text:
Siorrachd Bhaile na h-Ùige
'S e fear de na Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Bhaile na h-Uige (Beurla: Wigtownshire). Gus an 19mh Linn, 's e "Gallobha-an-iar" a bha ann. Tha e suidhichte sa Ghall-Ghaidhealaibh ann an ceann a deas na dùthcha. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh bho 1975. Tha an siorrachd seo a' gabhail a-steach Leth-eilean na Machrach, Na Rannaibh agus pàirt mhòr Pàirc nan Coilltean Ghallobha. Còmhla ri Siorrachd Chille Chuithbeirt 's e na Stiùbhartachd a chanar ris.
Bailtean is clachanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Àrd Bhaile
- Barrachan
- Baile Gheàrr Lios
- Baile na h-Uige
- Baile Ùr nan Stiùbhartach
- Cille Chainneir
- Cill Choluim
- Cill Chomhghain
- Cille M'Eadain
- Cill na Tràghad
- Clachan Ghlinn Lus
- Clachan Mòr
- Damnaglaur
- An Druim Mòr
- Dùn Reicheit
- An Eilreig
- Lios Uillt
- Na Lochain
- Machair an Sgithich
- Port Neasaig
- Port Phàdraig
- Sandhead
- Soirbidh
- An t-Sròn Reamhar
- Taigh Mhàrtainn


c: text/html

text:
1861
MDCCCLXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 am Faoilleach, inbhe stàite do Kansas.
- 17 am Màrt - Aonadh na h-Eadailte.
- 1 an Giblean - Chaidh Bartolomé Calvo a thaghadh mar Cheann-suidhe Choloimbia.
- 12 an Giblean - Thòisich an Cogadh Catharra Ameireaganach.
- Lorg William Crookes is Claude Auguste Lamy gu neo-eisimileach tailium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Rabindranath Tagore, ann an Kolkata. Sgrìobhadair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Giblean - José María Obando, ann an El Rosal. Neach-poileataigs à Coloimbia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Cille Mhoire, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_19_09
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38886
- KEYWORDS
- taighean
croitearachd
croitean
togalaichean
Taigh-tughaidh san Eilean Sgitheanach, on chruinneachadh aig I.F. Ghrannd a' sealltainn beatha air an tuath sa Ghaidhealtachd is na h-Eileanan tràth san fhicheadamh linn. Thog an Dotair Ghrannd mòran de na dealbhan i fhèin, is chruinnich i dealbhan aig daoine eile.
'S e sgìre air taobh siar rubha Throndairnis san Eilean Sgitheanach a th'ann an Cille Mhoire. B' e 'giornalair an Eilein Sgitheanaich' a bh' air an sgìre uaireigin air sgàth 's na bhathas a' cur ann. Tha e mu cheithir mìle a dh'fhaid is tha bailtean beaga croitearachd ann, le Cille Mhoire nam measg. Bha pàirt den fhearann na loch, ach chaidh a thraoghadh gus tuilleadh fearann ionaltraidh fhaighinn. Chithear cnoc an eilein far an do stèidhich Calum Cille caibeal, is a thàinig gu bhith na ionad airson Crìosdaidheachd san Eilean Sgitheanach.
'S ann ann an Cille Mhoire a tha Taigh-tasgaidh Dòigh-beatha an Eilein Sgitheanaich, cruinneachadh de thaighean-tughaidh air an ath-thogail a' sealltainn mar a bhiodh baile croitearachd. Tha Flòraidh NicDhòmhnaill is a cèile, Ailean, air an tiodhlacadh ann an Cille Mhoire
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Er y gherrid, cha nel monney stoo noa jeant aym er son yn ynnyd-eggey beg aym. Dy firrinagh, ta bea er ve trome rish y vlein shoh chaie. Cha nel my vea hene cho olk, agh ta mee tarroogh as fo stroos bentyn rish yn obbyr as reddyn elley. Ta'n rheynn gobbraghey ain arraghey dys troggal elley y sourey shoh hugain, as ta obbyr ass towse ry-yannoo. Agh ta'n lught reirey neuarryltagh briwnys erbee y yannoo, as ta'n ard-ven ersooyl fo asslaynt ennagh kerroo ny bleeaney dagh blein, as cho skee as faase nagh nod ee jannoo monney tra t'ee erash. Myr shen, ta'n lught obbree er nyannoo tooilley obbyr rish daa vlein, as ceaut as skee. Cha nel shen ro-olk dooys, dy firrinagh, agh t'eh jeeaghyn dy vel dagh ainjyssagh aym fo doilleeid trome ennagh; çhingys, mooinjer çhingey, studeyrys gyn raah, argid, staartaghyn, cooish ghraih chrampagh... as myr shen ta aeraght trome as groamey er feie ny caayrey. T'eh cur lhag-chreeys orrym as cha nel eh greinney aittys ny gientynaght - ny bree.
Liorish ooilley shen, cha nel monney bree aynym ny laghyn shoh, as s'doillee eh red ennagh y screeu. Ta shalee ny ghaa foym as lieh-yeant, agh cha nel traa ny breeaghys aym ad y chooilleeney. Chammah's shen, mannagh vel glout dy hraa ayd, cha aashagh eh reddyn gientynagh y yannoo dy corrym. T'ou jummal traa liorish smooinaghtyn er c'red v'ou jannoo, ny shirrey noteyn, ny shirrey er y vree skeeeallagh v'aynyd y keayrt s'jerree. Myr shen, ga dy by vie lhiam red ennagh noa y chur magh, ta mee aareaghey ny skeealyn ta caghlaait ny screeuit aym hannah, obbyr gyn feme er wheesh bree. S'treisht lhiam dy bee caa aym red ennagh noa y yannoo dy leah.


text:
Country
England France Italy Scotland Wales
Crag
Aiguille du Midi Aiguilles Rouges Almscliff Am Basteir Am Bodach An Gearanach Aonach Beag Aonach Dubh, East Face Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Mor Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn a'Chrulaiste Beinn na Lap Beinn Trilleachan (Etive Slabs) Ben Lomond Ben Macdui Ben Nevis Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Benny Beg Bidean nam Bian Binnein Shuas crag Brimham Rocks Bruach na Frithe Buachaille Etive Beag - Stob Coire Raineach Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Cairn Gorm Cairn Gorm - Cairn Lochan Cairn Gorm - Stob Coire an t-Sneachda Carn Mor Dearg Coire an t'Sneachda Creag Bheag (The Mound) Creag Coire an Dothaidh Creag Meagaidh Creagan Coire Cha-no Creise Cummingston Gogarth South Stack Gran Paradiso Healaugh (Crag Willas) Holyhead Mountain Ingleborough Kingussie Crag Meall a'Bhuiridh Meall An Fhir-Eoin Beag Meall Dearg Mont Blanc du Tacul Moy Rock (Dingwall) Na Gruagaichean Old Man of Stoer Pen-y-ghent Polldubh Crags, Glen Nevis Rosyth Quarry Scugdale - Scot Crags Sgùrr Alasdair Sgurr a'Ghreadaidh Sgurr a'Mhadaidh Sgurr a'Mhaim Sgurr Dearg Sgurr Dubh Mor Sgurr Mhic Choinnich Sgurr na Banachdich Sgurr nan Eag Sgurr nan Gillean Silver Rock Slipstones Sron na Creise Sron nan Lairig Stob Ban Stob Coire a'Chairn Stob Coire nan Lochan Stob Coire Sgreamhach The Cobbler (Ben Arthur) Wainstones Whernside
Discipline
Alpine Bouldering Scrambling Sport Trad Winter
Partner
Adele Scott Ali Marwick Andy Hague Conor McCarthy Craig McDonald Dan Timmis Dave Anderson Ethan Clarke James Allan Jamie Bankhead Kate Wilson Kelly Maclennan Michelle Robson Nick Scallan Pat Ingram Peachey Peter Berwick Peter Khambatta
Year
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016


text:
Manuel Antonio Sanclemente
Rugadh Manuel Antonio Sanclemente Sanclemente ann am Buga, anns an roinn Valle de Cauca an latha an-diugh, 19mh an t-Sultain 1813 agus dh’eug e ann an Villeta, Cundinamarca, 19mh am Màrt 1902. ‘S e stàitire, oide, fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia[1] a bh’ann agus bha e na Chean-suidhe[2][3] Choloimbia eadar 1898 agus 1900. Thoisich Cogadh na Mìle Làithean nuair a bha e na cheann-suidhe. A bharrachd air sin tha e ainmeil leis gur e an duine na b’aosda a thug an ceannas os làimhe a-riamh, aig 84 bliadhna a dh’aois.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig Oilthigh a’ Chauca ann am Popayán,[4] far an tug e dotaireachd ann an lagh ann an 1837. An uair sin bha e an sàs ann an caochladh dhreuchdan ann an siostam a’ cheartais agus a bharrachd air sin chaidh e a thaghadh chun an àrd-chùirt a’ cheartais ann an 1854. Dh’obair e anns an lagh agus an oideachas, is bha e na cheann na sgoile Colegio de Buga.
Cùrsa Beatha anns a’ Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an dotair Sanclemente a thaghadh iomadh thuras chun a’ mhòr-dhàil mar riochdaire agus seanadair airson a’ Chauca is e ball a’ Phàrtaidh Tòraidh. Thionndaidh e gu ruige an riaghaltas fhèin ann an 1857 nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez na Rùnaire an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) agus a’ chogaidh. Le sin, b’ fheudar dhàsan an cogadh sìobhalta dhe 1860 a làimhseachadh, cogadh a thoisich anns na stàitean dhe Cauca, Santander agus Bolívar agus a sgaoil a-mach air feadh na dùthcha le sabaidean cudriomaiche ann an Oratorio, Manizales, Segovia, La Barrigona, Subachoque, El Rosal, Usaquén agus Bogotá.
Còmhrag ann an Santander[deasaich | deasaich an tùs]
Thug Sanclemente pàirt uabhasach dlùth anns a’ chòmhraig ann an Santander còmhla ris a’ cheann-suidhe Ospina Rodríguez, agus bha e an sàs anns a’ bhlàr aig El Oratorio. Thug na reubaltaich thairis Bogotá, prìomh-bhaile a’ Cho-chaidreachais Ghranada 18mh an t-Iuchar 1861; chuir iad an an ceann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez an greim còmhla ris a’ Chaibineit aige, Sanclemente na measg. An dèidh na triobleanan sin, chaidh e thall thairis na fhògarrach ann am Panama, ach an ceann iomadh bhliadhna thill e dhan dùthaich aigese fhèin far an d; fhuair e fàilte chridheil agis an uair sin chaidh e air ais chun a’ Mhòir-dhail.
Ceann-suidhe na Poblachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1898 fhuair e taic bho n cheann-suidhe Miguel Antonio Caro Tovar, leis gu robh e air a bhith na mhinistear an Riaghaltais fodha airson greiseag bheag. Bha Caro Tovar airson smachd a chumail air an riaghaltas tron bhodach sin a bhiodh na cheann-suidhe (chàineadh iad an aois aige fad an iomairt). Chuir Sanclemente ruaig air tagraiche nan Libearalach Miguel Samper, ach chan urrainn dhàsan a dhol bho Bhuga gu Bogotá airson a’ chinneas a ghabhail os làimhe 7mh an Lùnasdal, leis nach robh e slàn fallain idir. Chaidh an leas ceann-suidhe José Manuel Marroquín a chur an àite aige; b’ urrainn dhàsan fhèin Bogotá a ruigsinn 3 an t-Samhain agus thug e an ceannas os làimh, ach dìreach an uair sin thug e an riaghaltas leisesan gu Villeta, baile a bha cho freagarrach dhàsan, a bha glè thinn, air sgàth gu bheil e suidhichte gu math faisge air ìre na mhara.
Cur às a’ Chathair[deasaich | deasaich an tùs]
Dìreach bho toiseach toisichidh an teirm aige, b’ fheudar dha Sanclemente a sheasamh mu choinneamh fìor dhroch dhùbhlain a’ Phàrtaidh nan Libearalach agus dubh chàineadh bhon bhuidheann ris an canadh am Pàrtaidh Tòraidh traidiseanta(am Pàrtaidh Nàiseanta Choloimbia), ged s’ann às na Tòraidhean Tòraidhean Nàiseantaich a bha Sanclemente, leis an leas ceann-suidhe Marroquín os cionn na Tòraidhean dùbhlanaich. Thoisich Cogadh na Mìle Làithean ann an 1899 leis a’ Phàrtaidh Libearalach a’ sabaid an aghaidh an Riaghaltais. Cho-dhùinn an leas ceann-suidhe Marroquín an ceann-suidhe Sanclemente a chur às a’ chathair leis cho cugallach ‘s a bha an dùthaich, rud a thachairt an 31mh an t-Iuchar 1900.
Chaidh Sanclemente a chumail an greim is e na phrìosanach ann an dòigh uabhasach mì-shuairc anns an eaglais ann an Villeta, far an do bhàsaich e an ceann dà bhliadhna.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
THÈID caibideil air leth inntinneach an eachdraidh litreachas na Gàidhlig gu ceann air an ath mhìos nuair a thèid an leabhar mu dheireadh san t-sreath “Ùr-Sgeul” fhoillseachadh agus nuair a thèid tachartas sònraichte a chumail aig Fèis Leabhraichean Dhùn Èideann gus a’ chlach-mhìle sin a chomharrachadh.
Chaidh a’ chiad leabhar sant-sreath, Ath-Aithne le Màrtainn Mac an t-Saoir, fhoillseachadh ann an 2003, agus le Màiri Dhall agus Sgeulachdan Eile le Donnchadh MacGillÌosa, a thèid fhoillseachadh gu h-oifigeil san Lùnastal, bidh 33 leabhraichean ann.
Bho thòisich e tha Ùr-Sgeul air roghainn fharsaing agus ùidheil de nobhailean ’s de sgeulachdan goirid a thoirt dhuinn bho ùghdaran aithnichte agus ùra. Tro dhiofar stoidhlichean ’s ghuthan agus beartas bhriathran ’s cainnte, a bha uairean lom ’s aig amannan eile riochdail, tha na leabhraichean seo air ùr-ealain a thoirt dhuinn ann an rosg Gàidhlig.
Se John Storey bho Chomhairle nan Leabhraichean a bha gu mòr an sàs ann a bhith stèidheachadh Ùr-Sgeul. Dè bha air cùl a’ chiad smuain a bh’ aige ann an 2002 nuair a sgrìobh e gu Comhairle nan Ealain mu bhith stèidheachadh sreath de leabhraichean rosg Gàidhlig? “Bha beàrn ann a thaobh rosg Gàidhlig ùr – gu h-àraid ficsean,” mhìnich e. “Bha Comhairle nan Leabhraichean air son a’ bheàrn a lìonadh. Air son diofar adhbharan, cha robh ficsean Gàidhlig a’ faighinn fìor chothrom san 20mh linn, ged a bha sgrìobhadh sònraichte ann. Bha na bàird – Somhairle agus eile – a’ faighinn cliù, ’s iad a bha airidh air, ach bha e iomchaidh rud beag a bharrachd oidhirp a dhèanamh a thaobh rosg.”
Gu fortanach bha dithis aig Comhairle nan Ealain a bha air leth taiceil dhan bheachd aig John: Gavin Wallace nach maireann agus Jenny Brown. Thug iad sin an taic a bha dhìth. Ach an robh Comhairle nan Leabhraichean an dùil gum biodh Ùr-Sgeul cho soirbheachail ’s a tha e air a bhith? Fhreagair John: “Tha an urra ri daoin’ eile co-dhùnadh a dhèanamh an robh e soirbheachail! Tha mi creidsinn gu robh toradh beag air choreigin ann.”
Ged a tha John fhèin ro iriosal air son cus a ràdh, tha gu leòr eile den bheachd gu bheil Ùr-Sgeul air a bhith air leth soirbheachail. Mar eisimpleir, san leabhar aige An Introduction to Gaelic Fiction tha an t-Oll. Moray Watson ag ràdh: “The Ùr-Sgeul project has meant changes of seismic proportions . . . the productivity of the last six years comes close to matching that of the preceding century . . . Ùr-Sgeul has been responsible for the biggest single publishing initiative ever seen in Gaelic fiction.”
Agus dè bhuaidh a tha air a bhith aige sin air sgrìobhadh Gàidhlig? Tha John ag ràdh: “Rinn e grunn rudan, tha mi ’n dòchas. Thug e misneachd, tro chruinnichidhean de sgeulachdan goirid, do sgrìobhadairean ùra, leithid Tim Armstrong, Alison Lang, Màiri E NicLeòid agus Maureen NicLeòid. Thug e cothrom foillseachaidh do sgrìobhadairean stèidhichte. Bha fios againn gu robh sgrìobhadairean ficsean sònraichte againn ann an Gàidhlig – ach math dh’fhaoidte nach robh uiread chothroman ann dhaibh. Bha feadhainn aca air dòchas a chall.
“Dhearbh Ùr-Sgeul gu robh e comasach do na Gaidhil a bhith dèanamh leabhraichean aig àrd-ìre, a-cheart cho profeiseanta ri leabhraichean sam bith ann am Beurla. Bhrosnaich e an nobhail Ghàidhlig. Ged a bha nobhailean Gàidhlig air nochdadh anns an 20mh linn, cha robh cus ann.”
Tha Ùr-Sgeul cuideachd air sgrìobhadh Gàidhlig a chur fa chomhair an t-sluaigh ann an Alba tro innleachdan margaidheachd a bha lèirsinneach agus cruthachail. ’S tha na leabhraichean air cliù agus duaisean a chosnadh aig ìre nàiseanta ’s iad a’ faighinn aithne ann an duaisean mar an fheadhainn aig Comann Bratach na Croise. Tha iad fiùs air ceanglaichean a bhrosnachadh eadar Alba ’s dùthchannan eile mar a’ Ghearmailt agus Èirinn. Agus gu dearbh tha feadhainn de na leabhraichean air a bhith ’nan tobraichean domhainn anns am faighear dualchainntean, gnàthasan-cainnte sònraichte agus faclan prìseil a tha a-nis glèidhte ann an clò.
Dè am beachd a bh’ aig an luchd-leughaidh fhèin air na leabhraichean? Tha John ag innse dhuinn: “Fhuair sinn dearbhadh gu bheil leughadairean Gàidhlig coltach ri luchd-leughaidh ann an cànan sam bith –còrdaidh aon leabhar riutha gu mòr; bidh gràin aca air feadhainn eile! Tha sin fallain.”
Agus seach gu bheil Ùr-Sgeul a-nis deiseil, dè thig ’na àite?
“Tha sgeama ficsein ùr ann, Aiteal, ’s tha Acair os cionn sin, le taic o Chomhairle nan Leabhraichean. Cumaidh CLÀR orra a’ dèanamh beagan ficsein. Agus tha foillsichearan eile ann leithid Sandstone. Tha seo uile math. Se as cudromaiche gun tog sinn air a’ bheagan a rinn Ùr-Sgeul.”
Bidh sinn uile an dòchas gur e sin a thachras, oir se call mòr a bhiodh ann mura togar air an ealain ùir a tha air nochdadh ri linn Ùr-Sgeul. Tha John agus gu leòr eile an dòchas gum faic sinn barrachd agus barrachd ficsean Gàidhlig, de gach seòrsa agus stoidhle.
Bidh na sgrìobhadairean Mìcheal Klevenhaus, Màiri E NicLeòid agus Aonghas Pàdraig Caimbeul a’ comharrachadh deich bliadhna de dh’Ùr-Sgeul còmhla ri Moray Watson ann an Dùn Èideann air 10 Lùnastal.


text:
- TIOTAL
- Taigh an Luchd-teagaisg, A' Chananaich
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_172
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39235
- KEYWORDS
- sgoiltean
sgoiltean gràmar
acadamaidhean
maighstirean sgoile
luchd-teagaisg
neach-teagaisg
tidsear
tidsearan
toglaichean clàraichte
Is e seo an taigh a bh' aig luchd-teagaisg ri taobh na seann sgoil gràmair ann an Sràid na h-Acadamaidh, A' Chananaich. Chaidh an togalach seo a thogail an 1783, agus tha e a-nis na togalach clàraichte aig Ìre B. Tha na tùs-litrichean M agus W sgrìobhte air seann chlàr a tha mu choinneimh a' ghàrraidh aig cùl an togalaich. Bhiodh clasaichean aig an sgoil gràmair gan cumail ann an Taigh Shìophoirt a bha uair na dhachaigh do Sgiophartaich MhicCoinnich.
Tha sgoil air a bhith anns a' Chananaich bho na meadhan aoisean aig treise na Cathair-eaglais. Leis an ath-leasachadh ann an 1560, chaidh an àrd-eaglais a-mach à cleachdadh ach bha a' Chananaich fhathast na àite cudromach airson ionnsachadh.
Ro 1584 bha sgoil gràmair anns a' Chananaich, agus shoirbhich am baile mar ionad airson nan ealan agus saidheans, agus gu h-àraidh an lagh agus diadhachd.
Stèidhicheadh Acadamaidh na Cananaich ann an 1791, le clasaichean air an cumail ann an Taigh nan Clèir agus Taigh Shìophoirt, agus bha i ainmeil airson foghlaim. Ghluais i chun an làrach far a bheil i an-diugh ann an Sràid na h-Acadamaidh ann an 1891 gu togalach a chaidh a dhealbhadh le Iain Robasdan.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TITLE
- Ceolas Chairperson Interview (Gaelic 12 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_12_GD
- PLACENAME
- Daliburgh
- DISTRICT
- South Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: South Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2884
- KEYWORDS
- education
Mary Macinnes is the chairperson of the local committee that organises the summer school each year. She describes the actives of the group and the impact of Ceolas on the local community.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
Tha dà rud ann, mar a tha Ceòlas a-nis. Tha Ceòlas, an sgoil shamhraidh, 's tha cuideachd Ceòlas a' dèanamh prògraman de rudan a tha a' tachairt tron bhliadhna, agus ag obrachadh còmhla ri buidhnean eile. Ach tha mi cinnteach gur e an rud as eòlaiche tha daoine air, gur e an sgoil shamhraidh, agus 's e sin rud a tha air a chur air adhart fad na seachdain anns an Iuchar an dèidh dha na sgoiltean dùnadh. Tha e air a stèidheachadh ann an Sgoil Dhalabroig, agus 's e àite fìor mhath a tha sin a thaobh 's tha e faisg air rudan eile, mar a tha taighean-òsta, 's oifis a' phuist, na bùithean 's an eaglais, a h-uile goireas a dh'fheumadh duine. 'S cuideachd tha e ann an teis-meadhan coimhearsnachd far a bheil Gàidhlig gu math làidir, agus far a bheil daoine ag iarraidh a bhith mar phàirt de rud mar sin a chur air adhart.
Well, tron t-seachdain, um, tha an t-àite gu math trang, gu h-àraid ceann a deas Uibhist, agus, eh, bidh sinn a' deisealachadh fad seachdain no dhà roimhe sin. Bidh sinn - aithnichidh tu gu bheil Ceòlas gu bhith ann. Bithear a' cur suas flagaichean, bithear a' cur suas postairean is sanasan gu leòr. Bidh na bùithean a' ceannach a-staigh iomadach rud airson gu bheil ceudan dhaoine a' tighinn a-staigh air an t-seachdain sin.
Bidh mu cheud gu leth no suas gu dà cheud aig Ceòlas fhèin, ach tha sinn a-nis a' faireachdainn gu bheil ceudan eile a' tighinn a-staigh dhan choimhearsnachd aig an aon àm 's tha Ceòlas a' cur air adhart na sgoile. Tha sin ga ruith ann an Sgoil Dhalabroig, cuideachd a' cleachdadh na tallaichean - talla Naoimh Pheadair, talla na coimhearsnachd, tallaichean beag eile timcheall cuideachd airson clasaichean a chur air adhart. Ach 's e an rud as motha a dh'aithnicheas a' choimhearsnachd 's e na rudan a tha a' dol air an oidhche, tha mi cinnteach. Tha program de, em, cèilidhean, 's dannsaichean, 's tachartasan dhe gach seòrsa air an cur air adhart, fad a' chinn a deas a-rithist eadar Èirisgeigh, Cill Donnain, dh'fhaoidte sìos gu Bòrnais, far a bheil iarrtas ann, far a bheil sinn a' faicinn gu bheil comas rud a dhèanamh. Tha sinn a' cur air adhart rudan far a bheil na daoine a tha tighinn a-staigh a' faicinn cò mu dheidhinn a tha a' choimhearsnachd againne coltach. Agus tha sinn, eh, cho fad 's a ghabhas, a' cur rudan air adhart anns a' Ghàidhlig, agus a' tarraing a-staigh daoine aig a bheil eòlas, gu h-àraid aig a bheil meas, agus a tha a' cur luach air an seòrsa coimhearsnachd a th' ann an Uibhist. 'S e sin na daoine a tha sinn a' tarraing a-staigh ann a bhith a' cur air adhart Ceòlas.
Mar as trice, tha, 's àbhaist dhuinn a bhith ag obrachadh còmhla ri Colaisde Bheinn na Faoghla, gus a bhith a' cur air dòigh prògram de dh'oideachadh, um tuition, ann an ceòl is seinn is a rèir dè an obair a tha iadsan a' dèanamh. Cuideachd bidh sinn a' cur air adhart cèilidh no dhà. Mar a bha an-uiridh, bha farpais againn airson port no dannsa no rudeigin ainmeachadh air, eh, gun robhar a' ceannach an fhearainn ann an Uibhist. 'S dh'obraich sin fìor mhath. Tha sinn cuideachd ag obair còmh' ri buidhnean eile anns a' choimhearsnachd airson ionnsachadh is oideachadh ann an ceòl a chur air adhart leis an fheadhainn òga. 'S e pìos gu math cudromach de dh'obair Ceòlas a tha sin. Ach 's e obair bliadhna a th' ann Ceòlas fhèin, an sgoil a chur air dòigh. Tha thu a' sanasachd is a' trusadh luchd-teagaisg, 's a' cur air dòigh àiteachan-fuirich - tha e dìreach a' dol air adhart o bhliadhna gu bliadhna 's ged tha e caran falaichte gu leòr dhen àm, tha obair ann daonnan.
Tha mise a' smaoineachadh gu bheil Ceòlas, eh, thairis air na deich bliadhna a chaidh seachad, air ìomhaigh a' chiùil is na Gàidhlig is nan ealan air fad a thogail don choimhearsnachd, gu bheil sinne uile - gu bheil sinn dìreach a' fàs eòlach air - gum bu chòir dhuinn a bhith a' dèanamh leasachadh, agus gu bheil daonnan rudan againn ri ionnsachadh, mar a tha ceòl cudromach agus mar a tha fealla-dhà is fèis cudromach cuideachd, agus gu seachd àraid nuair a tha daoine à taobh eile dhen t-saoghal a' tighinn a-staigh, chì sinn cho math 's a tha iad gu bruidhinn na Gàidhlig, 's cho measail 's tha iad air a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig, tha mi a' faireachdainn gu bheil sinne ag ionnsachadh gum bu chòir dhuinn fhìn cus a bharrachd luach a chur air a' chànain againn fhìn, 's a tha sinn 's dòcha a' dèanamh co-dhiù.


text:
Sa mhadainn seo bha mi nam shuidhe gu socair sìtheil taobh a-muigh, a’ gabhail na grèine agus ceapaire le cupa tì. Gu h-òban buail rudeigin blàth fliuch teas mheadhan mullach mo chinn. Seadh, abair faoileag tàlantach! Ach nach bu chòir sin a bhith a’ tarraing deagh fhortain orm?
A bheil gàidhlig aig na faoileagan fhathast? A bheil iad air a bhith leugadh Tìr nam Blòg?
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
12 am Faoilleach
'S e 12 am Faoilleach 12na latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 353 latha (354 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1998 - Cha do mhair Carlos Lemos Simmonds ach naoi latha (gu 24 am Faoilleach 1998) mar cheann-suidhe Choloimbia.
- 2010 - Crith-thalmhainn Haiti, dh'eug corr is 200,000 duine ann am Port-au-Prince.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1916 - P. W. Botha, ann am Paul Roux. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
- 1959 - Per Gessle, ann an Halmstad. Ceòladair às an t-Suain.


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne Fhionnghail Dhòmhnallaich, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0529
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10450
- KEYWORDS
- carragh-cuimhne Fhionnghail Dhòmhnallaich
carraighean-cuimhne
Inbhir Nis
Anndra MacDhaibhidh
carragh-cuimhne
Chaidh an dealbh seo de Charragh-cuimhne Fhionnghail Dhòmhnallaich air Cnoc a' Chaisteil ann an Inbhir Nis a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth dhen 20mh linn. Chaidh a dhealbh le Anndra MacDhaibhidh, snaidheadair à Inbhir Nis, agus a thogail ann an 1899. Chithear a' bhana-ghaisgeach a' coimhead dhan iar. Thug an Caiptean MacEanruig Dòmhnallach seachad £1000 airson cuideachadh le na cosgaisean.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Ciudha an aiseig aig Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00301
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12026
- KEYWORDS
- carabhan
càr
Caol Loch Aillse
aiseag
Bha ciudha an aiseig dhan Eilean Sgitheanach gu math tric a' dol suas dhan Phrìomh Shràid san t-samhradh. Tha an càr aig a' chùl air tighinn à sgìre Rochdale. Chithear bùth-chungaidhean an dealbhadair, Donnchadh Mac a' Phearsain, os cionn mullach a' charabhain
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Lebor Gabála Érenn
'S e co-chruinneachadh de bhàrdachd is rosg a th' ann an Lebor Gabála Érenn, Leabhar Gabhalaichean na h-Èireann neo Leabhar nan Ionnsaighean a chaidh a sgrìobhadh ann an 11mh Linn AC, far an deach seann eachdraidh na h-Èireann is freumhan nan Gàidheal a mhìneachadh tro mheadhan fhionn-sgeulan, bho Chruthachadh an t-Saoghail gus na Meadhan-aoisean.
Susbaint
Tùsan
Chaidh a sgrìobhadh mar sheòrsa de Seann-Tiomnadh Ghàidhealach far an robh na Gàidheil a' sireadh Tìr a' Gheallaidh, is lorgar ann buaidh bho obraichean Crìostaidh eile, mar eisimpleir:
- De Civitate Dei le Naomh Augustinus (413–426 AC)
- Historiae adversum paganos, "Histories" le Orosius (417 AC)
- Chronicon le Eusebius (379 AC)
- Etymologiae, no Origines le Isidoro de Sevilla (Toiseach 7mh Linn AC)
Cuideachd, tha buaidh bho sgeulachdan ro-Chriostaidh a tha coltach ri sgeulachdan a bha aig Ceiltich na Roinn Eòrpa is aig na Breatannaich.
Susbaintean
Roinnte eadar 10 leabhar.
Genesis
Ath-sgrìobhadh a' Ghenesis Chrìostaidh mu dheidhinn cruthachadh an t-Saoghail.
Tràth-Eachdraidh nan Gàidheal
Tha seo a' tòiseachadh bho Àdhamh, Nòah is sliochd a mhac Iafeth (Eòrpaich is Àisianaich), is às dèidh sin, Fénius Farsaid, mac Mhagog, a bha am measg nan rìghrean a thog Tùr Bhàbeil agus a chruthaich Gàidhlig is Ogham. Phòs a mhac Nell nighean a' Phàraoh Èipheitich, Scota, agus `s e Goídel Glas am mac a bh' aca, rìgh nan Gàidheal a dh'fhàg an Èipheit leis a threubh aig an aon àm a thòisich an t-Ecsodus Iùdhach. Dh'fhuirich iad ann an Scythia airson greis is shiubhail iad fad 440 bliadhna bho dhùthaich gu dùthaich, gus do ràinig iad an Ibèir, far an do stèidhich iad rìoghachd. Bliadhnaichean às dèidh sin, stèidhich Breogán, rìgh nan Gàidheal, baile ann an taobh an iar-thuath na Spàinne ris an canar Brigantia, far a bheil Corùna san latha an-diugh, anns a' Ghàilis.
Cessair
'S e ogha Nòah a bh' ann an Cessair, a theich bhon Tuil Mhòr gu Èireann le 49 boireannaich eile is triùir fhear: Fintán mac Bóchra, Bith agus Ladra. Phòs Fintán Cessair, phòs Bith Bairrfhind agus phòs Ladra Alba. Ach ràinig an Tuil Mhòr is cha d'thàinig fear beò ach Fintán, oir chruth-atharraich e fhèin na bhradan, is dh'fhuirich e air a' mhuir airson 5,500 bliadhna, nuair a thill e dhan talamh gus an eachdraidh na h-Èireann innse.
Partholón
Cha robh duine sam bith a' fuireach ann an Èireann airson 300 bliadhna, gus an deach Partholón leis a threubh, sliochd Mhagog. Lorg iad faiche, trì lochan is naoidh aibhnichean, ach rinn iad ceithir faichean is seachd aibhnichean a bharrachd. Phòs Pantholón Delegnat is bha ceathrar mic aca a roinn an eilean eadar ceithir pàirtean. Shàbaid iad an aghaidh na Fomorianaich, muinntir leth-dhiadhaidh a bha air a rìghachadh le Cichol Gricenchos. Mu dheireadh, thàinig plàigh orra is bhàsaich iad uile ann an seachdain ach Tuan mac Cairill, a chruth-atharraich iomadh turas is a dh'innis an sgeul seo nuair a bha e na dhuine a-rithist, mar a rinn Fintán.
Nemed
Cha robh ann an Èireann ach fàsach airson 30 bliadhna, 's gun do ràinig 44 longan às a' Mhuir Chaspach. 'S e Sliochd Mhagog eile a bh' ann a bha air an stiùireadh le Nemed. Dh'fhosgail iad dà fhaich deug is stèidhich iad dà ghearasdan. Bhuannaich iad ceithir blàir an aghaidh na Fomorianaich, ach bhàsaich Nemed agus grunn de dhaoine air sgàth plàigh, is bha na Nemedianaich fo smachd dà rìgh Fomorianach, Conand agus Morc. Mar-sin, bha aca ri pàirt den chlann, arbhar is bhainne a thoirt orra gach Samhain, ach là a bh' ann thug iad ionnsaigh an aghaidh nam Fomorianach le 60,000 saighdear eadar a' mhuir is an talamh. Cha robh iad soirbheachail is chaidh a h-uile long fodha ach tè air an robh tritheadh duine. Dh'fhalbh feadhainn dhiubh dhan taobh tuath, buidheann eile a Bhreatann is feadhainn eile dhan Greug.
Fir Bolg
Ghlac na Greugaich an fheadhainn siud mar thràillean, is bha iad a' giùlan bhagaichean criadha airson 230 bliadhna, nuair a theich iad is b' urrainn dhaibh tilleadh a dh'Èirinn. Bha dà chinneadh ann, Fir Domnann agus Fir Gálioin, is còignear ceann-cinnidh a roinn an eilean eatorra. Fhuair Gann an taobh tuath Mumhain, fhuair Sengann an taobh deas Mumhain, fhuair Genann Connacht, fhuair Rudraige Ulaidh agus fhuair Slanga Laighean, is bha àrd-rìghrean ann airson 37 bliadhnan às dèidh sin.
Tuatha Dè Danann
Seo an fheadhainn a dh'fhalbh dhan taobh tuath. Thill iad le cumhachd dhraoidheil, 's mar sin bha iad a riochdachadh diathan pàganach na h-Èireann. Shàbaid iad an aghaidh nam Fear Bolg air a' Chiad Bhlàr Maigh Tuireidh is bhuannaich iad, ach urrainn don Fhir Bholg a bhith a' fuireach ann an Connacht co-dhiù. Air a' bhlàr a bha siud, chaill an rìgh Nuada a làmh no gàirdean is dhìobair e, ma-thà, 's e Bres (leth-Fhomorianach) an rìgh a bh' aig na Tuatha Dé bhon àm sin, ach às dèidh seachd bliadhnaichean rinn an lighiche Dian Cecht gàirdean airgid do Nuada is fhuair e an stiùireadh a-rithist. Aig an àm siud, shàbaid iad an aghaidh na Fomorianaich air an Dàrna Bhlàr Moytura, is mharbh Balor (Fomorianach) an rìgh Nuada, ach mharbh Lugh e, ogha Leth-Fhomorianach a bh' aige, gus a bhith na rìgh. Sin mar a bha rìoghachd fon stiùireachd na Tuatha Dé ann an Èireann airson 150 bliadhna a thuilleadh.
Mìle Spàinne
Thog Breogán, rìgh nan Gàidheal anns an Ibèir, tùr faisg air a' mhuir, is chunnaic Ìth, a mhac, pìos talamh air fàire. Sheòl e le iomadh long, is chuir na rìghrean Tuatha Dé (Mac Cuill, Mac Cecht is Mac Gréine) fàilte orra, ach bha na daoine-uasal farmadach, is mharbh iad Ìth. Mar sin, thill na Gàidheil dhan Ibèir, is dh'ullaich iad ionnsaigh airson Èirinn a thuineachadh. Nuair a bha iad faisg air a chosta chunnaic iad trì beanntan, Banba, Fódla is Ériu, a bha a riochdachadh an triùir rìgh. Thòisich geallann a bha gan cumail fada bhon eilean, ach sheinn Amergin pìos bàrdachd is stad a' ghaoth. Ma-thà, ged a thill a' mhòr chuid dhan Ibèir, b' urrainn do dhà long Èireann a ruigsinn. Fhuair iad, na Mìle Spàinne no Gàidheil, an t-eilean fhèin, far an do stèidhich iad rìoghachd, is chaidh na Tuatha Dé Danann dhan t-Saoghal Shìos no Saoghal nan Sìth.
Ri Linn nan Rìgh Pàganaich
Bha an t-eilean roinnte eadar Éber is Éremon, ach bhàsaich Éber às dèidh greis is b' e Éremon a' chiad rìgh na h-Èireann.
Ri Linn nan Rìgh Crìostail
Mu dheireadh, ràinig an creideamh Crìostail. Seo an leabhar as motha is coileanta, far an deach a sgrìobhadh mu na rìghrean Criostail anns na Meadhan-aoisean.
Fianaisean
O chionn ghoirid chaidh a dhearbhadh gu bheil tùsan fìrinneach air pàirt de na sgeulachdan seo. Ann an 2006, thaisbean an neach-saidheans agus fìor-eòlaiche mu ghintinneachd Bryan Sykes leabhar ris an canar Blood of the Isles, far an do mhìnich e mion-sgrùdadh gintinneach a rinn e anns a' Bhreatann Mhòr agus Èirinn air fad. Lorg e gu bheil a' mhòr chuid den ghintinneachd Bhreatannach is Èireannach ceangailte gu làidir ris an Spàinnt agus a' Phortagail, àite far an robh cànain Q-Ceilteach air a bhruidhinn.
Ceanglaichean a-mach
- Online Index to the "Lebor Gabála Érenn" (Book of Invasions) based on R.A.S Macalister's translations and notes, CELT
- Lebor Gabála Érenn, Books 1-8, Mary Jones' Celtic Literature Colective
- Book of Invasions, Timeless Myths
- Irish genes, Breakingnews.i.e


text:
- TIOTAL
- An Eaglais Shaor Aonaichte, Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1052
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1890an; 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32973
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Sir Uilleam Gòrdan o Eurabol
eaglaisean
Inbhir Bhreacaidh
Sir Iain Gòrdan o Eurabol
Cathabol
Tha Eaglais Shaor Aonaichte Inbhir Ghòrdain air Rathad a' Chaisteil ri fhaicinn sa chairt-phuist seo. Air a togail ann an 1861, 's i an-diugh Eaglais na h-Alba.
Chaidh Inbhir Ghòrdain ainmeachadh air Sir Uilleam Gòrdan o Èurabol, fear a rugadh ann an Gallaibh agus a cheannaich an oighreachd san 18mh linn. Roimhe seo dh'aithnicheadh an clachan mar Inbhir Bhreacaidh. Ged a rinn Sir Uilleam planaichean gus baile ùr a thogail an Inbhir Bhreacaidh, 's e a mhac, Sir Iain, a thug na planaichean gu buil. B' ann nuair a chaidh an oighreachd ann an làmhan MhicLeòid Chathabuil a chaidh cala a thogail an Inbhir Ghòrdain agus a dh'fhàs am baile mòr


text:
Cuir eòlas air eileanan na h-Alba
Faodaidh tu eòlas a chur air Eileanan neo-thruaillte an Iar, no sreap air binneanan beanntan àrda an Eilein Sgitheanaich. Faodaidh tu coiseachd air feadh ghàrraidhean Lios Mòr is Ghiogha, no sgrìob a thoirt air tràighean Ìle is eòin an eilein os do chionn. Carson nach dèan thu rannsachadh ann an tasglann Gàidhlig Eilean Chanaigh, no faodaidh tu coimhead nan rionnagan ann an dorchadas na h-oidhche ann an Cola.
Às bith dè nì thu ann an eileanan na h-Alba, faodaidh tu do cheann-uidhe a ruighinn le CalMac.
Tha sinn a' seòladh gu 28 cinn-uidhe: ann an Linne Chluaidh, gu na h-Eileanan mu Dheas, na h-Eileanan a-Staigh, na h-Eileanan Siar, agus gu cinn-uidhe san Eilean Sgitheanach, Ratharsair agus sna h-Eileanan Tarsainn.
Càit an tèid thu còmhla rinn?


text:
Quebec
'S e tè de mhòr-roinnean Chanada a tha ann an Québec (uaireannan sgrìobhte mar Cuibeic, Ceibeag no Cuebec sa Ghàidhlig). Tha i suidhichte eadar Ontario agus Brunsuig Nuadh. Tha pàirt dhi a' buntainn ri Labrador cuideachd. Tha Québec na prìomh-bhaile.
'S e Fraingis prìomh chànan na mòr-roinne.
'S e Philippe Couillard (Parti libéral du Québec, PLQ) na cheann riaghaltas na mòr-roinne.
Alberta | Columbia Bhreatannach | Manitoba | Brunswick Nuadh | An Talamh Ùr is Labrador | Alba Nuadh | Roinnean an Iar Thuath | Nunavut | Ontario | Eilean Eòin | Quebec | Saskatchewan | Roinn an Iukon


text:
1952
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1952 (MCMLII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Gairm, iris Gàidhlig a dh'fhoillseachadh.
- Bhuannaich François Mauriac an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Cur às do Thràilleachd ann an Catar.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Gearran - Roger Y. Tsien, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Gearran - Michael Marra, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Dùn Dèagh.
- 7 an t-Ògmhios - Orhan Pamuk, ann an Istanbul. Sgrìobhadair às An Tuirc.
- 7 an t-Ògmhios - Liam Neeson, anns a' Bhaile Meánach (Contae Aontroma). Actair à Èirinn.
- 10 an Giblean - Steven Seagal, ann an Lansing (Michigan). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 4 an t-Iuchar - Álvaro Uribe, ann am Medellín. Neach-poileataigs à Choloimbia.
- 7 an t-Iuchar - Crìsdean Balance, ann an Worcester. Neach-poileataigs à Alba.
- 17 an t-Iuchar - David Hasselhoff, ann am Baltimmore (Maryland). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 4 an Lùnasdal - Máire Philomena Ní Bhraonáin, ann an Gaoth Dobhair. Seinneadair à Èirinn.
- 9 an Lùnastal - Claudia Beamish, neach-poileataigs à Alba.
- 18 an Lùnasdal - Patrick Swayze, ann an Houston (Texas). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 27 an t-Sultain - Dumitru Prunariu, ann am Brașov. Paidhleat, speuradair agus riochdaire dioplòmasach à Romàinia
- 28 an t-Sultain- Sylvia Kristel, cleasaiche às na Tìrean Ìsle.
- 7 an Dàmhair - Vladimir Putin, neach-poileataigs Ruiseach.
- 17 an t-Samhain - Magaidh Dhòmhnallach, seinneadair à Alba.
- Venkatraman Ramakrishnan, ann an Chidambaram. Ceimigear às Na h-Innseachan.
- Crìsdean MhicIlleBhain, ann an Glaschu. Sgrìobhadair Gàidhealach à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 16 am Faoilleach - Knut Hamsun, ann an Grimstad. Sgrìobhadair à Nirribhidh.
- 6 an Gearran - Albert Frederick Arthur George Saxe Coburg und Gotha, Rìgh à Sasainn.
- 14 an Giblean - Kurt Heinrich Meyer, ann am Menton. Ceimigear às Eastòinia.
- 26 an t-Sultain - Seòras Santayana, san Roimh. Sgrìobhadair às an Spàinn.


text:
27 an t-Iuchar
'S e 27 an t-Iuchar an 208mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (209mh ann am bliadhna-leum). Tha 157 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1689 - Cath Raon Ruairidh
- 1694 - Chaidh Banca Shasainn a stèidheachadh.
- 1990 - Fhuair a' Bhealaruis a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1835 - Giosuè Carducci, ann am Pietrasanta. Sgrìobhadair.
- 1951 - Ròsanna Choineagan, neach-poileataigs Albannach.
- 1967 - Monique Sluyter, ann an Sneek. Actair agus Modal às na Tìrean Ìsle.
- 1984 - Iekeliene Stange ann an Rotterdam. Modal às na Tìrean Ìsle.


text:
- TIOTAL
- Obair ath-thogail aig Caisteal Eilean Donnain
- EXTERNAL ID
- HCD00809
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1928
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12502
- KEYWORDS
- Caisteal Eilean Donain
caistealan
tobhta
ath-thogail
Chaidh Caisteal Eilean Donain a thogail anns an 13mh linn air làrach a b'àbhaist a bhith na dhùn air an eilean ann an Linn an Iarainn agus an uair sin mar chealla an Naoimh Donain anns an t-7mh linn. Bha e aig teaghlach MhicCoinnich gu faisg air deireadh an t-17mh linn. Chaidh droch chall a dhèanamh air a' chaisteal ann an 1719, nuair a bha mu leth-cheud Spàinnteach a bha taiceil dha na Seumasaich na bhroinn agus thug Nèibhi Bhreatainn ionnsaigh air. Chaidh an caisteal ath-thogail le teaghlach MhicRath-Gilstrap, agus b'urrainn daoine fuireach ann a-rithist ann an 1932. 'S e prìomh adhbhar-tàlaidh airson luchd-turais a th'ann an-diugh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
17 an t-Samhain
'S e 17 an t-Samhain an 321mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (322mh ann am bliadhna-leum). Tha 44 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1989 - Chaidh am film "The Little Mermaid" fhoillseachadh le Walt Disney Feature Animation.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 - Titus Flavius Vespasianus, impire Ròmanach.
- 1944 - Calum Brus, ann am Birkenhead. Neach-poileataigs Albannach.
- 1952 - Magaidh Dhòmhnallach, ann an Glaschu. Seinneadair.
- 1968 - Anneke Beukman, ann an Haarlem. Actair às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1768 - Thomas Pelham-Holles, prìomh-mhinistear na Breatainn Mòire.
- 1917 - Auguste Rodin, deilbhear às an Fhraing.
- 2013 - Doris Lessing, sgrìobhadair à Sasainn.


text:
Poileasaidh agus rian-obrach a thaobh ghearanan bho oileanach
Prionnsabalan a thaobh Ghearanan bho Oileanaich ann an UHI
Bidh UHI ag obrachadh a rèir nam prionnsabalan a tha air an cur a-mach le Ombudsman Sheirbheisean Poblach na h-Alba. Is iad nam prionnsabalan seo gum bu chòir am poileasaidh agus am pròiseas a bhith ruigsinneach, cothromach, sùbailte, dìomhair, soilleir agus pongail.
Bidh gearanan a dh’èiricheas tron phròiseas seo air an sgrùdadh agus tha siostaman stèidhichte gus leasanan sam bith a bhios air an ionnsachadh bho na gearanan seo aithneachadh agus a chur an gnìomh.
An luchd-obrach a bhios a’ dèiligeadh ris a’ phròiseas ghearain, tha an t-ùghdarras agus an taic rianachd iomchaidh aca a bhith a’ lìbhrigeadh a’ phròiseis gu h-èifeachdach.
Ma chuireas tu romhad gearan a dhèanamh ann an deagh inntinn, cha bhi thu fo ana-chothrom nad phrògram ionnsachaidh ge be dè an toradh a thig às a’ ghearain.
Dè as urrainn dhomh gearan mu dheidhinn?
Is e a tha “gearan” a’ ciallachadh an seo iomagain shònraichte sam bith a dh’fhaodadh a bhith agad a thaobh solar do phrògram ionnsachaidh neo seirbheis sam bith a tha co-cheangailte ris, neo giùlan luchd-obrach neo oileanaich eile.
Tha e a’ gabhail a-steach a’ phròiseis mheasaidh ach a-mhàin far nach eil sa ghearan ach thu a bhith ag eas-aontachadh ri breithneachadh acadaimigeach, mar eisimpleir an ìre a fhuair thu airson measadh acadaimigeach neo deuchainn. Is e a’ Chomataidh airson Inbhean Acadaimigeach agus Riaghailtean Càileachd a dhèiligeas ri ath-thagradh sam bith.
Cò ris a bu chòir dhomh gearan?
Sa chiad dol a-mach bu chòir gearanan a thogail leis an fheadhainn a tha an sàs gu dìreach sa ghnothach. Bu chòir dhut comhairle a shireadh bho do Chomhairleach Acadaimigeach, Comann Oileanaich UHI neo ball den luchd-obrach taic oileanach anns a’ cholaiste UHI agad. Faodaidh gu faighear fuasgladh luath air a’ chùis aig an ìre neo-fhoirmeil gun feum a bhith ann dol chun na h-ìre fhoirmeil. Mar eisimpleir, ma bhios gearan agad a thaobh do phrògram ionnsachaidh, bhiodh seo a’ gabhail a-steach bruidhinn ri neach-oide do mhodail, stiùiriche a’ phrògraim agus/neo luchd-obrach eile a tha an sàs gu dìreach anns a’ mhodal neo sa phrògram. Brosnaichear a h-uile oileanach an slighe neo-fhoirmeil seo a chleachdadh.
Leugh tuilleadh mun mhodh ghearanan agus mar a tha e ag obair agus an clàr-ama a bu chòir dhut a bhith an dùil ris.
Bu chòir don a h-uile neach a tha a’ dèanamh gearan Poileasaidh an oilthigh air Giùlan Mì-reusanta le Daoine a tha a’ Gearan a leughadh.
Leughadh a bharrachd
Airson tuilleadh fiosrachaidh, faic am Modh-obrach Làimhseachadh Ghearanan 2013-14 againn no an sgrìobhainn Iùl do dh’Oileanaich.
Nam b’ fheàrr leat molaidhean a thoirt dhuinn, seach gearan foirmeil, gheibh thu fiosrachadh mun Phutan Dhearg againn an seo.
Aithisgean làimhseachadh ghearanan
Bidh an t-oilthigh a’ foillseachadh aithisgean làimhseachadh ghearanan gach ràith.


text:
Ceatharlach
‘S e baile meadhanach sa Chontae Cheatharlach air an àirde an ear-dheas na h-Èireann a th’ ann an Ceatharlach.[1] Tha e suidhichte faisg air Muine Bheag, ri taobh na h-aibhne Béaru, aig 47m os cionn ìre na mara,[2] 241km air falbh bho Dhoire, 204bho Bheul Feirste, 149km bho Chorcaigh agus 71km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 13,698 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 20,030 san sgìre sgìre air fad. ‘S e prìomh-bhaile na siorramachd a th’ann Ceatharlach agus an dàrna bhaile as motha na contae cuideachd. Chaidh manachainn a stèidheachadh san àite far a bheil am baile san 5mh Linn agus thug àrd-reachdas cudromach àite an sin ann an 630.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Dole
- Tempe (Arizona)


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich agus an rathad gu Gleann Seile
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0740
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32660
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
Loch Aillse
Caisteal Eilean Donnain
Còig Peathraichean Chinn Tàile, Loch Aillse
An seo chì sinn seallaidhean de Loch Dubhthaich agus an rathad gu Gleann Seile. 'S e loch-mhara a tha a' sruthadh dhan ear dheas bho bhaile An Dòrnaidh gu Caol Loch Aillse agus a-mach dhan chuan a tha ann an Loch Dubhthaich. Tha an loch ainmeil airson Caisteal Eilean Donnnain a tha aig beul an locha agus airson nam Beanntan "Na Còig Peathraichean" a tha a' dìreadh bhon tràigh


text:
Calann Enair. Bliadain et v. cet et mile ais an Tigerna.
Maidm hSlebi Betha la hAodh mac
Rémainn Még
3] Mathgamna, inar marbad Tomas mac Tomais Óic Meg Uidir co
4] n-ár diáirmhe uime.
Mac h. Concobair Fhailge d'ecc .i.
Rúghraide mac Cathair
6] meic Coinn meic an Calpaig.
Niall mac Airt h. Neill d'ecc.
Caislen Sligig do gabail le
dremeire le clainn Ruaidri meic
9] Toirrddbaig Carraig hI Conchobair & an Calbach Caoch mac
10] Domnaill meic Eogain do marbad ann. Sean mac Ruaidri meic
11] Toirrdelbaig Carraig do tuitim leisin Calpach an oidci-sin.
Aibne mac h. Cathain do marbad le Brian Finn h. Cathain.
Toirrdelbach mac Cuinn meic Enrigh
meic Eogain h. Nell
14] do marbad le Mác Mathgamna .i. Ros mac Maghnusa.


text:
Barraigh
'S e eilean deasaich nan Innse Gall a tha ann am Barraigh neo Eilean Bharraigh. Tha ainm an eilein a' ceilearadh misionaraidh Èireannach dom b' ainm Fionn-Barr. A rèir traidisean, thàinig Fionn Barr gu h-Alba le Calum Cille. Is e eilean beag a tha ann, mu seachd mìle o cheann gu cheann.
Tha cala math aig Bàgh a' Chaisteil air taobh deas an eilein, far a bheil lamraig le alt-aiseig. Tha am bàgh ainmichte airson Caisteal Chiosmuil, seann chathair MhicNèill.
Seòlaidh bàta-aiseig dhan Òban, 3 uiread 's seachdain rè a' gheamhraidh.
Is e àireamh-sluagh an eilein mu 1300 ceann daoine, an cuid as motha dhaibh nan Caitligich.
Rinn Compton Mackenzie am film Whisky Galore ann am Barraigh. Chaidh a thìodhlacadh ann an Eòlaigearraidh.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich fèis ann am Barraigh ann an 1981, Fèis Bharraigh. Bha am fèis cho soirbheachail 's gun deach fèisean eile a chur air dòigh air feadh Alba.
Thòisich rèis ris an canar am 'Barrathon' ann an 2000. 'S e an t-astar leth-mharathon a' dol timcheall an eilein. [1]
Siubhal[deasaich | deasaich an tùs]
’S e an Tràigh Mhór ann am Barraigh an aon tràigh air an t-Saoghal a thathar a’ cleachdadh mar raon-laighe le clàr-àma stéidhte - ged a tha sin a’ leantainn rabhart agus conntraigh.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh agus a thogadh Flòraidh NicNèill, seinneadair Gàidhlig ann an Eilean Bharraigh.
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac a' Mhaoilein, An t-Athair Urr. Iain (1938). 'Barraidh', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 106-112.
Clàraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- 'Disappearing Island An-diugh' BBC Gàidhlig airson MG Alba MMIX. Stiùiriche: Cailean MacLeòid. 60 mionaidean. A' chiad chraoladh Diluain 4 Faoilleach 2010.[2]
-
- Sealladh air mar a tha Eilean Bharraigh an-diugh, an coimeas ri prògram a rinn Magnus Magnusson ann an 1964 mun eilean.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ The Barrathon
- ↑ Disappearing Island An-diugh Làraich a' phrògram. Leughte 01 Faoilleach 2014.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Am Barrathon (Beurla)
- BBC Naidheachdan 2016-02-26: Mì-chinnt mu Bhùth Bharraigh
- BBC Naidheachdan 2016-02-02: Cidhe Àird Mhèanais gu bhith deiseil
- BBC Naidheachdan 2016-04-20: Port-adhair Bharraigh ga mholadh
- BBC Naidheachdan 2016-06-10: 80 bliadhna bho thòisich itealain a’ laithe air an Tràigh Mhòr (aithris-bhideo 1:56)
- BBC Naidheachdan 2016-09-14: Eisirean Bharraigh (aithris-bhideo 1:56)
- BBC Naidheachdan 2016-09-16: Bacadh air iasgairean Bharraigh (aithris-bhideo 2:22)
- BBC Naidheachdan 2016-09-28: Seusan turasachd trang ann am Barraigh (aithris-bhideo 2:33)
- BBC Naidheachdan 2016-10-07: Dragh air Comhairliche Bharraigh mun dàil ann an ospadal ùr an eilein (aithris-bhideo 2:00)
- BBC Naidheachdan 2016-11-15: Àrd-choinneamh ga h-iarraidh mu dhraghan Bharraigh
- BBC Naidheachdan 2016-12-15: Dragh mu dhàil Ospadal Bharraigh
- BBC Naidheachdan 2017-01-04: Bratach “na thogail do Bharraigh
- BBC Naidheachdan 2017-01-19: Dùil ri leasachadh aig Port-Adhair Bharraigh


text:
Contae Uíbh Fhailí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Uíbh Fhailí[1] (Laideann: Comitatus Offaliensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 76,687 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,998km²,[2] an 18mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 22mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Uíbh Fhailí le Cill Dara, Gaillimh, Iarmhí, Laois, An Mhí, Ros Comáin, Tiobraid Árann.[3] Bha 176,857 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S e Ard Èireann (527m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bharanachd dheug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Uíbh Fhailí: Baile Átha Buí, Baile an Bhairínigh, Baile an Bhriotaigh, Baile an Chúlaígh, Baile Mhic Comhainn, Cill Chuairsí, Cluain Leisc, An Daingean Íochtarach, An Daingean Uachtarach, An Eaglais, Garraí an Chaisleáin agus Géisill. A bharrachd air sin, tha 51 parraistean[6] (ann an còig sgìreachdan-easpaig: An Mhí, Osraí, Ardach-Cluain Mhic Nóis, Cill Ala agus Cill Dara-Leithghlinne)[7] agus 1,194 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Brian Ó Comhain: (1960) Taoiseach bho 2008 gu ruige 2011.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Kawagoe Matsuri
Tha an fhèill Seapanach seo a’ buntainn do 1648, agus tha e a’ gabhail ri eileamaidean a thàinig às Fèillean Spioradail Sanno agus Kanda. Tha e air a comharrachadh mar phàirt de dhualchas prìseil slòigh na dùthcha bho chionn An Gearran, 2005. Tha an fhèill spioradail seo ceangailte ri Naomh-chobhan Hikawa, 's mar sin dheth, 's e Kawagoe Hikawa Matsuri(川越氷川祭) an t-ainm slàn a th’ oirre, a bhios air a cumail turas sa bhliadhna ann am Baile Kawagoe, an t-Seapan air an treasamh deireadh-sheachdain dhen Dàmhair. 'S aithne dhi san farsaingeachd mar Kawagoe Matsuri (川越祭)agus 's i an fhèill as motha sa bhliadhna.
Mìneachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha matsuri na fhacal Seapanais airson Fèill. Tha na mìltean fèillean a' tachairt air feadh Seapain, cuid dhiubh beag agus cuid dhiubh mòr.
'S e am mealladh as motha aig an fhèill seo, a' liuthad charbadan òirnealta a bhios air an tarraing le buidhnean daoine (air a bheil Hikiko 曳子), air feadh meadhan a' bhaile. Tha mu 30 charbadan-fèille (dashi 山車) ann an Kawagoe, 's iad gu math sean. Tha pearsa doile na shuidhe air a' phàirt as àirde dhen charbad, agus tha an earrann seo a' stobadh a-mach air an earrann gu h-ìseal. Tha aon chuid sgàilean fosgailte (ranma 欄間) no earrann-ùrlair far a bhios còmhlan-ciùil traidiseanta na shuidhe ann aig doras a' charbaid. Tha stoidhle a' chòmhlain-chiùil seo a' buntainn do dh'uachdranachd Tang anns an Sìn. 'S e sin gum faighear drumair, dithis chluicheadair tambairin, duiseal agus co-sheirmean, 's iad a' cluich fuinn a fhreagras dannsaichean phearsachan a th' air an sgeadachadh ann an culaidh-doile, no culaidh-leòmhainn no culaidh-mhuncaidh 's mar sin air adhart.
Feartan sònraichte na fèille[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ainm gach carbad an t-ainm a th' air a' phearsa-doile a tha na bhroinn. Tha ainm air gach fear.
'S e feart suaicheanta a' charbaid-fèille gun gabh bràigh a' charbaid a chur mun chuairt, agus 's e sin am mealladh as làidire -tarraing agus cur mun chuairt nan carbadan. Nuair a bhios carbad-fèille a bhuineas dha aon roinn a' bhaile a' gabhail seachad air fear eile, air neo, a bhios a' dlùthachadh air a' phrìomh àite-coinneachaidh, thèid an cur mun chuairt air aghaidh a chèile agus cluichidh iad ceòl ris a chèile. B' ann air a shon sin fhèin a chaidh cruth nan carbadan a dhealbhadh.
Chan eil riaghailt sònraichte ann a rèiticheas cò bhuannaicheas no nach buannaich, ach tha seòrsa farpais ann eatarra, agus thèid buillean is ruitheam a' chiùil a bheòthachadh gu h-obann 's gu luath, fhad 's a bhios nan luchd-tarraing ri èigheachd is ri gairm-aighir. Mu dheireadh thall, gabhaidh aon charbad seachad air an fhear eile, ach uaireannan bidh tuilleadh air a dhà a th' air amais air a chèile, mar eisimpleir aig gobhal-rathad. Mar sin dheth, ma thachras sin, bidh aig cuid ri tionndadh agus a' tilleadh far an tàinig iad.


text:
Chunnaic mi Poodle ann an Roazhon
Chaidh mi dhan choinneamh a’ cur buidheann nàiseantach Emgann air dòigh agus bha i uabhasach fhèin inntinneach.. Tha amas aig Emgann agus grunn buidhnean eile caidreamh politigeach a chur air dòigh airson na sluaigh a tha a’ sireadh beagan a bharrachd neo-eisimeileachd bho riaghaltas Frangach. ‘S e sin ri ràdh a leithid de na Basgich agus muinntir Corsica. Bha neach labhairt bho na Basgich ann agus tè bhon Guyana Frangach far an robh fhathast coloinidh aig an ‘Hexagon’. Nan robh muinntir fo smachd na Frangaich sa roinn Eòrpa den bheachd gu robh cuisean tàmailteach cha robh sin dad idir an taca ris an suideachadh thall an ameireaga a deas far a rèir an tè ud nach robh na Frangach a’ toirt suim sam bith dhan chànain, chultair no àrainneachd an àite. ‘S e buidheann taobh clì a bh’ annta ach tha mise den bheachd gur e mearachd a th’ ann airson iomairt nàiseantach no culturach a chur air dòigh fon àite sam bith taobh a-staigh an speactram politigeach. Ach ‘s e coinneamh gu math inntinneach a bh’ ann agus thuirt iad iomradh air an t-suidheachadh ann an Alba agus bha iad den bheachd nach robh neo-eismealachd fada a-mach bhuainn. ‘S e sin ri ràdh gum biodh sin ri fhaighinn aig an tagadh sa Cheitean ach tha fios againn uile chan eil cuisean cho buileach sìmplidh ri sin idir. Bha e follaiseach ge-tà gum biodh iad uile air an dòigh glan nan robh a leithid aca na tha againn ann an Dùn Èideann.
Tha iad measail gu dearbh air choinneamhan ann an Roazhon agus nuair a thàinig cùisean gu crìch chaidh mi a-steach coinneamh eile an aghaidh cumhachd niuclasach. Bha an coinneamh seo a’ dol ann an seòmar mhòr eile a bha faisg air làimh. A-nis bha e seachad air deach uairean agus shaoil mise nach bidh mòran thìde air fhàgail leis a’ choinneamh eile ach bha iad fhathast a’ dol aig cairteal gu na h-uarach. ‘S e fiosrachadh gu math inntinneach a bh’ ann ge-tà agus bha fear a-mach air ciamar a bhiodh 200 luchd-obrach aig stèisean niuclasach ach ma chuir thu an aon chnap airgid ris cumhachd eile a bha nas càirdeile dhan àrainneachd gheibh thu cothrom 10,000 a dh’ fhastadh. Mar a thuirt mi, bha a’ coinneamh ud fhathast a’ dol agus chaidh mi a-mach agus thèid mi a-steach bàr faisg air stèisean a’ mhetro. Fhuair mi leann agus mhothaich mi gu robh fear ameireaganach a’ bruidhinn ri fòn-làimh sa bheurla.
Bha e a-mach air a bhàr a bha sin, thuirt esan: ‘tha deichnear ann saoilidh mi, tè le pàisde, feadhainn eile a’ dèanamh còmhradh air an taobh eile agus tha fear eile dìreach tighinn a-steach, saoilidh mi gur esan faisg air da-fhichead bliadhna.’
‘Sin thu fhèin a bhalaich’, shaoil mi. Bha sin an dàrna turas sa chola-deug a chuir cuideigin tomhas air m’aois aig da fhichead. Nach math an t-eadar-sholas. Bha mise an impis a ràdh a leithid ‘tapadh leibh gu dearbh' sa bheurla ach bha an Ameireaganach fhathast bruidhinn agus chaidh e gu cnag na cùise.
‘ Tha mi a’ faicinn na coltais orra ach chan eil mi a’ tuigsinn dad den chànain idir agus tha sin a’ cur dragh orm. ‘S lugha orm an t-àite seo, tha e tàmailteach dhomh gach madainn nuair a dh’ èiridheas mi agus sin bidh mi a’ tuigsinn gu bheil mi fhathast san àite sgrìosail a tha seo. Chan eile aon rud math a th’ann agus‘s e sin gu bheil e blàth.’
Uill, nuair a bha e deiseil thuirt mise, ‘Ça va?’ dha. Cha robh mise airson còmhradh sa bheurla le cuideigin a bha sìos na inntinn agus a’ dubh-càineadh Roazhan. Gu ruige seo bha mise den bheachd gur e àite uabhasach fhèin càirdeil a bh’ ann agus bha daoine deònach gu dearbh a bhith bruidhinn riut sna bhàraichean agus àiteachan eile. Saoilidh mi gu robh an duine ud nam bheachd nach robh duine sam bith eile ann an Roazhon comasach a’ bruidhinn beurla ach nach robh fhios aige gur robh barrachd air 50,000 oileanaich sa bhaile? Co-dhiù, choimhead e orm le coltas eadar fiamh-ghàire agus eagal. Bha an duine bochd air chall. Ann an ùine nach robh fada thionndaidh fear a bha a’ deasbaid cor a’ Mhaghreb ris am ‘Patron’ rium agus dh’fhaighnich e dhìom, ‘Tha sin ceart, nach eil?’
‘Chan eil càil a fhios agam,’ fhreagair mise ach bha mi a-steach a’ chòmhradh a-nis co-dhiù. Sin mar a tha e ann an Rennes ma tha beagan Fraingis agaibh.
Gabh mi trì no ceithir glainneachan eile agus dh’ fhàg mi gus fòn a chuir gu Inbhir Narann.
Bha mùn a’ phoodle a’ dol nas fhaisge air a’ chòta ach bha trèana fon thalamh a’ feitheamh orm.


text:
- TIOTAL
- Crois shnaidhte, Manachainn Orasaigh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0901
- ÀITE
- Manachainn Orasaigh
- SGÌRE
- Diùra agus Colbhasa
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Colbhasa 's Orasa
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10795
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
eachdraidh shòisealta
Augustanaich
Tighearna na Eilean
dealbh camara
manachainnean
eileanan
Tighearnas nan Eilean
snaidheadh
clachaireachd
Tha a' chrois shnaidhte seo ann an àrainn Manachainn Orasaigh agus chaidh an dealbh a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson. Thathar air ceann agus crann na croise a cheangal ri chèile agus dh'fhaoidte nach robh iad às an aon chrois bho thùs. Tha Orasaigh beagan a deas air Eilean Colbhasa. Gheibh duine air coiseachd air a' ghainmhich eadar an dà eilean nuair a tha an làn a-muigh. Chaidh manachainn nan Augustanach a stèidheachadh sa 14mh linn le Iain Ì, Tighearna nan Eilean. Bhiodh leacan uaighe agus croisean le pàtranan iom-fhillte air an snaigheadh ann an Orasaigh suas ri tòiseach an t-siathamh linn deug. Chaidh an dealbh seo den mhanachainn a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Rugadh Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a thog i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
An Ròimh
Prìomh bhaile na h-Eadailt agus an roinn Lazio. Tha am baile suidhichte ri taobh na h-aibhneTiber agus tha mu 4.1 millean neach a' fuireach ann. Tha Cathair na Bhatacain, an Vatican City anns a Bheurla, suidhichte anns an iar-thuath. Chaochail Enrique Olaya Herrera an seo ann an 1934. A rèir beul-aithris, chaidh an Ròimh a stèidheachadh air an 21mh den Giblean anns a' bhliadhna 753 RC leis an dithis bhràthair: Romulus agus Remus. Mharbh Romulus a bhràthair agus mar sin chaidh am baile ainmeachadh às a dhèidh agus b' esan a' chiad Rìgh na Ròimhe. Bha an Ròimh air a thogail air 'Cnoc a' Ghrian', a chaidh ath-ainmeachadh 'Palatine', agus dh'fhàs e gus an leudaich e tarsainn air seachd cnuic :
- Palatine
- Aventine
- Capitoline
- Quirinal
- Viminal
- Esquiline
- Caelian
Bha an Ròimh 'na phrìomh-bhaile aig Rìoghachd an Ròimh, Poblachd an Ròimh, Impireachd an Ròimh, na Stàitean Pàpach agus an Rìoghachd Eadailteach mus tàinig e gu bhith, anns an latha an-diugh, 'na phrìomh-bhaile aig Poblachd na h-Eadailte .
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
B' e prìomh-bhaile Stàitean na h-Eaglaise a bh' ann bho 754 gu ruige 1870.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gaius Iulius Caesar (100 RC - 44 RC). Saighdear agus Deachdaire.
- Iohannes Gundus (820 - 882). Pàp bho 872 gu ruige 882.
- Giovanni Battista Castagna (1521 - 1590), Pàp fad greis ann an 1590.
- Camillo Borghese (1550 - 1621). Pàp bho 1605 gu ruige 1621.
- Giovanni Battista Pamphilj (neo Pamphili) (1574 - 1655). Pàp bho 1644 gu ruige 1655.
- Emilio Bonaventura Altieri (1590 - 1676). Pàp bho 1670 gu ruige 1676.
- Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli (1876 - 1958). Pàp bho 1938 gu ruige 1958.
- Franco Modigliani (1918 - 2003. Eaconamaiche.
- Francesco Totti (1976). Cluicheadair Ball-coise.
- Veronica Scopelliti (1982). Seinneadair.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- ItalyGuides.it: An Roimh, An Eadailt
- Rome Travel Guide Fiosrachadh airson luchd-turais


text:
- TIOTAL
- Loch Ceann Loch Chille Chiarain agus Eilean Dà Bhàrr
- EXTERNAL ID
- QZP40_468_P026
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain; Eilean Dà Bhàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- DEIT
- 1902
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31268
- KEYWORDS
- Loch Ceann Loch Chill Chiarain
Eilean Dà Bhàrr
Caolas Chill Bhrannain
Ceann Loch Chill Chiarain
dealbhan le peant
Chaidh an dealbh seo a thoirt bho "Argyll's Highlands" le Cuthbert Bede. Tha e a' sealltainn dealbh de Loch Ceann Loch Chille Chiarain agus Eilean Dà Bhàrr, suidhichte air oir-thìr an Earra-Dheas Chinn Tìre. Tha an loch mara na shàilean de Chaolas Chill Bhrannain.
Gheibhear gu Eilean Dà Bhàrr, nuair a tha an làn a-muigh, air cabhsair à Ceann Loch Chille Chiarain. Chan eil duine a' fuireach air an eilean ach luchd an taigh-solais, ach tha mòran luchd-tadhail air an tàladh chun an eilein le dealbh den Cheusadh, a tha ri lorg air a pheantadh ann an aon de na seachd uaimhean air an eilean


text:
Freiceadan Dubh
B'e a' chiad rèisimeid Ghàidhealach de dh'Arm Bhreatainn a bha anns an Fhreiceadan Dubh.
Chaidh a togail ann an Siorrachd Pheairt an 1737, mar bhuidheann armaichte de dh'fhir an àite, agus bha e mar dhleasdanas dha na saighdearan rathaidean a chàradh agus cumail na còrach.
Bha na saighdearean air an èideadh ann an còta dearg agus fèileadh. Chaith iad breacan an fhèilidh air an robh patran nan Caimbeulach ach le dathan anabarrach dorcha, is ann mar sin a fhuair iad am frith-ainm "Am Freiceadan Dubh". Às dèidh corra bhliadhnaichean, rinneadh rèisimeid san arm cheangailte dhiubh - an dà-fhicheadamh rèisimeid sa dhà no "The Forty and Twa" mar a theirte riutha sa Bheurla Ghallta.
Susbaint
Eachdraidh
Chuireadh am Freiceadan Dubh a-null dhan Fhraing ann an 1743, ach cha b' ann gun strì a rinneadh seo oir rinn a' chuid a bu mhotha de na saighdearan Gàidhealach cùl-mhùtaireachd ann an Lunnainn sa Chèitean, nuair a chaidh innse dhaibh gun rachadh an cur a-null thairis (bha seo calg-dìreach an aghaidh nan cùmhnantan breugach a rinneadh riutha nuair a liostaig iad sa chiad àite). Dh'fheuch iad ri màrsail gu tuath, ach chaidh an cuairteachadh agus dh'fheumadh iad strìochdadh; chaidh feadhainn a chrochadh aig Tùr Lunnainn.
Nuair a ràinig iad an Fhraing, bha iad an làthair aig Blàr Fontenoy (11 an Cèitean 1745); choisinn am rèisimeid deagh chliù fo chommand Diùc Chumberland.
Cha robh iad an Alba idir aig àm an Ar-a-mach Sheumasaich, 1745-1746, ach cha mhòr nach d'rinn an rèisimeid seirbhis sa h-uile cogadh a bha ann san robh Breatainn an sàs bhon àm sin . Am measg nam blàr, agus gu h-àraid iomraiteach, bha sèistean Ticonderoga ann an Cogadh nam Frangach 's nan Innseanach Ruadhach an Aimeireaga a tuath, Bhatairliù (1815), an Somme (1916), agus El Alamein (1942).
An rèisimeid an-diugh
Mhair an rèisimeid san arm ceangailte gu 2006, nuair a chaidh a cur còmhla ri Rèisimeid Rìoghail na h-Alba.
Tuilleadh Leughaidh - Gàidhlig
- "Fionn" (Henry Whyte - beò 1852-1913), Naidheachdan Fìrinneach
- cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta. Tha an sgeulachd bho bheul-aithris Earra-Ghàidheil, "Mac Dhonnachaidh Ionbhar-Atha", làn de dh'fhiosrachadh mun t-seiste fhuileachdach a rinneadh le na Breatannaich aig Dùn Ticonderoga ann an 1758.
Tuilleadh Leughaidh - Beurla
- Prebble, John, Mutiny: Highland Regiments in Revolt 1743-1804, Martin Secker & Warburg 1975 (ISBN 0140043284)


text:
- TIOTAL
- Loch an Inbhir o Bhad nan Darach
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_096
- ÀITE
- Bad nan Darach
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22639
- KEYWORDS
San dealbh-chamara seo chithear sealladh air baile beag Loch an Inbhir a tha na laighe air bruaichean locha air a bheil an aon ainm, ann an iar-thuath Chataibh. Chithear Suilbheinn ag èirigh gu h-àrd ris a' chùl. 'S e Loch an Inbhir ceann rathad an A837 agus 's ann o 'inbhir' a tha ainm, a' ciallachadh 'beul aibhne'. Tha meadhan a' bhaile timcheall air an t-Sràid Mhòir, a tha a' ruith ri taobh Loch an Inbhir.
'S e Suilbheinn tè de na beanntan as sònraichte air a' Ghàidhealtachd. Coltach ri mòran de bheanntan na sgìre seo, 's e beinn de chlach-ghainmhich ruadh Thoirbheartan a th' ann an Suilbheinn agus tha dà mhullach aice: am Meall Meadhanach, 723 m (2410 troigh) agus an Caisteal Liath, 731 m (2440 troigh).
'S e Corbett de 2779 troigh a th' ann an Canasp agus 's ann o sheann Lochlannais a thàinig a h-ainm, a' ciallachadh 'beinn bhàn'. Coltach ri mòran de bheanntan eile Asainte, 's e gneiss Leòdhasach a tha foidhpe agus 's e clach-ghainmhich Thoirbheartan a th'innte, le mullach cuartsait Chambrianach. Tha slighe no dhà a' dìreadh na beinne ach chan eil daoine cho math air Canasp 's a tha iad air Suilbheinn faisg air làimh


text:
Éideard Dwelly
'S e Éideard Dwelly (2.2.1864, Twickenham - 25.1.1939 ) a rinn am faclair a bu chudromaiche sa Ghàidhlig - Faclair Gàidhlig gu Beurla le dealbhan. Chlò-bhuail, cheangail, agus chruinnich e e, agus rinn e na dealbhan cuideachd. Thàinig am faclair a-mach ann 1911. 'S e Sasannach a bha ann bho thùs, ach shiubhail e leis an arm a dh’Alba, far an do chuir e an t-ainm “Eòghann Dòmhnallach” air fhèin. 'S e obair luachmhor a rinn e, ach cha do ghabh e a-riamh an duais a b' fhiach e air a shon.
Susbaint
Bheatha
Nuar a bha Dwelly fhathast san sgoil, thòisich ùidh mhòr a bhith aige ann an Gàidhlig agus ann am pìobaireachd. Ghabh e dha na London Scottish Volunteers, agus mar seo, bha cothrom aige a bhith a' cluiche na pìoba.[1] Ann an 1890s, dh'atharraich e ainm, oir bha Eòghan MacDhòmnaill nas fhreagarraiche airson a' phìobaire. Dh'fhàg e Sasainn agus ghluais e a dh'Alba. Phòs e boireannach aig an robh Gàidhlig, Màiri NicDhùghaill.[1] Aig an àm seo, thòisich e obair air am faclair Gàidhlig ùr.
Thill an teaghlach a Shasainn a-rithist, agus bha iad a' fuireach ann am Skeete, ann an sgìre Kent, agus ann an Herne Bay.
Am faclair
Tha am faclair a sgrìobh Dwelly ann an clò fhathast.[2] Tha 1034 duilleagan ann agus iomadh dealbh. Tha e soilleir ris an leughadair gur e obair uabhasach mhòr a tha anns an fhaclair a rinn Dwelly. Ann an ro-ràdh an fhaclair sgrìobh Dwelly gun robh e taingeil don Rìgh airson a chuideachadh agus bha e taingeil cuideachd do a bhean. Nuair a bha Am Faclair deiseil, thòisich e obair air sloinneadh, Dwelly's Parish Records.[1]
Sgrìobhadh mu a dheidhinn
- Gough, Harold. "Eideard Dwelly, Eoghan MacDhòmhnaill agus Am Faclair Mòr". Gairm 164, Am Foghar 1993.
Faic cuideachd
Iomradh
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Gough, Harold. "Eideard Dwelly, Eoghan MacDhòmhnaill agus Am Faclair Mòr". Gairm 164, Am Foghar 1993.
- ↑ Dwelly, Edward (1911), Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan/The Illustrated Gaelic - English Dictionary (10mh Clò-bhualadh), Dùn Èideann: Birlinn Limited, ISBN 1-874744-04-1


text:
- TIOTAL
- Bhos cionn na Tatha faisg air Dùn Chaillean
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_006
- ÀITE
- Dùn Chailleann
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dùn Chailleann 's Dubhailigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22549
- KEYWORDS
- sealladh na tìre
costaichean
càraichean
aibhnichean
Chithear anns an dealbh seo sealladh bho thaobh rathaid a' coimhead thar Abhainn Tatha, faisg air Dùn Chailleann. Tha an abhainn a' tòiseachadh aig Allt Coire Laoigh is tha i a' sruthadh airson 120 mìle, seachad air baile Pheairt, agus a' coinneachadh ris a' mhuir aig Linne Thatha, Dùn Dèagh. 'S i an abhainn as fhaide ann an Alba, is i bho chionn fhada air a bhith tarraingeach do dh'iasgairean-slaite ri linn cho pailt is a tha bradain innte. Tha an abhainn tarraingeach cuideachd airson curachadh, gu h-àraidh anns an sgìre far a bheil bras-shruthan Ghar an Tulaich


text:
Wickenburg, Arizona
‘S e baile air an àirde an iar-dheas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Wickenburg. ‘S ann à ainm fear a bha ag lorg òr san sgìre (Henry Wickenburg) ann an 1862 a tha ainm a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh san ath-bhliadhna, ann an 1863. Tha e suidhichte aig 669m os cionn ìre na mara,[1] anns an stàit Arizona, air iomall Phoenix. Tha am baile 3,219km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 508km bho Los Angeles, 2,357km bho Chicago agus 2,078km bho St. Louis.[2] Tha 6,593 duine a' fuireach anns a’ bhaile agus port-adhair beag ann cuideachd.[3] Chaochail an Ceimigear John Howard Northrop an seo ann an 1987.


text:
- TIOTAL
- Loch Aillse agus Caisteal a' Mhaoil o Chaol Àcain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2286
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34186
- KEYWORDS
- aiseag
caisteal
loch
Tè dhe na h-aiseagan-charbadan a bh' air an t-slighe eadar Caol Loch Aillse agus Caol Àcain air acair fo thobhta Caisteal a' Mhaoil. Mus tàinig na 50an, bha aiseagan na bu mhotha, a ghabhadh barrachd chàraichean, ag obair air an t-slighe eadar an an t-Eilean Sgitheanach agus tìr-mòr. Ach nuair a mheudaich an àireamh dhaoine aig an robh càraichean, agus anns na mìosan trang fad an t-samhraidh, bhiodh sreathan fada a' fàs air gach taobh tro bhailtean Chaol Loch Aillse agus Chaol Àcain. O dh'fhosgail Drochaid an Eilein Sgitheanaich ann an 1995, agus a b' fheudar do Chaledonain Mac a' Bhriùthainn sgur dhe na h-aiseagan, 's e an aon shlighe a tha a' dol "tarsainn na mara dhan Eilean Sgitheanach" o thìr-mòr, am bàt' aiseag beag ann an Caol Reatha nach bi ann ach ann am mìosan an t-samhraidh.
Tha stampa agus comharradh-postachd Inbhir Nis, 25mh dhen Lùnastal 1956, agus tha an neach a phost e ag ràdh: "Have now reached the Isle of Skye. Roads are practically non-existant, but scenery very beautiful"


text:
- TIOTAL
- Buidheann-airm aig camp ann an Fachabair ann an 1893, ag ullachadh airson sgrùdaidh
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_173
- ÀITE
- Fachabair
- SGÌRE
- Fachabair
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- 1893
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11243
- KEYWORDS
- buidhnean airm
Rianachd : Artaigealan Cogaidh agus Achd a' Cheannairc
An t-arm Stèidhte
Feachd na Dùthcha
Baitailean
dìon na dachaigh
Fachabair
Buidhean-airm aig camp ann am Fachabair ann an 1893, a' deisealachadh airson nan oifigearan.
Chaidh am buidheann-airm a stèidheachadh na chòmhlan neo-eisimeileach agus bha e an urra riutha fhèin dè an seòrsa èididh a bhiodh orra. Ann an 1861, chaidh riaghailtean a chur an clò a' toirt stiùiridh air treànadh agus smachd, agus chaidh an stèidheachadh ann an dòigh a dhèanadh rianachd fursasta. Ann an 1871 bha buaidh aig Artaigealan Cogaidh agus Achd a' Cheannairc orra, an dèidh dhaibh tighinn fo ùghdarras Rùnaire na Stàit airson Cogadh. Ann an 1873 dh' atharraich an t-ùghdarras a-rithist gu Roinn nam buidhnean-airm, agus thàinig iad fon aon smachd ri arm na dùthcha.
An dèidh ath-chruthachadh air taobh a-staigh an airm ann an 1881, bha iad nam pàirt dhe na rèiseamaidean ionadail. Ann an 1887-1888
bha iad nam Baitailean Saor-thoileach air taobh a-staigh nan rèiseamaidean. B'e an dleastanas a bhith a' coimhead an dèidh na dachaigh, agus cha robh aca ri dhol a-null thairis.
Thàinig am Baitailean Saor-thoileach gu bhith na Fheachd na Dùthcha aig àm atharraichean Haldane ann an 1908.
Bha aca ri bhith deiseil airson a dhol dhan Roinn Eòrpa, agus ann an 1914 thàinig orra a dhol dhan Fhraing
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Kabul
'S e prìomh-bhaile Afganastain a tha ann an Kābul (Cànan Farsaidh|کابل). 'S e am baile as motha ann an Afganastan cuideachd, anns a’ bhliadhna 2005 bha 3.043.589 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. [1] Mar sin dheth tha e na chridhe mhalairteach ‘s chultarach den dùthaich. Tha e suidhichte air bruach na h-Aibhne Kabul ann an gleann caol anns an ruith-bheanntan Hindu Kush. Tha Kabul nas sine na 3000 bliadhna. Canar gun deach am baile a stèidheachadh eadar 2000 RC agus 1500 RC.[2] Bha mòran cogaidhean ann air sgaths gu bheil Kabul suidheachte air rathad malairteach cudthromach eadar Àisia-a-Deas agus Meadhan Àisia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Statoids, fiosrachadh mu Afganastain
- ↑ Eachdraidh Afganastain, Ghandara.com website


text:
Poileataigs na h-Alba
'S obair nan comhairlean, nam pàrlamaidean Taigh an Ròid, Westminster agus Eòrpach, iomairtean agus athchuingean ann an Alba a tha ann am poileataigs na h-Alba.
Pàrtaidhean poilitigeach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidhean nan suidhe ann am Pàrlamaid na h-Alba:
- Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
- Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba (PNA)
- Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba
- Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
- Pàrtaidh Uaine na h-Alba
Tha Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba a’ riaghladh na dùthcha ann an Riaghaltas.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Rod Geddes mun dubhadh-às
- EXTERNAL ID
- WD_HF08_TRACK04_GEDDES
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Rod Geddes
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3256
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
dubhadh-às
claistinneach
Tha cuimhn' aig Rod Geddes mu 'n dubhadh-às ann an sgire Inbhir Nis rè 'n Dàrna Cogaidh.
O seadh, tòrr de chuimhne air an dubhadh-às. Bha na sràidean gu lèir dubh dorch. Bha iad uile, a h-uile sìon, sa gheamhradh bha e uabhasach, gu fìrinneach, oir bha eagal ort a dhol a-mach air an oidhche leis an dubhadh-às is nach fhaiceadh tu idir. Agus tha aon chuimhne a th' agam an luib chàraichean - corra chàir, feumaidh mi ràdh - bha rudan mòra aca air na solais agus cha robh ach glè bheag de sholas a' tighinn asta agus bha iad a' dol glè shlaodach air na sràidean. Agus thigeadh na uàrdanan timcheall ma bha thu a' sealltainn solas sam bith ann an dòigh sam bith. Tha cuimhn' agam nach robh gin a sholas dealain sa bhaile; cha robh ann ach gas. Tha cuimhn' agam gun d' fhuair iad fear-togail nan solas ach 's ann às dèidh a' chogaidh a bha e mus tàinig e a-mach gus na lampaichean a chur thuige. T
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Allt Dobhraig.


text:
CAPERCAILLIE
Oh Mo Dhuthaich Lyrics
by Allan MacPhee who lived at Loch Carnan, South Uist.
O mo dhuthaich' stu th'air m'aire
Uibhist chumhraidh ur anan gallan,
Far a faighte na daoin' uaisle,
Far 'm bu dual do Mha 'ic Ailein.
Tir a' mhurain, tir an eorna
Tir 's am pailt a h-uile seorsa
Far am bi na gillean oga
Gabhail oran 's 'g ol an lionna
Thig iad ugainn, carach, seolta
Gus ar mealladh far ar n-eolais;
Molaidh iad dhuinn Manitoba,
Duthaich fhuar gun ghual, gun mhoine.
Cha leig mi leas a bhith 'ga innse,
Nuair a ruigear, 'sann a chithear,
Samhradh goirid foghar sitheil,
Geamhradh fada na droch-shide
Nam biodh agam fhin de storas
Da dheis aodaich, paidhir bhrogan
Agus m'fharadh bhith 'nam phoca
'Sann air Uibhist dheanainn seoladh.
check amazon for Oh Mo Dhuthaich mp3 download
Record Label(s): 2006 Green Linnet
Official lyrics by


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Garadh, Loch Oich
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_187_AT
- ÀITE
- Inbhir Garadh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mo Naomhaig
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29028
- KEYWORDS
- Eilean I
Caisteal Inbhir Garaidh
caisteil
Loch Oich
Seanalair Monck
Am Prionnsa Teàrlach
Na Seumasaich
Diùc Chumberland, caisteal
Tha Caisteal Inbhir Garadh mu leth-mhìle an ear air Inbhir Garadh air cladaichean Loch Oich, Siorrachd Inbhir Nis. Chaidh an dealbh seo de thobhta a' chaisteil a thogail bho thaobh thall na loch anns a' chiad leth dhen 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Chaidh an caisteal a thogail aig toiseach na 17mh linn agus 's e na Dòmhnallaich a thog e. Chaidh a losgadh leis an t-Seanailear Monck ann an 1654 ach chaidh a thogail às ùr agus a neartachadh. Fhuair feadhainn eile sealbh air rè àr-a-mach nan Seumasach ann an 1715 agus thadhail Am Prionnsa Teàrlach air rè àr-a-mach 1745. Ann an 1746, chaidh an caisteal a sgrios le feachdan Diùc Chumberland agus cha deach ath-thogail riamh.


text:
Am Baile Sear
'S e Am Baile Sear (Beurla: Baleshare) eilean anns na h-Eileanan Siar. Tha e an iar-dheas air Uibhist a Tuath.
Tha e gu math rèidh agus chan eil e ag èirigh ach 12 meatairean os cionn ìre na mara.
Tha e aithnichte airson tràigh fada. Tha dà chlachan ann, Samhla agus Teananachar. Tha 49 daoine a' fuireach ann.
Thogadh cabhsair eadar an t-eilean agus Uibhist ann an 1962 le William Tawse Ltd.[1]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil Baile Siar ann an Uibhist a-nis ach 's math dh'fhaoidte gun robh 'baile siar' ann cuideachd. Thathar ag ràdh gun robh eilean eile ann air am faodadh coiseachd dha na h-Eileanan Heisgeir nuair a bha an tràigh aig ìosal a chaidh a sguabadh às anns an 16 linn.
Tha na h-Eileanan Heisgeir 15 cilemeatairean air an taobh an iar.
Seann Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà chlachan ro-eachdraidheil air an lorg ann. Tha tobhtaichean de seann taigh cloiche agus criomagan de dh'obair-chrèadha, cnàmhan agus meatailt.[2]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- John Fergusson, fear-poilitigs Alba Nuadh.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Baleshare Causeway”. Gazetteer for Scotland. Air a thogail 18mh dhen Lùnasdal 2007.
- ↑ Barber, John (2003) Bronze Age Farms and Iron Age Farm Mounds of the Outer Hebrides. Scottish Archaeological Report 3. Retrieved 18 August 2007.
- ↑ The Canadian parliamentary companion, HJ Morgan (1874)


text:
2014
2014
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an t-Sultain - Referendum air Neo-eisimealachd na h-Alba 2014.
- 13 an Dàmhair - 'S e Rob Woodall a' chiad duine a shreap a h-uile Marilyn.
- Thàinig Geamaichean aig a' Chlo-Fhlaitheas a Glaschu.
- Chaidh Cordon fhilmeadh ann an Antwerpen, a' Bheilg.
- Bhuannaich Patrick Modiano an Duais Nobel ann an Litreachas.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 am Faoilleach - Iain Fearchar Rothach, neach-poileataigs na h-Alba a bhuannaich an duais Sàr Ghàidheal ann an 2011.
- 23 am Màrt - Adolfo Suárez y González, ann am Madrid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
- 17 an Giblean - Gabriel José García Márquez, ann am Meagsago. Sgrìobhadair à Coloimbia.
- 21 an Giblean - U Win Tin, fear-naidheachd, Neach-poileataigs agus prìosanach poileataigeach ann am Mianmar.
- 13 an t-Iuchar - Nadine Gordimer, ann an Johannesburg. Sgrìobhadair à Afraga a Deas.
- 19 an Dàmhair - Étienne Mourrut, Neach-poileataigs Frangach.


text:
- TIOTAL
- Sgioba ball-coise baile Chille Chuimein, 1935
- EXTERNAL ID
- PC_ATKINSON_004
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- DEIT
- 1935
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21785
- KEYWORDS
- spòrsan
sgiobaidhean spòrs
ball-coise
Dealbh camara sgioba, a chaidh a thogail ann an 1935, de sgioba ball-coise baile Chille Chuimein.
'S e baile a tha suidhichte air cladach an iar-dheas Loch Nis a th' ann an Cille Chuimein. B' e 'Likiwhimin' a bh' air chun an ochdamh linn deug agus thathas den bheachd gun deach ainmeachadh an dèidh an Naomh Cuimein à Eilean Ì. Chaidh am baile ath-ainmeachadh 'Fort Augustus' sa Bheurla an dèidh Ar-a-mach neo-shoirbheachail nan Seumasach ann an 1715.


text:
- TIOTAL
- Drochaid thulgach Clach na h-Aire thar a' Chanal Chailleannaich
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_309
- ÀITE
- Clach na h-Aire
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27027
- KEYWORDS
- Loidhne a' chinn a tuath
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Anns an dealbh seo, chithear trèana a tha a' dol gu tuath, a' dol thairis air an drochaid thulgach aig Clach na h-Aire. Tha an trèana air a giùlan le loco Clas 37. Bha crìoch astair 5 mìle san uair an drochaid seo. Tha an dràibhear air impis maide-cead na loidhne a thoirt don neach-chomharran. Chithear ceann an neach-chomharran ri aghaidh na deilbhe


text:
Thèid Fàs, an t-ionad ùr £8millean airson nan gnìomhachasan cruthachail is cultarach aig Sabhal Mòr Ostaig air an Eilean Sgitheanach, fhosgladh an-diugh leis a’ Phrìomh Mhinistear, Ailig Salmond BPA.
A’ bruidhinn air an ionad ùr, thuirt am Prìomh Mhinistear, a lìbhrig Òraid an t-Sabhail Mhòir a chaidh a chraoladh air telebhisean bho chionn goirid:
“Tha comas aig an ionad ùr airson nan gnìomhachasan cruthachail is cultarach aig Sabhal Mòr Ostaig a bhith na thobar do raon farsaing de ghoireasan is sheirbheisean cultarach Gàidhlig.”
Tha am fosgladh oifigeil a’ comharrachadh ceum mòr eile air adhart ann an leasachadh Sabhal Mòr Ostaig mar Ionad Nàiseanta do Chànan is Chultar na Gàidhlig...


text:
Cluaran
'S e ainm aig iomadh lus anns an teaghlach Asteraceae a tha ann an cluaran no fòghnan. Gu h-àraidh, thathar an t-ainm ga chleachdadh airson lus de na dreaman Carduus, Cirsium agus Onopordum.
Luibh-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha lusan dream Onopordum dà bhliadhnail agus lusan dream Cirsium a' fàs fiù 's barrachd bhliadhnaichean. Lorgar iad anns an Roinn-Eòrpa, Àisia, Afraga agus Aimearaga a Tuath, agus bha iad air an cur ann an Astràilia cuideachd. Tha flùraichean purpaidh aca agus tha bioran air na cuiseagan (agus aig feadhainn de sheòrsachan air na duilleagan). Faodaidh na cuiseagan a' fàs gu 0.5-3m a dh'àirde. Fàsaidh iad eadhon ann an àiteachan nach eil gu math torrach.
Uaireigin, thathar am facal "cluaran" ga chleachdadh airson liathan (Chrysanthemum segetum).[1]
Samhla[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an earraideas, 's e suaicheantas na h-Alba a tha anns a' chluaran bho chionn iomadh bliadhna 's linn. 'S iad na seòrsachan na thathar gan cleachdadh mar shamhla seo nas trice Cirsium vulgare - Cluaran deilgneach agus Onopordum acanthium (ged nach eil e dùthchasach do Alba).[2] Chan eil e ro fhurasta a-nis a dhèanamh a-mach le fìrinn cuine no ciamar a chaidh an t-urram sin a bhuileachadh air, oir chan eil eachdraidh sgrìobhte a tha a' cur solas sam bith air a' chùis.
Sgeul a' chluarain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha beul-aithris ann a tha a' cur an cèill na dòigh anns an tàinig e mun cuairt ge-tà.
Aig àm nan Lochlannach bha na Gàidheil agus na Lochlannaich air campachadh mu choinneamh a chèile, deiseil gu dhol a chur a chath air an làrna mhàireach. Cha robh e air a mheas aig an àm sin, ceart no uasal do aon fheachd feall-fhalach a dhèanamh air feachd eile, no tighinn orra le foill rè na h-oidhche. Chaidil na Gàidheal gu socrach, sàmhach, air an oidhche sin, gun eagal foille no gnìomh mì-onarach sam bith orra. Ach 's ann a ghabh na Lochlannaich cothrom an dorchadais agus chuir iad romhpa tighinn air na Gàidheil gun fhios dhaibh agus briseadh a-staigh don champ aca far am biodh làn chothrom aca air am murt 's am marbhadh. Nuair a dh' fhalbh iad, bha a h-uile mac màthar air a chasan rùisgte air eagal starbraich sam bith a dhèanamh a bheireadh caismeachd dha na Gàidheil. Mar a bha am breamas an dàn dhaibh, sheas aonar fear air cluaran geur, stobach, agus chaidh na biorain fada, caola an sàs am bonn a choise. Nuair a leig e sgreuchd, dhùisg na h-Albannaich agus ann am priobadh na sùla bha gach duine fo armachd, ghabh iad an coinneamh nan Lochlannach agus chuir iad an ratreud orra le sgath mòr. Agus nuair a thuig iad dè a dh' adhbhraich an sgriach a thug caismeachd dhaibh, chuir iad romhpa gum biodh an cluaran mar shuaicheantas aca bho sin a-mach.[3][4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ John Cameron: The Gaelic names of plants (Scottish, Irish and Manx), d 54
- ↑ John Cameron: The Gaelic names of plants (Scottish, Irish and Manx), d 52
- ↑ Làrach-lìn beul-aithris aig Comhairle nan Eilean Siar
- ↑ Litir do Luchd-ionnsachaidh 479 le Ruairidh MacIllEathainn, BBC


text:
Facal-toisich
Is e a bheir an catagaraidh seo fiosrachadh mu innleachdan na stèidheachd airson taic a thoirt do mhargaideachadh thoraidhean a h-obrach rannsachaidh. Còrr’ uair bidh fiosrachadh air a shaoradh o fhoillseachadh ma bhios fiosrachadh pearsanta ann, no fiosrachadh a dh’fhaodadh, nan leigte ris e, droch bhuaidh mhòr a thoirt air leas malairteach duine sam bith, slàinte cuirp no inntinn no sàbhailteachd duine sam bith a chur an cunnart, droch bhuaidh mhòr a thoirt air coilionadh èifeachdach ghnothaichean poblach, no nam faodadh e bhith na bhriseadh dìomhaireachd a bhiodh buailteach do cheuman laghail.


text:
- TIOTAL
- Litir bho Ualtair Calldair gu Sgrùdaire nam Bochd
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_4_26
- ÀITE
- An t-Srathaidh
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 20 An t-Sultain 1899
- LINN
- 1890s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6300
- KEYWORDS
- cobhair bochdainn
Ualtair Calldair
Barabal Chaimbeul
An t-Srathaidh
Litir bho Ualtair Calldair gu sgrùdaire nam bochd às leth Barabal Chaimbeil.
Tha Mgr Calldair ag iarraidh gun tèid cuideigin a chur a-mach a dh'fhaicinn na Mnatha Phòsta Chaimbeil, air sgàth 's gu bheil i seachdad bliadhna 's a dhà a dh'aois agus gun chomas coimhead às a dèidh fhèin.
Thug a caraidean comhairle oirre cuir a-steach airson cobhair ach dhiùlt i sin a dhèanamh o chionn beagan bhliadhnaichean. Tha Mgr. Calldair a' faireachdainn gu bheil a' chùis aice airidh air


text:
Caisteal Dhùn Bhreatainn
'S e Caisteal Dhùn Bhreatainn caisteal aosda a tha na laighe aig Dùn Breatann, os cionn comar Linne Chluaidh agus Uisge Leamhna air carraig mhòir air a tha Ail Chluaidh. Bha tuineachadh air a' charraig bho Linn an Iarainn. Bhon 5mh gu 9mh linn, bha an caisteal na chathair Rìoghachd Srath Chluaidh, agus bha e cudromach mar àite ro-innleachdail gu àm an Dàrna Cogaidh, ged a bha an cuideam aige a' beagachadh uidh air n-uidh. Tha e an-diugh fosgailte do luchd-turais.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Caisteal Dhùn Bhreatainn aig làrach-lìn Alba Aosmhor (Beurla)


text:
Fèill Mhòr air na lemsips agus leigheasan eile
Fhuair mo phiuthar-chèile opairèisean ann an Obar Dheathain air a cridhe (triple by-pass mar a chanas iad) agus thill i gu Inbhir Narann as dèidh deich làithean ach dhan ospadail ann a sheo, bha e na suidhe sa dhachaigh fhèin seachdain às dèidh sin ach cha robh e fada idir gus an robh e san ospadail Inbhir Narann a rithist. A-rèir coltais tha e gu math cumanta a bhith faighinn trioblaid a’ tarraing anail, sa chiad dol a-mach co-dhiù, às dèidh a leithid opairèisen ach bha fior trioblaid aice agus bha na dotairean airson sùil gheur a chumail oirre. Cha robh iad cinnteach an robh e dìreach cnatan a bha as coireach no rudeigin eile. Uill fhuair e dhachaigh a rithist an-dè às dèidh seachdain eile san ospadal.
Chan eil e math a bhith fo bhuaidh cnatan grod nach eil? ach airson feadhainn dhinn tha e fada nas miosa na sin agus fiù ‘s gu math cunnartach o àm gu àm.
Tha na gòbhlanan-gainmhich air tilleadh co-dhiù.


text:
- TIOTAL
- Cunntas Ionmhasail Thaighean nam Bochd ann an Cataibh
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_3_14
- ÀITE
- Tunga
- SGÌRE
- Tunga is Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cinn t-Sàile MhicAoidh
- DEIT
- 15 An Cèitean 1899
- LINN
- 1890s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6220
- KEYWORDS
- cumail suas thaighean nam bochd
taighean nam bochd
aitreabhan do dhaoine truagh
cosgaisean air taighean nam bochd
Cataibh
Cunntas air cosgaisean air an cur ri Taighean nam Bochd ann an Cataibh. Tha trì parraistean deug air an clàradh ann an òrdugh na h-aibidil bho Asainte gu Tunga.
San liosta airson gach parraiste tha iad seo ann: Àireamh nan Làithean gu Lèir airson Cumail Suas, Suim airson Cumail Suas, Aodach Dhaoine, Leigheas, Tinn, Biadh, Tìodhlacadh agus Cosgaisean Eile, Suim Iomlan airson Àirneis air a Càradh 's air a h-Ath-sholaradh, Cosgaisean Aitreabhan, agus Suim Iomlan airson gach earrainn dhiubh seo


text:
Fìobha
Se roinn àrsaidh agus siorrachd traidiseanta na h-Alba a tha ann am Fìobha. Is e "Rìoghachd Fìobha" far-ainm a tha air, o chionn 's gu bheil (neo gu robh) gach ni a bhiodh aig rìoghachd neo-eisimeileach ri lorg taobh a-steachd a crìochan. Tha muir is beanntan aige còmhla le talamh àiteachas meinnearan agus gnìomhachasan ghiollachais.
A-nis tha Comhairle Fhìobha na chomairle ionadail airson Fìobha.
Susbaint
Cruth na Tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha oir na mara a sineadh bho Ros Saidhe air an Linne Foirthe, tro Cill Rìmhinn air an Ear gu Port na Creige agus Obar Neithich air bruaich deas na Tatha. Tha calan le cidhean-luing aig Cathair Challdainn agus an Eilean Loisgte, tha àireamh de bailtean iasgaidh, na measg Cathair Aile agus Ànsruthair air an oir deas
B'e Cùbar prìomh baile na Fìobha. Bha Malairt Arbhair an seo. Is e talla poblach a tha anns an togalach anns an latha an diugh.
Bha Cille Rìmhinn le a Chaisteal agus Oilthigh Chill Rìmhinn na phort cudthromach re na meadhan aoisean. Anns a' bhaile seo tha Sràid Earra Ghaidheil a' comharrachadh chun latha an diugh far an robh an ceàrnag Gàidhealach de'n bhaile anns an linn sin.
Tha tur-cruinne, de linn na h-Eaglais Ceilteach agus 24m a dh'àirde anns an cladh aig Obar Neithich.
Is e Beinn Loman am beann as àirde ann am Fìobha. Is beinn bhòidheach a tha innte ged nach eil a mullach fiù 's 600m os cionn barr na mara.
'S e tairbeart a tha ann, agus o chionn goirid, roimh na drochaidean thairis an Tatha agus Linne Foirthe, bha i nas iomallaiche.
Gnìomhachasan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àiteachas na roinn gnìomhachais cudthromach do eaconomaidh na Fìobha. Tha talamh beartach an meadhan na Fìobha, agus tha muileann coirce a chruthaicheas bleideagan-bhrochan (Scott's Porridge Oats) aig Cùbar. Tha an taigh-staile a thogas an t-uisge bheatha shile-singilte, "Stewarts Cream of the Barley" aig agus tha taigh-staile a thogas malt-singilte aig Achadh an Fhuarain. Bha muilnean pàipear aig Marg Innis agus Drochaid-Gèaird.
Tha gnìomhachasan giollachais air trèigsinn Fìobha gu ìre mhòr rè an trithead bliadhna a chaidh, ach bha obraichean salainn air an oir deas bho'n 18mh linn, nuair a chaidh a' chiad leasachadh air an Raon Guail Fìobhach. Bho meadhan an 19mh linn, nuair a fhosgail James Williamson a Lancaster, Muileann Linoleum ann an Cathair Challdainn gu na 1970an bha am baile am prìomh ionad-giollachais de chuibhrigidhean ùrlair anns an t-saoghail. Cha do mhair na muilnean lino tro an gluais bho stuth-beathachaidh nàdarra (b' e jute, ola-fhrois-lìn agus min-airc na bun-stuthan do linoleum) ri plastaigean stèidhichte air ola-mèinneireachd.
Mèinnearan[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh ath-leasachadh air an raon-ghuail Fìobhach as deidh an dara cogadh, stèidhicheadh mèinn-domhainn mhòr ùr aig Seafield, ri taobh Cathair Challdainn anns na 1960an. Chaidh a dhùnadh as deidh stalc nàiseanta na mèinnearan a mhair bliadhna re 1983-84. Tha mèinnearachd fhathast a' dol an iar-deas na roinn, ach cladhair an gual a mach a slochdan fosgailte, seachd mèinnean-domhainn.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gordon Brown, prìomhaire
- Kathleen Jamie, bàrd
- Jocky Wilson (1950 - 2012). Cluichdeadair gathain.[1]


text:
Meagsago
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Tuath a tha ann am Meagsago[1] (Spàinntis: México; IPA: ˈmehiko). Tha crìochan aice sa tuath leis na Stàitean Aonaichte agus sa deas le Guatamala agus Beilise. Tha i na laighe eadar a' Chuan Sèimh san iar agus a' Mhuir Cairibean san ear.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1857.[2]
Bailtean Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ UNICEF


text:
- TIOTAL
- Eideard, Prionnsa na Cuimrigh, a' sgrùdadh Feachdan nam Balach
- EXTERNAL ID
- GB232_D375_P009
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 26 An t-Ògmhios 1931
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8094
- KEYWORDS
- turasan rìoghail
Eideard VII
Feachdan nam Balach
Thadhail Eideard, Prionnsa na Cuimrigh air Inbhir Nis air 26 Ògmhios 1931. Dh'iarr am Probhaist Alasdair MacEòghainn air òraid a dhèanamh aig coinneamh bhliadhnail Legion Bhreatainn (Alba) agus Saorsa Inbhir Nis a ghabhail. Chaidh e gu bùth-obrach far an robh seann shaighdearan ciorramach ag obair agus gu fosgladh oifigeil dà roinn ùr san Ospadal Rìoghail a Tuath.
Tha am Prionnsa a' sgrùdadh Feachdan nam Balach an seo, mus do dh'fhosgail e Talla Cuimhneachaidh ùr Maud Lawson air Sràid a' Bhanca. B' e Feachdan Bhaintighearna Lawson fhèin, Trùp Dhabhaich Phùir, a thug Geàrd Urramach dhan Phrionnsa


text:
1944
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1944 (MCMXLIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an t-Ògmhios - Batail Normandy (D-Day), An Dàrna Cogadh
- Bhuannaich Johannes Vilhelm Jensen an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Taisgealadh ameireagium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 am Faoilleach - Jimmy Page, ann an Heston. Ceòladair à Sasainn.
- 23 am Faoilleach – Rutger Hauer ann am Breukelen. Cleasaiche às na Tìrean Ìsle.
- 12 an Giblean - Anndra Ardbuckle, ann am Fìobha. Neach-poileataigs à Alba.
- 19 an Giblean - James Heckman ann an Chicago. Eaconamaiche a bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2000.
- 31 an t-Iuchar - Robert Merton, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 2 an t-Sultain - Claude Nicollier, ann am Vevey. Paidhleat,, eolaiche-fiosaigs agus speuradair agus às An Eilbheis.
- 9 an t-Sultain - Cairistìona Ghreumach, ann am Burton-on-Trent. Neach-poileataigs à Alba.
- 28 an t-Sultain - Miloš Zeman, ann an Kolín. Neach-poileataigs às an t-Seic.
- 15 an Dàmhair - Daibhidh Trimble, ann am Beannchar. Neach-poileataigs à Èirinn.
- 17 an Dàmhair - Rem Koolhaas, ann an Rotterdam. Ailtire às na Tìrean Ìsle.
- 17 an t-Samhain - Calum Brus, ann am Birkenhead. Neach-poileataigs Albannach.
- 5 an Dùbhlachd - Jeroen Krabbé, ann an Amsterdam. Actair às na Tìrean Ìsle.
- 28 an Dùbhlachd - Kary B. Mullis, ann an Lenoir (Carolina a Tuath). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Gearran - Piet Mondriaan, ann an Eabhraig Nuadh. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 22 am Màrt - Pontus Lanner, ann an Stockholm. Neach-ealain às An t-Suain.
- 21 an Dàmhair - Hilma af Klint, ann an Danderyd. Neach-ealain às An t-Suain.
- 30 an Dùbhlachd - Romain Rolland, ann an Vézelay (Yonne). Sgrìobhadair às An Fhraing.