text:
Taigh-solais Àird nam Murchan
Tha Taigh-solais Àird nam Murchan suidhichte aig Rubha Àird nam Murchan, mu leth mhìle air falbh bhon chnoc bheag ris an canar Corrachadh Mòr, an t-àite as fhaide iar air tìr-mòr Bhreatainn. 'S ann an seo far bhios a’ chladaich dheasaich den leth-eilean Àird nam Murchan (a’ leanntain Loch Suaineart agus a' Chaol Mhuileich) a’ ruith le chèile leis a’ chladaich thuathaich a tha air ruith le Rùm, Eilean nam Muc, Eige agus leis an Eilean Sgitheanach. 'S e seo na co-chomharran a tha aige: 56° 43.6 Tuath agus 6° 13.4 Iar.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig ainm an taigh-solais. Tha dà bheachd ann: Tha aon mhìneachadh ag ràdh gun tàinig e bho na faclan "Airde" agus "Muirchu" (biast dhubh) neo ròn [1] agus a' ciallachadh: àite nam biastan dubha. Tha mìneachadh eile ag ràdh gu bheil an t-àinm ceangailte leis an fhacal: "Muirchol" leis a' chiall: àite spùinneadairean-mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'Sa bhliadhna 1845 cheannaicheadh 20 acair-fearainn bho Alexander Cameron airson 20 nòtaichean. Fhuair e cuideachd 58 nòta airson nan trioblaidean a bha aige aig an àm nuair a bha an taigh solais air a thogail.
Rinn Alan Stevenson an dealbhadh. Bha esan a’ buntainn do theaghlaich Stevenson, a bha ainmeil air sgàth 's gun robh iad a’ dealbhaidh an cuid as motha de na taighean-solais ann an Alba. 'S e Taigh Solais Àird nam Murchan an t-aona fear air feadh an t-saoghail a tha deilbhte anns an stoidhle Èipheiteach [2] . Chaidh an tùr a thogail le clachan eibhir a thàinig às an eilean Muile. Bathar ag obair trì bhliadhnaichean gus an robh an taigh-solais deiseil. San 5 an Dàmhair 1849 chaidh an solas a losgadh airson a' chiad turas.
An uair sin bha dithis luchd-obrach a' fuireach an-seo, b' e 18 nòtaichean gach bliadhna am pàigheadh a bha aca. Bha cothrom aca cuideachd dà bhò agus dusan caoirich a chumail airson a bhith beò.
Sa madainn 22 am Faoilleach 1852 bha stoirm mhòr ann, chaidh pìosan den tùr a bhriseadh le dealanach. Thuit 40 troigh den rathad anns a’ mhuir agus bhris an cuid as motha den bhalla, a tha timcheall na togalaichean, sìos. Ged a bha bàta na luchd-obrach na laighe 15 troighean nas àirde na a’ mhuir làn mu dheireadh, bhris e às a chèile fo chumhachd nan tonnan àirde.
Bhon bhliadhna 1988 bidh an taigh solais ag obair fèin-ghluasadach, bidh an Northern Lighthouse Board a’ gabhail cùram air a-nise. Bhon bhliadhna 1996 tha taigh an luchd-obrach agus na togalaichean eile aig an Ardnamurchan Lighthouse Trust. Tha ionad airson luchd-turais ann a-nise. Gheibh an luchd-turais fiosrachadh a bharrachd air sanasan-fiosrachaidh ann am Beurla agus ann an Gàidhlig a chaidh a chur an àrd aig cois an taigh-solais.
Togalaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an taigh-solais 35 meatair a dh’àird os cionn an talamh, tha staidhre ann le 152 ceum. Tha e 55 meatair a dh’àird os cionn na mara, tha an solas ri fhaicinn aig astar 24 mìltean. ‘S e sin an comharra aige: Flashing (2) White every 20 Secs.
Aig cois an taigh-solais tha inneal dearg ann airson fuaim àrd mhòr a dhèanamh, ma bhios e ceòthach. Ach chan eil an inneal seo ag obrachadh, tha fear ùr dealanach am broinn an tùir.
Dh’atharrachadh taigh luchd-obrach gu taigh tasgaidh. Tha an taisbeanadh a’ sealltainn ciamar a bhios an taigh solais ag obrachadh. Tha seòmar eile ann làn fhiosrachaidh mun dòigh beatha na luchd-obrach anns na 1940an. Air a thaobh tha taigh nan innealan. Anns an t-seann stàball tha cafaidh agus bùth ann a-nis.
Tha an rathad chun an taigh-solais gu math caol is lùibeach, mar sin tha solas trafaig ann. Canar gur e sin an t-aona fear a tha ann airson 50 mìle. [3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir (pdf-Datei), "Placenames", Duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba (englisch)
- ↑ ardnamurchanlighthouse (Beurla)
- ↑ undiscoveredscotland (Beurla)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Northern Lighthouse Board (Beurla)


c: text/html

text:
Fribourg
‘S e baile mòr ann an air an àirde an iar na h-Eilbheis a th’ ann am Fribourg (IPA: fribwa, Gearmailtis Freiburg is IPA: fribʊrg, Eadailtis: Friburgo/Friborgo, Rumantsch: Friburg). Tha e suidhichte aig 543m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Sarine, anns an roinn (Fraingis: Canton) Fribourg. Tha Fribourg 123km air falbh bho Zürich, 100km bho Ghenève, 92Km bho Luzern agus dìreach 28km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 34,897 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e an 15mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Fribourg (63.6%) ach tha Gearmailtis aig 21.2% cuideachd. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1174 le Berchtold IV von Zähringen agus chaidh an t-Oilthigh a stèidheachadh ann an 1582.
Susbaint
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johann Jakob Hess (1866 – 1949): Eòlaiche na h-Èiphit.
- Jean Tinguely (1925 – 1991): Dealbhadair.
- Carl Rütti (1949): Cèoladair.
- Anne-Lise Thurler (1960 – 2008): Sgrìobhadair.
- Claude Longchamp (1957: Seanaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean eile leis an aon ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Roinn Eòrpa[deasaich | deasaich an tùs]
- Freiburg im Breisgau, (Baden-Württemberg), sa Ghearmailt, baile eile nan Zähringen.
- Freiburg an der Elbe, (Sagsainn Iosail) sa Ghearmailt.
- Freyburg, (Sagsainn-Anhalt), sa Ghearmailt.
- Fribourg, Moselle, san Fhraing.
- Friburge, Rhône-Alpes, san Fhraing, clachan faisg air Champagny-en-Vanoise. S’ dòcha gu bheil an t-ainm sin a’ ciallachadh Baile Fuar).[7]
- Świebodzice, sa Phòlainn, seann Freiburg in Schlesien ron Dàrna Cogadh.
- Frymburk, An t-Seic.
Aimearagaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Nova Friburgo, Rio de Janeiro, Braisil, air a stèidheachadh ann an 1818 le daoine à Fribourg fhèin.
- Fraiburgo, Santa Catarina, Braisil.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Nova Friburgo
- ↑ Rueil-Maison
- ↑ Zähringerstädte
- ↑ Frère des cimes: Cent paroles, Mille secrets, Geneviève Ruffier Lanche, ISBN 102842062698
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Led Zeppelin
Còmhlan-ciùil fìor mhath a chruthaich Roc Cruaidh leis a' chiad chlàr aca, Led Zeppelin I. Bha ceathrar ann, Jimmy Page na chluichdear giotàir, Robert Plant a' seinn, John Paul Jones air bass is air meur-chlàran agus John Bonham no Bonzo mar a chanadh cuid ris, air na drumaichean.
Thoisich iad ann an 1969 mar 'The Yardbirds Ur, as deidh dha an còmhlan den aon ainm a sgaradh, a' fàgail Page leis na còirichean airson an ainm. Thug iad orra 'Led Zeppelin' mar ainm as deidh fealla-dhà a rinn Keith Moon bho The Who nuair a thuirt e 'Thèid e sìos mar balùn luaidhe no (Led Zeppelin)'.
Chlàr iad a' chiad chlàr, Led Zeppelin I ann an trì seachdainean agus thoisich iad anns a' bhad air an dàrna chlàr, ris a chanar, Am Bombadair Donn no gu h-oifigeil Led Zeppelin II.
Mar a chaidh an Siar a ghlèidheadh[deasaich | deasaich an tùs]
Air feadh beatha a' chòmhlain, bha cliù nas motha aig Zeppelin ann an Aimeireaga na bha riamh ann am Breatainn fhèin. Chaidh am fiolm "The Song Remains The Same" ann am Madison Square Gardens. An-diugh, 'S e Stairway to Heaven a th' anns an òran a tha air a bhith ga chluich as trice air rèidio ann an Aimeirigea. Ann an "Hammer of the Gods", an leabhar mu dheidhinn a' chòmhlain, tha e air a dhèanamh a-mach gum faca Led Zeppelin na Stàitean mar àite far an robh iad saor is gun bacadh orra.
As deidh Zep[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a dh'eug Bonham, dhealaich an triùir mhaireannach, ag ràdh nach robh Led Zeppelin ann as aonais. Ach tha iad air thighinn còmhla ceithir tursan, airson a' chiad turas ann an 1985 airson Live Aid, airson 40 bliadhna de Clàran a' Chuain Siar, airson banais Jason Bonham, (Mac Bhonzo) agus nuair a chaidh an aontachadh mar bhuill de Thalla Cliù Rock agus Roll ann an 1992
Thàinig Page & Plant còmhla, as aonais John Paul Jones, ann an 1994 airson cuirm air MTV, air an robh Unledded agus rinn iad da chlàr, No Quarter ann an 1994 agus Walking into Clarksdale ann an 1998.
Clàran[deasaich | deasaich an tùs]
- Led Zeppelin I
- Led Zeppelin II
- Led Zeppelin III
- Led Zeppelin IV
- Houses of the Holy
- Physical Graffiti
- The Song Remains the Same
- Presence
- In Through the Out Door
- Coda
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Stairway to Heaven songfacts, tabs, videos and audio, at the Stairway to Heaven website.
- Led Zeppelin reunion information and press conference video


text:
Dùn Airchill
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann Dùn Airchill (Beurla: Earlston, neo Ercildoune), a bha ann an Siorrachd Bhearaig. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan. Ann an 2001 bha 1,711 duine a' fuireach an seo. [1]
Tha a' mhòr-rathaid A68 a' ruith tron bhaile. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 38′ 0″ Tuath agus 2° 40′ 0″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 580 380


text:
Kal. Ian. iii. f., l. ix., Anno Domini M. ccc. lxxx. uii.
Indsaighidh le Clainn t-Sheaain h-Ui Ferghail ar Tomas, mac Cathail h-Ui Ferghail & ben Tomais do ghabail, .i. Nualaith, ingen h-Ui Ferghail (Murchadha, mic Gilla na Naem, mic Braein h-Ui Fergail), ben rob' ferr einech & crabadh do bí i comghar dhi.
Tech do dhenum a n-Emhain Macha la Níall {fol. A 79b} Óg h-Ua Neill do dhil dam Erenn ann.
Sadbh, ingen Aedha h-Ui Neill, ben mic Eoin Bised, do eg iar m-breith buadha o domun & o dhemhun.
Mac Uilliam Uachtarach, .i. Ricard Og, d'eg in bliadhain-si.
Goffraigh Find h-Ua Dalaigh, .i. ollam Erenn re dán, d'eg in bliadhain-si.
Ruaidhri h-Ua Cianain d'eg, .i. sai sheanchaidh gan uiresbaidh.
Eoin Mac Domnaill, rí Innsi Gall, d'ég.
Finemain, ingen h-Ui Eogain, d'eg.
Domnall mac Donnchadha Docair Meg Uidhir & Matha Mac Conlega do marbhadh i Cill Naaile i quint Kallann Marcii.


text:
A' Phruis
B' e a' Phruis (Gearmailtis: Preußen; Laideann: Borussia, Prutenia; Làitbhianis: Prūsija; Liotuànais: Prūsija; Pòlais: Prusy; Seann Phruisis: Prūsa) stàit neo-eisimeileachd ann am meadhan na Roinn Eòrpa far a bheil a' Phòlainn, a’ Ghearmailt agus Kalingrad, sgìre Ruiseanach ri taobh na Mara Bhaltaich an latha an-diugh. Bha a' mhòr-chuid de dh'fhearann na Pruise suidhichte eadar na h-aibhnichean Vistula agus Nemen.[1] Thug a' Phruis thairis Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotàinia fad an 18mh Linn, ann an co-bhann leis An Ostair agus An Ruis. Dh’fhàs a’ Phruis na bu chumhachdaiche is na bu chumhanchdaiche[2] beag air bheag aig ìre na Roinn Eòrpa ro 1871 nuair a chaidh A’ Ghearmailt a stèidheachadh mar aon dùthaich.[3] ‘S e Königsberg a bh' ann a' chiad phrìomh-bhaile na Pruise, ach thaghadh Berlin mar phrìomh-bhaile ùr ann an 1701, o chionn 's gu robh e dìreach ann an meadhan na dùthcha. A bharrachd air sin, 's e a’ Phruis an dùthaich a fhuair an adhartas teicneòlais na bu motha anns an Roinn Eòrpa fad an 19mh linn.[4] B’ e dùthaich neo-eisimeileachd a bh' anns a’ Phruis bhon 17mh linn gu ruige 1871 nuair a ghabh Rìgh na Pruise thairis A’ Ghearmailt air fad, an dèidh ruaig a chur air na Frangaich anns a’ Chogadh Frangach-Pruisianach ann an 1870 agus 1871.[5] Bha prìomh mhinistear na Pruise, Otto von Bismarck an sàs anns an iomairt gus A’ Ghearmailt a chur ris a chèile fo stiùireadh na Pruise airson Dàrna Reich (Gàidhlig: Rìoghachd) nan Gearmailteach a stèidheachadh is bha e na phrìomhair na Gearmailte an dèidh sin cuideachd.[6] Le sin, chaidh a’ Phruis à bith mar stàit ann an 1871, ged an do lean e gu ruige 1947 mar roinn.[7]


text:
Kl. Ianair .u. f. l. x. Anno Domini m.lxx.u.
Gofraigh mc. Amhlaim uel mc Raghnaill ri Atha Cliath, Cinaeth H. Con Beathadh toisiuch Ceniul Binnigh mortui sunt.
Slogadh la Tairrdelbach & la Leth Mogha i l-Leith Cuinn co torractur co h-Ath Fhirdeadh co tardsat Airgialla maidm Arda Monann for Muircertach H. m-Briain du i torcratur ile.
Donnchadh H. Canannan ri Ceniuil Conaill occisus est.
Domnall m. Murchadha ri Atha Cliath do ec do galur tri n-oidhce.
Domnall H. Caindelban do marbadh do Airgiallaib.


text:
Tractar-àiteachais
Tha an alt seo mu dheidhinn tractaran sònraichte ri àiteachais. Airson fios air tractaran de h-uile seòrsa cuir suil air tractar.
Is e a tha ann an tractar-àiteachais, nòs tractair sònraichte ri obair-fhearainn agus tarruinn innlean àiteachais, bu sònraichte cruinn-treabhaidh, cliathan, lunnan, drìlean-sile, agus trèilearan. Tha da phriomh seòrsa tractar-àiteachais: Tractaran da-chuibhleachd agus Tractaran Ceithir-cuibhleachd.
Susbaint
Tractaran Da-Chuibhleachd[deasaich | deasaich an tùs]
Mar is tric goirear Tractaran-choisich, air tractaran den leithid seo. Chan eil ach da chuibhle aca, agus inneal-pheatroil de cumhachd eadar 1kW agus 10kW. Tha iad uidheamaichte le Fuaidean (corragan), coltach ri na fuaidean air crann-eiche gus am bi aig an t-iomanach a choisich às an dèidh. Bhiodh na h-innealan a tharuing iad dluth-cheangailte ri culaibh an aisil. Tha tractaran- den seorsa seo freagarrach ri lotan beaga agus tha muilnean dhiubh air an cleachdadh air tuathanasan beag ann an Aisia. Bha iad cumanta air tuathanasan-beaga agus croitean air feadh Breatuinn rè na 1950an, agus tha iad fhadhast ri lorg ann an gairnealachd-mhargaideachd, far a bheil an meud beag aca freagarrach ri na h-iomairean agus far a bheil cumhachd gu leor aca airson an obair a tha dith.
A measg na h-ainmean bu cumanta ann am Breatuinn 's na 1950an, bha an "Iron Horse" agus "British Anzanai", bha cumhachd aig na h-innlean seo eadar 5 agus 10 hp agus bha cruinne treabhaidh sonraichte dhaibh, a thionndadh foid co-mòr ris an fhoid a thionndadh crann eich (mu deidhinn 175mm anns an domhainnead agus 250mm 'san leathad)comhla le innlean coltach ris an rota-tobha Howaird, sreath de tractaran sios ri 1kW, a bha uidheamaichte le fearsaid cumhachd a-mach a chuireadh cumhachd ri gàd-chorragach agus innlean eile air barrachd an rota-tobha fhein.
Tractaran Ceithir-cuibhleachd[deasaich | deasaich an tùs]
Is e an tractar ceithir-cuibhleachd an tractar-àiteachais bu chumanta, tha na tractaran seo torr nas cumhachd-mhòr na tractaran da-chuibhleachd, agus na modailean bu shine agus bu lugha, mar eisimplir am Fergie Glàs a chaidh air togail eadar 1938 agus 1956 a libhrig cumhachd 20 eich (mu 15kW). B'e am Fergie a'chiad tractar a bha uidheamaichte le Altachadh tri-phuing An Fheargusdanach, a thug comas do iomanach an tractair a thogail is cuir sios innlean ceangailte ris an tractar agus a riaghaladh an domhainnead air am biodh innlean glac-thalmhuinn (m.e. crann-treabhaidh) ag obair. Anns an latha an diugh is e Caighdeann Eadar-Naiseanta Inbhe 1[1] a tha ann an bonn-uidheam Fheargusdanach.
Eachdraidh Tractairean[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh leasachadh air tractaran-àiteachais bho coinceap innlean-treabhaidh.
- Bha na chiad tractairean iomainichte le stòth
- Chuireadh na chiad tractaran an gniomh ann an Meiriceidh mu deireadh an 19mh linn
- B'è an "Ivel Agricultural Motor" de 1902, dealbhaichte le Dòmhnull Albone a'chiad tractair-àiteachais
- Chaidh dealbhachadh air an cruth "clasaigeachd" de tractar, 2 chuibhle iomain mòr aig an cul, 2 chuibhle steornaidh beag aig an toiseach, stoc an tractar na slige don caradair agus bucais-bheirt, ann an 1917
- B'e carbadan-slaodaidh a-mhain a bha 's na tractaran bu thrath, agus bha an uidheam-aiteachais dealbhaichte dhaibh air an tarruinn as an deidh, mar a bhiodh acfhainn-eich.
- nochd am fearsaid "cumhachd a-mach" air modail? cuine?
- Chaidh innleachdadh air Altachadh Tri-phuing An Fheargusdeanach, le Ultach, Harry Feargusdean ann an 1937, iomanaichte le uidheam-uisgead.
- Tha Altachadh an Fhergusdaineach air an cleachdadh air tractaran beag is mòr (ach airson tractaran da chuibhleachd) air feadh an t-saoghail chun latha an diugh
Eachdraidh Togalaiche Tractairean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ International Standard Category 1


text:
Meidheadair
'S e inneal a thomhaiseas cudthrom a tha ann am meidheadair. Chanar meidheachadh ris an gniomh seo.
Gneithean Mheidheadair[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà phrìomh roinnean de meidheadair:
- Innealan steidhichte air bun-phrionnsabal an luamhain mar eisimplir am biorsamaid.
- Innealan steidhichte air lagh Hooke : "Claonadh a reir Cudthrom".
An Cairdeas eadar Cudthrom agus Cuideam[deasaich | deasaich an tùs]
Is fheudar dhuinn aithneachadh an difir eadar cudthrom agus cuideam. Is e a tha ann an cuideam an uimhir de stugh a tha ann an corp*. Is e a tha ann an cudthrom am forsasios a tha cuideam, fo buaidh tarruinn-talmhuinn ag aobharachadh.
Bithidh tarruinn-talmhuinn ag aobharachadh ath-luathasachadh de corp sam bith a tha fo a bhuaidh. Aobhrachaidh Tarruinn-talmhuinn Ath-Luathasachadh a tha baoltachd ri 9.81 metre/diog gach diog, (= 9.81 m/diog/diog = 9.81 m/s2 = 9.81ms-2)
Anns an Système international d'unités is e An Ciologram (Kg) a tha na h-aonad de cuideam agus is e an Newton (N) a tha na h-aonad de forsa. Is abhaist do buithtean a chleachd an cilogram mar aonad thomhais- a bhi pongail, 'is e forsa-chilograim a tha anns an chudthrom seo a tha co-ionnan ri 9.81 N.
A mhineachadh seo, tha beagan Ailseabra feumail. A reir an 2na lagh de Newton:
- Forsa = Cuideam X Ath-Luathasachadh.
Mar sin:
- Cudthrom = Cuideam X Ath-Luathasachadh aobhraichte le Tarruinn-Talmhuinn.
Airson Cuideam de 1 kg:
Cudthrom = 1 kg X 9.81 m/diog/diog = 9.81 N = 9.81 kg.m/diog/diog.
- Corp air a cleachdadh an seo leis a' chiall abhaisteach an feallsanachd-nadurra:- tha sin ri radh cnap stugha (beag neo mòr).


text:
Casg-astair ùr air Drochaid Cheasaig
- 18 Am Faoilleach 2013
Chaidh rabhadh a thoirt do dhràibhearan a bhios a' cleachdadh Drochaid Cheasaig tarsainn Chaolas Inbhir Nis, nach urrainn dhaibh a bhith a dol cho luath bho seo a-mach.
Thuirt Còmhdhail Alba gun tèid an casg-astair a ìsleachadh bho 70msu gu 50msu.
Bidh an casg-astair sin an sàs aon uair 's gum bi obair-càraidh air an drochaid, a thòisicheas air 11mh an Gearran, deiseil.
Thèid feansaichean ùra a thogail air an drochaid mar phàirt den obair-càraidh, agus thuirt Còmhdhail Alba gum feumar casg-astair nas ìsle ri linn sin.
Bidh an casg 50msu a' leantainn gus an ruigear cearcall-rathaid an Longman, far am bi seach-lèana ùr agus solais-thrafaig an sàs.
Fhad 's a tha an obair-càraidh a' dol air adhart, bidh casg-astair rè ùine de 30msu an sàs air an drochaid fhèin.


text:
Charles Darwin
'Se neach bith-eòlas a bh' ann an Charles Darwin (12 an Gearran, 1809 - 19 an Giblean, 1882.) Tha e ainmeil airson cuir air adhart am beachd ris an canar 'Evolution'. Tha an smuain seo ag ràdh gun robh aon sinnsear aig a h-uile beathach agus fàs-bheairt a tha beò san latha an diugh. Bheachdaich e gur ann trobh tàghadh nàdarra no 'Natural Selection'a bhiodh atharraichean a' tighinn air creutairean.
'San anns am bliadhna 1838 a chrìochnaich Darwin am beachd aige ach tha luchd-eachdraidh den bheachd gun robh feagail air a chuir a-mach oir gun robh e a foillseachadh ceistean mu creideamh diadhachd. Mar sin cha deach an leabhar aige a sgaoileadh gu 1859 agus an uair-sin 'sann seach gun cuala e gun robh fear eile, Alfred Russel Wallace, air an aon beachd a ruighinn agus bha e faisg air a chuir a-mach. Chuir Darwin an leabhar aigesan a-mach an toiseach.
'S e ainm an leabhar : On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life. Mar is tric bith daoine direach a cleachdadh Origins of Species .


text:
San Marino
Is dòcha gu bheil sibh a' lorg San Marino (baile).
Is e dùthaich bheag ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an San Marino[1] (‘san Eadailtis: Serenissima Repubblica di San Marino). Tha i suidhichte anns an Eadailt.
Canar gur e a’ phoblachd as sine air feadh an t-saoghal a tha innte, chaidh a stèidheachadh ann an 301.
Tha San Marino na prìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Poileataics ann an San Marino
- Musei di Stato della Repubblica di San Marino
- Eachdraidh San Marino
- Visit San Marino - Duilleag oifigeil Ionaid Turasachd San Marino, Contrada Omagnano
- Dealbhan San Marino
- Fiosrachadh san fharsaingeachd San Marino
- Eachdraidh San Marino
- Naidheachdan, cruinn-eòlas, an t-sìde amsaa
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra 2013 / Gaelic New Writers Awards 2013
Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra 2013
Gaelic New Writers Awards
Ann an co-bhuinn ri
Ma tha feumalachdan sònraichte agaibh a thaobh ruigsinneachd, cuiribh fios thugainn agus nì sinn ar dìcheall taic a thoirt dhuibh. Tha am fiosrachadh seo ri fhaighinn ann an riochdan eadar-dhealaichte, clò garbh nam measg, ma thèid iarraidh.
Tha sinn a’ sireadh dà sgrìobhadair tàlantach, dìcheallach airson pàirt a ghabhail san sgeama Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra 2013. Gheibh na Sgrìobhadairean Ùra taic‑airgid luach £2,000 a bheir dhaibh cothrom ùine a chur seachad a’ sgrìobhadh. Obraichidh sinn gu dlùth le na Sgrìobhadairean Ùra thairis air an ath bhliadhna, a’ cur air dòigh taic leasachaidh proifeiseanta agus an cothrom coinneachadh ri àidseant agus foillsichearan.
Luchdaich a-nuas an clàr-iarrtais
Ceann-latha
Dihaoine 7 Dùbhlachd 2012 (meadhan-latha)
An Tabhartas Taice
Bheir Urras Leabhraichean na h-Alba agus Comhairle nan Leabhraichean seachad taic-airgid luach £2,000, a bharrachd air taic leasachaidh proifeiseanta fa leth. Mar eisimpleir, dh’fhaodadh an taic sin a bhith a’ gabhail a-steach oideachadh bho sgrìobhadair stèidhichte, dealbhachadh leasachaidh proifeiseanta no seisean comhairleachaidh le foillsichear/àidseant. Bidh Urras Leabhraichean na h-Alba cuideachd a’ cur air dòigh cothrom dhan na Sgrìobhadairean Ùra coinneachadh ri foillsichearan agus àidseantan, agus gheibh na sgrìobhadairean cothrom an cuid obrach a leughadh aig taisbeanadh sònraichte.
Aig toiseach gnothaich, bidh trì mìosan aig na Sgrìobhadairean Ùra airson an cuid sgrìobhaidh ullachadh mus coinnich iad ri riochdairean bho Urras Leabhraichean na h-Alba agus bho Chomhairle nan Leabhraichean airson beachdachadh air an taic leasachaidh proifeiseanta a fhreagras orrasan gu pearsanta.
Slatan-tomhais
Faodaidh sgrìobhadair sam bith nas sine na 18 bliadhna tagradh a chur a‑steach, fhad ’s a tha iad a’ coileanadh nan slatan-tomhais a leanas:
-
Chan fhaod thu a bhith air nobhail, leabhar de rosg neo-fhicsean (m.e. eachdraidh-beatha) no cruinneachadh de sgeulachdan goirid no bàrdachd fhoillseachadh. Ach, ma ’s ann tro fèin-fhoillseachadh a‑mhàin a nochd do chuid sgrìobhaidh, no ma ’s ann a-mhàin ann an duanaire no iris a nochd d’ obair, faodaidh tu fhathast tagradh a chur a‑steach.
-
Feumaidh tu dearbhadh gu bheil miann làidir agad adhartas a dhèanamh ann a bhith a’ leasachadh do chuid sgrìobhaidh.
-
Feumaidh tu a bhith a’ fuireach agus ag obair ann an Alba.
Chan eil e ceadaichte dhut tagradh a chur a-steach ma tha gin dhe na puingean gu h‑ìseal a’ freagairt ort:
-
Tha thu mar-thà air Bursaraidh Sgrìobhaidh Chomhairle nan Ealain no Duais Sgrìobhadairean Ùra a chosnadh.
-
’S e sgrìobhadair a th’ annad a tha clàraichte air stòr-dàta Live Literature Funding (faodaidh sgeulaichean tagradh a chur a-steach airson taic le sgrìobhadh ma tha iad a’ coileanadh nan slatan-tomhais).
-
Tha thu an sàs ann an cùrsa foghlaim foirmeil (tha seo a’ gabhail a‑steach an sgoil, cùrsaichean oilthigh, PhD no colaiste, an dà chuid pàirt-ùine agus làn-ùine.) Ma tha thu a’ gabhail pàirt ann an sgoil shamhraidh, clasaichean oidhche no foghlam coimhearsnachd, faodaidh tu cur a-steach. Ma ghabhas tu àite air cùrsa foghlaim foirmeil rè ùine an sgeama, feumaidh tu an duais a thilleadh agus tarraing às a’ phrògram.
Measadh
Thèid tagraidhean a mheasadh le pannal air a tharraing bho riochdairean Bhòrd-stiùiridh Chomhairle nan Leabhraichean. Airson cothromachd aig ìre mheasaidh, bidh ainmean nan tagraichean air fad air an cumail dìomhair bhon phannal – chan fhaic iad ach na h‑ainmean-pinn a thagh na tagraichean. Gheibh tagraichean fios mu co‑dhùnadh a’ phannal aig deireadh an Fhaoilleach 2013.
Tagraidhean
Bu chòir tagraidhean a chur air post-d gu: claire.marchant-collier@scottishbooktrust.com.
Cuiribh ‘Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra’ agus ur n-ainm mar chuspair a’ phuist-d.
Bu chòir do luchd-tagraidh às aonais post-dealain, clàr-iarrtais clò-bhuailte a chur gu:
Claire Marchant-Collier
Writer Development Administrator
Scottish Book Trust
Sandeman House
Trunk's Close
55 High Street
Edinburgh
EH1 1SR
CHA BHI STUTH SAM BITH A THIG A-STEACH AIR A THILLEADH
Thèid tagraidhean a stòradh gu sàbhailte airson 6 mìosan mus tèid cur às dhaibh. Bidh do sheòladh is do phost-d air an gleidheadh air an stòr-dàta aig Urras Leabhraichean na h-Alba mura h-iarr thu oirnn an toirt dheth. Cha bhi am fiosrachadh sin air a thoirt seachad gu buidheann sam bith eile.
Ma tha ceist sam bith agaibh a thaobh an sgeama seo, cuiribh fios gu:
Claire Marchant-Collier
Urras Leabhraichean na h-Alba
0131 524 0184
Claire.Marchant-Collier@scottishbooktrust.com
no
Màiri NicCumhais, Oifigear Litreachais is Foillseachaidh
Comhairle nan Leabhraichean
0141 337 6211


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: An t-Urr. Donnchadh MacAsgaill agus air a sheinn le: Fionnlagh MacNèill.
This is a song written by: An t-Urr. Donnchadh MacAsgaill and sung by: Fionnlagh MacNèill.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
A rugadh anns an stàball,
Nar measg-ne mar Emmànuel
An nàdar chnàimh is feòla.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Na dhaonnachd fhìor a ràinig sinn,
'S a dhiadhachd shìorraidh compàrtach rith'
Na Phearsa ghràdhach ghlòrmhor.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Chì mi thruas 's a bhàidhealachd;
Na uchd a' giùlain phàisdean
Is E slànachadh na leòntach.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Nach gèilleadh ann an sàrachadh,
A' giùlan iomadh tàmailt
Bho gach nàmhaid a bha 'n tòir air.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Chì mi anns a' ghàrradh E;
Fon eallach throm ga shàrachadh
Bha anam cràit' is brònach.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Oir buinidh cliù mo theàrnaidh dha;
'S e dh'fhuiling ann am àite-sa
Sa ghàrradh an Gethsemane.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Chì mi togte an àird ann E
Air Calbharaidh a' bàsachadh
Nam ait'-s' le gràdh is tròcair.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
'S an treas latha dhùisg on bhàs E,
Le cumhachd beath' neo-bhàsmhor
'S bha gàirdeachas aig mòran.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
A thogadh suas gu Pàrras;
Tha 'n T-ainm 's an t-urram 's aìrd' aige
Mar Bhritheamh àrd na mòrachd.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Thug 'n Spiorad naomh na lànachd dhuinn;
'S nam chrìdh' gum biodh a ghràsan-san -
'S iad creideamh, gràdh is dòchas.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Tha giùlain leam nam fhàilligeadh,
'S eu-coltach mi mar tha mi
Ris an Tì as àirde glòire.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
A thogas as a' chlàbar mi
A' cur mo chas gu sàbhailte
Air carraig làidir chòmhnaird.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
A chumas suas na làmhan mi
'S mo chreideamh, ged a dh'fhàilnicheadh,
Chan fhàilnich a chaomh-thròcair.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
Nuair chreideas mi le gàirdeachas
Gur h-ann na chumhachd gràsmhor-san
Tha teàrnadh anam dhòmhsa.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
A ghleusas teud mo chlàrsaich dhomh
Mi seinn gu binn 's gu h-àrd-ghuthach
Laoidhean 's dàin Iehòbhah.
Molaidh mi mo Shlànaigheir
A gheall dhomh "Chaoidh chan fhàg mi thu,
Is bheir mi dhachaigh sàbhailt' thu
Gu àit' nan iomadh còmhnaidh."
'S ann am Port Ghlaschu a rugadh Fionnlagh MacNèill (1931-2007). Bha athair, Dòmhnall na Scarpaich, na sgiobair air tè de na bàtaichean a bha a' ...Fiosrachadh air Fionnlagh MacNèill / Learn more about Fionnlagh MacNèill
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Frombork
'S e baile beag ann an ceann a tuath na Pòlainn a tha ann an Frombork (IPA: ˈfrɔmbɔrk, Gearmailtis: Frauenburg, Latbhais: Fromborka, Laideann: Frauemburgum). Tha e suidhichte aig 28m os cionn ìre na mara,[1] dìreach ri taobh an Lagùn Vistula, na h-aibhne Vistula agus Am Muir Baltach[2] anns an sgìre (Pòlais: Powiat) Braniewski, anns an roinn (Pòlais: Województwo) Warmińsko-mazurskie. Ann an 2010 bha 2,425 duine a' fuireach ann.[3] Tha Frombork 396km air falbh bho Lublin, 303km bho Kraków, 66km bho Gdańsk agus 250km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Chaidh Fromborg a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1278, ann an sgrìobhainn eaglaiseil agus fhuair e a chuid chòirichean ann an 1310.[5] Chaochail an Reul-eòlaiche Nicolaus Copernicus an seo ann an 1543.[6]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil sinn idir cinnteach fhathast nan nochdadh Frombork na àite seann chlachan nam Prùisianach, a bhiodh ri taobh an Lagùn Vistula o shean. Nochd an caisteal Frauenburg airson a’ chiad turas mar chathair ùr na h-Easbaigeachd Ermeland, ann an 1282, [7] an dèidh gun do mhilleadh manachd ann am Braniewo, ri linn ar-a-mach nam Prùisianach fad na 1270an. A-rèir seann mhìosachan nan chlèireach à Frauenburg, chuimhnich iad fear air an robh Heinricus de Castro far-ainm Pasloci (bho Sheann-phrùisianais passis lukis = Sgìre ar Tighearna, neo Pasłęk anns an dòigh-labhairt Phòlais) agus a bhean[8] Gertrude Paslocisse, ann an 1393.
Bheir na sgrìobhainnean guth air an ainm Laideann Castrum Dominæ Nostræ (Caisteal ar Bhaintighearna), do Mhoire, freumh an ainm-àite Frauenburg ann an Gearmailtis, bho frau (boireannach) agus burg (Daingneach), neo Frombork anns an dòigh-labhairt Phòlais. Ach nochdaidh an dùn fon ainm Warmia ann an caochladh sgrìobhainn laideann, a bharrachd air Ermeland, leis gu robh cathair-eaglais am broinn a’ chaisteil cuideachd. Mean air mhean nochd clachan aig bun a’ chaisteil, is fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1310 bhon Easbaig Eberhard von Neisse,[9] air a mhisneachadh leis na Laghan Lübeck. Dh’fhuirich Frombork suarach tàireil taobh an eaconomaidh an coimeas ris a’ bhaile chumhachdail Hansa Braniewo, a tha faisg air làimhe, is e a-riamh ri cùlaibh Warmia, far an robh na h-Easbaigean.
Thug Rìoghachd na Pòlainn thairis Easbaigeachd Warmia, is Frombork na broinn, tro Chòrdadh Thorun, ann an 1466.[10] Ann an 1520 chaidh 89% a’ bhaile a mhilleadh leis na feachdan aig Albert de Brandebourg-Hohenzollern, an ceannard (is an 37mh fear) mu dheireadh na Buidhne Teutonach, ri linn a’ chogaidh aige an aghaidh na Pòlainn.[11] B’ fheudar do Nicolaus Copernicus, a bha na chlèireach ann an Warmia, theiche gu Olsztyn. Chuir Copernicus ùine mhòr seachad is e a’ dìon is ag ath-thogail na h-Easbaigeachd.[12] Chaochail esan ann am Frombork ann an 1543. Tha pràis-chuimhne dha am broinn na h-eaglaise air a sgrìobhadh ann an Laideann: Astronomo celeberrimo, cujus nomen et gloria utrumque implevit orbem.[13]
Thug an t-Arm Dearg ionnsaigh le pleànaichean cogaidh air Frombork air an 9mh An Gearran 1945, is chaidh 80% a’ bhaile air a mhilleadh.[14] Falamh is gun daoine, chaill an t-seann bhaile sin ann am Prùis-an-Ear inbhe dhe baile, is cha d’ fhuair sin air ais mu 1959. Ach cha do thoisich obair-càraidh gu ruige 1966, le taic bho tochaillichean òga (Pòlais: Harcerstwo Polskie) às a’ Phòlainn.[15]
Ann an 2001 thog ùghdarrasan na Pòlainn càrn-cuimhne ri taobh an Lagùn Vistula, do na Sìobhaltaich a dh’ fhulaing nuair a b’ fheudar dhuibh am baile fhàgail ann an 1945 is an t-Arm Dearg a’ deànamh air Frombork.[16] Bheannaich Ard-easbaig Warmia, an t-Ollamh Edmund Piszcz,[17] pràis-chuimhneachaidh air a sgrìobhadh an dà chuid ann am Pòlais is ann an Gearmailtis.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Zalew Wiślany Za
- ↑ Główny Urząd Statystyczny
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Castles of Poland
- ↑ BBC
- ↑ Urlaubsland Polen
- ↑ Codex Diplomaticus Warmensis
- ↑ Gutenberg
- ↑ Zamki Polskie
- ↑ Weitwanderwege-Beschreibungen
- ↑ Frombork Republika
- ↑ Gutenberg
- ↑ Masuren
- ↑ Restauracja Akcent
- ↑ Frombork Republika
- ↑ Catholic Hierarchy
- ↑ Kazlų Rūda
- ↑ Sucha Beskidzka
- ↑ KaлиHиHrpaдckaя oблacTb


text:
1950
MCML
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Bertrand Russell an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Faoilleach - Rhona Brankin, ann an Glaschu. Tè-poileataigs à Alba.
- 27 am Faoilleach - Annabel Goldie, ann an Glaschu. Tè-poileataigs à Alba.
- 17 an Gearran - Christine Primrose, seinneadair Gàidhlig.
- 22 am Màrt - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluichdeadair gathain à Alba.
- 17 an t-Iuchar - Derek de Lint, ann an Den Haag. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 21 an t-Sultain - Bill Murray, ann an Wilmette (Illinois). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 12 an Damhair - Eric Maskin, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an Damhair - Seumas Grannd, ann an Baile nan Granndach. Cànanaiche na Gàidhlig à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 am Faoilleach - George Orwell, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 26 an Gearran -Harry Lauder, ann an Srath Aibhne. Oirfideach à Alba.
- 19 am Màrt - Walter Norman Haworth, ann am Bart Green. Ceimigear à Sasainn.
- 2 an t-Samhain - George Bernard Shaw, ann an Ayot Saint Lawrence. Sgrìobhadair à Èirinn.
- 25 an t-Samhain - Johannes Vilhelm Jensen, ann am Copenhagen. Sgrìobhadair às An Danmhairg.


text:
Dà chompanaidh ann an rianachd
- 13 An t-Ogmhìos 2013
Tha dà chompanaidh a tha a' ruith thaighean-òsta san Eilean Sgitheanach air a dhol ann an rianachd.
Chaidh MJ MacLeod & Co. Eta, leis a bheil Taigh-Òsta a' Bhosville ann am Port Rìgh, agus MacLeod Hotels Eta aig a bheil Taigh-Òsta an Ath Leathainn agus Taigh-Òsta Marmalade ann am Port Rìgh, a ghabhail thairis leis a' chompanaidh rianachd Zolfo Cooper.
Tha timcheall air 50 luchd-obrach air am fastadh leotha.
Thuirt tè de cheannardan Zolfo Cooper nach tèid na taighean-òsta a dhùnadh, agus gu bheil iad misneachail gun gabh an reic.


text:
Comhairle na Gàidhealtachd
Airson an roinn traidiseanta faic: Gàidhealteachd
'S e a’ chomhairle as motha de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle na Gàidhealtachd. Tha an cuid as motha dhith suidhichte air tìr mhòr na h-Alba far an robh na siorrachdan traidiseanta Gallaibh, Cromba Inbhir Nis, Inbhir Narann, Siorrachd Rois Cataibh agus am pàirt san iar-thuath Earra-Ghàidheal. Tha a' chomhairle a' gabhail a-steach cuid de na h-Eileanan a-staigh cuideachd. Tha Comhairle Mhoireach, Comhairle Pheairt is Cheann Rois, Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain agus Earra-Ghaidheal agus Bòd timcheall oirre.
Susbaint
Rianachd na Comhairle[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Inbhir Nis prìomh-bhaile ionadail na chomhairle. Tha 80 ball air a' chomhairle. As dèidh an taghadh de Ceitein 2007, chaidh a' Chomhairle fo Riaghladh leth-Phoiliteagach, as dèidh aontachadh eadar na buill neo-eisimileach agus na buill a bhuanaig ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Tha a' chomhairle ri comh-lionadh a dleasdanasan fon lagh tro seachd seirbhisean, a tha iadsan fhèin a' leantainn eagar steidhichte air trì roinnean.
Sluagh Roinn na Comhairle[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Comhairle na Gàidhealtachd cho mòr ri 30.659 cileameatair cèarnagach agus bha 213.590 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 2005. Tha mu 12,000 luchd labhairt na Gàidhlig air fhagail anns an sgìre seo.
Buidseat[deasaich | deasaich an tùs]
Buidseat bliadhnail (an duil 2007-2008) £518M. Luchd-obrach 10,800. Buidseat bliadhnail airson gach ceann sluaigh: £ 2409. Riochd Buidseat bliadhnail: Luchd-Obrach £48,000:1
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Iosif Stalin
'S e neach-poilitigs connspaideach anns an t-Aonadh Sobhiat a bha ann an Iosif Vissarionovič Stalin (1878–1953; Cairtbheilis: იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი, Ruisis: Иocиф BиccapиoHoBич CTaлиH). 'S ann às a' Chairtbheil a bha Stalin, agus rugadh e le ainm-sloinnidh Džugašvili (Cairtbheilis: ჯუღაშვილი, Ruisis: ДжyraшBили).
Bha e na Rùnaire Choitcheann Pàrtaidh Co-mhaoineachAonaidh Sobhiat ann an 1922–1952. As dèidh bàis Vladimir Lenin, bhuain e an aghaidh Leon Trotsky san strì de na1920an. Anns na 1930an, rinn Stalin purgaid mòr, a' rugadh am bàrr ann an 1937.


text:
Làithean na seachdain
Tha seachd làithean na seachdain ann:
Sa Ghàidhlig, tha am facal aoine mar pairt de na ainmean air tri làithean - Di-Ciadain (Di a' chiad Aoine), Di-Ardaoin (Di eadar Aoine) & Di-haoine (Di na h-Aoine). Is ann 'o cleachdadh na h-eaglais a tha sin. Bha an eaglais an linn Cholm-Chille no, mar a chanar ris, an Eaglais Cheilteach a'cumail "aoine" air dà latha den seachdainn. Tha am facal "aoine" a'ciallachadh "trasg" - latha gum bitheadh daoine (na manaich co-dhiu) a'seachdnadh biadh mar comharra aithreachais. Mar a bhitheadh duil, bha am priomh aoine a'comharraich latha na ceusaidh agus bha a' chiad aoine dà latha a roimhe. Tha buaidh na creidseamh chriosdachd air canan nan Gaidheal bu soilleir air a' chiad latha na seachdainn "Di-Dòmhnaich/Là na Sàbaid".
Tha ainmean paganach air tri làithean eile - Di-Luain, Di-Màirt agus Di-Sathairne, gun d' thainig a ainmean Laidinn. Anns a' Bheurla, tha na h-ainmean gu math paganach... thig iad uile a freumhan paganach - Sunday (Latha na Greine), Monday (Latha na Gealach, mar Di-Luain, "Lundi" sa Fhraingeis), Tuesday (latha "Tiw", dia paganach Tiutonach), Wednesday (latha "Woden", dia paganach Tiutonach eile), Thursday (Latha Toir (Thor - tarann), dia paganach Lochlannach), Friday (Latha Freyja, ban-dhia phaganach Lochlannach), agus Saturday (Latha Saturn, dia paganach Romanach, ann an "Di-Sathairne" cuideachd)
Clàran[deasaich | deasaich an tùs]
- Is amas na clàran fodha... The (suggested) purpose of these tables is to show how far different languages preserve the associations with the ruling luminaries (or not!) and the Church's numbering of the days. (That is, not to list the names in "every" language: Wiktionary entries for the day names offer such lists – click on the links in the header row.)
Reul-eòlach[deasaich | deasaich an tùs]
* The Japanese names are the same as the traditional way days of week were named in Chinese. The Korean names are also the same but written in Hangul.


text:
Tha tarraing aig Hiort air daoine bho air feadh an t-saoghail.
Tha cuid a smaoinicheas air an eilean mar nàdar de phàrras iomallach, le sluagh a bha mar aon, deamocratach, le dùchas fada arsaidh a bhith ann, agus cuid eile, a tha ga ghabhail mar àite brèagha sìtheil, a th' air a shàbhaladh dhuinn bho eachdraidh.
Tha eachdraidh Hiort a' sealltainn gun robh e mar a bha mòran de dh'eileanan beaga Innse Gall nuair a bha daoine a' fuireach annta, le chuid thrioblaidean agus de thoileachas.
'S dòcha gur e an t-eisimpleir as fheàrr de mar a bha an sluagh fosgailte do chunnart a th' ann an sgeulachd nach chualar gu tric, agus a thachair ann an 1726.
Nuair a thadhal an Sgìtheanach Màrtainn Mac 'ille Mhàrtainn air Hiort ann an 1697, dh'fhoillsich e na chunnaic e anns an leabhar ainmeil 'A Late Voyage to St Kilda.'
Feusagan
Am measg na sgrìobh e, bha nach tigeadh feusagan air na fireannaich gus an robh iad 30 bliadhna a dh'aois no mar sin, 's nach robh iad an uair sin ach gu math tana.
Mothaichidh duine sam bith a th' air dealbh fhaicinn de na Hiortaich do cho mòr is tiugh 's a bha feusagan nam fireannach anns an 19mh linn. Ciamar a dh'atharraich sin ma-tha?
Ann an 1726, dh'fhalbh fireannach à Hiort a thadhal air na Hearadh, ach cha b' esan a thill dhachaigh.
Agus e ann, ghabh e am breac, agus 's ann anns na Hearadh a tha e fhathast.
As dèidh dha bàsachadh, chaidh aodach a chuir air ais a Hiort, mar rud prìseil a ghabhadh cleachdadh fhathast.
An ath-thuras a thadhail am bàilidh air Hiort gus am màl a thogail, sheòl an soitheach aige seachad air Stac Lì, faisg air Boigheireigh, mu cheithir mìle gu tuath air Hiort fhèin.
Thog e triùir fhireannach agus ochdnar balach a chaidh dhan stac a shealg eun. Bha iad air a bhith ann naoi mìosan, a' feitheamh air a' bhàta Hiortach.
As dèidh dhaibh cho fada a chuir seachad air creag chas sa chuan, thill iad do na dachaighean aca, far an do lorg iad aon inbheach, agus ochd duine cloinne deug fhathast beò, agus am breac air cha-mhòr 200 duine den t-sluagh dùthchasach a mharbhadh.
Bha màl Hiort luachmhor don uachdaran, MacLeòid Dhùn Bheagain, a gheibheadh £85 Albannach (£7 Sterling) gach bliadhna bhon stiùbhart, a thogadh sin ann an itean, feòil, eòin mhara, agus uidhir de chàis is de dh'ìm a ghabhadh toirt dha leis an t-sluagh.
Ath-thuinneachadh
Cha robh MacLeòid deònach leigeil leis a' mhàl sin sguir, agus chuir e tuilleadh dhaoine, Sgitheanaich as motha, ach cuid às na Hearadh cuideachd, a dh'fhuireach ann an Hiort.
'S ann mar sin a nochd na h-ainmean aithnichte ann an Hiort: Dòmhnallach, Fearghastan, MacCriomain, Mac Fhionnghainn, MacLeòid, MacCuithinn, Mac Gill-Ìosa agus Moireasdan.
Dh'ionnsaich na daoine ùra seo dòighean sealg nan eun bhon dream a bh' air fhàgail den t-sluagh, agus b' e an sliochd-sa a bha san eilean bhon uair sin a-mach.
'S iomadh rud a dh'èirich dhaibh. Ann an 1746, fichead bliadhna as dèidh don Hiortach dèanamh air na Hearadh, thàinig tri soithichean cogaidh a Hiort agus iad air chluinntinn gun robh am Prionnsa Teàrlach san eilean, agus e am badeigin air taobh siar na Gàidhealtachd as dèidh Chul Lodair.
Nuair a lorg an airm na Hiortaich agus iad am falach anns na creagan shuas os-cionn a' bhaile, thuirt iad nach cuala iad dad mun ar-a-mach.
Dh'fhaighnich iad an robh e fìor gun robh trod mòr air a bhith a' dol eadar an Rìgh Deòrsa agus Ban-Ìmpearair na Ruis.
Turasachd
Anns an 19mh linn, thòisich sreath de luchd-turais a' tadhal air Hiort, a' toirt leotha beachdan airson an t-àite a leasachadh, agus dh'fhàs na Hiortaich nas eisimeile air an t-saoghal a-muigh.
Anns na 1850an, dh'imthirich 42 Hiortach a dh'Astràilia, agus an dàrna leth dhiubh a' bàsachadh air an t-slighe.
Suas gu deireadh an deicheid sin, bha taighean an eilein riamh air an togail le rudan a bha ri làimh ann an Hiort. Ballachan cloiche, agus mullaichean tughaidh, no feòir.
B' e fear de na 'leasachaidhean' a thàinig bhon t-saoghal a-muigh, 16 taighean ùra a chaidh a thogail sa bhaile, ann an 1860.
Bha na taighean seo fuar, agus b'fheudar dhaibh gual a cheannach a-staigh, agus iarrtas ro-mhòr air a' mhòine san eilean gus na taighean a theasachadh.
Cuideachd, cha ghabhadh an càradh le stuthan san eilean fhèin, a' fàgail gun robh na daoine a' coimhead a-mach à Hiort airson rudan a bha riatannach don bheatha aca, airson a' chiad uair riamh.
Ri linn an luchd-turais, chuala an saoghal mun 'Phàrlamaid Hiortach,' far an do chuir fireannaich an eilein rompa obraichean a dhèanamh gach madainn, agus mu adhbrainnean nan Hiortach, a bha nas tiugha na aig daoine eile, an dèidh mar a dh'atharraich an cuirp air sgàth uiread de shreap.
Cha chuala sinn mu bheachd nan Hiortach air an luchd-turais.
Iomallach?
Bha geamhradh 1929 gu math cruaidh anns an eilean, agus bhàsaich cuid de na bh' air fhàgail den t-sluagh, an dèidh do mhòran dhiubh an t-eilean fhàgail, air an tarraing chun nam bailtean mòra anns an t-saoghal a-muigh, agus don t-saoghal ùr.
Cha do chreid iad riamh roimhe gur ann iomallach a bha Hiort. 'S e meadhan an t-saoghail a bh' ann dhaibh, gus an tàinig an t-saoghal a choimhead orra.
Sgrìobh muinntir an eilein - 36 duine aig an ìre seo - don Riaghaltas, ag iarraidh orra an toirt gu tìr-mòr, agus chaidh an t-eilean fhàsachadh ann an 1930.
An-diugh, 's ann an sealbh Urras Nàiseanta na h-Alba a tha Hiort, le inbhe mar Làrach Dhualchais na Cruinne, fo dhìon aig ìre eadar-nàiseanta.


text:
Álvaro Uribe
Susbaint
Álvaro Uribe Vélez
'S e ceann-suidhe Choloimbia[1] a th' ann an Álvaro Uribe Vélez. Rugadh e ann am Medellín ann an 1952.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair Uribe Vélez a chuid fhoghlaim aig an Sgoil Jorge Robledo, agus an nuair sin aig Oilthigh Antioquia, far an do dh'ionnsaich e Lagh. 'S e sàr sgoilear a bh' ann. Thuirt na tìdsearan aige gur e an sgoilear a bu mhotha a bh'ann. An dèidh an Oilthigh fhàgail, bha e na fhear-lagha. A bharrachd air sin, fhuair e tuilleadh fhoghlaim aig Oilthigh Harvard (1993) agus aig Oilthigh Oxford.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Uribe Vélez a thaghadh mar Cheann-suidhe na dùthcha airson a' chiad uair ann an 2002[2]. Chaidh an lagh air atharrachadh agus le sin b' urrainn dha dara theirm fhaighinn. Thuirt e nach fheuch e ri a bhith na cheann-suidhe turas eile co-dhiù. Leigidh e an dreuchd aige ann an 2010[3][4].
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Presidencia de Colombia
- ↑ Lista de presidentes de Colombia de la Biblioteca Luis Angel Arango
- ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/862399/Alvaro-Uribe-Velez Encyclopedia Britannica
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Siorrachd Obar Dheathain
'S e fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Obar Dheathain.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Abèidh, Achadh nam Bláth, Achadh Leamhan, Achadh nan Cat, Àthfort
- Bad nan Sgoth, Am Baile Beag, Baile Mheadhain, Baile Phúir, Baile Shealbhaigh, Baile Thurra, Bealadair, Banbh, Beannchar, Beannchar Dómhnaig, A' Bhruaich, Bràigh Mhàrr
- Cala na Creige, Cárnaidh, Ceann a' Mhuigh, Ceann Phádraig, Ceann Tòrr, Cinn Cháàrdainn, Cinn Eadar, Cionn Droma, Cnoc an Arbhair, Coinmheadh, Corr Garaidh, Craichidh
- Deimhidh, Déir, Druim M'Aodhaig, An Dún, Dúnaidh, Dún Eicht
- Eicht, An Eilreig
- Fearann Mhártainn, Fionndan, Fionntraigh, Fobharan, Fordun, Fothair Aonghais, Fothair Chárdain
- Garbh Mhonadh, Gartaidh, Geárr Lagaidh
- Hunndaidh
- Inbhir Biorbhaidh, Inbhir Chruidein, Inbhir Uaraidh, Inbhir Úigidh, An Innis
- Lann Fhìonain, Lógaidh, Lón Magh, Lósda,
- Am Mód
- Obar Chiardair, Obar Dheathain, Obar Dobhair
- Peit Fhearghais, Am Port Leathann, Port Saoidh
- Ráth Thormoid, Roinnidh, Rórath, Ros Abhartaich, Ruadhainn
- Sgainn, Srath Dheathain
- Tarbhais, Tobar Bhríde, Tollaigh, Tórr nam Fiann, Tòrr Fionn, An Tulach, Turlann
- Uachdar Leasa, an t-Uisge Bán
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Bad an Eóin, Beinn a' Bhúird, Baile Morail, Beinn Bhrotain, Balgaidh, Beinn a' Chaorainn, Beinn Athfhinn, Beinn Mac Duibh, Beinn na Cìche, Bráigh Riabhach, Beinn Chíochan
- An Cárn Bhailg, Cárn a' Bhailg, Carrann, Creag Liathach, Cáorn an t-Sabhail, Cárn a' Mháim, Cárn Aosda, Clach na Beinne, Cárn Gorm an Doire
- Dubh Éireann, Deathan
- Am Monadh Ruadh, Am Monadh, Mór Bheinn, Monadh Caoin
- Páirc Náiseanta a' Mhonaidh Ruaidh,
- Sgór an Lochain Uaine, Sgór Gaoith
- Uisge Chollaidh, Uisge Íle, Uisge Úigidh, Úraidh


text:
Kl. Ianair .iiii. f., l. xx.ui. Anno Domini M.l.ii.
Domnall Ban H. Briain do marbad do Connachtaibh.
Domnall m. Gilla Crist m. Con Cualge occisus est o righ Fer Rois.
Broen m. Mael Mordhai, ri Laigen, do ec i Colanea.
M. Raith H. Donnchada rí Eoganacht Caisil, do éc.
Echtigern H. h-Aghran comarba Ciaran & Coman, Muiredach H. Sinachan maer Muman, in pace dormierunt.
Gilla Patraicc m. Domnaill, secnap Aird Macha, do marbad do mc. Archon H. Ceilecan a mebail.
{R§}Is e fa ri Ulad anno 1052 Niall mc. n-Echoda, qui venit ipso anno go h-Ossraighe.
Ri Gall Et- Echmarcach mc. Ragnaill arna innarba o ri Laighan, .i. Diarmuid mc. Mail na m-Bo & in righe do fein de sin.§


text:
Granada
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann an Granada (IPA: ' ɡɾa'naða). Tha e suidhichte aig 658m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhnichean Beiro, Darro agus Genil.[2] Tha Granada 367km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 211km bho Shevilla.[3] Tha am baile air an àirde an ear-dheas Andalusia. Tha 237,929 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] an treas baile as motha ann an Andalusia agus an 19mh baile as motha na Spàinne. [5]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Belo Horizonte, Braisil
- Sharjah, Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte
- Aix-en-Provence, An Fhraing
- Coral Gables Florida[6]
- Marrakesh, Maroco
- Tetuan, Maroco
- Freiburg im Breisgau, A' Ghearmailt
- Tlemcen, Aildiria
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Universidad de Granada
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Afraga a Deas
'S e dùthaich ann an ceann a deas Afraga a th' ann an Afraga a Deas[2][3][4] ainm oifigeil: Poblachd Afraga a Deas.[5][6] Tha mu 45 millean duine a' fuireach anns an dùthaich seo. Tha Afraga a Deas ri taobh Naimibia, Botsuana, Siombabue, Mòsaimbic agus Dùthaich nan Suasaidh. Tha dùthaich bheag air a chuairteachadh le Afraga a Deas, 's e Leasoto a tha oirre. B' e Nelson Mandela an duine as cliùitiche aig Afraga a Deas. Bha e na cheann-suidhe bho 1994 gu 1999.
Susbaint
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Johannesburg am baile as motha a th' ann; tha trì prìomh-bhailtean aig Afraga a Deas, agus 's iad Cape Town, Pretoria agus Bloemfontein. A bharrachd air sin, tha iomadach baile eile ann, mar Mbewuleni, Mvezo, Paul Roux agus Qunu.
Cànain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha aon chànan deug ann: Afraganais, Beurla, isiNdebele, Xhosa, Zulu, Swati, Setswana, Sesotho, Sesotho sa Leboa, Tshivenda agus Xitsonga. Ri linn seo, tha ainm oifigeil fa leth aig gach cànan air an dùthaich.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgaradh mòr ann an eaconomaidh Afraga a Deas eadar coitcheannan a' Chiad Shaoghail agus an Treasamh Saoghail. Tha na roinnean leasaichte den eaconomaidh gu math coltach ris an fheadhainn aig dùthchannan beartach, den leithid an Rìoghachd Aonaichte no Astràilia. Tha a' chuid eile nas dlùithe ris na dùthchannan bochda, mar na h-Innseachan no Pagastàn. 'S e mèinnearachd (airson a' mhòr chuid daoimean agus òr), càraichean agus urrasachd na prìomh gnìomhachasan a th' ann an Afraga a Deas.
Armachd[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an armachd as treasa ann an Ceann a Deas Afraga a tha aig Afraga a Deas. Tha e a' cosg barrachd air Armachd na nàbaidh sam bith aige agus ri linn seo 's e an teicneòlas as adhartaiche a tha anns an roinn aige. B' àbhaist armachd niùclasach a bhith aig Afraga a Deas ach chaidh an cur à feum ann an 1993.
Duilgheadasan le HIV[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran dhaoine ann an Afraga a Deas a' fulang le HIV agus AIDS. Tha an suidheachadh gu math èiginneach le còrr is fichead às a' cheud anns an t-sluagh a' fulang leatha.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Criogaid, Rugbaidh agus Ball-coise na spòrs as motha ann an Afraga a Deas. Nuair a bha Apartheid ann, bha bacadh air sgioban spòrs à Afraga a Deas.
Ainmean Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 11 chànan oifigeil eile aig Afraga a Deas.
- Republiek van Suid-Afrika (Afrikaans)
- Republic of South Africa (Beurla)
- IRiphabliki yeSewula Afrika (IsiNdebele)
- IRiphabliki yaseMzantsi Afrika (IsiXhosa)
- IRiphabliki yaseNingizimu Afrika (IsiZulu)
- Rephaboliki ya Afrika-Borwa (Sepedi)
- Rephaboliki ya Afrika Borwa (Sesotho)
- Rephaboliki ya Aforika Borwa (Setswana)
- IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (SiSwati)
- Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe (Tshivenda)
- Riphabliki ra Afrika Dzonga (Xitsonga)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Àireamh-shuaigh nam bailtean
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Maroco
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Maroco[2], ainmean eile: Morogo[3][4] neo Moroco.[5]
Tha i suidhichte aig a’ Chuan Siar agus a’ Mhuir Mheadhanach. Tha crìochan aice le san ear le Aildiria agus 'sa tuath leis an Spàinn.
Bruidhnidh iad Arabais is Berber ann am Maroco. 'S e Rabat prìomh-bhaile na dùthcha.
Bailtean mòra eile ann am Maroco -
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ La Constitution
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan aig SMO


text:
Plana ùr son an A9 ga chur air adhart
- 2 An Lùnasdal 2013
Tha iomairt ùr a' moladh plana 20 puing a tha an fheadhainn air a chùlaibh ag ràdh a nì an A9 nas sàbhailte.
'S e "Real A9 Users" a th' air an iomairt, agus tha e a' moladh casgan-astair ùr a chur an àite, a thuilleadh air feansaichean sàbhailteachd a bharrachd.
Tha an iomairt cuideachd ag iarraidh gun cuirear stad air rud ris a bheil iad a' gairm "Rèiseadh Ailbhean" no "Elephant Racing" - nuair a bhios carbadan mòra slaodach a' gabhail seachad air carbadan mòra slaodach eile air earrainnean goirid den rathad a tha dùbailte.
Tha an luchd-iomairt ag ràdh gun gabhadh na molaidhean aca cur an àite gu h-eadar-amail, gus an tèid crìoch a chur air obair gus an rathad a dhèanamh dùbailte air fad eadar Peart agus Inbhir Nis.
Nas Slaodaiche
Dh'innis Riaghaltas na h-Alba air a' mhìos a dh'fhalbh gun deadh siostam de chamarathan a chur an sàs air an A9, a bhios a' tomhas astar meadhanach charbadan fad na slighe eadar Dùn Bhlathain agus Inbhir Nis, gus piseach a thoirt air sàbhailteachd.
Chuir Ceann-suidhe Chomann Shuperintendent Phoilis na h-Alba, Ch Supt David O'Connor, fàilte air an naidheachd.
Ach thuirt labhraiche do Real A9 Users, Mike Burns, nach robh na camarathan nam freagairt don trioblaid.
"Bidh a h-uile duine a bhios a' dràibheadh air an A9 a' fàs searbh de cho slaodach 's a tha an rathad, agus 's e cho truagh 's a tha an rathad air a chumail suas, sgìths, gainnead chothroman gabhail seachad, gabhail seachad cunnartach, carbadan slaodach, obair-càraidh gun sguir, agus gainnead phatròlan poilis follaiseach as motha as adhbhar do thubaistean," thuirt e.
"Cha dèan camarathan astair-mheadhanaich càil gus sin a leasachadh, agus cha dèan iad ach an ràthad a dhèanamh nas slaodaiche," thuirt e.
Tha an iomairt cuideachd a' gairm airson feansaichean sàbhailteachd a chuireas stad air gabhail seachad aig deireadh earrainnean dùbailte, agus soidhnichean ag innse cho fada 's a bheir e siubhail an rathaid.
Tha Riaghaltas na h-Alba air £3bn a chur mu choinneimh pròiseict a leasaicheas 80 mìle den rathad a tha an-dràsta dìreach dà-fhillte eadar Peart agus Inbhir Nis, gu bhith na rathad dùbailte.
Chan eil dùil gum bi am pròiseact sin deiseil gu 2025.


text:
Cùl na Ceapaich
'S e baile beag air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Cùl na Ceapaich (Beurla: Back of Keppoch). [1]
Tha am baile suidhichte air taobh an iar-thuath na h-Alba dìreach mu thuath Àrasaig. Tha e mu 40 mìle air falbh bhon a' Ghearasdan agus tha e faisg air a' mhòr-rathaid A830 gu Malaig. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 55′ 27.26″ Tuath agus 5° 51′ 24.05″ Iar.
Tha an cuid as motha de na taighean air croitean. Tha tràighean snoga faisg air an rathad.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 12, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 653 880


text:
Reul-bhad
Tha reul-bhad na còmhlan de reultan. Ged a tha iad a’ coimhead mar a tha iad faisg air a chèile bhon planaid againne, mar is trice, chan eil iad faisge air a chèile idir. Is urrainn do reul aig taobh eile den speur againn a bhith nas fhaisge ri reul eile, na reultan a tha nan nàbaidhean san aon reul-bhad.
Reulbhadan[deasaich | deasaich an tùs]
Casan na grèine (Zodiac)[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an dà chuid nan ainmean Gàidhlig agus ainmean a chleachdas anns a' Bheurla, a tha ann an saidheans eadar-nàiseanta (a'chuid as motha a'tighinn bho Greugais, Laidinn, agus Arabais) air an clàrachadh an seo. Chanar crios-nèimhe no grian-chrios riutha cuideachd.
Aquarius - Fear-giùlain Uisge
Aries - An Reithe no An Rùd (Leòdhas)
Cancer - Am Partan no A' Chrùbag
Capricorn - An Gobhar
Gemini - Càraid
Leo - An Leomhann
Libra - Am Meidh
Pisces - Na h-Iasgan
Sagittarius - An Saighdear no Am Boghadair
Scorpio - An Sgairp no An Nathair-nimhe
Taurus - An Tarbh
Virgo - A' Mhaighdean no An Òigh
Fir Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Hydra - An Nathair-nimhe
Orion - An t-Sealgair Mòr, Rìgh Meangan
Ursa Major - An Crann-Arain, An Long
Ursa Minor - Ceata Cam, Drag-bhod


text:
Episode 5
Anns a' phrògram mu dheireadh san t-sreath de Na Seann Ghreugaich, tha Dòmhnall Macleòid, a tha air a bheatha-obrach a chur seachad na shaidhgeolaiche, a' cur crìoch air a thuras pearsanta a' tòirt sùil air an dìleab iongantach a dh'fhàg na Seann Ghreugaich againn.
A seo tha e fhèin agus Coinneach MacIlleathainn agus Dòmhnall Uilleam Stiùbhart a' foighneachd dè as urrainn dhuinn ionnsachadh bho mar a thachair dhan t-sìobhaltachd chumhachdach a bha seo.
Producer Annella MacLeod.
Last on
More episodes
Next
You are at the last episode


text:
HD 80606 b
'S e HD 80606 b (cuideachd Struve 1341 B b no HIP 45982 b) planaid iom-iupatarach (Iomrallachd Iupatarach) 190 bliadhna-solais an astair san reul-bhad Ursa Major. Chaidh a' phlanaid a lorg na cuairt mu thimcheall an reul Struve 1341 B sa Ghiblean 2001 le sgioba le Michel Mayor agus Didier Queloz air a' cheann. À rèir a tomad, 4 uiread A' Bliogha, 's e fomhair gasa a tha ann. Air sgàth 's gu bheil a' phlanaid na cuairt air beulaibh an réile, urrainnear an rèideas aice a thomhais le bhith a' cleachdadh a' mheadhan-thrasnaidh agus chaidh a lorg gu bheil i beagan nas lugha na Am Bliogh. Agus tha dlùths HD 80606 b dìreach beagan nas lugha na an t-Saoghal.
Feartan Fiosaigeach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e reul-chuairt as iomrallaiche aig HD 80606 b, as dèidh HD 20782 b. 'S e 0.9336 anns an iomrallachd aice, coimeasach ri Reul chearbach Halley. 'S dòcha gun tàinig an iomrallachd bho forsa Kozai, a thachradh nam biodh reul-chuairt na planaid claon gu anabarrach an taice ris an dà reul càraideach. Tha am beachd seo air a chumail le tomhaisean bhon adhbhrachadh Rossiter–McLaughlin, a tha a' sealltainn gu bheil e comasach gu bheil reul-chuairt na planaid iomrallach gu mòr (mu 50 puing) ris aiseal an réile, 's e seo dìreach an rèiteachadh ris a bheil dùil nam biodh forsa Kozai a' cur air a' phlanaid.


text:
Seirbheis màthaireachd Mhuile "uabhasach"
- 18 An t-Ogmhìos 2013
Tha tè de chomhairlichean Mhuile ag ràdh gu bheil seirbheisean màthaireachd san eilean "uabhasach."
Thug Mary Jean Devon slaic air an t-seirbheis às dèidh do Stacy Inglis, a tha a' fuireach ann am Muile, a ràdh gun deach iarraidh oirre ospadal Latharna 's nan Eilean san Òban fhàgail leis an naoidhean aice a bh' air ùr-bhreith am meadhan na h-oidhche, gun àite aice ri dhol, leis nach robh leapannan gu leòr ann.
Dh'fheumadh i àite fhaighinn an taigh leabaidh 's bracaist.
Tha NHS na Gàidhealtachd a' rannsachadh na cùise.
Chaidh seirbheis nam mnathan-glùine ann am Muile a stad bho chionn dà bhliadhna.
Thuirt an Comh. Devon gu bheil am feagal a bh' oirre mun atharrachadh air thighinn gu buil.


text:
Masadoinia
Is e dùthaich anns an earra-dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann am Masadoinia[1][2] neo Masadonia[3]. Ach tha deasbad ann fhathast mun ainm ceart, gu ruige seo tha na Dùthchannan Aonaichte a’ cleachdadh Masadonia, Poblachd Iugoslàbhach o shean mar ainm oifigeil.
Tha crìochan aice sa tuath leis an t-Sèirb, san ear le Albàinia, agus sa deas leis a' Ghrèig, agus san iar le Bulgàiria.
B’ e Masadoinia am pàirt as deasaiche a bha ann an Yugoslavia. Nuair a bhris Yugoslavia às a chèile, chaidh Masadoinia a stèidheachadh ann an 1991. Gu fortanach rinn iad sin gun chogadh, mar an do thachair e gu math tric anns na stàitean eile à Yugoslavia.
Tha Skopje na phrìomh-bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Official Government website
- Makedonika (multimedia encyclopedia about the Republic of Macedonia)
- The largest photo gallery with over 1000 images from Republic of Macedonia
- Photos of the Republic of Macedonia
- ExploringMacedonia - National Tourism Portal
- Macedonia In Your Pocket city guides
Gallery[deasaich | deasaich an tùs]
-
Pàirce nàiseanta Pelister
-
Mount Korab – A' bheinn as àirde ann am Masadoinia
-


text:
Seumas VI na h-Alba is Seumas I Shasainn
B' e Rìgh na h-Alba bho 24 an Iuchar 1567 gu 27 Mairt 1625 agus Rìgh Sasainn bho 24 am Màrt 1603 a bha ann an Seumas VI Alba agus I Shasainn. Rugadh e: 19 an t-Ògmhios 1566, Caisteal Dhùn Èideann, Alba, a' chiad-gin mic dha mhàthair, a' Bhan-rìgh Màiri
Fhuair e seilbh air crùn Alba, mas fhìor, is gun e ach bliadhna a dh'aois, nuair a rinneadh cùl-mhutaireachd le cuid de dh'àrd-uaislean Alba agus chaidh a mhàthair a chuir an greim leotha (aig a cheann thall, chaidh a toirt seachad dha na Sasannaich).
Na òige, bha làn chumhachd aig iomadach tanaistear a ghabh stiùir na dùthcha. Ach aig aois 17, chuir Seumas roimhe gun rìoghaicheadh e fhèin, agus fhuair e cuidhteas na tanaistearan.
Ann am beachd cuid, b' e an rìgh mu dheireadh ann an Alba a bha fileanta sa Ghàidhlig, agus chuir e greis seachad a' tadhal anns na h-Eileanan an-iar, is e a' feuchainn ri fineachan Gàidhealach nan Eilean, a rinn ar-a-mach gu tric, a cheannsachadh.
B'e Seumas VI a' chiad rìgh a-riamh a shuidh air rìgh-chathair Alba agus Sasainn còmhla; shealbhaich e crùn Shasainn ann an 1603 nuair a chaochail a' bhan-rìgh Ealasaid I, co-ogha a mhàthar, gun sliochd. 'S e Aonadh nan Crùintean a chanar ri seo. Nuair a shealbhaich e an coron Sasannach, dh'fhàg e Alba is cha do thill. Bha e cuideachd na Rìgh Èireann.
Fhuair Seumas oideachadh math na òige, agus bha e fhèin na sgoilear ainmichte. Fo làimh-riaghaidh, lean na "làithean geal" dhen litreachas Beurla, comharraichte le ùghdaran mar William Shakespeare, John Donne is Francis Bacon. Chaidh am frith-ainm "an t-amadan as glice a th' anns a' Chrìosdaidheachd" a bhuileachadh air.
Fo riaghladh, chaidh a' chiad thuinneachadh Sasannach ann an Ameireaga a Tuath a stèidheachadh - "Baile Sheumais" no Jamestown (1607).
Nuair a shiùbhail e, shealbhaich a mhac a bu shine a mhair beò, Teàrlach, oir bha a chiad-ghin mic, am Prionnsa Eanraig, air caochladh gun e ach aois ochd-deug.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Carbad-smùide
Is e carbad-smùide, neo muc-iarainn, an ainm Gàidhealach airson inneal smùid, uidheamaichte le cuibhlichean agus beart mus am bith an comas aice a dh'iomchar a fhèin air rathad nan gàd. Thogadh a' chiad carbad-smuid le Còrnach don b' ainm Richard Trevithick, ann an 1804. Ann an Samhuinn 1829, thug "An Teachdaire Gaelach" iomradh air carbad-smuid a bha air siubhal aig deich air fhichead mile 'san uair, agus a' taruinn treana de ceithir fichead tunna air rathad a bha "uidheamaichte dha". Tha e soillear gun robh cuspair an iomradh an carbad-smuid "Rocket" a rinn a' chuise air gach farpaiseach eile ann an deuchainn aig Rainhill air an Liverpool & Manchester Railway an mìos a' roimhe.


text:
1944
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1944 (MCMXLIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an t-Ògmhios - Batail Normandy (D-Day), An Dàrna Cogadh
- Bhuannaich Johannes Vilhelm Jensen an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 am Faoilleach - Jimmy Page, ann an Heston. Ceòladair à Sasainn.
- 25 am Màrt - Daibhidh Trimble, ann am Beannchar. Fear-poileataigs à Èirinn.
- 12 an Giblean - Anndra Ardbuckle, ann am Fìobha. Fear-poileataigs à Alba.
- 31 an t-Iuchar - Robert Merton, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an t-Sultain - Cairistìona Ghreumach, ann am Burton-on-Trent. Tè-poileataigs à Alba.
- 28 an t-Sultain - Miloš Zeman, ann an Kolín. Fear-poileataigs às An t-Seic.
- 17 an Damhair - Rem Koolhaas, ann an Rotterdam. Ailtire às Na Tìrean Ìsle.
- 5 an Dùbhlachd - Jeroen Krabbé, ann an Amsterdam. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 28 an Dùbhlachd - Kary B. Mullis, ann an Lenoir (Carolina a Tuath). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Gearran - Piet Mondriaan, ann an Eabhraig Nuadh. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 30 an Dùbhlachd - Romain Rolland, ann an Vézelay (Yonne). Sgrìobhadair às An Fhraing.


text:
Aiseag Rinn Friù
Is e aiseag thar Uisge Chluaidh eadar Yoker air bruach a' Tuatha agus Rinn Friù air bruach a deas a tha ann an Aiseag Rinn Friù. Stèidhicheadh aiseag an seo anns an 16mh linn. Anns an latha an diugh, is ann leis an Strathclyde Passenger Transport Executive (SPTE) a tha an aiseag, agus bithidh am bàt-aiseag aca "Renfrew Rose" a' dol thairis corr is fichead trip gach latha. Gu mi fhoighdinneach, on deach fhosgail air tunail rathaid aig Whiteinch anns na 1930'n agus Drochaid a' Chluaidh aig Arascain re na 1970'n tha trachdadh an aiseig air clanadh, chun ìre gu bheil an SPTE a' toirt taic airgid nas àirde na £3 airson gach siubhalach a chleachdas an aiseag.
Anns a' bhliadhna maoineachais 2009-2010 tha gannad de £2,500,000 anns a' sporan aig a SPTE agus tha am beachd a' nochdadh gum b' fheudar don aiseag a sgurr.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Clyde ferry route to end in March". BBC News. 2010-01-22
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 511 684
- Làrach-lìn SPT


text:
Beinn Mac Duibh
'S e Beinn Mac Duibh (Beurla: Ben Macdui no Ben Macdhui) a' bheinn as àirde anns a' Mhonadh Ruadh. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 4′ 14.35″ Tuath agus 3° 40′ 0.66″ Iar.
Tha i 1,309 meatair (4,295 troigh) a dh'àirde, agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Mar sin 's i an dàrna bheinn as àirde anns an Rìoghachd Aonaichte an dèidh Beinn Nibheis. 'S e Beinn Mac Duibh aon de na beanntan ris an canar Marilyn is Munro.
Tha an t-slighe as fhasa a' tòiseachadh ann an làrach-pàircidh Choire Cas faisg air an Cairngorm Ski Centre, tha i mu 7 cilemeatair air astar gu mullach Beinn Mac Duibh. Tha slighe eile a' tòiseachadh aig Loch Etchachan.
A rèir beul-aithris, tha bodach neo taibhse eagalach air a' bheinn ris an canar "Am Fear Liath Mòr" (Beurla: Big Grey Man of Ben Macdhui)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 989 989
- Bhideo beag mun Fhear Liath Mhòr


text:
1996
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1996 (MCMXCVI).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 13 am Màrt - Thachair muirt ann am bun-sgoil Dhùn Bhlàthain
- Thill an Lia Fail (neo an clach sa Westminster, a-rèir cuid) air ais a dh' Alba
- Bhuannaich Wisława Szymborska an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Lùnasdal - Tadeus Reichstein, ann am Basel. Ceimigear.
- 11 an Damhair - William Vickrey, eaconamaiche à Canada
- 24 an t-Samhain - Somhairle MacGill-Eain


text:
Loireag
'S i bean-shìdh a bh' anns an Loireag a bha tric ri faicinn ann an taighean luaidh. A rèir beul-aithris, bha ùidh aig an Loireag ann an calanas.
Dh' fheumadh na mnathan a bhith nan ceart fhaicill gun rachadh an luadh air aghaidh gu rèidh òrdail a rèir nòs òran dà uair anns an aon oidhche. Mar pheanas, bheireadh Loireag air an aodaich fàs tana. Bheireadh i uairean droch sgiùrsadh do na mnathan le slait mura sheinneadh iad gu ceart.
Bha an Loireag glè bheag na bodhaig, agus bha fìor dhèidh aice air deochan bainne.


text:
Murt na h-Apainn
Thachair Murt na h-Apainn air 14 an Cèitean 1752 anns an Apainn. Chaidh Cailean Caimbeul à Gleann Iubhair (ris an canar "an Sionnach Ruadh"), a bha na sheumarlan do dh'oighreachdan arfuntaichte Chlann Stiùbhard aig an àm sin, a mharbhadh le snìpear. Chan eil fhios chun an latha an-diugh cò a loisg e, ach chaidh Seumas Stiùbhart (ris an canar "Seumas a' Ghlinne") a chrochadh mar phàirtiche, ged a bha e a' tagairt chun an deireadh gun robh e neo-chiontach. Chleachd Robert Louis Stevenson an tachartas anns an nobhail ainmeil Kidnapped aige.
Sgrìobh Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir marbhrann airson Cailean Caimbeul à Glean Iubhair, "Cumha Chailein Ghlinn Iubhair".


text:
1930
MCMXXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Sinclair Lewis an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 am Faoilleach - Derek Walcott, ann an Castries. Bàrd à Naomh Lùisia.
- 30 am Faoilleach - Gene Hackman, ann an San Bernardino (Calafòrnia). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 31 am Faoilleach - Paul Newman, ann an Shaker Heights (Ohio). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 5 am Màrt - Martin Karplus, Ceimigear às an Ostair agus na Stàitean Aonaichte
- 12 am Màrt - U Win Tin, fear-naidheachd, fear-poileataigs agus prìosanach poileataigeach ann am Mianmar.
- 24 am Màrt - Steve McQueen, ann am Beech Grove (Indiana). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 31 an Cèitean - Clint Eastwood, ann an San Francisco. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 5 an Lùnastal - Neil Armstrong, ann an Wapakoneta (Ohio). Speuradair às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Lùnasdal - Sean Connery, ann an Dùn Èideann. Actair à Alba.
- 5 an Damhair - Reinhard Selten, ann am Breslau. Eaconamaiche às A' Ghearmailt.
- 2 an Dùbhlachd - Gary Becker, ann am Pottesville (Pennsylvania). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Màrt - Arthur Balfour, ann an Whittinghame. Fear-poileataigs à Alba.
- 8 an t-Ògmhios - Robert Aumann, ann am Frankfurt. Eaconamaiche à Iosrael.
- 10 an Damhair - Yves Chauvin, ann am Menen. Ceimigear às An Fhraing.
- 10 an Damhair - Harold Pinter, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 13 an Dùbhlachd - Fritz Pregl, ann an Graz. Ceimigear às An Ostair.


text:
Iolair
A-measg eunlaith an adhair chan eil a h-aon cho làidir agus cho garg ris an iolair no iolaire[1][2][3] (iolra: iolairean).
Àite-còmhnaidh agus cobhartach[deasaich | deasaich an tùs]
Nì i a nead ann an sgeirean àrd-chreagan, fada bho àite-còmhnaidh dhaoine; agus nuair a bheir i a-mach a h-àl, altramaidh i le pailteas de shitheann iad. Marbhaidh i cearcan-fraoich, agus uain, agus air uairibh caoraich air an son, agus cha leig i dìth ni air bith orra gus am fàs iad làidir agus comasach gu solaradh air an son fhèin.
Rèis-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Mairidh an iolair beò gus am bi i dlùth air leth-cheud bliadhna. Tha seòl aice air a clòimh a thilgeil nuair a tha i a' fàs trom agus mall, agus air an dòigh seo tha i ga neartachadh fhèin mar gun tilleadh a h-òige a-rithist.
Sean-fhacal an t-Salmadair[deasaich | deasaich an tùs]
- Gun sàsaich maitheas an Tighearna beul an duine, air chor is gun ath-nuadhaichear a òige mar òige na h-iolaire.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Slaic air Comhairle Earra-Ghàidheal
- 29 An Dàmhair 2013
Thug Coimisean nan Cunntasan slaic air an troimhe-chèile a tha air a bhith a' cuairteachadh Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid sna mìosan a chaidh.
Bha a' bhuidheann a' freagairt aithisg eile bho Bhuidheann-Sgùdaidh na h-Alba a thog ceistean mu riaghladh na Comhairle.
Thuirt an coimisean nach robh structuran riaghlaidh na Comhairle math gu leòr, 's gur ann cugallach a bha an stiùireadh poileataigeach.
Tha sin a' fàgail, thuirt iad, gu bheil cunnart ann gum fulaing seirbheisean aig ìre ionadail.
Chaidh an aithisg aig Coimisean nan Cunntasan a dheasachadh mus deach buidheann-riaghlaidh ùr a chur os cionn Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid bho chionn mìos.
Co-bhanntachd
'S i buidheann de chomhairlichean neo-eisimeileach ann an co-bhanntachd còmhla ris na Tòraidhean agus na Lib-Deamaich a tha a' riaghladh a-niste, le Dick Walsh mar cheannard.
Thàinig sin às dèidh mìosan de mhì-chinnt aig a' Chomhairle.
Bha an SNP a' riaghladh an toiseach còmhla ris a' bhuidhinn Argyll First is Ruairidh MacCuthais na cheannard, ach dh'fhàg dithis bhon SNP is an uair sin Argyll First fheìn, is Mgr MacCuthais air dreuchd a' cheannaird fhàgail.
Dh'fheuch an SNP ri buidheann-riaghlaidh ùr a stèidheachadh còmhla ris na Tòraidhean is na Lib-Deamaich, ach chuir an SNP aig ìre nàiseanta stad air na planaichean sin is dh'fhàg Seumas Robb a dhreuchd mar cheannard na Comhairle.
Thill Ruairidh MacCuthais an uair sin na cheannard ach dh'fhailich air an SNP buidheann-riaghlaidh ùr a stèidheachadh, is ghabh a' bhuidheann-riaghlaidh ùr an stiùir san t-Sultain.
Tha Mgr MacCuthais a-nise a' cur taic ris a' bhuidhinn-riaghlaidh ùr is e air an SNP fhàgail.
Cron
A rèir Coimisein nan Cunntasan, tha am buaireadh air cron a dhèanamh air cliù Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid.
"S ann a tha Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid aig crois-rathaid," thuirt cathraiche Coimisein nan Cunntasan, Iain Baillie.
"Bha mì-chinnt is dith stiùiridh a' dol air adhart fad ùine.
"Tha coltas ann a-nise gun deach leasanan ionnsachadh agus gu bheil structuran ùra gan stèidheachadh, is trèanadh is taic a bharrachd do chomhairlichean.
"Tha sin misneachail, ach tha sinn ag iarraidh air buill agus air an sgioba-stiùiridh a bhith ag obair còmhla gus stiùireadh poileataigeach nas fheàrr a thoirt seachad.
Measadh
"Dh'iarr sinn gun tèid aithisg eile a dheasachadh an ceann sia mìosan 'son measadh a dhèanamh air an adhartas a tha a' Chomhairle a' dèanamh," thuirt e.
Thuirt ceannard na Comhairle, Dick Walsh, gu bheil gnothaichean a' tighinn air adhart.
"Tha sinn mothachail air an aithisg seo bho Choimisean nan Cunntasan agus an aithisg roimhe bho Bhuidheann-Sgrùdaidh na h-Alba.
"Tha fios againne dè dh'fheumas sinn dèanamh, is faodaidh muinntir na sgìre a bhith cinnteach gu bheil sinn ag obair gu dìcheallach.
"Rinn sinn adhartas mar-thà anns na beagan sheachdainnean bho ghabh mi stiùir aig a' Chomhairle agus tha sgioba làidir, sheasmhach againn a-niste," thuirt e.


text:
Dùil ri dàil air Drochaid Cheasaig
1 An Gearran 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Chan eil ach dusan là air fhàgail mus tòisich obair-càraidh mhòr air Drochaid Cheasaig, thar Chaolas Inbhir Nis.
Tha Còmhdhail na h-Alba ag iarraidh air dràibhearan aire a thoirt air na h-atharrachaidhean a thèid a chur an sàs airson dèiligeadh ris an trafaig, gu h-àraid aig na h-amannan as trainge.
Ach tha a' bhuidheann còmhdhail air rabhadh a thoirt nach eil teagamh gun toir e nas fhaide do dhaoine siubhail air an drochaid agus gum bu chòir do dhaoine beachdachadh air dòighean siubhail eile.
Tha Reamonn Lenkas ag aithris.


text:
Inneal broinne-losgaidh
Is e a tha ann an inneal broinne-losgaidh, inneal teas a libhrigeas cumhachd cruthaichte le losgadh connadh an broinne uidheam an t-innil fhein. Is e a tha ann an inneal ghais, inneal pheatroil, inneal dheiseil, inneal Wankel agus Rothadair-Ghais uile eisimplirean de innealean broinne-losgaidh.
Tha iadsan eu-coltach ri innlean-stoithe, a tha iomanaichte le gas (stoith) cruthaichte le losgadh connadh taobh a muigh nan soitheachachan obraichidh.
Chaidh turcadh air a' chiad inneal broinne losgaidh le innleadair Frangaich a dh'iomain inneal mhuilinn le ghas cho fad air ais ri 1857.


text:
Eachann MacDhòmhnaill
Rugadh Eachainn MacDhòmhnaill air an tritheamh là deug dhen Ghiblean ann an ochd ceud deug caogad ‘s a trì aig Rootfield, a’ chroit athair ann am Maol Buidhe faisg air Inbhir Pheofharain. Thogadh e an sin cuideachd ach dh’fhàs e sgìth dhe obair air a’ chroit agus chaidh e a dh’Inbhir Nis airson obair a fhaighinn.
Fhuair e obair ann an Royal Clan & Tartan Warehouse agus gabbh e ann an companaidh marsantach, pàirt dhe na Highland Rifle Volunteers. Ann an 1870 liosdaich e san Naochadamh Gòrdan Gàidhealach ‘s a dhà agus chaidh e gu na h-Innseachan, Afganastan, Afraga a dheas agus an Sudan is na h-Èipheit agus chaidh e na Mhàidsear. Ann an 1900 chaidh e na Mhàidsear-Seanailear nuair a chaidh e gu Afraga a dheas agus ann an 1901 thug an Rìgh an tiotal Mhàidsear-Seanailear Sir Eachainn MacDhòmhnaill air.
Chaidh e gu Ceylon ann an 1902 ach cha robh na h-oifigearan eile a bha e còmhla ris toilichte gun robh iad ag obair còmhla ri mac croiteir agus ann an 1903, a rèir cuid luchd-eachdraidh chuir iad pìos anns a’ phàipear-naidheachd ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus b’ toil leis companaidh le balach beag. Seo pìos dhen sgeulachd sin : -
"Dearest Mab, Do you really mean to say that, besides your-self three ladies (all up country ones, too) were the only ones who went to see our new General arrive?... Then, dear, you know we heard a whispered rumour that he does not like ladies, and possibly may have been pleasently surprised when he had dropped on a spicy little Isle where ladies are far and few between."
Times of Ceylon 1903.
Chaidh an sgeulachd seo tro Ìompaireachd Breatannach agus bha tòrr dhaoine ag ràdh gun robh Eachainn co-ghnèitheach. Thàinig e air ais gu Breatainn airson cuideachadh a fhaighinn bhon Rìgh, ach cha robh an Rìgh deònach a’ toirt cuideachadh dha agus chuir e Eachainn air ais gu Ceylon far an robh e a’ dol gu bhith “court-marshalled”. Air an t-slighe air ais, chaidh e gu Paras agus dhùisg e aon là agus chaidh e sìos an staidhre airson bracaist a fhaighinn. Leugh e am pàipear-naidheachd agus chunnaic e pìos ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus a’ bruidhinn mu dheidhinn an sgeulachd. An dèidh dha an sgeulachd leughadh, chaidh e air ais suas an staidhre gu a sheòmar agus chuir e peilear tro a cheann.
Chan eil fianais aig luchd-eachdraidh fhathast a chanas a bheil an sgeulachd seo fìor neo an e dìreach sgeulachd a chuir na h-oifigearan a-mach air sgàth gun robh iad mì-thoilichte a bhith ag obair còmhla ri mac croiteir. Ach tha fianais ann gun robh e pòsta agus bha clann aige.
Eadar 1904 agus 1907 chaidh an Carragh-cuimhne Shir Eachann MacDhòmhnaill a thogail air Cnoc Mhìcheil ann an Inbhir Pheofharain.


text:
Iùdhachd
‘S e creideamh nan Iùdhach a th’ann an Iùdhachd bhon Eabhra Yehudah (יהודה), agus am fear as aosda nan creideamhan aig a bheil dìreach aon Dhia cuideachd. A bharrachd air sin, ‘s e fear dhe na creideamhan as sine a tha fhathast ann is tha A’ Chrìosdaidheachd agus an Islam air an stèidheachadh air ionnsachadh, beachdan is eachdraidh nan Iùdhach, gu h-àraidh tro Abraham.[1] Cha robh stàit Iùdhach ann idir bho àm nan Ròmach gu ruige Cruthachadh Iosrael, an dèidh an Dàrna Cogaidh ann an 1948.[2] Do na h-Iùdhaich, tha am facal Iùdhachd a’ ciallachadh creideamhan, talamh, nàisean agus cultar, a thuilleadh air còrr is 4,000 mìle bliadhna dhe eachdraidh.[3] Bidh na h-Iùdhaich a’ dèanamh ùrnaigh ann an Sìonagoga.
Ceangaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Slighe Fhrangach
’S e an t-Slighe Fhrangach (Spàinnis: Camino Francés, Beurla: French Way) an t-slighe as gnàthaichte de na slighean ris a theirear “Slighe Naoimh Sheumais”, seann rathaidean turasachd gu Santiago de Compostela ann an Galicia na Spàinne.
Tha an t-Slighe Fhrangach a’ tòiseachadh sa bhaile Saint-Jean-Pied-de-Port air taobh na Frainge de na Beanntan Pirineach agus a’ dol a-null tarsainn gu Roncesvalles air taobh na Spàinne. Às dèidh sin tha i a’ cumail oirre 780 cilemeatair a bharrachd gu ruige Santiago de Compostela, a’ leantainn tro na bailtean mòra Pamplona, Logroño, Burgos agus León. Feumadh i mu cheithir seachdainean co-dhiù de choiseachd, le lath no dhà saor ri linn an t-siubhail. Tha cuid ga marcachd air rothar. Tha na slighean bho thrì bailtean mòra sa Fhraing, Tours, Vézelay agus Le Puy-en-Velay a’ tighinn còmhla aig Saint-Jean-Pied-de-Port, far a bheil iad a’ sruthadh a-steach anns an t-Slighe Fhrangach.
Tha a’ cheathramh slighe ann, a thòisicheas ann an Arles ann am Provence, ach tha i seo a’ dol thairis na crìche eadar an Fhraing agus an Spàinn ann an àite eile, eadar na bailtean Somport agus Canfranc anns na Beantan Pirineacha. Tha an t-slighe seo a’ leantainn na Slighe Aragonaich, a tha a’ coinneachadh ris a’ phrìomh Shlighe ann am Puente la Reina, deas air Pamplona ann an Navarre, aig astar mu sheachd ceud cilemeatair bho Shantiago de Compostela.


text:
Sydney
Is docha gu bheil thu lorg Baile Shidni (Sydney, Alba Nuadh)
Tha Sydney na Phrìomh-bhaile New South Wales. Tha port-mara aige. 'S e Sydney am baile as motha ann an Astràilia. Tha e glè ainmeil airson na h-acarsaid mòire aige, an Taigh Opera, agus an drochaid mhòr ri taobh. 'S e fear de na bailtean mòra as sine a tha ann an Astràlia. Tha Botany Bay mar fo-bhaile dhe a-nis far an robh seann cholonaidh-prìosain Breatannach. Fuirichidh mu 4.3 millean duine ann an Sydney.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Roinnean an Iar Thuath
'S e aon de na territories Chanèidianach a tha ann an Roinnean an Iar Thuath [1] (Beurla: Northwest Territories, Fraingis: les Territoires du Nord-Ouest). Tha e suidhichte san àirde a tuath na dùthcha. Tha Yellowknife na phrìomh-bhaile.
'S e 1,140,835 cilemeatair ceàrnagach an farsaingeachd aige. Anns a' bhliadhna 2006 bha 41,464 duine a' fuireach an seo.
Tha aon de na h-eileanan as motha air feadh an t-Saoghail stèidhichte ann an Roinnean an Iar Thuath :
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Alberta | Columbia Bhreatannach | Manitoba | Brunswick Nuadh | An Talamh Ùr is Labrador | Alba Nuadh | Roinnean an Iar Thuath | Nunavut | Ontario | Eilean Eòin | Quebec | Saskatchewan | Roinn an Iukon


text:
Tashkent
'S e prìomh-bhaile Usbagastàin a tha ann an Tashkent, (Cànan Usbagastàn: Toshkent, ToшkeHT, Ruisis: TaшkeHT). Anns a’ bhliadhna 2006 bha 2.1 millean duine (àireamh oifigeil) a' fuireach anns a' bhaile fhèin, ach canar gu bheil nas motha na 3 milllean daoine ann. Tha am baile suidhichte san àirde an iar de na beanntan Altai air an rathad eadar Chimkent agus Samarkhand. 'S e seo an co-chomharran aige: 41° 18’ Tuath agus 69° 16’ Ear
Fiach fhaicinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Kukeldash Madrassa, Mosg a chaidh a thogail aig àm Abdullah Khan (1557-1598)
- Chorsu Bazaar, faisg air Kukeldash Madrassa anns an seann bhaile Tashkent, 's e margadh cliùiteach a th' ann far an urainnear a h-uile ni a cheannachd.
- Mosg Telyashayakh (Khast Imam Mosg). Tha am pìos as aosta den Churàn a tha ann air feadh an t-Saoghail ri fhaicinn an-seo. Chaidh an Churàn (Qur’ān, Arabais: القرآن al-qur'ān) a sgrìobhadh le Muhammad.
- Yunus Khan Mausoleum, taigh-adhlacaidh às an 15mh linn
- Palace of Prince Romanov, lùchairt às an 19mh linn, dh’fuirich Nikolai Konstantinovich (1850-1918) an seo.
- Alisher Navoi Opera and Ballet Theatre, taigh-cluich far a bheil ballet agus opra Ruiseach ri fhaicinn.
- Fine Arts Museum of Uzbekistan, taigh-tasgaidh
- History Museum, an taigh-tasgaidh as motha ann an Tashkent, taisbeanadh mu eachdraidh na dùthcha
- Amir Timur Museum, taigh-tasgaidh le gàradh cliùiteach.
- Navoi Literary Museum , leabharlan le seann leabhraichean. Tha na leabhraichean a sgrìobh Alisher Navoi, an sgrìobhadair as ainmeile ann an Usbagastàn, rim faicinn an seo cuideachd.
Tha mòran oilthighean agus sgoiltean ann an Taschkent, m.e:
- Oilthigh teicneòlas Tashkent
- Oilthigh nàiseanta Usbagastàin,
- Kelajak Ilmi, Sgoil malairteach eadar-nàiseanta [1]
- Sgoil ionmhasail Tashkent
- Sgoil nàiseanta eòlas lagha
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Dealbhan bho Thashkent ( anns a’ Bheurla)


text:
Omàn
Is e Sultanachd a tha ann an Omàn[1][2][3] (IPA: [omaːn]) neo Oman[4][5] (Arabais: سلطنة عُمان, thar-litreachadh: Sulṭanachd Omàn) a tha na dùthaich neo-eisimeileach ann an iar-dheas na h-Àisia. Tha i suidhichte air a' cheàrnag ear-dheas den Rubha Mòr Arabach. Tha crìoch an iar-thuath mu choinneamh na h-Iomaratan Arabach Aonaichte , tha crìoch le Aràibia nan Sabhd dhan iar, agus le Iemen dhan iar-dheas. Tha oir na Mara Arabaich aige dhan deas agus dhan ear, agus Linne Omàin air an ear-thuath. Air barrachd an seo tha dà roinn dealaichte dhan Sultanaid, Madha agus Musandam a tha cuairtichte le ranntairean nan h-Iomaratan Arabach Aonaichte.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan ag SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
České Budějovice
’S e České Budějovice (IPA: /ˈtʃɛskɛː ˈbuɟɛjovɪtsɛ/) (“Budweis” mar a theirear ris gu tric anns na cànanan eile) ceann-bhaile Bohemia a Deas anns an t-Seic. Is e am baile as motha dhen sgìre, agus an seachdamh baile as motha dhen dùthaich.
Susbaint
Cruinn-eòlas agus eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha České Budějovice na laighe ann am meadhan Bohemia a Deas, ann an srath na h-aibhne Vltava. Tha an abhainn Malše a’ ruith a-steach don Vltava faisg air meadhan a’ bhaile, agus tha lochan gu leòr san dùthaich mun cuairt, mòran dhiubh air an dèanamh le daoine anns an 15mh agus 16mh linn. Tha am baile a’ laighe 381 meatair (1,250 troigh) os cionn àirde na mara, agus tha a’ chrìoch bheanntach Šumava faisg anns an àird a deas.
Chaidh am baile a stèidheachadh le Hirzo, ridire do rìgh Přemysl Otakar II de Bohemia, anns a’ bhliadhna 1265. Dh’fhàs e na bu mhotha anns an 16mh linn a chionn mèinnearachd airgid, malairt, agus tuathanachas èisg. Bho thùs, bha a’ mhòr-chuid de na daoine Seiceach, mar a tha an-diugh, ach rè na linntean bha seo ag atharrachadh. B’ iad na Gearmailtich an dàrna poball a bu chudromaiche. Dh'fhàs e a bhith na cheann-bhaile air Bohemia a Deas aig toiseach na 20mh linn. Ann an Lùnastal 2002 bha tuil mhòr ann.
Poball agus gnìomhachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mu 96,000 duine buan-chòmhnaidheach sa bhaile (27/3/2009, [1]). Ach tha mu 12,000 oileanach ag ionnsachadh anns a’ bhaile aig Oilthigh Bohemia a Deas (5/1/2009, [2]) agus tha a’ chuid as motha dhiubh siud a’ tighinn à bailtean eile. Tha mu 95% dhen phoball Seiceach. ’S iad am mion-sluagh as motha na Ròmanaich (no daoine dubh-shiùbhlaich). B’ iad na Gearmailtich a’ mhòrchuid gus dèireadh na 19mh linn, agus an dàrna cuid a bu mhotha an dèidh sin, ach bha aca ris an t-Seic fhàgail an dèidh deireadh an Dàrna Cogaidh. Am measg nan daoine ainmeil a rugadh sa bhaile tha Vladimír Remek, a' chiad speurair, ach a-mhàin an fheadhainn às na Stàitean Aonaichte agus às an Aonadh Sobhiat, a chaidh anns an fhànas.
Tha am baile ainmeil airson grùdaireachd leanna. Tha dà thaigh-grùide sa bhaile an-diugh. Tha Budějovický Budvar (“Budweiser Budvar Brewery” sa Bheurla) a' dèanamh Budějovický Budvar (“Budweiser Budvar”, mar a chanar ris anns an Roinn-Eòrpa, no “Czechvar”, mar a chanar ris anns na Stàitean Aonaichte agus Canada far a bheil “Budweiser Budvar” na ainm air leann bhon taigh-ghrùide Ameireagach Anheuser-Busch). Agus tha Samson (gu h-oifigeach: Budějovický měšt'anský pivovar - “Budweiser Bier Bürgerbräu” sa Bheurla) a’ dèanamh “Samson”.
Tha factaraidhean cudromach eile ann, m.e.: Koh-i-Noor Hardtmuth (a’ dèanamh uidheam-sgrìobhaidh), Motor Jikov agus Robert Bosch (innleadaireachd), GAMA (bathar plastaig airson leigheas agus leigheas bheathach) agus Gamex (bathar plastaig airson gnìomhachas-bìdh).
Tha an stèisean cumhachd niuclasach Temelín 24 km (15 mìle) air àird a tuath a’ bhaile.
Seallaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran togalaichean Gotach, linn an ath-bheòthachaidh is baroc ann an České Budějovice. ’S iad an fheadhainn as cudromaiche: Eaglais an Naoimh Moire bhon bhliadhna 1265 agus an “Černá věž” ( an Tùr Dubh) bhon 16mh linn. Tha a’ chuid as motha dhiubh ann am meadhan eachdraidheil a’ bhaile a tha na laighe mu thimcheall ceàrnaig mòire le talla a’ bhaile agus le sràidean fo dhìon air gach taobh dhith. Tha meadhan a’ bhaile air a chuartachadh leis an dà abhainn agus le “Canàl a’ Mhuilinn”.
Anns a’ bhliadhna 1827 thòsich a’ chiad rathad-iarainn air a tharraing le eich air mòr-thìr na Roinn Eòrpa, ’s e a’ ruith eadar České Budějovice agus Linz san Ostair (bha an dà bhaile anns an Ìompaireachd Ostaireach aig an àm ud). Tha taigh-tasgaidh dha a-nis sa bhaile.
Faisg air a’ bhaile (10km) tha an caisteal agus am baile Hluboká nad Vltavou no tobhta de chaisteil aig Jan Žižka (gaisgeach nàiseanta Seiceach) ann an Trocnov. Agus beagan nas fhada air falbh (30km) tha am baile Český Krumlov a tha air an liosta de làraichean dualchais na Cruinne aig UNESCO.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ http://aplikace.mvcr.cz/adresa/c/ceske/index.html Oifis Rìoghachd na Seice
- ↑ http://www.jcu.cz/data_fakta Oilthigh na Bohemia a Deas
- ↑ TwinCities Nederland
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 BUDWeb.cz ("information server" a' bhaile)
- ↑ Stadt Linz
- ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 Làrach Talla a' bhaile


text:
Raodan reòite àirneis àraid Alba Aosmhor Àrnoil
- 21 An t-Ogmhìos 2013
Chaidh seann aìrneis a reòthadh ann an Leòdhas.
Chaidh seo a dhèanamh mar dhòigh air dèiligeadh ri raodan, neo 'woodworm', a bha air feadh an fhiodha.
Tha an àirneis ann am fear de na 'taighean geala' traidiseanta a tha aig Alba Aosmhor ann an Arnol, air taobh siar an eilein.
Chaidh tòiseachadh air na 'taighean geala' a thogail an toiseach, bho chionn còrr is 100 blaidhna, an àite seann taighean dubha nan eilean.
Domhainn
Tha luchd-obrach Alba Aosmhor airson àirneis a tha aca ann am fear dhiubh a ghlèidheadh.
Ach mhothaich iad gun robh raodan air rùrach gu domhainn ann.
Ghabh iad làraidh air mhàl bho chompanaidh a tha a' reic biadh reòthte agus dh'fhuaraich iad an àirneis gu -30 Celsius airson ceithir là, air cùl na làraidh.
Bha dearbhadh ann roimhe seo nach seasadh an raodan ri reòthadh mar seo 's thathar an dòchas gun cuir e ruaig air an raodan bho àirneis Arnoil.


text:
Iain Mac a' Bhrataich
B' e an Dotair Iain Mac a' Bhrataich (Beurla: John Bannerman; Baile Mo Thatha, 13 an Lùnasdal 1932 — Baile Mo Thatha, 8 an Damhair 2008) eachdraiche cliùiteach na Gaidhealtachd. Bha an rannsachadh aige air Dál Riata, an Seanchas Ì Chaluim Chille, agus an Senchus fer n-Alban (Seanchas Fhear na h-Alba) gu h-àraidh buadhach.
Rughadh e ann am Baile Mo Thatha 13 an Lùnasdal 1932, taobh Loch Laomainn ann an teaghlach Gàidhlig, agus sgrùdaich e na cànanan Ceilteach aig Oilthigh Ghlaschu agus Oilthigh Chambridge. As dèidh dha ceumnachadh, ghabh e dreuchd an toiseach anns an Roinn Ceilteach aig Oilthigh Obar Dheathain, agus an sin ann an Oilthigh Dhùn Eideann. Leig e dheth a dhreuchd aig an oilthigh ann an 1997 a bhith na thuathanach làn-thide ann am Baile mo Thatha. Chaochail e ann an 8 an Damhair 2008.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Bannerman, John. 1983. ‘Literacy in the Highlands’ The Renaissance and Reformation in Scotland deas. le Ian B. Cowan & Duncan Shaw. (Edinburgh: Scottish Academic Press), 214-235.


text:
Eaconomachd
Is e saidheans soisealta a tha ann an eaconomachd a bhios ag amas a thuigsinn agus a thomhais ciamar a tha clann dhaoine a' cruthachadh beartas. Chan urrainn do neach sam bith as aidheachadh gu bheil beartas tarruinneachd, ach an sgrudadh an ceist mu deidhinn a chruthachadh is fhearr don sgoilear cuimhneachadh nach ann an saidheans (soisealta, nadurra neo diadhachd) ach cruinneachadh fiosrachaidh air a chur an eagar. Is anns an eagar de sgoil-eaconomachd a dh'aithneachar na nithean a dh'aobhrachas agus na nithean a bhios aobhraichte ann an eaconomaidh ionadail neo naiseanta.
Is ann aig deireadh an 18mh linn a chaidh sgoil-eaconomachd air steidhicheadh, nuair a dh'fhoillsich am feallsanach ainmeil, An t-Ollamh Adam Smith a tractas "On the Wealth of Nations". Mhinich an leabhar seo am bun-fath gur e saor-dhaoine (obair dhaoine), uidheamaichte le cuid talamh agus cuid calpa a chruitheachas beartas.
Roimhe am beachd seo, b'e am beachd cumanta gu robh am beartas a bha san t-saoghal glaiste agus mar sin cha robh ach aon doigh a mheudaich beartas phearsanta agus sin a bhi ga chosnadh tro mhalairt. Theirear "Marcantailiseachd" ris a bhun-bheachd seo.


text:
1939
MCMXXXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Màrt - Taghadh Phàpa Pius XII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 28 am Màrt - Bhuain Francisco Franco, a' cur crioch air Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
- 1 an Giblean - Chaidh Dàrna Poblachd na Spàinne a dhol à bhith.
- 1 an t-Sultain - an Darna Cogadh: dh'ionnsaigh a' Ghearmailt a' Pholainn, a' toiseachadh an darna cogadh ann an Eorpa.
- Bhuannaich Frans Eemil Sillanpää an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Sidney Altman, ann am Montreal. Ceimigear à Quebec.
- 25 an Cèitean - Dixie Virginia Carter, ann am McLemoresville (Tennessee). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an Giblean - Seamus Heaney, ann am Baile Eachaidh. Bàrd à Èirinn.
- 11 an t-Ògmhios - Jackie Stewart, ann am Milton of Colquhoun. Dràibhear rèis chàraichean à Alba.
- 17 an t-Ògmhios - Phil Gallie, ann am Portsmouth. Fear-poileataigs à Alba.
- 22 an t-Ògmhios - Ada Yonath, ann an Ierusalem. Ceimigear à Iosrael.
- 7 an t-Sultain - Seonaidh Beag Mac a' Mhaoilein, seinneadair Gàidhlig à Leòdhas
- 30 an t-Sultain - Jean-Marie Lehn, ann an Rosheim. Ceimigear às An Fhraing.
- 7 an Dàmhair - Harold Kroto, ann an Wisbeech. Ceimigear à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 am Faoilleach - William Butler Yeats, ann an Roquebrune-Cap-Martin. Bàrd à Èirinn.
- 4 an Gearran - Edward Sapir, ann an Newhaven (Connecticut). Cànanaiche agus corpeòlaiche às a' Phòlainn.
- 10 an Gearran - Ambrogio Ratti, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1922 gu 1939.
- Edward Dwelly. Eòlaiche na Gàidhlig à Sasainn.


text:
National Geographic - Obair nan Ceallan
20 Am Faoilleach 2012
Tha an t-sreath Obair nan Ceallan a’ mìneachadh nan siostaman aig ceithir diofar sheòrsaichean de cheallan: craiceann, fèith, fuil agus cnàimh.
Tha gach leabhar ag amas air seòrsa cealla fa leth agus mar a tha e ag obair sa bhodhaig, ach tha na h-aon phrìomh bhun-bheachdan tarsainn nan leabhraichean gus aire nan oileanach a tharraing gu na beachdan mòra.
Tha an cuspair a’ rannsachadh mar a nì ceallan fallain obraichean sònraichte ann am bodhaig duine gus a chumail beò.
Cleachdaidh oileanaich an t-susbaint agus am briathrachas sònraichte anns gach leabhar gus na beachdan mòra, no prìomh bhun-bheachdan seo a dheasbad agus a sgrùdadh.
Tha na leabhraichean freagarrach air dàrna ìre na bun-sgoile.


text:
Modica
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann am Modica (Sicilianais: Muòrica, Greugais: Mόtouka, Laideann: Mutyca). Tha e suidhichte aig 296m os cionn ìre na mara, faisg air na beanntan Iblei anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Ragusa, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Sicilia, dìreach ann an ceann a deas an eilein, aig astar dhe 595km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 188km bho Palermo agus 78km bho Catania.[1] Tha 54,988 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] an 130mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Salvatore Quasimodo (1901 – 1968): Sgrìobhadair drama a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1959.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Maighstir (labhair ri)
Tha maighstir, no a dhealbh goirid Mgr. (no Mgr), 'na ainm comannach air chleachdadh ri fear.
Inbhe an pòsaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Co-dhiù 's fear pòsta no gun pòsadh, cha chomharraich an facal Mgr.; do bhrìgh de sin tha mòran beanalaich a' creidsinn nach bu chòir dhan dh'ainm bhean a comharrachadh a h-inbhe an pòsaidh a bharrachd. Air an adhbhar seo, tha Bean(-uasal) air fhaicinn ri mac-shamhladh ri Mgr., agus gu h-àraidh 'san nòs na malairt, le ainmean mar Bean(-uasal), Madame, Signora, Señora, no Frau, ris a' mhac-shamhaladh bhoireannaich dìreach an ainme air chleachdadh ri fir; tha an t-ainm ri mnàthan gun pòsadh 'na lùghdachan: Maighdeann(-uasal), Mademoiselle, Signorina, Señorita, no Fräulein. Air an adhbhar seo, tha cleachdadh air a ghluasad a dh'ionnsaigh a cleachdadh an t-ainm an pòsaidh cho an t-ainm de h-uile bean ann an nòs dreuchdail.
Sa' Bheurla, gu h-ùidheil, bha Ms. air a thagradh cho mac-shamhladh ri Mr., gu h-àraidh 'san nòs na malairt. Cha do chomharraich an inbhe an pòsaidh an t-ainm boireannach tùsail, Mistress, agus cha robh dèanta sònrachadh gus an teachd an ainme lùghdachan Miss ri bean gun pòsadh 'san Linn Victoria. Anas dèidh sin dh'fhàs Mrs. an t-ainm ri bean phòsta.