text:
Tha blòg ùr gàidhlig ri fhaighinn a-nis ach chan eil air Tìr nam Blog fhathast. Tha Seòna a’ fuireach ann an Sudnaidh A Tuath, air Eilean Cheap Breatainn, Alba Nuadh agus thòisich e o chionn greis ri rudeigin a chur air a blog gach latha. Tha i caran diùid mu dheidhinn a cuid gàidhlig agus leis a sin chan eil i dèonach ga chur a-steach Tìr nam Blòg ach a dh’ aindeoin sin tha i a’ dèanamh uabhasach fhèin math agus bu choir dhuinn uile a’ cumail sùil air Mo Bheatha. Tha Seona na ball de ‘Foram na Gàidhlig cuideachd agus thuirt i gu bheil i a’ lorg mholaidhean agus ceartachadh airson a Gàidhlig a leasachadh. Carson nach tèid thu ann gun dàil agus thoir beagan brosnachadh dhi?
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Prionnsa na Cuimrigh Saorsa Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_ATKINSON_047
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 26 An t-Ògmhios 1931
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21823
- KEYWORDS
- rìoghalachd
turais rìoghail
drochaidean
Dealbh camara de a Mhorachd Rìoghail Prionnsa Eideard, Prionnsa na Cuimrigh, a' dol tarsainn Drochaid an Taigh-eiridinn rè an t-seirbheis air 26 An t-Ògmhios 1931.
Shiubhail am Prionnsa Eideard ann an itelan aotrom à Dùn Eideann gu Beaufort agus an uair sin dràibh e gu Inbhir Nis ann an càr còmhla ri Morair MacShimidh. An dèidh tadhal air Bùth-obrach Morair Roberts airson euslaintich a bh' anns na feachdan, bhrosnaich e 400 ball de Lègion Bhreatainn agus feadhainn a bh' anns na feachdan roimhe ann am Pàirce Farraline, agus an uair sin dh'fhosgail e Talla Cuimhneachaidh na Bean-uasal Maud Lawson ann an Sràid a' Bhanca.
Thachair an t-seirbheis Saorsa ann an Taigh-dhealbh a' Phlayhouse ann an Sràid na h-Acadamaidh, agus chaidh fàilte a chur air a' Phrionnsa le Feachd Urraim den 4mj/5mh agus 6mh Buidheann-catha Dùthchail de na Sìophortaich air an robh Prionnsa na Cuimrigh na Àrd Chòirneal. Bha Saighdearan à Siorrachd Rois air an taobh dheas, à Gallaibh is Cataibh anns a' mheadhan agus à Moireabh air an taobh chlì.
Anns an dealbh seo, chithear am prionnsa a' sgrùdadh na feachd. Tha an Caiptean SK Friseal MC còmhla ris leis an Liefeanant JG MacDhòmhnaill ri aghaidh na deilbh. An dèidh na seirbheis, chaidh dìnnear a chumail do Shaoranach ùr Inbhir Nis leis a' Phròbhaist MacEòghainn agus Comhairle a' Baile ann an Talla a' Bhaile.
Air an fheasgair, chuir Prionnsa na Cuimrigh blàth-fhleasg air a' charragh-chuimhne cogaidh ann an Gàraidhean Chavell agus an uair sin, choisich e thar na drochaid-chrochaidh gus roinn rèidieolas ùr fhosgladh. Chaidh am prionnsa an uair sin do dh'Armlann nan Sìophortach ann an Dùn Deòrsa, far an deach an luchd-obrach is na saighdearan ùra a thoirt còmhla airson sgrùdadh. Chuir e crìoch air an latha trang seo le geama goilf ann an Inbhir Narann.
(Chaidh am fiosrachadh seo a thoirt seachad le Taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal, Dùn Deòrsa).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- LMS 15053 aig seada Liaboist, An t-Iuchar 1931
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1058
- ÀITE
- Liabost
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- DEIT
- An t-Iuchar 1931
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27744
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
Tha an dealbh camra seo a' sealltainn LMS 15053 aig seada Liaboist san Iuchar 1931.
Ann an 1905/06 thog Rèile na Gàidhealtachd ceithir einnseanan tanca 0-4-4 airson obrachadh air a diofar meur-loidhnichean beaga. Air an àireamhachadh 25, 40, 45 agus 46, b' iad na locomotaibhean mu dheireadh a chaidh a thogail aig ionad-obrach Loch Gorm ann an Inbhir Nis. Lean LMS 15053 (HR 45 roimhe) ann an seirbheis gu math a-steach do làithean Rèile Bhreatainn, agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Fhaoilleach 1957. B' i an einnsean mu dheireadh aig LMS ann an seirbheis.
Dh'fhosgail Stèisean Liaboist mar phàirt de Rèile Inbhir Ùige agus Liaboist air 1 An t-Iuchar 1903. Ruith na trèanaichean mu dheireadh sa Ghiblean 1944 mus deach an loidhne, agus a h-uile stèisean a bh' oirre, a dhùnadh gu h-oifigeil ann an 1951. Aig an àm a chaidh seo a sgrìobhadh (2011) tha togalach an stèisein air a chleachdadh mar taigh cluba dha Cluba Goilf Liaboist.


text:
Advokatų R. Gradauskienės ir S. Žukauskienės kontoraMas-fhìor air cairt gnothachais
Advokatų R. Gradauskienės ir S. Žukauskienės kontora
Catharra imeachdan, Imeachdan eucorach, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh firm, Rianachd imeachdan +2
Imprint
I-V 8:00-17:00
- Advokatų R. Gradauskienės ir S. Žukauskienės kontora
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Catharra imeachdan, Imeachdan eucorach, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh firm, Rianachd imeachdan, Saothair lagh, Taic laghail
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: R. Gradauskienės ir S. Žukauskienės advokatų kontora


text:
Oilthigh Dhùn Èideann
S' e Oilthigh Dhùn Èideann an t-oilthigh as motha ann an Dùn Èideann agus an dara fear as motha ann an Alba. Chaidh a stèidheachadh ann an 1592. Tha e air a mhothachadh gu h-eadar-nàiseanta airson an teagaisg agus an rannsachaidh anns am bi e an sas. B' e Oilthigh Dhùn Èideann an ceathramh oilthigh a chaidh a stèidheachadh ann an Alba, agus mar sin tha e na phàirt de sheann oilthighean na h-Alba. Tha an t-oilthigh am measg nan feadhna as treasa agus as ainmeile anns an t-saoghal agus tha e an-dràsta an luib nan 25 gràinnean-mullaich de dh'oilthighean.
Susbaint
Seann Oileanaich Oilthigh Dhùn Èideann[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine le ceangal ri Oilthigh Dhùn Èideann:
- Alexander Graham Bell
- Iain Frangan Caimbeul (Iain Òg Ìle), sgoilear beul-aithris agus deasaiche nan leabhraichean 'Sgeulachdan Gaidhleach' no Popular Tales of the West Highlands.
- Charles Darwin
- Arthur Conan Doyle
- David Hume
- George Elder Davie, feallsanaiche
- Seumas Mac a' Phearsain
- Donnchadh MacCoinnich
- Somhairle MacGill-Eain
- Màrtainn MacGilleMhàrtainn, sgrìobhadair bhon Eilean Sgitheanach
- James Clerk Maxwell
- Walter Scott
- Robert Louis Stevenson
- James Mirrlees, eaconamaiche Albannach
- John Bannerman, eachdraiche cliùiteach na Gaidhealtachd
- Padraig Sellar
- Kitty NicLeòid, seinneadair Gàidhlig
- Iain Moireach, sgrìobhadair Gàidhlig
- Anna Latharna NicGillÌosa, seinneadair agus sgrìobhadair Gàidhlig
- Iain MacAonghais, sgoilear na Gàidhlig
- Crìsdean Dillon, craoladair agus sgriobhadair Gàidhlig
- Dòmhnall Eairdsidh Dòmhnallach, cruinniche sgeulachdan agus beul-aithris na Gàidhlig
Luchd-teagaisg ann an Oilthigh Dhùn Èideann[deasaich | deasaich an tùs]
- Dòmhnall Eairdsidh Dòmhnallach (1962-1994)
- Dòmhnall MacFhionghain (bho 1882-1914)
- Mairead Anna NicAoidh
- Max Born (1936–1953)
- Ruaraidh MacThòmais (1948)


text:
- TIOTAL
- Drochaid Aray, Inbhir Aora, Loch Fìne
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0524
- ÀITE
- Inbhir Aora
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Inbhir Aora
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10445
- KEYWORDS
- Drochaid Aray
Inbhir Aora
Loch Fìne
Raibeart Mylne
Diùc Earra-ghàidheil
Chaidh an dealbh seo de Dhrochaid Aray ann an Inbhir Aora, Loch Fìne a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth dhen 20mh linn. Chaidh an drochaid a dhealbh le Raibeart Mylne eadar 1772 agus 1776. Chaidh a cur an àite 'Drochaid an Rìgh' a thogadh ann an 1758-9 le Iain MacAdhaimh ach a chaidh a sguabadh air falbh ann an 1772.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Funded by University College, Cork and
Professor Marianne McDonald via the CELT Project
2. Second draft, revised and corrected.
Extent of text: 5020 words
Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.
Text ID Number: G100014
Availability [RESTRICTED]
Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching only.
Hardcopy copyright lies with the School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies).
CELT: Corpus of Electronic Texts
The present text represents pages 116140 of the volume, being the years A.D. 12371314 in the chronology of the compiler(s). All editorial introduction, translation, notes and indexes have been omitted. Editorial corrigenda are integrated into the electronic edition. Missing text supplied by the editor is tagged sup resp="SOI".
Text has been checked and proofread twice. All corrections and supplied text are tagged.
The electronic text represents the edited text.
There are no quotation marks.
Soft hyphens are silently removed.
div0=the body of annals; div1=an annal (i.e. the annalistic matter gathered under one year); div2=an individual entry in an annal. From div1 and div2, canonical references can be made. All entries are numbered, and zero is reserved for the chronological criteria of each annal. The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text. Page-breaks are marked pb=""; folio breaks are marked mls unit="folio" n="". The title of the text is held as the first head element within each text.
Dates occuring in running text are tagged in ISO form.
Personal names including role names and group names (kindreds, lineages, dynasties, peoples etc.) have been tagged. Place names (kingdoms, lordships, churches, monasteries etc.) have not been tagged. Technical terms have been tagged. Content markup is subject to revision.
This text uses the DIV1 element to represent the Annal.
Refs: EVENT ( )
This text uses the DIV1 element to represent the Annal.
Created: By various scribes of the late fifteenth century. Date range: c.14801499.
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Stephen Beechinor (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Donnchadh Ó Corráin (ed.)
Students at Department of Irish History, UCC (ed.)
Students at Department of Irish History, UCC (ed.)
Students at Department of Irish History, UCC (Text capture)
p.116
{folio 27A}Tomas .h. Ruadhan, espog Luighni, quievit.
H. Tormaig, easpog Conmhaicne, quievit.
Annal MCB1238.
M.cc.xxx.uiii. Kl. Enair ar Aine & xii. fuirri.
Donnchadh Uaithneach mac Aedha mic Ruaidhri do marbhadh la Tadhg mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg.
Donnchadh mac Duarcan h. Eghra, rí Luigne, du gabail do Tadhg mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg, & in tan rucadh da coimead ro marbhsat mic Aedha Hí Eaghra arinn tsligid.
Mael Ruanaidh mac Donnchadha Í Dubhda du marbhadh la Mael Seachlainn mac Concubhair Ruaidh mic Muircheartaigh Í Concubhair & la mac Tigearnan mic Chathail Í Conchobhair.
Caisleana do deanum i Muintir Murchadha & i Conmaicne Cuile & hi Ceara.
Ruaidhri mac Aedha Hí Flaithbheartaigh do gabail do Gallaibh.
Cloictheach Eanaig Duin do deanum.
Sluaigheadh mór la Gallaibh Ereann cu mMac Lachlainn, & a innarba asa thír & righi & í d'fhagbail ag mac Í Neill.
In t-easpog .i. ardeaspog O Ruanadha do eg.
Annal MCB1239.
M.cc.xxx.ix. Kl. Enair ar Sathurrn & xx.it iii. fuirri.
Muircheartach mac Domnaill I Briain do eg isin bliadhain-sin.
Toirrdhealbhach mac Ruaidhri h. Concubhair, rig Connacht, do eg.
p.118
Cath Cairn tSiaghail tug Domnall Mag Lachlainn du ar marbhadh Domnall Tamnaichi O Neill & Mag Mathamna & maith Cineoil Moain & sochuidhe air ceana; & do hathrighad in bliadhain roime sin & do gab aris in righi ceadna a haithli in madma móir sin tucc.
Annal MCB1240.
Mccxl. Kl. Enair ar Domnach; iu. uathaidh.
Aedh mac Gilla [na Naemh] Cruim Í Shechnusaigh do marbhadh la Concubhar mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg & la Fiachra h. Flainn.
Feidlimidh mac Cathail Crobhdeirg, ri Conacht, do dul tairis docum righ Saxan & anóir mór do fhaghbail do don turussin.
Cormac mac Tomaltaigh do aithrigad.
Feargal mac Con Connacht Hi Raighilligh do marbhadh la Mael Ruanaidh mac Feargail & la Concubhar mac Cormaic.
Donnchadh mac Muircheartaigh do gabail righi na Cairrgi.
Gilla na Naem O Dreaain, oircinneach Arda Carna, do eg.
Sadb inghean Hi Ceinnedidh, bean Donnchadha Cairprigh I Briain, do eg.
Annal MCB1241.
Mccxl.i. Kl. Enair ar Mairt & xu. fuirri.
Domnall Mag Lachlainn, ri Cinel Eoghain, cona brathrib do marbhadh la Brian O Neill .i. a cath Cameirgi.
Domnall Mór O Domnaill, rí Ceneoil Conaill & Fear Manach, a egh re hagart iar mbreth buadha o deman & o doman, & a adhnacul i mainistir Easa Ruaidh.
Murchadh h. Flaithbheartaigh, easpog Eanaigh Duin, d'eg.
Diarmaid mac Magnusa mic Toirrdhealbhaigh, sai einig & eangnuma, do eg.
Tadhg mac Ruaidhri Hi Gadhra do eg.
Annal MCB1242.
Mccxl.ii.Kl.Enair ar Ceadain & .xxui. fuirri.
p.120
Donnchadh Cairpreach O Briain, ri Tuadmuman, & a mac .i. Toirrdhealbhach, a n-eg leath ar leath.
In t-Athcleireach mac Aedha mic Ruaidri do marbhadh la Toirrdhealbhach mac Aeda mic Cathail Crobhdeirg.
Brian O Dubhda, ri O Fíachrach & O nAmalgadha, do eg.
Sluaigheadh mór lesin ngiústis & la Fedlimidh {folio 27B}O Conchobhair i Tir Conaill i ndeaghaidh Taidg I Conchobhair gur gabsat braighdi Í Domnaill don cur-sin.
Tadg O Conchobhair do gabhail in bliadhain-sin tre furail Fedlimidh la Coin Connacht O Raigilligh.
Magnus O Muireadhaigh do marbhadh do Tomas Mac Murchadha.
Niall mac Domhnaill Muraigh mic Ruaidhri Hí Conchobhair do loscadh & tri Hi Shechnusaigh i n-aentigh i Maig Eo na Saxan lá Logbais do muintir Mic Muiris.
Toirrdhealbhach mac Donnchadha Cairprigh d'eg.
Annal MCB1243.
Mccxl.iii. Kl. Enair ar Dardain & uii. uathaidh fuirri.
Tadg mac Aeda mic Cathail Crobhdeirg do gabail Cormaic mic Tomaltaigh & do breth a mathar fein leis a mainistir na Builli .i. ben Cormaic mic Tomaltaigh L. .i. inghean Mec Carrthaigh & a tabairt do Coin Connacht O Raigilligh.
Tadg arís do dul i coinni Con Connacht uathadh do dainib & a gabhail tre feall & a muintear do marbhadh, & Tadg do dalladh tre furail Gall & Gaeidhil la Coin Conacht O Raigilligh.
Sluaidheadh mór la ríg Saxan docum rig Frangc. Forcongur iarrata do teacht on rig ar ceann Gall Ereann & ro chuireadh Ricard mac Uilliam Burc do cur tairis, & teasta Ricard arin tsluaigheadh-sin.
Ruadhri mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg do bathadh arin tSinainn ag Ath Líag.
Concubhar mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg, adbhar rig Conacht, do eg.
p.122
Annal MCB1244.
M.ccxl.iiii. Kl. Enair ar Aine & xuiii. fuirri.
Sluaidheadh la Feidlimidh mac Cathail Crobhdeirg isin mBreifne du dighail a dalta & a brathur, .i. Taidhg Hí Conchobhair, ar Ib Raighilligh & ar fearaib Breifne, gur airgset & gur marbsat in neoch do fuaradar do buaib & do dainib innti nóco rancadar Ath na Cuire arin Geirgthigh a Loch Finnmuighi, & do bi inn abhann fo carrtuili; & do bi teach goblach isin port & docuaid Maghnus mac Muircheartaigh & Conchobhar mac Cormaic isin teach & tanic sidi gaiti ann gur toit in teach go tarla gabal i ceann mic Muircheartaigh gur bris a ceann & a muinel gur marb; & ba mor d'inadaibh edualaing asa tanic gu teasta amlaidh sin.
Donncadh O Dalaigh, saí dana & tighi n-aigheadh, do eg.
Donnchadh mac Fingin mic Mail Seachlainn mic Aedha mic Toirrdhealbaigh I Concubhair, easpog Shila Muireadhaigh, do eg.
Loscadh Tuama isin bliadhain-sin etir tighib & templaibh.
Cormac mac Tomaltaigh Mic Diarmada de Clainn Mail Ruanaigh, ríg Maighi Luirg & Airtigh & Tiri Tuathail & moran d'Furtuathaibh Connacht, do eg isin bliadhain-sin.
Feargal Mac Adain do marbhadh la Concubhar Mac Tigearnan i feill i nInis Fraich ar Loch Gile.
Annal MCB1245.
Mcc.xlu.Kl.Enair ar Domnach & xxix. fuirri.
Muircheartach mac Muirgiusa mic Cathail Mic Diarmada de Clainn Mail Ruanaidh do marbhadh do Breifnechaibh.
Concubhar Ruadh mac Muircheartaigh Muimhnigh do marbhadh ac eadrain da muintir fein i Purt na Leicci. Do marbhadh d'O Timaith a maer buddein tre imacallaimh focail, & Gilla Crist h. Birn mac Imair do marbhadh in mair iar sin.
Caislean Sligid do denum le Mac Muiris isin bliadhain-sin & a furail ar Feidhlimidh a denum ara phinginn fein.
p.124
Annal MCB1246.
Mcc.xl.ui. Kl. Enair ar Luan & x. uathaidh fuirri.
Fiachra O Floinn, taiseach Sil Mael Ruanaidh, do eg.
Sgribni gu hErinn o righ Saxan do innsaighidh Feidhlimidh Í Concubhair & Gall da rada dul i n-airrceist righ Saxan i mBreatnaibh do gabhail righi Breatan {folio 27C}ar ais no ar eigin, & tigearntus o Gallaibh Ereann do Feidlimidh tara ceann sin; & daronad in sluaigheadh mor sin la Féidhlimidh & la Gallaibh gu rancadur i mBreatnaib i nn-airceist in rígh & ro millset in crich; & ba honorach Feidlimidh ag rig Saxan & ba buidheach e-sium ag teacht on rí anoir.
Cearball Buidhe O Dalaigh quievit.
Mccxl.uii. Kl. Enair ar Mairt & xxi. fuirri.
Sluaigheadh mór la Mac Muiris & la Gallaibh i Ceneal Conaill co rancatur Eas Ruaidh. Ó Domnaill do tinol Ceneoil Conaill & Cineoil Eoghain & tancadur na sluaigh-sin i nn-arceist a cheli & tucsat tóchur troda da ceili & ro meabhadh ar O nDomnaill; & ro marbhadh Mael Seachlainn O Domnaill, rí Ceneoil Conaill, ann sin, & Mac Somairli .i. ríg Oirir Gaideal & in Gilla Muinelach O Baigill & maithi Cineoil Conaill do marbhadh ann la Mac Muiris Mic Gearailt. Ro hairgeadh & ro hinnrad Ceneal Conaill co léir uili leo & gerb iad Gaill ann rob esbadhach iad dun ruathur-sin.
Uilliam Brit & a brathuir, .i. serriam Connacht in tUilliamsin, & ridiri og & seiniscal Conacht .i. Mac Eliget du marbhadh do mac Anmchadha Mic Gilla Padraig d'Osraighibh.
Tadhg mac Concubhair Ruaidh do loscadh Innsi Moiri Claenlocha & ochtur ar xx.it do Gallaibh do loscadh innti.
Comergi do macaib ríg Connacht ma Torrdhealbhach mac Aedha mic Cathail Croibhdeirg co riachtadur Fid O nDiarmada & Muintir I Fathaigh, & ro marbsadur daine inntib; & rancatur as sin co caislen Bona na Gaillme & ro loisceatar in baile & in caislen & ro marbaid & ro milid daine roimda. Ro lenadar Gaill iat & tugsat tochur doibh & ro marbhadar-sum drong do Gallaibh, & do imgedar da n-aindeoin uatha & docuadur a Cera.
p.126
Ro tinoil dino Siurtan d'Esetur & Clann Adam & Gaill Cera & d'innsaigeadur gu Toirrdealbhach. Ro fhagaibh Torrdhealbhach in crich o nach roibi lín teagmala riu.
Buirgeis Cinn Trachta do loscadh do Tadhg mac Concubhair Ruaidh & do Tadhg mac Tuathail.
Cidh tra acht ni fuaradur Gaill re fada crithnughadh coimeagla mar in cogadh-sin fa macaibh rígh, uair nír facsat tuath na tricha cead gan creachargain do Connachtaibh isin bliadhainsin.
Giústis nua do chur do ríg Saxan i nErinn isin bliadhainsin & ba maith a smacht.
Annal MCB1248.
Mccxl.uiii. Kl. Enair ar Ceadain & aili uathaidh fuirri.
Comergi do denam do macaib Maghnusa, & innto doib ar Gallaibh & caislean Mic Einri du loscadh leo, & do mac Conchobhair Ruaidh, & a constapla do gabhail & creacha tuaiscirt Umaill do breith doib ar Innsib Mod. Ro tinoil dono Siurtán d'Esetur & Seoan Puitiler & Robin Laighles & daine imda leó & táncadur co Baili Tobair Padraig & as sin gu hAchadh, Fhabhair, & ro airgseat Umhall ar {folio 27D}namarach tuaigh & teas. Tanic Enri dino sluag i nUmall, ar ba leis fein hí & ro bí innti 'na comnaighi. Doroinni dino Mac Enri sith re Domnall mac Magnusa & ro geall Domnall sochraidi & artraighi do innsaighid a braithreach. Mic h. Conchubhair do badar-sin ar Innsib Mod & rocualadar sochraiti do dul o Enrí ar ceand artraich cum Domnaill. Docuadar-sum i nn-arceist na buidhne-sin & ro marbadur dib Ouain mac na goillsighi & Seoan mac in gallshagairt, & ro marbhadh la Diarmaid mac Maghnusa arin ruathursin Senóid Guiber & iiii. dia muintir araen ris, & ro marbhadh Diarmaid arin lathair-sin & gnim truag e-sidei.
Tadhg mac Conchobhair Ruaidh du marbhadh do Gallaibh isin bliadhain-sin, & ba mór a gráin & a eagla in mic-sin ar Gallaibh co fuair bás.
Sluaidheadh le Muiris Fi Gearoid i Tir Conaill ; creacha & airgne do denum lais & O Canannan do innarbadh as tir amach & ríghi do fhagbail ac mac Hi Domnaill.
p.128
Sluaigheadh la Giustís na hEreann d'innsaigidh Hí Neill & Cinel Eoghain, & is i comairli dorinni o do bí neart Gall ar Erinn uili bráighde do tabhairt don Giustís.
Ruaidhri O Canannan du marbhadh la Gofraigh mac nDomnaill Moir Hí Domnaill & ríghi do gabhail do fein.
Muircheartach Cleirech O Dubhda do marbhadh la hAed mac Féidhlimidh Í Conchobhair isin bliadhain-sin.
Seoan Triiél co maithibh a muintiri do marbhadh la Gilla (na) Naem O Feargail.
Riccard mac muintire Uilliam Burc do eg a Saxanaib, & a corp do tabairt a nErinn & a adhlacadh i nAth Eiseal.
Amhlaibh mac Cathail Riabhaigh I Ruairc do marbhadh do Conchubhar Carrach Mac Donnchadha i meabhail.
Annal MCB1249.
Mccxl.ix. Kl. Enair ar Aine & xiii. fuirrí.
Sluaigheadh mor le Giusdís na hEreann do innsaighidh Laighin du cosc na mac rígh do bí ag denum uilc ar fud Laighean, & ni tucsat taeb ris, & ro airg-siumh in crich o nach rucc orro.
Cogad & uilc imda do denum do Fingin Mac Carrthaigh ar Gallaibh Desmumhan isin bliadhain-sin.
Adamh Minadur du marbhadh da mac Gilla Mo Coinni Í Catail & moran maille ris.
Piarus Puer & Dauid Triu & marcshluagh do gillib óga maraen riu do teacht roime Mic Feoruis i Conachtaib co caislean Sligidh; & do cualaidh mac Feidlimidh sin & tug airrceist orro & ro marbhadh leis Piarus Puér & Dauid Triu & cuicciúrdu gillib óga maraen riu, & rucad na cuirp-sin co hEas Dara. Imthusa mic Feidlimidh, tanic remi i Tír Fiachrach & ar fud crichi Mic Fheorais & ro airg o Muaigh co Traigh; & ro lean Gearoidin [...]
p.130
Annal MCB1303.
{folio 28A}intIarla & Gaill & Gaeidhil imda do dul a hErinn cabhlach mór & neart ar Albanchaibh do gabhail doibh.
Teapoid a Burc dearbrathair in Iarla d'ég ar toidheacht do don tshluaigheagh-sin i Carraig Feargusa adhaigh Nollac.
Annal MCB1304.
Mccxcxiiii.Kl.Enair.Matha mac Gilla Isa O Raighilligh, rí Brefne, do marbhadh do Teallach Dunchadha ar Achadh na Corra & galloglaigh do marbhadh malle fris. Mag Samradhan & Mag Dorchaidh do guin and.
In Cunndais bean Ricaird a Burc, Iarla Uladh, mortua est.
Uatér a Burc, oighri in Íarla ceadna, mortuus est.
Annal MCB1305.
Mcccu. Kl. Enair.Muircheartach O Conchobhair Fhailge & Mael Mordha & a brathair .i. in Calbhach O Conchobhair malle fri nonbur ar .xx.it do maithibh a muintire do marbhadh do Sir Ferus Mac Feoruis tre tangnacht a Caislen Feorais.
Caislean Innsi hEoghain do denum leisinn Iarla.
Maidm le hAedh mac Cathail Í Conchobhair & le Clainn Muircheartaigh air Muintir Raighilligh co ndorchair ann Pilip O Raighilligh & oighri Clainni Suibhne & Mag Buirrce ceann na ngalloclach malle fri c. ar xl. do dainib eili.
Toirrdhealbhach mac Neill Ruaigh Hi Briain quievit in Christo.
Matha Og O Raighilligh do marbhadh do Teallach Dunchadha.
Aed Og O Feargail in Christo quievit.
Annal MCB1306.
Mccc.ui.Kl.Enair.Toirrdhealbhach O Briain, ri Tuadhmumhan, do eg. Donnchadh O Briain a mac do righad na inad.
p.132
Feargal Mag Radhnaill, taiseach Muintire hEoluis, do marbhadh da brathribh fein.
Donnchadh mac Conchobhair in Copain & Flann O Floinn do marbhadh le hAedh mac Eoghain I Conchobhair.
Cagad mor etir Aedh mac Eoghain Í Conchobhair, rí Conacht, & maithi Síla Muireadhaigh araen ris & Aedh mac Cathail Ú Conchobhair gu moran do macaib rígh & taiseach Conacht malle ré taiseachaibh & oireachtaibh na Brefne air cheana 'man Sinainn re tri mís no ceathair, co ndearnadar drem do macaibh rígh Aedha mic Cathail forbais isna Tuathaibh maraen re sochraide gur gabsat creacha & airgne. Flann mac Fiachra Í Floinn, adbur taisigh Shíl Mail Ruanaidh, & Brian mac Donnchadha Riabhaigh Í Conchobhair maeraen redainib imda eile do marbhadh ar lorg na creiche-sin.
Donnchadh O Flaithbheartaigh, espog Cilli hAlaidh, saí einigh & crabhaidh, in Christo quievit.
Roberd a Briús, mórmaer Cairrgi, do gabhail ríghi nAlban ar eigin i n-agaigh rígh Saxan.
Domnall Tuirtreach O Neill do marbhadh i tuisil re lucht taighi I Neill.
Sir Uilliam Prinndargás, ridire rocrodha, mortuus est.
Creach mór do deanum do Clainn Muircheartaigh i crích Cairpri du ar marbhadh Dauid O Caeman & daine imda eli.
Brían Carrach O hEghra do marbhadh la Cormac O Flannacan.
Annal MCB1307.
{folio 28B}M.ccc.uii. Kl. Enair. Donnchadh Muimhneach O Ceallaigh, rígh O Maine, saí coimdeas im gach ní do maith dar fhoghain do duine, quievit in Christo.
Domnall mac Taidhg mic Briain mic Annrias mic Briain Luighnigh mic Toirrdhealbhaigh Móir do marbhadh le hAedh mBrefnech mac Cathail Ruaidh Í Conchobhair.
Tadhg mac Maeil Shechlainn mic Donnchadha mic Domnaill mic Maghnusa mic Torrdhealbhaigh Moir do marbhadh do Cathal mac Domnaill mic Taidhg.
Mael Shechlainn O Gairmfhleadhaigh, taiseach Clainni Moáin, quievit in Christo.
p.134
Amlaibh mac Airt mic Cathail O Ruairc, ri Brefne, do marbhadh la mac Feargail Gairbh Meg Samradhain.
Concubhar mac Fiachra O Floinn mortuus est.
Eachdhruim O Maine do loscadh le dreim do macaib rígh O Maine.
Goill Rosa Comain uib dorba do marbhadh le Donnchadh O Cellaigh, rig O Maine, ag Áth Eascrach Cuan du i ndorchuir Pilip Muinnter & Seoan Muinnter & Maighiu Triu maraen re dainibh ele etir marbhadh & fhadhbagh & gabhail. Do gabhadh ann Diarmaid Gall Mac Diarmada & Cormac Mac Cethernaigh & ro leiceagh as a sochraideadha fo comus, & ro gabhadh ann fos seirriam Rosa Comain; & do leiced as iad air trill & doronsat síth ar son in baile do loscadh le hEmunn Butillér.
Donnchadh O Flannacan, easpog Oili Finn, in Christo quievit.
Coróin do tabairt do rí Saxan & Breatan & Ereann .i d'Edubard Og.
Ailbe inghean Taidg Í Conchobhair mortua est.
Clann Muircheartaigh do teacht i Maigh Cetni & arbanna crichi Cairpri & morán d'arbannaibh Tíri hOilealla & in Corainn do loscadh leó, & is don toisc-sin do marbhadh Tadhg mac Maghnusa.
Cathal mac Maghnusa do marbhadh lesin Cathal ceadna.
Maghnus Mag Oireachtaigh mortuus est.
Annal MCB1308.
Mccc.uiii. Kl. Enair.Da crích Cairpri Droma Cliab d'argain do Ruaidhri mac Cathail Ruaidh I Conchobhair.
Tigearnan Mag Tigearnan mortuus est.
Creach mór do denum do Mael Ruanaigh Mac Diarmada ar macaib Domnaill Í Conchobhair i crich Cairpri. Creach ele do denum do Brian O Dubhda & do Gallaibh Luighne & O Fíachrach arna macaib ceadna.
Soighnen teneadh do toitim i mainistir na mbrathar i rRos Comain gur bris in mainistir.
p.136
Annal MCB1309.
Mccc.ix. Kl. Enair.Aedh mac Eoghain mic Ruaidhri mic Aedha mic Cathail Crobhdeirg, ríg Conacht & adbhar ríg Ereann, do marbhadh le hAedh mBrefneach O Conchobhair i Coill in Clachan & morán do maithibh a muintire; & is iat so na maithisin .i. Concubhar Mac Diarmada & Diarmaid Ruadh mac Taidhg Í Conchobhair & Diarmaid mac inCharraig mic Taidhg mic Mael Ruanaidh &Diarmaid O hEili & Gilla na Naem Mac Aedhacain ollamh. Aedh Brefneach do teacht as tír & na Tri Tuatha (do) techt 'na teach.
Mael Ruanaigh Mac Diarmada & Si(l Muiread)aigh do tabairt {folio 28C}Uilliam a Burc co hOil Finn.
Aedh Brefneach do beth isna Tuathaibh & a dul isa Midhe a coinde in Iarla, & na Tri Tuatha do impodh fair da eis. Aedh ar teacht asa Midhe do gabhail longphuirt a nUachtar Tiri & crech do denum dó ar Aedh O Flannacan & a caithem ann.
Concubhar mac Donnchadha Í Briain do marbhadh do Gallaibh a feall.
Cathal mac in Liathanaidh, ab na Trinoide, do togha cum easpogoidi Oili Finn.
Ruaidhri mac Cathail & O Floinn do dul aranMachaire marcsluagh & mac Mic Feorais do marbhadh leo.
Coinne do denum d'Uilliam a Burc & do Conachtaib re mac Cathail 'ma Áth Slisen. Brisedh coinne eaturu & maidm do tabairt ar mac Cathail ann sin & drem da muintir do marbhadh.
Uilliam Burc do dul co mainistir na Buille & Clann Muircheartaigh do teacht a Tír nOilealla. Arbar imda do loscadh & do milleadh doibh.
Mac Uilliam do teacht ar Corrshliab anúass. Mac Cathail do cur asa longphort dó & Donnchadh O Finnachta do marbhadh do tosach sluaigh Mic Uilliam & daine eli nach airimhtear sunna.
p.138
Mccc.x. Kl. Enair.Creach mor risi n-abarthai Creach in Toitean do denam d'Aedh Brefneach ar Mael Ruanaidh Mac Diarmada a Clochar O Muirgile, & Donnchadh mac Donnchadha Mic Diarmada do ghabhail & a bean .i. inghean Í Flannacan do marbhadh ann. Mna & leinibh imda do loscadh ann.
Longphort do gabhail a Cill Fhada d'Uilliam Burc & do Connachtaigh. Aedh Breifneach do deanum longphuirt a Cill Srianan ina n-aghaidh & cethern cunnbalafein da marbhadh a feill .i. Seónag Mac Uighilin .i. ar comaghaibh.
Feidhlimidh mac Aedha do righad ar Connachtaib.
Cormac O Flannacan, taiseach Tuaithi Ratha, do marbhadh la Muintir Peodachan.
Caislen Sligidh do dénum leisinn Iarla.
Fichi tunna fína do cur fo thír in Muig Cetne in tan-sin.
Mac Craith Mag Uidir, rígdamna Fear Manach, & Donn Mac Gilla Michil, taiseach Clainni Congaili, do milleadh & do loscadh le Roalb Mac Mathgamna.
Feargal Mag Dhorchaidh do eg.
Una inghean Aedha mic Feidhlimidh d'eg.
Sluaigheadh le Seafraigh O Feargail co Dun Uabhuir ait ar marbhadh Domnall mac Aedha Oig Í Feargail & Aedh mag Maeil Isa & Gofraig mac Muircertaigh.
Creacha móra do denum le Uilliam Burc & le Mael Ruanaidh Mac Diarmada & le Clainn Domnaill i crich Cairpri ac Cloinn Muircheartaigh. Cealla & tempaill do sarughad doibh.
Annal MCB1311.
M.ccc.xi.primo. Kl. Enair.Crea(ch m)or do deanum le Clainn Muircheartaigh i Connachta {folio 28B}& Gilla Crist mac Muirgiusa mic Donnchadha Mic Diarmada do marbhadh ann & Aedh mac Cormaic & Uilliam Mac Gilla Arraith & Donnchadh mac Tomaltaigh & daine maithi eli.
Da mac Uilliam Leth a Burc do marbhadh dona macaib righ Laighneacha.
p.140
Tadhc O hAnlighe, taiseach Cineoil nDofha, do marbhadh la Siurtan d'Esetur.
Domnall mac Amlaibh mic Airt h. Ruairc, rí Brefne, mortuus est.
Domnall O Bírn, taiseach Tíri Briuin, do eg.
Sluaigheadh mór le hUilliam Burc isin Mumain i nn-aghaidh in Claraigh & cath do tabairt daib da cele & maidm do tabhairt arin Clarach ann; & Uilliam Burc do gabhail ar deireadh a muintire ag lenmain in madma, & gidh eadh ro gabhadh Uilliam & is é tuc in maidm.
Cogad mor i Tuadhmumhain isin bliadhain-sin, & cath do tabhairt do Donnchadh Mac Con Mara & da oireacht .i. do Tricha Cead O Caisin i nn-aghidh Í Briain & fear Mumhan uili; & Donnchadh Mac Con Mara do marbhadh ann & maithi a oirechta uili & Domnall O Grada, taiseach Cineoil Dungaile, & ar diairmithi aturu leth ar leth.
Donnchadh O Briain, rígh Tuadhmuman & deghadhbhar ríg Ereann, do marbhadh i mebail do Murchadh mac Mathgamhna I Briain.
Lochlainn Riabhach O Deaghaidh da marbhadh le Mathgamain mac Domnaill Connachtaigh Í Briain.
Seónag Mac Uighilin do marbhadh in Gruelaigh i mBaili Thobair Bríghde, & a marbhadh fein inn, & is don gearrshamhaigh dar marb sé Aedh Brefneach O Conchobhair do marbhadh e fein.
Creach do denum le Feidhlimidh O Conchobhair, ri Conacht, ar Clainn Muircheartaigh ar bord Muigi Cetne & Mael Shechlainn mac Conchobhair Ruaidh, risi raiti Ceann in Meghil, & daine eli do marbhadh ann.
Diarmaid O Briain .i. Cleirech mortuus est. Muircheartach O Briain do rígadh 'na inad.
Gilla Ísa O Dálaigh, ollamh risin dan, mortuus est.
Gilla Crist Mac Donnchadha mortuus est.
Annal MCB1312.
Mcccxii. Kl. Enair.Uilliam Mac Feorais, ardeaspog Tuama, in Christo quievit.
Benidhecht O Bragan, espog Luighne, in Christo quievit.
Malaici Mac Aedha, espog Oili Finn, do togha cum airdespogoide Tuama.
p.142
Annal MCB1313.
Mcccxiii. Kl. Enair.Diarmaid Cléireach O Briain, rí Tuadhmumhan, quievit inChristo.
Clemens Papa mortuus est.
GillaÍsa Mag Dhorchaidh, taiseach Cineoil Luachain, do marbhadh.
Rex Frangcie mortuus est.
Tadhg mac Annrias d'eg.
Cathal mac Murchadha Carraigh Í Feargail d'eg.
Tigearnan mac Neill Í Ruairc do marbhadh.
Annal MCB1314.
Mccc.xiiii. Kl. Enair. Niall O Domhnaill occisusest.
Maidm Muintire Raighilligh ag Druim Leathan le Ruaidhri mac Cathail Í Conchobhair.
Niall mac Briain O Néill mortuus est.


text:
- TIOTAL
- Beanntan a' Chuilthinn air am faicinn o Chaol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0716
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1900an; 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32637
- KEYWORDS
- cairtean, Beanntan a' Chuilthinn
beanntan
coiseachd nam beanntan
streap, eileanan
Tha a' chairt seo a' sealltainn Beanntan a' Chuilthinn san Eilean Sgitheanach bho Chaol Loch Aillse ann an Siorrachd Rois.
Tha Beanntan a' Chuilthinn am measg nam beanntan as caise anns an Rìoghachd Aonaichte, agus is iad na beanntan as àirde ann an Ìnnse Gall. Tha iad air an cruthachadh o dhà mhonadh, An Cuiltheann Dubh agus An Cuiltheann Dearg, anns a bheil 15 de na beanntan os cionn 3000 troigh de dh'àirde.
Tha clàran ann a tha a' sealltainn gur e an t-Urramach C. Lesingham Smith a' chiad neach a shreap an Cuiltheann, ann an 1835


text:
An t-Oll Jeff Howarth
Iar-Prionnsapal (Iomairt)
An dèidh dha trèanadh mar cheimigear ùireach aig Oilthighean Newcastle agus Reading, rinn Jeff PhD ann an ceimigeachd aig Oilthigh Birmingham agus dh’obraich e an dèidh sin air rannsachadh iar-ollamhach ann an roinn nam mèinneirean agus roinn na h-innleadaireachd ceimigich. Chuir e seachad 17 bliadhna aig Deuchainn-lann Nàiseanta na h-Innleadaireachd, mu dheireadh mar mhanaidsear ionaid an lùtha agus na h-àrainneachd, a’ stiùireadh sgiobaidhean a’ lìbhrigeadh rannsachadh agus seirbheisean teicneòlais fo chumnant ann an innleadaireachd shruthaich, thearmaich, fhuaimean, na h-àrainneachd is chunnartan. Thòisich e aig Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean ann an 2003 far an do dh’obraich e ann an leasachadh ghnìomhachdan malairteach is rannsachaidh anns an sgìre.
Thòisich Jeff aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ann an 2007 mar Iar-Phrionnsapal airson Rannsachadh agus Iomairt, a’ stiùireadh leasachadh ro-innleachdail rannsachaidh, cuartachadh eòlais, an sgoil cheumnaichean, an oifis Eòrpach agus an oifis rannsachaidh. Chaidh e na Iar-Phrionnsapal airson Iomairt anns an Dàmhair 2013, agus e os cionn oifis nan cùmhnantan, oifis leasachadh Eòrpach is Eadar-nàiseanta, gnìomhachdan rannsachaidh slàinte, cuartachadh eòlais, planadh agus leasachadh gnothachais, agus gnìomhachdan leasachaidh acadaimigeach aig Làrach Inbhir Nis.
Fios conaltraidh:
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Oifis Stiùiridh
Slighe Nis
Inbhir Nis
IV3 5SQ
Fòn: 01463 279343
Post-d: Jeff Howarth
Jacqueline Barclay
Neach-taic Pearsanta don Iar-Phrionnsapal (Iomairt)
Fòn: +44 (0)1463 279376
Post-d: jacqueline.barclay@uhi.ac.uk


text:
Folk and Traditional Song Lyrics:
Mo Ri Geal Dileas
Mo Ri Geal Dileas
Mo Ri Geal Dileas
Sist
Mo rn geal dleas, dleas
Mo rn geal dleas nach till thu nall?
Cha till mi fhin riut, a ghaoil, cha 'n fhaod mi,
O chin a ghaoil 's ann tha mise tinn.
Is truagh nach robh mi an riochd na faoilinn
A shnmhadh aotrom air bhrr nan tonn;
Is bheirinn sgrobag don eilean Ileach,
Far bheil an ribhinn dh'fhg m'inntinn trom.
Is truagh nach robh mi 's mo rogha cile
Air mullach shlibhte nam beanntan mr,
'S gun bhi 'gar n-isdeachd ach ein an t-slibhe,
'S gun tugainn fhin di na ceudan pg.
Thug mi crr agus naoi mosan
Anns na h-Innsean a b'fhaide thall,
'S bean bidhchead t'aodainn cha robh ri fhaotainn.
'S ged gheibhinn saoghal chan fhanainn ann.
Thug mi mos ann am fiabhras claoidhte
Gun dil rium oidhche gum bithinn be;
B'e fth mo smaointean a l 's a dh'oidhche,
Gum faighinn faochadh is tu bhi 'm chir.
Cha bhi mi strth ris a' chraoibh nach lb leam
Ged chinneach bhlan air bhrr gach gig.
Mo shoraidh sln leat ma rinn thu m'fhgail,
Cha d'thinig trigh gun mhuir ln 'na digh."
IX
OCT98


text:
Kl Ianair
[...]
. Anno Domini .dcc.xl.
Mors Conli Tethba & Amalgadho regis Conaille.
Iugulatio Murchada filii Fergaile filii Maele Duin, & Conall m. Iarlaithi moritur.
Mors Flainn Aighle, episcopi Echdroma.
Mors Fuirectaigh principis Innseo Coil.
Be Fail, ingen Sechnusaigh, moritur.
Bellum Forboros in quo ceciderunt .ii. filii Fiannamlo, .i. Indrectach & Conall, & ceteri.
Iugulatio Ernani nepotis Ecuilp.
Bellum Cairn Feradaigh in quo cecidit Torcan Tini Reid.
Iugulatio Ailello Corraigh m. Flainn regis Oa Failghe.
Bellum Droma Cathmail inter Cruithniu & Dal Reti fri Indrechtach. Percutio Dal Riatai la h-Oengus m. Forggusso.
Corp Petronille inghine Pedair d' athrugud hoc anno, & na foccail-so d' faghbhail scripha do litir Phedair fein annsan adhlacadh mharmuir asar thogadh h-i, .i. area Petronille dilectissime filie.
p.196


text:
- TIOTAL
- Bonn Cuimhneachaidh Normandy 1994
- EXTERNAL ID
- PC_WD_WS_004
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30231
- KEYWORDS
- Maoir rannsachaidh a' Chogaidh
An dara Cogadh
Feachdan Armaichte
duais
duais
saoradh
comharrachadh
Tha am bonn seo le Uilleam Shand. Rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann, agallamh còmhla ris mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005.
Chaidh am bonn cuimneachaidh seo a dhèanamh le Comhairle Roinneil Normandy Iosail mar mholadh air na rinn na saighdearan a ghabh pàirt ann an Operation Overlord. B' e sin ainm còd nam Feachdan Dàimheil air ionnsaigh Normandy, a thoisich le D-Day air 6 Ògmhios 1944.
Chaidh na buinn a thoirt seachad aig tachartas ann an Normandy gus an 50mh ceann-bliadhna a chomharrachadh anns an Ògmhios 1994. Tha 'Overlord 6 Juin 1944' agus ainmean nan tràighean far an tàinig na bàtaichean air tìr sgrìobhte air aghaidh a' bhuinn. Air an taobh eile, tha Biùgan na Saorsa air a chuairteachadh le suaicheantas William the Conqueror 'Diex Aie' ('Tha Dia maille' ruinn an am Fraingis Normanach)


text:
- TIOTAL
- Picnic aig Clachan Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- HCD00007
- ÀITE
- Clachan Dubhaich, Inbhir Ìonaid
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11729
- KEYWORDS
- cladh
carragh-cuimhne cogaidh
cuirm-chnuic
daoine
B' e Clachan Dhubhthaich àite adhlacaidh Chlann MhicRath airson còrr is mìle bliadhna. Chithear an eaglais agus an cladh air an làimh dheis dhen dealbh. Chaidh an Cuimhneachan-cogaidh ris a' chùl, a tha air tom creagach, fhosgladh anns an Iuchar 1922 leis an Ridire Cailean G MacRath. Chaidh an ìomhaigh dhen laoch MacRath a dhèanamh le Seumas MacGilleGhlais à Glaschu. 'S e Donnchadh Mac a' Phearsain a thog an dealbh seo agus tha e ag innse mun chàrn-cuimhne anns an leabhar aige "Lure of the West"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Cala Sgarbasatair agus Ceann Dùnaid
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH500
- ÀITE
- Sgrabastair
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4884
- KEYWORDS
- calaidhean
Bha Cala Sgarbastair a-riamh cudromach do mharaichean ann an ceann a tuath na h-Alba.agus cha b' fhada gus an robh e aithnichte mar an t-slighe gu Arcaibh, Sealtainn agus na Dùthchannan Lochlannach. Thogadh an cala a th' ann an-diugh mu 1841 agus ann an 1856 bha aiseag eadar Sgrabastair agus Sromnis
An-diugh, air sgàth a shuidheachadh buannachdail, 's e Sgrabastair am port iasgaich as luaithe a tha a' fàs ann am Breatainn. Tha a shuidheachadh cuideachd a' ciallachadh gu bheil ceangal aige ri leasachadh Ola a' Chuain a Tuath. O chionn ghoirid chaidh cidhe ùr agus ionad uisge domhainn a thogail.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Pago Pago
'S e prìomh-bhaile Shamoa Aimearaganaich a tha ann am Pago Pago ([ˈpɑŋo ˈpɑŋo] anns a' chànan aca fhèin). Tha am baile na laighe faisg air port-mara Pago Pago anns an eilean Tutuila. 'S e seo an co-chomharran aige: 14°16' 46" Deas 's 170° 42' 02" Iar. Chan e ach baile beag a th’ ann, bha 10,640 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 1990. Tha a’ gabhail a-steach Fagatogo, far a bheil riaghaltas na dùthcha stèidhichte. Tha gnìomhachas eisg, gu h-àraid tùna, agus an roinn turasachd cudthromach anns a’ bhaile. Tha an uirsgeul: 'Miss Thompson' aka 'Rain', sgrìobhte le W. Somerset Maugham, a’ cluich ann am Pago Pago.


text:
- TIOTAL
- Seada loco ann am Bun Ilidh le dà 0-6-0PTan
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_715
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27426
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
stèisean
'pannier' HRS
Seada loco Bhun Ilidh le dà 0-6-0PTan a-muigh a' sealltainn an àrd-chabhsair sìos agus an crann uisge.
Bha Rèile aotron Dhòrnach a' ruith eadar A' Mhund agus Dòrnach. B' e loidhne dhoirbh a bh' ann le lùibean teann agus cha b' urrainn dha a bhith air obrachadh ach le einnseanan beaga. Ann an 1957 bhris an einnsean meòir àbhaisteach aiseal agus cha robh e eaconamach a caradh. Ghluais Rèile Bhreatainn dà locomotive 16XX a bha le Rèile an Iar roimhe, 1646 agus 1649, a dh'Alba gus a' mheur-loidhne obrachadh. Chaidh na dhà a bhriseadh suas à Bun Ilidh sa Dùbhlachd 1962 nuair nach robh iad dà bhliadhna deug a dh'aois.
Chaidh Bun Ilidh fhosgladh air 15 An Cèitean 1871 agus b' e an ceann-uidhe air Rèile na Gàidhealtachd gu tuath airson trì bliadhna gus an deach an loidhne a leudachadh san Iuchar 1874. Ged a tha an stèisean fhathast fosgailte chaill e a ghoireasan bathair san Fhaoilleach 1984


text:
- TIOTAL
- Uaigh cloiche Aba MacFhionghain, Eilean Idhe
- EXTERNAL ID
- QZP40_351A_2_P292
- ÀITE
- Ì
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- DEIT
- 1776
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31142
- KEYWORDS
- abachan
abaidean
manachainnean
àrd-eaglaisean
easbaigean
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'A Tour in Scotland' le Tòmas Pennant. Tha e a' sealltainn uaigh cloiche Aba Iain MacFhionghain, an t-aba mu dheireadh air Eilean Naomh Idhe. 'S e Easbaig nan Eilean a bh'ann cuideachd agus bhàsaich e mu 1500.
Air a stèidheachadh le Calum Cille, 's e Manachainn Chalamanach a bh'ann an Àrd-eaglais Ì fad cheudan bhliadhnaichean. Ach thòisich na Lochlannaich mu 800AD a' toirt ionnsaigh air cost an iar Alba, a' leudachadh an iompaireachd cho fada deas ri Eilean Mhanainn. Mu dheireadh, ghabh na Lochlannaich ri Crìosdaidheachd agus chaidh Ì a thoirt a-steach do Sgìre-easbaig Lochlannach Mhanainn is nan Eilean. Bha seo fo smachd Easbaig Throndheim, a bha suidhichte an Eilean Mhanainn.
Beag air bheag troimh'n 12mh linn, mar a thàinig na Benedictines, sguir am misean Ceilteach. Bha na h-Abachan a' riaghladh na dùthcha fad faisg air 300 bliadhna. Anns an t-16mh linn, thug an t-Ath-leasachadh air falbh cumhachd nan Abachan agus chaidh Abaid Ì fhàgail bàn ann an 1560. Dh'fhan e mar sin gu 1899, nuair a chaidh a thoirt do dh'Urras Àrd-eaglais Ìdhe


text:
Dachaigh
Fàilte gu DASG, Dachaigh airson Stòras na Gàidhlig, tasgadh air-loidhne airson sgrìobhainnean didseatach agus goireasan leicseachail airson Gàidhlig na h-Alba. Tha dà phrìomh roinn ann an DASG, Corpas na Gàidhlig agus Faclan bhon t-Sluagh.
Tha Corpas na Gàidhlig ag amas air corpas dealantach iomlan a thabhann de sgrìobhainnean Gàidhlig na h-Alba do dh’oileanaich agus luchd-rannsachaidh air cànan, litreachas agus cultar Gàidhlig na h-Alba. Tha Corpas na Gàidhlig a’ toirt stèidh theacsail airson a’ phròiseict eadar-oilthigheil, Faclair na Gàidhlig, air am bi faclair eachdraidheil na Gàidhlig air a stèidheachadh.
Is e cruinneachadh de dh’fhiosrachadh a chaidh fhaighinn bhon t-sluagh a tha ann am Faclan bhon t-Sluagh (ceisteachain, liostaichean-fhacal agus clàraidhean fuaim) bho air feadh sgìrean Gàidhealach na h-Alba agus Alba Nuadh eadar na 1960an agus na 1980an mar phàirt dhen chruinneachadh fiosrachaidh airson Faclair Eachdraidheil na Gàidhlig (FEG), a bha stèidhte aig Roinn na Ceiltis eadar 1966 agus 1997.
Is e pròiseact ùr a thathar a’ leasachadh, agus air a chumail fo sgèith DASG, a tha ann an Seanchas, agus bidh e mar làrach fiosrachaidh air clàraidhean fuaim Gàidhlig a tha air an cumail ann an ionadan air feadh an t-saoghail.
Tha riaghailtean cleachdaidh ann airson na làraich seo. Leugh iad gu cùramach mus tèid thu gu duilleag sam bith eile air an làrach.
Ma chleachdas tu goireasan DASG nad chuid rannsachaidh, dh’iarramaid gum biodh aithne iomchaidh air a toirt. Gus molaidhean air mar a bheirear iomradh air DASG, brùth an seo.
Tha ùidh mhòr againn ann a bhith a’ faighinn iomraidhean agus leth-bhreacan de dh’fhoillseachaidhean a bhios a’ cleachdadh ghoireasan DASG. Bidh iad sin air an cur air earrann nam foillseachaidhean air làrach-lìn DASG.


text:
4 am Faoilleach
'S e 4 am Faoilleach an ceathramh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 361 latha (362 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1643 – Isaac Newton, neach-feallsanachd nàdar agus matamataig Sasannach.
- 1792 - Johan August Arfwedson, ann an Skagerholms bruk. Ceimigear às an t-Suain.
- 1904 - Murchadh MacMhathain no "Cailleach an Deucoin" ann an ceann a deas nan Loch air Eilean Leòdhais.
- 1945 - Richard Schrock, ann am Berne (Indiana). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1941 - Henri Bergson, ann am Paris. Sgrìobhadair agus feallsanaiche às an Fhraing.
- 1960 - Albert Camus, ann an Villeblevin. Sgrìobhadair às an Fhraing.
- 1965 - T. S. Eliot, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair agus bàrd.
- 2011 - Gerry Rafferty, seinneadair Albannach.


text:
- TIOTAL
- Aithisg on 'Inverness Courier' mu thuras Prionnsa na Cuimrigh, duilleag 7
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D375_P052
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4880
- KEYWORDS
- turasan rìoghail
Eideard VIII
Leigian Bhreatainn
Seo an t-seachdamh duilleag de dh'aithisg an 'Inverness Courier' mu thuras Eideird, Prionnsa na Cuimrigh gu Inbhir Nis air 26mh Ògmhios 1931.
An dèidh Deas-ghnàth na Saorsa, chaidh dìnnear oifigeil a chur air dòigh aig Taigh a' Bhaile. 'S ann an seo a bha geàrd onair on 4mh Bhuidheann-cath de Ghàidheil Chamshronaich na Ban-rìgh. Tha liosta ann den a h-uile duine a bha an làthair aig an dìnnear


text:
- TIOTAL
- A' coimhead gu deas thar Bhun Ilidh, 1958
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_707
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- DEIT
- 11 An t-Sultain 1958
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- Harold D. Bowtell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27418
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
stèisean
HRS
A' coimhead gu deas gu stèisean Bhun Ilidh leis a' chala agus an abhainn ri aghaidh an deilbh.
Chaidh Bun Ilidh fhosgladh air 15 An Cèitean 1871 agus b' e an ceann-uidhe air Rèile na Gàidhealtachd gu tuath airson trì bliadhna gus an deach an loidhne a leudachadh san Iuchar 1874. Ged a tha an stèisean fhathast fosgailte chaill e a ghoireasan bathair san Fhaoilleach 1984


text:
- TIOTAL
- Bruaich aibhne le coilltean, Gleann Canaich
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0283
- ÀITE
- Gleann Canaich
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9897
- KEYWORDS
- Gleann Canaich
Loch Maol Àrdaich
dealan-uisge
dama
damaichean uisge
Gleann Afraig
Gleann Srath Farar
Tha Gleann Canaich na fhear de thrì glinn a' dol dhan iar ann an Srath Ghlas. 'S e na dhà eile Gleann Srath Farar agus Gleann Afraig. Tha Abhainn Chnaich a' dol tro Ghleann Canaich, a' dol gu Loch Maol Àrdaich agus an dama Dealan-Uisge as motha an Alba, a chaidh a dhèanamh sna 1950an. Aig àm a thogail bha iad glè chùramach gus nach biodh cus buaidh aige air an dùthaich mu thimcheall. Chaidh dealbh seo a' ghlinn a thogail sa chiad leth den 20mh linn.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Maoin Phort a' Choltair, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_DNHHL_2001_355_1
- ÀITE
- Port a' Choltair
- SGÌRE
- Dòrnach is Craoich
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Dòrnach
- DEIT
- 5 An t-Samhain 1811
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Historylinks, Dòrnach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2632
- KEYWORDS
- Tubaist Phort a' Choltair
Maoin Phort a' Choltair
aiseagan
tubaistean
comataidhean
airgead
bàtaichean
bàthadh
maoin
Air an t-16mh den Lùnastal 1809, dh'fhalbh bàt-aiseig Phort a' Choltair, a' toirt daoine gu margaidh ann am Baile Dhubhthaich. Cha robh anns an aiseag ach bàta ràimh mòr le seòl agus còrr is100 duine air bòrd. Le uiread de dhaoine anns a' bhàta, bha i ro ìseal sa mhuir is thòisich uisge a' faighinn a-steach dhan bhàta nuair a thàinig suailean, is chòp an t-aiseag nuair a chaidh na bha air bòrd gu aon taobh 's iad air bhoil.
Chaidh ceithir fichead duine 's a naoi deug a bhàthadh anns an tubaist, 's chaidh dà dhuine dheug a chaomhnadh.
Chaidh ath-thagradh a dhèanamh airson airgead a thogail a chum teaghlaichean na muinntir a bhàsaich anns an tubaist a chuideachadh. Chaidh Maoin Phort a' Choltair a stèidheachadh is chaidh £509 a thoirt do bhanntraichean, clann is pàrantan nam marbh air a' 14mh den Dùbhlachd 1809. Air an 29mh den Mhàrt 1810 chaidh £1,000 eile a phàigheadh a-mach, is chaidh £1,400 a sgaoileadh air an 11mh den Dùbhlachd 1811.
Bha £2,909 anns a' mhaoin, suim mhòr dha-rìreabh aig an àm.
Tha an duilleag seo o 'Third Report to the Committee for Managing the Meikle Ferry Fund' (Dòrnach, 5mh den t-Samhainn 1811) is tha e ag ràdh gum bu chòir cumail gu dlùth ris a' phlana a chaidh a dhealbhachadh anns a' Mhàrt 1810. Tha e a' toirt taing do fhir Bhengal, Goa, Grenada is an Cape of Good Hope, a chruinnich £1,400 eile airson na maoin a bha dùil a sgaoileadh air an 11mh den Dùbhlachd den bhliadhna ud. Tha ainm-sgrìobhte R Sutharlanach, Cathraiche (Caiptean Raibeart Sutharlanach) air an duilleig


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Castle' neo-aithnichte le HR air trèana ann am Baile Chloichrigh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_625
- ÀITE
- Baile Chloichrigh
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Maoilinn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28597
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Loco clas 'Castle' neo-aithnichte le Rèile na Gàidhealtachd air trèana luchd-siubhail a' dol gu tuath air uchdan ann am Baile Choichrigh.
Chaidh a' chiad dreach de locomotaibhean luath luchd-siubhail clas 'Castle' aig Rèile na Gàidhealtachd a thoirt a-steach le Pàdraig Druiminn ann an 1900. Chaidh a' chiad sia (àir 140 gu 145) a thogail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear iad san Ògmhios a' bhliadhna sin. Fhuairear ceithir eile ((àir 146 gu 149), a chaidh a thogail le Dübs ann an Glaschu cuideachd, san Iuchar 1902 agus chaidh dhà eile (àir 30 agus 35) a thogail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1910 agus 1911. Chaidh iad uile gu sealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite ann an 1948.
Chaidh an dàrna baidse de cheithir de dh'einnseanan clas 'Castle' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd rè ùine Frederick Mac a' Ghobhainn mar stiùireadair nan locomotaibhean. Chaidh an togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn agus fhuairear iad ann an 1913. Àireamhaichte 26, 27, 28 agus 43 bha beagan atharrachaidhean orra bhon bhaidse roimhe. Nam measg sin bha bufairean na b' fhaide, cuachan-mullaich na bu mhotha agus leudachadh air na bogsaicchean-toitee. Chaidh iad uile do shealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite.


text:
Thòisich mi a’ teagaisg Gàidhlig an-raoir
Thòisich mi a’ teagaisg Gàidhlig an-raoir. Seadh, tha fhios agam! A dh’ innse an fhìrinn cha robh duine sam bith eile deònach no comasach sa bhaile ‘s mar sin chuir mi romham gun dèanainn e.
Bha beagan eagail orm roimhe a’ chlas, feumaidh mi aideachadh ach bha e ceart gu leòr. Chaidh an clas air adhart aig ìre ‘s a dhà ‘Speaking our Language’.
Bha cruaidh fheum ann an Inbhir Narann air a leithid. Bha mi glè fhortanach a chionn ‘s gu robh na h-oileanaich eòlach air beagan Gàidhlig ‘s cha robh mòran nach robh iad a’ tuigsinn. Choimhead sinn fiù ‘s air pìos sgriobhaidh bhon ‘Inverness Courier’ anns a’ cholbh ‘Am Peursa’. Dh’ innis mi dhaibh gu robh neach-ionnsachaidh a th’ annamsa cuideachd ‘s bha mi deònach gan teagaisg fiù ‘s gu robh mi fhathast an sàs foghlam tro mheadhan na Gàidhlig mi fhèin. Aig dìreadh a’ chlas thuirt mi. ‘ tha mi gu math an dòchas gu robh sin feumail dhuibh.’
‘Gun teagamh’ fhreagair iad.
Bidh tè eile a’ teagaisg clas airson luchd-tòiseachaidh an diugh. Le dhà chlas againn thèid piseach air Ghàidhlig anns a’ bhaile a-nis.


text:
Thoiribh an aire — mholainn nach leugh sibh ro fhada air toiseach oirbh fhèin sìos air an liosta seo, air eagal ’s gun tèid an sgeulachd a mhilleadh dhuibh. Tha mi a’ cur ris an duilleag seo mean air mhean. Tha mi an dòchas gum bi a’ chiad chaibideil deiseil an ceann greis. Chì sibh gun do rinn mi bann eadar cuid dhe na briathran teicnigeach agus duilleagan Uicipeid iomchaidh. Far an robh duilleag fhreagarrach anns an Uicipeid Ghàidhlig, chleachd mi sin, ach far nach robh, chleachd mi an tè Bheurla.
Caibideil I ♦ Luathas-teichidh
9
luathas-teichidh ◊ luathas a dh’fheumas ruigsinn gus faighinn air falbh bho iom-tharraing planaid.
iarmailt ◊ na speuran os ar cionn. Cuideachd: fànas, failbhe.
iom-tharraing ◊ am fòrsa eadar dà chorp le tomad; am fòrsa a tharraingeas sinn sìos dhan talamh.
10
tèarainteachd ◊ anns an t-seagh seo, thathar a’ ciallachadh nan siostaman agus nan daoine uile ri chèile a dhìon agus a ghlèidh làrach air choireigin.
boinneag ◊ rud beag uisge neo lionn eile.
eanchainn innealta ◊ eanchainn choimpiùtaireach seach eanchainn bhitheòlach.
snàigeadh ◊ a’ gluasad gu faiceallach gus nach faic daoine eile thu. Cuideachd: èaladh.
fànas ◊ na speuran os ar cionn. Cuideachd: iarmailt, failbhe.
amaideas ◊ rudeigin gòrach neo amaideach.
gealtair ◊ cuideigin gealtach; cuideigin nach eil dàna, misneachail neo gaisgeil.
11
trèigte ◊ àite, baile neo togalach gun daoine a’ fuireach annta; àite ris an do chuir daoine an cùl; àite falamh.
bu ghann gun robh ◊ cha mhòr nach robh
cha dearg mi air ◊ chan urrainn dhomh
làrach-corraige ◊ am pàtran sònraichte cuairteach air clàr do chorragan leis an tèid d’ aithneachadh.
clàr-poilis ◊ an clàr a chumas am poileas air na h-eucoirean a rinn daoine.
12
is math an airidh ◊ rinn thu rudeigin ceàrr agus tha thu airidh air an droch rud a thachras mar thoradh.
sradagan ◊ mìrean beaga teinnteach ag èiridh bho theine.
chan fhaca tu do chuid dheth fhathast ◊ bidh an duine seo ag adhbharachadh thrioblaidean dhut fhathast.
bidh ceannach agad air ◊ rinn thu rudeigin ceàrr is feumaidh tu pàidheadh.
torman ◊ fuam ìosail leantainneach
13
a’ cumail a chuideachd ◊ a’ crochadh a-mach còmhla ris; na caraid dha.
air èideadh ◊ a’ cosg mar aodach.
deise-fhànais ◊ dèise shònraichte dhìonach a chosgas tu ann am fànas.
sreang ◊ caol.
brisg ◊ rudeigin a tha furasta a bhriseadh.
fòirneart ◊ sabaid, cath neo strì.
gus a saoghal a chosnadh ◊ gus airgead a dhèanamh; gus turasdal fhaighinn.
gàbhaidh ◊ cunnartach.
air àrach ◊ air an togail.
rèite ◊ aonta neo cùmhnant eadar daoine.
14
a’ dol a dholaidh ◊ a’ dol am miosad; a’ fàs nas miosa.
faochadh ◊ fois, ùine dheth, taic ri trioblaid, cuideachadh.
cruaidh-chàs ◊ droch shuidheachadh.
miannach ◊ ag iarraidh rudeigin.
a’ cosnadh cliù ◊ a’ dèanamh ainm dha fhèin.
stèisean-fànais ◊ àite-fuirich ann am fànas.
glaoic ◊ amadan
fàsach ◊ àite falamh gun daoine, gu sònaichte, àite teth gun mhòran uisge agus làn chactasan.
faite-gàire ◊ rud a nì thu le do bheul nuair a tha thu toilichte; fiamh-ghàire.
15
nìon ◊ eileamaid Ne, àireamh atamach 10, a thèid a cleachdadh ann an solasan.
priobadh ◊ a’ tighinn air agus a’ dol dheth.
meudachd ◊ cho mòr ‘s a tha rudeigin.
sliochd ◊ cinneadh, clann, treubh, buidheann a tha càirdeach a chèile.
mar bu dual dha ◊ mar is àbhaist dha.
bearradh ◊ gearradh neo rusgadh dhan chraiceann.
luachmhor ◊ prìseil, cosgail.
gadachd ◊ goid, meirle.
euchoir ◊ rud ceàrr neo mì-laghail.
sràid mharsanta ◊ sràid mhalairteach, sràid le mòran bhùithtean.
faramach ◊ àrd, le mòran fuaim.
cha bu lèir do Shàl ◊ chan fhaca Sàl.
fa chomhair ◊ air beulaibh, aghaidh ri.
16
dìreadh ◊ dol suas.
sunndach ◊ toillichte
cèile ◊ am fear neo tè ris a bheil thu pòsta.
dìobradh ◊ fàgail, trèigsinn.
samh ◊ droch bholadh.
deàlradh ◊ deàrrsadh.
uchd ◊ broilleach.
cuthach ◊ fearg
dàna ◊ misneachail, bragail, gaisgeil.
chlisg e ◊ ghabh e leum beag.
17
crogall ◊ laghairt mòr a tha a’ fuireach ann an uisge.
gun fhiosta dha ◊ gun fhios aige.
trusgan-armachd ◊ trusgan, deise neo aodach sònaichte, air a dhèanamh à meatailt neo à stuth dìonach eile, agus air a chosg gus neach a chumail beò agus sàbhailte ann an sabaid.
lannach ◊ lannan: na sgealban beaga dìonach a chòmhdaicheas craiceann èisg neo pèist; lannach: làn lannan.
daga ◊ gunna-làimhe beag.
plasma ◊ staid stutha coltach ri gas.
cuimseachadh ◊ amas.
b’ aithne do Shàl e ◊ bha Sàl ga aithneachadh; bha fios aig Sàl cò e.
le drugaichean na sealbh ◊ le drugaichean oirre.
aingidh ◊ olc, mallaichte.
feachd-phoilis ◊ sgioba-poilis.
coirbte ◊ grod, breun, mì-onarach, breugach, bradach, truaillte, fiar.
màl dubh ◊ toirt airgid bho chuideigin tro fhòineart neo tro bhagairt.
oillt ◊ uabhas, eagal mòr.
18
ìnean ◊ iolra air ìne: sgealban aig bàrr do chorragan agus d’ òrdagan; air biastan, na bioran aig bàrr chorragan no òrdagan.
taom ◊ dòirt.
tàirneanach ◊ fuaim a nì dealanach.
caman ◊ slat a leis a chluicheas tu camanachd (iomain).
cràdh ◊ pian.
dìobairt ◊ cur-a-mach.
rusladh ◊ rannsachadh.
19
uabhas ◊ dragh mòr, eagal mòr.
lùths ◊ neart, cumhachd.
oiteag ◊ rud beag de ghaoth.
grad ◊ luath, obann.
an comhair a bheòil ◊ le a cheann an toiseach.
na dhian-ruith ◊ a’ ruith aig peilear a bheatha, cho luath a b’ urrainn dha.
20
troigh ◊ faide dusan òirlich neo 30.48 ciadameadair.
rath ◊ fortan
air a thòir ◊ ga shireadh, ga lorg, ga theicheadh, ga shealg.
fionnar ◊ beagan fuar.
slugan ◊ sgòrnan, amhaich, muineal.
fàire ◊ an loidhne eadar tìr (neo muir) agus na speuran.
21
raon-rocaid ◊ làrach às am blosg rocaidean suas; ‘s e an raon-rocaid as ainmeil air an Talamh am fear aig NASA ann an Cape Canaveral, Florida.
spreadhadh ◊ tighinn às a chèile gu luath fòineartach.
blosgadh ◊ fòrsa rudeigin a’ spreadhadh.
sgailc ◊ sgealp, sgleog, buille.
ghabh e thuige fhèin ◊ thàinig e a-steach air.
ùpraid ◊ othail, faram, buaireas.
22
cho luath ‘s a th’ agad ◊ cho luath as urrainn dhut.
pailteas ◊ gu leòr.
rocaid-bhathair ◊ bathar: rudeigin a thèid an dèanamh neo a thèid am buain airson reic.
toradh ◊ rudeigin luachmhor a thèid a chruthachadh, a bhuain, a chruinneachadh.
23
smèid air ◊ a’ gluasadh làmh thall ‘s a bhos mar shanas do chuideigin.
cnàmhach ◊ caol, sreang le a chnàmhan follaiseach fo a chraiceann.
ospag ◊ anail luath air a gabhail le iongnadh.
nach ann dhìot a tha an sealladh ◊ nach eil coltas dona ort.
cùm do bheul agad fhèin ◊ cùm do bheachdan agad fhèin.
gleansaidhean ◊ mìrean beaga meatailt gleansach, lainneireach, drilseach, boillsgeach.
24
dionach ◊ tèarmannach, seasgair, slan agus gun toll, comasach do dhìon.
dinichean ◊ briogais ghorm a chosg na gillean-cruidh anns na Stàitean Aonaichte an toiseach, ach tha a-nis coitcheann air feadh an t-saoghail.
saidse ◊ doras air long no air bata.
tomadach ◊ gu math mòr no trom.
gaoir ◊ pian no crith ghoirid làidir a thathar a’ faireachdainn le eagal.
àradh ◊ dà chabar le tarsnannain eatarra airson streap suas no sìos.
air ball ◊ gu h-obann, sa bhad.
dìrich ◊ sreap suas.
cagair ◊ bruidhinn ann an guth ìosail.
sporghail ◊ fuaim cuideigin a’ rùsladh mun chuairt.
25
casg ◊ stad.
ciste-laighe ◊ bogsa anns an cuirear corp marbh airson tòradh.
pronnadh ◊ bualadh, bruthadh.
claoidhte ◊ cianail sgìth.
fiughair ◊ coimhead air adhart ri rudeigin.
claonadh ◊ aomadh no cromadh gu aon taobh.
clag-gairm ◊ clag: inneal-ciùil meatailt a nì fuam le bualadh.
nach robhar an dùil ◊ nach robh daoine anns an fharsaingeachd an dùil.
gun cleachdte an seòmar ◊ gun cleachdadh daoine anns an fharsaingeachd an seòmar.
26
cuir rudeigin thuige ◊ cuir rudeigin air.
a leithid ◊ rudeigin colatach rithe.
bheir sinn ar casan linn ◊ falbhaidh sinn gu luath.
na biodh gnothach agad ris ◊ chan e do ghnothach-sa a th’ ann.
27
adhnadh ◊ lasadh
sgleòthach ◊ lèirsinn no fradharc mì-shoilleir.
luathachadh ◊ tomhas air mar a tha rudan a’ dol nas luaithe.
osna ◊ a’ leigeil anail le faothachadh neo le bròn.
galla ◊ cù boireann.
feòrachadh ◊ faighneach.
28
iomagain ◊ dragh.
às do rian ◊ craicte, às do chiall.
29
thoir brath air ◊ thoir fiosrachadh dìomhair seachad mu chuideigin.
air do thì ◊ air do thòir, gad shireadh.
lachan-gàire ◊ gàire mhòr.
sgaiteach ◊ searbh, geur.
30
dochair ◊ cron
faigh cuidhteas ◊ cuir rudeigin bhuat nach eil thu ag iarraidh.
leidheas ◊ cùram-slàinte, slànachadh.
31
cugallach ◊ air ghlugaman, mì-sheasmhach.
ròcail ◊ garbh.
dùrachdach ◊ làidir, cinnteach.
falamhachd ◊ àite gun àile.
sglò ◊ lionn tiugh bitheòlach.
32
leòn ◊ cron no damaist air chorp.
lèigh-losgadh ◊ a’ càradh leòn le teine no rudeigin teth.
gath ◊ sruthadh solais no rèididheachd.
33
ùghdarrasan ◊ na daoine an ceann chùisean ann an suidheachadh.
a dh’aona bheum ◊ sa bhad, aig a’ cheart àm.
an neul ◊ a’ call mothachadh.
Tha mi a’ cur romham briathrachas ùr a chur ris an fhaclair seo mean air mhean.
Cùmaibh sùil air!


text:
Tha an sgioba chruthachail air cùl cuid dhe na caractaran cartùin as ainmeile san t-saoghal airson stiùidio ùr a chruthachadh san Eilean Sgitheanach.
Airson còrr is deich bliadhna air fhichead tha King Rollo Films - stèidhte an Sasainn - air grunn sreathan chartùnaichean ro-sgoile a chruthachadh, leithid Poppy Cat, Maisy agus Spot the Dog.
Chaidh an sreath aca Humf a chur air adhart airson duais BAFTA, is e am measg nam prìomh phrògraman air Nick Jr. Tha e ga shealltainn ann an còrr is ceithir fichead dùthaich air feadh an t-saoghail.
Tha a-nise àrd-stiùiriche King Rollo Films, fear Leo Nielsen (aig a bheil taigh san Eilean Sgitheanach), ag amas air stiùidio a shuidheachadh san Eilean le a chompanaidh ag obair air a ciad sreath de chartùnaichean Gàidhlig.
Tha iomairt King Rollo chum stiùidio a thogail san Eilean a’ faighinn taic bho Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean (HIE), bhon bhuidhinn chraolaidh ScreenHI (fo sgèith XpoNorth) agus bho MG ALBA.
A-chum an stiùidio a thoirt gu bith, tha an com-pàirteachas seo a’ tabhainn dà chnap de thrèanadh saor is an-asgaidh do dhaoine sam bi aig a bheil ùidh ann am beatha a’ dealbhadh chartùnaichean aig Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach.
Tha a’ chiad chùrsa cola-deug, a’ coimhead ri dealbhachadh dhealbhan-cùil airson chartùnaichean, a’ gabhail àite eadar 7-18 Dùbhlachd, leis an dàrna chùrsa – a’ coimhead ris a’ bhathar-bhog 2D CelAction – a’ tòiseachadh air 11 Faoilleach.
Tha an fheadhainn air cùl a’ chùrsa a’ cur fàilte shònraichte air daoine le Gàidhlig, ged as urrainn do dhaoine sam bith le ùidh ann am beatha san obair seo cur a-steach air a shon.
Thèid a’ chiad sheisean ga thoirt seachad leis an stiùiriche-ealain aig King Rollo Films Paul Dowling, leis an ‘lead animator’ Matt Dame, a’ ruith a’ chùrsa CelAction 2D.
Tha Matt eòlach gu leòr air an Eilean Sgitheanach. Bha a sheanmhair is a sheanair, a bha na iasgaire, a’ ruith B&B an Lios Mòr ann am Bhatarnais fad bhliadhnachan mòra agus chuir e fhèin seachad samhraidhean na òige air an Eilean.
Tha Leo Nielsen an dòchas gum faigh luchd-ealain na seòrsa sgilean ùra a dh’fheumas iad às an trèanadh seo chum sreath-cartùin ùr air leth a chruthachadh. “Chan e seo ach toiseach-tòiseachaidh,” thuirt Leo. “Tha sinn an dòchas ionad a chruthachadh air an tig fàs agus leasachadh thar nam bliadhnachan ri teachd, a’ dèanamh filmichean agus a’ toirt tlachd do theaghlaichean air feadh an t-saoghail. Tron a’ phròiseas seo, thèid deagh obraichean ùra, seasmhach a chruthachadh air a’ Ghàidhealtachd.”
A rèir Leo, is e amas King Rollo Films gum bithtear air sreath chartùnaichean a chruthachadh san Eilean Sgitheanach taobh a-staigh trì bliadhna.
“Tha sinn airson is gun tig am bun-bheachd, an sgrìobhadh, ealain, obair-dealbhachaidh, ceòl agus fuaim uile bho dhaoine stèidhte air a’ Ghàidhealtachd is na h-Eileanan. Tha sinn ag amas air sreath a chruthachadh ann am Beurla is Gàidhlig bhon fhìor thoiseachd, ach gum bi e na shreath a fhreagras air buidhnean-craolaidh air feadh an t-saoghail.”
Thuirt Amanda Millen, stiùiriche na lìonra XpoNorth a tha a’ cur taic ris a’ phrògram-thrèanaidh: “Is e seo an dearbh seòrsa phròiseact as còir a bhith a’ tighinn gu bith san Eilean Sgitheanach. Tha sinn air leth toilichte a bhith an sàs aig an ìre seo, is ga thoirt gu buil.”
Thuirt Iseabail Nic an t-Sagairt, Stiùiriche Leasachaidh agus Com-pàirteachais aig MG Alba, a tha a’ ruith na seanail BBC Alba an co-bhuinn ris a’ BhBC, “Tha sinn toilichte dha-rìribh am pròiseact iomairteach togarrach seo a thoirt gu bith.”
“Tha sinn ag obair chum leasachadh chomasan ‘animation’ na sgìre, a’ cruthachadh phrògraman eadar-nàiseanta le freumhaichean domhainn san Eilean Sgitheanach agus sa Ghàidhlig. Is e deagh naidheachd a th’ ann do choimhearsnachd chruthachail na Gàidhealtachd is nan Eilean agus don Ghàidhlig fhèin.”
Thuirt Caroline Forsyth, Stiùiriche Leasachaidh aig HIE: “Tha an sgìre seo a’ coisinn barrachd is barrachd cliù a thaobh thàlantan cruthachail agus tha sinn air ar dòigh taic a chumail ri King Rollo Films is iad a’ tabhainn trèanadh do dhaoine sam bith sa sgìre aig a bheil ùidh ann an obair ‘animation’.
“Tro bhith a’ cruthachadh stiùidio da leithid sna Eilean Sgitheanach bidh cothrom aig a’ chompanaidh iomairtean a thoirt air adhart is iad aig an aon àm a’ cruthachadh chothroman air obraichean Gàidhlig, agus obraichean inntinneach seasmhach dha muinntir an àite.”
Aon uair is gu bheil an trèanadh seachad, tha dùil aig King Rollo pròiseact a leasachadh a bhios deiseil taisbeanadh do bhuidhnean-craolaidh. Thèid an leasachadh a thoirt air adhart le King Rollo, ach thèid an obair gu lèir a dhèanamh san Eilean Sgitheanach leis an trèilear agus am ‘pitch’ gan dèanamh an Gàidhlig agus Beurla.
Tha àitean fhathast ri fhaighinn air an dà chùrsa. Tha cuideachd grunn tachartasan-coinneachaidh gu bhith ann air feadh na Gàidhealtachd is nan Eileanan thar nan seachdainean ri teachd.


text:
Blàr Flodden
Chaidh an cath ainmeil air a bheil Blàr Flodden a chur air an 9mh latha den t-Sultain ann an 1513 ann an Northumbria, nuair choinnich arm na h-Alba ri arm Sasannach. 'S ann air sgath an àireamh glè mhòr de dh’uaislean a chall am beatha air taobh na h-Albannaich, còmhla ris an rìgh fhèin, a tha an cath seo comharraichte. Chan ann dìreach ceannardan na h-Alba a chaidh a chur às aig a’ bhlàr, ach beatha innleachdail na dùthaich, oir bha na h-uaislean aig an àm sin an sàs gu mór anns a’ bheatha innleachdail na dùthaich.
Bho 1511, bha Alba agus Sasainn an sàs ann an cogadh mòr, iomadh-fhillte Eòrpach ris a chanar Cogadh na Lìoge Naomh, no Cogadh na Lìoge Chambrai. Bha an Rìgh Seumas IV airson taic a thoirt don Fhraing, air sàilleibh an t-seann chaidreamh eadar na dà rìoghachd, fhad ’s a bha an Rìgh Eanraig VIII Shasainn a’ dèanamh ionnsaigh oirre. Aig an aon àm, bha Pàpa na Ròimhe an strì an aghaidh na Frainge, le cobhair bho Eanraig VIII. Leis an robh Eanraig VIII san Fhraing, bha arm Sasannach aig Blàr Flodden fo cheannard Iarla Surrey, Tòmas Norfolk (seanair Anne Boleyn).


text:
17 am Màrt
'S e 17 am Màrt an 76mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (77mh ann am bliadhna-leum). Tha 289 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1861 - Aonadh na h-Eadailte.
- 1942 - Chaidh na h-Iùdhaich à Lublin (A' Phòlainn) a chur gu campa bàis Bełżec.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1473 - Rìgh Seumas IV Alba.
- 1951 - Kurt Russell, ann an Springfield (Massachusetts). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1953 - Seumas Ó Dornáin, neach-poileataigs à Alba
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 180 – Marcus Aurelius, Impire Ròmanach.
- 1871 - Robert Chambers, ùghdar agus foillsichear Albannach (r. 10 an t-Iuchar 1802).
- 1956 - Irène Joliot-Curie, ann am Paris. Ceimigear às an Fhraing.
- 1994 - Mai Zetterling, ann an Lunnainn. Actair agus Riochdaire nam film às an t-Suain.


text: Atarregad lasodain na rannairi di roinn an bid. Atre iarom arai Laegairi Buadaig .i. Seglang mac Riangabra, co nepert risna rannairib: Dale sechut, or se, an cauradmir nucut do Loechairi Buadach, uair is e nodlig sech óca Ulad arcena. Atraigh dano Id mac Riangabra, aru Connaill Cernaig, co nepert a cedno. Atrae dano Loeg mac Riangabra, co nepert a cedna risna randairib: Tucaid do Coinculaind sucut, ol .uí., ni mebul do Ultaib uili, ol se, is e gaiscedac is dech fil dib. Ni ba fír sin, ol Connall Cernach & or Laegaire Buadach.


text:
- TIOTAL
- Sealladh air Eaglais Abhaich agus air Gleann Bhaile Dhonnchaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_458_P031
- ÀITE
- Abhach
- SGÌRE
- Abhach
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Abhach
- DEIT
- 1885
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31229
- KEYWORDS
- Eaglais Parraiste Amhach
Baile Dhonnchaidh
Aonghas Peutan
An t-Eilean Dubh
A' Chananaich
Seumas Mac an Fhleisdeir
Sir Alasdair MacChoinnich
Thàinig an dealbh seo de dh'Eaglais Abhaich agus de Ghleann Bhaile Dhonnchaidh à leabhar Aonghas J Peutain, 'Illustrated Guide to Fortrose and Vicinity, with an appendix on the Antiquities of the Black Isle', a chaidh a chlò-bhualadh ann an Inbhir Nis ann an 1885.
Na leabhar, tha Peutan a' bruidhinn air an adhartas a thàinig air baile Amhach ri linn Mgr Seumas Mac an Fhleisdeir bho oighreachd Bhaile Dhonnchaidh. B' ann aire san a bha an t-uallach airson obair, taigheadas na b'fheàrr, agus solar-uisge a thoirt dhan bhaile.
Thug e piseach air luach na h-oighreachd cho àrd ri aon trian a bharrachd. Thuirt aithisg Bòrd Sgrùdaidh na h-ama, 'Tha baile Abhaich, a bha uaireigin cho salach 's cho robach, air atharrachadh an-diugh a bhith na bhaile cho glan 's cho sgiobalta 'sa chitheadh tu an àite sam bith'.
Chaidh am fear-rannsachaidh Alasdair MacCoinnich (1764-1820), a bha a' clàradh Canada, a thìodhlaigeadh anns a' chladh ann an Abhach


text:
Doire
’S e Doire an aon bhaile mòr air Slighe Chaluim Chille. B’ àbhaist manachainn, a chaidh a stèidheachadh san 6mh linn, a bhith suidhichte gu h-àrd air a’ chnoc far a bheil am baile an-diugh. Tha an t-ainm Doire a’ tighinn bho Ghàidhlig na h-Èireann, agus tha e a’ ciallachadh àite no coille le craobhan daraich, agus tràth ann an eachdraidh an tuineachaidh bha an cnoc na eilean craobhach air a chuairteachadh le uisge is talamh bàthte. Tha comharra no dhà ann gun robh dùn air an eilean aig aon àm far an robh an rìgh ionadail a’ fuireach mus deach am fearann a thoirt don eaglais.
Chan eil mòran air fhàgail den mhanachainn air uachdar na talmhainn sa bhaile san latha an-diugh, ach thug i buaidh mhòr air eachdraidh a’ bhaile agus tha pailteas sgeulachdan ann co-cheangailte rithe. Tha tòrr de na sgeulachdan rin lorg ann am Beatha Chaluim Chille a chaidh a sgrìobhadh ann an Gaeilge ann an Abaid Dhoire san 12mh linn. San 16mh linn, dh’ullaich Mánas Ó Dónaill, Prionnsa Thìr Chonaill tionndadh ùr de Bheatha Chaluim Chille. Tha cruinneachadh eadhon nas motha de sgeulachdan san leabhar sin, nam measg tha sgeulachdan bho Dhoire, Dùn nan Gall, sgìre Loch Feabhail agus àiteachan cho fada air falbh ri Loch Nis ann an Alba. Tha na sgeulachdan sin air a bhith nam pàirt de bheatha a’ bhaile bho na meadhan-aoisean chun an latha an-diugh.
Thathar ag ràdh gun do stèidhich Calum Cille manachainn an seo ann an 545. A rèir nan cunntasan bho na meadhan-aoisean air Beatha nan Naomh, b’ i a’ chiad mhanachainn a stèidhich e agus an tè a b’ ionmhainne leis. Thathar ag ràdh gun do dh’fhàg e Doire ann an 562 mar fhògarrach agus gun deach e a dh’Alba far an do stèidhich e a’ mhanachainn iomraiteach ann an Eilean Ì ann an 563. Bhathar, cho tràth ris an 12mh linn, ag ràdh Doire Cholmcille ris a’ bhaile mar chuimhneachan air an naomh.
Tha an fhianais sgrìobhte as sine, ge-tà, a’ sealltainn gun deach manachainn Dhoire a chur air chois san 6mh linn le Fiachra mac Ciaráin, co-ogha do Chalum Cille. Bha Doire mar phàirt den familia, no teaghlach, de mhanachainnean le ceangal ri Calum Cille. Chaidh i air ceann manachainnean Chaluim Cille ann an Èirinn san 12mh linn, agus chaidh aba na manachainn aithneachadh leis an tiotal Comharba Cholmcille no neach-ionaid an naoimh.
Tha an t-slighe ann an Doire stèidhichte air slighe taisteil bho na meadhan-aoisean. Tha i a’ tòiseachadh ann an Ceàrnag an Talla Guild, a bha uair na chaladh, leis an ainm Port nan Long, far am biodh na taistealaich a’ tighinn gu tìr, agus tha i a’ crìochnachadh aig Eaglais an Tùir Fhada. Sin far an robh an Teampall Mòr aig aon àm, faisg air an àite a bhathar ag ràdh far an do choinnich Calum Cille ri Crìosd agus e ann an riochd dhèircich.
A’ dol ann
Gus an t-slighe taisteil a leantainn, bu chòir dhuibh tòiseachadh ann an Ceàrnag an Talla Guild, leanaibh oirbh tro Gheata na h-Armlainn fo Thaigh-tasgaidh an Tùir, agus suas Sràid na h-Armlainn gu ruige Eaglais an Naoimh Augustine. Dh’fhaodadh sibh cuideachd tòiseachadh air bruach an ear Abhainn an Fheabhail, aig an ìomhaigh-chloiche de Chalum Cille ann am Pàirce an Naoimh Calum Cille. Thèid sibh tarsainn na h-aibhne thairis air Drochaid na Sìthe agus thig sibh gu Ceàrnag an Talla Guild.
Tha e a’ toirt uair a thìde an t-seann slighe taisteil a choiseachd bho Cheàrnag Talla an Guild agus sibh a’ tilleadh gun àite far an do thòisich sibh. ’S fhiach e ùine a bharrachd a thoirt dhuibh fhèin gus tadhal air Eaglais an Naoimh Augustine agus Eaglais an Tùir Fhada, gus coimhead air na taisbeanaidhean ann an Áras Cholmcille, no gus cofaidh a ghabhail sa chafaidh aige. Ma tha sibh ag iarraidh cuairt nas fhaide a ghabhail, faodaidh sibh tadhal air Cathair-eaglais an Naoimh Calum Cille agus Tobraichean Chaluim Chille.


text:
Mar Phòr san t-Uisge ? Ìomhaigh Sìol Torcail an Eachdraidh
Maccoinnich, Aonghas (2006) Mar Phòr san t-Uisge ? Ìomhaigh Sìol Torcail an Eachdraidh. In: Litreachas & Eachdraidh. Rannsachadh na Gàidhlig 2, Glaschu 2002. Roinn na Ceiltis, Oilthigh Ghlaschu, Glaschu / Glasgow, pp. 214-231. ISBN 10: 0-903204-22-3Full text not available in this repository. (Request a copy from the Strathclyde author)
Abstract
Tha an alt seo a' toirt iomradh air Sìol Torcail Leòdhais (neo Clann MhicLeòid Leòdhais) mu àm briseadh na h-oighreachd aca (c.1598-1610), agus an dì-meas a bha aig sgrìobhaichean rè an àm fhèin agus aig luchd-eachdraidh on uairsin orra. Tha an alt a' dèanamh sgrùdadh air na beachdan a tha am follais mu dheidhinn a' chinnidh agus a' sireadh, cho fad's a ghabhas sin dèanamh, beachd air dè cho "cothromach" sa bha leithid de bheachdan. Tha e sgrìobhte ann an Gàidhlig. This article, written in Gaelic, examines the views, both contemporary and in subsequent historiography of the Macleods of Lewis, a 'broken' clan who fell foul of James VI's government and were disposessed.


text:
- TIOTAL
- Stadium Caledonian, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_MACLEAN_INVERNESS_08
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Clare Maclean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Clare Nic IllEthain
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29266
- KEYWORDS
- clubaichean ball coise
lann-cluiche
B' àbhaist do chlubaichean ball coise Caledonian agus Inverness Thistle a bhith a' cluich ann an Lìog Ball-coise na Gàidhealtachd. Chaidh an dà chlub còmhla mar Caledonian Thistle ann an 1994 gus iarrtas a chur a-steach airson àite anns an SFL. Mar phàirt den iarrtas aca, gheall iad gun togadh iad stadium ùr nas fheàrr as dèidh a' chiad seasan aca. Tha an stadium seo, Statium Caldeonian, stèidhichte faisg air Drochaid Cheasaig ri taobh Linn Mhoireabh. Bho 1996, tha an sgioba air an t-ainm Inverness Caledonian Thistle a chleachdadh. Is iad dathan na sgioba gorm, dearg agus geal.


text:
Job Description ’S e iomairt-ionnsachaidh air loidhne nàiseanta a th’ ann an e-Sgoil, stèidhichte ann an Steòrnabhagh, Eilean Leòdhais, a tha ag amas air co-ionannachd ann an roghainnean curraicealach ann an sgoiltean. Chaidh e a chruthachadh cuideachd mar aithneachadh air mar a bhios daoine òga a’ fuireach agus ag ionnsachadh an latha an-diugh. An dèidh coinneamh aghaidh ri aghaidh an toiseach a leigeas dha sgoilearan agus luchd-teagaisg eòlas a chur air a chèile, thèid a’ mhòr-chuid den teagasg a dhèanamh tro Vscene, inneal co-labhairt bhideo eadar-ghnìomhach. Gheibhear na h-innealan-teagaisg eile tro Glow. Thathar a’ toirt seachad trèanadh agus taic-teicnigeach dhan luchd-teagaisg. Ma tha sibh airson barrachd fhaighinn a-mach mu e-Sgoil, no teirmean agus cùmhnantan, faodar na ceanglachain a leughadh no fios a chur gu Aonghas MacIllFhinnein, Ceannard e-Sgoil, aig amaclennan1a@gnes.net. e-Sgoil, based in Stornoway, Isle of Lewis, is a national on-line learning initiative geared to promoting equity in curricular choice in schools. It is also a response to the rapid change in the way our young people live and learn. After an initial face-to-face meeting which enables pupils and teachers to get to know each other, most of the teaching takes place through Vscene, an interactive, video-conferencing facility. The other teaching tools and resources required are available through the Glow suite. Training and technical back-up is provided for all staff. Should you wish to find out more about e-Sgoil, or terms and conditions, you can view the attachments or contact Angus Maclennan, e-Sgoil Head Teacher, on amaclennan1a@gnes.net
Requirements Thathar a’ lorg luchd-teagaisg an-dràsta bho air feadh Alba, no fiù ’s bho àitichean eile, aig a bheil ùidh ann a bhith a’ cur an ainmean sìos air liosta-sòlair airson cuspairean far a bheil gainne luchd-teagaisg againne, agus aig ùghdarrasan eile, m.e. Gàidhlig/Gaelic, cuspairean tro Mheadhan na Gàidhlig gu lèir, fiosaig agus ceimigeachd. Bhiodh stòr-dàta mar seo a’ leigeil dhuinn àitean bàn airson ùine ghoirid a lìonadh agus luchd-teagaisg a chur an dreuchd àite sam bith ann an Alba tòrr nas luaithe. Feumar clàradh slàn GTCS agus sgilean ICT. Ma tha sibh an-dràsta ann an dreuchd pàirt-ùine no air ur dreuchd a leigeil dhibh bho chionn ghoirid, agus ma tha ùidh agaibh ann a bhith ag obair gu sùbailt bho sgoil ionadail, cuiribh fios thugainn. Faodaidh tagraichean a bhith stèidhichte àite sam bith ann an Alba. Chan eil feumalachdan ann a thaobh an àireamh de chlasaichean a dh’ fheumas sibh teagasg. We are currently looking for teachers from anywhere in Scotland or indeed further afield, who are interested in having their names on a supply list for subjects in which we, and other local authorities, are experiencing staffing shortages eg Gàidhlig/Gaelic, all Gaelic Medium subjects, Physics and Chemistry. Having such a database will enable us to match people to temporary vacancies and allow for deployment anywhere in Scotland much more quickly. Full GTCS registration and confidence in using ICT is required. If you are currently employed part-time or recently retired and interested in working flexibly from a local school or council premises, we would like to hear from you. Potential applicants can be based anywhere in Scotland. There is no minimum requirement with regard to the number of periods you may wish to teach.


text:
Tha Brexit a’ fàgail Eòrpa ann an suidheachadh caran àraid mar phrògram. Chaidh a ràdh sa chiad sheantans a chaidh a lìbhrigeadh air a’ chiad phrògram ann an 1993 gum biodh e a’ coimhead air an Roinn Eòrpa is mar a bha i a’ bualadh air a’ Ghàidhealtachd is air Alba san fharsaingeachd. Aig an àm, bha ball-stàitean an t-seann EEC air peann a chur ri pàipear airson Cùmhnant Mhaastricht. Cha robh an EEC gus a bhith ann tuilleadh; ’s e a-niste a bha gus a bhith againn ach an EU – an t-Aonadh Eòrpach.
’S e dusan stàit a bh’ ann an uair sin agus, mar a bha gu bho chionn ghoirid, ’s ann a’ sìor fhàs a bha e is chan ann a’ crìonadh ann am ballrachd. Bha barrachd is barrachd buaidh ga toirt oirnn le riaghailtean Eòrpach, is bha dùthchannan san ear air comannachas a chur bhuapa is tòrr dhiubh airson ballrachd fhaighinn ann an cluba ùr gleansach an EU. Cùm ort chun an-diugh, ge-tà, is tha tòrr dheth sin air atharrachadh gu ìre. Abair gu bheil dùthchannan a leithid Sherbia is Albàinia ag iarraidh a-steach là air choreigin fhathast, ach tha fear de na h-eaconamaidhean is slòigh as motha sa bhuidhinn a-niste gus a bhith a’ falbh às.
Bhòt sinn, mar Rìoghachd Aonaichte, air a shon – airson Bhrexit. Mar sin, cuimhnich air a’ chiad seantans air a’ chiad phrògram de dh’Eòrpa: ciamar a bha an Roinn Eòrpa a’ toirt buaidh oirnne? ’S i ceist chudromach tha sin fhathast ach tionndaidh i is tha tè’ile agad. Dè seòrsa buaidh a tha sinne air a thoirt air an Roinn Eòrpa? Tha sinn gus a bhith a’ feuchainn ri cnuasachd a dhèanamh air na ceistean sin, am measg eile, thairis air an t-sreath a tha dìreach air ùr-thòiseachadh.
’S e aithris shònraichte a’ coimhead air ais air mar a bhòt Breatainn gus an EU fhàgail a bha sa chiad phrògram san t-sreath. Tharraing e ri chèile aithrisean bho An Là, am measg eile, gus coimhead air càit a bheil sinn an-dràsta is ciamar a fhuair sinn an seo.
An t-seachdain seo, tha aithris againn à Gibraltar. Tha e tric air aithris mar a bhòt mòr-chuid ann an Alba airson fuireach san EU seach falbh: 62% an aghaidh 38%; ach ann an Gibraltar bha a’ bhòt airson fuireach fiù ’s na bu daingne na sin. Bhòt 96% den t-sluagh an sin airson fuireach. Tha Alasdair Friseal air a bhith ann, a’ faighneachd dè tha Brexit gus a bhith a’ ciallachadh dhaibhsan.
A’ leantainn le cuspair Bhrexit – leis an dòchas gun lorg cuideigin facal eile air a shon – tha am prògram cuideachd air a bhith a’ coimhead air mar a tha sluagh na h-Alba a’ faireachdainn mun bhòt.
Ged a chuir a’ chuid a bu mhotha san dùthaich seo taic ri fuireach, bhòt millean duine airson falbh, agus tha mi air a bhith a’ coinneachadh ri còignear dhiubh – anns na h-Eileanan an Iar agus ann an Glaschu – gus tomhas fhaighinn air dè thug orra bhòtadh an taobh sin, dè am beachd mun deasbad ’s an ìre de dh’fhiosrachadh a bha ga thoirt do dhaoine, agus dè na miannan aca a-niste. ’S e mo bheachd an aon rud a dhèanamh fhathast le feadhainn a bhòt airson fuireach.
Tha barrachd air Brexit a’ tachairt an seo is thall-thairis, ge-tà. Tha sinne mar sgioba gus a bhith ag aithris fhathast air gnothaichean a leithid suidheachadh an luchd-imrich sa Ghrèig; a’ bhuaidh a thug a’ chrith-thalmhainn as t-samhradh seo chaidh air an Eadailt; agus an sgaradh a tha sa choimhearsnachd Thuircich sa Ghearmailt mun ar-a-mach a theab a bhith san Tuirc.
Tha e tric ga ràdh gu bheil Brexit a’ ciallachadh gu bheil sinn air tionndadh a-steach oirnn fhèin, air ar cùl a chur ri càch. Ge-tà, fiù ’s an dèidh dhuinn an EU fhàgail, bidh an Roinn Eòrpa fhathast ann – faisg oirnn, ceangailte rinn ann an eachdraidh is cultar. Cha bhi sinn mar phàirt den aon chàirdeas, ach ’s e ciamar a tha e a’ dol a dh’atharrachadh, is cuin, a’ cheist as motha a bhios romhainn mar dhùthaich gu poileataigeach.
O chionn 80 bliadhna – on Weekly Scotsman, 26 Sultain 1936: ‘Am Posta Ur’
Tha cabhag air a h-uile duine agus tha cabhag ùr air litrichean. Chan fhaicear na’s faide seann duine anfhunn no òganach spailpearra a’ gabhail an rathaid le màileid posta air a dhruim, oir tha carbad-ola de sheòrs air chor-eiginn a’ dèanadh a’ ghnothaich so ach beag anns gach ceàrn.
Cò tha giùlan na cosdais so tha e duilich a ràdh, oir is goirid an ùine o nach faigheamaid sochair ’sam bith ach le doicheall o Oifig na Postachd a chionn nach robh an t-seirbhis a’ pàigheadh an àiteachan iomallach mar a th’ againne. Dh’fhalbh an latha sin, a réir coltais, agus tha againn ’na àite tìmeannan àghmhor ’sam faighear ’na dh’fheumar gun sireadh no sòradh. B’fheàrr gu’m faigheamaid cidheachan is rathaidean-móra air cho beag dragha, ach theagamh gu’n tig iad sin, mar an ceudna, an uair is lugha ar fiughair riù. Chan e mhàin gu’m bheil postachan ùra againn, ach tha ’n telephon air tighinn do gach clachan aig am bheil a bheag no mhór de shluagh ’na thaice, agus tha bàtaichean adhair air an ais is air an aghaidh do mhóran de na h-Eileanan. Dh’fhalbh latha na h-airc an Dùthaich nam Fineachan agus tha againn an nis sìth agus sonas mar nach robh againn riamh roimhe o linn iomraidh.
Mur eil sinn cho math dheth ri Goill is Sasunnaich is ann a chionn nach eil am fearann againn fhathasd ach an tomhas. Thig an t-àm ’sam faigh sinn e na’s pailte!
Gaelic Guide for Learners: Would be
Today’s learners’ piece is the last piece of the series about simple sentences with verbal nouns or adjectives. We have already learned about the present, past and future tense of the verb to be, which leaves us with the conditional, or how to express what would happen. The verb form we need is bhiodh, spelled bhitheadh when emphasised. Bhiodh Eilidh a’ dol dhan sgoil - Eilidh would be going to school. Bhiodh iad a’ cluich ball-coise - They would be playing football.
The negative form and question form are cha bhiodh and am biodh, respectively. Cha bhiodh Iain a’ dèanamh sin - Iain wouldn’t be doing that. Am biodh tu cho math? - Would you be so kind?
The conditional differs from the other tenses in one way: the first person singular and plural have special forms: Bhithinn a’ seinn - I would be singing. Bhitheamaid a’ sgrìobhadh nobhailean - We would be writing novels. Cha bhithinn tinn - I would not be ill. Cha bhitheamaid ag obair - We would not be working. Am bithinn cho gòrach sin? - Would I be that stupid? Am bitheamaid a’ dèanamh seo? - Would we be doing this? To answer yes, bhitheadh; no, cha bhitheadh.
This tense can also be used to speak about something that happened habitually in the past.
Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning


text:
- TIOTAL
- Seann Mhansa Eaglais na h-Alba, Am Ploc
- EXTERNAL ID
- HCD00313
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12039
- KEYWORDS
- Eaglais na h-Alba
Telford
mansa pàrlamaideach
Am Ploc
Tha an dealbh seo a' sealltainn mansa Eaglais na h-Alba, a bh'air aon làr. 'S e fear de na togalaichean a chaidh a thogail fon sgeama eaglais 'Pàrlamaideach' no 'Telford', gus eaglaisean is mansaichean a thoirt do dh'Alba. B' e innleadair comhairleachaidh is am prìomh fear-tomhais a bha ag obair dhan riaghltas a bh'ann an Tòmas Telford. Chosg an eaglais is am mansa £1480.15s. Mus deach an togail ann an 1827, bhathar ag adhradh anns A' Chlachan Aillseach, 5 mìle às a' Phloc. An-diugh, 's e taigh prìobhaideach a th'anns a' mhansa
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- A' coimhead chun an ear bhon àrd-chabhsair suas ann am Baile Dhubhthaich, An t-Ògmhios 1975
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1307
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- DEIT
- An t-Ògmhios 1975
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27932
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
drochaid-coise
drochaidean-coise
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn an sealladh a' coimhead chun an ear bhon àrd-chabhsair suas ann am Baile Dhubhthaich. Chaidh a thogail san Ògmhios 1975.
Chaidh stèisean Bhaile Dhubhthaich fhosgladh le Rèile Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain (I&AJR) air 1 An t-Ògmhios 1864. B' e I&AJR aon de na companaidhean a thàinig còmhla gus Rèile na Gàidhealtachd a chruthachadh ann an 1865. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho sheirbheisean riaghailteach.


text:
- TIOTAL
- Seirbheis A' Phuist Adhair, Inbhir Nis, 1934
- EXTERNAL ID
- GB1796_986_36_1
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 29 An Cèitean 1934
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11011
- KEYWORDS
- post
post rìoghail
conaltradh
companaidhean phlèanaichean
carbadan-adhair
plèanaichean
Pròbhaist MacCoinnich a' dèanamh òraid air madainn 29 An Cèitean 1934 aig Port-adhair an Longman, Inbhir Nis, mus deach a' chiad turas-adhair riaghailteach de seribheis post-adhair taobh aig ìrean puist àbhaisteach taobh a-staigh Bhreatainn a dhèanamh.
Clì gu deas: Pròbhaist MacCoinnich; Mgr R Dòmhnallach, Cathraiche Buidhean-adhair na Gàidhealtachd (pàirt falaichte); Mgr A J Caimbeul, Àrd Mhaighstir-puist ann an Inbhir Nis; Seanailear Sir Feadaraig MacUilleam; Caiptean E E Freeson; Mgr Alexander, a bha roimhe na Chathraiche air Buidheann-adhair na Gàidhealtachd; Mgr J R ?, Neach-tomhais Oifis a' Phuist (pàirt falaichte)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
19 an t-Iuchar
'S e 19 an t-Iuchar an 200mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (201mh ann am bliadhna-leum). Tha 165 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1936 - Thuit am baileLogroño dha na reubaltaich Faisisteach.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1806 - José de Obaldía, ann an Santiago de Veraguas. Fear-poileataigs à Coloimbia/Panama.
- 1904 - Vera Schmiterlöw, ann am Varberg. Actair às an t-Suain.
- 1949 - Kgalema Motlanthe, ann am Boksburg. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
- 1970 - Nicola Sturgeon, BPA agus Prìomh Mhinistear na h-Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1913 - Clímaco Calderón, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2016 - Garry Marshall, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- An Cuilthionn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00321
- ÀITE
- Fearann an Lighiche
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12046
- KEYWORDS
- An Cuilthionn
beanntan
sneachd earraich
Fearann an Lighiche
Talaisgeir
Bho ionad faisg air Fearann an Lighiche, air an rathad eadar Port nan Long agus Talaisgeir, a' coimhead gu deas, 's an sneachd ag aiteamh as t-earrach, tha Donnchadh Mac a' Phearsain air dealbh mìorbhaileach a thogail den Chuilthionn - an sreath bheanntan eireachdail anns an Eilean Sgitheanach. Bidh an Cuilthionn a' tàladh luchd coiseachd, luchd sreap agus luchd amharc bho air feadh an t-saoghail. Tha fichead Rothach (mullaichean os cionn 3000 troigh) anns a' Chuilthionn Dubh, nam measg Sgùrr nan Gillean òirdheirc (a' chiad dìreadh dhith air clàradh ann an 1836), Sgùrr Laghain (the Inaccessible Pinnacle), Sgùrr Dearg, agus Sgùrr Alasdair - mullaichean a chaidh an sreap, a chaidh an togail ann an dealbhan agus a chaidh an sìorrachadh ann am bàrdachd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- A' gabhail ballrachd Camshronaich na Banrigh
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_N_BOX2_4605
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1984
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Photographic Archive (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18685
- KEYWORDS
- arm
togail dhan arm
Chaidh an ìomhaigh seo a shealltainn bho chionn ghoirid ann am 'Maor-sgrùdaidh Dhealbhannan' a' Bhaile, a chaidh a ruith ann an co-bhuinn ris an Inverness Courier. Tha e a' sealltainn ceithir fir òga a' soigneadh airson ballrachd de Chamronaich na Banrigh a ghabhail.
San dealbh bho chlì gu deas tha Ailean Caimbeul (à Baile Eòghainn), Anndra Iain MacCaluim (à Inbhir Nàrann), neo-aithnichte (na shuidhe), an Lt.-Col. Ron Maddison, Lesley Forsyth (à Inbhir Nis) agus Garaidh Glass (à Farrais).
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Caerdydd
'S e Caerdydd ('sa Chuimris agus Cardiff 'sa Bheurla) na phrìomh-bhaile agus am baile is mòtha a th' anns a' Chuimrigh. Tha e suidhichte air an còrsa deas a' Chuimrigh. 'S e baile beag a bh' ann ron an 19mh linn nuair a dh'fhàs e cudthromach le tighean dèanadachd agus leis am baile air a chleachdadh mar poirt mhòr airson gual. Fhuair Caerdydd inbhe mar Baile-Mhòr ann an 1905 agus chaidh a dhèanamh na phrìomh-baile a' Chuimrigh ann an 1955. Anns a' bhliadhna 2001 's e 305,340 an t-àireamh sluagh aig Caerdydd agus tha seo ga fhagail mar an 16mh baile is motha anns an Rìoghachd Aonaichte.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Hordaland
- Lugansk
- Nantes
- Stuttgart
- Xiamen


text:
- TIOTAL
- Solar Uisge a' Phluic - Loch Lanndaidh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_PLANS_01_029
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- CRUTHADAIR
- The Highland Railway
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26406
- KEYWORDS
- rathaidean iarainn
Rathad Iarainn na Gàidhealtachd
Alba agus Meadhan Lunnainn
damaichean
gluasadail
zoomable
Is e 'Sgìre na Gàidhealtachd de Roinn Alba, Alba agus Meadhan Lunnainn. Loch Lanndaidh. Àrdachadh agus Neartachadh an Daim a tha san amharc' an tiotal a th' air a' phlana seo. Chan eil ceann-latha air.
Tha sgèile na roinne agus an àrdachaidh aig 1½ òirleach gu 1 troigh. Tha sgèile a' phlana ¾ òirleach gu 1 troigh.
Tha e a' gabhail a-steach plana den làrach, sa bheil sgèile 1 òirleach gu 40 troigh, agus CS aig AA air plana an làraich, le sgèile 1 òirleach gu 10 troighean.
Tha beagan milleadh uisge air


text:
- TIOTAL
- Aiseag Chaol Loch Aillse-Chaol Àcain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_038
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12861
- KEYWORDS
- aiseagan
còmhdhail
bàtaichean
Dealbh camara den 'Kyleakin', aiseag a ghabhadh 28 càr a thòisich ag obair eadar Caol Àcain san Eilean Sgitheanach agus Caol Loch Aillse air tìr-mòr ann an 1970.
B' e an 'Kyleakin' a' chiad aiseag shusbainteach a dh'obraich an t-slighe eadar an Caol agus Caol Àcain, ach cha b' i a' chiad aiseag air an robh an t-ainm sin. Ann an 1930, thòisich aiseag le slige fhiodha agus le clàr-tionndaidh, a bha comasach air dìreach aon chàr a ghiùlan, agus air am robh 'Kyleakin' cuideachd ag obair an sin. Ann an 1936, thàinig am 'Moil', aiseag le slige fhiodha agus clàr-tionndaidh a bha comasach air dà chàr a ghiùlan. Bha na h-aiseagan sin le clàr-tionndaidh nam piseach air na bàtaichean bu lugha a bha a' dèanamh a' ghnothaich roimhe seo.
Ann an 1942 thòisich aiseag le slige stàilinn agus clàr-tionndaidh air an robh an t-ainm 'Cuillin', agus a bha comasach air dà chàr a ghiùlan, ag obair air an t-s;ighe eadar an Caol agus Caol Àcain, agus ann an 1951 thòisich an 'Lochalsh' a bha an ìre mhath co-ionann air an t-seirbheis. Eadar 1952 agus 1959 bha aiseagan le clàr-tionndaidh a bha comasach air ceithir no sia càraichean a ghiùlan ag obair, ach leis an àireamh de dhaoine aig an robh càr prìobhaideach a' fàs anns na 1950an agus na 60an dh'fhaodadh luchd-cleachdaidh nan aiseag uaireannan feitheamh suas ri 12 uair a thìde mus fhaigheadh iad thairis ann am mìosan an t-samhraidh.
Mu dheireadh ann an 1970, thòisich an aiseag 'Kyleakin' a ghabhadh 28 càr air an t-seirbheis, agus bliadhna an dèidh sin thòisich an t-aiseag eile, 'Lochalsh', còmhla rithe. A dh'aindeoin beagan dhuilgheadasan an toiseach, bha muinntir an àite agus luchd-tadhail air an dòigh leis an t-seirbheis leasaichte. Bha an dà aiseag ag obair air an t-slighe gu 1991 nuair a ghabh dà aiseag a ghabhadh 36 càr, an 'LochFyne' agus an 'Loch Dunvegan' an àite. Bha seirbheis na h-aiseig ag obair eadar Caol Àcain agus Caol Loch Ailllse gu 1995 nuair a ghabh drochaid an Eilein Sgitheanaich an àite.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Iarrtas Barrantais dha Uilleam Tolmaidh, 4 Iuchair 1775, d.2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47_5I_02
- DEIT
- 1775
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5801
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
goid
Seo tagradh agus gearan bho Alasdair Mac a' Bhàillidh gun Urramach Iar Shiorraim de Shiorrachd Inbhir Nis, fon cheann-latha 4 Iuchair 1775. Tha e ag ainmeachadh gun do ghoid Uilleam Tolmaidh bò bho Aonghas Mac a' Phearsain anns an Dùbhlachd 1773, agus anns an Fhaoilleach no an Gearran 1774 ghoid e làir ghlas bho Anndra Mac a' Phearsain ann am Baile an Dìg.
'Agus a thuilleadh air an sin tha e ag ràdh gu bheil Uilleam Tolmaidh ainmichte gu bhith de droch chliù, de dhroch dhòigh agus na mhèirleach cumanta'.
Tha an gearan seo mar bhunait air iarrtas barantais gus Uilleam Tolmaidh a shireadh agus a thoirt an grèim


text:
21 am Màrt
'S e 21 am Màrt an 80mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (81mh ann am bliadhna-leum). Tha 285 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna. 'S e toiseach an earraich a tha san latha seo.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1685 - Johann Sebastian Bach, ceòl-sgrìobhaiche Gearmailteach, ann an Eisenach.
- 1908 - Deogracias Fonseca, Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1932 - Walter Gilbert, ann am Boston. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1940 - Solomon Burke, seinneadair Aimeireaganach.
- 1967 - Adrian Chiles, biadhtach telebhisean.
- 1967 - Carwyn Jones, neach poileataigs agus Prìomh-mhinistear na Cuimrigh.
- 1980 - Ronaldinho, cluicheadair ball-coise à Braisil.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1880 - José Ignacio de Márquez Barreto, ann an Ramiriquí. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 2008 - Gabriel París, ann an Girardot. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.
- 2012 - Ruaraidh MacThòmais, sgoilear, dheasaiche agus bhàrd Albannach.