text:
Ann an Tonga, dùthaich a tha sgapte ann an ceann a-deas a’ Chuain Shèimh, tha còrr agus 150 eilean.
Tha sluagh a’ còmhnaidh air 56 dhiubh. Tha an t-sìde blàth ’s chan eil mòran feum air taighean a theasachadh, ach air son cumhachd feumar, rud a tha glè chosgail, gual neo dìosail a thoirt a-steach bho dhùthchannan eile. Thuirt John van Brink, Ministear na Cumhachd, “Tha sinn mothachail air na buannachdan a dh’fhaodadh tighinn bho chumhachd ath-nuadhachail. Tha sinn a’ coimhead ri Alba, a tha aig an toiseach a thaobh cumhachd na gaoithe ’s na mara.”
Tha Gaia-Wind, companaidh á Glaschu, air am fastadh gus roth-uidheam a chur thar a’ chuain air astar gu math fada. Gluaisidh i air bàta cargu bho Inbhir Grainnse gu Singapore agus an sin gu Auckland ann an Sealainn Nuadh. Ás a-sin thèid i air bàta nas lugha gu Tonga.
Bidh e cur iongnadh air cuid gu bheil an roth-uidheam a’ dol air astar cho fada – suas ri deich mìle mìle – ach thuirt labhraiche bho Ghaia-Wind, “Tha Tonga ann an àite gu math iomallach agus tha iad cleachdte ri bhith faotainn bathar air astar. Bha tairgsean a-staigh bho chompanaidhean anns an Roinn Eòrpa agus anns na Stàitean Aonaichte. Tha sinn moiteil gun do rinn sinn an gnothach orra, agus bidh sinn an dùil ri tuilleadh a reic.”
Aig an ìre seo tha Gaia-Wind air uidheamachd co-cheangailte ri cumhachd ath-nuadhachail a reic ri deich dùthchannan thall thairis, agus tha iad a’ coimhead ri mòran a bharrachd.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Seallaidhean timcheall air Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1590
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33507
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
clachain
rubhal
rubhannan
cost
oirthir
cladach
taighean-solais
cidheachan
Cairtean-puist de dhiofar sheallaidhean timcheall air Taigh Iain Ghròt.
Am measg nan cairtean-puist tha dealbhan-camara de Thaigh-òsta Iain Ghròt agus den Taigh Mu Dheireadh. Cuideachd nam measg tha an tràigh, Rubha Dhùn Ghasbaith agus Stacan Dhùn Ghasbaith. Na laighe mu dhà mhìle o Thaigh Iain Ghròt, tha Rubha Dhùn Gasbaith ainmeil airson nan stacan a tha ag èirigh 210 troighean on mhuir.
Tha stuagh-mhara agus àireamh mhòr de eòin-mhara a' neadachadh ann cuideachd.
'S e Taigh Iain Ghròt an clachan as fhaide air falbh o Dheireadh na Tìre no Land's End air tìr-mòr Bhreatainn - tha astar 876 mìle eadar an dà àite

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Jane Shore'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_28
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4716
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson Diluain 8mh Cèitein 1842. Thùirt iad gun do thòisich am feasgar leis a' bhròn-chluich aig Shakespeare 'Jane Shore', ach 's e Neacal Rowe a sgrìobh 'The Tragedy of Jane Shore', ann an stoidhle Shakespeare, agus chaidh a riochdachadh an toiseach ann an 1714.
Chaidh an dràma 'Nicholas Nickelby' a shealltainn aig deireadh na h-oidhche, dràma stèidhichte air leabhar Theàrlaich Dickens. Chluich Mh. Watkins 'Smike (dìlleachdan (orphan))' agus chluich Mgr Watkins 'Mr Squeers (Maighstir Thalla Do-the-Boys)'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7:30f agus bha prìsean nan suidheachain eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdain anns na bucais. Tha na briathran Laideann 'Vivant Regina Et Princeps' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh 's dhan Phrionnsa'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria agus Prionnsa Albert.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
- TIOTAL
- Plana de dh'Inbhir Nis 27 Am Faoilleach 1807
- EXTERNAL ID
- GB1796_INV_MAPS_001
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 27 Am Faoilleach 1807
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11596
- KEYWORDS
- mapaichean
planaichean
bailtean
sràidean
Plana de dh'Inbhir Nis 27 Am Faoilleach 1807. Tha am plana seo a' sealltainn na prìomh shràidean ann an Inbhir Nis nam measg Sràid na Drochaid, An t-Sràid Àrd agus Ceann an Ear Sràid na h-Eaglaise (air a bheil 'Kirk Steet' an seo) agus Sràid na h-Acadamaidh no an t-Sràid Ùr (b'e an t-Sràid Ùr an t-ainm a bha air Sràid na h-Acadamaidh roimhe).


text:
Eòlas-comainn
Is e meur de na saidheansan soisealta a tha ann an eòlas-comainn. Is e gnìomh do sgoilearan-chomainn a thuigsinn ciamar a bhitheas coimhearsnachdan ag obair. Stèidheachadh Eòlas-comainnan mu mheadhan an 19mh linn. Thòiseach i mar meur de sgoil-eaconamais, agus tha dluth-cheangailean aige ri Anthropology agus Teorig-poiliteagachd.
Bha Pareto, Karl Marx agus Friedrich Engels a' measg na feallsanaich a stèidhich bun corpus litreachais do eòlas-comainn. Tha e cudthromach ri aithneachadh nach eil ceangal eadar Eòlas-comainn agus an creideamh poilitigeach stèidhichte air teorig phoilitigeachd de Marx don b'ainm Communeas.


text:
Kl. Ianair ui f. l. iiii. Anno Domini m.c.xx.ui.
Ennai mc. mc. Murchadha ri Laigen mortuus est.
Sluagadh la Tairrdelbach H. Conchobuir i l-Laighnibh co ro ghaibh a n-giallu.
H. Mael Ruanaigh ri Fer Manach a suis occisus est.
Mael Isu H. Conne sui Goeidhil i senchus & i m-brithemhnacht & i n-urd Patraic iar n-athrighe thoghaidhe in Christo quieuit.
Corcach Mhor Muman cona tempull do loscadh.
Domnall H. Dubhdai do badhudh iar n-denam creichi i Tir Conaill.
Righ-therus Toirrdhelbaigh H. Conchobuir co h-Ath Cliath co tard righi Atha Cliath & Laigen dia mac .i. do Conchobur.
Anfad cocaidh mhoir i n-Erinn corbo ecen do chomarba Patraic bith mi for bliadhain fri h-Ard Macha i n-echtair oc sithughadh fer n-Erenn & oc tabairt riaghla & sobhesa for cach eter tuaith & ecluis.
Crec mebhla la Ruaidri H. Tuachair i n-Airtheraibh conat{folio & column MS2 50ra} tarthadar Airthir co ro ladh a n-ar & coro dichennadh fadhein.
Muiredach h. Cuillen airchinnech Clochair do marbadh d'Feraibh Manach.
Damh liac reiglesa Poil & Pedair do-ronadh la h-Imar H. n-Aedhacan do choisecradh do Cheallach comarba Patraic in xii Kl. Nouimbir.
Crech-sluaghadh la Tairrdhelbach H. Concobhair a n-Desmumain co roacht Glenn Maghair & co tuc boroma diairmhidhe.
p.572


text:
- TIOTAL
- Raon Goilf na Cananaich 's Ros Mhaircnidh
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_008
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39101
- KEYWORDS
- taighean-solais
golf
spòrs
togalaichean
taigh nam bochd
Chaidh an dealbh-camara seo (gun cheann-là) den raon goilf, a thogail on Chananaich. Chaidh raon goilf le sia tuill fhosgladh an seo san Ògmhios 1889, agus ro 1924 bha e air a bhith ga leudachadh gu ochd toll deug.
San dealbh seo cuideachd chithear Taigh-nam-Bochd Aonaichte an Eilein Duibh agus Taigh-solais na Cananaich. Chaidh Taigh-nam-Bochd a thogail ann an 1859. Fhuair na taighean seo an t-ainm 'Aonaichte' bhon bha iad air am maoineachadh tro bhuidheann de pharaistean, ann a sheo le Abhach, Cromba, Cill Iùrnain, Cnoc Bheathain, Ruigh Solas, Ros Mhaircnidh agus Urchardan. Às dèidh 1930 thàinig an t-ainm gu bhith 'the Ness House Poor Law Institution' agus chaidh planaichean airson a leagail a dhèanamh ann an 1946.
Chaidh innleachdadh Taigh-solais na Cananaich a dhèanamh le Ailean MacStìophain agus thòisich an solas ag obair ann an 1846. Chaidh e gu fèin-obrach ann an 1984.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Castle' a bha le HR roimhe air trèana luchd ann an Druim Uachdair
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_593
- ÀITE
- Druim Uachdair
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28573
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Locomotaibh clas 'Castle' neo-aithnichte a bha le Rèile na Gàidhealtachd roimhe air trèana luchd ann an Druim Uachdair.
Chaidh a' chiad dreach de locomotaibhean luath luchd-siubhail clas 'Castle' aig Rèile na Gàidhealtachd a thoirt a-steach le Pàdraig Druiminn ann an 1900. Chaidh a' chiad sia (àir 140 gu 145) a thogail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear iad san Ògmhios a' bhliadhna sin. Fhuairear ceithir eile ((àir 146 gu 149), a chaidh a thogail le Dübs ann an Glaschu cuideachd, san Iuchar 1902 agus chaidh dhà eile (àir 30 agus 35) a thogail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1910 agus 1911. Chaidh iad uile gu sealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite ann an 1948.
Chaidh an dàrna baidse de cheithir de dh'einnseanan clas 'Castle' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd rè ùine Frederick Mac a' Ghobhainn mar stiùireadair nan locomotaibhean. Chaidh an togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn agus fhuairear iad ann an 1913. Àireamhaichte 26, 27, 28 agus 43 bha beagan atharrachaidhean orra bhon bhaidse roimhe. Nam measg sin bha bufairean na b' fhaide, cuachan-mullaich na bu mhotha agus leudachadh air na bogsaicchean-toitee. Chaidh iad uile do shealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite.
Chaidh an treas baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhaill clas 'Castle' a thoirt a-steach le Rèile na Gàidhealtachd san earrach 1917. Chaidh trì einnseanan a thogail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn. Àireamhaichte 50, 58 agus 59, bha iad diofraichte bho na baidsichean roimhe oir bha cuibhlichean dràibhidh na bu motha annta, goileadairean beagan na b' fhaide agus einnseanan frithealaidh le sia cuibhlichean. Chaidh iad uile do shealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite.


text:
- TIOTAL
- Inbhir Pheofharain agus an Caolas Chrombaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0378
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32293
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bailtean
eaglaisean
caistealan
acarsaidean
canàlaichean
caolais
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Inbhir Pheofharain agus an Caolas Chrombaidh.
'S e prìomh bhaile Rois 's Chrombaidh a th' ann an Inbhir Pheofharain. Tha e aig ceann Caolas Chrombaidh aig beul an Abhainn Pheofharain. 'S e Inbhir Pheofharain a th' air anns a' Ghàidhlig ach suas gu 500 AD bha beul na h-aibhne na b' fhaisge air Srath Pheofhair a tha 5 mìle chun an taobh an iar agus b' e fèith fo bhuaidh na làin a bh' anns an àite far a bheil Inbhir Pheofharain na sheasamh an-diugh. B' ann aig deireadh a' chòigeamh linn nuair a lìon beul na h-aibhne agus a dh'fhàs am poll cruaidh gu leòr a b' urrainn do dhaoine taighean a thogail.
Bha eaglais aig na Culdees, seann treubh de mhanaich an seo. B' e na Maoir mhòra a bha nan riochadairean aig an Rìgh a bha os cionn Rois aig an àm. Cha mhòr nach eil cinnt ann gun do thog iad daingneachd an seo. Thathar a' creidsinn gun do rugadh MacBeth anns a' chaisteal an seo ann an 1005 agus bha esan na Mhaor mòr Rois airson greis bheag.
B' e na Lochlannaich a bha a' riaghladh Rois aig an àm. B' e Thorfin cumhachdach a Stèidhich an "cathair a' cheartais"aige no "thing vollr" air Cnoc Uaine gu taobh an iar a' bhaile agus 's ann à sin a thàinig an t-ainm Inbhir Pheofharain. B' e mac nighean an Rìgh Calum II agus Sigurd Ghallaibh a bha aig Rìghrean Nirribhidh, a bh' ann an Thorfin. Dh'fhàs an caisteal gu bhith na mheadhan laghail agus sòisealta fo Thorfin agus thug e mòran Lochlannacha dh'fhuireach an seo. 'S ann às an aonamh linn deug a tha am baile.
Rinn Alexander II Inbhir Pheofharain mar bhaile rìoghail ann an 1227. B' ann aig an àm seo a dh'fhàs cumhachd Iarlan Rois, aon de na teaghlaichean a bu chumhachdaiche ann an Alba airson dà cheud bliadhna. Cha b' e a' mhòr-chuid de Ros a-mhàin a bh' aca ach bha feadhainn de na oighreachdan as motha ann an Alba aca cuideachd. Ach bha Iain, an t-Iarla mu dheireadh, an sàs ann an gnothach air an cathair-rìoghail a thrasgairt nach do dh'obraich agus chaidh an tiotal air ais don Chrùn. Bhon uair sin, b' ann aig darna mhac an Rìgh no Bànrigh aig an robh an tiotal Iarla Rois.
Chaidh an caisteal a thrèigsinn anns an t-seachdamh linn deug agus dh'fhàs e a bhith na thobhta. Chaidh a leagail ann an 1818. Chaidh feadhainn de na clachan a chleachdadh gus 'doocot' a thogail faisg air an làraich a tha fhathast na sheasamh an-diugh.
Chrìon Inbhir Pheofharain anns an t-seachdamh linn deug. Cha robh gniomhachas ann ach a' dèanamh anairt a thàinig don bhaile ann an 1760. Thàinig piseach air gnothaichean ann an 1817 nuair a thog Tòmas Telford acarsaid. Chaidh canàl a thogail cuideachd gus soithichean nas motha a thoirt a-steach ach ged a stadar ga chleachdadh gu luath tha cuairt snog ann fhathast air a bruaichean. Thàinig barrachd beartais don bhaile nuair a thàinig an rathad-iarainn ann an 1862. Dh'fhàs am baile mar bhaile margaid agus bha e na mheadhan airson àiteachas le margaid bheathaichean cunabhalach.
Tha Caolas Chrombaidh na chuid fasgach de Chaolas Mhoireibh a bhios a' sgaradh an Eilein Duibh bho thìr-mòr. 'S e acarsaid domhainn nàdarrach a th' ann agus chaidh a chruthachadh aig an aon àm ri Loch Nis. Tha an caolas air a chuairteachadh le fearann àitfearann àiteachais torrach. Bha e trang agus cudtromach mar àite airson an iasgach-sgadain agus anns na làithean mòra aige bha e a' dèanamh malairt le mòr-thìr Roinn Eòrpa.
Bha Caolas Chrombaidh na ionad aig an nèibhi ann an 1912 agus 's e acarsaid sàbhailte a bh' ann do bhàtaichean-cogaidh anns an dà Chogadh Mhòr. Bho chionn ghoirid thathar air Caolas Chrombaidh a chleachdadh ann a bhith a' togail agus a' càradh chlàran-ol a bharrachd air a' toirt àite dhaibh fhad 's nach robh feum orra


text:
Beanntan Sierra Nevada
Tha Sierra Nevada a' ciallachadh "Bioran sneachdach" sa Spàinntis agus sin a chanas iad ri sreath de bheanntan àirde ann an California sna Stàitean Aonaichte. 'S iad sin na beanntan as àirde sna Stàitean Aonaichte taobh a-muigh Alasga.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha beanntan Sierra Nevada a' sìneadh còrr 's 400 mìle bho dheas gu tuath, eadar Bealach Fredonyer sa cheann a tuath 's Bealach Tehachapi sa cheann a deas. Air an taobh siar, tha an Gleann Mòr (Great Valley) ann 's air an taobh sear, an Great Basin 's an gleann Owen.
Bhon iar chun an ear, tha na Sierra Nevada ag èiridh mean air mhean chun an oir an ear 's an uair sin thèid iad sìos gu cas. Agus tha na beanntan nas àirde mar a thèid thu bho thuath gu deas. Sa cheann a tuath, faisge air Loch Tahoe, tha iad a' sreap suas ri 10,000 troigh os cionn na mara. 300 mìle gu deas, tha iad a' dol seachad air 14,000 troigh os cionn na mara.


text:
Kislovodsk
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Ruise a th’ ann an KиcлoBoдck neo Kislovodsk. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "uisge searbh". Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1803 mar ghearasdan. Tha e suidhichte eadar 720m agus1,060m os cionn ìre na mara, aig taobh na h-Aibhne Olkhovka, anns an tìr (Ruiseis: Krai) Stavropolski, anns an roinn (Ruiseis: Okrug) Cabhcas a Tuatha, 1,365km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,964km bho Shankt Peterburg agus 139km bho Stavropol.[1] Tha 129,219[2] duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 128mh baile na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Aleksandr Solzhenitsyn (1918 – 2008): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1970.


text:
Gheibhear ceanglaichean ri faclairean, liostaichean-braithrachais, ainmean-àite agus goireasan Gàidhlig eile air an duilleig seo.
This page contains links to Gaelic dictionaries, word-lists, place-names and other Gaelic resources.
Chan eil uallach air Pàrlamaid na h-Alba airson làraichean-lìn bhon taobh a-muigh. / The Scottish Parliament is not responsible for the content or upkeep of external websites.
Faclairean is liostaichean briathrachais / Dictionaries and vocabularies
Dearbhadh-litreachaidh / Spellchecking
Stiùireadh eadar-theangachaidh Pàrlamaid na h-Alba / Scottish Parliament translation guidelines
Ainmean BPA / MSPs names
Ainmean Sgìrean is Roinnean / Constituency & Region names
Ainmean Comataidh / Committee names
Ainmean-àite / Place-names
Bathar-bog sa Ghàidhlig / Software in Gaelic
- iGàidhlig - liosta den bhathar-bhog air fad a tha ri fhaighinn sa Ghàidhlig / List of all available Gaelic software
- LearnGaelic - the one stop shop for Gaelic learning.
- Wordlink - Wordlink links webpages word-by-word to online dictionaries to help learners.


text:
- TIOTAL
- Seann chaisteal Keiss on iar, faisg air Inbhir Ùige
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5937
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37575
- KEYWORDS
- ailtireachd
togalach
togalaichean
Tha Seann Chaisteal Chèis, an cois na tràghad mu 1km an ear thuath air Cèis ann an Gallaibh. Tha Coimisean Rìoghail nan Làraichean Àrsaidh is Eachdraidheil an Alba (RCAHMS) ag innse gu bheil a h-uile coltas ann gun deach an caisteal seo a thogail anmoch san t-16mh no tràth san t-17mh linn do dh'Iarlan Ghallaibh.
Ann am meadhan nan 1700an chaidh Taigh Chèis a thogail na b' fhaide air falbh on tràigh, taigh a ghabhadh àite an t-seann chaisteil. Eadar 1859 is 1862 chaidh leudachadh mòr a dhèanamh, san stoidhle bharanach, air Taigh Chèis agus às dèidh sin 's e Caisteal Chèis a bhiodh aca air


text:
- TITLE
- Bi Beo Lyricist Interview (Gaelic 19 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_19_GD
- PLACENAME
- North Uist
- DISTRICT
- North Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: North Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2911
- KEYWORDS
- media studies
music
James McLetchie talks about what prompted him to write the words to the song 'Na Seann Daoine'. He explains the references to local people and family members, and reflects on how things have changed in his local community.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
'S e an t-òran seo "Na Seann Daoine", agus chaidh a chur ri chèile nuair, nuair a thog mo mhàthair oirre fhèin am baile fhàgail aig aois ceithir fichead 's a dhà. Eh, bha mi a' coimhead - 's e àm cianail, cianalas a bh' ann dhomh fhèin. Bha mi ga faicinn a' falbh is cha robh mise ach còig mionaidean bhon taigh aice, ach bha i a' dol suas gu eilean eile. Gun teagamh chan eil an t-eilean ach fichead mionaid bhon taigh. Ach ann an dòigh eile bha i mar gum biodh, a' dol gu saoghal eile, agus 's e toiseach an òrain, eh, "Tha na seann daoine a' falbh, a' toirt ceum bho ar saoghal". Tha sin a' toirt cothrom air coimhead gu bheil i a' fàgail an saoghal agam fhèin, agus 's dòcha saoghal eile aice fhèin.
Agus, tha mi a' smuaintinn, aig an àm bha mi a' ràdh rium fhèin - tha i air a' chuimhne a chall, tha, tha i a' dol droil, mar a chanas iad ann an Gàidhlig - ach nuair a choimheadas mi air an-diugh, is mìosan air a dhol seachad, tha i toilichte far a bheil i.
Agus, ach 's e rud, an cianalas a bha e a' cur orm.. bha i a' cur ceithir fichead, trì fichead, faisg air deich air fhichead bliadhna de rudan aice san taigh, gan cur ann am bocsannan ann am beagan sheachdainean agus a' falbh. Agus tha e an uair sin air a ràdh "Dèanamh air saoghal eile, is tòiseachadh as ùr". Mar sin, mo mhàthair a' dèanadh air saoghal eile - tha i beò agus a' dèanadh air saoghal eile. Ach air an làimh eile tha e cuideachd a' bruidhinn air seann daoine a dh'fhàg an àite, agus a' falbh gu beatha eile nuair a dh'fhàgas iad. Sinn an seo, chan eil againn ach cuimhneachan air na daoine a tha sineach às a' bhaile. Agus ann an dòigh tha iadsan a' falbh gu dòigh ùr, ach tha sinne cuideachd air ar fàgail, agus feumaidh sinne dòigh ùr a dhèanamh dhen bheatha againn fhèin às an aonais. So, sin mar a chaidh sin a chur ri chèile.
Rud a bha cuimhne agam nam òige, 's e mar a bha teaghlaichean a' gabhail an aithris, aithris na maidne ann an dòigh. Bhiodh iad ag èirigh, is bhiodh mo mhàthair a' fosgladh a' bhìobaill agus a' leughadh earrainn dhen bhìoball agus an uair sin a' dèanadh ùrnaigh airson an latha. Ach cuideachd às an sin bha i a' dèanamh ùrnaigh airson daoine a bha meadhanach sa bhaile, is daoine a bha meadhanach is nach robh cho math dheth 's a bha sinne 's dòcha. Agus tha mi a' coimhead air sin an-diugh, agus chan eil sin a' tachairt.
Nam òige bha mi a' ràdh "Oh, feumaidh sinn seo a dhèanamh sa mhadainn", agus cha robh dad de dh'iarraidh againn seo a dhèanamh sa mhadainn, ach bha a h-uile duine den teaghlach ga dhèanamh. Agus bha e caran… bha thu ga dhèanamh seach gun robh do phàrantan ga dhèanamh. Ach a-nis tha an t-òran, uh - "Oh nach till sibh a-nall thar nan cuantan 's nam beann, is togaidh sinne fonn aon uair eile". Cuideachd, 's dòch' gun seinneadh iad rann de shalm a-staigh san taigh. Agus bha mi, bha mi a' ràdh rium fhèin, nan tilleadh iad a-nall, na daoine sin, gum biodh e math sin fhaicinn a-rithist - an dòigh-beatha a bha sin a th' againn.
Tha mi cinnteach gu bheil seòrsa de cianalas san rann sin air an dòigh-beatha a dh'fhalbh. Agus, ach cuideachd leis mar tha an guth a' tighinn a-mach aig an rann sin tha e mar gum biodh e a' dol a-mach dhan t-saoghal a dh'èigheachd air na dh'fhàg na h-eileanan tilleadh air ais an seo.
An uair sin tha thu a' gluasad a-steach - eh - "Chan eil eich a' treabhadh sa mhachair, tha an iodhlann gun chruaich', far an do thogadh teaghlaich tha làrach feanntagan mar chuimhne". Nuair a thàinig mi an seo an toiseach aig, eh, sa bhliadhna trì fichead 's - naoi-deug trì fichead 's a dhà, eh, a naoi, eh, bha eich a' treabhadh sa mhachair. Agus tha cuimhn' 'am cho annasach a bha sin dhomhsa, gun mi ach pàiste aig sia bliadhna a dh'aois, agus bha dòigh-beatha ann an uair sin - bhiodh daoine a' stad, a' bruidhinn ri chèile. Bhiodh na h-eich - bha fios aca dè bha iad a' dèanamh. Agus ma choimheadas tu timcheall ort an-diugh tha an dòigh-beatha a tha sin e fhèin air falbh. Tha daoine, 's e tractaran a th' aca is, mar a chanas iad, hydraulic ploughs no cruinn hydraulic. Agus tha iad air milleadh a dhèanadh air dòigh. Agus chan eil cruaichean sna h-iodhlainn, sin na h-iodhlainn a bh' aca an uair sin. Bhiodh, bhithinn a' dol suas le m' athair 's Murchadh a' Mhachaire a dh'fhaighinn arbhar. Bhiodh sinn a' dèanamh toitean is suidheachan is bhiodh sinn gan toirt dhachaigh. Tha cuimhn' 'am bhiodh pròis ort nam biodh còig no sia chruachan agad san iodhlann fad a' gheamhradh airson na beathaichean a riarachadh. Agus bha mi a' coimhead air sin agus tha sin fhèin air falbh.
Is rud eile, bha còrr is trì fichead duine sa bhaile againn. 'S e sgìre beag sa mheadhan, sa Cheathramh Meadhanach. Nis chan eil ann ach fichead duine. Is chì thu tòrr de làraich, agus tha tòrr làraich air feadh Uibhist air fad, Uibhist far an robh còrr is ceithir mìle duine agaibh an uair sin. Nise chan eil ann ach beagan is mìle gu leth, ma tha sin fhèin. Agus tha na làraich sin a' toirt cuimhneachan air dòigh-beatha a dh'fhalbh, cuideachd bho àm nam fuadaichean, o àm nuair a bha am buntàta 's a h-uile dad dona seo aig deireadh an seachdamh linn deug. Eh, agus 's e na feanntagan a th' ann an àite far an robh, b' àbhaist teaghlaichean a bhith sna sgìrean. So, sin an seòrsa… tha e caran muladach ann an dòigh, ach a-rithist tha e a' coimhead air ais air dòigh-beatha a bha mise a' smaoineachadh a bha glè mhath.
A' dol às an sin tha mi a' coimhead air "Mi a' cuimhneachadh air m' athair is na dh'fhalbh às an sgìr', leithid Murchadh a' Mhachaire is na sheall iad dhomh gun phrìs" no "na thug iad dhomh gun phrìs". Bhàsaich m' athair o chionn còig bliadhna air ais. Cha robh dad de dhùil 'am ris, agus eh, bha e cianail faisg orm, agus tha thu nad phàiste no nad òigridh a' creidsinn gum bi iad ann gu bràth. Agus thug sin orm coimhead air an sineach, agus na dh'fhalbh às an sgìr' an uair sin. Tha thu coimhead, well bha na daoine sin, bha... tha thu am beachd gum biodh iad an seo gu bràth, is tha iad sin air falbh. Agus an uair sin mi a' cuimhneachadh daoine àraid, can, leithid Murchadh a' Mhachaire. Nuair a thàinig mise an seo bhithinn a' dol sìos dhan taigh aige, e fhèin 's Agnes, dhan mhachair - chaidh mo thogail ann an dòigh shìos an sineach. Ach sheall an duine sin dhomh a h-uile dad a dh'ionnsaich mi eadar tràigh is faochagan is a h-uile dad a bha sin. Ach cha do dh'iarr e dad air ais air a shon, ach gum bithinnsa toilichte nam phàist'.
Ach ma chuimhneachas tu air an dòigh-beatha a bh' aigesan, agus na dh'fhuiling e airson an dòigh-beatha a bha sin a thoirt dhuinn, eadar cogadh - bha e ann an Cold - bha e ann an Colditz, bha e an sin, agus dh'fhuiling an t-uabhas an sin, agus gu leòr às na h-eileanan a thug dhuinn dòigh-beatha. Agus bha mi dhen bheachd, well, tha sinne aig àm, 's dòcha, gum mill sinn na tha iad sin air a thoirt dhuinn, agus mura cuimhnich sinn air tro chànan agus tro òran agus tro, eh, sgrìobhadh san t-seann nòs agus rudan mar sineach, eh, bidh e a' falbh agus cha bhi cuimhne gu bràth orra. Agus fhad 's a bhios cuimhne againn orra nar n-inntinn bidh iad beò.
Agus an uair sin, an rann mu dheireadh - "Tha na seann daoine a' falbh, a' toirt ceum às ar saoghal. Sinn làn pròis gun ghliocas, a' milleadh na thug iad dhuinn". Tha sin a' coimhead oirnn fhèin an-diugh, mar a tha sinne air atharrachadh. Chan eil sinn a' dol a thaigh ar nàbaidh. Chan eil sinn a' dol a chèilidh mar a b' àbhaist dhuinn. Tha, mar gum biodh, pròis air tighinn a-steach annainn, ann an dòigh, is chan eil fhios 'am cò às a tha am pròis a tha sin a' tighinn o chionn chan eil pròis, ann an dòigh, aig daoine a tha seo idir. Agus, eh, tha cuideachd - chan eil uiread de ghliocas againn, tha mi a' smaoineachadh, 's a bh' aca uaireigin. Mar a thogadh na taighean, mar a bha iad ag obair air an talamh.
Tha a h-uile duine a' ràdh an-diugh, a thaobh àrainneachd, gu bheil an talamh agus an àite mar a tha e o chionn 's mar a bha na seann daoine a bha sineach. Agus tha e, tha mi a' coimhead air - am verse mu dheireadh - gu bheil sinn a' milleadh na thug iad dhuinn - umm, an dòigh-beatha a thug iad dhuinn, an àrainneachd a thug iad dhuinn, is a' ghliocas. Tha sinne ga milleadh ann an dòigh, agus sin an t-òran air fad. Òran cianalas tha mi cinnteach ann an dòigh. Ach òran cuideachd, tha mi a' smaoineachadh, a bheir air daoine smaoineachdainn mar a tha iad - well, tha mi 'n dòchas gun toir e air daoine smaoineachdainn mar a tha iad fhèin, agus an dòigh-beatha aca fhèin.


text:
Tomás Ó Rathaile
'S e sgoilear nan cànan Ceilteach a bh' ann an Tomás Proinsias Ó Rathaile (Lios Tuathail, 11 an t-Samhain 1882 – Ibid 16 an t-Samhain 1953; Beurla: Thomas Francis O'Rahilly). Bha e na bhall de Acadamh Ríoga na hÉireann agus bha e gu sònraichte gnìomhach ann an cànanachas eachdraidheil agus rannsachadh nan cànan Goidhealach. Chaochail e ann am Baile Átha Cliath ann an 1953.
Eachdraidh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Lios Tuathail ann an Contae Chiarraí ann an Èirinn agus fhuair e foghlam aig àrd-ìre aig Ollscoil Ríoga na hÉireann. Bha iomadh ollamhachd aige, 's ann an Coláiste na Tríonóide eadar 1919-1929 airson na Gaeilge agus Coláiste na hOllscoile Corcaigh eadar 1929-1935 ann an Corcaigh airson nan cànan Ceilteach agus ann an An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath eadar 1935-1941. Bha e an uairsin na cheannard os cionn Roinn na Ceiltis aig Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath eadar 1942 is 1947.
Dh'fhoillsich e iomadh pàipear is leabhar, a' gabhail a-steach sreath de chruinneachaidhean bàrdachd Ghaeilge eadar 1916 is 1927 no an leabhar Irish Dialects Past and Present ann an 1932. Chuir e air bhonn Gadelica: a Journal of Modern Irish studies agus bha e na dheasaiche aig an iris Celtica (1946-1950).
Connspaideachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cuid e na beachdan aig Tomás Ó Rathaile gu math connspaideach. Dh'fhoillsich e leabhar air a bheil Early Irish history and mythology ann an 1946 agus chuir e nar sùilean gun do rinn muinntir aig an robh cànain Cheiltich tìr-ghabhail ceithir tursan ann an Èirinn, stèidhichte air sgrùdadh nan seann-sgrìobhainnean. Ann an òraid sa bhliadhna 1942, nochd e beachd gun robh dà Naomh Pàdraig ann.
Bha beachdan làidir aig a thaobh suathadh cànain agus dà-chànanachas, gu h-àraidh a thaobh na Gaelg. Thuirt e na leanas ann an Irish Dialects Past and Present mar eisimpleir:
- From the beginning of its career as a written language English influence played havoc with its syntax, and it could be said without much exaggeration that some of the Manx that has been printed is merely English disguised in a Manx vocabulary. Manx hardly deserved to live. When a language surrenders itself to foreign idiom, and when all its speakers become bilingual, the penalty is death. (td. 121)[1]
Chan eil a' mhòrchuid dhe na daoine a' gabhail ri beachdan mar sin tuilleadh an-diugh ge-tà.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e sgoilearan a bha na bhràthair is na phiuthar cuideachd. Bha ise, Cecile Ní Rathaile, na sgoilear Ceilteach cuideachd agus dh'fhoillsich i gu sònraichte mu Tháin Bó Cúailnge. Bha a bhràthair Alfred Ó Rathaile na cheann-suidhe aig Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus cuideachd na Teachta Dála (TD) (ball pàrlamaid na h-Èireann) airson Cathair Chorcaigh.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ó Rathaile, T Irish Dialects Past and Present Browne (1932) and Nolan


text:
- TIOTAL
- 'Joseph and The Amazing Technicolour Dreamcoat' ann an Cùirt Èdein, 1984
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_N_BOX3_4788
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Lùnastal 1984
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Photographic Archive (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18802
- KEYWORDS
- cuirm-chluich
ceòl
taisbeanadh-ciùil
tèatar
tèatar le ceòl
Chaidh an dealbh seo a shònrachadh bho chionn ghoirid ann an sreath 'Picture Detective' aig 'AmBaile', còmhla ris a' phàipear-naidheachd, Courier Inbhir Nis. Chithear ann cuid de na daoine a bha a' gabhail pàirt san riochdachadh air thuras aig Bill Kenwright 'Joseph and The Amazing Technicolour Dreamcoat' a rinn Anndra Lloyd Webber agus Tim Rice. Thadhail an taisbeanadh air Cùirt Èdein san Lùnastal 1984.
Chaidh pàirt Iòseph (meadhan sreath sa chùl) a chluich le Seumas Iarla Adair. B' e an neach-aithris Ria Jones (air a glùinean, beulaibh gu clì).
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Coontae ny Mee
Ta Coontae ny Mee, ny yn Vee dy h-aashagh (Yernish: Contae na Mí ny an Mhí, Baarle: County Meath) ny choontae ayns Queiggey Lion, Nerin. Ta ennym ny shenn-reeriaght - Reeriaght ny Mee - currit er y choontae jiu, faagail magh nagh vel 'sy choontae agh cooid jeh'n çhenn-reeriaght. Ta'n far-ennym "y Coontae Reeoil" currit er y choontae er oyr y çhennaghys echey myr soiag Ard-Reeaghyn Nerin.[1][2][3] Rere coontey-pobble ny bleeaney 2006 va 162,831 deiney cummal 'sy choontae.[4] T'eh ny 14oo coontae smoo rere eaghtyr mastey yn 32 choontae ayns Nerin, as ny 13oo coontae smoo rere earroo yn phobble.[5] T'eh ny nah choontae smoo ayns Queiggey Lion rere eaghtyr as ny 3oo coontae smoo rere earroo yn phobble. She yn Ooive y balley coontae, raad dy vel y halley coontae as gurneilys ynnydagh y choontae soit. Ta Baile Átha Troim ny eear-valley coontae, as ta scansh shendeeagh foast ayn myrane lesh y whaiyl cheayrtagh. Ta'n daa ard Gaeltacht ayns Queiggey Lion nyn soie 'sy choontae - Ráth Cairn as Baile Ghib.
Cummal
Shennaghys[reagh | edit source]
Ta shennaghys ny Mee unnane as shennaghys Nerin, as ta'n coontae berçhal er çheu chummaltys deiney leah. Haink ny kied cummaltee gys y choontae ny smoo na 8,000 bleeantyn er-dy-henney.[6] Va'n coontae ny lhie ayns çheshvean Nerin roie-hendeeagh lesh ny shenn-raaidyn as ad goulraghey magh er feie Nerin voish. Veih'n eash shen derrey çheet ny Creestiaght va ram tommanyn limmer as giat troggit lheid as ad ayns Sí an Bhrú, Cnobha, as Dubhadh ayns Brú na Bóinne, as Loch Craobh er Sliabh na Caillí ayns sheear hwoaie y choontae. 'Sy vlein 433 BNJ, chur Noo Perick y Chreestiaght lesh gys Teamhair na Rí, preeu-ynnyd Ree ny Mee as ny h-Ard-Reeaghyn Yernagh, as veih'n voayl shen ren y Chreestiaght sheeyney magh er feie ny çheerey.[7]
Va Reeriaght ny Mee hene currit er bun mygeayrt y chied eash BNJ liorish Tuathal Teachtmhar rere tradishoon. Foddee dy vel ad ny reeaghyn leah er y reeriaght na ad jeh ny Uí Enechghlaiss. Va'n clein shen jeh sluight ny Fir Bolg, as va aarheynn y chlein shen, ny Fir Domnann, ry-akin er caslys çheerey Nerin va jeant ec Ptolemy lesh y phreeu-valley ec Rheba.[8] Veih ny 490yn v'ad scughit ass y Vee harrish Sleityn Cheeill Mantan liorish ny Uí Néill, as ren Clann Cholmáin cummaltys er y reeriaght. Ass y chlein shen er haink Reeaghyn ny Mee, as va cooid vie jeu nyn Ard-Reeaghyn Yernagh. Haink jerrey lesh y reeriaght 'sy vlein 1172 nar v'ee giootit dys Hugh de Lacy liorish Ree Inry II Hostyn.[9] Va Baile Átha Troim reiht ec de Lacy myr y preeu-valley echey as va cashtal troggit echey er brooinyn an Bhóinn.
Va sheer jeant ass y Vee liorish Parlamaid ny Bleeaney 1297,[10] as ghow ee stiagh coondaeghyn noa-emshyragh ny Mee, ny h-Eearvee, yn Lhongfort, as stugganyn jeh'n Chavan, Vuinaghan, Lhoo, Cheeill Darey, 'ine Goal, as Uíbh Fhailí. 'Sy vlein 1543 va Coontae ny h-Eearvee rheynnit magh ass y Vee liorish y reiltys Ealisaidagh as daaeed bleeaney ny yei shen va'n Lhongfort rheynnit magh ass yn Eearvee hene.
Ta'n Vee ny soiaghey jeh taghyrtyn mooarey ayns shennaghys noa-emshyragh Nerin, as v'eh 'sy Vee er haghyr Cah ny Bóinne nar va'n ree Catoleagh Jamys II Hostyn currit fo haart liorish y ree Protestoonagh Illiam III Hostyn 'sy vlein 1690 eddyr Baile Shláine as Droghad Aah. Myr eiyrtys va quing Phrotestoonagh currit er Nerin. Reesht 'sy vlein 1798, nar dirree irreyderyn Yernagh magh noi'n Chrooin Ghoaldagh, haghyr irree magh 'sy choontae, agh v'ad currit fo haart liorish sidooryn Goaldagh. Ren yn irree magh shen niartaghey er smaght Goaldagh harrish Nerin er oyr y traartys ec ny h-irreyderyn magh, agh cha row ny Yernee jargal ve booiagh lesh shen. Ayns ny 1840yn ren Daniel O'Connell eiyrtys pooar y chur reesht da ny Catolee ayns Nerin er keim cheddin lesh ny Protestoonee. V'eh ayns Teamhair na Rí er haghyr y "chruinnaght vooar" echey as ny smoo na millioon feallee ayn 'sy vlein 1843.
Lurg seyrsnys Nerin ayns 1922, hie Coontae ny Mee dy ve ny chrouw-choontae da'n phreeu-valley noa, Divlyn, raad dy row y reiltys ny hoie. Daase earroo yn phobble ayns baljyn va cruinnaghey yn preeu-valley. Ayns ny 1990yn as ny 2000yn leah, myr v'ayns y çheer er feie, haghyr lhiasaghey as bishaghey mooar ayns tarmaynys ny çheerey, as yn ennym "y Çheegyr Celtiagh" currit er y lhing shen.
Çheer-oaylleeaght[reagh | edit source]
Ta Coontae ny Mee ny lhie ayns twoaie Lion er coose shiar Nerin. T'eh caglit liorish Mooir Vannin da'n shiar as y coose echey 10.4 km er lhiurid. T'eh çhemmit liorish Coontae Ghivlyn da'n shiar as y shiar yiass, liorish Coontae Cheeill Darey da'n jiass, liorish Coontae Uíbh Fhailí da'n sheear yiass, liorish Coontae ny h-Eearvee da'n sheear, liorish Coontae yn Chavan da'n sheear hwoaie, liorish Coontae Vuinaghan da'n twoaie, as liorish Coontae Lhoo da'n shiar hwoaie. She thalloo rea yn chooid smoo jeh'n choontae agh ta cruink injil ry-gheddyn ayns sheear hwoaie yn choontae as 'sy twoaie. Ta ram awinyn 'sy choontae chammah as ad teaumey ny loghyn 'syn Eearvee, 'sy Chavan, as ayns Muinaghan, ny teaumey ny curree ayns Uíbh Fhailí as Keeill Darey. T'ad ny h-awinyn smoo scanshoil 'sy choontae na An Bhóinn, An Abhainn Dubh, An Ainí, An Eithne, An Ailbhine, An Ifearnóg, An Tulcha, Abhainn Átha Buí as An Abhainn Rua. Ta'n Bhóinn hene nane jeh ny h-awinyn smoo scanshoil ayns Nerin er çheu hennaghys as ny feayn-skeealeydaght Yernagh, as t'ee roie trooid çheshvean y choontae trooid Baile Átha Troim as balley ny h-Ooive.
Baljyn[reagh | edit source]
Baljyn beggey[reagh | edit source]
- Baile an Bheileogaigh, Baile an Bhiataigh, Baile an Bhóthair, Baile Átha Buí, Baile Ghib, Baile Íomhair, Baile Iúiliáin, Baile Mhic Gormáin, Baile Roibín, Baile Shláine, Baile Uí Mhornáin, Baile Uilcín, Beigthigh, An Bóthar Buí, An Bóthar Mín, Buaile na Bréachmhaí
- Cill an Chairn, Cill Dealga, Cill Dhéagláin, Cill Mheasáin, Cluain Aodha, Cluain Ioraird, Cnoc an Línsigh
- Damhliag, Domhnach Phádraig, Droichead Chearbhalláin, Dún Búinne, Dún Doire, Dún Samhnaí, Dún Seachlainn
- An Inse
- Maigh Dearmhaí, Maigh Muirí, Maigh nEalta
- An Obair
- An Scrín, An Seanchaisleán
- Teamhair
- Ráth Cairn, Ráth Moliain, Ráth Tó
Deyn-oaylleeaght[reagh | edit source]
Earroo yn phobble rere coontey-pobble ayns Coontae ny Mee veih'n vlein 1861:
- 1861: 110,373
- 1871: 95,558
- 1881: 87,469
- 1891: 76,987
- 1901: 67,497
- 1911: 65,091
- 1926: 62,969
- 1936: 61,405
- 1946: 66,232
- 1961: 65,122
- 1971: 71,729
- 1981: 95,419
- 1991: 105,370
- 1996: 109,732
- 2002: 134,005
- 2006: 162,831
- 2011: 184,135
Politickaght[reagh | edit source]
Va tree ass ny queig ynnydyn ayns co-heiyderys ny Mee cosnit ec Fianna Fáil veih'n vlein 1987. 'Sy traa cheddin va daa ynnyd cosnit ec Fine Gael faagail magh ny bleeaney 1992 nar va un ynnyd caillt da Partee yn Lught Obbyr, agh va'n ynnyd shen aachosnit ec Fine Gael reesht 'sy vlein 1997. Myr eiyrtys er earroo pobble y choontae ta shey ynnydyn ec Coontae ny Mee nish, as t'eh rheynnit magh ayns daa cho-heiyderys nish: Y Vee Hiar as y Vee Heear (as eh goaill stiagh stugganyn jeh Coontae ny h-Eearvee).
Ec y traa t'ayn (Toshiaght Arree 2011) ta shey çhaghteryn (TDyn) shassoo er son ny Mee:
- Ray Butler (Fine Gael),
- Regina Doherty, (Fine Gael)
- Damien English (Fine Gael),
- Dominic Hannigan (Partee yn Lught Obbyr),
- Shane McEntee (Fine Gael),
- Peadar Tóibín (Sinn Féin),
Va fo-reihys 'sy vlein 2005 cosnit ec McEntee lurg irree ass oik y shenn-Taoiseach, John Bruton (Fine Gael) as er y reihys echey myr Ambasseyder Oarpagh da ny Steatyn Unnaneysit.
Va Coonseil Choontae ny Mee fo stiurey Fianna Fáil veih 1985 derrey 1991 as reesht veih 1999 derrey 2004. Haink jerrey lesh y chioneys shen reesht lurg ny reihyssyn ynnydagh ayns 2009. She cummal roie ny coonseil jiu na:[11]
Spoyrt[reagh | edit source]
She bluckaneyrys Gaelgagh y spoyrt smoo cadjin ayns Coontae ny Mee, as Craobh Shinsear Peile na hÉireann ("Crouw Hinsharagh Bluckaneyrys Nerin") cosnit ec fwirran bluckaneyrys y choontae 7 keayrtyn: ayns ny bleeantyn 1949, 1954, 1967, 1987, 1988, 1996, as 1999. Myrane lesh y vluckaneyrys, ta'n immanaght, y ruggyr as soccer cloiet 'sy choontae. She Páirc Tailteann 'syn Ooive y staid smoo 'sy choontae as y staid shen ymmydit son bluckaneyrys Gaelgagh son y chooid smoo.
Arraghey[reagh | edit source]
Raaidyn[reagh | edit source]
- She yn N3 preeu-raad y choontae as eh roie veih Divlyn, trooid yn Ooive as y Cavan, dys Béal Átha Seanaidh.
- Bayr gleashtanagh yn M4 ta ny lhie ayns Coontae Cheeill Darey as Coontae ny Mee
- Bayr gleashtanagh yn M1 ta goll veih Divlyn dys Beeal Feirshtey
- Ta'n N2 shaghney yn nah valley smoo 'sy choontae, Cill Dhéagláin. Ta'n raad shoh ny vollagh dooblit agh ta cagliagh bieauid 120 km/h er, cagliagh bieauid myr ta ry-gheddyn er bayryn gleashtanagh dy cadjin.
Raaidyn yiarn[reagh | edit source]
- Ta traen troailt trick jannoo shirveish er baljyn beggey slystagh ny Mee as eh kiangley ad rish Divlyn
- Ta crouw-linney veih raad yiarn Divlyn-Beeal Feirshtey ry hoi traaght chooid jannoo kiangley eddyr yn Ooive rish Droghad Aah. Ta'n linney jeeragh veih'n Ooive dys Divlyn doont ec y traa t'ayn agh ta plan ayn y linney shen y aa-osley er linnaghyn polasee traghtee yn reiltys roie.
- Ta shirveish hroailt jannoo shirveishyn er an Bóthar Buí
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Meath County Council. Meath - a rich and royal land. Feddynit er 21 May 2010.
- ↑ countymeath.com. County Meath - Newgrange, Slane Castle and the Book of Kells. Feddynit er 21 May 2010.
- ↑ (2004) Frommer's Ireland from $80 a Day, 20th, Hoboken, New Jersey, USA: Wiley Publishing, Inc, 204. ISBN 0-7645-4217-6.
- ↑ Census 2006 - Population of each province, county and city
- ↑ Corry, Eoghan (2005). The GAA Book of Lists. Hodder Headline Ireland, 186–191.
- ↑ Historic Meath (Baarle). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
- ↑ Doorley, Mary. St. Patrick (Baarle). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
- ↑ Walsh, Dennis. Ireland's History in Maps: Ptolemy's Ireland (Baarle). rootsweb.com. Feddynit er 17 Mart, 2009.
- ↑ Historic Meath: Trim Castle (Baarle). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
- ↑ Desmond Roche, Local Government in Ireland, Divlyn, 1982
- ↑ Local Elections (Baarle) (27 Mean Souree, 2009). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
Jeeagh er neesht[reagh | edit source]
Kianglaghyn mooie[reagh | edit source]
- Coonseil Choontae ny Mee (Baarle)
- Turrysaght ny Mee (Baarle)
- Ynnyd-eggey y CSO (Baarle)


text:
- TIOTAL
- Alan Yeoman a' ceannach a' chiad Premium Bond
- EXTERNAL ID
- PAN_32_009
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1956
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20878
- KEYWORDS
- crannchuran
Chaidh a' chiad Premium Savings Bond a reic 1 Samhain 1956. Chaidh bonds luach £5 millean a reic air a' chiad latha. Thug Harold MacMhaoilein Premium Bonds a-steach mar dòigh gus am poball a bhrosnachadh gus airgead a chaomhnadh agus aig an aon àm gus airgead a thogail don Riaghaltas.
Is e seòrsa cunntas caomhnaidh a th' ann am Premium Bond ach tha an riadh ga chur a-steach gu crannchur. Bha Premium Bonds mar an Crannchur Nàiseanta an-diugh agus bhiodh daoine ainmeil ag ainmeachadh cò a bhuannaich na duaisean.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Oilthigh Heriot-Watt
'S e oilthigh ann an Alba a tha ann an Oilthigh Heriot-Watt.
Tha campasan ann an Galashiels, Arcaibh, Dubai, Malaysia agus faisg air Dùn Èideann.
Susbaint
Oileanaich ainmeil Oilthigh Heriot-Watt[deasaich | deasaich an tùs]
- Sarah Boyack, neach-poileataigs
- Fiona Hyslop, neach-poileataigs
- Christina Miller, ceimigear
- Jim Telfer, cluicheadair rugbaidh
- Irvine Welsh, sgrìobhadair
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Heriot-Watt University website
- Heriot-Watt University Students Association
- Heriot-Watt University Centre for Sport and Exercise
Aistean cho-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Oilthigh Heriot-Watt: Edinburgh Campus (Beurla). Air a tharraing 12 an t-Iuchar 2016.


text:
- TIOTAL
- Vue de la Ville d'Elgin (Sealladh air Baile Eilginn)
- EXTERNAL ID
- PC_STAND_CATH_50
- ÀITE
- Eilginn
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- LINN
- 1690an
- CRUTHADAIR
- unknown
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30046
- KEYWORDS
- bailtean
seallaidhean bhailtean
eaglaisean
Tha e coltach gun deach an dealbh seo a thogail on druim fearainn an iar-thuath air Baile Eilginn. Chithear lùb ann an Abhainn Lossie air beulaibh an deilbh. Chithear tobhtaichean Cathair-eaglais Eilginn air an làimh chlì, leis an tùr as àirde, agus le dà thùr ri thaobh a tha nas ìsle. Tha an gràbhaladh seo a' sealltainn coltas an togalaich mar a bha e am meadhan no fada san t-17mh linn, an dèidh don mhullach tuiteam a-steach ach mus do thuit a' phrìomh thùr. Tha Cnoc a' Chaisteil as fhaide dhan làimh dheas. Ann am meadhan a' bhaile chithear tùr le mullach a th' aig Eaglais an Naoimh Giles (air a leagail ann an 1826).
Chan eil fhios co às a thàinig an dealbh seo, ach tha e coltach gur ann air sealladh air a tharraing le John Slezer airson Theatrum Scotiae, foillsichte o 1693, a tha e stèidhichte.
Chaidh Cathair-eaglais Eilginn a chur air bhonn ann an 1224 mar chathair-eaglais Sgìre-easbaig Mhoireibh. Roimhe seo b' ann aig Spynie, no Spinnean, an ear-thuath air Eilginn a bha a' Chathair-eaglais. Chaidh an togalach a bhriseadh gu dona ann an ionnsaigh le Madadh-allaidh Bhàideanaich ann an 1390.
An dèidh an Ath-leasachaidh bhiodh muinntir na sgìre a' cleachdadh Eaglais na Paraiste an Naoimh Giles, agus chaidh a' chathair-eaglais fhàgail bàn. Thug Achd Pàrlamaid 1567 ùghdarras gum biodh luaidhe a mullaich a thogail air falbh on chathair-eaglais ach am pàigheadh e cosgaisean cumail suas an airm. Ach chaidh an soitheach a bha a' giùlan an luaidh a-null don Òlaind fodha ann an cala Obar Dheathain.
San Dùbhlachd 1637 thuit pàirt den mhullach a-steach, agus air Sàbaid na Càisge 1711 thuit an tùr sa mheadhan agus leag e corp na h-eaglais. Às dèidh siud bhiodh muinntir an àite a' falbh leis na clachan. Cha do thòisich obair gus an structar a neartachadh gu 1809. Bho 1824, thòisich Iain Shanks, greusaiche sa bhaile, a' glanadh air falbh an sprùillich. Ach cha b' ann gu na 1930an a thòisich obair mhòr airson na tobhtaichean a chumail suas. Tha an togalach an-diugh fo chùram Alba Eachdraidheil.
Ann an 1851, ann an Eaglais Easbaigeach na h-Alba, chaidh Sgìre-easbaig Mhoireibh a chur còmhla ri Sgìre-easbaig Rois. Chaidh Gallaibh a chur ris ann an 1864. B' e a' chiad easbaig a bh' aig na sgìrean aonaichte an t-Easbaig Raibeart Èdein, agus chuir esan roimhe gur e Inbhir Nis am baile a bha na mheadhan air an sgìre 's cha b' e Eilginn. Mar siud chaidh Cathair-eaglais an Naoimh Anndra ann an Inbhir Nis a thogail eadar 1866 is 1869, agus tha an togalach sin a' frithealadh mar Chathair-eaglais don sgìre a tha an-diugh na Sgìre-easbaig do Mhoireibh, Ros is Gallaibh.


text:
Eaglais Fhìor Ìosa
'S e an Eaglais Fìor aig Chrìosd, no 'sa Bheurla "True Jesus Church", eaglais neo-eisimeileach a thoisich ann an Beijing an Sìona agus chaidh a stèidheachadh le Paul Wei an 1917. Tha mu 1.5 millean neach ann an sluagh an eaglais tarsainn air mu cheathrad dùthaich air feadh an t-saoghal agus tha è air a smaoineachadh mar pàirt den Pentecostal Movement 'san creideamh Crìosdaidh a thoisich anns an 1900an. Tha an eaglais an aghaidh an ionnsachadh a-rèir an Trianaid agus ì a cumail ri smuaintean diadhaidh Aontas Caingiseach na àite.
Tha deich prìomh chreideasan nan eaglais[deasaich | deasaich an tùs]
- Iosa Criosd, am facal a bha feoil, a chaochail air a 'chrois airson saorsa pheacach, aiseirigh air an treas là, agus suas gu nèamh. Tha e a-mhàin na Shlànaighear an cinne-dhaonna, an Cruithfhear de na nèamhan agus an talamh, agus an t-aon Dia fìor.
- Bìoball, anns na Seann Tiomnadh agus Tiomnadh Nuadh, a tha air am brosnachadh le Dia, agus sgriobtuireil air an aon fhìrinn, agus an ìre airson Crìosdail beò.
- Tha an Eaglais, a chaidh a stèidheachadh le ar Tighearna Iosa Criosd, troimh an Spiorad Naomh, aig àm an 'dàrna uisge', 'S e an ath-nuadhachadh fior eaglais abstolach an àm.
- Uisge Baisteadh e na Sacramaid airson maitheanas peacaidh airson ath-bheothachadh. Tha baisteadh Feumaidh a 'gabhail àite ann an nàdarra uisge beò, leithid na h-aibhne, a' mhuir, no as t-earrach. Baiste, a tha mar-thà a fhuair baisteadh uisge agus an Spiorad Naomh, a 'dèanamh a' baisteadh ann an ainm an Tighearna losa Criosd. Agus an neach a 'faighinn a' baisteadh feumar am bogadh gu tur ann an uisge le ceann crom, agus aghaidh sìos.
- A 'faighinn an Spioraid Naoimh, a chithear a' bruidhinn ann an teanganna, tha am barantas againn oighreachd an rìoghachd nèimh.
- Tha Sàcramaid bonn nighe a 'toirt comas aon gu bheil pàirt ris an Tighearn losa. Tha e cuideachd a 'frithealadh mar daonnan na chuimhneachan gun robh aon a bu chòir a bhith an gaol, naomhachd, irioslachd, maitheanas, agus an t-seirbheis. Gach neach a fhuair uisge baisteadh Feumaidh gun an casan a nighe ann an ainm Iosa Criosd. Chàch a chèile bonn nigheadaireachd Faodar cleachdte nuair a tha e iomchaidh.
- Tha Comanachadh na Sacramaid a tha a 'comharrachadh bàs an Tighearna Iosa Criosd. Leigidh e dhuinn gu compairteachadh de na feòil agus fuil ar Tighearna, agus a bhith ann an co-chomunn ris gus am faod sinn a bhith a 'bheatha mhaireannach agus air a thogail air an latha dheireannach. Sacramaid bithidh seo air a chumail cho tric 'sa ghabhas. Cha robh ach aon aran neo-ghoirtichte, agus grape sùgh bithidh a chleachdadh.
- Là na Sàbaid, an t-seachdamh là den t-seachdain (Disathairne), 'S e latha naomh, agus bheannaich naomhachadh le Dia. Tha e a bhith air fon an Tighearna gràs air son an cuimhneachan an cruthachadh Dhè agus slàinte, agus leis an dòchas siorruidh chòrr ann am beatha ri teachd.
- Slàinte a thoirt seachad le gràs Dhè tro chreideamh. Feumaidh creidmhich an crochadh air an Spiorad Naomh a leantainn naomhachd, gus urram a thoirt do Dhia, agus a ghràdhachadh, 'chinne-daonna.
- Tha an Tighearna 'tighinn Dàrna a' gabhail àite air an latha mu dheireadh nuair ea 'cromadh bho nèamh a thoirt breth air an t-saoghal: an ionracain Gheibh bheatha shiorruidh, fhad' sa tha na h-aingidh mhaireas buan gu brath thèid a dhìteadh


text:
Iomadachadh
'S e iomadachadh an t-obrachadh àireamhachd a tha a' toirt dhuinn na h-uiread de rud sam bith den aon t-seòrsa. Mas e àireamh a th' ann an rud seo (m.e. 2) agus tha trì uiread dhith:
tha seo air a sgrìobhadh gu cumanta:
-
- .
Canar factaran ris na h-àireamhan a tha air an iomadachadh (3 agus 2) agus an toradh ri buil an iomadachaidh (6). 'S urrainnear ainmean àraidh a thoirt don dà fhactar fa leth – an iomarann agus an t-iomadair – ach chionns gu bheil 3 × 2 = 2 × 3 chan eil e gu diofar cò aca tha na iomarann no na iomadair.
'S e roinneadh an t-obrachadh mùiteach ri iomadachadh.
Susbaint
Comharradh iomadachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil àireamhan le figearan, tha iomadachadh air a sgrìobhadh le crasgan claon (×), ach ann an ailseabra tha e ro fhurasta an comharra seo agus an litir x a mheasgachadh suas. Thathar a' cleachdadh puing togte (∙) eadar na caochladairean a thèid an iomadachadh ri linn, no chan eilear a' cleachdadh comharra sam bith:
Chan urrainnear puing thogte a chleachdadh le figearan, oir thèid a leughadh mar phuing dheicheach, agus chan e a chòig uiread a trì ach caogad 's a trì a th' ann an 53.
Anns na h-àrd-chànanan coimpiutaireachd, thèid an reul (*) a chleachdadh. B' e sin an comharra iomadachaidh aig FORTRAN, a' chiad àrd-chànan prògramaidh.
Iomadachadh le àireamhan nàdarra[deasaich | deasaich an tùs]
Gabhar m uiread n a sgrìobhadh :
-
- (m dhiubh)
agus san dòigh seo 's e geàrr-sgrìobhadh cur-ris uiread na h-aon àireimh a th' ann an iomadachadh.
Mar a tha cur-ris co-iomlaideach agus co-thiomsach, 's ann a tha iomadachadh.
Agus tha trìtheamh feart cudromach ann. Tha iomadachadh sgaoileach air an obrachadh cuir-ris. Tha seo a' ciallachadh gu bheil:
Uaireannan, 's e Lagh an Sgaoilidh a chanar ri seo.
Tha feart àraidh aig àireamh a h-aon. 'S e an aon rud, rud sam bith a th' air iomadachadh leis a h-aon.
Tha briathar sònraichte air àireamh leis an fheart seo ann an ailseabra. Canar eileamaid ionnanachd ris.
Neoni agus na h-àireamhan àicheil[deasaich | deasaich an tùs]
'S e neoni àireamh sam bith a th' air iomadachadh le neoni.
Agus san aon dòigh, ma tha neoni uiread rud sam bith, chan eil dad ann.
Tha e furasta thuigsinn gu bheil:
ach dè as ciall do -1 × 5? Faodaidh sinn am feart co-iomlaideach a chleachdadh, ma tha sinn cinnteach gu bheil iomadachadh co-iomlaideach le àireamhan àicheil, ach bhiodh e nas fheàrr a dh' fhuasgladh le taic Lagh an Sgaoilidh mar a leanas:
Tha e soilleir cuideachd gu bheil:
Agus ma tha an dà fhactar àicheil:
chionns gur e 1 a th' ann an -(-1). Gus seo a dhearbhadh, smaoinich gu bheil:
agus ma tha x = -1, gabhar a sgrìobhadh
agus ma chuirear a h-aon ri gach taobh:
Bloighean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e furasta thuigsinn ciamar a dh' iomadaicheas bloigh le àireimh shlàin:
Agus san aon dòigh:
Ma tha dà bhloigh ann:
Tha na h-àireamhaichean air an iomadachadh le chèile agus na seòrsaichean air an iomadachadh le chèile agus sin an riaghailt airson dà bhloighe iomadachadh.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil àireamh air iomadachadh le fhèin thathar ag ràdh gu bheil an àireamh togte ri cumhachd. 'S e uiread an iomadachaidh a th' anns a' chumhachd agus tha seo air a sgrìobhadh mar fhor-sgriobta air an àireimh. Mar eisimpleir:
Tha e soilleir gu bheil:
agus sa choitcheannas:
Tha seo fìor an ann àicheil m no n no nach ann.
Àireamhan deicheach[deasaich | deasaich an tùs]
Gus àireamhan deicheach iomadachadh, 's urrainnear an atharrachadh do shlàn-àireamhan air an iomadachadh le deich air a thogail chun cumhachd. Nuair sin, thèid na slàn-àireamhan an iomadachadh agus na cumhachdan de dheich an iomadachadh fa leth. Mar eisimpleir:
No 's urrainnear an làimhseachadh mar bhloighean cumanta:
Àireamhan co-fhillte[deasaich | deasaich an tùs]
Gus àireamhan co-fhillte iomadachadh, 's urrainnear feum a dhèanamh de Lagh an Sgaoilidh.
Tha e furasta dhearbhadh gur ann co-thiomsach co-iomlaideach a tha iomadachadh àireamhan co-fhillte. Agus gu bheil e sgaoileach thar cur-ris.
Tha e nas fhasa àireamhan co-fhillte iomadachadh far a bheil iad nan riochd pòlarach.
Comharradh Π[deasaich | deasaich an tùs]
'S urrainnear toradh sreath teirmean a sgrìobhadh leis a' chomharra-thoraidh Π (an litir mòr "pi" bhon aibidil Ghreugais).
'S e caochladair brèige a th' ann an i agus e a' gabhail gach luach bho m gu n. Faodaidh sreath den t-seòrsa a' sìneadh gu eicrioch, ged nach biodh seagh aice mur eil toradh a' chiad n teirmean ag aomadh gu luach crìochach mar a dh' fhàsas n gun crìoch. 'S e sin:
Tha an comharra (bhon Bheurla limit) a' ciallachadh luach teòr an toraidh mar a thèid tuilleadh theirmean an cur ris an t-sreath-iomadachaidh.


text:
- TIOTAL
- Corp coidse HR 'Balmoral' ann am Brighton, 15 de 17
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_071
- ÀITE
- Brighton
- DEIT
- 1995
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- P Tomsett
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23658
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Chaidh an Càr Pullman seo, ainmichte 'Balmoral' a thogail le Companaidh Chàraichean Pullman ann an Detroit tràth anns na 1880an. Rè a bheatha obrachaidh an ìre mhath goirid bhuineadh e do Rèile Meadhan-thìre, Rèile Mòr a' Chinn a Tuath agus mu dheireadh de Rèile na Gàidhealtachd, a thug a-mach à seirbheis e ann an 1908. Chaidh an coidse dho shealbh prìobhaideach agus chaidh a staid bhuaithe gu mòr, mar a chithear, ach chaidh a shàbhaladh mu dheireadh le Taigh-tasgaidh Rèile Bhrighton agus a glèidheadh gu saothrachail. Gu duilich, cha b' urrainn dha a coidse co-ionann 'Dunrobin'; a bhith air a sàbhaladh.


text:
Cille Mheàrnaig
'S e baile ann an deas na h-Alba a tha ann an Cille Mheàrnaig.
'S e Cill Mheàrnaig na phrìomh-bhaile ionadail Comhairle Shiorrachd Àir an Ear agus am baile as motha san t-siorrachd.
Tha grunn dòighean litreachaidh ann:
- Cille Mheàrnaig [1][2]
- Cill Mhearnaig [3][4][5]
- Cill Mheàrnaig [6]
- Cill Mheàrnag [7]
- Cill-mheàrnag [8]
Tha am baile ainmeil mar an t-àite far a chaidh a' chiad cruinneachadh òrain le Raibeart Burns Poems, chiefly in the Scottish dialect fhoillseachadh ann an 1786, agus airson a' cheangal aige ris a' chomharra-malairt uisge-beatha Johnnie Walker. Am measg nan seallaidhean sa bhaile tha carragh-chuimhne do Raibeart Burns, Dean Castle, stèisean- is drochaid-rèile agus meadhan a' bhaile air a tha "Kilmarnock Cross".
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba
- ↑ Liosta stèiseanan-rèile na h-Alba
- ↑ Ainmean-àite bhon leabhar le Iain Mac an Tailleir
- ↑ Faclair SMO
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3, duilleag 728
- ↑ Illustrated Gaelic-English Dictionary, Edward Dwelly, Birlinn Limited, Dùn Eideann, 2001, ISBN 1-84158-109-7, duilleag 2018


text:
Daibhidh MacDhùnleibh
'S e aon de na rannsaichearan as ainmeile mu Afraga a bha ann an Daibhidh MacDhùnleibh (Beurla:David Livingstone). Rugadh e faisg air Baile an t-Saoir 19 am Màrt 1813 agus chaochail e 1 an Cèitean 1873 faisg air Lake Bangweulu ann an Saimbia.
Òigridh agus Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Ri taobh na h-aibhne, a ruitheas eadar Bail’ an t-Saoir agus Bothwell ann an Siorrachd Lannraig, lorgar togalach a chaidh a thogail anns an 18mh Linn mar àite fuirich do luchd-obrach ann am muleann cotain. Seo far a rugadh Daibhidh Mac Dhùnlèibh, an dàrna mhac ann an teaghlach Nèill Mhic Dhùnlèibh, a bha pòsta aig Agnes Hunter. Ged nach b’e ach baile beag a bha ann am Bail’ an t-Saoir, dh’fhàs e thairis air ceud bliadhna gu bhith na bhaile mèinnearachd agus a’ crochadh air luchd-obrach a thigeadh à Èirinn agus sgìrean air a’ Ghàidhealtachd mar an ceudna. Aig an àm a rugadh Daibhidh, cha robh ach 2,000 duine a’ fuireach agus a’ tighinn beò sa bhaile, agus mar thoradh air sin, ’s urrainn dhuinn dealbh fhaighinn nar n-inntinn mar sgìre dhùthchail, iomallach, bheag, aodhaireil. Bheireadh an tìr buaidh nach bu bheag air inntinn òg Dhaibhidh; bhiodh e feumail agus cuideachail dha na dhreuchd a thagh e na b’ an-moiche na bheatha.
An cois Gort a’ Bhuntàta anns na 1790an air Ulbha, far costa Mhuile ann an Earra-Ghàidheal, thèich cha mhòr gach duine bhon eilean, a’ sìreadh beatha nach robh cho gàbhaidh. Thuinich a’ chuid a bu mhotha dhiubh ann an Canada agus Ameireaga-a-Tuath, ach dh’fhàg Niall, seanair Dhaibhidh, Ulbha airson tìr nach robh idir cho coimheach; bhathar eòlach air cliù na Galldachd aig an àm airson tabhainn do theaghlaichean ann an èiginn fastadh teàrainte, agus far nach coinneachadh iad ri gort a leithid ris an tàinig iad trast air a’ Ghàidhealtachd. Mar thoradh air sgìlean agus urram a bha aig Niall (bha comas leughaidh aige anns a’ Bheurla agus comas labhairt anns a’ Ghàidhlig mar aon. Thigeadh seo gu bhith cho feumail fhad sa dhòirt tòrr mhuinntir às na Ghàidhealtachd a-steach anns na sgìrean mu chuairt Ghlaschu; agus fhuair e deagh thaic bhon fhoirfich co-cheangailte ris an eaglais a dh’fhàg e), thug e buaidh air an luchd-fastaidh, agus fhuair e obair ann am banca. Bha a theaghlach air tighinn gu beatha ùr.
Dh’fhàs teaghlach Nèill (Daibhidh agus a bhràithrean agus a pheathraichean) eòlach air cultar nan Gàidheal bho stòras domhainn, beartaich, ’s e sin ri ràdh bho ghlùin an seanmhar. Dh’innseadh i sgeulachdan, agus ghabhadh i òrain Gàidhlig ris an luchd-èisteachd òg. Chunnaic Daibhidh, anns an àm a bha ri teachd bhon taigh bhochd ud, co-shìn eadar cultar nan Gàidheal, far a bheil aithris sgeulachdan agus òrain aig teis-meadhan na beatha, agus cultar nan Afraganach, a chaith am beatha-obrach anns an aon dòigh; agus a’ dèanamh an obair na b’ aotroime agus na bu thlachdmhòire dhaibh. Dh’fhaodmaiad a ràdh gun robh bloigh de thuigse aig inntinn òg ar gaisgich air a’ Ghàidhlig, ged a bha e air a chuairteachadh ri cultar Beurla Gallda. Gu dearbh, thugadh (agus bheireadh) tòrr sgrìobhadairean am beachd gur e deagh bhàrr-shampaill cumadh Gall a bhuin ri cultar na Galldachd a bh’ ann. ’S ann bho bhun-smaoin John Knox a gheibhear am feallsanachd “beus-obrach Phròstanaich”, agus theireamaid gu deimhinnt gun cuireamaid Daibhidh anns an dream sin.
Ach dè mu dheidhinn na beatha-obrach aige? Thòisich e, thathar ag innse dhuinn, obair anns a’ mhuileann aig deich bliadhna a dh’aois, ag obair bho shia ’s a’ mhadainn gu ochd air an oidhche, sia làithean a-mach à seachd. Às dèidh dha a chuid obrach a chrìochnachadh gach feasgar, lìbhrigeadh foghlam dha, còmhla ris a’ chloinn eile. Mhàir seo gu deich air an oidhche, agus aig fìor dheireadh na h-oidhche, tuigeamaid gum biodh inbheach sgìth leis an oidhirp, fiù ’s balach a bha fhathast ri sreap gu inbhe! Thugadh an cruadal seo buaidh air, ach ann an dòigh fhàbharach, bhuannachadh. Thuirt seann thuathanach ris an do dh’obrach MacDhùnlèibh gun robh am balach drìpeil fad na h-ùine – ach cha b’ ann ris an obair a bha fa-near dha a dhèanamh! Bha sròn Dhaibhidh an-còmhnaidh stuigte ann an leabhar air choireigin!
Mar a thug e ceumannan air adhart na chuid fhoghlam, fhuair e treanadh ann an Laideann agus Greigeis Chlasaigeach. Fhad ’s a bha e trang a’ cumail a shùl air an obair, bha sùil eile aige dluth-choimhead air leabhar gramarach no saidheansail. Thuigeamaid gun robh gaol domhainn agus acras mòr air a’ bhalach a-chum fiosrachadh ar saoghail a spionnadh a-mach à leabhraichean agus a chur gu feum na bheatha làitheil. Ach bha inntinn iomadh-fhillte aige, agus cha do lìon e a inntinn ri faoineasan agus caran an t-saoghail, mar a theireadh a cho-aoisich dha; fhuair e bainne spioradail bho athair, a bhiodh ga bheathachadh agus a dh’àlaich toraidhean an spioraid dha anns an lèir-ùine. ’S e fìor-chreideamhach a bh’ ann an athair Dhaibhidh, ach chaidh Niall agus a theaghlach an aghaidh eaglais an latha; lean teaghlach Nèill conaire na h-Eaglais Soisgeulaiche, an àite reachdan agus tuigse an eaglais stèidhichte, Eaglais na h-Alba.
Ach cha chuireamaid casaid air Daibhidh gur e creideamhach gruamach, rag a bh’ ann. Gu dearbh, rinn e fhèin gearan agus casaid an aghaidh co-obrach àraid ann an Afraga, bliadhanaichean air dha Bail’ an t-Saoir fhagail, ag ràdh gun robh e a’ leantainn riaghailtean na Sàbaid gu litearach. Leis an dòigh seo, chaidh MacDhùnLèibh ann an cas-ceum Iosa a gheibhear anns a’ Bhìoball – duine nach robh idir eagalach a’ saltradh air gnàthasan an latha, nuair a chuir Iosa barrachd cliù ann a bhith na creideamhach a’ leantainn astar tròcair agus ath-thruas. Is cinnteach gun robh ar gaisgeach fad eòlach air teagasg a’ Bhiobaill, ge b’e cho no-co-aimsireil nar latha ’s a tha e. Ach is e riatanach gun tuigear an seòrsa duine a bha ann; duine a thuig teachdaireachd agus spiorad nan Sgriobtar, seach nam falcan lòm fhèin.
Co-dhiù, fhad ’s a bha e a’ cur eòlas air an t-saoghal ma chuairt, na splaoidean beaga air an deach e anns na coilltean agus seachrain aige air bruaichean na Cluaidh, chruinnich e agus thrusadh e lùsan agus eile a bhiodh a’ fàs air an dùthaich. Bhiodh an inntinn dualtach ri sgrùdadh-mionaideach aige gu tùr cuideachail dha, a’ clàradh ainmhidhein agus lùsan na dhùthcha fhèin agus ann an Afraga.
Leis an adhartais a rinneadh ann an cànanan agus saidheans mus deach e dhan oilthigh, bha fìor uidheamachd cheud-fhàthach aige a-chum foghlam aig ìre na b’ àirde a thòiseachadh. Ann an 1836, aig tòiseach an t-seimeastair, chaidh e fhèin agus athair air cois, eadar Bail’ an t-Saoir agus Glaschu, ochd miltean a dh’fhaide, a’ falbh a’ chiad rud anns a’ mhadainn. Fhuair e àite-fuirich ann an Glaschu, ach am broinn ùine bige, thàinig e a-steach air nach robh an t-àite-fuirich iomchaidh dha, agus dh’fhàg e agus a’ sìreadh àite na bu fhreagarraiche. Cha deach mòran ùine seachad gus an do lorg e fear, agus aig a’ cheann thall ghluas e a-steach, agus a’ gabhail còmhnaidh fad a’ chiad sheimeastar ann an Glaschu (ach air saor-làithean).
Rè an cuid foghlaim aige, sheall e claonadh anns na saidheansan, gu dearbh anns an laboratoraidh chuimigich. Bha aige ri caraidean ùra a dhèanamh aig an oilthigh, ach cha robh sin idir na dùbhlan dha. Dh’fhàg e buaidh math agus maireannach air oileanach agus oraidichean mar aon, agus bha e na sgoilear dìcheallach. Fad na h-uine, rinn e meòrachadh air bileag (no duilleag-làimhe) a fhuair e anns an eaglais ann am parraist ris an deach e, trì miltean air falbh bho Bhaile an t-Saoir ann an Hamaltan. Leugh e le geur-ùidh, feasgar na Sàbaid àraid air dhàsan a’ bhileag a thogail, gun robh comann teachdaire (no “mission society”) a’ sìreadh dhaoine aig an robh teisteanas bho oilthigh ann an diadhachd AGUS ann an leigheas. Ged a chuir e fòcas aige air cuairt a choileanadh a Shìona, far an robh am feum mòr airson dotairean agus ministearan nam facal, thòisich an Cogadh Opium eadar Breatann agus Sìona, agus mar thoradh air sin, ghluas fòcas MhicDhùnlèibh aig a’ cheall thall do àite co-ionnanach ann am feum – tìr-mòr Afraga.
Às dèidh dha cuireadh fhaighinn gus treanadh a thòiseacheadh ann an Lunnainn, agus a’ dol tro nan deuchainnean gu soirbheachail ge b’e dàil no dhà bho oraidiche no dhà os-cionn obair-ceartachaidh agus siostam measaidh aig a’ chomann, thàinig e tuilleadh is barrachd follaiseach gun robh oileanach air leth comasach nan làmhan. A-rithist, dh’fhàg Daibhidh deagh mhiannan agus buaidh mhòr air gach duine ris an do thachair e ann an Lunnainn. Ach bho àm gu àm, dh’èirich ann an Albannach òg colna agus fearg agus, mar a chùm cuid a-mach, dìorrasach a leithid nach deach a lorg anns a cho-aoiseach. An d’ fhuair e, mar dìleab air nach robhar ag iarraidh, mì-ghnèithealachd bho a shinnsearan Ghàidhealach? An e foinnich pàirt do-sgaradh am-measg nan Gàidheal? Theireadh am-measg cultaran agus a’ beachdachadh oirnn, gu bheil inntinn Gàidheal luath agus dualtach ri tionndadh gu fearg gun rabhadh. Agus lean am faoin-shamhla seo MacDhùnlèibh tro a bheatha uile, ged a chuir e a’ chuid a bu mhotha dhaoine aig fois am-measg a chompanaich, le teò-chridheach agus an nàdar ciùin a ghabh còmhnaidh ann na bu thrice na rinn fearg a-riamh.
Ann an Afraga[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig Daibhidh MacDhùnlèibh gu tìr Afraga ann am Màrt, 1841. Bha ionad a’ mhisean air a stèidhichte bho 1799 ann an sgìre Cape Town, agus mar seo, bha structar agus bunaitean ann air an robh e comasach adhartas a thogail ann an ainm Comainn Mhisein Lunnainn (“London Mission Society”). Chuir e roimhe na sgìrean do-ruigsinn a ruighinn, ann an ainm a Shlànaighear, agus airson adhartas a’ chinne-dhaonna. Thuig e, mar a thàinig soisgeulaichean eile an àm gu co-dhùnadh, gun robh an dòigh a b’fheàrr do shaorsa nan Afraganach eisimileach air malairt agus creideamh. Cha robh am bun-smuain seo idir co-ionnanach ri bun-smuain nam Boer, no fiù ’s bun-smuain nan rannsachair Portugalach, a ghlacadh air na tùsanach agus sheòl iad tarsainn a’ chuain na traillean seo gu Ameireaga-a-Tuath agus a-Deas. Ach, bha smaointean ùra a’ tighinn am-measg dùthchannan eile ag iarraidh sgur a chur air malairt nan traillean na làithean ud. Gu tric is minig, bhiodh MacDhùnlèibh agus a nàimhdean – na Boers, mar a bu thrice – aig ùgannan a chèile, agus a’ deasbad pàirt na h-eaglais ann an saorsa cinne-dhaonna uile gu lèir, seach air an duine geal a-mhàin. Tro a obrach uile aig Sgoil Dhiadhachd ann an Lunnainn, rinn Daibhidh ath-aithris air teachdaire an t-soisgeil a bha a’ tabhainn saoradh dhan uile, ge b’ e cò às a bha duine àraid, an cultar anns an do dh’àraich e, no fiù ’s “a’ bheatha pheacach” a roinneadh na tùsanaich eatorra. Theireadh gu ùghdarras gun robh na bun-smaointean seo a bha aige an aghaidh na h-eaglais chlèireach an 19mh Linn leis a reachdan Ro-thaghadh. Ged a thigeadh eiciuimeanachas chun an uachdair nar latha an-diugh, b’e seo reachdan sheachranach bho “fhìrinn” an t-soisgeil a bh’ ann. Ach a dh’aindheoin seo, chùm e an creid seo aig teis-meadhan a bheatha, agus choisinneadh e deagh chliù dha gum biodh marainneach chun an latha an-diugh am-measg Afraganach anns a cheann a deas. Chaidh “Livingstone” ann an Saimbia agus “Blantyre” ann am Malabhaidh ainmeachadh mar chuimhneachadh air an rannsachair mhòr, nach do chaomhain e a chliù no a bheatha am-measg nam Boer agus an dòigh ris an do làimhseachadh e a nàimhdean, air an do dh’amharc e mar cnap-starra gu saorsa aimsireil, saoghalta agus do shaorsa spioradail nan Afraganach.
Ann an co-dhùnadh, is e cnag na cuise cuimhneachadh gur ann ann an saoghal gu tùr eadar-dhealaichte a bha MacDhùnLèibh a’ tighinn beò bho a cho-aoiseach, ann am Breatann agus thall thairis ann an Aimeireaga, am-measg nam Boer. Chuir e roimhe saorsa a’ libhrigeadh dhaibh uile ris an do thachair e. Chuir e fàilte air na tùsanaich bhochda a thigeadh gu bith caith-bheatha dha, a’ sgaoileadh an t-soisgeil, a’ dèanamh cairdeis maireannach, a’ fosgail Afraga gu malairt, a’ tabhainn leighis dhan fheumachd, a’ togail bhailtean, agus a’ stèidheachadh institiùdan Afraganach, an àite institiùdan Eòrpach. Mar bhlas den mheas anns an do chùm Afraganach e, bhon àm agus am-measg Afraganach an latha an-diugh, seo faclan Andrew Ross anns a’ chaibideil deireannach “David Livingstone: Mission and Empire”:
“Mythic status has been thrust upon Livingstone: as a saintly hero of Protestantism, as an icon of imperialism, as a leading embodiment of Scottish self-concsiousness, and lastly, in the 1960s, as the patron saint of African nationalism. At the dedication of the new monument to Livingstone at Chitambo’s, President Kaunda of Zambia led the singing and dancing and referred to Livingstone as the “first freedom-fighter”.
Thathar an dòchas leis an sgrìobhadair gun do dh’ fhàgadh deagh bhlas de bheatha MhicDhùnLèibh, agus a bhuaidh air Afraga ris nach bu chòir dhuinn a ghabhail gu suarach.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Prìomh thùs: Ross, A. 2002, Hambledon and London, David Livingstone: Mission and Empire
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Internet Archive Leabraichean a sgrìobh MacDhùnleibh no a tha a' dèiligeadh le MacDhùnleibh] (Beurla)
- Daibhidh MacDhùnleibh aig Proiseact Gutenberg (Beurla)


text:
- TIOTAL
- An ceangal eadar an rathad gu Peairt agus an rathad dhan Ghearasdan, am
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0137_AT
- ÀITE
- Baile Ùr an t-Slèibh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32031
- KEYWORDS
- rathaidean
A9
Tòmas Telford
San dealbh-chamara seo chithear gobhal rathaidean Pheairt is Inbhir Nis ann am Baile Ùr an t-Slèibh. Ann an 1817, thog Tòmas Telford rathad-riaghaltais tro Bhail' Ùr an t-Slèibhe, gus ceangal a dhèanamh eadar Cinn a' Ghiuthsaich agus an Gearasdan.
Ann an 1808, an dèidh drochaid ùr a bhith air a togail tarsainn air Abhainn Spè, beagan a deas air Bail' Ùr an t-Slèibhe, chaidh am prìomh rathad eadar Inbhir Nis agus Peairt ath-stiùireadh tron bhaile. O thùs, bha seo a' dol tro àtha agus tarsainn aiseig eadar Cinn a' Ghiuthsaich agus Taigh-feachd Ruadhainn faisg air làimh. Mhair am prìomh rathad gu tuath gus an do thogadh rathad-seachnaidh an A9 san ear anns na 1970an


text:
Each
Cleachdaidhean eile aig: "Each (soilleireachadh)"
Tha an t-Each (Equus caballus neo Equus ferus caballus) na bheathach ceithir-chasach callta, a tha air a chleachdadh airson marcachd, slaodadh chairtean, tarraing chrann-treabhaidh agus mar sin air adhart.
Tha an dàimh eadar an each agus cinne-daonna gu math dlùth; gabhaidh a chomas ris a' "cho-cheangal" eadar cinne-daonna is coin.
Mus robh guth air an trèan no an càr, bha an t-each na phrìomh modh-siubhail an iomadh dùthaich. Agus mus do dh'fhàs an tractar cho cumanta (sna 1950an an Alba), chunnacas paidhir each agus crann-treabhaidh anns a h-uile tuathanas is croit.
- Asal
- Asal stiallach
- Pònaidh/Cudaidh


text:
- TIOTAL
- Eaglais Naomh Ninian, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2788_AT
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- DEIT
- 2010
- LINN
- 2010an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34693
- KEYWORDS
- eaglaisean
seirbhisean eaglais
Clèirich
Clèireachdas
Chaidh Eaglais an Naoimh Ninian a thogail bho thùs dha Eaglais Shaor na h-Alba ann an 1880-1. Chaidh a togail le Anndra Maitland & Mic aig cosgais mu £7000 agus chaidh a coisrigeadh leis an Urr Dr Ceanadach bho Inbhir Pheofharain air Diardaoin 29 Dùbhlachd 1881. Chaidh am 1200 suidheachan san eaglais a lìonadh aig a' choisrigeadh.
Chaidh Eaglais Shaor na h-Alba a chur air bhonn mar thoradh air Briseadh na h-Eaglaise ann an 1843, nuair a choisich faisg air 500 ministear a-mach à Àrd-sheanadh Coitcheann Eaglais na h-Alba oir bha iad an aghaidh an t-siostam le luchd-taice a bha a' dol san eaglais aig an àm sin. Stèidhich iad Eaglais na h-Alba Saor, air aithneachadh às dèidh sin mar Eaglais Shaor na h-Alba.


text:
- TIOTAL
- An Abhainn is an Drochaid, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3792
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35624
- KEYWORDS
- drochaidean
Is e Inbhir Theòrsa, a tha suidhichte air a' Chuan Arcach ann am bàgh brèagha fasgach Inbhir Theòrsa, am baile as fhaide a tuath air tìr-mòr na h-Alba. Chaidh baile Inbhir Theòrsa a stèidheachadh bho chionn fhada leis na Lochlannaich agus bha am baile cudromach dhaibh mar phrìomh shlighe a-steach do thìr-mòr na h-Alba


text:
Kal. Ian. iii. f., l. xx. iiii., Anno Domini M.c.lxx.iiii.
Flann h-Ua Gorman, ard-fher leighinn Aird Macha & Erenn{folio & column MS2 54b} uile, fer eolach, comarthamail i n-ecna diadha & domunda, iar m-beith bliadhain ar fichit i Francaibh & i Saxanaibh ic foghlaim & fiche bliadhain ic follamhnughadh scol n-Erenn, at-bath co sithamhail i tredecim Kallann Aprilis, Dia Cetain ria Caisc, septuagesimo aetatis sue anno.
Mael Patraic O Banan, espuc Condeire & Dail Araidhe, fer eirmhitnech, lán do noeimhe{folio & column MS1 52c} & do chennsa & do ghlaine cridhe, do éc co lan-fechtnach i n-h-I
p.178Coluim Cille iar sentataidh toghaidhe.
Gilla Mac Liac, mac Ruaidhri, comarba Patraic, ardespuc & primaith Aird Macha & Erenn uile, mac óge lán do ghlaine cridhe & do sithamhla, do éc co fechtnach iar sentataidh toghaidhe, i sext Kalann April, Dia Cetain iar Caisc, octogesimo septimo aetatis suae anno, episcopatus autem trigesimo septimo. Ro boí in fer uasal sin sé bliadhna dec co lan-onorach i n-abdaine Coluim Cille i n-Daire ria comurbus Patraic.
Gilla Mochaidbeo, abb Mainistrech Petair & Poil i n-Ard Macha, mogh trebair, tairisi don Coimdigh, do éc pridie Kalendas Aprilis, septuagesimo etatis sue anno.
{§} Cath Durluis la Domnall h-Ua m-Briain & la Conchobur Maenmhaighi for muinntir Mic na Perisi .i., righ Saxan.
Mael Ruanaigh h-Ua Ciardha, ri Cairpri, occisus est.
Senodh Birra.
A. D. 1174. Mael Isu h-Ua Connachtan, episcopus Shil Muirethaigh, quieuit.
Amlaim h-Ua Cuind, taiseach Muinntiri Gillgan, mortuus est.
Muirgius h-Ua Dubhthaigh, cet-abb na Buille,
p.180quieuit.
Imar mac Mic Cargamna h-Ui Gilla Ultan, toisech Muinnteri (Mail Sinna) moritur. §


text:
- TIOTAL
- Cnoc Bhearghadail air an t-slighe gu Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1519
- ÀITE
- Bearghdal
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33436
- KEYWORDS
- cairtean puist
Gallaibh
cnuic
rathaidean
tùr
cairt-phuist a' coimhead gu deas thairis air Cnoc Bhearghadail. Is e baile fìor bheag a th' ann am Bearghadal deich mìle fichead deas air Inbhir Ùige air rathad mòr an A9 gu Inbhir Nis. Tha e furasta an rathad cas a tha a' dìreadh a' chnuic fhaicinn agus aon den dà thùr bharrabhallach.
Chaidh an togail gus solais a ghleidheadh a bhiodh a' sealltainn do dh'iasgairean far an robh beul na h-aibhne, agus tha iad aithnichte mar Choinnlearan an Diùc às dèidh Diùc Phortland, a dh'òrdaich iad agus a phàigh airson an togail.
Tha àite-seachnaidh air a chruthachadh a-nis dha trafaig a bhios a' cromadh


text:
- TIOTAL
- A' comharrachadh cur suas a' phola aig Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_10_00B
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 22 An Cèitean 1946
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8875
- KEYWORDS
- hydro-electric
Kyle of Lochalsh
pole raising
B' ann air latha brèagha earraich anns a' Chèitean 1946 a chaidh toiseach pròiseact dealan uisge Loch Aillse a chomharrachadh. Thàinig mòran on choimhearsnachd a-mach gus taic a thoirt do Bhòrd Dealain Ceann a Tuath na h-Alba agus luchd-aoigheachd. Shuidh clann-sgoile air cnoc timcheall air àite far an robh fàilteachas àrdachadh-phòlaichean gu bhith na phrìomh phàirt den latha. Thòisich na damaichean, lochan agus stèiseanan cumhachd gan togail greiseag às dèidh sin agus chaidh an dealan a chur air anns an Dùbhlachd 1948.
Chaidh Bòrd Dealain Ceann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fon Achd Leasachadh Dealan uisge (Alba) 1943. Chuir Tòmas MacIain an Achd air beulaibh Taigh nan Cumantan a' dèanamh soilleir gun toireadh e taic a' fuasgladh bochdainn na Gàidhealtachd le bhith a' dèanamh feum den 'the great latent power of the region'. Dh'inns MacIain do na Cumantan, 'industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.
Bhiodh prìomhachas aig luchd-cleachdaidh cumanta an toiseach leis an luchd-cleachdaidh na bu mhotha ris an robhar an dùil as an dèidh agus bhiodh cumhachd a bha air fhàgail air a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Chuidicheadh prothaidean bho na dheaghadh a reic ann a bhith a' lùghdachadh nan cosgaisean airson dealan a thoirt gu àitichean iomallach agus chuidicheadh iad leasachadh eaconamach agus suidheachadh nan daoine anns a' Ghàidhealtachd. Bha an t-amas ainmeil sòisealta seo a' sònrachadh Bòrd an Dealain mar innleachd airson leasachadh Ceann a Tuath na h-Alba a bharrachd air companaidh airson dealan a thoirt seachad.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Beinn Ghruinneaird aig Camas Ghruinneard
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0595
- ÀITE
- Camas Ghruinneard
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1950an;1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32516
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Toirbheartan
armachd bith-eòlasach
anthrax
Chithear Beinn Ghruinneaird aig Camas Ghruinneard san dealbh seo.
Tha an rathad a' dol suas beinn chas Ghruinneard no Cabag, aig ceann a deas a' bhàigh. Tha Camas Ghruinneard na chaolas mara air costa taobh siar Rois. Tha tràighean brèagha le gainmheach caran pinc anns a' bhàgh. Tha an t-ainm Gruinneard a' tighinn às an Lochlannais agus tha e a' ciallachadh an dara cuid bàgh uaine no bàgh ao-domhainn. Tha am bàgh an dà chuid uaine agus ao-domhainn. Tha Abhainn Ghruinneard Bheag a' sruthadh bho Fhionn Loch don bhàgh agus tha e a' comharrachadh na crìche eadar paraistean Gheàrrloch agus Loch Bhraoin.
Tha Eilean Ghruinneard nas fhaide a-mach anns a' bhàgh. Chaidh an t-eilean a chleachdadh mar àite deuchainn do dh' armachd bith-eòlasach is chaidh anthrax a chur air ann an 1942. Mairidh anthrax san ùir fad iomadh bliadhna. B' ann an 1990, an dèidh iomadh oidhirp air dì-thruailleadh, a chaidh a dhearbhadh gun robh an t-eilean sàbhailte. Chan eil anthrax air na caoraich a tha a' fuireach air an eilean a-nis


text:
- TIOTAL
- An t-seann drochaid anns An Dòrnaidh
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_01_007A_0201
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cinn Tàile
- DEIT
- An t-Sultain 1967
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13629
- KEYWORDS
- drochaid
loch
baile
Chaidh Drochaid an Dòrnaidh, a tha suidhichte far a bheil Loch Dubhthaich, Loch Aillse agus Loch Long a' coinneachadh, fhosgladh gu h-oifigeil air Dimàirt 30 An Giblean 1940 an àite aiseag a bha eadar An Dòrnaidh agus Àrd Eilbh.
Nuair a chaidh am pròiseact a mholadh aig deireadh nan 1920an, bha an coimhearsnachd ionadail air a sgaradh eadar iadsan a bha a' coimhead air an drochaid gu deimhinneach ann a bhith a' dèanamh an t-slighe gu Caol Loch Aillse agus An t-Eilean Sgitheanach a dhèanamh nas ruigsinniche, agus iadsan a bha a' faireachdainn gum milleadh an drochaid na seallaidhean mun cuairt air Caisteal Eilean Donain agus leis am b' fheàrr rathad ùr, a bhiodh a' leantainn Loch Long agus a' ceangal suas leis an rathad a dh'Inbhir Nis.
Bha 750 troigh de dh'fhad san structair fhèin, le slighe rathaid de 16½ troigh, agus slighe coiseachd de 5 troighean. Bha e air a chumail suas le 15 spangan concrait neartaichte, le slighe uisge saor de 40 troigh. Thàinig cìsean gu bith air 1 Cèitean 1940, ach chaidh an leigeil seachad ann an 1946. Chaidh drochaid dà-fhillte mòran nas motha a chur an àite na drochaid seo ann an 1991


text:
- TIOTAL
- Cairt-phuist gun Ghranndach bho Skinner, 22 Dùbhlachd 1917, taobh 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_010_001
- DEIT
- 1917
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7056
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan iasgaich
cairtean puist
A' Chiad Chogadh Mòr
An Cogadh Mòr
luchd-ciùil
luchd-sgrìobhaidh ciùil
Manson Scott Skinner
srathan spè
B' ann à Batan Gorm, Drochaid Chàrr a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942) bho thùs, àite bhon tàinig am far-ainm aige 'Batan'. Mar bhalach òg bha e fosgailte dhan dà nì a thàinig gu bhith sàr dhìoghrasach na bheatha, fìdhlearachd agus iasgach. Chaidh e air adhart gu bhith sàr chomasach san dà raon sin; mar iasgair slaite a chruthaich slat iasgaich shònraichte gun choimeas dha fhèin, a bha aithnichte mar 'Grant Vibration Rod', agus mar fhìdhlear a stiùir An Comann Srathspè & Ruidhle Gàidhealach airson faisg air dà fhichead bliadhna agus mar eòlaiche ann an dòighean dèanamh fhìdhlean. Dh'innlich e fidheall sònraichte air chumadh clàr leis an ainm 'Rondello'. Tha eisimpleir de shlat iasgaich, fidheall agus Rondello a' Ghranndaich rim faicinn ann an Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealan Inbhir Nis.
Bha an Granndach na charaid mòr dhan neach-ciùil eile, Seumas Scott Skinner (1843-1927), a bha na phrìomh mheadhan air leasachadh ciùil Albannach traidiseanta agus bhathar gu tric ga ainmeachadh mar 'Rìgh an t-Srathspè'. Chuir Skinner a' chairt-phuist seo (leis a' cheann-là Dùn Èideann, 22 Dùbhlachd 1917) gu Batan aig Tuathanas Tom na h-Iùbhraich, Inbhir Nis. Sa chairt, tha Skinner ag innse gu bheil e a' fuireach airson dà mhìos ann an Taigh-òsta Darling ann an Dùn Èideann, far am bi a mhac, Manson, a' tighinn còmhla ris air ceithir làtha fòrlaidh aig an Nollaig. Às dèidh sin, dh 'fhaodadh gum bi Manson air an t-slighe dhan Fhraing agus tha eagal air Skinner nach fhaic e tuilleadh e


text:
- TIOTAL
- 55160 agus 56229 ann an Inbhir Nis, An t-Sultain 1954
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_414
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An t-Sultain 1954
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28416
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
55160 agus 56299 ann an Inbhir Nis san t-Sultain 1954.
Chaidh 55160. locomotaibh smùide 0-4-4T, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1900 a rèir dealbhachadh le Iain F Mac an Tòisich. Chaidh a h-àireamhachadh CR 440. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 15160 a bh' oirre. Aig an àm a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Fharfair. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Chèitean 1961 agus fhuaireas cuidhteas i san Fhaoilleach 1962.
[Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1958 agus thathas den bheachd gun deach faighinn cuidhteas inas fhaide air a' bhliadhna sin]
Chaidh 56299. locomotaibh smùide 0-6-0T, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1904 a rèir dealbhachadh le Iain F Mac an Tòisich cuideachd. Chaidh a h-àireamhachadh CR 645. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 16299 a bh' oirre. Aig an àm a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Inbhir Nis. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1957 agus fhuaireas cuidhteas i an ath mhìos..


text:
- TIOTAL
- An cladach agus Ceann na Creige anns a' Chananaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0449
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32371
- KEYWORDS
- cairtean
calachan: seòladh
iomramh
snàmh
Tha a' chairt seo bho na 1930an a' sealltainn a' chladaich agus Ceann a' Bràigh anns a' Chananaich.
B' e sìol-lann a thogadh anns an 1813 a bh' anns an togalach anns a' mheadhan. Tha e nis na thaigh prìobhaideach. Air a' chùl tha cala de chloich-ghainmhich a thogadh ann an 1817 le Tòmas Telford. Chosg e £4000. Thàinig pàirt dhen airgead seo bho fhuigheall dhen ionmhas aig Coimiseanairean nan Oighreachdan Arfuntaichte. Chuireadh cidhe fiodh ris ann an 1879, ach bha e air grodadh ro mheadhan an fhicheadamh linn.
Na b' anmoiche anns an 19mh linn, bhiodh taisbeanadh de shoithichean gach bliadhna ann an Camas na Cananaich anns an Lùnastal, le farpaisean ann an seòladh, iomramh agus snàmh. Dh'fhàs Comann Bàtaichean na Cananaich bho na taisbeanaidhean seo, gus an do stad e aig toiseach a' Chogaidh Mhòir.
Thòisich an comann às ùr ann an 1956 fon ainm Comann Seòlaidh na Cananaich ("Chanonry Sailing Club"). 'S e comann trang a th' ann an-diugh le measgachadh de gheòlaichean agus eathraichean-siubhail, agus mìosachan gu math làn de thachartasan


text:
Earrainn 3 – Fiosrachadh a dh’fhaodas sinn cumail bhuaibh
Is an t-amas againn ann a bhith a’ cumail suas an Iùil seo a bhith cho fosgailte ’s a ghabhas. Bidh a h-uile fiosrachadh a thig fon sgeama fhoillseachaidh an darna cuid ri fhaotainn tron làraich-lìn againn, no air a thoirt seachad gun dàil nuair a gheibh sinn iarrtas bhuaibh.
Ma bhios fiosrachadh ann an sgrìobhainn a dh’fhaodas an t-Oilthigh a bhith ag iarraidh gu dligheach saoradh o bhith air a leigeil ris fo earrainn iomchaidh de laghan saorsa fiosrachaidh na h-Alba, (mar eisimpleir fiosrachadh pearsanta diogailteach no rùn-dìomhair malairteach), faodaidh gun toir sin am fiosrachadh às no gun dèan sinn deasachadh air mun cuir sinn an gnothach a-mach ach innsidh sinn dhuibh gun do rinn sinn sin is bheir sinn mìneachadh air an adhbhar a tha am fiosrachadh air a chumail bhuaibh. Tha iùl Choimiseanair Fiosrachaidh na h-Alba air fiosrachadh a dh’fhaodas a bhith air a shaoradh o fhoillseachadh ri fhaicinn an seo:
http://www.itspublicknowledge.info/Law/FOISA-EIRsGuidance/Briefings.asp#exemptions
Ma tha sibh ag iarraidh gearan mu fhiosrachadh sam bith a chaidh a chumail bhuaibh, faicibh Earrainn 7 – Fios a chur chugainn.


text:
- TIOTAL
- Eilean Ratharsair, a' cur air an Dealan-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_11_027
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 14 Am Màrt 1956
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9002
- KEYWORDS
- dealan-uisge
Lochan an Stòirr
Eilean Ratharsair
Am Bràighe
Taigh Bhorghasdail
taigh-òsta
Air 14 Am Màrt 1956 bha dealan ri fhaighinn leis an 110 no mar sin de luchd-ceannach a dh'fhaodadh a bhith ann an Eilean Ratharsair. Thòisich an subhachas sa Bhaile Meadhanach sa Bhràighe san Eilean Sgitheanach, faisg air far an robh an càball fon mhuir a' ruith às an Àird gu Suidhisnis ann an Ratharsair. Bhrùth Màidsear Seanailear Haraidh Dòmhnallach, sealbhadair oighreachd Am Bràighe an suidse, agus diogan an dèidh sin leig rocaidean a chaidh a losgadh os cionn Ratharsair fios gun robh an dealan air ruighinn.
An dèidh òraidean bhon Chomhairliche Siorrachd Gilleasbaig Mac a' Phearsain, Sir Uisdean MacCoinnich, Iar Cathraiche Bòrd an Dealain-uisge, agus Manaidsear Sgìre a' Bhùird, Torcaill MacNeacail, chaidh iad fhèin agus aoighean eile agus muinntir an àite a-null a Ratharsair. Rinn iad an turas air bàt'-iasgaich ionadail Eilean a' Cheò, agus tàinig iad air tìr sa Bhàgh a Tuath. Às an sin chaidh na h-aoighean gu Taigh Bhorghasdail far an robh taisbeanadh de dh'innealan dealain agus taisbeanadh còcaireachd air a chur air dòigh le Bòrd an Dealain-uisge.
Rinn Niall MacIllEathain, BP Siorrachd Inbhir Nis, tagradh ris a' Bhòrd gus na cosgaisean barantaichte as ìsle a lùghdachadh dha luhd-còmhnaidh Ratharsair. Bha Bòrd an Dealain-uisge air suim £3 gach rùm a shuidheachadh le £9 air a' char as ìsle gach bliadhna airson ga teaghlach. Choinnich buidheann den luchd-còmhnaidh ri Mgr MacIllEathain agus rinn iad soilleir dha o nach robh ach dà rùm anns a' mhòr-chuid de thaighean gun robh an t-suim seo ro àrd. An dèidh barganachadh, dh' aontaich am Bòrd gun robh Ratharsair sònraichte, agus chuingealaich iad an t-suim barantaichte gach bliadhna gu £6.
Tha an dealbh seo a' sealltainn cuid de na h-aoighean a' feitheamh ri dhol gu Taigh Bhorghasdail. Bha an taigh seo a chaidh a thogail anns na 1870an air a chleachdadh bho thùs mar dachaigh manaidsear na h-oighreachd, agus an dèidh sin mar thaigh aoigheachd. Tràth anns na 1980an chosg Bòrd Leasachaidh na Gàidhealtachd 's nan Eilean 3/4 millean nota a' dèanamh an-àairde an taigh agus chuir iad 15 seòmar-cadail ùr ris, mar phròiseact airson turasachd a leasachadh air an eilean. B' e Taigh-òsta Eilean Ratharsair a bh' air an uair sin, agus o chionn ghoirid tha e air a dhol air ais chun an ainm thùsail, Taigh Bhorghasdail.
Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail ann an Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur gu loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain gu h-ìosal air Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus dh'fhosgail an stèisean cumhachd sa Chèitean 1952. Roimhe seo, bha dealan aig cuid de na taighean ann an sgìre an Ath Leathann tro chàbal fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a bhiodh a' toirt seachad dealan airson solas sràide agus airson beagan thaighean. Bha gineadairean aig a' mhòr-chuid de na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid bho dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhith air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhith a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar inneal ann a bhith a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
An t-Urr Iain MacLeòid, Seann Eaglais na Paraiste anns an Òbain (1992)
Air an t-seachdain seo agus an ath sheachdain, cluinnidh sibh da sheirbheis a chaidh a' chlàradh còmhla ris an Urr Iain MacLeòid nach maireann bho Eaglais na h-Alba san Òban. Chaidh na seirbheisean a' chraoladh an toiseach san Iuchar 1992.
Anns an t-seirbheis an-diugh, cluinnidh sibh na sailm a' leanas, a chaidh a' chlàradh ann an Eaglais na h-Alba ann am Barabhas.
Salm 63: 2-3 air fonn London New, os cionn na seinn Iain Eachainn MacLeòid
Salm 65: 2-3 air fonn St David, os cionn na seinn Dòmhnall Iain Dòmhnallach
Salm 90: 1-2 air fonn Kilmarnock, os cionn na seinn Iain Dòmhnallach
Leughadh: Isaiah 54: 7-17
Ceann teagaisg: Isaiah 54: 10.


text:
Sgarrochear
'Sgarrochear' se parece a 'agarrochear', ¿Con sgarrochear querías decir agarrochear?
Sgarrochear tiene 11 letras
Definición de agarrochear aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: sgarrochear
Nube de palabras :
- agarrochear zgarrochear sgarrochear wgarrochear qgarrochear afarrochear avarrochear abarrochear aharrochear ayarrochear atarrochear agzrrochear agsrrochear agwrrochear agqrrochear agaerochear agadrochear agafrochear agatrochear aga5rochear aga4rochear agareochear agardochear agarfochear agartochear agar5ochear agar4ochear agarrichear agarrkchear agarrlchear agarrpchear agarr0chear agarr9chear agarroxhear agarrovhear agarrofhear agarrodhear agarrocgear agarrocbear agarrocnear agarrocjear agarrocuear agarrocyear agarrochwar agarrochsar agarrochdar agarrochrar agarroch4ar agarroch3ar agarrochezr agarrochesr agarrochewr agarrocheqr agarrocheae agarrochead agarrocheaf agarrocheat agarrochea5 agarrochea4


text:
Kl. Ianair, .uii. f., l. x.uiii. Anno Domini M.l.iiii.
Imhar m. Arailt, ri Gall, do ecaibh.
Aedh H. Fergail, rí Telcha Og, & m. Archon H. Ceilecan, rí H. m-Bresail, do marbad do Feraibh Fernmuighi.
Dubghall H. h-Edacan, rí H. Niallan, do marbad do U Fhlaithen.
Maidm Finnmuighi for Uib Meith & for Uachtar Tire ria n-Uib Eachach, du i torcair In Croibderg, ridomna Uachtair Tire.
Aedh m. Cenneitigh m. Duinn {folio & column h59va} Cuan, muire Clainne Tairrdhelbaig, do marbad do Connachtaibh.
Cath eter firu Alban & Saxanu i torchradur tri mile do Feraib Alban & mile co leth do Shaxanaib im Dolfinn m. Finntuir.
Loch Suidhe Odran i Sleibh Guaire do éludh a n-deredh aidche Fheile Micheil co n-dechaid isin Fabaill, quod non auditum est ab antiquis.
p.492


text:
PrimaNota.ru - caMый kpyпHый B Mиpe бecплaTHый apxиB пeceHHыx TekcToB, akkopдoB, TaбyлaTyp и HoT
Goran Bregovic - A Mhairi Bhoidheach - TekcT пecHи, Bидeo
A MhГЎiri bhГiidheach 's a MhГЎiri ghaolach
A MhГЎiri bhГiidheach gur mГir mo ghaol ort
A MhГЎiri bhГiidheach gurtu a chlaoidh mi
'S a dh'fhГЎg mi brГinach gun dГiigh airt' fhaotainn
A MhГЎiri bhГiidheach gur mГir mo ghaol ort
Gutric mi 'cuimhneachadh ort 's mi m'Гinar
Ged a shiubhlainn gach ceum dhe'n t-saoghal
Bidh t'iomhaigh bhГiidheach 'tighin beГi gach taobh dhionn
'S truach nach robh mi 's mo MhГЎiri bhГiidheach
Ann an gleannan faoin 's ceГi air
Ged bu rГgh mi 's an Roinn-EГirpa
Chan iarrain pГig ach o MhГЎiri bhГiidheach
Ach chГthear fГ©idh air sgГ©ith 's na speuran
'S chГthear iasg air ГЎird nan slГ©ibhtean
ChГthear sneachda dugh air gheugan
Mum faicear caochladh tighinn air mo speis dhut
(Thanks to Andrei for these lyrics)
ДoбaBлeHo: 22.02.2012
Дpyrиe MaTepиaлы пo эToй пecHe:
CTpaHицa coздaHa 22.02.2012
http://primanota.ru/goran-bregovic/a-mhairi-bhoidheach-lyrics.htm
ПpиBeT,
ГocTb
.
ПpeдлaraeM пpoйTи peBoлюциoHHый kypc пo rиTape.
Пoдapok oT PrimaNota.Ru,
зaбиpaй
!
BAM ПOДAPKИ OT ПPOEKTA
"ГИTAPHAЯ PEBOЛЮЦИЯ"


text:
- TIOTAL
- LMS 14417 'Ben na Caillach' air trèana faisg air Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_169
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28206
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 144177 'Ben na Caillach' air trèana luchd-siubhail sìos faisg air Inbhir Nis.
B' e pàirt de locomotaibhean 4-6-0 clas 'Big Ben' aig Rèile na Gàdhealtachd a bh' ann an 14417 (HR 61 roimhe). Bha iad glè choltach nan dealbhachadh ris a chlas 'Ben' a bh' ann roimhe ach bha goileadairean na bu mhotha annta, 's mar sin thathas a' toirt iomradh orra mar 'Big Bens' agus 'Small Bens' air an fheadhainn a bh' ann romhpa. Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an Glaschu agus fhuairear i sa Chèitean 1908. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Chèitean 1936.


text:
Th˛isich sgr¨dadh deireannach air a' phlana airson na seirbheis telebhisein didseataich GhÓidhlig.
ThŔid an t-seirbheis ¨r a ruith mar chom-pÓirteachas eadar BBC Alba agus Seirbheis nam Meadhanan GÓidhlig.
Th˛isich Urras a' BhBC deuchainn air luach phoblach a' phlana, agus tha an riaghaladair neo-eisimealach Ofcom a' sgr¨dadh luach margaideach na seirbheis.
Thathar an d˛chas gun tŔid an t-seirbheis be˛ trÓth an ath-bhliadhna.
Thuirt Órd-oifigear Chomann na GÓidhlig, Eardsaidh Mac 'Ill-Eathainn gur d˛cha gun t˛isich an t-seanail le dhÓ no trý uairean a thýde de phr˛graman san lÓ, a dheigheadh a leudachadh.
A' bruidhinn aig coinneamh naidheachd, thuirt Urrasair a' BhBC airson Alba, Jeremy Peat, nach eil barrantas sam bith ann aig an ýre seo gun tŔid an t-seanail air adhart.
Thig fios air co-dh¨naidhean an sgr¨daidh air an 19mh den D¨bhlachd am bliadhna.


text:
1971
MCMLXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Pablo Neruda an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 am Faoilleach - Jeremy Renner, ann an Modesto. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Gearran - Martyn Bennett, ann am Baile Naoimh Eòin, an Talamh Ùr, Canada. Fear-ciùil ùr-ghnothach a mheasgaich ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
- 31 am Màrt - Ewan McGregor, actair Albannach
- 29 an Cèitean - Ridseard Baker, neach-poileataigs Albannach
- 27 an t-Ògmhios - Marc Ballard, neach-poileataigs Albannach
- 23 an t-Iuchar - Alison Krauss, seinneadair às na Stàitean Aonaichte
- 3 an t-Sultain - Luciano Huck, ann an São Paulo. Actair à Braisil.
- 20 an t-Sultain - Henrik Larsson, ann an Helsingborg. Cluicheadair ball-coise às An t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 an Gearran - Theodor Svedberg, ann an Kopparberg. Ceimigear às an t-Suain.
- 18 an t-Ògmhios - Paul Karrer, ann an Zürich. Ceimigear às an Ruis.
- 3 an Dàmhair - Seán Ó Riada, cumadair-ciùil Èireannach.
- 29 an Dàmhair - Arne Wilhelm Kaurin Tiselius, ann an Uppsala. Ceimigear às an t-Suain.
- 4 an t-Samhain - Guillermo León Valencia, ann an Eabhraig Nuadh. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- Seumas MacThòmais - bàrd Leòdhasach agus athair Ruaraidh MhicThòmais.