text:
poileasaidh gàidhlig: ceistean
Fèisean nan Gàidheal
Ceistean bitheanta mun Phoileasaidh Gàidhlig
1. Carson a tha Poileasaidh Gàidhlig aig Fèisean nan Gàidheal?
Tha a’ Ghàidhlig aig cridhe obair nam Fèisean agus tha pàirt den taic-airgid a gheibh sinn air a thoirt seachad mu choinneimh leasachadh na Gàidhlig. Tha feum air Poileasaidh Gàidhlig gus dèanamh cinnteach gum bi fios aig gach neach fa leth is buidheann a tha an sàs ann an obair Fèisean nan Gàidheal cho cudromach agus a tha cleachdadh na Gàidhlig anns gach pàirt der n-obair, agus sin a’ gabhail a-staigh na Fèisean, agus an luchd-teagaisg a bhios a’ teagasg aca. Bheir Fèisean nan Gàidheal comhairle is taic do dh’Fhèisean a thaobh mar a bu chòir dhaibh am Poileasaidh a choileanadh, ach bu chòir cuimhneachadh gu bheil am Poileasaidh seo a’ buntainn ri gach meur der n-obair, a’ gabhail a-staigh Fèisean, clasaichean air an ruith leis na Fèisean agus obair co-cheangailte ri Iomairt Ciùil na h-Òigridh sna sgoiltean. Gheibhear am poileasaidh aig làmh dheas na duilleig seo, cho math ri goireas le faclan agus abairtean.
2. Carson a tha e cudromach gun tig piseach air cleachdadh na Gàidhlig aig na Fèisean?
Bha taic làidir dhan Ghàidhlig riamh na bun-stèidh do dh’iomairt nam Fèisean agus chan eil sinn ag iarraidh gun caill sinn sin on as i a’ Ghàidhlig a tha a’ dèanamh eadar-dhealachadh eadar na Fèisean agus prògraman oideachaidh eile airson ceòl traidiseanta.
Tha Plana Nàiseanta na Gàidhlig ùr airson 2012-2017 a’ cur cuideam air a bhith leudachadh nan cothroman gus Gàidhlig a chleachdadh agus a’ leudachadh àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig. Tha còrr is 20,000 duine òg is inbheach bho air feadh na dùthcha an sàs sa phrògram obrach aig FnG gach bliadhna agus sin a’ ciallachadh gun urrainn dhuinne cuideachadh ann an dòighean gu math sònraichte le bhith coileanadh cuid de na h-amasan aig Riaghaltas na h-Alba is Bòrd na Gàidhlig sa Phlana. Thèid aig FnG cur gu mòr ris an iomairt gus an àireamh luchd-labhairt a leudachadh le bhith trèanadh luchd-teagaisg ann an Gàidhlig – agus iadsan a’ gabhail nan clasaichean – gus am bi e comasach dhaibh barrachd Gàidhlig a chleachdadh agus iad a’ teagasg na h-òigridh.
3. Dè thachras mura cuir Fèis am Poileasaidh Gàidhlig an gnìomh?
Bidh an aon inbhe aig a’ Phoileasaidh Ghàidhlig agus a th’ aig poileasaidhean eile againn agus feumar a chur an gnìomh. Dìreach mar nach fhaodadh Fèis gun bhith a’ toirt an aire dha ar Poileasaidhean airson Dìon Chloinne is Feumalachdan Taice a Bharrachd, bhite a’ bristeadh chumhachan maoineachaidh mura tugte an aire dha ar Poileasaidh Gàidhlig agus ma dh’fhaodte gun deigheadh maoineachadh a chumail air ais agus gum biodh cunnart ann nach fhaighte maoineachadh san àm ri teachd.
Ge-tà, tha sinn ag iarraidh obair còmhla ri Fèisean feuch am bi e furasta dhaibh am Poileasaidh seo a choileanadh agus ’s e an dòigh as fhasa dhaibh sin a dhèanamh luchd-teagaisg fhastadh a tha an dà chuid fileanta sa Ghàidhlig, no a’ dèanamh oidhirp an cànan ionnsachadh. Chan eil sinn an dùil Fèisean a pheanasachadh sa chiad dol-a-mach, thoradh bheir e ùine am Poileasaidh seo a chur an gnìomh, ach thathar an dùil gun gabh gach Fèis ris agus gun coilean iad am Poileasaidh, agus gheibh iad comhairle is taic gus sin a dhèanamh. Cumaidh sinn sùil air cur an gnìomh a’ phoileasaidh agus ’s iad na Fèisean nach eil a’ dèanamh oidhirp ghnìomhach gus a choileanadh mar as trice a bhios a’ bristeadh a’ Phoileasaidh agus nan cumhachan maoineachaidh.
4. Dè na dleastanasan a th’ aig Fèisean nan Gàidheal ann a bhith a’ lìbhrigeadh oideachadh Gàidhlig do luchd-teagaisg?
Rinn Fèisean nan Gàidheal rannsachadh air comasan Gàidhlig luchd-teagaisg nam Fèisean. Bho thoraidhean an rannsachaidh sin, fhuair sin dealbh nas fheàrr air na comasan Gàidhlig aca.
Sgrìobh sinn chun a h-uile neach-teagaisg san stòr-dàta againn ag iarraidh orra beachdachadh air diofar chùrsaichean is bùthan-obrach a tha freagarrach do na comasan eadar-dhealaichte aca agus am fear as freagarraiche do na comasan aca a roghnachadh. Cuideachd fhuair sinn beagan maoineachaidh leis an urrainn dhuinn taic-airgid a thabhann dhaibh tro sgeama thabhartasan airson na feadhna a tha a’ faighinn oideachadh ann an Gàidhlig.
5. Dè na dleastanasan a th’ aig Fèisean ann a bhith a’ lìbhrigeadh oideachadh Gàidhlig do luchd-teagaisg?
Chan eil sinn an dùil gun cuir Fèisean cothroman oideachaidh air dòigh do luchd-teagaisg; ’s ann an urra ri Fèisean nan Gàidheal is an luchd-teagaisg a tha sin.
Tha sinn an dùil gun toir Fèisean ainmean an luchd-teagaisg dhuinn co-dhiù mìos mus tachair an Fhèis aca. Nì sin cinnteach gum bi dearbhadh pearsanta dligheach aca agus gu bheil iad air oideachadh fhaighinn, no a’ faighinn oideachadh, ann an Gàidhlig gus am bi comas bunaiteach aca sa chànan mura h-eil iad siùbhlach innte a-cheana. Mura h-eil iad air oideachadh Gàidhlig fhaighinn, nì FnG nas urrainn dhuinn gus dèanamh cinnteach gu bheil iad uidheamaichte gus teagasg aig na Fèisean.
6. Dè dh’fheumas luchd-teagaisg a dhèanamh gus dèanamh cinnteach gu bheil comas bunaiteach aca sa Ghàidhlig?
Feumaidh luchd-teagaisg coimhead air gach roghainn a th’ aca gus Gàidhlig ionnsachadh agus an tè a tha iomchaidh dhaibhsan a roghnachadh. Feumaidh iad innse do FnG mun adhartas aca gus an tèid a chlàradh san stòr-dàta againn.
7. Dè th’ ann an ‘comas bunaiteach’ sa Ghàidhlig?
Tha FnG den bheachd gu bheil ‘comas bunaiteach’ a’ ciallachadh:
• Faclan is abairtean bunaiteach a chleachdar gus fàilte a chur air sgoilearan gu clas
• Faclan is abairtean a chleachdar gus daoine a chur an aithne a chèile nuair a tha iad a’ coinneachadh
• Beagan fhaclan is abairtean a ghabhas a chleachdadh ann an teagasg, mar ‘a’ cunntadh a-steach’ agus ‘cluich no seinn sin a-rithist’ is mar sin air adhart, agus an comas ainmean òrain is puirt Ghàidhlig fhuaimneachadh gun a bhith a’ cleachdadh eadar-theangachadh Beurla
• An comas pìosan ciùil a chur an aithne luchd-èisteachd no clas ann an dòigh shìmplidh
• Eòlas coitcheann air cor na Gàidhlig ann an Alba agus cho cudromach agus a tha i do na Fèisean.
Ged a tha comasan cudromach, ’s e as cudromaiche gun cleachd daoine an cànan. Tha sinn an dòchas gun coimhead luchd-teagaisg air cur an gnìomh a’ Phoileasaidh seo mar chothrom airson beagan spòrs, agus cothrom piseach a thoirt air na sgilean aca aig an aon àm. Tha sinn a’ mothachadh dha mar nach eil Gàidhlig aig a’ mhòr-chuid den chloinn a tha a’ dol gu Fèisean, agus nach eil iad ann am foghlam Gàidhlig. Chan eil Fèisean ann airson Gàidhlig a theagasg do chloinn, ach tha fhios againn gu bheil e a’ còrdadh ri clann a bhith a’ cluinntinn is ag ionnsachadh Gàidhlig an lùib beagan spòrs agus gur ann nas fheàrr a tha na Fèisean a’ còrdadh riutha mar thoradh air.
8. Dè thachras ma tha sinn ag iarraidh neach-teagaisg a chleachdadh nach d’fhuair oideachadh?
Ma tha Fèisean ag iarraidh luchd-teagaisg a chleachdadh aig nach eil Gàidhlig feumaidh iad innse dhuinn cho luath ’s as urrainn agus co-dhiù mìos ron Fhèis aca. Nì sinn cinnteach an uair sin gum faigh an luchd-teagaisg sin comhairle is taic gus am faigh iad comas sa Ghàidhlig a cheadaicheas dhaibh a bhith a’ teagasg aig an Fhèis.
Ma dh’fheumar iarraidh air neach-teagaisg a thighinn a-staigh aig a’ mhionaid mu dheireadh, mar eisimpleir gum b’ fheudar do neach-teagaisg eile tarraing a-mach no tha neach-teagaisg eile a dhìth air sgàth àireamhan òigridh, tha sinn an dùil gun dèan Fèisean an dìcheall gus neach-teagaisg a lorg le comas sa Ghàidhlig. Mura gabh sin a dhèanamh, tha sinn an dùil gun innis Fèisean dhuinn mun t-suidheachadh agus cuidichidh sinn le bhith a’ lorg luchd-teagaisg iomchaidh a thèid nan àite.
9. Dè thachras nuair nach eil ùidh aig an neach-teagaisg ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig?
Mura h-eil ùidh aig neach-teagaisg ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig chan urrainn dhaibh teagasg aig Fèis. Tha a’ Ghàidhlig aig cridhe obair nam Fèisean agus feumaidh sinn a-nis gluasad bho bhith a’ cur a’ chànain air adhart gu bhith ga cleachdadh. Tha luchd-teagaisg a’ faighinn pàigheadh airson teagasg aig na Fèisean. Agus tha pàirt den airgead a gheibh na Fèisean a’ tighinn bho luchd-maoineachaidh a tha ag iarraidh air FnG Gàidhlig a chur air adhart agus a chleachdadh. Bu chòir gun smaoinich luchd-teagaisg air a’ Ghàidhlig mar sgil riatanach leis an urrainn dhaibh obair fhaighinn aig na Fèisean.
10. Nach e leth-bhreith a th’ ann a bhith a’ fastadh dìreach daoine a tha a’ bruidhinn Gàidhlig?
Chan e. Tha beachd laghail ann a tha ag ràdh nuair a tha comas sa Ghàidhlig riatanach gus amasan an luchd-fhastaidh a choileanadh, nach eil e mì-laghail no a’ dèanamh leth-bhreith a bhith a’ fastadh dìreach daoine leis a’ chomas sin. Cha b’ urrainn dhut cuideigin fhastadh gun an trèanadh ceart gus teagasg ann an sgoil. Feumaidh trèanadh a bhith aig tidsear Gàidhlig gus a bhith ag obair ann an clasaichean Gàidhlig ann an sgoil. B’ iad bun-amasan FnG riamh a bhith a’ cur air adhart agus a’ leasachadh cànan, ceòl is dualchas nan Gàidheal. Mar bhuidhinn tha sinn den bheachd gur e an dòigh as fheàrr an fheallsanachd seo thoirt gu buil, gum feum a h-uile neach – air am pàigheadh no saor-thoileach – co-dhiù beagan den chànan ionnsachadh. Ach tha seo gu sònraichte cudromach nuair a thig e gu clasaichean agus an luchd-teagaisg a tha gan gabhail.
11. Chan eil ùine agam Gàidhlig ionnsachadh seach gu bheil mi cho trang a’ teagasg. Dè nì mi?
Tha grunn math roghainnean ann a tha sùbailte gus Gàidhlig ionnsachadh, a’ gabhail a-staigh clasaichean aig diofar amannan air feadh an latha, air an oidhche agus aig an deireadh-sheachdain. Bidh FnG cuideachd a’ ruith làithean Gàidhlig ann an diofar sgìrean air feadh na h-Alba, agus thathar an dòchas gun ruig sinn air gach duine a tha feumach air oideachadh tro na diofar chothroman. Chan eil sinn ag iarraidh air luchd-teagaisg an ùine obrach aca, a tha prìseil, a chaitheamh gus Gàidhlig ionnsachadh, agus bhitheamaid ro thoilichte taic-airgid a thoirt don fheadhainn a tha feumach air taic. Ach tha sinn den bheachd gum bu chòir do luchd-teagaisg smaoineachadh air a’ chothrom a bheir oideachadh sa Ghàidhlig dhaibh gus cur ris na sgilean a th’ aca agus air nas urrainn dhaibh cosnadh air a sgàth, agus gu dearbh air an obair a gheibh iad bho Fhèisean is FnG.
12. Tha Gàidhlig agam mu thràth. Am feum mi dad a dhèanamh?
Chan fheum daoine a tha fileanta sa Ghàidhlig oideachadh fhaighinn, ach ma dh’fhaodte gum bu thoil leotha a’ cheist a chur, a bheil am briathrachas co-cheangailte ri diofar ionnstramaidean ciùil is seinn aca, agus mura h-eil, ciamar a b’ urrainn dhaibh sin ionnsachadh.
13. Chan eil a’ chomataidh againn ag aontachadh leis a’ Phoileasaidh Ghàidhlig. Am faod sinn bruidhinn ri cuideigin mu dheidhinn?
Bu chòir dhuibh bruidhinn ris an Oifigear Leasachaidh agaibh sa chiad dol-a-mach. Chaidh am poileasaidh a chruthachadh às dèidh co-chomhairle le riochdairean bho gach buidheann iomchaidh agus fhuair e aonta bho Bhòrd Stiùiridh FnG ann an 2009. Thèid sùil às ùr a thoirt air ann an 2012-13 nuair a tha dùil ann gun tèid a neartachadh a-rithist.
14. Mar neach-teagaisg chan eil mi ag aontachadh leis a’ Phoileasaidh. Cò ris am bu chòir dhomh bruidhinn mu dheidhinn?
Bu chòir dhut bruidhinn ri Calum Ailig Mac a’ Mhaoilein, Manaidsear Leasachaidh FnG, air 01463 225454 (calum@feisean.org) no Art MacCarmaig, Stiùiriche FnG, air 01478 613355 (arthur@feisean.org).


c: text/html

text:
Justin Bieber
'S e seinneadair pop-R&B Canadianach a th' ann an Justin Drew Bieber. Rugadh e 1d dhen Mhàrt 1994. Lorg Scooter Braun e ann an 2008, air sgàth 's gun robh e a' coimhead air na bhideothan aig Bieber air YouTube, agus thàinig e gu bhith a mhanaidsear. 'S e "One Time" a' chiad chlàr a bh' aig Justin Bieber agus ann an 2009 dh'fhoillsich iad air feadh an t-saoghail e. Bha an clàr taobh a-staigh an "Top 30" ann an còrr is 10 dùthchannan fad seachdainean. Lean esan an t-òran seo le My World air 17mh an t-Samhain 2009 - bha e gu math soirbheachail. 'S e My World 2.0 a' chiad chlàr ceart aige ann an 2010 agus tha e air a bhith dìreach cho soirbheachail 's a bha na feadhainn mu dheireadh. Ron seo, dh'fhoillsich e clàr eile leis an t-ainm "Baby" anns an Fhaoilteach.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Peigi NicChoinnich, Peigi Chaluim Iain, aig bonn Cnoc Chùsbaig, ann a' Siadar a' Rubha, ann an Leòdhas, air 26 Ògmhios, 1907. B' i Iseabail NicDhòmhnaill, Iseabail Aonghais Phortair, a màthair. Bha ceathrar anns an teaghlach. Bha a piuthar Anna, na bu shine, agus bha dithis bhalach ann, Calum agus Uilleam. Chaill Peigi a h-athair agus i fhathast na pàiste òg sgoile.
Chaidh i do Sgoil Shiadair agus an dèidh sin do sgoil MhicNeacail. Anns an latha sin bha aig clann-sgoile an Rubha ri fuireach ann an loidseadh ann a' Steòrnabhagh, oir cha robh busaichean ann a bheireadh a' chlann air ais agus air adhart.
An dèidh a' sgoil fhàgail chaidh Peigi airson bliadhna do Cholaiste Skerry's, air Sràid Bath ann am meadhan Ghlaschu, airson taidhpeadh agus obair oifis ionnsachadh. An dèidh dhi a trèanadh a chrìochnachadh anns a' Cholaiste thug Iain, bràthair a màthar, i a-mach a Chanada gu Fort William, neo Thunder Bay mar a chanar ris an-diugh. Bha i mu sheachd bliadhna deug a dh'aois aig an àm seo agus an dèidh a bhith ann a' Fort Willian airson greis chaidh i gu Vancouver, far an robh piuthar a màthar.
Bha Peigi riamh dèidheil air seinn agus bhiodh a màthair ag ràdh rithe gu robh i a' seinn mus do thòisich i air còmradh. Cha b' e òrain Ghàidhlig a-mhàin a bhiodh i a' seinn ach òrain Bheurla, le leithid Irving Berlin. Bha i air bliadhna trèinidh a dhèanamh air a guth còmhla ri Seòras Boidhd, à Glaschu. Fhad 's a bha i ann an Canada bhiodh i a' seinn còmhla ri còmhlan de bhalaich Leòdhasach, le mac bràthair a h-athar nam measg.
Bha Peigi dona leis a' chianalas agus nuair a thàinig an naidheachd gu robh a piuthar Anna a pòsadh ghabh Peigi an cothrom tilleadh a Leòdhas agus cha do thill i a Chanada tuilleadh.
Fhad 's a bha i ann an Canada fhuair i na h-òrain aig Uilleam MacCoinnich (Uilleam Dhòmhnaill 'ic Choinnich), bràthair a seanar, bho piuthar a h-athar agus thug i iad air ais leatha a Leòdhas. Bha na h-òrain air an sgrìobhadh sios cheana ann an leabhar dearg le h-athair agus leis an t-Urramach Iain MacÌomhair, Iain Thorcuill, a bha air a bhith na mhinisteir ann an Carlabhagh. Am measg nan òran seo bha leithid Bidh Mo Dhùthaich ri Tighinn air m' Aire, 'Màiri Nighean Alasdair' agus 'An Till mi Tuilleadh a Leòdhas'.
An dèidh do Pheigi tilleadh chaidh na h-òrain sin agus cuid den fheadhainn aice fhèin a chlò-bhualadh anns an leabhar Cnoc Chùsbaig, a dheasaich Peigi, ann an 1936.
A bharrachd air Caoidh nam Fear Treun rinn Peigi òrain eile air am bheil deagh aithne leithid 'Nam Biodh Agam Tàlantan', a' chiad fhear a rinn i, agus 'Mo Shùil air Loch an t-Sithein'.
Bha Peigi a' coimhead às dèidh a màthair an dèidh tilleadh à Canada agus goirid mus do thòisich an cogadh phòs i Iain Calum MacCoinnich, Iain Chaluim Tolmie, à Port Mholair, agus chaidh i a dh'fhuireach dhan bhaile sin, far do chuir i seachad an còrr de beatha. Bha aon nighean aca ach chaochail i na leanaibh naoi mìosan.
Chaochail Peigi air 13 Faoilleach, 1993.
Tha sinn an comain Etta Bell Nic a' Maoilein, nighean peathar Pheigi, airson an fhiosrachaidh seo.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Zedge Ringtone Index
Ringtones on Zedge
- | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Found 20364 ringtones starting with letter «E» | Page 65 of 291
Ek Tha Tiger Latest - Ek Tha Tiger Latest - Ek Tha Tiger Love - Ek Tha Tiger Mashup - Ek Tha Tiger Mix - Ek Tha Tiger Movie - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger Music - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger New - Ek Tha Tiger Pro - Ek Tha Tiger Pyar Ho - Ek Tha Tiger Riingto - Ek Tha Tiger Sad - Ek Tha Tiger Saiyara - Ek Tha Tiger Salman - Ek Tha Tiger Salman - Ek Tha Tiger Salman - Ek Tha Tiger Salman - Ek Tha Tiger Salman - Ek Tha Tiger Sms - Ek Tha Tiger Sms - Ek Tha Tiger Sms - Ek Tha Tiger Song - Ek Tha Tiger Song - Ek Tha Tiger Song - Ek Tha Tiger Soniya - Ek Tha Tiger Soniyaa - Ek Tha Tiger Sound - Ek Tha Tiger Sufi - Ek Tha Tiger Teaser - Ek Tha Tiger Theame - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Trì gnìomhan eachdraidh do chlann sna tràth ìrean den bhun-sgoil. Siubhal air ais gu Linn na Cloiche agus faigh a-mach co ris a bha beatha ann an uaimh coltach. Cruthaich loidhne-tìm ded latha fhèin.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
fiosrachadh mu fèisgoil
Tha Fèisean nan Gàidheal gu bhith a' cur Fèisgoil air dòigh a bhios a’ lìbhrigeadh sheirbheisean cànain, ciùil, ealain is cultair do sgoiltean, ùghdarrasan ionadail, buidhnean poblach agus buidhnean coimhearsnachd air feadh Alba.
Seo taghadh de na pròiseactan a bhios Fèisgoil a’ tabhann:
• Seiseanan Gàidhlig ann am bun-sgoiltean far nach eil Gàidhlig air a teagasg
• Cuairtean timcheall àiteannan agus làraichean eachdraidheil
• Clasaichean ciùil is seinn
• Làithean de bhlasad na Gàidhlig
• Dealbhan-cluiche Gàidhlig agus dà-chànanach
• Cur-seachadan tro mheadhan na Gàidhlig aig Fèisean is tachartasan coimhearsnachd ... is barrachd
Tha sinn a’ sìreadh dhaoine bho air feadh na dùthcha a bhios comasach an t-seorsa obrach seo a lìbhrigeadh dhuinn air cùmhnantan goirid a rèir iarrtais airson na seirbheis. Bidh fàilte air daoine le measgachadh de sgilean co-cheangailte ri ar cànan ‘s ar cultar.
Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh san t-sanas seo agus tuilleadh mu phròiseact an seo.
Tha eisimpleirean de na goireasan teagaisg a bhios sinn a' cleachdadh mar phàirt den t-seirbheis seo rim faighinn an seo agus ma tha sibh ag iarraidh a h-uile goireas a' toirt a-nuas gheibhear iad an seo ann am faidhle ZIP (150mb).


text:
bòrd-stiùiridh Fèisean nan Gàidheal
Bidh Bòrd-stiùiridh Fèisean nan Gàidheal a' coinneachadh gach ràithe.
Bidh na leanas a' riochdachadh nam Fèisean air a' Bhòrd-stiùiridh:
Donnchadh MacGuaire MBE - Fèis Rois (Sgìre na Gàidhealtachd) - Cathraiche
Ùisdean Robasdan - Fèis Tìr an Eòrna (Sgìre nan Eilean Siar) - Rùnaire
Ealasaid NicIlleBhàin - Fèis Cheann Loch Goibhle (Sgìre Earra-Ghàidheal)
Deirdre Beck - Fèis Lochabair (Sgìre na Gàidhealtachd)
Seumas Caimbeul - Fèis Fhoirt (Sgìrean Eile)
Cairistiona Ghreumach - Fèis an Earraich (Sgìre na Gàidhealtachd)
Raibeart (Bob) MacFhionghuin - Fèis Dhùn Bhreatuinn an Iar (Sgìrean Eile)
Peigi NicIllFhinnein - Fèis Eilean an Fhraoich (Sgìre nan Eilean Siar)
Elaine Spence - Fèis Lannraig a Tuath (Sgìrean Eile)
Bidh na leanas a' frithealadh coinneamhan den Bhòrd-stiùiridh:
Iain Mac a' Ghobhainn - Alba Chruthachail
Comh Iain A Mac Ìomhair - Comhairle nan Eilean Siar
Ann Marie Reid - Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Mòrag Anna NicLeòid - The Highland Council
Art MacCarmaig - Ceannard Fèisean nan Gàidheal
Anne Willoughby - Manaidsear Gnìomha Fèisean nan Gàidheal
Calum Ailig Mac a' Mhaoilein - Manaidsear Leasachaidh Fèisean nan Gàidheal
Tha pàipearan bho choinneamhan a' Bhùird an seo airson an toirt a-nuas.
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh -17.02.11
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 02.12.10
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 24.09.10
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 27.05.10
Coinneamh den Bhord-stiuiridh - 18.02.10
Coinneamh den Bhord-stiuiridh - 04.12.09
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 25.09.09
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 29.05.09
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 20.2.09
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 5.12.08
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 19.09.08
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 26.05.08
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 18.02.08
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 03.12.07
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 14.09.07
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 29.05.07
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 26.02.07
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 07.12.06
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 15.09.06
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 22.05.06
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 7.03.06
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 6.12.05
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 22.09.05
Coinneamh den Bhord-Stiuiridh - 17.05.05


text:
An t-Alltan 2014
Co-labhairt do thidsearan Gàidhlig bho Stòrlann
1 & 2 Dàmhair, san Aghaidh Mhòir
Chaidh An t-Alltan 2014 a chumail ann an Ionad Co-labhairt MhicDhòmhnaill san Aghaidh Mhòir, air 1 agus 2 Dàmhair. Tha a’ cho-labhairt a’ toirt cothrom do luchd-foghlaim Gàidhlig air sàr leasachadh proifeiseanta.
- Bùthan-obrach - Bun-sgoil (Gàidhlig) (PDF)
- Bùthan-obrach - Bun-sgoil (Beurla) (PDF)
- Bùthan-obrach - Àrd-sgoil (Gàidhlig) (PDF)
- Bùthan-obrach - Àrd-sgoil (Beurla) (PDF)
- Mapa (PDF)
An t-Àrd-oll Urr Norman Drummond, CBE FRSE
Bha sinn air leth toilichte gun robh an t-Urr Norman Drummond a’ bruidhinn aig an fhosgladh.
Canar tric mu dheidhinn gu bheil e air “Albannach cho tàlantach is cho brosnachail ’s a th’ ann an-diugh” air sgàth gu bheil ùidh, fiosrachadh agus eòlas gun shamhail aige. Chuir an t-Urr Drummond seachad greis na cheannard air Sgoil Loretto ann am Baile nam Feusgan. Bha e na neach-stèidheachaidh agus na urrasair air Columba 1400, ionad ceannardais eadar-nàiseanta a tha cuideachd a’ cumail acadamaidh ceannardais sgoiltean. Chaidh CBE a dhèanamh dheth o chionn ghoirid.
www.columba1400.com/about-us/board-of-trustees/norman-drummond
Aonghas MacIllFhinnein
Tha sinn sònraichte toilichte gun tàinig Aonghas MacIllFhinnein, a tha na iar-cheannard ann an Sgoil MhicNeacail, a’ tighinn a bhruidhinn a-rithist aig a’ cho-labhairt. Bhruidhinn Mgr MacIllFhinnein roimhe ann an 2010.
Tha e na phroifeiseantach fiosrachail le eòlas farsaing air foghlam agus stiùireadh, agus tha e làn àbhachd!
Thug e òraid bhrosnachail dhuinn na dhòigh ealanta fhèin.
Na bùthan-obrach a bha rim faighinn aig Alltan 2014...
Bun-sgoil
Ciste-ulaidh na h-Alba
Mairead Anna NicLeòid (Diciadain a-mhàin x 2)
Cothrom an geama-bùird ùr seo fheuchainn agus dòighean eadar-dhealaichte fhaicinn air mar a chleachdadh tu e mar ghoireas cànain.
Ann am buidhnean, a’ sireadh dhòighean a bharrachd air a chur gu feum airson leasachadh a thoirt air cànan nan sgoilearan.
Bùth-obrach Beothachaidh (BS 6 & 7, ÀS 1 & 2)
Chris Mitchell (Madainn Diciadain & Feasgar Diardaoin)
Còmhla ri Chris Mitchell, Cànan, ionnsaich riochdairean mar a chruthaicheas tu sgeulachdan beothaichte sìmplidh a' cleachdadh GoAnimate.
Sa bhùth-obrach seo chuir iad eòlas air na h-innealan agus na dòighean a tha gan cleachdadh gus audio a dheasachadh agus cartùnaichean beothaichte sìmplidh a dhèanamh, agus faodaidh iad a-nis goireasan spòrsail a chruthachadh dhan chlas aca.
Stuthan cànain
Ciorstaidh Nic a’ Phiocair & Trish NicLeòid (Madainn Diciadain & Madainn Diardaoin)
Bha Ciorstaidh agus Trisha a' sealltainn stuthan cànain a tha iad a' cleachdadh sa bhun-sgoil, agus thug Mòrag NicIlleathain agus Dòmhnall Dòmhnallach ro-shealladh air stuthan a tha Stòrlann a' cruthachadh ann an co-theacsa frèam-cànain tràth ìre gu ìre a dhà.
An uair sin, ann am buidhnean, bha cothrom aig compàirtichean beachdan air teagasg cànain no gràmair a cho-roinn, agus planaichean leasain a chruthachadh air an son.
A’ teagasg cànan tro phupaidean
Dougie Beck (Madainn Diciadain & Feasgar Diardaoin)
Sheall Dougie mar a chleachdas tu pupaidean airson a bhith a' teagasg cànan. Chleachd e a' phupaid, Catrìona, sa ghoireas a rinn Stòrlann, Catrìona air Chuairt.
ASN – Feumalachdan Taic a Bharrachd
Eàirdsidh MacLullich & Fiona Lyon (Feasgar Diciadain & Feasgar Diardaoin)
A' rannsachadh mar a thèid innealan measaidh agus sgrionaidh daineamaig a chleachdadh ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig; a' cleachdadh nan dòighean sin ann am measadh co-obrachail air Feumalachdan Taic a Bharrachd.
Cuideachd, rinn Rebecca Castelo, Leasaiche Cainnt is Cànain, seisean 30 mionaid air an robh:
"A' co-obrachadh còmhla ri seirbheis leasachadh cainnt is cànain na sgìre - a' co-roinn na fianais gus an leasachadh as fheàrr a thoirt air cainnt, cànan agus conaltradh airson CYP gu lèir ann an suidheachaidhean dà-chànanach."
Measadh agus Co-mheasadh
Muriel Mhoireach agus Criosaidh Ghreumach (Feasgar Diciadain & Feasgar Diardaoin)
Measadh agus co-mheasadh stèidhte air pròiseact tràth ìre ach a ghabhas atharrachadh airson eadar-ghluasad gu ceann shuas na bun-sgoile.
Bi sunndach agus seinn!
Dolina Rothach (Feasgar Diciadain & Madainn Diardaoin)
Sheall Dolina cuid de na h-òrain, na geamannan agus na gnìomhan a tha sa ghoireas chiùil ùr seo airson na tràth ìre agus na ciad ìre.
Tha na h-òrain a' leasachadh sgilean ciùil agus a' cuideachadh le togail cànain agus tuigse na cloinne.
’Smathsin agus Comic Life
Daibhidh Mac a’ Ghobhainn agus Màiri Milne (Diardaoin a-mhàin x 2)
Sheall Màiri na buannachdan a tha an cois a bhith a' cleachdadh chomaigean mar 'Smathsin ann an obair cànain.
An uair sin sheall Daibhidh Mac a' Ghobhainn bhon chompanaidh Right Lines, a tha a' cur a-mach 'Smathsin, mar a ghabhas am prògram Comic Life a chleachdadh gus comaigean a chruthachadh.
A' leantainn air a' bhùth-obrach seo cumaidh Stòrlann farpais stèidhte air sgeulachd spòrs a thèid innse ann an cruth comaig.
Foghlam Alba
Celia NicArtair agus Bev Leslie (Madainn Diardaoin a-mhàin)
Bha Celia NicArtair, bho Bhuidheann Foghlam nan Tidsearan, a' treòrachadh chompàirtichean tro earrann Ionnsachadh Proifeiseanta làrach Foghlam Alba.
Bha an seisean seo freagarrach airson luchd-cleachdaidh aig gach ìre nan dreuchd. Stiùir Celia còmhradh air Ionnsachadh Proifeiseanta Fad-dreuchd agus Sgrùdadh agus Leasachadh Proifeiseanta (PRD).
Tha ionnsachadh proifeiseanta deatamach ann a bhith a' cuideachadh luchd-cleachdaidh gus a bhith a' gabhail gu togarrach ri atharrachadh; a' stiùireadh; ag obrachadh ann an dòigh nas èifeachdaiche còmhla ri daoine eile; a' cnuasachadh agus a' rannsachadh; agus a' toirt seachad foghlam nas fheàrr do chlann agus do dh'òigridh.
Cuide ri Bev Leslie, Ceannard Àrd-sgoil Bhlàr Gobhraidh, sheall Celia cuideachd mar a tha stuthan-taic ùra air luchd-obrach a chuideachadh gus a dhol an sàs ann an dòigh dheimhinneach ann am PRD.
Àrd-sgoil
Foghlam Alba
Celia NicArtair (Feasgar Diciadain)
Bha Celia NicArtair, bho Bhuidheann Foghlam nan Tidsearan, a' treòrachadh chompàirtichean tro earrann Ionnsachadh Proifeiseanta làrach Foghlam Alba.
Bha an seisean seo freagarrach airson luchd-cleachdaidh aig gach ìre nan dreuchd. Stiùir Celia còmhradh air Ionnsachadh Proifeiseanta Fad-dreuchd agus Sgrùdadh agus Leasachadh Proifeiseanta (PRD).
Tha ionnsachadh proifeiseanta deatamach ann a bhith a' cuideachadh luchd-cleachdaidh gus a bhith a' gabhail gu togarrach ri atharrachadh; a' stiùireadh; ag obrachadh ann an dòigh nas èifeachdaiche còmhla ri daoine eile; a' cnuasachadh agus a' rannsachadh; agus a' toirt seachad foghlam nas fheàrr do chlann agus do dh'òigridh.
Cuide ri Bev Leslie, Ceannard Àrd-sgoil Bhlàr Gobhraidh, sheall Celia cuideachd mar a tha stuthan-taic ùra air luchd-obrach a chuideachadh gus a dhol an sàs ann an dòigh dheimhinneach ann am PRD.
Cruinneachadh nam Fileantach
Sgioba Stòrlann (Madainn Diciadain & Feasgar Diardaoin)
Fhuair sgioba Stòrlann beachd soilleir bho na tidsearan air dè bha iad ag iarraidh a thaobh gràmar an lùib Cruinneachadh nam Fileantach.
Sheall Dòmhnall Dòmhnallach geamannan eadar-obrachail a tha gan ullachadh agus thug Dòmhnall Uilleam MacGilleMhoire, Ceannard Stòrlann, cunntas air mar a bhios an Cruinneachadh ag obrachadh.
ASN – Feumalachdan Taic a Bharrachd
Eàirdsidh MacLullich & Fiona Lyon (Madainn Diciadain & Madainn Diardaoin)
A' rannsachadh mar a thèid innealan measaidh agus sgrionaidh daineamaig a chleachdadh ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig; a' cleachdadh nan dòighean sin ann am measadh co-obrachail air Feumalachdan Taic a Bharrachd.
Cuideachd, rinn Rebecca Castelo, Leasaiche Cainnt is Cànain, seisean 30 mionaid air an robh:
"A' co-obrachadh còmhla ri seirbheis leasachadh cainnt is cànain na sgìre - a' co-roinn na fianais gus an leasachadh as fheàrr a thoirt air cainnt, cànan agus conaltradh airson CYP gu lèir ann an suidheachaidhean dà-chànanach."
A’ teagasg RME
Dòmhnall MacLeòid – Sgoil MhicNeacail (Madainn Diciadain & Madainn Diardaoin)
Thug Dòmhnall tar-shealladh air na stuthan agus air an structar cùrsa a thathar a' cleachdadh ann an Sgoil MhicNeacail 's e an dòchas gun tàlaidheadh seo tidsearan Gàidhlig eile gu bhith a' teagasg a' chuspair.
Bha deasbad ann an uair sin air na stuthan agus air an structar is dùil gun tèid leudachadh orra. Airson fiosrachadh dha fhèin, bha an t-Urr Iain Urchardan a-staigh air a' chòmhradh cuideachd.
FilmG
Muireall Urchardan (Feasgar Diciadain & Madainn Diardaoin)
Thug Muireall Urchardain, a tha eòlach air teagasg agus air na meadhanan, fiosrachadh air FilmG agus mar a ghabhas a chleachdadh gus sgilean a leasachadh, agus mar phàirt de dh'fheumalachdan foghlaim CfE.
Dh'inns i dè th' ann an deagh fhilm, mar a leasaicheas tu beachdan agus mar a phlanas tu am filmeadh. Thug i seachad taic phractaigeach agus bhruidhinn i air innleachdan a chuidicheas an sgoil agad gus sàr fhilm a dhèanamh.
Gnàthasan-cainnt
Mairead NicÌomhair (Feasgar Diciadain & Feasgar Diardaoin)
Seisean air gnàthasan-cainnt ann an co-theacsa an aonaid a bhios an lùib nan stuthan ann an Cruinneachadh nam Fileantach.
Bùth-obrach Beothachaidh (BS 6 & 7, ÀS 1 & 2)
Chris Mitchell (Madainn Diciadain & Feasgar Diardaoin)
Còmhla ri Chris Mitchell, Cànan, ionnsaich riochdairean mar a chruthaicheas tu sgeulachdan beothaichte sìmplidh a' cleachdadh GoAnimate.
Sa bhùth-obrach seo chuir iad eòlas air na h-innealan agus na dòighean a tha gan cleachdadh gus audio a dheasachadh agus cartùnaichean beothaichte sìmplidh a dhèanamh, agus faodaidh iad a-nis goireasan spòrsail a chruthachadh dhan chlas aca.
SQA
Marilyn Waters, Jennifer McHarrie agus Prìomh Luchd-sgrùdaidh na Gàidhlig
(Fileantaich is Luchd-ionnsachaidh) (Diardaoin a-mhàin x 2)
Thug riochdairean SQA dhuinn am fiosrachadh as ùire air a bhith a' tuigsinn ìrean sna pàirtean de na h-aonadan a th' air am measadh taobh a-staigh is taobh a-muigh na sgoile (le eisimpleirean bho 2013/14).
Agus...
Seisean Coinneachaidh agus Co-roinn
Cothrom air coinneachadh còmhla ri chèile gus stuthan a cho-roinn:
MG Alba, BBC Alba, LearnGaelic.net, SMO, BT Debate, IntoFilm, E-stòras, CLÀS, Acair, Tobar an Dualchais and Comhairle nan Leabhraichean!


text:
Ceòl ùr na Gàidhlig, Mill a h-Uile Rud beò sa Bheilg, an Giblean 2005
'S e còmhlan-ciùil punc à Seattle, ann an Aimearaga, a th' ann am Mill a h-Uile Rud a chaidh air bhog ann an 2003. Tha triùir anns a’ chòmhlan; Tim (guth agus giotàr), Sgrios (guth agus beus) agus Sìne (na drumaichean). Rugadh màthair Shìne ann am Beinn na Faoghla ach bha Sìne fhèin air a togail eadar a' Ghalltachd agus na Stàitean Aonaichte. Thòisich Sìne agus Tim ag ionnsachadh na Gàidhlig nuair a bha iad a’ fuireach ann an Dùn Èideann agus às dèidh dhaibh tachairt ri puncairean Gàidhlig eile mar Ruairidh à Oi Polloi.
Tha iad dubh an aghaidh mòran dhen phunc “Cheilteach” a tha, nam beachd-san, a’ reic droch ìomhaigh dhe na Gaidheil mar mhisgearan gòrach. Cuideachd tha iad gu math làidir mu dheidhinn cleachdadh na Gàidhlig, chan ann anns na h-òrain a-mhàin, ach cuideachd air na CDan, air an làrach-lìn aca, air an àrd ùrlair agus am measg à chèile gu làitheil.
Le Ceàrr, rinn iad a' chiad CD a-riamh a bha uile de dh'òrain ùra Gàidhlig. (B' e Play Gaelic aig Runrig a' chiad CD ròc ann an Gàidhlig, ach bha grunn òran tradaiseanta am measg nan òran ùra, agus b' e an clàr vinyl, Carson?, aig Oi Polloi a' chiad clàr punc uile gu lèir ann an Gàidhlig. B' e Ar Ceòl, Ar Cànan, Ar-A-Mach aig Oi Polloi a' chiad CD a bha uile de dh'òrain ùra Gàidhlig agus e cuideachd de dh'fhaide LP.) Cuideachd, rinn iad a' chiad làrach-lìn còmhlain a-riamh a bha ann an Gàidhlig a-mhàin.


text:
1948
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1948 (MCMXLVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgrìobh George Orwell 1984
- 14 an Cèitean - Chaidh na Stàit Iosrael a stèidheachadh.
- Bhuannaich Thomas Stearns Eliot an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Lluís Llach i Grande, ann an Girona. Ceòladair à Catalòinia.
- 30 an Cèitean - Salvador Puig i Antich, ann am Barcelona. Anarcach à Catalòinia.
- 12 an t-Ògmhios - István Sándorfi, ann am Budapest. Dealbhadair às An Ungair.
- 15 an t-Ògmhios Eanraig MacGillÌosa, ann am Methil. Fear-poileataigs à Alba.
- 18 an t-Iuchar - Hartmut Michel, ann an Ludwigsburg. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 30 an t-Iuchar - Carel Struycken, ann an Den Haag. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 11 an Lùnastal - Jan Palach, oileanach às an t-Seic-Slòbhac a dh'ìobair e fhèin mar fianais phoileataigeach
- 20 an Lùnasdal - Robert Plant, ann an Kidderminister. Seinnadair à Sasainn.
- 14 an t-Samhain - Teàrlach Battenberg, ann an Lunnainn. Prionnsa à Sasainn.
- 13 an Dùbhlachd - Brian MacUilleim, ann an Dùn Òmhainn. Labarach agus neach-deasachaidh an West Highland Free Press agus fear-poileataigs à Alba.
- 13 an Dùbhlachd - Lester Bangs, ann an Escondido. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 am Màrt - Uilleam MhicBhatair. Ollamh na Gàidhlig, à Alba.
- 9 an Giblean - Jorge Eliecer Gaitán, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 20 an Dùbhlachd - C. Aubrey Smith, ann an Los Angeles. Actair à Sasainn.


text:
Sgeulachd mu chreideamh bho Caomhainn MacLachlainn
Iain MacFhionghain le measgachadh de laoidhean, sailm agus sgeulachdan phearsanta mu chreideamh. Bidh Cairistìona Cheanadach a' gabhail Salm 145, Norrie MacÌomhair agus Sìneag Nic an t-Saoir a' seinn Tha Sinn a Dhia a' Seinn do Chliù agus bidh Caomhainn MacLachlainn ag innse mun a' bhuaidh a th' air a bhith aig creideamh air a bheatha.
Iain MacKinnon presents a mix of hymns, psalms and faith stories. Kristine Kennedy sings Psalm 145, Norrie MacIver and Sìneag MacIntyre sing Tha Sinn a Dhia a' Seinn do Chliù and Kevin MacLaughlin talks about the role faith has played in his own life.


text:
1938
MCMXXXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh San José del Guaviare (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Bhuannaich Pearl S. Buck an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 am Faoilleach - Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, san Roimh. Rìgh na Spàinne.
- 10 am Faoilleach - Donald Knuth, ann am Milwaukee. Eòlaiche Coimpiutair às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Giblean - Kofi Annan, ann an Kumasi. Fear-poileataigs à Gàna.
- 18 an t-Iuchar - Paul Verhoeven, ann an Amsterdam. Stiùiriche nam Fiolm às Na Tìrean Ìsle.
- 28 an Lùnasdal - Paul Martin, ann an Windsor (Ontario). Fear-poileataigs à Canada.
- 3 an t-Sultain - Ryoji Noyori, ann an Kobe. Ceimigear às An t-Seapan.
- 4 an Damhair - Kurt Wüthrich, ann an Aarberg. Ceimigear às An Eilbheis.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an t-Samhain - Mustafa Kemal Atatürk, ann an Istanbul. Fear-poileataigs às An Tuirc.
- 11 an t-Samhain - Mary Mallon. Tè à Èirinn a bheireadh typhoid.
- Efe Gómez, ann am Fredonia (Antioquia). Sgrìobadair à Coloimbia.


text:
Aois Criost, cuig céd nochat.
An treas bhliadhain fichet d'Aodh.
Cath Euduind Móir ria b-Fiachna, mac Baetain, mic Cairill, mic Muireadhoigh Muindeircc, for Gerthidhe, mac Ronain, tigherna Ciannachta. As do-sin do raidheadh:
- An feacht n-oile do-regha
fian mic Baotain i m-Bregha
Biaid Ciannachta i f-fout
níbat foicsi do rout.
Seanchan, mac Colman Móir, do mharbhadh.
S. Grigoir Belóir do oirdneadh a g-cathaoir & a g-comharbus Pedair apsdal dia aimhdheoin.
Aois Criost, cuig céd nochat a h-aon.
A cethair fichet d'Aodh.
Aodh Cerr, mac Colmain, mic Coirpre, ri Laighen, d'écc.
Aois Criost, cuig céd nochat a dó.
A cúig fichet d'Aodh.
Colum Cille, mac Feaidhlimidh, apstal Alban, ceann crabhaidh ermhoir Ereann, & Alban iar b-Pattraicc, d'écc ina ecclais fein in h-I i nd-Albain, iarsan c-cúicceadh bliadhain triochad a oilithre, oidhce domhnaigh do shundradh an 9 lá Iunii. Seacht m-bliadhna seachtmoghatt a aois uile an tan ro faoidh a spiorait dochum nimhe, amhail as-berar isin rann:
- Teora bliadhna bai gan lés
Colum ina Duibhreglés,
Luidh go h-aingli asa chacht
iar seacht m-bliadhna seachtmoghat.
p.216
Dallán Forgaill dixit hoc do bhás Choluim Cille:
- Is leighes legha gan les
is dedhail smera re smuais
Is abhran re cruit gan chéis
sinde d'éis ar n-argain uais.
Aodh Dubh, mac Suibhne, rí Uladh, do mharbhadh la Fiacha, mac Baettain. As lasan Aodh n-Dubh-sin torchair Diarmaitt mac Cearbhaill.
Aois Criost, cuig céd nochat a trí.
A sé fichet d'Aodh.
Cumascach, mac Aodha mic Ainmirech, do mharbhadh la Brandubh, mac Eathach, i n-Dun Bucat, amhail as-bert naomh Aedhan epscop:
- Guidhim in Coimdiu comhachtach
i fail Cille Randairech
Robsi dioghail Comusccaigh
guin Aodha mic Ainmirech.
p.218
Cath Slebhe Cuae, h-i Mumhain, for Muimhnechaibh, Fiachna ria mac m-Baodain.
Tiobraide, mac Calgaigh, d'écc.
Aois Criost, cúig céd nochat a cethair.
Iar m-beith seacht m-bliadhna fichet i righe n-Ereann d'Aodh, mac Ainmirech, mic Seatna, torcair la Brandubh, mac Eathach, i c-cath Duin Bolcc i l-Laighnibh, ar n-dol d'Aodh do thabhach na
p.220boromha, & do dhioghail a mhic Chomusccoigh forra. Torcratar aroile saorclanna isin cath-sin Bealoigh Duin Bolg, im Becc, mac Cuanach, tigherna Airghiall. As do bás Aodha do raidheadh:
- A m-Buac
ferus an tonn frí bruach
At-fet scela, cia fa scith,
Aodh, mac Ainmireach ro bíth.
Ben Aeda cecinit:
- Bator ionmuine tri taoibh
fris nach freisge aitherrach
Taobhan Taillten, taobh Temhra
's taobh Aodha, mic Ainmireach.
Aois Criost, cúig céd nochat a cúig.
An céd-bhliadhain d'Aodh Slaine, mac mic Diarmata, mic Fergusa Cerrbheoil, & do Colman Rimidh, i righe n-Ereann.
S. Baoithin, mac Breanainn, abb Iae Choloim Cille, d'écc an 9 Iuine.
Ailithir, abb Cluana Mic Nóis, d'écc.
p.222
Aois Criost, cúig céd nochat a sé.
An dara bliadhain d'Aodh Slaine, & do Colman.
S. Sinche, ógh ó Cluain Leth Tengadh, d'écc, an naomhadh lá do Nouember.
Suibhne, mac Colmain Bicc, tigherna Midhe, do mharbhadh la h-Aodh Sláine i m-Bri Damh.
Aois Criost, cúig céd nochat a seacht.
An treas bhliadhain d'Aodh & do Colman.
Bemenna Branduib im Breghaibh.
Brenainn, mac Coirpre mic Fechine, tigherna Ua Maine, d'écc.
Cath Slemhna Midhe ria Colman Rimidh for Conall Cu, mac Aodha, mic Ainmireach, & ro meabhaidh for Conall.
Cath Cúile Caol ria b-Fiachna mac Baotain, for Fiachna, mac Demain, agus ro meabhaidh an cath for Fiachna mac Demain.
Uata, mac Aodha, mic Eathach Tiormcharna, righ Connachta, d'écc.
Eochaidh, mac Diarmatta, epscop & abb Arda Macha, d'écc.
p.224
Aois Criost, cúig céd nochat a h-ocht.
An cethramhadh bliadhain d'Aodh & do Colman.
S. Cainnech, abb Achaidh Bó, d'ég an 11 d'October iar m-beith ceithre bliadhna ochtmoghat ina beathaidh.
Cath Eachrois i Muiriusc ria Colman toisech Cenel Coirpre for Maol Cothaigh, toiseach Ceneoil Fiachrach Muirisce, & ro meabhaidh an cath-sin for Maol Cothaigh.
Aois Criost, sé chéd.
S. Comhgall Bendchair abb Bendchair Uladh, d'écc, an deachmhadh lá do mí Maii, iar m-beith caoga bliadhain tri mí & deich lá i n-abdaine Bendchair. Nochat bliadhain a aois.
S. Colman mac Leinine, d'écc.
S. Laisren .i. ab Mena Droichit, décc.
p.226
Iar m-beith sé bliadhna h-i righe n-Ereann d'Aodh Sláine, mac Diarmatta, & do Colman Rimidh, mac Baetain, mic Muircheartaigh, mic Muireadhoigh, mic Eoghain, mic Néll, do-cher dna Colman Rimidh la Lochan Díolmana, torcair Aodh Sláine la Conall n-Guithbhinn, mac Suibhne, mic Colmáin Móir, no Bicc, mic Diarmatta, mic Cearbuill ag Loch Semhdidhe. Aodh Gustan, comalta Conaill, & Baothghal Bile ron-guinsetor, conadh dia n-oidheadhaibh as-rubradh:
- Cedu righe cedu reacht
cedu nert for rioghradha,
Enid Colman Rimidh rí
ro-mbi Lochan Diolmana.
- Ni ba h-airmirt ind airle
do na h-ócaibh tuaidh Tuirbhe
Conall ro-mbi Aodh Sláine
Aodh Sláine ro-mbii Suibhne.
Conall, mac Suibhne, din do marbhadh Aodha Roin, toisioch Ua Failge, h-i Faithche Mic Mencnain, & Aodh Buidhe, toiseach Ua Maine, isin ló ceatna in ro marbadh Aodh Slaine lais. As d'foraitmet na n-echt-sin ro raidheadh:
- Ba ro-mór an ruadh-cumha
for rioghraidh Ereann uile
Aodh Slaine fa shluagh glonnach
Aodh Rón agus Aodh Buidhe.
p.228
Cui Gan Máthair, rí Mumhan, d'écc.
Conall Cu, mac Aodha, mic Ainmirech, d'écc.


text:
Cádiz
‘S e baile mòr agus port uabhasach cudromach ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Cádiz (IPA: 'kaðiθ neo 'kaðis). Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Phoenicianaich o chionn 3,000 bliadhna is ‘s e Cádiz am baile as sine air an àirde an iar-dheas na Roinn-Eòrpa.[1] Tha e suidhichte aig dìreach 11m os cionn ìre na mara, ri taobh a’ Bhàigh Cádiz.[2] Tha Cádiz 480km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 98km bho Shevilla.[3] Tha am baile air an àirde an ear-dheas Andalusia. Tha 125,826 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] an 10mh baile as motha na h-Andalusia agus an 51mh baile na Spàinne.[5]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- San Juan, Puerto Rico
- Montevideo, Uruguaidh
- Bogotá, Coloimbia
- Mariquita, Coloimbia
- Ambalema, Coloimbia
- Honda, Coloimbia
- Guaduas, Coloimbia
- Santa Fe de Antioquia, Coloimbia
- Cartagena de Indias, Coloimbia
- La Dorada, Coloimbia
- Brest, An Fhraing
- Rochester, Sasainn
- Ceuta, An Spàinn
- Huelva, An Spàinn
- Corùna, An Spàinn
- Móstoles, An Spàinn
- Santa Cruz de Tenerife, An Spàinn
- Torrevieja, An Spàinn
- Las Palmas de Gran Canaria, An Spàinn
- Tangiers, Maroco
- Dakhlah, Sathara an Iar
- La Habana, Cùba
- Buenos Aires, An Argantain
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ El País
- ↑ Mancomunidad de la bahía de Cádiz
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne


text:
Louis Pasteur
B’ e ceimigear a bh’ ann an Louis Pasteur.
Rugadh e air an 27mh an Dùbhlachd 1822 ann an Dole, Franche-Comté, an Fhraing. Thug e na ollamh ann an Oilthigh Strasbourg ann an 1848 agus dh'imrich e do Pharis ann an 1857. Stèidhich e an Institiut Pasteur ann an 1887. Chaochail e air an 28mh an t-Sultain 1895 ann am Marnes-la-Coquette.
Tha e ainmeil air sgàth an rannsachadh a rinn e air bitheagan ghabhaltach agus a thaisgealadh làmhachd nam moileciuilean. Canar gur e aon de na daoine as ainmeile ann am meanbh-bhith-eòlas, còmhla ri Ferdinand Cohn agus Robert Koch.


text:
BBC Radio nan Gàidheal Programmes A to Z - A
A' Mire ri Mòir
Mòrag Dhòmhnallach le deagh mheasgachadh de dh'òrain traidiseanta
Aithris an Fheasgair
Naidheachdan ionadail is naiseanta. Local and national news
Aithris Na Maidne
Naidheachdan ionadail, naiseanta is eadar-naiseanta. National and international news
An Ionndrainn: Festubert
Cuirm chuimhneachaidh a chaidh a chumail ann am Port Rìgh a' comharrachadh Blàr Festubert.
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners
Anna Latharna NicIlliosa
Anna Latharna NicIllÌosa a' còmhradh ri Iain MacIllemhìcheil mu beatha ann an ceòl


text:
2003
MMIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Sultain: Thòisich an wikipedia seo.
- Bhuannaich J.M. Coetzee an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Augusto Roa Bastos am Bonn-Cuimhne José Martí ann an Cuba.
- Chaidh Saalburg-Ebersdorf (A' Ghearmailt) a chruthachadh tro aonadh Saalburg agus Ebersdorf.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Cèitean - Ilya Prigogine, anna A' Bhruiseal. Ceimigear.
- 30 an t-Iuchar -Carlos Lemos Simmonds, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 25 an t-Sultain - Franco Modigliani, eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach
- 25 an t-Sultain - Chaochail Eideard Said ann an Eabhraig Nuadh
- 12 an Dàmhair - Johnny Cash, seinneadair Aimeireaganach
- 19 an Dàmhair - Roy Wentworth, PhD air dualchainntean
- Dòmhnall Alasdair Dòmhnallach, sgrìobhaiche agus bàrd à Garrabost, Eilean Leòdhais.


text:
Tobar Mhoire
'S e am prìomh-bhaile Muile a tha ann an Tobar Mhoire.[1]
Tha e ainmeil airson na taighean dathte aige, agus mar suidheachadh "Balamory".
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bobby MacLeod, cluicheadair a' bhocsa Albannach
Tuilleadh leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacPhàrlain, Iain. 'Fàs Suas ann an Tobar Mhoire' ann an MacNeill, Mòrag & Kenneth Lindsay (deas.). 2010. Mas Math Mo Chuimhne Clì Gàidhlig, d.18-20. ISBN: 978-0955-163029. (Sgeul pearsanta air Tobar Mhoire tro shùilean phàiste aig toiseach an Dàrna Chogaidh)
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba Bailtean le T- (duilleag sàbhailte aig Archive.org 27 Dàmhair 2015)


text:
Taigh an Droma
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Taigh an Droma (Beurla: Tyndrum).[2][3]
Tha am baile suidhichte ann an gleann na Sraithibh air oir deasach Mòinteach Raineach.
Tha timcheall air 167 duine a' fuireach an seo.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin.
Tha dà stèiseanan aig Taigh an Droma: Taigh an Droma Uarach agus Taigh an Droma Iarach. Tha Stèisean Taigh an Droma Iarach air Loidhne don Oban bho Ghlaschu. Tha Stèisean Taigh an Droma Uarach air loidhne bho Ghlaschu do Mhalaig agus dhan Ghearasdan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geohack
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba: T (duilleag sàbhailte aig Archive.org 27 Dàmhair 2015)
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 114, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 329 303


text:
94 pàiste san Sgoil-àraich aig Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis
- 8 Am Faoilleach 2013
Le 94 pàiste a' tòiseachadh aig sgoil-àraich Bhun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis Dimàirt na seachdain seo, b'fheudar dhan Chomhairle rùm fhaighinn air màl aig togalach eile faisg air làimh, leis nach robh àite gu leòr aca dhan a h-uile duine.
Aig ìre sgoil-àraich bidh clann a' tighinn a-steach as ùr dà thuras sa bhliadhna: san Lùnastal agus san Fhaoilleach.
Aig an àm seo an-uiridh bha 70 san sgoil-àraich agus a-nise tha 24 a bharrachd ann.
Leudachadh
Bha 97 sgoilear sa bhun-sgoil nuair a dh'fhosgail i ann an 2007 bho chionn còig bliadhna gu leth.
Tha na h-àireamhean a tha a' dol innte an t-seachdain seo mar dhearbhadh, a' dh'aindeoin 's gu bheil buaireadh air a bhith a' cuairteachadh na sgoile leis gu bheil e air faileachadh air an ùghdarras ionadail ceannard làn-ùine fhastadh, nach eil e a' cur stad air pàrantan an cuid chloinne a chur innte.
Chan eil ach dà bhliadhna bho chaidh dà sheòmar a chur ris a' bhun-sgoil fhèin, leis na h-uiread de chloinn ùra a' tighinn innte agus tha an sgoil-araich a-nise loma làn.
Tha dà sheisean aig an sgoil-àraich a h-uile là - aon sa mhadainn agus fear eile feasgar.
Rùm air màl
A thaobh riaghailtean slàinte is sàbhailteachd aig a bhun-sgoil, chan eil e ceadaichte ach 40 duine cloinne a bhith ann an clas na maidne agus 30 duine cloinne a bhith ann feasgar.
Le 24 pàiste a' bharrachd, b'fheudar dhan Chomhairle rùm a ghabhail air màl bho Ionad Crìosdail Chùl Daothail a tha gu math faisg air làimh.
Dh'fhaodadh seo a bhith a' ciallachadh gum bi tidsear a bharrachd a dhìth, ach chan eil sin buileach soilleir fhathast.


text:
Leticia (baile)
' S e baile beag ann an Amazonas, Coloimbia,[1] a th'ann Leticia. Tha e suidhichte dìreach am broinn na coilltean-uisge na Amazon, aig astar dhe 730km mu dheas Bogotá. Tha àirde meadhanach dhe 96m os cionn ìre na mara. ‘S e baile le cliomaid teth a th’ann le teodhachd meadhanach dhe 25˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1867.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Thug an Ceann-feadhna Benigno Bustamante an t-ainm dhe San Antonio (Bhon fhacal Laideann Sanctus neo naomh[2] agus an t-ainm Antoine)[3] dhan Ghearasdan Pearuach sin ann an 1867. Dh' atharraich an Ceann-feadhna Manuel Chacón an t-ainm gu Leticia ann an 1900,[4] 's dòcha mar chuimhne air Leticia Smith, boireannach òg a bha a' fuireach ann an Iquitos aig an àm.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 37,832 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 14,021 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Leticia(is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 25.8% agus tha 2.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 88.5% dhe na daoine ann an Leticia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 37.4% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Leticia. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ AMerican catholic
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
6 an Dàmhair
1582 – Chan eil 6 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1689 - Taghadh Phàpa Alasdair VIII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1980 - Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar deiseil.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1289 - Rìgh Wenceslaus III na Bohemia (ch. 1306)
- 1928 - Flòraidh NicNèill, seinneadair Gàidhlig à Eilean Bharraigh.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1981 - Anwar El Sadat, ann an Cairo. Fear-poileataigs às An Èipheit.


text:
At-connaic triar chuigi & tri cinn ina lamhuibh & do fhiafraigset do Cellachain cuich iat. Cinn tri mac righ Corco Duibhne sin ar se .i. Cu Dubh mac Failbhe & Aedh mac Segda & Fianghal mac Conghail & cainfit clanna Cuirc meic Cairbri na cinn-sin ar Ceallachan.
At-connaic fer ele cuigi & do fiafraig in cetna de. Cenn Donnchada meic Muircertaigh sin ar se .i. mac righ Eoganachta & cáinfid clanna Cairbri Cruithnigh in cenn-sin Ocus cenn Find meic Eidersceoil in cenn ele sin & cáinfid clanna Luighdech in cenn-sin Ocus na taispenad
p.21dam-sa feasda iat or ni tualuing mhé beith ica bh-fegadh & gin gur gonad libh-se mhe is marbh mé do gonaibh na bh-fer ud & truagh nach bas fuaras na bh-farrad & at-bert in laid.
- 1] Dursan na cinn gan colla
p.22 p.23 p.24 Dursan.
{page H 69}
2] ina§ silfid déara donna
3] níor ghaoth§ gér fhortil na fir.
4] do fhaoth marcraidh Shíl Eoghuin
2] dursan fuil ara thaobh seang
3] ó caoim Ó§ Chathail cneghach§.
4] óig ghlan-iódhna flégháigh§.
2] a bhuidhean-so do Ghallaibh
3] Mac Suilebhain dherg gasuga§.
4] dursan leam ó Mhaoil Ughra§.
2] Muircertach meic Muircertaicc
3] go follus an geal glonnach.
4] ar chumas na Lochlonnach.
2] an deagh-fer ad-chiú gan cheann
3] bá caomh-dhos a ród ríogha.
4] Aonghus Óg mac Aisíoda
2] Ceann deaghmeic righ na n-Déisi
3] a thaobh a n-doghruing ré§ ghaibh.
4] Aodh mac Dómhnaill í Fhaoláin
2] Mac oirrigh§ go n-árd-bhreathaib
3] béid§ mna na n-Gall dá chaoinedh§.
4] gé atá a cheann dá cómaoidheamh
2] ar Fhionn ar mac Eidersgeoil
3] mór bh-fer dá ionnsoidhe ré§ gaibh.
4] fear an cheinn-sin ad leth-laimh
2] deagh-mhac rígh Maighe c-Coinchinn
4] an deagh-fher Aodh mac Séaghdha
2] a bhuidhionn-sa§ do Ghallaibh
3] bhia temheal ar mo dhearcaibh.
4] ó oighidh meic Muircertaicc.
2] Donchada meic Conchubhair
3] fian oighe§ nár bhrigh na ba.
4] Mac righ Ciarruidhe Luachra
2] deagh-mhac Réobhardain§ áluinn
3] iomdha feart ó lamhaibh § athar.
4] ar fud Mumhan na morttachar
2] ceann Spioláin í Shuiliobhain
3] ni doilge leam ceann eile.
4] ceann Domhnaill í Neill bhúighe
2] do cheannaibh macaomh Múmhan
3] ge taim§ beó do craidhedh§ sinn
4] ní as mó a n-aríom ní fhéduim
2] ó theasda an mharcrad Muimhneach
3] truag nach ann fuaras mo ghoin.
4] a measg shaoir-chloinn Sil Eóghuin
2] is oighedh Dhuinn Cuain maraon riom
3] ciodh pudhar teasda mo sheal.
4] do shluagh Mumhan is dursan
2] inghion rígh Innsi Fionnghall
3] mé do bheith ar breith a soir.
4] noch an libh-si nach dursan.
p.22
p.233] bá raon a n-debaidh lé gá.
p.24
Dursan.
p.22
ASa h-aithli sin do fhiafraigh Sitriuc do Ceallachan in bh-fuaslaicfitis Muimhnigh é. Créd in fuaslacad ar Ceallachan. Fuasculad nach bha tualaing iat-som dh' fhagail .i. na .v. catha déc do briseabhair-si orainne eraic in gach einfher dar marbad inntib Ocus da .c. dec do marbad a cath Sceith Neachtuin um Thomar Iarla le h-Olchobar mac
p.23Cinnaedha eraic in gach ein-fir dhibh & fadhbh ar son na faidhbhe. Corcach & Luimnech & Port Lairgi & Caiseal ana n-duintibh dhuinn mar do batar againn roimhe. Mac gach righ & gach taisig a n-da coiced Mumhan duinn a n-gill ris sin. IS edh ro raidh Ceallachan {folio L 152a1}leagar mhisi & Donn Cuan a comhairli & Aistrechan mac Ailgisaig
p.24gu cuirmis d' innisin na comhthadh sin h-e & innister duin cia port a bh-fuighter sib-si da bh-faghthar dhaibh iat. A n-Ard Macha ar Sitriuc or is ann berthar thusa dot coimhet. Do leicedh a comhairli iat & adubairt Ceallachan re h-Aistreachan na comtha-sin d' innisin do Muimnechaib Ocus at-bert in laid.
- Innis a Aistreachain áin
{page H 70} p.25 p.26 Innis. Ocus rl.
2] d' feraibh Múmhan, is dá mnaibh
4] ag Sithrioch na c-céd c-crom-sgiath.
2] soir go Lochluinn laoidheang-dhuinn.
3] Muna ttugaid dó uile§
4] sgéithe is cloidhmhe cúmhdaighthe§
2] a bhfailge sa bhfithciolla§
3] a t-tabhairt dho Shithrioch tar t-tuinn.
4] do chionn Cheallachain chleath-chuirr.
2] rachaid araon go h-Áth Cliath
3] Mac gach taoisig is gach righ.
4] ar fuidh§ Múmhan na moir-ghníomh.
2] is Port Lairge lán-tonnach
3] mar aon re Caisiol cladhach.
4] do Shithrioch luath lan thoicthach§
2] do bhris Olchumhar§ amhra
3] mar cuiredh dá chéad déag.
4] do Lochlonnaibh a luath-éag.
2] ó thug se a éitheach
3] a c-comhall sin alle.
4] lé h-Éiric righ na n-Innse.
2] Mac Cheallacháin na c-caomhlann
3] braighde Mumhan leis go lí.
4] ider thaoisioc is tréinrigh.
2] Mac Turgéis go t-trénluinne
3] muna t-tugaid sin alle§.
4] go muirfe an airdri§.
p.253] a rígh do beith a n-Áth Cliath.
p.26
Innis. Ocus rl.
p.26
Ocus raidh a Aistrechain re feruibh Muman gan na comhtha úd do tabairt uatha & cosnaid crich Mhuman & righaid Ceindeidig mac Lorcain & raidh riu na briathra tucsat in la do fhacbus-sa Caisil do chuimhnigud & cosnait sinne a nert lann & luirec. Ocus raidh re clannaibh Cuirc coimeirghi mhaith do dhenum. Ocus raidh re Donnchad mac Caeim toidhecht dar n-iarraid co h-Ard Macha. Ocus tecat Clanna Eogain ann ria g-cach & tabrad gach taisech maithi a thuaithi & a fherainn leis. Ticedh ann Donnchad mac Caeim meic Airt meic Cathail ria Clainn Echach Ocus ticeadh Mael Fothartaigh mac Floinn. ticedh Suilleban mac Mael Ugra ria Clanna Fhinghin. Ticedh ann Donnchad mac Duineachaid meic Fhianghusa. Ocus Ribardan mac Aissidha & Donnchad mac Domnaill & Donnchad mac Lorcain & Domnall mac Cathail & Eigirtac mac Cormaic & Cú Calma mac Cind Fhaelaid. Ticeadh Cuilen mac Aindiarraid & tabrad clanna Failbhe leis. Ticeadh Muircertach mac Murchada. Ticed Fogartach mac Fianamla gu maithibh Ua Muiredhaigh leiss. Ticed ann Domnall mac Diarmada & Fiana mac Feicine. Ticed ann Cuanachtach mac Con Gan Mathair & tabrad Eoghanacht Airrthir Cliach leis. Ticed ann Conaing mac Larcadha & tabrad Ua Cathbaidh leis. Ticed Fergal mac Elaigh & tabrad Clanna Sealbaigh leis. Ticed ann Anmchadh mac Dunchada. Ticed ann Flannabra mac Airindan meic
p.27Flannabra & tabrad Ua Conaill leis. Ticed ann Ceithearnach mac Ceileachair meic Comáin. Ticed ann Ceann Faelad mac Duibh Da Boirenn & tabrad Ua Cairbri leis. Ocus adubairt an laid ann.
- Innis do clannaib Eoghuin
{folio H 72} p.28
2] don fhuirinn fhéil-éolaicc
3] a n-áirdrígh dá bhreith bo thuaidh.
4] go ró Lochluinn leabhar-bhuain.
2] idir righ & ró-dhuine
3] mé dom bhreith ag Sitric tar tuinn.
4] soir go Lochluinn laoidheang-dhuinn.
2] fo chenn aoinn mhís bo thuaidh
3] go roichid Árdmacha m-binn.
4] Ni bh-fághaid sinn a n-Éirinn
2] Eóghanacht Chaisil chladh-cháoin
3] sul rugadís tar muir amach
4] a n-áirdrígh cródha cosgrach.
2] d'iarraidh a rígh tre ró-mhóid
3] ó Thuinn Chliodhna na t-treas t-trom.
4] go h-Abhainn Dá Bho Bennchorr.
2] Mac áirdrígh na n-each n-árdh-óg
3] tabhrad san sluagh gan oil.
4] Clanna Eacach féil adhmhair.
2] ocus Súilliobhán súl-chorr
3] maraon re Duinneachán dian.
4] ocus Éigertach ar aon-rian
2] a shluagh chrodha comhramhach
3] Tigedh lucht tíghe an righ libh.
4] ceithre ched do chaoimh-feraibh.
2] tigid uile ar aon-réin
3] tigedh san sluagh tré bháidh.
4] h-Uí Meic Caille is Í Liathain.
2] tionólaid-sin líon a sluaigh
3] tigid Í Chormaic ón tuinn.
4] ar cheann Cheallachain chleath-chuir.
2] baile a m-bid cearrda an chaomh-fuilt
3] Is tabhair leat ó Loch Léin.
4] an dá Eoghanacht d' aon-mhéin.
2] déanaid tionól thréan-chalma
3] sul bearthar uatha a loing.
4] Ceallachan soir a hÉirinn.
p.28
p.28
Ocus in tan tair leat Clanna Eogain d' agallad & do tinol cu h-aein-inad innsaigh romad gu {folio L 152a2} righ Dhail Cais ar Ceallachan .i. gu Ceinnédig mac Lorcain & raidh ris anmhain ag cosnum criche Muman cu nach dernat Connachta a cath-arcuin & abair re h-Uaithnig & re h-Urmhumain techt isin tinol Ocus innsaigh cu h-Eilibh & raidh ríu anmain ac cosnamh criche Mumhan & abair re a tigerna .i. re Cerbhall mac Dublaidhi meic Ceannamhain gurub ag Oilioll ar m-braithairsi Ocus innsaigh gu Clannaib Connla .i. gu sluaghuibh Osraidhi & raidh riu Muma do coimét o Bladhma bhudhes co muir & coimetad Ele gu
p.29Bladma amail do-ní do gres Ocus innsaigh cu sluaguibh na n-Deisi & tecait & Muscraidi isin mhor-shlogad Ocus amar tháir leat Ceinneidig & Clanna Eogain d' agallad innsaigh dam-sa gu taisecaibh mo loingsi & tuc leat iat co Sruth na Maeili & madh da m-berar mhisi a h-Eirinn gu bh-faghat fir Mhuman a longa dom leanmain áir ni cora do laechraidh Lochlann crodhacht ag cosnamh ar crichi-ne ina do miledaib Muman calma do denum ag cosnamh a criche-seom & agar n-dighailt-ne orro. indsaigh ar tus co tri righuibh Corco Laighdi. gu Flann & gu h-Eiterscel & gu Cobhtach & gu Dubh Dha Boireann cu righ Iarthair O n-Echach. gu Seghdha & gu Failbhe & gu Conghal cu tri righuibh Corco Duibhne. gu Concubar mac Meic Bethaig gu righ Ciarraigi Luachra. gu Domnall & gu Baiscinn gu da righ Corco Baiscinn. gu Conchubar & gu Lochlainn gu da rig Corca Mruadh & tabhrat .X. longa gacha tricha .c. leo or as-e-sin coimtinol ar cabluigh-ne.
AS a h-aithle-sin do gluais Aisdrechan roime gu Caiseal airm a rabhutar mileda Muman & do innis na scela-sin doibh .i. Ceallachan & Donn Cuan do ghabhail & na .IIII. fichit do cuaidh leo do marbad. Ba cumhthach cenn-trom ciamair do bas acu-som de-séin o' t-cualatar gabhail a n-glainn-righ & marbad a macraidi. Ro agaill Aisdrechan iat & ro innis na h-aitheasca do chan Ceallachan .i. a fuascalad a nert land ocus luirec & leathain-sciath & gan Muma do chur fa dhaeiri na fa docraiti do Danaruibh na do daer-Lochlannchuibh Ocus adubairt riu na briatra tucsat {folio L 152b1} an la do fhacuibh Ceallachan iat do cuimnigud & do innis doibh Ceallachan do breith cu h-Ard Macha da mhor-choimhet. O at-chuala Donnchad mac Caeim na comraitti-sin adubairt re clainn Cormaic Cais connailbhe do denamh & re Clannuibh Eogain innsaigid d' iarmoracht a righ & re clannuibh Cairbre coimheirghi & re clainn Luigdech lan-ghaisced & re clannuibh Ferghusa fir-uaisli & re clannuibh Ceallachain comdhuthracht & re clannuibh Taidg tren-choimhet & re clannaibh Fiachaigh Suidhe sair-thinol. Cidh tra ar Donnchad damad iat bur treoin & bur taisich-si do biaidh i laim ag Lochlannchaib do
p.30thinoilfedh Ceallachan slóg da bar n-iarraid & do berad catha da bar cosnam or tuc-somh .v. catha dec ar Danaruibh ga bar cosnam .i. in ced-cath dibh a Luimnech & in dara cath a Corcaig & in tres cath oc Sliabh Crot. In cethramad a n-Durlus in coicedh a Caisiul in seissed a Port Lairgi in sechtmad a Muscraidi in t-ochtmad a n- Ard Osraidi in noemad a n-Glinn Corbraigi in decmad a Senghualainn cladh-aird Ua Conuill in t-aeinmad dec a Cromaid Ocus ceathra catha for Laighnib & for Osraidhi & ceilfider-sin ag laechraid Lochlann da ria Ceallachan dan cosnam leo.
IS annsin ro chinnset a comairle um tinnscetal inn t-sluagaid-sin & do h-ordaiged acu beith caeicdiges on lo-sin ar Magh n-Adhar a m-biadh ar tir dibh & a m-biath ar muir dib do beith a m-Bel Atha Laigin. Cidh tra in la ro gheallsat a sluaig beith isna inadaib-sin do badar amail ro geallsad. Ba h-e lin do riachtadar co Mhagh n- Adar IIII. catha commora. Ocus do riacht Ceinnédig mac Lorcain & maithi Dail Cais ann Ocus do fhreasdail Ceinneidig iat in oigti-sin.
Do eirghedar arnamarach & do raidh Ceinnédig gu rachaid leo. Adubairt Donnchad nach leicfitis leo ider h-e. Or is d' iarraid bur righ & da chosnam thiagmait-ne & ni beram tusa linn acht an oc imcoimhead an tire. Ma as edh ar Ceinneidig o nach ragh-sa ann cuirfet XX. c. libh-se & {folio L 152b3} anfat fein lín Muman do chosnumh & cuirfet mu thri dearbraitre lib-si & adubairt re h-ocláech maith da muinntir dul ar cenn a braithrech & at-bert fris. Ticed Coscrach & Lonngarcan & Congalach cu .XX. c. maraen ru. Ticed Assidha mac Assidha & .v. c. do Clannaib Cairtinn araen ris. Ticed and Deghadh mac Domhnaill meic Duinn & .v. C. ele lais Ocus do fhedar-sa ar Ceinneidig in ní is doigh leam do brisedh catha foruibh .i. gan righ romuibh do-genad sibh comhairli & fa coisenad sibh cath-lathair & o nac fuil righthar libh Donnchad mac Caeim & da bh-faghthar Ceallachan. tabar a righi fein dó Ocus tuc Ceinnédig a lamh a laimh Donnchada re bh-feruibh Muman & tucadar-san uili dha eis.
p.31
Roghabh Ceinnédig aga radh re Donnchad calma do denamh & aca innisi dho a mhet do righuibh doghab righi Mhuman uime .i. Airtri & Cathal & Finguine & Cathal & Cui Gen Mathair & Cathal & Aedh & Flann & Cairbre & Crimhthan & Eochaid & Aenghus mac Nath Fraeich ic ar deghlad na deigh-fhir conudh en-ri déc ro ghabh righi Muman o Aengus gu Donnchad & da bliadain. l. fad a bh-flaithiusa conadh da forgeall sin at-bert an senchaide an laid .i.
- 1] Gur meala do righi rain & cetera.


text:
Sileacon
'S e eileamaid cheimigeach a th' ann an sileacon, le àireamh atamach 14 agus comharra Si.
'S e neo-meatailt a tha ann. Tha e a' buntainn don aon buidheann mar carbon, staoin agus luaidhe agus tha an feartan coltach ri na feartan carboin.
Geòlas agus cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sileacon gu math cumanta sa chruinne-cé, agus tha e an dara eileamaid as cumanta ann an rùsg na Talmhainn às dèidh ogsaidean.
Gheibhear sileacon ann an gainmheach, criadh, agus mòran clachan, agus tha mòran feuman gnìomhachail aige, mar gloinne, saimeant, concrait, agus sgealban choimpiutair.
Taisgealadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1820 rinn Jöns Jacob Berzelius sileacon fìor-ghlan anns an iom-obrachadh potasium agus potasium fluarasileacaid. Thug Thomas Thomson, ceimigear Albannach, an t-ainm silicon dha.


text:
19 an Dàmhair
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1512 - Dh'ollamhaich Martin Luther ann an Oilthigh Wittenberg.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1800 - Pedro Alcántara Herrán, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1937 - Ernest Rutherford, ann an Cambridge. Nàdar-fheallsanaiche à Sealainn Nuadh.
- 1975 - Jamie Donaldson,cluicheadair goilf, ann an Pontypridd, a' Chuimrigh.
- 2003 - Roy Wentworth, PhD air dualchainntean.
- 2010 - Tom Bosley, actair Aimeireaganach.
- 2014 - Étienne Mourrut, fear-poileataigs Frangach.


text:
Comhairle Lodainn an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Lodainn an Ear a tha a' deiligeadh le Lodainn an Ear.
Cruthachadh i mar ùghdarras aonadach ann an 1996. Eadar 1975 agus 1996 bha i na comhairle-sgìre agus na pàirt de Roinn Lodainn. Ro 1975 bha i na comhairle shiorrachd.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha co-bhanntachd Làbarach–Tòraidheach–Neo-eisimeileach a' riaghladh a' Chomairle Lodainn an Ear. Tha 23 comhairlichean ann, 10 Làbarach, 8 SNP, 3 Tòraidheach, 1 Neo-eisimeileach agus 1 Neo-eisimileach Nàiseantach.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar