text:
5
?) FI][GMXÃÅG
Ig K{oufb"
g ‒bfg— æ mhigdfiomg mh {huämxgu uõbfmgu"
uhcximg o IK[? |bïu}fegu {äcfmgu jg{od mh ?3"8(> hdkobochiu mh zfm{gu ==(> bo}ou mh obxdäifgu 18(>{hufio \H] 58(> hdkobochd bgico zfmo ?8(> g |o|hb }hzh xd oxdhi}g ufcifjfeo}fzg moqxoi}fmomh {ho|{gzhf}omo> |o{o g obxdäifg" gu iðdh{gu k{oufbhf{gu ux|h{od gu mgu|oäuhu fimxu}{fobfpomgu" egdg Obhdoiao h Ficbo}h{{o" mhzhimg uh{ {huuob}omg" qxh ohbhzomo qxoi}fmomh mh do}h{fob {hefebomg uh mhzh" o jo}g{hu ugefofu" |gfu huuh dh}ob|guuxf xd ob}g zobg{ ig dh{eomg mh {hefebïzhfu" h hfu}h xdo qxoi}fmomh hig{dh mheo}omg{hu" qxh }f{od moä" o uxo uxkufu}àiefo) !EHD\[H" ;<<;&Uhcximg Ahi{fqxhu !;<<=&" hd {hboãåg egd o egdxifmomh h eo}omg{hu mhdo}h{fofu {hefebïzhfu" xd mgu ou|he}gu ugefofu dofu mhc{omoi}hu igu uh{zfãgu mh bfd|hpox{koio æ o eo}oãåg mh do}h{fofu {ho|{gzhf}ïzhfu" igu o}h{{gu h bføhu" gimh |huugou mh}gmou ou fmomhu dfu}x{od$uh og bfg" hi}{h oifdofu h dïqxfiou" uhd egimfãøhu mhfiuobxk{fmomh h egd ob}g {fueg" bx}oimg |hbo ugk{hzfzàiefo) Bfmh{omg |hbo XIFEHJ" g
|{gc{odo ‒Bfg h Efmomoifo— zhd dgkfbfpoimg zï{fgu uh
cdhi}gu mo omdfifu}{oãåg


c: text/html

text:
Electronic edition compiled by Elva Johnston and Beatrix Färber
Funded by University College, Cork and
The HEA via PRTLI 4 and
Marianne McDonald
1. First draft, revised and corrected.
Extent of text: 3300 words
Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.
Text ID Number: G201027
Availability [RESTRICTED]
Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching only.
The name Beccan occurs only at the opening; it changes suddenly to Emin or Eminan of Ros Glaisi. Though four Saints are named, he document is mainly concerned with the fortunes of Cormac among the peoples dwelling in the vicinity of the estuary of the Moy, Co. Mayo, that is in Tir Amalgaid, Tir Fhiachrach, etc. There is another version in H 2. 4., but it only adds to the many defects of the Ballymote text.
CELT: Corpus of Electronic Texts
The present electronic text covers the edition on pp. 18.
Text has been proof-read twice.
The electronic text represents the edited text from Lecan. It includes variants from Ballymote, which are omitted in the electronic edition. Expansions are tagged ex.
Direct speech is marked q in the electronic edition.
Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, this break is marked after completion of the hyphenated word.
div0=the whole text; div1=the section, corresponding to the editor's numbered paragraph.
Personal names are tagged.
This text uses the DIV1 element to represent the paragraph.
Created: By unknown scribes in Irish monasteries. Date range: c.900-1200.
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Elva Johnston (ed.)
Charlotte Holland (data capture)
p.1
Ceathra meic Eogain meic Murchada meic Muiredaich meic Diarmada meic Eogain meic Ailella Flaind Bic meic Fiachach Muillethain meic Eogain Moir meic Ailella Olaim meic Moga Nuadad .i. Cormac & Beccan & Culan & Diarmaid. Diarmaid immorro sindser na naem-sin, is e ro gob ic Rus Reided i crich Chairpri Droma Cliab itir Cloind Fiachrach meic Echdach Muidmedon & tuc Fland Dub mac Mureadaich meic Lugdach meic Aengusa fearand do andsin .i. o Drochad Martra co Brug Chind Sleibi siar & o Murbeach Rosa Birnn co h-Aillclaidib Lugdach. Et ro gob Diarmaid mac Eogain andsen & ro beandaich Claind n-Dubflaind do chind in tiri sind tucsad do & ro facaib doib buaid mna & con & each & buaid catha & cliachda leo & sonceathra & arba & toraid tiri doib acht na tisdais re Diarmaid. Ceall mac n-Eogain didiu in chell 'na m-bid.
Culan mac n-Eogain dono, ro gob siden i n-Glind Chain a n-Ib Luigdeach itir Sil Eogain & ro bendaich Claind Murchada meic Mureadaich meic Diarmada meic Eogain meic Aililla Flaind Bic amlaid sin & ro bendaich h-Ui Luigdech & ro facaid doib cen chrich cen chuibreach neich dib do rig Caisil & a meath no a n-duthaine dia n-dearnad.
Eminan mac Eogain meic Murchada meic Muredaich meic Diarmada meic Eogain meic Ailella Flaind Bic. Ros n-Glaisne
p.2immorro a baile bunaid ar bru na Bearba ita in cheall & is e ro fhacaib do Laignib na comaillfead a nomaidi na beathaid in tuatha na blaisfead feoil no im no loim fuar 'na cill .i. i r-Ros Glaisne na Muimneach & is ac cosnom in baili-sin tucad cath Belaich Mugna i Muig Ailbi i n-Aib Drona & is and ro marbad Cormac mac Cuileandain conad de sin ro raid Cormac:
Is h-e fethal luigid Sil Eogain .i. bernan Emin & is breo mirballda h-e.
- Am Ros Glaisne do-beram
in cath o nach coiberam
do-faeth a fhiach rig mon ros
bid liach bid fir bid follus.
Do randsad dono ceithri meic Eogain iad & ro an dias dib a Leth Moga & tainic dias dib i Leth Chuind .i. Cormac & Diarmaid. Tainic dono Cormac reimi anndes co Dun Eogain Bel meic Ceallaich meic Ailella Muilt {folio 61a} & ni fuair-se faesam bad lor leis and foss & ros-mill in baile co nach fil aittreab rig ann o sin cose & Dun Eogain for Loch Measca ainm in duin-sin. Et ro raid Cormac co m-biad aitreb naem & mac n-eacailsi and fo deoid da nd-amdeoin seon & is i-sin Inis Medon ar Loch Mesca iniug. Tainic Cormac remi tar Rodba sis co rainic Feart Lothair co tarla do andsin da rig in coicid .i. Ailill Inbanda mac Eogain Bel & Aed Flaitheamda a derbrathair .i. da mac Eogain Bel iad araen & ro beandaich andsin Fir Cheara & ro samail anad and cordiult Finan ratha fris & ad-bert Cormac comad baili fais in baili & ro comaillead, air ni fuil aitreb i Cill Fhinan i Cera o sin inall.
Tanic iarsin co Mag n-Éo & tarla do and & do Adamnan & ro gnised aentaich andsin .i. Cormac & Adamnan & na Saxain .i. Gerailt cona cet naem. Tanic iar sin remi co tarla do & do Dairi ingin Cathair meic Lugdach meic Setna meic Amalgaid meic Fiachrach meic Echdach Muidmedon & bai faill fritholma ar in clerech ac in chaillich & ad-bert Cormac, lacht caelgamnaidi isin baili o shin imach; conad de sin is Mag Gamnach in baili.
Tanic Cormac remi co tarla do andsen se meic deg Amalgaid
p.3meic Fhiachrach i n-en-inad and bail i teit in Muaid andsa muir & do-badar andsin ocht meic Thresi ingine Nad Fraich meic Cuirc meic Luidgech .i. siur Aengusa meic Nad Fraich. It-e andso anmand na mac-sin na rigna .i. Aengus, Feidlimid, Eochaid da Mag .i. Mag Muirisce ingine Ugaine & Mag Muaidi, Enna Airdcheand, Cormac, Conall, Eoghan Corrdub; meic Treisi sin & is friu-sin aderar Cenel Tresi la Cloind Amalgaid.
Cland Eirc immorro; Eochaid, Fergus, Cormac, Enda mac Erc, Colum, Setna, Eochaid Eldobar, Ailill, Emach Scabailli, Aengus Rus Eocho. Is andsin ro raid Feidlimid mac Amalgaid air is e robo rig la Claind Fhiachrach in tan-sin. Ca cobair do-berthai ar in cleireach tanic chucaib, no in tabartai fearand & mainchindi do? Is annsin do-fhrecair Eochaid h-e .i. mac Erca ingine Echdach, .i. rig Laigen, nach tibread fearand don cleireach Muimnech. Is coir duindi fearann do thobairt do amlaid, ar Enda Airchend mac Amalgaid ac togbail a aigchi forsin rig, daig is ingen rig Muman ar mathair, & ro las a aiged amail bid gris leisin errlabra ro raid. Buaid comairli fort fein & ar fearthinaid ar th' eisi, ar Cormac; loisi enig & ratha ar do cloind ar th' eis & in tan nach ba rig leat rath rig leo & comairli rig leo & tairberta la Cloind Amalgaid & Fiachrach & in mac rom-diult-sa ni bia rig na taiseach uad da eisi & ad-bert re h-Eochaid m-Breac ara deig-impidi co m-beidis maithi uad da eisi & ticfaid breo eacna & chrabaid do do cloind, ar Cormac, & riarfaid Sil n-Aililla meic Eogain in mac & niba suanach sadail im grad in Coimded.
- h-Ua Suanaich niba h-uarach
im seirc n-ergi neimeach
Eriu ard amra a ethe
is ed a cleiti clerech.
Maith am ani ro thairrngir Cormac andsin .i. Fidmaine mac Fidbadaich meic Condoilig meic Comain meic Suanaich meic Bruigde meic Broindfind meic Echach Bric meic Dathi meic Fiachrach meic Echdach Muidmedon. Mac don Eochaid-sin ro beandaich Cormac; Eogan Aidni ro gab Tir m-Beathra odaid Oig Beathra & ro gell Eocho Brec do Chormac co m-beidis a cland fo chis do, conad airisin do
p.4dleised comarba Cormaic Sil Eogain meic Echach meic Nathi & cland Guaire meic Colmain & Cenel Setna & Sil Aeda Gabalfhada diata in naem-chailleach .i. Sarnad ingen Aeda Gabalfhada & cenel Chindgamna & Sil Aeda meic Cobthaich dia ta cenel Aeda na h-Echtgi. Dleised immorro Cormac cuaird & cis na tuaithi-sin uili co n-deachaid h-i faill.
Is andsin ro slechtad clandmaicne Thresi ingine Nad Fraich do Cormac. Is andsin tuc Feidlimid mac Amalgaida roga feraind o Muaid co h-Innis Iarthair .i. Innis Geidi do Cormac & asi roga ruc in reicleis do thaib bona na Muaidi & ba leis in fearand ar ar-suigsed meic Draidin & espoc Muireadaich. Tuc dono Feidlimid a deichmad do Chormac & ro beandach Cormac h-e conad do thorad na beandachtan-sin Cormaic & beandachtan Brigdi i senud Chilli Nemeda i m-Maig h-Ae ro gen Aedan mac Gabran rig Alban & Branndub mac Echach rig Laigen o Feideilmdirg ingin Feidlimid meic Amalgaid ri Muaidi & ba mac do Ailill Inbanda rig Connacht & is eisen in ceathramad rig do-thairrngir Colam Cilli co fuidbead nemh as a rigi .i. ar an derg-martra a n-deachaid i cath Chuili Conairi. Maith ro bai Cormac itir chloind Amalgaid co ro fhaisead fri Cumaine Fota mac Mugaine molbthaichi & re Mo Nenoc & re Dirbilead ingen Cormaic meic Bricc meic Echach Mend meic Nathi meic Fiachrach & re h-easpbuc Muireadaich & re h-Eotaich & re Meachair.
Is andsin tuc a rath & a rigi o Cloind Amalgaid a chul do thobairt re n-deoradaib & is e Cormac ro fhacaib tradad forro ar cach lo co brach. Do-luid Cormacc ar sin do rochtain Cloindi Cein risin m-brathair-se & risin duchus do-bi do riu & is e ba rig ar Cloind Chein in tan-sin .i. Diarmaid mac Findbairr senathair Taithlig meic Cind Fhaelad eisidein, is e ba rig na tri Luigne & Corco Tri Cloindi Flaithusa & Gailenga. Is andsin tarla Cormac & Diarmaid mac Findbairr ac Raith Tri Luigne & ro fear failti fris in cleireach & ro gell-son moran do & tucsad screball cumaili cacha tuaithi do cacha bliadna .i. tri ba & timthacht cach rig do-gebad rigi do cloind.
Is andsin ro eirich Niall mac Findbairr meic Fhidchuiri meic Airt Chirp senathair Conamuil dar mac cruimthir Nathi & do-slecht do Chormac & ro thairrngir in cruimthir craibtheach .i. Dathi mac
p.5Conamla andsin & Feichin & Luaithrind ingen Failbi meic Indlatha & Mo Bi Clairineach mac Uainidi ingine Findbarr siur Diarmada. Do-chualaid dono Aedan mac Colmain a fuair Cormac d' onoir & tanic do dichur Cormaic & ad-bert aroili comad h-e Fidchuri mac Airt Chuirp & tuc fearand d'Aedan & adubairt Aedan re Cormac Tir Luigne do fhacbail & adubairt: in do Leith Cuind tu, a Cormaic? ar Aedan, & adubairt Diarmaid: beirmaid sib araen acalad. Bendacht fort da chind, ar Cormac, & ni bia forlamas rig do sil acht rig coicid.
Is andsin ro fhacaib sairi Cloindi Dungalaich meic Thaichlig la Luigni & ad-bert Cormac na coisenad a mainchine re h-Aedan & adubairt comad baili cosma egcraibtheach a chathair dia eis & rob fond gadaide & sladaiged acud, ar Cormac re h-Aedan & mna mi-genmnaidi id baili tar th' eis. Et dliged Cormac cain aile do leicc & do losaid & screball cacha meic & cacha h-ingine do Cloind Diarmada & Neill & Cenel Conamla & Cland Dungalaich. Do-fhacaib Cormac Luigne & facais bendachtain acu & gan foireicin a m-bidbad fortho acht co traiscidis ac Cormac cona braithrib .i. Emin & Culan & Diarmaid & Cormac.
Timaircis Cormac iar sin & leiccis maccu Thresi .i. Feidlimid in rig & Aengus & Eochaid & Enda & Cormac & Eogan Corrdub no co rancadar-sen co Turlach da Thres .i. Turlach in chadaich & do-riachtadar clanda Cein & Fraech mac Idin & Athracht ingen t-Sarain & ro gnisedar sin & Cormac aentaich & cadach itir macaib Amalgaid & Luigni & ro gellsad na naim cumad moch-saeglach & comad ifearnach inti ro millfead in cadach-sin.
Cadach Sil Eogain immorro & Cloindi Cein tair i Midi do-roindi Cairnech mac Luigthich eisen itir Muirchertach mac Earca & Sil Taidc meic Cein i Midi (?) & mar do-rondad oc Mael Chonaill cadach fri Luigne ac in Turlach cedna do-rondad, daig ro bai teal-chomrac naem for thri isin chetna.
Cenel Feidlimid tra is la Cormac a n-urmainchindi & Cenel Treisi; meic Laegairi meic Echach Bricc & Cumaine ingine Dimae ro scar Cloind Oirmedaig meic Baedain re Cormac. Ba le Cormac Sil
p.6Enna & Sil Fheargusa & Sil Aengusa. Tri meic Conaill meic Finain meic Airmedaich sin meic Cormaic meic Aengusa meic Amalgaid meic Fhiachrach. Domendach mac Airmedaich is e ced duine ro scar fria Cormac a mainchine & do scuch fri Cummin & fri Brenaind & ita a digu do-sin.
Is andsin tainic Dai mac Enda meic Amalgaid uair is e ba h-oici do Cloind Enna. Ceithri meicc Enda Airdchind meic Amalgaid .i. Dai in sosar. Tainic Dai mac Enda co h-Indbear Mbuada frisin abar Muaid on Amalgaid aniu, ba mor in buaid di cor ana h-indber fuair Parrthalon mac Sera iasc ar tus i n-Erind & do-rala Cormac na fharrad co ro beandaich h-i re naemaib Cloindi Fiachrach. Is ac Indbear Mbuada ro gabsad na ced iascaireda iascach fos .i. triur iascaired thainic i n-Erind ar merochad fhairrge .i. Cap & Laigne & Sluasad & ro beandachsad in cuan & ro beandach Parthalan & Neimid h-i & is i in naemad senaband h-Erend h-i & ro beannach Colam Cilli & Brigid & Caindeach mac Luthaich & meic Draigin & ro beandach espoc Muireadaich beos Inbear Mbuada.
Tainic Dai andsen co Cormac & se ac denam aifrind & nir lam dul 'na chend & tuc a bel re lar ar umla do Chormac & ro gfoillsiged sind don cleireach & do-chuir a liachtreoir ara chend & tanic chuici & do thoirn do. Is maith sin a meic, ar Cormac, & biaid buaid cleireach & laech uaid dot eis & is taesca-so in ro beandaich Padraic. Ocus is e Cormac dlised mainchine Cloindi Dai meic Enna on bendachtain sin Cormaic. Ro ergedar forgla cleireach & espoc on Amalgaid .i. h-Ua Mail Fhogmair .i. Cland Aengusa meic Conaill meic Cellaich meic Cormaic meic Fearadaich meic Finain meic Dai meic Enda meic Amalgaid.
Baedan mac Eogain meic Murchaid in coiced mac d' Eogan tainic-sen a n-diaid a braithreach i Leath Chuind & ro gob-se fearand & ro fhosaig cill & eglais itir Cloind Sogain meic Fiachrach Araidi & rucsad Cenel Deicill a mainchindi do cu n-nus-ruc Cuan & Colman uada & ro ansad Cland Scoba & Sil n-Doiriden ris & tucsad ferand do co nus-rucsad meic Diarmada meic Thomaltaich uad & cor cursead Sogain da fearand iad & rucsad dono a fhearand o Baedan &
p.7ro claechloidsed dono ainm do Chill Baedain .i. Cell Scoba ad-beraid meic Diarmada ria o sin inall.
{folio 62a}Briathair Cormaic cona briathrib naem & Cloindi Eogain archena & Cloindi Laegairi & espoc Muredaich & Cloindi Fiachrach andso.
Is andsin ro gob tnuth & formod naeim-cloindi Fiachrach risin oilithrech .i. fri Cormac. Is andsin ro chuir meic Laegaire Lon mac Conaill meic Fheargusa do fuagra do Cormac in tir do facbail & do-rindi Lon anni-sin & ro mallaich Cormac Lon & do-luid Lon co rainic Sliab Botha do thaib Ruis Argaid & ro chodail andsin & aduadar coin alta h-e conach roibi da sil ara slicht tresin mallachtain-sin Cormaic acht in carnn cloch ro cuiread ar a chnamaib. Is andsin tanic Cathisach o b-fuillid h-I Chathasaich Chilli Ardub da fhocra fon cuma cetna & is ed ro raid: am duine dis deireoil, ar se & ni dom deoin tanic chucad re toscaib Cloindi Laegairi & ro bad fearr lium nach tisaind and, ar se. Bid dis deireoil chaidchi, ar Cormac, & na tistar triar chaidchi & meiditir da abaind leat & red chloind & in tan coneir neach leat neach uaid. Cell Ardub a baili & I Chathasaich Chilli Ardub sil in duine-sin.
Tanic dono Deiric mac Airmedaich da indsaigid & cloch ina durnn; in chucam-sa ro gabuis in cloch-sin? ar Cormac. Ni chucad, ar Deiric, & is leat bias m' urchar-sa a n-agaid do namad. Buaid n-urchair & amais fort fein & ar fearthinaid, ar Cormac, & maidm re h-Uib Amalgaid mad h-e fearthinaid diubraices in ced-urchar and & comaillther sin beos h-i Deiric & h-i Mail Conairi & h-i Mithigen o Maig Gamnach bail ar bendaích da rig .i. Sodelb. A cain & a primidin is la Cormac sin uile. Is h-e Cormac ro leasaich galar Aengusa meic Conaill meic Finain meic Conaill otait muinter Muiredaich .i. taisich in Lacain la h-Uib Amalgaid dia roibi Dicell Dasachtach a Sid Buda ingine Buidb Deirg ac leanmain Muiredaig meic Aengusa meic Fheargusa cor chuir Sadb ingen Fiachrach Find otait h-Ui Fiachrach Find la h-Ui n-Amalgaid bean Aengusa meic Fergusa mathair Muireadaich a mac ar comairci Cormaic & tuc in rigan beo & marb a meic do Chormac ara slanugud. Is andsin do-rindi Cormac urnaichi fri Dia & ro slanaiged in mac-sin Muireadaich andsin.
p.8Do-fhacaib do buaid n-urlabra & soncethra & cend sidha & comairli da Ib Amalgaid & da Ib Fiachrach. Tuc son dono do Chormac ech & errad cacha rig taiseich do Cloind Muireadaich & cain cacha leicci & cacha loisdi & screball cacha duine; buaid ech & con & dalta la muintir Muireadaich do chind riara Chormaic co brath & a comarba da eis.
In la ro fothraicfaidis Cland Muireadaich i n-dabaid Cormaic cen dul d' oigid gona iar sin & in ben do cloind cetna do-ragad i n-dabaig Cormaic a roga tochmairc di 'na tir fein & gan eg do ban-oigid acht co facad a h-errad ar bord na dabcha ac Cormac; buaid n-eladna uaidib & gaiscid & dith co h-aen leo dia n-disliged Cormac a n-eachtraind do thraethad. Cland Muiredaich meic Aengusa & cland Feargusa meic Conaill meic Finain meic Conaill meic Fearadaich meic Cormaic meic Aengusa meic Amalgaid meic Fhiachrach is le Cormac a cain.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
THA Eòghann Ó Nèill air a bhith a’ ruith a’ chompanaidh aige, Evolution Rickshaws, ann an Glaschu ’s Dùn Èideann fad sia bliadhna.
’S na carbadan trì-chuibhleach aige deagh-stèidhte a-nis anns a’ Phrìomh Bhaile, tha iad ’nam pàirt cudromach den t-siostam chòmhdhail, gu h-àraidh aig àm Fèise ’s rugbaidh nuair tha iad a’ tabhann dòigh siubhail a tha spòrsail, luath, agus uaine.
Tha an sgeul aig ceann thall an M8 eadar-dhealaichte, ge-tà, ’s an t-Èireannach còir a’ strì ri Comhairle Bhaile Ghlaschu a tha, tha e coltach, air iomadh cnap-starradh a chur air beulaibh leasachadh a’ ghnìomhachais.
Anns an Dùbhlachd 2010 dhiùltadh a’ mhòrchuid de thagraichean airson ceadan, ùra agus maireachdainn, a’ fàgail nach b’ urrainn do dhràibhearan obair, le Comataidh Cheadachais na Comhairle ag ràdh “nach robh cruth a’ phedicab a’ dìon luchd-siubhail no dràibhear ann an tubaist” agus “gum b’ urrainn dhaibh droch bhuaidh a thoirt air luchd-cleachdaidh eile an rathaid” air sgàth am meud. Mar a mhìnich Eòghann, chuir seo an gnìomhachas gu lèir an cunnart. “Tha aig dràibhearan phedicaban cead neach-malairt sràide fhaighinn bhon Chomhairle, ’s ged a bha iad againn, thòisich a’ Chomhairle, gu h-obann, gan diùltadh aig deireadh 2010. Bha an gnìomhachas soirbheachail, sàbhailte, bha e a’ còrdadh ri muinntir a’ bhaile, agus bha e a’ cruthachadh cosnadh.”
A rèir a’ Phoilis, bha 376 tubaistean eadar tagsaidhean agus coisichean bho thoiseach 2006 gu deireadh 2011, ceithir dhiubh bàsmhor, ’s gun ach seachd eadar rothairean – pedicaban ’nam measg – agus coisichean, gun bhàs idir. Bha a’ Chomhairle am beachd gum biodh na pedicaban ro mhòr air son nan slighean rothair, rud nach eil fìor. Gu sìmplidh, chan eil argamaidean na Comhairle a’ dèanamh ciall.
San Iuchar an-uiridh, bha an Siorram Alayne Swanson den aon bheachd. ’S i a’ cur car de cho-dhùnadh na Comhairle, thuirt i gun robh e “mì-reusanta”, “do-thuigsinn”, agus “an aghaidh ceartais nàdarra”. Ged a thòisich a’ Chomhairle a’ toirt seachad ceadan air son greiseag an dèidh sin, tha coltas ann gun do lorg iad dòighean eile gus bacadh a chur air a’ ghnìomhachas. ’S iad a’ foillseachadh poileasaidh oifigeil air pedicaban, stèidhich iad sreath de riaghailtean neo-phragtaigeach, leithid gum feum “cliabh-roiligidh” (roll cage) agus criosan-sàbhalaidh trì-puingeach a bhith orra, rudan nach fheum fiùs a bhith air motar-baidhseagalan trì-chuibhleach.
Ach se bu neònaiche buileach an t-iarrtas aca gu bheil aig Mgr Ó Nèill ri pedicab a chur tro dheuchainn sàbhailteachd nach eil idir ann. Thuirt e: “Bha Seirbheisean Fearainn agus Àrainneachd air son ’s gun rachadh pedicab fo dheuchainn sa Ghiblean 2012, ged nach robh a leithid de dheuchainn ann. Bha agam fhìn ri tè a chur tro VOSA, deuchainn Eòrpach air son motar-baidhsagalan neo-aithnichte. An uair sin, thill am pedicab chun na Comhairle ’s dh’fhàillig i ’n deuchainn acasan a chionns gun robh tuill phlastaig ann dha na solais. Bha agam ris an aon airgead a phàigheadh ’s a bhios dràibhear hackney, ’s a dh’aindeoin sin tha mi fhathast gun fhios dè na cuspairean-deuchainn a chleachd iad.”
Tha dol a-mach na Comhairle amharasach. Chan eil dòighean-siubhail mì-chumanta eile ann am Breatainn, mar each is cairt, party bikes Lunnainn no pedicaban Dhùn Èideann, a’ dol fo sgrùdadh cho lùbte ’s cho neo-riaghalta. Gu dearbh, tha Comhairle Bhaile Worcester air a bhith toirt ceadan do phedicaban bho 2010, ’s ged a thug Mgr Ó Nèill lethbhreac den sgrùdadh sàbhailteachd a chleachdas iadsan do Chomhairle Bhaile Ghlaschu, tha e fhathast gun adhartas fhaicinn. Dh’aidich a’ Chomhairle nach robh deuchainn-shàbhailteachd aithnichte aca do phedicaban, ach thuirt neach-labhairt ás leth a’ Chomhairliche Chris Kelly, cathraiche Comataidh a’ Cheadachais, “Tha a’ Chomataidh den bheachd gu bheil pedicaban math dhan àrainneachd agus gu bheil iad a’ tabhann dòigh-siubhail a bharrachd, ach bha aca ri smaointinn mu shàbhailteachd. Rinneadh sgrùdadh air pedicab aig ionad-sgrùdaidh na Comhairle, agus bha draghan againn mu shàbhailteachd.”
’S mathaid gu bheil a’ cho-fharpais eadar pedicaban agus tagsaidhean air buaidh a thoirt air a’ Chomhairle. Mar a mhìnich Eòghann, “Ged tha a’ mhòrchuid de dhràibhearan tagsaidh gu ìre mhòr càirdeil ruinn, tha cuid nach eil. Tha iad am beachd, gu ceàrr, gu bheil sinn a’ toirt airgead agus cosnadh bhuapa. An da-rìribh chan eil sinn a’ giùlain daoine ach astaran beaga tro na sràidean, no aig na h-amannan as trainge. Tha cuid am beachd nach bu chòir dhuinn a bhith air an rathad ’s chan eil iad sàmhach mu dheidhinn.”
Thuigeadh duine sam bith a chaidh tro shràidean Ghlaschu air rothair riamh. Bidh rothaichean tric air an càineadh, ’s is gann a bhios dràibhearan tagsaidh a’ toirt an aire do shlighean rothair no do riaghailtean an rathaid.
Se a tha inntinneach gu bheil Mgr Kelly a’ foillseachadh air an làrach-lìn aige gun d’fhuair e novelty cuff-links (gun luach) mar thìodhlac bho Glasgow Taxis Ltd. Ris a’ cheist a bheil e iomchaidh gabhail ri gibhtean bho chompanaidh a tha a’ crochadh air air son gnìomhachas, thuirt labhraiche, “Fhuair an Comhairliche Kelly cuireadh gu prìomh-àras Chomann nan Sealbhadairean Tagsaidh (TOA) far an d’fhuair e bileagan air poileasaidh na buidhne agus novelty cuff-links, gun luach.”
Mì-chudromach, ’s dòcha, ach tha càirdeas eadar a’ Chomhairle ’s an luchd-tagsaidh nach d’fhuair Eòghann Ó Nèill riamh. “Chan eil dràibhearan againn an Glaschu a-nis. Tha mi siubhal a Dhùn Èideann a dh’obair far nach eil trioblaid sam bith ann cead fhaighinn bhon Chomhairle.”
Tha pedicaban fallain, sàbhailte, “uaine”, ach buileach an greim aig teip dhearg Comhairle Ghlaschu. Tha an cothrom air am buannachdan a stèidheachadh mar phàirt den t-siostam chòmhdhail air chall.
• daibhidhrothach@gmail.com


text:
Cille Mhàrtainn
'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann an Cille Mhàrtainn (Beurla: Kilmartin). Tha am baile suidhichte ann an Gleann Chille Mhàrtainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 7′ 0″ Tuath agus 5° 29′ 0″ Iar.
Tha am baile ainmeil airson na h-àitichean eachdraidheil. Tha clachan-cinn às an 14mh linn rim faicinn faisg air Eaglais Chille Mhàrtainn. Tha mòran tursachan ann an Gleann Chille Mhàrtainn faisg air a' bhaile.
Chaidh Caisteal Chille Mhàrtainn a thogail anns a’ bhliadhna 1580. Tha Carnasserie Castle rud beag air àird a tuath a’ bhaile, chaidh a thogail eadar 1565 is 1572 leis an easbaig John Carswell. Tha e aig Alba Aosmhor a-nise.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- The Royal Commission on the Ancient and historical Monuments of Scotland (RCAHMS): ARGYLL, Volume 6 Kilmartin 1999. ISBN 1-902419-03-0
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR 835 970


text:
Sgùrr Alasdair
'S i Sgùrr Alasdair a' bheinn as àirde anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach. Le 992m de dh'àirde 's e Beinn Rothaich a th' ann.
Shreap Alexander Nicolson Sgùrr Alasdair ann an 1873 airson a’ chiad turais, agus thathar ag ràdh gur esan a’ chiad duine a-riamh a sheas air a mullach. Às dèidh do Norman Collie faighinn a-mach ann an 1887 gur h-i a' bheinn seo an tè às àirde sa Chuiltheann, thugadh an t-ainm Alasdair oirre gus urram a thoirt do Nicolson. Ach ged a thathar ag innse gur esan a’ chiad duine a-riamh a bha shuas oirre, tha rud iongantach mun sgeulachd sin. Chaidh cìobair a bhoineadh dhan àite, fear Aonghas MacRath, còmhla ri Nicolson air a’ chiad chuairt aige agus lean esan e dhan mhullach. Tha sin a’ toirt a chreidsinn gun robh Aonghas eòlach sa bheinn mar thà, agus dh'fhaodadh e a bhith nach b' e Nicolson idir a’ chiad duine a sheas air mullach Sgùrr Alasdair. Chanadh daoine ionadail Sgùrr Lagain [1] rithe bho thùs agus chleachd Alexander Nicolson fhèin an t-ainm sin.
Tha Loch Coir' a' Ghrunnda sa deas dheth.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Forbes, Alexander R. 1923; The Place-Names of Skye. Paisley: Alexander Gardner
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 451 207
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Trom-laighe nan Tòraidhean
- 20 An Gearran 2015
An do chaidil sibh gu math an-raoir?
Is coltach nach eil am Prìomhaire a' faighinn fois ann.
A rèir Dhàibhidh Chamshroin tha taibhse a' faontradh na Rìoghachd Aonaichte.
Dh'innis e do cho-labhairt Albannaich nan Tòraidhean gun robh trom-laighe air.
Nas miosa fiù 's na Ed Miliband a' goid nan iuchraichean do dhoras dubh Àireimh a Deich leis fhèin, bha an SNP gan toirt thuige aig taghadh a' Chèitein.
Àireamhan
- 4 An Gearran 2015
Bha sinn a' feitheamh tron fheasgair airson freagairt bho ChOSLA às dèidh mar a thuirt Iain Swinney gun deigheadh airgead a thoirt bho chomhairlean mura an do ghabh iad ri targaidean an riaghaltais air àireamhan thidsearan.
Ach 's i a bha làidir nuair a thàinig i.
Dol nas fhaide
- 2 An Gearran 2015
O chionn beagan làithean, le foillseachadh an reachdais gus molaidhean Mhic a' Ghobhainn air tuilleadh chumhachdan a chur an gnìomh, bha na Làbaraich ag innse dhuinn gun robh an t-àm ann gluasad air adhart.
Le ceist an fhèin-riaghlaidh air a freagairt, thuirt iad, bu chòir dhuinn faighneachd dè a dhèanamaid leis na cumhachdan ùra a bha air fàire.
Pròiseas no tachartas?
- 22 Am Faoilleach 2015
Thuirt Dòmhnaill Dewar nach maireann cha robh fèin-riaghladh na h-Alba na thachartas ach na phròiseas.
A bheil sin fhathast fìor?
'Eil sibh ag aontachadh le Dàibhidh?
- 12 Am Faoilleach 2015
'Eil cuimhne agaibh air na deasbadan telebhisein ron taghadh ann an 2010?
Às dèidh bhliadhnaichean de deasbad, dh'aontaich ceannardan nan trì pàrtaidhean as motha ann am Breatainn - aig an àm - a dhol aghaidh ri aghaidh air beulaibh nan camarathan.
Cleasan na bliadhna ùire
- 7 Am Faoilleach 2015
Dè tha Jim Murphy ris?
A rèir a charaid Làbaraich Diane Abbott, 's e "ceannachd bhòtaichean Albannach le airgead Lunnainn".
Freagairt Mheadhan Lodainn?
- 16 An Dùbhlachd 2014
'S e casaid chumanta a chuirear air luchd-poileataigs nach freagair iad ceistean.
Ann am poileataigs na h-Alba agus na Rìoghachd Aonaichte tha ceist a tha air a bhith gun fhreagairt fad bhliadhnaichean.
Earrann ùr dhen dràma?
- 10 An Dùbhlachd 2014
Chan fhada o thuirt mi gun robh Ailig Salmond, aig a' cheann thall, a' fàgail an àrd-ùrlair.
Mar a thachair, cha robh ann ach deireadh earrainn ann an dràma fada na b'fhaide.
Gealltanas air a choilionadh?
- 27 An t-Samhain 2014
An toiseach, an t-susbaint.
A-measg nam molaidhean a dh'fhoillsich Coimisean Mhic a' Ghobhainn an-diugh bha gum faigheadh Pàrlamaid na h-Alba an cothrom cead bhòtaidh a thoirt do dheugairean aois 16 agus 17.
Faclan agus gnìomhan
- 26 An t-Samhain 2014
'S e beul a labhras, gnìomh a dhearbhas.
Labhair Nicola Sturgeon fad leth uair a thìde san t-seòmar an-diugh agus i a' cur clàr-reachdais an riaghaltais aice air beulaibh nam ball.


text:
Anais seiser dibh os Breaghmaigh. IS uaidibh gach geiss, & gach sén, & gach sreódh, & gotha en, & gach mana. Cathluan ba h-aird-ri orro uili, & is é cet rí ro gab dibh a n-Albain; lxx. righ dibh for Albain o Chathluan gu Constantin, & is é Cruithneach deidheanach ros gab. Dá mhac Cathluain .i. Cathmolodhor & Catinolachan; in da churaid, Im mac Pirn, & Cind athair Cruithne; Crus mac Cirigh a milidh; Uaisneimh a filidh; Cruithne a ceard; Domnall
p.126mac Ailpin is é toisech, go ro marb. Britus imorro mac Isicon. Clann Neimidh ro gabsat iar m-Britus .i. iar Glun. Cruithnigh ro gabsat iar sin, iar techt doibh a h-Erinn. Gaedil imorro ro gabsat iar sin .i. meic Eirc mic Eachdhach.


text:
4 am Màrt
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1845 - Thòisich James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 1853 - Thòisich Franklin Pierce mar 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 1913 - Thòisich Woodrow Wilson mar 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1394 - Eanraig am Maraiche, rannsaichear mara as a' Phortagail
- 1973 - Pàdraig Harvie, neach-poileataigs Albannach
- 1904 - Carlos Vieco Ortiz, ceòladair à Coloimbia


text:
An Fhraing
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Fhraing,[1][2][3][4][5][6] (neo uaireannan A' Fhraing)
'S e Paris am prìomh-baile aice - aon de na bailtean as ainmeile agus as cudthromaiche air an t-Saoghal agus am baile as motha anns an Roinn-Eòrpa as dèidh Lunnainn. 'S i Frangais cànan nam Frangach, ach tha cànanan eile air am bruidhinn anns an dùthaich cuideachd - mar eisimpleir teanga le càirdeas ris a' Ghàidhlig ; am Breatannais ( no "Breton" ann am Frangais). A bharrachd air sin, tha na cànanan a leanas air an cleachdadh ann an sgìrean eile den Fhraing : Euskera ( Basque ), Catalanais, Corsicanais, Gearmailtis, Fleamais, Ocseadanais ( Occitan ) agus Alsaisean ( Alsatian ). Tha Walon na mi-chànan san àird an ear-thuath na dùtcha.
Tha crìochan aig an Fhraing leis a' Bheilg, Lucsamburg, a' Ghearmailt, an Eilbheis, an Eadailt, Monaco, Andòra agus an Spàinn. Tha an Fhraing na ball cudthromach den t-Aonadh Eorpach agus is i aon de na dùthchannan as motha a tha ann. 'S e an creideamh Caitligeach an creideamh as motha anns an Fhraing. 'S e ball-coise an spòrs is measail, ach tha Rugbaidh glè chudthromach cuideachd.
Tha "Overseas departments" aice cuideachd:
- Guadeloupe (1946)
- Martinique (1946)
- Guiana Fhrangach (1946)
- Réunion (1946)
Bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo lista na bailtean as motha na Frainge:[7]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Brigh nam Facal, Faclair Ur don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0903204215
- ↑ Mongabay
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Dealbhan den Fhraing
- Map den Fhraing
- Stòr-dàta Gàidhlig-Frangais
- Virtuelle Fachbibliothek Romanischer Kulturkreis - Vifarom
- Aimsir


text:
BHA dà chuirm le freumhan Gaidhealach ann Di-Sathairne sa chaidh. An toiseach bha “Solas Ùr air Tobar an Dualchais” ann an Conservatoire Rìoghail na h-Alba. Anns a’ chiad leth chualas oileanaich o dhiofar sgìrean de UHI a’ seinn òrain sa Ghàidhlig, agus on dualchas Albannach. B’e gillean bu mhotha a bh’ anns a’ bhuidheann a sheinn anns a’ Ghàidhlig, agus am measg na chualas bha ‘Till an Crodh, Faigh an Crodh’, ‘Cha Tèid Mise, cha Tèid Mi’, agus ‘Tàladh Chrìosta’. Ged a bha na seinneadairean beagan diùid mu bhith seinn a-mach, sheinn iad gu dùrachdach.
Bha grunn de dh’ionnstramaidean aig a’ bhuidheann a sheinn òrain Albannach, agus thug an taic seo neart agus misneachd dha na seinneadairean. Bha cinnt anns an t-seinn agus bha an ceòl-taic air a chur ri chèile aca ann an dòigh a bha ùr agus inntinneach. Bha sàr ghuthan aig feadhainn dhe na h-oileanaich a sheinn ’nan aonar.
Chuala sinn aig toiseach na cuirm mun “t-sruth leantainneach”. Mar sin, bha e mì-fhortanach nach d’fhuaireadh dòigh air fios a thoirt dhan luchd èisteachd air co ás agus co bhuaithe a thàinig na h-òrain agus na pìosan ciùil a chualas. Tha e cudromach nach dìochuimhnich sinn na daoine a chum beò ar dualchas.
An dèidh a’ bhrisidh, chualas naoinear oileanach a tha ag ionnsachadh ceòl agus Gàidhlig aig Sabhal Mòr Ostaig. Chòrd an ceòl beòthail aca gu mòr ris an luchd èisteachd, agus ged a bha beagan de mhì-chinnt a’ nochdadh corra uair, gheibheadh iad mathanas.
Air an oidhche, bha cuirm ann an Talla a’ Bhaile a’ comharrachadh dà fhichead bliadhna on a stèidhicheadh Sabhal Mòr Ostaig. Chualas sreath de sheinneadairean ainmeil na Gàidhlig. ’Nam measg bha Mairead Stiùbhart, Seumas Greumach, Màiri Anna NicUalraig, Julie Fowlis, Alasdair Codona agus Cairistìona Primrose, le cuid dhiubh a’ taghadh òrain a sheinn iad iomadh uair, agus cuid eile a’ gabhail òrain ùra a bha gu math tlachdmhor. Chualas cuideachd Feargaidh Dòmhnallach, agus Alasdair Friseal le Natalie Haas. Deagh phrògram gu dearbh. Ach nam biodh rionnagan gan toirt seachad, chan eil teagamh ann nach biodh còmhlan-ciùil na cuirme, fo stiùir Ailein MhicEanraig, gu math airidh air a còig, oir bha iad sònraichte math.
Air aoigheachd bha an t-Ollamh Mícheál Ó Súilleabháin (piana) agus luchd ciùil o Oilthigh Luimnigh, còmhla ri oileanaich o Chonservatoire Rìoghail na h-Alba. Bhuapasan chualas ceòl na h-Èireann, jazz agus ceòl clasaigeach air am filleadh ri chèile gu h-ealanta. Ceòl adhartach agus dùbhlanach dhan luchd ciùil agus dhan luchd èisteachd.


text:
BIDH a’ ghaoth a’ sèideadh sna h-Eileanan an-Iar cha mhòr gun sgur agus bu chòir gum biodh cumhachd ath-nuadhachail ann ri reic ris a’ chòrr den dùthaich.
Chan eil sin comasach aig an àm seo, oir feumar càball a chur fon Chuan Sgìth gus an cumhachd a ghiùlan gu tir-mòr.
An dèidh dùil gum biodh cumhachd a’ sruthadh a-null chun a’ mhòr-thìr ann an 2015 ’s a’ cosnadh nam mìltean do na h-eileanaich, tha Scottish and Southern Energy, a tha an urra ris a’ phròiseact, air innse gun toir e co-dhiù bliadhna nas fhaide ’s gun cosg e £700 (an àite £450) millean. Thuirt Aonghas Caimbeul, neach gairm Comhairle nan Eilean Siar, “An dèidh strì fad bhliadhnachan agus gealltanas fhaighinn, se briseadh dùil uabhasach a tha seo ’s tha ceistean ri fhreagairt le SSE. Tha cunnart ann gun tèid cosgaisean suas a-rithist.”
Se tàmailt a tha ann gun deach càball a chur fon mhuir, o chionn ghoirid, eadar an t-Suain agus Liotuàinia, aig car an aon astar, agus cha do chosg e ach timcheall air £400 millean. Tha am BPA Alasdair Allan ag ràdh, “Feumar spàirn chruaidh agus trod a dheanamh ri SSE, ach tha mi cinnteach gun laigh an càball air grunnd na mara gun teagamh.”
Is dòcha gun laigh, ach tha e coltach gum feum na h-eileanaich foighidinn. Mar a chanas an seanfhacal, “Is eudar gabhail le each mall o nach fhaighear nas fheàrr.”


text:
07/11/2013
Tha trì fichead bliadhna air a' mhìos seo bho chaidh am buidheann carthannais na Samaritans a stèidheachadh. Gheibh sinn sgeulachd eachdraidh na buidhne bho thè a tha air a bhith ag obair dhaibh airson iomadh bliadhna.
Tha Coinneach Mac a' Ghobhainn a' leantainn air leis an t-sreath air lorgairean 's an-diugh cluinnidh sinn mu DCI Tom Barnaby bho na Midsomer Murders.
Leis an aithris gu bheil an iarrtas airson fìon a fàs cho mòr 's gu bheil eagal air cuid gum bi gainnead ann dheth, tha Cailean MacIlleathain agus Murchadh Caimbeul a' toirt am beachd air cò ris a bhiodh e coltach a bhith as aonais?
Cèol bho One Republic, Young Kato agus Laura Veirs. bbc.co uk/feasgar.


text:
4 am Faoilleach
'S e an ceathramh latha den bhliadhna Griogarach. Bidh 361 làithean (362 sa bhliadhna-leum) air fhàgail.
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1643 – Isaac Newton, neach-feallsanachd nàdar agus matamataig Sasannach
- 1792 - Johan August Arfwedson, ann an Skagerholms bruk. Ceimigear às an t-Suain.
- 1945 - Richard Schrock, ann am Berne (Indiana). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1960 - Albert Camus, ann an Villeblevin. Sgrìobhadair às an Fhraing.
- 2011 - Gerry Rafferty, seinneadair Albannach.


text:
A bheil thusa cruthachail, comasach agus làn bheachdan a dhèanadh deagh phrògram? Tha thu san t-àite cheart! Tha an fharpais fosgailte do dh’Oigridh agus do dh’Inbhich le roghainn farsaing de dhuaisean gan tabhann. Tha FilmG 2016 fosgailte gu Diciadain 16 Dùbhlachd 2015!
Chaidh 'Cliù' fhoillseachadh mar chuspair na bliadhna aig tachartas do dh'òigridh ann an Glaschu.
Tha e an còmhnaidh a' còrdadh rinn a bhith beachdachadh air mar a mhìnicheas sinn a' chuspair tro na dealbhan, agus bha Lorraine, John Murdo agus Dùghall àibheiseach air beulaibh a' chamara!
Thoiribh sùil an seo airson tuilleadh fiosrachadh.
Tha ceann-là FilmG 2016 a’ teannadh oirnn agus sinn ag iarraidh air fairpisich na filmichean a chur thugainn ro mheadhan-oidhche air 16 Dùbhlachd! Mar a bhios a’ tachairt gach bliadhna tha dùil againn gun tèid tàlant ùr a thoirt am bàrr, gu sònraichte agus duaisean de £1000 an tè againn airson an Dealbh-beò asbarrachd...


text:
1852
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1852 (MDCCCLII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Thog innleadair Frangach, don b'ainm Henri Giffard, a' chiad curach-àile uidheamaichte le inneal.
- Chaidh Andes (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh Berne (Indiana) a stèidheachadh.
- Chaidh Girardot (Coloimbia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an Lùnasdal - Clímaco Calderón, ann an Santa Rosa de Viterbo. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 28 an t-Sultain - Henri Moissan, ceimigear às a' Fhraing
- 2 an Dàmhair - William Ramsay, ceimigear Albannach
- 15 an Dùbhlachd - Henri Becquerel, fiosagaiche às a' Fhraing


text:
B’ann aig na Leòdhasaich a bha làmh an uachdair sna prìomh fharpaisean seinn aon-neach aig Mòd Dhùn Omhain.
Fhuair seinneadairean le bontainneas dha Eilean an Fhraoich trì de na ceithir buinn air son farpaisean a’ Bhuinn Òir ’s an t-Seann Nòis.
Ann am farpais a’ Bhuinn Òir, ghlèidh Calum MacLeòid – mac Iain MhicLeòid a tha ’na Cheann-Suidhe air a’ Chomunn Ghaidhealach – farpais nam fear, agus thog Eilidh Davies á Inbhir Garadh prìomh dhuais nam ban.Thuirt Calum: “Tha mi air a bhith aig mòdan bhon a bha mi beag agus chan eil mi a’ smaoineachadh gun do chaill mi fear bhon a rugadh mi. Cha leigeadh m’ athair leam dìochuimhneachadh nan tachradh sin.
“Tha mi cho toilichte gun do bhuannaich mi am Bonn Òir. Chan eil mi buileach cinnteach fhathast, ach tha mi smaoineachadh gur e seo a’ bhliadhna mu dheireadh a bhios agam a’ farpais, mar sin tha e sgoinneil a bhith a’ buannachadh.”
A rèir Eilidh, b’e bristeadh dùil a bh’ ann dhi an-uiridh nuair nach d’fhuair i troimhe chun na cuairt dheireannaich dhen fharpais: “Ràinig mi nàdar de chrois-rathaid far an robh agam ri co-dhùnadh a dhèanamh, an robh mi a’ dol a chumail orm no a’ dol a stad, oir bha mi air faighinn troimhe dhan chuairt dheireannach dà thuras ron a-sin. Tha mi air leth toilichte gun do chum mi orm!”
Ann am farpais an t-Seann Nòis b’ e Cairistìona Stone, a bhoineas dha Leòdhas ach a tha nis a’ fuireach ann an Gallaibh, agus Ailig Dòmhnallach á Leòdhas, a ghlèidh na prìomh dhuaisean. Chuir Ailig roimhe gun a dhol an sàs sa chòisir no farpais sam bith eile, feuch am biodh aire dìreach air an t-Seann Nòs. “Bha mi ag obair air na h-òrain fad na bliadhna. Bha mi air m’ inntinn a dhèanamh an àirde gun robh mi a’ dol a dhèanamh seo aon uair eile. Tha mi smaoineachadh gun do chuidich sin.”
Thuirt Cairistìona as dèidh na farpais: “Thagh mi òrain a bha còrdadh rium agus a bha dlùth dha mo chridhe. ’S caomh leam a bhith seinn, agus ’s caomh leam smaoineachadh ’s mathaid gun cuidich e daoine eile, gum brosnaich an seòrsa seinn a th’ agamsa iad ’s gun toir e misneachd dhaibh a thighinn air an àrd- ùrlar agus seinn anns an dòigh a tha a’ còrdadh riutha fhèin.”


text:
An Dà Latha
- 25 An t-Samhain 2015
Bheir naidheachd an latha an-diugh buadh shoilleir air daoine aig an taigh.
Bha dùil gun cailleadh còrr is trì millean neach airgead bhon Ghiblean mar thoradh air gearradh de £4.4bn far chreideasan-cìse, a chuireas ri teachd-a-steachd dhaoine air tuarasdail ìosal.
Às dèidh mar a bhòt na Morairean na aghaidh, bha dùil gun dèanadh George Osborne rudeigin airson faothachadh a thoirt dhaibh.
Cha robh dùil, ge-tà, gun cuireadh e stad air na gearraidhean seo uile gu lèir.
Nach ann airsan a thàinig an dà latha.
Troimhe-chèile?
- 19 An t-Samhain 2015
Càite a bheil an SNP a' seasamh air ionnsaighean adhair ann an Siria?
An-dè bha sin furasta a mhìneachadh.
Cuimhneachadh
- 17 An t-Samhain 2015
An-diugh, tha Pàrlamaid na h-Alba aonaichte.
A' tilleadh don t-seòmar às dèidh nan ionnsaighean marbhtach ann am Paris, bha na brataich a' feitheamh orra aig an leth-chrann.
Am Pàrtaidh Ùr
- 16 An Dàmhair 2015
Nuair a chuireas tu seachad beagan bhliadhnaichean ag aithris às na co-labhairtean poileataigeach, fàsaidh tu eòlach air na daoine a bhios a' dol ann.
Gach bliadhna, chì thu na dearbh dhaoine a thig air ais airson a bhith an sàs anns an deasbad, tro na bliadhnaichean torach agus na bliadhnaichean bàn.
An Solas Uaine?
- 13 An Dàmhair 2015
Air thoiseach air co-labhairt nan Uaineach ann an Glaschu air an deireadh sheachdainn, bhruidhinn mi ri duine a bha na bhall dhen phàrtaidh o thoiseach fèin-riaghladh na h-Alba.
Bha cuimhne aige air cho beag is a bha am pàrtaidh anns na làithean ud - ach abair gun do dh'fhàs e on uair sin.
Faclan agus Gnìomhan
- 8 An Dàmhair 2015
Cha robh dùil aig Dàibhidh Camshron gum biodh cothrom aige òraid mar seo a thoirt seachad.
Ron taghadh anns a' Chèitean, bha dùil aig a h-uile duine gur e pàrlamaid chrochte eile a bhiodh ann, agus nam bitheadh Mgr Camshron fhathast aig Àireamh a Deich, gur ann mar cheannard co-bhanntachd eile, no riaghaltas le beagchuid a bhitheadh e.
A' bruidhinn ris an talla?
- 30 An t-Sultain 2015
Tha a' ghrian air a bhith a' deàrrsadh air a' phàrtaidh Làbarach an t-seachdain-sa - as dèidh samhraidh stoirmeil.
Chuala am pàrtaidh an-dè òraid bho cheannard ris nach robh dùil aca.
An t-slighe air ais
- 23 An t-Sultain 2015
Mar as trice, nuair a thèid a' bhròg a thoirt do phàrtaidh an riaghaltais leis an luchd-bhòtaidh, bheir iad leisgeul seachad.
Cho luath is a gheibh iad an cothrom, their na dùbhlanaich ùra gun do dh'èisd iad agus gun do dh'atharraich iad.
Cearcailean Ghlaschu
- 18 An t-Sultain 2015
Gabhaidh cuid de bhailtean a shealtainn le aon dealbh. Ann am Paris, 's e an Tùr, tha eaglais an Sagrada Familia aig Barcelona agus aithnichear Dùn Èideann bhon Chaisteal. Ach tha e doirbh do luchd-camara Glaschu a ghlachadh. Tha na mòr-rathaidean, am measgachadh de thoglaichean sean is ùra ri taobh a chèile, agus Abhainn Chluaidh fhèin a' fàgail nach eil aon àite far am faighear dealbh dhen bhaile air fad. Rinn an nobhailiche agus dealbhadair Alasdair Gray a dhìcheal le mural aig stèisean Subway Ceann a' Chnuic. Ach 's e dealbh breugach a tha ann, a bheir diofar sheallaidhean còmhla air dòigh Phicasso gus mapa dhen bhaile a chruthachadh. Tha mapa breugach eile anns an stèisean a' sealltainn slighe nan trèanaichean fo-thalamh air feadh a' bhaile. Ach cha sheall mapa sam bith aon rud a tha a' toirt gach pàirt de Ghlaschu còmhla. Bho Ibrox gu Sràid Bhochanain, Partaig gu Baile Ghobhainn, bhòt gach sgìre anns an treas baile as motha ann am Breatainn airson an Rìoghachd Aonaichte fhàgail.
Tha na calmain ann an Ceàrnag Sheòrais cho dàna - cha mhòr - ri muinntir a' bhaile fhèin. An-uiridh chaidh ainm ùr a chur air an àite, Ceàrnag na Saorsa, às dèidh Tahrir ann an Cairo na h-Èiphit. Chaidh magadh air luchd "bu chòir" airson sin. Ach anns na seachdainean ron a' bhòt chaidh a' Chearnag na h-àite cruinnichidh, na h-àite cèilidh don luchd-iomairt, tòrr dhiubh air leth òg, aig nach robh ùidh anns an deasbad phoileataigeach roimhe, ach a thàinig gu aois aig àm nuair a bha Alba a' cumail deasbaid farsaing mun seòrsa dùthcha a bu chòir a bhith innte. Tha cuimhne agam air a bhith a' siubhail air ais agus air adhart, air an trèana eadar Glaschu agus Dùn Èideann, ag èisteachd ri buidhnean òigridh a' deasbad gach puing anns an deasbad le bharrachd ùidh agus eòlais na bha againne nuair a bha mi fhìn is mo chairdean cho òg sin.
An Siorcas agus am Baile Mòr
- 18 An t-Sultain 2015
'S e baile brònach a tha ann an Dùn Èideann anns an t-Sultainn.
Aig deireadh an Lùnasdail, às dèidh nan cleasan-teine, sgrìobaidh na cleasaichean am pèanta far an aodann, cuiridh an luchd-ciùil na h-ionnsramaidean aca air falbh, thèid na lochrannan a smàladh agus na h-àrd-ùrlaran a thoirt a-nuas. Falbhaidh an luchd-turais agus na còmhlain-chluiche agus gabhaidh luchd an àite fhèin anail thaingeil gun d'fhuair iad am baile aca air ais.


text:
BBC Radio nan Gàidheal Programmes A to Z - C
Cathy Bhàn aig Ceòlas
Dùbhlan air a chuir ro Chathy Bhàn aig Fèis Cheòlais 2015
Ceilidh Rapal
Emma NicLaomain le ceòl bho Skerryvore, Macanta. Eleanor NicNeacail agus Iain MacAoidh.
Clann ann an Èis 2015
Cèilidh Clann ann an Èis beò còmhla ri Emma NicLaomainn agus Derek 'Pluto' Moireach.
Coinneach MacÌomhair
Còmhradh, conaltradh agus cnuasachadh gach là. Debate, discussion and deliberation.
Cuairt Dheireannach Cupa Cailleannach a' Chinn a Tuath
Aithris air a' ghèam ball-coise eadar Leòdhas 's na Hearadh agus Golspie Sutherland.
Cuairt Dheireannach Cupa MhicAmhlaigh 2015
Sgioba spòrs leis a' ghèam eadar Inbhir Aora agus Bail' Ùr an t-Slèibh.
Cuairtean Dearbhaidh Euro 2016: Alba v A' Ghearmailt
Sgioba Spòrs beò à Hampden leis an ath gheama aig Alba an aghaidh na Gearmailt.
Cuairtean Dearbhaidh Euro 2016: Alba v A' Pholainn
Derek MacAoidh agus sgioba spòrs leis an ath gheama aig Alba an aghaidh na Pòlainn.


text:
Comhairle Dhún Phrís is Gall-Ghaidhealaibh
Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle Dhún Phrís is Gall-Ghaidhealaibh.
Bailte[athraigh | edit source]
- Achadh na h-Eaglaise, An Áird, Amisfield, Applegarthtown, Árd Bhaile, Achadh an Cáirn, An Abaid Úr, Ae, Auldgirth
- Baile Úr nan Stiúbhartach, Baile na h-Eaglaise, Bárr na Driseig, Baile MhicIllFhaolain, Baile Mac Aoidh, A' Bhorlainn, Baile Úr Ghall-Ghaidhealaibh, Baile na h-Úige, Bankend, Beattock, Bentpath
- Caisteal Dhúghlais, Canonbaidh, Cathair, Cille Chonaill, Cille Chuithbeirt, An Córsa Feárna, Clachan Mór, Chapelknowe, Cille Chonaill, Cill Osbairn, Cille Phàdraig nam Fleamach, Crois Mhícheil, Comar Dreas, Clachan Ghlinn Lus, Clachan Eóin, Clarencefield, Cuingealach, Ceann Drochaid, Cille Bhláthain, Cathair Ruairidh, Caisteal nan Ceanadach, Cille Choluim, Collin,
- Dail Bheithe, Dalswinton, Daltan, Doire Chonaill, Dòrnach, Dún Phris, Dùn Sgoir, Druim Lannraig, An Druim Mór, Dubhras na Frìthe, Dùn Choll, Dún Droighnein, Dún Reicheit, Drochaid Charrainn, Drochaid a' Mhuilinn, Drochaid Mhic Iain,
- Eaglais Bhride, Eaglais Fheichein, Eastriggs, An Eileirg, Eskdalemuir
- Greatna, Gleann Lochair, Gall-Ghaidhealaibh, Gleann Chapall
- Hightae, Hoddom
- Inbhir Anainn
- Kettleholm, Kirtlebridge
- Langaim, Loch Mhabain, Logarbaidh, Lios Uillt, Loch Ríoghaine
- Am Magh Fada, Machair an Sgithich, Middlebie, Am Móine Naomh, Machair Ghallghaidhealaibh, Mouswald
- Parkgate, Port Aiseig a' Chrích, Port Neasaig, Port Phádraig, Powfoot
- Ruadhail
- An t-Seann Chathair, An t-Srón Reamhar
- Taigh an Rathaid, Taigh Mhártainn, Templand, Tír na h-Eaglais, Torthorwald, Tynron
- Wamphray, Waterbeck


text:
Leabhraichean ùra
Tha na trì leabhrain anns an t-sreath seo on fhoillsichear Barrington Stoke ag innse mu thriùir dheugairean a th’ ann an cruaidh-chàs.
Ann an Trom-neul tha Lusaidh, bràmair Todd, gun mhothachadh às dèidh tubaist rathaid. Tha Todd a’ falbh le Jade a-nis. Ach dè thachras nuair a dhùisgeas Lusaidh?
Ann an Lann tha Rich bochd anns an àite cheàrr aig an àm cheàrr. Tha sgian aig Tocson agus tha e deònach a cleachdadh...
Ann am Fortan, tha gràin aig Dale air an sgoil. Cha choimhead a’ chlann-nighean a rathad. Bidh e fhèin agus a mhàthair ri sabaid gu tric. Gu dearbha, tha thìd’ aig Cuibhle an Fhortain tòiseachadh air cur nan car...
Tha na leabhraichean seo air an dealbh gu sònraichte do leughadairean neo-mhisneachail no do luchd-ionnsachaidh. Tha gach cuid ri fhaighinn air CD, air a leughadh do luchd-ionnsachaidh agus do dh’fhileantaich.


text:
Item doirter uisgi rosicda no uisgi ele co h-opunn ima aigid oir is maith[gap: cut off/extent: part of last line of folio] {MS folio 23a} isin naixis, gid edh doní se urcoid da h-eisi da mbia a fad air, mar bis isin anmuinne doniter o lennuibh omha, & o eccla; oir omhdhuighi sin an t-adbur, & connmuidh in t-adbur leth istigh, & in spirut, & trit sin is du in t-uisgi do dortadh co h-opund air, & gan cómnuidhi do legin dó air. Et dlegthar uair and an t-uisgi do dortadh tar eis a ceile, & comhnuidhi do legin do and: & mar bis i n-anmuindi doniter o gairdechus, & o flux; dlegtar ann sin sgethrach do denumh, & in tsron do coimilt, & na slindein, & dethtach do legin futhu fon medhon, do reir Galen; & is maith in t-uisgi fuar do dortadh co h-opund isin cuis so, ar son in buille do-beir do duisecht an tesa, & do bud ferr and sin a duisecht le coimilt,
p.158& le neithibh deghbalaid. Sa cuis fuar, masedh, & a techt o línadh ní maith ar tus in t-uisgi do dortadh, gid edh fo derig, & ni h-ar son in coimplexa, acht ar son an buille do-beir. Toburtur aindsein neithi deghbalaid sa cuis so117 mar ata sanduile & sal cuach, & raib uisgi; curtur a n-edach lín iad; & curtur sa cuis fuar; & curtur lignum aloes, & lapadanum. Mod o linn fuar118 tic, gabh alifidanus cata119, & coimilter na boill imellacha, & co h-airighi an trath tic in t-adbur o linadh. Mad o neim tic an t-adbur, tobuir niamnuid, maille fin no le baindi innti, no cnó maille figedhidh, no sug athar talman is e bog, & curtur maide lethan itir a fiaclaib, & gairmter na ainm dilés co h-ard he: & toburtur triacla dó, & diamariton, & fin.


text:
Music blog
Lyrics/song texts are property and copyright of their owners and provided for educational purposes only.
An Eriskay Love Lilt : Gradh Geal Mo Chridh Lyrics by Blackburn Fiona
An Eriskay Love Lilt : Gradh Geal Mo Chridh by Blackburn Fiona
When I am lonely, love's light will surely
find the old pathway to thee.
Chorus
Bheir mi òro bhan o, Bheir mi òro bhan i,
Bheir mi òru o ho, 'S mi tha bronach's tu'm dhith.
'S iomadh oidhche fliuch is fuar
Ghabh mi cuairt is mi leam fhin,
Gus an d'rainig mi'n t-àit
Far'n robh gradh geal mo chridh.
Chorus
'Na mo chlàrsaich cha robh ceòl
'Na mo mheoirean cha robh àgh,
Rinn do phògsa mo leon,
Fhuair mi Eolas an dàin.
Chorus


text:
Leif Ericson
B' e seòladair Lochlannach a bha ann an Leif Ericson (Leiv Eiriksson sa Nirribhis, Leifr Eiríksson san t-Seann-Lochlannais, mu 970 - mu 1020). 'S dòcha gum b' e a' chiad fhear Eòrpach a ràinig Ameireaga, far a bheil an-diugh An Talamh Ùr is Labrador. Thachair sin ann an 1002 no 1003. Rinn esan agus an sgioba aige tuineachadh beag, agus an dèidh dhaibh an Geamhraidh a chur seachad ann, thill iad gu Eòrpa. Anns na 1950mh agus 1960mh, chaidh fuigheall tuineachaidh Lochlannaich fhaighinn a-mach san Talamh Ùr a dh'fhaodadh a bhith co-cheangailte ris an turas-cuain.


text:
Language Death (David Crystal)
Anns an leabhar Language Death bheir David Crystal dhuinn bun-fhiosrachadh air bàs cànain. Tha an t-eòlas aige stèidhichte air rannsachadh aige fhèin agus obair a chaidh fhoillseachadh ann an irisean cànanais agus leabhraichean air a’ chuspair. Togaidh e còig ceistean:
- 1. Dè th’ ann am bàs cànain?
- 2. Carson a dh’fheumas sinn bodraigeadh?
- 3. Carson a bhàsaicheas cànanan?
- 4. Càit an tòisich sinn?
- 5. Dè ghabhas dèanamh?
Anns an ro-ràdh mìnichidh Crystal ciamar a thàinig cànan-eòlaichean gu co-dhùnadh aig co-labhairt cànanachais ann an 1992 gu bheil droch fheum aig mion-chànanan air taic agus gun tàinig cànan-eòlaichean bho gach ceàrnaidh an t-saoghail còmhla airson beachdachadh air an t-suidheachadh agus na ghabhas dèanamh an aghaidh bàs cànain. Tha Crystal glè làidir den bheachd gu bheil cànanan a cheart cho àraidh air sàbhaladh is a tha beathaichean is lusan, agus gun urrainn ath-bheothachadh cànain a bhith soirbheachail.
Anns a’ chiad chaibideil feuchaidh e ri tighinn gu co-dhùnadh air cò mheud cànan a th’ anns an t-saoghal agus cò mheud dhiubh a tha ann an cunnart bàis. Chan eil eòlaichean uile ag aontachadh air cò mheud cànan a tha ann agus ’s e ceist dhoirbh a th’ innte air sgàth ’s nach eil e soilleir dè th’ ann an cànan fa leth agus a’ cheist eile cuin a tha cànan beò. Chan eil Crystal toilichte leis an dòigh luachaidh a tha aig mòran eòlaichean le bhith a’ cunntadh àireamh an luchd-labhairt agus ag innse bho sin a bheil cànan ann an cunnart. Tha esan den bheachd gu bheil measgachadh nan àireamhan agus an t-suidheachaidh chultarail cudromach airson dealbh slàn a shealltainn. Ainmichidh e diofar dhòighean air seòrsachadh ìre-cunnairt nan cànanan, is mu dheireadh thig e gu co-dhùnadh gu bheil mu 6,000 cànan ann ach ged a chuireas iomadachd beachd bho eòlaichean air adhart gum bàsaich eadar 25 is 80% de na cànanan anns a’ cheud bliadhna a tha romhainn, canaidh esan nach eil e comasach ach tuairmeas a thoirt bho sin. Nì e a-mach cuideachd gu bheil 94% nan daoine a’ bruidhinn 4% de na (mòr-) cànanan agus dìreach 4% de na daoine a’ bruidhinn 94% de na cànanan, cuid dhiubh le glè bheag de luchd-labhairt.
Togaidh Crystal an uair sin a’ cheist carson a tha e cudromach cànanan a shàbhaladh agus ’s e sin a’ cheist air am bi an leabhar air fad stèidhichte. Tha e an aghaidh na h-argamaid gum biodh e na bhuannachd mura biodh ach aon chànan san t-saoghal. Tha e den bheachd gu bheil cànanan luachmhor is cudromach don iomadachd chultarail. ’S e pàirt air leth cudromach a th’ ann an cànanan den chultar agus ’s fhiach e cànanan a chumail beò gus iomadachd an t-saoghail a neartachadh. Tha cànanan cuideachd riatanach airson fèin-aithne agus le sin do shlàinte is beartas nan daoine. Togaidh e air cuot bho Aryon Dall’Igna Rogrigues a chì cànanan mar shealladh den t-saoghal, is le sin bhàsaicheadh sealladh sònraichte le gach cànan a thèid à bith. Tha Crystal den bheachd cuideachd gu bheil cànanan inntinneach fa-leth agus ’s fhiach e an cumail dìreach air sgàth sin agus gus rannsachadh a dhèanamh air tùsan cànain.
Tha e air leth cudromach na puingean seo a thogail air sgàth ’s nach obraicheadh ath-bheothachadh no gleidheadh cànain gun fhios aig na daoine carson a tha iomadachd chànan cho cudromach dhan t-saoghal. Seallaidh Crystal na h-adhbharan glè shoilleir le iomadh eisimpleir is cuotaichean bho chànanaichean eile. ’S e am prìomh amas aige sealltainn dhan t-saoghal carson as fhiach e cànanan a ghleidheadh.
Bheir an t-ùghdar sùil air na h-adhbharan air bàs cànain agus dealaichidh e dà sheòrsa: bàs nan daoine a bhruidhneas cànan, mar eisimpleir tro chogadh, tachartasan nàdarrach no tinneasan mòra, agus bàs a’ chànain fhèin leis na daoine fhathast beò. Tachraidh an dàrna adhbhar gu tric ann an cultaran fo bhuaidh chultaran eile le droch inbhe, trioblaidean sòisealta is eaconomaigeach is cultaran gun chumhachd phoilitigeach. Gu tric bidh muinntir de aon chànan a’ cur casg air muinntir cànain eile an cànan aca a bhruidhinn, gu tric le peanasan, is le sin a’ cruthachadh droch inbhe, dì-mhisneachd agus ìomhaigh cheàrr air a’ chànan agus a’ chultar. Tro sin bidh daoine a’ sgur an cànan aca a bhruidhinn agus a’ leasachadh droch fhaireachaidhean. ’S e imrich adhbhar eile airson call cànain agus daoine a’ fàgail an cultair is an cànain an dàrna taobh airson cànain eile anns an àite ùr. Seallaidh Crystal cuideachd buaidh dà-chànanais air mion-chànanan. Mìnichidh e gun tèid clann le mion-chànan a thogail gu tric le dà chànan. Chì Crystal trioblaid ma chithear am mion-chànan mar chànan an taighe is an traidisein agus am mòr-chànan mar chànan an t-saoghail mhòir. Le sin chan fhaicear adhbharan riatanach gach cànan a chumail agus a chur air adhart dhan ath ghinealach oir chan fhaic daoine òga buannachdan anns a’ mhion-chànan.
Tha beachd sònraichte aig Crystal air na ghabhas dèanamh gus cànanan a shàbhaladh. Tha e den bheachd gum feumar mothachadh cànain a neartachadh agus deagh fhaireachdaidhean a bhrosnachadh air a’ chànan sa choimhearsnachd, air sgàth ’s nach eil gach duine mothachail gu bheil an cànan ann an cunnart agus gun gabh rudeigin a dhèanamh. Cha bhruidhinn e fiù ’s mu dheidhinn dòighean “top-down”, mar a bhios eòlaichean eile a rannsaicheas air a’ chuspair seo, ach tha e gu làidir den bheachd nach bi ath-bheothachadh cànain soirbheachail mura bi gach neach sa choimhearsnachd deònach an cànan a bhruidhinn agus a chur le fios air adhart dhan ath ghinealach. Gus sin a dhèanamh feumar an cànan fhaicinn mar phàirt cudromach den chultar agus tha Crystal cinnteach nach gabh cànan a shàbhaladh mura bi sin a’ tachairt. Chan ainmich Crystal taic bhon riaghaltas no ùghdarrasan, ach gum feum an oidhirp a thighinn bho na daoine fhèin le taic bho chànan-eòlaichean.
Freagraidh an leabhar na ceistean as cudromaich air bàs is ath-bheothachadh cànain ann an dòigh glè shoilleir. Tha cànan an ùghdair furasta ri thuigsinn ged a tha e aig ìre àrd acadamaigeach. Cleachdar pailteas de dh’eisimpleirean gus na h-argamaidean a neartachadh, agus seallaidh liosta nan tùsan gun do rinn Crystal fhèin tòrr rannsachaidh air cànanan, agus tha e comasach seo a chleachdadh san leabhar seo. Seallaidh e gu bheil droch fheum aig cànanan air taic gus an gleidheadh, gu bheil sin cudromach dhan t-saoghal ann an iomadach dòigh agus gu bheil e comasach cànanan a shàbhaladh ma tha luchd-labhairt mothachail air na tha a’ tachairt, a’ faicinn cànan mar phàirt riatanach an cultair agus ag iarraidh an cànan a ghlèidheadh.
An Leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
Crystal, David (2000): Language Death. Cambridge: Canto ISBN 0521012716


text:
Taigh Mhàrtainn
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Baile na h-Ùige, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Taigh Mhàrtainn (Beurla/Beurla Ghallta: Whithorn, Laideann: Candida Casa). Tha e suidhichte aig 30m os cionn ìre na mara,[4] ann an ceann a deas Leth-eilean na Machrach, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975, eadar Port Rosnait agus Cille Chainneir. Tha e 305km air falbh bho Obar Dheathain, 126km bho Ghlaschu, 64km bho Dhùn Phrìs agus 126km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Taigh Mhàrtainn. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, leabhraichean agus turasachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil[6] ann ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach.[7] Tha Taigh Mhàrtainn ainmeil air feadh an t-saoghail mar chreathal Chrìosdaidheachd ann an Alba.[8]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a e coltach ann gur ann à taigh anns a’ Ghàidhlig fhèin agus ainm an Naoimh Martin de Tours san Fhraing a tha an t-ainm againne.[9] A dh'aindeoin sin, bha cuid a Ghàidheil san sgìre a' cleachd an ainm sa Beurla air a gàidhealadh gu Futarne. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.[10] Thathar dhen bheachd gur ann à hvit (geal) a tha an t-ainm sa Bheurla.[11] Bheireadh sin Ros Geal dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Tha an t-ainm ann an Laideann a' measgachadh a' Ghàidhlig taigh (casa) agus a' Beurla hvit (candida).
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an t-àite seo a chlàradh le Ptolomy mar Ptolemy AovKOTrifiia [Loucopibia]. Chaidh an t-ainm ùr a chlàradh airson a' chiad turas mar St. Martin's Kirk of Quitherne ann an 1497.[12] Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1930, nuair a chuireadh às dhan t-siostam.[13] Ràinig an Rèile dhan bhaile ann an 1875, a thug piseach mòr air malairt san sgìre.[14]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Bhuirgh Rìoghail Thaigh Mhàrtainn a bhuineas Taigh Mhàrtainn, a ghabhas a-steach an sgìre mu timcheall a' bhaile. Tha 961 duine a' fuireach san sgìre air fad.[15] Tha 14 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla Choimhearsnachd na Machrach a Deas, ann an Taigh Mhàrtainn. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.[16]
Clìomaid[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.3 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1082mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Taigh Mhàrtainn. Tha sileadh uabhasach trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Taigh Mhàrtainn.[17] Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 59mm eadar an Giblean (dìreach 62mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (121mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.8 °C.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Falling Rain
- ↑ Luftlinie
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Douglas Ewart High School
- ↑ Whithorn Info
- ↑ The Placenames of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Studies in the Topography of Galloway, Sir Herbert Eustice Maxwell of Monreith, Constable, Dùn Èideann, 1887
- ↑ Saint Places
- ↑ NRS
- ↑ David L Smith, Tales of the Glasgow and South Western Railway, Ian Allan Limited, Lunnainn
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Climate Data
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 445 405
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
1992
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1992 (MCMXCII) .
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Derek Walcott Duais Nobel ann an Litreachas.
- 6 an t-Ògmhios - Thòisich Urras Croitearan Asainte am fearann aig Oighreachd Asaint a Tuath a cheannachd.
- 5 an t-Samhain - Bhathar a' gabhail ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan.
- 31 an Dùbhlachd - Chaidh An t-Seic-Slòbhac a sgaradh.
- Chaidh Iùgoslaibhia a sgaradh.
- Cur às do Thràilleachd ann am Pacastan.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an Lùnasdal - Demi Lovato, seinneadair Aimeireaganach
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an Giblean - Peter D. Mitchell, ann am Bodmin. Ceimigear.


text:
Baile Nèill
'S e baile anns an t-Siorrachd Rinn Friù an Ear a tha ann am Baile Nèill (Beurla: Neilston).[1] Tha e suidhichte ann an Gleann Levern, mu 2 mhìle air àirde an iar-dheas Ceann a' Bhàirr, 3.8 mìltean deas air Paislig agus mu 5.7 air àirde an iar-dheas air Rinn Friù. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 47′ 4.79″ Tuath agus 4° 25′ 24.23″ Iar.
Ann an 2001 bha 5,168 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha Baile Nèill a' nochdadh ann an seann tùsan às an 12na linn. Bha e na sgìre eaglaiseil cudromach le ceangal làidir gu Abaid Phaislig air an taobh tuath dheth.
An-diugh tha mòran duine a' fuireach ann am Baile Nèill a tha a' dol gu Glaschu gach latha airson an obair aca. Tha meur rathad-iarainn a' crìochnachadh aig Baile Nèill.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 481 572


text:
Joy Dunlop ás a’ Chonghail ann an Earra-Ghaidheal. Tha tòrr a’ tachairt gus Earra-Ghaidheal a shealltainn air clàr-dùthcha ciùil na h-Alba, agus tha Joy ’na theis-meadhan.
Is i an té a tha a’ cumail smachd air Còisir Ceann an Tuirc, an aon chòisir Ghàidhlig uile-fhireann a tha ann. Ciamar a thàinig sin gu bhith?
“Sann mu dheidhinn spòrs ’s gàire ’s ithe ’s òl ’s deagh fhaireachdainnean a tha Còisir Ceann an Tuirc, cho math ri seinn, agus sann mar sin a thàinig iad ri chéile an toiseach, fo stiùireadh Liosa NicDhòmhnaill. Tha CD ùr againn a’ comharrachadh deich bliadhna bhon uair sin. Tha an t-ainm a’ tighinn bhon torc, suaicheantas Earra-Ghaidheal bho thràth ann an eachdraidh. Thuirt té rium aig mòd uaireigin, ‘Nach mìorbhaileach na tha ann de dhaoine bho thall thairis, tha fiùs còisir a thàinig ás an Tuirc!’ Tha mise air a bhith an sàs bho 2006.”
Sann an Inbhir Aora a chaidh an diosc ùr a chlàradh, ann an caisteal mór nan Caimbeulach fhéin agus Diùc Earra-Ghaidheal aig an taigh aig an àm. Cha do chuir sin bacadh oirbh bho bhith seinn ‘Là Inbhir Lòchaidh’ a rinn Iain Lom agus e a’ moladh Chlann Dòmhnaill a chuir ruaig fhuilteach air sinnsirean a mhórachd ge-tà!
“Seinnidh sinn nì sam bith a bhuineas do dh’Earra-Ghaidheal no do dh’àite sam bith eile mas e òran math a th’ ann, leithid ‘Théid Mi Cuide Riut’ aig Rob Donn neo òrain ùra mar ‘Earra-Ghaidheal Àlainn’ air am bi daoine is dòcha nas eòlaiche anns a’ Bheurla.”
Nach eil e doirbh coinneachadh le chéile agus thu fhéin an Glaschu a-nis, an sàs ann an telebhisean agus a’ seinn?
“Tha astar mór againn uile ri siubhal – cuid a’ tighinn bhon Leargaidh Ghallda, fear á Ceann mu Dheas Chinn Tìre, fear á Eilean Mhuile, ach is fhiach e dhòmhsa oir tha iad cho laghach ’s cho dìcheallach agus deònach ionnsachadh.”
Tha CD ùr agad fhéin cuideachd, Faileasan, anns a bheil Aidan O Rourke, Karen NicMhathain agus treubh de luchd-ciùil eile á Earra-Ghaidheal a’ cumail taic riut. Se deagh chompanachd ciùil a tha sin!
“Tha e taisbeanadh an tàlant a th’ againn san dùthaich agus sinn uile a’ toirt suim don dualchas. Chaidh stuth a rannsachadh aig Sgoil Eòlais na h-Alba a bha cha mhór air a dhol an dearmad. Seann òrain gun teagamh ach ùr dhuinne agus don luchd éisteachd, leithid òran a rinn Donnchadh MacCuinn á Baile Bhiocair, ‘Hi il o ’s na hug i ho ro’. Thog mi e bho chlàradh a rinn Calum MacIlleathain anns na lethcheudan le Peadar MacDhùghaill, Eilean Luing, ga sheinn. Bidh a h-uile duine air ‘An Roghainn’ bho bhàrdachd Shomhairle MhicIlleathain, bràthair Chaluim, a chluinntinn. Chuir Dòmhnall Seathach ceòl ris agus tha mi ga sheinn air a’ chlàr.”
Tha thu aig Celtic Connections agus “Ceòl is Crac” ann an Glaschu an-dràsta. Dé tha romhad an uair sin?
“Co-labhairt mhór eadar-nàiseanta do cheòl dualchasach ann an Ontario. An uair sin Éirinn, an Ostaire, an Fhraing . . . agus Earra-Ghaidheal!”


text:
Zaque
'S e tiotal urramach rìoghail airson rìghrean na sgìrean mu thuath ann an Dùthaich nam Muisca a bh'ann an Zaque.[1] Bha am prìomh-bhaile aig Hunza, far a bheil Tunja a-nis.[2] Bha an dùthaich aca far a bheil na roinnean Cundinamarca, Santander agus Boyacá, ann an Coloimbia an latha an-diugh.[3] Thathar dhen gu robh an dioplòmasaidh glè chudromach ann am beatha poiliteageach nan Zaque. 'S e an Zaque Quemuenchatocha a bha os cionn an Riaghaltais nuair a ràinig Gonzalo Jiménez de Quesada. 'S e cultar uabhasach adhartach, s' dòcha aig mar na bhuidhnean adhartach ann am Pearu agus Meagsago a bh'ann.
Zaque à Hunza[deasaich | deasaich an tùs]
- Goranchacha: Steidhiche e prìomh-bhaile nan Zaque ann an Tunja.
- Hunzahúa: Leig e ainm dha Hunza.
- Michuá (¿? -1490): Zaque dhe Hunza.
- Quemuenchatocha (1490 - 1537): Bha e na Zhaque nuair a ràinig na ceannsaichean Spàinnteach.
- Aquiminzaque (1537- 1541): An Zaque mu dheireadh.


text:
18 an Dàmhair
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 837 - Chaidh Bad Colberg-Heldburg (anns a' Ghearmailt) a chlàradh airson a' chiad turais.
- 1386 - Chaidh Oilthigh Heidelberg a stèidheachadh le cead bho Pàpa Urbain VI anns an Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1405 - Pàpa Pius II (ch. 1464)
- 1805 - Mariano Ospina Rodríguez, ann an Guasca. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1859 - Henri Bergson, ann am Paris. Sgrìobhadair às an Fhraing.
- 1960 - Jean-Claude Van Damme, ann am Berchem-Sainte-Agathe. Actair às A' Bheilg.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1417 - Pàpa Griogair XII
- 1865 - Henry Temple, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 1923 - Andrew Bonar Law, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 2012 - Sylvia Kristel ann an Amsterdam. Cleasaiche às na Tìrean Ìsle.


text:
Cille Chuithbeirt
‘S e baile beag agus port air an oirthir faisg air Caisteal Dhùghlais, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Cille Chuithbeirt[1]. Tha e suidhichte aig 65m os cionn ìre na mara,[2] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr nan Stiùbhartach agus Dail Bheithe, aig inbhir na h-aibhne Uisge Dhè. Tha e 40km air falbh bho Dhùn Phrìs, 112km bho Glaschu, 64km bhon An t-Sròn Reamhar agus 135km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 3,447 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[4] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Chuithbeirt, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[5] Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus iasgach. B' àbhaist dha a bhith na bhaile-siorrachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha baile air a bhith ann an seo iomadach linn ron 12mh Linn nuair a stèidheachaidh abaid, a chaidh atharrachadh gu eaglais san 16mh Linn. Chaidh a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1291 mar Kirkcutbrithe.[6] Fhuair Cille Chuithbeirt a chuid chòirichean bhon Righ Seumas II ann an 1453[7] ach do thogadh toll-bùtha is crois a' mhargaidh agus gus 1625. Chaidh am baile a chuairteachadh leis na Sasannaich ann an 1547, ach cha do ghèill muinntir a' bhaile idir.[8] Thog Tòmas MacGilleFhaolain caisteal ri taobh a' chidhe ann an 1570, a chaidh a choileanadh mu dheireadh thall ann an 1585. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do chuireadh gu bàs bana-bhuidseach à Baile MhicIllFhaolain an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, ann an 1698[9] agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo. Bha luchd-ealaine mar Edward Atkinson Hornel[10] agus George Henry, a bhuineadh dhan bhuidhinn ealain na Balaich à Glaschu, nan thàmh an seo bho mu 1880 gu ruige mu 1910, rud a thugadh cliù dhan bhaile air sàilleabh an chuid obrach san sgìre. Bha ceannard na bhuidhne, James Paterson, a' fuireach faisg air làimhe anns a' Mhòine Naomh cuideachd. Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phrìs agus Cille Chuithbeirt ann an 1864 ach dhùineadh an seirbheis ann an 1965.[11] Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh an seo ann an 1973.[12]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Bidh mòran dhe fhèis a' gabhail àite tron bhliadhna san sgìre: Fèis Chiùil Wickerman san Iuchar ann an Dùn Droighnein, Fèis Chiùil Jazz san Ògmhios agus Fèis Òrain sa Chèitean.[13] A bharrachd air sin, tha iomadach ghnìomhachas ann cuideachd: taighean-seinnse agus gallaraidhean-ealaine.[14]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 685 505
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Falling Rain
- ↑ Distance Calculator
- ↑ SCROL
- ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Old Kirkcudbright
- ↑ The History and Antiquities of the counties of Westmoreland and Cumberland
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Tate
- ↑ Disused Stations
- ↑ Movie Locations
- ↑ Wickerman Festival
- ↑ Arts and Crafts Trail
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Àrd an Grèidh • Àrd na Coille • Ath Crogaid • Baile Ghill-Iosa • Baile Labhrainn • Baile Mhic Aoidh • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Bàrr a' Ghrianain • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Càrn an Uaimh • An Ceap • Cille Bheathain • Cille Chuithbeirt • Cill Fhinnein • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsaig • Crois Mhìcheil • Cùl a' Bheinn • Dail Bheithe • Dùn Droighnein • Garradh na h-Aibhne • Gleann Lochair • Gleann an t-Sruthail • Haugh of Urr • Lochfoot • Am Mòine Naomh • Muine Gobha • Parton • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Ringford • Rhonehouse • Springholm • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise • Tongland • Twynholm


text:
Fàilte! Fàilte!
Fàilte gu LearnGaelic, am prìomh àite air-loidhne airson a h-uile duine le ùidh ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig. Welcome to LearnGaelic, a first stop for everyone interested in learning Scottish Gaelic.
Tòiseachadh Beginners
Cùrsaichean is goireasan airson luchd-tòiseachaidh Courses and resources for beginners
Cleachd Gàidhlig Use Gaelic
Cùrsaichean is goireasan do dhaoine a tha airson na sgilean aca a leasachadh Courses and resources for people who want to develop their Gaelic skills


text:
IS annsin do riact oirri O n-Echach .i. Dubh Dha Boireann & Lenn Turmun na h-Uidhi cona lugh-bharcuibh do comrac & do comtuarcain a chele amail da dreagan ar dhes-ghonuibh nó amail da seabac ar shaintgnimaibh. Ocus do lingedar sluagh Clainni gegdha glan Chais a longuibh na Lochlannach gur thoitset ar topthaibh & ar tren-ramhaibh na tarb-long.
IS annsin do riachtsad {folio L 155a1} in triar croda caith-milid .i. Segda & Failbhi & Congal cu tarbh-chobhlach Clainni Tuirgeis. gu Sitriuc & gu Tor & gu Magnus & ro dibraiced cu h-athlum ona Eirenchaibh teda caela cnaib-righne tar leabar-corraibh na long Loclannach ar daigh nach scuchdais o cheli & ro dibraiced ona Loclannchaib slabrada garba glais-iarainn tar saeir-choraibh a sithlong-som & ro coraigheadh ider na curadaib cliatha crann-blaithi ceinn-gera do shleaguibh sith-righne sair-neimnecha & do threicetar a sdiurasmainn sdiuraighechta & do eirgedar a bh-foirne le ramhadhuibh um rig-borduibh a ruadh-long gur gabsat breisim barbardha ar a cheli gur bha muir mer mheall-ghaili tairm & trein-eirghi na tarb-cuithech-sin.
IS annsin do greised & do gnaith-imredh long laech-Fhailbhi co sluagh-luing Sitriuc & do ling Failbhi leim fir-ard fiadhamail do lethan-clar a luingi cu seol-crann Sitriuc & nochtais in rig-milid in da lainn gasda ger-fhaebracha & gabais claidem dibh 'na laim dighainn deis ag freasdal laech-mhiled na luingi & claidem 'na laimh curata cli ag leadrad na tet & na sas bai um Ceallachan.
Ocus do coraighedh cro cleas-armach cruadh-fhaebrach d' uaislibh clainni Cuirc imon crann oiret bui in laech ag leadrad na leabar-thed gur leicesdar in caith-milid a cert-lar na cnairri ider na curadaib Ocus toirberis Failbhe in dara lann a laim Cheallachain isin cruaidh-irghail & gabais Ceallachan cnamh-comach arna curadaib re slis-borduibh na saer-luingi. gur ling a luing laech-Fhailbhi Ocus do doirtedh gu dighair dasachtach ar dhegh-Fhailbhe isin dubh-luing amail is gnath gu loigenn ilar ar uathaid.
O ro mudhaighedh in milid & o ro fadhbudh in fir-laec ider na freach-Ghallaibh ro dicennsad an deigh-fhear & ro thocbhatar a cenn ar cuirr na cnairre. O 't-conncadar dian-gasrada
p.43duibnich an dicennad-sin & macrada mera Muimnich Ro cruadaighedh in comrac & ro dluthaiged an deabhuid {folio L 155a2} ag na degh-sluaguibh. Ad-raig Fiangal gu ferrdha ger bho tim tlaith teichthech gach deagh-laech ar toitim a fhlatha & ro ghabh oc accaine a thigerna & ro rad a breithir nach roisedh Sitriuc slan cu sloguibh Lochlainn uair ba comhalta do chaeimh-Fhailbhe in curaid & do thuic nach gebhdais a airm in t-airsidh eidigthi & ba truagh lais a tigerna isin cairbh gan coimhdigailt & at-bert in laid.
- Corp I Chonaire in truagh libh
& rl.
Corp.
2] do bheith 'san loing Lochlonnaicc
3] is a cheann ara cuirr chais.
4] ua Mogha Lámha laoch-mhais.
2] gan a leanmhuin fíor an fáth
3] da bh-féaduinn féin ina loing.
4] Fáilbhe fer an fhuilt ór-thruim
2] an mílidh go mór-bhuadhaibh
3] bá tíodhlaigtheach tighe n-óil.
4] ua Aongusa go n-árd-mhoir
2] do-rad a chorp tar mo chionn
3] doilg leam a fhágbháil tar méis.
4] a loing Shithricc meic Turgéis
2] a c-cric Múmhan na mór-leas
3] acht mun fhágabar go h-olc.
4] an fear do cior a chaomh-chorp.
Corp.
Is annsin ro lingestar Fiangal leim sanntach seabhcaidhi cu sluag-luing Sitriuc & satius a gheal-glaca a m-brollach luirigh in Lochlannaig & sreang-thairrngius in Finnlochlannach fon bh-fairgi gu riachtsat araen grian & gainemh in ghnathmhara. gurub i-sin tarraid iat.
p.44
IS annsin do riactsat an da oirrigh adhmara don cloinn crodha cedna .i. Seghda & saer-Congal gu da macuibh trena Turgeis .i. Tor & Maghnus Ocus nir aighti carut um cuirm ag na curaduibh & nir sherc ced-ingine da cele. gur lingset na laeich gu leomanda asna cnairribh comdluta ina m-buinnedhuibh diana doifresdail tar leabar-bhorduibh na long Lochlannach & ro fhacbhatur in laechrad a longa fein faen folumh & ba bronn-lan longa na Lochlannach & ba leath-trom na leath-buird or ba h-imarcraigh anbhail dona longuibh comdhortad cloinne Cuirc ina crislaigibh & siat lan do Loclannchaib. rompa. co nar fuirigset na longa re comrac dona curadaibh gan a slucud isin sal-mhuir gur baidhed gach barc guna buidhnibh dhibh. amail as-bert in fili na focuil-si.
- Mor menma na miled muai
& rl.
Mór.
2] Failbe Seagda is Conall cruaid
3] dias díobh do Shiól Chonaire an airm ghlais.
4] fir bo calma re ciorrbadh cneas.
2] na milidh sin ní dáil doilg
3] gur lingséd ina longaibh dé.
4] ar Cloinn Turgéis toghúidhe
2] do rín an triar tréan-chalma
3] gur lingsed gér chruaidh an cleas.
4] ar lucht na lúireach lán-glas
2] lucht dá long gér lán anbhuain
3] is bá leatrom búird na m-bárc.
4] do Lochlonnaibh Chuirc na c-caomh-thracht
2] gach long gach curach colg cruaidh
3] níor threigsed a c-cómhlann de.
4] Clann Turgeis is trean-Chairbre
2] ar an muir ní sgéal guach
3] Séagda is Conall na slogh.
4] Tor is Maghnus mer-mór.
Mór.
p.45
IS andsin do riachtsad colg-longa cath-armacha Ciarraide & foirne fraecda ferg-mora Finnloclann & ro dibraigedh eturra saitheda soigeat & groid-greasa garbh-cloch & frasa fir-gera faghadh & sleagh seolta sith-remar & do-ronsat trodach thulgarbh & gleo ainmin escardach. IS ann sin do riacht Conncubar ri curata Ciarraigi
[
2] m'olc do macaibh mallachtduibh
3] mo clí don talmuin o d-tig.
4] m'anmuin donti o d-tainicc.
[Misi Ricard Baired do sgribh so & tuccadh gach n-duine bennachtuin ar m'anmuinn.] {folio L 155b1} & Ilbhrech imgonach mac righ Finnlochlann & dochathuighset gu dur & gu dichra & rocuimnighset Ciarraige crecha a criche don curaid & ro imerseat imarcraigh a sainnti ara sleaghuibh & treisi a tachuir ara tuaghuibh & cruaidhi a comluinn ara cloidhmhibh & sceanamdeacht a scainder ara scenuibh uair ba dluith na deghlonga da cheli air doroichdis a n-airm ochta & urbhruinne aroile. gur comhtuitset alliu & anall ina longuibh. Sed enim rotharraing Concubar Ilbreach alos a chinn chuigi & ros dichenn in deighlaech & commhaidis an cenn & toitis fein ar muin in miled cu bh-fuair bas amlaid. Conudh da forgell sin do can in fili in laid.
p.46
Conchubhar.
2] Rígh Chiarruidhe an fhuilt áluinn
3] a thuitim as truag an cleas.
4] le lucht na lúireach lán-ghlas
2] ua Fhergusa an fer finn-gheal
3] gur thuitsed tuaidh ar an muir.
4] lé sluaigh Fionnlochlann fosuidh
2] Mac righ Lochlainn fa laoch lán
3] troidsed na curaidh chródha.
4] ina longaibh lan-mhóra
2] bá ciorrtha caomh-cheinn churad
3] ba tollta a taoibh go tric.
4] ba h-anbhfann gach laoch lán-ghlic
2] Mac Righ Fionnlochlann folt-chaomh
3] is beanaidh de a cheann gan chol.
4] Mac Mic Beathadh Conchubhair.
Conchubhar.
IS andsin do riachtsad clanna Cairbre re n-abar Baiscnigh & loingius na Pers ar amus aroili & ro chuimhnighset a nua-fhalta & a n-escairdeas & ro suidhigedh gu sunnradac sarugad Senan ag na saer-shluaghuibh & creachad Innsi Cathaig ar an cruadh-loingius Ocus ro deigh-imredh ag Diarmaid & ag Baisceann a m-barc & ro dibraiged eturra a soighdi & a sleagha do chuadar ar a ramadaibh reamra ruadh-fuinnsin & ro gabsad cruadh-comairt ar a chele.
p.47
Cidh tra do riacht an dias dhighair dhoi-freasdail sin .i. Diarmaid & Baiscinn ana m-borb-ruathar a luing in Lochlannaig. gur mharbhsat in milid ar lar-medhon a luingi .i. Lenn Turmun na Pers Ocus ad-rochuir Diarmaid isin dub-luing & ros-dicheann Baiscenn in borb-Loclannach amail is-bert in fili.
- 1] Do thuitset isin cath cruaid.
2] clanda Cairbri claidim-ruaidh.
3] is sluagh na Pers gerb easbach
4] acht mad Baiscenn buain-eascrach.


text:
Tomás Ó Rathaile
'S e sgoilear nan cànan Ceilteach a bh' ann an Tomás Proinsias Ó Rathaile (Lios Tuathail, 11 an t-Samhain 1882 – Ibid 16 an t-Samhain 1953; Beurla: Thomas Francis O'Rahilly). Bha e na bhall de Acadamh Ríoga na hÉireann agus bha e gu sònraichte gnìomhach ann an cànanachas eachdraidheil agus rannsachadh nan cànan Goidhealach. Chaochail e ann am Baile Átha Cliath ann an 1953.
Eachdraidh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Lios Tuathail ann an Contae Chiarraí ann an Èirinn agus fhuair e foghlam aig àrd-ìre aig Ollscoil Ríoga na hÉireann. Bha iomadh ollamhachd aige, 's ann an Coláiste na Tríonóide eadar 1919-1929 airson na Gaeilge agus Coláiste na hOllscoile Corcaigh eadar 1929-1935 ann an Corcaigh airson nan cànan Ceilteach agus ann an An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath eadar 1935-1941. Bha e an uairsin na cheannard os cionn Roinn na Ceiltis aig Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath eadar 1942 is 1947.
Dh'fhoillsich e iomadh pàipear is leabhar, a' gabhail a-steach sreath de chruinneachaidhean bàrdachd Ghaeilge eadar 1916 is 1927 no an leabhar Irish Dialects Past and Present ann an 1932. Chuir e air bhonn Gadelica: a Journal of Modern Irish studies agus bha e na dheasaiche aig an iris Celtica (1946-1950).
Connspaideachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cuid e na beachdan aig Tomás Ó Rathaile gu math connspaideach. Dh'fhoillsich e leabhar air a bheil Early Irish history and mythology ann an 1946 agus chuir e nar sùilean gun do rinn muinntir aig an robh cànain Cheiltich tìr-ghabhail ceithir tursan ann an Èirinn, stèidhichte air sgrùdadh nan seann-sgrìobhainnean. Ann an òraid sa bhliadhna 1942, nochd e beachd gun robh dà Naomh Pàdraig ann.
Bha beachdan làidir aig a thaobh suathadh cànain agus dà-chànanachas, gu h-àraidh a thaobh na Gaelg. Thuirt e na leanas ann an Irish Dialects Past and Present mar eisimpleir:
- From the beginning of its career as a written language English influence played havoc with its syntax, and it could be said without much exaggeration that some of the Manx that has been printed is merely English disguised in a Manx vocabulary. Manx hardly deserved to live. When a language surrenders itself to foreign idiom, and when all its speakers become bilingual, the penalty is death. (td. 121)[1]
Chan eil a' mhòrchuid dhe na daoine a' gabhail ri beachdan mar sin tuilleadh an-diugh ge-tà.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e sgoilearan a bha na bhràthair is na phiuthar cuideachd. Bha ise, Cecile Ní Rathaile, na sgoilear Ceilteach cuideachd agus dh'fhoillsich i gu sònraichte mu Tháin Bó Cúailnge. Bha a bhràthair Alfred Ó Rathaile na cheann-suidhe aig Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus cuideachd na Teachta Dála (TD) (ball pàrlamaid na h-Èireann) airson Cathair Chorcaigh.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ó Rathaile, T Irish Dialects Past and Present Browne (1932) and Nolan


text:
Kaunas
‘S e baile mòr faisg air Šeteniai, ann an ceann a deas Liotuàinia a th' ann an Kaunas (IPA: kɐʊˑn̪ɐs̪, Gearmailtis: Kauen, Pòlais: Kowno, Iùdais: Kovne/קאָװנע, Laideann: Couna). Tha e suidhichte aig inbhir na h-Aibhnichean Nemunas agus Neris ri taobh an Loch-tasgaidh Kaunas, 66m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn Kauno Rajono, 94km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 198km bho Klaipėda, 120km bho Šiauliai agus 97km bho Panevėžys.[2] Chaidh Kaunas a stèidheachadh ro àm nan Romanach ach cha do deach am baile a chlàradh gus 1361 agus fhuair e còirichean mar bhaile bhon an Righ Vytautas Didysis ann an 1413. Tha 311,148 duine a' fuireach ann.[3] 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[4]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Brescia
- Brno
- Odense
- Ferrara
- Grenoble
- Kharkhiv
- Linköping
- Los Angeles
- Łomża
- Myślibórz
- Tampere
- Tartu
- Tyumen
- Växjö
- Wrocław
- Xianmen


text:
29/08/2014
An t-seachdain seo airson ceud bliadhna bho àm A' Chogaidh Mhòr a chomharrachadh tha sinn a' toirt sùil air beatha nan saighdearan anns na trainnsichean agus na bh'aca ri cuir suas leis eadar seilichean agus salachar.
Tha Marnie air a bhith a' faighinn a-mach mun dùbhlan Ice Bucket Challenge. Carson a thòisich e agus carson a tha e air a bhith cho soirbheachail?
Tha Isabelle air ais leis an t-sreath aice air luing-bhriste agus an t-seachdain 'sa se am bàta an MV Captayannis a th'aice dhuinn.
Am measg nan clàir tha Professor Green agus Norrie MacIomhair. bbc.co.uk/aileag.


text:
Sòrbais
Is e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Sòrbais. Serbšćina sa chànan fhèin. Air neo, gus a bhith nas cirte, ’s e cruinneachadh a th’ ann de dà chànan sgrìobhte a tha dlùth ri chèile agus iomadh dualchainnt. Buinnidh i don roinn Shlàbhach den theaghlach Indo-Eòrpach. Ainmean eile a b’àbhaist a bhith oirre b’iad Wendish no Lusatian sa Bheurla, Wendisch sa Ghearmailtis. Tha an t-Sòrbais ga bruidhinn sna stàitean Brandenburg agus Sagsainn den Ghearmailt, faisg air a’ chrìch ris a’ Phòlainn agus ris an t-Seic.
Susbaint
An Cànan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà chànan ann: Sòrbais Uachdarach (hornjoserbšćina, Beurla: Upper Sorbian) agus Sòrbais Ìochdarach (dolnoserbšćina, Beurla: Lower Sorbian). Tha an t-Sòrbais Uachdarach ga bruidhinn ann an Sagsainn le timcheall air 13,300 duine agus tha an t-Sòrbais Ìochdarach ga bruidhinn ann am Brandenburg le timcheall air 6,670 duine. Canar Lusatia sa Bheurla/Ladainn (Łužica san t-Sòrbais Uachdarach, Łužyca san t-Sòrbais Ìochdarach, Lausitz sa Ghearmailtis) ris an sgìre far a bheil an dà chànan gam bruidhinn. Tha an t-Sòrbais dlùth-chàirdeach don t-Seacais, don t-Slòbhacais agus don Phòlainnis ach anns an là an-diugh tha buaidh làidir aig a' Ghearmailtis oirre cuideachd. Nochd an t-Sòrbais a’ chiad turas mar chànan anns an litreachas anns an t-siathamh Linn.
Eachdraidh a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
'S e sluagh Slàbhach an Iar a th' anns na Sòrbaich, sluagh gun dùthaich, gun stàit aige fhèin. Anns an t-siathamh Linn, thàinig sinnsearan nan Sòrbach dhan Ghearmailt, dhan sgìre taobh an ear nan abhnaichean Elbe agus Saale.Thug iad an t-ainm Lausitz dhan sgìre. Ged a bha 20 geug eadar-dhealaichte aig an t-sluagh, cha robh ach na Lusici agus na Milzener comasach thairis air na linntean air am fèin-aithne a ghlèideadh. Thàinig tuinichean eile bho air feadh na dùthcha, gu h-àraidh na Sagsannaich, na Flannraich, na Tùiringaich agus na Frangan. Thairis air na linntean dh'fheuch cha mhòr a h-uile riaghaltas ri bacadh a chur air an t-Sòrbais. Anns an treas Linn deug, bha an t-Sòrbais toirmisgte anns na bailtean mòra agus chaidh riaghailtean a stèidheachadh taobh a-staigh nan comainn-cheàrd gum bu chòir dhan Ghearmailtis a bhith aig daoine nam biodh iad ag iarradh obair. Bhon t-seachdamh Linn deug a-mach, bha leasachadh an aghaidh na Sòrbais ri fhaicinn cuideachd oir bhathar den bheachd gun robh an t-Sòrbais agus mion-chànanan eile cunnartach agus bhathar ag iarraidh Impireachd na Gearmailte a dhìon. A dh’aindeoin sin, chaidh àireamh nan Sòrbach am meud gus an robh barrachd is dà cheud mìle duine a’ bruidhinn na Sòrbais mar chànan màthaireil. Air sgàth ’s gun robh Sòrbais aig a’ mhòrchuid ann an Lusatia, bha tionndadh air crìonadh a’ chànain ri fhaicinn anns an naoidheamh Linn deug agus bha na daoine moiteil às an cànan fhèin. Ach aig an aon àm, chaidh laghan an aghaidh na Sòrbais a stèidheachadh leis a' Phruis. Thòisich na pàipearean-naidheachd air crìonadh agus bha an t-Sòrbais toirmisgte anns na sgoiltean. Eadar 1921-1945 bha an t-Sòrbais toirmisgte gu tur agus chaidh ceannardan nan Sòrbach a chur gu prìosan. Às dèidh an dàrna cògaidh bha Lusatia na phàirt den raon Sovietach agus bhon àm sin fhuair na Sòrbaich taic airson an cànan a chleachdadh anns na roinnean poblach. Às dèidh 1989 chaidh còirichean a stèidheachadh airson an t-Sòrbais a dhìon.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còir aig gach pàiste air foghlam fhaighinn tro mheadhan na Sòrbais, an dòchas gun tig a h-uile sgoilear gu fileantachd phragtaigeach anns an dà chànan Sòrbais agus Gearmailtis. A bharrachd air sin, tha an t-Sòrbais ga teagasg mar chuspair fa leth ann am bun-sgoiltean eile. Tha an t-Sòrbais ga teagasg ann an ceithir àrd-sgoiltean, agus tha dà sgoil-chòmhnaidh ann cuideachd ann an Cottbus agus ann am Bautzen. A bharrachd air sin, tha ceòl tradaiseanta, bàrdachd agus dannsa tradaisenta gan teagasg airson cultar nan Sòrbach a neartachadh. Chaidh coimeas a dhèanamh eadar sgoiltean gun Sòrbais agus feadhainn le Sòrbais agus fhuaireadh a-mach gun robh an aon ìre aig na sgoiltean, air neo gun robh na sgoilearan na b' fheàrr aig an robh an t-Sòrbais.
Inbhe a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
Anns a' Ghearmailt tha inbhe thèarainte is oifigeil aig Sòrbais mar mhion-chànain [2].
Ann an 1997 chuir a' Ghearmailt a h-ainm ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan[3]: A rèir seo
- Tha na Sorbaich a' buntainn don t-sluagh Ghearmailteach.
- Tha na Sorbaich a' fuireach gu tradaiseanta anns a' Ghearmailt.
- Tha iad a' fuireach an seo anns an àite-tuineachaidh seasmhach aca.
- Tha iad a' cleachadh a' chànain, a' chultair agus na h-eachdraidh aca.
Tha dà Achd ann:
- Achd Sagsannach nan Sòrbach
- Achd mu rèiteachadh nan còraichean den t-sluagh Shòrbach ann am Brandenburg
A rèir nan Achdan seo tha còir aig na Sòrbaich gun tèid seirbheis tro meadhan na Sòrbais a thoirt seachad dhaibh: Faodaidh na Sòrbaich Sòrbais a chleachadh mar chànan oifigeil anns a' chùirt, agus mur am bi Sòrbais aig an luchd-obrach an sin feumaidh saor-stàit Sagsainn neo Brandenburg eadar-theangadair a sholarachadh. Mar phàirt den dà Achd, chaidh sanasan-rathaid dà chànanach a chur an àirde agus chìthear iad anns an sgìre phoblach air fad: air an rathad, air beulaibh nan sgoiltean neo air na togalaichean poblach.
Planadh-cànain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha saor-stàit Sagsainn air planadh-cànain airson na Sòrbais a stèidheachadh[4]. Thathar den bheachd gu bheil e cudromach gun tèid foghlam dà-chànanach a bhrosnachadh ann an Lausitz, agus thathar ag iarraidh tuilleadh luchd-teagaisg ann an Lausitz airson a bhith cinnteach gum tèid foghlam tro mheadhan na Sòrbais a thoirt seachad san àm ri teachd. Thathar ag iarradh gum bi clasaichean-oidhche ann airson inbhich. Bidh e cudromach gum bi an t-Sòrbais follaiseach anns na bailtean air fad. Uime sin, chaidh soidhnichean-rathaid a chur an àirde mar-thà, agus bidh tuilleadh a’ leantainn. A bharrachd air sin, bu chòir don teicneolas ùr eadar-theangachaidhean a toirt seachad. Thathar ag iarraidh gun tèid na Sòrbaich a bhrosnachadh airson an cànan a chleachdadh, agus bheirear taic do dh’fhoillsichearan, agus do thaighean-tasgaidh ùra a dhèanas an cultar, an eachdraidh is an ceòl so-fhaicsinneach.
’S e baile Bautzen neo Budyšin ann an Lusatia Uachdarach teas-meadhan na beatha cultarach Sòrbais Uachdarach. ’S ann an seo a tha Ionad na Sòrbais (Sorbisches Institut - Serbski institut) suidhichte, a tha a’ dèanamh rannsachadh mun eachdraidh, mun chultar agus mun chànan.
’S e baile Cottbus (Chóśebuz) teas-mheadhan an chànain Sòrbais Ìochdarach.
Tha Sòrbais ga bruidhinn cuideachd ann an sgìre bheag ann an Lee County, Texas.
Tha cuid de dh’ainmean anns a’ Ghearmailt an Ear a’ tighinn bhon t-Sorbais, m.e.:
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Seo eisimpleir le Sòrbais agus Gàidhlig a tha a' sealltainn an diofair eadar Sòrbais Uachdarach is Sòrbais Ìochdarach:
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
Sanas rathaid dà chànanach ann an Cottbus (Chóśebuz) anns a' Ghearmailtis is Sòrbais.
-
-
-
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ethnologue
- ↑ Bericht der deutschen Staatsregierung zur Lage des sorbischen Volkes
- ↑ European Charter for Regional or Minority Languages: List of declarations made
- ↑ Maßnahmeplan


text:
1975
MCMLXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Vladimir Prelog agus John Warcup Cornforth an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- 11 an t-Ògmhios - a' chiad ola bhon Chuan a Tuath a pumpadh air tìr aig Sullom Voe, Sealtainn
- Bhuannaich Eugenio Montale an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 am Faoilleach - Bradley Cooper, cleasaiche à Philadelphia sna Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Lùnasdal - Éamon de Valera, ann am Baile Átha Cliath, Fear-poileataigs à Èirinn.
- 20 an t-Samhain - Francisco Franco, ceannard na Spàinn


text:
An e Iosa Dia? An d’ thuirt Iosa a-riamh gur e Dia?
Ceist: An e Iosa Dia? An d’ thuirt Iosa a-riamh gur e Dia?
Freagairt: Chaineil e idir air nochdadh anns a’ Bhìoball gun d’ thuirt Iosa na facail, “Is mise Dia.” Chaineil sin a’ ciallachadh, gu tà, nach tug e guth air. Gabh mar eisimpleir facail Iosa ann an Eòin 10:30, “Mise agus an t-Athair, is aon sinn.” Anns a’ chiad dol-a-mach, dh’fhaodadh nach eil sin coltach ri bhi ag ràdh gur e Dia. Gu tà, thoir sùil air mar a ghabh na h-Iudhaich ri na facail aige, “Airson oibre maithe chaineil sinn ga d’ chlachadh; ach airson toibheim, agus airson, air bhi dhuit-sa a’ d’ dhuine, gu bheil thu dèanamh Dè dhiot fèin.” (Eòin 10:33). Bha na h-Iudhaich a’ cumail a-mach gu robh e ag ràdh gur e fhèin Dia. Anns na h-earrannan a leanas, chaineil Iosa a’ ceartachadh nan Iudhaich le bhi ’g ràdh, “Cha d’ thuirt mi idir gur mi Dia.” Tha sin a’ sealltainn gu robh Iosa ag ràdh gur E Dia nuair a thuirt e, “ Mise agus an t-Athair, is aon sinn” (Eòin 10:30). Tha eisimpleir eile ann an Eòin 8:58. Thuirt Iosa, “Mun robh Abrahàm ann, THA MISE.” A-rithist, bha na h-Iudhaich airson a chlachadh (Eòin 8:59). Carson a bhiodh na h-Iudhaich ag iarraidh Iosa a chlachadh mur an robh E air rudeigin a’ ràdh a bha iadsan a’ smaoineachadh a bha toibheumach, se sin, gur E Dia?
Tha Eòin 1:1 ag ràdh, “b’ e am Facal Dia.” Tha Eòin 1:14 ag ràdh, “rinneadh am Facal na fheòil.” Tha seo a’ sealltainn gur e Dia anns an fheòl a th’ann an Iosa. Tha Gnìomharan 20:28 ag innse dhuinn, “thugaibh aire dhuibh fèin, agus don treud uile … a bheathachadh eaglais Dhè, a cheannaich E le fhuil fèin.” Cò a cheannaich an eaglais le fhuil fèin? Iosa Crìosd. Tha Gnìomharan 20:28 ag innse gun cheannaich Dia an eaglais le fhuil fèin. Mar sin, is e Iosa Dia!
Thuirt an deisciobal Tòmas mu dheidhinn Iosa, “Mo Thighearn’ is mo Dhia” (Eòin 20:28). Cha do cheartaich Iosa e. Tha Titus 2:13 dha ’r misneachadh a bhi feitheamh ris an Dia agus an Slànaighear againn a thighinn – Iosa Crìosd. (Seall cuideachd ri 2 Peadar 1:1). Ann an Litir nan Eabhruidheach 1:8, tha an Athair ag ràdh mu dheidhinn Iosa, “Ach ris a’ Mhac tha e ag ràdh, Tha do rìgh-chaithir, a Dhè, gu saoghal nan saoghal; is slat-rìoghail ro chothromach slat do rìoghachd.”
Anns an Taisbeanadh, thuirt aingil ris an Abstol Eòin gun a bhi ’g adhradh ach do Dhia (Taisbeanadh 19.10.Tha Iosa a’ faighinn adhradh iomadach uair ann an Sgriobtair (Mata 2:11; 14:33; 28:9,17; Lucas 24:52; Eòin 9:38).
Chaineil E a’ cronachadh neach aig àm sam bith airson adhradh a dhèanamh dha. Muir a be Dia a bh’ ann an Iosa, bha E air a’ ràdh ri daoine gun adhradh a dhèanamh dha, dìreach mar a rinn an aingil anns an Taisbeanadh. Tha mòran earrannan agus rannan eile ann an Sgriobtair a tha ri dearbhadh gur e Iosa Dia.
Se an rud as cudromaiche airson Iosa a bhi Dia; mur E Dia, cha robh a bhàs air a bhi gu leòr airson am peanas a phàigheadh airson peacannan an t-saoghail air fad. (1 Eòin 2:2). Cha b’ urrainn ach do Dhia am peanas neo-chrìochnach ud. Cha b’ urrainn ach do Dhia peacannan an t-saoghail a thoirt air fhèin (2 Corintianach 5:21), bàs fhaotainn, agus èirigh a-rithist – a’ dearbhadh a’ bhuaidh a bh’ aige thairis air peacadh agus bàs.
Till gu duilleag dachaigh Gàidhlig na h-Alba
An e Iosa Dia? An d’ thuirt Iosa a-riamh gur e Dia?


text:
Loidhne-Rèile Mhuile san Òban?
- 19 An t-Sultain 2013
Tha plana air nochdadh gus loidhne-rèile Mhuile fhosgladh às ùr san Òban.
Dh'fhosgail an loidhne eadar Creag an Iubhair agus Caisteal Thorosaidh ann an 1981 agus bha i uair a' giùlain 30,000 de luchd-siubhail sa bhliadhna.
Chaidh an loidhne a dhùnadh ge-tà, nuair a chaidh an caisteal a reic agus a dhùnadh dhan phoball.
Tha e air tighinn am bàrr a-nise gun do cheannaich fear à Sasainn a tha ag obair ann an gnìomhachas na h-ola san Ear-Mheadhanach an loidhne an-uiridh.
Fhuair Sìm Clarke sealbh air einnseanan smùid is diesel, 13 carabadan, is mìle gu leth de loidhne.
Eòlas
Chuir Mgr Clarke eòlas air an Òban nuair a ghluais a phàrantan dhan sgìre.
"Tha mi deònach coimhead ri roghainnean sam bith ann an sgìre an Òbain.
"Bhiodh e anabarrach math nam biodh an loidhne fhathast stèidhichte faisg air far an robh i bho thùs.
"A thaobh luchd-turais a thàladh bhiodh e na bu fhreagarraiche san Òban is bhiodh seallaidhean àlainn ann," thuirt e.
Tha Mgr Clarke mar thà air bruidhinn ri comhairlichean is tha e coltach gu bheil taic ann dha na planaichean aige.
"Chan ann a' lorg taic-airgid a tha e, dìreach gun cuir a' choimhearsnachd taic ris," thuirt tè de chomhairlichean an Òbain, Louise Glen-Lee, a tha cuideachd na tè-labhairt air turasachd do Chomhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid.
"Goireas Ùr"
"Bhiodh e uabhasach math goireas ùr a bhith againn san Òban.
"Tha grunn àiteachan a dh'fhaodadh a bhith freagarrach san Òban agus timcheall air a' bhaile.
"Feumaidh Mgr Clarke tilleadh air ais le làraich is an uair sin a dhol tron phròiseas dealbhachaidh àbhaisteach," thuirt i.
Thathas a' tuigsinn gu bheilear a' beachdachadh air slighe eadar A' Ghaineamh Bhàn is An Dùn Beag air neo fiù 's an loidhne a chur an Cearrara.


text:
Stendal
‘S e seann bhaile Hanse[1] anns a' Ghearmailt agus cridhe na sgìre ris an canar Altmark[2] (ceann an tuath na Sagsainn-Anhalt) a th’ ann an Stendal (IPA:ʃtɛnda :l). Tha e suidhichte faisg air Schönhausen, ann an sgìre uabhasach torrach ri taobh na h-aibhne Elbe eadar Berlin agus Hànobhar. Rugadh Johann Joachim Winckelmann, tràchdair ealaine agus àrceolaiche ainmeil an sin agus fhuair an sgrìobhadair Frangach Stendhal ainm-pinn bho Stendal cuideachd.[3]
Tha Stendal ainmeil airson na togalaichean agus eaglaisean ann an stoidhle Backsteingotik (clachan a rinneadh à criadh-loisgte).