text:
Borneo
'S e an treasamh eilean as motha air an t-saoghal a tha ann am Borneo.[1] Tha e suidhichte air àird an iar a’ Chuan Sèimh. Tha e a' buntainn don Innd-Innse, do Mhalaidhsia agus Bhrùnaidh.
Tha Borneo cho mòr ri 743,330 cilemeatair ceàrnagach.
Anns a’ bhliadhna 2000 bha timcheall air 16 millean a’ fuireach air an eilean fhèin, 's e sin 22 duine gach km2.
'S e Kinabalu a’ bheinn as àirde air an eilean, tha e 4,095 metair os cionn na mara.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Drochaid Henderson, Ratharsair
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_239
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13023
- KEYWORDS
- drochaidean
coilltean
fearann-coillteach
Tha an seann drochaid cloiche seo suidhichte faisg air baile Inbhir Àrais ann an Eilean Ratharsair. Chan eil fhios againn cò às a thàinig an t-ainm no an e Henderson an clachair a thog e, no fiù's an robh e neach-tadhail thig gu deireadh salach orra.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lublin
‘S e baile mòr air an àirde an ear na Pòlainn a th’ ann an Lublin. Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Vistula,[1] aig 170m os cionn ìre na mara,[2] anns a’ cheàrn Lubin fhèin, 504km air falbh bho Gdańsk, 273km bho Kraków agus 161km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 342,279 dhe dhaoine a' fuireach anns a' bhaile seo, [4] an 9mh baile as motha na dùthcha.[5] Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1198, aig àm nam Piast is fhuair e Còirichean ann an 1317 agus ann an 1398 thug an Rìgh Jogaila, a bha os cionn an dàrna Rìoghachd na Pòlainn tuilleadh chòirichean mhalairt dhan bhaile.[6] Bha coimhearsnachd Iùdhach làidir ann an Lublin ron an Dàrna Cogadh.[7]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a’ chiad thuineachadh air an àite far a bheil Lublin a stèidheachadh aig toiseach tòiseachaidh nam meadhan aoisean, ged a bheil na h-àrc-eòlaichean air a shealltainn gu robh iomadh chultair bho thùs anns an sgìre air fad. Chaidh an tuineachadh na bu thràithe is na bu chudromaiche a chur air chois anns an 16mh Linn, air bhàrr a’ chnuic aig Czwartek, air iomall a’ bhaile.[8] Tha an t-ainm sin a’ ciallachadh Diardaoin sa Phòlais, is tha e coltach gu robhar a’ cumail margaidh gach seachdain an siud.[9] Tha e coltach gun do deach tuineachaidhean eile a thogail air cnocan eile faisg air làimhe, gu h-àraidh far a bheil an t-seann bhaile an latha an-diugh mun àm ud cuideachd. Dh’fhàs Czwartek a bhith gu math cudromach taobh mhalairt fad an 10mh Linn is an 11mh Linn.[10] Bha Lublin deatamach dhan Arm cuideachd, oir bha e suidhichte air taobh an ear na Pòlainn. S’ dòcha gun togadh a’ chiad daingneach anns an 8mh Linn mar-thà, fiù’s shuas air Cnoc a’ Chaisteil fhèin. Ach tha e cinnteach gu robh daingneach mòr ann an siud aig deireadh an 10mh Linn. Mar a dh’ fhàsadh an caisteal, ‘s e am baile ris a thaobh a dh’ fhàsadh na bu mhò is ‘s e an cnoc a’ bhaile shean a bh’ann a t-àite na bu chudromaiche, agus mean air mhean chailleadh Czwartek a chuid chuideam.[11] Chaidh an caisteal a chur fo stiùir Riaghladair,[12] is chaidh ainm a’ bhaile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1224, ach tha e coltach gu robhar ga chleachdadh bho toiseach an 12na linn, neo fiù’s an 10mh Linn mar-thà. ‘S ann a 1198 a th’ann an sgrìobhainn as aosda anns a nochd Lublin bho 1198, is le sin thathar dhen bheachd gu robhar a’ cleachdadh an ainm ro làimhe.
‘S e amas ionnsaighean nan Tartar, nan Rutheni, nan Jatvingi is nan Liotuànianaich a bh’ann, is chaidh sgrios a dhèanamh airsan iomadach turas. Fhuair e a chuid chòirichean ann an 1317. Dh’ aithnich an Rìgh Kazimierz Mòr[13] cho deatamach ‘s a bha e taobh ro-innleachd gun tog e caisteal cloiche ann an 1341 le mùran dìonadach mu thimcheall a’ bhaile.
Ann an 1392, fhuair am baile buannachdan mòra taobh mhalairt bhon Rìgh Władysław Jagiełło, is nuair a ràinig an t-sìth eadar A’ Phòlainn is Liotuàinia dh’fhaodadh do Lublin a bhith na ionad malairt deatamach is e a’ dèiligeadh ri pàirt mòr a’ mhalairt a bh’ann eadar an dà dhùthaich.[14] Chaidh roinn (Pòlais: Wojwodstwa) a chur air chois anns an sgìre mu thimcheall Lublin ann an 1474. Dh’ fhàs am baile gu luath anns an 15mh Linn agus an 16mh Linn. Ghabhadh àite fèilltean malairt mòra Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia ann an Lublin. Chumadh caochladh phàrlamaid nan Uachdaran (Sejm) ann an Lublin fad an 16mh Linn. Chaidh aonadh na dùthcha ri Liotuàinia a ghairm ann an Lublin air 26 an t-Ògmhios 1569.[15] ‘S e Liublinas an t-ainm ann an Liotuànais. Bha fheadhainn dhe na sgrìobhadairean agus luchd-ealain ath-bheothachadh na Pòlainn a’ fuireach is ag obair ann an Lublin, Sebastian Klonowic[16] agus Jan Kochanowski[17] nam measg. Chaochail esan an seo ann an 1584. Chaidh Àrd Chùirte a chuir air chois ann an Lublin ann an 1578, is e an Taigh-cùirte na b’ àirde a bh’ann an Roinn na Pòlainn Ìosail air fad.[18]
Nochd gluasadan an Ath-leasachaidh ann an Lublin on dàrna leth an 16mh Linn, agus bha coithional mhòr nam Pròstanach Pòlach an làthair sa bhaile ri linn an Ath-leasachaidh.[19] A bharrachd air sin chaidh fear dhe na coimhearsnachd Iùdhach na bu mhò na Pòlainn a stèidheachadh ann an Lublin mun àm sin cuideachd.[20] Bha e na pàirt bheothail beatha a’ bhaile mus do deach iad a chur gu bàs leis na Nàsaich. Chaidh Comhairle Iùdhach Arba Aracot (Sejm na ceithir dùthchannan) a chumail ann an Lublin ann an 1580 and 1764. Chruinnich 70 riochdairean nan kahal ionadail ri chèile,[21] is iad a’ deasbad cìsean is gnothaichean eile a bha cudromach do choimhearsnachdan Iùdhach.[22] Thigeadh oileanaich bho air feadh na Roinn Eòrpa do Lublin is iad a’ gabhail ceum aig an yeshiva, neo colaiste Iùdhach, an seo. Dh’ fhàs an yeshiva a bhith àite deatamach do dh’ ionnsachadh na Talmud is na Kabbalah. Bha an sgoilearachd aige cho cliùiteach gun tugadh "Oxford nan Iùdhach" air Lublin mar fhar-ainm; Fhuair Rosh yeshiva an tiotal reachdadair le còirichean a bha co-ionnan leis an fheadhainn aig na Oilthigh eile anns A’ Phòlainn, tro chead bhon Rìgh ann an 1567.[23]
Bha am baile ann an droch shuidheachadh fad an 17mh Linn air sàilleabh na h-ionnsaighean an tug na Ruiseanaich is na h-Ùcrainianaich airsan ann an 1655 agus ionnsaighean eile nan Suaineach ri linn Cogaidhean a Tuath.[24] Chaidh Lublin fo Iompaireachd na h-Ostair an dèidh an treas roinneadh na Pòlainn ann a 1795,[25] agus an uair sin bha e am broinn Diùcachd Warsaw bho 1809 gu 1815.[26] An dèidh sin bha e fo bhuaidh na Ruise gu ruige 1915. Bha iomadach leasachaidhean ann aig toiseach an 19mh Linn is chaidh ceàrnagan ùra, sràidean agus toglaichean a thogail. Ann an 1877 chaidh stèisean nan trèana agus Rathad-iarainn a thogail gu Warsaw agus Kovel, a bhrosnaich leasachadh gnìomhachail a’ bhaile.[27] Dh’ fhàs àireamh-shluaigh Lublin 28,900 bho 1873 gu 50,150 ann an 1897 (24,000 Iùdhaich nam measg). Thàinig riaghladh na Ruise gu crìoch ann an 1915, nuair a ghabh feachdan na Gearmailte agus na h-Ostair-Ùngair thairis am baile.[28] An dèidh gun do chaill iad an cogadh ann an 1918, chaidh a’ chiad riaghaltas neo-eisimeileachd na Pòlainn an sàs ann an Lublin fad ùine ghoirid. Lean am baile air eadar na cogaidhean is e ga leasachadh fhèin, leis piseach anns an àireamh-sluaigh is chruthachadh companaidhean cudromach, a’ chiad taigh-gnìomhachais plèanaichean na dùthcha nam measg, air an robh Plage is Laśkiewicz.[29] Chaidh sin a chur ann an seilbh na stàite fon ainm LWS, mu dheireadh thall. Chaidh Oilthigh Caitligeach Lublin a stèidheachadh ann an 1918.[30] ‘S e Iùdhaich a bh’ann mu 40% muinntir a’ bhaile.
Bha Lublin fon Riaghaltas Coitcheann an dèidh ionnsaigh Gearmailteach na Pòlainn ann an 1939.[31] Fhuair muinntir a’ bhaile fìor dhroch làimhseachadh bho feachdan na Gearmailte, gu h-àraidh na Iùdhaich. Bha plana aig na Gearmailtich airson am baile a ghearmailteachadh uile gu lèir, is dh’fhàs àireamh-sluaigh Ghearmailteach gu ruige 20-25 %, an taca ri 10-15% ann an 1939. Chaidh làrach co-chruinneachaidh a chur air dòigh do dh’ Iùdhaich faisg air Lublin, mar phàirt a’ Phlana Nisko/Lublin.[32]
‘S e prìomh-àros an Sgeama Reinhardt a bh’ann Lublin,[33] an iomairt na bu chudromaiche a bha aig na Gearmailtich gus Iùdhaich na Pòlainn a mhilleadh uile gu lèir. B’ fheudar do dh’ Iùdhaich a’ bhaile a dhol gu Ghetto Lublin, air a stèidheachadh mu thimcheall Podzamcze.[34] Chaidh a’ mhòr-chuid dhaibh, mu 26,000 de dhaoine, a chur às a’ bhaile gu Champa bàis Bełżec,[35] eadar 17 am Màrt agus 11 an Giblean 1942. Bha an fheadhainn a bha air fhàgail, mu 200, a ghluasad gu ionadan eile ann am Majdanek, campa co-chruinneachaidh air iomall a’ bhaile. Chaidh a’ mhòr-chuid dhaibhse a chur gu bàs aig deireadh a’ chogaidh. Chleachdadh an campa Majdanek, còmhla ri Prìosan a chaidh a chur air dòigh anns a’ chaisteal Lublin, mar ionad-uabhais an aghaidh muinntir neo-Iùdhaich Lublin fhèin is anns an sgìre air fad.[36] An dèidh a’ chogaidh, stèidhich na h-Iùdhaich a bha fhathast beò, is iad air a bhith air fhalaich neo air a theiche chun an Aonaidh Sobhietach, coimhearsnachd bheag dhe Iùdhaich anns a’ bhaile a-rithist.[37] A dh’aindeoin sin, lùghdachadh e gu luath o chionns gun do dh’ fhalbh a’ mhòr-chuid dhaibh chun an Iar neo gu Iosrael fad na bliadhnachan dìreach an dèidh a’ chogaidh. Ghabh an t-Arm Dearg thairis am baile air 24 an t-Iuchar 1944,[38] agus bha e na phrìomh-bhaile eadar-amail Comataidh Shaoradh Nàiseanta na Pòlainn, a bha fo smachd nan Sobhietach, air an stèidhicheadh iad Riaghaltas Pupaid mu dheireadh thall. Chaidh Warsaw ainmeachadh prìomh-bhaile na dùthcha san Fhaoilleach 1945. Lean Lublin air is e a’ fàs tro na bliadhnachan an dèidh a’ chogaidh, an dà chuid farsaingeachd agus àireamh-sluaigh, a bha air a trioblachadh. Stèidheachadh bunait uabhasach làidir taobh saidheans agus sgrùdadh mu thimcheall an Oilthigh ùr Maria Curie-Sklodowska.[39] Chaidh taigh-gnìomhachais mòr càraichean, air an robh FSC, a chuir air dòigh anns a’ bhaile cuideachd.
Anns An t-Iuchar 1980, ‘s e na luchd-obrach ann an Lublin agus faisg air làimhe ann an Świdnik a thoisich a' chiad stailcean mòra an aghaidh nanùghdarrasan Comunnach, is nochd an gluasad Dìlseachd (Pòlais: Solidarność).[40] Ghabh a’ chiad stailc àite air 8 an t-Iuchar anns an taigh-gnìomhachais WSK ann an Świdnik. Sgaoil e gu taighean-gnìomhachais eile ann an Lublin is an sgìre mu thimcheall. Chuir sin stad air lìonra nan trèanaichean is rathaidean a’ bhaile.[41] Mu dheireadh thall, bha 150 taighean-gnìomhachais far an robh 50,000 ag obair na lùib. Chleachd iad innleachdan anabarrach: dh’ fhuirich iad am broinn nan taighean-gnìomhaschais aca, an àite a bhith a’ togail fianais anns an sràidean far am biodh e cho furasta dha na h-ùghdarrasan ainneart a chleachdadh nan aghaidh. Dh’iarr iad piseach anns an t-suidheachadh eaconamach aca.[42] Bha iarrtasan poiliteagach aca cuideachd, mar eisimpleir: taghaidhean ùra airson ceannardan na h-aonaidhean-ciùird, crìoch do phribhleidean ceannardan a’ Phàirtidh Chomannach, agus lùghdachadh biurocrasaidh nan anns na taighean-gnìomhaschais.
Mhair na stailcean sin fad cola-deug. Chaidh aig na h-ùghdarrasan Comannach air crìoch sìtheil a chur orra mu dheireadh thall, gu h-àraidh tro a bhith a bhuileachadh lasachaidhean eaconamach dhan luchd-obrach. A dh’aindeoin sin, chruthaich na stailcean Lublin momentum is thoisich stailcean eile an ceann greis anns an sgìre mu thimcheall Gdańsk, anns An Lùnasdal 1980.[43] Chleachd an luchd-obrach an siud an aon sheòrsa dhe innleachdan mar a chleachdadh ann an Lublin dìreach mìos ro làimhe, agus an turas sin b’ fheudar dha na h-ùghdarrasan Comannach a ghabhail ri iarrtasan na luchd-stailc, is le sin chuir iad aonadh-ciùird neo-eisimeileach air dòigh, air an robh Solidarność.[44]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Albert Kitmacher (1920 – 2000)
- Wincenty Pol (1807 – 1872)
- Yitzak Sadeh (1890 – 1952)
- Henryk Wieniawski (1835 – 1880)
Bailtean-cèile[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ IIASA
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Amadeus
- ↑ Jewish Virtual Library
- ↑ Dzielnice Lublina
- ↑ Pro Profs
- ↑ Study in Poland
- ↑ Lublin
- ↑ Zamek Lubelskie
- ↑ Lublin Pamięć Miejsca
- ↑ Samorząd Miasta Lublin
- ↑ Gazeta
- ↑ Staropolska
- ↑ Kochanowski
- ↑ Zamek Lubelski
- ↑ Socinian
- ↑ Vie Juive
- ↑ Jewish Family History
- ↑ Jüdisches Leben
- ↑ Jewish Virtual Library
- ↑ Sztetl
- ↑ Study in Poland
- ↑ Poland
- ↑ Magiczny Lublin
- ↑ Popkowice
- ↑ Samoloty
- ↑ Teatr NN
- ↑ Jewish Virtual Library
- ↑ Yad Vashem
- ↑ Jewish Gen
- ↑ Kritury
- ↑ Vie Juive
- ↑ Majdanek
- ↑ Kirkuty
- ↑ United States Holocaust Memorial Museum
- ↑ Uniwersytet Lubelski
- ↑ Solidarność
- ↑ Polskie Radio
- ↑ Teatr NN
- ↑ Polskie Radio
- ↑ Gazeta
- ↑ Sister Cities International
- ↑ TwinCities Nederland
- ↑ SisterCities


text:
- TIOTAL
- Meanbh rathad-iarainn, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_MACLEAN_INVERNESS_06
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Clare Maclean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Clare Nic IllEthain
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29264
- KEYWORDS
- meanbh rathaidean-iarainn
meanbh-rèilean
drochaidean
drochaidean coise
pàircichean
Tha Rathad-iarainn Eileanan Nis stèidhichte ann am Pàirc a' Chonaisg ann an Inbhir Nis. Chaidh a thogail an toiseach ann an 1983. Chaidh atharrachadh ann an 1989 gus an drochaid iarainn a chithear an seo a chur ris an loidhne. Tha an drochaid seo, a chaidh a thogail anns na 1830an, 140 troigh a dh'fhaide agus bha i uair na drochaid-coise tarsainn na h-aibhne.


text:
- TIOTAL
- Taigh a' Bhaile Inbhir Nis - Dathan Rèiseamaid 1
- EXTERNAL ID
- AB_INVTOWNHOUSE07_22
- ÀITE
- Inbhir Nis
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 397
- KEYWORDS
- Taigh a' Bhaile Inbhir Nis
flagaichean
brataichean
rèiseamaidean
dathan
Gàidheil
Gunnairean
Suaraich
Camshronaich na Banrigh
Gòrdanaich
Rionnag Bhurma
Làmhachas Rìoghail
caismeachdan
Pròbhaistean
Ailean Sellar
Morair Leifteanantan
Tha na dathan seo crochte sa Phrìomh Thalla ann an Taigh a' Bhaile Inbhir Nis. Is iad, bho chlì gu deas, bratach rèiseamaideach nan Gàidheal, bratach Meur Inbhir Nis de Chomann nan Old Contemptibles, bratach Meur Siorrachdan na Gàidhealtachd de Chomann Rionnag Bhurma agus bratach nan Gunnairean Gàidhealach.
Chaidh na Gàidheil a chur air bhonn air an t-17mh Sultain 1994 an dèidh amalachadh Camshronaich na Banrigh agus na Gòrdanaich. Bha a' bhratach seo air a cabar os cionn àite-còmhnaidh na rèiseamaid fhad 's a bha iad air chuairt ann an Èirinn a Tuath ann an 1998. Is e rèiseamaid ionadail a th' anns na Gàidheil a bhios a' togail à Ceann a Tuath agus an Ear-thuath na h-Alba. Tha an taigh-tasgaidh rèiseamaideach stèidhichte aig Gearastan Dheòrsa, an ear air Inbhir Nis.
B' e Old Contemptibles an t-ainm a chaidh a thoirt dha seann shaighdearan an airm stèidhte a bha a' sabaid sa Chiad Chogadh Mhòr agus a choisinn Rionnag Mons airson seirbheis anns an Fhraing agus sa Bheilg eadar 5mh Lùnastal agus 22ra Samhain 1914. Thug an Kaiser Uilleam iomradh air Feachdan Bhreatainn a' tighinn chun na crìch an iar mar 'arm beag suarach', agus às an sin thàinig an t-ainm Na Contemptibles. B' e sin far-ainm a bha na fir toilichte gabhail ris. Chaidh bratach Meur Inbhir Nis de Chomann nan Old Contemptibles a thoirt dha Borgh Rìoghail Inbhir Nis air 4mh Cèitean 1953 airson tèarainteachd.
Bha buill de Chomann Rionnag Bhurma a' sabaid an aghaidh nan Iapanach bho 1941-45. Chaidh bratach Meur Siorrachdan na Gàidhealtachd de Chomann Rionnag Bhurma a choisrigeadh air 29mh Giblean 1962. Air 20mh Lùnastal 2002 chaidh a' bhratach a thasgadh ann an Taigh a' Bhaile.
Tha an 19mh Rèiseamaid den Làmhachas Rìoghail, na Gunnairean Gàidhealach, gu h-àbhaisteach air an togail às a' Ghàidhealtachd 's às na h-Eileanan. Chaidh a' bhratach seo a chur thairis air stèidhean ghunnachan na rèiseamaid a chaidh a chleachdadh ann am Malpolje, Mount Igam aig àm Chogadh Bhosnia. Rè na h-ama sin loisg an rèiseamaid 487 cuairtean de chonnadh làmhaich air Arm Searbaich Bhosnia a bha mu thimcheall baile mòr Sarejvo. Mar thoradh air a' ghnìomh seo chaidh an t-sèist a thogail agus mu dheireadh thall chaidh aontachadh ri cùmhnant sìth. Fhuair na Gunnairean Gàidhealach Saorsa Baile Inbhir Nis air 10mh Màrt 1999. Rinn an rèiseamaid caismeachd tron bhaile agus chaidh an nochdadh urraim a ghabhail leis a' Phròbhaist Ailean Sellar, Am Marasgal Raoin an Ridire Vincent agus Morair Leifteanant Inbhir Nis, An Ridire Gray à Cunndainn


text:
31 an Dùbhlachd
'S e 31 an Dùbhlachd an 365mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (366mh ann am bliadhna-leum). 'S e sin an latha mu dheireadh dhen bhliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1992 - Chaidh an t-Seic-Slòbhac a sgaradh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1491 - Jacques Cartier, fear-malairt Frangach (ch. 1557)
- 1937 - Avram Hershko, ann an Karcag. Bith-eòlaiche à Iosrael.
- 1941 - Alex MacFhearghais, manaidsear Manchester United.
- 1954 - Ailig Salmond, neach poileataigs Albannach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1691 - Raibeart Ó Baoghail, ann an Lunnainn. Nàdar-fheallsanaiche.
- 2004 - Gérard Debreu, eaconamaiche às an Fhraing.


text:
Cantàbria
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Cantàbria (IPA: kan'taBɾja). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha. 'S e Santander a th'ann prìomh-bhaile na roinne agus tha port-adhair ann siud cuideachd.[1] Tha Cantàbria aon-roinneil. 'S e Cantabria an 15mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 5,321 cilemeatair ceàrnagach, 1.27% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 591,886 duine de shluagh ann,[2] le dluths aig àireamh 111.2 duine gach km². ‘S e dìreach Spàinntis a tha ga bruidhinn ann an Cantabria. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Parlamento de Cantabria. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Righlaidh aige.[3] Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha an Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm.[4]
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir. Anns an Spàinn tha mòran dhen bheachd - Joaquín González Echegaray nam measg[5] - gur ann à Kanto (Gàidhlig: clach) agus an t-iar-leaschanabr ann an t-seann cheiltis a th’ ann an t-aimn. Bheireadh sin Carraig dhuinn sa Ghàidhlig.[6] Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Canto (Gàidhlig: iomall)[7] leis gu bheil an sgìre faisg air a' mhuir. Bha àite eile ann am Breatainn air an robh Cantium. 'S ann à Ceiltis a tha mòran nan àinmean-àite san sgìre.[8]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Chantàbria, ann an ceann a tuath na roinne a-muigh Bizkaia. 'S e Valle de Villaverde an t-ainm a tha air.[9] Tha e na aite fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadar an iadhtag sin agus an còrr dhen roinn. Chan eil ach 336 duine a' fuireach ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Verdenorte
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Parlamento de Cantabria
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ González Echegaray, Joaquín (1993). Editorial Estudio, ed. Los Cántabros, Santander, ISBN 84-87934-23-4.
- ↑ Tovar, Cantabria prerromana, 18; J.M. Solana Sáinz, Los cántabros y la ciudad de Iuliobriga, Santander, 1981
- ↑ D.E. Evans, “Some Celtic forms in cant-”, Bulletin of the Board of Celtic Studies 27, 197678, 243-245; A.L.F. Rivet and C. Smith, The place names of Roman Britain, Lunnainn, 1979, 298299.
- ↑ Linguistic Strata in Ancient Cantabria: The Evidence of Toponyms, CURCHIN L. A., University of Waterloo, Canada
- ↑ Cantarbria 102 Municipios
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
22 an Dàmhair
'S e 22 an Dàmhair an 295mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (296mh ann am bliadhna-leum). Tha 70 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2010 - Chaidh an HMS Astute air grunnd aig Caol Acain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1870 - Ivan Bunin, ann am Voronezh . Sgrìobhadair às an Ruis.
- 1919 - Doris Lessing, sgrìobhadair à Sasainn.
- 1938 - Christopher Lloyd, cleasaiche à Stamford sna Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 741 - Charles Martel (rug. 688), major domus na Fraincean.
- 1729 - Anna Maria Ehrenstrahl, ann an Stockholm. Neach-ealain às an t-Suain.
- 1928 - Andrew Fisher ann an Lunnainn, prìomh-mhinistear Astràilia.


text:
- TIOTAL
- Ceithir Mnathan-uasal Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- KIGHF_HF_11_25_001
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- neo-aithnichte
- SIORRACHD/PARRAIST
- NEO-AITHNICHTE
- LINN
- c1900
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 42573
- KEYWORDS
- Moireach
dreasaichean
sgiortaichean
muinichillean
fasan
Tha ceithir manthan-uasal nan seasamh an seo airson dealbh camara. Tha e air a mholadh gur ann às an Eilean Sgitheanach a tha iad ach chan eil seo air a dhearbhadh. Tha an stoidhle aodaich a' moladh gun deach an dealbh a thogail mu 1900. Bhuinneadh an aodach-cuim air fhiotadh le colair àrd agus muinchillean a tha a' fàs gun math cumhang agus air am fiotadh fon uilinn, don linn seo. Tha na sgiotaichean le aghaidh chòmhnard le pleataichean chun an taobh agus chun a' chùil as aonais an tomad aodaich a bh' ann anns na deicheadan roimhe.


text:
- TIOTAL
- Sgoil Easbaig Eden, Inbhir Nis c1903
- EXTERNAL ID
- PC_DMACKINTOSH_001
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- c.1903
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Duncan MacKintosh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22302
- KEYWORDS
- Sgoil Easbaig Eden
bun-sgoil
sgoil
Bun-sgoil Easbaig Eden
eaglais easbaigeach Inbhir Nis
Pròbhaist MacAoidh
1903
Dealbh camara a chaidh a thogail ann an 1903 de sgoilearan agus tidsearan bho Bhun-sgoil Easbaig Eden, suidhichte aig 73 Sràid an Rìgh, Inbhir Nis. 'S e am Pròbhaist MacAoidh san àm ri teachd a th' anns a' bhalach san t-sreath aghaidh, san treasamh àite bho chlì.
'S e sgoil Easbaigeach a th' ann am Bun-sgoil Easbaig Eden agus 's ann le Cathair Eaglais an Naomh Anndra ann an Inbhir Nis a tha an togalach. Tha an sgoil a' tabhann cuspairean riaghailteach agus curraicealam de dh'eòlas creieimh, le tarraing sònraichte air cleachaidhean agus creideamhan an Eaglais Easbaigeach.


text:
- TIOTAL
- Inbhir Nis agus am Fearann mun cuairt air san t-16mh Linn
- EXTERNAL ID
- QZP40_941_21_003
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 16mh linn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31373
- KEYWORDS
- mapaichean
Tha am mapa seo on t-siathamh linn deug a' sealltainn baile Inbhir Nis fhèin agus am fearann aig a' bhaile. Tha diofar ainm Beurla meadhan-linnteach air a chleachdadh, nam measg 'The Seyfield, The Merkynche; Balnafare, The Machrie, Hilltoun, agus The Inchis'.
Tha am map seo o 'Life in Inverness in the Sixteenth Century' le William Mackay (1911).


text:
Rhiannon Tinsley
Neach-clàraidh Acadaimigeach
MSc
Tha an obair aig Rhiannon a’ gabhail a-steach leasachadh agus stiùireadh bun-structar acadaimigeach an oilthigh gus am bi frèamaichean agus siostaman càileachd agus riaghlaidh soilleir ann a dhèanamh cinnteach inbhean ar t-solarachaidh acadaimigich. Bidh i a’ dèanamh cinnteach gu bheilear a’ coinneachadh ri riatanasan airson aithris acadaimigeach agus càileachd a-staigh is a-muigh, agus bidh i ag obair le co-obraichean gus poileasaidh acadaimigeach a chruthachadh agus a ghnìomhachadh. Bidh i a’ stiùireadh sgioba nan dàmhan agus nan inbhean acadaimigeach taobh a-staigh na buidhne-stiùiridh acadaimigich, a’ leasachadh bun-structair agus phroiseasan nan dàmhan agus lìonraidhean chuspairean gus dèanamh cinnteach gu bheil iad ag obrachadh gu h-èifeachdach. Bidh Rhiannon cuideachd a’ comhairleachadh air agus a’ stiùireadh phròiseasan airson measadh chunnartan a thaobh com-pàirteachasan co-obrachail fo sgèith comataidh stiùiridh nan com-pàirteachasan a-muigh.
Ballrachd ann an comataidhean air an taobh a-muigh agus dreuchdan cudromach eile:
- Foram càileachd an teagaisg aig Oilthighean Alba
- Neach-sgrùdaidh institiudan aig Buidheann Barrantais na Càileachd
- Neach-sgrùdaidh airson ath-bhreithneachaidhean institiudan aig Buidheann Barrantais na Càileachd
Fios conaltraidh:
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Oifis Stiùiridh
Slighe Nis
Inbhir Nis
IV3 5SQ
Fòn: +44 (0)1463 279224
Post-d: rhiannon.tinsley@uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Channerie, Ville du Comte de Ross (A' Chananich, baile ann an Siorrachd Rois)
- EXTERNAL ID
- PC_STAND_CATH_53
- ÀITE
- A' Chananaich / Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- LINN
- 1690an
- CRUTHADAIR
- unknown
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30049
- KEYWORDS
- bailtean Linne Mhoireibh
tobhtaichean eaglaisean
tobhtaichean eachdraidheil
Tha coltas gun deach an sealladh seo a thogail on talamh nas àirde an taobh an iar-thuath air baile na Cananaich (no Cananaich nan Clag, mar a bh' oirre uaireigin), no Fortrose, mar a th' oirre ann am Beurla an-diugh. Taobh thall Linne Mhoireibh chithear Àird nan Saor (no Baile nan Caimbeulaich no 's dòcha na Cam-beul, o choltas na linne an siud, ainm eile a bh' air a' bhaile o mheadhan na 17mh linn). Chan eil fhios co às a thàinig an dà ghràbhaladh seo, ach tha na dhà dhiubh air an stèidheachadh air sealladh air a tharraing le John Slezer airson Theatrum Scotiae, foillsichte o 1693.
Tha a' Chananaich ('s cinnteach gu robh Port nan Ros air uaireigin a thug dha an t-ainm Fortrose) agus Ros Mhaircnidh nan laighe gach taobh de ros a tha a' putadh a-mach on Eilean Dubh air taobh a tuath Linne Mhoireibh, na tha air fhàgail de mhorghan no 'moraine' air a chur sìos aig an àm a leagh còmhdach na deighe aig deireadh Linn na Deighe.
On bhliadhna 1124 bha Ros Mhaircnidh na chathair aig Easbaigean Rois (agus bha Cromba san Sgìre-easbaig aca). Chaidh cathair an easbaig a ghluasad a-rithist don Chananaich faisg air làimh far an deach crìoch a chur air a' chathair-eaglais ann an 1485. Chaidh an dà bhaile a dhèanamh nam Borghan Rìoghail ann an 1590. 'S e 'cananaich' àite-fuirich nan Canan/ Canon a bha an lùib na Cathair-eaglais agus a bhiodh a' stiùireadh nan seirbheisean làitheil san eaglais.
Ann am meadhan na 17mh linn chreach feachdan Chrombail Cathair-eaglais na Cananaich airson clachan a chuireadh iad san daingnich a bha iad a' togail ann an Inbhir Nis. Ach fhathast nan seasamh tha an trannsa bhoghaichte a deas, le tùr nan clag, agus taigh caibeil fa leth (air a chleachdadh na thaigh-cìse aig a' Chananaich às dèidh an Ath Leasachaidh). Tha na tobhtaichean seo, ged nach eil iad ro mhòr, a' sealltainn cho bòidheach 's a bha ailtireachd na h-eaglais agus tha iad an-diugh fo chùram Alba Eachdraidheil.
Sa 14mh linn bha aiseag a' siubhal thar Linne Mhoireibh o Rubha na Cananaich gu Àird nan Saor. Bhiodh taistealaich, nam measg Seumas IV, a' dol air an aiseag air an rathad gu Ionad Coisrigte an Naoimh Dubhthaich sa bhaile aige, Baile Dhubhthaich. Ann an 1894 chaidh a' Chananaich a cheangal don Bhlàr Dhubh le rèile meurach, ga fhàgail nas fhasa a ruighinn. Ach ro dheireadh nan 1960an bha an dà chuid, an t-aiseag agus an rèile, air an togail air falbh. A dh'aindeoin sin, chùm baile nan Cananaich air a' fàs ann am meud, gu h-àraid an dèidh dhaibh Drochaid Cheasaig fhosgladh ann an 1982.


text:
- TIOTAL
- isdean Mac a' Mhuillear (1802-56), eòlaiche-chreagan agus sgrìobhaiche Albannach
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_222
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11294
- KEYWORDS
- Cromba
creag-eòlas
Ùisdean Mac a' Mhuillear (1802-56), eòlaiche-chreagan agus sgrìobhaiche Albannach. Thug Mac a' Mhuillear, a rugadh an Crombaidh ann an 1802, a-mach a chiùird mar chlachair. Chaidh e air adhart gu bhith na sgrìobhaiche agus na neach naidheachd ainmeil, a' ceangal a chreideimh agus togradh mòr airson eòlas-chreagan agus beul-aithris. Fhuair e eòlas math air creagan bho bhith a' cur seachad bliadhnaichean òige a' siùbhal dùthaich agus chladaichean Rois an Ear. Bha obair Mhic a' Mhuilleir a' còrdadh ri eòlaichean eile an ama agus ri sgrìobhaichean mar Darwin agus Huxley, Dickens agus Ruskin. Thàinig a bheatha, a bha an ìre mhath goirid, gu crìch ann an 1856 nuair a bhathar an dùil gun do chuir e às dha fhèin
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Lorg Còlbrann
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Lorg Còlbrann[1] (Beurla: Cockburnspath). Tha e suidhichte faisg air a' Chuan a Tuath eadar Bearaig is Dùn Èideann. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba.
'S e seo na co-chomharran aige: 55° 56′ 0″ Tuath agus 22° 22′ 0″ Iar.
Tha port mara ann an Cove, baile beag faisg air Cockburnspath.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 771 712
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen


text:
4 am Màrt
'S e 4 am Màrt an 63mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (64mh ann am bliadhna-leum). Tha 302 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1386 - Chaidh Jogaila a chrùnadh ann an Kraków.
- 1791 - Tha Vermont air a bhith na stàit.
- 1845 - Thòisich James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1853 - Thòisich Franklin Pierce mar 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1913 - Thòisich Woodrow Wilson mar 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1394 - Eanraig am Maraiche, rannsaichear mara as a' Phortagail.
- 1973 - Pàdraig Harvie, neach-poileataigs Albannach.
- 1904 - Carlos Vieco Ortiz, ceòladair à Coloimbia.
- 1968 - Christina McKelvie, neach-poileataigs à Alba.


text:
- TIOTAL
- Dealbh de Chaisteal Ghirnigoe (1648)
- EXTERNAL ID
- AB_WICK_ART_43
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 1648
- LINN
- 1640an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 569
- KEYWORDS
- dealbhan seallaidhean-tìre
Tha an dealbh de Chaisteal Ghoirneag-Geòdh (1648) ann an leabharlann Charnegie an Inbhir Ùige.
Bhathar a' creidsinn gun do thog Iarlan Ghallaibh dà chaisteal an seo: fear sa 15mh linn agus fear eile aig toiseach an t-17mh linn. Is e 'Caisteal Goirneag-Geòdh'' a bh' air a' phrìomh structar agus b' e 'Caisteal Mhic na Ceàrdaich' a bh' air an togalach eile. Bhathar den bheachd gun deach an dà chuid a sgrios le gunnaichean-mòra ann an ionnsaigh ann an 1690.
A dh'aindeoin seo, tha rannsachadh FAS air dearbhadh nach robh ach aon chaisteal ann riamh. Chaidh tòiseachadh air an caisteal a thogail cho tràth ri deireadh an 14mh linn agus bhathar air cur ris an togalach thar nam bliadhnaichean. Thogadh am pàirt mu dheireadh dhen chaisteal san t-17mh linn.
Ann an 1606, fhuair Iarla Ghallaibh Achd Pàrlamaid gus ainm a' chaisteil atharrachadh bho Chaiseal Goirneag-Geòdh gu Caisteal Mhic na Ceàrdaich ach bhiodh daoine fhathast a' cleachdadh an dà ainm. 'S ann mar thoradh air seo a bha mì-thuigse ann agus gun robhar den bheachd gun robh dà chaisteal ann.
Caisteal Mhic na Ceàrdaich Giornaigeò air fhosgladh don mhòr-shluagh an 1mh Lùnastail 2010 an dèidh pròiseict ath-thogail a sheas deich bliadhna, a' cosg £700,000. Tha dà earrann eile air am planadh a nì an togalach na phrìomh tharraing turasachd.


text:
25 an Cèitean
'S e 25 an Cèitean an 145mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (146mh ann am bliadhna-leum). Tha 220 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1521 - Chaidh Màrtainn Lùtair a dhèanamh fògrach le Teàrlach V, Iompaire Naomh Ròmanach ann an fuagradh Worms.
- 1967 - Bhuannaich Celtic Cupa na Roinn Eòrpa.
- 1977 - Thoisich a' chiad fhilm Star Wars (Prògram IV: Dòchas Ur) le George Lucas anns na taighean-dhealbh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1713 - Iain Stiubhart, 3mh Iarla Bhoid. Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1762 gu 1763.
- 1865 - Pieter Zeeman, fiosagaiche às na Tìrean Ìsle.
- 1939 - Dixie Virginia Carter, ann an Tennessee. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1941 - Vladimir Voronin, ann an Corjova. Fear-poileataigs à Moldàibhia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1871 - Louis Charles Delescluze, ann an Paris. Fear-poileataigs, fear-aithris agus rèabhlaideach às an Fhraing.
- 2001 - Harold Ridley, sùil-lighiche Shasannach.


text:
12 an Dàmhair
'S e 12 an Dàmhair an 285mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (286mh ann am bliadhna-leum). Tha 80 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1582 – Cha robh 12 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
- 1823 - Bha Charles Macintosh, ceimigear agus innleachdair à Glaschu, a' reic a chiad còta-froise.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1537 - Eideard VI Rìgh Shasainn.
- 1865 - Arthur Harden ann am Manchester. Ceimigear à Sasainn.
- 1866 - Ramsaigh MacDhòmhnaill, prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- 1875 - Aleister Crowley, buidseachd, draoidh, bàrd, peantair agus nobhailiche à Sasainn.
- 1896 - Eugenio Montale, ann an Genova. Bàrd às an Eadailt.
- 1909 - Carl Borgstrøm, ann an Oslo. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
- 1950 - Eric Maskin, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1924 - Anatole France, ann an Tours. Sgrìobhadair às an Fhraing.
- 2003 - Johnny Cash, seinneadair Aimeireaganach.
- 2011 - Dennis Ritchie, eòlaiche-choimpiutaireachd às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Ann an Gleann Sligeachain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2564
- ÀITE
- Sligeachan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34468
- KEYWORDS
- beanntan
Sgùrr nan Gillean
Gleann Sligeachain
Tha Gleann Shligeachan a' ruith airson faisg air ochd mìle bho Shligeachan gu Loch Scàbhaig, a' cruthachadh crìoch nàdarra eadar An Cuiltheann Dearg is Dubh. Tha am frìth-rathad a tha air a mhòr chleachdadh gad thoirt tarsainn talamh garbh iomallach, agus a' dèanamh slighe mhath gus na beanntan fhaicinn gun a bhith gan dìreadh. Tha an dealbh seo a' sealltainn crodh ag ionaltradh air na leòidean as ìsle, agus mullach nochdte Sgùrr nan Gillean le sneachd deireannach an earraich fhathast ri fhaicinn air na mullaich air a' chùl


text:
1874
MDCCCLXXIV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an t-Iuchar - Chaidh an stèisean ann an Goillspidh fhosgladh.
- Ràinig rathad-iarainn na Gàidhealtachd Inbhir Theòrsa; an ionad rathad-iarainn a bu tuathail ann an Alba.
- Lorg Lars Fredrik Nilson scandium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 am Faoilleach - Somerset Maugham, ann am Paris. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 15 an Giblean - Johannes Stark, fiosagaiche às a' Ghearmailt
- 26 an Dàmhair - Martin Lowry, ceimigear Sasannach.
- 30 an t-Samhain - Winston Churchill, Prìomh-mhinistear Bhreatainn (bàs. 1965)


text:
Seamill
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann an Seamill. Tha e faisg air Cille Bhrìghde an Iar agus mu 5 mìltean air àird a tuath Àird Rosain. Tha An Leargaidh Ghallda mu 8 mìltean tuath air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 41′ 0″ Tuath agus 4° 52′ 0″ Iar.
Còmhla ri Cille Bhrìghde an Iar agus Port na Coise bha 4,393 duine a' fuireach an seo ann an 2001. [1]
Thàinig ainm a' bhaile an-dèidh “Sea Mill”, an togalach as sine a tha anns a' bhaile. Tha an t-ainm a' nochadh a' chiad turas ann an "Johannes Blaeu's Atlas of Scotland", foillsichte ann an 1654.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 198 470


text:
- TIOTAL
- Rathad na h-Eaglaise, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00022_AT
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11744
- KEYWORDS
- Eaglais na h-Alba
Caol Loch Aillse
eaglais
Port an t-Sròim
Chaidh Eaglais na h-Alba, san dealbh seo air mullach an leothaid air Rathad na Eaglaise ann an Caol Loch Aillse, a thogail mar Eaglaise Misean agus chaidh a fosgladh gu foirmeil air 25 An t-Iuchar 1901. B' e leudachadh an rèile às A'Chaol gu Port an t-Sròim a dh'adhbhraich gun deach a togail, oir bha muinntir an àite a' faicinn gum biodh àrdachadh ann an àireamh-sluaigh a' bhaile a chruthaicheadh ceann-uidhe rèile. Tha cunntas Pàipear-naidheachd aig an àm a' toirt tuarisgeul air an eaglais mar 'severely Gothic design, seated for 180 worshippers, faultless and extremely tasteful in every respect'. Bha ministear Paraiste Loch Aillse an urra ri Adhradh, ach bha e air a chuideachadh le sreath de mhiseanaraidhean gu 1939, agus an àite mansa a thogail sa chiad dol a-mach, bha am miseanaraidh a' gabhail taigh air mhàl sa bhaile gus an deach Taigh Misean a thogail ann an 19228. Air ainmeachadh 'Ardrae', tha e suidhichte air taobh eile an rathaid bhon eaglais, agus bha e air a chleachdadh mar mhansa gu 1956 gus an deach taigh air a bheil 'New Lebanon' a cheannach airson an adhbhar seo. Chaidh am bheastraidh a chur ri taobh dheas na h-eaglaise ann an 1915 aig cosgais dà cheud seasgad 's a sia niotaichean, ochd-deug tastan agus sgillinn.
'S e 'Kingille' a th' air an taigh a tha air taobh chlì na h-eaglaise agus chaidh a thogail dha Mgr MacRath, aon de thriùir bhràithrean a thog taighean san sgìre. Bha Donnchadh Mac a' Phearsain, Cungaidhear A' Chaoil, a thog an dealbh seo cuideachd a' fuireach air Rathad na h-Eaglaise air an làimh dheis faisg air mullach a' chnuic. Tha an Eaglais Shaor Chlèireach suidhichte air an làimh dheis air cùlaibh nan craobh


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.x.uii., alias .dcccc.xuiii.
Mael Ioin princeps & episcopus Roiss Cree, Eicnech princeps Arann Airthir.
p.368
Dainel Cluana Coirpthe, sencha amhra, in pace dormiuit.
Muirenn ingin Suairt, abatisa Cille Daro, quieuit.
Gaill Locha Da Caech do dergiu Erenn, .i. Ragnall rí Dubgall, & na da iarla, .i. Ottir & Graggabai & sagaith dóoib iar sin co firu Alban. Fir Alban dono ara cenn-somh co comairnechtar for bru Tine la Saxanu Tuaiscirt. Do-gensat in genti cethrai catha dibh, .i. cath la Gothbrith ua n-Imair; cath lasna da iarla; cath lasna h-óc-tigerna. Cath dano la Raghnall i n-eroloch nad-acadur fir Alban. Roinis re feraibh Alban forsna tri catha ad-conncadur co rolsat ár n-dimar dina genntibh im Ottir & im Graggabai. Raghnall dono do-fuabairt iar suidhiu i l-lorg fer n-Alban coro la ar dibh acht nad-farcbath ri na mor-móer di suidibh. Nox prelium dirimit.
Eithilfleith, famosissima regina Saxonum, moritur.
Cocadh iter Niall m. Aedho, ri Temhrach, & Sitriuc h. n-Imair
Mael Mithid m. Flannacain, ri Cnoghbhai, do dul co genti fri cosnum Tuaiscirt Bregh a muin gente, quod ei nihil contulit.


text:
- TIOTAL
- LMS 14757 air thoiseach air loco clas 'Ben' air trèana a' dol tro ghearradh ann an creag
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_626
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28598
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14757 air thoiseach air loco clas 'Ben' air trèana a' dol tro ghearradh ann an creag. Thathas fhathast ris an àite aithneacadh,
B' e ball den chlas 'River' de locomotaibh 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14757. Chaidh a togail ann an 1915 agus a h-àireamhachadh HR 71 Cha b' fhada gus an robh e follaiseach gun robh na locomotaibhean sin ro throm airson a' chuid mhòr de na drochaidean agus na loidhnichean air lìonra na Gàidhealtachd agus chaidh an reic ri Rèile Chaledonia. B' e CR 939 a bha air an locomotaibh seo. An dèidh a' bhuidhneachaidh neartaich an LMS a' phrìomh loidhne eadar Peairt agus Inbhir Nis agus mar sin chunnaic na 'Rivers' obair air rèilichean na Gàidhealtachd. Chaidh 14757 a thoirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1936.


text:
- TIOTAL
- Dealbh den chromag tarraing coitcheann air carbadan HR
- EXTERNAL ID
- GB232_D501_36_002
- ÀITE
- N/A
- DEIT
- 1 An t-Ògmhios 1929
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8158
- KEYWORDS
- rèilichean
stoc gluasadach
Tha an dealbh eiinseanair seo a' sealltainn an t-òrdachadh agus an dèanamh air cromag tarraing coitcheann air carbadan a' cleachdadh earrann na Gàidhealtachd de Rèile Lunnainn, Meadhan-thìre, agus Alba. Chaidh am plana a dhèanamh ann an ionad St Rollox a' chompanaidh ann an Glaschu agus 's e 1 An t-Ògmhios 1929 an ceann-latha a th' air.
'S e pàirt den uidheam airson a bhith a' ceangail carbadan agus cairtean ri chèile a th' ann an cromagan tarraing.


text:
- TIOTAL
- Postairean a' comharrachadh 200 bliadhna air taobh a-muigh Cafaidh a' Bhràighe, Sràidna Tràghad
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0358
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1988
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40237
- KEYWORDS
- Ulapul
200 bliadhna
Comann Iasgaich Bhreatainn
Sràid na Tràghad cladh Shràid na Muilne
A' bhratach agus an t-sròlach a bha a' cur fàilte air luchd-tadhail a dh'Ullapul rè comharrachadh 200 bliadhna ann an Ullapul, a' comharrachadh 200 bliadhna bho chaidh Ullapul a stèidheachadh le Comann Iasgairean Bhreatainn ann an 1788.
Bha am baile na phàirt den sgeama mhòr a chuir Comann Iasgaich Bhreatainn air chois gus taic agus brosnachadh a thoirt do bhàtaichean-iasgaich na h-Alba airason iasgach an sgadain a-mach bho oirthir na h-Alba an àite nan Dùitsich agus nàiseanan cèin eile. Chaidh an Talla a thogail bho thùs mar a' chiad sgoil a dh'aona ghnothaich airson an adhbhair sin ann an Ullapul
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Tha frith-rathaidean cho furasd fhalbh iomadh uair ri rathad-mór an righ, agus a cheart cho pailt an seallaidhean gasda.
Treoraichidh iad sinn gu ionadan bòidheach – gu lochain shàmhach, sràithean gorma, feurach agus sléibhtean àrda, donn-riabhach. Do’n fhear-choise tha’m frith-rathad anabarrach socair an coimeas ris an rathad-mhór. Chan eil e cho teth air na buinn no cho searbh air na brògan; agus, cho fad ’s nach eil e bog le uisge, chan iarrar roghainn air an àm samhraidh. Air a shon sin, cha chòir a ghabhail gun fhios ceana tha e dol. Their cuid gu’m faodar dol taobh ’sam bith cho fad ’sa sheachnar coilltean maiseach agus fearainn-àitich. Chan eil so uile gu léir ceart, a chionn tha àmannan agus ionadan anns nach eil e cothromach no iomchuidh siubhail air ais is air adhart gun chead, gun chomhairle. Tha caoirich ri sheachnadh an uair a bhiodhar ’gan trusadh, agus féidh ri chumail gun bhuaireas air na làithnean ainneamh ’sam bith luchd an t-seilg a’ dol am mach. Cha chòir coire dheanamh gun aobhar do ghnothaichean dhaoine eile, agus, ma’s miann leinn sìth a mhealtainn, giulainidh sinn sinn féin cho sìtheil ’s a’s urrainn dhuinn an uair a chuireas sinn ar cas air frith-rathad. Tha luchd-dìridh nam beann a’ fàs lìonmhor, agus is ion dòchas a bhi nach cuir iad tuillidh dragh na ruigeas iad a leas air tuathanaich no luchd-seilg. M’a dhùnar am mach iad is e an coire féin a bhios ann.


text:
- TITLE
- Ceolas Student Interview (Gaelic 14 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_14_GD
- PLACENAME
- Daliburgh
- DISTRICT
- South Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: South Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2891
- KEYWORDS
- education
Ruairidh MacIlleathain is a well-known Gaelic broadcaster with a particular interest in Gaelic learners. He is attending Ceolas for the first time. He talks about the quality of the instruction in his chosen subjects, and assesses the value of the school for learners of Gaelic.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
Is mise Ruairidh MacIllEathain, agus tha mi an sàs gu mòr ann an obair a thaobh ionnsachadh na Gàidhlig, is a' frithealadh luchd-ionnsachaidh ann an diofar dhòighean. Agus feumaidh mi ràdh gu bheil an fhèis seo, Ceòlas, a' còrdadh rium gu mòr, oir tha measgachadh math ann de dhaoine a tha fileanta bho thùs, no daoine aig - a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig aig diofar ìrean - daoine a tha dìreach aig toiseach tòiseachaidh - agus mar sin 's e rud gu math fallain a th' ann, na diofar sheòrsaichean de dhaoine sin a bhith am measg a chèile.
Tha mi air a bhith a' dèanamh dannsa-ceum. 'S dòcha gun dèan mi dannsa air choreigin eile cuideachd, agus seinn a bharrachd air sin. Agus tha an dannsa-ceum gu math làidir à Ceap Breatann. An tè a th' air a bhith a' teagasg anns a' chlas agam, thogadh i ann an Ceap Breatann an toiseach. Tha i a-nis ann an Alba, 's tha Gàidhlig bhrèagha aice. Ach tha sin uabhasach inntinneach dhomh, na ceanglaichean a th' ann aig Ceòlas eadar an dà dhùthaich, mar gum biodh, Ghàidhealach - Ceap Breatann agus Uibhist a Deas - 's tha sin gu math, gu math cruthachail, an dòigh sa bheil e ag obair.
Tha Cathy-Ann Nic a' Phì a' teagasg anns a' chlas agamsa, agus 's fhìor thoil leam an guth aice. Tha CDs agam aig an taigh, 's tha e uabhasach math a bhith còmhla rithe, ag èisteachd rithe a' seinn, agus a bhith ag ionnsachadh rud no dhà bhuaipe.
Mholainn an fhèis seo gu mòr do dhaoine aig a bheil ùidh ann a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig, gu h-àraidh an fheadhainn a tha ag iarraidh a bhith fileanta, oir - ann an dà dhòigh - thig iad gu fèis far a bheil a' Ghàidhlig ann am follais, agus tha sin glè mhath, 's gheibh iad brosnachadh ann an seo. Tha clasaichean a' dol, tha a h-uile duine a' dèanamh Gàidhlig gu ìre air choreigin. A bharrachd air an sin, tha e stèidhichte 's suidhichte ann an Uibhist a Deas, agus chan eil, 's dòcha, àite nas Gàidhealaiche ann an Alba an-diugh na seo. Tha daoine gu math deònach an cànan a bhruidhinn anns a' choimhearsnachd, anns na bùthan, anns na taighean-seinnse, aig na cèilidhean, agus tha deagh chothrom aig luchd-ionnsachaidh an cànan, beagan no mòran a dh'ionnsaich iad, a chur gu feum anns a' choimhearsnachd.


text:
Fear à Moireibh air ainmeachadh mar Oileanach na Bliadhna
Tha ceumnaiche bho Cholaiste Mhoireibh UHI, air a bheil dà thinneas ainneamh ginteil, an dèidh bhith air ainmeachadh mar Oileanach na Bliadhna aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Chaidh Jim Robasdan (60) a thaghadh airson na duais airson euchdan pearsanta agus euchdan acadaimigeach air leth.
Chaidh a mheasadh gun robh Friedrich’s Ataxia agus Dystonia air Jim nuair a bha e 30 bliadhna a dh’aois. Bidh na tinneasan ainneamh ag adhbharachadh lasachadh de dh’fhèithean, crùbaidhean agus trioblaidean cainnt. Tha na tinneasan aige a’ ciallachadh gu bheil Jim a’ cleachdadh cathair-cuibhle le motair, gu bheil e a’ fàs sgìth gu luath agus gu bheil trioblaidean aige le bhith a’ bruidhinn, a’ sgrìobhadh agus a’ taidhpeadh.
A dh’aindeoin nan dùbhlain seo, rinn e HNC ann an coimpiutaireachd air stèidh pàirt-ùine aig Colaiste Mhoireibh UHI ann an 2007. Bhon uair sin, dh’obraich e gu cruaidh gus toraidhean acadaimigeach air leth a chosnadh, a’ coilionadh BSc ann an coimpiutaireachd le àrd-chliù tron oilthigh na bu tràithe air a’ bhliadhna seo.
Mhìnich an t-Oll Ian Barnes, an neach-oide acadaimigeach pearsanta aig Jim agus stiùiriche prògraim airson cùrsa coimpiutaireachd an oilthigh: “Rinn Jim obair de dh’àrd-inbhe gu cunbhalachd, gu tric a’ dèanamh fada a bharrachd na bha feum air. Fhuair e ceum le àrd-chliù, a’ ciallachadh gur e A a fhuair e anns a’ chumantas, rud a tha na euchd air leth do dh’oileanach sam bith. Do dh’oileanach aig an robh dùbhlain den t-seòrsa seo, ’s e euchd mìorbhaileach a bh’ ann.”
Chaidh Jim a thaghadh mar a’ chiad Oileanach IT Fujitsu na Bliadhna anns an Iuchar, agus an uair sin mar Oileanach na Bliadhna aig Colaiste Mhoireibh UHI anns an Dàmhair. Chaidh e air adhart do dhuais iomlan Oileanach na Bliadhna aig an oilthigh le aon-deug neach eile às a’ chom-pàirteachas agus chaidh fhoillseachadh air 26 Samhain aig Latha Stèidheachaidh an oilthigh anns a’ Ghearasdan gun do shoirbhich e.
Chaidh Jim a thaghadh mar Oileanach na Bliadhna le pannal de bhreitheamhan air an robh prionnsapal agus iar-sheansalair an oilthigh, deadhan nan oileanach agus iar-phrionnsapal comann nan oileanach. Fhuair e seic airson £250 cho math ri teisteanas le ainmean-sgrìobhte A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail, seansalair an oilthigh, agus Seumas Friseal, a phrionnsapal agus iar-sheansalair.
Agus e a’ bruidhinn mun duais aige, thuirt Jim: “Is e rud nach robh mi idir am fiughar, duais oileanach na bliadhna iomlan aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean fhaighinn. Is e urram mòr a th’ ann a bhith a’ faighinn na duais seo, gu sònraichte leis gun robh na tagraichean eile cho airidh air.
“Bha an luchd-obrach uile aig Colaiste Mhoireibh UHI gu math taiceil dhomh, gam bhrosnachadh agus gam chuideachadh nam chuid ionnsachaidh, agus tha mi fad an comain. Gu dearbh, chuir am brosnachadh a fhuair mi bhuapa ris an diongmhaltas agam a thaobh a bhith a’ coilionadh nan amasan agam agus ag obair a dh’ionnsaigh ceum.”
Thuirt Seumas Friseal, prionnsapal agus iar-sheansalair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean: “’S iad tagraichean làidir a bh’ againn airson Oileanach na Bliadhna, ach tha Jim airidh air an duais. B’ urrainn dhuinn uile ionnsachadh bho a leanailteachd agus a dhiongmhaltas, a tha a’ sealltainn nach eil dùbhlain sam bith ann a tha ro mhòr ma dh’obraicheas sinn gu cruaidh agus le fòcas. Tha Jim na thosgaire air leth airson an oilthigh agus tha mi an dòchas gum faigh daoine eile dùsgadh-inntinn às na choilion e. Bu toigh leam meal-a-naidheachd a chur air Jim agus na tagraichean eile airson Oileanach na Bliadhna agus tha mi a’ guidhe gach soirbheachaidh dhaibh.”
Thuirt Anna Liondsaidh, prionnsapal an gnìomh aig Colaiste Mhoireibh UHI: “Bu toigh le Bòrd Stiùiridh agus luchd-obrach Cholaiste Mhoireibh UHI meal-a-naidheachd a chur air James airson na duais air leth seo. Tha e gu math airidh air an tiotal seo agus e ag aithneachadh na h-obrach acadaimigeach air leth aige agus cho dìcheallach ’s a tha e air a bhith feadh a ionnsachaidh.”
Agus e an dèidh crìoch a chur air a’ chùrsa BSc aige, tha Jim a’ beachdachadh air a bhith a’ tilleadh gus BSc (Urr) ann an coimpiutaireachd a chrìochnachadh leis an oilthigh an ath-bhliadhna.


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich bho Inbhir Seile
- EXTERNAL ID
- HCD00344
- ÀITE
- Inbhir Seile
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12069
- KEYWORDS
- beanntan
loch
crodh
Loch Dubhthaich
baile
Tha beannatan ag èirigh bho chladaichean Loch Dubhthaich, 's corra thaigh mun casan. Tha Sgùrr an Airgid na thùr àrd os cionn baile Inbhir Ìonaid, agus ceò a' còmhdach nam mullaichean dhan iar thuath. Bhiodh Donnchadh Mac a' Phearsain, lèigheadair agus dealbhadair camara Caol Loch Aillse, gu cunbhalach a' dèanamh chuairtean latha air rathad agus air muir, a' clàradh nan seallaidhean le chamara, agus cuideachd gan claradh 'na leabhraichean 'Gateway to Skye', 'Lure of the West' agus 'Where I Belong'
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Ann an 1603, chaochail bà nrigh Shasainn gun sliochd, agus chaidh crùn Shasainn gu rìgh Stiùbhartach nan Albannach, Seumas VI. Cha d' fhuair duine de shliochd Sheumais cothrom riaghladh ann an sìth, agus fad lìnn, thionndaidh iad chun nam fìneachan Gà idhealach airson cuideachadh fhaighinn. Thugadh 'Seumasaich' air na thug taic dhaibh.
Thug iad buaidh mhòr as leth a' chiad rìgh Teà rlach aig blà r Inbhir Lòchaidh ann an 1645, agus chaidh òran smiorail a sgrìobhadh mu dheidhinn le Iain Lom, bà rd Dòmhnallach ainmeil à Lochabar. Tha an cà rn aig Tobar nan Ceann faisg air Lagan a' cuimhneachadh dìoghaltas Iain Luim air mortairean Mhic Raghnaill.
Ann an 1692, thug sglamhair ùr crùn nan Stiùbhartach òrdugh borb Clann MhicIain Ghlinne Comhann a mhort, air sgà th 's nach robh iad air ùmhlachd a ghealltainn dha.
Lean an-fhois agus thog riaghaltas Bhreatainn gearasdain airson smachd a chumail air a' Ghà idhealtachd. Tha Abaid Chille Chuimein stèidhichte ann am pà irt de ghearasdan a chaidh a thogail as dèidh ar-a-mach ann an 1715.
Ann an 1745 nochd am Prionnsa Teà rlach Eideard Stiùbhart ann an Alba, a-rithist a' sireadh taic nam fineachan as leth nan Stiùbhartach. Cha robh na cìnn cinnidh idir deònach a dhol an sà s ann an ionnsaigh cho eu-dòchasach, ach ghèill an fheadhainn a bu dìlse agus chruinnich iad an Gleann Fhionghain san Lùnasdal 1745.
Ged nach robh aige ach 5000 mar arm chuir am Prionnsa Teà rlach Alba fodha agus rà inig e Derby ann an Sasann. Ach cha do dh'èirich Seumasaich Shasainn leis mar a gheall iad agus cha do nochd taic Frangach, agus b' fheudar dha tilleadh a dh'Alba.
Chaill na Seumasaich ann am blà r brùideil air Druim Athaisidh (no CùilLodair), sa Ghiblean 1746, far an deach casgradh uamhasach air an fheachd bheag le arm Breatannach là idir fo dheagh uidheam.
As dèidh sin, chaidh achdan...


text:
Grenoble
'S e baile mòr ann am meadhan na Frainge a th' ann an Grenoble. Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Rhône-Alpes agus anns an sgìre Isère, faisg air beanntan nan Alpes. Rugadh an sgrìobhadair Stendhal an seo air an 23mh latha dhen Fhaoilleach 1783.[1]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Àth nan Damh
- Constantine
- Catania
- Chişinău
- Corato
- Essen am Ruhr
- Halle (Saale)
- Innsbruck
- Kaunas
- Phoenix (Arizona)
- Rehovot
- Sfax
- Suzhou


text:
- TIOTAL
- Boireannaich ann an carbaid air taobh a-muigh garaids air Sràid Earra Ghàidheil ann an Ceann Loch Chille Chiar
- EXTERNAL ID
- QZP27_2488
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30710
- KEYWORDS
- carabaidean
còmhdhail
Sràid Earra-ghàidheil
Ceann Tìre
Ceann Loch Chille Chiarain
Boireannaich ann an carbaid air taobh a-muigh garaids air Sràid Earra-ghàidheil ann an Ceann Loch Chille Chiarain. B'e seo an seòrsa carbaid a bhathas a' cleachdadh airson turasan air feadh Cheann Tìre.
Bha daoine measail air carbaidean le motair airson thurasan eadar na 1910an agus na 1920an, ach goirid an dèidh sin thàinig carbaidean a bha freagarrach airson aimsir sam bith nan àite
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
Almere
'S e baile mòr, port[2] agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Lelystad, ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an Almere (IPA: ɑɫ.ˈmɪː.rə). Tha e suidhichte aig leth mheatair os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Duitsis: provincie) Flevoland, 22km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 71km bho Rotterdam, 70km bho Den Haag, 91km bho Tilburg agus 32km bho Utrecht.[4]
Chaidh Almere a chruthachadh fad na 70an agus chaidh a' chiad taigh a thogail ann an 1976. Tha 193,303 duine a' fuireach ann.[5] A bharrachd air sin, 's e am baile as motha anns an roinn Flevoland a th' ann an Almere.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Yfke Sturm (1981): Modal
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Almere Poort
- ↑ Altitude Maps
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ DB City


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean de dh' Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1026
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32947
- KEYWORDS
- cairtean
fuarain
Comann nan Goireasan
Rìgh Eideard VIII
taighean-òsta
calachan
Na Sùdraichean
carraighean-cuimhne
raon-teanas
raon bobhlaireachd
Air a' chairt seo tha sia seallaidhean de dh' Inbhir Ghòrdain. Gu h-àrd, air an taobh chlì agus an taobh dheas, tha Àrd Shràid Inbhir Ghòrdain. Chithear Fuaran Rìgh Eideard air an taobh dheas. Chaidh a chur an gnìomh gu h-oifigeil leis a' bhean-phòsta Dhòmhnallach, bean a' phròbhaist, ann an 1904. Phàigh Comann nan Goireasan airson an fhuarain, mar chuimhneachan air a' chuairt aig an Rìgh Eideard VIII gu Inbhir Ghòrdain ann an 1902. Gu h-àrd, air an taobh chlì, chithear an Taigh-Òsta Rìoghail - togalach le similear àrd, a thogadh ri linn Bhictòria. Chaidh a sgrios ann an teine an 1973.
Gu h-ìseal, air an taobh chlì agus air an taobh dheas. Tha seallaidhean dhen chala agus dhe na Sùdraichean - dà chreig a tha ag èirigh anns a' chaolas, a' dìon beul a' chala.
Gu h-àrd, anns a' mheadhan, tha dealbh de Charragh-cuimhne Inbhir Ghòrdain, os cionn Caolas Chrombaidh. Gu h-ìseal, anns a mheadhan, tha na raointean teanas agus bobhlaireachd ri taobh an stèisein


text:
Leabhar Dhèir
’S e leabhar shoisgeul sa Laidinn bhon 10mh Linn a tha ann an Leabhar Dhèir (Leabharlann Oilthigh Chambridge, MS. Ii.6.32) ach chaidh a chur ris anns an 12mh Linn ann an Laideann, Seann-Ghaeilge agus Gàidhlig na h-Albann. Tha e ainmeil air sgàth ’s gur e seo an sgrìobhadh as sine a tha againn ann an Gàidhlig bho Albainn.
Chan eil e cinnteach cà an deach an leabhar a sgrìobhadh an toiseach, ach tha e reusanta creidsinn gun robh an làmh-sgrìobhainn aig Dèir ann an Siorrachd Obar Dheathain nuair a chaidh na sgrìobhaidhean-iomaill a chur ris. Is dòcha gur e an làmh-sgrìobhainn as sine a mhaireas againn bho Albainn (ach faic Leabhar Cheanannais). Tha e airidh gun deach a sgrìobhadh ann an sgìre a thathar a-nis a’ cunntadh a bhith taobh a-muigh na Gàidhealtachd. Tha an làmh-sgrìobhainn den ghnè Irish pocket Gospel Books, a chaidh an dèanamh airson cleachdadh prìobhaideach seach sheirbheisean eaglaise. Ged is iad làmh-sgrìobhainnean Èireannach a tha sna na làmh-sgrìobhainnean gu léir as fhaisge air, tha a’ mhòrchuid de sgoilearan den bheachd gun deach a dhèanamh ann an Albainn. Tha 86 duilleagan san leabhar, agus meudachd 54 mm × 107 mm. Tha e sgrìobhte air meamran le inc dhonn, agus tha ceangladh agus cuibhreachadh ùr-nòsach air.
Tha Leabhar Dhèir air a bhith ann an seilbh Leabharlann Oilthigh Chambridge bho 1715, nuair a chaidh leabharlann John Moore, Bishop of Ely a thiolacadh gu Oilthigh Chambridge leis an Rìgh Deòrsa I..[1]
Susbaint
An teacsa[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an teacsa sa Laidinn tha Soisgeul Eòin uile gu léir, codaichean de shoisgeulan Mhata, Mharcais agus Lùcais, cuid den òrdugh airson tadhal air euslainteach, agus de Chreud nan Abstol. Tha e a’ crìochnachadh le abairt phearsanta bhon sgrìobhaiche san t-Seann-Ghaeilge. Tha teacsa nan Soisgeulan stéidhte air an Vulgate ach tha rudan àraidh ann a bhuineas gu sònraichte ri na Irish Gospel books. Tha iad uile sgrìobhte sa stoidhle Irish minuscule, le aon sgrìobhaiche a-mhàin a réir coltais. Ged a tha an teacsa agus an stoidhle sgrìobhaidh ag deimhneachadh gu bheil e den ghnè Irish Pocket Gospel, tha beachd aig sgoilearan gur ann an Albainn a chaidh a sgrìobhadh.
Tha seachd teacsaichean ann an Gàidhlig na h-Albann anns na àiteachan a bha bàn timcheall air na prìomh theacsaichean. Anns na sgrìobhaidhean-iomaill seo tha cunntas air stéidheachadh a’ mhainistir le Calum Cille agus Drostan, agus clàraidhean de chóig pìosan fearainn a chaidh a thìodhlacadh dhan mhainistir agus saorsa bho chìsean àraidh. Tha cuideachd lethbhreac de Chairt sa Laideann a thug Rìgh Daibhidh I don mhainistir, ga dhìon bho “omni laicorum officio et exactione indebita” (gach dleastanas a bhios air an tuath agus gach cìs eucoireach). Chaidh na teacsaichean Gàidhlig a sgrìobhadh ri uiread agus cóig sgrìobhadairean eadar-dhealaichte. Is iadsan na sgrìobhaidh Gàidhlig as sinne a mhaireas againn bho Albainn. Leis a sin, tha iad cudromach air sàillibh na tha iad sealltainn dhuinn a thaobh leasachadh tràth a’ chànain ann an Albainn.
Am maiseachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Is léir gun deach deagh smaoineachadh a dhèanamh ro làimh air an sgeama maiseachain, oir tha siostam coileanta ann. Tha ceithir coltasan làn-duilleige ann de na soisgeulaichean. Tha gach fear dhiubh mu choinneimh duilleag de theacsa air a bheil oir de mhaiseachadh fighte Ceilteach. Tha an leabhar a’ tòiseachadh le meanbh-choltas làn-duilleige den cheathrar shoisgeulaichean. Agus tha e a’ dùnadh le dà thaobh-duilleige an aghaidh a chéile, gach fear dhiubhsan cuideachd le meanbh-choltas làn-duilleige de na soisgeulaichean. Tha an teacsa mu dheireadh de Eòin a’ crìochnachadh le meanbh-choltas leth-dhuilleige de dhithis fhireannach. Tha tùs-litrichean beaga maisichte air feadh an teacsa. Tha deich duilleagan ann cuideachd, iad uile san dàrna leth den leabhair, anns a bheil dealbhan de dh’fhireannaich, de bheathaichean, no sgrochlaidhean sìmplidh.
Có às ’s a thàinig e?[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ainm an leabhair a’ tighinn bhon mhainistir ann an Dèir air a bheil luaidh san teacsa agus anns a’ Chairt Laideann aig Rìgh Daibhidh I. Gu mì-fhortanach, cha do dh’fhàg a’ choimhearsnachd seo rian eile againn gun robh i ann, ged a chaidh mainistir Cistercianach a stéidheachadh faisg air an àite sa bhliadhna 1219, aig an robh seilbh air cuid de na talamhan air a bheil tràchd san teacsa Gàidhlig. Thàinig e gu Leabharlann Oilthigh Chambridge sa bhliadhna 1715 nuair a cheannaich an Rìgh Deòrsa I an cruinneachadh a bha aig John Moore, Easbaig Ely, agus gun do thiodhlaic e dhan Oilthigh e. Roimhe sin, tha e coltach gun robh seilbh air aig Thomas Gale, prìomh mhaighstir Sgoil Naomh Pòl ann an Lunnainn.[1] Chan eil fios ciamar a thàinig an leabhar gu bhith ann an Sasainn, ach tha amharas aig cuid gun deach a chreach sna Cogaidhean Saoirse na h-Albann eadar deireadh an 13mh Linn agus toiseach an 14mh Linn.
Tùsan fiosrachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacBain, Alexander (eagrachadh agus eadar-theangachadh). “The Book of Deer.” Transactions of the Gaelic Society of Inverness 11 (1885): 137-166. Ri fhaighinn bhon Internet Archive
- Stuart, John (eagrachadh). The Book of Deer. Edinburgh: Spalding Club, 1869. Anns a bheil eadar-theangachaidhean le Whitley Stokes. Ri fhaighinn bhonInternet Archive
- Jackson, K.H. (eagrachadh agus eadar-theangachadh). The Gaelic Notes in the Book of Deer. The Osborn Bergin Memorial Lecture 1970. Cambridge, 1972. Eagrachadh agus eadar-theangachadh (pp. 30-6) ri fhaighinn bho CELT
Barrachd leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Forsythe, Katherine. Studies on the Book of Deer. Dublin: Four Courts Press, 2008. ISBN 978-1-85182-569-1 (anns a bheil eagrachadh agus mion-sgrùdadh air an teacsa Gàidhlig gu léir)
Eàrr-nòtaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- An làmh-sgrìobhainn slàn air loidhne - bho Leabharlann Oilthigh Chambridge
- Leabhar Dhèir air-loidhne - naidheachd bhon BBC, 2013-01-09
- Book of Deer project


text:
Mygaelic fhathast.com connspaideach 's ag adhbharachadh deasbaid
‘Aidh, cumaibh na tha Gaidhealach am falach air eagal 's gun èirich an sluagh le fearg nuair a gheibh iad a-mach dìreach cho binn blasta 's a bha an cànan 's an cultar a chaidh a thoirt air falbh bhuapa. Se sin a' chomhairle a tha Bòrd na Gàidhlig a' leantainn le mygaelic.com, portal ùr na Gàidhlig, mas fhìor, anns nach eil nì sam bith connspaideach ach a' phrìs. Tha coltas air gun deach a dhealbhadh le comataidh de thidsearan sgoile, tha e cho leanabail. Prìomh dhuilleag a-mach air cothroman obrach ann an saoghal na Gàidhlig, le dealbh, chan ann de Ghaidhil ghlan ach de Ghaidhil ghleansach. Ghia ‘…
Ach tha Art ga mholadh ge-tà:
'Ach tha an cathraiche, Art MacCarmaig, deònach a dhol an sàs air loidhne ann an còmhradh ri luchd dèanadais na Gàidhlig – comharradh a tha glè dhòchasach. Tha BnG fiùs air faighinn cuidhteas an companaidh PR Beurla a bha aca agus Ùisdean MacIllinnein a' dèiligeadh ris na meadhanan air an son a-nis.’
Rud inntinneach eile 's e sin na bheachdan a tha tighinn a’ steach dhan duilleig seo, a leithid:
‘Tha puingean math aig an sgriobhadair seo mu cho truagh 's a tha mygaelic.com - 'se cus-naire a tha seo, airson na chosg Bord na Gaidhlig air. Bhiodh e math gu leor airson larach a dheanadh daoine airson mile not. Cha chreid mi nach d'chosg e rud beag a bharrachd. Tha iad a' cosg fortan air sanasachd. Chosg iad fortan air sanasach air busaichean - obraichean sa Ghaidhlig agus rudan - agus ann an aiteachan poblach an uiridh. Tha Bord na Gaidhlig a' tilgeil airgead na Gaidhlig air falbh, air rudan mar seo, nuair a bhiodh e na b'fhearr a chosg air rudan doigheil. Co rinn an co-dhunadh a thaobh mygaelic.com - agus carson a fhuair e 'priority'? Caite a bheil an 'list of priorites' aig Bord na Gaidhlig? Aithnichidh mi aon bhuidhean bheag a chur a-staigh airson taic 2k - agus dh'iult Bord na Gaidhlig cuideachadh a thoirt dhaibh. Ach deonach gu leor an t-airgead a chosg air 'White Elephants' mar mygaelic.com’
agus
'Direach. Eil feum againn air tiurr airgid gus ar canan a cleachadadh? Tha an larach a bheir dhuinn faclair Dwelly na ghoireas air leth. The uiread larach eile ann - blogaichean is eile - nach fhaighn sg'nn ruadh bho BnG. BnG - duisg!’
Gheibhear tuilleadh air larach an Albannach an seo.


text:
- TIOTAL
- Cunntas mu Shaighdear air a Thogail gu Companaidh Shomhairle MhicDhòmhnaill
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_A_I_15
- DEIT
- 1778
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 169
- KEYWORDS
- USA
Cogadh Saorsa Ameireagaidh
eilthireachd
eilthirich
saighdearan
Tha a' chunntas sgrìobhte seo, leis an deit 21 Iuchar 1778, le Uilleam Waddell, Maor Ceartais aig New York, a' dearbhadh gu bheil Peadar MacIain 'duly enlisted as a private soldier in the company commanded by Soirle McDonald in His Majesty's Service under the command of Lt Col Sutherland'. Tha Waddell a' crìochnachadh le bhith a' daigneachadh gun deach bòid na dìlseachd a mhionnachadh air MacIain a dh'aidich gun deach earrannan iomchaidh nan 'Articles of War against Mutiny and Desertion' a leughadh dha.
Rinn Caiptean Somhairle Dòmhnallach eilthireachd a Charolina a Tuath bhon Eilean Sgitheanach agus thuinich e ann an Siorrachd Anson. Thug e seirbheis mar Dhìlseach ann an Cogadh Saorsa Ameireaga agus an dèidh sin thuinich e ann an Shelburne, Alba Nuadh. Thill e dhan Eilean Sgitheanach c1792 far an robh e a' còmhnaidh gus an robh e còrr is 90. Dh'fhàg e banntrach òg a bha fhathast a' còmhnaidh aig Feaul, Cille Mhoire ann an 1886, 's i air aois 100 bliadhna a ruigheachd.
Tha an sgrìobhainn mar phàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Lus
Is docha tha sibh a' lorg Lus, Earra-Ghàidheal
'S e lus no luibh fàs-bheairt ioma-ceallach anns an rìoghachd Plantae.
Tha na lusan a' gabhail a-steach lusan flùranach (flùraichean is craobhan), craobhan-durcain, rainich, còinneachan, earbaill-eich agus caochladh lusan prìomhadail eile.
An crochadh air a' mhìneachadh, faodar lìrean (alga uaine) a mheasadh mar lusan cuideachd, an coimeas ri alga ruadh is donn, no fungas.
Bithidh a' mhòr-chuid a' cleachdadh foto-cho-chur a dhèanamh biadh bho shoillse na grèine.
Tha lusan cudromach mar bhiadh (gu h-àraid gràinean, measan is glasraich), cungaidhean-leighis, agus sgeadachadh.
'S e sgrùdadh saidheansach nan lus lus-eòlas.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Lusan an Fhoghair (bhideo fad 15:38 airson sgoiltean, le e-Stòras)


text:
Bae Colwyn
'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann am Bae Colwyn (Beurla: Colwyn Bay). Ann an 2001 bha 9,742 duine a' fuireach an seo. Tha am baile suidhichte air a' chosta san àirde a tuath na Cuimrigh. Tha am prìomh-rathad A55 a' ruith tron bhaile mar a tha a Rathad-iarainn Oir-thir Tuath na Cuimrigh.
A-rèir an cunntas-sluaigh ann an 2001 bha Cuimris aig 20% de mhuinntir a' bhaile. Tha na ceudan as àirde a-measg nan daoine òga eadar 10 is 14 bliadhna a dh'aois. Tha Cuimris aig 38% dhiubh. Tha sgoil ann le foghlam tro mheadhan na Cuimris, Ysgol Bod-Alaw.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Terry Jones, ball dhen bhuidhean "Monty Python" ann am Bae Colwyn.


text:
- TIOTAL
- Leanabh ann an carbad-leanaibh
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0344
- ÀITE
- Baile na Croite
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40225
- KEYWORDS
- Crofton
Croftown
Baile na Croite
Mgr Cooper
Inbhir Bhraoin
Ulapul
Fireannach a' cuibhleadh leanabh ann an carbad-leanaibh tràth le bodhaig de dh'obair sprios. Thathas den bheachd gu bheil iad aig Baile na Croite (litreachadh O.S Croftown) agus gur e Mgr Cooper a th' ann le aon de chuid chloinne.
Tha Baile na Croite suidhichte mìle no mar sin an ear air ceann Loch Bhraoin air taobh deas Abhainn Bhraoin faisg air Inbhir Bhraoin
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Yn Vooir Cheltiagh
Ta'n Vooir Cheltiagh (Baarle: The Celtic Sea, Yernish: An Mhuir Cheilteach, Bretnish: Y Môr Celtaidd, Cornish: An Mor Keltek, Britaanish: Ar Mor Keltiek, Frangish: La Mer Celtique) ny cooid jeh'n Cheayn Sheear magh veih slyst yiass Nerin. T'ee caglit 'sy niar liorish Mooir Vretyn, Ammyr Vristol as Mooir yn Eeaght, chammah as ayrnyn çheualagh Vretin, ny Corn, Devon as ny Britaan. Ta Baie ny Biscaayn ny hoie çheu yiass veih'n vooir as ta'n Keayn Sheear firrinagh ny lhie 'sy neear.


text:
Gaelic in SNH
Beurla gu h-ěosal / English below
Tha Dualchas Nŕdair na h-Alba ag aithneachadh gu bheil a' Ghŕidhlig na pŕirt shňnraichte de dhualchas agus cultar na h-Alba. Ach, coltach ri cuid a dh'ŕrainnean agus beathaichean anns an důthaich, tha i ann an suidheachadh cugallach.
Chaidh Achd na Gŕidhlig (Alba) 2005 aontachadh le Pŕrlamaid na h-Alba gus a' Ghŕidhlig a stčidheachadh mar chŕnan oifigeil na h-Alba, a' toirt co-ionannachd spčis dhan Ghŕidhlig is a' Bheurla. 'S e fear de na feartan as cudromaiche den Achd gum faod Bňrd na Gŕidhlig (prěomh bhuidheann leasachadh na Gŕidhlig aig Riaghaltas na h-Alba) iarraidh air buidhnean poblach Planaichean Gŕidhlig ullachadh. Chaidh an t-ullachadh seo a chur ann gus dčanamh cinnteach gun dčan an roinn phoblach ann an Alba oidhirp gus an seas a' Ghŕidhlig, le bhith a' togail a h-inbhe is a h-ěomhaigh agus a' cruthachadh chothroman practaigeach airson a bhith ga cleachdadh. Mar tč de na buidhnean poblach a chaidh a thaghadh airson Plana Gŕidhlig a leasachadh, tha sinn airson 's gum bi a' Ghŕidhlig ga cleachdadh agus tha sinn air mňran iomairtean a chur air dňigh mu thrŕth airson seo a leudachadh.
Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh mun Ghŕidhlig air ar lŕraich Ghŕidhlig no tro na ceanglaichean gu h-ěosal:
- Ar Plana Gŕidhlig (2016-2021)
- Ar foillseachaidhean Gŕidhlig
- Faclan Nŕdair - faclair Gŕidhlig de bhriathrachas nŕdair
- Ar goireasan foghlaim Gŕidhlig
Air neo, cuiribh fios dhan Oifigear Ghŕidhlig againn - gaelic@snh.gov.uk no 01463-725148.
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~
Scottish Natural Heritage recognises that Gaelic is a unique part of Scotland's heritage, national identity and cultural life. However, the position of Gaelic, like many of Scotlands natural habitats and species, is fragile.
The Gaelic Language (Scotland) Act 2005 was passed by the Scottish Parliament with a view to securing the status of the Gaelic language as an official language of Scotland, commanding equal respect to the English language. One of the key features of the 2005 Act is the provision enabling Bňrd na Gŕidhlig to require public bodies to prepare Gaelic Language Plans. This provision was designed to ensure that the public sector in Scotland plays its part in creating a sustainable future for Gaelic, by raising its status and profile and creating practical opportunities for its use. As one of the public bodies asked to produce a Gaelic Language Plan, we are committed to furthering the usage of Gaelic and have already undertaken a number of activities.
To find out more about Gaelic please see our Gaelic homepage or any of the links below:
- Our Gaelic Plan (2016-2021)
- Our Gaelic publications
- Faclan Nŕdair - dictionary of Gaelic nature words
- Our Gaelic education materials
Alternatively, please contact our Gaelic Officer - gaelic@snh.gov.uk or 01463-725148.
Last updated on Tuesday 12th July 2016 at 12:57 PM. Click here to comment on this page


text:
Stans
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Stans (Laideann: Stannis). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1124. Tha e suidhichte aig 558m os cionn ìre na mara[1] ann an ìochdair ghlinn eadar na beanntann Stanserhorn agus Buochserhorn, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Nidwalden, dìreach 47km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève agus 68Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 7,961 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 187mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Stans.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Arnold Odermatt (1925): Dealbhadair.
- Urs Odermatt (1955): Riochdaire fiolmaichean.
- Zoël Amberg (1992): Dràibhear rèiseadh.


text:
- TIOTAL
- Cairt-aineachaidh Rathad-iarainn LMS
- EXTERNAL ID
- PC_WD_WS_015
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- LINN
- 1940s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30236
- KEYWORDS
- Maoir rannsachaidh a' Chogaidh
an Darna Cogadh
rèile
rathad-iarainn
rathaidean-iarainn
cairt-aithneachaidh
cairtean-aithneachaidh
cairt ID
cairtean ID
Bha a' chairt-aithneachaidh seo aig Uilleam Shand rè an Dàrna Cogaidh nuair a bha e ag obair airson Companaidh Rèile London Midland and Scottish (LMS).
Chaidh an LMS a chruthachadh ann an 1923 nuair a dh'fheumadh còrr is 300 companaidh rèile fa leth a dhol còmhla ann an 4 buidhnean a-mhàin. Bha Rathad-iarainn na Gàidhealtachd, a bha a' ruith Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus Loidhne a' Chinn a Tuath air aon de na companaidhean a bu lugha a chaidh an lùib an LMS. Ann an 1948 chaidh an LMS agus na trì companaidhean mòra eile a chur an seilbh na stàite 's chaidh iad an lùib Rèile Bhreatainn.
Rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann agallamh ri Uilleam Shand mar phàirt de phròiseact Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh ann an 2005


text:
- TIOTAL
- Einnsean Rathad-iarainn na Gàidhealtachd a' putadh tron t-sneachda
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_37_VII
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11172
- KEYWORDS
- bacaidhean-sneachda
cuitheachan
rathaidean-iarainn na Gàidhealtachd
crann sneachda
feansaichean sneachda
trasnain
sèidearan sneachda
sneachda
Einnsean Rathad-iarainn na Gàidhealtachd a' putadh tron t-sneachda. Glè thric bhiodh cuitheachan sneachda air na loidhnichean rè a' gheamhraidh air a' Ghàidhealtachd. Ann an geamhradh cruaidh, 's dòcha gum biodh suas ri trì einnseanan ceangailte ri chèile, agus crann sneachda ceangailte romhpa, gus na cuitheachan sneachda fhosgladh. B'fheudar dhaibh na loidhnichean a dhìon o shneachda le feansaichean a bha gu tric air an togail le seann trasnain-rèile. Sna bliadhnaichean as dèidh sin, chaidh sèidearan-sneachda a chur an àite nam feansaichean, agus bha iad sin a' cleachdadh na gaoithe gus na loidhnichean a chumail glan.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- LMS 14691 'Brodie Castle' agus 5083 aig seada loco Pheairt, An t-Iuchar1936
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1180
- ÀITE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 2 An t-Iuchar 1936
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27834
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14691 'Brodie Castle' agus clas 5, 5083, aig seada loco Pheairt, An t-Iuchar 1936.
B' e ball den treas agus am baidse mu dheireadh den chlas 'Castle' de locomotaibhean luath luchd-siubhail a bh' ann an LMS 14691 'Brodie Castle'. Chaidh a thogail le Companaidh Locomotaibhean Breatainn a Tuath agus thòisich i ag obair san earrach 1917. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san t-Samhain 1938
Chaidh na locomotaibbhean Clas 5 a dhealbhachadh dha LMS le Uilleam Stanier. B' e 'Black Fives' a bh' orra sa chumantas, agus chaidh 842 a thogail eadar 1934 agus 1951. Chaidh 5083 a thogail ann an 1935 agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis ann an 1967.


text:
Monadh Rois
'S e baile anns an t-Siorrachd Aonghais a tha ann am Monadh Rois[1] (Beurla: Montrose). Tha e suidhichte mu 61 cilemeatair air falbh air àird an earra-thuath Dùn Dèagh eadar na h-aibhnichean Abhainn Uisge a Tuath is Abhainn Uisge a Deas. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 42′ 29.95″ Tuath agus 2° 28′ 1.63 Iar. Anns a' bhliadhna 2001 bha 10,845 duine a' fuireach an seo. [2] Le port-mara nàdarra aige chaidh am baile a stèidheachadh anns na Meadhan-Aoisean mar àite-malairt. An-diugh tha mòran chosnaidhean aig GlaxoSmithKline. Tha an tùr ann am Monadh Rois ainmeil, canar muinntir a' bhaile The Steeple ris. Chaidh a thogail eadar 1832 agus 1834 le James Gillespie Graham. Chaidh Seumas Greumach ainmeachadh na chiad Dhiùc a' Mhonaidh Roise ann an 1707.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ The Royal Society
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NO 714 575
- Monadh Rois aig undiscoveredscotland (Beurla)


text:
Ard-firryn jiarg
She lus 'sy chynney Lamiaceae eh ard-firryn jiarg (Lamium purpureum). T'eh gaase er feie yn Europey as 'syn Aishey, ayns banjee ny keyljyn, er thalloo tash.
Jalloo-oaylleeaght[reagh | edit source]
She lus lussagh t'ayn. T'eh gaase dys 20 kentimeadar er yrjid. Ta ny duillagyn echey oochrooagh dys cree-chrooagh as ta oirr tonnagh dys saue-eeacklagh oc. T'ad jiargaghey faggys da kione y lus. T'ad gollrish duillagyn undaagee, agh cha nel ad cur gah. T'eh cur magh blaaghyn jiargey-gorrym, cosoylagh rish blaaghyn slaanee.
Ymmyd[reagh | edit source]
Ta ny duillagyn aegey yn-ee, as t'ad jannoo glassan assdaue. T'eh scanshoil da shellanyn, er y fa dy nod eh cur magh blaaghyn car ny bleeaney ny keayrtyn.


text:
- TIOTAL
- Drochaid thulgach Clach na h-Aire thar a' Chanal Chailleannaich
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_308
- ÀITE
- Clach na h-Aire
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27026
- KEYWORDS
- Loidhne a' chinn a tuath
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Anns an dealbh seo, chithear an drochaid thulgach thairis air Slighe-uisge a' Ghlinn Mhòir. Chaidh a stiùireadh bhon bhogsa chomharran air an taobh dheas. Tha an dealbhadair a' coimhead gu Inbhir Nis.
Dh'fhosgail an loidhne tro Chlach na h-Aire fhosgladh air 11 Ògmhios 1892 agus tha i fosgailte fhathast


text:
An Àrainn
Tha Sabhal Mòr Ostaig OGE air leasachadh gu mòr bhon a chaidh a steidheachadh còrr is 40 bliadhna air ais. An diugh, a bharrachd air an t-seann t-Sabhail, Àrainn Ostaig, tha Àrainn Chaluim Chille, Fàs agus an leasachadh as ùire, Ionad Iain Nobail.
Chaidh a' chiad togalach an lùib Leasachadh na Cille Bige 'S e "Ionad Iain Nobail" a thugadh air an togalach ùr aig Sabhal Mòr Ostaig OGE, an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig, air ainmeachadh air Sir Iain Nobail, nach maireann, fear a bha gu mòr an sàs ann a bhith stèidheachadh na Colaiste o chionn còrr is 40 bliadhna.
‘S e Ionad Iain Nobail a chiad thogalach den phròiseact ùr, ‘Leasachadh Baile na Cille Bige’ agus chaidh fhosgladh gu h-oifigeil anns an Dàmhair 2015 le Ciad Mhinistear na dùthcha, Nicola Sturgeon BPA. Air a thogail airson Obair Sgoilearach, Rannsachaidh, Aiseag Eòlais agus Tionnsgalachd, tha an togalach air ainmeachadh air Sir Iain Nobail, nach maireann, fear a bha gu mòr an sàs ann a bhith stèidheachadh na Colaiste.
Mar thoradh air iomairt na Cille Bige, thèid a’ chiad ‘bhaile ùr’ a chruthachadh san Eilean Sgitheanach o chionn cha mhòr 100 bliadhna, agus bidh sin na chloich-mhìle chudromach ann an eachdraidh an eilein. Cuideachd, togaidh e air a’ bhuaidh a tha air a bhith aig a’ Cholaiste air eaconamaidh is beatha muinntir na sgìre bho chaidh a stèidheachadh le Sir Iain Noble ann an 1973.
Thèid am baile ùr a thogail air fearann a chaidh a cheannach le Sabhal Mòr Ostaig o chionn ghoirid ’s a fhuair taic fhialaidh bho Urras Leasachaidh Sabhal Mòr Ostaig.
An lùib ìrean eile den Mhòr-phlana, thathar an dùil diofar sheòrsaichean taigheadais, ionadan reic is gnìomhachais, taigh-òsta is goireasan spòrs is cur-seachad a thogail don t-Sabhal Mhòr agus don choimhearsnachd mun cuairt.


text:
- TIOTAL
- An t-seann Mhargaid ann an Cùil na Càbaig
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_121
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11215
- KEYWORDS
- Chùl Cheabaig
Inbhir Nis
Sràid na Fliuche
fèill eich
An t-seann Mhargaid ann an Cùil na Càbaig. Thòisich sgìre Chùil na Càbaig mar bhaile beag leis an ainm "Sràid Na Fluiche". 'S dòcha gur ann ri linn fuaran a tha a-nis fon talamh, a b' àbhaist a bhith a' ruith tarsainn an rathaid a fhuair e an t-ainm. Tha taigh òsta air Rathad Chùil na Càbaig air a bheil an t-ainm "The Fluke"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Comataidh phoileasaidh agus ghoireasan a’ chom-pairteachais àrd-fhoghlaim
’S ann air a’ chomataidh a tha an t-uallach airson chùisean a thaobh planadh, leasachadh no gnìomhachadh a tha air an tiomnadh dhi leis a’ chùirt. Tha i air a dèanamh suas de phrionnsapalan / stiùirichean nan colaistean agus ionadan rannsachaidh com-pàirteach agus ’s e prionnsapal agus iar-sheansalair an oilthigh cathraiche air a’ chomataidh. Am measg nam ball tha ceannardan nan dàmh, am prìomh oifigear gnìomhachaidh agus rùnaire agus stiùiriche an ionmhais.
Tha a’ chomataidh an urra ri ùghdarras iomlan agus aontachadh na cùirte agus faodaidh i uallaichean a thiomnadh do dh’fho-chomataidhean gus a chuideachadh a bhith a’ coileanadh nan dleastanasan aice.


text:
Achadh Mhealbhaich
'S e baile croitearachd ann an Asaint, Cataibh a tha ann an Achadh Mhealbhaich (Beurla: Achmelvich ).[1] Tha am baile suidhichte mu trì mìltean air àird an iar-thuath Loch an Inbhir agus mu 40 mìle tuath air Ulapul.
Ged nach eil ach rathad singilte a’ leantainn bhon B869 don bhaile, bidh an t-àite a' tarraing mòran luchd-turais.Tha cladach àlainn aige a buannaich duais Yellow Flag dhen Marine Conservation Society air sgàth 's an t-uisge glàn.[2] Tha dà làrach charabhanaichean is campadh faisg air a' chladach, far am faighear carabhan air mhàl cuideachd.[3]Tha ionad-nigheadaireachd beag, bùth is take away ann cuideachd. Tha sealladh brèagha ann thairis air a’ Chuan Leòdhasach gu Port Altan Na Bradhan. Tha a' mhachair a' sgaradh a' chladaich bhon phàirc-chàraichean, tha osdail-òigridh agus ionad-fiosrachaidh an seo cuideachd. Tòisichidh an t-slighe gu Altan na Bradhan an seo far an faicear tobhta mhuilinn. Bha am muileann suidhichte faisg air allt beag agus chaidh a chleachdadh gus na 1800an. [4]
Chaidh Achadh Mhealbhaich a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. [5] A-nis 's e Achadh Mhealbhaich aon de na bailtean croitearachd a tha suidhichte ann an Oighreachd Asaint a Tuath.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 2, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 2na an Lùnasdal 2011)
- ↑ Good beach guide a' tarraing air 28mh an Lùnasdal 2011
- ↑ Scottish Camping Guide: Shore Caravan Site (a' tarraing air 2na an Lùnasdal 2011)
- ↑ Eachdraidh muileann Altan na Bradhan
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 35 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC059248
- Undiscovered Scotland.co.uk
- The Scottish Villages.co.uk
- Discover Assynt
- Geological features at Achmelvich


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Litir gu Luchd-bhòtaidh Borgh Inbhir Nàrann a' toirt taic do Theàrlach Friseal Mac an Tòisich, àireamh 2
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P060
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8993
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Tha seo na litir fhosgailte gu luchd-bhòtaidh Borgh Inbhir Nàrann is tha I a' toirt taic do Theàrlach Friseal Mac an Tòisich ann an iomairt taghaidh coitcheann 1874. Tha e a' dèanamh coimeas eadar spionnadh Fhriseil Mhic an Tòisich agus "fìor mhì-chùram agus neo-gnìomhachd" a phrìomh co-fharpaisich, Aonghas Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir, a bha na Bhall Pàrlamaid airson na sgìre aig an àm sin.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
San Francisco
Is e baile mòr air taobh an iar Na Stàitean Aonaichte ann an California a tha ann an San Francisco. Tha am baile suidhichte air an leth-eilean San Francisco Peninsula. Tha an Cuan Sèimh san àirde an iar dheth. Tha an drochaid Golden Gate a tha san àirde a tuath San Francisco, gu math cliùiteach.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1776 leis na Spàinnteach. An toiseach bha misean ann aig an robh an t-ainm Naomh Francis à Assisi.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Clint Eastwood, actair fhilmichean ann an San Francisco ann an 1930.


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson an dràma àraid 'Brazilian Ape!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_2
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4672
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson Dimàirt 19mh Iuchair 1842. Thòisich am feasgar leis an dràma 'Charles XII', agus sheinn Mgr Watkins òran èibhinn as a dhèidh.
Chrìochnaich an oidhche le Monsieur Gouffe, 'neach-toinneamh agus fear-muncaidh', air an àrd-ùrlar. Chluich Mons. Gouffe pàirt 'Jocko (Island Ape)' anns an dràma 'Brazilian Ape'. Am measg na thachair anns an dràma bha 'Grotesque Appearance Of The Brazilian Ape' agus 'Monsieur Gouffe's Wonderful Feats On The Bamboo Tree And The Rope, Concluding With Hanging Himself By The Neck!!!' Bhathar ag ràdh gur e seo 'a feat that is acknowledged to surpass anything ever attempted in this kingdom!'. Tha an dràma a' crìochnachadh leis a 'dreadful fate of the vessel and death of Jocko'.
Tha na briathran Laideann 'Vivant Regina Et Princeps' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh 's dhan Phrionnsa'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria agus Prionnsa Albert.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
Torthorwald
‘S e baile beag dùthchasail shuas air leathad Chnuic Carthat[1] os cionn Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Torthorwald (Tirthorrald o shean).[2] Tha e suidhichte aig 80m os cionn ìre na mara,[3] ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an loch Mhabain agus Dùn Phrìs, ri taobh an Uillt Pierbanks.[4] Tha e 244km air falbh bho Obar Dheathain, 95km bho Ghlaschu, 19km bho Inbhir Anainn agus 98km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. [5] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Torthorwald. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha taigh-òsta.[6] Taobh fhoghlaim, dhùnadh a' bhun-sgoil ann an 2010 agus le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phrìs.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gu bheil an t-ainm a' ciallachadh Tùr Thor sa Choille, bhon sheann Bheurla Torr (Tùr) agus Weald (Coille),[7] ged a tha seann dòigh sgrìobhaidh an ainm a' cur freumhan Gàidhlig nar cinn, is le sin 's dòcha gur e Tìr/Tòrr agus ainm pearsanta a bhiodh ann.[8] Tha an eileamaid weald gu math cumanta san sgìre: Tinwald, Mousewald, Torthorwald. 'S ann gu math pailt 's a tha ainmean-àite Lochlannach ann an iar-dheis na h-Alba,[9] gu h-àraidh nas fhaisge air a' Mhuir agus tha iad uile-làthaireach san sgìre eadar Inbhir Anainn agus Greatna.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh daingneach an seo san 12mh Linn[10] ann an stoidhle motte nuair a bha làmh an uachdair aig an teaghlach de Torthorwald. Dh'ath-leasachadh sin gu Caisteal aig deireadh an 14mh Linne ri linn na Chille Phàdraig. Leasaich William de Carleil e san 15mh Linn, leis gun d'fhuair e seilbh air a' bhaile nuair a phòs e tè dhe na Cille Phàdraig, ann an 1418. Bha duine a' fuireach ann gu ruige 1715 ach tha e na thobhta a-nis.
Tha eaglais air a bhith ann fad na linntean, ged an do deach an eaglais a chithear nar làithean a thogail ann an 1782.[11] 'S ann le Òrdugh na Trianaid (Laideann: Ordo Sanctissimae Trinitatis Redemptionis Captivorum) a bha an eaglais o shean.[12] B' e David Wallace Reader a' chiad mhinistear an dèidh An Ath-Leasachaidh ann an 1567. S'ann à Afraga a Deas a tha am ministear an latha an diugh, air a bheil Louis Christiaan Bezuidenhout (Johannesburg, 1954).[13] Dh'aontadh Torthorwald, Cille Mhìcheil agus Tinwald ann ann aon parraist ann ann 1981.
Fhuair am baile a chuid chòirichean mar Borgh a' Bharain (Beurla Ghallda: Burgh of Barony) ann an 1473, agus le sin b' urrainn dhan thighearna margadh a chumail agus ceartas a chur an gnìomh. A thuilleadh air sin, tha an taigh-tughaidh mu dheireadh na sgìre suidhichte ann an Torthorwald.[14] Chaidh e a thogail san 18mh Linn ann an stoidhle cruck, le fiodh agus ùir. A-rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair 20 duine à Torthorwald bàs sa Chogadh Mòr[15] agus còignear eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scottish
- ↑ Kirkmichael, Tinwald and Torthorwald church
- ↑ Falling Rain
- ↑ Explore
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Manor Hotel
- ↑ Old English Translator
- ↑ The New Statistical Account of Scotland, Volume 2, William Blackwood, Dùn Èideann 1834
- ↑ Ordanance Survey
- ↑ Canmore
- ↑ Canmore
- ↑ Kirkmichael, Tinwald and Torthorwald church
- ↑ Sabinet
- ↑ Cruck Cottage
- ↑ Scottish War Memorials Project
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dubhras na Doire • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
A' Bheiniseala
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha anns a' Bheiniseala[1] neo Benesuela[2]neo Bhenesuèla[3][4] (Venezuela san Spàinntis). 'S e República Bolivariana de Venezuela an t-ainm oifigeil a th’ oirre. Tha crìochan aice san ear le Guidheana, san iar le Coloimbia agus sa deas le Braisil.
Tha na h-eileanan Trianaid agus Tobago, Greanada, Naomh Lùisia, Barbados, Curaçao, Bonaire, Arùba, Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach agus na Lesser Antilles san àird a tuath dhith anns a’ Mhuir Chairibianach.
Tha ola gu leòr ann.
Tha Caracas na phrìomh-bhaile aige.
'S e Hugo Chavez am prìomhaire an dràsda.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- A' Bheiniseala ann an Encyclopædia Britannica
- Universidad de Oriente, Venezuela materials ann an Digital Library of the Caribbean


text:
- TIOTAL
- HR 93A 'Strathnairn' aguss 97A 'Glenmore' a' feitheamh ri am briseadh suas san Aghaidh Mhòr, An Lùnastal 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_334
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 27 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24804
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Strath' de locomotaibhean 4-4-0 luchd-siubhail a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Nelson Reid & Co à Glaschu ann an 1892. Chaidh an togail a rèir dealbhachadh Daibhidh Jones, àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh, agus bha iad coltach nan dealbhachadh ri a locomotaibhean eile ach gun robh goileadairean na bu mhotha aca. Bha an dusan locomotaibh air an àireamhachadh 89 gu 100 agus ghluais sia dhiubh gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 93 'Strathnairn' a' feitheamh ri a briseadh suas san Aghaidh Mhòr. Dìreach ri faicinn air a cùlaibh tha loco eile ann an clas 'Strath', 97A 'Glenmore'


text:
Urchard
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Urchard (Beurla: Urquhart). [1]
Tha e mu 25 mìltean ear air Eilginn eadar Lann Bhrìghde agus Geàrr Magh. 'S e seo na co-chomharran aige: 2° 49′ 10.72″ Tuath agus 3° 11′ 39.39″ Iar.
Ann an 2001 bha 420 duine a' fuireach an seo.
Ann an 1125 chaidh an abaid Urquhart Priory a stèidheachadh le Daibhidh I Mac Chaluim. Bha an abaid rud beag air àird an ear thuath far a bheil am baile an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 116 Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ2872862780


text:
Baile an Tuim
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Baile an Tuim (Beurla: Archiestown).[1] 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 3.34″ Tuath agus 3° 16′ 39.29″ Iar.
Tha am baile ainmichte airson urraim a thoirt do Sir Archibald Grant of Monymusk. B’e esan an duine a chuir am baile air bhonn anns an 18mh linn.
Ged a bha gnìomhachas breabadaireachd cudromach anns na seann làithean, tha e ainmeil an-diugh airson na taighean-staile a tha timcheall air, m.e.: Cardhu, Tamdhu, Knockando agus The Macallan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ2341044475


text:
- TIOTAL
- Cunntas airson Banalachd, A' Bh-Uas Anna NicGhriogair
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_I_02
- DEIT
- 1835
- LINN
- 1830an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5614
- KEYWORDS
- cunntasan
banalaichean
fuaigheal
Tha an cunntas pàighte seo leis an deit 17 Faoilleach 1835 airson seirbheis banalachd luach 6/9½d a thug a' Bh-Uas Anna NicGhriogair do A. Ghreumach, aig 41 Sràid na Banrigh, Dùn Èideann. Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' i Anna NicIlleDhuinn NicGhriogair sinn-seanmhair Mhitchell.
Bhuineadh an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001