text:
Negev
She ard faasagh as lieh-aasagh ayns jiass Israel eh Negev (Ewnish: הַנֶּגֶב haNéḡeḇ; Arabish: النقب al-Naqab). She Beersheba (196,000 dooinney) ayns twoaie Negev y chaayr smoo as y balley reiragh ayn. Ayns jiass Negev, ta Lhoob Aqaba as ynnyd seyrey Eilat ry-gheddyn. Ta shiartanse dy valjyn lhiassee ry-gheddyn ayn chammah, goaill stiagh Dimona, Arad as Mitzpe Ramon, myrane lesh shiartanse dy chaayryn Bedjoonagh, lheid as Rahat as Tel as-Sabi. Ta kibbutzim eigsoylagh ayn chammah, goaill stiagh Revivim as Sde Boker. By eh yn fer s'jerree balley jerrinagh scuirr y chied Ard-vinishter Israelagh, David Ben-Gurion.
Bun-ocklaght[reagh]
Ta bun yn 'ockle negev çheet magh as fraue Ewnish ta keeallaghey "çhirrym". 'Sy Vible, ta'n fockle Negev shassoo son "jiass"; ta'n fockle Negeb goll er ymmyd chammah. 'Syn Arabish, ta Negev goll er enney myr al-Naqab, ga nagh row yn ard coontit myr ard er lheh derrey soilshaghey magh yn joarey eddyr yn Egypt as yn Impiraght Ottomanagh 'sy 19oo eash as cha nel ennym Arabish tradishoonagh echey. Car yn Anney Goaldagh v'eh er enney myr fo-lyst Beersheba.[1]
Çheer-oaylleeaght[reagh]
Ta Negev coodaghey ny smoo na lieh ayrn jeh Israel, ny smoo na 13,000 km² (4,700 sq mi) ny 55% jeh eaghtyr yn çheer er y chooid sloo. T'eh ayns cummey troorane ta shassoo bun ry-skyn. Ta'n çheu heear çheuaghey rish faasagh Lieh-innys Sinai as she glion Arabah y çheu hiar. Ta shiartanse dy hroyn cultooragh as creg-oaylleeagh symoil ayns Negev. Mastey ny troyn creg-oaylleeagh, ta tree makhteshim (foaryn bocs) ayns cummey towl ayn nagh vel ry-gheddyn ayns ard elley; Makhtesh Ramon, Makhtesh Gadol, as Makhtesh Katan.
She faasagh creggagh eh Negev. She mestey jeh sleityn creggagh dhone marish wadiyn (lhiabbeeyn awin çhirmey ta çheet my vlaa lurg fliaghey) as tuill ghowin currit ny hrooid. Foddee yn faasagh y rheynn ayns queig ard egg-oaylleeagh: twoaie, sheear, as mean Negev, yn ard-chlaare as Glion Arabah. Ta mysh 300 mm dy liaghey tuittym er twoaie Negev, ny yn chryss Veanvooiragh, as ta'n ooir 'syn ard shoh troaragh. Ta mysh 250 mm dy liaghey tuittym er sheear Negev, as ta'n ooir 'syn ard shoh eddrym as lieh-gheinnee. Foddee ny dreeyminyn geinnee roshtyn 30 meaderyn 'syn ard shoh. Ta mysh 200 mm dy liaghey tuittym er mean Negev, raad ta Beersheba ny hoie. She loess yn sorçh d'ooir ta ry-gheddyn 'syn ard shoh. She yn ard-hro jeh'n sorçh ooirrey shoh na dy vel eh jeen noi'n ushtey. Rere shen, cha nel yn ooir lhiggey da'n ushtey goll stiagh 'syn ooir as ta ny smoo crimmey ooirrey as skeayley ushtey ry-gheddyn ayns shoh. Ta'n ard-chlaare mygeayrt Ramat HaNegev (Ewnish: רמת הנגב, "Ardjyn Negev") shassoo eddyr 370 as 520 meader ny s'yrjey na yrjid ny marrey. Ta ny souraghyn feer heh as ta ny geuraghyn feer feayr. Ta mysh 100 mm dy liaghey tuittym er yn ard shoh as ta'n ooir beggan sollanagh. Ta Glion Arabah sheeyney rish y joarey Jordaanagh feie 180 km veih Eilat 'sy jiass gys bun y Vooir Varroo. T'eh feer hirrym as s'goan dy vel 50 mm dy liaghey tuittym er yn ard shoh. S'boght yn ooir as cha nel mooarane gaase ayns shoh gyn cooney yn ushtaghey as bisheeyn ooirrey.
Blaanid as beiyn[reagh]
S'goan y vlaanid ayns Negev, agh ta biljyn as lussyn er lheh gaase ayn dy rahoil, goaill stiagh yn acaashey, Pistacia, Retama, Urginea maritima as Thymelaea.[2] Ta earroo beg dy lepardyn Arabagh, cretoor t'ayns gaue er lieh-innys ny h-Arabaght, cummal ayns Jiass Negev.[3] She dooie ayns feer ghaue Shligganagh Negev (Testudo werneri) nagh vel cummal agh ayns ny geinnee ayns sheear as mean faasagh Negev.[4] She dooie sheeintagh jeh'n chynney Soricidae nagh vel ry-gheddyn boayl elley erbee faagail magh Israel eh Joushag Negev (Crocidura ramona).[5]
Speyr[reagh]
Deyn-oaylleeaght[reagh]
Jiu, ta ram laareyn jeh cooid Forseyn Coadee Israel soit ayns Negev. 'Sy vlein 2010, va ny smoo na 630,000 dooinney cummal 'syn ard (8.2% jeh pobble y çheer), ga dy vel eh coodaghyn 55% jeh eaghtyr y çheer. She Ewnyn 470,000 dooinney, ny 75% jeh pobble yn ard, as she Bedjoonyn 160,000, ny 25% jeh pobble yn ard. Mastey yn phobble Bedjoonagh, ta lieh-chooid jeu cummal ayns baljyn beggey gyn enney as ta lieh-chooid jeu cummal ayns baljyn as baljyn beggey va troggit dauesyn eddyr ny 1960yn as ny 1980yn. She Rahat y fer smoo jeu.
T'eh er ooley dy bee ny smoo na 1.25 millioon dooinney cummal ayns Negev roish y vlein 2025. T'eh er ooley dy bee mysh 1 millioon dooinney cummal ayns ard moirvaljagh Beersheva roish y vlein 2020, as bee ny baljyn Arad, Yeruham, as Dimona tree keayrt ny smoo roish y vlein 2025.
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Palestine Exploration Quarterly (Averil 1941). The Negev, or Southern Desert of Palestine by George E. Kirk. Lunnin. Duillag 57.
- ↑ doi:10.1007/BF02858682
Hie yn imraa shoh er cooilleeney ec bot rish minnid ny ghaa. Foddee oo shirrey kirtaghey ny jannoo eh dty hene
- ↑ Gulf-Environment: Arabian Leopard Faces Extinction (Baarle)
- ↑ Re-introduction - Negev tortoise (Baarle)
- ↑ Crocidura ramona (Baarle)


c: text/html

text:
Aimearaga a Tuath
'S e Aimearaga a Tuath mòr-roinn, aon de seachdnar, agus pàirt na h-Aimearagan. Tha i air a dhealachadh bho Aimearaga a Deas tro tairbeart caol, mu thimcheall Panama is Colombia. Tha an Cuan Siar gu taobh an ear agus an Cuan Sèimh air an taobh-a-siar. A bharrachd, tha an Cuan Argtach mu thuath, le Bàgh Hudson a' dol a-staigh, agus a' Mhuir Charaibeach air an earra-dheas.
Susbaint
Dùthchannan ann an Aimearaga a Tuath[deasaich | deasaich an tùs]
Fìor-thuath[deasaich | deasaich an tùs]
- Bermuda
- Canada
- Graonlainn (connspaideach, cuiridh cuid ann an Roinn Eòrpa e, airson aobharan poileatagach)
- Meagsago
- Na Stàitean Aonaichte
- St Pierre et Miquelon (leis a' Fhraing)
Aimearaga Mheadhanach[deasaich | deasaich an tùs]
Seo taghadh de na dùthchannan ann, airson fir eile, faic Aimearaga Mheadhanach. Tha Meagsago còmhla gu tric.
Muir Cairibianach[deasaich | deasaich an tùs]
Seo taghadh den dùthchannan ann, airson liosta gu lèir, faic an Roinn Charaibeach. Tha na h-eileanan Greater Antilles agus na Lesser Antilles nan laighe anns a' Mhuir Chraibeach. Tha dùthchannan air an oirthir a tuath de Aimearaga a Deas còmhla gu tric.
- Cùba
- Guadelope (colonaidh aig an Fhraing)
- Haiti
- Puerto Rico (colonaidh aig na Stàitean Aonaichte)
- Iaimeuca
- Trianaid agus Tobago
Aistidhean eile[deasaich | deasaich an tùs]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Shirgane
She corp marroo eh shirgane, as eh freaylt do nagh jean eh loauaghey. Ta shirganenyn jioinagh as tuittymagh ayn, as y sto kirpey oc freaylt liorish kemmigyn, feayraght, ny dolley fliughid ny aer. Myr eiyrtys ny caghlaaghyn shen, cha jean ad louaghey my t'ad freaylt çhirrym as feayr.
Ta shirganeyn ellynagh deiney as beiyn ayn, ass ymmodee çheeraghyn, goaill stiagh yn Egypt, Yn Çhillee, yn Çheen, yn Pheroo, ny h-Ellanyn Canaaragh, yn Iddaal as yn Argenteen. Ta shirganeyn tuittymagh ayn ass curree ny h-Oarpey Hwoaie, faasee 'eayr Greenlynn, sleityn ny h-Iddaal as America Yiass, as meainyn ny h-Eeeraan.
Ren ny Shenn Eajiptee shirganeyn lesh eddagh lhieen, ooill as natroan.


text: Is andsin ro slechtad clandmaicne Thresi ingine Nad Fraich do Cormac. Is andsin tuc Feidlimid mac Amalgaida roga feraind o Muaid co h-Innis Iarthair .i. Innis Geidi do Cormac & asi roga ruc in reicleis do thaib bona na Muaidi & ba leis in fearand ar ar-suigsed meic Draidin & espoc Muireadaich. Tuc dono Feidlimid a deichmad do Chormac & ro beandach Cormac h-e conad do thorad na beandachtan-sin Cormaic & beandachtan Brigdi i senud Chilli Nemeda i m-Maig h-Ae ro gen Aedan mac Gabran rig Alban & Branndub mac Echach rig Laigen o Feideilmdirg ingin Feidlimid meic Amalgaid ri Muaidi & ba mac do Ailill Inbanda rig Connacht & is eisen in ceathramad rig do-thairrngir Colam Cilli co fuidbead nemh as a rigi .i. ar an derg-martra a n-deachaid i cath Chuili Conairi. Maith ro bai Cormac itir chloind Amalgaid co ro fhaisead fri Cumaine Fota mac Mugaine molbthaichi & re Mo Nenoc & re Dirbilead ingen Cormaic meic Bricc meic Echach Mend meic Nathi meic Fiachrach & re h-easpbuc Muireadaich & re h-Eotaich & re Meachair.


text:
Tinbheal
'S e pàrlamaid a tha san Tinbheal (Gàidhlig Mhanainn: Tinvaal). 'S e an Tinbheal a' phàrlamaid as aosta san t-saoghal a tha ag obair fhathast agus chaidh a stèidheachadh ann an 979 a-rèir coltais. A bharrachd air aois, tha e ainmeil a chionn 's gun dèid laghan ùra an eilein an leughadh os àrd ann an Gàidhlig Mhanainn air Là an Tinbheil.
Eachdraidh an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal a' tighinn on Lochlannais Þingvǫllr, o Þing "mòd lagha".
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean dhan taobh a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Tinbheal - Pàrlamaid Eilean Mhanainn


text:
Bò Ghàidhealach
‘S i a’ bhò Ghàidhealach, seòrsa de chrodh adharcach a bhuineas do Ghàidhealtachd na h-Alba. Tha i cho tapaidh ‘s gu bheil àrainneachd is sìde aig oir a’ chuain agus air slèibhtean creagach na Gàidhealtachd a’ freagairt gu math dhi. Mar sin dheth, thèid aice air feuraich bochd truagh fhulaing fad sheachdainnean. ‘S urrainn dhi a slighe a dhèanamh thairis air bealach, a’ snàmh tarsainn air loch agus eadhon laogh a bhreith san sneachda, nam biodh adhbhar ann. Ged a tha coltas caran eagallach air crodh Gàidhealach air sgàth an adhaircean, tha iad gu math socair mar as trice cho fad is nach eil laoigh aca.[1]
Coltas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha crodh Gàidhealach nas lugha am meud na crodh-bainne, ach le cho calgach is a tha an còta fionnaidh aca, agus adharcan mòra lùbte orra, tha aogas nam beathaichean seo tàlaidheach drùidhteach. Mar as trice, san latha a th’ ann an-diugh, tha dath ruaidh orra, ach tha crodh dubh a’ fàs nas cumanta a-rithist, agus gheibhear fiù ‘s beathaichean le calg bàn, buidhe, gann is ged a tha iad. Bho chionn dà linn, b’ e dubh an tuar a bha fada na bu bhitheanta, gu h-àraid air an taobh an iar.[2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S i aon de na gnèithean chlàraichte as aosta air an t-saoghail a th’ anns a’ bhò ghàidhealach. Chaidh a chiad “leabhar-treud” a chur air dòigh ann an 1884. Bha an seòrsa cruidh seo na phàirt cudthromach ann an eachdraidh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean, agus tha iad nam mìr tarraingeach ann an àiteachas fàs-bheairteach an latha-an-diugh.
B' e crodh dubh a bu chumanta bho chionn dà linn, ach thàinig gun d' fhuair crodh ruadh làmh an uachdair rè an naoidheamh linn deug. B' e bun-stèidh eaconomaidh Gàidhealtachd na h-Alba fad linntean a bh' anns a' bheathach seo agus aig ìre ionadail, gheibheadh bainne, càise, ìm, gaoisidean airson an t-snìomhaidh agus (mu dheireadh thall) craiceann is leathar a rachadh a chur gu feum mòr.
Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [1] Am Baile
- ↑ The Highland Cow, Colin Baxter Photography, Baile Ùr nan Granndach, Alba. ISBN 1-84107-283-4


text:
Kl. Ianair u. f. l. xx. Anno Domini m.c.iii.
Scanner crodha eter Feru Luirg & Tuaith Ratha i torchair ár cechtarde.
Ua Canannan do innarba a righi Thire Conaill la Domnall H. Lochlainn.
Murcad Donn .i. Ua Ruadacan do marbadh si uerum est for creich i Maigh Cobha & in chrech h-isin do marbadh in Gilla Guit H. Cormaic isind ló cetna.
Raghnall H. Ócan rechtaire Telcha Óg do marbadh do Feraibh Maighi Itha.
Cocadh mór eter Cenel n-Eogain & Ulltu co tainig Muircertach H. Briain co feraib Muman & Laigen & Osraighi & co maithibh Connacht & co feraibh Midhe ima righaibh co Magh Cobha i foirithin Uladh. Do l-lotur dibhlinaibh co machaire Aird Macha .i. co Cill na Conraire co m-batar sechtmain a forbhaisi for Ard Macha; Domnall H. Lochlainn co Tuaiscert Erenn frisin re sin i n-Uib Bresail Macha aghaid it aghaidh friú. O ro batur toirrsigh imorro fir Muman do luidh Muircertach co h-Aenach Macha & co h-Emhuin & timceall do Ard Macha co fargaibh ocht n-unga oir forsin altoir & co ro gheall ocht .xx. bó & impais i Magh Cobha doriise .i. non impetrator & facbais coiced Laigen and & sochaidi do feraibh Muman. Atn-aigh fein imorro for creachadh i n-Dal Araide co farcaibh Donnchadh m Toirrdelbaigh ann & mc H. Concobuir ri Ciaraidhe & H. Beoain & alii optimi. Do-lluidh Domnall H. Lochlainn co Tuaiscert Erenn i Magh Cobha for amus Laigen; tecait imorro Laigin & Osraighi & fir Muman & Gaill amal ro batur ina
p.542n-aghaidh & ferait cath .i. i n-Noin August & i Cetain & i ix.xx. & isin uiii. lo iar techt do Machai. Maidhis tra for Leth Mogha & later a n-ár edhon ár Laigen im Muircertach m. Gilla Mo Cholmoc & im da ua Lorcan & im Muircertach m. m. Gorman & alii; ár H. Ceinnsealaigh im da mc. Mael Mhordha & im h-U Rian .i. ri H. n-Drona & alii; ár Osraighi im Gilla Patraic Ruadh .i. ri Osraighi & im rigraidh Osraighi archeana; ár Gall Atha Cliath im Thórstain mc. Eric & im Pol mc. Ámaind & im Beollan Armuun & alii; ár fer Muman im da H. Bric .i. da ridomna na n-Desse & im H. Failbhe .i. ridomna Corco Duibhne & erri Laigen .i. im H. Muiredaigh ri Ciaraidhe cona mac & alii{folio & column MS2 46vb} multi optimi quos causa breuitatis scribi pretermisimus. Ternatur Cenel n-Eogain co Tuaiscert Erenn co coscar mór & co setaibh imdhaibh imon pupoll righda & im chamlinne & im shetaibh imdaibh archena.
Maghnus ri Lochlainni do marbadh for creich i n-Ulltaibh.
Cathalan m. Senan do marbadh do Chairpribh.
Murchadh H. Flaithecan airchinnech Arda Bó sui ecnai & enaigh & fhairchituil in perigrinatione suam .i. in Ard Macha feliciter obiit.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.xc.uiii., alias 999.
Gilla Enan m. Agdai do marbad do Shil Ronain tria mebail.
Gilla Crist H. Cuilennan do marbad do Airgiallaib & alii multi.
Donnchad m. Domnaill, ri Laigen, do ergabhail do Sitriuc m. Amhlaim, .i. ri Gall, & do Mhael Mordha m. Murchada. Righi Laigen do Mhael Mordhai iar suidhiu.
Lia Ailbe, primh-dindgnai Maighi Bregh, do tuitim. Do-ronta cetheora clocha muilinn di iar tain la Mael Sechnaill.
Crech mor la Mael Sechnaill o Laignib.
M. Eicnigh m. Dhalaig, ri Airgiall, o h-U Ruairc occisus est.
Indredh H. n-Echach la h-Aedh m. Domnaill co tuc borroma mor ass., .i. in creach mór Maighi Cabha.
Slogad la Brian, ri Caisil, co Gleann Mamma co tangadur Gaill Atha Cliath dia fhuabairt co Laignibh imaille friu, co remaidh forro & coro ladh a n-ár im Aralt m. Amlaimh & im Chulen m. n-Etigen & im maithibh Gall olchena, .i. i teirt. Kl. Enair & i n-Dardain cecidit. Do-luidh Brian iar sin i n-Ath Cliath coro ort Ath Cliath leis.


text:
An Roinn Charaibeach
'S e roinn anns na h-Aimearagan a tha anns an Roinn Charaibeach (the Caribbean anns a' Bheurla). Tha e eadar Aimearaga a Tuath agus Aimearaga a Deas agus ear air Aimearaga Mheadhanach. 'S e na h-Innseachan an Iar an seann ainm a bha air.
Anns na dòighean poileataigeach canar gur iad pàirt de dh' Aimearaga a Tuath.
Tha barrachd air 7000 eilean ann.
Roinnean[deasaich | deasaich an tùs]
'S e seo na roinnean a tha anns an Roinn Charaibeach:
- Na h-Eileanan Bhathama (neo Lucayan archipelago le Turks and Caicos Islands) a tha nan laighe anns an Cuan Siar
- Antilles
- Greater Antilles, a tha nan laighe anns an tuath eadar a’ Mhuir Cairibianach agus an Cuan Siar
- Lesser Antilles, a tha na laighe anns an deas eadar a’ Mhuir Cairibianach agus an Cuan Siar
- Am Muir Caraibeach fhèin.
Dùthchannan agus eileanan[deasaich | deasaich an tùs]
An-diugh tha 28 dùthchannan eileanach ann, cuid dhuibh mar stàitean neo-eisimeileach, feadhainn eile mar overseas departments agus dependencies.
- Anguilla (Dependency den Rìoghachd Aonaichte)
- Aruba (pàirt de na Tìrean Ìsle)
- British Virgin Islands (Dependency den Rìoghachd Aonaichte)
- Cayman Islands (Dependency den Rìoghachd Aonaichte)
- Cayman Brac
- Grand Cayman (le prìomh-bhaile George Town)
- Little Cayman
- Cùba
- Cuba
- Guadeloupe (overseas department den Fhraing)
- Hispaniola
- Iaimeuca
- Iaimeuca
- Great Goat Island
- Martinique (overseas department den Fhraing)
- Montserrat (Dependency den Rìoghachd Aonaichte)
- Netherlands Antilles (pàirt de na Tìrean Ìsle)
- Bonaire
- Curaçao
- Saba
- Sint Eustatius
- Sint Maarten (pàirt den eilean Saint Martin, pàirt eile Saint Martin)
- Puerto Rico (Territory de na Stàitean Aonaichte)
- Puerto Rico
- Saint Barthélemy (cuideachd Saint Barts)
- Naomh Crìstean agus Nibheis
- Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach
- Turks and Caicos Islands (Dependency den Rìoghachd Aonaichte)
- United States Virgin Islands (Territory de na Stàitean Aonaichte),
- Faicibh cuideachd: Liosta nan eileanan uile gu lèir
Dùthchannan le cladach cairibianach.[deasaich | deasaich an tùs]
- Beilise
- A' Bheiniseala
- Coloimbia
- Costa Rica
- Guiana Frangach
- Guatamala
- Guidheana
- Hondùras
- Meagsago
- Niocaragua
- Panama
- Sùranam


text:
1910
MCMX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Paul Johann Ludwig von Heyse an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 31 an Cèitean - Fhuair Afraga-a-Deas a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Màrt - David Niven, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 1 am Màrt - Archer John Porter Martin, ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 12 an Cèitean - Dorothy Crowfoot Hodgkin, ann an Cairo. Ceimigear à Sasainn.
- 19 an t-Ògmhios - Paul J. Flory, ann an Sterling. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Ògmhios - Roy J. Plunkett, ann an New Carlisle. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Lùnastal - Uilleam MacMhathain, sgoilear Albannach.
- 29 an Dùbhlachd - Ronald Coase,ann an Willesden. Eaconomaiche à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an Gearran - Jacques Monod, ann am Paris. Ceimigear às An Fhraing.
- 3 an Giblean - Richard Abegg, ann an Tessin. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 26 an Giblean - Bjørnstjerne Bjørnson, ann am Paris. Ùghdair à Nirribhidh.
- 6 an Cèitean - Eideard VII, ann an Lunnainn. Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 27 an Cèitean - Robert Koch, ann am Baden-Baden. Dotair às A' Ghearmailt.
- 28 an Lùnasdal - Tjalling Koopmans, ann an 's-Graveland. Eaconamaiche às Na Tìrean Ìsle.


text:
Wikileaks
'S e WikiLeaks buidheann mheadhanan neo-phrothaid eadar-nàiseanta a bhitheas a' clò-bhualadh sgrìobhainnean a thig bho thùsannan neo-ainmeach is bho shnighean, agus a bhitheadh air mhodh eile dìomhair no air an cron-sgrùdadh.
Ged a chaidh Wikileaks a stèidheachadh, a-rèir na buidhne fhèin, le luchd-dèanadais chòireachean-dhaonna Sìneach, 's e an Astràiliach Julian Assange am fear-labhairt agus an riochdaire as ainmeile.
Fhuair Wikileaks ainm is cliù eadar-nàiseanta as dèidh dhith clo-bhualadh (28 Samhainn 2010) mòran contraltraidh dìomhair Ameireaganach bho thosgaireachdean air feadh an t-saoghail. Am measg eile, dh' fhoillsich seo gun robh an riaghaltas Breatannach a' strì airson fuasglaidh Al Megrahi, am Bomair Logarbaidh, ged a bha iad a' dubh-chàineadh an riaghaltais Albannaich aig an àm airson an fhuasglaidh iochdmhoir. [1]
Cuideachd, dh' fhoillsich Wikileaks liosta de làraich a bha cudromach do thèarainteachd Ameireaganach, a' gabhail a-steach companaidh Albannach a bhitheas a' dèanamh co-phàirtean do longan-fo-mhuir niùclasach Ameireaganach. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Professor James Mitchell. "Wikileaks proves Scotland was right on Megrahi release", The Herald, An Dùbhlachd 10, 2010, accessed An Dùbhlachd 13, 2010.
- ↑ Michael Settle. "Scots firm on Wikileaks list", The Herald, An Dùbhlachd 7, 2010, accessed An Dùbhlachd 13, 2010.


text:
Às na Hearadh le Gaol
Tha fear a bha na oifigear aig an CIA air cantainn gur e seacaidean Clò Hearaich an "èideadh" a bh' aig luchd-bràthaidh na buidhne ann an dùthchannan cèin.
Bha Tonaidh Mendez an sàs ann a bhith a' dèanamh cobhair air sianar Ameireaganach a bha air falach ann an Tehran an dèidh mar a chaidh ionnsaigh a thoirt air Ambasaid nan Stàitean ann an 1979.
Anns an fhiolm Argo, a tha stèidhichte air an iomairt chobhair, tha seacaid chlò air Ben Affleck a tha a' cluiche Mendez.
Cogadh Fuar
Agus ann an agallamh leis a' Ghuardian, thuirt Mendez gun robh fèill air a' Chlò Mhòr am measg luchd-brathaidh Ameireagaidh tron Chogadh Fhuar.
Bha e na aoigh aig diathad ann an New York a chur gnìomhachas a' Chlò Hearaich air dòigh.
Thuirt e: " B' e siud an t-èideadh againn, luchd-brathaidh an CIA a bha ag obair thall-thàiris.
Ivan
"Ma bha thu an sàs anns a' Bhlitz, bhiodh còta trainnse ort. Ma bha thu air tòir Ivan (an t-Aonadh Sòbhiatach agus a charaidean), bhiodh an Clò Mòr ort."
B' e na Stàitean Aonaichte agus Canada na margaidean bu mhotha a bh' aig gnìomhachas a' Chlò Mhòir airson còrr air 50 bliadhna.
Margaidean
Thàinig crìonadh air an sin anns na 1980an, agus 's e an-diugh Iapan agus a' Ghearmailt na dùthchannan as cudthromaiche dhan ghnìomhachas.
Ach, tha Clò Mòr Innse Gall, leis a bheil Muillean Shiaboist ann an Leòdhas, a' feuchainn ri adhartas a dhèanamh uair eile ann an Ameireagaidh a Tuath.


text:
Mürzzuschlag
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Ostair a th’ ann Mürzzuschlag. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1227 agus tha e ri taobh na h-Aibhne Mur. Thathar dhen bheachd gur ann às an ainm slabhach Muriza Slaka (seòrsa dhe flùr) a th’ann ainm a’ bhaile.[1] Tha e suidhichte aig 670m os cionn ìre na mara, 62km air falbh bho Ghraz, 63km bho Thal, 85km bho Vienna, prìomh-bhaile na dùthcha agus 199km bho Salzburg.[2] Tha am baile ann an cridhe na roinne Steiermark. Tha 8,828 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Elfriede Jelinek: (1946 –) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2004.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Simon Pirchegger, Die slawischen Ortsnamen im Mürzgebiet. Leipzig, 1927.
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Stàite


text:
Ann an 1660, an dèidh bàs Oilibheir Chrombail, ghabh na Rìoghalaich smachd air cùisean agus chaidh an Rìgh Teàrlach II a chur air ais air rìgh-cathair Shasainn. Bha Teàrlach a' riaghladh fhad 's a bha a' Phlàigh Mhòr a' sgrios Lunnainn an toiseach, agus an uairsin, ann an 1666, loisg Teine Mòr Lunnainn baile Lunnainn chun na talmhainn.
Deich bliadhna an dèidh sin, ann an 1676, dh’atharraich Seumas Diùc Iorc, bràthair Theàrlaich II gu bhith na Chaitligeach. Thàinig e gu bhith na Rìgh Seumas VII na h-Alba agus II Shasainn nuair a chaochail Teàrlach II ann an 1685. Bha oighre fireann aig an Rìgh Seumas VII agus II – Seumas Frangan Eideard Stiùbhart – ach thug Pròstanaich Shasann fiathachadh do mhac a pheathar, Prionnsa Uilleam Orains, a thighinn a Bhreatainn airson Pròstanachd a dhìon.
Theich Seumas don Fhraing le theaghlach, agus chaidh fiathachadh a thoirt don Phrionnsa Uilleam às an Òlaind an rìgh-cathair a ghabhail. Chaidh Uilleam agus Màiri (b' e nighean Sheumais VII agus II a bh' ann am Màiri) a chur air an rìgh-chathair mar an Rìgh agus Bhanrigh.
Bha mòran den bheachd gum b' e Seumas fhathast a bu chòir a bhith na rìgh. Thug iad ‘Na Seumasaich’ no ‘Jacobites’ orra fhèin oir is e ‘Jacobus’ an Laideann airson Seumas. Dheigheadh Albannaich a bha dìleas do Sheumas, a mhac, agus ogha, ‘am Prionnsa Teàrlach Bòidheach’, a shabaid ann an sreath de ionnsaighean air taobh nan Stiùbhartach a bha air am fògradh.
Tha BBC Alba air làrach-lìn a chur ri chèile air Na Seumasaich. Brosnaich na fineachan agus faic an cuir thusa rìgh Stiùbhartach dhan a’ rìgh-chathair!
Òrain ceangailte ri Na Seumasaich, na facail agus feadhainn dheth na fuinn.
Duilleag Gàidhlig mu Na Seumasaich air an làrach-lìn aig Wikipedia.
Tha fiosrachadh air an duilleag seo mu cò a dh’ainmich na h-àiteachan, agus carson agus fiù ’s, airson cuid dhiubh, cuin.
Bhon 'Ar-a-mach Ghlòrmhor' gu Ar-a-mach 1745, faigh a-mach mu na Seumasaich le ceangalan bhidio, ìomhaighean, ceangalan eadar-oibre agus teacsa bhon BhBC.


text:
Brùra
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann am Brùra (Beurla: Brora). Tha am baile suidhichte anns an t-siorrachd traidiseanta Cataibh air a' mhòr-rathaid A9. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 0′ 36″ Tuath agus 3° 51′ 0″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,140 duine a' fuireach an seo. [1]
Tha gnìomhachas beag aige, mar eisimpleir: Iasgach, buinig chlach agus a’ togail bàtaichean. Bha taigh-staile uisge-beatha ann eadar 1819 is 1983. [2] An-diugh cleachdar togalaichean an taigh-staile mar ionad-fiosrachaidh airson an Clynelish Distillery a tha faisg air. Tha stèisean ann cuideachd, an Stèisean Bhrùra.
Thàinig ainm a' bhaile às an t-Seann-Lochlannais agus tha e a' ciallachadh "Abhainn na Drochaid" (Bridge river). A-rèir Iain Mhic an Tàilleir chleachdadh an t-ainm dìreach air an abhainn a-mhàin, b' e Inbhir Bhrùra an t-ainm a bha air a' bhaile. [3]
Rinn Nancy Dorian, cànanaiche às na Stàitean Aonaichte rannsachadh mu ìre na Gàidhlig aig na daoine na bha a' fuireach an seo.[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ The Wisky Guide
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 23, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Nancy Dorian: East Sutherland Gaelic: The Dialect of the Brora, Golspie, and Embo Fishing Communities, 1978, Dublin Institute for Advanced Studies
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Bhrùra
- Brora page at Treasures of Britain
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC9069703776


text:
An Comh. Iain MacGriogair air caochladh
Chaochail an comhairliche ùr airson sgìre cheann a tuath an Òbain agus Latharna, Iain MacGriogair.
Bha e 62 bliadhna de dh'aois.
Bha Iain MacGriogair a' fuireach anns a' Choingheal, agus tha nas lugha na trì seachdainean ann bho chaidh a thaghadh mar chomhairliche.
B' ann leis a bha Taigh-òsta Lochnell Arms, Talla Chruinneachadh Earra-Ghàidheal agus a' bhùth, Highland Fasteners, anns an Òban, a thuilleadh air àiteachan eile thall 's a-bhos.
Bha e cuideachd an lùib a bhith a' reic agus a' ceannach fearainn.
Thathar ga chuimhneachadh mar dhuine a bha a' cur meas mhòr air gnothaichean teaghlaich agus an luchd-obrach aige; ach cuideachd mar dhuine aig an robh lèirsinn, agus anns an robh spionnadh.
Bhathar an làn-dùil gun cuireadh e beachdan ùra air adhart taobh a-staigh na Comhairle airson baile an Òbain ath-bheothachadh, agus a thaobh piseach a thoirt air turasachd agus gnìomhachas anns an fharsaingeachd ann an Earra-Ghàidheal.


text:
poileasaidhean
Air cliathaich na duilleig seo, gheibhear gach sgrìobhainn poileasaidh againn airson leigeil a-nuas. Tha na poileasaidhean againn air an aontachadh leis a' Bhòrd-stiùiridh gach bliadhna, ach tha iad fo sgrùdadh leantainneach. Ma tha ceist sam bith agaibh a thaobh nam poileasaidhean no beachdan air na th' againn an seo nach leig sibh fios thugainn.
Tha Fèisean nan Gàidheal a' brosnachadh chothroman co-ionnanachd anns gach suidheachadh is tha seo air a mhìneachadh anns na Poileasaidhean airson Co-ionnanachd Chothroman is Cunntas Poileasaidh agus Poileasaidh airson So-ruigsinneachd.
Tha e na amas cudromach aig Fèisean nan Gàidheal gum biodh tachartasan na buidhne agus nam Fèisean fosgailte do gach neach. Ma tha fiosrachadh a dhìth air neach no Fèis sam bith cuiribh fios dhan Oifigear Trèanaidh is Poileasaidh againn - Iona NicDhòmhnaill - a bheireadh dhuibh stiùir agus còmhairle mu na ghabhas dèanadh gus feumalachdan gach neach a ruighinn agus mun taic a tha ri fhaotainn airson seo a thoirt gu buil.
Gheibhear taisbeanadh mu toirt a-steach daoine le feumalachdan sònraichte an seo.


text:
Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag
Bha an Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag ann an Eabhraig Nuadh air A' Mhàrt 25, 1911, 'na sgiorradh-tionngain as motha 'san eachdraidh am baile mhòir Eabhraige Nuaidh, a' toirt gu buil am bàs de 146 obraichean-culaidhe a bhàsaich 'san teine no a leum ri am bàsan. Lean an teine ri reachdaireachd gum feumaidh inbhean an teàrmainn leasaichte agus chuidich e a bhrosnachadh an cinntinn an International Ladies' Garment Workers' Union, gun do chog airson inbhean na h-oibre nas fhèarr airson obraichean nan taighean-ceàirde na tràillealachd sa' ghnìomhachas sin.
An Teine[deasaich | deasaich an tùs]
Bha na trì làir aig a' bhàrr an Togalach Asch, nan deich làir, air ghabhail leis a' Chomann Triangle Shirtwaist Company, sealbhaichte le Max Blanck agus Isaac Harris, a' suidhe anns a' Bhaile-mhòr Eabhraig Nuadh aig an eadar-geàrradh de Greene Street agus de Washington Place, dìreach an Ear an Washington Square.
Thug an comann obair ri 500 obraiche, mar as trice ban-inimrichean òga às an Eadailt is às an Ear na Roinne-Eòrpa, roinn dhiubh cho òg ri dà bliadhna dheug a dh'aois, a dh'obraich ceithir uair deug fad 60 ri 72 uair na t-seachdainn, fuaigheal buill-aodaich airson $1.50 'san t-seachdann.
Bha an Comann Triangle Shirtwaist a-cheana air a fhàs ainmeil a-mach an gnìomhachais-culaidhe 'san 1911: dh'fhàs an obadh-obrach mòr le obraichean-culaidhe, àitheanta ris an Èirigh nan 20,000, le fàgail deònach aig a' Chomann Triantain.
Ged rinn an International Ladies' Garment Workers' Union rèite air aontachadh co-chonnsachadh riochdaireach a' dìon a' mhòrchuid nan obraichean seo an dèidh obadh-obrach de ceithir mìos, dhiùlt Triangle Shirtwaist a chur làmh ris an aontachadh.
Bha coltach an ama na cuir an taighe-tionnsgain. Bha taisgte obair-aodaich lasanta feadh gach àite an taighe-tionnsgain, bha mìrean an aodaich sgaoilte tharis nan làr, chroch cumaidhean 's dealbhaidhean air pàipear eadar-fhighe tharis nam bòrd, bha cumanta gabhail ceò, bha soilleireachd ullaichte le soillseachadh na tollainne, agus cha robh ann tùchairean-teine.
Air an fheasgair dhen Mhàirt 25, 1911, thòisich teine air an làr ochdamh. Thòisich a bharrachd lasadair no toitean an teine. O cheann an uair sin, chan eil fhios aig neach co-dhiù bha e sgiorradail no a dheòin. Thug obraiche às an làr ochdamh rabhadh ris na h-obraichean air an làr deicheamh agus b'urrainn do na h-obraichean air na làir sin a theicheadh. Ge-tà, oir dragh leis an cian-chonaltradh, cha d'ràinig an rabhadh air an teine an làr naoitheamh an ceann ùine.
Air an làir naoitheamh, bha a-mhàin dà dorsan a treòrachadh a-mach. Bha aon buidheann nan staidhrean a' lìonadh le smùid agus teine a-cheana nuair chunnaic na h-obraichean gun robh an togalach a' losgadh. Bha glaste an doras eile air a bhith, a-rèir coltais a stadadh obraichean à glacadh no gabhail beàrnan agus a chumail eagraichean-aontachaidh a-mach.
A-mach, a dh'aithghearr thuit an teàrnadair-o-theine, rud lamaranta, air acair gu dona, às an teas agus fodhan truime nan daoine a' feuchainn a theicheadh. Stad na dà àrdaichearan ag obrachadh cuideachd, a' geàrradh an teicheadh sin.
A' tuigsinn nach robh ann slighe eile a theicheadh às an teine, bhris roinn nam ban na h-uinneagan agus leum iad dhan làr naoi làr fodha. Dh'fhosgail mnathan eile na dorsan nan àrdaichear agus leum iad sìos na cruinn a thighinn gu stad air a' mhullach an àrdaicheir. Mhair beagan beò na tuiteaman seo. Rinn na cuirp air thuiteam agus na h-ìobairtich a' tuiteam duilgheadas airson na luchd-smàlaidh a ruigheachd an togalach.
Dh'fhuirich an còrr gus an cheannsaich an teine iad. Ràinig na luchd-smàlaidh gu luath ach cha b'urrainn dhaibh an teine a stadadh, oir cha robh ann àraidhean ri fhaighinn gun ruigidh thairis an làir siathamh. Bhàsaich 146 daoine. [1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Cornell University Library: Triangle Factory Fire". A' tarraing air 2007-03-12.


text:
Sionnach
Tha an sionnach 'na shineach ann an teaghlach nan con, (Laideann: Vulpes vulpes). Theirear am madadh-ruadh ris agus ann an sgeulachdan à beul-aithris, canar Gille-nan-car ris cuideachd. Tha a dhath donn, a bheul biorach, a chluasan àrd agus dìreach, agus earball fada dosach, agus breac.
Susbaint
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an toll sam bheil e a' gabhail còmhnaidh am bitheanta fon talamh no ann an sgeirean chreag.
Beathachadh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e is biadh dhan t-sionnach, a' mhaigheach, an coinean, cearcan agus eunlaith de gach seòrsa. Ithidh e mar an ceudna faimh, radanan, agus luchan; agus tha e ro dhèidheil air ùbhlan agus air gach gnè meas.
Gnàthachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chan fhàg an sionnach a gharadh gu feasgar; agus an sin thèid e a-mach air feadh nan coilltean agus an fhearainn airson cobhartaich, agus fanaidh e a-muigh gu madainn. Ged a tha e ro dhìobhalach am measg eunlaith agus uan, tha e a' dèanamh feum mòr le bhith a' cur às do iomadh creutair millteach agus gràineil. Ann an Iapan, measar mar Dhiadhachd an fhogharaidh e, beathach a tha a' dìon bàrr an ruis.
Tha an sionnach ro innleachdach a chum breith air a chobhartach, agus chum a nàimhdean a sheachnadh. Tha seo cho aithnichte do gach neach is gun abrar mar ghnàth-fhacal ri duine carach agus cuilbheartach, "Gum bheil e cho seòlta ris an t-sionnach." 'S iomadh sgeul a dh'innsear mu thimcheall an t-sionnaich agus mu thimcheall nan innleachdan a tha e a' gnàthachadh a mhealladh a nàimhdean.
Ann an iomadh àite den domhain, tha an sionnach a' toirt mòr-shùgradh agus aighear do luchd-seilg. Chasgadh ruaig an t-sionnaich ann an Alba ann an 2002, agus ann an Sasann 's a' Chuimrigh air Gearran 18, 2005. Roimhe sin ann an Sasann, bhiodh na sealgairean a' marcachd an dèidh an t-sionnaich, agus ga ruagadh le madaidhean; ach is tric a sgìthicheas e na coin, na h-eich agus na Sealgairean; agus faodaidh e bhith, an dèidh dhaibh a leantainn car leth-cheud mìle, gun toir e an car asta mu dheireadh - gun ruig e ionad falach èiginn, agus gun tèarainn e a bheatha.
Abairtean mu dheidhinn Sionnaich[deasaich | deasaich an tùs]
- Cho seòlta ri Sionnach.
- Cho carach ris a' mhadadh ruadh.
- Caoidh an t-sionnaich air a' chaora mhairbh, nach do rug i an t-uan mun do dh' fhalbh i.
- Is math an latha a nì a' madadh-ruadh searmoin.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Pangram
Tha pangram (on Ghreugais: πav Ypάuua, pan gramma, "gach litir) 'na abairt 's a bheil gach litir de chànan àraidh a' nochdadh. Mura nochd gach litir ach dìreach aon turas, 's e fìor phangram a chanar ris. Tha iad gu h-àraidh cumanta an-diugh ann an clò-ghrafachd gus dreach nan litrichean ann an cruth-clò a shealltainn.
Buill-eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an Gàidhlig tha Mus d'fhàg Cèit-Ùna ròp Ì le ob 'na bhall-eisimpleir de phangram.
Cànain eile[deasaich | deasaich an tùs]
-
- Beurla: The quick brown fox jumps over the lazy dog (gach litir).
- Duitsis: Lynx c.q. vos prikt bh: dag zwemjuf! (gach litir)
- Gearmailtis: Victor jagt zwölf Boxkämpfer quer über den großen Sylter Deich (gach litir).
- Fraingis: Portez ce vieux whisky au juge blond qui fume (gach litir).
- Turcais: Pijamalı hasta yağız şoföre çabucak güvendi (gach litir)
- Spàinntis: El veloz murciélago hindú comía feliz cardillo y kiwi. La cigüeña tocaba el saxofón detrás del palenque de paja. (gach litir is stràc)
- Ruisis: Любя, cъeшb щипцы, — BздoxHëT Mэp, — kaйф жryч (gach litir Chirileach).
- Seacais: Necht' již hříšné saxofony ďáblů rozzvučí síň úděsnými tóny waltzu, tanga a quickstepu. (gach litir is comharra-litreach; eadar-theangachadh: "Dèanadh sacsafonan pecach nan diabhlan an talla a' fuaimneachadh le pongan uabhasach de waltz, tango is quickstep aig a’ cheann thall.")
- Arabais: أبجد هوَّز حُطّي كلَمُن سَعْفَص قُرِشَت ثَخَدٌ ضَظَغ
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am fear Beurla, The quick-brown-fox a chleachdadh co-dhiù a-mach on 19mh linn le Western Union gus na loidhnichean telegraf a chur fo dheuchainn.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Meanbh-chuileag
'S e buidheann dràma-oideachaidh Ghàidhlig a th' ann am Meanbh-chuileag. Tha i a' ruith fo sgeith Fhèisean nan Gàidheal.
Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh ann an 2000 mar phàirt de phròiseact air a ruith le Fèis Dhùn Èideann. Bha i stèidhichte ann an Gracemount ann an Dùn Èideann bho Iuchar 2002 gu Cèitean 2006, nuair a ghluais a' bhuidheann gu Inbhir Nis.
Gu ruige seo tha a' bhuidheann air tadhal air còrr is 300 sgoil ann an Alba, agus tha mu 10,000 duine-chloinne air dealbh-chluich Mheanbh-chuileag fhaicinn.


text:
Tachartasan is Naidheachdan
-
10/2014
Òraid Chuimhneachaidh Shir Iain Noble’S e An t-Oll Ùisdean MacIllInnein a bhios a’ toirt seachad an Òraid Chuimhneachaidh air Sir Iain Noble am-bliadhna, agus e gu bhith bruidhinn air a’ chuspair, “Inntinneach”, facal a chluinnte aig Sir Iain gu tric. Chaidh an Òraid a stèidheachadh dà bhliadhna air ais le Sabhal Mòr Ostaig OGE... barrachd...
-
10/2014
Leabhar ùr ga fhoillseachadh leis a’ bhàrd Sgitheanach Maoilios CaimbeulThèid leabhar bàrdachd ùr leis a’ bhàrd Sgitheanach Maoilios Caimbeul fhoillseachadh aig Sabhal Mòr Ostaig nas fhaide air a’ mhìos seo. Seo an siathamh leabhar bàrdachd a tha Maoilios air fhoillseachadh, agus tha tiotal an leabhair a’ tighinn bho shreath de dhàin a tha san leabhar a tha stèidhichte air... barrachd...
-
10/2014
Tachartasan Sònraichte a’ toirt greis Sgoilearachd Jon Schueler aig Helmut Lemke aig an t-Sabhal Mhòr gu crìch.Tha Helmut Lemke, a' taisbeanadh blasaid den dòigh-obrach ealain is obair leantainneach aige is e a' toirt a ghreis mar Neach-ealain Jon Schueler gu crìch. Tha Helmut a' cur tachartais air dòigh air Diciadain 8 An Dàmhair anns an Talla Mhòr aig Sabhal Mòr Ostaig bho 7.30f anns am bi... barrachd...
-
10/2014
Buaidh is ruigsinneachd na Colaiste gan comharrachadh aig 30mh Ceumnachd an t-Sabhail MhòirCheumnaich 50 oileanach bho Sabhal Mòr Ostaig Dihaoine (3 Dàmhair) air oidhche far an robhar a’ comharrachadh ìrean acadaimigeach fìor àrd agus far an deach iomadh urram a bhuileachadh air oileanaich an t-Sabhail agus air dithis Shàr Ghàidheal. B’ e cuirm oidhche Haoine an 30mh Ceumnachd aig SMO agus bha... barrachd...
-
09/2014
Kerry Nic a Phì, Lùth-chleasaiche a' Cho-fhlaitheis a' cur Farpais FILMG a Seachd air BhogTha FilmG, farpais nàiseanta filmichean goirid Gàidhlig aig MG ALBA a tha air a ruith le companaidh na colaiste Cànan, air a chur air bhog Dihaoine 5mh Sultain – leis an lùth-chleasaiche bho sgioba Alba, Kerry Nic a’ Phì an làthair airson cuspair na bliadhna-sa fhoillseachadh. Chaidh an fharpais a... barrachd...
-
09/2014
Teisteanas For-Cheumnach ann an Cultar agus Dualchas na h-AlbaCothrom rannsachadh a dhèanamh air dualchas na h-Alba mar a bha agus mar a tha e, bhon dachaigh, as bith càite bheil sin anns an t-saoghal. ’S e am prògram seo, teisteanas for-cheumnach ùr ann an Cultar agus Dualchas na h-Alba, a’ chiad fhear de sheòrsa a thèid a lìbhrigeadh... barrachd...
-
06/2014
Obair is foghlam Sabhal Mòr Ostaig gam moladh ann an sgrùdadh HMITha Luchd-sgrùdaidh na Banrigh (HMI) air moladh mòr a dhèanamh air obair is modhan-ionnsachaidh Sabhal Mòr Ostaig ann an aithisg a dh’fhoillsich iad às dèidh dhaibh sgrùdadh a dhèanamh air a’ Cholaiste às leth Comhairle Maoineachaidh na h-Alba agus Foghlam na h-Alba. Chaidh an sgrùdadh slàn air Foghlam Adhartach (FE)... barrachd...
-
06/2014
Toiseach Tòiseachaidh ùr do Chompanaidh Cruthachail SgitheanachTha Cànan, am buidheann dealbhachaidh agus didseatach suidhichte ann an Slèite san Eilean Sgitheanach, air buidheann gnìomh fhastadh airson a’ chompanaidh a thoirt air adhart chun an ath cheum. ’S iadsan Vanessa Lopez mar Mhanaidsear Gnìomhachd, Flòraidh Forrest mar Mhanaidsear Phrògraman agus Muireall Urchadan mar Mhanaidsear Leasachadh Gnothaich. Thuirt Vanessa... barrachd...
-
06/2014
Naidheachdan air Leasachadh na Cille BigeTha atharrachadh mòr air tighinn air sgìre Ostaig thar nan trì mìosan a dh’fhalbh aig làrach na Cille Bige agus a’ chompanaidh togail Robertson air a bhith trang leis a’ chiad ìre den phròiseict leasachaidh aig an t-Sabhal Mhòr. Tha an obair aig luach £6m a’ leantainn mar dà chùmhnant... barrachd...
-
06/2014
Fuaim gu bhith aig cridhe an dàrna Sgoilearachd Jon Schueler airson neach-ealain air mhuinntireas aig SMOTha an nuadh neach-ealain, Helmut Lemke, gu bhith tighinn gu Sabhal Mòr Ostaig OGE mar neach-ealain air mhuinntireas agus an dàrna Sgoilearachd Jon Schueler ga bhuileachadh air a’ Ghearmailteach iomraiteach. Tha Helmut air consairtean, taisbeanaidhean fuaime is ealain “shuidhichte” a chur air dòigh ann am iomadh àite is làrach fa... barrachd...
Duilleag 1 de 9: 123 Duilleag air adhart
Duilleag 1 de 9: 123 Duilleag air adhart


text:
Fort Worth, Texas
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Fort Worth. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1849 mar dhaingneach Arm nan Stàitean Aonaichte ri Linn a’ Chogaidh an aghaidh Mheagsago, is thug an Seanailear William Jenkins Worth ainm air. Tha e suidhichte aig 199m os cionn ìre na mara,[1] anns an Cross Timbers Region, far am bidh coilltean an tuath agus Còmhnardan an iar a’ tighinn ri chèile, anns an stàit Texas, air iomall Dhallas. Tha am baile 1,948km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 1,944km bho Los Angeles, 1,325km bho Chicago agus 918km bho St. Louis.[2] Tha 741,206 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Oilthigh stèidheachadh an seo ann an 1873.[3] ‘S e an 16mh baile as motha na Dùthcha a th’ann am Fort Worth.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Robert Bruce Merrifield: (1921 – 2006) Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1984.


text: .i. is edh is idropis and, sechran na brige aontuighte isin corp uile noch lenus claoclod na brigi 159...neach leanus claeclod na brigi dileghta isna h-aeibh & isin corp uile do reir Auiceanda neach adeir in trath nach aentaigeann in oileamhain risin mball a teid (ataid E) si, doni si atcomhall & in oileamhaim sin dileagthar ar dus hi & is ann sin sgailtir hi & aentaigid si ann sin risna ballaib & cosmailigh an treas uair ... Donitear fos an easlainti seo o anmhuindi na brigi atairrngti na n-arann no ar son dunaigh no cuimgi na sligeadh ata idir na h-ae & in domblas no ar son brig anbainne brig attairrngthi (no ar anmhuindi na brige atarraing E.) an domblais & ar son dunaigh na sligeadh ata on domblas cun na n-inneadh no ar son anbainde no easbada na brigi indarbthai sa domblas fein oir an trath duntar an tslighi sin bid an duine mar bis neach aga mbi inde dunta oir ni aileamhnaigi ata an brigh attaraing ... {folio 37a} ailemna ata in brig tairrngidsi, & coimlínuidh an brig ailemna a h-oipriugad ar son na 4 mbrig so, & in trat tesduiges brig dib, tesduidi co leir: & is mar sin atait na h-ao ar son an domblais áo, & adeir Averoes in trath bis aon mbrig dib co daingen gan truailled, bí in corp ina sdaid fein gan cunntubart.


text:
Manuel Murillo Toro
Susbaint
Manuel Murillo Toro
B’ e Manuel Murillo Toro, a rugadh ann an Chaparral, Coloimbia,[1] 1 am Faoilleach 1816 agus chaochail e ann am Bogotá, 26 an Dùbhlachd 1880) fear-poileataigs agus ùghdair à Coloimbia. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dà thurais airson a’ Phàrtaidh Libearalach.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Manuel Murillo Toro ann am baile beag ris an canar Chaparral, anns an Tolima, ann an 1816. Chaidh e a chur gu Bogotá airson Leigheasachd ionnsachadh, ach leig esan an cùrsa sin airson an lagh ionnsachadh, agus dh’obair e airson Vicente Azuero agus Lino de Pombo nuair e na oileanach fhathast; thug e ceum ann an 1836.
Thoisich e a chuid obrach am broinn a’ Mhòr-dhail ann an 1837 agus bha e an siud rè Cogadh nan Àrdanach, (1840 – 1843), na fhear-chuideachaidh dhe corra cheann-feadhna a’ Phàrtaidh Libearalach. Fhuair e àite dhàsan fhèin anns a’ Phàrlamaid ann an 1846, agus nach e deagh òraidiche a bh’ ann, rinn e iomadh oraid gus a chuid bharaillean taobh bheachd-smuaintean agus an slighe air adhart a thoirt gu buill, is easan air a bhith gam brosnachadh anns na meadhanan libearalach bho thoiseach na 1840an. Bha e na Rùnaire (ministear) an Ionmhais anns an Riaghaltas aig José Hilario López (1849 – 1853), far an do bhrosnachadh e saorsa an gnìomhachais agus Lagh Ath-Leasachadh an Àiteachais dhe 1850, leis an t-Sluagh-ghairm Bu chòir dha obair an fhearainn a bhith ri chùlaibh sealbhadaireachd an fhearainn is an lagh sin a’ feuchainn ri smachd laghail a chur air trusadh an fhearainn aig fear neo dithis; chaidh sin neartachadh aig ìre a’ Bhun-Reachd mu dheireadh thall ann an 1936.
Tagraiche[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e na thagraiche Ceannas a’ Ghranada Ùire ann an 1857 (an t-ainm a bha air Coloimbia aig an àm) airson bhuidhne am broinn nam Libearalach, agus fhuair e an darna àite, ri chùlaibh an Tòraidh Mariano Ospina Rodríguez ach chuir e buaidh air an t-seann cheann-suidhe Tomás Cipriano de Mosquera (Tòraidh o shean ach a-nis tagraiche buidheann eile nam Libearalach).
Ceann-suidhe[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Stàit Uachdaranachd na Santander a chur air dòigh sa bhliadhna seo fhèin, agus Murillo Toro ga thaghadh do Bharail Riochdairean na Stàite mar a’ chiad cheann-suidhe aige airson teirm bho 16 an Damhair 1857 gu ruige 16 an Damhair 1859. Leig esan a dreuchd sin 10 am Faoilleach 1859 o chionns gun d’fhuair e àite anns an t-Seanadh. Ghabh Murillo Toro pàirt anns a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863. Le sin; fhuair an dùthaich Bun-Reachd ùr agus ainm eile: Stàitean Aonaichte Choloimbia. An ath-bhliadhna rinn Murillo Toro an gnothach ann an taghaidhean a’ chinneas airson teirm dhe dà bhliadhna gu ruige 1866, agus a-rithist airson teirm eile eadar 1872 agus 1874. Steidhich esan am pàipear fiosrachail an Riaghaltais, an Diario Oficial (Am Pàipear Oifigeil). Cho-dhùin e gur e prìomh amas obair an Riaghaltais Sìth Sòisealta a lorg, tro mheadhan a’ chòmhradh. A bharrachd air sin, chuir e ùrachadh bun-structar na dùthcha air dòigh: mar eisimpleir, thug e an Dealan-spèid a Choloimbia, a dh’aindeoin a chuid ghràin sgafanta an aghaidh eadar-theachdachadh na Stàite anns an Eaconomaidh. Le sin, ‘s e dìreach esan fhèin a chuir air bhog an smaoineachadh poiliteagach, ris an canar Libearalas Raidigeach.
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Taobh a chuid obrach anns na meadhanan agus mar ùghdair, steidhich e Gaceta Mercantil de Santa Marta, (Pàipear-naidheachd Marsanta dhe Santa Marta) ann an 1847 agus bha e an sàs ann an caochladh pàipearan eile. Chuir a bhàs, aig deireadh 1880, crìoch air a’ bhuaidh a bheireadh na smaointean libearalach-raidigeach air Riaghaltas an nàisein, o chionns gun robh làmh an iuchair aig sreath dha riaghaltasan Tòraidh rè faisg air 50 bliadhna. chuimhne air na adhartasan taobh a’ chonaltraidh a rinn e. Chaidh am pàirc ball-coise Manuel Murillo Toro ann an Ibagué, prìomh-bhaile na Tolima, a chur air dòigh mar chuimhne airsan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Linne Chluaidh
'S e caolas ann an Alba siar a th' ann an Linne Chluaidh. Tha e suidhichte eadar Cinn Tìre agus tìr-mòr Alba. Tha an Abhainn Chluaidh a' sruthadh ann.
Aig an inbhir, tha e 26 mìltean a leud.
Bha Balla Antonine, balla àrsaidh Ròmanach, a' ruith eadar an Linne Chluaidh agus an Linne Foirthe.
Susbaint
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean air an linne[deasaich | deasaich an tùs]
- Aird Rosain, An Leargaidh Ghallda, An t-Sròn
- Baile an t-Salainn, Baile Bhòid, Baile Eilidh, Breadhaig
- Ceann Loch Chille Chiarain,
- Dùn Breatann, Dùn Omhain
- Guireag, Grianaig,
- Inbhir Gharbhain, Inbhir Àir, Irbhinn
- Loch an Eilein, Loch Raonasa
- Port a' Mhuilinn, Port Ghlaschu, Preastabhaig
Eileanan ann an Cluaidh[deasaich | deasaich an tùs]
àitich[deasaich | deasaich an tùs]
neo-chleachdta[deasaich | deasaich an tùs]
- Creag Ealasaid
- Cumaradh Beag
- Eilean Dà Bhàrr
- Innis Mheàrnaig
- Pladaigh
- Eilean Mhoire (Lady Isle)
- Sgat Mòr is Sgat Beag
- Eilean a' Chaisteil
- Sandaigh


text:
Kl.
Mors Furudrain filii Bece meic Cuanach ri Úa Meic Uais.
Lochene mac Fingin rí Cruithne obiit.
Cath Gabra eidir Laighnibh inuicem.
Kl.
Guin Scándláin meic Becine meic Fiacrach rí Cruithnech.
Mac Laisre ab Bendchair quieuit.
Beda tunc natus est.
Hoc tempore Marcianus papa floruit.
p.68
Kl.
Maelcoba mac Fiacna iugulatus est rex Uladh la Congal Cendfada mac Dunchadha.
Builgg Luatba ri Ua Cintsiolaicch.
Kl.
Guin Rogallaigh meic Uadach ri Connacht {.i. la Maelmbrighde mac Mothlachan} .i. Corcu Cullu occiderunt eum.
Cath Cáirn Conaill in die Penticostes ubi duo Cuan ceciderunt {MS folio 176va(259a)} .i. Cuan mac Enda ri Muman et Cuan mc Cairill ri hUa fFidhgente & Tolomnach rí hÚa Liathán et Guaire fugit et Diarmaid mac Aeda Slaine uictor erat. {Dia Domnaigh asedh iarom do luidh Diarmaid do tabairt an catha sin .i. tri Cluain Muc Nois & do rinsit samadh Ciaran et la fair co tisadh slan d'incaib a coraidhechtasom. Iar sodh iarom an rí ro edhbair Doimnerc cona fodluibh .i. Liath Manchan indiu a ainm mur fod fri altóir do Ciarán & do bert teora tristi for ri Mide da ccaitedh nech dia muintir cid dig n-usque, conidh de sin ro rogart Diarmaid a adnacol a c-Cluain Muc Nois}.
Quies Fursa in Parunna {i Frangcoib} secundum alios.
MoChaemóg Léith Moir moritur.
Kl.
Cath Ossa fria Pante in quo Pante cum xxx. regibus ceciderunt.
Cath Dun Crimhthainn in quo cecidit Aengus mac Domnaill. Filii Maelcoba uictores erant .i. Conall Cáel et Cellach.
Mors Cathusaigh meic Domnaill Bric.
Mors Cronain Maighe Bile.


text:
Corra-ghràin mhòr Aimeireaga
'S e eun grunnachaidh a th' anns a' chorra-ghràin mhòr Aimeireaganach (Botaurus lentiginosus) a bhuineas do theaghlach a' chorra-ghritheach Ardeidae.
Coltas is giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e seo aon de na h-eunlaith as eireachdail a tha ri fhaicinn. Tha e ro-gharg nuair a bhios e leòinte, agus 's ann air sùilean a bheir e ionnsaigh mu thig nì beò sam bith faisg air, agus e air a leòn.
Àrainn[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-eun seo ri fhaicinn mu chuid de chladaichean Aimeireaga.
Modh-seilge[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bhios an corra-ghràin mòr ag iasgach ann an doimhneachd uisge, cuiridh e solas a-mach às a bhroilleach cho làidir ri leus mòr. Le seo, thèid aige air pailteas a ghlacadh ann an tiota.[1]


text:
Freiceadan Dubh
B'e a' chiad rèisimeid Ghàidhealach de dh' Arm Bhreatainn a bha anns an Fhreiceadan Dubh.
Chaidh a togail ann an Siorrachd Pheairt an 1737, mar bhuidheann armaichte de dh'fhir an àite, agus bha e mar dhleasdanas dha na saighdearan rathaidean a chàradh agus cumail na còrach.
Bha na saighdearean air an èideadh ann an còta dearg agus fèileadh. Chaith iad breacan an fhèilidh air an robh patran nan Caimbeulach ach le dathan anabarrach dorcha, is ann mar sin a fhuair iad am frith-ainm "Am Freiceadan Dubh". Às dèidh corra bhliadhnaichean, rinneadh rèisimeid san arm cheangailte dhiubh - an dà-fhicheadamh rèisimeid sa dhà no "The Forty and Twa" mar a theirte riutha sa Bheurla Ghallta.
Susbaint
Eachdraidh
Chuireadh am Freiceadan Dubh a-null dhan Fhraing ann an 1743, ach cha b' ann gun strì a rinneadh seo oir rinn a' chuid a bu mhotha de na saighdearan Gàidhealach cùl-mhùtaireachd ann an Lunnainn sa Chèitean, nuair a chaidh innse dhaibh gun rachadh an cur a-null thairis (bha seo calg-dìreach an aghaidh nan cùmhnantan breugach a rinneadh riutha nuair a liostaig iad sa chiad àite). Dh'fheuch iad ri màrsail gu tuath, ach chaidh an cuairteachadh agus dh'fheumadh iad strìochdadh; chaidh feadhainn a chrochadh aig Tùr Lunnainn.
Nuair a ràinig iad an Fhraing, bha iad an làthair aig Blàr Fontenoy (11 an Cèitean 1745); choisinn am rèisimeid deagh chliù fo chommand Diùc Chumberland.
Cha robh iad an Alba idir aig àm an Ar-a-mach Sheumasaich, 1745-1746, ach cha mhòr nach d'rinn an rèisimeid seirbhis sa h-uile cogadh a bha ann san robh Breatainn an sàs bhon àm sin . Am measg nam blàr, agus gu h-àraid iomraiteach, bha sèistean Ticonderoga ann an Cogadh nam Fraingeach 's nan Innseanach Ruadhach an Ameireaga a tuath, Bhatairliù (1815), an Somme (1916), agus El Alamein (1942).
An rèisimeid an-diugh
Mhair an rèisimeid san arm ceangailte gu 2006, nuair a chaidh a cur còmhla ri Rèisimeid Rìoghail na h-Alba.
Tuilleadh Leughaidh - Gàidhlig
- "Fionn" (Henry Whyte - beò 1852-1913), Naidheachdan Fìrinneach
- cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta. Tha an sgeulachd bho bheul-aithris Earra-Ghàidheil, "Mac Dhonnachaidh Ionbhar-Atha", làn de dh'fhiosrachadh mun t-seiste fhuileachdach a rinneadh le na Breatannaich aig Dùn Ticonderoga ann an 1758.
Tuilleadh Leughaidh - Beurla
- Prebble, John, Mutiny: Highland Regiments in Revolt 1743-1804, Martin Secker & Warburg 1975 (ISBN 0140043284)


text:
Kölsch
'S e buidheann de dhual-chainntean a tha ann an Kölsch (Beurla: Colognian) a tha gu math dlùth-chàirdeach do chèile. Tha iad gan bruidhinn gu h-àraidh ann an Köln (Cologne) agus timcheall air Köln ann an ceann an ear-thuath na Gearmailt. Cluinnear iad eadar Düsseldorf sa tuath is Bonn san àird a deas agus eadar Düren san iar is Olpe san ear cuideachd.
Susbaint
Teaghlach cànain[deasaich | deasaich an tùs]
Buinidh Kölsch don mheur de na cànanan Gearmailteach Siarach a tha ann an teaghlach nan cànanan Indo-Eòrpach. Tha an cànan fhèin aon den na dual-chainntean den bhuidheann Ripuarian ris an canar Rhinelandic dialects sa Bheurla. Gu ìre mhòr tuigidh luchd nan diofar dhual-chainntean a chèile gus chus strì.
Tha a' bhuidheann nas àirde, Ripuarian Franconian, a' sealltainn gu bheil Kölsch a' gabhail a-steach cuid fhacail a tha ceangailte le Frangais. 'S e as adhbhar gun robh Köln fo smachd Napoleon Bonaparte eadar 1794-1815. Chithear eisimpleirean ann an: malad, Fraingis: malade (a bhith tinn), Panz no Pänz, Fraingis: panse (clann bheag) agus Parraplü, Fraingis: parapluie (sgàilean uisge).
Cleachdadh a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Kölsch ga bruidhinn le timcheall air 250,000 neach-labhairt, 's e sin gu bhith ¼ de mhuinntir Köln, ach tha iad uile dà-chànanach, tha Gearmailtis oifigeil aca cuideachd. Canar gu bheil a' chuid as motha de mhuinntir nan sgìrean timcheall air Köln, far a bheil mu 10 millean duine a’ fuireach, a' tuigsinn Kölsch.
Cha tèid Kölsch a theagaisg anns na sgoiltean, ach gu math tric tha clasaichean saor-thoileach ann. Tha an cànan gu math làidir a-measg nan seann daoine, chan eil ach beagan aig na daoine òga. Ged nach eil an cànan aig a h-uile duine, tha e gu math fasanta, Kölsch a chleachdadh ann an sanasan reic, ann an irisean agus aig àiteachan poblach.
Tha faclair is leabhar gràmair ann agus thèid leabhraichean fhoillseachadh ann an Kölsch. [3]
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceangal làidir eadar cànan agus cultar. Tha taighean-cluiche ann far nach eil ach Kölsch air bruidhinn air an àrd-ùrlar. M.e.: An Volkstheater Millowitsch, taigh-cluich ainmichte a-rèir Willy Millowitsch (1909-1999) no an Hänneschentheater a chaidh a chur air bhonn ann an 1802. Tha bhuidhnean ciùil le Kölsch gu math fasanta, an dà chuid le ceòl tradaiseanta is ceòl ròc. Tha BAP aon de na bhuidhnean ròc as aimeile is soirbheachaile anns a' Ghearmailt. Tha iad a' cluich ann an stoidhle ris an canar Kölsch rock.
'S e cànan mòr-thaitneach a th' ann an Kölsch, gu h-àraidh aig àm càrnabhail. Aig an àn seo thèid a chleachdadh anns na h-òrain is anns na h-òraidean agus cluinnear e anns na sràidean agus air na fèisean.
Rannsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh rannsachaidhean gu math mionaideach air a dhèanamh mu Kölsch, gu h-àraidh leis an ollamh Adam Wrede (* 12. 4 1875 ann Düsseldorf; † 21. 12. 1960 ann an Köln). Dh’fhoillsich e trì faclairean nach eil a' gabhail a-steach nam facal a-mhàin ach briathraicheas is abairtean cuideachd. Rannsaich e eachdraidh nam facal agus ciamar a bha iad ag atharrachadh tro na linntean. An uair sin bha e gan ceangal le ainm-eòlas is eachdraidh baile Köln.
Tha buidhean ann leis an t-ainm Akademie för uns Kölsche Sproch (acadamaidh don chànan Kölsch againn). Chaidh a stèidheachadh ann an 1983 leis an Stadtsparkasse Köln (Cologne Savings and Loan Association) mar fonndas cultarach a' bhanca. Tha an acadamaidh a' dèanamh cùrsaichean mu litreachas is cuspairean cànanach agus cuiridh iad fèisean air bhonn. Tha iad a' cruinneachadh is ag rannsachadh a' chànain agus gam foillseachadh. Tha leabharlann aca, tha mu 15.000 leabhar ann a tha ceangailte leis a' chànan. Tha cruinneachadh de mheadhanan eile, bhideo, clàran is dealbhan aca cuideachd.
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Seo eisimpleir le Kölsch, Àrd-Ghearmailtis oifigeil agus Gàidhlig:
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Neuer kölnischer Sprachschatz, Wrede, Adam. - Köln : Greven-Verl., 2010
- Das kölsche Wörterbuch, Bhatt, Christa. - Köln : Bachem, 2009
- Mer liere Kölsch - ävver höösch, Köln : Bachem, 2009
- Kölsches Schimpfwörterbuch, Hürth : Malzkorn - Layout, Dr., Papier, 2008
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Kölsch aig Ethnologue
- ↑ SIL
- ↑ Kölsch ann an Leabharlann nàiseanta na Gearmailt (Gearmailtis)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Akademie för uns Kölsche Sproch, làrach-lìn oifigeil (Gearmailtis)


text:
Julie Fowlis
'S e bean-òranaiche à Uibhist a Tuath, Alba a tha ann an Julie Fowlis. Tha i a' seinn anns a' Ghàidhlig. Tha ceithir clàir a-nis aig Julie Fowlis; "Mar a tha mo chridhe", "Cuilidh" "Lon-dubh/Blackbird" agus "Uam". Tha i cuideachd air an clàr "Dual" a dhèanamh còmhla ri Eamon Doorley, Muireann Nic Amhlaoibh agus Ross Martin.
Sheinn ise anns a' phrògram "Later with Jools" air an 25mh an Cèitean 2007, agus 's toil le Björk 's Phil Selway (bhon chòmhlan-ciùil Radiohead) Julie Fowlis.
Tha i pòsta aig Éamon Doorley, fìdhlear o Danú, còmhlan-ciùil Èireannach.
Bhuannaich i an Horizon Award anns a' bhliadhna 2006.
Tha i a' seinn agus a' cluich còmhla ris a' chòmhlan-ciùil Dòchas ann an Alba. Tha da chlàr aca an-dràsta, "Dòchas" agus "An Dàrna Umhail". Tha iad a-nis ag obair air an treas fhear.


text:
Michael Perham
'S e seòladair Sasannach a tha ann am Michael (no Mike) Perham (r. 16 Màrt 1992, Hertfordshire, Sasainn). Tha e ainmeil on a bha e na dhuine a b' òige a dh'iom-sheòl na cruinne-cè leis fhèin.
Iom-sheòladh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhàg Mike Gunwharf Quays, Portsmouth anns a' bhàta totallymoney.com air 15 Samhainn 2008[1]. Sheòl e chun na h-àirde an ear taobh Cape of Good Hope agus Panama Canal. Thug mearachdan-obrachaidh an uidheim aige air stadan a dhèanamh ann an Cascais (a' Phortagail), Las Palmas (Na h-Eileanan Canàrach), Cape Town (Afraga a Deas), Hobart (Tasmania), Auckland (Sealainn Nuadh) agus Panama City (Panama), ach thill e gu Gunwharf Quays air 29 Lùnastal 2009.[2] Ge-tà, mhair an iom-sheòladh ceart (bho phuing air a' chruinne-cè dhan aon phuing a-rithist) o 16 Samhainn 2008 gu 27 Lùnastal 2009, nuair a bha Mike 17 bliadhna agus 164 latha a dh'aois.
B' e an duine a b' òige a iom-sheòl a' chruinne-cè roimhe Mike Zac Sunderland (17 bliadhna, 229 latha, Na Stàitean Aonaichte); agus as dèidh Mike Jessica Watson (Astràilia, 16 bliadhna, 362 latha), a chuir crìoch air an iom-sheòladh aicese air 15 Cèitean 2010.
Sgrìobh Mike leabhar mu dheidhinn an iom-sheòladh aige leis an ainm Sailing the Dream.
Pròiseactan eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ron iom-sheòladh, bha Mike na dhuine a b' òige a sheòl leis fhèin thar a' Chuan Shiar (18 Samhain 2006 – 3 Faoilleach 2007). As dèidh sin, chaidh e leis fhìn timcheall an t-saoghail anns a' chàr, agus tha planaichean aige a-nis ri dhol leis fhìn timcheall air a' phlèana. Tha e cuideachd a' gabhail òraidean agus a' togail airgead airson carthannasan man Tall Ships Youth Trust no ShelterBox.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ BBC: Young sailor starts world voyage, 15/11/2008
- ↑ BBC: Hero's welcome for young sailor, 29/78/2009


text:
Tavau
‘S e baile meadhanach faisg air Ciura, air an àirde an ear na h-Eilbheis a th’ ann an Tavau neo uf Tafaas (Seann Eadailtis Tavate, Gearmailtis/Fraingis: Davos). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1213 mar Tavaus.[1] Tha e suidhichte aig 1,560m os cionn ìre na mara[2] ri taobh na h-aibhne Plessur, anns an roinn (Rumantsch Chantun) Grischuns, dìreach 122km air falbh bho Zürich, 291km bho Ghenève agus 187Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 11,131 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 143mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[4] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tavau, ach tha Rumantsch agus Eadailtis aig mòran dhuibh cuideachd. Chaochail am Peantair Olandach Theo van Doesburg an seo ann an 1931.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aspen[6]
- Chamonix


text:
Gèarr-chunntas de na rudan as urrainn dhut dèanamh ann am Pàrlamaid na h-Alba. Faigh a-mach na tha a’ dol air latha sònraichte den t-seachdain no faigh a-mach mu thursan no mu bhith a’ coimhead air gnothaichean na Pàrlamaid.
Tha tursan an-asgaidh agus uair a thìde de dh’fhaid. Agus gu h-àbhaisteach bidh cuairt gu urlar an t-Seòmair Dheasbaid, Lobaidh a’ Ghàrraidh agus gu Seòmar Comataidh mar phàirt den turas.
Mar a chuireas tu tiocaidean air dòigh airson deasbad san t-Seòmar
Tha comataidhean nam buidhnean beaga de BhPA a bhios a’ coinneachadh gus bruidhinn air agus beachdachadh air reachdas is cùisean eile. Faodaidh luchd-tadhal a bhith san amharc aig na coinneamhan seo saor is an asgaidh.
Tha Pàrlamaid na h-Alba air leabhar-iùil mu sho-ruigsinneachd agus Pàrlamaid na h-Alba a dhèanamh gus cuideachd a thoirt do dhaoine aig a bheil ciorram a tha a' tadhal air togalach Taigh an Ròid.
Tha Biadhlann na Pàrlamaid stèidhichte aig cùl Thalla a’ Phobaill. Tha cathraichean innte airson mu thuairim 60 duine agus bidh biadh is deochannan rin reic don phoball an-sin nuair a bhios Taigh an Ròid fosgailte.
Tha Pàrlamaid na h-Alba fosgailte do Luchd-tadhail Diluain gu Disathairne. Atharrachaidh amannan fosglaidh a rèir àm na bliadhna agus seiseanan na Pàrlamaid.
Mar a ruigear Pàrlamaid na h-Alba air chois, air an rathad no air an trèana
Is e an crèche poblach aig Pàrlamaid na h-Alba an t-aon ghoireas de leithid anns an Roinn-Eòrpa agus tha e ga mheasadh le Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba na phàirt cudromach de chruthachadh Pàrlamaid a tha fosgailte agus air am faighear cothrom.
Ma bhios tu a’ tadhal air a’ Phàrlamaid gus a bhith ann airson gnothaichean anns an t-Seòmar no aig coinneamh comataidh, tha còd giùlain ann a dh’fheumas tu leantainn, fo òrdugh an Oifigeir Riaghlaidh.
Leabhar-iùil oifigeil
Tha leabhar-iùil ri fhaighinn.


text:
Druiminn
'S e baile ann an Siorrachd Sruighlea a tha ann an Druiminn (Beurla: Drymen). [1] Tha am baile gu lèir suidhichte ann am Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròsaichean. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 3′ 53.86″ Tuath agus 4° 27′ 3.85″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2004 bha 760 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha an West Highland Way, frith-rathad astair eadar Glaschu agus an Gearasdan, a' dol tron bhaile.
Tha an taigh-seinnse “The Clachan” ag ràdh gur esan an taigh-seinnse as sine ann an Alba. Tha ceanglaichean aige ri teaghlach Rob Ruaidh.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 41, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Mid-2004 Population Estimates for Settlements in Scotland
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 474 885


text:
Baile Udain
'S e baile beag ann an Siorrachd Lannraig a Deas a tha ann am Baile Udain (Beurla: Uddingston). Tha e na laighe gu taobh ear air Abhainn Chluaidh, mu ochd mìle gun ear-dheas air meadhan a' bhaile Ghlaschu. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 5,576 daoine a' fuireach ann, 0.32% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig.[1]
'S e na iomall-bhaile is na bhaile-eisimeil Ghlaschu a tha ann, ach tha am factaraidh-fuine ainmeil Tunnock's ann. Tha stèisean-rèile, dà bhun-sgoil, leabharlann agus grunnan eaglaisean anns a' bhaile.
Rugadh James W. Black, a fhuair Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988, anns a' bhaile.


text:
Toirsgian
Tha toirsgian na inneal sònraichte ri buann na mòna, bho aghaidh dìreach. Tha a chruth beagan coltach ri spaid fada seang uidheamaichte le lann beag ri taobh faobhar a phrìomh luinn. Tha an lann bheag coltach ri sgian, mu 150mm a dh'fhaid, 50mm an doimhne agus 4mm a thiughaid suidhichte ceart ceàrnag ris a' phrìomh lann. Mar sin, nuair a ghearrar fàd mòna far aghaidh a' bhruthaich bithidh an lann beag a' saoradh taobh an fhaid bhon bhruaich.
Mun tèid buann na mòna, rusgar am bruthaich le ceapa-mhara, neo (mar is tric an-diugh) le spaid.
Tha an dearbh inneal a' dol fo ainm tairisgeir (Leodhas), traisgeir (Eileanan Deas), tusker (Sealltainn) agus iarainn-mona (An t-Eilean Sgitheanach).


text:
6 an t-Iuchar
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1988 - spreadhadh agus teintean air a' chlàr-tollaidh Piper Alpha anns a' Chuan a Tuath, a' mharbhadh 165 oibrichean agus 2 luchd-teasairginn - mòr-thubaist obair na h-ola aig muir as lugha air an t-saoghal
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1907 - Frida Kahlo, dealbhadair
- 1941 - David Crystal, cànanaiche à Èirinn a Tuath
- 1946 - Sylvester Stallone, actair Aimeireaganach
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1249 - Alasdair II, Rìgh na h-Alba


text:
Mariano Ospina Rodríguez
B’ e Mariano Ospina Rodríguez fear-poileataigs, fear-aithris agus fear-lagha à Coloimbia, [1] a steidhich am Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1857 agus 1861. [2][3] Rugadh e ann an Guasca, Cundinamarca 18 an Dàmhair 1805 agus chaochail e ann an Santa Marta, Magdalena, 9 am Faoilleach 1885.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Dh’ionnsaich e eòlas-lagha aig an Colegio de Nueva Granada agus fhuair e deagh chliù rè na bliadhnachan mu dheireadh na Coloimbia Mòire o chionns gur e sàr dhìonadair agus fear-taic Francisco de Paula Santander a bh’ann; a bharrachd air sin, bha e an sàs ann an Cuilbheart an aghaidh Bholívar, is b’ fheudar dhàsan a theich gu Antioquia, an roinn far an robh iomadh luchd-dhùbhlain an aghaidh Bholívar fo stiùireadh an t-Seanalair José María Córdova: bha Ospina fiù’s na Rùnaire an t-Seanalair fhèin. Nuair a bhàsaich Córdova ann an 1829, thoisich Ospina a chuid obrach ann an saoghal a’ poileataigs gu dearbh, mar bhall-phàrlamaid anns an roinn ùr dhe Antioquia, far an robh e cuideachd na rùnaire a’ chaibineit agus na Riochdaire anns a’ Chòmhdhail.
‘S e fìor dheagh dhaoine a bh’ann oir dhèiligeadh ris na daoine ann an dòigh glè mheasail. ‘S e ball Buidheann nam Ministear (neo meadhanach) a bh’ann. Dh’ainmich an ceann-suidhe Pedro Alcántara Herrán e mar Rùnaire na Roinne agus na Dùthchannan Cèin ann an 1841; chleachd e an dreuchd sin airson pàirt a ghabhail ann an deasachadh a’ Bhun-Reachd dhe 1843 agus steidhich e siostam làidir an fhoghlaim anns na bun-sgoiltean agus aig ìre meadhanach anns an dùthaich. An uair sin bha e na Riaghladair ann an Antioquia.
Thill e chun a’ Chòmhdhail ann an 1845 agus sgrìobh esan agus José Eusebio Caro a’ chiad prògram an Riaghaltais aig Buidheann nam Ministear (Spàinntis Sector Ministerial), ainm a bha air na Tòraidhean aig an àm (1849); thathar ag ràdh gur e steidheachadh a’ Phàirtidh Thòraidh a bh’ann an gnothach sin.
Dh’fhàs e a bhith na phrìomh cheannard nan Tòraidh rè na 1850an agus sheas e mar thagraiche a’ chinneas aig na taghaidhean ann an 1857. Fhuair e buaidh air dithis nàmhaid Libearalach, Manuel Murillo Toro agus Tomás Cipriano de Mosquera airson an teirm bho 1857 gu ruige 1861. A dh’aindeoin nach d’ fhuair e ach beagan na bu fheàrr na 40% nan bhòtaichean, chuir e air dòigh Riaghaltas smachdail a’ phàirtidh. Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais shabaideadh an aghaidh buaireas siostam a’ Ghranada Ùr o chionns gur e stàit meadhanachadh a bh’ann a leigeadh e do stàitean feadarail (Panama agus Antioquia) a bhith ann. Le sin, ghairm e co-chruinneachadh ann an 1858 airson bun-reachd na dùthcha a leasachadh, is le sin rugadh Co-chaidreachas Ghranada.
Dh’adhbharaich na atharraichean poileataigeach-shòisealta sin an Cogadh Sìobhalta dhe 1860. B’ fheudar dha Ospina a shabaid an aghaidh Tomás Cipriano de Mosquera, ach chaill e. Chaidh e a chur às an tìr ann an 1861 an dèidh an Riaghaltas agus thill e ann an 1871; chuir e seachad na bliadhnachan mu dheireadh aige an sàs anns na meadhanan agus a’ teagasg aig an oilthigh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Mianmar
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann am Mianmar[1][2] no Miànmar[3], ainm oifigeil: neo Union of Myanmar (Beurla). Tha ainm eile aice cuideachd: Burma [4][5].
'S e an dùthaich as motha a-rèir farsaingeachd a tha anns an tìr-mhòr Àisia-an-Earra-Dheas.
Tha crìochan aice san earra-thuath leis na h-Innseachan, san ear le Làthos, sa tuath le Sluagh-phoblachd na Sìne san iar le Bangladais agus san ear-dheas le Tài-lann.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- U Win Tin, fear-naidheachd, fear-poileataigs agus prìosanach poileataigeach ann am Mianmar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse, Duilleag 478


text:
Bratach na dùthcha
Tha bratach na dùthcha aig gach dùthaich air feadh an t-Saoghal. Is e ìomhaigh a tha innte a tha sònraichte don dùthaich fhèin. Mar is àbhaist tha i dìonta leis an lagh. Cleachdar a' bhratach mar riochdachadh aig tachartan oifigeil.
Mar is trice tha a' bhratach air a dèanamh à sìoda. Tha na dathan eadar-dhealaichte a rèir nan dùthchannan fèin.
Chan eilear cinnteach dè a' bhratach as aosda a th' ann: Bratach na h-Alba neo Bratach na Danmhairg.
Tha liosta anns a' Wikipedia Commons leis a h-uile bratach:


text:
Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
'S e earrann Albannach Pàrtaidh Libearal Deamocratach na Breatainne air fad a th’ann Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba (no am Pàrtaidh Libearalach Deamocratach[2]) is chaidh am pàrtaidh seo a chruthachadh ann an 1988 tro aonadh a’ Phàirtidh Libearal còmhla ris a’ Phàrtaidh Sòisealta Deamocratach ann an Alba. Tha 16 seataichean dhe 129 air fad aca ann am Pàrlamaid na h-Alba, 12 ann an Lunnainn (dhe 59 do dh’ Alba) a bharrachd air seachnar buill anns a' Bhruiseal. ‘S e Tabhais Scott a th’ann Rùnaire a’ Phàirtidh, Calum Brus a th’ann an ceann-suidhe agus Michael Moore a th’ann an neach-labhairt. Tha 4,000 buill a’ phàirtidh air feadh na h-Alba.
Ged a tha iad an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba tha iad dhen bheachd gum bu chòir do Phàrlamaid na h-Alba tuilleadh cumhachdan fhaighinn, gu seachd àraidh conaltradh, lùth, drogaichean agus casg-bhreith. Tha iad gu math neo-eisimeileach dhen phàrtaidh ann an Lunnainn.
Bha am pàrtaidh an sàs anns an iomairt airson fèin-riaghlaidh ann an Alba, mar phàirt do prògram feadarail a’ phàirtidh do Bhreatainn air fad, is iad an sàs cuideachd ann an Co-chruinneachadh Nàiseanta na h-Alba còmhla ris na Làbaraich, Pàrtaidh Uaine na h-Alba, aonaidhean-ciùird agus eaglaisean. Fhuair iad 17 seataichean ann am Pàrlamaid na h-Alba aig na taghaidhean Albannach ann an 1999 is stèidhich iad co-bhann leis na Làbaraich, airson atharrachadh ann an lagh taobh chaitheamh an fhoghlaim is mion-atharrachadh ann an siostam taghadh na h-Alba. Chaidh ceannard a’ Phàrtaidh, Seumas Uallas, na mhinistear an fhoghlaim ann an Alba agus na mhinistear a’ cheartais, a bharrachd air a bhith na àrd-mhinistear nuair a bha Dòmhnall Mac an Deòir tinn. Chaidh dreuchdan ministearan na co-bhanntachd air atharrachadh ri linn taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2003 is bha Uallas na mhinistear ghnothaich an uair sin. Leig Uallas a dreuchd air an 23mh latha dhen Ògmhios 2005 is chaidh Nicol MacStèaphain a thaghadh mar cheannard.
Anns an Dùbhlachd 2007 thug iadsan, na Làbaraich agus na Tòraidhean taic do choimisean airson tuilleadh fèin-riaghlaidh am broinn na Breatainne Mòire a thoirt do Phàrlamaid na h-Alba. Bha na Nàiseantaich air Còmhradh Nàiseanta a chur air dòigh ro-làimh, nach chumadh neo-eisimeileachd na h-Alba a-mach co-dhiù.
Fhuair iad seataichean a bharrachd aig taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2007. Dhiùlt iad moladh bho na Nàiseantaich airson Riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh leis a’ Phàrtaidh Uaine, oir bha iad an aghaidh referendum mu neo-eisimeileachd na h-Alba. Leig MacStèaphain a dreuchd air an dàrna latha dhen Iuchar 2008 is chaidh Tabhais Scott a thaghadh mar cheannard na àite.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Liberal History
- ↑ T.E.L.I. (2001) Faclair na Pàrlamaid (Dùn Èideann: Pàrlamaid na h-Alba)
Ceanglaicheran a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
http://www.scotlibdems.org.uk/
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Mvezo
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Mvezo. Tha suidhichte aig 342m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre OR Tambo, eadar KuMveso agus Mmangweni, ri taobh na h-aibhne Mbashe. Tha e 46km air falbh bho Mthatha, 21km bho Qunu, 641km bho Johannesburg agus 695km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 403 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Xhosa a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mvezo.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Nelson Mandela (1918 - 2013) Fear-poileataigs agus Stàitire[4]


text:
Leabhar Dhèir
’S e leabhar shoisgeul sa Laidinn bhon 10mh Linn a tha ann an Leabhar Dhèir (Leabharlann Oilthigh Chambridge, MS. Ii.6.32) ach chaidh a chur ris anns an 12mh Linn ann an Laideann, Seann-Ghaeilge agus Gàidhlig na h-Albann. Tha e ainmeil air sgàth ’s gur e seo an sgrìobhadh as sine a tha againn ann an Gàidhlig bho Albainn.
Chan eil e cinnteach cà an deach an leabhar a sgrìobhadh an toiseach, ach tha e reusanta creidsinn gun robh an làmh-sgrìobhainn aig Dèir ann an Siorrachd Obar Dheathain nuair a chaidh na sgrìobhaidhean-iomaill a chur ris. Is dòcha gur e an làmh-sgrìobhainn as sine a mhaireas againn bho Albainn (ach faic Leabhar Cheanannais). Tha e airidh gun deach a sgrìobhadh ann an sgìre a thathar a-nis a’ cunntadh a bhith taobh a-muigh na Gàidhealtachd. Tha an làmh-sgrìobhainn den ghnè Irish pocket Gospel Books, a chaidh an dèanamh airson cleachdadh prìobhaideach seach sheirbheisean eaglaise. Ged is iad làmh-sgrìobhainnean Èireannach a tha sna na làmh-sgrìobhainnean gu léir as fhaisge air, tha a’ mhòrchuid de sgoilearan den bheachd gun deach a dhèanamh ann an Albainn. Tha 86 duilleagan san leabhar, agus meudachd 54 mm × 107 mm. Tha e sgrìobhte air meamran le inc dhonn, agus tha ceangladh agus cuibhreachadh ùr-nòsach air.
Tha Leabhar Dhèir air a bhith ann an seilbh Leabharlann Oilthigh Chambridge bho 1715, nuair a chaidh leabharlann John Moore, Bishop of Ely a thiolacadh gu Oilthigh Chambridge leis an Rìgh Deòrsa I..[1]
Susbaint
An teacsa[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an teacsa sa Laidinn tha Soisgeul Eòin uile gu léir, codaichean de shoisgeulan Mhata, Mharcais agus Lùcais, cuid den òrdugh airson tadhal air euslainteach, agus de Chreud nan Abstol. Tha e a’ crìochnachadh le abairt phearsanta bhon sgrìobhaiche san t-Seann-Ghaeilge. Tha teacsa nan Soisgeulan stéidhte air an Vulgate ach tha rudan àraidh ann a bhuineas gu sònraichte ri na Irish Gospel books. Tha iad uile sgrìobhte sa stoidhle Irish minuscule, le aon sgrìobhaiche a-mhàin a réir coltais. Ged a tha an teacsa agus an stoidhle sgrìobhaidh ag deimhneachadh gu bheil e den ghnè Irish Pocket Gospel, tha beachd aig sgoilearan gur ann an Albainn a chaidh a sgrìobhadh.
Tha seachd teacsaichean ann an Gàidhlig na h-Albann anns na àiteachan a bha bàn timcheall air na prìomh theacsaichean. Anns na sgrìobhaidhean-iomaill seo tha cunntas air stéidheachadh a’ mhainistir le Calum Cille agus Drostan, agus clàraidhean de chóig pìosan fearainn a chaidh a thìodhlacadh dhan mhainistir agus saorsa bho chìsean àraidh. Tha cuideachd lethbhreac de Chairt sa Laideann a thug Rìgh Daibhidh I don mhainistir, ga dhìon bho “omni laicorum officio et exactione indebita” (gach dleastanas a bhios air an tuath agus gach cìs eucoireach). Chaidh na teacsaichean Gàidhlig a sgrìobhadh ri uiread agus cóig sgrìobhadairean eadar-dhealaichte. Is iadsan na sgrìobhaidh Gàidhlig as sinne a mhaireas againn bho Albainn. Leis a sin, tha iad cudromach air sàillibh na tha iad sealltainn dhuinn a thaobh leasachadh tràth a’ chànain ann an Albainn.
Am maiseachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Is léir gun deach deagh smaoineachadh a dhèanamh ro làimh air an sgeama maiseachain, oir tha siostam coileanta ann. Tha ceithir coltasan làn-duilleige ann de na soisgeulaichean. Tha gach fear dhiubh mu choinneimh duilleag de theacsa air a bheil oir de mhaiseachadh fighte Ceilteach. Tha an leabhar a’ tòiseachadh le meanbh-choltas làn-duilleige den cheathrar shoisgeulaichean. Agus tha e a’ dùnadh le dà thaobh-duilleige an aghaidh a chéile, gach fear dhiubhsan cuideachd le meanbh-choltas làn-duilleige de na soisgeulaichean. Tha an teacsa mu dheireadh de Eòin a’ crìochnachadh le meanbh-choltas leth-dhuilleige de dhithis fhireannach. Tha tùs-litrichean beaga maisichte air feadh an teacsa. Tha deich duilleagan ann cuideachd, iad uile san dàrna leth den leabhair, anns a bheil dealbhan de dh’fhireannaich, de bheathaichean, no sgrochlaidhean sìmplidh.
Có às ’s a thàinig e?[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ainm an leabhair a’ tighinn bhon mhainistir ann an Dèir air a bheil luaidh san teacsa agus anns a’ Chairt Laideann aig Rìgh Daibhidh I. Gu mì-fhortanach, cha do dh’fhàg a’ choimhearsnachd seo rian eile againn gun robh i ann, ged a chaidh mainistir Cistercianach a stéidheachadh faisg air an àite sa bhliadhna 1219, aig an robh seilbh air cuid de na talamhan air a bheil tràchd san teacsa Gàidhlig. Thàinig e gu Leabharlann Oilthigh Chambridge sa bhliadhna 1715 nuair a cheannaich an Rìgh Deòrsa I an cruinneachadh a bha aig John Moore, Easbaig Ely, agus gun do thiodhlaic e dhan Oilthigh e. Roimhe sin, tha e coltach gun robh seilbh air aig Thomas Gale, prìomh mhaighstir Sgoil Naomh Pòl ann an Lunnainn.[1] Chan eil fios ciamar a thàinig an leabhar gu bhith ann an Sasainn, ach tha amharas aig cuid gun deach a chreach sna Cogaidhean Saoirse na h-Albann eadar deireadh an 13mh Linn agus toiseach an 14mh Linn.
Tùsan fiosrachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacBain, Alexander (eagrachadh agus eadar-theangachadh). “The Book of Deer.” Transactions of the Gaelic Society of Inverness 11 (1885): 137-166. Ri fhaighinn bhon Internet Archive
- Stuart, John (eagrachadh). The Book of Deer. Edinburgh: Spalding Club, 1869. Anns a bheil eadar-theangachaidhean le Whitley Stokes. Ri fhaighinn bhonInternet Archive
- Jackson, K.H. (eagrachadh agus eadar-theangachadh). The Gaelic Notes in the Book of Deer. The Osborn Bergin Memorial Lecture 1970. Cambridge, 1972. Eagrachadh agus eadar-theangachadh (pp. 30-6) ri fhaighinn bho CELT
Barrachd leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Forsythe, Katherine. Studies on the Book of Deer. Dublin: Four Courts Press, 2008. ISBN 978-1-85182-569-1 (anns a bheil eagrachadh agus mion-sgrùdadh air an teacsa Gàidhlig gu léir)
Eàrr-nòtaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- An làmh-sgrìobhainn slàn air loidhne - bho Leabharlann Oilthigh Chambridge
- Leabhar Dhèir air-loidhne - naidheachd bhon BBC, 2013-01-09
- Book of Deer project


text:
Douglas Haig
Bha Douglas Haig (Gaidhlig: Dùbhghlas Haig/MacCaig) na oileanach aig Oilthigh Ath nan Damh agus an Acadamaidh Rìohghail Armailteach ann an Sandhurst.
Ghabh e pàirt ann an Cogadh nam Boer ann an Afraga a Deas mar oifigeir-eachraidh. Bha e na cheannaird-airm airson Feachd Eiginn Bhreatainn (BEF) a' bha deiseil gus gluasad gu tìr-mòr a Roinn Eòrpa agus seasamh an aghaidh ionnsaigh Ghearmailteach. Aig toiseach a chogadh, anns an Lùnasdal 1914, bha e na leas-cheannard airson am BEF le Sir Iain French mar ceannard tarsainn air an airm gu leir.
Anns an Dùbhlachd 1915 chaidh ceannardas an t-airm slàn a thoirt dha. Stiùir e na h-ionnsaighean Breatannach aig na Blàran anns an Somme agus Passchendaele ann an 1916 agus 1917.
Bha sgrios agus bàs mòr aig gach àite le àireamh uabhasach de shaighdearan Breatannach air an càll agus chuir mòran an còire airson am bàs air Haig oir nach robh e a' tuigsinn a chùmhachd ann an teicneolas ùr co-cheangailte ri armachd mar gunnaichean so-loisgidh agus tancaichean.


text:
Pròiseact Thiriodh
'S e pròiseact geàrr-ùine a th'ann am Pròiseact Thiriodh gus teigneòlas a thoirt air aghaidh is fhoillseachadh a leigeas le daoine sgrùdadh is èisdeachd ri clàir a rinneadh ann an Eilean Thiriodh thairis air an dà fhichead bliadhna a dh'fhalbh.
Luchd-taic a' phròiseict
Thug na buidhnean a leanas taic dhan phròiseact:
- Co-Roinn Ghàidhlig Thiriodh is Cholla
- a thug seachad a' chuid as motha dhen airgead airson innealan is siubhail
- Sgoil Eòlais na h-Alba, Oilthigh DhunEideann
- a thug seachad clàir, innealan-fuaim, agus an siostam airson na 'metadata'
- Roinn Choimpiutaireachd Oilthigh DhunEideann
- a thug seachad làrach WWW agus a chuir an gnìomh a h-uile rud teignigeach
- BBC Alba
- a thug seachad clàir, agus innealan air iasad airson a' phròiseict
- Sabhal Mòr Ostaig, Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd 's nan Eilean
- a thug seachad taic-rianachd agus ionmhas airson innealan is siubhail
Bu thoigh leinn taing mhòr a thoirt dhan -a-h-uile duine a chuidich le Pròiseact Thiriodh, gu h-àraid dhan fheadhainn a thug cead dhuinn an stuth aca a chur a-mach mar seo.


text:
Kl.
Cinaodh mac Maoil Coluim a suis occisus est.
Domnach Padraig d'argain do Gallaibh Atha Cliath & do Muircertach h. Congalaigh sed Deus uindicauit in fine mensis eiusdem.
Fail Tomair et claidebh Carlusa do breth do Maoilseclainn mac Domnaill ar écin o Gallaibh Ata Cliath.
Kl.
Airgialla d'argain Áird Macha go rugsat fiche ced bo este. Árd Macha do losccadh taigibh templaibh & a chloigthech.
Gilla Padraig mac Donnchadha rí Osraighe do marbadh do Donnduban mac Imair.
Donndubán mac Imair occisus est o Laignibh.
Gilla Padraig h. Flannagan rí Tebta occisus est o Fiach mac Raduibh .i. taoisech Muintire Maoilsinna.
Domnall mac Faoláin rí na n-Desi moritur.
Tech n-aoidhedh Droma Raithe do losccadh d'feroib Mumhan & tri ced do daoinibh ann.
Kl.
Cath eidir Albanchaibh gur marbadh {Constantin} rí Alban .i. mac Cuilenan & alii.
Maolcoluim mac Domnaill rí Breatan tuaisgert moritur.
Ruaidri mac Nell h. Canannain rí Cineoil Conaill moritur.
Kl.
Sluaicchedh la Maolseclainn et la Brian go ttugsat gialla Gall. Brian go feroib Mumhan & Maolseclainn go fferoib Midhe go Connachtaibh go ttugsat a ngialla.
Dub dha Lethe comarba Patraic & Coluim Cille quieuit.
Conaing h. Cosgraigh suiepscop Cluana M Nois quieuit.
p.206
Diarmait mac Domnaill ri H. cCensilaigh moritur.
Gilla Padraig mac Donnchada rí Osraighe moritur.
Gilla Enain mac Agda ri Teabta occisus est o Sil Ronain.
Kl.
Donnchadh mac Domnaill rí Laigen do gabail do Sitriug mac Amlaibh.
Lía Ailbe do tuitim.
Cell Dara d'argain do Gallaibh Atha Cliath.
Sluaicchedh mor la Maolseclainn mac Domnaill & la Brian mac Cinnedigh go Glenn Mama go ttancuttur Gaill Atha Clíath da ffobairt gur raoinedh for Gallaibh & gur lad a n-ar im Aralt mac Amlaibh et um Culen mac Etigen et um maithibh Atha Cliath et go ndechaidh Maolseclainn & Brían iar sin a n-Ath Cliath go rapattur sechtmain ann go rugsat a or & a airged & a brait & gur marbsat an righ .i. Sitriug mac Amlaibh.
Niall mac Agda rigdamna Teabtha do marbadh do Calraighibh a c-Cluain M Nois um fel Ciarain. {MS folio 204ra(309a)}
Diarmarid {uel Diarmaid} mac Dunadhaigh rí Sil nAnmchadha do marbadh do mac Comaltáin .i. rí Aidhne.
Cath eidir Airgiallaibh & Cinél Conaill dú a ttorcuir Gilla Crist rí Conaille & alii.
Maolseclainn h. Maoilruanaidh ri Cremtainn occisus est da Ibh Ceallaigh .i. Cu Caille.


text:
The View (còmhlan)
'S e còmhlan-ciùil à Dùn Dèagh a tha anns The View. 'S iad na buill Kyle Falconer (prìomh sheinneadair, giotàr, piàna, harmonica), Kieren Webster (giotàr beus, seinneadair), Peter Reilly (giotàr uchd) agus Steven Morrison (drumaichean). Tha na h-òrain aca air an sgrìobhadh le Falconer agus Webster. Dh'fhoillsich iad dà albam, Hats Off to the Buskers ann an 2007 agus Which Bitch? ann an 2009. Tha dùil gun tèid an treas albam, The Best Lasts Forever, fhoillseachadh sa Mhàirt 2011.


text:
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia
Chaidh am Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis: Partido Liberal Colombiano) a stèidheachadh ann an 1848. ‘S e fear dhen dà phàrtaidh traidiseanta na dùthcha a th’ ann a’ bhuidheann sin.Thug na beachdan aig an t-Seanalair Francisco de Paula Santander buidh mhòr air a' phàrtaidh aig toiseach tòiseachaidh.
Thathar ag ràdh gur e pàrtaidh meadhanach/làmh dheas, gu math sòisealach deamocratach a th' ann. Tha mòr-chuid aige anns a' Chòmhdhail. A bharrachd air sin ‘s e fear dhen dà phàrtaidh dùbhlanach an aghaidh an Riaghaltais aig a’ cheann-suidhe Álvaro Uribe Vélez a th' ann.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar ag ràdh gun do deach am pàrtaidh a stèidheachadh air 16 an t-Iuchar 1848 nuair a mhol am fear-aithris Ezequiel Rojas prògram poileataigeach air an tug e Pàrtaidh Libearalach. Chleachd an t-Seanailear José Hilario López an t-ainm seo anns an iomairt aige airson a’ chinneas. ‘S e pàrtaidh adhartach agus ana-eaglaiseil a bh' ann dìreach bho thoisich-tòisichidh co-dhiù: Tha na Libearalaich air a bhith airson malairt fosgailte a bhrosnachadh agus taic a thoirt dha na luchd-cheàirde bho thùs. Bha am pàrtaidh an sàs ann an iomadach cogadh sìobhalta an aghaidh a’ phàrtaidh Tòraidh rè an 19mh linn (Cogadh na Mìle Làithean, mar eisimpleir). A bharrachd air sin, bha cogadh sìobhalta am broinn a’ phàrtaidh cuideachd, eadar na Libearalaich meadhanach agus na Libearalaich raidigeach).
‘S e dìreach am Pàrtaidh Libearalach a bha os cionn Riaghaltas na dùthcha gun eadar 1849 gu ruige 1886, àm ris an canar Àirde nan Raidigeach (Spàinntis: olimpo radical), leis gun do leasaich iad stàit uabhasach ana-chràbhach poballach, is gu math feadarail agus bhrosnaich iad adhartasan anns an fhoghlam poblach. ‘S e Tomás Cipriano de Mosquera agus Manuel Murillo Toro na cinn-suidhe nas ainmeile a bh' ann: is an dithis ceannardan na buidhnean meadhanach agus raidigeach a’ phàrtaidh. Chaill na raidigich an cuid neart nuair a leig Mosquera a dreuchd ann an 1872.
Àirde nan Tòraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd buidheann ana-raidigeach am broinn a’ phàrtaidh aig toiseach-tòisichidh na 1880an, is chuir iad taic dha na Libearalaich meadhanach agus dhan Phàrtaidh Tòraidh, gus na raidigich a chur a-mach às an Riaghaltas. Shabaid na Libearalaich raidigeach airson feadaraileas na Stàitean Aonaichte Choloimbia anns a’ chogadh sìobhalta dhe 1885, le co-bhann nan Tòraidh is nan Libearalach eile airson meadhanachadh an riaghaltais, is iad fon sheann chathach libearalach Rafael Núñez. Bhuannaich an co-bhann sin dheireadh thall, is chuir iad Bun-Reachd ùr air bhog ann an 1886. Chaidh iad a leis a’ Phàrtaidh Tòraidh an ceann greiseag. Chaill na Libearalaich Cogadh na Mìle Làithean eadar (1899 agus 1902).
Chumadh na Libearalaich an suidheachadh làidir anns a’ Chòmhdhail fad iomadh bhliadhna, ach cha robh ach aon cheann-suidhe ùr aca gu ruige 1930. Bha an t-Seanalair Rafael Uribe Uribe, inntleachdail agus saighdear a chaidh a mharbhadh ann an 1914 os cionn a ‘ Phàrtaidh rè na bliadhnaichean sin nuair a bha iad na bheagchuid. An dèidh sin stiùireadh an t-Seanalair Benjamín Herrera iad, gus a bhàsaich e fhèin ann an 1928. Bha am Pàrtaidh iomadh thurais an sàs ann an Riaghaltasan Nàiseanta le ministear no dithis aca anns a’ chaibineit.
20mh Linn[deasaich | deasaich an tùs]
Leis an fhear-gnothaich is neach-aithris Alfonso López Pumarejo gan stiùireadh b’ urrainn dha na Libearalaich an gnothach a dhèanamh air na Tòraidh airson Enrique Olaya Herrera a chur dhan cheannas ann an 1930. Chumadh iad an Ceannas an greim rè 16 bliadhna le mòr-chuid aca anns a’ Chòmhdhail gu ruige 1946 fo López Pumarejo, Eduardo Santos agus Alberto Lleras Camargo cuideachd. ‘S e Dàrna Poblachd nan Libearalach (Spàinntis: Segunda República Liberal) ris an canar an àm sin, nuair a bha adhartasan sòisealta a mòra ann, gu h-àraidh fo López Pumarejo.
B’ urrainn dhan Thòraidh Mariano Ospina Pérez mhòr-chuid anns a’ Chòmhdhail fhaighinn ann an 1946 leis gu robh na Libearalaich gan sgaradh eadar Jorge Eliecer Gaitán agus Gabriel Turbay. A bharrachd air sin, dhiùlt na Libearalaich pàirt a ghabhail anns na taghaidhean ann an 1950 (le Darío Echandía Olaya os an cionn) an dèidh gun do deach Gaitán a mharbhadh ann an 1948 is air sàilleibh nach robh tèarainteachd ann dhuibhse.
Nochd sgaraidhean am broinn a’ phàrtaidh Libearalaich eadar am fheadhainn a bha airson neo an aghaidh an deachdaire Gustavo Rojas Pinilla a chuir Laureano Gómez Castro a-mach às an Riaghaltas ann an 1953. Chaidh iad uile gu lèir ri taobh na luchd-dùbhlain an ceann greiseag, nuair a mhothaich dìreach cho deachdaireach ‘s a bha an Riaghaltas aige. Mar sin, dh’aonaich iad còmhla ris a’ Phàrtaidh Tòraidh ann an 1957, is chuir iad A’ Bhuidheann Nàiseanta Choloimbia air dòigh airson Rojas Pinilla a chur a-mach às an Riaghaltas. Le sin chuir iad an còmhstri eachdraidheil eatorra ris an cùlaibh is chompàirtich iad an cumhachd rè 16 bliadhna, gu ruige 1974.
Nochd triùir ceannardan cudromach a’ phàrtaidh an dèidh na Bhuidhne Nàiseanta Choloimbia is iad airson an ceannas fhaighinn: Carlos Lleras Restrepo, Julio César Turbay agus Alfonso López Michelsen. Bha gach fear dhuibh os cionn na trì buidhnean làidir am broinn a’ phàrtaidh. ‘S e am pàrtaidh na bu treasa anns a’ Chòmhdhail gu ruige 2002 a bh’ann na Libearalaich is iad na bu chudromaiche na an Pàrtaidh Tòraidh co-dhiù. A bharrachd air sin, ’s e Libearalaich a bh’ann còignear dhe seachdnar cinn-suidhe na dùthcha bho an àm sin gus an latha an-diugh: Alfonso López Michelsen, Julio César Turbay, Virgilio Barco, César Gaviria agus Ernesto Samper. Chaidh an dithis cheann-suidhe Tòraidh Belisario Betancur agus Andrés Pastrana a thaghadh le taic bho cho-bhann còmhla ris na Libearalaich.
‘S e seann libearalach a leig am pàrtaidh a th’ann an ceann-suidhe a-nis, Álvaro Uribe Vélez, ga thaghadh ann an 2002 agus an uair sin ann an 2006 a-rithist. Thoir luchd-poileataics le freumhan libearalach làn taic dhàsan, is iad ri chèile ann am Pàrtaidh Sòisealta na Aonaidh Nàiseanta Choloimbia, neo Uribistas. ‘S e Horacio Serpa a bh’ann an tagraiche nan Libearalach na aghaidh anns na taghaidhean ann an 1998, 2002 agus 2006. Thathar ag ràdh gur esan a tha as coireach an droch ìomhaigh aig a’ phàrtaidh an latha an-diugh, gu h-àraidh air sgàth masladh ris an canar Proceso 8.000. Rinn sin cron air cliù an Riaghaltais aig Ernesto Samper. Le sin, cha do rinn esan an gnothach an aghaidh Andrés Pastrana anns an darna thurais ann an 1998. Bha am pàrtaidh ann an droch stàite agus chaill iad an aghaidh Álvaro Uribe Vélez ann an 2002 agus a-rithist ann an 2006.
Fhuair am Pàrtaidh Libearalach ballrachd dhan Bhuidheann Sòisealach Eadar-nàiseanta ann an 1999, an dèidh pròiseas fada a thoisich iad fo Alfonso López Michelsen ann an 1982. Thug iad an ceum sin airson na beachdan sòisealach deamocratach aca bho àm Rafael Uribe Uribe a leasachadh. Tha pròiseas dhe deamocratachadh air a bhith ann taobh a-staigh a’ phàrtaidh bho 2001.
An latha an-diugh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e am pàrtaidh na bu motha anns a’ Chòmhdhail eadar 1931 agus 2006 a bh’ann, ach tha e air a’ mhòr-chuid aige a chall le nochdadh buidhnean poilteatageach ùra. Fhuair e 38 dhe 166 àiteachan anns a’ Phàrlamaid agus 18 àiteachan dhe 102 anns an t-Seanaidh aig na taghaidhean ann am Màrt 2006.
Thòisich an ceann-suidhe làithreach, Álvaro Uribe, a bheatha poileatageach anns a’ Phàrtaidh Libearalach, ged a’ bheil e air a bhith nas soirbheachaile le pàrtaidh neo-eisimealach eile, is na Libearalaich na aghaidh bho an robh e ga thaghadh ann an 2002. Chruthaich sin droch staing am broinn a’ phàrtaidh eadar na “daoine oifigeil” agus na “daoine airson Uribe". A dh’aindeoin an iomairt gus a' bhuidheann a thoirt ri chèile, tha a’ mhòr-chuid sòisealta deamocratach fhathast na aghaidh air sgàth na polasaidhean nua-libearalach agus daobhaidh aig Uribe.
Tha a' mhòr-chuid dhe na seann Libearalaich, a-nis daoine aig Uribe, fo bhratach dà bhuidheann ùra: Atharrachadh Raidigeach (Spàinntis: Cambio Radical) agus Pàrtaidh na h-Aonaidh Nàiseanta (Spàinntis: Partido de Unidad Nacional). Thagh am pàrtaidh an seann cheannard César Gaviria mar riochdaire nàiseanta ann an 2005 airson atharraidhean a dhèanamh ro na taghaidhean ann an 2006. Chaidh Horacio Serpa a thaghadh mar thagraiche airson an treas turas, ach bhuannaich Álvaro Uribe Vélez.
Thug taghaidhean am broinn a’ phàrtaidh air 25mh am Màrt 2007 gus buill oifisean roinneil a’ pàrtaidh agus riochdairean dhan Treas Còmhdhail Nàiseanta nan Libearalach (Spàinntis: Tercer Congreso Nacional Liberal) a lorg. Ghabh an còmhdhail sin àite ann am Medellín aig deireadh a’ Ghiblean 2007. Leis a bharrachd air 1,270,000 bhòtaichean, b’ urrainn dhan phàrtaidh ga neartachadh fhèin, is sin an taghadh na bu mhotha am broinn pàrtaidh poiliteageach air choireigin a bh’ann a-riamh ann an Coloimbia.
Chaill am pàrtaidh mòran taic na luchd-bhòtaidh aig na taghaidhean roinneil air 27mh an Dàmhair 2007, is cha d’fhuair iad ach 6 riaghaltasan roinneil (Córdoba, Putumayo, Atlántico, Cundinamarca, Santander agus Caldas) dhe 32 air feadh na dùthcha, 7 bailtean dhe na 32 bailtean mòra agus dìreach 200 bailtean beaga dhe mìle gu lèir. Tha am pàrtaidh air mion-sgrùdadh a dhèanamh a dèidh na chaill iad.
Tha am Pàrtaidh Libearalach a-nis ag amas air a shuidheachadh taobh am prògraim smaoineasach agus an chuid chuilbheartan airson soirbheachas fhaighinn ann an taghaidhean a’ Phàrlamaid is a’ Chinneas ann an 2010. A bharrachd air sin, thathar a’ deasbad, aig gach ìre a’ Phàrtaidh, air ainmean tagraichean a’ Chinneas: an t-sean Cheann-suidhe César Gaviria, an t-Seanadair Piedad Córdoba, an t-seann mhinistear agus seanadair Rafael Pardo, na seann seanadairean Iván Marulanda Gómez agus Rodrigo Rivera Salazar, an t-Seanadair Cecilia López Montaño, an seann Ministear a’ Cheartais Alfonso Gómez Méndez agus Aníbal Gaviria Correa, sean Riaghladair air Antioquia. Fhuair a' Phàrtaidh dìreach 17 seataichean anns an t-Seanadh anns an taghaidhean ann an 2010.[1]
Institiùd Smaoineachadh nan Libearalach[deasaich | deasaich an tùs]
‘Se ionaid foghlam beachd-smuainealach a’ Phàrtaidh a th’ anns an Institiùd Smaoineachadh nan Libearalach (Spàinntis: Instituto del Pensamiento Liberal). Chaidh an Institiùd seo a dh’ainmeachadh cridhe sgoilearachd a’ phàrtaidh an dèidh co-labhairt nan Libearalch ann an 2001, ged an robh buidheann eile dhen aon sheòrsa ann o shean.
Daoine Òga[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadach daoine òga a’ phàrtaidh air a bhith am broinn Buidheann Nàiseanta nan Libearalach Òg (Spàinntis: Organización Nacional de Juventudes Liberales) bho atharrachadh riaghailtean a’ phàrtaidh ann an 2002; Tha àireamhan nan òganach aig a h-uile ìre anns a’ phàrtaidh aig 10% an latha an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-Lìn oifigeil a' Phàrtaidh Libearalaich (Spàinntis)
- Buidheann Nàiseanta nan Libearalach Òg (Spàinntis)