text:
Maurice
Tha Maurice 'na ùirsgeul le E. M. Forster. Sgeul a' ghaoil cho-sheòrsaich 'san linn 20mh Sasann, leanaidh e Maurice Hall às a làithean sgoile, tro oilthigh agus thall. Bha e sgrìobhte às 1913 air adhart. Ged bh'e air nochdadh ri càirdean roghnaichte, mar Christopher Isherwood, bha e foillsichte sa' bhliadhna 1971 an dèidh dham bhàs Fhorster.
Tha 'n t-ùirsgeul sònraichte air àm le toirt dealbh air gaol co-sheòrsach ann an dòigh suirgheil iomlanachadh, ach èibhinn cuideachd. Chuir Forster an aghaidh foillseachadh seach beachdan comannach is laghaile 'dh'ionnsaigh co-sheòrsachd — leugh sgrìobag air an làmh-sgrìobhainn: "Foillsicheil, ach airidh air?". Ge tà, leis an àm a bhàs e bha beachdan is lagh Breatannach air atharrachadh. Tha aon rud a bheil a' cur Maurice air leth às sgeulachd rìomhach nuadh an gnìomhadh prìomh-shamhlail agus na trì prìomh-caractar, a bheil comharrachadh buidhnean eugsamhaile 'gus na dealbhan nam fireanntas eugsamhaile.
Freagarrachadh ri Film[deasaich | deasaich an tùs]
Bha 'n t-ùirsgeul air dhèanamh a-steach do film Maurice (1987) le Riochdachaidhean Merchant Ivory agus Filmean Chaolais Ceithireamh: air stiùireadh le James Ivory agus sgrìobhte le Ivory agus Kit Hesketh-Harvey, riochdaichte le Ismail Merchant, leis an eòlas-film le Pierre Lhomme. Nochd James Wilby ri Maurice, Hugh Grant ri Clive agus Rupert Graves ri Alec. Ghabh an sgioba-cluiche cobharach a-staigh Denholm Elliott ri Dr Barry, Simon Callow ri Mgr. Ducie, Billie Whitelaw ri A' Bh. Hall agus Ben Kingsley ri Lasker-Jones.
Giorrachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Maurice air choinneachadh 'chiad aig aois 14 nuair tha còmhradh mu gnè 'gus feòlmhorachd eadar e is a neach-teagaisg, Mgr. Ducie, a' tachairt dìreach mus thèid e a dh'ionnsaigh do a sgoil choitcheann. Chuiridh seo an gleus dham chòrr an t-ùirsgeòil, seach tha Maurice a' faireachdainn air leth, air ghluasad às an dearbhadh an inbhich mu pòsadh bean ris a' cheann-chrìche ann am beatha. A bhàrr, gabhaidh a dhìmeas domainn air a bhuidheann (meadhanach) fhèin bonn an-seo, seach tha e 'faicinn nach eil an comas aig a neach-teagaisg a fhaicinn thall an àbhaisteachd comannach ri gu dè air chùl i.
Nuair thèid Maurice a-steach dhan oilthigh, nì e càirdean a dh'aithghearr le Clive Durham, a nì e eòlach air na seann Ghrèigeach sgrìobhaidhean timcheall gaol co-sheòrsach (àitheanta 'san ùirsgeul ris an "Droch-bheart nam Grèigeach". Air dhà bliadhna, bidh suirghe coisrigte, ma geamnaidh anabarrach, aca, a bheil aca ri falaichte chumail bho h-uile duine 'bheil iad eòlach air everyone. 'S e soilleir a bheil Maurice a' cur dòchas air tuilleadh 'thighinn bho an dàimh mhothaicheil a-mhàin, ach fàsaidh e soilleir gu mall a bheil Clive gu beagnaich ceangailte gu comhad dham bheachd chomann timcheall mar a tha ceart is ceàrr. Tha Clive a' sònrachadh ri phòsadh, a dh'aindeoin a chan dh'fhàg an sgrìobhadh Fhorster teagamh a crìochaichidh a phòsadh le beatha-feòlmhorachd neo-aoibhneach gu mòr.
Air leigeil sìos agus ciùrrte leis an falbh a charaid, rannsaichidh Maurice comhairleachadh an leigheis-inntinn ann an sealladh air chur an gnìomh le Forster le mire, a' foillseachadh gu neo-iochdmhor a-rithist na crìochan nam mothachadh 'gus an dìth a' chòmhnaidh a' chomainn, cho riochd-samhlaichte le Dr Barry, nach urrainn do eadhon an suidheachadh 's an bròn Mhaurice thuigsinn.
Fàsaidh Maurice nas sine, fàgaidh 'n t-oilthigh gun a' gabhail a ìre, gabhaidh ris na dòighean is an t-aodach an duine-uasal, agus gheibh obair mhath gets ri tocadair. 'Na àm a chòrr, tha e cuideachadh ri stiùireadh lann lùth-chleas dhòrnachaidh mhisein Chrìosdail air gillean a' bhuidhne-obraich 'san Ear Chrìoch. Thig na mì-chrìochnaichte fhadachdan a' mhothachaidh Mhaurice nas dlùithe a bhith rèidh nuair bidh e air thoirt cuireadh a fhuireach aig Penge aig an dachaigh nan Durham. An-siud, an toiseach cha bheir e e an aire, tha 'n peithire òg, Alec Scudder (air chantainn Scudder air earrain mhòra an leabhair, a chur cudthrom air an caochladh le aois is buidheann eadhon nas motha), Maurice air thoirt an aire gu math. Tha e air fhaicinn 'san leabhar aig tràthan saora nas goiride gun sgur, mar cuartachadh a chreach gun fhiosda, gus aon oidhche cleachdaidh 'n gille àradh gu soirbh a dhìreadh dhan seòmar-leaba Mhaurice, freagairt a' ghairm Mhaurice nach do dh'fhreagair neach sam bith eile. An dèidh do am ciad oidhche còmhla, thèid Alec an cabhaig agus feuchaidh a thoirt dubh-chìs ri Maurice, ach ann an sealladh drùidhteach le Maurice aig an Taigh-gleidhidh Breatannach 'san Lunnainn tionnaidhidh e mu cuairt gu h-iomlan, an dèidh do bheir Maurice ainm ri Scudder nuair bidh e faighnichte do ainm. Daingichidh 'n t-easaontas nam caochladh nam buidheann an bann-còrdaidh eadar na dà fir gun dàil.
An dèidh do h-oidhch' eile de leannanachd bidh e soilleir a bheil bileag aig Alec air turas dhan dh'Argentina le a theaghlach, nach thill e às. An dèidh do ciad miothlachd agus acaid, gèillidh Maurice, sochrachadh air co-dhiù a ràdh slàn leat ri Alec. Tha e air ghabhail air ais nuair tha e 'faicinn nach eil Alec an-siud. Ann an cabhag, ruithidh e dham Phenge, far an choinnich na dà leannain mus aig an taigh-bàta, agus gu dearbh bidh na leannanan aonaichte 'rithist an-siud agus "mairidh sona fad an làithibh".
Tadhailidh Maurice aon àm deireannach le Clive, do dùnadh air am càirdeas, is a' toirt dealbh de àm ri teachd le Alec. Tha 'n dìth chòmhnaidh Chlive aig cluinntinn mar a tha air thigh'nn an follais eadar Maurice agus Alec ga fhàgail gun cainnt agus murrach a thuigsinn.
Caochlaidhean 'san Fhilm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 11 bliadhna aig Maurice aig an tòiseachd an fhilm, an àite 14. Tha 'n film a' fàgail a-mach ach beag nam còmhradh feallsanachail an t-ùirsgeòil, agus mòran fhon gnìomhaidhean mar an gaol Mhaurice air an gille-sgoile, Dickie. Leudaichidh e 'n caractar Wildeach Mhòrair Risley agus a bhraigheachd air mì-bheusachd (chan eil e prìosanaichte 'san ùirsgeul), air chor a fhoillseachadh na cunnartan a dh'aghaidhich co-sheòrsaich Eideardach agus ag ullachadh cleas an ghnìomhaidh a nì which Clive faireachdainn a feumaidh e Maurice dhiùltadh.
Tha samhalachas àraidh co-sheòrsach feòlmhor aig an t-àite na dàlach deireannaiche eadar Maurice agus Alec nuair when seen in the movie; tha 'n taigh-bàta fuadain-Ealasaideach a' toirt iomradh air an gluasad nan Ealain & Ceàird gun robh cho comannachte le Eideard Carpenter (bhrosnaich tadhal le E.M. Forster ri Carpenter agus a rùinean Deòrsa Merrill an sgrìobhadh de Maurice), agus cuideachd dhan Sasann Ealasaideach Christopher Marlowe ("tha h-uile dhiubh nach eil gaolachadh tombaca 'gus gillean 'nan àmadain") agus William Shakespeare nan Duanag. 'San ùirsgeul, riaraichidh 'n "gorm choille agus an oidhche" ris an àite an tèarmainn, agus tha 'n taigh-bàta air thoirt iomradh air a-mhàin.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Superheated Goods' neo-aithnichte a bha le HR roimhe a' fàgail A' Chaoil air trèana luchd
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_409
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28412
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Locomotaibh clas 'Superheated Goods' neo-aithnichte a bha le Rèile na Gàidhealtachd roimhe, LMS 1795?, a' fàgail A' Chaoil air trèana luchd.
Ann an 1918 fhuair Rèile na Gàidhealtachd ceithir locomotaibhean frithealaidh 4-6-0. B' e dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' aig Jones bho 1894 a bh' annta. Fhuairear baidse eile de cheithir an ath bhliadhna. Chaidh iad uile a thogail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh. Àireamhaichte 75 gu 82 , b' e na 'Superheated Goos' a bh' orra còmhla. Mhair a h-uile ball den chlas ach a dhà a-steach do làithean Rèile Bhreatainn.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Caol Acainn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00401
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12115
- KEYWORDS
- Caol Acainn
Caisteal Mhaoil
taigh-solais
Rìgh Haakon
Dh' fhaodadh gun deach an sealladh ciùin seo de Chaol Acainn, a' coimhead chun an iar thuath, a thogail o Chaisteal Mhaoil. Seo an t-àite as giorra eadar an t-Eilean Sgitheanach agus tìr-mòr. Chaidh Caol Acain ainmeachadh an dèidh a' chaolais tron do sheòl an Rìgh Haakon IV ann an 1263. Tha aiseag air a bhith air a' chaolas bho co-dhiù tràth san t-17linn, ach thathas a' gabhail seachad air a' bhaile an-diugh air Drochaid an Eilein Sgitheanaich. Tha Taigh Solais an Eilein Bhàin ri fhaicinn air an làimh dheis ri cùl na deilbh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Bruthach a' Mhansa, Ros Mhaircnidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5830_AT
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37468
- KEYWORDS
- creideamh
naoimh
Bha Ros Maircnidh na àite cudromach anns na ciad bhliadhnaichean dhen Eaglais Chruithnich. Chaidh eaglais ann an Ros Maircnidh, aig an robh ceanglaichean ris an Naomh Moluag (bh.592), a h-ùrachadh anns an ochdamh linn leis an Naomh Curetán air an robh cuideachd Naomh Boniface. Tha cudrom Ros Maircnidh do chultar nan Cruithneach furasta aithneachadh le na clachan-snaidhte Cruithneach a chaidh a lorg faisg air cladh a' bhaile. Chithear na lorgaidhean seo ann an taigh-tasgaidh a' Ghroam, Ros Maircnidh.
Chaidh a' chiad chathair-eaglais de sgìr-easbaig Rois a stèidheachadh ann an 1124 ann an Ros Maircnidh, le Daibhidh I Rìgh na h-Alba. Thogadh cathair-eaglais ùr anns a' Chananaich ann am meadhan an tritheamh linn deug, agus chaidh làrach cathair-eaglais Rois a chur an sin. Thogadh an Eaglais Paraiste a th' ann an-diugh aig Ros Maircnidh ann an 1821 air làrach na cathair-eaglais a bh' ann bho thùs.
Chaidh Ros Maircnidh a chomharrachadh mar Bhaile Rìoghail tràth anns an tritheamh linn deug, urram a fhuair a' Chananaich cuideachd ann an 1455


text:
Oidhche Shàmhach (òran)
'S e aon de na h-òrain as ainmeile air feadh an t-saoghail aig àm na Nollaige a tha ann an Oidhche Shàmhach no Ciùin an oidhch' (Stille Nacht sa Ghearmailtis, Tawel Nos sa Chuimris). Chaidh an teacsa tùsail a sgrìobhadh leis an t-sagart Josef Mohr agus chuir an tìdsear Franz Gruber fonn air na rosgrannan.
An t-òran[deasaich | deasaich an tùs]
Sgrìobh Josef Mohr na faclan anns a' bhliadhna 1816 anns a' bhaile bheag Mariapfarr, an Ostair. Ron Nollaig 1818 dh'fhaighnich e de Franz Gruber fonn a chur ris na faclan. Rinn Gruber e agus sgrìobh e ceòl giotàr cuideachd. Sheinneadh an t-òran airson a' chiad turas anns an aifreann meadhan oidhche ann an Eaglais Naomh Nicholas ann an Oberndorf, an Ostair.
Tha mòran sgeulachdan ann mun aifreann seo. Tha feadhainn ag ràdh gun robh am piàno anns an eaglais briste, canar feadhainn eile, gun do chòrd ri Mohr a bhith a' cluich a' ghiotàr. Ach tha e fìor gun robh Mohr agus Gruber a' gabhail nan rannan mar òran-charaid, agus gun do sheinn iad an t-sèist còmhla ri còisir. Chluich Mohr an giotàr aig an aon àm. Chòrd an t-òran gu mòr ris an luchd-creideimh.
Cha robh e ach gu 1833 nuair a bha Mauracher, neach-obrach piàno bhon Ziller Valley, a' gabhail an òrain ann an Leipzig còmhla ri luchd ciùil eile. Chòrd an t-òran seo ris an luchd èisteachd fìor mhath. Bhon uair sin chaidh an t-òran a sgaoileadh air feadh an t-saoghail.
'S e òran gu math iomraiteach a tha ann. Thachair gun do stad an t-sabaid san Chogadh Mhòr aig oidhche na Nollaige 1914 agus thòisich na saighdearan air an t-òran Oidhche Shàmhach a sheinn còmhla. Tha an tachartas seo fhathast cliùiteach mar fhosadh-aimhreit na Nollaige.
An-diugh tha e air a h-eadar-theangachadh gu còrr is 300 cànan agus dual-chainntean.[1]
Chaidh an teacsa tùsail air chaill, ach anns a' bhliadhna 1995 lorgadh leth-bhreac eile, sgrìobhte anns a' bhliadhna 1820 le Mohr fhèin.
Bha sia rosgrannan anns an òran tùsail, seo trì rosgrann ann an Gearmailtis còmhla ri dà eadar-theangachadh eadar-dhealaichte ann an Gàidhlig:
Josef Mohr[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Joseph Franz Mohr san 11 latha den Dùbhlachd 1792 ann an Salzburg, an Ostair. Dh'ionnsaich e sagartachd agus bhon bhliadhna 1815 bha e na shagart. An toiseach bha e ag obair ann an Ramsau faisg air Berchtesgaden, a' Ghearmailt agus an uair sin ann am Mariapfarr far an do sgrìobh e an dàn Stille Nacht (Oidhche shàmhach/Ciùin an oidhch') le sia rannan. Anns a' bhliadhna 1817 ghluais e gu Oberndorf airson dà bhliadhna. 'S e seo far an do dh’fhaighnich e do Ghruber, fonn a chur ris na rannan.
As dèidh dà bhliadhna ann an Oberndorf, dh'imrich Mohr bho àite gu àite eile, gus mu dheireadh thall (1837) dh'fhuirich e ann an Wagrain, an Ostair. Dh'fhosgail e sgoil ùr airson cloinne bochda agus chuir e siostam air bhonn airson cùram a ghabhail do sheann daoine. San 4mh latha den Dùbhlachd 1848 chaochail e mar duine bochd air sgàth 's gun tug e an tuarasdal aige do dhaoine a bha dhìth air. Chaidh a thìodhlacadh ann an Wagrain.
Thaghadh muinntir Wagrain an t-ainm "Mohr" mar ainm na sgoile ann an Wagrain airson urram a thoirt air an t-sagart. Bhon bhliadhna 2006 a-mach tha taisbeanadh maireannach mu Mhohr ri fhaicinn anns an taigh-tasgaidh Wagrain.
Franz Gruber[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Franz Xaver Gruber san 25mh latha den t-Samhainn 1787 ann an Unterweizberg, an Ostair. B' e tidsear a bha ann agus bha e ag obair anns an sgoil ann an Arnsdorf, trì cilemeatair air falbh bho Oberndorf. Aig an aon àm bha e na organaiche agus neach-stiùiridh na còisire ann an Eaglais Naomh Nicholas ann an Oberndorf. Chruthaich e binn airson an òran Oidhche Shàmhach agus chuir e rèiteachadh giotàr ris.
Bliadhnaichean an dèidh seo dh'imrich e gu Hallein, far an do chaochail e san 7mh latha den Iuchar 1863.
Ach cha robh sin an t-aonar òran a rinn e, sgrìobh e barrachd òrain-ghàirdeachais a bhios air an seinn fhathast anns na h-eaglaisean air feadh na h-Ostaire gus an latha an-diugh.
Oberndorf[deasaich | deasaich an tùs]
'S e baile beag anns an Ostair a tha ann an “Oberndorf bei Salzburg”. Tha e suidhichte air bruach abhainn Salzach. Tha am baile mu 17 cilemeatair san àird a tuath air Salzburg. Tha timcheall air 5000 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin.
Aig deireadh an 19mh linn bha am baile còmhdaichte le uisge às an abhainn, chaidh sgrios mòr a dhèanamh ris a' bhaile. B' fheadar do mhuinntir a' bhaile an àite fhàgail agus baile ùr a thogail. Chaidh Eaglais Naomh Nicholas a chur sìos ann an 1906. Ach bha na daoine ag iarradh àite eile air ais mar àite cuimhneachadh an òrain. Eadar 1924 agus 1937 thog iad eaglais bheag ris an canar Stille-Nacht-Kapelle (Eaglais bheag Oidhche Shàmhaich).
An diugh bidh mòran luchd-turais a' tighinn don àite seo, gu h-àraidh aig àm na Nollaige. Gach bhliadhna air an 24mh latha den Dùbhlachd aig 5 uairean feasgar bidh an t-òran Oidhche Shàmhach ri cluinntinn anns an aifreann. 'S urrainnear coimhead air an aifreann seo air feadh an t-saoghail. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Silent Night Web: eadar-theangachadh gu 130 cànan
- ↑ Silent Night Webcam (Salzburg)


text:
- TIOTAL
- Loids Pitmeadhon (Doras aghaidh)
- EXTERNAL ID
- PC_PITMAIN_001
- ÀITE
- Cinn a' Ghiùthsaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Kathryn Main
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29559
- KEYWORDS
- taighean-mòra dùthchail
taighean mòra
aitreabhan
Tha an dealbh seo a' sealltainn an dorais aghaidh gu Loids Phitmain a bha na thaigh-mòr dùthchail ann an Gleann Goineig, faisg air Cinn a' Ghiuthsaich. Chaidh Pitmain a thogail timcheall air 1913 le Seumas Dùbhghlas Mac an Fhleisdeir. Chleachd e e mar loids gus am b' urrainn dha fèidh agus cearcan-fraoich a shealg. B' ann le diofar dhaoine a bha an loids thar ùine agus bha an R.A.S.C no (Royal Army Service Core) agus feachdan à Nirribhidh ann aig àm an dara cogaidh.
B' e prìomh thogalach eireachdail anns a' ghleann a bh' ann am Pitmain. Bha na ballachan aige air an dèanamh le clach-chrèadha dhearg a bha na rud neo-àbhaisteach anns an sgìre. Bha 364 uinneagan agus 126 dorsan ann agus bha deagh eisimpleirean de fhìor shnaidheadh fiodha na bhroinn le panailean daraich, giuthais agus cnò Fhrangach. Chaidh Loids Pitmain a leagail ann an 1957 leis na daoine aig an robh e aig an àm, Teocarlo Ltd


text:
- TIOTAL
- HR 27 'Thurso Castle' a' tighinn far loidhne an Damhath san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_094
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28143
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 27 'Thurso Castle' a' tighinn far loidhne an Damhath san Aghaidh Mhòr. Tha an ECJS (Stoc Co-phàirteach an Oirthir an Ear) follaiseach.
B' e pàirt den dàrna baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 27. Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Bhreatainn a Tuath agus fhuairear i ann an1913. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14688 a bh' innte agus lean i ann an seirbheis gua an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1935.


text:
Auguste Rodin
B’ e François-Auguste-René Rodin (Paris, 12 an t-Samhain 1840 - Meudon, 17 an t-Samhain 1917) fear dhe na deilbhearan na b’ ainmeile a bh’ ann a-riamh.[1] Tha na nithean na b’ fheàrr a rinn e ann an dà taigh-tasgaidh ann am Paris agus Meudon a-nis. Bha athair, Jean-Baptiste, na oifigear poilis ann an Normandaidh.
Susbaint
Trèanadh agus Obair[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich e a chuid trèanaidh foirmeil ann an 1854, nuair a chaidh e dhan Sgoil Bheag (Fraingis: La Petite École), is Lecoq de Boisbaudran agus Jean-Hilaire Belloc a’ toirt foghlam dha na h-oileanaich an siud. Aig aon an àm dh’ionnsachadh e fo stiùireadh Antoine-Louis Barye, eòlaiche-bodhaig,[2]is bha e an sàs ag obair anns an stiùidio aig Louis-Robert Carrier-Belleuse cuideachd.[3] An dèidh an Sgoil Bheag fhàgail, dh’fheuch e ris a dhol do Sgoil na h-Ealain Pharis, ach chaidh e dhiùltadh trì tursan.
‘S e An duine leis an t-sròin bhriste (L'Homme au nez cassé)[4] a bh’ann a’ chiad rud a chuir e a-steach dhan Salon ann am Paris, ach dhiùltadh e air sàilleabh nach robh e deiseil.[5] Seo liosta na nithean na b’ ainmeile aige: An Smuaineadair (1880), Am Pòg (1886) agus Am Mac Stròdhail (1889).
‘S e Dorsan Ifrinn (La Porte de l’Enfer) an rud na b’ adhartaiche ghlòir-mhiannaiche a rinn e a-riamh, a dh’iarr Taigh-tasgaidh na h-Ealain Mhaisich air. Mhair an gnothach ceithir bliadhna gus an robh e deiseil airson taisbeanadh an Salon ann an 1900, is chuidich Camille Claudel e ris. Thug e brosnachadh agus misneachadh bho mhòran tobraichean, ach dh’ainmich esan fhèin gu seachd àraidh Dorsan Phàrrais le Ghiberti, An Ifrinn[6] le Dante agus Flùraichean na n-Aingidheachd[7] le Baudelaire.
Rinn e ìomhaighean dhe Victor Hugo agus Honoré de Balzac ann an 1897 a bha gu math connspaideach aig an àm, ach ‘s e càrnan-cuimhne poblach ann am Paris a th’ annta a-nis. Tha am buidheann eachdraidheil aige ris an canar Na Bùirdeasaich à Calais (Les Bourgeois de Calais) uabhasach ainmeil gus an latha an-diugh cuideachd, is chithear e ri beulaibh Pàrlamaid Shasainn ann an Lunnainn.[8] A bharrachd air sin, tha aon ìomhaigh a rinn e, Eòin Baistidh, ann an Gleann na Cille, faisg air Dùn Phrìs, Alba.[9]
Ealain agus Lomnochd[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cuspairean gnèitheasach agus drùis-mhiannach a-riamh ann an teas mheadhan na h-obrach aig Rodin.[10] Fhaiceadh cuirp rùisgte is gnothaichean na feòla dhe gach uile seòrsa, fiù 's fèin-bhrodadh, anns a chuid obrach, seadh anns na h-ìomhaighean mheatailt is cloiche, seadh anns na dealbhan is gràbhalaichean. ‘S e dìreach Rodin a bh' ann a’ chiad dheilbhear a rinn fìor dhealbh caineag mhnà,[11] ann an Iris, teachdaire na Diathan (Iris, messagère des dieux).[12]
Gaol[deasaich | deasaich an tùs]
Bha beò-ghlacadh làidir taobh cuspairean na feòla aig Rodin.[13] agus bha tòrr leannain aige fad a bheatha, ach thug dithis dhuibh buaidh mhòr air a chuid obrach. ‘S e Rose Beuret a’ chiad leannan a fhuair e, bha iad còmhla fad am beatha, is phòs e rithe mu dheireadh thall air an 29mh latha dhenFhaoilleach 1917 (am bliadhna a bhàsaich an dithis dhuibh).[14] Thug Rose Beuret mac dha, ach leigeadh Rodin seachad e.
Bheireadh boireannach eile buaidh fa leth mòr air beatha Rodin, tè air an robh Camille Claudel, a bha an sàs ann am buidheann dhe oileanaich a fhuair Rodin, mu 1884. Dh’aidich Rodin gun do thòisich e air cuspairean gu math drùis-mhiannach agus gnèitheasach a dh’obair nuair a choinnich e Camille Claudell. Chaochail i ann an 1943 an dèidh 30 bliadhna a chuir seachad ann an taigh-cuthaich.[15]
Bha mòran leannain ainmeil eile ann an saoghal an ealain aig Rodin fad a bheatha cuideachd. Mar eisimpleir, sgrìobh an dannsair Isadora Duncan mu dheidhinn a cuid leannanachd neo-thorrach còmhla ris an deilbhear:[16] ’S e dìreach a h-uile càil a thoirt dhasan gum bu mhiann leamsa fhèin agus sin a dhèanainn gu dearbh, nan cuireadh mo chuid fhoghlaim amaideach an dearg eagal ormsa (...). Abair na tursan a ghabh mi aithreachas air a’ mhì-thuigsinn ghòrach leis gun do chaill mi an cothrom seunta mo mhaighdeanas a thoirt dhan dhia Pan, do Rodin uamhasach! A bharrachd air sin, thug mòran de luchd-ealain is cleasaichean pàirt ann am beatha Rodin, is bho àm gu àm bhite ag iarraidh a bhith ga mì-chliùthachadh gu poblach, air an sgàth; Sgaoileadh Sergei Diaguilev droch fhathannan mu dheidhinn Rodin agus Vatslav Nijinski, nuair a chunnaic e an dithis dhuibh nan cadal còmhla air an fheur an comhair an Taigh-òsda Hôtel Biron.
Dìleab[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e fìor ro-theachdaire an deilbhidh nòs-ùr agus fìorachail a bh’ann Rodin, ged an robh neart clasaigeach ann cuideachd. Thug e buaidh uabhasach mòr air deilbhearan an 20mh Linn mar Camille Claudel, Maillol, Constantin Brâncuşi, Matisse, Alberto Giacometti neo fiù 's Chillida.[17] Tha feadhainn ag ràdh gur robh na rinn e cudromach do dh’Egon Schiele cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Musée Rodin
- ↑ Bronze Gallery
- ↑ Història de l'art del segle XIX, le García Carmen, Universitat de València, 2000, duilleagan 197 gu 199, ISBN 84-370-4274-7
- ↑ Insecula
- ↑ Història de l'art del segle XIX, le García Carmen, Universitat de València, 2000, duilleagan 197 gu 199, ISBN 84-370-4274-7
- ↑ EPDLP
- ↑ Galeón
- ↑ Virtual London
- ↑ Dumfries and Galloway Online
- ↑ Exposiciones Mapfre
- ↑ Dwelly-d
- ↑ Exporevue
- ↑ Auguste Rodin, le Rainer Maria Rilke, Santa Coloma de Queralt, Obrador Edèndum, 2000, duilleag 16, ISBN 978-84-936609-6-3
- ↑ Soumaya
- ↑ Centro Psicoanalítico de Madrid
- ↑ Auguste Rodin, le Rainer Maria rilke, Santa Coloma de Queralt, Obrador Edèndum, 2000, duilleag 19, ISBN 978-84-936609-6-3
- ↑ TV3


text:
Aristoteles
'S e Aristoteles (Greugais: Ἀpισtotέλnς, Aristotelēs, Beurla: Aristotle; beò 384 RC, Stagira, Masadoinia, A' Ghrèig – 7 am Màrt 322 RC, Chalicis, Euboea, a' Ghrèig), còmhla ri Platon, aon de na feallsanaichean as cudthromaiche ann an dòighean smaoineachadh Siarach. Tha e coltach gun do sgrìobh e mu 150 leabhraichean mu feallsanach ged a tha tòrr dhiu air an call.
Fosgladh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e dotair do Rìgh Amyntas de Maseadonia a bh' ann an athair Arasdotal. Bho aois ochd deug gu trichead 'sa seachd dh'fhuirich è an Àithne mar oileanach fon fheallsanaiche ainmeil Plato.
Tha air a ràdh gur e na trì feallsanaiche is mòr a bh' anns a' Ghrèig anns na sean aoisean Arasdotal, Plato agus Socrates. 'S e maighstear Plato a bh' ann an Socrates agus 's e maighstear Arasdotal a bh' ann am Plato. 'S e na trì feallsanaiche seo a chuir feallsanachd a' Ghrèig air dòigh is gur e an toiseach dhan an oileanachd ris an canar Feallsanaiche Siarach 'san latha an diugh. Theagaisg Arasdotal Alasdair Uaibhreach ( Alexander the Great ) a cheannsaich an Ear Mheadhanach gu lèir.
Bha a chuid mhòr de smuaintean Phlato mu fhios bho na ciad-fàthan an còmhnaidh mì-chinnteach agus nach b' urrainn do dhuine sam bith fios fìrinneach fhaighean ach bho thionndadh air falbh bho'n neach a thionndas air falbh bhon t-saoghal.
Bha diofar bheachdan aig Arasdotal. Bha esan a' smaoineachadh gu robh fios bho na ciad-fàthan nas cudthromaiche. 'S e na beachdan seo a chaidh an cleachdadh an dèidh linntean anns an dòigh smuaintean ris an canar an Scientific Method 'sa Bheurla. 'S e a chuid mhòr de th' againn a thuirt Arasdotal 'san latha an diugh nòtaichean a dh'fhàg è bho toirt òraid. 'S e feadhainn de na sgrìobhaidhean as ainmeile aige a tha againn fhathast Physics,Metaphysics.(Nicomachean) Ethics, Politics,De Anima agus Poetics.
Eachdraidh agus Cudthrom obair Aireasdotal[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil mòran fios againn mu eachdraidh obair Arasdotal bho'n àm a bhàsaich è chun a Chiad Linn RC. Tha seann-sgeul ag ràdh gun deach na leabhraichean agus sgrìobhaidhean aig Aireasdotal fhàgail dha Theophrastus. 'S e Theophrastus am maighsear a lean Arasdotal agus dh'fhalaich e na sgrìobh e airson dèanamh cinnteach nach dèidheadh an goid na an sgrios. Cha deach an lorg chun a' bhliadhna 70 RC.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Lorna Milligan air àm briseadh a-mach a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF01_TRACK05_MILLIGAN
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lorna Milligan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3186
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
rèidio
claistinneach
Tha cuimhn aig Lorna Milligan air an dearbh rud a bha i a' dèanamh nuair a chaidh an cogadh èigheachd an 1939.
Càit an robh sibh nuair a thòisich an Dàrna Cogadh?
Bha mi a' gabhail bracaist anmoch air madainn na Sàbaid agus tha cuimhn agam gu robh mi nam shuidhe ag ithe ugh bruich. Tha cuimhn' agam air a sin cho glan ' s a ghabhas, a' suidhe ag ithe ugh bruich agus thàinig an naigheachd thairis air an uèirleas a chionns, tha fhios, cha robh telebhiseanan no càil ann. Agus cha robh dealan ann bhon 's e dìreach rèidio bataraidh a bh' ann agus thàinig e tarsainn, dh'innis Mgr Chamberlain gu robh cogadh ann eadar sinn fhìn is a' Ghearmailt. Agus chuir sin eagal mòr oirnn oir bha sinn a' saoilsinn gu robh na Gearmailtich dìreach timcheall air an oisean. Ach sin far an robh mi: aig an taigh, a' gabhail mo bhracaist. Glè ghlan, sin, cuimhne glè ghlan.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Pheighinn, Inbhir Theòrsa.


text:
Rionegro
‘S e baile meadhanach ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ann Rionegro neo Santiago de Arma de Rionegro. Tha e suidhichte aig 2,130m os cionn ìre na mara 45km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 17˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1541.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm San Nicolas (Naomh Niocal) o thùs. Chaidh sin a dh'atharrachadh gu Santiago de Arma de Rionegro ann an 1783 nuair a ràinig daoine às a' bhaile siud dhan àite far a bheil Rionegro an latha an-diugh.[3] Tha Santiago (Naomh Sheumais) anns an Spàinn.[4] Tha an t-ainm Rionegro a' ciallachadh Abhainn Dhubh, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: negro (dubh) bhon fhacal Laideann niger[5] agus río (abhainn) bon fhacal Laideann rius.[6] Tha am baile suidhichte anns an sgìre far a sruthas uisgeachan na h-aibhne Río Negro.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 100,502 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 35,850 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[8] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Rionegro, ach tha 1.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.7% dhe na daoine ann an Rionegro leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 87.1% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Rionegro. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ricardo Rendón (1894 – 1931): Dealbhadair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Santiago de la Compostela
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a’ Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Cille Mheàrnaig
'S e baile ann an deas na h-Alba a tha ann an Cille Mheàrnaig.
'S e Cill Mheàrnaig na phrìomh-bhaile ionadail Comhairle Shiorrachd Àir an Ear agus am baile as motha san t-siorrachd.
Tha grunn dòighean litreachaidh ann:
- Cille Mheàrnaig [1][2]
- Cill Mhearnaig [3][4][5]
- Cill Mheàrnaig [6]
- Cill Mheàrnag [7]
- Cill-mheàrnag [8]
Tha am baile ainmeil mar an t-àite far a chaidh a' chiad cruinneachadh òrain le Raibeart Burns Poems, chiefly in the Scottish dialect fhoillseachadh ann an 1786, agus airson a' cheangal aige ris a' chomharra-malairt uisge-beatha Johnnie Walker. Am measg nan seallaidhean sa bhaile tha carragh-chuimhne do Raibeart Burns, Dean Castle, stèisean- is drochaid-rèile agus meadhan a' bhaile air a tha "Kilmarnock Cross".
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba
- ↑ Liosta stèiseanan-rèile na h-Alba
- ↑ Ainmean-àite bhon leabhar le Iain Mac an Tailleir
- ↑ Faclair SMO
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3, duilleag 728
- ↑ Illustrated Gaelic-English Dictionary, Edward Dwelly, Birlinn Limited, Dùn Eideann, 2001, ISBN 1-84158-109-7, duilleag 2018


text:
- TIOTAL
- 55198 air obair paidhleat ann an Inbhir Nis, 1960
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_321
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1960
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28332
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
55198 air obair paidhleat ann an Inbhir Nis ann an 1960.
Chaidh 55198, locomotaibh smùide 0-4-4T, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1909 a rèir dealbhachadh le Iain F. Mac an Tòisich . Chaidh a h-àireamhachadh CR 428. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 15198 a bh' oirre. An uair a chaidh an rèile do sheilbh ba stàite bha i stèidhichte ann an seada Baile Fharfair. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Chèitean 1961 agus fhuaireas cuidhteas i san Fhaoilleach 1962.


text:
- TIOTAL
- sreap, faisg air Gleann Fhionghain
- EXTERNAL ID
- PC_TOMBAKER_32
- ÀITE
- Gleann Fhionghain
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- CRUTHADAIR
- Tom Baker
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tom Baker
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30159
- KEYWORDS
- Gleann Fhionghain
Sreap
beanntan
Loch Airceig
coiseachd-bheanntan
sreap
Chithear anns an dealbh-chamara seo, a thogadh gu h-àrd le fear Tom Baker, dealbh den t-Sreap, beinn a tha faisg air Gleann Fhionghain. Ged a dh'fhaodar a' bheinn a shreap bho thaobh an t-Srathain (aig ceann Loch Airceig) 's e an taobh deas as motha a bhios daoine a' gabhail, leis gu bheil seo a' toirt cothrom air an druim fhada, stuadhach, eadar Gleann Fhionghain agus Gleann Dubh Lighe


text:
- TIOTAL
- HR 87 ann an Inbhir Nis, An Lùnastal 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_287
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 27 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24754
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Skye Bogie' de locomotaibh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean, Daibhidh Jones. Chaidh an togail gu sònraichte airson obrachadh air loidhne Inbhir Pheofharain agus An Eilein Sgitheanaich. Chaidh naoi dhiubh a thogail aig Ionad-obrach Loch Gorm a' chompanaidh ann an Inbhir Nis eadar 1882 agus 1901. Bha Pàdraig Druiminn, a ghabh àite Jones, a' cumail sùil air na ceithir mu dheireadh, agus rinn esan beagan atharrachaidhean air an dealbhadh thùsail. Cha deach ainm a thoirt dha gin de na 'Skye Bogies' agus ghluais iad uile chun an LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 87 ann an Inbhir Nis san Lùnastal 1923. Chaidh a crìochnachadh san Dùbhlachd 1893 agus lean i an an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1926. A dh'aindeoin 's gun deach an t-àireamh LMS 14280 a thoirt dhi an dèidh a' bhuidhneachaidh, cha deach an t-àireamh seo a chleachdadh riamh


text:
- TIOTAL
- A' Chananaich bho Chnoc na Cananaich
- EXTERNAL ID
- ROMGH_00_173
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39079
- KEYWORDS
- bailtean
taighean
Tha a' Chananaich air oirthir a deas an Eilein Duibh a' coimhead tha linne Mhoireibh Air taobh dheis an deilbh tha tobhta.Chathair-eaglais na Cananaich , a chaidh a thogail san 13mh linn nuair a ghluais Easbaig Rois an sin à Ros Mhaircnidh. Dh'fhàs A' Chananaich mun cuairt na Cathair-eaglais agus b' e 'Chanonry' an t-ainm tùsail a bh' air sa Bheurla a' ciallachadh Àite nan Canan, oir bha canain na cathair-eaglais a' fuireach ann am mansaichean mun cuairt na h-eaglais.
Ro 1584 bha sgoil-ghramair anns a' Chananaich, agus shoirbhich am baile mar ionad airson nan ealain agus saidheans, agus gu h-àraidh an lagh agus diadhachd. Ach mus tàinig àm an Ath-leasachaidh, bha a' Chathair-eaglais mu thràth ann an droch staid, agus thug an t-arm aig Oliver Crombail leotha mòran dhen chloich-ghainmhich ruaidh aice gus an daingneachd aige ann an Inbhir Nis a thogail. Chleachd muinntir a' bhaile an còrr dhith airson an taighean.
Fhuair A' Chananaich inbhe Borgh Rìoghail ann an 1590, ach chan eil càil a choltas gun do shoirbhich leis an àite mar thoradh air an sin. San leabhar 'The Buildings of Scotland: Highlands and Islands' tha Iain Gifford a' toirt tarraing à aithisg Comhairle a' Bhaile ann an 1691 a bha ag ràdh gur e dìreach 'a little village' a bh' anns A' Chananaich.
Ach mhair am baile mar ionad-foghlaim. Stèidhicheadh Acadamaidh na Cananaich ann an 1791, le clasaichean air an cumail ann an Taigh nan Clèireach agus Taigh Shìiophort, agus bha i ainmeil airson foghlaim. Ghluais i chun an làrach far a bheil i an-diugh ann an Sràid na h-Acadamaidh ann an 1891.
Chaidh ruigsinneachd air a bhaile a leasachadh gu mòr nuair a chaidh a' chala clach-ghainmhich, a chaidh a dhealbhadh le Tòmas Telford, a thogail eadar 1813 agus 1817. Sa Ghearran 1894, chaidh meur-loidhne de Rèile na Gàidhealtachd fhosgladh dhan Chananaich, a' cuideachadh le leasachadh an tuineachaidh mar bhaile turasachd. Chaidh an stèisean a dhùnadh do luchd-siubhail ann an 1951 ach le fosgladh Drochaid Cheasaig ann an 1982, tha e furasta Inbhir Nis agus an còrr den Ghàidhealtachd a ruighinn às A' Chananaich.
Tha luchd-turais agus luchd-saor-làithean fhathast measail air A' Chananaich. Tha dachaigh an 'Chanonry Sailing Club' sa chala agus tha raon goilf sgoinneil aig a' bhaile. 'S deagh àite airson a bhith a' coimhead leumadairean-mara a th' ann an Rubha na Cananaich
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
K. ui.
Murchadh mac Diarmuta maic Mail na m-Bó, rí Laigen & Gall, mortuus est i n-Ath Cliath.
Conchobar mac in Cleirig h-Úi Conchobair rígdamna Connacht, do marbad do Uib Fallomuin.
Glun Iaraind h-úa Mail na m-Bó do marbadh do Feraib Midhi.
Murchadh Liathanach h-Úa Concobair, rígdamna Connacht, do marbad do Chonmaicnib a fell.
Cond mac meic Cuind, rí Teftha, occissus est o Feraib Brefne, cum aliis multís.
Muirchertach h-Úa Concobair, rí h-Úa Failghe, do dallad la derbrathair fén.
Kl. Enair for Satharnn & .xx.ui.fuirri.
K. uii Enair for Satharnn & .xx.ui.fuirri.
Ruaidhrí h-Úa Canandan, rí Thiri Conaill, do marbadh.
O Mael Ruanaid, rí Ulad, do marbad.
p.410
Mac Rigbardan maic Con Corne, rí Elí, & mac Gilla Brighdi h-Úi Mail Muaidh, rí Fer Cell, occisus est.
Kl. Enair for domnach & .uii fuirri.
Diarmuit mac Mail na m-Bo, rí Breatan & Índsi Gall & Atha Cliath & Leithi Mogha Nuadhad, do marbadh la Concobur h-Úa MaelSechlainn a cath Odba, & ár diairimthe do Gallaib & do Laignib uime.
h-Ua Flaithri, rí Ulad, & a mac Aisidh, rí h-úa n-Gabla, da loscad a tigh tenedh & sochaidhe olchena.
Kl. Enair for Mairt & .xuííí. fuirri.
Concobur h-Úa Mael Sechlainn, rí Temrach, do marbadh do mac a derbrathar fein .i. do Murchertach h-Úu Mael Sechlainn tre mebail. A chenn do breith ar eicin asa adhnacal o Cluain Maic Nois co Cend Coradh la Toirrdelbach h-Úa m-Briain dia h-aíne Chasc mór. Rucadh in cend cétna fo thuaidh dia domnaigh
p.411arís co n-dib failgib oír immaille friss tria firt & mirbuilib Dia & Ciarain.
Kl. Enair for cétain & xxix fuirri.
Dunan aird-espoc Atha Cliath in pace quieuit.
Dunchadh h-Úa Cellaig, aird-ri h-Úa Maine occisus est a fratre suo per dolum.
Kl. for dardaín & .x. fuirre.
h-Úa Canandan, rí Ceneoil Conaill mortuus est.
Gofraidh rí Gall do éc.
Sluaigedh la Tairrdelbach h-úa m-Briain co h-Ath Fir Dhiadh, co forgla fer n-Erenn uime, do chuindcidh giall for Oirgiallaib & for Ulltaib, acht ro impa cen giallo, cen etire, iar marbadh dreme dia muntir.
p.412
Kl. enair for aenditen & .xxí fuirri.
Murchadh mac Flaind h-Úi Mael Sechlainn do marbad la h-Amlaim mac Maelan, ríg Gaileng, i cloictheach Cenandsa a mebuil, & a marbad fen fo chétoir, tre firt Coluim Chille, la Mael Sechlainn mac Conchobair.
Kl. enair for domnach & .ii. fuirri.
Cluain Maic Nóis do loscadh cenmotha tempull Bernáin Chíaráin.
Murchadh mac Conchobair h-Úi MaelSechlainn do marbadh do Feraib Teftha per dolum.
INghen h-Úi Fhócartaig, ben Tairrdelbaig h-Úi Briain, do éc, & cradh diairme do facbail cona cellaib di.
p.413
Kl. enair for luan & .xiii. fuirre.
Lethlobur O Laidhgnén, rí Airgiall, do ég, & Concobar h-Úa Briain, ri Ceneoil Eogain & Domnall mac Tigernain h-Úi Ruairc, rí Conmaicne, omnes occisi sunt.
Cend Faeladh mac Dungalaig, rí Muscraighi Thire, ordan Muman, mortuus est.
Kl. enair for mairt & xx.iiii. fuirre.
Cellach h-Úa Ruanadha, ollam Erenn quieuit.
Aedh h-Úa Flaithbertaig, rí Iarthair Connacht, do marbadh la Ruaidhri h-Úa Conchobair.
Argain na Cruaiche{folio 19a1} la Tairdelbach h-úa mBriain & argaín Lacha Bendchair lasin ríg cétna.
Sluagad la Tairrdelbach h-úa mBriain co h-Ath Cliath & co
p.414Firu Midi, co tainic Mael Sechlainn mac Conchobair ína theach la comurba Padraic & la Bachaill Íssa.
Kl. enair for cétaín
& coicid
dec fuirri.
Fir Teftha & Mundter Geradhan & Cairpri h-Úi Ciardha do thecht ar creich a n-Uib Failge, co riachtatar co termund Chilli Achaid, cor' brisedh maidm forro, cor' marbadh and h-Úa Ciardha & mac Meic Finnbairr, taissech Munteri Geradhan, & sochaide mor.
Kl. enair for aine & .xui. fuirri.
Mac Amalghada h-Úi Flaind, taisech Callraighi, do marbadh do Mael Sechlainn mac Conchobair.
Ára na naem d'argain do Gallaib.
p.415
Kl. enair for satharnn & .xxuii. fuirri.
Domnall mac Taidhg h-Úi Choncobair, rígdamna Connacht, do marbadh do Cathal mac Aedha h-Úi Choncobair a fill.
Cathal h-Úa Concobair do thecht la Ruaidhrí mac Aedha in Ga Bernaigh h-Úi Choncobair, co sochraiti moir uime.
K. i.
Aedh h-úa MaelSechlainn, rí Ailig mortuus est.
IN Meranach h-Úa h-Eochadha, rí Ulad, do bathad a Luimnech.
Tadhg h-Úa Taidhg, comurba Flandáin Cilli Da Lua, quieuit.
Kl. enair for luan & .xx. fuirri.
Cell Da Lua & Tuaim n-Gréne & Mag n-Éo a n-Orbraighe do loscud do Chonmaicnib.
p.416
Concobar h-Ua Cétfadha, ordan Muman, mortuus est.
Donnchad mac Airt .i. in Cailech, maic Shen-Fergail h-Úi Ruairc, rí Brefne, co n-Airrther Chondacht & Cairpri & Gailenga, do theacht i l-Laignib, co tarraidh Murchertach
Written man. rec. over Murchadh-úa Briain, rí Muman, co Feraib Muman & Gaill & Laigin & Osraige, co tardsat cath Mona Cruinneoíge, & cor' marbad and Dondchadh h-Úa Ruaircc, rí Airrthir Condacht, & Cendédigh Ua Briain, rígdamna Erenn, & Congalach mac Murchadha h-Úi Conchobair Failghi. et alíí .íííí. mile testa and. Rucad cend meic Cailig, righ Brefne, co Luímnech.
Teidm mor isin bliadain-sin, cor' marb cethraime fer n-Erenn. Is and ro gab ar tús tes, & ro sir fo chethri h-airdib Erenn. IS se fath fodera fochainn an tedma-sin .i. deamna thancatar a h-índsib tuaiscertachaib an domain .i. trichath & .x. cét ar fichit cét cach catha, amal ro índis Áenghus Occ mac an Daghda do Gilla Lughan ro tathaigedh an sith gach bliadain aidhchi shamna, & ad-chonnairc-sin fein aen-chath a Maistin dib .i. cath ro bai ac milliud Laigen. IS amlaidh do-ces do mac Gilla Lughan íat, & gach leth da roichedh a tesbach & a m-bruth as and ro gabadh a nem. Ar ro bái claidim tenedh a braighid gach fir dib, & airdithir neolla nime gach fer dib. Conidh esin fochond an tedma-sin.
p.417
Kl. enair for cétain, & aen
déc fuirri & is i-sin M.lxxx.u. bliadan o gein Crist.
Mac Domnaill h-Úi Ruaircc, rí h-Úa m-Bríuin Brefne, occisus est per dolum.
Treblaid mor galair for Thoirrdelbach h-ua m-Briain, corb e a méd cor' benadh a folt de.
Kl. enair .u. luna. xii. secundus annus bisextilis.
Mael Issu h-Úa Brolchan, sruith-senóir Erenn & ard-shai na h-ecna, conidh e a med co n-derna fen liubra & eladhna lan-mora do amaíndse & do índleacht, & fuair bass a n-gradsaib De.
p.418
Tairrdelbach h-úa Briain, rí urmóir Erenn, mortuus est lxx.uii. anno aetatis suae, reighni autem xxii .i. isin dara bliadain fichit a flaithiusa, cor' crichnaig a betha, co n-dechaidh iar n-aithrighi. Tadhg a mac do éc in uno mense.
Maidm na Crincha ria n-Gallaib & Laignib for Mael Sechlainn mac Concobair, uibí cecidit Mael Ciaran h-Úa Cathasaigh & Mael Muaidh rí Fer Ceall, et alíí.
IN Sindach Find .i. Cínaeth h-Ua Catharnaigh, rí Teftha, & a mac, & h-Úa Muiredhaigh, taissech Muntire Tlaman, do marbadh a fill o Mael Sechlainn mac Conchobair ic Loch Muige Luatha.
h-Úa Baigellan, rí Airgiall, occisus est o Conaillib.
Kl. enair. sexta feria xx .ííí. luna.
Mael Sechlainn mac Concobair rí Temrach, do marbad tre thangnacht.
p.419
Cath Conachla a Corand iter Ruaidhri na Saighe Buidhe, mac Aedha in Ga Bernaigh, h-Úi Concobair & Aedh mac Airt Uallaig h-Úi Ruairc, rí Connacht{folio 19a2} co torchair and Aedh h-Ua Ruairc & Muiredhach h-Úa h-Eolais & Sitriuc mac Con Sleibe h-Úi Fergail, & mac Gofraidh h-Úi Siriden, et ailii multi. Ruaidri h-Úa Concobair as leis tucadh.
Cath Ratha Edair iter Laighniu & Firu Muman, cor' maidh for Laignib. Muirchertach h-Úa Briain uictor fuit.
Kl. enair for satharn & .íííí. fuirri.
Maidm Indsi Adarcaige la Ruadhrí h-Úa Concobair for Muirchertach h-Ua m-Briain, dú n-ar' cuiredh ár Muman connar' leígedh a coblach secha-sin, & do-rad beous ár for choblach an fir chétna. Tanic timchell tiar for in fairrge do indradh Connacht.
p.420
INdradh Corco Mruadh fo thri la Ruaidhri h-Úa Conchobair & la Condachtaib, & in tres fecht a-torcratar and triar maith do Condachtaib .i. Mac Cathail h-Úi Mugroin, taissech Claindi Cathail, & Cu Sinna mac Muirchertaigh, taissech Clainde Tomaltaigh, & Mac Gilla Crist maic Echtigirnn, taissech Corco Achland. 1{folio 19a2}
p.9
Domnall mac Lochlainn & Conaill & Eogan do tiachtain do índradh Condacht fo comghelladh Muirchertaigh h-Úi Bríain, ríg Muman, & nir' comaill, co torachtatar son .i. Domnall cona shochraidi, co Raith Cruachan, co tarraidh Ruaidhri h-Úa Concobair, & cor' gab nert forro co tuc condmedh caicthigise doib uile, co n-deachatar dib linaib a Mumain, co ro millset co Imleach Iubair & co Loch n-Gair & Brug Righ & co Drumain h-Úi Cleirchén, & do mursat Lumnech, & tucsat cend maic Cailigh h-Úi Ruairc o Chnoccanaib Saíngil, & cor' toghailseat Cend Coradh, & ro gabsad .u. fichit laech etir Gallu & Gaedelo, & ro gabsad a n-giallu, co rucsat leo mac Mathgamna h-Úi Cennedigh esti, co tucadh bai imda & ór airged & cuirnn tara chenn & tar cend meic Congalaig h-Úi Óccan, & meic Eachach Uí Loingsigh do bí 'sa broit cetna etcc.
p.10
Dubchoblaith, ingen Aeda h-Úi Concobair mortua est.
Mor ingen Tairrddelbaig h-úi Briain, ben Ruaidri h-Úi Choncobair, mortua est.
O Mail Girig, ollam Ulad mortuus est.
Kl. enair for luan & .xu. fuirre. Cétbliadan for bisex.
Coblach mor la Muirchertach h-Úa mBriain ríg Muman for Sinaind & for Loch Ri, co ro aírgset Inis Bo Finde & Inis Clothrann, & cor' gabad Sinann friu la Ruaídri h-Úa Conchobair & la Connachtaib .i. Rechraith & Buindi in Beithe, co nach ro leged tairis-sin sís gerb' ailig léo. Tánic mac Flaind h-Úi MailSechlainn tara n-éssi co h-Ath Luain conár' leicedh siss na suas iat tre rath Ciarain cona naemaib, co n-dechatar uile for comairce
p.11h-Úi Mail Sechlainn, co tardsat a longa do, co n-deachatar uile .i. Mael Sechlainn & O Conchobair a longaib & a n-eathraib, co ro indairset Mumain .i. Irmumain, co Cluain Cain Mo Dhimócc, conidh anbecht ma do fhacsat mil na duíne in aired-sin uile.
Gilla Caindigh h-Úa Flaitile do marbadh do mac Maic Cochláin, da brathair.
Dondcadh mac Domnaill Remuir maic Mail na m-Bó, rí Laigen & Gall, láech as amra ro bái 'na aimsir & cend cathaigthe as chalma ro bai do Leith Mogha, do marbadh do Ua Choncobair co n-Uib Failge, co n-Iarthur Laigen immaille fris tri baeghal.
Donncadh mac Gilla Padraic, rí Osraige occisus est.
h-Úi Maelsechlainn do dul a n-Uaithne Thire & a n-Uaithne
p.12Fidbuidhe, co tucsat bu imdha leo.


text:
- TIOTAL
- Clobhsa Margaidh na Mine, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_270
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11316
- KEYWORDS
- Clobhsa Margaidh na Mine
Inbhir Nis
obraichean clò-bhualaidh MhicLeòid
Clobhsa Margaidh na Mine ann an Inbhir Nis. Ri aghaidh na deilbh, chithear pram agus cù agus air an taobh chlì chithear obraichean clò-bhualaidh dealain MhicLeòid.
Tha an clobhsa ann fhathast, agus tha e a' dol air ais gu na Linntean Meadhanach. Bha e a'dol do mhargadh-mine Inbhir Nis a lorgadh aig bun staidhrichean Bràigh a' Mhargaidh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Solarachadh Fhreiceadan airson Itealain a tha air an sgrìos
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_D592_5_44
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 3 An Dùbhlachd 1940
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6080
- KEYWORDS
- freiceadan na dùthcha
itealain air an sgrios
freiceadain
itealain air tighinn gu talamh
RAF
feachd an adhair
dara cogadh
R.A.F
an cogadh ann am Breatainn
an cogadh aig baile
Litir a chaidh a chur leis a' Chaiptean, Luchd-obrach Coitcheann (G.S), Fo-sgìre Chataibh, le mapa na cois a tha a' mìneachadh far an cuirte a dh'iarraidh freiceadain airson itealain a bha air tighinn gu talamh.
Tha a' chiad duilleag a' mìneachadh an dleastanais a th' air aonadan gus geàrdan a suidheachadh aig itealan sam bith a tha air a sgrios gus an nochd sgioba sàbhalaidh Feachd an Adhair.
Dh'fheumte gairm airson gheàrdan gus faire a chumail air itealain air a sgrios a fhreagairt anns a' bhad. Bha fiosrachadh gu bhith a' leantainn air dè na h-ùghdarrasan a bu chòir fios fhaighinn mun t-suidheachadh


text:
- TIOTAL
- "Souvenir Letter Card of Grantown on Spey" - Drochaid ùr
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_113C
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Railway Society
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23359
- KEYWORDS
- bridges
rivers
An dàrna fear à sia seallaidhean ann an "Souvenir Letter Card of Grantown on Spey": Drochaid Ùr Spè faisg air Baile nan Granndach.
Tha Drochaid Ùr na Spè mu 1km gu deas air Baile nan Granndach. 'S ann à cruadhtan a tha an drochaid air a dèanamh agus chaidh a deilbh le companaidh einnseanarachd Blyth is Blyth. Chaidh a fosgladh gu h-oifigeil an 11mh Dùbhlachd 1931.
'S e Drochaid Ùr an Spè an tè a ghabh àite Drochaid Aost' an Spè, a bha 1.5km an ear-dheas air Baile nan Granndach. Bha an drochaid aosta air a dèanamh à clach-ghràin agus chaidh a togail ann an 1754 leis a' Mhàidsear Uilleam Caulfield, am fear a ghabh àite an t-Seanalair Wade. Bha i air an rathad armailteach a' ruith o Chùbar Aonghais gu ruigee Dùn Deòrsa.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Gheall Dàibhidh Camshron reifreann an déidh an Taghaidh Choitchinn air co-dhiù bu chòir dhan Rìoghachd Aonaichte fuireach san Aonadh Eòrpach. Tha seo a’ cur àite na h-Alba san Roinn Eòrpa ann an teagamh.
•Thuirt am Prionnsa Harry gun do mharbh e ceathairnich Thalebanach fhad ’s a bha e an ceann a chosnaidh ann an Afghanastan. Cha do dh’innis e cia mheud duine a mharbh e.
• bhuail Andaidh Moireach Roger Federer gu bhith ann an cuairt dheireannach Farpais Mhór Astràilia, agus cluichidh e Novak Djokovic Di-Dòmhnaich.
• Faodaidh boireannaich sabaid a-nis ’nan saighdearan coise am feachdan armailteach nan Stàitean Aonaichte.
• Chaith Comhairle Ghlaschu £100,000 ag iarraidh air ailtirean tùs-dhealbhan air son Ceàrnaig Dheòrsa a chur thuca, ach cha do thagh iad gin air a’ cheann thall. Thuirt ceannard na Comhairle gum b’e pròiseas riatanach a bh’ ann a bha aca ri dhèanamh.
• Thug comhachag-mhór ionnsaigh air fear ann an Inbhir Nis. Chaidh Iain MacAoidh, 58, a leagail le buille ri cùl a chinn a dh’fhàg e ’na shìneadh agus a’ sileadh fala. Chaidh a thoirt chun an ospadail. Bidh a’ Chomhairle a’ fastadh eòin chreachaidh gu bhith cur ás do dh’fhaoileagan.
• nochd soidhne ann an leabharlann Manly, Sydney, ag ràdh gum biodh leabhraichean mu Lance Armstrong air an gluasad bho roinn “Fìrinn” gu “Uirsgeul”. Fealla-dhà a bh’ ann.


text:
- TIOTAL
- Beinn na Caillich, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_082
- ÀITE
- An t-Àth Leathann
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12902
- KEYWORDS
- seallaidhean tìre
aibhnichean
cnuic
beanntan
Le Beinn na Caillich na seasamh gu bòidheach air a' chùl, lorgar an taigh seo air iomall baile an Àth Leathainn air an Eilean Sgitheanach. Tha baile an Àth Leathainn a' dol timcheall Bàgh an Àth Leathainn, le seallaidhean àlainn a-null a Ratharsair agus gu tìr-mòr. Agus e na chlachan beag le trì no ceithir de thaighean aig meadhan an 19mh linn, thàinig fàs mòr, luath air a' bhaile gus an robh e mar an dàrna baile bu mhotha air an Eilean Sgitheanach.
Aig toiseach an ath linn, thòsich bàtaichean-smùide a' tadhal aig a' chidhe ùr, le post, cargu is daoine orra. Bha gnìomhachas a' dol air adhart aig a' chuaraidh mharmoir san t-Srath bho mheadhan an18mh linn, le rathad-iarainn gu cidhe an Àth Leathainn a' toirt a' mharmoir gu soithichean a bha a' falbh leis a-null thairis. Sgaoil an companaidh an 1913, gun aige ri prothaid a dhèanamh.
Tha na rathaidean gu taobh siar an eilein, a dh'Ealaghol is Heasta, a' coinneachadh anns an Àth Leathann, ga fhàgail aig meadhan an eilein. Tha e air làrach goireasach airson tadhal air ceann a deas an Eilein Sgitheanaich agus a' Chuiltheann agus mòran luchd-turais a-nis a stad ann
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Liotuàinia
Is e dùthaich ann an Roinn-Eòrpa a Tuath a tha ann an Liotuàinia.[1][2]. Cleachdar ainmean eile cuideachd, m.e.:
Tha crìochan aice leis an Laitbhe anns an taobh a thuath, leis a' Bhealaruis anns an taobh an earra-dheas, agus leis a' Phòlainn agus le Kaliningrad Oblast (pàirt den Ruis) anns an taobh deas. Tha am Muir Baltach anns an taobh an iar-thuath. Tha Vilnius na phrìomh-bhaile. Bha i a' chiad stàit a dh'fhàg an t-Aonadh Sobhiat (1991). Chaidh i a-steach dhan Aonadh-Eòrpach ann an 2004.
Susbaint
Ball[deasaich | deasaich an tùs]
- Nàiseanan Aontaichte (1991)
- An t-Aonadh Eòrpach (2004)
- NATO (2004)
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia (1569 – 1795) Ann an 2009 ghabh an dùthaich ri NATO.[7]
Daoine ainmeil à Liotuàinia[deasaich | deasaich an tùs]
- Dalia Grybauskaitė, Pàrlamaid an Aonaidh-Eòrpaich, 2004-2009.
- Vytautas Landsbergis, Sing Revoliution SAJUDIS, Vilnius, 1989-1993; Pàrlamaid an Aonaidh-Eòrpaich, 2004-2009.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ball-basgaid am measg nan spòrs as cudromaiche do na Liotuàinianaich. Am measg nan cluicheadairean as ainmeile tha Arvydas Sabonis neo Sarunas Jasikevicius.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ NATO
- ↑ City Population


text:
Monday, 13 February 2012
Shiaghtin ghellid
She shiaghtin ghellid t'ayn. Ta çhingys sooilley as crackanagh ennagh er ngeddyn greim orrym, as hug y ben-lhee orrym gyn ceau speckleyryn ny sooillagyn lhiantagh rish ymmodee laaghyn. Cha nel shen aashagh, er y fa dy vel mee cho kyagh as craitnag. Foddym cronnaghey cummaghyn, as cur enney er kuse dy 'leih rere'n eeaddagh as aght shooyl oc, as cha nel mee tuittym ny bwoalley noi reddyn son y chooid smoo. Agh cha noddym fakin eddinyn, as erskyn ooilley, cha noddym lhaih. Wahll, cha mnoddym lhaih agh reddyn shey oarlagh veih my ghaa hooill ny ayns clou buillvollee er heu varroose. Dy aighar, ta mee clouscreeu er meir feer vie; ta mee screeu y clane art shoh gyn fakin fockle erbee jeh, as s'treisht lhiam nagh bee rouyr marranyssyn ayn. Cha cosoylagh eh cur er y teks ve mooar dy liooar dou fakin eh gyn croymmey roym as blakey er.!
Ghow mee speckleyryn rish queig bleiney d'eash as cha gooin lhiam traa tra dod mee fakin reddyn dy baghtal. Gyn scansh da shen, cha oayllagh dou shooyl mygeayrt gyn fakin; ta mee ceau speckleyryn ny sooillagyn car y laa. Taa mee faggys er nyarrood wheesh nagh noddym dy yannoo gyn speckleyryn. Agh ny laaghyn shoh, ta dagh ooilley red, bunnys, croghey er lhaih. As mish gobbraghey ayns lioarlann, she ard-ghoilleeid t'ayn. Cha noddym fakin ny dateyn çheusthie ny lioaryn; cha noddym cronnaghey my she lioar lhien ny lioar lesh lioarlann elley t'ayn dy aashagh. Cha noddym fakin ny lipaidyn skellooagh t'orroo tra ta mee cur ad erash 'sy lioarlann; v'eh oym gliooney er y laare as blakey orroo dy quaagh, ny drappal aarey as seiy my eddin rish ny lioaryn dys feddyn y boayl kiart. Erskyn ooilley shen, cha noddym fakin taishbyneryn! Nagh quaagh eh wheesh d'obbyr ta shin jannoo orroo? Cha noddym lhaih ny cur freggyrt da postyn-l, ny shirrey lioaryn er y chatalog, as cha noddym eer cur lioaryn er eeassaght as goaill ad erash agh dy moal as dy mertragh; ta'n teks ro-veg. Ga dy noddym fakin kuse ennagh jeh liorish eab, cha noddym goaill tastey jeh reddyn dy taghyrtagh, as shen red scanshoil.
Ec y traa t'ayn ta mee thie, agh ta'n chooid smoo dy cheaughyn-traaaey caillt aym. Ta mee screeu y post shoh agh t'eh creoi dy liooar. Cha cosoylagh eh lhaih lioar, ny jeeaghyn er fillym, ny cloie gammanyn. Son y chooid smoo t'eh foym ceau yn çhiaghtin liorish eaishtagh rish recortyssyn çhengey ynsee as shareaghey my hene. Heemayd!
Ghow mee speckleyryn rish queig bleiney d'eash as cha gooin lhiam traa tra dod mee fakin reddyn dy baghtal. Gyn scansh da shen, cha oayllagh dou shooyl mygeayrt gyn fakin; ta mee ceau speckleyryn ny sooillagyn car y laa. Taa mee faggys er nyarrood wheesh nagh noddym dy yannoo gyn speckleyryn. Agh ny laaghyn shoh, ta dagh ooilley red, bunnys, croghey er lhaih. As mish gobbraghey ayns lioarlann, she ard-ghoilleeid t'ayn. Cha noddym fakin ny dateyn çheusthie ny lioaryn; cha noddym cronnaghey my she lioar lhien ny lioar lesh lioarlann elley t'ayn dy aashagh. Cha noddym fakin ny lipaidyn skellooagh t'orroo tra ta mee cur ad erash 'sy lioarlann; v'eh oym gliooney er y laare as blakey orroo dy quaagh, ny drappal aarey as seiy my eddin rish ny lioaryn dys feddyn y boayl kiart. Erskyn ooilley shen, cha noddym fakin taishbyneryn! Nagh quaagh eh wheesh d'obbyr ta shin jannoo orroo? Cha noddym lhaih ny cur freggyrt da postyn-l, ny shirrey lioaryn er y chatalog, as cha noddym eer cur lioaryn er eeassaght as goaill ad erash agh dy moal as dy mertragh; ta'n teks ro-veg. Ga dy noddym fakin kuse ennagh jeh liorish eab, cha noddym goaill tastey jeh reddyn dy taghyrtagh, as shen red scanshoil.
Ec y traa t'ayn ta mee thie, agh ta'n chooid smoo dy cheaughyn-traaaey caillt aym. Ta mee screeu y post shoh agh t'eh creoi dy liooar. Cha cosoylagh eh lhaih lioar, ny jeeaghyn er fillym, ny cloie gammanyn. Son y chooid smoo t'eh foym ceau yn çhiaghtin liorish eaishtagh rish recortyssyn çhengey ynsee as shareaghey my hene. Heemayd!
Posted by Shimmin Beg at 21:59
Labels: bea, çhengaghyn, Gaelg, lheeys, ynsaghey
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Lanzarote
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an Lanzarote. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar agus tha e as fhaide ear de na h-Eileanan Canàrach. Tha e mu 11 cilemeatair air falbh bho Fhuerteventura.
Tha Lanzarote cho farsaing ri 845,94 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 132.366 de shluagh ann.
'S e Arrecife am baile as motha an eilein.
Tha Peñas del Chache (670 m) na beinn as àirde. Tha pàirc nàiseanta ann ris an canar Timanfaya. Tha Lanzarote gu lèir dìonta leis an UNESCO mar Biosphere Reserve protected site.


text:
- TIOTAL
- First press report of a sighting of the Loch Ness Monster
- EXTERNAL ID
- QZP40_INVCOURIER_19330502_5C
- ÀITE
- Loch Nis
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- DEIT
- 2 An Cèitean 1933
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Inverness Courier
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Inverness Courier
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1755
- KEYWORDS
- Nessie
myths
legends
newspaper articles
A' chiad aithisg naidheachd ag innse gun deach Uile-bhèist Loch Nis fhaicinn.
Nochd an aithisg seo san Inverness Courier air an 2 Cèitean 1933. B' e seo a' chiad aithisg ann am pàipear-naidheachd ag innse gun deach Uile-bhèist Loch Nis fhaicinn agus thathar an dùil gur e seo a thòisich an othail ris an canar "Nessiemania". Chan eil coltas ann gu bheil an t-uirsgeul (chanadh cuid an fhìrinn) co-cheangailte ris a' chreutair seo a' fàs càil nas sàmhaiche.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc. l.ii., alias 953.
Cluain M. Nois do arcain do feraibh Muman co n-Gallaibh.
Mael Cothaid, comarba Comgaill & Mo Colmoc.
Gailenga do arcain o U Cremthainn. Domnall dia tairrecht Muirchertaigh co fargabsat ar cenn.
Mael Martain{folio & column 50vb} m. Moenaigh, Ruadhacan m. Eitigen ri Airthir Gaileng, Mael Patraic m. Coscan fer leigind Airdd Macha, Mael Muire airchinnech Taighi Fethgnai, Cenn Faelad airchinnech Saighre, Dermait m. Torptha airchinnech Liss Moir Mo Chutu, Dubh Innsi epscob Bennchair.
p.398


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh, Eilean Bharraigh
- EXTERNAL ID
- QZP99_94052_07_06
- ÀITE
- Barraigh
- SGÌRE
- Barraigh
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Barraigh
- CRUTHADAIR
- I F Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38645
- KEYWORDS
- taigheadas
taigh-croite
taigh-tughaidh
'S ann on chruinneachadh aig an neach-eachdraidh is an neach-dualchais, Iseabail F. Ghrannd, a thàinig an dealbh seo agus chithear ann Taigh-tughaidh air Eilean Bharraigh. San leabhar 'Highland Folk Ways', tha I F Ghrannd ag innse mu na taighean a bh' aig daoine air a' Ghàidhealtachd agus mu na dòighean eadar-dhealaichte san deach an togail.
San taigh seo chithear dòighean togail a tha coltach ri dà stoidhle air an do chuir I F Ghrannd stoidhle 'An Eilein Fhada' no o Innse Gall a-muigh, agus cuideachd stoidhle na Gàidhealtachd an Ear is a' Mheadhain. Bhiodh an dà dhòigh togail glè thric a' tighinn an ceann a chèile ann an togalaichean na Gàidhealtachd. Coltach ris an t-seòrsa 'An t-Eilean Fada', tha oiseanan cruinn air an taigh seo a leigeadh seachad a' ghaoth. Coltach ris an fheadhainn air taobh an ear is meadhan na Gàidhealtachd tha am mullach tughaidh a' stobadh a-mach beagan thairis air ballachan an taighe. Bha an seòrsa cunbhalach 'An t-Eilean Fada' air a thogail le balla dùbailte agus air a lìonadh le ghainmheach no ùir eatarra (an glutadh), agus am mullach na laighe air mullach a' bhalla a-staigh.
Tha tughadh an taighe seo a' sealltainn an t-seòrsa stoidhle 'Long Island'. Air na h-eileanan an Innse Gall a-muigh 's e connlach no muran mar bu trice a bhiodh air an cleachdadh airson an tughaidh. Chaidh an tughadh seo a cheangal sìos le ròpan is clachan troma orra, a chithear mu oirean a' mhullaich san dealbh seo. Chithear dà mhaide a' putadh suas tron tughadh gach ceann den mhullach. 'S e 'Maide Feannaig', no 'raven's stick', a bhiodh aca orra seo. Bhiodh sìomanan no ròpan an tughaidh aig ceann an taighe an toiseach air an toinneamh mun mhaide 's an uair sin bhiodh iad air an tromachadh le clachan.
Chithear gun deach similear a chur ris an taigh thraidiseanta chinn-chruinn seo. Ghabhadh an uair sin teinntean no stòbha ùr a chur ann
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
11 an t-Iuchar
'S e 11 an t-Iuchar an 192mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (193mh ann am bliadhna-leum). Tha 173 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1274 - Raibeart Brus
- 1832 - Carlos Holguín Mallarino, ann an Nóvita. Saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1894 - Ricardo Rendón, ann an Rionegro (Coloimbia). Dealbhadair.
- 1957 - Seonag NicLaomainn, ann an Glaschu. Tè-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1897 - Carl Remigius Fresenius, ceimigear Gearmailteach
- 1974 - Pär Fabian Lagerkvist, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 1976 - León de Greiff, ann am Bogotá. Bàrd à Coloimbia.
- 1989 - Laurence Olivier, actair Sasannach.
- 2001 - Herman Brood, ann an Amsterdam. Actair, bàrd, peantair agus seinneadair às na Tìrean Ìsle.


text:
Luchd-rannsachaidh
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' cur gu mòr ri rannsachadh na Gàidhlig. Chaidh 15% de dh'obair rannsachaidh na Colaiste ann an cuspairean Ceilteach a chomharrachadh mar 'internationally excellent or world-leading' bhon RAE anns an Dùbhlachd 2008.
Tha iomadh pròiseact rannsachaidh anns a bheil a' Cholaiste an sàs leithid Ionad Nàiseanta na h-Imrich agus Soillse, iomairt nàiseanta a tha a' ceangal a-staigh OGE agus na h-oilthighean ann an Obar Dheathain, Glaschu agus Dùn Èideann.
Tha luchd-obrach na Colaiste an sàs ann an obair rannsachaidh aig fìor àrd-ìre agus tha 11 dotaireachd nam measg. Tha cruinneachadh prìseil de leabhraichean Gàidhlig agus Ceilteach aig an Leabharlann agus tha a' Cholaiste cuideachd a' toirt chothroman do dh'oileanaich PhD.
-
An Dr Jacob King
Neach-rannsachaidh (Obair Dàta)
Tha an Dr Jacob King ag obair aig Ainmean-Àite na h-Alba, com-pàirteachadh nàiseanta gus dreachan ceart de dh’ainmean-àite Gàidhlig a rannsachadh agus stèidheachadh airson mhapaichean, shanasan is cleachdaidh choitcheann. ’S ann aigesan a tha an obair rannsachaidh gus na h-amasan seo a choileanadh; tha e cuideachd an sàs ann a barrachd...
-
An t-Oll Ùisdean Cheape
Àrd-Òraidiche
-
An t-Oll. Richard A.V. Cox
Òraidiche
Bha Richard corra bhliadhna a' fuireach ann an Leòdhas mas deach e na oileanach a dh'Oilthigh Ghlaschu a dh'ionnsachadh fon Oll. Ruairidh MacThòmais. An dèidh dha tòiseachadh air an fhor-cheum aige ann an Glaschu, fhuair e cothrom a dhol a dh'ionnsachadh a dh’Oilthigh Oslo fad dà mhìos gu leth, fhad barrachd...
-
Brian Dòmhnallach
Neach-rannsachaidh (Obair Dàta)
-
Dr Caoimhín Ó Donnaíle
Àrd-Òraidiche
-
Dr Dòmhnall Uilleam Stiùbhart
Àrd-Òraidiche
-
Dr Gillian Rothach
Àrd-Òraidiche agus Iar-Stiùiriche an Fhoghlaim
-
Dr Iain Mac a' Sporain
Rannsaiche
-
Dr Meg Bateman
Àrd-Òraidiche
'S ann à Dùn Èideann a tha Meg Bateman. Dh'ionnsaich i a' Ghàidhlig ann an Uibhist a Deas na banaltram-chuideachaidh agus aig Oilthigh Obair Dheadhain far an tug i a-mach ceum ann an Eòlas Ceilteis agus PhD ann am Bàrdachd Chlasaigeach Spioradail. Sgrìobh i cùrsaichean air astar do Cholaiste Thelford barrachd...
-
Dr Mike Cormaig
Àrd-Òraidiche
-
Dr Sìleas L. NicLeòid
Neach-rannsachaidh, Soillse
Rinn Sìleas a' chiad cheum aice (1ad Staatsexamen) ann an Cànanas is Litreachas na Gearmailtis agus na Beurla, agus ann an Oideachas aig Oilthigh Mhainz (A' Ghearmailt) ann an 2006. Chuir i crìoch air teisteanas foghlam àrd ìre ann an Gàidhlig aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 2007, mus robh barrachd...
-
Dr Timothy Currie Armstrong
Àrd Òraidiche ann an Gàidhlig agus Conatradh
-
Iain Mac an Tàilleir
Òraidiche
-
Màiri Sìne Chaimbeul
Òraidiche
-
Mark Wringe
Àrd-Òraidiche


text:
Cille Pheadair
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Cille Pheadair (Beurla: Houston). [1] Tha e suidhichte ann an Gleann Ghriobhaidh mu 6 mìltean air àird an iar-thuath Phàislig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 1.09″ Tuath agus 4° 33′ 7.45″ Iar.
'S e Cille Pheadair am baile as motha anns an sgìre Houston and Killellana tha a' gabhail a-steach Crosslee agus cuid bailtean beaga eile. Ann an 2001 bha 6,610 duine a' fuireach an seo. [2]
Anns an 16mh linn bha caisteal agus eaglais an seo. Thàinig ainm a' bhaile bhon eaglais ud a bha ainmichte a-rèir Naomh Peadar. Chaidh am baile mar a tha e ri fhaicinn an-diugh a thogail anns an 18mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 403 667
- Làrach-lìn Cille Pheadair
- Eachdraidh na sgìre


text:
Clo-mheas
'S e clo-mheas a' chlòmh thiormaichte den chraobh Syzygium aromaticum (ainm eile Eugenia aromaticum).
Tha na craobhan mu 8 is 12 meatair a dh' àird. An toiseach tha na clòimhean bàn, an uair sin fàsaidh iad uaine agus ma bhios iad dearg bidh iad deiseil airson buineadh.
Bho thùs thàinig na craobhan à Indonesia ach tha àiteachas anns an Innd-Innse, Madagascar, Zanzibar, Pagastàn is Sri Lanca an-diugh. Tha iad a' fás anns na h-Innseachan cuideachd far a bheil an t-ainm Lavang orra.
Thàinig an t-ainm Beurla cloves agus an t-ainm Frangach clou bhon fhacal Laideann clavus a tha a' ciallachadh 'tarrag'.
Tha clo-mheas gu math cumanta ann am biadh Innseanach, còmhla ri spìosradh eile tha e ann an garam masala, ann an deas nan Innseachan cleachdar e ann am biadh ris an canar biryani. Tha e na chunghais cudromach ann an leigheas Ayurveda agus ann an leigheas tradaiseanta Sìonach.


text:
THA rathaidean na Gàidhealtachd a’ dol am feabhas, ach chan eil iad fhathasd cho math, an iomadh cearna, ’sa dh’fhaodadh iad a bhi.
Tha iad air an cumail a suas gu mór le airgead na Stàide, ach tha sluagh nan sgìreachdan agus nam bailtean a’ pàigheadh na h-uiread de’n cosdais ás am pòca féin.
Tha aobhar a chreidsinn gu’m bi na rathaidean air an deanamh na’s fearr mar a bhios na bliadhnachan a’ gabhail seachad. B’e an Seanalair Wade a dh’fhosgail a suas a’ Ghàidhealtachd an toiseach air a’ mhodh so, agus, ged nach robh na h-oidhirpean a thug e ach glé aileil, bha iad a’ comharrachadh am mach nithean móra bha ri tighinn an uair a gheibheadh an “Fheinn air a h-uilinn.” Thàinig na nithean sin, agus tha Albainn ’na “criosan geala.” Tha ar rathaidean-iaruinn, cuideachd, gu math lìonmhor an coimeas ris mar a bha fiughair aon uair a bhitheadh iad, agus tha feum mór orra an iomadh àite.
An diugh, tha rathaidean, de gach seorsa air am meas mar earras luachmhor, oir, ás an eugmhais, chan urrainn luchd-seallaidh tighinn a staigh do’n dùthaich an àireamh cho mór is bu mhath leinn. Is ann ás na coigrich so a tha Ghàidhealtachd ag earbsa an deagh thomhas air son comhfhurtachd de iomadh gnè.
Thug an t-ùghdar seachad eadar-theangachadh. Le “glé aileil” tha e a’ ciallachadh “crude and tentative”; le “earras”, “assets”; agus le “comhfhurtachd de iomadh gnè”, “people’s comfort and prosperity”. A thaobh nan “criosan geala”, bha fàisneachd ann uaireigin gum biodh Alba ’na “criosan geala bho cheann gu ceann”.


text:
Antalop
’S e antalop no gobhar-fhiadhaich[1] (iolra:goibhrean-fiadhaich) (Beurla:antelope) seòrsa bocanach a tha a' fuireach ann an Afraga no na h-Innseachan[2]. Ruithidh iad, ach 's fheàrr leotha leum gu tric, uime sin chuir na Afrikaaners ainm springbok (bocanach-leum) air.
Susbaint
- 1 Subfamily Aepycerotinae (Beurla:impala)
- 2 Subfamily Alcelaphinae (Beurla:wildebeest, hartebeest, bonteboks, msaa.)
- 3 Subfamily Antilopinae Antalop, Earran-gheal (Beurla: dwarf antelope, gazelles, saiga)
- 3.1 Tribe Antilopini
- 3.2 Tribe Neotragini
- 3.3 Tribe Saigini
- 4 Subfamily Hippotraginae (Beurla: grazing antelopes)
- 5 Subfamily Pantholopinae
- 6 Subfamily Peleinae (Beurla: grey rhebok)
- 7 Subfamily Reduncinae (Beurla: waterbucks, reedbucks)
- 8 Iomraidhean
Subfamily Aepycerotinae (Beurla:impala)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Aepyceros[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus) (Beurla:impala)
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus johnstoni) Thomas, 1893[3]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus katangae) Lönnberg, 1914[3]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus melampus) (Lichtenstein, 1812)[3] (Beurla:common impala)
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus petersi) Bocage, 1879[3] (Beurla:black-faced impala)
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus rendilis) Lönnberg, 1912[3]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus suara) Matschie, 1892[3]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Alcelaphinae (Beurla:wildebeest, hartebeest, bonteboks, msaa.)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Alcelaphus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus) (Beurla: Hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus buselaphus †) (Beurla: Bubal hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus cokii) (Beurla: Coke's hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus lelwel) (Beurla: Lelwel hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus major) (Beurla: Western hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus swaynei) (Beurla: Swayne's hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus tora) (Beurla: Tora hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus caama) (Beurla: Red hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus lichtensteinii) (Beurla: Lichtenstein's hartebeest)
Gnè Beatragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Beatragus hunteri) (Beurla: Hirola)
Gnè Connochaetes Wildebeest (Beurla: Wildebeest, Gnu)[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes gnou) (Beurla: Black wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus) (Beurla: Blue wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus albojubatus) (Beurla: Eastern white-bearded wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus cooksoni) (Beurla: Cookson's wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus johnstoni) (Beurla: Nyassaland wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus mearnsi) (Beurla: Western white-bearded wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus taurinus) (Beurla: Blue wildebeest)
Gnè Damaliscus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum) (Beurla: Topi)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum jimela) (Beurla: Topi)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum korrigum) (Beurla: Korrigum, Tiang)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum topi) (Beurla: Coastal topi)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus lunatus) (Beurla: Tsessebe)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus pygargus) (Beurla: Bontebok)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus pygargus phillipsi) (Beurla: Blesbok)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus pygargus pygargus) (Beurla: Bontebok)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus superstes) (Beurla: Bangweulu tsessebe)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Antilopinae Antalop, Earran-gheal (Beurla: dwarf antelope, gazelles, saiga)[deasaich | deasaich an tùs]
Tribe Antilopini[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Ammodorcas[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Ammodorcas clarkei) (Beurla: Dibatag)
Gnè Antidorcas[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Antidorcas marsupialis) (Beurla: Springbok)
Gnè Antilope[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Antilope cervicapra) (Beurla: Blackbuck)
Gnè Eudorcas[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas albonotata) (Beurla: Mongalla gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas rufina †[2]) (Beurla: Red gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas rufifrons) (Beurla: Red-fronted gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas thomsonii) (Beurla: Thomson's gazelle)
Gnè Gazella[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Gazella arabica †[2]) (Beurla: Arabian gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella bennettii) (Beurla: Chinkara, Indian gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella bilkis †) (Beurla: Queen of Sheba's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella cuvieri) (Beurla: Cuvier's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella dorcas) (Beurla: Dorcas gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella gazella) (Beurla: Mountain gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella leptoceros) (Beurla: Rhim gazelle, slender-horned gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella psolea †)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella saudiya †) (Beurla: Saudi gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella spekei) (Beurla: Speke's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella subgutturosa) (Beurla: Goitered gazelle)
Gnè Litocranius[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Litocranius walleri) (Beurla: Gerenuk)
Gnè Nanger[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Nanger dama) (Beurla: Dama gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Nanger granti) (Beurla: Grant's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Nanger soemmerringii) (Beurla: Soemmerring's gazelle)
Gnè Procapra[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Procapra gutturosa) (Beurla: Zeren)
- (Laideann neo saidheansail: Procapra picticaudata) (Beurla: Goa)
- (Laideann neo saidheansail: Procapra przewalskii) (Beurla: Przewalski's gazelle)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Tribe Neotragini[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Dorcatragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Dorcatragus megalotis) (Beurla: Beira)
Gnè Madoqua[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua guentheri) (Beurla: Günther's dik-dik)
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua kirkii) (Beurla: Kirk's dik-dik)
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua piacentinii) (Beurla: Silver dik-dik)
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua saltiana) (Beurla: Salt's dik-dik)
Gnè Neotragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Neotragus batesi) (Beurla: Bates's pygmy antelope)
- (Laideann neo saidheansail: Neotragus moschatus) (Beurla: Suni)
- (Laideann neo saidheansail: Neotragus pygmaeus) (Beurla: Royal antelope)
Gnè Oreotragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Oreotragus oreotragus) (Beurla: Klipspringer)
Gnè Ourebia[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Ourebia ourebi) (Beurla: Oribi)
Gnè Raphicerus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Raphicerus campestris) (Beurla: Steenbok)
- (Laideann neo saidheansail: Raphicerus melanotis) (Beurla: Cape grysbok)
- (Laideann neo saidheansail: Raphicerus sharpei) (Beurla: Sharpe's grysbok)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Tribe Saigini[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Saiga[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Saiga tatarica) (Beurla: Saiga)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Hippotraginae (Beurla: grazing antelopes)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Addax[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Addax nasomaculatus) (Beurla: Addax)
Gnè Hippotragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus equinus) (Beurla: Roan antelope)
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus leucophaeus †) (Beurla: Bluebuck)
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus niger) (Beurla: Sable antelope)
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus niger variani) (Beurla: Giant sable antelope)
Gnè Oryx[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Oryx beisa) (Beurla: East African oryx)
- (Laideann neo saidheansail: Oryx dammah) (Beurla: Scimitar oryx)
- (Laideann neo saidheansail: Oryx gazella) (Beurla: Gemsbok)
- (Laideann neo saidheansail: Oryx leucoryx) (Beurla: Arabian oryx)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Pantholopinae[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Pantholops[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Pantholops hodgsonii) (Beurla: Tibetan antelope, chiru)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Peleinae (Beurla: grey rhebok)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Pelea[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Pelea capreolus) (Beurla: grey rhebok, grey rhebuck)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Reduncinae (Beurla: waterbucks, reedbucks)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Kobus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Kobus anselli) (Beurla: Upemba lechwe)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus ellipsiprymnus) (Beurla: Waterbuck)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus kob) (Beurla: Kob)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus leche) (Beurla: Lechwe)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus megaceros) (Beurla: Nile lechwe)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus vardonii) (Beurla: Puku)
Gnè Redunca[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Redunca arundinum) (Beurla: Southern reedbuck)
- (Laideann neo saidheansail: Redunca fulvorufula) (Beurla: Mountain reedbuck)
- (Laideann neo saidheansail: Redunca redunca) (Beurla: Bohor reedbuck)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ 2.0 2.1 2.2 Retrieved [1, 10, 2015], from the Encyclopedia of Life,http://eol.org/.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 “Aepyceros melampus Impala”. EOL Encyclopedia of Life. Air a thogail 13 Faoi. 2015.


text:
- TIOTAL
- Sealladh bhon taobh den thogalach an stèisein anns a' Chaisteal Ruadh le 57594, An t-Ògmhios 1960
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1214
- ÀITE
- An Caisteal Ruadh
- SGÌRE
- Abhach
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cill Iùrnain
- DEIT
- 14 An t-Ògmhios 1960
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27863
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn sealladh bhon taobh de thogalach an stèisein sa Chaisteal Ruadh le 57594 air trèana shònraichte san àrd-chabhsair.
B' e locomotaibh 0-6-0 a chaidh a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1900 a bh' ann an 57594. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis ann an 1962 agus fhuaireas cuidhteas dhi ann an 1964.
Chaidh stèisean a' Chaisteil Ruaidh fhosgladh mar phàirt de loidhne meòir an Eilein Dhuibh aig Rèile na Gàidhealtachd (uaireannan b' e Loidhne Meoir na Cananaich a bh' air) a bha a' ruith eadar Am Blàr Dubh agus A' Chananaich. Bha e giùlan luchd-siubhail bho 1894 gu 1951 agus luchd gu 1960.


text:
- TIOTAL
- Inbhir Pheofharain agus an t-Eilean Dubh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0376
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 1942
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32291
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bailtean
càrn-cuimhne
gaisgich
Tha a' chairt-phuist seo à 1942 a' sealltainn Inbhir Pheofharain le Caolas Chrombaidh agus an t-Eilean Dubh. Tha Cnoc Mitchell agus Càrn-cuimhne an Dòmhnallaich air an làimh dheis.
Tha prìomh bhaile Rois 's Chrombaidh, Inbhir Pheofharain, aig ceann Caolas Chrombaidh. Thathar a' creidsinn gun do rugadh MacBeth anns a' chaisteal an seo ann an 1005. Stèidhich an ceannard Lochlannach Thorfin an "cathair a' cheartais"aige no "thing vollr" an seo agus 's ann à sin a thàinig an t-ainm Beurla, Dingwall. Rinn Alexander II Inbhir Pheofharain mar bhaile rìoghail ann an 1227. Bha Iarlan Rois a' riaghladh an seo gus a' chòigeamh linn deug nuair nach do rinn an t-Iarla mu dheireadh an gnothach air an cathair-rìoghail a thrasgairt agus chaidh an tiotal air ais don Chrùn.
Chrìon Inbhir Pheofharain anns an t-seachdamh linn deug agus chaidh an caisteal a leagail ann an 1818. Thàinig piseach air gnothaichean nuair a thog Tòmas Telford acarsaid. Chaidh canàl a thogail cuideachd ach gu luath stadar ga chleachdadh. Thàinig barrachd beartais don bhaile nuair a thàinig an rathad-iarainn ann an 1862. Dh'fhàs am baile mar bhaile margaid agus bha e na mheadhan airson àiteachas le margaid bheathaichean cunabhalach.
Chan e eilean a th' anns an Eilean Dubh ach leth-eilean eadar Caolas na Manachainn agus Caolas Chrombaidh. 'S e Ardmeanach a bh' air aig aon àm agus 's dòcha gun d'fhuair e an t-ainm An t-Eilean Dubh air sgàth 's gu bheil e cho iosal agus 's ann ainneamh a bhios sneachd na laighe air. Tha am fearann torrach dubh an comeas ri geal a' gheamhraidh air na beanntan mun cuairt.
'S ann as dèidh Iain Mitchell a bha na phrobhaist ann an Inbhir Pheofharain a tha Cnoc Mitchell air ainmeachadh. Air a' mhullach tha an càrn-cuimhne eireachdail don Mhàidsear-Seanalair an Ridire Eachann Dòmhnallach a bha na mhac aig croitear agus a chaidh dhan arm far an do dh'èirich e suas ann an dòigh nach fhacar riamh roimhe. Fhuair e urram airson cho math 's a bha e na shaighdear ann an Afganastan, Afraga a Deas, Na h-Innseachan agus Sudan agus bha e ainmeilagus na ghaisgeach nàiseanta agus fhuair e am farainm 'Fighting Mac'. Chaidh a dhèanamh na Ridire ann an 1901 ach chaidh droch chasaidean a thogail na aghaidh. An dèidh dha droch aithrisean a leughadh mu dheidhinn fhèin anns na pàipearan, chuir e às dha fhein ann an taigh-òsta ann am Paris ann an 1903


text:
UCAS code Q530
UHI information line 0845 272 3600
Ma tha thu airson barrachd fhaighinn a-mach mun Ghàidhealtachd an latha an-diugh agus an latha an-dè a thuilleadh air a bhith a’ faighinn sàr chomas sa Ghàidhlig, ’s e an cùrsa BA (le Urram) ann an Cànan is Cultar na Gàidhlig an cùrsa dhutsa.
Tha cuspairean a’ gabhail a-steach nan ealain, litreachas an latha an-diugh agus litreachas traidiseanta agus cùisean a’ buntainn ri mion-chànanan agus beul-aithris. Bidh thu cuideachd a’ sgrùdadh a’ cheangail eadar Gàidhlig agus cànanan eile, leithid Gaeilge.
Thèid do theagasg ann an àrainneachd thaiceil le sgioba dhìcheallach aig Colaisde a’ Chaisteil UHI ann an Leòdhas, no aig Sabhal Mòr Ostaig UHI san Eilean Sgitheanach, a chuidicheas tu misneachd fhaighinn anns a’ chànan labhairte agus sgrìobhte, a’ tabhann chlasaichean beaga agus taic fa leth mar as iomchaidh.
Bliadhna 1: Bliadhna chànain dhiana. A rèìr na h-ìre de chomas agad, leanaidh tu:
Gabhaidh tu greis-ghnìomhachais Ghàidhlig os làimh a mhaireas trì seachdainean.
Tha an àireamh de dh’uairean gach seachdain a’ ciallachadh na h-àireimh iomlan de dh’uairean a bu chòir dhut cuir seachad air a’ chùrsa, a’ gabhail a-steach ùine a chuireas tu seachad ann an òraidean agus an ùine agad fhèin a chuireas tu seachad air obair agus rannsachadh fa leth.
An t-Sultain
Do dh’oileanaich air còmhnaidh ann an Alba no anns an Aonadh Eòrpach/EEA (taobh a-muigh an RA) agus aig a bheil seòladh tron teirm ann an Alba, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
*Chan eil a chìs Alba/EU fhathast aonaichte le Riaghaltas na h-Alba. Tha ìre cìs innseachail air a shealltainn sa chlàr.
Do dh’oileanaich air còmhnaidh anns a’ chòrr den RA (Sasainn, a’ Chuimrigh agus Èirinn a Tuath) agus a’ dèanamh a’ chùrsa seo làn-ùine, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
**Tha an ceathramh bliadhna an asgaidh do dh’oileanaich làn-ùine a phàigh airson nan trì bliadhnaichean ron sin aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a-mhàin.
Pàirt-ùine (airson gach modal luach 20 creideas) - £1,340 (2016-17 agus 2017-18)
Bu chòir cìsean a phàigheadh ro thoiseach a’ chùrsa gach bliadhna acadaimigeach mur tèid aontachadh air modh eile.
Tha àireamh de roghainnean maoineachaidh rim faotainn do dh’oileanaich an RA agus an AE a chuidicheas tu a bhith a’ pàigheadh airson do chuid ionnsachaidh agus cosgaisean bith-beò fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh.
Is iad seo na cìsean do dh’oileanaich nach bi gu h-àbhaisteach a’ fuireach anns an RA no anns an Aonadh Eòrpach aig a bheil seòladh ann an Alba tron teirm:
***Chan fhaod oileanaich eadar-nàiseanta le sponsaireachd Tier 4 ionnsachadh pàirt-ùine.
Barrachd fiosrachaidh air cìsean do dh’oileanaich eadar-nàiseanta.
Tha barrantas ri fhaotainn do dh’oileanaich fho-cheuma fhèin-mhaoineachail làn-ùine agus pàirt-ùine eagarach eadar-nàiseanta agus às a’ chòrr den Rìoghachd Aonaichte nach tèid cìsean a chur suas airson ionnsachadh leantainneach is co-dhlùth airson an aon teisteanais, suas ris a’ chrìch-ùine bhun-tomhasaich a cheadaichear airson an teisteanais dom buin a’ chùis.
Tha àireamh de roghainnean maoineachaidh rim faotainn do dh’oileanaich an RA agus an AE a chuidicheas tu a bhith a’ pàigheadh airson do chuid ionnsachaidh agus cosgaisean bith-beò fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh.
Aon uair ’s gun coilion thu am BA (le Urram) ann an Cànan is Cultar na Gàidhlig gu soirbheachail, faodaidh gum bi ùidh agad anns na dreuchdan a leanas:
Is urrainn dhut adhartas a dhèanamh bhon BA (le Urram) Cànan is Cultar na Gàidhlig don MSc Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na Gàidhealtachd no gu trèanadh ann an rèidio/Tbh/air-loidhne leis an Dioplòma anns na Meadhanan Gàidhlig.
Bu chòir do thagraichean eadar-nàiseanta cuir a-steach a' cleachdadh an fhoirm tagraidh eadar-nàiseanta. Luchdaich a-nuas agus clò-bhuail am foirm, lion agus till e chun an t-seòlaidh a tha sgrìobhte air, mas e do thoil e. Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaotainn do thagraichean eadar-nàiseanta aig ar duilleig do dh'oileanaich eadar-nàiseanta
Tha sinn air leth toilichte gu bheil thu a' beachdachadh air ionnsachadh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (UHI). Tha siostam inntrigidh UHI cothromach is fosgailte agus sinn dealasach a bhith a' tairgsinn co-ionannachd cothruim is a' seachnadh leth-bhreith. Bidh gach tagradh air a mheas a rèir airidheachd agus comas coileanaidh, gun leth-bhreith a thaobh gnè, aois, ciorraim, cinnidh no suidheachaidh shòiseo-eaconamaich. Bidh sinn a' cur fàilte air iarrtasan bho gach uile duine a tha ag iarraidh bhith na oileanach leinn agus tha e na amas againn seirbheisean iomchaidh is èifeachdach a thabhann do oileanaich le ciorraman.


text:
- TIOTAL
- Seann pump-uisge, Baile Jemima
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_JEMIMAVILLE
- ÀITE
- Baile Jemima
- SGÌRE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ruigh Sholais
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22379
- KEYWORDS
- pumpaichean
goireasan-uisge
bailtean-beaga
Tha an seann phump-uisge seo aig oir an rathaid tro Bhaile Jemima a tha na bhaile bheag air cost an iar thuath an Eilein Duibh.
Chaidh Baile Jemima a stèidheachadh mar bhaile oighreachd ann an 1822 agus chaidh ainmeachadh an dèidh Jemima Poyntz, bean Dhuitseach uachdaran ionadailnan Rothach. Bha Jemimaville na dhachaigh don sgrìobhadair Sìne Nic Dhonnchaidh a chuir seachad làithean-saora a h-òige còmhla ri a h-uncail agus a seanair 's a seanmhair aig 'The Colony' a bha na chroit os cionn Baile Jemima a bha air ainmeachadh 'Reachfar' anns na leabhraichean aice


text:
- TIOTAL
- Gleann Shligeachan agus Marsco, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2565
- ÀITE
- Sligeachan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34469
- KEYWORDS
- beanntan
Marsco
an Cuiltheann
Rothach
Tha Gleann Shligeachan, a tha mu ochd mìle a dh'fhaid, na laighe eadar Sligeachan agus Loch Coir Uisge is Loch Sgàbhaig, is i a' dèanamh crìoch nàdarra eadar an Cuiltheann Dearg is an Cuiltheann dubh. Tha am frith-rathad, a tha air a chleachdadh le tòrr dhaoine, a' dol thairis air talamh iomallach garbh. Tha beinn mhòr Marsco air an làimh chlì. Is e Marsco tè de na beanntan as fheàrr le luchd-sreap a chionn 's gu bheil i cho furasta a ruigsinn à Sligeachan. Ged nach eil Marsco buileach àrd gu leòr airson a bhith na 'Rothach', is fhiach e a' bheinn a shreap co-dhiù a chionn 's gu bheil deagh sheallaidhean rim faicinn bho gach taobh


text:
- TIOTAL
- Gil choillteach, Gleann Garadh, Loch Abar
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0934
- ÀITE
- Gleann Garadh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mo Naomhaig
- LINN
- 20th Century
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10827
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
eachdraidh shòisealta
dealan-uisge
dealbh camara
glinn
gil
lochan
aibhnichean
uillt
coille
coilltean
Tha Gleann Garadh an iar air a' Ghleann Mhòr. Tha e ann an sgìre Loch Abar air a' Ghàidhealtachd. Tha an loch seo 7cil a dh'fhaid agus 's ann às an Abhainn Garaidh (à Loch Cuaich) air a thaobh chlì a tha uisge an locha a' tighinn. Tha an t-uisge an uair sin a' sruthadh do Loch Omhaich air a' cheann an ear. Tha Loch Garadh is Abhainn Garadh mar phàirt de Sgeama Dealan-uisge Gharaidh-Mhoireasdan, a dh'fhosgail ann an 1962. Tha an sgìre timcheall Loch Garadh cuideachd na phàirt de Thèarmann na Coille Cailleanaich. Chaidh an dealbh seo de dh'allt ann an gil choillteach faisg air Gleann Garadh a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth den 20mh linn.
Rugadh Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a thog i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Pàpa
'S e am Pàpa neo Pàp (Laideann: papa, Greugais: πάππaς, a tha a' ciallachadh athair sa Ghàidhlig)[1] an stoidhle a tha air Easbaig na Ròimhe, agus ceannard den Eaglais Caitligeach. Is aithne don Eaglais Chaitligeach trì rang den mhinistrealachd òrdanaichte, neo sagartachd. 'S iad, diacon, sagart agus easbaig. 'S e easbaig an rang as àirde den sagartachd. 'S e inbhe Easbaig na Roimhe am measg nan easbaigean eile ach "a' chiad am measg co- ionnanaich". Tha seo a' leantainn bho thraidisean na h-Eaglaise gun robh Peadar, Abstol (Greugais: ἀπόσtoλoς) a dh'òrdanaich Ìosa Crìosd a fhèin a bhi cìobair do na caoraich (i.e. treòraich an luchd-leanmhainn as dèidh a cheusadh), na chiad Easbaig de Roimhe. Mar sin tha dleastanas Pheadair a' tuiteam air am fear a tha na h-ionad. 'S e an ceannard creideimh as cudromaiche san t-saoghail a tha anns a' Phàpa – tha an àireamh de Chaitligeach nas motha na Ioslam.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Elwell, Walter A. (2001). Evangelical Dictionary of Theology. Baker Academic. duilleag. 888. ISBN 978-0-8010-2075-9


text:
- TIOTAL
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam, Ros Mhaircnidh
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_ROSEMARKIE01
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22405
- KEYWORDS
- taighean tasgaidh
Tha Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam na laighe 15 mìle an ear thuath air Inbhir Nis air tràigh a deas an Eilein Duibh sa bhaile bheag de Ros Mhaircnidh. 'S ann on 18mh linn a tha an taigh-tasgaidh, a bha uaireigin na thaigh-còmhnaidh. 'S e an-diugh an dachaigh aig cruinneachadh cudromach de leacan Cruithneach, nam measg leac croise eireachdail le comharraidhean oirre. Chaidh a h-uile tè de na clachan mòra Cruithneach seo an lorg timcheall air sgìre eaglais na parraiste, sgìre far an robh dachaighean o làithean tràtha Crìosdail


text:
Pònair
'S e sìol ri ithe dhen sheòrsa Phaseolus vulgaris (ainm Laideann) a th' ann am pònair.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e fear dhe na stuthan bìdh as sine na cruinne a th' anns a' phònair, is iad aig cridhe diathad nan daoine bho mhìltean dhe bhliadhna. Tha am pònair a-measg na prìomh lusan a challaich dh'fhàs na daoine. Thòisich fàs na pònaire ann an ceann a deas Mheagsago o chionn mu 7000 bliadhna R.C. Dh'fhàsadh na Tùsanaich pònair geala, dubha agus gach seòrsa is a h-uile dath eile. A bharrachd air sin, bha sìol beag agus mòr aca.


text:
- TIOTAL
- The Deil's Brig, Rubha Holborn, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH445
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4787
- KEYWORDS
- creagan
oirthirean
geòlas
clachan
Tha costa tuath Ghallaibh fosgailte ri cumhachd mòr na mara. Thathas air tuinn 60 meatair de dh'àirde fhaicinn agus stoirm ann. Tha crìonadh nan creagan de chlach-ghainmhich ruadh air oirthir stùrrach stacach de dh'uamhan fhàgail.
Aig Rubha Holborn tha mullach na h-uamha air briseadh troimhe chun an uachdair a' fàgail "gloup" no "blowhole" agus uamhan air an dà thaobh dhen rubha air a dhol còmhla a dhèanamh bogha nàdarrach dhiubh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
3 an Cèitean
'S e 3 an Cèitean an 123mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (124mh ann am bliadhna-leum). Tha 242 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1715 - Dubhradh na grèine air fad.
- 1802 - Inbhe cathrach do Washington, D.C..
- 1921 - Chaidh Èirinn a roinn ann an Èirinn a Tuath agus Èirinn a Deas.
- 1960 - Chaidh taigh-tasgaidh Taigh Anne Frank a dh'fhosgladh ann am Amsterdam.
- 2007 - Taghadh Albannach
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1933 - James Brown, ann am Barnwell South Carolina. Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1758 - Pàpa Beinidict XIV
- 1891 - Manuel María Ramírez Fortoul, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2008 - Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo, ann am Madrid. Fear-poileataigs às an Spàinn.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e An treasa dhen Chèitean 1808 (El tres de mayo de 1808 en Madrid no Los fusilamientos de la montaña del Príncipe Pío) an t-ainm a tha air dealbh ainmeil le Francisco Goya.


text:
Nils Holmer
Bha Nils Magnus Holmer (Göteborg, 5 an Gearran 1904 – Lund, 1994) 'na chànanaiche a rugadh anns an t-Suain 's a rinn rannsachadh mòr air a' Ghàidhlig, gu h-àraid dual-chainntean taobh a deas na dùthcha mar Ghàidhlig Arainn, Chinn Tìre is Earra Ghàidheal agus dh'fhoillsich e grunn phàipearan is leabhraichean cudromach air a' chuspair.[1] Tha sin a' gabhail a-steach leabhar air Gaeilge Eilean Reachra a tha leathach slighe eadar Gàidhlig is Gaeilge.[2] Bha ollamhachd aige ann an cànanachas aig Oilthigh Lund eadar 1949-1969 agus tha e ainmeil mar an aon Suaineach aig an robh a-riamh trì artaigealan san iris Language.[3] Gu h-annasach, rinn e obair blàir chan ann a-mhàin air aon no dhà chànan ach air iomadh cànan air grunn mhòr-thirean, a' gabhail a-steach Gaeilge, Basgais, cànain Siouanach, cànain Algonquianach, cànain Iroquoianach, Kuna à Meadhan Aimeireaga agus Choco is Wayuu agus cànain nan tùsanach Astràileanach.[1] Thug e ceum bho Oilthigh Lund.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Chelliah, Shobhana and de Reuse, Willem The History of Linguistic Fieldwork (2011) Springer ISBN 978-9048190256
- ↑ Holmer, N. The Irish Language in Rathlin Island (1942) Royal Irish Academy
- ↑ Sigurd, Bengt Svensk språkforskning under 1900-talet Linköping Electronic Conference Proceedings


text:
- TIOTAL
- A' chiad turas itealain "Northern and Scottish Airways" don Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0054
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- DEIT
- An Dùbhlachd 1935
- LINN
- 1935
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31940
- KEYWORDS
- itealain
Tha an dealbh seo, a nochd ann an 1935, a' sealltainn a' chiad turas-itealain "Northern and Scottish Liner" don Eilean Sgitheanach.
Air a' 5 là dhen Dùbhlachd 1935, thòisich Northern and Scottish Airways air turas itealain dà thuras san t-seachdain o Ghlaschu dhan Eilean Sgitheanach. Bheireadh na h-itealain dà-einnseanach seo, a ghabhadh sianar, uair gu leth gus faighinn o Rinn Friù gu Gleann Breadail, agus chosgadh an turas £3.5s. Bha an t-seirbheis feumail do luchd-gnìomhachais agus luchd-turais, agus cuideachd mar seirbheis eiridinn