text:
- TIOTAL
- Duilleag Cunntais nan Granndach le Suaicheantas na Companaidh, Oifis Puist Baile na Faire (cùl)
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_PATENT_016_001
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6974
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
B' ann à Batan Gorm, Drochaid Chàrr, a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942), is 's e sin an t-adhbhar gun d' fhuair e am far-ainm - 'Battan'. Nuair a bha e na bhalach chuir e eòlas air dà rud a bha gu bhith air leth cudromach na bheatha - fìdhlearachd agus iasgach. Chaidh e air adhart gu bhith air leth math air gach rud; mar iasgair nuair a chruthaich e an slat-iasgaich iongantach aige fhèin ris an canar an 'Grant Vibration Rod', agus mar fhìdhlear le bhith a' stiùireadh Comann Srath Spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd airson faisg air dà fhichead bliadhna agus thànaig e gu bhith na eòlaiche air dòighean cruthachaidh fhìdhlean. A thuilleadh air an sin chruthaich e fidheall sònraichte ann an cruth diosg ris an canar an 'Rondello'. Chithear eisimpleir den t-slat-iasgaich, an fhidheall agus an Rondello aig a' Ghranndach aig Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealain Inbhir Nis (IMAG).
Bha iomadach obair aig a' Ghranndach. Bha e ag obair mar chìobair, treabhaiche, ceannaiche-aodaich, coilltear, grosair, bùidsear, geamair, iasgair, gruagaire agus ceannaiche uidheam iasgaich aig diofar amannan. Tha an duilleag cunntais seo (cùlaibh) le Suaicheantas na Companaidh airson grosaireachd agus oifis a' phuist aige ann am Baile na Faire, Inbhir Nis. Chleachd an Granndach an duilleag airson dreach litir gus ceist o iasgair eile a fhreagairt


c: text/html

text:
New Albany, Mississippi
‘S e baile beag eadar Myrtle agus Blue Springs ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an New Albany.[1] Tha e suidhichte aig 110m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Tallahatchie,[2] aig astar dhe 1,173km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 267km bho Jackson, prìomh-bhaile na stàite.[3] Tha am baile ann an ceann a tuatha Mhississippi. Tha 8,040 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 6.9% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 7.4% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 27.3%.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- William Faulkner (1897 – 1962): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1949.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ráth Chairn
Ta Ráth Chairn ny Ráth Cairn (Baarle: Rathcarne ny Rathcarran; Yernish son "Rhaa Charn") ny balley beg as ny Gaeltacht ayns Coontae ny Mee, Nerin. Ta'n balley beg ny lhie mygeayrt 55 km sheear hwoaie veih Divlyn eddyr yn Ooive, Baile Átha Troim as Baile Átha Buí. Ta'n Ghaeltacht hene jeant seose jeh ny baljyn eirinagh shoh: Ráth Chairn, Laimbé, Driseog, Tulach na nÓg, Baile Mhistéala as Doire Longain.
Cummal
Shennaghys[reagh | edit source]
Va'n Ghaeltacht shen bunnit 'sy vlein 1935 tra va shiaght lught thie as feed ass Conamara currit dys thalloo va goit ec Commishoon ny Thallooin ayns Coontae ny Mee. Kione jeh ny smooinaghtyn ashlingagh ayns coorseyn aavioghey ny Yernish rieau v'ayn,[3] as Yernish Chonnaghtey myr çhengey ny mayrey oc. Va thie Commishoon, gowaltys daa acyr as feed, cabbyl, muc arkagh as bannooyn as greieyn bunneydagh eirinagh kiarit da dagh lught thie. Eddyr ny bleeantyn 1935 as 1937 va daaeed lughtyn thie aahoit dys Ráth Chairn, as y skeym shen stiurit liorish Máirtín Ó Cadhain.[4] 'Sy clane, ren 443 feallee aahoiaghey dys Ráth Chairn ny Mee. Agh, cha row caaghyn theayagh currit dys ny cummaltee noa, faagail magh y vunscoill - Scoil Uí Ghramhnaigh. Cha row staydys Gaeltacht oikoil currit er y valley beg derrey 1967, ansherbee, as eh lurg troddan liorish Craobh Cearta Sibhialta na Gaeltachta, Ráth Chairn ("Crouw Cair Theayagh ny Gaeltaght, Ráth Chairn"). 'Sy vlein 1973 va sheshaght cho-obbragh ("Comharchumann Ráth Chairn") currit er bun as ee freggyrtagh er son lhiasaghey as bishaghey y voayl.[5] Veih'n traa shen haink er y voayl dy ve ny valley beg lesh agglish Chatoleagh, caaghyn spoyrt, shapp, thie lhionney, as laare-ynnyd theayagh.
Sleih ard-ghooagh[reagh | edit source]
- Bláthnaid Ní Chofaigh - cuirreyder çhellveeish
- Darach Ó Catháin - arraneyder jeh'n aght kiaulleeaght Sean nós
Jallooyn[reagh | edit source]
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Ta Gaeltaght Ráth Chairn goaill stiagh ayrnyn jeh ny teiy-rheynnyn shoh: Baile Átha Buí, Cill Bhríde, as an Ráth Mhór ayns ard çheerey Baile Átha Troim.
- ↑ Population in 2002 and 2006 of each County, City, rural area and Electoral Division within the Gaeltacht, as defined by the Gaeltacht Areas Orders, 1956 to 1982 (PDF). Census 2006: Volume 1 - Population Classified by Area. Príomh Oifig Staidrimh na hÉireann (26 Averil 2007). Feddynit er 16 Jerrey Souree 2011. (Baarle)
- ↑ Stair. RáthCairn.net. Feddynit er 22 Mean Souree, 2009.
- ↑ Brian Ó Broin (Luanistyn, 2002). Ráth Cairn. Beo.ie. Feddynit er 22 Mean Souree, 2009.
- ↑ Comharchumann Ráth Chairn. RáthCairn.net. Feddynit er 22 Mean Souree, 2009.
Jeeagh er neesht[reagh | edit source]
Kianglaghyn mooie[reagh | edit source]
- Ynnyd-eggey oikoil Ráth Cairn (Yernish) (Baarle)
- Gaeltaght Choontae ny Mee ec ynnyd-eggey Údarás na Gaeltachta (Yernish)


text:
- TIOTAL
- Bathar a' tighinn gu Buth Aodaich MhicRuaraidh
- EXTERNAL ID
- QZP27_2111
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30705
- KEYWORDS
- Teàrlach MacRuairidh
A' Phrìomh Shràid
Ceann Loch Chille Chiarain
dealbhadaireachd
bùth aodaich
Bathar a' tighinn air carbaid gu Buth Aodaich MhicRuaraidh air a' Phrìomh Shràid, Ceann Loch Chille Chiarain. Bha na bràithrean a' reic iomadh seòrsa rud bho oillsgin gu nithean luachmhor mar lios.
Rugadh Teàrlach agus Dennis MacRuaraidh ann an Ceann Loch Chille Chiarain anns na 1860an. Dh' fhosgail iad bùth malairtear-gìll air a' Phrìomh Shràid an toiseach, thàinig seo an uairsin gu bhith na bùth aodaich. Rinn na bràithrean de phrothaid agus gum faodadh iad a bhith a' caitheamh an airgid air a bhith a' togail dheilbh. Thog iad mìltean de dheilbh de dhaoine agus de thachartasan ann an Ceann Tìre eadar 1890 agus 1911.
Iomadh bliadhna an dèidh dha na bràithrean bàsachadh, thug A.P. MacRuaraidh, a bha na Phròbhoist air Ceann Loch Cille Chiarain eadar 1959 agus 1964, na deilbh do Sheirbheis Leabhraichean Earra-ghaidheil 's Bhòid
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Borgh Inbhir Nis san t-siathamh linn deug
- EXTERNAL ID
- QZP40_941_21_001
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 16mh linn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31371
- KEYWORDS
- mapaichean
Tha am mapa seo a' sealltainn borgh Inbhir Nis mar a bha e nuair a bha e air a roinn suas san t-16mh linn. Tha diofar ainm-àite Beurla meadhan-linnteach air a chleachdadh, nam measg 'Schipland, Ald (no 'Auld') Fosse, Foull Poull, Kyrkget, Estgate, Damisdaill, Brigend, Gairbreid, Skay Get, Porter Land, The Burrow Ruidis, Clayepotts, agus Black Freiouris Yardis'.
Tha am map seo o 'Life in Inverness in the Sixteenth Century' le William Mackay (1911).


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisge, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00574
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12277
- KEYWORDS
- lochan
cnuic
Cuiltheann
An t-Eilean Sgiheanach
zoomable
deilbh leudachail
Tha Loch Coir' Uisge, a tha an còmhnaidh dorcha is gruamach, ann am meadhan A' Chuiltheann, is tha coltas gu bheil 280,000 bliadhna o chaidh a cruthachadh le bleith eigheadail. Pheant Turner i agus sgrìobh Sir Bhàtair Scott mu dèidhinn. 'S dòcha gur e Loch Coir' Uisge, 'An Coire Mòr Uisge', an loch coire as ainmeile ann am Breatainn. 'S e an dòigh as fhasa air a dhol ann do luchd-tadhail nach eil airson coiseachd fad mhìltean on rathad as fhaisge bàta a ghabhail à Ealaghol. Tha turasan a' dol thar Loch Sgàbhaig gu math tric, a' stad aig cidhe beag far a bheil staran air creig bhleithte eadar an loch is am muir.
Tha coire air a chruthachadh nuair a tha sneachda a'cruinneachadh ann an lagan anns na beanntan is a' fàs cruaidh a chum deigh a chruthachadh. Tha cuideam na deighe a' toirt air gluasad is tha an lagan a' fàs nas doimhne. Nuair a tha an deigh a' leaghadh, tha loch air a cruthachadh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- 'The Spey In A Spate' le Scott Skinner
- EXTERNAL ID
- AB_SS_SPEY_IN_A_SPATE
- DEIT
- 2 An Giblean 2007
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Emma Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Emma Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1518
- KEYWORDS
- claistinneach
ruidhle
srath-spè
fìdhlearan
ceòl traidiseanta
Rinn Seumas Scott Skinner an ruidhle, 'The Spey in a Spate', do bhean ceann-suidhe Comann Srath Spè is Ruidhle na Gàidhealtachd ann an Lunnainn. Tha Emma Donald ga chluich an seo.
Bha Seumas Scott Skinner (1843-1927) na phrìomh dhuine ann an leasachadh ciùil Albannach traidiseanta. B' ann à Beannchar a bha e bho thùs, agus dh'ionnsaich e an fhidheall agus a' bheus-fhidheall aig aois òg agus bha e a' cluiche aig dannsaichean sa choimhearsnachd bho aois ochd bliadhna. Chaidh e air adhart gu bhith na oide fìdhle, na mhaighstir dannsa agus na chluicheadair cliùiteach. Aig toiseach gnothaich, bhiodh e a' cur air cuirmean ciùil anns an Ear-thuath ach mu dheireadh bhiodh e a' cluiche air feadh Alba. Chaidh e fiù 's air turas air feadh nan Stàitean Aonaichte agus Canada ann an 1893. B' e sgrìobhaiche torrach a bh' ann an Skinner cuideachd - chaidh còrr agus 600 de na fuinn aige a chur an clò. Dh'fhoillsich e diofar chruinneachaidhean às dèidh 1861, a' cosnadh an tiotail 'Rìgh nan Srathan-spè' dha fhèin


text:
- TIOTAL
- An Caisteal Ruadh agus an Eaglais Stèidhichte, Drochaid Neithich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5799
- ÀITE
- Caisteal Ruadh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Obar Neithich 's Cinn Chàrdainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37436
- KEYWORDS
- ailtireachd
togalach
togalaichean
'S e daigneach shìmplidh o thràth san 13mh linn a tha sa Chaisteal Ruadh, àite a tha iad den bheachd a bha na dhaingnich aig muinntir Chuimein. An-diugh 's e Eaglais Pharaiste Drochaid Neithich air neo an 'Old Kirk' a th' air an eaglais a tha san dealbh agus air a bheil iad a' cur 'an Eaglais Stèidhichte' air a' chairt, (seann dòigh air Eaglais na h-Alba a ràdh). Chaidh an eaglais a thogail ann an 1762 agus ann an 1872-3 chaidh a leudachadh agus cumadh ùr a chur oirre le A. Marshall MacCoinnich.
Mus tàinig an rèile don bhaile ann an 1863, 's e Obar Neithich a bh' air a' bhaile. Chaidh an t-ainm ùr a chur air, Drochaid Neithich, gus am biodh fios gur e àite diofraichte a bh' ann ris an Obar Neithich eile, far an robh Rèile Mòr Alba a Tuath a' stad mar-thà. Tha an t-ainm Drochaid Neithich a' buntainn don drochaid sa bhaile air a bheil trì boghannan agus a chaidh a dheilbh le Tòmas Telford. Chaidh an drochaid sin fhosgladh ann an 1806. Dhùin an rèile a bha a' ruith tro Dhrochaid Neithich anns na 1960an.
Bha gnìomhachas an fhiodh na mheadhan aig an eaconamaidh sgìreil san 18mh agus san 19mh linn agus bha grunnan mhuilnean-sàbhaidh san sgìre. Aig àm an Dàrna Cogaidh bha fireannaich o Bhuidheann Forsaireachd Chanada agus o Nèibhidh Newfoundland ag obair à campaichean ann an Coille Obar Neithich fhad 's a bha iad a' buain 's a' deasachadh chraobhan giuthais Albannach airson cuideachadh leis a' chogadh


text:
- TIOTAL
- Seann Taigh Baile ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_031
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1860an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11071
- KEYWORDS
- Taigh Baile
Inbhir Nis
Morair MacShimidh
Taigh Baile-malairt
Sràid a' Chaisteil
Àrd Shràid
Seann Taigh a' Bhaile ann an Inbhir Nis, suidhichte air oisean Sràid a' Chaisteil agus an Àrd Shràid. Thogadh e bho thùs ann an 1708 mar thaigh baile a' Mhorair MhicShimidh, ann an 1716 thainig e gu bhith na Thaigh Baile-malairt. Chaidh a leagail ann an 1878.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- LMS 14272 'Strathdearn' a' shuntadh ann am Farrais, An Cèitean 1928
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_354
- ÀITE
- Farrais
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- 16 An Cèitean 1928
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24822
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Strath' de locomotaibhean 4-4-0 luchd-siubhail a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Nelson Reid & Co. à Glaschu ann an 1892. Chaidh an togail a rèir dealbhachadh Daibhidh Jones, àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh, agus bha iad coltach nan dealbhachadh ri a locomotaibhean eile ach gun robh goileadairean na bu mhotha aca. Bha an dusan locomotaibh air an àireamhachadh 89 gu 100 agus ghluais sia dhiubh gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14272 'Strathdearn' a' shuntadh ann am Farrais sa Chèitean 1928. Nuair a chaidh a crìochnachadh dha Rèile na Gàidhealtachd bha an t-àireamh 92 oirre agus chaidh a h-ath-àireamhachadh còig turais: gu 92A san Ògmhios 1918; gu 92 san Lùnastal 1918; gu 92A a-rithist sa Ghiblean 1919; gu 92 san t-Sultain 1919 agus 92A san Iuchar 1922. B' i aon den chlas a ghluais gu sealbh LMS agus chaidh an t-àireamh 14272 a thoirt dhi leis a' chompanaidh ùr. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1930


text:
Ta lectreyr çheet ec 8yv mairagh as v'eh orrym ooilley'n stoo aym y scughey do beagh rheamys echey rish dagh boalley. Shen doilleeid mooar. Ta mooarane stoo aym, as t'eh oardrit rish ny boallaghyn son y chooid smoo, dy cadjin. Shen jerrey'n obbyr hug mee jerrey er ec meanoie (as myr dooyrt mee, t'eh çheet ec 8, myr shen... 6 ooryn cadlee, my vees aigh vie aym). Cha cosoylagh eh dagh ooilley cooid thie y scughey; ta kuse jeu ro-hrome. Cha noddym ad y chur ayns shamyr elley, er y fa a) t'eh gobbraghey ayns dagh shamyr, as cha nel lectraghys rere y leigh ec shamyr erbee jeu; as b) cha nel traa ny niart dy liooar aym lane chooid ny shamyr ayms y hroggal sheese ny greeishyn my lomarcan dys shamyr elley!
Agh ny jean boirey, ver ad jerrey er yn obbyr rish daa laa. Wahll, tree foddee. Cha nel shen monney... ga nagh noddym jannoo ymmyd jeh red erbee as ad 'sy charnane shoh.
Cha nel fys aym cre'n laa ghoys ad toshiaght er yn çhamyr aarlee...


text:
26 an t-Sultain
'S e 26 an t-Sultain an 269mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (270mh ann am bliadhna-leum). Tha 96 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1580 – Thill Francis Drake bho sheòladh mu chuairt an t-saoghail.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1798 - Tomás Cipriano de Mosquera, ann am Popayán. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1889 - Martin Heidegger, ann am Meßkirch. Sgrìobhadair agus feallsanaiche às a' Ghearmailt.
- 1897 - Giovanni Battista Montini (Pàpa Pòl VI), ann an Concesio. Pàp bho 1963 gu 1978.
- 1919 - Matilde Camus, bàrd às an Spàinn.
- 1948 - Vladimír Remek, ann an České Budějovice. Paidhleat, speuradair agus neach-poileataigs às an t-Seic-Slòbhac.
- 1968 - James Caviezel, actair Aimeireaganach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1952 - Seòras Santayana, san Roimh. Sgrìobhadair às an Spàinn.
- 1976 - Leopold Ruzicka, ann am Mammern. Ceimigear à Croàisia.
- 1996 - Geoffrey Wilkinson, ceimigear à Sasainn.
- 2008 - Paul Newman, actair Aimeireaganach.


text:
- TIOTAL
- Baile Thoirbheartan agus Loch Thoirbheartan
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1428
- ÀITE
- Toirbheartan
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33351
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
bailtean
clachain
cnoc
cnuic
beanntan
lochan
coiseachd nam beann
togail-dhealbh
creag-eòlas
ionadan tadhail
turasachd
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn rathad cumhang a' dol tro bhaile Thoirbheartan aig ceann Loch Thoirbheartan. Tha am baile aig bonn beanntan an Liathaich, a tha a' dol gu 3456 troigh(1054 meatair) aig an ìre as àirde.
Tha beanntan Thoirbheartan am measg nam beanntan as àirde ann am Breatainn agus tha e air aithris gur iad feadhainn dhen fheadhainn as sine anns an Roinn Eòrpa. 'S e clach-gainmhich Thoirbheartan a' chlach a tha anns a' mhòr-chuid dhe na beanntan, le clach-eite air cuid dhe na mullaichean agus Gneiss Leòdhasach aig bonn cuid dhe na beanntan. Tha an sgìre air leth brèagha agus tha luchd-coiseachd nam beann agus luchd-togail-dhealbh, geòlaichean agus eòlaichean nàdair dèigheil air an sgìre. Tha tòrr dhen talamh anns an sgìre le Urras Nàiseanta na h-Alba aig a bheil ionad tadhail ann an Toirbheartan


text:
- TIOTAL
- Ruins of the Back Settlement, Ardsheal
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0725
- ÀITE
- Àird Seile
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10622
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
Seumasaich
Àr-a-mach nan Seumasach
tuineachaidhean
Rè àr-mach nan Seumasach ann an 1745-46, bha Stiùbhartaich na h-Apainn, le Teàrlach Stiùbhart Àird Sheile air an ceann, air taobh A' Phrionnsa Theàrlaich agus shabaid iad air a shon aig Cùl Lodair. An dèidh dhan Phrionnnsa call, theich Stiùbhart Àird Sheile bho fheachdan an Riaghaltais. A rèir beul-aithris, chaidh e air falach ann an uamh air cùl eas, faisg air baile Dhùrair air Rubha Àird Sheile. Chaidh an dealbh seo de thobhtaichean a thogail le M.E.M. Donaldson anns a' chiad leth dhen 20mh linn.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh, ann an Sanna, ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- An togalach air an t-slighe sìos aig Stèisean Bhaile Chloichrigh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1189
- ÀITE
- Baile Chloichrigh
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Maoilinn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27843
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtacd
HRS
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn an togalach air an t-slighe sìos aig Stèisean Bhaile Chloichrigh.
Chaidh stèisean Bhaile Chloichrigh fhosgladh le Rèile Snaim Inbhir Nis agus Pheairt (I&PJR) san Ògmhios 1863. B' e I&PJR aon de na companaidhean a thàinig còmhla gus Rèile na Gàidhealtachd a chruthachadh ann an 1865. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho na seirbheisean luchd-siubhail riaghailteach ged a chaidh a dhùnadh do thrafaig bathair san Ògmhios 1983. 'S e stèisean le dà àrd-chabhsair le lùib seachnaidh a th' ann. Thathas air an t-seada bathair a leagail ach tha na frith-loidhnichean ann fhathast. Tha an stèisean air a thogalaichean snasail, an drochaid-coise, am bogsa comharran a tuath agus an leudachadh fiodha ris an àrd-chabhsair a deas a chumail.


text:
- TIOTAL
- Taigh-tuathanais Shannda, An t-Iuchar 1938
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_1341
- ÀITE
- Sannda
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- DEIT
- An t-Iuchar 1938
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Gairloch Heritage Museum
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6696
- KEYWORDS
- taighean
Dealbh camara a chaidh a thogail san Iuchar 1938 de Thaigh-tuathanais Shannda, suidhichte faisg air tràighean Shannda Mhòr agus Shannda Bheag, faisg air coimmhearsnachd croitearach Gheàrrloch.
B' e coimhearsnachd de chlachain bheaga sgapte a bh' ann an Geàrrloch uaireigin. Mus deach an rathad a chur air dòigh ann an 1843 (an A832 an-diugh), cha mhòr gum faighist ann ach air taobh na mara dheth. Nuair a chaidh 'fhosgladh a-mach', dh'fhàs an sgìre gu math tarraingeach do luchd-turais linn Bhioctòria is iad a' lorg blas milis dhen a' Ghàidhealtachd. Fhuair am baile soirbheas mòr an dèidh do Bhanrigh Bhiocòria tadhal air an àite an 1877. Dh'fhuirich i ann an Taigh-òsta Loch Ma-Ruibhe is i a' gabhail cuairt tron sgìre..
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
- TIOTAL
- Fosgladh Rathad-iarainn Cille Chuimein
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_02_454
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- DEIT
- 22 An t-Iuchar 1903
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11638
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
stèiseanan dùinte
seann stèiseanan
loidhnichean duinte
rathaidean-iarainn duinte
Fosgladh Rathad-iarainn Inbhir Garadh is Cille Chuimein, 22 Iuchar 1903.
Bha Rathad-iarainn Inbhir Garadh agus Cille Chuimein a' ceangal Drochaid an Aonachain (air loidhne na Gàidhealtachd an Iar) agus Cille Chuimein. Chaidh an Achd a bha a' toirt cead an rathad-iarainn a thogail aontachadh ann an 1896 agus dh'fhosgail an loidhne anns an Iuchar 1903. Bha an loidhne air a h-obrachadh le Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (Highland Railway) airson a' chiad còig bliadhna agus bho 1908 gus an do dhùin i ann an 1947 bha i air a h-obrachadh le Rathad-iarainn an NB (North British). Sguir seirbheisean luchd-siubhail ann an 1933.
The stations on the line were as follows: Spean Bridge (ceann-rèile le Rathad-iarainn na Gàidhealtachd an Iar), Geàrr-Lòchaidh, Àrd-ùrlar Inbhir Ghlaoidh, Inbhir Garadh, Obar Chaladair, Cille Chuimein, Cidhe Chille Chuimein.
Bha e san amharc gum b' e seo a' chiad pàirt de cheangal rèile eadar An Gearastan agus Inbhir Nis ach cha d' fhuair e na b' fhaide na Cille Chuimein air sgàth eas-aonta eadar Rathad-iarainn na Gàidhealtachd an Iar agus an NB air aon taobh agus Rathad-iarainn na Gàidhealtachd air an taobh eile.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Fiosrachadh mu thaghadh farsaing de dh'òrain Ghàidhlig bho thasglann a' BhBC. Find information on a wide range of Gaelic songs from the BBC's Gaelic archive.
Tha an fhiosrachadh air a roinn ann an còig diofar earrannan: a rèir ainm an òrain, ainm an sgrìobhaiche, ainm an t-seinneadair, cuspair an òrain, agus tasglann a' Mhòid. Tha an fhiosrachadh a rèir na h-aibidil, le ainmeannan dhaoine ann an òrdugh a rèir ainmean-baistidh. The information is categorised by: song title, writer, singer, song theme, and a Mod archive. The content is listed alphabetically, with people's names ordered according to Christian name.
Ann an tasglann a' Mhòid, cluinnear taghadh de dh'òrain a chaidh a chlàradh aig a' Mhòd Nàiseanta Rìoghail eadar 1894-1990: measgachadh de dh'inbhich agus de dh'òigridh a choisinn boinn thairis air na bliadhnaichean. Chithear cuideachd bhidiothan de chuid de luchd-buannachaidh Mod Ghallaibh 2010. In the Mod archive you can listen to songs recorded at the Royal National Mod between 1946-1989: including a selection of adult and junior medallists. You can also watch a selection of videos from the Caithness Mod 2010.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Louisville, Kentucky
'S e Louisville[1] (IPA: /ˈluːǝvǝl/) am baile as motha a tha ann an Kentucky. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite aig bruach Abhainn Ohio. Tha e suidhichte aig na crìochan gu Indiana. Anns a’ bhliadhna 2008 bha 713,460 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1778.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Muhammed Ali (1942 - 2016). Dòrnaire.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Mainz, A' Ghearmailt
- Perm, An Ruis
- Montpellier, An Fhraing
- Jiujiang, Sìne
- La Plata, An Argantain
- Quito, Eacuador
- Tamale, Gàna
- Leeds, Sasainn
- Adapazarı, An Tuirc
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
George Santayana
B' e bàrd agus feallsanaiche às an Spàinn agus às na Stàitean Aontaichte a bh' ann an George Santayana (Madrid, 16 an Dùbhlachd 1863 - An Ròimh, 26 an t-Sultain 1952). Aig a bhaisteadh fhuair e an t-ainm Jorge Agustín Ruíz de Santayana y Borrás, ach tha e nas aithnichte an-diugh fon ainm George Santayana a chleachd e airson a cuid sgrìobhaidhean.
Ged a chùm Santayana a nàiseantachd Spàinnteach fad a bheatha, thogadh agus fhuair e foghlam anns an Stàitean Aonaichte agus thuirt e mu a dheidhinn fhèin gur e Ameireaganach a bh' ann.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Santayana ann am Madrid ach fhuair e a àrach òg ann an Ávila, baile na mnà cràbhaich iomraiteach Teresa de Jesús.
Bha a mhàthair, Josefina Borrás, pòsta aig George Sturgis, marsanta bho Bhoston, agus dh'fhuirich i anns a’ bhaile sin gu bàs Sturgis ann an 1857. Le triùir chloinne, thill i do Mhadrid ann an 1861. Thachair i an sin ri seann charaid Agustín Santayana. Phòs iad agus bha aon phàiste aca, Jorge (a bhiodh an uair sin George). Ghabh an teaghlach còmhnaidh ann an Madrid agus Ávila.
Ann an 1869, nuair a bha Santayana sia bliadhna a dh'aois, chaidh Josefina agus a triùir cloinne le Sturgis air ais do Bhoston, a' fàgail George còmhla ri athair ann am Madrid. Lean Agustín agus George i ann an 1872, nuair a bha George ochd bliadhna a dh'aois. Ach cha do chòrd Boston ri Agustín agus thill e na aonar a dh’ Ávila, far an do dh’fhuirich e gu ceann a bheatha.
Chaidh Santayana a dh’Oilthigh Harvard far an do rinn e ceum. As dèidh dà bhliadhna ann am Berlin, thill e a Harvard far an do sgrìobh e tràchdas air saothair Hermann Lotze. Thòisich e feallsanachd a theagasg an sin cuideachd agus am measg a oileanaich bha T. S. Eliot, Robert Frost, Gertrude Stein, Horace Kallen, Walter Lippmann, and W. E. B. Du Bois.
Anns a’ bhliadhna 1912, leig e dheth a dhreuchd agus chaidh e a dh’ fhuirich anns an Roinn-Eòrpa (Ávila, Paris agus Oxford). Mu dheireadh, rinn e imrich don Ròimh, far an do chaochail e ann an 1952. Rè a dhà fhichead bliadhna anns an Roinn-Eòrpa sgrìobh e naoi leabhraichean deug. Cha do phòs e riamh.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
A-measg a bhàrdachd, tha a dhàn fada Odes (5 earrannan agus 43 rann ) gu h-àraid sgoinneil, domhainn, feallsanachail. Chaidh eadar-theangachadh Gàidhlig de Odes fhoillseachadh ann an Gairm, Àireamh 109 (An Geamhradh 1979-80). Seo cuid de na rainn às an eadar-theangachadh Gàidhlig:
Odes[deasaich | deasaich an tùs]
II
(”My heart rebels against this generation”)
- Tha dubh-ghràin agam do mo linn ‘s mo chinneadh
- A mholas saorsa, ach na thràill don t-saibhreas,
- ‘S a triall gach là fo uallach an-uasal,
- Mòr as a mhàireach.
- Gun àit’ son tàmh tràth-nòin no faire-oidhche.
- Gun tlachd fo nèamhan ann an deò na beatha!
- Truagh iad fhèin, càrnaidh iad maoin is sealbh,
- Sanntach air buannach
.
III
(“Gathering the echoes of forgotten wisdom”)
- ‘Trusadh mac-talla gliocais air dhì-chuimhne,
- ‘S èignicht’ le rùn sàr-euchdach, dàna, uaibhreach,
- Dh’iarr Columbus oirthir òr nan Innsean
- Fa chomhair Roinn-Eòrpa.
- Thug e don t-saoghal saoghal eile, ‘s lèir-sgrios
- Do thìrean neo-chiontach, sruth-ghràdhach, sàmhach,
- Mhallaich e ‘n Spàinn le seasg-òr, is do Pheadair
- Ghèill e na h-Andes.
- Dè ‘nis an t-euchd a dh’fhàg thu dhuinn, Cholumbuis?
- Ciod e an t-urram do do shliochd, Mhagellain?
- Gach là nì daoine saibhir cuairt an t-saoghail
- Air son dibhearsain.
- Agus dè‘m math a th’againn o bhur cunnart?
- Talamh nas lugha ‘s dùil nas lugh’ ri flaitheas,
- Lùghdaich sibh luach òir, ‘s a’ tromhas cuain,
- Chunnt sibh na h-innsean.
V
(“Of thee the Northman by his beachèd galley”)
- Chunnaic an Lochlannach ri taobh a bhìrlinn
- Thus’ ann an aisling, ‘Mhuir-na-meadhan-tìre,
- Fon fhuar Chrann-arain, agus e ag iondrainn
- Samhraidh is solais.
...............................
- Thusa, neo-challaicht’, deònach air bhith callaicht’,
- Thagair an Ròimh thu gus an deach’ i sgriosadh,
- Agus a-nis tha’n Sasunnach gad coimhead,
- Seasmhach is uasal.
- Ach ‘s coma dhuit, cho fad ‘s nach reòdh an geamhradh
- Na fuarain agad, is nach tachd Sahàra
- Le gainneich uabhasach do long-phuirt shìtheil
- Dionta le creagan.
- Suarach dhuit co shaltaireas do chòrsa:
- Coma dhomh cuideachd, ‘s mi bho àrd-ros fraochach,
- Cùbhraidh, ag amharc air do bhoidhcheid shìorraidh,
- Sòlas nan daoine.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- Gheibhear an duan iomlan ann an GAIRM Àireamh 109.


text:
Làrach Dualchas na Cruinne
Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne[deasaich | deasaich an tùs]
- Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne ann an Afraga
- Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne ann an Aisia is Astralaisia
- Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne ann an Roinn Eorpa
- Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne anns na Aimeireagaidhean
- Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne ann an cunnart
== Ceanglaichean a-mach
- Làrach Dhualchas na Cruinne aig UNESCO - Larach-lin oifigeil
- Dualchas Cruinneil ann an Alba (leabhar-iùil goirid aig Àrainneachd Eachdraidheil Alba)


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Freagairt do "Reiceadh Friseal Mac an Tòisich na rathaidean-iarainn don Riaghaltas!"
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P033
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8955
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
rèiltean
Is e seo an fhreagairt do phostair a chaidh fhoillseachadh rè iomairt taghaidh coitcheann 1873-74, a' càineadh poileasaidhean Theàrlaich Fhriseil Mhic an Tòisich air rathaidean-iarainn na Gàidhealtachd, fear de dhithis thagraichean Libearalach airson seat Bailtean Inbhir Nis. Tha e a' dol às àicheadh chasaidean gum biodh na poileasaidhean aige a' ciallachadh gun cailleadh a' Ghàidhealtachd cùmhnantan obrach agus obair càraidh do bhailtean is cathair-bhailtean na Galldachd.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Postair Oifigeil de Thoraidhean an Taghaidh
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P080
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9029
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Tha am postair seo a' cur an cèill toradh na bhòt ann an sgìre-taghaidh Bailtean Inbhir Nis ann an Taghadh Coitcheann 1874.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
Groot-Ammers
‘S e baile baile san sgìreachd (Duitsis: gemeente) Molenwaard, air iomall Rotterdam, ann an ceann a deas Na Tìrean Ìsle a th' ann an Groot-Ammers. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Lek, 1m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 49km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 96km bho Mhiddelburg, 133km bho Mhaastricht, 40km bho Den Haag agus 29km bho Utrecht.[3] Chaidh Groot-Ammers a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1042. Tha 3,886 duine a' fuireach ann.[4] Tha an t-ainm a’ ciallachadh sruthadh mòr, bho groot (mòr) agus ammer (sruthadh uisge).
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Klaas Hendrikse (1947). Ministear Neo-dhiadhaire.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Nieuwepoort[5]


text:
THA Rionnag Chaillte: An Stòiridh Iongantach aig Calum Dòmhnallach, Laoch Celtic, Cille Mheàrnaig, Brentford agus Alba le Ailig O’Henley (Urras Leabhraichean nan Eilean, £25) ’na leabhar math dha-rìribh mu bhall-coise.
Rugadh Calum Dòmhnallach (Calum Dhòmhnaill Chaluim ’ic Iain Òig, 1913–99) ann an Garngad air taobh an-ear Ghlaschu. B’ann á Uibhist a-Deas a bha a phàrantan. B’i Ghàidhlig cainnt na dachaigh ach ged a thuigeadh Calum a h-uile facal cha bhruidhneadh e ach Beurla. “Cha bhiodh e air a bhith ‘cool’ airson balach òg,” tha O’Henley ag ràdh, “a bhith a’ bruidhinn na Gàidhlig air sràidean cruaidhe Garngad.”
Ach cha b’e ruith ach leum dha a h-uile samhradh a bhith dol “dhachaigh” dhan eilean air saor-làithean na sgoile. ’S nuair a bha e manaidseadh Cille Mheàrnaig ann an 1955 ’s a thug iad buaidh 2–0 air an t-seann chlub aige aig Parkhead, bha Calum ’na sheasamh aig beul an tunail as déidh a’ gheam nuair chuala e guth gearaineach bhon t-sluagh “a’ cleachdadh an ainm Calum seach Malky – comharra gur ann à Garngad a bha an duine.”
Chan e an leabhar seo an cupa tea aig a h-uile duine, ach tha e làn stòireannan math a tha ’nan cunntais air cùrsa an 20mh ceud. Brùidealachd a’ ghamhlais eadar Rangers agus Celtic: “Bha iad ag èigheach air an sgioba eile Malky a leagail, a chasan a bhristeadh . . .” Uabhasan “stàit poilis” an uair a chluich Killie ann an Albània ann an 1965. Alba a’ cluich na Cuimrigh ann an Cardiff, fo stiùireadh sealadach Chaluim, an latha as déidh bàs 116 duine cloinne agus 28 inbheach aig Aberfan.
Tha làn caibideil air a toirt do Willie Maley, manaidsear Celtic bho 1897 gu 1940. Mar chluicheadair òg bha eagal aig Calum roimhe, ach tha O’Henley ag ràdh: “Bha an comas eagal am beatha a chur air na cluicheadairean mar phàirt chudromach dhen armachd a chleachdadh manaidsearan ainmeil leithid Jock Stein agus Sir Alex Ferguson às dèidh sin.”
Se cridhe an leabhair a’ chaibideil mun dara cogadh nuair bha Calum aig Celtic fhathast. Tha e inntinneach leughadh dé dh’éireas do chlub profeiseanta ball-coise ann an cogadh. Dh’fheumadh obair “fheumail” a bhith aig na cluicheadairean ’s bha siobht oidhche aig Calum ann am factaraidh. Rinn Rangers fo Bill Struth an dìcheall gu faighinn troimhe aig àird an comasan ach theab Celtic toirt suas an deò. Sin a tha a’ toirt tiotal dhan leabhar, Rionnag Chaillte, oir bha Calum eadar 26 agus 32.
Neo an è? Oir tha, gu litireil, taobh eile ris an leabhar. Cuir bun-os-cionn e ’s tha e agad ann am Beurla cuideachd, a’ leughadh on chùl, fon tiotal Forgotten Star: The Untold Story of Former Celtic, Kilmarnock, Brentford and Scotland Great Malcolm MacDonald. Chan eil mi leagte gu bheil “caillte” agus forgotten co-ionann. ’S tha cuimhn’ agamsa air Calum mar mhanaidsear Alba – tha mi smaoineachadh!
Nise, tha iomadh dòigh air dà-chànanas a làimhseachadh ann an leabhraichean ach chan eil a’ Bheurla a chur bun-os-cionn air fear dhiubh. Ma tha rud ann nach tuig thu, bidh thu son sùil aithghearr a thoirt air a’ Bheurla gun an t-àit’ agad a chall agus sealladh a bhith agad air an fhacal Ghàidhlig ’s an fhacal Bheurla aig an aon àm; bhiodh cho math dhaibh index a chur bun-os-cionn eagal ’s gum biodh e ro fhurasta rudan a lorg. Mar sin, cha bhi Rionnag Chaillte gu feum do luchd ionnsachaidh. Is mór am beud, oir tha Gàidhlig sgoinneil aig Ailig O’Henley, co-dhiùbh bhios e ’g aithris beò air TBh neo a’ sgrìobhadh – “’S e theab ’s nach do theab a bh’ ann uair eile airson Chaluim”; “thòisich Cille Mheàrnaig aig roid a-rithist”.
Chan eil fhiosam ge-tà car son a chanas e leithid “ceithir deug bliadhna” seach “ceithir bliadhn’ deug”, ach gu bheil cainnt mar sin fasanta – buaidh nan sgoiltean? Neo car son a tha eagal air cainnt rud beag teicnigeach a thoirt a-steach. Thug mi an aire do leithid “aig cùl-dheas no ‘right-back’” an-dràsta ’s a-rithist ach mar as trice chan eil ann ach Beurla a-mhàin: centre-half, outside-left. ’S tha am mìneachadh aige air “Garngad” (“bhon fhacal Gàidhlig Garn a’ ciallachadh talamh curs agus Gad bhon abhainn leis an aon ainm”) glé theagmhach ged as e Gàidhlig a bhios ann ceart gu leór: “Gart nan Gad”, nas coltaiche.
Tha poidhle de dhealbhan math camara ann. Feumaidh mi aideachadh gun tug aon dhiubh gàir’ orm – triùir laoch ri taobh na mara ’s an caipsean: “Jock Brown, Ralph Collins agus Calum a’ trèanadh air a’ chladach aig Cille Mheàrnaig.” An triob mu dheireadh a bha mise ann an Cille Mheàrnaig bha a’ mhuir deich mìle bhuaithe. Is dòcha gun deach “aig” ’na theirm theicnigeach, leithid ann a “Celtic lose 2-0 at Hibs”? (B’e siud an latha.)
Sann le fun a tha mi, mar a thuirt am bàrd: leug de leabhar, meala-naidheachd air Ailig.


text:
7 an Dùbhlachd
'S e 7 an Dùbhlachd an 341mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (342mh ann am bliadhna-leum). Tha 24 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1787 - inbhe stàite do Dhelaware.
- 1916 - Thòisich David Lloyd George mar phrìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte (gu 1922)
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1928 - Noam Chomsky, ann am Philadelphia. Cànanaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1966 - Lucía Etxebarría, ùghdair às An Spàinn
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 43 RC - Marcus Tullius Cicero, fear-poileataigs agus sàr-òraidiche Ròmanach.
- 983 - Otto II, Impire Naomh Ròmanach.
- 1775 - Charles Saunders, àrd-mharaiche Breatannach
- 1979 - Cecilia Payne-Gaposchkin, neach-saidheans agus reuladair (br.1900)
- 2016 - Alex Johnstone, neach-poileataigs à Alba.


text:
An t-Aodann Bàn
'S e baile croitearachd anns an Eilean Sgitheanach a th' anns an Aodann Bhàn (Beurla: Edinbane). Tha An t-Aodann Bàn suidhichte aig Ceann Loch Greiseornais air an Oighreachd Greiseornais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 28′ Tuath agus 6° 25′ Iar.
Goireasan[deasaich | deasaich an tùs]
Is e baile goireasach a tha anns an Aodann Bhàn, le seach-rathad, buth, taigh-seinnse, taigh-tasgaidh àirneis/bratan urlair agus lann-poitearachd. Tha tuathanas-gaoithe a chaidh air fhosgladh gu h-oifigeil 'san Og Mhios 2010 suidhichte air mointich Aodann Bhàin.


text:
- TIOTAL
- Uaimh a' Mhorair Hunndaidh, Srath Spè agus Stèisean Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5601
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37226
- KEYWORDS
- cairtean-puist
uaimhean
Baile nan Grannach
Seòras Gòrdon
Marcais Mhontros
Cùmhnantaich
Chithear dealbhan de dh'Uaimh a' Mhorair Hunndaidh, Srath Spè agus Stèisean Baile nan Granndach air a' chairt-phuist seo.
Tha an uamh mu dhà mhìle a tuath air Baile nan Granndach ann an gleann creagach.
Chaidh Seòras Gòrdan, dara Marcais Hunndaidh (1590-1649) am falach san uaigh seo rè iomairt Mhontrose ann an 1644-45.
Rugadh Hunndaidh ann an teaghlach Caitligeach agus bha e dìleas do Rìgh Teàrlach I. Ged is e neach-ionaid an Rìgh anns a' cheann a tuath a bh' ann, bha e leisg seasamh an aghaidh nan Cùmhnantach. Dhiùlt e taic a thoirt do Mharcais Montrose a bha air a bhith air taobh nan Cùmhnantach ach a bha air a dhol dhan taobh eile.
Chaidh Hunndaidh a chur gu bàs às dèidh do riaghaltas Pròstanach mileantach tighinn a-steach. Chaidh a cheann a thoirt dheth air 22 Màrt 1649


text:
1999
MCMXCIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an t-Iuchar - Chaidh Pàrlamaid na h-Alba ath-nuadhaichte fhosgladh; bha cuid a bu mhotha de chumhachdan aig Oifis na h-Alba a' thoirt thairis do Riaghaltas na h-Alba. Bha a' chiad taghadh ann am Pàrlamaid na h-Alba ann.
- 31 an Dàmhair - Thòisich TeleG stèisean TBh ann an Alba.
- Bhuannaich Günter Grass an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Ahmed H. Zewail an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh The Match fhilmeadh ann an Straiton (Alba).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 an t-Iuchar - Joey King, actair Aimeireaganach à Los Angeles.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Gearran - Wassily Leontief, ann an Eabhraig Nuadh (baile). Eaconamaiche às An Ruis.
- 3 am Màrt - Gerhard Herzberg, ann an Ottawa. Ceimigear.
- 17 an Cèitean - Iain MacNeacail (An Sgiobair) seinneadair, sgeulaiche agus bàrd Albannach.
- 26 an t-Iuchar - Trygve Haavelmo, ann an Oslo. Eaconamaiche à Nirribhidh.
- 20 an Dàmhair - Jack Lynch, san tSeann Dhún (Contae Chorcaí). Neach-poileataigs à Èirinn.


text:
- TIOTAL
- Ye Booke of Halkirk [1911], dealbh de Iain Ros
- EXTERNAL ID
- QZP40_HALKIRK_060111_002A
- ÀITE
- Hacraig
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- DEIT
- 1911
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37831
- KEYWORDS
- bailtean
ainmeannan-àite
tallaichean
togalaichean
Duilleag 2A de leabhran leis an tiotal 'Ye Booke of Halkirk - A Ross Institute Souvenir' a chaidh fhoillseachadh ann an 1911.
Tha dealbh camara de Iain Ros air an duilleig seo. B' e togalach a chaidh a thogail bho thùs le Iain Ros, a chaidh air adhart gu bhith na Ridire Iain Ros à Dunedin, Sealan Nuadh, a rugadh ann an Gerston, Hacraig, san t-Samhain 1834 a bh' ann an Institiud Rois. Chaidh fhosgladh sa Mhàrt 1912 le a mhac bu shine, Iain Sutharlanach Ros.. Thug e mar thiolac e do shluagh na Paraiste ann an 1913, Chaidh a nuadhachadh air fad ann an 1997, agus chaidh ath-fhosgladh le iar-ogha, Uilleam Tòmas Fearghas Ros, à Dunedin, air 30 An Lùnastal 1997.
'S e baile beag suidhichte sia mìle gu deas air Inbhir Theòrsa ann an Gallaibh a th' ann an Hacraig.
'S e ainm Lochlannach le tùs eaglaiseil a th' anns an ainm-àite Hacraig. Chithear e mar Ha-kirkju sna seann sgeulachdan Lochlannach, agus mar Haukirc agus Haukyrc ann an sgrìobhainnean Laidinn bhon treas linn deug, agus 's e Hacraig a chanas na Gàidheil ris gus an latha an-diugh. 'S e am facal Lochlannach airson 'eaglais' a th' anns a' mhìr mu dheireadh gun teagamh agus thathas an ìre mhath cinnteach gur e seo a' chiad mhìr ach le dreach boireannta air 'Ha' bhon bhuadhair Lochlannach a' ciallachadh 'àrd'. Le seo, tha Hacraig a' ciallachadh 'Àrd Eaglais', ach chan eil fhios le cinnt carson. Feumaidh gun tug Hoy, ainm-àite glè fhaisg air, a tha cuideachd a' ciallachadh 'àrd', ainm dhan eaglais, agus gu bheil an t-ainm Hoy am falach anns an ainm Hacraig


text:
Crann-sneachda
Is e a tha ann an crann-sneachda, pìos acfhainn airson treabhadh sneachda far rathaidean is rathaidean iarainn. Thàirneadh na cruinn-shneachda rathaid bu tràth le sgioba-eich. Anns an latha an-diugh giùlanar cruinn-shneachda rathaid air toiseach làraidh.
Tha cruinn sneachda nan rathad-iarainn air a bhi bobhtaichte ri toiseach inneil-tharruing, ach is e carbad fa-leth a tha 'sna cruinn-shneachda bu mhòr. Carbad sònraichte uidheamaichte le beairt tarruinn is dìonaidh àbhaisteach aig a' cheann deireannach agus an ceann-toisich an cruth soc-treabhaidh. Nuair a bhitheas crann-sneachda den seòrsa seo ag obair théid an putadh le inneal. Tha crann-sneachda den nòs seo ionadaichte aig Inbhir Nis.


text:
- TIOTAL
- Morair Raibearts agus a chuideachd aig Cloich Cumberland, Mointeach Chùil Lodair
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_108
- ÀITE
- Mòinteach Chùil Lodair
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1893
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11205
- KEYWORDS
- Inbhir Nis
Morair Raibearts
Clach Chumberland
ceannairc nan Innseannach
Cogadh nam Boer
Cùil Lodair
Diùc Chumberland
Morair Raibearts agus a chuideachd aig Cloich Chumberland, Mointeach Chùil Lodair, 1897. Bha am Morair Roberts an luib ceannairc nan Innseannach, cath Abyssinia agus Afghanistan ann an 1878-80. Ann an 1895 bha e na mharasgal-cogaidh os cionn feachd Bhreatainn ann an Cogadh nam Boer ann an 1899 Fhuair e saorsa siorramachd Inbhir Nis ann an 1893.
Tha Clach Chumberland an ear air taigh Leanach an Cùil Lodair, faisg air Inbhir Nis. 'S e clach mhòr a tha innte aig a bheil ceanglaichean ri Diùc Chumberland. Thathar ag ràdh gu do stiùir e Blàr Chùil Lodair (1746) na sheasamh air mullach na cloiche seo. Ach air sgàth gu robh e air druim eich eadar a' chiad agus an dara sreath de shaighdearan anns a' bhlàr 's dòcha nach eil sgeulachd na cloiche fìor.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Do rala tra iarsin cath ramraite & iar marbad na toiseachdu Romanducu ba tri la Breatnu iar tocaithim doib fon cis Romanach cccc.tos quadragintinouem annos. Gortigernd mac Gudail do gabail airdrigi Breatan & co tortromta h-e o uaman Cruthneachu & Gaedel & o nirt Amros rig Franc & Breatan Leatha.
p.76
Tangudar tri cuile as in Gearmain .i. tri barca for indarba i rabadar na do bratair .i. Ors & Engist o fuilit Saxain; ise seo imorra a n-geinealach .i. Ors & Engist da mac Guectilis, mic Guigte, mic Guechtai, mic Guta, mic Boden, mic Frealaib, mic Fredoilb, mic Finde, mic Freann, mic Folcbhall, mic Gaeta, mic Uanle, mic Saxi, mic Neag.
Britas mac Olonn o tait Breatain in Leatha, mic Eolonn,
p.78mic Feithiuir, mic Ogamain, mic Tai, no Teo, mic Boib, mic Seboib, mic Atheacht, mic Aoth, mic Abair, mic Raa, mic Eassa, mic Ioban, mic Ionan, mic Iafeth, mic Nae.
Goirtigernn tra ro gabasdair h-i sid a Roman neart Cruithneach, & do rad doib in n-inis dianad ainim Teineth, Roinn imorro ainm Breatnach. Gradian & Aequit i rige Roman a n-inbaid sin. O gein Crist imorro .i. ccc.xluii. annos, & in aimsir in rig sin .i. Gortigernd, tainig Gearman Naem do proicept a n-inis Breatan, agus do rigni Dia fearta agus mirbaile imdha ar in clerech sin in inis Bretan, & ro ic sochaide & dos fug fo baithis & creidim.


text:
- TIOTAL
- Duilleag Chunntasan dha Comann Gàidhealach Shrath-spè & Ruidhle, 1931-35, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_HS+RS_012_001
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6628
- KEYWORDS
- srathan-spè
ruidhlichean
Tha comainn Shrath-spè agus Ruidhle air a bhith mar phàirt chumanta den t-saoghal ciùil traidiseanta ann an Alba bho chaidh a' chiad chomann a chruthachadh ann an Dùn Èideann ann an 1881. Chaidh meur na Gàidhealtachd a stèidheachadh ann an 1903. Bha aon de na buill stèidhidh, Alasdair Grannd (cuideachd aithnichte air an ainm 'Battan'), na stiùiriche air a' chomann suas gu àm a bhàis ann an 1942, faisg air dà fhichead bliadhna.
Tha an duilleag chunntasan seo (duilleag 1) a' clàradh liosta de bhuill urramach a' chomainn bho 1931-32 gu 1934-35


text:
15 an Lùnastal
'S e 15 an Lùnastal an 227mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (228mh ann am bliadhna-leum). Tha 138 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1057 - Blàr Lann Fhìonain
- 1947 - Fhuair na h-Innseachan a chuid neo-eisimeileachd bhon Rìoghachd Aonaichte.
- 1960 - Fhuair Burkina Faso agus a' Chongo a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1195 - Fernando Martins de Bulhões, ann an Lisbon. Naomh (António de Pádua) às a' Phortagail.
- 1769 - Napoleon Bonaparte
- 1771 - an Ridire Walter Scott, nobhailiche agus bàrd Albannach (b. 1832).
- 1917 - Jack Lynch, san tSeann Dhún (Contae Chorcaí). Neach-poileataigs à Èirinn.
- 1917 - Martin Ljung, ann an Luleå. Actair às an t-Suain.
- 1931 - Richard Fred Heck, ann an Springfield (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1936 - Grazia Deledda, ann an Nuoro. Sgrìobhadair às an Eadailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1057 - MacBheatha, Rìgh na h-Alba.
- 1936 - Grazia Deledda, san Roimh. Sgrìobhadair às An Eadailt.
- 1982 - Hugo Theorell, ann an Stockholm. Ceimeagair às an t-Suain.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Là Fèill Mhoire (Là àrdachaidh Mhoire)


text:
- TIOTAL
- Air an aiseig a Cheasaig a Tuath
- EXTERNAL ID
- PAN_17_KINLOCHBERRIEFISH2
- ÀITE
- Ceiseag a Tuath
- SGÌRE
- Abhach
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: An Cnoc Bàn
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20530
- KEYWORDS
- Kessock Ferry
Kessock Bridge
Inbhir Nis
bàtaichean
aiseagan
Bha an t-aiseag eadar Ceiseag a Tuath agus Inbhir Nis a' seachnadh na slighe fhada timcheall ceann Linne Fharair do luchd siubhail an Eilein Duibh. Chaidh cidheachan airson aiseagan le rampaichean a thogail tràth san 19mh linn. Sguir an t-aiseag ann an 1982 nuair a dh'fhosgail Drochaid Cheiseig mar phàirt de leasachadh an A9
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Tursachan Chalanais, Eilean Leòdhais
- EXTERNAL ID
- PC_BRANLEY_CALANAIS_2
- ÀITE
- Calanais
- SGÌRE
- Leòdhas
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ùig
- DEIT
- 24 An Cèitean 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Stephen Branley
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Stephen Branley
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21978
- KEYWORDS
- clachan
tursachan
carraighean-cuimhne
Tha na tursachan ann an Calanais eadar 3000 agus 4000 mìle bliadhna a dh'aois agus 's e leacan de chlach-ghràin phinc de chlach gharbh Gneiss Leòdhasach, a th' annta. Tha grunn chearcallan thursachan ann an sgìre Chalanais ach 's e seo a' bhuidheann as ainmeile agus càradh toinnte le mu 50 clach ann. Na mheadhan tha cearcall de thrì leacan deug a tha eadar 2.5 agus 4 meatair a dh'àirde a tha nan seasamh cruinn timcheall air a' chlach as àirde san làraich a tha faisg air còig meatairean a dh'àirde agus mu 5.5 tunna Eòrpach de chuideam innte.
Tha tèoiridh air a bhith ann, aon am measg mòran dhiubh, gu bheil na clachan nam pàirt de shiostam nam mìosan ceangailte ri suidheachadh na gealaich san adhar. A' coimhead don àird a deas, tha cuid den bheachd gu bheil rathad sna leacan a' coimhead dìreach ris an àite far an laigh gealach shlàn meadhan an t-samhraidh air cùl a' Chliseim, ann am beanntan na Hearadh. Tha daoine a tha a' cur sìos air an teòiridh seo ag ràdh nach eil e ach nàdarra gum biodh grunn loidhneachadh mar seo ann co-dhiù, gun dealbhadh, ann an structar mar seo


text:
1950
MCML
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Bertrand Russell an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Faoilleach - Rhona Brankin, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
- 27 am Faoilleach - Annabel Goldie, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
- 17 an Gearran - Christine Primrose, seinneadair Gàidhlig.
- 22 am Màrt - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluicheadair gathain à Alba.
- 5 an Giblean - Agnetha Fältskog, ann an Jönköping. Ceòladair às An t-Suain.
- 12 an Cèitean - Richard Lyle, neach-poileataigs à Alba.
- 17 an t-Iuchar - Derek de Lint, ann an Den Haag. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 21 an t-Sultain - Bill Murray, ann an Wilmette (Illinois). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 12 an Dàmhair - Eric Maskin, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Dàmhair - Ernesto Samper, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 26 an Dàmhair - Seumas Grannd, ann an Baile nan Granndach. Cànanaiche na Gàidhlig à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 am Faoilleach - George Orwell, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 26 an Gearran -Harry Lauder, ann an Srath Aibhne. Oirfideach à Alba.
- 19 am Màrt - Walter Norman Haworth, ann am Bart Green. Ceimigear à Sasainn.
- 2 an t-Samhain - George Bernard Shaw, ann an Ayot Saint Lawrence. Sgrìobhadair à Èirinn.
- 25 an t-Samhain - Johannes Vilhelm Jensen, ann am Copenhagen. Sgrìobhadair às An Danmhairg.


text:
Galileo Galilei
'S e reuladair agus neach-smaoin ainmeil a bh' ann an Galileo (Pisa, 15 an Gearran 1564 – Firenze, 8 am Faoilleach 1642) . Thog e prospaig agus gloinn-amhairc gus am b'urrainn dha coimhead ri na rionnagan agus planaidean eile. Is e a chiad duine a lorg ceithir de na geallaich aig Iupatair agus smaoineach e air toir de na laghan ann an nadar-feallsanachd.
Seach gun robh Galileo den beachd gur e a' ghrian a bha na meadhan an Slighe Chloinn Uisnich an àite an t-saoghal chuir an eaglais Caitligeach e an sàs agus bha iad a maoidheadh a mharbhadh. Gheall e gun do dh'atharaich e aointean ach direach airson a bheatha a shabhaladh. Chùm an eaglais e fo smachd agus anns an taigh aige airson a choir den beatha aige.
Ged 's a tha Galileo comharraichte an latha an diugh airson a h-obair an fealsanachd-nadurra, bha e cuideachd, mar a bha an cuid bu mhor de Ollamhan Catligeach na linn, na h-Ollamh-Dhiadhaidh. Thog e, an luib a chuid rannsachaidh an saidheans-nadurra, ceist cudthromach mu deidhinn an cairdeas eadar firinn spioradail agus firinn an saoghal nadurra. B'anns a cheist seo "An e gu bheil firinnean spioradail agus nadurra neo-eisimileach: firinnean spioradail a bhuannachd do saoghal spioradail a mhain agus firinnean nadurra a bhuannachd do an duil nadurra a mhain neo An e gu bheil firinnean spioradail agus firinnean nadurra comhla na roinnean de an aon firinn?" Tha an ceist seo na h-aobhar connspaid aig cuid eadhan dhan latha an diugh- Thanaig Galileo fhein ris a cho-dhunadh gu robh firinnean spioradail agus nadurra co-cheangailte o chionn 's nach urrainn do firinn cuir an aghaidh firinn.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ughdarras do Para 3: Reuladair a' Phaip, aiste anns an "Tablet" bl. 2005


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - teileagram, Iuchar 1945
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_114
- DEIT
- 15 An t-Iuchar 1945
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1447
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
Chaidh an teileagram seo a chur bho D Gòrdan Stiùbhart & Co gu Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar. Tha e a' dearbhadh gun do ràinig sia èisg air an cur à Ratharsair gu marsantan an èisg ann am Birmingham. Bhiodh an t-iasg air a chur gu na mòr-reiceadairean air tir-mòr air an rèile.
Aon uair 's gun deach an t-iasg seo a reic, chuireadh am marsanta cuidhteas air ais le fios air an iasg reicte, prìsean agus cosgaisean sam bith, nam measg teileagraman air an cur gus an gnothach seo a thoirt gu buil. Bhiodh Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar a' reic èisg gu diofar mharsanta air feadh na dùthcha agus cuideachd gu daoine prìobhaideach fa leth .
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Creag an Tuim Bhig - sealladh bhon adhar de chruachan cartaidh
- EXTERNAL ID
- HC_ARCH5_910101_012
- ÀITE
- Creag an Tuim Bhig
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: A' Mhòigh 's Dail Fhearghais
- DEIT
- Am Faoilleach 1991
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Aonad Airc-eòlas Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13318
- KEYWORDS
- Creag an Tuim Bhig
Mòigh
Dail Roisidh
Fuadaichean
tobhtaichean
siostam achaidhean
Sealladh bhon adhar bho iar-thuath den t-siostam-achaidhean anns a' cheàrnaidh fhàsaichte aig Creag an Tuim Bhig anns a bheil iomadh tobhta. Suidhichte ann am Mòigh agus Dail Roisidh, chaidh mòran den t-sluagh ionadail a chur bhon dachaighean aig àm Fuadach nan Gàidheal, a thachair eadar deireadh an ochdamh linn deug agus toiseach an naoidheamh linn deug


text:
- TIOTAL
- Sealladh o Oighreachd Bhaile nan Gobhainn
- EXTERNAL ID
- PAW24377D
- ÀITE
- Balnagown Castle
- DEIT
- 8 An Dàmhair 1959
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21279
- KEYWORDS
- Oighreachd Bhaile nan Gobhann
Inbhir Oiceill
Dubhchailigh
Baile nan Gobhann
Caisteal Bhaile nan Gobhann
Mohammed Al Fayed
Sealladh o Oighreachd Bhaile nan Gobhann.
Tha Oighreachd Bhaile nan Gobhann a' gabhail a-steach Oighreachdan Inbhir Oiceill, Dubhchailigh, agus Baile nan Gobhann, sgìre le faisg air 60,000 acair de thalamh. Ann an 1972 phàigh Mohammed Al Fayed £60,000 air Caisteal Bhaile nan Gobhann, 2 mhìle an iar thuath air Inbhir Ghòrdainn agus Oighreachd Bhaile nan Gobhann
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Litir gu Grannd bho Skinner, air an 20mh là dhen Chèitean 1915, duilleag 3
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_031_003
- DEIT
- 1915
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7127
- KEYWORDS
- fìdhleirean
fìdhlean
slatan-iasgaich
litrichean
A' Chiad Chogadh
An Dara Cogadh
cuirmean-ciùil
luchd-ciùil
sgrìobhadairean-ciùil
puirt Srath-Spè
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856-1942) don Bhadan Ghorm ann an Dhrochaid Chàrr, agus 's ann às a sin a thàinig am far-ainm aige - 'Battan'. Na bhalach chuir e eòlas air dà rud anns am biodh sàr ùidh aige - fìdhlearachd agus iasgach. Ràinig e an ìre a b' àirde anns an dà raon; na iasgair a' cruthachadh slat-iasgaich dha fhèin dham b' ainm 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear a bha na cheannard a' chuid bu mhotha de dhà fhichead bliadhna air Comann Ruidhle agus Strath-Spè na Gàidhealtachd, agus na shàr-eòlaiche air dòighean fìdhlean a dhèanamh. Rinn e cuideachd fidheall annasach chruinn dham b' ainm an 'Rondello'. Tha eisimpleir dhen t-slat-iasgaich, fidheall agus 'Rondello' aig Grannd ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealan Inbhir Nis.
Bha Grannd na dheagh charaid dhan neach-ciùil agus sgrìobhadair-ciùil Seumas Scott Skinner (1843-1927), am fear ris an cante gu tric 'Righ an t-Srath-Spè', agus a bha fìor chudromach ann a bhith a' leasachadh ceòl tradaiseanta na h-Alba. Sgrìobh Skinner an litir seo gu Grannd à Càrn Fheusda, air an 20mh là dhen Chèitean,1915. Tha a' mhòrchuid dhen litir a' bruidhinn mun chogadh agus a bhuaidh air càirdean, luchd-eòlais agus buill dhen teaghlach. Tha e gu sònraichte a' bruidhinn air Màidsear Coinneach Dòmhnallach, Sgèabost ( a bha na Lovat Scout), Dòmhnall Moireasdan (Iar-stiùiriche Comann Srath-Spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd), MacCoinnich-Hay (Ceann-suidhe Comann nan Strath-Spè agus nan Ruidhlean Lunnainn), agus a' Bh-Uas McHardy (Bean Uilleam McHardy, Fear Druim a' Bhlàir a' bha na thaibheartach do Skinner). Tha Skinner a' bruidhinn cuideachd air cuirm a bhios ann an Dùn Dè gus airgead a thogail air sgàth a' chogaidh


text:
- TIOTAL
- Caisteal Shaghadail (Saddell), Cinn Tìre
- EXTERNAL ID
- QZP40_468_P132
- ÀITE
- Saghadail
- SGÌRE
- Cinn Tìre
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Saghadal 's Sgibinis
- DEIT
- 1902
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31281
- KEYWORDS
- Caisteal Shaghadail
Cinntìre
Gleann Shaghadail
Easbaig Daibhidh Hamaltan
doras ribe
caistealan
gearasdanan
daingnichean
Chaidh an dealbh seo a thoirt bho "Argyll's Highlands" le Cuthbert Bede. Tha e a' sealltainn dealbh de Chaisteal Shaghadail (Saddell), air oirthir an ear Chinn Tìre. Na sheasamh aig beul Ghleann Shaghadail, chaidh an gearasdan a thogail leis an Easbaig Daibhidh Hamaltan eadar 1508 agus 1512, chaidh a losgadh ann an 1538 le ruagairean agus chaidh ath-thogail a-rithist an dèidh sin.
'S e turaid cheart-cheàrnach a' phìos as motha den chaisteal, ag èirigh gu mu leth-cheud troigh le ballachan air leth tiugh. Cuideachd bha doras ribe no doras glacaidh air a thogail dhan phrìomh trannsa, a bha air a chleachdadh aig aon àm airson cuidhteas fhaighinn air luchd-tadhail nach robh iad ag iarraidh aig a' ghearasdan. Bha an duine bochd air a thilgeil gun rabhadh a-steach do tholl fon trannsa às nach robh dòigh air faighinn a-mach


text:
- TIOTAL
- Dealbh mhionaideach de Thaigh-tughaidh, Àird Tunna, Muile
- EXTERNAL ID
- QZP99_94157_05_11
- ÀITE
- Muile
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38777
- KEYWORDS
- taigh
taigh-croite
taigh-tughaidh
taigheadas
'S ann on chruinneachadh aig an neach-eachdraidh is an neach-dualchais, Iseabail F. Ghrannd, a thàinig an dealbh seo a tha a' sealltainn tobhta taigh-tughaidh air Eilean Mhuile. San leabhar 'Highland Folk Ways', tha I F Ghrannd ag innse mu na taighean a bh' aig daoine air a' Ghàidhealtachd agus 's na sgirean mun cuairt agus mu na dòighean eadar-dhealaichte san deach an togail.
Tha I F Ghrannd ag ràdh nach lorgar an stoidhle taigh-còmhnaidh seo a tha san dealbh ach air Eilean Mhuile. Tha i ag ràdh gu bheil na taighean beaga "of a hybrid type, with one end rounded and the other with a square gable." Tha an dealbh seo a' sealltainn dòigh shònraichte air similear a thogail sna taighean seo
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Drochaid thulgach Clach na h-Aire thar a' Chanal Chailleannaich
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_305
- ÀITE
- Clach na h-Aire
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27023
- KEYWORDS
- Loidhne a' chinn a tuath
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Anns an dealbh seo, chithear an unndais sàbhailteachd, pàirt den uidheamachd stiùiridh airson na drochaid tulgaich thairis air Slighe-uisge a' Ghlinn Mhòir aig Clach na h-Aire. Bha an unndais ri taobh a' chomharra, a bh' ann gus smachd a chumail air gluasad nam bàtaichean. Dh'fhosgail an loidhne tro Chlach na h-Aire fhosgladh air 11 Ògmhios 1862 agus tha i fosgailte fhathast


text:
- TIOTAL
- Fosgladh Carragh-cuimhne Eachainn MhicDhòmhnaill, Inbhir Pheofharain
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_269
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 23 An Cèitean 1907
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5388
- KEYWORDS
- carraighean-cuimhne
clachan-cuimhne
saighdearan
saighdearan ainmeil
tùir
tùran
Dealbh-camara, air a thogail an 1907, den fhosgladh de Charragh-cuimhne Eachainn MhicDhòmhnaill ann an Inbhir Pheofharain. Tha W H MacDhòmhnaill a' bruidhinn ris an luchd-èisteachd.
Chaidh an tùr-cuimhne a dhealbhadh leis an ailtire Seumas Sandford Kay. Chaidh a' chlach-stèidh a chur sìos an 25mh Sultain 1905 agus chaidh fhosgladh, am measg fìor ghnàthachas, Diardaoin 23mh Cèitein 1907.
Rugadh Eachann Gilleasbaig (Hector Archibald) MacDhòmhnaill san Eilean Dubh ann an 1853. B' e mac croiteir, Uilleam MacDhòmhnaill, a bh' ann agus rinn e obair mar ghille stàbaill agus an uair sin na fhear-cuideachaidh aig bùth-aodaich ann an Inbhir Pheofharain mus deach e a-steach do Ghàidheil Ghòrdain mar shaighdear aig ìre prìobhaid.
Sa chiad bhliadhna ann an India fhuair e a' chiad àrdachadh, gu sàirdseant na drile, tro eòlas air leabhar na drile. Ann an 1874 bha e air ruighinn gu ìre sàirdseant nam bratach. Fhuair e a' chiad moladh ann an iomraidhean nuair a stiùir e buidheann ionnsaigh ann an Afghanastan, agus chaidh taing a thoirt dha gu pearsanta on Mhorair Roberts.
San aona bhliadhna fhuair e an cothrom taghadh eadar Crois Bhictoria no coimisean gu àrd-ìre. Thagh e àrdachadh ìre. Ann an 1881 's e Ciad Leifteanant a bh' ann agus chaidh a chur an uair sin gu Afraga a Deas far an deach e a-rithist a mholadh ann an iomraidhean.
An dèidh dha tilleadh a Shasainn chuir e a sheirbheisean air adhart gu saor-thoileach a dhol dhan t-Sudan agus rinn e seirbheis leis an arm Èipheiteach, far an d' fhuair e àrdachadh gu caiptean. Chaidh a mholadh ann an iomraidhean eile agus fhuair e D.S.O. airson giùlan a bha treun agus cliùiteach. Choisinn e am far-ainm "Fighting Mac" agus àrdachadh gu Màidsear. B' ann ann an Omduran ann an 1898 a ràinig a chomas àirde. Nuair a chaidh ionnsaigh a dhèanamh air fhèin 's air a shaighdearan le 10,000 ann am feachd Dervish, cha b' ann a-mhàin gun do sheas iad gu daingeann nan aghaidh ach chuir iad air ais iad. Chaidh srath Abhainn Nìl a ghabhail leis na Breatannaich, chaidh na feachdan Dervish am marbhadh agus fhuair iad dìoghaltas air murt an t-Seanalair Gòrdan ann an Khartoum. Thill MacDhòmhnaill a Bhreatainn gu fàilte a' ghaisgich. Chaidh a dhèanamh na chòirneal 'brevet' agus fear-cuideachaidh-campa aig a' Bhanrigh Bhictoria, agus fhuair e àrdachadh gu Briogadair-Seanalair .
Rinn Mac Dhòmhnaill seirbheis a-rithist ann an India agus chaidh an uair sin a ghairm air ais gu Afraga a Deas ach am biodh e na cheannard aig a' Bhragàd Ghàidhealach. Ghabh e pàirt ann an gnìomh aig lag Brandwater far an do ghèill 4000 Boer san Iuchar 1900. Fhuair e moladh aon turas eile ann an iomraidhean. Bhuilich an Rìgh air MacDhòmhnaill an t-urram 'Knight Commander of the Bath' agus chaidh àrdachadh gu Màidsear-Seanalair.
Thainig dreuchd fìor-chliùiteach agus iongantach aig gaisgeach nàiseanta gu crìch madainn am 25mh Màirt 1903. Nuair a bha e aig seirbheis ann an Ceylon, chaidh droch chasaidean fearas-feise a chur air. Chaidh a chur air fòrladh a Shasainn agus bha e a' tilleadh gu Ceylon taobh Paris san Fhraing ach an deigheadh e mu choinneamh cùirt airm. San taigh-òsta leugh e aithisg san New York Times a bha ag innse mu na casaidean na aghaidh, agus ann an dubh-dhòrainn chaidh e dha sheòmar agus chuir e às dha fhèin le gunna.
B' ann nuair a bhàsaich e a nochd e gun robh bean agus mac aige. Chuir a bhantrach air dòigh gum biodh e air a thiodhlacadh gu dìomhair aig sia sa mhadainn Diluain an 30mh Màrt ann an Cladh Dean ann an Dùn Èideann.
Ghabh am mòr-shluagh oillt aig na casaidean a chaidh a chur air agus cuideachd aig an dòigh anns an deach a thòrradh. A' chiad Shàbaid an dèidh an tiodhlacaidh thàinig sluagh de 30,000 a thadhal air uaigh. Sheas daoine ann an sreath fad trì uairean a thìde ach an toireadh iad urram dha agus bha a leithid de shìtheanan ann gun do dhiùlt fear-cùraim a' chlaidh an còrr dhiubh a thoirt a-steach. Bha mòran den bheachd gun do dh'fhuiling MacDhòmhnaill tro dhochann chlaon-bhreith, nach robh 'clas' aige. Chaidh na fàthan mun cuairt agus fiù 's an-diugh tha iomadh ceist ann nach deach freagairt mun bhàs chianail aig saighdear calma a bha gun samhail san dòigh anns an do dh'èirich e tro ìrean an airm.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
- TIOTAL
- Maoin Phort a' Choltair, duilleag 3
- EXTERNAL ID
- Z_DNHHL_2001_355_3
- ÀITE
- Port a' Choltair
- SGÌRE
- Dòrnach is Craoich
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Dòrnach
- DEIT
- 5 An t-Samhain 1811
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Historylinks, Dòrnach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2637
- KEYWORDS
- Tubaist Phort a' Choltair
Maoin Phort a' Choltair
aiseagan
tubaistean
comataidhean
airgead
bàtaichean
bàthadh
maoin
cunntasan
'Third Report to the Committee for Managing the Meikle Ferry Fund'
Tha an duilleag seo a' sealltainn cunntas Mhaoin Phort a' Choltair. Tha liosta de dh'ainmean is seòlaidhean dhaoine a chaidh a bhàthadh, 'Remarks on the circumstances and state of their families, and the description of persons relieved', is an 'Amount to be paid, 11th December 1811' air.
Fhuair pàrantan Raibeart Gòrdain £15 airson bàs am mic, is fhuair banntrach is clann Alasdair MhicMhathain £30. Chaidh Uilleam Mac an Fhleisdeir is a phiuthar a bhàthadh anns an tubaist, ach chaidh am màthair is piuthar eile a shàbhaladh. Fhuair iadsan £20 on Mhaoin
Air an t-16mh den Lùnastal 1809, dh'fhalbh bàt-aiseig Phort a' Choltair, a' toirt daoine gu margaidh ann am Baile Dhubhthaich. Cha robh anns an aiseag ach bàta ràimh mòr le seòl agus còrr is100 duine air bòrd. Le uiread de dhaoine anns a' bhàta, bha i ro ìseal sa mhuir is thòisich uisge a' faighinn a-steach dhan bhàta nuair a thàinig suailean, is chòp an t-aiseag nuair a chaidh na bha air bòrd gu aon taobh 's iad air bhoil.
Chaidh ceithir fichead duine 's a naoi deug a bhàthadh anns an tubaist, 's chaidh dà dhuine dheug a chaomhnadh.
Chaidh ath-thagradh a dhèanamh airson airgead a thogail a chum teaghlaichean na muinntir a bhàsaich anns an tubaist a chuideachadh. Chaidh Maoin Phort a' Choltair a stèidheachadh is chaidh £509 a thoirt do bhanntraichean, clann is pàrantan nam marbh air a' 14mh den Dùbhlachd 1809. Air an 29mh den Mhàrt 1810 chaidh £1,000 eile a phàigheadh a-mach, is chaidh £1,400 a sgaoileadh air an 11mh den Dùbhlachd 1811.
Bha £2,909 anns a' mhaoin, suim mhòr dha-rìreabh aig an àm.


text:
Naoise
'San Eòlas ùr-sgeulachd na h-Èireann, bha Naoise (no Noisiu) 'na mhac-peathar Rìgh Conchobhar na h-Uladh, agus mac Usnach (no Uisliu), sa' Chuairt na h-Uladh.
Nuair bha Deirdre air bhreith, dh'fhàisnich Cathbad an draoidh a bhitheadh i àlainn, ach bheireadh i na bàsan nam gaisgeach ainmeile na h-Uladh. Shocraich Conchobhar ga h-àrach ann an dealachadh, agus nuair bha i aig aois dhòigheil, phòsadh e i. Ge-tà, dh'fhàs Deirdre 'steach do rìbhinn àlainn, ged aonarach, agus choinnich i, ghabh gaol mòr air, agus ruith air falbh le Naoise, laoch, sealgair, is seinneadair òg brèagha, com-pàirtichte le a bhràithrean, Àrdan agus Ainle.
Mus a coinneachadh le Naoise:
"Aon là, choimhid Deirdre cho mharbh a h-altrach laogh a dh'ithe. Ruith an fhuil dearg glan 'san sneachda, agus chrom neabhan sìos.
"Nan robh ann fear cho dubh ris an neabhan sin, craiceann cho geal ris an sneachda sin, agus gruaigean cho dearg ris an fhuil sin, bu mhiann leam e phòsadh," thuirt Deirdre, ann an mar a bha 's dòcha 'n ciad nochdadh a dàrna lèirsinn.
"Th' ann fear den t-seòrsa," dh'fhreagair a bean-teagaisg, Leabharcham."
Theich iad a dh'Alba, ach ge be air bith càite thàinig iad dh'fheuchadh 'n rìgh dùthchail a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean is mar sin gabh Deirdre. Ri ùine thàinig iad gu stad aig eilean cian, far lorg na fir Chonchobhair iad. Chuir Conchobhar Fearghus mac Róich dhaibh le fios de seòladh sàbhailte dhachaigh. Bha Deirdre mì-earbsach dhiubh agus dh'fheuch i a thoirt rabhadh Naoise 'gus a bhràithrean, ach cha do chreid iad i agus chaidh i leotha gu h-aindeonach. Air an tilleadh dhan dh'Eamhain Mhacha bha Fearghus air thoirt ionnsaigh agus thug Conchobhar àithne a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean 's mar sin b' urrainn dha Deirdre phòsadh, ma le spàirn. Bha Fergus air a shàrachadh leis a' bhrath seo a ghealladh, 'gus chaidh e 'steach do fògradh sa' Chonnacht. Thug Deirdre ùthachd dhi fhèin, no, ann an seòrsachan nas fadalaiche na sgeulachd, bhàsaich i de bròn.


text:
- TIOTAL
- Gipsy Moth thairis air Drochaid Cheasaig, 1986
- EXTERNAL ID
- GB1796_987_P7_2
- ÀITE
- Linne Fharair
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Lùnastal 1986
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Hester Photography, Forres
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11021
- KEYWORDS
- dealbh-camara
San dealbh-camara seo chithear de Havilland DH 60 Gipsy Moth ag itealaich thairis air Linne na Manachainn san Lùnastal 1986. 'S ann leis a Mh. Heloise "Hailo" Pauer o Trentham ann an Siorrachd Stafford a bha am pleana an toiseach. 'S e dlùth charaid aig a' Chaiptein Edmund Ernest "Ted" Fresson a bh' innte agus bhiodh iad a' siubhal na dùthcha còmhla a' lorg àiteachan far am faodadh spòrs-adhair a bhith ann.
B' e Fresson ceannard-stiùiridh aig Slighean-adhair na Gàidhealtachd a stèidhich e ann an 1933. Cheannaich e an Gipsy Moth on Mh. Pauer san Ògmhios 1943. Tha am pleana fhathast a' dol dhan adhar
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Johan August Arfwedson
B' e ceimigear às an t-Suain a bha ann an Johan August Arfwedson (Laxå, 4 am Faoilleach 1792 - Eskilstuna, 28 an Dàmhair 1841).[1] Tha e ainmeil airson an taisgealadh de litium aige.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Skaraborgs Län san t-Suain a deas, agus bha e na oileanach ann an Oilthigh Uppsala far an do dh'ionnsaich e lagh agus mèinnear-eòlas. Ann an 1817, nuair a bha e ag obair ann an deachainn-lann rannsachaidh Jöns Jacob Berzelius, lorg e eileamaid ùr, litium.[2] Taghadh e mar bhall an Acadamaidh Rìoghail Saidheansan na Suaine ann an 1821 agus mhair e ann an oighreachd aige far an do thog e deuchainn-lann ceimigeach gus an do chaochail e ann an 1841. Bha e na mhac-bràthar Karl Kristoffer Arfwedson, neach-gnìomhachais agus stèidheadair Tottie & Arfwedson, às-mhalartair mòr de dh'iarainn agus na sheanair Karl David Arfwedson, neach-gnìomhachais agus sgrìobhadair. Dh'ainmicheadh mèinnear às a' Ghraonlainn, arfvedsonaid, air.[3]


text:
Oilthigh ag ainmeachadh Oileanach na Bliadhna agus Luchd-Caidreachais Urramach aig tachartas ann an Inbhir Nis
Dàrna loidhne, clì gu deas: Carol Kirkwood, Ian Leslie, Dùbhlas MacFhionnghain, Iain MacDhonnchaidh; Ciad loidhne, clì gu deas: An t-Àrd-Ollamh Clive Mulholland, A h-Àirdeachd Rìoghail a' Bhana-phrionnsa Rìoghail, Leanne Demay
Chruinnich còrr is 200 aoigh a fhuair cuireadh aig togalach ùr Cholaiste Inbhir Nis UHI an-diugh (Dimàirt 17 Samhain) airson Latha Stèidheachaidh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Bidh an t-oilthigh a’ cumail an tachartais gach bliadhna gus oidhirpean is euchdan oileanaich, luchd-obrach is luchd-taice an oilthigh a chomharrachadh.
Bha A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail, seansalair an oilthigh, os cionn an tachartais agus thug i seachad duaisean agus caidreachais urramach.
Fhuair preseantair sìde a’ BhBC agus rionnag Strictly Come Dancing, Carol Kirkwood, Caidreachas Urramach mar aithneachadh air fichead bliadhna ann an craoladh. Rugadh Carol ann am Morar, Siorrachd Inbhir Nis agus tha i air nochdadh air a h-uile meur den BhBC airson rèidio, telebhisean agus nam meadhanan sòisealta. Bidh i ag aithris mun t-sìde air a’ phrògram Breakfast air BBC One gach madainn san t-seachdain, air a’ phrògram rèidio bhracaist aig Chris Evans agus air a’ phrògram aig Victoria Derbyshire.
Fhuair Iain MacDhonnchaidh OBE, lannsair co-chomhairleachaidh aig Ospadal an Rathaig Mhòir agus Iar-Cheann-Suidhe Cholaiste Rìoghail Lannsairean Dhùn Èideann, Caidreachas Urramach cuideachd, agus fhuair Ian Leslie, deadhan a leig dheth a dhreuchd, Bonn an Iar-Sheansalair airson na chuir e ris an oilthigh.
Bha Leanne Demay (36) à Inbhir Spè ann am Moireibh ainmichte mar Oileanach na Bliadhna 2015 aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean aig an deas-ghnàth. Chaidh a taghadh airson mar a chaidh i an sàs anns an ionnsachadh aice agus airson na choilion i. Fhuair i ceum le urram aig a’ chiad ìre ann an arc-eòlas aig Colaiste Mhoireibh UHI fhad ’s a bha i a’ togail teaghlach, ag obair aig Taigh-tasgaidh Eilginn agus ag obair mar shaor-thoileach aig cladhaichean air feadh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
Thàinig an tachartas gu crìoch le òraid le Dùghlas MacFhionghain, sgrìobhadair is stiùiriche a th’ air duaisean a bhuannachadh. Rugadh is thogadh Dùghlas san Eilean Sgitheanach agus tha e aithnichte airson an obair aige air sreathan telebhisein leithid Doctor Who, Outlander agus Sherlock agus am film The Flying Scotsman, a thàinig a-mach ann an 2006.
Thuirt Carol Kirkwood: “Tha mi air leth toilichte agus ’s e urram mòr a th’ ann dhomh caidreachas urramach fhaighinn bho oilthigh cho cliùiteach agus cho cudromach dhomhsa gu pearsanta. Ge b’e càite an tèid mi nam bheatha,’s e nighean às a’ Ghàidhealtachd a bhios annam gu sìorraidh. Is e latha air leth a bh’ ann agus tha e cho brosnachail dealas nan oileanach fhaicinn. Agus a bharrachd air sin, chaidh an duais mìorbhaileach seo a bhuileachadh orm le A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail. Mìle taing.”
Thuirt Leanne: “Mar thoradh air na cothroman ionnsachaidh sònraichte a bhios Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ tabhann, bha e comasach dhomh cuspair a dhèanamh nach biodh gu h-àbhaisteach ri faotainn dhomh air sgàth obair agus teaghlach. Tha co-obrachadh eadar nan colaistean com-pàirteach a’ ciallachadh gu bheil cothroman air leth ann do dh’oileanaich ag ionnsachadh air astar. Tha co-labhairt bhidio, cabadaich air-loidhne is Facebook a’ cruthachadh coimhearsnachd sònraichte eadar òraidichean is oileanaich. Tha mi fad an comainn nan òraidichean agam, cho math ri mo charaidean is teaghlach airson na taice a thug iad dhomh fhad ’s a bha mi ag ionnsachadh. Is e obair chruaidh a bh’ ann, ach chòrd e rium gu mòr. Tha mi air leth toilichte agus ’s e urram mòr a th’ ann dhomh a bhith a’ faighinn duais Oileanach na Bliadhna.
Thuirt An t-Àrd-Ollamh Clive Mulholland, prionnsapal agus iar-sheansalair an oilthigh: “Is e an Latha Stèidheachaidh againn aon de na làithean as cudromaiche ann am mìosachan an oilthigh. Is e cothrom a th’ ann do choimhearsnachd an oilthigh tighinn còmhla gus soirbheas a chomharrachadh agus taing a thoirt don luchd-taice againn.
“Is e latha air leth eile a bh’ ann an Latha Stèidheachaidh na bliadhna-sa. Bha sinn fìor thoilichte gun robh an seansalair againn, A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail os cionn an deas-ghnàith agus gun tug an sgrìobhaiche is stiùiriche cliùiteach, Dùghlas MacFhionghain, fradharc dhuinn air a’ chùrsa-bheatha aige. Bu mhath leam taing a thoirt dhan a h-uile duine a thàinig ann agus meal-a-naidheachd a chur an fheadhainn a fhuair duaisean.”
Na bu tràithe air an latha, dh’fhosgail A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail togalach ùr na colaiste, as fhiach £50 millean. Thug i sgrìob timcheall an togalaich agus thaisbein i plàc gus an latha a chomharrachadh.


text:
Kal. Ian. f. ui., l. i., Anno Domini M.cc.xc.1294
Aedh mac Eogain, do dhenum crech mor ar Clainn Muircertaigh.
Muircertach mac Maghnusa h-Ui Concobuir, adhbur coicedhaigh is ferr do bi d'a chiniudh fein, do marbadh le Domnall mac Taidhg & le Tadhg.
{MS folio/column 64vb}Domnall h-Ua h-Eghra, ri Luighne, quieuit in Christo.
Mael Sechlainn h-Ua Flannagan, taisech Clainni Cathail, do marbadh la Cathal mac Taidhg Mic Diarmata, ar sraid Sligigh.
Donnchadh Mac ConShnama, taisech Muinnteri Cinaetha, quieuit in Christo.
Duarcan Mac Tigernain, taisech Teallaigh Dunchadha, quieuit in Christo .
Cathal mac Taidhg Mic Diarmata, rí Muighe Luírg, quieuit in Christo.
Carrach in Cairn Mag Thigernain, taisech Thellaigh Dunchadha, quieuit in Christo.
Caislen Sligigh do leagadh le h-Aedh mac Eogain h-Ui Conchobuir.
Derbail ingen Taidhg mic (Cathail Mic) Diarmata, quieuit in Christo.
Maelruanaigh mac Gilla Crisd Mic Diarmata, do ghabhail righi Maighi Luirg.
In t-Iarla (idon, Ricard a Burc, idon, an t-Iarla Ruadh) do ghabail do Mac Gerailt & buaidhredh Erenn uile do thecht trid an gabhail sin.
Crecha mora mebla do dhenum do Mac Gerailt & do
p.384Mac Fheorais ar Connachtaibh & Aedh mac Eogain, do shamailt d'athrighadh. In tír do mhilliudh doibh & nír'ghabsat nert eili budh mo na sin.
Daibith Mac Gille Arraith do marbadh la macaibh Domnaill Duibh h-Ui Eghra.
(Gilla Adomhnain Magraith, comarba Termuinn Dabeóig, quieuit decimo tertio Kalendas Nouembris hoc anno.)
Kal. Ian. f. uii., l. x.ii., Anno Domini M.cc.xc.i.1295
In t-Iarla cetna do légun as do Mac Gerailt tre nert righ Saxan ar braighdibh maithibh d'a chinedh fein.
Brian mac Aedha Buidhe h-Ui Neill, ri Ceniuil Eogain, do marbadh la Domnall (mac Briain) h-Ua Neill & ar mor do Ghallaibh & do Ghaidhelaibh 'maille fris (Maidm na Craibhe).
Domnall h-Ua Cellaigh, ri h-Ua Maine, in t-aen Ghaidhel is glicu & is línaighiu & is ferr comuirle dobí i n-a dhuthaidh fhein a n-Erinn, a ég i n-aibit manaigh & a adhnucal i Cnoc Muaidhe.
Conn Mac Branan, taisech Corca Achland, occisus est. Tomaltach Mac Branain, in taisech dorighnedh 'n-a ínadh, do marbadh do mhuínnter Chonallan a n-dighailt a n-athur do marbadh dósum.
Cogadh mór i Tir Conaill isin bliadhain sin.
Cagadh mór eter rí Saxan & rí Frangc.
Caislen Muighe Duma & caislen in Baile Nua & caislen Muighi Brecraidhe do leagadh la Seaffraigh h-Ua Ferghail.
p.386
{MS folio/column 65ra}Kal. Ian. f. i., l. xx.iii., Anno Domini M.cc.xc.ii.1296
Aedh mac Eogain h-Ui Conchobuir, d'athrigadh d'a oirecht fein & Clann Muircertaigh do thabairt astir i n-a inadh & cennus & braighdi do thabairt do Choncobur Ruadh mac Cathail & in tír uile, eter cill & tuaith, do mílliudh tresan athrighadh sin. Crich Cairpri uile do loscadh & do milliudh la Clainn Muircertaigh & dul fa themplaibh in tíre doibh. Ocus dodhighail Dia & Colum Cille & Muire baintigherna, isa tempuill doshairghedur.
Sluagh mór do tinol don Aedh cetna sin do Ghallaibh & do Ghaidhelaibh fa Uilliam Búrc & fa Teboid a Búrc, co rabadur ceithri h-oidhce istir & romhilleadur arbanna & imenna in tire uile & tangadur taisich in tire 'n-a tech annsin. Rugadur leó iad co tech in Iarla, do dhenum shitha Aedha. Ocus ge roghellsat, nir' chomaillset in sidh & do aentaighedur aris ar techt d'a tigh lesin clainn cetna sin. In t-Aedh cetna sin do toidhecht isna Tuathaibh. O Ferghail & Mag Raghnaill co n-a n-imircibh do thahairt dó leis. Ocus techta do chur cum Mac Diarmata & O Flannagan & inntodh doibh istir tresan techtairecht sin & Concobur Ruadh do lenmhain & crech do dhenum dó fhorro. Impodh doibh forro, idon, ar in creich & Concobur Ruadh mac Cathail, do marbadh le Mac Diarmada ar toraidhecht na creiche. Ocus Lochlainn mac Concobuir, do ghabail & Maghnus mac Tomaltaigh, do ghabail & becan do dhainibh eile do marbadh ann. Ocus is ann dorinnedh sin, i Cinn Ceidi Thire Tuathail. Aedh h-Ua Concobuir & Mac Diarmata & O Ferghail & na h-oirechta archeana do
p.388dhenum crech mór n-dighla ar muinntir Clainni Muircertaigh in la cetna.
In Lachlann cetna sin, mac Conchobuir, do dhalladh & a ég a n-uthur a dhallta.
Gilla Isa Mac in Liathanaigh, espuc Oil Finn quieuit in Christo .
Mael Peduir O Duibhgennan, archideochan na Breifne, o Druím Cliabh co Cenannus, quieuit in Christo.
Morsluagh le righ Saxan i n-Albain, gur'gabh nert Alban uile & gur'mhill tuatha & gur'sgris oirechta & eglusa & gu sonnradhach maíníster Brathar, co nar'fhag cloch ar ait dí & gur'marbh firu graidh & mná imdha. Ocus dobadur maithi fer n-Erenn ar in sluagh sin, idon, Ricard a Burc, Iarla Uladh & Mac Gerailt, idon, Seón Fitz Tomus.
{MS folio/column 65rb}Kal. Ian. f. iii., l. iiii., Anno Domini M.cc.xc.iii.1297
Concobur, mac Taichligh mic Diarmata, mic Conchobuir (mic Taidhg) Mic Diarmata, ri Muighi Luirg & Airtigh, sinserbrathair & tigherna Muinnteri Maelruanaigh uile, fer rob' fer troid & tachur, gal & gaiscedh, innsaighidh & anadh, din & termonn, firinne & flaithemnus i n-a comaímsir, quieuit in Christo (& a adhlucudh im Mainisdir na Buille).
Maghnus O h-Ainli, taisech Ceniuil Dobtha, quieuit in Christo.
p.390
Henri Mag Oirechtaigh, espuc Connire, manach liath, quieuit in Christo (& a adhlucudh i Mainistir Drochaidh Atha).
Uilliam O Dubthaigh, espuc Cluana mac Nois, do marbadh d'escur ar toitim dó d'a eoch fein.
Morsluaighedh le h-Edubard, le righ Saxan, isin Fraíngc go moirmenmnach & tainic gan tren, gan treisi eisti.
Mael Shechlainn Mac Briain, ab na Buille, do thogadh cum espocoide Oil Finn & Marian O Dondobuir, brathair Precíur, do thoghadh reimhe & a dul don Roim i n-imcosnum na h-espocoide cetna & a ég don turus sin.
Cu Uladh O h-Anluain, rí Oirrther & a derbrathair & Aengus Mhag Mathgamna & moran do maithibh a mhuínnteri do marbadh la Gallaibh Duin Delgan, ag impodh d'a tighibh o'n Iarla.
Derbhfhorgaill, ingen hUí Floind Esa -Ui Floind, quieuit in Christo.
p.392
Kal. Ian. f. iiii., l. x.u., Anno Domini M.cc.xc.iiii.1298
Tomas Fitz Muiris, barun mór do Clainn Gerailt, fhrisi n-abairthea in t-eighri cam, quieuit in Christo .
Tomas O h-Oirechtaigh, ab Easa Ruaidh, quieuit in Christo.
Sadhbh ingen Aeda Buidhe h-Ui Neill, ben Taidhg mic Anrias h-Ui Concobuir, quieuit in Christo.
Brian Breghach Mág Shamradhain, taisech Thellaigh Eathach, do marbadh la h-Aedh m-Breifnech h-Ua Concobuir & la Clainn Muircertaigh aircena.
Donnchadh mac Domnaill h-Ui Eaghra, in t-aen mach sigh is ferr eineach & rob' ferr dobí a cosnum a thire, do marbadh la Brian Carrach O n-Eghra, d'a brathair fein, i mebhail.
(Escoboid Chluana mac Nois do ghabail d'Uilliam h-Ua n-Fínnan, d'abbaidh Chille Beagain.)
Kal. Ian. f. u., l. xx.ui., Anno Domini M.cc.xc.u.1299
Alaxandair Mac Domnaill, in duine rob' ferr einech & maithius dobi i n-Erinn & i n-{MS folio/column 65va}Albain, a mharbadh le h-Alaxandair Mac Dubghaill maille re h-ár diairmhidhe d'a muinnter fein uime.
Ferghal h-Ua Fírghil, espuc Ratha Both, in t-aen espuc Gaidhelach rob'ferr einech & dérc & daenacht & crabadh dobí i n-Erinn, quieuit in Christo.
Cath do thabairt do righ Tairtri & do righ Fermenía (im fheil Muire moir in fhoghmhuir),
p.394maille ré fuaradur do comthogbail, do Shóldan na Baibhiloine & do na Sarraisdinibh arcena (Ar diairmhe do tabairt ar an Soldan).
(Muiris h-Ua h-Ógan, epscop Chille dha Lua, quieuit.)
Kal. Ian. f. ui., l. uii., Anno Domini M.cc.xc.ui.1300
Teboit Buitiller, barun mór, úasal, mortuus est.
h-Eoan Prinndregas do marbadh le mac Fiachra h-Ui Fhloínn.
Adam Sdondun, barun mor aile, quieuit in Christo.
Caislen Atha Cliath in Choraínn do thinnsgedal lesin Iarla.
Seoinín Óg Mac Muiris do marbadh (la Conchubur mac Fiachra h-Ui Fhloinn).
Feidlimidh Mag Carrthaig, adbur righ Des Muman, quieuit in Christo.
Congalach h-Ua Lochlainn, espuc Corcumruadh, saí n-eínigh & crabaidh, quieuit in Christo .
Gairm coitchenn do thecht o Roim i n-aimser Bonafais Papa fa'n Cristaidhecht uile & gacha cetmadh bliadhain tic in gairm sin & Bliadhain Ratha a h-aínm sin. Ocus sluaigh diairmhidhe a h-uilibh thiribh na Crisdaidhachta do dhul fa'n gairm sin d'a n-oilithri co Roim & logadh a pecadh uile d'fhaghbhail doibh.
p.396
(Muircheartach, mac Imhuir h-Ui Bhirnn, d'h-ec ar slighigh na h-oilithri cetna sin.)
Kal Ian. f. i., l. x.uiii., Anno Domini M.cc.xc.uii.1301
Finnguala ingen Fheidhlimthe h-Ui Conchobuir, banab Cille Craebhnada, quieuit in Christo.
Uilliam Mag Fhlannchada, taisech Dartraighe, do marbadh la h-Ualgharg mac Domhnaill mic Airt h-Ui Ruairc.
Cairpri mac Cormaic h-Ui Mail Shechlainn, do marbadh tre fhorgall a brathar fein, idon, mac Airt h-Ui Mail Shechlainn.
Creach mór do dhenum d'Aedh mac Cathail h-Ui Conchobuir & do Clainn Muircertaigh ar Tadhg mac Annrias, a Muigh Cetne.
Sluaighedh la righ Saxan i n-Albain & Mac Gerailt & Mac Fheorais & maithi Bharun Erenn uile, a n-ingnais Iarla Uladh, leis ar in sluaighed sin & beith doibh a n-Albain o caeicidhis re Lughnusadh co Samuin & gan {MS folio/column 65vb}a lornert do ghabail doibh th-shoir.
Kal. Ian. f. ii., l. xxix., Anno Domini M.cc.xc.uiii.1302
Domnall Ruadh Mag Carrthaigh, rí
p.398Des Muman, quieuit in Christo.
Miles, espuc Luimnígh, mac mic eisein don Iarla Laighnech, quieuit in Christo.
Espuc Corcaighe, manach liath, quieuit in Christo.
Ruaidhri mac Domnaill h-Ui h-Eaghra, adhbur righ Luighne, quieuit in Christo.
Bódith mór in bliadhain sin ar cethra.
Crech mor do dhenum d'Aedh, mac Cathail, ar Tadhg mac Annrias & ar Shitriug mac in Cairnígh Meg Lachlainn, i Magh Cetne.
Donn Mag Uidher, rí Fer Manach, idon, cetna ri Fer Manach do macaibh Meg Uidhir, quieuit in Christo.
Maighister Sdiamna O Bragain, airdespuc Caisil, quieuit in Christo.
Kal. Ian. f. iii., l. x., Anno Domini M.cc.xc.ix.1303
Nicol Mac Mail Isu, airdespuc Arda Macha, in t-aen cleirech is diagha & is crabhtighiu dobi i n-Erinn i n-a aimser fein, quieuit in Christo.
Mael Shechlainn Mac Briain, espuc Oil Finn, quieuit in Christo . Donnchadh h-Ua Flannagan, abb na Buille, do ghabhail na h-espocoide cetna d'a eisi.
Diarmait h-Ua Flannagan, taisech Tuaithi Ratha & a dha mac & moran aile do marbadh do droing do lucht tighe Domnaill mic Taidhg h-Ui Concobuir, i m-Bun Duibhe, a toraidhecht creiche ruc se leis a Muigh Cetne.
Toirrdhelbach
p.400h-Ua Domnaill, rí Tire Conaill & Muircertach Mag Fhlannchadha & Donn O Cathan & Donnchadh Mac Menman & Aedh Mac Menman, da mac mhic ind fhirleighinn h-Ui Domnaill & Níall mac Neill h-Ui Buighill & Mac h-Ughosai & a mac & a derbrathair & Adam Sandal, Goill & Gaeidhil imda aili osin amach do marbadh la h-Aedh h-Ua n-Domnaill, le a derbrathair (fein, idon, taisech Muinteri Feodachain).
Niall Mac Gilla Fhinnen quieuit in Christo .
Crech mór do dhenum la Clainn Muirchertaigh a Muínnter Cinaetha & Muircertach Mac Con Shnama, adbur taisigh Muínnteri Cinaetha, do marbadh doibh ar in creich sin.
Sluagh mór le righ Saxan i n-Albain & cathracha imdha do ghabail {MS folio/column 66ra}doibh & in t-Iarla & Goill & Gaeidhil do dhul a h-Erinn, cablach mor & nert do gabhail ar Albanchaibh doibh. Teboid a Burc, derbrathair in Iarla, d'eg ar toidhecht dó don t-sluaghedh sin i Carraig Ferghusa, adhaigh Notlaic.
Domnall Og (alias, Ruadh) Mag Carrthaigh, rí Des Muman, quieuit in Christo.
Maghnus Mag Shamhradhan, taisech Tellaigh Eathach, mortuus est.
(Ghearoid Fithomas, oighri Cloinne Gerailt, mortuus est.)


text:
- TIOTAL
- HR 83A 'Monkland' san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_292
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 27 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24760
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1886 fhuair Rèile na Gàidhealtachd ochd einseanan frithealaidh 4-4-0 a bha iad air òrdachadh bho 'Clyde Locomotive Co Ltd'. B' e 'Clyde Bogies' a bha air a' chas seo agus bha iad airson an cleachdadh air seirbheisean na prìomh loidhne.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 83A 'Monkland' air an loidhne brisidh san Aghaidh Mhòr. Chaidh a crìochnachadh san Dàmhair 1886 agus b' e 'Cadboll' an t-ainm tùsail a bh' oirre. Chaidh a h-ath-ainmeachadh 'Monkland' ann an 1900 agus a h-ath-àireamhachadh 83A sa Ghiblean 1917 agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis agus a reic san Fhaoilleach 1924


text: We are currently upgrading the website - we will be back as soon as possible! You can still order books over the phone at 0141 337 6211 or by emailing brath@gaelicbooks.org. We apologise for any inconvenience during this development period. Tha sinn a' dèanamh ùrachadh air an làrach-lìn an-dràsta - bidh sinn air ais cho luath 's a ghabhas! Bidh sinn fhathast a' gabhail òrdain air a' fòn (0141 337 6211) no air post-d aig brath@gaelicbooks.org. Tha sinn duilich ma tha seo ag adhbharachadh trioblaidean sam bith dhiubh aig an àm seo.


text:
Michiel de Ruyter
B' e Michiel de Ruyter (IPA: miˈxil ˈaˑdrijaˑnˌsoˑn də ˈrœy̆tər, ainm slàn: Michiel Adriaenszoon de Ruyter, Vlissingen, 24 am Màrt 1607 - Bàgh Siracusa, 29 an Giblean, 1676) àrd-mharaiche às Na Tìrean Ìsle. Chaidh e gu muir nuair a bha e dìreach 11 bliadhna a dh'aois agus,[1] mean air mhean thigeadh e air adhart: 1633 na leas-chaiptean, 1637 na chaiptean, 1654 na leas-àrd-mharaiche, 1654 na àrd-mharaiche. Bha e cho mhòr-chòrdte leis na maraichean sa chabhlach gun do chuireadh am far-ainm Bestevâer (Duitsis: seanair) air.
Thathar dhen bheachd gur e an t-àrd-mharaiche na b' fheàrr a bh'ann a-riamh ann an eachdraidh na dùthcha, agus am fear na b'ainmeile co-dhiù. Bha na rinn e ri linn a' chiad Chogadh Sasainn - Tìrean Ìsle uabhasach cudromach.[2] Bha e an sàs ann an caochladh chogadh san Bhaltach agus an aghaidh Spùinneadaireachd anns a' Mhuir Mheadhanach. Ann an 1672,[3] rè Bliadhna na Dosgainne, thugadh ionnsaigh air a thaigh, leis gur robh dlùth dàimh ann eadar de Ruyter agus Johan de Witt, a cliamhainn.[4] Bha de Ruyter thall thairis aig an àm. Chaidh De Ruyter a leònadh is e an sàs ann an cath aig Siracusa,[5] far a bhàsaich e.
Phòs e trì tursan: ri Maayke Velders ann an 1631 ach chaochail i taobh-staigh bliadhna. Ann ann 1636 phòs e ri Neeltje Engels, nighean fhir-mhalairt agus thug i triùir duine-chloinne dha, air an robh Adriaen, Neeltje agus Aelken.[6] Phòs e, mu dheireadh thall, leis a' bhantrach Anna van Gelder ann an 1652 agus fhuair iad nighean còmhla, air an robh Margaretha. A bharrachd air sin bha deagh Ghaeilge aice,[7] leis gun sheòladh e gu Èirinn bho 1623 gu ruige 1631.


text:
- TIOTAL
- Togalaichean na Comhairle agus an Àrd Shràid, Baile Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1181
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33104
- KEYWORDS
- cairtean
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
Taobh Sear Rois
bailtean
borghan
ionadan cìsean
prìosain
naoimh
còirichean rìoghail
bailtean margaidheachd
Tha a' chairt seo a' sealltainn togalaichean na Comhairle anns an Àrd Shràid, Baile Dhubhthaich. Aig aon àm, bha Baile Dhubhthaich ann am farpais ri Inbhir Pheofharain mar phrìomh bhaile Siorrachd Rois is Chrombaidh, agus chumadh iomadh coinneamh anns an togalach san robh Ionad Cìsean Baile Dhubhthaich aig aon àm.
Thogadh a' chiad Ionad Chìsean ann an 1630 le oifisean na cùirte agus prìosan, agus mar àite airson cìsean a thogail. Thuit an togalach seo am broinn a chèile, agus thogadh an togalach a th' ann an-dràsta, anns a' bheil an clag Flanndraiseach, on t-seann tùr, eadar 1706 agus 1733. Na b' anmoiche, ri linn nam Fuadaichean, chaidh Ionad nan Cìsean ann am Baile Dhubhthaich a chleachdadh mar Ionad Rianachd.
'S ann air cladach a deas Caolas Dhòrnach a tha Baile Dhubhthaich agus their cuid gur h-e am baile-saor rìoghail as sine ann an Alba. Chan eil cinnt cò às a thàinig an t-ainm Beurla 'Tain' o thùs, ach tha an t-ainm Gàidhlig 'Baile Dhubhaich' na chomharra air ceangal a' bhaile ri naomh on mheadhan linn dham b' ainm Dubhthach, a rugadh ann.
A-rèir beul-aithris, fhuair Baile Dhubhthaich còirichean a thaobh malairt an toiseach ann an 1066, ri linn Calum a' Chinn Mhòir. Chaidh na còirichean seo a dhaingneachadh leis an Rìgh Seumas VI ann an 1587, agus chaidh an leudachadh le Rìgh Teàrlach II ann an 1675. Bha an inbhe aig Baile Dhubhthaich mar bhaile-saor a' ciallachadh gun robh na marsantan ann saor o bhith pàigheadh chìsean sònraichte, agus mar sin shoirbhich leis a' bhaile mar bhaile-margaidh don sgìre mu chuairt. An-diugh, tha Baile Dhubhthaich na bhaile soirbheachail anns a bheil mu 4000 neach


text:
- TIOTAL
- Sealladh de chosta siar na Gàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- HCD00316
- ÀITE
- neo-aithnichte
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12041
- KEYWORDS
- loch-mara
bàta
costa
a' Ghàidhealtachd an Iar
Chan eil fios dè an t-àite san deach an dealbh seo a thogail, ach is coltach gur e loch-mara air a' chosta shiar a th' ann, oir bhiodh Donnchadh Mac a' Phearsain, a thog an dealbh, a' cur seachad mòran dhe ùine a' tadhal agus a' togail dhealbhan anns an sgìre timcheall air a dhachaigh ann an Caol Loch Aillse
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives