c: text/html

text:
Andes (baile)
'S e baile dùthchasail ann an ceann a deas Antioquia, ann an Colombia a th'ann Andes, neo San Juan de los Andes. Tha e suidhichte ann an ceann a deas na roinne aig 1,360m os cionn ìre na mara, aig astar dhe 117km bho Mhedellín. Tha an sgìre aige an sàs ann an gnìomhachas a' chofaidh. 'S e baile le clìomaid gu math blàth a th'ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 21.2° aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1852.[1]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chuir Pedro Restrepo Escobar an t-ainm San Juan de los Andes air a' bhaile ùr ann an 1852 oir 's e baile àrd anns na h-Andes a th'ann agus o chionns gu bheil e suidhichte ri taobh na h-aibhne San Juan, aig bun a' cnuic San Juan. [2] Le sin, tha an t-ainm a' ciallachadh Naomh Iain na h-Andes, bhon fhacal Spàinntis San/Santo (naomh)[3] agus an t-ainm pearsanta Juan (Iain).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 41,591 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 22,451 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ann an Andes fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Andes, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 1.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 83.9% dhe na daoine ann an Andes leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 34.4% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Andes. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèis dà-bhliadhnail nan Katìo: 25mh an Dàmhair gu 7mh an t-Samhain.
- Fèille Moire an Òrain (Spàinntis: La Virgen del Carmen): 16mh gu 24mh an Lùnasdal.
- Fèille Moire na Tròcair (Spàinntis: Nuestra Señora de las Mercedes): 16mh gu 24mh an t-Sultain.
- Seachdainn na h-Òigridh: 22mh gu 27mh an t-Iuchar.
- Fèis a' Chofaidh, gun cheann-latha.
- Fèille Bhliadhnail a' bhaile, 11mg gu 17mh an Cèitean.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Gonzalo Arango (1931 - 1976): Fear-aithris agus ùghdair. Stèidhiche a an Nadaismo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
An Ròs Lyrics
Ged 's brиagha an rTs le dhuilleagan sModa
Faileadh cho cщbhraidh, cщbhraidh bho chridh'
Na buain e ri'd mhairean oir nM e do mhealladh
Tha dubhan geur puinnsein, geur puinnsein fo sgeith.
Chreid mi na briathran, a h-uile nM riamh dheth
Gur brиagha 's gur cщbhraidh, cщbhraidh am blath
Bhuain mi am flщran, mar Adhamh an щbhlan
'S leTnadh mo chridhe, mo chridhe gu brath.
Tha mi nis a' crMonadh is m'inntinn air phianadh
'S mo shщilean a sMor, sMor shileadh dheur
'S ged 's tric rinn mi gaire, tha sin nis air an fhaire
'S mo chridhe briste brщite, briste brщite gu leTr.
Ged 's brиagha an rTs le dhuilleagan sModa
Faileadh cho cщbhraidh, cщbhraidh bho chridh'
Na buain e ri'd mhairean oir nM e do mhealladh
Tha dubhan geur puinnsein, geur puinnsein fo sgeith.
Lyrics taken from http://www.lyricsmode.com/lyrics/r/runrig/an_rs.html


text:
Calicut
Is e port mara de Cearala, na h-Innseachan, a tha ann an Calicut a tha na laighe aig 75° 47' Ear, 11° 15' Tuath.
Bha Calicut na cathair malairt air leth bheartach anns an 15mh linn. B'e Calicut am prìomh phòrt Innseach air an do rinn Bhasco da Gama air a' chiad boidse do na h-Innseachan ann an 1498.
Chuir na Portugaich ionnsaigh air a' bhaile an 1509, ach chaidh an iomain air ais dà thrup. Stèidheich na Frangaich Ionad malairt aig Calicut an 1698, a mhair sios gu na 1930'n. Dh'fhuair na Breatuinneach seilbh air a' bhaile an 1792 agus chum na Breatainneach greim air mun d'fhuair na h-Innseachan saorsa an 1948.


text:
Leasachadh Chaisteal Leòdhais
Tha dòchas ann gun tig airgead a dh'aithghearr airson na h-ath ìre de leasachadh air Caisteal Leòdhais ann an Steòrnabhagh.
Chaidh faisg air £6m a chomharrachadh mar-thà agus tha Comhairle nan Eilean Siar an dòchas naidheachd fhaighinn mun chòrr den airgead aig toiseach na h-ath-bhliadhna.
Thuirt Stiùiriche Leasachaidh Eaconamaich na Comhairle, Joe Mac a' Phì: "Tha a' Chomhairle ag obair an-dràsta air maoineachadh fhaighinn airson a' chiad làr, agus os cionn sin, sa chaisteal.
"Tha còmhraidhean a' dol le companaidh a tha a' ruith gnìomhachas a thaobh turasachd agus taighean-òsta.
"Tha sinn cuideachd aig ìre far a bheil sinn a' bruidhinn ris na buidhnean maoineachaidh agus ag iarraidh cho luath 's a ghabhas an t-airgead sin a chruinneachadh."
Tha dùil gum fosgail an taigh-tasgaidh as t-Samhradh 2015.
Anns an eadar-ama tha mòran obrach ri dhèanamh, ach tha Mgr Mac a' Phì toilichte leis mar a tha gnothaichean a' dol gu ruige seo.
Leis na còmhraidhean a tha a' dol an-dràsta mu ghearraidhean buidseit, dhearbh Mgr Mac a' Phì nach eil uallach orra a thaobh airgid.
Thuirt e: "Tha làn-mhaoineachadh againn airson an taigh-tasgaidh 's an tasglann, agus làrach ìosal a' chaisteil.
"Chuir a' Chomhairle romhpa, nuair a thòisich iad air an seo, crìoch a chur air a' phròiseict.
"Tha mi a' smaointinn gur e toil na Comhairle, agus gu cinnteach toil a' mhòr-shluaigh, gum bi taigh-tasgaidh 's tasglann, caisteal, gnìomhachas turasachd, agus an t-seirbheis dhualchais a tha a' tighinn an cois na pròiseict, gum bi sin ann agus gum bi e aig fìor àrd-ìre, agus gum bi muinntir nan eilein air fad moiteil às a h-uile sgath a tha sinn a' dèanamh an seo."


text:
Tha mòr-roinnean Chanada a' gabhail a-steach na deich mòr-roinnean agus na trì "territories" a tha ann an Canada. 'S e an cùmhachd a tha aig na mòr-roinnean an diofar as motha eadar mòr-roinn agus territory Chanèidianach. Fhuair iad an cùmhachd aca dìreach bho ban-rìgh tron Constitution Act, 1867. Tha na territories fo smachd riaghaltas Chanada fhèin.
Seo liosta de Mhòr-roinnean Chanada a tha a' sealltainn ainm na roinne, giorradan phuist agus giorradan eile, am prìomh-bhaile agus am baile as motha den mòr-roinn. Tha fiosrachadh eachdraidheil ag ràdh cùin a chaidh an roinn còmhla ri Canada. Cuideachd tha àireamhean ann mun fharsaingeachd gu lèir agus cia mheud duine a tha a' fuireach anns an roinn seo.


text:
Dragh mu lorgan Dìneasair
Tha cliù am measg eòlaichean aig an Eilean Sgitheanach mar Eilean nan Dìneasar leis na th' ann de dh'fhianais gun robh iad beò ann.
Tha rabhadh ga thoirt seachad ge-tà, gu bheil luchd-seilge fosail an cunnart cur às dha na làraichean ro-eachdraidheil sin.
Thathas a-nis a' sireadh dhaoine a dh'obraicheas gu saor-thoileach airson an clàradh agus an dìon.
'S e an t-Eilean Sgitheanach an aon àite an Alba far an deach dìneasaran a lorg.
Lorgan àil
Chaidh na lorgan fhàgail sa chreig nuair a bha talamh an Eilein Sgitheanaich fada gu deas, seachad air a' Chrios Mheadhain.
Tha creagan an eilein còrr is trì billean bliadhna de dh'aois, agus ri linn sin bha an t-àite riamh na tharaing do luchd-cruinneachaidh fosail.
'S ann nuair a fhuairear lorgan dìneasair fìor-thearc ann an 1982, a thòisich daoine a' toirt feart air cho cudromach 's a bha dìleab "luchd-còmhnaidh" an Eilein Sgitheanaich anns an Linn Jurasic.
Ann an Taigh-tasgaidh Stafainn, tha leac mhòr chloiche.
"Chì thu lorg dìneasair, dìreach mu ochd òirlich de dh'fhaid, le trì òrdagan," thuirt Dougie Ros, a tha na eòlaiche air lorgan dìneasair eilein àraich.
"Ach an rud a tha uabhasach annasach mu dheidhinn na lice a tha seo, chì sinn na lorgan beaga aig an àl a' leantail an fhir mhòir. Chan eil iad ach mu dhà òirleach de dh'fhaid.
"Tha sin uabhasach annasach," thuirt e.
'S e a th' anns an lic sin, ach an aon eisimpleir anns an t-Saoghal air fad de dhìneasar a bhiodh ag ithe feòla, agus an àl còmhla.
Tha luchd-cruinneachaidh nach bi a' dèanamh cinnteach nach mill iad na làraichean, nan cunnart ge-tà, agus tha iarrtas air nochdadh gun glèidhear na làraichean far a bheil lorgan nan dìneasaran rim faicinn.
Tha an t-Oll. Niall Clark bho Thaigh-tasgaidh Huntarian ann an Glaschu, a' toirt rabhaidh gum faod iad cron mòr a dhèanamh.
"Tha iomadh eisimpleir againn, chan ann a-mhàin san Eilean Sgitheanach, ach air feadh na h-Alba, far an deach daoine an sàs ann am fosaillean le fiù 's tolladairean niumatach agus ùird throma, agus gu bheil iad air sgrios a dhèanamh air an làraich air fad.
“Start Quote
End Quote Dougie Ros Eòlaiche Fosail
Mar as trice, a' chuid as motha dhiubh, chan eil iad a' tuigsinn a' chall a tha iad a' dèanamh”
"Tha cuideachd, ann an cuid de shuidheachaidhean, cnàmhan a chaidh a lorg agus fhàgail ann le cuideigin, 's a chaidh an uair sin a lorg le cuideigin eile a thug air falbh iad, 's chan eil fhios againn cà bheil iad a-niste."
Tha cuireadh a-niste ga thoirt do mhuinntir an àite a dhol nan luchd-glèidhidh airson na làraichean a dhìon.
Dh'fhaodadh cuideachd gun tèid daoine a thoirt gu lagh ma chumas iad orra a' briseadh a' chòd a th' ann a thaobh a bhith a' cruinneachadh fosal gu cùramach.
Tha Dougie Ros an dòchas ge-tà, gun gabh peanas mar sin a sheachnadh.
"Mar as trice, a' chuid as motha dhiubh, chan eil iad a' tuigsinn a' chall a tha iad a' dèanamh," thuirt e.
"Tha feadhainn a' smaoineachadh gum bi na fosail a tha sin ann gu bràth.
"Ach chan eil sin fìor. Thèid iad a-mach à bith, no à sealladh gu math luath - nuair a chanas mi gu math luath, seachad air grunn bhliadhnaichean.
"Dh'fhaoidte nach bi leithid de rud ri faicinn," thuirt e.
Tha fianais ùr fhathast a' nochdadh ge-tà, air dìneasaran san Eilean Sgitheanach.
Chaidh trì cnàmhan a lorg ann o chionn ghoirid, agus tha eòlaichean gan sgrùdadh aig an Taigh-tasgaidh Nàiseanta.
Tha dòchas ann, le taic mhuinntir an eilein, gum faighear barrachd ann fhathast, agus gun tèid an glèidheadh do mhuinntir na h-Alba air fad.


text:
Chaidh sinn air saor-làithean gu Èirinn a Tuath am-bliadhna.
Tha mi uamhasach deidheil air ceann a tuath na h-Èireann. Tha tòrr mun sgìre a tha coltach ri Alba, rudan eile a tha coltach ri Poblachd na h-Èireann agus rudan eile a tha air leth is nach fhaic thu ann an àite sam bith eile ach Èirinn a Tuath fhèin.
Trèana NIR ann am Port Rois
Am measg nan rudan air leth seo, tha an NIR – Northern Ireland Railways – an rathad-iarainn beag as fheàrr san t-saoghal. Chan eil e seo na phàirt den lìonra aig Network Rail no den lìonra aig Iarnród Éireann anns a’ phoblachd nas motha. Tha NIR le Riaghaltas Èireann a Tuath agus tha e gu tùr san roinn phoblaich eu-choltach ri rathaidean-iarainn GB.
’S e lìonra beag ach brèagha a tha seo le ceithir loidhnichean eadar Bheál Feairste agus Doire, Beannchar (Bangor), Latharna (Larne), Port an Dúnain (Portadown)/Baile Átha Cliath agus le meur-loidhne bheag eadar Cúil Raithin (Coleraine) air loidhne Dhoire agus baile snog Port Rois (Port Rois) air a’ chosta.
Stèisean Chúil Raithin
Ma leughas tu leabhar no cunntas-beachd sam bith mu na tursan rèile as fheàrr san t-saoghal, bidh dà loidhne daonnan a’ nochdadh anns a’ phrìomh deich – Loidhne na Gàidhealtachd an Iar ann an Alba (Glaschu-An Gearasdan/Malaig) agus an loidhne bho Chúl Rathain gu Doire Chaluim Chille ann an Èirinn.
Tha loidhne Dhoire ainmeil air feadh an t-saoghail mar thoradh air na seallaidhean sgoinneil de thràighean mòra brèagha, aibhnichean àlainn – an Feabhal (Foyle) agus an Bhanna (Bann), beanntan uaine agus le deagh sheallaidhean de dh’Innis Eoghain ann an Dún na nGall air taobh eile Loch Loch Feabhail.
Rinn Michael Palin an turas ann an Great Railway Journeys of the World sna 1990an agus rinn Michael Portillo e ann an Great British Railway Journeys cuideachd bho chionn bliadhna no dhà.
Rinn mi an turas bho Phort Rois gu Cúil Raithin agus bho Chúil Raithin gu Doire air latha brèagha samhraidh bho chionn dà sheachdain agus bha e a cheart cho math sa bha an dà Mhìcheal a’ cumail a-mach. Chan e a-mhàin gun robh an t-slighe fhèin math fhèin, tha air conditioning air gach trèana aig NIR – rud air an robh sinn gu math feumach agus e 27° air an taobh a-muigh – cho math ri wifi. Seo cuid de na dealbhan agam bhon trèana.
Drochaid na Sìthe, Doire
Tràigh Downhill
An Bhanna, Cúil Raithin
Ach ged a tha an rathad-iarainn seo ainmeil agus e cuideachd a’ ceangal an dà bhaile as cudromaiche ann an Èirinn a Tuath – Beál Feirste is Doire, bha fìor chunnart ann aig toiseach nan 2000an gun rachadh a dhùnadh –cho math ris an loidhne eadar Beál Feirste is port cudromach Latharna.
Ciamar a thachair seo?
Às dèidh ginealach de na Trioblaidean agus còrr is deich air fhichead bliadhna gun mòran airgead a bhith air a chosg air na rathaidean-iarainn idir, bha a h-uile rud dìreach a’ tuiteam às a’ chèile. Bha an trac aosta is cugallach agus bha na trèanaichean fhèin ann am fìor dhroch staid. Bha ceistean ann a thaobh sàbhailteachd tron lìonra air fad agus bha àireamh nan cleachdaidhean a’ sìor thuiteam.
Stèisean Doire Taobh an Uisce (Derry Waterside) – ro lom agus ro bheag airson baile mòr
Bha cùisean a’ coimhead dubh dorcha airson an NIR ach gu fortanach, goirid às dèidh stèidheachadh Seanadh Èireann a Tuath, chaidh iomairt làidir a chur air dòigh le taic an dà chuid bho na pàrtaidhean nàiseantach agus bho phàrtaidhean an aonaidh agus mu dheireadh, chaidh trèanaichean ùra a cheannach bho Dhùthaich nam Basgach. Chaidh an trac ùrachadh cuideachd agus chaidh tòrr de na stèisean a sgeadachadh. Mar sin, ma thèid thu air an lìonra rèile ann an Èirinn a Tuath an-diugh, chì thu gu bheil a h-uile rud spaideil ùr.
Bho chaidh na trèanaichean ùra a cheannach, tha àireamhan luchd-cleachdaidh na rèile ann an Èirinn a Tuath air sìor èirigh.
Chaidh an rathad-iarainn eadar Cúil Raithin is Doire a dhùnadh fad sia miosan a’ bhon-uiridh mar phàirt den obair ùrachaidh air an lìonra. A dh’aindeoin seo, ge-tà, tha luchd-iomairt ann an Contae Dhoire fhathast den bheachd gu bheil barrachd ri dhèanamh. Sa chiad dol a-mach, tha an turas a’ toirt nas fhaide air an trèana na air a’ bhus agus cuideachd, chan eil ach aon trèana ann gach dà uair a thìde. Tha barrachd trac dùbailte agus lùban-seachnaidh a dhìth gus am bi an turas nas luaithe agus gus an ruith barrachd trèanaichean air an loidhne chudromaich seo.
Seann stèisean agus, is dòcha, stèisean ùr Doire Taobh an Uisce.
San darna àite, tha feum air stèisean ùr dhan bhaile. Chaidh an stèisean Bhictorianach mòr ann an Doire a dhùnadh ann an 1980 agus chaidh stèisean beag a chur na àite. Tha e a-nis ro bheag agus tha iomairt ann gus na trèanaichean a thoirt air adhart dhan t-seann stèisean.
Gur math a thèid leis na h-iomairtean seo.
Alasdair


text:
, Available now
-
Obair Na Fainge — Flòdaigearraidh
2/2 Croitearan Fhlòdaigearraidh a' rùsgadh nan caorach is ag innse mu obair na fainge.
-
A' Chiad Chogadh — Sìnt sa Bhlàr 2
6/6 Turas phearsanta gu làraich a' Chiad Chogaidh san Fhraing agus sa Bheilg.
-
Coinneach Maclomhair — 02/09/2014
An-diugh taisbeanadh inntinneach air a' Chiad Chogadh aig Comunn Eachdraidh Cheann a Loch.
-
Coinneach Maclomhair — 01/09/2014
An-diugh sùil air dè a bha na meadhain ag aithris mun Chogadh Mhòr ceud bliadhna air ais.
-
An Litir Bheag — 01/09/2014
Tha litir bheag na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain.
-
Referendum Campaign Broadcast
An appeal from the Yes Scotland campaign as the Scottish Independence referendum nears.
-
Ceud Bliadhna — Còmhla ri Màrtainn Dòmhnallach
Dè bh' anns na naidheachdan air a' Ghàidhealtachd bho chionn 100 bliadhna?
-
Obair Na Fainge — Ratharsair
1/2 Gilleasbuig MacDhòmhnaill le dithis Ratharsach san fhaing ag innse mun obair a th' innte.
-
Tilleadh Dhachaigh — Bhatan, Cladh a' Chadha Ruaidh 's Feòrlaig
Bailtean Bhatain agus Feòrlaig, le cuairt a Chladh a' Chadha Ruaidh. Le Ailean Caimbeul.
-
A' Chiad Chogadh — Sìnt sa Bhlàr 1
5/6 Turas phearsanta gu làraich a' Chiad Chogaidh san Fhraing agus sa Bheilg.


text:
'S e an t-Ollamh Iain MacAonghais fear de na prìomh sgoilearan Gàidhlig agus eòlaichean air beul-aithris na h-Alba san t-saoghal.
Rugadh e ann an Sgìr' Ùig an Leòdhas ann an 1930 ach chuir e seachad a' chuid bu mhotha de dh'òige ann an Ratharsair, agus ghabh e ùidh ann an òrain, dualchas agus beul-aithris nan Gàidheal aig aois gu math òg. Thàinig e a dh' obair aig Sgoil Eòlais na h-Alba aig Oilthigh Dhùn Èidinn ann an 1958 far an robh e gus an do leig e seachad a dhreuchd ann an 1993.
Anns an t-sreath phrògraman seo, tha Iain a' toirt sùil air ais air a bheatha agus gu seachd àraid air na bliadhnachan a chuir e seachad a' siubhal air feadh Alba a' trusadh beul-aithris airson Sgoil Eòlais na h-Alba. Tha e ag innse dhuinn mu na sgìrean air an do thadhail e agus cuid de na daoine a chlàr e agus na dh' ionnsaich e bhuapa.
Anns an dàrna prògram dhen t-sreath tha Iain a' toirt dhuinn beagan de dh'eachdraidh agus beul-aithris Eilean Ratharsair agus Clann Mhic Ghille Chaluim aig an robh e.
Producer Fiona MacKenzie.


text:
1905
MCMV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Thòisicheadh air Black Water Reservoir a thogail.
- Bhuannaich Henryk Sienkiewicz an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer an Duais Nobel ann an Ceimeagachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Faoilleach - Michael Tippett, co-ghleusaiche Sasannach.
- 24 an Cèitean - Mihail Šolohov, ann an Veshenskaya. Ùghdair às An Ruis.
- 21 an t-Ògmhios - Jean-Paul Sartre, Sgrìobhadair is feallsanaiche às An Fhraing.
- 25 an t-Iuchar - Elias Canetti, ann an Rousse. Ùghdair à Bulgàiria.
- 5 an Lùnasdal - Wassily Leontief, ann am München. Eaconamaiche às An Ruis.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an Dàmhair - Maighstir Ailean, bàrd is fear-cruinneachaidh beul-aithris


text:
Vernier
‘S e baile air an àirde an iar na h-Eilbheis a th’ ann am Vernier. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1209 mar Verneyer,[1] ged an robh daoine a’ fuireach an seo ri Linn an Umha. Tha e suidhichte aig 421m os cionn ìre na mara[2] ri taobh na h-aibhne Rhône, eadar Geneva agus port-adhair a’ bhaile, anns an roinn (Fraingis: Canton) Genève, dìreach 54km air falbh bho Lausanne, 227km bho Zürich agus 132Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 33,811 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 18mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[4] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Vernier.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
An tofaidh-brisg aig Shona Nicdhòmhnaill
Duration: 02:44
Shona Macdonald’s toffee crisp
Available since: Fri 12 Apr 2013
This clip is from
Fuine/Home Baking Kids/Reasabaidhean airson clann
Bakers share some recipes that kids will enjoy.
First broadcast: 12 Apr 2013
More clips from Kids/Reasabaidhean airson clann
More clips from Fuine/Home Baking
- An cèic Nollaig aig Seonag NicAnndrais Duration: 05:48 Special Cakes/Cèicichean shònraichte
- An strùan aig Màiri NicNèill Duration: 05:38 Special Cakes/Cèicichean shònraichte
- An duf ann an clobhd aig Catrìona NicIlleBhràth Duration: 05:06 Special Cakes/Cèicichean shònraichte
- Na bodaich dhinnseir aig Màiri Duration: 03:38 Special Cakes/Cèicichean shònraichte
- Am mìlsean ubhail le caramal aig Mairi Duration: 03:37 Puddings/Mìlseanan


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dccc.xl.iiii.
Forindan, abbas Aird Machae, du ergabail du genntibh i Cloen Comardai cona mindaibh & cona muinntir, & a brith do longaibh Luimnigh.
Orggain Duin Masc o genntibh dú inro marbad Aedh m. Duibh Da Crich, abbas Tire Da Ghlass & Cluana Eidhnigh, & dú inro marbad Ceithernach m. Con Dinaisc, secnap Cille Daro, & alaile ile.
Dunadh di Gallaibh .i. la Tuirgeis for Loch Ri coro ortadur Connachta & Midhe, & coro loscaiset Cluain M. Nois cona dertaigibh, & Cluaen Ferta Brenainn & Tir Da Glass & Lothra & alaile cathracha.
Fiachna m. Maele Bresail, abbas Finndubrach Abe, moritur.
Gormgal m. Muiredaich, episcopus & ancorita Lainne Leire, quieuit.
Cathroiniud for gennte re Niall m. Aedha i Maigh Itha.
Orggain Donncadha m. Fhollomain & Flainn m. Mael Ruanaig la Mael Sechnaill m. Mael Ruanaidh.
Turges du ergabhail la Mael Sechnaill & badudh Turges i l-Loch Uair iarum.
Labraidh m. Ailello, abbas Slane, moritur.
p.304
Robartach m. Bresail, abbas Achaid Bo Cainnigh, moritur.
Robartach m. Flainn, abbas Domnaig Moer, moritur.
Dunadh di Gallaibh Atha Cliath oc Cluanaib Andobur.


text:
Dòmhnall MacIlleDhuibh, 1928-2013
Chaochail Dòmhnall MacIlleDhuibh, eòlaiche eachdraidh à Lios Mòr, madainn Diluain.
Bha Dòmhnall 84 bliadhna de dh'aois, agus an dèidh a bhith tinn 'son ùine ghoirid.
Rugadh e ann an Achadh na Croise ann a Lios Mòr ann a 1928.
Sgrìobh e leabhar mun eilean agus na daoine a bha a' fuireach ann air a bheil 'Sgeul no dhà as an Lios'.
Bha e gu mòr an sàs ann a bhith a' stèidheachadh ionad eachdraidh air an eilean, agus bhiodh e tric air prògraman Radio nan Gàidheal a' bruidhinn air Lios Mòr.
Tha e a' fàgail a bhean, Roma, dithis nighnean agus mac.


text:
Rèis Eich
Duration: 03:00
Calum Dòmhnallach aig rèis eich ann an Inbhir Àir.
Available since: Sun 22 Apr 2012
This clip is from
Spòrs na Seachdain 21/04/2012
Spòrs ionadail, nàiseanta agus bho air feadh an t-saoghail còmhla ri Iain Moireasdan.
First broadcast: 21 Apr 2012
More clips from Spòrs na Seachdain
- Spòrs na Seachdain 090814 Duration: 03:50 Còmhla ri Ailig O'Henley
- Spòrs na Seachdain Duration: 22:01 Còmhla ri Iain Moireasdan
- Spòrs na Seachdain: Kayaking Duration: 04:27 Còmhla ri Iain Moireasdan
- Bikram yoga Duration: 03:55 Còmhla ri Shona NicEanraig
- Spòrs na Seachdain Duration: 04:14 Còmhla ri Iain Moireasdan


text:
Clips
- A bheil a h-uile rud nas daoire a-nis? Duration: 00:39 Airgead(Fiachan)/Money(Debt)
- Cha robh roghainn aig Seònaid NicDhòmhnaill Duration: 00:47 Cùrsa-beatha (Career)
- Maureen NicLeòid a’ beachdachadh air na tha a’ cumail boireannaich air ais / What keeps women back? Duration: 01:03 Co-ionnanas/Equality
- Dtr Sarah Marr a’ bruidhinn mun eagal a th’ oirre / Dr Sarah Marr on fear Duration: 01:21 Fòirneart/Violence Against Women
- Mar a tha Joy Dunlop a’ dèiligeadh ri rudan dona / Dealing with stress Duration: 00:51 Tinneas Inntinn/Mental Health
- A bheil e cudromach fuireach òg? Duration: 01:27 An Aois/Getting Older


text:
Croitearan "slaodach" air croitean a chlàradh
Chuala coinneamh bhliadhnail Caidreachas Croitearachd na h-Alba gur e glè bheag a th' air na croitean aca a chlàradh aig an ìre seo.
Fo riaghailtean ùra, feumaidh clàran croite a bhith air an lìonadh, agus mapaichean air an dealbhachadh, ma tha duine sam bith airson atharrachadh a dhèanamh air croit.
Chan e rud a dh'fheumas a h-uile croitear a dhèanamh.
"Tha rud beag airgid ann dhaibh ma gheibh iad an rud a-steach ro dheireadh na h-ath-mhìos," thuirt Murchadh MacIllinnein, a tha na Choimiseanair air Coimisean na Croitearachd.
"Chan eil fhios agam am bi cus dhaoine a' leum air sin aig deireadh na mìos, ach bidh fios aig a' mhòr-chuid, ma tha iad a' dol a dhèanamh càil mu dheidhinn nan croitean anns na bliadhnaichean a tha a' tighinn, gum feum an clàr a bhith dèanta.
"Ma tha duine ag iarraidh assignation no dì-chroitearachd a dhèanamh, feumaidh iad an uair sin an obair timcheall air a' chlàr a dhèanamh.
"Ach chan fheum a h-uile duine nach eil a' dèanamh càil mu dheidhinn an lot sin a dhèanamh.
"Ach air dhòigh eile, bidh e math do dhaoine seo a sgioblachadh dhaibh fhèin uaireigin, gun fhàgail ro fhada," thuirt e.


text:
Wishaw
'S e baile ann an Siorrachd Lannraig a Tuath a tha ann an Wishaw. Tha e suidhichte mu 15 mìltean ear-dheas air Glaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 26.37″ Tuath agus 3° 55′ 8.09″ Iar.
Ann an 2001 bha 28,565 duine a' fuireach an seo. [1]
'S iad sin na roinnean as cudromaiche ann an Wishaw: Cambusnethan, Coltness, Craigneuk, Gowkthrapple, Greenhead, Wishawhill, Netherton, Pather is Waterloo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 796 551


text:
Contae Chorcaí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chorcaí[1] (tuiseal ainmneach: Corcaigh,[2] Laideann: Comitatus Corcagiensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 519,032 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 7,460km²,[3] an siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an treas a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chorcaí le Ciarraí, Luimneach, Port Láirge agus Tiobraid Árann.[4] Bha 854,118 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e An Cnoc Buí (703m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 21 baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Chorcaí: Baróidigh, Barraigh Mhóra, Beanntraí, Béarra, Cairbrigh Thoir (an Roinn Thoir), Cairbrigh Thoir (an Roinn Thiar), Ciarraí Cuirche, Cineál Aodha, Cineál mBéice, Cionn tSáile, Condúnaigh agus Clann Ghiobúin, Cúrsaigh, Dúiche Ealla, Mainistir Fhear Maí, Múscraí Thiar, Múscraí Thoir, Orbhraí agus An Choill Mhór, Uí Bhána agus Barraigh Rua, Uí Mhic Coille agus Corcaigh fhèin. A bharrachd air sin, tha 249 parraistean[7] (air an sgaradh eadar ceithir sgìreachdan-easpaig: Ciarraí, Cluain, Corcaigh agus Ros, Port Láirge agus Lios Mór)[8] agus 5,580 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text: An t-seachdain 'sa tha Aileen Elder còmhla ribh le Aileag. An lùib na th'air chlàr tha reasabaidh aran-meas agus 's i Rachel Ross Jordan as an Rubha ann an Leòdhas a bha trang 'sa chidsin an t-seachdain 'sa. Tha Derick agus Megan bho sgioba De a Nis? a' tighinn air chèilidh agus gheibh sin a-mach dè na rudan spòrsail a bhios acasan 'sa phrògram agus an t-sreath ùr a' tòiseachdadh a dh'aithghearr. 'S i Isabelle Nic Ille Bhàin a tha a' toirt sùil air naidheachdan na seachdain 'sa agus tha Hannah air a bhith a' leughadh an leabhar How To make A Golem and Terrify People a sgrìobh Arlette J Willis. Saoil dè a shaoil Isabelle dheth? Feumaidh sibh èisteachd. bbc.co.uk/aileag.


text:
1872
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1872 (MDCCCLXXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Faoilleach - Cuirear Brigham Young fo ghreim airson ioma-posadh. Tha 25 mnathan aige.
- Chaidh Melgar (Coloimbia) a steidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- Pío Baroja
- Bertrand Russell
- Carl Bosch
- 7 am Màrt - Piet Mondriaan, ann an Amersfoort. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 13 an Lùnasdal - Richard Martin Willstatter, ann an Karlsruhe.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 am Faoilleach - Manuel María Mallarino, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 6 an Gearran - Santos Gutiérrez Prieto, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 26 an Giblean - Pedro Alcántara Herrán, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
-
Litir 698: Coilltean-calltainn - Pàirt 2
Tha a’ chraobh-challtainn gu math sònraichte dhuinn mar Ghàidheil. Tha ceangal làidir aice ri beul-aithris agus seann sgeulachdan na Fèinne. Bha ar sinnsirean measail air na cnothan. Agus bha iad a’ cleachdadh an fhiodha airson iomadach rud. Am measg sin, bha iad a’ dèanamh gual-fiodha dheth.
Far an robhar a’ dèanamh gual-fiodha – de challtainn no darach – tha sinn a’ smaoineachadh gun robhar a’ dèanamh preasarlach dhen choille. ’S e preasarlach no preas-choille a’ Ghàidhlig air coppice no coppiced woodland. ’S e sin suidheachadh far a bheil iomadh stoc beag aig na craobhan, seach aon stoc mòr. Bithear a’ leagail cuid de na stocan ach bidh feadhainn eile a’ nochdadh nan àite. Ach an robh na Gàidheil a’ dèanamh uiread de phreasarlach anns na coilltean-calltainn ’s a bha sinn a’ smaoineachadh?
Tha mi a’ cur na ceist oir thàinig leabhar inntinneach a-mach o chionn ghoirid air a bheil Atlantic Hazel: Scotland’s Special Woodlands. Tha ùghdaran an leabhair a’ cumail a-mach nach eil a’ chuid as motha againn a’ tuigsinn mar a tha coilltean-calltainn ag obair. Tha sin a’ gabhail a-steach luchd-glèidhteachais, eag-eòlaichean choilltean agus manaidsearan oighreachdan.
Tha iad ag ràdh gu bheil daoine anns an fharsaingeachd a’ creidsinn ceithir rudan mun chraoibh-challtainn. ’S e sin gum bi i gu nàdarrach a’ fàs fo chraobhan eile a tha nas motha, is nach bi i na craoibh as àirde anns a’ choille. Cuideachd, far a bheil craobhan-calltainn a tha iomadh-stocach, seach aona-stocach, gur e mac-an-duine as coireach ri sin. Creididh sinn gum bàsaich craobhan-calltainn mura tèid an dèanamh nam preasarlaich. Agus, mura tèid preasarlach a dhèanamh dhith, gun tig aona stoc mòr air craobh-challtainn. Tha ùghdaran an leabhair ag ràdh gu bheil a h-uile gin dhiubh seo ceàrr. Chan eil sinn a’ tuigsinn, tha iad ag ràdh, rud a tha fo ar sròinean fhèin.
Tha na h-ùghdaran, Sandy agus Brian Coppins, ag ràdh gum bi craobhan-calltainn, gu seachd àraidh an fheadhainn a tha a’ fàs air taobh an iar na h-Alba – Coilltean a’ Chuain Siar mar a chanas iad riutha – gu nàdarrach iomadh-stocach. Chan eil preasarlach a’ tighinn a-steach don ghnothach. Às aonais mac-an-duine, bhiodh ar coilltean-calltainn làn chraobhan-calltainn iomadh-stocach. ’S dòcha gur e ‘preasan-calltainn’ a bhiodh againn orra, seach ‘craobhan-calltainn’, co-dhiù, ma tha sinn a’ tomhas craobh mar rud le aona stoc a-mhàin.
Ach, bidh sibh ag ràdh, tha mise eòlach air coilltean far a bheil na craobhan-calltainn nan craobhan, le dìreach aona stoc mòr air gach tè aca. A, uill, tha Sandy is Brian Coppins ag ràdh nach e suidheachadh nàdarrach a th’ ann an sin. ’S e ionaltradh a dh’adhbharaicheas sin – ionaltradh le caoraich agus fèidh. Nuair a chuirear stad air an ionaltradh, bidh na craobhan a’ dol air ais gu bhith iomadh-stocach.
Chithear sin, mar eisimpleir, ann an Coille Loch a’ Mhuilinn ann an Eadar-Dhà-Chaolas. Cho luath ’s a chaidh feansa a chur an-àirde timcheall pàirt de choille-challtainn airson fèidh a chumail a-mach, thòisich stocan ùra a’ fàs bho fhreumhaichean nan craobh. Thachair e gu luath. ’S e dìreach ionaltradh a bha a’ cur stad orra bho bhith a’ fàs.
Tha na h-ùghdaran cuideachd ag ràdh nach eil e fìor gu bi calltainn a’ fàs gu nàdarrach a-mhàin mar phreas fo dhuilleach na coille. Bheir sinn sùil air sin an-ath-sheachdain.
-
Faclan na Litreach
craobh-challtainn: hazel tree; gual-fiodha: charcoal; darach: oak; Coilltean-challtainn a’ Chuain Siar: The Atlantic Hazelwoods; às aonais: without; Eadar-Dhà-Chaolas: Eddrachillis (NW Sutherland).
-
Abairtean na Litreach
seann sgeulachdan na Fèinne: the old Fingalian stories; measail air na cnothan: keen on the nuts; bha iad a’ cleachdadh an fhiodha airson iomadach rud: they were using the wood for many things; gun robhar a’ dèanamh preasarlach dhen choille: tha the wood was being coppiced; far a bheil iomadh stoc beag aig na craobhan, seach aona stoc mòr: where the trees are multistemmed rather than single trunked; a’ leagail cuid de na stocan: felling some of the stems; a’ nochdadh nan àite: appearing in their stead; a’ gabhail a-steach luchd-glèidhteachais, eag-eòlaichean choilltean agus manaidsearan oighreachdan: including conservationists, woodland ecologists and estate managers; nach bi i na craoibh as àirde anns a’ choille: it’s not the tallest tree in the wood; gur e mac-an-duine as coireach ri sin: that man is responsible for that; rud a tha fo ar sròinean fhèin: something that’s under our noses; gu seachd àraidh an fheadhainn: particularly the ones; a’ tomhas craobh mar rud le aona stoc a-mhàin: classifying a tree as something with only one trunk; cho luath ’s a chaidh feansa a chur an-àirde: as soon as a fence was erected; airson fèidh a chumail a-mach: to exclude deer; ’s e dìreach ionaltradh a bha a’ cur stad orra bho bhith a’ fàs: it’s just grazing that was stopping it from growing; a-mhàin mar phreas fo dhuilleach na coille: only as a shrub under the canopy of the forest.
-
Puing-chànain na Litreach
Creididh sinn gum bàsaich craobhan-calltainn mura tèid an dèanamh nam preasarlaich. Agus, mura tèid preasarlach a dhèanamh dhith, gun tig aona stoc mòr air craobh-challtainn: we believe that hazel trees die if they are not coppiced. And, if it is not coppiced, that a hazel tree will develop a single trunk. Do you notice that the verbal forms above (in bold) are all ‘future active’. Well that’s not precisely so, as the ‘future’ verbal form can also represent the ‘present habitual’, sometimes translated into English with a present tense form of the verb.
-
Gnàthas-cainnt na Litreach
’S e ionaltradh a dh’adhbharaicheas sin: it’s grazing that causes that.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA
Broadcasts
-
BBC Radio Nan Gaidheal Fri 30 Nov 2012 11:55 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sat 1 Dec 2012 10:55 BBC Radio Nan Gaidheal
-
BBC Radio Nan Gaidheal Sun 2 Dec 2012 14:55 BBC Radio Nan Gaidheal
Podcast
-
Letter To Gaelic Learners
Informative, educational and interesting. A special programme, in the form of a 'letter',…


text:
A' Chuimrigh
Chaidh a' Chuimrigh (Cuimris: Cymru, Gàidhlig na h-Éireann "An Bhreatain Bheag"), ainmeachadh as dèidh cainnt nan Cuimreach (Cymraeg), prìomh chainnt nam Breatannach mus tàinig na Sasannaich an aghaidh nam Breatannach nuair a bha an Iompaireachd Ròmanach air tarrainn as.
‘S e a’ Chuimrigh tè dhe na tri dùthchannan (le Alba agus Sasainn) agus roinn (Èirinn a Tuath) taobh a-staigh na Rìoghachd Aonaichte. Tha a’ Chuimrigh ann an iar-dheas Bhreatainn, eadar Sasainn agus Muir Èireann. ‘S e a’ Chuimrigh a’ Phrionnsalachd (neo Principality) as mò san t-saoghal, ach cha tèid am facal sin a chleachdach gu tric an là an-diugh. ‘S e a’ Chuimris cànain dhualchasach na dùthcha, ged nach eil a’ chànain aig mòr-chuid an t-sluaigh an-diugh agus iad a' bruidhinn na Beurla.
Susbaint
Freumh an ainm Chuimris “Cymru”[deasaich | deasaich an tùs]
Sa chiad àite, chaidh an t-ainm “Cymry” a chleachdadh airson an dà chuid na dùthcha agus nan daoine a bha a’ fuireach innte. Chaidh an t-ainm a chleachdadh airson a’ chiad turas, cho fad ’s a tha fios, ann an bàrdachd le Cadwallon ap Cadfan,[1] a chaidh a sgrìobhadh san t-seachdamh linn, tha e coltach. Tha am facal a' tighinn bhon fhacal Bhreatannach combrogos (iolra combrogi) a tha a’ ciallachadh duine às an aon dùthaich. Chaidh an litreachadh “Cymru” a chleachdadh airson na dùthcha bhon siathamh linn deug air adhart. Thèid am facal “Cymry” a chleachdadh fhathast airson sluagh na dùthcha.
Bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha anns a’ Chuirmrigh:[2]
- Caerdydd
- Abertawe
- Casnewydd
- Merthyr Tudful
- Wrecsam
- Cwmbran
- Castell-nedd
- Pen-y-bont ar Ogwr
- Llanelli
- Port Talbot
- Aberporth
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig Iulius Caesar gu Breatainn ann an Lùnasdal 55 RC, ach cha do shoirbhich na Ròmanaich Breatainn a thoirt fo smachd airson còrr is ceud bliadhna an dèidh sin. Aig an am ud bha treubhan Ceilteach na Cuimrigh caran coltach ris na nàbaidhean aca ann an ceann a deas Bhreatainn a thaobh a’ chultair aca. Bha treubh na h-Ordovices a’ fuireach ann an ceann a tuath na Cuimrigh aig an am, agus na Silures ann an ceann a deas.
Thog na Ròmanaich sreath dhaingneach air feadh ceann a deas na Cuimrigh cho fada ri Carmarthen (Maridunum). Tha fianais ann gun deach iad na b’ fhaide cuideachd agus gun do ràinig iad Èirinn. Bha iad trang ann an ceann a tuath na dùthcha cuideachd. A rèir faon-sgeul Chuimreach phòs Macsen Wledig neo Magnus Maximus, fear de dh'iompairean mu deireadh na Ròimhe, Helen, nighean thaoisich Chuimrich Segontium (Caernarfon an-diugh).
Cha do shoirbhich na h-Anglo-Sacsonaich a’ Chuimrigh a chur fo smachd, ged a bhris iad an ceangal a bha eadar an dùthaich agus an tìr mu thuath a bha fo smachd nam Breatannach fhathast an dèidh blàr Chester ann an 615 CE. ‘S ann air sàilleabh neart armailteach nan rìgh Breatannach a bha sin, ach cuideachd air sgàth cruth na tìre. Thog Offa, rìgh Mhercia, gàrradh mòr à talamh fad a’ chrìche eadar an rìoghachd aigesan agus a’ Chuimrigh. Tha pàirtean dhe Ghàrradh Offa, neo Offa’s Dyke ri fhaicinn an-diugh fhèin.
Cha do stad a’ Chuimrigh a bhith na dhùthaich Chrìosdaidh an dèidh na treubhan Sacsonach greim fhaighinn air Sasainn. Chaidh Naomh Daibhidh air eilthireachd chun na Ròimhe san t-siathamh linn, agus bha e na easbaig sa Chuimrigh fada mus tàinig Austin airson righ Kent iompachadh gu Crìostalachd agus sgìre easbaig Chanterbury a chur air bhonn. Ach cha do rinn na Cuimrich oidhirp mhòr Sasainn iompachadh gu Crìostalachd, 's dòcha air sàilleabh an nàimhdeis eadar an dà dhùthaich. Bha rìghrean Cuimreach mar Rhodri Mawr agus Llywelyn ap Gruffydd làidir agus seòlta gu leòr neo-eisimeileachd na dùthcha a dhìon.
Aig deireadh nan 1060an, thàinig na Normanaich chun na Cuimrigh agus dh’atharraich poilitigs na dùthcha. Chuir iad tigheanas nan crìochan air bhonn eadar a’ Chuimrigh agus Sasainn. Beag air bheag ghabh iad grèim air a’ Chuimrigh air fad, cha mhòr, ach shoirbhich le Gruffydd ap Cynan agus Owain Gwynedd sin a sheachnadh. Shoirbhich le Llywelyn Fawr (Llywelyn Mòr) bunait Cuimrigh aonaichte a leigeil. Chaidh an ogha aige, Llywelyn ap Gruffydd a ghairm mar Phrionnsa na Cuimrigh ach lean rìghrean Shasainn orra ionsaigh a thoirt air a’ Chuimrigh fad na h-ùine sin.
Chaidh Llywelyn ap Gruffydd, (Llywelyn the Last), prionnsa neo-eisimeil mu dheireadh na Cuimrigh, a mharbhadh ann an cath fàisg air Cilmeri sa bhliadhna 1282 agus ghabh rìgh Eideard I Shasainn grèim air an dùthaich. Thog Eideard sreath chaistealan mòra gus na Cuimrich a chumail fo smachd. ‘S iad Rhuddlan, Conwy, Caernarfon, Beaumarais agus Harlech an fheadhainn as ainmeile dhiugh.
Thachair grunnan ar-amach an aghaigh righaltas nan Sasannach bho dheireadh an 13 gus deireadh an 15 linn, le Madog ap Llywelyn (1294-96) agus Llywelyn Bren (1316) mar eisimpleir, agus bha dùil gun tilleadh Owain Lawgoch anns na bliadhnachan 1370 gus an dùthaich a shaoradh. Rinn Owain Glyndwr ar-amach ann an 1400 agus chaidh a ghairm mar Phrionnsa na Cuimrigh, ach thàinig an t-ar-amach seo gu crìoch beag air bheag, fhad ’s a steidhich rìgh Shasainn Ùghdarras san dùthaich a-rithist.
Airson pàirt mhòr dhen 15 linn chaidh a’ Chuimrigh a tharraing a-steach ann an cogaidhean nan ròsan, anns an do shabaid na Lancastrians agus na Yorkists a chèile airson smachd a ghabhal air Sasainn. Ach a dh’aindheoin cho cugallach ‘s bha an dùthaich, bha fèill mhòr air bardachd Chuimreach, agus uaislean na dùthcha a’ cur taic ris na bàird. B’ e fear dhiubh seo Eanraig Tudor, mac Owain Tudur a fear dhe shliochd Ednyfed Fychain, a bha na oifigeach de chuid Llywelyn ap Gruffydd. Thàinig e gu tìr ann an Sìorrachd Pembrokeshire còmhla ri arm Fhraingeach. Chuir grunnan Chuimreach taic ris agus rinn e a’ chùis air Risteard III Shasainn air an 22 Lunasdail 1485 aig Blàr Bhosworth.
Chaidh rudan am feabhas anns a’ Chuimrigh. Chuireadh às do na h-achdan peanasach a chuir rìgh Shasainn air na Cuimrich aig tòiseach na linne sin. Fo riaghaladh Eanraig VIII, a mhac, chaidh Achd an Aonaidh a thoirt seachad. Stèidhidh seo an aon siostaim laghail anns a’ Chuimrigh ‘s bha ann an Sasainn, ach thoirmisg i cleachdadh na Cuimris ann am beatha phoblach na dùthcha, ged nach robh ach a’ chànain sin aig mòrchuid an t-sluaigh aig an àm. Mun aon am, dh’atharraich a’ Chuimrigh bho dhùthaich Chaitligeach gu dùthaich Phròstanach am broinn ginealaich neo dhà.
Thachair ath-bheòthachadh litreachais agus chaidh am Bioball a eadar-theangachadh gu Cuimris ann am 1588 ach beag air bheag ghabh na h-uaislean ris a’ Bheurla agus dh’fhàs sgaradh eadorra agus an còrr dhen t-sluagh. B’ e thoradh air sin fàs nam buidheannan diadhaidh neo-cho-fhreagairteach nan 17 agus nan 18 linntean.
Dh’fhàs a’ Chuimrigh a bhith na dhùthaich tionnsgalach agus ro dheireadh na h-ochdamh linn deug bha bhailtean mòra tionnsgalach, cuaraidhean agus mèinnean guail pailt ann an grunnan sgìrean. Bha sluagh na dùthcha a’ sìor-fhàs litreachail agus chaidh grunnan phàipearan naidheachd Cuimris a chur air bhonn. Thòisich iomairtean an aghaidh inbhe Eaglais Easbaigach na Cuimrigh mar eaglais steidhichte agus airson fèin-riaghaladh dhan Chuimrigh. ‘S ann air sàilleabh sin a bha iomairt Cymru Fydd làidir air deireadh na 19 linn.
Bha eadhdraidh na Cuimrigh caochlaideach san 20 linn. Ach, a dh’aindheon a’ Chogaidh Mhòir, gainne moir nan 1930, an darna chogadh agus lagachadh na Cànain anns na 1970an agus na 1980an, tha Seanadh Nàiseanta aig an dùthaich a-nis agus tha dùil gu bheil cor na Cànain nas dòchasaiche na smaoineachadh daoine o chionn ginealach air ais, ged nach eil ach 18% dhen t-sluadh ga bruidhinn.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an Seanadh Nàiseanta a stèidheachadh ann an 1998 agus thèid na buill a thaghadh le sluagh na dùthcha. ‘S e Prionnsa na Cuimrigh an tiotal as abhaist an Rìgh neo a’ Bhanrìgh a thoirt air a mhac as sine (ged nach bi sin a’ tachairt daonnan), ach chan eil am Prionnsa a’ fuireach anns a’ Chuimrigh neo a’ gabhail pàirt ann an riaghaladh na dùthcha. ‘S e am Prionnsa Tèarlach ciad Phrionnsa Sasannach na Cuimrigh aig a bheil a’ Chuimris, gu ìre co-dhiu.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh sreath dhe 13 siorrachdan a cruthachadh anns a’ Chuimrigh an dèidh Achd an Aonaidh ann an 1536: Anglesey, Brecknock, Caernarfonshire, Cardiganshire, Carmarthenshire, Denbighshire, Flintshire, Glamorgan, Meirioneth, Montgomeryshire, Pembrokeshire, Radnorshire agus Monmouthshire. ‘S iad sin siorrachdan eachdraidheal na Cuimrigh. Chaidh riaghaladh ionadail ath-leasachadh ann an 1974 agus stèidhadh ochd siorrachdan ùra nan àite: Clwyd, Dyfed, Gwent, Gwynedd, Powys, Meadhan Glamorgan, Glamorgan a-deas agus Glamorgan an-iar. Ann an 1996 chaidh 22 ùghdarrasan ionadail aonadach a chruthachadh. Tha ainmean nan seann sìorrachdan aig feadainn dhiugh, agus ainmean nan Sìorrachdan ùra aig feadhainn eile, ged a tha na crìochan eadar-dhealaichte uaireanan. Tha ùghdarrasan aonadach aig feadhainn dhe na bailtean mòra a-nis, mar Cardiff, Swansea agus Wrexham.
Tha trì Pàircean Nàiseanta anns a' Chuimrigh, 's iad sin Pàirc Nàiseanta nam Brecon Beacons, Pàirc Nàiseanta Oirthir Phembrokeshire agus Pàirc Nàiseanta Eryri. Chaidh caistealan Beaumarais, Harlech, Caernarfon agus Caisteal Conwy ainmeachadh mar làraichean Oighreachd an t-Saoghail le UNESCO ann an 1986, agus sgìre tionnsgalach Bhlaenavon sa bhliadhna 2000.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha pàirt dhen alt seo air eadar-theangachadh bhon duilleig Chuimris seo air Wikipedia: http://cy.wikipedia.org/wiki/Cymru


text:
Casg air dì-chroitearachd
Tha casg ga chur air daoine a th' air an croitean a cheannach bho bhith a' toirt talamh a-mach à croitearachd.
Thuirt Coimisean na Croitearachd gun tàinig orra casg a chur an sàs air sgàth draghan mu Achd Ath-leasachaidh na Croitearachd, far a bheil coltas gu bheil am briathrachas a' ciallachadh nach gabh talamh air croit a chaidh a cheannach leis a' chroitear a thoirt a-mach à croitearachd.
Tha an Coimisean ag ràdh gu bheil iad a' gabhail beachd air buaidh na comhairle laghail a fhuair iad, feuch dè ghabhas dèanamh mu dheidhinn.
Cha ghabh iad ri iarrtasan sam bith airson talamh a dhì-chroitearachd bho shealbhadairean-croite gu an ceann ùine.Morgaids
Thèid iarrtasan ris a bheileas a' dèiligeadh an-dràsta a chumail gun cho-dhùnadh gus am faigh an Coimisean fuasgladh.
Ri linn reachdais na croitearachd, chan fhaigh croitear cothrom air creideas mur a tèid pìos den chroit - mar as trice am pìos air a bheileas airson taigh a thogail - a dhì-chroitearachd gus an gabh luach ionmhais a chur air, mar urras don bhanca.
Tha an NFU air Ghàidhealtachd ag ràdh gun toir seo buaidh mhòr air croitearan.
"'S e duine a rinn mearachd nuair a bha iad a' sgrìobhadh an lagha," thuirt Labhraiche an NFU, Raibeart Dòmhnallach.
"Cha do studaig iad iar na sealbhadairean-croite nuair a bha iad a' cur an lagha ri chèile.
"Tha e a' dol a bhith uabhasach doirbh do dhaoine can airson morgaids fhaighinn airson taigh a thogail air talamh, no a' feuchainn ri crann-gaoithe a thogail air an talamh.
"Chan fhaighear an t-airgead airson a' chrainn sin, oir cha toireadh banca an t-airgead seachad mur a faighear an talamh air a dhì-chroitearachd.
"Feumaidh iad an lagh atharrachadh. Cha chreid mi gu bheil iad a' dol a chumail orra mar a tha e," thuirt e.


text:
Hempstead, Eabhraig Nuadh
‘S e baile mòr air iomall Eabhraig Nuadh (baile), eadar Massapequa agus Elmont air oirthir an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann Hempstead.[1] Tha e suidhichte aig dìreach 3m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh Bàgh South Oyster, 355km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 217km bho Albany, prìomh-bhaile na stàite.[3] Tha am baile air an àirde iar Eabhraig Nuadh (stàit). Tha 763,086 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 20.3% thall thairis, ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 14.9% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ann 16.9% dhuibh.[4] Thug 16% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[5] Chaochail an sgrìobhadair Gabriela Mistral: (1889 – 1957) an seo.


text:
14.08.2014
Tha a’ bhuaidh a bhios aig dòigh-dèiligidh Riaghaltas na h-Alba a thaobh cìsean tiomnaichte air margadh na seilbhe agus air an eaconamaidh san fharsaingeachd gu bhith air a sgrùdadh le Comataidh an Ionmhais.
10.08.2014
Thig ceannardan cultarail a’ riochdachadh còrr is 30 dùthchannan air feadh an t-saoghail cruinn còmhla an-diugh aig Pàrlamaid na h-Alba air a’ chiad latha de Thional Cultair Eadar-nàiseanta Dhùn Èideann.
09.08.2014
Tha a bhith a’ cumail smachd air na th’ ann an Alba de gheòidh mar dhuilgheadas nàiseanta air am feumar aghaidh a chur gu deatamach, a rèir Comataidh Cùisean Dùthchail, Atharrachadh Clìomaid agus na h-Àrainneachd.
08.08.2014
Tha Pàrlamaid na h-Alba air an clàr aice de dh’oirfideas an-asgaidh aig Bàr Cafaidh na Fèise aice a nochdadh an-diugh. Bheir am Bàr Cafaidh cothrom air measgachadh dha-rìribh de cheòl, de dh’àbhachdas agus de bhàrdachd.
04.08.2014
Thathar cleachdte ri dràma ann an seòmar deasbaid Thaigh an Ròid, ach ’s e dràma de sheòrsa eile a bhios ann agus dealbh-chluich Joe Corrie, mu choimhearsnachd mhèinnearan ri linn Stailc 1926, air chois ann am Pàrlamaid na h-Alba.
31.07.2014
Thèid mar a dh’atharraich cùisean do na mìltean de chlann na h-Alba ann an cùram a sgrùdadh le Comataidh Foghlaim agus Cultair aig Pàrlamaid na h-Alba an ath sheachdain nuair a chluinneas i fianais bho dhaoine a dh’fhàg cùram (5 Lùnastal 2014).
22.07.2014
Faodaidh am poball iarrtas a dhèanamh air cothrom ainneamh gus Ladysmith Black Mambazo fhaicinn a’ cluich aig Pàrlamaid na h-Alba mar chuid de chruinneachadh a bhios a’ sgrùdadh mar a thèid poileasaidh a thaobh cultair a leasachadh.
18.07.2014
Tha an fhèis a chuireas daoine aig cridhe poilitigs air clàr beothail a chur air bhog an-diugh, a’ sealltainn air ‘Dè tha air fàire do dh’Alba?’
01.07.2014
Agus 15 bliadhna o chaidh a’ Phàrlamaid fhosgladh gu h-oifigeil an 1999, tha fear de phròiseactan mòra ealain coimhearsnachd na h-Alba, Grèis-bhrat Mòr na h-Alba, air tilleadh gu Pàrlamaid na h-Alba.
01.07.2014
Tha ceuman ùra a bheir a-steach rèim-ceadachaidh ùr airson airm adhair agus a nì atharrachaidhean air rèim-ceadachaidh deoch-làidir gu bhith air an sgrùdadh aig Comataidh Riaghaltas Ionadail is Ath-bheothachadh aig Pàrlamaid na h-Alba.


text:
Anns an t-seirbheis cluinnidh sibh na sailm agus an leughadh a leanas:
Salm 72: 12-14 air fonn Torwood agus 's e Ruairidh Caimbeul a tha os cionn na seinn le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Chrois ann an Nis.
Salm 23: 1-2 air fonn Free Church agus 's e Aonghas Dòmhnallach a tha os cionn na seinn le taic bho choitheanal Seamanaraidh na h-Eaglaise Saoire ann an Steòrnabhagh.
Salm 119: 105-107 air fonn Moravia agus 's e Seonaidh Ailig MacLeòid a tha os cionn na seinn le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Uige, an Eilean Sgitheanaich.
Leughadh : Galàtianaich 3: 1-14
Ceann-teagaisg: Galàtianaich 3: 6 & 10
Tha Mgr MacLeòid na mhinistear air coitheanal Eaglais Shaor Leantainneach Shnìosoirt san Eilean Sgitheanach. Ghluais e fhèin agus an teaghlach à Glaschu dhan Eilean Sgitheanach. Bha Mgr MacLeòid roimhe sin na mhinistear air coitheanal Phartaig agus coitheanal an Oib sna Hearadh. Buinidh Mgr MacLeòid, a rugadh ann an 1968, do Bhail' Ailein, ann an sgìre nan Loch, an Eilean Leòdhais. Tha e pòsta aig Isobel a thogadh an Òrasaigh, baile beag bòidheach ann an sgìre na Pàirce, ann an Leòdhas, agus tha ceathrar chloinne aca.


text:
San Sebastián de La Gomera
Tha San Sebastián de la Gomera na phrìomh-bhaile La Gomera, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e am baile as motha an eilein, suidhichte air cladach san àird an ear-thuath an eilein.
Tha San Sebastián de la Gomera cho farsaing ri 113,59 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2006 bha 8.451 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 74,4 duine gach km².
Rinn Cristoforo Colombo an stad mu dheireadh an seo mus an do thòisich e an siubhal chun nan Innseachan 6mh an t-Sultain, 1492; an siubhal far an do lorg e Aimearaga.


text:
Teagamh mu bhallrachd Eòrpaich
Cha do ghabh Riaghaltas na h-Alba ri beachd Prìomhaire na Spàinne gum feumadh Alba neo eisimeileach tagradh as ùr a dhèanamh airson àite san Aonadh Eòrpach.
A' bruidhinn aig co-labhairt, dh'innis Mariano Rahoy ma bhòtas dùthaich sam bith airson neo eisimeileachd bho stàit nas motha dhe bheil i na pàirt, gum biodh iad an uair sin ''taobh a-muigh an Aonaidh''.
Bhiodh an uair sin aonta gach tè de na 28 dùthchannan a th' anns an Aonadh Eòrpach a dhìth airson an dùthaich sin a leigeil a-steach.
Tha an naidheachd a' tighinn agus gluasad ann an Catalonia a dh'ionnsaigh neo eisimeileachd, rud dha nach eil Mgr Rajoy idir taiceil.Earrann 48
Tha Riaghaltas na h-Alba ag amas air ballrachd san AE fhaighinn mar bhall, mus deadh neo-eisimeileachd a ghairm, gus am biodh Alba na ball bho a ciad là mar stàit neo-eisimeileach.
Dheadh na còmhraidhean airson sin a rèiteachadh a chumail san 18 mìosan eadar bhòtadh airson neo-eisimeileachd, agus neo-eisimeileachd a bhith air a ghairm.
"Chan eil mi eòlach air a' Phàipear Gheal a dh'fhoillsich Ceann-suidhe (sic) na h-Alba," thuirt Mgr Rajoy, 's e a' bruidhinn aig coinneimh naidheachd còmhla ri Ceann-suidhe na Frainge, Francois Hollande.
"Bu mhath leam gun deadh buile neo-eisimeileachd a chur mu choinneimh Albannach gu fìrinneach.
"Tha còir aig saoranaich a bhith fiosraichte, gu seachd àraid nuair a tha co-dhùnaidhean mar seo ri an dèanamh.
“Start Quote
End Quote Iain Swinney BPA Rùnaire an Ionmhais
Tha sinn a' dèanamh seo bho thaobh a-staigh an Aonaidh Eòrpaich, mar phàirt de ar ballrachd.”
"Tha spèis agam don a h-uile co-dhùnadh a nì na Breatannaich, ach tha fhios agam gun teagamh gum biodh dùthaich a sgaradh bho bhall-stàit an Aonaidh Eòrpaich taobh a-muigh an Aonaidh Eòrpaich, agus bu chòir do dh'Albannaich, agus an còrr de shaoranaich na h-Eòrpa a bhith a' tuigsinn sin," thuirt e.
Tha beachd Mhgr Rajoy a' tighinn a rèir beachd oifigeil an Aonaidh Eòrpaich. Ach cha tuirt e gun cuireadh e bacadh air ballrachd Alba neo-eisimeilich san Aonadh Eòrpach.
Thuirt Rùnaire Ionmhais na h-Alba, Iain Swinney, gu bheil Alba mar thà na pàirt den Aonadh Eòrpach, leis gu bheil Breatainn na ball.
Gus ballrachd fhaighinn mar stàit neo-eisimeileach, thuirt Mgr Swinney gun iarradh Alba atharrachadh, fo Earrainn 48, air Cùnradh an Aonaidh Eòrpaich.
Dh'fheumadh sin aonta a h-uile ball-stàite.
"Tha sinn nar buill den Aonadh Eòrpach," thuirt e.
"Nuair a bhòtas Alba airson neo-eisimeileachd san t-Sultain 2014, bidh sinn fhathast nar buill den Aonadh Eòrpach, agus cha tig Là na Neo-eisimeileachd gu 2016.
"Mar sin, tha sinn a' dèanamh seo bho thaobh a-staigh an Aonaidh Eòrpaich, mar phàirt de ar ballrachd," thuirt e.
Thuirt ceannard nan Làbarach an Alba, Johann NicLaomainn, gun robh Riaghaltas na h-Alba air cumail a-mach roimhe gur e rud a thachradh gun oidhirp a bhiodh ann am ballrachd an AE.
"Ma ghluaiseas tu bho sheasamh gun tachradh e gun oidhirp, gu bhith ag ràdh gum feumadh tu aonta fhaighinn, feumaidh tu an uair sin gabhail ris gur dòcha nach aontaich cuideigin ris."
"Dh'innis thu dhuinn roimhe gu bheil thu airson 's gum fuirich sinn san Aonadh Eòrpach.
“Start Quote
End Quote Alasdair Darling Nas Fheàrr Còmhla
Tha Prìomhaire na Spàinne dìreach air a dhèanamh soilleir gun atharraicheadh a h-uile càil.”
"Is coltach a-niste nach eil ann an sin ach rud a tha thu a' creidsinn, coltach ri gu leòr a-staigh an seo, seach an fhìrinn chlàraichte," thuirt i.
Tha am Pàipear Geal a' cumail a-mach gum biodh e ceàrr a bhith a' smaoineachadh nach gabhadh an AE ri Alba mar bhall, air trì adhbharan:
- Tha Alba air a bhith na pàirt den AE fad 40 bliadhna.
- Cha bhiodh e a chum fèin-ùidh an AE mar bhuidhinn, no mar dhùthchannan fa leth.
- Bhiodh e na dhiùltadh air toil deamocratach mhuinntir na h-Alba.
Thuirt labhraiche do Phrìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond: "Aig bun a' ghnothaich, 's ann an urra ri muinntir na h-Alba a tha na tha an dàn do dh'Alba.
"Tha sinn a' faicinn nach eil Prìomhaire na Spàinne air na molaidhean againn a leughadh, ach tha Mgr Rajoy air a ràdh roimhe gu bheil e den bheachd gu bheil suidheachadh na h-Alba agus suidheachadh Chatalunya "gu tur eadar-dhealaichte."
"'S e is coireach, gu bheil am pròiseas airson Alba a bhith a' dol neo-eisimeileach air a dhaingneachadh ann an Aonta Dhùn Èideann, far a bheil Riaghaltas Bhreatainn air gealltainn gun toir iad spèis do thoradh an referendum.
"Mar a tha na pàipearan a dh'fhoillsich sinn a' dèanamh soilleir, tha sinn air pròiseas a mhìneachadh a chì Alba a' tighinn gu aonta air a suidheachadh mar bhall neo-eisimeileach den Aonadh Eòrpach bhon taobh a-staigh, anns na 18 mìosan eadar bhòtadh airson neo-eisimeileachd, agus Là na Neo-eisimeileachd - fhad 's a tha sinn fhathast nar pàirt den AE mar phàirt den RA. Tha comhairlichean laghail Riaghaltas Bhreatainn fhèin air a ràdh gu bheil sin "ciallach."
"Tha am pròiseas sin, fo Earrann 48 de Chùnradh an AE, a' ceadachadh do dh'Alba ballrachd a ghabhail bhon chiad là de neo-eisimeileachd.
"Tha Alba mar tha na pàirt den AE, agus chan eil càil ann an cùnradh sam bith a th' aig an AE a cheadaicheas gum bi dùthaich a tha na ball a bhith air a cur a-mach às an AE, no gun caill muinntir na dùthcha sin an còirichean mar shaoranaich den AE."
Ach thuirt ceannard na h-iomairt Nas Fheàrr Còmhla, Alasdair Darling, gun robh na thuirt Mgr Rajoy "na bhuile eile do bheachd Ailig Salmond nach atharraicheadh càil ma bhòtas sinn airson a bhith leinn fhèin."
"Tha Prìomhaire na Spàinne dìreach air a dhèanamh soilleir gun atharraicheadh a h-uile càil.
"Tha fhios againn a-niste dè seasamh a bhiodh aig Riaghaltas na Spàinne ma bhòtas sinn airson neo-eisimeileachd. Tha seo air fiù 's barrachd mhì-chinnt adhbharachadh."
Thuirt ceannard nan Tòraidhean an Alba, Rut NicDhàibhidh: "Tha Prìomhaire na Spàinne dìreach air càs Ailig Salmond airson ballrachd san AE a sgrios.
"Feumaidh sinn a' chomhairle a fhuair an SNP mus do rinn iad an argamaid lag aca sa Phàipear Gheal a chluinntinn, co-dhiù bhruidhinn iad ri ball-stàitean eile, no fiù 's an d'fhuair iad dearbhadh sam bith bho oifigich an AE," thuirt i.


text:
Rianas matamataigeach
Is e rianas matamataigeach (no loidig matamataigeach) am fo-chuspair matamataig a bhuineas ri siostaman foirmeil agus mar a tha iad a’ cur rian air bun-bheachdan imfhiosach de chuspairean matamataig, mar tha àlaichean, àireamhan, dearbhaidhean agus giollachd fiosrachaidh. Tha ceithir fo-roinnean ann: teòiridh àlach, teòiridh ath-fhillidh, teòiridh dhearbhaidh agus teòiridh shamhailean.
Thoir an àire nach eil rianas matamataigs a th'ann ach rianas matamataigeach. Chan ann ach na roinnean rianais aig a tha tuairisgeul foirmeil matamataigeach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Aig a bhunait, ’s e rianas Aristotle a th’ ann ged tha cruth ailseabra eas-chruthach air an-diugh. B'e George Boole agus Augustus De Morgan anns an Naoidheamh Linn Deug a chuir am follais dòigh òrdail matamataigeach airson rianais a mheasadh. Thàinig à seo inneal ùr a bha iomchaidh airson bun-bheachdan matamataig a rannsachadh, agus feallsanachd matamataig a shoilleireachadh gu mòr.
Ceangailtean a-muigh (sa Bheurla)[deasaich | deasaich an tùs]
- Mathematical Logic around the world
- Polyvalued logic
- forall x: an introduction to formal logic, by P.D. Magnus, is a free textbook.
- Detlovs, Vilnis, and Podnieks, Karlis (University of Latvia) Introduction to Mathematical Logic. A hyper-textbook.
- Stanford Encyclopedia of Philosophy: Classical Logic -- by Stewart Shapiro.


text:
Categories
Archives
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Archive for the Category: Gaeilge
Cailín na Gruaige Báine
An-diugh chlaraich mi òran eile anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar Cailín na Gruaige Báine. Rinn mi deannan clàraidhean, agus chan eil mi làn sàsta dhiubh fhathast. Bidh mi a’ feuchainn clàradh nas fhearr a dhèanamh a-màireach, ‘s dòcha. Inniu chláraigh mé amhrán Gaeilge eile darb ainm Cailín na Gruaige Báine. Rinne mé […]
Òrain Gaeilge
Madainn an-diugh chlaraich mi òran anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar An Saighdiúir Tréigthe, a dh’ionnsaich mi ann an Éirinn ann an t-Iuchar. Chur mi na facail agus eadar-theangachadh air mo làrach-lìn cuideachd. An t-seachdain seo chaidh chur mi dhà òran eile air mo làrach-lìn – Mo Mhadadh Beag agus Túirne Mháire no […]
Aoighean
Choinnich mi ri na Aimeireaganaich (Couchsurfers) ann taigh-seinnse ann an baile an-raoir. Tha iad a’ siubhal timcheall a’ Chuimrigh an-dràsta a’ falbh air an òrdaig agus a’ siubhal air busan agus trèanaichean. Tha iad a’ fuirich anns a’ Ghearmailt, nuair nach eil iad a’ siubhal, agus tha Gearmailtis fileanta ag fear dhiubh, agus do bhrìgh […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language Leave a comment
Latha leisg
Rinn mi beagan obair madainn an-diugh, agus an déidh lòn chaidh mi chun an leabhar-lann gus leabhraichean a’ thilleadh agus leabhraichean eile a gabh air iasad. Cha do cheannaich mi móran leabhraichean anns an latha a tha ann gus airgead a chaomhnadh, ach leabhraichean le mo roghainn ùghdaran. Ansin dh’ionnsaich mi beagan Breatnais, agus rinn […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language Leave a comment
Seisean
Bha seisean ann nam thaigh feasgar an-diugh, agus thàinig Steve agus Magnus. Sheinn Steve an fhìdheall, an dhuiseal agus an t-organ-beòil; sheinn Magnus an concertina, an giotàr agus a’ fhìdeag; agus sheinn mise a’ fhìdeag, a’ fhìdeag ìseal, an giotàr, ceithir recorder eadar-dhealaichte, am melodica, an t-organ-beòil agus am mandoilin. Is mhòr a’ còrdadh rium […]
Spollagyn son tey
An-dé chrìoch mi òran ùr agus rinn mi clàradh dheth. ‘S e òran dà-chànanach a th’ann anns a’ Mhanannais agus a’ Bheurla mu dhéidhinn faoileagan agus slisneagan, agus ‘s e “Spollagyn son tey / Chips for tea” an t-ainm a th’air. Seo an clàradh: An-raoir thàinig cuideigin eile chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach air a’ […]
Also posted in English, Gaelg, Gàidhlig, Music Leave a comment
Uisge
Bha e ag uisge fad an latha an-dé, is tha an-t-uisge ann fhathast an-diugh, ach chan eil mi a’ dèanamh gearan ri sin. Chaidh Seaghan chun an Eisteddfod a’ mhadainn seo, is chaidh mise chun a’ còmhlain recorder (chan fhios agam a’ facal Gàidhlig air recorder). Bidh sinn a’ tighinn ri chéile dà uair ‘sa’ […]
Tigh na Craoibhe
Thàinig Seaghan, an Éireannach, feasgar an-dé, agus an déidh dìnnear chaidh sinn do chuirm-chiùil ag cafaidh Blue Sky. Sheinn seinneadair iondail air thùs, agus bha e go math, gu h-àraid air an giotàr. Ri a shàil sheinn còmhlan-ciùil House of Trees (Tigh na Craoibhe) ás an t-Suain, agus bha iad math dha-rìribh, gu h-àraid a’ […]
Also posted in English, Language, Music Leave a comment
Còisir faoin
Sheinn mi òrain anns an chòisir faoin an-raoir. ‘S i an chòisir faoin còmhlan caraidean a bhi a’ seinn òrain sunndach le chéile dà uair ‘sa’ mhìos, is bidh na seiseanan seo làn ri gàire cuideachd. Tha Éireannach a tha a’ fuireach anns an Canada agus Gàidhlig na h-Éireann aige a’ tighinn gu Bangor an-diugh, […]
Na Guirm
An-raoir chaidh mi gu cuirme-ciùil ann an taigh-osda Fat Cat. Bha triùir seinneadairean ionadail a’ seinn, agus is aithne dhomh dithis aca. Sheinn a’ chiad aca a òrain fhéin, gu beag-nithe, agus sheinn an dara aca Na Guirm, agus bha barrachd atharrachadh eadar a òrain na a robh eadar òrain a’ chiad fhear. Bha iad […]


text:
Taighean-bìdhe gan diùltadh
Dhiùlt comhairlichean na Gàidhealtachd Dimàirt air planaichean airson ceithir taighean-bìdhe ùra aig pàirce ghnothachais ann an Inbhir Nis.
Bha McDonald's, Frankie and Benny's agus Chiquito's air ùidh a nochdadh trì de na ceithir aonadan a ghabhail, aig Pàirce Ghnothachais Inbhir Nis, ri taobh an A96.
Chaidh cead a dhiùltadh do leithid seo de phlanaichean roimhe, an dà chuid leis an ùghdarras ionadail agus Riaghaltas na h-Alba ann an 2011.
Bha Mìcheal Mac a' Ghobhainn, bho Sgìre Leasachaidh Ghnothachais Inbhir Nis, ag iarraidh air comhairlichean cead a dhiùltadh do na planaichean ùra cuideachd.
Thuirt e gun toireadh na planaichean buaidh mhòr air gnothachasan ann am meadhan a' bhaile.
Bha oifigich na Comhairle air moladh gun toir buill cead seachad.
Tha an làrach air a comharrachadh airson oifisean, ach bha luchd-leasachaidh ag iarraidh gun deadh ionadan-bìdhe a thogail oirre an àite sin.


text:
An Sionnach Sgianach
'S e An Sionnach Sgianach gaisgeach ann an cruinne-ce comaig Marvel. Tha na phairt den bhuidheann shar-ghaisgich, na X-Seoid. 'S e "Logan" a tha air mar ainm ged nach eil fhios aig duine de an t-ainm ceart a tha aice.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e mutantach a tha ann agus 's e an cumhachd a tha aige gur urrainn dha slanachadh bho leon sam bith gu math luath agus gu bheil sgeinean na dhuirn a thigeas a-mach nuair a dh'fheumas e sabaid.
TBH[deasaich | deasaich an tùs]
Bidh An Sionnach Sgianach a' nochdadh san t-sreath "An Sionnach Sgianach agus na Seoid" air BBC Alba.


text:
Fianais mu ath-leasachadh an fhearainn
Bidh comataidh de Bhuill-Phàrlamaid à Westminster ann an Inbhir Nis an t-seachdain seo airson tuilleadh fianais a chruinneachadh mar phàirt de rannsachadh air ath-leasachadh an fhearainn ann an Alba.
Cluinnidh a' Chomataidh fianais bhon bhuidhinn Fearann Coimhearsnachd na h-Alba, mar phàirt de cho-chomhairleachadh air a' chùis.
Bidh Comataidh nan Cùisean Albannach cuideachd a' meòrachadh air aithisg a dh'fhoillsich iad sa Mhàirt mun dòigh anns a bheil Oighreachd a' Chrùin air a stiùireadh ann an Alba.
Rinn an aithisg càineadh air mar a bha Coimiseanairean Oighreachd a' Chrùin a' dèiligeadh ris na dleastanasan a th' orra gu h-àraid a thaobh nan cladaichean agus grunnd na mara.
Faighnichidh buill na Comataidh Dimàirt do dh'Oighreachd a' Chrùin, ciamar a tha iad an dùil obrachadh san àm ri teachd.
Tha an co-chomhairleachadh a' tachairt às dèidh aithisg a chaidh fhoillseachadh san Iuchair a fhuair gur ann le beagan a bharrachd air 400 uachdaran a tha 50% de thalamh phrìobhaideach ann an Alba.
Thuirt an aithisg cuideachd gum feumar stad a chur air uachdarain bho bhith a' seachnadh chìsean.


text:
1887
MDCCCLXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach: Bàn-Rìgh Bhictoria a-nis Ban-ìompaire na h-Innseachan
- Chaidh Dabeiba agus El Rosal (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh Boksburg (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an Cèitean - Edwin Muir, sgrìobhadair is eadar-theangaiche Albannach.
- 9 an t-Iuchar - Dòmhnall Ruadh Chorùna, ann an Uibhist a Tuath. Bàrd.
- 13 an t-Sultain - Leopold Ružička, ann an Vukovar. Ceimeagair à Croàisia.


text:
LITIRDI ALBANNACH 1982
DEASACHADH
Fàilte
Gràs agus sìth dhuibh o Dhia ar n-athair agus ar Tighearna Iosa Crìosd.
Amen
Sìth
Tha sinn a' coinneachadh ann an ainm Chriosda.
Gabhamaid co-phàirt anns an t-sìth aige.
Urnaigh
airson fìor-ghloine
A Dhia uile-chumhachdaich, dom bheil gach cridhe fosgailte, gach miann aithnichte, agus o nach eil rùn-diomhair falaichte: glan smaointean ar cridheachan le deachdadh do Spioraid Naoimh, chum gun toir sinn gràdh iomlan dhut, agus gun àrd-mhol sinn t'ainm gu h-iomchaidh; tro Iosa Crìosd ar Tighearna. Amen.
Gèarr-chunntas
an Lagha
Thubhairt an Tighearna Iosa Crìosd: Is e seo a' chiad àithne:
"Eisd, O Israel, 's e an Tighearna ar Dia is Dia a-mhàin. Gràdhaichidh tu an Tighearna do Dhia led chridhe gu leir, led anam gu leir, led inntinn gu leir, led neart gu leir."
Is e seo an dara
àithne;
"Gràdhaich do choimhearsnach mar thu-fhein."
Chan eil àithne eile ann nas motha na iad seo.
Amen. A Thighearna, dean tròcair oirnn.
Aideachadh
agus Saoradh
Is e Dia gràdh agus sinne a' chlann. Chan eil àite aig eagal ann an gràdh: Tha gràdh againn oir ghràdhaich e-san sinn an toiseach.
Aideachamaid ar peacannan ann an aithreachas agus ann an creideamh.
Sàmhchair
A Dhia ar n-Athair, tha sinn ag aideachadh dhut agus do ar co-bhuill ann an Corp Chrìosda gun do pheacaich sinn ann an smaoin,facal is gniomh, agus anns na dh'fhàilnich sinn a dheanamh. Tha sinn gu dearbh duilich.
Maith dhuinn ar peacannan, agus liubhar sinn o chumhachd uilc, air sgàth do Mhic a fhuair bàs air ar son, Iosa Crìosd, ar Tighearna.
A Dhia, a tha na chumhachd agus na ghràdh, thoir maitheanas dhuinn agus saor sinn o ar peacannan, slànaich agus neartaich sinn le do Spiorad agus tog sinn gu beatha nuadh ann an Criosd ar Tighearna.
Amen.
Kyrie
A Thighearna, dean
tròcair oirnn.
A Thighearna, dean tròcair oirnn.
A Chrìosd, dean tròcair oirnn.
A Chriosd, dean tròcair oirnn.
A Thighearna, dean tròcair oirnn.
A Thighearna, dean tròcair oirnn.
Gloria
Glòir do Dhia anns na h-àrdaibh, agus sìth do a dhaoine air thalamh. A Thighearna Dia, a Righ nèamhaidh, a Dhia agus 'Athair uile-chumhachdaich, (le Dia am Mac, Iosa Crìosd, agus Dia an Spiorad Naomh,) tha sinngad adhradh, a' toirt buidheachais dhut, tha sinn gad mholadh airson do ghlòir.
A Thighearna Iosa Crìosd, aon-ghin Mhic an Athar, a Thighearna Dia, 'Uain Dhe, a tha a' toirt air falbh peacannan an t-saoghail; dean tròcair oirnn; tha thu nad shuidhe air deas-laimh an Athar; gabh ri ar n-ùrnaigh.
Oir is tusa a-mhàin a tha Naomh, is tusa a-mhàin is Tighearna, is tusa a-mhàin as Airde, Iosa Crìosd leis an Spiorad Naomh. ann an glòirDhe, an t-Athair. Amen.
Urnaigh an latha
LITIRDl AN FHACAIL
Leughadh as an t-Seann Tiomnadh
Litir
Soisgeul
A-nis
ron leughadh:
Glòir do Chrìosd ar Slànaighear.
An deidh
an leughaidh:
Buidheachasdon Tighearna airson a Shoisgeil ghlòrmhoir.
Cliù do Chrìosd ar Tigheama.
Searmon
Creud Nicene
Tha sinn a' creidsinn ann an aon Dia, an t-Athair, an uile-chumhachdach, cruithear nèimh agus talmhainn, de na h-uile a tha faicsinneach is neo-fhaicsinneach.
Tha sinn a' creidsinn ann an aon Tighearna, Iosa Crìosd, aon mhac Dhe, gu siorraidh ginte den Athair, Dia o Dhia, Solas o Sholas, fìor Dhia o fhìor Dhia, ginte, chan ann deante, den aon susbaintris anAthair. Leis an do rinneadh a h-uile nì. Air ar son-ne agus airson ar saoraidh thàinig e a-nuas o nèamh; le cumhachd an Spioraid Naoimh ghabh e colann daonna den Oigh Moire agus rinneadh na dhuine e. Air ar son-ne cheusadh e fo Phointius Pìlat; dh'fhulaing e bàs agus dh'adhlaiceadh e. Air an treas latha dh'eirich e a-rithist a-reir nan Sgriobtairean; chaidh e suas gu nèamh agus tha e na shuidhe aig deas-laimh an Athar. Thig e a-rithist ann anglòira thoirt breith air na beothaibh agus air na mairbh, agus air a rìoghachd cha bhi crìoch.
Tha sinn a'creidsinn anns an Spiorad Naomh, an Tighearna, tabhartair beatha, a tha a' tighinn on Athair agus on Mhac. Leis an Athair agus leis a' Mhac, tha e air adhradh agus air a ghlòrachadh, a labhair tro na Fàidhean. Tha sinn a creidsinn ann an aon Eaglais naomh chaitligeach agus abstolach. Tha sinn ag aideachadh aon bhaistidh gu maitheanas pheacannan. Tha dùil againn ri aiseirigh nam marbh, agus ri beatha an t-saoghail a tha ri teachd. Amen
Sermon
Nicene Creed
Eadar-ghuidheachan
Tha ùrnaigh aira tairgsinn airson an t-saoghail agus a shluaigh, dhaibh-san a tha a' fulang agus dhaibh-sana tha an dìth, airson na h-Eaglais agus a ballrachd.
Aideachadh agus Saoradh
mur robh aig an Deasachadh
Is e Dia gràdh
agus sinne a' chlann.
Chan eil àite aig eagal ann an gràdh.
Tha gràdh againn oir ghràdhaich e-san sinn an toiseach.
Aideachamaid ar peacannan ann an aithreachas agus ann an creideamh.
Sàmhchair
A Dhia ar n-Athair, tha sinn ag aideachadh dhut agus do ar co-bhuill ann an Corp Chrìosda gun do pheacaich sinn ann an smaoin, facal is gnìomh, agus anns a dh'fhàilnich sinn a dheanamh. Tha sinn gu dearbh duilich.
Maith dhuinn arpeacannan, agus liubharsinn o chumhachd uilc, air sgàth do Mhic a fhuair bàs air ar son, Iosa Crìosd, ar Tighearna.
A Dhia, a tha na chumhachd agus na ghràdh, thoir maitheanas dhuinn agus saor sinn o ar peacannan, slànaich agus neartaich sinn le do Spiorad agus tog sinn gu beatha nuadh ann an Crìosd ar Tighearna.
Amen.
Sìth
mur robh aig toiseach na Serbhis
Tha sinn a' coinneachadh ann an ainm Chrìosda. Gabhamaid co-phàirt anns an t-sìth aige.
LITIRDI NA SACRAMAID
Tha an t-aran agus am fìon air an toirt suas thun an Altair.
Tabhartas
Sàmhchair
no
Thoireamaid ar tabhartais don Tighearna.
Is leatsa, a Thighearna, a tha a' mhorachd, an cumhachd, a' ghlòir, an òirdheirceas, agus an rìoghalachd; oir 'sann leatsa a tha a h-uile nì air nèamh agus air thalamh. Bhuatsa a tha a h-uile nì a' tighinn agus is leatsa na tha sinn a' toirt dhut.
Faic ath-sgrìobhadh air cleachdadh eile
Liturgy of the Sacrament
Offering
Am Buidheachas Mor
Urnaigh a' Chomanachaidh
Gum biodh an Tighearna
maille ruibh
Agus leatsa cuideachd.
'Sann dhutsa 'Athaira bhuineas adhradh is cliù, anns gach àite agus aig gach am.
'S ann leatsa a tha cumhachd gu leir. Chruthaich thu na nèamhan agus steidhich thu an talamh; tha thu a' cumail ann am bith gach nì a tha ann.
Ann an Crìosd do Mhac tha ar beatha agus do bheatha-sa air an toirt còmhla ann an iomlaid sònraichte. Rinn e-san a dhachaidh nar measg a chum gum faodamaid tàmh annad gu sìorraidh.
Tro do Spiorad Naomh tha thu gar gairm gu breith nuadh ann an cruthachadh air aisig le gràdh.
Mar chloinn ded dheoin saoraidh tha sinn a' tairgsinn dhut ar cliù, le aingil is àrd-aingil agus uile-chuideachd nèimh, a' seinn an laoidh ded ghlòir neo-chriochnach.
Is Naomh, Naomh, Naomh Tighearna, Dia a' chumhachd agus an neirt. Tha nèamh is talamh lan ded ghlòir. Hosanna anns na h-àrdaibh.
Beannaicht' e-san a tha a' tighinn an ainm an Tighearna. Hosanna anns na h-àrdaibh.
Glòir is buidheachas gun robh agad, 'Athair ro-ghràdhach, airson tiodhlaic do Mhic a rugadh le colann daonna. 'S e-san am Facal a' mairsinn seach ùine, an dà chuid tùs is deoin deireannach, a' toirt gu iomlanachd na tha deante. Umhal rid thoil fhuair e bàs air a' Chrois. Led chumhachd thog thu e o na mairbh Bhrist e banntan an uilc agus thug e saorsa dod shluagh a bhith eadhon mar a Chorp anns an t-saoghal.
Air an oidhche a thugadh suas gu bàs e, agus fios aige gun robh 'uair air tighinn, air dha gràdha thoirt do a chuideachd fhein, Ghràdhaich e iad gus an deireadh. Aig suipeir leis a dheisciobail ghabh e aran agus thairg e buidheachas dhut. Bhrist e an t-aran, agus thug e dhaibh e, ag ràdh: 'Gabhaibh, ithibh. Is e seo mo Chorp; tha e briste air ur son.' An deidh na suipeire, ghlac e a' chailis, thairg e buidheachas dhut, agus thug e dhaibh i, ag ràdh: 'Olaibh seo, a h-uile duine. Is e seo m'Fhuil den chùmhnant nuadh; tha i aira dòirteadh dhuibh-se agus do na h-uile duine, gum bi peacannan air am maitheadh. Deanaibh seo mar chuimhneachan ormsa.'
Tha sinn a-nis ùmhal do dh'ordugh do Mhic. Tha sinn a' cuimhneachadh air a phàis bheannaichte agus air a bhàs, air aiseirigh ghlòrmhoir agus air a dhol suas; agus tha sinn a' coimhead ri teachd a Rioghachd. Air ar deanamh mar aon leis, tha sinn a' tairgsinn nan tiodhlac seo dhut agus leotha-san sinn-fhìn, aon ìobairt naomh, bheo.
Eisd ruinn, 'Athair ro-thròcaireach, agus builich oirnn do Spiorad Naomh agus air an aran agus air an fhìon seo, agus sgàilichte le a chumhachd a tha a' toirt beatha gum bi iad nan Corp agus nam Fuil ded Mhac, agus gum bi sinn air ar lasadh le teine do ghràidh agus air ar ath-nuadhachadh airson seirbhis do Rioghachd.
Cuidich
sinn a tha baiste ann an co-chomann Corp Chrìosda a bhith beo agus
ag obair dod chliù agus dod ghlòir; gum fàs sinn
còmhla ann an aonachd agus gràdh gus mu dheireadh, nad chruthachadh
nuadh, gun inntrinn sinn do ar n-oighreachd ann an cuideachd an Oighe
Moire, nan abstoil agus nam faidhean* agus ar n-uile bhràithrean
is pheathraichean a tha beo agus iadsan nach maireann.
Tro Iosa Criosd arTighearna, leis-san agus ann-san ann an aonachd an Spioraid Naoimh, gum biodh dhut onair agus glòir guh-iomlan, Tighearna gach aois, saoghal gun chrìoch.
Amen.
Co-phàirteachadh an Arain agus an Fhìon
Bristeadh an Arain
Sàmhchair
no
Tha an t-aran beo air a bhristeadh airson beatha an t-saoghail.
A Thighearna, aonaich sinn anns a' chomharradh seo.
Breaking of the Bread
Urnaigh an Tighearna
Mar a theagaisg ar Slànaighear sinn, mar sin tha sinn ag ùrnaigh:
Ar n-Athair ann an nèamh, naomhaichte biodh t'ainm, thigeadh do rìoghachd, deanar do thoil, air thalamh mar ann an nèamh. Thoir dhuinn an diugh ar n-aran làitheil. Math dhuinn ar peacaidhean mara mhathas sinne dhaibh-san a tha a' peacachadh nar n-aghaidh. Na toir sinn gu am deuchainn ach saor sinn o olc. Oir is leatsa an rìoghachd, an cumhachd agus a' ghlòir, a-nis agus gu sìorraidh. Amen.
No
am modh seo
Mar a dh'òrdaich agus a theagaisg ar Slànaighear Crìosd dhuinn, tha dànadas againn a ràdh:
Ar n-Athair, a tha air nèamh, naomhaichear t'ainm; thigeadh do rìoghachd; deanar do thoil air an talamh mar thatar a' deanamh air nèamh. Thoir dhuinn an diugh ar n-aran laitheil; agus maith dhuinn ar ciontan mar a mhaitheas sinne dhaibh-san a tha 'ciontachadh nar n-aghaidh. Agus na leig am buaireadh sinn, ach saor sinn o olc. Oir is leatsa an rìoghachd, an cumhachd agus a' ghlòir, gu sìorraidh agus gu sìorraidh. Amen
Comanachadh
Aig
tabhartas an arain:
Corp Chriosda a thugadh air do shon.
Aig
tabhartas na cailis:
Fuil Chrìosda a dhòirteadh air do shon.
Freagraidh
an Comanaiche:
Amen.
Laoidh a' Chomanachaidh
'Uain Dhe, tha thu
toirt air falbh peacannan an t-saoghail: dean tròcair oirnn.
'Uain Dhe, tha thu toirtair falbh peacannan an t-saoghail: dean tròcair oirnn.
'Uain Dhe, tha thu toirt air falbh peacannan an t-saoghail: deonaich dhuinn sìth.
no
Iosa,
'Uain Dhe: dean tròcair oirnn.
Iosa, giulanair ar peacannan: dean tròcair oirnn.
Iosa, fear-saoraidh an t-saoghail: Thoir dhuinn do shìth.
BUIDHEACHAS AGUS LEIGEIL AIR FALBH
Sreath
Faodar sreath tràthail freagarrach a chleachdadh
Thoiribh buidheachas
don Tighearna oir tha e gràsmhor.
Agus mairidh a thròcair gu sìorraidh.
Urnaighean
Abrar a h-aon de na leanas
(a) 'Athair, bhrist
sinn an t-aran, corp Chriosda, bhlas sinn fion a bheatha nuadh. Tha sinn
a' toirt taing dhut airson nan tiodhlac seo leis an deanar sinn nar n-aon
ann agus air ar tarraing a-staigh don chruthachadh nuadh sin, do thoil
airson cinne-dhaonna gu leir; troimh-san a fhuair bàs air ar son-ne
agus a dh'eirich a-rithist, do Mhac, ar Slànaighear Iosa Crìosd.
Amen.
(b) 'Athair na h-uile,
tha sinn a' toirt taing agus cliù dhut gun do thachair thu oirnn
nad Mhac, nuair a bha sinn fhathast fad as agus gun tug thu dhachaidh
sinn. Na chaochladh agus cuideachd agus e beo, chuir e an ceill do ghràdh,
thug e dhuinn gràs agus dh'fhosgail e geata na glòire. Sinne
aig a bheil co-phàirt ann an corp Chrìosda caitheamaid ar
beatha mar a bheatha-san ath-bheothaichte; sinne a tha ag òl as
a chupa, gun toireamaid beatha do fheadhainn eile; sinne a tha an Spiorad
a' lasadh, gun toireamaid solas don t-saoghal. Cum daingeann sinn anns
an dòchas a chuir thu mu ar coinneamh a chum gum bi sinn agus do
chlann uile saor, agus gum mol an saoghal air fad t'ainm; tro Iosa Crìosd
ar Tighearna.
Amen.
(c) 'Athair, ise
do dheoin seasmhach gum bi a h-uile nì air a choilionadh nad Mhac.
Sinne a fhuair gealltainnean na rìoghachd, caitheamaid ar beatha
le creideamh, coisicheamaid ann an dòchas agus bitheamaid air ar
ath-nuadhachadh ann an gràdh, gus an sgàthanaich an saoghal
do ghlòir agus gum bi thu nad uile anns a h-uile nì, tro
Iosa Crìosd ar Tighearna.
Amen.
Beannachadh
Gun cumadh sìth
Dhe, a tha toirt bàrr air tuigse gu leir, ur cridheachan agus ur
n-inntinnean ann an eolas agus gràdh Dhe, agus a' Mhic, Iosa Criosd
ar Tighearna: Agus beannachadh Dhe uile-chumhachdaich, an t-Athair, am
Mac agus an Spiorad Naomh a bhith nar measg agus a' fantainn maille ruibh
daonnan.
Amen.
Faodar beannachadh eile a chleachdadh a-reir an tràtha.
An dol a-mach
Imichibh ann an sìth,
gu gràdh is seirbhis a thoirt don Thighearna.
Ann an ainm Chrìosda. Amen
RIOCHDAN EADAR-GHUIDHE
Riochd 1
Tro Iosa, a tha sinn
ag aideachadh mar Thighearna, tha sinn a' toirt taing agus cliù
don Athair, a' gairm air-san a tha na bhreitheamh air na h-uile:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Airson pobaill an
t-saoghail gu leir; gun aithnich iad thu mar Dhia na sìthe,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Airson dhùthchannan,
airson cheannardan agus riaghaltasan; gun comharraich ionracas an uile
chùisean,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Airson na h-uile
a tha ag obair airson fireantachd; gun toir do làthaireachd agus
do chobhair misneach dhaibh,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Airson co-chomannan,
claoidhte le aimhreit agus strì; gun tugadh do mhaitheanas dhaibh
leigheas,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Air an son-san a
tha iomagaineach no aonaranach no dealaichte le bàs; gum faigh
iad furtachd agus sìth,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Airson na h-Eaglaise
agus airson do theaghlaich; gum bi i seasmhach ann an aideachadh a dòchais,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Airson ....................... ar n-Easbaig, agus na h-uile a tha giulan ainm Chrìosda; gun gairm am beathannan do ghlòir, tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
Air an son-san a
-tha dealaichte uainn le bàs; gum bi aca-san an rìoghachd
a tha neo-ghluasadach,
tha sinn a' guidhe ort, a Thighearna:
'Athair, thigeadh do rìoghachd.
O Dhia na sìthe, a thug air ais o na mairbh ar Tighearna Iosa, Buachaille mor nan caorach: dean foirfe sinn anns gach mathas a chum do thoil a dheanamh agus a bhith mar a bu mhath leat sinn a bhith; troimh-san dom bi a' ghlòir gu sìorraidh, Iosa Criosd ar Tighearna.
Amen.
Appendix:
Forms of Intercession
Form 1
Riochd 2
O Dhia, Athair ar Tighearna Iosa Criosd, anns an do thagh thu sinn, ro steidh an t-saoghail, agus a shuidhich ann an gràdh sinn a bhith leat-sa: cuidich sinn ri ùrnaigh airson do chloinne air fad.
Airson beatha an t-saoghail; gum bi eolas air do shìth agus gum buadhaich i:
Airson ... ...
A Thighearna, eisd
ruinn.
A Thighearna, eisd ruinn gu gràsmhor.
Airson ... ...
A Thighearna, eisd
ruinn.
A Thighearna, eisd ruinn gu gràsmhor.
Airson na h-uile aig a bheil riaghailt is ùghdarras; gun aidich iad do chumhachd:
Airson ... ...
A Thighearna, eisd
ruinn.
A Thighearna, eisd ruinn gu gràsmhor.
Airson na h-Eaglaise, corp Chrìosda; gum mair i airson cliù do ghlòire:
Airson ... ...
A Thighearna, eisd
ruinn.
A Thighearna, eisd ruinn gu gràsmhor.
A Thighearna, sheall thu do neart agus do chumhachd nuair a thog thu Criosd o na mairbh, a' cur a h-uile nì fo smachd fo a chasan : gabh ri na h-ùrnaighean a tha sinn a' tairgsinn na ainm airson an t-saoghail a chruthaich agus a shaor thu; troimh-san anns an do chomharraich thu dìomhaireachd do thoil, a thoirt gu aonachd gach nì ann an nèamh agus air thalamh, do Mhac, ar Tighearna Iosa Crìosd.
Amen.
Riochd 3
Dhà-san a
tha na Dhia a-mhàin deanamaid ar n-iarrtasan le buidheachas, tron
t-aon eadar-mheadhanair, an duine Iosa Criosd.
Tha mi ag iarraidh
ur n-ùrnaighean airson sìth ann am beatha an t-saoghail
... ...
Guidhibh airson sìth Dhe.
Sàmhchair
Tha mi ag iarraidh
ur n-ùrnaighean airson na h-uìle a tha a' fulang dochainn,
tinneis agus call ... ...
Guidhibh airson na h-uile a tha sàraichte.
Sàmhchair
Tha mi ag iarraidh
ur n-ùrnaighean airson na h-uile aig a bheil ùghdarras is
treorachadh ... ...
Guidhibh airsongach neacha tha a' cleachdadh cumhachd.
Sàmhchair
Tha mi ag iarraidh
ur n-ùrnaighean airson na h-uile air an d'rinn sinn eucairt ...
...
Guidhibh airson gach neach aig a bheil gràin dhinn.
Sàmhchair
Thami ag iarraidh
urn-ùrnaighean airson arn-easbaig(ean) ... ... ... ... agus airson
gach neach a shuidhich Crìosd do a sheirbhis ... ...
Guidhibh airson sluaigh Dhe.
Sàmhchair
Tha mi ag iarraidh ur n-ùrnaighean ... ...
Sàmhchair
Thoiribh taing do Dhia airson na h-uile anns an robh Crìosd air onorachadh, (gu sònraichte ... ...)
Sàmhchair
O Dhia, 's e do thoil e gum faigheadh na h-uile saoradh agus gun tigeadh iad gu firinn aithneachadh: gabh ri ar n-ùrnaighean agus ar guidheachan a tha sinn a' tairgsinn ann an creideamh agus ann an gràdh; troimh-san a thug dearbhadh air do dheoin, agus a dh'ìobair e-fhein gu saorsa a chosnadh don chinne-dhaonna gu leir,Iosa Crìosd ar Tighearna.
Amen.
CLEACHDADH EILE AIG AN TABHARTAS
Urnaighean Tabhartais
Is beannaicht' a tha thu, a Thighearna Dia den chruthachd air fad; tro do mhathas tha an t-aran seo againn ri thairgsim, a thug an talamh dhuinn agus a rinn lamhan daonna: fàsaidh e dhuinne mar aran na beatha.
Beannaichte gun robh Dia gu sìorraidh.
Is beannaicht' a tha thu, a Thighearna Dia den chruthachd air fad; tro do mhathas tha am fion seo againn ri thairgsinn, toradh a' chroinn-fhìona agus obair làmh daonna : fàsaidh e mar chailis ar saoraidh.
Beannaichte
gun robh Dia gu sìorraidh.
Tha an dàrna innse de dh'Urnaigh an Tighearna air ath-ghintinn le cead ann am modh dlighe-sgrìobhte don Comhairle Eadar-nàiseanta air Beurla anns an Litirdi (ICEL).
Tha teacs cànain ùir de Ghèarr-chunntas an Laghaagus an t-Urnaigh àirte (b) air duilleig 20 air an ath-ghintinn on Leabhar Seirbhis eile den Eaglais Shasannach le cead sealbhadairean an dlighe-sgrìobhaidh, Bòrd Prìomha Maoineachais na h-Eaglais Shasannaich.
As leth
Comunn Gàidhlig na h-Eaglais Easbaigich rinneadh air fad, le Alasdair
MacAonghais, an t-eadar-theangachadh Gàidhlig den teacs Beurla
mar a dh'fhoillsicheadh leis a' Comhairle Eaglaiseach Riochdach den Eaglais
Easbaigeach ann an Alba anns a' mhodh ainmichte "Litirdi Albannach
1982".


text:
Ata immorro, ar Béda, énní ann is áil dúinne d' faisnéis
p.392.i. an tan ruccadh-somh súas ar ammas nimhe adubhrattar na h- aingil ris: Feg h- úait an domhan síos, ar síatt. Ro iompá-somh ann sin & ro fegh anúas, ocus at-connairc glend mór domhain dorchæ fáoi anís i n- iochtar an talman. At-connairc ceithre teindte dermara ar derglasadh isin áer ós in n- glionn-sin, ocus nirbo lanfada eter na teinntibh-sin. Ro fiarfaigh-siumh annsin dona h- ainglibh cata reda na teinnte at-connairc, ocus ro raidhsiot na h- aingil: Teindte sud, ar síatt, filet oc losccudh an domuin. IN cédna teine, immorro, ar síatt, teine na breicce sin, uair an tan baistither cech duine is edh gheallus, frithbhrudh & obadh do Dhíabal & da ghniomhaibh. An lucht immorro na coimhlionn sin iarttain & teccat thairis, is íatt loisccter isin teine útt. An teine thánaisi immorro, teine an accobhair .i. saint isidhe, uair an lucht derscaiges nó accobrus na rétta saoghalta ara saint seach na rétta nemhdha, is íatt loisgter annsin. An tres teine, immorro, teine na h- esáontad{folio 51a} isidhein .i. an tan nach doiligh ocus nach cned libh bar m- braithri ocus bhar comhfoiccsi do beith h- i r- retaib forbasaibh ocus h- i réttaib dímaine, is annsin loiscter sibh isin teine útt. IN cethramadh teine dano teine in eccrabaidh isidhe. Is iatt loiscciter annsin, an lucht leis nach gráin na faínn & na truaigh do fodhbhadh ocus do chrechad, is íad loisgiter isin teine sin.


text:
Fàilte gu Mumbai, Baile an Òir
Duration: 00:59
Welcome to Mumbai, the City of Gold
Available since: Wed 2 Oct 2013
This clip is from
Soillse Series 5, Mumbai Baile nam Bruadar/Mumbai, the Dream and the Excess
The challenges facing Mumbai to ensure the vulnerable are not forgotten as the city grows.
First broadcast: 09 Oct 2013
More clips from Soillse
- Suidheachadh eu-coltach ri càil a dh’fhiosraich iad roimhe Duration: 03:16 Series 6, Seoladairean Angola/We are here for our Future
- Feumaidh an dithis aca a dhol thairis air na comasan aca Duration: 02:09 Series 6, An Snamh Mor/Swimming Beyond Borders
- Tha gach mamal a’ cluich ach chan eil ach daoine a’ cunntadh nam puingean Duration: 02:06 Series 6, Spors/Play
- Disathairne dubh – là uabhasach dha Strathewen ann an Astràilia Duration: 01:35 Series 5, Nuair a dh' atharraich a' ghaoth/Then the Wind Changed
- Seo sgeulachd Birger Duration: 01:30 Series 5, Mo Bheatha Phriseil/My Wonderful Life as a Vegetable


text:
Chan eil gin de na fir a shàbhail bhon Iolaire beò, ‘s mar a tha na bliadhnaichean a' dol seachad tha an àireamh de luchd-fianais aig a bheil cuimhne air a' chreach a' lughdachadh gu mòr.
Ri linn sin, bidh a' chreach dha-rìribh na pàirt de dh'eachdraidh Leòdhais ‘s na Hearadh.
Tha ceistean fhathast rim freagairt. Dè a chaidh ceàrr? Tha fios nach do lean i a' chùrsa àbhaisteach gu cidhe Steòrnabhaigh, ach carson?
Pàrantan Mhòr NicLeòid à Brù
Cha b' i seo a' chiad shoitheach leis an ainm Iolaire a bh' ann an Steòrnabhagh rè bliadhnaichean a' chogaidh. Anns an Dàmhair, 1918, ghabh an Amalthaea àite a' chiad Iolaire, gheat a bha tòrr na bu mhotha. "One speculates whether those at the Admiralty who decanted nearly 500 sailors from the special trains at Kyle of Lochalsh of New Year's Eve, 1918, thought that the larger vessel was still based in Stornoway?" The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
An dèidh dhan Iolaire a dhol fodha, mhol an Admiralty gun deigheadh Naval Court of Inquiry a chumail. Chaidh an rannsachadh seo a chumail air 8mh Faoilleach 1919, ach bha na pàipearan mu thimcheall na cùise glaiste bho dhaoine airson faisg air 50 bliadhna a rèir an lagha.
Nuair a chaidh am foillseachadh, cha robh freagairtean iongantach sam bith annta:
"There is no evidence to explain how the accident occurred as none of the officers on boards, or the helmsman or the lookouts who were on deck at the time, are among the survivors. No opinion can be given as to whether blame is attributable to anyone in the matter." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Bha muinntir nan eilean searbh nuair a chualas gu robhas an dùil an long-bhriste a reic dìreach 15 là an dèidh na creiche. Aig an àm sin, bha 88 duine nach robh air a lorg fhathast. Bha cion-faireachdainn mar seo a' toirt orra a bhith a' smaoineachadh nach robh diù sam bith aig na h-ùghdarrasan do na fir a bh' air a bhith a' cogadh às leth na rìoghachd.
Dh'òrdaich Comhairle Bhaile Steòrnabhaigh gun deigheadh rannsachadh poblach a chumail cuideachd, ‘s ghabh sin àite air 10mh Gearran 1919.
Ged a bha e soilleir nach robh e comasach cuideachadh a thoirt dhan Iolaire bho thaobh na mara, thàinig e am follais san rannsachadh-poblach nach gabhadh a' mhòrchuid de chriutha a' bhàta-teasairginn a dhùsgadh. Cuideachd, cha robh each ri fhaotainn gus an uidheamachd teasairginn a shlaodadh, ‘s mar sin b' fheudar 19 duine a ghiùlain a dh'ionnsaigh Biastan Thuilm.
Chaidh mòran de ne h-aon dhaoine a ghairm gus fianais a thoirt seachad anns na rannsachaidhean, ‘s a rèir coltais, b' e Caiptean Camshron, sgiobair an Sheila, aon den luchd-fianais ùr a chaidh a cheasnachadh. Dh'inns esan:
"I saw the Iolaire leave in the evening in good order, In my opinion she was handled in a thoroughly seamanlike fashion. All the officers and men of the Iolaire whom I saw were perfectly sober." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Bha fathannan air a bhith a' dol timcheall gu robh buaidh aig deoch làidir air na thachair, ach chaidh an luchd-fianais air fad às àicheadh seo. Bha na seòladairean air a bhith fo riaghailtean teann na nèibhidh bhon uair a dh'fhàg iad ceann a deas Shasainn gus an deach iad air bòrd na h-Iolaire.
Cho-dhùin diùraidh an rannsachaidh phoblaich nach robh na h-oifigearan air bòrd an Iolaire air a bhith faiceallach gu leòr; gu robh cus astair aice san droch thìde, agus nach robh neach-faire freagarrach air a bhith air an drochaid aig an àm a bhuail i air na Biastan.
Thug iad comhairle gum bu chòir solas ùr a chur air taobh Thuilm de chidhe Steòrnabhaigh. Mhol iad cuideachd gum bu chòir do dh' uidheamachd sàbhalaidh sam bith a bhith furasta a ghiùlain aig àm sam bith, agus gum bu chòir don Riaghaltas goireasan siubhail iomchaidh a chur air dòigh do luchd-seirbheis san àm ri teachd.
Clach-chinn
An robh Commandair Mason air a bhith neo-chùramach a' leigeil uimhir de dh'fhir air an Iolaire ‘s gun uidheamachd sàbhalaidh gu leòr air bòrd? No an robh esan a' leantainn òrduighean bho cheannardan? No an robh e airson na fir a chuideachadh gus faighinn dhachaigh gu an teaghlaichean?
Cha bhi freagairt air na ceistean sin a-chaoidh, ach tha fios le cinnt gun deach cus dhaoine a chur air bòrd anns a' chiad dol a-mach. Thuirt Siorraidh Mac an Tòisich, ‘s e a' toirt geàrr-chunntas air na thachair aig an rannsachadh phoblach: "This dreadful event in the history of the Isle of Lewis will remain forever an enigma of the sea." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Cha b' ann tro fhacail choibhneil a-mhàin a-nochd co-fhaireachdainn dhaoine, oir chaidh maoin a stèidheachadh gus airgead a chruinneachadh do theaghlaichean a chaidh fhàgail gun neach-cosnaidh.
"This will be no compensation whatever for the loss of loved ones, but it will at least show that the sympathy is more tangible than a merely conventional sentiment." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Thug dol fodha na h-Iolaire buaidh air beatha gach fear a fhuair dhith sàbhailte. Cha robh fear seach fir dhiubh airson bruidhinn mu na thachair oir bha na cuimhneachain cho goirt. Ged nach robh e reusanta, bhathas a' faireachdainn ciontach gun d'fhuair iadsan dhachaigh slàn.
Ged a bha Iain Fionnlagh MacLeòid, ‘an Mhurdo, na ghaisgeach don fheadhainn a chaidh air an ròpa, cha chuala a mhac Iain Murchadh athair a' bruidhinn air an oidhch' ud gus an do thòisich an dàrna cogadh.
Cha do thill ‘an Mhurdo gu Biastan Thuilm airson 46 bliadhna. Aig aois 77, còmhla ri Iain Murchadh agus Iain Moireach, a' chiad fhear a chaidh a shàbhaladh air an ròpa, thill e thuca. B' ann an sin a bhruidhinn e air a' chreach airson an dàrna turas. ‘S ann mun àm sin a sgrìobh Iain Murchadh cunntas de na briathran aige ann an leabhar-là.
Mu 40 bliadhna an dèidh dhan Iolaire a dhol air na Biastan, chlàr Fred MacAmhlaigh dhan BhBC sreath de dh' agallamhan Gàidhlig a tha fhathast nam prìomh fhianaisean air na thachair dhan Iolaire. Bha esan làidir dhen bheachd gu robh an t-àm ann an sgeulachd innse leothasan a shàbhail aiste, ‘s gum biodh an cunntasan maireannach.
Ged a bha ‘an Mhurdo iomagaineach mu bhith a' dùsgadh seann smuaintean agus faireachdainnean, thug Fred an sgeulachd iongantach aige-san, am measg iomadach duine eile, am follais.
Bha cuimhne shònraichte aig Fred air an agallamh a chlàir e le Dòmhnall "Am Patch" Moireasdan, à Nis.
"He had not been very well when I visited him and he sat by the fire with his coat on. As he spoke, the knuckles were absolutely white. There was a very bead of sweat on his forehead. The man was living the whole thing, as on the day it happened." The Loss of the Iolaire: A Very Private Tragedy le Brain Wilson, West Highland Free Press, 30th December 1993
Tha carragh-cuimhne do na fir a chaochail air an Iolaire ri fhaicinn an cois a' chladaich ann an Tolm, os cionn na mara far an deach am bàta fodha. Tha na briathran a leanas air a' charragh-cuimhne:
ERECTED BY
THE PEOPLE OF LEWIS AND FRIENDS
IN GRATEFUL MEMORY OF THE
BRAVE MEN OF THE ROYAL NAVY
WHO LOST THEIR LIVES
IN THE "IOLAIRE" DISASTER AT THE
BEASTS OF HOLM
ON THE 1st OF JANUARY 1919
OF THE 205 PERSONS LOST,
175 WERE NATIVES OF THE ISLAND
AND FOR THEM AND THEIR COMRADES
LEWIS STILL MOURNS.
WITH GRATITUDE FOR THEIR SERVICE
AND IN SORROW FOR THEIR LOSS.
"DO CHEUMA THA SAN DOIMHNEACHD MHÒIR,
DO SHLIGHE THA SA CHUAN.
ACH LUIRG DO CHOS CHAN AITHNICH SINN,
THA SIUD AM FOLACH UAINN"
SAILM LXXVII, 19
Gus an là an-diugh, tha sgoiltean air feadh Leòdhais ‘s na Hearadh fhathast a' dèanamh phròiseactan mun Iolaire, a' toirt cothrom do chlann-sgoile ionnsachadh mun chreach.
Tha samhlaidhean cogaidh, mar an acair, an-diugh ri fhaicinn ann an iomadach cladh air feadh nan eilean. Ann an Nis, chithear an teachdaireachd "Boatbuilders of Ness" air clach-chinn Iain F. MhicLeòid. Mu fhichead meatair air falbh, tha Dòmhnall "Am Patch" Moireasdan na laighe ri taobh a bhràthar Aonghas, a bha a' feitheamh iomadach bliadhna roimhe ‘s an teachdaireachd "Gus an coinnich sinn a-rithist" air a' chlach-cinn.
Carragh-cuimhne na h-Iolaire
Gasaet Steòrnabhaigh
Crann na h-Iolaire
Iain F MacLeòid is Dòmhnall Moireasdan
Carragh-cuimhne na h-Iolaire
A' Bhuaidh
Faic agus èist ri cunntasan mun bhuaidh a' bh' aig a chreach.
- Chaillear Coinneach MacIlleathain san tubaist.
- B' e an tachartas bu mhiosa a thachair a-riamh sna h-Eileanan Siar.
- Chaidh rannsachadh a dhèanamh an dèidh na tubaist.
- Fhuair Iain F. MhicLeòid duais airson na shàbhail e.
- "Cha robh mise ag iarraidh a bhith faisg oirre."
- Cha robh Alasdair MacLeòid cofhurtail a bhith faisg orra.
- Tha an eachdraidh làidir fhathast.
- Thug call na h-Iolaire buaidh mhòr air na h-eileanan.
- An-diugh, chan eil ann ach sgeulachd don òigridh.
- Bheireadh sgeulachd call na h-Iolaire buaidh air duine sam bith.
- "Chùm iad a' dol" le Catrìona Lexy Chaimbeul.
- Bha earbsa aig na seòladairean anns a' Chaiptean.
- An ropa mar motif.
- "Cha robh dòigh teasairginn ann."
- Bha obair fireannaich ri dhèanamh, ach cho robh iad ann.
- Bha boireannaich air a bhith ag ullachadh airson pòsadh …
- "Biodh e math no olc, bha e nar n-eachdraidh."
- "Bha iomadh dachaigh eile anns an aon suidheachadh."
- Bha muinntir nan coimhearsnachdan fior thaiceil.
- "Bha neart an eilein air a thoirt air falbh ann an aon oidhche."
- "Chan eil tuigse aig a' ghinealach a th' ann an-diugh."
- Tha diofar mhòr eadar mothachadh agus a bhith an làthair.
- Thàinig uallach air Mòr NicLeòid an dèidh na creiche.
- Cha robhas ag innse mòran don chloinn.
- Chaill seanmhair Anna Frater a sloinneadh.
- Chan eil daoine bhon taobh a-muigh fiosraichte mun chreach.
- "Dh'fheumadh iad cumail a' dol."
- Buaidh air boireannaich nan coimhearsnachdan.
- Bha an eaglais a' toirt dòchas do dhaoine an dèidh làimh.
- Bha ginealach Anna eòlach air daoine a bha beò nuair a thachair e.
- Bha e duilich bruidhinn mun chreach.
- Chan eil fhios le cinnt dè a' bhuaidh a bh' aig call na h-Iolaire.
- An robh ceangal eadar a' chreach agus eilthireachd?
- Cha robh eòlas aig daoine air "post-traumatic stress".
- Lean iomadach sgeulachd an dèidh na creiche.
- Bhiodh an cuspair ga thogail uair is uair.
- Bhiodh barrachd conaltraidh air a bhith feumail.
- Chan eil clann-sgoile a' faighinn gu leòr eòlais air an Iolaire.
- "Bha athair againn" le Màiri Iain Mhurch' Chaluim.
- "Lean an dubhachas ro fhada" le Mòr NicLeòid.
- Mòr NicLeòid a' bruidhinn air làithean a h-òige.
- Fear air ainmeachadh mar "survivor na h-Iolaire".
- "Bha mise air mo bhàthadh co-dhiù..."
- "You'll be shot at dawn."
- "Chaill mi mo bhràthair innt'" le Dòmhnall Moireasdan.