text:
Kraków
Tha Kraków (Polais: "Kraków", IPA: 'krakuf, Gearmailtis: Krakau, Liotuànais: Krokuva, Latbhais: Krakova) na bhaile mòr anns a' Phòlainn. Tha Làrach Dhualchas na Cruinne an seo. Anns a' bhliadhna 2009 bha 754, 626 duine a' fuireach ann. Tha Krzeszowice faisg air Kraków. Tha Kraków 227km air falbh bho Lublin, 229km bho Kurów, 482km bho Gdańsk agus 252km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Chaochaill Czesław Miłosz, sgrìobhadair agus bàrd ainmeil, an seo ann san 14 an Lùnasdal 2004. Chaidh an t-Oilthigh Jagiellonian a stèidheachadh an seo ann an 1364. Tha Kraków suidhichte air an Abhainn Vistula ann am Pòlainn a Deas. Tha e 62 mìltean bhon t-Seic.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgrùdaidhean na rinn arc-eòlasaichean a’ sealltainn gun stèidheachadh tuineachadh ann an Linn a’ Choich san àite far a bheil Wawel an latha an-diugh. A bharrachd air sin, tha a’ bheul-aithris ag ràdh gur e riaghladair miotasach, air an robh Krakus, a stèidhich am baile air uamh ann an Wawel, far an robh dràgon craosach o shean. Dh’ fheuch mòran ridirean ris an dràgon a chur a-mach às an àite is iad a’ sabaid an aghaidh gun soirbheas, gus a thug greusaiche, air an robh Dratewka, caora làn pronnasg dha; dh’ ith an dràgon i, dh’ òl e uisge na h-aibhne Vistula is spreadh e.[2] Chaidh Kraków a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 966 le fear-siubhail arabach Iùdhach às An Spàinn, air an robh Ibrahim ibn Ya'qub, a sgrìobh gur e àite cliùiteach taobh mhalairt a bh’ann.[3]
‘S e baile mòr malairteach a bh’ann aig deireadh an 8mh Linn mar-thà, is e na phàirt leasan nam Piast. Thogadh caochladh thogalach ann an clachan-chreadha, mar eisimpleir an Caisteal Hatted, eaglais Ròmanach an Naoimh Adalbert,[4] a’ chathair-eaglais agus an eaglais mhòr. Chaidh sgrios a dhèanamh air a’ bhaile gu lèir ri linn ionnsaighean nan Tartar ann an 1241,[5] 1259 agus 1287.[6] Chaidh Kraków a thogail a-rithist is chaidh Comhairle stèidheachadh ann an 1257,[7] tro na laghan Magdeburg, a thug buannachdan chìsean is sochairean marsanta do mhuinntir a’ bhaile. Dh’ fhàs am baile na bu chudromaiche bho 1364, nuair a stèidhich Kazimierz III an t-Oilthigh Jagiellonian, an dàrna oilthigh na bu chliùitiche air àirde an ear na Roinn Eòrpa, an dèidh Oilthigh Phràg.[8] Lean am baile air is e a’ fàs tro Aonadh na Pòlainn ri Liotuàinia ri linn uachdaranachd a stèidhich Jogaila (1386 – 1572). Mar phrìomh-bhaile stàit cumhachdail, agus ball na Lìog Hansa,[9] bha am baile uabhasach tarraingeach do luchd-ciùird, luchd-malairt agus comainn-ciùird, is thug sin fàs do shaidheans is Ealain. Bha Kraków na phrìomh-bhaile na dùthcha, gu ruige 1609.[10]
‘S e eachdraidh na Pòlainn air fad a th’ann eachdraidh a’ bhaile sin, is tha e uabhasach cudromach gun cuireadh Kraków, is A’ Phòlainn Ìosail (Pòlais: Małopolska) air fad, ris An Ostair nuair an do deach an dùthaich a roinneadh treas tursan fad an 18mh Linn eadar An Ruis, A’ Phrùis is An Ostair fhèin.[11] Ann an 1809 chaidh e a chur ri Diùcachd Mhòr Warsaw ("cosantaireachd" neo stàit saideal iompaireachd mhòr na Frainge, a chruthaich Napoleón Bonaparte), ach cha do mhair an stàit seo idir. An dèidh mì-bhuaidh Napoleón chaidh Saor-bhaile Kraków a chruthachadh leis a’ bhaile is an sgìre mu thimcheall aig a’ Cho-chruinneachadh Vienna, ann an 1815.[12] ‘S e an aon criomadh fhearainn shaor nam Pòlach a bh’ann co-dhiù, ach ghabh An Ostair thairis Saor-bhaile Kraków a-rithist, an dèidh ar-a-mach 1846. An uair sin bha e na phàirt Iompaireachd na h-Ostair-Ùngair. Fiù’s fo bhuaidh na h-Ostair chaitligeach, a bha mòran na bu cheadaiche na Prùise Phròstanach is na Ruise Ceart-chreideamhach, bha Kraków aig teis-mheadhan cultair na Pòlainn.[13] Aig àm a’ Chogaidh Mhòir, gu h-àraidh ann an 1917, chaidh am baile a chruth-atharrachadh ann am Prìomh-ghearasdan nan Gearmailteach agus teis-mheadhan "stàit Phòlach" a bheireadh taic dhan a’ Ghearmailt. An dèidh a’ chogaidh, ‘s e Kraków fear dhe na sgìrean a bhrosnaich A’ Phòlainn ùr neo-eisimeileach. Ann an 1979 chaidh Karol Wojtyla, Àrd-easbaig a’ bhaile, ainmeachadh Pàp, anns An Roimh.[14]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Stefan Banach: (1892 – 1945) Matamataigear.
- Henryk Grossman: (1881 – 1950) Eaconamaiche.
- Wojciech Jerzy Has: (1925 – 2000) Rìochdaire fiolmaichean.
- Roman Ingarden: (1893 – 1970) Feallsanaiche.
- Tadeusz Kantor: (1915 – 1990) Fear-drama, Sgrìobhadair, Dealbhadair.
- Roma Ligocka: (1938) Dealbhadair.
- Bronisław Malinowsk: (1884 – 1942) Corp-eòlaiche.
- Jan Matejko: (1838 – 1893) Dealbhadair.
- Ewa Lipska: (1945) Bàrd.
- Wanda Wasilewska: (1905 –1964) Neach-naidheachd, Comunnach, Sgrìobhadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Kraków
- Kraków - duilleag
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Légende du Dragon du Wawel
- ↑ Kraków Post
- ↑ Cracow Travel
- ↑ Kartki z Historii
- ↑ Stanisław Krakowski, Polska w walce z najazdami tatarskimi w XIII wieku, wyd. MON 1956, duilleagan 211-223
- ↑ Lofty Kraków
- ↑ Sciaga
- ↑ Journey Mart
- ↑ Cracoviae
- ↑ Turystyka
- ↑ Historia Rekto
- ↑ History Files
- ↑ Cracoviae
- ↑ Ville de Bordeaux
- ↑ Budapestportál
- ↑ Municipalidad Provincial del Cuzco
- ↑ Comhairle Dhùin Èideann
- ↑ فاس
- ↑ Città di Firenze
- ↑ Stadt Frankfurt am Main
- ↑ Stad Göteborg
- ↑ Stadt Innsbruck
- ↑ Stadt Leipzig
- ↑ ЛbBiB
- ↑ Comune di Milano
- ↑ Stadt Nürnberg
- ↑ Ville d’Orléans
- ↑ Pécs Város Slakó
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ CaHkT-ПeTepбypr
- ↑ Ayuntamiento de Sevilla
- ↑ Stadt Solothurn
- ↑ თბილისი
- ↑ Vilniaus Miesto Savivaldybė
- ↑ Zagreb


c: text/html

text:
Innisdar imorro a n-analtaib na Romanach. Aenias mac Anacis do tiachtain iar toghail Trai co h-Eatail, & tugasdair
p.34Lauina ingean Ladin mic Puin mic Pic mic Saduirnd &c. Iar marbadh Tuirnd & iar n-eg Ladin in rig ro gab Aenias rigi Ladiandai, & ro cumdaiged in cathraig Albalonga la h-Ascan mac Aeniasa, & tugasdar seitig, & rugasdair mac do .i. Siluius, fo cetoir.
Siluius iardain tugasdair seitig, & ro ba torrach, & adfet do Ascan bean a meic do beith torrach, i. alachta, & ro faid teachta co a mac co ro faidid a druid do tabairt ardmesa ar a mnai co feasad in ro ba mac, nó'n ro ba h-ingean ro teacht. Do coid in druid, & adbert iar tiachtian in druid re h-Ascan conad mac do bai 'na broind; & adbert comad tren, & co muirfead a athair & a mathair, & comad misgneach la cach. Marb tra a mathair dia breith. Ro h-ainmnigead soin .i. Britis, & ro h-ailed iardain.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Clach Toll
Tha Clach Toll (Beurla: Clachtoll)[1] na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 aig Bàigh Chlach Toll, san àirde a deas air an Stòr agus tuath air Achadh Mhealbhaich. Tha Loch an Inbhir mu 5 mìltean air falbh san àirde an ear-dheas dheth. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 11′ 16.98″ Tuath agus 5° 20′ 14.6″ Iar.
Faisg air a' chladach aig ceann tuath a' bhaile tha dùn Cruithneach ann a chaidh a thogail aig àm ro Chrìosta. 'S e Clachtoll Broch an t-ainm a th' air.
Rugadh is togadh am miseanaraidh Tormod MacLeòid (1780 - 1886) ann an Clach Toll. Dh'fhàg e Alba ann an 1817 agus chaidh e do Chanada leis an luchd-leantainn aige. Tha clach-chuimhneachain do MhacLeòid san àird a deas a' bhaile.[2]
Faisg air a' chuimhneachan tha tràigh ann làn gainmheach bhàn. Tha làrach-champaidh agus ionad fiosrachaidh ann a tha a' ruith tron t-samhradh leis an Ranger Service. Cuideachd tha taigh-tasgaidh beag beag ann ris an canar The Bothy. Tha e a' taisbeanadh nan dòighean-iasgaich às an àite fhèin, gu h-àraid glacadh nam bradan a bha cumanta an seo gus 1994.
Deas air an tràigh chithear a' Chlach Sgoilt, dà chreag le toll eatarra. Thathar ag ràdh gun tàinig ainm a' bhaile bho na creagan seo. Cleachdar a' Chlach Sgoilt anns an t-samhail den Oighreachd Asaint a Tuath, samhail a chaidh a chruthachadh le Uwe Rieck à Diùranais.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", duilleag 29, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 13mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ Tormod MacLeòid aig Gazetteer for Scotland (a' tarraing air 13mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 142 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC039269
- Gazetteer for Scotland (Beurla)
- undiscoveredscotland (Beurla)
- Lochinver.bordernet (Beurla)


text:
Asaint
'S e sgìre ann an ceann an iar-thuath na h-Alba a tha ann an Asaint no Asainn. Tha i na pàirt den t-siorrachd tradaiseanta Cataibh. Tha Asaint suidhichte tuath air Ulapul. Thàinig an t-ainm bhon t-seann Lochlannais agus tha e a' ciallachadh 'deireadh na droma'.[1] 'S e Loch an Inbhir am baile as motha ann an Asaint.
Susbaint
Cruth na tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Asaint ainmeil airson na feartan-tìre aige. Tha Uamh An Claonaite, an uamh as fhaide ann an Alba mu chòig mìltean deas air Innis nan Damh.[2] Tha tèarmannan-nàdair ann mar an Inverpolly Nature Reserve agus Creag a' Chnocain le ionad-fiosrachaidh mu eòlas-talmhainn den Moine Thrust. Tha na beanntan ann an Asaint, m.e. a' Chuineag, Canisp, Suilven, Cùl Mòr, Stac Pollaidh is Ben More Assynt a' tarraing mòran luchd-turais.
Oighreachd Asaint a Tuath[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a' chuid as motha de dh'Asaint aig Oighreachd Asaint a Tuath. Cheannaich iad am fearann ann an 1992 an dèidh strì fada leis an Scandinavian Property Services Limited a bha airson an oighreachd a bhriseadh sìos ann am pìosan beaga.
Gu ìre mhòr tha bailtean croitearachd ann an Asaint: Torbreck, Achadh Mhealbhaich, Clach Toll, an Clais Mòr, Baile a' Chladaich, Ardnacarin, an Cùl-cinn, Raffin, an Stòr, Clais an Easaidh, Cùl-Cinn an Droma Bhig, an Druim Beag agus an Nead. Chaidh iad uile a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. Tha timcheall air 400 duine a' fuireach an seo, le dìreach ¼ dhiubh nach robh a' dèanamh a' bheòshlainte à croitearachd.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate. Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", duilleag 9, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ "Peter Glanvill Photography: Claonaite" darkanddeep.co.uk. a' tarraing 31mh dhen Iuchar 2011 .
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Assynt Crofters' Trust
- Assynt Foundation
- Discover Assynt
- Gazetteer for Scotland
- Assynt's geology
- Lochinver.bordernet (Eachdraidh urras croitearan Asaint)


text:
Inbhir Moireasdan
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Moireasdan (Beurla: Invermoriston). [1] Tha e suidhichte air an rathad A82 far a bheil an gobhal-rathaid leis an A887. Tha Cille Chuimein mu 6 mìltean 14 (km) san àird a deas. Tha an Abhainn Moireastan a' sruthadh tron bhaile, tha inbhir na h-aibhne ann an Loch Nibheis faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 12′ 57.43″ Tuath agus 4° 37′ 6.83″ Iar.
Ann an Inbhir Moireasdan tha taigh-òsta ann leis an ainm Glenmoriston Arms a chaidh a thogail anns na 1800an. Roimhe sin bha taigh-seinnse ann far an do stad Samuel Johnson agus James Boswell air an turas aca air a' Ghàidhealtachd ann an 1773. Tha oifis a' phuist ann cuideachd, taigh-bìdh agus cuid bùthan. 'S e sealladh tarraingeach don luchd-turais a tha ann an eas Abhainn Moireastan. Tha seann drochaid thairis air an abhainn a chaidh a thogail ann an 1813 le Thomas Telford airson na bailtean Druim na Drochaid agus Cille Chuimein a cheangal. Ged a tha an drochaid caran briste san latha an-diugh tha i làidir gu leòr fhathast don luchd-coiseachd.
Cruth an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Thèid an t-ainm Inbhir Moireasdan a chleachdadh air na soidhnichean rathaid ach a-rèir Ainmean-àite na h-Alba bu chòir "Inbhir Moireastan" a bhith ann, ainm a leanas riaghailtean GOC.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", Pàrlamaid na h-Alba, duilleag 66
- ↑ Ainmean-àite na h-Alba - Inbhir Moireastan
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH420167
- Gazetteer for Scotland - Inbhir Moireasdan
- Undiscovered Scotland - Inbhir Moireasdan


text:
Chan eil dad ceàrr le Mandarin ach…
Chan eil Mgr Allan na aonar gu mi-fhortanach. Leugh mi Blog an-raoir a tha dà-chànanach, Brezhoneg agus Fraingis, far a bheil an sgrìobhadair a-mach air àite anns a’ Bhreatainn bhig far a bheil an t-àrd-sgoil a-nis teagaisg Mandarin an àite Brezhoneg. Thuirt am blogadair:
‘Chan eil mi airson a chur sìos air an iomairt airson Mandarin a theagaisg. ‘S e cothrom culturach agus cànanach a th’ ann an sin: an dragh dhomhsa ge-tà gur e seòrsa dearbhadh air seòrsa dhùnadh cultarach air thusa-fhèin agus an àrainneachd mu thimcheall ort, dhùnadh a tha airidh air mion-sgrùdadh ach chan eil lighiche-inntinn a th’ annam.’
‘S e deagh bheachd a th’ ann an sin. Carson nach teagaisg beagan Mandarin anns a Bhreatainn bhig no sa Ghaidhealtachd ach chan eil na adhbhar airson a bhith tilgeil cultair na Gaidhealtachd dhan t-sitig. ‘Carson a tha sinn a’ caitheamh a leithid airgid air teagaisg Gàidhlig’, dh’ fhaighneachd Mgr Allan. Uill Mgr Allan, chan eil prothaid ri dhèanamh às a’ Ghàidhlig, prothaid ann an airgead, seadh tha thu ceart, ach tha toradh eile tighinn às, toradh a bhios seachad air do thuigsinn saoilidh mi.
Uill am bu chòir dhuinn a bhith leantainn a fheallsanachd carson nach cuir sin às a h-uile càil nach dèan airgead dhan coimhearsnachd? Abair àite àlainn a bhiodh againn nan robh sinn cho dàna!


text:
Màiri II Shasainn is Alba
Rugadh: 30mh an Giblean 1662, nighean a bu shine le Seumas VII is II (bhon a' chiad pòsadh aige do dh'Anne Hyde)
Pòsd' aig Uilleam III Shasainn is II Alba.
Bha i na co-mhonarc an co-bhonn ri a duine. Chaidh crùn nan trì dùthchannan a thoirt air falbh bho Sheumas agus a bhuileachadh orrasan le chèile mar thoradh air an Ar-a-mach Glòrmhor, 1688
Ged a leig i an stiùir le Uilleam, chuir Màiri rian air na trì rìoghachdan fhad 's a bhiodh Uilleam thall thairis ri cogaidhean (rud a bhitheadh, gu tric).
Chaochail i gun sliochd: 28mh Dùbhlachd, 1694 (bha a' bhreac air greimicheadh oirre). Riaghlaich Uilleam leis fhèin às a dèidh, gus an do chaochail esan sa Mhairt 1702. Nuair a chaochail Uilleam, shealbhaich Anne, piùthar a b'oige Màiri, an crùn.


text:
Dordrecht
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann an Dordrecht (IPA: ˈdɔr.drɛxt, Beurla: Dort, Frysk: Doardt, Laideann: Dordracum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh tarraing acair na h-Aibhne Thure, bhon fhacal draeg (tarraing acair) ann an Duitsis. Tha e suidhichte air eilean air iomall Rotterdam, aig 3m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhnichean Oude Maas, Beneden, Merwede, Nieuwe Merwede, Hollands Diep agus Dordtsche Kil, anns an roinn Zuid-Holland (An Òlaind a Deas). Chaidh Dordrecht a chlàradh airson a' chiad turas ann an 846 agus noch an t-ainm Thuredrech mu 1120. Fhuair Dordecht a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1220. Dh'fhàs Dordrecht gu math beairteach fad an 12mh Linn agus an 13mh Linn tron mhalairt. Chaidh an sgìre a sgiùireadh le droch tuiltean ann an 1427, a chruthaich an t-eilean far a bheil am baile an latha an-diugh. 'S e am baile as sine na dùthcha a th'ann agus tha e dìreach 38km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 64km bho Amsterdam, 44km bho Utrecht agus 202km bho Ghroningen.[2] Tha 118,528 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e 24mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Joris van der Haagen (1615 – 1669): Peantair.
- Johan de Witt (1625 – 1672) Stàitire.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bamenda[4]
- Dordrecht
- Hastings
- Recklinghausen
- Varna
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ "Bailtean na Cruinne". Archived from the original on 2013-06-21.
- ↑ DB City


text:
Obar Bhrothaig
'S e baile ann an Alba an ear a tha ann an Obar Bhrothaig. 'S e am baile as motha ann an Comhairle Aonghais. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 33′ 36″ Tuath agus 2° 34′ 48″ Iar.
Ann an 2001 bha 22,785 duine a' fuireach an seo. [1]
Sin far an tèid Taisbeanadh 1320 air sgrìobhadh. Tha seann abaid mhòr ann.
Tha sgioba ball-coise C.B Obar Bhrothaig aige.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NO 644 410


text:
Riaghailt an litreachaidh
Ann an Gàidhlig na h-Alba tha riaghailt an litreachaidh ag radh leathann ri leathann is caol ri caol. Tha seo a' ciallachadh nuair a bhios aon chonnrag, no barrachd air aon, eadar dà fhuaimreig, gum bi na fuaimreagan air gach taobh de na connragan den aon ghnè.
Mar eisimpleir:
- cuilean
- smaoineachadh agus smaoineachadh
Conaldalan[deasaich | deasaich an tùs]
- cuid de phàirtearan fulangach coileanta, me
- glacte, sgrìobhte
- an co-cheangal ri cuid de dh’fhacail fhillte, me
- banrigh, rudeigin
- an co-cheangal ri cuid de dh’fhacail-iasaid, me
- mosgìoto, telefòn


text:
Pàircean Nàiseanta na h-Alba
Ged a thòisich iomairt eadar-nàiseanta nam pàircean nàiseanta às dèidh brosnachadh Albannaich ainmeil, John Muir (eilthireach à Dùn Barra dha na Stàitean Aonaichte), cha d' fhuair Alba fhèin a ciad phàirc nàiseanta gu 2002 — Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròsaichean (a' gabhail a-steach Na Tròiseachan, Loch Laomainn, Bràid Albainn, agus pàirt de Chòmhal a tuath).
Thàinig an dara pàirc, Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh, ann an 2003, ach bha deasbad ann an toiseach mun ainm cheart sa Ghàidhlig. An coimeas ri Beurla, chan e An Càrn Gorm ach aon bheinn anns an t-sreath air a bheil an t-ainm Am Monadh Ruadh.


text:
Kal. Ian. uii. f., l. xx. ui., Anno Domini M.c.lx.ui.
Domnall Mac Gille Mo Cholmoc do marbadh do Laighnibh{folio & column MS1 50d} fein.
Cu Cuach Mac Gilli Espuic do marbadh do Dunn Sleibhe, mac mic Eochadha.
Aedh h-Ua Mael Fabhaill, ri Cairrce Bracaidhe, do marbadh la Muircertach h-Ua Lochlainn per dolum.
Ard Macha do loscadh
p.152la fheile Senach & Cetain ar ai laithi sechtmaine & ochtmadh uathadh ar aí aessa esci: .i., o Crois Choluim Cille, na di sreith co Crois Espuic Eogain & o Crois Espuic Eogain in dara sreith co Crois doruis Ratha & in Raith uile co n-a templaibh,cenmotha Recles Poil & Petair & uaiti do taighibh archena& sreith fri Raith aníar,.i., o ta Crois Sechnaill co Crosa Brighti, achtmadh becc.
Cenannus & Lughmagh & Inis Cain Dega & cella imda aile crematae sunt.
Et Daire Coluim Cille ex maiore parte cremata est & in Dub-reicles do loscadh: quod non auditum est ab antiquis temporibus.
Ocus Ardd m-Bó do loscadh o Ruaidhri, mac Mic Canai & o mac Gille Muire h-Ui Monrai & o Crotraighibh.
Eochaidh Mac Duinn Sleibhe do dhalladh la Muircertach h-Ua Lochlainn, tar slanachus comarba Patraic & bachla Issu & Donnchadha h-Ui Cerbhaill, .i., ardri Airgiall.
Sluaghadh la Ruaidhri h-Ua Concobair i Midhe, co ro gaibh braighti Fer Mídhe. As-sidhe co h-Ath Cliath, co ro gaibh braighti Gall & Mic Murchadha & Laighen uile. As-sidhe co Drochat Atha dochum Airgiall, co tainig Donnchadh h-Ua Cerbaill, ri Airgiall, i n-a thech & co tar{folio & column MS2 52d}at braighti dó & co n-dechaidh slan iar sin dia thigh, iar n-innarba Diarmata Mic Murchadha, righ Laighen, dar muir.
Sluaghadh la Donnchadh h-Ua
p.154Cerbaill co n-Airgiallaibh & co n-Uib Briuin & Conmaicnibh h-i Tir n-Eogain d'innsaighidh h-Ui Lochlainn tria erail Ceniuil Eogain fein, ar trecadh doibh h-Ui Lochlainn, airdrigh Erenn. Co táinic-sim co dreim uathadh do Ceneol Eogain Tailcha Og do thabairt ammuis forru i Fidh O n-Echtach. Ocus cid iat-sidhe, do treicsit eisim. Co torchair ann Muircertach (mac Neill) h-Ua Lachlainn, airdrigh Erenn, & rob' é August Iarthair Tuaisceirt Eorpa uile, ar egnamh & gaiscedh. Ocus ro marbadh uathadh do Cenel Eogain ann, .i., tri fir déc. Mirbail mor & firt amhra do-righnedh annsin: .i., rí Erenn do thuitim cen cath, cen cliathadh, iar sarughudh dó comarba Patraic & Bachlu Isu & comarba Coluim Cille & Soscelai Martain & cléirech ímda aile. Rucadh tra a chorp co h-Ard Macha & ro h-adhnacht and, tar sarughudh{folio & column MS1 51} comarba Coluim Cille cona shamudh & ro traisc budéin Colum Cille ime & toisech mac leighind Daire im a breith d'a reilic.
Diarmait Mac Murchadha, toisech Muinnteri Birn, a suis fratribus interfectus est.
Sluagadh la Ruaidhri h-Ua Conchobair & la Tighernan h-Ua Ruairc co h-Es Ruaidh, co tangatur Cenel Conaill i n-a thech, co tardsat a m-braighti do h-Ua Concobair, co tarat ocht fichtiu bó doibh,i n-ecmais oir & etaigh.
p.156
{§LATE} Sluaighedh la Ruaidhri h-Ua Conchobair & la Diarmait h-Ua Mailechlainn & la Tigernan h-Ua Ruairc i l-Laighnibh, i n-Osraighibh, hi Mumain, co tangadur rigraidh Lethi Moga uile hi tech Ruaidhri h-Ui Conchobair, co ro rigsat h-e.
Gilla Mac Aiblen, comarba Brenaind Cluana Fearta, quieuit.
Toirrdelbach h-Ua Briain regnauit iterum, Anno Domini 1166.
No, comad ar in Kalainn-si tis tic marbadh Muircertaigh. §


text:
Bogotá
Tha Bogotá na phrìomh-baile Choloimbia.[1] A bharrachd air sin, 's prìomh-bhaile na roinne Cundinamarca agus an Distrito Capital. 'S e Santa Fe de Bogotá an t-ainm oifigeil a th' air anns an Spàinntis. Bha àireamh-sluaigh dhe 6,840,116 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[2] 'S e Bogotá am baile as motha na dùthcha[3] an còigeamh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach[4] agus an 23mh baile as motha na cruinne.[5] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1538.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Guadalajara de Buga, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Santa bhon fhacal Laideann Sanctus[6] (Coisrisgte) agus Fe (Creideas) bhon fhacal Laideann Fides.[7] Thathar ag ràdh gur ann às an ainm Bacatá a th'ann an eileamaid Bogotá, a tha a' ciallachadh dùin, leis gur e prìomh-bhaile nan Zipa a bh'ann.[8] Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e Wak'ata an seann ainm a bh'air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh àite coisrigte.[9]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 6,840,116 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 15,606 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[10] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Bogotá. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jerónimo de Mendoza Galavís (1773 - 1839): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1831 agus 1839.
- Pedro Alcántara Herrán (1800 - 1872): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1841 agus 1845.
- Eustorgio Salgar (1831 - 1885): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1870 agus 1872.
- Miguel Antonio Caro Tovar (1843 - 1909): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1894 agus 1898.
- Eduardo Santos (1888 - 1974): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1938 agus 1942.
- Roberto Urdaneta Arbeláez (1890 - 1972): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1951 agus 1953.
- Jorge Eliecer Gaitán (1898 - 1948): Tagraiche ceannas na dùthcha ann an 1948.
- Laureano Gómez Castro (1899 - 1965): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1950 agus 1953.
- Alberto Lleras Camargo (1906 - 1990): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1958 agus 1962.
- Carlos Lleras Restrepo (1908 - 1994): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1966 agus 1970.
- Alfonso López Michelsen (1913 - 2007): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1974 agus 1978.
- Julio César Turbay Ayala (1916 - 2005): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1978 agus 1982.
- Ernesto Samper (1950): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1994 agus 1998.
- Juan Manuel Santos Calderón (1951): Ceann-suidhe na dùthcha bho 2010.
- Andrés Pastrana Arango (1954): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1998 agus 2002.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Mongabay
- ↑ "Bailtean as motha na cruinne". Archived from the original on 2013-06-30.
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Bogotá Mía
- ↑ Organización de Estados Iberamericanos
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ Comhairle Mhadrid
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Kl. Ianair, .i. f., l. xx.uii. Anno Domini M.xl.iiii.
Cumuscach H. h-Ailillen, ri H. n-Echach, do marbad o h-Uib Caracan.
Niall H. Ceilecan, rí H. m-Bresail, & a brathair, .i. Treinfher, do dallad do maccaibh Matodhain tria mebail.
Domnall H. Cuirc, ri Muscraidhe, do mharbad do h-Ui Fhlaithein & do h-Ui Oissein.
Crech la Niall m. Mail Sechlainn, la righ n-Ailigh, for h-Uib Meith, & for Chuailge co ruc da .c. déc bo & sochaide di brait i n-dighail sharaighthi Cluicc ind Edachta. Crech .ii. dono la Muirchertach H. Neill for Mughdorna co tuc boroma & brait i n-dighail saraighti in Chluic cetna.
In Cleirech H. Conchobhair do marbad.


text:
Santiago
Tha Santiago neo Santiago de Chile na phrìomh-baile na Sile. Tha e na laighe ann an gleann san àirde 520 m (1700 ft) ann am meadhan na dùthcha. Tha am bunstructair Shantiago aon de na structairean as fheàrr ann an Aimearaga a Deas, m.e.: na rathaidean Santiago Metro agus Costanera Norte. Tha mòran ionaidhean eadar-nàiseanta ann.
Ged a tha Santiago am baile as motha anns an t-Sile, tha an riaghaltas ag obair anns a' bhaile faisg air, Valparaíso.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Fear à Inbhir Nis fhathast a dhìth
Tha an iomairt airson fear-gnothaich à Inbhir Nis a lorg a' leantainn.
Chaidh Euan Barras, a bhiodh a' ruith thaighean-seinnse mar The Phoenix ann an Inbhir Nis, fhaicinn mu dheireadh aig a dhachaigh ann am Baile Muilinn an Lèigheis tràth sa mhadainn Diciadain.
Tha heileacoptair le Feachd an Adhair, poilis le coin agus luchd-teasairginn air a bhith a-muigh ga lorg.
Tha Mgr Barras 46 bliadhna de dh'aois.
Tha e 5tr 8" de dh'àirde agus tha am falt aige, a tha donn, air a ghearradh goirid.


text:
£1bn airson bun-structair air Ghàidhealtachd
Tha grunn sgoiltean ùra am measg nam pròiseactan air a bheil Comhairle na Gàidhealtachd ag amas airson spionnadh a chur ann an eaconamaidh a' chinn a tuath thairis air deich bliadhna.
Cosgaidh plana na Comhairle £1bn, agus cuiridh e easbhaidh na Comhairle - an t-airgead a tha iad a' pàigheadh air ais air iasad - suas gu £2.5m sa bhliadhna.
Tha bun-sgoil ùr Ghàidhlig ann am Port Rìgh anns a' phlana, a thuilleadh air àrd-sgoil ùir ann an Inbhir Nis an àite an Acadamaidh Rìoghail, agus àrd-sgoil agus dà bhun-sgoil ùr ann an Inbhir Ùige.
Thathas cuideachd a' beachdachadh air ionad spòrs ùr ann an Dòrnach ri taobh na sgoile.
Thèid airgead cuideachd a chur mu choinneimh bruaichean Abhainn Nis a dhìon bho thuiltean.
Thèid bhòtadh air na planaichean aig coinneimh den Làn-Chomhairle Diardaoin seo tighinn, gus am maoineachadh ga roinn eadar dà phlana còig bliadhna.
Tha ceannardan na Comhairle ag ràdh gun cruthaicheadh na planaichean obair do 500 duine ann an gnìomhachas an togail.
Cuideachd mar phàirt den phlana, tha a bhith a' cur crìche air Ceangal-rathad an Iar Inbhir Nis, a th' air connspaid mhòr adhbharachadh.
Bidh an rathad a' ceangal Seach-rathad a' Chinn a Deas ris an A82 air taobh eile a' Chanàil Chailleanaich agus Abhainn Nis.


text:
Paraguaidh
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Paraguaidh[2][3][4] neo Paraguay[5], ainm oifigeil: Poblachd Pharaguaidh (Spàinntis: República del Paraguay, Guaranaidh: Tetã Paraguái). Tha an dùthaich suidhichte ann am meadhan Aimearaga a Deas.
Tha crìochan aice san ear le Braisil, san iar-thuath le Boilibhia agus san deas leis an Argantain. Tha an Abhainn Paraguaidh a’ ruith troimhpe.
'S e Asunción am prìomh-bhaile aice.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.servat (faic eadar-theangachadh)
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Encyclopaedia Britannica Paraguaidh Eachdraidh agus cultar na dùthcha
- Paraguaidh.com Duilleagan fiosrachaidh Pharaguaidh, Cruinn-eòlas, cultar, ealainn, eachdaridh amsaa


text:
Bha mi mothachail co-dhiù gu robh beàrn mòr ann eadar sinne sna Stàitean Aonaichte 's an fheadhainn a tha a'fuireachd sa Roinn Eòrpa ri thaobh gunnaichean. Ach thàinig seo a-steach orm gu soilleir 's gu pearsanta bho chionn ghoirid nuair a dh'fhàg cuideigin mi mar charaid Facebook, cuideigin a b'aithne dhomh o chionn suas ri deich bliadhna. Thuirt i gu robh gunnaichean cus am foillis air an làrach FB agam. Dh'innse mi mun a thachair do thriùir a bhios ag obair còmhla rium 's b'e seo cùis-iongnaidh mhòr dhaibh. Feumaidh gu bheil an sgaireadh nas motha na bha mi a'smaoineachadh.
Ach shaoil mi gum biodh e math 's inntinneach sreath a dèanamh air gunnaichean ann an Ameireagaigh, bho thaobh nach tèid innse gu tric sna meadhanan. 'S iomadh cuspairean a ghabhas innse. Bhiodh seo nàdar de thuraisgeul bho thaobh a-staigh cultar nan gunnaichean sna Stàitean Aonaichte. Eadar eachdraidh 's fiosrachadh teigneagach 's sabhailteachd 's mar a tha lagh ag obair 's uibhir de phoileataigs cuideachd 's mathaid gum biodh an sreath seo inntinneach.
Anns a'chiad dol-a-mach bu mhath leam geàrr-chunntas a dhèanamh de mo bheatha fhìn 's gunnaichean.
Bha gunnaichean riamh san taigh againn. Bho na ciad chuimhnean agam, bha suas ri dhusan gunnaichean againn: mu leth-dhusan raidhfilean 's gunnaichean-froise 's mu leth-dhusan gunnaichean-làimhe.
Nuair a rachamaid air làithean-saora, bha daonnan gunnaichean againn fiù 's mura robh sinn a-mach airson sealg. Tha cuimhn'am, bha baga sònraichte daonnan ann air cùl an t-suidheachain-dhràibhidh anns an robh gunna-làimhe neo dhà agus peilearan. An rud nach buinn dhut nach bean dha. Thuig sinn nach robh còir againn idir beantainn ris a'bhaga seo. Tha cuimhn'am gur e 45 ACP fear de na gunnaichean a bh'ann 's gun teagamh 's ann airson ar dìon fhèin a an gunna seo.
Ach bha gunnaichean eile againn cuideachd: 22 neo dha airson spòrs nuair bha sinn a'campachadh. Cuairtean sa choille, snàmh, iasgach 's losgadh gunnaichean. Seo a bhiomaid ri dhèanamh nuair a bha sinn a'campachadh.
Saoilidh mi gu robh mi seachd neo ochd bliadhna dh'aois nuair a thòisich m'athair làimhseachadh gunnaichean a theagaisg dhomh. On a thòisich sinn còmhla, bha mo bhràthair na b'òige na bha mise, còig neo sia. Chuireamaid corra canaichean nan seasamh an sreath a'chèile 's bhiomaid a'losgadh orra.
'S e Stevens 22 LR an raidhfil a chleachd sinn, seann raidhfil a chaidh e a dhèanamh ann an linn 1900 neo na bu thràithe. Raidhfil singailte a bh'ann, b'fheudar dhut an raidhfil fhosgladh an toiseach, peilear a chur ann 's an uair sin 's an raidhfil a dhùnadh. An dèidh dhut an raidhfil a losgadh, b'fheudar dhut fhosgladh as ùr 's an t-slige falamh a tharraing a-mach 's peilear ùr an chur ann. Cùis caran slaodach faiceallach a bh'ann. Ach leis an raidhfil sin, dh'ionnsaich mi sgillean bunateach ri thaobh gunnaichean. 'S iomadh làithean an t-samhraidh a chuir mi seachad ann a bith a'cur peilearan tro canaichean.
Nuair a bha mi aois dhà bhliadhna dheug, thug m'athair raidhfil-ghaoithe 22 dhomh. Airson gach peilear, dh'fheumadh tu a phompadh eadar leth-dhusan 's dhusan uair. Ach bha e comasach peilear a shadadh tro suas ri leth dhusan canaichean an seasamh an sreath a chèile. Agus bha e pongail cuideachd. Bha mi comasach sreath de pheilearan a chur san dearbh tholl.
Thar na bliadhnaichean a lean, losg mi chan eil fhios cò mheud de mhilltean de pheilearan. Bha sinn a'fuireach ann an Arizona aig oir a'bhaile ri thaobh an fhàsaich. 'S iomadh feasgar as dèidh na sgoile a rachainn fhìn 's mo bhràthair cuide ris a'chù againn (German Shepherd) dhan fhàsach ri losgadh air siud 's air seo. On a 's e obair caran mhòr a bh'ann airson gach peilear fhaighinn deiseil, dh'ionnsaich sinn a bhith pongail faiceallach le gach peilear. Fiù 's chun an latha an-diugh, ge-be cò mheud peilearan a th'agam, tha e do-dhèanta dhomh losgadh gu luatha gun cuimseachadh. Tha mi daonnan faiceallach a bhith cho pongail sa s'urrainn dhomh.
Nuair a bha mi trì bliadhna deug a dh'aois, cheannaich mi a'chiad gunna le mo chuid airgead agam fhìn. 'S e Remington 700 ann an 30-06. Fìor raidhfil a bh'ann a bha freagarach airson sealg mòr. Seo an raidhfil a chleachd mi airson sealg fad bliadhnaichean mòra.
An Raidhfil a cheannaich mi aois trì bliadhna deug
Seo an t-slige 30-06 ri taobh 223 's 22LR
Nuair a bha mi ceithir bliadhna deug a dh'aois, ghluais sinn a Chanada, a Quebec 's b'fheudar dhuinn na gunnaichean-làimhe againn fhàgail sna Stàitean Aonaichte, rud a bha na annas dhomh. Ach b'ann sa cheann a tuath Quebec a bha sinn a'fuireachd 's bha gunnaichean ceart cho nàdarrach dhaibhsan ann an sin sa bha iad air a bhith dhuinne ann an Arizona. Bha caraid dhomh leis a bha mi a'losgadh. Cuideachd bha e a'sealg le athair. B'aithne dhomh cuideachd daoine eile san sgaoil a bha a'sealg as dèidh na sgoile.
Tha cuimhn'am air partaidh shònraichte a rinn sinn san sgoil. Bha corra coinneanaich sa chlas againn 's chleachd sinn iad airson tourtière (nàdarr de phàidh thraidisanta Quebec). Ach chan e seo a-mhàin. Chaidh fear de na h-oileanach a-mach dhan a'choille 's fhuair e corra gheàrr dhuinn cuideachd. An tidsear? Uill, 's ise a thug dhuinn an leann!. Smaoinich! An tidsear ag òl deoch làidir linn 's sinn ag ithe biadh a bha sinn air mharbhadh le gunna! Cò mheud riaghailtean 's 'taboo's' a bhris sinn san lath ud! An rud as cuimhne mun an latha sin leam chun an latha an-diugh 's e saorsa.
Seo an cuimhne a th'agam ann an ceann tuath Quebec, La Baie James. Aig a'cheann thall, b'fheudar dhomh dhol gu deas gu Montreal airson leantainn orm le mo chuid fhoghlaim. Chaidh mi dhan cholaid Brébeuf. Cha robh na gunnaichean agam leam 's feumaidh mi aideachadh, cha robh gunnaichean cus air m'aire san linn sin. Bha mi bochd 's an rud a bu chudthromaich dhomh aig an àm sin 's e faighinn air adhart le mo chuid fhoghlam.
Ach an caraid a b'fheàrr leam san linn sin, bha dualchas sheilg aigesan gu mòr. 'S ann às na siorrachdan an ear a bha e (les Cantons de l'est). B'àbhaist dhasan 's d'athair ri sealg le athair. Agus dh'innse e sgeulachd dhomh a bha gu math èibhinn. B'àbhaist dha-san 's d'athair a bhith a'sealg faisg air na crìochan eadar Quebec 's na Stàitean Aonaichte. 'S san sgìre seo, b'e an crìoch sruth beag a bha seo. Agus an rud a dhèanadh mo charaid 's 's e gun ruitheadh e thar an t-sruth a-steach do na Stàitean Aonaichte le gunna aige na làmhan mar gu robh e a'deanamh 'invasion' 's an uairsin ruitheadh e air ais cho luath sa b'urrainn dha.
Ach ged nach do mhothaich mi cus air a sin an toiseach, bha Montreal gu math eadar-dhealaichte bho rud sam bith a b'aithne dhomh roimhe. 'S e baile mòr a bh'ann. 'S mean air mhean thàinig e a-steach orm gu robh na beachdan co-cheagnailte ri gunnaichean gu math eadar-dhealaichte bho na bha mi air fhaicinn gu ruige sin. 'S e glè bheag de dhaoine aig an robh gunnaichean. 'S bhiodh daoine eile caran amharasach mu do dheidhinn-sa nan robh fios aca gu robh gunnaichean acad. An treas bliadhna an oilthigh, fhuair mi leannan ùr 's bha ise gu tur an aghaidh gunnaichean. 'S ann à Èirinn a Tuath a bha a pàrantan 's nam beachd-san 's e rud co-ceangailte ri eucoraich a-mhàin a bha gunnaichean.
Mar a dhlùthaich mi gu deireadh na linne agam san oilthigh, dh'fhàs an cuspair ri thaobh gunnaichean na bu chonspaidiche eadar mi fhìn 's mo leannan. Bha ise ag iarraidh 's gum faigh mi cuideas iad mus phòsamaid. Ach o nach robh mi deònach sin a dhèanamh 's dhealaich sin o chèile. Cha b'ann airson sin a-mhàin, cha bha seo na phàirt dhe.
Aig a'cheann thall, ghluais mi air ais do na Stàitean Aonaichte 's bean agam. Ach chan do staite sam bith ach a dh'Alasga. Staite a tha cha so saor sa th'againn ri thaobh gunnaichean.


text: .i. Da madh lugha cainndigecht na greine na na talman, gac uili ni do ceadaithe dofulaingi adubrumar & tuilled leo, da tegemaddais ann, oir da bet scaile na talman ac sir fas ar meid & ar lethead on talmain amach co speir na n-airdrinnach & da dhorcochadh se an cuid budh mho acu & da tegemad eclipsis do na plainedaibh is gac en mi & da bedh eclipsis an re, mar adubrumar, ar bun re fedh na h-aithi co maidin . Ma sedh o nac facamar an í so riamh & o nac cualamar & o nac fuaramar scriobtha as egin nac lugha cainndigecht na greine na caindigecht na talman. Et foillsigidh an fidair so tis an radh so adermaid .


text:
AbairThusa
'S e lìon sòisealta neo Social Network a th' ann an AbairThusa.[1] Chaidh a chruthachadh 27mh Samhain 2007 le Crìstean MacMhìcheil, oileanach a' dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig 's Iomall a' Chuain Siar aig Sabhal Mòr Ostaig. Chaidh AbairThusa a dhèanamh a' cleachdadh Ning, bathar-bog air loidhne a bhios a' toirt cothrom ri dhaoine làraichean-lìn sòisealta a chruthachadh.
Amasan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e amas AbairThusa lìon sòisealta car coltach ri MySpace agus Facebook chruthachadh ach gu tur tro mheadhan na Gàidhlig.
Comharraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha AbairThusa car coltach ris na lìn sòisealta eile, faodaidh luchd-cleachdaidh AbairThusa rudan mar dealbhan, bhidiothan agus ceòl a chur ris na duilleagan pearsanta aca neo ri AbairThusa san fharsaingeachd agus faodaidh iad blògaichean a chumail. Tha fòram ann far an urrainn dhaibh bruidhinn ri chèile mu chuspair sam bith taobh a-staigh a' choimhearsnachd farsaing agus tha buidhnean ann le fòraim beaga far a bheil daoine comasach air tighinn ri chèile airson an aon adhbhar. A bharrachd air seo tha Tachartasan ann far an urrainn do luchd-cleachdaidh innis do dhaoine eile ma bhios iad a chumail tachartas air choireigin agus faodaidh luchd-leughaidh RSVP m.s.a.a.


text:
Iomradh bho Martyn Wade
Iomradh bho Martyn Wade, Àrd-oifigear agus Neach-gleidhidh Leabhraichean Nàiseanta aig Leabhar-lann Nàiseanta na h-Alba, co-cheangailte ri fiosrachadh bho Riaghaltas na h-Alba mu mhaoineas luach £100,000 airson sgeama-dearbhaidh a ruith an co-bhonn ri Tobar an Dualchas airson Tasglann Nàiseanta Clàran-fuaim son Alba a chruthachadh.
'Tha Leabhar-lann Nàiseanta na h-Alba a cur fàilte air an taic seo bho Riaghaltas na h-Alba ‘s tha sinn toilichte cothrom fhaighinn obrachadh còmhla ri Tobar an Dualchais air sgeama-dearbhaidh airson Tasglann Nàiseanta Clàran-fuaim son Alba. Tha na cruinneachaidhean mòr-thaitneach aig Tasglann Sgrion Alba taisgte aig An Leabhar-lann ‘s tha e toirt togail dhuinn cothrom fhaighinn na cruinneachaidhean nàiseanta a leudachadh le bhith tional clàran-fuaim.'


text:
Nijmegen
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle, faisg air na Crìochan leis A' Ghearmailt a th' ann an Nijmegen (IPA: nɛi̯.ˌmeː.ɣə(n), Fraingis: Nimègue, Frysk: Nymwegen, Laideann: Ulpia Noviomagus Batavorum, Spàinntis: Nimega). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Waal, 25m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Gelderland, 89km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 96km bho Rotterdam, 109km bho Den Haag, 58km bho Utrecht, 80km bho Bhreda agus 52km bho Eindhoven.[3] Chaidh Nijmegen a stèidheachadh ann an 5 anno domini leis na Romanaich mar daingneach air na crìoch agus aca agus thug Trajan an t-ainm Noviomagus air ann an 104. Fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1247. ‘S ann à magh (Ceilteach: magos) agus nuadh (Ceilteach: novio) a th’ann an t-ainm. Tha 165,253 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an deicheamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Nijmegen.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Eddie van Halen (1955): Ceòladair.
- Daphne Deckers (1968): Modal.


text:
Planaichean Chiseòirn gam mìneachadh
Thèid plana airson seann ghàradh ola Chiseòirn air taobh siar Rois ath-bheothachadh, a mhinneachadh aig là fosgailte ann an Loch Carrann Diciadain.
Tha a' chompanaidh leis a bheil an làrach airson an goireas a chur gu feum a' frithealadh gnìomhachas a' chumhachd ath-nuadhachail.
Tha Port Chiseòirn Eta. neo KPL, a' moladh togalaichean bathair, ionadan tionnsgalachd, seòmraichean obrach agus àiteachan còmhnaidh airson suas ri 1,500 neach-obrach a thogail aig an làraich.
Tha a' chompanaidh an dùil tùran concrete a thogail ann an Ciseòrn a thèid a chleachadh ann an tuathan-gaoithe aig muir, agus nithean eile a tha deatamach a thaobh a bhith a' cruthachadh dealain uaine aig muir.
Tha KPL ag ullachadh airson cead-dealbhachaidh iarraidh bho Chomhairle na Gàidhealtachd airson a' phlana, a tha iad ag ràdh a chruthaicheadh suas ri 2,500 cosnadh.
Thèid là fosgailte a chumail aig Talla Choimhearsnachd Loch Carrann Diciadain airson cothrom a thoirt do mhuinntir an àite barrachd fhaighinn a-mach mun phròiseact, agus beachd a thoirt air na th' anns an amharc.


text:
Ráth Maoláin
‘S e baile beag agus port sa Chontae Dhún na nGall ann an ceann a tuath na h-Èireann a th’ ann an Ráth Maoláin.[1] Tha e suidhichte ri taobh na Loch Súilí air an Leth-eilean Fanaid[2] aig ìre na mara,[3] 18km air falbh bho Dhoire, 225km bho Ghaillimh, 117m bho Bheul-Feirste agus 213km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Theich Aodh Mór Ó Néill, Ruairí Ó Dónaill agus na daoine aca chun na Spàinne air bàta a-mach à Ràth Maoláin ann an 1607, tacharas air a bheil Teicheadh nan Iarla (Gaeilge: Imeacht na nIarlaí). [5] A bharrachd air sin, anns an 18mh Linn chum na Sasannaich an Reubaltach Wolf Tone fo bhruid ann an Ráth Maoláin cuideachd. Tha dìreach 469 duine a’ fuireach an seo.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain Mac Anndais: (1925 – 2005) Ceann-suidhe an Eilein Mhanainn
- Mary McAlister: (1896 – 1976) Nurs agus Neach-Poileataigs Albannach.


text:
.i. Aderim gorab e an re as cuis d'eclipsis na greine oir as i a speir speir as ichtaraighe sis do na speirib nemda & as si speir na greine an cethramad speir don taib tuas de sin & mar sin gach sibal dani as fai grein bhis. Et an uair tecmas se a cinn no a n-earball na Dreaguine a n-en ceim co direach ris in n-grein gan claenad da deiscert na da tuaiscert, boinid solus na greine dinne & is e an dorcadus sin as eclipsis ann. An trat cheana claenas da let deis no cli & nac sibhlaiginn co direch a ceann no a n-earball na Dreaguine fa grein a n-en ceim re secnaidh annsin eclipsis da tuismeadh. Et as e corp an re an docardus so daciter sa grein an uair eclipsis do beith ann, ma sedh as follus nac tic eclipsis ann co brach acht an trat bis an re fon grein co direach a n-en ceim re & is annsa leth tiar da grein tinnscnas se co brac & thoir crichnaiges. Et an trat siblaighes an re dan taibh amuith dan ceim direach sin na greine dorcaidh, uair ann, cuid don grein orainn. Et as ime sin atait da ghne ag eclipsis na greine mar ata ac eclipsis an re .i. eclipsis uili & eclipsis rannaighi.
Et da rer examlacht na crich bit an t-eclipsis co h-egsamail inntu , oir an trat bis eclipsis ann ni comtrom daciter e an gach cric oir ata cric a faicter e & cric nach faicter & crich a faicter nis mo & cric a faicter nis lugha amail ata so; .i. da m-bedh an grian is an line direach os ar cinn an airdi & an re is in line cedna fuithi da badh egin eclipsis ann duinne. Et da m-bedh neach is an uair cedna a n-oirrcer an domuin & e ac fecain na greine, dacitfedh , dar leis, hi an iartar an domain. Et da m-bedh nec ele isin uair cedna a n-iartar an domain ac fecain na greine, dacithfedh se, dar leis, hi
p.102a n-oirrcer in domain; gihedh ni faicinn ceachtar acu eclipsis na greine, oir da rachadh radharc gac neac acu co direc idir an grein & in re & mar sin ni boinfedh an re, ge da bedh se isin line direc fa grein ar a fad san on line sin na en corp dorcha, solus na greine dib. Et an pinnsi a n-dorcaiter an grian mar sin daciter innti sa lo na h-airdrinnaig le med an dorcadais.
Et as girra beris as eclipsis na greine na eclipsis an re le na luas ar aen ac dul tar a ceili & ni mar sin ata eclipsis an re noch thic on talmain, ni bhi 'ga chur as ach sibal an re 'na aenur & in talam 'na comhnaighe.
Et gibe neach da ticfadh in ar n-agaid annso & aderadh na budh e an re bud cuis d'eclipsis na greine & da mud e mar adubrumar, na budh chora do san eclipsis da dhenamh na da Uenir & da Mercuir an trat bid sa line direc fai grein. Et as do sin freagramaid, oir an trat bis Uenir & Mercuir fai grein a n-en ceim re as ar fad bis, gidedh as annsin teit uaithe a meid & a letead & is minic theagmas an i cedna don re oir bi fai grein co minic a n-en ceim ria ar fad & gidhed bith a fad uaithe ar lethed.
Amail nach tic eclipsis na greine o na retlannaib as ludha corp na'n re & is foicsi dhi, oir an trat curtar corp bec fa corp mhor a fogus do, gach foicsi da m-bi do as lughaidi fhoilghis de, & trat curtar a fad on corp mor e & a fogus don radharc bis ac a fecain araen, gach fad doteit on corp mor & gach foicsi dateit don radharc , is moidi foilghes an corp mor, innas gorab mar sin co foileocadh uball fiadain corp na greine ar in radarc.
Et da cur so a ceill dagen fidair annso tis a n-dingean
p.104cercall mor amail cercall na greine & cuirfed an grian na 'mullach tuas & dagen cercall ele don leth istigh di sin amail cercall an re & cuirfed an re fein 'na mullach thuas annsa line direc fa grein & dagen an tres cercall don taibh astigh di sin ar cuma na talman & cuirfed E litir 'na seantrom & saimeolad e risin inadh sa talmain as a faicid na daine an grian & cuirfed A a n-oirrcer & cuirfed B a n-iartar speiri na greine & cuirfed radarc na n-daine is in line direch o E & o A & o B cum na greine. Ma sedh na daine ata a n-E dacit siat eclipsis na greine co follus. Et an buiden cedna ata a n-A & a m-B, dacit co follus an grian gan eclipsis, oir ata an re robec a fecain na greine . Ni folaidinn an grian orta & is uime sin ar a fad san on grein teit a radarc co h-urusa don taib thuas don re d'innsaighi na greine.


text:
Am Bogotazo
'S e Am Bogotazo ùpraid a thachair ann am Bogotá an dèidh bàis tagraiche a' chinn-shuidhe Eliécer Gaitán air an 9mh latha dhen Ghiblean 1948.[1]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Mharbh Juan Roa Sierra an tagraiche Libearalach, is chaidh esan fhèin a mharbhadh anns a’ bhad leis na daoine a bha an làthair cuideachd. Chan eil fhios aig duine sam bith carson an do rinn e sin.[2] Nochd gràisg aimhreiteach fheargach aig co-labhairt na Stàitean Aimearaganach. ‘S e toiseach a’ chuthaich a bha sin.
Bha mòran plunndrainn ann, leis gu robh an t-Arm agus Am Poileas às an làthair. Ghabh na daoine aig Gaitán stèisean radio os làimh agus dh’iarr iad air Mariano Ospina Pérez an ceannas a leigeil dheth. Chan urrainn dhan cheann-suidhe aontachadh fhaighinn leis na Libearalaich airson an suidheachadh a chiùineadh is dh’fhàs a h-uile càil suidheachadh na bu mhiosa. Mu dheireadh thall, ‘s e na saighdearan a chuir smachd air an t-suidheachadh.
Buile[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am baile air a mhilleadh mar bhuil air a’ chòmhstri eadar Libearalaich agus Tòraidhean agus sgaoil am brùid gu grad a dh’ iomadach baile eile, gu seachd àraidh Medellín, Ibagué agus Barranquilla. Cha b’ urrainn dhan Arm smachd a chur air a’ bhaile ach an toir air mòran làithean dhe murt, plunndrainn agus teintean. Chaidh mu 3,000 a mharbhadh anns a’ Bhogotazo is mòran air an leòinte. A bharrachd air sin, chaidh 136 toglaichean a chur às, an Lùchairt eachdraidheil dhe San Carlos, Taigh na Cùirte agus taigh-cràbhaidh nam measg.[3]. ‘S e toiseach àm na Brùidealachd (Spàinntis: La Violencia) a bh' ann am Bogotazo cuideachd.


text:
Kl. Ianair, .iiii. f., l. xx. Anno Domini M.xl.ui.
Muiredach m. Flaithbertaich H. Neill, ridamna Ailigh, & Aiteidh H. h-Aiteidh, ri H. n-Echach Ulad do loscadh i tigh tenedh la Coin Ulad m. Conghalaig, ri Uachtair Thire.
p.484
Art H. Ruairc, rí Connacht,{folio & column H58vb} do marbad do Ceniul Conaill.
Ferghal H. Ciardhai, ri Cairpri, do marbad do H. Flannacain, do righ Tebthha.
Concobur H. Loingsich, ri Dal Araide, do marbad do mc. Domnaill H. Loingsich i l-Laighnibh.
Mael Patraicc H. Bileóce, aird-fer leiginn Aird Macha, & sui crabuid & na oighi, in senectute bona quieuit. Dub Da Leithi m. Mael Muire do gabail na firusa leighinn.


text:
‘S e An Comunn Gàidhealach am buidhnean as sinne ‘s aithnichte ann an saoghal na Gàidhlig. Bhon a chaidh a stèidheachadh san Òban ann an 1891, tha I air cliù a dhearbhadh ann an teagaisg, ionnsachadh agus cleachdadh a’ chànain agus air brosnachadh a thoirt dha leudachadh litreachas, eachdraidh, ceòl agus ealain na Gàidhlig.
Leis a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail fo sgèith agus obair leasachaidh sna coimhearsnachdan a’ dol am meud, tha An Comunn fhathast a’ daingneachadh na amais a bhith a’ brosnachadh agus a’ neartachadh cànan, cultar, eachdraidh agus dualchas na Gàidhlig aig ìrean ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta


text:
Médanos de Coro
'S e pàirc nàiseanta a tha ann am Pàirc nàiseanta Médanos de Coro (Beurla: Médanos de Coro National Park).
Tha i suidhichte anns an sgìre Falcón faisg air Coro, anns a' Bheiniseala. 'S e seo am farsaingeachd aice: 91.280 hm²
Tha an cuid as motha den phàirc na fàsach. Tha na dùnan–gainmhich ris an canar Médanos, cho àrd ri 40 meatair. Tha iad ag atharrachadh fad na h-uine air sgaths na gaoithe.
Atacama • La Guajira • Médanos de Coro • Monte Desert • Fàsach Phatagòinia • Sechura • Tatacoa


text:
Sites submitted here should be in Scottish Gaelic, or at least be especially useful to speakers of Scottish Gaelic. If you can manage to write a description in Gaelic, that would be greatly appreciated. If you can recognize a Scottish Gaelic site but not describe it in Gàidhlig, please submit the URL here anyway--we would be glad to have it.
Ma tha thu a'' moladh làraich airson na roinne seo, feumaidh an làrach a bhith sgrìobhte sa Ghàidhlig, air neo a bhith air leth feumail do luchd-labhairt na Gàidhlig. Sgrìobh iomradh sa Ghàidhlig mas urrainn dhut. Ach mur is urrainn, bhiodh sin taingeil airson iomradh ann am Beurla no ann an cànan sam bith eile.
Seo an roinn Ghàidhlig den ODP airson luchd-labhairt na Gàidhlig. Làraichean-lìn a tha sgrìobhte sa Ghàidhlig, ann an roinnean le h-ainmean Gàidhlig agus le h-iomraidhean a tha sgrìobhte sa Ghàidhlig.
Coltach ris an roinn Bheurla “Shopping”
Coimpiutaireachd tron Ghàidhlig
Coltach ris an earrainn "Recreation" sa Bheurla
Gnòthaichean a' buntainn ris an dachaigh, teaghlach, taigh, garadh
Dùthchannan agus sgìrean - Airson làraichean-lìn a tha a' buntainn ri dùthaich no àite fa leth san t-Saoghal.
Eòladairean, faclairean, oilthighean, colaistean, sgoiltean, taighean-tasgaidh
Geumannan coimpiutair, dibhearsan agus abhachd - Chan e luthchleasachd
Na làraichean aig gnìomhachasan agus companaidhean - Coltach ris an earrainn "Business" sa Bheurla
Coltach ri /Sports/ sa Bheurla
"Society" sa Bheurla. A' toirt a-steach Riaghaltas, Creideamh, agus iomadh rud eile
Coltach ris an earrainn "Science" sa Bheurla
Coltach ri /Health/ sa Bheurla


text:
1929
MCMXXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Thomas Mann an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 am Faoilleach – Martin Luther King, ann an Atlanta. Fear-iomairt às na Stàitean Aonaichte.
- 8 am Màrt – Hebe Camargo, ann an Taubaté. Actair à Braisil.
- 4 an Cèitean – Audrey Hepburn, anns A' Bhruiseal. Actair às A'Bheilg.
- 18 an t-Ògmhios - John C. Polanyi, ann am Berlin. Ceimigear à Canada.
- 9 an t-Sultain – Imre Kertész, ann am Budapest. Sgrìobhadair às An Ungair.
- 13 an Dùbhlachd - Christopher Plummer, ann an Toronto. Actair à Canada.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Giblean - Carl Benz, ann an Ladenburg. Innleadair às A'Ghearmailt.
- 21 an Cèitean – Archibald Primrose, ann an Epsom. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 23 an t-Sultain – Richard Adolf Zsigmondy, ann an Göttingen. Ceimigear às An Ostair.
- 8 an Dùbhlachd - José Vicente Concha, san Roimh. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Ulan Bator
'S e prìomh-bhaile Mhongòilia a tha ann an Ulan Bator neo Ulaanbaatar, (Cànan Mongòilianach: yлaaHбaaTap, dòigh sgrìobhaidh Mongòilianach: . Anns a’ bhliadhna 2008 bha 1,029,900 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. [1] Tha Ulan Bator suidhichte ann am meadhan na dùthcha air bruach an Abhainn Tuul agus aig cois na Beinn Bogd Khan Uul. Tha am baile suidhichte mu 1350 meatair os cionn na mara. Tha an teodhachd chuibheasach air fad na bliadhna mu -1.3 °C (29.7 °F). Mar sin dheth ‘s e am phrìomh-bhaile as fuaire air feadh an t-Saoghail.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Denver (Colorado)[2]
- Oakland (Calafòrnia)[3]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ulan Bator Staitistearachd, an Dùbhlachd 2007 [1]
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Český Krumlov
Tha am baile Český Krumlov (Krum(m)au an der Moldau neo Böhmisch Krum(m)au sa Ghearmailtis, Crumlaw sa Laideann) na laighe aig ceann deas na Seice, 492 meatair (1,614 troigh) os cionn àirde na mara, faisg air a’ chrìoch bheanntach Šumava.
Tha am baile ainmeil air sgàth an ailtireachd aige. Tha am meadhan-bhaile aige air an liosta de làraichean dualchais na Cruinne aig UNESCO, agus 's e a chaisteal an dàrna fear as motha san dùthaich (as dèidh Caisteal Prague).
Ann an 2007 bha beagan còrr is 14,000 duine a' fuireach ann.


text:
Taidigeastàn
‘S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Taidigeastàn[1] neo Tajikistan[2][3] ainm oifigeil: Poblachd Thaidigeastàn (Taidigis: ҶyMҳypии ToҷиkиcToH, Tajikistan sa Bheurla). Tha i suidhichte ann an Meadhan Àisia. Tha crìochan aice san ear le Sluagh-phoblachd na Sìne, sa tuath le Cirgiostàn, san iar le Usbagastàn agus sa deas le Afganastan.
'S e Dushanbe am prìomh-bhaile aice.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
An Carghas
'S e ràith ullachaidh airson Feille na Casg a tha ann An Carghas. Bithidh luchd na h-Eaglais Caitligeich gan chumail eadar Di-Ciadaoin Luaithre, agus Di-haoine na Ceusda.
Màiridh an Carghas sia seachdainean, a’ comharrachadh an ceathrad (dà-fhichead) là traisg a rinn Iosa anns an fhàsach.
Ruithidh trì snaithean gnìomhach tron a’ Charghais:
- Carthannas: An toirt dèircean ri daoine nas bochda.
- Peansachadh: Mar eisimplir, le seachdnadh rudeigin tlachdmhor re an ràith-deoch làidir mar eisimplir


text:
Tuatha Dè Danann
Tha 'n aiste seo timcheall sluagh ur-sgeulach na h-Eirinn. Seallaibh Achaeans dhan Danaanan Grèigeach Hòmerach.
Bha na Tuatha Dé Danann ("sluagh na ban-dè Danu") 'nam còig comann nam muinntir na h-Eirinn a-rèir dhan dualchas na Lebor Gabála Érenn (Leabhar nan Ionnsaighean). Tha iad air smaoineachadh a chomharradh na diathan nan Eireannach Goidelic; th' an deasaichean Crìosdaile iad do rìghean eachdraidheile 'gus gaisgich air lughdachadh, ach tha 'n sgàil seo gu tric gu leòr air sgriosadh.
Teaghlach nan Tuatha Dè Danann[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 'n clàr leantainn bunaichte air na sinnsireachdan air thoirt le Seathrún Céitinn agus 'san Lebor Gabála Érenn, agus na iomraidhean sa' Chath Maige Tuireadh. Chan eil soilleir co-dhiù tha na caochladh Elathathan agus Delbáethan 'na meant to be different figures of the same name or different traditions regarding the genalogy of the same figure. It is also notable that Fomóiri mar tha Elatha 'gus Balor càirdeach gu dlùth dhan Tuatha Dè Danann.
Nemed | Iarbonel Faidh | Beothach | Iobáth | Enna | Tabarn | Tat ____________________________________|__________________________________ | | Allai Indai | __________________________|__________________________ | | | Orda Nét Elatha | ____________________|______________________________________________ | | | | | | Etarlám Esar Brec Delbáeth Dot Bres | | | | | | | | Eochaid Dian Cecht Elatha Balor | | | | | ___________|___________ _________________|______________________ | Nuada | | | | | | | | | | | (Elcmar) Cu Cethen Cian Miach Airmed Dagda Fiacha Delbáeth Ogma Allód Ethniu (Nechtan) | | | | | (Ler) _____|____ | | _____________|____________ | | | | | | | | | | | | | | | Etarlám Nemain Bec-Felmas Lugh Cermait Aonghus Bodb Midir Brìghde Boann Delbáeth Manannan mac Lir | | | (Tuireann) | | _________|_________ ______________________|__________________________________ | | | | | | | | | | | | | | Ernmas Abean MacCuill MacCecht MacGréine Fiachna Brian Iuchar Iucharba Danu Goibniu Credne Luchta Ollam |__________________ | | | | | Ériu = Badb | Aoi Banba = Macha | Fódla = Mórrígan = Anu
Tha buill eile nan Tuatha Dè Danann gabhail a-staigh:


text:
Contae Ros Comáin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Ros Comáin[1] (Laideann: Comitatus Roscomensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ann an Còigeamh Chonnacht. Tha 64,065 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,463km²,[2] an 11mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an còigeamh as lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Ros Comáin le Uíbh Failí, Gaillimh, Iarmhí, Maigh Eo, Sligeach, Liatroim agus Longfort.[3] Bha 253,589 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S Sliabh an Choire (410m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Ros Comáin: Átha Luain, Baile an Tobair Theas, Baile an Tobair Thuaidh, Béal Átha Mó, An Caisleán Riabhach, Dún Gar, Maigh Charnáin, Mainistir na Búille agus Ros Comáin fhèin. A bharrachd air sin, tha 60 parraistean[6] (ann an còig sgìreachdan-easpaig: Ardach, Tuaim, Achadh Conaire, Cluain Fearta agus Ail Finn)[7] agus 2,060 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Dubhghlas de hÍde (1860 – 1949): Ollamh Gàidhleach agus Uchtarán.
- Micheál Ó Faoileacháin: Am fear a stèidhich an sgioba Ball-coise Hibernian.
- Ailbhe Mac Raghnaill (1932): 8mh Taoiseach.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Census of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Lagh
Susbaint
LAGH[deasaich | deasaich an tùs]
Is e a tha anns an Lagh ach àlach de riaghailtean steidhichte air feadh naisean. Is gniomh an lagh a dhaingneaich an inbhe aig gach pearsa. Ni an lagh seo le ainmeachadh an dà chuid: choireaichean pearsanta aig daoine anns a' choimhearsnachd agus dleasdanasan pearsanta air daoine ris a' choimhearsnachd.
Tha laghan treubhail air a bhi steidhichte aig ire an treubh air feadh an t-saoghal, bho toisich tìm. Ach is ann do linn na seann Greugais a thoisich feallsanaich a ghabhail beachd air nadar nan lagh comhla le conceapan de ceartas an cothrom le dleasdanasan nan daoine agus cumhachd nan righrean.
Anns an latha an diugh tha siostam-lagh fath-leth steidhichte aig gach duthaich neo-eisimileach air feadh an t-saoghal. Tha an suidheachadh seo a' leanntainn air an ceart riatanach ri fein-riaghaladh a tha gach duthaich a gleidheadh- Is buadh de duthaich neo-eisimileach an ceart a dheanamh laghan dhi pein.
Roinntean Mòr den Lagh[deasaich | deasaich an tùs]
Jurisprudence[deasaich | deasaich an tùs]
Is Jurisprudence an roinn de feallsanachd a dheiligeas leis an Lagh.
Lagh Siobhalta[deasaich | deasaich an tùs]
Is Lagh Siobhaltaan roinn den lagh a dheiligeas le coiraichean-sheilbh: m.e seilbh de bathair, seilbh de fearann.
Lagh nan Eucoiraich[deasaich | deasaich an tùs]
Is Lagh nan Eucoir an roinn den lagh a dheiligeas le eucoir, m.e. meirle, muirt. Tha i a' gabhail a-steachd lorg eucoirich, cuir casaidean gan aghaidh agus ma bhitheas an cuirt gan lorg ciontach, tha i a' leigeil sios raon de peansachaidhean a tha freagarrach ris an eucoir.
Lagh Eadar Naiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Is e a tha ann an Lagh Eadar Naiseanta corp lagh a tha a riaghaladh na cairdeasan eadar duthchanan neo-eisimileach.
Air barrachd an sin tha roinn mor an siostam
Lagha na h-Albainn[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh gleidheadh air Lagh na h-Albainn, na siostam lagh fa-leth bho lagh na Sasuinn fo Achd an Aonaidh de 1707. Is e Achd an Aonaidh, air a reachdadh le Parlamaid na h-Albainn agus le Parlamaid na Sasuinn a sguab as an da Pharlamaid neo-eisinileach sin agus a steidhich an Rioghachd Aonaichte le Parlamaid ann an Westminster a mhain.


text:
Carl Linnaeus
B’ e rannsachair bith-eòlais agus lusaire a bha ann an Carl Linnaeus (ainm eile: Carl Linné, Carl von Linné, Laideann: Carolus Linnaeus). Rugadh e air 23 Cèitean 1707 air tuathanas ann an ceann a deas na Suaine agus chaochail e air 10 Faoilteach 1778 ann an Uppsala, an t-Suain. Tha e cliùiteach airson an t-siostam ainmeachaidh ris an canar "Taxologie". Sgrìobh e rangachadh saidheansail airson daoine, a h-uile beathach agus lus, a tha fhathast air a chleachdadh le luchd bith-eòlas air feadh an t-Saoghail an diugh.
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Rangachadh saidheansail airson Homo sapiens:
- Rìoghachd (regnum) =Animalia
- Fìne (phylum) = Chordata
- Roinn (classis) = Mammalia
- Òrdugh (ordo) = Primates
- Teaghlach (familia) = Hominidae
- Seòrsa (genus) = Homo
- Gnè (species) = H. sapiens
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Biography aig Roinn Bith-eòlas aig Oilthigh Uppsala
- Litrichean
- Biography aig The Linnean Society ann an Lunnainn
- Linnean Herbarium


text:
Pròiseact nan Tasglann
*ÙR* - Fuaran: Fèisean nan Gàidheal a’ cruinneachadh Òrain
Tha iarrtas soirbheachail dhan phrògram Freumhan Òga aig an Heritage Lottery Fund a' leigeil le Fèisean nan Gàidheal, an co-bhonn le Tobar an Dualchais, òigridh (16-24 bliadhna dh’ aois) fhastadh a bhios an-sàs barrachd ann an cultar òrain ionadail thairis air dà bhliadhna ann am pròiseact ùr, Fuaran. Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh sa bhileag seo.
Tha iomadh seòrsa òran a measg òrain Ghàidhlig, agus òrain gun aithneachadh agus gun fhoillsicheadh fhathast ann an coimhearsnachdan ionadail. Chan eil na sgeulachdan aig cùl nan òran cho aithnichte nas motha, agus thathar an dòchas gun tig iad am bàrr leis a’ phròiseict seo, le dòighean-obrach cruinneachaidh agus rannsachadh a measg stòran-dàta Thobar an Dualchais. Thèid taghadh dhe na h-orain ath-chlàrachadh gus am bi iad soilleir a thaobh faclan agus ceòl do luchd-cleachdaidh eile.
Tha Fèisean nan Gàidheal ag iarraidh air òigridh aig a bheil ùidh agus alt sa chuspair àite a ghlèidheadh air a’ phrògram. Gheibhear trèanadh freagarrach tro Fhèisean nan Gàidheal agus Tobar an Dualchais. Chan eil tuarastal ri phàigheadh, ach gheibhear taic le cosgaisean. Thèid aithneachadh air oidhirp shaor-thoileach, agus thèid teisteanas a thoirt seachad dha na daoine shoirbheachail.
Bu chòir do dh'òigridh le ùidh sa chuspair fios a chur gu Iona NicDhòmhnaill, a’ mìneachadh an cuid sgilean agus comasan freagarrach – gu h-àraid ann an Gàidhlig agus ceòl. Tha tuilleadh stiùiridh an seo agus gheibhear Iona aig Fèisean nan Gàidheal, Taigh a’ Mhill, Port Rìgh, An t-Eilean Sgitheanach, IV51 9BZ no tro phost-d iona@feisean.org.
Mu Phròiseact nan Tasglann
Eadar 2008 agus 2011, le taic bho Stòras Dualchais a' Chrannchuir Nàiseanta chuir Fèisean nan Gàidheal Pròiseact nan Tasglann air dòigh a thug cothrom do dhaoine òga, a bha a’ gabhail pàirt anns na Fèisean, ceòl, òrain agus sgeulachdan ionadail a chlàradh anns na coimhearsnachdan aca fhèin. ’S e cothrom air leth a bha seo do na Fèisean an dualchas ionadail aca fhèin a ghlèidheadh agus àrdachadh agus do chom-pàirtichean barrachd ionnsachadh mu chultar agus traidiseanan nan sgìrean aca fhèin. Cuideachd, thug e cothrom do chom-pàirtichean sgilean ùra sònraichte ionnsachadh anns na seiseanan trèanaidh a chuir Fèisean nan Gàidheal air dòigh dhaibh.
Fèisean a ghabh pàirt ann am Pròiseact nan Tasglann:
Faodaidh sibh leabharan bho gach Fèis a leigeil a-nuas air taobh deas na duilleig seo agus cluinnidh sibh cuid de na clàraidhean a chaidh a thogail gu h-ìseal.


text:
Glaschu Gàidhealach
Tha a' Ghàidhlig a' fàs ann an Glaschu, aig an dearbh àm 's a tha i a' crìonadh sna sgìrean dùthchail.
Chuir figearan a' Chunntais-Shluaigh bhon t-seachdain seo chaidh iomagain air gu leòr mu na bha an dàn don chànan.
Chaidh Iain MacDiarmaid air chuairt sa bhaile mhòr feuch cò às a thàining an t-àrdachadh a chunnacas air an àireamh de luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Glaschu, agus a bheil leasanan ann a ghabhas ionnsachadh ann an oidhirp stad a chur air a' chrìonadh sna h-eileanan.