text:
Greenlaw
'S e baile beag anns na Crìochan a tha ann an Greenlaw. Tha e suidhichte aig cois nam beanntan Lammermuir Hills faisg air Blackadder Water. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 42′ 0″ Tuath agus 2° 28′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 579 duine a' fuireach an seo. [1]
Thàinig an t-ainm aige bho chnoc faisg air a' bhaile ris an canar "green law".
Bha e na phrìomh-bhaile dhen t-Siorrachd Bhearaig. Chaidh talla a' bhaile a tha air liosta nan Rìoghachd Aonaichte mar togalach eachdraidheal a thogail ann an 1831.


c: text/html

text:
Pärnu
‘S e baile meadhanach agus port[1] faisg air Viljandi, air an àirde an iar-dheas Eastòinia a th' ann am Pärnu[2] (Gearmailtis: Pernau, Pòlais: Parnawa, Ruisis: ПяpHy, Laideann: Pernavia, Liotuànais: Pernu). Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Pärnu (Pärnu Jõgi), air Bàgh Pärnu (Pärnu Laht) agus Am Muir Baltach, 6m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn Pärnu maakond, 118km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 129km bho Tartu, 195km bho Kohtla-Järve agus 239km bho Narva.[4] Chaidh Pärnu a stèidheachadh ann an 1172 leis an Easbaig à Ösel–Wiek o chionn's gu robh am port gun deigh tron gheamhradh. Tha 42,677 duine a' fuireach ann.[5] 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[6]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Gran
- Helsingør
- Helsingborg
- Jelgava
- Narva
- Ocean City
- Oskarshamn
- Portsmouth
- Šiauliai
- Siófok
- Sochi
- Södertälje
- Vaasa
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Eesti Sadamate Liit
- ↑ Entsüklopeedia Eestist
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Eesti Statistika
- ↑ Geonames

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Tiaghar asin ar tir cu h-Iarusalem & ar muir re la co n-oidhce conuige in cuan re n-abur Surí, & is ann sin ticcther assin Suría. Do boi cathair álaind uair ecin ac na Crisdadhaib ann sin nogur scrisidar na Serrisdínaigh h-i, & ata coimhet romor acu ar in cuan sin ar ecla cu tiucfadais Crisdaidhi orra ann. Accus is ann sa tír sin adubairt an ben re Crist: is bennaigti in brú do imchuir tú & is bennaighti na cíghi do ibhis. Is annsa tír-sin do aithbéogaig Elías fáidh mac na bantrebthaige & do maith an Tigerna a pecaidh don mnái Channanda, & dorindi senmóir aran leic ara fuil eclais anórach aniu ac Sang-Sauior.


text:
Stuthan Cruinn-eòlais a' coimhead ri diofar sheòrsaichean bidhe ann am Birmingham. The range of foods available in Birmingham.
'S e làrach Cruinn-eòlas do chloinn a th' ann an Sinne. Tha i a' brosnachadh tuigse de shia chuspairean eadar-dhealaichte de Chruinn-eòlas daonna: còmhdhail, ath-chuairteachadh, turasachd, biadh, crìochan, agus tuineachadh. Tha seo ga dhèanamh tro bhidiothan, fuaim agus teacsa. Faodar cuideachd film no iris a chruthachadh. Feumaidh tu plug-in Flash airson na th' air an làraich seo fhaicinn. Faigh cluicheadair Flash an-asgaidh.


text:
‘An uair a bhuaileas tu cu, buail gu math e.’
Chadal mi gu math mar a b’ àbhaist gus an ràinig an trèan Hunndaidh ‘s an uair sin chaidh mi dhan taigh beag (àite cunnartach air an rèile tha fhios agam). Ma bhios sibh eòlach air na ‘sprinters’ bidh fhios agad gu bheil beagan rùm faisg air an taigh beag airson baidhsagalan. Uill fhathast nam aisling thachair mi air da chù mòr, Alsatians, ‘s ghabh iad ùidh air leth orm. Nuair a dh’ fheuch mi a chumail orm dhan taigh bheag cha robh iad deònach gam leigeil seachad idir. Thoisich iad a’ comharraich gu fiadhaich ‘s leum iad thugam ach gu fortanach bha iad ceangailte ris an taobh den carabaidean. Mhothaich mi gu robh tè na sheasamh eadar na Alsatians ‘s an taigh beag, ‘s e seòrsa hippy a bh’ innte no ‘crustie’ a bhith mionaideach. Anns a’ chiad dol a mach cha do ghabh i ùidh ach bha na coin a fìor dhol às an ciall s dh’ èigh i , ‘ chuir stad air sin!’
Bha coltas gu math fiadhaich oirre cuideachd barrachd air a fasan ‘s bha mi den bheachd gu robh e fo bhuaidh deoch no drugaichean no tinneas-inntinn no choireigin. As dèidh sin chuir mi orm dhan taigh bheag ‘s thill mi ach cha robh na Alsatians air an socair leam. Bho àm gu àm chomharraich iad a rithist ‘s bha an geàrd a’ cumail sùil orra ‘s bha e an dòchas gun ruig an trèan Obar Dheathain gun casgradh.
Stad an trèan aig Obar Dheathain ‘s nuair a chaidh a h-uile duine a mach bha an platform loma-làn le ‘s thoisich ciudha. Thàinig an tè-chrusite a mach cuideachd le aon chù fo smachd ‘s am fear eile na mhiann-fhèin ‘s ‘a ruith nar measg ‘s an uair sin chunnaic mi fear-gnothaich le deise spaideil ach cac bog orains a’ chòmhdach a bhròige chosgail.
Thoir an aire air an rèile!


text:
Santa Fe de Antioquia
'S e seann phrìomh-bhaile na h-Antioquia,[1] ann an Coloimbia a th'ann an Santa Fe de Antioquia. Tha am baile suidhichte mu 50 cilemeatair gu tuath air Medellín. Tha timcheall air 23,000 duine a' fuireach an seo. Chaidh am bailea steidheachadh ann an 1541.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Guadalajara de Buga, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Santa bhon fhacal Laideann Sanctus[2] (Coisrisgte) agus Fe (Creideas) bhon fhacal Laideann Fides.[3] Thathar a' creidsinn gur e facal Tùsanach a th'ann an eileamaid Antioquia, 's dòcha bhon na Anti, sluagh Arawak a bha nan tàmh an seo mus do ràinig na Spàinntich.[4]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Leis an fhar-ainm Baile na Mathar, ‘s e, gun teagamh, fear dhe na bailtean as gràidhichte leis na daoine a Antioquia agus luchd turasachd bho air feadh na cruinne a th’ann Santa Fe de Antioquia. Tha na sràidean cloiche, na dorsan co-àiteachail, na for-uinneagan agus na h-eaglaisean àlainn aige gar toirt air ais gu seann linntean son cianalas na làithean a dh’fhalbh fhaireachdainn a-rithist.
Chaidh Santa Fe de Antioquia a steidheachadh leis a’ Mharasgal Jorge Robledo 4mh an Dùbhlachd 1541, agus tha am baile na laighe aig 79 cileameatair bho Mhedellín ann an aide an iar Antioquia (Roinn).
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 22,903 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 9,267 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Santa Fe de Antioquia, agus tha 29.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 83.2% dhe na daoine ann an Santa Fe de Antioquia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 44% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Santa Fe de Antioquia. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Corpus Christi: an Cèitean neo an t-Ogmhios dhe gach bliadhna.
- Latha an Naoimh Moire (Spàinntis: Virgen del Carmen: 16mh an t-Iuchar.
- Latha nam Baighseagal: 20mh an t-Iuchar.
- Fèis anT tamarind.
- Antioquia seinn do Choloimbia: an Dàmhair.
- Latha Antioquia, 4mh an Dùbhlachd.
- Latha nan Diablitos: 22mh gu 31mh an Dùbhlachd.
- Fèis nam Filmichean.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Santa Fe de Antioquia (Medellín)


text:
Aois Criost, cúig céd caoccatt a h-ocht.
Iar m-beith fiche bliadhain os Erinn i righe do Diarmaitt, mac Fergusa Cerrbeoil, do-cear la h-Aodh n-Dubh, mac Suibhne, rí Dál n-Araidhe, ag Raith Bicc, h-i Moigh Line. Tuccadh a chend go Cluain Mic Nois, go ro h-adhnacht innte, & ro h-adhnacht a cholann h-i c-Coindere.
Is in m-bliadhain-si ro gabhadh an muirgelt .i. Liban inghean Eathach, mic
p.202Muiredha, for Tracht Ollarbha, h-i lín Beoain, mic Inli, iascaire Comhgaill Bendchair.
Aois Criost, cúicc céd caoccat a naoi.
An céd-bhliadhain do dá mac Muirchertaich, mic Muireadhaigh, i righe n-Ereann .i. Domhnall & Feargus.
Cath Gabhra Liffe, & cath Dumha Aichir, ria n-Domhnall & ria b-Fergus, for Laighnibh, dia n-ebradh:
- Cath Gabhra,
& cath Dumha Achair
At-bath amhra i c-cechtair,
Colgu acus a athair.
- Cath Gabhra,
ni cath duine ná dí cét
at-bath fiche ó Faolan,
ó Ailell fiche fichet.
Aois Criost, cúig céd seasccat.
An dara bliadhain do Domhnall & d'Feargus.
Daimhin Daimhairgit, .i. Coirpre, d'écc. As uadha-sidhe na h-Airghialla.
Aois Criost, cuig céd seasccat a h-aon.
Iar m-beith trí bliadhna i righe n-Ereann do Domhnall & d'Feargus, da mac Muirchertaigh, mic Muireadhoigh mic Eoghain, mic Nell, ro éccsat araon.
Aois Criost, cúig céd seasccat a dó.
An céid-bhliadhain d'Eochaid, mac Domhnaill, mic Muirchertaigh, & do Baodan, mac Mhuirceartaich, mic Muireadhaigh, i righe n-Ereann.
Aois Criost, cuig céd seascat a trí.
S. Mo Laisi, abb Daimhinnsi, d'écc an dara la décc do September.
Iar m-beith dá bhliadhain i righe n-Ereann
p.204d'Eochaidh & do Baodan, torchradar la Cronán, toiseach Ciannachta Glinne Gemhin.
Aois Criost, cúig céd sesccat a cethair.
An céd-bhliadhain do Ainmire, mac Sedna, mic Fergusa Cendfhoda, h-i righe n-Ereann.
Aois Criost, cúig céd seasccat a cúig.
An dara bliadhain d'Ainmire.
Deman, mac Cairill, ricch Uladh, mic Muireadhoigh Muindeircc, do marbhadh la bachlachaibh Boirne.
Murchobhlach la Colman m-Becc, mac Diarmata, mic Fergusa Cerrbheoil, & la Conall, mac Comhgaill, toiseach Dal Riada h-i Soil, & i n-Ile, co t-tardsat edála iomdha eistibh.
Aois Criost, cúig céd seasccat a sé.
Iar m-beith trí bliadhna h-i righe n-Ereann d'Ainmire, mac Sedna, torcair la Fergus, mac Nelline, dia n-ebrad:
- Féimin an tan ro m-boi rí
nir bo mennat nach detlai
Indiu as foirdergg a lí
la h-Ainmire, mac Séatnai.
Aois Criost, cúig céd seasccat a seacht.
Iar m-beith aon-bhliadhain h-i righe n-Ereann do Baodan, mac Nindeadha, mic Fergusa Cendfoda, do-cear oc Lém Inn Ech, i n-debhaidh, lasan da Comaoine .i. Comaoine, mac Colmain
p.206Bicc, mic Cerbhaill, & Comaoine, mac Librene, mic Iolladhain, mic Cerbhaill. Tré comhairle Colmain Bicc do-ronsat an gníomh h-ishin.


text:
Fàrmasachd nas fheàrr sna h-Eileanan Siar
- 22 An Lùnasdal 2014
Gheibh muinntir nan Eilean Siar cothrom nas fheàrr air cùram fàrmasach.
Mar phàirt de sgeama phìleat a mhaireas bliadhna, bidh neach-fàrmasaidh ag obair còmhla ri ionadan dotair air feadh nan Eilean Siar.
Cosgaidh an sgeama, a dh'fhoillsich Riaghaltas na h-Alba, £62,000.
Bidh dotairean ionadail a' toirt seachad chungaidhean-leighis mar thà.
Bidh aire shònraichte na sgeama air euslaintich le tinneasan san ùine fhada, agus feadhainn a tha a' cur feum air farsainneachd de chungaidhean.
Chan eil ach trì fàrmasaidhean coimhearsnachd anns na h-Eileanan aig an ìre seo, agus iad uile faisg air, no ann, Steòrnabhagh.


text:
Międzyrzec Podlaski
S'e baile ann an Pòlainn an ear-dheas, eadar Biała Podlaska is Lublin, air Abhainn Krzna a th'ann Międzyrzec Podlaski. (IPA: mjɛnˈd:zɨʐɛt:s pɔdˈlaski, Laideann: Meserici, Iùdais: מעזעריטש/Mezeritch, Gearmailtis: Meseritz, Seacais: Podleské Meziříčí, Liotuànais: Palenkės Mendzižecas, Ùcrainis: Meжиpiччя, MeHдзижeцb-Пiдляcbkий, Latbhais: Mendzižeca Podļaska, Ruseis: MeHдзыжeц-Пoдляckи, Bealaruisis: Miжpэччa, MeHдзыжaц-Пaдляcki, Eabhra: מיינדזיז'ץ פודלסקי)Tha e na phriomh-bhaile den gmina ann an voivodship Lublin, agus tha 17.300 daoine ann (ann an 2005).Tha Międzyrzec Podlaski 83km air falbh bho Lublin, 291km bho Kraków, 380km bho Gdańsk agus 125km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1178, ann an sgrìobhainn eaglaiseil.


text:
Kl.
Findachda mac Tomaltaicc {sanctus Luimnigh} ancorita post & rex Connacht prius quieuit.
Tuathcur mac Cobhtaigh rí Luighne moritur.
Cath ré Maol Sechlainn mac Maeil Ruanaidh i Foraig in quo ceciderunt .uii. ced.
Cath re n-Olcobhur rí Muman & re Lorcán mac Cathlaich co Laignibh for gentibh is Sciaigh Nechtain in quo cecidit Tomrair iarla tanaissi righ Lochlánn et da ced dec immi.
Raoinedh re Tigernach ri Locha Gabar for gentibh i n-Daire Disirt DaConna in quo ceciderunt da ficet dec.
Raoinedh re n-Eoganacht Caisil for gentibh ag Dun Maoile Tuile in quo ceciderunt cuig céd.
Dunadh la h-Olcobar do toghail duin Corcaighe for gentibh.
Kl.
Conaing mac Fláinn ri Bregh moritur.
Niall mac Cinaedha ri Umáill moritur.
Aongus mac Algaile princeps Dhomnaigh Padraic & Fínnachta mac Diarmada ab Daimliag et Maolfuadaigh ab Áird Breacain quieuerunt.{MS folio 188rb(280b)}
Inradh Duiblinne la Maol Sechlainn et la Tigernach rí Locha Gapur.
Flann mac Cuanach princeps Mainistreach.
Muirfecht seacht ffcit long do muintir righ Gáll do tiachdain do tabairt greama for na Gallaibh battur ar a ecinn commescsat hÉrinn uile iarum.
p.126
Maol Bresail mac Cernaigh rí Mughdhorn iugulatus est a gentilibus iar ttect co clerceth.
An cross a ffaichthe Sláine do chumgabáil isin aer et a combruccadh et a fodail co ttorracht ní dia barr Tailltin & Finnabair Abae.
Kl.
Cédadhach ab Cluana Muc Nois de Ib Cormaic Maenmaighe et Tuathal mac Feradhaigh ab Recrann et Dermaighe quieuerunt.
Cinaodh mac Conaing ri Ciannacda do fhritthaighect re Mael Sechlainn mac Mael Ruanaidh a nert Gáll gurro inder o Sionainn co muir eitir cella et túatha et gur ort innsi Locha Gabor & ra loisccedh les durtech Treoite cum cclx. hominibus et durtech Nuarrach cum .lx. hominibus.
Mors Cobthaigh meic Maoili Cobha rí Ciarraighe Luachra.{MS folio 189va(281a)}
Rechtaprach ab Cluana Ferta Brenainn quieuit.
Loch Laigh hi crich Umaill la Connacht d'elod.
Kl.
O{l}cobur mac Cinaodha rí Caisil moritur.
Cinaodh mac Conaing rí Ciannachda dermersus est in lacu {.i. in Angi} crudeli morte ó Maoil Seclainn et ó Tigernach di foesmaib daighdaoinedh n-Erenn et comarba Padraig specialiter.
Tect Duiphgente do Ath Cliath gur ralsat ár mór for Fionngallaibh et gur indirsiot an longport edir daoinibh et maoinibh. Slat ele do Duibhgentibh co n-ar mor for Finngentibh oc Linn Duachaill.
Rí{g}dhal a n-Ard Macha eidir Maol Sechlainn co maitibh Leithe Cuinn et Madudan co maitibh coiccidh Concubhair et Dermait & Fethgna i fecht co samud Patraic et Suairlech co clercibh Midhe.
Kl.
Duo heredes Padruic .i. Forandan scriba et episcopus & ancorita et Diarmaid sapientissimus omnium {doctorum} Europae quieuerunt.
p.128
Uastatio Áird Macha o Gallaibh Linne Duacaill die Samhchasg.{MS folio 189vb(281b)}
Luct oct .xx. lóng d'Finngentibh do rocttattur do cath fria Duibgentibh do Snam Aignech .iii. laithe et tri aidhche og cathuccadh doibh acht as re Duibhgentibh ro meabaidh go fargsat a cheli o a longaibh leo. Stain fugitiuus euasit et Iercne decollatus est.
Fogurtach mac Maoilbresail rí Airgiall moritur.
Colum mac Airechtaigh ab Corcaighe quieuit.
Fechtgna a ccomarbus Patruic.


text:
Villarrica
‘S e baile ann an ceann a deas Paraguaidh a th’ ann an Villarrica. Tha e suidhichte aig 126m os cionn ìre na mara[1] anns an Roinn Guairá, 135km air falbh bho Asunción, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] ‘S e prìomh-bhaile na roinne a th’ann agus tha 55,200 daoine a' fuireach anns a’bhaile.[3] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1570.[4] Tha Spàinntis agus Guaranaidh gam bruidhinn anns a’ bhaile seo agus tha an t-ainm fhèin a’ ciallachadh Baile Beairteach ann an Spàinntis, bho villa (baile) agus rico/a (beairteach).[5]


text:
Fèill Àiteachais an Rubha ann an cunnart
- 18 Am Faoilleach 2013
Chaidh rabhadh a thoirt gum faodadh tè de dh'fhèilltean àiteachais Leodhais a dhol à bith leis cho beag de dhaoine 's a tha deònach cuideachadh le bhith ga cumail a' dol.
Tha Fèill Àiteachais an Rubha ga cumail gach samhradh aig an ionad choimhearsnachd san Àird.
Tha duilgheadas aca ge-tà, agus grunn den chomataidh nach urrainn an obair a dhèanamh am bliadhna.
Aig a' choinneimh bhliadhnail goirid ron Nollaig, cha robh e comasach daoine gu leòr a chur air adhart airson a dhol air a' chomataidh.
Tha coinneamh èiginneach a-nis air a gairm, air 28mh am Faoilleach, agus dòchas ann gun nochd daoine ùra a bhios deònach a bhith nam buill air a' chomataidh stiùiridh.


text:
Taic son phròiseictean chumhachd mhara
- 17 Am Faoilleach 2013
Dh'innis Coimisean Oighreachd a' Chrùin gun roinn iad £20m not de thaic-airgid eadar dà phròiseict chumhachd mara.
Feumaidh na pròiseactan a bhith nas motha na 3MW, agus feumaidh iad sealltainn gun urrainn dhaibh an t-ionmhas air fad a tha a dhìth orra a chruinneachadh ron Mhàrt an ath-bhliadhna.
Tha pròiseactan air a' chosta an iar agus anns a' Chaol Arcach a dh'fhaodadh buannachd fhaighinn às.
Còirichean
'S ann ri sgeamaichean taisbeanaidh a tha an Coimisean, aig a bheil sealbh air a' chuid as motha de ghrunnd na mara mu na cladaichean, airson taic a chur.
Dh'fhaodadh na sgeamaichean a bhith a' cleachdadh chumhachd bho shualaichean neo bhon tìde-mhara.
Feumaidh còirichean làraich Oighreachd a' Chrùin a bhith aig na companaidhean a nì tagradh.
Thuirt Manadsair Prògram Mara Oighreachd a' Chrùin, Iain Callaghan, gu bheil iad an dòchas gum brosnaich seo feadhainn eile a thighinn air adhart a bhiodh deònach airgead a chur ris na pròiseictean.
"Tha sinn air grunn chòirichean làraich a thoirt seachad air màl mu chuairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean thar grunn bhliadhnaichean," thuirt Mgr Callaghan.
"Ach, tha sinn a-nis airson ceum air adhart a ghabhail.
"Tha an teicneòlas fhathast ga leasachadh, ach tha sinn air an ìre a ruighinn 's gu bheil pìos math dheth a-nis dearbhte.
"'S e an ath-cheum a chur an sàs agus ionnsachadh mar a tha e ag obrachadh agus an dòigh as fheàrr obrachadh," thuirt e.
Brosnachadh
Tha Murchadh Moireach, a tha eòlach air gnìomhachas a' chumhachd ath-nuadhachail, den bheachd gur i naidheachd mhath a tha seo.
"Tha mi a' smaoineachadh gur e a th' ann ach rud a bhathas a' cur feum air bho chionn ùine mhòir," thuirt Mgr Moireach.
"Tha mi air leth toilcihte gu bheil Oighreachd a' Chrùin air a thighinn a-mach gu soilleir, a toirt taic, brosnachadh, dha pròiseictean mòra," thuirt e.
Dh'fhaodadh gum bi mòran farpais ann son an airgid seo, a rèir Mhgr Mhoirich.


text:
Eaglais Roghadal
Chaidh Eaglais Roghadal neo Tùr Chliamainn na Hearadh a thogail anns an 16mh linn le Clann 'ic Leoid, agus innte tha uaigh Alasdair Chrotaich, ceannard na Leodaich anns na Hearadh agus an Eilean Sgitheanach (Dùn Bheagain) anns an 18mh linn. Chaidh an uaigh a dhèanamh le clach gneiss ionadal, air a sgeadachadh le clach-ghainmhich à Muile. Tha an sealladh seo a’ coimhead gu gairdean deas na h-eaglais air a thogail bhon bogha tuath. Tha am bogha fhèin air a dhèanamh le cloich schist dubh.


text:
Sgoilearan Chaol Àcain dhan Phloc
- 24 Am Faoilleach 2013
Chaidh aontachadh gun tèid sgire Chaol Àcain san Eilean Sgitheanach a chur ann an sgire sgoile Àrd-sgoil a' Phluic.
Bha Caol Acainn thuige seo ann an sgìre sgoile Àrd-sgoil Phort Rìgh, a tha deich mìle fichead air falbh.
Chan eil Àrd-sgoil a' Phluic ach seachd mìle bho Chaol Àcain.
Thuirt Comhairle na Gàidhealtachd gum faigh sgoilearan à Caol Àcain bus-sgoile dhan Phloc.
Faodaidh sgoilearan à Caol Àcain a tha mar thà ann an Àrd-sgoil Phort Rìgh leantainn orra an sin, is bidh bus-sgoile ann dhaibh.
Fàilte
Chuir Ceannard Àrd-sgoil a' Phluic, Donnchadh Feargasdan, fàilte air an naidheachd.
"Tha mi air leth toilichte leis a' cho-dhùnadh", thuirt e.
"Tha na pàrantan a' gabhail ris agus tha e a' dol a shàbhaladh ùine airson na cloinne a' tighinn dhan sgoil.
"Cuideachd, tha an aon cheannard air Bun-sgoil a' Chaoil agus Bun-sgoil Chaol Àcain, mar sin airson obair còmhla ris na bun-sgoiltean tha e a' dol a bhith feumail cuideachd", thuirt e.
Bidh Caol Reatha a' dol mar phàirt de sgìre sgoile Bun-sgoil an Ath-Leathainn is mar sin thèid sgoilearan à Caol Reatha gu Àrd-sgoil Phort Rìgh, mar a bha iad.
Thèid na h-atharrachaidhean a chur an sàs bho thoiseach na h-ath-bhliadhna sgoile san Lùnasdal 2013.


text:
Sloibhìnia
Is e dùthaich ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an Sloibhìnia[1][2] neo An t-Slòbhain[3] neo Slobhinia[4] (ainm oifigeil: Poblachd Sloibhìnia ). Tha crìochan aice ‘sa tuath leis an Ostair, san ear leis an Ungair, san iar leis an Eadailt, agus ‘sa deas le Croàisia.
Tron eachdraidh bha Sloibhìnia pàirt den Ìompaireachd Ròmanach, pàirt den Rìoghachd Ostair-Ungair agus pàirt den Iùgoslabh. Anns na 1990s bhris an Iùgoslabh às a chèile agus ann an 1991 chaidh Sloibhìnia a stèidheachadh. Bho 2004 tha i na ball anns an Aonadh Eòrpach agus bhon 2007 tha iad a’ cleachdadh an Euro.
Tha Ljubljana na prìomh-bhaile.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
'S e bàrd Romansach Sloibhiniach a tha ann an France Prešeren. Is ann iomraiteach a tha e mar bhàrd nàiseanta na Sloibhinia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
- Government of the Republic of Slovenia
- Ionad turasachd oifigeil Sloibhìnia
- The Slovenia Times - pàipear neadheachdan Sloibhìnia sa Bheurla
- Moja Slovenija - Dealbhan mun dùthaich
- virtual Sloibhìnia aig Matkurja.com
- Mountaineering in Slovenia


text:
Am Morair Loudoun
O Uicipeid
- Rugadh e: 1705
- Bàs: 1782
- Bha e na Dhìlseach aig àm ar-a-mach nan Seumasach 1745-1746.
- Thàinig e, air èiginn, beò slàn às Blàr Sliabh a' Chlamhain, 1745, nuair a chaidh feachd Rìgh Deòrsa a ruagadh le arm nan Seumasach.
- Fhuair e command feachdan Rìgh Deòrsa an ceann a tuath Alba fhad 's a bha a' chuid a bu mhotha dhe na Seumasaich air an triall gu deas. Nuair a thill na Seumasaich, thug iad buaidh air a-rithist aig Dòrnach.
- Aig àm Blàr Chùil Lodair, bha e a' cumail a chinn sìos san Eilean Sgitheanach.
- Às dèidh ar-a-mach nan Seumasach, chaidh a chur gu Aimeireaga a Tuath agus bha e os cionn feachdan Bhreatainn thall an-sin, is e a' cogadh ri na Frangaich.


text:
Luchd-obrach mì-laghail san Òban
- 14 An Cèitean 2013
Chaidh 17 duine a chur an greim anns an Òban fo amharas nach robh cead aca a bhith ag obair anns an dùthaich-sa.
Chaidh fear aca - fireannach à Sìona - a shaoradh gus an deadh tuilleadh rannsachaidh a dhèanamh air an stait in-imrich aige.
Tha dùil gun teid an fheadhainn eile uile a chur a-mach às an dùthaich.
Thuirt oifigearan inimrich gur ann à Bangladesh a tha 13 dhiubh 's gun deach an lorg ag obair ann an trì taighean-bìdhe - an Taj Mahal air Sràid Sheòrais, Light of India air Sràid Stevenson agus an Coriandor air rathad Shoroba.
Bha na fir uile eadar 22 agus 64 bliadhna a dh'aois.
Cuideachd chaidh dithis à Pagastan a ghlacadh aig Kebabish air Sràid Sheòrais agus chaidh dithis fhireannach à Sìona cuideachd fhaighinn ag obair gun chead ann an taigh-bìdhe Crystal Palace.
Thuirt seirbhis na h-in-imrich gum faodadh càin suas ri deich mìle nòt a dhol air gach gnìomhachas airson gach duine a bha ag obair dhaibh gu mì-laghail mura tèid aca air dearbhadh gun do rinn iad sgrùdadh feuch an robh còir aca a bhith ag obair anns an dùthaich seo.
Chaidh rèidean a dhèanamh air na taighean-bìdhe air an 9mh là dhen Chèitean.


text:
Riaghailtean Astràilianach
'S e spòrs bhuidheann ann an Astràilia a th' ann an Riaghailtean Astràilianach (Beurla: Australian rules football). Tha e coltach ri rugbaidh lìog, agus tha e a' cluich air raon-criogaid. Tha na tadhalan gu math annasach - ceithir crainn aig gach ceann.
Tha e cumanta ann an Victoria, Astrailia, Astràilia-a-Deas agus Astràilia-an-Iar. Ann an New South Wales agus Queensland, tha rugbaidh lìog nas cumanta. Tha e ga chluich gu ìre beag ann an Sealainn Nuadh, Papua New Guinea, Sasainn (ann an Lunainn), agus bho àm gu àm ann an Alba.


text:
Wadowice
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na Pòlainn a th’ann am Wadowice (IPA: vadɔˈvʲit͡sɛ, Gearmailtis: Wadowitz, Latbhais: Vadovice). Tha e suidhichte aig 271m os cionn ìre na mara,[1] ann an roinn na Pòlainn Ìosail (Pòlais: Małopolska) agus 's e prìomh-bhaile na sgìre Powiat Wadowicki a th'ann. Tha Wadowice 265km air falbh bho Lublin, 216km bho Kraków, 500km bho Gdańsk agus 284km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 19,149 a’ fuireach ann. A-rèir beul-aithris na sgìre, ‘s e fear air an robh Wad, am foirm goirid dhen ainm Władysław, a steidhich am baile san 10mh linn neo san 11mh linn. Chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas mar Wadowicze, ann an 1225. Ann an 1340 chaidh a’ mhòr-chuid dhen bhaile a mhilleadh ann an droch theine, ach fhuair e a chuid chòirichean san aon bhliadhna.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Karol Józef Wojtyła (1920 – 2005). Pàp bho 1978 gu ruige 2005.
Bailtean Co-cheanailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Canale d'Agordo[3]
- Carpineto Romano
- Pietrelcina
- San Giovanni Rotondo
- Sona


text:
Ealain is Cultar
Tha e mar phrìomh rùn do Shabhal Mòr Ostaig cànan, cultar agus dualchas na Gàidhlig a bhrosnachadh. Tha cultar is na h-ealain a' nochdadh gu làidir anns na cùrsaichean gu lèir agus tha cothrom air leth aig oileanaich agus luchd-obrach na Colaiste air sàr ghoireasan cruthachail leithid stiùideo clàraidh agus goireasan ùra ioma-mheadhan a chleachdadh.
Tha prògram nan Cùrsaichean Goirid aig a' Cholaiste a' tairgsinn farsaingeachd de chùrsaichean ann an cànan, ceòl is cultar na Gàidhlig agus tha fìor dheagh sheinneadairean agus luchd-ciùil ainmeil air an tàladh don Cholaiste airson teagasg air a' chùrsa BA Gàidhlig is Ceòl Traidiseanta.
Tha prògram do Luchd-ealain air Mhuinntireas aig a' Cholaiste a tha ga ruith le taic bho Alba Chruthachail agus tha Ceòladair, Sgrìobhaiche, Neach-dràma, agus Neach-ealain Lèirsinneachd uile stèidhichte aig a' Cholaiste. Tha Sabhal Mòr Ostaig cuideachd ag obair gu dlùth ris a' bhuidheann ealain, Seall, agus Club Film na sgìre.


text:
-
-
Archives
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- November 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- February 2012
- January 2012
- December 2011
- November 2011
- October 2011
- September 2011
- August 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- March 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- November 2010
- October 2010
- September 2010
- August 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- March 2009
- February 2009
- January 2009
- December 2008
- November 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
- June 2007
- May 2007
- April 2007
- March 2007
- February 2007
- January 2007
- December 2006
- November 2006
- October 2006
- September 2006
- August 2006
- July 2006
- June 2006
- May 2006
- April 2006
- March 2006
- February 2006
- January 2006
- December 2005
- November 2005
- October 2005
- September 2005
- August 2005
- July 2005
- June 2005
- May 2005
- April 2005
- March 2005
- February 2005
- November 2004
- October 2004
- January 1970
- December 1969
-
Meta
Làrach-lìn BBC Alba – no languages other than Gaelic were harmed
Posted in BBC Alba, inexorable rise of pseudogaelic Comments Off
Bliadhna Dhàna
Tha sinn bliadhna a dh’aois an-diugh – Tha Liam a’ toirt sùil air ais air bliadhna mhòr dhàna – agus air adhart gu àm ri teachd dòchasach. Ma tha thu airson sgrìobhadh dhuinn, bhiodh sin na dheagh thiodhlac dhuinn. A-nis càite a bheil an ceic mhilis.
Tha an iris-d Ghàidhlig, Dàna, a’ comharrachadh bliadhna on a chaidh a stèidheachadh sa gheamhradh an-uiridh. Chaidh a’ chiad phost, ‘Feamainn mar bhiadh’, fhoillseachadh air an 28mh den Ghearran, 2013. Bho na tùsan sin, tha Dàna air a bhith a’ foillseachadh corra artaigil no pìos cha mhòr gach seachdain agus dùil againn gun lean sin sna bliadhnaichean ri teachd.
Aisling Dhàna
Dh’èirich smuaintean airson Dàna an lorg naidheachd gum biodh an iris pàipeir Cothrom, le Clì a’ dol à bith. Bhathar a’ smaoineachadh gun robh beàrn ann airson iris a chur air bonn air-loidhne do choimhearsnachdan na Gàidhlig. ‘S e iomairt shaor-thoileach a th’ ann, le sgrìobhadh a’ tighinn à iomadh ceàrnaidh agus sgioba bheag ga stiùireadh ‘s ga dheasachadh. Mar sin, tha sinn gu mòr an eisimeil nan tagraichean a chuir pìosan thugainn thairis air a’ bhliadhna a dh’fhalbh; taing dhuibh!
‘S e rùn Dhàna a bhith a’ foillseachadh artaigilean ùra agus sgrìobhadh cruthachail gu cunbhalach, a’ beantainn ri naidheachdan, poileataigs, cànan, cultar, spòrs, agus eile. Tha farsaingeachd artaigilean air a bhith ann, bho mhilleadh a’ Mhoirich, bàrdachd GTA5, ceallan-luirgeach, an Superbowl (2014), agus Gàidhlig san #indyref. Dh’adhbharaich sinn connspaid agus deasbad cuideachd, a’ gabhail a-steach Gàidhlig sna sgoiltean, iomairt Sgoil Eòlas na h-Alba agus Gràin air a’ Ghàidhlig.
Dèan thu fhèin e.
Chan b’ e rathad rèidh a bha mu choinneimh irisean Gàidhlig sa bhliadhna a dh’aom. Tha Cothrom, a dh’fhalbh ‘s a thill ann an riochd ùr, agus Nòs, iris-d ar co-Ghàidheil an Èireann, nan deagh eisimpleirean dhen chunnart an lùib a bhith an crochadh ri maoineachadh bhon sporran phoblach a-mhàin. Tha Dàna moiteil gu bheil sinn neo-eisimeileach. Cha tèid sinn à bith fo rùn buidheann no cuideigin eile.
Càite bheil a’ Ghàidhlig an-diugh air an t-slighe? A bheil i a’ dol a dhol gu buaidh no bàs? A bheil sinne, mar luchd-taice a’ chànain, a’ dèanamh ar leòir airson ‘s gun nochd i fo bhlàth às ùr?
Tha deagh bhrìgh san artaigil a dh’fhoillsicheadh mu aoradh an Eaglais nam Manach Liath ann an Dùn Èideann. Bha eagal gun tigeadh aoradh Gàidhlig gu crìch an sin fo ghainnead mhinistearan. Bha taghadh rompa gu dè a dhèanadh iad. An leigeadh iad sìos aoradh cunbhalach? No, an gabhadh iad uallach nan seirbhisean bàna os làimh iad fhèin? ‘S e an rud eile a rinn iad.
Mura h-eil rudeigin a’ dol a thachairt air thàilleibh nach eil cuideigin eile a’ dol ga dhèanamh, dèanadh thu fhèin e! An leig sinne leis a’ Ghàidhlig a dhol sìos bliadhna is bliadhna, air neo, a bheil sinn a’ dol a dhèanamh an oidhirp a tha a dhìth gus ar cànan a neartachadh. Tha corra càs nach eil nar làmhan, air nach eil sinn comasach atharrachadh. Ach tha tòrr a bharrachd a tha nar comas.
Amasan
San àm ri teachd, tha dùil aig Dànaa’ cumail oirnn a’ cur ri beachdan an t-sluaigh agus sgaoileadh na h-irise. Bidh sinn ag amas air margaidheachd agus ruigheachd na h-irise a leadachadh gu sònraichte. A bheil àitean ann far nach ruig an làrach-lìon aig Dàna? Cò nach leugh irisean air loidhne? Cò nach urrainn a leughadh? Cò a dh’èisteadh? Saoilidh mi gu bheil tòrr ri dhèanamh. A bheil beachd agaibh fhèin air dòighean a b’ fheàrr air an iris a sgaoileadh? Leig fios. Am b’ urrainn dhuibh a chuideachadh? Leig fios.
Co-dhiù no co-dheth, bidh a bharrachd a’ nochdadh an-seo. Cum sùil air a’ bheàrn seo.
Liam Alastair Crouse
Posted in Cànain, Cànan & Cultar, cultar, litreachas, Naidheachdan & Poileataigs Comments Off
The verb THA
The verb THA
THA –
- introduces adjectives, adverbs and prepositional phrases.
- HELPFUL HINT: use a form of THA to say something about a person or thing
Positive / Negative Question / Negative question
- A bheil thu gu math? Tha, tapadh leat.
- A bheil latha math ann? Chan eil. Tha an t-uisge ann.
an t-uisge
- Nach eil thu sgìth? Chan eil. Tha mi ceart gu leòr. I’m quite all right.
- Tha mi à Dùn Dè. A bheil? Tha mise à Dùn Dè cuideachd!
- A bheil Gàidhlig agad? Tha Tha beagan Fraingis agam cuideachd.
- A bheil cat aig Anna? Chan eil. Tha cù aice.
- Nach eil iad math? Tha gu dearbh. Yes, indeed.
Question words: cò (who), dè (what), càit (where), ciamar (how), carson (why) and replies
- Cò às a tha thu?* Tha à Dùn Dè. *Standard form
- Dè an aois a tha e? Tha e 15 bliadhna a dh’aois.
- Càit às a bheil thu?* Tha à Glaschu. *Harris dialect form
- Cò aig a bheil an cat seo? Tha aig Màiri.
- Càit a bheil Iain? Chan eil fhios agam.
- Ciamar a tha sibh? Tha (sinn) gu dòigheil.
- Carson a tha i sgìth? Why is she tired?
- Carson nach eil e fuar? Why isn’t he/it cold?
Compare THA & IS
IS –
- introduces nouns, pronouns, noun phrases.
- HELPFUL HINT: use a form of IS to say a person or thing is a person or thing.
Positive Negative
Question /Negative
- An tusa Dòmhnall? Cha mhì. ’S mise Iain.
- An e seo an cù agadsa? Chan è. (’S e) seo an cù aig Alasdair.
- (’S e) sin an suidheachan agamsa! Chan e!
- An iadsan an clas Gàidhlig? Chan iad. ’S iadsan an clas Beurla.
- Nach esan an tidsear Beurla? Chan è. ’S esan an tidsear Gàidhlig.
IS & THA in the same sentence
- Dè an t-ainm a tha ort? (’S e) Ailean a tha orm.
- An e tidsear a th’ ann? ’Sè. ’S e tidsear matamataig a tha ann.
- Dè an dath a th’ air a’ chàr agad? *
(what is the colour that is on the car at you?) Red.
i.e. What colour is your car? Red.
Eacarsaichean / Exercises
1) Write sentences from these words and translate.
- (Màiri/aig an taigh/a bheil?) A bheil Màiri aig an taigh? Is Mary at home?
- (thu/nach eil/sgìth?) _______________ ________________
- (tha / math / latha / ann) ___________________ ___________________
- (gu/chan/mi/math/eil)_____________________ ___________________
- (clas/an/Gàidhlig/iadsan/an?)________________ ___________________
- (sgìth / cò / a/ tha?)____________________ _______________________
2) Write questions with Dè / Cò / Ciamar / Càit / Carson…? Use tha/a bheil /nach eil as appropriate. Then translate.
- (dè an dath a air a’ chàr agad?) Dè an dath a tha air a’ chàr agad? (What colour is your car?)
- (càit Alasdair?) ____________________ _______________________________
- (dè an aois a Eilidh?) __________________ _____________________________
- (cò às iad?) _________________________ ______________________________
- (carson a thu fadalach*?)_______________ _____________________________
*fadalach = late (for something)
- (ciamar a i an-diugh*?)______________________ ___________________________
*an-diugh = today
- (dè an t-ainm a air a’ chù aige?) ___________________ ________________________
- (carson i ann?) ________________________ ________________________________
ann* – here
3) Write positive or negative short answers. (Tha. / Chan eil. / ’S mì / ’Sè / ’Sì / Chan è/cha mhì etc.)
Air a chur ann an: Faclaireachd is gràmar Tagged: luchd-ionnsachaidh, luchd-tòiseachaidh, THA & IS
Posted in Faclaireachd is gràmar, luchd-ionnsachaidh, luchd-tòiseachaidh, THA & IS Comments Off
Latha gu math ioma-chànananch sa Phàrlamaid an-dè! #gaidhlig #bsl @SP_EduCul
Bha latha gu math ioma-chànanach aig Comataidh Foghlam is Cultar na Pàrlamaid an-dè agus iad a’ gabhail fianais air Bile Cànan Soidhnidh Bhreatainn (BSL). Ghabh a’ chomataidh fianais bho eòlaichean agus luchd-cleachdaidh BSL air a’ bhile agus ghabh iad fianais anns a’ … Cum ort a leughadh
Posted in BLS Bill, British Sign Language, Cànan Soidhnidh Bhreatainn, cà nan, Comataidhean, Gà idhlig, Rob Dunbar Comments Off
Lèirmheas Film: Berberian Sound Studio
Chaidh Calum MacLeòid, buannaiche aon de Dhuaisean nan Sgrìobhadairean ùra 2014, a choimhead air a’ film Berberian Sound System, agus seo againn deagh gheàrr-chunntas mu dheidhinn.
Uaireannan, chan fheumar ach beagan a chluinntinn mu dheidhinn film is bidh làn cinnt agad gu bheil thu airson am film ud fhaicinn. Nuair a chuala mi gun robh an cleasaiche Toby Jones a’ gabhail pàirt ann am film mu dheidhinn a bhith a’ cruthachadh fuaimean-Foley airson film oillte ‘Giallo’, bha mi airson fhaicinn anns a’ bhad. ’S dòcha gum bi sin nas fhasa a thuigsinn ma mhìnicheas mi cuid de na briathran sin.
Toby Jones: Cleasaiche sgoinneil a nochd ann am filmichean leithid Infamous agus Tinker, Tailor, Soldier, Spy, agus a chluich The Dream Lord, ann an aon de na h-eapasodan as inntinniche de Dr Who bho chionn beagan bhliadhnaichean – “Amy’s Choice”.
Fuaim-Foley: Dòigh anns am bi fuaimean a bharrachd air cainnt is ceòl air an cruthachadh airson filmichean. Bho fuaim bròige air cabhsair, gu gunnaichean-leusair a’ losgadh. Tha cuid de na dòighean obrach aig einnseanairean fuaime-Foley uabhasach fhèin inntinneach agus ’s e pàirt cudromach a th’ ann a bhith a’ cruthachadh traca-fuaime airson film sam bith, ach gu h-àraidh, filmichean oillte.
Giallo: Facal Eadailtis airson “buidhe”, ach a tha cuideachd a’ ciallachadh gnè de filmichean oillte bhon dùthaich sin a nochd sna 60an agus 70an, filmichean làn fòirneirt is fala, tracaichean-fuaime probhail agus stoidhlean àraidh. ’S ann às na filmichean aig Dario Argento, nam measg Susperia, agus L’Uccello dalle Piume di Cristallo a gheibh sinn na h-eisimpleirean as fheàrr den ghnè.
Ann am Berberian Sound Studio, tha Guilderoy (Toby Jones), einnseanair-fuaime, a’ tòiseachadh dreuchd ùr air film The Equestrian Vortex anns an Eadailt. Ged a tha e na einnseanair-fuaime cliùiteach, tha e soilleir gu luath nach eil Guilderoy cleachdte ri bhith ag obair ann an stiùideo clàraidh den t-seòrsa. Cuideachd, tha tòrr dhuilgheadasan aige le cultar-obrach an stiùideo seo agus leis nach eil facal de dh’ Eadailtis aige. Shaoileadh tu nach biodh Guilderoy cofhurtail ann an suidheachaidhean sòisealta fiù ’s air ais ann an Sasann, ach tha cùisean nas dorra buileach dha a bhith ag obair air a’ film seo.
Cha robh fios aig Guilderoy nuair a ghabh e an dreuchd gur e film oillte a bh’ ann agus tha e soilleir nach eil e measail orra no cofhurtail air a bhith a’ cruthachadh nam fuaimean a bhios a’ co-fhreagairt ris na tachartasan dorcha anns a’ film. Bha Guilderoy bochd den bheachd gum b’ ann mu dheidhinn eich a bha The Equestrian Vortex, seach bana-bhuidsichean, creòtachd agus murt. An t-uabhas muirt. Ach tha e a-nis anns an Eadailt, às aonais airgid gu leòr airson teicheadh agus mar sin feumaidh e an obair a dhèanamh. Chan fhada gus a bheil sinne san luchd-amhairc a’ faireachdainn ceart cho glacte ann an saoghal dorcha an stiùideo ’s a tha Guilderoy.
Rud a tha cudromach mu dheidhinn Berberian Sound Studio: cha bhi an stiùiriche Peter Strickland a’ sealltainn dhuinn aon fhrèam den film air a bheil Guilderoy is càch ag obair. Cha fhaic sinn mòran fòirneirt idir. Ach chì sinn, anns cha mhòr gach sealladh, buaidh na fòirneirt air Guilderoy. Mar eisimpleir, aon latha feumaidh e fuaimean a chruthachadh a cho-fhreagras ri cuideigin a’ slaodadh falt à ceann bana-bhuidsich. Cha fhaic sinne ach Guilderoy a’ sracadh uinneanan-earraich gus am fuaim ceart a chruthachadh, ach an cois sgreuchan bho traca eile agus fios againn dè tha dol air an sgrìn, tha e doirbh a bhith ga choimhead.
Aig cridhe a’ film ’s ann mu dheidhinn a bhith ag obair ann an dreuchd agus cultur-obrach nach eil fallain no freagarrach a tha am Berberian Sound Studio, gu h-àraidh, chanainn, ann an saoghal nam meadhanan. ’S e àite fuath-dùinteach (clostrafòbach) a th’ ann an saoghal Berberian Sound Studio. Chan fhaic sinn dad den t-saoghal taobh a-muigh an stiùideo ach àras beag far a bheil Guilderoy a’ fuireach. Aon ìomhaigh a thilleas uair agus uair, ’s e sin cluicheadairean ann am bogsa bìodach de bhùthan-fuaime, coltach ri ciste-laighe, agus iad a’ sgreuchail airson an traca-fuaime. Cha tèid aig Guilderoy a sgreuchail, airson iomadh adhbhair agus tha seo, agus pailteas adhbharan aige airson a bhith a’ sgreuchail, a’ toirt air atharrachadh.
Nuair a chrìochnaich Berberian Sound Studio bha e mar gun robh mi air film fuilteach, làn fòirneirt a choimhead agus, gu ìre mhath, sin dìreach na bha mi air dèanamh. ’S e film cumhachdach agus neònach a’ th’ ann am Berberian Sound Studio a chòrdas ri duine sam bith a tha measail air film oillte, gu h-àraidh Giallo, ach cuideachd na filmichean buaireasach, àraidh aig David Lynch. Cuideachd, chanainn gun còrdadh e ri duine sam bith a tha ag obair le fuaim no a’ craoladh bho stiùideo beag dùinte.
Le Calum MacLeòid
Posted in Berberian Sound Studio, Cànan & Cultar, Film, Fiolm, lèirmheas film Comments Off
2015 Am Màrt: na Cruithnich / March: the Picts
Na Cruithnich
Tha ùidh shònraichte aig muinntir Machair Rois anns na Cruithnich, is an sluagh àrsail seo na phàirt den dualchas againn. Tha sinn mòiteil – mar a thuigear – às na sàr-eisimpleirean de leacan snaighte Cruithneach a tha againn ann am Baile a’ Chnuic, Seannduig agus Neig, agus ‘s ann am Port mo Cholmaig a tha làrach den chiad mhanachainn Chruithneach a chaidh riamh a lorg. Chaidh iomadh criomag obair-cloiche Cruithnich eile a lorg anns na cladhaichean le Màrtainn Carver an sin, nam measg pìosan brèagha is luachmhor, ri fhaicinn ann an Ionad Taisgealaidh an Tairbeirt. ‘S e ‘Clach an Laoigh’ am pìos as ainmeile, le tarbh agus bò ag imlich laogh air an snaigheadh oirre, a’ toirt fianais air cho sgileil agus ealanta ‘s a bha na Cruithnich anns an obair seo.
Tha an fhianais-chloiche seo gu sònraichte cudromach air sgàth ‘s nach eil eachdraidh sgrìobhte aig na Cruithnich fhèin (ach corra sgriobt Ogham air cuid de na leacan) – chan eil againn ach beagan aithrisean mun deidhinn air an sgrìobhadh le sluaghan eile, mar na Ròmanaich, a bha na nàimhdean aca, gun teagamh le cuid mhath de phropaganda ann. Tha fios againn gun robh iad cumhachdach ann an Alba aig àm nan Ròmanach ann am Breatann agus fad beagan linntean às dèidh sin. Bha cliù aca gun robh iad nan làn-ghaisgich air blàr catha. Dh’fhàs na leacan na bu sgileile, na b’ ealanta, agus na bu sgeadaichte, agus nochd eileamaidean Crìosdail orra anns na linntean na b’ anmoiche; ach chan eil fìor fhios againn dè tha na samhlaidhean tillteach Cruithneach orra a’ ciallachadh no a’ comharrachadh – na slait-V, na cearcaill dhùbailte, na slait-Z amsaa.
Ach às dèidh dhaibh binnean an cumhachd a ruigsinn, anns an t-seagh chultarach co-dhiù, chaidh iad à sealladh mar shluagh air leth (a thaobh aithrisean eachdraidheil agus clachan a bharrachd, air a’ char as lugha) nuair a thàinig an sluagh Albannach, le àite-suidhe ann an Dùn Ad, taobh Iar-Dheas na h-Alba, gu cumhachd, bhon 9mh no 10mh linn a-mach. Tha e coltach gun robh na Cruithnich a’ bruidhinn cànan Breatannach, ‘s dòcha ceangailte ri seann-Chuimris, ach nochd Gàidhlig nan Albannach an àite sin cuideachd anns na sgìrean far an robh na Cruithnich làidir roimhe.
Chan eil fhios againn ciamar a thachair an t-atharrachadh-cumhachd seo anns an da-rìribh – an robh e gu sìtheil, m.e. tro chaidreachas an aghaidh nan Lochlannach, no tro cho-choslachadh ceum air cheum, no an deach na Cruithnich a cheannsachadh tro bhuaidh-làrach nan Albannach? Bha agus tha fhathast beachdan eadar-dhealaichte am measg an luchd-eachdraidh.
Ach anns na bliadhnaichean a dh’fhalbh lorg na h-arceòlaichean barrachd làraichean agus iarsmadh Cruithneach drùidhteach anns an sgìre againne, agus ann an Taobh an Ear-Thuath na h-Alba san fharsaingeachd, eadar Tairbeart Machair Rois, Siorrachd Mhoreibh, m.e. Am Broch (Burghead) le dùn Cruithneach, agus Siorrachd Obar Dheathain, m.e. Roinnidh (Rhynie) leis na clachan ‘Rhynie Man’ agus an Craw Stane. Tha na ceanglaichean eadar na làraichean – am biodh seo deas-ghnàthach, poiliteagach no eaconamach – a’ fas nas inntinniche agus nas cudromaiche cuideachd. Tha e a’ fàs nas soilleire gun robh ionad smachd cudromach nan Cruithneach againn ann Alba an Ear-Thuath, ‘s dòcha fiù ‘s rìoghachd ainmeil Fortriù fhèin. Bha na h-eòlaichean a’ creidsinn ro sin gur ann ann an Siorrachd Pheairt a bha Fortriù, ach mar thoradh air obair le Alex Woolf mu 2006, tha coltas gur ann an sgìre Linne Mhoireibh a bha e.
Tha cladhaichean arceòlais nas ùire a’ toirt taic ris a’ bheachd seo, m.e. ann an Roinnidh fhèin, far a bheil Gòrdan Noble bho Oilthigh Obar Dheathain den bheachd gur e ionad rìoghail Cruithneach a bh’ ann, air sgàth an ainm fhèin (Rhynie, bho rìg = rìgh ann an Celtis tràth) ach cuideachd on a lorg iad nìthean luachmhòr ann, leithid pìosan cuaich-glainne mhìn bhon Fhraing, nach cleachdadh ach na h-ìrean sòisealta a b’ àirde aig an àm sin. Chaidh meatailt a leaghadh an sin cuideachd, a rèir choltais – lorg iad uidheam agus pìosan beaga obrach-iarainn grinn, agus tha tuagh aig ‘Rhynie Man’ air a’ chlach ainmeil. Ann an Gaulcross (Banbh), mu 20 mìle bho Roinnidh, lorg iad mòr-ulaidh iongantach le airgead Ròmanach air an ath-chleachdadh leis na Cruithnich, nam measg seudraidh ealanta.
Faodaidh sibh mòran de na nìthean seo fhaicinn a-nis, gus 31 den Chèitean, aig taigh-tasgaidh beag King’s Museum ann an Obar Dheathain. Bha mi ann agus ged a tha e beag, ‘s e taisbeanadh math dèanta a th’ ann, le mineachaidhean glè shoilleir, mapaichean feumail, bhideo agus eisimpleirean de dh’obair-iarainn air an dèanadh le ath-chruthachadh fùrneis Chruithneach, ‘s an leithid sin. Tha e fìor inntinneach – gu h-àraidh do dhaoine à Dùthaich nan Cruithneach mar a tha sinn fhèin. B’ fhiach dhuibh a dhol ann.
Ceanglaichean agus gailearaidh gu h-ìosal!
***********************************************************************
The Picts
Seaboard folk have a special interest in the Picts – after all, that ancient race is part of our heritage. We’re understandably proud of the prime examples of carved Pictish stones we have in Hilton, Shandwick and Nigg, and Portmahomack is the site of the first Pictish monastery ever found. Many pieces of Pictish stone-work were found in Martin Carver’s digs there, among them some beautiful, precious items, which can be seen in the Tarbat Discovery Centre. The most famous of them is the ‘Calf Stone’, with a bull and a cow licking her calf carved on it, bearing witness to how skilful and artistic the Picts were in this craft.
This witness in stone is all the more important because we have no written records from the Picts themselves (apart from occasional Ogham script on some of the stones) – there are only a few accounts about them written by other peoples, such as the Romans (their enemies), no doubt with a fair bit of propaganda included. We know that they were powerful in Scotland at the time of the Romans in Britain, and for a few centuries after that. They had a reputation as fearless warriors on the battlefield. Their stones grew more skilful, more artistic, and more decorated, and Christian elements appeared in the later centuries; but we don’t really know what the recurring Pictish symbols on them meant or commemorated: the V-rod, the double circle, the Z-rod etc.
But after they had reached the peak of their power (in the cultural sense at any rate), they disappeared from sight as a separate people, certainly as regards historical accounts and further stones, when the Scots, with their headquarters in Dunadd, in the south west of Scotland, came to power, from the 9th-10th century. It’s possible that the Picts spoke Brittonic, perhaps related to Old Welsh, but the Gaelic of the Scots appeared in its place too in the areas where the Picts had previously been strong.
We don’t know how exactly this power-change happened – was it peaceful, e.g. through an alliance agianst the Vikings, or via gradual assimilation, or were the Picts conquered on the battlefield by the Scots? The historians are still out on that one.
In recent years, archaeologists have found more sites and impressive Pictish remains in our own area and in the North East of Scotland in general, between the Tarbat Peninsula, Moray, e.g. Burghead with its Pictish fortress, and Aberdeenshire, e.g. Rhynie, with the ‘Rhynie Man’ stone and the Craw Stane. The links between the sites – whether ritual, political or economic – are becoming more interesting and more important to the archaeologists too. It’s becoming clearer that we had an important centre of Pictish power in the North East, possibly the famous kingdom of Fortriù itself. Until recently experts had believed Fortriù was in Perthshire, but after work published by Alex Woolf around 2006 it seems likely that it was in the Moray Firth area.
More recent excavations support this theory, e.g.in Rhynie itself, where Gordon Noble of Aberdeen University believes it was a royal centre, because of the name (from rìg = king in early Celtic), but also because they found very precious items there, such as pieces of a fine glass goblet from France, which would only have been used by the highest social class at that time. Metal was also smelted, apparently, as they found moulds and examples of fine metal-work there, and Rhynie Man himself is depicted carrying an iron axe. In Gaulcross in Banff, 20 miles from Rhynie, they found an amazing hoard of Roman silver recycled by the Picts, including fine jewellery.
You can now see many of these items (especially from Rhynie and Gaulcross) until 31 May at the little King’s Museum in Old Aberdeen. I was there myself, and although it’s small, the exhibition is very well done, with clear explanations, useful maps, a video and examples of iron-work made in a recreated Pictish furnace, etc etc. It’s really interesting – especially to those of us from the land of the Picts. It’s definitely worth a visit!
Links and gallery below!
Ceanglaichean / Links:
Tarbat Discovery centre: http://www.tarbat-discovery.co.uk/ ; Sculpture catalogue: http://www.york.ac.uk/archaeology/staff/sites/tarbat/stonecat/sculptureCatalogue.html
Groam House Pictish Museum, Rosemarkie: http://www.groamhouse.org.uk/
The Northern Picts project: http://www.tarbat-discovery.co.uk/index.php/archaeology/archaeology-fortriu/ Facebook: https://www.facebook.com/groups/417334508372858/?fref=ts
Exhibition till 31 May 2015 in King’s Museum, Old Aberdeen – Crafting Kingdoms, the Rise of the Northern Picts: http://www.abdn.ac.uk/museums/ Facebook: https://www.facebook.com/pages/Kings-Museum/139642292752093?fref=photo
Gailearaidh / gallery (briog airson dealbhan nas motha /click to enlarge):
Posted in Seaboard News Gaelic archive Comments Off
Nach math an obair a tha am Bòrd a’ dèanamh, improbably says Gilleasbuig
Posted in Bòrd na Gàidhlig, oh what a stitch up, rampant quangocracy, Ulpan Comments Off
Sùil air na h-Oscaran
Ma chaill sibh na h-Oscaran a-raoir, na gabh dragh – sa phìos seo, tha sinn a’ toirt sùil air na thachair aig precursor nan Duaisean FilmG.
Bha an t-uisge a’ dòrtadh air Los Angeles a-raoir – “a bit squishy on the carpet”, mar a thuirt Benedict Cumberbatch, a’ buannachadh na duaise airson an duine as Breatannaiche san t-saoghal. Cha do chuir an droch aimsir stad orra idir, ge-tà. Mar a bhiodh dùil, bha an oidhche làn aodaich spaideil agus òraidean fada. Seo agaibh na thachair nuair a bha sinn nar cadal:
Fear an taighe ùr
An-uiridh, bha Ellen DeGeneres a’ stiùireadh na cuirme agus a’ togail selfies gach còig mionaidean. Ann an 2013, bha Seth MacFarlane againn, leis an òran phianail a ghabh e mu bhroillich nam bana-chleasaichean. Am bliadhna, b’ e cuideigin nach aithne dhomh, air a bheil Niall Pàdraig Hearach, a bha air an àrd-ùrlar. A rèir coltais, bha e ann am prògram ainmeil, How I Met Your Mother.
Nope, chan eil na mise.
Na Cleasaichean as fheàrr
Cha do chuir e iongnadh air duine sam bith nuair a bhuannaich Eddie Redmayne agus Julianne Moore an dà dhuais mhòr a-raoir. Chluich an dithis aca caractairean a tha a’ strì le tinneas – alzheimers ann an Still Alice, agus motor neuron disease ann an The Theory of Everything – ach tha cuid den bheachd gur e bliadhna caran lag a bh’ ann a thaobh actairean.
Bha Redmayne air leth math a’ cluich an àrd-ollamh Stephen Hawking agus a rèir an luchd-sgrùdaidh (chan eil Still Alice ri fhacinn ann an Alba fhathast) bha Moore gu math comasach, mar as àbhaist, mar acadaimigeach eile, Dr. Alice Howland. Nan robh farpais ann idir dhi, bhiodh sin a’ tighinn bho Marion Cotillard ann an Two Days, One Night. Bhuannaich Cotillard Oscar ann an 2007 airson La Vie En Rose, sgeulachd bheatha an seinneadair Fhrangaich, Édith Piaf – agus ise an aon chleasaiche a bhuannaich an Oscar airson fiolm ann an Fraingis.
Nuair a bhuannaich Patricia Arquette an duais aice airson Boyhood, ghabh i an cothrom iomradh a thoirt air a’ bheàrn phàighidh eadar fir agus boireannaich. Thug JK Simmons, a bhuannaich airson Whiplash, comhairle dhuinn bhon àrd-ùrlar – bu chòir dhuinn fòn a chur gu ar pàrantan na bu trice, thuirt e.
Cha deach cleasaichean bhon fhiolm Selma a mholadh airson Oscar sam bith, ach fhuair Oprah Winfrey bhon fhiolm sin rudeigin buileach nas fheàrr.
Bha marigolds dearga air Lady Gaga.
Bha Jared Leto a’ coimhead coltach ri Ìosa, nan robh Ìosa san fhiolm The Wedding Singer.
Cha robh duine sam bith ann le eala orra am bliadhna. Sin e, really.
Dè tha seo a’ ciallachadh airson nan Duaisean FilmG?
Mar a tha cuirm nan Golden Globes na ro-ruithear do na h-Oscaran, ‘s ann mar sin a tha na h-Oscaran do chuirm nan Duaisean FilmG.
Leis nach deach an oidhche cho math do Niall Pàdraig Hearach, bidh an Niall eile le trì ainmean, Niall Iain Dòmhnallach, an dòchas gun tèid cùisean na b’ fheàrr dhasan nuair a thig an latha mòr. Gu fortanach, bidh taic aice bho Fiona NicCoinnich, agus cha bhi aige ri sgeidse a dhèanamh na Y-fronts – cho fad ‘s a s’ aithne dhuinn, co-dhiù.
B’ e deagh oidhche a bh’ ann do dh’fhiolmaichean ann an cànanan coimheach, le moladh airson Marion Cotillard agus duais airson Ida le Pawel Pawlikowsky. Deagh shamhla do na h-Ìlich am bliadhna, dh’fhaoidte?
Bhuannaich am fiolm Whiplash duais no dhà, cuideachd – sgeulachd mu dè cho chruaidh agus ainneartach ‘s a tha cùisean do dh’oileanach ciùil. A bheil an t-àm ann mu dheireadh thall airson an fhiolm Ghàidhlig a tha air a bhith ann am pre-production fad bliadhnaichean, am fly-on-the-wall exposé de dhòighean teagaisg nam fèisean, Am Bodhran Brùideil?
Cò aig a tha fios – chì sinn na thachras aig cuirm nan Duaisean FilmG air 27 Am Màrt ann an Glaschu. San eadar-ama, faodaidh sibh na fiolmaichean fhaicinn aig làrach-lìn FilmG.
Posted in Cànan & Cultar, FilmG, Fiolm, na h-Oscaran Comments Off
Ais-èirigh rèile ann an Inbhir Garadh #gàidhlig
Bha pìos agam san Albannach, 21/02/14 mu ais-èirigh Rathad-iarainn Inbhir Garadh is Chille Chuimein “an rathad-iarainn nach bu chòir a bhith air a togail”.
Chithear n t-artagal agam air làrach-lìn an Albannaich agus gheibhear barrachd fiosrachaidh mun phròiseact air an làrach-lìn aca.
‘S e deagh phròiseact a tha seo agus tha mi a’ dèanamh fiughair ris an latha nuair a thòisicheas na trèanaichean air ruith air an rathad-iarainn beag ùr seo.
Alasdair
Posted in a' Ghà idhealtachd, Cille Chuimein, Fort Augustus, Inbhir Garadh, Invergarry, Invergarry Station project, rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn glèidhte Comments Off
An clàr-dubh – ceist an fhearainn
Seo agaibh rabhdaireachd a sgrìobh mi mu cheist an fhearainn. Ach chan e ceist an fhearainn sa Ghàidhealtachd, ach ceist fearann Phaileastain ris a bheil an ramaghall bhàrdachd seo a’ buntainn. Nam biodh ceist an fhearainn sa Ghàidhealtachd aig a h-àirde fhathast, nach ann a bhiodh daoine a’ coimhead air muinntir Phaileastain agus na Gàidhealtachd mar dà shluagh air an aon ghad? (Steaphan)
An Clàr-dubh
Ochòin, a Phaileastain!
Tha sibh fo chuing ana-tighearnas luchd an t-sainnt, na ruite ’s an fhòirneirt.
Air ur guailnean tha slabhraidhean, a th’ air an crathadh dhibh uair is uair, ach a bhios ag èaladh suas oirbh a-rithist ’s a-rithist, mar shnàithlean snàigeach neo-shaoghalta.
A mhuinntribh Phaileastain, tha sibh a rèir coltais is cunntais, caidreachail carthannta thar na còrach – cha ghabh ceann-fodh’ a chumail ribh.
Cha mheataich sibh ro làmhachas làidir luchd nam breug ’s na h-aingidheachd oir, ’s e sluagh sìtheil, suairce a tha annaibh.
Gidheadh, tha sibh ag èigheachd le cràdh airson cobhair tèarainteachd a dh’aisigeas gu saorsa sibh, a spìonas bhon daorsa sibh – agus tha fhios nach e sin a th’ air a thairgsinn dhuibh.
Is e meanglain dhearcan-ola a thathar a’ sìneadh thugaibh – meanglain gun a’ chrann, gun cheangal ris an fhonn, ’s mar sin, gun a’ bhrìgh a tha a ghnàth a’ ruith trompa.
Tha a’ chrann air a dèanamh ’na bòrd a-nis, mu an suidh fir nan deiseachan dubha.
Tha am bòrd fo uallach mheasan, ghlasraich, feòla, arain, fìon’ is uisge – agus thathar gur fiathachadh, a mhuinntribh Phaileastain.
Their iad ribh gur “sibhse na coigrich. Tiugainn agus suidhibh air an talamh fon bhòrd seo, ach an cluinn sibh ar còmhradh.”
Agus, thig luchd-freastail chun a’ bhùird chum gach riarachadh a thoirt dhaibh; agus bidh iad uile ’nan suidhe mu bhòrd na craoibh’ a chaidh a spìonadh bhuaibh – gach aon ac’ air cathair.
Bidh iad ag ithe arain is dhearcain-ola a thàrmaich a’ chraobh a chaidh a leagail gus an clàr-dubh fhèin a bhuileachadh oirbh agus orra fhèin.
A dh’aindeoin seo uile, a mhuinntribh Phaileastain, cumaibh ur cridhe ri dòchas.
Bidh biadh a’ grodadh is fiodh a’ breòthadh uaireigin.
le Steaphan MacRisnidh
Posted in bàrdachd, ceist an fhearainn, fearann, muinntir na Gàidhealtachd, muinntir Phaileastain, Paileastan, Sgrìobhadh Cruthachail Comments Off


text:
1978
MCMLXXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Lùnasdal - Taghadh Phàpa Iain Pòl I, ann an Cathair na Bhatacain.
- Bhuannaich Isaac Bashevis Singer an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 16 an Damhair - Taghadh Phàpa Iain Pòl II, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 an Cèitean - Tamara Brinkman, ann an Laren. Actair às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an Gearran - Harry Martinson, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 7 an t-Ògmhios - Ronald George Wreyford Norrish, ann an Cambridge. Ceimigear.
- 6 an Lùnasdal - Giovanni Battista Montini, ann an Castel Gandolfo. Pàp bho 1963 gu 1978.
- Anna Arnott, seinneadair Gàidhlig à Cille Mhoire.


text:
Duine a tha air tharraing drùis-mhiannach gu h-iomlan no gu mòr ri buill am gnè fhèin; bean air tharraing ri mnathan eile (air chantainn ri cuideachd cho leisbich, cho b' fheàrr le leisbich), no fear air tharraing ri fir eile.
Eadar-Theangachaidhean
Buadhair
(de duine no beathach) Air tharraing gu drùiseil a-mhàin no gu mòr ri buill am gnè fhèin.
A' buntainn ri co-sheòrsachd, cho dàimh, tarraing, miann, 's mar sin air adhart.
Air chur roimh no air chleachdadh le co-sheòrsaich, martaigh-seinnse, 's mar sin air adhart.
Fios a' chleachdaidh
B' fheàrr le mòran mnathan co-sheòrsach a bhith air chantainn ri leisbich.
Co-Fhaclan
(Air tharraing gu drùiseil a-mhàin no gu mòr ri buill dham ghnè fhèin.): leisbeach (air chleachdadh a-mhàin nam mnathan)


text:
Tha uallach reachdail air Pàrlamaid na h-Alba caochladh dhreuchdan aig àrd-ìre ainmeachadh do A Mòrachd A’ Bhanrigh. Is iad na dreuchdan a chaidh a dhèanamh gu ruige seo:
- Robert Black mar Àrd-neach-sgrùdaidh na h-Alba. Is e an dleastanas a tha air an Àrd-neach-sgrùdaidh sùil a chumail feuch an tèid airgead poblach a chosg mar as ceart, gu seaghach is gu h-èifeachdach. Tha Audit Scotland a’ toirt nan seirbheisean a tha a dhìth air do dh’Àrd-neach-sgrùdaidh gus an obair aige a tharraing a-mach.
- Jim Martin mar Scottish Public Services Ombudsman. Tha an t-Ombudsman na ghoireas farsaing far am faod daoine gearan a thogail mu sheirbheisean poblach.
- Kevin Dunion mar Scottish Information Commissioner. Is e prìomh obair Coimiseanair an Fhiosrachaidh feuchainn gun cùm ùghdarrasan poblach ri reachdas mu shaorsaa an fhiosrachaidh, fon a bheil “duine a dh’iarras fiosrachadh air ùghdarras poblach ann an Alba airidh air a leithid fhaotainn bhon ùghdarras”.
- Tam Baillie mar Scotland's Commissioner for Children and Young People. Chaidh post a’ Choimiseanair a stèidheachadh gus còraichean cloinne is dhaoine òga a chur air adhart agus a dhìon.
- Karen Carlton mar Public Appointments Commissioner for Scotland. Tha an Coimiseanair an urra ri sgrùdadh a dhèanamh air cur-an-dreuchd le ministearan gu bùird bhuidhnean poblach riaghlaichte na h-Alba. Feumaidh gach cur-an-dreuchd cumail ris na feumalachdan sa chòd-chleachdaidh a chuir an Coimiseanair ri chèile airson seo. Nuair nach bi iad a’ cumail, tha de chumhachd reachdail aig a’ Choimiseanair stiùireadh a thoirt do Mhinistearan na h-Alba dàil a chur ann an cur-an-dreuchd agus aithisg mun chùis a thoirt do Phàrlamaid na h-Alba.
- An t-Ollamh Alan Miller mar Chathraiche Scottish Human Rights Commission. Cuiridh an Coimisean air adhart mothachadh, tuigse is spèis fharsaing mu chòraichean daonna; nì e ath-bhreithneachadh is molaidh e atharrachaidhean air poileasaidhean no cleachdaidhean sam bith le ùghdarrasan poblach na h-Alba agus bheir e seachad comhairle is stiùireadh.
Tha an dòigh mu chur-an-dreuchd ga dhèanamh le pannal-taghaidh de Bhuill air a chur air bhonn fo Ghnàth-riaghailtean na Pàrlamaid. Sa chathair a’ phannal tha neach à Presiding Officers agus bidh ballrachd gach pannail a’ leigeil riochdachadh poilitigeach na Pàrlamaid am follais.
Tha an Public Standards Commissioner for Scotland ga chur an dreuchd le Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba le aonta na Pàrlamaid fhèin. Is e an Coimiseanair a tha ann Stuart Allan. Bidh an Coimiseanair a’ dèanamh sgrùdaidh air gearanan gun do bhris Ball, Comhairliche no Ball de Bhuidheann Phoblach an Còd-giùlain aca. Bidh e a’ dèanamh seo gu neo-eisimeileach agus a’ toirt aithisge mu na toraidhean aige mu Bhuill do Chomataidh Inbhean agus Shuidheachaidhean Poblach fo riaghailtean air an leagail sìos anns a’ Phàrlamaid anns na Gnàth-riaghailtean agus sa Chòd-ghiùlain agus do Choimisean nan Inbhean air Comhairlichean is Buill Bhuidhnean Poblach.
Cuideachd, bidh Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba a’ cur Buill Scottish Human Rights Commission an dreuchd.
Tha Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba cuideachd a’ socrachadh cumhaichean nan suidheachaidhean anns na dreuchdan air fad shuas agus, taobh a-muigh den Àrd-neach-sgrùdaidh, a' toirt a' bhuidseit bhliadhnail aca dhaibh cuideachd.
Tha Sgrùdadh na h-Alba a’ toirt seachad nan seirbheisean a tha a dhìth air an Àrd-neach-sgrùdaidh gus an obair aige a dhèanamh, agus is e an obair a tha aig Coimisean na h-Alba mu Sgrùdadh Poblach - a tha air a dhèanamh suas le Buill den Phàrlamaid – sgrùdadh a dhèanamh air na molaidhean aig Sgrùdadh na h-Alba mu chleachdadh ghoireasan is caiteachais agus aithisg a thoirt orra don Phàrlamaid.


text:
Bidh seo mar fhiosrachadh do rannsachadh na Comataidh a thaobh an gabh targaidean Riaghaltas na h-Alba mu iarrtas 100% den dealain againn o stuthan ath-nuadhaichte mu 2020 a choileanadh.
Thuirt Leas Neach-gairm Comataidh Eaconamaidh, Iomairt is Turasachd, John Wilson BPA:
"Ma tha Alba a' dol a choileanadh dùbhlan targaidean Riaghaltas na h-Alba a thaobh lùths ath-nuadhaichte, 's e sgìrean mar a' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan prìomh chnag na cùise. Tha an sgìre seo a' faighinn buannachd às an adhartas a thathar a' dèanamh ann an raon lùths ath-nuadhaichte le teicneolas a' fàs gu luath ann an leasachadh cumhachd gaoithe 's mara.
"An-diugh tha sinn air fhaicinn mar a tha gnìomhachas lùths ath-nuadhaichte air atharrachadh a thoirt air aghaidh na tìre, agus cuideachd fhuair sinn a-mach mu bhuaidh meud leasachadh a' ghnìomhachais. Tha sinn air tuilleadh ionnsachadh mu na dùbhlain a tha ro roinn na mara den ghnìomhachas, roinn a tha ùr.
"Bidh seo mar chuideachadh a thaobh fiosrachaidh don Rannsachadh againn agus cuidichidh e sinn measadh a dhèanamh air na tha a dhìth de chur-an-seilbh a chor’s gun coileanar na targaidean."
Thadhail a' Chomataidh air Cidhe Hatston gus coimhead air leasachadh ann an cumhachd na mara, chaidh iad air iteig a chor’s gum faigheadh iad sealladh on adhar air prìomh làraichean lùths ath-nuadhaichte an dà chuid air tìr 's aig muir, agus cuideachd thadhail iad air Ionad Lùths Mara na h-Eòrpa (EMEC) ann an Sromnis. A-màireach, thèid a' Chomataidh a Ghallaibh airson turas timcheall air Ionad ùr Innleadaireachd, Teicneolas agus Lùths a th' aig Colaiste Gàidhealtachd an Taobh Tuath, cho math ris an Ionad Rannsachadh Àrainneachd aca.
Thuirt Calum Davidson, Stiùiriche Lùths is Ìsleachd Gualain le Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean (HIE):
"Tha An Cuan Arcach mar shàr-àite sam faighear lùths ath-nuadhaichte, ach chan eil sin ach pàirt dheth. Tuigidh HIE gum feum Alba barrachd a dhèanamh seach lùths a chur air falbh mar bhathar ma tha sinn gu bhith a' faighinn a h-uile buannachd eaconamach a ghabhas fhaotainn ann an lùths ath-nuadhaichte. 'S e sin an adhbhar a tha sinn fhèin agus ar com-pàirtichean air airgead a chur an seilbh a chor’s gun cruthaichear ionad-rannsachaidh a tha air thoiseach air ionadan eile an t-saoghail aig EMEC, gum bi cothroman rannsachaidh is leasachaidh ann tro Cholaiste Gàidhealtachd an Taobh Tuath OGE, gun cruthaichear bun-structairean ùra leithid na h-ionadan ùra gnìomhachais aig Hatston, agus gun neartaichear seirbheisean solarachaidh ionadaile lùths."
Cùl-sgeul
Ann an Arcaibh, thadhail a' Chomataidh air:
· Cidhe Hatston gus coimhead air leasachadh ann an cumhachd na mara;
· Prìomh-oifis Seirbheisean Mara Comhairle Eileanan Arcaibh ann an Scapa;
· Eitealan a chor’s gum faigheadh iad sùil on adhar air prìomh làraichean lùths ath-nuadhaichte an dà chuid air tìr 's aig muir ann an Arcaibh;
· Ionad Lùths Mara na h-Eòrpa – a' chiad ionad-deuchainn neo-eisimeileach - 's an aon fhear air an t-saoghal - a chaidh a dhealbh gus làn-chumhachd na mara a chur fo dheuchainn;
Ann an Gallaibh, tadhailidh a' Chomataidh air:
· Caladh Sgrabastail
· Ionad Innleadaireachd, Teicneolas agus Lùths agus Ionad Rannsachadh Àrainneachd Colaiste Gàidhealtachd an Taobh Tuath
· Caladh Inbhir Ùige
Chuir a' Chomataidh air bhog an rannsachadh aca a thaobh an gabh na targaidean ath-leasaichte a tha ri fhaotainn ann an Mapa-slighe Riaghaltas na h-Alba 2020 chun Lùths Ath-Nuadhaichte a choileanadh; agus gu sònraichte dùbhlan targaid na h-Alba gun gintear uiread 's 100% de dhealain o stuthan ath-nuadhaichte mu 2020.
Thathar an dùil gum foillsich a' Chomataidh a h-aithisg mu dheireadh as t-fhoghar an dèidh do dh'obair togail fianaise a bhith crìochnaichte.
Turasan eile a bhios mar phàirt den rannsachadh seo, 's e gun tadhail BPAan air obair-leasachaidh Cumhachd Gaoithe agus Uisge ann an Grìobhan an Gleann Lìomhainn, agus air Fìobha, far an tèid beachdachadh air gnìomhachas lùths na mara agus gus tadhail air colaiste ionadail a tha an-sàs gu gnìomhach ann a bhith a' trèanadh luchd-obrach ùra san raon seo.


text:
Port Chnocaidh
'S e baile ann am Moireabh a tha ann am Port Chnocaidh (Beurla: Portknockie). Tha am baile suidhichte air Linne Moireabh. 'S e Banbh, Bucaidh, Am Fionn Ochdamh agus Inbhir Cuilinn na bailtean a tha faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 13.61″ Tuath agus 2° 51′ 26.91″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,217 duine a' fuireach an seo. [1]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1677. Bha e ainmeil mar port iasgach sgadain anns an 19mh linn ach chan eil mòran bhàtaichean iasgaich air fhàgail an seo anns na làithean an diugh.
'S e àite inntinneach a tha ann am Bow Fiddle Rock. 'S e creag a th' ann a tha suidhichte dìreach mu 50 troigh air falbh bhon chòrsa. Tha e a’ coimhead mar bogha fidheall.
'S e àite eachdraidheil a tha ann an Green Castle, a tha suidhichte air rubha faisg air a’ mhuir. Chaidh a thogail mu 1000 RC agus bha daoine a’ fuireach ann gu 1000 AC. Tha tobhtaichean a’ chaisteil fhathast rim fhaicinn an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 489 685


text:
Adaptxt
Tha Adaptxt 'na aplacaid airson fònaichean-làimhe a leigeas le daoine teacsadh ro-innseach (no predictive texting) a dhèanamh. Tha e 'ga dhealbhadh le KeyPoint Technologies, companaidh a tha stèidhichte san Rìoghachd Aonaichte.
Chan ann ach a chum fònaichean Windows a bha an aplacaid nuair a chaidh a chur air bhog ann an 2012 ach chuireadh ri làimh e air fònaichean Android cuideachd a-mach à 2011, an dearbh bhliadhna a chaidh aplacaid le còd fosgailte a dhèanamh dheth.
Chaidh comas Gàidhlig, Gaeilge agus Gaelg a chur ris san t-Samhain 2012 ri linn co-obrachadh eadar Adapxt, Michael Bauer agus Kevin Scannell.[1]


text:
Aonghas Pàdraig Caimbeul
'S ann as An Leth Mheadhanach ann an Uibhist a Deas a tha Aonghas Pàdraig Caimbeul (no Aonghas Phàdraig, mar a chanas a choimhearsnachd fhèin sa cheann a deas). Chaidh e gu Sgoil Gheàrraidh na Mònadh agus an uair sin gu Àrd-Sgoil an Òbain, far an do ghabh e ùidh ann an litreachas fo stiùir an neach-teagaisg Bheurla aige, Iain Mac a' Ghobhainn nach maireann.
Susbaint
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Aonghas Pàdraig an uairsin gu Oilthigh Dhùn Èideann, far an tug e a-mach Ceum le Urram ann am Poileataigs agus Eachdraidh. Fhad 's a bha e san Oilthigh fhuair e misneachd mhòr a thaobh a chuid sgrìobhaidh bho Shomhairle MacGill-Eain, a bha na Sgrìobhaiche aig an Oilthigh aig an àm.
As dèidh an Oilthigh, chaidh Aonghas Pàdraig a dh'obair na fhear-naidheachd do Phàipear Beag an Eilein Sgitheanaich, agus an uair sin chun a’ BhBC agus gu Telebhisean Ghrampian.
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e air grunn leabhraichean a thoirt a-mach. Ann an 2001 chaidh urram Crùn na Bàrdachd a thoirt dha leis a' Chomunn Ghàidhealach aig Mòd nan Eilean Siar, agus anns a bhliadhna sin cuideachd fhuair e an duais chliùiteach 'Creative Scotland Award' bho Chomhairle nan Ealain. Tha e air a bhith na Sgrìobhaiche aig Sabhal Mòr Ostaig agus tha dreuchd Caidreachais Iain Mhic a' Ghobhainn aig Roinn na Gàidhealtachd air a bhith aige cuideachd.
Aon uair, chluich e ball-coise ann an Cuach na h-Alba aig Pàirce Hampden an aghaidh Queen's Park. Tha e fhèin ’s a bhean Liondsaidh a' fuireach ann an Slèite san Eilean Sgitheanach. Tha sianar chloinne aca. ’S e na sgrìobhadairean as fhearr leis Lev Tolstoj, George Eliot, Gabriel Garcia Marquez, agus ’s e Alex Cropley aig Hibs an cluicheadair ball-coise as fheàrr a chunnaic e a' cluich beò.
Leabhar-chlàr[deasaich | deasaich an tùs]
- Tilleadh Dhachaigh, nobhail, Ùr-sgeul, 2009
- An Taigh-samhraidh, nobhail, Ùr-sgeul, 2007
- Meas air Chrannaibh, bardachd, Acair, 2007
- Invisible Islands, sgeulachdan goirid (Beurla), Otago Publishing, 2006
- Là a' Dèanamh Sgèil Do Là, nobhail, Ùr-sgeul, 2005
- An Oidhche Mus Do Sheòil Sinn, nobhail, Ùr-sgeul, 2003
- One Road, bardachd, 1998
- The Greatest Gift, bardachd, 1992
- Agus grunn leabhraichean-cloinne - còig nobhailean goirid airson nan sgoiltean nam measg
- Campbell, Angus Peter 'Alasdair's Joyous Display of Verbal Magic' ann an Camille Dressler & D. W. Stiùbhart (deas.) Alexander MacDonald: Bard of the Gaelic Enlightenment / Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Bàrd an t-Soillearachaidh Ghàidhealach Kershader, Isle of Lewis: Islands Book Trust, 2012, dd.63-69.
Film agus telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
- Seachd, 2007
- Grampian TV
- BBC ALBA
- Agus grunn phrògraman agus iomairtean eile
Pàipearan-naidheachd agus irisean[deasaich | deasaich an tùs]
- Am Pàipear Beag, colbh Gàidhlig, 2005+
- An Gàidheal Ùr, colbh Gàidhlig, 2005- Màrt 2009
- An t-Albannach, 2001 agus 2003
- Gath 2005-2007
- Agus grunn phàipearan-naidheachd agus irisean eile
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn aig Aonghas Pàdraig Caimbeul (www.apc.gaidhlig.org.uk)
- Làrach-lìn aig Invisible Islands (www.invisibleislands.com)


text:
Piet Mondriaan
B' e Piet Mondrian (ainm slàn: Pieter Cornelis Mondriaan, IPA: piːt ˈmɔndriaːn, Amersfoort, 7 am Màrt 1872 – Eabhraig Nuadh, 1 an Gearran 1944) peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle.[1] Cha do phòs e a-riamh agus cha robh clann aige.[2] Thug Theo van Doesburg, ceannard agus fear-stèidhichidh De Stijl buaidh mhòr air Mondriaan, ged an do sgar iad a-mach à chèile mu dheireadh thall o chionns gun do thoisich van Doesburg ri loindhichean trastanach a chleachdadh sna dealbhan aige.[3]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Pistoia
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Pistoia (IPA: pis'toja, Laideann: Pistorium). Tha e suidhichte aig 56m os cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Pistoia, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, ri taobh na h-Aibhne Ombrone Pistoiese, faisg air Prato, 258km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 219km bho Mhilano, 182km bho Phadova agus dìreach 31km bho Fhirenze.[2] Tha 90,202 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] A bharrachd air sin, thug Dante Alighieri a tarraing air Pistoia san leabhar La Divina Commedia.[4]


text:
Pasganan-obrach Gàidhlig Àrd-sgoil 1–3
Tha Stòrlann air a bhith ag ullachadh phasganan-obrach Gàidhlig do sgoilearan fileanta eadar AS1 agus AS3. Chaidh na pasganan, ochd dhiubh uile gu lèir, a sgrìobhadh le diofar sgrìobhadairean a dhèilig ri cuspairean eadar-dhealaichte, nam measg, litreachas, naidheachdan, obair agus cur-seachadan. Tha iad a’ bualadh gu sònraichte air na sgilean bunaiteach agus air builean Ìre 3 sa Churraicealam airson Sàr-mhathais.
Tha dà phasgan le freagairtean agus earrannan èisteachd a-nise air-loidhne: Criomagan Litreachais le Dòmhnall Iain MacÌomhair agus An t-Àm airson nan Naidheachdan le Gillebrìde Mac ‘ille Mhaoil. Bhiodh e air leth feumail ur beachdan fhaighinn air na pasganan.
Anns a’ phasgan, An t-Àm airson nan Naidheachdan, tha cothrom aig sgoilearan na naidheachdan aig sia uairean a leughadh (PDF Autocue). Chan eil aca ach am putan tillidh a bhruthadh air a’ choimpiutair airson sgrion ùr fhaicinn. Saoil am faigh iad obair anns na meadhanan?
Criomagan Litreachais Freagairtean
An t-Àm airson nan Naidheachdan
An t-Àm airson nan Naidheachdan Freagairtean


text:
Stàitean Aonaichte Choloimbia
'S e poblachd fheadarail a bh' ann na Stàitean Aonaichte Choloimbia far a bheil dà stàit ann an latha an diugh: Coloimbia agus Panama. Lean an stàit sin Co-chaidreachas Ghranada ann an 1863 agus thug Poblachd Choloimbia an àite aige ann an 1886.[1]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an t-ainm Stàitean Aonaichte Choloimbia a chur air bhog airson an dùthaich ùr, na bu lugha, a thug àite an t-seann Cho-chaidreachas Ghranada ann an 1863, tro Bhun-reachd Rionegro.
Ann an 1885, an dèidh sreath dhe chogaidhean sìobhalta, rinn am Pàrtaidh Tòraidh an gnothach air a chuid nàimhdean anns a' Pàrtaidh Libearalach Choloimbia, le Rafael Núñez os a chionn. Ghairm iad Bun-reachd ùr na mheadhanach agus le sin chaidh sin na Stàitean Aonaichte Choloimbia à bhith. Thoisich Poblachd Choloimbia an uair sin.


text:
1899
MDCCCXCIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 an Damhair - Thoisich Cogadh na Mìle Làithean
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an Giblean - Bertil Ohlin, ann an Klippan. Eaconamaiche às An t-Suain.
- 17 an t-Iuchar - James Cagney, ann an Standfordville. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 21 an t-Iuchar - Ernest Hemingway, ann an Oak Park. Sgriobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Dùbhlachd - Humphrey Bogart, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an t-Samhain - Huang Sianfan, ann am Fusiu. Seannaiche à Sìona.


text:
Uiseag
Tha uiseag, topag, riabhag neo fosgag Moire (Laideann: Alauda arvensis) na h-eun beag donn a tha ann an òrdagh Passerine eunlaith an adhair. 'S e sin ri ràdh, gum bheil i na h-eun laighe.
Tuairisgeul[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an uiseag eadar 16 is 18 cm a dh' fhaid. Tha a bràigh donn breac-bhallach ach a' bànachadh gu ruige a tarra. Tha cìrean gearr neo-gheur air a ceann; gabhaidh a togail agus a leigeil. Tha sgiathan an eòin fhireann nas leathainne na an t-eun boireann. Tha a sgiathan leathann gearr; is geal an oirean cùl agus a h-earball mar an ceudna.
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S tric a chìthear an uiseag ag iadhadh air iteig san adhar os cionn a' mhonaidh ann an Alba. Tha e cuideachd a' gabhail còmhnaidh ann am fearann tuathanachais, ach tha àireamhan an eòin seo air a dhol sìos ann am Breatainn anns na 30 bliadhna a dh' fhalbh ri linn atharrachaidhean ann an dòighean-àiteachaidh. 'S e is adhbhar dha sin, gum bheil an uiseag a' dèanamh a nid air feur sa ghrunnd. Gheibhear uaireannan i a' neadachadh ann an raineach.
Uighean[deasaich | deasaich an tùs]
Is e ceithir uighean a bhios aig an uiseag mar is trice. Ach uair is uair bidh a' còig aig tè is tè dhiubh. Is e, An Uiseag-Mhuire, a theirear ris an uiseig aig am bi na còig uighean. Gu math tric, bidh fear de na h-uighean anns nach bi eun. Nuair a thig na h-eòin às na h-uighean eile, thèid an t-ugh anns nach robh rùn a chur às an t-sealladh air dhòigh air choireigin; agus theireadh daoine bho shean gur e "cur anns an deicheamh" a rinn an uiseag air. Tha seo a' nochdadh gu soilleir dhuinn gun robh an uiseag air a meas na h-eun beannaichte aig an àm ud.
An uiseag ann an dualchas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an uiseag air a meas na h-eun beannaichte anns na linntean a dh' fhalbh. 'S e an t-adhbhar sònraichte airson an robh meas cho mòr air an uiseag, a chionn 's gun robh i a' tòiseachadh ri gairm anns a' mhadainn Latha Fhèill Brìde. Bha i mar seo ag innse gun robh an t-Earrach air tighinn. Bha na daoine a bh' ann bho chionn trì cheud bliadhna a' fàilteachadh na h-uiseig le briathran cho math agus cho freagarrach 's a b' urrainn dhaibh a chur ann an altaibh a chèile.
Bheir an rann a leanas gnè de bheachd dhuinn air a' mhòr-mheas a bh' aig daoine air an uiseag. Tha dlùth air trì ceud bliadhna bhon a rinneadh an rann seo. Bha e mar chleachdadh aig daoine a bhith ga ghabhail anns a' mhadainn Latha Fhèill Brìde, an uair a chluinneadh iad an uiseag a' gairm.
"Air sgiathaibh siùbhlach an àird nan speur,Amen"
Tha 'n uiseag bheusach, bhreac-bhallach, chliùteach,
A' seinn a ciùil dhuinn le deagh ghleus;
A' toirt sgeul an Earraich às ùr dhuinn,
An dèidh ga ciùrradh le fuachd bròin;
A' taisbeanadh maise, agus ùmhlachd
Do'n Triùir a tha 'n àird nan nèamh;
Mar fhianais an aghaidh nan slogh,
'S mar dhearbhadh air glòir nan nèamh.
Tha ribheid a cleibh a' toirt urraim air gach ceòl.
Truailleachd nàdair no gnìomh làmh
Cha chuirear mar thàir air a h-eòin.
Craobh mheangannach, dhosrach
O dhuslach na talmhainn,
Mar sin an duine 's e falbh ann an ceò;
Gun subhailc, neo-bheusach làn truailleachd
Tha 'n duine fo bhuaireadh mar sgleò,
Far nach fuaraich an gaol,
'S am maireann an ceòl -
Muire nan gràs,
Peadair is Pòl agus Eòin.
Cha chreachadh duine sam bith a thàinig gu gliocas an nead aice airson rud sam bith. Bha feadhainn eadhon a' meas gun robh e na pheacadh nead na h-uiseig a chreachadh. An àm treabhaidh, nan tachradh gum biodh nead na h-uiseig ann an talamh a bha gu bhith air a threabhadh, rachadh am ploc dhen talamh anns am biodh an nead a thogail leis a' chaibe, agus a chur an àite sàbhailte air uachdar an treabhaidh. Nam biodh an uiseag air tòiseachadh ri gur air na h-uighean, chan fhàgadh i bhuaipe idir iad; ach mur bhitheadh, cha rachadh i nan còir tuilleadh.


text:
Stèisean Fharrais
'S e Stèisean Fharrais (Bheurla:Forres railway station) an stèisean ann am Farrais. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhosgail stèisean rathad-iaruinn aig Farrais anns a' chiad dol a-mach, ann an 1858 nuair a chaidh fosgladh air 'Rathad-iaruinn Altachaidh Inbhir Nis is Obar Dheathain', (ainmichte gu h-oifigiuil an Inverness and Aberdeen Junction Railway) a chaidh seachad taobh tuath a' bhaile. Chaidh ath-shuidheachadh air stèisean Fharrais ann an 1863, nuair a rinneadh gabhail aig Farrais eadar an rathad-iaruinn maireannach agus loidhne ùr deas gu Peairt. Rinneadh an altachadh eadar an dà rathad-iaruinn ann an cruth triantan le gabhail aig gach ceàrnag, mus am biodh aig trèanaichean ruith slighe air bith eadar na loidhnichean comh-altaichte.


text:
Aonaran
B' e aonaran cuideigin a bhios a bhios a’ fuireach na aonar, agus a bhios a’ cumail air falbh bho dhaoine eile. B' e cèile-dè aonaran.
An t-aonaran ann an litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgrìobh Iain Mac a’ Ghobhainn nobhaileag den t-ainm An t-Aonaran
- Ann an “Also sprach Zarathustra”, tha Zarathustra na aonaran aig toiseach an leabhair.
- Tha “Steppenwolf”, anns an nobhail den aon ainm le Hermann Hesse na sheòrsa aonaran neo-oifigeil.
- Bha Ìosa (agus cuid den fàidhean eile sa Bhìoball) na aonaran airson 40 làithean.


text:
Zen
'S e sgoil Bhùdach a th' ann an Zen (Sanscrit: Dhyāna; Sìonais: 禪, Chán; Bhiet-Namais: Thiền; Coireanais: Seon) a chaidh a stèidheachadh ann an Sìona anns a' chòigeamh linn agus a chuireas an cuideam as treasa air meòrachadh mar am prìomh rathad gu soillseachadh. 'S e Zen an t-ainm Seapanais air an sgoil, a chaidh a thar-litreachadh bhon t-Sìonais. A rèir an eachdraidh thraidiseanta, chaidh an sgoil a stèidheachadh leis a' mhanach, Bodhidharma, a thàinig a Sìona às na h-Innseachan.
Anns an latha an-diugh, 's e Soto (Sìonais: 曹洞, Cáo dòng) agus Rinzai (Sìonais: 临济, Lín jì) an dà sgoil as motha ann an Zen, a tha eadar-dhealaichte a thaobh feallsanachd agus stoidhle mheòrachaidh.


text:
Stèisean Ghlaschu Sràid na Banrighinn
'S e Stèisean Ghlaschu Sràid na Banrighinn (Beurla: Glasgow Queen Street railway station) am prìomh stèisean ann an Glaschu. Tha seirbheisean ann bho Sràid na Banrighinn rach gu tuath air Glaschu agus Alba a Tuath.
Seirbheisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àrd-ùrlaran 1 gu 7 air àird na talmhainn (High Level) agus tha àrd-ùrlaran 8 agus 9 fon talamh airson an loidhne Cluaidh a Tuath.
Tha seirbheisean ag obrachadh le First ScotRail. Tha seirbheisean ann bho Sràid na bànrighinn gu Dùn Èideann, Struighlea, Inbhir Nis agus Obar Dheathain (tro Dhùn Dèagh agus Peairt). Tha loidhne aig Rathad Iarainn nan Eilean tòisich bhon Sràid na Banrighinn gu Malaig, An t-Òban agus An Gearasdan


text:
Bohemia
'S e dùthach eachdraidheil anns an t-Seic a tha ann am Bohemia (Čechy sa' Shecais agus sa' Shlobhacais, Bohemia sa Bheurla is Laideann, Böhmen sa Ghearmailtis, Czechy sa Phòlais). 'S ise an dùthach as motha dhen stàit - tha i a' stèidheachadh dà thrian dhith. Tha crìochan aice leis a' Ghearmailt, a' Phòlainn, an Ostair agus le pàirt eile dhen t-Seic, Morabhia. Bha na crìochan leis na stàitean eile air an cruthachadh le beanntan.
Tha 52,769 km2 a dh'fharsaingeachd innte[1], agus tha còrr is 6 millean duine a' fuireach ann (mu 121 duine/km2).
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


c: text/plain

text:
Fhionnaghal,
Cho\rd an litir seo rium gu mòr. Tha a' Gha\idhlig innte cho na\darrach. Is
toigh leam gu h-a\raidh an abairt "air gach cu\il agus cia\l". Chan fhaca mi
i roimhe, ach tha mi faicinn gu bheil i ann am faclair Mhic'ill Fhinnein.
Cailean
Cànan ar Cridhe 's ar Gaoil
http://www.gaeldesign.com/colinmark
----- Original Message -----
From: Fiona Patrick
To: [log in to unmask]
Sent: Friday, August 15, 2003 10:41 PM
Subject: Re: "Litrichean Alasdair Mhòir"
Seo earrann à "Litrichean Alasdair Mhòir" mar a gheall mi. Tha mo mhathair
na cadal an dràsta fhèin, mar sin, tha mionaid no dhà agam.
Cuimhnichibh gun deach seo a sgrìobhadh o chionn bliadhnachan, mar sin, tha
an litreachadh car seann-fhasanta an coimeas ris litreachadh an là an-diugh.
Cuideachd, leis gun robh duilgheadas aig clò-bhualadairean sna
seann-làithean ri fada air fuaimreag a chuir ann, dh'fhàg Alasdair a-mach
iad, cha mhòr, sna sgrìobhaidhean aige. Rinn mi cinnteach nach do dh'fhàg
mi mearachd san leth-bhreac.
le dùrachd
Fionnghal
d31-33 'Sgriob bho'n Tigh' - 2 [san sgeul, tha e air toiseach a dhèanamh
air cuairt a Thìr-Mhòr air son fear-speuclairean fhaicinn leis cho dona 's a
tha fhradharc fhèin air fhàs]
A Dhuine Chridhe,
Mar a thuirt mi ruibh 's an litir mu dheireadh, dh' fhag carbad a'
mhuilleir sinn aig buth Dhomhnull Alasdair, agus chaidh mi-fhein agus Calum
do Thigh-Osda a' Chruin air a' Mhol a Tuath, agus dh' orduich sinn blasad
bìdh, oir chan'eil ni air an talamh is fhearr airson deagh chail a thoirt do
neach na sgriob bho Bheascleit gu Steornabhagh - cuiridh tlath-ghaoth
fhallain na mointich spionnadh nuadh araon an corp agus an anam. Fhuair
sinn tea ghasda agus ar leor de sgadan ur. Bha an sgadan gun teagamh ro
mhath, ach air mo shon fhein dheth, chan fhaigh mi an aite sam bith sgadan
ur cho blasda cailmhor agus a gheibh mi am Bearnaraidh againn fhein, agus
nach'eil gach iasg a shnamhas an Loch a Ròg ainmeil air feadh an t-saoghail
uile. Chaidh sinn cuairt troimh 'n bhaile, agus bha sinn a' tachairt an sud
agus an so ri seann eolaich. Co chunnaic sinn a' tighinn a mach a buth
Domhnuill Uige ach ar seann charaid, Torcull, a Garrabost. Bha e 'g innse
dhuinn gu robh duil aige dhol gu Ard-Sheanaidh na h-Eaglais Shaoir Aonaichte
am bliadhna, agus na'm bithinn seachduin air dheireadh bhitheadh a
chuideachd agam cho fad ri Inbhir-nis. Bha mi 'g innse dha an turus air an
robh mi agus thuirt e rium gu'n d' fhuair esan speuclairean an Obair
Dheathain bho chionn da bhliadhna, agus gu faic e nise cho math agus a
chitheadh e an uair a bha e'n a shia bliadhna diag, agus thug na briathran
ud bho'n duine choir togail nach bu bheag do m' inntinn. Thug e dhomh ainm
agus seoladh na butha, agus dh' iarr e orm innse gur h-esan a chuir ann mi,
agus 's ann dhomh-sa b' fhiach sin a dheanamh.
De mar a dh' fhas Steornabhagh cho mor bho'n chiad uair a sheas mise air
cabhsair Sraid Chrombhell an toiseach. Ah, dhuine, 's iomadh cean a chaidh
an currac bho'n latha sin. Cha robh mi ach dusan bliadna 'n uair a chaidh
mi comhla ri Aonghas Drobhair gu Steornabhagh aig am na dròbh. Tha cuimhne
agam air an aran-cridhe fhuair mi an ann aon de na buthan - cho milis agus a
bha e - agus a' farmad a bh' agam ri clann bheaga a' bhaile gheibheadh e an
comhnuidh. 'S ann an uair sin a fhuair mi a' chiad phaidhir bhròg ann am
buth Sheumais Chaluim. Bha iad laidir toirteil, le seachd sreathain
tacaidean, agus tha cuimhn' agam fhathast air a' phròis a bh' orm airson an
diosgain a bha annta. Cha chreid mi, ma 's math mo chuimhne, nach robh iad
tri oidhcheanan co dhiu fo mo chluasaig an deidh dhomh tighinn dachaidh
leotha, leis cho leig agus a bha mi an ruthadh boidheach a bha anns na buinn
aca a mhilleadh, ach "dh' fhalbh sin agus thainig so" mar a thuirt an
sean-fhacal, agus mar is luaithe tha dion-ruith nan linntean a' dol seachad
air mo cheann, 's ann is aoimhe agus is cubhraidhe tha maoth bheachdan m'
oige tighinn an uachdar m' inntinn. An deidh cuairt mhor a chur air gach
cuil agus cial fhuair sinn sinn fhein ann an oifis Mhic a' Bhruithainn a'
togail cairt-fhairidh airson turus cuain a ghabhail ann am bata-smuide
Steornabhaigh - agus gheibh sibh an corr an ath sheachduin.
Mise agaibh
Alasdair Mor
Want to signoff for a while?
Send command SIGNOFF GAIDHLIG-B to [log in to unmask]


text:
Na h-Eileanan Mhoiriseas
'S e dùthaich eileanach ann an Afraga a tha anns na h-Eileanan Mhoiriseas[1] neo Mauritius[2][3] (IPA: məˈrɪʃəs), Fraingis: Ile Maurice, (IPA: mɔʁis); Creole: Moris, ainm oifigeil: Republic of Mauritius, (Fraingis: République de Maurice). Tha i suidhichte anns a' Chuan Innseanach mu 900 cilemeatair air falbh san ear bho Mhadagascar.
'S e Port Louis prìomh-bhaile na dùthcha.
Tha na h-Eileanan Mhoiriseas a’ gabhail a-steach na h-eileanan:
Canar gu bheil an t-eilean glè bhrèagha. Mar eisimpleir, sgrìobh an t-ùghdar Mark Twain anns an leabhar "Following the Equator": "You gather the idea that Mauritius was made first and then heaven, and that heaven was copied after Mauritius"[4].
Stampaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na h-Eileanan Mhoiriseas ainmeil airson na stampaichean aice: „Red Penny“ agus „Blue Penny“. Chaidh an clò-bhualadh anns a’ bhliadhna 1847.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Following the Equator ann am Project Gutenberg


text:
Llanfairfechan
'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Llanfairfechan. Ann an 2001 bha 3755 duine a' fuireach an seo. .[1] Tha e suidhichte air a' chosta aig ceann a tuath na Cuimrigh eadar Penmaenmawr agus Bangor.
A-rèir an cunntas-sluaigh ann an 2001 bha Cuimris aig 50.4% de mhuinntir a' bhaile. Tha an àireamh seo os cionn a' chuibheis nàiseanta a tha aig 20.8%. Tha na ceudan as àirde a-measg nan daoine òga eadar 10 is 14 bliadhna a dh'aois. Tha 70% dhiubh fileanta sa Chuimris. Tha dà sgoil ann le foghlam tro mheadhan na Cuimris, Ysgol Babanod Llanfairfechan agus Ysgol Pant-Y-Rhedyn.


text:
Gaillimh
'S e baile mòr (Gaeilge: cathair) agus port cudromach air an àirde an iar Chontae na Gaillimhe, sa Chúige Chonnacht, Èirinn a th'ann an Gaillimh neo Cathair na Gaillimhe.[1] A bharrachd air sin ‘s e am baile as motha agus prìomh-bhaile na roinne a th’ann cuideachd. Tha Gaillimh suidhichte 157km air falbh bho Chorcaigh, 223km bho Dhoire agus 186km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1124 leis an Rìgh Toirdhealbhach Mór Ó Conchobhair (Seann Ghàidhlig: Tairrdelbach Ua Conchobair) air Inbhir Abhainn na Gaillimhe,[3] faisg air Loch Coirib,[4] fon ainm Dún Bhun na Gaillimhe. ‘S e an treas baile as motha na Poblachd[5] agus an ceithreamh baile as motha na h-Èireann air fad a th’ann an Gaillimh co-dhiù. Fhuair am baile am far-ainm aige, Baile nan Treubh (Gaeilge: Cathair na dTreabh), ri linn nan Normanach o chionns gum beireadh 14 teaghlach malartach buaidh làidir air Gaillimh fad iomadh linn gus a lagaich Oliver Cromwell an cuid chumhachd.[6]


text:
Episode 1
Tha Domhnall Iain agus am Plaosgan a' dol a dhèanamh feum agus a' dol a thòiseachadh air Mobile Gaelic Unit le bhan a gheibh iad bho Mhurchadh Ruadh. 'S iomadh car agus toinneamh a thig dhan iomart agus cluinnidh sinn a h-uile gin dhiubh thairis air seachd seachdainean agus sinn a' cluinntinn mar a tha dol dhaibh.
'S e sgeulachd tha seo à leabhar Dhonnchaidh MhicGillIosa, Màiri Dhall agus Sgeulachdan Eile a chaidh fhoillseachadh le CLÀR agus am pròiseact Ùr-Sgeul ann a 2013. Thug Donnchadh cruinneachadh eile de sgeulachdan goirid, Tocasaid 'Ain Tuirc, a-mach leis an aon fhoillsichear ann an 2004. 'S ann às a' Chnoc Àrd ann a Nis a tha Donnchadh agus chaidh e a dh'Oilthigh Obar Dheathain. 'S ann a Lunnainn a tha e air na leth-cheud bliadhna mu dheireadh de shaoghal a chuir seachad agus 's e obair gàirnealaireachd ris a bheil e. Tha na caractaran agus a' chainnt a th'anns na sgeulachdan aige cho breàgha air an dealbh aige, le beartas nach eil gann, agus nan tlachd dhan chluais. Tha Leòdhas, a tìr agus a muinntir, a' sùghadh às an sgrìobhadh aige.
Tha facail na h-earrainn seo den sgeulachd rin leughadh aig clar.org.uk fhads a tha an sgeulachd ri fhaighinn air iplayer a' BhBC. Faodaidh sibh a bhith a' leughadh na sgeòil fhads a tha sibh ag èisteachd ri Donnchadh ga h-innse!
Last on
More episodes
Previous
You are at the first episode


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.x.ui., alias .dcccc.xuii.
Sneachta & h-uacht dimhar & aig anaicenta isin bliadain-se comtar suirse prim-locha & primh-abainn Erenn coro la ar di cethraibh & enaibh & eicnibh. Airdi graindi olchena. Cometis celum ardere uisum est. Dlum theinedh do arthrugud co torainn iar n-Eirinn aniar co n-dechaidh dar muir sair.
Sitriuc h. Imair cona chobluch do ghabail oc Cinn Fhuait i n-airiur Laigen. Ragnall h. h-Imair cona chobluch ailiu co Gallu Locha Da Chaech. Ár n-Gall oc Neimlid la Mumain. Ár n-aile la Eoganacht & Ciaraidhe.
Slogad H. Neill in Deiscirt & In Tuaiscirt la Niall m. n-Aedha rig n-Erenn, co firu Muman do chocud fri gennti. Scorais ala laithiu fichet mis Augaist oc Topor Glethrach i Maigh Fheimhin. Do-l-lotar in genti issin tir isind lau chetnai. Fus-ruapartadur in Goidil eter teirth & medhoin laei & cathaighset co espartain co torchair amail chet fer eturru, acht is lia do-cher di Ghallaibh. Do-llotar teorcobraid asin longport na n-gennti fri toir a m-muintire. Imo-rroiset in Goidil for culu dochum a n-dunaidh resin toir dedenaigh, .i. re Raghnall, ri Dubghall, co slogh di Gallaib uime. Luidh Niall m. Aedha co n-uatib i n-agaidh na n-genti co tarmasc Dia triit a nn-diguin. Anais Niall iar sin fhichet n-aidhce {folio & column H46[bis]vb} a n-dunadh frisna gennti. As-breth uadh fri Laigniu ara n-gabtis cacht di cein frisin longport. Roinis cath (Cinn) Fhuait foraib re Sitriuc h-u Imair du i torchradur .u. .c. l^ paulo plus, condid ann do-cer Augaire m. Ailello, ri Laigen, & Mael Mordha m. Muirecain, ri Airthir Liphi, Mael M' Oedhoc m. Diarmata, sui & episcopus Laigen, Augran m. Cennetigh, ri Laichse, & ceteri duces atque nobiles.
Sitriuc h. Imair do tuidecht i n-Ath Cliath.
Eithne ingin Aedha in uera poenitencia & in feria Martini defuncta est.


text:
RINN Alasdair Caimbeul cliù dha fhèin mar an dàrna duine as cumhachdail ann am Breatainn nuair a bha e ag obair mar "stiùiriche chonaltraidhean agus ro-innleachd" aig Tony Blair. Chuireadh e car ann an gnothaichean searbh, leithid mar a lean Blair air Bush gu cogadh ann an Iraq, gus an nochdadh iad milis sna meadhanan.
Tha Caimbeul a-cheart cho cliiteach air son a chainnt lidir. Anns an leabhar r aige The Blair Years, stidhichte air an leabhar-latha aige eadar 1997 agus 2003, tha e a' cur "whingeing Jocks" air muinntir nam meadhanan Albannach air sgth cho m-thaingeil 's a bha iad do Bhlair air son na rinn e don dthaich, leithid sgaoileadh-cumhachd 's a' Phrlamaid r.
C a shaoileadh mar sin gur ann teaghlach Gaidhealach a tha e fhin, gu bheil dlth cheangal aige ris a' Ghaidhealtachd, gum bi e a' cluich na poba 's gu bheil fis beagan Gidhlig aige?
Bha athair, Dmhnall, 'na lighiche spridh le buntainneas do Thiriodh agus bha cuideachd a mhthar, Ealasaid, siorrachd Inbhir ir bho ths. Tha deagh chuimhne aig Niall Brownlie Tiriodh, a tha 'na sgrobhadair 's 'na bhrd, air na Caimbeulaich seo. "Sann Cornaig Bheag a bha iad agus tha cuid dhiubh a' fuireach ann fhathast. Lachainn Dhmhnaill Eachainn a bha againn air a sheanair. Se croitearan, luchd- teagaisg agus tuathanaich a bha anns na seann phrantan, agus bha iad uile 'nan daoine gl chomasach."
Tha Niall a' faireachdainn gu bheil coltas teaghlach a sheanmhar ri fhaicinn an gnis Alasdair Chaimbeil. Is dcha gu bheil connspaidean cl anns an dualchas aige cuideachd. Bha aig brthair a sheanmhar, an t-Urr. Eachann Camshron, deasaiche Na Bird Thirisdeach a nochd ann an 1932, ri seasamh ri gearainean searbh gun do dh'atharraich e cus de na h-rain agus gun robh beachd raid aige fhin nach bu chir srcan a bhith sa Ghidhlig idir.
Dh'imrich an teaghlach gu Keighley ann an siorrachd York far an d'rugadh Alasdair Caimbeul ann an 1957. Ged a bha freumhan aige anns an fhearann chaidh e gu oilthigh Chambridge far an do leugh e Frangais agus Gearmailtis. An didh greis a' cluich na pob mhir air sridean phromh chathair-bhailtean na Roinn Erpa sgrobh e aistean ibhinn mu dheidhinn na cuairt aige don iris dhrabasta Penthouse, agus sann mar sin a fhuair e tiseachadh ann an obair nam meadhanan.
Ged nach tinig e an ird tro cheuman-inbhe na Seirbheis Chatharra mar a bhiodh daoine an dil do neach-comhairle a bha cho dlth ris a' phromhaire, choisinn e cli mar naidheachdair fo bhuaidh Robert Maxwell 's an Daily Mirror agus bha e ln chleachdte ris na meadhanan a limhseachadh nuair a thinig e fo aire Thony Blair, a thug obair fir-labhairt phearsanta dha.
Shaoileadh tu, le cunntas-beatha mar sin aige, gum biodh e ln chomasach air ceistean inbhe agus omhaigh na Gidhlig anns na meadhanan Albannach a fhreagairt nam biodh e denach bruidhinn rinn idir.
A dh'ainneoin a chli air son a bhith cruaidh air luchd naidheachd, tha e tighinn thairis air a' fn mar dhuine ridh - tuigseach, foidhdneach, agus gl thoilichte bruidhinn mu dheidhinn na Gidhlig. Dh'aidich e an toiseach ged tha deagh chuimhne aige air a dhol a Thiriodh 'na bhalach air saor-lithean far an cuala e pailteas Gidhlig, nach eil cuimhne aige a-nis ach air corra abairt. Bu mhath leis barrachd Ghidhlig ionnsachadh nan robh an tde aige agus tha e cinnteach gum bu chir an cnan taic fhaighinn gus am bi i aig ginealaich eile ri teachd. Thuirt e: "Tha a' Ghidhlig 'na pirt mhr de chultar na h-Alba, chan e a-mhin gu h-eachdraidheil ach anns an l an-diugh. Mar sin tha e cudromach gum bi na meadhanan ga riochdachadh ann an dighean r agus inntinneach gun a bhith an cmhnaidh a-mach oirre mar sheann chnan a tha a' bsachadh."
Tha e air oillteachadh le cuid de na h-ionnsaighean mosach an aghaidh na Gidhlig a bhios a' nochdadh cho tric an cl ged a tha e cinnteach nach e grin-chinnidh a tha gam putadh ach aineolas. "Chan eil daoine a' tuigsinn d tha anns a' Ghidhlig agus tha iad gu ndarach caran amharasach mu dheidhinn na tha air a claibh. Tha feum aig daoine air faighinn a-mach mu na beachdan a tha sibh a' foillseachadh anns a' Ghidhlig, agus ma tha sin a' ciallachadh gu bheil agaibh ri gerr-chunntasan Beurla a thairgse dhaibh ann an cl, no fo-thiotalan a chur ri prgraman telebhisean, sin mar a tha e, oir feumaidh i a bhith fosgailte dhan a h-uile duine."
Tha e a' toirt rabhadh air a' chunnart gun cruthaich iomairt na Gidhlig ghetto dhi fhin. "Tha e math gu bheil duilleag Ghidhlig aig an 'Albannach' mar eisimpleir, ach chan eil sin gu ler leis fhin. Bu chir Gidhlig a bhith an ss air feadh nam pipearan oir feumaidh i a bhith follaiseach sa h-uile seagh."
Tha beachd a-cheart cho cinnteach aige air soidhnichean rathaid. "Is math gu bheil iad ann ach gun chothroman a bhith ann do luchd-tadhail pirt a ghabhail ann an tachartasan cultarach Gaidhealach d tha na soidhnichean a' sanasachadh - cnan a b' bhaist a bhith ann uaireigin den t-saoghal no cultar a tha da-rreabh be?"
Tha an Caimbeulach a' sireadh obair r an drsta. Saoil an gabhadh muinntir nam meadhanan Gidhlig ri comhairle "ceannard nan car" - no an ann ris-san a tha cuid dhiubh gan samhlachadh fhin co-dhi?
IT'S pretty well known that that Alastair Campbell has Tiree connections. If his father Donald had remained there instead of moving to Yorkshire, Tony Blair's "master of spin" would be well known in the island by his pedigree as Alastair Dhmhnaill Lachainn. The caption to our picture gives it to five generations.
• Campbell still remembers some of his father's Gaelic. He says: "I'm shocked that some people have negative views about Gaelic, but I don't think it's because of displacement racism or zenophobia. If people don't understand what Gaelic is, they're a bit suspicious. It has to be open to all. For example, it's fine having a Gaelic page in The Scotsman - but that's not enough.
"It should be embedded throughout the paper, and throughout the whole of the Highlands - at least."