c: text/html

text:
MV Eileanan Chaledonia
'S e bàta-aiseag a tha ann am MV Eileanan Chaledonia neo MV Caledonian Isles sa Bheurla agus tha i aig Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Tha i a' ruith eadar Aird Rosain agus Breadhaig air Arainn. Thòisich i air seirbheis anns a' bhliadhna 1993 air an Rathad Arainn.
'S i aon de na bàtaichean as motha a tha aig Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Air sgàth 's gu bheil i a' ruith air aon de na rathaidean-siubhail as trainge tha comas aice a' ghabhail a-steach gu bhith 1000 duine agus 110 càraichean. Gabhail e 55 mionaidean crosgach an Linne Cluaidh.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
[an error occurred while processing this directive]
British Broadcasting CorporationDachaigh
Thoir sùil tro na diofar làraich-lìn foghlam tha rim faotainn airson clann de gach aois.
Lorg làraich Bitesize a fhreagras air ìrean Nàiseanta 4 agus Nàiseanta 5.
All the information you need to learn Gaelic is on this one-stop shop.
Leughaidhean às na leabhraichean, Acrachan, Na Caraidean is Dè an uair a tha e, a Mhgr Madadh.
Pick-up your first words, or improve your Gaelic, with a helping hand from our range of learning sites.
Stiùireadh, ath-sgrùdaidhean agus deuchainnean ghoirid do sgoilearan air cuspairean aig Ìrean Nàiseanta 4, Nàiseanta 5 agus Àrd Ìre.
Revision guides and quizzes for pupils taking National 4, National 5 and Higher courses in Gaelic.
An introduction to BBC ALBA educational websites for children in Gaelic-medium education.
Tha Notaichean Tidseir airson gach prògraim foghlam a thèid a chraoladh air BBC ALBA is Radio nan Gàidheal air-loidhne.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Am Ploc
'S e baile air a’ Ghàidhealtachd a tha ann am Ploc Loch Aillse no Am Ploc (Beurla: Plockton).[1] Tha am baile suidhichte faisg air Loch Carrann. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 20′ 16.84″ Tuath agus 5° 39′ 8.32″ Iar.
Tha timcheall air 378 duine a' fuireach an seo.
Chaidh a' mhòr-chuid de na taighean a thogail anns an 18mh is 19mh linn. B'e iasgach an gnìomhachas a bu chudromaiche aig an àm ud. An-diugh tha turasachd gu math làidir anns a' bhaile, gu h-àraidh air sgàth 's gun deach an sreath tbh Hamish Macbeth le Robert Carlyle a chlàradh an seo agus ghabh mòran dhaoine bhon sgire pàirt ann. Bha pàirt dhen fhilm The Wicker Man (an acarsaid aig toiseach an fhilm[2]) agus Inspector Alleyn Mysteries clàraichte an-seo cuideachd. Thig mòran luchd-turais dhan dannsa aig a' bhliadhna ùir airson a' charthannais Computers For Africa.
Tha dhà bhùth bheag, dhà no trì taighean-òsta agus taighean-bìdh ann.
Tha bun-sgoil agus àrd-sgoil ann, agus tha Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd[3] mar phàirt den àrd-sgoil. 'S e ionad nàiseanta airson sàr-mhathas ciùil thraidiseanta a th' ann, agus bidh e a' tarraing sgoilearan òga tàlanta thuige bho air feadh na dùthcha.
Bho 1956 gu 1972, nuair a leig e dheth a dhreuchd, bha Somhairle MacGill-Eain na Cheannard air Àrd-sgoil A' Phluic.[4]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 96, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Move-Locations.com,
- ↑ Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd
- ↑ Somhairle MacGill-Eain air loidhne
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 802 334
- Làrach-lin Ploc Loch Aillse
- Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd
- Fiosrachadh: Somhairle MacGill-Eain anns A' Phloc


text:
Saidheans
Chan ann an saidheans (sòisealta, nàdurra neo diadhachd) ach cruinneachadh fiosrachaidh air a chuir an eagar.
Mar is tric 's an latha an diugh, is e na saidheansan nàdurra a-mhain a tha daoine a' ciallachadh nuair a chanas iad "saidheans".
Saidheans Nàdurra[deasaich | deasaich an tùs]
Is iad na prìomh roinnean de saidheans nàdurra
- Nàdair-fheallsanchd (neo Fiosaig): A dhèiligeas leis an dòigh a bhios rudan fa-leth a' gnàthachadh air a chèile. Rinneadh cuid den fheallsanachd seo a mach o chionn cor is 2 mhìle bliadhna, ri linn nan seann Greugais- mar eisimpleir an modh a lorg dluthad stuighe, a h-uraiche am feallsanachd Archimedes. Tha uidheam obair-lann don ainm "Cnogan Eureka", fhathast ga cuimhneachdh 's an latha an diugh.
- Ceimigeachd: Saidheans nan dùil, agus an dòigh a bhios iad comh-nasgadh. Chanar iom-obraich ris an rud a bhios a' tachairt nuair a chuireadh dà cheimidh ri chèile agus gun cosg iad a chèile.
- Bith-eòlas
Dèiligidh Bith-eòlas le rudan a tha beo. Chanar fàs-bheairt ri gach nì, beag neo mòr, lus neo beathaich a tha (neo a bha uaireigin) beò. Tha gach nì a tha beò a' comharraich seachd comasan, gu ìre beag neo mòr.
- comas gluasaid
- comas a ghabh beathachadh
- comas ath-ghineachaidh
- comas a chac
- comas fàs
- comas tharruinn aille
- freagairt


text:
Oilthigh Rostock
Susbaint
Oilthigh Rostock
Is e Oilthigh Rostock (Universität Rostock 'sa Ghearmailtis, University of Rostock 'sa Bheurla) an t-oilthigh as sine ann an taobh tuath na Roinn-Eòrpa an dèidh Oilthigh Chill Rìmhinn. Tha e na laighe anns a’ bhaile Rostock ann am Mecklenburg-Vorpommern anns an Ear-thuath na Gearmailt. Tha Rostock ri taobh a’ Mhuir Bhaltach.
Chaidh a stèidheachadh ann an 1419 le cead bho Pàpa Màrtainn V. Mar a b’ àbhaist aig an àm seo bha iad a’ teagasg eòlas-lagha, eòlas-leighis agus feallsanachd, ach an toiseach cha robh eòlas-diadhachd ann. Anns an 15mh linn bha an t-Oilthigh Rostock ri measg na h-oilthighean mòra anns a’ Ghearmailt. Thàinig na h-oileanaich às an Òlaind, à Lochlainn, às a' Phòlainn, às an Ruis agus à Stàitean eile timcheall air a’ Mhuir Bhaltach.
Ann an 1542 thionndaidh an t-oilthigh gu creideamh Pròsdanach agus beachdan an Ath-Leasachaidh. An dèidh Cogadh airson 30 bliadhna (1618-1648) chaidh an inbheachd sìos, gus mu dheireadh thall cha robh dad air fhàgail ach sgoil airson muinntir na dùthcha. Anns an 19mh linn chaidh mòran togalaichean ùra a thogail agus dh'fhàs an t-Oilthigh Rostock ainmeil a-rithist.
An diugh tha naoi ceud-fàthan ann far am bi nas motha na 50 cuspair eadar-dhealaichte air a theagasg. Tha an t-oilthigh ceangailte ri 18 fheadainn eile anns an Roinn-Eòrpa agus air feadh an t-Saoghail. Tha leabharlann ann a chaidh a stèidheachadh ann an 1569 le tòrr na 2,2 millean leabhar.
Daoine cudthromach anns an Oilthigh Rostock[deasaich | deasaich an tùs]
- Tycho Brahe, (1546-1601), duine uasal às an Danmhairg, reuladair,
- Karl Ritter von Frisch, (1886-1982), às an Ostair, fhuair e Duais Nobel 191973 airson eòlas-leighis còmhla ri Nikolaas Tinbergen and Konrad Lorenz.
- Heinrich Schliemann, (1822-1890), Rannsachair àrceolas, rinn e cladhachadh cudthromach ann an Troy, Mycenae agus Tiryns.
- Rudolf Steiner, (1861-1925), neach-stèidheachaidh den Anthroposophy, Waldorf education, biodynamic agriculture, anthroposophical medicine agus Eurythmy
- Otto Stern, (1888-1969) ), fhuair e Duais Nobel nàdar-fheallsanachd ann an 1943
- Fhuair Albert Einstein agus Max Planck ollamhachd urramach Oilthigh Rostock ann an 1919.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Oilthigh Rostock anns a' Bheurla
- Duilleag oifigeil baile Rostock anns a' Bheurla
- University of Rostock - Eachdraidh ghoirid anns an Encyclopedia caitligeach


text:
Pío Baroja
B’e Pío Baroja y Nessi (Donostia, 28 Dùbhlachd 1872 – Madrid, 30 Dàmhair 1956) lighiche agus ùghdar à Dùthaich nam Basgach anns an Spàinn a bhuineadh do bhuidheann litreachail leis an canadh Ginealach 98.[1] ‘S e dealbhadair agus ùghdair a bh’ann a bhràthair Ricardo Baroja. A bharrachd air sin, bha mac a’ phiuthar Julio Caro Baroja, na chorp-eòlaiche agus bha am fear eile, Pío Caro Baroja, na riochdaire is na sgrìobhadair anns na fiolmaichean cuideachd.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kl.
Bresal Conaillech do Conaillibh Muirtemne comarba Ciaráin quieuit.
Flaithbertach h. Nell do techt do Roimh.
Bachall Iosa do saruccadh um .3. caiplibh & ro marbadh ré cenn .3. la an fer ro saraigh.
Ros Comain & Ailfinn & Mag nAe uile do sárúcchadh.
Fasughadh Midhe do h. Maoilseclainn. {MS folio 208vb(318b)}
Ruaidrí h. Canannain do marbadh og Modorn la Aodh h. Nell.
Righe Mide do gabáil do h. Maoilseclainn iarna inarba dar Loc Ribh.
Aod h. Maoldoraidh do marbadh la Art h. Ruairc.
Tadg mac Catail meic Concupuir rí Connacht do marbadh o Maolseclainn h. Maolrúanaidh rí Crumhtainn & o cláinn Coscraigh im Ecsaidi h. Catluain.
Domnall Got rí Mide do marbadh tre meabail o Choncaird h. Mailcallann ó a amus fén.
Tadg mac Lorcain rí h. Censiolaigh d'ec i n-aitrige.
Maolodor Dall h. an Capaill fer leiginn quieuit.
Gormlaith ingen Murchadha meic Finn mathair righ Gall .i. Sitricc & righ Muman .i. Donnchadha meic Bríain moritur.
Concupur mac Taidg h. Ceallaigh rí H. Maine do marbadh d'feruib Teabta.
Kl.
Flaitbertach h. Nell do tiachtain ó Roimh.
Ard mBreacáin d'argain do Gallaibh Ata Cliath et da ced duine
p.232do losccadh isin dumlíag & da ced ele do breith i mbraid.
H. Donnagan rí Arad Tire do marbad d'U Bríain. {MS folio 209ra(319b)}
Catasach comarba Caoimgin do dalladh do Domnall mac Dunlaing et as gniom n-anaithnid sin.
Ua Agda rí Teabta occisus est a fratribus suis.
Kl.
Domnall mac Maoilrúanaidh h. Maoildoraidh rí Cinél Conaill do marbadh do clainn Fiangusa.
Maoltuile episcopus Aird Macha quieuit.
Romanus papa Romae quieuit.
Tene gelain i Saxain gur loiscc daoine imda et Caerabroc.
Kl.
Murchadh h. Maoilseclainn do marbadh tre meabail do mac Iarnan taoisech Cuircni.
Maol Iosa episcopus Alban quieuit.
Aodh mac Flaithbertuigh h. Néll rí Ailig penitens moritur.
Fogurtach h. Aedha rí fFer Luirg & H. fFiacrach Arda Sratha do marbadh d'Feraibh Manach.
Muiredach h. Manacain uasalepscop quieuit 10.
Kl.
Mael Coluim mac Cinaoda rí Alban ordan iartuir Eorpa obit.
Amlaibh mac Sitrioga do marbadh do Saxanoib og dul do Roimh.
Fir Muman do gabáil taige for drem do Teathbachaibh i c-Cluain muc Nois ubi multi ceciderunt im mac mBéc h. Agda.
Dubdaingen {.i. mac Donnchadha} ri Connacht a suis occisus est .i. de Aibh Maine .i. o Sitric h. F.
Gilla Patraic h. Flánnagáin rí Teabtha moritur.
Muiredhach h. Flaitbertaigh rí h. mBriuin Sheola per dolum occisus est.


text:
Stràc throm
'S e an comharradh gràmair ( ` ) a tha anns an stràc throm (ris a tha cuideachd an stràc mhall). Thèid an comharradh a chleachdadh os cionn litrichean ann am feadhainn aibidilean Laideannach airson iomadh adhbhar.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Anns a' Ghàidhlig, thathar ga cleachdach os cionn nam fuaimreagan fada. Bhiodh e agus o fada air an sgrìobhadh leis an stràc gheur (é, ó) san àm a dh'fhalbh, ach thathar a' sgrìobhadh an t-sràc mhall os cionn a h-uile fuaimreag an-diugh.
Cànanan eile[deasaich | deasaich an tùs]
Air a chaochladh, thathar ga cleachdadh sa Chuimris os cionn fuaimreig am biodh fada às a h-aonais , a' sealltainn gu bheil i goirid, m.e. "mẁg"' (muga) seachad air "mwg" (smùid).
Thathar ga cleachdadh cuideachd ann an Nirribhis, ann an cànanan Ròmanaich agus ann an cànanan eile. Tha na h-adhbharan eadar-dhealaichte, ach chan eilear ga sgrìobhadh os cionn connragan idir.


text:
Innleadaireachd
Is ann an innleadaireachd am proifeasan a chuireas saidheans-nadurra an gniomh a chruthaich goireasan freagaireach ri feumalachdan dhaoine. Canar innleadair, neach-innlichidh neo (an Eireann) Innealtoir riu a tha a' sas ann.
Is e freumh-fhacal de innleadair innlich, gniomhara a tha a' ciallachadh a bhi cruthachadh rudan as ur. Tha seo an co-mheas leis an fhacal Eireannach Innealtoir a tha steidhichte air an fhacal "inneal".
A dh'aindeoin sin, Is e obair nan innleadair (neo na nInnealtoiri) a bhith ri dhealbhadh agus ri dhèanamh innlean agus/neo obraichean ùr a fhreagaireas ri feum an latha. Tha bunachar na proifeasan a' dol ar ais ri linn nan righ, nuair a bha "innleadair" na h-oifigear arm le eolas a thogail obraichean dionaidh agus ionnsaigh (meinichean mar eisimplir), comhla le innealan chogaidh- muilnean fudair is an leithid. Mu deireadh an 18mh linn chruthaich Iain Smeaton, an ceann iar na Sasainn, an stoidhle "Civilian Engineer", airson a fhein agus esan a' tairgse seirbhisean teicniuil, steidhichte air tuigse de feallsanachd-nadurra, anns an t-saoghal siobhalta- i.e. taobh a muigh laghan an arm. Bha seo co-aimsireil le toiseach de "Car a' Mhuiltean a' Ghniomhacas", agus lorg Smeaton agus na Luchd-Innlichidh a thanaig as an déidh feille airson na seirbhisean aca, an cruthachadh sgeamaichean airson canalaibh agus drochaidean comhla le rathaidean, taighean solais, muilnean-uisge agus obraichean meinearachd, mus an deach iad a-steachd, trath 's an 19mh linn, air innealaibh-stoith, rathaidean-iarrain agus roimhe deireadh an linn dealanachd agus conaltradh-dhealain. Anns an 20mh linn, chuir muileanean de innleadairean an saor-bheatha a-steachd ri leasaicheadh de reidio, itealanan, agus coimpiutairean, ged 's chaidh iad air ais cuideachd ri leasachadh de innealan chogaidh cumhachd-mhor gu leor a dheanamh milleadh air an t-saoghail.
Cha mhòr nach eil innleadair air dealbhadh neo air dèanamh a h-uile rud a chleachdas sinn gach latha! Carbad? Is e innleadairean a dhealbh e. Rathad? Is e innleadair a dhealbh e. Drochaid? Is e innleadair a dhealbh i. Solas dhealain? Is e innleadair a dhealbh sin, agus an uidheam gu lèir a tha cruthachadh an dealain agus h-uile sian eile a bhitheas na ruith air dealan.
Tuigsear gur e proifeasan ioma-fhillte a tha ann an innleadaireachd. Mar sin, 's an latha an diugh tha innleadaireachd roinnte eadar caochladh sgoiltean. Is iad na prìomh roinntean den phroifeasan:
- Innleadaireachd Shìobhalta: A ghabhas a-steachd obraichean a tha steidhichte air talmhuinn, mar eisimplir rathaidean, drochaidean, obraichean uisge. Is e sructur a tha anns gach ni de na h-obraichean seo.
- Innleadaireachd Mheiciniuil: A dheiligeas le innealaibh de gach seorsa.Inneal Mar eisimplir taosgairean, innealan fuaghail, tractaran, muilnean gaoithe.
- Innleadaireachd Dhealanachd: A ghabhas a-steachd uidheam de h-uile seorsa a ruitheas air dhealain. Mar eisimplir: muilnean-dhealain, loidhnicheachean dhealain, uidheam reidio agus fonaichean-laimhe.


text:
Sùil eile air Pàirce Nàiseanta na Hearadh
- 14 An t-Samhain 2013
Tha Comhairle nan Eilean Siar deònach coimhead uair eile ri iarrtas gus inbhe pàirce nàiseanta a thoirt dha na Hearadh, cho fad 's gur ann bhon choimhearsnachd a thigeadh e.
Thuirt Ramlairean na h-Alba gum bu chòir na Hearadh an inbhe seo fhaighinn agus an gnothach ga dheasbad sa Phàrlamaid Albannaich oidhche Chiadain.
Cha do chuir a' Chomhairle an taic ris an oidhirp mu dheireadh bho chionn dà bhliadhna gus an inbhe a thoirt dhan àite.
"Tha sinn deònach gu leòr coimhead ri rudan a-rithist, 's tha sinn an dèidh sin a dhèanamh," thuirt Fear-gairm na Comhairle, Tormod Dòmhnallach.
"Agus nam b'e 's gun robh an t-iarrtas a' tighinn bho mhuinntir na Hearadh, ach ma 's cuimhne leam bha grunn anns na Hearadh cuideachd nach robh airson gun deadh pàirce nàiseanta a dhèanamh anns na Hearadh.
"Dh'fheumadh sinn a-rithist a bhith a' coimhead ris a' h-uile càil a tha sin gu cunbhallach.
"Bha dha-rìribh an Riaghaltas ag ràdh nach putadh iadsan air adhart mur an robh a' Chomhairle airson gun deadh an leasachadh air adhart.
"'S e am prìomh adhbhar nach robh sinn airson sin a dhèanamh aig an ìre sin, nach robh conaltradh sam bith ann air a dhèanamh le daoine air taobh a-muigh chrìochan na pàirce a bha gu bhith air a stèidheachadh," thuirt e.


text:
Szczecin
'S e baile mòr agus port air àirde an iar-thuath na Pòlainn a tha ann an Szczecin (IPA: ʃʧɛtɕin, Gearmailtis/Suainis: Stettin, Liotuànais: Ščecinas, Latbhais: Ščecina, Caisiuibianis: Szczecëno, Laideann: Stetinum).[1] Tha e suidhichte aig 1m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Odra, air an Lagùn Szczecin agus am bàgh Pomerania,[3] anns an roinn Zachodniopomorskie. Ann an 2008 bha 406,307 duine a' fuireach ann. Tha Szczecin 593km air falbh bho Lublin, 521km bho Kraków, 292km bho Gdańsk agus 450km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] 'S e an 7mh baile as motha anns an dùthaich.[5] A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1243[6] agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1984.[7]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha eachdraidh gu math inntinneach aig Szczecin. Tro na linntean tha am baile seo air a bhith fo bhuaidh nam Pòlach, nam Pruiseanach, nan Danmhairgeach, nan Suaineach agus nan Gearmailteach. 'S e baile uabhasach Gearmailteach a bh’ ann anns an roinn Pomerania (Stàit na Prùise), gu ruige 1945. Tha e air a bhith na bhaile Pòlach on Chòrdadh Photsdam sa bhliadhna sin.
Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas nuair a bha e fhathast na chlachan beag iasgaich is malairteach nan treubhan Slàbhach anns an 8mh Linn.[8] Chaidh an fheadhainn sin a chur ri Rìoghachd ùr na Pòlainn, a chuireadh air chois mu 970,[9] ach dh’èirich iad na h-aghaidh ann an 1005 oir bha iad ag iarraidh an cuid chreideamhan pàganach a chumail beò.
Bu mhiann an rìgh Mieszko I an roinn a chumail is le sin thug e fèin-riaghladh dhan roinn Pomerania (Pòlais: Pomorzanie), a bha mu thimcheall Szczecin,[10] gu h-àraidh taobh mhalairt is creideamhan. Chuir sin, agus adhbharan eaconamach, dragh orrasan taobh a-staigh an Naomh Iompaireachd Ròmanach. Anns an 12na linn bha am baile fo bhuaidh nan Danmhairgeach fad mu 40 bliadhna. [11]
Fhuair Szczecin, neo Stettin sa Ghearmailtis, a chuid chòirichean (Gearmailtis: Statsrechten) mar bhaile ann an 1243 bhon Rìgh Barnim I.[12] Dh’fhàsadh am baile na bu Ghearmailtiche mean air mhean agus chaidh e ainmeachadh prìomh-bhaile Diùcachd Phomerania ann an 1309[13]is e fo bhuaidh uachdaranachd Shlàbhach air an robh na Griffin.[14] Leasachadh Stettin gu luath taobh mhalairt eadar 1243 agus 1630 is fiù’s nochd clàs bhùirdeasach. Fhuair am baile ballrachd na Lìog Hansa is chruthaich e càirdeas sochairichte le Frankfurt-am-Oder. Chuir na Suainich, is 800 Gàidheil nam measg,[15] ruaig air na Griffin ann an 1631. Chaidh Stettin a chur ris an t-Suain gu h-oifigeil tro Chòrdadh Westphalien ann an 1648.[16] Le sin, chaidh a chuid cheanglaichean leis an Hansa a ghearradh, is bha am baile ann an droch staing eaconomach gus an tug A’ Phrùis ionnsaigh air na Suainich ann an 1713,[17] is thug iad thairis e. Dh’fhàg na Suainich am baile an ceann seachd bliadhna, fiù’s nach do dh’aidich iad a-riamh gun do chaill iad e. 'S e baile Pruiseanach bho 1720, is an uair sin Gearmailteach bho 1871, le muinntir Gearmailteach nan tàmh an seo gu ruige 1945. A bharrachd air sin, b' e prìomh-bhaile na Roinne Phomerania eadar 1815 agus 1945. Rugadh a’ bhana-phrionnsa Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst-Dornburg, am biodh na Iompaire na Ruise, an seo ann an 1729.[18] Nuair a chùl-ghairm Riaghatas na Frainge Àithne Nantes ann an 1685,[19] thug ùghdarrasan na Prùise cuireadh dha na Pròstanaich Frangach (Fraingis: Huguenot) is ràinig na mìltean dhuibh, is iad a’ leasachadh a’ bhaile cuideachd. Le sin, dh’fhàs Stettin a bhith fear dhe na bailtean na bu bheairtiche is na bu chudromaiche air a’ Bhaltach co-dhiù. Ràinig mòran dhe dhaoine bho air feadh na Gearmailte is chuidich iad le fàs an eaconamaidh. Bha mu 76,000 a’ fuireach a seo ann an 1870 is mu 240,000 ann an 1920.[20] Chaill A’ Ghearmailt Stettin an dèidh an Dàrna Cogaidh, is chuireadh am baile ris A’ Phòlainn air an 5 an t-Iuchar 1945. Tha Szczecin, le ainm ùr ann am Pòlais, air a bhith am broinn Poblachd na Pòlainn bhon àm sin.[21]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Catrìona II na Ruise: (1729 – 1796) Banrìgh.
- Hermann Günther Graßmann: (1809 – 1877) Matamataigear.
- Franz San Galli: (1824 – 1908) a chruthaich a’ chiad radiator.
- Carl Ludwig Schleich: (1859 – 1922) Sgrìobhadair.
- Konstanty Ildefons Gałczyński: (1905 – 1953) Bàrd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Orbis Latinus oder der Verzeichniss lateinischen Benennugen, Dr J. G. Th. Graesse, Dresden, 1891.
- ↑ Mongabay
- ↑ IKZM
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Stary Szczecin Republika
- ↑ Uniwersytet Szczeciński
- ↑ Spanghus Danmark
- ↑ UMBC
- ↑ Historia Gazeta
- ↑ Go Poland
- ↑ Nordsee Urlaub
- ↑ Stary Szczecin
- ↑ Spanghus Danmark
- ↑ Sacred Texts
- ↑ Yale Law School
- ↑ ПOЛTABCbKA БИTBA
- ↑ Go Poland
- ↑ Hérodote
- ↑ Nordsee Urlaub
- ↑ Polen Digital
- ↑ Comune di Bari
- ↑ Stadt Berlin
- ↑ Stadt Bremerhaven
- ↑ 大连
- ↑ ДHiпpoпeTpoBcbk
- ↑ Esbjerh Kommune
- ↑ Hansestadt Greifswald
- ↑ 济南
- ↑ Kingston-upon-Hull
- ↑ Klaipeda
- ↑ Hansestadt Lübeck
- ↑ Malmö Stat
- ↑ MýpMaHck
- ↑ Stadt Rostock
- ↑ City of St. Louis


text:
Aachener Dom
Co-chomharran: 50°46′29″N 6°05′02″E / 50.774694°N 6.083889°E
'S e àrd-eaglais ann an meadhan-bhaile Aachen a th' ann an Aachener Dom. 'S e eaglais easbaige a th' innte agus tha i coisrigte ris a' Mhoire Mhàthair. Tha i air Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne.
Togalach[deasaich | deasaich an tùs]
Bha spatha agus teampall Apollo Ghrannois ann an àite na h-àrd-eaglaise gus an 5mh linn. An uair sin chaidh cill bheag a thogail airson Mhoire Mhàthair an sin. Aig deireadh na 8mh linne thàg rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an ràtha a b' fheàrr aige. Thog e am "Pfalzkapelle" (cill ràtha) anns dearbh àite far an robh a' chill bheag roimhe sin. Chan eilear cinnteach cuin a thoisicheadh togail is dòcha eadar 786 agus 794, ach is cinnteach gun deach a' chlach-bhuinn a' chur air bhonn ann an 796. Thog Teàrlach an "Oktogon" (ochdamhach) agus cliath an iar a-mhàin, ach chaidh ionad-ciùil a' chur an ceann na 14mh linne. Bha e deiseil ann an 1414. Canar "Glashaus von Aachen" (taigh-glainne an Aachen) air sgàth 's na h-uinneagan dathach iomadach. Tha dà dhoras mòr ann an umha aig cliath an iar, 's e "Doras Faoil" an t-ainm a th' orra. Tha làmhan nan dorsan aca sgeadaichte mar ceann leòmhainn. Tha sgeulachd ag innse gun do chuidich an diabhal togail na h-eaglaise agus gur e òrdag an diabhail a th' ann ann an craos an leòmhainn deise.
Taobh a-staigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an rìgh-càthair de dh'fhiodh agus mharmor ann an ciad gailearaidh an Oktogon. Chunnaic an t-impire bhon an seo an altair agus broinn na h-eaglais air fad.
Tha dà sgrìn sgèimhichte anns an ionad-ciùil. Tha cnaidhneach na impire ann an "Karlsschrein" (sgrìn Thearlaich) agus tha ceithir taise ann an "Marienschrein" (sgrìn Mhoire): Barran is iall na leasraidh Ìosa, aodach Mhoire agus clò dì-cheannaidh Eòin Baistidh. Fhuair Teàrlach Mòr iad à Ierusalem agus tha taistealachd ainmeil "Heiligtumsfahrt" ann an Aachen ann a h-uile seachdamh bliadhna.
Tha crùn-choinnlear Bharbarossa a' crochadh bho mhullach an Oktogon. 'S e iomhaigh Ierusalaim nèamhail a th' ann.
Roinn àrd-eaglaise[deasaich | deasaich an tùs]
Tha talla a' bhaile mu choinneimh na h-àrd-eaglaise ri taobh an tuath. Bha e na phàirt de phàlais impireil Theàrlaich Mhòir. Tha taigh-tasgaidh na h-ard-eaglaise "Domschatzkammer" ri taobh an iar, far a bheil m. e. bùinne Theàrlaich anns a bheil taise a chinn.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Roth, Hans Jürgen: Haus zweier Welten. Mönchengladbach 1999 ISBN 3874482030
Maas, Walter und Siebigs, Pit: Der Aachener Dom. Köln 2001 ISBN 3774303258
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Offizielle Website des Aachener Doms - Duilleag oifigeil (Gearmailtis)
- Der Aachener Dom aig Monumente Online
- Aachen Cathedral Photos - Dealbhan (Beurla)


text:
Poznań
‘S e baile mòr cudromach air an àirde an iar na Pòlainn a th’ ann Poznań (IPA: 'pɔznaɲ, Gearmailtis: Pozen, Ruiseis ПoзHaHb, Iùdais: פּױזן neo Poyzn, Laideann: Posnania). ‘S ann às a’ ghnìomhair poznać (aithneachadh) ann am Pòlais a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1253. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Warta, a shìos bho dheas gu tuath, tron srath Warta, aig 50m os cionn ìre na mara.[1] Tha 551,627 dhe dhaoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[2] Tha Poznań 51km air falbh bho Lublin, 245km bho Kraków, 394km bho Gdańsk agus 110km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] A bharrachd air sin, ‘s e an 6mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e fear dhe na bailtean as shine na dùthcha agus prìomh-bhaile roinn na Pòlainn Mhòir (Pòlais: Województwo wielkopolskie) a th’ann Poznań. A bharrachd air sin, ‘s e àite uabhasach cudromach taobh eachdraidh. Tha seanachaidh neo dithis a’ cumail a’ dol gur e prìomh-bhaile na dùthcha fhèin anns an 10mh Linn a bh’ann, agus ri linn riaghaltas an treubh Knyaz agus na h-uachdaran Piast.[5] Thathar a’ cleachdadh an t-ainm Poznania ann an Pòlais airson na sgìre a tha fo bhuaidh Phoznań, air an àirde an iar-mheadhan Wielkopolska. Tha e coltach gun do thachairt baisteadh samhlach nam Pòlach uile gu lèir an seo, nuair a thionndaich am prionnsa Mieszko I gu bhith na Chrìosdaidh. Thathar dhen gun robh a’ chiad Easbaig na Pòlainn, Jordan, na tàmh ann am Poznań ann an 968,[6] air an Eilean far a bheil a’ chiad chathair-eaglais an latha an-diugh.
Chaidh am baile a chlàradh anns an asgair a sgrìobh Thietmar à Merseburg eadar 1012 agus 1018.[7] Nochd episcopus Posnaniensis ann an sgrìobhainn eile ann an 970 agus ab urbe Posnani ann an 1005. Nochd ainm a’ bhaile anns an tuiseal ainmeach mar Posnania ann an 1236 agus Poznania ann an 1247. Nochd am foirm Poznan mu dheireadh thall ann an 1146 agus 1244.[8]
‘S e prìomh-bhaile Wielkopolska a bh’ann Poznań gu ruige 1793 nuair a ghabh A’ Phrùis thairis am baile aig àm Darna Roinneadh na Pòlainn, is chaidh ainm na sgìre atharrachadh gu Deas na Prùise (Gearmailtis: Süd Preussen).[9] Ann an 1797 chaidh crìochan a’ bhaile a leudachadh gus na bailtean beagan taobh a-muigh mùran a’ bhaile fhèin a ghabhail a-staigh, agus ann an 1800 chaidh an t-eilean Ostrów Tumski a thoirt na bhroinn (còmhla ri Chwaliszewo air an taobh thall) a bharrachd air àiteachan eile air bruaich dheas na h-aibhne Warta, Śródka agus bailtean beaga eile mar Ostrówek agus Łacina).[10]
Ri linn Ar-a-mach na Pòlainn Mhòir ann an 1806 chuidich saighdearan agus sìobhaltaich saor-thoileach Pòlach na feachdan aig Napoléon gus ruaig a chur air saighdearan na Prùise. Chaidh am baile a thoirt a-staigh na Diùcachd Warsaw ann an 1807 mar phrìomh-bhaile na Sgìreachd Phoznań.[11] A dh’aindeoin sin, an dèidh Co-labhairt Vienna, chaidh Wielkopolska a thoirt air ais gus A’ Phrùise agus le sin bha Poznań na phrìomh-bhaile Àrd-Dhiucachd Gran Phosen (Gearmailtis: Großherzogtum Posen).[12] Bha e na phrìomh-bhaile na Roinne Prùisianach Phosen an dèidh Ar-a-mach 1848 is baile gearmailteach an dèidh Aonadh na Gearmailte ann an 1871.
Shaoraich Ar-a-mach na Wielkopolska, an aghaidh na Gearmailte, am baile is an roinn ann an 1918 – 1919 is na Gearmailtich dìreach air a’ Chogadh Mhòr a chall.[13] ‘S e phrìomh-bhaile na Roinne Phoznań a bh’ann. Chaidh Oilthigh Phoznań a stèidheachadh ann an 1919, neo Oilthigh Adam Mickiewicz mar a chanar an latha an-diugh.[14] Bha muinntir na Pòlainn fo bhuaidh chruaidh dhoirbh nan Nàsach fad an Dàrna Cogadh is fhuair iad droch làimhseachadh bhuapa. Ann an 1945, ghairm Adolf Hitler gur e daingneach (Gearmailtis: Festung) a bh’ann Poznań far am biodh na Gearmailtich a dheànamh sabaid deireannach an aghaidh nan Ruisianach.[15] Chuairtich An t-Arm Dearg am baile is an uair sin thug iad ionnsaigh air gàrraidhean-bacaidh nan Gearmailteach anns a’ Chath Phoznań, air sàilleabh gu robh e dìreach air an t-slighe eadar Warsaw agus Berlin, is chrìochnaich an gnothach le ionnsaighean air an daingneach, is chaidh droch sgrios is mhilleadh a dheànamh air a’ bhaile. Bho dheireadh an Dàrna Cogaidh, tha Poznań air a bhith na phrìomh-bhaile na sgìre mu thimcheall, a dh’aindeoin atharrachaidhean crìochan na comhairle ann an 1957, 1975 agus 1999. Le sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Wielkopolska, tè dhe 16 anns A’ Phòlann, a th’ann Poznań an latha an-diugh.
Thog na luchd-obrach fianais anns a’ bhaile le sabaidean an aghaidh na feachd armachd bho 28mh gu 29mh An t-Ògmhios 1956, ri linn Ar-a-mach Phoznán 1956 (Pòlais: Poznanski Czerwiec), fear dhe na tachartasan na bu chudromaiche ann an eachdraidh na dùthcha anns an dàrna leth na 20mh Linne.[16]
Cruinn-Eòlaos[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e Loch Kiekrz (Pòlais: Jezioro Kierskie), air an àirde an iar-thuath a’ bhaile, a th’ann an loch as motha san sgìre.[17] Tha lochan mòra eile ann, mar eisimpleir Loch Malta, seòrsa dhe dàm chruthachadh air an abhainn Cybina ann an 1952, Loch Strzeszyn air an abhainn Bogdanka, agus Loch Rusałka, dàm eile air an abhainn Bogdanka cuideachd, a chaidh a thogail ann an 1943.[18] Thathar gan cleachdadh an dà loch seo airson snàmh agus Loch Kiekrz airson luingearachd is ràmhach.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àireamh-sluaigh a' bhaile air a bhith a' fàs suas beag air bheag bho thoiseach an 20mh linn, ged an do thuit e aig deireadh an Darna Cogaidh air sgàth gun do chuir na Ruiseanaich ruaig air Arm na Gearmailte, theich na daoine is chaidh am baile a thoirt dhan a' Phòlain.[19] Tha am baile air a bhith a' fàs nas motha agus 's e an 5mh baile na dùthcha a th'ann an latha an-diugh. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne Wielkopolska a th’ann cuideachd.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Isidor Ascheim: (1891 – 1968) Dealbhadair.
- Herbert Baum: (1912 – 1942) a shabaid an aghaidh nan Nàsach.
- Heinrich Caro: (1834 – 1910) Ceimigear.
- Ludwig Dessoir: (1810 – 1874) Actair.
- Akiva Eger: (1761 – 1837) Rabbi.
- Friedrich Wilhelm Eduard Gerhard: (1795 – 1867) Arc-eòlaiche.
- Paul von Hindenburg: (1847 – 1934) Stàitire.
- Leon Wegner: (1824 – 1873) Eaconamaiche.
- Henryk Zygalski: (1908 – 1978) Matamataigear.
- Lothar von Arnauld de la Perière: (1886 – 1941) Sgiopair Bhàta-tumaidh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Gallery[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Bailtean na cruinne
- ↑ Histmag Polska
- ↑ Polskie Dzieje
- ↑ Chronicon Thietmari Merseburgensis
- ↑ Dziedzictwo Polska
- ↑ Don Howard
- ↑ Centrum Historii Ostrowa Tumskiego
- ↑ Study in Poland
- ↑ Polen Didaktik
- ↑ Antoni Czubiński, Rola Powstania Wielkopolskiego w walce narodu polskiego o powstrzymanie niemieckiego >parcia na wschód<, Przegląd Zachodni 1968, nr 5-6
- ↑ Uniwersytet Adam Mickiewicz
- ↑ Festung Posen: "Bastion an der Wache": Journals from a Fortress, Fredrik Nilsson, Leandoer and Ekholm, 2011, ISBN 9185657964
- ↑ Poznan Life
- ↑ Wedkuje
- ↑ Wedkuje
- ↑ Zentrale für Unterrechtsmedien
- ↑ Gemeente Assen
- ↑ Brno
- ↑ Chàrcobh
- ↑ Győr Város
- ↑ Stadt Hannover
- ↑ Jyväskylä
- ↑ Fiosrachadh aig a’ Chomhairle Phosnan
- ↑ Medina Nablus
- ↑ Ayuntamiento de Pozuelo de Alarcón
- ↑ Ra’anana
- ↑ Ville de rennes
- ↑ Nottinghamshire County Council
- ↑ Shenzhen
- ↑ City of Todedo


text:
Bun na Dubh Abhann
'S e baile beag ann an Arainn, eilean ann an Linne Chluaidh, a tha ann am Bun na Dubh Abhann (Beurla: Blackwaterfoot).
Tha am baile suidhichte ann an Gleann Sheasgann air àird an iar-dheas an eilein. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 30′ 0″ Tuath agus 5° 20′ 0″ Iar.
Tha aon den dà raon goilf le 12 toll san Roinn Eòrpa ann.
Faisg air a' baile tha Rubha a' Bharra (no Rubha an Dùin) (Beurla: Drumadoon Point), far a bheil seann dùn à Linn an Iarainn. Rud beag tuath air tha Uamh an Rìgh (Beurla: King's Cave), agus thathar ag ràdh gum b' e àite-falaich Raibeart Brus a bha ann.
Ainm Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran dòighean sgrìobhaidh eadar-dhealaichte ann. Tha Iain Mac an Tàilleir ag ràdh: Bun na Dubh Abhann is Bun na h-Abhann [1]. Cleachdar SMO cuideachd: Bun na Dubh Abhainn agus Dubh Abhainn. [2]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 19, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR 895 280


text:
Màiri II Shasainn is Alba
Rugadh: 30mh an Giblean 1662, nighean a bu shine le Seumas VII is II (bhon a' chiad pòsadh aige do dh'Anne Hyde)
Pòsd' aig Uilleam III Shasainn is II Alba.
Bha i na co-mhonarc an co-bhonn ri a duine. Chaidh crùn nan trì dùthchannan a thoirt air falbh bho Sheumas agus a bhuileachadh orrasan le chèile mar thoradh air an Ar-a-mach Glòrmhor, 1688
Ged a leig i an stiùir le Uilleam, chuir Màiri rian air na trì rìoghachdan fhad 's a bhiodh Uilleam thall thairis ri cogaidhean (rud a bhitheadh, gu tric).
Chaochail i gun sliochd: 28mh Dùbhlachd, 1694 (bha a' bhreac air greimicheadh oirre). Riaghlaich Uilleam leis fhèin às a dèidh, gus an do chaochail esan sa Mhairt 1702. Nuair a chaochail Uilleam, shealbhaich Anne, piùthar a b'oige Màiri, an crùn.


text:
Aird Eòdhanaig
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann a Aird Eòdhanaig no Aird Eònaig (Beurla: Ardeonaig). [1][2] Tha e suidhichte air bruach Loch Tatha. Tha e mu ochd mìltean air falbh air àird an ear Chill Fhinn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 29′ 34″ Tuath agus 4° 10′ 7″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 6, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 665 355


text:
Fàilte gu làrach-lìn oifigeil Fèisean nan Gàidheal, am buidheann a tha a’ toirt taic do leasachadh fèisean stèidhichte sa choimhearsnachd ‘s a bhios a’ teagasg ealain air feadh Alba.
Fèis Air An Oir
Saturday 7th March 2015
Fèis Dhùn Eideann
Saturday 7th March 2015
Dealbh-chluich mun Chogadh Mhòr a bhrosnaicheas na Gàidhlig
Tuesday 10th February 2015
Bùthan-obrach ciùil a’ Ghearrain
Thursday 5th February 2015
Fèisean air fàire – ceòl, dràma, dannsa, ealain is fealla-dhà
Thursday 5th February 2015
Bha Fèisean nan Gàidheal air a stèidheachadh ann an 1991 mar an comann iomlan neo-eisimeileach airson Iomairt nam Fèisean.
Gàidhlig - tè de chànain eachdraidheil na h-Alba.
Leabhraichean ciùil agus Fèisean ri fhaighinn. Postachd an-asgaidh!
Airson tuilleadh fiosrachaidh fhaighinn mu fhèis na bliadhna agus an fheadhainn a tha ri thighinn
Mar bhuidheann-chathannain (SC002040) the Fèisean nan Gàidheal an eisimeil taic an
t-sluaigh.


text:
Siorrachd Bhaile na h-Uige
'S e fear de na Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Bhaile na h-Uige (Beurla: Wigtownshire). Gus an 19mh Linn, 's e "Gallobha-an-iar" a bha ann. Tha e suidhichte sa Ghall-Ghaidhealaibh ann an ceann a deas na dùthcha. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh bho 1975.
Bailtean is clachanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Àrd Bhaile
- Baile Gheàrr Lios
- Baile na h-Uige
- Baile Ùr nan Stiùbhartach
- Cille Chainneir
- Cille Choluim
- Cille M'Eadain
- Clachan Ghlinn Lus
- Clachan Mòr
- An Druim Mòr
- Dùn Reicheit
- An Eilreig
- Kirkcowan
- Lios uillt
- Na Lochain
- Machair an Sgithich
- Port Neasaig
- Port Phàdraig
- Port Uilleim
- Sandhead
- Sorbie
- An t-Sròn Reamhar
- Taigh Mhàrtainn


text:
Beatha Oileanaich
Tha barrachd na ionnsachadh an lùib beatha oileanach. Tha cothrom air fois agus spòrs agus air coinneachadh ri daoine ùra agus ri blasad fhaighinn de chultar eile agus feuchainn air rudan ùra, uile tro mheadhan na Gàidhlig.
Ceart cho math ri na goireasan sònraichte a th' aig Sabhal Mòr Ostaig, tha coimhearsnachd Ghàidhlig bheothail, chàirdeil ann le gu leòr a chumas a' dol thu. Dh'fhaodadh tu a dhol an sàs ann am buidhnean oileanaich aig a' Cholaiste agus tro OGE, leithid Comann nan Oileanach no UHISA, no dh'fhaodadh tu pàirt a ghabhail ann am buidhnean is gnothaichean na coimhearsnachd a tha a' tachairt san sgìre.
Tha am buidheann ealain, Seall, a' cumail thachartasan aig a' Cholaiste leithid cuirmean-ciùil, dealbhan-cluiche agus dannsa is chì thu a h-uile seòrsa rud eadar ceòl Afraganach is comadaidh Gàidhlig.
Bidh Club Film, a tha daonnan a' cur fàilte air buill ùra, a' sealltainn shreathan de fhiolman bho gach ceàrn den t-saoghal. Gheibh oileanaich ìsleachadh air prìsean ballrachd agus tiocaidean.
Tha cothroman gu leòr ann cuideachd airson cumail fallain, le sgioba ball-coise na sgìre, Slèite is an Srath FC, a' cluich shuas an rathad agus Club Badminton Shlèite a' coinneachadh gach seachdain aig a' Cholaiste. No is dòcha gun còrdadh clas eacarsaich aig a' Cholaiste riut no cuairt a-mach leis a' Chlub Choiseachd.
Gheibh oileanaich an t-Sabhail a-steach don leabharlann aig Caisteal Armadail an-asgaidh, is tasglann mìorbhaileach aca de phàipearan is uidheam eachdraidheil ceangailte ri eachdraidh na sgìre. Dh'fhaodadh tu a bhith nad bhall de Chomann Eachdraidh Shlèite, is grunn luchd-labhairt na Gàidhlig ann.
Tha ceòl làidir anns a' choimhearsnachd agus gu tric bidh seiseanan-ciùil a' dol aig a' Cholaiste agus anns na taighean-òsta faisg air a' Cholaiste. Bidh fàilte chridheil romhad airson pàirt a ghabhail annta. Is dòcha gu bheil thu ag iarraidh ceòl ròc no punc a chluich còmhla ri oileanaich agus luchd-obrach eile, a' posadh na Gàidhlig ri nòs ùr.
Tha grunn thaighean-seinnse is thaighean-òsta ann airson beatha air an oidhche a chumail beothail, agus bidh cothrom agad Gàidhlig a bhruidhinn bho mhoch gu dubh - tha e an urra riut fhèin dè cho spòrsail is a bhios an splaoid agad!


text:
Coireall na cìche-shluagain
Tha an coireall na cìche-shluagain 'na sheòrsa na connraige, air chleachdadh ann an roinn nan cànanan air bhruidhinn. Tha ʀ, "R" beag, an samhla in the Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach gu bheil a' comharradh an fuaim seo. Tha R\ an samhla na X-SAMPA. Tha a' chonnrag seo aon nan roinn gur air chantainn ris an R sgòrnanach.
Feartan[deasaich | deasaich an tùs]
Feartan an coirill na cìche-shluagain:
- Tha a dhòigh na labhairt 'na coireall, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh leis na luasgain a inneil na labhairt (sa' chùis seo, a' chìoch-shluagain).
- Tha a àite na labhairt na cìche-shluagain, a' ciallachadh gu bheil e a' chìoch-shluagain a tha a' crith.
- Tha a sheòrsa na fuaimneachadh leis a' ghuth, a' ciallachadh gu bheil na fillidhean a' ghutha a' crith fad na labhairt.
- Tha e 'na chonnrag labhairteach, a' ciallachadh gur adhar saor a theicheadh tron bheul.
- Tha e 'na chonnrag mheadhanach, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh le a' leigeil an sruthadh-adhair a shruthadh thar an meadhain na teanga, an àite nan taobhan.
- Tha an inneal sruthadh-adhair dol-a-mach sgiamhach, a' ciallachadh gu bheil e air labhairt leis a' bhruthadh an adhair a-mach nan sgiamhan agus tron slighe guthach, an àite na as an sgòrnan no am beul.
Far an gur e air lorgadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ainneamh an coireall na cìche-shluagain a-muigh na Roinne-Eòrpa. Tahcairidh e ann an roinn nan seòrsaichean an Abchansaise agus ann an Eabhra Aisceanasaidheach. Ann an Lakotais, tha an coireall na cìche-shluagain fuaim eugsamhail an suathaidh air labhairt na cìche-shluagain, air chleachdadh ro /i/.
Air an Roinn-Eòrpa, tha e a' nochdadh gun do thòisich e 'san Fhraing, à far an sgaoil e ri Gearmailtis choitcheann, a' chuid as motha nan dual-cainntean na Gearmailtise, roinn nan dual-cainntean na h-Olaindis, roinn nan dual-cainntean Eadailtise a Tuath, agus na dual-cainntean Suainise a Deas agus Nirribhise a Deas. Ann am cuid an àite seo, tha e o chionn air a choisinn suathadh na cìche-shluagain fuaim eugsamhail, a tha air ghabhail os làimh gu h-iomlan ann an Olaindis choitcheann agus Danmhairgis. Tachairidh e cuideachd am measg nan luchd-labhairt de cànanan eile, nuair bidh liotachd aig daoine gun nì a' fuaimneachadh an coireall còsagail nas fheàrr doirbh no neo-chomasach (ged tha seo leasaichte gu tric le obair-lèighe bheag no teagasg). 'S dòcha tha Lenin 'na Ruiseanach as ainmeile a chleachdadh an coireall na cìche-shluagain.
'S e fìor-ainneamh airson cànanan a chur tuilleadh na aon coireall taobh ri taobh. Ge tà, cuiridh fileantaich nas sine na nan duail-cainntean an Ear Ocsiteanaise an coireall na cìche-shluagain agus an coireall còsagail taobh ri taobh, mar eisimpleir ann an /ɡari/ slàn agus /ɡaʀi/ darach.


text:
Blogaichean luchd-ionnsachaidh sna Stàitean
'S ann dà-chananach a tha a h-uile càil le Garrett MacGilleAnndrais agus chìthear pìosan air leth inntinneach mu dheidhinn a bheatha mar oileanach agus Comunn Ceiltis Indianna. Leugh mi artaigil a thog m' uidh gu mòr: Ag ionnsachadh ''Ceiltis'' thar a' chuain - Learning ''Celtic'' across the ocean. Tha teachdaireachd aig Garrett dhuinn:
'S e oileanach a th'ann an Erin cuideachd ach tha ise faighinn foghlam aig an taigh agus tha Gàidhlig na phàirt dheth. Bidh Erin a' feuchainn ri pìosan Gàidhlig a chur a-steach do na postaichean aice mar a rinn i le "Mòd Nàiseanta Ameireaga 2010".
'S e Mìcheal MacAoidh coir a tha ga teagaisg agus chuir Erin dàn aige an airde air a blog, seo pìos dheth:
"Air oidhche shàmhach gheamhraidh fhuar
‘S a’ Ghealach shoilleir chiùin
A’ coimhead air an talamh foip’
‘S na reultan os a cionn
An saoghal umam cho neo-thorach
‘S mo smuaintean air an àm
Tha romham ‘measg mo chàirdean
Is mo charaidean caomh blàth"
Tuilleadh air a' bhlog aig Erin. A chàirdean ma tha greiseag agaibh carson nach tèid sibh a-null thairis gus beagan brosnachadh a thoirt dhaibh?


text:
Kal. Ian. f. ii., l. xx., Anno Domini M.cc.lxx.i.1274
Domhnall mac Maghnusa mic Muircertaigh Muimnígh h-Ui Conchobuir, sai bruinnti & feichemh coitchenn, comlan don cíníudh dhaenna, quieuit in Christo.
Gilla na Naem O Ferghail, aen raghu thaisech Erenn i n-a aímsir fein, quieuit in Christo.
Aedh mac Feidhlimthe h-Ui Conchobuir, ri Connacht & adhbur airdrigh Erenn, fer ba mó grain & cosgar dobí i n-Erinn, quieuit in Christo.
Tigernan mac Aedha h-Ui Ruairc, rí Breifne, quieuit in Christo.
Eogan mac Ruaidhri h-Ui Concobair, ri Connacht re raithi, a marbadh i Mainistir na m-Brathar i Ros Comain (la a braithribh fein).
Aedh mac Cathail Doill h-Ui Concobuir, rí Connacht re caeicidhis, quieuit in Christo (Do marbadh la Tommaltach Mhag Oíreachtaigh & do chomairle Gilla Crist h-Ui Bhirn).
Cathal Mag Fhlannchadha, taisech Dartraighi, quieuit in Christo.
Tadhg h-Ua Dalaigh (idon, mac Cerbhail Buidhe), (d'ar n-doigh), sai maith re dan, quieuit in Christo.
Cairbri h-Ua Sguaba, espuc Tire Conaill, (in Christo quieuit et) in Curia obiit.
(Mail Seachlainn mac Amlaimh mic Airt h-Ui Ruairc, righ Dartraighe, do marbadh la Conchubhar mac Domnaill mic Neill h-Ui Ruairc.)
p.350
Kal Ian. f. iii., l. i., Anno Domini M.cc.lxx.ii.1275
Art mac Cathail Riabaigh, rí Breifne, mortuus est.
Ruaidhri mac Toirrdhelbaigh h-Ui Concobuir, do gabhail d'a brathair féin, do Thadhg, mac Thoirrdhelbaigh h-Ui Conchobair (& Tadhg mac Cathail Mic Diarmoda, do argain uile leis) & Conchobur mac Ferghail mic Donnchadha mic Muircertaigh, do marbadh d'a brathair fein.
In t-espuch Ua Laidhig, espuc Cille Aladh, quieuit in Christo.
(Ruaighri h-Ua Conchubhair d'elogh & Conchubhar h-Ua h-Ainli do breith leis & a leanmuin gu maith & breith ar Conchubhar & a mharbadh.)
(Cairbre h-Ua Sguaba, epscop Ratha Both, quieuit.)
(Art mac Cathail Riabaigh, ri Breífne, do marbadh do Mhuintir Ghearudhan.)
(Tomas Mhacc Shamhrughain do mharbadh la Cinel Luachan.)
Kal. Ian. f. iiii. l. xii., Anno Domini M.cc.lxx.iii.1276
Aedh Muimnech mac Feidhlimthe, do thiachtain asin Mumain imesc Connacht & tiacht do Clainn Tairrdhelbaigh
p.352astir.
Diarmait mac Gille Muire {folio & column 62vb}h-Ui Mhorna, ri Uladh, quieuit in Christo.
Crech do dhenum do mac Fheidhlimthe ar Clainn Muircertaigh & i toraidhecht na creiche romarbadh Gilla na n-Aingel O Conrai.
Domnall mac Neill mic Conghalaigh h-Ui Ruairc (ris a raitea Gilla in Inme), do marbadh la h-Ua Nechtain.
(Creach do dhenum le Cloinn Toirrdhealbaig ar mac Fheidhlimthe & ar macaibh Mic Dhiarmmoda & Gilla Crisd h-Ua Mail Brenainn do marbadh leo an la sin.)
(Gilla Crisd h-Ua Neachtain & Uilliam h-Ua Neachtain do marbadh la Ruaighri mac Toirrdhealbaigh h-Ui Conchubhair.)
Kal. Ian. f. ui., l. xx.iii. Anno Domini M.cc.lxx.iiii.1277
Gilla na Naem h-Ua Birn quieuit in Christo.
Brian Ruadh h-Ua Briain quieuit in Christo.
Braen h-Ua Mail Mocheirghi, ab Cenannsa, in Christo quieuit.
p.354
(Gilla Crisd h-Ua Birn, fear gradha Aedha h-Ui Chonchubhair, do mharbhadh don Gilla Ruadh, mac Lochlainn h-Ui Chonchubhair.)
Kal. Ian. f. uii., l. iiii., Anno Domini M.cc.lxx.u.1278
Tadhg mac Toirrdhelbaigh, do marbadh la clainn Cathail Mic Diarmata.
Ruaidhri mac Toirrdhelbaigh, do marbadh la Gilla Crist Magh Fhlannchadha & le Dartraighi archena, ar bord Droma Cliabh & in Persun Riabach, mac Tigernain h-Ui Conchobuir & daine aili nach airímhter sunn.
Donnchadh & Ferghal, da mac Muirgisa mic Donnchadha mic Tomaltaigh, do marbadh la Tadhg mac Domnaill Irrais.
Flaithbertach h-Ua Daimín, rí Fer Manach, quieuit in Christo (idon, i tert Noin mís Fhebhra).
Maidm Cuínchi do thabairt do Donnchadh mac Briain Ruaidh & do macaibh ailibh h-Ui Briain ar in Iarla O Claire (gur'loisgsead teampull Cuinche i ceann a mhuinnteri, gu tugsad ar diairmidhe forra, etir losgad & marbhadh).
Tomas h-Ua Cuínn, espuc Cluana mac Nois, quieuit in Christo.
Tomaltach Mac Oirechtaigh, rightaisech Shil Muiredhaigh, do marbadh do na Tuathaibh.
(Gilla na n-Aingel, ab Lesa Gabail, mortuus est Nonis Marcii).
(Brian Ruadh mac Conchubhair h-Ui
p.356Bhriain, righ Tuadhmhumun, do ghabail le mac Iarla h-O Claire. Ocus síadh ar cur a fhola i n-aen soightheach & ar n-denum cairdíusa-Crisd & ar tobert mhinn & chlog d'a chele. Ocus a tharraing etir sdedaib deis a ghabhala.)
Kal. Ian. f. i., l. xu., Anno Domini M.cc.lxx.ui.1279
Tomaltach h-Ua Conchobuir, airdespuc Tuama, saí Erenn ar einech & ar uaislí, ar shochraidecht & ar thidhlucadh, quieuit in Christo.
Mael Shechlainn, mac Toirrdhelbaigh, occisus est.
Conchobur mac Diarmata mic Maghnusa h-Ui Conchobuir, occisus est.
Gilla in Choimdhedh h-Ua Cerbhallan, espuc Thire h-Eogain, quieuit in Christo.
Murchadh {MS folio/column 63ra}h-Ua Neachtain do marbadh do Domnall h-Ua Neachtain. Ocus comrac d'fhuagradh do Roibert h-Ua Nechtain, do derbrathair
p.358Murchadha h-Ui Neachtain, ar Domnall & Roibert do marbadh ann (don fhir chetna isin comruc sin).
(Domnall mac Ghilla Crisd h-Ui Neachtain, do marbadh la h-Aedh h-Ua Concheanainn.)
Kal. Ian. f. ii., l. xxui., Anno Domini M.cc.lxx.uii.1280
Aedh Muimnech h-Ua Concobuir (idon, righ Connacht in tan so) do marbadh la Clainn Muircertaigh (ag Caill in Daingean).
Cathal mac Concobuir Ruaidh, do righadh do Connachtaibh.
Seoan h-Ua Laidhig, espuc Cille Aladh, quieuit in Christo.
Mail Sechlainn h-Ua Gairmleghaidh, taisech Ceniuil Moein & Concobur h-Ua Gairmleghaidh occisi sunt per Tellach Modoran.
(Aemann O Congaile, oircinneach Ro Orcer, saoidh cleirech, mortuus est.)
Kal. Ian. f. iiii., l. u.ii., Anno Domini M.cc.lxx.uiii.1281
Tadhg mac Cathail Mic Diarmata, ri Muighi Luirg, sai n-eínigh & n-egnoma, quieuit in Christo.
Cath Disirt da Crich eter Conall & Eogan, dú i trochair Domnall h-Ua Domnaill (le h-Aedh m-Buide
p.360h-Ua Neill & le Mac Mairtin), idon, fer dar'ghialladur Fir Manach & Oirghialla & urmhór Gaidhel Connacht & Uladh, achtmadh bec & fir Breifne uile. In t-en Ghaidhel rob' ferr eínech & oirechus ; feichem coitcenn Iarthair na h-Eorpa. Ocus a adhnacul i Mainister na m-Brathar i n-Doire Coluim Cille, ar m-breith buadha gach uile mhaithiusa. Ocus as iad so ba ferr do marbadh ann: idon, Maelruanaigh O Baighill, taisech na Tri Tuath & Eogan mac Mail t-Shechlainn h-Ui Domnaill & Cellach Ua Buighill, in t-én taisech robh' ferr eínech & tidhnacul (dobi) i n-aen aimsir fris & Gilla Mac Flannchadha, taisech Dartraighi & Domnall Mac Gille Fhinnén, taisech Mhuinnteri Peodachan & Aíndiles O Baighill & Dubghall, a mac & Enna h-Ua Gairmleaghaidh, rightaisech Ceniuil Moein & Cormac, mac ind fhirleighinn h-Ui Domnaill, taisech Fanat & Gilla in Choimdegh O Maeladuin, ri Luirg & Carmac mac Carmaic h-Ui Domnaill & Gilla na n-/Oc Mac Calredocair {MS folio/column 63rb}& Mael Sechlainn mac Neill h-Ui Buighill & Aindiles mac Muircertaigh h-Ui Domnaill & Magnus Mac Cuinn & Gilla na Naem O h-Eochaghan & Muircertach h-Ua Flaithbertaich & Muircertach Mac in Ulltaigh & Flaithbertach Magh Buidhechan & daine imda aili do macaibh righ & taisech & d'oglachaibh nach airimther sunn.
Cath eter na Bairedachaibh & in Cimsógach, dú in romebaidh ar na Bairedachaibh & d'ar'marbadh ann Uilliam Baired & Adam Pleimenn & daine imda aili & dobadur dias Gaidhelach ar leth in Cimsogaigh dochinnset ar bheoghacht &
p.362ar lamhach ar moran do dainibh ailibh, idon, Taichlech O Dubhda & Taichlech O Baighill.
Kal. Ian. f. u., l. xuiii., Anno Domini M.cc.lxx.ix.1282
Taichlech mac Maelruanaigh h-Ui Dhubhda, rí h-Ua Fiachrach, in duine rob' ferr eínech & egnum & innsoighidh do Gaidhelaibh dobí i n-a aimsir, a marbadh le h-Adam Cimsóg ar traigh Eothaille.
Lasairfhina, ingen Cathail Croibdeirg, in ben rob' uaisle i n-Erinn i n-a h-aimsir, quieuit in Christo.
Matha (Ruadh) O Raighillaigh do eg.
Gilla Issu Mor Mag Thigernain, taisech Thellaigh Dunchadha & lethtromán na Breifne, quieuit in Christo.
Cathal mac Gilla na Naem, h-Ua Ferghail quieuit in Christo.
Muircertach Mac Murchadha, rí Laighen, do marbadh do Ghallaibh & a derbrathair (eile, idon), Art Mac Murchadha.
Snechta mór & sicc o Nollaic co feil Brighdi isin bliadhain si.
Kal. Ian. f. ui., l.xxix., Anno Domini M.cc.lxxx.1283
Tadhg mac Domnaill Irrais h-Ui Conchobuir, do mharbhadh la Luighnibh.
Aedh Buidhe h-Ua Neill do marbadh le Mag Mathgamna (idon, la Brian & leis h-Ua Raghallaigh.)
p.364


text:
Kl. Ianair .uii. f., l. u. Anno Domini M.iii., alias M.4.
Oengus m. Bresail, comarba Cainnigh, i n-Ard Macha in perigrinatione quieuit.
Eochaid H. Flannacan, airchinnech Lis Oeigedh & Cluana Fiacna, sui fhilidechta & senchusa, .lx.uiiii. anno etatis sue obiit. {§H1}
§
duan-salm drech-shona dremend,
eochaiss ni tar ais aidhlis,
eochair glais ainfis Erend.
radh feochair fris co fata;
im ail eolais na h-ecna
frecra ni fail a abba.
Gilla Cellaigh m. Comaltan ri H. Fiachrach Aidne, Brian m. Mael Ruanaig occisi sunt.
Domnall m. Flannacan rí Fer Lí, Muiredach m. Diarmata ri Ciaraidhe Luachra, moriuntur.
Cath Craibe Telcha eter Ultu & Cenel n-Eogain, .i. in .xuiii. Kl. Octimbris in quinta feria, co remaidh for Ultu, co torchair ann Eochaid m. Ardghair rí Ulad, & Dubh Tuinne a brathair, & a da mc., .i. Cu Duilig & Domnall, & ár int sluaigh arcena eter maith & saith, .i. Gairbith ri H. n-Echdach, & Gilla Patraicc m. Tomaltaigh & Cumuscach m. Flathroí & Dub Slangha m. Aedhai & Cathalan m. Etroch & Conene m. Muirchertaigh & forglu Ulad archeana;{folio & column H54ra} & ro shiacht in imguin co Dun Echdach & co Druim Bo. Sic in Libro Duibh Da Leithi. Do-rochair ann dono Aedh m. Domnaill H. Neill, rí Ailigh, & alii, .xx. nono etatis anno,
p.434regni uero x.; acht as-berat Cenel n-Eogain is uaidhibh fein ro marbad.
Donnchad H. Loingsigh, rí Dal n-Araide, do marbad do Cheniul Eogain per dolum.
Slogad la Brian co Tracht n-Eothaile do dhul timcell coro thairmisc Cenel n-Eogain.
Da Ua Chanannan do marbad la H-Ua Mael Doraid.
Dub Slane H. Lorcan, airchinnech Imlecha Ibhair, quiéuit.
Mael Sechlainn, rí Temhrach, do escor corbo crolighi báis dó.


text:
Hartford
'S e prìomh-bhaile Chonnecticut a tha ann an Hartford. 'S e cuideachd an dàrna baile as motha a tha anns an stàit an dèidh Bridgeport. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite air bruach an Abhainn Chonnecticut.
Anns a' bhliadhna 2006 bha 124,512 duine a' fuireach an seo.
Susbaint
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Harriet Beecher Stowe, ùghdar, (1811-96)
- Katharine Hepburn, actair, (1907-2003)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bydgoszcz, A' Phòlainn
- Caguas, Puerto Rico
- Floridia, An Eadailt
- Freetown, Siarra Leòmhann
- Hertford, Sasainn
- Mangualde, A' Phortagail
- Morant Bay, Iaimeuca
- Ros Mhic Thriùin, Èire
- Ocotal, Niocaragua
- Tesalònica, A' Ghrèig
- Dongguan, An t-Sìn


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Tha na facail aig A Mhàiri Bhòidheach 's a Mhàiri Ghaolach rin lorg anns an leabhar Co-chruinneachadh Taoghta de Shaothair nam Bard Gaelach, cruinneachadh de dh'òrain a chuir dà bhràthair, Alasdair agus Dòmhnall Stiùbhart, an clò ann an Dùn Èideann ann an 1804.
Chan eil mòran fiosrachaidh ri fhaotainn mu na bràithrean ach tha fios gu robh Alasdair Stiùbhart na mhaighstir-sgoile ann an Uibhist a' Tuath. A rèir coltais rugadh e sa bhliadhna 1764, agus chaochail e sa bhliadhna 1821.
Anns an leabhar tha an t-òran ri lorg fon tiotal "Òran gaoil, le duin' uasal àraid, do Mhaighdinn uasail san Eilean Fhada" ach chan eil guth ga thoirt cò ùghdair an òrain, ged tha fhios gur e Alasdair Stiùbhart a sgrìobh e.
Tha e coltach gur h-i "a' mhaighdeann uasal" Màiri, nighean leis an Urramach Ailean MacCuithein, a rugadh sa bhliadhna 1742 agus a chaidh a phòsadh mar mhinistear ri coitheanal Uibhist a Tuath sa bhliadhna 1770.
Rugadh Màiri ann an 1783, agus tha e coltach gun do thuit Alasdair Stiùbhart ann an gaol leatha nuair a bha e ag obair na thaoitear aig an teaghlach. Cha bhiodh i ach beagan is fichead nuair a chaidh an t-òran fhoillseachadh.
Tha Iain MacCoinnich, fear-deasachaidh an leabhair Sàr Obair nam Bàrd Gàidhealach, a' cumail a-mach gun do ghiorraich e beatha Alasdair Stiùbhairt nach d' fhuair e Màiri. Tha e ag ràdh "His attachment to her preyed so heavily on his mind that he sunk under it and was consigned to a premature grave."
Ach tha teagamh ann gu bheil seo idir fìor.
Ann an cruinneachadh nan Stiùbhartach, tha còrr air sia fichead pìos bàrdachd no òran, air an trusadh à iomadh ceàrnaidh den Ghàidhealtachd. Tha bàird ainmeil rin lorg ann, leithid Iain Lom, Màiri Nighean Alasdair Ruaidh, Sìleas na Ceapaich, Iain Mac Ailein, Am Pìobaire Dall, An Ciaran Mabach, Rob Donn agus Uilleam Ros. Tha dòrlach de dhuain Oiseineach ann agus craiteachan math de dh'òrain gaoil, leithid 'Ho Mo Mhàiri Laghach', Mo Nighean Donn na Buaile, 'Mo Nighean Bhuidhe Bhàn, Nach Falbhadh tu Leam', Màiri Ghreannar, Fhir a' Bhàta agus Bidh Fonn Oirre Daonnan.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Greannach!
Do thidsearan agus pàrantan mun phrògram
Tidsearan & Pàrantan
Gabhaidh am prògram seo a chleachdadh le pàrantan no le tidsearan airson rannsachadh a dhèanamh air na dòighean a th’ ann airson dèiligeadh ri bhith greannach, a’ faireachdainnean fiadhaich no a’ faireachdainnean ìosal. Tha notaichean tidseir rim faighinn aig bbc.co.uk/ceisteanlara.
This episode can be used by parents or by teachers to explore techniques to manage irritability, aggression and low moods. Further information is available at bbc.co.uk/ceisteanlara.
Mun a' phrògraim seo
Tha Tònaidh air a bhith greannach fad an latha, a’ dèanamh cùisean doirbh dhan a h-uile duine eile. Tha Monica a’ dèanamh cèicichean nach eil idir blasta ach tha a caraidean ro mhodhail càil a ràdh mun deidhinn gus a bheil Tonaidh a’ feuchainn fear. Tha iad ag ionnsachadh cho cudromach ’s a tha e a bhith onarach agus gum bi droch latha aig a h-uile duine o àm gu àm.
Tony has been grumpy all day, making everyone's life miserable. Monica makes cupcakes which are just awful but her friends are too polite to say so until Tony tastes one. The gang learn the importance of honesty and that everyone has a bad day.
Anns a’ Chlas
Tha am prògram seo a’ tairgsinn ciad eòlas feumail air hormònan agus, chionns gum bi na h-ìrean aca ag atharrachadh cho tric, mar a dh’fhaodas iad buaidh a thoirt air faireachdainnean, gu h-àraidh na faireachdainnean aig deugairean òga. Faodar a chleachdadh airson rannsachadh a dhèanamh a thaobh dòighean air dèiligeadh ri bhith greannach, no ri faireachdainnean fiadhaich no faireachdainnean ìosal.
Tha an sgeulachd aig Monica feumail airson còmhradh a bhrosnachadh mu onair ann an càirdeas agus mar a tha feum air còmhraidhean doirbh aig amannan. Cleachdaibh e còmhla ri Nigheanan a-mhàin! airson sealltainn mar a tha atharraichean ann a’ hormònan agus atharraichean ann an sunnd a’ toirt buaidh air gillean a bharrachd air clann-nighean.


text:
Cunbhal
Anns na saidheansan matamataigeach, 's e teirm no uimhir aig a bheil luach seasmhach (no cunbhalach) a th' ann an cunbhal. 'S ann eadar-dhealaichte ri cunbhal a tha caochladair aig a bheil luach atharrachail.
Susbaint
Cunbhalan neo-shònraichte[deasaich | deasaich an tùs]
'S e gnè teirm ann am foirmle, mar as cumanta, a th' ann an cunbhal. A-rèir cleachdaidh, thèid cunbhalan an riochdachadh le litrichean bho thoiseach na h-aibidil Laidinn (m.e. a, b agus c) agus caochladairean le litrichean bho dheireadh na h-aibidil (m.e. x, y agus z). Mar eisimpleir, anns a' cho-aontar:
Faodaidh x agus y gabhail luach sam bith, ach bhiodh ach aon luach aig a, fear eile aig b, agus an treas fear aig c. Is coltach nach eil eòlas againn air luach nan cunbhalan ann am foirmle mar seo, ach thèid am faighinn a-mach ma tha fios againn air luach an fhoincsein a-rèir na dh'fhòghnas de luachan x agus y eadar-dhealaichte. 'S e caochladair a th' ann an z cuideachd ach tha luach z an urra ri luach nan cunbhalan a, b agus c, agus an luach a th' aig x agus y. Canar caochladair eisimeileach ri z agus caochladair neo-eisimeileach ri x agus y.
Co-èifeachdach[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil caochladair air iomadachadh le cunbhal ann am foincsean mar os cionn, tha buaidh aig gach caochladair air luach an fhoincsein an urra ris a' chunbhal a dh'iomadaicheas e. Mar sin, canar co-èifeachdach ris na cunbhalan a agus b anns a' cho-aontar os cionn. Chan e co-èifeachdach a th' anns an c, ge-tà, oir chan iomadaich i caochladair.
Cunbhal atharrachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil co-aontar den riochd:
-
- , no
...atharraichidh an caochladair y dìreach no neo-dhìreach an cois a' chaochladair x . 'S e sin ri ràdh gu bheil y agus x ann an co-mheas cunbhalach, k, ma tha an t-atharrachadh dìreach eatarra, no gu bheil toradh y agus x cunbhalach, k, ma tha an t-atharrachadh neo-dhìreach eatarra. Canar cunbhal atharrachaidh ri cunbhal mar k ann an co-aontar den t-seòrsa seo.
Cunbhalan sònraichte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luach sònraichte aig cuid de chunbhalan, agus comharran sònraichte aca. 'S e eisimpleir shuarach a th' anns na h-àireamhan fhèin ach 's e cunbhalan mar π (≈ 3.14159), Cunbhal Euler e (≈ 2.71828), no an t-aonad ìomhaigheach i (= √-1) a tha romhainn mar as cumanta nuair a tha sinn a' bruidhinn mu dheidhinn chunbhalan sònraichte.
Ann am fiosaig cuideachd tha iomadh cunbhail cudromach, mar eisimpleir luathas solais ann am vacuum c (= 299 792 458 m.s-1) agus Cunbhal Phlanck h (≈ 6.626 × 10-34 J.s).


text:
Manizales (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne Caldas, ann an Coloimbia,[1] a th’ ann am Manizales.[2] Tha e suidhichte aig àirde dhe 2160m os cionn ìre na mara faisg air a' bheinn nas àirde na dùthcha, Nevado del Ruiz, 285km air falbh bho Bhogotá.[3] Tha teodhachd meadhan dhe 18° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1849 anns an sgìre ris an canar Meadhan a’ Chofaidh (Spàinntis: El Eje Cafetero). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air gnìomhachas a’ chofaidh. Tha cunntas-sluaigh dhe 379,972 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Manizales an 15mh baile as motha na dùthcha.[5] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1849.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ainm saidheansail a th' ann am Manizales. Tha e a' ciallachadh achaidhean na Clachan "Mani", clachan quartz liath a tha pailt an seo.[6] Tha an t-iar-leasachan -al a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille,[7] m.e: El Rosal ann an Cundinamarca neo Chaparral ann an Tolima.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 379,972 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 26,660 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Manizales, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 95% dhe na daoine ann an Manizales leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 73% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Manizales. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Rosario (An Argantain)
- Gainesville Florida[11]
- Montreal (Canada)
- Lisbon (Portugal)
- Àth nan Damh (Sasainn)
- Barcelona (An Spàinn)
- València (An Spàinn)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Manizalita.com
- ↑ Spanish about.com
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Fàsach Sahara
'S e am fàsach as motha san t-saoghail a tha ann am Fàsach Sahara. Tha e ann an Afraga-a-Tuath, agus na laighe faisg air am Fàsach Araibianach, air taobh eile den Muir Dearg, agus an Spàinn. Tha "Sahara" a' ciallachadh "fàsach" ann an Arabais.
'S e seo am farsaingeachd aige: 8,600,000 cilemeatair ceàrnagnach.
The a a' gabhail a-stech pàirt de ne dùthchànnan: Aildiria, An t-Siad, An Èipheit, Libia, Màili, Nìgeir, Moratainia, Maroco, Sudàn agus Tuinisia.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Fàsach Bhayuda • Fàsach Chalbi • Danakil • Ferio • Kalahari • Fàsach Libianach • Fàsach Namib • Fàsach Nubianach • Richtersveld • Sahara • Ténéré • Fàsach Geal


text:
Buabhall
'S e mamal ceithir-chasach, coltach ri bò a tha ann am buabhall[1][2][3] (iolra: buabhallan). Tha ceann molach mòr air, is druim crotach. Tha iad Aimearaganach, neo Eòrpach (tha iad gann anns an Roinn-Eòrpa a-nis).
Susbaint
Gnè Bison[deasaich | deasaich an tùs]
- Buabhall, tarbh-allaidh, tarbh-allaidh Aimeireaganach (Laideann neo saidheansail: Bison bison) (Beurla: American buffalo)
- buabhall Eòrpach, tarbh-allaidh, tarbh-allaidh Eòrpach (Laideann neo saidheansail: Bison bonasus) (Beurla: Wisent)
- (Laideann neo saidheansail: Bison antiquus †) (Beurla: Ancient Bison)
- (Laideann neo saidheansail: Bison latifrons †) (Beurla: Giant Ice-Age Bison)
- (Laideann neo saidheansail: Bison occidentalis †) (Beurla: Occidental Bison)
- (Laideann neo saidheansail: Bison priscus †) (Beurla: Steppe Wisent)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Bubalus[deasaich | deasaich an tùs]
- Buabhall-uisge (Laideann neo saidheansail: Bubalus arnee) (Beurla: wild Asian water buffalo, wild water buffalo, Asian buffalo, Asiatic buffalo)
- Buabhall-uisge (Laideann neo saidheansail: Bubalus bubalis) (Beurla: Water Buffalo, domestic Asian water buffalo)
- (Laideann neo saidheansail: Bubalus depressicornis) (Beurla: Lowland Anoa)
- (Laideann neo saidheansail: Bubalus mindorensis) (Beurla: Tamaraw)
- (Laideann neo saidheansail: Bubalus quarlesi) (Beurla: Mountain Anoa)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Syncerus[deasaich | deasaich an tùs]
- buabhall Afragach (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer) Buabhall Afragach (Beurla: cape buffalo, African buffalo))
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer nanus) (Beurla: African Forest Buffalo)
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer brachyceros)
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer aequinoctialis)
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer mathewsi)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Esperanto
'S e Esperanto an cànan fuadain as ainmeile agus as soirbheachaile de na h-uile a chaidh an cruthachadh (Volapük, Ido, Interlingua, ⁊c.) air son conaltradh eadar na pobaill den talamh a dhèanamh nas fhasa.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh air bog e leis an Dr. Ludwick Lazurus Zamenhof , lighiche Pòlainneach, ann an 1887, agus an diugh cha mhòr nach eil dùthaich sam bith air an talamh far nach eil luchd-labhairt Esperanto. Sa mhòr-chuid de na tìrean chan eil na h-Esperantaich pailt, ach tha Esperanto làidir ann am Braisil agus àireamh ait' eile. Is ann air faclan cumanta cànanan na h-Eòrpa (gu h-àraidh nan cànan Laideannach) a tha faclair Esperanto stèidhichte, ach tha Esperanto fada nas fhasa a dh'ionnsachadh na teanga sam bi eile, a chionn ‘s nach eil gnìomhairean neo-riaghailteach, mura-bhith no gnàthasan-cainnt mì-sheaghach innte. Thèid aig duine tùrail sam bith Esperanto a thogail ann an deicheamh den ùine a tha e ag iarraidh airson, can, Fraingis no Gearmailtis a dh'ionnsachadh.
Litreachas agus eadar-theangaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a’ chànan seo saidhbhir ann an litreachas eadar-theangaichte agus tùsail. Gheibhear eadar-theangaidhean Esperanto de dh'iomadach leabhar cudthromach: am Bìoball, an Coràn, am Bhagavad Gita, obraichean Shakespeare, Goethe, Dante, Cervantes, ⁊c. Tha eadar-theangaidhean de litreachas Esperanto ann an cànanan eile - mar eisimpleir an duan fada La infana raso (An Cinneadh Leanabail) leis a' bhàrd Esperantach Albannach Uilleam Auld (1924-2006), a chaidh fhoillseachadh anns a' Ghàidhlig, còmhla ri àireamh eadar-theangaidhean eile, air duilleagan-lìn an Association of Esperantophone Writers (Esperantlingva verkista asocio)[1]. Thatar a' measadh La infana raso mar sàr-obair an litreachais ann an Esperanto, agus air bhunait na h-oibre seo, chuireadh ainm Auld air adhart mar tagraiche air son Duais Nobel ann an Litreachais ann an 1998.
Breithneachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil Esperanto gun breithneachadh, math is dona. Mar eisimpleir, bha mòran argumaidean san eachdraidh, agus thàinig cànain ùra eadar-nàiseanta as, mar "Ido" agus "Interlingua".
Am measg na beachdan an aghaidh-
- Theirear nach eil Esperanto eadar-nàiseanta idir, ach cànan Eòrpach le gràmar is faclan Eòrpach ann.
- Chan eil riaghaltas sam bith, neo na Nàiseanan Aonaichte ga cleachdadh.
- Tha cuid ag ràdh gu bheil cànan Klingon aig àireamh as àirde.
Tuilleadh leughadh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacAoidh, Garbhan Esperanto - Cànain an Dòchais (an trì pàirtean an) Gairm, Àir. 134, 135, 136 (1986).
- Màthair-adhbhair an fhiosrachaidh: Cumann Esperanto na hÉireann, Tulach Mhór.
- Prìomh làrach airson luchd-ionnsachaidh Esperanto


text:
Robert Koch
Tha Heinrich Hermann Robert Koch (11 an Dùbhlachd 1843 - 27 an Cèitean 1910) iomraiteach ann an rannsachadh air bitheagan ghabhaltach, gu h-àraid a thaobh lorg na caitheimh (Tuberculosis 'sa Bheurla). Ann an 1905 fhuair e Duais Nobel eòlas-leighis.
Rugadh Robert Koch ann an Clausthal faisg air Hànobhar ann an Sagsainn Ìosail anns a' Ghearmailt air 11mh Dùbhlachd 1843, agus chaidh àrach ann an teaghlach mòr de 13 chloinne. Bha athair Robert ag obair ann am mèinn-ghuail; gidheadh fhuair air Robert a dhol gu Oilthigh Göttingen, agus aig 23 bliadhna a dh' aois bha e na dhotair. An uair sin bha e ag obair ann an àitichean diofraichte air feadh na Gearmailt.
A dh'aindeoin sin, bha faireachdainn aige air cho beag feum is a bha ann gu sabaid an aghaidh nan galaran mòra. Mar eisimpleir: Aig an àm sin bhiodh gach seachdamh daoine anns a’ Ghearmailt a' caochladh leis a' chaitheimh. Mar sin dheth, thòisich e air sgrùdadh mionaideach a dhèanamh air na bha ag adhbharachadh a' ghalair seo.
Ach rinn e rudeigin ùr: Dh’ fhàs e bitheagan ann am meadhan-fàis beathachaidh agus dhathaich e le Anilin iad. Mar sin dheth, bha e an comas dha bitheag na sgreaba (Bacillus anthracis/Splenic fever 'sa Bheurla) a chur air leth. Thathas a' cleachdadh nan aiseidean agar agus an t-soitheach Phetri a dh' innlich e fhèin gus an latha an-diugh. Ann an 1876 sgrìobh e lorg agus dòigh-beatha Bacillus anthracis.
B’ e sin an t-adhbhar gun d’ fhuair e obair ùr aig Bòrd na Slàinte ann am Berlin. A-nis, bha ùine gu leòr aige rannsachadh a dhèanamh agus ann an 1882 fhuair e a-mach mu dheidhinn na bitheag èitigich, (fàth na caitheimh, Mycobacterium tuberculosis). Bha e an comas dha shealltainn gum b' iad na bitheagan a bha rim faicinn anns an fhuil fàth a' ghalair, (nach b' iad dìreach na rudan a thigeadh an cois). Stèidhich e ceithir riaghailtean ris an canar Tagraidhean Koch[1]. Ann an 1885 bha e na cheannard aig Oifis Ìmpireil na Slàinte ann an Oilthigh Bherlin.
Bhiodh e a’ siubhal uaireannan air feadh an t-Saoghail, don Eadailt, don Èiphit, do na h-Innseachan, Java agus Gini-Nuadh, agus air feadh Afraga an Ear. Fhuair e a-mach mu dheidhinn a' ghalair-àraidh, (Vibrio cholerae, Cholera 'sa Bheurla), maileiria agus galaran eile. Ann an 1905, fhuair e Duais Nobel eòlas-leighis. Chaochail e air 27 Cèitean 1910 ann am Baden-Baden, Baden-Württemberg.
Urraman[deasaich | deasaich an tùs]
Gus an latha a th' ann an-diugh `s e Ionad Robert-Koch an t-ainm a tha air a’ bhòrd-slàinte as chudthromaiche anns a’ Ghearmailt.
Stèidhicheadh Duais agus Bonn Robert Koch gus urram a thoirt air Meanbh-bhith-eòlasaichean a th' air rud gu tùr ùr a lorg, no a th' air cur ri slàinte na cruinne ann an dòigh àraid. B' e a' chiad neo-Ghearmailteach a choisinn a' bhuinn an t-àrd-ollamh Bill Hutchison aig Oilthigh Srath Chluaidh ann an Glaschu[2].
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Kochs Postulates
- ↑ Robert Koch Foundation (anns a' Ghearmailtis)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Robert Koch Institute (anns a' Bheurla).
- Biography at the Nobel Foundation website
- Biography and bibliography in the Virtual Laboratory of the Max Planck Institute for the History of Science


text:
03.08.2012
Antje Stubenrauch, càiriche (restorer) bho Thasglannan Lübeck, a’ toirt sùil air an litir Lübeck còmhla ri Linda Ramsay, Ceannard Glèidhteachas aig Clàran Nàiseanta na h-Alba, agus i air a toirt air ais do dh’Alba airson taisbeanadh aig Pàrlamaid na h-Alba.
Bha an litir air a cur a-mach le Uilleam Uallas agus Anndra Moireach ann an 1297 do dh’àrd-bhàillidh Lübeck agus àrd-bhàillidh Hamburg gus dàimhean malairt a bhrosnachadh eadar Alba agus an dà chathair-bhaile an dèidh Cath Drochaid Sruighlea.
Tha an litir Lübeck air iasad bho thasglannan Chathair-bhaile Lübeck, le aonta an Àrd-bhàillidh agus na Comhairle. Bidh i na pàirt de thaisbeanadh Litrichean Uallais a bhios ann ’s ri fhaicinn aig Taigh an Ròid bho 10 Lùnastal.


text:
Na h-Eileanan Tarsainn
'S e innis-mhuir bheag a tha anns na h-Eileanan Tarsainn. [1] Tha iad suidhichte anns na h-Eileanan a-staigh san àirde an iar Alba. Tha an t-Eilean Sgitheanach san àird a tuath dhiubh agus tha Muile san àird a deas.
Tha na h-Eileanan Tarsainn a' gabhail a-steach ceithir eileanan mòra. Seo iad:
Seo Rùm an t-eilean as motha a tha anns na h-eileanan seo.
Tha iad na phàirt de Loch Abar. Gus 1891 bha Canaigh, Rùm is Eilean nam Muc nam pàirt den Earra-Ghàidheal, agus bha Eige na phàirt den Siorrachd Inbhir Nis. Eadar 1891 is 1975 bha iad uile nam pàirt den Siorrachd Inbhir Nis.
Tha mòran eileanan beaga agus sgeirean timcheall air na h-Eileanan Tarsainn cuideachd. Seo feadhainn aca:
- Sandaigh, faisg air Canaigh
- Eilean Chathastail, faisg air Eige
- Eilean nan Each san àird a tuath Eilean nam Muc
- Òigh-sgeir (na bi a' meascachadh le Heisker neo Eilean Heisgeir faisg air Uibhist a Deas)
- Garbh Sgeir,
- Eagamol, faisg air Eilean nan Each
- Humla
- da àite leis an ainm Dubh Sgeir


text:
Una Voce Scotland
Tha Una Voce Scotland ("una voce" = "aon ghuth") 'na chomann ann an Alba airson daoine a tha ag iarraidh an Aifreann Laidinneach tradaiseanta a rèir òrdugh 1962. Chaidh Una Voce Scotland (neo "Una Voce Alba") a stèidheachadh ann an 1965. A barrachd air glèidheadh agus teasairgeadh an Aifrinn Naoimh san òrdugh Ròmanach tradaiseanta, tha Una Voce Scotland airson òrain Ghriogarach agus dìonadh na tèarmainn de eaglaisean Caitligeach a ghlèidheadh.
Tha Una Voce Scotland 'na bhall a' chomainn eadar-nàiseanta Una Voce a tha a' streap airson an Aifreann Laidinneach air feadh an t-saoghail. Cha robh an t-Aifreann tradaiseanta Laidinneach ceadaichte eadar 1962 agus 1984 ach tha e ceadaichte a-nis.
Anns an Eaglais Sacred Heart, Bridgeton, Glaschu bi Aifreann Naomh Laidinneach a h-uile DiDòmhnaich aig 10:15am.
(Tha aifreannan cuideachd a' chiad DiSathairne sa Mhàrt, san Ògmhios, san t-Sultain agus san Dùbhlachd aig 12:00noon.)
Anns an Eaglais Chaluim Chille, 693 Old Edinburgh Road, Viewpark, Siorrachd Lannraig, bi Aifreann Naomh Laidinneach aig a cheud Di-Haoine gach mios aig 7:30pm
MAPA airson Eaglais Chaluim Chille
A bharrachd air sin, bi Aifreann Naomh Laidinneach aig Eaglais Naomh Aindrea (St Andrew's Church), Belford Road, Ravelston, Dùn Èideann, a h-uile DiDòmhnaich aig 11.30am.


text:
Urras Nàiseanta na h-Alba
O Uicipeid
Làraichean aig Urras Nàiseanta na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- Allt a' Bhonnaich, làrach aig Blàr Allt a' Bhonnaich
- Beinn Labhair, beann, 1214 m (3984 tr.)
- Bothan Eòghann Mac a' Mhuilleir, bothan tughta den 17mh linn a bha leis an sgrìobhadair is talamh-eòlaiche
- Caisteal Chrathais, caisteal beag de 16mh linn
- Caisteal Chreag Mhàirr, epitome of 17th century Scottish baronial castle
- Cùil Lodair, làrach aig Blàr Chùil Lodair
- Culzean Castle, Caisteal Raibeart MacÀdhaimh den 18mh linn
- Fara (Fair Isle), eilean beag eadar Arcaibh is Sealltainn
- Gàradh Inbhir Iùbh, gàradh luibheach mòr
- Gàradh Bhranklyn, gàradh taigheach ann am Peairt
- Gleann Comhann, làrach aig Casgradh Ghleann Comhann
- Hiort, innis-mhuir gun sluagh anns a' Chuan Siar a tuath.
- Tir Ghladstone (Gladstone’s Land) , seann-teanamant den 17mh linn ann an Dùn Èideann
- Taigh "Greenbank Gardens" ann an Caldwell


text:
Murfreesboro, Tennessee
‘S e baile mòr ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Murfreesboro. Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Stones, eadar McMinnville agus La Vergne, air iomall Nashville, anns an stàit Tennessee. Tha am baile 823km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,897km bho Los Angeles, 1,505km bho Bhoston agus 676km bho Chicago.[2] Tha 108,755 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Murfreesboro a stèidheachadh ann an 1811, fon ainm Cannonburgh, agus chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an 1911.[3]. Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite. Bha Murfreesboro na phrìomh-bhaile na Stàite bho 1818 gu ruige 1826.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Agallamh airson Ceannard Bun-sgoile
- 13 An t-Samhain 2012
Cha tèid ach aon neach fo agallamh airson dreuchd ceannard làn-ùine air Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis.
Tha e air tighinn am bàrr gun do chuir Cathraiche an Fhoghlaim aig Comhairle na Gàidhealtachd, Uisdean Friseal, litir gu Danny Alexander BP air an treas là den t-Sultain, a' dearbhadh gun gabhte ri iarrtas bho Annika Jansson, leis nach eil tagraiche sam bith eile air am meas freagarrach.
Thèid agallamh a chumail Diluain, agus tha a h-uile coltas ann a-nise gur e ceannard gun Ghàidhlig a bhios os cionn Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis.
Chaidh Ms Jansson a chur dhan dreuchd gu h-eadar-amail o chionn dà bhliadhna.
Chuir Comann nam Pàrant aig an sgoil an aghaidh an dreuchd làn-ùine a bhith ga toirt dhise, leis nach bruidhinn i Gàidhlig.
Fhuair an iomairt aca airson ceannard le Gàidhlig fhaighinn, taic bho eòlaichean mhion-chànanan, agus bho Bhòrd na Gàidhlig, a bha ag ràdh gun robh ceannard le Gàidhlig riatanach airson na sgoile.


text:
Joseph Black
B' e Joseph Black (16 An Giblean 1728 - 6 An Dùbhlachd 1799) lighiche agus ceimigear Albannach, ainmeil airson an rannsachaidh aige air teas agus dà-ogsaid gualain.
Bha e na ollamh aig Oilthighean Ghlaschu agus Dhùn Èideann.
Lean an rannsachadh aige air teas, gu h-àraid soilleireachadh a' bhun-bheachd teas falaichte gu leasachadh teoiric na teas-dhinimigeachd agus, cuideachd, leasachadh an inneal-smùide le James Watt.
Bha Black càirdeil ri Watt agus mhaoinich Black an obair tràth aige. Cuideachd, bha Black càirdeil ri buill eile an t-Soillseachaidh Albannaich, mar David Hume agus Adam Smith.
Chaochail e ann an 1799 agus chaidh a thiodhlacadh ann an Cladh nam Manach Liadh ann an Dùn Èideann.


text:
Fernão de Magalhães
B' e maraiche agus rannsachair a bha ann am Fernão de Magalhães (Sabrosa 1470 - Mactan 1521).
Rugadh e anns a' Phortagail agus bha e iomadh bliadhna 'san t-seirbhis rioghail. Chosnaich e urram 'san t-seirbhis sin anns na h-Innsean Searach agus chaidh a leòn ann am Morocco. Dh'fhàgadh esan le càs cham agus gun meas ach culaidh-mhagaigh an suil Rìgh Immanuel. Chaidh Magalhaens as àicheadh a h-aiteachadh Portugaich agus thairgse e a sheirbhisean ri Rìgh na Spainne.
Bha esan a' creidsinn gum bhitheadh slighe do na Molucaich seachad air Mòr-Thir Aimeireaga a Deas. Thugadh cabhlach de còig luing dha còmhla le feachd de 250 daoine is rinn e air an Iar an 1519.
Lorgadh caolais eadar Ameireaga a Deas agus Tierra del Fuego, ris an chanar Caolais Mhagalhaeins an-diugh. Bhèat a luingean tron Chaolais seo fad 17? laithean, mun do dh'fhosgail cuan eile a roimhe. Chuir Magalhaens An Cuan Sìth air an fharraige seo air sgàths an faireachdainn siòchan a thàinig air nuair a chaidh a ruigsinn.
A chumail dhan iar, lorg e na h-Eileanan Filipineach far an deach buidheann aigesan a mach le buidheann tùsanaich. Mharbhadh esan anns an t-sabaid. As deidh an t-uabhas seo chum a sgioba nan seòladh dhan iar fo stiùir a h-iar-cheannard anns a long-bhrataich Victoria . Ràinig iad air an Spàinn ann an 1522 aig deireadh a chiad cuairt-sheòladh na cruinne an eachdraidh clann dhaoine.
Ceanglaichean a-mach
- GRD: Ferdinand Magellan (sa Ghàidhlig)


text:
Eacuador
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Eacuador[1][2] neo Ecuador[3][4], ainm oifigeil: Poblachd Eacuador (Spàinntis: República del Ecuador). Tha an t-ainm a’ ciallachadh: Poblachd den Crios-mheadhain.
Tha crìochan aice san earra-dheas le Pearù agus sa tuath le Coloimbia. Tha an Cuan Sèimh san iar dhith.
'S e Quito am prìomh-bhaile aice, ach 's e Guayaquil am baile as motha san dùthaich.
Tha an dùthaich a’ gabhail a-steach na h-Eileanan Galápagos a tha suidhichte mu 965 cilemeatair air falbh san iar bhon tìr mhòr.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Ceann-suidhe Eacuador (Spàinntis)


text:
Robadar imorro, tri meic oca .i. Gortimper, is esidhe ro cathaid fri Saxann; Caitigearnn; Pascannt, is do side do rat Ambros ri Breatan, Bocuelt & Gortigearnmain iar n-eg a athar; Faustus Noem, mac a ingene, & Gearman ro m-baisd & ro n-ail & ro forcan; & teachtaid in cathraig for bru srotha Raen. Nemnus adbert so.
Fearmael fil anosa for fearann Goirtigerndmain, mac Tedubre,
p.106mic Paistceann, mic Gooidicann, mic Morut, mic Alltad, mic Eldoc, mic Pauil, mic Mepric, mic Briacat, mic Pascent, mic Gortigearnd, mic Guatail, mic Guatulin, mic Gloa. Bonus & Paulus & Muron tri meic oile Gloa, is eside do roine in catraig Cairglou .i. Glusester for bru Sabrainde. Do cuaid Gearman dia tir.


text:
Fano
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Fano (Dual-chaint: Fan, Laideann: Fanum Fortunae). Tha e suidhichte aig 18m os cionn ìre na mara,[1] faisg air Urbino, eadar Senigallia agus Venezia, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Pesaro e Urbino, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Marche, ri taobh na mara, 218km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 353km bho Mhilano, 199km bho Phadova agus 141km bho Fhirenze.[2] Tha 64,342 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Tha am baile faisg air inbhir na h-aibhne Metaurus.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ippolito Aldobrandini (1536 – 1605): Pàp bho 1592 gu 1605.


text:
1933
MCMXXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Ivan Alekseyevich Bunin an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Gearran - Nina Simone, ann an Tryon North Carolina. Seinneadair is ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Cèitean - James Brown, ann am Barnwell South Carolina. Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Iuchar - Edmund Phelps, ann an Evanston Illinois. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Lùnastal - Richard R. Ernst, ann an Winterthur. Ceimigear às An Eilbheis.
- 23 an Lùnastal - Robert Curl, ann an Alice Texas. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an Lùnastal - Ramses Shaffy, ann an Neuilly-sur-Seine. Actair agus Seinneadair às Na Tìrean Ìsle.
- 3 an Dàmhair - Amartya Sen, ann an Santiniketan. Eaconamaiche às Na h-Innseachan.
- 23 an Dàmhair - Carlos Lemos Simmonds, ann am Popayán. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 3 an t-Samhain - John Barry, ann an Eabhraig. Ceòladair à Sasainn.
- 3 an Dùbhlachd - Paul J. Crutzen, ann an Amsterdam. Ceimigear às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an t-Sultain - John Galsworthy, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.


text:
Cùil Lodair
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Cùil Lodair (Beurla: Culloden). [1] Tha am baile suidhichte mu 3 mìltean air àird an ear Inbhir Nis. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 22.99″ Tuath agus 4° 8′ 7.15″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 4,064 duine a' fuireach an seo. [2] Tha Sgìre Chùil Lodair a' gabhail a-steach trì coimhearsnachdan eile: Balloch, Smithton agus Westhill.
Bho thùs bha taighean fearann (estate houses) ann a chaidh a thogail timcheall air Culloden House a tha na taigh-òsta a-nis. Cleachdar na seann stàballan mar taighean air mhàl an-diugh airson daoine a tha air saor-làithean. Cleachdar an seann sabhal ris an canar tithe barn mar eaglais an-diugh. Tha an eaglais aig Eaglais na h-Alba.
Tha Dhruim Athaisidh (Drummossie Moor) mu thrì mìltean air àird a deas Chùil Lodair. 'S e sin an t-àite far an do thachair Blàr Chùil Lodair. Tha cath-làrach Chùil Lodair fo chùram Urras Nàiseanta na h-Alba agus tha an ionad-fiosrachaidh a’ tarraing mòran luchd turas gach bliadhna. Chaidh ionad eadar-oibreachadh ùr a dh’fhosgladh 16 an Giblean 2008.
Timcheall air a’ chath-làrach tha tobraichean ann. Tha an "clootie well" anns na coilltean Chùil Lodair agus tè eile faisg air Munlochy. Mu mhìle deas air a' chath-làrach tha Càrn Chlabhalag (Cairns of Clava) ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 35, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH7201746374


text:
Eilean Bhuchain
Co-chomharran: 57°22′00″N 2°04′25″W / 57.366667°N 2.073611°W
'S e baile ann an ear-thuath na h-Alba a tha ann an Eilean Bhuchain [1] neo Ealain [2][3] (Beurla: Ellon).
Tha e ann an Siorrachd Obar Dheathain. Tha e mu 16 mìltean (26 km) san àird a tuath air Obar Dheathain. Tha e suidhichte air bruach Uisge Ythan.
Ann an 2001 bha 8,754 duine a' fuireach an seo.[4]
Susbaint
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e na laighe faisg air an A90.
Àitichean inntinneach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha tobhtaichean Ellon Castle rim faicinn ann anm meadhan a' bhaile. Chaidh an caisteal ath-thogail ann an 1780 leis an 4mh Iarla Obar Dheathain. [5] Tha seann eaglais paraiste ann, eaglais "St Mary", a chaidh a stèidheachadh ann an 1310. Chaidh a h-ath-thogail ann an 1777.[5]
Cuideachd tha seann drochaid ann ris an canar "Old Bridge of Ellon" a chaidh a thogail ann an 1793. Ged a tha e dùinte airson chàraichean a-nis thèid a chleachdadh le luchd-coiseachd gus an latha an-diugh. Tha e clàraichte air liosta nan togalaichean "Grade A" mar làrach ailtireach cudromach eachdraidheil aig Alba Aosmhor a-nis. [6]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alexander Mitchell (1817-1887), neach-poileataigs Ameireaganach
- Paul Sturrock (1956-), cluicheadair ball-coise
- Evelyn Glennie (1965-), ceòladair
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba
- ↑ An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Results Online
- ↑ 5.0 5.1 Gazetteer for Scotland
- ↑ OLD BRIDGE OF ELLON (Ref:31110) aig Alba Aosmhor


text:
Steve Jobs
'S e fear-gnothach agus innleachdair às na Stàitean Aonaichte a bh' ann an Steven Paul “Steve” Jobs (24 an Gearran 1955 - 5 an Dàmhair 2011). 'S e co-stèidhichte, neach cathrach de companaidh Apple a th' ann. B' e Apple CEO, àrd-ghnìomhaiche Pixar Animations a bh' ann cuideachd.
Leig Jobs dheth dreuchd CEO aig Apple 24 An Lùnastal 2011 air sgàth gu bheil e a' dèiligeadh le tinneas leantach.[1]
Ceangal A-Mach[deasaich | deasaich an tùs]
"Steve Jobs Obituary" from The Guardian
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Apple Shares Fall As Jobs Quits" a' tarraing 25 An Lùnastal 2011


text:
Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear. Bha Siorrachd Rinn Friù roimhe sin.
Bailtean is clachanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Baile Chlarc
- Baile na h-Eaglais
- Baile Nèill
- Baile Ùr na Maoirne
- Bruach nan Dealgan (Thornliebank)
- Busbaidh (Busby)
- Ceann a' Bhàirr (no Ceann a' Bhàrra)
- Giofnag
- Muirend
- Netherlee
- Stamperland
- Uplawmoor
- Waterfoot
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Funchal
Is e prìomh-bhaile de Madeira, eilean Phortugach a tha ann an Funchal. Is e cathair a tha ann. Chaidh coisrigeadh air a h-Arois an "Sè", ann an 1508 agus don bhrìgh sin tha Funchal a' comharraich 500 bliadhna an 2008.
Air barrachd Aros easbuigeachd, agus taigh-choinneamh an riaghaltais roinneil, tha colaisde de Oilthigh Caitligeach na Portugail, agus colaisde ealain anns a' chathair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Cape Town[1]
- Freemantle[2]
- Gibraltar
- Honolulu (Hawaii)[3]
- Herzylia
- Leichlingen
- Maramba
- Marrickville
- Maui (Hawaii)[4]
- New Bedford (Massachusetts)[5]
- Oakland (Calafòrnia)
- Parla
- Praia[6]
- Santos
- São Paulo
- Saint Helier[7]


text:
Leabharlann
Bidh fàilte chridheil romhad ann an Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig. Gheibh thu a-mach barrachd mu ghoireasan an Leabharlainn is ciamar a bhios tu gan cleachdadh air duilleagan na làraich seo.
'S e rùn Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig a bhith a' leasachadh cruinneachadh de ghoireasan air cànan, cultar is dualchas na Gàidhlig a bhios slàn agus coileanta, agus a bhrosnaicheas ionnsachadh, rannsachadh agus sgoilearachd; a' cumail taic ris a' Cholaiste agus i na sàr ionad-foghlaim na Gàidhlig; a' brosnachadh fèin-mhisneachd air a' Ghàidhealtachd a thaobh a litreachais is a cultair fhèin.
Tha Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig na leabharlann sgoilearachd ach tha fàilte air daoine on taobh a-muigh a thighinn a-steach airson rannsachadh a dhèanamh.
Uairean-fosglaidh
Tron Teirm :
Diluain - Diardaoin 9.00m - 8.30f
Disathairne - Didòmhnaich 2.00f - 5.00f
Làithean-saora:
Diluain - Dihaoine 9.00m - 5.00f
Inntrigeadh an Leabharlainn air loidhne
Bheir am fiosrachadh seo stiùireadh dhut air ciamar a chleachdas tu an Leabharlann agus ciamar a gheibh thu an tuilleadh fiosrachaidh is taic bho luchd-obrach an Leabharlainn.
Tha Leabhar-làimhe an Leabharlainn ri fhaighinn mar fhaidhle PDF
Cuir fios thugainn
Ceannard an Leabharlainn: Cairistìona Cain, MA(Hons), MSc, DipPsych
Leabharlannaiche: Greg MacThòmais, BA(Hons)
An Leabharlann
Sabhal Mòr Ostaig
An Teanga
Slèite
An t-Eilean Sgitheanach
IV44 8RQ
Fòn: 01471 888447 / 888431
Post-d: sm00ll@uhi.ac.uk


text:
Cheyenne, Wyoming
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Wyoming a tha ann an Cheyenne (IPA: /ʃaɪˈæn/). Anns a’ bhliadhna 2011 bha 146,453 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,848m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1867.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lompoc, Calafòrnia, NSA
- Bismarck, Dakota a Tuath, NSA
- Waimea, Hawaii, NSA
- Taichung, Tai-Bhàn
- Lourdes, An Fhraing
- Hammam Sousse, Tuinisia
- Voghera, An Eadailt


text:
Dùil ri togail mòr bho chumhachd nan tonn
- 22 An Dàmhair 2013
Tha aithisg ùr air innse gum faodadh 200 obair a bharrachd tighinn dha na h-Eileanan an Iar, fhad 's a thathas a' togail sgeama ùir airson cumhachd nan tonn.
Tha Aquamarine Power airson còrr is 50 inneal a chur dhan mhuir far iar-thuath Eilean Leòdhais.
Rinn Aquamarine Power an sgrùdadh seo airson faighinn a-mach dè a' bhuaidh a bhiodh aig an leasachadh air eaconamaidh na sgìre.
Tha a' chompanaidh à Dùn Èideann den bheachd gun tèid suas ri £9m a bharrachd a-steach dhan Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan, bho a bhith a' togail nan uidheaman.
Tha am pròiseact aca an dòchas suas ri 50 de na h-innealan 'Osprey 800' a stèidheachadh far oirthir Leòdhais, agus iad am beachd 40mw de chumhachd fhaighinn àsta.
Tha measaidhean a' leantainn air na h-innealan ann an Arcaibh an-dràsta an dèidh a h-uile pàirt dhiubh a dhèanamh ann am Breatainn.
Thathas an dòchas cuideachd gum bi suas ri 37 obair, a leanas 20 bliadhna, co-cheangailte ri bhith a' ruith an sgeama.


text:
Dùthaich nan Tàidh
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Dùthaich nan Tàidh [1] neo Tìr-tai[2] neo Thailand[3][4].
Tha crìochan aice san ear le Làthos agus Cambuidea, san iar le Mianmar agus sa deas le Malaidhsia.
B’ e Siam an seann ainm a bha aice.
Tha Bangkok na phrìomh-baile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Thaigov.go.th Riaghaltas Dùthaich nan Tàidh
- Duilleag oifigeil turasachd Dùthaich nan Tàidh
- Turasachd Dùthaich nan Tàidh


text:
- Bean fa eineach fuair Niall
buaidh ar an eieach araen
2005] da gebhad uili ni ag Niall
tuili cliar ge thi re taebh.
- Fear fa heineach fuair Sadhb
a deidheach ar a duain dha dearb
duthaich di car ar a carnd
2010] Sadhb fa bhladh ar nach bi bearnn
- Ni cruaidh in ghnai sin da ghabh
da fuair in mnaisin fa mhodh
fa heinighibh da fuair fhear
ni cruaidh bean deidhinich Dhor.
- 2015] Fear ochor smain sisi ach se
sissi fa bhuaidh ge dha bhai
ni fhuigheadh fear oile hi
bean Li ar a goiri don ghnai.
- Ceili fa teist ata ag Saidhb
2020] teist cheili na mna ni meirbh
in dias tuc dhil na namh ndoirbh
snim soirbh a ndan ga dheilbh.
p.132
- Sadhb sa damha ag dil na namh
na damha gha ndin ag Niall
2025] mar ra niad ni coimhshnim cael
siad ar aen a coimhdhil cliar.
- Lanamhain gan mathas min
lanamhain chaitheas a cradh{MS folio 12v b}sgath gach cleiri ag triall na deadh
2030] Niall is bean Bheirri fa bhladh.
- Fearta feili a rath araen
ca rath is reighi re radh
maith da din a fear gu fial
Niall sa bhean ag dil na namh.
- 2035] Indmhas Neill chaitheas re clu
is leir ar mhaitheas na mna
da righni mar chongol cno
brondo bo in tiri an ata.
- Ce theit on daghmnai gan dil
2040] in bhanghnai ni leig ar lar
cia nach fuidhbheadh ni o Niall
da ni riar dhuini gan dan.
- Tug Niall fa bhuaidh is a bhean
gach a fuair gach cliar da crudh
2045] ni ling ri in gnaisin da ghabh
gan bladh taisich dhi dhul.
- Niall fein ocho fear gan gnai
ach gi fial bean Neill fa ni
luach ar a goiri in ghnai
2050] fuath le gach mnai oili hi.
- Sidh is na creachtaibh o cleith Chal
da mbeth a neintigh ar aen
mu maith ag Dia gach fear fial
da sia Niall ar neamh na naemh.
p.134
- 2055] Ingean Chathail on glan gres
ar gach fachain fa bladh bhos
nir chuir si na ceand do chas
ach a fas teand do ni a nos.
- Slat mhorfhais ag snim na sluagh
2060] mac Tomais ag dil na ndamh
biaidh fa bladh mar ra bhai Brian
da ghabh Niall in ghnai ar a ghradh.
- Imdha damh re taibh as toigh
ga radh ris a da chraibh chuir
2065] bhar nos gnath ag gabhail leibh
cach mar sin ag robhaidh ruibh.
- Tfhear a nag corcradh crand
no ar a tradh ag locradh long
go huccun da cromadh ceand{MS folio 13r a}
2070] ag tolladh heang lucth
[...]
lom.
- Da sgiath reigh comla na crich
a Neill gud chomdha ar chach
ge hi ga sgoltudh dod sgiath
as i in cliath ghontar do ghnath.
- 2075] Eang geal ga greanadh at ucht
do bhar trealamh a bhean Bert
blathoigi gach ball id mhicht
slicht da shnahaidi is cam ceart.
- Ar son taidhchi nudhi a Neill
2080] crod na Builli a haithli haigh
bha seach ot cathaibh da chuaidh
creach na buaibh machaidh le mnaibh.
- En balbh ar na dhenaibh dhoit
a Sadhbh re fhedhain is ait
2085] imda alt ot ahim ghlic
im blatheing bricc greanta id ghlaicc.
p.136
- Rabhud od mnai a Neill do neach
agat fhein ma dha bhai brath
dar leat is gonta hi dreach
2090] mar rathi theach corcra on chath.
- Righan Breagh ag denamh dhealbh
a fear ag feghain a cholbh
Niall ar moir a coindleadh charbh
Sadhbh as toigh a coindmeadh chorrn.
- 2095] Sadhal in bean fholtglan fhind
isa fear a corcradh chrand reand
do namh chuain chlaisti nir crom
tond bhaisti o chuaidh ma ceand.
- Sadhbh is eang greanta ar a glun
2100] no gor gearr leapdha na lar
reanda na sleagh ar gurt ghliadh
re Niall sa ucht geal re gadh.
- Nir dhligh oigi ar a mhbiadh bearn
Niall mar as oidi don arm
2105] direoch cruimi a gailearr ngorm
as buimi chorrnn saereang Sadhbh.
- Ca thinadh nach robha a run
sibhul mara is da mhian
ceim roimi is gan cheim ar cul{MS folio 13r b}
2110] is do run Neill a nhgoiri ghliadh.
-
[...]
tigh ata ga dheilbh
na fir fa mhicht na mna ag muirn
da fhuair saireing ag Saidbh
ainm agus se a caileirr chuirn.
- 2115] Bas a taisich nocho tim
da chas chraisich as a heirr
do chas chleith nolamhaich nduind
do druim eich shoghanaich sheing.
p.138
- Ni ro don mnaisin a mogh
2120] mo sa mo in gnai sin da ghabh
sadhal ar mnai mhBeirri i mhbrudh
sa gnai ag dul don bheindi bhan.
- Ni dhighnim ceilt ar neart Neill
ni imrind beirt ach bert aigh
2125] Mag amraghan o fhill foir
glanbranan oir a Cill Clair.
- Snaim ga naghmadh gun min meirbh
nachar snadhmadh a sidh Duilbh
a chur ocho snim le Saidhbh
2130] gach snaim da mbidh a mbrudh Bhuilb.
- An ghna sin da chuaid fa crodh
geall gach taisich fhuair a fear
giabhaidh in giall nachar ghabh
beraidh a bhladh Niall ar neamh.
- 2135] Bean Marr da chomcabhair cleir
dil Concubair in mall min
o dug geg Dhuibhi do dhaimh
sed i laim gach dhuini dibh.
- Tuili cliar fa blath na brudh
2140] fath as a fhuighea Niall neamh
nocho cruaidh do chaith a chrod
flath Dor fa buaid is a bean. Bean
- O Dubhda ni duini min
re Cunga da fuidbhea in fear
2145] ic a geanaib craibhi Dor
crodh dhfearaibh Bailli da bhean
Bean fa eineach fuair Niall
p.140


text:
Cuaigearan
Tha na Cuaigearan nam buill de ghluasadan creideimh air a tha, gu lèir, Comann Cràbhach nan Caraid (Beurla: Quakers no Religious Society of Friends).[1] Tha a' chuid as motha dhiubh gan fhaicinn fhèin mar Chrìosdaidhean; ge-tà, tha iomadh diofair eadar buidhnean sònraichte air sgàth diadhachd agus adhraidh, oir tha iad a' creidsinn ann an "solas a-staigh" aig gach ball seach ann an creudan suidhichte. San fharsaingeachd, tha iad nan sìochantairean, tha iad airson sìmplidheachd agus co-ionnannachd, agus an aghaidh innse bhreugan. Tha prionnsabalan aig coimhearsneachdan sònraichte air an cruthachadh ann an Leabhar Smachd (Beurla: Book of Discipline). Tha na leabhraichean seo air an atharrachadh bho àm gu àm agus tha caochladh ainm oifigeil eile aca, m.e. Faith and Practice (Creideamh agus Cleachdadh) no Quaker Faith and Practice.
Chaidh an stèidheachadh aig meadhan 17mh linn ann an Sasainn le George Fox.[2] An-diugh, tha coimhearsneachdan nan Cuaigearan as motha anns a' Cheinia (mu 134,000), anns na Stàitean Aonaichte (mu 87,000) agus ann an Guatamala (mu 21,000). Ann an 2010, bha 14,315 Cuaigearan clàraichte anns an Rìoghachd Aonaichte, 720 dhiubh ann an Alba.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Quakerweb
- ↑ Ravenhill
- ↑ Yearly Meeting of the Religious Society of Friends (Quakers) in Britain: Tabular statement as at 31 xii 2010 (Beurla)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cuaigearan Breatannach (Beurla)
- Cuaigearan Albannach (Beurla)
- Quaker faith & practice aig na Cuaigearan Breatannach, 1995 (Beurla)


text:
Mustafa Kemal Atatürk
B' e ceann-suidhe na Tuirce a bha ann an Mustafa Kemal Atatürk (19 an Cèitean 1881 - 10 an t-Samhain 1938).
Stèidhich e Poblachd na Tuirce agus b' e a' chiad ceann-suidhe a bh' ann.
Rugadh Atatürk anns a' bhaile Ottoman Salonika (Turcais: Selânik), ris an canar Thessaloniki, a' Ghrèig san latha an-diugh).
B' iad a phàrantan Ali Rıza Efendi agus Zübeyde Hanım agus rugadh e leis an ainm Ali Rıza oğlu Mustafa. Chaidh a sloinneadh, Atatürk (a' ciallachadh "Athair nan Turcach"), a thoirt dha ann an 1934 leis a' Phàrlamaid Turcach agus chaidh a chasg do dhuine sam bith eile.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Kemal Anzac. 1998. Memories of Atatürk. Revolution Bookstore. d. 54. ISBN: 975-10-1392-5.