text:
-
An t-Urr Raghnall Moireasdan
Bha Mgr Moireasdan na mhinistear air coitheanal Eaglais Shaor Bhaile Dhubhthaich agus Manachainn Rois bho 1999 gu 2010. Ged a tha e air a dhreuchd a leigeil seachad tha e fhathast a fuireach san sgìre.
Rugadh Mgr Moireasdan ann an Ceann Loch Iubh ann an 1945. Na òige ghluais an teaghlach gu Ach Ille Bhuidhe far an deach e dhan sgoil an sin airson ùine ghoirid mus do ghluais iad an uairsin a Sgalpaigh ann an 1954. Bha ùidh mhòr aig Mgr Moireasdan ann am bàtaichean agus ann an iasgach agus bha e san àite cheart airson sin ach bha aige cuideachd ri oidhirp mhòr a dhèanamh a' Ghàidhlig ionnsachadh agus thairis air na ceithir bliadhna a bha e ann an sin rinn e an gnothach air sin a dhèanamh.
À Sgalpaigh chaidh iad a bhaile mhòr Ghlaschu – àite ris a bheil ceangal dlùth aige fhathast agus bha e an sin gus an do dh’fhàg e an sgoil aig còig bliadhna deug.
As dèidh an sgoil fhàgail bha e ag obair ann an roinn chlò-bhualaidh son ochd bliadhna deug gus an do ghabh teicneòlais thairis cùisean. Nochd diofar obraichean as dèidh sin ach cha do stad e gus an deach e air ais dhan cholaiste agus dhan oilthigh agus cheumnaich e. As dèidh ceumnachadh aig oilthigh Ghlaschu chaidh Mgr Moireasdan gu Colaiste na h-Eaglaise Saoire ann an Dùn Èideann son trèanadh a bhith na mhinistear. Fhuair e gairm gu coitheanal Ghriomasaigh agus Uibhist a Tuath – a' chiad coitheanal aige agus tha ceanglaichean làidir aige ris an sgìre fhathast.
Dh’fhàg e Uibhist as a dhèidh agus shiubhail e na mìltean a-null gu ruige Sydney, Astràilia ann an 1997. Cho fad 's a bha e ann an sin chuir e fhèin agus an t-Urramach Coinneach MacLeòid (à Barabhas ach a tha stèidhichte thall an sin ) air dòigh seirbheis Ghàidhlig agus bha iad gu math fortanach oir bha dithis do bhràithrean Mhgr Mhoireasdain thall air làithean saora aig an àm agus iad le chèile air leth math ann a bhith cur a-mach na loidhne.
Thill Mgr Moireasdan air ais a dh’Alba ann an 1999 agus chaidh a phòsadh ri coitheanal Bhaile Dhubhthaich far an robh e gus an do leig e dheth a dhreuchd.
Tha Mgr Moireasdan pòsta aig Joan agus tha dithis chloinne aca – Joanne agus John agus ceathrar oghaichean. Nuair a bhios ùine aige dha fhèin is toigh leis a bhith cur seachad ùine còmhla ri na h-oghaichean, a' gearradh an fheòir, a' leughadh 's a' coiseachd agus tha ùidh aige ann an càraichean agus bàtaichean agus cluichidh e Sudoku, uill gu ìre air choreigin co dhiù!!!
Broadcasts
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sun 25 Nov 2012 09:00 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sun 25 Nov 2012 15:00 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sun 7 Jul 2013 09:00 BBC Radio Nan Gaidheal


c: text/html

text:
Cumhaichean
Fàilte don làraich-lìn aig Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig (Stòrlann). Ma leanas tu ort a’ sealltainn air an làraich-lìn agus ga cleachdadh tha thu ag aontachadh gun cùm thu ri agus gum bi thu air do cheangal le na cumhaichean cleachdaidh a leanas, a tha, cuide ri ar poileasaidh prìobhaideachd, a’ riaghladh dàimh Stòrlann riut an co-cheangal ris an làraich-lìn seo.
Dlighe Seilbh Inntleachdail
Mura canar an caochladh, tha dlighe seilbh inntleachdail san làraich-lìn agus stuthan air an làraich-lìn aig Stòrlann no ar luchd-aonaid. Le ùmhlachd don cheadachd gu h-ìseal, tha na dlighean seilbh inntleachdail sin uile glèidhte.
Bu chòir fios a bhith agad air seo mun fhiosrachadh againn
Tha Stòrlann a’ ruith na làraich-lìn seo mar mhodhalachd dhaibhsan a thaghas a dhol a-steach innte. Tha am fiosrachadh a th’ air a thaisbeanadh an seo airson fiosrachadh a-mhàin. Tha Stòrlann a’ toirt cead do luchd-cleachdaidh tadhal air an làraich agus fiosrachadh, sgrìobhainnean agus stuthan bhon làraich a luchdachadh a-nuas, a chopaigeadh agus a chlò-bhualadh airson feum pearsanta, neo-mhalairteach no oideachail. Tha seo gun chead sam bith an ath-reic no ath-riarachadh air neo obraichean a’ buntainn dhaibh a chur ri chèile no a chruthachadh, le ùmhlachd do na cumhaichean gu h-ìseal, agus cuideachd le ùmhlachd do bhacaidhean nas mionaidiche a bhuineas ‘s dòcha ri stuth sònraichte am broinn na làraich seo.
Tha am fiosrachadh againn air a thoirt seachad an asgaidh agus tha e airson cuideachadh a thoirt do shreath mhòr de luchd-cleachdaidh a’ gabhail a-steach thidsearan agus clann-sgoile, luchd-ionnsachaidh inbheach, buidhnean foghlaim, teaghlaichean le clann ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, agus luchd-cleachdaidh coitcheann bho Alba is àitean eile.
Air sgàth ’s gu bheil iad coitcheann nan gnè chan urrainnear na stuthan a mheas iomlan. Mura canar an caochladh gu soilleir, tha na briathran clàraichte agus mìneachaidhean agus co-dhùnaidhean a tha air an cur an cèill air an làraich-lìn seo le luchd-obrach agus co-chomhairlichean eadar-dhealaichte Stòrlainn a dh’ullaich an obair. Chan urrainn dhuinn dhol an urras gu bheil am fiosrachadh a’ freagairt air suidheachadh sònraichte an nì a tha thu a’ sireadh.
A dh’aindeoin ar uile dhìchill faodaidh cuid dhen fhiosrachadh a bhith sean. Mar sin tha thu ag aithneachadh gum faod mearachdan a bhith ann am fiosrachadh agus stuthan mar seo agus tha sinn a dh’aon ghnothach a’ cumail às buailteachd airson leithid a mhearachdan dhan làn-ìre a tha ceadaichte fon lagh. Bidh an t-uallach ort fhèin airson cuideam sam bith a chuireas tu air an fhiosrachadh againne no air ceanglaichean ri làraich-lìn eile.
Na rudan nach fhaod thu a dhèanamh
Chan fhaod thu:
- stuth bhon làraich-lìn seo ath-fhoillseachadh ach airson adhbharan mar gu h-àrd
- stuth air an làraich-lìn a reic, a thoirt air mhàl no fho-cheadachadh air dhòigh eile
- mac-samhail, lethbhreac no copaidh a dhèanamh de stuth air an làraich-lìn no a chleachdadh air dhòigh eile airson adhbhar malairteach
- stuth sam bith air an làraich-lìn a dheasachadh no atharrachadh air dhòigh eile
- stuth bhon làraich-lìn seo ath-riarachadh ach an stuth a tha gu sònraichte agus a dh’aon ghnothach airson ath-riarachad
Bu chòir fios a bhith agad air seo a thaobh làraich eile ris am bi sinn a’ ceangal
Bheir ceangalan thu gu làraich-lìn eile. Ged a bhios sinn gu cunbhalach a’ toirt sùil orra chan eil iad fo ar smachd. Chan eil na tha air làrach-lìn ceangailte sam bith an urra rinne agus chan urrainn dhuinn uallach a ghabhail airson buil a thig ma chleachdas tu fiosrachadh no seirbheisean air làraich-lìn cheangailte. Chan urrainn dhuinn dhol an urras gun obraich na ceangalan sin fad na tìde.
Chan eil ar làrach-lìn a’ cur aonta ri no a’ taobhadh ri bathar malairteach sònraichte no gnìomhachas sam bith. Chan eil ceangal ri làrach-lìn treas pàrtaidh a’ ciallachadh aonta; dèan fhèin breithneachadh co-dhiù a bheil am fiosrachadh no an t-seirbheis air an làraich-lìn sin a’ freagairt air d’ fheumalachdan. Mura h-eil ceangal ri làrach-lin, chan eil seo a’ ciallachadh gu bheil i neo-iomchaidh. Tha ath-sgrùdadh air a dhèanamh gu cunbhalach air na làraich-lìn cheangailte ann an solas cleachdadh agus fios air ais bho luchd-cleachdaidh.
Dìon bho bhìorasan
Bidh sinn a’ dèanamh gach oidhirp na làraich-lìn againn fheuchainn agus a dhearbhadh rè na h-ùine a tha sinn gan cur ri chèile. Ach, mholamaid dhut prògram an aghaidh bhìorasan a ruith air rud sam bith a luchdaicheas tu a-nuas bhon Eadar-lìon. Chan eil sinn a’ gabhail ri buailteachd sam bith airson milleadh sam bith air do shiostam coimpiutair, no call dàta air sgàth a bhith a’ cleachdadh na làraich-lìn seo air neo a tha ag èirigh à bhith a’ cleachdadh na làraich-lìn seo.
Lagh freagarrach
Tha an làrach-lìn seo agus a bhith ga cleachdadh air an riaghladh le Lagh na h-Alba agus bidh uachdranas a-mhàin aig Cùirtean na h-Alba air connspaidean sam bith co-cheangailte ri ar làraich-lìn.
Mion-fhiosrachadh
Seo ainm slàn na companaidh againn:
Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig (The National Gaelic Educational Resource Agency)
Seo an seòladh againn:
11/12 Acarsaid, Cidhe Sràid Chrombail, Seòrnbhagh, Eilean Leòdhais HS1 2DF
Cuir brath thugainn an seo:
Fòn: 01851 700880 Facs: 01852 700870 post-d: oifis@storlann.co.uk
Tha a’ chompanaidh clàraichte an Alba – SC 190298

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aonghus
- Air cleachdaidhean eile Aonghuis Òg, seallaibh Aonghus Òg.
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bha Aengus (Áengus, Óengus, Angus) àitheanta cuideachd ri Aonghus Òg , Mac ind Óg no Mac Óg 'na bhall nan Tuatha Dè Danann agus is mathaid 'na dhia a' ghaoil, òige 'gus maise. Tha e air ràdh gun robh ceithir eòin samhlachadh pògan itealachadh mu a cheann. Bha an Deagh-Dia agus Boann 'na phàrantan. Tha e air ràdh a mhair e aig a' Bhrú na Bóinne ri taobh na h-aibhne Bhòinn.
Bha suirghe aig an Deagh-Dia le Boann, a' bhean Nechtain. Air chor a fhalach an suirghe, rinn an Deagh-Dia an ghrian seas sàmhach air naoi mìos; therefore, bha Aonghus air thorrachadh, air thoirt gu ìre 'gus air bhreith ann an aon là. Bha Elcmar 'na oid'-altrum.
Nuair thàinig e gu inbhe dh'arbhartaich Aonghus an Deadh-Dia a dhachaigh, an Brú na Bóinne. Ràinig e 'n dèidh do phàirtich an Deagh-Dia a thìr am measg a chlann, agus cha robh ann càil fàgail ri Aonghus, mar sin dh'fhaighnich Aonghus athair nam b'fhaodainn e sa' Bhrú mhaireann air là 'gus oidhche, 'gus dh'aontaich an Deagh-Dia. Seach chan eil an alt neo-chinnteach aig Gaeilge 'gus Gàidhlig, b'urrainn do "là 'gus oidhche" chiallachadh "aon là 'gus aon oidhche" no "là 'gus oidhche", a còmhdaichidh h-uil' àm, agus mar sin ghabh Aonghus sealbh na Brú gu buan.
Thuit Aonghus ann am gaol le rìbhinn a chunnaic e 'na aislingean. Rannsaich a mhàthair, Boann, Eireann fad bliadhna iomlan. An nuair sin rinn athair, an Deagh-Dia, an rud ceudna. Fa dheòidh, lorg Rìgh Bodb Dearg na Mumhaine i 'n dèidh do bliadhna.
Chaidh Aonghus dhan loch a' Bheòil na Nathrach Sgiathach agus lorg 150 rìbhinnean cuibhrichte ann am càraidean. Lorg e a rìbhinn, Caer. Air an t-Samhain 1mh, dh'atharraicheadh Caer agus na rìbhinnean eile 'steach do eala fad aon bliadhna. Bha Aonghus air innseadh a b'fhaodainn e Caer phòsadh ma b'urrainn dha oirre cho eala chur fèineachd. Shoirbhich Aonghus. Dh'ath-dhealbh e fhèin a-steach do eala 'gus dh'itealaich iad air falbh, seinn ceòl àlainn a chuir uil' a luchd-èisdeachd ri cadal do trì là 'gus oidhche.
Bha Aonghus 'na oid'-altrum agus dìonadair Dhiarmuid Ua Duibhne nam Fianna.
'S dòcha tha Aonghus ceangailte dhan dia sean Ceilteach Maponos agus a mhac-samhail Cuimreach, Mabon ap Modron.
Ainmean eile: Aonghus Og, Aonghus mac Oc, Oengus mac Oc
Luchd co-ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Aonghus 'na ainm coiteanta Ghàidhlig na h-Èireann agus Ghàidhlig na h-Alba, air bhreith le caochladh de luchd eachdraidheil is seann-sgeulach, gabhail a-staigh:
- Aonghus Olmucada, Seann-sgeulach Àrd-Rìgh na h-Eirinn na linn 15mh BC
- Aonghus Ollamh, Àrd-Rìgh seann-sgeulach na h-Eirinn na linn 5mh BC
- Aonghus Tuirmech Temrach, Àrd-Rìgh seann-sgeulach na h-Eirinn na linn 4mh BC
- Aonghus mac Nadfraoch, Ciad Rìgh Crìodail na Mumhain, linn 5mh AD
- Oengus na Dalriada, Rìgh na h-Alba na linn 9mh AD


text:
Blàr Dhùn Chaillinn
Air 21mh Lunasdal 1689 thug reiseamaid Gallta nan Cameronians, a bha a' seasamh chòirichean Rìgh Uilleim, buaidh air na h-ionnsaighean a rinneadh le na Seumasaich air a' bhaile, agus chaidh ruaig callmhor a chuir air na fineachan Gàidhealach.
Na lean chun a' bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an ar-a-mach nan Seumasach, 1689-90, bha na Seumasaich às dèidh buaidh a thoirt aig Cath Raon Ruairidh, Coille Chnagaidh, air an 27mh latha dhen iuchar 1689. Ach ged bu bhuaidh-làrach e, chaill iad an ceannard buadhmhor Iain Greumach Chlaverhouse, no Claibhears. Bha iad a-nise fo chommand oifigich Èireannaich an Còirneal Cannon. Bha esan fada gun gluasad a dhèanamh, ach air meadhan an Lunasdal 1689 rinn 5,000 fear-cinnidh Gàidhealach adbhanns deas a dh'ionnsaigh Dhùn Chaillinn.
Dùn Chailleann na bhaile-daingneach[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am baile air a dhìon le rèisimeid Iarla Aonghais, a bha air ùr-chruthachadh air Galltachd na h-Alba; bha a' chuid nach bu bheag dheth de luchd-leantainn Ridseard Chamshroin, cumhnantair a rugadh am Fìobha agus a chaidh a mharbhadh le feachdan Theàrlaich II an 1680. Rè ùine, chaidh an t-ainm Cameronians a bhuileachadh orra, mar chuimhneachan airsan; cha robh buinteanas aig an rèisimeid seo do Chlann Chamshron, a bha a' sabaid air taobh nan Seumasach. Bha na Cameronians fo chommand Uilleim Chlelland, cùmhnantach iomraiteach a rugadh an Dubhghlas, Siorramachd Lannraig. A chionn 's nach robh balla-dìon a' cuairteachadh a' bhaile, rinn na saighdearan gallta daingneach dhe mheadhan a' bhaile mu thimcheall na h-eaglaise.
An sabaid[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh ionnsaidh a thoirt air a' bhaile le na fineachan Gàidhealach tràth sa mhadainn air an 21mh. Às dèidh ceithir uairean a thìde de shabaid guineach fuileachdach am measg thaighean is sràidean a' bhaile, fhuaradh làmh-an-uachdair le na saighdearan gallta (ged a chaidh an ceannard-feachd Clelland a mharbhadh) agus rinn na Seumasaich an ratreut tuath. Bha iad air 300 fear a chall ann an sabaid a leithid ris nach robh iad cleachdte.
A bhuil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh arm nan Seumasach a bhristeadh aig Dùn Chailleann; cha do rinneadh ionnsaigh eile leotha san ar-a-mach. Agus air a' chiad latha dhen a' chèitein 1690, chaidh na bha air fhàgail dhiubh a ruagadh aig Blàr Chromdàil, Srath Spè.
- Ach bha buil nas leantainnich aig Blàr Dhùn Chaillinn. Lethcheud bliadhna às dèidh a' Chùmhnant Nàiseanta, bha an creud pròstanach agus an eaglais clèireach a-nise tèarainte mar chreideamh na dùthcha.


text:
Maastricht
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann am Maastricht (IPA: maːˈstrɪxt]). ‘S ann às an Laideann Mosiae Trajectum (Gàidhlig: Àite-coise nam Maas) a th'ann an t-ainm. Tha e suidhichte aig 64m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Meuse/Maas, anns an roinn Limburg, faisg air na crìochan leis A’ Ghearmailt, An Fhraing agus A' Bheilg. Tha am baile 167km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 175km bho Amsterdam, 142km bho Utrecht. 89km bho Tilburg agus 270km bho Ghroningen.[2] Tha 121,164 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e an 19mh baile na dùthcha.[3] Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1976.[4] Tha am baile ainmeil air feadh na Roinn Eòrpa oir chaidh ainmean a chur gu Còrdadh Mhaastricht an seo ann an 1992.[5]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hendrik de Fromantiou (1633 – mu 1693) Dealbhadair.
- Jean-Pierre Minckelers (1748 – 1824) Fear-saidheans.
- Peter Debye (1884 – 1966) Ceimeagair.
- Pierre Kemp (1886 – 1967) Bàrd.
- Hubert Hermans (1937) Eòlaiche-inntinn.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ "Bailtean na Cruinne". Archived from the original on 2013-06-21.
- ↑ Maastricht University
- ↑ The Treaty of Maastricht
- ↑ Stadt Koblenz
- ↑ Ville de Liège


text:
Drogaichean clas A an Inbhir Nis
Chaidh greim fhaighinn air drogaichean clas A, anns am biodh luach mu £30,000 air an t-sràid, faisg air Inbhir Nis Dimàirt.
'S ann le oifigearan bhon bhuidhinn ùir a bhios a' strì ri eucoir eagraichte agus obair cheannairc, a tha na pàirt de Phoilis na h-Alba, a chaidh na drogaichean fhaighinn.
Thèid aithisg mu dhithis fhireannach, aois 28 agus 34, a chur gu Neach-casaid a' Chrùin.
Thèid aithisg eile ullachadh mu fhireannach eile, 25, airson sgian a bhith aige.
Thuirt an Detective Inspeactor Andy Logan gu bheil e na phrìomhachas dhaibh, stad a chur air drogaichean bho a bhith gan toirt a-steach dhan sgìre.
Dh'iarr e air duine sam bith aig a bheil fiosrachadh mu mhalairt dhrogaichean ann an sgìre na Gàidhealtachd 's nan Eilean fios a chur thuca-san neo gu Crimestoppers.


text:
CalMac amharasach mu bhanaichean bheaga
Tòisichidh Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' tomhas cuideam nam bhanaichean bheaga a tha a' cleachdadh an cuid aiseagan, 's dragh ann gu bheil daoine a' feuchainn ri brath a ghabhail air faraidhean nas ìsle.
Leis nach eil RET ri fhaighinn air carbadan coimearsalta a tha còir air sia meatair de dh'fhaid, tha CalMac ag ràdh gu bheil cuid a' lìonadh bhanaichean nas lugha le cus stuth agus nach eil sin idir sàbhailte.
Bho chionn dà bhliadhna, cho-dhùin Riaghaltas na h-Alba nach bi a' faighinn faraidhean RET ach carbadan nas lugha na 6 meatair.
Ach tha a h-uile coltas gu bheil sin air duilgheadasan adhbharachadh ris nach robh dùil.Sàbhailteachd
Tha cuid de dhaoine a' lìonadh bhanaichean bheaga chun na h-ìre 's gu bheil iad a' dol thairis - fada thairis ann an cuid de shuidheachaidhean - air na thathar a' comharrachadh dhaibh gu h-oifigeil.
A rèir riaghailtean an rathaid, tha seo mì-laghail, 's tha companaidhean bathair a-nis ag ràdh gu bheil e a' toirt buaidh air na gnìomhachasan acasan, 's iad air gearain oifigeil a thogail le CalMac.
On seo a-mach, bidh bhanaichean bheaga gan cothromachadh air drochaidean cothromachaidh aig na cidheachan mus tèid iad air bòrd, gus dèanamh cinnteach gu bheil iad a' leantainn nan riaghailtean mar a bu chòir.
Tha CalMac air a ràdh gun cuir iad bacadh air bhana sam bith a tha thairis air a' chuideam cheadaichte.
Thuirt fear-labhairt nach eilear ag atharrachadh prìs nam faraidhean, 's gur ann mu dheidhinn sàbhailteachd a tha seo, leis gum feum iad a bhith faiceallach dè an cuideam a bhios ann an raon-chàraichean nan aiseagan.
Thuirt e, leis gu bheil daoine a' briseadh an lagh agus ag adhbharachadh cunnart aig an aon àm, nach robh roghainn eile aca ach dèiligeadh leis gu sgiobalta.


text:
A' cruachadh ealain
Chì daoine a thèid a-steach gu gailleiridh an Lanntair ann an Steòrnabhagh air deireadh na seachdain seo rud gu math annasach.
'S e "A' Moladh na Mònadh" ainm an taisbeanaidh ùir, agus na theis meadhan bidh cruach mhònach.
'S e Alasdair MacLeòid bhon Chnoc anns an Rubha a thog a' chruach. Carson ge-tà?
"Amaideas. Dh'iarr Ruairidh orm cruach a thogail anns an Lanntair, agus tha mòine gu leòr agam. Sin an aon rud a th' agam," thuirt e.Tioram
"Seo a' mhòine a bh' agam a-muigh, na cruaich air a' mhòintich an-uiridh.
"Thàinig i dhachaigh an uair sin 's rinn mi cruach eile aig an taigh, agus seo a-nise an trìtheamh triop a tha mi air cruach a dhèanamh dhith - 's bidh aon triop eile ann fhathast.
"Tha mise a' dèanamh seo a h-uile bliadhna, agus chan eil mòran dhaoine a tha a' dèanamh sin.
"Ach tha mi a' cumail a' dol co-dhiù, a' gearradh dhà no thrì lòd a h-uile bliadhna agus a' dèanamh cruaiche.
"'S e an adhbhar a tha thu a' dèanamh cruaiche, 's e airson a' mhòine a chumail tioram tron Gheamhradh.
"Chan eil càil cho duilich ri teine a dhèanamh le mòine fhliuch.
“Start Quote
End Quote Alasdair MacLeòid Fear-togail na cruaiche
Anns an là an-diugh chan ann tric a gheibh thu daoine a ghearras fàdan ceart dhut ann”
"Tha thu ag iarraidh a' mhòine a tha a-staigh sa chruaich a bhith tioram fad na tìde, agus gun ruith am bùrn dhith.
"Feumas i a bhith àrd cuideachd, 's dòcha, tha a' mhòine a' tighinn dhachaigh amh, agus tha thu ag iarraidh a' ghaoth a bhith a' dol tromhpa, tron chruaich gus an tioraimich a h-uile càil.
"An rud as miosa a th' ann, nuair a thuiteas i ort. Tha tòrr obrach ann an uair sin, 's tha mess tough ann às dèidh làimhe.
"'S i a' mhòine as fheàrr airson losgadh, 's e a' mhòine dhubh. Ach cha dèan thu cruach dhith sin co-dhiù. Tha i a' pronnadh, tha i a' briseadh.
"Tha thu ag iarraidh mòine bhàn. Chan eil mòran feum annta. Chì thu na fàdan a tha sin. Tha iad cho aotrom.
"Ach tha iad cruaidh, 's fuirichidh iad ri chèile fad na bliadhna.
"Anns an là an-diugh chan ann tric a gheibh thu daoine a ghearras fàdan ceart dhut ann.
"Ach tha thu ag iarraidh ceàrnag air choireigin fhaighinn. Ach chan eil mise a' coimhead gu bheil aon agam ann an seo a tha ceart, feumaidh mi dèanamh an rud as urrainn dhomh.Ealain
"Mar a bha am bliadhna, bha tòrr uisge ann, agus nuair a chaidh a' mhòine a shadail a-mach, thàinig tòrr bùirn oirre, agus chaidh i cho flat agus dh'fhalbh na h-oirean geura.
"Mar sin, chan fhaigh thu oir ceart air càil an seo, agus tha i beagan nas robaiche na bha dùil agam," thuirt e.
Tha cuid de dhaoine air "ealain" a ghabhail air deagh chruaich, air a togail gu math, 's iad a' coimhead gur e rud brèagha a th' innte. Chan ann mar sin a bha Mgr MacLeòid ga coimhead
"Air sgàth 's gu bheil e anns an àite a tha seo, tha mi a' creidsinn gur e ealain a th' ann. Ach cha do shaoil sinne sin riamh.
"Mar a tha cùisean an-dràsta, saoilidh mise gu bheil e beagan a-mach à àite ann an seo. Ach 's e daoine eile 's dòcha a chanas sin.
"Bhiodh mi fhìn 's m'athair a' dèanamh seo.
"Mar a bha sinne anns an Rubha an-dràsta, bha sinn a' dèanamh cruaiche fhad 's a bha a' mhòine a' tighinn dhachaigh leis an tractair.
"Agus dh'fheumadh tu stèidheadh a dhèanamh eadar na lòdan. Agus bha cabhag mhòr oirnn.
“Start Quote
End Quote Alasdair MacLeòid Fear-togail na cruaiche
'S e ola a bhiodh iad a' losgadh na àite, agus mar sin chan eil i càil nas miosa na càil sam bith eile.”
"An dòigh anns a bheil sinne ga dhèanamh, 's e a dhèanamh cho cabhagach 's a ghabhas, gum fuirich i an-àirde.
"Agus bha e math, daoine a' tighinn dhachaigh an uair sin às dèidh a' mhòine a bhith aig an taigh, 's a' chruach crìochnaichte," thuirt e.
B'e adhbhar pròis a bh' ann cruach mhath a bhith aig daoine, agus bha beagan farpais a' dol sa bhaile aig àm toirt dhachaigh na mònadh.
"Bha sin ann, agus cò a dhèanadh a' chiad chruach cuideachd.
"Agus bha daoine ann bha cruach às dèidh cruaiche aca, agus dh'fhuirich iad an-àirde bliadhnaichean mòra.
"Mar a bha sinne, bha sinn ga losgadh air an spòt. An là a bha i dùinte bha sinn ga fosgladh airson mòine a thoirt àiste," thuirt e.
Tha Mgr MacLeòid a' faicinn laigsean ann a bhith a' losgadh mònadh, ach 's fhiach a bhith ga dhèanamh fhathast, tha e ag ràdh.
"'S e glè bheag de chùmhnadh a th' ann a thaobh a bhith a' teasachadh an taighe. Ma tha teine fosgailte agad, tha barrachd teas a' dol suas an t-similear na tha thu a' faighinn às. Bhiodh tu tòrr na b'fheàrr an t-similear a dhùnadh, tha eagal orm.
"Bhiodh e math ann an stòbha ùr ge-tà. Fiù 's a' mhòine bhàn a tha seo, dhèanadh i math ann an stòbha ùr.
"A thaobh a' mhòinteach a bhith a' stòradh càrboin, tha sin ann cuideachd. Ach duine sam bith a tha a' buain mònadh an-dràsta, 's e ola a bhiodh iad a' losgadh na àite, agus mar sin chan eil i càil nas miosa na càil sam bith eile," thuirt e.


text:
Kl. Ianair .u. f. l. x. Anno Domini m.lxx.u.
Gofraigh mc. Amhlaim uel mc Raghnaill ri Atha Cliath, Cinaeth H. Con Beathadh toisiuch Ceniul Binnigh mortui sunt.
Slogadh la Tairrdelbach & la Leth Mogha i l-Leith Cuinn co torractur co h-Ath Fhirdeadh co tardsat Airgialla maidm Arda Monann for Muircertach H. m-Briain du i torcratur ile.
Donnchadh H. Canannan ri Ceniuil Conaill occisus est.
Domnall m. Murchadha ri Atha Cliath do ec do galur tri n-oidhce.
Domnall H. Caindelban do marbadh do Airgiallaib.


text:
James Mirrlees
'S e eaconamaiche Albannach a tha ann an Sir James Alexander Mirrlees. Rugadh e san 5 an t-Iuchar 1936 ann am Minnigaff, Wigtownshire.
Chaidh e dhan Oilthigh Dhùn Èideann agus dhan Colaiste Trinity ann an Cambridge.
Eadar 1969 is 1995 bha e na ollamh ann an Oilthigh Oxford, agus bhon uair sin tha e a' teagasg ann an Oilthigh Chambridge.
Còmhla ri William Vickrey bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1996.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
Reasabaidhean Èisg - Crubaig
Duration: 11:37
Toiseach sreath ùr de reasabaidhean èisg còmhla ri Seonag Nic a’ Ghobhainn. An-diugh, cèicichean le crùbaig, spring rolls le crùbaig, tagliatelle le crùbaig
Available since: Tue 23 Apr 2013
This clip is from
Feasgar 07/03/2013
Dè a th'anns a Harlem Shake? Luchd-ciùil à Sabhal Mòr Ostaig air cuairt anns na h-eileanan
First broadcast: 07 Mar 2013
Featured in...
-
Reasabaidhean Èisg
Reasabaidhean èisg còmhla ri Seonag Nic a’ Ghobhainn.
More clips from Feasgar
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Alasdair MacCaluim Duration: 01:58 31/07/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Kirstie NicLeòid Duration: 02:39 30/07/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Iain MacFhionghain Duration: 02:54 29/07/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Marie NicMhathain Duration: 02:54 28/07/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le John Neil Dòmhnallach Duration: 03:19 24/07/2014


text:
Gealltannas mun bhuidhinn-riaghlaidh
Tha Ceannard agus Leas-cheannard Comhairle na Gàidhealtachd ag ràdh gun cùm iad orra ag obair còmhla ann am buidheann-riaghlaidh na Comhairle, a dh'aindeoin 's mar a chaidh iad a-mach air a chèile gu poblach mu atharrachaidhean a th' anns an amharc ann an seirbheisean poilis agus smàlaidh.
Thuirt an Leas-cheannard, an Lib-Deamach Dàibhidh Alston, gun robh a' chùis air cron a dhèanamh air cliù a' Cheannaird, an Nàiseantach Drew Hendry.
Tha làn-dùil gun tèid dearbhadh Diardaoin gun dùin seòmar-stiùiridh na seirbheis smàlaidh ann an Inbhir Nis, às dèidh mar a sgaoil an naidheachd an t-seachdain a chaidh.
Dh'fhàg an Dr. Alston air a' Cheannard Drew Hendry, gun robh an SNP air dòighean greisidh a chleachdadh airson droch naidheachd fhalach.
A-nis tha an Dr. Alston ag ràdh ged a tha dragh air mun dòigh anns an tàinig an naidheachd a-mach, nach eil e idir a' cur teagamh ann am Mgr Hendry gu pearsanta.
Thuirt e gu bheil e fallain, ann an deamocrasaidh, gum bi diofar bheachdan aig daoine - gu h-àraid air cuspairean nàiseanta.
Leanaidh iad orra, thuirt e, ag obair còmhla air na rudan a bheir buaidh air a' Ghàidhealtachd, mar a gheall iad roimhe.


text:
Jorge Holguín Jaramillo
Susbaint
Jorge Marcelo Holguín Jaramillo
B’ e an Seanailear Jorge Marcelo Holguín Jaramillo 30mh (an Damhair 1848, Cali) – 2 (am Màrt 1928, Bogotá), na Cheann-suidhe Choloimbia dà thurais. ‘S e stàitire, saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia,[1] agus bha e na cheann-suidhe Choloimbia bhon an t-Ògmhios gu ruige an Lùnasdal 1909, agus an uair bhon an t-Samhain 1921 gu ruige an Lùnasdal 1922 mar neach-ainmichte gach uile turas. Bha an teirm aige ainmichte airson leasachadh Rèile an Tuatha is Rèile a’ Chuain Sèimh agus a bharrachd air sin chuir e ainm dhan Chòrdadh Holguín - Avebury nuair a bha e na mhinistear na Dùthchannan Cèin.[2][3]
Trèanadh agus Cùrsa Beatha anns an Airm[deasaich | deasaich an tùs]
"Na nìthean nach ionnsaich e anns na leabhraichean, dh’ionnsaich e eadar na daoine iad; na rudan nach òl e leis na ùghdairean clasaigeach, fhuair e iad anns a’ bheatha fhèin". Bha Jorge Holguín an sàs anns a’ ghnìomhachas agus bha deagh fhortan aige. Bha deagh fhios aige air na cuspairean eaconamach agus bha eòlaiche air an lagh eadar-nàiseanta. Fhuair e oideachas daonnaire – fhèin-foghlaimichte.
A bharrachd air sin, ‘ s e saighdear cliùiteach a bh’ann. Thug e pàirt anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1876 agus 1878 an aghaidh Aquileo Parra Gómez agus chaill e Blàr Puente del Común. A dh’aindeoin sin, chaidh e a dh’ainmeachadh Seanailear air sàilleabh na rudan a rinn e aig Blàr Cruz Colorada anns a’ chogadh dhe 1895.
Sgrìobh esan anns an fhèin-eachdraidh aige: «’S e an cogadh an rud nas uabhasaiche a thachras dhan dhuine. Tha mi a’ cuimhneachadh dìreach an dèidh Bhlàir Enciso, thachairt mi dlùth air a’ bhlàr fhad ‘s a bha mi a’ dèanamh obair iol-fhillte airson an t-Seanaileir Reyes, is chunnaic mi fear dhe na seallaidhean na b’ oillteil gum faod sinn fhaicinn. Eadar a h-uile àlainneachd nàdarra, bha na pàircean làn cuirp is closaich. Bha an fheadhainn fo leòin, leis an cuid chinn is gach uile cnàmh bhriste, a’ caoineadh gu doirbh.>>
Cùrsa Beatha Poileataigeach[deasaich | deasaich an tùs]
Ministear[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e fìor dhìonadair a’ Phàrtaidh Tòraidh a bh' ann, dìreach bhon toiseach tòisichidh aige anns a’ poileataigs agus fo armaibh agus le sin fhuair e sreath dhe dreuchdan eadar-dhealaichte.
Bha e na Mhinistear an Ionmhais anns an Riaghaltas aig Rafael Núñez agus fhad ‘s a bha e anns an dreuchd sin rèitich e ais-tharraing nan Aimearaganach bho Phanamá, air an tug iad sealbh ann an 1885.
Bha e os cionn Ministrealachd na Dùthchannan an Cèin rè a’ chinneas aig Miguel Antonio Caro Tovar agus an dèidh bha e na Mhinistear a’ Chogaidh anns na Riaghaltasan aig Manuel Antonio Sanclemente agus Rafael Reyes. An turas sin b’ fheudar dhasan ainm a chur ris a’ Chòrdadh Holguín-Avebury mu co-aonachadh na h-iasadan eadar-nàiseanta aig Coloimbia. Airson an còrdadh a rinn e còmhla ris a’ Mhorair Avebury a dhìon, sgrìobh e an leabhar  > (Bho dlùth air). Rinn an neach-dùbhlain Santiago Perez Triana atharrais airsan anns an leabhar eile air an robh  > (Bho fhada às).
Teaghlach agus Beatha Pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Jorge Holguín Mallarino ann an Cali ann an 1848, mac Vicente Holguín Sánchez agus Maria Josefa Mallarino Ibargüen. Tha e inntinneach gu robh an dithis theaghlach uabhasach làidir anns a’ phoileataigs aig ìre nàiseanta anns an 19mh linn: bha bhràthair athar Manuel María Mallarino agus a bhràthair Carlos Holguín Mallarino air a bhith nan cinn-suidhe na Poblachd. Chuir e a’ chiad chuid fhoghlaim ri taobh an ùghdair Eustaquio Palacios, a sgrìobh "El Alférez Real" agus air an robh Holguín glè dhòigheil.
Phòs e Cecilia Arboleda Mosquera, nighean Julio Arboleda Pombo agus an uair sin Sofía Mosquera Hurtado. Bha dusan duine chloinne aige.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Item is maith a nanmuinne an craidhi da dragma do sugh na glaisin coilled do gnathugad, mad fuar an cuis, & is ferrde clous do cur indti. Item a n-aiged singcopis & créta in craidhi, gabh dragma do snas an oir, & dragmaiv de so .i. bene album & bene ruibia: tri dragma do cruel derg & geal, & dragma do némanduibh arna tollad,
p.144& let dragma do cnaim craidhi in fiadha; & dentur pudar dib, & gnathaig a mbiadh & a ndigh iad; & ni h-aithnid dam leighes is ferr na so i n-eslaintibh in craidhi, & pudar orda aderur ris; & ni fes ca mincacht do derbad sa cas so e.


text:
'S e urras eachdraidh ionadail agus ealain coimhearsnachd a' frithealadh Uibhist a Tuath, Beinn a' Bhaoghla, Uibhist a Deas agus Barraigh a tha ann an Urras Taigh Chearsabhagh. Tha e a' toirt diofar sheirbheisean don t-sluagh ionadail agus luchd-tadhail, nam measg sin taisbeanaidhean, foillseachaidhean, a' barantachadh obair ealain agus prògram obair ealain.
Tro phroiseact A'Bhaile, tha an t-Urras ag amas air ceanglaichean a dhèanamh eadar a shuidheachadh, eachdraidh, obair chruthachail agus daoine; cunntas tasglainn airson stuthan rannsachaidh agus fiosrachaidh do phroiseactan cruthachail sam àm ri teachd; agus airson stòrasan a thoirt do sgoiltean agus colaistean, agus gus cuideachadh a' cruthachadh stòr airson do dh'fhileantaich agus luchd-ionnsachaidh.
Tha proiseactan iomchaidh a' gabhail a-steach leasachadh agus obrachadh làrach-lìn an Urrais fhèin a' dèanamh o tasglann dhealbh-camara digiteach (tro SCRAN), prògram eadar-obrachail air làraich àrsaidheil agus eachdraidheil Uibhist, bhidio aithriseachd 'Passing Places', agus diofar phrògraman ealain.
Collections
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Calum agus Ruaraidh Dòmhnallach agus air a sheinn le: Julie Fowlis.
This is a song written by: Calum agus Ruaraidh Dòmhnallach and sung by: Julie Fowlis.
Sèist / Chorus
Saighdear mi sa Fhraing, sa Ghearmailt
Saighdear mi air raointean Chanada
Saighdear mi san Spàinn, san Eadailt
Saighdear mi nam aghaidh fhèin an Èirinn.
Fuaim a' bhlàir, ceòl a' chogaidh
An guth 's an nàire
Air cluasan eachdraidh
Sgìth dhan bhlàr, sgìth dhan chogadh
An t-eallach 's an cràdh
Air gualainn eachdraidh.
Blàr nan Gaidheal, an Gaidheal 's an cogadh
An fhuil 's am bàs
Air bràighean eachdraidh
Fuaim a' bhlàir, ceòl a' chogaidh
An guth 's an nàire
Air cluasan eachdraidh.
Rugadh agus thogadh Julie Fowlis ann an Uibhist a Tuath agus bho bha i na nighean òg, tha ùidh mhòr air a bhith aice ann ...Fiosrachadh air Julie Fowlis / Learn more about Julie Fowlis
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Falt ruadh
Tha ruadh dath an fhuilt a' ruith bho dubh-ruadh ri ruadh-bhuidhe neo bàn-ruadh.
Susbaint
Sgaoileadh Eachdraidheil[deasaich | deasaich an tùs]
'S gruag ruadh air lorgadh as cumanta aig na crìochan an iar 's an ear na Roinne-Eòrpa nuadh. Ged tha gruag ruadh 'san t-àireamh-shluaigh nan daoine daonna comannaichte le luchd air theàrnadh bho na 'Ceiltich' (Albannaich 's na h-Èireannaich, 's urrainn do dubh-ruadh no gruag lì-ruadh ann an sluaighean Caucasach eil' air lorgadh a bhith. Th' an ionnsaigh nam Galatach na bliadhna 275 BC air chrìochnachadh le àireamh-shluaigh nan daoine ruadh 'san t-àireamh-shluaigh na Tuirce nuadh, cho math ri roinn nan daoine ruadh 'san Ioràn, mar a' mhuinntir Pàistiùn.
Tha sùilean gorma seach sùilean uaine aig a' chuid as motha nan daoine ruadh, 's air shealbhachadh an gine nam breac-mhìnidh bho na tuathan Ceilteach nan eileanan Bhreatainn. Tha gruag ruadh air lorgadh cuideachd ann an àiteannan cèin às na crìochan na roinne-Eòrpa, mar Seapan.
Tha an roinn as motha nan daoine ruadha de dùthaich sam bith 'san saoghal aig Alba, le gruag ruadh aig 13% an àireimh-shluaigh. Tha 40% nas fhaide nan Albannaich a' giùlain an gine na malairte, MC1R, a thig gu crìoch cho gruag ruadh. Bha clàraichte na Cruithnich, muinntir gun do shuidhich sgrìobhadairean na Linne Sìor-bhrìgheil na Mara Meadhanach san Tìr Chailleannach (Alba), le gruag ruadh aca. Tha an roinn dara as motha nan daoine ruadha nàdarra 'san saoghal aig Èireann, a' ruigheachd 10% nan luchd-àiteachaidh, ged 's e mì-thuigsinn gun robh ruadh a' chuid as motha nan Ceiltich; tha gruag dhorcha aig a' chuid as motha nan Èireannaich is nan Albannaich. [1] Bha àitheanta ri am gruag ruadh na h-ionnsaighich Lochlannach, a bhunaich nas anmoiche Baile Àtha Cliath [2]. [3]. Bha mòran daoine ruadha aig na Normanaich cuideachd.
Gruag ruadh air dualchas mòr-chòrdte[deasaich | deasaich an tùs]
'S e bean ruadh a bh' ann Ban-rìghinn Ealasaid I Shasainn, agus bha nòsail gruag ruadh fad na linne Ealasaid air Sasainn. Bha seo a' chùis cuideachd fad na riaghailte Òilibhear Cromail.
Ann an roinn nan dùthchannan Mohamadanach mar Pacastan, tha air chleachdadh heanna air gruag liathadh a thoirt fiamh ruadh soilleir dhi. [4]
Ach cho math ri a gaisge 's a maise, tha cuideachd gruag ruadh 'na cùis na fanaide. Mar eisimpleir, air a' Bhreatainn Mhòr agus Èireann, tha air uairibh an facal suarach "ginger minger" ("grànndachd ruaidhe", eadar-theangaichte gu garbh) air chleachdadh a thoirt dealbh air daoine ruadha. Tha earranta gu ìre bhig ri Èireann, An Rìoghachd Aonaichte, agus Astràilia an cleachdadh suarach an fhacail "ginger" (ruadh) agus 's e neo-aithnichte am bitheantas air Aimeireaga a Tuath.
Tha "gingerphobia" ("oillt-ruaidhe") air a dhèanamh aoir air àireamh nan gnìomhachaidhean an cian-fhuaime. Nochd an cleasaiche Breatannach Catherine Tate air sgeig maireannach air eadar-sgeul na The Catherine Tate Show nuair a bha i bruthte a lorgadh sòlas air daoine ruadha; bha air chleachdadh an cleachdadh suarach an fhacail "ginger" ("ruadh"), agus lethbhreith co-cheangailte, a thoirt dealbh air cuspair mun cuairt na cinneadachd agus claon-bhàigh air an eadar-sgeul "Ginger Kids" an South Park; agus dh'fhoillsich an cluich-àbhachd Bo' Selecta! aithriseach aoireil a ghabh a-staigh dealbh-magaidh an t-seinneadaire ruaidh Mick Hucknall de Simply Red, a' foillseachadh sealladh far a chuir luchd-iomraiteach (air chluiche leotha fhèin) dath ruadh air am gruag air là agus chaidh iad mun bheatha làitheil a' faighinn tàmailtean à daoine.
Air an làmh eile, th'ann roinn nan luchd gum beir dealbh orra fhèin cho redophiles (ruaidhe-mhiannaich). 'S toil leotha gu mòr daoine ruadha agus 's iad air tharrang gu drùiseach ri daoine ruadha. Mar le àraidh-mhiannachd sam bith, tha ann ìre caochaile ri gum cùm ruaidhe-mhiannach fosgarra am miann. Cuiridh roinn nan daoine leis a' ghruag ruaidh a-mhàin air a tarrang coimheach mothachail, tha nas dìoghrasaiche roinn eile, agus cumaidh iad air a' sgapadh an aire a-mhàin air daoine ruadha nàdarra do bhrìgh creididh iad gum bi coltasan corporra sònraichte air iarraidh aca, mar a' bhreac-sheunain, no craiceann geal nach ciaraich bhon ghrian. 'S tric a' chùis gun ciaraich no bànaich gruag ruadh gu h-amharcach fad an fhàis aosta nan daoine, a' fàs donn no bàn, agus stiùiridh roinn a cheangal gruag ruadh le ògalachd an iongantas seo, feart gu bheil am bitheantas air smaoineachadh a bhith coltas ion-mhiannaichte, gu h-àraidh am measg nam mnathan.
Dh'fhoillsich mòran lì-dhealbhadairean geasachd leis a' ghruag ruadh. Thàinig an ainm an datha "titian" à Titian, a lì-dhealbh gu tric mnathan ruadha. [5] Gabhaidh a-staigh lì-dhealbhadairean eile ainmeil air an daoine ruadha na Bràithreachas nan Ro-Raphaelich [6], Edmund Leighton, Modigliani [7], Gustav Klimt [8] agus Sandro Botticelli, an dealbh ainmeil, Breith Bheunais, a thae a' comharradh a' bhan-dia ùr-sgeulach, Bheunas, le gruag ruadh.
Gabhaidh a-staigh daoine ruadha ainmeile D.H. Lawrence, Woody Allen, Julianne Moore agus Ron Howard.
Saoileadh Eachdraidheil[deasaich | deasaich an tùs]
'S falt ruadh air lorgadh as cumanta aig na crìochan an iar 's an ear na roinne-Eòrpa nuadh. Ged tha falt ruadh 'san t-àireamh-shluaigh nan daoine daonna comannaichte le luchd air theàrnadh bho na 'Ceiltich' (Albannaich 's na h-Èireannaich), 's urrainn do dubh-ruadh no falt lì-ruadh ann an sluaighean Caucasach eil' air lorgadh a bhith. Th' an ionnsaigh nan Galatach na bliadhna 275 BC air chrìochnachadh le àireamh-shluaigh nan daoine ruadh 'san t-àireamh-shluaigh na Tuirce nuadh, cho math ri roinn nan daoine ruadh 'san Ioràn.
Tha sùilean gorma seach sùilean uaine aig a' chuid as motha nan daoine ruadh, 's air shealbhachadh an gine nam breac-mhìnidh bho na tuathan Ceilteach nan eileanan Bhreatainn. Tha falt ruadh air lorgadh cuideachd ann an àiteannan cèin às na crìochan na roinne-Eòrpa, mar Seapan.
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Clàrachadh OMIM air gruag ruadh
- Na buinn na gruaige ruaidhe
- Ginteachd ghruaig ruadh genetics air neo-sàr-eòlaichean
- Gabhadan mhelanocortain 1: Dè a th'aig gruag ruadh a dhèanmah leis?
- An gabhadan mhelanocortain 1 (MC1R): Barrachd na Gruag Ruadh A-mhàin
- Tha an Riatanas na Cion-Faireachdain Àrdaichte sna Daoine Ruadha from Liem, Edwin B. et al. (2004) Anesthesiology: Volume 101(2), August 2004, pp 279–283.
- Carson a tha gruag ruadh le sùilean donna cho ainneamh? MadSci Network
- Ionad-Stuth nan Daoine Ruadha & a' Bhreac Sheunain
- Sgaoileadh nan dath na gruaige 's nan sùil agus gnè air 592 oilean na h-àireamhachd. from Snee, R. D. (1974). Graphical display of two-way contingency tables. The American Statistician, 28, 9-12. (air nochdadh cho clàr)
- Feumaidh nas lugha na Riatanasan na Cion-Faireachdain 'sna mnathan ruadha a bhith
- An Ealain air a Bhith 'nur Daoine Ruadh - Ealannlann na dealbhan na Linne 19mh a' foillseachadh mnathan ruadha


text: An-diugh tha Cathy a' faighinn facal le tè a bha an sàs anns a' phròiseact fuaghal The Great Tapestry of Scotland a tha ri fhaicinn anns a' prìomh thalla aig Pàrlamaid na h-Alba ann an Dùn Èideann. Bha Màiri Nicleòid à Port Seton an lùib na ceudan dhaoine eile bho air feadh Alba a bha an sàs ann agus innsidh i dhuinn mu na pìosan a bha i fhèin a fuaghal. Cuideachd chaidh Katie Mhoireach a dh'fhaicinn an taisbeanaidh agus cluinnidh sinn dè a beachd air. Cuideachd air Feasgar an-diugh tha Michelle air ais leis an t-sreath far a bheil i a rannsachadh filmaichean-ciùil agus an t-seachdain 'sa se My Fair Lady a th'aice. A thuilleadh air an sin bha Murchadh MacSuain a' coimhead air a' film White House Down a tha a' dèiligeadh ri ionnsaigh cheannairc air an Taigh Gheal anns na Stàitean Aonaichte. Saoil dè a rinn e dheth? Feumaidh sibh èisteachd. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Prògram 3
Tha croitearan Leòdhais Anne agus Anna ag ullachadh stoc airson fèill àiteachais ionadail. Tha Anne a' sealltainn taghadh de chaoraich agus uain Dubh cheannach, Texel agus Charollais anns na roinnean iomchaidh agus tha Anna a' taisbeanadh Shorthorn agus laogh Aberdeen Angus anns na roinnean airson a' chruidh.
Thall ann an Uibhist a Tuath, tha Dòmhnall Thormoid ag obair cruaidh airson an taigh samhraidh ùr air a' chroit a chrìochnachadh, oir tha luchd-turais gu bhith tighinn ann an ùine gun bhith fada.
Ann an Toscaig, tha Derek trang a' toirt a' bhathair chun an taigh-òsta ionadail.


text:
2012
'S e bliadhna-leum a tha ann an 2012 (MMXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Na h-Oilimpigs ann an Lunainn
- 17 a' Mhàigh: ràinig Uicipeid na Gàidhlig 10,000 aistidhean.
- 5 an Cèitean - Chaidh Slighe Costa na Cuimrigh fhosgladh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an Gearran - Whitney Houston, ban-seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
- 28 an Giblean - Matilde Camus, bhàrd às An Spàinn.
- 24 am Màrt - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluichdeadair gathain.
- 3 an t-Iuchar - Andy Griffith, ann am Manteo. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an t-Iuchar - Ernest Borgnine, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Lùnasdal - Neil Armstrong, speuradair às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an t-Sultain - Andy Williams, ann am Branson (Missouri). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.


text:
Poblachd na h-Èireann
Is e dùthaich ann an Roinn-Eòrpa a tha ann am Poblachd na h-Èireann.[1][2] Tha i suidhichte air eilean Èirinn. Tha crìochan aice sa tuath le Èirinn a Tuath. Tha an Cuan Siar san iar na dùthcha agus Cuan na h-Eireann san ear. Tha Sruth na Maoile eadar Alba is Èirinn.
A-rèir an lagh chan eil Poblacht na hÉireann (Beurla: Republic of Ireland) ach "tuairsgeul" na stàite, ach tha Éire ainm na tíre.[3]
'S e TG4 an sianal telebhision aca a tha ag obair tro mheadhan na Gàidhlig na h-Èireann.
Bailtean as motha[deasaich | deasaich an tùs]
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Córas Iompair Éireann neo CIE am Coras (Siostam) Iompair (comhdhail) nàiseanta a tha ann an Eirinn. Tha iad ag obair ri chèile le trì companaidhean eile:
- Iarnród Éireann, an rathad-iarainn nàiseanta
- Bús Éireánn
- Bús Átha Cliatha
Tha na priomh rathaidean agus na Motor-bhealaich fo curam Údaras nan Boithre Naiseanta (Ughdarras nan Rathaidean Naiseanta). Tha lionradh nan Rathaidean Naiseanta steidhichte air Baile Atha Cliatha, le na priomh rathaidean mar gathan a' sineadh a-mach ri gach cearnag na duthcha. Tha na Rathaidean Naiseanta gu leir clàraichte le aireamh comhla leis an ro-litir N. A measg na priomh rathaidean, chaidh am N1 an aghaidh Beul-Feirste, am N4 gu Sligeach agus N8 gu Corcuig. Tha an M1 agus an M8 a nis air toirt ionad N1 agus N8, agus tha Motor-bheallach iomlan mun chuairt Baile Atha Cliath a fhein.
'S e companaidh phlèanaichean Èireannach a tha ann an Ryanair. Tha i a' toirt seirbheis gu àitichean air feadh na Roinn-Eòrpa.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Is mòr spòrs le muintir na h-Èireann. Is Cumann Luth-Cleas Gaelige an ughdaras spòrs nàiseanta as cudthromaiche ann an Èirinn. Is iadsan prìomh spòrsan sgioba na h-Èireann: Peile agus Camanachd ( Camanachd Eireannach), chanar camogie ri camanacht nan mna. Is gann am paraisde as aonais club CLG ionadail.
Tha mionn-uidh ann an iomadh spòrs buidheann eile m.e.:
- Sgioba nàiseanta criogaid na h-Èireann
- Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann
- Aonadh Rugbaidh na h-Èireann
Air barrachd, tha uidh mòr an co-ruith nan eich agus nan coin agus bithidh iomadh daoine ri "camanachd nan gall".
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Poileataics ann an Èireann
- Taoisigh na h-Èireann
- Cóigeimh na h-Éireann
- Geilleagar na h-Éireann
- Eachdraidh na h-Éireann
- Eòlas-ur-sgeulachd na h-Èirinn
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Article 4 of the Constitution of Ireland and Section 2 of the Republic of Ireland Act 1948.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Áras an Uachtaráin — Duilleag oifigeil ceann-suidhe Poblachd na h-Èireann (Gaeilge)
- Ireland Story — Eachdraidh, cruinn-eòlais agus naidheachdan


text:
-
Coilltean-calltainn - Pàirt 1
O chionn bliadhna no dhà, chuir mi seachad madainn ann an coille-chnò. Uill, leis an fhìrinn innse, cha robh mòran chnothan innte. Mar sin, ’s dòcha gum bu chòir dhomh coille-challtainn a ghabhail oirre. Tha an dà chuid – coille-chnò agus coille-challtainn – a’ ciallachadh coille anns a bheil gu leòr de chraobhan calltainn. Ann am Beurla, ’s e hazel wood a chanas daoine rithe.
’S toigh leam coilltean-calltainn agus bha an tè sin gu math brèagha. Ach bha mi ann airson adhbhar, a bharrachd air bòidhchead na coille fhaicinn. Bha mi fhìn is caraid dhomh còmhla ri tè de luchd-siubhail na Gàidhealtachd – Easaidh Stiùbhart. Tha Easaidh ainmeil airson a bhith ag aithris sgeulachdan Gàidhlig, feadhainn dhiubh a bhiodh a seanair, Ailidh Dall, ag innse. Bho àm gu àm, bidh i a’ sealltainn do dhaoine mar a bhiodh an luchd-siubhail a’ togail an cuid theantaichean. Bha iad a’ cleachdadh shlatan calltainn.
Agus, ged nach ann leis an luchd-siubhail a tha na coilltean-calltainn, chan e mèirle a th’ ann a bhith a’ toirt shlatan calltainn a-mach asta. Mar a chanas an seanfhacal ainmeil, a tha cho fìor ’s a ghabhas – breac à linne, slàt à coille, ’s fiadh à fireach – mèirle nach do ghabh duine riamh nàir’ aiste.
Bha Easaidh a’ fuireach ann an Luirg nuair a bha i òg. Taobh a-muigh a’ bhaile, bha coille-challtainn far am biodh an luchd-siubhail a’ buain shlatan airson an cuid theantaichean. Bha iad a’ faighinn cead airson sin. Ach, an latha taobh Loch Nis, chuimhnich sinn air an t-seanfhacal – breac à linne, slat à coille…!
’S e as coireach gun robhar a’ cleachdadh calltainn, seach slatan craoibhe eile, gu bheil calltainn nas fhasa a lùbadh, agus nas fhasa car a chur ann. Bha sinn anns a’ choille anns a’ Chèitean. Shaoil mi gur dòcha gur e sin an t-àm as fheàrr sa bhliadhna airson slatan a lùbadh, nuair a tha sùgh ag èirigh as t-earrach. Ach bha mi ceàrr. Dh’inns Easaidh dhomh gur ann aig deireadh na bliadhna a bhiodh iad a’ buain nan slatan calltainn oir cha robh uiread de shùgh anns na craobhan an uair sin.
Bhiodh iad a’ coimhead airson slatan dìreach gun char, feadhainn a bha tiugh gu leòr airson an canabhas a chumail suas ach gun a bhith ro thiugh airson lùbadh gu furasta. An uair sin, bhiodh na slatan air an seatadh, mar a chanadh iad. Bhiodh iad a’ cur an dàrna cinn dheth san talamh – an ceann a bu tighe. Bhiodh iad a’ cur a’ chinn eile, an ceann caol, ann an eag ann an gàrradh, le lùb ann. Mar a bhiodh an ùine a’ dol seachad, bhiodh iad a’ cur lùb na bu mhotha is na bu mhotha anns an t-slait gus am biodh an cumadh ceart oirre. Bhiodh an gnothach gu lèir a’ toirt beagan mhìosan. Bhiodh an t-slat deiseil airson a dhol air an rathad as t-samhradh.
Ann an cuid de dh’àiteachan, bhiodh daoine a’ dèanamh preasarlach no preas-choille de choilltean-calltainn. An e sin an seòrsa coille anns an robh Easaidh a’ faighinn a slatan? Dh’inns i dhomh nach e. Agus tha a’ cheist air èirigh – an robh na Gàidheil a’ dèanamh phreasarlach de choilltean-calltainn uiread ’s a bha sinn a’ smaoineachadh? Bheir sinn sùil air a’ cheist sin an-ath-sheachdain.
-
Faclan na LitreachEasaidh Stiùbhart: Essie Stewart; Luirg: Lairg.
-
Abairtean na Litreach
a bharrachd air bòidhchead na coille fhaicinn: in addition to seeing the beauty of the wood; mar a bhiodh an luchd-siubhail a’ togail an cuid theantaichean: how the travelling people would erect their tents; chan e mèirle a th’ ann a bhith a’ toirt shlatan calltainn a-mach asta: it’s not theft to take hazel rods out of them; an latha taobh Loch Nis: [on] the day on Loch Ness-side; nas fhasa a lùbadh: easier to bend; nas fhasa car a chur ann: easier to put a turn/twist in it; anns a’ Chèitean: in May; nuair a tha sùgh ag èirigh: when sap is rising; gur ann aig deireadh na bliadhna a bhiodh iad a’ buain X: that it was at the end of the year that they would harvest X; slatan dìreach gun char: straight rods without a kink; tiugh gu leòr airson an canabhas a chumail suas: thick enough to keep the canvas up; an dàrna ceann dheth san talamh: one end of it in the ground; an ceann a bu tighe: the thicker end; eag ann an gàrradh: a notch in a stone wall; gus am biodh an cumadh ceart oirre: until it had the correct shape; bhiodh daoine a’ dèanamh preasarlach no preas-choille: people would coppice the wood; uiread ’s a bha sinn a’ smaoineachadh: as much as we were thinking.
-
Puing-chànain na Litreachcoille-chnò: literally ‘nut wood’, meaning ‘hazel wood’ (the nuts most highly valued by the Gael). Cnò is here in its old genitive plural guise, being the same as the nominative singular (but lenited without the article), so coille-chnò means ‘wood of nuts’. However, I made the statement cha robh mòran chnothan innte ‘there weren’t many nuts in it’ and I’ve used the form chnothan as the genitive plural here, as it is the form likely to be used by modern Gaelic-speakers (the same as the nominative plural but lenited), except in phrases like coille-chnò that preserve a slightly archaic form. Another compound noun for ‘hazel wood’ is coille-challtainn ‘wood of hazel’. Calltainn is lenited, not because it is an indefinite genitive plural but because it’s acting like an adjective qualifying the feminine noun coille.
-
Seanfhacal na Litreach
breac à linne, slàt à coille, ’s fiadh à fireach – mèirle nach do ghabh duine riamh nàir’ aiste: a salmon from the pool, a stick from the wood and a deer from the hill – theft that never shamed a man. In some dialects breac is the salmon, although it more commonly represents the brown trout.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA
Broadcasts
-
BBC Radio Nan Gaidheal Fri 23 Nov 2012 11:55 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sat 24 Nov 2012 10:55 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sun 25 Nov 2012 14:55 BBC Radio Nan Gaidheal
Podcast
-
Letter To Gaelic Learners
Informative, educational and interesting. A special programme, in the form of a 'letter',…


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Iain Moireasdan (Gobha na Hearadh) agus air a sheinn le: Cairistìona Sheadha.
This is a song written by: Iain Moireasdan (Gobha na Hearadh) and sung by: Cairistìona Sheadha.
Na measaibh mo dhàn dhuibh, a chàirdean mo ghaoil
A-mhàin na sgath-bhàrdachd, tha gràdh ann d' ur taobh;
Is e cuspair mo chàinidh a' phlàigh sin nach caomh
A' mhisg thug sgrios-aoig air mòr-shluagh.
Sèist / Chorus
A chuideachd mo ghaoil, nach pill sibh bhon òl?
A chuideachd mo ghaoil, nach pill sibh bhon òl?
A chuideachd mo ghaoil, nach pill sibh bhon òl?
Mun sgrios e gun bròn fa-dheòidh sibh?
An olc leibh mi chàineadh bhur nàmhaid ro gheur,
Thug masl' air mòr àireamh 's a dh'fhàg iad an èis,
De dh'anmaibh neo-bhàsmhor rinn tràillean fo stèill,
Gu ifrinn na pèin gan seòladh.
Bhi pòit air deoch làidir 's nì gràineil gu dearbh,
Is droch innleachd a ghnàth e rinn Sàtan a dhealbh;
Tha mallachd an tàth ris bheir bàs agus searg
Air cuirp is air anmaibh còmhladh.
Tha sean-fhacal gnàthaicht ag ràdhtainn on tùs
Gun rùisgear am bràighe gu sàth thoirt don bhrù;
Ach a' mhisg cha toir àrach do chàil ach don ghruid
'S do mhiannaibh tha brùideil feòlmhor.
Is iomadh teaghlach a dh'fhag i 'n cruaidh-chàs 's am mì-rian
Is mnathan gan cràdh an ceann phàistean gun chiall,
Ag glaodhaich 's a' rànaich gu h-àrd 's iad gun bhiadh
Gun aodach gu 'm bian a chòmhdach.
Mhill a' mhisg ort do bhiùthas 's do chliù chuir mu làr;
Dh'fhàg i creacht' agus spùillt' thu gun iunntas gun tàin,
Mheall i riamh thu le sùgradh, gun d' lùb thu da càil,
Is dh'fhàg i don ghràisg nad spòrs thu.
Is i mhill ort do reusan 's troimh'-chèil' chuir na d' cheann,
Mar bhrùid air bheag cèille 's le dèistinneachd cainnt;
Bidh riasladh air Beurla 's "De'il take ye" 's "God damn"
Bidh tric air gach ceann de d' chòmhradh.
An trioblaid gu luath thèid air ghluasad san rùm
Thèid pògan gu tuasaid; paisg suas a' phiob-chiùil
Bithidh gairm air an uamhas, bithidh spuaic fo gach sùil
Gam bualadh le lùths nan dòrnaibh.
Dh'fhàg i gràineil na d' luids thu ga d' luidreadh sa pholl,
Do chorp le shàr chudthrom a' tuiteam gu trom,
Gun taobh bheir thu ruiseadh nach tuislich do bhonn,
Is làrach do dhròm' 's gach lònan.
An uair thig ort an tlìgheachd le dìobhairt 's le spàirn,
Bhi air d' fhasgadh cha mhillseachd do thì ach cuis-ghràin,
Na d' thuainealach dìblidh na d 'shìneadh air làr,
Is neo-chùbhraidh le càch do bhòrlann.
Dh'fhàg i èitidh mì-sgiamhach do nial mar an t-eug,
Mhill i d' àilleachd is d' iomhaigh 's do chiall gu mì-bheus,
Na d' sgeith ga do smiaradh 's glas-ghiall air do dheud,
Gun smid às do bheul ach ròmhan.
Ged dh' fhaothaich thu falamh do stamag dheth luchd,
Fas-dhìobhairt riut leanaidh bheir sparraibh na d' uchd;
Is nì neònach, mun dealaich do bhàch-thinneas riut,
Na d' sgairt mur bi gurt le tòbairt.
An uair theirgeas dhut airgiod 's a dh' fhalmh'chear do phùids',
San òst às an d' fhalbh thu 's beag earbs' a gheibh thu,
Thèid spèis dhut air dearmad 's ma ghairmeas tu drùdh,
Bi dearbht' à taobh cùil na còmhla.
Is e siud a dh'fhàg àireamh cho bàrlagach lom,
Cho eòlach mun t-snàthaid gu tàthadh nan clobhd;
Air dath cha bhi tàire ma chàireas e toll,
Geal, dubh, glas, no donn, mas clò e.
Their thu rium nach fear-pòit thu chionn stòp nach do phàidh,
'S nach robh thu 'n tigh-òst' bho chionn còrr agus ràidh,
Ach 's fiosrach e dhòmhsa gun òl thu mar ràic,
An uair gheibh thu deoch-sglàib air tòrradh.
Tha peanas na misge gu tric na sgiort fèin -
Croit 's asnaichean briste, màm-sice 's cnead clèibh,
Cinn 's cruachannan liodraicht is ioscaidean lèirt',
Rinn criplich gun fheum de mhòran.
Gheibh fear a' cheud dòrn air an t-sròin 's nì i leum;
Fear 's leòb ris dheth fheòsaig is tòcadh na dhrèin;
Bidh peirceall fir leòinte 's car stòrach na dheud,
Is fhallaing gu lèir na sroicean.
Fear 's a cheann air a ghearradh 's a mhal' air a ghruaidh;
Fear eile fon chamart gu h-anshocrach truagh,
Mar stamp iad air amhaich 's a charraid ro chruaidh
San d' thuit e na luairean fòdhpa.
Is iomadh laoch a bha làidir gu bàs chuir i 'n-null,
A bha eòlach air snàmh, rinn i bhàthadh sa ghrunnd,
A chaidil fo tàladh 's gu bràth nach do dhùisg,
Gun d' fhosgail e shùil an dòrainn.
Ge milis an cupan na ghrunnd tha droch dhruaip
Tha miodal mì-rùnach gu dùr dhuit làn fuath,
Mur dian i do dhùineadh an teas dumhail gun truas
Gun bhraon do dh' uisg fuar do throcair.
Is iomadh aon chuir i 'n sàs an glas-làmhan gu teann,
Am prìosan a spàrr i 's nach d'fhàg i fad' ann,
Ach a chroch i gu h-àrd le bàs nàrach air crann,
Le lùbach dheth 'n bhall ma sgòrnan.
Bheir i masladh is nàir' ort as tàireile dìol
Na bhi na d' cheòl-gàire don ghràisg fad do thriall;
Mur pill thu tro ghràs nì i 'm bàs chur na d' chliabh,
Air d' anam bheir pian gun dòchas.
B' i Cairistìona Sheadha nighean le Uilleam Donn Dòmhnallach à Àrd Àsaig, Na Hearadh. Thàinig Uilleam à Srannd, an ceann a deas Na Hearadh, agus ...Fiosrachadh air Cairistìona Sheadha / Learn more about Cairistìona Sheadha
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.x.uii., alias .dcccc.xuiii.
Mael Ioin princeps & episcopus Roiss Cree, Eicnech princeps Arann Airthir.
p.368
Dainel Cluana Coirpthe, sencha amhra, in pace dormiuit.
Muirenn ingin Suairt, abatisa Cille Daro, quieuit.
Gaill Locha Da Caech do dergiu Erenn, .i. Ragnall rí Dubgall, & na da iarla, .i. Ottir & Graggabai & sagaith dóoib iar sin co firu Alban. Fir Alban dono ara cenn-somh co comairnechtar for bru Tine la Saxanu Tuaiscirt. Do-gensat in genti cethrai catha dibh, .i. cath la Gothbrith ua n-Imair; cath lasna da iarla; cath lasna h-óc-tigerna. Cath dano la Raghnall i n-eroloch nad-acadur fir Alban. Roinis re feraibh Alban forsna tri catha ad-conncadur co rolsat ár n-dimar dina genntibh im Ottir & im Graggabai. Raghnall dono do-fuabairt iar suidhiu i l-lorg fer n-Alban coro la ar dibh acht nad-farcbath ri na mor-móer di suidibh. Nox prelium dirimit.
Eithilfleith, famosissima regina Saxonum, moritur.
Cocadh iter Niall m. Aedho, ri Temhrach, & Sitriuc h. n-Imair
Mael Mithid m. Flannacain, ri Cnoghbhai, do dul co genti fri cosnum Tuaiscirt Bregh a muin gente, quod ei nihil contulit.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Dòmhnall Mac an t-Saoir (Bàrd Phàislig) agus air a sheinn le: Dòmhnall Eòsaph MacFhionghain ('N Eòsag).
This is a song written by: Dòmhnall Mac an t-Saoir (Bàrd Phàislig) and sung by: Dòmhnall Eòsaph MacFhionghain ('N Eòsag).
Sèist / Chorus
S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà,
Hill i em bo ruaig thu i, hill i em bo hà;
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
A' Chlach a bha mo sheanmhair
's mo sheanair oirre seanchas,
air tilleadh mar a dh'fhalbh i -
Mo ghalghad a' Chlach!
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
'S gur coma leam i 'n Cearrara,
no Colbhasa no 'n Calbhaidh,
Cho fad 's a tha i 'n Albainn
nan garbhlaichean casa;
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Ga cur an àite tearmainn,
a chumas i gu falachaidh,
'S nach urrainn - nach dearg iad -
air sgealb dhi thoirt às!
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
A' Chlach a chaidh a dhìth òirnn
air faighinn às an ìnean,
's gu deimhinne ma thill i
tha 'n nì sin gu math.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
'S mo bheannachd air a' mhìlidh
a tharraing às a' chill i,
'S a dh'aiseag, tha mi cinnteach,
i mìltean a-mach.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
A' Chlach a bha sna linntean
a' fantainn aig ar sinnsreadh
bhon thàinig i dhan tìr seo
an tìm nam fear breac.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
'S i measail ann bho ìslean
gu ridirean is rìghrean,
tha 'n-diugh nan laighe 'n I
mar a dh'innseas an leac.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Mionnan air fear deàrnaidh,
gach màthair is mac,
nach leig sinn ann an gàbhadh
am fear a thug à sàs i,
's a mhiontraig air a teàrnadh
à àite gun tlachd.
Ma chuireas iad an làmh air
chan uilear dhuinn bhith làidir
is buille thoirt air a thàilleabh
le stàillinn a-mach.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
'S bha 'm Ministear cho tùrsach
sa mhadainn nuair a dhùisg e,
's praban air a shùilean
a' tionndadh a-mach.
E coiseachd feadh an ùrlair,
ag ochanaich 's ag ùrnaigh,
's a' coimhead air a chùil
anns an d' ionndrainn e chlach.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Sin far an robh stàrachd
's an ruith air feadh an làir ann,
gun smid aige ri ràitinn,
ach "càit 'n deach a' chlach?"
'S "a Mhoire, Mhoire Mhàthar,
gu dè nì mis' a-màireach?
Tha fios 'am gum bi bhànrighinn
a' fàgail a beachd.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Gun tuirt e 's dath a' bhàis air,
"Cha chreidinn-sa gu bràth e
gun togadh fear bho làr e
nach b' àirde na speach;
Tha rudeigin an dàn dhomh,
's gun cuidicheadh an t-Àgh mi.
Bha 'n duine thug à sàs i
cho làidir ri each."
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
'S cha ruitheadh e ach lùigeadh,
bha luigheanan a' lùbadh,
bha crith a' tighinn na ghlùinean,
's e tionndadh cho lag;
Chan fhaiceadh e le shùilean,
chan fhaigheadh e fo mhùigean,
le corrag no le lùdag
an dùdach no 'n glag.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Ach ràinig e na diùidich
a' burralaich 's a' bùirich,
"Tha breitheanas a' dlùthadh òirnn,
Spùilleadh a' chlach;"
'S bha Sasann air a dùsgadh,
's an cathair air a rùsgadh,
's oileadhag mu na diùnlaich
a ghiùlain a' chreach;
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Earraidean gu siùbhlach
a' farraid feadh na dùthcha,
bho Ghlaschu gu Diùraidh,
bho Mhùideart gu Peairt,
'S cha leig iad bàrr an dùirn
a dhol seachad air an sùilean,
cha leig iad inneal-ùilidh,
no brùid air 'm bi cairt.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Tha deasaich agus tuathaich
a' ceileireadh gu h-uallach,
air mhire leis an uamhar
gun d' fhuair sinn a' chlach.
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Nuair thàinig i à Èirinn
bha cantanas ma dèidhinn,
gum fanamaid ri chèile
ma ghlèidh sinn a' chlach.
'S na faigheamaid le rèit' i
cha rachamaid san èirig,
's ann againne bha reusan
bhith 'g èigheach "Mo chreach!"
'S i iù ro bha hò ro hill i em bo hà.
Ach b' ain-deonach an ceum leoth' e,
's b' annasach leam fhèin e,
's e barrantas an treud ud
gach seud thoirt a-mach;
Ged ghealladh iad lem beul e,
cha dèanadh iad da rèir sin;
An car a bha sa Bheurla
gur lèir do gach neach.
Rugadh Dòmhnall Eòsaph MacFhionghain ann am Bruairnis am Barraigh ann an 1903. Chaochail a mhàthair nuair a bha e dà bhliadhna de dh'aois is chaidh ...Fiosrachadh air Dòmhnall Eòsaph MacFhionghain ('N Eòsag) / Learn more about Dòmhnall Eòsaph MacFhionghain ('N Eòsag)
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Kl. Ianair .ui. f., l. .xx.uii. Anno Domini M.xx.u.
Flannabra comarba Ia, Muiredhach m. Mughroin comarba Ciarain, Mael Eoin H. Toran comarba Daire, Cenn Faelad m. Flaithbertaigh airchinnech Daiminnsi, Mael Brigte H. Crichidhen comarba Finnein & Comgaill, Dub Innsi H. Fairchellaig airchinnech Droma Lethan, Saerbrethach abbas Imlecha Ibhair, in Christo dormierunt.
Niall H. Concobuir ridomna Connacht, Gerr Gaela ri Breg, occisi sunt.
Mael Sechlainn Gott, ri Midhe, do ec.
Sluagad la Flaithbertach H. Neill, i m-Bregaibh & i nGallaib co tuc giallu Gaidhel{folio & column H56vb} o Ghallaib.
Crech la Cathalan, ri Fernmuighi for Feraibh Manach. Crech la Firu Manach focetoir co Loch n-Uaithne coro loiscset & coro marbsat .uii. firu dec for bru ind locha.
Termonn Feichin do arcain do Cathalan H. Crichan.


text:
Raymond Burr
B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr. Rugadh e sa bhliadhna 1917 ann an Canada agus chaochail e sa 12mh An t-Sultain, 1993 ann an California, Na Stàitean Aonaichte le aillse stamaig.
Fhuair e cliù mar Perry Clachair, am fear-lagha mìorbhaileach, agus Ironside, am fear-poileas ann an cathair-cuibhle anns na sreathan air an robh na h-ainmean sin fhèin. Chluich e na pàirtean seo da thuras, Perry Clachair ann an da shreath fhada aig deireadh nan 50an agus bho 1985 gu 1993, nuair a chaochail e. Chaidh a chiad shreath de Ironside a dhèanamh ann an 1967. Thill e don phàirt ann an 1993 airson prògram sònraichte.
Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliù ann an Hollywood.


text:
1907
MCMVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Rudyard Kipling an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 16 an t-Samhain, inbhe stàite do dh' Oklahoma.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 an Cèitean - Laurence Olivier, ann an Dorking. Actair à Sasainn.
- 26 an Cèitean - John Wayne, ann an Winterset. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 23 an t-Ògmhios - James Meade, ann an Swanage. Eaconamaiche à Sasainn.
- 6 an t-Iuchar - Frida Kahlo, ann an Coyoacán. Peantair à Meagsago.
- 18 an t-Sultain - Edwin Mattison McMillan, ann an Redondo Beach. Ceimeagair às na Stàitean Aonaichte.
- 2 an Damhair - Lord Alexander R. Todd, ann an Glaschu. Ceimeagair à dh'Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Dmitri Mendeleev, ann an Verkhnie Aremzyani. Ceimeagair às An Ruis.
- 16 an Gearran - Giosuè Carducci, ann am Bologna. Sgrìobhadair às An Eadailt.
- 20 an Gearran - Henri Moissan, ann am Paris. Ceimeagair às An Fhraing.
- 6 an t-Sultain - Sully Prudhomme, ann an Châtenay-Malabry. Sgrìobhadair às an Fhraing.


text:
5
?) FI][GMXÃÅG
Ig K{oufb"
g ‒bfg— æ mhigdfiomg mh {huämxgu uõbfmgu"
uhcximg o IK[? |bïu}fegu {äcfmgu jg{od mh ?3"8(> hdkobochiu mh zfm{gu ==(> bo}ou mh obxdäifgu 18(>{hufio \H] 58(> hdkobochd bgico zfmo ?8(> g |o|hb }hzh xd oxdhi}g ufcifjfeo}fzg moqxoi}fmomh {ho|{gzhf}omo> |o{o g obxdäifg" gu iðdh{gu k{oufbhf{gu ux|h{od gu mgu|oäuhu fimxu}{fobfpomgu" egdg Obhdoiao h Ficbo}h{{o" mhzhimg uh{ {huuob}omg" qxh ohbhzomo qxoi}fmomh mh do}h{fob {hefebomg uh mhzh" o jo}g{hu ugefofu" |gfu huuh dh}ob|guuxf xd ob}g zobg{ ig dh{eomg mh {hefebïzhfu" h hfu}h xdo qxoi}fmomh hig{dh mheo}omg{hu" qxh }f{od moä" o uxo uxkufu}àiefo) !EHD\[H" ;<<;&Uhcximg Ahi{fqxhu !;<<=&" hd {hboãåg egd o egdxifmomh h eo}omg{hu mhdo}h{fofu {hefebïzhfu" xd mgu ou|he}gu ugefofu dofu mhc{omoi}hu igu uh{zfãgu mh bfd|hpox{koio æ o eo}oãåg mh do}h{fofu {ho|{gzhf}ïzhfu" igu o}h{{gu h bføhu" gimh |huugou mh}gmou ou fmomhu dfu}x{od$uh og bfg" hi}{h oifdofu h dïqxfiou" uhd egimfãøhu mhfiuobxk{fmomh h egd ob}g {fueg" bx}oimg |hbo ugk{hzfzàiefo) Bfmh{omg |hbo XIFEHJ" g
|{gc{odo ‒Bfg h Efmomoifo— zhd dgkfbfpoimg zï{fgu uh
cdhi}gu mo omdfifu}{oãåg


text:
Iain MacNeacail
Tha luaidh ga dhèanamh air Iain MacNeacail - neo John the Caley mar a b'fheàrr a dh' aithnichear e - a chaochail ann am Port Rìgh aig aois 90.
Rugadh 's thogadh Iain MacNeacail ann an ceann a tuath Ratharsair ann an 1923.
Chaidh e a dh'obair ann an Ceann Loch Lìobhainn mus deach e dhan arm. Bha e na ghunnaire sa Chabhlach Rìoghail air na bàtaichean convoy tro àm an Dàrna Cogaidh.
Às dèidh dha Iain a dhachaidh a dhèanamh ann am Port Rìgh ann an 1954, bha e gu mòr an sàs sa Bhritish Legion, a' dèanamh cinnteach gum biodh cuimhne air ìobairt nam feachdan armaichte agus an obair a rinn criubhaichan nam bàtaichean convoy.
"Bu chòir cuimhneachadh a chur air seo fhad 's a bhios duine bèo", thuirt Iain roimhe.
"Mura b'e an obair a rinn na balaich a bha seo, a bhith a' toirt suas am beatha, tha mi a' creidsinn nach robh an cogadh air crìoch a chur air cho cliobhar sa chaidh crìoch a chur air", thuirt e.Far-ainm
Fhuair Iain obair ann am Port Rìgh na fhear-glèidhidh aig sgoil a' bhaile ach 's ann mar John the Caley - am far-ainm a fhuair e nuair a bha e ag obair ann an taigh-seinnse a' Chaledonian - a b' fheàrr a dh' aithnichear e.
Rinn e cuideachd mòran às leth iomain a chur air adhart san eilean.
"S iomadh rud a rinn e, 's iomadh rud a bha e a' dèanamh", thuirt Donnie Màrtainn bho Chamanachd an Eilein Sgitheanaich.
"Bhiodh e an còmhnaidh ann, bha e aig a h-uile geama is bhiodh e a' siubhail às gach àite a choimhead air an iomain.
"Bha e an còmhnaidh ann is ma bha càil a dhìth ort, dhèanadh Iain a dhìcheall sin fhaighinn dhut", thuirt e.
'S ann cuideachd airson na rinn e dhan choimhearsnachd a bhios daoine a' cuimhneachadh air John the Caley.Obair sa choimhearsnachd
Bha e air Comhairle Coimhearsnachd Phort Rìgh on stèidheachadh i agus còrr agus 30 bliadhna na bhall dhi gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 20008.
"Chan e fear a bh' ann a bhiodh dìreach a' bruidhinn mu dheidhinn rudeigin a dhèanamh - dhèanadh e cinnteach gun rachadh a chur an gnìomh", thuirt fear de chomhairlichean an Eilein Sgitheanaich, Drew Millar.
"Nuair a chaidh mi nam chomhairliche cha robh e leisg tighinn thugam son innse dhomh dè bha dhìth.
"Bha meas mòr agam air oir rinn e na h-uimhir 'son na daoine.
"Às dèidh a theaghlaich, 's e a' choimhearsnachd aige an rud as cudromaich a bh'ann dha. Bidh ionndrainn mhòr air", thuirt e.Urram
'S ann às dèidh dha a' Chomhairle Choimhearsnachd fhàgail a chuala Iain gum faigheadh e saorsa an Eilein Sgitheanaich agus Ratharsair, a' comharrachadh a chuid saothrach, is chaidh an t-urram a bhuileachadh air aig cuirm shònraichte aig toiseach 2009.
"Cha do smaoinich mise aon uair a-riamh gum faighinn rud den t-seòrsa seo", thuirt Iain aig an àm.
"Cha robh mi ach a' dèanamh rud a chaidh a theagaisg dhomh nuair a bha mi glè òg", thuirt e.
Tha Iain a' fàgail a' bhean, Mavis, an triùir nighean agus oghaichean.


text:
Each-uisge (Creutair miotasach)
'S e creutair miotasach anns na seann faoin-sgeulachdan Albannach a tha ann an each-uisge (IPA: [ɛxˈɯʃgʲə]). Tha na sgeulachdan mu a dheidhinn cumanta anns na h-Eileanan agus air tìr-mòr na h-Alba cuideachd. Tha ceangal ann le beul-aithris ann an Èirinn far an canar Aughisky ris. Tha e coltach mar each-sìth (Beurla: Kelpie) a tha a' fuireach anns na h-aibhnichean. Tha an t-each-uisge a’ fuireach anns na lochan no anns a’ mhuir agus tha e fada nas cunnartaiche na each-sìth.
'S urrainn don each-uisge an coltas aige atharrachadh, bidh e a’ nochdadh mar fear bòidheach, mar each geal no mar pònaidh.
Atharrachaidh an t-each-uisge gu each geal ma bhios luchd-siubhail a’ tighinn gu cladach no bruach loch, uaireannan bidh diollaid agus srianach air. Leis an dòchas gum bi an t-siubhail aige nas fhàsa is nas luaithe leumaidh an luchd-siubhail air muin an eich airson lioft fhaighinn. Bidh e ceart gu leòr, cho fad 's a bhios iad air tìr, ach ma thèid iad faisg air uisge bidh am fear glaodhte gu dròim an eich. Leumaidh an t-each-uisge dhan loch no dhan mhuir agus ithidh e an duine.
Aig cothroman eile bidh an t-each-uisge a’ tionndaidh gu bodhaig daonna mar fear bòidheach eireachdail. Ma bhios caileag òg na suidhe faisg air loch tòisichidh e air bruidhinn rithe, cuiridh e a làmhan timcheall oirre agus bidh e ga suirghe gus am bi i a’ tuiteam ann an gaol air. Uaireannan bidh ise a’ gabhail òrain-gaoil dha agus bidh e a’ tuiteam na chadal. An nuair sin bidh ise a’ cniadachadh an fhuilt aige dìreach airson faighinn a-mach gum bi feamainn fhathast ri measg am falt aige. Cuiridh sin eagal a beatha oire agus ma bhios i a’ coimhead air na casan aige cha bhi ann ach crubhan an eich. Nam b’ urrainn dhi èirigh gun a bhith ga dhùsgadh, ruithidh i air falbh cho luath a ghabhas. [1]
Ach mar is trice meallaidh an t-each-uisge an caileag a’ dol còmhla ris agus chan fhaic daoine i a-rithist gu bràth. Ach uaireannan bidh pìosan bhodhaig ri faighinn air cladach:
Each uisge Ratharsaidh
Bha siod ann uair gobha ann an Ratharsaidh. [...] Agus bha a nighean oidhche ag iarraidh nan caorach, agus cha tànaig i dhachaigh. [...] Agus bha loch ann am mullach Rarsair air an robh an t-each-uisge a` fuireach. Agus thànaig iad a dh’ionnsaigh an loch, agus fhuair iad an cridhe ‘s an sgamhan aig an nighinn ann an cladach an loch. (1859) [2]
A-rèir beul-aithris 's urrainnear an t-each-uisge glacadh is marbhadh. Thèidh a ghlacadh le feòil ròiste. Ma bhios an creutair air a mharbhadh m. e.: "le cromag mhòr dearg às an teallach", atharrachaidh e gu loch no gu pìos mòine no clàbar. Chitear eisimpleir eile ann an "Each uisge Ratharsaidh"
Agus dar a thànaig an là, cha robh ann ach dùn de mhac-samhladh salachar rionnag. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Folklore of the Scottisch Highlands Anne Ross, Tempus Publishing Ltd, Gloucester 2000, duilleag 95-96. ISBN 0752419048
- ↑ 2.0 2.1 More West Highland Tales, Volume 2, J.F. Campbell, Dùn Èideann, 1994, duilleag 12. ISBN 1874744238
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- "Each Uisge" ann an Encyclopedia of the Celts, ISBN 87-985346-0-2


text:
Stefan Millar a' toirt seachad fianais
Tha fear den dithis a tha fo chasaid gur iad a mhuirt an deugaire Liam Aitchison ann an Leòdhas anns an t-Samhain 2011 air a dhol às àicheadh gur e a rinn e.
Bha Stefan Millar, a tha 22, a' toirt seachad fianais ga dhìon fhèin san Àrd-Chùirt ann an Glaschu.
Tha e fhèin agus Ionatan MacFhionghain fo chasaid gur iad a mhuirt Liam, a bha 16.
Chaidh corp an deugaire fhaighinn ann an seann togalach ann an Stèinis air iomall Steòrnabhaigh.
Chaidh a dhochann agus a shathadh gu bàs.
Thuirt Stefan Milar nach robh e a-riamh air a bhith anns an togalach far an deach corp Liam Aitchison fhaighinn, agus chaidh e às àicheadh gu robh an dithis aca air a dhol a-mach air a' chèile.
Bha a' chùirt air clunntinn roimhe gu robh Stefan Millar air aideachadh ri fear a bh' ann am Prìosan Inbhir Nis còmhla ris gur e a mhurt Liam - ach thuirt Mgr Millar Dimàirt nach robh sin idir fìor.
Tha Ionatan MacFhionghain cuideachd a' dol às àicheadh nan casaidean.
Tha a' chùis-lagha, air beulaibh a' Mhorair Kinclaven, a' leantainn.


text:
Seòras Santayana
Seòras Santayana – Feallsanach agus Bàrd (1863-1952)
Rugadh Santayana ann am Madrid, ach fhuair e a àrach òg ann an Ávila, baile na mna crabhaich iomraiteiche Teresa de Jesús. Aig a bhaisteadh fhuair e an t-ainm Jorge Agustín Ruíz de Santayana y Borrás, ach tha e nas aithnichte an diugh mar fheallsanach, bhàrd agus sgrìobhadair fon ainm Beurla George Santayana. Bha a mhàthair pòsta aig George Sturgis, marsanta bho Bhoston, agus fhuirich i anns a’ bhaile sin gu bàs a fir ann an 1857. Ann an 1861 thill i agus a cloinn do Mhadrid, far a phòs i sean charaid dan ainm Agustín Santayana. Ghabh an teaghlach còmhnaidh ann an Madrid agus Ávila, ach ann an 1869 chaidh màthair Sheòrais agus a triùir cloinne le Sturgis air ais do Bhoston. Lean Agustín agus Seòras i ann an 1872, ach a chionn ‘s nach do chord Boston ris, thill a na aonar a dh’ Ávila, far a dh’ fhuirich e fad a bheatha an dèidh sin. Chaidh Seòras a dh’ Oilthigh Harvard, agus ann an 1886 chuir e seachad àireamh bhliadhna ann am Berlin, far a sgrìobh e tràchtas. Ged a chùm Santayana a nàiseantach Spàinnteach fad a bheatha , sgrìobh e a leabhraichean anns a’ Bheurla, oir is ann ‘s na Stàitean Aonaichte a dh’ thuinich agus a dh’ oibrich e gus a’ bhliadhna 1912, nuair a leig e dheth a dhreuchd agus chaidh e a dh’ fhuirich anns an Roinn-Eòrpa (Ávila, Paris agus Àth an Dàimh (Oxford). Mu dheireadh, rinn e imrich don Ròimh, far an do chaochail e ann an 1952. Rè a dhà fhichead bliadhna anns an Roinn-Eòrpa sgrìobh e naoi leabhraichean deug. Cha do phòs e riamh.
A-measg a bhàrdachd, tha a dhàn fada Odes (5 earrannan agus 43 rann ) gu h-àraid sgoinneil, domhainn, feallsanachail. Chaidh eadar-theangachadh Gàidhlig de Odes foillseachadh ann an GAIRM, Àireamh 109 (An Geamhradh 1979-80). Seo cuid de na rainn às an eadar-theangachadh Gàidhlig:
Dàin
II
(”My heart rebels against this generation”)
- Tha dubh-ghràin agam do mo linn ‘s mo chinneadh
- A mholas saorsa, ach na thràill don t-saibhreas,
- ‘S a triall gach là fo uallach an-uasal,
- Mòr as a mhàireach.
- Gun àit’ son tàmh tràth-nòin no faire-oidhche.
- Gun tlachd fo nèamhan ann an deò na beatha!
- Truagh iad fhèin, càrnaidh iad maoin is sealbh,
- Sanntach air buannach
.
III
(“Gathering the echoes of forgotten wisdom”)
- ‘Trusadh mac-talla gliocais air dhì-chuimhne,
- ‘S èignicht’ le rùn sàr-euchdach, dàna, uaibhreach,
- Dh’iarr Columbus oirthir òr nan Innsean
- Fa chomhair Roinn-Eòrpa.
- Thug e don t-saoghal saoghal eile, ‘s lèir-sgrios
- Do thìrean neo-chiontach, sruth-ghràdhach, sàmhach,
- Mhallaich e ‘n Spàinn le seasg-òr, is do Pheadair
- Ghèill e na h-Andes.
- Dè ‘nis an t-euchd a dh’fhàg thu dhuinn, Cholumbuis?
- Ciod e an t-urram do do shliochd, Mhagellain?
- Gach là nì daoine saibhir cuairt an t-saoghail
- Air son dibhearsain.
- Agus dè‘m math a th’againn o bhur cunnart?
- Talamh nas lugha ‘s dùil nas lugh’ ri flaitheas,
- Lùghdaich sibh luach òir, ‘s a’ tromhas cuain,
- Chunnt sibh na h-innsean.
V
(“Of thee the Northman by his beachèd galley”)
- Chunnaic an Lochlannach ri taobh a bhìrlinn
- Thus’ ann an aisling, ‘Mhuir-na-meadhan-tìre,
- Fon fhuar Chrann-arain, agus e ag iondrainn
- Samhraidh is solais.
...............................
- Thusa, neo-challaicht’, deònach air bhith callaicht’,
- Thagair an Ròimh thu gus an deach’ i sgriosadh,
- Agus a-nis tha’n Sasunnach gad coimhead,
- Seasmhach is uasal.
- Ach ‘s coma dhuit, cho fad ‘s nach reòdh an geamhradh
- Na fuarain agad, is nach tachd Sahàra
- Le gainneich uabhasach do long-phuirt shìtheil
- Dionta le creagan.
- Suarach dhuit co shaltaireas do chòrsa:
- Coma dhomh cuideachd, ‘s mi bho àrd-ros fraochach,
- Cùbhraidh, ag amharc air do bhoidhcheid shìorraidh,
- Sòlas nan daoine.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- Gheibhear an duan iomlan ann an GAIRM Àireamh 109.


text:
Coinneamh Bhliadhnail agus Co-labhairt 2013
Thèid Coinneamh Bhliadhnail Fèisean nan Gàidheal a chumail Dihaoine 27 Sultain 2013 aig 6.15f ann an Bun-sgoil Taobh na Pàirce, ann an Dùn Èideann. Bidh Dinneir agus Cèilidh ann an dèidh làimh ann an Taigh-òsta Malmaison, le ceòl bho òigridh Fèis Dhùn Èideann.
Bidh Fiona Hyslop BPA, Rùnaire a’ Chaibineit airson Cultair agus Cùisean an Taobh a-muigh, air aoigheachd againn oidhche Haoine 27mh.
Thèid Co-labhairt na buidhne air adhart Disathairne 28 Sultain ann an Taigh-òsta Malmaison nuair a bhios Janet Archer, Ceannard ùr Alba Chruthachail, air aoigheachd againn mar labhraiche sònraichte. Bidh fiosrachadh gu leòr aig luchd-eagrachaidh nam Fèisean ri fhaotainn agus cothrom ann beachdan a thoirt seachad mun àm ri teachd airson Fèisean nan Gàidheal.
Gheibhear prògram na co-labhairt air taobh deas na duilleig no tron cheangal seo agus gheaibhear na pàipearan air fad airson na coinneimh bhliadhnail an seo.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh agus thogadh Cairistìona Primrose ann an Càrlabhagh air taobh siar Eilean Leòdhais tràth as na 50an. 'S ann às Càrlabhagh a bha a pàrantan, Norrie MacLeòid, Norrie a' Laochan agus Jean-Ann Boyce. Tha triùir nighean as an teaghlach, le Cairistìona as a' mheadhan.
Chaidh i gu Bun-sgoil Chàrlabhaigh agus fhad 's a bha i an sin sheinn i aig iomadh Mòd. An uair sin chaidh i gu Sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh far na lean i oirre a' seinn aig Mòdan a h-uile bliadhna.
Às dèidh sin chuir i seachad bliadhna ann an Obair Dheathain far an robh i ag ionnsachadh sgilean clèireachd is eile. Thog i orra an uair sin gu Glaschu agus thòisich i ag obair ann an oifis far an robh i airson iomadach bliadhna.
Thachair i ris an duine aice, Richard Primrose, ann an Glaschu agus phòs iad ann an 1972. Rugadh am mac, Iain, ann an 1975 agus bhàsaich Richard gu h-aithghearr deich seachdainean às dèidh dha Iain a thighinn dhan t-saoghal.
A dh'aindeoin a bhuille chruaidh a bha seo, lean Cairistìona oirre an Glaschu far an robh i gus an d' thàinig i dhan Eilean Sgitheanach, mar a dh'aidicheas i fhèin "ri linn Sir Iain Noble". Bha esan aig an àm sin gu mòr an sàs, ann an diofar dhòighean, a' feuchainn ri cànan is cultar na Gàidhlig a bhrosnachadh.
Tha i fhathast ag obair aig Sabhal Mòr Ostaig a' teagasg òrain Ghàidhlig.
Thairis air na bliadhnaichean tha Cairistìona air a bhith an sàs ann an còisir no dhà agus tha i air an bhith ann an còmhlan no dhà cuideachd. Tha e a' còrdadh rithe a bhith air an àrd-ùrlar còmhla ri luchd-ciùil eile.
Tha ceòl agus òrain as a' smior-caillich aig Cairistìona. Mar a chanas i fhèin:
"Tha mi air a bhith a' seinn cho fad 's is cuimhne leam agus tha e air mo thoirt gu iomadach àit' air feadh an t-saoghail. Tha ùidh mhòr agam ann an iomadach seòrsa ceòl.
Dhomhsa feumaidh fonn tarraingeach a bhith air an amhran oir, ge bith dè cho math 's a tha a' bhàrdachd, mur a bheil am fonn a' còrdadh rium, chan eil mi airson a sheinn!
Tha sinn uabhasach fhèin fortanach gu bheil na h-uiread de dh'amhrain shònraichte againn as a' chultur, agus, an dèidh a bhith a' seinn aig iomadach cuirm air feadh an t-saoghail, tha mi air faighinn a-mach gun urrainn dhuinn a ràdh gu bheil an àite fhein aig na h-amhrain Ghàidhlig am measg ceòl traidiseanta sam bith a tha ri chluinntin an-diugh."
Chaidh an t-urram Gaelic Singer of the Year a bhuileachadh air Cairistìona aig na Scottish Trad Awards ann an 2009 agus tha fèill oirre mar sheinneadair agus mar neach-teagasg an iomadh àite air feadh an t-saoghail.
Rinn i a' chiad chlàr, Àite mo Ghaoil, ann an 1982 agus chan eil teagamh nach tug e buaidh air mòran dhaoine aig nach robh eòlas air òrain Ghàidhlig ron sin. Nuair a thug i an clàr a-mach às ùr ann an 1993, sgrìobh am fear-ciùil ainmeil Robin Morton, aig a bheil Temple Records, "In retrospect, this is an album that broke the mould."
Tha Cairistìona air grunn chlàir a dhèanamh on uair sin agus bidh i tric ag obair còmhla ris a' chlàrsair ainmeil, Alison Kinnaird. Còmhla, bha iad nan riochdairean aig an fhèis chudthromach, "Scotland at the Smithsonian" ann a' Washington DC ann an 2003.
Tha Cairistìona tric ri cluinntinn air BBC Radio nan Gàidheal agus air prògraman telebhisean.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Farmasaidh Bheinn nam Fadhla ga dhiùltadh
Tha Bòrd Slàinte nan Eilean Siar air cur an aghaidh plana airson farmasaidh ùr a stèidheachadh ann am Beinn nam Fadhla.
Bha an fheadhainn a bh' air cùl nam planaichean ag ràdh gun robh iad airson piseach a thoirt air seirbheisean meidigeach na sgìre.
Ach, bha dragh mòr ann mun bhuaidh a dh'fhaodadh a bhith aige air ionadan dotair a tha an-dràsta a' sgaoileadh an cuid chungaidhean fhèin.
Thuirt Comataidh nan Ionadan Farmasaidh, nan cuid mhionaidean, nach robh iad air an sàsachadh gun robh iarrtas air an leithid san sgìre:Dìth tuigse
"Tha a' Chomataidh a' dol gu tur an aghaidh a' mhìneachaidh a thug an tagraiche air an nàbachd, ri linn 's gu bheil i ro mhòr, ro dho-ruigsinneach, agus nach toireadh i seirbheis cheart do sheann daoine agus daoine so-leònta gu seachd àraid.
"Chunnacas dìth tuisge anns an tagradh de chùisean àrainneachail, còmhdhail agus siostam an t-sòlair, (a thaobh luchd-farmasaidh iondail agus a bhith a' giùlain stuthan chun na farmasaidh) agus na dùbhlain ris am feumte dèiligeadh a thaobh seirbheis fhrithealaidh.
“Start Quote
End Quote Bòrd Slàinte nan Eilean Siar
Cha bhiodh e gu maith a' phobaill a bhith a' fosgladh farmasaidh nach glèidheadh... seirbheisean farmasail don t-sluagh”
"Chan eil an-dràsta seirbheis fhrithealaidh agus tadhail dachaigh mar phàirt den chùmhnant, agus cha b'urrainnear iad sin a chleachdadh mar bhun-stèidh co-dhùnaidh a thaobh an tagraidh.
Maith a' Phobaill
"Cha robh a' Chomataidh den bheachd gun do bheachdaich an tagraiche gu h-iomlan air seasmhachd na farmasaidh. Cha bhiodh e gu maith a' phobaill a bhith a' fosgladh farmasaidh nach glèidheadh, san ùine ghoirid, mheadhanaich agus fhada, seirbheisean farmasail don t-sluagh, agus bhiodh cunnart na lùib do chùram euslainteach.
"Chan eil dùil gun èirich àireamh an t-sluaigh san àm ri teachd gu ìre a dhearbhadh don Chomataidh gum biodh tagradh gus seirbheisean farmasail a thoirt seachad maireannach san àm ri teachd."


text:
Geàrr-iomradh
Tha Iris Ghnothaichean Pàrlamaid na h-Alba ga fhoillseachadh a h-uile madainn nuair a bhios a’ Phàrlamaid na suidhe. Bidh i a' toirt seachad fiosrachaidh ann am mionaideachd mu ghnothach na Pàrlamaid an-dràsta, san ùine air thoiseach agus san ùine a dh'fhalbh. Aig àm-fosaidh, is ann a h-uile seachdain a bhios an Iris Ghnothaichean ga foillseachadh.
Am measg an fhiosrachaidh sa Gheàrr-iomradh tha na leanas:
Brathan
Earrann A: Liosta Gnothaichean Laghail
Earrann B: Clàr-gnothaich
Earrann C: Clàran Coinneamhan Chomataidhean
Earrann D: Ceistean-labhairt
Earrann E: Ceistean ann an Sgrìobhadh
Earrann F: Gluasadan agus Atharrachaidhean
Earrann G: Bilean
Earrann H: Sgrìobhainnean air an nochdadh
Earrann I: Athchuingean air an cur a-steach
Earrann J: Adhartas Gnothach na Pàrlamaid
Airson an Iris Ghnothaichean làithreach fhaicinn, briog air English aig mullach na duilleige.


text:
Taic do sgeama hydro Ulapuil
Chuir muinntir Ulapuil taic làidir ri plana 'son sgeama hydro a bhiodh fo smachd na coimhearsnachd.
Chuir urras coimhearsnachd a' bhaile plana air adhart do Choimisean na Coilltearachd - leis a bheil am fearann - gu bheil iad airson feum a dhèanamh de dh'Allt a' Mhuilinn agus Allt a' Bhràighe faisg air Loch Bhraoin.
Bhiodh an leasachadh fhèin stèidhichte ann an Coille Lael.
Ann am bhòt san sgìre an t-seachdain seo chuir 96% taic ris na planaichean.
Chleachd 58% den t-sluagh am bhòt is bha sin fhèin glè chudromach, oir bha feum air 51% co-dhuibh gus am biodh a' bhot a' seasamh.
Thèid tagradh oifigeil a-nise air adhart gu Choimisean na Coilltearachd.
Thathas an dòchas £1m a chruthachadh dhan choimhearsnachd air a' cheann thall.


text:
Kl. Ianair i. f., l. iiii. Anno Domini .dcccc.xc.ii., alias 993.
Tuathal m. Rubai comarba Finnen & Mo Colmoc, Concobur m. Cerbaill H. Mael Sechlainn, mortui sunt.
p.424
Mael Ruanaid H. Ciardhai, ri Cairpri, do marbad do feraibh Tethba.
Da Ua Chanannan do marbad.
Eicnech H. Leogan, ri Luighne, do marbad la Mael Sechlainn i taigh abad Domnaigh Patraicc.
Mael Finnian Ua h-Oenaigh, comarba Feichini & episcopus Tuath Luighne, in Christo Iesu pausauit.
Cleirchen m. Maele Duin, ri H. n-Echach, a suis iugulatus est.
Dunibha mór for dainibh & cethraibh & bechaibh fo Erinn uile isin bliadain-siu.
Muirecan o Boith Dhomnaig, comarba Patraicc, for cuairt i Tir n-Eogain coro erlegh gradh righ for Aedh m. n-Domnaill i fiadnuse samhtha Patraicc, & co tuc mor-chuairt Thuaiscirt Erenn.


text:
-
Prògram 4 - Krishna
Cuspair a’ phrògraim – An creideamh Hindu
'S ann mun chreideamh Hindu a tha am prògram seo. Tha a' chuid as motha den t-sluagh Hindu
a' creidsinn gu bheil an spiorad Brahman uile chumhachdach agus a' riaghladh an t-saoghail. Tha iad cuideachd a' creidsinn gu bheil Brahman comasach air e fhèin a nochdadh ann an cruth dhiathan eile mar Brahma an Cruithear, Vishnu an Sàbhailiche agus Shiva am Milltear. Tha na Hindus
a' creidsinn gun do nochd an dia Vishnu air an talamh agus gum b’e Krishna an t-ainm a thug e air fhèin.
'S e dà sgeulachd mu dheidhinn Krishna a tha anns a' phrògram seo. B' e gaisgeach math a bh'ann agus bha e a' cogadh an aghaidh olc. Anns a' chiad sgeulachd cluinnidh sinn mar a choinnich e fhèin agus a bhràthair Belarama an deamhain uabhasach Dhenukasura. Anns an dàrna sgeulachd tha deamhain eile, Naraka, a' teiche le bean Vishnu. Tha Vishnu ag atharrachadh a chruth agus ’s ann mar Krishna a tha e a’ dol as dèidh Naraka.
An dèidh a’ phrògraim:
• Bruidhnibh mu dheidhinn dè a tha ann an Diwali, dè a tha i a’ ciallachadh agus cuin a thathar ga cumail?
Carson a tha an fhèill seo a’ còrdadh ri teaghlaichean Hindu?
• Anns an dùthaich seo bidh daoine a’ comharrachadh toiseach bliadhna ùir. Cionnas a tha seo coltach ri Hindu Holi (Hindu) agus Chanukah (Iùdhaich).
• Beachdaichibh air carson a tha e cudthromach gun cuimhnich luchd leantainn Hindu air stòraidh
Krishna agus Naraka? Dè a tha an stòraidh seo a’ ciallachadh do dhaoine an-diugh?
• Dè nur beachd-sa a tha na olc anns an t-saoghal an-diugh? Ma rinn sibh rud ceàrr uair air choreigin, an do chuir ur cogais dragh oirbh?
• Rannsaichibh far an do thòisich an creideamh Hindu an toiseach agus lorgaibh e air a’ chlàr-dùthcha.
Broadcasts
-
BBC Radio Nan Gaidheal Fri 20 May 2011 11:30 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sat 21 May 2011 10:30 BBC Radio Nan Gaidheal


text:
Anna Fhriseil
'S e Anna Fhriseil à Calanais air Taobh Siar Leòdhais, aon de na croitearan as òige a th' anns an t-sreath. Tha Anna a' coimhead as dèidh trì de na beathaichean mairt aice agus tha i an sàs ann an iomadach sgeama a th' air a dhealbhadh gus am faigh i air leasachadh a dhèanamh air an talamh croitearachd aice.
Tha Anna cuideachd làn ùine ann an Colaiste a' Chaisteil mar oileanach Gàidhlig agus tha i dèanamh seo cuide ri na h-uallaichean a th' aice a thaobh croitearachd.
Tha Anna cuideachd na stiùiriche air buidheann coimhearsnachd a tha a' feuchainn ris an oighreachd ionadail fhaighinn agus a leasachadh airson croitearachd.