text:
Nicola Sturgeon
'S e neach-poileataigs Albanach, Ciad Mhinistear na h-Alba, agus ceannard a’ Phàrtaidh Nàiseanta a tha ann an Nicola Ferguson Sturgeon, BPA (rugadh 19 an t-Iuchar 1970). Mar Bhall Pàrlamaid na h-Alba tha i a' riochdachadh Glaschu a Deas.
Rugadh Nicola Sturgeon ann an Irbhinn, Siorrachd Àir, fhuair i a cuid sgoile aig Acadamaidh Greenwood, agus choisinn i ceum LLB (Urram) ann an lagh agus Dioplòma ann an Gnàthas Lagha aig Oilthigh Ghlaschu. Bha i ag obair ’na neach-lagha aig Ionad Comhairle Lagha is Airgid ann an Druim a' Chapaill, Glaschu mus deach a taghadh mar bhall-pàrlamaid roinneil airson baile Ghlaschu ann an 1999. Tha i ’na BPA airson Ghlaschu a Deas a-nis, an déidh dhì a bhith ’na ball airson Baile a’ Ghobhainn eadar 2007 agus 2011 nuair a chaidh na crìochan taghaidh atharrachadh.
Ann an Riaghaltas na h-Alba bha i ann an dreuchd Rùnaire Caibneit na Slàinte eadar an Céitean 2007 agus an t-Sultain 2007, agus ann an dreuchd Rùnaire Caibneit airson Bun-structair In-ionmhais agus Bhailtean le dleastanasan airson ro-innleachd an riaghaltais agus na bun-reachd gus an t-Samhain 2014. Bha i cuideachd ’na Leas-phrìomh-mhinistear aig an àm sin.
Chaidh a taghadh mar Cheannard Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba air 14 an t-Samhain 2014 agus ghabh i dleastanasan a’ Phrìomh Mhinisteir os làimh air 20 an t-Samhain 2014. Thug i seachad Òraid an t-Sabhail aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 2015. Tha i a’ fuireach ann an Glaschu cuide ris an duine aice, Peter Murrell.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan: Sùil air: Nicola Sturgeon
- BBC Naidheachdan 2015-10-21: Am Prìomh Mhinistear aig Sabhal Mòr Ostaig
Dòmhnall Mac an Deòir • Eanraig MacGillÌosa • Seac MacConaill • Ailig Salmond • Nicola Sturgeon


c: text/html

text:
Gulfport, Mississippi
'S e baile mòr ann am Mississippi a th' ann an Gulfport.
'S e Gulfport an dàrna baile as motha ann am Mississippi às dèidh prìomh-bhaile na stàite, Jackson. Tha i na laighe eadar an Camas Mheagsago. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 69,220 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 6m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1898.
Aistean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà 'Gulfport' eile anns na Stàitean Aonaichte.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pasto
‘S e prìomh-bhaile na roinne Nariño, ann an Coloimbia,[1] a th’ann Pasto, neo San Juan de Pasto.[2] Tha e suidhichte aig àirde dhe 2527m os cionn ìre na mara ann an ceann a deas na dùthcha, 798km air falbh bho Bhogotá.[3] faisg air oithrir a’ Chuain Sèimh. Tha teodhachd meadhan dhe 14° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1539 anns an sgìre ris an canar an Sliabh an Iar (Spàinntis: La Cordillera Occidental), ann an gleann mòr anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan, gnothaichean nam mèinnean agus an àiteachas. Tha àireamh-sluaigh dhe 382,618 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Pasto an 17mh baile as motha na dùthcha.[5]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Iain,[6] neo Juan ann an Spàinntis. 'S e facal Tùsanach a th'ann an eileamaid Pasto, bho ainm nan Tùsanach Pasto a bha nan tàmh an seo mus do ràinig na Spàinntich agus tha am facal a' ciallachadh Sluagh an Tìr bho dhà fhacal: pas (sluagh) agus (to) tìr.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 382,618 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 70,241 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pasto ach tha 0.8% dhe Tùsanaich agus 1.6% dhe le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 92.1% dhe na daoine ann am Pasto leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 52.4% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pasto. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bogotá, Coloimbia
- Tunja, Coloimbia
- Popayán, Coloimbia
- Tulcán, Eacuador
- San Miguel de Tucuman, An Argantain
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Catholic Online
- ↑ http://www.pasto.gov.co/index.php?option=com_content&view=article&id=60&Itemid=61]
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Kopparberg
‘S e baile beag an am meadhan na Suaine a th’ ann an Kopparberg (IPA, kɔparbærj). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Beinn Chopair bho dhà fhacal anns an Suainis Berg (Gàidhlig: Beinn) agus Koppar (Copar) leis a’ chompanidh Stora Kopparberg (Stora Enso an latha an-diugh).[1] agus chaidh e a’ stèidheachadh ann an 1635. Tha suidhichte ri taobh na h-aibhne Arboga,aig 160m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Västmanland,[3] 295km air falbh bho Ghöteborg, 774km bho bhoden agus 183km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 3,189 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[5] Chaochail an Ceimigear Theodor Svedberg an seo ann an 1971. Tha an taigh-grùide Kopparberg anns a’ bhaile cuideachd.[6]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Kopparberg agus Ljusnarsberg co-cheangailte leis na bailtean a leanas:


text:
Briseadh dùil mòr mu Aiseag Mhalaig
- 20 An Dùbhlachd 2012
Thuirt riochdairean coimhearsnachd Uibhist a Deas gur dòcha gun tèid iad a-mach air an ceann fhèin ann an oidhirp gus seirbheis aiseig a stèidheachadh eadar Loch Baghasdail agus Malaig.
Cho-dhùin Riaghaltas na h-Alba nach tèid iarraidh air Cal Mac leithid de sheirbheis a stèidheachadh, 's iad ag ràdh gun cosgadh i cus, 's gu bheil diofar bheachdan ann mu cho feumail 's a bhiodh i.
Tha ministearan cuideachd air co-dhùnadh nach tèid faraidhean aiseig RET a thilleadh gu carabadan coimearsalta.
"'S e fìor bhriseadh dùil a tha seo, cho mòr 's a fhuair sinn anns na h-eileanan a tha seo o chionn iomadach bliadhna," thuirt Cathraiche Stòras Uibhist, Aonghas MacIlleMhaoil.
Riochdachadh
"Aig an aon àm agus a tha eileanan eadar Cluaidh agus gach eilean eile a tha iad a' frithealadh a' faighinn sheirbheisean a bharrachd nach do dh'iarr iad tha mise a' faighneachd a-nis dè an dòigh is urrainn do Roinn nan Aiseagan sin a chur air aghaidh a dh'aindeoin 's na fhuair iad de bheachdan a' tighinn às na h-eileanan a tha seo?
"Nach eil e annasach nach eil na h-adhbharan a tha iad a' toirt seachad ach a' bualadh air aiseag a dh'fheumas a dhol eadar Loch Baghasdail is Malaig?" thuirt e.
Thog Mgr MacIlleMhaoil teagamh ann an èifeachdas BhPA nan Eilean Siar, Alasdair Allan, a tha na mhinistear anns a' Chaibineat.
"Tha Alasdair Allan, mun tàinig an naidheachd seo a-mach, air fios-naidheachd a chur a-mach a' toirt taic do dh'Ath-sgrùdadh nan Seirbheisean Aiseig.
"Feumaidh duine fhaighneachd, a bheil e a' riochdachadh nan daoine anns na h-eileanan a tha seo, no an ann air sàilleabh 's gu bheil e na mhinisear ann an Dùn Èideann?
"Bu chòir dha aig an ìre seo coimhead a bheil e gar riochdachadh, agus am bu chòir dha a bhith a' leantail air anns an dreuchd anns a bheil e.
"Feumaidh Alasdair Allan agus am Ministear tighinn agus coinneachadh ri muinntir an àite, feuch an toir iad beachd air na tha iadsan a' smaointinn, agus dè an dòigh anns nach gabh seo dèanamh.
Iarrtas Mòr
"Chan fhaca sinne fhathast aon sian a chanadh gu bheil fhios aca," thuirt e.
Tha Mgr MacIlleMhaoil den bheachd gu bheil an t-àm ann beachdachadh air dòigh eile a chleachdadh airson an t-seirbheis aiseig a stèidheachadh, neo-eisimeileach bhon Riaghaltas.
"Bha Stòras Uibhist a' coimhead air seo roimhe, agus ma dh'fhaoidte gur e seo an t-àm airson seo a thoirt am bàrr a-rithist," thuirt e.
Dh'aidich Mgr Allan gu bheil iarrtas mòr ann an Uibhist airson na seirbheis, ach chan eil e den bheachd gum bu chòir dha a dhreuchd fhàgail.
"Beachdan làidir, ach cuideachd poileataigs làidir, 's tha fhios dè seòrsa poileataigs a th' aig Mgr MacIlleMhaoil," thuirt e.
"'S e an rud as cudromaiche a th' ann, gun robh mise mar BhPA na sgìre, agus tòrr dhaoine eile ag argamaid airson seirbheis aiseig eadar Loch Baghasdail agus Malaig.
"Tha mi a' smaoineachadh gun robh an aithisg gu math onorach mu dheidhinn, gur ann air sgàth 's nach eil airgead ann airson bàta eile agus airson seirbheis eile a ruith.
"'S e briseadh dùil a th' ann an sin airson tòrr dhaoine ann an Uibhist, agus tha mise ag aideachadh sin.
"Tha mi air a bhith ann an Uibhist a' bruidhinn ri daoine tòrr trupan, agus tha mi toillichte tilleadh ann, agus nì mi sin gun teagamh sam bith," thuirt e.


text:
C.B. Dhùn Dèagh
`S e club ball-coise proifeiseanta suidhichte ann am Baile Dhùn Dèagh, Alba a th’ ann an Club Ball-coise Dùn Dèagh. Tha am far-ainm The Dees air a’ chlub agus tha iad a` cluich san lann-cluich Pàirc Dens. `S e dubh-ghorm an dath a th`air an lèine-dhachaigh aca.
Tha Dùn Dèagh an-dràsta a’ cluich ann an Ciad Roinn na h-Alba, air dhaibh tuiteam à Prìomh Lìog na h-Alba ann an 2005. Tha iad fo stiùir Alex Rae, a tha cuideachd na chluicheadair anns an sgioba. Chaidh Rae a chur anns an dreuchd air 24 Cèitean, 2006 nuair a bha Alan Kernaghan air a chur a-mach às. Dh`fhairtlich orra an dà bhliadhna gus an àm seo fhaighinn air ais anns a` phrìomh lìog, bhon a chrìochnaich iad ann an 7mh àite an 2005-2006 agus 3mh àite an 2006-2007.
Tha e na annas do mheud na cathrach, Dùn Dèagh, gu bheil e an comas dha dà àrd-sgioba ball-coise proifeiseanta a ghiùlan: CB Dùn Dèagh agus Dùn Dèagh Aonaichte. Tha an dà sgioba nan còmhstritheach làidir ris a chèile agus tha na lannan-cluiche aca mar uidhe corra cheud slat eadar a chèile.


text:
Oilthigh Chologne
Is e an t-oilthigh as motha anns a' Ghearmailt a tha ann an Oilthigh Chologne (Universität zu Köln ‘sa Ghearmailtis, University of Cologne ‘sa Bheurla). Tha e suidhichte ann an Köln ann an Nordrhein-Westfalen ann an taobh an Iar na Gearmailt.
Chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh ann an 1388 anns an Iompaireachd Naoimh nan Ròmanach, anns an dùthaich ris an canar a’ Ghearmailt an-diugh. Mar a b’ àbhaist aig an àm seo bha iad a’ teagasg eòlas-lagha, eòlas-leighis, eòlas-diadhachd agus feallsanachd. Ach chaidh a dhùnadh ann an 1798, nuair a ràinig Napoleon a’ Ghearmailt.
Airson bliadhnaichean bha muinntir Köln ag iarradh an oilthigh air ais. Mu dheireadh thall dh’fhosgail an Oilthigh a-rithist ann an 1919 le cuideachadh bho Konrad Adenauer. An-diugh tha Oilthigh Chologne ball den Deutsche Forschungsgemeinschaft, comann den oilthighean Gearmailteach a tha a’ dèanamh rannsachadh. Tha nas motha na 200 cuspairean eadar-dhealaichte ann airson nan oileanach. Tha an t-oilthigh ceangailte cuideachd le 16 oilthighean eile air feadh an t-saoghail.
Daoine cudthromach anns an Oilthigh Chologne[deasaich | deasaich an tùs]
- Heinrich Freiherr von Huyssen (1666- 1739), neach-rèite a bha ag obair airson Peter I the Great às an Ruis
- Kurt Alder, (1902 -1958), fhuair e Duais Nobel Ceimigeachd ann an 1950 còmhla ri Otto Paul Herrmann Diels
- Karl-Heinz Lauterjung, (1914 -2000) neach nàdar-fheallsanachd ainmeil anns a’ Ghearmailt
- Peter Mittelstaedt, (*1929), neach nàdar-fheallsanachd ainmeil anns a’ Ghearmailt
- Dr. Karolos Papoulias, (*1929), ceannard Greugach an-diugh
- Amos Grunebaum (*1950), dotair eòlas-leighis, tha e ainmeil anns na Stàitean Aonaichte airson "maternal-fetal medicine" agus "high-risk pregnancy".
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Oilthigh Chologne anns a' Bheurla
- Website of the University of Cologne's International Master of Environmental Sciences (IMES): Masters of Science programme anns a' Bheurla
- Erich Meuthen: Eachdraidh Oilthigh Chologne
- University of Cologne for foreign students on iAgora - Reviews by former Erasmus and other international students in Cologne
Oilthigh Chologne | Oilthigh Erfurt | Oilthigh Halle-Wittenberg | Oilthigh Heidelberg | Oilthigh Leipzig | Oilthigh Rostock | Oilthigh Tübingen


text:
SE crìonadh Lance Armstrong an sgainneal dopaidh as motha bho dh’fhàillig Ben Johnson deuchainn-fala aig Geamannan Olimpeach Seoul.
Tha rothaireachd a-rithist air a tàmailteachadh agus, do mhòran, tha seo ’na dhearbhadh gu bheil an spòrs cho coirbte ’s a bha e a-riamh.
Tha an Union Cycliste Internationale (UCI) a’ dol ás àicheadh gun do dhìon iad Armstrong bho chasaid droga on bha an Teacsach air fàs ro chudromach do dh’ìomhaigh na rothaireachd agus a’ mhargaidh luachmhoir Ameireaganaich. Tha ceistean ann an robh iad da-rìribh air son – no comasach air – dopadh a spìonadh ás. Ach coirbte ’s gu bheil an spòrs, tha sgrùdadh air, an dà chuid am broinn rothaireachd fhèin agus bho ùghdarrasan poblach, a tha nas cruaidhe na air spòrs sam bith eile.
Le Buidheann Dopaidh nan Stàitean Aonaichte, no USADA, a’ cleachdadh aithisgean o bhuill na seann sgioba aige, clàraidhean ionmhasail agus atharrachaidhean bitheòlasach san fhuil aige, lorgadh Armstrong ciontach le fianais shuidheachail, thugadh a sheachd tiotalan Tour de France bhuaipe ’s chaidh a thoirmeasg bhon spòrs gu sìorraidh mar pheanas. Theab nach robh binn cho cruaidh air lùth-chleasaiche sam bith ann an saoghal spòrs.
Rè 2011, rinn an UCI 3,313 deuchainn-droga taobh a-muigh àm co-fharpais, an coimeas ri ITF, an Caidreachas Teanais Eadar-Nàiseanta, a rinn 21. Rinn UEFA 456 ann an sèasan 2011/12. Air eagal gun lorg iad fìrinn ghrànda, is dòcha, tha ball-coise agus teanas am measg iomadh spòrs a th’ air fhèin-sgrùdadh a sheachnadh aig an ìre a tha a’ dol ann an rothaireachd. Nas miosa, á 200 sampall fala a lorgadh fo Operación Puerto ann an 2006, chreach poilis Spàinnteach taigh an lighiche-spòrs chonnspaidich Dotair Eufemiano Fuentes. Cha do dh’ainmicheadh gu poblach ach 50 rothaiche, ’s bha ainmean lùth-chleasaichean bho spòrsachan eile air an cumail am falach. Ach tha Jesus Manzano, a bha ’na rothaiche ’s ’na chliant aig Fuentes aig an àm, a’ cumail a-mach gun robh cluicheadairean La Liga, gu sònraichte feadhainn aig Barcelona agus Real Madrid, a’ frithealadh taigh an dotair, le Fuentes fhèin ag ràdh, mas fhìor, “Nam bruidhninn, bhiodh Cuach na Cruinne air a reubadh bho sgioba nàiseanta na Spàinne.” Tha Manzano cuideachd daingeann ’na bheachd gun robh lùth-chleasaichean, dòrnairean agus cluicheadairean teanas am measg cliantan an dotair.
Dh’fhaodadh staing na rothaireachd coimhead beag suarach seach na thig am bàrr nuair a thèid Operación Puerto gu cùirtean lagha an-athbhliadhn’.


text:
Na feartan as ùire ann an àrainneachd nas seasmhaiche
Cuiridh Firefox Beta beagan fiosrachaidh dha Mozilla gu fèin-obrachail. Barrachd fiosrachaidh.
Innis dhuinn dè do bheachd is cuidich leinn gus an dreach mu dheireadh a dhèanamh foirfe a thaobh dèanadas is obrachadh ann an àrainneachd sheasmhach.
Dearbhte 's 'ga chleachdadh le milleanan a dhaoine air feadh an t-saoghail
Air a dhealbhadh dha na daoine a dhealbhas an lìon
Cuiridh Firefox Aurora agus Firefox luchd-leasachaidh fiosrachadh air ais gu Mozilla gu fèin-obrachail. Barrachd fiosrachaidh.


text:
Tobar an Dualchais - Kist O Riches
Am measg nan clàran cluinnidh tu sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh fìrinneach.
Rannsaich
Clàr na Mìosa
B’ e 'A' Chorra-ghritheach' a’ chiad dhàn a rinn Somhairle MacGill-Eain sa Ghàidhlig. Image © photomic
Thathar den bheachd gu bheil Somhairle MacGill-Eain air fear de na bàird as cudromaiche bhon fhicheadamh linn agus tha 24 An t-Samhain a' comharrachadh 19 bliadhna bhon a chaochail e.
Rugadh Somhairle air Eilean Ratharsair ann an 1911 do theaghlach a bha air a bhogadh ann an òrain agus cultar na Gàidhlig. An dèidh dha an sgoil fhàgail, bha e na oileanach aig Oilthigh Dhùn Èideann far an do cheumnaich e le Urram ann am Beurla. An uair sin rinn e trèanadh gus a bhith na thidsear agus bha obraichean aige anns an Eilean Sgitheanach, ann am Muile agus ann an Dùn Èideann mus deach a thogail dhan arm ann an 1940. Chaidh a ghoirteachadh gu dona ann an 1942 aig Blàr El Alamein agus b' fheudar dha an t-arm fhàgail ann an 1943. Fhuair e obair a-rithist mar thidsear agus, mus do leig e dheth a dhreuchd, bha e na cheannard aig Àrd-sgoil a' Phluic.
Bhiodh Somhairle a' sgrìobhadh dhàin anns a' Bheurla sa chiad dol-a-mach, ach an dèidh dha 'A' Chorra-ghritheach' a dhèanamh ann an 1931 roghnaich e sgrìobhadh sa Ghàidhlig bho sin suas.
B' e 'Dàin do Eimhir agus Dàin Eile' a' chiad chruinneachadh de bhàrdachd aige, a chaidh a chur ann an clò ann an 1943. B' e gaol agus cogadh na cuspairean anns a' bhàrdachd seo agus b' e an leabhar seo aon de na leabhraichean Gàidhlig bu chudromaiche san fhicheadamh linn. Am measg na bàrdachd as brìgheile eile aige, tha 'Hallaig' agus 'An Cuilithionn'. Tha 'Hallaig' a' meòrachadh air an sgrios a rinn na Fuadaichean, agus tha 'An Cuilithionn' na dhàn poilitigeach a tha a' beachdachadh air na diofar chreideamhan poilitigeach a rinn milleadh air feadh na Roinn Eòrpa ann am meadhan na ficheadamh linn.
Dh'fhàg Somhairle MacGill-Eain dìleab mar bhàrd nàiseanta agus eadar-nàiseanta aig a bheil dàin a tha a' briseadh chrìochan cànanach.
Anns a’ chlàr seo bho 1982 tha Somhairle MacGill-Eain ag innse mun bhuaidh a bha aig an Dàrna Cogadh air fhèin agus a bhàrdachd.
Èist ri 'Bàrdachd agus an Dàrna Cogadh'
Mun Làrach-lìn
Bha Julie Fowlis agus Chris Wright nan Luchd-ealain air Mhuinntireas airson Tobar an Dualchais ann an 2012
Huis, Huis air an Each
Styles of storytelling.
Horo Gun Togainn air Hùgan Fhathast
Tàladh Dhòmhnaill Ghuirm


text:
Eilean Glas, Scalpaigh agus Sgeotasaigh
Anns an t-sreath seo, tha Christine NicLeòid air chuairt timcheall eilean a h-àraich, Na Hearadh. Ann am prògram an là an-diugh, tha i ruighinn ceann a muigh Scalpaigh agus na cois, tha Ruairidh MacLeòid, a bha frithealadh air taigh-solais Eilean Glas. Bidh i cuideachd a' tadhal air Mòrag Mhoireasdean a bhuineadh do dh'eilean beag Sgeotasaigh, far costa Scalpaigh.
Last on
More episodes
Ruairidh MacLeòid
Ruairidh MacLeòid ann an dìle bhàthte! Taigh-solais Eilean Glas air a chùlaibh


text:
DHÙRAIGINN gun robh muinntir gach sgìre air Ghaidhealtachd cho déidheil air an cuid bhàrdachd a thrusadh ’s a thoirt a-mach ri gaisgich nan Loch ann an Leódhas. Seo a-nist Laoich nan Òran: Heroes of Song, A Collection of Bardachd from North Lochs, Isle of Lewis (Comann Eachdraidh Cheann a Tuath nan Loch, £9), air a dheasachadh le Mairead Nic a’ Ghobhainn. Tha an leabhar a’ faireachdainn gu math, a’ coimhead gu math, tha e loma-làn dhealbhan, agus tha a’ bhàrdachd – uill, mar bheatha clann nan daoine, tha i air feadh a’ bhogha froise bho gharbh bochd gu garbh math!
Tha an stuth air a roinn ’na chóig pàirtean – an t-Achadh Mór, Crosabost, Grimsiadar, Liùrbost, Rànais – agus feumar a ràdh anns a’ bhad gu bheil droch bhàrdachd, bàrdachd mheadhanach agus bàrdachd mhath anns gach roinn.
Tha pearsantachd an àite a’ tighinn a-nall gu làidir. Tha na bàird a’ tilleadh a-rithist ’s a-rithist gu Éitseal, Cnoc Fàid, cianalas, tairbh (nach iad a tha ’nan crois) agus mar a dh’atharraich an saoghal. Mar sin, ged nach eil dad ceàrr air na cuspairean sin ma tha iad air an deagh làimhseachadh, tha e ’na thoileachas air leth nuair thig cuspairean nas fhaide ás gu bàrr. Liosta de dh’eildearan. Farainmean. Cruinneachadh airgid son eaglais ùr a thogail. Gàrradh-ola Àirnis. ‘Ìos’ anns an Danns.’ Tha cuid de na bàird nas fheàrr na cuid eile gu bhith a’ lorg cuspairean gun dùil: Iain MacLeòid (Bòididh), 15 Grimsiadar; Torcuil MacLeòid, Rànais; Torcuil MacRath, 7 Grimsiadar (a sgrìobh grunnan aistidhean don duilleig seo mun do chaochail e).
Tha feadhainn de na bàird air an riochdachadh le làn sreath de dhàin. Tha sinn eòlach air cuid dhiubh – leithid Murchadh a’ Cheisteir neo Donnchadh MacLeòid nach maireann – bho na leabhraichean aca. Mar sin se an fheadhainn “ùra” as cudromaiche. Ainmichidh mi feadhainn dhiubh. Calum MacAmhlaigh, 3 Briascleit (1895–1959). An t-Urr. Dòmhnall Gilios (1915–82), sàr bhàrd le cogais làidir shòisealta. An t-Urr. Murchadh Mac a’ Ghobhainn (1880–1936), bàrd fìor mhath eile a roghnaich cuspairean nas aotruime. Dòmhnall MacFhionghain, 54 Liùrbost (rug. 1906), a rinn cumhachan air leth math. Iain MacAmhlaigh, 9B Rànais (1911–2002), bàrd comasach. Dòmhnall MacAoidh, 2 Achadh Mór (1854–1932), a rinn moladh grinn air clann-nighean an sgadain agus òran mu Leódhas an déidh a’ Chogaidh a tha a’ crìochnachadh:
Ach se Bhliadhn’ Ùr ud a rinn an ciùrradh
Nuair chaidh an Iolair’ air sgeirean Thuilm —
Cha chuireadh cainnt air na b’ urrainn innse,
Gach cridhe briste ’s gach sùil fo dheòir.
Agus tha sàl na mara sna h-òrain aig Iain MacFhionghain, 12 Rànais, mu bheil an deasaiche ag ràdh: “Iain Mackinnon was born in 1847 and died from injuries he sustained in a fall down the stairs of a hostelry in Sydney, Australia.”
Tha an leabhar a’ cur ri cliù bhàrd eile cuideachd. Nach math, mar eisimpleir, an sgeul air cùl ‘Siud mar chuir mi ’n geamhradh tharam’ a bhith againn. Tha dealbh ann den duine bheannaichte a rinn ‘O théid mi fhìn le mo ghaol dhan an t-searmon’. Tha òran ann, ‘An Eathar a Thàinig á Ùig’, a th’ air a chur ás leth Bàrd Chnoc Chusbaig ged nach eil e san leabhar aige. Agus seall cho math ’s a tha crìoch an òrain a choisinn Crùn na Bàrdachd do Chatrìona Urchadan (a’ chiad bhoireannach dha’n tugadh e) ann an 1934.
Ìobairt Chrìost ’na curaich dhomh
’S a ghaol ’na stiùir gach là.
’Nam bheachd-sa se na laoidhean aon de na rudan as fheàrr san leabhar. Fiùs aig bàrd meadhanach tha rudeigin mun chuspair a leigeas leis am buillsgean a bhualadh bho àm gu àm. Seo aig Murchadh MacLeòid, 56 Liùrbost:
Tha cuid ann ’s nì iad gàirdeachas
Ma bhios an nàmhaid riuth’,
Tha clòimh na caorach blàth orr’
Ach chan e gràdh a tha ’na broinn,
Sin an dòigh th’ aig Sàtan
Gu bhith sàrachadh nan naomh:
Rinn e gàirdeachas ri Aaron
Nuair chuir e ’n àirde ’n laogh.
Agus seo deireadh laoidh le Criosaidh Anna NicLeòid, 89 Liùrbost:
Bheir thu ’n t-abachadh gu crìoch dhuinn
Tre obair choimhleant Chrìosta
Ri cromadh sìos gu bruaich abhainn Iòrdain.
Mur e sin an cupa tea agad bidh rudan eil’ ann a chòrdas riut. Tha òrain pop ann – tha ‘Hè ro nighean hò ro nighean’ le Catrìona Dhòmhnallach, 23 Rànais, air leth math. Tha òrain éibhinn ann am pailteas. Tha òran Callainn agus rann Callainn ann. Tha duilleag làn phuirt-á-beul. Agus dà aoir gu math sgaiteach, leithid seo aig Dòmhnall MacLeòid, 6 Liùrbost, ri leannan:
An oidhche chaidh mi dh’Oidreabhal
An dùil ’s gum faighinn còmhradh ort
Sann bha Murchadh Mòr agad
An còrnair anns an àirigh.
Am measg nan annasan tha òran a rinn té ás an Achadh Mhór san t-Sultain 1942. Chan e Hitler as adhbhar dhan chogadh, tha i ’g ràdh, ach dìth creidimh, agus “Se mo dhùrachd agus sireadh / Gum bi Iùdhaich agus Cinnich / ’G imeachd ’s gul ’nan imeachd / Tighinn a-staigh fon bhratach.” Agus tha e follaiseach gun robh trioblaid inntinn aig Ruairidh Dòmhnallach á Fìdigearraidh, a chrìochnaich òran do bhan-soisgeulaiche “Le bhith guidhe dhut cràidh / Gu cur feum air an t-Slàint’ / Bheir gu mìlseachd croinn-ceusaidh thù”.
Ged as toil leam an leabhar seo gu mór chan eil mi ’g ràdh nach fhaodadh e a bhith nas fheàrr. Saoilidh mi gu bheil na h-òrain car mar a thàinig iad chun an deasaiche, le “saff” an àite “samh”, “sgrìobh” an àite “sgrìob”, “Chrisod” an àite “Chrìosd”, “màis” dà uair an àite “maise”, fiùs “sin ghabh iad ort fhèin” an àite “sann ghabh thu ort fhéin”. Anns an aoir aig Dòmhnall MacLeòid tha pun snog air a mhilleadh le droch litreachadh, “deidheadh” air son “déideadh” – mus lorg e a leannan sìnte ri Murchadh san àirigh “Ghabhainn leis an déideadh thu / ’S ghabhainn thu gun éideadh ort / Mus gabhainn té á Leumrabhagh / Le carpet réidh fo sàilean.” (Sin an litreachadh agam fhìn, mar a rinn mi le gach quote san léirmheas seo, nì nach àbhaist dhomh.) ’S tha an laoidh mór aig an deireadh cho làn ghaoidean ’s gu bheil e doirbh a leughadh – an e am bàrd neo an sgrìobhadh as coireach?
Ann am Beurla tha “those abstract verses” againn air son “these anonymous verses” agus “the verses above” air son “the verses below”. Gu dearbh, air uairean chan eil e soilleir có a rinn dé. An e Donnchadh MacLeòid a rinn ‘Dunadh Bun Sgoil Fheidigearraidh’? Chan eil e san leabhar aige. An e Murchadh a’ Cheisteir a rinn ‘Eaglais an Aonaidh’? Sè! Tha e san leabhar aige.
Co ris a tha Laoich nan Òran coltach? Tha Alice in Wonderland a’ tighinn gu m’ inntinn. Tha thu air chall ’s air do chuartachadh le caractaran iongantach. Siud Ceann a-Tuath nan Loch dhut . . .
GU taobh eile Steòrnabhaigh a-nis agus Gleann Tholastaidh, a tha ceithir mìle tuath air Griais agus mìle deas air Tolastadh bho Thuath. (Mur na thuig thu riamh co air tha Tolastadh “bho thuath”, seo do fhreagairt. Cha b’e Tolastadh bho Dheas a bh’ aca riamh air ge-tà ach an Gleann.) “Gu cinnteach ’s e àite bhòidheach, sìtheil a tha sa Ghleann. Tha abhainn a’ sruthadh mu mhìle bhon mhòintich sìos chun a’ chladaich aig Bun a’ Ghlinne, agus tha geodhachan is creagan àrd air gach taobh dhith le leathad cas suas bhon abhainn gu mullach a’ Ghlinne. Chan eil, agus cha robh, talamh-àitich math ann ge-tà, agus nuair a bha Ceitidh òg b’ e iasgach a bha a’ cumail bith-beò ri na teaghlaichean.”
Siud bho leabhar beag grinn dà-chànanach, Astar Glen Tolsta le Iseabail Mhoireach (Faram, £15), a dh’fhoillsicheadh gu dhol còmhla ri taisbeanadh mun àite san Lanntair anns a’ Ghearran 2012. Tha e làn dhealbhan dathte ’s air a shàr dheilbh, le DVD de dh’fhilm ’na chois. An rud nach eil ann se bàrdachd.
Tha eachdraidh a’ Ghlinne furasta innse. Chaidh cóig teaghlaichean a chur ann á Leumrabhagh ann an 1843. Bha àireamh nan daoine shuas ’s shìos agus mun tàinig an Dàrna Cogadh Mór bha cóig teaghlaichean ann a-rithist – iad uile, cha mhór, de Chlann Mhic a’ Mhaoilein. A réir an ùghdair bha iad den t-sliochd aig Murchadh Bàrd, “cìobair a thàinig à Àird Mheanais an Giogha an Earra-Ghàidheal gu bhith na chìobair air tac na Pàirce mu 1760”; dh’fhaoidte gu bheil iomrall beag an-siud oir bhuineadh Dòmhnall Caimbeul, a fhuair an tac, do dh’Àird Mhighinis Chnapadail a-Deas air tir-mór ’s cha b’ann do dh’Àird Mhighinis Ghiogha.
Co-dhiù, chaidh rathad teàrr a thogail sìos an Gleann on rathad mhór ann an 1949–51 ’s lean an dealan e ann an 1981. An-diugh tha ceithir taighean ann: Dòmhnall Mac a’ Mhaoilein ’s a bhean Cairistìona, Iain Aonghas Caimbeul ’s a bhean Lena, Iain Màrtainn a tha a’ fuireach ann an Steòrnabhagh, ’s càraid á Sasainn a tha a’ cur an taigh a-mach air mhàl. Tha am facal microcosm a’ tighinn gu m’ inntinn. Nan robh leabhar beag cho àlainn seo, làn chuimhneachain, eachdraidh ’s ìomhaighean, mu gach coimhearsnachd air Ghaidhealtachd – le bàrdachd no ás a h-aonais – nach è a bhiodh math.
Gheibhear Astar Glen Tolsta bho Chomhairle nan Leabhraichean. Tha e caran daor ach, coltach ri Laoich nan Òran, nì e gibht bhrèagha Nollaig do Leódhasach sam bith.


text:
Kawagoe Matsuri
Tha an fhèill Seapanach seo a’ buntainn do 1648, agus tha e a’ gabhail ri eileamaidean a thàinig às Fèillean Spioradail Sanno agus Kanda. Tha e air a comharrachadh mar phàirt de dhualchas prìseil slòigh na dùthcha bho chionn An Gearran, 2005. Tha an fhèill spioradail seo ceangailte ri Naomh-chobhan Hikawa, 's mar sin dheth, 's e Kawagoe Hikawa Matsuri(川越氷川祭) an t-ainm slàn a th’ oirre, a bhios air a cumail turas sa bhliadhna ann am Baile Kawagoe, an t-Seapan air an treasamh deireadh-sheachdain dhen Dàmhair. 'S aithne dhi san farsaingeachd mar Kawagoe Matsuri (川越祭)agus 's i an fhèill as motha sa bhliadhna.
Mìneachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha matsuri na fhacal Seapanais airson Fèill. Tha na mìltean fèillean a' tachairt air feadh Seapain, cuid dhiubh beag agus cuid dhiubh mòr.
'S e am mealladh as motha aig an fhèill seo, a' liuthad charbadan òirnealta a bhios air an tarraing le buidhnean daoine (air a bheil Hikiko 曳子), air feadh meadhan a' bhaile. Tha mu 30 charbadan-fèille (dashi 山車) ann an Kawagoe, 's iad gu math sean. Tha pearsa doile na shuidhe air a' phàirt as àirde dhen charbad, agus tha an earrann seo a' stobadh a-mach air an earrann gu h-ìseal. Tha aon chuid sgàilean fosgailte (ranma 欄間) no earrann-ùrlair far a bhios còmhlan-ciùil traidiseanta na shuidhe ann aig doras a' charbaid. Tha stoidhle a' chòmhlain-chiùil seo a' buntainn do dh'uachdranachd Tang anns an Sìn. 'S e sin gum faighear drumair, dithis chluicheadair tambairin, duiseal agus co-sheirmean, 's iad a' cluich fuinn a fhreagras dannsaichean phearsachan a th' air an sgeadachadh ann an culaidh-doile, no culaidh-leòmhainn no culaidh-mhuncaidh 's mar sin air adhart.
Feartan sònraichte na fèille[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ainm gach carbad an t-ainm a th' air a' phearsa-doile a tha na bhroinn. Tha ainm air gach fear.
'S e feart suaicheanta a' charbaid-fèille gun gabh bràigh a' charbaid a chur mun chuairt, agus 's e sin am mealladh as làidire -tarraing agus cur mun chuairt nan carbadan. Nuair a bhios carbad-fèille a bhuineas dha aon roinn a' bhaile a' gabhail seachad air fear eile, air neo, a bhios a' dlùthachadh air a' phrìomh àite-coinneachaidh, thèid an cur mun chuairt air aghaidh a chèile agus cluichidh iad ceòl ris a chèile. B' ann air a shon sin fhèin a chaidh cruth nan carbadan a dhealbhadh.
Chan eil riaghailt sònraichte ann a rèiticheas cò bhuannaicheas no nach buannaich, ach tha seòrsa farpais ann eatarra, agus thèid buillean is ruitheam a' chiùil a bheòthachadh gu h-obann 's gu luath, fhad 's a bhios nan luchd-tarraing ri èigheachd is ri gairm-aighir. Mu dheireadh thall, gabhaidh aon charbad seachad air an fhear eile, ach uaireannan bidh tuilleadh air a dhà a th' air amais air a chèile, mar eisimpleir aig gobhal-rathad. Mar sin dheth, ma thachras sin, bidh aig cuid ri tionndadh agus a' tilleadh far an tàinig iad.


text:
Port Aiseig a' Chrìch
'S e baile agus port air iomall Baile Ùr nan Stiùbhartach ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann am Port Aiseig a' Chrìch (Beurla: Creetown, ainm bho thùs: Ferrytown of Cree). Tha e suidhichte mu 18 mìltean deas air Caisteal Dhùghlais. 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 54′ 0″ Tuath agus 4° 23′ 0″ Iar. Tha timcheall air 679 duine a' fuireach an seo. [1] Chaidh am baile a thogail ann an 1785 agus bho 1792 tha e na bhaile-malairt (burgh of barony). Tha port mara beag aige. Tha ionad-dualchais aige far a bheil iad a' dèanamh pròiseict air a bheil an t-ainm: "Oral History Project". Bidh seann daoine ag innse mun dòigh-bheatha aca ann am Port Aiseig a' Chrìch. Mar sin tha cruinneachadh mòr ann a-nise a cleachdar airson rannsachadh agus mìneachadh eachdraidh a' bhaile anns na 70 bliadhna sa chaidh. Chleachd Sir Walter Scott cuairteachadh a' bhaile anns an leabhar aige: Guy Mannering.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1363 mar Creth.[2] Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh an seo ann an 1973.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ City Population
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Movie Locations
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Port Aiseig a' Chrìch
- Balloch Wood Community Project
- Ionad-dualchais Phort Aiseig a' Chrìch
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX4719258751
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Àrd an Grèidh • Àrd na Coille • Ath Crogaid • Baile Ghill-Iosa • Baile Labhrainn • Baile Mhic Aoidh • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Bàrr a' Ghrianain • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Càrn an Uaimh • An Ceap • Cille Bheathain • Cille Chuithbeirt • Cill Fhinnein • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsaig • Crois Mhìcheil • Cùl a' Bheinn • Dail Bheithe • Dùn Droighnein • Garradh na h-Aibhne • Gleann Lochair • Gleann an t-Sruthail • Haugh of Urr • Lochfoot • Am Mòine Naomh • Muine Gobha • Parton • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Ringford • Rhonehouse • Springholm • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise • Tongland • Twynholm


text:
Oilthigh an Rosario
Oilthigh an Rosario
‘S e Oilthigh an Rosario (Spàinntis: Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario) fear dhe na oilthighean as cudromaiche ann an eachdraidh Choloimbia. Tha e suidhichte ann am Bogotá. ‘S e oilthigh prìobhaideach a th’ann agus chaidh e a steidheachadh ann an 1653.
Dhen bheachd iomadh luchd-ceuma uallach ‘s e "Creathal na Poblachd" a th’ann, leis gur e an seo far an do chuir iad oidheamachan na neo-eiseimileachd air ghleus agus tha a chuid oideachaidh air a bhith gu math cudromach gu beatha na dùthcha.
Tha 28 cinn-suidhe na Poblachd air ceum a ghabhail an seo, a bharrachd air breitheamhan, luchd-casaidean, àrd sheirbheisich na Stàite, oilthighich, ollamhan, luchd-lagh ainmeil agus daonairean.
Fhuair Oilthigh An Rosario duais airson sàr-mhathanas airson sia bliadhna. Chaidh an duais sin ga thoirt seachad le Ministrealachd an Fhoghlaim, tro ordugh 2567 dhe 30mh an t-Ògmhios 2005.
Chaidh an colaiste “Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario” a steidheachadh ann an 1653 le cead bhon Rìgh Felipe IV agus an àrd-easbaig a' bhaile Santa Fe, am Bràthair bochd Cristóbal de Torres. An uair sin, chaidh e a chur an cèill, tro Cùmhnant Rìoghal dhe 1768 a rèitich Rìgh Carlos III, gur e fìor dheagh cholaiste a bh’ann aig an aon ìre leis na sia sàr-cholaistean na Spàinne. Le sin, bheireadh an Rosario an tradisean oilthigheach an Oilthigh Salamanca air adhart ann an Aimearaga.
Tha iomadh thachartas inntinneach air a thachar an seo tro eachdraidh an Rosario, feadhainn gu math ainmeil, is feadhainn eile neo-aithnichte:
‘S e an Rosario an oilthigh as sine na dùthcha, leis gur e a’ chiad oilthigh a dh’fhosgail na dorsan aige, ged e an treas a fhuair cead bho Chrùn na Spàinne airson a’ bhaile Santa fé. Tha na oilthigh a’ togail argumaid leis an Oilthigh Santo Tomás gus an onoir sin fhaighinn. Cha do dh’fhosgail Santo Tomàs an dorsan aige dìreach nuair a fhuair e thug Cùmhnant Rìoghail airson a chuid obrach a thoiseachadh air sàilleabh droch àigh. Dhen bheachd fheadhainn eile, ‘s e an Oilthigh Pàpanach Javeriana, steidhichte leis na Iosaidich, an darna fear, ach ‘s e an Colaiste San Bartolomé an darna oilthigh, anns an dùthaich co-dhiù. Dh’fhosgail an oilthigh 71 bliadhna an a dhèidh.
Cha do chuir iad stad air na clasaichean a-riamh ach, ann an 2008, cho-dhùin iad a’ bhun sgoil agus an àrd sgoil a dhùnadh, agus le sin an cuid obrach a leasachadh anns an fhoghlaim oilthigheach a-mhàin. Fhuair an co-dhùnadh sin dubh chàineadh bhon a’ chomainn-sòisealta gu lèir. Chaidh Roinn an Lagh a thoirt air falbh chun an Oilthigh Nàiseanta Colombia ann an 1889, agus an uair sin cha robh an Rosario ach àrd sgoil. Chaill an Colaiste a chuid neo-eisimeileachd bho 1885 gu ruige 1892 agus bha e dìreach fon Oilthigh Nàiseanta Colombia. Chaidh Roinn an Lagh a steidheachadh arithist En 1906, tro chòrdadh leis na Riaghaltas aig ‘ cheann-suidhe Rafael Reyes
Theagaisg José Celestino Mutis a’ chiad chlas matamataigs aige ann an Coloimbia, 13mh am Màrt 1762. Bha e na ollamh aig an Rosario fad còig bliadhna, bho 1762 gu 1767, is e a’ teagasg matamataigs, nàdar-fheallsanachd agus saidheans nàdarra tro mheadhan an Laideann.
Nuair a bha làmh an iuchdair aig na Spàinntich a-rithist chaidh an oilthigh a thionndaidh gu bhith prìosan, agus cha robh clasaichean ann. Chaidh curaidhean mar Pholicarpa Salavarrieta agus Francisco José de Caldas nam prìosanaich an seo.
Nuair a thug iad chun a’ chloiche e, sgrìobh e an litir Greugach ainmeil thanatos θ, seann samhla a’ bhàis, le criomag ghuail. Chaidh an samhla sin a chleachdadh an dèidh làimh mar bhàrdachd thìr-ghràidhichte "Obh sòraidh fhada dhubh!".
Luchd-ceama ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Joaquín Mosquera: Ceann-suidhe na dùthcha 1830 - 1831
Domingo Caycedo Santamaría: Cheann-suidhe na dùthcha 1830 - 1831
Rufino Cuervo y Barreto: Cheann-suidhe na dùthcha 1849
Santos Acosta Castillo: Cheann-suidhe na dùthcha 1867 - 1868
Salvador Camacho Roldán: Cheann-suidhe na dùthcha 1867 - 1868
Clímaco Calderón: Cheann-suidhe na dùthcha 1882
José Eusebio Otálora: Cheann-suidhe na dùthcha 1882 - 1884
Miguel Abadía Méndez: Cheann-suidhe na dùthcha 1926 - 1930
Eduardo Santos: Cheann-suidhe na dùthcha 1938 - 1942
Darío Echandía Olaya Cheann-suidhe na dùthcha 1943 - 1944
Alfonso López Michelsen: Cheann-suidhe na dùthcha 1974 - 1978
Andrés Pastrana Arango: Cheann-suidhe na dùthcha 1998 - 2002


text:
Kl. Ianair .iiii. f., l. .xui. Anno Domini M.xx.iiii
Ugaire m. Dunlaing, ri Laigen, & Mael Mordha m. Lorcan, rí H. Ceinnselaig: tech do gabail forra ic Dubloch la Donn Sleibe m. Mail Mordhai, la righ H. Faelain, & a tuitim ann. Donn Sleibe iarum do marbad do H-Uib Muiredhaigh.
Cath Atha na Croisi i Corunn iter H. Mael Doraidh & H. Ruairc coro muidh for U Ruarc & coro ladh a ar. {§H1}
§
fechtatar fir cen taisi,
ro linadh collaibh Corann,
is la Conall a mhaisi.
p.462
Cuan H. Lothcan, prim-eices Erenn, do marbad i Tebtha d'Fearaibh Teabhtha fein. Brenait a n-aen-uair in lucht ro marb. Firt filed innsein.
Domnall m. Aedha, ridomna Ailigh, do marbad do Ghilla Mura m. Ocan.
Mael Duin H. Con Chaille, ri H. Niallain, do marbad do h-Uib Dorrthainn.
Mael Ruanaid H. Ciardhai, ri Cairbri, a suis occisus est.
Crech la mc. H. Neill coro ort H. Meith & H. Dorrthainn.


text:
Clachan Ghlinn Lus
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Reicheit, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Clachan Ghlinn Lus neo Baile na Cloiche (Beurla/Beurla Ghallta: Glenluce). Tha e suidhichte aig 23m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-Aibhne Luis, far a shruthas e gu màthair-uisge na Linne Salmhaigh, aig ceann a’ Bhàigh Luis, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar An t-Sròn Reamhar agus Cill Chomhghain. Tha e 304km air falbh bho Obar Dheathain, 115km bho Ghlaschu, 80km bho Dhùn Phrìs agus 157km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann an Clachan Ghlinn Lus. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann[5] ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.[6]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à baile agus clach anns a' Ghàidhlig fhèin a bh' ann seann ainm a' bhaile. Bheireadh sin Baile na Cloiche dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.[7] A dh’ aindeoin sin, tha cuid dhen bheachd gur ann à lùb a th’ann an t-ainm ùr, a bheireadh Gleann an Lùib dhuinn, ged a tha gleann agus ainm na h-aibhne mòran nas coltaiche.[8] Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.[9]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha tobhta Glenluce Abbey faisg air a' bhaile. Chaidh an abaid a thogail timcheall air 1190. Chaidh an eaglais a chithear an-diugh a thogail ann an 1814 agus chaidh seansail a chur rithe ann an 1968.[10]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Seann Lus a bhuineasClachan Ghlinn Lus, a ghabhas a-steach Achadh na Meilge, Barblae agus Dùn Reicheit cuideachd. Tha dìreach 1,315 duine a' fuireach san sgìre air fad.[11] Tha 15 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Siorrachd Bhaile na h-Ùige an Iar) airson Comhairle na Roinne.[12]
Clìomaid[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.4 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1142mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Clachan Ghlinn Lus. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Clachan Ghlinn Lus.[13] Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 62mm eadar an Cèitean (dìreach 64mm) agus an Dàmhair (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.6 °C.
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
- 430 An t-Sròn Reamhar - Baile Ùr Ghlinn Lus - Clachan Ghlinn Lus
- 430 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Clachan Ghlinn Lus - An t-Sròn Reamhar.[14]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance From To
- ↑ A’ Chomhairle
- ↑ Stranraer Academy
- ↑ Studies in the Topography of Galloway, Sir Herbert Eustice Maxwell of Monreith, Constable, Dùn Èideann, 1887
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Scotland's Churches
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Climate Data
- ↑ Còmhdhail na Comhairle
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 197 573
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
Contae Luimnigh
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Luimnigh[1] (tuiseal ainmneach: Luimneach,[2] Laideann: Comitatus Limericensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 191,089 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,686km²,[3] an deicheamh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an seachdamh a thaobh àireamh-shluaigh. Tha crìochan aig Contae Luimnigh le Corcaigh, Ciarraí, An Clár agus Tiobraid Árann.[4] Bha 330,029 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Mór na Gaibhlte (919m) a th' ann a' bheinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Contae Luimnigh a chruthachadh ann an 1211.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceithir baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Luimnigh: Clann Liam, Conallaigh Íochtaracha, Conallaigh Uachtaracha, Uí Chuanach, Cois Sléibhe, Cois Máighe, An Déis Bheag, Gleann an Choim, Caonraí, Cill Mocheallóg, Na Líbeartaí Thuaidh, Uaithne Beag, Pobal Bhriain, Seanaid agus Cathair Luimnigh. A bharrachd air sin, tha 131 parraistean[8] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Caiseal-Imleach, Luimneach agus Cill Fhionnúrach)[9] agus 2,068 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Census of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Facts
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
1836
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1836 (MDCCCXXXVI).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Ògmhios, inbhe stàite do dh'Arkansas
- 30 an Lùnasdal – Chaidh Houston, Texas a stèidheachadh
- Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar Le Lys dans la Vallée.
- Chaidh Tulsa, Oklahoma (Oklahoma) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 an Cèitean - Norman Lockyer, neach-saidheans, reuladair agus deasaiche à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an t-Ògmhios - James Madison, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1809 gu 1817


text:
Clàr nan Eileamaidean
01 Cèitean 2012
’S e stòr-dàta briathrachais air-loidhne a th’ anns ‘An Seotal’, a tha ag amas gu sònraichte air àrd-sgoiltean a tha a’ teagasg chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig.
Tron obair aig ‘An Seotal’ tha e air dèiligeadh ri tòrr briathrachas saidheans, agus o chionn ghoirid rinn am pannal co-dhùnaidhean air briathrachas co-cheangailte ri eileamaidean ceimigeach.
Mar thoradh air an seo, chaidh postair a chruthachadh a tha a’ sealltainn Clàr nan Eileamaidean, agus chaidh a sgaoileadh air àrd-sgoiltean a tha a’ teagasg Gàidhlig.
Chaidh a sgaoileadh cuideachd gu clasaichean sia agus a seachd ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig gus cothrom a thoirt dha sgoilearan fàs eòlach air facail a bhios iad a’ cleachdadh tric nuair a thòisicheas iad a’ dèanamh cùrsaichean saidheans san àrd-sgoil.
Tha am briathrachas air fad bhon a’ phostair seo, agus beagan a bharrachd fiosrachaidh mu na facail, ri fhaighinn air ‘An Seotal’ aig www.anseotal.org.uk


text:
27 an Gearran
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1560 - Chaidh fo-sgrìobhaidhean a chur ri Cùmhnant Bhearaig ann am Bearaig (a Tuath).
- 1900 - Tha comunn ball-coise Gearmailteach FC Bayern München stèidhichte ann am München.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1902 - John Steinbeck, ann an Salinas (California). Ùghdair às na Stàitean Aonaichte.
- 1942 - Robert Grubbs, ann am Possum Trot (Kentucky). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2008 - William F. Buckley Jr.; sgrìobhadair agus iomradair às na Stàitean Aonaichte.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Bhuineadh an t-Urramach Tormod MacLeòid do theaghlach ainmeil as a' Mhorbhairne. Thàinig iad bho fhear, Dòmhnall MacLeòid, aig an robh taca Shuardail faisg air Dùn Bheagain ann am meadhan na h-ochdamh linn deug. B' e Gobha Shuardail no An Gobha Mòr a chante ris, oir bha e a' dèanamh chlaidheamhan do chinn-cinnidh nan Leòdach.
Bha e air innse gur e duine cràbhach a bh' ann, a bha am measg a' chiad fheadhainn a thoisich a' cumail adhradh teaghlaich ann an Sgìre Dhùirinis.
Phòs Gobha Shuardail Anna Chaimbeul, tè de Chaimbeulaich Scalpaigh na Hearadh. Bha co-dhiù dithis mhac agus aon nighean aca.
B' e Tormod a bha air aon de na mic. Rugadh e an 1745 agus, aig aois 18, thug seanadh Ghlinn Eilge bursaraidh dha de £6.00 sa bhliadhna, a chuidich e a dhol a dh'Obar Dheathain airson foghlam fhaighinn. Thug e greis na mhaighstir-sgoile an Dùirinis, agus an 1775 chaidh a shuidheachadh mar mhinisteir sgìre sa Mhorbhairne far an robh e gus na chaochail e ann an 1824 aig aois 80.
Bha dithis mhac aig Tormod, Tormod Òg agus Iain, agus b' e Tormod Òg (1783-1826) ùghdair an òrain.
Bha Tormod iomraiteach mar mhinisteir, ann an Ceann Loch Chille Chiarain, an Campsie, agus an Eaglais Chaluim Chille an Glaschu. Ach a bharrachd air a sin choisinn e cliù maireannach mar Charaid nan Gàidheal. A' bruidhinn mu dheidhinn air prògram Gàidhlig air a' BhBC air 11 Ògmhios 1957, thuirt an Urr Tòmas MacCalmain:
"Rinn e furtachd air droch chor nan Gàidheal gu lèir ri amannan mòr-ghainne, agus chuir e gu mòr ri litreachas na Gàidhlig, an dà chuid an rosg agus am bàrdachd."
Air prògram eile, air 25 Cèitean 1953, mhìnich Mgr MacCalmain mar a rinneadh an t-òran:
"Bha e na mhinisteir an Ceann Loch Chille Chiarain an t-àm dha an t-òran a sgrìobhadh. Bha e fhèin is bana-charaid còmhla aon latha agus, a rèir coltais, chuir iad romhpa feuchainn cò a b' fheàrr is bu luaithe a sgrìobhadh òran ùr. Cha robh esan fada ris.
Goirid an dèidh sin nach ann a chuala e an t-òran air a sheinn air sràidean a' bhaile is cha do chòrd seo idir ris. Dh'fheuch e ri stad a chuir air daoine a bhith ga sheinn. Gu fortanach cha do shoirbhich leis."
Fiosrachadh mun t-Eadar-theangaiche
B' ann am Beurla a chaidh an t-òran a sgrìobhadh an toiseach agus b' e Gàidheal ainmeil eile, Gilleasbaig Mac na Ceàrdaich à Ile a dh'eadar-theangaich gu Gàidhlig e.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Paul Karrer, (Moscobha 1889 - Zürich 1971), bith-cheamagair Eilbheiseach a bhuain an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1937[1] còmhla ri Walter Norman Haworth. Rugadh e ann an Moscobha, anns an Ruis, ach bha a phàrantan às an Eilbheis, agus ann an 1892, thill a phàrantan chun na h-Eilbheis. Leann e Ceimigeachd aig Oilthigh Zürich fo Alfred Werner, agus fhuair e PhD ann an 1911. Chaidh a leabhar, Lehrbuch der Organaischen Chemie fhoillseachadh ann an 1927 agus chaidh a ath-fhoillseachadh 13 tursan. Chaidh e a-mach ann an seachd cànanan cuideachd. Bha e pòsda, agus bha da mhac aige.[2]
- ↑ Nobel Prize
- ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse


text:
23/05/2013
Dè a-nis airson gnìomhachas an luchd-turais ann an Cataibh? Leabhar ùr còcaireachd air nochdadh ann am Breatainn a' cleachdadh feòil-eich, agus bidh Coinneach a' cluinntinn mar tha feòil-eich gu math cumanta ann an dùthchanan mar a' Ghearmailt agus Kazakhstan.
A-rèir rannsachadh a chaidh a dhèanamh leis a' bhuidhinn Iomairt Sàbhailteachd air na Rathaidean, Brake, agus luchd-àrachais, Direct Line, thatar a' moladh gum bu chòir do dhràibhearan ùr barrachd ùine a chuir seachad còmhla ri daoine tha mion-eòlach air dràibheadh, fiù's mas tèid iad airson deuchainn. Ach saoil an e seo an t-slighe cheart? Bidh beachd aig Carol McGlone, Lachie MacLeòid agus Dòmhnall MacLeòid dhuinn. Agus a bharrachd air a h-uile càil tha sin, bidh Coinneach a' tadhal air gàrradh annasach ann an Uibhist-a-Deas far a bheil sgeulachd no dhà èibhinn aig Ceitidh NicRuairidh air bodaich bheag a' ghàrraidh! bbc.co.uk/coinneach.


text:
taisbeanaidhean
Tha iomadh cothrom air a bhith aig òigridh nam Fèisean pàirt a ghabhail ann an tachartasan a tha a' taisbeanadh an cuid tàlantan, eadar cuirmean mòra a leithid Ceòl nam Fèis no pìosan ciùil ùra a leithid Harvest no Dealbh Dùthcha. Tha cothroman air a bhith aca pàirt a ghabhail ann an grunn phrògraman telebhisean cuideachd a leithid Beòlach, Ho-ro Gheallaidh agus iTrad.
Chì sibh eisimpleirean de thaisbeanaidhean le bhith a' leantainn nan ceanglaichean gu h-ìseal:
Duaisean a' Chrannchuir Nàiseanta


text:
ceisteachan luchd-teagaisg - gaidhlig
A rèir poileasaidh ùr Fèisean nan Gàidheal tha e riatanach gum bi aig a’ char as lugha comas Gàidhlig bunaiteach aig a h-uile neach-teagaisg a thèid fhastadh le Fèis sam bith bhon t-Sultain 2012 air adhart. Bheir an ceisteachan seo cothrom do dh'Fhèisean nan Gàidheal cunntas pearsanta agus plana trèanaidh a chruthachadh do gach neach-teagaisg, far a bheil seo a dhìth. Cha tèid fiosrachadh sam bith a bheirear seachad a chleachdadh airson adhbhar sam bith eile.
Gheibhear an ceisteachan an seo agus bhitheamaid uabhasach toilichte nam b’ urrainn dhuibh còig mionaidean a chur seachad ga lìonadh a-steach air-loidhne.
Ma tha ceist sam bith agaibh mun phoileasaidh, no mun cheisteachan, cuiribh fios thugam fhìn (arthur@feisean.org no 01478 614002) no gu Calum Ailig Mac a’ Mhaoilean (calum@feisean.org no 01463 225559).


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Gàidhlig
An tràth caithte agus an tràth teachdail
Chan e rud doirbh a tha ann an tràth caithte agus an tràth teachdail a chruthachadh ann an Gàidhlig. Ma tha fios agad air freumh a’ ghnìomhaire, faodaidh tu na tràthan eile a chruthachadh.
Gus an tràth caithte a chruthachadh bho ghnìomhairean a tha a’ tòiseachadh le connrag, cuir h an dèidh na connraig dhùin.
Tha trì litrichean nach eil a’ leantainn an riaghailt seo l, n, no r. Chan urrainn dhuinn h a chur an dèidh nan litrichean sin ann an Gàidhlig
Le sin tha an tràth caithte airson laigh, nigh is ruith a’ coimhead an aon rud ris an fhreumh.
Gus an tràth caithte a chruthachadh bho ghnìomhairean a tha a’ tòiseachadh le fuaimreag, cuir dh' air beulaibh na fuaimreig anns an fhreumh m.e. òl gu dh'òl
Gus an tràth caithte a chruthachadh bho ghnìomhairean a tha a’ tòiseachadh le f+fuaimreag cuir dh' air beulaibh an f agus cuir h an dèidh an f, m.e. fuirich gu dh'fhuirich.
Feuch iad seo
Ceanglaichean
Ciamar a tha do ghràmar? Ma tha thusa fo iomagain mu dheidhinn, carson nach feuch thu air na geamannan ann an ‘Snasail’? ‘S e rud gu math cudromach a tha ann an deagh ghràmar, gu h-àraidh airson nan deuchainnean.
Ceanglaichean
Anns an dara earrainn den làraich Cuairtean, thigibh còmhla ri Essie Stiùbhart 's i a' gabhail cuairt dhachaigh, còrr is còig cheud mìle tro ghlinn, srathan agus mu chuairt chladaichean Chataibh. Cluinnear agus chithear Essie a' ruith air an t-saoghal, air a beatha agus air cuid de na daoine air an robh iad eòlach ann an Cataibh.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Music: , Available now
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Shona NicDhòmhnaill
Iain MacFhionghain le taghadh de laoidhean, sailm & sgeulachdan phearsanta mu chreideimh.
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Criosaidh NicEachainn
Iain MacFhionghain le measgachadh de laoidhean, sailm agus sgeulachdan mu chreideamh.
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Màiri Bell Dhòmhnallach
Iain MacFhionghain le measgachadh de laoidhean, sailm agus sgeulachdan mu chreideamh.
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Crìsdean MacRath
Iain MacFhionghain le measgachadh de laoidhean, sailm agus sgeulachdan mu chreideamh.


text:
An Eriskay Love Lilt : Gradh Geal Mo Chridh
So sad am I without thee, dear harp of my heart.
When I am lonely, love's light will surely
find the old pathway to thee.
Chorus
Bheir mi òro bhan o, Bheir mi òro bhan i,
Bheir mi òru o ho, 'S mi tha bronach's tu'm dhith.
'S iomadh oidhche fliuch is fuar
Ghabh mi cuairt is mi leam fhin,
Gus an d'rainig mi'n t-àit
Far'n robh gradh geal mo chridh.
Chorus
'Na mo chlàrsaich cha robh ceòl
'Na mo mheoirean cha robh àgh,
Rinn do phògsa mo leon,
Fhuair mi Eolas an dàin.
Chorus


text:
Clach an Truiseil
'S e Clach an Truiseil a' chlach seasamh as airde ann an Alba aig 5.8 meatairean. Tha i steidhichte ann an Baile an Truiseil air an taobh siar ann an Leòdhas. Thathar ag ràdh gu bheil e air larach blar.
'S urrainn dhut cearcall thursachan Steincleit fhaicinn gu an taobh ear tuath. Tha cearcall thursachan Chalanais fichead mile gu an taobh siar deas.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Clach an Trushal air an duilleig bhon: The Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland


text:
Rev Dr Iain D Campbell
Anns an t-seirbheis cluinnidh sibh na sailm agus an leughadh a leanas:
Salm 6: 1-2 air fonn Walsall, os cionn na seinn bha Iain MacAsgaill le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Tholastaidh bho Thuath
Salm 20: 5-6 air fonn Montrose, os cionn na seinn bha Calum MacAoidh le taic bho choitheanal Eaglais Shaor an Rubha
Salm 34: 18-19 air fonn Dundee, os cionn na seinn bha Raghnall Moireasdan le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Crow Road ann an Glaschu
Leughadh: 2 Corintianaich 12: 1- 10
Ceann-teagaisg: 2 Corintianaich 12:9
Rugadh an t-Oll Urr Iain D Caimbeul ann an Steòrnabhagh ann an 1963. 'S e as sine dhen teaghlach aig Iain Tormod agus Lily Chaimbeul, le dithis peathraichean, Meg is Alma, nas òige. 'S e ministear a bha na sheanair air taobh a mhàthar - an t-Urramach Iain MacCoinnich a bha na mhinistear air coitheanal Eaglais Shaor a' Phluic agus mu dheireadh Eaglais an Oib. Chaidh Mgr Caimbeul oideachadh ann an Àrd-Sgoil MhicNeacail, Oilthigh Ghlaschu, Colaiste na h-Eaglaise Saoire ann an Dùn Èideann. Thar nam bliadhnaichean tha e air teisteanasan MA fhaighinn à Glaschu, BD agus MTh à Lunnainn, agus Dip Th agus PhD à Dùn Èideann.
Chaidh Mgr Caimbeul a phòsadh ris a' chiad choitheanal aige ann an 1988 far an robh e na mhinistear air coitheanal Shnìosoirt san Eilean Sgitheanach bho 1988 gu 1995. Ghluais e an uairsin a Leòdhas far an robh e bho 1995 gu 2009 na mhinistear air coitheanal Eaglais Shaor a' Bhac. Bho chionn dà bhliadhna ghluais e gu Eaglais Shaor an Rubha. Tha Mgr Caimbeul pòsta aig Anne agus that triùir chloinne aca, Iain, Stephen agus Emily.
Tha Mgr Caimbeul air grunn leabhraichean a sgrìobhadh, tha e na shearmonaiche ainmeil agus daonnan a' cur ri làraich-lin leithid Alliance of Confessing Evangelicals agus Ligonier Ministry, a bharrachd air a bhith sgrìobhadh pìos airson a' phàipeir ionadail Gasaet Steòrnabhaigh gach seachdain. Tha e a' cur seachad torr ùine a' toirt seachad òraidean agus a' searmonachadh anns an dùthaich seo agus thall thairis.


text:
[an error occurred while processing this directive]
British Broadcasting CorporationDachaigh
Sreath de phrògraman spioradail air an aithris le Iain MacFhionghain. Gach seachdain, cluinnear laoidhean, sailm, sgeulachdan creideimh agus bàrdachd.
Gach seachdain, bidh seirbheis Ghàidhlig ri chluinntinn air Radio nan Gàidheal. Faigh a-mach cò tha gu bhith a' searmonachadh air an t-seachdain-sa.
Bidh an làrach seo a' toirt fiosrachadh thugaibh gach seachdain mu na prògraman creideimh a tha rim faighinn air BBC Radio nan Gàidheal agus air BBC ALBA. Bidh clàraidhean ùra de laoidhean 's de shailm rim faicinn, bidh seirbheisean à tasglann Radio nan Gàidheal rin cluinntinn agus gach latha seachdaineach, cluinnear smuain na maidne cuide ri ceanglaichean gu na prògraman.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
15 an Gearran
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1775 - Thaghadh Pàpa Pius VI, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1564 - Galileo Galilei, reuladair às an Eadailt.
- 1710 - Rìgh Louis XV na Frainge
- 1873 - Hans von Euler-Chelpin, ceimigear às a’ Ghearmailt.
- 1881 - Hans Fischer, ceimigear às a’ Ghearmailt.
- 1907 - Cesar Romero, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1844 - Henry Addington, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 1928 - Herbert Henry Asquith, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte bho 1908 gu 1916.


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Inbhir Narann 6 Brùra 0
- Dol fodha na gréine Inbhir Narann 29/09/11
- Madainn Chofaidh Inbhir Nis 8/10/11
- Corra-ghritheach ris an canar Artair
- Fhèis Leabhar is Ealain Inbhir Narainn
- Sainsbury's Inbhir Narann - Soidhnichean Dà-chànan...
- Gàidhlig aig Sainsbury's Inbhir Narann
- Comann Cuibhreannan Inbhir Narann - Ceithir air fh...
- Ealachan Abhainn Narann
- Comann Cuibhreannan Inbhir Narann, Làrach Rathad a...
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Oilthigh Erfurt
Chaidh Oilthigh Erfurt a stèidheachadh ann an 1392 ann an Erfurt ann an Thüringen. B’ e am fear seo an treasa oilthigh as sine anns an dùthaich ris an canar a' Ghearmailt an-diugh. Bha e na oilthigh a bu mhotha aig an àm siud. Ach chaidh a dhùnadh ann an 1816, nuair a chaidh am baile Erfurt don Phruis.
An dèidh ath-aontachadh na Gearmailt ann an 1990, dh’fhosgail Oilthigh Erfurt a-rithist ann an 1994. An-diugh 's e tè de na ceithir oilthighean ann an Thüringen.
Daoine cudthromach ann an Oilthigh Erfurt:
- Peter Schöffer (1425-1503), fear-lagha a bha ag obair còmhla ri Gutenberg
- Màrtainn Lùtair
- Andrew Gordon, (1712-1751), manach Albannach agus neach-eòlas nàdar fheallsanachd
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil (Gearmailtis)
Oilthigh Chologne | Oilthigh Erfurt | Oilthigh Halle-Wittenberg | Oilthigh Heidelberg | Oilthigh Leipzig | Oilthigh Rostock | Oilthigh Tübingen


text:
Sìdhe
Tha Sìdhe (AEF [ʃiː], Gaeilge nuadh: sí; Gàidhlig: sìth) 'na facal na Gaeilge 's na Gàidhlig a' cur iomradh air na tolman an talmhainn gun robh air smaoineachadh a bhith dachaigh ri sluagh os-nàdarra co-cheangailte ris na sìthichean nan dualchas eile, 'gus nas anmoiche ris na luchd-àiteachaidh seo fhèin. Tha na Sìthichean (no Sìth) air chreidsinn gu h-eugsamhail a bhith na sinnsearan, na spioradan an nàdair, no na ban-diathan 's na diathan fhèin.
Chì mòran daoine na Sìthichean cho tionndaidhean nas anmoiche, litreachaile an Tuatha Dè Danann. Ann an beul-aithris agus cleachdadh, tha gu tric na Sìthichean air dhèanamh ciùin le tiodhlacan, agus tha cùram air ghabhail a sheachnadh a' cur fearg orra. Tha iad air bhruidhinn air gu tric le bogachaidhean-brìgh mar "Na Nàbaidhean Matha", "An Sluagh Maiseach", "Na h-Uaislean", no gu soirbh "An Sluagh", 'san dòchas gun smaoinicheadh daoine daonna dhiubh cho caomh, bhitheadh iad na b' dualaiche a bhith caomh.
'S e "bean nan Sìdhe" a tha a' bhrìgh an facail "bean-shìdh", ge-tà sa' Bheurla tha an facal air thighinn dham bhrìgh shònraichte mnà os-nàdarra na h-Èirinn gum cuir an cèill bàs tighinn le am caoineadh. 'S e a' Bhean Nighe a th' a samhail 'san eòlas-ur-sgeulachd na h-Alba - a' bhean a tha air fhaicinn a' nighe an t-aodach no armachd f(h)uileach an duine a tha an dàn ri bàs. Tha ainmean cumanta "leannan sìdh"; an cat sìdh; agus an cù sìdh. Tha an "sluagh sìdh" air uairibh air nochdadh ann am beul-aithris Èireannach agus Albannach cho spioradan air sgèithe nàdair mì-thlachdmhor, agus 's dòcha na mairbh mallaichte, olc, no luaimneach.
Tha air uairibh na Sìthichean air fhaicinn cho luchd-dìona garga an àiteachan-còmhnaidh - co-dhiù gum bi e cnoc shìdh, fàinne shìdh, craobh shònraichte (gu tric sgitheach), no 's mathaid loch no coille shònraichte. Tha an Cruinne Eile Ceilteach air fhaicinn cho nas dlùithe ris na h-amannan nam beul an là 's na h-oidhche, mar sin 'seo àm sònraichte dhan sluagh Sìdhe, cho tha roinn nam fèilltean mar an Oidhche Shamhna agus an Fhèill Eòin. Am bitheantas, 's an dealbh air thoirt nan duine Sìdh annasach àlainn, ged 's urrainn dhaibh oillteil a bhith.
Bheir roinn nan freumhan dealbh air na Sìdhe cho an fuigheall na Tuatha Dè Danann"), a dh'fhàg Èirinn a dh'fhuireach sa' Chruinne eile an dèidh an ruaig leis na Mileseanaich. A-rèir ris an Lebor Gabála Érenn, bha an Tuatha Dé Danann (cuideachd na "Daoine Sìdhe"), air ghabhail air ann am blàr leis na mic bhàsmhora Mhíl Espáine. Cho cuid nan rèiteachdan na ruaige, dh'aontaich an Tuatha Dé Danann a dh'fhuireach fon talamh anns na síde (aonar síd), na cnocan no tolman a tha a' comharradh an tìr na h-Èireann. Bha gach ceannard nam cinnidhean na Tuatha De Dannan air thoirt aon tolm. Na b' anmoiche, oir snìomha na brìghe, dh'fhàs araon na tolman agus na luchd os-nàdarra àitheanta ris an fhacal cheudna: síd, 's an uair sin fad an atharrachaidh na cànain tro na linntean, sídhe, sìth agus sí.
Dualchas mòr-chòrdte nuadh[deasaich | deasaich an tùs]
- Changeling: The Dreaming (Tàcharan: Am Bruadar). Anns an lìn seo nam cluichean riochdachadh agus ùr-sgeulachd bhon foillsichear White Wolf, Inc., 's e cinneadh uasal nan tàcharain agus sìthichean a th' anns na Sìdhe. Ged tha e air tharrang le beul-aithris agus eòlas-ùr-sgeulachd, tha na cruithearan cuideachd cead cruthachail trom; mar sin chan eil na riochdachaidhean na h-ùr-sgeulachd seo air chluinntinn cho freumhan cearta a bhith.
- Ealdwood stories le C. J. Cherryh. Mar os cionn, tha seo fionn-sgeulachdan gun nochd na Daoine Sìthe cho caractaran.
- Nochd eadar-sgeul an Torchwood (that first aired in November 2006) taibhsean neartmhora na tìre gu bheil 'nam co-luchd ris na Sìthe, iomradh air thoirt orra ri "Bunbhasaich".
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Briggs, Katherine (1978). The Vanishing People: Fairy Lore and Legends. New York, Pantheon
- Carmichael, Alexander (1992). Carmina Gadelica: Hymns and Incantations. Hudson, NY Lindisfarne ISBN 0-940262-50-9
- MacKillop, James (1998). Dictionary of Celtic Mythology. London: Oxford. ISBN 0-19-860967-1
- Wentz, WY Evans (1966, 1990) The Fairy-Faith in Celtic Countries. New York, Citadel


text:
Baile MhicIllFhaolain
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Baile Ùr nan Stiùbhartach air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am Baile MhicIllFhaolain (Seann Chuimris: Treuercarcou). Tha e suidhichte aig 85m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh agus Clachan Eòin, ri taobh an Uillt Aquavitae.[2] Tha e 33km air falbh bho Dhùn Phrìs, 85km bho Glaschu, 62km bhon An t-Sròn Reamhar agus 111km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha dìreach 140 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[4] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Baile MhicIllFhaolain. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e cinnteach gur ann à baile, mac, gille agus faolan anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.[5] Tha cuid dhen bheachd gu robh an cànan fhathast beò ro 1700.[6]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar air ball-ceàirde Ceilteach neo dhà a lorg san sgìre agus chleachdadh an t-seann ainm aig ìre oifigeil gu ruige an 13mh Linne agus thogadh daingneach Ghàidhealach san 12mh Linn a thug ainm dhan bhaile. Chruthaich Uilleam MacIllFhaolain Caisteal Barscobe an seo ann an 1648,[7] fear dhe na taigh-tùir mu dheireadh a chuireadh air dòigh ann an Alba. Ri linn An Ath-Leasachaidh bha an t-suidheachadh gu math connspaideach agus bha mòr-chuid Pròstanach sa bhaile, a dh'aindeoin na dhèanadh an riaghaltas nan aghaidh. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do rugadh bana-bhuidseach an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, a chuireadh gu bàs ann an Cille Chuithbeirt ann an 1698[8] agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Meteo Consult
- ↑ Kirkcudbright
- ↑ Google Earth
- ↑ The Glenkens
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
- ↑ Barscobe Castle
- ↑ A' Chomhairle
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Àrd an Grèidh • Àrd na Coille • Ath Crogaid • Baile Ghill-Iosa • Baile Labhrainn • Baile Mhic Aoidh • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Bàrr a' Ghrianain • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Càrn an Uaimh • An Ceap • Cille Bheathain • Cille Chuithbeirt • Cill Fhinnein • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsaig • Crois Mhìcheil • Cùl a' Bheinn • Dail Bheithe • Dùn Droighnein • Garradh na h-Aibhne • Gleann Lochair • Gleann an t-Sruthail • Haugh of Urr • Lochfoot • Am Mòine Naomh • Muine Gobha • Parton • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Ringford • Rhonehouse • Springholm • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise • Tongland • Twynholm


text:
Groningen
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Leeuwarden agus Assen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Groningen (IPA: ɣroː.nɪ.ŋə(n), Fraingis: Groningue, Frysk: Grins, Grunnegs: Grunnen, Laideann/Spàinntis: Groninga). Tha e suidhichte 16m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Groningen, 147km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Rotterdam, 198km bho Den Haag, 210km bho Tilburg agus 159km bho Utrecht.[3] Chaidh Groningen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1040 agus stèidheachadh oilthigh an seo ann an 1614. Tha 192,735 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an seachdamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Groningen.[5]
Susbaint
Eachdraih[deasaich | deasaich an tùs]
Anns na 70an bha an trafaig cho teann sa bhaile gum b' fheudar dhan chomhairle ga roinneadh ann an ceithir sgìre: a-nis, feumaidh dràibhearan an cuairt-rathaid a ghabhail airson a dhol bho sgìre gu sgìre.[6] An latha an-diugh tha 300,000 baighseagalan ann an Groningen an coimeas ri dìreach 75,000 càr agus thathar a' deànamh 61% nan tursan sa bhaile air a' bhaighseagal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Etta Palm d'Aelders (1743 - 1799): Boireann-dhligheachas, Sgrìobhadair agus Tè-bhràthaidh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- An Caisteal Nuadh[7]
- Graz
- Holland (Michigan)
- Jabalaya
- Katowice
- Kalingrad
- Murmansk
- Odense
- Oldenburg
- San Carlos
- Tallinn
- Tianjin
- Zlín
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Geonames
- ↑ Green Ideal
- ↑ DB City


text:
Dlighe Úi Bhaoghail
Is Dlighe-aile a tha ann an Dlighe Úi Bhaoghail, aithnichte agus daingnichte leis an Eireannach Raibeart Ó Baoghail (1627-1691)(q.v. Ó Baoghail, Raibeart ).
Airson tomad cunbhalach de aile, air a ghleidheadh aig teasad cunbhalach, bithidh toirt an aile an riochd-aichill ris a' bhrùthachd a tha air.
Neo, an cruth co-ionnanais:
B.T = k
Far a bheil
Neo is urrainear sgrìobhadh
B1.T1 = B2.T2
Far a bheil B1 agus T1 na luachan air B agus T a roimhe atharrachadh agus B2 agus T2 na luachan air na feartan seo as deidh laimhe.


text:
‘S ann anns a’ Bheurla a bha a’ mhòr chuid den tachartas seo. Bha an dithis aca a’ leughadh an cuid obrach sa Ghàidhlig agus ged a bha e a’ còrdadh rium bha mi mothachail fad na ùine gur e Beurla a bha faighinn prìomhachas. Cha robh doigh eile faighinn as nam bheachdsa, chì thu san darna bhideo APC a’ tuigsinn nach robh moran daoine aig an robh Gàidhlig an làthair.
Leugh APC an caibideil ud bho ‘Tighinn Dhachaigh’ far a bheil an trèana agus an taibhse a’ stad ann an Inbhir Nairn airson greiseag.
Dà uair a thìde le APC agus Meg Bateman agus cha do chosg e ach sia notaichean. Aig a’ cheann thall chan eil cus adhbhar ann a bhith gearain.


text:
Catalòinia
'S e fear de na ceàrnaidhean na Spàinne a tha ann an Catalòinia [1] (Spàinntis: Cataluña; Catalanais: Catalunya; Aranese: Catalonha). Tha e suidhichte ann an ear-thuath na dùthcha. Tha crìochan aige sa tuath leis an Fhraing agus Andorra. Tha am [Muir Meadhanach]] san àird an ear. San àird a tuath tha na Beanntan Pirineach, a' dol cho àrd ri 3000 meatair. Tha Catalòinia cho farsaing ri 32,114 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2008 bha 7,210,508 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 222.16 duine gach km².
Tha Catalanais , Spàinntis agus Aranais nan cànanan oifigeil.
Tha Barcelona na phrìomh-bhaile.
Tha ceithir sgìrean ann:
- Roinn Barcelona, prìomh-bhaile: Barcelona
- Roinn Girona, prìomh-bhaile: Girona
- Roinn Lleida, prìomh-bhaile:Lleida
- Roinn Tarragaona, prìomh-bhaile:Tarragona
'S e roinn eachdraidheil a tha ann an Catalòinia, tha bratach Chatalòinia a’ dol air ais dhan 10mh linn. Mar sin tha togalaichean eireachdail eachdraidheil rim faicinn air feadh na dùthcha. Tha mòran bailtean ann a tha beairteach a thaobh àrsaidheachd agus dìleab dualchais, mar eisimpleir: Lleida, Tarragona, Girona agus Barcelona.
Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann:
- Barcelona International Airport (BCN), port-adhar eadar-nàiseanta. Tha e suidhichte ann an El Prat de Llobregat mu 10 cileameatair air falbh san àirde an earra-thuath Bharcelona
- Girona-Costa Brava Airport airson a’ Chosta Brava
- Reus Airport (REU), port-adhair airson a’ chosta Daurada. Tha e suidhichte mu 7.5 cileameatair air falbh bho Bhaile Tharragona.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ealain
Ceòl
- Montserrat Caballé
- Josep Carreras
- Pau Casals
- Jordi Savall
- Lluís Llach i Grande (1948). Seinneadair.
- Marc Parrot
Poileataigs
- Lluís Companys i Jover (1882 - 1940) Fear-poileataigs.
- Carme Ballester i Llasat: 1900 - 1972. Tè-iomairt.
- Salvador Puig i Antich (1948 - 1974) Fear-iomairt na h-Ain-Riaghailteachd.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Beachdachadh
Mar phàirt den obair ann a bhith a' cur nan clàran air-loidhne, feumaidh Tobar an Dualchais na daoine air fad a chaidh a chlàradh a lorg gus cead fhaighinn na clàran aca ùisneachadh.
Le do chuideachadh, tha sinn a' coimhead air adhart ri goireas foghlaim air leth a chruthachadh, a bhios luachmhor do luchd-rannsachaidh, sgoiltean, colaistean, oilthighean, luchd-ciùil, sloinntearan agus comainn-eachdraidh ionadail, a thuilleadh air teaghlaichean, feadhainn dhiubh a chluinneas na clàran airson a' chiad uair air làrach-lìn Tobar an Dualchais.
An do chlàraich Sgoil Eòlais na h-Alba thu fhèin no do chàirdean?
An do chlàraich Radio nan Gàidheal thu fhèin no do chàirdean airson Prògram Choinnich?
An do chlàraich Fear Chanaigh, Iain Latharna Caimbeul, thu fhèin no do chàirdean?
Mas urrainn dhut cuideachadh le pròiseact Tobar an Dualchais ann an dòigh sam bith, cuir post-d thugainn, a' cleachdadh an fhoirm gu h-ìosal.


text:
1801
MDCCCI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 Samhuinn 1801: Poblachd na Fraing air cuir an Siostam Metreachd an gniomh mar siostam tomhais oifigiuil na dùthcha.
- Worms fo riaghladh na Frainge.
- Taisgealadh niobium le Charles Hatchett
- Chaidh Thomas Jefferson a thaghadh ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte.
- Chaidh Buffalo (Stàitean Aonaichte) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an t-Iuchar - Rufino Cuervo y Barreto, ann an Tibiritá. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
Faclair na Sgoile
16 An t-Samhain 2011
Air ùr nochdadh bho Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig tha Faclair na Sgoile. ’S e ath-fhoillseachadh a tha san fhaclair de Bhrìgh nam Facal, le Ridseard Cox, a chaidh fhoillseachadh an toiseach ann an 1991. Ann a bhith ag ùrachadh an fhaclair chaidh grunn leasachaidhean an cur an gnìomh:
- Litreachadh air a leasachadh a-rèir GOC 2 (2005)
- Faclan cinn ann an teacsa dearg gus lorg a dhèanamh nas fhasa
- Eisimpleirean de dhòighean cleachdaidh fhaclan
- Na diofar thràthan de ghnìomhairean neoriaghailteach
Tha sinn air leth toilichte ris an fhaclair agus taingeil dhan h-uile duine a bha an sàs aig diofar amanan. Thathar an dòchas gum bi e gu feum do sgoilearan aig gach ìre.


text:
01/12/2012
Cupa na h-Alba - an ceathramh chuairt, fon phrosbaig aig Iain Moireasdan agus an sgioba an-diugh.
A bharrachd air sin, sùil air Rugbaidh, iomain agus coinneamh chudromach sa Ghearastan.
Tha buidhean sreap an t-Sabhal Mhòir air a bhith air chuairt gu Ceann Loch Lìobhainn agus sùil air thoiseach air rèis 10k Ceann a Tuath Leòdhais a bhios a' tachairt Disathairne.
Post-d: sns@bbc.co.uk / Fòn an asgaidh: 08000 96 70 50 / Twitter: @BBCSpòrs
Local, national and international sport, introduced by John Morrison.


text:
Rap
'S e stoidhle ciùil a tha ann an rap a bhuineas ris na stoidhlean de 'Func' is 'Ceòl-anaim'. Dh' eirich e anns na Stàitean Aonaichte tràth sna 80an.
Ann an rap, bidh an rappair a' cabadaich thar ruitheam droma, a' beachdachadh air mòran chuspairean diofraichte bho phoileataics gu boireannaich. Aig an toisich, chaidh na ruitheaman a ghoid bho seann chlàran aig còmhlanan is seinneadaran mar James Brown, Isaac Hayes no Funkadelic.
Faicaibh hip-hop cuideachd.
Rapairean agus Còmhlanan Rap Cliùiteach Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
- The Sugar Hill Gang
- 2Pac
- 50 Cent
- Busta Rhymes
- Common
- Cypress Hill
- Dr. Dre
- Eminem
- Eric B. agus Rakim
- Goldie Lookin' Chain no GLC
- Jay-Z
- Outkast
- The Notorious BIG
- Public Enemy
- The Roots


text:
Foill phuist ann an Giogha
- 6 An Dùbhlachd 2012
Chaidh an tè a b'àbhaist a bhith a' ruith oifis a' phuist ann an Giogha a chur don phrìosan fad bliadhna.
Dh'aidich Aleid Kloosterhuis, a tha 54, a bhuinneas don Òlainnd, gun do ghoid i £20,000 bhon ghnìomhachas.
Ghluais i chun an eilein le a teaghlach ann an 2010 gus oifis a' phuist agus bùth an eilein a ghabhail thairis.
Thàinig a' mhèirle, a thachair thairis air mu bhliadhna gu leth, am bàrr nuair a rinn luchd-sgrùdaidh Oifis a' Phuist rannsachadh air an oifis gun rabhadh.
Dh'aidich Kloosterhuis, nach robh air a dìteadh roimhe, a ciont aig Cùirt an t-Siorraidh ann an Ceann Loch Chille Chiarain Diciadain, agus chuir an Siorram, Rùt NicAnndrais, don phrìosan i fad bliadhna.


text:
Riohacha (baile)
' S e prìomh-bhaile na roinne La Guajira, Coloimbia,[1] a th'ann Riohacha. Tha e suidhichte ann an ceann a tuatha na dùthcha, aig astar dhe 1,095km bho Bhogotá.[2] dìreach air oirthir A' Chairibìan agus faisg air na crìochan leis A' Bheiniseala. Tha àirde meadhanach dhe 5m os cionn ìre na mara aige. ‘S e baile le cliomaid teth a th’ann le teodhachd meadhanach dhe 30˚ rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1535. 'S e Riohacha an 32mh baile as motha na dùthcha.[3]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Süchiimma an t-ainm Tùsanach a tha air a' bhaile. Tha am facal a' ciallachadh Tuagh na Tìre ann an Wayuunaika, teanga na Wayuu, bho Süchii (tuagh) agus Mma (tìr). Tha iad làidir fhathast anns a' bhaile.[4] Fhuair am baile sreath dhe ainmean Spàinntis an dèidh ruigheachd nan Spàinnteach. Nochd baile beag Spàinnteach aig beul na h-Aibhne Río de La Hacha. Tha an t-ainm a'ciallachadh Abhainn an Tuaigh bho Río (Abhainn) bhon fhacal Laideann rius[5] agus Hacha (tuagh) bhon fhacal Laideann fascula.[6] Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus San Juan de Pasto. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm Nuestra Señora Santa María de los Remedios del Río de la Hacha, mar chuimhne air Moire, màthair Iosa.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 167,865 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 31,682 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[8] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Riohacha (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 20.3% agus tha 12.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 77.2% dhe na daoine ann an Riohacha leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 26.2% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Riohacha. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Riohacha ann an Jetcost
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Gaelg Chanadagh
She abbyrt Ghaelg ny h-Albey ee yn Ghaelg Chanadagh (Gàidhlig Chanaideanach) ta loayrit er Ellan Cheap Bhreatainn as ayns paalyn ny h-Albey Noa, yn Chanadey, er feie 200 bleeaney. Ta loayreyderyn ennagh elley ry gheddyn er Ellan y Phrinse Edard as ta'n çhengey ec Gaeil sthie-arragh ayns ard-valjyn Canadagh lheid as Toronto. 'Sy 19-oo eash meanagh v'ee ny treeoo çhengey smoo rere loayreyderyn 'sy Chanadey ny yei'n Vaarle as y Rangish.[2] Agh, ta'n çhengey begnagh marroo ec y traa t'ayn, ansherbee. Ta eiyrtyssyn ayn ry hoi aavioghey ny çhengey 'sy Chanadey nish.
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Oifis Iomairtean na Gaidhlig/Oik Cooishyn ny Gaelg
- ↑ Bumstead, J.M (2006). Scots. Multicultural Canada. Feddynit er 2006-08-30.


text:
BriathrachasFoghlamBhideothan foghlaimLàraichean Dualchas na CruinneCorporraGlèidhteachasFiosraichLeabhraichean Eile
Co-fhaclair
(Gaelic Thesaurus)
Briathrachas Gaelic Terms [pdf, 2mb]
Historic Scotland Gaelic Site Names [pdf, 22kb]
Goireasan mu làraichean eachdraidheil
Ach nam Breac Clachan Chomharran Cupa is Cearcaill
(Achnabreck Marked Rock) Caisteal an Dùin
(Doune Castle) Caisteal Ceann Droma
(Kildrummy Castle) Caisteal Chill Rìmhinn
(St Andrews Castle) Caisteal Corr Gairbh
(Corgarff Castle) Caisteal Creag a’ Mhuilleir
(Craigmillar Castle) Caisteal Dirleton
(Dirleton Castle) Caisteal Hunndaidh
(Huntly Castle) Caisteal Huntingtower
(Huntingtower Castle) Caisteal MhicIllFhinnein
(MacLellan's Castle) Caisteal Shruighlea
(Stirling Castle) Caisteal Tantallon
(Tantallon Castle) Caisteal Threibh
(Threave Castle) Caisteal Tolquhon
(Tolquhon Castle) Caisteal Urchadain
(Urquhart Castle) Carragh Dhrostain
(Drosten Stone) Carragh Obar Leamhnach
(Aberlemno Stone) Carragh Sueno
(Sueno's Stone) Eilean Ì: Crois Naoimh Eòin
(Iona: St John's Cross) Eilean Ì: Crois Naoimh Màrtainn
(Iona: St Martin's Cross) Lùchairt Ghleann Iucha
(Linlithgow Palace) Steòrnabhagh: Obair-iarainn Steòrnabhaigh
(Ironwork of Stornoway) Taigh-feachd an Ruadhainn
(Ruthven Barracks) Tursachan Choille
(Temple Wood Stone Circle)Goireasan foghlaim mu chuspairean Ar-a-mach nan Seumasach
(Jacobite Risings) Bogsa-làimhseachaidh: Caistealan Meadhan-aoiseil
(Medieval Castles Handling Box) Carraighean Snaighte Àrsaidh
(Early Carved Stones) Clàr fianais (Evidence Record)
– goireas do chloinn / resource for children Dualchas air do Starsaich
(Heritage on your Doorstep) A' Sgrùdadh Chaistealan ann an Alba [pdf, 3mb] Màiri Banrigh na h-Alba [pdf, 837kb]Gàidhlig Blasad Gàidhlig (A taste of Gaelic)
Simple Gaelic phrases for learners
Tha clann ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Dùn Èideann air a bhith ag obair còmhla ri Alba Aosmhor gus filmichean ghoirid a dhèanamh a tha mar iùil timcheall Caisteal Dhùn Èideann. Coimhead air na filmichean air an t-seanail YouTube againn:An Talla MòrNa Seòmraichean RìoghailGreat Hall
(Bilingual version for Gaelic learners – good for GLPS)
Tha iad cuideachd rim faighinn air DVD.
Airson tuilleadh fiosrachaidh cur fòn dhan Oifigear Gàidhlig air 0131 668 8985. Taigh Longmore, Ionad Salisbury, Dùn Èideann, EH9 1SH.
Làraichean Dualchas na Cruinne ann an Alba [pdf, 605kb] Rannsaich Làraichean Dualchas na Cruinne an Alba Bileag is Postair [pdf, 750kb] Balla Antonine [pdf, 2mb] Crìdhe Linne Ùr na Cloiche ann an Arcaibh [pdf, 2mb] Lannraig Nuadh [pdf, 2.5mb] Dùn Èideann - Seann Bhaile is Baile ùr [pdf, 2mb] Hiort [pdf, 912kb]
Plana Gàidhlig Alba Aosmhor (Gàidhlig) [pdf, 124kb] Plana Gàidhlig Alba Aosmhor (Beurla) [pdf, 114kb] Plana Corporra Alba Aosmhor [pdf, 2mb] Plana Gàidhlig - Sgrùdadh air comasan Gàidhlig an luchd-obrach (Beurla) [pdf, 81kb] Carraighean Clàraichte: Stiùireadh [pdf, 630kb] Cunntas de Gharaidhean is Sheallaidhean-tire Dealbhaichte ann an Alba [pdf, 1mb] Raoin-Mara tèarainte [pdf, 2mb] Cunntas de dh’àraichean [pdf, 2mb]
Làraichean Dualchas na Cruinne
Togalaichean Clàraichte [pdf, 1mb] Lorgaireachd Mheatailt [pdf, 2mb]
Àiteachan-teine [pdf, 673kb] Aol agus saimeant [pdf, 768kb] Ath-phuingeadh [pdf, 889kb] Ballachan Crìche [pdf, 781kb] Caitheamh cloiche [pdf, 981kb] Clach-ghainmhich [pdf, 788kb] Clach-shreathail gainmhich [pdf, 698kb] Dorsan fiodha [pdf, 656kb] Èifeachdas lùtha [pdf, 654kb] Fuarachd [pdf, 680kb] Glainne sgeadaichte [pdf, 713kb] Glainne thraidiseanta [pdf, 769kb] Graifitidh [pdf, 833kb] Grodadh [pdf, 717kb] Iarainn Phreasaich [pdf, 880kb] Innealan-drèanaidh [pdf, 930kb] Mullach leacagan [pdf, 831kb] Mullaich rèidh [pdf, 737kb] Mullaichean sgliat [pdf, 967kb] Obair-breige [pdf, 886kb] Obair-cloiche phronn [pdf, 888kb] Obair-Iarainn Crìche [pdf, 866kb] Obair-luaidhe [pdf, 783kb] Òradh [pdf, 839kb] Peant a-staigh [pdf, 471kb] Rèileachan Iarainn [pdf, 895kb] Sàbhailteachd teine [pdf, 705kb] Sgàineadh Structarail [pdf, 930kb] Sgeadachaidhean mullaich [pdf, 754kb] Simileirean [pdf, 586kb] Smachd air Eòin [pdf, 479kb] Stèidhean Balla [pdf, 818kb] Uinneagan crochte [pdf, 899kb] Umha [pdf, 771kb] Ùrlaran Cloiche [pdf, 364kb] Ùrlaran criadh [pdf, 728kb] Ùrlaran fiodha [pdf, 616kb]
Tha leabhraichean iùil rim faighinn airson na làraichean a leanas:Caisteal Dhùn ÈideannCaisteal ShruighleaCathair-Eaglais GhlaschuFort George, Àird nan SaorTaigh Dubh ÀrnolSeann Fhùirneis-Iarainn Bhun AbhaCaisteal Dhùn Stafhainis
Leabhraichean eile: Obair-Iarainn Ailtireil ann an Steòrnabhagh
Sùil Litreachail air Tursachan Chalanais
Ma tha ùidh agaibh anns na leabhraichean seo cur fios dhan Oifigear Gàidhlig aig Taigh Longmore, Dùn Èideann, EH9 1SH. Fòn: 0131 668 8985.Back to top


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rannsaich sgeulachdan imrich chloinne à diofar dhùthchannan.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Fort Worth, Texas
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Fort Worth. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1849 mar dhaingneach Arm nan Stàitean Aonaichte ri Linn a’ Chogaidh an aghaidh Mheagsago, is thug an Seanailear William Jenkins Worth ainm air. Tha e suidhichte aig 199m os cionn ìre na mara,[1] anns an Cross Timbers Region, far am bidh coilltean an tuath agus Còmhnardan an iar a’ tighinn ri chèile, anns an stàit Texas, air iomall Dhallas. Tha am baile 1,948km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 1,944km bho Los Angeles, 1,325km bho Chicago agus 918km bho St. Louis.[2] Tha 741,206 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Oilthigh stèidheachadh an seo ann an 1873.[3] ‘S e an 16mh baile as motha na Dùthcha a th’ann am Fort Worth.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Robert Bruce Merrifield: (1921 – 2006) Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1984.


text:
An Taigh Dubh, Arnol
Taigh-tughaidh làn àirneis ann an Leòdhas a bheir dealbh air leth den t-saoghal a bh’ ann.
Tha sabhal, bàthach agus iodhlann na chois cuideachd. Ri taobh an Taigh Dubh, tha taigh-croite bho na 1920an. Tha ionad luchd-tadhail le taisbeanaidhean-mìneachaidh, ag aithris eachdraidh an làraich agus na ciùird ionadail.
Suidheachadh
Ann an Arnol, Eilean Leòdhais, 18cm air taobh an iar-thuath Steòrnabhaigh air an A858.
Roinn – Na h-Eileanan Siar. NB 310 492.
Slighean-rothaireachd
Làrach air Lìonra Nàiseanta nan Slighean-rothaireachd
Fios gu
Fòn 01851 710395
Uairean fosglaidh
Fosgailte fad na bliadhna ach a-mhàin air Latha na Sàbaid.
Prìsean
Inbhich £2.50 Clann £1.25 Lasachadh £2.00


text:
Is e na tha ann am bile dreachd de lagh. Tha bilean an dara cuid:
- poblach – a’ feuchainn ris an lagh coitcheann atharrachadh, no
- prìobhaideach – ag iarraidh chumhachdan airson neach no eagrachadh air leth a tha a’ dol seachad air an lagh choitcheann no na aghaidh
Faodar Bilean Poblach a bhith air an toirt a-steach le:
- ball de Riaghaltas na h-Alba ("Bile Riaghaltais")
- comataidh aig a’ Phàrlamaid (“Bile Comataidh”), no
- ball air leth den Phàrlamaid (“Ball Buill”)
Tha Bilean Prìobhaideach gan toirt a-steach leis an neach a tha ag iarraidh nan cumhachdan dham bheil ullachadh leis a’ Bhile.
Is e na tha ann am Bile Measgaichte Bile Poblach a bheir droch bhuaidh air an leas aig neach no buidheann air leth ann an dòigh nach eil ionann ri leas dhaoine no bhuidhnean eile den aon seòrsa no aicme..
Airson fiosrachaidh mu Bhilean is mu mhodh an reachdais, cuiribh fios gu Sgioba Reachdais.


text:
Menorca
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Balèarach a tha ann am Menorca (Catalanais is Spàinntis; Beurla: Minorca). Thàinig ainm an eilein bhon fhacal Laideann: Balearis Minor a dh'atharraich tro na linntean gu Minorica (eilean beag).
Tha Menorca suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich. Tha e cho farsaing ri 694,4 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 88.434 de shluagh ann le dluths aig àireamh 127,4 duine gach km².
Tha Mahon na phrìomh-bhaile.
'S e El Toro, ainm eile Monte Toro, a’ bheinn as àirde ann am Menorca, tha i 358 meatair a dh’àrd.
Tha port-adhair eadar-nàiseanta san àird an iar an eilein, mu 3 cilemeatair air falbh bho Mhahon. Tha na h-aiseagan gu Barcelona, Palma de Mallorca agus Valencia suidhichte an seo cuideachd.
Sgìrean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ochd sgìrean ann am Menorca. Seo iad:
- Alaior (Spàinntis: Alayor)
- Es Castell (seann ainm: Villacarlos)
- Ciutadella de Menorca (Spàinntis: Ciudadela de Menorca)
- Ferreries (Spàinntis: Ferrerias)
- Maó (Spàinntis: Mahón)
- Es Mercadal
- Es Migjorn Gran (Spàinntis: San Cristóbal)
- Sant Lluís (Spàinntis: San Luis)


text:
Nollaig
Se féill Chrìostaidh a tha ann an Nollaig, air a’ chòigeamh là fichead den Dùbhlachd gus ceann-bliadhna Chrìosd a ghlèidheadh. A-nis, se fèis den calpachas far a bheil na bùthan a’ dol air sanas mòr gus an reic àireamh as motha na bliadhna sa chaidh. Tha Bodach Nollaige aig ceann na calpachas seo.
Ann an Éirinn tha an Nollaig bheag a’ ciallachadh 6 am Faoilleach, ach ann an Albainn faodaidh e ciallachadh 1 am Faoilleach[1] no is dòcha cuideachd 6 am Faoilleach.[2]
An t-am as fhearr den bhliadhna! Bidh Bodach na Nollaig a' dèanamh ceilidh air clann an t-Saoghail (na fir aig a bheil pàrantan beartach), a' sgaoileadh thìodhlaicean.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faclair Dwelly
- ↑ An Nollaig 2, leasan Gàidhlig le Goiridh Dòmhnallach ann an Ceap Breatainn, a’ tarraing air 2014-12-13
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Nollaig 1 agus An Nollaig 2 - leasanan Gàidhlig stéidhte air briathrachas na Nollaig, le Goiridh Dòmhnallach agus clann aig Colaisde na Gàidhlig, Ceap Breatainn.