text:
1212
1. K. A.D. Moccxii. Rigi do gabhail do Cormac Liathanach deiginac mac Cormaic Liathanaig mic Diarmada Cille Badhuna, & Mac na Seathar O Floinn do marbhadh do.
2. Caislen ag Cluain Eois la sluagh ri Saxan, & creach leo gu h-Abainn Tire Crithmuiun. Maidm & ar la O Neill & la Mag Mathgamhna arin sluagh-sin.
1213
1. K. A.D. Moccxiii. Donnchadh na h-Imirgi Timcill mac Cein mic Donncaid Duinn mic Con Mara mic Bradcon mic Matgamna, o n-abuir h-I Mathgamna, do eg.
p.90
2. Aedh Garb O Eidirsgeoil do marbhadh la h-Ibh Cedagain & le cuid da muinntir fein ar Innsi an Gaithneamha.
3. Tomas mac Muiris Mic Gearailt do eg.
4. O Neil do brisidh caislein Atha Cruitne, & do marbhadh na n-Gall do bí ann.
5. Domhnall O Mael Seacloinn do marbhadh la Gallaibh Mighe.
6. {folio 20b} Ar for Gallaibh Mighi la Cormac O Mael Seacloinn & la braithair ele.
1214
1. Kl. A.D. Moccx4. Donncadh Cairbreach O Briain & an seirriam go n-Gallaibh Muman & Laighean do teacht la Cormac Liatanac do lot Deasmuman & do gabhail nirt ar Diarmaid Duna Draighnain mac Domnaill Moir mic Diarmada Cille Baghuna. Sluaigheadh la Diarmaid Duna Draignain go n-Gallaibh Corcaidhi, & go roibh xx. oidhci a n-Durrus a foslongport a n-aighidh Cormaic Liathanaigh, & Cormac don leith tuaigh do Mangartain risin re-sin.
2. Diarmaid Duna Draighnain do marbhadh cloinne Domnaill Moir Í Suilleabain uile acht Dunlang & Gilla na Flann a feall a Raithin na n-Garithi a crich Baroideac tre comairle morain no urmoir Deasmuman.
3. Caislen do denamh do Mac Cuidithi a Muinntir Baire, & caislen a n-Dun na m-Barc leisin Carrunach, & caislen ele a n-Ard Tuilite. Caislen ele le mac Tomais a n-Dun Loith, & caislen a Cill Forglonn. Caislen leisin Roidseach a n-Airbilach. Caislen la mac Muiris a Madh O Lathaim. Cloch la Mac Sleimne a Corca Laighi. Cloch leisin m-Baroideac annsa t-sradbaile os cinn Cuain Dor. Caislen la Nicolas Buidhe a Tigh Mo Laigi. Et is re linn cogaigh Diarmada Duna Draignain & Cormaic Liathanaigh do lingadur Gaill an Muma an gac aird o Sinainn go fairgi.
1215
Kl. A.D. Moccx5. Mortuus est Innoceincius Papa.
1216
Kl. A.D. Moccx6. Ri Saxan d[apos ]eag & mac ri Francg do teacht a Saxanaibh da gabhail do fein.
1217
K. A.D. Moccx7. Mor inghean I Briain, bean Cathail Crobhdheirg Í Concubuir, do eg.
1218
K. A.D. Moccx8. Diarmaid Duna Draighnain do gabhail caisleain t-Seaain Buitilleir.
1219
K. A.D. Moccx9.
1220
K. A.D. Moccxx.Sluaigheadh la Sefraigh Maires a n-Desmumain gur gabh longport a n-Ath na h-Uama, & do mill arbur an tire uile, & dorinne caislen a Madh Ratha.
1221
Kl. A.D. Moccxxi. Gaeth mor isin bliadhain-si gurro bris tigi & teampuill & caillti & gurro baigh longa imda.


c: text/html

text:
Earra-Ghàidheal
Is e Earra-Ghàidheal, no eàrr ('s e sin oirthir) nan Gàidheal, an ceàrn tùsail ann an Alba far an do shuidhich na Gaidheil. Mu dheireadh, dh'fhàs an tìr-imrich seo gu bhith an rìoghachd Dal Riada. Tha mòran làthairean ro-eachdraidheil ann, mar samplair aig Dùn Athad.
Tha Earra-Ghàidheal a' gabhail a-staigh Earra-Ghàidheal Meadhanach, Latharna, na leth-eileanan Cinn Tìre agus Còmhall, agus na h-eileanan (Ìle, Diùra, Colbhasa, Muile, Giogha).
Is iad na bailtean cudromach An t-Òban, Inbhir Aora, Ceann Loch Gilb, Dùn Omhain, agus Ceann Loch Chille Chiarain.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh a’ Chòis, An Apainn, Aird Fheàrna, Àird Laoigh, An Àird Uaine, An t-Àrar, Àth na Crà, Achadh na Mara, Àird an t-Sionnaich, Achadh na Croise, An Annaid, Àird Dealanais, Àird an Aiseig, Àird an t-Sàilein, Àird Fheàrnail, Àird Mhèanais, Àird Phàdraig, Aisginis, Achadh an Droighinn
- Bealach an t-Suidhe, Bun Abha, Baile Eilidh, Baile Bhòid, Baile nan Stiùbhartach, Baile na Grèine, Am Barra Calltainn, Am Baile Bòidheach, Am Barra Calltainn, Baile Meadhonach, Buc-Innis
- Cnapadal, An Càrn Dubh, Càrdainn Ros, An Càrn Bàn, An Cladach, Caol an t-Snàimh, A' Chonghail, An Cùl Phort, Creag an Dòbhrain, An Crìonan, Ceann a' Gheàrr-loch, Camas nam Muclach, Cill Bheiridh, Cille Mhàrtainn, Cill Mhunna, Cill Mheallaird, Ceann Loch Gilb, Ceann Loch Goibhle, Na Caoil Bhòdach, An Cladach, An Cùl Phort, Cearrara, Cill Chrèanain
- Dail Abhaich, Dail Mhàilidh, An Dùn Beag, Dùn Omhain, Drochaid Urchaidh, Dùn a' Choin Duibh, Dùn Cholla, Dùn Eibhinn, Dùn Gallàin, Dùn Meadhonach, Dùn Tealtaig, Dùn Uragaig
- An Fhùirneis, Fraoch Eilean
- Gleann Dà Ruadhail, An Gearasdan
- Inbhir Aora, Innis na Cailleach, Clàr-Innis, Innis Chonachain, Innis Fada, Innis Inbhir Dhùghlais, Innis na Mòna, Innis Mheadhran, Innis Taigh a' Mhanaich, Innis Inbhir Dhughlais
- Meadarloch, Machaire Shanais
- Loch Obha, An Loch Geàrr, Lus
- An t-Òban, Ormsaraidh, An Oitir
- Port a' Mhadaidh, Port MhicEamailinn
- An Rubha, Rubha Àird Driseig, Ros Neimhidh, An Rubha Bhòdaich
- Srath Chura, An Socach, An t-Sròn, Sgalasaig, Sgairinis
- Taigh a' Chladaich, Tairbeart Loch Laomainn, Taigh an Uillt, Taigh a' Bhealaich, Taigh na Bruaich, Tòrr an Tuirc, Tollard
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- An Àird, Abhainn Urchaidh, Àird nam Murchan
- Beinn a' Chaolais, Beinn a' Chaisteil, Beinn Dòbhrain, Beinn Ime, A' Bheinn Bhuidhe, Beinn Mhùrlaig, Beinn Narnain, Beinn Mheadhain, Beinn an Lochain, Beinn Artair, Beinn Luibhean, Beinn Dòmhnaich, Binnein an Fhìdhleir, Beinn Bheula, Beinn Lochain, Bac Beag, Bac Mòr, Beinn Reithe, Beul na h-Uamha
- Càrn Glas, Clach Bheinn, Cruach na Beinne, Coire Bhreacain, Creiginis, Cearrara, Na Caoil Bhòdach, Cairn na Burgh Mòr, Cairn na Burgh Beag, A' Chrois, Beinn Chorranach, Cnoc Coinnich, Cruach nam Mult, Cruach nan Capull, Clach Bheinn, Cara, Caisteal an Stalcaire, Ceann a' Gheàrr-loch, Coire Bhreacain, Ceardach, Clàr-Innis, Craobh-Innis
- Dùn da Ghaoithe, Dubh Artach, Dùn Add, Dùnan Amhlaidh, Dùn Channuill
- Eilean Bhòid, Eileach an Naoimh, Eilean Mhic Chrion, Eilean MhicAsgain, Eilean Dà Bhàrr, Eilean Dubh, Eilean Dearg, Eilean Deargannan, Eilean Darach, Eilean a' Bhò, Eilean-a-beithich
- Flada
- Garbh Eileaich, Garbh Eileach, Gleann a' Chrò, Gleann Urchaidh, An Gearr Loch, Giogha, Gleann Freòin
- Innis Chonachain, Innis Mheàrnaig, Innis
- An Linne Latharnach, Lungaigh, An Loch Sianta, Lios Mòr, Loch Obha, Loch Eich, Loch Eite, Loch Fìne, Loch Gilb, Loch Goill, An Linne Dhubh, Loch Laomainn, Loch Long, Lunga, Luinn
- Mullach Coire a' Chuir
- Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean
- Rathad Iarainn nan Eilean
- Stob an Eas, Stob na Boine Druim-fhinn, Sandaigh, Saoil, Siuna
- Tom nan Gamhna, Tom Molach, Tir Fearghais, Treisinis, Torr-Innis, Torsa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- LMS 144117 'Ben na Caillich' a' shuntadh dà chairt saan Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_064
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28119
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14417 'Ben na Caillich a' shuntadh dà chairt san Aghaidh Mhòr.
B' e pàirt den chlas 'Big Ben' de locomotaibhean 4-4-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14417 (roimhe seo HR 61). Bha iad sin glè choltach nan dealbhachadh ris an clas 'Ben' a bh' ann roimhe ach gun robh goileadairean nas motha aca, 's mar sin thathas a' toirt iomradh orra a-nis mar 'Big Bens' agus an fheadhainn a bh' ann romhpa mar 'Small Bens'. Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an Glaschu agus fhuairear i sa Chèitean 1908. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Chèitean 1936.


text:
- TIOTAL
- TiormachadA' Tiormeachadh Feur sa Phloc
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_13_015
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9097
- KEYWORDS
- dealan-uisge
tiormaichear feòoir
Am Ploc
làraidh
suaicheantas
Ann am meadhan na 1950an, thog Bòrd Dealain-Uisge Ceann a Tuath na h-Alba ionad tiormachaidh feòir anns A' Phloc faisg air stèisean an rèile. An dèidh dhan fheur a bhith air a bhuain, bhathas ga thoirt chun an ionad agus air a sgaoileadh a-mach air racaichean far an robh gaotharain dealain a' gluasad èadhar tron fheur. Aon uair 's gun robh e tioram, bheireadh na tuathanaich am feur air falbh airson a stòradh. Chaidh an ionad a thogail mar aonad deuchainn agus bha e air a chleachdadh airson grunnan bhliadhnaichean. Tha aon de làraidhean Bòrd an Dealan-Uisge air a cleachdadh airson am feur a ghiùlan chun an ionaid. B' e sealladh cumanta a bh' ann am bhan gheal le suaicheantas sònraichte Bòrd Dealan-Uisge Ceann a Tuath na h=Alba aig aon àm. Tha Seòras MacAoidh air mullach an dùn feòir, le Ailig MacUilleam agus Niall Gòrdan gu h-ìosal.
Ann am meadhan na 1950an, thog Bòrd Dealain-Uisge Ceann a Tuath na h-Alba ionad tiormachaidh feòir anns A' Phloc faisg air stèisean an rèile. An dèidh dhan fheur a bhith air a bhuain, bhathas ga thoirt chun an ionad agus air a sgaoileadh a-mach air racaichean far an robh gaotharain dealain a' gluasad èadhar tron fheur. Aon uair 's gun robh e tioram, bheireadh na tuathanaich am feur air falbh airson a stòradh. Chaidh an ionad a thogail mar aonad deuchainn agus bha e air a chleachdadh airson grunnan bhliadhnaichean.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Muir ghorm-glas a' Chaoil Arcaich aig Ceann Dùn Gasbaith, Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3807
- ÀITE
- Dùn Gasbaith
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35639
- KEYWORDS
- coasts
Tha Dùn Gasbaith gu sear air Taigh Iain Ghròt, agus tha taigh-solais ann a thogadh ann an 1924. Thathas ag ràdh gur e seo am fìor cheann as fhaide an ear-thuath tìr-mòr na h-Alba, co-dhiù mìle nas fhaide an ear-thuath na tha Taigh Iain Ghròt. Tha an rubha dol a-mach dhan Chuan a Tuath, leis a' Chuan Arcach air an taobh tuath agus an taobh siar, is Caolas Mhoireibh air an taobh dheas. 'S e stallachan casa a th' ann an Stacan Dùn Gasbaith, a tha ag èirigh gu 210 troighean bhon mhuir


text:
- TIOTAL
- Spaisdir nan Templar an Inbhir Theòrsa tràth sna 1900an
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH425
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- CRUTHADAIR
- John Sinclair
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4767
- KEYWORDS
- buidhnean
gràdh daonna
caismeachdan
Tha Knights Templar an là an-diugh nam buidheann eadar-nàiseanta le dàimhean ri Saor-chlachaireachd. Is ann ri obair carthannais as trice a bhios iad, le dàimhean do mhodhan euchdail nam Meadhan-Linntean.
Na laighe air cost' a' Chaoil Arcaich ann am fasgadh Bhàgh Theòrsa, is e Inbhir Theòrsa am baile as fhaide tuath air tìr-mòr na h-Alba. Stèidhicheadh baile Inbhir Theòrsa rè linn nan Lochlannach agus e na shlighe cudromach dhaibh a thìr-mòr na h-Alba
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Trithead bliadhna air ais air latha Earraich, spreadh reactar niùclasach, ann am baile Pirpyat san Ucràin, air taobh thall an t-saoghail. Dh’aom tomhas eagalach agus mairbhteach de rèididheachd bheò dhan iarmailt agus sgap e leis a‘ ghaoith. Ann am beagan làithean bha an truailleadh neo-fhaicsinneach air sgaoileadh tarsainn na Roinn Eòrpa.
Ann am prògram a chithear air BBC ALBA Dimàirt 26 Giblean, cluinnear fianaisean bho shluagh air an tug an tubaist agus an truailleadh seo buaidh. Daoine ann am Belarus, Iapan, sliochd Sami na Nirribhidh, agus muinntir Eileanan Siar na h-Alba, uile a’ siubhal ionnsachadh às na thachair thairis air na 30 bliadhna a chaidh seachad.
Tha Belarus suidhichte tuath air an Ucràn agus dh’fhulaing cuid de shluagh na dùthcha sin dòrainn mhaireannach. Chaidh bailtean am falbhachadh agus chaidh an talamh a thruailleadh. Ach shiubhail an sgleò nas fhaide tuath buileach, ag adbharrachadh dhuilgheadasan dha na Sami, buachaillean fèidh Nirribhidh - agus fiùs do dh‘Eileanaich na h-Alba.
Cha robh leithid tubaist Chernobyl ann tuilleadh gu còig bliadhna air ais, nuair a thug turchartas nàdair, tsunami, air earrann de chridhe reactar niùclasach ann an Fukushima, Iapan, leaghadh gu h-obann. Bha aig na mìltean dhaoine anns an sgìre mun cuairt gabhail ris gun deach an dachannan, tuathan às an robh iad a’ faighinn beo-shlaint’ agus am fearann a thruailleadh le rèidiachd, dìreach mar a thachair às dèidh Chernobyl.
Anns a’ phrògram seo thathas a’ faicinn mar a bha aig daoine ri leantainn orra le am beatha air mòran dhen talamh truaillte. Chaidh bruidhinn ri eòlaichean niùclasach agus oifigearan slàinte agus ri tuathanaich, buachaillean fèidh agus croiteirean, a h-uile duine aca agus am beò-shlàint is am beatha làitheil ann an suidheachadh cugallach às dèidh an dà thubaist niùclasach ann an Chernobyl agus a-rithist ann an Fukusima. Am measg nam fianaisean sa phrògram tha muinntir Bhelarus, aon de na dùthchannan a b’ fhaisge air Chernobyl agus air an do ruith an sgòth reididheachd thairis.
’S e dòrainn mhaireannach a thàinig air muinntir Bhelarus, a’ feuchainn ris an teachd-an-tìr a thoirt à talamh a bha air a thruailleadh le rèidiachd; ach bha duilgheadasan ann cuideachd dha na Sami, buachaillean fèidh gu fada tuath san Nirribhidh. B’ fheudar do na Sami na cleachdaidhean aca atharrachadh ach an-diugh gheibh iad feòil fhallain bho na beathaichean, agus tha am beatha air tilleadh chun na h-àbhaist mar a mhìnich am buachaille Sami, Naejla Joma: “’S e a’ chomhairle a fhuair sinne gun feòil nam fèidh ithe ach bha sin doirbh is na h-uimhir de fheòil mhath againn… Dh’obraich an riaghaltas agus na tuathanaich le chèile agus mur a b’ e sin cha bhiodh sinne comasach cumail ri buachailleachd agus is dòcha nach biodh ar leithid idir ann an-diugh.”
Ann an Eileanan Siar na h-Alba thathar air a bhith a’ sgrùdadh na talmhainn, na mara agus an èadhair airson rèidiachd fad nan deich bliadhna fichead bhon a spreadh reactar Chernobyl. Tha cuimhne aig na croitearan air na riaghailtean a bha a’ toirmeasg agus a’ bacadh gluasad no reic nam beathaichean, agus a’ bhuaidh a bh’ aige sin air am beatha agus an teachd-a-steach. Bha draghan slàinte air daoine agus chunnacas rudan an-àbhaisteach am measg an sprèidh anns na h-Eilean Siar às dèidh na tubaist mar a mhìnich Alasdair MacEachairne: “Aig an àm sin nuair a bha na h-uain is laoigh gam breith bha feadhainn ann nach robh dòigheil gam breith agus bha rudan gu math annasach a’ tachairt. Chan e mhàin gu robh iad gam breith marbh ach ’s dòcha nach robh an cumadh ceart orra.”
Còig bliadhna air ais, nuair a sgrios tsunami fìor chumhachdach ionad niùclasach Fukushima ann an Iapan, chaidh muinntir na sgìre a shireadh comhairle bho dhaoine le deagh thuigsinn air an t-suidheachadh san robh iad, muinntir Bhelarus. Bha iadsan air a bhith còig bliadhna fichead a’ lorg dòighean air am beatha a chumail fallain, agus clann fhallain àrach, ann an sgìrean le tomhas rèidiachd nas àirde na bu chòir. Chuir iad air chois measgachadh de dh’fhoghlam poblach, cùram slàinte, agus sgrùdadh rèidiachd, a leig leotha leantainn orra le am beatha làitheil ann an dòighean nas àbhaistich. Thadhal Iapanaich, màthraichean òga nam measg, air Belarus, feuch dè ghabhadh ionnsachadh. Rinn an co-obrachadh eadar-nàiseanta feum mhòr gus buaidh cruaidh-chàs Fukushima air Iapan a lùghdachadh, le bhith a’ sealltainn dhaibh dòighean air dèiligeadh le agus cur suas ri beatha an lùib an truaillidh.
Tha an tuathanach Iapanach Muneo Kanno air a bhith a’ co-obrachadh le muinntir Bhelarus agus na h-oilthighean gus fuasgladh fhaighinn a bhith dhaibhsan agus ri linn ag atharrachadh na dòigh àiteachais aca: “Chun a seo chan eil ach mullach an ùir air a thruailleadh. Thug sinn sin air falbh agus chur sinn ùir ghlan na àite. Tha sinn a’ trusadh àireamhan agus dàta às dèidh gach àm buain agus a rèir nan toraidhean bidh sinn a’ cur na h-uimhir de mhaitheas agus de dh’uisge air ais dhan talamh airson a’ chuid as fheàrr de lusan àrach agus fhàs.”
Thàinig leasan eile am follais às dèidh Chernobyl agus Fukushima, agus ’s e sin nach e dùbhlan saidheansail a-mhàin a tha ann an tubaist niùclasach: tha ceistean sòisealta, cultarach agus eaconamach a’ tighinn na chois mar a tha an sìc-eòlaiche Ingir Marit a’ beachdachadh: “Dh’atharraich Chernobyl dòighean nan daoine – ’s e call a tha sin air nach eil cus a’ bruidhinn, nach eil duine air a chuir ann an sgrìobhadh ach cha ghabh an luach a chaillear a thomhas nas motha.”
Ag aithris a’ phrògraim tha Mìcheal Bochanan, a bha an sàs ann am prògram iomraiteach Eòrpa, deich bliadhna às dèidh spreadhadh Chernobyl. Ga riochdachadh tha Oliver Julien, bho chompanaidh neo-eisimeileach Frangach, Bellota Films, le Caledonia TV à Alba mar cho-riochdairean.
Bidh Chernobyl, Fukushima: Na Leasanan ri fhaicinn aig 9f Diluain 26 Giblean 2016, air BBC ALBA.
O CHIONN 80 BLIADHNA – ON WEEKLY SCOTSMAN, 11 GIBLEAN 1936
Tha móran airgid air a chosnadh a h-uile bliadhna le bhi ’g iasgach ghiomach. Is e obair glé chunnartach a th’ ann aig iomadh àm de’n bhliadhna, oir feumar dol dlùth do na boghachan m’a tha fiughair ris na cléibh a bhi air an deagh shuidheachadh.
Is ann do Lunnainn a tha a’ chuid is mò de ghiomaich air an cur à Còrsa na h-Aird an lar, ach tha bailtean-móra eile a’ gabhail na h-uiread dhiubh, mar an ceudna.
Is e glé bheag dhiubh a th’ air an cur gu feum anns na ceàrnachan far am bheil iad air am faighinn, oir, mar is trice, tha iad tuillidh is daor air son an t-sluaigh chumanta. Tha giomaich lìonmhor anns gach àite ’sam bheil creagan is sgeirean eadar Maoil Chinn-tìre agus an Rudha Garbh agus eadar an Ogh an Ile agus am But Leòdhasach. Tha iomadh teaghlach a’ dèanamh an tighinn-beò orra, agus tha iad daonnan aig an taigh is gun mhaighstir ach iad fèin. Chan iarr an t-iasgach so móran airgid air son a chur ’na uidheam, oir chan eil na cléibh duilich a dhèanamh agus chan eil a’ chungaidh ra chosdail. Gun teagamh, feumar bàta grinn, cuimir, ach cha ruig i leas a bhi ra mhór m’a bhios i air a deagh dhèanamh agus comasach gu leòir an tomhas math de fhairge.
Tha na giomaich air an cur do’n mhargadh beò, agus, air an aobhar sin, chan fhaodar an cumail fada an déidh an toirt á uisge.
Théid iad a dholaidh glé ealamh an uair a bhios iad tioram.
GAELIC GUIDE FOR LEARNERS
The assertion that “Gaelic was never spoken here” is one that tends to crop up regularly when councils are considering bilingual road signage. The areas where Gaelic was truly never spoken are relatively small since it was, at one time or another, spoken in most parts of the country. The evidence for this comes from various sources, including place-names.
Places throughout Scotland have names which indicate they must at one time have had a Gaelic-speaking population. Many place-names come from the Gaelic words baile ‘town, village or farm‘ and achadh ‘field‘. Here are some examples:
Ballantrae in Ayrshire is: Baile na Tràgha (the farm by the beach)
Ballencrieff in Lothian is: Baile na Craoibhe (the farm of the tree)
Balmedie in Aberdeen is: Baile a’ Mheadhain (the middle farm)
Auchentaggart in Dumfries is: Achadh an t-Sagairt (the priest’s field)
Occasionally, places are given new names which may obscure their origins e.g. Bettyhill in Sutherland was given its English name in memory of a countess. The older, Gaelic name is Am Blàran Odhar ‘the dun-coloured field’. Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning. www. smo.uhi.ac.uk
PLACE NAME OF THE WEEK
Culloden / Cùil Lodair
For obvious reasons Culloden (Cullodyn in 1238) was a very well-known name in Gaelic, mentioned many times in prose and poem after the battle there on this day in 1746. The first element cùil means ‘nook or corner’; this word is related to − but distinct from − cùl ‘back part’. The second element is most likely lodan ‘little pool’, thus meaning ‘small pool nook’. The modern Gaelic form has changed by folk etymology to Cùil Lodair, which would mean ‘lad nook’. Another common modern spelling − same pronunciation − is Cùil Fhodair, ‘fodder nook’.
The battle itself was fought at Drumossie - Druim Athaisidh. Druim means a ‘ridge’. Various meanings have been given for athaisidh, including ‘poor, disused meadow’, but this is not certain.
For more information on this name visit Ainmean-Àite na h-Alba at www.ainmean-aite.org


text:
1138
Ao.D. Mocoxxxouiiio. Cormac mac Muireadaigh Mic Carrthaigh, ri an da cuigeadh don Mumain & imcosnuideac Leithe Modha uile, duine is craibhtighi & is calmu & dob fearr um biadh & um edac, iar cumdac teampuill Cormaic a Caisil & da teampoll deag a Lis Mor, do marbhadh do Diarmaid t-Sugac mac Mathgamhna I Concubuir Ciarraighi& do h-Tailcin a feall ar furalimh Toirrdealbhaigh mic Diarmada h-Briain ana tigh fein a Muigh Tamnac.
1139
1. Ao.C. Mocoxxxouiiiio. Concubur mac Ardgair Mic Loclainn, ri Oiligh, do marbhadh do h-Gairmleaghaidh.
2. Cluain Iraird do argain la fearaibh Fearnmuighi & la h-m-Briuin.
3. {folio 7b} Sluaigheadh la Diarmaid Mac Murchadha co Laighnibh & co Gallaibh Atha Cliath co h-Inis Mocta co tucadh a n-ár arin loch iar n-argain na h-innsi doibh.
1140
1. Ao.D. Mocoxlo. Sluaigheadh la Concubur mac Diarmada mic Toirrdealbhaigh I Briain co fearaibh Mumhan & Midhe & Breithfne co h-Ath Fir Dia, co tucadh da braghaitt o Donnchadh mac Con Chaisil I Cearbaill do.
2. Creachsluaigheadh la Donnchadh mac Con Caisil I Cearbaill, rí Airgiall, gur cuardaigh Conmaicne uile co ruc boruma moir aistibh.
1141
1. Ao.D.
Mocoxolio. Maithe Laighean do
marbhadh la Diarmaid
p.28Mac Murchadha la ri Laighean, & Domnall Mac Faelain & Mac Gilla Colmog do dalladh do.
1142
1. Ao.D. Mocoxliio. Concubur mac Diarmada mic Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Borumha, ri Mumhan, do ég a Cill Da Lua & Toirrdealbac a brathair do gabhail righe dia eis.
2. Donnchadh mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh do teacht co Droithitt do cosnamh righe gurro marbhadh leis Donnchadh mac Ceinneidigh and, gu n-deacaigh as sin tar Luachair siar gur h-inntogh arís isna Deisibh iat & gur gabh galur ann e, gur fealladar I Flannagain air gur tiglaicadur h-e do Toirrdealbac mac Diarmada I Briain.
1143
1. K. Donnchadh mac Taidg mic Muireadaigh Mic Carrthaigh do ég ar Loch Gair & e a m-braighdineas ac Toirrdealbac mac Diarmada I Briain. Ao.D. Mocoxliiio.
2. Concubur mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri h-Concubhuir do marbhadh a fill do fearaibh Midhe & do Fearaibh Tulach & do h-Loith do ri Fear Tulach d[apos ]airighte iar n-gabhail lanrighe Midhe & Atha Cliath dó.
1144
1. Flannacan Innsi Faithlinn do eg iar caithemh ocht m-bliadhan deag {folio 8a} & ceatra xx. da aimsir. Ao.D. Mocoxliiiio.
1145-7
1. Ao.D. Mocoxluo. Radhnall mac Turcaill, ri Atha Cliath, do marbad do fearaib Midhe co n-ar Gall uime.
2. Cellach h-Ceallaigh, ri Fear m-Breadh, do marbhadh gu n-ár Fear m-Breadh uime do Flaitbheartach h-Cathasaigh & do Gallaibh Atha Cliath.
p.30
3. Caisg Easa Duibhe do denamh la Diarmaid Sugac mac Mathgamhna h-Concubair Ciarraighi.
4. Tadhg mac Diarmada h-Briain do leigean amach do Toirrdealbac mac Diarmada h-Briain a brathair don Bachaill Issa & do comarba Padraic co maitibh cleireac Eireann iarna n-gabhail tara slanaigheacht-sin uile.
5. Sluaigheadh la Muircirtac mac Neill h-Lochlaind & la Donnchadh h-Cearbaill a n-Ulltaibh go rangadur Traigh Dun Droma iar maidhm ar Ulltaibh, gur airgsitt Leath Cathail & gur loisgeattur, & co tucattur ceathra braighdi leo o Ulltaibh iar fagbhail ceathra righ orro.
1148
Mael Maedog O Morgair, airdeaspuc Eireann uile, do ég a Claruail. Ao.D. Mocoxlouiiio.
1149
Diarmaid mac Madnais mic Ardgair Mic Loclainn do marbhadh do Laignibh & do Gallaibh Atha Cliath. Ao.D. Mocoxloixo.


text:
- TIOTAL
- Comann Seann Shaighdearan Normandaidh a' toirt seachad seachad an dathan, 2009
- EXTERNAL ID
- HC_NORMANDYVETERANS_2009_091
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 23 An Lùnastal 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Ewen Weatherspoon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- The Highland Council
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13618
- KEYWORDS
- an dàrna cogadh
armailteach
cuimhneachadh
Bho chlì gu deas, Bill Shand (A' Chabhlach Rìoghail): Seumas D MacDhòmhnaill (Làmhachas Rìoghail); Donnchadh Sutharlanach (Lègion Rìoghail Bhreatainn); An Comhairliche Mairdead Nic Phàdraig; Seònaid Bowen (Morair Liefteanant Rois & Chrombaidh); Uiilleam M Smilie (Buidheann Armaichte Rìoghail); Seoc Dunbar (Camshronaich na Banrigh); Bill Loggie (Làmhachas Rìoghail).
Aig an tachartas seo air 23 An Lùnastal 2009, bha buill de Mheur na Gàidhealtachd 's nan Eilean de Chomman Seann Shaighdearan Normandaidh a' meàrrsadh airson an turais mu dheireadh mus tug iad suas an dathan agus a thug iad am brataichean do Chomhairle na Gàidhealtachd airson an taisbeanaidh gu buan-mhaireannach.
Chruinnich trì-deug de na 43 buill a tha fhathst beò, còmhla ri teaghlaichean, caraidean agus aoighean a fhuair fiathachadh, aig Cuimhneachan Seann Shaighdearan Normandaidh, Ceàrnag an Stèisein, Inbhir Pheofharain gus blàth-fhleasgan a chur sìos mus do rinn iad caismeachd seachad air a' Charragh-cuimhne. Chaidh an nochdadh urraim a ghabhail leis a' Mhorair Leifteanant fhad 's a bha iad a' meàrrsadh seachad air a' charragh-cuimhne, le Còmhlan Pìoba Lègion Rìoghail Bhreatainn air an ceann, mus do chùm iad orra gu togalaichean Chomhairle na Gàidhealtachd.
An dèidh ùrnaigh dì-choimiseanaidh leis an Urr Russel Mac a' Ghobhainn thug Neach-brataich nan Seann Shaighdearan na dathan don Chomhairliche Mairead NicPhàdraig. Thèid na dathan a thaisbeanadh ann an seòmar na Comhairle gu buan-mhaireannach.
'S e buidheann taic dha seann shaighdearan a chaidh air tìr ann an Normandaidh, a thachair air tràighean na Frainge san Ògmhios 1944, a th' ann an Comann Seann Shaighdearan Normandaidh. B' e tionndadh cudromach anns an Dàrna Cogadh a bha seo. Chaidh am buidheann a chur air chois ann an 1981. Nuair a chaidh seo a sgrìobhadh (An Lùnastal 2009) tha 5800 ball aig a' Chomann a tha fhathast beò


text:
Guasca
'S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th' ann Guasca. Tha e suidhichte 48km air falbh bho Bhogotá, ann an sgìre ris an canar na Tìrean Còmhnard Meadhanach (Spàinntis: Sabana Centro), faisge air Zipaquirá anns na na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde fhuar a th' ann le teodhachd meadhanach dhe 13˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Sgrìobh am manach Bernardo Lugo ann an 1616 gur e ainm Muisca a bh' ann Guasca. Tha am facal a’ ciallachadh baile aig bun a’ cnuic, bho gua (cnoc).[3]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 12,442 nan tàmh anns a' bhaile, tha a' mhòr-chuid, 8,442 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, 's e pàtran àireimh-sluaigh traidiseanta a th' ann.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Guasca (is mòran dhuibh mestizos). Chan eil Tùsanaich ann, ach tha 0.6 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 93.3% dhe na daoine ann an Guasca leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 35.7% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guasca. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Mariano Ospina Rodríguez (1805 - 1885): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1857 agus 1861.


text:
- TIOTAL
- Siabann ann am bathair-thaigh
- EXTERNAL ID
- PAW22784A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1957
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21174
- KEYWORDS
- bathar-thaighean
stoc
Tha tòrr 'Rinso' (pùdar siabann) is siabann 'Knights Castile' air taobh chlì a' bhathar-thaigh seo, ach am bheil fios aig duine dè th' air an taobh dheis? Tha fios againn gur e Batchelors a rinn e is gu bheil e 'picnic size', ach chan eil fios againn air dad eile. Tha sinn den bheachd gur ann air fearann-gnìomhachais an Raoin Rèidh ann an Inbhir Nis a bha e
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Cùba
'S e dùthaich anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Cùba neo Ciùba[1], ainm oifigeil: Poblachd Chùba (Spàinntis: República de Cuba, IPA: re'puBlika ðe ˈkuBa). 'S e Cùba an t-eilean as motha anns na Greater Antilles. Tha i na laighe eadar Am Muir Caraibeach agus an Cuan Siar deas air na Stàitean Aonaichte agus na h-Eileanan Bhathama. Tha Meagsago san taobh an iar dhith. Leis na tràighean brèagha aice tha roinn na turasachd gu math làidir ann an Cùba.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach Tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn ach chuireadh às dha ann an 1854.[2]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- José Julián Martí Pérez (1853 - 1995)
- Fulgencio Batista Zaldívar (1901 - 1973)
- Fidel Alejandro Castro Ruz (1926 - 2016)
- Raúl Modesto Castro Ruz (1931)
- Arnaldo Tamayo Méndez (1942)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ UNICEF


text:
Aois Domhoin, trí mhíle cúicc ced a secht decc.
An ced-bhliadhain do Muimhne, do Luighne, & do Laighne, clann Eremhoin i c-coimhrighe os Erinn.
Aois domain, trí míle cuicc ced a naoi décc.
I f-foirchenn na t-trí m-bliadhan-so at-bath Muimhne i c-Cruachain, Luighne & Laighne torchrator h-i c-cath Arda Ladhrann la macaibh Emhir.
Er, Orba, Fearon, & Fergen ceithre meic Emher leithbliadhain doibh. As h-í a leithbliadhain-si & leithbhliadhoin Nuadhaitt Neacht do-ni bliadhain comhlán, & as ag an righ Nuadha Neacht airimhthir í i n-aois domhain.
Torchrator an cland-sin Emhir la h-Irial Fáidh, mac n-Eremhoin, i c-cath Cuile Márta iar b-forbadh na leithbhliadhna remhráite.
Aois domhain, tri mile cúicc ced fiche a naoi.
A bh-foirchend an dechmhadh bliadhain-so Irial Fáidh mic Eremhoin h-i righe, fuair bás i Maigh Muaidhe. As lasan h-Irial f-Faidh-so ro cuirit na catha-so: cath Cuile Marta, cath Arda Inmaoith h-i Teathba i t-torchair Stirne mac Duibh mic Fomhoir, cath Tenmaighe i t-torchair Eocha Eachcheann rí Fomhoire, & cath Lochmaighe i t-torchair Lugh Roth, mac Mo Femis, d'Feroibh Bolg.
As i n-aimsir an Ireóil cedna slechtadh na magh, togbhail na ráth, & tobhruchtadh na n-aibhneadh-so. At iad na maighe, Magh Sele i n-Uibh Néll, Magh n-Ele la Laighniu, Magh Rechet, Magh Sanais i Connachtaibh, Magh Techt la h-Uibh Mac Uais, Magh Faithne la
p.36h-Airithera, Magh n-Dairbhrech i Fothartaibh Dairbhreach, Magh Lughna i c-Ciannachta, Magh n-Inis la h-Ultoibh, Magh Chúile Fedha i Fernmaigh, Magh Comair, Magh Midhe, Magh Cobha, Magh Cuma lá h-Uibh Néll, Magh Fernmhaighe la h-Oirghiallaibh, & Magh Riatta. At iad na ratha, Rath Croich i Moighinis, Rath Cuincedha i Semhne, Rath Bacain i Latharna, Rath Lochaid i n-Glascharn, Rath Glaise Cuilg, da n-goirthear Rath Ciombaoith ind Eamhain, Ráth Mothaigh & Rath Buirg i Slechtmhoigh. Na h-aibhne, Siúir, Féil, Ercre lá Mumhain, na trí Fionna, & na trí Coimde.
Aois domhain, tri mile cúicc ced triochat.
An ced-bhliadhain do righe Ethrel, mac Ireoil Fáidh, os Erinn indsin.
Aois domhain, tri mile cuicc ced cethrachat a naoi.
An fichetmhadh bliadhain d'Ethrel, mac Ireoil Fáidh, mic Eremhóin i righe go t-torchair lá Conmhaol mac
p.38Emhir i c-cath Rairend.
Is i remhes an Ethreoil-si ro slechtaitt na maighe-si: Teanmagh lá Connachtoibh, Magh Lughadh, lá Luighne, Magh m-Bealaigh lá h-Uibh t-Tuirtre, Magh Géisille lá h-Uibh b-Failghe, Magh Ochtair la Laighniu, Lochmagh lá Conaille, & Magh Roth lá h-Uibh Eachdhach.
Aois domhain, trí mhíle cúig ced caoga.
An ched-bhliadhain do righe Conmhaoil, mac Eimhir, os Erinn innsin. Céd rí Ereann a Mumhoin esidhe.
Aois domhain, trí míle cúig céd seachtmoghat a naoi.
Iar m-beith dech m-bliadhna fichet do Conmaol, mac Emhir, i righe n-Ereann torchair i c-cath Aonaigh Macha lá Tighernmus mac Follaigh.
Conmaol tra as lais do cuiredh na catha-so: cath Geisille, i t-torchair Palap mac Ereamhoin, cath Berre, cath Slébhe Betha la h-Uibh Cremhthainn, cath Ucha, cath Cnucha, cath Slébhe Modhairn i t-torchair Semroth mac Inboith, cath Clere, cath Carn Móir i t-torchair Ollach, cath Locha Lein for Earna, Mairtine, & for Modh Ruith, mac Mo Febis, d'Feroibh Bolg, cath Ele.
Aois domhain, tri míle cúig ced ochtmoghat.
An céd-bhliadhain do righe Tighernmais mic Follaigh ós Erinn.
Aois domhain, trí míle ced ochtmoghat a h-aon.
An dara bliadhain do righe Tighernmais, tomaidhm na naoi loch so: Loch n-Uair i Midhe, Loch n-Iairn,
p.40Loch Cé i Conachtaibh, Loch Saileand, Loch n-Aillend i c-Connachtaibh, Loch Feabhail, Loch Gabhair, Dubhloch & Loch Dabhall i n-Oirghiallaibh.
Aois domhain, tri mile se ced caoccat a sé.
As í an bliadhain-si an seachtmadh bliadhain décc ar tribh fíchtibh do Tighernmas 'na righ os Erinn. Ar lais ro briseadh na catha so for Shíol n-Emhir & for araill d'Erennchoibh & d'eachtaircenelaibh oile cénmotát-somh. At iad-so na catha h-ishin, cath Elle i torchair Rocorb, mac Gollain, cath Lochmuighe i t-torchair Dagairne mac Guill, mic Gollain, cath Cula Aird i Muighinis, cath Chuile Fraochain, cath Maighe Techt, cath Commair, cath Cula Athguirt i Semhne, cath Aird Niadh h-i c-Connachtaibh, cath Cairn Feradhoigh i torchoir Feradach mac Rochuirb, mic Gollain, ó ráiter Carn Feradhaigh, cath Cnamhchoille h-i Connachtaibh, cath Cuile Feadha, cath Reabh, cath Congnaidhe i Tuaith Eabha, cath Cluana Cuas, i Teathba, cath Cluana Muirscce, i m-Brefne, da cath Chuile i n-Argat Ros, cath Ele, cath Berre, seacht c-catha ag Loch Lughdhach,
p.42da cath oili i n-Argad Ros, trí catha for Fiora Bolg, cath Cuile Fobhair for Erna.
As la Tigernmus bheos ro berbhadh or ar tús i n-Erinn, i Foithribh Airthir Liffe, Uchadan cerd d'Feroibh Cualainn ro dus-berbh. As lais ro cumhdaighit cuirn & brethnassa d'or & d'argat in n-Erinn ar tús. As lais tugadh ruamnadh for edoighibh, corcair, gorm, & uaine. As na remhius tobruchtadh teora n-dubh-aibhnedh Ereann, Fubhna, Torann, & Callann, a n-anmanna. A b-foirchend na bliadhna-so at-bail-siomh, go teoraibh cethramhnaibh fer n-Ereann ime, i mordhail Maighe Slecht, isin m-Breifne ag adhradh do Crom Croach, airdiodhal adhartha Erenn eisidhe, oidche h-Samhna do h-sonradh innsin. As do na sleachtanaibh do-ronsat fir Erionn im Tighernmas h-isuidhe ro h-ainmnigheadh an magh.


text:
3 an t-Ògmhios
'S e 3 an t-Ògmhios an 154mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (155mh ann am bliadhna-leum). Tha 211 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1774 - Robert Tannahill, ann am Pàislig. Bàrd Albannach.
- 1810 - Robert Mallet, ann am Baile Átha Cliath. Innleadair à Èirinn.
- 1865 - Seòras V, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 1868 - Ivar Henning Mankell, ann an Härnösand. Sgrìobhadair-ciùil às an t-Suain.
- 1925 – Tony Curtis, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1931 - Raúl Modesto Castro Ruz, ann am Birán. Neach-poileataigs à Cùba.
- 1968 - Kevin Stewart, ann an Obar Dheathain. Neach-poileataigs Albannach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1924 – Franz Kafka, ann am Pràg. Sgrìobhadair às an t-Seic.
- 1963 - Pàpa Iain XXIII, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp às An Eadailt.
- 1964 - Frans Eemil Sillanpää, ann an Helsinki. Sgrìobhadair à Suòmaidh.
- 2000 - Merton Miller, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
10 an t-Ògmhios
'S e 10 an t-Ògmhios an 161mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (162mh ann am bliadhna-leum). Tha 204 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1719 - Blàr Ghleann Seile
- 1935 - Chaidh an Cogadh Chaco, eadar Boilibhia agus Paraguaidh, gu crìoch.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1688 - Rìgh Seumas VIII Alba agus III Shasainn
- 1906 - Harold Ridley, sùil-lighiche Shasannach.
- 1915 - Saul Bellow, ann an Lachine. Sgrìobhadair à Quebec.
- 1921 - Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann, ann an Corfu. Prionnsa às a' Ghrèig.
- 1922 - Judy Garland, ann an Grand Rapids (Minnesota). Actair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1190 - Friedrich Barbarossa, Impire Naomh Ròmanach.
- 1580 - Luís Vaz de Camões, ann an Lisbon. Bàrd às A' Phortagail.
- 1949 - Sigrid Undset, ann an Lillehammer. Sgrìobhadair às An Danmhairg.
- 2004 - Christopher Longuet-Higgins, ceimigear à Sasainn.


text:
Am modh gearain foirmeil
Mar a bhios e ag obrachadh
Ìre 1
Tha e na amas againn gearanan fhuasgladh gu luath agus dlùth air an àite anns an tug sinn an t-seirbheis seachad. Dh’fhaodadh seo a bhith air a dhèanamh le bhith a’ tairgsinn ar leisgeul agus mìneachadh sa bhad ma tha e soilleir gun deach rudeigin ceàrr, agus le bhith a’ gabhail cheumannan gun dàil a dh’fhuasgladh na trioblaid. Far an gabh e dèanamh, bu chòir an imcheist agad a chur an cèill ris a’ bhall den luchd-obrach ris am buin an gnothach, neach-oide, riochdaire aig an oilthigh no oifis sheirbheisean do dh’oileanaich. Faodar seo a dhèanamh aghaidh ri aghaidh, air a’ fòn, ann an sgrìobhadh no tro phost-d.
Bheir sinn dhut an co-dhùnadh againn aig a’ chiad ìre ann an còig làithean obrach no nas lugha, mura bi suidheachadh ann a tha às an àbhaist.
Mura bi thu riaraichte leis an fhreagairt a bheir sinn dhut aig an ìre seo, innsidh sinn dhut dè an ath rud a dh’fhaodas tu dèanamh. Mas e do roghainn e, faodaidh tu an gearan agad a thoirt air aghaidh chun dàrna ìre na modha-obrach ghearanan. Faodaidh tu taghadh seo a dhèanamh gun dàil no suas ri deich làithean obrach an dèidh dhut ar ciad cho-dhùnadh fhaotainn. Foirm Ghearanan na Dàrna Ìre – Faodaidh tu am foirm seo a chleachdadh a chlàradh gearan aig an dàrna ìre.
Ìre 2
Aig an dàrna ìre bitear a’ làimhseachadh dà sheòrsa gearain: an fheadhainn nach deach fhuasgladh aig a’ chiad ìre agus an fheadhainn a tha toinnte agus a dh’fheumas rannsachadh mionaideach. Tha foirm ghearanan againn a chuidicheas leat do ghearan a chur an cèill rinn gu soilleir. Ged a ghabhas sinn cuideachd ri gearanan a nithear aghaidh ri aghaidh no air a’ fòn, bidh sinn gad bhrosnachadh am foirm ghearanan a lìonadh airson soilleireachd agus a bhith a’ cuideachadh mar as fheàrr a ghabhas leis a’ phròiseas rannsachaidh. An àm a bhith a’ cleachdadh na dàrna ìre nì sinn mar a leanas:
- bheir sinn fios gun d’fhuair sinn an gearan agad taobh a-staigh de thrì làithean obrach
- bruidhnidh sinn riut mun ghearan agad feuch an tuig sinn carson a tha thu fhathast mì-riaraichte agus dè a’ bhuil a tha thu ag iarraidh
- bheir sinn dhut freagairt iomlan air a’ ghearan cho luath ’s a ghabhas agus taobh a-staigh de 20 latha obrach.
Ma bhios an rannsachadh againn ri bhith a’ dol fad còrr is 20 latha obrach, innsidh sinn sin dhut. Aontaichidh sinn riut air crìochan ùine ath-leasaichte is cumaidh sinn fios riut air mar a tha cùisean a’ dol.
Ìre 3
Nuair a bhios rannsachadh iomlan air a dhèanamh againn, ma bhios tu fhathast mì-riaraichte leis a’ cho-dhùnadh againn no leis an dòigh a làimhsich sinn an gearan agad, faodaidh tu iarraidh air Ombudsman Sheirbheisean Poblach na h-Alba amharc air. Mar as àbhaist chan urrainn do Ombudsman Sheirbheisean Poblach na h-Alba amharc air:
- gearan nach deach tron mhodh-obrach làimhseachadh ghearanan againn air fad (mar sin feuch am bi thu cinnteach gun deach mun cuir thu fios a dh’ionnsaigh Ombudsman Sheirbheisean Poblach na h-Alba, mas e do thoil e)
- rudan a thachair, no air an do chuir thu eòlas, barrachd is bliadhna air ais
- gnothach a chaidh beachdachadh air no a thathas a’ beachdachadh air ann an cùirt.
Is urrainn dhut fios a chur a dh’ionnsaigh Ombudsman Sheirbheisean Poblach na h-Alba:
Fòn an asgaidh: 0800 377 7330
Conaltradh air-loidhne: www.spso.org.uk/contact-us
Làrach-lìn: www.spso.org.uk
Làrach ghluasadach: http://m.spso.org.uk


text:
Naypyidaw
'S e prìomh-bhaile Mhianma a tha ann an Naypyidaw neo Nay Pyi Taw, (Cànan Burmanach: ). Tha an t-ainm Naypyidaw a’ ciallachadh: Baile rìoghail. Anns an 6mh latha den t-Sultain 2005 chaidh Naypyidaw a stèidheachadh mar prìomh-bhaile rianachail ann am pàirc trì cilemeatair san àirde an iar Pyinmana. 'S e seo an co-chomharran aige: 19° 45′ Tuath agus 96° 6′ Ear.
Canar gun robh mu 97.400 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 2005 agus 925,000 anns a' bhliadhna 2009.
Tha Naypyidaw suidhichte mu 320 cilemeatair air falbh san àirde a tuath Yangon, am baile as motha ann am Mianma. Tha trèana a’ ruith eadarra. Bidh an trèana a’ fàgail Yangon aig 9.00 uairean feasgar agus a' ruigsinn Naypyidaw aig 6.00 uairean 'sa mhadainn. [1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Prìomh-bhaile ùr ann am Burma, Fiosrachadh aig BBC, 27mh am Màirt 2007


text:
BHA còirichean cànain gu mór sna naidheachdan ann an Éirinn o chionn ghoirid. Bha a’ Ghaeilge san spot-sholas air sgàth “Seachdain na Gaeilge” agus an déidh do dh’aithisg bhliadhnail a’ Chomiseanair Chànain fhoillseachadh gun deach fear òg ann am Baile Átha Cliath a chur an làimh air sàillibh Gaeilge a bhruidhinn.
Stad garda síochána (poileasman) e air sgàth chùisean trafaige. Chaidh a chur an glas-làimh ’s a thoirt chun an stèisein – ged a bha a’ chòir reachdail aige Gaeilge a bhruidhinn, ’s ged a tha e deatamach do gach garda measadh Gaeilge a dhèanamh mus téid a leigeil a-steach do Cholaiste nan Gard – far an dèan e sgrùdadh air a’ Ghaeilge, am measg nan cuspairean eile.
Ach an e cleachdadh cumanta tha sin? Dé seòrsa chòirichean cànain ris am faod dùil a bhith aig Gaidhil na h-Éireann?
Tha mise a’ fuireach anns an Spidéal, sgìre Ghaeltacht ann an “roinn-seòrsa B” timcheall air deich mìle bho Chathair na Gaillimhe. Se cànan an t-sluaigh a th’ anns a’ Ghaeilge fhathast san Spidéal, ged nach eil móran dòchais ann gun cum sin air aghaidh tòrr nas fhaide. Tha trì adhbharan ann – labhraichean dùthchasach a’ tionndadh chun na Beurla, daoine gun Ghaeilge a’ gluasad a-steach, agus clann gan togail gu cumanta le Beurla – ach se sgeul eile tha sin son latha eile.
Ghabh sinn còmhnaidh air bruach an-ear Abhainn Bhoth Loiscthe. Air ar cùl tha an fhìor-Ghaeltacht as motha ’s as làidire a th’ air fhàgail an Éirinn. Air ar beulaibh tha leth-Ghaeltacht a’ leaghadh air falbh gus a bheil thu ann an Éirinn Ghalldaichte.
Seo an loidhne thoisich anns a’ chath chànain. Seo far a bheil an cogadh gnàthach ga shabaid fhathast an déidh 800 bliadhna agus far a bheil an loidhne ga gleidheadh, mas ann air éiginn. Air thoiseach oirnn tha Gaidhil ann fhathast gu cinnteach, ach se cogadh “guerilla” a tha a’ dol acasan.
A dh’aindeoin sin, se mion-chuid a th’ annainne a tha togail cloinne le Gaeilge air an taobh an-ear de dh’Abhainn Bhoth Loiscthe, chan ann mar a bha an sgeul deich bliadhna air ais.
Tha a’ Ghaeilge làidir gu leór san Spidéal ge-tà. Is urrainn do phàiste a bhith beò gun Bheurla, agus gach uile duine toileach a bruidhinn ris neo rithe.
Faodaidh seirbheisean a bhith meadhanach, ach cha bhochd an sgeul daonnan. Thàinig litir bho na seirbheisean slàinte air a’ mhìos a chaidh mu dheidhinn coinneamh ris a’ bhanaltraim.Litir Bheurla.
Air an là, chaidh sinn a-steach. Bha sinn a-staigh a’ fuireach, mo nighean gu math nèarbhach. Thàinig a’ bhanaltraim a-steach agus labhair i Beurla ri mo nighean. Caoineadh, eagal an toradh air sin. “Chan eil móran Beurla aice,” mhìnich mi.
“OK, math gu leór – Gaeilge mar sin,” ars a’ bhanaltraim agus lean i air adhart gu seirbheis glé mhath a thoirt dhuinn anns a’ Ghaeilge, ged nach robh a’ chànan aice bhon chreathall.
Gun robh mìle math aice agus tapadh leibh a Phoblachd na h-Éireann.
Se cuspair trom-chùiseach tha seo. Is tric a chuala mi mu phàistean a chaidh am breithneachadh “duilgheadasan ionnsachaidh” a bhith orra a chionns nach robh Beurla gu leór aca.
Cha robh cùis-ghearain againne. Ach beagan làithean an déidh sin bha mi ann an Oifis nan Sochairean Sòisealta an Gaillimh. Mhothaich mi do bhodach a chuimhnich mi fhaicinn air a’ chidhe. Chaidh e a bhruidhinn aig an deasg. Bha e doirbh dha. Cha robh Beurla mhath aige.
Ach nach eil Beurla mhath aig gach duine anns a’ Ghaeltacht? Nach bu chòir dhuinn meas a bhith againn air neach-labhairt na Beurla agus dìreach Beurla a bhruidhinn?
Mus deach mi a chòmhnaidh dhan Ghaeltacht cha robh teagamh agam nach robh Beurla mhath aig gach uile duine ann – ach chan eil!
Chan eil aon duine gun Bheurla anns a’ Ghaeltacht an-diugh ach is iomadh duine nach eil ga bruidhinn gu math.
Mar sin, chaith am bodach leth-uair gun toradh a’ feuchainn ri rudan a shoillearachadh ris a’ bhean òg aig an deasg. Chan eil fhios agam an deach leis aig an deireadh, ach tha mi ’g ràdh gun robh duilgheadasan aige.
Sin an taobh eile dhen sgeul – brù mhór air muinntir na Gaeltachta gu Beurla a chleachdadh ’s iad an conaltradh ris an stàit.
A-nis, bha a’ chòir reachdail aig an fhear seo seirbheis tron Ghaeilge iarraidh. An d’rinn e sin?
A dh’innse na fìrinn, chan eil mi a’ smaoineachadh gun do dh’iarr. Dh’fhaoidte gur e sin a’ cheist as motha mu chòirichean cànain ann an Éirinn. Gu bheil iad ann, ach nach eil sinn toileach an cleachdadh.


text:
- TIOTAL
- Highland Connections with the Titanic, part 2 of 3
- EXTERNAL ID
- RMS_TITANIC_02
- DEIT
- 1912
- LINN
- 1910an
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39002
- KEYWORDS
- ships
disasters
Ro Dihaoine 19mh An Giblean Tha meud a' mhòr-thubaist follaiseach, leis an Courier a' clò-bhualadh Colbh deasaiche tiamhaidh: 'In presence of an overwhelming disaster touching all ranks and many lands, humanity is made to feel its frailty'. Anns na colbhan naidheachd bha tuairisgeulan ann bhon Carpathia, a' chiad shoitheach sàbhalaidh a ràinig i. Bha teachdaireachdan co-fhaireachdainn ann bhon Rìgh agus a' Bhanrigh, bhon Kaiser, bho Cheann-suidhe na Frainge agus chaidh maoin nàiseanta cuideachaidh a chur air chois.
Bha an Highland News, air 20mh An Giblean cuideachd a' toirt mòran fiosrachaidh agus dh'ainmich e feadhainn gu h-ionadail a chaill am beatha:
INVERNESS AND NORTHERN MEN ABOARD
The crew of the Titanic included Mr J. Fraser (30), of Inverness, who was employed as a greaser; Mr D. Matheson (30), A. B.; Mr J. M. Smith, Elgin (35), junior fourth engineer; and Mr H. Begrie, Dunrobin, Sutherlandshire, bedroom steward.
Bha iad cuideachd a' toirt comhairle dha an leughadairean gun robh a h-uile litir a chaidh a phostadh aig Oifis Puist Inbhir Nis eadar Disathairne 6mh An Giblean agus Diciadain 10mh An Giblean airson Canada agus Na Stàitean Aonaichte a rèir coltais air a bhith air an Titanic agus gum bu choir am measadh air an call.
Bhuineadh Daibhidh MacMhathain, aois 30, do Inbhir Theòrsa, ann an Gallaibh; b' e Maraiche Comasach a bh' ann, pàirt de chriutha an deic. Cha robh e pòsta agus bha seòladh aige ann an Southampton; chaidh a chorp a lorg agus chaidh a thiodhlacadh aig Cladh Fairview Lawn. Halifax, Alba Nuadh, air 8mh An Cèitean 1912; air liostaichean a' chriutha, agus air uaigh, tha a shloinneadh air a thoirt mar 'Matherson'.
Tha H. Begrie rudeigin dìomhair; chan eil duine leis an ainm sin a' nochdadh air liostaichean a' chriutha. Ach tha Tormod Leslie Bogie, àite breith Dùn Robain ann - agus tha e a' nochdadh ann an Cunntas-sluaigh 1891 ann am Baile Bhòid fon ainm sin, pòsta le aon leanabh, dreuchd, Stiùbhart anns an t-Seirbheis Chatharra, le àite breith air a thoirt mar Goillspidh, far a bheil Dùn Robain, dachaigh shinnsireil Diùcan Chataibh suidhichte. Air liosta criutha an Titanic tha e a' toirt aois mar 46, ach bha e 57 bliadhna a dh'aois. Rugadh e fhèin agus a bhean, Seasaidh NicMhathain le chèile ann an Goillspidh agus b' e luchd-labhairt na Gàidhlig a bh' annta. Sa mhì-riaghailt teilegrafach mun cuairt a' mhòr-tubaist, tha e furasta fhaicinn mar a nochd mearachdan ann a aithisgean pàipear-naidheachd. B' e Stiùbhart Seòmar-cadail san Dàrna Clas a bh' ann an Tormod Leslie Bogie air an Titanic; chaidh a chorp fhaighinn agus bha e air a thiodhlacadh ann an uaigh chomharraichte aig Cladh Fairview Lawn, Halifax, Alba Nuadh, air 8mh An Cèitean 1912.


text:
Georg Ludwig Carius
B'e ceimigear às a' Ghearmailt a bha ann an Georg Ludwig Carius, (1829-1875). Tha e ainmeil airson an tìuib Carius.[1]
Rugadh e ann am Barbis sa' Rìoghachd Hannover agus bha e na oileanach aig Oilthigh Ghöttingen. Chaidh e na ollamh aig Oilthigh Mharburg ann an 1860.
Cleachdar an tìub Carius ann an anailis eileamaideach. Rach an t-sampla a bhlàthachadh ann an tiùb trom, an tiùb Carius, còmhla ri searbhag naitreach. Tha seo a' cruthachadh ogsaid airson gach eileamaid san sampla agus rach gach ogsaid a chuideamachadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sella, Andrea (2009): “Classic Kit: Carius Tube,” ann an: Chemistry World, àir. an Gearran. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.


text:
04.05.2012
Bu chòir gum biodh pàirt nas motha aig an roinn saor-thoileach agus solaraichean cùraim neo-eisimeileach ann a bhith a’ lìbhrigeadh slàinte is cùram sòisealta aonaichte, a rèir aithisg a chaidh fhoillseachadh an-diugh le Comataidh na Slàinte agus Spòrs.
Nochd an aithisg mar cho-dhùnadh air sgrùdadh mu mholadh gun deidheadh com-pàirteachasan slàinte is cùram sòisealta a chruthachadh, ag amas air bearn eadar an NHS agus seirbheisean riaghaltais ionadail a dhùnadh.
Thuirt Neach-gairm na Comataidh Donnchadh MacNèill BPA:
“Tha a’ Chomataidh a’ cur fàilte air mòran de na tha ann am planaichean Riaghaltas na h-Alba. Cho-dhùin sinn nach bu chòir aonachadh ri mholadh a bhith air a stiùireadh le atharrachadh structarail: an àite sin, feumaidh fòcas soilleir air co-dhùnaidhean do dh’euslaintich, luchd-cleachdaidh na seirbheis agus luchd-cùraim a bhith aig a chridhe.
“Tha sinn gu aona-ghuthach, ma tha iad gu bhith èifeachdadh, gum feum na com-pàirteachasan slàinte is cùram sòisealta ùra dotairean teaghlaich agus proifeasantaich cùram-slàinte eile a thoirt air bòrd gus a bhith a’ dealbhadh seirbheisean do na sgìrean ionadail aca.”
Mar phàirt de lèirmheas air Com-pàirteachasan Slàinte Coimhearsnachd, tha an aithisg cuideachd a’ moladh gum bu chòir:
· fòcas ath-leasachaidh a bhith air co-dhùnaidhean agus gum bu chòir a bhith sùbailte aig ìre ionadail gus cùram èifeachdach a lìbhrigeadh;
· buidseadan Bòrd Slàinte is riaghaltas ionadail a bhith dha-rìribh air an aonachadh. Mar thoradh air eu-comas riaghaltasan ionadail is bùird slàinte seo a thoirt gu buil tha sin air a bhith na chnap-stara do dh’aonadh slàinte is cùram sòisealta;
· lèirmheas a dhèanamh air mar a tha com-pàirticheachasan treas roinn is roinn neo-eisimeileach an sàs ann an dealbhadh Ionmhas Atharrachaidh gus dèanamh cinnteach gu bheil iad an làn-sàs ann a bhith a’ coimiseanadh sheirbheisean ùra. Chaidh an Ionmhas Atharrachaidh a stèidheachadh gus spionnadh agus taic a thoirt do dh’ atharrachadh ann an cothromachadh cùram do dh’euslaintich aig ìre ionadail.
Thuirt Leas-neach Gairm Bob Doris BPA:
“Fhuair sinn fianais bho ioma àite gun robh an structar gnàthaichte de Chom-pàirteachasan Slàinte Coimhearsnachd, a bha ag amas air adhartas fhaighinn ann an co-obrachadh eadar bùird slàinte is riaghaltasan ionadail, feumach air crathadh. “Nuair a thig an treas roinn agus an roinn neo-eisimeileach an sàs bidh sin na chomharra cudromach eile de na com-pàirteachasan ùra. Tha iad feumach air cothrom dìreach a bhith aca gus beachd a thoirt air dealbhadh agus coimiseanadh seirbheisean ùra agus rèiteachadh com-pàirteachasan nas fharsainge ma tha na h-adhartasan a tha sinn uile airson fhaicinn gu bhith air an lìbhrigeadh aig ìre bunaiteach.”
Cùl-fhiosrachadh
Anns an Dùbhlachd 2011, dh’ainmich Riaghaltas na h-Alba planaichean gus a bhith ag aonachadh slàinte is cùram sòisealta do dh’inbhich. Dh’aontaich Comataidh na Slàinte is Spòrs air 24 Faoilleach 2012 sgrùdadh goirid a dhèanamh air planaichean an Riaghaltais. Cha do chur Riaghaltas na h-Alba co-chomhairleachadh fhathast air chois mun reachdas a tha san amharc agus bu chòir an aithisg seo bhon Chomataidh fhaicinn mar phàirt den phròiseas sin.


text:
VALDSITA, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
VALDSITA, UAB
Bhiodh maoir, Briseadh-creideis rianachd, Briseadh-creideis stiùiridh, Comhairle laghail, Comhairle laghail +13
Imprint
I-V 8:00-17:00
- VALDSITA, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Bhiodh maoir, Briseadh-creideis rianachd, Briseadh-creideis stiùiridh, Comhairle laghail, Comhairle laghail, Companaidh clàradh, Companaidh clàradh, Corporra lagh, Fiachan, Gnothachas consulting, Iomairt am briseadh-creideis, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh gnìomhachais, Physical bhriseadh pearsanta, Seilbh rupan, Seilbh rupan, Seirbheisean laghail, Seirbheisean laghail


text:
- TIOTAL
- Dealbh de B wing 6 Squadron B Flight
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON_002_053
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30396
- KEYWORDS
- RAF
R.A.F
An Dàrna Cogadh
Anns an dealbh seo chithear B wing 6 Squadron B Flight aig Feachd Rìoghail an Adhair. Chaidh an deilbh seo a thogail mu àm an Dàrna Cogaidh. Anns an dàrna sreath, an treas duine bhon taobh chlì, tha 'Flight Officer' Àdhamh Gòrdan. Is e mac Adhaimh is Anna Ghòrdain agus bràthair Iain Gòrdain a bh' ann an Àdhamh. Às dèidh bliadhnaichean a' chogaidh, bha bùth ciùil aig Iain, The Record Rendezvous. Bha an teaghlach Gòrdan a' fuireach ann an Bothan Òrd, Am Blàr Dubh


text:
Cearcall còmhraidh air skype
A bheil speakers agus microfòn air a’ choimpiutar agad? Carson nach cuir skype air? Leis a sin dh’fhaodadh tu a bhith bruidhinn Gàidhlig le duine sam bith aig am sam bith ma bhios skype aca cuideachd. Tha an àireamh de dhaoine a tha a’ cabadaich sa Ghàidhlig air loidhne a’ sìor dhol am meud dìreach ma a tha cùisean sa’ Ghàidhealtachd ‘mas fhìor’ san fharsaingeachd. Ma tha thusa a’ lorg beagan conaltraidh air loidhne agus tha fhathast Skype agad, carson nach cuir d’ainm skype air an t-sreath seo aig Fòram na Gàidhlig agus ann an ùine nach bi fada tha a h-uile coltais ann gum biodh cuideigin a’ cur skype thugad. ‘S e Fòram air leth a th’ ann an FnaG agus dìreach ma a tha e ann an Tìr nam Blòg ‘s e àite eadar-nàiseanta a th’ ann.


text:
- TIOTAL
- Andy Mitchell aig Loch Broom FM
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0449
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1995
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40289
- KEYWORDS
- stèiseanan rèidio
rèidio ionadail
rèidio neo-eisimileach
Anns an dealbh seo, chithear Andy Mitchell ann an Stiùideo Loch Broom FM ann an Sràid Earra-Ghàidheal, Ullapul.
Ann an 1993, chuir dà innleadair rèidio, Andy Mitchell agus Steve Boyle, romhpa Loch Broom FM a stèidheachadh ann an Ullapul. Chaidh cead craolaidh sealach trì mìosan a thoirt dhaibh. Chaidh seo a leantainn le cead dà mhìos eile ann an 1996. Anns a' Chèitean 1997, chaidh làn chead craolaidh coimeirsealta fad ochd bliadhna a thoirt dhaibh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Sir Gaerfyrddin
'S e aon de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Sir Gaerfyrddin, gu goirid: Sir Gâr (Beurla: Carmarthenshire). Tha e suidhichte san àirde an iar-dheas na dùthcha agus tha e cho mòr ri 2.371km².[1] Ann an 2012 bha 184.317 duine a' fuireach ann.[1] Tha a' chuid as motha den t-sluagh a' fuireach ann an agus timcheall air Llanelli, ach 's e Caerfyrddin teis-meadhan rianachail Sir Gaerfyrddin.
A rèir a' chunntais-shluaigh ann an 2001 bha comas labhairt, leughaidh is sgrìobhaidh na Cuimris aig 39% dhiubh.
Cruth na dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cruth na dùthcha làn aonaichean is beanntan, tha pàirt den Fforest Fawr is nan Black Mountain san ear na sgìre, agus na Cambrian Mountains san ceann a tuath. 'S e Fan Brycheiniog, 2,631 tròigh (802 m) an t-àite as àirde. Ann an ceann a deas Sir Gaerfyrddin tha mòran bailtean iasgaich is tràighean gainmheil ann. Mar sin tha tha àiteachas, coilltearachd , iasgach is turasachd nan gnìomhasan as cudromaiche don sgìre.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Seo cuid de na bailtean ann an Sir Gaerfyrddin:
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
-
Tobhtaichean Abaty Talyllychau (Beurla:Talley Abbey) ann an Talyllychau, chaidh a thogail timcheall air 1120.
-
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Àireamh-shluaigh, àrainneachd is dlùths nan ùghdarrasan ionadail anns a' Chuimrigh 30. 6. 2012 (Faidhle ZIP; 832 kB)
Abertawe • Blaenau Gwent • Bro Morgannwg • Caerffili • Casnewydd • Castell-nedd Port Talbot • Caerdydd • Ceredigion • Conwy • Gwynedd • Merthyr Tudful • Pen-y-bont ar Ogwr • Powys • Rhondda Cynon Taf • Sir Benfro • Sir Ddinbych • Sir Fynwy • Sir Gaerfyrddin • Sir y Fflint • Torfaen • Wrecsam • Ynys Môn


text:
Arthur Balfour
B' e Prìomhaire na Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an Arthur James Balfour, 1ad Iarla Balfour, (25 an t-Iuchar 1848 – 19 am Màrt 1930). Tha e ainmeil airson an Foirghill Balfour.
Rugadh e ann an Whittingehame, faisg air Baile Adainn, Lodainn an Ear, Alba. Dh'ionnsaich e beus-eòlas aig Oilthigh Chambridge.[1]
Cursa-òbrach[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e na BhP airson Hertford ann an 1874 agus riochdaich e an sgìre seo gu 1885, nuair an deach e a thagadh airson Manchester an Ear. Ann an 1885 chaidh e na Cheann-Suidhe Bòrd Riaghaltais Ionadail, agus na Rùnaire na h-Alba ann an 1886. Bha e na Phrìomhaire bho 11 an t-Iuchar 1902 gu 5 an Dùbhlachd 1905. Bha e na BhP airson City of London o 1906 gu 1922 nuair a chaidh e na Iarla Balfour agus Viscount Traprain.[2]
Cha do phòs e ach phòs a piuthar Evelyn Lord Rayleigh, eòlaiche-fiosaig a bhuannaich an Duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1904.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Balfour, Arthur James”. Oilthigh Chambridge. Air a thogail 20mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Mr Arthur Balfour (Hansard)”. Hansard. Air a thogail 23mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Lord Rayleigh - Biographical”. Nobel Media AB. Air a thogail 15mh dhen Fhaoilleach 2017.


text:
1693
MDCXCIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Salem (Jersey Nuadh) a stèidheachadh.
- Phòs Rob Ruadh MacGriogair ri Màiri Eilidh NicGriogair ann an Gleann Aircleid (Alba).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 am Màrt - Carlo della Torre di Rezzonico, ann an Venezia. Pàp bho 1758 gu ruige 1769.
- 21 an t-Iuchar - Thomas Pelham-Holles, prìomh-mhinistear na Breatainn Mòire.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an t-Ògmhios - Hendrik de Fromantiou, ann am Berlin. Peantair às Na Tìrean Ìsle.


text:
1883
MDCCCLXXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Clement Attlee, Prìomh-mhinistear Bhreatainn (bàs: 1967).
- 17 am Faoilleach - Compton Mackenzie, ùghdar Whisky Galore.
- 28 an Cèitean - Sir Bertram Clough Williams-Ellis, ailtire a chruthaich am baile Portmeirion anns a' Chuimrigh.
- 3 an t-Iuchar - Franz Kafka ann am Pràg. Sgrìobhadair cliùiteach às an t-Seic.
- 29 an t-Iuchar - Porfirio Barba Jacob, ughdair à Coloimbia.
- 29 an t-Iuchar - Benito Mussolini, ann an Giulino. Deachdaire às an Eadailt.
- 30 an Lùnasdal - Theo van Doesburg, ann an Utrecht. Peantair às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 13 an Gearran - Richard Wagner, ann am Venice. Neach-ciùil Gearmailteach
- 18 an t-Iuchar - Julián Trujillo Largacha, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an t-Iuchar - José María Rojas Garrido, ann an Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 14 am Màrt - Karl Marx, ann an Lunnainn. Feallsanaiche.


text:
Kgalema Motlanthe
'S e neach-poileataigs Afraganach agus an treas Ceann-suidhe dubh ann an Afraga a Deas a tha ann an Kgalema Petrus Motlanthe (IPA: ˈkxɑ.lɪ.mɑ mʊ.ˈtɬʼɑ.n.tʰɛ , far-ainm sa treubh aige: Mkhuluwa, Boksburg, 19 an t-Iuchar 1949). Bha Motlanthe na cheann-suidhe[1] fad caochladh mhìos, dìreach an dèidh Thabo Mbeki.[2] Cha do deach Motlanthe dhan oilthigh idir, ach chuir e seachad iomadach bhliadhna sna sgoiltean easbaigeach agus theab e a dhol thall thairis airson a bhith na shagart ach dhiùltadh cead-siubhal a thoirt dha. A bharrachd air a bhith an sàs anns an iomairt an aghaidh Apartheid ‘s e Riochdaire nan Aonaidhean Ciùird a th’ann cuideachd. Phòs e ri a bhean, Mapula Mokate, ann an 1976, ach dhealaich iad ann an 2010. 'S e sePedi an cànan a fhuair e bho ghlùn. Ged nach e ach ceann-suidhe eadar-amail a bh’ann, bha e gu math sgileil taobh poileataigs agus ‘s e esan a stiùirich Jacob Zuma dhan cheannas.Thathar dhen bheachd gur e fear an làimh-chlì ath’ann.[3]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
- TIOTAL
- Faisg air Bail' a' Chaolais - Gleann Comhann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3540
- ÀITE
- Gleann Comhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35382
- KEYWORDS
- cairt-puist
dealbh air a pheantadh
Gleann Comhann
Bail' a' Chaolais
Abhainn Chomhann
Tha dealbh air a pheantadh de shealladh feasgair eireachdail ann an Gleann Comhann a' chairt-puist seo leis an tiotal 'Near Ballachulish, Glencoe'. Chithear fireannach na shuidhe ri aghaidh an deilbh a' toirt sùil air meud an t-seallaidh mun cuairt air, le caoraich ag ionaltradh.
Tha Gleann Comhann, dachaigh shinnsireil Chlann Dhòmhnaill ('Ic Iain), ainmeil airson a sheallaidhean dràmadach agus àillidh. Tha e na cheann-uidhe a tha a' còrdadh ri mòran fad na bliadhna, dha feadhainn a tha dìreach airson a bhòidhchead fhaicinn, agus dhan fheadhainn nas dàna a tha ag iarraidh a h-uile cùil a rannsachadh.


text:
- TIOTAL
- A' coimhead a-null gu Spidean Mialach agusGleadhraich
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0213
- ÀITE
- Spidean Mialach; Gleadhraich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cinn Tàile
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9752
- KEYWORDS
- beanntan
monadh
lochan
munro
Tha na beanntan ris an canar Spidean Mialach agus Gleadhraich ri taobh a chèile nan druim air an taobh tuath de Loch Chuaich. Tha coireachan air an taobh a tuath dhen druim agus leoidean rèidh feurach air an taobh a deas. Tha 3396 troigh a dh'àirde ann an Gleadhraich agus 3268 troigh ann an Spidean Mialach. Tha sin a' ciallachadh gur e Munro (beinn ann an Alba a tha nas àirde na 3000 troigh) a tha san dà beinn seo.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Uill, thachair mi air blog eile an-diugh: Blòg Gàidhlig beag . Carson nach tèid sibh ann agus cuir fàilte chridheil air Andrei tha esan a' fuireach anns an Ruis. Tha mi an dòchas gun cuir e a bhlog a-steach Tìr nam Blòg ann an ùine nach bi fada. Sin thu fhèin Andrei. Abair coimhearsnachd eadar-nàiseanta a th’ againn ann a sheo!
Agus an uair sin chunnaic mi Elish agus Eli. Tha Elish ag ionnsachadh Gàidhlig agus tha e math fhèin a bhith faicinn neach ionnsachaidh eile a sgrìobhadh blog sa Ghàidhlig.
Mu dheireadh thall chaidh mi a-steach 'Corra Smuain' (Beachdan air na tha a' tachairt anns an t-saoghal) agus 's e fìor deagh sgrìobhaidh a th' ann.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Barbacoas (Nariño)
'S e baile beag ann an Nariño, Coloimbia,[1] a th’ann Barbacoas. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara agus 236km air falbh bho Phasto, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann às na Barbacoas, tuath Tùsanach a bha nan tàmh anns an sgìre seo o shin,a thàinig ainm a' bhaile.[2]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 30,270 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 18,668 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Ach ‘ s e baile agus sgìre traidiseanta dùthchasail a th’ann Barbacoas fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine Afro-Coloimbianach a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Barbacoas: 15.1% dhe Tùsanaich, 6.7% dhe daoine geala/mestizos agus 78.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 61% dhe na daoine ann an Barbacoas leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 10% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Barbacoas. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Agus i air a suidheachadh air iomall deas sgìre bhòidheach na Gàidhealtachd, tha Colaiste Pheairt UHI uaibhreach às an àrainn oileanaich bheothail a th’ aice ann am baile eachdraidheil togarrach. Tha àrosan againn a chaidh a thogail gu sònraichte do dh’oileanaich air an àrainn cho math ri aonadh oileanaich beothail.
Innleadaireachd Itealain, Innleadaireachd Chlaisneach, Ceòl agus Leasachadh Seasmhach Sgìrean Beanntach
Is ann air loidhne a tha an cùrsa agamsa sa mhòrchuid agus mar sin bidh mi ag ionnsachadh nuair a thogras mi fhèin, a rèir nan gnothaichean eile a bhios agam ri an dèanamh. Chuir mi romham gun tiginn chun Cholaiste Pheairt UHI a thaobh ’s nach eil astar fada agam ri tighinn à Fìobha agus a thaobh ’s gun robh mi ag iarraidh leasachadh a thoirt orm fhèin agus air an rèis-obrach agam. Tha an cùrsa agam inntinneach leis nach ann dìreach mun aon ghnothach a bhios duine ag ionnsachadh, agus na dh’ionnsaich mi mu na reusain a bhios daoine a dèanamh mar a bhitheas iad, is urrainn dhomh a chur gu feum sa ghnàth-shaoghal. Cuidichidh an teisteanas leam an obair fhaotainn a tha mi ag iarraidh, an dà chuid a thaobh eòlas acadaimigeach agus a thaobh dearbhadh gu bheil mi dealasach gu leòr a bhith a’ cumail ri rud a thòisich mi is gun do dh’ionnsaich mi amasan a chur romham agus a thoirt gu buil. Tha a h-uile duine gu math càirdeil agus èasgaidh a chuideachadh; mholainn Colaiste Pheairt UHI do dhuine sam bith airson eòlas a leudachadh, misneach a thogail agus càirdean a dhèanamh. Lynsey Pearson, BA (Urram) Saidheansan Sòisealta


text:
Siena
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Siena (IPA: sjɛːna, Laideann: Sena Iulia). Tha e suidhichte aig 341m os cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Toscana, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, eadar Livorno agus Pergugia, 184km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 293km bho Mhilano, 237km bho Phadova agus dìreach 50km bho Fhirenze.[2] Tha 54,526 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Cumar rèis eich ann an Siena dà thuras gach bliadhna, air a bheil am Palio.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Avignon
- Buffalo (Eabhraig Nuadh)
- Weimar
- Wetzlar
- Woodstock (Georgia)


text:
An saoghal, sia uairean
Obair la ri cщl
Teaghlach gabhail dhan a' mheas
Pailteas, slainte, is gaol
An Ruis a tuiteam sMos mu'm chluasan
An Ear Mheadhain am brot cho dorch
Is thusa, uilc is a mhuirt is a shabaid
Na mo bheatha a h-uile oidhche
T luaidh bu siud an gradh
A dh'fhag mi ceangailte riut an-drasta
CT shaoileadh an rud a dh'fhas
Bho pTg aon oidhche earraich
An grиI'm cho teann 's araid
Mar Trd na mo dhTrn
A' ghealach bha cho soilleir
's a gheall a leithid dhuinn
Bha sinn mar longan seTlaidh
Air cuan buidhe Tg a' chridhe
Mu coinneamh clann an t-saoghail 's theaghlaich
Gun ghuth no gaire, Dia, no biadh
T luaidh bu siud an gradh
A dh'fhag mi ceangailte riut an-drasta
CT shaoileadh an rud a dh'fhas
Bho pTg aon oidhche earraich
CT as an dainig na reultan, thuirt mi
CT as an dainig grian
Tha sinn cho leTinte fon na ghealach seo
Anam craidhte seachad air ifrinn fhиin
Ach tha thusa brosnachadh nam bliadhnaichean
Le saidhbreas seachad air mo dhMth
Cho gheal ri sneachd gach uile gheamhradh
An t-Tran gaoil, m'fhaoisad chiontach fhиin
T luaidh bu siud an gradh
A dh'fhag mi ceangailte riut an-drasta
CT shaoileadh an rud a dh'fhas
Bho pTg aon oidhche earraich
T luaidh bu siud an gradh
A dh'fhag mi ceangailte riut an-drasta
CT shaoileadh an rud a dh'fhas
Bho pTg aon oidhche earraich
Lyrics taken from http://www.lyricsmode.com/lyrics/r/runrig/pg_aon_oidhche_earraich.html


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich bho Chnoc Uchdar Thìre
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3963
- ÀITE
- Uachdar Thìre
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35796
- KEYWORDS
- beanntan
lochan
seallaidhean-tìre
Tha Cnoc Uachdar Thìre suidhichte dìreach gu tuath air baile Uachdar Thìre ann an Taobh Siar Rois. Aig 452 meatairean tha e a' toirt seallaidhean mìorbhaileach sìos Loch Dubhthaich gu na binneanan ri an canar Còig Peathraichean Chinn Tàile. Tha na leòidean casa coillteach air taobh dheis an deilbh camara mun cuairt air baile An Tobhtaig, le baile An Dòrnaidh air cladaichean Loch Long air fhalach on t-sealladh air an taobh chlì.


text:
- TIOTAL
- Taigh-solais Rubha na Cananaich
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_02_012_0331
- ÀITE
- Rubha na Cananaich
- SGÌRE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14306
- KEYWORDS
- taighean-solais
rubhaichean
linne
togalaichean
Tha Taigh-solais Rubha na Cananaich anns an Eilean Dubh beagan a deas air Ros Maircnidh. Chaidh a dhealbhadh le Ailean Stevenson agus thòisich e air obrachadh anns a' Chèitean 1846. Bha e air obrachadh le aon neach-gleidhidh taigh-solais an toiseach, ach thòisich an taigh-solais a bhith air obrachadh le inneal ann an 1984 agus tha e air obrachadh an-diugh à oifisean Bòrd nan Taighean-solais a Tuath ann an Dùn Èideann. Tha togalaichean neach-gleidhidh an taigh-solais a-nis prìobhaideach.
Is e fìor dheagh àite airson buthagan Linne Mhoireibh fhaicinn a th' ann an Rubha na Cananaich


text:
Àird Mhèanais
'S e baile beag ann an Giogha a th' ann an Àird Mhèanais [1] (Beurla: Ardminish). 'S e Àird Mhèanais an t-aon bhaile a tha anns an eilean.'S e seo na co-chomharran aige: 55° 40′ 17.87″ Tuath agus 5° 44′ 31.15″ Iar.
'S e port-mara airson aiseag a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Àird Mhèanais ann an Giogha agus Taigh an Lòin le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
Tha oifis a’ phuist, cidhe agus bùth ann an Àird Mhèanais.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR 647 484


text:
- TIOTAL
- Drochaid a' Bharra ann an Cataibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0299
- ÀITE
- Drochaid a' Bhanna
- SGÌRE
- Dòrnach agus Craoich
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Craoich
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32203
- KEYWORDS
- drochaidean
Tòmas Telford
Uilleam Arrol
Caol Chataibh
cairtean-puist
Tha a' chairt-puist seo an drochaid iarainn a chaidh a thogail le Tòmas Telford, aig Drochaid a' Bharra ann an Cataibh. Chaidh a togail ann an 1811-1812,ach chaidh a sguabadh air falbh le tuiltean ann an 1892 agus chaidh drochaid eile, a bh' air a dealbh le Uilleam Arrol, a thogail na h-àite. Chaidh an drochaid ann an drochaid a' Bharra a chithear an-diugh a thogail ann an 1973.
Tha baile Dhrochaid a' Bharra air sgrìob talmhainn eadar Caol Chataibh agus Linne Dhòrnach. B' e 'Barra' a bh' air a' bhaile gus an deach a' chiad drochaid a thogail thar Caol Chataibh agus leasaich am baile an uair a thàinig an loidhne-rèile ann an 1864. Chaidh taighean-òsta agus raointean-goilf a thogail an dèidh iarrtas air an son bho luchd-turais


text:
- TIOTAL
- HR 91 'Strathspey' a' paidhleatadh Àir. 30 'Dunvegan Castle' aig Àrd-chabhsair an Eilein Dhuibh, An Lùnastal 1912
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_491
- ÀITE
- Blair Atholl
- DEIT
- 2 An Lùnastal 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28489
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 91 'Strathspey' a' paidhleatadh Àir. 30 'Dunvegan Castle' aig Àrd-chabhsair an Eilein Dhuibh san Lùnastal 1912. 'S e Trèana Shònraichte Luchd-siubhail à Peairt a dh'Inbhir Nis a th' anns an t-seirbheis.
B' e ball de locomotaibhean luchd-siubhail 4-4-0 clas 'Strath' aig Rèile na Gàdhealtachd a chaidh a thogail le Neilson Reid & Co ann an Glaschu ann an 1892 a bh' ann an HR 91. Chaidh a h-ath-àireamhachadh trì turais le Rèile na Gàdhealtachd: gu 91A san Ògmhios 1918; gi 91 san t-Sultain 1919; agus gu 91A a-rithist san t-Samhain. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1923.


text:
Bordeaux
'S e baile mòr agus port[1] cudromach air àirde an iar-dheas na Frainge a th’ ann am Bordeaux[2] (IPA: bɔʁdo, Gascon: Bordèu, Spàinntis: Burdeos). 'S ann às an ainm Ceilteach Burdigala a tha an t-ainm Bordeaux. Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, aig beul na h-aibhne Garonne air a’ Chuan Siar[3] anns an sgìre (Fraingis: Région) Aquitaine, anns an roinn (Fraingis: Département) Gironde, 500km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 240km bho Toulouse agus 506km bho Mharseille.[4] Tha àireamh-sluaigh dhe 250,082 aig a’ bhaile,[5] an 10mh baile as motha san dùthaich.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- François Mauriac (1885 – 1970): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1952.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Bordeau Port Atlantique
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Annuaire de la France
- ↑ Distance Calculator
- ↑ INSEE
- ↑ SisterCities
- ↑ Porto Câmara Municipal
- ↑ Urząd Miasta Krakowa


text:
Malcolm Burr
Ball den chùirt air a chur an dreuchd le ùghdarrasan ionadail
Tha Malcolm Burr air a bhith na cheannard air Comhairle nan Eilean Siar bhon t-Samhain 2005. Ron sin bha dreuchdan aige le Comhairle Eileanan Arcaibh, mar leas-cheannard, agus le Comhairle nan Eilean agus Comhairle Sgìreil Srath Chluaidh ann an seirbheisean laghail. ’S ann à Dùn Èideann a tha Malcolm, agus tha ceumannan aige ann an lagh bho Oilthighean Dhùn Èideann is Cambridge.
Is iad na h-ùidhean aige leughadh, cùisean an là, cuairtean agus a bhith a’ leantainn ball-coise is rugbaidh. Tha e a’ fuireach ann an Steòrnabhagh agus tha e pòsta aig Criosaidh.


text:
- TIOTAL
- LMS 14402 'Ben Armin' air thoiseach air 14408 'Ben Hope' air trèana luchd-siubhail ann am Baile Cheith
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_391
- ÀITE
- Baile Chè
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28397
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14402 'Ben Armin' air thoiseach air 14408 'Ben Hope' a' fàgail Baile Cheith air trèana luchd-siubhail a' dol chun an iar.
Chaidh 14402 (HR 6 roimhe) a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1899. B' e ball den chlas de locomotaibhean air a bheil a-nis le chèile na 'Small Bens' a bh' innte. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1939.


text:
- TIOTAL
- Ceum na h-Aibhne, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2675
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34581
- KEYWORDS
- cairtean-puist
ceuman
aibhnichean
rèile
rèilichean
drochaidean rèile
loidhnichean rèile
stèiseanan rèile
Sa chairt-phuist seo chithear staran ri taobh Abhainn Narann, agus drochaid na rèile air a chùlaibh. Dh'fhosgail stèisean rèile Inbhir Narann ann an 1855, nuair a chaidh crìoch a chur air Rèile Inbhir Nis is Narann. Ann an 1857 chaidh drochaid rèile Narann, air a deilbh le Iòseph Mitchell, a thogail. Nuair a bha togail na drochaid deiseil, chaidh loidhne Inbhir Nis gu Obair Dheathain fhosgladh ann an 1861.
Tha Abhainn Narann a' ruith fon drochaid seo. An dèidh dhi èirigh anns a' Mhonaidh Liath, tha i a' sruthadh tro Shrath Narann fad 38 mìle mus taom i a-steach do Linne Mhoireibh aig Inbhir Narann


text:
Gailfling
Tha na Gelfling 'nan luchd a' coltachadh sìthichean a lìon an saoghal ùirsgeulach de Tra le am sluagh, 'san film 1982 Jim Henson, An Criostal Dorcha.
'S e na luchd-tàrsainn a-mhàin a th' ann an Jen agus Kira de marbhadh am muinntir sìorraichte leis na Skeksis, bèistean olca, garga mar fangan, air an sìol. 'S urrainn do Gailflingean nam beathaichean 's nan lusan a bhruidhinn 's air suath ann an corporra 's urrainn dhaibh smuaintean, cuimhne, 'gus mothachaidhean a chodachadh ann am cùrs' air chantainn ri suain-measgachadh (dreamfasting). Ron Mhìle-Bliadhna Dorcha (an linn bhon uair a sgàin an Criostal ri nuair bha e air thoirt air ais) b' urrainn do Gailflingean boireannach do astaran mòra 'sgiathadh le cleachdadh sgiathan tarrang air ais mar sgiathan dealain-dhè. Ach fad na Mìle-Bliadhna Dorcha, bh' am comas a sgiathach cuibhrichte ri gluasad gu ciùin 's/no bacadh tuiteam (rudeigin a lorg Sein gu h-obann, nuair b' fheudar dha 's do Gire a leum de creag a theicheadh bho sgaoth nam Garthim). Bha Sein agus Gire innealach le crìochnachadh an fàisneachd a thug an Criostal air ais ri a chor nàdarra.
Ealain agus Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an ealain agus am ceòl dà nan toilean mòra na Gelfling. Tha araon dhiubh ri ìre mòr air a fhàs, agus tha air a lorgadh uidheam na ciùil a' dol air ais gu bhith ris an fìor-thòiseachadh na h-eachdraidhe na Gelfling. Bha dèanta leis a' Ghelfling a' chuid as motha na cloiche snaidhte sa' Chaisteal Mhòr nan Skeksis fad an rìochachaidh nan Skeksis gus nochd an Sgiùrsadh de 529 na ciallan fìora nan biastan na nathrach.
Ged bha glè leasaichte ealain agus ceòl chan eil ann faireachdainnean na còmhstri air a bhith am measg na Gelfling mar th' ann le daoine daonna, glè mhòran an aghaidh; bha e còrdadh ris na luchd-ealain 's na ceòladairean na Gelfling a' teagasg am ceàirdean agus bha e còrdadh barrachd riutha nuair thigeadh aon an sgoilearan am follais a bhith glè chomasach aig a' cheàird.
Bha a' chuid as motha am ceòl cuibhrichte ri beul-aithris; mar sin, 'sna sgiùrsaidhean mòra air ghiùlain an aghaidh na Gelfling leis na Skeksis, bha caillte gu bràth mòran na ciùil seo. Bha clàraichte a-mhàin beagan òrain ann an dealbh sgrìobhte; mhair roinn nan mìrean seo an losgadh agus milleadh Àrd-Sgoil na Ciùil.
Rèiteachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Th' ann mòran ìrean an rèiteachaidh, a' caochladh 'san dèine agus faide nam buaidhean. Tha tron seòladh an suain-measgachaidh aon ìre. 'S urrainn do seo dèanta eadar dà luchd na Gelfling no eadar Gelfling is Luchd-Spàlaig a bhith. Aomaidh an ìre seo ag àrdachadh gu sealach an fiorachadh anamanta nan cunnraichean, socrachadh ceangail inntinneil eatorra gum beagaicheadh beag air beag thar an ama mur eil air fhaighinn ìre nas doimhne an rèiteachaidh.
Thig a' bhuil an ìre as làidire an rèiteachaidh de fear/bean gum mair o cheann gu ceann ann am beò iomlan (Ged tha seo mar a tachairidh mun cuairt 90% an ama, tachairidh rèiteachaidhean bean/bean agus rèiteachaidhean fear/fear agus tha iad co-ionann 'san dèine agus buaidhean ris na rèiteachaidhean comhair-mhiannach.) Tachairidh an suidheachadh seo, air amannan ainneamh, air a' chiad tachartas an suain-measgachaidh, mar thachair e le Jen agus Kira. 'S urrainn do na ceanglaichean anamanta air chruthachadh bhith dian agus buan agus bidh iad làthaireil air mòran ìrean an gnìomhachais. Tha seasmhach ìre làidir an leughaidh-inntinnte mar as trice agus, fad nan suidhean feòlmhor as dèine, tachairidh aontachadh dlùth air fìrinn nan inntinnean an càraide.


text:
- TIOTAL
- Slighe MhicAnndrais, A' Chananaich
- EXTERNAL ID
- ROMGH_00_175
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39081
- KEYWORDS
- bailtean
taighean
Tha Slighe MhicAnndrais dìreach far na Sràid Àird sa Chananaich, baile air oirthir a deas an Eilein Duibh a' coimhead thar linne Mhoireibh. Dh'fhàs A' Chananaich suas mun cuairt na Cathair-eaglais, a chaidh a thogail san 13mh linn nuair a ghluais Easbaig Rois an sin à Ros Mhaircnidh. B' e 'Chanonry' an t-ainm tùsail a bh' air sa Bheurla a' ciallachadh Àite nan Canan, oir bha canain na cathair-eaglais a' fuireach ann am mansaichean mun cuairt na h-eaglais.
Tha luchd-turais agus daoine air saor-làithean fhathast measail air A' Chananaich. A thuilleadh air an tràigh agus an club seòlaidh, tha raon goilf sgoinneil aig a' bhaile, agus 's e deagh àite a th' ann an Rubha na Cananaich airson a bhith a' coimhead leumadairean-mara
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Loch Treachtan, Gleann Comhann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3668
- ÀITE
- Gleann Comhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35505
- KEYWORDS
- cairt-puist
dealbh air a pheantadh
Gleann Comhann
loch
sreap
MacDhòmhnaill
beanntan
Loch Treachtan
Tha sealladh air a pheantadh de Loch Treachtan, Gleann Comhann air a' chairt-puist seo. Tha na Trì Peathraichean ag èirigh suas air taobh chlì na h-ìomhaigh. Chithear bean-uasal air a deagh eideadh a' leigeil a taic air an drochaid ri aghaidh an deilbh, a' coimhead air an t-sealladh mhìorbhaileach mun cuairt oirre.
Tha Gleann Comhann, dachaigh shinnsireil Chlann Dhòmhnaill ('Ic Iain), ainmeil airson a sheallaidhean dràmadach agus àillidh. Tha beanntan mar Buachaille Eite Mòr agus na Trì Peathraichean a' riochdachadh a shealladh-tire garbh. Tha e na cheann-uidhe a tha a' còrdadh ri mòran fad na bliadhna, dha feadhainn a tha dìreach airson a bhòidhchead fhaicinn, agus dhan fheadhainn nas dana a tha ag iarraidh a h-uile cùil a rannsachadh.


text:
- TIOTAL
- Drochaid-crochaidh Eileanan Nis, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_054
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11091
- KEYWORDS
- drochaidean-crochaidh
Cill Bheathain
Eileanan Nis
àiteachan maise
Inbhir Nis
Abhainn Nis
iasgairean
Tobar an t-Sinealair
Sinealair Mac an t-Saoir
Taigh Chill Bheathain
Tha an dealbh a' sealltainn drochaid-crochaidh, bho 1853, a' ceangal sgìre Chill Bheathain ri Eileanan Nis ann an Inbhir Nis. Bha an drochaid air a cur an àite drochaid na bu shine a bha air a sguabadh air falbh ann an tuil mòr 1849.
Tha Eileanan Nis nan àite cleasachd tarraingeach do mhuinntir Inbhir Nis, air an sgaradh bhon bhaile le meur chaol de dh'Abhainn Nis. Mus deach na drochaidean a bha a' ceangal nan Eileanan ris a' bhaile a thogail, cha robh dòigh faighinn chun an àite mhaiseach seo ach le bàta.
Tha an dealbh seo cuideachd a' sealltainn ceum-coise a' dol gu sgìre Chill Bheathain agus chithear iasgairean nan suidhe air àite ris an canar Tobar an t-Seanalair. Ged nach eil eachdraidh an tobair soilleir, dh'fhaoidte gu bheil an t-ainm a' buntainn ri Seanalair Mac an t-Saoir, a bha a' fuireach ann an Taigh Chill Bheathain anns na 1880an.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
11 an Lùnastal
'S e 11 an Lùnastal an 223mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (224mh ann am bliadhna-leum). Tha 142 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1960 - Neo-eisimeileachd na Seàd bhon Fhraing.
- 1964 - Dh'fheuch Stuart Christie ri Francisco Franco a mharbhadh ann am Madrid.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1892 - Ùisdean MacDhiarmaid, bàrd Albannach.
- 1926 - Aaron Klug, ann an Želva. Ceimigear à Liotuàinia.
- 1948 - Jan Palach, oileanach às an t-Seic-Slòbhac a dh'ìobair e fhèin mar fianais phoileataigeach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1332 - Robert Keith (saighdear)
- 1919 - Andrew Carnegie, ann an Lennox Massachusetts. Fear-gnìomhachais à Alba.
- 1921 - Emil Knoevenagel, ceimigear às a' Ghearmailt.


text:
Gaspar de Rodas
'S e a' chiad riaghladair air na tìrean far a bheil Antioquia, Caldas, Quindío agus Risaralda an latha an-diugh a bh' ann Gaspar de Rodas (1518-1607). Tha an ceannsaiche sin bho Extremadura buileach nas cudromaiche airson eachdraidh na h-Antioquia, gu h-àraidh anns na sgìrean ann an àirde an iar agus mu thuatha, na a thathar ag ràdh mar as tric.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Gaspar de Rodas ann an Trujillo anns an (Roinn Cáceres), ann An Spàinn, ann 1518, mac Florencio de Rodas agus Guiomar Coello. Chaochail e ann an 1607 ann an Santa Fe de Antioquia, prìomh-bhaile Antioquia aig an àm, nuair a bha e na riaghladair.
Thàinig e Aimearaga a Deas ann an 1539 le turas-armachd fo Phascual de Andagoya, riaghladair San Juan, dha na tìrean far a bheil Coloimbia an latha an-diugh, far a chuir e seachad mòr-chuid a bheatha, gu h-àraidh ann an Antioquia, mar Leas-Riaghladair, Riaghladair Sgìreil agus mu dheireadh thall mar Riaghladair Roinn na h-Antioquia, gus a bhàsaich e ann an julio 1607.
Ruig e Quito ann an 1540 , agus an ceann greiseag an siud, chaidh e gu Popayán ann an 1541 còmhla ri Sebastián de Belalcázar airson àite stèidheachaidh Santa Fe de Antioquia a ghluasad; obair nach do rinn e idir, air sgàth gun do chuir feachdan Riaghladair Cartagena de Indias an greim e, is ghoid iad e air falbh na phrìosanach, dìreach aig toiseach toiseachaidh na h-obrach aige.
Gu fortanach, nuair a bha e na phrìosanach ann an Cartagena, choinnich Rodas am Marasgall Jorge Robledo is shaoraich esan Rodas agus thug e Santa Fe de Antioquia air ais dhasan mu dheireadh thall. Cha do rinn e mòran an siud fad corra bhliadhna is e ag obair air gnothaichean oifigeil agus a' cur tuineachaidhean ùra air dòigh gu ruige 1546, nuair a chaidh Jorge Robledo a chur gu bàs.
Aig an àm sin, chaidh Gaspar de Rodas a dh'ainmeachadh Riaghladair na h-Antioquía. Ann an 1574 dh'iarr Gaspar de Rodas bho Cabildo de Antioquia, neo Comhairle na h-Antioquia, ceithir mìle ceàrnagach fhearainn fhaighinn airson treudan agus tuathanas a stèidheachadh anns a' ghleann far a bheil Medellín an latha an-diugh. Thug a' Chomhairle trì mìle ceàrnagach dhe fearann dhasan.
Dh'eug e gu sìtheil ann an Santa Fe de Antioquia, ann an 1607, is e a' sgaoileadh sgeulachdan a bheatha.


text:
- TIOTAL
- Seumas Greumach, Marcais Mhonadh Rois
- EXTERNAL ID
- QZP40_159_270
- DEIT
- 1874
- LINN
- 1870an
- CRUTHADAIR
- Holl
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30935
- KEYWORDS
- marcaisean
uaisleachd
B' e Seumas Greumach, Marcais Mhonadh Rois, fear de na ceithir uaislean a dhealbh an Cùmhnant Nàiseanta ann an Eaglais nam Manach Liath, Dùn Eideann, ann an 1638. Bha iad an aghaidh oidhirpean Theàrlaich I riaghladh na h-eaglais Easbaigich a stèidheachadh ann an Alba an àite Clèireachd. B' e pàipear a bha sa Chùmhnant ris an do chuir daoine na h-ainmean aca, a' gealltainn gun dèanadh iad dìon air còirichean na h-Alba ann an cùisean mun eaglais is na Stàite. Bha iad ag iarraidh gun deaghadh an dòigh anns an robh Alba air a riaghladh atharrachadh is gum biodh cumhachd an Rìgh air a chuingealachadh. Cha robh an Greumach cho làidir, ge-tà, is bha na Cùmhnantaich a' cur dragh air. Mar thoradh air an seo, chaidh e gu taobh Theàrlaich I an aghaidh nan Cùmhnantach is feachd Chrombail.
Bha an Greumach soirbheachail ann an iomadh blàr air feadh na Gaidhealtachd mar cheannard feachd nan Rìoghairean ann an Alba mus d'fhuair e òrdugh na saighdearan a leigeil mu sgaoil is teiche dhan Fhraing. Thill e a dh'Alba a chum dìoghaltas a dhèanamh airson bàs Theàrlaich I, ach chaidh a ghlacadh ann an Carbasdail. Chaidh a chur an grèim aig Caisteal Aird Bhreac is chaidh a chrochadh ann an Dùn Eideann.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'A History of the Scottish Highlands, Highland Clans and Highland Regiments vol. 1' deasaichte le Iain S. Keltie


text:
- TIOTAL
- Aiseag a' Chaolais Chumhaing, Loch a' Ghlinn Duibh, Asainte
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_POSTCARDS_016
- ÀITE
- An Caolas Cumhang
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- LINN
- 1940an; 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29676
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bàtaichean-aiseig
drochaidean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn seann aiseag a' Chaolais Chumhaing air Loch a' Ghlinn Duibh. 'S e baile beag ann an iar-thuath Chataibh a th' anns a' Chaolas Chumhang, far a bheil Loch a' Ghlinn Chaoil agus a' Ghlinn Duibh a' tighinn ri chèile agus a' sruthadh tro Loch a' Chairn dhan Bhàgh Eadar Dhà Chaolas. Bha aiseag a' dol tarsainn a' Chaolais Chumhaing bho thoiseach nan 1800an gus an deach drochaid a thogail ann an 1984


text:
Český Krumlov
Tha am baile Český Krumlov (Krum(m)au an der Moldau neo Böhmisch Krum(m)au sa Ghearmailtis, Crumlaw sa Laideann) na laighe aig ceann deas na Seice, 492 meatair (1,614 troigh) os cionn àirde na mara, faisg air a’ chrìoch bheanntach Šumava. Tha am baile ainmeil air sgàth an ailtireachd aige. Tha am meadhan-bhaile aige air an liosta de làraichean dualchais na Cruinne aig UNESCO, agus 's e a chaisteal an dàrna fear as motha san dùthaich (as dèidh Caisteal Prague). Ann an 2007 bha beagan còrr is 14,000 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.


text:
Atá pailis roalaind agan imper si a Pinntogsór, a cathair Nís aniugh is mince bís sé. Dobí duine rosaidbir uair ecin ann darab ainm Cotolombes, & dobí caislen daingen laidir age ar mullach cnuic ata lé, & badhun ard daingen fairsing ina timcell facuairt, & gardha roalaind ara taibh astigh don badhun ina rabhadar crainn dobheir toradh rouasal & gach uile toradh & gach uile luibh ar talmain ara raibhe baladh maith & blaith aloinn & moran do thobraibh roaille & do halladhaibh & do
p.292seomradhaibh aille 'arna folach d' or & d' asuír & do dhelbhaibh bethadhach & ennach da curtái docum laburtha & do denum ceoil le h-ealadnaibh saera, amail dobetís ina bethaidh. Ocus tuc se cach en & gach bethadhach annsa gardha sin neoch doba doigh leis do cur solais ar dainibh. Ocus dobi moran do mnaibh leth istigh da .uii. m-bliadnaibh déc aigi ann dona mnaibh iminóglacha fuair se ar talamh & fir iman ais cétna, & étaighe oír umpo, & adubairt gurub aingil íad uile, & dorinne se tri tobair aille & balladha ina timchell fen ar leth do íesper & do crisdal arna cengul an ór, & dorinne slighthi fo talmain o gach tobar dona tri tobraibh ina rithfedh fin a tobur dibh & mil a tobar ele & bainne a tobar & mídh a tobar ele. Ocus adubairt gurub e sin Parthus.


text:
- TIOTAL
- LMS 17957 is 17953 ann an Caol Loch Aillse, an t-Sultain 1938
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_991
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 2 An t-Sultain 1938
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27681
- KEYWORDS
- stèisean-rèile
stèisesanan rathad-iarainn
Comann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
San deilbh seo, chithear LMS 17957 agus 17953 ann an seada Chaol Loch Aillse anns an t-Sultain 1938. Bha an dà loco seo nam ball den Clas 4-6-0 Superheated Goods aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd. Chaidh iad uile a thogail le Hawthorn Leslie anns a' Chaisteal Nuadh. Chaidh LMS 17957 (HR 82 mar a bha air roimhe) a thogail ann an 1919 agus chaidh 17953 (no HR 78 mar a bha air roimhe) a thogail air a' bhliadhna roimhe sin. Chithear na frèamaichean aig beagan charbadan rèile air an làr air taobh dheas na deilbhe.
Is e Caol Loch Aillse an ceann-loidhne aig an rathad-iarainn eadar Inbhir Nis agus an Caol. Chaidh an stèisean fhosgladh san t-Samhain 1897. Roimhe sin, b' e Port an t-Sròim ceann na loidhne. B' e an leudachadh de 10 mìle eadar Port an t-Sròim agus Caol Loch Aillse, a chosg £250,000 a thogail, an rathad-iarainn as cosgaile a chaidh a thogail riamh aig an àm sin.
Chaidh an stèisean, an gàrradh-bathair, na taobh-loidhnichean, na seadaichean-einnsein agus toglaichean co-cheangailte ri gnìomhachas an èisg uile a thogail air talamh far an robh creag cruaidh ann a dh'fheumadh iad spreadhadh air falbh. Sguir seirbheisean bathair sa Chaol san Lùnastal 1983.


text:
- TIOTAL
- Dealbh de sheachdnar anns a' Chabhlach Rìoghail
- EXTERNAL ID
- PC_WD_WS_034
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30248
- KEYWORDS
- Maoir rannsachaidh a' Chogaidh
An dara Cogadh
seòladair
seòladairean
Feachdan Armaichte
cabhlach
An Cabhlach Rìoghail
Seo dealbh de dh'Uilleam Shand (an duine mu dheireadh air an làimh chlì anns a' chiad sreath) le sianar eile a bha ag obair air an HMS President II còmhla ris rè an dara cogaidh. Bha Uilleam Shand na neach-cleachdaidh wireless sa Chabhlach Rìoghail. Rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann, agallamh còmhla ris mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc. lxx. .3., alias 974.
Murchad h. Flaithbertaich{folio & column H52ra} do dhul for creich i Cinel Conaill co tuc gabail mór conid-tarraidh oen-ghai & con-erbailt de oc Dun Cloitighe do cummain & aithrighe.
Diarmait m. Dochartaigh, comarba Mo Lasse, mortuus est.
Donnchad Finn, ri Midhe, do marbad la Agda m. Duibcinn.
Roeniudh ria n-Ugaire m. Tuathail for Osraighi i torchair Diarmait m. Donnchada. Maidm .ii. dono ria n-Osraigi for h-Uib Cennselaig i torcair Domnall m. Cellaigh.
p.412


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Donnchadh MacAonghais mun dubhadh-às
- EXTERNAL ID
- WD_HF08_TRACK08_MACINNES
- ÀITE
- Èirisgeigh
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Crothaigh 's Dealgros
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Duncan MacInnes
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3261
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
dubhadh-às
claistinneach
Tha Donnchadh MacAonghais ag innse sgeulachd èibhinn mun dubhadh-às ann an Eirisgeigh aig àm an Dàrna Cogaidh.
Bha an dubhadh-às dona. Eil fhios agaibh gum feumadh a h-uile solas a bhith air a chur dheth às dèidh seachd uairean a dh'oidhche co-dhiù. Chan fhaodadh solas sam bith a bhith air. Bha na cailleachan agus na bodaich sna taighean uabhasach. Chan fhaodadh tu fiù 's coinneal a chur thuige ann an taigh. Bha sùilean dubha agad le bhith a' tuiteam thairis fad na h-ùine. Ach an duine bha seo - chleachd e a bhith a' gabhail drama glè mhath agus bha e - bha gealach mhòr ann an oidhche sin agus bha e a' tighinn suas an rathad agus chunnaic e an solas a bha seo san uinneig. 'O mo chreach!' thuirt e. 'Thig na Gearmailtich a-nall a-nochd.' Agus rinn e air an taigh agus thòisich e a' bualadh air an doras. Thàinig am boireannach bochd a-mach is thuirt i, "Dè idir a tha ceàrr, a Chaluim?" "Haoi!" thuirt e, "tha solas mòr agaibh a' deàrrsadh san uinneig thall an siud." "Càite? Chan eil solas sam bith agam air idir." "Trobhad sibhse is faic e." 'S e faileas na gealaich a bh' ann a' bualadh air gloine na h-uinneig. Thuirt ise, "Thalla thusa is cuir an donas cùrtair agad air a' mhòintich!" [Gàireachdainn]
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Cheann Loch Lìobhann.


text:
Bidh muinntir Inbhir Narann a’ gabhail na sràidean orra airson oifis a' phuist a shabhaladh
Tha amas aig an riaghaltas Lunnainn Oifis a’ Phuist Sràid a’ Chala a dhùnadh agus tha mòran daoine ann a sheo air bhoil leis an naidheachd sin. Tha mòran seann dhaoine a’ fuireach faisg air làimh agus bhiodh e ro fhada dhaibh a’ dol suas cheann thall a’ bhall dhan oifis a’ phuist eile.
Bidh luchd-fianais a’ cruinneachadh aig taigh na cùirte aig 1030 Disathairne sa tighinn agus aig 1100 bidh caismeachd ann sìos dhan Sràid a’ Chala. ‘S e Comhairle Coimhearsnachd Abhainn Inbhir Narann a tha a’ cur a h-uile càil air dòigh gus an cuspair seo a’ toirt fo chomhair a’ mhòr shluaigh.


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach aig Muileann Eilein Mhàrtainn
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0714
- ÀITE
- Eilean Mhàrtainn
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40451
- KEYWORDS
- muileannan
meileadh
San dealbh seo, chithear buidheann de luchd-obrach muilinn à Eilean Mhàrtainn. Chaidh am muileann a ruith le uachdaran an eilein, an Commander Vyner bho na 1930an gus na 1940an. Bha am muileann stèidhichte ann an toglaichean an stèisein-sgadain thùsail a chaidh a thogail tràth sna 1700an. Chruthaich am muileann obair airson fir às an sgìre a bhiodh a' dol don eilean air aiseag.
Mas aithne dhut duine sam bith san dealbh, nach cuir thu fios thugainn.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum