text:
- TIOTAL
- Anndra, Easbaig Mhoireibh, a' cur san dreuchd neach-caibeil an naoimh Peadair aig Eaglais Paraiste Inbhir Nis, 1490 (Cùlaibh)
- EXTERNAL ID
- GB1796_2002_139_2
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 20 An t-Iuchar 1490
- LINN
- 1490an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 901
- KEYWORDS
- cùmhnantan
laghail
lagh
sgrìobhainnean
còirichean fearainn
seulaichean
baile-rìoghail
Am 22mh Giblean 1490, chaidh Tòmas Copland [Coupland] fhoillseachadh le Anndra MacFhearchair do chaibealachd an Naoimh Peadair ann an Eaglais Paraiste Inbhir Nis.
Tha an dealbh a' sealltainn cùlaibh na sgrìobhainn.
San sgrìobhainn seo leis a' cheann-là 20mh Iuchar 1490, tha Anndra, Easbaig Mhoireibh, a' dearbhadh a' chuir-an-dreuchd le bhith ag òrdachadh 'John M'Cellan, vicar of Fernway, or any of his chaplains, to invest, induct, and appoint the said Thomas in said office, to defend him therein and to furnish him with the fruits thereof.'
Ann am foillseachadh bho 1875 aig Teàrlach Friseal-Mac anTòisich, 'Invernessiana: Contributions Toward a History of the Town and Parish of Inverness, from 1160 to 1599' (dg 161), tha an sgrìobhainn air eadar-theangachadh on Laidinn thùsail.
[Airson beag-fhaclair de chuid de na briathran air an cleachdadh ann an sgrìobhainnean bhuirgh Inbhir Nis, feuch an lean sibh an ceangal faisg air bonn na duilleige seo.]
Àireamh so-ruigsinn: INVMG 2002.139
Clàr-mìneachaidh


c: text/html

text:
Amartya Sen
'S e eaconamaiche às na h-Innseachan a tha ann an Amartya Kumar Sen. (Bangla: অমর্ত্য কুমার সেন Ômorto Kumar Shen). Rugadh e san 3 an Dàmhair 1933 ann an Santiniketan, na h-Innseachan.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1998.
Eadar 1998 is 2004 bha e na "Master" den Cholaiste Trinity ann an Oilthigh Chambridge. Mar sin ' s e esan a' chiad ceannard à Aisia a bha riamh anns na Colaistean Oxbridge. Bhon uair sin tha e na ollamh ann an Oilthigh Harvard.
Chaidh na leabhraichean aige an eadar-theangachadh ann an 30 cànanan eadar-dhealaichte.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
An Roinn Charaibeach
'S e roinn anns na h-Aimearagan a tha anns an Roinn Charaibeach (the Caribbean anns a' Bheurla). Tha e eadar Aimearaga a Tuath agus Aimearaga a Deas agus ear air Aimearaga Mheadhanach. 'S e na h-Innseachan an Iar an seann ainm a bha air.
Anns na dòighean poileataigeach canar gur iad pàirt de dh' Aimearaga a Tuath.
Tha barrachd air 7000 eilean ann.
Roinnean[deasaich | deasaich an tùs]
'S e seo na roinnean a tha anns an Roinn Charaibeach:
- Na h-Eileanan Bhathama (neo Lucayan archipelago le Turks and Caicos Islands) a tha nan laighe anns an Cuan Siar
- Antilles
- Greater Antilles, a tha nan laighe anns an tuath eadar a’ Mhuir Cairibianach agus an Cuan Siar
- Lesser Antilles, a tha na laighe anns an deas eadar a’ Mhuir Cairibianach agus an Cuan Siar
- Am Muir Caraibeach fhèin.
Dùthchannan agus eileanan[deasaich | deasaich an tùs]
An-diugh tha 28 dùthchannan eileanach ann, cuid dhuibh mar stàitean neo-eisimeileach, feadhainn eile mar overseas departments agus dependencies.
- Anguillia (Eisimeileachd den Rìoghachd Aonaichte)
- Aruba (pàirt de na Tìrean Ìsle)
- Eileanan Breatannach na Maighdinn (Eisimeileachd den Rìoghachd Aonaichte)
- Eileanan Chaimean (Eisimeileachd den Rìoghachd Aonaichte)
- Caimean Brac
- Caimean Mòr (le prìomh-bhaile George Town)
- Caimean Beag
- Cùba
- Cuba
- Guadeloupe (Roinn ann an cèin den Fhraing)
- Hispaniola
- Iaimeuca
- Iaimeuca
- Great Goat Island
- Martinique (Roinn ann an cèin den Fhraing)
- Montserrat (Eisimeileachd den Rìoghachd Aonaichte)
- Netherlands Antilles (pàirt de na Tìrean Ìsle)
- Bonaire
- Curaçao
- Saba
- Sint Eustatius
- Sint Maarten (pàirt den eilean Saint Martin, pàirt eile Saint Martin)
- Porto Rìceo (Ranntair de na Stàitean Aonaichte)
- Porto Rìceo
- Naomh Barthélemy (cuideachd Saint Barts)
- Naomh Crìstean agus Nibheis
- Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach
- Turks and Caicos Islands (Eisimeileachd den Rìoghachd Aonaichte)
- Eileanan na Maighdinn aig na Stàitean Aonaichte (Ranntair de na Stàitean Aonaichte),
- Faicibh cuideachd: Liosta nan eileanan uile gu lèir


text:
- TIOTAL
- Saorsa Inbhir Pheofharain ga toirt do na Sìophortaich, 1954
- EXTERNAL ID
- PAN_13_88
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 1954
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20407
- KEYWORDS
- probhaistean
Gàidheil Shìophoirt
Sandaidh MacRath
Inbhir Pheofharan
Camshronaich na Ban-rìgh
Anns an dealbh seo, chithear Pròbhaist Inbhir Pheofharain, Sandaidh MacRath BEM, a' toirt Saorsa Inbhir Pheofharain do na Gàidheil Shìophortaich ann am Pàirce an Iubailidh air 15 Cèitean 1954. Tha am Màidsear Seanalair Sir Iain E Laurie, Bt, CBE, DSO, Còrnaileir nan Sìophortach dìreach air an Rolla a ghabhail agus tha e a' freagairt òraid a' Phròbhaist. An uair sin, chleachd na Sìophortaich an t-saorsa seo le caismeachd tro Inbhir Pheofharain le am Beigleidean Ceangailte agus Brathaichean an Àirde le Pìoban agus Drumaichean cruinnichte na Rèisimeid aig tòiseach na caismeachd. Chaidh urram a nochdadh don Phròbhaist MacRath ann an Talla a' Bhaile. Aig 6f, chaidh Pìoban is Drumaichean agus Còmhlan-ciùil na Rèisimeid air ais gu Pàirce Bhictoria, Inbhir Pheofharain.
(Chaidh am fiosrachadh seo a thoirt seachad le Taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal, Dùn Deòrsa)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Taigh-staile Lag a' Mhuilinn, Ìle
- EXTERNAL ID
- PC_TOMBAKER_10
- ÀITE
- Ìle
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cill Daltan 's An Obha
- CRUTHADAIR
- Tom Baker
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tom Baker
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30142
- KEYWORDS
- Lag a' Mhuilinn
Ìle
eilean
uisge-beatha
taigh-staile
Chithear anns an dealbh-chamara seo, a thogadh le fear Tom Baker, Taigh-staile Lag a' Mhuilinn, air Eilean Ìle. Thogadh Taigh-staile Lag a' Mhuilinn ann an 1816, ged a tha fianais ann gun robhas a' tarraing uisge-beatha gu mì-laghail san sgìre bho 1742 a-mach. Bho thùs, bha dà thaigh-staile air an làrach, fear aca air an robh Cill Daltan agus b' e Lag a' Mhuillin am fear eile. Ann an 1837, cha robh ach Lag a' Mhuilinn air fhàgail.
Tha ainm aig an uisge-bheatha mar fhear air a bheil blas làidir de mhòine, le blas cuideachd de dh'aidhiodain. 'S e an companaidh White Horse Distillers a tha a' dèanamh an uisge-bheatha agus tha am mac na braiche as cumanta aca a gheibhear 16 bliadhna a dh'aois, ged thathas cuideachd a' reic feadhainn a tha 12 bliadhna a dh'aois


text:
- TIOTAL
- Ealaghol, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00311
- ÀITE
- Ealaghol
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12037
- KEYWORDS
- Ealaghol
Cuiltheann
ieileanan
beanntan
luchd-turais
mairt
crodh
'S e baile beag stèidhichte air iasgach is croitearachd air taobh siar An Eilein Sgitheanaich a th' ann an Ealaghol. Air cladach Loch Sgàbhaig, le seallaidhean iongantach den Chuiltheann, tha e air a bhith mòr-chòrdte le luchd-turais o chionn fhada, le cuairtean ann am bàtaichean gu Loch Coir' Uisge is na h-eileanan beaga, Canaigh, Rùm is Sòdhaigh. Tha Sgurr na Strì (497m) air an làimh dheis is Sgurr nan Eag (924m) air an làimh chlì, leis A' Chuiltheann air a chùlaibh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
BBC Scotland
'S e craoladair nàiseanta na h-Alba a tha ann am BBC Scotland (BBC Alba sa Gàidhlig). Tha e suidhichte ann an Glaschu. Tha e a' craoladh ann am Beurla, coltach ri BBC Alba a tha a' craoladh sin ann an Gàidhlig.
Telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sinn dhà sianal obraich le BBC Scotland:
- BBC a h-aon Alba - a' prìomh telebhisean sianal le naidheachdan, cùisean an latha, dràma agus comadaidh.
- BBC a dhà Alba - a' tarraing a-mach à BBC a dhà lìon le Gàidhlig, cùisean an latha agus prògraman bho Pàrlamaid na h-Alba
Prògraman[deasaich | deasaich an tùs]
- Reporting Scotland (naidheachdan)
- Newsnight Scotland (naidheachdan agus cùisean an latha)
- River City (dràma)
- Sportscene (spòrs)
- Beechgrove Garden (Dòigh-beatha)
Rèidio[deasaich | deasaich an tùs]
Tha rèidio-nàiseanta na h-Alba aig BBC Scotland cuideachd.
- BBC Radio Scotland air 92-95 FM agus 810 MW, a' craoladh tarsainn air Alba .
- BBC Radio nan Gàidheal air 103.5 FM, a' craoladh sin ann an Gàidhlig.
Tha ionadail naidheachdan a' craoladh bho Shalcraig (Crìochan na h-Alba), Dhùn Phrìs (Deas), Obar Dheathain (Ear-thuath) agus Inbhir Nis (Gàidhealtachd).


text:
San José de David
‘S e prìomh-bhaile na roinne Chiriquí ann am Panama a th’ ann San José de David, neo gu sìmplidh David. Tha am baile suidhichte ann an àird an iar na dùthcha. ‘S e an treas baile as cudromaiche Panama an dèidh a bhaile Panama agus Colón. A bharrachd air sin, ‘s e am baile le ìre na bochdainn nas ìsle na dùthcha, far a bheil seibheisean bunaiteach mar fhìor uisge agus dealan aig gach uile teaghlach.
‘S e David am baile as cudromaiche ann an àird an iar na dùthcha, is le sin cèilidh iomadh daoine bho na roinnean mu thimcheall airsan, a bharrachd air daoine à Ciudad Nely agus Golfito ann an Costa Rica, is bailtean na crìochain eile cuideachd. Gheibh tachartasan cultarail àite an sin, mar eisimpleir opera, dealbh-cluiche, cùraim ciùil agus consartan beaga dhe còmhlain-ciùil ròc sgìreil. Le sin, thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile a’ chiùil ròc na dùthcha a th’ann. Tha faiseanan na daoine òga uabhasach cudromach dhan bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail José de Obaldía an seo ann an 1889.


text:
- TIOTAL
- Loch a' Mhuillidh, Gleann Strath Fharrair
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0622
- ÀITE
- Loch a' Mhuillidh
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10540
- KEYWORDS
- eileanan
glinn
dealan
lochan
Seumasaich
Frisealaich
Tha Loch a' Mhuillidh ann an Gleann Srath Fharrair ceithir mile sìos an abhainn bho Loch Monar agus an iar gu Loch Beannacharan. Tha Abhainn Fharrair a' sruthadh tro Loch a' Mhuillidh air a slighe dhan ear. Bha Gleann Srath Fharrair uair air fearann nam Frisealach agus bha Sìm Friseal, am Morair Lovat, am falach air eilean beag ann an Loch a' Mhuillidh nuair a bha e fo choill an dèidh ar-a-mach nan Seumasach ann an 1745.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i mòran siubhail ann an ceann a tuath agus an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B'e An Rudha Murchanach àite cho math 's a bha a' còrdadh rithe agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh aig Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta is chleachdaidhean ann an ceann a tuath agus an iar na Gàidhealtachd. Tha 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' air a dhà cho ainmeil dhiubh 's a th' ann agus na dealbhan aice fhèin anns na dhà dhiubh. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sgonnsair, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_05_09
- ÀITE
- Sgonnsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38832
- KEYWORDS
- taighean
bailtean
togalaichean
'S e baile beag air cladach a deas Loch Shligeachain a th' ann an Sgonnsair, 11 mìle bhon Àth Leathann. Tha am baile aig bonn Glàmaig sa Chuiltheann agus bidh mòran dhaoine ri iasgach an sin agus ri goilf, oir 's e dachaigh Clug Goilf an Eilein Sgitheanaich. 'S ann ann cuideachd a tha am prìomh cheangal aiseig ri eilean Ratharsair.
San dealbh seo chithear fear agus bean nan seasamh ann an doras an taigh-croite aca. Tha an taigh de chlach ghealaichte agus tha mullach tughaidh air
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Na Camshronaich nan gearastan
- EXTERNAL ID
- PAW19474C
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21074
- KEYWORDS
- saighdearan
rèisimeidean
armailteach
Tha an dealbh-camara seo a' sealltainn shaighdearan bho na Camshronaich aig Gearastan nan Camshronach ann an Inbhir Nis. 'S dòcha gu bheil iad a' gabhail pàirt ann an Caismeachd Crìochnachaidh.
Tha iad a' caitheamh Ite Ghorm air cùlaibh baidsean am bonaidean agus chaidh iad sin a thoirt a-mach tràth anns na 1950an. Tha an èideadh ceart airson an àm sin. Tha amharas orm gur e caismeachd crìochnachaidh a bha seo. Tha an t-Oifigear Sgrùdaidh glè choltach ri ball aig inbhe àrd anns na Scouts
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Iar tiachtain do Gearman in n-inis Breatan do chuaid do dunad in corad dianad ainm Benli do proceapt do. Tarasdair
p.80Gearman co na sruithib in n-dorus in dunaidh; do coid in doirsigi cos in rig im caingen in cleirig, ro raid in rig co na luigi dia m-beth na cleirig co cend m-bliadna in n-doras in dunaig ni torsid asdeach. Tainig in doirseoir cos in freagra sin do cum Gearmain. Tainig Gearman o'n doras amach trath feascair, & ni fidir conair no raga. Tanig aen do moghadhaib in rig as in caithrig amach, & ro thairbir a fiadnaisi Gearmain, & ros fug leis do cum a boithe co cain agus co failid, & ni roibe aigi do crod acht aen bo co na laegh, & ro marb in laegh, & bearbh, & do rad do na cleircib. Agus ro raid Gearman na ro brisdis a cnáma; agus ar na maireach tra ro mair in laegh a fiadnaisi a mathar.
Do coid German do dorus na caithrac iar na mhaireach do h-earnaidi agallaim in rig. Is ann sin tanig fear i n-a rith, & sé lan do allas o cind co bond, & ro tairind do Gearman; atbeart
p.82Gearman in creidi in Naem Trinnoid?. Creidim orse; ron baisd Gearman & do rat poic do, & ro raid ris, eirig, anosa atbela, atait aingil De ag t'urnaide; & do choidh faelig is in n-dun, & ro marbad las in rig; daig ba bés leis in rig marbad cach duine dia muinntir no toithchead re torgabail greine de deanam obre in dúine.
Ro chaith Gearman in la co h-aidhchi a n-dorus in dúnaidh, co toracht an mog cedna. At beart Gearman ris, fomna, fomna na roib neach do'd muindtir is in dun so anocht. Tugasdair fo ceadoir in nonbur mac do bai occa sa dun tall, & rug in cleireach leis dia tig dorisi, & do ronsat uile frithaire. Co tanig teine Dé do nim fo cedoir is in n-dun cor loisc lucht na cathrach eter mnaibh & firu, mili duini ar feirg De & Germain; & is sas cos aniu.
Iar na maireach imorro, ro baisdid in mog ut co n-a macaib & co lucht in tire arceana, ro beandacht Gearman e co n-a claind. Caiteal a ainm, & bad rig e, & badar riga a meic tre
p.84brethir Gearmain, & a sil o sin ale, is in fhearann dianad ainm Pogus; ut dicitur is na salmain, Suscitans a terrâ inopem, et de stercore erigens pauperem.


text:
- TIOTAL
- Anndra Carnegie aig fosgladh An Leabharlainn Phoblaich Ùir, Baile na Eaglaise, 1909.
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH013
- ÀITE
- Baile na h-Eaglaise
- DEIT
- 9 An t-Sultain 1909
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4124
- KEYWORDS
- luchd-fialaidheachd
Anndra Carnegie aig fosgladh An Leabharlainn Phoblaich Ùir, Baile na Eaglaise, 1909.
Bha Anndra Carnegie (25 Samhainn 1835 - 11 Lùnastal 1919) na neach-tionnsgail, neach-gnìomhachais, neach-dèanadais is neach-fialaidheachd Albannach-Ameireaganach.
Rinn e eilthireachd a Phittsburgh, Pennsylvania an 1848. Thòisich e ag obair an toiseach mar bhalach-teileagraf, ach b' e a-rithist neach-stiùridh Rathad-iarainn Phennsylvania. Chuir e deagh airgead a-steach dha na rathaidean-iarainn ach chuir e airgead mar an ceudna a-steach a shaothrachadh stàilinn. Mu dheireadh, b' i Companaidh Stàilinn Charnegie an companaidh as motha ann am margadh stàilinn. B' ann aig Anndra Carnegie fhèin a bha còrr is 50% den chompanaidh agus nuair e reic e e an 1901 i, b' e am fear bu bheirtiche air an t-saoghal.
Mar phàirt den obair fhialaidheachd aige, chuir e mu 2,500 leabharlann poblach air bhonn, a' chuid bu mhotha ac' anns na Stàitean Aonaichte, an Èirinn agus ann am Breatainn. Chaidh a' chiad fhear sin a thogail na bhaile-breith Dùn Phàrlain an 1883
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Oaylleeaght
Ta bun oaylleeaght jannoo eabyn dy 'eddyn magh cre’n aght ta’n teihll gobbraghey, as bishaghey fys deiney er. Liorish saaseyn oardreilagh, ta oaylleeaght jannoo ymmyd jeh feanish loaghtagh ry-akin mychione phenomena dooghyssagh dys çhaglym fysseree, as t'ee goltscarrey y fysseree shoh dys soilshaghey magh obbraghyn ny cruinney. Ta ny saaseyn shoh goaill stiagh prowaltys (myr sampleyr, jannoo tuarastyl jeh phenomena dooghyssagh ayns çhymbyllaght stiurit) as prowaltys smooinaght. Ta fys oaylleeaght goll er feddyn liorish ronsaghey.
Ta daa vagher oaylleeaght mooar, ny tree, ny keayrtyn. Y chied ghaa, she oaylleeaght najooragh (bentyn rish phenomena najooragh) as oaylleeaght sheshoil (bentyn rish ymmyrkey as sheshaght deiney ) t'ayn. T’adsyn nyn oaylleeaghtyn treealagh. Chammah’s shen, ta oaylleeaghtyn elley ayn, ny h-oaylleeaghtyn feamagh, myr sampleyr jeshaghteyrys as oaylleeaght ny slaynt, as mooinjerys eddyr oc as oaylleeaghtyn treealagh.
Ny keayrtyn, ta sleih genmys magher elley: oaylleeaght formoil. Ta caslyssyn as anchaslyssyn ayn eddyr eshyn as oaylleeaght treealagh. Gollree, t’ee bentyn rish studeyrys oardreilagh as er çheu mooie er magher. Agh t’ee jannoo ymmyd jeh saaseyn a priori, cha nel saaseyn treealagh. Ta oaylleeaght formoil goaill stiagh maddaght, staddyssaght as resoon.


text:
p.123] da choicer is fer ro-fes.
Mo. cen.
RO ghabh tra Donnchad na comtha-sin o Ceallachain & is amluidh do ghabh iat & cuing chatha Caisil do lecad do & gan Ceallachan do thecht ann Ocus tucadh in cath le
p.13Donnchad & do brised for Danaruibh h-e & do marbad CCC. acu ann & do bhatar in oighthi-sin i Caisiul & do chaithedar flegha & fureca na n-Danar & na n-Dublochlannach. Ocus do-ronad comairli leo isin mhaduin arnamharach .i. innsaigid gu Port Lairgi airm a rabhatar mna & muinntera na Loclannach & in baili do loscad. & tiaghait gu faighthi Phuirt Lairgi. Ocus ba h-esin la do riacht Sitriuc mac Tuirgeis gu Port Lairgi. lucht se long & C. an gach luing dhibh & ni riachtadar acht an tir in tan ro siacht tosach sloigh Muman isin mor-bhaili. Ro h-iadhaid na doirsi ag na Danaruibh & ro fhobradar in cathraig do cosnamh. Cid tra nír tarbha tachar risna trein-fheruibh or do ling Ceallachan & caem-Donnchad & Suilleban & Ribordan & mileda mera moir-ghnimacha Muman isin m-baili. Ocus ro dluth-mharbad na Danair leo & ro ledrad na Lochlannaig & ro fhaguib Sitriuc in baili & ro innsaigh a luing & a ben leis. Ocus ni riacht acht ein-ced esbadach leo ina longaibh. Ocus ro loiscedar Sil Eogain in baili & ro creachsat an crich. Ocus tiaguit as-sin i crich na n-Deisi & gabhuit geill & aideri Domnaill meic Fhaelain Ocus do-ronsat cleamnas & caradrad fris & tucadh Gormlaith ingen Buadachain do. Ocus tiaghuid as-sin i crich h-Ua Meic Caille & h-Ua Liathain & ro gabsat a m-braigdi. Ocus rucsat slogh na crich-sin leo a crich Eoganachta Locha Lein & do creachsat an crich Ocus rucsat na creacha-sin leo a Muscraidhi & rucsat na h-Eoganachta orro ann & do marbad ri Eoganachta ann .i. Aed mac Scannail & V. C. d' Eoganacht & tucsat na crecha {folio L 150b2} cetna leo cu da righ Aesa h-Isde & tucsat geill doibh & tancatar fein leo i crich Iarmuman .i. a n-Aes Irrais Ocus tuc Conghal mac Annrathain ri Irrais deabaid do thosach in t-sloig & do marbad CC. [gap: archetype illegible/extent: 8 letters] ann. O dho riacht Ceallachan & saer-clanna Sil Eogain isin cath do gabadh Conghal leo & do marbad moran da muinntir & do creachsat in crich & do batar innti cu cenn caeichdighis & do leicset Congal amach & ro ghabhsat braighdi uaidh.
Tecaid iarsin i crich Ciarraigi & do-ronsat creacha na criche. Tinolsat Ciarraigi na coinne & na Lochlannuigh
p.14do chuadar uatha a cath Luimnig roime & tecait gu Gleann Corbraighi ana comhdail & do chathaigset ann & tucsat ara mora ar Clannaib Eogain. & gia tucadh do facbhadh in cath-lathair acu & do gabhudh Concubar ri Ciarraigi leo & do badar gu crodha caith-esbadach a h-aithle in catha-sin. ISin lo-sin ro thinoil Flannabra mac Ciarmacain ri h-Ua Conuill na coinne do thabairt ghiall doibh Ocus o' t-connaic a n-uaite shluaig iat as i comairle do-roine. braighdi no cath d' iarraid orro. Ocus in tan do bhatar cum in catha is ann do riacht Donn Cuan mac Ceinneidig gu Ceallachan da chabair ár is ann bai inn agaid roime-sin a tigh Uainidi meic Cathail righ Ua Cairbre & ar rochtain do ro ghabh ag fegad na n-Danar & na n-eachtrainn Ocus do fhailtighset Clanna Eogain oca fhaicsin & do raidset ris a chonnailbhe do chuimnigud Ocus do geall Ceallachan Ua Conuill do fein ara cosc isin cait-irghuil & ro fhaem Donn Cuan sin or ba h-olc lais Clann Eogain d' oirleach & d' uathugad & at-bert an laidh.
Donn Chuan
Cellachan
p.15
O'Curry in his copy writes in the margin: Duinchad(?).in airm dathaigh.
?
Uathad sin.
Is annsin dubairt Ceallachan re Donn Cuan gan rí O Conuill do mharbad da tecmad ar a comus h-e. Tuc Donn Cuan a briathar nach ainecadh duini a cath na a comhlann giamad cara dhó h-e roime Ocus do chuadar cum an catha dh' aentaeibh. Ro gabad Flannabra mac Ciarmacain leo & tucad ár mor ara muinntir & do meabaidh in cath ar Conallchaibh & do creachad an crich le Ceallachan & do ansat a n-Ibh Conuill in oighthi-sin. Do thinoil Uaithne mac Cathail & h-I Chairbre & ar' mhair d'Ibh Conuill gu Cromad na g-coinne do thabairt catha & in uair do badar cum in catha do thabhairt is ann do riacht Donnchad mac Caeim V. C. fer da bh-furtecht. Do cuiredh in cath & do marbad ri O Cairbri ann Ocus anait-sium a Cromad in agaid-sin. Ro tinoilset da Corca Mruadh & da Corco Bhaiscinn gu Cromad da n-innsaigid ór ni fhedadar nach roibhe cuid do Ceindeidig isna cathaibh & do cuireadar techta gu Ceallachan d' iarraid catha fair. O' t-cualaid
p.16Ceallachan sin adubairt re Donn Cuan dul ana n-agaid & gan a leicen doibh cathugad do denam fris & do-rinne in rann.
- 1] Nocha n-ingnadh clanna Cais.
2] do cosnam in fuinn fodglais.
3] o thegaid Cuirc na cuaine.
4] do troid mon bh-fonn bh-feruaine.
Cid tra o dho riacht Donn Cuan da n-acalluim do locadh in cath & do chuaidh Ceallachan gu Caisiul & ro thinoilset fir Mhuman na comhdhail ar n-dichur na n-Danar & na n-daer-Lochlannach asa cathrachaib & asa caem-duintibh. IS e rainic ar tus ann i. Ceinneidig mac Lorcain gu maithib Dail Cais & tucadh tanaisdeact Muman do & a righi tar eis Ceallachain. Do caithseat flegha Caisil cu soinmheach socair annsin Ocus do cuiredar feasa uatha dh' iaraid {folio L 151a2} a cisa & a cana ar Osraidi .i. ar Donnchad mac Ceallaigh Ocus ba fada do bhi in cis-soin gan tabhuch o mhiledaib Muman i. aen-bliadain dec & VII. XX. bliadain. in cein do bhui an crich ag Danaruibh. Ni tucsat Osraidhi cís doibh & o nach tucsat ro creachsat-som an crich Ocus ro brisetar IIII. catha for Laignibh isin bliadain-sin Ocus isin cethramad cath do gabhudh Donnchad mac Ceallaigh leo & tucsat Osraidhi bragdi da eis.
Ar certugad na crich do Ceallachain & ar n-dith a bhidhbudh as e eolus do innsaighedar na Lochlannaigh co h-Ath Cliath & do-níat comairli ann & as iat ba ferr dibh an tan sin. Sitriuc mac Turgeis & a braitre i. Tor & Magnus & Turgeis & in Lochlannach Ladhuch & in Lochlannach na Lann & Sean-Amlaibh & Linn Turmun na h-Uidhi & Lind Turmun na Pers & mac righ Findlochlainn & mac righ Fuarlochlainn Ocus as i comairli do-ronsad techta do cur co Ceallachan & Bebinn ingin Turgeis do gheallad dho & a radh ris dul co h-Ath Cliath da tabairt & co leicfidis-sium crich Muman gan imchosnum dho Ocus is aire do-ronsat sin ar daigh Ceallachain do ghabhail doibh & do mharbhudh ar chuaid leis Ocus ro leicset in comairli re righ Eirenn a h-ucht na Lochlannach i. Donnchad mac Floind ri Temrach
p.17ár nír aemh Ceallachan cis na cain do & ro aentaigh ri Eirenn in chomhairli-sin & do cuirit techta gu Ceallachan.
Do fhiafraigh Ceallachan do maithibh Muman cred do-ghenad uime-sin & adubhratar ris dul ann. Tinoilter sluagh linn ar Ceallachan. & eirgem inar cathuibh coraighthi co h-Ath Cliath & na h-eirgium isin dun anunn acht tabar an ben úd cugaind amach. Ni h-edh as coir ar Ceinneidig acht eirg-si IIII. XX. mac righ ann & beimít-ne a Caiseal nar comnuidhi or ní fhuicfium Muma gan coimet & ni fhuil a n-Eirinn lis Lochlannach nach roichfium da bh-fealltar fort-sa. Do-ronsad amlaid & do chuaidh Ceallachan IIII.XX. mac righ ann.
Ba h-í-sin oighthi do-rala comradh idir Sitriuc mac Turgeis & a ben & ro fhiafraigh a ben de cred ima tuc a shiair do Ceallachan. & gurub é do chuir ár na Lochlannach. adubairt-sium nach ar mhaithe ris acht da ghabhail fein & do mharbad a mhuintiri. Eirghius an ingen gu moch {folio L 151b1} isin madain arna marach & ro ghabh a h-eirred cumuili uimpi ór ba crádh le in comhradh-sin do cuala & ro-gradh Ceallachain aice fein & ro fhacuibh in baile & tainic isin sligid ar shaeil fir Muman do thecht Ocus mar do bhi ann gu bh-facaidh Ceallachan da h-innsaigid & ro innis an ingen na scela-sin do Ocus do fhiafraigh Ceallachan di cuich í fein. Mor ingen Aedha meic Eachach misi ar an ingen ingen righ Innsi Gall & Sitriuc mac Turgeis mu cheli dona Finnlochlannchaibh & tucus gradh duit-si in la at-connac a Port Lairgi thu & adubhairt in laidh Ocus ní fhuil isin laidh acht innisin in sceoil aris.
p.18 p.19
{page H 68}
2] a ua Oilioll§ Óluim
4] a Ceallachain na caem-cuach .
2] a rígh dán§ fíor-bhuidheach fiach
3] nocha t-tiocfar arís a§ c-cúl.
4] a righ Mumhan na mór-dhun.
2] a chlanna Turgeis theas thuaid§
3] an Áth Cliath na c-cliath c-catha
4] ré Donnchad dreach degh-fhlatha.
2] an fear ó thigh a righ thrir§.
3] sa rachaidh leat a measg Ghall.
4] do shluaghaibh th' iath is th ferainn§.
2] a fhir dá n-déantar dúana
4] a rígh Múmhan na móir-shlegh§
2] a inghion uallach adhluinn§
3] cuich é h' athar. caidhé th' fir bhur§
4] ar rígh Mumhan na moir-shlegh.
2] inghion Aodha fa geal gruad
3] Sithrioch mo chéile ann gach cath.
4] Mac Turgeis na t-tréan-chreach.
2] a bh-Port Lairge ar an laoch-leirg
3] dot chródhacht trés na cathaibh.
4] dot§ mhéid ider Múimhneachaibh.
2] a áirdrígh dá t-tugas searc
3] do-gheabhar lot ocus leán.
4] nocha linne nách droch-sgeal.
p.183] a rígh Múmhan na long lúath.
p.193] sa rún madh ríghedh n-geal.
p.18
Do fhiafraigh Ceallachan da muinntir cidh do-gendais. IS ed adubradar gan dul isin m-baili & a n-digailt fein ar macharibh & ar mor-maguibh & in fad do rachdais in ben do breith leo. O 't-conncatar na Lochlannaig sin do fuacradar da roibhi isin m-baili a leanmhuin idir chois & each Ocus ni cian rangadar .i. Ceallachan & a meic righ in tan rug tosach na Lochlannach orra.


text:
Tomás Ó Rathaile
'S e sgoilear nan cànan Ceilteach a bh' ann an Tomás Proinsias Ó Rathaile (Lios Tuathail, 11 an t-Samhain 1882 – Ibid 16 an t-Samhain 1953; Beurla: Thomas Francis O'Rahilly). Bha e na bhall de Acadamh Ríoga na hÉireann agus bha e gu sònraichte gnìomhach ann an cànanachas eachdraidheil agus rannsachadh nan cànan Goidhealach. Chaochail e ann am Baile Átha Cliath ann an 1953.
Eachdraidh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Lios Tuathail ann an Contae Chiarraí ann an Èirinn agus fhuair e foghlam aig àrd-ìre aig Ollscoil Ríoga na hÉireann. Bha iomadh ollamhachd aige, 's ann an Coláiste na Tríonóide eadar 1919-1929 airson na Gaeilge agus Coláiste na hOllscoile Corcaigh eadar 1929-1935 ann an Corcaigh airson nan cànan Ceilteach agus ann an An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath eadar 1935-1941. Bha e an uairsin na cheannard os cionn Roinn na Ceiltis aig Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath eadar 1942 is 1947.
Dh'fhoillsich e iomadh pàipear is leabhar, a' gabhail a-steach sreath de chruinneachaidhean bàrdachd Ghaeilge eadar 1916 is 1927 no an leabhar Irish Dialects Past and Present ann an 1932. Chuir e air bhonn Gadelica: a Journal of Modern Irish studies agus bha e na dheasaiche aig an iris Celtica (1946-1950).
Connspaideachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cuid e na beachdan aig Tomás Ó Rathaile gu math connspaideach. Dh'fhoillsich e leabhar air a bheil Early Irish history and mythology ann an 1946 agus chuir e nar sùilean gun do rinn muinntir aig an robh cànain Cheiltich tìr-ghabhail ceithir tursan ann an Èirinn, stèidhichte air sgrùdadh nan seann-sgrìobhainnean. Ann an òraid sa bhliadhna 1942, nochd e beachd gun robh dà Naomh Pàdraig ann.
Bha beachdan làidir aig a thaobh suathadh cànain agus dà-chànanachas, gu h-àraidh a thaobh na Gaelg. Thuirt e na leanas ann an Irish Dialects Past and Present mar eisimpleir:
- From the beginning of its career as a written language English influence played havoc with its syntax, and it could be said without much exaggeration that some of the Manx that has been printed is merely English disguised in a Manx vocabulary. Manx hardly deserved to live. When a language surrenders itself to foreign idiom, and when all its speakers become bilingual, the penalty is death. (td. 121)[1]
Chan eil a' mhòrchuid dhe na daoine a' gabhail ri beachdan mar sin tuilleadh an-diugh ge-tà.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e sgoilearan a bha na bhràthair is na phiuthar cuideachd. Bha ise, Cecile Ní Rathaile, na sgoilear Ceilteach cuideachd agus dh'fhoillsich i gu sònraichte mu Tháin Bó Cúailnge. Bha a bhràthair Alfred Ó Rathaile na cheann-suidhe aig Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus cuideachd na Teachta Dála (TD) (ball pàrlamaid na h-Èireann) airson Cathair Chorcaigh.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ó Rathaile, T Irish Dialects Past and Present Browne (1932) and Nolan


text:
Chanadh iad an Dotair Mòr ris. bha an Dotair A J MacLeòid a’ coimhead ri slàinte an t-sluaigh ann an Uibhist a-Tuath bho 1932 gu 1974.
Fad nam bliadhnachan sin bha e air a chuideachadh le a bhean an Dotair Julia. Nuair a bha esan air a ghairm gu euslaintich ann an àiteachan iomallach mar Loch Portain agus Cladach Càirinis, agus ann an eileanan mar Beàrnaraigh agus Boighreigh, b’ise a bheireadh seachad comhairle ann an ionad meadaigeach Loch nam Madadh. Bhiodh an Dotair, aig an toiseach, ag obair ás aonais fòn neo càr agus a’ siubhal air rathaidean nach robh dòigheil.
As a dhèidh thàinig a mhac an Dotair John a bha, còmhla ri bhean Lorna, ris an obair gu 2000, a’ ciallachadh gun do chuir na Dotairean MacLeòid seachad suas ri 70 bliadhna ag obair, aig uairean gach latha is oidhche, gu math an t-sluaigh.
Ann an 1932 chuir Zadoc, am farainm a bh’ air nuair a bha e ’na oileanach, air dòigh a’ chiad phleuna-eiridinn a thug euslainteach a bha glè thinn dhachaigh. B’esan an t-Urr. Calum MacIllÌosa. Thàinig am pleuna a-nuas air an tràigh aig Cladach Iolaraigh agus thogadh carragh cuimhne air cnoc faisg air far an do laigh i.
Thogadh cuimhneachan, a chaidh fhoillseachadh leis an Dotair Iain MacIllÌosa, a tha càirdeach don Urr. Calum, ri taobh a’ charraigh Di-Sathairne sa chaidh, a’ comharrachadh obair nan Leòdach. Bha sluagh mòr an làthair. Chuir iad uile clach air an càrn.


text:
- TIOTAL
- Taigh Dhealgrois, oisean Geata na Bànrigh agus Sràid na h-Eaglaise, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_072
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1890an; 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11104
- KEYWORDS
- Taigh Dhealgrois
Inbhir Nis
gird agus cleek
Taigh Dhealgrois aig oisean Geata na Bànrigh agus Sràid na h-Eaglaise, Inbhir Nis. Tha aois an taighe a' dol air ais gu 1700 - chithear an ceann-latha air a' chloich shnaidhte os cionn na h-uinneige-mullaich air an fhìor làimh dheis. 'S e bùth 'Sheòrais MhicLeòid, Ceannaiche èisg agus chearcan' (a-nise dùinte) a chithear gu h-ìosal air an làimh chlì. Chì sibh ann an làimh a' bhalaich a tha na sheasamh air beulaibh na bùtha 'gird' (cearcall), pàirt de 'gird agus cleek', dèideag a bha a' còrdadh ri cloinn aig deireadh an 19mh linn agus an 20mh linn.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Goilear
Is e a tha ann an goilear an mir de inneal smùid sònraichte ri cruthachadh an stoth (smùid) a dh'iomanas an inneal. Cruthachar an stoth le goileadh uisge, mar sin an t-ainm.
Tha goilearan air a bhi deanta do iomadh samhuil ré an tri cheud bhliadhna a chaidh. Is ann an goilear bu simplidh goilear a' phoit: coire duinte ach airson piob a tharruinneas stoth dheth. Cleachdar goilearan den seòrsa seo chun latha an diugh air innealan beaga a theid air reic mar deideagan. Ged a chaidh cleachdadh air goilearan den leithid air innealan-taosgaidh gu deireadh an ochdamh linn deug, chan eil goilearan mòr den samhuil seo eifeagachd.
Tha comas goilear a chruthaich stoth a reir meud a h-aghaidh-bhlathasaidh. Mus am bith aghaidhean gu leòr aig goilearan a tharruinn blàths gu luath às an connadh duibh, dèanar an cuid bu mhòtha de goilearan le feadain-uisge, pioban uisge a ruitheas tro chiste an teine neo le feadain-teine, a tharruinneas gasaichean loisgte on teine, tro roinn an uisge.
Gu ìre mhòr cleachdar goilearan le pioban uisge an ionadan-dhealain a losgas gual. Tha goilearan le iomadh feadan-teine nas lugha airson an cumhachd a libhrigeas iad agus cleachdar iad air innealan-stoith nan rathad-iarainn.


text:
Foghlam
Susbaint
Foghlam
Is e gnìomh a tha ann an fhoghlam. An gnìomh a tha ann an ionnsachadh le amas a thogail comas-inntinn. Air feadh an t-Saoghal is ann air pàrantan a tha am prìomh dhleasdanas foghlam a thoirt do’n cuid cloinne. Ann an iomadh cultur, cuirear clann ri sgoiltean airson foghlum fhoirmeil ann an leughadh, sgrìobhadh agus àireamhachd.
Ann an tìrean bochda 's an treas domhain chan fhaigh h-uile pàiste cothrom air a' bhun-fhoghlam a tha ann leughadh, sgrìobhadh agus àireamhachd ach ann an tìrean beartaich cuirear dleasdanas laghail air pàrantaibh a chuir an clann aca dhan sgoile. Ann an Alba (mar eisimpleir de dùthaich a bhuineas don chiad domhain), is fheadar do clann eadar 5 agus 16 bliadhnaichean a dh'aois a bhi ann an fhoghlam làn-tìde. Is ann leis an stàit fhéin a tha an cuid as motha de sgoiltean an Alba, tha iad maoinichte a-mach à cìsean na dùthcha agus chanar "sgoiltean pobalach" riutha.
Alba
Tha da rang de sgoil anns an t-siostam Albannach an-dràsta, bun-sgoiltean a bhitheas ag foghlam clann air fad na 7 bliadhnaichean eadar 5 agus 12 bliadhna dh'aois agus àrd-sgoiltean a bhitheas ri foghlam clann eadar 12 agus 18 bliadhna dh'aois, ged a tha e ceadaichte do dh’òigridh cul a chur ri foghlum na sgoile aig aois 16. Leanaidh clann air feadh Alba siollabus coitcheann 5-14, bho chòig bliadhna dh'aois gu ceithir-deug, cuairt-fhoghlaim a leanas a-steachd dhan àrd-sgoil. Aig toiseach na treas bliadhna àrd-sgoile feumaidh na sgoilearan 8 cuspairean fa-leth a roghainn, a bhitheas iad a' leantainn chun na h-Ìre Choitcheann. Feumaidh an roghainn pearsanta gabhail-steach Matamataig, Beurla, aon saidheans, aon chùrsa teicniuil agus cànan eile. Suidhidh na sgoilearan deuchainn airson barantas nàiseanta aig an Ìre Choitcheann aig deireadh na 4mh bliadhna (aois 16). As déidh deuchainn na h-Ìre Coitcheann, roghnaichear suas ri 5 cuspair airson cùrsa chun Àrd-ìre. Is e deuchainn matriculation airson inntrigeadh do chùrsaichean oilthigh a tha 's an Àrd-ìre. Suidhear an Àrd-ìre aig 17 bliadhna dh'aois agus b'e seo an aois aig am biodh oileanaich Albannach gu traideasanta ag inntrigeadh oilthigh. Anns an latha an diugh, is àbhaist do sgoilearan a' fanntainn 's an Ard-sgoil bliadhna eile, a ghabhail tuilleadh chùrsaichean Àrd-ìre neo lìonadh a-mach an cuid fhoghlam le cuspairean nach do rinn iad aig ìre choitcheann 's a' chiad dol a-mach, neo a' leantainn cùrsa nas adhartaiche ris an chanar "Sàr-àrd-ìre". Tha teagamhan mu deidhinn luach an chùrsa seo mu dheireadh o chionns gu bheil a h-inbhe gu ìre mhoir co-ionnan leis a' chiad bliadhna de sgrùdadh oilthigh.
Oilthighean is Colaistean
Alba
- Oilthighean ann an Albainn
- Sabhal Mòr Ostaig
- Colaiste a' Chaisteil
- Colaiste Bheinn nam Faoghla
- Oilthigh Ghlaschu
- Oilthigh Dhùn Éideann
- Oilthigh Obar Dheathain
- Cnoc Iordain
Sasainn
Eadar-Naiseanta
Sgoiltean
- Sgoile Allt a' Mhuilinn
- Sgoile Lionacleit
- Sgoile Mhic Neacail
- Sgoil nan Loch
- Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu


text:
11 am Faoilleach
'S e 11 am Faoilleach an 11na latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 354 latha (355 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1934 - Jean Chrétien, Prìomh-mhinistear Chanada.
- 1815 - Iain MacDhòmhnaill, ciad prìomhair Chanada.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1929 - Elfrida Andrée, ann an Göteborg. Sgrìobhadair-ciùil às an t-Suain.
- 2013 - Robert Kee, craoladair mun Dàrna Cogadh is Èirinn.
- 2015 - Anita Ekberg, ann an Rocca di Papa. Actair às an t-Suain.
- 2017 - Canon Kenyon Wright, diadhach agus neach-iomairt


text:
Oileanaich a’ taisbeanadh seòmar-clas cultarach mar phàirt de chuirm na fèis Disathairne
Dealbh bho na 1950 an de Sheumas MacEanruig, Sgoil Eòlais na h-Alba, a’ clàradh Ailig Stiùbhart, aig a bheil clàraidhean air làrach-lìn Thobar an Dualchais.
Faodaidh an fheadhainn a tha a’ dèanamh air Glaschu airson Celtic Connections na bliadhna-sa a bhith an dùil ri deagh oidhche Disathairne seo tighinn nuair a thaisbeanas Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean na h-oileanaich agus an luchd-obrach a th’ aige is a bh’ aige, ann an tachartasan air feadh a’ bhaile.
Tòisichidh sreath de cheithir cuirmean-ciùil aig 2f le Solas ùr air Tobar an Dualchais, le oileanaich chiùil bhon chùrsa BA ann an Ceòl Gnìomhaichte agus bhon HNC ann an Ceòl, a tha cruinn às gach ceàrn de dh’Alba airson greis chòmhnaidh mar phàirt den ionnsachadh aca. A’ taisbeanadh na cruthachalachd agus na h-ìre àirde de dh’fhearas-ciùil a th’ ann am measg nan oileanach, tha a’ chuirm-chiùil seo a’ gabhail a-steach obair ùr a tha a’ freagairt air an àrainneachd chultarach shònraichte anns a bheil na h-oileanaich seo air an suidheachadh. Le fòcas air Innse Gall, tha am prògram a’ gabhail a-steach ceòl ùr agus seallaidhean ùra air stuthan traidiseanta bho thasglann didseatach ùr-ghnathach na h-Alba de dh’òrain, sgeulachdan, bàrdachd agus ceòl; Tobar an Dualchais.
“Dh’iarr sinn air na h-oileanaich an roinn aca fhèin a rannsachadh air làraich-lìn Thobar an Dualchais agus clàrachadh de sgeulachd, òran no fonn a thaghadh, a thug iad leotha don ghreis-chòmhnaidh againn ann an Siorrachd Pheairt san t-Samhain,” mhìnich Anna-Wendy Stevenson, a tha na stiùiriche prògraim. Ag obair còmhla agus a’ co-roinn am beachdan, cho-obraich a’ bhuidheann air rianan ùra, pìosan ùra agus cruthan ùra de na stuthan fo stiùir Julie Fowlis, a tha na neach-ealain air mhuinntireas aig pròiseict Thobar an Dualchais. Thug i do na h-oileanaich tuigse nas doimhne air cudromachd a’ ghoireis.”
Bhon ghreis-chòmhnaidh seo, tha na h-oileanaich air a bhith ag obair còmhla air-loidhne gu mòr, a’ cleachdadh nam pròiseasan agus nan innealan clàraidh a bhios ceòladairean agus riochdairean proifeiseanta a’ cleachdadh gus beachdan a cho-roinn, agus iad a’ dèanamh deas airson na thathas a’ faicinn mar shòlas ùr, deàrrsach air Tobar an Dualchais.
“Chòrd e rium gu mòr tasglann air-loidhne Thobar an Dualchais a chur an aithne nan oileanach agus a bhith a’ faicinn mar a rinn iad feum den ghoireas air leth a tha seo,” thuirt Julie Fowlis. “Is e adhbhar tlachd sònraichte a bh’ ann a bhith a’ cluinntinn mar a thug cuid de na h-òrain agus na sgeulachdan dùsgadh-inntinn do na h-oileanaich, gu sònraichte leis nach robh eòlas aig tòrr dhiubh air an tasglann, no ceangal aca ris. Tha mi a’ dèanamh fiughar ri bhith a’ cluinntinn na chruthaich iad airson an taisbeanaidh shònraichte seo aig Celtic Connections.”
Às dèidh seo, nochdaidh oileanaich a’ chùrsa BA (le Urram) ann an Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta, a bhios ag ionnsachadh aig Sabhal Mòr Ostaig UHI, anns an taisbeanadh chiùil aca fhèin. Is e seo a’ chiad chuirm-chiùil ann an sreath leis na h-oileanaich, a bhios a’ siubhal air feadh na Gàidhealtachd agus nan Eilean as t-Earrach le luchd-ciùil a bha roimhid nan oileanaich aig Sabhal Mòr Ostaig UHI.
“Seallaidh an taisbeanadh seo le oileanaich bhon chùrsa BA (le Urram) ann an Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta an tàlant ciùil air leth a th’ againn aig a’ cholaiste an-dràsta, thuirt an t-Oll Decker Forrest, an stiùiriche prògraim airson a’ chùrsa ann an Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta. Faodaidh an luchd-èisteachd fiughar a dhèanamh ri bhith a’ cluinntinn nan oileanach a’ cluich rianan sgileil, neo-chuibhrichte de cheòl à cridhe na Gàidhealtachd, modh-obrach a tha aig teis-mheadhan fèin-aithne a’ phrògraim a thaobh ciùil.”
Le tachartas an fheasgair thèid saod a chur air an luchd-èisteachd gus am bi iad deiseil airson cuirm-chiùil a’ comharrachadh an 40mh ceann-bliadhna aig Sabhal Mòr Ostaig UHI le luchd-oide a th’ ann agus a bh’ ann, alumni agus oileanaich leithid Julie Fowlis, Alasdair Friseal, Fergie Dòmhnallach, Dàimh, Cairistiona Primrose agus Mairead Stiùbhart - le Mícheál Ó Súilleabháin à Ionad Ceòl agus Dannsa na Cruinne aig Oilthigh Luimnich na aoigh sònraichte.
Ann an cuirm-chiùil mu dheireadh an latha, aig Club an Ealain, nochdaidh triùir sgrìobhaichean-ciùil agus òraidichean a th’ air duaisean a bhuannachadh à Colaisde a' Chaisteil UHI, a tha cuideachd na phàirt de dh’Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Is e a th’ anns an Tune Book Trio co-obrachadh ciùil ùr brosnachail a chaidh a chur còmhla gu sònraichte airson Celtic Connections leis an òraidiche chiùil agus fìdhlear Sìm Bradley. Agus iad a’ taisbeanadh a’ chiùil a chaidh fhoillseachadh le gach ball den triùir, cluichidh Sìm le Mairearad Green air a’ bhogsa agus Ross Ainslie air a’ phìob agus na fìdeagan. A’ cluich leis an triùir bidh Matheu Watson air giotàr agus Mhairi Hall air a’ phiana. Tha a h-uile gin den chòignear air duaisean a bhuannachadh mar sgrìobhaichean-ciùil agus ceòladairean agus theagaisg iad air na cùrsaichean ciùil aig Colaisde a’ Chaisteil UHI ann am Beinn na Faoghla.
Neach-conaltraidh nam meadhanan
Alison Lochhead
Manaidsear Conaltraidh is Dhàimhean Taobh a-muigh
Fòn: 01463 279222
Post-d: alison.lochhead@uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Alasdair MacGhilleruaidh (Alex Reid), Grosair ann an Ceann Loch Chill Chiarain
- EXTERNAL ID
- QZP27_60_2_28
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30636
- KEYWORDS
- bùthan
grosairean
eich
beathaichean
Tha each air a threòrachadh sìos an t-sràid seachad air bùth ghrosair Alasdair MacGhilleruaidh (Alex Reid) ann an Ceann Loch Chill Chiarain. Thog na dealbhadairean Teàrlach is Dennis MacGrory iomadh dealbh de sheallaidhean làitheil mar seo san sgìre mu dheireadh an 19mh is tràth san 20mh linn
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Ciste Adhlacaidh, Cladh Sreathach Chille Mhàrtainn
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_KILMARTIN05
- ÀITE
- Cille Mhàrtainn
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cille Mhàrtainn
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22386
- KEYWORDS
- cistean
cùirn
cùirn adhlacaidh
cisteachean adhlacaidh
arc-eòlas
Tha a' chiste adhlacaidh seo bho àm Linn na h-Umha a tha lìnichte ann an cloich, glèidhte an taobh a-staigh Càrn a Tuath na Leargaidh Ìochdarach, Gleann Chille Mhàrtainn, dìreach tuath air Ceann Loch Gilb ann an Earra-Ghàidheal. Tha an taobh a-staigh den lic aig a' cheann a tuath (san dealbh seo) sgeadaichte le dà cheann mòr tuaigh. Tha leac uachdarach na ciste sgeadaichte le timcheall air da fhichead làrach cupain agus co-dhiù deich cinn tuaigh.
Tha na còig chùirn a th' ann gu h-iomlan - am fear as tràithe a' dol air ais gu mu 3000 ro Chrìosd - glèidhte ann an Gleann Chille Mhàrtainn agus a' ruith ann an loidhne bhon Ear Thuath gun Iar Dheas. Le cladhach, chaidh gnothaichean a lorg leithid seud-muineil dubh, crèadhadaireachd maisichte agus leacan uaghach sgeadaichte


text:
- TIOTAL
- An Caiptean Iain MacIllEathain agus Seonaidh Caimbeul
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0248
- DEIT
- 1914
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40144
- KEYWORDS
- portraits
clothing
formal wear
Dealbh dhen Caiptean Iain MacIllEathain (gu clì) agus Iain (Seonaidh) Caimbeul. Bhuineadh an Caiptean MacIllEathain dhan Pholl Bhàn, Aichillidh Bhuidhe. B' e bha os cionn cala Inbhir Nis nuair a leig e dheth a dhreuchd aig muir. Thàinig Iain beò às a' Chiad Chogadh agus bha e a' ruith gnothachas an teaghlaich san Dòrnaidh, Aichillidh Bhuidhe
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text: Iar n-il bliadnaib iardain, do reir fasdine in druadh, do rala do Britus beith ag saigdeoracht a fiadnaisi in rig .i. a athair, co ranig in t-saiged uada a toll arach in rig, & gor marb in rig fo cetoir ainnsin .i. a athair fein, & co ro h-indarbad son o'n h-Eatail iartoin for indsib mara Torrian, & indarbaid Greig h-e as na h-indsib a g-cinaid Tuirnn do marbad do Aenias. Tanig a Francaib iardain, ocus ro cumdaiged leis Torinis, & nir fuilngead andsin h-e, & tanig iardain a n-inis Breatan, coro gab a rigi, & co ro h-ainmniged in inis uadh, & go ros lin dia claind & dia cined soin. Agus conad h-esin tosach a trebe, do reir na Roman.


text:
21 an t-Ògmhios
'S e 21 an t-Ògmhios an 172mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (173mh ann am bliadhna-leum). Tha 193 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
- Grian-stad an t-samhraidh. 'S e latha as fhaide a' bhliadhna a th' ann. Tòisichidh an samhradh an-diugh.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788 - inbhe stàite do Hampshire Nuadh.
- 1882 - Lluís Companys i Jover, ann an Tarrós. Fear-poileataigs à Catalòinia.
- 1963 - Taghadh Phàpa Pòl VI, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1905 - Jean-Paul Sartre, sgrìobhadair is feallsanaiche Frangach.
- 1914 - William Vickrey, eaconamaiche à Canada.
- 1946 - Malcolm Rifkind, neach-poileataigs à Dùn Èideann.
- 1965 - Yang Liwei, ann an Suizhong. Paidhleat agus speuradair às an t-Sìona.
- 1979 - Chris Pratt, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1957 - Johannes Stark, fiosagaiche às a' Ghearmailt.


text:
Baile
An Alba, is e a tha ann am baile ach aite far a bheil bad de taighean comhnaidh suidhichte còmhla. An Èirinn, is ciall don fhacal "baile", "dhachaidh". Ged nach b' fheudar do ach dha neo trì taighean a bhith ann am baile, cha chleachdar an teirm baile airson taigh fa-leth a' seasamh leis fhèin. Uaireanan ged tha, far a bheil tuathanas fad air falbh bho àiteachas eile, cuirear an t-ainm baile-fhearainn air an taigh tuathanaich, còmhla le na stàbullan, sabhalan agus coitean nan sgalag. Is e a tha ann an baile-croitearachd, baile air oighreachd croitearachd. Anns na bailtean croitearachd, is àbhaist do na taighean a bhith sgapta air feadh fearann àiteachas a' bhaile. Ann an sgìre iomallach, chanar clachan, ris an aite far a bheil eaglais neo cille na sgìre suidhichte, mar is tric tha taigh neo dha mun chuairt- a chruthachadh baile air an téid an t-ainm ionadail "Clachan". Is e a tha ann am baile-mòr, baile far a bheil ceudan neo milltean de thaighean, agus sluagh a' comhnaidh ann.


text:
- TIOTAL
- An Dolly Graham, Aiseag is Cidhe Armadain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_271
- ÀITE
- Armadal
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13047
- KEYWORDS
- cidheachan
bàtaichean-iasgaich
aiseagan
bàtaichean-aiseig
Chithear am bàta-iasgaich an Dolly Graham aig ceann cidhe Armadail anns an deilbh seo. Dh'fhaodte gun robh i aig Alasdair MacIain (1869-1945) à Burnmouth Villa, Malaig. B' esan fear de na ciad iasgairean às a' chosta an ear a bha ag obair à Malaig. 'S ann à Eyemouth a bha e bho thùs agus ghluais e gu Malaig le beagan iasgairean eile mun bhliadhna 1900 nuair a dh'fhàs stoc an èisg tearc san sgìre aca fhèin. Chuala iad gun robh an rathad-iarainn gu bhith ga leudachadh gu Malaig agus thuig iad dè a' bhuaidh a bhiodh aig sin. Bha bàta-iasgaich air an robh an Dolly Graham ag obair à cala Burnmouth faisg air Eyemouth anns na 1940an.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Buidheann Clann-sgoile Ullapuil
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0538
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40324
- KEYWORDS
- sgoilearan
Sgoil Ullapuil
clann
San dealbh-chamara seo, air a thogail ann an 1934, chithear sgoilearan aig Sgoil Ullapuil.
San t-sreath sa chùl, clì gu deas, tha Irene NicMhathain, Mairead NicLeòid, N. Nic an t-Saoir, Teàrlag NicRath, Ealasaid Sutton, Seonag Fleming, Maili Longbottom agus Ceit NicCoinnich.
San t-sreath sa mheadhan, clì gu deas, tha Pat Lorimer, Mairead Skinner, gun aithne, Marina NicCoinnich, gun aithne, Rosie Burns, Maree NicCoinnich, Seonag NicCoinnich, Màiri NicCoinnich, gun aithne.
San t-sreath aghaidh, clì gu deas, tha Oighrig NicCoinnich, Cairistiona Bhochanan, Cairistiona NicCoinnich, Sandra Woodfield, Mairead Burns agus Màiri NicLeòid
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Latha le sneachda aig an aiseig, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00285
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12012
- KEYWORDS
- aiseag
taigh-òsta
laimhrig
Bha Taigh-òsta an Stèisein air a leasachadh is air a leudachadh is chaidh Taigh-òsta Loch Aillse a thoirt air anns na 1950an. Bha an aiseag a-nis comasach air dèiligeadh ri fada bharrachd luchd-turais, ged a tha coltas gur e bathar a tha i a' toirt às an Eilean Sgitheanach air an latha geamhraidh seo
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Fear siubhail san Eilean Sgiathanach le cù agus coire
- EXTERNAL ID
- GB1796_977_P34_722
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1920an; 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Gordon Shennan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10988
- KEYWORDS
- luchd-siubhail
dòighean-beatha
teantaichean-bogha
Bodach, le cù na uchd na shuidhe air taobh a-muigh teanta-bogha a' feathamh ri coire goil.
Bha an dealbhadair, Gordan Shennan, à Gall-Ghaidhealaibh agus 's e innleadair-dealain a bh'ann dheth. 'S ann fhad 's a bha e ann an Lunnain a ghabh e ùidh ann an sochairean sòisealta, agus rinn e obair gu saor-thoileach aig "Misean Cocnaidh" ann an ceann a deas a' bhaile mhòir. B' e a' ghairm shòisealta a bha seo a thug e chun na dreuchd ùir aige mar neach-sgrùdaidh airson Comann Rìoghail Albannach airson Dìon na Cloinne air a' Ghaidhealtachd bho 1924 gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1965. Anns an obair seo, shiubhail Gòrdan Shennan air feadh na Gaidhealtachd 's nan eileanan, an toiseach air motair-rothair agus an uairsin le bhana.
'S e fear a' chruelty am farainm a bh'air Gòrdan ach cha robh seo fìor mun phearsa bhlàth, chòir aige. Bha e air aithneachadh mar fhear aig an robh ùidh ann a bhith a' dìon clann so-leònte, ach cha b' e sin a-mhàin ach 's e fear a bh'ann dheth a bha ro thoilichte comhairle dhèantanach a thoirt do phàrantan airson cobhair a thoirt dhaibh far an robhar a' meas gur e duilgheadasan sòisealta a bha aig bun na trioblaid.
Mar fhear a bha dèidheil air a bhith a' togail dhealbhan, thog e mòran dhe na turasan aige air a' chamara. Chlàr e h-uile seòrsa rud bho theaghlaichean gu stoirmean-sneachda agus tuiltean an siud 's an seo air a' Ghaidhealtachd. Tro obair bha Gòrdan Shennan na fhìor charaid do iomadh teaghlach luchd-siubhail agus chuireadh iad fàilte air chun nan làraichean aca. Bha e an còmhnaidh dèantanach agus bha e deònach am preasa-bidhe aige fhèin fhosgladh airson cobhair a thoirt seachad uair sam bith a bha an fheum ann.
Tro na h-ìomhaighean, chì duine gu soilleir, gun deach dealbhan dhe na daoine sin a thogail airson an dòigh beatha aca agus seallaidhean làitheil a chlàradh. Mura bitheadh iad, bhithear air a leithid seo a dhìochuimhneachadh. Mar a tha an iomradh-bàis aige ag ràdh, bha "sùil gheur agus co-fhaireachdainn mhòr airson dòigh beatha na Gàidhealtachd" aig Gordan
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- HR 116 a' tighinn a-steach gu Blàr Athall
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_186
- ÀITE
- Blàr Athall
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt; Garbhchrìochan Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26913
- KEYWORDS
- stèisean rathaid-iarainn
stèiseanan rèile
Comann Rathaid-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
locothan
Anns an deilbh seo, chithear HR 116 a' tighinn a-steach gu stèisean Bhlàr Athall aig ceann trèana bathair.
Bha an loco seo air aon den clas 'Big Goods' a chaidh a dhealbhadh le David Jones agus a thogail le Sharp Stewart & Co. ann an Glaschu an na 1894. Chaidh an àireamh 17929 a chur air leis an LMS. Chaidh a toirt à seirbheis san Ògmhios 1936.
Dh'fhosgail Stèisean Bhlàr Athall air a' phrìomh-loidhne eadar Peairt is Inbhir Nis anns an t-Sultain 1863. Bha ainm an stèisein air a litreachadh mar 'Blair Athole' (seach Blair Atholl) an toiseach fad beagan bhliadhnaichean. Dhùin an stèisean ri seirbheisean bathair anns an t-Samhain 1966 ach bidh trèanaichean luchd-siubhail a' stad ann fhathast.


text:
- TIOTAL
- Mapa de Chaol Loch Aillse, air a dhèanamh le làimh
- EXTERNAL ID
- HCD01178_MAP
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12759
- KEYWORDS
- mapa
Caol Loch Aillse
baile
Rinn Donnchadh Mac a' Phearsain, an dealbhadair, am mapa seo de Chaol Loch Aillse is rinn e cairt-phostachd dheth airson a reic anns a' bhùth aige. Tha cuid de na dealbhan aige fhèin de thogalaichean ionadail air a' mhapa - Sgoil Phoblach A' Chaoil, Taigh-òsta an Stèisein aig a' chidhe, dà bhanca is oifis a'Phuist - còmhla ris an S.S. Sheila, a bha a' dol eadar An Caol is Steòrnabhagh fad 20 bliadhna, gus an deach I air tìr ann an 1927


text:
- TIOTAL
- Ulapul: ceithir seallaidhean ann an dubh agus geal
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1485
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1940an; 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33406
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
lochan
bailtean
aiseagan
turasachd
luchd-turais
eilean
Tha a' chairt-puist a' sealltainn ceithir dealbhan de dh'Ulapul agus Loch a' Bhraoin ann an dubh agus geal.
Tha Ulapul air taobh a tuath Loch a' Bhraoin, anns an dealbh gu h-àrd air an làimh chlì agus aig a' bhonn air an làimh dheis. Tha an t-ainm 'braoin' a' ciallachadh 'àite nam frasan uisge'. 'S e loch mara fada, cumhang a tha ann an Loch a' Bhraoin agus aig aon àm bha e air a chleachdadh airson iasgach an sgadain. 'S e measgachadh de chraobhan agus rubhachan creagach a tha ann an cladaichean Loch a' Bhraoin agus chan eil ainm aca airson acarsaidean fasgach idir.
Tha an dealbh anns a' mheadhan a' sealltainn fhaileasan sìos ri taobh a' chladaich air Sràid a' Chladaich, Ulapul.Chaidh Ulapul a stèidheachadh ann an 1788 mar baile a chaidh a dhealbhadh. Bha e air a dhealbhadh le Tòmas Telford airson Buidheann Iasgaich Bhreatainn gus brath a ghabhail air leudachadh ann an gnìomhachas an sgadain. Ged a lùghdaich gnìomhachas an sgadain anns an 19mh linn, tha Ulapul fhathast trang bhon a tha acarsaid ann. An-diugh, 's ann gu Ulapul a bhios aiseag Steòrnabhaigh a' dol agus bidh mòran luchd-turais a' tadhal air a' bhaile.
Anns an dealbh gu h-ìseal air an làimh chlì tha Na h-Eileanan Samhraidh dìreach an taobh shuas de dh'Ulapul, mu choinneamh Aichillidh Bhuidhe, tha mu dhà dhusan eilean ann, agus gheibhear gu cuid dhiubh sin le bàta o Aichillidh Bhuidhe no Ulapul rè mìosan an t-samhraidh. Tha eòlaichean nàdair deidheil air na h-Eileanan Samhraidh airson nan eun, dìtheanan, ròin agus leumadairean a tha air agus timchealll orra


text:
- TIOTAL
- 14391 air thoiseach air 14692 air trèana air an t-slighe gu deas aig Farrais
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_532
- ÀITE
- Farrais
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27250
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
rathaidean-iarainn
HRS
14391 'Loch Shin' air thoiseach air 14692 'Darnaway Castle' air trèana air an t-slighe gu deas a' fàgail Farrais.
Thàinig an 'LochShin', 'Loch' Clas4-4-0 a-steach dhan t-seirbheis ann an 1896 mar HR Àir. 131. Thàinig i gu crìoch neo-ghlòrmhor le bhith air a cleachdadh mar thargaid do bhomairean dàimheil aig Shoeburyness. Tha clàradh a' sealltainn gun deach a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1941. Chaidh 'Darnaway Castle' a thoirt a-steach sa Mhàrt 1917 mar Àir.58 aig HR. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis le LMS sa Mhàrt 1946.
Dh'fhosgail Farrais bho thùs air 25 Am Màrt 1858 air loidhne Bhaile Chèith gu Inbhir Nis. Chaidh làrach an stèisein a ghluasad air 3 An Lùnastal 1863 le bhith a' fosgladh na 'prìomh loidhne' gu deas (ged a chaidh an sònrachadh seo a chall nuair a chaidh loidhne ùr nas dìriche tro Dhrochaid Chàrr fhosgladh ann an 1898).
Thug an stèisean ùr snaim dùbailte leis an loidhne a bha ann mu thràth gus am faodadh trèanaichean à Inbhir Nis no Baile Chèith faighinn chun na loidhne gun a dhol an comhair an cùil. Bha àrd-chabhsairean air a h-uile loidhne, a' toirt cruth triantanach neo-àbhaisteach dhan stèisean.
Dhùin an t-seann phrìomh loidhne dhan Aghaidh Mhòr air 5 An t-Iuchar 1965, ged a tha an earrann eadar An Aghaidh Mhòr agus Broomhill air fhosgladh a-rithist le Rèile Srath Spè