text:
Aois Criost, cúig céd caoccatt a h-ocht.
Iar m-beith fiche bliadhain os Erinn i righe do Diarmaitt, mac Fergusa Cerrbeoil, do-cear la h-Aodh n-Dubh, mac Suibhne, rí Dál n-Araidhe, ag Raith Bicc, h-i Moigh Line. Tuccadh a chend go Cluain Mic Nois, go ro h-adhnacht innte, & ro h-adhnacht a cholann h-i c-Coindere.
Is in m-bliadhain-si ro gabhadh an muirgelt .i. Liban inghean Eathach, mic
p.202Muiredha, for Tracht Ollarbha, h-i lín Beoain, mic Inli, iascaire Comhgaill Bendchair.
Aois Criost, cúicc céd caoccat a naoi.
An céd-bhliadhain do dá mac Muirchertaich, mic Muireadhaigh, i righe n-Ereann .i. Domhnall & Feargus.
Cath Gabhra Liffe, & cath Dumha Aichir, ria n-Domhnall & ria b-Fergus, for Laighnibh, dia n-ebradh:
- Cath Gabhra,
& cath Dumha Achair
At-bath amhra i c-cechtair,
Colgu acus a athair.
- Cath Gabhra,
ni cath duine ná dí cét
at-bath fiche ó Faolan,
ó Ailell fiche fichet.
Aois Criost, cúig céd seasccat.
An dara bliadhain do Domhnall & d'Feargus.
Daimhin Daimhairgit, .i. Coirpre, d'écc. As uadha-sidhe na h-Airghialla.
Aois Criost, cuig céd seasccat a h-aon.
Iar m-beith trí bliadhna i righe n-Ereann do Domhnall & d'Feargus, da mac Muirchertaigh, mic Muireadhoigh mic Eoghain, mic Nell, ro éccsat araon.
Aois Criost, cúig céd seasccat a dó.
An céid-bhliadhain d'Eochaid, mac Domhnaill, mic Muirchertaigh, & do Baodan, mac Mhuirceartaich, mic Muireadhaigh, i righe n-Ereann.
Aois Criost, cuig céd seascat a trí.
S. Mo Laisi, abb Daimhinnsi, d'écc an dara la décc do September.
Iar m-beith dá bhliadhain i righe n-Ereann
p.204d'Eochaidh & do Baodan, torchradar la Cronán, toiseach Ciannachta Glinne Gemhin.
Aois Criost, cúig céd sesccat a cethair.
An céd-bhliadhain do Ainmire, mac Sedna, mic Fergusa Cendfhoda, h-i righe n-Ereann.
Aois Criost, cúig céd seasccat a cúig.
An dara bliadhain d'Ainmire.
Deman, mac Cairill, ricch Uladh, mic Muireadhoigh Muindeircc, do marbhadh la bachlachaibh Boirne.
Murchobhlach la Colman m-Becc, mac Diarmata, mic Fergusa Cerrbheoil, & la Conall, mac Comhgaill, toiseach Dal Riada h-i Soil, & i n-Ile, co t-tardsat edála iomdha eistibh.
Aois Criost, cúig céd seasccat a sé.
Iar m-beith trí bliadhna h-i righe n-Ereann d'Ainmire, mac Sedna, torcair la Fergus, mac Nelline, dia n-ebrad:
- Féimin an tan ro m-boi rí
nir bo mennat nach detlai
Indiu as foirdergg a lí
la h-Ainmire, mac Séatnai.
Aois Criost, cúig céd seasccat a seacht.
Iar m-beith aon-bhliadhain h-i righe n-Ereann do Baodan, mac Nindeadha, mic Fergusa Cendfoda, do-cear oc Lém Inn Ech, i n-debhaidh, lasan da Comaoine .i. Comaoine, mac Colmain
p.206Bicc, mic Cerbhaill, & Comaoine, mac Librene, mic Iolladhain, mic Cerbhaill. Tré comhairle Colmain Bicc do-ronsat an gníomh h-ishin.


c: text/html

text:
1951
MCMLI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Pär Fabian Lagerkvist an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Eryri, pàirc nàiseanta ann an ceann a tuath na Cuimrigh, a stèidheachadh.
- 21 an Lùnasdal, inbhe stàite do Hawaii.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 am Faoilleach - Gòrdan Mac a' Bhriuthainn, ann an Giffnock. Neach-poileataigs à Alba.
- 17 am Màrt - Kurt Russell, ann an Springfield (Massachusetts). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 29 am Màrt - Roger Myerson, ann am Boston. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Giblean - Éanna Ó Coinnigh ann an Caisleán an Bharraigh. Taoisigh na h-Èireann.
- 23 an t-Ògmhios - Maureen Watt, ann an Obar Dheathain. Neach-poileataigs Albannach.
- 23 an t-Iuchar - Eleanor Scott, ann an Inbhir Nis. Neach-poileataigs à Alba.
- 17 an t-Iuchar - Ròsanna Choineagan, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
- 10 an Lùnasdal - Juan Manuel Santos Calderón, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 20 an Lùnasdal - Mohamed Morsi, ann an Sharqia. Neach-poileataigs às an Èipheit.
- 22 an Lùnastal - Ailig Neil, neach-poileataigs à Alba.
- 17 an Dàmhair - Colin Beattie, neach-poileataigs à Alba.
- 12 an t-Sultain - Pádraig Parthalán Ó hEachthairn, ann am Baile Átha Cliath. Neach-poileataigs à Èirinn.
- 4 an t-Samhain - Traian Băsescu, ann am Murfatlar. Neach-poileataigs à Romàinia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 am Faoilleach - Sinclair Lewis, san Roimh. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 19 an Gearran - André Gide, ann am Paris. Sgrìobhadair às An Fhraing.
- 23 an t-Iuchar - Philippe Pétain, ann am Port-Joinville. Saighdear agus Deachdaire às An Fhraing.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Tagradh le Murchadh MacCoinnich: ais-tharraing
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_16II
- DEIT
- c.1764
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5746
- KEYWORDS
- pàipearan-cùirte
clàran-cùirte
clann
Tha an not seo gun deit, a' buntainn ri tagradh le Mgr Murchadh MacCoinnich, a bha na mhinisteir agus na mhodaratar air seisean Inbhir Nis, an aghaidh ceathrar shearbhantan san taigh aige ann an Geddes Beag ann an Siorrachd Inbhir Nàrainn, a' cur às an leth gun do dh'fhàg iad leanabh aig taigh Phineas Mac anTòisich, a bha na cheannaiche agus na Dheaghan ann an Inbhir Nis.
Ann an not, air a sgrìobhadh, bidh e coltach na làmh-sgrìobhaidh fhèin, tha am ministear a thog an tagradh a' dubhadh às na casaid an aghaidh dithis dhe na bha fo chasaid, Alasdair Gavin agus Anna NicGhlaisein, 's gan leigeil saor


text:
Ridseard Baker
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Ridseard Baker.
Rugadh e 29 an Cèitean 1974 ann an Dùn Èideann agus dh'ionnsaich e litreachas Beurla ann an Oilthigh Obar Dheathain. Bha e na cheannard Aonaidh Nàiseanta nan Oileanach an Alba.[1]
Mar BhPA riochdaich e Ear-Thuath na h-Alba o 2003 gu ruige 11 am Faoilleach 2015 nuair a thug e suas.[2] Tha e a-nise ag obair airson Age Scotland.[3] Ghabh Lesley Brennan an seat aige mar an ath-thagraiche air an liosta Làbarach.
Tha e na bhall den Phàrtaidh Làbarach agus den Phàrtaidh Co-obrachail.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- They Work for You (Beurla)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Times Higher Education Supplement: Richard Baker (Beurla)
- ↑ Duilleag oifigeil na Pàrlamaid (Beurla)
- ↑ BBC: Labour MSP Richard Baker quits Holyrood for charity role (Beurla)


text:
Oilthigh Ghlaschu (Iomain)
'Tha Sgioba Iomain Oilthigh Ghlaschu ag àrdachadh camanachd, an spòrs traidiseanta, Gaidhealach a-measg nan oileanach aig Oilthigh Ghlaschu.
Raon-cluiche[deasaich | deasaich an tùs]
Pàirc na Solais, Ionad Spòrs Gart Sguaib, Rathad Chnoc Màiri, Glaschu
Far-ainm[deasaich | deasaich an tùs]
"The Gold an Blacks, "Na h-Òr is Dùbh", "L'Oroneri"
Dathan-cluiche[deasaich | deasaich an tùs]
Lèintean òir, Briogais-ghoirid dhubh, stocainnean òir is dubh
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Oilthigh Ghlaschu air piseach mòr a thoirt don gheama thar na bliadhnaichean. Tha cluicheadairean ùra air a bhith gan trèanadh agus tha cluicheadairean stèidhichte air am leasachadh nan sgilean. Nuair a dh'fhàgas iad an Oilthigh, bidh iad a’ cuideachadh gus an geama a neartachadh air an taobh rianachd. Aig an toiseach, tha dithis ann aig a bheil fìor eòlas air a h-uile rud a bhuineas do spòrs nan Gaidheal, Iain U. Caimbeul, Ceann Suidhe Chomunn na Camanachd bho 1982 gu 1985 agus Ùisdean D. Macilleannain, fear-naidheachd is craoladair. Fhuair an dithis aca ‘Guirm’ bhon Oilthigh nuair a bha iad a’ cluich.
Chaidh Sgioba Iomain Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh ann an 1901. ‘S e Aonghas MacBhiocair, Murchadh MacCoinnich agus Murchadh MacRàth a bh’ ann na trì stèidheadairean, agus ‘s e Aonghas a’ bh’ anns a’ chiad sgiobair.
Anns na 50an, bha da sgioba aig an Oilthigh ach o chionn fhada tha e air fhàs nas dorra oileanaich a lorg le eòlas air iomain agus tha an sgioba a-nis a’ cumail aon sgioba fireannach agus cuideachd, bidh iad a’ feuchainn ri sgioba a chumail do bhoireannaich.
Anmoch sna 50an agus tràth sna 60an, bha linn air leth shoirbheachail aig an Sgioba, a’ gleidheadh Lìog a Deas ann an 1959-60 agus Cuach Littlejohn ann an 59-60, 60-61 agus 61-62. Thànaig cuid dhe na cluicheadairean seo còmhla a-rithist nuair a chaidh Glaschu Ceilbhinn a stèidheachadh. Chaidh a’ chuairt dheireannach de Chuach Chataibh a ruigsinn airson a’ chiad turas ann an 1981 agus chaidh Còrn Sgeaboist a bhuannachadh iomadach tursan.
Mar sgioba oilthigh, tha an Sgioba air a ruith leis na cluicheadairean fhèin le taic-airgid bho Comunn Spòrs Oilthigh Ghlaschu, na bhios a’ liubhairt giùlain gu geamannan air falbh bho àm gu àm. Gun teagamh, tha feum air eudmhorachd air a’ phàirc is far na pàirce, is uaireannan thèid seo a mothachadh le bhith a’ toirt seachad na duaise cliùitiche, ‘Gorm’ Oilthigh, ach nas trice thèid a mhothachadh le pinnt!
A-measg na caractaran as cudromaiche anns na bliadhnaichean a dh’fhalbh, tha Jack Asher ann. Fhuair Jack ‘Gorm’ agus bha cliù mhòr aig mar rèitear. Bha e na phàirt den sgioba soirbheachail sna 50an agus tha e a-nis na cheann-suidhe onarach. Bha a mhac, Gordon, na chluicheadair chòmhnard don sgioba anns na 90an.
Feumar mòran moladh airson an sgioba a chumail beò sna 80s a dhol gu Doire Barton, a sheall mòran iomairt is eudmhorachd gu riaghailteach. Thug Friseal Gordain Iomain Oilthigh an àrd aig an àm seo cuideachd agus chaidh a chuid shaothair mhiorbhaileach aithneachadh le ‘Gorm’.
Bha na h-oidhirpean aig Daibhidh Bell is Daniel Donn, bho Gleann Urchardan is Ceann a’ Ghiuthsaich fa leth, glè chudthromach ann a bhith a’ toirt comas dhan sgioba a dhol suas gu Lìog a Dha agus gus Cuach Littlejohn a ghleidheadh trì tursan. Fhuair an dithis aca ‘Guirm’.
Anns a’ Mhìle Bhliadhna ùr, tha an sgioba air buaidh fhaighinn ann Lìog a Deas 2 agus Cuach Littlejohn, a’ faighinn a-steach dhan chuairt dheireannach ceithir tursan ann an sreath bho 2001-2004, ga bhuannachadh da thuras. Feumar luaidh shònraichte a thoirt air oidhirpean nan Sgitheanach, Aonghas Liddon agus Keith MacCoinnich agus cuideachd air fear à Obar Dheathain, Daibhidh C Moore, a thoisich iomain aig an Oilthigh agus as deidh da bhliadhna a bha na sgiobair nuair a bhuannaich an sgioba Liog a Deas 2 gun gheama a chaill ann an 2002-03. Choisinn iad an tiotal mar Club a’ Mhios aon turas. Bidh Oilthigh Ghlaschu a-nis a’ gabhail pàirt ann an Lìog nan Oileanach agus Cuach Littlejohn.
Ann an 2004-05, chrìoch iad an seisean anns an treas àite ann an Lìog nan Oileanach agus chaidh an cur a-mach bhon Littlejohn san Iar-chuairt Deireannach le RGU as dèidh ‘pheanasan’. Bha Craig Ros na sgiobair ann an 2004-05, ach a-nis 's e Gilleasbuig MacDhomhnaill a th' ann, ogha aig a' bhàrd ainmeil Somhairle MacGill-Eain.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Ghlaschu: http://www.gla.ac.uk/services/sport/whatson/club/shinty/


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Eanraig MacIlleBhàin, no Fionn mar a dh'aithnichear e, ann an 1852 ann an Eilean Èisdeal an Earra-Ghàidheal, far an robh athair, Iain, na mhanaidsear air na cuaraidhean sglèat. Ghluais Eanraig a Ghlaschu na dhuine òg agus chuir e seachad an còrr dhe bheatha sa bhaile.
Tha sinn a' faighinn sealladh air, anns na bha aig Donnchadh MacCalum ri ràdh mu dheidhinn air prògram Gàidhlig a' BhBC air 15/05/1950:
"Bha Fionn na dhuine fialaidh, còmhstach, coibhneil, daonnan air ghluasad às leth dhaoine eile, air glè bheag buannachd dha fhèin.
An toiseach chaidh e ri clèirsneachd ach cha robh a' chlèirsneachd ach suarach, làmh ris an obair mhòr a rinn e às leth na Gàidhlig, às leth na Gàidhealtachd, a bàrdachd agus a ceòl.
Cha robh a leithid ann a dhèanadh eadar-theangachadh bho Ghàidhlig gu Beurla agus bho Bheurla gu Gàidhlig. Aon obair ghleusda a rinn e, agus b' e sin Achd nan Croitearan eadar-theangachadh bhon Bheurla gu Gàidhlig. Thug e buaidh le onair air gach facal annasach agus cudromach a gheibhear ann an Achd Pàrlamaid. Bha na croitearan fada, fada na chomain."
Bha Fionn fad iomadh bliadhna a' sgrìobhadh Litir Ghlaschu as an Oban Times agus bha e gu mòr air taobh nan croitearan anns an t-strì a bha aca airson còraichean fhaighinn air an fhearann. 'S iomadh facal a sgrìobh e agus 's iomadh facal a thuirt e, às an leth, rud nach robh cumanta no furasta aig an àm.
Anns a' bhliadhna 1881 nochd a' chiad leabhar bhuaidhe, The Celtic Garland, anns an robh cruinneachadh de dh'òrain, cuid leis fhèin, cuid le daoine eile. Bha cuid de na h-òrain a b' fhasanta aig an àm ann, mar eisimpleir 'The Braes o' Marr', 'My Hielan' Hame', 'Jock o' Hazeldean' agus 'Mary of Argyll', iad air an eadar-theangachadh leis fhèin bho Bheurla gu Gàidhlig.
Bha e sgileil air eadar-theangachadh agus is iomadh seinneadair a bha na chomain nuair a bhiodh iad a' gabhail ann am Beurla 'My Faithful Fair One' agus 'Sad am I and Sorrow Laden' no 'Mo Rùn Geal Dìleas' agus Och nan Och, na Bheil air m' Aire.
Bha cuideachd mu 30 Gaelic Readings anns an leabhar, sgeulachdan àbhachdach le tiotalan mar Taigh Lachainn Fhaoin, Dà Mhinisteir Mhaide, Far Am Bi an Toil Bidh an Gnìomh; Eòghann Ruadh aig a' Mhòd, Turas Phàruig don Taigh Mhòr; Calum Bodhar agus an t-Uircean agus Am Fear a Ghoid am Muc.
Bha fèill mhòr air The Celtic Garland mar a bha air an ath leabhar a chuir Fionn an clò. B' e seo The Celtic Lyre, a nochd ann an 1898, cruinneachadh de dh'òrain le ceòl san dà chuid staff agus sol fa. B' e seo, am beachd cuid, an cruinneachadh òrain Ghàidhlig a bu shoirbheachail riamh.
Anns a' bhliadhna 1898 chuir Fionn a-mach Leabhar na Cèilidh, sgeulachdan ait agus dàin aighearach.
Mu dheireadh a làithean thugadh dha peinnsean beag à sporan na rìoghachd airson na rinn e às leth na Gàidhlig. Fhuair Iain a bhràthair a leithid eile air an aon adhbhar. B' esan a thug sìos mòran de na h-òrain aig Màiri Mhòr nan Òran bho a h-aithris fhèin.
Chaochail Eanraig MacIlleBhàin air 28 Dùbhlachd, 1913, 's gun e ach 61. Tha e air adhlacadh anns an Western Necropolis an Glaschu. Chruinnich Gàidheil bho air feadh an t-saoghail airgead airson leac a chuir os cionn na h-uaigh aige. Air an leac tha sgrìobhte:
"Ghràdhaich e a' Ghàidhlig agus sgrìobh e gu h-ealanta i. B' e ghnàths eòlas air ceòl, bàrdachd agus eachdraidh a chinnidh a chraobh-sgaoileadh, an cùisean a chòmhnadh is an còraichean a thagradh."
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
17 an Gearran
'S e 17 an Gearran an 48mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 317 latha (318 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1894 - Nikita Hruŝëv, ceannard an t-Aonadh Sobhiat.
- 1925 - Hal Holbrook, ann an Cleveland (Ohio). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1950 - Christine Primrose, seinneadair Gàidhlig.
- 1952 - Michael Marra, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Dùn Dèagh.
- 1955 - Mo Yan, sgrìobhadair à Sluagh-phoblachd na Sìne.
- 1957 - Loreena McKennitt, ceòladair Canèidianach.
- 1971 - Martyn Bennett, ann am Baile Naoimh Eòin, an Talamh Ùr, Canada. Fear-ciùil ùr-ghnothach a mheasgaich ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1673 - Molière (Jean-Baptiste Poquelin). Sgrìobhadair agus cleachdaiche às an Fhraing.
- 1796 - James Macpherson, sgrìobhadair Albannach agus neach-poileataigs
- 1885 - Iain Frangan Caimbeul, sgoilear beul-aithris agus deasaiche nan leabhraichean 'Sgeulachdan Gaidhleach' no Popular Tales of the West Highlands.


text:
STONESTA, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
STONESTA, UAB
A 'cur crìoch obair, Balla plastering, Càradh, Clach giollachd, Clach products +10
Imprint
I-IV 10:00-19:00
V 10:00-18:00
- STONESTA, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
A 'cur crìoch obair, Balla plastering, Càradh, Clach giollachd, Clach products, Clach sgeadachadh, Clach sgoltadh, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Dealbhadairean làraich, Dealbhadh àrainneachdail, Goireasan, Paint agad ballachan, Taobh a-staigh dealbhadh, Tile bonding, Togail, fìor oighreachd
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Dekoratyvinis akmuo | stonesta.lt


text:
- TIOTAL
- Madainn, Beinn na Caillich, An t-Eilean Sgitheanach, às a' Chaol
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2252
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34151
- KEYWORDS
- Beinn na Caillich
An t-Eilean Sgitheanach
aiseag
Chithear moch mhadainn as t-earrach san dealbh seo agus ceò aotrom a' sìoladh às cionn beanntan an Eilein Sgitheanaich, thar a' chaolais bho Chaol Loch Aillse. Tha Beinn na Caillich, a tha san Eilean Sgitheanach 733m os cionn an locha. Chaidh an dealbh seo a thogail air laimrig a' Chaoil. Is iomadh duine a chunnaic an sealladh seo agus iad a' feitheamh ris a' bhàta gu Caol Acainn


text:
- TIOTAL
- Caol Loch Aillse on taobh a deas
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0711
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1900an; 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32633
- KEYWORDS
- cairtean
Rèile na Gaidhealtachd
aiseagan
turasachd
bailtean
Loch Aillse
Tha a' chairt seo a' sealltainn Caol Loch Aillse ann an Siorrachd Rois. Thathar dhen bheachd gun robh àite-còmhnaidh an seo on t- 17mh linn co-dhiù. Dh'fhàs am baile nuair a thogadh rathad gu Inbhir Nis ann an 1819, agus Rèile na Gàidhealtachd ann an 1897.
B' e Caol Loch Aillse cuideachd am prìomh cheann-turais aig a' bhàt'-aiseig o thìr-mhòr chun an Eilein Sgitheanaich. Ged a sguir an t-aiseag ann an 1995, chaidh drochaid an Eilein Sgitheanaich na àite aig Caol Loch Aillse. An-diugh, tha sin a' ciallachadh gu bheil luchd-turais fhathast a' tathaich a' bhaile air an cuairt dhan Eilean Sgitheanach


text:
Kl.
Domnall mac meic Loclainn rí tuaisgirt Erenn {.i. Ailiuch} quieuit.
Samuel episcopus Atha Cliath quieuit.
Crecsluaighedh la Tairdealbach h. Concupair isin Mumain gur laset crithgáir mor for Caisil & gur airgsit Ard Fináin. Tangus tre deredh an tsluaigh ag dul fo deas gur marbadh ann Aodh h. hEidin rí H. fFíacrach & Muiredhach h. Flaithbertaigh rí Iartuir Connacht {MS folio 216rb(333b)}et Muirges h. Lorcain et alii.
Morlongport la Tairdealbach h. Concupair & la Leth Cuinn ig Birra ó Samain go fél Brighde gur roinn Deasmumain eidir clainn Carthaigh et clánn mBriain.
Kl.
Aodh mac Domnaill h. Ruairc ri Airtir Connacht moritur.
Aodh mac Duinnslebhe h. Eochadha rí Uladh do marbadh do h. Matgamna i ccath.
Maolmorda h. Domnaill ri H. cCensiolaigh in clericatu quieuit.
Maolseclainn h. Donnagáin rí Arad Thíre occisus est ó clainn Cosgraigh tre meabhail.
Kl.
Damliag Cianáin do gabáil for Murchadh h. Maoilseclainn o Gailengoib et an teach a raibe do losgadh fair. Dream da muintir do marbadh & a ternum fén ass.
Donnchadh mac Gilla Patraic Ruaidh rí Osraighe a suis occisus est.
Croch Crist i g-Connachta in hoc anno.
Morsluaighedh la Tairdealbach h. Concupair for muir & for tir gur airg Ciarraighe go rúacht fén Corcaigh go ttanccuttur maithe Deasmumhan ina tech um Donnchadh mac Carthaigh et um Ceallach h. m-Bric & um h. Cinnfaoladh et um {h.} Concupair Ciarraighe & sóis clan dar clar Cille Dalua.
p.278
Kl.
Morcablach la Tairdealbach i Rinn Luimnigh gur mill & gur airg Deasmumuin.
Tadcc mac meic Cartaigh ti Deasmumhan moritur. {MS folio 216va(334a)} Cormac regnauit post eum.
An cloictech mór Cluana M Nois d'fhorbudh la Gilla Crist H. Maoileóin et la Toirdealbach h. Concupair.
Tri caistel la Connacht .i. caislen Duin Gaillme et Dun Leoda & Cul Maile.
Creachsluaighedh la Toirdealbach i m-Magh Cairbre gur airg Connmaicne go rucc Murchadh h. Maoilseclainn fair et Conmaicne gur muidh for an lorg Connacht i c-Craib Rois da Carnd go ttorchair ann Sinnach Soghain h. Ceallasgh & h. Duibh meic Lendáin. Soaid tra Connachta friu et marbaid sochaidhe dib um taoisech Muintire Geradain. ...]be
Giolla Braide h. Ruairc do badhadh ar Loch mac n-En la Connachtaibh.
Maolseclainn mac Taidcc h. Maoilruanaidh rí Muighe Luirg do marbadh d'feraib Brefne et do Tigernan U Ruairc.
Gell Desmuman um mac Cormaic meic Carthaigh do marbad la Toirdealbach h. Concupair.
Kl.
Da mac Aineisleis h. Edin .i. Flann & an Gilla Ruad da rig H. fFiacrach Aidne do marbad a ffill do Concupur h. Flaithbertaigh ag Bun Gaillme.
Gilla Braide rí Brefne occisus est a suis.
Atrighadh Murchadha h. Maoilseclainn do Toirdelbach & do Tige{r}nan.


text:
- TIOTAL
- Fosgladh loidhne an Aghaidh Mhòir, Stèisean Dhrochaid Chàrr, 1898
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_344
- ÀITE
- Drochaid Chàrr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11330
- KEYWORDS
- Stèisean Dhrochaid Charra
trèanaichean smùide
rathaidean-iarainn
trèanaichean
Buidheann air cruinneachadh aig Stèisean Drochaid Chàrr airson fosgladh na loidhne. Chaidh am pìos mu dheireadh dhen loidhne eadar Inbhir Nis agus Deimhidh a chrìochnachadh air a' 1 dhen t-Samhain 1898, a' fàgail slighe dhìreach eadar Inbhir Nis agus An Aghaidh Mhòr. Bha Stèisean Drochaid Chàrr air a bhith fosgailte mu thràth airson sia bliadhna agus bha seirbheis rè seal air a chur eadar Drochaid Chàrr agus Ceangal an Aghaidh Mhòir
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
A’ Chiad Duais do Sgoilear à Sruighlea ann am Farpais Logo
01/2013
Choisinn Connor Harper, sgoilear à Àrd-sgoil Uallais ann an Sruighlea, a’ chiad duais ann am farpais airson logo a dhèanamh gus 40 bliadhna bhon a chaidh Sabhal Mòr Ostaig OGE a stèidheachadh, a chomharrachadh. Bha cothrom aig sgoilearan Gàidhlig ann an àrd-sgoiltean air feadh Alba logo a dhèanamh a rachadh a chleachdadh gus tachartasan sònraichte tron bhliadhna a bhrosnachadh. Fhuair Connor, a tha san treasamh bliadhna aig an àrd-sgoil, £150 agus fhuair an sgoil seic airson £100 agus tha dùil aca a chosg air stuthan-ionnsachaidh Gàidhlig. Fhuair Marion Docherty à Àrd-sgoil Phort Rìgh an dàrna duais agus bhuannaich i £50. Thuirt Lisa Moyes, a tha ag obair san roinn mhargaideachd aig Sabhal Mòr Ostaig: ‘S e bliadhna shònraichte don cholaiste am-bliadhna agus bha sinn cho toilichte gun d’fhuair sinn cha mhòr 100 logos bho àrd-sgoiltean air feadh Alba. Bu toigh leinn meal-a-naidheachd a chur air Connor agus Marion agus taing mhòr a thoirt dha na sgoilearan agus sgoiltean a chuir logos thugainn."


text:
Seo iomradh air an t-sìde bho Inbhir Narann
Tha e caran grànda a-rithist ‘s tha sgòthan dubha againn. Tha cruaidh fheum againn air a’ ghrèine. Mura faic mi a’ ghrian ceannaichidh mi custard slice a-null anns a’ bhùth Ashers ‘s an uair sinn bi mi sona gu leòr. Tha mi an dòchas gum bi deagh aimsir agadsa co-dhiù. Chan eil an t-sìde a’ cur bacadh sam bith àir na seilcheagan ge-tà ‘s tha iad a’ gluasad ‘s tha coltas gu math dòigheil orra. Tha iad a’ toirt sùil mi-mhodail air mo Sòbhrachan.
Uill sin agad e bhuamsa an diugh, bidh mi air ais aig an aon am a-màireach.
Mar sin leat


text:
Mar as trice, bidh gnothaichean an t-Seòmair a' gabhail pàirt feasgair Dimàirt agus feasgair Dicadain agus bho 11.40am Diaraoin. Thèid a h-uile deasbad agus na gnothaichean air fad uile a shealltainn beò, agus tha iad rim faighinn fad mìos às dèidh làimh air TBh na Pàrlamaid.
Tha Geàrr-chunntas nan Imeachdan na chlàr foirmeil den ghnothach uile a ghabhar is de na toraidhean ag èirigh à co-dhùnadh, dealachadh no taghadh sam bith a chumar. Is e an clèireach a bhios a’ cur a’ gheàrr-chunntais ri chèile do gach coinneamh den Phàrlamaid agus gach coinneamh a chumas na comataidhean. Tha seo ga fhoillseachadh agus ri fhaotainn air an làrach-lìn an latha an dèidh a h-uile coinneimh den Phàrlamaid no den Chomataidh.
Gus sealltainn air Aithisg Oifigeil de Choinneamhan na Pàrlamaid, rachaibh do raon nan Aithisgean Oifigeil againn agus gus sealltainn air Aithisg Oifigeil coinneamhan nan Comataidhean, rachaibh gu Duilleagan nan Comataidh.
Is e Seòmar-deasbaid na Pàrlamaid am fòcas airson gnothaichean na Pàrlamaid. Bidh Buill Pàrlamaid na h-Alba (BPA) a’ coinneachadh ann airson beachdachadh air cùisean cudromach agus gus laghan ùra a dhèanamh. Is ann an seo cuideachd a bhios BPA a’ cur cheistean air a’ phrìomh Mhinistear, air Rùnairean Caibineit agus air Ministearan gu cunbhalach agus far an tèid aithrisean a dhèanamh air poileasaidh agus air tachartasan cudromach.
Mar as trice, ruithidh a’ bhliadhna phàrlamaideach on Chèitean gus an Cèitean. Nuair a tha a’ Phàrlamaid na shuidhe, gabhaidh coinneamhan den làn-Phàrlamaid san t-seòmar feasgar Dimàirt, feasgar Diciadain agus bho 11.40m Diardaoin.
Chaidh a’ chiad choinneamh anns a’ cheathramh seisean de Phàrlamaid na h-Alba a chumail Diciadain 11 Cèitean 2011.


text:
Bodach Stòrr
'S e stac-mara a tha ann am Bodach Stòrr (Beurla: Old Man of Stoer).[1] Tha e mu 60 meatair (197 troigh) a dh'àird agus tha e à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha e suidhichte beagan san ear-dheas air Rudha Stòir agus mu leth-mhìle air falbh san àirde an iar-thuath a’ Chùl-cinn. Tha a' bheinn Sidhean Mor faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 15′ 39.51″ Tuath agus 5° 22′ 57.76″ Iar. Tha slighe a' leantainn chun an staic bhon taigh-solais Ru Stoer.
Tha Bodach Stòrr ainmeil a-measg an luchd-sreap. Chan urrainnear an stac a ruigsinn ach ma bhios a’ mhuir air falbh. Tha na fulmairean (Fulmarus glacialis) cunnartach don luchd-sreap ma thèid iad ro fhaisg orra. Chithear fàsgadairean (Stercorarius parasiticus) agus fithich an seo cuideachd.
Anns na 1990an rinneadh sreath telebhisean mu shreap agus teasairginn bheanntan an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC015352
- Lochinver Scotland (Beurla)


text:
Facal-toisich
Is e fiosrachadh mu phoileasaidhean, modhan-obrach is rèiteachaidhean na stèidheachd a thaobh solar a bheirear san earrainn seo. Còrr’ uair bidh fiosrachadh air a shaoradh o fhoillseachadh ma bhios fiosrachadh pearsanta ann, no fiosrachadh a dh’fhaodadh, nan leigte ris e, droch bhuaidh mhòr a thoirt air leas malairteach duine sam bith, slàinte cuirp no inntinn no sàbhailteachd duine sam bith a chur an cunnart, droch bhuaidh mhòr a thoirt air coilionadh èifeachdach ghnothaichean poblach, no nam faodadh e bhith na bhriseadh dìomhaireachd a bhiodh buailteach do cheuman laghail.
Faodaidh solar co-oibreachail a bhith air a stiùireadh le buidhnean meadhanach mar a tha Solar na h-Alba, APUC Eta, Excel, Solar Nàiseanta Sheirbheis Nàiseanta na Slàinte no Ionad Sàr-eòlas Solair an Àrd-riaghaltais. Gheibhear fiosrachadh mu na seirbheisean solair a bheir na buidhnean seo don stèidheachd dìreach o na buidhnean fhèin.
Gnothach a dhèanamh ri Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean


text:
- TIOTAL
- 'Superheated Goods' a' shuntadh ri taobh a' bhogsa chomharran an ear ann an Srath Carrann
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1251
- ÀITE
- Srath Carrann
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- LINN
-
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27896
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
trèanaichean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn 'Superheated Goods' a' shuntadh ri taobh a' bhogsa chomharran an ear ann an Srath Carrann.
Ann an 1918 fhuair Rèile na Gàidhealtachd ceithir 4-6-0 locomotaibhean frithealaidh. B' e dreach na b' ùire de den 'Big Goods' aig Jones bho 1894 a bh' annta. Thàinig ceithir eile an ath bhliadhna. Chaidh iad uile a thogail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh. Àireamhaichte 75 gu 82 b' e 'Superheated Goods' a bh' orra le chèile. Mhair iad uile ach a dhà a-steach do làithean Rèile Bhreatainn.
Chaidh stèisean Shrath Carrainn fhosgladh le Rèile na Gàidhealtachd air 19 An Lùnastal 1870 mar stad air an loidhne eadar Inbhir Nis agus Port an t-Sròim. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho sheirbheisean luchd-siubhail riaghailteach ged a dhùin e do thrafaig bathair san Lùnastal 1983.


text:
Sgath (Sgeulachd)
Tha Sgath-Sgeulachd na seòrsa sgeulachd luchd-dìoghrasach, a' toirt dealbh air càraidean co-sheòrsach eadar caractaran nam Meadhanan Follaiseachd, gu tric ann an tuairisgeulan fosgailte, agus glè thric a-mach na h-oibre riaghailteach a' bhuin. Tha 'n t-ainm ag èirigh suas às a' chleachdadh na sgath caractar ann an abairtean mar 'Kirk/Spock' a thoirt dealbh air na sgeulan. Tha ('Kirk/Spock' air smaoineachadh gu tuathail a bhith a' chiad seòrsa na sgath-sgeulachd, a' ciad nochdadh 'san 1970 'sna h-irisleabhraichean luchd-dìoghrasach Star Trek (Turas nan Reul).
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Cùirtean na Sgath-sgeulachd Comman nan tuath na sgath-sgeulachd
- An Duilleag na Sgath Tionnsgnadh de Stòr-dàta Stòr-dàta nan làrach-lìn co-cheangailte ri sgath-sgeulachd rèidh le luchd-dìoghrasachd
- An Leabhar-latha na Rannsachaidh Sgath-sgeulachd (obair ann an adhartas) Rabhadh: Cuspairean Soilleire
- Aiste air Sgath-sgeul Franz Ferdinand/Morrissey
- Inbhir Ceathramh Buidheann co-oibreachadh càirdeil ri Sgath air chur sa' chruinne-cè an Star Trek.


text:
- TIOTAL
- Locomotives ann an Taigh-cruinn Inbhir Nis, 1960
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_762
- ÀITE
- Inbhir Nis
- DEIT
- 14 An Lùnastal 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- AT H Edwards
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27471
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
einnsean smùide
CR
Rèile Chaledonia
HRS
Taigh-cruinn Inbhir Nis le dìosailean Clas 24 agus clas 29 agus 0-4-4Tan 55236 agus 55199 a bha le CR roimhe.
'S e seada einnsein air a chuir a-mach mar bhogha leis a h-uile loidhne a' dol gu clàr-tionndaidh sa mheadhan a th' ann an taigh-cruinn. 'S deagh eisimpleir a bh' ann an Inbhir Nis le 31 stàile.
'S e Clas '439' 0-4-4Tan a bha le CR roimhe a th' anns an dà locomotive smùide. Chaidh an tè as fhaisge air a' chamara a thogail san t-Samhain 1909 mar Àir. 456 mus robh i Àir. 15199 aig LMS agus an uair sin BR Àir. 55199. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Iuchar 1961.
Ged a tha i den aon chlas chaidh an locomotive eile a thogail bliadhnachan an dèidh sin, san t-Samhainn 1922 mar CR Àir. 436. Thàinig i gu bhith Àir. 15236 aig LMS agus an uair sin Àir. 55236 aig BR ach mhair i beagan mhìosan nas fhaide agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1961. An dèidh dha smùid crìonadh b' e na 'Type 2s' (ris an canar an 'Clas 24' agus 'Clas 26' an dèidh seo) na prìomh thrèanaichean seirbheis air loidhnichean na Gàidhealtachd.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narainn stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte.


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson a' chomadaidh bhig 'Imperial Guard'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_49
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4758
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Diardaoin 22 Gearrain 1849. B'e seo an darna oidhche a bha clann fo aois 12 a' faighinn a-steach air leth na prìs. Bha seo air sgàth 'droch shìde na h-oidhche raoir a chuir bacadh air moran a bha air a bhith an làthair ... '. Thòisich an oidhche leis a' chomadaidh 'Imperial Guard'. Bha 'Moustache' air a chluich le Mgr Masterman agus ' Gasper' le Mgr Harlowe. An deidh sin bha 'The Lottery Ticket' air a shealltinn anns an robh 'Wormwood' air a chluich le Mgr Warren agus 'Mrs Corset' air a cluich leis a 'Bhph. Warren.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7.30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
- TIOTAL
- Dealbh den drochaid air a mholadh aig Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- QZP40_914_1_P007
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- LINN
- 1790an
- CRUTHADAIR
- John Rennie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31343
- KEYWORDS
- drochaidean
planaichean
aibhnichean
innleadaireachd
zoomable
'S e Iain Rennie, innleadair ainmeil, a rinn am plana seo den drochaid chloiche thar na h-aibhne aig Inbhir Theòrsa. Tha am plana a' sealltainn na drochaid on chliathaich is àirde nan còig airsean. Tha e a' sealltainn plana den os-structair is bunait na drochaid cuideachd.
Chaidh am plana a dhèanamh airson Sir Iain Mac na Ceàrdaich is chosg an drochaid mu £755 13 tasdan is 8 sgillinn.
Tha an drochaid ann fhathast.
Thàinig an dealbh seo on 20mh leabhar de Chunntas Staitisteil na h-Alba aig Sir Iain Mac na Ceàrdaich anns na 1790an


text:
Alasdair Mhic oho
Cholla ghasda oho
As do laimh-s' gun oho
Earbhainn tapaidh trom eile
(refrain)
Chall eile bho chall a ho ro
Chall eile bho chall a ho ro
Chall eile huraibh I chall a ho ro
's haoi o ho trom eile.
As do laimh-s' gun oho
Earbhainn tapaidh o ho
Mharbhadh Tighearna o ho
Ach-nam-Breac leat trom eile
Dh'adhlacadh an o ho
Uir an loch e o ho
's ged 's beag mi fhein o ho
Bhuail mi ploc air trom eile
's ged 's beag mi fhein o ho
Bhuail mi ploc air o ho
Chuala m'in de o ho
Sgeul nach b'ait learn trom eile
Chuala m'in de o ho
Sgeul nach b'ait learn o ho
Glaschu a bhith a ho
Dol 'na lasair trom eile.
Alasdair Mhic Colla Lyrics
translated from English to English
Capercaillie – Alasdair Mhic Colla Lyrics
Translation in progress. Please wait...


text:
- TIOTAL
- LMS 14413 'Ben Alligan' ann an Coille Chnagaidh, 1927
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_627
- ÀITE
- Coille Chnagaidh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- DEIT
- 1927
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28599
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14413 'Ben Alligan' ann an Coille Chnagaidh ann an 1927. Tha Beinn a' Bhreacaidh ann an cùl an deilbh.
Chaidh 14413 (HR 17 roimhe) a thogail aig Ionad-obrach Loch Gorm a' chompanaidh fhèin ann an Inbhir Nis ann an 1901. B' e ball den chlas de locomotaibhean ris an canar le chèile a-nis na 'Small Bens' a bh' innte. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1933.


text:
- TIOTAL
- Sealladh o Oighreachd Bhaile nan Gobhainn
- EXTERNAL ID
- PAW24317H
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- 8 An Dàmhair 1959
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21278
- KEYWORDS
- oighreachdan
Clann Rois
Sealladh bho Oighreachd Bail na Gobhainn.
Tha Baile na Gobhainn ann an Rois an ear agus 's ann an seo a bha dachaigh Chlann Rois. Chaidh an oighreachd agus Caisteal Bail na Gobhainn a reic ann an 1972. An-diugh tha Oighreachdan Bail na Gobhainn a' gabhail a-steach oighreachdan Inbhir Oighcill, Dubhchailigh, agus Bail na Gobhainn, sgìre le farsaingeachd mu 60,000 acair fearainn
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
4 an Dàmhair
'S e 4 an Dàmhair an 277mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (278mh ann am bliadhna-leum). Tha 88 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1289 - Louis X na Frainge, Rìgh na Frainge fad dìreach 19 mìos.
- 1795 - Thomas Carlyle, sgrìobhadair is eachdraiche, ann an Eaglais Fheichin.
- 1918 - Kenichi Fukui, ann an Nara. Ceimigear às an t-Seapan.
- 1923 - Charlton Heston, actair Aimeireaganach.
- 1931 - Basil D'Oliveira, cluicheadair criogaid Sasannach.
- 1938 - Kurt Wüthrich, ann an Aarberg. Ceimigear às an Eilbheis.
- 2000 - Michael Smith, ann an Vancouver. Ceimigear à Canada.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1669 - Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ann an Amsterdam. Peantair às na Tìrean Ìsle.
- 1947 - Max Planck, fiosagaiche Gearmailteach.


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach air Rathad-iarainn na Gàidhealtachd a' dèiligeadh ri sneachd air an loidhne
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_24_XI
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11158
- KEYWORDS
- Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
trèanaichean smùide
cuitheachan
crainn shneachda
geamhraidhean
sneachda
Luchd-obrach air Rathad-iarainn na Gàidhealtachd a' dèiligeadh ri sneachda air an loidhne. Chithear funail einnsean-smùide ri cùl na deilbh
Ann an geamhraidhean cruaidh, dh'fhaodaiste trì einnseanan a cheangal ri chèile, còmhla ri fear de thrì chroinn sneachda eadar-dhealaichte, airson na loidhnichean a rèiteach. B'fheudar do loidhnichean an dìon o chuitheachan le feansaichean air an togail gu tric le seann trasnain. An dèidh sin, chuireadh sèidearan sneachda an àite nam feansaichean, agus bha iad a' cleachdadh na gaoithe a' rèiteach nan loidhnichean. Chan eil cuitheachan air an loidhne cho tric 's a bha iad o na 1900an, seach gu bheil mòran eòlais ann air a bhith a' dèiligeadh ri aimsir chruaidh agus gu bheil na geamhraidhean nas ciùine
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Facal-toisich
Bheir an catagaraidh seo fiosrachadh mu phoileasaidhean, modhan-obrach is taic na stèidheachd do dhaoine ciorramach, a’ gabhail a-steach fiosrachadh mu ruigsinneachd nam prìomh thogalaichean is seirbheisean. Còrr’ uair bidh fiosrachadh air a shaoradh o fhoillseachadh ma bhios fiosrachadh pearsanta ann, no fiosrachadh a dh’fhaodadh, nan leigte ris e, droch bhuaidh mhòr a thoirt air leas malairteach duine sam bith, slàinte cuirp no inntinn no sàbhailteachd duine sam bith a chur an cunnart, droch bhuaidh mhòr a thoirt air coilionadh èifeachdach ghnothaichean poblach, no nam faodadh e bhith na bhriseadh dìomhaireachd a bhiodh buailteach do cheuman laghail.
Comhairle mu chiorraman do dh’oileanaich Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Peigi Spence mu ionnsaighean air a' Ghearastan
- EXTERNAL ID
- WD_HF06_TRACK03_SPENCE
- ÀITE
- An Gearasdan
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Peggy Spence
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3229
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
ionnsaighean adhair
ionnsaigh adhair
bomadh
claistinneach
Tha cuimhn' aig Peigi Spence gu robh droch ghreiseagan ann don Ghearastan san Dàrna Cogadh.
O tha cuimhn' agam air aon là nuair a bha mi 'g obair agus bha agam ri dhol dhan Ghearastan - bha mi ann bhon bha mi 'g obair air na busaichean agus bha plèanaichean Gearmailteach a' dol thairis air a' Ghearastan gu cunbhalach bhon bha bun-ionad an Nèibhidh ann. Agus bha sinne - aig an àm ud bha stèisean nam busaichean shìos far an robh an seann stèisean-rèile - agus bha sinn uile nar seasamh an sin agus thàinig am plèana seachad. Agus cealadeug roimhe sin bha plèana Gearmailteach ann a chaidh suas an t-Sràid Àrd a' bualadh le pheilearan ach gu fortanach cha d' fhuair e duine ach bhris e an t-uabhas de dh'uinneagan nam bùthan. Ach thàinig am fear seo thairis agus bha e ag itealaich gu math ìseal - 'eil fhios agad far a bheil Taigh-bìdh an 'Crannoch' an-diugh? Uill, sgèith e thairis air sin a chionns gur e bùth-obrach an nèibhidh a bh' ann agus sgèith e tarsainn agus bha e a' crathadh a sgarfa ruinn timcheall ann an cearcall, dìreach gus fios a leigeil thugainn nach robh e 'dol a dhèanamh cron oirnn agus chum e air suas tron Gleann Mhòr.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Cheann Loch Lìobhann.


text:
- TIOTAL
- Taigh-solais na Cananaich on Chidhe
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_019
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39108
- KEYWORDS
- taighean-solais
Stevenson
Dealbh gun bhliadhna ris anns am faicear Taigh-solais na Cananaich san Eilean Dubh. Chaidh innleachdadh an taigh-sholais a dhèanamh le Ailean MacStìophain agus thòisich an solas ag obair ann an 1846. Chaidh e gu fèin-obrach ann an 1984.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
Oilthigh Ghlaschu
'S e Oilthigh Ghlaschu an oilthigh as motha ann an Glaschu agus an dara tè as motha ann an Alba gu lèir as dèidh Oilthigh Dhùn Èideann. Chaidh Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1451 fo Rìgh Seumas II agus an Easbaig Uilleam Turnbull le cead bho Pàp Nicholas II. Chan eil ach aon oilthigh ann an Alba a tha nas aosda na Oilthigh Ghlaschu. 'S e seo Cill Rìmhinn, agus chan eil ach dà eile nas sine ann am Breatainn agus 's iad Oxford agus Cambridge.
Tha sgioba iomain fìor mhath aig an oilthigh cuideachd.
Ollamhan na Ceiltis[deasaich | deasaich an tùs]
- Aonghas MacMhathain
- Dòmhnall MacAmhlaigh
- Cathair Ó Dochartaigh
- Roibeard Ó Maolalaigh
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid: 1932-2010
- Ruaraidh MacThòmais: 1921-2012 (aig Oilthigh Ghlaschu: 1949-1956, 1963-?)
- Anna Latharna NicGillÌosa, seinneadair agus sgrìobhadair Gàidhlig


text:
- TIOTAL
- Cuidhteas bho Bhanca na h-Alba, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_D_III_01
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- DEIT
- 1824
- LINN
- 1820an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5678
- KEYWORDS
- bancaireachd
bancaichean
cuidhteasan
ionmhas
Tha an cuidhteas seo leis an deit 29 Ògmhios 1824 airson tasgadh £20 a rinn Mgr Seumas Stiùbhart gu Banca na h-Alba, Inbhir Nis. Tha e na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis.
Bhuineadh an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Esbjerg
'S e baile mòr agus port[1] cudromach faisg air Varde, air àirde an iar-dheas na Danmhairg a th' ann an Esbjerg (IPA: ɛsb̥jæɐ̯ˀ, Liotuànais: Esbjergas). Tha e suidhichte air Bàgh Fanø (Danmhairgis: Bugt Fanø), aig 18m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Syddanmark (Gàidhlig: Danmhairg a Deas),[3] 261km air falbh bho Copenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha), 84km bho Fredericia, 269km bho Helsingbør agus 134km bho Århus.[4]
Chaidh Esbjerg a stèidheachadh ann an 1868 mar phort ùr an àite Altona, air a chall sa chogadh eadar An Danmhairg agus A' Phruis ann an 1864.[5] Tha 71,579 duine a' fuireach ann.[6] 'S e an siathamh baile as motha anns an Danmhairg a tha ann cuideachd.[7]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Esbjerg Havn
- ↑ Mongabay
- ↑ Den Store Danske
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Danish Military History
- ↑ Danmarks Statistikbank
- ↑ Geonames


text:
Stuthan foghlaim / Educational resources
Tha na foillseachaidhean uile ri fhaighinnáann an crutháPDF air an lÓrach seo ach ma tha thu ag iarraidh leth-bhreac cruaidh cuir fios gu 01738 458530 no pubs@snh.gov.uk agus thŔid leth-bhreac a chur sa phost thugad an asgaidh.
Chithear foillseachaidhean GÓidhlig Dualchas NÓdair na h-Alba air fad ann an catalog nam foillseachaidhean.
Ainmean GÓidhlig air na rainich (Gaelic names for ferns)
Tha ainm 'oifigeil' GÓidhlig air a h-uile gin de na rainich is an lusan caidreabhach (earbaill-eich, garbhagan agus luibhean-clŔite) a tha d¨thchasach do dh'Alba, an dŔidh dhuinn crýoch a chur air pr˛iseact anns an robh an lÓmh-sti¨iridh Dualchas NÓdair na h-Alba. Chaidh ainmean a thaghadh airson nan 85 gnŔithean, agus na buidhnean dham buin iad (m.e. garbhagan, sealg-rainich, clach-rainich).
All of Scotland's native species of ferns and their allies (horsetails, clubmosses and quillworts) now have 'official' Gaelic names, following the successful completion of an SNH-led project.áWe have aálist of recommended names for the 85 species, and the groups to which they belong (eg clubmosses, spleenworts, polypodies).
- Liosta ainmean / List of names
- Ainmean bho litreachas / Names from literature
- Briathrachas / Terminology
- C¨l-fhiosrachadh / Background
Leabhar Sp˛rsa
Rach an sÓs anns na Prýomh 5 agus gabh sp˛rs a' rannsachadh cuid de na beathaichean s˛nraichte againn ann an Alba agus na h-Óitichean far am faic thu iad. Leabhar Sp˛rsa do chloinn 5 - 10 bliadhna a dh'aois.
Pasgan Foghlaim
Tha pasgan foghlaim ¨r aig Dualchas NÓdair na h-Alba loma lÓn fiosrachaidh agus gnýomhanáag amas airána darna agus treasamh ýrean san Currcaicealam airson SÓr-mhathais. Bruth an seo airson am pasgan a luchdachadh a-nuas áno airson leth-bhreac cruaidh fhaighinn, cuir fios gu gaelic@snh.gov.uk.
Postairean
Tha sreath de phostairean ¨ra SNH ri fhaighinn saor an asgaidh: cat-fiadhaich, leumadair, bradan, caorann, crios ch¨ chulainn agus tÓrmachan. Cuir fios gu gaelic@snh.gov.uk no f˛n 01463 725 148.
Duilleagan fiosrachaidh - Mu dheidhinn...
Cairtean-puist
Tha tuilleadh foillseachaidhean GÓidhlig ri fhaighinn aig Foillseachaidhean GÓidhlig.
Last updated on Friday 20th May 2016 at 09:31 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
- TIOTAL
- Crodh ann an Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00543
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12248
- KEYWORDS
- crodh
baile
zoomable
deilbh leudachail
Bidh e coltach gu bheil an crodh seo, a tha air taobh a-muigh bùth Dhonnchaidh Mhic a' Phearsain, a' dol on stèisean rèile chun a' chidhe no an laimhrig. 'S ann leis a' chompanaidh rèile a bha am fearann air a bheil an crodh nan seasamh, is bha aca ri na geatachan air Rathad an Stèisein a chleachdadh a rèir an lagh, airson stad a chur air sprèidh o bhith a' dol suas a' Phrìomh Shràid
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Fechtastánic Conchobor ua maelshechlaind do síthradaui aeda .i. riagilla coloim [...] coaltan cenandsa co tarat comarba colaim cille (.i. maelmoire uauchtan) co na samud & co na minnaib [...]
p.138nocht chommairche friu, & conasragaib for a muin do altoir coluim cille & conasruc leis co les luigdech & co ros dall is in glind ri dún meic cennán a ndes. Conid i cinaid in tsháraigthe sein do rat conchobor ua maelsechlaind cill delga co na crích & co na ferund do dia & do colum cille co brath cen cis cen chobach cen fecht cen luaged cen choinnim ríg na toisig fuirri mar [...] ba raeimi, ar ni laimed taisech a tadall etir céin ro bai i crich. Ocus a teat so inna commairche & inna slána do rata and .i. amalgaid comarba patraic co mbachaill ísu & comarba finnén & comarba ciarán cona minnaib ó cleirchib, ri imorra telcha airdd .i. oengus ua cainelbain, & ri telcha cail .i. maelisu mac coirthen, & ri maige lacha .i. gilla griguir ua dummaige, & ri tuath luigne .i. laidgnen mac maelan, o laecaib, & mor ingen meic conchobair ind rígan cen nach nathcor na commairce sen co brath. I fiadnaise fer mide eter laechu & cleirchiu do rata na slana sein & na commairche, & tucsat uile eter laechu & cleirchiu a mbennachtain do cach rig na
p.140tairgad dar in saire sein co brath, & tucsat uile a mallachtain do cach rig do roised tairis sein. & gid guasacht do cach rí sarugud coluim cille is guasachtucha do rig & gid guasacht do cách rig is guasachtucha do rig temrach, uair is brathair hé do colum cille.


text:
Joseph Smith Jr
Rugadh Joseph Smith Jr air 23 An Dùbhlachd 1805 agus bhàsaich e air 27 An t-Ògmhios 1844. Is esan a stèidhich an gluasad Eaglais Ìosa Chrìost de Naoimh an Latha mu Dheireadh, ris an canar cuideachd Mormonism anns a' Bheurla. Le sin b' e duine cudromach a bh' ann a thaobh poileataigs agus creideimh anns na 1840an. Thòisich e air creidmhich a chruinneachadh às dèidh dha aingeal a shealltainn dha truinnsearan òir a mhìnich ceilidh Ìosa aig na tùsanaich Ameireaganach. Ann an 1830 dh'fhoillsich Smith Leabhar Mhormoin (Book of Mormon) bho phìos a chunnaic esan mar eadar-theangachadh de na truinnsearan sin. San aon bhliadhna stèidhich e Eaglais Chrìost.


text:
- TIOTAL
- Sealladh bho Bheinn na Cille a' coimhead thar Àird Ghobhar guBail' a' Chaolais
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3492
- ÀITE
- Baile a' Chaolais
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35338
- KEYWORDS
- cairt-puist
dealbh-camara
Bail' a' Chaolais
Loch Lìobhann' An Linne Dhubh
Beinn na Cille
Àird Ghobhar
beanntan
sglèat
alùmanum
turasachd
Tha sealladh bho Bheinn na Cille a' coimhead thar Àird Ghobhar gu Bail' a' Chaolais anns a' cairt-puist seo.
'S e cearnaidh shònraichte de bheanntan iongantach agus lochan-mara a tha seo, agus roimhe seo b' e gnìomhachasan an alùmanum agus na sglèat am prìomh theachd-a-steach. An-diugh,'s e turasachd a' bhun-ghnìomhachas, le na millean de luchd-coisachd-chnuic agus sreapadairean a' tighinn dhan sgìre gach bliadhna


text:
- TIOTAL
- Leth-bhreac Cuairtlitir - Buairidhean an Eilein Sgitheanaich d1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_R13_J4_11
- ÀITE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- DEIT
- 1882
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5924
- KEYWORDS
- Ceannard Mhic an Tòisich
Clàrc Comataidhe
MacDhàibhidh
Cantray
lagh
an siostam laghail
na fuadaichean
Fuadaichean na Gàidhealtachd
Leth-bhreac Cuairtlitir - Buairidhean an Eilein Sgitheanaich d1
Chithear air an duilleig seo cuairtlitir, no sgrìobhainn laghail, a rinneadh airson grunn dhaoine. Bha seo air sgàth buaireadh a bha a' gabhail àite san Eilean Sgitheanach. Tha Siorrachd Lannraig air a' Ghalltachd agus Inbhir Nis air Taobh Sear na Gàidhealtachd, ach b' iad na h-uachdarain a bu mhotha a bha air cùl laghan na Gàidhealtachd.
Rè nan 1880an, bha pailteas de bhuaireadh a' tachairt san Eilean Sgitheanach. Chuir na h-uachdarain Dòmhnallach na tuathanaich aca fo smachd laghan cruaidhe. Ri linn laigse uachdarain nan Dòmhnallach, 's ann a chaidh an rioghachd an sàs sna buairidhean seo.
Chaidh Caisteal Inbhir Nis, mar a tha e an-diugh, a thogail mar chùirt


text:
- TIOTAL
- SS 'Lochgarry' faisg air Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00428
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12140
- KEYWORDS
- soitheach
S.S. Lochgarry
Thug companaidh Mhic a' Bhruthainn an SS 'Lochgarry' a-steach dhan chabhlach aca ann an 1937, nuair a bha an 'Lairdstock' oirre. Chaidh a togail ann an 1898 mar an 'Vulture'. Bha i air a deagh leasachadh, le solas dealain, bùrn fuar agus teth anns na 48 seòmraichean, seòmar-bìdh a ghabhadh 100 duine agus clàran grèine is fasgaidh. Mar a bha a' bhileag shanasachd ag ràdh, 'The Lochgarry is a proud ship'.
Bha an SS 'Lochgarry' air a chleachdadh air seirbheis luchd-siubhail eadar Glaschu is taobh siar na Gaidhealtachd suas dhan Dara Cogadh nuair a chaidh a toirt a-steach gu seirbheis cogaidh ann an 1940 agus bha i an sàs aig Dunkirk. Chaidh an 'Lochgarry' ris na creagan air Eilean Reachraidh ann an droch aimsir is chaidh i fodha. Chaill 23 duine am beatha
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
5 an Cèitean
'S e 5 an Cèitean an 125mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (126mh ann am bliadhna-leum). Tha 240 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2011 - 3mh Thaghadh Albannach
- 2012 - Chaidh Slighe Costa na Cuimrigh fhosgladh.
- 2016 - 5mh Thaghadh Albannach
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1813 - Søren Kierkegaard, feallsanaiche agus sgrìobhaiche Danmhairgeach.
- 1817 - Manuel María Ramírez Fortoul, ann an Arauca. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1818 – Karl Marx, feallsanaiche poileataigeach às a' Ghearmailt.
- 1846 - Henryk Sienkiewicz, ann an Wola Okrzejska. Sgrìobhadair Pòlach (Quo Vadis).
- 1919 - Séamus Ennis, ceòladair, seinneadair agus cruinniche-ciùil Èireannach.
- 1956 - David Stewart, ann an Inbhir Nis. Neach-poileataigs Albannach.
- 1980 - Yossi Benayoun, cluicheadair ball-coise à Iosrael.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1705 – Leopold I, Impire Naomh Ròmanach
- 1821 – Napoleon Bonaparte
- 1892 - Froilán Largacha, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1894 - Leonardo Canal González, saighdear agus Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1949 – Maurice Maeterlinck, sgrìobhadair à Gent.


text:
Sgioba criogaid nan Innseachan an Iar
Tha Sgioba criogaid nan Innseachan an Iar ("The Windies") fear den sgiobaichean mòra aig criogaid. Bha iad sa h-uile World Cup. Nithear an sgioba as na nàiseanan anns a' Muir Caraibeach, air sgath gu bheil na h-Eileanan seo cho beag.
Tha an sgioba seo air a tharraing bho na h-Eileanan anns a' chuan Charaibeach a chaidh an ruith le Breatainn mar phàirt de Aonadh Nan Innseachan an Iar. Tha Guyana na phàirt den sgioba cuideachd ged nach eil na phàirt dhe na h-Innseachan an Iar ach air Tìr-Mòr Ameireaga a Deas.
Bha an sgioba air leth soirbheachail anns na 80an.


text:
Kl.
Maolmuad h. Maoilmúaidh rí fFer cCeall do tabairt ar écin a damlíag Durmuighe la Muircertach h. Cárraigh & a marbadh i mMaigh Lena.
Sluaighedh la Maolsechlainn et la h. Néll et la Donnchadh mac mBríain & {MS folio 207rb(315b)} la h-Airt h. Ruairc go tar (expunct.) Sinainn go ttugsat gialla Connacht do Maoilsechlainn.
Cu Luacra mac Concubair ri Ciarraighe Luachra moritur.
Losccadh Cluana M Nois.
Árd Macha do losccadh gusan raith genmothá an teac screabtra & ra loisccedh an damliag nor et an claigtec et an carbad & imad óir & argaid.
Maolmuire comarba Patraic cenn clerech Erenn quieuit.
p.224
Kl.
Fras cruithnecda d'fertain i n-Osraighibh.
Branacan h. Maoiluidir ardrechtaire Mide do badhadh la Bealltaine i lLoch Ainninne.
Aodh mac Flainn meic Maoilsechlainn rigdhamna Erenn do marbadh da Uibh Maighteachan d'Feroib Bile.
Longarg h. Maoiliduin secnab Cluana muc Nois quieuit.
Ua Geueannaigh righdamna H. Maine occissus est.
Kl.
Ab incarnatione Domini M acus xxii. anno decimo circuli .xui. Sitriucc mac Imair Puirt Lairge do marbadh {le) righ Osraighe.
Mac Leginn mac Cairill rí Airgiall penitens quieuit. {MS folio 207va(316a)}
Maolseclainn mac Domnaill mac Donnchadha airdri Erenn uile, tuile ordain iartair domain, do éc i g-Croinis Locha Ainninne in .xliii. anno regni sui in .iiii. Nonas Septembris die uidelicet dominico luna .ii., millesimo uero ac .xx.ii. post incarnationem dominicam anno, presentibus ac sibi astantibus uenerabilium sanctorum Patricii scilicet et Columbae ac Ciarani heredibus penitens in pace pausauit.
- Tri cet port ig an rig
ima tobair brot is bidh;
altrom o righ na nduile
a medhon gach dúine diobh.
- Dabach fir na Tulca thiar
'má ngeba rí Midhe mían,
Dia Domnaigh ibus digh dhi,
Dia Luain i maidean Mide.
Muircertach mac Carrthaigh Calma do marbadh on Gut per dolum.
Domnall h. Murchadha Glun Ilair rí an tuaisgirt ri (expunct.) o Ciannacht Glinne Geimhin do marbadh.
p.226
Kl.
Ercra greine i mmedhon laoi et ercra esga'sin mís cedna.
Domnall mac Aodha Big h. Maoilseclainn {MS folio 207vb(316b)} leithrí Midhe do marbadh o mac Seanáin h. Leochain & o Luighnibh.
Tádhg mac Bríain do marbadh d'Eilib i ffill iarna eráil do Donnchadh mac Bríain.
Concupur mac Aongusa meic Carrthaigh Calma do marbadh lasna Gotaibh tre celg.
Maelmuire h. Cainnén episcopus Suird quieuit.
Leobelin righ Bretan moritur.
Sluaighedh la h. Concupair la rig Connacht in Uibh Briúin gur marbadh ann Domnall h. Egra rí Luigne Connacht.
Oenric rí an domain in pace quieuit. Cuanu ra gab dar a éisi righe.
Kl.
Ugaire mac Dunlaing rí Laigen et Maolmorda mac Lorcain rí H. Censiolaigh et a mac, tec do gabáil forra og Dubloch do Dunnslebhe gur marbadh ann.
Ioseph mac Duncaidh anmcara Cluana M Nois quieuit, athair Cuinn na mBocht.
Sluaighedh la mac nEochadha go Gallaibh gur losg íad & go ttug gialla Gaoidheal uaithibh.
Cuan h. Lothcain primecius Erenn & saoí senchusa do marbadh i tTeathba & brenait a naonmur {no aonur} an lucht ra marp & as fiort filedh sin. +
Domnáll h. Egra rí an Corainn moritur.


text:
- TIOTAL
- Cuirm-fosglaidh Eaglaise Saoire Aonaichte Latharain
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH139
- ÀITE
- Latharan
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- DEIT
- 1900
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4337
- KEYWORDS
- eaglaisean
Chithear san dealbh-chamara seo sluagh a' cruinneachadh aig fèill'-fhosglaidh na h-Eaglaise Saoire Aonaichte an Latharan.
Chruthaicheadh an Eaglais Shaor Aonaichte an 1900 an dèidh do dh'Eaglais Shaor na h-Alba agus Eaglais Chlèireach Aonaichte na h-Alba tighinn còmhla. Ann an 1929, chaidh An Eaglais Aonaichte còmhla ri Eaglais na h-Alba.
Tha Latharan na bhaile beag air cost' an ear Ghallaibh, mu 30 cilemeatair gu deas air Inbhir Ùige.
Ri linn an aonaidh seo, thugadh cead do sheinn laoidhean is innealan-ciùil
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
- TIOTAL
- "The Clubhouse, An Eilean" le Màiri Hedderwick
- EXTERNAL ID
- GB1796_D1101_2_25_42_17
- ÀITE
- Baile Ùr an t-Slèibh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- CRUTHADAIR
- Mairi Hedderwick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11558
- KEYWORDS
- iomain
sgiobaidhean spòrs
spòrs
Dealbh den Taigh Cluba aig An Eilean, achadh dachaigh Camanachd Bhaile Ùr an t-Slèibh.
Tha iomain air a bhith air a chluich aig Eilean Bheannchair, airson ainm slàn a thoirt dha, bho co-dhiù 1877. Chaidh Camanachd Bhaile Ùr an t-Slèibh a stèidheachadh ann an 1895 agus 's e aon de na clubaichean as soirbheachail ann an eachdraidh an spòrs. Aig an àm a chaidh seo a' sgrìobhadh (2010) tha iad air prìomh cho-fharpais an spòrs, Cupa na Camanachd, a bhuannachadh 28 uair.
Tha an obair seo bho chruinneachadh de dheilbh agus sgeidsichean leis an sgrìobhadair agus an neach-dhealbh mòr-chòrdte, Màiri Hedderwick. Tha ceangal air choreigin aca uile ri Baile Ùr an t-Slèibh agus tha mòran dhiubh cuideachd a' riochdachadh gèam iomain. Thathas nas eòlaich air Màiri Hedderwick mar ùghdar agus neach-dhealbh an t-sreath leabhraichean chloinne, Ceitidh Mòrag, air a bheil mòran measail.


text:
- TIOTAL
- Flot Taisbeanaidh an Dealain-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_17_006
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9268
- KEYWORDS
- Làraidh
taisbeanadh
1962
dealan-uisge
Bòrd Dealain Ceann a Tuath na h-Alba
Scottish Hydro-Electric plc
Southern Electric plc
Scottish and Southern Electric plc
1943
1989
1998
Sna 1960an, agus stèiseanan an dealain-uisge fhathast gan togail, agus dealan aig a' mhòr-chuid de choimhearsnachdan, bha Bòrd Dealain-uisge Alba a Tuath a' glacadh a h-uile cothrom ach an àrdaicheadh iad cleachdadh an dealain-uisge san dachaigh. San dealbh-chamara seo chithear flot air ullachadh airson spaidsearachd no fèill agus sealladh annasach air air mar a bhiodh e a' fuireach ann am bròg ach leis a h-uile goireas ùr, nam measg còcaire, tanc-uisge, inneal-nighe agus inneal-sguabaidh. Tha soighne mòr ag innse dhan a h-uile duine gur e a' phrìs chunbhalach gach seachdain ann an taigh nan ceithir rumannan dìreach 1/4d airson solais a-mhàin, no 6/3d airson uile-dhealan. Tha rabhdan ann mar 'The rates are cheap as you can see. In fact its quite amazing, That for less than 7 bob a week, You can have lights and cooker blazing'. Tha an làraidh, agus litrichean mòra os cionn cab an draibheir ag ràdh "Hydro Electric Board" le modail de thùr dealain air a mhuin agus suaicheantas Bòrd Dealain-uisge Alba a Tuath air an doras, a' cur air adhart an dealain mar ghoireas don h-uile là.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid de dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhithth air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhithth a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clas sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar dhòigh air a bhithth a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Slòigh, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh cumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhithth prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
23 an Gearran
'S e 23 an Gearran an 54mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 311 latha (312 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1455 – Dh'fhoillsich Johannes Gutenberg a chiad Bìoball clò-bhuailte ann am Mainz.
- 1940 – Chaidh plutonium-238 a dhèanamh le Glenn Theodore Seaborg a' chiad uair.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1685 - Georg Friedrich Händel, ceòl-sgrìobhaiche Gearmailteach, ann an Halle (Saale).
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1447 - Pàpa Eòghann IV, Pàpa Eadailteach.


text:
Agrado
'S e baile beag ann an Huila,[1] Coloimbia,[2] a th' ann an Agrado neo El Agrado. Tha e suidhichte 135km air falbh bho Neiva, prìomh-bhaile na roinne, shuas anns na h-Andes. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann le teodhachd mheadhanach dhe 24˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1837.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Chimbayaco agus an uair sin Pitalito na h-ainmean an robh air an àite seo bho thùs. Bha Pitaló na cheann-feadhna anns an sgìre seo nuair a ràinig na Spàinntich. 'S e meanbhair a th'ann -ito,[3] dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig. 'S ann às a' Bhaile El Pital a thàinig na ciad tìrichean. Chaidh an t-ainm a dh’ atharrachadh gu Agrado ann an 1837. Tha agrado a' ciallachadh caillear ann an Spàinntis. Chuir iad an t-ainm sin air a' bhaile o chionns gur e àite breàgha torach a th'ann, le aithnichean làn fìor uisge mu a thimcheall.[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 8,489 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 3,903 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Agrado (is mòran dhuibh mestizos). Tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.1 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 84,8% dhe na daoine ann an Agrado leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 16% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Agrado. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
José María Rojas Garrido (1824 - 1883): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1866.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Riaghaltas na Roinne: Bailtean
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Spanish About.com
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
- TIOTAL
- Litir bho Bhaltair MacAoidh gu Iain MacDhùghaill
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_7_24
- ÀITE
- An t-Srathaidh
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cinn t-Sàile MhicAoidh
- DEIT
- 15 An t-Samhain 1899
- LINN
- 1890s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6474
- KEYWORDS
- Aonghasìna NicAoidh
Bhaltair MacAoidh
Iain MacDhùghaill
An t-Srathaidh
Litir bho Bhaltair MacAoidh gu Iain MacDhùghaill mu dheidhinn Aonghasìna NicAoidh.
Tha Bhaltair MacAoidh ag aithris gun do thadhail Aonghasìna NicAoidh air aig an taigh ag iarraidh air tagradh a dhèanamh às a leth airson cobhair bochdainn. Tha e ag ràdh gu bheil i ann an cruaidh fheum agus tha e ag iarraidh gum bi a' chùis aice air a cur air beulaibh a' bhùird aig an ath choinneimh


text:
Feumaidh a’ Ghàidhlig a bhith ri cluinntinn anns gach raon de ar beatha, a rèir Ceann-Suidhe a’ Chomainn Ghaidhealaich, Iain MacLeòid, agus gu sònraichte nuair a thig e gu clann-sgoile – an ath ghinealach de Ghaidhil.
A’ bruidhinn aig cuirm-fhosglaidh a’ Mhòid thuirt e: “Se an dùbhlan a tha againn mar choimhearsnachd, dòighean a lorg gus taic a chumail ri gach cuid òigridh taobh a-muigh na sgoile, agus inbhich a tha a’ fàs gu bhith ’nan luchd-labhairt na Gàidhlig.
“Ro thric, am measg sgoilearan FTMG agus FIG, chan eil cothroman cleachdaidh cànain aca ach a-mhàin anns an sgoil fhèin. Feumaidh sinn cuimhneachadh nach eil ann am foghlam sgoile ach aon cheum air an t-slighe gu bhith fileanta anns a’ Ghàidhlig. Feumaidh sinn dèanamh cinnteach gun cumar a’ Ghàidhlig a’ dol anns an dachaigh, anns a’ choimhearsnachd, ann an cur-seachadan, ann an adhradh agus anns an àit’-obrach gus an toirear an t-àite ceart dhan Ghàidhlig mar chànan aig a bheil luach ’nar beatha làitheil.”
Bhrosnaich Mgr MacLeòid daoine gu bhith a’ bruidhinn ri clann sa Ghàidhlig a h-uile cothrom a gheibh iad, feuch an toir iad misneachd dhaibh. “Mar tha fios againn, chan eil a’ Ghàidhlig tuilleadh a-mhàin mar chànan don Ghaidhealtachd ’s dha na h-Eileanan. Tha i fad is farsaing aig ìrean nàiseanta agus eadhon eadar-nàiseanta, agus a thaobh mòran de na h-òganaich sin chan eil anns a’ Ghàidhlig ach dìreach aon de na cànanan a bhruidhneas iad. Bruidhnibh riutha sa Ghàidhlig, oir tha ùidh mhòr aca anns a’ chànan, agus dèanaibh cinnteach gum bi fios aca gu bheil saoghal taobh a-muigh an t-seòmair-teagaisg far a bheil a’ Ghàidhlig ga bruidhinn, thoiribh dhaibh misneachd a bhith ga cleachdadh gu fosgailte, gun nàire sam bith. Agus, nuair a fhreagras iad sibh air ais anns a’ Ghàidhlig, gheibh sibh a-mach gun toir sin tuilleadh misneachd dhuib’ fhèin a bhith ga cleachdadh.”
Cuideachd, bha an Ceann-Suidhe an dòchas gun robh an iomairt Ghàidhlig air tòiseachadh air toirt buaidh air an dòigh anns a bheil companaidhean agus buidhnean comeirsealta a’ coimhead air a’ Ghàidhlig. “An dùil an e comharra a tha seo gu bheil fàs ar cànain a’ toirt buaidh, mar a chithear anns a’ Chuimrigh, gu bheil aithne ga toirt do luach na Gàidhlig ann an Alba, agus nach e fasan a th’ ann san dol seachad? A bheil na companaidhean sin a-nis ag aithneachadh gu bheil luchd-labhairt na Gàidhlig airidh air seirbheisean ’nan cànain fhèin, a’ gluasad a dh’ionnsaigh an ‘spèis co-ionnanach’ a tha stèidhichte anns an lagh, ach nach deach fhathast a choileanadh chun ìre bu chòir.”


text:
- TIOTAL
- HR 73 'Snaigow' ann an Inbhir Ùige le crann-sneachda beag fiodha
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_534
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 1 Am Màrt 1924
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25979
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
B' e einnsean luchd-siubhal cumhachdach a' chiad clas ùr de locomotaibh a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le Crìsdean Cuimein. B' e clas 'No.73' a bh' orra agus chaidh a dhà dhiubh a thogail le Hawthorn Leslie ann an 1916. Chaidh an àireamhachadh 73 agus 74 agus gluais na dhà gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 73 'Snaigow' le crann-sneachda beag fiodha ann an Inbhir Ùige sa Mhàirt 1924. Chaidh a h-àireamhachadh 14522 leis an LMS. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Ghiblean 1936.


text:
- TIOTAL
- Campa Saor-thagraichean Earra-ghàidheil is Chataibh
- EXTERNAL ID
- QZP27_60_31_13
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30675
- KEYWORDS
- arm
mailisidh
armailt
Chithear saighdearan le aodach-leapa is fear dhiubh le blocan anns an dealbh seo, a chaidh a thogail aig campa Saor-thagraichean Earra-ghàidheil is Chataibh. Bha dà chompanaidh de shaor-thagraichean ann an sgìre Cheann Loch Chille Chiarain aig an àm seo: Raidhfilean Gàidhealach Earra-ghàidheil, buidheann arm-coise, is a' 1mh Ghearastan Làmhachais Earra-ghàidheil is Bhòid (Saor-thagraichean), buidheann làmhachais gus an oirthir a dhìon. B' e saor-thagraichean a bh'anns na dealbhadairean Teàrlach is Dennis MacGrory is ghabh iad an cothrom dealbhan a thogail aig na campaichean bliadhnail
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
20 am Faoilleach
'S e 20 am Faoilleach am ficheadamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 345 latha (346 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1936 - Eideard VIII na rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 1981 – Chaidh Ronald Reagan a thaghadh mar cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (gus 20 am Faoilleach, 1989].
- 2009 - Tha Barack Obama na cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1873 - Johannes Vilhelm Jensen, ann am Farsø.
- 1920 - Bertram Schmiterlöw, ann an Karlskrona. Neach-ealain às an t-Suain.
- 1951 - Gòrdan Mac a' Bhriuthainn, prìomh-mhinistear Bhreatainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1889 - Bartolomé Calvo, ann an Quito. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1936 - Seòras V, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 1993 - Audrey Hepburn, ann an Tolochenaz. Actair à Sasainn.


text:
- TIOTAL
- Sgoil Chaol Loch Aillse, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00662
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12374
- KEYWORDS
- sgoil
Caol Loch Aillse
Chaidh Sgoil Phoblach a' Chaoil is an taigh-sgoile a thogail ann an 1904, air an rathad a-mach à Caol Loch Aillse dhan Phloc, air an robh Leathad na Sgoile. Chaidh sgoil ùr a thogail ann am meadhan a' bhaile ann an 1958, is bha pàirt den t-seann sgoil air a chleachdadh mar thaigh-bìdh airson iomadh bliadhna
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Taigh Croiteir. An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2648
- ÀITE
- unidentified
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34551
- KEYWORDS
- taigh
bàrd
Rinneadh iomadh atharrachadh air an dealbh mas e seo gu fìrinneach taigh croiteir anns an Eilean Sgitheanach, no an àite sam bith eile anns a' Ghàidhealtachd. Tha na craobhan ann gun teagamh, ach chan fhàgadh beatha chruaidh a' chroiteir cus ùine gus lios eireachdail a chuthachadh.
Tha an abairt fon tiotal "Crofter's Cottage" a' tighinn o 'The Timepiece', bàrdachd a chaidh a sgrìobhadh le Uilleam Cowper (1731 - 1800) a rugadh ann am Berkhamsted, Hertfordshire. Bha e na bhàrd, agus na sgrìobhadair litrichean agus laoidhean, a bha ainmeil na bheatha agus na dhèidh, a dh'aindeoin greisean de dh'ìsleachadh nach do leig leis a bhith na fhear-lagha


text:
- TIOTAL
- HR 85A air an loidhne brisidh san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_279
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24746
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Skye Bogie' de locomotaibh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean, Daibhidh Jones. Chaidh an togail gu sònraichte airson obrachadh air loidhne Inbhir Pheofharain agus An Eilein Sgitheanaich. Chaidh naoi dhiubh a thogail aig Ionad-obrach Loch Gorm a' chompanaidh ann an Inbhir Nis eadar 1882 agus 1901. Bha Pàdraig Druiminn, a ghabh àite Jones, a' cumail sùil air na ceithir mu dheireadh, agus rinn esan beagan atharrachaidhean air an dealbhadh thùsail. Cha deach ainm a thoirt dha gin de na 'Skye Bogies' agus ghluais iad uile chun an LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 85A air an loidne brisidh san Aghaidh Mhòr. B' i a' chiad de thrì 'Skye Bogies' a bharrachd a chaidh òrdachadh an dèidh dha leudachadh na loidhne eadar Port an t-Sròim agus Caol Loch Aillse a bhith air a gairm. Chaidh a crìochnachadh san Lùnastal 1892 agud b'e 85 an t-àireamh tùsail a bh' oirre. Chaidh a h-ath-àireamhachadh tri turais ron bhuidhneachaidh: gu 85A sa Ghiblean 1918, air ais gu 85 san t-Sultain 1919 agus an uair sin 85A a-rithist dà mhìos an dèidh sin. A dh'aindeoin 's gun do ghluais i gu LMS b' i an aon tè sa chlas nach d' fhuair àireamh bhon chompanaidh ùr agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1923


text:
Kal. Ian. ii. f., l. xx. uii., Anno Domini M.c.xc.ui.
Reicles Poil & Petair cona themplaibh & co m-bloidh moir don Rathaidh do loscadh.
Sluaghadh la Ruaidhri Mac Duinn Shleibe, co n-Gallaibh & co macaibh righ Connacht docum Ceneoil Eogain & Airrter. Tangatur dono Cenel n-Eogain Telcha Óac & Errter co Machaire Aird Macha, co tucsat cath doibh & cur mebaidh ar Mac Duinn Sleibhe & ro marbadh derg-ár a muinnteri ann, .i., da mac righ déc do Connachtaibh.
Muircertach, mac Muircertaigh h-Ui Lochlainn, rí Ceneoil Eogain & ridomna Erenn uile,{folio & column MS2 57a} .i., tuir gaiscidh & egnoma Leithi Cuinn, discailiudh Gall & caistel, tercbail cell & cadhus, do marbadh do Donnchadh, mac Bloscaidh h-Ui Cathan, a comairli Ceneoil Eogain uile: .i., iar tabairt na tri Scríne & Canoine Patraic fris i tempall
p.224deiscertach Aird Macha reímhe-sin & rucadh co Daire Coluim Cille & ro h-adnaicedh co h-onorach.
Mac Bloscaidh h-Ua Cuirin do arcain Termainn Da Beócc & ro marbadh é féin inn co n-derg-ár a muinntere re sulbud cenn mís, tria mirbuil Da Beóc.
Isin bliadhain-sin dono do bris Domnall, mac Diarmata Mec Carrthaigh, cath ar Gallaibh Muman & Luimnich in ro marbh a n-derg-ar & in ro dichuir a Luimniuch iat iar séin & ro bris dá maidhm aile béos.


text:
- TIOTAL
- Drochaid Shilgeachan, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- SLD_182_015
- ÀITE
- Sligeachan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- Olivia James
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39460
- KEYWORDS
- drochaidean
Drochaid Telford
beinn
aibhnichean
Tha dà dhrochaid a-nis a' dol thairis air Abhainn Shligeachan faisg air Taigh-òsta Shligeachan san Eilean Sgitheanach. 'S e drochaid nua-aimsireil le rathad dùbailte a th' ann an aon dhiubh anns a bheil aon rèis agus tha i a' giùlan an A87, a' phrìomh rathad mòr tron Eilean Sgitheanach. 'S e drochaid tòrr nas aosta a th' anns an tèile a chithear san dealbh seo.
Bha trì boghachan anns an t-seann dhrochaid airson a dhol tarsainn na h-aibhne a tha a' giùlan tòrr uisge a tha a' sruthadh bho bheanntan a' Chuiltheann dhan mhuir ann an Loch Sligeachan. 'S dòcha gu bheil i a' dol air ais gu na 1820an nuair a bha Tòmas Telford a' dealbhachadh mòran thogalaichean agus structairean eile sa Ghàidhealtachd agus dh'fhaodadh gun do ghabh i àite tè fhiodha na b' aosta, no 's dòcha fadhail nàdarrach.
Tha Sligeachan suidhichte aig snaim-rathad cudromach far a bheil am prìomh rathad eadar Port Rìgh agus ceann a deas an eilein a' coinneachadh ris an rathad a Phort nan Long agus Dùn Bheagan air an oirthir an iar. B' e làrach margaidh chruidh riaghailteach a bh' ann agus tha taigh-seinnse air a bhith an seo airson linntean.
Tha an drochaid a' nochdadh ann an iomadh ìomhaigh de bheanntan A' Chuiltheann a th' ann an cùl an deilbh. Ach, an seo, tha meall mòr Mharsco (736m) a' faighilnn làmh an uachdair air an t-sealladh le a ghualainn follaiseach air fàire. Tha a' bheinn a' còrdadh gu mòr ri luchd-coiseachd agus luchd-sreap agus tha i furasta a ruighinn à Sligeachan. Chithear am frith-rathad a tha a' còrdadh ri mòran thar na drochaid agus tro Ghleann Sligeachan air taobh chlì an deilbh camara. Tha an t-slighe anns a bheil ochd mìle a' dol gu Loch Coir' Uisge agus Loch Sgàbhaig.
Tha pòla dealain air fìor làimh chlì an deilbh, aon de cheithir a bha daoine a' smaoineachadh a bha a' milleadh an t-seallaidh. Tha e cuideachd faisg air an làrach far a bheil ìomhaigh shnaighte de Thormod Collie agus Iain MacCoinnich, dà thùsaire sreap anns an Eilean Sgitheanach, gu bhith air a thogail. An dèidh beachdachadh leis a' bhuidheann coimhearsnachd a bha a' planadh an ìomhaigh shnaighte, ghluais Dealan a' Chinn a Deas na pòlaichean san t-samhradh 2009.
Olivia James
Tha na h-ìomhaighrean anns a' chruinneachadh seo bho sheat de shlaighdean Agfachrome de inbhe àrd a chaidh a thogail le Olivia James. Thog a' Bh-ph James, neach-togail-dhealbh letheach-proifeiseanta, na deilbh camara air turais dhan Eilean Sgitheanach eadar 1968 agus 1989 a' cleachdadh Camara Pentax S1A agus film CT18. Tha iad a' clàradh diofar àiteachan, daoine agus gnìomhan a tha an-diugh air atharrachadh no, ann an cuid de shuidheachaidhean, air a dhol à bith uile gu lèir.
Rugadh i ann an Elderslie ann an Siorrachd Rinn Friù air 26 An Giblean 1932 agus ghluais Olivia Grace James (Purcell mus do phòs i) a Shasainn ann an 1944. Rinn i trèanadh mar thidsear agus phòs i Ridseard James ann an 1956. Bha sinnsirean an duine aice às an Eilean Sgitheanach agus thòisich iad air turais riaghailteach dhan eilean ann an 1968. A thuilleadh air na slaighdean, tha Bh-ph James air cunntas a sgrìobhadh mu a cuimhneachain air na turais sin air an tug i 'Skye Magic'. Tha leth-bhreac den seo air a chumail ann an Ionad Tasglann An Eilean Sgitheanaich agus Loch Aillse.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne don a' chiad Diùc Chataibh
- EXTERNAL ID
- HC_ARCH3_1983-84_84072035
- ÀITE
- Goillspidh
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Aonad Airc-eòlas Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13254
- KEYWORDS
- carragh-cuimhne
Sealladh à Beinn a' Bhragaidh.
Tha ìomhaigh Sheòrais Granville Leveson-Gower, 1d Diùc Chataibh na sheasamh air Beinn a' Bhragaidh, taobh an iar Ghoillspidh. Tha 100 troigh a dh'àirde anns an ìomhaigh a' toirt a-steach bonn na h-ìomhaigh cuideachd. Chaidh a dhealbhadh leis an Ridire F L Chantrey agus chaidh a thogail ann an 1834, bliadhna às dèidh bàs an Diùc.
Bha an oighreachd a bu mhotha anns an Roinn Eòrpa aig an Diùc Chataibh aig toiseach an 19mh linn le mu 1.5 miliean acair aige. Bha e a' creidsinn nach b' urrainn do fhearainn beòshlaint a thoirt do a thuath fad am beatha air fad 's thòisich e a' gluasad mhìltean de theaghlaichean chun a' chost gus rùm a dhèanamh do chaoraich.
Bha na fuadaichean ann an Cataibh gu sònraichte an-iochdmhor 's mar sin 's e ìoranas a th' ann gu bheil e ag ràdh air a' chlàr aig an ìomhaigh gun deach a thogail le 'a mourning and grateful tenant' gu 'a judicious, kind and liberal landlord'


text:
Gàidhlig
'S i cànan dùthchasach na h-Alba a th' anns a' Ghàidhlig. 'S i ball den teaghlach de chànanan Ceilteach dhen mheur Ghoidhealach a tha anns a' Ghàidhlig. Tha Goidhealach a' gabhail a-steach na cànanan Gàidhealach gu lèir; Gàidhlig na h-Alba, Gàidhlig na h-Èireann, agus Gàidhlig Mhanainn agus gu dearbh chan eil anns an fhacal "Goidhealach" ach seann fhacal a tha a' ciallachadh "Gàidhealach".
Tha mu 58,552 ga bruidhinn ann an Alba.
Susbaint
- 1 Teaghlach Cànain
- 2 Eachdraidh
- 3 Cultar
- 4 Na Meadhanan
- 5 Cànan
Teaghlach Cànain
Tha a h-uile cànan Gàidhealach air fàs bhon t-seann Ghàidhlig a bhathar a' bruidhinn o chionn còrr is mìle bliadhna - an cànan ris an canar "Old Irish" mar is trice anns a' Bheurla ged a bhiodh "Old Gaelic" nas cuimsich. Ann an Alba canar "Scottish Gaelic", "Scots Gaelic" no gu tric "Gaelic" a-mhàin ris a' chànan. Air taobh a-muigh na h-Alba bidh feadhainn ag ainmeachadh na Gàidhlig mar "Scottish" no "Scots" ach chan eil seo cumanta ann am Beurla na h-Alba oir tha ciall an dara fhacail seo air atharrachadh tarsainn air na linntean gu bhith a' ciallachadh na Beurla Ghallda ris an canar "Scots", "Lowland Scots" no "Lallans", agus "Doric" anns a chainnt fhèin.
'S i a' Ghàidhlig an cànan dualchasach aig na Gàidheil agus tha ceangail daingeann aice ri Gàidhlig na h-Èireann. Ge-tà, tha àite fhathast aig a' Ghàidhlig ann an dualchas na h-Alba agus cha do chaill i a-riamh a h-inbhe gu lèir mar chànan nàiseanta na h-Alba agus 's iomadh Albannach a bhios ag aithneachadh an àite chudromaich aice anns an dùthaich agus ann an eachdraidh na dùthcha. Ach cuiridh feadhainn eile dì-meas oirre mar chànan roinneil gun àite no eachdraidh ach air a' Ghaidhealtachd agus ann an Innse Gall.
Eachdraidh
Tòiseachadh
'S e cànan eachdraidheil do chuid mhòr de dh'Alba a th' anns a' Ghàidhlig agus is ann air na seann Ghàidheal, air an tug na Ròmanaich "Scotti" san Laideann, a chaidh Alba ainmeachadh mar "Scotia" no "Scotland" anns a' chànan Ghallta. Chan eilear cinnteach air dè cho fada 's a tha eachdraidh na Gàidhlig ann am Breatainn a tuath ach tha fianais ann bho ainmean-àite gun tàinig luchd-àiteachaidh Gàidhealach gu math tràth agus ann am mòr-àireamh do na Rannaibh ann an Gall-Ghàidhealaibh mus robh rìoghachd Dhál Riata air a stèidheachadh timcheall 500 AD. [6]
Tha a’ Ghàidhlig air a bhith ga bruidhinn ann an Alba fad còrr is 1500 bliadhna, bhon a thugar a-nall à Èirinn i le na fògarraich a thathaich ann an Dail Riata, mòr-thir cuimseach far a bheil Earra-Ghàidheal an-diugh. Bhon toiseach seo, sgaoil a’ Ghàidhlig a-mach tron mhòr chuid dhen dùthaich agus gu Innse Gall, a gabhail àite nan Cruithneach agus nan treubhan Ceilteach eile a bha san tìr. Cha do dh’fhuirich taobh a-muigh "Alba Ghàidhealach" seo ach a-mhàin Gallaibh, fìor earra dheas na dùthcha, agus na h-eileanan aig tuath. Le sin, feumaidh gun deach a’ Ghàidhlig a bhruidhinn, sa mhòr-chuid na dùthcha agus tha i air dìleab fhàgail ann an ainmean-àite na dùthcha.
Le stèidheachadh Rìoghachd Dhál Riata mu àm na 4mh linne, agus e a' dèanamh ceangail eadar an seann roinn de dh'Ulaidh ann an taobh a tuath na h-Éireann agus taobh siar na h-Alba, dh' fhàs cumhachd agus sgaoil na Gàidhlig agus bha buaidh mhòr aig an eaglais Ghaidhealaich air a' chànan, agus i a' sìneadh a-mach tarsainn air Breatainn a tuath. Tha dearbhadh ainmean-àite a' sealltainn gun robh a' Ghàidhlig ga bruidhinn anns na Gall-Ghàidhealaibh mun 5mh no 6mh linn. An dèidh greis ghabh a' Ghàidhlig àite cànan nan Cruithneach gu tuath an Uisge For agus cho fadalach ris an 15mh linn, b' e Scottis an t-ainm a bha orra anns a' Bheurla.
San naoidheamh linn às dèidh bhreith Chrìosda, bha ceannard nan Gàidheal, Coinneach MacAilpein air na Cruithnich agus na Gàidheil a thoirt còmhla agus bha e mar a’ chiad riaghladair air Alba, mòr-raon a bha a’ gabhail a-steach a’ mhòr-chuid de dh’ Alba tuath air aibhnichean Fhoirthe agus Chluaidh. Chun an latha an-diugh cleachdar an t-ainm Alba airson na dùthcha air fad.
Crìonadh na Gàidhlig
Bha a’ Ghàidhlig aig a h-àrd ìre san 11mh linn. Ach nuair a phòs Máel Coluim III (Maol-Chaluim Ceann Mòr) Margaret ann an 1071, b’ i a’ Bheurla cànan a chùirt, agus thòisich crìonadh na Gàidhlig bhon sin. Bha cùisean air an dèanamh nas miosa leis a’ gheur-leanmhainn a rinneadh air a Ghàidhlig, le mì-leasan malairteach agus le daoine a’ tighinn a-staigh as ùr. Tha e coltach ge-tà gun robh an sluagh fhathast a' bruidhinn na Gàidhlig gu 1400.
Mun àm seo, thòisich an cànan a' fàs diofraichte bho Ghàidhlig na h-Èireann.
Thòisich a' Ghàidhlig a' crìonadh air tìr-mhór na h-Alba mu thoiseach na 13mh linn agus leis a-seo thòisich i a bhith a' call a h-inbhe mar chànan nàiseanta. Mu thoiseach na 15mh linn bha sgeul air tighinn Mì rùn mòr nan Gall agus cò-strì eadar na h-Albannaich Ghàidhealach agus na h-Albannaich Ghallda. Ged a bhàsaich a' Ghàidhlig anns a' chuid as motha den Ghalldachd bha i fhathast ga bruidhinn ann am pàirtean, Charraig agus na Ghall-Gaidhealaibh nam measg, cho fadalach ris an 18mh linn.
Ann am bliadhnaichean tràtha an 16mh linn, dh' atharraich na Goill ainm na Gàidhlig bho Scottis gu "Erse" (agus sin a' ciallachadh Èireannach). Chleachdadh "Scottis" bhon uair sin mar ainm airson buidhinn de dhual-chainntean a dh' fhàs bho Bheurla Meadhan Aoisean (Middle English) a bha ga bruidhinn am broinn Rìoghachd na h-Alba). Chruthaich sin sgaradh eadar na daoine ann an Alba aig an àm agus chunnacas na Gàidheil mar sluagh chèin.
Chrìon an cànan gu mòr le sgiùrsadh nan Gaidheal an dèidh Blàr Chuil Lodair an 1746. Air sgàth 's gun do dh' fhàs na Cinn Cinnidh nan uachdarain às dèidh Blàir Chuil Lodair, dh' fhàs sgaradh eadar na daoine agus na h-uaislean. Bha na uaislean a' measgachadh le muinntir an Deas, a' bruidhinn Beurla agus ghabh iad thairis cleachdaidhean Gallda. Mar sin chaidh iad an ceangail ri muinntir na Gàidhealtachd a dh'fhàs bochd. Chuir an Scottish Society for the Propagation of Christian Knowledge (SSPCK) sgoiltean air a' Ghàidhealtachd gus cur às do cleachdaidhean Gàidhealach agus cànan nan Gàidheal. Bha iad den bheachd gun robh sin a' leasachadh muinntir na Gàidhealtachd. Bhon a sin bha droch inbhe aig a' Ghàidhlig, oir cha robh ach na daoine bochda ga bruidhinn, agus na daoine cumhachdail a' bruidhinn na Beurla. San 19mh linn bha àireamh nan daoine agus le sin an luchd-labhairt a' crìonadh gu luath air sgàth Fuadaichean na Gaidhealtachd.
B’ e cunntas-sluaigh 1891 a’ chiad fhear a chunnt àireamh luchd-bruidhinn na Gàidhlig, agus chaidh 210,000 a chlàradh ann an Alba aig an àm sin. Ach bha imrich air falbh bhon Ghàidhealtachd, foghlam sa Bheurla agus buaidh nam meadhanan Gallda a’ ciallachadh gun robh a’ Ghàidhlig a’ sìor-chrìonadh tron fhicheadamh linn. Sa chunntas-sluaigh ann an 1991, cha robh ach 65,000 air an clàradh mar luchd-bruidhinn na Gàidhlig, an treas cuid de na bha ann ceud bliadhna ma bu tràithe.
Cultar
Faic cuideachd Bàird Ghàidhlig, Seachd, Ealain, Ceòl Gàidhlig
Tha beul-aithris agus dualchas litreachais làidir aig a' Ghàidhlig agus i air a cleachdadh mar chànan nam bàrd fad linntean. Tha ceòl tradaiseanta Gàidhealach air fàs nas coileanta bho na 60an, agus tha barrachd is barrachd phàrantan a' togail an cuid cloinne tro mheadhan na Gàidhlig.
Na Meadhanan
Tha stèisean Gàidhlig aig a' BhBC, a sgaoileas cuideachd còmhla ris a' Ghàidhlig Èireannach Raidió na Gaeltachta. Tha prògraman Gàidhlig air an telebhisean air an sgaoileadh leis a' BhBC cuideachd, air a bheil fo-thiotalan Beurla. Nì STV (pàirt Albannach aig ITV) cuid prògraman Gàidhlig air a shon fhèin agus don BhBC. Tha e comasach do dhaoine le Freeview TeleG fhaighinn, a sgaoileas fad uair a thìde gach feasgar.
Thòisich seanail ùr digiteach, BBC Alba, air 19 An t-Sultain 2008, a tha ri fhaicinn tro Sky agus Freesat. 'S e co-obrachadh eadar BBC Scotland agus MG Alba a th' ann. Tha MG Alba na iomairt ùr air a maoineachadh le Riaghaltas na h-Alba gus craoladh Gàidhlig a bhrosnachadh.
Cànan
Fuaimneachadh
Fuaimreagan
Tha an stràc throm aig fuaimreagan na Gàidhlig, leis na litrichean à, è, ì, ò, ù. Tha an stràc gheur air uairibh air fhaicinn ann an sgrìobhaidhean, le é agus ó comharraichte, ach am bitheantas, tha stràc throm aig a h-uile fuaimreag.
Dà-fhoghair
Consain
Ceanglaichean a-mach
Facail Iasadach
Tha dualchas Ceilteach aig a' chuid as motha de dh'fhacail Ghàidhlig. Ach tha mòran fhacal sa chànan bho chainntean eile ris an canar "facail iasaid". Tha mòran dhiubh a' tighinn bho Laideann (muinntir, Didòmhnaich), seann Ghreugais le buaidh mhòr air an roinn diadhaidh (eaglais, Bìoball bho Ekklesia is Biblos), Lochlannais (eilean, sgeir), Eabhra (Sàbaid, Aba) agus Beurla Gallda (briogais, aidh).
Tha oidhirpean ann an cànan ùrachadh tro cruthachadh nua-fhacail a' bheanas ri adhartasan agus atharraichean a-rèir teicneòlais agus cùisean eile co-cheangailte ri beatha an latha an-diugh. Ach 's tric a thèid am facal Beurla a ghabhail agus a chur ann an litreachadh na Gàidhlig; mar eisimpleir Telebhisean bho Television ('s e "cian-dealbh" ainm eile sa Ghàidhlig air a shon nach eil cho cumanta), coimpiùtar bho computer (ainmean eile nach tèid cleachdadh: aireamhadair, bocsa-fiosa). Leis na gnìomhairean, mar eisimpleir, is tric a thèid facail na Beurla a chleachdadh le deireadh Gàidhlig (-eadh, no an Leòdhas, -igeadh) mar eisimpleir; "Tha mi a' watcheadh/watchigeadh an telly" (an àite "Tha mi a' coimhead air a' chian-dhealbh").
A' dol san cùrsa eile, tha buaidh air a bhith aig a' Ghàidhlig air a' Bheurla Ghallda agus Beurla gu ìre, gu h-àraidh Beurla na h-Alba. Tha facail iasadach bhon Ghàidhlig gus na cànanan seo mar : ben (beinn), brogue (bròg), clan (clann), glen (gleann), strontium (Sròn an t-Sìthein), slogan (sluagh-ghairm), whisky (uisge), agus loch.
Eadar-dhealachaidhean ri Gàidhlig na h-Éireann
Eisimpleirean:
Gàidhlig (Leòdhais) - Dè mar a tha thu?
Gàidhlig Choitcheann — Ciamar a tha thu?
Gaeilge (Ulaidh) — Caidé mar a tá tú?, no Cad é mar atá tú?
Gaeilge Choitcheann — Conas atá tú?
Gàidhlig - Chan eil airgead agam.
Gaeilge - Níl airgead agam
Gàidhlig na h-Éireann (Gaeilge) : Gàidhlig na h-Alba
Gael : Gàidheal
lá : latha
oíche : oidhche
isteach : a-steach
scoil : sgoil
páiste : pàisde
gan : gun
údarás : ùghdarras
oifig : oifis (air a neo oifig)
oscailte : fosgailte
bliain : bliadhna
raidió : rèidio (gath-cian-sgrìobhach)
rialtas : riaghaltas
parlaimint : pàrlamaid
oileán : eilean
Tùsan
- ↑ CnaG ¦ Census 2001 Scotland: Gaelic speakers by council area
- ↑ "Oifis Iomairtean na Gaidhlig
- ↑ "Language by State - Scottish Gaelic" aig làrach-lìn Modern Language Association, a' tarraing air 27 an Dùbhlachd 2007
- ↑ "Languages Spoken At Home" bho làrach-lìn Riaghaltas Astràilia: Office of Multicultural Interests, a' tarraing air 27 an Dùbhlachd 2007
- ↑ Languages Spoken:Total Responses làrach-lìn staitistearachd Seallainn Nuaidh, a' tarraing air 5 an Lùnasdal 2008
- ↑ Iona, Anna Ritchie, Historic Scotland, 1997, ISBN 0-7134-7856-X; t-d: 29-30
Aistidhean co-cheangailte
- Gràmar na Gàidhlig
- Gàidhealtachd
- Caochlaidhean eadar Gàidhlig agus Gaeilge
- Beurla Ghallda, an sean sheòrsa de Bheurla a bhuineas ri Galldachd Alba.
- Am Mòd, an co-fharpais cheòl Gaidhealach ainmeil
- Gàidhlig meadhan na mara
Ceanglaichean a-muigh
- Pàrlamaid na h-Alba
- BBC Alba
- Alba - Beag air Bheag Gàidhlig airson luchd-ionnsachaidh.
- Comunn na Gàidhlig
- Iomairt Cholm Cille
- Sabhal Mòr Ostaig
- Am Faclair Beag le Dwelly 'na bhroinn
- Faclairean Goidhealach
- Am Baile
- Bòrd na Gàidhlig
- Gàidhlig
- làrach-lìn Oi Polloi Còmhlan punc Gaidhealach
- CLÀR Foillsichear Gàidhlig a rinn co-obrachadh le Oi Polloi
- Leir-chunntas na h-Alba
- Fòram na Gàidhlig Coimhearsnachd airson ionnsachadh is leasachadh na Gàidhlig
- AbairThusa Lìon Sòisealta nan Gàidheal
- Tìr nam Blòg Blogaichean sa Ghàidhlig


text:
- TIOTAL
- Dealbh-camara Sgoile Uachdar Chàirn
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_1483
- ÀITE
- Uachdar Chàirn
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6914
- KEYWORDS
- schools
Dealbh-camara de sgoilearan aig Sgoil Uachdar Chàirn. A' tòiseachadh air an làimh chlì:
Sreath cùil: ? Mac a' Phearsain à Portaigil; Raymond Cault às an t-Srath, Geàrrloch; Dòmhnall MacÌomhair às Inbhir Àsdal; Sandaidh MacÌomhair às Inbhir Àsdal.
Sreath aghaidh: Rona NicAnndra às an t-Srath, Geàrrloch; Seònaid Fhriseal à Poll Iùbh; Julia NicGill-Fhinnein às an Allt Bheithe; Shona NicGilleBhràth às an t-Srath, Geàrrloch; Iseabail NicÌomhair far an Leathad; Ciorstaidh Flòraidh NicFhearghais às an Allt Bheithe
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
Gàidheil Òga
'S e Gàidheil Òga buidheann neo-eisimeileach a tha a' riochdachadh Ghàidheil Òga bhon t-saoghal air fad. Tha a' bhuidheann a' toirt cothrom do dhaoine òga eadar 16-30 am beachdan mu shuidheachadh na Gàidhlig a thogail gu ìre glè àrd. Tha dùil aig am buidhean a bhith a' strì gus piseach a thoirt air suidheachadh na Gàidhlig is inbhe a' chànain a thogail mar chànan a tha an-diugh cheart cho freagarrach dha daoine òga 's a bha e a-riamh.
Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh aig cò-labhairt a chaidh a chumail airson Gàidheil òga le Comunn na Gàidhlig anns an Aghaidh Mhòir anns an Lùnasdal 2005. Bhathar a' beachdachadh air suidheachadh na Gàidhlig anns an fharsaingeachd agus bha gach neach a bha an làthair den bheachd gun robh cruaidh fheum air buidheann a bha a' riochdachadh dhaoine le Gàidhlig eadar aois 16-30. Chuir còignear Ghàidheil Òga a bha an làthair romhpa, a' bhuidheann seo a chur air chois gu saor thoileach.


text:
Tha beachd a’ dol gu bheil “eadar-theangachadh air cànan mar a tha todhar air fearann” (Steafan MacRisnidh, An t-Albannach, 18 Lùnastal). Ge-tà, chan e stuth a tha ann an todhar a sgaoileas tu air feadh an àite gun chùram, oir tha cunnart nach eil ann ach salchar puinnseanta a chuireadh ás do gach nì math a bha anns an ùir mar-thà.
Is beag an t-iongnadh gu bheil cuid dhinn amharasach, ach chan ann mu eadar-theangachaidhean san fharsaingeachd, oir bho dh’fhalbh an iris Gairm chan eil farsaingeachd ri faicinn ann. Cha mhór nach eil a h-uile eadar-theangachadh gu Gàidhlig a’ tighinn bhon Bheurla.
Tha e coltach nach eil am plana oifigeil air atharrachadh móran bho nochd a’ chiad leabhar clò-bhuailte Gàidhlig, Foirm na n-Urrnuidheadh, ann an 1567. Se eadar-theangachadh a bh’ ann, bhon Bheurla, de riaghailtean a sgrìobh John Knox a dh’innse ciamar a bu chòir Dia adhradh. Bha na h-ùghdarrasan ag amais air cur ás don dualchas Ghaidhealach agus litreachas Crìostail na Beurla a phlantaig ’na àite ann an riochd na Gàidhlig.
Chaidh airgead gun tomhais a chosg air eadar-theangachaidhean eile bhon Bheurla thairis air ceudan de bhliadhnachan. A’ coimhead eisimpleir de Thurus a’ Chrìosduidh a sgrìobh John Bunyan, le deilbh bhriagha agus clò mór a ghabhadh leughadh gu furasta fo sholas coinnle, chithear gun robh e mar eadar-lìon na linn, a’ sìor tharraing an leughadair na bu doimhne a-steach air litreachas agus saoghal na Beurla.
Bha am plana fiùs nas soirbheachaile a thaobh cànan na bha e a thaobh creidimh. Dh’fhalbh a’ Ghàidhlig bhon chuid as motha den dùthaich ach mhair a’ Bheurla uile-chumhachdach. Sann sa Bheurla a tha daoine a’ creidsinn a-nis, eadhon sna h-eaglaisean.
Tha creideamh na Beurla cho làidir ’s gun robh fiùs gluasad ann am Pàrlamaid na h-Alba gus ainmean àitean dualchasach atharrachadh gu bhith nas coltaiche ris a’ Bheurla. Chuireadh iad “Na Cùirn Ghorma” far an robh am Monadh Ruadh bho thoiseach tìm nan Gaidheal.
Tha an aon spiorad suarach a’ truailleadh an tobair anns na h-ealain, ann am foghlam, craobh-sgaoileadh agus foillseachaidhean oifigeil. Tha bàrdachd ga sgrìobhadh a-nis le sùil ris an eadar-theangachadh seach cluas ris a’ chànan bu chòir cunntadh.
A dh’aindeoin iomadachd de chànanan ’s de chultaran eile a dh’fhaodadh ar neartachadh, chan fhaic sinn tro uinneag na Gàidhlig ach saoghal tana na Beurla. Canaidh iad adhartas ri poidhle todhair.