text:
- TIOTAL
- Loch Achtriachdan, Gleann Comhann
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0323
- ÀITE
- Loch Achtriachdan
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9992
- KEYWORDS
- Gleann Comhann
carraighean-cuimhne
càirn-cuimhne
MacIain
Clann Dòmhnaill
Clann Chaimbeul
Murt Ghlinn Comhainn
Chaidh an dealbh seo a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson, agus chì thu ann Loch Achtriachdan ann an Gleann Comhann, agus Aonach Eagach sa chùlaibh. 'S ann eadar Inbhir Chomhann agus Achtriachdan a thachair Murt Ghleann Comhainn sa Ghearran 1692. Fon cheannard Caiptean Raibeart Caimbeul à Gleann Lìobhann, thòisich saighdearan Caimbeulach a' marbhadh nan Dòmhnallach, luchd nan taighean aoigheil, mar dhìoghaltas air cho fada 's a bha an ceann-feadhna, Alasdair MacIain, gun a bhith a' guidhe a dhìlseachd do Rìgh Uilleam III.
Chaidh òrdugh a thoirt seachad do na fir Caimbeulach - 'putt all to the sword under seventy'. Chaidh ochd duine deug air fhichead a mharbhadh an seasamh nam bonn ach bhàsaich feadhainn eile a-rithist le dìth-fasgaidh. Tha daoine cho nimheil mun mhurt air sgàth 's gun do bhris e dòighean-obrach aoigheachd na Gàidhealtachd: bha muinntir Chlainn Dòmhnaill air aoigheachd a thoirt do na Caimbeulach fad làithean mus do rinn iad am murt.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Seud-muineil airgid ga thoirt do bhean a' Phrobhaist, 1955
- EXTERNAL ID
- PAN_19_051
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1955
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20577
- KEYWORDS
- probhaistean
borghan rìoghail
bailtean malairt rìoghail
bailtean rìoghail
bùirdeasach
bùirdeiseach
saoranaich
Air 14 Giblean 1955 aig fàilteachas a chaidh a chumail sa mhadainn ann an Taigh a' Bhaile, Inbhir Nis, chaidh seud-muineil le òradh airgid le suaicheantas Borgh Inbhir Nis a thoirt don Phrobhaist Seumas Mac an Tòisich Griogair airson a bhean. Bhiodh i a' cleachdadh seo aig tachartasan catharra. Chaidh a chur timcheall gualann a' Bh-uas Griogair le Mgr Teàrlach MacRath, Oifigear na Comhairle. Chaidh a thoirt dhi dìreach beagan uair a thìde ro thachartas na b'fhaide den latha anns an Taigh-dhealbh Playhouse nuair a chaidh Saorsa Borgh Rìaghail Inbhir Nis a bhuileachadh air an Fhìor Urr Tòmas MacIain, Cathraiche Bòrd Dealain-uisge Ceann a Tuath na h-Alba; Sir Ùisdean MacCoinnich, seann Probhaist Inbhir Nis; agus an Caiptean Anthony Miers, a rinn cliù dha fhèin mar chommandair bàta-tumaidh ann an 1942.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ian Wright
'S e cluicheadair Ball-coise is craoladair a tha ann an Ian Wright. Chluich e airson Crystal Palace agus Arsenal, far a bheil cliu aige mar an duine a fhuair an àireamh de thadhail as motha a-riamh ann an eachdraidh Arsenal.. Nochd e airson Celtic ann an 1999-2000 nuair a bha e na bhodach. Tha na Ceiltich den bheachd gur e fear de na cluicheadairean gun fheum a chluich airson an sgioba a-riamh.
Bidh e a-nis a' nochdadh air prògraman sgriosail air an eadar-lìn, no a' leigeil air gur Sasainn a th' anns an sgioba ball-coise a bha a-riamh a' coiseachd na mòintich.
Tha e na oide ris a' chluicheadair òg aig Chelsea, Shaun Wright-Phillips.


text:
Contae Laoise
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Laoise[1] (tuiseal ainmneach: Laois,[2] Laideann: Comitatus Licensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 80,559 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,720km²,[3] an 22 siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 23 a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Laoise le Tiobraid Árann, Uíbh Fhailí, Cill Dara, Ceatharlach agus Cill Chainnigh.[4] Bha 153,930 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Ard Èireann (527m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Contae Laoise a chruthachadh ann an 1556.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha aon baranachd deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Laoise: Baile Ádaim, Clann Donnchadha, Clár Maí Locha, Cuileannach, Port Laoise Thiar, Port Laoise Thoir, Port na hInse, Sliabh Mairge, An Sráidbhaile, Tigh na hInse agus An Choill Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 53 parraistean[8] (ann an ceithir sgìreachdan-easpaig: Cill Ala, Átha Cliath, Osraí agus Cill Dara-Leithghlinne)[9] agus 1,162 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Facts
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Reul-bhad
Tha reul-bhad na còmhlan de reultan. Ged a tha iad a’ coimhead mar a tha iad faisg air a chèile bhon planaid againne, mar is trice, chan eil iad faisge air a chèile idir. Is urrainn do reul aig taobh eile den speur againn a bhith nas fhaisge ri reul eile, na reultan a tha nan nàbaidhean san aon reul-bhad.
Reulbhadan[deasaich | deasaich an tùs]
Casan na grèine (Zodiac)[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an dà chuid nan ainmean Gàidhlig agus ainmean a chleachdas anns a' Bheurla, a tha ann an saidheans eadar-nàiseanta (a'chuid as motha a'tighinn bho Greugais, Laidinn, agus Arabais) air an clàrachadh an seo. Chanar crios-nèimhe no grian-chrios riutha cuideachd.
Aquarius - Fear-giùlain Uisge
Aries - An Reithe no An Rùd (Leòdhas)
Cancer - Am Partan no A' Chrùbag
Capricorn - An Gobhar
Gemini - Càraid
Leo - An Leomhann
Libra - Am Meidh
Pisces - Na h-Iasgan
Sagittarius - An Saighdear no Am Boghadair
Scorpio - An Sgairp no An Nathair-nimhe
Taurus - An Tarbh (reul-bhad)
Virgo - A' Mhaighdean (reul-bhad) no An Òigh
Fir Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Hydra - An Nathair-nimhe
Orion - An t-Sealgair Mòr, Rìgh Meangan
Ursa Major - An Crann-Arain, An Long


text:
fàilte
gu Blasad Gaeilge
Goireasan do luchd-labhairt na Gàidhlig aig a bheil uidh ann an Gàidhlig na h-Èireann
Prìomh-phuingean ionnsachaidh
Tha ochd leasanan deug air an làraich seo a tha cudromach gus tòiseachadh leis a' chànan. Anns a h-uile puing-ionnsachaidh tha ro-ràdh goirid, eisimpleirean de charaidean coimheach (faclan air a bheil car an aon fhuaim is an aon choltas ach a tha gu math diofraichte ann am brìgh) agus briathrachas nan lùib.
Taic ri cùrsa san t-seòmar-theagaisg
Tha na puingean-ionnsachaidh san làrach-lìn seo a rèir an stuth ann an Cùrsa Gaeilge do Luchd na Gàidhlig a chruthaich Sabhal Mòr Ostaig, agus faodar a chleachdadh gus cur ri ionnsachadh ri linn a' chùrsa.
Faidhlichean-fuaime le luchd-labhairt dùthchasach
Tha an làrach làn comhairle agus faidhlichean-fuaime, air an clàradh le luchd-labhairt dùthchasach, a chuidicheas ribh le fuaimneachadh na Gaeilge.


text:
- TIOTAL
- Banais ann an Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00017
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11738
- KEYWORDS
- banais
Caol Loch Aillse
an Eaglais Shaor
càr
eaglais
Tha Mgr. agus A' Bh. Preece dìreach air pòsadh anns an Eaglais Shaor sa Chaol anns na 1930an. Thathar dhen bheachd gur e Iseabail (Bean Alasdair MacKerlich) agus Dona (Bean MhicIain) Stiùbhart na maighdeannan beaga a th'ann. 'S e piuthar athar no màthar dhaibh a tha ann am bean na bainnse
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Kl. Ianair, .ui. f., l. xii. Anno Domini M.xl.uiii.
Dunlang m. Dungail a fratribus suis occisus est.
Fergal H. Mael Muaidh rí Fer Cell, Gilla Colaim H. h-Eignigh airdrigh Airgiall, Cenn Faelad H. Cuill aird-fhile Muman, Mael Fabaill H. h-Eidhinn ri H. Fiachrach Aidhne, mortui sunt.
Clothna, airchinnech Imlecha Ibhair, Ferrdomnach H. Innascaig comarba Finnen, Dunchad H. Ceilechair comarba Ciarain Saighri, in pace quieuerunt.
Comarba Petair & da fer .x. da aes graidh do eibiltin imaille fris iar n-ol neime do-rat doibh in comarba ro h-innarbanad as reimhe.
p.486


text:
Thòisich am Mòd Nàiseantaa-raoir ann an Dùn Omhain. Se baile beag càirdeil a th’ ann,le tallachan am pailteas, agus àiteachan gu leòr far an coinnich daoine ri’n càirdean gu furasta.
Bidh a dhà dheug a’ cluichd anns na farpaisean pìobaireachd do dh’òigridh eadar 13 agus 15 bliadhna dh’aois. ’Nam measg tha Brìghde Chaimbeul o Chaol Loch Aillse agus Seamus O Baoighill á Slèite, a tha le chèile air iomadh duais a chosnadh. Cluinnear aon neach deug anns gach farpais dha na h-inbhich, far a bheil measgachadh inntinneach de phìobairean a tha fìor chliùiteach mar-thà agus deagh phìobairean air nach eilear fhathast buileach cho eòlach. Anns na farpaisean fìdhleireachd bidh òigridh á iomadh ceàrn a’ cluichd, ach chan eil na h-inbhich ach gann. Sann áLeòdhas a tha a h-uile gin dhena farpaisich a bhios a’ cluichd na maileoidean. Nach math gu bheil iad a’ cumail an t-seòrsa ciùil seo beò.
Se luchd ionnsachaidh òga a bhios a’ seinn Di-Luain, agus bidh na farpaisean dha na còisirean daonnan fìor inntinneach. Cluinnear cuideachd an dà fharpais airson Bonn Cuimhneachan Sheumais Mhic a’ Phì, anns am bi an ìre daonnan gu math àrd.
Tha na h-àireamhan de na fileantaich a bhios a’ nochdadh Di-Màirt gu math fallain, le àireamhan àrda de nigheanan a’ seinn san t-seann nòs. Se farpaisean fìor thlachdmhor dhan luchdèisteachd a bhios annta seo.
Bidh aire dhaoine air na farpaisean dha na Buinn Òir Di-Ciadain agus Diar-Daoin. Tha grunn dhe na boireannaich, Ceitidh Nic a’ Ghobhainn agus Gillian NicDhòmhnaill ’nam measg, air tighinn faisg air Bonn Òir a’ Chomainn a chosnadh roimhe seo, ach bidh farpaisich ùra a tha fìor chomasach ’nan aghaidh. ’Nam measg bidh Raonaid Deans a bhuannaich an t-Aigeallan Airgid an-uiridh, agus Eilidh Rothach a rinn fìor mhath aig Mòd Mhuile. Am measg nam fear, bidh Ruairidh MacCarmaig a’ seinn ann am farpais nan inbheach air son a’ chiad uair, an dèidh dha iomadh duais a chosnadh nuair a bha e na b’ òige. Bidh grunn de dh’fharpaisich a’ feuchainn ri Bonn Òir a’ Chomainn agus Bonn Òir an t-Seann Nòis a chosnadh le chèile am-bliadhna, agus tha cuid ’nam measg a tha glè chomasach air sin a dhèanamh.
Se Di-Haoine latha nan còisirean mòra ann am farpais Sgiath MhicShimidh ’s Thulaich Bhàrdainn. B’e Còisir Inbhir Pheofharain, Ceòlraidh Ghàidhlig Ghlaschu agus Còisir Inbhir Nis na còisirean bu soirbheachaile anns na deich bliadhna chaidh seachad, agus cha bhiodh e ’na iongnadh nam faigheadh tè dhiubh seo an duais a-rithist.


text:
- TIOTAL
- HR 48 'Clan Campbell' agus 53 'Clan Stewart air an 4.00 f à Inbhir Nis gu Euston Lunnainn, An Lùnastal 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_075
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 27 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28127
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 49 'Clan Campbell' agus 53 'Clan Stewart' air an 4.00 f à Inbhir Nis gu Euston Lunnainn sa Lùnastal 1923.
B' e ball den chlas 'Clan' de 4-6-0 locomotaibhean luchd-siubhail a bh' ann an HR 49 Chaidh a dealbhachadh le Crìsdean Cuimein agus chaidh a togail aig Hawthorn Leslie & Co sa Chaisteal Nuadh ann an 1919. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14762 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Ògmhios 1947.


text:
1867
MDCCCLXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Màrt, inbhe stàite do Nebraska, stèidheachadh Ostair-Ungaire.
- 1 an t-Iuchar - Steidheachadh Achd Aimearaga a Tuath Bhreatannach an Dominion Canada
- Chaidh Corinto (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh Leticia (Coloimbia) a steidheachadh.
- Sgrìobh Émile Zola an leabhar Thérèse Raquin.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Giblean - José Vicente Concha, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
- 7 an Cèitean - Władysław Reymont, ann an Kobiele Wielkie. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 5 an t-Ògmhios - Miguel Abadía Méndez, ann am Piedras. Neach-poileataigs à Coloimbia
- 3 an Lùnasdal - Stanley Baldwin, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 12 an t-Sultain - Carlos E. Restrepo Restrepo, ann am Medellín. Neach-poileataigs à Coloimbia
- Efe Gómez, ann am Fredonia. Sgrìobhadair à Coloimbia
- John Galsworthy. Sgrìobhadair à Sasainn
- 7 an t-Samhain - Marie Curie, ann an Warsaw. Tè-saidheans às A' Phòlainn.


text:
- TIOTAL
- Eildearan na h-Eaglaise a' comharrachadh 25 bliadhna ann am Ministrealachd
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_026
- ÀITE
- Gleann Urchadain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22693
- KEYWORDS
- èildearan
Calvinism
eaglaisean
Eaglais na h-Alba
Tha an Eaglais Chlèireach,aig an robh làmh an uachdar an Alba gu bho chionn ghoirid, ainmichte (sa Bheurla - 'Presbyterian') a rèir an fhacail Ghreugais airson èildear, 'presbyteros'. Bha seo air sgath an dòigh mar bhathas a' riaghladh na h-Eaglaise is gun robh na h-èildearan a' cumail sùil air na ministearan is ag aithris dhan t-seanadh choitcheann.
Chithear anns an dealbh seo cuid dhe na h-èildearan an Druim na Drochaid sna 1970an is iad a' comharrachadh an 25mh iubaili de mhinistrealachd an Urr Chaimbeil. Chithear an t-Urr Caimbeul ann am meadhan an deilbh le bann-muieil air


text:
Nirribhis
'S e Nirribhis (norsk) an cànan a tha air bruidhinn ann an Nirribhidh. Tha i air bruidhinn ann an Danmhairg cuideachd. Ann an 1814 chuir Nirribhidh air leth bhon Danmhairg, ach bha Danmhairgis air cleachdadh anns na sgoiltean gus na 1830ean. Bha Dainmhairgis sgrìobhte gu math eadar-dhealaichte ri Nirribhis air bruidhinn agus bha gluasad ann ri cruathachadh cànan aonaichte. Bha dà chànan air a nochdadh: Landsmål, bho chainntean air a bhruidhinn agus Riksmål a bha gu math coltas ris Dainmhairgis sgrìobhte. Chuireadh ainm ùr Nynorsk air Landsmål agus 's e Bokmål an t-ainm a th' air Riksmål.[1]


text:
Seumas IV Alba
Ghairmeadh Rìgh Alba dheth Seumas IV nuair a chaidh athair, Seumas III, a mharbhadh le cuilbheirt às dèidh Bhlàr Allt nan Seileach (Beurla: Sauchieburn - 11 an t-Ògmhios 1488). Bha Seumas, mas fhìor, aig ceann nan reubaltach a rinn ar-a-mach an aghaidh athar, ged nach robh e ach na ghille òg san àm. A-riamh bhon uair sin gu latha a bhàis, chaith Seumas IV crios-iarrainn trom mu chneas gach inid, mar nàdar de aithreachas.
Is fhada bho bha eachdraichean dhen bharail gur h-e a bu chomasaiche dhe na rìghrean Stiùbhartach, agus shoirbhich le Alba fo riaghladh. Stèidhich e oilthigh leighis ann an Obar Dheathain, agus bhrosnaich e malairteachd is na h-ealain; bha e fhèin ionnsaichte is iomadach cànan aige, Gàidhlig nam measg.
Tha cuid a' cumail a-mach gun robh Seumas IV na Rìgh Alba mu dheireadh a bha fileanta sa Ghàidhlig. Tha fios againn gun robh Gàidhlig aige bhon fhianais a dh'fhàgadh le fear Pedro Ayala, an tosgaire Spàinnteach - uime sin, 's e Seumas am fear mu dheireadh air a bheil fios le cinnt againn, ged a tha cuid eile ag ràdh gun do bhruidhinn Seumas V i. Ach Gàidhlig ann no às, 's e Seumas IV a chuir às do Thighearnas nan Eilean ann an 1493; bha an tighearnas air fàs ro chumhachdach, chun na h-ìre far an do chuir e an rìgh fhèin gu dùbhlan.
Bha e a' mhiannachadh gum biodh sìth eadar Alba is Sasainn; air an dòigh sin phòs e Mairead Tudor, nighean Eanraig VII, ann an 1503 - thuirte "pòsadh a' chluarain san ròs" ris a' phòsadh seo.
Ach bhris cogadh a-mach a-rithist eadar an dà dhùthaich, agus chaidh Seumas IV a mharbhadh a' sabaid aig ceann airm, latha Blàr Flodden (9 an t-Sultain 1513), batail mòr an ceann a tuath Shasainn an aghaidh nan Sasannach. Bha e mar amas aige cuideachadh a thoirt do na Fraingich, oir bha cogadh ann eadar an Fhraing agus Sasainn aig an àm.
Dh'fhàgadh a mhac Seumas V na rìgh, ged nach robh e ach bliadhna a dh'aois. Dh'fhosgail seo an doras gu amannan glè dhoirbh airson Alba.


text:
- TIOTAL
- 2 Litir o Iain Alves, Inbhir Nis gu Uilleam Bàillidh, Dùn an Naoimh Sheòrais, India, duilleag
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D456_A_16_18_3
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1775
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4984
- KEYWORDS
- Bàillidhean Dhùn Eathain
Companaidh Taobh Sear Nan Innseachan
Uilleam Bàillidh
Kinmylies
Cogaidhean Neo-eisimileachd Aimearagaidh
eilthireachd
co-sgrìobhadh
litrichean
'S e teaghlach à Inbhir Nis a bha a' fuireach anns an sgìre o mheadhan an 15mh linn a bh' ann am Bàillidhean Dhùn Eathain. Ged a bha an t-oighreachd aca beag an taca ri mòran de phrìomh theaghlaichean na Gàidhealtachd, bha àite sònraichte aca am-measg uachdarain na Gàidhealtachd.
Tha cruinneachadh mòr de phàipearan an teaghlaich ann an Tasglann Comhairle na Gàidhealtachd.Tha iad a' dèiligeadh ris an àm mu 1760-1860.
Tha an sgrìobhainn seo o'n 16mh den Ghiblean 1775. 'S e litir o Iain Alves ann an Inbhir Nis gu Uilleam Bàillidh aig Dùn an Naoimh Sheòrais anns Na h-Innseachan a th' ann. Bha Uilleam (1737-1782) air fhasdadh mar oifigear airm de Chompanaidh Bhreatannach Taobh Sear Nan Innseachan.
Tha an litir ag innse gun do bhàsaich athair an ùghdair agus tha e a' toirt aithris air slàinte chàirdean is charaidean. Tha e ag innse mu iarrtasan o mhinistearan parraiste airson mansaichean agus mu na trioblaidean a th' ann mar thoradh air sin. The a ag aithris gun deach Oighreachd Chinn Mhìlidh a reic ri Evan Bàillidh à Dabhach Phùir, a tha a-nis ann am Bristol.
The e a' bruidhinn air cuspairean eile mar phòsadh Ceit Bhàillidh à Dabhach Phùir is Probhaist Siosal, agus cunntasan na h-oighreachd airson 1773.
Tha earrann gu math inntinneach ann mu'n eilthireachd a bha a' dol air adhart, le mòran dhaoine a' fàgail na Gàidhealtachd 's a' dol dh'Aimearagaidh, agus seo a' gabhail àite nuair a bha uiread de dh'aimhreit ann aig àm Cogaidhean Neo-eisimealachd Aimeirigaidh. Tha eagal air Alves gum bi tòrr fuil air sileadh mus bi cùisean air an rèiteachadh.
Tha an litir a' crìochnachadh le nota goirid o Eilidh Alves ag iarraidh air a bràthair tilleadh dhachaigh


text:
- TIOTAL
- Leth-Iubailidh An Urr. Iain MhicIlleathain
- EXTERNAL ID
- HCD00764
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1935
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12460
- KEYWORDS
- uair
leth-iubailidhn
ministear
Eaglais Parraiste Chaol Loch Aillse
Cill Fhaolain
B' e ministear Eaglais Parraiste Chaol Loch Aillse eadar 1910 gu 1946 a bh' anns an Urr. Iain Mac Illeathain. Tha Donnchadh Mac a' Phearsain a' toirt cunntas air anns an leabhar aige 'Gateway to Skye' mar "a quiet, dignified, and scholarly bachelor with just sufficient trace of Highland accent to prove attractive to the visitor. He has been blessed with a rare fund of humour, a gift which, owing to his environment, he must necessarily restrain - especially in the pulpit." Chaidh dealbh a' mhinisteir a thogail an seo aig àm an leth-iubailidh aige nuair a bha e air a bhith 25 bliadhna ann an Caol Loch Aillse. 'S e Iain Mac Illeathain a tha a' choigeamh duine bhon a làmh dheis ri taobh a Bh-Uas Wills à oighreachd Chill Fhaolain agus feadhainn de na parraistean aige
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- A' lionadh an aiseig, Caol Acain
- EXTERNAL ID
- HCD00171
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11900
- KEYWORDS
- aiseagan
còmhdhail
cidhichean
Caisteal Maoil
càraichean
Bhon t-17mh linn co-dhiù 's e Caol Acain an t-àite bu trice a thigeadh daoine air tìr san Eilean Sgiathanach à tìr mor. 'Sna làithean-toisich de charbadan-einnsinn a' siubhal, cha b'urrainn ach aon charbad tighinn thairis air a' chaolas, ceangailte ri dhà no trì dhèilean fiodha, gu ruig na 1930an. Tha Caisteal Maoil, a chithear na sheasamh gu h-àrd an cùl an deilbh, cho aost' ris a' 15mh linn agus b'e seo daingneach Chlann 'ic Fhionghuin gus an t-17mh linn.
'S e seo am bàt'-aiseig an "Kyleakin", a chaidh a thogail ann an 1928. Chaidh i a dh'obair air slighe Chaol Readha - Gleann Eilg anns na 1950an. Thàinig i gu crìch an an 1959 nuair a chaidh a briseadh ann an stoirm ann am Bàgh An Àth Leathainn.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
1960
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1960 (MCMLX).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh an t-Oithigh EAFIT a stèidheachadh ann am Medellín.
- Bhuannaich Saint-John Perse an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 1 am Faoilleach - Fhuair Camarun a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 1 an Lùnasdal - Fhuair Beinin a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 7 an Lùnasdal - Fhuair Costa Ìbhri a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 15 an Lùnasdal - Fhuair Burkina Faso a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 17 an Lùnasdal - Fhuair Gabon a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 19 an Lùnasdal - Fhuair A' Chongo a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 28 an t-Samhain - Fhuair Moratainia a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach - Rody Gorman, ann am Baile Àtha Cliath. Bàrd Gàidhealach à Èirinn.
- 2 am Faoilleach - Gòrdan Dòmhnallach, neach-poileataigs à Alba.
- 13 am Faoilleach - Eric Betzig, ann an Ann Arbor, Michigan, fiosagaiche a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2014 còmhla ri William Moerner is Stefan Hell.
- 23 am Màrt - Nicol MacSteaphain, ann an Obar Dheathain. Neach-poileataigs à Alba.
- 23 am Màrt - Seac MacConaill, ann an Irbhinn. Neach-poileataigs à Alba.
- 10 an Cèitean - Bono, ann am Baile Átha Cliath. Ceòladair à Èirinn.
- 4 an Lùnasdal - José Luis Rodríguez Zapatero, ann an Valladolid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
- 20 an Lùnastal - Annabelle Ewing ann an Glaschu. Neach-poileataigs Albannach.
- 18 an Dàmhair - Jean-Claude Van Damme, ann am Berchem-Sainte-Agathe. Actair às a' Bheilg.
- 30 an Dàmhair - Diego Armando Maradona, ann am Buenos Aires. Cluicheadair ball-coise às an Argantain.
- 16 an t-Samhain - Pia Johansson, ann an Umeå. Actair às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Albert Camus, ann an Villeblevin. Sgrìobhadair às An Fhraing.
- 17 an Lùnasdal - Calum Iain MacGhilleathain, ann an Dalabrog. Fear-cruinneachaidh beul-aithris, à Alba.
- 16 an t-Samhain - Clark Gable, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an Dùbhlachd - Ernst Rowohlt, ann an Hamburg. Deasaiche às A' Ghearmailt.


text:
- TIOTAL
- Dunlop Rubber Co. (Scotland) Ltd
- EXTERNAL ID
- PAW18557
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1953
- LINN
- 1850an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21024
- KEYWORDS
- malairt
saothrachadh
Ann an 1888, chaidh aig Iain Boyd Dunlop, à Inbhir Àir a Tuath, air taidhrichean àileadhach a dhèanamh airson baidhsagail a mhic. Chuir e a-steach airson pàitinn air an son, agus fhuair e sin air an 23mh dhen Iuchar 1888. Ann an 1889 reic e ri Harvey du Cross e, am fear a stèidhich Dunlop Rubber Company Limited. Cha robh ceangal riamh eadar Dunlop fhèin agus an companaidh seo.
Bha meur Inbhir Nis dhen chompanaidh aig 20 Rathad Allt a' Mhuilinn
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Lorna Milligan mu mhuinntir nan seirbheisean ann an Goillspidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF07_TRACK06_MILLIGAN
- ÀITE
- Goillspidh
Goillspidh
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lorna Milligan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3247
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
saighdearan
arm
feachd an adhair
claistinneach
Tha cuimhn' aig Lorna Milligan gun tàinig daoine às gach dùthaich do bhaile Ghoillspidh san Dàrna Cogadh.
Uill, ann an Goillspidh bha mòran de dhaoine às an arm Ìnnseanach a bha gan trèanadh air an dùthaich timcheall oirnn agus bha iad a' cadal san sgoil againn, san t-seann phàirt de ar sgoil. Agus bha an taigh-bìdh an sin agus bha na h-Ìnnseanaich an-còmhnaidh a' dèanamh phoitean mhòra de choiridh agus 's e coiridh le fàileadh grot a bh' ann. Agus bhiodh iad a' dèanamh chapatis air na stòbhaichean agus chanadh iad ruinn, 'An toil leibh chapati? An toil leibh chapati?' Agus tha cuimhn' agam air a sin, eil fhios agaibh. Bheireadh iad chapatis dhuinn. Daoine uabhasach fialaidh. 'S e Siogaich a bh' annta agus bha turbanan orra, agus bhiodh iad a' ceangal aodach nan turban ri rèilichean na sgoile - mìltean fada de stuth thurbanan a' tiormachadh an uairsin - ach bha iad dòigheil, gle dhòigheil. Cha bhithinnsa ach an aois a tha thusa an-dràsta, dè, mu dhà bhliadhn' deug a dh'aois - ach tha e fhathast glan nam inntinn, glè shoilleir. Bha e math. Bha asail aca agus caoraich agus a h-uile seòrsa, eil fhios agaibh, ach sin mar a bha an taigh-bìdh. Agus an uairsin bha an t-arm fhèin ann aca; bha iad a' trèanadh shuas sna cnuic, a' trèanadh nan oifigearan aca san arm. Bha e math.
Bha e caran neònach. 'S e baile beag sàmhach a bh' ann an Goillspidh agus an uairsin bha na daoine eadar-dhealaichte seo uile a' tighinn aig an aon àm. Bha muinntir Honduras ann a bhiodh a' gearradh sìos nan craobhan. Bha muinntir Newfoundland ann a' gearradh sìos nan craobhan cuideachd, agus bha stèisean an RAF dìreach taobh a-muigh Ghoillspidh agus bha na h-Ìnnseanaich ann. Bha a h-uile diofar dhuine a' ruighinn dhan bhaile bheag shàmhach a bha seo agus a' dèanamh diofar uabhasach mòr dhan bheatha againn aig àm a' chogaidh. Ach bha e cho sona. Bha a h-uile duine - cha robh trioblaid sam bith ann. Cha robh sabaid ann no mì-rùn sam bith, càil idir mar sin. Cha shaoileadh tu idir gu robh cogadh ann. Bha e eadar-dhealaichte, ach cha shaoileadh tu gu robh coltas cogaidh air idir. Cha robh - dìreach gach cuimhne glè shona.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Pheighinn, Inbhir Theòrsa.


text:
Gunna
'S e inneal chogaidh neo arm-seilg a tha ann an gunna neo isneach a chaidh innleachadh ré nam Meadhan-Aoisean.
Aig a char as simplidh is cruth do ghunna feadan meatailt, ceann dùinte ach airson toll beag don ainm an cluasag agus beul fosgailte aig a cheann eile. Feumaidh do fheadan a' ghunna a bhith teannaichte sìos air creathail, carbad, neo stoc.
Chuireadh urchair de pùdar dubh anns a' cheann dùinte agus ball (a thilgeas an arm ) os a chionn. Nuair a thèid loisgeadh air an urchair, le cuir maidse ris a' chluasag, loisgidh e gu léir anns a' bhad, a' saoradh bolg mòr de gasaichean teth a phutas am ball a mach à beul a' ghunna.


text:
- TIOTAL
- Acfhainn Taigh Braiche Thom Aitinn
- EXTERNAL ID
- PAW24743A
- ÀITE
- Tom Aitinn
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: A' Mhòigh 's Dail Fhearghais
- DEIT
- 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21290
- KEYWORDS
- uisge-beatha
taighean staile
Acfhainn ann an Taigh Staile Thom Aitinn a thàinig bho APV Co Ltd, Crawley, Sussex. Chaidh APV a stèidheachadh leis an Dotair Richard Seligman ann an 1910 mar an Aluminium Plant & Vessel Company Limited , a bha gu sònraichte airson a bhith a' cruthachadh thubaichean air an tàthadh do thaighean grùide agus do ghnìomhachas ola nan lusan
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Leabharlan na Manachainn (taobh a-muigh 2003)
- EXTERNAL ID
- QZP40_BEAULY_EXT_2003
- ÀITE
- Beauly
- DEIT
- 2003
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31842
- KEYWORDS
- leabharlannan
togalaichean leabharlainn
Dealbh camara de thaobh a-muigh Leabharlann na Manachainn a chaidh a thogail ann an 2003. Tha an leabharlann suidhichte ann an Talla Phipps (Institiùd Phipps bho thùs) a chaidh a thogail ann an 2003 le maoineachas bho Eanraig Phipps. B' e neach-tionnsgainn agus neach-fialaidheachd Aimeireaganach agus a bha na chom-pàirtiche gnìomhachais aig Anndra Carnegie a bh' ann.


text:
- TIOTAL
- Sluagh air cruinneachadh aig Càrn-cuimhne John Cobb, faisg air Druim na Drochaid
- EXTERNAL ID
- PAN8_92
- ÀITE
- Druim na Drochaid
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20295
- KEYWORDS
- Druim na Drochaid
Inbhir Nis
Iain Cobb
cuimhneachain
càrnain
bàtaichean-astair
cunntasan-astair
Loch Nis
Sluagh air cruinneachadh aig Càrnan-cuimhne John Cobb. Suidhichte ri taobh an A82, trì mìle gu leth a deas air Druim na Drochaid, thogadh an càrn seo mar chuimhneachan air beatha agus buadhan John Cobb, a chaill a bheatha san t-Sultain 1952, fhad 's a bha e a' feuchainn ri cunntas-astair uisge an t-saoghail a bhriseadh. Thog muinntir Ghlinn Urchadain an càrn air a bheil aghaidh umha a rinn Seòras Bain.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Seonag NicLaomainn
'S e neach poileataigs agus BPA airson Glaschu a tha ann an Seonag NicLaomainn (Beurla: Johann Lamont).[1]
Ged a tha a parantan à Tiriodh, rugadh i ann an Glaschu ann an 1957. Tha Gàidhlig aice ach cha robh i misneachail agus dh'ionnsaich i Fraingis agus Gearmailtis san sgoil.[2] Bha i na h-oileanach ann an Colaiste Cnoc Iòrdain agus bha i na tidsear ann an Eilean Bhòid, Allt an Fhuarain agus Caisteil Meilc.
B' e ceann a' Phàrtaidh Làbarach Albannach a bh' innte eadar 2011[3] is 2014,[4] an dèidh do Iain Gray agus ro Jim Murphy.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Duilleag oifigeil na Pàrlamaid
- ↑ An t-Albannach: Johann Lamont on life, Labour and party leadership (Beurla). Air a tharraing 24 an Gearran 2016.
- ↑ BBC: Johann Lamont named new Labour leader (Beurla). Air a tharraing 24 an Gearran 2016.
- ↑ BBC: Johann Lamont resigns saying role 'questioned' (Beurla). Air a tharraing 24 an Gearran 2016.


text:
Cha bhi sin fada tarsainn stairsneach 2014 nuair a chìthear iarrtas dealabhachaidh a-steach do Chomhairle na Gaidhealtachd son oll-mhargaid Lidl aig Baile Mac Càidh. A-reir nam planacihaean bidh aonadan eile agus pub le tigh-bìde. Gu pearsanta tha mi coma mu dheidhinn nam aonadan eile agus a’ phub ach rud a dh’fhaodadh sibh a bhith cinnteach às agus ‘s e sin gu bheil fìor chruaidh fheum again air Lidl sa bhaile seo.
Bidh fhios aig an fheadhainn a tha fortanach gu leòr a dhol gu Lidl ann an Inbhir Nis no Forrais gum faigher mòran rudan aig prìs nas saoire ann an Lidl. Chanainnsa nach biodh dad car le beagan a bharrachd co-fharpais do Sainsburys agus na Co-ops again ann am baile far a bheil 24% de chloinne beò ann am bochdainn. A bharrachd air sin dh’fhaodadh tu a ràdh gum bi a mhòr-cuid mhuinntir a’ bhaile air a shon ach a dh’aindeoinn a leithid taic a bheil e buailteach tachairt?
Tha am Buidhean Gnothachas Inbhir Narann (ANB)
air cur an aghaidh Lidl aig Baile Mac Càidh agus iadsan làidir den bheachd nach e an t-àite ceart a tha e. Bidh iadsan airson làrach aig teas mheadhann a’ bhaile. Nach ann an sin ach aisling a bha iomchaidh do na 80s agus 90s nuair a bha a leithid cothruim ann? Ghluais cùisean air adhart ge-tà agus chan eil àite ann a nis air cul na prìomh shràid son an lorg coise a bhiodh aig buth Lidl àbhaisteach. Bidh feadhainn a’ cumail a mach nach ann aig an seasamh aig an ANB ach dòigh gus Lidl a dhiùltadh.
Tha eagal air an ANB gum dèan Lidl sgrios air slainte na prìomh shràid ach cha do thachair sin nuair a thig Sainsbury’s agus nach eil airgead aig an luchd-obrach sin gus a dhol sìos dhan phrìomh shràid le beagan nam phochaidean?
A-nis de a nì na chomhairleachan againn? An tèid iadsan leis an ANB no aig beachd a’ mhòr chuid? Thoir sùil air An Gearastan far an deach Chomhairle na Gaidhealtachd le parc bhùithtean beagan taobh a-muigh
. Saoilidh mi ma gabhas comhairlichean Inbhir Narann an aghaidh Lidl bidh buaidh nach bu bheag air an cuid cliù – gu h-àraidh nuair a bhios iad a’ lorg bhòtaichean a-rithist.
Ma tha muinntir Inbhir Narann son Lidl fhaicinn feumaidh iad fhathast beagan spàirn a dhèanamh; ma chuireas gu leòr dhiunn litir taic a-steach no beachd air e-planning nuair a thig an t-iarrtas dh’fhaodadh sin a’ chùis a dhèanamh.


text:
‘An leabhar as fhiach a leughadh’
(Bha agam ri na leanas a sgrìobhadh mar measaidh aig an oilthigh ‘s chaidh e a cheartachadh.)
Mholainn gu dearbh Fo sgàil a’ Swastika, chaidh an leabhar seo a sgrìobhadh le Domhnull Iain MacDhomnaill mu dheidhinn nuair a bha e na phrìosanach aig àm an darna cogaidh. Sgrìobh Domhnull Iain aig toiseach an leabhair. ‘Do na gillean uile, mar theisteanas air misneach, fad-fhulangas is uaisle ri aodann geur-leanamhain.’ Uill, tha sinn fada nan comainn, tha sin gun teagamh, gun teagamh sam bith. Dh’ fhaoidte nach bitheamaid fiù s beò gun a h-uile càil a rinn iad air ar son. Shabaid iad airson saorsa – an saorsa a tha th’ againn an diugh – chan eil an saorsa sin coileanta ach cha bu toil leam a bhith feuchainn dòigh sam bith eile. A Dhomhnuill, thug thu dhuinn do chuid sgriobhaidh ach barrachd air sin rinn thu spàirn mhòr gus am bitheamaid beò ann an saoghal far a bheil sinn comasach a bhith ga leughadh (no sgriobhaidh no beachd sam bith eile) gun eagal idir.
Chaidh an leabhar seo a bhòtadh an leabhar as fheàrr a riamh a bha air a sgrìobhadh anns a’ Ghàidhlig leis an luchd-èisteachd aig Radio nan Gaidheal ‘s mar sin bhiodh e doirbh rudeigin a ràdh ma dheidhinn a bharrachd air a mholaidh ach math dh’ fhaoidte gum biodh e rud math mo fhaireachdainn a mhìneachadh nuair a leugh mi e.
Anns a bhad cuiridh Domhnull thu ann an St Valery en Caux air latha brèagha samhraidh ann an 1940 ‘s am measg blàr taobh a muigh a’ bhaile ud: blàr a bha gu math taobhail ris na Gearmailtich. Cha robh raidhfilean gu mòran feum an aghaidh nam Panzers ‘s thàinig iad thairis air achadh arbhar ‘s gheàrr iad sìos am bàrr ‘s na Gaidheil na chois. Chaidh am bàrr air a bhuaineadh tràth ‘s mòran den bhalaich cuideachd. Thàinig an t-ùghdar a mach à sin gu sàbhailte ach bha rudan fhathast gu math cunnartach gus an do ghèill iad.
Tha Domhnull na dhòigh sìmplidh cumhachdach a’ sealltainn dhuinn na briseadh dùil ‘s am fulangas a bha gam feitheamh air an rathad gu Òlaind ‘s na bàirdsean a bheireadh iad sìos an abhainn Rhine gu na campaichean anns a’ Ghearmailt. Bha am mèarrs ud dìreach uabhasach ‘s gun bhiadh no uisge gu leòr ‘s bha aca ri goid bho na bùthan sna bailtean air an t-slighe no fiù ‘s na lusan sna achaidhean faisg air làimh. Prìosanaich nam mìltean mar ìomhaigh a mach as a bhìobaill.
Bh’ aca a bhith obrachadh airson nan Nàsaich ‘s bha Domhnull ann an grunn àiteachean ‘s cha robh a h-uile rud sgrathail dha ach bha daonnan spiorad saorsa na chridhe ‘s bhris e a-mach trì tursan. Aon turas chaidh a ghlacadh leis a’ Ghestapo ‘s ma tha thu airson faighinn a-mach ciamar a bhitheas e a bhith fo smachd daoine a bhiodh deònach gad chuir as airson spors leugh an leabhar seo.
Chunnaic e an sgrios a bha tuiteam a-mach às na speuran air a’ phoblach shìobhaltachd nuair a thug na Gearmailtich orra beagan den taigh-spadaidh ud a chur air dòigh.
‘Cha toir faclan a mhàin gu siorruidh seachad dealbh cho-lionta air an t-sealladh ana-cneadsa bha romhainn an là ud. Piosan cheann is chasan is làmhan sgaoilte thall ‘s bhos.’
Thàinig an cogadh gu crìoch airson Domhnull ‘ann an dòigh a bha cho tàmailteach ‘s cunnartach bha e ann an St Valery ‘s chunnaic e an t-uabhas de thachartasan brònach gus an d’ràinig e dhachaigh.
Chuir an cogadh feallsanachd iongantach air Domhnull ‘s cha robh gràin sam bith air ‘s bha e dìreach taingeil airson a bhith beò ‘s air a bhith ionnsachadh bhon àm a bha e ann an sàs.
Ma leughas tu dad sam bith san t-samhradh seo leugh Fo sgàil a’ Swastika.
Tha e caran fadalach, tha fhios agam ach tha bhòt eile agad a Dhomhnull


text:
An Àithne
Is e An Àithne no Baile na h-Àithne[1] am prìomh-bhaile agus am baile as motha anns a' Ghrèig. Tha An Àithne làn eachdraidh, is e àite–breith Socrates, Pericles agus luchd-feallsanach eile a th’ ann. Tha an Acropolis agus an Daphni Monastery faisg air dìonta leis an UNESCO. Tha e suidhichte ri taobh na Mara Àigeanaich.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities


text:
- TIOTAL
- Seumas Burnett, Morair Mhonboddo
- EXTERNAL ID
- QZP40_914_117_P003
- DEIT
- 1852
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31346
- KEYWORDS
- morairean
daoine annasach
breitheamhan
luchd-lagha
muncaidhean
ainmean
B' e Seumas Burnett, Morair Mhonboddo (1714-1799) fear de na prìomh bhreitheamhan ann an Cùirt an t-Seisein ann an Dùn Eideinn anns an 18mh linn. Fhuair e foghlam aig Colaiste Mharischall, Obar Dheathain, Oilthigh Dhùn Eideann is Oilthigh Ghroningen san Òlaind. Fhuair e àite ann an obair-lagha na h-Alba ann an 1737. Nuair a chaidh a dhèanamh na Mhorair Seisein, ghabh e ainm oighreachd athar aig Monboddo anns A' Mhaoirne.
A thuilleadh air a bhith na phrìomh neach-lagha, bha am Morair Mhonboddo annasach na dhòighean. Bha beatha shìmplidh aige, oir 's e 'mura robh na Greugaich o shean ga chleachdadh, cha chleachd mise e' an fheallsanachd aige. Bha e a' creidsinn gun robh a h-uile leanabh air a bhreith le earball is gun robh bean-ghlùine ga ghearradh dheth. Sgrìobh e leabhar, 'The Origin and Progress of Language', a bha a' clàradh mar a chaill an cinne-daonna na h-earbaill aca. Bha am beachd seo gun robh dlùth chàirdeas eadar daoine is apan ro bheachdan Dharwin mu mhean-fhàs.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Boswell's Journal of the Tour to the Hebrides with Samuel Johnson' (deasachadh 1852)


text:
- TIOTAL
- Litir gu Anna NicMhathain (r. NicGhriogair), duileag 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_I_17
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 19l
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5663
- KEYWORDS
- litrichean
clèir
ministearan
Tha an litir seo gu Anna NicMhathain, nighean an Urramaich Raibeirt MhicGhriogair, am Mansa, Cille Mhoire. Bha an t-Urramach na mhinistear ann an Cille Mhoire eadar 1822 agus 1844. Bha a mhac Alasdair, a lean e anns an dreuchd, na sgoilear Gàidhlig cudromach a rinn mòran sgrìobhaidh. Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' i Anna NicMhathain (r. NicGhriogair) sinn-seanmhair Mhitchell.
Bhuineadh an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
- TIOTAL
- A Highland Railway train a train stuck in a snow drift at Altnabreac, 1895
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH251
- ÀITE
- Allt nam Breac
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- DEIT
- 1895
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4490
- KEYWORDS
- inneal glanaidh an t-sneachda
sneachda
an geamhradh
rathaidean-iarainn
Sgioba Rèile na Gàidhealtachd a' feuchainn ri trèana a chladhach a-mach à cuidhe shneachda faisg air Allt nam Breac anns an geamhradh a bha gu sònraichte cruaidh ann an 1894/95.
Bha na rathaidean-iarainn air Ghàidhealtachd buailteach a bhith a' faighinn droch gheamhraidhean gu h-àraidh anns an dàrna leth dhen 19mh linn, an uair a bha na loidhnichean ùr. Chaidh feansaichean a chur suas ach bha iad gun fheum.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Radebeul
'S e baile ann an Sagsainn, a' Ghearmailt a tha ann an Radebeul. Tha e suidhichte eadar Dresden agus am baile Meißen anns an ear-dheas na dùthcha. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 6′ 1″ Tuath agus 13° 40′ 38″ Ear.
Ann an 2009 bha 33.466 duine a' fuireach an seo.[1] mar sin ‘s e sin an dàrna baile as motha anns an Sgìre Meißen a-rèir àireamh-shluaigh.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an sgrìobhadair Karl May agus a' bhean aige, Klara, a' fuireach ann an Radebeul airson bhliadhnaichean. Tha e ainmeil air sgàth 's na leabhraichean aige a tha a' cluich ann an Aimearaga, gu h-àraidh na caractaran Winnetou agus Old Shatterhand. Chaidh Karl May a thìodhlacadh ann an Radebeul. Tha taigh-tasgaidh anns an taigh aige an-diugh.


text:
El Cocuy
'S e baile beag ann am Boyacá, Coloimbia,[1] a th'ann El Cocuy. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha mu 500km air falbh bho Bhogotá.[2] Tha àirde meadhanach dhe 2,700m os cionn ìre na mara aige. 'S e baile le gnàth-shìde fhuar a th' ann le teodhachd mu 14˚ thar cheann. A bharrachd air sin , tha teodhachd mu -3˚ ann air na beanntan mu thimcheall a' bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1679.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 5,582 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 2,902 a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an El Cocuy, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus o.1% dhedaoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.8% dhe na daoine ann an El Cocuy leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 30.4% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an El Cocuy. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Santos Gutiérrez Prieto (1820 - 1872): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1868 agus 1870.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Nevados.org
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
- TIOTAL
- Loidse Loch a' Chroisg, faisg air Ach na Sìne, dachaigh an Fhir Uasal Arthur Bignold
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_689
- ÀITE
- Ach na Sìne
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11424
- KEYWORDS
- Arthur Bignold
Loidse Loch a' Choisg
Ach na Sìne
Comann Gàidhlig Inbhir Nis
Loidse Loch a' Chroisg, dachaigh an Ridire Arthur Bignold, faisg air Ach na Sìne, Siorrachd Rois. Bha e na Bhall Pàrlamaid agus na cheannard air Comann Gàidhlig Inbhir Nis ann an 1901 agus 1902
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
9/11
Ann an 11 an t-Sultain 2001 thoirt ceannaircich ionnsaigh air an Ionad Malairt an t-Saoghail, no The Twin Towers, ann an New York, Na Stàitean Aonaichte. 'S aithne an tachartas mar 9/11 airson an dòigh Aimeirigeach airson bruidhinn mu cheann-làithean.
Ghabh 19 ceannaircich smachd air 4 itealain. Stiùir iad 2 itealan a dh'ionnsaigh Ionad Malairt an t-Saoghail. Thuit an dà thùr ann an dà uair. Bhuail aon itealan Am Pentagon ann an Arlington, Bhirginia. Dh'fheuch an luchd-siubhail smachd a thoirt air an itealan United Airlines Flight 93 a bha a dhol a dh'ionnsaigh Washington ach thuit e ann an raon ann am Pennsylvania.
Bhàsaich faisg air 3,000 daoine air an latha.
Ghabh ceannairceach Osama Bin Laden le al-Qaeda uallach airson na h-ionnsaighean.


text:
Rap
'S e stoidhle ciùil a tha ann an rap a bhuineas ris na stoidhlean de 'Func' is 'Ceòl-anaim'. Dh' eirich e anns na Stàitean Aonaichte tràth sna 80an.
Ann an rap, bidh an rappair a' cabadaich thar ruitheam droma, a' beachdachadh air mòran chuspairean diofraichte bho phoileataics gu boireannaich. Aig an toisich, chaidh na ruitheaman a ghoid bho seann chlàran aig còmhlanan is seinneadaran mar James Brown, Isaac Hayes no Funkadelic.
Faicaibh hip-hop cuideachd.
Rapairean agus Còmhlanan Rap Cliùiteach Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
- The Sugar Hill Gang
- 2Pac
- 50 Cent
- Busta Rhymes
- Common
- Cypress Hill
- Dr. Dre
- Eminem
- Eric B. agus Rakim
- Goldie Lookin' Chain no GLC
- Jay-Z
- Outkast
- The Notorious BIG
- Public Enemy
- The Roots


text:
- TIOTAL
- Ambaileans air a Tharraing le Each, mu 1900
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_037
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1710
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Bha maoineachas cuideachd ri fhaotainn airson ambaileansan motair, conaltradh rèidio gu na h-eileanan iomallach, agus seirbheisean ambaileans adhair.
Bha ambaileansan air an tarraing le eich air an cleachdadh gu cunbhalach. Bha Maoineachas an SMGE a' tairgse thabhartasan airson ambaileansan ùra a cheannach. Ach b' ann aig na h-Ùghdarrasan Armailteach a' bha a' phrìomh fheum agus chaidh ceannach an SMGE a chumail air ais gu na 1920an.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
Seasgann
'S e baile beag ann an Arainn, eilean ann an Linne Chluaidh, a tha ann an Seasgann (Beurla: Shiskine).[1] Tha am baile suidhichte ann an Gleann Sheasgann faisg air Bun na Dubh Abhann. Tha Beinn Nuis agus Beinn Bharrain faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 31′ 0″ Tuath agus 5° 18′ 0″ Iar.
Tha sgoil agus eaglais ann. Faisg air Seasgann tha tursachan ann. Tha ionad luchd-tadhail, am Balmichael Visitor Centre, air àird a tuath a' bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR910294


text:
- TIOTAL
- Bile Togail Shaighdearan airson Mailisidh Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_263
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6490
- KEYWORDS
- bile togail-shaighdearan
Mailisidh Inbhir Nis
cùl-earalas
Cùl-Earalas Sònraichte
Bile Togail Shaighdearan airson Mailisidh Inbhir Nis. Stèidhichte ann an 1802 mar Mhailisidh Inbhir Nis, Bhanbh, Eilginn agus Inbhir Narainn, bha saighdearan air an cur gu campaichean trèanaidh bliadhnail a bha air an ruith air bhonn armailteach. Rè na h- ùine anns a' Mhailisidh, bha saighdearan air an roinn mar chùl-earalas agus dh'fhaodadh an gairm aig uair sam bith, mar a bhiodh feum orra. Ann an 1908, dh'aithnichear Mailisidh Inbhir Nis mar Chùl-earalas Sònraichte ach bha iad fhathast ceangailte ri rèiseamaidean an airm cheangailte.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Cailbhin
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Cailbhin.[1] 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e anns a' Bheurla mar Calvin.
Bunachas[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd an t-ainm seo leis an diadhair Fhrangach Jean Calvin (1509-1564) a bha an sàs anns an Ath-Leasachadh. 'S e meanbh ainm den fhacal "calve" a th' ann ann an cainnt Nòrmannach is cainnt Picard, an sgìre far an do rugadh Calvin. Tha e a' nochdadh ann am Fraingis mar "Chauve". Tha e a' ciallachadh "fear beag maol".[2] Ged as e ainm sloinnidh a bh' ann an toiseach chaidh a chleachdadh bhon 19mh linn a-mach mar chiad ainm gus urram a thoirt do Jean Calvin[2]. Chaidh e a-steach don Laideann mar "Calvinus" (bho 'calvus' maol)[3]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Akerbeltz:: “Ainmean”. Làrach-lìn aig Sabhal Mòr Ostaig.
- ↑ 2.0 2.1 Hanks, Patrick; Hodges, Flavia (2003), Oxford Dictionary of First Names (2na deas.). Oxford: Oxford University Press. d.53; ISBN 0-19-860764-4
- ↑ Behind the name - Calvin


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.32., alias .dcccc.33.
Roiniudh ria Fergal m. Domnaill m. Aedho & ria Sichfraidh m. h-Uathmuran, {folio & column H49rb} .i. m. ingine Domnaill, for Muirchertach m. Neill & for Conaing i m-Maigh h-Uatha i torchair Maelgarbh, ri Derlais, & Conmal, rí Tuaithi Achaidh, & .cc.
Cuilen m. Cellaigh, rex Osraighi, optimus laicus, mortuus est.
Maidm ria Conaing m. Neil for Ultu oc Rubu Con Chongalt i torchratur .ccc. l^ paulo plus. Matudhan m. Aedha co Coicedh Erenn & co n-Gallaibh coro ortadur co Sliabh Betha siar & co Mucram fadhes conos-tarraidh Muirchertach m. Neill co remaib foraibh & co forgaibset da .xx.it déc cenn & a n-gabail.
Ceilican m. Gairbshith, dux na n-Airther, mortui sunt.


text:
William Shakespeare
B' e William Shakespeare na sgrìobhadair Sasannach. Tha William Shakespeare cho ainmeil ann an Sasainn ri Cervantes san Spàinn neo Camões sa Phortagail. Thug na sgrìobh e buaidh mhòr air iomadh dhaoine, Fidel Castro nam measg.
Tha an dealbh seo aithnichte ann am Beurla mar an 'Chandos portrait': air ainmeachadh mar sin oir b' ann le James Brydges, 1d Diùc Chandos a bha e. Thathar a' creidsinn gun do rinn am peantair John Taylor (? - 1651) e uaireigin eadar 1600-1610. 'S e a' chiad dealbh a fhuair an National Portrait Gallery (Lunnainn) ann an 1856 nuair a thug Francis Egerton, 1d Iarla Ellesmere dhaibh e. 'S e seo an aon dealbh de Shakespeare a thathar a' creidsinn gun deach a dhèanamh le Shakespeare fhèin an làthair.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Duilleag oifigeil an National Portrait Gallery (Lunnainn). leughte 4 Sultain 2014


text:
- TIOTAL
- Loch a' Bhraoin, a' coimhead gu ruige Ulapul gus na h-Eilean Samhraidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1465
- ÀITE
- Leac Mhailm
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33387
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
Ros an Iar
oighreachdan
lochan
eileanan
gnìomhachas an iasgaich
acarsaidean
aiseagan
gleann
Linn Deighee
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn Loch a' Bhraoin aig Leac Mhailm, oighreachd a tha mu thrì mìle deas air Ulapul, a' coimhead gu ruige Ulapul agus na h-Eileanan Samhraidh.Tha an t-ainm 'braoin' a' ciallachadh 'àite nam frasan uisge'. 'S e loch mara fada, cumhang a tha ann an Loch a' Bhraoin agus aig aon àm bha e air a chleachdadh airson iasgach an sgadain. Faisg air beul an locha , tha Ulapul a' toirt acarsaid dhomhainn do bhàtaichean iasgaich agus dhan aiseag a bhios a' dol eadar Ulapul agus Steòrnabhagh.
'S e measgachadh de chraobhan agus rubhachan creagach a tha ann an cladaichean Loch a' Bhraoin agus chan eil ainm aca airson acarsaidean fasgach idir. Thathar an dùil gu e bleith eigh-shruth a chruthaich na feartan sealladh-tìre aig Loch a' Bhraoin. Tha Loch a' Bhraoin fhèin agus Loch a' Bhraoin Beag ann an glinn agus thathar an dùil gun deach an dèanamh nas doimhne le eigh-shruthan, gam fàgail coltach ri fiordaichean


text:
- TIOTAL
- Uinneagan 1a - Taigh Baile Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- AB_INVTOWNHOUSE07_31
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1870s;1880s
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 406
- KEYWORDS
- Taigh Baile Inbhir Nis
glainne dhathte
suaicheantasan
sgiath
facail-suaicheantais
Rothaich
Clann Mhic an Tòisich
Dòmhnallach nan Eilean
Clann Mhic Gill Eathain
Clann MhicDhonnchaidh
Clann Mhic a' Phearsain
Camshronaich
Clann Ràghnaill
Tha an dealbh seo a' sealltainn obair mhionaideach dhen uinneig as fhaide an iar dhen bhalla a tuath dhen uinneag anns a' Phrìomh Thalla, ann an Taigh Baile Inbhir Nis.
Aig a' mhullach tha suaicheantas, sgiath agus facail-suaicheantais Chlann Rothach. 'S e iolaire a' cromadh a tha ann an suaicheantas nan Rothach. Tha ceann iolaire air an sgèith agus 's e 'Dread God' facail an t-suaicheantais.
Gu h-ìseal air an làimh chlì tha suaicheantas, sgiath agus facail-suaicheantais Chlann MhicGillEathain. 'S e tùr a tha air an t-suaicheantas. Tha an sgiath air a roinn ann an cairtealan. Tha clach anns an earrainn gu h-àrd air an làimh chlì, tha 'làmh-dhearg Ulaidh' gu h-àrd air an làimh dheis, tha long gu h-ìseal air an làimh chlì agus tha dà cheann iolaire agus bradan anns an earrainn gu h-ìseal air an làimh dheis. 'S e 'Virtue mine honour' na facail-suaicheantais.
Air an làimh dheis, tha suaicheantas, sgiath agus facail-suaicheantais Chlann Mhic Dhonnchaidh. 'S e làmh a' cumail crùn ìmpireil a tha air an t-suaicheantas. Tha trì cinn madaidh-allaidh air an sgèith leis na facail 'Virtutis Gloria merces' ('S e glòir duais gaisge )


text:
- TIOTAL
- Corp coidse HR 'Balmoral' ann am Brighton, 9 de 17
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_065
- ÀITE
- Brighton
- DEIT
- 1995
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- P Tomsett
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23652
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Chaidh an Càr Pullman seo, ainmichte 'Balmoral' a thogail le Companaidh Chàraichean Pullman ann an Detroit tràth anns na 1880an. Rè a bheatha obrachaidh an ìre mhath goirid bhuineadh e do Rèile Meadhan-thìre, Rèile Mòr a' Chinn a Tuath agus mu dheireadh de Rèile na Gàidhealtachd, a thug a-mach à seirbheis e ann an 1908. Chaidh an coidse dho shealbh prìobhaideach agus chaidh a staid bhuaithe gu mòr, mar a chithear, ach chaidh a shàbhaladh mu dheireadh le Taigh-tasgaidh Rèile Bhrighton agus a glèidheadh gu saothrachail. Gu duilich, cha b' urrainn dha a coidse co-ionann 'Dunrobin'; a bhith air a sàbhaladh.


text:
Andes (baile)
'S e baile dùthchasail ann an ceann a deas Antioquia, ann an Colombia a th' ann Andes, neo San Juan de los Andes. Tha e suidhichte ann an ceann a deas na roinne aig 1,360m os cionn ìre na mara, 117km air falbh bho Mhedellín. Tha an sgìre aige an sàs ann an gnìomhachas a' chofaidh. 'S e baile le gnàth-shìde gu math blàth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 21.2° aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1852.[1]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chuir Pedro Restrepo Escobar an t-ainm San Juan de los Andes air a' bhaile ùr ann an 1852 oir 's e baile àrd anns na h-Andes a th'ann agus o chionns gu bheil e suidhichte ri taobh na h-aibhne San Juan, aig bun a' cnuic San Juan. [2] Le sin, tha an t-ainm a' ciallachadh Naomh Iain na h-Andes, bhon fhacal Spàinntis San/Santo (naomh)[3] agus an t-ainm pearsanta Juan (Iain).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 41,591 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 22,451 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ann an Andes fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Andes, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 1.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 83.9% dhe na daoine ann an Andes leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 34.4% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Andes. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèis dà-bhliadhnail nan Katìo: 25mh an Dàmhair gu 7mh an t-Samhain.
- Fèille Moire an Òrain (Spàinntis: La Virgen del Carmen): 16mh gu 24mh an Lùnasdal.
- Fèille Moire na Tròcair (Spàinntis: Nuestra Señora de las Mercedes): 16mh gu 24mh an t-Sultain.
- Seachdain na h-Òigridh: 22mh gu 27mh an t-Iuchar.
- Fèis a' Chofaidh, gun cheann-latha.
- Fèille Bhliadhnail a' bhaile, 11mg gu 17mh an Cèitean.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Gonzalo Arango (1931 - 1976): Fear-aithris agus ùghdair. Stèidhiche a an Nadaismo.


text:
- TIOTAL
- Seann Bhachall an Naomh Faolain
- EXTERNAL ID
- QZP40_2475_2_P378
- DEIT
- 1890
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31694
- KEYWORDS
- naoimh
misionairidhean
bachall
A rèir coltas, 's e 'quigrich', no bachall buachailleachd an Naoimh Faolain a tha seo, air a chòmhdach le airgead. Bha còir gun robh cumhachd draoidheil aige ann a bhith a' lorg stuth a bh'air a ghoid.
Bha an Naomh Faolain à Èirinn, is thàinig e gu Gleann Dochard mu 730AD. Thog e manachainn faisg air Uachdar Thìre anns Na Srathaibh. Dh'fhàg e na cuimhneachain aige aig daoine neo-chlèireach ann an Gleann Dochard an àite aig na manaich anns a' mhanachainn. 'S e 'deòradh' a bh'aca air daoine mar seo, is 's ann o sin a thàinig an sloinneadh 'Deòireach'.
Bha an 'quigrich' aig an aon theaghlach ann an Gleann Dochard mu 900 bliadhna gus an deach a reic ri MhicDhòmhnaill Ghleann Garaidh nuair a bha cion-airgid aca. Chaidh cùisean nas miosa do na Deòireaich gus an d'fhuair iad air a cheannach air ais mu dheireadh, le duilghideas.
Ged nach robh e fhathast air a chleachdadh a chum stuth a bh'air a ghoid a lorg, bhathar a' creidsinn gun dèanadh bùrn anns an robh am bachall leigheas air crodh tinn.
Chan eil ach ceann a' bhachaill (airgead le bachall beag umha na bhroinn) air fhàgail, is chaidh seo a chuir ann an Taigh-tasgaidh Nàiseanta nan Seanachdan le Alasdair Deòireach.
Chaidh an lann seo a thoirt o 'The Quigrich or Crosier of St Fillan' and published in 'Archaeologia Scotica or Transactions of the Society of Antiquaries of Scotland', leab. V (1890)


text:
- TIOTAL
- Drochaid Quebec, Baile Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1194
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33117
- KEYWORDS
- cairtean
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
Taobh Sear Rois
drochaidean
bailtean
bailtean-saor
naoimh
còirichean rìoghail
bailtean margaidheachd
Tha a' chairt seo a' sealltainn Drochaid Quebec beagan a deas air Baile Dhubhthaich. B'e MacCoinnich a b' ainm dhan chlachair a thog i. Tha taigh dhen ainm 'Quebec' faisg air làimh cuideachd, agus tha aon de shràidean Bhaile Dhubhthaich dhen ainm 'Quebec Avenue'. Chaidh a ràdh gun do cleachdadh an t-ainm 'Quebec' an dèidh duine no dithis de mhuinntir na sgìre tilleadh o bhith sabaid air taobh Seanailear Wolfe ann an Canada.
'S ann air cladach a deas Caolas Dhòrnach a tha Baile Dhubhthaich agus their cuid gur h-e am baile-saor rìoghail as sine ann an Alba. Chan eil cinnt cò às a thàinig an t-ainm Beurla 'Tain' o thùs, ach tha an t-ainm Gàidhlig 'Baile Dhubhaich' na chomharra air ceangal a' bhaile ri naomh on mheadhan linn dham b' ainm Dubhthach, a rugadh ann.
A-rèir beul-aithris, fhuair Baile Dhubhthaich còirichean a thaobh malairt an toiseach ann an 1066, ri linn Calum a' Chinn Mhòir. Chaidh na còirichean seo a dhaingneachadh leis an Rìgh Seumas VI ann an 1587, agus chaidh an leudachadh le Rìgh Teàrlach II ann an 1675. Bha an inbhe aig Baile Dhubhthaich mar bhaile-saor a' ciallachadh gun robh na marsantan ann saor o bhith pàigheadh chìsean sònraichte, agus mar sin shoirbhich leis a' bhaile mar bhaile-margaidh don sgìre mu chuairt. An-diugh, tha Baile Dhubhthaich na bhaile soirbheachail anns a bheil mu 4000 neach


text:
Erfurt
‘S e baile mòr faisg air Gotha ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Erfurt (IPA: 'ɛʁfʊʁt). ‘S ann às na Thuringii, seann treubh Gearmailteach a bha nan tàmh an seo mu 500 a th' ann an ainm ach chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas mar Erphesfurt ann an sgrìobhainn eaglaise ann an 742. Tha e suidhichte aig 200m os cionn ìre na mara anns an t-srath Thüringen, ri taobh na h-aibhne Gera, anns an stàit Thüringen agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th' ann cuideachd. Tha am baile 236km air falbh bho Bherlin agus 100km bho Leipzig.[1] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus tha dà oilthigh an seo, am Fachschule agus Oilthigh Erfurt. Tha 202,929 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 37mh baile as motha na dùthcha.[2] Tha am Pàirc Nàdarra Steigerwald dìreach ann an ceann a deas a’ bhaile.[3]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Erfurt uabhasach cudromach ann am malairt le glas-lus fad na meadhan aoisean o chionn 's gu robh e dìreach ri taobh ath tarsainn na h-aibhne Gera. Gu mì-fhortanach bha sreath dhe ionnsaighean an aghaidh nan Iùdhach an dèidh na Plàighe ann an 1339. Chaidh mu cheud a mharbhadh is theich càch. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1392, is thug Martin Luther ceum an seo. Chaidh e a dhùnadh ann an 1816. Bha am baile fo bhuaidh Mhainz bho 1664 gu ruige 1802, is an uair sin bha e am broinn na Pruise. Ghabh na Frangaich thairis am baile bho 1806 gu ruige 1815. ‘S e baile prùisianach a bh’ann gu ruige 1944. Ged an do tug na Sasannaich agus na Aimeireaganaich ionnsaighean cruaidh air a’ bhaile le plèanaichean is bomaichean làidir aig deireadh An Dàrna Cogadh, cha do rinn iad droch sgrios is milleadh airsan idir. Chaill e gu na h-Aimeireaganaich ann An Giblean 1945. Bha Erfurt am broinn A’ Gearmailt an Ear bho 1949 gu ruige 1989.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alfred Weber (1868 – 1958) Eòlaiche sòisealta.
- Max Weber (1864 – 1920) Eòlaiche sòisealta.
- Martin Luther (1483 – 1546) Thug e ceum an seo.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean as motha na cruinne
- ↑ Steigerwald
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Stadt Mainz
- ↑ City of Shawnee


text:
- TIOTAL
- 26914, coidse 6-chuibhlichean Treas Clas le HR
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_146
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- D L G Hunter
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23726
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn Coidse Treas Clas sia-chuibhlichean, sia-seòmraihean, le Rèile na Gàidhealtachd ann an Inbhir Nis. Tha an t-àireamh 26914 oirre, an t-àireamh a fhuair i an dèidh dha Rèile na Gàidhealtachd a dhol mar phàirt de Rèile Lunnainn Meadhan-thìre agus Alba.


text:
Brabhsair-lìn
'S e bathar-bog a tha ann am brabhsair-lìn a bheir cothrom dhut rudan a lorg 's fhaicinn air an eadar-lìon. Ged a bhios daoine 'gan cleachdadh gus an t-eadar-lìon a bhrabhsadh, gabhaibh an cleachdadh cuideachd gus eadra-lìontan a bhrabhsadh.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd na ciad bhrabhsairean-lìon anns na 1980an agus 's e Netscape aon dhe na brabhsairean as sine a tha ann fhathast.
Co-fharpais nam brabhsair[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh brabhsair ann agus tha co-fharpais mhòr ann eatarra. Tha an roinn as motha aig 5 dhiubh an-diugh: Internet Explorer, Firefox, Google Chrome, Safari agus Opera.
Brabhsairean agus a' Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bhrabhsair ri fhaighinn sa Ghàidhlig an-dràsta fhèin 's pròiseactan eadar-theangachaidh leis a' choimhearnsachd aca: Mozilla Firefox agus Opera.
'S e Opera a' chiad bhrabhsair a bha ri fhaighinn sa Ghàidhlig, eadar tionndadh 5.12 a chaidh a sgaoileadh ann an 2000 gu 6.06 ann an 2001. Bha beàrn ann an uair sin far nach robh brabhsair sam bith ri fhaighinn nach robh a thionndadh air dheireadh chàch. Thàinig tionndadh Gàidhlig de Firefox 3.6 a-mach an uairsin ann an 2010 agus gu goirid 'na dhèidh tionndadh ùraichte de dh'Opera 11 agus Firefox 4.0 22 dhen Mhàrt 2011. Tha Internet Explorer, am brabhsair aig Microsoft, air a bhith ri làimh a-mach o 11 dhen Dùbhlachd 2012 air siostaman Windows 8 ri linn pacaid cànain na Gàidhlig.[1]


text:
Osaka
‘S e baile uabhasach agus mòr agus port ann an ceann a deas Sheapain a th’ ann 大阪市 neo Osaka IPA: o:.sa.ka.ɕi). Tha e suidhichte aig dìreach 3m os cionn ìre na mara,[1] ri beulaibh a’ bhàigh Osaka,[2] air an Eilean Honshu,[3] ri taobh na h-Aibhne Yodo,[4] faisg air Kobe agus Kyoto, anns an sgìre Kansai, 281km air falbh bho Hiroshima, 562km bho Nagasaki, 387km bho Yokahama agus 402km bho Thokyo, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha 2,636,256 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[6] an treas baile as motha na dùthcha.[7] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Leac Mòr ann an Seapanais.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Yasunari Kawabata: (1899 – 1972) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1968.


text:
Leasoto
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Leasoto,[1][2][3] neo Leosoto[4] ainm oifigeil: Rìoghachd Leasoto. Tha Afraga a Deas timcheall oirre. 'S e Maseru am phrìomh-bhaile aice. Tha Leasoto na ball den Cho-fhlaitheas.
'S e an t-aonar dùthaich air feadh an t-Saoghail a tha na laighe nas àirde na 1.000 meatair. Tha an t-àite as ìosal aig 1,400 meatair agus tha 80% den dùthaich nas àirde na 1,800 meatair.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Dùthchannan aig SMO


text:
- TIOTAL
- Ernest Findlay a' faighinn Bràiste Cornwell
- EXTERNAL ID
- PC_GM3_BOX2_039
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1971
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22910
- KEYWORDS
Anns an dealbh seo, chithear am Morair Foirbeis is e a' toirt Bràiste Scout Cornwell do dh'Ernest Findlay. Chaidh seo a thogail aig deireadh a' Chèitean/toiseach an Ògmhios 1971.
Bha Ernest na Chub Scout ged a bha muscular dystrophy air. Chaidh e na 'sixer' mus deach e a-steach don Scout Troop mun aois 11. Chaidh Bràiste Scout Cornwell a thoirt dha leis a' Mhorair Foirbeis a bha na Cheann-suidhe air Comann Scout na h-Alba aig an àm.
Is ann bho Jack Cornwall, VC, a fhuair a' bhràiste a h-ainm. Bha Cornwell, a bha air a bhith na scout ann an Lunnainn, air bòrd HMS Chester rè Blàr Jutland ann an 1916. Cha do dh'fhàg e an gunna aige, ged a chaidh a bhriseadh le losgadh bhon nàmhaid, is ged a chaidh cuid de na gunnairean a mharbhadh. Chaochail e beagan làithean às dèidh a' bhlàir bho na leòntan aige is e gun ach 16 bliadhna is 6 mìosan a dh'aois. Chruthaich Baden-Powell, a stèidhich gluasad nan Scouts, Bràiste Scout Cornwell airson gaisge nan òigridh. Ann an 1972 fhuair Ernest bràiste coimeas baidhsagalachd airson trìsagal, agus ann an 1973 chùm Cubs Bhaile nan Granndach tachartas snàmh le sponsaireachd gus airgead a thogail airson bugaidh fhaighinn dha
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Fiosrachadh on Chunntas Sluaigh mu shinnsirean JLM Mitchell
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_2_07C
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Gàidhlig Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5582
- KEYWORDS
- sloinneadh
sloinnidhean
eachdraidh teaghlaich
eachdraidhean theaghlaichean
sloinnidhean theaghlaichean
Tha an clò-bhualadh seo, on chunntas-sluaigh ann an 1881, a' sealltainn fiosrachadh mu shinnsirean (dhen ainm Clow agus McKinlay) an t-Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (1929 - 2001)Tha e na phàirt de thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis.
Bhuineadh Mitchell do dh' Inbhir Nis agus B' esan mac an lighiche ainmeil Lachlann Mitchell. An dèidh dha a bhith na iar-lioftanant anns a' Chabhlaich Rìoghail, leigeadh a-steach e gu Dàimh Luchd-tagraidh a' Chrùin . Shuidhicheadh e mar shiorraidh làn-ùine ann an Dùn Èideann ann an 1978, far an robh e gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995.
Ged a bha e ag obair ann an Dùn Èideann, mhair am meas a bh' aig Mitchell air a' Ghàidhealtachd. Chuir e seachad ùine a' dol timcheall na Gaidhealtachd a' leantail cùrsa Bhoswell agus MhicIain, a' dearbh-aithneachadh làraichean a bh' air a dhol air dhìochuimhn', agus a' togail dhealbhan airson taisbeanadh a' comharrachadh an dà cheud bliadhna o sgrìobhadh 'Journal of a Tour of The Hebrides'. Thòisich an taisbeanadh ann an Taigh na Pàrlamaid agus lean e air ann an Inbhir nis fad grunn bhliadhnaichean an dèidh làimh


text:
- TIOTAL
- Uaimh nan Coinnlear, Loch Bhràcadal
- EXTERNAL ID
- QZP40_UC2568_P005
- ÀITE
- Uaimh nan Coinnlear, Loch Bhracadail
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38263
- KEYWORDS
- uamhan
creagan
lochan mara
coinnlearan
'S e Loch Bhracadail loch mara air taobh an iar an Eilein Sgiathanaich, deas air baile Bhràcadal. Tha an loch a' fosgladh don Chuan Shiar agus tha sgoran de chloich a bha fo chumhachd teine (basalt) ga dhion air gach taobh.
Chaidh iomadh uaimh a ghearradh anns na sgoran sin. Ann an tè de na h-uamhan sin tha colbh na sheasamh air clach-bhuinn aig beul na h-uamha. Tha a' chuach-mhullach aig beul na h-uamha 150 troigh a dh'àirde. 'S e 'an coinnlear' a tha air a' cholbh agus 's e sin a thug ainm don uaimh.
Tha an dealbh seo ri fhaighinn ann 'The Misty Isle of Skye' le J A MacCulloch


text:
BIDH an leabhar mu dheireadh anns an t-sreath “Ùr-Sgeul” (cruinneachadh de sgeulachdan le Donnchadh MacillÌosa) a-mach sa Chéitean.
Anns na deich bliadhna bho thoisich Ùr-Sgeul thug e do luchd-leughaidh 40 ùghdar, 24 nobhail, naoi leabhraichean eile, iomadh uair de thlachd, ’s beairteas thar tomhais de litreachas Gàidhlig. Thathar an dòchas gun téid togail air dìleab Ùr-Sgeul tro sgeam’ ùr Aiteal aig Acair ’s tro obair CLÀR, a chumas orra a’ foillseachadh ficsean ùr.
• Chaill an Rìoghachd Aonaichte an reatadh creideis AAA aice leis gun robh na fiachan aice cho mór.
• Gheàrr heileacoptair teasargainn an ròpa aig sreapadair air Beinn Nibheis le tubaist, nuair a bha an sgioba a’ feuchainn ri a theàrnadh o ghualainn na beinne. Thuit e 160 troigh gu a bhàs.
• An déidh dhaibh còraichean iasgaich agus seilge a thoirt air falbh o chroitearan Ratharsair, thug Riaghaltas na h-Alba air ais iad air son bliadhna eile.
• Ghléidh na Lib-Deamaich frith-thaghadh Eastleigh a dh’aindeoin sgainneal as déidh sgainneal, le UKIP san dara àite.
• Leig am Pàpa dheth a dhreuchd gu h-oifigeil.


text:
Leiderdorp
‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Leiden ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Leiderdorp. Tha e suidhichte aig 4m os cionn ìre na mara,[2] eadar na h-Aibhnichean Zijl agus Seann Rijn, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 34km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 27km bho Rotterdam, 181km bho Ghroningen, 104km bho Eindhoven agus 41km bho Utrecht.[3] Thathar dhen bheachd gu robh na duine a' fuireach an seo ro àm nan Romanach agus fiù's chaidh tobhtaichean aca a lorg sa bhaile ann an 1952. Tha 26,743 duine a' fuireach ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Šamorín[6]


text:
Tha Mòd Ionadail Leòdhais a’ gabhail àite an t-seachdain seo ann an Steòrnabhagh.
Tha an tachartas a’ gabhail àite nas tràith am bliadhna, leis gu bheil am Mòd Nàiseanta Rìoghail a’ gabhail àite anns na h-Eileanan an Iar san Dàmhair.
Thòisich e feasgair Diciadain le duaisean Litreachas dhan toirt seachad ann an Taigh-òsta a’ Chaladh. Fhuair na sgoilearan a bhuannaich an 1mh, 2mh agus an 3mh duaisean cothrom a thighinn airson na duaisean aca a thogail. Leugh iad a-mach pàirt den obair aca dhan luchd-èisteachd agus abair gun robh na sgeulachdan aca math.
‘S math a rinn iad uile. Chì sibh na sgoilearan a bhuannaich na duaisean seo anns an dealbh.
Thèid farpaisean bàrdachd, seinn, còisir agus ionnsramaid a chumail thairis air an còrr den t-seachdain. Thèid cuirm sònraichte a chumail san Lanntair air Diardaoin an 17mh aig 7.30f, airson Mòd nan Eilean Siar 2016. Bidh measgachadh de sheinneadairean a’ gabhail pàirt air an oidhche mar Seumas Greumach, Cairistìona Primrose, Ceitlin Nic a’ Ghobhainn, Iain MacAoidh, Anna Mhoireach, Koren Pickering, Iain ‘Costello’ MacIomhair agus Lynsey NicRisnidh agus luchd ciùil Andrew Yearley, Graeme Scott, John Murdo MacAmhlaigh agus Graham MacIllinnein. Tha ticeadan airson a’ chuirm seo rim faighinn bho An Lanntair.
Thèid Cuirm na Cloinne a chumail an Talla Cruinneachaidh Sgoil MhicNeacail aig 7f oidhche Haoine. Gheibhear cothrom eisteachd ris an fheadhainn a choisinn na prìomh dhuaisean aig farpaisean a’ Mhòid.
Gheibhear prògram a’ Mhòid agus ticeadan bho Oifis a’ Chomuinn ann an Steòrnabhagh no cuiribh fòn gu 70 3487.
Clas 1-3 Bun-sgoil
1mh Maisi Mhoireasdan, Sgoil Lacasdail
2mh Eva Graham, Sgoil Lacasdail
3mh Beth Macdonald, Sgoil Lacasdail
Clas 4-5 – Bun-sgoil
1mh Sarah NicChoinnich, Sgoil Bheàrnaraigh
2mh Catherine NicDhòmhnaill, Sgoil Lacasdail
3mh= Seumas Moireach, Sgoil a’ Bhac
3mh= Dòmhnall Calum Reid, Sgoil Bhreascleit
Clas 6-7 - Bun-sgoil
1mh Luke Macleòid, Sgoil a’ Bhac
2mh Tom Blunt, Sgoil a’ Bhac
3mh= Minnie Kingston-Miles, Sgoil a’ Bhac; 3mh= Alice Nic a’ Mhaoilein, Sgoil an Rubha
Clas 1-3 Àrd-sgoil
1mh Donna NicDhòmhnaill, Sgoil MhicNeacail
2mh Uisdean Reid, Sgoil MhicNeacail
3mh= Alasdair Ceannadach, Sgoil MhicNeacail
3mh= Ruth NicAoidh, Sgoil MhicNeacail
Clas 4–6 Àrd-sgoil
1mh Leanne NicDhòmhnaill, Sgoil MhicNeacail
Duais a’ Bhun-Sgoil – Cupa PNE – Luke Macleòid, Sgoil a’ Bhac
Duais an Àrd Sgoil – Sgiath Comunn na Gàidhlig – Donna NicDhòmhnaill, Sgoil MhicNeacail
Duais Comhlan Togalaich Leicester airson an Sgoil le na comharran is àirde – Sgoil MhicNeacail


text:
Reston
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Reston. Tha e suidhichte deas air Coldingham air bruach na h-aibhne Eye Water. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 51′ 3.6″ Tuath agus 2° 11′ 35.52″ Iar.
Tha timcheall air 334 duine a' fuireach an seo.
Tha Comhairle nan Crìochan, Comhairle Lodainn an Ear agus SESTrans ag obair an stèisean-rèile ath-fhosgladh.[1]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 879 620
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Reston Station project”. Comhairle nan Crìochan. Air a thogail 23mh dhen Lùnasdal 2016.


text:
An steidheachd
Bidh an stèidheachd a' ceangal an oilthigh agus na coimhearsnachdan aige. Is e amas coitcheann an stèidheachd uallach a ghabhail airson nan artaigilean companaidh. Tha buill nan tosgairean airson an oilthigh, agus iad a’ tabhann ceangal eadar an oilthigh agus na coimhearsnachdan aige.
Tha suas gu 120 ball anns an stèidheachd. Cho math ris an reachdair, prionnsapal agus iar-sheansalair, ceann-suidhe comann nan oileanach agus cathraiche na cùirte, tha an stèidheachd cuideachd a’ gabhail a-steach riochdairean bho chom-pàirtichean acadaimigeach, luchd-obrach, oileanaich, gnothachasan, alumni, buidhnean air an taobh a-muigh agus daoine aig a bheil eòlas agus sgilean a tha luachmhor don oilthigh.
Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaotainn anns na h-àrtaigilean companaidh.
Cinn-là nan coinneamhan
- 17 Samhain 2016
- 17 Cèitean 2017
Neach-conaltraidh: Roger Sendall, Ceannard Riaghlaidh is Stiùireadh Chlàran.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - litir o Mhinistrealachd a' Chogaidh, Còmhdhail
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_120
- DEIT
- 12 An t-Iuchar 1945
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1467
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
cùmhnadh
cuibhreannachadh
Chaidh an litir seo a chur bho Mhinistrealachd Còmhdhail a' Chogaidh gu Seumas Banks aig Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar. 'S e freagairt a th' ann do a litir ag iarraidh pìosan ùra airson a charbad phearsanta fhèin.
Le cho goirid 's a bha e an dèidh deireadh a' chogaidh bha e doirbh pàirtean a bharrachd a lorg bhon chaidh mòran stuth is bathar a thoirt air falbh fo smachd na Riaghaltais mar sholar a' chogaidh. Bha Seumas Banks air cumail a-mach gu robh a chàr fhèin (Civilian Motor Vehicle) deatamach aig a ghnothachas agus gu feumadh an càr a bhith air a chumail a' dol. Dh'fheumadh Banks agus an luchd-càraidh foirm a lionadh agus an uair sin dheidheadh teisteanas de dhìth phìosan a dhèanamh agus mu dheireadh bhiodh na pàirtean a bharrachd air am faighinn fo 'preferential treatment', riaghailtean sònraichte.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Poblachd Ghranada Ùire
'S e Poblachd Ghranada Ùire an t-ainm a bha air Coloimbia eadar 1831 agus 1858, an dèidh gun do bhris a-mach às a chèile Coloimbia Mhòr, a'chiad stàit Coloimbianach. Chaill an dùthaich dà roinne cudromach: Eacuador agus A' Bheiniseala, a dh'adhbhraich ùpraid poiliteagach. Rè 27 bliadhnachan fhuair a' Phoblachd. 11 cinn-shuidhe: [1] Domingo Caycedo Santamaría, Francisco de Paula Santander, José Ignacio de Márquez Barreto, Pedro Alcántara Herrán, Tomás Cipriano de Mosquera, José Hilario López, José María Obando, José María Melo, José de Obaldía, Manuel María Mallarino, agus Mariano Ospina Rodríguez.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd Poblachd Ghranada Ùire mar stàit neo-eisimeileach an dèidh gun do bhrist Coloimbia Mhòr a-mach às a chèile ann an 1830, is i a’ leantainn na chaidh a chur ron cho-chruinneachadh Apulo (28mh latha dhen Ghiblean 1830). Le sin, thug an Seanailear Rafael Urdaneta, ceann-suidhe mu dheireadh Choloimbia Mòire, an Riaghaltas do Dhomingo Caicedo Santamaría air an 3 latha dhen Chèitean 1831.
‘S e Stàit Ghranada Ùire an t-ainm eadar-amail a bha air a’ Phoblachd Ghranada Ùire nuair a chaidh e a sgaradh bhon Choloimbia Mhòr ann an 1830. [2] Chaidh an dùthaich ùr a chur air dòigh gu laghail mar phoblachd air an 29mh latha dhen Ghearran 1832, nuair a ghabh an Co-chruinneachadh nàiseanta leis a’ bhun-reachd ùr. A bharrachd air sin, fhuair na roinnean a leanas an cuid chumhachdan: Antioquia, Barbacoas, Bogotá, Cartagena, Magdalena, Neiva, Pamplona, Panamá, Pasto, Popayán, Socorro, Tunja, Vélez agus Veraguas. Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1851.[3]
Dh’atharraich Poblachd Ghranada Ùire an t-ainm aige gu Co-chaidreachas Ghranada ann an 1858, nuair a ghabhadh ri Bun-reachd. Bha an stàit ùr mòran na b’ fheadarail. Chaidh an t-ainm Stàitean Aonaichte Choloimbia a ghabhail ris ann an 1863. Chaidh Coloimbia mar a dh ’aithnicheas sinn e an latha an-diugh chur air dòigh mu dheireadh thall ann an 1886.
Cruinn-eòlais agus Roinnean na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir Bun-reachd na Dùthcha[4] bha crìochan na Poblachd co-ionnan mar a bha iad ann an 1810, seadh chaidh Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire a sgaradh ann an dà chuid bhon A' Bheiniseala agus Guatamala, agus cuideachd bho Bhraisil, fhathast fo bhuaidh na Portagaile. A bharrachd air sin, chaidh crìochan le Eacuador a chur air bhonn tron aontadh, is ghabh an Còmhdhail ris air an 30mh latha dhen Chèitean 1833. ‘S e dìreach na roinnean a bha an sàs anns a’ Cho-chruinneachadh Ghranada ann an 1832 a bh’ann roinnean na dùthcha fon Phoblachd Ghranada Ùr co-dhiù, ga dhearbhadh leis a’ Bun-Reachd a dhearbhaich na Poblachd cuideachd, is iad mar a leanas:


text:
1933
MCMXXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Ivan Alekseyevich Bunin an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Gearran - Nina Simone, ann an Tryon North Carolina. Seinneadair is ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Cèitean - James Brown, ann am Barnwell South Carolina. Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Iuchar - Edmund Phelps, ann an Evanston Illinois. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Lùnastal - Richard R. Ernst, ann an Winterthur. Ceimigear às An Eilbheis.
- 23 an Lùnastal - Robert Curl, ann an Alice Texas. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an Lùnastal - Ramses Shaffy, ann an Neuilly-sur-Seine. Actair agus Seinneadair às Na Tìrean Ìsle.
- 3 an Dàmhair - Amartya Sen, ann an Santiniketan. Eaconamaiche às Na h-Innseachan.
- 23 an Dàmhair - Carlos Lemos Simmonds, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 3 an t-Samhain - John Barry, ann an Eabhraig. Ceòladair à Sasainn.
- 3 an Dùbhlachd - Paul J. Crutzen, ann an Amsterdam. Ceimigear às Na Tìrean Ìsle.
- Iain MacLeòid - ùghdar Gàidhlig.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an t-Sultain - John Galsworthy, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.


text:
Salm 91
Tha ceangal sònraichte eadar an t-salm seo agus am fear roimhe. Ann an seo tha an t-salmaidh a’ seinn òran mu chreideas, ach tha e cuideachd airson beagan teagaisg a dhèanamh aig an aon àm.
Tha e a’ cuir a’ chuspair air adhart; cho sàbhailte, gun teagamhan sam bith, ‘s a tha an neach aig a bheil earbs’ ann an Dia.
Gu dearbh saoraidh e thu… Le iteagan còmhdaichidh e thu
Tha an t-salmaidh a’ sgaoileadh a’ chiall a th’ aig “dìon Dhè” nuair a thig neach fo stiùir, cuide ris an t-saorsa a tha an Tìghearna fhèin a’ toirt seachad. Seach gu bheil tinneas agus sgrios-ghalair air an ainmeachadh san t-salm, tha cuid den bheachd gu bheil e an aghaidh draoidheachd a chleachdadh ma choinneamh donais. Tha an leabhar Iùdhaich, an Talmud, a’ molladh an t-salm mar armachd mas e ‘s gun toir donas ionnsaigh air duine. Bha an t-salmaidh gu math mothachail air buaidh gràis Dhè le mar a tha cùisean ag atharrachadh gach latha ann am beatha mhic-an-duine.
Tha an t-salmaidh a’ cuir air adhart ìomhaigh de dhuais air an deach iomradh a thoirt san ochdamh rann. Tha e ag innis gum faigh neach a tha a’ creidsinn ann, taic bho Dhia agus bho chàr-aingil??? agus iad gan dìon bho phlàighean is bho thubaistean. Chaidh nam facail seo an labhairt eadar an t-Sàtan agus Ìosa nuair a chaidh a chuir fo dheuchainn san fhàsach. A-reir an Talmud, tha dà chàr-aingeal aig gach duine agus iad a’ strì riutha fad am beatha.
Tha an geall a’ toirt a-steach beannachdan. Nam measg beannachdan an t-saorsa, àrdachadh agus freagairtean do dh’ùrnaighan. Tha na duaisean seo agus barrachd air an gealladh do dhuine a bheir gràdh agus creideas do’n Tìghearna.


text:
- TIOTAL
- Fiosrachadh mu na beathaichean a dh' fhaoidte chur air croitean sa Bràigh, san Eilean Sgitheanach, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_14_MEP3745_1_1
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 1867
- LINN
- 1860an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2567
- KEYWORDS
- earrann
roinn
a' roinn
croitearachd
beathach
crodh
mairt
eich
caoraich
Am Bràighe
Tha fiosrachadh san sgrìobhainn seo, 'Souming of Braes' mu na beathaichean a dh'fhaoidte chur air croitean sa Bhràighe anns an Eilean Sgitheanach. Tha e a'cur an cèill cuibhreannan fearainn no còraichean.
'S e na croitean a thathas ag ainmeachadh an seo Peighinn a' Chorrain, Baile Meadhanach, Gead an Tàilleir, Achadh na h-Annaid, An t-Ollach Iarach, an t-Ollach Uarach, An Còmhnardan, Camus an Tianabhaig agus Achadh an Fhraoich.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
- TIOTAL
- HR 25 a' ruighinn Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1262
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27906
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 25 a' ruighinn Srath Pheofhair.
Ann an 1905/06 thog Rèile na Gàidhealtachd ceithir 0-4-4 einnseanan tanca gus obrachadh air a dhiofar meur-loidhnichean. Àireamhaichte 25, 40, 45 agus 46, b' iad na locomotaibhean mu dheireadh a chaidh a thogail aig ionad obrach Loch Gorm a' chompanaidh ann an Inbhir Nis.
B' e HR 25 'Strath peffer'an treas locomotaibh aig a' chompanaidh air an robh an t-ainm sin. Àireamhaichte 15051 leis an LMS agus lean i ann an seirbheis gu math a-steach do làithean Rèile Bhreatainn, agus chsidh a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Lùnastal 1956.
Ann an 1885 dh'fhosgail Rèile na Gàidhealtachd loidhne meòir a' ceangal an loidhne eadar Inbhir Nis agus Port an t-Sròim ri baile spà Srath Pheofhair, àite turasachd a bha a' còrdadh ri mòran ann an linn Bhictòria. Dhùin an loidhne do sheirbheisean luchd-siubhail sa Ghearran 1946 agus do thrafaig bathair san Lùnastal 1951.


text:
Iain Lom
B' e Iain Lom (Iain MacDhòmhnaill) (mu 1624 - mu 1710) aon de bhàird as motha na seachdamh linne deug. B' e sloinneadh Iain: "Iain mac Dhòmhnaill mhic Iain mhic Dhòmhnaill mhic Iain Àlainn".[1]
Fhuair e an leth-ainm, Iain Lom air sgàth an dara cuid geurachd a theanga no luime aodainn. Bhuin e do Chlann Dòmhnaill.
Chruthaich e mu 3000 sreath a th' air maireann an diugh, a bheir iomradh air eachdraidh agus poileataics Gaidhealach, mar Mort Ghlinn Comhann agus na Cogaidhean Mhon Rois, agus gu h-àraid blàir nan Gaidheal, mar eisimpleir Là Inbhir Lochaidh. Tha bàrdachd aige anns an Cruinneachadh MhicLathagain.[2]
Tha cainnt a bhàrdachd gu tric nimheil is fuilteach.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
- "Là Inbhir Lòchaidh"
Foillseachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Mackenzie, Annie M. (ed.) 1964. Orain Iain Luim: Songs of John MacDonald, Bard of Keppoch (Edinburgh: Scottish Gaelic Texts Society)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Pròiseact Chaluim MhicGilleEathain: Iain Lom
- ↑ “McLagan Manuscripts”. Oilthigh Ghlaschu. Air a thogail 10mh dhen t-Sultain 2016.


text:
Rubha an Dùnain
Tha Rubha an Dùnain 'na rubha iomallach san Eilean Sgitheanach ann an Alba. Tha e ann am Minginis san àrd a deas den Chuiltheann. Tha an rubha corr is 30 m (98 troigh os cionn na mara. Tha Loch na h-Àirde suidhichte air an rubha le seann chanàl Lochlannach a tha ga cheangal ris a' mhuir. Chaidh bìrlinn a lorg anns an loch sin. Thathar den bheachd gun do chleachdadh an loch airson bàtaichean a ghlèidheadh agus gan slaodadh tron chanàl dhan mhuir is air ais.
Tha an rubha glè inntinneach a thaobh arceòlais, agus tha seann làraich bhon Linn Ùr na Cloiche agus nas ùire rim faicinn an sin. Tha dùn ann, an canàl Lochlannach, agus seòmar-tìodhlacaidh rin lorg air Rubha an Dùnain.
Às dèidh linn nan Lochlannach bha Clann Mhic Asgail a' fuireach aig an rubha, agus chithear fhathast làrach a' bhaile an-diugh, fiù 's taigh fear a' bhaile bhon 18mh linn. Bha daoine a' fuireach an sin gu ruige nam fuadaichean anns na 1860an[1]
Gheibhear ann air cois air deagh cheum coiseachd bhon àite campachaidh ann an Gleann Bhreatail. Ge-tà, tha an ceum a' fàs bog agus nas lugha nuair a ruigear an rubha.


text:
- TIOTAL
- Ulapul; ceithir seallaidhean le dath orra
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1488
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33409
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
cnuic
beanntan
coiseachd nam beann
lochan
bailtean
sràidean
cidhean
acarsaidean
rubhaichean
aiseagan
turasachd
luchd-turais
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn ceithir dealbhan de dh'Ulapul agus na sgìrean mun cuairt.
'S e Stac Pollaidh a' bheinn a tha anns an dealbh gu h-àrd air an làimh chlì.agus 's ann bho Abhainn Pollaidh a tha faisg air làimh a tha an t-ainm a' tighinn. Tha i mu 11 mìle a tuath air Ulapul ann an sgìre na Còigich. Ged nach eil i uabhasach àrd, aig 2009 troigh (613 meatair), tha cumadh sònraichte oirre agus tha luchd-coiseachd nam beann glè dhèidheil oirre. Chaidh an dealbh seo a' thogail o Loch Lurgain.
Tha na trì dealbhan eile de dh'Ulapul fhèin. Gu h-àrd air an làimh dheis, tha Sraid a' Chladaich; gu h-ìseal air an làimh dheis tha an cidhe; agus gu h-ìseal air an làimh chlì tha sealladh dhen bhaile a' coimhead thar Loch a' Bhraoin gu ruige Beinn Ghobhlach, beinn le dà dhruim air Rubha Sgoraig agus tha i a' dol gu 2083 troigh a dh'àirde (635 meatair).
Chaidh Ulapul a stèidheachadh ann an 1788 mar baile a chaidh a dhealbhadh. Bha e air a dhealbhadh le Tòmas Telford airson Buidheann Iasgaich Bhreatainn gus brath a ghabhail air leudachadh ann an gnìomhachas an sgadain. Ged a lùghdaich gnìomhachas an sgadain anns an 19mh linn, tha Ulapul fhathast trang bhon a tha acarsaid ann. An-diugh, 's ann gu Ulapul a bhios aiseag Steòrnabhaigh a' dol agus bidh mòran luchd-turais a' tadhal air a' bhaile


text:
- TIOTAL
- Cuireadh gu Dinneir Chlub Camanachd Cheann a' Ghiuthasaich
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_93
- ÀITE
- Cinn a' Ghiùthsaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7524
- KEYWORDS
- camanachd
dannsan
Camanachd Cheann a' Ghiuthasaich
dinneirean
cupain
Comann Chamanachd
spòrs
geamana
Cuireadh gu Dinneir is Dannsa Bhliadhnail Chlub Camanachd Cheann a' Ghiuthasaich air Dihaoine 14mh Samhainn 1975. Bha an dannsa anns an Taigh-òsda Rìoghail, Ceann a' Ghiuthasaich, le ceòl o Chòmhlan-ciùil Dannsa Apache.
'S e fear de phrìomh sgiobaidhean chamanachd a th'ann an Camanachd Cheann a' Ghiuthasaich. Tha ceithir sgiobaidhean aca a' cluich aig diofar inbhean - fo aois 14, òganaich, òigridh is àrd inbhe. Bha iad an sàs anns an Comann Chamanachd a stèidheachadh ann an Ceann a' Ghiuthasaich ann an 1896, is 's e JC Dallas, Iar-Chaiptean Camanachd Cheann a' Ghiuthasaich, a' chiad sgioba a bhuannaich an duais, a th'air mullach a' chupan.
Anns na bliadhnaichean o chionn ghoirid, tha Camanachd Cheann a' Ghiuthasaich air a bhith uamhasach soirbheachail, is tha an sgioba ann an Leabhar Clàran an t-Saoghail Guinness mar an sgioba a bu shoirbheachaile ann an spòrs sam bith aig àm sam bith


text:
Iain A. MacDhòmhnaill
Dh'obair Iain A. MacDhòmhnaill (1920–1980[1]) (Beurla: John ('Jake') A. Macdonald) ann am foghlam Gàidhlig. Sgrìobh agus dheasaich e mòran theagsaichean cuideachd.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S e a shloinneadh Iain Sheòruis Mhóir.[1] Rugadh e ann an Camas Tianabhaig, An t-Eilean Sgitheanach.[1]
Obair[deasaich | deasaich an tùs]
B'e Ceannard Roinn na Gàidhlig aig a' cholaiste Cnoc Iòrdain, Glaschu a bha ann suas gu 1978.[1] Bha e air a' chomataidh a sgrìobh a' chiad aithisg ann an 1980 air Gnàthachas Litreachaidh na Gàidhlig no GOC.
Sgrìobh e cùrsa do luchd-ionnsachaidh a nochd ann an Gairm leis an tiotal 'A New Course in Gaelic'. [2]
Dheasaich Iain A. MacDhòmhnaill an leabhar Crìochan Ùra : Trusadh de rosg is de Bhàrdachd o’n ràitheachan Gairm a chaidh fhoillseachadh le Gairm ann an 1958.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacDhòmhnaill, Iain A. (1980). 'Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 12-22. (mu ‘Bhlàr a’ Bhràighe’ mar as aithnichear sa Bheurla a-nis)
Deasaiche[deasaich | deasaich an tùs]
- MacDhòmhnaill, Iain A. (deas.) (1958) Crìochan Ùra : Trusadh de rosg is de Bhàrdachd o’n ràitheachan Gairm, air a chur ri chèile (Glaschu: Gairm)
- Grannd, D. (1971) Tir an Aigh: taghadh de na sgrìobhaidhean aig Dòmhnall Grannd Iain A. MacDhòmhnaill (deas.) (Glaschu: Gairm)
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- 'An Aithne Dhuibh...?' Gairm 12, 1955, d.315.


text:
- TIOTAL
- Loch Chinn Eilein, faisg air Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1286
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33212
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois, Ros is Cromba
lochan
eileanan
eòin
cnocan
beanntan
Chithear sa chairt-phuist seo Loch Chinn Eilein, loch bheag faisg air Srath Pheofhair, le crannag, no eilean beag fuadain, far an robh daingneachd aig teaghlach MhicCoinnich Shìophoirt. Tha a' chrannag seo am measg iomadach eilean dhen t-seòrsa an Ros is Cromba. Bidh e coltach gu bheil na crannagan seo bho Linn an Iarainn ach tha dh'fhaodadh gun deach an cleachdadh suas chun an t-17mh linn. Bha làraichean math dìon le fìor-uisge gu leòr faisg air làimh aig na crannagan. Dhearbh rannsachadh air an eilean gun deach a thogail gu uachdar na loch le fo-structair fiodha. Tha an loch an-duigh na dachaigh do dh' iomadh seòrsa tunnaig a bharrachd air fallagan, gealagan-lòin is ceileirichean