c: text/html

text:
Eaglais ùr ga stèidheachadh ann an Uibhist
- 28 An t-Luchar 2014
Tha eaglais ùr ga cur air bhonn ann an Uibhist, le ministear a dh'fhàg Eaglais na h-Alba san sgìre.
'S e an t-Urr. Dòmhnall Caimbeul am ministear stèidhichte mu dheireadh a bh' aig Eaglais na h-Alba ann an Uibhist.
Tha an t-Urr. Caimbeul ag amas air an t-soisgeul a thoirt do dhaoine nach eil ceangailte ri eaglais sam bith an-dràsta.
Eaglais Coimhearsnachd Uibhist a Tuath
Dh'fhàg an t-Urr. Dòmhnall Caimbeul coithional Loch nam Madadh agus Bheàrnaraigh, agus Eaglais na h-Alba, aig deireadh an Ògmhios.
"Bha sinn a' faireachdainn gun robh cothrom ga chur romhainn, agus dh'aontaich sinn gur e seo an t-slighe a bha an Cruithear gar stiùireadh gus an t-soisgeul a thoirt gu muinntir Uibhist a Tuath ann an dòigh ùr," thuirt Mgr Caimbeul.
A-nis tha eaglais ùr, fon ainm Eaglais Coimhearsnachd Uibhist a Tuath, a' coinneachadh gach Là na Sàbaid ann am Bun-sgoil Loch nam Madadh.
Gu tric, nuair a bhios sgaradh ann eadar ministear agus eaglais, bidh cuid den choithional a tha e a' fàgail a' leantainn am ministear.
Ach, tha Mgr Caimbeul ag amas air eaglais a chruthachadh de dhaoine 's dòcha nach eil a' dol do dh'eaglais sam bith an-dràsta, neo nach robh riamh.
"Thairis air na bliadhnaichean a chaidh seachad, tha sinn air a bhith ag obair cuide ris an Challenge Bus agus tron sin, tha sinn air coinneachadh ri teaghlaichean aig nach robh ceangal sam bith ris an eaglais, agus air nach tug an eaglais buaidh roimhe," thuirt e.
Taic
Thuige seo ge-tà, tha Mgr Caimbeul air a bhith eòlach air taic fhaighinn bho èildearan, clèir agus lìonra aig eaglais mhòr stèidhichte.
"Chan eil mi a' sùileachadh gun dèan mi seo leam fhìn. Tha measgachadh de dhaoine a tha a-nis ag adhradh còmhla rinn aig a bheil gibhtean eadar-dhealaichte. Tha sinn ag ionnsachadh bho dhaoine eile a th' air an t-slighe seo a ghabhail roimhe," thuirt e.
Ged a tha an eaglais ùr seo neo-eisimeileach an-dràsta, a rèir Mhgr Chaimbeul dh'fhaodadh sin atharrachadh san ùine fhada.
"Tro thìde, nì sinn ceanglaichean ri buidhinn air choireigin, ach an-dràsta, coltach ri eaglaisean eile a th' air ùr-thòiseachadh, bheir sinn ùine gus meòrachadh agus faicinn dè dìreach an t-slighe a tha an Cruithear a' cur romhainn," thuirt e.
Nuair a dh'fhàg an t-Urr. Caimbeul an coithional agus an eaglais, dh'fhàg sin Eaglais na h-Alba gun aon mhinstear stèidhichte ann an Uibhist.
Thuirt neach-labhairt bho Eaglais na h-Alba gu bheil Comhairle Ministrealachd na h-Eaglaise a' toirt làn-thaic do Chlèir Uibhist, 's gum bi dà mhinistear le sàr-eòlas ag obair an sin a dh'aithghearr.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Am Baisteir
'S i beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha anns A' Bhaisteir. Le 934m a dh'àirde 's e Beinn Rothaich a th' ann, agus tha e eadar Sgùrr nan Gillean agus Bruach na Frìthe. Gheibhear suas gu furasta tro Choire a' Bhaisteir agus druim an ear na beinne. Ruigear am mullach cuideachd le bhith a' streap suas fiacal a' Bhaisteir agus dhan mhullach bho sin.
Cha robh ciall an ainm an còmhnaidh soilleir agus tha co-dhiù dà mhìneachadh ann. Dh’eadar-theangaichear Am Baisteir gu tric mar “executioner” (bhon fhacal “bàsadair”) ach feumar ràdh gur e “crochadair” [1]a th’ ann an “executioner”. Tha Dwelly a’ moladh “baptiser” airson Baisteir agus sin am mìneachadh as cumanta airson an ainm sin an-diugh. Ma chìthear cruth an sgùrra tha an dà mhìneachadh coltach. Tha creag mhòr gu h-ìosal den mhullach a tha biorach agus air a bheil cruth iongantach. Chithear sin mar làmhag a’ chrochadair no mar ceann sagairt [1] a’ cromadh gu leanaibh airson a bhaisteadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Drummond, Peter 1992. Scottish Hill and Mountain Names. Glasgow: Scottish Mountaineering Trust
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 464 253
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Latest Episodes
Ann an 1954 thadhal Richard Dimbleby agus sgioba camara bhon BhBC air an Eilean Sgitheanach gus prògram san t-sreath About Britain a chlàradh. Anns a' phrògram seo tha e a' toirt dealbh do luchd-amhairc air feadh Bhreatainn air dò... More
Ann an 1954 thadhal Richard Dimbleby agus sgioba camara bhon BhBC air an Eilean Sgitheanach gus prògram san t-sreath About Britain a chlàradh. Anns a' phrògram seo tha e a' toirt dealbh do luchd-amhairc air feadh Bhreatainn air dòigh-beatha agus cultar an Eilein Sgitheanaich tro bhith a' coinneachadh ri cuid de mhuinntir na sgìre agus a' tadhal air iomadh àite inntinneach, Caisteal Dhunbheagain nam measg. Tha e cuideachd a' cur ùine seachad cuide ri Sgioba Teasairginn nam Beann. Chaidh am prògram seo a chraoladh an toiseach san t-Sultain 1954. In 1954, Richard Dimbleby and a BBC film crew visited the Isle of Skye to record an episode of the early British television series About Britain. In this programme he gives viewers across the United Kingdom an insight into life on the island, meeting local characters and gaining an understanding of the lifestyle and culture of islanders, as well as spending some time with the Skye Mountain Rescue team and with Dame Flora Macleod at Dunvegan Castle. This programme was originally broadcast in September 1954.


text:
Kl. Ianair .i. f., l. xiii. Anno Domini M.xx.i.
Maidm ria n-Ughaire{folio & column H56rb} m. Dunluing, ri Laigen, for Sitriuc m. Amlaimh, ri Atha Cliath, ocon Deilgne Mo Goroc.
Fros cruithnechta do ferthain i n-Osraighibh.
Crech la mc. Aedha H. Neill dar Uib Dorrthinn batur i Maig Itechta & ro marbsat In Lethderg icon tairrecht conid-tairthetar forgla Airgiall ina diaigh & reimhe (l^ sic in Libro Duibh Da Leithi narratur) conid-tairthetur H. Meith & Mugdorna & na Saitne & Fir Fernmuighi & H. Dorrthainn cona righaibh. Ro bai dono H. Ceilecan & H. Lorcan co n-Uib Bresail & co n-Uib Niallain ara cinn a n-Aenach Macha co comrangadur uile ime, co ruc m. Aedha a gabail tairrsib uile, & ni raibe acht da .xx. deg oglach, & do-cer sochaide etarru for lar Aenaig Macha, l^ Aird Macha. Sic in Libro Duib Da Leithi.
p.458
Branacan H. Mael Uidir, airri Midhe, do bathadh dia Belltaine i l-Loch Ainninde.
Amhalgaid, comarba Patraicc do dhul isin Mumain cetna cur, co tuc mor-chuairt.
Ceallach H. Cathasaigh, ri na Saitne, do marbad do Chenel Eogain.
M. Flainn m. Mail t-Sechlainn, .i. ridomna Temrach, .i. Aedh, & Domnall H. Murchada, .i. ridomna Ailigh, occisi sunt.


text:
Wilmington, Delaware
'S e Wilmington (Lenape: Paxahakink, Pakehakink) am baile as motha a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte faisg air inbhir Abhainn Christina ann an Abhainn Dhelaware, agus se prìomh-bhaile aig New Castle County. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 72,826 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1638 le Willington mar ainm. Ach anns a' bhliadhna 1739 dh'atharraich Thomas Penn ainm a' bhaile gu Wilmington airson urram a thoirt do Spencer Compton, Iarla Wilmington, a bha na phrìomh-mhinistear aig Deòrsa II, Rìgh Bhreatainn is Èireann.


text:
Bha cha mhòr 40 duine air am fastadh le Tobar an Dualchais nuair a bha am pròiseact aig a' mheud as àirde, feadhainn air cùmhnant agus feadhainn eile ag obair air an cinn fhèin. Bha feadhainn stèidhichte sna h-oifisean an Uibhist a Deas, san Eilean Sgitheanach, agus an Dùn Èideann agus bha feadhainn eile, luchd-catalog nam measg, ag obair bhon dachaigh aca fhèin ann an caochladh sgìrean air feadh Alba. Mar thoradh, bhrosnaich Tobar an Dualchais an eaconamaidh ann an diofar sgìrean de dh’Alba, a’ gabhail a-staigh feadhainn de na sgìrean far an deach cuid de na clàran a thogail sa chiad àite.
Chithear gu h-ìosal liosta den luchd-obrach, an tiotalan, agus an àitean-obrach.
Gu h-ìosal tha dealbhan de feadhainn den luchd-obrach. Brùth air gach dealbh airson a dhèanamh nas motha.


text:
Castel Gandolfo
‘S e baile meadhanach ann am meadhan na h-Eadailt a th’ ann an Castel Gandolfo neo dìreach Castello (IPA: kaˈstɛl ɡanˈdɔlfo, Laideann: Castrum Gandulphi). Tha e suidhichte aig 307m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh Loch Albano, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Roma, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lazio, 22km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 310km bho Mhilano, 413km bho Phadova agus 252km bho Fhirenze.[2] Tha 9,037 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] ‘S ann às an Teaghlach Gandolfo, daoine à Lombardia san taobh a tuath na dùthcha a th an t-ainm. Thoisich Pàpa Urban VIII ri Lùchairt-samhraidh fhaighinn ann an Castel Gandolfo anns an 17mh Linn. A bharrachd air sin, ‘s e sgìre am broinn Stàitean nam Pàp ro Aonadh na h-Eadailt a bh'ann. Tha dithis phàp air bàsachadh ann an Castel Gandolfo: Pàpa Pius XII agus Pàpa Pòl VI.


text:
Shirgane
She corp marroo eh shirgane, as eh freaylt do nagh jean eh loauaghey. Ta shirganenyn jioinagh as tuittymagh ayn, as y sto kirpey oc freaylt liorish kemmigyn, feayraght, ny dolley fliughid ny aer. Myr eiyrtys ny caghlaaghyn shen, cha jean ad louaghey my t'ad freaylt çhirrym as feayr.
Ta shirganeyn ellynagh deiney as beiyn ayn, ass ymmodee çheeraghyn, goaill stiagh yn Egypt, Yn Çhillee, yn Çheen, yn Pheroo, ny h-Ellanyn Canaaragh, yn Iddaal as yn Argenteen. Ta shirganeyn tuittymagh ayn ass curree ny h-Oarpey Hwoaie, faasee 'eayr Greenlynn, sleityn ny h-Iddaal as America Yiass, as meainyn ny h-Eeeraan.
Ren ny Shenn Eajiptee shirganeyn lesh eddagh lhieen, ooill as natroan.


text:
- {MS folio 1v a}Duaislibh taiseach Banba Brian
a labra ni labra shaebh
gach gilla dar ghen go Niall
70] do ber Brian Sina go saer.
- Mac dEchaidh na nabra ndubh
eochair na Banbhaia a glac geal
Niall nachar nemghnathaigh midh
derbrathair don fhir Brian Breagh.
- 75] Moidi a chairdeas is cland Nell
a airdmeas ar gach crand ciuil
iarsna na righ diaidh i ndiaidh
do shil Briain in Briansa o mBriuin.
- Brian mac Donchaidh dergas crann
80] re onchoin do derglas drong
glan a luaidhim cind a cind
tuailing sind a char go Cond.
p.8
- Go Cond Ceadchathach na cuan
is na fonn sedcrothach saer
85] ni faigeabh gan bre o Brian
triar fo dech is cuigear caemh.
- Tualaing sind a nairemh sin
bidh grind gach a raidhiubh ribh
ni he a ngairm do denum duibh
90] aderum ruibh ainm gach fhir.
- Dondchadh Cimi in cuaine righ
mac Gilli nuaidhe na naemh
meic Gilli Iso ucht ban
slan o ulc gach cisu in craebh.
- 95] Meic Gilli na naemh neart niath
time i taem nir clecht ri chach
meic Muireadhaigh gan mhodh maeth
cor laech ar uidheadhaibh dath.
- Meic Samradhan shubaigh saeir
100] sa randghabhail cubhaidh cair
meic Conchobair na con sroill{MS folio 1v b}do gon toir dorchoraibh aigh.
- Meic Fergail meic laechdha Floind
ba fraechdha i ngach glec a grem
105] meic Aengais in earrla find
rind fedma ar a shaerbhois sheng.
- Meic Conchobhair meic Thaidg Tir
do airg a glec na glec ger
meic Ruairc mec Imhair in aigh
110] cuairt Chet ga laim righshuir redh.
- Meic Cosgraich meic Dungail duind
go dtnudhgail na tnudghail tend
mhec Oirechtaich nar airg chill
in gairg bind soinercaigh seng.
p.10
- 115] Meic Ethach meic Maenaigh mhin
meic Baithin nar chan acht coir
meic Brenaind meic Ferghna fhel
nach derna ri cler glec ngloir.
- Meic Fergusa in ochta gil
120] ba corcra a sengbosa o saigh
meic Mhuiredhaigh moir don mhuigh
nir chuir toir fhuinedhaigh air.
- Meic Eogain meic Duach derg I
a ferg nar luath mar bhadh le
125] meic Briain meic Eachdhach fhuair ghnai
druim sluaigh ba drai Eachach e.
- Meic Cairbri meic Cormaic Cliach
mac nachar tromloit ar tath
meic Airt meic Cuind na con sgith
130] o frith cuing do chor ar chach.
- Mag amhradhan Brian na mbeann
daghbranan nach cian o Chunn
senchas fhir na nerrladh ndond
do ceangladh go Cond sin sund.
- 135] Rugus leam mar luing re sruth
o Cuind ar nach beam ag brath
in gheg nachar crom re cith
im rith go Cond na ced cath.
- Conn cedchathach cloinde Cuind
140] cedfaidh a chloindi os gach cloind{MS folio 2r a}Teallach nEachthach is dua in Cuind
coill nua ni crechach in coill.
- Ceann Teallaich Echach fuair dan
o hEchdhach da fhuair gach sgel
145] gach baili a mbhi snach bi Brian
fairi na cliar do ni a nell.
p.12
- Brian mac Dondchaidh din na duath
sidh gon onchoin tar a fich
breth De do chennaig dho chach
150] in trath do chengail se in sith.
- Sochraidi shuir baghach Briain
ar nach fuil arach gon oir
bog fini Brenaind im buaibh
sluaigh a Fremaind Midhi mhoir
- 155] Gilla og anas re lot
amos Sinda na mbrog mbreac
fer Muighe Slecht a seang glac
nochor fherr mac Cecht no Ceat.
- Fecheamh coitcheand ceandaich dhuan
160] in boigtheall nach lengair lamh
ni tuilleam buidhi re Brian
riar gach dhuine risin dan.
- Aes dana in talmhan na thaigh
na dama ig adhradh na fail
165] gach damh go Brian Bhealaich Broin
a thoil diall don fedhain air.
- Brian mar Theamraich mar teach mBriain
re leanmhain gach leath as ail
cosmhail e is Temhair in Trir
170] do sin se tar fearaibh Fail.
- Suairc inadh longphoirt laich doth
ar gaith dua CondChuirc sar chith
cul o nGuaire ni cul creach
dun na mbreath bus buaini ar bith.
- 175] Airgneach Daili na fleadh fuar
in fear a sairi nan sroll
cosmhail brigh ar cind na cliar{MS folio 2r b}do Brian sdon fhin fhind ga ol.
p.14
- Inbear Muighi Slecht na sreabh
180] na huile echt agon fhir
sruth Grainde ar a guth ni gabh
sruth glan is aille tre fidh.
- Ceand Cruaiche ag Brian do ber ni
sgiam a tuaithi sen as e
185] mor leas ro glemheall a gnai
in treas drai na hErenn e.
- Ceann na ndruadh ceand na slogh sin
mor don shluagh do mheall nach mair
Magh Slecht os in chairthe chuil
190] fuil na necht gan aithbhi air
- Ceand Cruaiche ata ar an muigh mor
do chuir mna gach thuaithe i tam
ar marbh se ag slechtain don slogh
mor dechtaibh e seach gach nar.
- 195] Ocht catha fo tri truagh soin
nocho sluagh do bhi fa bhoil
do chathaibh is marbh san muigh
gan fhuil tachair o arm air.
- Tedhm is uaisli i nInis Fail
200] do indis in duainse duind
fearta in teghma ar an muigh mhin
im righ Teamhra uil fa uir.
- Tighernmhas tigherna os chach
a liberna ro bo luath
205] flaith na rend rainig a chrich
tainig a dhith ri Cheand Cruach.
- Ainm o fertaibh Gaidhel nglan
sa leachtmaigh nar sgaileadh sgur
achadh ferta nach fand fer
210] ferta ar sean ann bun a mbun.
p.16
- Do toghaibh ag Briain oi Briain
a lagh fa na fodaib fuibh
lebheann na leachtmagh na laim
seachtmhagh plaigh Erenn fa uir.
- 215] Beann mar Bhend Edair gon fir
do shedaib agus do shubh
Beann Coilctheach gach cliar fa crodh
sgoilteach sgol ag Brian na bhun.
- Gasda in feren seghaind saer{MS folio 2v a}
220] is cenel mBrenaind im Brian
flaith Callmhuighi na call nur
clandbuidi a chul cam a ciabh.
- Brenaind mac Fergna folt tais
nach derrna olc bad olc dis
225] a cor do Brian bid slan ses
ni ges do cliar da radh ris.
- Suirghi in fhir is i ar ar nuidh
ag a digh ag nach bi biaidh
bidh ar es a denmha daibh
230] sbes ag mnaibh i mberla mBriain.
- Bidhbhaidh fhir na nabra mall
ni mil ar a labra ig lind
do cuaidh O Ruairc na cend
sdar leam ni fhuair cuairt da chind.
- 235] Tearc ar domun uile a fiach
moludh gach duine ar o nDuach
mac Moiri ni men mar chach
gnath lem na Boindi tar bruach
- Beag an ingnadh enech mBriain
240] gan dimblad gan debech sgeoil
Tellach nEathach na nech min
dibh teach na dethach fo dheoidh.
p.18
- Brian mac Dondchaid drech mar gris
o Cobhthaigh do creach go Buais
245] gan gradh ar sded ag sduaigh Nais
ar ais do breg duain ar duais.d.
- Tadg mac Aengusa fuair gnai
rug buaidh du Aengusa i
sgel ad clas re ted na tech
250] nocho leg as gandhni
- Magnus mac Dondchaidh drech redh
do chomthuigh gach teach na tir
riar les na nuile rob ail
a baigh re gach nduini dibh.
- 255] Dondchadh mac Dondchaidh Chind Chnuic
crodh o Loch Gili do gluais
tearc thoir nach luigheann fo laim{MS folio 2v b}nocho cuireand ar dail duais.du.ais.
- O Duibgeandan duine naem
260] duine mar gach nduini nog
do ling a leabaidh na naemh
do chind Mael Peadair ar Pol.
- Mael Mheadha bruindi mar blath
no mar ela os buinde ar bruach
265] a henech ni chel ar chler
sdo ghebh go ler ler a luach
- Ingean I Ruairc Mor rob mo
sa mo a sodh gurub sodh nua
a naighidh ni headh ata
270] fer na mna bas failidh ua. d.u.ais.
- I ngach airmdeabhaidh re ais
dU Gairmledhaich gimad guais
Mael Seachlaind sin is e a nagh
do ber se ar gach ndan a duais.
p.20
- 275] Eachmharcach O hAnluain aird
do airg go Bir is go Buais
gor traigh a rotuile righ
sochaidhi rer dilad duais.
- Mac Magnusa Mhuighe Find
280] Mael Seachlaind as oirrdirc clu
menic les bo do crudh creach
do chur isin teach a du.d.u.a.i.s.
- Tadhg mac Briain mo flaith rem la
a maith go rob mo sa mo
285] eneach Taidhg ni leg re lar
nocho mairg ted re dan do duais.
- Magnus Cruachan cheleas mna
ni huathudh bereas a bu
go mbheth se fa doludh do
290] in domun is do ba dhu.
- Muiri mathair Iso oigh
ingean Iaicim aigheadh nua
da mac go foghnann in fer
do nach congband re headh ua.Dhuais
- 295] A meic Muiri sa meic Dhe
is ler det gach duini a cli
tuigidh tu in tagra ar ata
gen go nabra acht u a i.
d.u.a.i.s.l.i.b.t.a.i s.


text:
Eminan mac Eogain meic Murchada meic Muredaich meic Diarmada meic Eogain meic Ailella Flaind Bic. Ros n-Glaisne
p.2immorro a baile bunaid ar bru na Bearba ita in cheall & is e ro fhacaib do Laignib na comaillfead a nomaidi na beathaid in tuatha na blaisfead feoil no im no loim fuar 'na cill .i. i r-Ros Glaisne na Muimneach & is ac cosnom in baili-sin tucad cath Belaich Mugna i Muig Ailbi i n-Aib Drona & is and ro marbad Cormac mac Cuileandain conad de sin ro raid Cormac:
Is h-e fethal luigid Sil Eogain .i. bernan Emin & is breo mirballda h-e.
- Am Ros Glaisne do-beram
in cath o nach coiberam
do-faeth a fhiach rig mon ros
bid liach bid fir bid follus.


text:
Dòmhnall Ruadh Phàislig
Bhuineadh Dòmhnall Ruadh Phàislig, no Dòmhnall Ruadh Mac an t-Saoir, no Bàrd Phàislig, (1889 - 1964), do Shnaoiseabhal ann an Uibhist a Deas.
Thàinig air Dòmhnall an sgoil fhàgail air ceithir bliadhna deug ach tha e coltach gur e duine tùrail a bh' ann a rinn deagh fheum do na bh' aige de sgoil agus cuideachd don bheul-aithris a bha pailt anns a' choimhearsnachd agus gu sònraichte air bilean a mhàthar. Tha e a' nochdadh ann an cunntasan sgrìobhte Cùirt nan Con ann an Loch nam Madadh nuair nach eil e ach mu fhichead bliadhna a dh'aois agus e a' riochdachadh chroitearan Uibhist a Deas an aghaidh na Bean-uasal Gordon Cathcart 's i a' feuchainn toirt orra teisteanas a bhith aca mus fhaodadh iad coin a chumail. 'S ann le Dòmhnall agus na croitearan a chaidh an latha agus rinn e dàn mar chuimhneachan air a' chùis.
'S e pìobaire ioma-phuirt a bh' ann an Dòmhnall. Bha e na chlachair agus na iasgair ann an Uibhist agus bha e greis ag obair air loidhnichean-fòin a chur a-staigh. Na òige ghabh e don arm mar phìobaire ann an Rèisimeid nan Camshronach. Bha e air an arm fhàgail ron a' Chogadh Mhòr ach chaidh e don Fhraing mar phìobaire nan Camshronach. Mu dheireadh thog e a chasan leis a thìr mòr far an do phòs e Màiri NicIllFhaolain, a bha cuideachd à Uibhist a-Deas ann an 1930. Bha ceathrar chloinne agus 's e dachaigh làn Gàidhlig a bh' aca ann am Pàislig, far an do rinn Dòmhnall deagh chuid de na h-òrain aige. Bha iomadach cuspair fa-near dha, eadar beatha ann an Uibhist agus ann an Glaschu agus nas fhaide air falbh.
Dh'eadar-theangaich e bàrdachd Raibeart Burns gu Gàidhlig, mar eisimpleir 'Tam O Shanter' agus 'The Twa Dugs'. Tha Ruaraidh MacThòmais a' moladh nan eadar-theangachaidhean.[1]
Bha Dòmhnall air a chrùnadh mar Bhàrd a' Chomuinn Ghàidhealaich ann an 1938 agus bha a' bhàrdachd aige air a foillseachadh leis a' Scottish Gaelic Texts Society ann an 1968. Tha e air a thìodhlaigeadh ann an Cladh Hawkhead ann am Pàislig.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Thomson, Derick. An Introduction to Gaelic Poetry (London: Victor Gollanz Ltd, 1974) 257.


text:
Port Teadhaich
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann am Port Teadhaich (Beurla: Port of Menteith).[1] Tha am baile suidhichte air àird an earra-dheas Loch Innis MoCholmaig far a bheil an A81 a' tachairt ris an B8034. 'S e Port Teadhaich an t-aona tuineachadh aig an loch. Air àird a thuath tha Beinn Dearg (426 meatair) ann. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 11′ 2.4″ Tuath agus 4° 17′ 6″ Iar.
Tha am baile cho mòr ri 7226 heactair agus anns a' bhliadhna 2001 bha 768 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha aiseagean a' ruith eadar Port Teadhaich is Inchmahome, eilean làn eachdraidh anns an loch.
Chaidh am baile a stèidheachadh mar "Burgh of barony". Anns a' bhliadhna 1457 chuir Rìgh Seumas III Alba an t-ainm "port" ris.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 582 014


text:
Iain A. MacDhòmhnaill
Dh'obair Iain A. MacDhòmhnaill (Beurla: John ('Jake') A. Macdonald) ann am foghlam Gàidhlig. Sgrìobh agus dheasaich e mòran theagsaichean cuideachd.
Sgrìobh e cùrsa do luchd-ionnsachaidh a nochd ann an Gairm leis an tiotal 'A New Course in Gaelic'. [1]
Dheasaich Iain A. MacDhòmhnaill an leabhar Crìochan Ùra : Trusadh de rosg is de Bhàrdachd o’n ràitheachan Gairm a chaidh fhoillseachadh le Gairm ann an 1958.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacDhòmhnaill, Iain A. (1980). 'Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 12-22. (mu ‘Bhlàr a’ Bhràighe’ mar as aithnichear sa Bheurla a-nis)
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- 'An Aithne Dhuibh...?' Gairm 12, 1955, d.315.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 'A New Course in Gaelic (VII)' Gairm 33, Am Foghar 1960, dd.45-7.


text:
Is egin a admhail gorab mo caindigecht na greine na na talman & nach ted sgali na talman tar speir Mercuir suas chaithi & is ar cuma speiri ata sgaili na talman .i. an chuid lethan risin talman & se ag dul a n-giri tar es a chele no go taire becan don taibh thuas do speir an re. Et is e in sgaili cedna dorcaidhes an re do rer mar beris se air, oir an trath bis an re a n-desgeart no a tuaisgeart an sgaili, an chuid ar a m-bi se don re dorcaigid se e & an trath beris se ar a leth dorchaigid se uile e. Et gidhed ata a fis againne & fuaramar sgribtha nac soitheann an sgaili sin na talman na h-airdrennaidh na en plained do na plainedaibh ach an re amhain, noc ata na comursain ag an talmain & is ime sin bid na plaineid uili a n-egmuis an re & na hairdrennaidh tri bithu sir solus on grein & is as sin derbas gorab mo an grian na an talam da mhoran mar foillsighes an fidair so this .
p.88


text:
The Hunchback of Notre Dame (film 1996)
'S e film chruthaichte le Walt Disney Feature Animation a tha ann an The Hunchback of Notre Dame. Bha Gary Trousdale agus Kirk Wise nan stiùirichean. Chaidh am film fhoillseachadh 21 an t-Ògmhios 1996 anns na Stàitean Aonaichte.
Muinntir Sgioba[deasaich | deasaich an tùs]
- Tom Hulce - Quasimodo
- Demi Moore - Esmeralda
- Tony Jay - Judge Claude Frollo
- Kevin Kline - Captain Phoebus
- Paul Kandel - Clopin
- Charles Kimbrough, Jason Alexander, agus Mary Wickes - Victor, Hugo, agus Laverne
- David Ogden Stiers - The Archdeacon
- Frank Welker - Djali


text:
Coinneamh Bhliadhnail agus Co-labhairt 2014
Chaidh Coinneamh Bhliadhnail Fèisean nan Gàidheal a chumail Dihaoine 26 Sultain 2014 aig 6.30f ann an Taigh-òsta Golf View, ann an Inbhir Narainn. Bha Dinneir agus Cèilidh ann as dèidh làimh ann an Taigh-òsta Golf View, le ceòl bho òigridh Inbhir Narainn.
Chaidh Co-labhairt na buidhne air adhart Disathairne 27 Sultain ann an Taigh-òsta Golf View nuair a bha Ailean Caimbeul, Neach-gairm Comataidh Ionadail Mòd Inbhir Nis 2014, air aoigheachd againn mar labhraiche sònraichte. Bha fiosrachadh gu leòr aig luchd-eagrachaidh nam Fèisean ri fhaotainn agus cothrom ann beachdan a thoirt seachad mun àm ri teachd airson Fèisean nan Gàidheal.
Gheibhear prògram na co-labhairt agus na pàipearan air fad airson na coinneimh bhliadhnail air taobh deas na duilleig no tron cheangal seo.


text:
Agrado
' S e baile beag ann an Huila,[1] Coloimbia,[2] a th'ann Agrado neo El Agrado. Tha e suidhichte aig astar dhe 135km bho Neiva, prìomh-bhaile na roinne, shuas anns na h-Andes. ‘S e baile le clìomaid blàth a th’ann le teodhachd meadhanach dhe 24˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1837.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Chimbayaco agus an uair sin Pitalito na h-ainmean an robh air an àite seo bho thùs. Bha Pitaló na cheann-feadhna anns an sgìre seo nuair a ràinig na Spàinntich. 'S e meanbhair a th'ann -ito,[3] dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig. 'S ann às a' Bhaile El Pital a thàinig na ciad tìrichean. Chaidh an t-ainm a dh’ atharrachadh gu Agrado ann an 1837. Tha agrado a' ciallachadh caillear ann an Spàinntis. Chuir iad an t-ainm sin air a' bhaile o chionns gur e àite breàgha torach a th'ann, le aithnichean làn fìor uisge mu a thimcheall.[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 8,489 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 3,903 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Agrado (is mòran dhuibh mestizos). Tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.1 % dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 84,8% dhe na daoine ann an Agrado leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 16% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Agrado. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
José María Rojas Garrido (1824 - 1883): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1866.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Riaghaltas na Roinne: Bailtean
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Spanish About.com
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
‘S iomadh cunntas a thugadh air call na h-Iolaire thairis air na bliadhnaichean, air telebhisean, air rèidio agus ann am pàipearan-naidheachd.
Nam measg, tha cunntasan bho chuid den fheadhainn a shàbhail aiste. Bha 82 dhiubh sin ann agus chithear liosta dhiubh an seo.
Mar eisimpleir, sgrìobh Tormod Calum Dòmhnallach ann an Gasaet Steòrnabhaigh:
“When he heard that the ship had gone down, my grandfather, an old fisherman, had without being told where the Iolaire had struck, said: “Is ann air na Biastan a chaidh i.” Local knowledge that might have saved the yacht had island men been up on the bridge.”
Chaidh iomradh a dhèanamh ann an “Loyal Lewis, Roll of Honour for the Isle of Lewis” mu bhàs tiamhaidh Choinnich MhicPhàil à Àrnol. B' e sàr-eisimpleir air na dh'fhuiling fir nan eilean anns a' chogadh a bh' ann:
“He was the sole survivor of a ship torpedoed in the Mediterranean in October 1917. He had a terrible experience before he was rescued having been nearly 36 hours in the sea until washed ashore in Algeria. Pathetic in the extreme it is to think that this powerful seaman after so miraculous an escape in the Mediterranean, perished within a few feet of his native soil.”
A' bruidhinn air an rèidio ann an 1959, thug Dòmhnall MacPhàil iomradh air àm a fhuair a charaid lorg air corp a mhic:
“Tha man's son was there, and I remember he was so handsome that I could have said he was not dead at all. His father went on his knees beside him and began to take letters from his son's pockets. And the tears were splashing on the body of his son. And I think it is the most heart-rending sight I have ever seen.”
Chaidh luaidh a dhèanamh air a' chreach ann an òrain cuideachd. Mar eisimpleir, thuirt Mhurchaidh MacPhàrlain, Bàrd Mhealaboist:
“Tha 'n cogadh nis thairis ‘s a' bhuaidh leis na fiùrain
Tha nochd ri tighinn dhachaigh, tha ‘n Iolaire gan giùlain.
“Raoir reubadh an Iolaire, bait fo sgiathaibh tha h-àlach
O na Hearadh tha tuireadh gu ruig Nis nam fear bàna.”
Cha robh Aonghas Caimbeul (Am Bocsair) à Dail bho Dheas ach deich bliadhna an 1919. Sgrìobh e na leanas ri linn e dhol a choimhead air Biastan Thuilm:
“Cò an cridh' tha blàth a' bualadh nach leagh le truas rim beud? Cò an t-sùil a chunnaic luaidh air nach sileadh bhuaip' an deur? An uair bu chinntich sàbhailteachd, ‘s iad làimh rin dachaigh fhèin, ‘S e am bàs a rinn am fàilteachadh ‘s a bhàth iad ris a' Bhèist.”
An Iolaire a' dol air na Biastan
Dòmhnall 'Am Patch' Moireasdan
A' caoidh na mairbh
Cunntasan
Faic agus èist ri cunntasan mun chreach.
- Thàinig Dòmhnall Òg far an Iolaire.
- Bha bràthair a mhàthar beò nuair a fhuair e gu tìr.
- B' ann mu thrì uairean sa mhadainn a fhuaireadh an naidheachd.
- Chaidh a thiodhlacadh ann an Sgarasta.
- "The sea came, and the sea took it away." (Beurla)
- Bha Dòmhnall Moireasdan òg nuair a thachair e. (Beurla)
- An dèidh na dh'fhuiling iad tron chogadh... (Beurla)
- Chaidh a h-athair a thiodhlacadh gun fhios dhan teaghlach.
- B' ann às a' Mhuir Mheadhan-Thìreach a bha athair Mòr a' tilleadh.
- Bhathas ag ullachadh anns na taighean.
- Cha robh Mòr aig an taigh nuair a thàinig an naidheachd.
- Cha robh tuigse Mòir a' ruighinn air dè a bha tachairt.
- Bha aon fhear 's cha d'fhuaireadh an corp aige a-riamh.
- Chan fhaodar bruidhinn air idir.
- Chuala Sandaidh MacLeòid droch sgeul mun Iolaire.
- Bha mòran de mhuinntir Leòdhais a' cur na coire air an sgiobair.
- Chaidh coimhearsnachd an Rubha a ghoirteachadh gu mòr.
- Bha sia tiodhlacaidhean ann an Siabost san aon là.
- Cha d'fhuair mòran dhaoine fios mun tubaist gus an ath là.
- Bha aon fhear cinnteach nach tilleadh e dhachaigh sàbhailte.
- Cha robh càraichean ann, 's e giogaichean a bh' aca.
- Bha e duilich a' coimhead nan làraidhean le na cisteachan.
- "It's not a request, it's an order."
- "Cha tèid siud às ar cuimhne a-chaoidh."
- "Tha thu determined."
- "Bha m'athair anns an life-saving."
- "Chaidh call mòr air an eilean."
- Cha do dh'èigh duine Bliadhna Mhath Ùr tuilleadh.
- Bha aon tè nach no dh'ith iasg a-rithist bho thachair e.
- Bha an call ùr dhaibh a h-uile Bliadhn' Ùr.
- Dòmhnall MacPhàil à Siabost a' cuimhneachadh air call na h-Iolaire.
- "Bha rudeigin uabhasach air tachairt."
- "Bha mi ri tuiteam, 's bha mi ri 'g èirigh."
- "Bha e mar duine às a rian."
- Bha Màiri Iain Mhurch' Chaluim ag ullachadh airson a h-athair.
- Balaich an Rubha.
- Aig banais an dèidh làimh.
- A' lorg nan corp.
- Na Sasannaich gan tiodhlacadh, gun ainm.
- "Cha robh duine a' dèanamh càil."
- Cha robh e furasta coiseachd nuair a ràinig iad Tolm.
- "Bha mi ag èigheachd ainm mo bhràthair" le Dòmhnall Moireasdan.
- "Thank God you're saved."
- Fhuair Iain MacIllinnnein air tìr air an ròpa.
- Cunntas bho Raibeart MacFhionghain às Na Hearadh.


text:
Comhairle ag iarraidh faochadh bho chìs
- 3 An t-Sultain 2013
Tha ceannardan Chomhairle na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh gu Buill-Phàrlamaid na sgìre ann an Westminster ag iarraidh faochadh anns na sgìrean dùthchail bho "chìs nan seòmraichean-cadail".
Thuirt a' Chomhairle gu bheil iad dòchasach an dèidh sgrùdaidh bho chomataidh ann an Westminster a thuirt nach bu chòir a' chìs a chur an sàs ann an sgìrean le sluagh nas lugha na 3,000.
"Tha tòrr dhuilgheadasan air a bhith againn mar chomhairle," thuirt an Comh. Alasdair MacFhionghuin.
"Tha e gu tur eadar-dhealaichte bho àiteachan eile. Tha àiteachan iomallach againne, far a bheil daoine a' fuireach ann am bailtean beaga.
"Tha tòrr dhaoine a' fuireach ann an taighean comhairle, 's tha iad air duilgheadasan fhaighinn airson airgid.
"Chan eil Comhairle na Gàidhealtachd ag aontachadh ris a' chìs seo, agus tha sinn ag iarraidh faochaidh.
"Air Ghàidhealtachd, tha tòrr dhaoine ciorramach a' fuireach ann an taighean-comhairle agus 's dòcha gu bheil seòmar-cadail a bharrachd aca nach eil iad ag usadh.
"Ach nuair a tha feadhainn a' tighinn a-steach a choimhead às an dèidh. Agus tha uidheamachd aca anns na seòmraichean a tha sin cuideachd.
"Cha bhiodh e sàbhailte nam biodh iad ann an taigh nach robh seòmraichean mar seo ann.
"Chan eil e cho dona ann am bailtean mar a tha Inbhir Nis, 's Inbhir Pheofharain, 's Port Rìgh, 's an Gearasdan, bailtean mar sin.
"Ach tha bailtean beaga a tha iomallach air Ghàidhealtachd, agus chan eil taighean ann airson mar a chanas iad "downsizing" a dhèanamh," thuirt e.


text:
Dràma-oideachaidh: Beurla
Eachdraidh na Gàidhealtachd
Chaidh and dealbh-cluiche Eachdraidh na Gàidhealtachd a thaisbeanadh ann an 90 bun-sgoil Bheurla, eadar Barraigh is Gallaibh, eadar 2003 agus 2005.
A' tòiseachadh ann an Linn na Cloiche, lean clann ann am p4 gu 7 10,000 bliadhna de eachdraidh Ghàidhealach, 's iad a' sgrùdadh Linn an Umha, Linn an Iarrainn, na Cruithnich, na ciad Albannaich, Calum Cille, na Lochlannaich, na h-Albannaich a' dèanamh an gnothach air na Cruithnich, Tighearnas nan Eilean, na Cinnidhean, Bliadhna Theàrlaich, na Fuadaichean agus a' Ghàidhealtachd san latha an-diugh. An cuideachd dithis àirceolaiche annasach a bha a' mìneachadh a h-uile rud a thachair air an stèidse, chunnaic a' chlann aodach ga atharrachadh còrr is 45 turas taobh a-staigh uair is cairteal fhad 's a bha na caractaran èibhinn ag ath chruthachadh taghadh de thachartasan eachdraidheil.
A bharrachd air a bhith ag ionnsachadh mu na tachartasan as cudromaiche ann an eachdraidh Ghàidhealach, chaidh abairtean sìmplidh Gàidhlig a theagasg don chloinn agus an dealbh-cluiche a' leantainn air adhart.
Mar phàirt de phròiseact ann an Taigh-tasgaidh na h-Alba, chlàr a' bhuidheann tarraing Ghàidhlig den dealbh-chluiche a chaidh a chleachdadh airson cuairtean sgoile.
Chaidh pasgan-taice do sgoilearan is tidsearan a chruthachadh mar phàirt den phròiseact.


text:
Bruach Tatha
B' e baile iasgaich leis fhèin a bh' ann am Bruach Tatha (Brochtie sa Bheurla Ghallta), a tha a-nis na phàirt de Chathair Dhùn Dèagh, suidhichte air oir an ear na cathrach sin, air cladach Linne Tatha, air taobh ear na h-Alba. Canaidh muinntir a' bhaile The Ferry ris, agus 's e Broughty Ferry an t-ainm a th' air sa Bheurla. Tha pàirtean dhen bhaile seo mar iomall-bhaile Dhùn Dèagh, ach tha meadhan a' bhaile fhathast a' glèidheadh an dualchas aige fhèin, a thaobh coltas agus faireachdainn. Tha a h-uile coltas ann gur e Bruach Tatha an t-ainm a bh' air an àite seo bho thùs, agus gur ann à sin a thàinig Brocht-Brochtie is an uairsin Broughty sa Bheurla. Bhathas a' cuideachd a' toirt "Brothaig" air ann an Gàidhlig, agus 's e ainm Gàidhlig eile a th' air a' bhaile Aiseag Bhrothaig. B' e borgh neo-eisimileach a bh' ann am Bruach Tatha bho 1864 gus an deach a thoirt a-steach ann am Borgh Rìoghail Dhùn Dèagh ann an 1913.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha fianais ann air tuineachadh daonna bho chionn an linn ro-eachdraidheil agus dh'fhàs e gu bhith na bhaile iasgaich 's muc. B' e dachaigh Barain Gnìomhachas mòr an Diut san 19mh linn, agus dh'èigheadh air "am mìle ceàrnagach as beartaiche san Roinn-Eòrpa" aig an àm sin.
Chaidh Caisteal Bhrothaig a thogail ann an 1492, 's e a' dìon beul na h-aibhne gu 1932. Ach, a-rèir coltais, chaidh an caisteal, mar a tha e an-diugh, a thogail aig deireadh na naoidheimh linn deug, air an dearbh làraich far an robh an t-seann Daingneach. Tha e na sheasamh air roinn creige am Beul na Tatha.
Bha an Caisteal seo an sàs gu mòr ann an Cogaidhean ris na Sasannaich agus cuideachd ann an Cogadh Sìobhalta Shasainn.Ghabhadh le cabhlach Shasannach e sa bhliadhna 1547, agus thugadh air ais bhuapa e le cabhlach Albannaich is Fhrangaich sa bhliadhna 1550. B' e seo sèist a chuir crìoch air a' chogadh mu dheireadh eadar Alba agus Sasann. Tha toll ri fhaicinn ann am balla a' chaisteil agus bhathas a' cumail a-mach am beul a' bhaile gur e balla canain a dh'adhbhraich e, ach chan eil cinnt ann ma tha seo fìor, gus nach eil. Tha an caisteal an-diugh na thaigh-tasgaidh a tha saor an-asgaidh. Tha an taisbeanadh a' foillseachadh diofar àm ann an eachdraidh an àite, mar eisimpleir: gnìomhachas nam mucan-mara, gnìomhachas an diut, cogaidhean agus mar sin air adhart. Gheibh luchd-tadhail sealladh air dualchas nàdair an àite cuideachd.
Mus deach a' chiad drochaid-rèile an Tatha a thogail ann an 1878, b' e bat'-aiseig a bha a' ceangladh an loighne-rèile bho Obar Dheidhinn gu Dùn Èideann eadar Port na Creige agus Bruach Tatha.
Chaidh bàta-teasairginn a' bhaile, Bàta-teasairginn Mona, a chall san Dùbhlachd, 1959 leis a h-uile neach a bh' air bòrd, 's iad a' feuchainn ri long a bha eadar-dha-leann a shàbhaladh.
Taighean-òil[deasaich | deasaich an tùs]
Tha meadhan a' bhaile làn taighean-òil agus corra thaighean-seinnse, tòrr dhiubh aig a bheil deagh chliù, agus a tha a' toirt seachad biadh, a bharrachd air deoch. Chan e ach mìle ceàrnagach a th' ann am meud meadhan a' bhaile, agus gheibhear co-dhiù 15 taighean-seinnse na bhroinn, aon no dhà air gach sràid, agus gun ach mionaid no 30 diogan a thìde de chois eatorra. Tha The Fisherman's Tavern, The Ship Inn agus The Royal Anchor am measg an fheadhainn as aosta. Tha Fèis Leanna a' tachairt ann gach samhradh ann an cuid de na taighean-seinnse, ach gheibhear an cothrom beòir is leann àraid bho air feadh na h-Alba òl fad na bliadhna anns The Fisherman's Tavern.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Tha an A-U a' sealltainn cuspairean air an deach iomradh a thoirt ann am prògraman Facal Oirbh. Brùth air ceangal airson a dhol gu fhiosrachadh air a' chupsair sin.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
£1bn airson bun-structair air Ghàidhealtachd
- 20 An t-Ogmhìos 2013
Tha grunn sgoiltean ùra am measg nam pròiseactan air a bheil Comhairle na Gàidhealtachd ag amas airson spionnadh a chur ann an eaconamaidh a' chinn a tuath thairis air deich bliadhna.
Cosgaidh plana na Comhairle £1bn, agus cuiridh e easbhaidh na Comhairle - an t-airgead a tha iad a' pàigheadh air ais air iasad - suas gu £2.5m sa bhliadhna.
Tha bun-sgoil ùr Ghàidhlig ann am Port Rìgh anns a' phlana, a thuilleadh air àrd-sgoil ùir ann an Inbhir Nis an àite an Acadamaidh Rìoghail, agus àrd-sgoil agus dà bhun-sgoil ùr ann an Inbhir Ùige.
Thathas cuideachd a' beachdachadh air ionad spòrs ùr ann an Dòrnach ri taobh na sgoile.
Thèid airgead cuideachd a chur mu choinneimh bruaichean Abhainn Nis a dhìon bho thuiltean.
Thèid bhòtadh air na planaichean aig coinneimh den Làn-Chomhairle Diardaoin seo tighinn, gus am maoineachadh ga roinn eadar dà phlana còig bliadhna.
Tha ceannardan na Comhairle ag ràdh gun cruthaicheadh na planaichean obair do 500 duine ann an gnìomhachas an togail.
Cuideachd mar phàirt den phlana, tha a bhith a' cur crìche air Ceangal-rathad an Iar Inbhir Nis, a th' air connspaid mhòr adhbharachadh.
Bidh an rathad a' ceangal Seach-rathad a' Chinn a Deas ris an A82 air taobh eile a' Chanàil Chailleanaich agus Abhainn Nis.


text:
Aois Criost, trí céd seascca a cúicc.
An t-ochtmadh bliadhain d'Eochaidh Muighmhedhoin mac Muiredhaigh Tirigh ós Erinn go n-erbailt i t-Teamhraigh.
Aois Criost, trí céd seascca a se.
An ced-bhliadhain do Criomhthann, mac Fiodhaidh, mic Daire Cerb, os Erinn.
Aois Criost, trí céd seachtmoghat a h-ocht.
Iar m-beith tri bliadhna
p.126décc 'na righ ós Erinn do Criomhthann, mac Fiodhaigh, at-bail do digh neimhe tucc Moingfhionn a h-siuir feisin dó.
Aois Criost, trí céd sechtmoghat a naoi.
An céd-bhliadhain do Niall Naoighiallach, mac Eathach Moighmhedhoin, h-i righe n-Ereann.
Aois Críost, ceithre céd a cúicc.
Iar m-beith seacht m-bliadhna fichet 'na righ ós Erinn do Niall Naoighiallach mac Eathach Moighmhedhoin, do-rochair la h-Eochaidh, mac Enna Cendsealaigh, occ Muir n-Iocht .i. an mhuir edir Franc & Saxain.
p.128
Aois Criost, ceithre céd fiche a h-ocht.
Iar m-beith tri bliadhna fichet i righe n-Ereann do Dathí, mac Fiachrach, mic Eathach Moighmheadhoin, torchair do saighit gealain ag Sleibh Ealpa.
Aois Criost, ceithre céd triocha.
An dara bliadhain do Laoghaire.
Is in m-bliadhainsi ro faoidh an céd Celestinus papa Paladius epscop dochum n-Ereann do shíoladh creidmhe d'Eirennchoibh, & tainic i t-tír i c-crích Laighen, da fher décc a lion. Ro diult Nath I mac Garrchon roimhe, ar a ai ro bhaist uathadh daoine i t-tir n-Ereann, & ro fhothuigheadh teora h-eccailsi crainn lais, Cell Fhini, Teach na Romhan, & Domhnach Arta. A c-Cill Fhine ro faccaibh a liubhra, & an comhra go t-taisibh Póil, & Pedair, & martirech n-iomhdha n-oile. Ro fháccaibh an cethrar-so isna h-eccailsibh ishin dia eis: Augustinus, Benedictus, Siluester, & Solonius. Ag tionntudh do Phalladius for c-cul do Roimh (o na fuair airmittin i n-Erinn) dos-fairidh galor i t-tíribh Cruithnech co n-erbailt de.
Aois Criost, ceithre céd triocha a h-aon.
An tres bhliadhain do Laoghaire.
Ro h-oirdneadh naomh Pattraicc i n-espuccoide lasa naomh-papa an ced
p.130Celestinus, ro furail fair tocht dochum n-Ereann, do shenmóir & do proicept credmhi & crabhaidh do Gaoidhealaibh, & dia m-baitseadh idir.
Aois Criost, ceithre ched triocha a dó.
An ceathramhadh bliadhain do Laoghaire.
Pattraic do theacht i n-Erinn an bliadhain-si, go ro gabh for baitseadh & beannachaigh Ereann, fiora mna, maca, & ingena, cénmótá uathadh na ro fhaomh baitsiodh na creideamh uadh, amhuil aisnedheas a bheatha.
Ath Truim do fothúghadh la Patraicc iarna edhpairt do Fhedhlim, mac Laeghaire, mic Nell, do Dhia, do-somh, do Lomman, & do Fortchern. Flann Mainistrech cecinit.
- Pádruig, ab Eireann uile
mac Calprainn, mic Fotaide
mic Deisse, nar dóigh do liudh
mic Cormuic Mhóir, mic Leibriuth
- mic Ota, mic Orric Mhaith
mic Moiric, mic Leo in lan-raith
mic Maximi, mairg na sloinn
mic Encretta aird alaind
- mic Pílist is ferr ar aig cach,
mic Fereni gan ansath
mic Brittain, dobhra in mara,
o tait Bretain bruthmhara
- Cochnias a mhathair malla
Nemthor a bhaile bagha
don Mumhain ni cael a chuid
ro saor ar puthair Pádraig.
p.132
Aois Criost, ceithre céd triochat a cethair.
An seiseadh bliadhain do Laoghaire.
Loarn mac Eachach Muinremhair do ghenedh.


text:
Eabhraig
'S e baile eachdraicheil ann an Siorrachd Eabhraig a th' ann an Eabhraig, aithnichte cuideachd mar Iorc a rèir GOC, aig a bheil seann bhalla air a thimcheall. Tha am baile air a shuidheachadh far am bi dà abhainn (Ouse agus Foss) a' coinneachadh. Tha am baile ainmeil air sgàth eachdraidh beartaich, a chionn 's gu bheil e mu 2,000 bhliadhna dh'aois.
Shuidhicheadh am baile mar Eboracum ann an AD 71 leis na Ròmanaich is b' e fear an dà phrìomh-bhailtean de Breatainn Ròmanach air fad'. Fad an tràth seo, chaidh iomadh daoine eachdraidheil, mar Constaintìn Mòr, a chomannach leis a' bhaile. Riaghaileadh an rìoghachd Ròmanach air fad' bho Eabhraig fhèin fad' dà bhliadhna le Septimus Severus.
Às dèidh teachd nan Angles, chaidh ainm ùr Eoferwic a chuir air a' bhaile, is chleachdadh e mar prìomh-bhaile na rìoghachd Northumbria. Fhuair na Lochlannaich grèim air a' bhaile ann an 866, is chuir iad an t-ainm Jórvík air a' bhaile fhèin is sgìre fada nas fharsainge eile air a' thaobh thuath Shasainn. Mun bhliadhna 1000, dh' ainmeachadh am baile mar York.
Dh'iarr Ridseard I Shasainn air Eabhraig mar prìomh-bhaile Shasainn air fad' ach mus an do rinn e a' chùis a dhèanamh, chaidh e a chuir à dreuchd. Às dèidh cogaidhean nan Ròsan, thug Eabhraig taigh do Chomhairle an Tuath is dh'aithneachadh e mar prìomh-bhaile taobh tuath na dùthcha. B' ann às dèidh na h-Aisige a thòisich cudthrom poilitigeach a dhol a taobh. 'S e mòr-roinn Eabhraig a th' ann tè an dà roinn eaglaiseil, ri taobh Canterbury.
Bho 1966 's e teirm Baile Eabhraig a bhios ag ainmeachadh sgìre ùghdarrais a' gabhail a-steach sgìrean tuatheil thairis crìochan traidiseanta a' bhaile. Tha sluagh de 137,505 anns a' bhaile fhèin, ged a bhios 184,900 de dhaoine anns an ùghdarras air fad'. Aig an àm seo, bidh meadhan a' bhaile, taobh a-staigh nam ballaichean mòra, na h-àite thurasachd chudthromaich, far an deach iomadh luchd-chèilidh à gach ceàrnag an t-saoghail.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Dijon[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Damanhùr
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h- Èipheit a th’ ann an Damanhùr (Arabais: دمنهور, Greugais: uoῦ πόλις uιkpά). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Baile an Dia Horus, neo Di Men Hur. Tha e suidhichte aig dìreach 19m os cionn na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Nìl, 132km air falbh bho Chairo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 55km bho Alexandria.[2] Tha 212,203 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 19mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ahmed H. Zewail (1946): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1999.


text:
Rabhadh mu lasairean
- 2 An t-Sultain 2013
Thug na polais rabhadh do dhuine às dèidh mar a chaidh lasairean-rabhaidh dearg a losgadh aig pàrtaidh air an traigh ann am Barraigh aig an deireadh sheachdainn.
Chaidh sgioba mhaor-chladaich Steòrnabhaigh, heileacoptair agus bàt'-iasgaich a fhreagairt "gairm èiginn" air Tràigh Eòlaigearraidh oidhche Hathairne.
Thàinig e am barr ge-tà nach robh càil ceàrr agus gur ann mar chleas a chaidh na lasairean-rabhaidh a losgadh.
"Mì-chùramach"
Thuirt Màrtainn Collins bho Mhaor-chladaich Steòrnabhaigh gur e cleas gu math cunnartach a bha seo oir, nam biodh fìor èiginn air a bhith ann an àite air choireigin eile, nach biodh iad air a bhith air chomas dèiligeadh ris cho sgiobalta.


text:
An Càrn Gorm
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Càrn Gorm (Beurla: Cairn Gorm). 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 7′ 1.56″ Tuath agus 3° 38′ 32.28″ Iar.
Tha i 1,245 meatair (4,081 troigh) a dh'àirde.
Sa Bheurla, 's e "the Cairngorms" a tha air Am Monadh Ruadh air fad, air sgàth 's gu bheil dà bheinn den ainm anns a' mhonadh agus gun do dh'innis streapadairean gu tric gun deach iad a shreap na Càrnan Gorma, sa Bheurla "the Cairngorms". 'S e clach-ghràin dhearg a tha a' dèanamh na beinne seo, agus le sin a' toirt an ainm Monadh Ruadh air an sgìre. Ach bho astar tha na beanntan a' coimhead gorm, mar a tha a mhòr-chuid de bheanntan, agus dh'fhaodadh gur ann bho sin a tha an t-ainm Càrn Gorm a' tighinn.[1]
Tha sgìre sgìthidh mhòr air a' bheinn agus na coireachan aice. Tha 11 lioftaichean ann agus 32 slighean sgìthidh ann[2]. Tha trèana beinne a' dol suas a' bheinn fad na bliadhna, a' giùlan luchd-turais gu taigh-bidh agus àite faire. Cha tèid e dhan mhullach ge-tà, agus air adhbharan glèidheadh na h-àrainneachd chan fhaodar coiseachd dhan mhullach bhon trèana ach le stiùir bho mhaor-dùthcha. Ma thathar airson coiseachd dhan mhullach gun stiùir, feumar tòiseachadh aig an raon-parcaidh aig a' bhonn.[3]
Tha aon slighe a' leantainn faisg air Coire Cas a tha gu math trang aig àm sgìthidh, tha an "Windy Ridge path", slighe eile a' dol air taobh tuath dhith. Cuideachd tha slighe ann seachad air Fiacaill a' Choire Chais.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Drummond, Peter 1991; Scottish Hill and Mountain Names, Scottish Mountaineering Trust; d.51, 78
- ↑ Lioftaichean is slighean sgìthidh a' Chùirn Ghuirm
- ↑ Trèana na Beinne aig a' Chàrn Ghorm
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach oifigeil a' Chùirn Ghuirm
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 006 041


text:
Kal. Ian. iiii. f., l. ix., Anno Domini M.c.xc.uii.
Sluaghadh la h-Eoan Do Chuirt co n-Gallaibh Uladh co h-Ess Craibhe, co n-dernsat caistel Cille Santan, cor falmaichedh tricha ced Ciannacht doibh. Isin caistel-sin imorro ro fagadh Roitsel Phitun co sochraiti 'maille fris. Táinic dono Roitsel Phitun ar creich co Port Daire, co ro airc Cluain Í & Enach & Derc Bruach. Ruc imorro Flaithbertach O Mael Doraidh .i., ri Conaill & Eogain co n-uathadh do Chonall & d'Eogan forro, co tucsat maidm ar traigh na h-Uathcongbala
p.226forro, co ro marbadh a n-ar ann .i., 'mo mac Ardgail h-Ui Lochlainn, tre mirbail Coluim Cille & Cainnich & Brecan ro airgsetar ann.
Mac Gilla{folio & column MS1 55c} Eidich do Chiannachtaibh do shlat altara tempoill moir Dhaire Coluim Cille & do breith ceithri corn is fherr do boi i n-Erind eisti, .i., ím Mac Riabhach & ím Mac Solus & ím Corn h-Ui Mael Doraidh & im Cam Coraind & im Corn h-Ui Dochartaich. Ro bris imorro & tall a n-innmusa & a lasa dibh. Frith imorro isin tres loa iarna n-gait na seoit & íntí ro gat. Ocus ro crochadh é (.i., ic Crois na Riag) i n-einech Coluim Cille, 'sa h-altoir ro saraighedh ann.
Concobur O Cathan do éc.{folio & column MS2 57b}
Flaithbertach h-Ua Mael Doraidh, .i., ri Conaill is Eogain is Airgiall is cosnumaich Temhrach & ridamna Erenn uile: .i., Conall ar loechdacht, Cu Culaind ar ghaiscedh, Guaire ar eínech, Mac Lughach ar oglachus, a éc iar treblait thogaidhe i n-Inis Saimer, i quart Noin Febrai, isin trichatmadh bliadhain a fhlaithusa & isin nomadh bliadhain ar coicait a aisi. Ocus ro adhnacht a n-Druim Tuamha co h-onorach. Ocus gabais Echmarcach h-Ua Dochartaich righi Ceneoil Conaill fo cetoir & ni raibe acht caicthigis i righi, in tan tainig h-Eoan do Cuirt co sochraide moir
p.228'maille fris tar Tuaim h-i Tir n-Eogain. Asseich co h-Ard Sratha; iar sin, timceall co Daire Coluim Cille co rabadar coic oidhche and. Imthighit imorro co Cnoc Nascain da n-imachur thairis. Tegait dono Cenel Conaill im Echmarcach h-Ua n-Dochartaich dia n-innsaighidh & do-ratsat cath doibh, du in ro marbadh da cet dibh, im a righ, .i., im Echmarcach & im Donnchadh h-Ua Taircert, .i., rig-thoisech Clainni Sneidhghile, .i., cuing einigh & eghnuma & comuirle Ceneoil Conaill uile & im Gilla m-Brighti h-Ua n-Dochartaich & im Mac Dubhan & im Mag Ferghail & im macaibh h-Ui m-Baighill et alios nobiles. Ocus ro airgset Inís n-Eogain & do-ratsat boroma mór eisti.
Concobar, mac mic Taidhg, rí Mhuighi Luirg & Muighi Ai, tuir ordáin & airechais, enich & comairchi Connacht uile, a éc iar n-aithrighi togaidhi i Mainistir Atha Do Laarc.
Mac Craith h-Ua Fhlaithbertaich, mac righ Tire Eogain, do marbadh & Mael Ruanaigh O Fercomais no O Cairellan, ard-toisech Clainni Diarmata, do marbadh & da marcach maithi da muinntir do marbadh.


text:
Iuil dna in ced rig Roman ro gab inis Breatan ro marbad
p.62ina h-airect h-fein, & is na h-anioir ro h-ainmnigsead Romain mi Iuil a cind .uii. m-bliadna xl. iar n-gein Crist.
.íí. Cluid in rig tanaisde ro gab inis Breatan, a cind cheathrachad bliadan agus a ceathair iar n-gen Crist, & do rad ar mor ar Breatnaib, & rainig Inis Orcc iar cor áir a munntire, & iar mor dith a muinntire las in toiseach dianad ainm Caisebeallunus; tri bliadna deg & .uíí. mís a rige, co n-erbailt im Magnantia h-i Longbardaib ag dola do Roim a h-inis Breatan.
Iar .uíí. m-bliadna. xl. ar ced o gein Crist, ro faiseat in rig & in Papa .i. Ealituherius sruithe uaidib co n-ebislib co Lucius co rig Breatan, co ro baisditea in rig, co rigaib Breatan arceana.
.ííí. Suareis in treas rig tainig a m-Bretnaib; is leis do ronad
p.64clad Saxan a n-agaid na m-barbarda .i. Cruithneachu da .m. xxx. ar .c. ceimenn ina fad, & ase ainm in claid sin la Breatnachu Guaul; & ro forcongair clad aile do denam in n-agaid Gaedeal & Cruithneach .i. Clad Na Muice, & do rochairsin iarsin la Breatan co n-a toseachuib.
.íííí. Carausius iardain tanig co crodu do digail Seuir ar Breatnaib co torcair rig Breatan leis, & co ro gab aedgu rig uime tar diden in rig .i. in t-imper; conad ro marb Allectus coraid Romanac, & co ro gab side rige iartain fria re chiana.
.u. Condsantinus mac Constantin Moir mic Ailina ro gab inis Breatan, & adbath, & ro atnacht a Cairsegint .i. Minantia .i.
p.66ainm aile do cathraig sin; & fallsigid litri i cloich in adnacail a ainm, & forfagaib tri sila is in n-faithche os in cathraig sin, cona fil pocht is in cathraig sin.
.ui. Maixim and seisead imper do gab Breatain. Is na aimsir sin ro tindcsnadh consaileacht ag Romancaib, & nir tograd Cesari for rig eile o sin amach. Is a na aimsir Maximin ro bai an t-apstal uas airmindeach .i. Naem Martain; do Gaillia la Uleicsis doboden.
.uii. Maximain ro gab rigi Breatan, & rug sloga Breatain a Romanacaib co torcair lais Gradian in t-imper, & ro gab fein rigi na h-Eorpa; & ni ro leig uad na sluaig rug leis docum a m-ban & a mac nach a fearann, acht do rad fearanna imda doib o tha in loch fil immullach Sleibe Ioibh co Canacuic budeas & siar co duma Oichiden ait a fuil in chros argna, & is iad sin
p.68Breatain Letha & tarastair teas dogres, & is aire sin ro gabasdair eachtar-cineada tire Breatan, & ro marbtha Breatain a n-imlib a fearaind.
Gradian imorro, cona brathair .i. Ualentinien a comrigi .ui. bliadna; is n-amsir ro bai in t-espoc uasal i Medolen forceallaid na cathlagda .i. Ambros.
Ualanentinen & Teothas a comflathus ocht m-bliadna, is na h-aimsir ro tineolaid in seanad i Constantin .i. l. ar tri ccc. do srutib do dicur iris Maiccidoin .i. diultad in Spirid Naem; & is 'na aimsir ro bai Cirine uasal sagart i m-Beithil Iuda in t-eidirceartaigh cathlagda.
Gradian ceana mar dubramar & Ualenten h-i rigi co ro rigad Maximen o na mileadaib a n-inis Breatan, & co n-deachaid tar muir a Francaib, & co ro foruaslaigid in rig Graidian tre brath
p.70magisdreach na milid .i. Parassis Mearobladis; co ro teith in rig co Lugdon, co ro gabad ann, & co ro marbad.
Maximen & a mac Uictor a comrigi. Martain a Torinis in n-inbaid sin. Maximen imorro ro fadbaigid leis na consalu o etgu rigda .i. la Ualentinen & la Teothas is in treas licc on cathair Eigilia, & ro tamnaiged o cinn is in lug sin. Do rochair imorro a mac .i. Uictor h-i Francaib las in comit dianad ainm Arguba. O tus domain u. m. dc. xc., co sin, do reir cach croinice sin.


text:
Palm Desert, Calafòrnia
‘S e baile air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Palm Desert. Tha an t-ainm a’ciallachadh Fàsach nam Palmaichean sa Ghàidhlig, bho dhà fhacal sa Bheurla: Palm (Craobh Phalm) agus Desert (Fàsach). ‘S e Old MacDonald Ranch an t-ainm a bha air o thùs. Fhuair e an t-ainm ùr ann an 1951. Tha e suidhichte aig 77m os cionn ìre na mara,[1] anns a’ Ghleann Coachella, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Phalm Springs. Tha am baile 3,543km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 707km bho Shan Francisco, 2,666km bho Chicago agus 2,403km bho St. Louis.[2] Tha 48,445 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an Ceimigear Donald J. Cram an seo ann an 2001.
Bailtean Co-cheagailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Iztapa Zihuatanejo[3]
- Gisborne


text:
[Iain MacIllEathain – Preseantair] Thèid oidhirp a dhèanamh às ùr le Dualchas Nàdair na h-Alba, gràineagan Uibhist air fad a ghluasad gu tìr-mòr. Tha iad an dòchas gun toir seo dìon do dh' eòin grunnachaidh nan Eilean agus tha na h-àireamhan acasan air a bhith a' crìonadh ri linn 's gu bheil na gràineagan ag ithe nan uighean aca. Cosgaidh am pròiseact ùr còig millean not agus bidh e a’ dol thar deich bliadhna. Seo Shona NicDhòmhnaill.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] A dh’aindeoin oidhirp smachd fhaighinn air an àireamh ghràineagan ann an Uibhist bho chionn bhliadhnaichean a-nis, tha gu leòr fhathast ann. A-nis tha Dualchas Nàdair na h-Alba an dòchas pròiseact ùr a chur air bhonn a bheir a h-uile gràineag a th’ann an Uibhist gu tìr-mòr.
[Ùisdean Robastan] Tha cuimhne agam a’ dol air ais gu 2001, thòisich an sgeama seo an toiseach; bha còmhradh fada againn aig Comhairle Choimhearsnachd Uibhist a Tuath mu dheidhinn agus rinneadh gu math soilleir an uair sin beachd na coimhearsnachd fhèin, gu robh sinn an urra gu mòr ri turasachd fhios agad agus gu h-àraidh luchd-turais a bha tighinn a-staigh a choimhead h-eòin. Agus mar sineach bha sinn làn thaiceil dhan sgeama aig an àm ach chan eil e ag obrachadh ‘s dòcha cho math ‘s a dh’ iarramaid ‘s tha iad air sgapadh ann an tòrr sgìrean a-nis.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] An toiseach bhathar a’ marbhadh gach gràineig a bhathar a’ glacadh. Ach, as dèidh iomairt an aghaidh sin, le buidhnean a bha dìon nan gràineag, dh’ atharraich sin agus ‘s ann gan gluasad gu tìr-mòr a thathar bhon uair sin, còrr is dà mhìle dhiubh ann an sia bliadhna.
[Robyn Ireland] Tha sinn gu bhith cumail a’ dol le bhith fuadachadh nan gràineag gu tìr-mòr le sàbhailteachd nan gràineag na phrìomhachas dhan phròiseact sin. Chaidh caochladh roinnean a chur fa chomhair a’ bhùird fuadachadh nan gràineag gu àitichean taobh a-muigh nan roinntean glèidhteachais air neo na gràineagan fhàgail a’ briodachadh.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Chan eil na gràineagan nàdarra do dh’ Uibhist agus tha fianais ann gu bheil iad ag ithe uighean nan eun ghrunnachaidh a tha neadachadh air a’ mhachaire.
[Pat Holton] They’ve got to come off the island. So let’s do it, let’s get them off. I’m quite happy to take them, I’m quite happy to hold onto them until they’re fit and well and as far as I’m concerned it’s a win win situation for everybody concerned.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Ma se ‘s gun tig a’ phròiseact a mhaireas deich bliadhna air adhart, thèid 16 obraichean a chruthachadh. Cosgaidh a’ phròiseact mu chòig millean not agus thathar ag amas air tòiseachadh ann an 2017. Shona NicDhòmhnaill, BBC An Là, Uibhist.


text:
Func
'S e stoidhle-ciùil a tha ann am Func. Thàinig e à R'n'B aig toiseach nan 60an, gu h-àraidh le James Brown agus Sly Stone. Anns na 70an, thoisich George Clinton ag atharrachadh func gu mòr le Pàrlamaid agus Funkadelic, a' toirt a-steach stoidhle ùr, air a thug e P-Func. Ach bha iomadach chòmhlan ann a' cur a-mach fonn air fhonn, bho Curtis Mayfield gu Na Commodores agus Earth, Wind and Fire.
Dh'fhulaing func gu mòr le disco ach anns na 80an, thog Prince a cheann, a' toirt spionnadh gu func. Chaidh func ath-bhreith ann an dòigh le rap, nuair a thoisich na DJs a' goid samplaichean bho sheann chlàran func, tha Dr. Dre na dheagh eisimpleir de rappair a rinn seo gu soirbheachail.


text:
Còigeamh Laighean
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Laighean (Gaeilge: Cúige Laighean).[1] Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha agus tha 2,504,814 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 19,800km².[2] Tha Laighean a' gabhail a-steach dà Chontae dheug: Contae Átha Cliath, Contae Cheatharlach, Contae Chill Dara, Contae Chill Chainnigh, Contae Chill Mhantáin, Contae na hIarmhí, Contae Laoise, Contae Loch Garman, Contae an Longfoirt, Contae Lú, Contae na Mí agus Contae Uíbh Fhailí. 'S e Log na Coille[3] (925m) a th'ann a' beinn as àirde na roinne.[4]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- An Muileann gCearr
- An Obair
- Baile Átha Luain
- Baile Átha Cliath
- Ceatharlach
- Cill Dara
- Cionn Sáile
- Dún Búinne
- Dún Dealgan
- Muine Bheag
- Nás na Ríogh


text:
Chuir mi roham mo chuid Ghàidhlig a chleachadh a-rithist air a' bhlog seo. Agus mise làn mhothaichail gu bheil mo comas sgrìobhaidh tuiteam as a cheile - gu h-àraid litricheadh. "Cleachd e no caill" e a tha iad a ràdh. Gu dearbh fhèin 's e sin an fhìrhinn. Co-dhiù mise duilich ma chìthear droch Ghàidhlig no gràmar neonach. Ni mi mo dhicheil a chàirdean.
Uill sin beagan bhuamsa sa mhadainn reòite a tha seo agus Inbhir Narann fhathast air bhoil le na helicopters (feck's sake another
Greek
facal beurla sa chanain bhochd ud) agus na poilis a bha lorg cuideigin a ruith sna coiltean air iomall a' bhaile air feasgair Diciadain. Leugh tuilleadh air mo bhlog bheurla
. Agus 's e sin an trioblaid, tha mi air a bhith trang le "A Gurn from Nurn". 'S e deagh spòrs a th'ann ach 's e saoghal na Beurla a tha e. Co-dhiù tha mi faicinn ri criomag no dha Gàidhlig a chur ann, a h-uile turas a chleachdas mi Flickr gus dealbhan buill-coise a chur an àirde 's ann aig Gàidhlig a bhios priomhachas. Seall an seata seo bhon cuairt mu dheireadh Cupa a' Tuath aig Pairca Grannd Inbhir Nisa san Damhair.
Uill sin agad e bhuamsa sa mhadainn sa, tuilleadh a' dh'aithghearr.


text:
Comraigh
'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Comraigh[1] neo Cuimrigh (Beurla: Comrie). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 22′ 29.74″ Tuath agus 3° 59′ 17.71″ Iar anns' a Ghàidhealtachd a deas, 7 mìle air astar bho am baile Craoibh agus 3 mìle air asrat bho Phàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean aig Am Port Mòr. Bha an duaisean 'Large Village Britain in Bloom Winner' bho 'The Royal Horticultural Society' aig Comraigh anns na bliadhnaichean 2007 agus 2009. Bha mòran duaisean aig Comraigh anns' a iomairt 'Beautiful Scotland' cuideachd. Ann an 2001 bha 1,839 duine a' fuireach an seo. [2]
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Cumirigh suidhichte aig an comar trì abhainn - An ruadh thuill (Beurla: The Water of Ruchill), Uisge Dubh-Éireann (Beurla: The River Earn) agus Uisge na Leathad Cnoc (Beurla: The River Lednock). Cuideachd, tha Comraigh suidhichte aig an comar A' Ghàidhealtachd agus A' Ghalldachd, leis cultair, cànain agus ìntinn a' tighinn bho gach taobh. Gu dearbh, tha an t-ainm 'Comraigh' às na Seann-Ghàidhlig bho 'comar', 'S dòcha bho mal-ios eadar facail seann-Ghàidhlig. Tha Am Baile critheanach neo The Shaky Toun am frith-ainm air Comraigh, air sgàth 's gu bheil mòran crith-thalmhainn aig Comraigh air sàilleibh an sgàineadh na Gàidhealtachd, a'ruith tron a bhaile, agus tron am meadhan na h-alba. 'S e an làrach nam prìomh seismometer san t-Saoghal a th'ann Comraigh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 772 221


text: All are equal before the law and are entitled without any discrimination to equal protection of the law . Tha na h-uile co-ionnan fa chomhair , agus mar sin airidh air dìonachd an lagha . Universal Declaration of Human Rights He was working hard on the field last night. Bha e ag obair gu trang anns an achadh a-raoir. tatoeba Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration , without distinction of any kind , such as race , colour , sex , language , religion , political or other opinion , national or social origin , property , birth or other status . Tha gach neach fa leth airidh air gach còir is saorsa a tha sgrìobhte anns A ' Ghairm seo a dh ' aindeoin gnè sam bith , mar tha cinneadh , dath craicinn , gnè-cinneil , cànan , creideamh , beachdan poiliticeach , tùsachd nàiseanta neo sòisealta , sealbhachd , gin neo inbhe air bith eile . Universal Declaration of Human Rights The teacher gave us a lot of homework. Thug an neach-teagaisg cus obair-dachaigh dhuinn. tatoeba Whereas recognition of the inherent dignity and of the equal and inalienable rights of all members of the human family is the foundation of freedom , justice and peace in the world , Do bhrìgh ' s gu bheil e air aideachadh gu bheil dualchas nàdarra agus còirichean neo-sgaraichte uile bhuill a ' chinne-daonna na stèidh airson saorsa , ceartas agus sìth an t-saoghail , Universal Declaration of Human Rights The boy I love doesn't love me. Chan eil gràdh orm aig a' bhalach is tha gaol agam air. tatoeba Everyone has the right to life , liberty and security of person . Tha còir aig gach neach air beatha , saorsa agus tearainteachd . Universal Declaration of Human Rights There’s a man at the door who wants to talk to you. Tha fear aig an doras a tha ag iarraidh bruidhinn riut. tatoeba You're the love of my life. 'S tusa gràdh mo bheatha. tatoeba Where did you buy the shoes? Càite an do cheannaich thu na brogan seo? tatoeba Everyone has the right to education . Tha foghlam na chòir do gach neach . Universal Declaration of Human Rights Everyone has the right to equal access to public service in his country . Tha còir aig na h-uile slighe fhosgailte a bhith aca airson seirbhis phoblach a dhèanamh dhan dùthaich . Universal Declaration of Human Rights Proclaims this Universal Declaration of Human Rights as a common standard of achievement for all peoples and all nations , to the end that every individual and every organ of society , keeping this Declaration constantly in mind , shall strive by teaching and education to promote respect for these rights and freedoms and by progressive measures , national and international , to secure their universal and effective recognition and observance , both among the peoples of Member States themselves and among the peoples of territories under their jurisdiction . NA GAIRM CHOITCHEANN AIR COIRICHEAN A ' CHINNE-DAONNA seo na bhun-tomhais do gach sluagh is dùthaich a chum na crìche gun dèan gach neach is gach dùthaich ( a ' cumail na Gairm seo nan sealladh ) strì gu bhith a ' brosnachadh nan còirichean agus nan saorsaidhean sin tro theagasg is tro fhoghlam agus tro cheuman adhartach - nàiseanta agus eadar-nàiseanta - a ' daingneachadh an cleachdaidhean am measg nan dùthaich dem bheil iad fhein nam buill agus cuideachd anns na tìrean a tha fon ughdarras . Universal Declaration of Human Rights Why do people go to the cinema? Carson a thèid daoine don taigh-dealbh? tatoeba Will you be working at the hotel tomorrow in the morning? Am bi thu ag obair aig an taigh-osda a-màireach anns a' mhadainn? tatoeba Education shall be free , at least in the elementary and fundamental stages . Bithidh foghlam an asgaidh , co-dhiù aig na h-ìrean bunaiteil . Universal Declaration of Human Rights These rights and freedoms may in no case be exercised contrary to the purposes and principles of the United Nations . Chan fhaodar na còirichean agus na saorsaidhean sin a bhith air an cleachdadh air dhòigh sam bith ma tha iad a ' ruith calg-dhìreach an aghaidh thograidhean agus phrionnsabalan nan Dùthchannan Aonaichte . Universal Declaration of Human Rights Tom really enjoyed the party. Chòrd am pàrtaidh glan le Tom. tatoeba The man was eating bread. Bha am fear ag ithe aran. tatoeba He has two brothers, one lives in Osaka and the other in Kobe. Tha dà bhrathair aige. Tha fear dhiubh a' fuireach ann an Osaka agus am fear eile ann an Kobe. tatoeba Everyone , as a member of society , has the right to social security and is entitled to realization , through national effort and international co-operation and in accordance with the organization and resources of each State , of the economic , social and cultural rights indispensable for his dignity and the free development of his personality . Tha còir aig gach neach , mar bhall den phoball air tearainteachd sòisealta agus tha e airidh , tro oidhirpean nàiseanta agus co-oidhirpean eadar-nàiseanta a-rèir eagrachadh is seilbh gach Stàit , air gach còir eaconomaigeach , shòisealta agus chultarail a tha do-sheachanta feumail a chum urram agus saor-leasachadh a phearsantachd . Universal Declaration of Human Rights Education shall be directed to the full development of the human personality and to the strengthening of respect for human rights and fundamental freedoms . Bithidh foghlam ag amas air làn-leasachadh pearsa an duine agus a chum neartachaidh tlachd ann an còirichean agus saorsan daonna . Universal Declaration of Human Rights Tom had a lot of fun at the party. Chòrd am pàrtaidh glan le Tom. tatoeba I opened the box. It was empty. Dh'fhosgail mi am bogsa. Bha e falamh. tatoeba Tom had lots of fun at the party. Chòrd am pàrtaidh glan le Tom. tatoeba


text:
Calasraid
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Calasraid (Beurla: Callander) [1][2]. Tha am baile suidhichte air bruach Abhainn Tèadh mu 18 mìltean air àird an iar-thuath Shruighlea. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 14′ 38.51″ Tuath agus 4° 12′ 52.06″ Iar. Anns a' bhliadhna 2006 bha 3,130 duine a' fuireach an seo. [3] Bho Chalasraid bidh mòran luchd-turais a' siubhail gu Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròsaichean. Tha Ionad fiosrachadh luchd-turais anns an seann eaglais "Naomh Kessog", ris an canar Ionad Rob Ruadh an–diugh. Anns an t-Iuchar 2009 bha na Callander World Highland Games ann. [4]
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Michael Newton: Bho Chluaidh Gu Calasraid, Acair Ltd, 1999. ISBN 978-0861522651.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, td 25
- ↑ Staitistearachd àireamh-shluagh na h-Alba
- ↑ Callander World Highland Games
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN6278607918
- Calasraid aig Gazetteer for Scotland


text:
Akerbeltz
'S e seann-dia nam Basgach a tha ann an Akerbeltz (IPA: /ˈakeɾpelʦ/). B' àbhaist dha a bhith 'na dhìonadair an fhearainn, nam beathaichean is nam buidisichean agus fear-gairm nan gailleann.[1] A-rèir nam Basgach, bha e a' fuireach fon talamh mar a' chuid as motha dhe na seann-diadhan Basgach.[1]
Susbaint
An t-ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà phàirt san ainm seo, aker "gobhar fireann" agus beltz "dubh", mar sin, 's e "an gobhar dubh" a' chiall a tha air ainm. Ged a tha cuid, mar Koldo Mitxelena[2], a' cur an aghaidh seo, tha a' mhòrchuid dhe na h-eòlaichean a' faicinn ceangal eadar Akerbeltz agus am facal akerlarre "faiche fèis nam buidsichean" le aker agus larre "faiche". Tha seo a' nochdadh ann an iomadh ainm-àite ann an Dùthaich nam Basgach agus tha fianais làidir ann a dh'innseas dhuinn gun robh goibhrean cudromach ann an seann-chreideamh nam Basgach.[2]
AHERBELSTE[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ainm a' nochdadh anns na sgrìobhaidhean Aquitanach, sinnsir na Basgaise, a tha glè choltach ris an ainm Akerbeltz. Mar eisimpleir, air Carragh Comminges (san Fhraing):
agus air carragh eile ann an Haute-Garonne, faisg air Saint-Gaudens (san Fhraing cuideachd):
Air sgàth sin, tha cuid dhe na h-eòlaichean, mar Bernardo Estornes Lasa 's Gorrotxategi[2] agus luchd faclair mòr na Basgaise[3], sa bheachd gur co-ionnann AHERBELSTE (ainm san tuiseal tabhartach) is Akerbeltz ach tha feadhainn eile car teagmhach mu dhèidhinn seo, a' gabhail a-steach Mitxelena. 'S e Sacaze aon dhe na ciad daoine a chuir seo 'nar sùilean 'na leabhar Inscriptions Antiques des Pyrénées ann an 1892.[1] Tha Mitxelena a' cur 'na aghaidh a chionn 's nach eil fianais ann gun deach an fhuaim h > k on Aquitanais dhan Bhasgais ar làithean idir.[2][4]
Seann-chleachdaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Bhathar a' coimhead air a' ghobhar mar chomharradh a' bhàis anns na seann-làithean agus air sgàth sin, bha gach tuathanach a' dèanamh cinnteach aig àm gun robh aon ghobhar dubh san t-sabhal aca air a' char as lugha gus an cum seo air falbh galaran.[5]
Tha aithrisean on 16mh is on 17mh linn aig innse dhuinn gun robh barrachd air dusan akelarre ainmeil ann far am biodh iad ag ìobairt aran, uighean is airgead dha.[6] Chan eil e 'na iongnadh gun robh iad a' coinneachadh gu dìomhair ach a bharrachd air an dìomhaireachd, tha coltas gun robh seo 'na ghluasad san dùthaich an aghaidh nan ùghdarrasan a bha a sparradh modhan on taobh a-muigh air na Basgaich agus iad a' comharradh fuigheall nan seann-chreideamhan aca.[7]
Anns na h-ealain[deasaich | deasaich an tùs]
Rinn am peantair Goya grunn dealbhan co-cheangailte ri Akerbeltz is na cruinneachaidhean Akelarre. Cha b' e Basgach a bha ann an Goya ach fhuair e eòlas air cleachdaidhean is cultar nam Basgach tro charaid Leandro Fernández de Moratín agus cuideachd cultar an neo-ghèillidh ann an Dùthaich nam Basgach san 17mh linn.[8]
Cleachdadh an-diugh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid a bhuidhnean a' cleachdadh an ainm sin an-diugh air diofar adhbharan, mar eisimpleir tha buidheann-ciùil ainmeil ann an Dùthaich nam Basgach 'ga chleachdadh, tha companaidh beòir ann an Dùthaich nam Basgach a Tuath air a bheil an t-ainm seo agus fear ann an Alba fhèin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Barandiaran, JM Mitologia Vasca (1996) Editorial Txertoa
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Trask, L. The History of Basque Routledge: 1997 ISBN 0-415-13116-2
- ↑ Diccionario General Vasco - Orotariko Euskal Hiztegia (1987) Euskaltzaindia ISBN 84-271-1494-1
- ↑ Arbelaiz, JJ Las Etimologias Vascas an la Obra de Luis Michelena Kardaberaz Bilduma ISBN 84-85416-01-5
- ↑ JM Barandiaran, JG Larrañaga (2010). "Akerbeltz". Auñamendi Entziklopedia. A' tarraing air 11 March 2011.
- ↑ JM Barandiaran, JG Larrañaga (2010). "Akerbeltz". Auñamendi Entziklopedia. A' tarraing air 11 March 2011.
- ↑ JM Barandiaran, JG Larrañaga (2010). "Akerbeltz". Auñamendi Entziklopedia. A' tarraing air 11 March 2011.
- ↑ de Zárate, JMG Lo emblemático lo mitológico y lo onírico en la pintura de Goya (2010) Fundación Universitaria Española
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Buidhnean a tha a' cleachdadh an fhacail Akerbeltz 'nan ainmean an-diugh:


text:
Jane Austen
Bha Jane Austen (16 An Dùbhlachd 1775- 18 An t-Iuchar 1817) 'na sgrìobhadair Sasannach a sgrìobh nobhailean romansach mun uachdaranan agus na teaghlaichean aca. Bhuannaich iad cliù aice mar aon de na sgrìobhadairean nas ainmeile anns a Bheurla. Bha am fìorachas, an t-ìoranas làidir, is an aithris shòisealta aice ga bhuannaich an cuideam eachdraidheil a-rèir barail sgoilearan is bhreithnichean. Dh’fhuirich Austen fad na bheatha mar phàirt teaghlaich gu math dlùth. B’ e uachdaranan a bh’ annta ach chan e teaghlach beartach no neartmhor a bh’ ann.
Bha i air a foghlam fo a h-athair is a bràithrean nas aosta is a bharrachd air sàilleibh ’s gun do leugh i mòran. Bha taic dhìleas teaghlaich aice gu sònraichte cudromach dhi airson leasachaidh aice na sgrìobhadair proifeiseanta. Mhair a’ phreantasachd aice mar sgrìobhadair bhon deugachadh aice gu ruige is às dèidh dhi trithead bliadhna a dh’aois a ruigsinn. Rè an ama sin, dh’fheuch i diofar cruthan litreachais. Thòisich i epistolary novel (nobhail tro litrichean/leabhar-latha) ach, thug i thairis an nobhail seo. An-sin, sgrìobh i is dh’ath-sgrùd i trì nobhailean cudromach is thòisich i air a’ cheathramh fhear. Eadar 1811 is 1816 chaidh Sense and Sensibility (1811) Pride and Prejudice (1813), Mansfield Park (1814) is Emma (1816) fhoillseachadh agus dh’fhàs i shoirbheachail na sgrìobhadair. Sgrìobh i dà nobhail a’ bharrachd, Northanger Abbey is Persuasion, chaidh an dà chuid fhoillseachadh às dèidh dhi bhàsaich. Thòisich i a treas nobhail ach chaochail i mus do chuir i crìoch oirre.
Bha nobhailean Austen a’ cur air iolladh na nobhailean bho dàrna leth an ochdamh linn deug air a bheil an ainm novels of sensibility (nobhailean maoth-inntinneach). B’ e nobhailean Austen pàirt de leasachadh an nobhail fìor-riochdail air sgàth an robh an naoidheamh linn deug ainmeil. 'S e plotan èibhinn a th’ ann an leabhraichean aice ach bhruidhneadh iad cuideachd mu eisimeil bhoireannach air a’ phòsadh airson cliù is teachd a-steach aca. Bha leabhraichean aice fèill-mhor mar as trice ach chaidh iad fhoillseachadh neo-ainmeach. Cha robh i ainmeil agus cha d’fhuair i ach beagan lèirmheasan math nuair a bha i fhathast bheò. Chaidh leabhar ogha aice, A Memoir of Jane Austen fhoillseachadh ann an 1869 agus air sgàth seo dh’fhàs daoine an fharsaingeachd eòlach oirre. Rinn tòrr dhaoine rannsachadh acadaimigeach ma deidhinn ann an dàrna leth naoidheamh linn deug agus a-nis tha iomadh neach-leantainn Jane Austen.


text:
£90,000 airson foghlam Gàidhlig
- 21 An Gearran 2013
Bidh taic-airgid de cha-mhòr £90,000 bhon Riaghaltas air a roinn eadar pròiseactan do sgoilearan, oileanaich agus luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig.
Nam measg bidh sgeama airson stuthan a dhealbh do sgoilearan le feumalachdan sònraichte, sgoiltean samhraidh ann an coimhearsnachdan Gàidhealach airson tidsearan a thrèanadh, agus pàipearan deuchainn prelim anns a' Ghàidhlig a leasachadh.
Chaidh seo ainmeachadh aig coinneamh ann an Dùn Èideann air foghlam Gàidhlig.
"Cuiridh na pròiseactan seo uile gu mòr ris an taic a th' ann do dhaoine a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig," thuirt Ministear na Gàidhlig, Alasdair Allan.
"Ma tha a' Ghàidhlig gus soirbheachadh san àm ri teachd, feumaidh sinn a bhith cinnteach gum bi sàr-fhoghlam, goireasan agus taic aig luchd-ionnsachaidh aig a h-uile ìre.
"Tha e cudromach a-rèiste, a thuilleadh air tachartasan agus gnìomhan a chur air dòigh, gun cuir sinn airgead a-steach airson cloinne a tha le feumalachdan sònraichte agus a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig, agus gun toir sinn an trèanadh as fheàrr as urrainn do na tidsearan againn.
"Chan ann a-mhàin gun toir cothroman bogaidh do thidsearan ann an coimhearsnachdan Gàidhealach piseach air na sgilean cànain aca, ach bheir e misneachd dhaibh ann a bhith ga cleachdadh gu làitheil.
"Faodaidh iad an uair sin an t-eòlas a th' aca air àite na Gàidhlig ann an Alba an là an-diugh, agus ar dualchas cultarail a thoirt seachad do an cuid sgoilearan fad am beatha-obrach," thuirt e.


text:
Acair (talamh)
Is e acair neo acaire tomhas fhearainn co-ionnan ri 20 de slabhraidh cearnach air neo 4,840 de shlatan ceàrnach. Is e a tha ann an slabhraidh ( neo Slabhraidh-Ghunteir )aonad-fhaid co-ionnan ri 66 troighean, neo 1/80mh mile. Tha an Slabhraidh-Ghunteir co-ionnan ri 20.117m.
Mar sin, is meud acair do pios fhearann ceithir cearnachd a tha mun 40m 's an leud agus 200m 'san fhad (40m x 200m). Is e a tha ann an Heactair, cearnach fearainn a tha 100m x 100m (=10,000m2). Mar sin tha beagan nas luga na 2.5 Acairean ann an Heactair.


text:
Am Balach anns a' Bhuilgean/Boy in the Bubble
Rupert Shelley is a ten-year old boy who falls hopelessly in love for the first time ever. When it all goes horribly wrong, he wishes never to experience heartache again. Turning to a book... More
Rupert Shelley is a ten-year old boy who falls hopelessly in love for the first time ever. When it all goes horribly wrong, he wishes never to experience heartache again. Turning to a book of magic, he invokes a spell to shield him from emotion forever, leaving him stuck in a bubble!
Latest Episodes
Tha Rupert Shelley deich bliadhna dh'aois agus tha e air tuiteam ann an trom ghaoil airson a chiad uair a riamh. Nuair a thig gnothaichean cearr tha e a' cuir a shaoghal bun-os-cionn, a fàgail a chridhe briste. A' tionndadh gu... More
Tha Rupert Shelley deich bliadhna dh'aois agus tha e air tuiteam ann an trom ghaoil airson a chiad uair a riamh. Nuair a thig gnothaichean cearr tha e a' cuir a shaoghal bun-os-cionn, a fàgail a chridhe briste. A' tionndadh gu leabhar draoidheachd, tha e ga chuir fhèin fo gheasaibh gus a dhion bhon a h-uile duine, ga fhàgail glacht' ann am Builgean! Rupert Shelley is a ten-year old boy who falls hopelessly in love for the first time ever. When it all goes horribly wrong, he wishes never to experience heartache again. Turning to a book of magic, he invokes a spell to shield him from emotion forever, leaving him stuck in a bubble!


text:
Geamannan - Games
Gheibh thu an dà chuid geamanan ionnsachaidh is geamannan dha na fileantaich air na duilleagan seo.
On these pages you get both learning games and games for fluent speakers.
Geamannan brabhsair - Browser Games
-
Àireamh Muinntir Fhinn agus Dhubhain - BBC Alba - Tha lorg air an tòimhseachan seo, Ludus Sancta Petri, cho fada air ais ris an 9mh linn. Tha iomradh air ann an iomadach cànan. Anns a' Ghàidhlig agus ann an Gàeilge na h-Èireann, tha e tric a' ruith/ga chluich air an sgeulachd seo, a' toirt a-steach a' ghaisgich ainmeil Fionn agus a' cheannaird nàimhdeil Dubhan. Cluich Àireamh Mhuinntir Fhinn agus Dhubhain air-loidhne an-dràsta.
-
Am Baile - spòrs agus geamannan - Ann an siud lorgaidh tu geamannan 'Flash' agus coimigean stèidhichte air cuid de na caractaran as èibhinne anns a' Ghàidhealtachd. Tha na coimigean agus na geamannan uile ann am Beurla agus ann an Gàidhlig airson do chuideachadh a dhol an-sàs annta. [...]
-
An Crochadair - Geama toimhseachain. Feuch am faigh thu a-mach dè am facal a th' ann. Le liosta mòr de dh'fhaclan air neo ainmean-àite. [...]
-
BBC Alba - Geamannan - Bho mheanbh-chuileagan gu mìrean-measgaichte tha spòrs is fealla-dhà ann an seo airson a h-uile duine.
-
BBC Colin and Cumberland - Enter the world of Aberant and help Colin overcome various obstacles by learning Gaelic.
-
Bullshit Bingo - 'Eil thu air do shàrachadh le coinneamhan no òraidean làn buzzwords? Seo beagan dibhearsan dhut!
-
Fireann no Boireann - Comharraich na faclan a tha boireann. Stèidhichte air a' Bhriathrachan Bheag. [...]
-
Leacan - Cuir na leacan san òrdugh cheart gus ìomhaigh ath-chruthachadh. [...]
-
Leumadairean - Thoir air a h-uile leumadair leum! Coimhead air bhideo air Youtube. [...]
-
lichess - Tàileasg air loidhne an asgaidh. Cluich an aghaidh a' choimpiutair neo le daoine eile.
-
Longan-cogaidh - Dèan a' chùis air an nàmhaid mus tèid na longan agad fhèin chun a' ghuinnd. [...]
-
Matamataigs - Geama gus na h-àireamhan a thrèanadh.
-
Pàrlamaid na h-Alba - Geamaichean - Cruinneachadh de dh'gheamannan flash le fiosrachadh mun phàrlamaid 'nam broinn.
-
Tetris - Geama Tetris sa Ghàidhlig stèidhichte air Js Tetris 1.19.
-
Webfeud - Seo geama a tha car coltach ri Scrabble. Cluichidh tu an aghaidh daoine eile air an lìon, a' cur sìos faclan Gàidhlig air bòrd agus gheibh thu puingean a-rèir dè cho ainneamh 's a tha na litrichean a chleachd thu agus dè na ceàrnagan air an do chuir thu am facal. Gu math furasta agus dùbhlanach aig an aon àm! Obraichidh seo air iomadh ùrlar, gabhaidh a chluich ann am brabhsair sam bith ach a bharrachd air sin tha aplacaidean Android, Blackberry Playbook, iPads is iPhones agus Windows Phone 7 ann! [...]
Geamannan rin luchdadh a-nuas - Games for download
-
0 A.D. - 'S e geama ro-innleachd fìor-ùine (RTS) open source 's an-asgaidh a tha sa 0 A.D. a tha ga leasachadh le Wildfire Games, seo buidheann eadar-nàiseanta de leasaichearan geama saor-thoileach. Bidh thu 'nad cheannard aig sìobhaltas àrsaidh 's feumaidh tu stòrasan a chruinneachadh gus feachd a thogail 's na nàimhdean a cheannsachadh. 'S e linn nach robh a-riamh ann a tha san "0 A.D.": Sa mhìosachan àbhaisteach, rachar o 1 R.C. gu 1 A.D, a' leum thairis air a neoni. Riochdaichidh seo an fhaoin-sgeul eachdraidheil sa geama: Cò bhuannaicheadh nan robh na sluaghan a' dèanamh sabaid air àirde an sìobhaltas uile? [...]
-
Enigma - 'S e measgachadh de gheama tòimhseachain 's teòmachd a tha san Enigma aig a bheil grunn mhòr leibheilean. Siubhail le marbhal seachad air cnapan-starra gus càraidean cloiche a nochdadh. Tha e tlachdmhor an dà chuid do dh'inbhich 's a' chlann. [...]
-
Freeciv - 'S e geama ro-innleachd far an tog thu sìobhaltas a tha ann. Tha e coltach ri Civilisation le Sid Meier ach the a an asgaidh. Rinn mi video à bloighean beaga dhe gheama Freeciv a chluich mi.
-
Frogatto & Friends - 'S e geama tachartais 2D air nòs clasaigeach a th' ann am Frogatto is 's e losgann quixotach a th' anns a' phrìomh phearsa. Chaidh a dhèanamh leis an aon sgioba a thug Battle for Wesnoth dhuibh is chaidh ealain phiogsail àrd-ìre a chruthachadh a làimh is le gaol san aon dòigh. 'S e geama "ùrlaran" or "ruith is leum" le sealladh on taobh a th' ann am Frogatto san stiùirich thu am pearsa-tiotail againn air gnothach leamh a thèid na sgiorradh dàna. [...]
-
Inneal Flare - 'S einnsean saor airson cluich ghnìomhan mas fhìor a tha sa Flare ach tha geama 'na bhroinn cuideachd. Chan e ach tionndadh alpha ri fhaighinn gu ruige seo, mar sin tha rud no dhà sa Bheurla fhathast. [...]
-
Megaglest - 'S e geama ro-innleachd fìor-ùine (Real Time Strategy Game) a th' ann am Megaglest. 'S urrainn dhut cnàmh-sgeulan no mapaichean air thuaiream a chluiche, agus tha modh ioma-chluicheadair aige. [...]
-
Neverball agus Neverputt - 'S e geama teòmachd 's tòimhseachain 3-D a tha san Neverball. Is amas a' gheama gun ruig thu tadhal le bàla mus fhalbh an ùine ort. Air an t-slighe, feumaidh tu roiligeadh thairis air buinn gus an cruinneachadh. Chan fhosgail an tadhal ach nuair a bhios tu air buinn gu leòr a chruinneachadh agus faodaidh cnapan-starra a bhith san rathad. Gheibhear an geama goilf Neverputt an lùib Neverball.
-
OpenTTD - 'S e geama saoghail mas-fhìor stèidhichte air Transport Tycoon Deluxe a th' anns an OpenTTD. Togaidh tu lìonra dhe sheirbheisean bus, trèana, luing is plèana. Faodaidh tu cluiche nad aonar no ann an lìonraidh no air loidhne. Tha iomadh tuilleadan ri làimh as urrainn dhut luchdadh a-nuas. [...]
-
Pingus - Sa gheama thoimhseachain seo, feumaidh tu cinn-fhionn a stiùireadh dhan doras a-mach is iomadh cnap-starra san rathad. Cuiridh tu comasan a leithid leum no togail dhrochaidean dhaibh ach am faigh iad thairis orra gu sàbhailte. Tha an geama seo coltach ri Lemmings ach tha e an-asgaidh. [...]
-
PokerTH - 'S e einnsean poker airson Texas Hold'em a th' anns a' PokerTH a gheibhear an-asgaidh. 'S urrainn dhut cluiche 'nad aonar an aghaidh suas gu 9 co-fharpaisichean coimpiutair no le daoine eile air loidhne no air lìonra. Gabhaidh an eadar-aghaidh atharrachadh le gailearaidh dhe stoidhlichean air loidhne. Tha làrach-lìn rangachaidh le clàraidhean nan toraidhean ann. [...]
-
Scrabble 3D - Scrabble sa Ghàidhlig. Cluichibh an aghaidh a' choimpiutair no an aghaidh dhaoine eile. [...]
-
Strì Bheasnaid - The Battle for Wesnoth - 'S e geama ro-innleachd fantastachd suidhichte air cuairtean a th' ann am Strì Bheasnaid. Tha modhan cluiche eadar-dhealaichte aige: iomairtean no geamannan ioma-chluicheadair. Faodaidh tu na geamannan ioma-chluicheadair a shuidheachadh cuideachd ach an cluich thu an aghaidh a' choimpiutair. [...]
-
SuperTuxKart - 'S e geama rèise 3D a th' anns an SuperTuxKart. Nì thu rèis ann an cart an aghaidh a' choimpiutair no cluicheadairean ionadail eile. Feumaidh tu an aire a thoirt air an rathad cuideachd far an tog thu nithean air an t-slighe a bhios feumail no a chuireas maille ort. [...]
Aplacaidean - Apps
-
Webfeud - Seo geama a tha car coltach ri Scrabble. Cluichidh tu an aghaidh daoine eile air an lìon, a' cur sìos faclan Gàidhlig air bòrd agus gheibh thu puingean a-rèir dè cho ainneamh 's a tha na litrichean a chleachd thu agus dè na ceàrnagan air an do chuir thu am facal. Gu math furasta agus dùbhlanach aig an aon àm! Obraichidh seo air iomadh ùrlar, gabhaidh a chluich ann am brabhsair sam bith ach a bharrachd air sin tha aplacaidean Android, Blackberry Playbook, iPads is iPhones agus Windows Phone 7 ann! [...]
-
Wordumz - Seo geama fhaclan. Tha e gu math spòrsail 's chan eil e doirbh ri thuigsinn. Tha litrichean a' tuiteam a-nuas agus tha agad ri faclan a chruthachadh leotha (nuair a choileanas tu facal, briog air DEARBH 's ma tha am facal air a dheagh-litreachadh, thèid na litrichean ud air falbh). Mus tuit cus dhiubh. Car mar mheasgachadh de Wordtris agus Scrabble. [...]
An deasachadh mu dheireadh: 15mh dhen t-Samhainn 2012 22:50:10


text:
8 An t-Sultain 2014
Tha tionndadh ùr de WordPress ri fhaighinn, 4.0. Uel, ag innse na fìrinn, on a sgaoil sinn a’ phacaid Ghàidhlig mu dheireadh air a shon (3.5.1) bha tionndaidhean eile dheth air tighinn a-mach ach cha robh tìde gu leòr againn a’ phacaid cànain ùrachadh, obair car toinnte a tha ann. Ach rinn sinn a’ chùis […]
9 An Gearran 2013
Seo dhuibh, a chàirdean tionndadh 3.5.1 a tha a’ tighinn an àite 3.4. Tha sinn cola-deug air dheireadh leis ach ‘s e Microbost a tha coireach às agus na dòighean neònach a chleachdas WordPress gus pacaid ùr a dhèanamh. Cha tachair sin leis fhèin, tha agad ri tags a chruthachadh agus, ò, chan eil fhios […]
18 An t-Ògmhios 2012
Agus seo dhuibh e. Duilich gu bheil mi car fadalach leis, tha fhios agam gun dàinig e a-mach mu sheachdain air ais ach tha cus a’ dol an-dràsta fhèin. An dòchas gun còrd e ribh. Mar a thuirt mi roimhe (ma thuirt mi e roimhe, chan eil mi buileach cinnteach), tha mi a’ cur fàilte […]
29 Am Màrt 2012
Àidh… chan eil naidheachd mhòr agam dhuibh. Tha mi a’ dèanamh cinnteach nach bi sinn air dheireadh nuair a ghluaiseas sinn gu WordPress 3.4 uaireigin agus chuir mi barrachd bhlogaichean ris a’ showcase (eadar dà sgeul, ma tha deagh bheachd aig duine sam bith airson deagh eadar-theangachadh de showcase, bhithinn fada ‘nur comain) – tha […]
13 An Dùbhlachd 2011
Laigh an iolaire, rug an cat an cuilean – tha sgaoileadh againn, WordPress 3.3 sa Ghàidhlig. Nise, tha mi dol a sgaoileadh an fhacail agus bheir mi mo leabaidh orm an uairsin. Gus an ath-thuras, oidhche mhath leibh agus an dòchas gun gabh sibh tlachd ann!
18 An t-Samhain 2011
Tha sgaoileadh an tionndaidh ùr, 3.3, a’ tighinn dlùth agus tha sinn a’ dèanamh ar dìcheall gum bi ann tionndadh Gàidhlig deiseil airson an latha ud, preusant na Nollaig dhuibh. Leis a sin, chan eil tuilleadh ‘s cus tìde againn post mòr a sgrìobhadh an-seo an-dràsta fhèin


text:
Episode 3
Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn co is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Cairistìona Primrose agus Iain MacIlleMhìcheil a' feuchainn an aghaidh Aonghas Briannan MacNèill agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile.
Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. This week Christine Primrose and John Carmichael pit their wits against Angus Brendan MacNeil and Mary Anne Macdonald, with Hugh Dan Maclennan in the chair.
Last on
More episodes
A bheil sibhse eòlach air an seanfhacail seo?
Chan
aithnich thu fear...
Am fear a thèid à gàbhadh tric...
Is fheàrr toll na bà adharcaich...
Am fear a bhios a’ roinn na maraig...


text:
1984
Saoil an robh thu a' lorg 1984 (nobhail)?
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1984 (MCMLXXXIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Jaroslav Seifert an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an t-Ògmhios - Duffy, seinneadair às A' Chuimrigh.
- 14 an t-Sultain - Amy Winehouse, seinneadair à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Lùnasdal - Muhammad Naguib, ann an Cairo. Saighdear agus Fear-poileataigs às An Èipheit.
- Deòrsa Mac Iain Dheòrsa


text:
Kl.
Fergus mac Fotaidh ri Connacht moritur. rcon
Donnacan mac Maeili Tuile scriba et ancorita quieuit in Italia.
Mael Rúanaidh rí Midhe moritur.
Congaluch mac Irgalaigh tanaisi abbadh Cluana Muc Nois quieuit.
Kl.
Ronán abb Cluana Muc Nois quieuit: do Laicchnibh Rois Tethrach dho.
Coirpre mac Cathail ri Laigen moritur. rl
Tolorg mac Allailed flaith Fella occissus est o Galloibh Locha Ribh et ternum Finnacan mac Allailed uatoiph.{MS folio 186va(279a)}
Kl.
Forandán ab Áird Macha du ergabail ó gentibh a c-Cluain Comarda cona mindaibh et cona muintir et a mbreith a longaibh go Luimnech.
Orgain Dhúin Masc o gentibh dú ro marbadh Áodh mac Duibh da Crioch ab Thíre da Ghlass et Cluana Eidnigh & Ceiternach mac Con Dinaisc secnab Cille Dara.
p.122
Dún la Turges do Gallaiph for Loch Ribh goro loitetor Connachta(?) et Mide et cor loisccsiot Cluain Muc Nois cona dertighibh et Cluain Ferta Brenuinn et Tír da Glass et Lotra et catracha iomdha.
Cathrainedh for gentibh ria Niall mac Aodha a Maigh Itha.
Orgain Dondchadha meic Follamhain & Fláinn meic Mail Ruanaidh la Mael Seclainn mac Mail Ruanaidh.
Turges do ergabad la Maol Sechlainn mac Mail Ruanaidh et badhadh Turges i lLoch Uair.
Kl.
Cathal mac Aililla rí h. Maine, Ferdomnach sapiens Áird Macha, Connmach Mor mac Coscraigh rí H. mBriuin dormierunt.
Niall Caille mac Aeda rí Temrach do badhadh a cCallaind.
Máol Dúin mac Conaill ri Cal{a}troma do guin o Laighnibh.
{MS folio 187vb(279b)}Cath for Connachta re Galloibh ubi Rígán mac Fergusa et Mughrón mac Diarmada et Aodh mac Catharnaigh & alii ceciderunt.
Donnchadh mac Amalccadha ri h. nEchdach moritur.
Orgain Termainn Ciaráin o Fedhlimidh mac Crimthainn. Ciaran dano do tocht 'na diaigh a Mumain & forgom da bacaill do inn cor gabh guin meadhóin é.
Mael Sechlainn regnat re.
Kl.
Feidhlimidh rí Muman optimus Scotorum scriba et ancorite quieuit rm [with tilde over m].
rann
- Dursan, a Dhé, d'Feidhlimidh,
Tonn báis barom rodbáidhe;
Fo deara brón d'Eirennchaibh
Nad mair mac Crimthainn Claire.
p.124
Togail Innsi Muinremair la Maol Sechlainn di macoib bais Luigni et Gaileng ro battur og innrad na tuath more gentilium.
Ráoinedh mór ré Cerball mac Dunghaile for Agond in quo ceciderunt .m.cc..{MS folio 188ra(280a)}
Cédorgain Imlicch Iubair o gentibh.
Eogan mac Edacan meic Torbaig ancorita a c-Cl{u}ain Mac Nois quieuit.


text:
BBC Alba (Sianal)
Tha BBC Alba air tòiseachadh air 19mh den t-Sultain 2008 aig naoi uairean feasgar.[1] [2][3]
Thòisich am prògram le òran sgrìobhte le Runrig ach le teacsa ùr. [4]
Prògraman[deasaich | deasaich an tùs]
'S e sianal ùr telebhisean airson prògraman Gàidhlig. Clàr làitheil le measgachadh farsaing de gnèthean is cuspairean. Chì sibh naidheachdan, spòrs, aimsir, dràma, prògaman, aithriseach, fiosrachadh, cur-seachadan, ionnsachadh, creideamh is clann, am measg nithean eile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Tha 'BBC Alba' aig cridhe iomairtean gu Gàidhlig a bhrosnachadh Scotsman; 20mh an t-Sultain 2008
- ↑ BBC - Commissioning - BBC ALBA
- ↑ Naidheachdan BBC
- ↑ Toiseach a' phrogram air youtube


text:
Kl. Ianair u. f. l. xx.i. Anno Domini m.c.x.iiii.
Flann m. m. Fhlannchadha comarba Mo Laisi Daiminnsi, Mael Coluim{folio & column MS1 64vb} H. Cormacan comarba Einne Arann, Diarmait H. Flainn Chua comarba Ailbe Imlecha Ibhair h-uasal-espoc & fer leighinn ernedach seoit & biidh einigh & deirce, Ferdomnach H. Clucain comarba Cenannsa in pace quieuerunt.
p.556
Teidm galair moir do ghabail Muircertaigh H. Briain righ Erenn co n-dernai anfabrachtai de & co ro scar fria righe. Diarmait imorro do ghabail righi Muman ina fiadhnuise cen chetughadh.
Sluagadh la Domnall H. Lochlainn co Raith Cennaigh co tainig Eochaidh H. Mathgamna co n-Ulltaibh ina tech ocus Donnchadh H. Loingsigh co n-Dal Araidhe ocus Aedh H. Ruairc co feraibh Breifne ocus Murchadh H. Mael Sechlainn co feraibh Midhe. Do-llotar iar sin diblinaibh dar Ath Luain co Dun Leodha co tainig Tairrdelbach H. Conchobair co Connachtaibh & Niall H. Lochlainn a mac fadhein co Cenel Conaill inna aericht. Do-chótar imorro uile iar sin co Telaigh H. n-Dedhaigh i n-Dail Cais co n-dernsatar ossadh m-bliadhna & fir Muman. Do-dheochaidh dano Domnall H. Lochlainn ar fut Conacht dia tigh.
Aedh m Donnchadha H. Eochadha ridomna Uladh, Donnchadh H. Loingsigh ri Dail Araide, H. Canannan {§}.i. Ruaidhri§ ridomna Ceniuil Conaill, Muircertach H. Lochlainn ridomna Ailigh iniuste interfecti sunt.