text: TEXTOS GAELICOS PARA ESCUELAS (nuevo código) Gramática, Vocabulario, Notas, Ejercicios sobre el Análisis Sintáctico, etc. Por CAMERON GILLIES, M.B., etc Editado por MacLachlan & Stewart, 1896 Traducción Luis S. Stuart-Pennigton PREFACIO La admisión de la lengua gaélica en un lugar reconocido y la subvención sustancial por parte del Code, hizo necesario el suministro de libros de textos. Este es el primer libro de una serie graduada que se encuentra en preparación. El método de contemplar un idioma desde arriba hacia abajo es, quizás, nuevo, pero es fácil y natural. Está hecho para aquellos cuya lengua materna es el gaélico y para quienes el idoma debe ser una tarea instructiva y no constructiva. El valor de la lengua materna como un medio de capacitación mental y moral no debe ser sobreestimada y puede anticiparse que el privilegio de estudiarla será aceptado por los alumnos y maestros con placer. Los pequeños textos de Dr. MacLachlan, expuestos aquí, son tan exquisitamente puras y poéticas que resultan irresistibles. Los fragmentos provienen de los mejores escritos, y su vitalidad se conserva intacta, en la medida posible, para que resulten más interesantes. La poca gramática que se ofrece no intenta ser detallada. Es sólamente una síntesis de guía. Los ejercicios están cuidadosamente preparados. Las notas en la sección de gramática explican cualquier cambio que haya ocurrido y pueden ser de ayuda para el alumno. La editorial agradecerá cualquier sugerencia de los maestros de modo que puedan ser implementados en los otros libros de esta serie. INDICE La Oración Simple: página Sujeto, Predicado, Objeto…………………………..2 Ampliación….……………………………………...3 Extensión…………………………………………...3 Partes de la Oración: Sustantivos………..………………………………...7 Adjetivos………………………………………........9 Pronombres………………………………………..11 Verbos……………………………………………..13 Preposiciones……………………………………...14 Textos: A Ghlinn ud Shios………………………………...16 Vocabulario…………………………………….....20 Verbos (Conjugados)……………………………..21 Failt' ort fein, a Chuthag…………………………..22 Tha na Siantan air Caochladh..................................23 Ejercicios de Lectura……………………………...25 1 TEXTOS GAELICOS PARA ESCUELAS LA ORACIÓN SIMPLE Todo discurso comprensible está compuesta por oraciones. Una oración es la expresión verbal de un pensamiento completo. La Oración más sencilla consiste en dos partes esenciales: Sujeto y Predicado. El Sujeto es de qué o de quién se habla. El Predicado es lo que se dice del sujeto. Ejercicio I. Lea lo siguiente en voz alta y traduzcalo exactamente en inglés (castellano). Distinga el sujeto y predicado en cada oración. Thuit duine. Ghoir coilleach. Sheinneun. Ghlaodh ciobair. Chaoin paisde. Phos gille. Dh'eirich grian. Laidh spreidh. Ruith each. Leum cu. Shuidh Seumas. Dhanns mise. Ghair ise. Thainig Tomas. Painig Mairi. Chluith iasg. Bhris tonn. Sheol long. Bhasaich each. Shoillsich solus. Una oración debe tener estas dos partes; puede también tener una tercera parte llamada Objeto. Ejercicio II. Chual' thu sgeula. Sgaoil a' chearc a sgiathan. Tharruing an t-each an crann. Fhreagair Calum an litir. Phaigh athair na fiachan. Chum esan a theanga. Dh'innis mi naigheachd. Liib e glun. Caisgidh tu iad. Ni mise beallach. Fhuair mise moran litrichean. DeocL slainte an High ars' an t-uachdaran. Chluinneadh tu anail na luch. Mhol e na Gaidhil. 'S e an slachdan beag an gille arsa mise. A dhaoine uaisle thuirt an t-uachdaran. Las partes de una oración están compuestas de Palabras, como todo el idioma. Todas las palabras del idioma gaélico están divididas en ocho grupos o clases llamadas Partes de la Oración: Sustantivos, Adjetivos, Pronombres, Verbos, Adverbios, Preposiciones, Conjunciones e Interjecciones. El Artículo no se dá como una parte separada ya que es un Adjetivo en todos sus aspectos. El grupo de los Sustantivos es grande y contiene los Nombres de cada cosa, por lo tanto, un Sustantivo es el nombre de todo, como por ejemplo: duine, tigh, gaoth, firinn, breug, Tomas, Duneidean, America. 2 El grupo de los Verbos contiene todas las palabras que expresan Acción, como Ruith mi, yo corrí; Thuit mi, me caí; Thainig iad, ellos vinieron; Bhuail thu mi, tú me golpeastes; Theich e, él huyó; Tog do cheann, levanta tu cabeza. El grupo de los Verbos se divide aún en Verbos Transitivos e Intransitivos. Un verbo es Transitivo cuando requiere de un objeto siguiente para completar el sentido: como Rinn mi bàta, hice un bote; Chuala mi fuaim, escuché un sonido. Un verbo es Intransitivo cuando el verbo no requiere de un objeto siguiente para completar el sentido; como en Ruith mi, yo corrí; Shuidh mi, me senté. Hay otros dos verbos, Bi, ser o estar; e Is, soy, que no son ni Transitivos ni Intransitivos y deben ser llamados, por lo tanto, Neutros. Los Pronombres son palabras usadas en lugar de los Sustantivos. La palabra pronombre significa "en el lugar de un nombre". Tales pronombres pueden, por lo tanto, reemplazar nombres de personas y se llaman Pronombres Personales, como por ejemplo: Mi (yo) thu (tú), e (él), i (ella); otros pueden reemplazar los nombres de las cosas, ya sea en el Sujeto o en el Objeto, o en ambos. Ejercicio III Distinguir: (1.) Los Sujetos, Predicados y Objetos. (2.) Las partes de la Oración (3.) Si los Verbos son Transitivos o Intransitivos. Ruith mi. Einn mi bata. Shuidh mi. Thainig carbad. Fhuair Mairi solus. Thog mi balla. Throd mo bhean. Bhuail Alasdair an t-eorna. Sheas Ian Gilpin. Dh'iarr e sgeula. Thog an long a siuil. Theich an t-each. Chual' e fuaim. Reic mi an damh. Sgaoil sinn cuirm. Dhuisg mi Seumas. Ghabh e oran. Sheinn e oran. Sheid e a' phiob. Cheannaich mi clach chaise. Chreach e nead a chromain-lòin. Fhuair an t-uan bàs (el cordero obtuvo muerte). Ruisg na ciobairean na caoirich. AMPLIACIÓN Y EXTENSIÓN Un Adjetivo es una palabra que acompaña un sustantivo para expresar alguna cualidad o atributo: - Beinn mhor, una montaña grande; Duine maith, un buen hombre; Gille tapaidh, un muchacho inteligente. Cuando un Adjetivo acompaña al sustantivo que forma al Sujeto, se dice que el Sujeto está Ampliado, y el Adjetivo recibe el nombre de Ampliación del Sujeto. Tha Curra ag iasgach. Tha a' Churra ag iasgach. Tha a' Churra ghlas ag iasgach. Tha a' Churra mhor ghlas ag iasgach. No ampliado. El artículo es la ampliación. El adjetivo es un aumento de la ampliación. Los dos adjetivos son ampliaciones. 3 El Objeto como el Sujeto, también está sujeto a la Ampliación: Tha a' Churra 'glacadh eisg. Tha a' Churra 'glacadh nan iasg. Tha a' Churra 'glacadh nan iasga mora. Tha a' Churra 'glacadh nan iasga mora geala. *** Observar que cada Ampliación, ya sea en el Sujeto o en el Objeto, es un Adjetivo. Ejercicio IV Diferenciar(1.) El Sujeto Simple, el Predicado y el Objeto Simple. (2.) La Ampliación del Sujeto y la del Objeto. (3.) Las Partes de la Oración. (4.) Traduzca lo siguiente:Fhuair sinn iasg. Ghlac Seumas beag iasg mòr. Chunnaic mi fiadh. Bha am bùth Ian. Fhuair na gillean beaga fliuchadh maith. Mhianaich mi sgiathan iolair. Tha eilein fada caol ga chuartachadh. Reic e bian bruic agus boicionn goibhre. Giulainidh bàta mor na smuid moran sluaigh. Thainig do litir chaoimhneil an dè. Mhol an duine coir gacb creag agus garbhlach. Thoisich a' bhas-bhualaich agus a’ ghlaodhaich. Tharruing an Teachdaire coir 'anail. Mhol càch esan agus mur do mhol esan iadsan. Labhair càch gu maith ; labhair esan deich uairean ni b' fhearr. Choisinn e urram na h-oidhche. " 'S e am bodach mor an gille," arsa mise. Bha na tonna mora maola gorma a' nuallanaich. El Adverbio es una palabra, o más comúnmente, una frase, que expande, limita, o modifica, de alguna manera, el valor de un Verbo en una Oración. La gran cantidad de Adverbios expresan la manera, el tiempo o lugar de la acción, y por lo tanto, comúnmente responden a las preguntas ¿Cómo?, ¿Cuándo?, ¿Dónde? Ruith e gu duineal, el corrió valientemente (como un hombre). ¿Cómo? Chi mi thu an duigh, te veré hoy. ¿Cuándo? Chaidh e 'sios, él fué abajo. ¿Adonde? Si se ubica la partícula “gu” delante de cualquier Adjetivo, éste se convierte en un Adverbio: como maith bueno, gu maith bien; cinnteach seguro, gu cinnteach seguramente; deas listo; gu deas prestamente. Este gu se corresponde con la terminación ~mente en castellano en cuanto al significado. En cuanto al origen, se corresponde con la palabra del latín “con”. Gu fior = con fior = con verdad = verdaderamente. *** Dudo que haya Adverbios Simples en gaélico. En las largas listas que proporciona Armstrong y Munro, quizás con la excepción de de los Negativos Simples, los así llamados Adverbios son Frases Preposicionales de Valor Adverbial: Ej.: Am bliadhna, (en) este año; A' nochda, (en) esta noche. An toiseach, al principio, primero; O chian, (de) antaño; etc, etc. Por lo tanto, no tiene propósito alguno hacer una larga lista de “Adverbios” El Adverbio siempre acompaña al Verbo en una Oración, es decir, con el Predicado; se le llama, por lo tanto, Extensión del Predicado: como 4 Tha a’ churra ag iasgach. Tha a’ churra ag iasgach gu dian. Tha a’ churra ag iasgach gu dian dichiollach. Estas Ampliaciones y Extensiones pueden suceder en una sola oración :- Tha a’ Churra mhor ghlas a’ glacadh nan iasga mora geala gu dian dichiollach, La gran garza gris está atrapando los grandes peces blancos cercana y diligentemente. Ejercicio V. Indicar (1) los Sujetos, Predicados, Objetos, Ampliaciones y Extensiones; y (2) diferenciar las distintas partes de la Oración. Theich am fiadh gu grad. Tha do ghruaidh gu tana bàn an diugh. Amhairc air mac an duine aim an ceud thoiseach a laithean. Air an laimh dheis bha am fearran ag eiridh gu corrach cas. Bha sinn a' seoladh ri bile nan creag. Thainig faileadh a bharraich air oiteig an t-samhraidh. Bha mile eun beag a' seinn air gach preas, agus a' cur failte oirnn. Bha a fear posda a' spaisdearachd air ais agus air adhart. Tillidh mise 'nochda do 'n ghleann ud thall. Dh'fhag sibh mise am aonar an diugh, dall, aosda, gun mhac gun bhrathair, gun chul-taice. Fhuair mi lorg an fheidh anns a chathar ud thall, am bun na creige glaise, fo blaths na greine. Bidh ceilleir ceolmhor air feadh nan cròc-mheur. Preposiciones: Son palabras que determinan la relación del Sustantivo que siempre sigue a otros Sustantivos o Cláusulas en la Oración: as Duine gun fheum, un hombre sin uso = un hombre inútil; cu air aineol, un perro extraviado; air tighinn dha, en su venida (= al venir él, tras su llegada). Debe observarse que tales frases como gun fheum, “sin uso” = inútil; gun neart, sin fuerza = débil, son equivalentes a los Adjetivos. Asimismo, air aineol, extraviado; aig an taigh, en casa, son Adverbios. Saber esto simplifica las dificultades idiomáticas en la traducción. Por ejemplo, Tha e air mhisg se traduciría “él está bebido” y no como otros lo hacen,“el está al beber”. Air mhisg es claramente equivalente a un Adjetivo, bebido. Y tales expresiones como Chuir mi air chul debería ser traducido como “el me puso detrás” (= me dejó atrás) y no literalmente “el me puso sobre la espalda”. Air chul es equivalente a un Adverbio. Ejercicio VI Traducir las siguientes oraciones(1) literalmente, palabra por palabra, y (2) correctamente. 5 Tha mi fo thrioblaid agus fo sgios. Tha mi air deireadh. Chaidh iad ri bruthach. Thig mi air a mhionaid. Chi mi e air uaraibh. Thainig mi an ceart uair. Tha iad nan cadal. Tha sinn air acras. Tha iad troimh 'cheile. Thainig iad as a cheile. Gille gun bhiadh gun tuarasdal cha bhi e uair gun mhaighistir. Chaidh e ann a dh-aon obair (adrede). Thug e dhomh e ach beag. Rainig mi an latha roimhe. Chaidh sinn a leth-thaobh. Tha e na amadan. Tha e na fhiodhleir maith. Tha e air an dearg chuthach. Deoch an doruis. Cia meud punnd a tha ann. Gabhaibh sinn an rathad mor. Tha e na righ. Tha mi an so leam fein. Asi vemos que las Frases Preposicionales son iguales a los Adjetivos o a los Adverbios, y ellos pueden por lo tanto, reemplazar a los Adjetivos como Ampliaciones o a los Adverbios como Extensiones. Is bocha duine gun rath, gun seol. Sujeto Ampliado. Chunnaic mi eirbleach gun sgairt, air chrith. Objeto Aumentado. Thainig Seumas beag na ruith, gu luath, le bruthach. Predicado Extendido. Ejercicio VII Notar: (1.) Las Frases Preposicionales (2.) Si son equivalentes a los Adjetivos o Adverbios (3.) Qué palabras califican o modifican Dheanadh tu sin gu maith. Cha tig mi a chaoidh. Bheirear dhutsa duais fhathast. Thogainn fonn gu ceolmhor reidh. Chaidh Fionn do'n bheinn. Dh'eirich Uilleam moch anns a' mhaduinn. Tha nead na circe-fraoiche sa mhuillean dubh. Ruisg iadsan na caoirich mhora mhaola. Tha maoisleach a chul-bhuidh air feadh na duislainn. Tha do dhoire daonan gorm. Tha suaimhneas air gach luib fo bhlath. Tha baigh air gach creig agus air gach cluain. An robh thu ad thosd an còs a chnuic fo dhubhar? Tha guth na Cuthaige air do stuchd. Cluith thusa " Calum crubach as a ghleann." Cairibh mi ri taobh nan allt. Leag mo cheann fo sgaile a bharraich. Chi mi Sgur-Eilt air bruaich a ghlinn. " Air muir, air tir, an innsibh cian Biodh moladh Dhe gu brath. " Air maduinn mosglam fein gu moch A's seinneam ceol gu h-ard." Las Conjunciones son palabras que conectan las partes de una Oración. Conjunción significa conexión. Bha sith agus sonas aige. Dh'amhairc e mun cuairt agus mhothaich e buidheann ghaolach ann an deireadh na luinge agus ghabh e g' an ionnsuidh. Thainig an t-am ach cha robh esan ri fhaotainn. Las Interjecciones son expresiones de emociones, como: O! Oh! Oich ! Puth ! Ubh Ubh !, etc. Las Interjecciones no coordinan con las otras partes de la oración. 6 PARTES DE LA ORACIÓN Los sustantivos se dividen en tres clases: Comunes, Propios y Abstractos. Comunes: Duine, cat, bord, tigh, nighean. Propios: Tomas, Duneidean, Diluain, an Ceitein, and Fhraing. Abstractos: Firinn, ceartas, smuain, trocair, maitheas. Los Sustantivos tienen dos Géneros: Masculino y Femenino. Masculino: Fear, each, tarbh, mult, gleann, ceartas. Femenino: Bean, bo, caora, craobh, firinn. Los Sustantivos tienen dos Números: Singular y Plural. Singular: Fear, each, caora, craobh. Plural: Fir, eich, caoraich, craobhan. El Caso es un cambio en la forma del Sustantivo que demuestra su relación con otras palabras. En gaélico, hay cinco Casos: Nominativo, Genitivo, Dativo, Acusativo y Vocativo. Singular. Norn. Bean, una mujer. Gen. Mna, de una mujer. Dat. Mnaoi, a una mujer. Acus. Bean, una mujer. Voc. 'Bhean, Oh, mujer! Plural. Mnai, unas mujeres. Mnathan, de unas mujeres. Mnathaibh, a unas mujeres. Mnai, unas mujeres. 'Mhna, Oh, mujeres! EJERCICIO VIII 1- Indicar cuáles son Sustantivos Propios, Comunes o Abstractos. 2- Indicar el Numero y el Género separadamente. 3- Traducir cada palabra (al inglés) y decir el Número y Género inmediatamente. Bard, cluasan, cro, dorsa, sliochd, reulta, Tomas, neul, leabhraiche, meud, clarsaichean, clin, tobraiche, sloigh, Duneidean, bà, saibhlean, lagh, sleibhte, caora, cu, tim, feidh, daimh, muc, lòn, lon, Mairi, iasg, laithean, dàn, bròg, cuirn, clann, clachan, fras, preasan, seol, deur, lìn, guth, gaithean, lasraichean, barail, iall. EJERCICIO IX Traducir al gaélico, y escribir correctamente:- 7 Un harpa, una oreja, puertas, estrellas, una estrella, nubes, un redil, un libro, libros, mole (cosa grande), oveja, un pozo (well), una vaca, un brezal, un granero, un día, perros, voces, cerdo, un buey, un ciervo, pantanos, un pez, poemas, un arbusto, zapatos, lloviznas, correas, dardos, rayos (de luz), una llama, lágrimas, horas, una red, opiniones, avaricia. El Nominativo es la forma que va con el Verbo, y es el Sujeto de una Oración. El Nominativo puede siempre determinarse colocando el Verbo tha delante del Sustantivo en cuestión: como tha fear, tha bean, tha cearc, tha cu, tha tigh, tha Thomas, tha gleann. El Genitivo es la forma usada para señalar posesión, origen, propiedad, etc., y siempre se lo puede encontrar detrás de otro Sustantivo, como en ceann fir, cabeza de un hombre; ceann mna, cabeza de una mujer; ceann circe, cabeza de una gallina; ceann coin, cabeza de un perro; ceann tighe, cabeza del hogar; nighean Thomais, hija de Tomás; mullach beinne, cima de la montaña; ceann glinne, extremo de un valle. El Dativo es la forma que sigue a toda Preposición Simple, como aig fear, aig mnaoi, aig circ, aig cu, aig tigh, gu Tomas, air beinn, le gleann. El Acusativo es la forma gobernada por los Verbos Transitivos, y siempre es el Objeto en una Oración. Siempre es igual al Nominativo. El Vocativo es la forma usada para llamar o dirigirse a alguien o algo, por ejemplo: O’ ghriann, O’bhean, A ghlinn (ó O ghlinn), A Sheumais. Nom. (Tha) Gen. (Ceann) Dat. (Aig) Acus. Voc. (O!) Singular Fear Bean Fir Mna Fear Mnaoi (igual al Nominativo) ‘Fhir ‘Bhean Nom. (Tha) Gen. (Ceann) Dat. (Aig) Acus. Voc. (Oh!) Plural Fir Mnai Fhear Mhnathan Fearaibh Mnathaibh (igual al Nominativo) ‘Fheara ‘Mhna Cearc Circe Circ ‘Chearc Cearcan Chearc Cearcaibh ‘Chearca Ejercicio X Indicar los Casos de los siguientes Sustantivos, y como son gobernados. Ceann caora. Cas coin. Sron muice. Cul cinn. Mac Dhonuil. Nighean Uilleam. Baile Lunnain. Blar na h-Eiphite. Mullach nam beann. Iochdar nan gleann. Barra nan tonn. Muile nan Craobh. 8 Aig sruthaibh Bhabiloin. Air bharraibh nan geug. Aig toiseach na h-oidhche. Ann an ceann seachduine. Le mor-thlachd. Tha mi fo churam. Le agartas geur. Labhair e mu sgoilibh agus mu eaglaisibh. Reic mi mart. Thog mi tigh. Cheannaich iad sprèidh. Sheinn i duanag. Binn Seumas cliabh. Chunnaic sinn an cuan. Caidil a luth-choin. Failte ort fein a Mhor-thir bhoidheach. A chearc dhonn, fhuair mi do nead. Chail thu an latha. A dhuine bhochd. A ghlinn ud shios. EL ADJETIVO El Adjetivo concuerda con el Sustantivo, el cual indica Número, Género y Caso; como duine mor, un gran hombre; daoine mora, grandes hombres; bean mhor, una gran mujer; mnathan mora, grandes mujeres; aig an duine mhor, del hombre grande; aig a’ mhnaoi mhoir, de la gran mujer, etc. El adjetivo en gaélico tiene dos grados de comparación – el Positivo, el cual es un Adjetivo simple, y el Comparativo, como duine lag, un hombre débil; an duine is laige, el hombre más débil. Ejercicio XI Diferenciar(1.) El Número, Género y Caso de los Adjetivos. (2.) El Grado de Comparación, dando la forma radical y comparativa de cada uno de ellos. Tha an sneachda geal. Cha ghabh e 'bhi nis gille. Tha mise lag ach tha thusa nis laige. Tha an uiseag beag ach tha an dreathan-donn nis bige (or, nis lugha). Tha esan olc agus ise moran nis miosa. Is toigh leam an te dhileas dhonn. Tha i nis dilse. Bha lamhainean sioda air a min-bhasaibh bana. Failt' ort fein a Mhor-thir bhoidheach. Tha an uiseag ghrinn ri ceileir binn san speur. Tha luasgan ard nan geug ri comhradh tlath. Aig lochran dealrach, daite. Los sistemas inútilmente dificultosos de la Comparación de Adjetivos que enseñan varios de nuestros gramáticos de gaélico son un buen ejemplo de cómo el idioma fue distorsionado por sus mejores amigos y lo han tornado desagradable, incluso repelente. Un clérigo irlandés, por admiración, escribe: “Los bardos, en pleno rapto poético con el grado superlativo, crearon un segundo comparativo y superlativo, y sobre el segundo, crearon un tercer comparativo y superlativo.” Es posible que sea un buen “rapto poético” pero es nada más que tontería. Si examinamos los diferentes superlativos primero, vemos que no hay tales formas de Adjetivo en gaélico. Las “partículas” sar, ro, fior, etc; aumentan el valor del adjetivo a los cuales están prefijados, pero no son comparaciones. Estas así llamadas “partículas” son en realidad, adjetivos usados adverbialmente, y modifican al adjetivo que les siguen. De este modo, sar mhaith = excelente, bueno = excelentemente bueno. Fior mhaith = verdad, bueno = verdaderamente bueno. Este uso del adjetivo como si fuera un adverbio es muy común en inglés y se entiende fácilmente. Esto elimina a los así llamados Superlativos, pues no existen como tales. Con respecto a los Comparativos, Munro en su gramática muestra tres, del siguiente modo: 9 Positivo: 1er. Comparativo: 2do. Comparativo: 3er. Comparativo: Tha e lag, él es débil. Tha e nis large, él es más débil. Is laigid e sin, él es más débil por eso. Tha e 'dol an laigead, él se está volviendo más débil. Pero este Tercer Comparativo, laigead, no es más que un sustantivo. Literalmente traducido es, él está yendo a la debilidad; nadie entendería debilidad como un adjetivo. Laigead es un sustantivo gobernado por “an”, hacia, en el Caso Dativo. Ciertamente, tal Tercer Comparativo es siempre un sustantivo abstracto, indudablemente formado a partir de adjetivos, pero no son adjetivos ellos mismos. Nuestro mejor libro de gramática, el de Dr. Stewart, no ofrece esta forma en modo alguno; sin embargo, ofrece dos grados de comparación: el Primero y el Segundo. El Segundo Comparativo se observa en el ejemplo dado, Is laigid e sin. Y Donovan dice, “La preposición de se pone generalmente detrás de la forma comparativa del adjetivo”. Vemos por lo tanto que la forma correcta es laigide (laige – de): como hallamos en “is gilide e sin, él es más blanco por eso”. Pero la ubicación de la preposicion “de” detrás del adjetivo es simplemente un accidente, un desarrollo de la forma de hablar. En el idioma oral antiguo, estaba separado e inconfundible, de este modo: Is fearr de Uilleam a chomhairle, Uilleam es mejor por el consejo). Cualquiera puede notar que Uilleam está gobernado por de, y que realmente de no tiene relación con el adjetivo fearr; es un accidente que estén juntos. Se notará que la estructura es la misma que en el latín, cuando Sum gobierna un Dativo con un Acusativo. Es sólo por conveniencia que este Segundo Comparativo se retiene y que el sustantivo o pronombre que viene después siempre está en el Caso Dativo por las razones ya mostradas: y también debe estar claro que no es una forma del adjetivo sino un sustantivo con el sufijo “de”. Pero mas aun, la primer forma comparativa no es un adjetivo puro, y no gobierna al sustantivo directamente sino a través de una referencia secundaria indirecta a él. Is e an sneachda is gile, la nieve es más blanca (Lit.: es la nieve que es más blanca). La comparación se construye con el “que” (cosa) la cual es más blanca. Podemos verlo muy claramente en “Tha e nis gile”, es (la cosa es) más blanca. Nis aquí es solo ni a is (la cosa que es). Otro ejemplo: Bha an sneachda ni bu ghile, la nieve era (la cosa que era) más blanca – de todas las cosas comparadas tomadas en cuenta. Hemos terminado con los Segundos, Terceros y Cuartos Comparativos y Superlativos. Todo lo que queda es el Positivo Simple (grado radical) y el único Comparativo. Muchos adjetivos se forman a partir de sustantivos agregando –ail, lo cual es una contracción de amhail = igual a = igual = -ly en inglés = -mente en castellano. La regla de ortografía "caol ri caol agus leathan ri leathan" a veces cambia –ail a –eil: Mac-ail, ruin-eil, brathrail, suimeil. EL PRONOMBRE Los Pronombres se clasifican en Personales, Posesivos, Relativos e Interrogativos. Los Pronombres Personales tienen dos formas: Simples y Enfáticos. Simple: Sing: 1. Mi o mhi 2. Tu o Thu Yo Tú 10 3. E / I Plur: 1. Sinn 2. Sibh 3. Iad. El / Ella Nosotros Vosotros Ellos Enfático: Sing: 1. Mise o Mhise. 2. Tusa o Thusa. 3. Esan / Ise. Plur: 1. Sinne. 2. Sibhse. 3. Iadsan. Yo, yo mismo Tú, tu mismo El / Ella, él mismo, ella misma Nosotros, nosotros mismos Vosotros, vosotros mismos Ellos, ellos mismos. Fein es otra forma enfática y se lo puede traducir como “mismo”, como por ejemplo: mi-fein, yo mismo. La terminaciones enfáticas “–sa”,” –se”, es el adjetivo demostrativo so, = esto, el cual está fijado a los pronombres; y la terminación “–san” de la tercera persona es sin, = eso. Este es un arreglo interesante y muy natural. La terminaciones enfáticas “–sa”,” –se”, las cuales equivalen a “so”, se aplican a la primera y segunda personas solamente, es decir, las personas presentes; mientras que la tercera persona tiene el equivalente de sin, implicando la ausencia o distancia con respecto a los hablantes. La terminación enfática “–ne” en sinne es una reliquia interesante de una vieja forma aún preservada en galés: ni, nosotros. De este modo, sinn-ne significa nosotros-nosotros. EJERCICIO XIII (1.) Diferenciar la forma simple de cada Enfático, y el Enfático de cada Simple. (2.) Diferenciar la persona y número de todos los Pronombres Personales (3.) Analizar cada oración y traducirlo Bhuail thu mi. Bhuail thusa mi. Bhuail mise thu. Bhuail thusa mise. Thainig e. Dh’fhalbh ise. Phill iad. Stad thusa. Thuit iadsan. Ruith mise. Loisg e mise. Thilg thusa esan. Thog ise iadsan. Chaill thusa mise agus iadsan. Chuir iad mise agus esan ann an toll. Bhris ise agus mise maide. Coinnich thusa agus esan iadsan agus sinne a maireach. Pronombres Posesivos son Adjetivos correspondientes a los Pronombres Personales. Ellos también tienen una forma Simple y otra Enfática. Simple: Sing: 1. Mo 2. Do 3. A Plur: 1. Ar 2. Bhur ó Ur 3. An Mi Tu Su Nuestros Vuestros Sus Enfático: 11 Sing: 1. Mo lamh-sa 2. Do lamh-sa 3. A lamh-san o lamh-se Plur: 1. Ar lamh-ne 2. Bhur lamh-sa 3. An lamh-san Mi propia mano. Tu propia mano. Su propia mano. Nuestra propia mano. Vuestra propia mano. Su propia mano. La forma del Adjetivo Posesivo se abrevia y cambia, el oído es la mejor guía para comprender esto, y la práctica en la lectura y escritura es el modo de aprenderlo – y no a través de reglas. Mo y Do, cuando son seguidas por una vocal, pierden la “o” final, como en m’athair, m’onair, d’ardach, d’oran. Cuando Ann precede a Mo y Do, causa una transposición y cambio de vocales, del siguiente modo: ann mo chluais se transforma en ann am chluais, y una elisión posterior ocurre con la “nn” de “ann” y de la “a” de la siguiente. De modo que ann am chluais se tranforma en am chluais. Do también tiene cambios similares, ann do chridhe se tranforma en ann ad chridhe y por elisión, ad chridhe. El desconcertante uso del apóstrofo en para indicar la elisión debe ser evitado en tales casos; a’m chluais, a’m’ chluais, a’d chridhe, a’d’ chridhe son inútiles y por lo tanto, erróneos. EJERCICIO XIV Realizar lo mismo que en el último ejercicio. Mo chas. A cas (f.). A chas (m.). Do chas. A lamh. A cheann. A ceann. A mac. A mhac. Do lamhsa. Air mo laimh-sa. Aig ar tigh-ne. Aig bhur tigh-sa. Air ur crann-sa. Na ur laimh. Bidh tu-sa agus mi-se air an ceann-san. Am fac thu m' ad. Tha cuilleag am aid. Leig d' anail. Bha e am laimh. Chaidh smuirn am shuil. Tha am bata am laimh. Am bheil thu ad eigin. Tha mi am chabhaig. Bha e na laimh-san, agus na laimh-se. Los Pronombres Relativos son como siguen: — A., quien, el / la / lo / las / los / cual/es, que. Am fear a thuit, el hombre que se cayó. Nach, que no. Am fear nach do thuit, el hombre que no se cayó. Na, lo que. Chuala mi na thuirt e, escuché lo que él dijo. Los Pronombres Interrogativos son: — Co, quién. Cia, cuál. Ciod, qué. Co e, quién (es) él? Cia e, cuál (es) él? Ciod e, que (es) eso? Omitiré las clases de Pronombres Indefinidos o Compuestos que ofrecen todos las gramáticas por carecer de significado, uso y por además ser confusos. Cualquiera puede ver que eigin, eile, cuid, each, iad so, cia b'e, each a cheile, cia b'e air bith, etc, etc, algunos de ellos son adjetivos y otros sustantivos, otros son frases y otros oraciones enteras, y no hay razón para clasificarlos como Pronombres. Los Pronombres Demostrativos también son omitidos. 12 Las palabras así clasificadas - so, sin, sud — son esencialmente sustantivos. Sus usos más comunes son como Adjetivos Demostrativos: An duine so; Am fear (s)ud; Na fir sin. Cuando se usan con Preposición, suelen formar frases adverbiales: Tha e an so. Chaidh e gu sin. Es más simple y siempre mejor analizar estas palabras como Sustantivos, pero en el análisis deben tomar el valor de un Adverbio o Adjetivo. EL VERBO El Verbo en gaélico se conjuga por Voz, Modo, Tiempo, Número y Persona. El Número y la Persona es la misma que la del Nominativo. Hay tres Tiempos Principales: — Presente, Pasado y Futuro. Los Modos son — Indicativo, Negativo, Subjuntivo, Imperativo, e Infinitivo. VOZ ACTIVA Paisg, plegar Modo Indicativo o Afirmativo. Pasado. Phaisg mi, thu, e ; sinn, sibh, iad, yo plegué, tu plegaste, él plegó, nosotros plegamos, vosotros plegasteis, ellos plegaron. Futuro. Paisgidh mi, thu, e; sinn, sibh, iad, yo plegaré, tu plegarás, él plegará, nosotros plegaremos, vosotros plegareis, ellos plegarán. Modo Negativo o Interrogativo. Pasado. Nach do phaisg mi, thu, e, etc, ¿No plegué?, ¿No plegaste?, ¿No plegó él, etc. Futuro. Nach Paisg mi, thu, e, etc, ¿No plegaré?, ¿No plegarás?, ¿No plegará?, etc. Modo Subjuntivo. Pasado. Phaisg-inn, -eadh tu, e; etc, Yo plegaría, (si) yo hubiera plegado; tú plegarías, (si) tú hubieras plegado, él plegaría, (si) él hubiera plegado… Futuro. Ma Phaisg-eas mi, tu, e; etc. (si) yo pliego, (si) tu pliegas, (si) él pliega… *La partícula “nam” le dá al Pasado otro significado. Nam paisginn, (si) yo plegara. Imperativo. Paisgeam, ¡Que yo pliegue! Paisg, ¡Pliega! Paisgeadh e, ¡Que él pliegue! Infinitivo. 13 A Pasgadh, Plegando: plegar. VOZ PASIVA Indicativo. Pasado. Phaisgeadh mi, thu, etc, yo fuí plegado, tu fuistes plegado, el fue plegado, etc. Futuro. Paisgear mi, thu, etc, yo seré plegado, tu serás plegado, él será plegado, etc. Negativo o Interrogativo. Pasado. Cha do Phaisgeadh mi, thu, etc, No fui, fuiste, fué plegado, etc., Futuro. Am Paisgear mi, thu, etc, ¿Seré, serás, será, etc, plegado? Subjuntivo. Pasado. Phaisgteadh mi, thu, etc, yo, tu, él, etc., podría ser o sería plegado. Futuro. Ma Phaisgear mi, thu, etc, Si yo soy, tú eres, él… es plegado. Imperativo. Paisgtear mi, thu, etc, ¡Que yo sea plegado! Participio Pasado: Paisgte, doblado. No hay forma para el Presente en Gaélico, el Futuro se usa en su lugar; de esta manera; Chi mi thu, / “te veo”, realmente significa “te veré”. El presente se expresa con el verbo “Estar” con el Infinitivo, asís, Tha mi (ag) tighinn, Yo estoy viniendo; Tha mi 'falbh, Yo estoy yendo, etc. Todos los tiempos verbales pueden ser formados del mismo modo. LA PREPOSICIÓN La siguiente es una lista completa de Preposiciones gaélicas : — Aig, a, en. Air, en, sobre. Ann, en. As ó a, fuera de. De, fuera de, de (partitivo) Do, hacia. Eadar, entre. Fa, sobre. Fo, bajo. Gu ó gus, hacia. Gun, sin. Iar, después. Le, leis, con, por. Mar, como. Mu, sobre, acerca. O, desde Os, arriba, encima. Ris ó Ri, en, contra. Roimh, ante. Tar, thar, sobre. 14 Tre, troimh, a través. Seach, pasando, que (cuando se expresa comparación). *** No he dicho nada sobre las así llamadas Preposiciones Compuestas. No hay razón para mencionarlas ya que son Sustantivos con Preposiciones y deben ser tratadas como tales. Las preposiciones, como hemos visto, se ubican delante de los Sustantivos y se mantienen separadas de ellos; pero cuando una Preposición está ubicada delante de un Pronombre Personal, esto dos se contraen y forman una sola palabra, como de mi, ( = mío), se tranforma en dhiom; as tu, (= de ti, tuyo), se transforma en asad, y así en más. A continuación se dan los Pronombres Personales, como se los suelen llamar: — Aig, Air, De, Do, Aig, Air, De, Do, Mi tu Agam Orm, Dhiom, Dho, Agad Ort, Dhiot, Dhut, Sinn Sibh Againn Oirnn, Dhinn, Dhuinn, Agaibh Oirbh, Dhibh, Dhuibh, Singular e Aige Air, Dhe, Dha, i Aice Oirre. Dhi. Dhi. Plural Iad (Mas. y Fem.) Aca Orra. Dhiubh. Dhoibh, Y así en más con las otras Preposiciones. Vale la pena prestar atención a éstas, pues hacen la construcción gramatical de oraciones mucho más fáciles de entender y también porque podemos encontrar en ellas, reliquias interesantes de un idioma más antiguo y menos cambiado, lo cual no podemos pasar por alto. En el habla, por ejemplo, las preposiciones “do” y “de” son confundidas constantemente. Es erróneo traducir “greim do'n aran”, por “un mordizco de pan”, y “earran do'n t-sluagh” por una “parte de la gente”. Debería ser de'n aran, de'n t-sluagh. Sólo tenemos que mirar a las combinaciones pronominales para ver cuán diferentes son estas preposiciones. Nuevamente, la forma correcta es “bhuam” y escribimos “ ’uam” como si la palabra fuera incompleta. Pero si sabemos que o y ua son la forma correcta de la preposición bhuam = bho mi,(en vez de ua + mi = uam, lo cual es incorrecto. “Ceud gun leth” no significa cosa alguna. Literalmente significa: “cien sin mitad”; el siginificado correcto de la frase es “cien y medio”. Sabemos que “gu” es igual a la palabra latina “con”, por lo tanto Ceud gu Leth significa ciento y medio, ciento cincuenta. 15 TEXTO. A GHLINN UD SHIOS, Por Dr M'Lachlan, Rahoy. 4 A ghlinn ud shios, a ghlinn ud shios, Gur trom an diugh mo shuil, A' dearcadh air do lagain aigh Mar b' abhaist doibh o thus. 8 Tha do choilltean fathasd dosrach, ard, 'S gach sithein aillidh, uain' ; 'S fuaim an lub-uillt nuas o d' flirith' 'N a shuain-cheol sìth am chluais. 12 Tha 'n spreidh ag ionaltradh air do mhàgh, Na caoraich air an raon : Tha 'churra 'g iasgach air do thraigh, 'S an fhaoilean air a' chaol. Análisis. 1. Toda la línea está en vocativo y no gobierna otras partes. 2. Gur (is) trom mo shuil an diugh. 3. Toda la línea es una frase adjetival de mo shuil. 4. Esta línea es una cláusula adjetival de lagain. 7. Toda la línea es el Sujeto ampliado Análisis sintáctico. 3. Aigh es un sustantivo en su forma genitiva, con valor de adjetivo. 4. El verbo gobierna el acusativo abhaist con el dativo doibh. 8. Observe este giro, literalmente: “en su sueño-música de paz”. 12. A' es el artículo, no el posesivo a = do. 16 Tha guth na cuthaig air do stùchd, An smùdan air do gheig, Os ceann do lòn tha 'n uiseag ghrinn Ri ceileir binn san speur. Tha suaimhneas anns gach luib fo bhlàth, Baigh air gach creig 'us cluain, 16 20 'Toirt am chuimhne mar a bha 'S na laithean 'tharladh uainn. 24 Fuaim do chaochain, fead na gaoith', 'Us luasgan ard nan geug, 'G ath-nuadhachadh le comhradh tlàth Nan laithean aigh a threig. Analisis. 15. Tha 'n uiseag ghrinn ri celeir binn san speur os ceann do lòn. 17. Fo bhlath es una frase adjetival calificativa de luib. 19. Mar a bha, etc, es el objeto de toirt. 20. 'Tharladh uainn es una cláusula dependiente de laithean. 21. A threig es una cláusula adjetival de laithean. Análisis sintáctico 15. Os ceann es una preposición compuesta, precisamente una preposición y un sustantivo gobernando a lòn en genitivo 18. El nominativo / sujeto de toirt es el hecho en expresado dos líneas arriba. 21. Aigh es un sustantivo en genitivo, con la función de un adjetivo. A threig es una cláusula adjetival calificando a laithean. 28 Ach chi mi d'fhardaich air dol sios, 'N an laraich', fhalamh, fhuar ; Cha-n fhaic fear-siubhail, far nan stùchd Na smùidean 'g eiridh suas. 32 Do gharadh fiadhaich air dol fàs Gun neach g'a chur air seol Le fliodh 'us foghnain ann a' fas, 'S an fheanntag 'n aite 'n ròi. 36 O c'ait' am bheil gach caraid gaoil 'Bu chaomh leam air do learg A chuireadh failtean orm a' teachd, 'Us beannachd leam a' falbh? Análisis. 25. Air dol sios es la Ampliación del Objeto 26. Toda la línea es la Ampliación del Objeto de d'fhardaich. 27. Far nan stùchd es la frase adverbial Expandida de faic. 17 29. Tha do gharadh gun neach g'a chur air seol fiadhaich, etc. Fiadhaich es el final del Predicado, no la Ampliación del Sujeto. 31. Esta y la siguiente línea son Ampliaciones del Sujeto garadh. 33. Cláusula Principal. Las siguientes tres líneas son adjetivos calificando gach caraid. Análisis sintáctico. 25. Dol es el Infinitivo del verbo = un sustantivo, gobernado por air. 'Sios es un sustantivo, gobernado por ann = un adverbio, abajo. Chi, el futuro, usado con sentido de presente. 26. Observar el giro: “en sus ruinas vacías y frías“ 28. Suas (ver sios, 25). 29. Fas, un Sustantivo, gobernado por ann = un Adverbio. 32. El primer 'n aite, es una Preposición., el segundo 'n ròis, el Artículo 40 Tha 'chuid a's mo dhiubh aims an uir, 'S an t-iarmad fada bhuainn, Dh' fhag mis' am aonaran an so, Nam choigreach nochdta, truagh. 44 Nam choigreach nochdta, truagh, gun taic', 'S an aiceid ann am chliabh, — 'N aiceid chlaoidhteach sin nach caisg — 'G am shlaid a chum mo chrìch. 48 'G am shlaid a chum mo chrìch le bròn Ach thugam gloir do 'n Ti, Cha tug e dhomhsa ach mo choir; Ri 'ordugh bitheam striochdt'. Análisis. 37. A's mo, “más grande”, es una cláusula adjetival de chuid. 39. Los hechos mencionados en las líneas anteriores, 37, 38, que me dejó, etc., de modo que el sujeto de Dh' fhag es el relativo a ( = que), el cual representa esas líneas. 40. Toda la línea es la Ampliación del Objeto mise, y 41 es lo mismo. 42. Tha 'n aiceid, etc. 43. Toda la línea es el adjetivo de aiceid; nach caisg es una cláusula adjetival. Análisis sintáctico 37. A es el nominativo / sujeto de is; mo, ver Gramática, Adjetivos; dhiubh = de sibh. 38. Bhuainn = bho sinn, de / desde nosotros ; am = ann mo = ann am=am. 43. Nach caisg:. que no se detendrá; nach = que . . . no, es una cláusula relativa negativa. 18 44. A chum, hacia; pero chum es un sustantivo gobernado por a = do en caso dativo; chum gobierna a mo chrich en genitivo. 48. Ri, a o hacia; comparar con 16, ri ceilleir, y con 56. 52 Tha lòchran dealrach, dait', nan speur Air teirneadh sios do 'n chuan, 'Us tonnan uain' na h-airde 'n iar Ag iadhadh air mun cuairt. 56 Sgaoil an oidhch' a cleòc' mun cuairt, Cha chluinn mi fuaim sa ghleann ; Ach an ceardabhban, le siubhal fiar, Ri ceol a's tiamhaidh srann. 60 A ghlinn ud shios, a ghlinn ud shios, A ghlinn a's ciataich' dreach, A' tionndadh uait 'dhol thar do shliabh Mo bheannachd siorruidh leat ! Análisis. 56. A's tiamhaidh srann es un adjetivo de ceol. 58. A's ciataich- dreach es un adjetivo de ghlinn. 59. Toda la línea es la Ampliación del Sujeto. 60. Tha está sobreentendido. Análisis Sintáctico. 52. Air = air e, una Preposición Pronominal; mun cuairt = al derredor, una frase adverbial, pero realmente cuairt es un Sustantivo gobernado por mu. 53. A, “su (fem.)”, es el Pronombre Posesivo; a, “el / la cual”, 56, es un relativo. 57. Ud, aquello, es un Adjetivo Demostrativo; shios es aquí un Adjetivo, calificando a ghlinn. 59. El a’ aquí es la Partícula Verbal de ag tionndadh. 60. Leat = le thu, “contigo”. 19 VOCABULARIO I. Sustantivos Abhaist, costumbre, hábito Agh, alegría, felicidad, prosperidad Aiceid, dolor, enfermedad Airde'n iar, el Oeste Allt, un arrollo de montaña Baigh, benevolencia o amabilidad. Beannachd, una bendición, adiós. Blath (fo), en flor Bron, pena, tristeza Caochan, un arroyuelo Caol, un estrecho Caora, una oveja Caraid, un amigo, un pariente Ceardabhan = cearddubhan, un escarabajo Ceilleir, canto de pájaro, música Ceol, música, melodia o harmonia Cleoca, capa, manto. Cliabh, el pecho. Cluainn, una pastura, una llanura, césped. Cluas, la oreja. Coigreach, un extraño. Coir, porción justa, derecho, correcto, equidad. Coille, bosque. Comhradh, conversación, voz. Creag, una roca. Crioch, el límite, el fin. Cuan, el oceano. Cuid, algunos, una parte. Cuimhne, memoria. Cuthag, el cucú. Curra, una garza Dreach, apariencia, escenario, belleza Failte, bienvenida. Faoilean, una gaviota. Fardach, una morada, una casa. Fead, un silbato o silbido Feanntag, la ortiga. Fliodh, pamplina (clase de hierba). Foghnan, el cardo. Frith, un bosque. Fuaim, sonido. Fear-siubhail, viajante. Lagan, un pequeño agujero Larach, el sitio de una casa, una ruina. Latha, día. Learg, barranca, ladera de colina Lochran, una lámpara o antorcha = el sol. Lon, pradera, un pantano Luasgan, inquietud, agitación, vibración Lùb, una torcedura, una pradera ondulante vecina a al banco de un río. Magh, un campo, una llanura Neach, una persona, cualquier persona Iarmad, lo restante, el remanente, lo que queda Oidhche, noche. Ordugh, orden. Raon, una llanura verde. Ros, una rosa. Sith, paz, peace, calma Sithein, una loma. Siubhal, un viaje Sliabh, una montaña Smùdan, una paloma Smuid, humo Speur, el cielo. Spreidh, ganado. Srann, zumbido Stuchd, un precipicio o un pináculo Suain, sueño profundo Suaimhneas, reposo, calma, paz. Suil, el ojo Taic, soporte, ayuda Ti, la persona, Dios Tonn, una ola Traigh, la costa Tus, el comienzo, tiempo de antaño, pasado. Uir, el polvo, la tierra, la tumba 20 Adjetivos. Aillidh, bello, exquisito Ard, altivo, alto. Binn, melodioso, dulce. Caomh, amable, suave, amado Ciatach, gracioso, grandioso, bello, elegante. Claoidhteach, cansador, opresivo. Daite (lit. coloreado), brillante, claro. Dealrach, brillante, efulgente. Dosrach, espeso, con muchas ramas Falamh, vacío, vacante, desolado. Fiadhaich, salvaje, tempestuoso Fuar, frio Fiar, aslant, crooked, "sinuous and corkscrew fashion " (Dickens). Gach, each, every. Grinn, neat, pretty, clean, gentle. Nochdta, exposed, naked. Mor, grande Sin, eso, allí Siorruidh, eterno Tiamhaidh, solitario, melancólico, triste. Tlath, liso, suave, tierno, amable. Trom, pesado. Truagh, infeliz, desgraciado, desdichado. Uaine, verde, cubierto de hierba Ud, ese, aquel. VERBOS, EN EL ORDEN QUE APARECEN EN EL TEXTO Imperativo Pasado Futuro Infinitivo Significado Bi Dearc Ionaltair Iasgaich Thoir (Tabhair) Tarlaidh Nuadhaich Treig Faic Rach Siubhail Eirich Cuir Fas Fag Slad Teirinn Iadh Sgaoil Cluinn Tionndaidh Bha Dhearc Dh’ionaltair Dh’iasgaich Thug Tharlaidh Nuadhaich Threig Chunnaic Chaidh Shiubhail Dh’ eirich Chuir Dh’fhas Dh’fhag Shlaid Theirinn Dh’iadh Sgaoil Chuala Thionndaidh Bithidh (bidh) Dearcaidh Ionaltraidh Iasgaich Bheir Tarlaidh Nuadhaichidh Treigidh Chi Theid Siubhlaidh Eiridh Cuiridh Fasaidh Fagaidh Sladaidh Teirnidh Iadhaidh Sgaoilidh Cluinnidh Tionndaidhidh A bhi A’ dearcadh Ag ionaltradh Ag iasgach A’ toirt (tabhairt) A’ tarladh A’ nuadhachadh A’ treigsinn A’ faicinn A’ dol A’ siubhal Ag eiridh A’ cur A’ fas A’ fagail A’ slaid(adh) A’ teirneadh Ag iadhadh A’ sgaoileadh A’ cluinntinn A’ tionndadh Ser, Estar Mirar Pastar, pacer Pescar Dar Partir Renovar Abandonar Ver Ir Viajar Levantar/se Poner Crecer Partir Robar Descender Acercarse Expander Oir Girar 21 DO'N CHUTHAIG. 4 Failt' ort fein, a cliuthag ghorm, Le d' oran ceolmhor, milis; 'S e seirm do bheoil sa Cheitein og A thogadh bron o m' chridhe. 8 'S ro bhinn leam d' fhuaim sa mhaduinn Cheit', 'S tu air barr géig san innis, No 'm feasgar ciuin aig bun nan stuchd 'N uair bhiodh an druchd a' sileadh. 12 O ! innis c' ait' an robh do thriall 'Nuair bha na siantan fionnar; Nan robh thu'd thosd gun chail, gun toirt, 'An cos a' chnuic fo dhubhar? 16 'S mor m' fharmad riut, a chuthag chaonih, Cha dean thu bron ad shiubhal ; 'Chionn tha do dhoire daonnan gorm, 'S do chridhe daonnan subhach. 20 Ged theicheas tu roimh'n fhuachd air am Gu-m faic do ghleann thu rithis; Ach 'n uair bheir mise ris mo chul Cha bhi mo dhùil ri tilleadh. 24 'S truagh nach b' urrainn domh leat triall Air astar sgeith 'n ar dithis, Le caismeachd bhinn 'toirt fios gach àm 'N uair bhiodh an Samhradh 'tighinn. Vocabulario II Sustantivos Am, tiempo; air am, por un time. Astar, distanccia, viaje. Bar, el tope, la punta, la parte de arriba de algo. Beul, boca. Bun, raíz, fundación, pié (de una colina). Cail, inclinación, gusto, disposición. Caismeachd, advertencia. An Ceitein, Mayo. Cos, un pozo Cnoc, una pequeña colina Cridhe, el corazón. Cul, la espalda Doire, un bosque. Driùchd, rocío Dubhar, sombra, oscuridad Duil, hope, expectation. Failte, una bienvenida, saludo Farmad, envidia. 22 Feasgar, la tarde. Fios, noticia, información Fuachd, frío Geug, rama Gleann, valle. Innis, una hondanada Maduinn, la mañana Oran, una canción Samhradh, verano Seirm, una canción, el cantar Sgiath, un ala Siantan, los elementos Toirt, fuerza, vigor Tosd, calmo, descansando, inactivo, callado. Triall, viajar. Uair, una hora, una vez ; An uair: la hora, la vez. Urrain, posibilidad. . Adjectivos, etc. Ceolmhor, musical, melodioso. Ciuin, calmo, suave. Fionnar, fresco, frio. Gorm, azul, gris azulado, verde. Milis, dulce. Og, joven Subhach, alegre. Daonan, adv., siempre. 'Rithist, adv., nuevamente, otra vez. Verbos Dean.rinn, ni, a'deanamh: hacer Innis, dh'innis, innsidh, ag innseadh: contar Sil, shil, silidh, a' sileadh, llover. Teich, theich, teichidh, a' teicheadh; huir Tog, thog, togaidh, togail, levanter, levantarse. Thig, thainig, thig, tighinn, venir. Till, thill, tillidh, tilleadh, volver. . ORAN. 6 Tha na siantan air caochladh, tha 'n saoghal fo sprochd, Chuir an doineann fhuar, fhiadhaich an ianlaidh nan tosd; Tha sneachda trom, domhail a' comhdach nam beann, A' lionadh nan glacan, 's a' tacadh nan allt, 'S mise 'feitheamh an aisig aig carraig a' chaoil, Ri smaointean air abhachd nan laithean a dh' aom. 12 Ann an laithean ar n-oige dol an comhail an t-sluaigh, Cha sheall sinn ach faoin air mar dh' aomas iad uainn; Cha tig e 'n ar smaointinn cho goirid 's tha 'n dail, Gus am brùchd gach leòn oirnn 'g ar lubadh gu lar, Gun churam, gun eislein aig teumadh air taobh, Ar laithean a' snàg uainn gun aireamh air aon. 23 18 'N uair a luidheas an aois oirnn 's a dh' aognas ar snuagh, Ar ciabh 'dol an tainead, agus smal air ar gruaidh, Bidh teugmhail nan comhlain a' comhradh gu truagh, Agus cairdean ar n-oige air somhladh san uaigh, 'S ann an sin bhios ar cridhe làn mulaid 'us gaoid, Ri smaointean air abhachd nan laithean a dh' aom. 24 O! Ard-Righ na cruinne, ceann-uighe ar dùil, Air ant-sneachda fhliuch, fhionnar dhuit a lubas mi glun ; 'S guidheam gun orduich thu dhomhsa gu glic. 'Bhi 'cuimhneachadh d'orduigh'n gu h-umhal 's gu tric, Chum 'n uair chriochnaicheas m' astar ann an glacaibh an aoig, Nach cuimhnich thu m' fhàilinn anns na laithean a dh' aom. 1 Los elementos han cambiado; el mundo está sombrío (= bajo la melancolía) Doinean, la tormenta; ianlaidh, la raza de las aves, las aves. Esperando al ferry en la roca del Estrecho (de Mull). 7 An comhail an t-sluaigh, en la reunion de la gente. No miramos sino ligeramente cómo se alejaban deslizandose. Cho goirid 's tha 'n dail, cuán corto es el tiempo (la demora). Hasta que cada herida se abalance sobre nosotros. Aig teumadh air taobh, desviandose (del buen camino.) Snag, arrastrandose. gun aireamh air aon, ni siquiera uno sólo 13 A dh' aognas ar snuadh, cuando nuestra belleza se marchite. Bidh teugmhail nan comhlain, enfermedades y dolores en bandas La expresión es algo oscura, pero éste es el significado que mejor concuerda con el contexto. Air somhladh, disminuidos mulaid 'us gaoid, pena y enfermedad. 19 Cruinne, de este mundo; límite de nuestra esperanza. 'N uair chriochnaicheas, etc, cuando mi viaje concluya en los brazos de la muerte. Que no recordarás (perdonarás) mi debilidad en los días pasados. 24 EJERCICIOS DE LECTURA Los siguientes ejercicios y cada ejercicio en el libro deberían ser usados para la traducción (al inglés) y para practicar el análisis sintáctico. La traducción exacta de un giro idiomático gaélico es un buen entrenamiento, no debe olvidarse compararlo con el modo correcto de decirlo en inglés (o en otro idioma). La localidad es Tobermory y Sound of Mull. Air pilleadh elhomh air m'ais o I Chaluim Chille, thainig sinn, air an aon fheasgar shamhraidh a b'aillidh a chunnaic mi riamh, do aite tearuinte fasgach, a tha ann an ceann mu thuath an eilein Mhuilich. Ar leam nach faca mi caladh luingeis idir a tha air a dhion o eirigh fairge agus o chumhachd stoirme mar tha e. Tha eilean fada caol 'g a chuairteachadh air an taobh a muigh, a' sgaoileadh a sgiathan gu cairdeil mun cuairt air gach soitheach beag agus long a tha 'g iarraidh fasgaidh na thaice o dhruim a' chuain, no tha feitheamh ri sìde mara gus an rudha-mor a ghabhail. Air an laimh dheis mar chaidh sinn a stigh, tha 'm fearann ag eirigh gu corrach, cas. Bha sinn a' seoladh ri bile nan creag, agus bha geugan nan craobh a' lubadh dluth dhuinn. Thainig fàileadh a' bharraich oirnn air oiteig an t-samhraidh, agus bha mile eun beag le'n ceilearadh binn a' seinn air gach preas, a' cur failte oirnn 'n uair a bha sinn a' seoladh seachad orra gu reidh, samhach. Cha robh taobh a thionndaidhinn mo shùil nach robh 'n sealladh taitneach. Bha na beanntan arda Morchuanach, 's iad uaine gu'm mullach ; Suaineart le 'chnocan 's le 'thulaichean boidheach, 's an Leathar-Mhorthairneach a' deanamh gairdeachais ann am blaths an fheasgair shamhraidh. II An uair a dhluthaich sinn a stigh, cha robh r'a fhaicinn ach croinn nan luingeas, am brataichean a' snamh gu fann ris an t-soirbheas ; 's cha robh r'a chluinntinn ach farum ramh, 's torman nan allt agus nan eas, a bha tuiteam o iomadh sgairneach ard do'n chaladh a bha nis a' fosgladh gu farsuinn romhainn. O thaobh gu taobh de'n traigh air an dara laimh, tha sraid de thighean mora cho geal ris an t-sneachd; 's gu grad air an cul tha uchdach chorrach chas, far am bheil an calltuinn, an caorann, agus an t-uinseann a' fas gu dosrach, cho dluth, direach os cionn nan tighean a tha fòpa, 's gu bheil an geugan, ar leat, a' lùbadh m'am mullach. Air braigh a' bhruthaich chi thu a' chuid eile de'n bhaile eadar thu 's faire, ionnus gur duilich dhuit aite 's boidhche agus a's neo-chumanta fhaicinn. Ach 's ann a mach sa chaladh a bha 'n sealladh a b'fhiach fhaicinn — na ficheadan soitheach eadar mhor agus bheag, iomadh eithear caol le'n raimh uaine, a' bhirlinn riomhach le 'siuil gheala, 's an long-chogaidh le 'croinn arda, 's le 'brataich rioghail. Norman Macleod, D.D. III 25 Describe un entretenimiento dado en honor a al “Teachdaire”, como lo llamaban a Norman Macleod, por el nombre de la revista en gaélico el cual él editaba. Labhair Ceann-suidhe na cuideachd an sin gu socrach reidh. So, ars' esan, a dhaoin' uaisle, deoch slainte nach diult sibh. Labhair e 'n sin gu fonnmhor suidhichte m'an Ghaeltachd, mu ar monaidhean farsuinn, agus ar srathan seasgair. Mhol e na Gaeil, agus gach ni a bhuineadh dhoibh : cha robh monadh no srath, no coille no doire, no caol no eilean nach do mhol e. Labhair e mu ar beanntaibh arda, agus mu ar glinn iosail; mu gharthaich ar cuanta mora, agus mu bhoicheacl ar lochain shamhach fhior-uisge. Mhol e gach creag agus garbhlach, agus am badan ceo a dh'iathas m'an timchioll. Thug e iomradh air ar n-orain, agus air ar ceol, ar saighdeirean agus ar cinn-fheadhna ; agus ma's e nuallan na pioba-moire, cha do dhi-chuimlmich an duin' eireachdail ! Las mo chridhe le aoibhneas. Dh'fhiosraich mi m'fheoil ag eiridh air mo chnamhaibh. So, ars' esan, Tìr nam Beann, nan Gleann, 's nam Breacan ! IV Thoisich mo charaid an Teachdaire — ach ma thòisich esan, bhuail iadsan. Chrom e 'clieann. Nach narach e, arsa mise ri Coinneach? An e sin do bharail, arsa Coinneach? Tha e cho moiteil air a' cheart àm ri aon bhean-bainnse a sheas riamh an lathair ministeir. Leig thusa leis; thig e as a' phaiseanaich naire ud a thiota — agus mar thubhairt b'fhior. Thòisich e gu malda narach — c6 ach esan? Cha leaghadh an t-ìm na bheul. Cha-n 'eil fios agam, a dhaoin' uaisle, a deir e, ciod is urra dhomh a radh —. Thug e tuisleadh no dhà, mar dheanadh each crubach 's an dol a mach ach mar ghabh e teas, agus mar chaidh e fo shiubhal, chuir e dheth gu h-innich. C'àite nis a' bheil an naire, arsa Coinneach Euadh? Nach d'thubhairt mi riut? Sud e an impis sgaineadh le moit. Labhair e gu maith, agus gu ro-mhaith. Thug e dhoibh eachdraidh na Gaeldachd o laithibh Fhinn mhic Cumhaill. Labhair e mu sgoilibh agus mu eaglaisibh, mu dhaoin' a rinn maith d'ar duthaich anns na linntibh a dh'fhalbh, agus anns an àm a tha lathair. Labhair e mu thogradh nan Gael gu foghlum fhaotainn, agus mu iomad ni nach urrainn domh a chur sios. Lachlan M'Lean. 26


c: text/html

text:
Òran a' Chogaidh
Tuilleadh mar seo:
Naidheachd mu fhear às an...
Tha m' Inntinn Trom...
An Eala Bhàn
An Eala Bhàn
Fiosraichean - An t-Urr. Uilleam MacMhathain
Luchd-clàraidh - ;
Geàrr-chunntas - Òran air a' Chogadh Mhòr, mar a chunnaic am bàrd e, agus na faireachdainnean a bh' aige mu dheidhinn.
Tha am fiosraiche ag innse gur ann bho Ailig MacCormaig a chuala e an t-òran. Bha Ailig anns na Camshronaich còmhla ri Dòmhnall Ruadh Chorùna, am fear a rinn an t-òran.
Fad a' Chlàir (h:m:s) - 00:02:42
Àm Clàraidh - 1961.08.29
Cànan - Gàidhlig
Seòrsa - Òran, Fiosrachadh
Cruinneachadh - Sgoil Eòlais na h-Alba
Àireamh a' Chlàir - 87461
Àireamh an Teip Thùsail - SA1961.075
Àireamh a' Chlàir Thùsail - SA1961.75.B4
Càileachd an Fhuaime - Math
Cruth Inneal a' Chlàir - R2R
Àite Clàraidh:
Siorrachd - Meadhan Lodainn
Paraiste - Dùn Èideann
Baile/Àite - Dùn Èideann
Notaichean a' Chlàir -
Ceangal Maireannach - http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/87461/1
Tweet

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Seada bathair, Stèisean Bhrùra
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_248
- ÀITE
- Brùra
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Clìn
- DEIT
- Cèitean 1991
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Simon de Souza
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26966
- KEYWORDS
- loidhne a' chinn a tuath
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
San dealbh seo, chithear taobh tuath is taobh an iar seada bathair Stèisean Bhrùra air an rathad-iarainn gu ruige Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa. Tha seo na thogalach clàraichte.
Dh'fhòsgail an stèisean airson luchd-siubhail air 1 Samhain 18air 70 mar phàirt den rathad-iarainn aig Diùc Chataibh. Thòisich seirbheisean bathair goirid às dèidh seo. Sguir seirbheisean bathair san stèisean san Fhaoilleach 1984. Bidh trèanaichean luchd-siubhail gu Inbhir Ùige a' stad aig an stèisean seo.
Chaidh an seada bathair a thogail a rèir dealbhadh coitcheann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (Highland Railway)


text:
"Cobhair" a dhìth air coimhearsnachd na Gàidhlig
Tha feum aig coimhearsnachd na Gàidhlig air "cobhair" ann a bhith a' seasamh a cuid chòirichean.
Sin am beachd aig an Dtr Ùisdean MacIllInnein agus e a' toirt seachad òraid aig Oilthigh Dhùn Èideann air an deireadh sheachdainn.
A' ceasnachadh "Cò tha a' riochdachadh nan Gàidheal" - thuirt e gu feum seasamh nas làidire a bhrosnachadh anns na coimhearsnachdan - seach fhàgail aig buidhnean poblach mar Bòrd na Gàidhlig.
Thuirt Mgr MacIllInnein: "Tha mi a' smaoineachadh gur e a' phrìomh rud a th' air a bhith follaiseach bhon chòmhradh a th' air a bhith againn aig a' choinneimh a tha seo gu bheil feum aig coimhearsnachd na Gàidhlig, no an fheadhainn a bha an seo bho choimhearsnachd na Gàidhlig an-diugh, gu bheil feum aca anns an fharsaingeachd air cobhair a thaobh a bhith seasamh an còirichean - ciamar a nì iad e, cuin a nì iad e agus cò dha a nì iad e, a chionn tha diofar thaobhan an-diugh air coimhearsnachd na Gàidhlig.
Coimhearsnachd "eadar-dhealaichte"
"Tha coimhearsnachd na Gàidhlig, ge-bi dè th' ann, gu math eadar-dhealaichte bhon choimhearnachd a bh' ann fiùs fichead bliadhna air ais."
Thuirt Ceannard Roinn Cheilteis Oilthigh Dhùn Èideann, an t-Oll. Rob Dunbar, gum b' fhiach an cuspair a thogail: "An toiseach, dè tha coimhearsnachd na Gàidhlig a' ciallachadh, cò a tha anns a' choimhearsnachd, agus an uair sin, cò tha a' riochdachadh na coimhearsnachd?
"Cha d' fhuair sinn am freagairt mu dheireadh air a' cheist seo, ach chaidh na ceistean a thogail agus 's e ceistean cudthromach a th' annta gun teagamh sam bith."
Riochdachadh
Bha aonta anns ann t-seòmar gu bheil trioblaid ann agus gu bheil e air fhàgail aig buidhnean pobhlach leithid Bòrd na Gàidhlig a bhith a' riochdachadh nan Gàidheal.
Bha gu leòr ag ràdh gu feumadh a' choimhearsnachd a bhith air a neartachadh.
Thuirt Ùisdean MacIllInnein: " 'S e an rud a tha a dhìth 's dòcha slighe a chomharrachadh do dhaoine, trèanadh a thoirt do bhuidhnean, mar eisimpleir ciamar a nì sibh conaltradh anns na meadhanan - chan eil na buidhnean Gàidhlig air a bhith math air an sin - agus nan dèanadh sibh sin, shìoladh sin sìos.
"Ach, aig deireadh an là, feumaidh an gluasad a tha seo a thighinn bho ìre na coimhearsnachd."
Poileasaidh
Bha Maighstir MacIllInnein cuideachd ag ràdh: "Tha mi a' smaoineachadh gur e a' phrìomh rud a bhiodh tu ag iarraidh às, 's e buaidh air poileasaidh.
"An-dràsta, 's e an rud a tha a' tachairt nuair a bhios conaltradh ann leis an riaghaltas air ceist mhòr sam bith, biodh e ceist Bhile an Fhoghlaim no Bile na Gàidhlig mar eisimpleir, anns a' chumantas, chan eil iad a' faighinn am beachdan a-staigh.
"Tha an dà rud a ruith streath a chèile - cuir a-staigh na beachdan, gluais luchd-poileataics agus cuir ìmpidh orra agus tachraidh rudan is thig adhartas."


text:
Dè tha thu a 'tuigsinn le sòlas? A 'cosg deireadh-seachdain le do chompanach ann an seòmar cadail caisteil no a' màl air a 'chaisteal gu lèir airson a bhith a' comharrachadh do latha no tachartas sònraichte? Ge bith dè an riatanas a th 'agad - gheibh thu sòghalachd ann am pailteas le Castle Hire.
Thoir toileachas math anns a 'chaisteal as fheàrr leat, cruthaich mhòran neo-chinnteach le do charaidean is do theaghlach agus dèan cuimhne air na cuimhneachain sin airson bliadhnachan ri teachd!
Ma tha thu a 'sireadh measgachadh de sheirbheisean fìor-fhillte, seallaidhean inntinneach agus mothachadh air eachdraidh sònraichte - tha thu air tighinn chun an àite cheart!
Beò mar rìghrean agus tlachd a ghabhail às na h-àrainneachdan sòghail agus eachdraidheil a tha a 'tabhann àiteachan-fuirich do chaisteal uaisleil air eileanan prìobhaideach!
Bidh sinn a 'tabhann eòlas air leth sònraichte leis an eòlas agus an t-eòlas againn agus bidh sinn gad chuideachadh le bhith a' cur a h-uile mion-fhiosrachadh air dòigh - ge bith dè cho beag no cho mòr 'sa tha e - agus an tàillear a rèir do riatanas.
Bidh na h-eòlaichean againn ag èisteachd ri na riatanasan agad an toiseach agus an uairsin a 'tairgse bheachdan neo-chlaon agus onarachLeugh Tuilleadh
Mar a bhios na h-eòlaichean againn a 'tadhal air a h-uile caistealan a tha sinn a' nochdadh, tha eòlas ùr aca air gach caistealLeugh Tuilleadh
Leinn, dè a chì thu na phàigheas tu. Chan eil cosgaisean falaichte annLeugh Tuilleadh
A bheil thu a 'lorg caisteal sgeulachd-sìthe san RA agus ann an Èirinn? Ann an Castle Hire Luxury, gheibh thu cruinneachadh de chaistealan sònraichte a tha air an taghadh airson làimhe a rèir do bhuidseit agus riatanas. Tha sinn air com-pàirteachas a dhèanamh le cuid de na caistealan as fheàrr agus eachdraidheil gus an ath làithean-saora as fheàrr a dhèanamh!
Is e na caistealan a th 'annainn cuid de na h-eisimpleirean as iongantaiche san t-saoghal de dhealbhadh ailtireil a tha gu math brosnachail. Tha a 'mhòr-chuid de na taighean-còmhnaidh sin, aon uair' s gun robh daoine a 'fuireach anns na h-uaislean, ann an eachdraidh. Tha sinn air goireasan uidheamaichte a thoirt dhaibh gus eòlas fìor inntinneach a thoirt dhut. Tha na caistealan sin a 'togail air togail a tha air leth grinn, gàrraidhean sprawling, taobh a-staigh grinneil agus seann sheann rudan. Lorg do thaigh-còmhnaidh bruadar anns a' chruinneachadh againn de chaistealan sònraichte.
Chuir sinn air dòigh ar fuireach ann an seòmar-cadail a 'chaisteil le Castle Hire. Feumaidh tu ràdh - tha an t-seirbheis aca iongantach, cha b 'urrainn dhaibh tuilleadh iarraidh.
Bha sinn a 'coimhead airson talla moiteil airson pàrtaidh co-là breith na h-ìghne a chumail agus an uairsin thàinig sinn a-null air Castle Hire - an sgioba a bha ga dhèanamh comasach. Chuir sinn air dòigh Talla Inglethorpe ann an Norfolk agus tha sinn gu tur riaraichte.
Seirbheis fìor mhath a thairgsinn le sgioba Castle Hire. Tha sinn a 'planadh an dàrna saor-làithean againn leotha. Gabh an t-seirbheis aca agus cha bhith thu aithreachas.
Thairg sgioba Castle Hire seirbheis sònraichte dhuinn a bha freagarrach airson ar buidseat agus ar riatanas gu foirmeil. Fàilte gu math tlachdmhor.
Dh'fhuirich sinn ann an seòmar-cadail a 'chaisteil a bha dìreach ceart airson an ùine ghoirid 4-oidhche againn. Bha an suidheachadh iongantach agus chòrd e rùm gu leòr air gàrraidhean a 'chaisteil àlainn. Chan urrainn dhuinn feitheamh airson an ath thuras. Taing Caisteal Chaisteil Shòlais.
Fhuair sinn an t-eòlas as miosa agus mìorbhaileach nuair a bha sinn a 'fuireach aig Taigh Puggiestone. Taing Caisteal Chaisteil Shòlais. A 'coimhead air adhart ri bhith a' planadh barrachd saor-làithean leis an sgioba eòlaiche agus cuideachail agad.
Chaidh sinn a-steach le Castle Hire airson an deireadh-sheachdain againn agus tha sinn nas toilichte na an eòlas. Co-mheasadh fìor mhath de sheirbheis mhòr agus proifeiseantachd. Agus is e an rud as fheàrr mu dheidhinn gu bheil rudeigin aca airson gach buidseat.
Thagh sinn a bhith a 'cur air dòigh Caisteal Castle Hire airson an teaghlach againn a chomharrachadh agus tha sinn toilichte gun do rinn sinn. Bha a h-uile duine teaghlaich agus càirdean dlùth toilichte le bòidhchead a 'chaisteil, na th' ann mun cuairt agus na seirbheisean sònraichte a fhuair sinn. Taing Caisteal Chaisteil Shòlais.
Bha ar n-àite aig Uisge Spàinnteach Cay na eòlas mìorbhaileach. Chuir sinn air dòigh an t-eilean air fad airson ar mòn-mèinn. Chaidh an caisteal a mholadh leis an sgioba Castle Hire Luxury an dèidh èisteachd ris an riatanas agus an roghainn againn. Taing Caisteal Chaisteil Shòlais.
Bha mi riamh air bruadar mu bhanais caisteil a bhith agam agus tha mi a 'faireachdainn mar bhana-phrionnsa air an latha as sònraichte de mo bheatha. Tha Castle Hire air mo bhràithrean a dhèanamh gu dearbh. Mòran taing!
Chan eil mòran ùine agam a chaitheamh le mo theaghlach is mo charaidean air sgàth mo chlàr trang. Le Castle Hire Luxury, fhuair mi an cothrom grèim fhaighinn air mo charaidean agus a 'sileadh a-mach ann an Gàidhealtachd na h-Alba. Bha seo gu math feumach air. Taing don sgioba Castle Hire só.
Bha mi airson saor-làithean na Nollaige a chaitheamh le mo theaghlach air eilean. Bha mi fhèin agus mo bhean - bha an dithis againn a 'coimhead airson an àite fìor mhath agus an uairsin thàinig sinn gu fios mu Eilean Mustique bho Chaisteal Hira. Tha sinn air leth toilichte leis an sgioba Castle Hire Luxury agus mholadh sinn iad gu mòr!
Bha sinn a 'coimhead airson àite sàmhach agus moiteil airson ar mìosan nam mèinn. Tha na h-eòlaichean aig Castle Hire Luxury a chuidich sinn mòran ann a bhith a 'lorg an àite-fuirich choileanta. Bha ùine mhath aig mo bhean agus mise còmhla. Taing Caisteal Chaisteil Shòlais
Bha sinn ag iarraidh pòsadh mòr aig àite eireachdail. Agus airson sin bha sinn a 'coimhead airson caisteal gu lèir a thàladh. Chuidich sinn ri Castle Hire agus tha iad air cuideachadh a thoirt dhuinn anns gach dòigh a ghabhas dèanamh - dìreach bho bhith a 'taghadh an caisteal foirfe a rèir ar roghainn gus am fiosrachadh ceart a thoirt dhuinn
Bha saor-làithean fèin-fhrithealaidh againn ann an Castlehouse Castle agus Coach House - taing don sgioba eòlach de Chaisteal Hùidhte!
Bha sinn air ar mìos-màl a ghleidheadh le Castle Hire agus dh'fhuirich sinn ann an Eilean Calivigny. Seirbheis iongantach bho thoiseach gu crìoch. Mòran taing.
Bha an sgioba Hùr Caisteal Chaisteil glè fhulangach leis a h-uile ceist againn agus thug e dhuinn am fiosrachadh a bha a dhìth oirnn. Moladh mòr!


text:
- TIOTAL
- Clachan ann an Àird nam Murchan, agus taigh dubh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0308
- ÀITE
- Àird nam Murchan
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9953
- KEYWORDS
- Àird nam Murchan
taighean dubha
taigh tughaidh
taigh dubh
tughadh
clachanan
oirthir
aoigheachd
Chaidh an dealbh seo a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson, agus chì thu ann clachan ann an Àird nam Murchan. Ris an aghaidh chithear eisimpleir de thaigh dubh. 'S e taighean sìmplidh aon-lobhta le tughadh air a' mhullach a bh' anns na taighean dubha. Chaidh an togail ann an dòigh gus dìon a dhèanamh an aghaidh droch aimsir. Ann an aimsir bhrèagha bhiodh na daoine glè thric a' fuireach a-muigh. 'S ann le feur, fraoch, sràbh eòrna no luachair a chaidh an tughadh a dhèanamh, a-rèir an stuth a bha ri lorg mun cuairt air an sgìre. Gus an teas a b' fheàrr a thoirt don h-uile duine a-staigh, chaidh an teine a sheatadh am meadhan an làir.
Cha bhiodh doras taigh dubh air a ghlasadh uair sam bith oir bha na Gàidheil den bheachd gu robh e mar uallach orra fàilte a chur air srainnsearan agus aoigheachd a thoirt seachad do chàirdean agus do nàbaidhean. Mar sin bhiodh iuchair na chomharra air mì-aoigheachd agus spìocaireachd.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Cha robh caitheamh-beatha an Oll. Urr. Iain D. Chaimbeul a-rèir teagasg a' Bhìobail
26 An Giblean 2017 Ùraichte aig Ùraichte aig
Fhuair Clèir na h-Eaglaise Saoire sna h-Eileanan Iar nach robh caitheamh-beatha an Oll. Urr. Iain D. Chaimbeul nach maireann, a' tighinn a rèir teagasg a' Bhìobaill neo chun na h-ìre ris am biodh dùil bho mhinistear Chrìosdaidh.
'S ann bho theaghlach a thàinig na casaidean na aghaidh a' gabhail a-steach ceathrar bhoireannach - a' dol air ais gu 2010.
Aig deireadh rannsachaidh a rinn dà sheisean, cho-dhùin iad gum bu choir triùir bhoireannach a smachdachadh.
Choinnich a' chlèir Dimàirt ann an Steòrnabhagh agus bhruidhinn Eilidh NicLeòid ri fear de na buill, an t-Urr. Seumas MacÌomhair, às dèidh làimhe.


text:
Dh’fhoillsich Bòrd na Gàidhlig an naidheachd an-diugh gu bheil iad air maoineachadh a thoirt don phròiseact Cnoc Soilleir ann an Uibhist.
’S e a th’ anns a’ phròiseact, compàirteachas eadar Ceòlas Uibhist agus Colaisde a’ Chaisteil (OGE) gus ionad a stèidheachadh airson ceòl na Gàidhlig, dannsa is dualchas. Thathar an dùil leis an ionad ùr togail air is cur ris an obair aig Ceòlas, a tha air a bhith soirbheachail ann a bhith toirt chothroman do dhaoine Gàidhlig a chleachdadh ann an suidheachaidhean nàdarra sa choimhearsnachd agus ann a bhith cur nan ealain Gàidhlig is cultar na Gàidhlig fa chomhair an t-sluaigh gu nàiseanta agus gu h-eadar-nàiseanta.
Tha Bòrd na Gàidhlig air maoineachadh luach £150,000 a thoirt seachad mar phàirt den £7m a chosgas am pròiseact, agus tha am pròiseact air maoineachadh a ghleidheadh bho Riaghaltas na h-Alba mu thràth.
Thuirt Cathraiche Bhòrd na Gàidhlig, Ailean Dòmhnallach: “Ma thathar a’ dol a thoirt ath-bheothachadh air mion-chànan, tha e gu math cudromach gun tèid àrdachadh a thoirt air inbhe a’ chànain agus gum bi i air a cleachdadh barrachd am measg dhaoine, agus tha e a cheart cho cudromach gun tig buannachdan eaconamach bho iomairtean is tachartasan co-cheangailte ris a’ chànan. Leis a’ phròiseact Cnoc Soilleir, tha sinn a’ faicinn eisimpleir fìor mhath de na buannachdan eaconamach is sòisealta anabarrach mòr as urrainn a bhith agad leis a’ Ghàidhlig. Tha cliù eadar-nàiseanta air a bhith aig Ceòlas o chionn fhada, agus dlùth cheanglaichean aca ri Alba Nuadh, agus tha iad air togail air cho làidir ’s a tha a’ Ghàidhlig agus dualchas na Gàidhlig ann an Uibhist a Deas gus cur ris a’ chliù sin.
“Bidh Cnoc Soilleir a’ toirt àite gu math sònraichte do chànan, cultar agus coimhearsnachd na Gàidhlig. Tha na h-ealain Ghàidhlig fìor chudromach do chor a’ chànain ann an Alba. Tha iad a’ brosnachadh dhaoine gu bhith cleachdadh na Gàidhlig, a’ togail ìomhaigh a’ chànain, a’ tàladh dhaoine gu bhith togail ùidh sa Ghàidhlig agus a’ piobrachadh dhaoine gu bhith dìleas don chànan. Tha am pròiseact seo cuideachd a’ dol a chruthachadh bhuannachdan eaconamach is sòisealta mòra airson Uibhist, tro obraichean ùra agus airgead ùr a thig a-steach don sgìre. Tha e a’ dol a chuideachadh le bhith toirt meudachadh air àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig agus air na cothroman gus an cànan a chleachdadh. ’S ann tro iomairtean innleachdach mar seo a bu chòir dhuinn a bhith feuchainn ri taic a thoirt don Ghàidhlig agus do ar coimhearsnachdan dùthchail.”
Thuirt Catrìona Nic an t-Saoir, a tha na Ball den Bhòrd Stiùiridh aig Ceòlas, agus i a’ cur fàilte air an naidheachd: “Tha am Bòrd Stiùiridh aig Ceòlas air an dòigh gu bheil Bòrd na Gàidhlig a’ cur an taice ris a’ phròiseact Cnoc Soilleir leis an tabhartas fhialaidh seo. Cuidichidh am maoineachadh bhon Bhòrd le bhith stèidheachadh ghoireasan ùra, feumail airson teagasg na Gàidhlig an cois an ionaid a thèid a thogail aig Cnoc Soilleir, agus cuiridh sin fhèin ris na comasan a th’ aig Ceòlas airson iomairtean ionnsachadh cànain a lìbhrigeadh an teis-meadhan coimhearsnachd Ghàidhlig Uibhist a Deas. Bidh Cnoc Soilleir air leth cudromach don Ghàidhlig, do dh’Uibhist agus dha na h-Eileanan air fad agus tha maoineachadh Bhòrd na Gàidhlig a’ dearbhadh mar a tha taic a’ fàs don phròiseact innleachdail, chom-pàirteach seo. Tha mi toilichte a ràdh gu bheil sinn a’ gluasad air adhart agus gum bi barrachd fios a’ nochdadh sna seachdainean ri thighinn.”


text:
Naidheachdan 11:00m
3 An Gearran 2014 Ùraichte aig Ùraichte aig
Lloyds
Chuir Buidheann Bancaidh Lloyds £1.8bn eile an dara taobh airson airgead a thoirt do dhaoine ris an do reic am banca àrachas PPI air nach robh feum aca. Tha seo a' toirt na suime gu lèir gu £10bn - mu leth na dh'fheumas gnìomhachas nam bancaichean a phàigheadh mar thorradh air an sgainneal. Thuit luach earrainnean Lloyds mu 2% na bu tràithe air a' mhadainn leis an naidheachd.
Drogaichean
Chuir na Poilis agus seirbheisean slàinte rabhadh a-mach mu dhrogaichean an dèidh bàs deugaire aig club oidhche ann an Glaschu air an deireadh-sheachdain. Bidh rannsachadh bàis ann an-diugh air Regane McColl a bha 17 bliadhna de dh'aois. Tha aithrisean ann gur e pile eacstasaidh a ghabh i air a bheil an t-ainm Mortal Combat. Chaidh ceathrar eile a thoirt dhan ospadal air an deireadh-sheachdain an dèidh pile den aon sheòrsa a ghabhail.
Cìs nan Seòmraichean-Cadail
Gheall Riaghaltas na h-Alba gun cuir iad £15m eile ri cuideachadh dhaoine air a bheil Cìs nan Seòmraichean-Cadail a' toirt buaidh an Alba. Chuir Riaghaltas na h-Alba mar thà air leth an t-suim airgid a tha ceadaichte fo na riaghailtean, agus tha iad a-niste ag iarraidh cead Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte an t-airgead a bharrachd a tha seo a chosg.
Ugràin
Thill Ceann-suidhe Ugràin, Victor Yanukovych a dh'obir an-diugh agus e air a bhith far obair airson ceithir là agus aithrisean ann gun robh e tinn. Tha na pàrtaidhean dùbhlain fhathast ag iarraidh air a dhreuchd fhàgail.
An Ruis
Thuirt Poilis anns an Ruis gun d'fhuair iad smachd air oileanach le gunna a bha air còrr is 20 duine a chur am bruid aig sgoil air iomall Mhosgo. Thuirt na Poilis gun do mharbh e oifigear poilis agus tidsear.
Poileasaidh Coitcheann an Àiteachais
Tha dragh air ball Gàidhealach ann am Pàrlamaid na h-Alba, Rhoda Ghrannd, nach fhaigh croitearan na bu chòir dhaibh de shubsadaidh nuair a thig Poileasaidh ùr Coitcheann an Àiteachais gu bith. Tha i ag ràdh gu beil laigse ann an seirbheisean bann-leathainn anns na sgìrean iomallach a' ciallachadh gu bheil mòran chroitearan nach urrainn pàirt a ghabhail anns a' chonaltradh air-loidhne aig Riaghaltas na h-Alba mun atharrachadh air an CAP.


text:
Cinn Tìre is Arainn fhathast gun dealan
Chuir na mìltean ann an Earra-Ghàidheal agus ann an Eilean Arainn oidhche eile seachad gun dealan.
Tha na ceudan de luchd-einnsiniridh ag obair air càbalan a chàradh, is a' chompanaidh SSE ag ràdh gur e seo an dùbhlan as motha a bha aca ann an 30 bliadhna.
'S e cuideachd a' chiad turas a-riamh ann an eachdraidh na companaidh a thuit dà chrann meatailt dealain gu talamh.
Thuirt SSE gu bheil iad ag obair gu dìcheallach gus cumhachd a thilleadh dhan a h-uile dachaigh san dà sgìre, far a bheil còrr is 3,000 duine fhathast gun dealain.
Tadhlaidh an Leas-Phrìomh Mhinistear, Nicola Sturgeon, air Cinn Tìre Dimàirt gus coimhead air mar a tha an obair a' dol air adhart.
Chuir SSE luchd-obrach a bharrachd dhan sgire.
Tha buaidh aige sin air na h-Eileanan Siar cuideachd, is iad air innse nach bi a-nis an dealan ga chur dheth Dimàirt mar a bha dùil ann an Scalpaigh, air an Tairbeart 's ann an Àird Àsaig sna Hearadh, air sgàth 's na tha den luchd-obrach aca tha an sàs ann an obair-càraidh ann an Cinn Tìre is Arainn.
Gu deas, ann an Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh, chaidh dealan a thilleadh dha na dachannan air fad.


text:
Naidheachdan 11:00m
21 An t-Ogmhìos 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Fiachan na Dùthcha
Tha figearan ùra a' sealltainn àrdachaidh air an t-suim airgid a ghabh Riaghtas na Rìoghachd Aonaichte air a' bhliadhna-ionmhais mu dheireadh. Tha pàrtaidhean eile ag ràdh gur e maslachadh a th' ann dhan t-Seansalair, Seòras Osborne, a thuirt gum biodh fiachan na dùthcha a' tighinn a-nuas.
Abu Qatada
Chuir a' Phàrlamaid ann an Westminster aonta ris a' chùnradh ri Iòrdan a tha a' fogladh slighe do Bhreatainn an clèireach radaigeach Abu Qatada a chur a-mach às an dùthaich seo. Ghabh Pàrlamaid agus Rìgh Iòrdan ris an aonta aig toiseach na seachdain seo. Thuirt Oifis na Dùthcha gu bheil iad airson Abu Qatada a chur air plèana a-mach à Breatainn air a' chiad chothrom.
Corroboration
Tha dùil an-diugh ri fiosrachadh bho Riaghaltas na h-Alba mu phlana airson cur às dhan mhodh laghail ris an canar Corroboration ann an cùisean-lagha. Sin far a bheil aon phìos fianais mu choinneimh cùirte a' faighinn taic bho fhianais eile. Mar eisimpleir bhon dàrna duine a chunnaic tachartas no dearbhadh foreansach gun do thachair an leithid. Tha làn-dùil gun cuir a' chiùird-lagha, britheamhan nam measg, an aghaidh nam molaidhean sin.
Braisil
Tha an Riaghaltas ann am Braisil air coinneamh èiginn a ghairm an dèidh dhan àimhreit air feadh na dùthcha leudachadh gu mòr an-raoir. Bha còrr is millean duine a' gabhail pàirt ann an caismeachdan air feadh Bhraisil, 's iad a' gearain air seirbheisean poblach, coirbteachd san Riaghaltas agus cosgais Chupa Ball-coise na Cruinne an ath-bhliadhna. Chaidh aon duine a mharbhadh, agus chuir poilis peilearan rubair agus deur-ghas an sàs airson ruaig a chur air an t-sluagh ann an Rio de Janiero, agus Brazilia.
Taobh Deathain
Chùm an SNP sgìr Donside Obar Dheathain ann am fo-thaghadh airson Pàrlamaid na h-Alba, ach bha 5,000 bhòt nas lugha aca na bha ann an 2011.
Stòras Uibhist
Chaidh ceithrear fhastadh an dèidh taghadh gu Sealladh na Beinne Mòire, a' bhuidheann a tha a' ruith Stòras Uibhist. 'S iad Stefan MacAmhlaigh agus Seonaidh Mac Ille Mhaoil, a bha nan stiùirichean ron a seo, agus dithis às ùr - Niall Caimbeul, agus Ceiteag Dhòmhnallach. 'S e seo a' chiad turas a bhios am bòrd-stiùiridh às aonais Aonghais Mhic Ille Mhaoil, a bha na Chathraiche bho thòisich Stòras Uibhist.
Seirbheisn Dhotair
Tha dotairean teaghlaich gam fastadh an-dràsta airson seirbheis ùr GP air taobh siar Loch Abair agus na h-Eileanan Beaga. 'S e sgeama pìleat a tha seo le dòchas air a' cheann thall gun dèan e leasachadh air trioblaid le cion dhotairean ann an sgìrean iomallach. Bidh ochdnar dhotairean san t-seirbheis ùir seo - ceathrar dhiubh stèidhichte ann am Malaig, agus ceathrar ann an Ath Tharacail.


text:
Tuairisgeul
Gheibh buill corporra Meall a’ chiad 114 ainm-àite (14 a bharrachd air a’ phrìs mhalairtich) air an rannsachadh agus air an dearbhadh an-asgaidh. Builichear a’ phrìs mhalairteach às dèidh sin.
Bidh AÀA a’ faighinn taic-airgid bho Bhòrd na Gàidhlig airson cuibhreann mòr de na cosgaisean làitheil, agus ged nach eil seo a’ ciallachadh gu bheil seirbheisean AÀA an-asgaidh, tha e a’ leigeil leinn na seirbheisean againn a thabhann aig cosgais fada nas ìsle.
Tha ballrachd AÀA fosgailte do bhuidheann/phròiseact sam bith a tha airson na seirbheisean againn fhastadh. Bu chòir ath-sgrùdadh agus aonta a dhèanamh air ìre ballrachd mìos no dhà mus bi an t-àm ann a’ bhallrachd ùrachadh. Faodaidh tu ballrachd a chleachdadh airson pròiseactan fa-leth cuideachd.
Gus ballrachd corporra a cheannach, nach cuir sibh fios thugainn, oir ’s e seirbheis fàirdeal a tha seo a-mhàin. Aon uair ’s gu bheil sibh air ballrachd a cheannach, gheibh sibh post-d dearbhaidh agus cuiridh neach-obrach AÀA fios thugaibh gus bruidhinn mun bharantas. Ma tha sibh mì-chinnteach, o ma tha ceistean agaibh mun phròiseas, nach cuir sibh fios thugainn.


text:
Microsoft Office
’S e sreath prògraman oifis a tha ann an Microsoft Office 2013 agus bidh mòran dhiubh eòlach air sa Bheurla mu thràth. Ged a mholainn LibreOffice latha sam bith (tha e saor an-asgaidh, ann an Gàidhlig is tha dearbhair-litreachaidh Gàidhlig ’na bhroinn), tha fhios agam gu bheil iomadh duine air Microsoft Office (fhathast). Agus leis a sin, tha sinn a’ cur fàilte mhòr air a’ phacaid chànain seo.
Chan eil mi a’ dol a ràdh cus mu na thachair ron bhliadhna 2012 ach gun robh rud ann air a bheil CLIP (Community Language Interface Package) agus nach robh e math idir. Gu fortanach, thàinig an dà latha air a’ phròiseact on àm sin agus dh’fhoillsich Microsoft pacaid cànain cheart ann an 2013 a tha ’na eadar-theangachadh glan, ceart. ’S e pacaidean cànain a tha Microsoft a’ cleachdadh airson gach cànan seach Beurla agus grunnan beag eile agus leis a sin, tha e furasta a stàladh.
Nise, feumaidh Microsoft Office 2013 a bhith agad (tionndadh laghail) agus ma tha sin agad, cha chosg a’ phacaid cànain sgillinn eile dhut. Chan obraich a’ phacaid air tionndaidhean nas sine dheth, can ma tha Office 2010 agad, gu mì-fhortanach, agus cha dèan Microsoft eadar-theangachadh a’ dol an comhair a chùl agus leis a sin, cha bhi pacaid ann airson Office 2010 idir. Ma stàlaicheas tu e, bheir e dhut Word, PowerPoint, Excel, OneNote agus Outlook dhut ann an Gàidhlig – a-rèir dè an fheadhainn a cheannaich thu ceadachas air an son.
Tha diofar dòighean a’ phacaid fhaighinn ach ’s e an dòigh as fhasa dhut tadhal air an duilleag seo ’s a’ phacaid a luchdadh a-nuas. Cuir gu dol am faidhle an uairsin agus cuiridh Windows air dòigh dhut e.
Ma stàlaich thu e ’s ma tha e ann am Beurla fhathast, tadhail air Files » Options » Language agus dèan cinnteach gu bheil Gàidhlig aig barr na liosta:
CÀBHA (Ceistean Àbhaisteach)
1. 64bit? 32-bit??
Ceist gu math cumanta – an e siostam 64-bit no 86-bit a tha agam? Tha na mìltean a dhuilleagan ann (can an tè seo) a dh’innseas dhut mar a nì thu sin. Air no, feuch an dà fhaidhle, cha dèan e cron air an t-siostam am faidhle cearr a chur gu dol. Cha tachair dad, mas e am fear eile a dh’fheumas tu.
2. A bheil dearbhair-litreachaidh ann?
Chan eil an-dràsta fhèin. Tha sinn a’ feuchainn ri fear a chur air gleus ach cha chreid sinn gun dèid againn leis a dh’aithghearr. San eadar-àm, ’s e am workaround as goireasaich dad a tha ri cheartachadh fhosgladh ann an LibreOffice air no lethbhreac a dhèanamh dheth agus a chur ann an LibreOffice, lorg fhaighinn air na mearachdan ’s an cur ceart ann am Microsoft Office. Tha sinn duilich gu bheil mì-ghoireas mar seo ann ach tha seo caran toinnte.
3. Dè mu dhèidhinn Office a tha beagan nas sine?
Bha rud ann aig àm air an robh CLIP (Captions Language Interface Pack) airson Office agus Windows 7/Vista a bheireadh dhut Gàidhlig ann am builgean beag os cionn na Beurla (mar tooltip). Bha sin dona gu leòr ach a bharrachd air sin bha rudan eile cearr leis – mar eisimpleir, tha am briathrachas gu tur ’na bhrochan – agus cha mholamaid dhut e idir.
Ach ma tha thu airson fheuchainn, gheibh thu an-seo e. Airson a bhith cothromach, bu chòir dhuinn innse dhut nach e peanas sònraichte a bha seo a chuir iad air a’ Ghàidhlig, tha seo a’ tachairt le gach cànan ùr, a’ chiad cheum air an t-slighe gu pacaid cheart, mar gum biodh.


text:
Naidheachdan 11:00m
4 An Gearran 2014 Ùraichte aig Ùraichte aig
An Eaglais Bhreac
Tha caothach air an aonadh Unite mu aithisg a' Phàrtaidh Làbaraich mu chasaidean co-cheangailte ri taghadh tagraiche Làbaraich ann an sgìre na h-Eaglaise Brice. Chaidh an aithisg, a bha dìomhair, a sgaoileadh agus fhoillseachadh anns a' Ghuardian an-diugh. Tha an aithisg ag ràdh gun do rinn Unite oidhirp air buill ùra fhastadh airson buaidh a thoirt air an taghadh. Tha Unite air a ràdh gu bheil an aithisg gun shusbainnt agus làn mhearachdan, agus tha iad ag iarraidh rannsachaidh neo-eisimeilich air a' chùis.
Pòsadh Gèidh
Bidh Pàrlamaid na h-Alba a' deasbad agus a' bhòtadh air reachdas a cheadaicheas pòsadh gèidh. Tha làn-dùil gun tèid gabhail ris an lagh ùr ged a tha cuid de na buill ag iarraidh atharrachadh a thoirt air a' bhile.
Cumhachdan
Thèid plana fhoillseachadh a-nochd a nì oidhirp air roghainn eile a dhealbh seach neo-eisimeileachd. Bidh ceannard nan Lib-Deamach an Alba, Uilleam Rennie, ag innse mu phlana airson tuilleadh chumhachdan do dh'Alba ma 's e agus gum bhòt an dùthaich an aghaidh neo-eisimeileachd.
Aillse
Tha Buidheann Slàinte na Cruinne ag ràdh gum faodadh leth den a h-uile seòrsa aillse a sheachnadh. Tha a' bhuidheann ag ràdh gum feum barrachd a dhèanamh airson dèiligeadh ris na trioblaidean a tha a' tighinn bho reamhrachd, smocadh agus deoch-làidir, agus tha rabhadh aca gum faodadh àrdachadh de 70% a bhith ann an cùisean aillse air feadh an t-saoghail thairis air an ath 20 bliadhna.
Pagastan
Tha còmhraidhean sìthe neo-fhoirmeil a' tòiseachadh ann an Islamabad eadar Riaghaltas Phagastan agus an Taliban. Thuirt fear de riochdairean an Taliban gur e àm fìor chudromach a th' ann dhan dùthaich.
Galairean Ospadail
Tha Bòrd NHS na Gàidhealtachd a' coinneachadh an-diugh a dheasbad na th' aca de dhuilgheadas a' dèiligeadh ri galairean anns na h-ospadail. Tha figearan ùra ag ràdh gu bheil e fhathast a' faileachadh air a' bhòrd shlàinte tighinn a rèir thargaidean nàiseanta airson smachd a chur air clostridium difficile.
UHI
Chaidh prionsabal agus leas-sheansalair ùr fhastadh do dh'Oilthigh na Gàidhealtachd 's nan Eilean. Bidh an t-Oll. Clive Mulholland, a tha an-dràsta na iar-leas-sheansalair aig Oilthigh Cheann a Deas na Cuimrigh, a' tòiseachadh na dreuchd ùr anns an Ògmhios.


text:
- TIOTAL
- Stèisean is cidhe, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00490
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12197
- KEYWORDS
- rèile
stèisean
cidhe
daoine
bathair
còmhdhail
rathaidean-iarainn
zoomable
deilbh leudachail
Chaidh an rèile a leudachadh dhan Chaol o Phort an t-Sròim ann an 1897, an dèidh bliadhnaichean de dh'obraichean innleadaireachd a bha gu math doirbh. Dh'fhàs an Caol gu luath mar thoradh air seo, is thàinig an aiseag dhan Eilean Sgiathanach, ann an cùl an deilbh, gu bhith an dòigh-siubhail a bu chumanta dhan eilean. A bharrachd air luchd-siubhail, bha mòran frachd (freight) a' tighinn air an rèile cuideachd, is chithear seo ann an gàradh na rèile. Chan eil fhios carson a tha na fir air cruinneachadh aig an taobhadh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Stèisean a' Bhradain, Leathallt, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_063
- ÀITE
- Leathallt
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1950an; 1960an
- CRUTHADAIR
- James/David Banks
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13118
- KEYWORDS
- bradan
gnìomhachasan
rèileannan
mèinnir
mèinnean
bàtaichean
San dealbh-chamara seo chithear sgioba stèisean iasgaich a' bhradain ann an Leathallt air cost an ear Rubha Throndairnis san Eilean Sgitheanach. Tha iad ag iomramh a' bhàta ac' don stèisean. Ag obair às an steisean seo mar bu trice bhiodh sgioba de thriùir no ceathrar a' frithealadh còig lìn, no lìontan iasgaich.
Nan crùbadh air ais bhon tràigh, le fasgadh on ghaoith, tha na bothagan a bhiodh aca airson fuireach ann no far am biodh an sgioba a' glèidheadh nan lìon agus uidheam eile tro sheusan an t-samhraidh. Faisg air làimh bhiodh na pòlannan àrda far am biodh iad a' crochadh lìn a' bhradain airson an tiormachadh agus far an gabhadh càradh, rud a bha tric a dhìth, a dhèanamh. Chithear ceò ag èirigh bho na teintean air an tràigh. Aig gach stèisean iasgaich bhiodh poitean mòra àrda ann far am blàthaicheadh iad teàrr a pheantadh iad air slabhraidhean nan acair, gus nach tigeadh meirg orra.
'S ann aig beul Abhainn an Leathuillt a tha stèisean a' bhradain. Tha loch Cuithir dìreach trì mìle a-staigh bhon tràigh. B' ann às an seo a chaidh Diatomite a chladhadh agus bhiodh e ga ghiùlan air an rèile bheag iarainn don tràigh far an deidheadh a luchdachadh air bàtaichean a bheireadh gun deasachadh e.
Chaidh an Companaidh 'Skye Diatomite Kieselguhr Co' a thòiseachadh mu 1897, a-rithist, mu 1906, a' dol fon ainm 'British Diatomite Co'. 'S e mèinnir a th' ann an Diatomite - grùid a tha dèanta o mheanbh bharraig-uaine (no 'algae') a bha beairteach ann an soileaga (silica). Chaidh a chleachdadh gu malairteach a' dèanamh pùdar-gnùise, stuth lìonaidh agus dìonadh-on-teine. Chaidh Diatomite a mhèinneadh an seo an toiseach eadar 1886 agus 1904. Dh'fhuiling an gnothachas tro stiùireadh aineolach, duilgheadasan san dèanamh agus siostaman còmhdhail a bha neo-èifeachdach. Thàinig ath-bheothachadh air a' ghnìomhachas eadar 1951 agus 1961 ach le glè bheag pàighidh do luchd an airgid. Cha do shuidh iasgach a' bhradain agus oibrichean an diatomite còmhla ro shocair fad na h-ùine. Am meadhan nan 50an chaidh gearan a chur an aghaidh oibrichean an diatomite ag ràdh gu robh iad a' tilgeil salchair a-steach do Abhainn an Leathuillt, a' fàgail rud dearg sa bhàgh fad mhìltean agus a' milleadh glacadh a' bhradain. Chaidh aithisgean air seo gu Oifigearan Sgìreil an Iasgaich, gu Roinn an Àiteachais agus gu Fear-sgrùdaidh sgìreil na Slàintealachd.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Ceumadair charbadan smachd S e inneal a tha a 'cumail smachd air an suidheachadh, luaths agus Torc de meacanaigeach drive. Tha e air a dhealbh airson gluasad smachd dealain Motors. Tha tar-chur fèin-ghluasadach agus leabhar-làimhe a 'tòiseachadh agus a' stad an t-einnsean, agus a 'taghadh agus a' rèiteachadh de astar.
Cuideachd an dùil a thaghadh an dàrna cuid air adhart no reverse cuartachadh aghaidh overloads agus sgàinidhean, is a 'gleusadh an Torc. Tha gach dealain charbadan uidheamaichte leis an riaghladair a bheil diofar gnìomhan agus feartan. Stepping charbadan smachdan dòcha cuideachd a 'cuideachadh a dhìon na bu mhotha dh'fhàs motairean tha cus no thairis air staid aig an àm. Tha seo ga dhèanamh le cus sealaidheachd dìon no Teòthachd mothachaidh sealaidheachd. Fuses agus cuairt thonnan a tha feumail cuideachd airson dìon an aghaidh thairis an-dràsta. Fèin-ghluasadach charbadan dràibhearan a tha air an solarachadh le crìoch suidsichean a dhìon inneal.
Nithean iom-fhillte charbadan rianadair a chleachdadh gus smachd a chumail air luaths agus Torc dh'fhàs motairean co-cheangailte. Ann dùinte lùb-smachd, a 'dèanamh rianadair neo-mhearachdach positioning ann an àireamh an t-einnsean air beairt-thuairnearachd-riaghladh. Tha charbadan rianadair ceart dreuchdan a 'buain inneal stèidhichte air ro-ìomhaigh phrògram. Tha e cuideachd a compensates airson diofar luchd h ùpraideach agus feachdan gus cuideachadh a 'cumail suas suidheachadh na inneal.
Motor rianadair stèidhichte air na tha iad air fhàgail ri dhèanamh. Tha leabhar-làimhe charbadan smachd, fèin-ghluasadach charbadan smachd agus charbadan smachd aig astar. Rèir an t-saothraiche, smachdan charbadan urrainn a bhith ann ach toiseach-tòiseachaidh agus stad. Ach tha iomadach dràibhearan a 'cumail smachd air an einnsean le mòran fheartan. An dealain charbadan smachd Faodar an seòrsachadh a rèir seòrsa de charbadan a bhith air a stiùireadh no smachd. 'S e seo a' gluasad smachd servo, ceum dh'fhàs motairean, seach an-dràsta no AC DC làithreach no bruis no brushless DC maireannach tàladh.
Post-ùine: An Cèitean 29-2018


text:
’SGANN gu bheil sinn air dad eile ach ball-coise fhaicinn air ar telebhiseanan airson còrr is mìos a-nis agus an sealladh a tha sin de dh’eaglais Naoimh Bhasil air cùl an luchd-aithris san stiùdio gar tàladh uile dhan Ruis. Bha mì-chinnt air mòran dhaoine mu bhith a’ leigeil leis an Ruis gnothaichean a stiùireadh aig Cupa na Cruinne ro thoiseach an Òg-mhios agus nuair a rinn FIFA an co-dhùnadh ann an 2010, bha fathannan de choirbteachd pailt. A bharrachd air sin, tha cùis an Novichok air aimhreit a thogail annainn mu na Ruiseanaich a-rithist. Ach saoil a bheil ar beachd orra air atharrachadh on a thòisich Cupa na Cruinne am bliadhna?
Tha sinne, neo co-dhiù riaghaltas Bhreatainn, buailteach air a bhith a’ coimhead air Ruiseanaich le sùil amharasach, ach mar as trice, ’s ann air sgàth cuid aig mullach an riaghaltais a tha sin, a leithid Putin agus a chuid ‘gasraidhean’. Air thoiseach air an fhèill-chluich, thug a’ mhòr chuid de dhùthchannan siarach comhairle seachad a thaobh laghan agus cleachdaidhean na Ruis, agus mar a b’ urrainn do luchd-taic ball-coise iad fhèin a chumail saor is sàbhailte fhad ’s a bha iad ann. Bha ‘FAN ID’ a dhìth air gach neach-tadhail mar bhìosa, agus dh’fheumadh an cead-siubhail agus am FAN ID a bhith orra fad an t-siubhail. Chan fhaodar dealbhan a thogail de thoglaichean armailteach, neo àitichean mar phuirt-adhair, is tha e coltach gum b’ urrainnear an cur an grèim nam biodh iad air an glacadh a’ dèanamh an leithid. Tha còirichean chinne-daonna cuideachd air am briseadh gu làitheil san dùthaich seo agus ged nach eil e mì-laghail a bhith gèidh san Ruis, tha casg air ‘Pride’ a mhaireas ceud bliadhna is chan eil e ceadaichte dàimhean gèidh a thaisbeanadh don òigridh.
Mar sin, chan eil e na iongnadh gu bheil amharas air a bhith air daoine ann an dùthchannan mar Shasainn, Èirinn agus na Stàitean Aonaichte mu bhith tadhal air an Ruis am bliadhna, leis cho teann ’s a tha cuid de na laghan aca, ’s cho cruaidh ’s a tha cuid dem peanasan. A rèir coltais, thadhail 170,000 luchd-turais Breatannach air an Ruis ann an 2016, ach bha dùil ri co-dhiù 10,000 de luchd-taic Shasainn air a’ mhìos-sa a mhàin, a bharrachd air luchd-turais àbhaisteach. Nis, cha chreid mi gun robh an t-uabhas de dh’Albannaich thall am bliadhna son a’ Chupa – bu mhòr am beud! Ach saoil dè ’s urrainn dhuinne ionnsachadh bhon dòigh san deach dèiligeadh ri daoine à dùthchannan eile le muinntir na Ruis fhèin?
A rèir na tha mi air fhaicinn, chuir na Ruiseanaich fàilte chrìdheil air luchd-turais a tha air a bhith a’ tadhal orra. Is e seo a’ chiad turas a chaidh Cupa na Cruinne a chumail san Roinn-Eòrpa an Ear a-riamh on a thòisich e ann an 1930, agus bha sluagh na Ruis air a ghleusadh airson fàilte chrìdheil a chur air. Tha mi air bhideothan fhaicinn bho dhaoine a leithid Ben Mundy, a thàinig far plèana gu taisbeanadh de luchd-fàilteachaidh a’ dannsa ’s ag èigheach: “Welcome to Volgograd!” Tha mi cuideachd air iomadach agallamh fhaicinn le Ruiseanaich òga a fhuair tòrr tlachd à bhith a’ coinneachadh ri daoine bho air feadh an t-saoghail, ag ionnsachadh bhuapa agus “a’ dèanamh charaidean ùra”, a rèir tè dhiubh. Dh’inns tè eile gur e ‘seo na bha a dhìth airson ùine mhòr’ anns an Ruis. Dh’inns cuideigin eile gun robh i an dòchas gum biodh cùisean ag atharrachadh bho seo a-mach agus gum biodh barrachd saorsa aig daoine a bhith cofhurtail nan dòighean agus nam beachdan fhèin. Bha coltas càirdeil, cridheil air na daoine seo, ’s iad a’ gabhail tlachd anns na bha an Cupa a’ dèanamh agus a’ toirt don dùthaich.
Chaidh grunnan luchd-taic ball-coise a chur an grèim san Ruis am bliadhna, ach tachraidh seo gach turas a thig Cupa na Cruinne timcheall, ge air bith càit’ an tèid a chumail. Thuirt Nina Nazarova, a bha ag aithris airson a’ BhBC, gun robh an Cupa air cothrom a thoirt don t-sluagh taobh eile den Ruis a thaisbeanadh do dhaoine à dùthchannan eile, agus gun e rud cudromach a bha sin aig an àm seo.
Chan eil mi idir ag ràdh gu bheil mi ag aontachadh le sian a thig a-mach à beul Putin agus an luchd-taic aige fhèin, ach tha mi a’ creidsinn nach eil a h-uile duine san Ruis airson a bhith fo smachd Phutin, a riaghaltas agus a riaghailtean.
Ged nach bu chòir dhuinn cus earbsa a chur ann an riaghaltas na Ruis, chan eil sin a’ ciallachadh gum bu chòir dhuinn muinntir na dùthcha uile a sheachnadh mar luchd-brathaidh is eucoraich – bu chòir dhuinn cothrom a thoirt dhaibh. Tha còrr is 140,000,000 neach a’ fuireach innte, ’s chan eil iad uile taiceil do Phutin agus a ghlòir-rèim.


text:
Còmhradh is Cainnt le Ailig 'Bhaltos' Dòmhnallach
Cinn-latha: 01/07/19 - 05/07/19
Cosgais: £260 (£180 do dh'oileanaich)
Neach-teagaisg: Ailig Dòmhnallach
Maoineachadh ILA ri fhaighinn: Chan eil
Clàraich an-dràsta!
Chaidh an cùrsa seo a tharraing le chèile dhaibhsan aig a bheil deagh thomhas de Ghàidhlig mar-thà, ach a tha airson na comasan aca a thoirt air aghaidh chun na h-ath-ìre gus an urrainn dhaibh an cuid Ghàidhlig a dhèanamh cho siùbhlach is gnàthasach ’s a ghabhas. Ged a thèid cuideam a chur air sgilean labhairt, èisteachd is fuaimneachaidh gach oileanaich a leasachadh, coimheadar cuideachd ri cnàmhan a’ chànain tro abairtean, sean-fhaclan, gnàthasan-cainnt agus dualchainnt.
’S ann às an Eilean Sgitheanach fhèin a tha Ailig ‘Bhaltos’ Dòmhnallach is a’ Ghàidhlig aige on ghlùin – fad grunn bhliadhnaichean tha Ailig air a bhith gu mòr an sàs ann an craoladh rèidio is telebhisein agus foghlam Gàidhlig do dh’inbhich aig gach ìre. A bharrachd air a bhith a’ teagasg ann an Roinn na Gàidhlig aig Oilthigh Obar Dheathain ceithir latha san t-seachdain, tha fèill mhòr air na comasan teagaisg aige am measg bhuidhnean de gach seòrsa air feadh Alba leithid Ceòlas is air feadh an t-saoghail, gu ruige Canàda, Ameireagaidh is a’ Ghearmailt. Tric cluinnidh sibh Ailig a’ toirt thugaibh ‘Na Dùrachdan’ air BBC Rèidio nan Gàidheal, agus tha e gu mòr an sàs a bhith ag eadar-theangachadh sgriobtaichean airson chartùnaichean chloinne agus a' lìbhrigeadh ghuthan airson nan dearbh phrògraman.
Tuairmse Ìre Cùrsa & Co-ionannachd de Ìre SCQF
- An Cùrsa Adhartais
- Ìre 8, Ìre 9 is Ìre 10 nan Cùrsaichean Goirid
- Cùrsa Fhlòdaigearraidh
Mura h-eil sibh cinnteach am biodh an ìre seo a’ freagairt oirbhse, na biodh leisg oirbh idir fòn no post-d a chur thugainn.


text:
Uao, seall seo! Tha na h-innealan sin gam thoirt air ais beagan bhliadhnachan. Seo gu h-àrd na gheibh tu leis an Genetic Engineering Home Lab Kit bhon chompanaidh bhith-spòltaidh, The ODIN. Air an $1,849.00 agad, gheibh tu inneal PCR, trì pipettean, bocsa electrophoresis, meidh, agus iomadh rud eile, acainn DIY CRISPR nam measg: a h-uile rud a dh’iarradh tu gus deuchainnean ginteil a dhèanamh ort fhèin, agus b’ e sin an dearbh rud a rinn stèidhiche an ODIN, Josiah Zayner, nuair a dh’in-steall e leigheas-gine ann am meadhan òraid a bha e a’ toirt seachad, ag amas air dubhadh-às myostatin a leanas gu fèithean nas motha, tha e an dòchas. Gu pearsanta, b’ fheàrr leam leigheas-gine a leanadh gu barrachd gineadh-leithe nam eanchainn. Dè umadsa?
Via an Guardian.


text:
- TIOTAL
- Iasgairean aig a' chidhe
- EXTERNAL ID
- QZP27_60_3_25
- ÀITE
- Carradal
- SGÌRE
- Cinn Tìre
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Saghadal 's Sgibinis
- LINN
- 1890an; 1900an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30639
- KEYWORDS
- cidhichean
iasgach
Iasgairean aig ceann cidhe Charradail aona mìle deug an ear thuath air Baile Chill' Chiarain. Tha Taigh a' Chidhe ann an Carradal am falach air an làimh dheis dhen dealbh. 'S e Taigh Aird Charraich a tha air cùl nan crann air a' bheinn. Chaidh an taigh a thogail leis a' Chaiptean Tòmas MacIlleChiar a bha os cionn shoithichean air taobh siar na h-Alba.
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Loidse a' Choire, An t-Àth Leathann
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_03_059_0417
- ÀITE
- An t-Àh Leathann
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14730
- KEYWORDS
- taighean mòra
Chaidh Loidse a' Choire a thogail mu 1790 dha Clann 'Ic Fhionghain. Bha an dachaigh roimhe seo ann an Coire Chatachain fo Bheinn na Caillich. 'S e taigh nas eireachdail a th' ann an Loidse a' Choire, faisg air an t-seann chidhe san Àth Leathan agus tha e a' coimhead thar Rubha Laorais air taobh an iar Bàgh An Àth Leathainn. Tha taobhan an taighe ceangailte ris a' bhloca meahdain le 'bays' chumhang a' tha a' dèanamh gàrradh-cùirte aig cùl an togalaich a tha fo smach tùr cruinn anns a bheil staidhre.