text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Ag ullachadh airson tachartasan cuimhneachaidh na h-Iolaire (22/06/2015)
[Angela NicIlleathain – Preseantair] Thòisich còmhraidhean airson oidhirp shònraichte a dhèanamh 100 bliadhna bho na thachair uabhas an Iolaire a chomharrachadh. Chaill còrr is 200 duine am beatha nuair a chaidh an t-soitheach, air an robh fir a bha tilleadh bhon Chiad Chogadh, air na creagan faisg air Steòrnabhagh. Tha trì bliadhna gu leth ann mus bi an ceann-là ann, ach thathas airson tòiseachadh ag ullachadh tachartasan cuimhneachaidh. Tha an aithris-sa aig Murray MacLeòid.
[Murray MacLeòid – Neach-aithris] Chan eil mòran nithean ann an eachdraidh an eilein cho tiamhaidh ri oidhche na bliadhn’ ùire 1919. Chaill 200 duine am beatha, a’ chuid mhòr bhon eilean, dìreach slatan bho chofhurtachd is sàbhailteachd an dachaighean agus sin as dèidh tighinn troimhe uabhasan a’ Chiad Chogaidh. Cha robh teaghlach no coimhearsnachdan air an eilean air nach do bhuail e.
[Dòmhnall Màrtainn] Tha mi creidsinn nach robh tubaist aig an robh uiread de bhuaidh air teaghlaichean, air coimhearsnachdan ‘s air eileanaich ann an Leòdhas agus Na Hearadh ri call an Iolaire agus tha e freagarrach agus iomchaidh gu bheil sinn a’ beachdachadh air rudan a dhèanamh ann an 4 bliadhna eile airson 100 bliadhna a chomharrachadh. Agus chan e a-mhàin na rudan a tha sinn dol a dhèanamh aig ìre ionadail ach tha comataidh nàiseanta - panail comharrachaidh a’ Chiad Chogaidh – tha iad sin air aontachadh gur e seo an tachartas mu dheireadh a bhios ann ann an sreath phrògraman nan ceithir bliadhna agus air sgàth sin tha mi creidsinn gu bheil e iomchaidh gum bi an tachartas agus an tubaist a’ faighinn inbhe aig ìre nàiseanta agus eadar-nàiseanta.
[Murray MacLeòid – Neach-aithris] Ann an trì gu leth bliadhna eile, bidh 100 bliadhna air a dhol seachad agus tha ullachaidhean air tòiseachadh mar-thà airson an oidhche a chomharrachadh.
[Dòmhnall Màrtainn] Chithear dè dh’ fheumar a dhèanamh, sgrùdadh a dhèanamh ach am faic sinn dè na cosgaisean a tha gu bhith ann airson an obair calpa a dh’ fheumas a dhèanamh agus feumar an uair sin a dhol a-mach agus airgead a shireadh ‘s dòcha, airgead a thogail am measg choimhearsnachdan agus airgead fhaighinn bho na buidhnean poblach agus buidhnean prìobhaideach ‘s tha a h-uile càil a tha sin dol a thoirt ùine.
[Murray MacLeòid – Neach-aithris] Bidh ainmean an fheadhainn a chaill am beatha sgrìobhte gu bràth ann an eachdraidh an eilein. Ach chan e sgeulachd a th’ann aig a bheil fios aig cus dhaoine taobh a-muigh nan eilean fhèin? ‘S dòcha ge-tà gun cuir na tachartasan comharrachaidh sin ceart.
[Donaidh MacÌomhair] Tha mise an dèidh a bhith faighinn tòrr emails bho dhaoine a-mach à seo, legions eile, faighneachd dè a bh’ anns an Iolaire ‘s dè thachair. Chan eil tòrr fios feadh na dùthcha, ged a chaidh leabhraichean gu leòr a sgrìobhadh mu dheidhinn agus prògraman a dhèanamh mu dheidhinn. Timcheall na dùthcha chan eil fhios aig tòrr mu dheidhinn ‘s cha bu chòir dhan sin a bhith. Bu chòir cuimhne bhith againn air an rud a thachair an seo ‘s cho duilich ‘s a bha e aig an àm agus tha e duilich fhathast fiù’s a’ smaoineachadh air.
[Murray MacLeòid – Neach-aithris] Chan eil e na iongnadh sam bith gu bheil daoine airson cuimhne an iolaire a chumail beò.
[Donaidh MacÌomhair] Chan eil baile san eilean nach do chaill cuideigin, nach do chaill barrachd air aon duine anns an tubaist a bha seo agus tha daoine bruidhinn air fhathast. Chan fhaigh iad seachad air, ged a tha tìde dol seachad. Daoine a bha beò an uair sin, uill chan eil duine aca beò a bh’ann an uair sin ach an dèidh sin tha sinn a’ cumail cuimhne air.
[Murray MacLeòid – Neach-aithris] Tha sgeulachd an Iolaire fhathast gu mòr ann an inntinn nan eileanach agus tha fhios gu bheil e iomchaidh gu leòr 100 bliadhna bho thachair an t-uabhas a chur fa chomhair a’ mhòr-shluaigh mar chuimhneachain. Murray MacLeòid, BBC An Là.
Preparations to commemorate the Iolaire disaster
[Angela Maclean – Presenter] Discussions regarding a special effort to mark 100 years since the Iolaire disaster have begun. More than 200 lives were lost when the vessel, with men returning from the First World War on board, ran onto rocks near Stornoway. There are three and a half years until the anniversary, but those involved wish to start preparing commemorative events. Murray MacLeod has this report.
[Murray Macleod – Reporter] Few events in the history of the islands are so poignant as New Year’s Day 1919. 200 men, most from the island, lost their lives only yards from the comfort and safety of their homes and that after enduring the horrors of the First World War. There wasn’t a family or community on the island who weren’t affected.
[Donald Martin] I believe no disaster had as much impact on families, communities and islanders in Lewis and Harris as the Iolaire and it is appropriate and timely that we are discussing how to mark the 100 year anniversary in four years’ time. And not only the things which we are going to do at a local level, the national committee – The World War One Commemoration Panel – have agreed that this will be the final event in a four year programme and due to this I believe it is fitting that the event and disaster gets national and international recognition.
[Murray MacLeod – Reporter] In three and a half years’ time, 100 years will have passed and preparations to mark the night have already begun.
[Donald Martin] We can see what needs to be done, research to see what costs will be involved in the work to be carried out and then fundraising, perhaps raising money in communities and getting funding from public organisations and private groups and all of that is going to take time.
[Murray MacLeod – Reporter] The names of those who lost their lives will forever be engraved in the island’s history. But it’s a story not known to many outside of the island. However, perhaps the commemorative events will rectify that.
[Donnie MacIver] I’ve been getting lots of emails from people, other Legions, asking what the Iolaire was and what happened. Not much is known about it nationwide, although plenty books have been written and programmes made. Around the country not many know about it and that shouldn’t be. We should remember what happened here and how difficult it was at the time, it’s difficult now even thinking about it.
[Murray MacLeod – Reporter] It’s little wonder that people want to keep the memory of the Iolaire alive.
[Donnie MacIver] There isn’t a village on the island which didn’t lose somebody, who didn’t lose more than one person in this disaster and people speak of it still. They can’t get over it although time has passed. There isn’t anyone living who was alive then, but we remember it still.
[Murray MacLeod – Reporter] The story of the Iolaire remains very much in the minds of islanders and it’s certainly fitting to bring marking 100 years since the tragedy to public attention. Murray MacLeod, BBC An Là.
Ag ullachadh airson tachartasan cuimhneachaidh na h-Iolaire
(Preparations to commemorate the Iolaire disaster)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


c: text/html

text:
Gran Canaria
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an Gran Canaria. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar mu 210 cileameatair air falbh bhon àird an iar-thuath oirthir Afraga. Tha Tenerife agus Fuerteventura faisg air.
Tha Gran Canaria air meud de 1,560 cilemeatair ceàrnagach. 'S e Pico de Las Nieves (1,949 m) a' bheinn as àird air an eilean.
Anns a’ bhliadhna 2007 bha 815.379 de shluagh ann.
Tha Las Palmas de Gran Canaria na phrìomh-bhaile.
Tha roinn turasachd gu math làidir ann an Gran Canaria. Mar is trice bidh an teothachd eadar 18° is 26° tron bhliadhna. Bidh mu 2,2 millean luchd turais a' tadhail air an eilean gach bhliadhna, gu h-àraid san gheamhradh. Leis na tràighean brèagha is farsaing 's e teis-mheadhan turasachd a tha anns na bailtean Maspalomas, Playa del Inglés agus San Agustín.
Tha Gran Canaria a' gabhail a-steach 21 sgìrean:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bidh taisbeanadh “Dealbhan Naidheachd an t-Saoghail” a’ gabhail àite anns a’ Phàrlamaid eadar Disathairne 6 agus Disathairne 27 Lùnastal.
‘S e a th’ ann ach taisbeanadh de na dealbhan a bhuannaich co-fharpais Dealbhan Naidheachd an t-Saoghail (World Press Photo). Anns an taisbeanadh am-bliadhna, bidh an obair aig 56 luchd-togail-dhealbh à 23 diofar dùthchannan a’ coimhead air cuspairean bho chogaidhean gu mòr-thubaistean nàdarra gu spors, ealain agus nàdar.
Dh’fhaodte gun toir cuid de na dealbhan ort a bhith a’ gàireachdainn no a bhith a’ gal ach ’s cinnteach gun toir iad uile ort smaoineachadh.
Tha teacsa an taisbeanaidh dà-chànanach anns a’ Ghàidhlig agus anns a’ Bheurla.
Seo Dealbh Naidheachd an t-Saoghail 2010 le Jodi Bieber à Afraga a Deas:
Chaidh Bibi Aisha (18) a chur bho riochd mar dhìoladh air teicheadh bho thaigh an duine aice ann an roinn Oruzgan ann am meadhan Afghanistan. Bha i air tilleadh gu taigh a pàrantan, ag agairt gun deach a droch làimhseachadh le muinntir a chèile. Nochd fireannaich ann oidhche ag èigheachd gun rachadh a toirt dhaibh mar pheanasachadh air ruith air falbh. Chaidh Aisha a thoirt gu beinn far an deach, air òrdain ceannaird aig an Taliban, a teannachadh sìos agus na cluasan, is an uair sin an t-sròn aice, a sgathadh dhith. Ann an cleachdaidhean an àite, thathar ag ràdh gu bheil duine a th’ air a bhith air a mhaslachadh leis a’ mhnaoi aige air an t-sròn aige a chall, is thathar a’ measadh seo mar pheanasachadh. Chaidh Aisha a thrèigsinn, ach chaidh a teasairginn an dèidh sin agus a toirt do dh’ionad-fasgaidh ann an Kabul a tha ga ruith leis a’ bhuidhinn-chuideachaidh Mnathan do Mhnathan Afghanistan, far an deach làimhseachadh is taic-inntinn a thoirt dhi. An dèidh dhi ùine a chosg anns an ionad, chaidh a toirt do dh’America airson barrachd comhairleachaidh is leigheas-slànachaidh.
Alasdair


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Tha meanglan an fhoghair fhathast daithteach is àlainn (29/10/2013)
[Iain MacIlleathain – Preseantair] Nise, chaidh na clocan air ais agus tha na h-oidhcheannan a’ sìor tharraing dlùth ach tha meanglan an fhoghair fhathast daithteach agus àlainn an gnùis. Tha iad nas àille am-bliadhna, nan dathan agus doimhneachd nam blàth. Am beachd cuid, tha e coltach, agus samhradh cho fada, ‘s cho blàth. ‘S ann an t-seachdain-sa is àille. ‘S fhuair Seonaidh MacCoinnich a shùil riutha gu h-àird.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] Aig an àm seo den bhliadhna, tha na làithean a’ fàs nas giorra, bu chòir an t-sìde a bhith a’ fàs nas fhuaire agus chan eil ach ochd seachdainean ri dhol gu àm na Nollaige. Dha na craobhan, tha na duilleagan air a bhith ag atharrachadh cuideachd, tha e a’ cur steall de dhathan air na geugan. Ach am-bliadhna, tha na dathan nas làidire, nas doimhne na bha iad airson iomadh bliadhna. Carson?
[Emily Edwards] Tha chlorophyll anns na duilleagan, agus ‘s e sin a tha gam fàgail uaine. Aig an àm seo dhen bhliadhna, tha sin air a bhriseadh sìos agus tha e a’ leigeil air dà rud eile tighinn tro na duilleagan. ‘S e sin carotene, a’ chiad rud. Tha sin a’ fàgail nan duilleagan car buidhe agus cuideachd tha rud eile anthocyanin an t-ainm a th’ air. Tha sin ag adhbhrachadh nan dathan dearga. Agus am-bliadhna, bha e gu math fuar as t-earrach agus an uair sin, bha samhradh agus foghar gu math blàth, tioram ann. Agus ‘s e sin a tha a’ fàgail ìrean nas àirde nan àbhaist den stuth a tha seo, anthocyanin agus ‘s ann airson sin a tha na dathan cho dearg ‘s cho làidir is cho brèagha am-bliadhna.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] Dà bhliadhna air ais, rinn stoirm sa Chèitean milleadh air dathan nan duilleagan air an taobh siar, gam fàgail donn tron t-samhradh. Bha beagan iomagain gun toireadh seo droch bhuaidh air na h-eòin, a neadachadh agus am biathachadh sna craobhan. Cha chuir na duilleagan na dathan aca air ais an ath bhliadhna. Leis an samhradh a’ maireachdainn gu math nas fhaide am-bliadhna. Dè a’ bhuaidh a tha sin a’ toirt air beathaichean san fharsaingeachd?
[Emily Edwards] ‘S tha sin a’ ciallachadh gu bheil na lusan anns na craobhan is mar sin air a bhith a’ fàs nas anmoiche sa bhliadhna. Is san fharsaingeachd, ‘s e deagh rud a tha sin do bheathaichean air sgàth ‘s gu bheil barrachd bìdh ri fhaighinn dhaibh. Tha e gu h-àraidh math dha beathaichean a tha ri cadal a’ gheamhraidh. Is tha iad sin feumach air stòrasan bìdh, is tha iad a’ dol a dhèanamh a’ gheamhraidh beagan nas fhasa dhaibh.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] A rèir eòlaichean, ’s e seo an t-seachdain as fheàrr airson na dathan fhaicinn mus tig an t-side fhuar ceart. Feuch gun gabh sibh cothrom a dhol a-mach agus sùil a thoirt air na seallaidhean àlainn. Seonaidh MacCoinnich, BBC An Là, fliuch ach toilichte ann an Inbhir Nis.
The autumn branches are still colourful and lovely
[Iain MacLean – Presenter] Now the clocks went back and the nights are drawing close, but the boughs of Autumn are still colourful and beautiful of face. They are more beautiful this year, the colours and the depth of colour. The view of many, it would appear, and with such a long summer and so warm, It is this week that they will be most beautiful. Seonaidh MacKenzie cast an eye on them.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] At this time of year, the days get shorter, the weather should get colder and there is only eight weeks until Christmas time. For the trees, the leaves are changing too, it puts a splash of colour on the branches. But this year, the colours are stronger, deeper than they were for many years. Why?
[Emily Edwards] there is chlorophyll in the leaves and that is what leaves them green. At this time of the year, this breaks down and it leaves two things coming through the leaves. Carotene is the first thing. This leaves the leaves a bit yellow and also there is another thing, anthocyanin is its name. This causes the red colours. And this year, it was very cold in the spring and then, there was a warm, dry summer and winter. And this leaves the levels higher than normal of this stuff, anthocyanin, and that is why the colours are so red and strong and so bright this year.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] Two years ago, a storm in May destroyed the colours of the leaves on the west side, leaving them brown in the summer. There was a wee bit of concern that this would have a bad effect on the birds, their nesting and feeding in the trees. The leaves will hold back their colours this year. With the summer lasting longer this year. What is the impact this has on animals in general?
[Emily Edwards] And this means that vegetation in the trees and such like is present later in the year. And in general, it’s a good thing for animals as there is more food for them. It is especially good for beasts who are sleeping in the winter. And they need food stores, and it will make winter a bit easier for them.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] According to experts, this is the best week to see the colours before the true cold weather comes. Try and take the opportunity to go out and cast an eye of the beautiful sights. Seonaidh MacKenzie. BBC An Là,, wet, but happy in Inverness.
Tha meanglan an fhoghair fhathast daithteach is àlainn
(The autumn branches are still colourful and lovely)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
Rio de Janeiro
'S e Rio de Janeiro (fuaimneachadh Portagailis ann an IPA: ˈhiw dʒi ʒʌˈnejɾu) an dàrna baile as motha ann am Braisil, an-dèidh São Paulo. Tha an t-ainm a' ciallachadh "Abhainn den Fhaoilteach". Tha e na laighe ann an earra-dheas na dùthcha. B' àbhaist dha a bhith na phrìomh-baile Braisil, gus an do ghluais an riaghaltas gu Brasília ann an 1960. Tha am baile ainmeil airson na traighean brèagha, m.e. Copacabana agus Ipanema agus an ìomhaigh mhòr "Cristo Redentor" (Crìosd am Fear-Saoraidh) air mullach Beinn Chorcovado. Tha an àrd-fhèill (carnival) agus fèis na bliadhna ùir (reveillon) ann an Rio de Janeiro cliùiteach air feadh an t-Saogail.
Daoine[deasaich | deasaich an tùs]
- Fernanda Erlanger Rodrigues (1979): Actair.
- Nathalia Goyannes Dill Orrico (1986): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lagos
- Lisbon[1]
- Miami Beach (Florida)[2]
- Montpellier[3]
- Nice[4]
- Oklamoma City (Oklahoma)[5]
- Tunis
- Warsaw[6]


text:
Bha e math gun robh Rob gar (mise, esan is a’ chaileag aige) draibheadh bhon bhaile anns a tha sinn a’ fuireach chun a’ phuirt-adhair (mu 150 mìle). B’ esan am fear mu dheireadh air a tha mi eòlach còmhla ris a chuir mi seachad na h-uairean mu dheireadh san dùthaich sin. Freagarrach. Ged as fheudar dhomh aideachadh cha mhòr nach do shil mi deur no dhà nuair a bha mi ga choimhead a’ fàgail talla a’ phuirt-adhair, a’ tuigsinn gum biodh ùine fhada gus am faic mi e a-rithist…
Cha robh mi air sgèith ach nuair a bha mi sia bliadhna deug agus, air adhbhar air choireigin, theab mi an turas a dhìochuimhneachadh gu tur. Mar sin, bha e mar gum b’ e a’ chiad phàirt dhen turas (le Ryanair a Lunnainn Stansted) a’ chiad turas adhair agam. Bha e inntinneach, an toiseach gu sònraichte: dh’èirich sinn far nach robh beul na h-oidhche cho dorcha fhathast agus bha sinn a’ sgèith os cionn nan sgòthan.
Tha fhios nach robh eagal orm gun tuit am plèana; bha eagal orm gun tig breisleach orm ann an Lunnainn agus cha tèid agam atharrachadh bhon chiad phlèana dhan dàrna fear. Mu dheireadh thall, bha agam ri feitheam còrr is uair gu leth. (Faireachdainn neònach ann: mar gum biodh m’ eanchainn a’ diùltadh creidsinn gun robh mi ann am Breatainn mu thràth, as dèidh dìreach seachd uairean.)
Bha an dàrna turas (le easyJet a Ghlaschu) furasta cuideachd, ach bha oidhche ann agus cha do dhùraig mi leantainn a Fhirhill leis a’ mhàla-droma is poca-laptop air busaichean. Ghabh mi tagsaidh. An dèidh a h-uile càil, ‘s e dràibhear-tagsaidh a tha ann an Rob.


text:
’S iomadh cultar is cànan a gheibhear ann am prìomh bhaile na h-Alba, agus am measg nan iomadh sluagh is coimhearsnachd ann an Dùn Èideann tha coimhearsnachd Ghàidhlig a tha air spionnadh às ùr fhaighinn bhon bhun-sgoil Ghàidhlig a chaidh a chur air chois o chionn trì bliadhna.
Ged as ann sna sgìrean dùthchasach as motha a gheibhear luchd na Gàidhlig fhathast (16,596 aig aois 3 is nas sine ann an Roinn na Gàidhealtachd le sgilean Gàidhlig a rèir cunntas-sluaigh 2011; 16,489 sna h-Eileanan Siar), tha cuid mhath de na daoine le sgilean Gàidhlig ann an Alba a’ fuireach ann am bailtean-mòra, leithid Dhùn Èideann (5,935) agus Glaschu (9,469). Agus, a’ cur ris na h-àireamhan sin sna bailtean-mòra, tha na sgoiltean Gàidhlig.
Thòisich foghlam tron Ghàidhlig aig ìre na bun-sgoile ann an Dùn Èideann aig Bun-sgoil Chrois na Cìse le aonad Gàidhlig ann an 1988 anns an robh mu naodhnar chloinne nuair a dh’fhosgail e. A-nis a rèir nan àireamhan as ùire (bhon t-Sultain 2015), bha 287 a sgoilearan ann am Bun-sgoil Taobh na Pàirce sa bhliadhna sgoile mu dheireadh. Thèid cunntas a dhèanamh air sgoilearan airson na teirme ùire air an ath mhìos. Bho dh’fhosgail an sgoil ùr ann an 2013 tha mu 60 sgoilear air a bhith tòiseachadh air P1 gach bliadhna, mar sin ’s ann as motha a tha àireamh nan sgoilearan a’ dol a dh’fhàs san ath dhà no thrì bhliadhnaichean.
A rèir Jennifer Gilmour, pàrant le cloinn san sgoil agus a tha stiùireadh obair nan sia cròileagan ann an Dùn Èideann: “Tha na h-àireamhan air a dhol suas gu mòr, agus sinn a’ faicinn barrachd chloinne sna cròileagain cuideachd. Bha againn ri dà sheisean ùr a thòiseachadh aig Taobh na Pàirce bho dh’fhosgail an sgoil ùr. Tha barrachd chloinne ann agus tha sin a’ ciallachadh gu bheil barrachd phàrantan ann le ùidh ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig. Le sgoil fa leth, tha pàrantan a’ coimhead air foghlam Gàidhlig mar roghainn mhath dhan chloinn aca, agus mar fhoghlam àbhaisteach an àite aonad mar phàirt de sgoil eile. Tha daoine a’ coimhead air mar chothrom dà chànan a thoirt dhan chloinn aca.”
Ach dè mu dheidhinn na coimhearsnachd taobh a-muigh na sgoile; dè cho làidir ’s a tha sin?
Thuirt Iain MacLeòid, Ceann-suidhe a’ Chomuinn Ghàidhealaich agus fear a tha air a bhith an sàs ann an adhartachadh na Gàidhlig ann an Dùn Èideann fad iomadh bliadhna: “’S e coimhearsnachd rudeigin sgapte a th’ innte, ach a dh’aindeoin sin, nuair a choimheadas sibh air àireamhan, tha timcheall air 3,000 neach-labhairt a’ fuireach ann an Dùn Èideann. Agus ’s e baile-mòr nach eil cho farsaing ri sin a th’ ann an Dùn Èideann, agus leis an sin tha cruinneachadh dlùth de luchd-labhairt ann a tha nas doimhne na leithid Ghlaschu.”
Thuirt Iain nach bithear a’ faicinn ach earrainn bheag de na daoine sin aig tachartasan Gàidhlig sa bhaile: “Aon rud a tha dhìth ann an Dùn Èideann ’s e co-òrdanachadh. Tha a’ Ghàidhlig sgapte air feadh diofar bhuidhnean a tha stèidhichte sa bhaile. Tha grunn oifigearan ann a tha brosnachadh na Gàidhlig, agus tòrr den obair aca airson taic a thoirt dhan òigridh. Tha feum againn ann an Dùn Èideann air cuideigin a dhèanadh co-òrdachadh air a h-uile càil a tha dol air adhart. Agus bhiodh e math nam biodh àite-cruinneachaidh againn; chan eil hub againn.”
Bha Iain cuideachd den bheachd gum faodadh barrachd tachairt a thaobh nan ealain agus do dh’inbhich sa bhaile: “Tha foghlam air adhartas mòr a dhèanamh, gu sònraichte aig ìre ro-sgoile agus bun-sgoile, tha tomhas de dh’adhartas math air tighinn aig ìre àrd-sgoile agus tha grunn chùrsaichean ionnsachaidh ann do dh’inbhich sa bhaile-mhòr cuideachd.
“Saoilidh mi gur ann air taobh nan ealain as motha a tha uireasbhaidh. Chan eil gu leòr a’ tachairt a thaobh taic do dh’inbhich.”
Agus dè am beachd a th’ aig Jennifer air coimhearsnachd Ghàidhlig Dhùn Èideann: “Chan eil i cho follaiseach ri sin an-dràsta; nan tigeadh tu a Dhùn Èideann, cha bhiodh fios agad ’s dòcha gu bheil coimhearsnachd Ghàidhlig ann. Ach chan eil i doirbh a lorg. Tha am Bothan ann, còisirean Gàidhlig, tòrr chlasaichean is cearcaill chòmhraidh, agus chì thu a’ Ghàidhlig ann an àiteachan mar Phàrlamaid na h-Alba. Tha mi gu mòr a’ faireachdainn gu bheil mi mar phàirt de choimhearsnachd Ghàidhlig.”
Tha coltas ann gu bheil an sgoil na pàirt cudromach den choimhearsnachd sin agus tha Comhairle Baile Dhùn Èideann iad fhèin a’ mothachadh dhan àite a th’ aig a’ chànan sa bhaile. Thuirt an Comhairliche Lewis Ritchie, Neach-iomairt na Gàidhlig aig a’ Chomhairle: “Mar phrìomh bhaile na h-Alba, tha dleastanas sònraichte aig Dùn Èideann gus taic a thoirt don Ghàidhlig agus an cànan adhartachadh. Tha sin a’ ciallachadh gum bu chòir dhuinn nas urrainn dhuinn a dhèanamh gus frithealadh air an iarrtas a tha sìor fhàs airson foghlaim Ghàidhlig bho phàrantan.”
lTha an t-artaigil seo ga fhoillseachadh ann an co-bhuinn ris a’ Chomann Rìoghail Cheilteach. Bidh an Comann Rìoghail Ceilteach a’ toirt tabhartas-taice do Bhun-sgoil Taobh na Pàirce gach bliadhna
• This article appears courtesy of the Royal Celtic Society, sponsors of organisations dedicated to the traditions, language and arts of the Highlands and Islands. The Royal Celtic Society awards an annual grant to Bun-sgoil Taobh na Pàirce featured in the article) www.royalcelticsociety.scot
Am Dream Ainniseach
Tha na h-ainnisich a-ghnàth maille ruinn an Dùthaich nam Monaidhean, ach cha robh iad riamh cho tearc ’nar measg ’s a tha iad an ceartair, a réir àireamh ar cuid sluaigh. Tha iad a’ searg ás, oir tha an t-airgead pailt anns gach ceàrn, agus tha na Gàidheil a’ faighinn an cuid dheth. Tha seanfhacal againn a tha ’g ràdh gu’m feum “fear nan cuaran éiridh uair roimh fhear nam bròg.” Tha so ag innseadh, gu àm nach eil ro fhad ás – gus o cheann cóig no sia fichead bliadhna – gu’n robh cuarain glé phailt am measg ar pobuill a chionn nach robh dòigh aig na h-uiread air brògan a cheannach. Bha cuarain air an dèanamh de sheiche mairt gun deasachadh ’sam bith, agus air an suaineadh mu cheann nan cas. B’ ann le sreangannan a bha iad air an cumail ’nan àite, agus b’ iomadh snaim a dh’fheumadh iad mu’m biodh iad air an ceangal gu ceart. B’ e sin an t-aobhar gu’m b’ obair mhàirnealaich am fàighinn air dòigh. Dh’fhalbh na cuarain agus cha dual dhuinn a rithisd a bhi ’nan eiseamaíl. B’ e an t-airceas ’san t-acras a bha iad a’ riochdachadh, agus shiubhail iad sin ás mar dhroch throm-laighe. O linn a’ chogaidh tha sinn gu math dheth seach mar chleachd sinn a bhi.
Cò their tuillidh nach eil brògan againn no gu’m feum ar cuid cloinne bhi falbh cas-rùisgte ri reodha is sneachd? Chan eil aon ’nar measg an diugh a chunnaic cuarain riamh! AONGHAS MACEANRAIG
Gaelic guide for learners
Last week we looked at simple Gaelic sentences like Tha Eilidh glic, Eilidh is smart, Chan eil sinn sgìth, We are not tired and the question A bheil am ministear a’ bruidhinn? Is the minister speaking?
Today we will look at the past tense of the verb bi, to be, to create simple sentences and questions in the past. To turn a positive sentence from the present to the past, tha is substituted with bha.
Tha an cù salach - The dog is dirty.
Bha an cù salach - The dog was dirty.
In a negative sentence, chan eil is changed to cha robh
Chan eil iad ann - They are not there
Cha robh iad ann - They were not here
To create a question, change tha to a bheil
A bheil Anndra a’ cluich? - Is Andrew playing?
An robh Anndra a’ cluich? - Was Andrew playing?
The word expressing the action is called the verbal-noun, e.g. cluich. To find more verbal-nouns, have a look in the dictionary, and you will find two forms of the verb: lean, follow, and leantainn. The verbal-noun is sometimes marked as vn or ag. (ainmear gnìomharrach) and is in most cases the longer one of the two.
• Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning. {www. smo.uhi.ac.uk|www. smo.uhi.ac.uk|link to site}
Place name of the week
Benderloch - Meadarloch
This name was at some point in the past Beinn Eadar Dà Loch ‘the mountain between two lochs’ (it was written as Beandir Loch in c.1640), relating to the mountainous region in Argyll between Loch Creran to the north and Loch Etive to the South. The English form of the name is simply a shortened version of this old Gaelic form, but the modern Gaelic form is Meadarloch.
The reason for this change is not clear, but the initial B- in the name may have become nasalised by influence with the word an ‘in’, earlier Gaelic in. Thus Early Gaelic i mBeinn Eter Dhá Loch ‘in Benderloch’, where -mb- was pronounced as -m-. The -nn- in the word beinn may have become lost by dissimilation between the new initial nasal -m- and the -nn. That is, there were too many nasal sounds in the word.
• For more information on this name visit www.ainmean-aite.org


text:
Bha ceilidh ann an I Chaluim Chille dihaoine. Seòlaidh am bàt'-aiseig Chaledonian Mhic a' Bhruithainn mu dheireadh eadar Muile & I aig 6.00f. Ach thog am bàta Stafa daoine bho Mhuile gu I aig 7.30f airson na ceilidhe. Bha pìobairean a' feitheamh aig a' chidhe Idhe. Nuair a ràinig am muinntir Mhuile, thàinig a h-uile duine an dèidh na pìobairean agus choisich sinn uile do Thalla Idhe.
An uair sin thòisich a' cheilidh. Agus abair ceilidh! Bha ceòl gu leòr: pìobaireachd, seinn, bogsa, giotàr; agus sgeulachdan & fealla-dhà. Aig 9.30f ghabh sinn srùbag agus an uair sin thòisich an dannsa. Bha e math dha rìribh. Rìdhleachan agus a h-uile dannsa air www.scottishdance.net .
Aig 12.45m threòraich na pìobairean sinn gu far an robh am bàta a' feitheamh agus shèol sinn air ais gu Muile ... anns an dorchadas ... sheinn pìobaire a phìob ann an deireadh a' bhàta.
'S e piuthar-màthar a th'annam mu dheireadh thall! Rugadh mo mhac-peathar beag Didòmhnaich sa chaidh ann an Lexington, Kentucky. 'S e Nathaniel, no "Nate" an t-ainm a th'air. Tha falt ruadh air, coltach ri athair is a mhàthair, agus tha e sàmhach is cho milis ris a' mhil -- gu seo...
Seo dealbh an leanaibh. (Agus 's e duine air leth sona a th'ann an mo bhràthair-céile, cuideachd.)
A mhic mo pheathar, fàilte dhan t-saoghal mhòr.
Chaidh mi dhan leabharlann an diugh. Uill, thàinig an leabharlann thugamsa. Bidh bhan an leabharlainn a’ tighinn an seo gach 4 seachdain airson uair gu leth.
Bha Cam ag innse dhuinn mu Loki, a cat a tha a’ fuireach air an sgàil-thaigh aice. Uill, mi fhìn, tha dà thunnag agamsa. Tha iad a’ fuireach anns a’ ghàrradh agam agus tha iad air a dhèanamh de dh’umha. Chan eil ainmean aca, ach is toil leam iad gu mòr.
‘S e Loki an t-ainm a th'air an cat agam. Tha mòran chait nam choimhearsnachd - cait bheaga, cait mhòra, cait aosda is cait òga. Tha cait gheala, dhubha, is ruadh, cait reamhar is cait thana ann, ach tha ach aon cat leacadh ann is tha e agamsa. Seadh a chàirdean, tha Loki leacadh. A thaobh air a bhith leacadh, tha Loki uamhasach sàmhach, modhail is chan eil e ag ithe mòran. Uill, a dh' innse na fìrinn, chan eil e ag ithe càil air sgàths gu bheil e dèante de meatailt agus tha e an còmhnaidh a' fuireach air an sgàil-thaigh agam faisg air an dorus.


text:
Eisirean dùthchasach gan tilleadh
Tha eisirean dùthchasach gan tilleadh gu uisgeachan na h-Alba airson a' chiad uair ann an còrr is ceud bliadhna.
Chaidh an eisir rèidh Eòrpach à bith sa chuid as motha de sgìrean mu chladaichean na h-Alba san 18mh Linn, ri linn buaidh an iasgaich.
'S iad seòrsaichean neo-dhùthchasach de dh'eisirean as motha a tha gan àrach ann an tuathanasan mun chosta an-diugh.
Ach tha sgioba bho Oilthigh Herriot-Watt ann an Dùn Èideann a-niste air 300 eisir dùthchasach a thilleadh gu Linne Dhòrnaich, mar phàirt de phròiseact gus uisge na linne a ghlanadh.
Ma thig na h-eisirean beò, tha dùil riof a chruthachadh, ceithir hectare de mheud.
Bha 90% de na h-eisirean fhathast beò nuair a thug an sgioba sùil orra an toiseach - rud a tha na bhrosnachadh dhaibh.
Obair mhòr
'S e silteachain a th' ann an eisirean, a tha cudromach do dh'àrainneachd na mara seach gum bi iad a' glanadh an uisge a thèid tromhpa.
'S e an Dr. Bill Sanderson fear den luchd-saidheans a tha ag obair air an sgeama - sgeama a thathas a' tuigsinn a tha gun samhail san RA.
Thuirt e gun toir e ùine na h-eisirean a thilleadh ann an neart.
"'S e an t-amas mu cheithir hectare de ghrunnd na linne a bhith air a chòmhdachadh le eisirean, mu dheich gach meatar ceàrnagach," thuirt e.
"Gus sin a choileanadh, feumaidh sinn an t-uabhas eisirean a chur ann, agus feumaidh sinn am fàs gu ìre an toiseach.
"Mar sin dheth, tha obair mhòr romhainn gus seo a dhèanamh."
Tha Taigh-Staille Glenmorangie - a bhios a' pumpadh uisge on taigh-staile, a th' air a ghlanadh an dèidh a chleachadh a-steach dhan lìn - a' maoineachadh a' phròiseict.


text:
Faram Publications, 2016. 100 duilleag.
Murchadh MacPhàrlain agus Mairead NicLeòid: Sgeul Càirdeis
Chaidh an leabhar seo a chur ri chèile mar chuimhneachan air a' chàirdeas shònraichte is a' chom-pàirteachas chruthachail a bha ann eadar an sàr-bhàrd Gàidhealach, Murchadh MacPhàrlain, is an t-sàr-bhana-sheinneadair Ghàidhealach, Mairead NicLeòid, càirdeas is com-pàirteachas a thug buaidh mhòr, mhòr air ceòl Gàidhealach an latha an-diugh.
Le Mùirn / With Affection
- Le: Catrìona Mhoireach
- Còd a' bhathar: 9780957153028
- Ri làimh: Sa bhùth
-
£10.00
Tagaichean: Le Muirn / With Affection


text:
Duine eile aig a bheil Gàidhlig anns a' cheann ear-dheas Alasga
An diugh chaidh mi air cuairt leis a' chù agam mar as àbhaist. Bha mi an dòchas am madadh-allaidh fhaicinn a-rithist 's mar a choisich sinn seachad air dithis a bha a'dol a-steach dhan chàr aca, dh'fhaighnich iad dhìom nan robh mi airson am madadh-allaidh fhaicinn. Thuirt mi gu robh. Thuirt iadsan gu robh e na laigh pìos beag air falbh air an deigh. Dh'fhaighnich iad dhìom nan robh a'fuireach faisg air làimh 's bha blas caran coimheach air a'chainnt aca 's thuirt iad nach robh iad às an sgìre seo 's gu robh iad glè thoilichte a fhaicinn. Co-dhiù chùm mi orm. Chaidh mi dhan àite far an robh dùil agam am madadh-allaidh fhaicinn. Bha iadsan a'feuchainn cuideachd a fhaicinn na b' fheàrr. Chunnaic mi e. Sheas ann an sin car ùine dìreach a' coimhead air. Mu dheireadh, thionndaidh mi dhachaidh 's thachair mi a-rithist ris an dhithis ris an do bhruidhinn mi roimhe.
Thòisich sinn a bhruidhinn as ùr 's aig ceann greis thuirt an duine a bha seo gur ann à Alba a bha e. Thuirt mise gu robh mi air a bhith ann dìreach an-uiridh 's gu h-oban, thàinig e a-steach orm 's dòcha gu bheil Gàidhlig aige.
Thuirt mi "A bheil Gàidhlig agad?" Thuirt esan, Pardon? An dearbh fhreagairt sa fhuair mi iomadach uair ann an Alba. Agus le dìreach 1.5% ann an Alba aig a bheil Gàidhlig, b' e seo an fhreagairt a bu bhuailtiche co-dhiù, ach b' fhiach fheuchainn co-dhiù. Ach an uairsin thuirt a bhean, "He's speaking to you in Gàidhlig." An uairsin, thuirt an duine, "Tha gu dearbh!"
Uill, bha mo bheul fosgailte, abair iongnadh 's toileachas! Tha an duine seo a' fuireach ann an Ketchikan. Bith mise a' dol ann bho àm gu àm. Bhruidhinn sinn 'son greis. Dh'innse mi dha mun duine ann an Haines aig a bheil Gàidhlig cuideachd. Thuirt esan (am measg mòran rudan eile) gum biodh ùidh mhòr aige nan robh seòrsa de choinneamh bhliadhnail turas gach bliadhna ann an ear-dheas Alasga. Saoilidh mi gum biodh suas gu sianar ann co-dhiù, a' gabhail a-steach an fheadhainn a tha ga h-ionnsachadh 's a tha comasach beagan comhradh a dheanamh.


text:
Leirmheas: The Fall of the Roman Empire le Peter Heather
Tha mi faisg air crìoch a chuir air leabhar a tha uabhasach fhèin inntinneach agus chan eil ceangal sam bith aige leis na trioblaidean a tha a' tachairt sna làithean-sa.
Chaidh an leabhar seo a sgrìobhadh ann an 2006 agus tha e stèidhte air an rannsachadh as ùire agus tha e a' toirt dom inntinn ìomhaidh as fheàrr a leugh mi riamh mu na ceud bliadhna mu dheireadh na h-Ìompaireachd Ròmanach, mar a dh' obraich ìompaireachd a shìn mìltean thar mhìltean de chileomeatairean aig àm nuair a mhaireadh turas bho cheann gu ceann suas ri 90 làithean aig car a bu luaithe.
Tha an t-ùghdar ag innse sgeul a tha caran diofraichte bhon sgeul thradaiseanta a thathar ag innse mu a crìoch. An àite Iompaireachd chaogalach a thuit cha mhòr fo a chuideam fhèin, tha sinn a' faicinn iompaireach cumhachd a àrd a cluich ann an 372 nuair a thòisich na buille a bhualadh oirre. Ach tha an t-ùghdar a' peinteadh dhuinn ìompaireachd a tha mòr agus farsaing, ìompaireachd a tha stèidhte air uaislean aig an robh smachd air eaconomaidh a bha stèidhte gu mòr air fearainn an ìre mhath mar a bha a' Breatainn a tha sinn a' faicinn sna nobhailean a sgrìobh Jane Austen.
Gach corra bliadhnaichean, tha an t-ùghdar a' toirt ìomhaidh dhuinn air mar a bha cùisean aig diofar amannan eadar 370 mus do thòisich an strì leis na Gothan a lean dhan bhatail Andrianapolis a chaill na Ròmanaich gu dubh ann an 378 agus 476 nuair chaill an t-ìompaire mu dheireadh a dhreuch. Aig gach àm, chì sinn dè bha fhathast fo smachd nan Ròmanach, dè mar a bha an t-arm, agus an robh dòchas ann fhathast.
Tha an t-ùghdar ag innse dhuinn dè a thig gu crìoch mus do bhàsaich an ìompaireachd fhèin agus dè a mhair na b' fhaide. Cò a dh' fheuch an ìompaireach a chumail còmhla agus cò a bha coma.
Agus ann an dòigh, tha ceangal leis na tha a' tachairt an latha an diugh. Bha àm ann, nuair nach robh fa-near do dhuine sam bith gun tigeadh saobhal Ròmanach gu crìoch, 's anns na 400 's chan e aig àm Augustus a the mi a' ciallachadh. Tha e fada nas buailtiche na tha fa-near do dhuin' againn gun tig an ìompaireachd againne gu crìoch. 'S chan e ìompaireachd nan Stàitean Aonaichte a tha fa-near dhomh-sa nuair a chanas mi sin, ach an siostam eaconomaigeach an t-saoghail.
Co-dhiù, leabhar inntinneach. Ma ùidh sam bith agaibh ann an seann eachdraidh, mholainn-sa an leabhair seo dhuibh.


text:
Clann Chamshron
'S e Clann Chamshron aon de na cinnidhean as sìne ann an Alba[1], le fearann dualchasach ann an Loch Abar.
Meuran[deasaich | deasaich an tùs]
'S e prìomh mheur a' chinnidh Loch Iall, agus is iad na fineachan eile Eireachd (le prìomh-athair Eòghann Camshron),[2] Na Cluainean, Gleann Nibheis, agus Am Fasadh Feàrna.
Tha caochladh bheachdan air tùs a' chinnidh. 'S e aon bheachd gun do tàinig an sliochd bho bhall Theaghlagh Rìoghail an Danmhairg, fear le sròn cam agus, mar sin, leis an leth-ainm Cam-shròn; 's e beachd eile gun do tàinig an sliochd à Fìobh agus gun d' fhuair iad an sloinneadh bho ainm sgìre an sin.
Anns na meadhan-aoisean, dh' aonaich na Camshronaich le trì cinnidhean eile, 's e sin MacMhàrtainn à Leitir Fhionnlaigh, MacGhillOnfhaidh às an t-Sròin agus MacShomairle à Gleann Nibheis.[3]
Ceann-cinnidh[deasaich | deasaich an tùs]
'Se ainm traidiseanta a' ceann-feadhna Mac Dhòmhnaill Dhuibh (an t-ainm air tighinn bho' n t-sinnsear Dòmhnall Dubh (rugadh 1400), a' chiad cheann-feadhna air a bheilear cinnteach), no Loch Iall (bho' n loch a tha faisg air cathair a' chinnidh, Caisteal Achadh na Cairigh), a tha fhathast na àite-fuirich do Loch Iall.[4]
O thùs, b' e Tòrr a' Chaisteil cathair a' chinnidh. Chaidh a leagail le Eòghann Dubh Camshron, a thog Caisteal Achadh na Cairigh ann an 1655. Chaidh Achadh na Cairigh a lasadh leis na Hanoverians. Chaidh 'ath-thogadh le Dòmhnall Camshron ann an 1802.[5]
Eachdraidh a' chinnidh[deasaich | deasaich an tùs]
B' e sluagh-ghairm a' chinnidh Chlanna nan con thigibh a seo is gheibh sibh feòil, agus am facal-suaicheantais Aonaibh Ri Chèile.
Coltach ris a' mhòr-chuid de chinneadhan Gàidhealach, bha Clann Chamshron an sàs ann am mòran cathannan troimh na linntean, mòran dhiubh an aghaidh an nàimhdean Clann an Tòisich. Gidheadh, shabaid iad leis a' chinneadh sin an aghaidh Clann Dòmhnaill aig Blàr Inbhir Lochaidh ann an 1431.
Shabaid na Camshronaich fo Eòghann Camshron aig Blàr Coille Chnagaidh ann an 1689.[6]
Ri linn Cogaidhean an Neo-eisimeileachd anns a' cheathramh linn deug, thathar a' creidsinn gun do shabaid Clann Chamshron air taobh Rìgh Raibeart am Brus an aghaidh nan Sasannach. Cuideachd, bha Clann Chamshron air taobh nan Seumasaich aig Prestonpans, Blàr na h-Eaglaise Brice (1746), agus Blàr Chùil Lodair. As dèidh Chùil Lodair, ghabh an ceann-feadhna, Dòmhnall Camshron, Gentle Lochiel, tèarmann anns an Fhraing, far an do chaochail e ann an 1748.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “12404”. Am Baile - Highland History and Culture.
- ↑ “Cameron of Erracht”.
- ↑ “A History of Clan Cameron”.
- ↑ “An Fhideag Airgid”. www.smo.uhi.ac.uk. Sabhal Mòr Ostaig. Air a thogail 13mh dhen Ghiblean 2017.
- ↑ “Achnacarry”. Clann Chamshron.
- ↑ “9613”. Am Baile - Highland History and Culture.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- MacCoinnich, Iain, Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich, Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 - agus iomadach tionndadh às a dhèidh)
- Association Scotland
- Clann Chamshron air an eadar-lìn


text:
Coinneach MacÌomhair
Tha Coinneach MacÌomhair na chraoladair sa Ghàidhlig. Bha e na dheasaiche a' Ghasaet Steornabhaigh agus tha e a' fuireach faisg air a' Bhac ann an Eilean Leòdhais.[1]
Susbaint
Uairean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Prògram Choinnich ri chluinntinn air BBC Radio nan Gaidheal bho Dhiluain gu Dihaoine, eadar 9m agus 10m. Tha ath-chraoladh den phrògram a' dol a-mach aig 9f den aon là.
Cuspair a' Phrògraim[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am prògram ann an cruth "iris" mar as trice, le Coinneach a' togail cuspair (gu math tric, cuspair a th' anns na naidheachdan) agus aoidhean/eòlaichean aige airson deasbad a thogail co-cheangailte ris.
Aig amannan ge-tà tha Coinneach 's an sgioba a' falbh a-mach às an stiùidio airson prògram sònraichte a chlàradh air an dùthaich am badeigin.
An Sgioba[deasaich | deasaich an tùs]
Coinneach MacÌomhair[deasaich | deasaich an tùs]
Làrach-lìn a' phrògraim[deasaich | deasaich an tùs]
Tha làrach-lìn aig Prògram Choinnich far a bheil cothrom dealbhan de thachartasan sònraichte fhaicinn, beagan fiosrachaidh mun phrògram a leughadh, agus goireas "Èist a-rithist" a chleachdadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Kenny Maciver marks 20 years and 5,000 shows” (en). www.stornowaygazette.co.uk. Air a thogail 17mh dhen Mhàrt 2017.


text:
Tha rathaidean-iarainn na h-Alba a’ sìor fhàs aig an àm seo leis a h-uile loidhne a’ sealltainn àrdachadh ann an àireamh an luchd-cleachdaidh bho bhliadhna gu bliadhna ach a-mhàin Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath.
Chan e a-mhàin nach eil na h-àireamhan a’ fàs air an loidhne seo eadar Inbhir Nis agus Inbhir Ùige/Inbhir Theòrsa, tha iad fiù’s a’ tuiteam. Chaidh àireamhan sìos ann an Inbhir Ùige bho c25,000 ann an 2011 gu nas lugha na 20,000 an-uiridh leis na h-àireamhan airson Inbhir Theòrsa sìos bho 48.000 gu 38,000.
‘S e suidheachadh cunnartach a tha seo. Chan e loidhne ghoirid a tha seo nach eil a’ cosg cus airson a ruith – ’s e loidhne air leth fada a th’ innte – 161 mìle uile gu lèir ann an sgìre dhùthchail.
Carson a tha na h-àireamhan a’ tuiteam?
Neo-chunbhalachd nan trèanaichean. Tha fada cus de na trèanaichean fada air dheireadh no air an cur dheth. Tha dà adhbhar ann air seo:
- Tha an loidhne singilte agus chan eil gu leòr lùban seachnaidh ann. Faisg air ceann a tuath na loidhne, tha dà bheàrn de chòrr is 20 mìle ann eadar lùban seachnaidh. Ma tha trèana air dheireadh, feumaidh tè de na trèanaichean feitheimh gus am faigh iad seachad air a’ chèile.
- Tha na trèanaichean air an t-slighe (clas 158) a’ sreap ri 30 bliadhna a dh’aois agus bidh iad a’ briseadh sìos nas trice na b’ àbhaist.
Agus a bharrachd air seo, tha an trèana a’ toirt ùine mhòr – 4 uairean gu leth – co-dhiù uair a thìde nas fhaide na bhith a’ dol ann air an rathad.
Bidh tòrr choimiutairean a’ cleachdadh ceann a deas na loidhne airson a dhol a dh’obair ann an Inbhir Nis ach leis an neo-chunbhalachd seo, tha na h-àireamhan sin a’ tuiteam cuideachd.
Tha Càirdean na Loidhne a Tuath air aithisg fhoillseachadh gus coimhead air na duilgheadasan agus na gabhadh dèanamh mu dheidhinn. Seo cuid de na rudan a tha iad a’ moladh:
- Trèana oidhche eadar Dùn Èideann is Gallaibh. Chan eil e gu diofar cho fada sa bheir an trèana ma tha thu nad chadail! Bhiodh seo math airson daoine a tha a’ dol gu Inbhir Nis bho mheadhan na h-Alba cuideachd oir chan eil a’ chiad trèana bho Ghlaschu/Dùn Èideann a’ ruigsinn a’ bhaile gu mu 10:30 sa mhadainn.
- Leasachaidhean aig Ceann-rèile Georgemas. Tha loidhneachan gu Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa a’ sgaradh aig Georgemas Junction agus aig an am seo, bidh trèanaichean a’ dol Inbhir Nis-Georgemas-Inbhir Theòrsa-Georgemas-Inbhir Ùige. Tha moladh ann gus còrd goirid a thogail gus an gabh Georgemas a’ seachadh le trèanaichean air an t-slighe gu Inbhir Theòrsa. An uair sin, bhiodh an trèana a’ dol Inbhir Nis-Inbhir Theòrsa-Georgemas-Inbhir Ùige agus shàbhaladh seo mu 5 mionaidean.
- Seirbheis ionadail eadar Inbhir Theòrsa is Inbhir Ùige. Bhiodh seo na bu luaithe na am bus. B’ àbhaist stèiseanan a bhith ann eadar an dà bhaile agus dh’fhaodadh gun gabhadh cuid aca fhoillseachadh as ùr.
- Barrachd lùban seachnaidh.
Tha mi an dùil is an dòchas gun tèid cuid de na leasachaidhean seo a dhèanamh latha de na làithean agus gun tig piseach air cor na loidhne sgoinneil seo.
Tha mi gu math dèidheil air an loidhne agus fhuair mi tiocaidean saora airson a dhol ann air 4 Cèitean – latha taghadh na Comhairle – b’ urrainn dhomh a dhol air turas rèile mòr an t-saoghail agus a h-uile rud mun taghadh a sheachnadh aig an aon àm! (Ach na gabh dragh – bhòt mi tron phuist!)
Tha Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath dìreach àlainn. Nam bheachd, tha e a cheart cho math ri Loidhne na Gàidhealtachd an Iar is loidhne a’ Chaoil. Chì thu a’ mhuir air costa Siorrachd Rois agus na bailtean snoga uile air an t-slighe. Chan eil na beanntainn cho mòr is cho biorach ris an fheadhainn a chì thu air taobh an iar na Gàidhealtachd ach tha iad a cheart cho bòidheach. Aig ceann a tuath na loidhne, tha thu a’ dol tro dhùthaich nam boglaichean – Am Flow Country mus ruig thu na meatropolasan Inbhir Theòrsa is Inbhir Ùige!
Bha mi airson an turas a dhèanamh eadar Glaschu is Inbhir Theòrsa is air ais ann an aon latha oir bha agam ri bhith air ais san oifis an ath latha. Mar sin, cha robh ach dà uair a thìde gu bhith agam ann an Inbhir Theòrsa – tìde gu leòr airson a dhol dhan traigh, airson biadh a ghabhail agus airson a dhol do na bùithtean.
Mar a bha cùisean, ge-tà, bha an trèana mu lethuair a thìde air dheireadh. Bha dàil air a bhith air na trèanaichean na bu thràithe air an latha agus bha againn ri fuireach ùine mhòr gus am faigheadh sinn seachad air trèana a’ tighinn gu deas.
Air an adhbhar seo, bha mi ann an cabhag ann an Inbhir Theòra.
‘S e a’ chiad rud a’ mhothaich mi ann an Inbhir Theòrsa gun robh tòrr soidhnichean Gàidhlig air a dhol suas sa bhaile bho bha mi ann mu dheireadh. Tha na faux-Lochlannaich a tha daonnan a’ gearan mun Ghàidhlig air a bhith ag ràdh fad fichead bliadhna mu mar a thathar a’ sparradh na Gàidhlig orra ach nuair a chaidh mi ann an tòiseach mu còig bliadhna air ais, chan fhaca mi soidhne Gàidhlig sam bith. Fiù’s bliadhna gu leth air ais an turas mu dheireadh a bha mi ann, ’s e glè bheag de Ghàidhlig a chunnaic mi.
An turas seo, tha mi toilichte aithris, bha Gàidhlig air feadh an àite – mu dheireadh thall!
Bha deagh uair gu leth agam ann an Inbhir Theòrsa. Ghabh mi biadh, chaidh mi gu bùth leabhraichean (far an do lorg mi leabhar mu rathad-iarainn Ratharsair!), chaidh mi dhan tràigh agus an uair sin, chaidh mi air ais dhan stèisean!
Chunnaic mi na duilgheadasan aig an loidhne air an t-slighe air ais cuideachd. Thuirt stiùireadair na trèana “You’re going to Glasgow? You’ll be lucky! This train is always late”.
Agus cha robh e ceàrr. Bha sinn 20 mìonaid air dheireadh agus chaill mi an trèana mu dheireadh gu deas. Gu fortanach, ge-tà, bha an cadalaiche fhathast ann – an Caledonian Sleeper – agus chuir ScotRail cùisean air dòigh gus am faighinn an cadalaiche gu Peairt agus an uair sin tagsi gu Glaschu. An àite a bhith dhachaidh ro mheadhan oidhche, ràinig mi an taigh aig leth-uair as dèidh uair!
Chan eil mi a’ gearan oir ’s e deagh adventure a bh’ ann ach cha bhithinn toilichte nan tachradh sin a h-uile turas a bha mi a’ dol air an loidhne!
Alasdair


text:
Spam!
Chunnaic mi a' chiad phìos spam air a' bhlog seo an diugh. Bha an spam bho dhuine leis an ainm "Mike Price" air 's bha e a' bruidhinn air craobhan! Bha móran ri ràdh aige ach cha do leugh mi a' mhórchuid den fhaclan aige. 'S toigh leam craobhan, ach cha toigh leam spam mun deidhinn idir.
Ach, tha seòl-obrachaidh ùr againn air Blogger anns a' chogadh an aghaidh nan luchd-spamaidh. Tha Blogger a' dèanamh "aithneachadh facail" a-nis (ma tha thu ga iarraidh) mus urrainn do leughadairean beachdan fhàgail. 'S math sin! Tha mi 'n dòchas nach bi spam ann an seo a-rithist a-chaoidh, ach chan eil mi cho faoin...


text:
Obair an earraich ann am Miughalaigh.
Tuilleadh mar seo:
Fiosrachadh air mar a...
B' e cas-dhìreach a bhiodh...
A' chas-chrom.
Bhiodh muinntir...
Fiosraichean - Màiri Chaimbeul
Luchd-clàraidh -
Geàrr-chunntas - Obair an earraich ann am Miughalaigh.
Bhiodh muinntir Mhiughalaigh a' ruamhar, le spaidean, anns an earrach. Cha robh cas-chrom aca idir. Bha feamainn agus inneir ann airson todhair. Chleachdadh iad pocannan agus basgaidean airson an todhar a ghiùlan. Bhiodh iad a' fàs buntàta, thuineapan, coirce, eòrna, càl agus churranan. Mharbhadh iad caora airson a' gheamhraidh. Bheannaicheadh iad an sìol a bha iad a' cur.
Fad a' Chlàir (h:m:s) - 00:07:17
Àm Clàraidh - 1960.06
Cànan - Gàidhlig
Seòrsa - Fiosrachadh
Cruinneachadh - Sgoil Eòlais na h-Alba
Àireamh a' Chlàir - 58178
Àireamh an Teip Thùsail - SA1960.099
Àireamh a' Chlàir Thùsail - SA1960.99.A1
Càileachd an Fhuaime - Math
Cruth Inneal a' Chlàir - R2R
Àite Clàraidh:
Siorrachd - Siorrachd Inbhir Nis
Paraiste - Barraigh
Eilean - Bhatarsaigh
Àite a' Chuspair:
Siorrachd - Siorrachd Inbhir Nis
Paraiste - Barraigh
Eilean - Miughalaigh
Notaichean a' Chlàir -
Ceangal Maireannach - http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/58178/1
Tweet


text:
Croitearachd
Is e siostam de ghabhaltas fearainn a tha àraid do dh'Alba a th' ann an croitearachd, agus tha e na phàirt iomlan de bheatha na Gàidhealtachd 's nan Eilean. Faodaidh croitearachd beaiteas de bhuannachdan a thoirt gu croitearan agus don choimhearsnachd croitearachd air a' Ghàidhealtrachd agus sna h-Eileanan agus gu pàirtean ainmichte eile ann an Alba.
Is e pìos fearainn àiteachail car beag a th' ann an croit a tha gu h-àbhaisteach air a chumail ann am màl-shealbhadh agus air am faod no nach fhaod togalaichean a bhith no taigh co-cheangailte ris. Tha croitean a' rangachadh ann am meud bho leth heactair (ha) gu còrr air 50 ha ach tha croit àbhaisteach timcheall air 5ha. Tha dleastanasan reachdail aig croitearan ris am feum iad gabhail, agus is iad sin:
Tha Coimisean na Croitearachd ri làimh airson taic agus comhairle a thoirt do chroitearan a thaobh nan diofar roghainnean a th' ann dhaibh ann an gèilleadh do an dleastanasan.
Tha 20,570 croit ann le 15,388 croitear fa leth a' dèanamh suas teaghlaichean croitearachd, le sluagh iomlan de mu 33,000. Tha an croitear na neach-gabhail no na neach-seilbhe air a' chroit. Mar as trice, bidh an croitear a’ cumail na croite air na “cumhachan reachdail”, a tha a’ buntainn ris gach gabhaltas croite, agus cha bhi cùmhnant-màil sgrìobhte aige. Tha cuid de dh’fhearann croite a-nis ann an sealbh seach gu bheil an fheadhainn a b’ àbhaist a bhith nan luchd-gabhail, air am fearann a cheannach. Chan eil smachd sam bith a thaobh atharrachaidhean ann an sealbh fearann croite, ged a tha riatanas reachdail ann fios a thoirt don Choimisean, ach tha gach atharrachadh ann an gabhaltas croite air a riaghladh leis a' Choimisean.
Thathar a’ cleachdadh a’ bhriathair ‘sònrachadh’ ann an croitearachd gus mìneachadh a dhèanamh air gluasad maireannach gabhaltais bho aon neach gu neach eile. Ann am bliadhna àbhaisteach tha 200 gu 300 gabhaltas croite air an sònrachadh. Ann an còrr is leth dhiubh sin, tha an croitear làithreach a’ toirt seachad na croite do bhall den teaghlach aige fhèin agus tha a’ mhòr-chuid de na gabhaltasan eile air an toirt seachad do dhaoine a dh’aithnicheas an croitear mar-thà. Tha fios againn gu bheil iarrtas mòr ann airson croitean, agus mar sin tha sinn a’ tuigsinn gum faod dìth fearainn daoine a dhì-mhisneachadh.
Ach, tha e fìor gu bheil grunn chroitean a’ tighinn air a’ mhargaid fhosgailte gach bliadhna. Faodaidh croitear sam bith le ùidh coimhead ann am pàipearan-naidheachd ionadail airson gabhaltasan no fios a chur gu luchd-lagha is àidseantan oighreachd gus an ùidh a chlàradh sa chùis. Tha cuid air croit a lorg le bhith a' chur sanas 'iarraidh' sa phàipear-naidheachd bhuntainneach ionadail.
Tha Caidreachas Croitearachd na h-Alba (SCF) a' cur ri chèile liosta den fheadhainn aig a bheil ùidh ann an croit fhaotainn agus solaraichidh iad fiosrachadh a thaobh croit a lorg agus na croitean a tha rim faotainn. Nam bu mhath leibh a bhith san iomairt seo, cuiribh fios gu hq@crofting.org no Fòn: 01599 530005.
Chan eil an seo ach toiseach a' phròiseis. Tha faotainn gabhaltas croite co-dhiù cho doirbh ri bhith a' ceannach taigh sònraichte air a' mhargaidh reic. Tha riatanasan laghail àraid ann cuideachd. Chan eil sealbh aig a' Choimisean air croitean, agus chan urrainn dhaibh neach sam bith a tha a' sireadh croite a riochdachadh.


text:
- TIOTAL
- An t-seada bathair ann an Inbhir Ùige, c1976
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1420
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- c.1976
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28028
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn an t-seada bathair ann an Inbhir Ùige, c1976.
Chaidh stèisean Inbhir Ùige fhosgladh air 28 An t-Iuchar 1874 mar cheann-uidhe Rèile Chataibh agus Ghallaibh a bha air obrachadh le, agus an dèidh sin air a ghabhail a-steach, le Rèile na Gàidhealtachd. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho sheirbheisean riaghailteach.


text:
Dh’aontaich a’ Phàrlamaid an-dè gun tèid deasbad Riaghaltas na h-Alba a chumail feasgair Dimàirt sa tighinn (02 Dàmhair 2012) mu Phlana Nàiseanta na Gàidhlig 2012-2017.
Ma tha thu airson tiocaidean a chur air dòigh, lìon am foirm air-loidhne againn, cuir fios gu Seirbheisean Luchd-tadhail na Pàrlamaid: SP.Bookings@scottish.parliament.uk no 0131 348 5200.
Chan eil fhios againn le cinnt cuine a thoiseachas an deasbad ach aig an ìre seo, tha e coltach gun tòisich e aig mu 3.40 agus gum mair e mu uair a thìde gu leth. Mar sin, b’ fheuch e tiocaidean a chur air dòigh airson nan raon-ama 2.00f – 4.00f agus 4.00f – 6.00f. Ma tha ceist sam bith agaibh, cuir fios gu Fiosrachadh Luchd-tadhail.
Faodar coimhead air an deasbad air-loidhne cuideachd air TBh na Pàrlamaid, an dàrna cuid beò no mar fhaidhle tasglann fad mìos às dèidh làimh.
Thèid an Aithisg Oifigeil (clàr sgrìobhte den deasbad) fhoillseachadh an latha às dèidh an deasbaid agus postaidh sin an ceangal an seo agus air twitter nuair a bhios i deiseil.
Alasdair
gaidhlig@scottish.parliament.uk


text:
What's Hot Now
Episodes
All »
You are up to date!
-
8 episodes8 episodes
-
April 9, 2012Dè a tha Derek 'Pluto' Moireach a' deànamh aig a ' Chaisge? Tha a' ruideal as dèidh a sàr luchd-spòrs a th'air a bhi strì airson làmh an uachdar a' ghabhail air an rathad anns na Rèisean Craicte. Tha Fiona Murray is Calum Iain agus na h-ochd rèisean cruinn comhla aige a' seo . Ach na thuig sibh a' riamh na tha ri dhèanamh do dh'obair air cùl gnothaich a' frithealadh Fiona, Murray agus Calum Iain. Tha Derek ag radh gu bheil làn am ann a' sgeulachd sin innse! Join presenter Derek Murray as he catches up with the Air an Rathad team this Easter, in the Wacky Races Special. All your favourite Wacky Races challenges in one programme! That's 8 gruelling races to test our plucky presenters to the limit. Fiona, Murray and Calum Iain may be friends, but they are ruthlessly competitive. Watch them battle it out on the track, in their own version of basketball, with the help of Rollover Roy! There's jelly and eggs to play with, and a strange new game called car curling. Murray thinks he's got Calum Iain beat in the karting, but in the end the rules beat him, despite a tremendous effort by his young team mate Jamie. There's more dressing up, and the lovely Lola returns for a spot of je ne sais quoi. Who will win the Air an Rathad Cup this time? And what really goes on, behind the scenes?Season Finale
April 9, 2012Season FinaleDè a tha Derek 'Pluto' Moireach a' deànamh aig a ' Chaisge? Tha a' ruideal as dèidh a sàr luchd-spòrs a th'air a bhi strì airson làmh an uachdar a' ghabhail air an rathad anns na Rèisean Craicte. Tha Fiona Murray is Calum Iain agus na h-ochd rèisean cruinn comhla aige a' seo . Ach na thuig sibh a' riamh na tha ri dhèanamh do dh'obair air cùl gnothaich a' frithealadh Fiona, Murray agus Calum Iain. Tha Derek ag radh gu bheil làn am ann a' sgeulachd sin innse! Join presenter Derek Murray as he catches up with the Air an Rathad team this Easter, in the Wacky Races Special. All your favourite Wacky Races challenges in one programme! That's 8 gruelling races to test our plucky presenters to the limit. Fiona, Murray and Calum Iain may be friends, but they are ruthlessly competitive. Watch them battle it out on the track, in their own version of basketball, with the help of Rollover Roy! There's jelly and eggs to play with, and a strange new game called car curling. Murray thinks he's got Calum Iain beat in the karting, but in the end the rules beat him, despite a tremendous effort by his young team mate Jamie. There's more dressing up, and the lovely Lola returns for a spot of je ne sais quoi. Who will win the Air an Rathad Cup this time? And what really goes on, behind the scenes?No links available
-
December 15, 2011Na bu tràithe am-bliadhna ghabh Calum Iain cuairt anns an Evo ann an Ralaidh Obar Dheathain. Tha Murray air na tha a' tachairt fhad 's a tha sinn a' leantainn Chalum Iain agus Dàibhidh Bogie thairis air cuairt gu math duilich. Agus tha Fiona anns an Eaglais Bhric far a bheil i a' dèanamh sgrùdadh air an Toyota IQ. Chan eil ann ach càr beag, ach a bheil e math? Tha an teaghlach Moireach a' cur na cloinne ann an cùl a' chàr agus a' toirt Hyundai IX35 air cuairt mun cuairt Baile Dhùn Shlèibhe. Tha iad ag iarraidh càr teaghlaich mòr, practaigeach - an e Hyundai a tha a dhìth orra? Agus tha ùpraid ann an Wacky Races na seachdain seo - agus chan eil Murray air a dhòigh leis na tha a' dol air adhart. Cò th' air thoiseach an t-seachdain seo? Earlier this year Calum Iain took the dust sheets off the Evo to give it a spin at the Granite City Rally. Murray reports on all the action as we follow Calum Iain and SRC favourite David Bogie over a challenging route. Fiona is in Falkirk trying out the teenie weenie Toyota IQ. It's not big, but is it clever? The Murray family pile the kids in the back seat and take the Hyundai IX35 for a spin round Livingston. They are looking for a roomy, practical family car - so does the Hyundai hit the spot? And there's a 'carfuffle' on the track in this week's Wacky Races - Murray's not at all happy with the scores. Who 's in the lead this week?
December 15, 2011Na bu tràithe am-bliadhna ghabh Calum Iain cuairt anns an Evo ann an Ralaidh Obar Dheathain. Tha Murray air na tha a' tachairt fhad 's a tha sinn a' leantainn Chalum Iain agus Dàibhidh Bogie thairis air cuairt gu math duilich. Agus tha Fiona anns an Eaglais Bhric far a bheil i a' dèanamh sgrùdadh air an Toyota IQ. Chan eil ann ach càr beag, ach a bheil e math? Tha an teaghlach Moireach a' cur na cloinne ann an cùl a' chàr agus a' toirt Hyundai IX35 air cuairt mun cuairt Baile Dhùn Shlèibhe. Tha iad ag iarraidh càr teaghlaich mòr, practaigeach - an e Hyundai a tha a dhìth orra? Agus tha ùpraid ann an Wacky Races na seachdain seo - agus chan eil Murray air a dhòigh leis na tha a' dol air adhart. Cò th' air thoiseach an t-seachdain seo? Earlier this year Calum Iain took the dust sheets off the Evo to give it a spin at the Granite City Rally. Murray reports on all the action as we follow Calum Iain and SRC favourite David Bogie over a challenging route. Fiona is in Falkirk trying out the teenie weenie Toyota IQ. It's not big, but is it clever? The Murray family pile the kids in the back seat and take the Hyundai IX35 for a spin round Livingston. They are looking for a roomy, practical family car - so does the Hyundai hit the spot? And there's a 'carfuffle' on the track in this week's Wacky Races - Murray's not at all happy with the scores. Who 's in the lead this week?No links available
-
December 8, 2011Tha fàileadh nan rothan agus na h-ola anns an eadhar - agus tha Calum Iain aig Knockhill airson nan rèisean Eòrpach aig Modified Live. Tha astar agus tachartasan gu leòr ann agus thathar a' dèanamh làn fheum de chuairt Knockhill, agus tha iomadach atharrachadh rim faicinn air na càraichean. Tha Fiona a' faighinn tlachd aig rèisean cuideachd - tha i aig Stàblaichean Taigh Arlary 's i a' coimhead air na h-eich aig an t-sàr thrèanar, Lucinda Russell, gan cur a ruith. Tha i cuideachd a' dràibheadh agus a' toirt beachd air an Range Rover Sport ùr - saoil dè shaoileas i dhe? Bheil thu nas òige na 25? An do dh'fheuch thu a-riamh air àrachas càr fhaighinn? Seall fhad 's a bhios Murray a' feuchainn air àrachas fhaighinn gun a h-uile sgillinn a tha aige a chosg air. Agus tha barrachd Wacky Races againn dhuibh - agus tha sprùilleach gu leòr anns an fhear seo! The smell of burning rubber is in the air - Calum Iain is at Knockhill for Modified Live's Time Attack Trials and the European Drift Championships. There's plenty of speed and action as the Drifters make full use of the Knockhill circuit, plus every kind of modification on view. Fiona is also enjoying the races - she's at Arlary House Stables watching champion trainer Lucinda Russell's thoroughbreds being put through their paces. She's also test driving the new Range Rover Sport - odds on it's a winner? Under 25? Ever tried to get car insurance? Watch as Murray investigates the best way to get covered without robbing the bank. And there's more Wacky Races for your entertainment - this time it gets messy!
December 8, 2011Tha fàileadh nan rothan agus na h-ola anns an eadhar - agus tha Calum Iain aig Knockhill airson nan rèisean Eòrpach aig Modified Live. Tha astar agus tachartasan gu leòr ann agus thathar a' dèanamh làn fheum de chuairt Knockhill, agus tha iomadach atharrachadh rim faicinn air na càraichean. Tha Fiona a' faighinn tlachd aig rèisean cuideachd - tha i aig Stàblaichean Taigh Arlary 's i a' coimhead air na h-eich aig an t-sàr thrèanar, Lucinda Russell, gan cur a ruith. Tha i cuideachd a' dràibheadh agus a' toirt beachd air an Range Rover Sport ùr - saoil dè shaoileas i dhe? Bheil thu nas òige na 25? An do dh'fheuch thu a-riamh air àrachas càr fhaighinn? Seall fhad 's a bhios Murray a' feuchainn air àrachas fhaighinn gun a h-uile sgillinn a tha aige a chosg air. Agus tha barrachd Wacky Races againn dhuibh - agus tha sprùilleach gu leòr anns an fhear seo! The smell of burning rubber is in the air - Calum Iain is at Knockhill for Modified Live's Time Attack Trials and the European Drift Championships. There's plenty of speed and action as the Drifters make full use of the Knockhill circuit, plus every kind of modification on view. Fiona is also enjoying the races - she's at Arlary House Stables watching champion trainer Lucinda Russell's thoroughbreds being put through their paces. She's also test driving the new Range Rover Sport - odds on it's a winner? Under 25? Ever tried to get car insurance? Watch as Murray investigates the best way to get covered without robbing the bank. And there's more Wacky Races for your entertainment - this time it gets messy!No links available
-
December 1, 2011Tha Calum Iain a' dol dha na Crìochan airson Ralaidh Jim Clark, an aon ralaidh air tìr-mòr Bhreatainn air rathaidean dùinte, agus tha e a' faighinn a-mach ciamar a tha a' dol do dhràibhearan Leòdhasach, Dòmhnall Riddell agus Donaidh Caimbeul. An e càr a mhaireas a tha anns an MG? Tha Fiona a' tadhal air Càraichean Chlasaigeach Mercury ann am Fìobha gus faighinn a-mach carson a tha daoine cho measail air na càraichean sònraichte seo. Tha Murray a' faighinn càr caran àbhaisteach - uill chan eil buileach - 's e 'hybrid' a th' ann, an Honda CRZ. A bheil Honda air soirbheachadh ann a bhith a' dèanamh càr a tha math agus a tha math dhan àrainneachd? Nach coimhead thu air Murray ga dhràibheadh agus a' toirt a bheachdan fhèin air a chàr. Agus an t-seachdain seo bidh na sgiobaidhean ann an èididhean annasach 's iad uile a' feuchainn air a' chùis a dhèanamh ann an Wacky Races! Calum Iain heads to the Borders for The Jim Clark Rally, mainland Britain's only closed road event, where he follows the fortunes of Lewis drivers Donald Riddell and Donnie Campbell. Is the MG a timeless classic? Fiona visits Mercury Classic Cars in Fife to discover what makes these cherished sports cars so special. Murray gets his hands on a hot hatch for change - with a twist - the hybrid Honda CRZ. Has Honda succeeded in making an eco car cool? Watch as Murray puts it through it's paces. Plus, the team dress up for a right royal ruckus as they fight for pole position in Wacky Races!
December 1, 2011Tha Calum Iain a' dol dha na Crìochan airson Ralaidh Jim Clark, an aon ralaidh air tìr-mòr Bhreatainn air rathaidean dùinte, agus tha e a' faighinn a-mach ciamar a tha a' dol do dhràibhearan Leòdhasach, Dòmhnall Riddell agus Donaidh Caimbeul. An e càr a mhaireas a tha anns an MG? Tha Fiona a' tadhal air Càraichean Chlasaigeach Mercury ann am Fìobha gus faighinn a-mach carson a tha daoine cho measail air na càraichean sònraichte seo. Tha Murray a' faighinn càr caran àbhaisteach - uill chan eil buileach - 's e 'hybrid' a th' ann, an Honda CRZ. A bheil Honda air soirbheachadh ann a bhith a' dèanamh càr a tha math agus a tha math dhan àrainneachd? Nach coimhead thu air Murray ga dhràibheadh agus a' toirt a bheachdan fhèin air a chàr. Agus an t-seachdain seo bidh na sgiobaidhean ann an èididhean annasach 's iad uile a' feuchainn air a' chùis a dhèanamh ann an Wacky Races! Calum Iain heads to the Borders for The Jim Clark Rally, mainland Britain's only closed road event, where he follows the fortunes of Lewis drivers Donald Riddell and Donnie Campbell. Is the MG a timeless classic? Fiona visits Mercury Classic Cars in Fife to discover what makes these cherished sports cars so special. Murray gets his hands on a hot hatch for change - with a twist - the hybrid Honda CRZ. Has Honda succeeded in making an eco car cool? Watch as Murray puts it through it's paces. Plus, the team dress up for a right royal ruckus as they fight for pole position in Wacky Races!No links available
-
November 24, 2011Tha Fiona agus Murray a' dol còmhla ri Club Chàraichean Ford na Gàidhealtachd 's iad a' dèanamh tòrr leis na càraichean air deireadh-sheachdain ann an Leòdhas. Gheibh Fiona a' chiad leasan aice air cùl na cuibhle aig làraidh mhòr - ciamar a thèid dhi na dràibhear làraidh? Tha Murray a' dràibheadh agus a' toirt beachd air an Audi A1. Ged a tha e gu math dèidheil air Audi, saoil a bheil an càr beag seo ro bheag buileach? Tha Calum Iain a' dèanamh oidhirp mhòr gus duais nan Wacky Races a dhìon. Dè idir a tha iad ris an t-seachdain seo? Fiona and Murray join Highland Old Skool Fords Car Club as they enjoy a weekend of car packed activities, including rallying, autotesting and drag racing on Lewis. Fiona gets her first lesson behind the wheel of an articulated lorry - can she cut it as a trucker? Murray is test driving the Audi A1. He may be a fan of the Audi brand, but is this baby of the range a tad too small for his liking? And Calum Iain is keen to defend his Wacky Races title. What on earth are they up to on the track this week?
November 24, 2011Tha Fiona agus Murray a' dol còmhla ri Club Chàraichean Ford na Gàidhealtachd 's iad a' dèanamh tòrr leis na càraichean air deireadh-sheachdain ann an Leòdhas. Gheibh Fiona a' chiad leasan aice air cùl na cuibhle aig làraidh mhòr - ciamar a thèid dhi na dràibhear làraidh? Tha Murray a' dràibheadh agus a' toirt beachd air an Audi A1. Ged a tha e gu math dèidheil air Audi, saoil a bheil an càr beag seo ro bheag buileach? Tha Calum Iain a' dèanamh oidhirp mhòr gus duais nan Wacky Races a dhìon. Dè idir a tha iad ris an t-seachdain seo? Fiona and Murray join Highland Old Skool Fords Car Club as they enjoy a weekend of car packed activities, including rallying, autotesting and drag racing on Lewis. Fiona gets her first lesson behind the wheel of an articulated lorry - can she cut it as a trucker? Murray is test driving the Audi A1. He may be a fan of the Audi brand, but is this baby of the range a tad too small for his liking? And Calum Iain is keen to defend his Wacky Races title. What on earth are they up to on the track this week?No links available
-
November 17, 2011Tha Calum Iain air a bhith ag iarraidh Porsche Carrera 911 4S a dhràibheadh bhon a bha eòlas aige air a' chàr. Ged nach eil an t-sìde math chan eil sin a' cur bacadh air. Chan eil aig Fiona ach an 2 roth an t-seachdain seo 's i còmhla ri buill Club Scooter Cheann Phàdraig 's iad air turas gus 25 bliadhna dhen bhuidhinn a chomharrachadh. An turas mu dheireadh a bha i air dà roth, thuit i dheth. Tha sinn an dòchas gun tèid nas fheàrr dhi a-nochd! Agus tha Murray ann an àite iomallach ann an Earra Ghàidheal, ann am pàirt den chuaraidh as motha anns an Roinn Eòrpa a tha ri taobh na mara. Agus dè na b' fheàrr na dèideag mhòr Tonka airson cluich leis an sin. Agus bidh Wacky Race eile ann far am bi iad a' dol an aghaidh a chèile - cò bhios air thoiseach an t-seachdain seo? Calum Iain has a dream come true when he finally gets behind the wheel of a Porsche Carrera 911 4S. The weather may be terrible on test drive day but it can't wipe the smile off his face. Fiona swaps 4 wheels for two as she joins members of Peterhead Scooter Club on their 25th anniversary rally. Last time she tried two wheels she fell off, let's hope she fares better tonight! And Murray is in a remote part of Argyll, home to the largest coastal superquarry in Europe, with giant Tonka toys to play with. There's another Wacky Race to test their driving skills - who will be top of the leaderboard this week?
November 17, 2011Tha Calum Iain air a bhith ag iarraidh Porsche Carrera 911 4S a dhràibheadh bhon a bha eòlas aige air a' chàr. Ged nach eil an t-sìde math chan eil sin a' cur bacadh air. Chan eil aig Fiona ach an 2 roth an t-seachdain seo 's i còmhla ri buill Club Scooter Cheann Phàdraig 's iad air turas gus 25 bliadhna dhen bhuidhinn a chomharrachadh. An turas mu dheireadh a bha i air dà roth, thuit i dheth. Tha sinn an dòchas gun tèid nas fheàrr dhi a-nochd! Agus tha Murray ann an àite iomallach ann an Earra Ghàidheal, ann am pàirt den chuaraidh as motha anns an Roinn Eòrpa a tha ri taobh na mara. Agus dè na b' fheàrr na dèideag mhòr Tonka airson cluich leis an sin. Agus bidh Wacky Race eile ann far am bi iad a' dol an aghaidh a chèile - cò bhios air thoiseach an t-seachdain seo? Calum Iain has a dream come true when he finally gets behind the wheel of a Porsche Carrera 911 4S. The weather may be terrible on test drive day but it can't wipe the smile off his face. Fiona swaps 4 wheels for two as she joins members of Peterhead Scooter Club on their 25th anniversary rally. Last time she tried two wheels she fell off, let's hope she fares better tonight! And Murray is in a remote part of Argyll, home to the largest coastal superquarry in Europe, with giant Tonka toys to play with. There's another Wacky Race to test their driving skills - who will be top of the leaderboard this week?No links available
-
November 10, 2011Ciamar a thòisicheas tu ann an saoghal rèiseadh chàraichean? Bidh Calum Iain còmhla ri farpaisich ann an Rèis Beinne Fhionn Tràigh gus faicinn ciamar a tha iadsan a' tòiseachadh. Tha Murray air tilleadh air ais chun na croit 's e aig na caoraich, agus tha e a' toirt beachd air an Isuzu Rodeo - ach a bheil an Rodeo math gu leòr airson na tha dhìth air Murray? Tha Fiona air aoigheachd aig Buidheann Smàlaidh Roinn a' Mhonaidh 's tha i a' dol còmhla riutha air sràidean thrang Obar Dheathain. Tha iad ag innse dhi dè dh'fheumar dèanamh gus a dhol tro thrafaig agus gheibh i fios air dè bu chòir dhuinn uile a bhith a' dèanamh nuair a chluinneas sinn glac an èinnsean-smàlaidh agus na solais ghorma a' briobadh. Agus bidh an sgioba air ais airson cuairt eile de Wacky Races - dè an rud èibhinn a dh'fheumas iad dèanamh an t-seachdain seo? How do you get started in motorsport? Calum Iain joins the competitors at Fintray Hill Climb to find out. Murray's gone back to the day job looking after the sheep on the croft, and he's putting the Isuzu Rodeo pickup through its paces - but is it tough enough for the task? Fiona is a guest of Grampian Fire Brigade as she joins them on a blues and twos exercise through the busy streets of Aberdeen. She gets some tips on how to manoeuvre through heavy traffic and finds out what you should do as a driver when you hear that siren and see the blue lights flashing. Plus the team are back on the track for another round of Wacky Races - what daft stunt have they been given this week?
November 10, 2011Ciamar a thòisicheas tu ann an saoghal rèiseadh chàraichean? Bidh Calum Iain còmhla ri farpaisich ann an Rèis Beinne Fhionn Tràigh gus faicinn ciamar a tha iadsan a' tòiseachadh. Tha Murray air tilleadh air ais chun na croit 's e aig na caoraich, agus tha e a' toirt beachd air an Isuzu Rodeo - ach a bheil an Rodeo math gu leòr airson na tha dhìth air Murray? Tha Fiona air aoigheachd aig Buidheann Smàlaidh Roinn a' Mhonaidh 's tha i a' dol còmhla riutha air sràidean thrang Obar Dheathain. Tha iad ag innse dhi dè dh'fheumar dèanamh gus a dhol tro thrafaig agus gheibh i fios air dè bu chòir dhuinn uile a bhith a' dèanamh nuair a chluinneas sinn glac an èinnsean-smàlaidh agus na solais ghorma a' briobadh. Agus bidh an sgioba air ais airson cuairt eile de Wacky Races - dè an rud èibhinn a dh'fheumas iad dèanamh an t-seachdain seo? How do you get started in motorsport? Calum Iain joins the competitors at Fintray Hill Climb to find out. Murray's gone back to the day job looking after the sheep on the croft, and he's putting the Isuzu Rodeo pickup through its paces - but is it tough enough for the task? Fiona is a guest of Grampian Fire Brigade as she joins them on a blues and twos exercise through the busy streets of Aberdeen. She gets some tips on how to manoeuvre through heavy traffic and finds out what you should do as a driver when you hear that siren and see the blue lights flashing. Plus the team are back on the track for another round of Wacky Races - what daft stunt have they been given this week?No links available
-
November 3, 2011Tha an t-sreath ùr aig 'Air an Rathad' a' tòiseachadh le rud gu math sònraichte - bidh Calum Iain againn fhìn a' strì an aghaidh an dràibhear chliùitich, Pòl Swift faisg air a dhachaigh fhèin ann an Doncaster. An dèidh dha oideachadh fhaighinn air mar a dhràibheas e air dà roth, bidh Calum Iain agus Pòl a' dol aghaidh ri aghaidh anns an deuchainn dràibhidh. Ach cò nì a' chùis? Feumaidh tu coimhead air a' phrògram gus sin fhaighinn a-mach! Bidh Fiona ann an Obar Bhrothaig 's i a' dèanamh dearbhadh air càr beag spòrsail - an Seat Leon Cupra. Tha gu leòr aice ri ràdh mu dhèidhinn, ach an ann math no dona? Tha Murray a' cur nar cuimhne nach eil an sneachda agus an reothadh fad air falbh, 's tha e a' faighinn fios air mar a bu chòir dhut dràibheadh anns an droch aimsir. Agus an rud as fheàrr a tha a' còrdadh ris a h-uile duine. Tha Wacky Races air ais againn! Tòrr rudan gòrach air an dèanamh le càraichean, agus a-nochd tha sgioba dìomhair a' tighinn còmhla ris an sgioba againn. The new series of Air an Rathad starts with a stunner - our very own Calum Iain takes on champion precision driver Paul Swift at his home track in Doncaster. After a masterclass on how to drive on two wheels, Calum Iain and Paul go head to head in an autotest challenge - but who's the winner? You'll have to tune in to find out! Fiona is in Arbroath test driving a sporty little number - the Seat Leon Cupra. It's a right nippy sweetie, but is it perfection or confection? Murray reminds us that there is snow and ice on the way as he finds out how best to drive in the worst of wintry conditions. And everyone's favourite - Wacky Races - is back! Lots more silly things to do with cars, and tonight there's a mystery guest joining the team on the track.Season Premiere
November 3, 2011Season PremiereTha an t-sreath ùr aig 'Air an Rathad' a' tòiseachadh le rud gu math sònraichte - bidh Calum Iain againn fhìn a' strì an aghaidh an dràibhear chliùitich, Pòl Swift faisg air a dhachaigh fhèin ann an Doncaster. An dèidh dha oideachadh fhaighinn air mar a dhràibheas e air dà roth, bidh Calum Iain agus Pòl a' dol aghaidh ri aghaidh anns an deuchainn dràibhidh. Ach cò nì a' chùis? Feumaidh tu coimhead air a' phrògram gus sin fhaighinn a-mach! Bidh Fiona ann an Obar Bhrothaig 's i a' dèanamh dearbhadh air càr beag spòrsail - an Seat Leon Cupra. Tha gu leòr aice ri ràdh mu dhèidhinn, ach an ann math no dona? Tha Murray a' cur nar cuimhne nach eil an sneachda agus an reothadh fad air falbh, 's tha e a' faighinn fios air mar a bu chòir dhut dràibheadh anns an droch aimsir. Agus an rud as fheàrr a tha a' còrdadh ris a h-uile duine. Tha Wacky Races air ais againn! Tòrr rudan gòrach air an dèanamh le càraichean, agus a-nochd tha sgioba dìomhair a' tighinn còmhla ris an sgioba againn. The new series of Air an Rathad starts with a stunner - our very own Calum Iain takes on champion precision driver Paul Swift at his home track in Doncaster. After a masterclass on how to drive on two wheels, Calum Iain and Paul go head to head in an autotest challenge - but who's the winner? You'll have to tune in to find out! Fiona is in Arbroath test driving a sporty little number - the Seat Leon Cupra. It's a right nippy sweetie, but is it perfection or confection? Murray reminds us that there is snow and ice on the way as he finds out how best to drive in the worst of wintry conditions. And everyone's favourite - Wacky Races - is back! Lots more silly things to do with cars, and tonight there's a mystery guest joining the team on the track.No links available
-
With SideReel you can...
Track your favorite shows
Choose from 21,000 shows
Earn badges for watching


text:
Tha an t-iomradh as tràithe a tha ann mu Cúil Raithin a’ nochdadh ann am Beatha Chaluim Chille a sgrìobh Adomnán. Bha Adomnán na Ab an Eilean Ì agus sgrìobh e a chunntas air eachdraidh beatha Chaluim Chille ceud bliadhna an dèidh bàs an naoimh ann an 597.
Dh’ainmich Adomnán gun do dh’fhuirich Calum Cille còmhla ri Easbaig Chúil Raithin air a shlighe dhachaigh bho Cho-chruinneachadh Drum Ceat. Fhad ’s a bha e ann, bhiodh muinntir an àite a’ toirt biadh thuige a bhiodh an naomh a’ beannachadh agus chronaich Calum Cille aon fhear airson cho sanntach ’s a bha e. Bhiodh iad ag ithe a’ bhìdh aig fèist a bhithte air a chumail an uair a bha an naomh san àite.
Leis gun robh easbaig an làthair, ’s iongantach mun robhar a’ meas Chúil Raithin mar àite cudromach aig an àm seo.
Dh’fhaodadh gun deach eaglais paraiste Eaglais na h-Èireann, Naomh Pàdraig, a chaidh a togail aig deireadh an 19mh linn a togail air làrach an tuineachaidh eaglaiseil a bha ann an Cúil Raithin o thùs.


text:
Teisteanas Foghlam Àrd-ìre Gàidhlig is Conaltradh
Ceum: CertHE
Dòigh lìbhrigidh: Làn-ùine, Aig a' Cholaiste
Dè cho fada: 1 bliadhna
Còd: QP59
Neach-stiùiridh: Eilidh Ghrannd iarrtas@smo.uhi.ac.uk
Mun a' Chùrsa
'S e cùrsa fad bliadhna làn-thìde a th' ann an Gàidhlig is Conaltradh dha fileantaich is luchd-ionnsachaidh adhartach a tha airson piseach a thoirt air na sgilean sgrìobhaidh is còmhraidh aca. Bidh cothrom cuideachd aig oileanaich trì seachdainean a chur seachad air greis gnìomhachais ann an suidhachadh far a bheil Gàidhlig air a cleachdadh gu làitheil.
Tha grunn math obraichean ann an Alba far a bheil Gàidhlig riatanach no na cuideachadh, an dà chuid san roinn phoblaich agus san roinn phrìobhaidich.
Bidh na sgilean a thogas tu fhad 's a tha thu còmhla rinn a' toirt fìor chothrom dhut air na diofar obraichean a bhios a' nochdadh sa Ghàidhlig san latha an-diugh anns na meadhanan, foghlam, seirbheisean poblach, cultar is dualchas, na h-ealain, eadar-theangachadh, leasachadh na Gàidhlig agus obair sa choimhearsnachd.
Mar oileanach an t-Sabhail bidh cothrom agad greis gnìomhachais a chur seachad sa chiad bhliadhna den chùrsa a bhios a' cur gu mòr ri na sgilean cànain agus obrach agad. Bidh sinn a' feuchainn ri oileanaich a chur air greisean gnìomhachais a bhios freagarrach, ann an coimhearsnachdan far a bheil an cànan cudromach, eadar sgìrean dùthchail anns na h-Eileanan Siar, agus suidheachaidhean bailteil mar Ghlaschu far a bheil buidhnean leithid am BBC stèidhichte, agus Dùn Èideann far a bheil Pàrlamaid na h-Alba.
Sùsbaint a' Chùrsa
Tha an cùrsa air a dhealbh le sia modalan. Bidh gach oileanach a' dèanamh còig modalan riatanach: Sgilean Labhairteach, Sgilean Sgrìobhaidh, Foillseachadh is Craoladh sa Ghàidhlig, Greis Gnìomhachais agus Saoghal na Gàidhlig 1. Bidh oileanaich a' taghadh modal roghainneil bhon fheadhainn seo: Coimpiutaireachd, Annas-làimhe (Ceòl), Sgeulachdan is Òrain Ghàidhlig, Gàidhlig sna meadhanan, Na Meadhanan 1, Litreachas: Sgilean Sgrùdaidh, Cànan sa choimhearsnachd.
Inntrigeadh
Airson faighinn a-steach gu Teisteanas Foghlam Àrd-ìre Gàidhlig is Conaltradh:
Còig teisteanasan SQA ann an cuspairean eadar-dhealaichte agus a dhà dhiubh aig àrd-ìre
Dh'fhaodadh teisteanasan eile a bhith air am meas freagarrach le stiùiriche a' phrògraim
Feumaidh oileanaich aig nach eil teisteanas SQA sa Ghàidhlig dearbhadh gu bheil comas aca sa chànan
Cìsean is Maoineachadh
Airson cìsean thèid chun a cheangal a leanas http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/cursaichean/cisean/
Slighean Adhartais
Ma shoirbhicheas le oileanaich anns an Teisteanas Foghlam Àrd-ìre ann an Gàidhlig is Conaltradh tha cothrom aca airson gluasad air adhart gu dàrna bliadhna prògram a' cheuma.
A' cur a-steach
A' Cur Iarrtas Thugainn
Ma tha thu a' fàgail na sgoile no a' cur iarrtasan gu grunn oilthighean, feumaidh tu Universities and Colleges Admissions Service (UCAS) a' chleachdadh. 'S e seo an t-seirbheis inntrigidh airson a h-uile oilthigh is colaiste àrd-ìre san Rìoghachd Aonaichte.
Mura h-eil thu nad sgoilear a' fàgail na sgoile is ma tha thu a' cur iarrtas gu Sabhal Mòr a-mhàin, cuir fios gu Oifis Chlàraidh is Iarrtasan no dh'fhaodadh tu lethbhreac de fhoirm iarrtais OGE fhaighinn, a lìonadh agus a chur air ais.
Gheibh oileanaich eadar-nàiseanta foirmichean UCAS aig Comhairle Bhreatainn. No dh'fhaodadh oileanaich eadar-nàiseanta lethbhreac de fhoirm iarrtais Eadar-nàiseanta OGE fhaighinn, a lìonadh agus a chur air ais.
Fios mu iarrtasan:
Oifis Chlàraidh is Inntrigidh
Sabhal Mòr Ostaig
Slèite
An t-Eilean Sgitheanach
IV44 8RQ
Fòn: 01471 888304
Post-d: iarrtas@smo.uhi.ac.uk
Fiosrachadh feumail airson iarrtasan UCAS:
Ainm Ionaid/Institution Name: HIP
Àireamh/Code: H49
Àrainn/Campus: K


text:
Tha Raibeart Burns cudromach do Phàrlamaid na h-Alba.
Chaidh òran Burns, A Man’s A Man for ‘a That, a ghabhail le Sheena Wellington aig an fhosgladh oifigeil den Phàrlamaid ann an 1999.
Na bu thràithe an t-seachdain seo, chùm an t-Oifigear Riaghlaidh an t-suipeir burns bhliadhnail ann am Pàrlamaid na h-Alba.
Agus tha earrann bhon dàn aige To a Louse air a ghràbhaladh ann am Balla a’ Chanongate.
O wad some Pow’r the giftie gie us
To see oursels as others see us!
It wad frae monie a blunder free us
An’ foolish notion.
Cluinnidh tu barrachd mun earrann seo anns a’ phodcast foghlaim againn sa Ghàidhlig a tha a’ coimhead barrachd air Burns.
Tha obair ealain co-cheangailte ri Burns ann am Pàrlamaid na h-Alba cuideachd – Robert Burns Match Heads le David Mach.
Ann an Gaelic Word of the Week an t-seachdain seo, tha sinn cuideachd a’ coimhead air Oidhche Burns agus buntàta, sneap agus taigeis againn mar fhaclan na seachdain.
Tha Burns ainmeil airson a bhith a’ sgrìobhadh ann an Scots. An robh fhios agad, ge-tà, gun deach an obair air fad aige eadar-theangachadh dhan Ghàidhlig leis an Urr. Ruairidh Dòmhnallach BPA, athair Lewis MacDhòmhnaill BPA.
Alasdair


text:
Gach turas a bhios mi ann an Lunnainn, feuchaidh mi ri beagan a bharrachd de lìonra rèile a’ bhaile a dhèanamh.
An turas seo, chaidh mi air loidhne a’ Mhetropolitan airson a’ chiad turais. ‘S e loidhne gu math sònraichte a tha seo oir b’ e seo a’ chiad rathad-iarainn fo-thalamh anns an t-saoghal.
‘S e rathad-iarainn gu math romansach a th’ ann oir tha e a’ nochdadh gu tric ann an sgeulachdan Sherlock Holmes. Thug e buaidh mhòr air fàs a’ bhaile cuideachd oir cha robh am Metropolitan Railway dìreach a’ reic dòigh siubhail, bha e cuideachd a’ reic dòigh beatha.
Cheannaich a’ chompanaidh tòrr talmhainn taobh a-muigh Lunnainn a-mach air an dùthaich. Thog iad na mìltean de thaighean faisg air an rathad-iarainn agus rinn iad iomairtean margaidheachd air seo anns na 30an. S e Metroland a chuir iad air na bailtean ùra a thog iad – taighean snoga a bha a-mach air an dùthaich ach faisg gu leòr ri Lunnainn gus am b’ urrainn do dhaoine siubhal ann gach latha.
Dh’obraich seo gu math is chaidh na mìltean mòra gu metroland. Dh’ obraich e ro mhath ge-tà, agus às dèidh ginealaich, chan e beatha dhùthchail a bh’ ann tuilleadh idir ach frith-bhailtean (suburbs) den t-seòrsa àbhaisteach agus gun dad ri fhaicinn ach toglaichean, rathaidean is concrait.
Chaidh mi air turas gu metroland bho chionn goirid. Fhuair mi an trèana aig Chiltern Railways eadar Marylebone agus Amersham an tòiseach. ‘S e an terminus as lugha ann an Lunnainn a th’ ann am Marylebone agus tha e dìreach àlainn le mullach glainne brèagha agus tòrr mòr solais a’ dòrtadh a-steach dhan togalach. Bha mi riamh airson a dhol ann a chionn ’s gu bheil e a’ nochdadh air a’ bhòrd Monopoly agus bha mi toilichte cothrom a bhith agam trèana a ghlacadh ann mu dheireadh thall. Tha mi air a bhith ann an Kings Cross, Liverpool Street agus Marylebone a-nis. Ma thèid mi gu Fenchurch Street an ath-thuras, bidh an set air fad agam!
Tha an trèana a-mach à Marylebone gu math luath agus tha e a’ leantainn slighe loidhne a’ Mhetropolitan airson a’ mhòr-chuid den t-slighe. B’ e mo phlana a dhol ann le Chiltern agus an uair sin a’ tilleadh air a’ Mhet.
Airson a’ mhòr-chuid den t-slighe, ’s e dìreach frith-bhailtean Lunnainneach a th’ ann – snog gu leòr ach gun mòran inntinneach ri aithris. Dh’ atharraich seo faisg air Amersham agus an loidhne air Mòr-sgìre Lunnainn fhàgail agus e a-nis ann am Buckinghamshire anns na Chilterns.
Bha beagan de Mhetroland fhathast ri fhaicinn an seo le achaidhean, craobhan is aibhnichean ann a bharrachd air taighean.
Is e Amersham deireadh an Underground a-nis, ach b’ àbhaist dhan Mhetropolitan Railway a bhith nas fhaide mar a chithear sa mhapa seo.
Fhuair mi trèana a’ Mhet ann an Amersham – an stèisean Underground as fhaide a-mach à Lunnainn – agus chaidh mi aon stèisean gu deas gu Chalfont & Latimer agus ghlac mi an trèana gu tuath air a’ mheur loidhne gu Chesham – an stèisean tiùb as fhaisg air Alba (dìreach 323 mìle bhon taigh agam)!
Chan ann tric a tha turas air tiùb Lunnainn air còrdadh rium cho math. Tha an trèana a-mach air an dùthaich anns an Chilterns Area of Outstanding Natural Beauty agus abair gu bheil na seallaidhean sgoinneil. Às dèidh mìltean mòra de thalamh còmhnard, tha an talamh a’ fàs cnocach agus tha an loidhne àrd os cionn gleann. Tha e nas fhaisg air a’ Pheak District na ton Shasainn na choltas.
Aig deireadh na loidhne, tha stèisean dùthchail snog ann agus ma tha thu airson faicinn cò ris a bha meur-loidhnichean dùthchail ann an Sasainn coltach mus deach an dùnadh le Beeching (Tuiteam gun Èirigh air is Leac air a Bheul), seo an t-àite dhut. Tha tùr uisge fhathast ann bho làithean nan trèanaichean-smùid agus togalach stèisean beag grinn.
Às dèidh dhomh Chesham fhàgail, rinn mi air meur-loidhne Watford ann an Herts. Bha mi airson a dhol ann oir ann am bliadhna no dhà, cha bhi an stèisean ann tuilleadh. Tha stèisean tiùb Watford (Watford Met mar a th’ aig muinntir an àite air) deagh phìos air falbh bho mheadhan a’ bhaile agus mar sin, tha TfL airson stèisean ùr a thogail ann an àite nas freagarraiche.
Gus seo a dhèanamh, thèid rathad-iarainn dùinte ath-fhosgladh ach thèid an stèisean làithreach agus mu mhìle den loidhne a dhùnadh.
Às dèidh sin, rinn mi air meadhan a’ bhaile a-rithist air trèanaichean ùra, mòra spaideil a’ Mhet.
Alasdair


text:
Fàilte air a' Bhaile
Tuilleadh mar seo:
Prògram Choinnich
Fàilte air a' Bhaile
Fàilte air a' Bhaile
Prògram Choinnich
Fiosraichean - Dòmhnall Seumas Caimbeul
Luchd-clàraidh - Iain MacIllFhinnein
Geàrr-chunntas - Na h-atharrachaidhean a thàinig air Baile a' Mhanaich ro àm an Dara Cogaidh.
Rugadh agus thogadh Dòmhnall Seumas Caimbeul ann am Baile a' Mhanaich agus tha e a' bruidhinn air na h-atharrachaidhean a thàinig air a' bhaile ro àm an Dara Cogaidh. Tha e a' toirt iomradh air mar a chaill iad pàirt dhen mhachair airson port-adhair a thogail, mar a chaidh àireamh an t-sluaigh sìos, àireamhan cloinne anns an sgoil, agus mar nach eil ach aon teaghlach òg anns a' bhaile an-diugh [1984] a bhuineas dhan bhaile.
Fad a' Chlàir (h:m:s) - 00:04:50
Àm Craolaidh - 1984.05.08
Cànan - Gàidhlig
Seòrsa - Rèidio
Cruinneachadh - BBC
Àireamh a' Chlàir - 48249
Àireamh an Teip Thùsail - FailteAirABhaile 08.05.1984
Càileachd an Fhuaime - Math
Cruth Inneal a' Chlàir - R2R
Àite Clàraidh:
Siorrachd - Siorrachd Inbhir Nis
Paraiste - Uibhist a Deas
Eilean - Beinn a' Bhadhla
Baile/Àite - Baile a' Mhanaich
Àite a' Chuspair:
Siorrachd - Siorrachd Inbhir Nis
Paraiste - Uibhist a Deas
Eilean - Beinn a' Bhadhla
Baile/Àite - Baile a' Mhanaich
Notaichean a' Chlàir -
Ceangal Maireannach - http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/48249/1
Tweet