text:
Gdańsk
‘S e baile mòr agus port[1] uabhasach cudromach ann an ceann a tuath na Pòlainn a th’ ann Gdańsk (IPA: 'ɡdaɲsk, Gearmailtis: Danzig, Fraingis: Danztick, Caisiubianis: Gduńsk). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 999. Tha e suidhichte aig beul na h-Aibhne Motława, far a sruthas e dhan bhàgh Gdańsk anns a’ Bhaltach, 280km air falbh bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha agus 482km bho Kraków.[2] Tha 455,830[3] daoine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 865 799 eadar na trì bailtean a tha ri-chèile (Pòlais: Trójmiasto), Gdańsk, Gdynia agus Sopor, is le sin ‘s e an 4mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ransachaidhean arc-eòlais a’ sealltainn gu robh clachan iasgaich is luchd-ciùird Pomeranianach (sinnsearan na Caisiubianaich a th’ann an latha an-diugh), ann bhon an 8mh Linn.[5] Chaidh daingneach (grod) a thogail an siud le Diùcan na Pomerania anns an 10mh Linn. B’ àbhaist do luchd-malairt Lochlannach is na Gearmailteach a bhith ann. Chaidh Gdańsk (Gyddanyzc urbs) a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 999,[6] san leabhar Eachdraidh Mhisean an Naoimh Adalbert à Pràg, a dh’fheuch ris a’ Chrìosdaidhachd a thoirt do Phomerania agus dha na seann Phrùisianaich.[7]
Fhuair Gedania (an t-ainm ann an Laideann) a chuid chòirichean mar bhaile tro na laghan Lübeck ann an 1224 agus thug Rìoghachd na Pòlainn thairis am baile is an sgìre mu thimcheall ann an 1295. Air an 14 an t-Samhain 1308,[8] thug na Ridirean Teutonach thairis Gdańsk, chuir iad ruaig air Iarla a’ Phomerania, chuir iad muinntir a’ bhaile gu bàs is an roinn gu lèir fòdhpa. Le sin, chuireadh am baile ri Prùis-an-Ear. Leudaich iad am baile ann an 1311 is dhaingnich iad e ann an 1314.
A bharrachd air na Tùsanaich Kashubianach, ‘s e luchd-imrich Gearmailteach a bh’ann mòr-chuid na daoine sa bhaile: luchd-malairt, croitearan is manaich. ‘S e àite uabhasach cudromach làidir ri linn Ionnsaighean dhan Ear (Gearmailtis: Drang nach Osten) a rinn na Gearmailtich fad na Meadhan Aoisean.[9]
Fhuair Dantzig Gearmailteach ballrachd na Lìog Hansa ann an 1310,[10] is dh’fhàs e a bhith fear dhe na bailtean na bu chudromaiche dhan lìog nuair a bhrist an Lìog a-mach às a chèile chùm Danzig a chuid cheanglaichean gu Lübeck, Hamburg agus Bremen a dhol gu ruige an 19mh Linn, is le sin ‘s e na Bailtean Hansa am far-ainm a bh’ orra. ‘S e fear dhe na margaidhean na bu chliùitiche a thaobh malairt eadar an ear, an iar is an ceann a tuath na Roinn Eòrpa bhon an 8mh Linn gu ruige an 17mh Linn a bh’ann Danzig.[11]
Dh’ath-cheannsaich na Pòlaich e air ais ann an 1454,[12] is bha Gdańsk na shaor-bhaile am broinn Rìoghachd na Pòlainn eadar 1466 agus 1793, fiù’s gur e Gearmailtich a bh’ann mòr-chuid mhuinntir a’ bhaile. B’ fheudar dhan bhaile cogadh a dhèanamh an aghaidh Stefan Batory leis gun do dhiùlt Gdańsk a bhith ga aithneachadh mar rìgh ann an 1575,[13] is thug esan thairis e mu dheireadh thall, ann an 1577. Bha Stanislas Leszczyński, athair-cèile Louis XV, na fhògarrach an seo ann an 1734 is sheas e ri cuairteachadh a’ bhaile, ri Linn Cogadh Còir-sheilbh na Pòlainn.[14]
Chuireadh am baile ris a’ Phrùis mu dheireadh thall ann an 1793. bha e na phrìomh-bhaile Prùis-an-Iar gu ruige 1920, a’ chur a thaobh greiseag fo Napoléon Bonaparte, eadar 1807 is 1813. Cuairtich an ceann-fheadhna Joséph Lefebvre am baile, is ga thoirt thairis ann an 1807. Chaidh esan ainmeachadh Dùic Ghdansk (Fraingis: Duc de Dantzick) mar dhuais.[15] Chaidh Danzig ainmeachadh na shaor-bhaile an aon bhliadhna, fo Chòrdadh Tilsitt, fo bhuaidh na Prùise is Diùcachd na Saxe, ach le gearasdan frangach fhathast ann. Ghlac na caidreabhaich e a-rithist ann an 1814[16] an dèidh cuairteachadh fada, air a stiùireadh le Jean Rapp:[17] chaidh e a chur air ais dhan A’ Phrùis, is e na phrìomh-bhaile Prùis-an-Ear (Gearmailtis: Westpreussen).
Chaidh am baile a ghairm na shaor-bhaile fon Chòrdadh Versailles ann an 1920,[18] is e fo bhuaidh Lìog na Nàiseanan, an aghaidh miannan mòr-chuid mhuinntir a’ bhaile, is iad 96.4 % dhe Gearmailtich. Thoisich an Dàrna Cogadh anns An t-Sultain 1939 le ionnsaigh boma nan Gearmailteach air a’ ghearasdan Phòlach ann an Westerplatte, is fhuair A’ Ghearmailt Danzig air ais an uair sin.[19]
Chaidh am baile a mhilleadh uile gu lèir leis an Arm Dhearg, aig deireadh an Dàrna Cogaidh, chaidh na Gearmailtich a chur gu bàs neo sgapte air falbh is thug Stalin àithne gun toireadh e air ais dhan a’ Phòlainn, le aonta bho Winston Churchill is Franklin D. Roosevelt.[20] Fhuair e an t-seann ainm Pòlais dhe Gdańsk air ais, gu h-àraidh sa Bheurla is san Fhraingis. Chaidh na seann toglaichean ann am meadhan a’ bhaile a dh’ ath-thogail is chaidh sgìrean ùra a thogail ri taobh na mara Bhaltach.
Dh’fhàs Gdańsk a bhith am port na bu chudromach na dùthcha. Ann An Dùbhlachd 1970,[21] chuir luchd-obrach na gàraidhean-bhàtaichean aonadh-ciùird neo-eisimeileachd air dòigh is thog iad fianais an aghaidh ùghdarrasan Comunnach na dùthcha. Chaill 44 am beath is chaidh mòran eile leòinte sa mhùchdadh sin, gu h-oifigeil. Dh’fhàgadh air an t-seanailear Jaruzelski (na mhinistear an dìon aig an àm) gun tug e àithne chun na saighdearan gun loisgeadh iad air na daoine, air an 16 an Cèitean sa bhliadhna sin.[22]. Le taic bho na daoine ann an Szczecin is thall ann an Silesia, s’ urrainn dhan luchd-obrach ann an Gdańsk atharrachadh-inntinn a chruthachadh eadar na muinntir na dùthcha taobh na ceannardan Comunnach. Ann an 1980, stiùir aonadh-ciùird air an robh Dlùthachd (Pòlais: Solidarność) agus a cheannard Lech Wałęsa ar-a-mach eile sna ghàrraidhean sin.[23] Ann an 1989, dh’fhàs A’ Phòlainn a bhith na dùthaich deamocratach, is le sin dh’ fhaodadh do Ghdańsk leasachadh luath a dh’ionnsaigh siostam calpachas a chruthachadh. ‘S e prìomh-bhaile òmar na cruinne am far-ainm a th’air Gdańsk.[24]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Richard Abegg: (1869 - 1910). Ceimigear.
- Günter Grass: (1927 –) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1999.
- Lech Wałęsa: (1943 -) Ceann-suidhe na Pòlainn eadar 1990 agus 1995, Duais Nobel na Sìthe 1983.
- Donald Tusk: (1955) Ceann-suidhe na dùthcha an latha an-diugh..
- Leszek Mozdzer: (1971) Cliucheadar a' phiàna.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àireamh-sluaigh a' bhaile air a bhith a' fàs beag air bheag bho thoiseach an 20mh linn, ged an do thuit e aig deireadh an Darna Cogaidh air sgàth gun do chuir na Ruiseanaich ruaig air Arm na Gearmailte, theich na daoine is chaidh am baile a thoirt dhan a' Phòlain.[25] Tha am baile air a bhith a' fàs nas motha agus 's e an 4mh baile na dùthcha le mòr-chuid de dhaoine phòlach a th'ann an latha an-diugh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Zarząd Morskiego Portu Gdańsk
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Bailtean na cruinne
- ↑ Sopot
- ↑ Pomorskie
- ↑ Advent
- ↑ Dwór Artusa
- ↑ North Dakota State University
- ↑ Hanse
- ↑ Zentrale für Unterrichtsmedien
- ↑ Dux Turystyka
- ↑ Historicy
- ↑ Zentrale für Unterrichtsmedien
- ↑ History of War
- ↑ France Pittoresque
- ↑ Virtual Arc
- ↑ Humanities ans Sciences Online
- ↑ Uczen
- ↑ Danzig Online
- ↑ Limcom
- ↑ Presse Francophone
- ↑ Ponude
- ↑ Regiony Poland
- ↑ Zentrale für Unterrechtsmedien
- ↑ Stadt Bremen
- ↑ SisterCities
- ↑ Gemeente Rotterdam


c: text/html

text:
Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
'S e sgoil ann an Glaschu a tha ann an Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu, far a bheil am foghlam ga lìbhrigeadh tro mheadhan na Gàidhlig.
Chaidh a' chiad sgoil fhosgladh ann an 1999 mar "Bun-sgoil Ghàidhlig Ghlaschu". Ach cha robh an togalach mòr gu leòr mar sin dh'fhosgail sgoil ùr, Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu san Lùnastal 2006. 'S e sin an aon sgoil Ghàidhlig ann an Alba, far a bheil Sgoil Àraich, Bun-sgoil agus Àrd-sgoil anns an aon togalach.
Tha Poileasaidh Cànain aca a thathas ag ràdh:
Tha sinne nar sgoil Ghàidhlig agus leis an sin tha e mar dhleasdanas oirnn an cànan a bhrosnachadh, a leasachadh agus a chleachdadh taobh a-staigh na sgoile agus anns a’ choimhearsnachd. ’S e prìomh amas na sgoile fiosrachadh agus sgilean cànain nan sgoilear a leudachadh agus a bhrosnachadh anns a’ Ghàidhlig agus teagasg agus ionnsachadh a lìbhrigeadh aig an ìre as airde. [1]
Thèid na cùrsaichean den Churraicealam Albannach a theagaisg tron Ghàidhlig a-mhàin. An luib an modh teagaisg seo, thig fèin-dhearbadh air Gaidheal òga Ghlaschu. Chaidh cùrsaichean mar ceimigeachd, teicneòlas is matamataig a leasachadh aig ìre Àrd-sgoil. Tha clasaichean coimpiutaireachd is dràma ann cuideachd. Is a' Ghàidhlig chànan làitheil air fad na sgoile.
Anns na bliadhnaichean sa chaidh tha àireamh nan sgoilearan ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Glaschu a’ sìor fhàs. Anns a’ bhliadhna acadaimigeach 2007 gu 2008, dh’èirich àireamh nan sgoilearan 11% an aghaidh àrdachadh de 4% gu nàiseanta. Bho 2008 gu 2009 bha mu 400 sgoilear gu lèir ann. Ann an 2009/2010 tha mu 13% de sgoilearan bun-sgoile agus 25% de sgoilearan àrd-sgoile ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig na h-Alba air fad ann an Glaschu.[2]
Air barrachd, tha prògraman cultarach don chloinn, m.e.: òrain is dannsa tradaiseanta no pìobaireachd. Bithear a’ toirt misneachd dhaibh pàirt a gabhail ann an co-fharpaisean is taisbeanaidhean, ann am Mòdan is Fèisean ionadail. Le sin thathar an dòchas gum bi iad a’ toirt Gàidhlig a-mach às an sgoil dhan choimhearsnachd.
Aistidhean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Poileasaidh Cànain Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
- ↑ Plana na Gàidhlig 2009 gu 2012 Comhairle Baile Ghlaschu td 26
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
- Fiosrachadh Gàidhlig air làrach-lìn Chomhairle Baile Ghlaschu
- Aʼ fàs na Gàidhlig - pìos mu Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu san iris Teaching Scotland, 2016
- BBC Naidheachdan 2016-01-27: Crìochan gan cur air sgoiltean Gàidhlig (barrachd iarrtais bho phàrantan na a tha de dh’àitean)
- BBC Naidheachdan 2016-02-15: Pàrantan Ghlaschu mì-thoilichte
- BBC Naidheachdan 2016-02-16: Mì-thoileachas mu fhoghlam Gàidhlig an Glaschu (aithris bhideo 2:30)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Item aderim co ngortuighann in fiabras so re n-abur efemera, in spirut bethad ar tús, & in spirut ainmidhi no an spirut nadurtha ainnsein, & atait so isna lennuibh, no laimh riu cintuightar na lenna & is taosca cintuightar na spiruta & ni cintuightar mar sin iad, innus comad eigin oipriugad ele do denumh ina n-aigid nach dingantaige, a n-aigid na lennann, no bunsginn; acht is lór aiterrach amhain do denum ann sin, & efemera (teighis) and sin [...] é56 oir adeir Avicenna nach fuil fiabras ann sin, adeir se, no co ngaba teinntidhecht an craidhi uile, & ni
p.54h-adburda e, oir ni fuil adbur cintach and na folud cum folmuighti do reir leighis is mar so adeir Isidorus nach eigin co foghnunn folmugud in gach uile eslainti ina mbi linn cintach mar ata causon o losgadh lenna ruaidh.


text:
Fàilte oirbh do làrach-lìn Còisir Ghàidhlig Ìle!
Nach toir sibh sùil mun cuairt gus am faigh sibh a-mach barrachd mu ar deidhinn agus na nì sinn.
Gabhaibh an cothrom ro-shealladh fhaighinn air ar CD ùr – Sruth Air a’ Charraig – agus cùl-eòlas a chruthachaidh.
Brùthaibh air a’ chluicheadair-ciùil far an cluinn sibh earrannan fhonn bhon CD no tadhailibh air ar bùth far am faigh sibh a-mach ciamar a cheannaicheas sibh Sruth Air a’ Charraig.
Nam bu toigh leibh teachdaireachd a chur thugainn dìreach tadhailibh air ar Duilleag Inntrigidh..
Gun robh math agaibh ‘son tadhal!


text:
21 an t-Iuchar
'S e 21 an t-Iuchar an 202mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (203mh ann am bliadhna-leum). Tha 163 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1936- Thuit Toledo dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
- 1969 - 'S e Neil Armstrong a' chiad duine a choisich air a' Ghealaich.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1693 - Thomas Pelham-Holles, prìomh-mhinistear na Breatainn Mòire.
- 1863 - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 1864 - Eduard Frankfort, ann am Meppel. Peantair às na Tìrean Ìsle.
- 1893 - Hans Fallada, ann an Greifswald (a' Ghearmailt)
- 1899 - Ernest Hemingway, sgrìobhadair Aimearaganach.
- 1923 - Rudolph A. Marcus, ann am Montreal. Ceimigear à Quebec.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1796 - Raibeart Burns, bàrd Albannach.
- 1967 - Pierre Kemp, ann am Maastricht. Bàrd às Na Tìrean Ìsle.


text:
Beirut
'S e prìomh-bhaile Leabanon a tha ann an Beirut, (Arabais: بيروت , Bayrūt, Greugais: Bnputtός). Mar is trice bidh muinntir na dùthcha a' cleachdadh an ainm Fraingis: Beyrouth. 'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd.
Tha Beirut suidhichte eadar a' bheinn Mount Lebanon agus cladach a’ Mhuir Mheadanach. Tha Tripolis agus Byblos san tuath aige agus tha Sidon agus Tyre sa deas aige.
Tha mòran ionaidean eadar-nàiseanta ann am Beirut: m.e.:
- na Dùthchannan Aonaichte
- Economic and Social Commission for Western Asia(ESCWA) [1][2]
Tha port-adhar eadar-nàiseanta aige, am Beirut Rafic Hariri International Airport, suidhichte deas air a’ bhaile. [5]
Tha am port-mara as motha den dùthaich aige cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ ICPD+5 NEWS BULLETIN, United Nations General Assembly, 2007
- ↑ United Nations Economic and Social Commission for Western Asia
- ↑ International Labour Organization (Lebanon)
- ↑ UNESCO Beirut
- ↑ History Beirut Rafic Hariri, Port-adhar eadar-nàiseanta
- ↑ SisterCities


text:
Soillseachadh
B’ e An Soillseachadh (Fraingis: Les Lumières; Gearmailtis: Aufklärung; Beurla: Enlightenment; Eadailtis: Illuminismo) gluasad feallsanachail, poiliteagach agus sòisealta a thòisich anns An Fhraing, Alba A’ Ghearmailt agus Sasainn is a sgaoil às an sin gu ruige na Roinn Eòrpa air fad agus na Stàitean Aonaichte anns an 18mh Linn, neo Linn an t-Solais mar a chanadh e. Chan atharrachadh làmhachas làidir[1] ann an siostam poiliteagach na Roinne Eòrpa fad na linne sin idir, gu seachd àraidh anns An Fhraing.[2] A dh’aindeoin sin, dh’adhbharaich an dà chuid fàs an eaconomaidh is an t-sluaigh agus smuaintean an t-Soillseachaidh sreath dhe tachartasan a thug làmh an uachdair dha na bùirdeasaich,[3] gu sònraichte Ar-a-mach na Frainge agus an Tionndadh-gnìomhachais. Tha an t-ainm Soillseachadh, ann an cànan air choireigin, a’ sealltainn gu robhar airson reusanachd an àite baoth-chreideamhan agus aineolas a brosnachadh.[4] Thathar dhen bheachd gun do mhair an gluasad sin fad an 18mh, ged an robh gluasadan inntleachdail ann eile cuideachd aig an aon àm. Chuir Cogaidhean na Frainge crìoch air an t-Soillseachadh gu grad.[5]


text:
- TIOTAL
- Loidse Loch a' Chroisg, faisg air Ach na Sìne
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_266
- ÀITE
- Ach na Sìne
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5382
- KEYWORDS
Loidse Loch a' Chroisg, dachaigh an Ridire Arthur Bignold, faisg air Ach na Sìne, Siorrachd Rois. Bha e na Bhall Pàrlamaid agus na cheannard air Comann Gàidhlig Inbhir Nis ann an 1901 agus 1902.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
- TIOTAL
- Ospadal Gheusto, An t-Aodann Bàn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_110
- ÀITE
- An t-Aodann Bàn
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12923
- KEYWORDS
- ospadalan
ospadalan dùthchail
Seirbheis Nàiseanta na Slàinte
Thogadh Ospadal Gheusto mu 1870 le airgead a dh'fhàgadh an tiomnadh Choinnich MhicLeòid à Geusto is Ghrìseornais. 'S ann le teaghlach Choinnich a bha Oighreachd Gheusto an cois Loch Harport airson còrr is còig cheud bliadhna, ach chaidh am fearann a thoirt bho athair an dèidh connspaid fhada eadar eadar e fhèin agus Clann MhicLeòid à Dùn Bheagan.
Dh'fhàg Coinneach MacLeòid an t-Eilean Sgitheanach, eilean aràich, airson is gun dèanadh e airgead mòr às teatha is guirmean sna h-Innseachan. Thill e chun an eilein, is e òg fhathast, le maoin mhòr gus oighreachd a theaghlaich aig Geusto a cheannach air ais. Cha do shoirbhich leis san iomairt seo, ach cheannaich e raon mòr fearainn a bh' aig na Leòdaich eile ga reic gus pàigheadh airson fiachan. Air an fhearann seo bha an t-Aodann Bàn, far an do thòisich e air iomairt gus baile fèin-seasmhach, anns am biodh muileann, taigh-aoigheachd is sgoil far an deach luchd-ciùird, a tharraing airson fuireach is obair ann.
Dh'fhàg e na thiomnadh taigh dha oifigear slàinte, agus airgead airson Ospadal Gheusta a thogail agus a ruith. Bha e gu bhith an urra ri buidheann urrasairean am pròiseact a stiùireadh. B' e seo a' chiad ospadal san Eilean Sgitheanach. Chaidh an t-ospadal a ghabhail os làimh le Seirbheis Nàiseanta na Slàinte an 1948, agus bhathas mu dheireadh ga chleachdadh mar thaigh-cùram seann daoine. Bho chionn ghoirid, tha a' choimhearsnachd air a bhith a' srì gus Ospadal Gheusto a chumail fosgailte mar ionad-cùram le dòchas gun gabhadh a cheannach leis a' choimhearsnachd rè connspaid leis an NHS mu thimcheall reic an togalaich. Dhùin an t-ospadal sa Chèitean 2006, leis na h-euslainteach gan cur gu Ospadal Phort Rìgh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
naidheachdan
Oileanaich à Inbhir Nis air an taghadh airson dreuchdan cudromach
Dihaoine 19 Ògmhios 2015
Toraidhean a th’ air thoiseach air càch san t-saoghal a’ cur Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean air mapa rannsachaidh nan oilthigh
Diardaoin 18 Dùbhlachd 2015
Oileanaich chiùil às a’ Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan a’ cluich aig Celtic Connections
Diardaoin 22 Faoilleach 2015
Ciad thidsearan bun-sgoile a’ ceumnachadh bho chùrsa ùr air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan
An t-oilthigh a’ foillseachadh plana Gàidhlig ùr
Dimàirt 14 Dàmhair
Fear à Peairt air ainmeachadh mar Alumnus na Bliadhna aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Diciadain 9 Iuchar 2014
Oilthigh a’ dol mar sponsair air Gàrradh nan Gnìomhairean aig Fèis Bhealadruim
Diciadain 2 Iuchar 2014
Dàrna prionnsapal agus iar-sheansalair air Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ tòiseachadh na dhreuchd
Oilthigh a’ foillseachadh Plana Gàidhlig ùr airson co-chomhairleachadh poblach
Dimàirt 28 Faoilleach
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ag iarraidh cathraiche Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ cur Prionnsapal agus Iar-Sheansalair ùr an dreuchd
Dimàirt 4 Gearran
Am prògram foghlaim aig fèis a’ toirt fradharc air cultar Ceilteach
Dihaoine 10 Faoilleach
Tagraidhean às gach ceàrn airson dreuchd a’ phrionnsapail
Diardaoin 19 Dùbhlachd
Prionnsapal a bhios a’ leigeil dheth a dhreuchd a’ toirt seachad Òraid Nollaig
Diciadain 20 Samhain
Fear à Moireibh air ainmeachadh mar Oileanach na Bliadhna
Dimàirt 3 Dùbhlachd
Julie Fowlis air a h-ainmeachadh mar Alumnus na Bliadhna aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Cathraiche Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean air a chur ann an dreuchd Eòrpach
Diluain 4 Samhain 2013
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ sireadh cathraiche a bhuidhne riaghlaidh
6 Sultain 2013
Tha cùrsa ùr a’ leigeil le tidsearean bun-sgoile trèanadh air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan
Dihaoine 30 Lùnastal 2013
Oilthigh a’ cur àrainn air bhonn aig Fèis Bhealadruim
Dimàirt 23 Iuchar 2013
Òraidiche san Eilean Sgitheanach air a h-onarachadh ann an duaisean nan oileanach
Diciadain 17 Iuchar 2013
Prionnsapal agus Iar-Sheansalair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ leigeil dheth a dhreuchd aig deireadh na bliadhna
18 Ògmhios 2013
Eòlaichean a’ toirt seachad òraid shaor an asgaidh air sgrìobhadh agus foillseachadh na Gàidhlig
07 Ògmhios 2013
An t-oilthigh a’ cur buill neo-eisimeileach ùra an dreuchd air a bhuidheann riaghlaidh
22 Cèitean 2013
Ceannardan foghlaim a’ toirt seachad òraid shaor an asgaidh air Gàidhlig ann am foghlam
Diardaoin 2 Cèitean 2013
Dreuchd rannsachaidh chudromach an oilthigh do speisealaiche lùith
Diciadain 1 Cèitean 2013
Dreuchd chudromach an oilthigh do phrionnsapal Cholaiste Mhoireibh UHI
Fios-naidheachd - Dimàirt 23 Giblean 2013
Danns’ an Eilein ann an Glaschu
1 Gearran 2013
Oileanaich a’ taisbeanadh seòmar-clas cultarach mar phàirt de chuirm na fèis Disathairne
Dimàirt 15 Faoilleach 2013
Luchd-obrach agus oileanaich an oilthigh a’ dol air an àrd-ùrlar aig Celtic Connections
03 Faoilleach 2013
Luchd-obrach an oilthigh air am brosnachadh a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig le inneal ùr
25 Dàmhair 2012
Seirbheis eadar-theangachaidh ùr-ghnàthach air a cur air bhog
21 Samhain 2012
Òraid Nollaig an Oilthigh a’ comharrachadh soirbheachadh gnothachais na Gàidhealtachd
15 Samhain 2012
Is i Laura, tè a thuigeas na meadhanan, oileanach na bliadhna aig Sabhal Mòr Ostaig UHI
17 Iuchar 2012
A h-Àirdeachd Rìoghail A’ Bhana-phrionnsa Rìoghail air a cur an dreuchd mar chiad Sheansalair Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean
07 Ògmhios 2012
An Seansalair Ùr, A h-Àirdeachd Rìoghail A’ Bhana-phrionnsa Rìoghail, a’ buileachadh ciad chaidreachais urramach Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
7 Cèitean 2012
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean gu bhith na chom-pàirtiche an Celtic Connections
Issued 3 February 2012
Oilthigh a’ comharrachadh ciad cheann-bliadhna
1 Gearran 2012
Oilthigh ag iarraidh air muinntir na fèise aghaidh a chur ri cùisean an là
Dicaidain 22 Iuchar 2015
A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail a’ fosgladh togalach ùr Cholaiste Inbhir Nis UHI
Dimàirt 3 Samhain 2015
Oilthigh ag ainmeachadh Oileanach na Bliadhna agus Luchd-Caidreachais Urramach aig tachartas ann an Inbhir Nis
Dimàirt 17 Samhain 2015
Oilthigh ag aithneachadh obair sgoileir is sgrìobhadair Gàidhlig is Ceilteach
Diluain 21 Dùbhlachd 2015
Co-labhairt air eachdraidh oirthireil ann an Dòrnach
Diluain 1 Gearran 2016
Òraid a’ cur aghaidh ris na dùbhlain a th’ ann do mhion-chànanan
Diciadain 23 Màrt 2016
Urram air a thoirt do dhuine a bha na thùsaire a thaobh teasairginn nam beann mar a tha i an-diugh ann an cuirm ann am Peairt
Diardaoin 6 Dàmhair 2016
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean air oileanach na bliadhna 2016 ainmeachadh
Diluain 5 Dùbhlachd 2016


text:
Alexis de Tocqueville
Air a bhreith ann an 1805, chanadh iomadach duine gun do mhìnich Alexis de Tocqueville (IPA: alɛksis də tɔkvil) nàdar na dùthcha agus an t-sluaigh Aimearaganaich na b' fheàrr na duine roimhe no duine eile a lean.
Cha robh e ach 25 agus a treànadh airson dreuchd a ghabhail mar bhreitheimh nuair a shiubhail e gu Aimeareaga ann an 1831 le caraid dha, Gustave de Beaumont, a bha cuideachd na fhear-lagha. Airson mu naoi mìosan chuairtich iad an dùthaich – bho New Orleans an taobh an deas na dùthcha gu Michigan faisg air na crìochan le Canada. B’ e an obair a thug iad tarsainn air A' Chuan Siar agus còir aca rannsachadh a dhèanamh air prìosanan anns na Stàitean Aonaichte gus am b’ urrainn do luchd na Frainge na prìosanan acasan a leasachadh, ach dh’aidich e aig an àm gun robh làn a dhùil aige barrachd a dhèanamh agus e an dòchas “pìos mòr a sgrìobhadh agus cliù a choisinn dhuinn fhèin.”
Mar rannsaichear chan eil teagamh sam bith gur e duine comasach dha-rìreabh a bh’ ann an de Tocqueville agus bhiodh e a' còmhradh agus a' cur ceistean air a h-uile duine gun diofar am b' e luchd-obrach bochd a bh’ annta no dotairean, seanadairean, ollamhan, uachdarain gu duine ainmeil agus cumhachdach mar Sam Houston, a bha na cheann-suidhe air Texas mus do dh’aonaich e leis na Stàitean, am President Anndra Jackson agus am President John Quincy Adams. Gu dearbh fhèin fhuair e fiù 's cothrom bruidhinn ri Charles Carroll – an duine mu dheireadh a bha beò a chuir ainm ris an Declaration of Independence agus an duine a bu bheartaich anns an dùthaich aig an àm sin. An dèidh a' chuairteachaidh mhòir a rinn e agus na h-oidhirpean aige rannsachadh domhainn a dhèanamh air nàdar na dùthcha, thill e dhachaidh agus sgrìobh e “Democracy in America” agus ged a chaidh fhoillseachadh an toiseach ann an 1835 cha deach e a riamh a-mach à clò.
Tha an leabhar seo sònraichte cliùiteach airson mar a bha tuigse aige air eachdraidh na dùthcha agus cho tric ‘s a bhruidhinn Tocqueville air rudan a thachaireadh thairis air na bliadhnachan a bha rin tighinn. Dh’aithnich...?
Bha dragh mòr air Tocqueville mun “tyranny of the majority” agus 's ann bhuaithe a thàinig an teirm sin. Thuirt e gun robh cumhachd dha-rìreabh aig am majority anns na Stàitean Aonaichte agus gun robh e duilich do dhuine dhol an aghaidh a' mhòr-shluaigh an dèidh dhaibh tighinn gu aontadh air ceist. Bha e dhen beachd gur e rud cunnartach a bha seo, agus gum faodadh e cròn a dhèanamh anns an àm ri teachd. Chanadh cuid gun robh seo ri fhaicinn anns na bliadhnachan a lean 9/11 agus tha e duilich dha-rìreabh beachdachadh an aghaidh a mhòr-shluaigh.
Tha Tocqueville fosgailte agus buadhach do gach ginealach ùr agus a' cleachdadh daoine le iomadach beachd no pàrtaidh no feallsanachd phoilitigeach na thuirt e mar fhianais gu bheil na beachdan aca ceart. ‘S e aon de na beachdan as ainmeil a bh’ aige gun tigeadh Aimearaga agus an Ruis gu còmhstri agus iad air fàs nas cumhachdach na na dùthchannan eile. “Tha atharraichean mòra dha-rìreabh eatarra, agus dòighean nan sluaighean a cheart cho atharraichte. Ach tha a h-uile coltas ann gu bheil e an dàn gum bi buaidh aig gach dùthaich thairis air leth an t-saoghal anns an linn ri thighinn.” Aig àm a' chogaidh fhuair bha luchd na làimhe-dheise ann am poiliteags Amerigeanach gu math deidheil air cho tùrail ‘s a bha e agus bhiodh iad gu tric ag ràdh na thuirt e nuair a rinn e coimeas eadar na Stàitean Aonaichte agus an Ruis: “aig cridhe an Americanach tha a nàdar aige stèidhichte air saorsa; aig cridhe an Ruiseanaich tha a nàdar stèidhichte air tràillealachd” Ach aig a cheart àm bhiodh luchd na làimhe chlì a' freagairt le beachd eile a bh’ aige: “Chanain gum bì e gu sìorraidh nas fhasa do phrionnsa a dh’èiricheas ann an dùthaich a tha deamocrach agus cumhachdach arm a thoirt gu cogadh eile na a chumail ann an sìth an deidh buaidh fhaighinn.” Mar Chaitligeach, ghabh Tocqueville beagan iongadh air cho làidir ‘s a bha creideamh anns na Stàitean Aonaichte, agus e den bheachd gun robh an sluagh nas diadhaidh air fad na bha sluagh na Frainge. Bhruidhinn e mun chùis ri luchd-leantainn bhon a h-uile eaglais, ach gu h-àraidh sagartan na h-Eaglaise Chaitligich, agus chuala e bho gach taobh gur e mar a bha sgaradh laghail ann eadar an eaglais agus an stàit a bha fàgail creideamh cho làidir. Mar sin sgrìobh e “cho fad 's nach eil cumhachd aig creideamh seachad air dòchas agus dòigh a thoirt do dhuine ann am bròn, buannaichidh e aithre mic-an-duine.” Ach thug e seachad rabhadh cuideachd: “chan urrainn do chumhachd an riaghaltais a bhith aig na h-eaglaisean gun daoine a' fàs a cheart cho gràineil nan aghaidh ‘s a tha iad ris an stàit agus luchd-poileataigs fhèin.”
Bha è gu math teagmhach mun dòigh a bhiodh an riaghaltas agus cumhachd luchd-phoileataigs a' fàs agus a' sgaoileadh agus tòrr de na thuirt e a cheart cho iomchaidh ann an Washington san latha an diugh. Bhruidhinn e air mar a tha an-còmhnaidh sluagh mòr de dhaoine ann a ghabhas ris a' phrionnsabal nach eil gnothaich sam bith aig an riaghaltas ri na thachras ann am beatha prìobhaideach, ach aig a cheart àm tha iad uile a feuchainn ri argamaid a dhèanamh gu bheil adhbhar sònraichte aig an riaghaltas taic a thoirt dha anns na cùisean aig a bheil buaidh air an obair aigesan, ach nach bu choir dha idir gabhail ri roinn sam bith eile.
Ged a bha Tocqueville mothachail air trioblaidean, agus na paradoxes, a bha rin lorg anns an t-siostam Aimearaganach tha Democracy in America làn dòchais airson, agus a dèanamh moladh air, na Stàitean Aonaichte agus e ag ràdh mu dheireadh “ann an America chan e na Stàitean Aonaichte a chunnaic mi a-mhàin ach fìor-chruth agus nàdar Deamocrasaidh fhèin.”
Chunnaic e mu fhichead bliadhna mus do thachair an Cogadh Sìobhalta, gum biodh cogadh mòr borb ann, stèidhichte ann an taboh a deas na dùthcha – ged a bha esan den bheachd gur ann eadar na daoine dubha agus na daoine geala a bhiodh e an àite eadar taobh tuath agus taobh deas nan Stàitean.
Canaidh tòrr dhaoine - ge a b’ e coigrich th’ annta no Americanach – gur ann tro shùilean Tocqueville agus an sgrìobhadh a rinn e o chionn corr is 170 bliadhna a thuigse iad nàdar nan Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Cala Bhun Ilidh agus an caisteal
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0244
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32144
- KEYWORDS
- calachan, caistealan
cairtean
eathraichean-iasgaich
iasgach
Iarlan Chataibh
puinnseanachadh
murt
Air a' chairt seo tha Gartaidh Mòr agus an cala ùr am Bun Ilidh. Chithear Caisteal Bhun Ilidh aig a' chùl.
Chaidh cala Bhun Ilidh a thogail o thùs ann an 1818. Chaidh a leudachadh ann an 1823, agus a-rithist ann an 1892. Mu thoiseach an 19mh linn, bha còrr is 200 eathar-sgadain a' dol gu muir on chala. An-diugh, tha e fhathast trang le eathraichean-iasgaich a tha ag obair on chala.
Chaidh Caisteal Bhun Ilidh a thogail ann an 1488. Tha e ainmeil air sgàth 's gur ann an seo a chaidh Iarla Chataibh agus a bhean a phuinnseanachadh le Iseabail Nic na Ceàrdaich, is i ag amas gum biodh an gille aice fhèin na Iarla. Chaidh am plana ceàrr nuair a dh'òl an t-Iarla agus a mac fhèin le chèile am puinnsean, agus a dh'eug iad. Chuir Iseabail Nic na Ceàrdaich às dhi fhèin an dèidh làimh


text:
22.02.2012
Bruidhnidh Annie Lennox OBE ann am Pàrlamaid na h-Alba mar phàirt den phrògram thachartasan airson Latha a' Cho-fhlaitheis (Diciadain 14 Màrt).
Bidh Ms Lennox a' bruidhinn san dreuchd aice mar Tosgaire Sònraichte airson Mear Alba Comann Pàrlamaideach a' Cho-fhlaitheis.
Thèid Deasbad Bhall a chumail na bu thràithe air an aon latha, le umhlachd do dh'aonta bhon Phàrlamaid.
Is e cuspair Latha a' Cho-fhlaitheis 2012 ‘a' Ceangail Chultairean".
Bidh beagan thiocaidean poblach rim faighinn. Ma tha thu ag iarraidh cur a-steach airson tiocaidean, nach sgrìobh thu gu:
Latha a' Cho-fhlaitheis 2012
Seirbheisean Luchd-tadhail
Pàrlamaid na h-Alba
Dùn Èideann
EH99 1SP
Neo faodar iarrtas a dhèanamh airson tiocaidean le bhith a' cur fios gu sgioba Seirbheisean Luchd-tadhail air 0131 348 5200; le post-d gu sp.bookings@scottish.parliament.uk; no le teacs gu 07786209888 le teachdaireachd a' tòiseachadh le CD 2012.
Faodar iarrtas a chur a-staigh airson suas ri dà thiocaid. Feumaidh tu am fiosrachadh a leanas a thoirt dhuinn airson gach duine a tha ag iarraidh a dhol ann:
- Tiotal (Mgr, a' Bh-uas, Dr, 7.)
- Ainm
- Sloinneadh
- Seòladh
- Post-d
- Àireamh fòn
Feumaidh iarrtasan tiocaid a bhith againn Diciadain 29 Gearran aig a' char as fhaide. Thèid tiocaidean a thoirt seachad a rèir crannchuir.
Thèid fios a chur do na daoine a fhuair tiocaidean air Dihaoine 2 Màrt aig a' char as fhaide agus thèid barrachd fiosrachaidh a sgaoileadh mun tachartas aig an aon àm.


text:
6 an Dàmhair
'S e 6 an Dàmhair an 279mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (280mh ann am bliadhna-leum). Tha 86 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1582 – Cha robh 6 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
- 1689 - Taghadh Phàpa Alasdair VIII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1838 - Dh'fhosgail Stèisean Phuirt Bhruachaidh, an stèisean as sine a tha ag obrachadh ann an Alba fhathast.
- 1980 - Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar deiseil.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1289 - Rìgh Wenceslaus III na Bohemia (ch. 1306)
- 1928 - Flòraidh NicNèill, seinneadair Gàidhlig à Eilean Bharraigh.
- 1942 - Britt Ekland, ann an Stockholm. Actair às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1981 - Anwar El Sadat, ann an Cairo. Neach-poileataigs às an Èipheit.


text:
1940
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1940 (MCMXL).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Gearran - Bhuannaich an cleasaiche Hattie McDaniel Duais Acadamaidh (Oscar), a' chiad Aimearaganach dubh a fhuair e.
- 10 an Cèitean - Leig Neville Chamberlain leis an dreuchd Prìomh Mhinistear an Rìoghachd Aonaichte, thòisich Winston Churchill.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Gao Xingjian, ann an Ganzhou. Sgrìobhadair às An t-Siona.
- 9 an Gearran - J. M. Coetzee, ann an Cape Town. Sgrìobhadair à Afraga a Deas.
- 21 am Màrt - Solomon Burke, ann am Philadelphia (Pennsylvania). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an Giblean - J. M. G. Le Clézio, ann an Nice. Sgrìobhadair às An Fhraing.
- 25 an Giblean - Al Pacino, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Cèitean - Joseph Brodsky, ann an Leningrad. Sgrìobhadair às An Ruis.
- 7 an t-Iuchar - Ringo Starr ann an Liverpool, ceòladair Sasainneach.
- 16 an t-Iuchar - Eddie MacThòmais, cathraiche club ball-coise Albannach, Dùn Dèagh Aonaichte.
- 4 an Lùnasdal - Roban Harper, ann an Inbhir Theòrsa. Neach-poileataigs à Alba.
- 22 an Lùnasdal - Thomas A. Steitz, ann am Milwaukee. Bith-eòlaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an t-Sultain - Johann Deisenhofer, ann an Zusamaltheim. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 9 an Dàmhair - John Lennon, ann am Poll a' Ghruthain. Ceòladair à Sasainn.
- 20 an t-Samhain - Arieh Warshel, ceimigear à Iosrael agus na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Samhain - Edward C. Prescott, ann an Glean Falls Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 21 an Dùbhlachd - Frank Zappa, ann am Baltimore (Maryland). Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 16 am Màrt - Selma Lagerlöf, ann an Sunne. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 20 an Cèitean - Carl Gustaf Verner von Heidenstam, ann am Motala. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 17 an t-Ògmhios - Carl Bosch, ann an Heidelberg. Ceimigear às A’ Ghearmailt.
- 17 an t-Ògmhios - Arthur Harden, ann am Bourne End. Ceimigear à Sasainn.
- 30 an Lùnastal - J. J. Thomson, ann an Cambridge, eòlaiche-fiosaig.
- 15 an Dàmhair - Lluís Companys i Jover, ann am Barcelona. Neach-poileataigs à Catalòinia.
- 3 an t-Samhain - Manuel Azaña Díaz, ann am Montauban. Neach-poileataigs às An Spàinn.
- 9 an t-Samhain - Neville Chamberlain, ann an Heckfield. Neach-poileataigs à Sasainn.
- 19 an Dùbhlachd - Tomás Carrasquilla, ann am Medellín. Sgrìobhadair à Coloimbia.


text:
- TIOTAL
- Aodach-cinn neo-riaghailteach?
- EXTERNAL ID
- PAW_18565
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21643
- KEYWORDS
- saighdearan
adan
Tha sinn den bheachd gu bheil an dealbh seo o na 1950an, oir 's e aodach-cogaidh le pàtran o 1949 a th' air an t-saighdear. 'S ann on Ear Mheadhanach a tha an ad dhen ainm 'tarbush no fez' a th' air. An dùil an e cuimhneachan on èiginn Shuez ann an 1956 a th' ann?
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Eaglais agus Cladh Ros Mhaircnidh
- EXTERNAL ID
- ROMGH_00_183_05
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1973
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39090
- KEYWORDS
- eaglaisean
cladhan
cinn-cinnidhean
'S ann o 1821 a tha Eaglais na Paraiste ann an Ros Mhaircnidh, ach chaidh a togail air an ionad far an robh a' chiad Chathair-eaglais Sgìr-easbaig Rois, a chaidh a thogail san 12ra linn aig àm Daibhidh l. Mu 1235 ghluais iad ionad na cathair-eaglais dhan Chananaich.
Ach tha iad ag ràdh gur ann o làithean na bu thràithe a tha ionad na cathair-eaglais ann an Ros Mhaircnidh, cho fad air ais ris an t-6mh linn, nuair a stèidhich an Naomh Maol Luag à Lios Mòr, miseanaraidh aig an Eaglais Cheiltich, àite-fuirich Crìosdail san sgìre seo. Bhàsaich Maol Luag ann an 592 agus tha seanchas ann ag ràdh gur ann ann an Ros Mhaircnidh a chaidh a thiodhlacadh. Timcheall air 716, 's e an Naomh Boniface a thàinig na cheannard air manachainn Ros Mhaircnidh. Tha esan air a chuimhneachadh ann an dualchasan na sgìre - leithid Fèill an Naoimh Boniface sa Mhanachainn - agus ann an ainmean àiteachan - leithid Tobar an Naoimh Boniface, tobar 'clootie' ainmeil ri taobh an rathaid eadar An Todhar agus Bun Lòchaidh.
Chaidh diofar phìosan de chloich shnaidhte Phiocach agus leacan croise an lorg timcheall air an eaglais ann an Ros Mhaircnidh, nam measg leac-croise eireachdail Clas ll a chithear ann an Taigh-tasgaidh Ghroam
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- An ceangal eadar an rathad gu Peairt agus an rathad dhan Ghearasdan, am
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0137_AT
- ÀITE
- Baile Ùr an t-Slèibh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32031
- KEYWORDS
- rathaidean
A9
Tòmas Telford
San dealbh-chamara seo chithear gobhal rathaidean Pheairt is Inbhir Nis ann am Baile Ùr an t-Slèibh. Ann an 1817, thog Tòmas Telford rathad-riaghaltais tro Bhail' Ùr an t-Slèibhe, gus ceangal a dhèanamh eadar Cinn a' Ghiuthsaich agus an Gearasdan.
Ann an 1808, an dèidh drochaid ùr a bhith air a togail tarsainn air Abhainn Spè, beagan a deas air Bail' Ùr an t-Slèibhe, chaidh am prìomh rathad eadar Inbhir Nis agus Peairt ath-stiùireadh tron bhaile. O thùs, bha seo a' dol tro àtha agus tarsainn aiseig eadar Cinn a' Ghiuthsaich agus Taigh-feachd Ruadhainn faisg air làimh. Mhair am prìomh rathad gu tuath gus an do thogadh rathad-seachnaidh an A9 san ear anns na 1970an


text:
Tarragona
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear-thuath na Spàinne a th’ ann Tarragona (IPA: tərə'ɣonə). Tha Tarragona suidhichte ri beulaibh na Mara Mheadhanach, aig 56m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhne Francolí.[2] Tha Tarragona 552km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 100km bho Bharcelona, am baile as motha agus prìomh-bhaile Chatalòinia.[3] Tha 140,323 daoine a’ fuireach ann an Tarragona,[4] an 6mh baile as motha ann an Catalòinia agus an 46mh baile na Spàinne.[5] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Tarragona a th’ann Tarragona cuideachd.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha Freumh-fhaclachd an àite seo. Tha beul-aithris na sgìre ag ràdh gur ann à Tarraho, mac Tubal anns a' Bhìobal a tha an t-ainm ach chan eil duine sam bi a' gabhail ri sin a-nis. Bha Strabo dhen bheachd gun d' fhuair am baile ainm rìgh na h-Èipheit, air an robh Taharqa.[6] A dh'aindeoin nan teòiridhean seo, tha e coltach gur ann à Tarqon (Gàidhlig: Dùn) ann am Foinìsis a tha e. Tha cruth na tìre a' gabhail ri sin leis gu bheil dùn nàdarra ann far a bheil Tarragona. Chaidh sin atharrachadh gu Tarraco no Arce Potens Tarraco ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach.[7]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[8]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Tarragona.[9] Cha thuit ach 560mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 613mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm)[10] - leis gur e àite gu math tioram a th' ann.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Klagenfurt, An Ostair
- Pompeii, An Eadailt
- L'Alguer, An Eadailt
- Stafford, Sasainn
- Avignon, An Fhraing
- Orléans, An Fhraing
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Riu Francolí
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Medieval Mediterranean Ports: The Catalan and Tuscan Coasts, 1100 to 1235, Orvietani Busch S., BRILL, ISBN 90-04-12069-6.
- ↑ Auson. Class. Urb. 9; cf. Mart. x. 104
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Climate Data
- ↑ Oifis na Sìde


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach Oifis a' Phuist aig an Taigh-òsta Caledonian
- EXTERNAL ID
- PAW25080A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21310
- KEYWORDS
- dealbhan de bhuidhnean
taighean-òsta
Tha buidheann mhòr de luchd-obrach Oifis a' Phuist ann an seòmar-dannsa an Taigh-òsta Chaledonian, Inbhir Nis, san Lùnastal 1960. Tha sìtheanan aig a' bhoireannach na suidhe ann am meadhan a' chiad shreath, is mar sin tha coltas gur e aoigh cudthromach a bh' innte, ach chan eil fhios againn fhathast dè an tachartas a bh' ann
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Clach Chongais, faisg air Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_067
- ÀITE
- Congas
- SGÌRE
- Crombail
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23321
- KEYWORDS
- arc-eòlas
San ìomhaigh seo chithear aon den dà chloich Chruithneach le samhlaidhean a tha ann an Congas, an ear-dheas air Baile nan Granndach. Thathar den bheachd gun robh caibeal an seo uaireigin, agus gu bheil an dà chlach a' comharrachadh na slighe a-steach gu cladh a' chaibeil.
Tha a' chlach san dealbh de gneiss ghorm, agus tha samhla 'crudha' agus samhla 'ailbhein' oirre
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Iasgairean/Croitearan aig Ruspainn, Diùranais, 1890an
- EXTERNAL ID
- PC_MORRISON_6
- ÀITE
- Diùranais
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Diùirnis
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29290
- KEYWORDS
- a' togail dhealbhan
daoine
croitearan
croitearach
croitean
iasgach
bàtaichean
cliabh
'S e croitearan agus iasgairean à Diùranais a th' anns an dealbh seo a chaidh a thogail aig Ruspainn anns na 1890an. Chithear seanair air taobh athar Uilleam Mhoireasdain a bha na neach-naidheachd agus neach-deasachaidh, ann am meadhan na deilbh le cliabh air a dhruim. 'S e Dàibhidh Moireasdan a bh' air agus chaochail e anns an Fhaoilleach 1941 aig 82 bliadhna a dh'aois.
Anns a' chiad loidhne, bhon làimh chlì chun na làimh dheis tha Ailig MacAoidh, a mhac Seòras MacAoidh ( a bha na nàbaidh aig Uilleam Moireasdan nas fhaide air adhart), Ruairidh Rothach, Teàrlach Moireasdan (a bha càirdeach do dh'Uilleam), Dàibhidh Moireasdan agus Uilleam MacDhòmhnaill (Uilleam Òg). 'S e tàilleir a bh' ann am Murchadh Moireasdan, uncail Dhàibhidh Mhoireasdain, ann an Saingea Beag a bha ainmeil mar òraidiche, neach èibhinn agus neach-iomairt airson còirichean chroitearan agus chaochail e timcheall air 1908.
Dhen chòignear aig a' chùl, chan eil ainmean airson an dithis air an làimh dheis ach 's e an triùir eile bhon làimh chlì chun na làimh dheis Raibeart J Dingwall, Aonghas MacDhòmhnaill agus Ruairidh Rothach


text:
Riaghladh
Is e companaidh earranta a th’ ann an Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus tha e air a riaghladh ann an co-rèir ris na h-artaigilean companaidh aige.
A’ Chùirt
Is e a’ Chùirt buidheann riaghlaidh an oilthigh. Tha uallach iomlan air a’ chùirt airson stiùireadh ro-innleachdail agus riaghladh an oilthigh. Aig ìre obrachaidh, bidh a’ chùirt a’ tiomnadh mòran de na dleastanasan aice do chomataidh phoileasaidh agus ghoireasan a’ chom-pairteachais àrd-fhoghlaim, comhairle acadaimigeach agus comataidhean.
Comhairle Acadaimigeach
Is i a’ Chomhairle Acadaimigeach an t-ùghdarras as airde airson àrd-fhoghlaim aig an oilthigh. Bidh i a’ tiomnadh cuid de na dleastanasan aice do dh’àireamh de chomataidhean.
An Stèidheachd
Is e a th’ anns An Stèidheachd ceangal eadar an oilthigh agus a choimhearsnachdan agus bidh e a’ gabhail uallach airson gairm an oilthigh.
Poileasaidhean agus cùisean laghail
Tha àireamh de phoileasaidhean agus riaghailtean ann a bhios a’ toirt buaidh air luchd-obrach, oileanaich agus a’ choimhearsnachd nas fharsainge.
Neach-conaltraidh: Roger Sendall, manaidsear riaghladh corporra.


text:
Saint John's, Antigua agus Barbuda
'S e prìomh-bhaile Antigua agus Barbuda a tha ann an St John's, dùthaich bheag anns a’ Mhuir Cairibianach. Leis a’ phort-mara aige 's e teas meadhan malairteach na dùthcha a th’ ann cuideachd. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1632. Tha an Sir Vivian Richards Stadium san àird an ear a’ bhaile. Bha mòran gèamaichean criogaid an seo anns a' Chupa na Cruinne Criogaid 2007.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Map St. John's aig Caribbean-On-Line.com


text:
Dòmhnall Ruadh Chorùna
B' e bàrd a bh' ann an Dòmhnall Ruadh Chorùna, no Dòmhnall Dòmhnallach (9 an t-Iuchar 1887 - 13 an Lùnasdal 1967).
Rugadh e ann an Corùna air Cladach a' Bhaile Shear ann an Uibhist a Tuath. Bha am baile air ainmeachadh mar chuimhneachan air a shinn-seanair a bha na shaighdear aig Corùna san Spàinn ann an 1809.
Nuair a dh'fhàg Dòmhnall Sgoil Chàirinis ghabh e anns a' mhailisi. Chaidh e don Fhraing ann an rèisimeid nan Camshronach anns a' Chogadh Mhòr far an deach a leòn aig Blàr an Somme. Ged a thilleadh dhachaigh e fhad 's a bhathar ga leigheas thill e don Fhraing. 'S ann mun Chogadh a tha na dàin as ainmeile aig, nam measg 'Air an Somme', 'Illean, March at Ease', 'Òran Arras' agus 'An Eala Bhàn'.
Nuair a thàinig e dhachaigh às an Fhraing phòs Dòmhnall Anna NicDhòmhnaill (Anna Ruairidh 'ic Nèill) agus bha dithis chloinneadh aca. Bha Dòmhnall ag obair na chlachair agus tha a shàr-obair ri faicinn fhathast ann an corra thaigh an Uibhist a Tuath. Sgrìobh e tòrr bàrdachd mu chùisean coimhearsnachd agus mu shealg agus nàdar mun àm seo agus na sheann aois theann e ri òrain agus laoidhean spioradail.
Tha deagh chuid de bhàrdachd Dhòmhnaill ri leughadh ann an 'Dòmhnall Ruadh Chorùna', F. MacAmhlaigh agus S. A. Mac a' Phearsain (Uibhist, 1995), ach tha tòrr eile ann nach deach riamh an clò.
Foillseachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Dòmhnallach, Dòmhnall. 1969. Dòmhnall Ruadh Chorùna: òrain is dàin ed. by Fred MacAmhlaigh (Glasgow: Gairm)


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh, Loch Abar Iarach
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_1031
- ÀITE
- Loch Abar Iarach
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10918
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd-camara
togail dhealbhan
A' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan
eachdraidh shòisealta
tughadh
taighean- tughaidh
sgrathan
togail thaighean
mullaichean
Chaidh an dealbh seo de thaigh-tughaidh ann an Loch Abar Iarach a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Bhiodh mullach tughaidh na laighe air cliath fiodha na shuidhe air ballachan taighe. Bha e saor agus aotrom, is mar sin cha robh e a' fàgail cus cuideim air na ballachan. Chaidh diofar stuthan a chleachdadh, leithid connlach, fraoch agus muran, a rèir 's na bha ri lorg san sgìre. Chaidh an tughadh a chòmhdach le seann lìontan-iasgaich no ròpa, glè thric air an cumail sios le clachan mòra.
B' ann an 1874 a chaidh Eaglais Easbaigeach an Naoimh Brìghde ann an Omhanaich faisg air Baile a' Chaolais a thogail. 'S e an ciad shealabhadair san Eaglais an t-Urramach J R A Chinnery-Haldane. Chaidh esan a dhèanamh na Easbaig air Earra-ghàidheal 's na h-Eileanan ann an 1883 agus bhàsaich e ann an Allt Seileach an 1906. Chaidh an dealbh seo a thogail sa chiad leth den 20mh linn agus chì thu ann taobh a-staigh na h-eaglais.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Bhàsaich i ann an taigh-altraim an Dun Èideann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Alasdair Dòmhnallach, am mac bu shine a bh' aig a' bhàrd ainmeil Ailean a' Ridge Dòmhnallach agus a bhean Catrìona Nic a' Phearsain, ann an 1823.
Nuair a bha e mu cheithir bliadhna fichead dh'fhàg e Màbou airson a dhol a dh'fhuireach aig an Abhainn a Deas ann an Siorrachd Antigonish air tìr-mòr Alba Nuadh.
Rinn e grunn òrain a' moladh àite àraich. Tha aon dhiubh sin, 'Chì mi Bhuam', a rinn e air latha 's e coimhead à Ceap Sheòrais, thairis air Caolas Northumberland gu a sheann dachaigh am Màbou, ag ràdh:
'S e na thug mi dhith de m' rùn
Rinn mo dhùsgadh gu dàn,
'S gu bheil m' fharmad ris gach gnùis
Tha mu bhruaichibh a' tàmh.
Gu bheil togradh ann am inntinn
Bhith leibh mar a bha,
Ged tha fios agam 's cinnt
Ribh nach till mi gu bràth.
Anns an leabhar de bhàrdachd Ailean a' Ridge, As a' Bhràighe (University College of Cape Breton Press, 2004) a dheasaich Oighrig Rankin, tha e air innse gu robh Alasdair na dhuine aig an robh iomadh tàlant. B' e saor a bh' ann, ach bha e cuideachd na bhàrd agus na sheinneadair agus na fhìdhleir.
Thug e leis mòran den eòlas agus den fhiosrachadh a bha aig athair agus bhiodh e tric a' sgrìobhadh gu pàipearan ionadail leithid MacTalla agus an Casket. Chuir e cuideachd fiosrachadh gu Keith Tormod Dòmhnallach a chleachd e anns an dà leabhar The Gesto Collection (1895) agus The MacDonald Bards (1900).
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Foillseachaidhean Ghàidhlig / Gaelic publications
Tha na foillseachaidhean Ghàidhlig uile ri fhaighinn ann an cruth PDF air an làrach seo agus tha cuid ri fhaighinn mar leth-bhreac cruaidh a bharrachd. Ma tha thu ag iarraidh leth-bhreac cruaidh cuir fios gu 01738 458530 no pubs@snh.gov.uk agus thèid leth-bhreac a chur sa phost thugad an asgaidh ma tha thu air taobh a-staigh an RA.
Chithear foillseachaidhean Gàidhlig Dualchas Nàdair na h-Alba uile ann an catalog nam foillseachaidhean.
Artaigilean
Artaigilean Gàidhlig mu dheidhinn atharrachadh gnàth-sh́de, a' sàbhaladh cat-fiadhaich na h-Alba, a' toirt air ais b́obharan agus ṃran a bharrachd...
A' Ghàidhlig air aghaidh na t́re
Sreath de leabhraichean dà-chànanach a' moladh an dlùth-chàirdeas eadar a' Ghàidhlig agus ar t́rean.
Bileagan is eile
Thoir sùil air leabhraichean is bileagan eile a tha ri fhaighinn anns a' Ghàidhlig agus gu dà-chànanach.
Gu Nàdarrach Albannach
Tha na leabhraichean seo ag innse mu dheidhinn diofar ghnèithean a bhuineas do dh'Alba...cait-fhaidhaich, dealain-dè, ṛin agus ṃran a bharrachd!


text:
- TIOTAL
- HR 77A air an loidhne brisidh san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_311
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24778
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1886 fhuair Rèile na Gàidhealtachd ochd einseanan frithealaidh 4-4-0 a bha iad air òrdachadh bho 'Clyde Locomotive Co Ltd'. B' e 'Clyde Bogies' a bha air a' chas seo agus bha iad airson an cleachdadh air seirbheisean na prìomh loidhne.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 77A air an loidhne bhrisidh san Aghaidh Mhòr. Chaidh a crìochnachadh sa Chèitean 1886 agus b' e 77 an t-àireamh tùsail a bh' oirre agus an t-ainm 'Lovat'. Chaidh a h-ath-àireamhachadh 77A sa Mhàrt 1917 agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis ann an 1923


text:
An Tìr Glan
Tha Buddhachd na Tìre Glaine (Sìonais shimplichte: 净土宗; Sìonais thraidiseanta: 淨土宗; Pinyin: Jìngtǔzōng; Seapanais: 浄土仏教, Jōdo bukkyō; Coirèanais: 정토종, jeongtojong; Bhiet-Namais: Tịnh Độ Tông) am measg nan sgoiltean Bùdach as motha anns an t-saoghal, a chreideas gu sònraichte anns a' Bhuddha, Amitābha, a tha a' fuireach ann an Tìr Glan anns an taobh an iar. Mar sin, thèid an sgoil aithneachadh mar Buddhachd Amitābha cuideachd. Creididh luchd na sgoile, ma mheòraicheas iad gu dìleas air Amitābha, gun tig e aig àm am bàis agus gun toir iad dhan Tìr Ghlain iad, far an tèid an soillseachadh. Seinnidh cuid mantra sònraichte a' moladh Amitābha mar eileamaid dhen mheòrachadh aca.


text:
- TIOTAL
- Aithisg Bhliadhnail aig Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, 1928
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_039
- DEIT
- 1928
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1716
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Ann an 1928 bha maoineachas aig HIMS/ SMGE air ruighinn gu faisg air £68,000 gach bliadhna. Bha na tabhartasan agus na subsadaidhean, gu h-àraidh do na Dotairean Coitcheann, a' fàgail bun chùram slàinte fosgailte do gach neach a bha a' fuireach air a' Ghàidhealtachd.
Rinn Comataidh Cathcart 1936, a rinn sgrùdadh air obair Seirbheis na Slàinte an Alba air fad, mòr-aithris air obair agus euchdan adhartach na Seirbheis a tuath agus cho-dhùin iad: ""The Service (HIMS) revolutionised the whole standard of medicine in an area where, without assistance, comparable improvement would have been unobtainable, and set a pattern for similar services in other parts of the world .......""
Le tighinn Seirbheis Nàiseanta na Slàinte ann an 1948, ghlac an còrr den Rìoghachd Aonaichte suas leis a' Ghàidhealtachd sna h-Eileanan ann a bhith a' faighinn sochairean cùram-slàinte na stàite.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
- TIOTAL
- Ionad Carabhanaichean Inbhir Ùige
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0124
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32016
- KEYWORDS
- turasachd
ionadan carabhanaichean
Lochlannaich
Ionad Dualchas Inbhir Ùige
taighean-staile
Taigh-staile Baile Phulteney
cairtean-puist
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn ionad charabhanaichean Inbhir Ùige ann an Gallaibh. Cha bhithear a' cleachdadh an ionaid sin a-nis idir agus anns an latha an-diugh, tha taigh-òsta, bùth agus pàirc chàraichean air an làraich. Tha ionad charabhanaichean Ùige an cois a' phrìomh-rathaid eadar Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa a-nis.
Tha Inbhir Ùige, ann an Gallaibh, mu 15 mìle a deas air Ceann Dhùn Ghasbaith air costa an ear na h-Alba. Bha am baile na bhaile rianachd do Ghallaibh airson cha mhòr 500 bliadhna. Tha an t-ainm 'Inbhir Ùige' a' tighinn bhon fhacal Nirribheach airson bàgh agus b' iad na Lochlannaich a' chiad fheadhainn a chleachd beul Abhainn Ùige gus an longan-fada a chur air bhog.
An-diugh, tha Inbhir Ùige na mheasgachadh de shean agus ùr, leis a' caladh fhathast trang agus tha meadhan a' bhaile fhathast gu ìre coltach ri mar a bha e bho chionn bhliadhnachan. Tha na mìltean de luchd-turais a' tadhal air Ionad Dualchas Inbhir Ùige a h-uile bliadhna far a bheilear ag innse mu iasgach an sgadain anns a' bhaile, agus tha daoine dèigheil air a bhith a' dol gu Taigh-stàile Baile Phulteney cuideachd


text:
- TIOTAL
- 'Gordon Highlander' agus HR 103 air trèana aig Talla Kelvin, An t-Sultain 1959
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_622
- ÀITE
- Glaschu
- DEIT
- 7 An t-Sultain 1959
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28594
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Gordon Highlander' agus HR 103 air trèana aig Talla Kelvin, ann an sgìre Phartaig de Ghlaschu, san t-Sultain 1959.
Chaidh anlocomotaibh a thogail ann an 1920 leis an Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an Glaschu agus b' e seo fear de na locomotaihean mu dheireadh do luchd-siubhail a chaidh a dhealbhadh do Rèile Mòr Cheann a Tuath na h-Alba. B' e 'The Soldier' am far-ainm a bh' oirre seo agus chaidh a toirt à seirbheis ann an 1958. Chaidh a cleachdadh airson tursan rèile-smùid gu 1966 nuair a chaidh a cur a-steach do Thaigh-tasgaidh Còmhdhail Ghlaschu.
B' e a' chiad bhall de locomotaibhean 4-6-0 clas 'Big Goods' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 103. Chaidh a togail ann an 1894. An dèidh dhith a bhith air a' toirt a-mach à seirbheis ann an 1934 (an dèidh dhith a bhith air a h-ath-àireamhachadh 17916 an dèidh a' bhuidhneachaidh) chaidh a dèanamh suas às ùr gu a coltas agus a staid tùsail leis an LMS. Ann an 1950 thill Rèile Bhreatainn air ais gu òrdugh làn obrachaidh i agus chur i seachad ùine a' tarraing turais do dhaoine le ùidh anns an rèile. 'S i an aon locomotaibh aig HR a mhair agus faodar a faicinn ann an Taigh-tasgaidh a' Chòmhdhail ann an Glaschu.


text:
Mu mo dheidhinn
-
Is mise Eilidh. Tha mi ag ionnsachadh na Gàidhlige o chionn Lunasdal 2004. Tha mi nam sgrìobhadair.
- Tir Nam Blog
- An Liosta (Blog nam blogaichean)
- BBC Island Blogging (sa Bheurla is sa Ghàidhlig)
- Schottish Blogs (sa Bheurla)
- Am blog agam 's a Bheurla
- obh obh, cha robh mi ann, tha mi duilich.
- Tha mi Air Ais
- Dè nam b'urrainn dhut...
- Cù mòr ‘s cù beag
- Cànan nan Gaidheil
- So, sgrìobh mi leabhar...
- Ouch!
- An e cànan cudromach a th’ anns a’ Ghàidhlig?
- Bas mo mhàthar
- Mort


text:
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Chruthachadh an Rathad Iarainn na Gàidhealtachd (Beurla: Highland Railway Company) ann an 1865 nuair a thàinig buidheann de rathaidibh-iarruinn fa-leth còmhla. Mhair Rathad-iarainn na Gàidhealtachd na chompanaidh rathad-iaruinn neo-eisimileach sios ri 1923 nuair a chaidh e gu bhi na "constituent company" de'n "London Midland and Scottish Railway" (LMSR) aig Cruinneachadh nan Rathad-Iaruinn.
Fhosgladh a' chiad earran de Rathad-iarainn na Gaidhealtachd eadar Inbhir Nis agus Inbhir Narann ann an 1855. An 1857 ceangailear Inbhir Nis ri Lunainn, le rathad Obar Dheathain. Dh'fhosgladh slighe nas direach tro Farrais, thar mointich Dhabha agus thar Dhruim Uachdair ann an 1863. Bliadhna roimhe seo dh'fhosgladh an rathad-iarainn "Ross-shire" gu Inbhir Ghòrdain. Rugadh Port an t-Sroin ann an 1870 agus Inbhir Theòrsa ann an 1873.
Fosgladh nam Meur[deasaich | deasaich an tùs]
Leabraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- H.A. Vallance: History of the Railways of the Scottish Highlands - Highland Railway. House of Lochar, 1996. ISBN 1-899863-07-9.


text:
Am Pàipear Beag
Tha a' West Highland Free Press, no Pàipear Beag an Eilein Sgitheanaich/Am Pàipear Beag, mar as fheàrr a dh'aithnichear e anns a' Ghàidhlig, na phàipear-naidheachd ionadail ann an Gàidhealtachd na h-Alba. Chaidh a stèidheachadh ann an 1971 leis na Labaraich Brian MacUilleim, agus tha smachd làidir aige air fhathast. Thèid a fhoillseachadh gach Diardaoin anns an Àth Leathann anns an Eilean Sgitheanach.
'S e sluagh-ghairm a' phàipeir sluagh-ghairm Caidreamh Fearann na Gàidhealtachd on naoidheamh linn deug, 'An Tìr, an Cànan 's na Daoine'. Tha seo a' nochdadh prìomhachasan a' phàipeir, nam measg leasachadh na Gàidhlig agus ath-chruthachadh laghan fearainn.
Tha am pàipear taiceil do dh'iomairt nan tuathanasan-gaoithe air Ghàidhealtachd ach bha e caran leam-leat mu deidhinn an iomairt aig SKAT gus cur às do chìsean Drochaid an Eilein Sgitheanaich. Tha e a' taobhachadh ris a' Phàrtaidh Làbarach, rud nach eil dh'fhaoite na ìoghnadh leis mar as ann le ball den Phàrtaidh a chaidh a stèidheachadh, agus 's e seo a choisinn dha am far-ainm sgaiteach West Highland Free Pravda.
Tha pàipearan-naidheachd nàiseanta corra uair a' togail air sgeulachdan a nochdas an toiseach anns a' Phàipear Bheag, leithid mar nach robh e comasach do dh'Austin Boyle ainm na h-ighne aige a chlàradh ann an Gàidhlig.
Tha am Pàipear Beag cuideachd ag aithris ann an doimhneachd air camanachd.


text:
- TIOTAL
- Taisbeanadh Carragh-cuimhne Cogaidh Ullapuil is Sgìre Ullapuil
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0214
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1925
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40111
- KEYWORDS
- ìomhaighean
carraighean-cuimhne
Chaidh Carragh-cuimhne Cogaidh Ullapuil is Sgìre Ullapuil a thaisbeanadh Dimàirt 18mh dhen Lùnastal 1925 aig 2.00f. Chaidh an carragh-cuimhne a thaisbeanadh leis a' Chòirneal A F MackCoinnich CMG, CVO an dèidh facal no dhà bhon Lt. Colonel J W Fraser CMG, OBE. B' e òrdugh na seirbheis Salm 90, ùrnaigh Ghàidhlig, cuibhreann às na Sgrioptairean, an taisbeanadh, leughadh Ròla an Urraim, ùrnaigh coisrigidh, Salm 46 sa Ghàidhlig, tuireadh agus blàth-fhleasgan gan cur sìos, laoidh 66 agus a' crìochnachadh leis an laoidh nàiseanta
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Bha dùil againn bùth nam peataichean ùr fhaicinn an seo. ‘S e taigh-biadh a bh’ ann ‘s bha e a’ dol ris an canar ‘The Longhouse’. Bha biadh math-fhèin ri fhaighinn ach dhùin e gu h-obann ‘s chuir sin iongnadh oirnn. Co-dhiù a rèir coltais bhiodh bùth nam peataichean a’ gluasad an seo bho taobh eile an A96 ach chuir an t-òrdachadh ùr den t-sanas amharas orm gum biodh rudeigin air choreigin gu tur diofraichte a’ gluasad a-steach. Dè fon ghrian a chì sinn a dh’ aithghearr?
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Beinn Nibheis
Co-chomharran: 56°47′49″N 5°00′13″E / 56.79685°N --5.003508°E
Is i Beinn Nibheis a' bheinn as àirde ann an Alba, aig 1344m (4409tr), agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i suidhichte ann am Monadh Dhruim Uachdair os cionn Glinn Nibheis, faisg air a' Ghearasdan ann an Loch Abar.
Chan eil ciall an ainm soilleir. Tha caochladh fhacal-fhreumhan air moladh, mar nèamh agus nimheil.
Tha a' bheinn ainmeil airson na sìde chunnartach chaochlaideach air a' mhullach aice. Air sgàth seo agus a liuthad streapadair gach bliadhna -- mòran dhiubh gun an eòlas riatanach air beanntan -- bithidh tubaistean mharbhtach a' tachairt gu tric.
Tha slighe don mhullach a' tòiseachadh aig Ionad Nibheis (an ionad-tadhail anns a' ghleann). Chaidh an slighe a thogail ann an 1883 air a' phrìs ₤800, gus pònaidhean a leigeil don reul-lann a bh' air a' mhullach aig an àm.
Tha lochan, Lochan an t-Suidhe, leth-shlighe shuas a' bheinn.
Rèis na Beinne[deasaich | deasaich an tùs]
Thatar am beachd gum b' e a' chiad duine a ruith suas a' bheinn gruagaire ionadail, William Swan, ann an 1895. Ruith e bhon t-seann oifis a' phuist anns a' Ghearasdan ann an 2u41m. Bha a' chiad rèis farpaiseach ann an 1899, le 10 co-fharpaisich a' gabhail pàirt. B' e am fear-buannachaidh, an geamair Uisdean Ceanadach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2015-10-22: Cuairt 3D air Beinn Nibheis (aithris bhideo)


text:
- TIOTAL
- Taigh-croite le tughadh is bàthach
- EXTERNAL ID
- HCD00695
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12405
- KEYWORDS
- tughadh
bothan
bàthach
Chan eil fios càite bheil an taigh-tughaidh is na togalaichean seo, ach tha iad ann an deagh staid. 'S e Donnchadh Mac a' Phearsain, a bha ann an Caol Loch Aillse, a thog an dealbh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Leac uaighe, Caibeal an Naoimh Maol Rubha, Àrasaig
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_1092
- ÀITE
- Àrasaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10968
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd-camara
togail dhealbhan
A' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan
eachdraidh shòisealta
leacan
leacan uaighe
clachan-uaighe
eaglaisean
caibealan
uaighean
cladh
cladhan
naoimh
Eaglais Cheilteach
'S ann on t-16mh linn no 's dòcha nas tràithe, a tha seann eaglais agus cladh a' pharraist ann an Àrasaig, air a bheil cuideachd an t-ainm Caibeal an Naoimh Maol Rubha, no seann eaglais Chill Mhaol Rubha no Chille Mhoire. Tha an caibeal na sheasamh an taobh a tuath air Eaglais Chaitligich an Naoimh Màiri, a thàinig gu buil ann an 1849. Chaidh an leac uaighe shnaidhte seo ann an làraich a' chaibeil a thogail mar dhealbh le M.E.M. Donaldson sa chiad leth den 20mh linn.
Rugadh an tè a thog an dealbh, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. 'S e fear de na sgìrean a b' fheàrr leatha Rubha Àird nam Murchan agus b' ann an sin, ann an Sanna, a rinn i dachaigh ann an 1927.
Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchas agus eachdraidh shòisealta na Gàidhealtachd a tuath is an iar. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' a dhà de na leabhraichean as ainmeile aice agus 's e na dealbhan-camara aice fhèin a tha san dà leabhar. Bhàsaich i ann an taigh-altraim ann an Dun Èideann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Clach Choinnich Odhair (A' Chananaich)
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_BRAHANSEER03
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22330
- KEYWORDS
- fiosaichean
fàidhean
'S e duine on 17mh linn a bha ainmeil air a' Ghàidhealtachd a bh' ann an Coinneach Odhar, Coinneach MacCoinnich. 'S e fiosaiche a bh' ann a dh'innseadh dè thachradh san àm ri teachd le bhith a' cleachdadh clach le toll sa mheadhan. 'S iomadh tè de na fàisneachdan aige a thàinig gu buil.
Tha a' chlach-chuimhne seo faisg air an taigh-sholais air Rubha na Cananaich san Eilean Dubh. Tha i a' cur cuimhne air sgeulachd Fiosaiche Bhrathainn a chaidh a losgadh gu bàs, tha e air aithris, ann am baraille teàrr san ionad seo ann an 1660 le òrdugh o Bhan-iarla Shìphoirt. Tha e coltach nach do chòrd e idir rithe nuair a dh'innis Coinneach Odhar rithe mar nach biodh an duine aice dìleas dhi


text:
- TIOTAL
- An t-Ath Leathann agus Beinn na Caillich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0069
- ÀITE
- An t-Àth Leathann
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- DEIT
- 1971
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31957
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bailtean beaga
taighean-òsta
cidheachan
Cogaidhean Napoleon
Seo cairt-phuist o 1971 agus chithear ann an t-Ath Leathann agus Beinn na Caillich san Eilean Sgitheanach.
'S e an togalach geal sa mheadhan Taigh-òsta an Ath Leathainn. Tha an t-Ath Leathann aig ceann Bàgh an Ath Leathainn. Tha e air an rathad mhòr tron Eilean Sgitheanach gu ruige Port Rìgh. Chaidh an clachan a leudachadh às-dèidh Cogaidhean Napoleon gus an gabhadh seann shaighdearan a' chogaidh an suidheachadh ann. Chaidh an cidhe a thogail am meadhan an 19mh linn airson nam bàtaichean-smùide agus do bhàtaichean iasgaich na sgìre cuideachd


text:
Richard Wagner
B' e neach-ciùil Gearmailteach a bha ann an Richard Wagner (Leipzig, 22 an Cèitean 1813 - Venezia, 13 an Gearran 1883).
Beatha Wagner[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Leipzig anns a' Ghearmailt sa bhliadhna 1813. Chaochail athair, Carl Friedrich Wagner (1770–1813), nuair a bha e sia mìos a dh'aois. Phòs a mhàthair, Johanna Rosine Pätz (1778–1848), a-rithist san 28 an Lùnasdal 1814. B' e cleasaiche agus bàrd a bha ann an Ludwig Geyer (1778–1821), leas-athair Wagner, a chaochail nuair a bha Wagner ochd bliadhna a dh'àois. Canar gun robh trioblaid le fèin-aithne aig Wagner fad a bheatha air sgàth "an dà athair aige".[1] Ghluais an teaghlach gu Dresden ann an 1814. Eadar 1821 agus 1827, an dèidh bàs an leas-athair, bha Wagner a' fuireach ann an Eisleben aig càirdean an teaghlaich.
Nuair a bha Wagner 16 bliadhna a dh'aois, chunnaic e an opra Fidelio (a chaidh a sgrìobhadh le Ludwig van Beethoven) ann an Leipzig. Bhon àm sin bha e soilleir do Wagner gum biodh e na cheòladair. Thòisich e pìosan ciùil a sgrìobhadh agus bho 1831 a-mach chaidh e don Oilthigh Leipzig. Anns a' bhliadhna 1833 chruthaich e a chiad opra: Die Feen ("Na Taibhsean").
San 24 an Sàmhainn 1836 phòs e Wilhelmine "Minna" Planer (5 an t-Sultain 1809 - 25 am Faoilleach 1866) ann an Königsberg. B' e cleasaiche a bha innte. Eadar 1837 agus 1839 bha Wagner ag obair ann an Riga. An uair sin dh'fhalbh e air bàta gu Lunnainn. Air an t-siubhail seo a bha gu math stoirmeil, nochd am bun-bheachd mun "Der fliegende Holländer". Bho 1840 gu 1841 bha e a' fuireach ann am Paris agus an dèidh sin fhuair e obair ann an Dresden mar Kapellmeister aig an Semperoper. Air sgàth trioblaidean poileataigeach b' fheudar do Wagner a' Ghearmailt fhagail agus chaidh e do Zürich (1849–1858) agus àitichean eadar-dhealaichte, gus an do dh'imrich e air ais don Ghearmailt ann an 1872. Chaidh an Richard-Wagner-Festspielhaus a thogail ann am Bayreuth a rèir phlànaichean Wagner.
Chaochail Wagner ann an Venice 13 an Gearran 1883.
Taghadh dhen Cheòl aige[deasaich | deasaich an tùs]
- Die Feen (1833-34, prìomh-thaisbeanadh 1888)
- Das Liebesverbot oder Die Novize von Palermo (1834-36, prìomh-thaisbeanadh 1836)
- Rienzi, der Letzte der Tribunen (1837-40, prìomh-thaisbeanadh 1842)
- Der fliegende Holländer (1840-41, prìomh-thaisbeanadh 1843)
- Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg (1842-45, prìomh-thaisbeanadh 1845)
- Lohengrin (1845-48, prìomh-thaisbeanadh 1850)
- Der Ring des Nibelungen (prìomh-thaisbeanadh 1876), a tha a# gabhail a-steach ceithir pàirtean:
- An oidhche tòiseachaidh: Das Rheingold (1851-54, prìomh-thaisbeanadh 1869)
- A' chiad latha: Die Walküre (1851-56, prìomh-thaisbeanadh 1870)
- An dàrna latha: Siegfried (1851-71, prìomh-thaisbeanadh 1876)
- An treasa latha: Götterdämmerung (1848-1874, prìomh-thaisbeanadh 1876)
- Tristan und Isolde (1856-59, prìomh-thaisbeanadh 1865)
- Die Meistersinger von Nürnberg (1845-67, prìomh-thaisbeanadh 1868)
- Parsifal (1865-82, prìomh-thaisbeanadh 1882)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Martin Gregor-Dellin: Wagner Chronik - Daten zu Leben und Werk, Reihe Hanser 97, Carl Hanser Verlag, 1972, duilleag 9 agus 10
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Richard Wagner Opera
- Wagner Operas, le dealbhan, bhideo agus faidhlichean MIDI
- The Wagner Library. Eadar-theangachaidhean gu Beurla dhe chuid sgrìobhaide a rinn Wagner
- Richard Wagner aig proiseact Gutenberg
- The Richard Wagner Postcard-Gallery, Taisbeanadh dhe sheann chàirtean-phuist


text:
- TIOTAL
- Barantas Shaighdearan-coise Bhreatainn airson Lt Shomhairle MhicDhòmhnaill (cùl)
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_A_I_18A
- DEIT
- 1783
- LINN
- 1780an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5550
- KEYWORDS
- USA
eilthireachd
eilthirich
saighdearan
gabhail san Arm
barantasan
Cogadh Saorsa Ameireagaidh
Tha na notaichean peansail seo air cùl barantais leis an deit 25 Ògmhios 1783 a' toirt dreuchd Lieftenant ann an Saighdearan-coise Legion Bhreatainn fon Liefteanant Còirnealair Ceannard Bannastre Tarleton, do Shomhairle MacDhòmhnaill. Chaidh am barantas a shoidhnigeadh aig a' Phrìomh-ionad, New York le Sir Guy Carleton, Àrd-cheannard Feachdan An Rìgh ann an colonaidhean a' chosta shear bho Alba Nuadh gu Florida an Iar.
Rinn Caiptean Somhairle Dòmhnallach eilthireachd a Charolina a Tuath bhon Eilean Sgitheanach agus thuinich e ann an Siorrachd Anson. Thug e seirbheis mar Dhìlseach ann an Cogadh Saorsa Ameireaga agus an dèidh sin thuinich e ann an Shelburne, Alba Nuadh. Thill e dhan Eilean Sgitheanach c1792 far an robh e a' còmhnaidh gus an robh e còrr is 90. Dh'fhàg e banntrach òg a bha fhathast a' còmhnaidh aig Feaul, Cille Mhoire ann an 1886, 's i air aois 100 bliadhna a ruigheachd.
Tha an sgrìobhainn mar phàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag
Bha an Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag ann an Eabhraig Nuadh air A' Mhàrt 25, 1911, 'na sgiorradh-tionngain as motha 'san eachdraidh am baile mhòir Eabhraige Nuaidh, a' toirt gu buil am bàs de 146 obraichean-culaidhe a bhàsaich 'san teine no a leum ri am bàsan. Lean an teine ri reachdaireachd gum feumaidh inbhean an teàrmainn leasaichte agus chuidich e a bhrosnachadh an cinntinn an International Ladies' Garment Workers' Union, gun do chog airson inbhean na h-oibre nas fhèarr airson obraichean nan taighean-ceàirde na tràillealachd sa' ghnìomhachas sin.
An Teine[deasaich | deasaich an tùs]
Bha na trì làir aig a' bhàrr an Togalach Asch, nan deich làir, air ghabhail leis a' Chomann Triangle Shirtwaist Company, sealbhaichte le Max Blanck agus Isaac Harris, a' suidhe anns a' Bhaile-mhòr Eabhraig Nuadh aig an eadar-geàrradh de Greene Street agus de Washington Place, dìreach an Ear an Washington Square.
Thug an comann obair ri 500 obraiche, mar as trice ban-inimrichean òga às an Eadailt is às an Ear na Roinne-Eòrpa, roinn dhiubh cho òg ri dà bliadhna dheug a dh'aois, a dh'obraich ceithir uair deug fad 60 ri 72 uair na t-seachdain, fuaigheal buill-aodaich airson $1.50 'san t-seachdain.
Bha an Comann Triangle Shirtwaist a-cheana air a fhàs ainmeil a-mach an gnìomhachais-culaidhe 'san 1911: dh'fhàs an obadh-obrach mòr le obraichean-culaidhe, àitheanta ris an Èirigh nan 20,000, le fàgail deònach aig a' Chomann Triantain.
Ged rinn an International Ladies' Garment Workers' Union rèite air aontachadh co-chonnsachadh riochdaireach a' dìon a' mhòrchuid nan obraichean seo an dèidh obadh-obrach de ceithir mìos, dhiùlt Triangle Shirtwaist a chur làmh ris an aontachadh.
Bha coltach an ama na cuir an taighe-tionnsgain. Bha taisgte obair-aodaich lasanta feadh gach àite an taighe-tionnsgain, bha mìrean an aodaich sgaoilte thairis nan làr, chroch cumaidhean 's dealbhaidhean air pàipear eadar-fhighe thairis nam bòrd, bha cumanta gabhail ceò, bha soilleireachd ullaichte le soillseachadh na tollainne, agus cha robh ann tùchairean-teine.
Air an fheasgair dhen Mhàirt 25, 1911, thòisich teine air an làr ochdamh. Thòisich a bharrachd lasadair no toitean an teine. O cheann an uair sin, chan eil fhios aig neach co-dhiù bha e sgiorradail no a dheòin. Thug obraiche às an làr ochdamh rabhadh ris na h-obraichean air an làr deicheamh agus b' urrainn do na h-obraichean air na làir sin a theicheadh. Ge-tà, oir dragh leis an cian-chonaltradh, cha d'ràinig an rabhadh air an teine an làr naoidheamh an ceann ùine.
Air an làir naoidheamh, bha a-mhàin dà dorsan a treòrachadh a-mach. Bha aon buidheann nan staidhrean a' lìonadh le smùid agus teine a-cheana nuair chunnaic na h-obraichean gun robh an togalach a' losgadh. Bha glaste an doras eile air a bhith, a-rèir coltais a stadadh obraichean à glacadh no gabhail beàrnan agus a chumail eagraichean-aontachaidh a-mach.
A-mach, a dh'aithghearr thuit an teàrnadair-o-theine, rud lamaranta, air acair gu dona, às an teas agus fodhan truime nan daoine a' feuchainn a theicheadh. Stad na dà àrdaichearan ag obrachadh cuideachd, a' gearradh an teicheadh sin.
A' tuigsinn nach robh ann slighe eile a theicheadh às an teine, bhris roinn nam ban na h-uinneagan agus leum iad dhan làr naoi làr fodha. Dh'fhosgail mnathan eile na dorsan nan àrdaichear agus leum iad sìos na cruinn a thighinn gu stad air a' mhullach an àrdaicheir. Mhair beagan beò na tuiteaman seo. Rinn na cuirp air thuiteam agus na h-ìobairtich a' tuiteam duilgheadas airson na luchd-smàlaidh a ruigheachd an togalach.
Dh'fhuirich an còrr gus an cheannsaich an teine iad. Ràinig na luchd-smàlaidh gu luath ach cha b' urrainn dhaibh an teine a stadadh, oir cha robh ann àraidhean ri fhaighinn gun ruigidh thairis an làir siathamh. Bhàsaich 146 daoine. [1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Cornell University Library: Triangle Factory Fire”. Air a thogail 12mh dhen Mhàrt 2007.


text:
- TIOTAL
- Carragh-chuimhne Ghleann Fhionghain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0995
- ÀITE
- Gleann Fhionghain
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32916
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
Teàrlach Eideard Stiùbhart
Seumasaich
Alasdair Dòmhnallach fear Ghleann Athaladail
Iain Greenshields
Loch Iall
Camshronaich
Urras Nàiseanta na h-Alba
Anns a' chairt-phuist seo, chithear carragh-chuimhne Ghleann Fhionghain a tha aig Loch Seile ann an sgìre Loch Abar. Chaidh an tùr cruinn barrabhallach seo, anns a bheil 18 meatairean de dh'àirde, a chur an-àirde ann an 1815 le Alasdair MacDhòmhnaill fear Ghleann Athaladail gus toiseach ar-a-mach nan Seumasach seachdad bliadhna roimhe sin a chomharrachadh, agus mar ùmhlachd don luchd-cinnidh a ghabh pàirt agus a chaill am beatha air sgàth adhbhar a' Phrionnsa. Ann an 1834 chaidh ìomhaigh den Phrionnsa leis a' chlachair Iain Greenshields a chur suas le Aonghas MacDhòmhnaill, fear Ghleann Athaladail. Anns an ìomhaigh, tha am prionnsa a' coimhead don ear oir is ann às an taobh sin a thàinig Loch Iall agus na Camshronaich gus taic a thoirt don phrionnsa. Ghabh Urras Nàiseanta na h-Alba thairis uallach air a' charragh-cuimhne ann an 1938


text:
Gual
Is e gual mèinnear cruaidh dubh air a chleachdadh mar chonnadh. Tha gualan pàirt mhòr dhe, ach bithidh tearr, ola agus fiu 's aillnean haidhdreo-ghualachd glaiste ann.
Lorgar gual an breithean fo bharr na talmhainn. Ann an Alba (agus gu dearbh anns a' choir de Breatainn), is glè bheag de na breathan-ghuail a tha nas motha na 900mm 'san tiughad
Seòrsaichean Ghuail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh seòrsa gual sònraichte le ainm fa leth, mar eisimpleir, anthracite, gual còcaidh, gual-stoithe 7c. Tha na ainmean seo stèidhichte gu ìre mhòr air na gnìomhan a bha gach seòrsa gual bu fhreagarrach ris, ach tha na feartan de gach gual a' crochadh air a choimheasg cheimidh.
Is ann an anthracite gual cruaidh a tha mu 95% gualachd, 2-3% haidhdreo-ghualan agus mu 2% uisge. Losgaidh e gu theth le làs ìosail agus as aonais smùid. An lùib na feartan seo b'e anthracite connadh a' roghainn leis a' Chabhlach Rìoghail re an 19mh agus tràth 'san 20mh Linn (mus tàinig ola a bhi na chonnadh àbhaisteach do goillearan luinge). Bha pailteas de anthracite ann an ceann-a-deas a' Chuimrigh agus aobharaiche am fèille air an son buaidh mhòr don eaconamaidh Cuimreach re an 19mh Linn.
Is ann an gual-còcaidh gual meadhanach làidir le mu 35% de haidhdro-ghualachd na broinne. Dèanar còc as le cuir urchair dheth a-steach air amhainn sònraichte far an tèid a teasachadh as aonais adhair. An lùib an teas, leaghaidh na tearran anns a' bhroinne, thèid iad a sileadh as agus tharrainnear iad dheth bho bun na h-amhainne. Fuasglaidh na haidhdro-ghualanachd as aotrom nan àile neo gas agus tarrainear iadsan dheth a bhith losgta mar truaill neo a bhi cleachdta nan connaidh. Is e còc an stugh a tha air fhàgail as dèidh seo, aotrom le bàrr fhosgailte cha mhòr nach e gualan a-mhàin a tha ann. Losgaidh e gun smùid idir, le làs ìosail agus cleachdar e an furnaisean-iarrainn: an dà chuid furnaisean-ioslachaidh agus furnaisean-ath-leaghaidh.
B' e gual-stoithe na h-ainm air caochladh gualaibh, sònraichte leis an fhèille a lorg iad sios ri na 1960an (agus eadhon na 1970an)le rathaidean-iarainn agus muilnean a bha na ruith air cumhachd-stoithe, togta anns na goillearan de na h-innlean aca fhèin. Bha an cumhachd seo a' crochadh air a' choisir-dhubh, na daoine a bheathaich teintean nan goillear le sliosaidean.
B' fheudar don ghuail a bhi làidir gu leòr nach rachadh a phronnadh ann am bocsa teine (suas ri 1.2m san leathad agus 3m san fhad air inneal rathad-iarainn) ach b' fheudar dha a bhi so-bhriste ri cnap mu mheud doirn- mus am biodh farsainnead mòr gu leòr air gach pìos gual gun losgadh e luath gu leòr - oir is e luaths an losgaidh a riaghladh cumhachd an inneil.
Tùs ghuail[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich gual mar seòrsa mòine.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha eòlas air gual ann an Roinn Eòrpa cho tràth ris an 14mh Linn, ach cha deach a cleachdadh an còcaireachd neo teasachadh taighean mun do dh'fhàs simileirean chumanta. Tha, an co-mheas leis a' smùid a dh'èireas bho fiodh neo mòine agus e na losgadh, smùid ghuail gu math searbh air na sùilean agus tha fàileadh làidir leis.
Is dòcha gun do thòisich meinneireachd gual ann an Alba rè an 17mh Linn. Gun teagamh chaidh a' chiad leasachadh mòr air raon gual an Lodainn tràth anns an 18mh cheud. Is coltach gun chuireadh teicneòlais mèinnearachd bho Northumbria an gnìomh aig an àm. Gun teagamh lean a' chiad rathad nan gad samhail cho-aimsireil de rathadan nan gad ri bruathaich an Tyne.


text:
- TIOTAL
- Loch Usaidh agus a' Chreag Dhubh, Taigh an Fhuamhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_8131048_P006
- ÀITE
- Loch Usaidh; Bealach na Creige Duibhe
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38329
- KEYWORDS
- slugain
bealach
abhainn
lochan
Coinneach Odhar
fiosaichean
an dà shealladh
A rèir aithris 's ann ann an Loch Usaidh, faisg air Inbhir Pheofharain, a bha Coinneach MacCoinnich, no Coinneach Odhar a' fuireach. A rèir choltais nuair a chaidh a ghlacadh airson buidseachd, shad e a' chlach dhan loch far an tèid a lorg latha dhe na lathaichean am broinn èisg
Chaidh Slugan na Creige Duibhe a chruthachadh leis an Abhainn Ghlais, 's i a' ruith bho Loch Glas gu Caolas Chrombaidh. Tha dà dhrochaid a' dol thairis air an t-slugan a tha 70 troigh a leud, agus tha e faisg air beul na h-aibhne ann am Baile Eòghainn.
Chaidh an dealbh seo a tharraing bhon leabhar 'Picturesque Ross-shire, Strathpeffer and Dingwall' a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Pheofharain timcheall air 1900


text:
- TIOTAL
- Dualchainnt Muinntir an Iasgaich ann an Cromba
- EXTERNAL ID
- AB_CROMARTY_DIALECT_BOOKLET
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 621
- KEYWORDS
- Cromarty booklet
cànan sgìreil
cànainean Albannach
briathrachas
faclairean
leabhranan
muinntir an iasgaich
'S e faclair làn fhacail is abairtean a chaidh an cleachdadh sna làithean a dh'fhalbh, gu h-àraid le muinntir an iasgaich ann an Cromba san Eilean Dubh, a tha san leabhran air Dualchainnt Muinntir an Iasgaich ann an Cromba. 'S e toradh de rannsachadh a tha seo air an do thòisich sgioba 'Am Baile' na Comhairle ann an 2007, nuair a sgaoil iad iarrtas poblach a' feuchainn ri muinntir an àite a lorg aig an robh blasad den dualchainnt sgìreil ainneamh seo. 'S e bha fainear dhaibh gun glèidheadh iad an dualchainnt phrìseil Albannach seo le bhith a' dèanamh chlàran-fuama agus a' sgaoileadh fios tro làrach-lìn 'Am Baile'.
Chuir grunnan de mhuinntir Chrombaigh, feadhainn aig an taigh is feadhainn thall thairis, fios don sgioba. Bha na bràithrean Bobby is Gòrdan Hogg gu h-àraid cuideachail agus 's e toiseach tòiseachaidh air leth math a bh' ann nuair a chaidh clàradh a dhèanamh de chòmhradh eatorra. Chuidich bean Bobby, Helen, nach maireann, agus cuideachd Mgr Clem Watson, le stuth prìseil airson an leabhrain, chan ann a-mhàin an dualchainnt ach cuideachd le eachdraidh luchd an iasgaich sa bhaile.
A-bharrachd air facail sgrìobhte o dhualchainnt Chrombaigh, anns an leabhran tarraingeach seo de 40 duilleagan tha cuid ìomhaighean eachdraidheil agus dealbhan-camara de làithean a dh'fhalbh ann an Cromba, a ghabhas fhaicinn air làrach-lìn 'Am Baile'. Tha fios cuideachd san leabhran air gnathasan cainnt mun aimsir, on bhìoball, sgeulachdan is gnathasan sgìreil agus boillsgeagan eile air dualchainnt iasgairean Chrombaigh.


text:
Bochdainn connaidh fon phrosbaig
- 25 An Gearran 2013
Thèid beachdachadh air bochdainn connaidh anns na h-Eileanan an Iar aig co-labhairt ann an Steòrnabhagh an t-seachdain seo.
A rèir Riaghaltas na h-Alba, tha taigh ann an bochdainn connaidh ma 's e is gu bheil na daoine a tha a' fuireach ann a' cosg còrr is 10% den teachd a-steach aca air connadh gus an taigh a chumail blath.
'S e na h-Eileanan an Iar an t-àite as miosa ann am Breatainn a thaobh bochdainn connaidh agus còrr air an dàrna cuid de thaighean a' fulang.
'S e a' bhuidheann TEAS a chuir a' cho-labhairt air dòigh is iad a' coimhead ri dè ghabhas dèanamh son an suidheachadh a leasachadh.
"Tha tòrr seann taighean anns na h-Eileanan, taighean mòra le trì no ceithir seòmraichean cadail is tha iad uile 'detached' cuideachd", thuirt oifigear bochdainn connaidh TEAS, Ciorstaidh NicIllinnein.
"Feumaidh iad barrachd teas - tha sin ann - is cuideachd tha an aimsir againn 's dòcha nas miosa na àiteachan eile ann an Alba.
"Feumaidh sinn coimhead ri rudan mar sin airson feuchainn ris na taighean againn a dhèanamh nas fheàrr", thuirt i.
Bidh a' cho-labhart ann Diardaoin ann an taigh-òsda a' Chaladh ann an Steòrnabhagh.


text:
Bidh Sainsbury’s a tighinn gu Inbhir Narann
Bha an taigh-cùirte loma-làn agus cha robh a h-uile duine faighinn a-steach agus rinn feadhainn casaid dha na h-ùghdarrasan ach chum iad a’ dol leis a’ choinneimh a dh’aindeoin sin. Saoilidh mi gur robh bharrachd air ceud dhaoine san rum sin agus cha robh mòran dhiubh an aghaidh Sainsbury’s. Nuair a thug Sainsbury’s seachad oraid thug an sluagh bualadh-bhas gu mòr, mòr dhaibh agus nuair a bha an fheadhainn eile a’ bruidhinn bha iad a’ magadh orra.
Aig a cheann thall bhòt na comhairlich 12-2 gus cead a thoirt gu Sainsbury’s. Abair thusa gur robh fuaim bualaidh-bhas ri cluinntinn shìos aig a’ chala. Latha eachdraidheil do Inbhir Narann. Chan fhaca mi a leithid coinneimh a riamh roimhe ann an Inbhir Narann. Chan eil againn ann an Inbhir Narann ach Somerfields agus Co-op beag agus chan eil mòran daoine toilichte leotha idir agus tha dùil againn uile gum bi Sainsbury’s againn ann an ùine nach bidh fada. ’S ann mar sin a bha e an-diugh.
Saoil an cuir iad soidhnichean dà-chànanach an àirde?


text:
- TIOTAL
- Agallamh le diofar dhaoine an Ceann Loch Lìobhain mu 'Whisky Galore'
- EXTERNAL ID
- WD_HF09_TRACK02_WHISKYGALORE
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- various
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3269
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cùmhnadh
cuibhreannan
rationing
long-bhàthadh
Whisky Galore
tombac
claistinneach
Tha diofar dhaoine an Ceann Loch Lìobhain a' cuimhneachadh air 'Whisky Galore'.
Donnchadh MacAonghais: Ach tha cuimhn' agam gu robh 1941 gu math trom air na daoine, mar gum biodh.
Iris Barclay: 'S e bha.
Donnchadh MacAonghais: 'S e an tombac a bu mhios air na h-eileanan. Na bodaich, bu toil leothasan an tombaca, eil fhios agaibh, a' smocadh. Agus nuair nach robh tombac aca, mo chreach, bha e sgrathail, dìreach. Mar sin an 1941, Whisky galore, thàinig am Politician, soitheach mòr Harrison a thàinig air na creagan agus 's e gibht bho Dhia a bh' ann. Fhuair iad a h-uile pic St. Bruno, fhuair iad a h-uile seòrsa air bòrd an siud: saogaireatan, uisge beatha -
Fay Anderson: Tha botal agam fhathast an siud san taigh.
Donnchadh MacAonghais: - agus a h-uile seòrsa biadh a bha fo chuibhreann, siùcar, tea, na dh'iarradh iad.
Iris Barclay: An do smoc thusa na saogaireatan dhen ainm Pashas a thàinig às an Èipheit?
Donnchadh MacAonghais: Gabh mo leisgeul?
Iris Barclay: Bha saogaireatan ann dhen ainm Pashas.
[Grùnn dhaoine] Pashas. Tha sin ceart.
Donnchadh MacAonghais: O seadh, seadh, ach 's ann às an Turc a bha iad. Bha iad -
Iris Barclay: An robh iad Turcach? Dùil agamsa gu robh iad Èipheiteach.
Donnchadh MacAonghais: O, bha iad grot.
Iris Barclay: Cha do smoc mis' iad aig an aois òg a bha mi, ach smoc m' athair.
Donnchadh MacAonghais: Seadh, ach tha cuimhn' agam Didòmhnaich, a h-uile bodach aig an eaglais, eil fhios agad, nuair a thàinig iad a-mach agus na pìoban aca. O dh'fhaodadh tu fàileadh an St Bruno fhaireachdainn sa h-uile h-àite. Tha an seanchas a' leantainn fhathast. Agus an deoch. [Gàireachdainn] Agus an t-uisge beatha a' dol 's a' dol, agus tha e fhathast a' dol. Tha an seanchas fhathast a' leantainn.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Cheann Loch Lìobhann.


text:
Sealtainn
'S e eileanan eadar ceann a tuath na h-Alba agus Nirribhidh a tha ann an Sealtainn. 'S e Liùrabhaig prìomh-bhaile Shealtainn agus 's e Comhairle Shealtainn a tha a dèiligeadh rithe. 'S e na h-eileanan as cudromaiche a tha anns a' mhòr-thìr, Yell, Unst, Fair Isle agus Fetlar.
'S e sgìre Phàrlamaid na h-Alba a tha ann an Sealtainn fhèin ach 's e pàirt de dh'Arcaibh agus Sealtainn a tha airson Westminster.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha borgan ann am Mousa agus ann an Clickimin faisg air Liùrabhaig.
Cha robh Sealtainn ann an Alba roimhe 1471, agus cha robh a' Ghàidhlig ann, ged a bha na Cruithnich an siud. 'S e fear de na siorrachdan traidiseanta na h-Alba.


text:
6 an Giblean
'S e 6 an Giblean an 96mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (97mh ann am bliadhna-leum). Tha 269 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1320 - Tiomnadh Bhruis.
- 1624 - Clèir-shònrachadh Emilio Bonaventura Altieri, Pàpa Clemens X bho 1670 gu 1676.
- 1652 - Chaidh Kaapstad a stèidheachadh.
- 1945 - Thugadh ionnsaigh air Gera agus chaidh 514 duine a mharbhadh ann am bomadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1949 - Janet Ågren, ann an Landskrona. Actair às an t-Suain.
- 1963 - Rafael Correa, ann an Guayaquil. Fear-poileataigs à Eacuador.


text:
Tha làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba ga rianachd le Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba (SPCB). Tha an duilleag seo a' cur an cèill dhuibh mu na cumhaichean air am faod sibh làrach-lìn. Leughaibh na cumhaichean-cleachdaidh seo mas e ur toil e mus tòisich sibh a’ cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba. Le bhith a' cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, tha sibh a' leigeil fios gu bheil sibh a' gabhail ris na cumhaichean-cleachdaidh seo agus gu bheil sibh ag aontachadh cumail riutha.
Cothrom
Faodaidh sibh cothrom fhaighinn air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba agus a cleachdadh air adhbhar laghail sam bith. Tha sibh ag aontachadh gun an làrach-lìn a chleachdadh air a leithid de dhòigh a bhriseas a-steach air, a bhuineas ri no a chumas srian ri cleachdadh na làraich-lìn le luchd-cleachdaidh eile. Tha cleachdadh na làraich-lìn fo smachd Poileasaidh SPCB mu Chleachdadh Ris an Gabhar.
Còraichean air Seilbh Inntleachdail
Faodaidh sibh copaidh a chlò-bhualadh, no stuth a luchdachadh a-nuas bho làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba fhad is a nithear seo a rèir Poileasaidh SPCB mu Chòraichean.
Fiosrachadh mur deidhinn agus mu dheidhinn a bhith a' tadhal air an làraich
Faodaidh SPCB fiosrachadh mur deidhinn ullachadh ach thèid seo a dhèanamh a rèir Cothrom na Fèinne agus gu laghail a rèir Poileasaidh SPCB mu Phrìobhaideachd.
Rabhadh
Nì SPCB oidhirpean reusanta a rèir nan inbhean is nam modhan teicnigeach na broinn gus nach bi ach an ìre as lugha de mhearachdan is de ghàbhadh do luchd-cleachdaidh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba. Faodaidh ge-tà gum bi mearachdan ann an cuid de dh’fhaidhlichean a dh'fhaodar luchdachadh a-nuas agus gum bi cuid de raointean air an làraich air nach eil cothrom, ri linn duilgheadasan teicnigeach no eile. Cha bhi an SPCB buailteach mas e air adhbhar sam bith nach eil cothrom air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba aig àm sam bith fad ùine sam bith.
Chan eilear an rùn gun gabhar ri stuth a chuirear air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba mar chomhairle sam faodar earbsa a chur agus cha bhi an SPCB buailteach airson earbsa sam bith a chuirear na leithid de stuth le neach sam bith a chleachdas an làrach-lìn, no le neach sam bith dhan tèid stuth sam bith oirre a chur an cèill.
Chun na h-ìre a cheadaichear leis an lagh, tha an SPCB gu follaiseach a’ dùnadh a-mach choingeall, bharrantasan agus chumhaichean eile a dh’fhaodadh a bhith air an seaghachadh air mhodh eile le reachd no leis an lagh chumanta agus tha an SPCB a’ dùnadh a-mach buailteachd sam bith do chall no do dhochair gu dìreach, neo-dhìreach, no an dèidh làimhe le cleachdaiche sam bith ceangailte ri làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba no ceangailte ri cleachdadh, gun chothrom air cleachdadh, no toraidhean a bhith a’ cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, làraichean-lìn sam bith ceangailte rithe agus stuth sam bith a chuirear oirre. Chan seo a’ bualadh air buailteachd SPCB do bhàs no do leòn pearsanta ag èirigh à dearmadachd, mì-riochdachadh eadarnach no buailteachd sam bith eile nach gabh a dhùnadh a-mach no crìoch a chur rithe fon lagh iomchaidh.
A’ ceangal ri làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba
Tha an SPCB a’ fàilteachadh is a’ brosnachadh làraichean-lìn eile gus ceangal ri gin sam bith de na duilleagan air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, fhad is a nì thu e ann an dòigh nach mill a’ chliù a tha oirnn no nach gabh brath oirre, agus chan fhaodar làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba a chumadh air làrach-lìn sam bith eile.
Ceanglaichean bho làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba
Nuair a bhios ceanglaichean air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba ri làraichean-lìn is goireasan a bhios treas pàrtaidhean a’ toirt seachad, thathar a’ toirt nan ceanglaichean seo dìreach mar fhiosrachadh dhuibh. Chan eil smachd air SPCB air susbaint nan làraichean-lìn no nan goireasan sin, agus chan eil i gabhail buailteachd sam bith dhaibh.
Mùthaidhean
Faodaidh gun atharraich an SPCB na cumhaichean-cleachdaidh seo aig àm sam bith le bhith ag atharrachadh na duilleig seo agus bu chòir dhuibh sùil a thoirt air an duilleig seo bho àm gu àm gus aire a thoirt do dh’atharrachaidhean sam bith a chaidh a dhèanamh. Faodaidh gum bi feadhainn de na h-ullachaidhean sna cumhaichean-cleachdaidh seo air an cur à àite cuideachd le ullachaidhean no fios air fhoillseachadh ann an àiteachan eile air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba.
Tapadh leibh airson làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba a chleachdadh.


text:
.i. Tar eis a derbtha duinn d'arrmainntibh egintaca & d'fidracaib geomitreachta gorab on grein soillsigter an re & na h-airdrinnacidh uili, foillseocamaid anois cad o tic dorcadus nadurtha ar in re re n-abarthar eclipsis. Agus adermaid d'innsaidhi an adbhur sin, os on n-grein gabus an re a solus & nac fuil ni ele ann da boinfed an solus sin de ac an talman, gorab e scaili na talman, bis co direc idir an grein & in re, tet a dimcill an re & benas solus na greine dhe & is e an dorcugad sin an re o scaile na talman is eclipsis ann. Agus teagmaidh se co nemmeallta an gach en mi caithi oir gac uair tecmas an re do ceann no derball na Dreaguine, curtar annsa line n-direc e ar cert comair na greine & na talman & tollaidh se co cert scaili na talman & dorchaidter uili e. Et an trath gluaisis an re da deiscert no do tuaiscert an scaili sin, seachnaidh se an t-eclipsis uile & gibe taeb dib sin a m-baininn se ris an scaili sin, an med bis fai an scaili de, as i an meidi sin bhis d'eclipsis eir sin.
Agus is ime sin ata da gne d'eclipsis ann .i. eclipsis uneuersalis .i. eclipsis coitcinn & eclipsis particularis .i. eclipsis rannaighi. Agus is uime sin nach inann aimser
p.94a tinnscnann se a n-gach en inadh & nach inann cainndighacht do an gac inadh oir ni h-inann med do toir & tiar & ni mo is inand a n-deiscert an domain na 'na tuaiscert. As uime sin, ni h-inann dacit na daine e a cricaib an domuin. Agus an buidhin ar a n-eirginn la, ni facid siat e ge dobedh se san uair sin ann do rer naduir. Et 'na diaigh so aderam d'eclipsis na greine 'na inadh fein.
Eclipsis na plained ele. As plained acu fein as cuis d'eclipsis na plained ele, oir is e an plained as isli dorchaides an plained is airdi. Et ar in nos cedna, as e an re dorcaidhes iat uili uair ele fa sec . Da cur a n-dobart a cell ar eclipsis nis mo dogen fidair gheomitric annso tis as a ticfither an t-eclipsis co follus.