text:
Moratainia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Moratainia no Moratàinia[1] (Arabais موريتانيا). Tha e suidhichte air a’ Chuan Siar. Tha crìochan aice san ear le Màili, san earra-thuath le Aildiria, san iar-thuath le Sathara an Iar agus san iar-dheas le Seanagal. Tha ¾ den dùthaich na fàsach.
Thàinig an t-ainm Moratainia bho seann rìoghachd nam Berber.
‘S e Nouakchott prìomh-bhaile Mhoratainia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- République Islamique de Mauritanie Duilleag oifigeil Riaghaltas Mhoratainia
- Encyclopaedia Britannica, Moratainia


c: text/html

text:
Johann Sebastian Bach
'S e cumadair-ciùil Gearmailteach a bh' ann an Johann Sebastian Bach. Rugadh e ann an Eisenach air am 21mh latha den Mhàrt, 1685, ann an teaghlach làn luchd-ciùil. Sgrìobh e a chuid mhòr den cheòl aige airson na h-eaglaise ach chan eil sgeul air mòran dhiubh. A bharrachd air sin sgrìobh e ceòl airson na h-ionnsramaidean fìdheall, beus-fhìdheall, organ, cruit-chòrda agus clabhchòrd. Airson orcastra, mar eisimpleir, tha e na ùghdar de na sia concerti ainmeil Brandenburg. Phòs è dà thuras agus bha mu fhichead chlann aige - le feadhainn aca nan neach-ciùil cuideachd. Bhàsaich e air an 28mh latha den t-Iuchar 1750 ann an Leipzig. Ged a bhàsaich e mun cuairt air dà-cheud 'sa caogad bliadhna tha an ceòl aige cho cumhachdach agus coiteanta 'san latha an-diùth 'sa bha e a-riamh. Cha robh e ro-ainmeil nuair a bha e beò ach 's e aon de na ùghdarran ciùil as iomraiteach san t-saoghal a th' ann a-nis.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oklahoma City, Oklahoma
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Oklahoma a tha ann an Oklahoma City. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 591,967 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 396m os cionn ìre na mara.
Susbaint
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh air an 22 an Giblean 1889.[1]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Haikou, Sìne
- Puebla, Meagsago
- Rio de Janeiro, Braisil
- Tainan, Tai-Bhàn
- Taipei, Tai-Bhàn
- Ulyanovsk, An Ruis
- Yehud, Iosrael


text:
A' cruachadh ealain
- 30 An Lùnasdal 2013
Chì daoine a thèid a-steach gu gailleiridh an Lanntair ann an Steòrnabhagh air deireadh na seachdain seo rud gu math annasach.
'S e "A' Moladh na Mònadh" ainm an taisbeanaidh ùir, agus na theis meadhan bidh cruach mhònach.
'S e Alasdair MacLeòid bhon Chnoc anns an Rubha a thog a' chruach. Carson ge-tà?
"Amaideas. Dh'iarr Ruairidh orm cruach a thogail anns an Lanntair, agus tha mòine gu leòr agam. Sin an aon rud a th' agam," thuirt e.
Tioram
"Seo a' mhòine a bh' agam a-muigh, na cruaich air a' mhòintich an-uiridh.
"Thàinig i dhachaigh an uair sin 's rinn mi cruach eile aig an taigh, agus seo a-nise an trìtheamh triop a tha mi air cruach a dhèanamh dhith - 's bidh aon triop eile ann fhathast.
"Tha mise a' dèanamh seo a h-uile bliadhna, agus chan eil mòran dhaoine a tha a' dèanamh sin.
"Ach tha mi a' cumail a' dol co-dhiù, a' gearradh dhà no thrì lòd a h-uile bliadhna agus a' dèanamh cruaiche.
"'S e an adhbhar a tha thu a' dèanamh cruaiche, 's e airson a' mhòine a chumail tioram tron Gheamhradh.
"Chan eil càil cho duilich ri teine a dhèanamh le mòine fhliuch.
"Tha thu ag iarraidh a' mhòine a tha a-staigh sa chruaich a bhith tioram fad na tìde, agus gun ruith am bùrn dhith.
"Feumas i a bhith àrd cuideachd, 's dòcha, tha a' mhòine a' tighinn dhachaigh amh, agus tha thu ag iarraidh a' ghaoth a bhith a' dol tromhpa, tron chruaich gus an tioraimich a h-uile càil.
"An rud as miosa a th' ann, nuair a thuiteas i ort. Tha tòrr obrach ann an uair sin, 's tha mess tough ann às dèidh làimhe.
"'S i a' mhòine as fheàrr airson losgadh, 's e a' mhòine dhubh. Ach cha dèan thu cruach dhith sin co-dhiù. Tha i a' pronnadh, tha i a' briseadh.
"Tha thu ag iarraidh mòine bhàn. Chan eil mòran feum annta. Chì thu na fàdan a tha sin. Tha iad cho aotrom.
"Ach tha iad cruaidh, 's fuirichidh iad ri chèile fad na bliadhna.
"Anns an là an-diugh chan ann tric a gheibh thu daoine a ghearras fàdan ceart dhut ann.
"Ach tha thu ag iarraidh ceàrnag air choireigin fhaighinn. Ach chan eil mise a' coimhead gu bheil aon agam ann an seo a tha ceart, feumaidh mi dèanamh an rud as urrainn dhomh.
Ealain
"Mar a bha am bliadhna, bha tòrr uisge ann, agus nuair a chaidh a' mhòine a shadail a-mach, thàinig tòrr bùirn oirre, agus chaidh i cho flat agus dh'fhalbh na h-oirean geura.
"Mar sin, chan fhaigh thu oir ceart air càil an seo, agus tha i beagan nas robaiche na bha dùil agam," thuirt e.
Tha cuid de dhaoine air "ealain" a ghabhail air deagh chruaich, air a togail gu math, 's iad a' coimhead gur e rud brèagha a th' innte. Chan ann mar sin a bha Mgr MacLeòid ga coimhead
"Air sgàth 's gu bheil e anns an àite a tha seo, tha mi a' creidsinn gur e ealain a th' ann. Ach cha do shaoil sinne sin riamh.
"Mar a tha cùisean an-dràsta, saoilidh mise gu bheil e beagan a-mach à àite ann an seo. Ach 's e daoine eile 's dòcha a chanas sin.
"Bhiodh mi fhìn 's m'athair a' dèanamh seo.
"Mar a bha sinne anns an Rubha an-dràsta, bha sinn a' dèanamh cruaiche fhad 's a bha a' mhòine a' tighinn dhachaigh leis an tractair.
"Agus dh'fheumadh tu stèidheadh a dhèanamh eadar na lòdan. Agus bha cabhag mhòr oirnn.
"An dòigh anns a bheil sinne ga dhèanamh, 's e a dhèanamh cho cabhagach 's a ghabhas, gum fuirich i an-àirde.
"Agus bha e math, daoine a' tighinn dhachaigh an uair sin às dèidh a' mhòine a bhith aig an taigh, 's a' chruach crìochnaichte," thuirt e.
B'e adhbhar pròis a bh' ann cruach mhath a bhith aig daoine, agus bha beagan farpais a' dol sa bhaile aig àm toirt dhachaigh na mònadh.
"Bha sin ann, agus cò a dhèanadh a' chiad chruach cuideachd.
"Agus bha daoine ann bha cruach às dèidh cruaiche aca, agus dh'fhuirich iad an-àirde bliadhnaichean mòra.
"Mar a bha sinne, bha sinn ga losgadh air an spòt. An là a bha i dùinte bha sinn ga fosgladh airson mòine a thoirt àiste," thuirt e.
Tha Mgr MacLeòid a' faicinn laigsean ann a bhith a' losgadh mònadh, ach 's fhiach a bhith ga dhèanamh fhathast, tha e ag ràdh.
"'S e glè bheag de chùmhnadh a th' ann a thaobh a bhith a' teasachadh an taighe. Ma tha teine fosgailte agad, tha barrachd teas a' dol suas an t-similear na tha thu a' faighinn às. Bhiodh tu tòrr na b'fheàrr an t-similear a dhùnadh, tha eagal orm.
"Bhiodh e math ann an stòbha ùr ge-tà. Fiù 's a' mhòine bhàn a tha seo, dhèanadh i math ann an stòbha ùr.
"A thaobh a' mhòinteach a bhith a' stòradh càrboin, tha sin ann cuideachd. Ach duine sam bith a tha a' buain mònadh an-dràsta, 's e ola a bhiodh iad a' losgadh na àite, agus mar sin chan eil i càil nas miosa na càil sam bith eile," thuirt e.


text:
Köln
‘S e mòr-bhaile air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an Köln (Kölsch: Kölle, Cuimris: Cwlen, Beurla/Fraingis: Cologne, Duitsis: Keulen, Laideann: Colonia Agrippina). Tha e suidhichte aig 46m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na na h-Aibhne Rhein,[2] faisg air Bonn, anns an sgìre Köln fhèin, 34km air falbh bho Düsseldorf, 222km bho Hamburg agus 478km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Chaidh Köln a stèidheachadh ann am 38 R. C. leis na Ubii. Tha 998,105 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[4], an 4mh baile as motha na dùthcha.[5]
Susbaint
Dual-chainntean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Kölsch, dual-chainnt a' bhaile, gu math làidir fhathast. Tha i ga bruidhinn le timcheall air 250,000 neach-labhairt, 's e sin gu bhith ¼ de mhuinntir Khöln. Tha ceangal ann eadar cànan agus cultar a' bhaile, gu h-àraidh aig àm Càrnabhail. Aig an àm seo den bhliadhna cleachdar Kölsch anns na h-òrain is anns na h-òraidean agus cluinnear i anns na sràidean agus aig na fèisean.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 11 oilthighean agus colaistean ann an Köln, ach 's e Oilthigh Chologne an t-oilthigh as motha agus aon de na oilthighean as sìne a tha anns a' Ghearmailt. Chaidh a stèidheachadh ann an 1388 aig àm Iompaireachd Naoimh nan Ròmanach.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Iulia Agrippa: Màthair Nero.
- Jacques Offenbach: (1819 – 1880) Cumadair-ciuil.
- Jan von Werth: (1591 - 1692) Seanailear
- Konrad Adenauer: (1876 – 1977) Ceann-suidhe na Gearmailte eadar 1949 agus 1963.
- Heinrich Böll: (1917 – 1985) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1972.
- Carl Bosch: (1972 – 1940) Ceimigear.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ KD Rhein
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Stàite
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ Comhairle Bhaile Chorcaigh
- ↑ Sister Cities
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Bezirk Neukölln


text:
Càrn Beithe
'S e fearann anns an Sgìre Cille Earnain a tha ann an Càrn Beithe (Beurla: Carbeth).
Tha e suidhichte mu dà mhìle air taobh an iar-dheas Bhalfron agus air taobh tuath Cille Earnain. Tha e anns a' Chomhairle Shruighlea. Tha taigh-mòr (mansion) ann ris an canar Carbeth House. Chaidh a thogail anns an 17mh linn. Anns na 1980an chaidh an taigh-mòr air atharrachadh gu flataichean. [1]
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tro Chàrn Beithe.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 523 791
- Carbeth House


text:
Coirce a' Mhadadh-Ruaidh
'S e lus fiadhain a tha ann an Coirce a' Mhadadh-Ruaidh no Corc a' Mhadadh-Ruaidh air a bheil coltas coirce fiadhain. Chan eil ach glè bheag de ghràinneachan anns a' chochall aige, ged is ann a tha iad gu math coltach ri càth choirce. Mar sin dheth, tha an t-ainm seo ag innse gu bheil coltas mealltach no breugach air.[1]
Dh'aithnichear mar ainm eile e, agus 's e sin feur-coirce brèige (arrhenatherum elatius).
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Abairtean is Faclan Gàidhlig à Uibhist a Deas agus Eirisgeigh; foillsichte le DIAS
.


text:
Kal. Ian. uii. f., l. x. ii., Anno Domini M.cc.
Mael Issu Mac Gille Erain, aircinnech Cille Moire h-Ua Niallain & adhbur comarba Patraic, in pace quieuit.
Do-ronsat Gaill Uladh tri crecha i Tir n-Eogain & in tres crech do-ronsat, do gabsat longport ic Domnach Mor Muighi Imclair. Do cuirset crech mór imach. Táinig Aedh h-Ua Neill i n-aircis na creiche, co ro comruc do & na Gaill & co ro muidh ar Gallaibh & co tarait ar n-diairmídhe forro &{folio & column MS2 57d} ro éladur 'san aidhche co n-dechadur tar Túaim.
Sanctus Mauritius Uo Baetan i nh-I Coluim Cille in pace quieuit.
Crech la Ruaidhri Mac Duinn Sleibhe, co ní do Ghallaibh Midhe, co ro airgset Mainistir Phoil & Phetair, co nar fhagsat innti acht aen-boin.
Radub Mac Raedíg, toisech Ceneoil Oenghusa, do marbadh do Ghallaibh ar creich i
p.234n-Aenarca Chéin.
Rollant, mac Uchtraigh, rí Gall Gaidhel, in pace quieuit.
{§LATE} Donnchadh Uaithneach, mac Ruaidhri h-Ui Chonchubhair, do marbadh lais na Saxaibh bhadar hi l-Luimniuch.§


text:
Mccxl.uii. Kl. Enair ar Mairt & xxi. fuirri.
Sluaigheadh mór la Mac Muiris & la Gallaibh i Ceneal Conaill co rancatur Eas Ruaidh. Ó Domnaill do tinol Ceneoil Conaill & Cineoil Eoghain & tancadur na sluaigh-sin i nn-arceist a cheli & tucsat tóchur troda da ceili & ro meabhadh ar O nDomnaill; & ro marbhadh Mael Seachlainn O Domnaill, rí Ceneoil Conaill, ann sin, & Mac Somairli .i. ríg Oirir Gaideal & in Gilla Muinelach O Baigill & maithi Cineoil Conaill do marbhadh ann la Mac Muiris Mic Gearailt. Ro hairgeadh & ro hinnrad Ceneal Conaill co léir uili leo & gerb iad Gaill ann rob esbadhach iad dun ruathur-sin.
Uilliam Brit & a brathuir, .i. serriam Connacht in tUilliamsin, & ridiri og & seiniscal Conacht .i. Mac Eliget du marbhadh do mac Anmchadha Mic Gilla Padraig d'Osraighibh.
Tadhg mac Concubhair Ruaidh do loscadh Innsi Moiri Claenlocha & ochtur ar xx.it do Gallaibh do loscadh innti.
Comergi do macaib ríg Connacht ma Torrdhealbhach mac Aedha mic Cathail Croibhdeirg co riachtadur Fid O nDiarmada & Muintir I Fathaigh, & ro marbsadur daine inntib; & rancatur as sin co caislen Bona na Gaillme & ro loisceatar in baile & in caislen & ro marbaid & ro milid daine roimda. Ro lenadar Gaill iat & tugsat tochur doibh & ro marbhadar-sum drong do Gallaibh, & do imgedar da n-aindeoin uatha & docuadur a Cera.
p.126
Ro tinoil dino Siurtan d'Esetur & Clann Adam & Gaill Cera & d'innsaigeadur gu Toirrdealbhach. Ro fhagaibh Torrdhealbhach in crich o nach roibi lín teagmala riu.
Buirgeis Cinn Trachta do loscadh do Tadhg mac Concubhair Ruaidh & do Tadhg mac Tuathail.
Cidh tra acht ni fuaradur Gaill re fada crithnughadh coimeagla mar in cogadh-sin fa macaibh rígh, uair nír facsat tuath na tricha cead gan creachargain do Connachtaibh isin bliadhainsin.
Giústis nua do chur do ríg Saxan i nErinn isin bliadhainsin & ba maith a smacht.
Mccxl.uiii. Kl. Enair ar Ceadain & aili uathaidh fuirri.
Comergi do denam do macaib Maghnusa, & innto doib ar Gallaibh & caislean Mic Einri du loscadh leo, & do mac Conchobhair Ruaidh, & a constapla do gabhail & creacha tuaiscirt Umaill do breith doib ar Innsib Mod. Ro tinoil dono Siurtán d'Esetur & Seoan Puitiler & Robin Laighles & daine imda leó & táncadur co Baili Tobair Padraig & as sin gu hAchadh, Fhabhair, & ro airgseat Umhall ar {folio 27D}namarach tuaigh & teas. Tanic Enri dino sluag i nUmall, ar ba leis fein hí & ro bí innti 'na comnaighi. Doroinni dino Mac Enri sith re Domnall mac Magnusa & ro geall Domnall sochraidi & artraighi do innsaighid a braithreach. Mic h. Conchubhair do badar-sin ar Innsib Mod & rocualadar sochraiti do dul o Enrí ar ceand artraich cum Domnaill. Docuadar-sum i nn-arceist na buidhne-sin & ro marbadur dib Ouain mac na goillsighi & Seoan mac in gallshagairt, & ro marbhadh la Diarmaid mac Maghnusa arin ruathursin Senóid Guiber & iiii. dia muintir araen ris, & ro marbhadh Diarmaid arin lathair-sin & gnim truag e-sidei.
Tadhg mac Conchobhair Ruaidh du marbhadh do Gallaibh isin bliadhain-sin, & ba mór a gráin & a eagla in mic-sin ar Gallaibh co fuair bás.
Sluaidheadh le Muiris Fi Gearoid i Tir Conaill ; creacha & airgne do denum lais & O Canannan do innarbadh as tir amach & ríghi do fhagbail ac mac Hi Domnaill.
p.128
Sluaigheadh la Giustís na hEreann d'innsaigidh Hí Neill & Cinel Eoghain, & is i comairli dorinni o do bí neart Gall ar Erinn uili bráighde do tabhairt don Giustís.
Ruaidhri O Canannan du marbhadh la Gofraigh mac nDomnaill Moir Hí Domnaill & ríghi do gabhail do fein.
Muircheartach Cleirech O Dubhda do marbhadh la hAed mac Féidhlimidh Í Conchobhair isin bliadhain-sin.
Seoan Triiél co maithibh a muintiri do marbhadh la Gilla (na) Naem O Feargail.
Riccard mac muintire Uilliam Burc do eg a Saxanaib, & a corp do tabairt a nErinn & a adhlacadh i nAth Eiseal.
Amhlaibh mac Cathail Riabhaigh I Ruairc do marbhadh do Conchubhar Carrach Mac Donnchadha i meabhail.
Mccxl.ix. Kl. Enair ar Aine & xiii. fuirrí.
Sluaigheadh mor le Giusdís na hEreann do innsaighidh Laighin du cosc na mac rígh do bí ag denum uilc ar fud Laighean, & ni tucsat taeb ris, & ro airg-siumh in crich o nach rucc orro.
Cogad & uilc imda do denum do Fingin Mac Carrthaigh ar Gallaibh Desmumhan isin bliadhain-sin.
Adamh Minadur du marbhadh da mac Gilla Mo Coinni Í Catail & moran maille ris.
Piarus Puer & Dauid Triu & marcshluagh do gillib óga maraen riu do teacht roime Mic Feoruis i Conachtaib co caislean Sligidh; & do cualaidh mac Feidlimidh sin & tug airrceist orro & ro marbhadh leis Piarus Puér & Dauid Triu & cuicciúrdu gillib óga maraen riu, & rucad na cuirp-sin co hEas Dara. Imthusa mic Feidlimidh, tanic remi i Tír Fiachrach & ar fud crichi Mic Fheorais & ro airg o Muaigh co Traigh; & ro lean Gearoidin [...]
p.130
{folio 28A}intIarla & Gaill & Gaeidhil imda do dul a hErinn cabhlach mór & neart ar Albanchaibh do gabhail doibh.
Teapoid a Burc dearbrathair in Iarla d'ég ar toidheacht do don tshluaigheagh-sin i Carraig Feargusa adhaigh Nollac.
Mccxcxiiii.Kl.Enair.Matha mac Gilla Isa O Raighilligh, rí Brefne, do marbhadh do Teallach Dunchadha ar Achadh na Corra & galloglaigh do marbhadh malle fris. Mag Samradhan & Mag Dorchaidh do guin and.
In Cunndais bean Ricaird a Burc, Iarla Uladh, mortua est.
Uatér a Burc, oighri in Íarla ceadna, mortuus est.
Mcccu. Kl. Enair.Muircheartach O Conchobhair Fhailge & Mael Mordha & a brathair .i. in Calbhach O Conchobhair malle fri nonbur ar .xx.it do maithibh a muintire do marbhadh do Sir Ferus Mac Feoruis tre tangnacht a Caislen Feorais.
Caislean Innsi hEoghain do denum leisinn Iarla.
Maidm le hAedh mac Cathail Í Conchobhair & le Clainn Muircheartaigh air Muintir Raighilligh co ndorchair ann Pilip O Raighilligh & oighri Clainni Suibhne & Mag Buirrce ceann na ngalloclach malle fri c. ar xl. do dainib eili.
Toirrdhealbhach mac Neill Ruaigh Hi Briain quievit in Christo.
Matha Og O Raighilligh do marbhadh do Teallach Dunchadha.
Aed Og O Feargail in Christo quievit.
Mccc.ui.Kl.Enair.Toirrdhealbhach O Briain, ri Tuadhmumhan, do eg. Donnchadh O Briain a mac do righad na inad.
p.132
Feargal Mag Radhnaill, taiseach Muintire hEoluis, do marbhadh da brathribh fein.
Donnchadh mac Conchobhair in Copain & Flann O Floinn do marbhadh le hAedh mac Eoghain I Conchobhair.
Cagad mor etir Aedh mac Eoghain Í Conchobhair, rí Conacht, & maithi Síla Muireadhaigh araen ris & Aedh mac Cathail Ú Conchobhair gu moran do macaib rígh & taiseach Conacht malle ré taiseachaibh & oireachtaibh na Brefne air cheana 'man Sinainn re tri mís no ceathair, co ndearnadar drem do macaibh rígh Aedha mic Cathail forbais isna Tuathaibh maraen re sochraide gur gabsat creacha & airgne. Flann mac Fiachra Í Floinn, adbur taisigh Shíl Mail Ruanaidh, & Brian mac Donnchadha Riabhaigh Í Conchobhair maeraen redainib imda eile do marbhadh ar lorg na creiche-sin.
Donnchadh O Flaithbheartaigh, espog Cilli hAlaidh, saí einigh & crabhaidh, in Christo quievit.
Roberd a Briús, mórmaer Cairrgi, do gabhail ríghi nAlban ar eigin i n-agaigh rígh Saxan.
Domnall Tuirtreach O Neill do marbhadh i tuisil re lucht taighi I Neill.
Sir Uilliam Prinndargás, ridire rocrodha, mortuus est.
Creach mór do deanum do Clainn Muircheartaigh i crích Cairpri du ar marbhadh Dauid O Caeman & daine imda eli.
Brían Carrach O hEghra do marbhadh la Cormac O Flannacan.
{folio 28B}M.ccc.uii. Kl. Enair. Donnchadh Muimhneach O Ceallaigh, rígh O Maine, saí coimdeas im gach ní do maith dar fhoghain do duine, quievit in Christo.
Domnall mac Taidhg mic Briain mic Annrias mic Briain Luighnigh mic Toirrdhealbhaigh Móir do marbhadh le hAedh mBrefnech mac Cathail Ruaidh Í Conchobhair.
Tadhg mac Maeil Shechlainn mic Donnchadha mic Domnaill mic Maghnusa mic Torrdhealbhaigh Moir do marbhadh do Cathal mac Domnaill mic Taidhg.
Mael Shechlainn O Gairmfhleadhaigh, taiseach Clainni Moáin, quievit in Christo.
p.134
Amlaibh mac Airt mic Cathail O Ruairc, ri Brefne, do marbhadh la mac Feargail Gairbh Meg Samradhain.
Concubhar mac Fiachra O Floinn mortuus est.
Eachdhruim O Maine do loscadh le dreim do macaib rígh O Maine.
Goill Rosa Comain uib dorba do marbhadh le Donnchadh O Cellaigh, rig O Maine, ag Áth Eascrach Cuan du i ndorchuir Pilip Muinnter & Seoan Muinnter & Maighiu Triu maraen re dainibh ele etir marbhadh & fhadhbagh & gabhail. Do gabhadh ann Diarmaid Gall Mac Diarmada & Cormac Mac Cethernaigh & ro leiceagh as a sochraideadha fo comus, & ro gabhadh ann fos seirriam Rosa Comain; & do leiced as iad air trill & doronsat síth ar son in baile do loscadh le hEmunn Butillér.
Donnchadh O Flannacan, easpog Oili Finn, in Christo quievit.
Coróin do tabairt do rí Saxan & Breatan & Ereann .i d'Edubard Og.
Ailbe inghean Taidg Í Conchobhair mortua est.
Clann Muircheartaigh do teacht i Maigh Cetni & arbanna crichi Cairpri & morán d'arbannaibh Tíri hOilealla & in Corainn do loscadh leó, & is don toisc-sin do marbhadh Tadhg mac Maghnusa.
Cathal mac Maghnusa do marbhadh lesin Cathal ceadna.
Maghnus Mag Oireachtaigh mortuus est.
Mccc.uiii. Kl. Enair.Da crích Cairpri Droma Cliab d'argain do Ruaidhri mac Cathail Ruaidh I Conchobhair.
Tigearnan Mag Tigearnan mortuus est.
Creach mór do denum do Mael Ruanaigh Mac Diarmada ar macaib Domnaill Í Conchobhair i crich Cairpri. Creach ele do denum do Brian O Dubhda & do Gallaibh Luighne & O Fíachrach arna macaib ceadna.
Soighnen teneadh do toitim i mainistir na mbrathar i rRos Comain gur bris in mainistir.
p.136
Mccc.ix. Kl. Enair.Aedh mac Eoghain mic Ruaidhri mic Aedha mic Cathail Crobhdeirg, ríg Conacht & adbhar ríg Ereann, do marbhadh le hAedh mBrefneach O Conchobhair i Coill in Clachan & morán do maithibh a muintire; & is iat so na maithisin .i. Concubhar Mac Diarmada & Diarmaid Ruadh mac Taidhg Í Conchobhair & Diarmaid mac inCharraig mic Taidhg mic Mael Ruanaidh &Diarmaid O hEili & Gilla na Naem Mac Aedhacain ollamh. Aedh Brefneach do teacht as tír & na Tri Tuatha (do) techt 'na teach.
Mael Ruanaigh Mac Diarmada & Si(l Muiread)aigh do tabairt {folio 28C}Uilliam a Burc co hOil Finn.
Aedh Brefneach do beth isna Tuathaibh & a dul isa Midhe a coinde in Iarla, & na Tri Tuatha do impodh fair da eis. Aedh ar teacht asa Midhe do gabhail longphuirt a nUachtar Tiri & crech do denum dó ar Aedh O Flannacan & a caithem ann.
Concubhar mac Donnchadha Í Briain do marbhadh do Gallaibh a feall.
Cathal mac in Liathanaidh, ab na Trinoide, do togha cum easpogoidi Oili Finn.
Ruaidhri mac Cathail & O Floinn do dul aranMachaire marcsluagh & mac Mic Feorais do marbhadh leo.
Coinne do denum d'Uilliam a Burc & do Conachtaib re mac Cathail 'ma Áth Slisen. Brisedh coinne eaturu & maidm do tabairt ar mac Cathail ann sin & drem da muintir do marbhadh.
Uilliam Burc do dul co mainistir na Buille & Clann Muircheartaigh do teacht a Tír nOilealla. Arbar imda do loscadh & do milleadh doibh.
Mac Uilliam do teacht ar Corrshliab anúass. Mac Cathail do cur asa longphort dó & Donnchadh O Finnachta do marbhadh do tosach sluaigh Mic Uilliam & daine eli nach airimhtear sunna.
p.138


text:
CalMac amharasach mu bhanaichean bheaga
- 10 An t-Luchar 2014
Tòisichidh Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' tomhas cuideam nam bhanaichean bheaga a tha a' cleachdadh an cuid aiseagan, 's dragh ann gu bheil daoine a' feuchainn ri brath a ghabhail air faraidhean nas ìsle.
Leis nach eil RET ri fhaighinn air carbadan coimearsalta a tha còir air sia meatair de dh'fhaid, tha CalMac ag ràdh gu bheil cuid a' lìonadh bhanaichean nas lugha le cus stuth agus nach eil sin idir sàbhailte.
Bho chionn dà bhliadhna, cho-dhùin Riaghaltas na h-Alba nach bi a' faighinn faraidhean RET ach carbadan nas lugha na 6 meatair.
Ach tha a h-uile coltas gu bheil sin air duilgheadasan adhbharachadh ris nach robh dùil.
Sàbhailteachd
Tha cuid de dhaoine a' lìonadh bhanaichean bheaga chun na h-ìre 's gu bheil iad a' dol thairis - fada thairis ann an cuid de shuidheachaidhean - air na thathar a' comharrachadh dhaibh gu h-oifigeil.
A rèir riaghailtean an rathaid, tha seo mì-laghail, 's tha companaidhean bathair a-nis ag ràdh gu bheil e a' toirt buaidh air na gnìomhachasan acasan, 's iad air gearain oifigeil a thogail le CalMac.
On seo a-mach, bidh bhanaichean bheaga gan cothromachadh air drochaidean cothromachaidh aig na cidheachan mus tèid iad air bòrd, gus dèanamh cinnteach gu bheil iad a' leantainn nan riaghailtean mar a bu chòir.
Tha CalMac air a ràdh gun cuir iad bacadh air bhana sam bith a tha thairis air a' chuideam cheadaichte.
Thuirt fear-labhairt nach eilear ag atharrachadh prìs nam faraidhean, 's gur ann mu dheidhinn sàbhailteachd a tha seo, leis gum feum iad a bhith faiceallach dè an cuideam a bhios ann an raon-chàraichean nan aiseagan.
Thuirt e, leis gu bheil daoine a' briseadh an lagh agus ag adhbharachadh cunnart aig an aon àm, nach robh roghainn eile aca ach dèiligeadh leis gu sgiobalta.


text:
Adhbharan chall Romney
Aon rud as cinnteach, 's e taghadh a b'fheudar do Obama a chall. Bha an eaconomaidh chi duilich 's bha am mòr-shluagh chi mi-thoilichte le Obama shaoileadh tu nach robh dòigh sam bith gun chàilleadh na Republicans an taghadh seo. Ach chàill agus 's iad na Poblachdaich fhèin as coireach!
S chiad a'dol a-mach chan eil mi ag aontachadh idir leis a'bheachd gur e fìor 'right wing' a th'ann an Romney. Chuimhnich gun deach Romney a thaghadh mar riaghladair ann am Massechusets, stàit nas libralaich sa th'againn sna S.A.! Fad ùine mhòr ag àm nan bu-tafhaidhean, cha d'fhuair Romney na bu mhotha na 30 neo 40%. An rud a bu choireach 's e gu robh Romney caran librealach an taca ri càch.
Agus an laigseas eile a bh'aig Romney 's e gu robh e dhen bheachd gum b'urrainn dha an taigh geal bhuannachadh as aonais luchd-taic Ron Paul. 'S e Ron Paul an aon Phoblachdach seach Romney a bhuannaich uair sam bith air thoiseach air Obama sna cunntais-bheachd. Ach bha nàdar de chogadh sìobhalta eadar an iomairt Romney agus Ron Paul. Rinn an iomairt Romney a h-uile seòrsa cleas sa b'urrainn dhaiibh gus na delegates Paul a-mach as an convention 's an fheadhain a fhuair a-staigh a chumail gun ghuth. Aig deireadh a'ghnothaich, bha an roinn Ron Paul fhathast taobh a-staigh an iomairt Romney nuair a thàinig an convention nàiseanta gu crìoch. Chunnaic mi fhìn beagan dearbhadh de sin gu pearsanta. Oir bha mi fhìn nam delegate dhan State Convention ann an Alaska. Agus tha dithis delegates co-dhiù as aithne dhomh NACH do bhot airson Romney! Smaoinich air a sin. Dithis delegate Republican nach do bhot airson Romney! Bhiodh ùidh mhòr agam fhaighinn a-mach co-mheud bhotaidhean-sgrìobhaidh a bh'ann an Ohio agus ann am Florida.
Rud eile mu na Hispanics. Tha roinn ann am measg nam poblachdach a bhios a smaoineachadh air na Stàitean Aonaichte mar nàdar de dhùthaich Shasanach. English only bidh iad ag èigheach. Agus chan eil iad airson a dhèighlicheadh gu cothromach ri na latinos a th'air tighinn a-steach gu mi-laghail. Tha Rick Perry na dhearbhadh de sin. Chaidh esan a thaghadh dà uair mar riaghladar ann an Texas far a bheil tòrr tòrr hispanics ann ged a 's e duine ghlè ghlèiteach a th'ann. Ciamar? Leig iad clann legal imigrants dhol dhan olthigh. Rinn Romney càineadh dheth airson sin 's cha do dhìochuimhnich na Hispanics e.
Am beachd sa th'agam-sa, 's e bu chòir poileasaidh dhà chànanachd nòs Canada chur air dòigh as leth nan Hispanics. A'cheist a th'agamsa duinn na poblachdaich-ne: cò as chudthromaich dhuinn: English only neo riaghltas nas lùgha 's riaghladh a-rèir na bun-reachd? Agus rud eile: chan fhaigh thu English only co-dhiù 's ma dh'fheuchas tu breith oirre, chan fhaigh thu an rud eile nas motha.
Aig a'cheann thall, 's iad na luchd-stiùiridh na partaidh as coireach gun do chàill. Bha an eaconomaidh dhuilich cho fàbhorach do ma poblachdaich ach chàill iad co-dhiù! Bith deasbaid inntinneach roinn taobh a-staigh na partaidh mu cait an tèid iad sna ceithir bliadhna a tha roinn!


text:
BBC
'S e am BBC (Bheurla:'British Broadcasting Corporation) an craoladair as motha san Rìoghachd Aonaichte; tha e maoinichte leis an stàit. Tha deich mìle fichead duine ag obair dhan a' BhBC. Chaidh a stèidhicheadh san Dàmhair 1922.
Rèidio[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còig stèiseanan-rèidio nàiseanta aig a' BhBC:
- BBC Radio 1 - Ceòl roc as ùire
- BBC Radio 2 - Ceòl do dh'inbhich
- BBC Radio 3 - Ceòl clasaigeach, ceòl an t-saoghail, bàrdachd agus dràma.
- BBC Radio 4 - cùisean an latha, dràma agus comadaidh.
- BBC Radio 5 Live - naidheachdan agus spòrs.
Tha an sinn "nàisean" lìon:
- BBC Radio Scotland
- BBC Radio nan Gaidheal
- BBC Radio Wales
- BBC Radio Cymru
- BBC Radio Ulster
- BBC Radio Foyle
Telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha BBC a h-aon agus BBC a dhà nam prìomh shianalan telebhisein. Gabh an dà chuid atharrachadh roinneil.


text:
Na feartan as ùire ann an àrainneachd nas seasmhaiche
Chan eil comasan gu leòr aig an t-siostam agad 's chan urrainn dha Firefox a ruith.
Please follow these instructions to install Firefox.
Tha Firefox a' tighinn gu iOS a dh'aithghearr! Clàraich airson barrachd fiosrachaidh.
- Firefox Beta Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Windows
- Firefox Beta Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Linux
- Firefox Beta Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Linux 64-bit
- Firefox Beta Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Mac OS X
- Firefox Beta airson Android Faigh e saor an-asgaidh air Google Play
Cuiridh Firefox Beta beagan fiosrachaidh dha Mozilla gu fèin-obrachail. Barrachd fiosrachaidh.
Innis dhuinn dè do bheachd is cuidich leinn gus an dreach mu dheireadh a dhèanamh foirfe a thaobh dèanadas is obrachadh ann an àrainneachd sheasmhach.
Dearbhte 's 'ga chleachdadh le milleanan a dhaoine air feadh an t-saoghail
Chan eil comasan gu leòr aig an t-siostam agad 's chan urrainn dha Firefox a ruith.
Please follow these instructions to install Firefox.
Tha Firefox a' tighinn gu iOS a dh'aithghearr! Clàraich airson barrachd fiosrachaidh.
- Firefox Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Windows
- Firefox Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Linux
- Firefox Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Linux 64-bit
- Firefox Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Mac OS X
- Firefox airson Android Faigh e saor an-asgaidh air Google Play
Air a dhealbhadh dha na daoine a dhealbhas an lìon
Luchdaich a-nuas Firefox — Gàidhlig
Chan eil comasan gu leòr aig an t-siostam agad 's chan urrainn dha Firefox a ruith.
Please follow these instructions to install Firefox.
Tha Firefox a' tighinn gu iOS a dh'aithghearr! Clàraich airson barrachd fiosrachaidh.
- Firefox Developer Edition Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Windows
- Firefox Developer Edition Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Linux
- Firefox Developer Edition Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Linux 64-bit
- Firefox Developer Edition Luchdadh a-nuas an-asgaidh Gàidhlig Mac OS X
- Firefox Aurora airson Android Gingerbread
- Firefox Aurora airson Android Honeycomb+ ARMv7
- Firefox Aurora airson Android x86
Na tha ùr | Prìobhaideachd Siostaman ⁊ cànain | Na tha ùr | Prìobhaideachd
Cuiridh Firefox Aurora agus Firefox luchd-leasachaidh fiosrachadh air ais gu Mozilla gu fèin-obrachail. Barrachd fiosrachaidh.


text:
Protractair
'S e inneal dealbhaidh a tha ann am protractair, san cruth de cearcall neo leth-chearcall de stuth tana, gu h-àraid plastaig trìd-shoilleir. Bithidh "làr" (neo puing làraich) sgrìobta aig meadhan a' chearcaill agus ceuman (aonad tomhais nan uilnean) sgrìobta mun chuairt.
Tha cruth an inneal freagarrach ri:
- Tomhais den uilne eadar da loidhne sgrìobta air pìos pàipeir, agus a' gearradh a chèile. Cuirear làr a' phrotractair air a' phuing ghearraidh, agus bun loidhne a' phrotractair (Ceum=o) air tì de na loidhnichean.
- Ri togail uilne, cuirear làr a' phrotractair aig an aite far am bithidh ceàrnag an uilne stèidhichte, agus le bun-loidhne a' phrotractair na laighe air (aon) cas de an uilne, Comharraichear puing an làr air a' phàipear - le peansail biorach neo prìne, agus comharraichear puing eile aig riomb a' phrotractair, tomhaiste le sgal nan ceum. Tog am protractair far a' phàipeir agus tarrainn loidhne eadar an da phuing le riaghailt.


text:
Aranzazu (baile)
‘ S e baile beag ann an Caldas a th’ann Aranzazu. Tha e ann an iar-mheadhan na dùthcha, Coloimbia. Tha àireamh-sluaigh dhe 12,181[1] daoine a’ fuireach ann an Aranzazu. Tha e suidhichte ann an ceann an tuath na roinne, aig 52 cileameatair à Manizales, prìomh-bhaile na roinne. ‘S e baile le cleachdaidhean gu math traidiseanta a th’ann, agus cha do dh’fhulaing e an droch ainneart a rinn cron air iomadh sgìre eile air feadh na dùthcha. Bithear a’ cumail Fèis na Cabuya (seòrsa dhe bambù), gach dà bhliadhna, leis gu e sin fear dhe na lusan a thathar ga fhàs an seo. ‘S e baile uabhasach marsanta a th’ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1853.[2]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a dh’ainmeachadh mar chuimhne air Juan de Dios Aranzazu, seann cheann-suidhe na dùthcha a thug am fearann far a bheil am baile an latha an-diugh mar thabhartas dha na daoine, gnothach a rinn e air feadh Caldas agus Antioquia.[3] 'S ann às a' Bhasgais a thàinig an t-ainm Aranzazu neo Aránzazu, agus tha e a' ciallachadh Beinn na Drisean, bho ara (beinn), antz (dris) agus zu (làn).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 12,815 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 5,948 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Aranzazu (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 88.6% dhe na daoine ann an Aranzazu leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 28.8% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Aranzazu. Chithear fèilltean Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cunntas-sluaigh 2005
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Euroresidentes
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Coloimbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Inneal-siubhail
Ann an co-theacsa de rathad-iarainn is e a tha ann an inneal-siubhail, inneal-tarruinn dealbhaichte a tharruinn treanaichean de uaganan (carabadan-bathair).
Anns an fharsuinneachd, tha treanaichean-bathair nas troma na treanaichean airson siubhalaich agus cha ruith iad cho luath. Cho trath ri meadhan nan 1830'n thoisich innleadairean rathad-iarainn a dhealbh innlean-tarruinn gu sonraichte airson trachdadh bhathair. Fhreagair innlean le siolandairean mora, cuibhlichean beaga agus caraidean cuibhle-iomain cho-cheangailte ri trachdadh-bhathair.
Is ann mar sin a bha inneal-bathair "clasaigeach" na Breatuinn uidheamichte le sia cuibhle comh-cheangailte, nach eil ach 5 troigh neo 5 troigh agus 3 oirlich thairis. Bha clasaichean J37 & J39 den Rathad-Iarainn Breatuinn a' Thuath na deagh eisimplirean den seorsa inneal seo.
Tha na h-innealan dealan-deiseil Clas 66 agus Clas 70 de English Welsh & Scottish Railways na h-eisimplirean de innlean-bathair s'an latha an diugh.


text:
Francisco Franco
Francisco Franco y Bahamonde
B' e Deachdaire[1] na Spàinne bho 1936 gu 1975 a bh' ann am Francisco Franco y Bahamonde (Ferrol, 4 an Dùbhlachd 1892 – Madrid, 20 an t-Samhain 1975).[2] Bha e os cionn na dùthcha bho 1939 gus a chaochail e ann an 1975. Dh’èirich e, còmhla ri oifigearan eile, an aghaidh riaghaltas laghail Dàrna Poblachd na Spàinne ann an 1936[3] agus fhuair e taic bhon Fhaisisteachas air feadh na Roinn Eòrpa: Chuir na Nàsaich anns a' Ghearmailt an reiseimeaid Chòndor agus stuth armachd ùr chun na Spàinne, a bharrachd air cuideachaidh a fhuaras bho na Faisitich thall san Eadailt, ri linn Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
Òigridh[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Franco ann am Ferrol (san Roinn Coruña) port uamhasach cudromach do Chabhlach na Spàinne, ged a bhuineadh na daoine aige do dh’ Andalusia, san cheann a deas bho thùs. 'S e oifigearan a’ Chabhlaich a bh’ ann am muinntir Fhranco agus bha Franco fhèin ag iarraidh a dhol dhan Acadamh a’ Chabhlaich,[4] ach bha e air a dhùineadh bho 1906 gu ruige 1913. Theab anarcach à Alba, air an robh Stuart Christie ga mharbhadh ann an 1964.
Aistidhean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Enciclopedia de Catalunya
- ↑ Beevor, Anthony. The Spanish Civil War. London: Penguin, 1982. p 49
- ↑ Sabín, José Manuel; Hernández Sandoica, Elena. La dictadura franquista (1936-1975): textos y documentos. Ediciones AKAL, 1997, p.13. ISBN 84-460-0803-3
- ↑ University of Princeton


text:
‘Am faigh mi am bus gu Chippenham bhon àite seo?’ Dh’fhaighnich am fear a bha na shuidh ri mo thaobh.
Cha robh càil fhios agamsa. Bha mi nam shuidhe às dèidh poca tiops fhaighinn bhon taobh a-muigh stèisean nam busaichean Bhictoria ann an Lunnainn. ‘S e deagh phoca tiops a bh’ ann gu dearbh agus tha e air a bhith ma sin sa bhùth ud o chionn fhada agus gheibh thu dùn mòr tiops airson £1.30 a chuireadh nàire mhòr air na aon seòrsa àiteachean ann an Inbhir Narann. Bha e mu leth uair an dèidh deich feasgar agus bhithinn-sa a’ faighinn bus gu Inbhir Nis bho àite eile faisg air làimh ach bha a h-uile goireas ann an Bhictoria agus a bharrachd air sin 's e àite fada na bu shabhailte a bh' ann.
Dealbh bho Farmgal thall aig flickr.com
Thug mi sùil air a’ chlàr-amhairc agus mhothaich mi gu robh an ath bhus bhon gheata ud a’ dol gu Penzance. Smaoinich mise gu robh deagh theans aig an duine seo.
‘Uill , tha Chippenham dhan thaobh an iar ann an Wiltshire agus bhiodh bus sam bith a’ dol tro Wiltshire air a shlighe dhan Chorn,’ thuirt mise. Agus an uair sin nochd liosta de àiteachan far am biodh an ath bhus a’ stad. Reading, Chippenham... Chuir sin an duine na thàmh.
Thòisich an duine bruidhinn rium agus ged ‘s nach robh mòran beurla aige rinn e deagh oidhirp a sgeulachd ag innse dhomh. Bha e air a bhith ag obar o chionn bhliadhnaichean mar dìonadair chrìochan ann an Slobhagia agus bha e air ùr thighinn gu Lunnainn am feasgar ud air plèana gu Stanstead agus bha e air a rathad gu Chippenham. Fhuair e obair air baile-fearainn faisg air a’ bhaile ud agus bha e a’ coimhead air adhart gu deagh thuarastal fhaighinn. Bha cùisean eaconamach cho buileach dona thall an Slobhagia agus an tuarastal cho iosal gun dh’fhalbh a h-uile càil gus rudeigin nas fheàrr fhaighinn ann an Sasainn. Bha e pòsta, 38 bliadhna a dh’aois le nighean 7 bliadhna a dh’ aois agus mac 4.
Sheall e dealbhan dhiubh dhomhsa air a fhòn-làimh, ‘s e cloinne brèagha a bh’ annta. ‘S e duine trì-chànanach a bh’ ann ach gun teagamh sam bith bha mise den bheachd gum biodh beurla air a liosta ann an ùine nach biodh fada. Bha e comasach Slobhagais, Ruiseanais agus Ongarais bruidhinn, agus rinn e gàire nuair a thuirt mise nach robh fear aca gu feum sam bith ann an Chippenham. Cha robh e air a bhith trang idir ann an Slobhagia, cha robh duine sam bith airson faighinn a-steach an dùthaich ud, ‘Chan eil dad againn,’ thuirt e le gàire eile. Bha mòr iongnadh air air dè cho eadar-nàiseanta ‘s a bha Lunnainn le daoine as na ceithir ranna ruadha air na sràidean. Thuirt mise gum biodh fhathast beagan den seann dhòigh bheatha shasannach ri fhaighinn ann an Chippenham nan robh sin an dealbh a bha na inntinn agus bhiodh cothroman aige a’ dol a-steach pubaichean gus blas den chultair fhaighinn ach ‘s dòcha nach biodh rud math ann an sin air oidhche Shathairne mar eisimpleir.
Smaoinich air, am biodh dìonadair chrìochan breatannach sam bith dèonach a chuid obrach fhàghail gus dreuchd fhaighinn air bhaile fhearainn thall thairis? ‘S e ceist ghòrach a th’ ann an siud agus tha e seachad air tuigsinn ach ‘s e tachartas cumanta a th’ ann ann an àiteachan nach eil fada a-mach bhon phuirt-adhair Stanstead. Bidh a theaghlach ga h-ionndrainn gu mòr, ‘s e duine coir a bh’ ann, tha mi an dòchas gum bi cuisean a’ dol gu math leis ann an Chippenham agus ann an ùine nach bi fada bidh piseach a’ tighinn air cùisean ann an Slobhagia dìreach mar a thachair cuisean ann an Èirinn nuair a bhuannaich iadsan bhon a bhith a’ gabhail pàirt san roinn Eòrpa.
Dealbh bho The Gillsoniow thall aig Flickr.com


text:
Pròbhost Inbhir Nis fo rannsachadh
- 1 Am Màrt 2013
Tha na Poilis air a bhith a' rannsachadh argamaid a thathas a' tuigsinn a ghabh àite eadar Pròbhost Inbhir Nis, Ailig Greumach, agus Leas-Phròbhost a' bhaile, Glynis Nic na Ceardaich.
Tha a' Bh.Ph. Nic na Ceardaich, a tha a' riochdachadh Uard Chùil Lodair agus Àird nan Saor, air a dreuchd a leigeil dhith bhon uair sin.
Tha na Poilis ag ràdh gu bheil an rannsachadh aca a' leantainn.
Tha Neach-casaid a' Chrùin air aithisg fhaighinn bho na Poilis mu aithrisean gun do bhris Mgr Greumach an t-sìth anns an argamaid, a bha mu chleachdadh sèinichean na oifis.


text:
Mircean
'S e feamainn fhada a th' ann am mircean (alaria esculenta), a tha coltach ri crios.Gheibhear aig tràigh mhòr e, a chionn 's gum bi e a' fàs fada shìos ann am bonn a' chladaich. Canar gruaigean rithe cuideachd, ach 's e mircean a th' air ann an Leòdhas.[1]
Feumalachd[deasaich | deasaich an tùs]
Bithear ga ithe amh ann an grunn àiteannan fhathast- mar Alba is Èirinn. 'S e an rud cruaidh suas a mheadhain air fhad a thathas ag ithe amh (cas dhubh), agus a-rèir coltais, tha e car duilich a chagnadh. Thathas a' toirt dheth na h-oirean tana (an rùsg), gan rùsgadh dheth air gach taobh. [2]
'S e seo an seòrsa feamainn Eòrpach as dlùithe ri wakame, a gheibhear ann an Iapan, Coirea agus Sìona. 'S e wakame an t-ainm Iapanais air. Canaidh "rùsg" ris na h-oirean tana, "cas dhubh" ris a' ghais, agus "duilleach" ri na buinneagan. 'S e mekabu an t-ainm a th' air buinneagan Wakame ann an Iapanais.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Carmina Gadelic, Volume 2,t-d 291.
- ↑ Feum à Feamainn (DVD), Stòr-dàta Nàiseanta, Comhairle nan Eilean Siar.[1]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- F. G. Hardy & M. D. Guiry (2003). A Check-list and Atlas of the Seaweeds of Britain and Ireland ISBN 0-9527115-1-6.


text:
Aodh Mór Ó Néill
Aodh Mór Ó Néill
Ceann-feadhna
B’ e Iarla Thír Eoghain ann an Éirinn a bh’ann an Aodh Mór Ó Néill (Tír Eoghain, mu 1550 – An Ròimh, 20 an t-Iuchar, 1616), a bha an sàs ann an Cogadh nan Naoi Bliadhna, bho 1594 gu 1603.[1]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Aodh Mór Ó Néill do fhine nan Néilleach a bha, a-rèir nan Sasannach, nan luchd-ionnlaid laghail ceannas a’ chinnidh is Iarlachd Thír Eoghain. ‘S e an dàrna mac Mhaitias a bh’ann, dìolain is fear-ionlaid a’ chiad Iarla Thír Eoghain, Conn Ó Néill.[2] An uair sin thàinig am follais còmhstri doirbh taobh chòirichean-sheilbhe am broinn a’ chinnidh: ‘S e Maitias a bh’ann am mac na b’ aosda, ged an robh e na dhìolain, oir cha chuireadh dìolanas bacadh air a’ ghnothach sin idir ann an Lagh nan Gàidheal. Dhiùlt Séain, am fear na b’ aosda nam mac dligheach an Iarla, a ghabhail ri na cho-dhùin athair. Ri linn a’ chogaidh sin, chaidh Maitias (far-ainm Am Fear Dorcha) a mharbhadh leis na daoine aig Séain. Theich Conn bhon dùthaich aige is e a’ leigeil Aodh ann an droch shuidheachadh: ‘S e dìreach na Sasannaich ann am Baile Átha Cliath a bha ga chuideachadh, o chionn 's gu robh iad airson cumhachdan nan Gàidheal a lùghdachadh is siostam riaghlaidh Sasannach a chur air dòigh an àite cleachdaidhean Gàidhealach. Bheireadh na Sasannaich fearann air falbh bho na Gàidheil is bheireadh iad air ais dhaibh fo shiostam ùr à Sasainn. [3]
Thogadh Aodh ann an daingneach a bha aig an teaghlach Hoveneden, chan ann an Sasainn mar a bhathar dhen bheachd fad bliadhnachan. An dèidh gun do mharbh Toirdhealbhach Luineach Ó Néill a bhràthair Brian, fhuair Aodh an tiotal Ridire air Dún Geannainn. Ann an 1567, an dèidh bàs Shéain, thill e gu Cúige Uladh fo chùram Henry Sidney, Riaghladair nan Sasannach ann an Èirinn. An siud, bha Toirdhealbhach Luineach Ó Néill air Séain Ó Néill a leantainn mar cheann-feadhna a’ chinnidh, ach cha do ghabh Sasainn idir ri na còirichean aige mar Iarla Thír Eoghain. [4] Bha iad a’ moladh Aodh na àite, mar fhear-ionlaid laghail, is iad ag iarraidh gum biodh e na chaidreabhach dìlseach dhaibh airson smachd a’ cumail air Cúige Uladh. Ann an 1580, ri linn an Dàrna Ar-a-mach ann an Deasmhumhain, Shàbaid e ro taobh nan Gall an aghaigh Géaroid Mac Géarald, 15mh Iarla Dheasmhumhain agus, ann an 1584 chuidich e John Perrot anns an sabaid an aghaidh nan Albannach ann an Aontraim. An ath-bhliadhna fhuair e cuireadh do Phàrlamaid ann am Baile Átha Cliath mar Iarla Thír Eoghain agus, ann an 1587, an dèidh turas dhan Lùchairt Rìoghail thall ann an Sasainn, fhuair e air ais tro chead rìoghail, an cuid fhearainn a bha aig a sheanair, Conn Ó Néill, a’ chiad Iarla Thír Eoghain. Aig a’ cheart àm, leanadh na Sasannaich orra is iad a’ cruthadh mì-rùn eadar Aodh is Toirdhealbhach, oir bha iad a’ feuchainn ri de cumhachd nan Néilleach a lagachadh. Ach, mu dheireadh thall, rèitich an dithis aca còrdadh agus leig Toirdhealbhach an crùn dheth ann an 1595. Chaidh Aodh a chrùnadh na cheann-feadhna ann an Tulaigh Òg an dèidh sin, san sheann dhòigh nan Rìghrean Gàidhealach, is le sin ‘s e esan am fear na bu comasaiche ann an Cúige Uladh air fad. [5]
‘S e gu bhith neart agus cumhachd a lorg a bh’ann an dòigh-obrach aig Ó Néill fad a bheatha, is e ag atharrachadh bho bhuidheann gu buidheann eile mar a thogradh e: a’ gabhail ri ceannsal nan Sasannach an dàrna latha, is a’ dol an aghaidh an Riaghaltais ann am Baile Átha Cliath ann an co-bhann Uachdaran beaga an latha eile. Leanadh e cleachdaidhean na linne siud is bheireadh e brìbean do dh’ oifigearan ann an Èirinn is do na daoine aig lùchairt na bànrighinn ann an Lunnainn. Ged an tugadh an Riaghaltas ann am Baile Átha Cliath taic làidir dha, fad na ciad bliadhnachan aige ann an Cúige Uladh co-dhiù, tha e coltach nach robh esan cho cinnteach gum biodh e na b' fhèarr dha mar cheann-feadhna a’ chinnidh gu bhith còmhla ri na Sasannaich neo a bhith a’ dol an aghaidh an iomairt a thoisich iad ann an 1585, gus gèill a thoirt air Cúige Uladh air fad.
Aig toiseach tòisichidh 1590, chuir an Riaghaltas Sasannach Ceannas Roinneil air dòigh an ann Cúige Uladh, fo stiùireadh an fhir-imrich Henry Bagenal, a bha a’ fuireach ann an Iúr Cinn Trá. Ann an 1591, chuir Ó Néill am fearg air Bagenal leis gun do ruith e air falbh còmhla ris a phiuthar Mabel, ach ann an 1593, sheall e cho dìlseach ‘s a bha e thuca is e a’ cur taic armachd dhan a chliamhainn an aghaidh Aodh Mag Uidhir, an am Béal Leice. An dèidh bàs Mhabel, mean air mhean rachadh Ó Néill an aghaidh a’ chrùin gu dìomhair, is thoisich e taic iarraidh bhon An Spàinn agus Alba. Ann an 1595, chaidh John Norreys a chuir a-nall gu Éirinn le feachd mòr gus gèill a thoirt airsan, ach b’ fheudar do dh’ Ó Néill an daingneach aig Cluain-Dabhail a ghlacadh, mus b’ urrainn do Norris fiù’s na daoine aige a dheasachadh. Chaidh Ó Néill ainmeachadh na bhrathadair ann an Dún Dealgan, gu grad. Seo an sradag a thoisich Cogadh nan Naoi Bliadhna.
Leanadh Ó Néill am polasaidh a thoisich uncail Séain: bheireadh e armachd dhan mhuinntir, an àite a chuid earbsa a chur ann an saighdearan-duais. Le sin, b’ urrainn dha feachd anabarrach mòr fhastadh, a bharrachd air taic solarachadh fhaighinn bhon An Spàinn is Alba, rud a leig dha fàth a ghabhail air buidheann dhe cha mhòr dà mìle Sasannaich aig Cath Chluain Tiobrad. Tabhainn esan is càch Crùn na h-Èireann gu Felipe II na Spàinne, ach dhiùlt e e.
A dh’aindeoin am mì-rùn traidiseanta a bh’ann eadar na Néilleaich agus na Dónaillich, rinn Ó Néill caidreabhas còmhla ri Aodh Rua Ó Dónaill, mac Aoidh, an t-seann caidreabhach is nàmhaid Shéain. Sgrìobh an dithis aca chun an Rìgh Felipe II na Spàinne. Anns na litrichean aca - cheap is leugh Sir William Russel feadhainn - dh’innis iad dhan Rìgh gur e luchd-dìona na h-Eaglais Chaitligeach a bh’annta, is iad ag iarraidh saorsa chreideamh is poiliteagach do na Tùsanaich ann an Èirinn. Sa Ghiblean 1596, Gheall na Spàinntich gun toireadh iad taic dha na reubaltaich, is an uair sin chuir Ó Néill roimhe beagan dhe tìm fhaighinn, is e a’ gealltainn dìlse gu Crùn Shasainn nuair a b’ fheudar dha. Le sin, b’ urrainn do dh’ Ó Néill na Sasannaich a chumail fada air falbh bhon chuid fhearainn aige fad còrr is dà bhliadhna.
Cho-dhùin Ealasaid I mathas foirmeil a thoirt do dh' Ó Néill is chuireadh crìoch air an còmhstri ann an 1598. Ach an ceann dà mhìos, mhill e arm Sasannach dhe 4,000 duine aig Cath Bhéal-an-Átha-Buí, ri taobh na h-Aibhne Chluain-dabhail, far a bhàsaich Henry Bagenal fhèin. ‘S e an call na bu mhiosa a dh’ fhulang Feachdan Shasainn ann an Èirinn a-riamh a bh’ann. Nam b’ urrainn don Iarla fàth a ghabhail air a bhuannachd ’s dòcha gum faodadh e cumhachd Shasainn san dùthaich a lagachadh, leis gu robh mìothlachd air a bhith ga sgaoileadh air feadh na tìre – gu h-àraidh ann an ceann a deas far an robh Seumas Tómas Mac Gearailt ag iarraidh a chuid chòirichean mar Iarla Dheasmhumhain. A dh’aindeoin sin, bha feum aig Ó Néill air taic bho thall thairis agus, ged an robh e a’ fàs cliùiteach mar shaighear air fead na Roinn-Eòrpa, cha bhiodh sin gu leòr co-dhiù.
An ceann ochd mìos an dèidh Chath Bhéal-an-Átha-Buí, chaidh Riaghladair Sasannach ùr gu tìr ann an Èirinn, fear air an robh Iarla Essex, is na feachdan na bu mhotha a chuir na Sasannaich thall a-riamh còmhla ris, mu 17,000 duine. Lean esan òrdughan dìreach bhon a' bhanrìghinn ach an dèidh iomairt gun shoirbheachas ann an ceann a deas na dùthcha, b' fheudar dhàsan còmhraidhean fhaighinn leis an Iarla Thír Eoghain, a ghabh àite ann an daingneach ann an Lagáin air 7 an t-Sultain 1599, far a rèiteachadh sgur-cogaidh. Gu mì-fhortanach dha, cha do chòrd sin idir leis a' bhanrìghinn. Shiubhal an Riaghladair air ais gu Lunnainn, is e a' dèanamh oidhrip ainm a shàbhaladh. An dèidh dà bhliadhna làn mathanas is ar-a-mach ùr, fiù's dh'fheuch e ri ionnsaigh a thoirt air an Tùr Lunnainn, an aghaidh miannan na banrighinn, is le sin chaidh e a chur gu bàs.
Bha Ealasaid I ann an suidheachadh duilich. ‘S e ceist seilbhe a’ chrùin a bha aig cnag na cùise ann am poileataigs aig an àm, agus bha Ó Néill air ruaig a chur air na ceannardan na b' ainmeile aice turas an dèidh turais, is an Cogadh Spàinnteach - Sasannach a’ leantainn cuideachd. Bha an Iarla reubaltach fhathast a’ toirt taic do na ceannardan Ghàidhealach ann an Cúige Mumhan, is fiù’s dh’fhoillsich e gairm-fhollaiseach airson na Caitligich ann an Èirinn, is e a’ brosnachadh ar-a-mach ann an ainm na h-Eaglaise. An dèidh iomairt ann an Cúige Mumhan ann an 1600, far an do mhill e an colonaidh Sasannach, rinn e air Dun na nGall, far an d’fhuair e sòlarachd bhon An Spàinn agus taic Bhon a’ Phàp Clemens VIII. ‘S e an Iosaideach James Archer a bha na riochdaire thall ri beulaibh Rìgh na Spàinne.
Mu dheireadh thall, anns a’ Chèitean 1600, fhuair na Sasannaich làmh an uachdair nuair an tàinig aig Sir Henry Dowcra air a chur gu tìr faisg air Doire ann an Tír Chonaill, is e os cionn feachd mòr, buidheachas do Niall Garbh Ó Dónaill. Aig an aon àm, bha an Riaghladair ùr, Charles Blount, VIIImh Iarla Mountjoy (caraid Essex), air an t-slighe bhon Iarmhí gu ruige Iúr Cinn Trá airson ga chuideachadh. Chuir sin mar fhiachaibh air Ó Néill dhol air ais gu Ard Mhacha. Chuireadh duais mhòr gus an Reubaltach a ghlacadh, marbh neo beò.
Ràinig taic bhon An Spàinn san Dàmhair 1601, feachdan fo Juan del Águila, a ghabh thairis Cionn tSáile, shìos ann an ceann a deas an eilein. Rinn Mountjoy air leis a chuid shaighdearan, is le sin b’ fheudar do dh’ Ó Néill agus Ó Dónaill am casan a thoirt leotha fa leth tro na tìrean a bha fo bhuaidh George Carew ann am meadhan cruaidh a’ gheamhraidh. Thàinig an dithis cheannard ri chèile a-rithist ann an Droichead na Bandan is dh’fheuch iad ris an arm Sasannach a dhùnadh a-steach, nuair a bha iad fhèin a’ cuairteachadh nan Spàinnteach. Bha na Sasannaich sgìth agus tinn, agus bha am beatha sa champa gu math doirbh leis cho cruaidh ‘s a bha an geamhradh. A dh’aindeoin sin, chuireadh ruaig air an arm aig Ó Néill ann an ùine ghoirid leis nach fhaodadh iad còmhradh a dheànamh leis a’ ghearasdan Spàinnteach agus air sgàth gun do rinn na Gàidheil mearachd mhòr ri linn ionnsaigh eich nan Sasannach. Theich na Gàidheil is thug an Ceannardan Spàinnteach gèill. ‘S e truaighe dhòrainneach dhoirbh do dh’ Ó Néill a bh’ann an Cath Chionn tSáile, is chaill e gu tùr a h-uile cothrom ris a’ Chogadh a bhuannachadh.
Theich Ó Dónaill chun na Spàinne an dèidh na truaighe ann an Cionn tSáile gus taic a lorg an siud, ach chaochail e an ceann goirid (tha amharras ann do do nimhich fear-bràthaich Sasannach e). Leis an t-arm aige air a lùghdachadh, rinn Ó Néill an ceum air ais gu Cúige Uladh, far an tug e gèill chun a’ chrúin is dh’iarr e mathanas rìoghail oir bha e a’ feuchainn ris na h-oighreachdan aige a dhìon. Thug feachdan Shasainn ionnsaighean air Cúige Uladh ann an iomairtean fad 1601 – 1602, a lagaich suidheachadh Ui Néill agus dh’adhbhraich sin a’ ghoirt eadar muinntir na sgìre. Aig toiseach a’ bhliadhna 1603, thug Ealasid I àithne do Mhountjoy gun thòisich e ri rèiteachadh a dheànamh leis an Reubaltach. Chuir e ceann air sin nuair an tug Ó Néill thairis gu tur anns a’ Ghiblean. Chaidh Ó Néill gu Baile Átha Cliath còmhla ri Mountjoy, far a chuala e mu dheidhinn chrùnadh Sheumais I, fear-ionlaid Ealasaid I. Nochd e ri beulaibh an Rìgh ùr san Ògmhios, còmhla ri Ruairí Ó Dónaill, fear-ionlaid a bhràthar, Aodh Rua Ruairí Ó Dónaill. Thug am monarc deagh fhàilte oirbh, ged nach do chòrd sin idir leis na h-uachdarain.
Ged an robh na tiotalan is na h-oighreachdan aig Ó Néill air an co-dhaingeachadh, thoisich an crùn ri bacadh a chuir air a chuid chòirichean is cumhachd, tro mheadhan an lagha. A bharrachd air sin, bha Ó Néill an sàs ann an connspaid còmhla ri feadhainn dhe na seann ìochdarain aige, mar Dónal Ó Cathain, gnothach a mhair gu ruige 1607. Dìreach an uair sin, cho-dhùin Ó Néill gun iarradh air an Rìgh an gnothach a rèiteachadh, ach fhuair e fios gum bìte ga chur an greim is, le Ruairí Ó Dónaill ga bhrosnachadh, chuir Aodh roimhe gun teicheadh e thall thairis còmhla ri Ruairí, an tachartas a chanas Teicheadh nan Iarla (Gaeilge: Imeacht na nIarlaí) an-diugh. Ghabh àite Teicheadh nan Iarla, fear dhe na tachartasan na b’ ainmeile ann an Eachdraidh na h-Èireann air fad, air oidhche an 14 an t-Sultain 1607, nuair a chaidh Ó Dónaill agus Ó Néill, còmhla ri an teaghlaichean is luchd-leantainn aca, air bàta ann an Ráth Maoláin is iad a’ dol chun na Spàinne, far an robh dùil aca taic fhaighinn bhon Rìgh Felipe III. Gu mì-fhortunach, chaill am bàta an cùrsa air sgàth cho làidir ‘s a bha a’ ghaoth, is b’ feudar dhaibh teàrnadh a lorg air Inbhir na h-Aibhne Seine, is chuir iad seachad a’ gheamhraidh anns Na Tìrean Ìsle. Ràinig iad An Ròimh sa Ghiblean 1608 far an d’ fhuair iad deagh fhàilte bho Phàpa Pòl V. Chaochail Ó Dónaill sa bhliadhna sin ann am baile bith-bhuan. Dh’fhàillig iad taic fhaighinn bhon An Spàinn, leis gu robh Felipe III airson sìth a chumail còmhla ri Sasainn nan Stiùbhartach, air sgàth gu robh an dùthaich aige ann an staing an eaconomaidh is an loingeas aige air a mhilleadh leis nan Olanndaich aig Chath Ghiobraltair. Tha sin a’ sealltainn dhuinn cho neònach faoin ‘s a bha Teacheadh nan Iarla.
Chaidh binn thoirmeasgaidh a thoirt air Ó Néill le Pàrlamaid Shasannach na h-Èireann ann an 1613. Chaochail e anns An Ròimh air an 20 an t-Iuchar 1616. Dh’fheuch e ri tilleadh gu Èirinn iomadh turas fad na naoi bliadhna a bha e na fhògarrach, ann an dàrna làmh tro mhathanas a’ chrùin iarraidh is air an làmh eile tro chuid chumhachd a’ Chrùin a lagachadh. Nuair a bhàsaich e, bha bàird oifigeil na h-Èireann an sàs ann an farpais bhàrdachd chonnspaideach air a bheil Sabaid nam Bàrd.
Phòs Ó Néill ceithir tursan is fhuair e mòran duine chloinne, feadhainn dlìgheach agus feadhainn neo-dhlìgheach. B’ Seán Ó Néill am fear na bu chliùiteach dhaibh, a bha an sàs ann an Cogaidhean na Flànrais[6] mar cheannard rèisimead is e a’ dìon gnothaichean na Spàinne agus Felipe III. Dh’ainmich an Rìgh 4mh Iarla Thír Eoghain e ann an 1616.


text:
Ata immorro, ar Béda, énní ann is áil dúinne d' faisnéis
p.392.i. an tan ruccadh-somh súas ar ammas nimhe adubhrattar na h- aingil ris: Feg h- úait an domhan síos, ar síatt. Ro iompá-somh ann sin & ro fegh anúas, ocus at-connairc glend mór domhain dorchæ fáoi anís i n- iochtar an talman. At-connairc ceithre teindte dermara ar derglasadh isin áer ós in n- glionn-sin, ocus nirbo lanfada eter na teinntibh-sin. Ro fiarfaigh-siumh annsin dona h- ainglibh cata reda na teinnte at-connairc, ocus ro raidhsiot na h- aingil: Teindte sud, ar síatt, filet oc losccudh an domuin. IN cédna teine, immorro, ar síatt, teine na breicce sin, uair an tan baistither cech duine is edh gheallus, frithbhrudh & obadh do Dhíabal & da ghniomhaibh. An lucht immorro na coimhlionn sin iarttain & teccat thairis, is íatt loisccter isin teine útt. An teine thánaisi immorro, teine an accobhair .i. saint isidhe, uair an lucht derscaiges nó accobrus na rétta saoghalta ara saint seach na rétta nemhdha, is íatt loisgter annsin. An tres teine, immorro, teine na h- esáontad{folio 51a} isidhein .i. an tan nach doiligh ocus nach cned libh bar m- braithri ocus bhar comhfoiccsi do beith h- i r- retaib forbasaibh ocus h- i réttaib dímaine, is annsin loiscter sibh isin teine útt. IN cethramadh teine dano teine in eccrabaidh isidhe. Is iatt loiscciter annsin, an lucht leis nach gráin na faínn & na truaigh do fodhbhadh ocus do chrechad, is íad loisgiter isin teine sin.


text:
Pocanach
Tha pocanaich (Beurla: "marsupial") nan sìneach aig a bheil poca airson clann a thogail. 'S e an cangaru am pocanach as ainmeile; as dèidh sia seachdainnean, thèid cangaru òg bhon uchd gu poca, airson cìoch a shughadh. Nuair a tha e nas sine, fàgaidh e am poca, ach tillidh e dhan cìoch gu bliadhna a dh’aois.
Thathar 334 seòrsaichean pocanaich, agus 200 a tha tusaich ann an Astrailia, agus na h-eileanan faisg air. Tha cuid ann an Aimearaga-a-deas, agus aon seòrsa, an Opossum Virginianach ann an Aimearaga a-tuath. Tha a' mhorcuid caran slaodach, ach is urrainn do cangaru a dhol cho luath ri 31 mile gach uair (50 cilemeatair gach uair).
Beathaichean pocanach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Àirigh
B’e àirigh bothan air air a’ mhòintich sam biodh daoine a’ fuireach airson greise as t-samhradh. San dòigh seo, gabhaidh achaidhean àrd fois san geamhradh, nuair a tha iad fuar, agus gabhaidh na machraichean fois san t-samhradh.
Ann am bàrdachd Gàidhlig, tha àirighean tric a' samhlachadh saorsa, àbhachdas agus gaol leis mar a bhiodh tuilleadh saorsa aig an òigridh na bhiodh aca aig an taigh. Tha òrain leithid 'Maighdeannan na h-Àirigh' agus 'Am Bothan Àirigh air Bràigh Raithneach' a' cleachdadh na h-ìomhaigh.
'Am Bothan Àirigh air Bràigh Raithneach'
'S ann a bhios sinn gan àrach
air àirigh am Bràigh Raithneach
Ann am bothan an t-sùgraidh
's gur e bu dhùnadh dha barrach'.


text:
Sionnach
Tha an sionnach[1] (iolra: sionnaich) 'na shineach ann an teaghlach nan con, (Laideann: Vulpes vulpes). Theirear am madadh-ruadh ris agus ann an sgeulachdan à beul-aithris, canar Gille-nan-car ris cuideachd. Tha a dhath donn, a bheul biorach, a chluasan àrd agus dìreach, agus earball fada dosach, agus breac. 'S e 'cuilean sionnaich' a chanas ri sionnach òg.[2]
Susbaint
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an toll sam bheil e a' gabhail còmhnaidh am bitheanta fon talamh no ann an sgeirean chreag.
Beathachadh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e is biadh dhan t-sionnach, a' mhaigheach, an coinean, cearcan agus eunlaith de gach seòrsa. Ithidh e mar an ceudna faimh, radanan, agus luchan; agus tha e ro dhèidheil air ùbhlan agus air gach gnè meas.
Gnàthachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chan fhàg an sionnach a gharadh gu feasgar; agus an sin thèid e a-mach air feadh nan coilltean agus an fhearainn airson cobhartaich, agus fanaidh e a-muigh gu madainn. Ged a tha e ro dhìobhalach am measg eunlaith agus uan, tha e a' dèanamh feum mòr le bhith a' cur às do iomadh creutair millteach agus gràineil. Ann an Iapan, measar mar Dhiadhachd an fhogharaidh e, beathach a tha a' dìon bàrr an ruis.
Tha an sionnach ro innleachdach a chum breith air a chobhartach, agus chum a nàimhdean a sheachnadh. Tha seo cho aithnichte do gach neach is gun abrar mar ghnàth-fhacal ri duine carach agus cuilbheartach, "Gum bheil e cho seòlta ris an t-sionnach." 'S iomadh sgeul a dh'innsear mu thimcheall an t-sionnaich agus mu thimcheall nan innleachdan a tha e a' gnàthachadh a mhealladh a nàimhdean.
Ann an iomadh àite den domhain, tha an sionnach a' toirt mòr-shùgradh agus aighear do luchd-seilg. Chasgadh ruaig an t-sionnaich ann an Alba ann an 2002, agus ann an Sasann 's a' Chuimrigh air Gearran 18, 2005. Roimhe sin ann an Sasann, bhiodh na sealgairean a' marcachd an dèidh an t-sionnaich, agus ga ruagadh le madaidhean; ach is tric a sgìthicheas e na coin, na h-eich agus na sealgairean; agus faodaidh e bhith, an dèidh dhaibh a leantainn car leth-cheud mìle, gun toir e an car asta mu dheireadh - gun ruig e ionad falach èiginn, agus gun tèarainn e a bheatha.
Abairtean mu dheidhinn Sionnaich[deasaich | deasaich an tùs]
- Cho seòlta ri Sionnach.
- Cho carach ris a' mhadadh ruadh.
- Caoidh an t-sionnaich air a' chaora mhairbh, nach do rug i an t-uan mun do dh' fhalbh i.
- Is math an latha a nì a' madadh-ruadh searmoin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Glionteeyn Aontrym
Ta Glionteeyn Aontrym (Yernish: Gleannta Aontroma, Baarle: Glens of Antrim) nyn ard ayns Coontae Aontrym, Nerin Hwoaie, ta jeant seose jeh nuy glionteeyn as ad goulraghey veih Ard-Chlaare Aontrym dys y choose. Ta cummaltee ny glionteeyn jeh sluight Yernagh as Albinagh ass Inshyn Goal son y chooid smoo. T'ad ny baljyn smoo scanshoil 'syn ard na Baile an Chaistil, Cois Abhann Duinne, Bun Abhann Dalla, Gleann Aireamh, as Carnlach.
T'ad ny nuy glionteeyn ayn veih'n twoaie na:
- Gleann Taise
- Gleann Seisce
- Gleann Doinne
- Gleann Corp
- Gleann Athain
- Gleann Baile Éamainn
- Gleann Aireamh (glion)
- Gleann Cloiche
- Gleann Arma
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Glens of Antrim Historical Society (Baarle)
- Landscapes Unlocked veih'n BBC


text:
Hildesheim
Is e baile-mòr ann an Niedersachsen a tha ann an Hildesheim. 'S e aon de na bailtean as sine ann an Niedersachsen. Tha e cliùiteach air sgàth 's gu bheil dà Làrach Dhualchas na Cruinne ann.
Susbaint
Suidheachadh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hildesheim suidhichte mu 30 km san iar-deas Hànobhar agus mu 20 km san earra-thuath Salzgitter. Tha an abhainn Innerste a' ruith tron bhaile agus tha na Giesener Berge (Beanntain Ghiesen) faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 52° 9′ 0″ Tuath agus 9° 57′ 0″ Iar.
Ann ann 2008 bha 103.288 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. [1]
Tha Hildesheim a' gabhail a-steach 10 sgìrean:
- Achtum-Uppen
- Bavenstedt
- Drispenstedt
- Einum
- Himmelsthür
- Itzum
- Marienburg
- Neuhof / Hildesheimer Wald / Marienrode
- Ochtersum
- Sorsum
Àitichean ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich am baile timcheall air 800 mar sgìr'-easbaig a chaidh a chur air bhonn le Tearlach Mòr. Thoghadh a' chiad cathair-eaglais an seo ann an 872 a chaidh a leudachadh ann an 1000. Tha Hildesheim aon de na bailtean as sine ann an Niedersachsen, mar sin tha mòran seann togalaichean eachdraidheil rim faicinn an-diugh. Tha dà eaglaisean dìonta leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
- Michaeliskirche (Eaglais Naomh Mhìcheil): Chaidh a togail ann an 1010-20 anns an stoidhle "romanic". Mar sin tha i coltach ri dùn le ballachan làidir agus turaidean. Canar Gottesburg (Dùn Dhia) ris an àite eaglais.
- Hildesheimer Dom (Cathair-eaglais Hildesheim) a chaidh a thogail anns an 9mh linn. A-rèir beul-aithris bha an t-àrd-rìgh Ludwig der Fromme a’ sealg an-dèidh fiadh geall, ach chaill e e, agus cha b’ urrainn dha dol air ais o chionn gun do chaill e an slighe cuideachd. Chrom e sìos, chuir e am fuidheall a bha aige, air ròsag agus rinn e ùrnaigh. Ann an uine nach robh fada chaidh a shabhaladh. Ach cha b’ urrainn dha am fuidheall a’ toirt air ais, bha e a' glaodhadh leis an ròsaig. Smaoinich Ludwig gur e sanas Dhia a th’ ann agus thog e eaglais air an àite seo ann an 872.
Chaidh an eaglais a bhriseadh gu tùr anns an Dàrna Cogaidh, agus bha an ròsag, a bha fhasthat a’ fàs air balla na eaglaise airson 1000 bliadhna, loisgte. Ach cola deug as dèidh sin thòisich an ròsag a’ fàs a-rithist, agus bha muinntir Hildesheim a' creidsinn gur e soidhne Dhia a tha gus ath-thòiseachadh a-rithist. An-diugh 's e iomhaidh Hildesheim a tha anns an Ròsag Hildesheim a tha 1000 bliadhna a dh'aois. [2]
Am broinn na h-eaglaise tha ionmhasan fiach fhaicinn, m.e: am Bernwardssäule (Stob Bhernward) no am Bernwardstür (Doras Bhernward), deagh pìosan làimhsachadh umha bho àm Easbaig Bernward (993-1022)
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- St. Bernward, easbaig Hildesheim
- Naomh Godehard, cuideachd St. Gotthard, easbaig
- Jakob Guttmann (1845–1919), Rabbi Iùdhach agus feallsanaiche
- Julius Guttmann (1880–1950), Rabbi Gearmailteach is Palastaineach agus feallsanaiche Iudhach
- Sir Hans Adolf Krebs, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1953
- Oskar Schindler (1907–1974), chaochail e ann an Hildesheim (Tha am film Schindler's List a' dèiligeadh ris.)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Angoulême[3]
- El Minia
- Gelendzhik
- Halle (Saale)
- Padang
- Pavia
- Weston-super-Mare
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Suidheachadh a' bhaile
- Eachdraidh a' bhaile (Gearmailtis)


text:
Växjö
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Suaine a th’ann an Växjö (IPA: vɛk:ɧø). Fhuair am baile Carta Rìoghail ann an 1342 agus tha e suidhichte anns an sgìre Småland,[1] anns an roinn (Suainis: Län) Kronoberg eadar Loch Trummenn agus Loch Helgasjön. Tha am baile fhèin aig 185m os cionn ìre na mara[2] 195km air falbh bho Ghöteborg agus 332km bho Stockholm prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 51,790 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Pär Fabian Lagerkvist: (1891 – 1974) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1951.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Suaine
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Schwerin


text:
Worms
‘S e baile meadhanach air an àirde an iar na Gearmailte a th’ ann am Worms (IPA: 'vɔɐ̯ms, Laideann: Vormitia, Eabhra: Vermayza/ורמיזא). 'S ann on t-seann Cheiltis Borbetomagus a tha a' ciallachadh Baile nam Boglach anns a' Ghàidhlig. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 14 RC. Tha e suidhichte aig 92m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Rhein eadar Ludwigshaven agus Mainz, anns an stàit Rheinland-Pfalz. Tha am baile 476km air falbh bho Bherlin, 58km bho Frankfurt, 113km bho Stuttgart agus 34km bho Heidelberg.[2] Tha 85,829 dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Worms, neo Borbetomagus aig an àm, a stèidheachadh leis an sann Cheiltich ro àm nan Ròmanach. Ghabh Nero Claudius Drusus thairis am baile ann an 14 RC agus thog e daingneach an seo, air an robh Augusta Vangionum.[3] Dh’ fhàs baile Ròmanach mu thimcheall a’ Ghearasdain le ceàrnagan, teampullan is a h-uile càil. Bha obair-crèadha ann air an taobh dheas a’ bhaile is thathar air amphorae chrainn-ola às An Spàinn a lorg cuideachd. Bho 411 gu 413 bha Gunther, Rìgh nam Burgundiōnes (Greugais: BoύpYouvδoι), na iompaire brèige ann am Borbetomagus. ‘S e prìomh-bhaile nam Burgundiōnes mus do chuir na Hun (a bha nan Gaolaich air airgead dhan sheanailear Ròmanach Flavius Aetius) ruaig orra ann an 437.[4] Chuir sin stad air creachan nam Burgundiōnes. Chaidh an t-seann sgeulachd Nibelungenlied a stèidheachadh air na tachartasan sin.[5]
‘S e easbaigeachd Chaitligeach a bh’ann Worms bho 614 anns a’ char as lugha, 's dòcha bho 346.[6] Bha am baile gu math cudromach do dh’ Iompaireachd nam Frangach, is thog Tearlach Mòr (Gearmailtis: Karl der Grosse) ionaid riaghlaidh an seo, is na h-easbaigean an urra ris a’ bhaile a chumail, Easbaig Burchard nam measg.
Dh’ fhàs Worms a bhith uabhasach beairteach aig deireadh na meadhan-aoisean. Fhuair am baile tòrr chòirichean sònraichte bho Heinrich IV ann an 1074,[7] is ann uair sin chaidh e a ghairm na Bhaile neo-eisimeileach na h-ìompaireachd (Gearmailtis: Reichsstadt), dìreach fo riaghladh an iompaire fhèin is ghabh caochladh rud cudromach àite anns a’ bhaile air sgàth sin. Chaidh ainmean a chur gu Aonadh Worms ann an 1122; Bha pàrlamaid na h-ìompaireachd (Gearmailtis: Reichstag) an seo ann an 1495, a rinn a dhìcheall airson an iompaireachd a dh’ ath-leasachadh. A bharrachd air sin, bha pàrlamaid eile ga chumail ann an 1521 ann an Worms, a chuir air bhog Èigheachd Worms, a cho-dhùin gur e eucoireach a bh’ann Màrtainn Lutair leis gun do dhiùlt e na creideamhan aige a leigeil dheth.[8] Chaidh a’ chiad dreach a' Thiomnaidh Ùir anns a’ bheurla a chur sa chlò le William Tyndale ann an Worms ann an 1526,[9] air a eadar-theangachadh dìreach bhon Ghreugais, an àite a bhith air a stèidheachadh air an Vulgata ann an Laideann.
Ann an 1689, ri linn Cogadh na Naoi Bhliadhna, rinn feachdan Rìgh Louis XIV na Frainge droch mhilleadh air iomadh bhaile anns an sgìre seo, gu h-àraidh Heidelberg, Mannheim, Oppenheim, Speyer, Worms agus Bingen am Rhein, ged nach robh na Frangach ann ach fad corra sheachdain.[10] Chaidh ainmean a chur gu Còrdadh Worms ann an 1743,[11] a cuir stad air an Dàrna Cogadh Shilesia eadar A’ Phrùis agus An Ostair. Bha na saighdear Frangach air ais ann an 1792 ri linn Ar-a-mach na Frainge. Chaidh easbaigeachd Worms a chur às ann an 1801[12] is am baile am broinn Iompaireachd na Frainge. Thug Còrdadh Vienna am baile do Hessen ann an 1815.
An dèidh iomairtean na h-Ardennes,[13] chaidh na Caidreabhaich air adhart airson ionnsaigh mòra a thoirt air an Rhein, cridhe na Reich. ‘S e àite dìona làidir ann an ceann a deas sgìre na Rhein a bh’ann Worms is shabaid na Gearmailtich gu cruaidh an aghaidh nan Caidreabhach. Le sin, thug an RAF dà ionnsaigh doirbh mòr air Worms le bomaichean làidir tro mhìosan mu dheireadh a’ chogaidh, air an 21 An Gearran agus 18mh Am Màrt 1945.[14]
An dèidh a’ chogaidh sheall sgrùdadh gun do deach 39% dhen bhaile a mhilleadh.[15] Bha na h-ionnsaighean sin ag amas air an stèisean mòr ann an cridhe a’ bhaile agus ionaid ceimigeach ann an ceann a deas a mhilleadh. Gu mì-fhortanach, chaidh tòrr sgìre am broinn Worms a mhilleadh. Bha 334 plèanaichean cogaidh an sàs anns na h-ionnsaighean is thuit 1,100 tonna dhe bomaichean os cionn Worms taobh a-staigh corra mhionaid, agus loisg na bomaichean cathair-eaglais a’ bhaile. Cha do deach na Aimearaganaich a-steach gu Worms mus robh drochaid Remagen nan làmhan. Chaidh 239 a mharbhadh anns na h-ionnsaighean is chaill 35,000 (60% bho 58,000) an dachaighean. Chaidh 6,490 toglaichean a mhilleadh uile gu lèir. Bha am baile air a thogail a-rithist an dèidh a’ chogaidh, ann an nòs ùr. Tha Worms air a bhith am broinn Rheinland-Pfalz bho uair sin, ged an do chaill e an sgìre, air an taobh thall na h-aibhne, gu Hessen.
Worms nan Iùdhach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e àite pròiseil sònraichte dha na h-Iùdhaich fad na meadhan-aoisean a bh’ann Vermayza neo Vermaysa (ורמיזא neo ורמישא). Ràinig na ciad Iùdhaich aig deireadh an 10mh Linn is chaidh a’ chiad Shìonagoga a thogail ann an 1034. Gu dòrainneach, chaidh mu 800 Iùdhaich a mharbhadh ann am Pogrom an seo ann an 1096 is ‘s e muinntir an àite fhèin agus saighdearan cogaidh-croise a bha bu choireach.[16] Thathar a’ creidsinn gur e am fear as sine san Roinn Eòrpa a th’ann Cladh Iùdhach Worms, a tha air a bhith ann bhon 11mh Linn. Chaidh Sìonagoga Rashi a thogail ann an 1175 is e am fear as sine anns A’ Ghearmailt. Bha e air a mhilleadh is air a shalachadh ri linn Kristallnacht ach chaidh e a thogail a-rithist an dèidh a’ chogaidh. Tha Shlomo Yitzhaki “Rashi”, Elazar Rokeach agus Yair Bacharach air a bhith a-measg ollamhan iùdhach ainmeil a’ bhaile. Dhearbhaich Rabbi Gershom Ben Judah (Rabbeinu Gershom) gu robh ioma-phòsadh toirmisgte airson a’ chiad turas a-riamh, aig co-chruinneachadh nan Rabbi ann an Worms aig toiseach an 11mh Linn.
Fad na linntean, bha sgìre nan Iùdhach aig cridhe am beatha gu ruige Kristallnacht ann an 1938,[17] nuair dhèanadh sgrios is milleadh air an sgìre gu lèir. Chan eil ach Iùdhach neo dhà a’ fuireach ann an Worms an latha an-diugh agus chan eil coimhearsnachd Iùdhach ann idir.[18] A dh’aindeoin sin, tha tòrr togalach na sgìre ann an deagh stàit a-nis, an dèidh na h-obrach a bh’ann fad na 70an is na 80an, is e Taigh tasgaidh fosgailte a th’ann an sgìre co-dhiù.
Bheireadh ionnsaigh le boma-teine air an Sìonagoga ann an 2010. Loisgeadh ochd ceàrnagan an togalaich, is chaidh boma pheatrail a thilgeil tron uinneag. Cha do deach duine sam bith a leòin. Fhuair an ionnsaigh dubh-chàineadh bho Kurt Beck, Prìomhaire Rheinland-Pfalz is gheall esan gun chuireadh na daoine a bha bu choireach an greim is esan ag ràdh, "Cha chuir sinn suas idir le ionnsaighean mar sin air Sìonagoga".[19]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Erentraud: (mu 650 – 710) Naomh na h- Eaglaise Chaitligeach.[20]
- Heribert à Köln: (970 – 1024) Easbaig agus fear-poileataigs.
- Rabbi Meir à Rothenburg: (1215 – 1093) Bàrd, sgoilear an Talmud.[21]
- Rabbi Samuel Adler: (1809 – 1891)
- Curtis Bernhardt: (1899 – 1981) Riochdaire fiolmaichean.
- Hans Diller: (1905 – 1977) Sgoilear clasaigeach.
- Ludwig Edinger: (1855 – 1918) Eòlaiche-inntinn/cuirp.
- Hans Folz: (mu 1435/1440 – 1513) Sgrìobhadair na Meadhan-Aoisean.
- Friedrich Gernsheim: (1839 – 1916) Ceòladair.
- Hanya Holm: (1893 – 1992) Dannsadair.[22]
- Vladimir Kagan: (1927 – ) Dealbhadair Àirneis.
- Johann Nikolaus Götz: (1721 – 1781) Bàrd.
- Hermann Staudinger: (1881 – 1965) Ceimigear.
- Hugo Sinzheimer: (1875 – 1945) Sgoilear lagha.[23]
- Rudi Stephan: (1887 – 1915) Sgrìobhadair Ciùil.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cache Coins
- ↑ Omnibiography
- ↑ Nibelungenmuseum
- ↑ Friedhelm Jürgensmeier: Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801. Echter Verlag, Würzburg 1997. ISBN 978-3-429-01876-4
- ↑ Eichfelder
- ↑ Martin Luther
- ↑ Contra Mundum
- ↑ Vauban and the French Military Under Louis XIV: An Illustrated History of Fortifications and Strategies, Jean-Denis Lepage,ISBN 978-0-7864-4401-4
- ↑ Jstor
- ↑ Friedhelm Jürgensmeier: Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801. Echter Verlag, Würzburg 1997. ISBN 978-3-429-01876-4
- ↑ Worls War II History
- ↑ RAF
- ↑ Sgamboti
- ↑ Jewish virtual Library
- ↑ Jewish virtual Library
- ↑ Destruction of the Jewish Community of Worms, 1933-1945 A Study of the Holocaust Experience in Germany, Pf. Sepher Hermon, ISBN 9789992283554
- ↑ Ha’aretz
- ↑ Nonnberg
- ↑ Chabad
- ↑ Craine, Debra; Mackrell, Judith, eds (2000). "Hanya Holm". The Oxford Dictionary of Dance. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0198601067
- ↑ Digifindingaids
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Stadt Bautzen
- ↑ Sister Cities
- ↑ Annuaire de France
- ↑ St. Albans City and District Council
- ↑ Riaghaltas Iosrael


text:
An Sgùrr Dearg
'S i beinn air an Eilean Sgitheanach a tha san Sgùrr Dearg. Tha i 986 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' innte. Tha binnein air a' bheinn seo ris an canar Adharc an Sgurr Dheirg, no an Am Binnean Do-ruigsinneach mar a theirear rithe sa Bheurla. Canar gur e sin a' Bheinn Rothaich as duilghe a th' ann agus gu tric cleachdaidh luchd-streap a tha airson crìoch a chur air na Beanntan Rothaich air fad neach-iùil gus an toirt suas dhan mhullach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 443 215
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Háček
'S e an comharradh gràmair ( ˇ ) a tha anns a' háček no caron. Tha an comharradh a chleachdadh os cionn litrichean ann am feadhainn cànanan Slàbhach agus Fionn-Ungaireach a tha a' sgrìobadh le aibidilean Laideannach. An cuid as motha, thathar ga cur os cionn connragan agus "e" agus tha i ag atharrachadh am fuaimneachadh.
Am bitheantas, tha dà dhòigh airson ga sgrìobhadh. M.e. air a' mheur-chlàr Seiceach, sgrìobhar an litir š:
- le putadh am meur airson 3; no
- le putadh an toiseach am meur Shift còmhla ris an dàrna meur air an làimh dheas air 0 (neoni), agus an dèidh sin am meur s.


text:
Sèist/Chorus
Latha math air an Eilean
Eilean Leòdhais mo Ghràidh
Latha math air an Eilean
Dachaigh mo smuaintean gu bràth
Rann 1
Ag èirigh tràth anns a’ mhadainn
A’ ghrian a’ deàrrsadh sìos
Tha àile na mara a’ tighinn tron uinneig
Tha h-uile duin’ an àirde
Rann 2
Tha an abhainn làn le pailteas uisge
Tha am bradan a’ tighinn a-rithist
Tha na balaich bheaga shios air an drochaid
Feuch an glac iad aon no dhà
Rann 3
Tha an t-Earrach ann ’s na làithean fada
Tha na h-uain a’ ruith mun cuairt
Tha na bodaich a-muigh a’ buain na mònach
Tha an t-àm sin air tighinn a-rithist
Rann 5
Tha a’ ghealach shuas ’s a’ ghrian na cadal
Tha an oidhche nis air tighinn
Tha e sàmhach is ciùin tron an Eilean
Tha e math a bhith beò
Tha e math a bhith beò


text:
Kl. Ianair
[...]
Anno Domini .dcccc.x.iii. alias .dcccc.xiiii.
Indredh Deiscirt Bregh & Deiscirt Ciannachta o Flaunn m. Mael Sechnaill. Cealla ili do sharugud leis.
Mael Brigte m. Giblechain, ri Conaille, do guin o h-Uib Echoch quarto mense regni sui.
Slogad la Niall m. n-Aedho i n-Dal n-Araide Iunio mense. Loingsech h. Lethlabhair, ri Dal Araide, dia tairecht oc Fregabul & maidm fair co fargabh a brathair asa lurgg, .i. Flathrue h. Lethlabair. Aedh m. Eochocain, ri in Coicidh, & Loingsech, ri Dal Araide, dia tairecht oc Carn Erenn & maidm foraibh. Cerran m. Colman, tosech Cenel Maelche,
p.362& m. Allacain m. Laichtechain & alaile du fhacbail asa lurgg. Aed autem cum paucissimis ex fuga reuertens & acerrime intra fugam resistens, quosdam ex militibus Neill prostrauit. Dubgall filius eius uulneratus euasit.
Bellum nauale oc Manainn eter Bárid m. n-Oitir & Ragnall h. Imair ubi Bare pene cum omni exercitu suo deletus est.
Nocoblach mar di gentibh oc Loch Da Caech.
Sidh eter Niall m. n-Oedho, ri n-Ailigh, & Aedh righ in Coicidh, oc Telach Occ i kl. Nouembir.{H 46[bis]rb }
Slogad Ind Fhochlai la Niall m. n-Aedho h-i Midhe h-i mis Decimbir. Sgorais oc Grellaigh Eillti fri Crosa Coil aniar. Luidh slogh h-uadh asin dunadh du saghaid arba & conndaidh. Dusn-arraid Oenghus h. Mael Sechlainn cona braithribh olchena & co slogh fer Midhe co fargabsat coicer ar cethrachait leo im Coinnecan m. Muirchertaich & im Fhergal m. Oenghussa & im Uathmuran m. n-Ailibh & im Erudhan m. Gairfhidh, toisech H. m-Bresail Macha, & im Mael Ruanaidh m. Cumuscaich, toisech Sil Duibhthire, & im Mael m-Brighti m. n-Aedhacain & im m. n-Erumain m. Aedho & im Fiachraigh m. Cellachain & im Mael Muire m. Flannacain, rigdomna na n-Airghialla. {§H1}
§
fuaramar cuain ina taibh,
as-bert Cormacan fri Niall:
nachin-lecar siar, tiagham sair.


text:
Siorrachd Dhùn Phrìs
'S e fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Dhùn Phrìs le Dùn Phrìs mar prìomh-bhaile. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh bho 1975.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ae, Amisfield, Applegarthtown, Auldgirth
- Baile na h-Eaglaise, Bankend, Bàrr na Dris, Beattock, Bentpath
- Canonbaidh, Cathair, Cathair Ruairidh
- Chapelknowe, Cille Chonaill, Cille Bhrìghde, Cill Osbairn, Cille Phàdraig nam Fleamach, Clarencefield, Collin, Comar na Drise, Cuingealach
- Dalswinton, Daltan, Doire Chonaill (Holywood) Doras na Frìthe, Dòrnach, Drochaid Charrainn, Drochaid a' Mhuilinn, Drochaid Mhic Iain, Dùn Choll, Dùn Phrìs, Dùn Sgoir
- Eaglais Fheichin, Eaglesfield, Eastriggs, Eskdalemuir
- Gleann Chapall, Greatna
- Hightae, Hoddom
- Inbhir Anainn
- Kettleholm, Kirtlebridge
- Langaim, Loch Mhabain, Logarbaidh
- Am Magh Fada, Middlebie, Mouswald
- Parkgate, Penpont, Powfoot
- Ruadhail
- Templand, Torthorwald, Tynron
- Wamphray, Waterbeck


text:
'Cha robh i air a bhith gu mòr an sàs san iomairt an aghaidh cumhachd niuclasach bhon uair sin ge-tà, chaidh i gu feadhainn de na choinneamhan ach bu bheag oirre an seòrsa gnìomhan a bha os cionn na h-iomairt. Chuir e dragh oirre dìreach cho macho ‘s a bha iad fhad ’s a bha iad a’ toirt a chreidsinn gur e coimhearsnachd eadar-dhealaichte air an robh iad ag amas. Bha adhbhar eile cuideachd, bha i air a bhith ann an trom ghaol le fear aca. Daibhidh, bha e daonnan air falbh bho Dùn Èideann aig coinneamhan nàiseanta agus eadar-nàiseanta no shìos aig Torness le na dìcheallaich eile. Ochd mìosan, bha e air fuirich san lobhta aice, uill bha sin ri ràdh gun do dh’ fhàg e a chuid aodaich san lobhta. Rinn ise a chuid nigheadaireachd, bheathaich i e, thug i iasad as dèidh iasaid airgid dha. Aon latha thàinig i dhachaigh tràth agus fhuair i Daibhidh an sàs ann an tè eile. Le sgian àrain na làimh fhuair e cuidhteas den coimhearsnachd eadar-dhealaichte. Bha Daibhidh shìos an t-sràid, a bhodhaig air a phasgadh ann an siota geal, coltais truagh aithreach air. Bha a chompanach na b’ fhortanaiche, mus do theich i fhuair i greim air a Jeans ach bha aice a ghàirdean a chur air a cìochan. Bha e a’ guidhe air Gillian a bhith reusanta.
‘Reusanta, amadan, tha mi air a bhith reusanta, tha thusa fhathast beò.’ Agus an uair sin thòisich i a’ tilgeil a-mach a fhaidhlichean agus a chuid leabhraichean agus litreachas. Thuit an stuth bu thruime bhon cheathramh làr ach bha pàipearan eile air fleòdradh gu slaodach air an oiteag mar confetti. An uair sin thòisich aodach a’ tuiteam gun t-sràid ach rinn i beagan obrach orra le siosaran mus do thuit iad. Thuit fras leantailean agus laigh mòran dhiubh air falt dubh fada Daibhidh. Bha sluagh mòr a-nis air taobh thall an rathaid ga brosnachadh a h-uile turas a thilg i bad aodaich a-mach agus bha iad sunndach ann a bhith èisteachd leis an òraid shiùbhlach phongail a lìbhrig i. ’S gann gun deach comasan mealltach adhaltranach am mìneachadh ann an leithid de shuidheachadh. Thuig Daibhidh nach biodh e gu mòran feum dha fuireach far an robh e agus dh’fhalbh e aig an dearbh mionaid a thoisich Gillian coltas a dhèanamh eadar meud a bhod agus a mhiann-adhartais poilitigeach. Bha aig Daibhidh agus a leannan ùr mìle gu leth tarsainn Dùn Èideann a choisich, ’s e astar mòr a bh’ ann nuair a bha feum agaibh ann do cìochan a chumail am falach le do ghàirdean. Thug sin cothrom dhan tè leth-rùisgte a co-dhùnadh fhèin a ruigsinn. '
'An leabhar làn sgudal a bha 'too racy' dhaibh? - latha craicte ann am baile aig iomall na Gàidhealtachd ann an 1986 agus àm Chernobyl.


text:
Poll a' Ghrùthain
Tha Poll a' Ghrùthain na mòr-bhaile ann an iar-thuath na Sasainn. Tha e suidhichte air bruach a tuath Abhainn Mhersey, agus 's e cathair agus port-mara a tha innte. 'S e 444,500 àireamh-sluaigh a' bhaile. Chuirear Learpholl air a' chathair anns an nua-Ghaeilge, agus Lerpwl sa Chuimris.
'S e eadar-theangachadh bhon ainm Beurla Liverpool a tha ann am Poll a' Ghrùthain, ach is ann bho Gaeilge aig linn nan Lochlannach "leifir poll" a thàinig an t-ainm sin bho thùs. Tha an t-ainm a' comharrachadh lon a chaidh don mhuir eadar bruaichean polltach. Ruith am "poll" suas gu ceann far a bheil James Street a' tòiseachadh san latha an diugh. Mhair am poll gu toiseach an 19mh linn, nuair a chaidh saibhearachadh air.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Glactar leis gu coitianta gur bunaichte a' chathair ann an 1207 nuair a bhuail Rígh Iain cairte air a' chathair. Chuireadh saighdearan gu hÉirinn bhon chala ach bu bheag leasachadh a bha leis a' chathair gu ceann nam bliadhna fada. Cha robh ach mu timcheall 500 duine ann am Poll a' Ghrùthain gu meadhan an 16mh linn. Mu ciad gu leth bliadhna às dheidh sin, rinneadh parraist à Poll a' Ghrùthain le Achd Pàrlamaid agus thòisich fàs air a' chathair. Dh'fhàs a cuid malairt le Èireann agus leis na h-Eileanan Siar agus rinneadh brabús mór as an daorsanachd.
B' e Poll a' Ghrùthain am port daorsanas bu mhotha san Eòrpa bho 1750 air adhart. Dh'fhàs an chathair gu mòr air malairt triantánach: airm, daorsanaich, earraí cadáis á n-easportáil gu Afraga, daorsanaich á toirt gu Meiriceá Thuaidh agus Láir, agus cadás, tombac agus siúcra á n-iomportáil ó na coilínigh. Mu thús an 19ú linn bha 40% de mhalairt an domhain a' dol tro Pholl a' Ghrùthain. Thoisich na sluaite as Èirinn a' cur fúthu sa chathair le linn blianta ocracha na 1840an agus roimhe 1851, b' as Éirinn don cheathreamh cuid den sluagh.
B' ann rè an 19mh linn a thogadh toglaichean móra a' bhaile. Lean fàs a' bhaile san 20mh linn agus e a' tarraing in-imrichean à tìrean na h-Eòrpa, Cuimrich, Albannaich agus Èireannaich gu h-àraidh. Bha a bharrachd air 850,000 duine sa chathair ann an 1930. Rinneadh lom-sgrios air Poll a' Ghrùthain rè am "Blitz", ionnsaigh bomaichean na Gearmailte.
Thàinig mall air malairt a' phuirt agus air gnìomhachasan tradaiseanta Poll a' Ghrùthain ré na 1970an. Bha stailcean agus aimhreitean sa chathair sna 1980an agus mhothaich muinntir Poll a' Ghrùthain nach robh cothrom na féinne á fháil aca bhon riaghaltas aig Mairead Thatcher. Tha an còmhlan-ciùil Motörhead à Poll a' Ghrùthain cuideachd.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Asunción
- Baile Átha Cliath
- Köln[1]
- Odessa
- Shanghai
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
{{DEFAULTSORT:Poll a' Ghrùthain


text:
Chuir an t-Oilthigh Plana Gàidhlig gu Bòrd na Gàidhlig san Lùnastal 2012. Tha am Plana ag amas air aire a thogail mun Ghàidhlig san Oilthigh agus cothroman practaigeach a chruthachadh airson gun tèid a cleachdadh.
Fiosrachadh air Plana Gàidhlig an Oilthigh agus dè a chaidh a chur ann.
Thèid grunn thachartasan co-cheangailte ris a' Ghàidhlig do dh'oileanaich, don luchd-obrach agus don phoball a chumail rè na bliadhna.
Tha Sgeama Taic-airgid Gàidhlig a' toirt taic do ghnìomhan a choileanas amasan Plana Gàidhlig an Oilthigh 2013-18.
Ag iarraidh tuilleadh fhaighinn a-mach? Faighibh an cuairt-litir againn no leanaibh sinn air na meadhanan sòisealta.
This article was published on Jan 8, 2015


text:
Cal Mac gan ceasnachadh am Barraigh
- 3 An Dàmhair 2013
Chaidh riochdairean Chaledonian Mhic a' Bhriuthainn a cheasnachadh gu cruaidh aig coinneimh ann am Barraigh oidhche Chiadain 's muinntir an àite feargach mun chlar-ama a th' aca airson mhìosan a' Gheamhraidh.
Tha na Barraich ag ràdh gu bheil e a' cur na seirbheis air ais fichead bliadhna.
Tha fearg orra nach eil Cal Mac a' sùileachadh ach trì seòlaidhean dìreach a chur eadar an t-eilean agus Tìr Mòr gach seachdain - rud nach eil a' cumail ris na chaidh a mholadh ann am Plana Nàiseanta nan Slighean Aiseig.
Tha am plana sin a' moladh còig seòlaidhean san t-seachdain tron Gheamhradh.
Croitearan is Iasgairean
Fon chlàr-ama a th' ann ge-tà, chan eil ach trì seòlaidhean dìreach dhan Òban san t-seachdain, agus seòladh thar-oidhche a mhaireas 10 uairean gu leth oidhche Dhòmhnaich, 's a ruigeas an t-Òban aig 07:30m Diluain.
"Bha còrr is 80 a thàinig còmhla aig a' choinneimh, le dh'fhaoidte là de dh'fhiosrachadh," thuirt Mgr Manford.
"Na rudan as motha, 's e mar eisimpleir an ùine ghoirid a chaidh seo fhàgail agus a chaidh am fiosrachadh a chur mu choinneimh nan daoine.
"Cuideachd mar eisimpleir, tha seirbheisean air a bhith air an tarraing, leithid Diciadain. Tha sin air a tharraing uile gu lèir agus chan eil seirbheis ann.
"Bidh sin a' bualadh gu domhain 's gu doirbh air croitearan a' dol gu margaidh, ach gu math nas motha air iasgairean, agus a' chompanaidh ghiollachd a tha a' freastal an aiseig sin.
"Dh'iarr Cal Mac aig a' choinneimh, maitheanas mar a chaidh a h-uile sgath a thoirt air n-aghaidh cho anmoch.
"Ach rud nach deach a fhreagairt, 's carson a chaidh an clàr-ama seo a chur air dòigh? Agus carson a tha na h-eathraichean as sine 's as slaodaiche gan cur air an t-slighe seo?" thuirt e.


text:
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Stàitean Aonaichte
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na Staitean Aonaichte fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, agus an dàrna fear as cudromaiche ann an Aimearaga a Tuath, as dèidh Canada. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Tha an reacord aca caran neo-rèidh, mar is trice, tha cluicheadairean glè mhath aca, ach chan eil na sgiobannan air leth math.
Chan eil rugbaidh mòr sna Staitean, air sgath gu bheil ball-coise Aimearaganach cho làidir, ach bha rugbaidh fhèin na bhuaidh air an geama seo.


text:
Kl. Ianair iiii. f. l. x.u. Anno Domini m.c.uiii.
Luimnech do loscadh do aitt.
Domnall H. Anbeith ri H. Meith, Domnall H. Ruairc ri H. m-Briuin occisi sunt.
Ceallach comarba Patraic for cuairt Connacht cetna chur co tuc a óghreir.
Oengus H. Cleirchen moer Dhail Cais, Ceallach H. Coemorain comarba Cainnigh.
p.548
Athach gaithi do thiachtain h-i ter. Non. Septimbir.
Tech do gabail do U Mathgamna & do U Mael Ruanaigh for Goll n-Garbhraidhe {§}.i. Eochaidh m. Duinn Sleibhe H. Eochadha§ .i. for righ n-Uladh & a dichennadh leo.
Aedh m Duibh Da Leithi .i. fos-aircinnech Arda Macha adbur comarba Patraic do éc.
Dair-mhes mór fo Erinn uile.
Bliadhain suthach co n-degh-shin & co n-imad arbha & measa in bliadhain-si.
Inis H. Labradha do thoghail la Firu Manach.


text:
Kl. Ianair .i. f., l. xx. Anno Domini M.xx.uii.
Ruaidhri m. Fogurtaigh, ri Deiscirt Bregh, do ecaib ina ailithri.
Tadhg m. Gilla Patraicc do dhallad la Donnchad m. Gilla Patraicc, ri Osraigi. Slogad la mc. m-Briain i n-Osraigib coro lasat Osraighi ar a muintire im Dhogra m. n-Dunadhaigh, ri Sil Anmchada, & im Domnall m. Senchan & im sochaide moir archena.
Domnall m. Flaithbertaigh H. Neill do ecaibh.
Roin, ri Midhe, & Donnchad H. Duinn, ri Breg, do comtuitim i cath.
Cathalan H. Crichan, ri Fernmuighi, & Cu Locha H. Gairbeidh, ri H. Meith, do comtuitim i n-ergail.
Crech la Cenel Eogain for Ultaibh co tucsat boroma mór.
Dun Caillenn i n-Albain do uile-loscad.
Donnchad m. Gilla Mo Conna, comarba Sechnaill, sapientisimus Scotorum, in Colonia quieuit.


text:
Vincent van Gogh
B' e peantair às na Tìrean Ìsle a bh' ann an Vincent van Gogh (IPA: vɪnsɛnt ˈʋɪləɱ vɑŋ ˈɣɔx, Zundert, 30 am Màrt 1853 - Auvers-sur-Oise, 29 an t-Iuchar 1890).[1] An dèidh dha feuchainn, agus dèanamh glè dhona, seòrsa air leth obair rinn e an aird inntinn a làmh a chuir ri ealain agus lì-dhealbhadh agus mar sin ghluais e go Paris còmhla ri a bhràthair, Theo, a bha ag obair a reic dealbhan agus a thug toir cuideachadh agus taic do Vincent.
An deidh greiseag ghluais e gu baile den ainm Arles còmhla ri lì-dhealbhadair eile, Paul Gaugain.[2] Bha an dithis aca ag argamaid gu tric agus gu mòr agus mu dheireadh gheàrr Vincent cuid a' chluasain aige dheth. Dh'fhàs na trioblaidean aig van Gogh cho dona agus gun deach a chuir gu taigh-chaoich far an do chuir e fhas dha fhein an deidh dà latha. Bhasaich Paul Gaugain dreis ghoirid an dèidh sin le bròn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Eilean nam Muc
Tha Eilean nam Muc (IPA: [ˈelan nə 'muxk]) na eilean anns na h-Eileanan Tarsainn. Tha an t-eilean 2. 5 mìle (4 cilemeatair) a dh'fhad. Tha e cho farsaing ri 2.2 mìle ceàrnagach. Mar sin 's e Eilean nam Muc an t-eilean as lugha a tha anns an innis-mhuir seo.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 30 daoine a' fuireach air an eilean. 'S e Port Mòr am port-mara aige, tha an cuid as motha de na daoine a’ fuireach an seo. 'S e an tuathanas Gallanach an tuineachadh eile a tha ann.
'S e Beinn Airein (137 meatair) a’ bheinn as àirde a tha air an eilean.
Chaidh an cidhe ann am Port Mòr a thogail anns a’ bhliadhna 2005. Cleachdar na h-aiseagan Chaledonian Mac a' Bhriuthainn e. Tha an aiseag MV Loch Nibheis a’ ruith eadar Malaig is Canaigh, Eige, Rùm is Eilean nam Muc. Ged as urrainn don aiseig càraichean a thoirt leatha, chan eil e ceadaichte do luchd-turais càraichean a chleachdadh air Eilean nam Muc.
Tha Eilean nam Muc ainmeil airson nan ròin agus nan mucan-bhiorach a tha gu math iomadach anns a’ mhuir timcheall air an eilean.
Chan eil an t-ainm "Eilean nam Muc" ceangailte leis an fhacal "muc" idir. 'S e ainm goirid airson muc-mhara a tha ann. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ . Iain Mac an Tàilleir, "Placenames", duilleag 21, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Eilean nam Muc - Duilleag oifigeil
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 408 794


text:
Gèarr-chunntas de na rudan as urrainn dhut dèanamh ann am Pàrlamaid na h-Alba. Faigh a-mach na tha a’ dol air latha sònraichte den t-seachdain no faigh a-mach mu thursan no mu bhith a’ coimhead air gnothaichean na Pàrlamaid.
Tha tursan an-asgaidh agus uair a thìde de dh’fhaid. Agus gu h-àbhaisteach bidh cuairt gu urlar an t-Seòmair Dheasbaid, Lobaidh a’ Ghàrraidh agus gu Seòmar Comataidh mar phàirt den turas.
Mar a chuireas tu tiocaidean air dòigh airson deasbad san t-Seòmar
Tha comataidhean nam buidhnean beaga de BhPA a bhios a’ coinneachadh gus bruidhinn air agus beachdachadh air reachdas is cùisean eile. Faodaidh luchd-tadhal a bhith san amharc aig na coinneamhan seo saor is an asgaidh.
Tha Pàrlamaid na h-Alba air leabhar-iùil mu sho-ruigsinneachd agus Pàrlamaid na h-Alba a dhèanamh gus cuideachd a thoirt do dhaoine aig a bheil ciorram a tha a' tadhal air togalach Taigh an Ròid.
Tha Biadhlann na Pàrlamaid stèidhichte aig cùl Thalla a’ Phobaill. Tha cathraichean innte airson mu thuairim 60 duine agus bidh biadh is deochannan rin reic don phoball an-sin nuair a bhios Taigh an Ròid fosgailte.
Tha Pàrlamaid na h-Alba fosgailte do Luchd-tadhail Diluain gu Disathairne. Atharrachaidh amannan fosglaidh a rèir àm na bliadhna agus seiseanan na Pàrlamaid.
Mar a ruigear Pàrlamaid na h-Alba air chois, air an rathad no air an trèana
Is e an crèche poblach aig Pàrlamaid na h-Alba an t-aon ghoireas de leithid anns an Roinn-Eòrpa agus tha e ga mheasadh le Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba na phàirt cudromach de chruthachadh Pàrlamaid a tha fosgailte agus air am faighear cothrom.
Ma bhios tu a’ tadhal air a’ Phàrlamaid gus a bhith ann airson gnothaichean anns an t-Seòmar no aig coinneamh comataidh, tha còd giùlain ann a dh’fheumas tu leantainn, fo òrdugh an Oifigeir Riaghlaidh.
Leabhar-iùil oifigeil
Tha leabhar-iùil ri fhaighinn.


text:
Stac Pollaidh
'S e beinn ann an àirde an iar-thuath na Gàidhealtachd a th' ann an Stac Pollaidh. Tha i suidhichte mu thuath air Ullapul faisg air an A 835.
Tha a' mhullach le mòran stùcan à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha i cho àrd ri 612 meatair (2,008 troigh). Thàinig an t-ainm bho Stakkr Pollå, Seann-Lochlannais a bhios a' ciallachadh "stùc a' pholl aibhne".
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Streap air Stac Pollaidh aig walkhighlands (Beurla)
- Stac Pollaidh aig undiscoveredscotland (Beurla)


text:
Enschede
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Deventer agus Zwolle, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Enschede (IPA: ˈɛnsxəˌde, Twents: Eanske, Frysk: Ynskedee). Tha e suidhichte 45m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 137km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 169km bho Rotterdam, 177km bho Den Haag, 144km bho Tilburg agus 122km bho Utrecht.[3] Fhuair Enschede a chuid chòirichean ann an 1300. Tha 157,943 duine a' fuireach ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Tomás Gómez Franco (1968): Fear-poileataigs às An Spàinn.[5]


text:
Dùn Omhain
'S e baile ann an Cinn Tìre ann an Còmhall a th' ann an Dùn Omhain (Beurla: Dunoon). Tha e suidhichte air Linne Chluaidh, ri taobh An Loch Sianta agus mu choinneimh Guireag. Tha e ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Dùn Omhain anns na bliadhnaichean 1930, 1950, 1968, 1994, 2000, 2006 agus 2012. Agus théid a chumail ann a-rithist sa bhliadhna 2018.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh Brian MacUilleim ann an Dùn Omhain. B’ esan a’ chiad neach-deasachaidh aig Am Pàipear Beag.
- Rugadh “John McLellan, Dunoon”, an sgrìobhaidear ainmeil de cheòl na pìoba, ann an Dùn Omhain.


text:
Rathaidean Ratharsair
16 Am Faoilleach 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha rathaidhean Ratharsair ann an staid cho truagh 's gur dòcha nach fhada gus nach gabh cuid aca cleachdadh, a rèir muinntir Ratharsair fhèin.
Nam measg tha fear de na rathaidean as ainmeile air Ghàidhealtachd, Rathad Chaluim, a chaidh ainmeachadh mar urram don fhear a thog e le a làmhan fhèin.
Tha ìmpidh a-nis ga cur air Comhairle na Gàidhealtachd obair-càraidh a dhèanamh cho luath 's a ghabhas.
Tha an aithris seo aig Eilidh NicLeòid.


text:
Coinneamh Eastern Airways
- 13 An t-Sultain 2013
Thuirt a' chompanaidh Eastern Airways gu bheil iad deònach a dhol an sàs ann an còmhraidhean mun t-seirbheis aca eadar Steòrnabhagh agus Obar Dheathain.
Thòisich luchd-obrach na h-ola anns na h-Eileanan an Iar a' gearan bho chionn fhada nach eil an t-seirbheis freagarrach dhaibh.
Tha iad ag ràdh gu bheil am pleana a' siubhal aig àm ann am meadhan an là a tha a' ciallachadh gu bheil iad a' call là aig ceann gach turas dhan Chuan a Tuath.
Tha fear de chomhairlichean Loch a Tuath an Leòdhas, Dòmhnall Crichton, am measg na th' air a bhith a' feuchainn ri fuasgladh a lorg, is tha e ag ràdh gur e adhartas a th' ann gu bheil a' chompanaidh airson bruidhinn mun t-suidheachadh.
"Cha creid mi nach eil a h-uile duine a' smaoineachadh gu bheil an t-seirbheis a tha iad a' faighinn bho Eastern Airways math, ach 's e nach eil an clàr-ama ceart aca agus chan eil e comasach dha na balaich a tha ag obair anns an roinn sin (roinn na h-ola) faighinn dhachaidh agus faighinn dhan obair ann an aon là.
"Tha aca ri dhol gu Inbhir Nis is an uairsin bho Inbhir Nis gu Steòrnabhagh is tha sin a' toirt a-mach dà là às na làithean a th' aca dheth", thuirt e.
Thuirt an Comhairliche Crichton cuideachd gum biodh buannachdan ann do dh'Eastern Airways fhèin nach rachadh an clàr-ama atharrachadh.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil na h-àireamhan (air an t-seirbheis) a' dol sìos air sgàth 's nach eil an clàr-ama freagarrach dha daoine a tha a' siubhail air ais is air adhart gu Obar Dheathain.
"Nam biodh iad ag atharrachadh a' chlàir-ama, tha mi a' smaoineachadh gum biodh na h-àireamhan a' dol suas is gur e rud gu math prothaideal a bhiodh ann dhan chompanaidh", thuirt e.


text:
Louisville, Kentucky
'S e Louisville[1] (IPA: /ˈluːǝvǝl/) am baile as motha a tha ann an Kentucky. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite aig bruach Abhainn Ohio. Tha e suidhichte aig na crìochan gu Indiana. Anns a’ bhliadhna 2008 bha 713,460 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1778.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Muhammed Ali (1942). Dòrnaire.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Mainz, A' Ghearmailt
- Perm, An Ruis
- Montpellier, An Fhraing
- Jiujiang, Sìne
- La Plata, An Argantain
- Quito, Eacuador
- Tamale, Gàna
- Leeds, Sasainn
- Adapazarı, An Tuirc
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]