c: text/html

text:
Moguer
‘S e baile beag ann an ceann a deas na Spàinne aig 51m os cionn ìre na mara a th’ ann Moguer. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1333 leis manaich mar mhanaistear. ‘S ann às an Arabais Maghaarah (مغارة) a th’ann an t-ainm is e a’ ciallachadh uamh.[1] Tha am baile ri taobh na h-Aibhnichean Galarín agus Montemayor, is iad a’ sruthadh dhan Abhainn Tinto. A bharrachd air sin, tha tràighean ris an canar Arenas Gordas (Spàinntis Gainmheach Reamhar) ri taobh a’ bhaile. Tha e suidhichte aig astar dhe19km bho Huelva, 456km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 76km bho Sevilla, prìomh-bhaile na coimhearsachd agus 235km bho Mhalaga.[2] Tha am baile anns an roinn Huelva, air an àirde an iar Andalusia. Tha 15,219 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Juan Ramón Jiménez: (1881 – 1958) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1956.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A.D. M.ccc.lxx.iii.
Indsaighid do dhenum do Ghallaibh na Mídhe a Muinntir Angaile & Ruaidhri mac Cathail Ui Fherghail, do marbadh & a mac & moran d'a muínntir & Donnchadh h-Ua Fergail d'a leanmain &
p.548moran do marbadh dib leis & en urchur soighdi d'a marbadh fein. Ocus ro budh mhaidm don t-sluagh uile, acht muna beith in t-orchur sin.
Uilliam Dalatuin & Seirriam na Mídhe do marbadh la Cenel Fhiachaidh & la h-Ua MaelShechlainn.
Mael Sechlainn Connachtach O Neill d'eg.
Adhamh h-Ua Cianan d'eg in bliadhain si i n-a cananach, ar n-a gerradh do chananchaibh Lesa Gabhail, ar m-breith buadha o demhon & o doman.
Barrdubh ingen Ui Ruairc, d'ég.
Gaeth mor isin bliadhain sin, ler'brised tighi & templa imdha.
Toirrdelbach Ruadh O Concobhair do beith ag sibhal *machaire Connacht isin bliadhain sin & a techt trid imircedaibh *mic in Persuin Mic Fheorais, da marcach deg. Ocus gilla d'a mhuinntir do thogbhail ceinnberti leis a cesaigh. Ocus muinnter mic an Fersuin d'a leanmuin & breith orra don marcshluagh. Ocus Toirrdelbach Ruadh fein do ghabail deridh ar a muinntir. Ocus nír'feghadh doibh ar tus, acht imurcraigh in marcshluaigh do {MS folio/column 76vb}dhortadh orra. Is ferrdha ro fuilngedh leosan in t-anforlamh sin ; uair do marb Toirrdelbach Ruadh drem dibh & ro marbadh bladh d'a muinntir siun. Cumusc do mac an Persuin & do Toirrdelbach Ruadh ar a cheile & mac an Persuin do toitim leis d'aen buille cloidhim. Ocus ní dernadh isin aimsir sin marbadh is crodha & as mó nos ná in marbadh sin.
Matha mac Osgair Megh Uidhir, quieuit
p.550in Christo, decimo quarto Kalendas Nouembris & a derbrathair, idon, Seaan mac Oscair, do marbadh isin lo cetna.
Kal. Ian. i. f., l. x.u., Anno Domini M.ccc.lx.ix.1374
Seinícín Sabhais do marbadh le Mag Aengusa in bliadhain si & is dilechta in eigsi d'a eisi.
Cormac, mac mic Tomaltaigh Ui Ferghail, do marbadh.
Domnall Óg h-Ua Dochartaigh, in mac taisigh rob'ferr do bí i n-Erinn do beagan ; feichem coitcinn neoch as mó do tinnlaic d'echaibh & do spreidh d'aes eladhna Erenn & dith as mó d'a fuair in eigsi ar deredh domain, d'eg, ar m-breith buadha o doman & o demhon.
Toirrdelbach mac Briain Meg Tigernan, d'eg.
Cú Coigrichi Og Mag Eochagan, taisech Ceneoil Fhiachaig, do marbadh a feall ar n-dul dó le espuc na Mídhe co h-Ath Luain & duine do muinntir Uilliam Dalatun d'a marbadh d'aen buille sleighe. Ocus ní dernadh ann acht sin.
Teboid a Búrc, oighri Mic Uilliam, do marbadh le h-I Maine: nech ba mó & fa h-aille & crechaire coitcenn ar Connachtaibh e fos.
Tigernan mac Briain Meg Thigernan, mac taisigh beodha, laider, d'eg in bliadhain si.
Maidm la Níall h-Ua Neill, la righ Coicidh Uladh, ar Ghallaibh, dú in ro thuit in ridere & Bogsa na Cairrgi & an Sandalach & an Burcach & Uilliam Baile Dalat, cenn ainfeile Erenn.
MaelShechlainn mac Diarmata
Ui Ferghail, do dhul ar cogadh as a tir
fein a Muinntir
p.552Mailmordha. Ocus ruaig do thabairt do Ghallaibh orrtha & MailShechlainn do marbadh ann.
Tadhg Óg Mág Raghnaill do marbadh d'en urchur soighde & ní fes a deimin cia tuc, acht Muínnter Birn 'ga chur ar Clainn Muircertaigh & Clann Muircertaigh 'ga chor orrasan. Cagadh d'eirghi trit sin eter Muinntir Eoluis & Muinntir Birn.
Tadhg mac Ruaidhri h-Ui Concobuir, in t-en mac righ rob'ferr einech & eghnum i n-a aimsir fein, a eg la fheil Stafain i Connachta, iar m-breith buadha o doman & o demhan.
Kal. Ian. ii. f., l. xx.ui., Anno Domini M.ccc.lxx.1375
Mathgamain mac Maghnusa Ui Conchobuir, mac righ beodha, quieuit in Christo.
Caislen Rosa Comain {MS folio/column 77ra}do ghabail do Ruaidhri h-Ua Concobuir, le righ Connacht. Ocus Caislen Baile in Tobair do tabairt do Thoirrdelbach Ruadh as & comadha imdha nach arimter sunn.
Seffraigh mac Gilla na Naem Ui Ferghail, teannadhbur taisig na h-Anghaile, quieuit in Christo.
Mac Cartain, urrigh Ceneoil Fhoghartaigh, do marbadh a feall d'a brathair fein, idon, do mac Gille Ternaind.
Sluaighedh mor la Níall h-Ua Neill co Dun da Leathglas & maidm mor do thabairt ar Gallaibh leis, du i trochair Sar Semus Baile Atha Thid, fer inaid righ Saxan & an Burcach Caimlinne do marbadh ann et alii
p.554multi.
Cu Uladh Mag Mathgamna, ridamna Oirgiall, a eg do cuislinn.
A.D. 1375. Art Mag Uidhir, mac righ lan d'einech & d'eghnum, quieuit in Christo.
Donnchadh Caemanach Mac Murchadha, airdri Laighen & ní tainic o Brian Borumha anuas fer is mó do dithaigh do Danuraibh anás a marbadh do Ghallaibh a fell.
Donnchadh mac Taidhg mic Concobuir in Copain, do marbadh do Mhuinntir Birn.
Toisc do chuadar clann Meg Tigernain ar indsoighidh cum Gall, idon, Cairbri & Eogan. Ocus an fer braith d'a creic re Gallaibh & Goill do tinol i n-a timcell & coicer ar fichit do marbadh ann.
Mac Fheórais, tigherna Baile Atha na Righ, d'ég.
Mac Uilliam Búrc, idon, Emonn Albanach, cenn goile & gaiscidh na Galltachta & imper in egnuma, d'eg don filun i n-a thigh fein, ar m-breith buadha o demon. Ocus a mac do ghabail a inaid d'a eisi.
MailShechlainn h-Ua Domnallan, ard ollam Leithi Cuinn, d'eg iar m-breith buadha o doman & o demon.
Iohannes Mag Uidhir, abb Cluana Eóis, mortuus est decimo septimo Kalendas Iuili.
(Mauricius h-Ua h-Eoghain obiit octauo Idus Maii.)
(No gumad ar in Kallainn si budh coir espuc Oda h-Ua Neill do beith.)
Kal. Ian. iii. f. l. uii., Anno Domini M.ccc.lxx.i.1376
Tadhg h-Ua Ruairc, ri Breifne, d'eg ar m-breith*
p.556buadha o dhoman & o demon.
Donnchadh Mac Fhirbhisigh, senchaidh saighechta, d'eg.
Nualaith, ingen Ui Raighillaigh, ben Tomais Mic Mathgamna, d'eg.
Cu Aithne O Concobhair, mac righ lan d'einech & d'eghnumh, d'eg.
Ruarcan h-Ua h-Admaill, ollam Ui Anluain re dan & fes tighi n-aidedh coitchinn gan diultadh re dreich n- duine, d'eg isin bliadhain si, iar m-breith buadha *o doman & o demon.
Cu Muighi h-Ua Cathan, ri Oirechta Ui Cathan, do ghabail do Ghallaibh a port Cula Rathain & a chur doibh h-i Carraig Fherghusa. Indsaigh{folio & column 77rb}idh do dhenam do macaibh righ Oirechta Ui Cathan ar Gallaibh & Goill do thabairt madma móir orra.
Eoin h-Ua Ruanadha, ollamh Meg Aenghusa, d'eg.
Mail Sechlainn h-Ua Mailmhena, ollam Ui Cathan, d'eg fos.
Aedh h-Ua Tuathail, ri h-Ua Mail, do marbadh do Gallaibh.
Dalbach mac Mail t-Sechlainn Ui Broin, cenn einigh & eghnumha Laighen, do ghuin d'á spor fein & a eg de fo cetoir.
Aedh mac Seaain Ui Fherghail, d'eg. Roibert h-Ua Ferghail, d'eg fos.
Coimtinol mór le Gallaibh na Midhe & re Gallaibh Uladh & le Gallaibh Laighen cum na h-Anghaile & creacha fill do denum doibh ar O Fergail. Digalta mora do denum d'O Ferghail orrasun do crechaibh & do loiscthibh imdhaibh.
Conchobur h-Ua Beacan, saí senchusa, d'ég.
Ceallach Mac Cruitin, ollam Tuadh Muman re senchus, fer nois gan imresain, d'eg.
(Ag so in Kallainn ar tig marbadh Briain Moir Meg Mathgamna iar fír & a adnucal a Mainistir Lughbhaid, tertio Nonas Iuini, scilicet, Anno Domini, 1371.)
p.558
Kal. Ian. u. f., l.x.uiii., Anno Domini M.ccc.lxx.ii.1377
Baiter mac Sar Daibhith, d'eg.
Seffraigh h-Ua Flannagan, taisech Clainni Cathail, d'eg.
Nualaith ingen Taidhg Mic Donnchaid, d'eg.
Toisc do dhenum do Ricart Óg ar Cuilenachaibh: forbaísi da la & da aidhchi do denum doibh astir. Culenaigh do tinol fa Aedh Mac Conmara, idon, mac ingine Ui Dhalaigh & maidm do thabairt ar Clainn Ricaird ann, dú inar'marbadh Teboid Mac Uilliam, cenn na ceithirne moire & tri meic O n-Eidhin & moran aile. Ocus do gabadh ann Brian O Flaithbertaigh.
Seaan h-Ua Rodachan, comarba Caillín, saí coitchenn d'eg in bliadhain si.
{MS folio/column MS2 74ra}In t-espuc h-Ua Ceallaigh, idon, espuc Cluana Ferta Brenuinn, d'eg.
Caislen Lis Aird Abla do denam la Seaan h-Ua Ferghail, taisech na h-Anghaile, in bliadhain si.
Cogadh mór d'eirghi eter O Concobuir & Mac Diarmata & Magh Luirg do mhílliudh, eter gort & tegh. Ocus daine do marbadh atorra. Ocus sidh do dhenum d'a eis doibh & comadha mora d'fhaghbail do Mac Diarmata uad h-Ua Concobuir do cinn in t-sidha sin.
Indsaighidh do dhenum do Mac Uilliam & do MaelShechlainn h-Ua Chellaigh & do Mainechaibh archena ar h-Ua Conchobuir {MS folio/column 77va}co caislen Rosa Comain & h-Ua Concobuir d'eirghi 'n-a n-aghaidh co n-a socraidibh & troid do thabairt d'a cheile doibh & maidm do thabairt ar Mac Uilliam & ar Mainechaibh & Risderd a Burc, cenn suarcuis Connacht, do marbadh ann & Domnall
p.560mac Cathail Oig Ui Concobuir, do marbadh ann & Tadhg Og, mac mic Taidhg Ui Ceallaigh & h-*Ua Maidnin Mor & Mac Dubghaill do marbadh ann fós & mac Neill Caim & moran aile.
Mael Domnaigh *fighlech ; Fachtna mac Daibith Uí Mhórda, d'eg.
Edubard, ri Saxan, d'ég.
Donnchadh mac Uilliam Alaind Ui Cerbaill, ri Eile, saí n-einigh & n-eghnuma, d'eg in bliadhain si.
Mathgamain Mac Conmara, idon, mac ingine Ui Dhalaigh, d'eg in bliadhain sin.
Mainister Esa Ruaidh do loscadh 'sa bliadhain cetna.
Goffraigh mac Annaigh Ui Raighillaigh, do marbadh do Cloind in Chaich.
Mac Branan Bacach d'eg a cuirt in Pápa & in deganach mor, Mac Muirghisa.
Domhnall h-Ua Gallchobuir, idon, mac Ferghail mic Inmanaigh, mortuus est.
Kal. Ian. ui. f., l. xx.ix., Anno Domini M.ccc.lxx.iii.1378
Mor, ingen Uí Ferghail, ben Diarmata Meg Raghnaill, idon, taisech Muinnteri h-Eoluis, sai mna gan imresain, d'eg do bas Ongtha & aithrighe & a h-adlucudh i Cluain Conmaicne co h-onorach.
Toirrdelbac Mac Suibne, ard Constabla Coicidh Connacht, d'eg
p.562in bliadhain cedna.
Cathal mac Mael t-Sechlainn (mic Gilla Isa Ruaidh) Ui Raighillaigh, do ég.
Gilla Crist O Ruairc d'eg.
Fearghal O Mail Míadhaigh, taisech Muínntiri Cerballan, saí coitchenn gan diultadh re duine, d'eg.
Brian Mag Uidhir, adbur righ Fer Manach, do marbadh do cloind Airt Meg Uidhir.
Domnall Mag Bradaigh, taisech Teallaigh Cerbhaill, sai coitchenn, d'eg in bliadhain sin.
Baiter Mac Uilliam Burc do marbadh le Muinntir Maille isin bliadhain cetna.
Bran h-Ua Braín, rí h-Ua Faelan, cenn beodhachta & einigh na Laighnech, d'eg.
Maghnus mac Cathail Oig Ui Concobuir, d'eg in bliadhain cetna.
{MS folio/column 77vb}Indsoighidh do dhenum do Mag Raghnaill co n-a braithribh & co n-a oirechtaibh & do dha Cloind Aedha & d'Fergal h-Ua Ruairc ar Cathal Ruadh Mag Raghnaill. Cathal do tinol a ceithirn & a charad & a cleamnach, idon, fa Diarmait Mac n-Diarmata & fa Domnall n-Dubh, ar cínn na socraide sin. Mag Raghnaill co n-a mhuinntir do madhmhachudh ann. Echta mora do marbadh ar an maidm sin, idon, Fergal Mag Raghnaill cenn sonusa & saibhrisa an saerfher sin & Mac Sendlaich & Mac Gille Duibh & moran aile nach airímther sunn.
Dubchablach ingen Meg Raghnaill, bean Ui Mail Mhíadhaigh, d'eg.
Donnchadh mac Muircertaigh Ui Concobuir, d'eg.
Uilliam h-Ua h-Uígind d'eg in bliadhain cetna.
Brian mac Taidhg mic Ruaidhrí, Ui Chonchobair, do marbadh.
Seaan h-Ua Fialan, idon, ollam maith re dan, d'eg in bliadhain si.
Eoin h-Ua Droma, bicair Cille Naaile, mortuus est quinto Idus Decimbris. 5
p.564
(Lasairfhina, ingen Maighister Tomais Mic Ghilla-Choisgle, d'heg octauo Idus Maii, 1373.)
Kal. Ian. i. f., l. xu., Anno Domini M.ccc.lxx.iiii.
{MS folio/column MS2 74rb}Kal. Ian. ii. f., l.xxui., Anno Domini M.ccc.lxx.u.
Dubchablaigh ingen h-Ua Concobuir, mortuus est quarto Idus Augusti.
Oscar mac Airt mic Fhlaithbertaigh Meg Uidir, mortuus est.
Kal. Ian. iii. f., l. uii., Anno Domini M.ccc.lxx.ui.
Mac Craith Mag Uidir mortuus est.
Kal. Ian. u. f., l. xuiii., Anno Domini M.ccc.lxx.uii.
Pol h-Ua Fialan mortuus est.


text:
Otto von Bismarck
B’ e neach poileataics Gearmailteach a bha ann an Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen anns an 19mh linn.[1] Tha e iomraiteach ann an Aonachadh na Gearmailt (Gearmailtis: Deutsche Reichsgründung). Is e sin gum b' esan a dh' innlich cruthachadh Stàit na Gearmailt mar a tha i an-diugh. Nuair a chaidh ìmpireachd na Gearmailt a stèidheachadh, b' esan a' chiad seansalair.
Rugadh Otto von Bismarck-Schönhausen san 1 an Giblean 1815 ann an Schönhausen, faisg air Stendal,[2] ann an Sagsainn-Anhalt; chaidh àrach ann am Pommern anns A’ Phrùis. Thug e a-mach ceum ann an eòlas-lagha ann am Berlin. An toiseach, bha e ag obair san Àiteachas air an tuathanas aige ann an Schönhausen, ach chaidh e an sàs ann an saoghal nam poileataics ann an 1848. B' e prìomh-mhinistear na Prùisia a bh' ann bho 1862 gu 1890.[3] Chaidh aig Bismarck air na stàitean beaga neo-eisimeilean ann an taobh tuath na Gearmailt a chur ri chèile, a' cruthachadh Co-chaidreamh Gearmailt a Tuath (Gearmailtis: Norddeutscher Bund) agus a' Phruis mar an stàit a bu chudthromaiche.
Rinn e cumhnantan os ìseal leis na stàitean beaga ann an taobh a deas na Gearmailt cuideachd. Bhuannaich a' Phruis ann an Cogadh na Frainge' s na Pruis (1870 –1871), agus bhris iad cumhachd na Frainge anns an Roinn Eòrpa. An dèidh sin, dh'aonaich Co-chaidreamh Gearmailt a Tuath agus stàitean beaga eile ri chèile gus Impireachd na Gearmailt (1871-1918) (sa Bheurla: German Empire, `sa Ghearmailtis: Deutsches Kaiserreich) a stèidheachadh leis a' Phruis mar phrìomh stàit. Bha Uilleam I na ceusair agus bha Bismarck na chiad seansalair (1871 - 1890).
Am broinn Àrd-Rioghachd na Gearmailt chuir e pòsadh catharra, àrachas-slàinte, àrachas-tubaist agus àrachas-peinnsean air bhonn.[4] A thaobh poileasaidhean cèin, chùm e na stàitean Eòrpach ann an deagh chothrom poileataigeach Ann an 1847 phòs e Johanna von Puttkamer agus bha dithis mhac aca, Herbert agus Uilleam.
Eadar 1862 agus 1888 bha Bismarck ag obair còmhla ri Uilleam I.[5] Ach, ann an 1888, thàinig an Ceusair Uilleam II gu cumhachd, fear a bha 40 bliadhna na b' òige na Bismarck. Mar bu dual dha, bha beachdan ùra agus dòighean eile aig Uilleam II. Mar sin dheth, chaill Bismarck an dreuchd aige ann an 1890, o chionn’s gun do dh’iarr e air an ìmpire, Uilleam II, na dleastanasan poileataigeach aige a choileanadh na aonar.
Chaochail Bismarck 30 an t-Iuchar 1898 ann an Friedrichsruh faisg air Hamburg. Chaidh adhlachadh ann an-sin cuideachd.[1]
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Luinn
Is e An t-Eilean Luinn aon de na h-eileanan sglèat, ann an Lathurna, agus faisg air an Òban. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid.
Is iad na bailtean Tobar Dhonnchaidh, Culapoll agus Black Mill Bay. A-nis, is iad na prìomh ghnìomhachasan turasachd, a' glacadh nan giomach, agus tuathanachas mhart.
Tha Luinn ainmeil airson dà rud: gnìomhachais an sglèat, agus pailteas luchd-buannachaidh aig a' Mhòd.
Bha gnìomhachais an sglèat cudromach anns an eilean, le cuaraidhean ann an Tobar Dhonnchaidh, gus an deach an cuaraidh mu dheireadh a dhùnadh ann an 1939.
Bhuannaich Nan NicAonghais bonn òr a' Mhòid ann an 1926, Sandy Brown ann an 1938, agus Hughie MacCuidhein ann an 1985.
'S Luinneach a chanar ri duine a bhuineas do Luinn, no piocach mar far-ainm.
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- NicCoinnich, Liusaidh (1938). 'Èisdeal agus Luinn', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 136-143.
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.x.uii., alias .dcccc.xuiii.
Mael Ioin princeps & episcopus Roiss Cree, Eicnech princeps Arann Airthir.
p.368
Dainel Cluana Coirpthe, sencha amhra, in pace dormiuit.
Muirenn ingin Suairt, abatisa Cille Daro, quieuit.
Gaill Locha Da Caech do dergiu Erenn, .i. Ragnall rí Dubgall, & na da iarla, .i. Ottir & Graggabai & sagaith dóoib iar sin co firu Alban. Fir Alban dono ara cenn-somh co comairnechtar for bru Tine la Saxanu Tuaiscirt. Do-gensat in genti cethrai catha dibh, .i. cath la Gothbrith ua n-Imair; cath lasna da iarla; cath lasna h-óc-tigerna. Cath dano la Raghnall i n-eroloch nad-acadur fir Alban. Roinis re feraibh Alban forsna tri catha ad-conncadur co rolsat ár n-dimar dina genntibh im Ottir & im Graggabai. Raghnall dono do-fuabairt iar suidhiu i l-lorg fer n-Alban coro la ar dibh acht nad-farcbath ri na mor-móer di suidibh. Nox prelium dirimit.
Eithilfleith, famosissima regina Saxonum, moritur.
Cocadh iter Niall m. Aedho, ri Temhrach, & Sitriuc h. n-Imair
Mael Mithid m. Flannacain, ri Cnoghbhai, do dul co genti fri cosnum Tuaiscirt Bregh a muin gente, quod ei nihil contulit.


text:
Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann am Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh (Beurla: New Galloway). Tha Clachan Eòin gu tuath air a' bhaile agus tha Baile MhicIllFhaolain ear air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 4′ 22.8″ Tuath agus 4° 8′ 20.4″ Iar. Bha daoine a' fuireach an seo anns an 13mh linn, nuair a chaidh Kenmure Castle, a bha faisg air an àite, a thogail. Chuir an Viscount of Kenmure am baile air bhonn anns na 1600an. Bhon 1630 a-mach tha e na bhaile-margaidh. Ach bha Cille Chuithbeirt a tha mu 19 mìltean air falbh, a' tarraing a' chuid as motha dhen luchd-malairt. Mar sin dh'fhàs Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh gu math slaodach, an-diugh 's e sin an Royal Burgh as lugha ann an Alba. Tha 340 duine a' fuireach an seo.[1]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 634 775
- Undiscovered Scotland — Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Airds of Kells • Dail Bheithe • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Cille Chuithbeirt • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsock • Dùn Droighnein • Haugh of Urr • Baile Labhrainn • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise


text:
Contae na Gaillimhe
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae na Gaillimhe[1] (tuiseal ainmneach: Gaillimh, [2] Laideann: Comitatus Gallivensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ann an Còigeamh Chonnacht. Tha 450,198 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 5,940km²,[3] an dàrna shiorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an siathamh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae na Gaillimhe le An Clár, Uíbh Fhailí, Ros Comáin, Maigh Eo agus Tiobraid Árann.[4] Bha 854,118 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Binn Bhán (725m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seachd baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Gaillimhe: Baile Chláir, Baile na hInse, Baile Locha Riach, Béal Átha Mó, Baile Átha an Rí, Cill Chonaill, Cill Liatháin, Cill Tartan, Cluain Mhac nEoghain, Dún Coillín, Dún Mór, Liatroim, An Longfort, Maigh Cuillin, An Ros, Tigh Dachoinne agus Gaillimh fhèin. A bharrachd air sin, tha 120 parraistean[7] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Tuaim, Cluain Fearta agus Gaillimh)[8] agus 4,556 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Tairrdelbach Ua Conchobair (1088 – 1156) Rìgh Chonnachta agus Àrd Rìgh na h-Èireann.
- Seán Ó Maolalaidh (1419 – 1480) Ceann-fheadhna.
- Anndra Mac Aodhagáin (1810 – 1863) Ailtire Thuama.
- Pádraig Ó Ceallaigh (1822 – 1864) Seinealair ri linn a’ chogaidh sìobhalta sna Stàitean Aonaichte.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Metro de Medellín
'S e siostam treànaichan cathaireil a th' ann am Metro de Medellín. 'S e an dàrna bhaile as motha ann an Coloimbia a th' ann Medellín. Chan e idir treànaichean fo thalamh a th' ann am metro de Medellín, ach loighne àrd air colbhan dhe crudhtan a th' ann. A bharrachd air sin, tha dà loighne chàball ann. Tha na càbaill, ris an canar metrocable a' frithealadh iomadh sgìrean bochda air iomall a' bhaile.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn oifigeil (Spàinntis)
- Fiosrachadh aig urbanrail.net (Beurla)


text:
Croitearachd
Is e modh aiteachais a tha ann an croitearachd. Is e gnìomh croitear a tha ann an croitearachd. Is croitear fear, neo té a sheilbheas gabhaltas croite. Is e a tha ann an croit mion-tuathanas a thathas seilbhichte fo gabhaltas croitearachd, nòs gabhaltais a tha dìonta anns an lagh. Is e am bun-phrionnsabal den modh ghabhaltais seo gu bheil an gabhaltas fhéin ann an seilbh an tí a phàigheas an màl. Faodaidh don ghabhaltach (am fear a phàigheas an mal) a thoir neo reic a ghabhaltas ri treas tì mar a thogras e. Aig a cheann thall tha coireachan an gabhaltach anns an suidheachadh seo a' fàgail "tighearna" le oighreachd a tha fo an nos gabhaltas seo as aonais uidhe anns an fhearainn air barrachd an mal airson cleachdadh an fhearainn. Tha seo gu tur eu-coltach ri gabhaltasan airson tuathanasaibh àbhaisteach, nach ruith ach rè cumhnant-ghabhaltais, mar is tric de fichead bliadhna. Aig deireadh an teirm faodaidh don oighreachd a dh'aontaich gabhaltas eile neo faodaidh do tighearna an oighreachd a ghabhail an tuathanas thairis a fhèin, ma bhitheas na gabhaltasan gu lèir air an oighreachd a tighinn gu ceann còmhla bithidh cumhachd aig an tighearna a fhuadaich na tuathanaich far an oighreachd agus toirt am fearann gu lèir na làimh fhèin, mar a thachair 's an Lodaidh air oighreachd Hopetoun, faisg air Loch Iubhar anns a' bhliadhna 2008. Tha gabhaltas croitearachd, a' cuir bacadh air an leithid seo de fuadaich.
Susbaint
Tùsan Gabhaltas Croitearachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a bhios mòran daoine a' cumail a-mach gu bheil gabhaltas croitearachd sònraichte ri na sgìrean croitearachd a-mhàin, chan eil sin buileach fìor. Is e a tha ann an gabhaltas croitearachd ach nòs gabhaltais ro-aithnichte an lagh na h-Alba fo an t-ainm "kindly tenancy" (gabhaltas coibhneil), roimhe meadhan an naoidheamh linn deug, bha am modh gabhaltas seo measaichte a bhith seann fhasanta agus cha do mhair e ach an Siorrachd Dùn Fris. Nuair a dh'aontaich an Riaghaltas a sheasamh còirichean nan Croitearan an lùib sgrùdadh a' Choimisean Napier ann an 1884 agus stèidheachadh Achd na Croitearachd (1886), lorg iad samhail airson "gabhaltas croitearachd" anns an gabhaltas coibhneil. Leis an inneal seo, sheachnaich an riaghaltas an rèitich a chaidh air dèanamh ann an Èirinn 's an comh-aimsir, far an d'fhuair na mion-tuathanaich Èireannach ceart am fearann a bha iad ag àiteachadh a cheannachd.
Tha gach croit clàraichte agus tha am màl a phàigheas an croitear air a rèitich bho àm gu àm le Cùirt an Fhearainn. Chan urrainn do chroit a bhith nas motha na 30 acairean 'san fharsaingeachd (is chan eil e gu diofair dé am màl a th' oirre), air neo chan urrainn dhan mhàl a bhith nas àirde na £30 gach bliadhna (is chan eil e gu diofair dé cho mór 's a tha e).
Na Sgìrean agus Siorrachdan Croitearachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha "sgìrean croitearachd" sgapte air feadh sia Siorramaich, ris an chanar na Siorrachdan Croitearachd. Is iad: Siorramachd Earra-Ghàidheal, Siorrachd Inbhir Nis, Siorrachd Rois, Cataibh, Gallaibh, Sealltainn. Ach airson Sealltainn tha na siorramachdan seo gu lèir ann an Gàidhealtachd na h-Alba. Chan eil ach da shiorrachd 's a' Ghaidhealtachd nach eil 's na siorrachdan croitearachd- Peairt agus Obar Dheathain, Da shiorrachd air iomall ear-deas na Gaidhealtachd, a bha a' gabhail a-steach roinn Gaidhealtachd agus roinn Galltachd.
Àiteachas Croitearachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha buaidh aig nàdur na tìre agus meud nan croitean air àiteachas croitearachd. B'e àiteachas measgaichte a bha ann o thus, ach 'san latha an diugh is glè bheag de pòr a chuireas croitearan ach siud 's an seo.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Eachdraidh na Croitearachd
- Coimisean Napier
- Buill Pàrlamaid Croitearachd
- Beatha Chroitear
- Ughdarras nan Croitearan
- Coimisean na Croitearachd
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Croitearachd ann an Nis, Leòdhas (Gàidhlig)
- AmBaile: Croitearachd


text:
Agrigento
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann an Agrigento (Sicilianais: Girgenti, Greugais: ἈkpάYaς, Laideann: Agrigentum). Chaidh am baile a stèidheachadh mu 582 - 580 R.C. leis na Greugaich à Gela. Tha e suidhichte aig 230m os cionn ìre na mara, faisg air A’ Mhuir Mheadhanach anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Agrigento fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Sicilia, mu cheann a deas an eilein, 518km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 91km bho Phalermo agus 134km bho Chatania.[1] Tha 59,163 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] an 92mh baile as motha na dùthcha.[3]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Empedocles: Feasanaiche Greugach.
- Polos: Oraidiche Greugach.
- Luigi Pirandello (1901 – 1968): Sgrìobhadair drama a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1959.


text:
Froilán Largacha
B’ e Froilán Largacha Hurtado (Popayán, 15 an Dùbhlachd 1823 - Bogotá, 5 an Cèitean 1892) fear-lagha agus fear-poileataigs à Coloimbia[1] a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 10 an Gearran 1863 gu ruige 4 an Cèitean 1863 mar bhall a’ chomataidh riaghlaidh a stiùireadh an dùthaich fhad 's a bhathar a’ deiseachadh a’ bhun-reachd dhe 1863.[2][3]
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e mac Felipe Santiago Largacha agus María Josefa Hurtado a bh’ann Froilán Largacha. Phòs e Carolina Ortiz Ortiz, nighean Agustín Ortiz agus Eusebia Ortiz. Fhuair iad dithis duine-chloinne: María Inés agus Carlos Largacha Ortiz. Sgrìobh José María Quijano Wallis, a bha eòlach airsan, gur e Largacha an aon duine ris a choinnich mi a tha mar ìomhaigh na foirfeachd moralta: fhuair e cliù anns a’ bheatha phoblaich leis cho tàlantach, cho foghlaimte, cho proifeiseanta agus cho onorach ‘s a bha e. [4]
Cùrsa Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Thug e ceum mar fhear-lagha aig Oilthigh a’ Chauca.[5] Dh’ obair e mar ollamh agus rùnaire coitcheann an Oilthighe sin. Bha e an sàs anns an obair a rinn Sergio Arboleda Pombo mar Rùnaire Foghlam Poblach a’ Chauca fon Riaghaldair Vicente Cárdenas (1848). Bha e na Bhreitheamh ionadail an am Popayán.
Ceann-suidhe Choloimbia[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an Lagh dhe 9 an Gearran 1863 a chruthachadh leis a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro a steidhich Comataidh Riaghalaidh airson an dùthaich a stiùireadh. Bha còignear Rùnairean aige, is Largacha nam measg, is e os cionn an Ionmhais agus a’ bhanca Crédito Nacional.
Mu dheireadh a’ bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e na Rùnaire an Ionmhais a-rithist rè an teirm mu dheireadh aig an t-Seanailear (1866). ‘S e Rùnaire a’ Mhaoineachaidh a bh' ann fon Sheanailear Rudesindo López Delgadillo, Riaghladair a’ Chundinamarca, ann an 1868. Bha e anns an diùraidh a thaghaich am moladh na bu fheàrr airson bun fhoghlam a chur air dòigh air feadh na dùthcha ann an 1872. Fhuair e faothachadh bho Nicolás Pinzón Warlosten a bhith na bhall a’ chiad bhuidheann dhe tìdsearan aig an Oilthigh air Astar (Universidad Externado de Colombia). Bha e na Breitheamh eadar-amail a’ chiad Àrd-chùirt a’ Cheartais anns an dùthaich, a chaidh a chruthachadh leis a’ Bhun-reachd dhe 1886.
An dèidh a bhàis[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dealbh dheth ann an ola anns an Taigh-tasgaidh Nàiseanta Choloimbia. Chaidh na luaithearan aige a chur san Teampall nan Curaidh (Spàinntis: Panteón de Los Próceres) a chaidh fhosgladh ann an 1940 ann am Popayán. A bharrachd air sin tha sgrìobhadh-chuimhne dhàsan anns an t-sràid Carrera Séptima ann am Popayán.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO,
- ↑ Presidencia de Colombia
- ↑ Leabharlann Luís Angel Arango
- ↑ QUIJANO WALLIS, J. M. Memorias Autobiográficas Histórico-Políticas y de Carácter Social.
- ↑ Oilthigh Cauca
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
15.06.2012
Bidh Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, a chuir rannsachadh air chois o chionn ceithir miosan air lùths ath-nuadhachail, a’ crìochnachadh a h-obair a thaobh cruinneachadh fianais air cho ruigsinneach ’s a tha na targaidean aig Riaghaltas na h-Alba mu lùths ath-nuadhachail aig coinneamh Diciadain (20mh den Ògmhios).
Bidh Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, a chuir rannsachadh air chois o chionn ceithir miosan air lùths ath-nuadhachail, a’ crìochnachadh a h-obair a thaobh cruinneachadh fianais air cho ruigsinneach ’s a tha na targaidean aig Riaghaltas na h-Alba mu lùths ath-nuadhachail aig coinneamh Diciadain (20mh den Ògmhios).
Tha an t-Urramach Ed Davey, Rùnaire Stàite airson Lùths agus Atharrachadh Cliomaid, a’ toirt fianais mu choinneamh buill pàrlamaid na h-Alba mu dheidhinn na buaidh a bhiodh aig Bile a’ Chumhachd aig Pàrlamaid an Rìoghachd Aonaichte. Bidh Fearghas Ewing BPA, Ministear na h-Iomart, a’ Chumhachd agus an Turasachd, an neach-fianais mu dheireadh a bhruidhneas mu choinneamh na Comataidh agus crìochnaichidh obair na Comataidh a thaobh cruinneachadh fianais leis an teisteanas aige.
Thuairt Neach-gairm na Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, Murchadh Friseal BPA:
“Bha an rannsachadh seo gu math farsaing, a’ toirt a-steach a h-uile càil bhon an teicneòlas a tha a dhìth oirnn gus na targaidean a’ choileanadh, gu na sgilean deatamach airson atachadh a’ ghniomhachais a’ stiùireadh anns an àm ri teachd, chun an t-siostaim dealbhaidh, ionmhais, agus a’ bhuaidh a bhios aig cumhachd-ghaoithe air tìr air turasachd agus coimhearsnachdan.
“Anns na miosan bhon a thòisich an rannsachadh seo, bhruidhinn sinn ri 80 luchd-fianais, a thug seachad iomadach beachdan diofaraichte dhuinn agus a dh’abhraich beagan de choinnspaid. Thig a’ Chomataidh a-nis gu a co-dhùnaidhean deireannach agus foillsichidh i a h-aithisg as t-Fhoghar.”
Chuala a’ Chomataidh còrr air 25 uairean a-thìde de theisteanasan bho luchd-fianais agus chaidh timcheall air 400 beachdan sgrìobhte a chur a-steach thuca.
Thèid a’ Chomataidh a Fhìobha, ann an turas dheireannach airson fiosrachadh a’ chruinneachadh, gus tadhail air BiFab agus Ionad “Future Skills” aig Colaiste Adam Smith air Diluain (18mh den Ògmhios). Tha a’ Chomataidh air fianais a’ chruinneachadh ann an Siorrachd Pheairt, an Arcaibh s’an Cataibh.
Cùl-fhiosrachadh
Chuir a’ Chomataidh air chois an rannsachadh air lùths ath-nuadhachail aca a-thaobh an gabh amasan Riaghltas na h-Alba a choileanadh taobh a-staigh a Mhapa Slighe 2020 chun Lùths Ath-Nuadhaichte no nach gabh, a’ sgrùdadh gu sònraichte an targaid mhòr gum biodh Alba a’ gintinn 100% de chuid dealain fhèin o stuthan-ath-nuadhaichte mu 2020.
Am measg nan ceistean as cudromaiche a bha air am beachdachadh ri linn an rannsachadh, bha:
· A bheil an teicneòlas a choileanas gach targaid ri fhaighinn agus a bheil e neo-chosgail?
· A bheil ar n-oilthighean agus ar n-ionadan rannsachaidh deiseil airson dèiligeadh ris an iarrtas airson leasachadh teicneòlach?
· Ciamar a ghabhas prìomhachaisan nàiseanta agus ceistean na chùis ùidhe aig ìre ionadail a rèiteachadh?
· A bheil sinn fìor chinnteach gun gabh am bun-structair a tha a dhìth an-drasta a leasachadh is a mhaoinicheadh a chor ‘s gun rèic Alba an dealain a tha i a’ gintinn a bharrachd ris a chòrr den Rìoghachd Aonaichte?
· De a’ bhuaidh a bhios aig a seo air prìsean dealain airson luchd-chleachdaidh?
· Am bi maoineachadh gu leòr ri fhaighinn, a leigeas le airgead a’ chur an seilbh airson gum bi an teicneòlas buntainneach ’s an dà chuid a’ chuir a-steach agus a’ leasachadh?
· Am bi sgilean gu lèor aig luchd-obrach Albannach a tharraingeas a-steach luchd-tasgaidh bho taobh a-muigh na h-Alba?
· A bheil na h-ath-leasachaidhean a tha a gabhail àite ann am margaidhean an lùths agus a thaobh subsadaidhean ‘s an dà chuid aig ìre an RA agus an AE fòghainteach gus na tairgaidean a choileanadh?
Thathar an dùil gum foillsich a’ Chomataidh an cunntas mu dheireadh aca as t-Fhoghar, an dèidh dhan obair aca a-thaobh beachdachadh agus cruinneachadh fianais a’ chrìochnachadh.


text:
Ceatharlach
‘S e baile meadhanach sa Chontae Cheatharlach air an àirde an ear-dheas na h-Èireann a th’ ann an Ceatharlach.[1] Tha e suidhichte faisg air Muine Bheag, ri taobh na h-aibhne Béaru, aig 47m os cionn ìre na mara,[2] 241km air falbh bho Dhoire, 204bho Bheul Feirste, 149km bho Chorcaigh agus 71km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 13,698 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 20,030 san sgìre sgìre air fad. ‘S e prìomh-bhaile na siorramachd a th’ann Ceatharlach agus an dàrna bhaile as motha na contae cuideachd. Chaidh manachainn a stèidheachadh san àite far a bheil am baile san 5mh Linn agus thug àrd-reachdas cudromach àite an sin ann an 630.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Dole
- Tempe (Arizona)


text:
Seasgann
'S e baile beag ann an Arainn, eilean ann an Linne Chluaidh, a tha ann an Seasgann (Beurla: Shiskine).[1] Tha am baile suidhichte ann an Gleann Sheasgann faisg air Bun na Dubh Abhann. Tha Beinn Nuis agus Beinn Bharrain faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 31′ 0″ Tuath agus 5° 18′ 0″ Iar.
Tha sgoil agus eaglais ann. Faisg air Seasgann tha tursachan ann. Tha ionad luchd-tadhail, am Balmichael Visitor Centre, air àird a tuath a' bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR910294


text:
Riochdairean eileanach cruinn còmhla
- 19 An t-Sultain 2013
Tha riochdairean bho chomhairlean eileanach na h-Alba air cruinneachadh ann an Arcaibh is iad a' deasbad phlanaichean gus tuilleadh chumhachdan fhaighinn dhaibh fhèin às dèidh referendum neo-eisimeileachd na h-Alba.
A bharrachd air riochdairean bho Chomhairle nan Eilean Siar, Comhairle Arcaibh is Comhairle Shealtainn, bidh luchd-poileataics eile an làthair cho math ri acadaimigich.
Am measg na th' ann am plana nan comhairlean, tha a bhith a' sgaoileadh chumhachdan bho Oighreachd a' Chrùin do na h-ùghdarrasan eileanach gus smachd a thoirt dhaibh air grunnd na mara agus air a' chladach.
Tha na comhairlean cuideachd ag iarraidh smachd a bharrachd a thaobh chumhachd ath-nuadhachail is còmhdhail, am measg eile.
Stèidhich Riaghaltas na h-Alba buidheann-obrach anns an t-Samhradh 'son meòrachadh an gabhadh cumhachdan a chur sìos dha na ùghdarrasan is tha Riaghaltas Westminster cuideachd air leigeil fhaicinn gu bheil iad deònach coimhead ri cumhachdan a sgaoileadh dha na h-eileanan.
"Eòlaichean"
"Tha sinn gu bhith a' cluintinn bho eòlaichean poileataics agus acadaimigich mu dheidhinn dè a dh'fhaodadh sinn a dhèanamh thairis air a' bhliadhna a tha romhainn airson barrachd chumhachdan, agus 's dòcha barrachd smachd a thoirt dha na h-ùghdarrais ionadail eilanach air gnothaichean a tha a' gabhail buaidh air daoine a tha a' fuireach anns na h-eileanan sin," thuirt Fear-Gairm Comhairle nan Eilean Siar, Tormod Dòmhnallach.
"Tha sinn airson is gum bi luchd-gnìomhachais mar phàirt den cho-labhairt a tha seo cuideachd ach an cluinn iadsan dè dh'fhaodadh a bhith comasach is dè dh'fheumadh sinn a dhèanamh airson sin a thoirt gu buil," thuirt e.
Thuirt Mgr Dòmhnallach nach toir a' bhòt san referendum an ath-bhliadhna mòran de bhuaidh air an iomairt.
Tha e ag ràdh gu bheil na h-ùghdarrasan eileanach feumach air cumhachdan a bharrachd as bith ciamar a bhòtas an sluagh air ceist neo-eisimeileachd na h-Alba.


text:
Càmhal
'S e seòrsa mhamal a tha ann an càmhal[1][2][3] (iolra: càmhail). Tha iad a’ fuireach sna fàsaich ann an Afraga a Tuath, Aràibia agus Meadhan-Aisia. Tha iad donn neo buidhe, agus tha cromag mòr air le stòras bìdh ann, airson turas gann. Tha an llama is alpaca càirdeil ris.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Craig Levein
‘S e manaidsear ball-coise a th’ ann an Craig Levein aig an àm seo, a rugadh ann an Dùn Phàrlain air 22 Dàmhair, 1964; b’ e cluicheadair Albannach ball-coise proifeiseanta a bh’ ann roimhe. Tha Levein an-dràsta aig stiùir club Prìomh Lìog na h-Alba, Dùn Dèagh Aonaichte. Bha e a’ cluich do Chùl Dùn Beithe agus Heart Meadhan-Lodainn, agus choisinn e 16 capaichean a’ cluich do sgioba nàiseanta na h-Alba.
Bha Levein na oileanach aig Àrd-sgoil Inbhir Chèitinn, far an robh e anns an sgioba ball-coise còmhla ri cluicheadair eadar-nàiseanta Albannach eile ri teachd, Gordon Durie. Bha e na chluicheadair do Dhalgety Bay, Leven Royals agus Inbhir Chèitinn-fo-aois-16 aig toiseach an cùrsa-obrach bhall-coise aige. Leig e bhuaithe ball-coise bliadhna aig aois 15, ge-tà, a` tilleadh thuige nuair a dh’ iarr a bhràthair air a thighinn gu seiseanan-trèanaidh club-òigridh, Lochore Welfare, far an robh e fhèin. Chuir Levein ainm ri cùmhnant aig Lochore agus an dèidh dha deuchainnean fhaighinn aig diofar àrd-chlubaichean, ghabh e ann an sgioba Cùl Dùn Beithe mu dheireadh thall ann an 1981.


text:
Cead do thuath-gaoithe mhòr
- 18 An t-Ogmhìos 2013
Thug Comhairle na Gàidhealtachd an taic do phlana airson 277 crann-gaoithe a thogail sa mhuir far chosta Ghallaibh.
'S ann aig Riaghaltas na h-Alba a tha an co-dhùnadh deireannach, agus dh'iarr iad beachd na Comhairle air an leasachadh, air a bheil Tuath-gaoithe Far-chladaich Beatrice.
Mhol oifigich na Comhairle nach cuireadh buill an aghaidh a' phlana.
Bhiodh còrr 's dàrna leth nan crann 187m (613tr) de dh'àirde.
Dh'fhaodadh obair air a' phròiseact tòiseachdainn ann an 2015, leis a' chiad dealain ga thoirt far an tuath-ghaoithe ro Shamhradh 2018.
'S e com-pàirteachas eadar SSE Renewables agus Repsol Nuevas Energias UK a th' anns a' phròiseact.
Tha dà chrann deuchainneach stèidhichte mar thà ann an raon gas agus ola Beatrice, far an deadh an leaschadh a thogail.
Chan e aon aon tuath-gaoithe den leithid a tha san amharc san sgìre ge-tà, agus comhairlichean air cead a thoirt sa Mhàirt am bliadhna do phlana airson 339 crann a chur 13.5 mìle a-mach far a' chladaich ann an Gallaibh.
Bidh trì tuathan fa-leth anns a' phròiseact, fo stiùir Moray Offshore Renewables Eta, a chosgadh £4.5bn.


text:
1809
MDCCCIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Campoalegre (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh a' chiad rathaid a thogail air bruach a tuath Loch Carrainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Felix Mendelssohn Bartholdy, ann an Hamburg. Neach ciùil às A'Ghearmailt.
- 12 an Gearran - Abraham Lincoln, 16mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 12 an Gearran - Charles Darwin, ann an Shrewsbury. Fear-saidheans à Sasainn.
- 9 an t-Ògmhios - William Forbes Skene, ann an Obar Dheathain. Sgoilear ceilteach à Alba.
- 29 an Dùbhlachd - William Gladstone, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.


text:
An Taigh Òran agus Òrain Ùra
An Taigh Òran
'S e pròiseact a th' anns An Taigh Òran a chuir Fèisean nan Gàdheal air dòigh ann an co-bhonn ri Stòras Watercolour. Bha cothrom aig daoine, le ùidh ann an sgròbhadh òrain, beagan spionnaidh fhaighinn a' cur seachad ùine ann an Stiùidio Clàraidh Watercolour far an d' fhuair iad comhairle bho eòlaichean mu òrain a sgrìobhadh agus gleans a chur air na fuinn 's na briathran aca.
Anns an sgioba bha Mairi Anna NicUalraig, Nick Turner, Norrie ‘Tago’ MacÌomhair, Alasdair MacIlleBhàin agus Findlay Napier agus tha toradh na h-obrach ri fhaicinn an seo. Chìthear bhideo a chaidh a dhèanamh le na compàirteachan agus luchd-teagaisg an seo. Cluinnidh sibh na h-òrain a chaidh an clàradh gu h-ìseal.
Tha sinn gu mòr an comain Alba Chruthachail, Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean, Bòrd na Gàidhlig agus Stòras Watercolour airson taic leis a' phròiseact seo.
Cothroman Eile
A bharrachd air An Taigh Òran tha Fèisean nan Gàidheal air a bhith a' cumail taic ri sgrìobhadh òrain ùra ann an Gàidhlig tro phròiseactean eile:
Thug Blas an cothrom do Bhlair Dùbhghlas An Aifreann Ghàidhlig aige a thoirt gu buil ann an 2009 agus bhon uair son chaidh i air adhart aig Celtic Connections agus chuir BBC Radio nan Gàidheal prògram a-mach aig àm na Càisg 2010 leis a' phìos sònraichte seo.
Chùm sinn taic ri Raonaid Walker a sgrìobh òran ùr airson pàirt a ghabhail anns a' cho-fharpais Liet ann an 2010 agus chìthear bhideo de Raonaid agus a h-òrain Fada Bhuam an seo.
Chuir Eilidh NicChoinnich òrain ùr ri chèile airson coimisean Blas ann an 2010 nuair a chaidh Saoghal Sona a chuir air an àrd-ùrlar. A bharrachd air cuairt aig àm na fèise, fhuair Eilidh cothrom Saoghal Sona a chur air adhart a-rithist aig Celtic Connections ann an 2011. Bha prògram le na h-òrain a chraobh-sgaoileadh le BBC Radio nan Gàidheal aig àm na Nollaig 2010 agus tha fear de na h-òrain a' nochdadh anns an fhilm Graders.


text:
Nirribhidh
Is e dùthaich ann an Lochlainn anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Nirribhidh.[1][2][3][4][5][6][7] A chionn 's gu bheil dà chànan ann an Nirribhidh, tha dà ainm oifigeil ann: Kongeriket Norge (bokmål) agus Kongeriket Noreg (nynorsk). Tha iad a’ ciallachadh Rìoghachd Nirribhidh. Tha crìochan aige leis an t-Suain anns an Ear agus leis an Ruis agus le Suomaidh anns an Earra thuath. Anns an Iar den dùthaich tha a' Chuan Siar ann. Tha Svalbard, eileanan beaga anns a’ Chuan Argtach, pàirt den Nirribhidh cuideachd. Tha Oslo na prìomh-bhaile. 'S e Baroniet Rosendal.[8] a th'ann an aon Baranachd na dùthcha.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Roald Amundsen, rannsachair agus a chiad sheòladair a rinn a shlighe tro Seòlaid an Iar-Thuath anns na bliadhnaichean 1903 - 1906.
- Bjornstjerne Martinus Bjornson, sgrìobhadair Nirribheach, a bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1903.
- Knut Hamsun, sgrìobhadair eile, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1920.
- Lars Onsager à Oslo a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1968.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na deich bailtean as motha na dùthcha a leanas:[9]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Rosendal
- ↑ City Population


text:
Yn Vooir Arctagh
Ta'n Vooir Arctagh ny Mooir yn Arctagh ny keayn ayns ard poullagh yn Arctagh, as t'ee coontit myr y keayn sloo mastey ny queig keaynyn er y theihll. T'ee begnagh cruinnit dy slane liorish yn Oaraishey as America Hwoaie as t'ee coodit liorish rio marrey car y vlein (as begnagh coodit dy slane car y gheurey). Ta sailjys as çhiassid y cheayn anchasley dy h-imbee tra ta'n rio lheie as riojey. T'ee çhemmit liorish y Roosh, Norlynn, yn Eeslynn, Greelynn, y Chanadey as Alaska (ny Steatyn Unnaneysit) myrane lesh y Cheayn Sheear as y Cheayn Sheealtagh. Ta'n keayn goaill stiagh Baie Baffin, Mooir Barents, Mooir Beaufort, Mooir Chukchi, Mooir ny Shibbeyr Hiar, Mooir Ghreenlynn, Baie Hudson, Keyllys Hudson, Mooir Kara, Mooir Laptev, y Vooir Vane as crouw-ushtaghyn elley. T'ee kianglt rish y Cheayn Sheealtagh liorish Keyllys Bering as rish y Cheayn Sheear liorish Mooir Ghreenlynn as Mooir Labrador.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: bhon bhìoball agus air a sheinn le: Calum Màrtainn.
This is a song written by: bhon bhìoball and sung by: Calum Màrtainn.
O thugaibh moladh mòr do Dhia,
is buidheachas faraon,
Oir tha e math, mairidh gu bràth
a thròcair ghràsmhor chaoin.
Gnìomharan treun' Iehòbhah mhòir,
cò dh'fhaodas chur an cèill?
Cò dh'fhaodas fòs a chliù ro-mhòr
a thaisbeanadh gu lèir?
'S beannaicht' an aitim ud gu beachd
a ghleidheas breitheanas,
'S an neach ud fòs a nì gach uair
ceartas is ionracas.
Rugadh Calum Màrtainn ann an Glaschu ann an 1953, mac le Catrìona Choinnich Amhlaigh à Breascleit agus Dòmhnall Chaluim Iain Chaluim Màrtainn à Siadar Bharabhais. ...Fiosrachadh air Calum Màrtainn / Learn more about Calum Màrtainn
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Mozuku
'S e gnè fheamainn a th' ann am Mozuku(海雲) às an teaghlach Spermatochnaceae.[1]
Ged a tha tuilleadh air naoi diofar gnèithean de Mhozuku, 's iad Cladosiphon okamuranus (Mozuku Okinawa) agus Sphaerotrichia divaricata (Ishimozuku) an dà ghnè as motha a thathas a' cleachdadh ann an Iapan.
Thathar ga h-àiteach, 's ga bhuain ann an Iapan - anns na h-eileanan Okinawa gu h-àraid, ann an ceann a deas Iapain, far a bheilear a' tàrmachadh 90% dhen Mhozuku nas tiugha a chleachdas ann an Iapan gu lèir. Canaidh muinntir Okinawa sunui rithe air sàilleabh 's gu bheilear ga bogadh ann am fìon-geur rìs.
Thathar ga bhuain cuideachd ann an uisgeachan Tonga, agus anns a' mhuir mun timcheall air Tai-Bhàn.
Buaidhean slàinte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na buaidhean sònraichte aig a' bhiadh seo air tighinn am follais bho chionn ghoirid. Tha e air nochdadh gu bheil am fìon-geur anns a bheilear ga bhogadh a' marbhadh bitheagan E.coli agus gu bheil buaidhean aig an fheamainn fhèin a chumas fodha ceallan aillse. [2]
Lorgar iomadh làrach-lìn ann an Iapanais, a tha a' foillseachadh nam buadhan a tha ri fhaotainn ann am Mozuku. Gheibhear 220mg de Nitrium agus 85mg de Calcium às gach 100g de Mhozuku. 'S e fucoidan am mathachas beathachaidh (nutrient) a tha a' cumail fodha ceallan aillse, agus tha sin am broinn Mozuku.


text:
chì mi bhuam
the human breakdown of absurdity
June 20, 2009
November 03, 2008
’s urrainn, ’s urrainn dhuinn!
Tha mi’n dùil gum bi Barack Obama ’na ath cheann-suidhe na Stàitean Aonaichte, agus cha bhi iongantas sam bith air na daoine a tha eòlach orm gum bithinn-fhìn fìor thoilichte air a’ sin. Co-dhiubh, thachair mi air a’ bhideo seo bho Louisiana le còmhlan zydeco a' seinn airson Obama, agus chòrd i rium òran mar seo ann am mion-chànan chluintinn.
Agus fhad ’s a tha mi air cuspair ceòl tradiseanta Ameireaganach, seo bhideo eile bho Charlottesville ann a’ Bhirdinia - far a bheil an teaghlach agam a’ fuireach a nis - le “hootenanny” airson “an t-atharrachadh a dhìth oirnn”.
September 30, 2008
fèis fhiolmaichean ghàidhlig ann an Ceap Breatainn
Bidh Féis Fhiolmaichean na Reul-iùil a' dol bho 3-5 an Dàmhair ann an Cladach a Tuath.
April 21, 2008
a’ seinn ann an “drag”
O na rudan a chì sibh air YouTube! Seo tè (ahem) a’ “seinn” an òran Ba Ba Mo Leanabh (le guth a tha gu mìorbhaileach coltach ris a’ ghuth aig Màiri Sìne Nic Laomainn). Tha bhideos eile aice a’ gabhail òrain eile ’sa Bheurla ’s ann an Duidsis (’se 'k zag twee beren am fear as fheàrr leam). Ach a rèir na freagairtean air an duilleag seo, bha feadhainn de’n bheachd nach do chuir Gerda am faireachdainn cheart air - beagan tuilleadh is aotrom airson sgeul mu dhuine a chaill a cheann.
April 19, 2008
November 10, 2007
2 fhilm mhath à Eirinn
Tha 2 fhilm ghoirid anns a' Ghàidhlig Eireannach ri fhaicinn air an eadar-lìon, an dà chuid le Daniel O'Hara:
Yu Ming Is Ainm Dom [Is Mise Yu Ming] - fear Sìneach, a' sireadh beatha ùr, air siùbhail ann an Eirinn. Tha e air Gaeilge a dh'ionnsachadh o chionn 's gu robh sin anns an atlas fo "Cànan Ofigeil". Ciamar a bhios e faighinn amach gun fhacal Beurla?
Fluent Dysphasia - le Stephen Rea a' cluich athair nach eil math ri bhruidhinn còmhla ris an nighean aige, gu h-àraid nuair a tha i a' sireadh cuideachadh leis a cuid Gaeilge anns an sgoil. Ach an dèidh oidhche cruaidh aig an taigh òsda . . . !
November 08, 2007
òrain ghàidhlig air myspace
Tha iomadh òrain Ghàidhlig ri fhaighinn air myspace an drasda. Seo cuid dhiubh:
Mary Jane Lamond
Margaret Stewart
Christine Primrose
Julie Fowlis
Margaret Bennett
Fiona MacKenzie
Meantime
Melody & Derrick Cameron (le Colin & Seumas Watson)
Norman MacKinnon
Mac Talla
MacKenzie
Alyth
Maggie Carchrie
Mill a h-Uile Rud
Oi Polloi
nad Aislingean
November 07, 2007
air imrich a rithist
Tha sinn air ais ann an Sasann Nuadh, far an d’fhuair a’ bhean agam obair aig oilthigh bheag air oirthir Chonnecticut. ’Se àite snog gu leor a th’ann, ged a tha e beagan neònach. Tha e glè “Sasann-Nuadhach” ann an dòigh – le seann-bhailtean mar Mystic leis a bàtaichean ’s a “clam shacks” agus le pailteas de ubhlan, pumpkins, agus siucar nan craobh. Ach, ’nam bheachdsa, chan eil coimhearsneachd ceart mun cuairt a seo. Tha a’ mhòr-chuid na bailtean “snog” tuilleadh is beairteach, agus an nuair sin tha bailtean bochd mar Lunnann Nuadh. Chuala mi gu bheil Connecticut an stàit as “stratified” anns na SA, agus cha bhiodh iongantas orm air sin.
Tha dà àite Innseanaich (“reservations”) an seo, baile Mohegan agus baile Pequot. Chan eil mòran daoine ann ach tha iad glè chudthromach o chionn ’s gu bheil casinos mòra aca – tha Foxwoods (aig na Pequots) am fear as motha ’san t-saoghal.
Aon rud eile a tha neònach an seo, sin ’s gu bheil Connecticut sgapte eadar “Dùthaich na Stocannan Dearga” agus an “Evil Empire”. Chan eil àite eile ann an Sasann Nuadh far a bheil mòran daoine a’ dol airson na Yankees. Dìreach mar cogadh catharra, bidh bràthair an aghaidh bràthair. Co-dhiubh, bha mise fìor, fìor thoilichte nuair a bhuannaich na Sox air a’ cho-latha brèith agam. Abair tiodhlac! Tha sinn uile a’ dèanamh an "Dannsa Papelbon" agus an “Okajima Oki-Doki” a nis!
October 16, 2007
...agus an uair sin rinn mi headbutt air
January 23, 2007
September 26, 2006
dachaidh ùr
Rinn mi-fhìn 's mo theaghlach imrich bho Massachusetts an Iar gu Columbus, prìomh-bhaile Ohio, far an d'fhuair mo bhean obair-bliadhna aig An Oilthigh Stàit Ohio. Cha robh mi ann a seo riamh, ach tha e a' còrdadh rium math gu leòr. Fhuair sinn àite ri taobh abhainn bheag agus ged a tha sinn ann am meadhan a' bhaile mhòir, tha i glè sàmhach aig an taigh (well, ok, 'se condo a th'ann...).
Bidh mise 'nam "athair fuireach-aig-an-taigh" am bliadhna, agus is mòr mo thoileachas air sin. Tha Dalia Eilidh a' tòiseachadh ri snàig a nis, agus thòiseach i cuideachd, nuair a bha mi a' gabhail biadh dhì, ri ghabhal biadh dhomhsa - a' togail Cheerio an dèidh Cheerio agus 'gan cur 'nam bheul. Toighms math.
Chan eil mi glè eòlach air Columbus fhathast. Seo far an do thogadh Phil Ochs, seinneadar/sgriobhadair poileataigeach bho na 60-an. Air an taobh eile, seo far an do thòisich Wendy's Hamburgers. Ach an rud as motha an seo, 'se gun teagamh an sgioba ball-coise Ameireaganach aig an oilthigh. Chan fhaca mi riamh a leithid - gach Disathairne bidh lèine neo ad dearg air a h-uile duine bho 8 gu 80, agus mun cuairt an oilthigh tha e mar siorcas, le loine fada de charaichean-phoileas. Agus sin amuigh a' stadium - bidh ceud mìle daoine istigh.
Well, feumaidh ri ràdh gu bheil mi coma co-dhiubh. Cha robh mi riamh measail air "college football" mar a chanas iad. 'S fheàrr leam an NFL (ball-coise Ameireaganach profeiseanta), camanachd-dèigh (hocaidh), agus gu h-àraidh ball-stèidhe (ha ha, sin am facal aig an stòr-data air baseball, ach an do chleachd cuideigin riamh e?). Ach chan eil mi airson a bhi bruidhinn air na Stocainnean Dearga an dràsda. Cùmaidh mi m'inntinn air 2004 - "...agus seo Dave Roberts a' ruith airson Millar..." Ahhh, toighms math.
May 11, 2006
puirt-a-shooby
Tha Louis Armstrong gu math ainmeil mar trombaidear agus seinneadair - gu h-àiridh an seinn "scat". Tha cuideigin ag ràdh gum b'esan a' chiad duine a chuir scat air a chlàradh, nuair a thuit am paipear far an robh na faclan a bha e a' gabhail. Co-dhiubh, 's toil leam seinn scat le Armstrong, Ella Fitzgerald, is eile. Ach 'se Uilleam "Shooby" Taylor, "The Human Horn", an seinneadair as fheàrr leam.
Nise, cha robh Shooby 'na sheinneadair math. Cha b'urrainn dha fonn a chumail, agus ghabh e "faclan" scat nach do ghabh duine riamh - "shoo poo plaw", "doo doo shraw", "poopy-poppy poopy-poppy", is mar sin. Agus, airson a' mhor-chuid de'n repertoire, rinn e seorsa de karaoke, a' seinn comhla ri clàraichean air a robh e measail - Johnny Cash, na Harmonicats, Mozart (!), is eile.
Mar sin, cha chuala sibh a leithid. Èisdidh mi ris nuair a bhios mi caran brònach, agus chan urrainn dhomh cuideachadh gun dèanamh gàire.
Seo duilleag leis na h-òrain aige, còmhla ri bhideo agus tuilleadh fiosrachadh.
May 03, 2006
na h-amadain breacach nan reult
Dìreach mar a smaointich mi nach b'urrainn mo dhuthaich a' fàs nas amaideach . . .
Tha ùpraid anns na Stàitean an drasda air imrich-a-steach, gu h-àraidh bho dhuthchanan Latino, agus tha an luchd fo amharas àbhaisteach (Republicanaich agus cinneadaich eile) a' feuchainn ri chuir eagal oirnn ro'n Sluagh Donn a Tha Briseadh Isteach bhon Deas.
Nisd tha na daoine leth-ghlic aig ceann an riaghaltais a' gearan air eadar-theangachadh Spàinntis de'n laoidh nàiseanta a rinn luchd-ciùil Latino. Thuirt W gum bu choir an òran air a gabhail anns a' Bheurla a-mhàin - ged a sheinn e-fhèin 'sa Spàinntis e nuair a bha e a' lorg an Taighe Ghil.
Agus an drasda tha Lamar Alexander, Seanair à Tennesse, a' toirt bile dhan Seanaid "ri chuir 'nar cuimhne carson a tha sinn a' seinn an Laoidh Nàiseanta anns a' Bheurla." Tha sin a' cur 'nam chuimhne-fhìn air fealla-dhà math a rinn Robert Klein bho chionn bliadhnaichean:
Carson a tha iad a' cluich an Laoidh Nàiseanta ro geama-spòrs? Nuair a bhios mi aig Madison Square Garden a' coimhead na Knicks a' cluich, chan eil fios a dhìth orm gu dè'n duthaich anns a bheil mi:Co-dhiubh, chuir an amaideas seo 'nam chuimhne gu bheil eadar-theangachadh Gàidhlig ann, a rinn Catrìona Nic Aonghais à Framboise, Ceap Breatainn nuair a bha i 'fuireach ann am Boston:
"Ca bheil sinn, Uilleam, Latvia?"
[Oh say, can you see...]
"O, seadh, seadh, tha sinn anns na Stàitean Aonaichte - dhiochuimnich mi!"
A' Bhratach Bhreacadh nan ReultTha ceanglaichean air an duilleag seo le eadar-theangaichean eile - Spàinntis, Gearmailteas, Iodais, Ladainn, Frangais (Cajun), agus Samoan. Agus seo e ann am Polais. Bhiodh iongantas orm mur an robh tuilleadh ann.
O am faic sibh gu moch an am bristeadh an tràth'
A ni dh'fhàg sinn fo uaill 'n am dol fodha na gréine,
Le chuid rionnagan soills' 'us na sgrìoban breac bàn
Thar an daighnich bho 'n àird troimh gach gàbhadh 'us éiginn?
'S gach ional-càtha 's gach fuaim bh' anns an iarmailt mu'n cuairt
Thug dhuinn dearbhadh troimh 'n oidhch' gu robh bhratach sin suas;
O! am bheil fathast a' bhratach air bheil breacadh nan reult
Os cionn dachaidh sluagh saor 'us àit' còmhnuidh nan treun?
March 08, 2006
taibhsean sonnenallee
Seo an naidheachd air an dealbh a tha aig ceann a’ bhluig seo.
Anns a’ bhliadhna 2003, bha mi ’fuireach còmhla ri mo bhean ann am Berlin. Bha sinn a’ fuireach air an t-sràid Sonnenallee ann an Neukölln, coimhearsnachd far bheil luchd-imriche Arabach is Turcach glè phailt. Co-dhiubh, bha mi ’dèanamh bhideo air an t-sràid nuair a thachair mi air “Uncle Sam’s”, bùth bheag a bha ’reic hamburgers ’s a leithid.
Bha e air taobh eile na sràide, agus nuair a bha mi ’ga filmeadh, thàinig bus a’ bhaile seachad.
Cha do smaointich mi air aig an àm, ach ùine beag an dèidh sin bha mi a’ coimhead air a’ bhideo, agus phut mi air “pause” dìreach nuair a bha am bus a’ dol seachad, agus chunnaic mi seo:
Chòrd an dealbh sin rium – bha an duine coltach ri taibhse, le Uncle Sam’s air a chùl, agus fuineadair Gearmailteach ri mo chùl, a’ nochdadh anns an uinneag. (le pretzel neon!) Le bhith stadadh a’ bhideo aig puingean eile, fhuair mi dealbhan math eile: taibhsean Sonnenallee.
February 22, 2006
caileagan nuas!
Ha ha. Mhothaich mi gu robh feadhainn à Portugal a’ tighinn gu tric dhan bhlog seo, o chionn ’s gu robh iad a’ googleadh an fhacail “nuas”. Uill fhuair mi amach bho faclair Portugais air an eadar-lìon gu bheil “nuas” a’ ciallachadh “lomnochd”. Obh obh, a chàirdean, tha mi duilich – nach e briseadh-dùil mòr a bh’ann dhuibh a’ tighinn an seo. Ach cumaidh mi orm m’aodach, muito obrigado.
January 14, 2006
a’ seinn air “a’ chlàrsach naomh”
Tha mi glè mheasail air òrain “sacred harp”. ’Se seann cheòl Ameireaganach a th’ann, a thainig amach bho na h-eaglaisean Pròsdanach ann an Sassainn Nuaidh. Bhàs e an sin anns an 19mh linn ach aig an aon àm dh’imrich e gu na stàitean a deas, far a bheil e beò fhathast mar beul-aithris diadhaidh. Ach an drasda, tha na h-òrain air an seinn a rithist ’san Tuath ann an ath-bheòthachadh saoghalta. ’Se ceòl dian, fiadhaich a th’ann, oir tha a h-uile duine a’ seinn gu àrd agus coma leotha guthan “bòidheach”. Èisdibh ris na h-òrain seo bho’n còmhlan far a bheil mi a’ fuireach:
Western Massachusetts Sacred Harp Community
Tha bhideo ann cuideachd air an duilleag seo, agus chìthear mar a tha iad suidhichte, le ceàrnag fhalamh – a h-uile duine a’ coimhead air a cheile – agus neach-stiùridh ’sa mheadhan. Anns a’ bhideo seo, ’se Peter King am fear-stiùridh, agus is esan drumair leis a’ chòmhlan Cordelia’s Dad – bidh iad a’ cur seann cheòl mar seo ri cheile le ceòl roc is punc. Tha an seinneadair, Tim Eriksen, ri fhaicinn air an duilleag-dhachaidh – is esan am fear maol air an taobh chlì. Bha guth Thim anns an fhilm Cold Mountain – b’esan guth Bhreandain Gleeson. Bha òrain sacred harp anns an fhilm cuideachd.
Carson a tha an t-ainm “sacred harp” air a’ cheòl seo? ’Se a’ ghuth a th’ann an clàrsach naomh. Tha ainm eile air cuideachd – soin chruith neo “shape note”, oir tha cruth air gach soin – fa sol la agus mi. Leis a’ mhòr-chuid na h-òrain, bidh iad a’ seinn na soinean mus tòisich iad air na faclan. Seallaibh eisempleir an seo. A bheil sibh eòlach air an òran seo, Plenary? Nach eil? Well, èisdibh ris an seo, bho seinneadairean ann am Mississippi (tha Plenary sios faisg air bonn na duilleag). Ach ’s docha gu bheil na faclan aig Raibeart Burns nas fheàrr airson Oidhche Challainn!


text:
Item aderim co ngortuighann in fiabras so re n-abur efemera, in spirut bethad ar tús, & in spirut ainmidhi no an spirut nadurtha ainnsein, & atait so isna lennuibh, no laimh riu cintuightar na lenna & is taosca cintuightar na spiruta & ni cintuightar mar sin iad, innus comad eigin oipriugad ele do denumh ina n-aigid nach dingantaige, a n-aigid na lennann, no bunsginn; acht is lór aiterrach amhain do denum ann sin, & efemera (teighis) and sin [...] é56 oir adeir Avicenna nach fuil fiabras ann sin, adeir se, no co ngaba teinntidhecht an craidhi uile, & ni
p.54h-adburda e, oir ni fuil adbur cintach and na folud cum folmuighti do reir leighis is mar so adeir Isidorus nach eigin co foghnunn folmugud in gach uile eslainti ina mbi linn cintach mar ata causon o losgadh lenna ruaidh.


text:
Aderim gorab e med na sulfure as adbur don teine bis ar lassadh da sir & is mar so as e .i. an trath tinnscnas an teine gnimh da deanam a cuislennaib na sulfaire fo talmain, ni fanann ac sir lasadh na sulfairi & talman roimhe co domuctha.
Agus is mar sin doni puill & cabain roimhe sa talmain & in trat tair le an t-sulfur ata do naduir ann co fasann aris. Et an tan fases impoid aris & loisgidh aris e & bith an fas sin na sulfuri & losgad na teinedh ar fas tri bithu sir & teilgidh an lasair, mar eirges aisti, a lan da caeraib & da caebaib teined tic o folad na sulfuri aisti amach & cruinnigid sin ar en slighi & doni sleibti dib. Et as minic cluinter fogar mor aduatmar on gaith ac dul asteach is na fedanaib sin & a seidedh leis in lasair ac dul amac. Et atait na h-uiscedha tusmigter o na h-inadaib teinntighi sin te, oir mar adubramar gabaid na h-uisceadha aicid on inadh a ticid Mas gluasacht siraidhi ingantac dani na nethi ingantacha sin.


text:
Georg Friedrich Händel
B' e ceòl-sgrìobhaiche ainmeil Gearmailteach a bha ann an Georg Friedrich Händel (Beurla: George Frideric Handel). Rugadh e san 13 an Gearran 1685 ann an Halle (Saale). Nuair a bha e na bhalach òg, bha uidh aige ann an ceòl. Air sgàth 's gun robh e comasach fhuair e oideachas gu math tràth. An dèidh trì bliadhna anns an Eadailt, far an do sgrìobh e a chiad opra, fhuair e obair bho Georg Ludwig von Hannover ann an Hànobhar ann an 1709.
Ann an 1710 chaidh Händel do Shasainn. Ann an 1714 sgrìobh e am "Wassermusik" (ceòl–uisge) airson fàilte a chur do Georg Ludwig a bha na rìgh Shasainn Seòras I a-nise. Chaidh an ceòl a chluich air bàtaichean air an Themse. Ann an 1719 chaidh an Royal Academy of Music a stèidheachadh le Händel na neach-stiùiridh ceòlach. Ach an dèidh 10 bliadhna bha iad briste. Thòisich Händel a-rithist, ann an 1737 dh’imrich e dhan Covent Garden Theatre. Ach anns an eadar-àm dh’atharraich blas na daoine, cha robh mòran uidh aca ann an drama liriceach na bu mhotha. Mar sin thòisich Händel air oratorio a sgrìobhadh, ri am measg am fear as ainmeile: Messiah (1742). Sgrìobh Händel 42 opra, 25 oratorio, agus ceòl de gach sheòrsa mar ceòl caidreimh, ceòl-foireann , duanagan agus cuirm-chiùil anns an stoidhle barocach; m. e. 1749 Feuerwerksmusik (Music for the Royal Fireworks) airson an rìgh Sheòrais II.
Chaochail e san 14 an Giblean 1759 ann an Lunnainn agus chaidh a thìodhlacadh ann am Westminster Abbey.


text:
Gàidhlig
Facal-fhreumhachd
Gaeilge grá, Gaeilge Shean grád: *grâdo-, *grâ-dho-, freumh @grâ; Laideann gratus, Beurla grateful; Sansgraidis gûrdháya, moladh; Greugais @Ggéras, urram.
Fuaimneachadh
Ainmear
gràdh fir.
- Mothachadh dian na spèise agus aire a dh'ionnsaigh duine eile.
- Chan eil air chrith gu soirbh an gràdh mhàthar.
- Tàladh domhan agus tlàth a dh'ionnsaigh cuideigin.
- 'S an rud as cudthromaiche 'nam bheatha do ghràdh.
- Cor anns a tha an toileachas dhuine eile deatamach dhan toileachas neach fhèin.
- Am ball nam mothachadh suirgheil neach; leannan, mùirn, no rùn
- Choinnich mi mo ghràdh aig a' chèilidh an-uiridh.
Co-Fhaclan
Frith-fhacal
Eadar-Theangachaidhean


text:
Halle (Saale)
‘S e baile mòr ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Halle. Thathar a’ cleachdadh an ainm oifigeil Halle (Saale) neo Halle an der Saale (Halle air an Saale) o chionns gu bheil baile eile anns A' Ghearmailt air a bheil Halle. ‘S ann às an t-seann cheilteach Halen (Breatannais: Holen, Gàidhlig: Salann) a th’ann an t-ainm is bha na mèinnean salainn uabhasach cudromach dhan bhaile o chionn fhada. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 806. Tha e suidhichte aig 87m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Sagsainn-Anhalt agus ‘s e am baile as motha na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 148km air falbh bho Bherlin, 78km bho Mhagdeburg, 131km bho Dresden agus dìreach 40km bho Leipzig.[1] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh ann an 1694.[2] Tha 232,963 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 32 baile nas motha na dùthcha.[3]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an Còisir Stadtsingechor air dòigh ann an Halle ro 1185 mar thà.[4] Bha an baile na phàirt co-bhann mhalairt Hansa bho 1281. Bha e fo bhuaidh easbaigeach Mhagdeburg bhon an 10mh Linn gu ruige 1680, nuair a ghabh A’ Phrùis thairis an sgìre uile gu lèir. Bha Màrtainn Lutair an sàs anns an sgìre seo (fiù’s thug e ceum thall ann an Erfurt) aig àm an Ath-Leasachaidh, is ‘s e daoine à Halle, ris an canar na Daoine Chràbhach (Gearmailtis: Pietismus),[5]a steidhich an Eaglais Lutairianach anns na Stàitean Aonaichte. Thachair cath fuilteach ann an sràidean is ceàrnagan a’ bhaile ann an 1806 eadar feachdan na Frainge is Arm na Prùise, ri linn cogaidhean ar-a-mach na Frainge. Dh’fhàs am baile a bhith gu math beairt tron mhalairt fad an 19mh Linn. Chaidh an taigh-gnìomhachas theòclaid ainmeil Halloren a stèidheachadh an seo ann an 1803 is tha e fhathast ann gus an latha an-diugh.[6] Chaidh Taigh Opara a thogail ann an 1886, ach rinn na plèanaichean cogaidh droch sgrios airsan ann an 1945.[7] Bha Halle na phrìomh-bhaile Sagsainn Anhalt an dèidh an Dàrna Cogaidh gu ruige 1952 nuair a bhrist an DDR a-mach à chèile na seann roinnean (Gearmailtis: Länder). Bha na taighean-gnìomhachas ceimigeach, mar Buna agus Leuna, uabhasach làidir ann an Halle ri linn nan Comunnach ach chaidh iad à bhith an dèidh 1989.[8]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Samuel Scheidt (1587 – 1654) Ceòladair.
- Georg Friedrich Händel (1685 – 1759) Ceòl-sgrìobhaiche.
- Friedrich Hoffmann (1660 - 1742) Ceimigear.
- Reinhard Heydrich (1904 – 1942) Nàsach ainmeil.
- Fabian von Schlabrendorff (1907 – 1980) fear-lagha a shabaid an aghaidh nan Nàsach.
- Margot Honecker (1927-) Bean Eric Honecker, ministear riaghaltas an DDR.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Oilthigh Halle
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Stadtsingechor
- ↑ New Advent
- ↑ Schokoladen Museum
- ↑ Bühnen Halle
- ↑ Abandoned Places
- ↑ Ville de Grenoble
- ↑ Stadt Hildesheim
- ↑ Stadt Linz


text:
Blàr Dhùn Chaillinn
Air 21mh Lunasdal 1689 thug reiseamaid Gallta nan Cameronians, a bha a' seasamh chòirichean Rìgh Uilleim, buaidh air na h-ionnsaighean a rinneadh le na Seumasaich air a' bhaile, agus chaidh ruaig callmhor a chuir air na fineachan Gàidhealach.
Na lean chun a' bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an ar-a-mach nan Seumasach, 1689-90, bha na Seumasaich às dèidh buaidh a thoirt aig Cath Raon Ruairidh, Coille Chnagaidh, air an 27mh latha dhen iuchar 1689. Ach ged bu bhuaidh-làrach e, chaill iad an ceannard buadhmhor Iain Greumach Chlaverhouse, no Claibhears. Bha iad a-nise fo chommand oifigich Èireannaich an Còirneal Cannon. Bha esan fada gun gluasad a dhèanamh, ach air meadhan an Lunasdal 1689 rinn 5,000 fear-cinnidh Gàidhealach adbhanns deas a dh'ionnsaigh Dhùn Chaillinn.
Dùn Chailleann na bhaile-daingneach[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am baile air a dhìon le rèisimeid Iarla Aonghais, a bha air ùr-chruthachadh air Galltachd na h-Alba; bha a' chuid nach bu bheag dheth de luchd-leantainn Ridseard Chamshroin, cumhnantair a rugadh am Fìobha agus a chaidh a mharbhadh le feachdan Theàrlaich II an 1680. Rè ùine, chaidh an t-ainm Cameronians a bhuileachadh orra, mar chuimhneachan airsan; cha robh buinteanas aig an rèisimeid seo do Chlann Chamshron, a bha a' sabaid air taobh nan Seumasach. Bha na Cameronians fo chommand Uilleim Chlelland, cùmhnantach iomraiteach a rugadh an Dubhghlas, Siorramachd Lannraig. A chionn 's nach robh balla-dìon a' cuairteachadh a' bhaile, rinn na saighdearan gallta daingneach dhe mheadhan a' bhaile mu thimcheall na h-eaglaise.
An sabaid[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh ionnsaidh a thoirt air a' bhaile le na fineachan Gàidhealach tràth sa mhadainn air an 21mh. Às dèidh ceithir uairean a thìde de shabaid guineach fuileachdach am measg thaighean is sràidean a' bhaile, fhuaradh làmh-an-uachdair le na saighdearan gallta (ged a chaidh an ceannard-feachd Clelland a mharbhadh) agus rinn na Seumasaich an ratreut tuath. Bha iad air 300 fear a chall ann an sabaid a leithid ris nach robh iad cleachdte.
A bhuil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh arm nan Seumasach a bhristeadh aig Dùn Chailleann; cha do rinneadh ionnsaigh eile leotha san ar-a-mach. Agus air a' chiad latha dhen a' chèitein 1690, chaidh na bha air fhàgail dhiubh a ruagadh aig Blàr Chromdàil, Srath Spè.
- Ach bha buil nas leantainnich aig Blàr Dhùn Chaillinn. Lethcheud bliadhna às dèidh a' Chùmhnant Nàiseanta, bha an creud pròstanach agus an eaglais clèireach a-nise tèarainte mar chreideamh na dùthcha.


text:
Alex van Halen
'S e cluicheadair nan drommaichean ainmeil às na Tìrean Ìsle a th' ann an Alex van Halen[1] (Ainm slàn: Alexander Arthur van Halen, Amsterdam, 8 an Cèitean 1953).[2] Tha van Halen a' buinntinn do theaghlach làn sàr cheòladairean: b' e athair, Jan van Halen, cluicheadair saxofòn agus clarinette. 'S ann às an Innd-Innse a bha a mhàthair, Eugenie van Beers. Dh'fhàg na van Halen an dùthaich aca ann an 1962 is chaidh iad gu Pasadena, ann an Calafòrnia, far a stèidhich e an còmhlan ciùil Van Halen, ann an 1972, leis a bhràthair beag Eddie.[3]


text:
Kl. Ianair iii. f. l. x.uiii. Anno Domini m.lxx.iii.
Be Binn ingen Briain in perigrinatione i n-Ard Macha mortua est.
Concobhar H. Mael Sechlainn ri Temhrach do marbadh do mc. Flaind H. Mail Sechlainn dar airthech bachlu Isu baculo presente.
Domnall m. m. Ualgairg toisech H. n-Duib Innracht, Cu Chaille H. Finn ri Fer Rois, Cormac H. Clothagan moer Muman in penitentia mortui sunt.
p.510
Slogadh la Tairrdelbach i l-Leith Cuinn co n-derna creich n-diairmidhe for Gailengaibh & co ro marb Mael Mordha H. Cathusaigh ri Breagh.
Sitriuc m. Amhlaim & da H. Briain do marbadh i Manainn.


text:
Comann Iosaid
S e òrdugh creidimh am broinn na h-Eaglaise Caitligeach a th’ann an Comann Iosaid (Laideann: Societas Iesu). Chaidh An Comann Iosaid a steidheachadh leis na Spàinntich Naomh Ignacio de Loyola, Naomh Francisco Javier, Pedro Fabro Cràbhach, Diego Laynez, Alfonso Salmerón, Nicolás de Bobadilla agus Simón Rodrigues ann an 1534, ann am Paris, san Fhraing.Tha faisg air 19,000 buill a’ chomainn ann, sagartan, luchd-ionnsachaidh agus manaich. Le sin, ‘s e an òrdugh creidimh fireannach nas motha na h-Eaglaise Caitligeach aig ìre eadar-nàiseanta an latha an-diugh.
Fiosrachadh mun Chomann[deasaich | deasaich an tùs]
Bho thùs tha na Iosaidean, ris an canar buill a’ Chomainn mar as tric, air a bhith an sàs ann an soisgeulachd an t-Saoghail, dìon an cuid chreideimh, agus iad ag obair an aghaidh a’ Phròstanachais, (Stiùir iad an Ana Atharrachadh Creideimh). Tha iad air a bhith ag obair ann an seirbheis a’ Phàip. ‘Se prìomh amas a’ Chomainn «coileantachd chrìosdail, phearsanta agus do chàch, a lorg airson glòir agus seirbheis Dhè». 'Se ball a' chomainn a th'ann Pàpa Frangan I.


text:
Bep Schrieke
B' e Bep Schrieke (ainm slàn: Bertram Johannes Otto Schrieke, Zandvoort, 18 an t-Sultain 1890 - Lunnainn,12 an t-Sultain, 1945) fear-poileataigs às Na Tìrean Ìsle.[1] Dh'ionnsaich e eachdraidh agus èolas na h-Innd-Innse (Duitsis: Indonesiëkunde) airson a bhith na oifigear thall thairis is fiù's bha e na ollamh corpeòlais cultarail san oilthigh ann am Batavia (Jakarta an latha an-diugh) agus ann an Amsterdam. 'S e duine gu math foghlaimte a bh'ann is sgrìobh e mòran mu dheidhinn chultair na h-Innd-Innse. A bharrachd air sin, bha e na mhinistear an fhoghlaim san Riaghaltas aig Hendrikus Colijn sna 30an agus an uair sin 's e ceannard Institiùd Rìoghail Tropaigeach nan Tìrean Ìsle bho 1938 gus a bhàsaich e na fhògarrach ann an Lunnainn ri linn An Dàrna Cogaidh ann an 1945.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Blankenstein, M. van, 'Bertram Johannes Otto Schrieke (Zandvoort, 18 september 1890 - Londen, 12 september 1945)', in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde te Leiden, 1947-1949. Leiden: Brill, 1950.
- ↑ Digitaale Bibiotheek voor de Nederlandse Letteren


text:
Alasdair MacGriogair
Rugadh an t-urramach Alasdair MacGriogair anns a’ bhliadhna 1806, an Gleann-garthan, ri taobh Uisge Dhé, an Siorrachd Obar-Dheadhain far an robh athair ‘n a mhinisteir. Ghluais athair gu sgìre Chill Mhoire an Tròndairnis ‘s an eilean Sgitheanach, agus an dèidh àireamh bhliadhnachan, shuidhicheadh Alasdair MacGriogair gu bhi ‘n a cho-aoghaire d’a athair. Dh’fhan e an sgìre Chill Mhoire gus a bhliadhna 1850, an uair a chaidh a ghairm do eaglais Ghàidhlig Dhùn Èidinn. Tri bliadhna 'n a dhéidh sin chaidh e do Inbhir-Nis, far an do chaochail e anns a’ bhliadhna 1881. Sgriobh e àireamh mhór phàipearan air iomadh stéidh anns a’Chuairtear, am Fear-tathaich nam Beann, agus anns a’ Ghaidheal, cuid diubh fo’n ainm Sgiathanach, is cuid eile fo’n ainm Alasdair Ruadh. Bha buaidh shònraichte aig an duine fhòghluimte urramach so air nochdadh an cainnt shoilleir bhrìoghmhor nithean àrda agus cudthromach nach gabh mìneachadh gu furasda ‘s a’ Ghàidhlig.
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac Griogair, An t-Urramach Alasdair. (1915) 'Air Cruinn-mheallaibh Soillseach nan Speur' Rosg Gàidhlig: Specimens of Gaelic Prose W. J. Watson (deas.) Inverness: An Comunn Gaidhealach, d.8-13.
TOBAR-EOLAIS
1. ROSG GAIDHLIG, An t-Ard Ollamh William J. Watson, (Fear-Dheasachaidh), Duilleag 8, An Commun Gaidhealach, ( 1894 ?).


text:
Kl. Ianair iii f. l. xx.uii. Anno Domini m.c.i.
Donnchadh mc. Aedha H. Ruairc do marbadh do Feraibh Manach.
Riagan espoc Droma Moir & coicidh Uladh in pace quiéuit.
p.538
Inis Cathaigh do orcain do Ghallaibh.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain & la Leth Mogha i Conachtaibh dar Es Ruaidh i Tir n-Eogain coro scailset Aileach & co ro loiscset & co ro sharaigset ill-cella archena im Fathain Mura & im Ard Sratha. Do-llotur iar sin for Fertais Chamsa coro loiscset Cuil Rathain & co n-dernaisit duinebadh ann. Gabais giallu Uladh iar sin. Do-luidh tar Slighidh Midluacra dia thigh.
Crech la Donnchadh H. Mael Sechlainn i Fernmuigh conus-taraidh H. Cerbhaill & co ro marb da c. dibh uel paulo plus.
Ferdomnach episcopus Cille Dara in pace quiéuit.
Cathal H. Muirican ri Tethfa decollatus est.
Donnchadh H. Eochadha ri Uladh do fuaslucudh a cuibrich la Domnall m. m. Lochlainn la righ n-Ailigh tar cenn a mic & a comaltai .i. i n-dom liac Arda Macha tre impidhe comarba Patraic & samhtha Patraic archena iar comlugha fo bachaill Isa & fo minnaibh archena in .xi. Kl. Ianair.[...]


text:
Jerónimo de Mendoza Galavís
Susbaint
Jerónimo de Mendoza Galavís
B’ e Jerónimo De Mendoza Galavís (Bogotá, 11mh an Gearran de 1773 - Bogotá, 17 an t-Sultain 1839). Fear-poileataigs à Coloimbia,[1] a bha na cheann-suidhe na dùthcha bho 28mh an Giblean 1831 gu ruige 2 an Cèitean 1839 mar cheann-suidhe eadarach rè a’ chinneas aig Domingo Caycedo Santamaría.[2]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
‘ S e a’ chiad mhac dhen darna pòsadh a fhuair an Spàinnteach Jerónimo de Mendoza Hurtado, còmhla ri María Josefa Galavís Hurtado, a bh’ann.
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an sgoil San Bartolomé. Thoisich e a dh’obair mar Riaghailtear a’ Phuist ann an Santafé (Bogotá an latha an-diugh), ann uair sin na Riaghailtear na Alcabalas (cìs dhe 10% air bàthair) ann an Girón, na bhreitheamh na deicheamhan (cìsean na h-eaglaise) ann an Roinn Vélez agus riaghladair a’ Chomhairle ann an Santafé ann an 1808 cuideachd.
Toiseach toisichidh anns a’ phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e an sàs anns na tachartasan dhen 20mh an t-Iuchar 1810 agus chuir e ainm gu Achd na Neo-Eisimeileachd. Bha e na bhall Àrd Bhuideann Riaghaidh an Riaghaltais, Riaghailtear a’ Phuist ann an 1811. Chaidh e a thaghadh dhan Chomataidh Sgrùdaidh an Achd Feadarail dhe 1812, airson Caquetá. Fhuair e dìteadh phrìosain bhon an Riaghaltas Spàinnteach nuair a bha an dùthaich air ais fo bhuaidh na Spàinne. An dèidh sin bha e na Cheannard Coitcheann a’ Mhaoineachadh, Àrd-Eòlaiche-Cunntasan aig Cùirt na Cunntasan, Riochdaire Coitcheann a’ Mhaoineachadh (ann an Roinn a’ Phuist), riochdaire aig a’ Mhòr-dhail agus na bhall airson Bhogotá aig a’ Cho-Chruinneachadh Spaideal dhe 1830. ‘ S e Rùnaire a’ Mhaoineachaidh fon Sheanailear Rafael Urdaneta, Eòlaiche-Cunntasan agus Riochdaire an Taighe-Cùinnidh a bh’ann cuideachd.
Ceann-suidhe Choloimbia[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a leig an ceann-suidhe Urdaneta a dreuchd, chaidh e a dh’ainmeachadh na cheann-suidhe eadarach na dùthcha, ris an canar Coloimbia Mhòr a-nis, an àite an leas ceann-suidhe Domingo Caycedo Santamaría.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs e Inés Morales Fernández, agus an uair sin Manuela Tenorio Santacruz. Cha d’ fhuair e clann ach bhon a’ chiad pòsadh aige: Julián, José María, Marcelino, María Josefa agus Lorenzo De Mendoza Morales.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Ceithir dùil phrìomh-shamhlach
Na dùilean prìomh-shamhlach air a' Ghrèig[deasaich | deasaich an tùs]
'S e na dùilean prìomh-shamhlach Grèigeach a th' anns an Teine, an Talamh, an t-Adhar, agus an t-Uisge. Riochdaichidh iad anns a' Feallsanachd Ghrèigeach, eòlaidheachd, agus eòlas-leighis na rìoghachaidhean nan co-eagar far an tha h-uile rud/neach beò agus far an tha h-uile rud/neach leis a' co-sheasamh.
- Tha teth agus searg Teine.
- Tha fuar agus searg Talamh.
- Tha teth agus fliuch Adhar.
- Tha fuar agus fliuch Uisge.


text:
Kl. Ianair i. f., l. iiii. Anno Domini .dcccc.xc.ii., alias 993.
Tuathal m. Rubai comarba Finnen & Mo Colmoc, Concobur m. Cerbaill H. Mael Sechlainn, mortui sunt.
p.424
Mael Ruanaid H. Ciardhai, ri Cairpri, do marbad do feraibh Tethba.
Da Ua Chanannan do marbad.
Eicnech H. Leogan, ri Luighne, do marbad la Mael Sechlainn i taigh abad Domnaigh Patraicc.
Mael Finnian Ua h-Oenaigh, comarba Feichini & episcopus Tuath Luighne, in Christo Iesu pausauit.
Cleirchen m. Maele Duin, ri H. n-Echach, a suis iugulatus est.
Dunibha mór for dainibh & cethraibh & bechaibh fo Erinn uile isin bliadain-siu.
Muirecan o Boith Dhomnaig, comarba Patraicc, for cuairt i Tir n-Eogain coro erlegh gradh righ for Aedh m. n-Domnaill i fiadnuse samhtha Patraicc, & co tuc mor-chuairt Thuaiscirt Erenn.


text:
Beannchar (Èirinn)
'S e baile meadhannach agus port ann an ceann a deas Chontae an Dúin, ann an Èirinn a Tuath a th'ann am Beannachar (Seann ainmean Beannachor Mór agus Inbhir Beag).[1] Tha e suidhichte aig ìre na mara, ris an taobh a deas Loch Laoigh,[2] 112km air falbh bho Doire, 19km bho Bheul Feirste, 269km bho Ghaillimh, 359km bho Chorcaigh agus 152km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Chaidh am baile a stèidheachadh mu 555 leis an Naomh Comgall.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bregenz (An Ostair)
- Virginia Beach (Virginia)
- Prüm (A' Ghearmailt)


text:
31/10/2012
Cluinnidh sinn cho maireannach sa tha cumhachd hydro, eachdraidh Scotland Yard, beul-aithris co-cheangailte ri fèidh agus reasabaidh mhiorbuilleach airson sitheann a chòcaireachd.
Last on
More episodes
Sitheann le sùgh “port” agus silidh caorann
Sitheann
2 phìos sitheann no 2 shliseag cheathramhan (gigot chops)
25g ìm
1 spàin mhòr ola lus
Salann agus piobair
Saibhs “port” agus silidh caorann (port and rowan jelly sauce)
2 shliseag hama (streaky bacon)
1 chreamh-gàrraidh (leek)
Leth bhotal fìon dearg
300 ml stoc air a dhèanamh le sitheann no feòil mairt
1 spain àbhaisteach silidh caorann (rowan) no dearc-dhearg (redcurrant)
120ml “port”
70g ìm
Agus ma thogras sibh dà chnap bheag seòclaid dorcha air a sgrìobadh mìn (grated)
Airson an t-saibhs a dhèanamh:
Bruich a’ hama agus an creamh-gàrraidh gus am bidh iad bog airson còig mionaidean deug.
Cuir ris am fìon agus bruich sìos e gus am bidh an treas cuid air fhàgail.
Cuir ris an stoc agus an silidh (caorann no dearc-dhearg) agus bruich a-rithist e gus am bidh an darna leth dheth air fhàgail (bu choir dha fas tiugh a-nis).
Bheir am pana bhon an teas agus cuir na th’ann tro shioltag agus dòirt a-steach ann am pana glan.
Cuir ann a’ “port” còmhla ri salann agus piobar. Cuir crìoch air an t- saibhs le bhi leaghadh na tha air fhagail dhan ìm agus an t-seòclaid.
A’ deasachadh an t-sithinn:
Blàthaich praigheapan is leagh an t-ìm agus an t-ola.
A-reir de cho tiugh agus a tha an fheòil, ròst e airson 4/5 a mhionaidean air gach taobh agus leig leis seasamh greis.
Càl dearg
57g ìm
Gearr càl beag dearg, leis am meadhan air a thoirt as, na shlisean tana.
2 spàin mhòr silidh dearc-dhearg
3 spàin mhòr fion-geur dearg
Rùsg oraindsear air a sgrìobadh gu mìn
Sùgh an oraindsear air fhàsgadh as
250ml “port”
Salann agus piobair
Leagh an t-ìm ann am pana. Cuir an càl ann agus leagh sìos an an t-silidh dearc-dhearg ann cuideachd.
Cuir a fion-geur, sùgh oraindsear. Rùisg an t-oraindsear, am “port”, salann agus piobair dhan a’ phana agus caoin-ghoil e.
Leig leis bruich airson leth uair.
Blàthaich truinnsear, cuir an t-sitheann air, beagan dhan t-saibhs air a’ mhullach agus tha seo math le càl air a’ dheasachadh mar seo le buntàta pronn.


text: .i. Da madh lugha cainndigecht na greine na na talman, gac uili ni do ceadaithe dofulaingi adubrumar & tuilled leo, da tegemaddais ann, oir da bet scaile na talman ac sir fas ar meid & ar lethead on talmain amach co speir na n-airdrinnach & da dhorcochadh se an cuid budh mho acu & da tegemad eclipsis do na plainedaibh is gac en mi & da bedh eclipsis an re, mar adubrumar, ar bun re fedh na h-aithi co maidin . Ma sedh o nac facamar an í so riamh & o nac cualamar & o nac fuaramar scriobtha as egin nac lugha cainndigecht na greine na caindigecht na talman. Et foillsigidh an fidair so tis an radh so adermaid .


text:
Pailteas salainn aig Comhairle na Gàidhealtachd
- 13 An Dùbhlachd 2012
Thuirt buidheann riaghlaidh Comhairle na Gàidhealtachd gun deach aca air buidseat a' Gheamhraidh airson nan rathaidean a chumail aig an aon ìre 's a bh' ann am bliadhnaichean eile, a dh'aindeoin "teannachaidh mhòir" a thaobh ionmhais.
Chuala coinneamh den Làn-Chomhairle madainn Diardaoin mu na tha ga dhèanamh an-dràsta airson ullachadh mu choinneimh droch shìde a' Gheamhraidh.
Chaidh innse do chomhairlichean gu bheil gu leòr anns a' bhuidseat de £4.7m a th' ann an-dràsta airson dèiligeadh ri geamhradh àbhaisteach, ach gun deach barrachd a chosg nan èireadh am feum.
Tha ceannardan na Comhairle ag ràdh gu bheil mu 60,000 tunna de shalann a dhìth airson rathaidean ionadail a chumail saor bho shneachda 's deigh.
Am bliadhna, tha iad ag ràdh, tha stòras de 67,532 tunna aca.
Thuirt Cathraiche Comataidh na Còmhdhail, na h-Àrainneachd 's na Coimhearsnachd, Graham Phillips, gun robh cothrom air luchd-obrach, crainn-sneachda is làraidhean-saillidh aig an aon ìre bho chionn bhliadhnaichean, agus nach robh planaichean sam bith ann an t-seirbheis a lùghdachadh.
Thuirt e cuideachd cho taingeil 's a bha e às oidhirpean a rinn luchd-obrach na Comhairle, a bhios a' dol a-mach ge b'e dè an aimsir, airson na rathaidean a chumail sàbhailte don t-sluiagh.


text:
BBC Naidheachdan Dachaigh
Prìomh Sgeulachdan
Dearbhadh air na seirbheisean a bharrachd as t-Samhradh a bhios eadar Steòrnabhagh is Ulapul leis an MV Loch Seaforth gus turasachd a bhrosnachadh.
- 5 Am Màrt 2015
Earrainnean Ghabhsainn seachad air targaid
Sgeama ann an Leòdhas far an gabhadh earrainnean a cheannach ann an tuath-gaoithe coimhearsnachd air fad a bharrachd airgid a thogail na bhathas a' sùileachadh.
- 5 Am Màrt 2015
Cead do sgeama connaidh
Gheibh cuid de sgìrean air Tìr Mòr Bhreatainn còig sgillinn san liotar far phrìsean a' chonnaidh.
- 5 Am Màrt 2015
"Ag amas" air a' Ghàidhlig mar mheadhan teagaisg
Thuirt Bòrd na Gàidhlig gu bheil e na amas gum bi gach clas ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig air a theagasg anns a' chànan, ach nach gabh sin coileanadh an-dràsta.
- 5 Am Màrt 2015
Obair gus tòiseachadh air Bun-sgoil Uibhist a Tuath
Bu chòir dhan obair-togail air bun-sgoil ùr Uibhist a Tuath tòiseachadh an ceann beagan is mìos.
- 5 Am Màrt 2015
"Chan eil iomairt sgoil Lìonail seachad"
Comhairliche ùr a bhios aig an Taobh Siar agus Nis ag ràdh nach eil an iomairt airson Àrd-sgoil Lìonail a chumail fosgailte seachad fhathast.
- 4 Am Màrt 2015
Naoi cothroman teagaisg
Roinn àrd-sgoile de Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu a' sireadh naoinear thidsearan air feadh ghrunn chuspairean.
- 4 Am Màrt 2015
Blog Poileataigeach
Trom-laighe nan Tòraidhean
Dàibhidh Camshron a' bruidhinn ri co-labhairt Albannaich a' phàrtaidh aige.
Niall O'Gallagher
Fear-naidheachd poileataigeach
Spòrs
Sgeulachdan as ùire
Seusan ùr na h-iomain
Le structar ùr ann agus gearainean a' leantainn mu dheidhinn, feumaidh gu bheil seusan ùr iomain gus tòiseachadh.
- 5 Am Màrt 2015
Ath-bheòthachadh Inbhir Nis
BhidioTha Drew MacNèill air dùbhlan ùr a ghabhail os làimhe an Inbhir Nis
- 5 Am Màrt 2015
Sgeulachdan aithriseach
Cùmhnadh nan Cat-fiadhaich
Pròiseact an Àird nam Murchan ag amas air cait-fhiadhaich a tha fhathast san sgìre a ghlèidheadh, 's an àireamhan air a dhol cho ìosal ri 40.


text:
Inbhir Àirnein
'S e baile ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd a tha ann an Inbhir Àirnein (Beurla: Inverarnan). [1] Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid A82 mu dhà mhìle air falbh bho Àrd Laoigh aig ceann tuath Loch Laomainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 19′ 41″ Tuath agus 4° 43′ 20.35″ Iar.
Tha an taigh-òsta ainmeil, The Drover's Inn, an seo. Chaidh a thogail ann an 1705. B’ àbhaist do na dròbhairean a stad an seo biadh is deoch a ghabhail an t-slighe aca eadar Gleann Fìn agus Both Chuidir no Glengyle. Tha cladh-abhainn Inbhir Àirnein a chaidh a thogail timcheall air 1850 faisg air an taigh-òsta. [2]
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus an Gearasdan a' dol seachad air a' bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 65, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Inbhir Àirnein aig Sherpavan
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 317 184
- Inbhir Àirnein air Times online
- Eachdraidh Taigh-òsta 'The Drover's Inn'


text:
An Cilgwri
'S e rubha eadar obair an Afon Dyfrdwy agus Abhainn na Mersidh a tha anns an Cilgwri (Beurla: The Wirral). O chionn fhada bha an Cilgwri anns a' Chuimrigh, ach ó linn nan Normanaich bha e na "cheud" de Siorramachd A' Chaeir (Cheshire), mus 1974, nuair a chaidh e fo sgàile "Bruaich Mherseidh". Chaidh ath-eagrachadh air roinnean ionadail na Sasainn a-rithist ann an 1996 agus is e Sgire Meatropolitiuil a tha ann an diugh.
Tha na iom-bailtean Penbedw (Birkenhead), Port Sunlight agus Ellesmere Port air bruaich clì na Merseidh, le Wallasey agus New Brighton aig ceann a thuath. Tha West Kirby,Heswall agus Parkgate air cladach na Dyfrdwy. Tha Amharc-lann na Speuran air cnoc Bidston agus b' e luchd-thomhais às an amharc-lann sin a stèidhich (ann an 1844) a' chiad chomas-airde (datum) naiseanta don Ordnance Survey.
Dh'aitich na Lochlannaich an Cilgwri, bha ionad pàrlamaid ionadail aca aig Thingwall agus tha dileab aca a' nochdadh an ainmean aite eile 's an sgìre, Frankby, Greasby, Irby (ged a tha cuid eòlaich air ceangal an t-ainm seo leis a' Ghàidhlig "Airigh"), Hilbré (eilean tioram aig West Kirby) agus Wallasey (leth-eilean, roinnte o tìr mòr le bochlaich sail mus an do thàinig e a bhith na baile iomraill de Poll a' Ghrùthain re an 19mh linn.


text:
£1m gus milleadh stoirme air Ghàidhealtachd a chàradh
- 19 An Dùbhlachd 2012
Tha dùil gun cosg e còrr is £1m do Chomhairle na Gàidhealtachd am milleadh a rinn stoirm deireadh na seachdain a chur ceart.
Tha dùil gum feum an ùghdarras ionadail taic-airgid iarraidh bho Riaghaltas na h-Alba airson rudan mar bhallachan-mara agus cidheannan a' chàradh.
Tha luchd-obrach Comhairle na Gàidhealtachd air a bhith a' glanadh grunn làraichean anns an sgìre às dèidh na stoirme.
Bha dùil ris an stoirm, ach cha robh dùil ri suailichean cho mòr.
Le sin chaidh milleadh a dhèanamh air cuid de bhallachan-mara agus calaidhean air costa an ear na Gàidhealtachd.
Thuirt Cathraiche Comataidh na Còmhdhail, na h-Àrainneachd agus nan Seirbheisean Coimhearsnachd aig a' Chomhairle, Graham Philips, gun tèid coimhead air a h-uile balla a tha a' dìon bhailtean bho thuiltean anns an sgìre, gus dèanamh cinnteach gu bheil iad làidir gu leòr airson seasamh ri fìor dhroch aimsir aig àm sam bith.


text:
Diobùtaidh
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Diobùtaidh[1] neo Djibouti[2][3] (Arabais : جيبوتي, Jībūtī), gu h-oifigeil Poblachd Diobutaidh. 'S e Djibouti na phrìomh-bhaile. Tha crìochan aig Diobùtaidh le Eartra sa tuath, an Itiop san iar is deas, agus Somàilia san earra-dheas. Tha Muir Dearg agus Camus Aden ri taobh. Air taobh eile den chaolas, air Aràibia, tha an Eaman, 20 km (12 mi) bho oirthir Diobùtaidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
An Cùl-cinn
Tha an Cùl-cinn (Beurla: Culkein)[1] na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha am baile suidhichte air cladach san taobh tuath den leth-eilean far a bheil Bodach Stòrr. Tha a' charraig mu leth-mhìle air falbh bhon Chùl-cinn san àirde an iar-thuath. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 15.97″ Tuath agus 5° 20′ 36.67″ Iar.
Bho na 1830 a-mach bha poll-iasgaich ann far an do ghlacadh bradan le lìontan. Chaidh a dhùnadh ann an 1995. Tha cidhe beag ann fhathast a chaidh thogail mu cheud bliadhna sa chaidh. Ged a bha e ro beag do bhàtaichean-iasgaich mhòra thèid a chleachdadh le sgothan-seòlaidh an-diugh.
Chaidh an Cùl-cinn a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. [2] An-diugh 's e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 35, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 10mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 35 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC 037 331
- Gazetteer for Scotland
- Lochinver.bordernet


text:
Lihou
'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Lihou. Tha an t-ainm ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach -hou (holm) a’ ciallachadh: "eilean".
Tha Lihou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Guernsey. Ma bhios am muir air falbh, tha Lihou ceangailte le Guernsey le seann cabhsair à clachan. 'S e seo na co-chomharran aige: 49° 27' 38.16" Tuath agus 2° 40' 4.44" Iar.
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Tha tobhta na h-abaid St. Mary ri fhaicinn fhathast. Chaidh an abaid air thogail anns an 12na linn le manaich Benedictine.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Mad o linn ruad doniter an t-adbur, bi tes mor and, & teinnes ger bruiderrnach, & gan a beith rosintech, & ni bid tromdacht mor ann, oir is etrum an linn on dentur é: & teid dath in lettuir cum buidechta, no com soluis deirgi, oir is andsa teinnes doniter o fuil deirg is mo bis dath dub derg arin lethtur, na dath in cuirp roime, & etrumuighe re neithibh fuara do cur ris, & tromuighi re neithibh te. Et da mbia in fual co h-ard
p.334tanuidhi, & in puls luath, & in ferad buidhe, & in aimsir samhradh, & in t-eslan co h-occ maille coimplex coilirda .i. a beith truagh, is e (dond) etrum, & gur gnathaig in t-eslan biada imduighis linn ruad .i. biada coilirda, do caithimh, & gurub mo cuiris a eslainti air a n-aimsir lenna ruaid na in gach aimsir ele, is cosmail corob linn ruad doniter.


text:
Roinn-tìde
Tha An Saoghal air a roinneadh ann an 24 Roinnean-tìde, dìreach coltach ri na 24 uairean a th' ann gach Là is an saoghal a’ dol mu timcheall na grèine. O chionn fhada bhiodh na daoine a bhith a’ cleachdadh na grèine os an cionn is iad a’ tomhas na h-uarach a-rèir far an robh a’ ghrian anns an iarmailt. Bhiodh an uair a bhith beagan eadar-dhealaichte bho baile gu baile,[1] air sàilleabh far an robh gach baile. Chaidh na Roinnean-tìde a rèiteachadh, aig ìre Na Stàitean Aonaichte, aig co-labhairt ann an Chicago ann an 1883.[2]
Tha am mapa a leanas a’ sealltainn roinnean-tìde na cruinne.


text:
Uidheam eadar-theangachaidh ùr
- 22 An t-Samhain 2012
Dh'fhaodadh gun tèid airgead mòr a chùmhnadh le seirbheis eadar-theagachaidh ùr Ghàidhlig.
Chaidh TòMaS (Translation Memory Service) a chruthachadh le Oilthigh na Gàidhealtachd 's nan Eilean (UHI) agus iad ag ràdh gum faodadh an cànan atharrachadh gu mòr a reir 's cò bha ga h-eadar-theangachadh.
Tha eadar-theangairean Gàidhlig ag obair air feadh na dùthcha, agus tighinn orra gu math tric rudan leithid "quantitative easing" agus "consumer goods" a chur ann an dreach Gàidhlig. Mar a thuigear bidh a fhreagairt fhèin aig gach duine aca.
Leis an t-siostam ùr seo, bidh cothrom aca cuideachadh fhaighinn, le bhith a' faicinn na chuir eadar-theangairean eile air leithid de dh'abairtean roimhe.
Ged a chosg an goireas ùr £30,000 tha Ruairidh MacAoidh, o UHI, den bheachd gum bi buannachd ann dhan a h-uile duine.
Barrachd Obrach
"Tha beachd air a bhith ann airson bhliadhnaichean a-nis, gu bheil tòrr eadar-theangairean ag obair air an aon sheòrsa sgrìobhaidhean, mar fhoillseachaidhean Gàidhlig, agus bha beachd ann gum b'urrainn dhuinn an teicneòlas seo a chleachdadh airson a bhith cinnteach nach eil sinn dìreach ag eadar-theangachadh an aon rud bliadhna às dèidh bliadhna," thuirt e.
"Mar sinn dheth tha dùil againn gum b'urrainn dhuinn na seann eadar-theangachaidhean a chleachdadh a-rithist 's a-rithist.
"Tha dùil ann gun obraich sinn còmhla ris na buidhnean poblach sa chiad dol-a-mach, airson an seann stuth a th' aca a chur ris na stòran-dàta.
"Cuideachd tha dùil againn gun obraich sinn còmhla riutha airson briathrachas a chur air dòigh cuideachd," thuirt e.
Thathas den bheachd gum bi e gu sònraichte feumail do bhuidhnean poblach a dh'fheumas airgead poblach a chosg air stuth eadar-theangachadh dhan Ghàidhlig.
Leis gun toir am bathair-bog eisimpleirean de mar a dh'eadar-theangaicheadh cuid de dh'abairtean mionaideach roimhe, tha dùil gun toir sin lùghdachadh air na dh'fheumas iad a thoirt seachad do na h-eadar-theangairean.
"Airson nam buidhnean poblach, dh'fhaodadh am bathair-bog seo airgead a shàbhaladh," thuirt Mgr MacAoidh.
"Ma chuireas na buidhnean poblach faidhlichean Beurla ùra tron bhathair-bhog sa chiad dol-a-mach, 's dòcha gum bi can 20% a' nochdadh bho na stòran-dàta mar thà.
"Tha sin a' ciallachadh nach bi aca ach an còrr a sgaoileadh a-mach dha na h-eadar-theangairean," thuirt e.
"Bidh barrachd ùine aig eadar-theangairean airson barrachd obrach a dhèanamh.
"Air sgàth 's gum bi barrachd chompanaidhean a' tighinn air bòrd, tha sin a' ciallachadh gum bi barrachd obrach ann," thuirt e.