text:
Charles de Gaulle
B’ Charles André Joseph Marie De Gaulle, (Lille,[1] 22na An t-Samhain 1890 – 9mh An t-Samhain Colombey-les-Deux-Églises 1970) seanailear Frangach agus stàitire a bha os cionn feachdan Saora na Frainge ri linn an Dàrna Cogaidh. Stèidhich e 5mh Poblachd na Frainge ann an 1958 is bha e na cheann-suidhe bho 1959 gu ruige 1969. S’ e Général de Gaulle neo gu sìmplidh Le Général an t-ainm a tha airsan anns an Fhraing, ged an tug a chuid nàmhaidean am far-ainm "La Grande Zhora" air.
Susbaint
Teaghach agus Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
S’e mac Henri de Gaulle (1848 – 1932), saighdear agus mhaighstir sgoile agus Jeanne Maillot (1860 – 1940) a bh’ann. Bha an teaghlach aige uabhasach caitligeach. Phòs athair ris a’ cho-ogha Jeanne ann an 1886. Bha freumhan iar-fhlaitheach à Normandaidh agus Burgundaidh aige a bharrachd air na Mac Cartan à Èirinn,[2] agus s’ e ollamh ceilteach ainmeil a bh’ann bràthair-athar. Chaidh e dhan sgoil Stanislas ann an Paris. Leugh de Gaulle Maurice Barrès, Henri Bergson agus Charles Péguy. Bha e na oileanach aig an Sgoil Saighdearachd Saint-Cyr bho 1908 gu ruige 1912. Chaidh e dhan 33mh rèisimeid-coise an dèidh sin, is e fon sheanailear Philippe Pétain. Phòs e ri Yvonne Charlotte Anne Marie Vendroux ann an 1921 is fhuair iad triùir duine-chloinne, Philippe (a rugadh ann an 1921), Élisabeth (a rugadh ann an 1924) agus Anne (1928 – 1948. Bha Downs aig Anne.
Ro 1940[deasaich | deasaich an tùs]
Ghabh e pàirt mar shaighdear anns A’ Chogadh Mhòr. Fhuair e deagh chliù ri linn a’ chogaidh sin. Chaidh e leòinte iomadh turas agus dh’fhàs e a bhith na chaiptean. Chaidh e a chur an greim leis na Gearmailtich aig Verdun ann an 1916, ach dh’fheuch e ri teiche air ais dhan chogadh còig tursan.[3] Ghabh e pàirt ann an cogadh ri taobh na Pòlainnich an aghaidh na Ruisianich eadar 1919 agus 1921. Bha e an sàs fad na 20an is na 30an anns an iomairt airson tancaichean is plèanaichean cogaidh a bhrosnachadh, is e dhen bheachd gum biodh an stuth seo an dòigh na b’ fheàrr airson staing cogadh na trainnsichean a sheachnadh anns na làithean ri teachd. Fiù’s sgrìobh e leabhraichean mun chuspair. Gu mì-fhortanach, cha robh seanailearan na Frainge air an aon ràmh is thog iad mur dìon, La Ligne Maginot, an aghaidh tancaichean is plèanaichean fhaighinn. Bha na smuaintean aige glè chudromach dha na Gearmailtich agus chleachd iad na sgrìobh de Gaulle an aghaidh na Frainge anns a’ Chogadh Thàirneanaich (Gearmailtis: Blitzkreig).[4] Leugh Hitler ann leabhar a sgrìobh e mu dheidhinn a’ chogaidh ùire, Vers l’Armée de Métier (Gu ruige Arm proifeiseanta) (1934).[5]
An Dàrna Cogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ri linn an Dàrna Cogaidh, chaidh e ainmeachadh na cheann-fheadhna eadar-amail,[6] is e os cionn ionnsaighean soirbheachail le tancaichean an aghaidh na Gearmailtich ann an 1940.[7] An dèidh Tuiteam na Frainge, theich e na fhògarrach gu Sasainn is chuir e air dòigh Feachdan Saora ne Frainge (Fraingis: Forces Française Libres) còmhla ri feadhainn bhon riaghaltas a bha nam fògarraich thall ann an Lunnainn cuideachd. Bha na mìltean dhe Fraingich nam fògarraich thall thairis aig an àm an dèidh Dunkirk. Thall ann an Sasainn, rinn e oraid ainmeil, ris an canar A’ Ghairm (Fraingis: L’Appel)[8] air an radio air an 18mh latha dhen Ògmhios 1940,[9] is e ag iarraidh air an nàisean a chur an aghaidh na Gearmailtich nàsach. Thuirt e: “Tha an Fhraing air batail a chall, ach chan eil An Fhraing air an cogadh a chall fhathast”.[10] Ghabh e pàirt mar cheannard nam Frangach anns na h-iomairtean an aghaidh nan Nàsach air feadh na Roinne Eòrpa agus chaidh e a-steach gu Paris air 25mh latha dhen Lùnasdal 1944.[11] Bha e na phrìomhaire ann an riaghaltas eadar-amail na Frainge an dèidh an t-Saoraidh ann an 1944 is chuir e na feachdan aige air ais do Vietnam, Cambodia agus Laos, a bha airson a bhith an cuid neo-eiseimileachd a ghairm bhon an Fhraing.[12] Leig e dheth am poileataigs ann an 1944, air sàilleabh sabaidean poiliteagach is chuir e seachad dà bhliadhna deug far a’ bheatha phoblach.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Thill e dhan riaghaltas le taic bho na seanailearan airson staing phoiliteagach a sheachnadh ann An Cèitean 1958.[13] Stiùirich e sgrìobhadh Bun-Reachd ùr gus Còigeamh Poblachd na Frainge a stèidheachadh, is chaidh e a thaghadh mar cheann-suidhe an ath-bhliadhna.[14] Mar cheann-suidhe na Dùthcha, chuir Charles de Gaulle stad air a’ mhì-riaghailt phoiliteagach agus an ainneart a bh’ann mus do thill e dhan riaghaltas. Aig an toiseach chuireadh e taic dhan riaghaltas Frangach ann an Aildiria ach, gu connspaideach, cho-dhùin e neo-eisimeileachd a thoirt gu Aildiria mu dheireadh thall. Chuir sin stad air cogadh cosgail mì-chòrdte, ach bha An Fhraing air a sgaradh. Dh’ùraich e an t-airgead ann Am Faoilleach 1960 airson smachd a ghabhail air na h-atmhorachd is gus fàs a thoirt dhan eaconomaidh.[15] Bha De Gaulle an sàs ann an leasachadh na h-armachd niùclasach agus bhrosnachadh e polasaidhean airson an Roinn Eòrpa gu lèir, is e a’ feuchainn ri buaidh Na Stàitean Aonaichte is Sasainn a lùghdachadh. Thug e An Fhraing à NATO,[16] is bha e an aghaidh gun d’fhuair An Rìoghachd Aonaichte ballrachd Coimhearsnachd na Roinn Eòrpa. Choinnich e An t-Sìona Comunnach.[17] Aig deireadh na cùise, bha e cho connspaideach gun d’fhuair e dubh-chàineadh bho na luchd-dùbhlain, gu h-àraidh na Comannaich is na Sòisealaich, is b’fheudar dha trioblaidean mòra a shabaid ann An Cèitean 1968, is na h-oileanaich is na luchd-obrach a’ togail fianais anns na sràidean. Leig e dheth a dreuchd ann an 1969,[18] ach ‘s e an ceannard poiliteagach na Frainge as chudromaiche nar làithean gus an latha an-diugh a bh’ann.
A bharrachd air sin stèidhich e deagh chàirdeas eadar An Fhraing agus A’ Ghearmailt, air an togadh Aonadh na Roinne Eòrpa.[19] Bha connspaideach thall ann an Canada far an tuirt e gu poblach gu robh e airson neo-eisimeileachd Quebec is e air turas oifigeil aig an àm.[20]
Bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail de Gaulle aig an taigh ann an Colombey-les-Deux-Églises air an 9mh latha dhen Shamhain 1970 le at-cuisle.[21] Bha e faisg air a bhith ochdad bliadhna a dh’aois. Nuair a bhàsaich e thuirt ceann-suidhe na dùthcha gu robh An Fhraing na banntrach às aonais de Gaulle.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ J Bradford-Delong
- ↑ Charles de Gaulle
- ↑ Charles de Gaulle
- ↑ History Learning Site
- ↑ J Bradford-Delong
- ↑ J Bradford-Delong
- ↑ Charles de Gaulle
- ↑ France Libre
- ↑ Charles de Gaulle
- ↑ Brainy Quotes
- ↑ Charles de Gaulle
- ↑ Herdote
- ↑ BBC
- ↑ J Bradford-Delong
- ↑ Arte Historia
- ↑ Arte Historia
- ↑ J Bradford-Delong
- ↑ BBC
- ↑ Arte Historia
- ↑ CBC
- ↑ J Bradford-Delong


c: text/html

text:
- TIOTAL
- First press report of a sighting of the Loch Ness Monster
- EXTERNAL ID
- QZP40_INVCOURIER_19330502_5C
- ÀITE
- Loch Nis
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- DEIT
- 2 An Cèitean 1933
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Inverness Courier
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Inverness Courier
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1755
- KEYWORDS
- Nessie
myths
legends
newspaper articles
A' chiad aithisg naidheachd ag innse gun deach Uile-bhèist Loch Nis fhaicinn.
Nochd an aithisg seo san Inverness Courier air an 2 Cèitean 1933. B' e seo a' chiad aithisg ann am pàipear-naidheachd ag innse gun deach Uile-bhèist Loch Nis fhaicinn agus thathar an dùil gur e seo a thòisich an othail ris an canar "Nessiemania". Chan eil coltas ann gu bheil an t-uirsgeul (chanadh cuid an fhìrinn) co-cheangailte ris a' chreutair seo a' fàs càil nas sàmhaiche.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rugadh Franz Kafka (IPA: ˈfʁants ˈkafka) (Pràg, 3 an t-Iuchar 1883 - Ibidem, 3 an t-Ògmhios 1924) ann am Pràg anns a' phairt den Iompaireachd Ostaireach-Ungaireach far a bheil a-nis am Poblachd Seiceach. 'S e aon de na sgriobhadairean as cliùiteach agus suaicheantach den 20mh linn a th' ann.
Chaidh cuid den obair aige fhoillseachadh as dèidh a bhàis agus tha am pàirt as motha dhith fhathast gun chrìoch. 'S e an dà phìos obrach as ainmeile aige:
Rinn Edwin Muir, an sgrìobhadair Albannach, agus a bhean, Willa Muir, an ciad eadar-theangachadh den obair aig Kafka gu Beurla.
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons
cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:


text:
- TIOTAL
- 'Mur b' e thusa bhiodh an Cuilthionn'
- EXTERNAL ID
- AB_LL_SORLEY_MACLEAN_ENG
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Sorley MacLean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1446
- KEYWORDS
- bàrdachd
claistinneach
cruthan-tìre litreachais
'S e seo eadar-theangachadh sa Bheurla den duan 'Mur b' e thusa bhiodh an Cuilthionn' clo-bhuailte an toiseach le Somhairle MacIllEathain ann an 1943 na phàirt den chruinneachadh 'Dàin Do Eimhir agus Dàin Eile'.
Beagan air ais, chaidh an dàn a chur ri ceòl le Dòmhnall Seàdha à Capercaillie agus a sgaoileadh ann an 1998 mar 'Am Mur Gorm' air an CD 'Beautiful Wasteland' aig a' bhuidhinn.
Tha e air a leughadh le sgoilear o Àrd Sgoil a' Phluic. (Dealbh le cead coibhneil on Dr. Julian Toms.)
'If it weren't for you the Cuillin would be
a level of olive blue
encircling with its tight belt
my heart's barbarous retinue.
If it weren't for you the numerous sand
that lies on Talisker's compact shore
would be the tablet of my wishes
without the sting of salt desire
If it weren't for you the huge seas
both in their motion and their rest
would raise the sea foam of my mind
to a monument on a calm coast.
While the flat brown and brindled moorland
and my clear intellect would be drowsing together
if it weren't for the sovereign force
of your degree'
'S e Somhairle MacIllEathain fear de na prìomh dhaoine ann an litreachas Alba an là an-diugh. Rugadh e ann an Oscaig an Eilean Ratharsair ann an 1911, 's chaidh e gu Bun-sgoil Ratharsair agus gu Àrd-sgoil Phort Rìgh mus deach e an uair sin do dh'Oilthigh Dhùin Èidinn far an do rinn e sgrùdaidhean air Beurla. Chaidh e a-steach do theagasg sgoile agus bha obair aige ann an Tobar Mhoire, Hamhaig agus an Dùn Èideann, mus d' fhuair e obair mar Cheannard Àrd-sgoil a' Phluic far na dh'fhuirich e gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1972.
Mar a bha e a' tighinn o theaghlach de sheinneadairean traidiseanta is de phìobairean, agus mar a chaidh a thogail ann an coimhearsneachd làn de chànan is chultar na Gàidhlig, b' e siud an cànan a thagh e gus a bhàrdachd a sgrìobhadh. Ach rinn e eadar-theangachadh a-rithist de mhòran dheth gu Beurla, ga fhosgladh gu luchd-èisteachd gu math na bu mhotha. Chaidh a tharraing fo aire dhaoine cuideachd le foillseachadh de 'Four Points of a Saltire' (1970), aig Gòrdan Wright.
Bha buaidh aig na bàird fheallsanachail agus cuideachd aig seann litreachas Ceilteach agus aig seann òrain Ghàidhlig air MacIllEathain. Chaidh obair as ainmeile 'Dàin do Èimhir agus Dàin Eile', sgrìobhte anmoch sna 1930an, a' coimhead air cuspairean de ghaol, agus cuideachd air mì-cheartas poilitigeach. Bha an aon seòrsa de thaobh ri Chomannachas is ri Nàiseantachd aig MacIllEathain 's a bh' aig a charaid, Hugh MacDiarmid, agus cuideachd bha buaidh aig rudan mar Cogadh Sìobhalta na Spàinne agus neart Fascism air obair. Bha an cruinneachadh mòr de a bhàrdachd, 'Reothairt is Contraigh', air fhoillseachadh ann an1977.
A bharrachd air a bhith ag adhbhrachadh ath-bheothachadh de litreachas Gàidhlig, bha Somhairle MacIllEathain an luib brosnachadh teagasg na Gàidhlig ann an sgoiltean na h-Alba. Am measg a dhuaisean bha Bonn Òr na Banrigh airson Bàrdachd, ann an 1990. Bhàsaich e ann an 1996 aig aois 85, a bhean agus a dhithis nighean a' beò às a dhèidh.


text:
Ceann-suidhe na Ruis, b’ esan as coireach, nan creideadh tu na naidheachdan air an rèidio. Easaonta eadar e fhèin agus ceann-suidhe na Pòlainn … no an e a’ Ghearmailt a bh’ ann? Cha robh e gu diofar co-dhiù. Breugan! Cha robh dad eile ri chluinntinn air na naidheachdan. Breugan agus propaganda an riaghaltais, agus cha robh Ruairidh a’ creidsinn facal dheth.
An robh e cho sìmplidh sin? Na ceudan mìle air falbh, am fear a bha siud a’ cur a chorraig air a’ phutan agus …. pfffft … sin e! Bho chionn fhada an t-saoghail – bho chionn trì fichead bliadhna, no còrr air trì fichead … mus d’ rugadh Ruairidh, co-dhiù – bhiodh daoine a’ bruidhinn mu dheidhinn putan dearg a bha fo chorrag ceann-suidhe eile na Ruis, a dh’adhbhraicheadh spreadhadh atamach agus lèirsgrios an t-saoghail. Ach cha do thachair sin. An cogadh fuar a bh’ aca air … dh’ionnsaich iad sin anns an sgoil. Bha an t-ainm ud fhathast gu math freagarrach.
Putan dearg. Dearg, dubh, purpaidh, cha robh e gu diofar dè an dath a bh’ air. Chaidh a phutadh ’s chaidh an gas dheth. Argamaid eadar aon fhear-poilitigs agus am fear eile, agus bha an Ruiseanach air taobh an iar na Roinn Eòrpa a ghearradh dheth.
Agus cò bha a’ fulang? Cò ach na daoine beaga suarach a bha daonnan a’ fulang! Ach nan creideadh tu na naidheachdan … na guthan sunndach air an rèidio ag innse breug às dèidh breug, fhad ’s a bha na sgeilpeachan falamh sna bùithtean ’s na busaichean gun pheatroil. Agus dè bha an dàn dhaibh a-nis nan robh iad gu bhith gun dealan idir … rud a bha air a bhith gann is cosgail gu leòr thuige seo? Bha Ruairidh cinnteach nach biodh guthan an luchd-rèidio cho sunndach nuair a chaidh iad fhèin dhachaigh gu taigh fuar is suipeir ghann.
Chuala e guth a’ Phrìomhaire a-rithist, san aon agallamh a chluich iad bho chionn deich mionaidean, a’ càineadh Ceann-suidhe na Ruis. Chuir Ruairidh an rèidio dheth, ’son am bataraidh a shàbhaladh.
.
What’s this story about?
The Homeward Road: In a world where fuel supplies are running out, a man makes his weary way home on foot. As he walks, the sound of a woman’s footsteps guides him through the darkness, home to his sick mother, an empty larder and the prospect of unrelenting struggle. How much longer can he carry on?
Visit the Gaelic Books Council to buy An Claigeann aig Damien Hirst.


text:
Plana dìon tuiltean do dh'Inbhir Nis
Foillsichear planaichean luach £21m Dimàirt airson baile Inbhir Nis a dhìon bho thuiltean.
Dh'aontaich Riaghaltas na h-Alba a' mhòr-chuid de na cosgaisean, agus iad a' cur £16m ris an obair.
Cuiridh Comhairle na Gàidhealtachd £5m a bharrachd ris an t-suim.
Cuirear gnothaichean an sàs an cois Abhainn Nis eadar beul na h-aibhne agus meadhan a' bhaile.
Dà Earrainn
Thugadh cead-dealbhachaidh don phlana ann an 2009.
Tha Abhainn Nis air cur thairis iomadh turas, gu sònraichte ann an 1989, nuair a leag an abhainn seann drochaid-rèile a' bhaile.
Tha faisg air 1,000 togalach ann am meadhan a' bhaile ann an cunnart bho thuiltean.
Fo na planaichean thèid bruthaichean na h-aibhne àrdachadh agus ballaichean a thogail ann an àiteachan eile.
Thèid an obair a dhèanamh na dà phàirt, agus i a' tòiseachadh ro dheireadh na bliadhna.
'S e a' chiad earrann meadhan a' bhaile, a' toirt a-steach Sràid na Bruaiche agus Sràid Hunndaidh.
'S e an dàrna earrann am pìos den abhainn tuath air Drochaid nam Manach.
Tha a' Chomhairle cuideachd airson £3m a chur ann an stòras eile airson na sràidean a sgeadachadh an cois an sgeama.


text:
- TIOTAL
- A' togail an rathaid-iarainn, An Sloc
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_02_441
- ÀITE
- An Sloc
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11625
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
còmharrachadh
drochaidean
innleadairean
Tha prìomh-loidhne na Gàidhealtachd eadar Inbhir Nis is Peairt aig an t-Sloc ga togail anns an deilbh seo.
Aig 400 meatair, is e an Sloc an dàrna àite as àirde air Prìomh-loidhne na Gàidhealtachd eadar Inbhir Nis is Peairt (tha Bealach Dhruim Uachdair 460 m a dh'àirde). Tha soidhne a' comharrachadh seo.
Leis cho àrd sa tha an Sloc, bha feum air locothan paidhleat gus na trèanaichean a chuideachadh suas am bruthach agus chaidh lùb seachnaidh a chur ann airson nan locothan seo. B' e Lùb an t-Sloc an t-ainm a bh' air seo agus bha e air obrachadh le dà bhogsa-chomharraidhean (agus an uair sin le dìreach aon bhogsa-chomharraidhean). Dhùin an lùb ann an 1963.
Tha Drochaid an t-Sloc na drochaid-rèile cloiche le ochd boghachan. Tha i a' toirt Rathad-iarainn na Gàidhealtachd thairis air Uisge Èireann faisg air Tom Aitinn. Dh'fhosgail an drochaid seo, a chaidh a thogail le Murdoch Paterson, Prìomh Innleadair Rathad-iarainn na Gàidhealtachd, ann an 1897. Tha inbhe chlàraichte aig ìre-B aig an drochaid.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Alba an Ear-thuath san 19mh linn
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_JANBELL_MAPS_002
- DEIT
- 1832
- LINN
- 1830an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22721
- KEYWORDS
- turasachd
siubhal
craobhan
litreachadh
Mar bu trice a bhiodh daoine a' siubhal agus mar a thug malairt air coimhearsnachdan Gàidhealach a bhith nas ceangailte le rathaidean eatarra, 's ann a dh'atharraich mapaichean. Tha bailtean Cheann loch agus Obar Itheachain rim faicinn air a' mhap seo. Sna 1830an 's e coimhearsnachdan glè bheag ann an àireamh sluaigh a bhiodh annta. Ach bha iad nan suidhe air ionadan cudromach siubhail. Mus do leig Sligh' Uisge a' Ghlinne Mhòir le soithichean falbh às Inbhir Nis fhèin, 's e Ceann Loch an t-ionad a b' fhaide dhan ear do shoithichean a sheòladh sìos an Loch. B' e Obar Itheachan am bun-àite do dhaoine a' siubhal thar tìr. Ged a bha rathad cas ann às a seo, bha an tràigh ri taobh an loch tiugh le craobhan beithe.
Fhad 's a dh'fhàs mapaichean na b' fheàrr do luchd-siubhail leis na bh' annta de chinn-uidhe chudromach, dh'fhàs iad cuideachd na bu dorra a thaobh dhòighean gus an cruth-talmhainn a shealltainn. Ao-coltach ri map an t-17mh linn, tha na beanntan air an sealltainn le loidhnichean a' dlùthachadh ri chèile, an àite nan dealbh dhiubh a bh' ann roimhe. Bha seo a' comharrachadh cruth no àirde. Cha robh loidhnichean-àirde air an leasachadh aig an àm seo ach chithear gu bheil àirde air a comharrachadh le cho tiugh 's a tha na loidhnichean. Tha na craobhan air tràighean Loch Nis air an dealbhadh chan ann a-mhàin airson bòidhchead ach air sgàth cho doirbh 's a bha siubhal am measg nan craobhan.
A bharrachd air sealltainn an fhearainn mun cuairt, tha na comharraidhean-tìre air an sealltainn mòr air a' mhap, mar gur ann do luchd-siubhail a chaidh am map a dhèanamh. Tha Caisteal Urchardain (na thobhta an uair sin, mar an-diugh) air ainmeachadh agus cuideachd Eaglais an Naoimh Ninnein. Ach chan eil ionadan-obrach Milton agus Lewiston air an ainmeachadh, ged a tha an dà thaigh-seinnse air an comharrachadh. Tha e follaiseach gu bheil fear de na taighean-seinnse air talamh àrd. 'S e seo an 'druim' a th' anns an ainm 'Druim na Drochaid'. Tha àiteachan-fuirich do luchd-siubhail air a bhith an seo bho chionn fhada a chionn 's gu bheil e air oir a' bhaile agus cuideachd a chionn 's gu bheil sealladh math bhuaithe a-mach air an sgìre. 'S ann an seo a chaidh Taigh-òsta Dhruim na Drochaid a thogail, an-diugh na dhachaigh do Ionad Turasachd Ghleann Urchardain


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Dealan-dè a’ dèanamh miastadh air plana airson rèis chàraichean (04/03/2013)
[Iain MacIlleathain - Preseantair] Nise, tha chaos theory air ràdh gum faod buile bho na sgiathan aig dealan-dè sgrios a dhèanamh air taobh thall an t-saoghail. Seo a-nis sgeulachd mar a tha dealan-dè a’ dèanamh miastadh air plana airson rèis chàraichean ann an Earra-Ghàidheal. Chan ann le builean sgiathan ged-tà, ach leis gu bheil i ann idir. Bha dùil rèis motocross a chumail faisg air Cille Mhàrtainn airson a’ chiad uair ann an còig bliadhna deug air fhichead. Chan urrainn dhaibh ged-tà, leis gu bheil an dealan-dè a-nis a' fuireach ann. Seo Andreas Wolff.
[Andreas Wolff – Neach-aithris] Bha còrr is seachd mìle duine an làthair ann an seo ann an Cille Mhàrtainn ann am meadhan Earra-Ghàidheil ann an naoi ceud deug seachad ‘s a h-ochd (1978). ‘S ann an seo aig Caisteal Charnasserie a chaidh an aon Grand Prix Motocross na Cruinne a chumail an Alba. Bidh cuid dhe na dràibhearan a’ cruinneachadh a-rithist anns an sgìre san Ògmhios am-bliadhna agus bha iad am beachd an rèis a bhith aca aon uair eile. Ach, chaidh cur às dhe na planaichean sin air sàilleibh, agus gum faod gun toir e droch bhuaidh air dealan-dè nam boglaichean a tha a’ fuireach air an làraich. Tha e coltach gum faodadh an rèis a tha seo cron a dhèanamh air lus air a bheil grèim an diabhail agus tha an dealan-dè sònraichte a tha seo beò air an sùgh aige, ach bidh na dràibhearan fhathast a’ cruinneachadh anns an sgìre. Tha e coltach ged-tà nach bi rèis ann a-nise.
A butterfly is ruining plans for a car race
[Iain MacLean - Presenter] Now, chaos theory states that the flutter from the wings of a butterfly can cause destruction on the other side of the world. Here’s a story about how the butterfly has made mischief on plans to race cars in Argyll. It’s not with wings, though, but that it exists at all. There was hope to run a motocross race close to Kilmartin for the first time in thirty-five years. It is not possible, though as the butterfly lives there. Here’s Andreas Wolff.
[Andreas Wolff – Reporter] More than seven thousand people were in involved here in Kiklmartin in the middle of Argyll in 1978. It was here in Carnasserie Castle that the first World Grand Prix Motocross was held in Scotland. Many of the drivers came together again in the area in June this year and they thought it would be a good idea to hold the race one more time. But, they have had to abandon the plans as it could have a negative effect on the butterflies of the bogs that stay in the area. It would appear that this race could destroy the plant caklled the Devil’s Claw and this unique butterfly lives off its sap, but the drivers will still gather in the area. It would appear that the race will not now be on.
Dealan-dè a’ dèanamh miastadh air plana airson rèis chàraichean
(A butterfly is ruining plans for a car race)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisg', An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2296
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- DEIT
- c1936
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34196
- KEYWORDS
- loch
beanntan
dealbh-tìre
Tha a' chairt seo le Valentines ag ràdh air a' chùl "Loch Coruisk - Overshadowed by the jagged peaks of the Cuillin, it is remarkable for its wild and lonely grandeur". Chòrd e ris an sgrìobhadair cuideachd oir thuirt i "At last I have seen Coruisk, and have sat on its shores in front of this little island to-day." 'S dòcha gun robh i fortanach agus gum faca i Coir' Uisg' agus binneanean druim a' Chuilthinn mar a bha iad nuair a thogadh an dealbh, ged tha an dealbh-tìre maireannach anns a' chuimhne fiù 's air latha ceòthach, gaothach


text:
Coitcheann
- Colaisde a’ Chaisteil, Beinn na Faoghla – colaiste airson ceòl tradaiseanta ionnsachadh
- Search Scotland
- Hamish Moore
- Coda Music – bùth ciùil an Dùn Èideann
- Dealbhan Joseph Tornick 2004 – thàinig e air tòir dhealbhan Phòl Strand
- Celtic Music Interpretive Centre – Ceap Breatainn, Alba Nuadh
- Storas Uibhist – companaidh coimhearsnachd aig a bheil Uibhist a Deas
- The Island Book Trust – luchd-foillseachaidh agus co-òrdanaichean cho-labhairtean eileanach
- Lesley Riddoch Broadcaster – a thàinig gu Ceòlas an 2006
- Hebridean Jewellery – seudraidh sgoinneil, Ceilteach, Cruithneach is Uibhisteach, air a dhèanamh à òr is airgead sa cheàrd an Uibhist a Deas.
- Local information
- Na Dathannan Ceilteach (Ceap Breatainn)
- Ceol Mor Software & Publishing
- Comunn Gàidhlig Astràilia
- Fèis an Eilein
- Fèisean nan Gaidheal
- Iomairt Cholm Cille
- Sabhal Mòr Ostaig
- Pàrlamaid na h-Alba
- Slighe nan Gaidheal
- GaelicUSA
- Pròiseact nan Ealan
- Colaiste na Gàidhlig (Ceap Breatainn)
- Am Mòd Nàiseanta Rìoghail
- tradmusic.com
- Uist Online
- Visit Scotland
- Tobar an Dualchais
- Dàna


text:
- TIOTAL
- Taigh Latharan a' Phuill
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH397
- ÀITE
- Latharan a' Phuill
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4725
- KEYWORDS
- taighean mòra
taighean oighreachd
Thogadh Taigh Latharan a' Phuill tràth sna 1770an agus a leudachadh eadar 1851 is 1853 leis an ailtire Daibhidh anns an nòs 'Scots Baronial'.
Is e baile planaichte a th' ann an Latharan a' Phuill, no Baile Sheònaid mar a bh' air bho thùs. Thòisich an obair-thogail goirid an dèidh obair leasachaidh air Taigh Latharan a' Phuill a bhith deiseil an 1853
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Iruña
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Iruña (IPA Basgais: i'ɾuɲa) neo Pamplona (IPA Spàinntis: pam' plona). Tha an Euskaltzaindia a’ moladh an fhoirm Iruñea, ach ‘s e Iruña an t-ainm a thathar a’ cleachdadh aig ìre oifigeil.[1] Chaidh e a stèidheachadh ann an 74 Ro Chrìosd. Tha Iruña suidhichte shuas aig 490m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Arga.[3] Tha Iruña 325km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 250km bho Bharcelona.[4] Tha 198,491 daoine a’ fuireach ann an Iruñea,[5] am baile as motha ann an Coimhearsnachd le Còirichean Nafarroa agus an 3mh baile na Spàinne.[6] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile Nafarroa a th’ ann Iruña cuideachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.[7]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ AEMET
- ↑ Parque Fluvial de Pamplona
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1
- ↑ Femp


text:
Hook:
Iarr orra làmhan anns an adhar
Dèan beagan fuaim ann an ionadan ma tha thu an sin
Chur air an Godman Siuthad, ma tha thu, a-mhàin ma tha thu Siuthad
Sin gum biodh shweet
Dè ma tha nuair a tha thu chur cha robh e 'Bout an t-aodach leis a' tags?
Sin gum biodh shweet
Dè ma tha thu nuair a bha e Bout chur ris a 'chiad agus mu dheireadh?
Sin gum biodh shweet
Hook a 'Phuist:
Chuala mi iad a 'labhairt mar dhuine iad teth
Somebody fhuair iad ghasadh suas, air gun Octane
Coimhead mi fuath gus innse dhaibh nach eil e nas fheàrr
Nas fheàrr fhaighinn umbrella, Dia riaghladh
Rannan is Bàrdachd 1:
Rachamaid air ais ann an tìm gu deireadh ochdadan
D 'bhaile a chumail rium sìos, sin far an robh a thug iad orm
Nuair a tha mi air ais ann, Chan eil mi vaca-ing (vacationing)
A 'faireachdainn mar mi dhachaigh, a 'smaoineachadh mu bhith a' fuireach, Chan eil mi a 'fuireach ged
Ooh mar-thà mar-thà
Lone rionnag staid a 'briodadh, ciamar a b 'urrainn mi a dhìochuimhneachadh
Ach chan eil mi suas pop a-mach an gorm
Tha e ag itealaich mar a tha e fighe dhomh, Chan eil mi a 'bruidhinn Bout a' bhròg, losgadh
Fhuair mi mòran dhuilgheadasan, ach tha mi direach, sin shweet
Tha fios agam mo Dhia bidh iad a 'Chabair ann an loch, sin shweet
Cia mheud uair a tha mi Gotta innse dhuibh e an ceannard agus dha rud sam bith a tha pìos cèic?
Hook
Hook a 'Phuist
Rannan is Bàrdachd 2:
Tha mi air a bhith ann an tòrr A 'bhliadhna seo
Coileanta na h-òrain gu bheil mi a 'tilgeil smugaid seo
Agus a-riamh bhon uair sin 2010 e air a bhith soilleir
H-uile duine a 'bruidhinn Bout You Gotta beò an seo, Tha mi smaoineachadh gun d 'fhuair iad dhomh a nis
Ooh, mar-thà mar-thà
Lone rionnag staid a 'briodadh, ciamar a b 'urrainn mi a dhìochuimhneachadh?
Meadhan na sgoile sinn Chaidh bumpin swisha taigh ged
Bha ar freestyles chlaisneachd mar dhaibh swisha taigh a 'sruthadh
Saying, "Fear a 'cumail suas, Rinn mi thainig a nuas
Prìomh pop, beireachdainn gràn, naoidhean fuireach sìos "
Cha robh dad a 'bruidhinn Bout, ach pìoba aisling
Like, “fear mo dùirn froze mar reòiteag”
Ach dh'fhosgail e mo shùilean, bruh
Mo shluagh uile chuir e iongnadh, bruh
Cause I chleachdadh rap Bout airgid, gu bheil mi dha-rìribh a bha riamh
An uair sin thàinig mi beò, bruh
Hook
Hook a 'Phuist
Rannan is Bàrdachd 3:
Tha iad ag ràdh a nì iad e tachairt
Ach tha iad dha-rìribh a 'feuchainn a-mhàin
Mo Dhia tha an caiptean, urrainn e dha-rìribh ga dhèanamh tachairt
A bhith a 'riaghladh nuair a chuireadh e anns an adhar
Tha iad ag ràdh a nì iad e 'sileadh
Tha iad dha-rìribh a-mhàin tilgeil-airgid
Ach mo Tighearna 'ruith ann aige fhèin sreatha
A 'dèanamh uisge-fhoghar agus tairneanaich tubaist
Tha sinn a 'smaoineachadh gu bheil sinn ag innse ùine
Ach tha sinn dha-rìribh a-mhàin a 'leughadh ar gleoc
Mo Dhia ann ro àm
Agus dh'innis e nuair a thòiseachadh, beul drop
Bidh sinn ag ràdh fhuair sinn e ann an smachd
Ach 'se sin dha-rìribh a Mirage
mo Dhia, urrainn e 'cumail an t-saoghail a' ruith
Ged a tha a 'stiùireadh a h-uile na planaidean agus reultan, shweet
eile:
H-uile duine a 'dol agus chur sin shweet (Repeat 4x)


text:
Deasbad Mhalaig is Loch Baghasdail
21 Am Màrt 2012 Ùraichte aig Ùraichte aig
Bidh deasbad ann am Pàrlamaid na h-Alba Diciadain air an iarrtas son seirbheis aiseig eadar Loch Baghasdal agus Malaig.
Dh'iarr am ball Làbarach, Rhoda Ghrannd, an deasbad 's i ag ràdh gum feum an riaghaltas an t-seirbheis sin a chur dhan ath-sgrùdadh air na seirbhisean-aiseig.
Tha Cathraiche Comhairle Choimhearsnachd Loch Baghasdail, Raghnall MacFhionnghuin, ag ràdh gur docha gur e seo an cothrom mu dheireadh son ùine mhath an argamaid airson na seirbheis a chur air adhart aig an ìre seo.


text:
Galar nan uinnseann ann an 11 àite
Tha an àireamh de làraichean ann an Alba san deach galar nan uinnseann a lorg air èirigh gu 11.
Thuirt am Prìomh Mhinistear, Ailig Salmond, anns a' Phàrlamaid Diardaoin gun do rinn luchd-obrach coilltearachd min-sgrùdadh air coilltean fad an deireadh sheachdain agus aig toiseach na seachdain seo.
Seach nach eil an galar a' toirt buaidh air craobhan fad na bliadhna, thuirt Mgr Salmond gu bheil cothrom ann plana a chur an gnìomh mus tig an t-Earrach.
Chuir an galar, ris an canar Crìonadh Uinnseann Chalara, às do mu 90% de na craobhan uinnseinn a th' anns an Danmhairg gu lèir.


text:
AOIS CRIOST, 1463.
Aois Criost, mile, ceithre céd, Sescca, a trí.
Giolla Criost Mac Edigein biocaire tempaill Pattraicc i n-Oil Finn & canánach coradh do ecc.
Concobhar mac Cathail Ruaidh Még Raghnaill tighearna Cloinne Bibsaigh d' écc.
Sémus mac Gearoid iarla Deasmumhan d'écc.
Diarmaid Mor mac Diarmatta Uí Concobhair do marbhadh la cloinn Taidhcc Ui Concobhair occ Eas Da Conna for Búill.
Cuilén Ua Diomusaigh do marbhadh la Gallaibh.
Corbmac Ballach mac Concobair Mec Donnchaidh an mac oirrigh rob' oirderca oineach & engnamh, ba ferr aithne & eolus ar gach n-ealadhain dá raibhe i n-Iochtar Chonnacht d'écc iar m-buaidh n-ongtha & n-aithrighe.
Indsaiccidh la h-Uilliam Burc mac Risdeird for caislen Muilinn Adam i n-eraic a shula gur leanadh é a t-toraigheacht co bord Baile in Motaigh go ro iompaidh-siomh frisin tóraigh & ro marbadh cuicc fir dhécc don toraigh lais fa mac Maghnusa mic Diarmada Mec Donnchaid & fa macaibh h-Uí Neill, do bhen a suil assam fein occ an c-caislen-sin fecht riamh.
Mac Maiu Baired tighearna Thíre h-Amalgaidh, & Siacus Cam mac Fergail tighearna Cloinne h-Amlaoibh Ui Fhergail d'écc.
p.1026
Grainne ingen Taidhg Ui Ruairc ben Mec Donnchaidh d'ecc.
Tadhg mac Domhnaill Mhóir Mec Donnchaidh tigherna-sidhe for leth Tire h-Oilealla & a écc.
Enri mac Feilim Ui Ragailligh do marbhadh la Donnchadh mac Tomais Óicc Meg Uidhir.
Aodh mac Giolla Pattraicc Meg Uidhir d'écc.
Ri Saxan do chor tiodhlaicedh go h-Ua Neill Enri mac Eoghain, .i. ocht slata & da fichet do sgarláid, & idh oir et cetera.
O Neill do tabhairt tuarasdail do tighearna Tuadhmhumhan do Tadhg mac Toirrdhealbhaigh Ui Briain.
AOIS CRIOST, 1464.
Aois Criost, mile, ceithre ced, Sescatt, a cethair.
Fearsithe Mhág Duibne epscop an da Breifne d'écc.
Diarmaitt Mac Murcadhain sacart toccaidhe d'ecc.
p.1028
Tadhg Ua Conchobair do ecc an Satarn iar c-ced Fheil Muire & a adlacadh co h-onorach h-i Ros Comain la Sliocht Cathail Croibdeirg tiar & toir & la tuathaibh Sil Muiredhaigh archeana.
Cedach Ua Mordha ticcerna Laoigsi d'ecc do treagait.
Domhnall Ua Ruairc, Seaan mac an Oifisel mic Muirceartaigh Oicc Ui Fergail, Maoileachlainn mac Briain mic Muirceartaigh Óicc Uí Fergail co n-a mhnaoi, Mor inghean t-Sémais Ui Cheinneidigh ben Még Eochaccain co n-a h-ingin & Muirceartach mac Sean Uí Duibhgendain d'écc don treghait cedna.
Muircertach mac Airt Uí Mhoileachleainn & a ben ingen Uí Cobhthaigh, & triar eile amaille friu do dol d'écc in aen lo co n-oidce tre fheghadh eich do-cuaidh do na cnapaibh cedna.
Remann mac an Phríóra mic Lochlainn Uí Ferghail d'ecc don tregait.
Domhnall Cam mac Concobhair Mec Donnchaidh d'ecc.
Mac Diarmata Ruaidh, .i. Diarmait, mac Maoilechluinn, Cathal Bacach mac Corbmaic na Formaoile, & Ben Muman ingen Ui Flannagain d'ecc.
Cond mac Neill Gairbh Uí Domnaill, & Aengus mac Neill Uí Domnaill do marbhadh la h-Eiccneachan mac Nechtain Uí Domnaill h-i Findruim an .8. la Mai.
Creachsluaiccheadh la h-Ua Neill, & la cloinn Neachtain Uí Domnaill i t-Tír Conaill iar marbadh Cuind Uí Domnaill gor loiscset an tir co h-Ath Seanaigh co rugsat groighe, & bú iomdha. Acht cena ní deachaidh gan diogail uair ro fagaib siot luagh a ruccsat, .i. Brian mac Concobhair Oicc mic Concobair Ruaid Meg Uidhir saoi ar eineach, ar engnamh, & fer tighe aoidheadh coitcend co n-ochtar ar fichit don t-sluagh do marbadh maraon ris.
p.1030
Bresal mac Donnchaidh Ui Cheallaigh & Maoileachlainn mac Uilliam Uí Ceallaigh, bai h-i f-frithbeart fri aroile im tighearnas Ua Maine, d'ecc i n-aoin t-sechtmain i n-dereadh April, ar a dubairt Breasal an tan tainic giolla Maoileachlainn dia fhios i n-galar a bháis, Gabaim coinne le Maoileachloinn h-i f-fiadhnaisi ar t-Tighearna diblinibh ria c-cionn Sechtmaine & do fregrattar araon an choinne h-ísin.
Coccadh mor etir cloinn Uilliam Ui Ceallaigh, & clann Donnchaidh Ui Cheallaigh iar n-ecc Bresail & Maoileachlainn.
Mac Risdeird Buitiler an t-aoín fhear bá h-airde clu & oirdearcus do Gallaibh Ereann i n-a re do ecc.
Ir mac Catail Ruaidh Meg Raghnaill ba tanaisi for a duthaigh fein & a díol do tighearna ar iocht & ar firinne d'ecc sechtmain ria f-Feil Míchil, & Ir mac Uilliam Meg Raghnaill do marbhadh la Gilla n-Glas Diolmain isin t-sechtmain cedna d'aen forgamh do ga iar m-beith h-i b-farraidh dearbrathar a mathar dó .i. Uilliam Dalatun.
Domnall mac Muirceartaigh Bacaigh Uí Concobhair tigearna Cairpri Droma Cliabh (co n-a braithribh acht madh beacc) do marbhadh la cloinn Eoghain Uí Concobhair, & tighearna do denam do Ruaidhri mac Briain Uí Concobhair i n-a ionad.
p.1032
Feidhlim mac Donnchaidh mic Tighearnain Oicc Ui Ruairc do gabail la h-Ua Ruairc & Aedh mac Taidhcc Uí Ruairc do gabhail la Tighearnan Occ mac Donnchaidh iar sin i n-a diogail.
Tomaltach Occ Ua Gadhra do marbhadh i n-greis oidhche for Sliabh Luga la Muirges mac Corbmaic Mec DiarmadaGall & la h-Emann an Mhachaire Mac Goisdelbhaigh.
Lochlaind mac Mailín Uí Maoil Conaire d'ecc iar t-treblaitt foda & iar m-buaidh n-aithrighe, & a adlacadh i n-Oil Find.
Lochlaind mac Firceirtne Uí Uiccinn d'ecc.
Tomas Greannach & Domnall da mac Duinn Meg Uidhir do marbadh la n-a n-dearbrathair, .i. Ruaidhri Glas.
Creachruathar la cloind Uí Cheallaigh, .i. Colla prioir Tighe Eoin, & Ruaidhri Ua Cellaigh tre forailemh Briain Uí Braoín Breghmuine, & cloinne Rosa mic Muirceartaigh Midhigh Uí Fergail, & tainic a dhomhaoín doibh diblinibh uair do marbhadh da mac Uí Cheallaigh, & se fir decc dia muintir amaille friu.
Brian Ua Brain co n-deichneabar dia muintir, & deichnebar ele do lucht an Chalaidh fa Uilliam mac Donnchaidh mic an Priora Uí Fergail do mharbhadh la Mag Amalgaidh.
O Domnaill, Mac Uilliam Burc, & moran do Ghaoidhelaibh, & do Gallaibh Ereann amaille friu do dhol co h-Ath Cliath Duiblinne h-i c-cenn Tomais iarla Desmumhan iustis na h-Ereann an tan-sa, & rann & cengal do denam doibh fris.
Tir Tuathail do creachadh la h-Aodh Mac Diarmada tighearna Muige Luircc
p.1034& Mac Diarmada Gall co maithibh Tire Tuathail do teacht asteach tar cend a c-creach, & braighde do tabhairt d'Aodh óir battar-somh ag Cloind n-Donnchaidh ó bhas Tomaltaigh Mec Diarmada co nuicce sin.
Naonbar do muintir an Iustis do mharbhadh h-i f-Fine Gall tre comhairle espuicc na Midhe. An Iustis, an t-epscop & an Priostunach do dol co tech an rig d'iomcosaoit for aroile.
Tomas iarla Deasmumhan do theacht for c-cula ó tigh righ Saxan co n-ionatt righ leis i n-Erinn gco t-tiodhlaicthibh mora d'faghbail dhó on rígh.
Feidhlimidh Ua Ruairc & Aedh mac Taidhg Uí Ruairc do leigean amach ar gach taoibh & sidh na Breifne do denamh.
Uilliam mac Maine mic Aedha tighearna sleachta Concobhair Mec Branain d'écc.
Domnall Cam mac Conchobhair Mec Donnchaidh d'écc.
Mainestir .S. Franseis, i n-Ath Dara isin Mumhain i n-epscopoitecht Luimnigh dho denamh ar brú na Máighe la Tomas iarla Cille Dara, & la Siobain ingin t-Semais iarla Deasmumhan, & tumba do denomh doibh innte.
p.1036
AOIS CRIOST, 1465.
Aois Criost, mile, ceithre ced, Seascca, a cuicc.
Tomas mac Muiris mic Matha abb Lessa Gabhail d'écc.
Gormlaith Caomhanach (ingen Meic Murchadha ri Laighen) ben Uí Neill, do écc.
Aodh mac Conchobair Mec Diarmada tighearna Muicche Luircc do ecc, & Concobar Occ mac Conchobhair Mec Diarmatta do gabhail a ionaid do reir togha sleachta Aodha Mec Diarmata etir cill, & tuaith, acht clann Ruaidhri Mec Diarmada n-amá, & tainic a domhaoín doibh-sein ar do gabadh la coinne leó ar Carn Fraoich, Ua Conchobair Donn, Donnchadh Ua Ceallaigh, & clann Ruaidhri don dara leith, Mac Diarmata & a thir don leith araill. Fasaidh deabaidh etorra gor marbhadh Diarmait mac Ruaidhri Mec Diarmata, & ba h-echt mór ina thir e-sidhe. Ro gabhadh Tadhcc mac Ruaidhri Buidhe, & ro madmaigheadh Ua Concobair Donn.
Sean Dubh mac Donnchaidh mic Aeda Meg Uidhir do mharbhadh la Sean mac Pilib Meg Uidhir.
Eoin mac Alasdrainn mic Eoin Mhóir Mec Domnaill do marbhadh la Conn mac Aedha Buidhe Uí Nell.
Maoilechlainn Ua Birn, taoiseach Tire Briuin na Sionna, & a mac occ .i. an
p.1038Giolla Dubh, Maoil Sechlainn a ainm, do marbhadh & do losccadh da braithribh fein, & da oireacht an Domhnach ria Samain, & a mac ele Cairpri Ua Birn do marbhadh d'aen urchor saighde lasan druing cedna isin m-Bernaigh m-Bailbh isin mí c-cedna.
Mac Con Snamha & a mac do marbhadh la Domnall Ua Ruairc & la a chloinn a meabail & suidhe doibh i n-a tír.
Aodh mac Taidhcc Uí Ruairc d'ecc.
Corbmac Mac Diarmata Gall tighearna Airtigh d'ecc.
Aodh mac Neachtain Uí Domhnaill do écc.
Mainistir Chille Crédhe isin Mumhain i n-epscopóitecht Corcaighe do togbail do Braithribh .S. Franseis la Siol c-Carthaigh, & tumba onorach do dhenomh dhoibh fri h-adhnacal a n-uasal & a n-aireach.
p.1040
AOIS CRIOST, 1466.
Aois Criost, mile, ceithre ced, Sesccat, a sé.
Brian mac Giolla Pattraicc Meg Uidhir abb Leasa Gabhail, & Domnall Ua Leannan cananach do muintir Leasa Gabail d'écc.
Feidlim mac Briain Meg Mathghamna tighearna Oirghiall d'ecc.
Brian mac Amhlaoibh Meg Uidir cenn a aicme fein, & tighearna Cloinne h-Amlaoibh d'écc.
Aine ingen Megeochagain ben Meg Uidhir d'écc.
Conchobhar mac Ui Concobair Ruaidh d'écc.
Brian Dubh mac Taidhcc Uí Concobhair d'ecc an cuicceadh la dég do Marta.
Riocard mac Emainn Tirial & Tomas Gallda mac Emainn Tirial d'ecc.
Uilliam Burc mac Uateir a Burc, & Uilliam Burc mac Seain mic Mic Uateir d'écc.
Ua Duibgennáin Cille Ronain Fearghal & Muirges cananach mac Conaing Chananaigh Uí Mhaoil Conaire, & Concobar mac Taidhcc Mec Branain d'ecc.
Uaithne mac Feargail Uí Raighilligh d'écc.
Donnchadh mac Muirceartaigh Uí Dhalaigh d'ecc.
Maidhm mor do thabairt for Gallaibh Machaire Airgiall la h-Aedh mac Eoghain Uí Neill.
Sloiccheadh lá Gallaibh Midhe, &
Laighen i n-Uibh Failge, tionoilis Ua
Concobhair
p.1042Failge .i. Conn mac an Calbhaigh a sochraide for a c-cionn & ro marbhadh lais cedus Sean Mac Tomais an cend fedhna ro ba fearr & rob' airegdha do Gallaibh, & ba banna ria f-frais do Gallaibh an marbhadh h-ísin, ar do madmaiged an t-iarla ar n-a mharach, & Goill maille fris, & gabtar h-é budein, & bentar a arm & a eideadh dhe, & iodhlaiceadh la Tadhg Ua Concobhair an t-Iarla a chliamhain go Caislén Cairpre, & drong mor don t-sluagh amaille ris. Ro gabhadh dna don chur-sin, Criostoir Ploingcéd, & prioir Tighe Muire Atha Truim & Uilliam Occ Uinnsionn, an Bearnabhalach, & sochaidhe oile amaille friu. Dala a n-deachaidh isteach h-i c-Caislen Cairpre as in maidm-sin tangattar Gaill Atha Cliath i n-a c-coinne & ruccsat leo iat d'aimhdheoin a n-esccarat tar a n-ais. No teighdís iaromh sirthe a h-Uíbh Failge co Temhraigh budh tuaith, & co Nás budeas & no bidis Breifnigh & Airghialla acc creachlosccadh na Mide for gach leth gan tesargain gan toraigecht o sin amach go cent treimsi iar sin.
Tadhg Ua Briain, tighearna Tuadhmhuman do dhol sluagh lanmhór tar Sionaind amach isin Samradh do shonnradh go ro creachadh Gaoidhil Desmumhan & Iarmumhan lais, & do-radsat Gaoidhil Laigen
beos a riar dhó. Soais dia tigh iar sin & iar n-gabail criche Cloinne h-Uilliam & Condae Luimnigh, & iar na disliucchadh dhó on iarla do ciond siodha d'faghail do féin & da thír & iar b-faghbhail tri
[Footnote: f: This passage is given as follows in the Annals of D.F. from which Dr. Leland has manufactured his account of the transaction: [...] Thady fitz Torly O'Brien, King of Tuamond, marched with an army in this Summer over the Shinan southwards [...] so that the Irish of Desmond and Iarmond all obeyed him; and he bribed the Goills, .i. old Irish of Linster, so that they were working his coming to Tara [...]]
p.1044f-ficet marcc gacha bliadhna ó muintir Luimnigh co brath ad-bath do galar ag a tigh budhdhéin, & Conchobhar mac Toirdhealbhaigh Uí Bhriain d'oirdneadh i n-a ionadh.
Riocard mac Mec Uilliam Burc mic Riocaird Óig tanaisi Cloinne Ricaird d'éc.
Ua Dubda & a mac do mharbhadh i meabhail la cloinn Maoil Ruanaidh mic Ruaidhri Uí Dhubhda.
Maidhm mor do thabhairt la Gallaibh .i. na Midhe ar Mhág Mathghamna dú inar marbhadh sochaidhe, & in ro gabad Aod Ócc Mag Mathghamna, & Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh.
Eoghan, & Aedh Dubh da mhac Ruaidhri mic Cathail Duibh Ui Concobhair, & Tadhcc mac Briain mic Cathail do marbhadh la Diarmait mac Táidcc Ui Concobhair, & la cloind Diarmatta Ruaidh mic Taidhcc Uí Concobhair Luan Cascc for cuirreach Liathdroma.
Maoileachlainn, & Sean da mhac Eogain Mec Diarmata Ruaidh d'ecc in en caeicdigis.
Eogan mac Seain Mec Donnchaidh, & Muirceartach mac Con Connacht Ui Dhálaigh d'ecc.
Mainistir Oilein na Trinoide .i. for Loch Cé, co n-iomhaighin na Trinoide do losccadh lá coinnil.
p.1046
AOIS CRIOST, 1467.
Aois Criost, mile, ceithre chéd, Sesccat, a seacht.
Semus Ua Fergail abb Lethratha saoi dhercach deigheinigh d'écc.
Niall mac Mathgamna Meg Craith oificel Locha h-Erne, & pearsún Insi Caoín d'écc.
Eoghan mac Rudhraighe Meg Matgamna tighearna Oirgiall d'écc, & Remann mac Rudhraighe do gabhail tighearnais dia eis.
Toirrdealbhach Ruadh mac Uí Neill (Enri) d'ecc.
O Raighilligh, .i. Cathal mac Eoghain d'ecc.
Mac Cathmaoil Eoghan d'ecc.
Aodh mac Briain Uí Ceallaigh tighearna Ua Maine d'ecc, & a adhlacadh i n-Ath Luain, & Aodh na Coilleadh mac Uilliam Uí Cheallaigh do gabhail a ionaid.
Domhnall Buidhe Ua Feargail ardtaoiseach na h-Angaile, & Laoigseach mac Rosa mic Concobhair mic Cathail Uí Fheargail d'ecc. Irial Ua Feargail i n-ionadh Domnaill, & Sean i n-ionadh Iriail.
Aodh Dubh mac Donnchaidh mic Briain Ballaigh, Tadhg a brathair, Tadhg mac Briain, & Aodh Ruadh mac Diarmada Móir mic Diarmada Ui Chonchubhair do mharbhadh i n-greis la Diarmaid Ua c-Concobhair & la cloinn Diarmata Ruaidh mic Taidg Ui Concobhair, & la Cathal mac Ruaidhri Óicc Uí Concobair.
Colla mac Magnusa Meg Mathghamhna, & aoin fhear decc dia muintir do mharbhadh for lorcc a creiche fein la Breifneachaibh.
Dauidh Mac Goisdelbhaigh do mharbhadh la Tomas Mac Feorais.
Donnchadh mac Seain mic Maoileaclainn Uí Fergail d'ecc for slicchidh na Romha.
Sean mac Emainn mic Feargail Ui Raigilligh do marbhadh.
Mac Mec Uilliam Cloinne Riocaird d'ecc do galar obann, ar ni bhí glóir saogalda nach dubhachus a deiredh.
p.1048
Criostoir Ploingced, Piarus mac Piarais Dalatun, Semus Ócc mac Semais Dalatun, & mac Peitídigh an Muilinn Cirr .i. prioir an Muilinn Chiorr d'ecc don plaig.
Sean mac an Dalatunaigh do marbhadh la a chenel feissin.
Toirrdhealbhach mac Cathail Ui Concobhair do marbhadh i Ross Comáin la cloinn Domnaill mic Magnusa Caim Uí Chellaigh.
Sloiccheadh la h-Ua Neill .i. Enri i n-oireacht Ui Cathain & is for an sloigheadh-sin do marbhadh Tomas mac Pilip Meg Uidir fear a aoisi do b-fearr do duthaigh i n-a reimheas.
Maidhm Croisi Moighe Croinn for Ua c-Ceallaigh, & for cloinn Uilliam Burc la Mac Uilliam Cloinne Riocaird & la Siol m-Briain dú in ro marbhadh Uilliam Caech a Burc mac Mec Uilliam, & da mac Uí Cheallaigh, & Aedh Buidhe mac Toirrdelbhaigh Mec Domnaill consapal a n-Gallócclach, & deichnebar d'uaislibh Cloinne Domnaill amaille fris. Torcratar beos ocht f-fichit gallocclach go sochaidhe oile cenmothat-sidhe. Ua Domhnaill .i. Aed Ruadh mac Neill Gairbh do theacht i c-Connachtaibh do dhioghail an madhma-sin ar bá rann carat dhó Mac Uilliam & Ua Ceallaigh, & sith do bhein dó a Cloinn Riocaird & imtecht imshlan dia tigh.
Inis Locha Cairrgin do ghabhail la h-Ua c-Conchobhair n-Donn, & la cloinn mic Feidhlimidh for lucht a coimheda.
Creacha dirimhe la Tadhg Ua Concobhair, la Mag Eochagain, & la Mac Fheórais for mag Tetbha gur airccset an tír ó Impir go Baile Mic Uilliam.
p.1050
Caislen Chuile Maoile do gabhail la cloinn Corbmaic Ballaigh Mec Donnchaidh for sliocht Corbmaic Mic Donnchaidh.
Iustis Saxanach do techt i n-Erinn, & Tomas d'aithearradh, ní dia t-tainic milleadh Ereann.
AOIS CRIOST, 1468.
Aois Criost, mile,ceithre ched, Sesccat, a h-ocht.
Concobhar Ua Maoileachlainn epscop Oil Finn d'ecc.
Tomas Iarla Desmumhan, & ro ba iustis i n-Erinn mac Semais mic Gearoid dearscaightheach Ereann i n-a aimsir dia cenel feissin ar deilb ar denamh ar
p.1052eineach, ar engnamh, ar deirc, ar daonnacht do bochtaibh & daidilccneachaibh an Coimde ar thiodnacal sed & maoine do tuaith d' eaglais & d'filedhaibh ar coscc meirle & míbhés do dhol co Droicet Atha h-i coinne an Iustis Shaxanaigh & Gall na Midhe archena. Ro feallsat fair & ro dichendadh leo é cen nach cionn & batar brónaigh ermór fear n-Ereann don scel-sin. Ruccadh iaramh a chorp co Traigh Lí, & ro h-adnaiceadh i n-othairlighe a ashen & shinnsior co n-onoir & co n-airmidin n-adhbhail.
O Ruairc Tighearnan Occ mac Taidhcc tighearna diongmala Ua m-Briuin & Catha Aeda Finn d'ecc iar m-buaidh ó domhan & o demhan, & Domnall mac Taidg Uí Ruairc do oirdneadh i n-a ionad la h-Ua n-Domnaill & la a chairdibh archena. Sliocht Tighearnain mic Tigearnain Moir mic Ualgaircc do eirge i n-a aghaidh go h-eccoir, & Donnchadh Loscc mac Tighearnain Móir do riocchadh dhoibh fein do Cairpreachaibh & do Cloind n-Donnchaidh. O Domhnaill iar na cluinsin-sin dó tocht sluagh dirimh tar Eirne anall & Iochtar Chonnacht do milleadh leis & creacha diairmhe do denamh dhó for airthear Tire Fiachrach Chuile Cnamha & Coillteadh Luighne & a m-breith leis dia tigh iar sin. Mac Uilliam Uachtarach .i. Uillec mac Uillic an Fhiona, & O Concobhair Donn co na sochraide Gall & Gaoidheal diblinibh do dol h-i foiridhin Iochtair Connacht, & baile Ui Ruairc do losccadh leo, & gan do maith do denam acht madh sin, & a t-toidhecht dia t-tigh gan cath gan comha.
Ruaidhri mac Concobair Mec Donnchaidh tighearna Tire h-Oilealla & Baile an Duin d'ecc iar m-breith báire for domhan & demhan.
p.1054
Toirrdhealbhach mac Seain Ui Ragailligh d'oirdneadh i t-tighearnus na Breifne.
Ua Cathain .i. Magnus d'ecc.
Cathal Occ mac Cathail Ruaidh Meg Ragnaill lan-taoiseach Muintire h-Eolais d'ecc i n-a tigh fein isin ced Domnach don Corgus iar m-buaidh n-ongtha & n-aithrighe & taoisech do gairm da mac .i. Tadg Mag Ragnaill, & taíseach ele beos do gairm d'Uilliam Mag Ragnaill la sliocht Maoileachlainn Meg Ragnaill.
Art mac Cuinn Ui Maoileachlainn tighearna Midhe do marbhadh h-í c-Cnoc h-Uí Coscraigh Máirt Chascc do sonnradh.
Ua Mórdha & Mac Giolla Patraicc d'ég don treaghait.
Ben Mumhan inghean Eoghain Uí Concobhair ben Uí Ceallaigh .i. Aedh mac Briain d'ecc.
Emann an Machaire Mac Goisdelbaigh do marbhadh la a dearbrathair Uilliam Mac Goisdelbhaigh.
Concobhar Buidhe mac Corbmaic Mec Branain d'ecc.
Uaithne mac Mec Eochagain do marbhadh d'urcor do saighid h-i c-caislen Cnuic Uí Cosccraigh.
Ruaidhri mac Diarmada Ruaidh mic Taidhg Uí Concobhair, & a ben inghean Cairpre Uí Concobhair d'ég do galar obann.
Tadhg Mac Tighearnain brucchaidh cédach conáicch, & a ben Nuala ingen mec Donnchaidh Riabhaigh .i. Feargal d'ecc.
An Giolla Dubh mac Corbmaic Buidhe Mec Donnchaidh d'écc.
Concobhar mac Emainn mic Maoileachlainn Uí Ainlighi d'ecc Satharn Minchasc.
Torna Ua Maol Chonaire ollamh Shíl Muireadhaigh i sencus & a filidhecht d'ecc i n-a tigh fein i l-Lios Fearbain iar b-Feil Pattraicc iar m-buaid n-aithrighe, & a adnacal i n-Oil Finn. Erard Ua Maol Chonaire i n-ollamnacht dia eise.
Ua Concobhair Failge Conn do gabhail la Gallaibh.
Caislen Bona Drobaoisi baoí ag Ua n-Domnaill do thabhairt dó doridhisi do sliocht Mhuirceartaigh Bacaigh.
Riocard a Burc do toidhecht h-i Muigh Luircc sidh do dhenamh dhó fri Mac
p.1056n-Diarmada, & a n-dol diblinibh i c-coinne Uí Domnaill, & Ó Domnaill do dhol tar Éirne résiú do ruachtatar-somh, & gan a t-tegmail dá cheile don chur-sin. Riocard d'iompúdh tar a ais i Machairi Chonnacht, & braighde do breith lais o cloinn Uí Concobhair Ruaidh, & sliocht Feidlim do breith lais o nar faomhsat braighde dó.
Clann Connmaigh dna do milleadh la h-Emann mac Uilliam fein co n-a cloinn tre uabhar & diomus.
Creacha diairmhe la Feidhlim f-Fionn for Ua c-Conchobhair n- Donn, & a m-breith leis i Moigh Luircc. Creacha anba leis a h-Uibh Maine. Creach ele leis ó Shliocht Feidlim Cleirigh & creach ó Muintir Birn co Cill Athrachta i c-coinne Riocaird a Burc co n-a sluagh, & ro congaibh sé an sluagh gan sgaoileadh ó 'roile fri ré sechtmaine for a lon fein amhain, & do fhosdfadh iad ní ba sia dia n-andaois aige. Creach mor ele do breith la Feidlimidh ó Ciarraighe Mec Ceithernaigh, & mac mic Aedha Caoich Uí Concobhair do marbhadh leis an la-sin. Emann Mac Uilliam d'eirge dó for Iomaire Uaráin tri fichit gallóglách tri fichit do ceithirn congmala, & marcsluagh a tire féin. Ro loitead moran etorra, & ro benadh an creach d'Feidlim cenmota a capaill.
Moran do milleadh i Mide & h-i Laignibh la Gearoid mac Iarla Desmhumhan a n-díogail Tomais iarla.
Baile Uí Raigilligh & mainistir an Chabhain do losccadh la Gallaibh & leis an Saxanach ler dicendadh Iarla Desmumhan.
Maidm mor do thabhairt la Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill h-i m-Beind Uamha for Gallaib Leiti Cathail du in ro gabhadh Muirceartach Ruadh Ua Neill tighearna Cloinne Aedha Buidhe in ro marbhadh Aengus mac Alaxandair Mec Domhnaill, Mac Roberd Sabaoís tighearna Leithe Cathail, & sochaidhe do Gallaibh & do Gaoidelaib cenmotat-sidhe.
Creacha anba la Feilim f-Fionn & la Mac Diarmata, Concobar mac Corbmaic for Baile an Tobair, & Ua Concobair fein co breith forra lion a
p.1058thionoil cenmotat a thuatha, & Ruaidhri Ua Concobhair lion a thionoil co n-druing moir do Cloinn Connmaigh maraon ris, & sliocht mic Feidlimidh uile abus d'eirghe doibh diblinibh. Cland Diarmata mic Ruaidhri Mec Diarmata, & clann Corbmaic Oig Mec Diarmata do bi h-i f-foslongport i m-Bealach Coille do breith forra bheós, & Feidhlim d'imteacht co h-aithesach iomlan co nuicce an Scor Mor h-i c-Cloinn Cathail Mic Muireadaigh. Feidlimidh iaromh & Mac Diarmata d'iompudh co crodha cosccrach friu & sraonmaidm seachranach do tabairt forra co na tabradh fer dib iasacht slaite dia 'roile. Eoghan mac Toirrdelbhaigh Doill mic Toirrdelbhaigh Óicc Uí Concobair & Feidlimidh mac Toirrdealbhaigh Ruaidh mic Briain Bhallaigh, do marbhadh, & shochaidhe do saorclandaibh h-imaille friú, & Feidhlimidh do breith a creiche leis iar m-buaidh, & cosccar, , & iar f-fagbail a biodhbhadhaibh fó mela & chuidbeadh.
Indsaicchidh do dhénamh lá Donnchadh mac Tomais Meg Uidhir ar Philip mac Chon Chonnacht Meg Uidhir i t-Tir Cennfhoda, & creacha mora do tabairt lais. Muintir Donnchaidh do dhol lá a c-creachaibh h-i c-Cloinn Cheallaigh, & Donnchadh d'fágbail doib i n-a uathadh for deireadh na c-creach. Pilip do breith fair isin iarmoirecht. Sodhais Donnchadh la mac Con Connacht co ro marbadh lais é fein & a mac don chur-sin.
Ruaidhri mac Gofraidh Ruaidh Meg Uidhir, & Maoilechlainn mac Donnchaidh mic Gafraidh d'écc.
Drong mor do Cloinn Gafraidh do marbhadh la cloinn Aedha mic Pilip na Tuaighe Meg Uidhir im Mac Gafraidh fein .i. Donnchadh, immo mac Feilim, & imo derbrathair .i. Eóin, & a mac fein dna Diarmait mac Eoin co t-triar ele imaille friu.
p.1060
AOIS CRIOST, 1469.
Aois Criost, mile, ceithri cett, Seasccatt a naoí.
Sean Buidhe mac Seain Moir Meg Craith comharba Tearmoinn Dabheócc d'ecc, & comarba do dhenamh i n-a ionadh do Dhiarmait mac Marcais mic Muiris Meg Craith.
Mág Cártaigh Mór tighearna Desmumhan d'ecc.
Aodh mac Uilliam Uí Cheallaigh tighearna Ua Maine saoi Ereann ar eineach fear ná ro diult fri dreich n-duine do mharbhadh tre fheill la sliocht Donnchaidh Uí Cheallaigh .i. la cloind Breasail, & Thaidhcc mic Donnchaidh Luan Inite an dara la ria f-Feil Bearaigh & dá Ua Cheallaigh do gairm i n-a n-diaidh .i. Uilliam mac Aedha mic Briain, & Tadhg Caoch mac Uilliam Uí Cheallaigh.
Risderd Occ Ua Raighilligh tanaisi Breifne d'écc.
Domhnall mac Briain mic Pilip mic an Giolla Duibh Meg Uidhir, & Giolla Iosa mac Corbmaic mic Giolla Iosa Uí Flannacain do marbhadh la cloinn Aodha Meg Uidhir, & la Muintir Manchain h-i Port Achaidh Inbhir in .9. Calainn September.
Indsaighidh do dhénamh do cloinn Pilip Meg Uidhir, & do cloinn Tomais Oig for cloinn Aedha Meg Uidhir i Miodhbholcc, & creacha mora do tabairt leo don dul-sin, & Brian Maineach mac Donnchaidh mic Aedha Meg Uidhir do marbhadh leó.
Ionnsaighidh ele dna do denamh do chloinn an Pilip cedna ar cloinn an Aodha remhraite h-i Lorcc. Eoghan mac Aedha Meg Uidhir, & Flaithbeartach a mac do marbhadh leo don turus-sin.
Toirrdhealbhach mac Catail Óicc mic Magnusa Meg Uidhir d' écc.
Tadhg Dubhshúileach mac Mec Craith Meg Uidhir do marbhadh la cloinn Aedha Meg Uidir.
Mairgrecc ingen Pilip mic an Giolla Duibh Meg Uidir ben mec Gille Fhinnein, Thaidcc mic Briain d'écc.
p.1062
Mac an t-Sábhaísicch .i. Pattraicc Ócc, do ghabail le Faíteachaibh & tighearnas Leithe Cathail do gabhail do Phatraicc Faít imaille le congnamh I Neill .i. Enri, & Mheic Uidhelin, & gach ar mhair do Shabhaoiseachaibh do chor ar ionnarbadh doibh.
O Gadhra .i. Eocchan mac Tomaltaigh Óicc mic Tomaltaigh Mhoir tighearna Chúile Ua f-Finn d'écc eittir da Fhéil Muire isin f-foghmar, & a mac diongmala Eoghan d'écc do galar obann iar t-tain. Diarmaitt a mhac n-aile do ghabháil tighearnais i n-ionad a athar.
Tadhcc mac Maghnusa mic Seain Mec Branain ticcerna Corc' Athclann do mharbhadh a meabhail la a dearbrathair budéin, & la cloinn a dearbrathar sechtmain iar b-Feil Michíl & da taoisech do gabhail a ionaidh, .i. Domhnall mac Corbmaic las ro marbhadh-somh & Uilliam mac Aedha mac mic Aedha.
Ua Floinn tighearna Siol Maol Ruain co n-a dearbrathair amaille fris do marbhadh lá Maoileachlainn Ua f-Floinn & Maoileachloinn do gabail toisigechta iaromh.
Mac Dubhgaill Eoghan mac Eoghain ele do marbhadh ina tigh fein a meabhail la cloinn Colla Mec Dubhgaill.
Aodh mac Uaithne Uí Ainlighi, & Tadhcc mac Muircheartaicch mic mic Tomaltaigh Uí Áinlighi d'ecc. Tadhcc mac Briain mic Tomaltaigh do ghabhail toisighechta.
Eoghan mac Aedha Buidhe Mhég Eochagain tánaisi Cenél Fiachach do mharbhadh la Cloinn Colmáin.
Risderd mac Tomáis a Burc do threcceadh a thigearnais, & Ricard mac Emainn a Burc d'oirdneadh i n-a ionadh.
Morsluaiccheadh tra leis Ó n-Domnaill (Aedh Ruadh) co maithibh Cenel c-Conaill & co n-eirghe amach Iochtair Connacht, & ní ro airis co rainic do saicchidh Mec Uilliam Burc Riocard mac Emainn, & tainic-sidhe maille lé h-umhla h-i c-cend Uí Domnaill, & isseadh ro cinnset na maithe-sin i n-a c-comhairle iaromh dol ar Mac Uilliam Cloinne Riocaird (Uillecc mac Uillicc an Fhiona) do dhioghail a
p.1064n-anffoladh & madma Croisi Moighe Croind do bris Mac Uilliam Cloinne Riocaird ar Mac Uilliam Burc rias an tan-sin. Agus robdar aontadhaaigh for an c-comairle h-ísin do-chóidhsiot iaromh i c-Cloinn Ricaird. Loiscthear, & milltear leo cetus an Machaire Riabhach. Battar adhaidh longpuirt i m-Baile an Chláir, .i. baile Mec Uilliam, & loiscit é iar t-tain. Báttar athaidh amlaidh sin ag milleadh & ag moirionnradh an tire dá gach leith díobh. Mac Uilliam imorro, .i. Uilleacc ro tarraing sidhe & ro thionoil cuicce clann Uí Bhriain, an Giolla Dubh mac Taidhg, & Muircertach Garb mac Taidhcc, & droingdiorma do maithibh Dháil c-Cais immaille friu. Rucc Mac Uilliam co n-a sluagh fein & co n-a leir thionol ar Ua n-Domhnaill ag fágbhail an tire. Ro chuirset marcshluagh Mec Uilliam, & Siol m-Briain saighin iomruacctha ar deireadh slóigh Uí Domhnaill ag Baile an Duibh ar tus & ro freccradh sin co neimhleascc la marcsluagh Uí Domhnaill, & lá h-Eccneachan mac Neachtain Uí Domnaill do shonnradh baoí for deireadh slóigh Ui Domhnaill gur ro sraoineadh fo dheoidh for marcshluagh Mec Uilliam & Shil m-Briain, & ro marbhadh don chur-sin Domhnall mac Ui Concobhair Corc Mo Dhruadh co sochaidhibh oile nach airimhtear. Ro thionoil Mac Uilliam & Siol m-Briain a sochraide doridhise, & do-coidhset i n-inneall & i n-orduccadh & ro lensat a h-aon comairle iaromh an slocch-sin Uí Domhnaill h-i t-tóraigheacht. Ar a aoi nír bho torbha doibh uair ro fillset sluagh Uí Dhomhnaill for marcsluagh Mec Uilliam, & Sil m-Briain ag an abaind dianadh ainm Glanog, & sraointear doridhisi forra annsin, & fágbaitt daoine eich, & édala iomdha, & ro imthigh set an cuid oile diobh i maidm mhiochososccair. Cona Maidhm Glanóicce indsin.
AOIS CRIOST, 1470.
Aoís Criost, mile, cethre céd, Sechtmoghat.
Pilip mac Tomas mic Pilip mic Aedha Ruaidh Még Uidhir adhbhar tighearna Fer Mhanach mac oirrigh do b-fearr deirc, & daonnacht, & ba ferr d'fior
p.1066coccaidh i n-a aimsir, & O Flannaccain taoiseach Tuaithe Ratha Corbmac mac Giolla Iosa d'ecc.
Slóiccheadh mor leis Ó Neill .i. Enri mac Eoghain h-i c-Cloinn Aodha Buidhe i c-cenn Mhec Uidhelín sa Duibhtrian, & Mac Uí Néill Buidhe co socraite Cloinne Aodha Buide do dhol ar creich ar Mhac Uidhelín. O Neill, & Mac Uidhelín do bhreith forrae. Troid do thabhairt doibh dia 'roile, & brisseadh for Chloinn Aodha Buidhe. Aodh Ócc mac Aodha Buidhe do ghabhail. Mac Suibhne na Coilleadh, & Eoin Ruadh Mac Suibhne do gabhail bheós. Art mac Domhnaill Chaoíl Uí Neill, & Caislén Sgath Deircce do gabhail la h-Ua Neill don turus-sin, & a thabhairt ar laimh Mhec Uidhelín dia coimhéd.
Brian mac Taidhcc Mec Donnchaidh tighearna Átha Cliath an Chorainn do mharbhadh la Tadhg mac Briain Mec Donnchaidh, & a chaoraighecht do bhein de, & drong mór diá mhuintir do mharbhadh a maille fris. Agus Mac Mhec Donnchaidh Toir do marbhadh ar iomruaccadh an la cedna.
Ruaidhri Bacach mac Ui Neill do mharbhadh la cloinn Airt Uí Néill & la sliocht Enri Aimhreidh. Enri & Brian da mhac Airt Ui Neill .i. Ó Néill, & cethrar do sliocht Enri do marbhadh la Conn mhac Uí Néill i n-a dhioghail sen i n-aon ló. O Neill co n-a chloinn do dhol fha caislen cloinne Airt .i. caislen na h-Oghmaighe.
Eoghan Ua Domhnaill & clann Neachtain do ghabháil & do denamh rainn le cloinn Airt i n-aghaidh Uí Neill.
Sean mac Domhnaill Bhallaigh Mhég Uidhir do mharbhadh le Ruaidhri mac Briain mic Pilip Meg Uidhir.
Domhnall & Donnchadh da mhac Eóghain mic Uí Concobhair Ruaidh do marbadh la Ruaidhri mac Uí Choncobhair Dhuinn. Conn mac Taidhg Uí Concobhair, & Cathal mac Feidhlimidh Fhinn do gabail lais beós.
Connla mac Aodha Buidhe Meg Eochaccáin taoiseach Chenél Fhiachach do mharbhadh for an Achadh m-Buidhe acc tigh Brighde Bhaile Atha an Urchoir la mac
p.1068Airt mic Cuinn Uí Maoileachlainn, & la Cloinn Colmain a n-dioghail a athar .i. Art, do marbhadh lais-siumh feacht riamh.
Caislen Sliccigh do ghabháil la h-Ua n-Domhnaill for Domhnall mac Eoghain Uí Concobhair iar m-beith athaidh fhoda in iomsuidhe fair, & a breth fein d'fághail dó chomhtoibh d'Ua Domhnaill don chur-sin la taobh umhla, & cios chána o Iochtar Connacht. Bá don chur-sin do-radadh dó an Leabhar Gerr, & Leabhar na h-Uidhri, & cathaoíreacha Domhnaill Óicc ruccadh siar re linn Sheain mic Concobhair mic Aodha mic Domhnaill Óicc Uí Domhnaill.
Sloiccheadh la h-Ua n-Domhnaill & la h-Ua Ruairc do dhol for Cruachain Ó Cuprain do rioghadh Uí Ruairc. Ua Raghailligh, & Goill, & Teallach Dunchadha ar a c-cionn diblínibh ag Bél Atha Conaill, & Emann mac Aodha Uí Raghailligh, & mac an Easpuicc Uí Ghallcubhair do mharbhadh etorra, & eich & daoine do lot. Ua Domhnaill & a sluagh d'iompúdh, & gan a leiccen for Cruachain don chur-sin.
Cethramhna do dhenamh la h-Iarla o Uaric & la Diuice Clarens d'fuigheall mallacht fher n-Ereann .i. don Iustis Saxanach lér milleadh Tomas iarla & as
p.1070a n-dioghail Tomais tuccadh an midiach-sin fair, & Iustis do denamh d'Iarla Cille Dara iar sin.
Sidh do dhenamh d'Feidhlimidh Fhionn Ó Concobhair fri sliocht Ui Concobhair Ruaidh, & fri cách a c-coitchinne.
Mainistir .S. Fronseis i Lios Laichtnín isin Mumhain i n-epscopóidecht Arda Fearta do toccbail la h-Ua Concobhair Ciarraighe, & a thogha fein innte.
AOIS CRIOST, 1471.
Aois Criost, mile, ceithre ched, Seachtmogatt, a h-aon.
Do tiondsgnadh mainistir la braithribh .S. Fronseis isin n-Gallbhaile Etharlach i n-epscopóitecht Imligh isin Mumhain, & do scriosadh an bliadhain ier sin.
Ua Concobair Corc Mo Druadh (Concobar mac Briain Oicc) do mharbhadh isin Leithinnsi la cloinn a dearbrathar fein, .i. le cloinn Donnchaidh Uí Conchobhair.
Tadhcc mac Uí Concobhair Fhailgi, .i. an Calbhach, & Mairgreicce an Einigh Uí Chearbhaill ionnraighteach Gall & Gaoidheal d'ecc don treghait.
Tadhcc Mac Diarmada Ruaidh tighearna Coillteadh Concobhair d'écc.
Aodh mac Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Conchobair do marbhadh lá sluagh Riocaird a Burc tainicc ar tarraing Ruaidhri mic Briain Uí Conchobhair.
Domhnall mac Cormaic mic Maghnusa Mec Branain do marbhadh i Lios Ua n-Dubhthaigh a meabhail tar slánaibh tighearnadh & taoiseach Shíl Muiredhaigh
p.1072la Conn mac Taidhg Mec Branáin iar n-umhlucchadh dó roimhe-sin, & Emann mac Briain mic Magnusa do marbhadh araon ris.
Diarmaitt mac Muirceartaigh mic Aodha Uí Concobhair do mharbhadh lá Feidhlimidh mac Uí Concobhair Dhuinn.
Aodh mac Toirrdelbhaigh mic Ruaidhri mic Cathail Uí Concobhair do marbhadh a meabhail la sliocht Eoghain mic Ruaidhri.
Ionnsaighidh do dhenamh lá Brian mac Feilim Uí Raghailligh h-i c-Cloinn an Chaoich ar Fherghal mac Seain Uí Raighilligh. Creacha do chur rompa dhoibh. Feargal do breith forra, & iomruaccadh do beith etorra, & Cathal mac Iriail mic Feidlim Uí Raghailligh do mharbhadh ann. Feargal do gabhail on lucht n-aile.
Creacha anba la h-Ua n-Domhnaill & la cloinn Eoghain Uí Concobhair for chaoraighecht Cairpre & Cloinne Donnchaidh allaníos do Shligeach. Sloiccheadh mór lá Mac Uilliam Burc i n-Iochtar Chonnacht do congnamh le Ruaidhri mac Briain Uí Concobhair, & dol dóibh fa chaislén Sliccigh. Clann Eoghain Uí Concobhair do beith a b-farradh Uí Domhnaill an tan-sin. Domhnall mac Eoghain do dhol san chaislén & tor an dorais do briseadh la Mac Uilliam & sidh do denamh dóibh iar sin.
Iarla do ghairm do mac Tomais Iarla, & a gabhail lá Cloinn Charthaigh.
Ceatha cloichsnechta d'fearthain i m-Beltaine maille lé tinntech & le toirneach gur mill blatha & toirthe. No biodh da ordlach nó a tri a c-cloich dibh, & do gnidis cneadha & crechta móra ar na daoinibh da m-bendaois.
Sloiccheadh la h-Ua n-Domnaill i n-Iochtar Connacht co ro creachloisc cuid mic an Cosnamhaigh Ui Dubda do Thír Fiachrach.
Creach la cloinn Uí Concobhair Fhailge ó Chenél Fhiachach, & Uaitne mac Meg Echagáin & mac Neill Mic an t-Siondaigh go n-druing ele amaille friu do marbadh leo.
Caislen na h-Oghmaighe do ghabhail leis Ó Neill Enri mac Eoghain. As amhlaidh ro gabhadh cumascc do tabhairt do cloinn Uí Neill & do cloinn Airt dá 'roile
p.1074a t-tús an geimridh. Sraoíneadh for cloinn Airt, & da mac Airt do mharbhadh go sochaidhibh ele amhail ro ráidhsemar remhainn. Ua Neill co n-a chloinn do suidhe i t-timchell an baile. Sile ingen Uí Domnaill, .i. Niall Garb, ben Neill mic Airt Uí Neill do beith isin c-caislen co sochraide amaille fria. Niall fein co n-a braithribh do dol i c-cenn Uí Dhomhnaill & Conallach, & Ó Neill do beith fon c-caislen o thús foghmhair go deireadh earraigh. Tangattar clann Airt iar t-tain do shaighidh Uí Neill, & do-bertsat an baile do & do-bert-somh da mac fein é, .i. do Conn, & do-deachaidh dia tigh iaromh.
Trian Conghail uile do gabhail le Conn mac Aedha Buidhe, & a maite do teacht cuige, .i. Mac Uí Neill, Mac Uidhilin & Enri mac Briain Ballaicch.
Coccadh mor i n-Uíbh Failge etir Ua c-Concobhair & Tadhg Ua Conchobhair. Tadg do dhol i c-ceand Gall, & sluagh Gall do breith leis i n-Uibh Failghe, & an tir do milleadh leo co leir.
Iarla Cille Dara & Goill na Midhe do dhol ar sloiccheadh h-i Fearn Maigh, & creacha mora do dhenamh ar Mag Mathghamna. Mag Mathgamhna do tionol a tire iar sin. Airgthe mora, loisccthi & ár daoíne do thabhairt dó ar Ghallaibh a n-diogail na c-creach-sin.
Ruaidhri mac Donnchaidh mic Aodha Meg Uidir do marbhadh la
Colla mac Aodha Meg Uidhir & la a cloinn acc teach Meg Craith
i n-Allt Ruaidhri h-i Tearmonn
p.1076Dabheócc. Donnchadh Ócc mac Donnchaidh Még Uidhir do lenmain Colla, & é féin, & a mac do mharbhadh ar n-a marach isin ionadh cedna tre miorbuilibh Dé & Dabheocc.
Sloiccheadh lá h-Ua Neill h-i t-Tír Breasail, & a losccadh leis. Meic riogh Tire Conaill uile, & clann Airt Uí Neill do breith forra, & O Neill do shoadh dia tigh don turas-sin.
Mag Uidhir, .i. Tomas Occ mac Tomais do chor a tighearnais de ar c-caithemh urmhóir a aoisi le deirc, le h-eineach, & le h-uaisle, & tighearnas do tabhairt da mac (Émann), & a mac ele d'fáccbháil i n-a tanaisde, an treas mac, Rossa i n-espuccóide Clochair.
Muircertach mac Eoghain Uí Neill d'ecc.
Aodh mac Briain mic Pilip na Tuaighe Meg Uidhir d'ecc .16. calainn Marta.
AOIS CRIOST, 1472.
Aois Criost, mile, ceitre céd, Sechtmoghadh, a dó.
Mathghamhain mac Toirrdhealbhaigh Uí Briain tanaisi Tuadhmuman d'écc.
O Catháin Ruaidhri Ainshesccar do mharbhadh a f-fiull la Mac Uidhelín .i. Seinicin Carrach. Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill do thionol a sochraitte & Goffraidh Ua Catháin dearbrathair don Ruaidhri chedna do dol gus an ruta do dhioghail Ruaidhri ar Mac Uidhelín. Feachar iomairecc etorra co t-torchair Goffraidh Ua Catháin (fer lan do dheirc, d'eineach, & d'uaisle), la Rudhraighe Mac Uidhilín d'aon urchor gae. Indsaighidh do dhenamh ar n-a marach don Conn cedna ar an rúta, & maidhm mor do thabairt forra, & Mac Uidhilín fein Corbmac do
p.1078mharbhadh. Mac Uidhilin do gairm do Rudhraighe & sith do denamh dhó lé Mac Aedha Buidhe (.i. Conn), & coinne do dhenamh dóibh le h-oireacht Ui Catháin. Dol do Mac Uidhilin h-i c-coite becc ar bun na Banna do tocht do lathair Ui Catháin. Dream d'oirecht Uí Catháin do theccmail dó acc dol i t-tír, & a marbadh & bhathadh ar in m-Banna.
Donnchadh mac Tomais Óicc Meg Uidhir do gabhail le n-a dearbhrathair féin Emand, .i. Mag Uidhir, i n-a bhaile feisin, & fuasccladh mór do bhuain as.
Mac Suibhne Fanad Maol Muire do mharbhadh i maidhm an Tapadain, & Domhnall mac Félim Uí Dochartaicch, la cloinn Neachtain Uí Domhnaill, & la h-Ua Neill, & a mac Ruaidhri Meic Suibhne do ghabhail a ionaid.
Brian mac Feilim mic Duinn mic Con Chonnacht Meg Uidhir do marbhadh la cloind t-Seain Bhuidhe Meg Mathghamhna, & la Cloinn n-Domnaill Cloinne Ceallaigh.
O h-Eidirsceoil Mór, Fingin mac Mheiccon mic Fingin mic Donnchaidh Guitt d'écc i n-a thigh féin iar n-denamh oilithre San Sem, & a mhac Tadhcc mac Finghin d'écc go h-aithriccheach a c-cionn mhís iar n-écc a athar iar t-teacht ón oilithre chédna.
Clann Még Raghnaill Conchobhar, & Maoilechlainn da mac taoisigh do b-ferr oineach & uaisle do bhi i c-Connachtaibh i n-a ré do mharbhadh i n-aon lo la sliocht Mhaoileachlainn Még Ragnaill tri seachtmhaine ria Nodlaicc iar marbhadh mheic Conmhaic mec Seoinin leo iar c-cor an tíre futhaibh co Sliabh Cairpre, & iar m-breith buadha gacha teccmhála gus an ló-sin.
Eocchan mac Concobhair Mec Diarmada d'écc an Aoine ria b-Féil Bearaigh.
Muirchertach mac Tomaltaigh mic Iomair Uí Áinnlighi d'écc.
p.1080
Diarmaitt mac Seaain mic Maoileachlainn Uí Ferghail do mharbhadh la cloinn t-Seain mic Domnaill Ui Fherghail.
Tomaltach mac Concobhair Mec Diarmada do marbhadh la cloinn Diarmada mic Ruaidhri Mec Diarmata Domhnach na Paisi i m-Béol Atha Chaisil Bracain.
Uilliam mac Taidhcc Chaoich mic Uilliam Uí Ceallaigh do marbhadh lá mac Taidhcc mic Donnchaidh Uí Cheallaigh.
Móir-ionnsaicchidh la h-Ua c-Ceallaigh for an Muine Liath. Goill Iarthair Mhidhe do breith fair, Diúidicch, Peitidigh, Tirialaigh, Dairsighigh & Dalatúnaigh. Briseadh for Ua c-Ceallaigh. Donnchadh Ua Ceallaigh co sochaidhe amaille fris do ergabhail, & drong dá c-coisidhibh, & da c-ceithearnaibh do mharbhadh.
Anmann iongantach do theacht i n-Eirinn o righ Saxan .i. ionnsamhail bhaineich, dath buidhe fuirre, ingne bó aice, braighe fhoda, ceann ro-mor, earball imleabhar osé granna teircfionnfadhach, & díollait di fein fuirre, cruithneacht, & salann aseadh nó caithedh. No thairrngedh gach slaod eire dá mhéd as a h-erball. Do leicceadh for a gluinibh fo gach dorus da airde, & acc dol dia marcach fuirre.
Iarla ócc Desmumhan do leiccenn la Cloinn Cárthaigh, & Gearoitt mac an iarla d'einirtniucchadh lais.
Maine Sionnach tighearna Muintire Tadhgain do mharbhadh, & Tadhcc mac Maine do gabhail a ionaid.
Ualgarcc mac Cathail Bhallaigh Uí Ruairc do marbhadh la muintir Eócchain mic Lochlainn Ui Ruairc.
Sloiccheadh la Mac Uilliam Burc i n-Uibh Maine do chongnamh la Tadg c-Caoch Ua c-Ceallaigh & iar n-gabhail neirt for Maineachaibh o Shuca siar, & iar b-faghbhail bragat uatha do-ronadh dioghbail mhór dho fo dheoidh uair ro éla seisear ar fichit as an sluagh im mac Mic Uater a Burc, im cloinn Mec Muiris, im cloinn Mec Siurtain, & im mac Mec an Mileadh, et cetera. Ro gabaitt, & ro marbhait uile la Maineachaibh cenmota Mac Siúrtáin a aonar terna ar eiccin beóghonta allos a lamha, & Mac Uilliam do shoadh fo mhela.
An Giolla Glas mac Uí Uiccinn d'ecc a f-focchmhar na bliadhna-so.
p.1082


text:
- TIOTAL
- Taisbeanadh uinneig ann am bùth Sgiamhachair
- EXTERNAL ID
- PAW0007314B
- ÀITE
- neo-aithnichte
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20973
- KEYWORDS
- meanbh-reic
bùthan
malairt
sgiamhachadh
Taisbeanadh uinneig ann am bùth Sgiamhachair, le bolt is, ann an àite follaiseach, pacaidean de 'Tapwata dry paste for paperhangers', ag ràdh 'only cold water needed to stir into a strong adhesive paste'. Bha na pacaidean a' cosg 6 tasdain is sgillinn. 'S e bathar Breatannach a th'ann an Tapwata, is thathar a' cur tòrr cuideam air seo. Tha sanas air beulaibh an tasibeanaidh ag innse dhuinn gun robh an uinneag ann an co-fharpais nàiseanta aig Tapwata airson sgeadachadh uinneagan. Chaneil fios againn fhathast dè a' bhùth a th'ann, ach tha sinn a' creidsinn gun robh i ann an sgìre Inbhir Nis, oir thàinig an dealbh o chruinneachadh Dhàibhidh MhicGilleBhàin, dealbhadair stèidhichte ann an Inbhir Nis
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Beul Uaimh an Naoimh Charmaig, Eilean Mòr
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_1000
- ÀITE
- Eilean Mòr
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10886
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd-camara
togail dhealbhan
A' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan
eachdraidh shòisealta
leacan croise
croisean
eaglaisean
caibealan
uaighean
uaimhean
manaich
naoimh
clachan-uaighe
Eaglais Cheilteach
Crìosdaidheachd
Faisg air ceann an earra-dheas an Eilein Mhòir, an t-eilean as motha ann am buidheann de dh'eileanan ann an Caolas Dhiùra, tha uamh ann air a bheil 'Uaimh an Naoimh Charmaig'. Tha na ballachan air an snaidheadh le croisean sìmplidh. 'S e an Naomh Carmag manach Èireannach on t-7mh linn a stèidhich manachainn sa Chill ann an iar-eilean Taigh a' Bhealaich. Tha e air aithris gun do chleachd e Eilean Mòr mar chuilidh thràth Chrìosdail. Tha beul na h-uamha ri lorg san t-sloc seo. Chaidh an dealbh seo a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth den 20mh linn.
Rugadh an tè a thog an dealbh, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. 'S e fear de na sgìrean a b' fheàrr leatha Rubha Àird nam Murchan agus b' ann an sin, ann an Sanna, a rinn i dachaigh ann an 1927.
Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchas agus eachdraidh shòisealta na Gàidhealtachd a tuath is an iar. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' a dhà de na leabhraichean as ainmeile aice agus 's e na dealbhan-camara aice fhèin a tha san dà leabhar. Bhàsaich i ann an taigh-altraim ann an Dun Èideann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
'S e stòr-dàta a th' ann an Postgres a chleachdadh gus seataichean mòra de dhàta a stòradh bho mhèinneadh lìn agus a 'sgrìobadh. O chionn ghoirid, leig Postgres feart air a thogail mar JSONB, far a bheil "B" a 'seasamh airson dàna. Ma chuireas tu dàta structarail a-steach a dh'fhaodar a riochdachadh mar JSON (Notation Object JavaScript), cuir fios gu dàta dàta agus a 'stòradh nan seataichean dàta ann an cruth dà-chànanach. Ma tha an iomairt sgrìobidh agad stèidhichte air JSON, is e Postgres an suidheachadh dàta as fheàrr airson beachdachadh.
A bheil Postgres a 'làimhseachadh teacsa Sìneach?
Tha cuid de mhaighstirean-lìn air a bhith a 'togail cheistean co-dhiù a bheil Postgres a' làimhseachadh teacsaichean Sìonach. Is e "yes" mòr a tha anns a 'cheist seo. Nuair a bhios tu a 'cruthachadh stòr-dàta, tha an aplacaid agad agus draibhear an stòr-dàta dà fhactar a tha gu math cudromach. Is e postgres stòr-dàta sgrìobadh lìn a tha ag obair leis an taic Unicode. Le bhith a 'cruthachadh an stòr-dàta Postgres agad, beachdaich air comharrachadh còdachadh UTF-8.
JSONB Postgres vs. Stòr-dàta NoSQL
Tha NOSQL na stòr-dàta an-asgaidh agus furasta a chleachdadh a bhios a 'stòradh dàta ann an cruth fosgailte. Mar eisimpleir, ma tha thu a 'tarraing dàta air margaidhean ionmhasail, feumaidh tu a bhith faiceallach mun dòigh sa bheil an dàta agad air a stòradh. Seo far a bheil an duilgheadas a 'tighinn a-steach. Chan eil stòr-dàta NoSQL a 'dèanamh suas de sgrùdaidhean structar dàta. Ma chailleas tu an ceum seo, bidh thu a 'toirt seachad dàta ann an cruth nach gabh a leughadh.
Tha postgres, air an làimh eile, a 'leigeil le blagairean is luchd-margaidh roghainn ionracas dàta a chleachdadh. Postgres, stòran stòr-dàta a 'sgrìobadh lìn, a' toirt às dàta ann am cruth dàna. Tha an stòr-dàta seo a 'toirt taic dha na tionndaidhean HSTORE agus JSON.
Taisbeanadh puist-d
Tha postgres na stòr-dàta as fheàrr a chleachdar gus stòran mòra de dhàta a stòradh ann an diofar chànanan. Chaidh an stòr-dàta seo a dhealbhachadh airson toraidhean a lorg agus a chriathradh. Tha JSONB ann cuideachd airson a bhith a 'stiùireadh cuid de charactaran cànain leithid Sìonais. Am measg nan gnìomhan eile a tha aig Postgres tha:
- Cur às do dhàta le taic gu tur air leth;
- Cur an gnìomh sgrìobadh luath agus a 'rannsachadh ghnìomhan;
- A 'stòradh dàta le deagh structar a chaidh a tharraing bho tagaichean HTML;
- A 'gleidheadh dàta bho làraich sgrìob agus ga stòradh ann an cruthan leughaidh;
Carson a tha JSONB a 'leantainn Post?
Bu chòir do stòr-dàta feumail a bhith a 'dèanamh feum as fheàrr de chlàran-amais agus a' seòrsachadh dàta ann an iomadh dàta dàta ann an fìor àm. Na leig le dàil agus bheir ùine buaidh air a 'phròiseact sgrìobidh agad. Bidh Postgres a 'cleachdadh ghluasadan ginteil gus dàta a bhriseadh sìos ann an diofar stòran-dàta airson ath-lorg furasta.
Chan eil dàta a stòradh mu dheidhinn ùine freagairt agus ùine-obrach. Tha ùrachadh gnè ga thoirt gu lèir. Cleachd clusters gus fo-rudan a luchdachadh agus clàran-innse a dhì-cheadachadh gus am bi thu a 'pacadh an dàta agad. Tha seo a 'cuideachadh cleachdaichean le bhith a' cleachdadh iomadh dàta dàta aig aon àm.
Cha deach am facal cumanta a chlàradh a-riamh a-riamh. Le stòr-dàta sgrìobadh lìn Postgres, faodaidh tu rud cumanta a chlàradh gu luath le bhith a 'seòrsachadh a' chuspair ann an sreath eile agus a 'ceangal a' chlàraidh le bhith a 'cleachdadh inneal sgaoilidh cèin. Innse a-steach an t-eadar-lìon prìomh dhùthchannan cèin gus do thoraidhean fhaighinn.
A bheil thu a 'cur an dà chuid sgrìobhainnean agus structaran clàran traidiseanta eadar-dhealaichte nuair a bhios tu a' stòradh seataichean mòra de dhàta? Chan fheum a bhith draghail mu dheidhinn seo. Let Postgres JSON B dèan an obair dhut. Le stòr-dàta sgrìobadh lìn Postgres, chan eil feum air ath-sgrùdadh.


text:
Oidhirp air coille Arcaig a cheannach
Tha coimhearsnachd timcheall Loch Arcaig ann an Loch Abar agus Urras nan Coilltean ag obair còmhla feuch £500,000 a thogail airson 2,500 acair de sheann choille a ceannach bho Choimisean nan Coilltearachd.
Tha iad airson a' choille a chur air ais mar a bha i sna linntean a dh'fhalbh, agus airson cosnaidhean a chruthachadh aig an aon àm.
'S e craobhan giuthais dhùthchasach, daraich agus beithe as motha a tha sa choille.
"Na tha sònraichte, 's e nach eil mòran sheann choilltean mar seo air fhàgail an-diugh," thuirt Ruairidh Francis bho Urras nan Coilltean.
Ro fhaisg
"Tha am fearann seo a' dèanamh suas mu 10% de na th' air fhàgail ann an Alba.
"Mar a bhiodh dùil, tha i uabhasach beartach a thaobh fiadh-bheatha, le iolairean, cait fhiadhaich, dòbhrain, feòragan ruadha, agus crotal nach fhaiceadh sibh tric.
"Tro na linntean a dh'fhalbh tha mac-an-duine air cron a dhèanamh air na coilltean seo.
"Chaidh tòrr de na craobhan a leagail bhon 18mh Linn air adhart.
"Chaidh mòran chraobhan ùra a chur nach eil dùthchasach do dh'Alba, agus chaidh iad ro fhaisg air a chèile 's a-nis cha bhi solas gu leòr a' rugisinn làr na coille.
"Agus a bharrachd air sin tha cus bheathaichean air a bhith ag ionaltradh sa choille a' dèanamh cron air an àrainneachd shònraichte seo.
"'Ma 's urrainn dhuinn, 's e tha fa-near dhuinn, an t-seann choille aiseag air ais le craobhan dùthchasach agus pailteas fiadh-bheatha.
"Tha sinn uabhasach toilichte a bhith a' co-obrachadh le Còmhlan Coille Coimhearsnachd Arcaig.
"Tha sinn ag iarraidh am fearann a cheannach agus a riaghladh còmhla ris a' bhuidhinn sin.
"Tha sinn an coimain a' chòmhlain chiùil Dàimh cuideachd, a thug cead dhuinn fear de na h-òrain aca a chleachdadh air an fhiolm mun phròiseact a tha ri fhaicinn air Youtube.
"'S e an t-amas againn an-dràsta £500,000 a thogail arison am fearann a cheannach.
"Ma shoirbhicheas leinn, feumaidh sinn £4m a bharrachd a thogail thar an 20 bliadhna a tha ri tighinn," thuirt e.


text:
Tha innealan rannsachaidh nas fheàrr agus margaidheachd nam meadhanan sòisealta dà bheachd dlùth cheangailte ri chèile agus a tha a 'toirt trafaig àrd-inbheach agus cuimsichte gu làrach-lìn. Faodaidh na meadhanan sòisealta na h-oidhirpean SEO agad a chuideachadh oir cha mhòr nach eil a h-uile neach-cleachdaidh agad a 'cleachdadh àrd-ùrlar mheadhanan sòisealta leithid Facebook, Twitter, Instagram, Google+ agus mar sin air adhart. Tha mòran de ghnìomhachasan ionadail an-diugh nach eil a 'togail làraich-lìn no duilleagan air tìr.
Bidh iad a 'reic am bathar agus an seirbheisean dìreach bhon chunntas gnìomhachais aca air àrd-ùrlaran meadhanan sòisealta. Is e co-dhùnadh brìgheil a th 'ann mar a tha thu an seo is dòcha gu bheil thu a' tarraing an aon uiread de luchd-cleachdaidh a tha a 'gabhail gnothach ris a' ghnìomhachas agad mar innealan rannsachaidh. Aig an àm seo, tha àrd-ùrlaran meadhanan sòisealta mar dhòigh ruigsinneach agus èifeachdach gus gnìomhachas a stiùireadh air-loidhne. Ach, ma bhios sinn a 'bruidhinn mu SEO agus SMM ann an toinnte, is fhiach a ràdh gu bheil Google a' daingneachadh gu bheil na ceanglaichean a tha air an co-roinn air Facebook air an cleachdadh mar chomharran làraich. Sin as coireach gu bheil na h-àireamhan as àirde de chùisean sòisealta aig làraich le dreuchdan àrda.
Ciamar as urrainn do mheadhanan sòisealta a bhith a 'neartachadh innealan-rannsachaidh nas fheàrr?
Tha an dà chuid SEO agus Margaidheachd Sòisealta nam Meadhanan a 'toirt a-steach dòighean-obrach organach a tha ag amas air dearbh-aithne tarraingeach a thogail a tha a' toirt comas do luchd-ceannach. Tha e a 'ciallachadh gu bheil SMM a' cur gu mòr ri na làraich lìn agad. Leig leinn bruidhinn mu na meadhanan sòisealta faodaidh tu na h-oidhirpean as fheàrr agad airson einnsean rannsachaidh a leasachadh.
Dèan cinnteach gu foillsich thu susbaint càileachd meadhanan sòisealta a tha agad, na barrachd chothroman feumaidh luchd-cleachdaidh an t-susbaint càileachd agus an roinn agad fhaicinn e. Mar sin, le susbaint iomchaidh is ùraichte air na meadhanan sòisealta agad mar a thogas e do chomas co-cheangailte. A bharrachd air na meadhanan sòisealta a tha agad, nas motha de chothroman feumaidh luchd-cleachdaidh an t-susbaint càileachd agad fhaicinn agus a roinn. Mar sin, le bhith a 'faighinn susbaint iomchaidh is ùraichte air na meadhanan sòisealta, bidh e a' cuideachadh gus ceanglaichean a tharraing. Bidh cuid de ghnìomhachasan a 'fastadh eòlaichean SMM gus an làthaireachd aca a leasachadh air na meadhanan sòisealta. Tha e gu math reusanta, gu sònraichte airson gnìomhachasan ionadail. Chan eil e gu diofar a bheil thu a 'brosnachadh do ghnìomhachas air Facebook, Twitter no Instagram. Ma chruthaicheas tu rud sònraichte is feumail airson susbaint luchd-cleachdaidh a dh'fhaodadh a bhith agad, tha e nas dualtaiche ceanglaichean fhaighinn bho làraich-lìn eile.
- Dèan luchd-èisteachd dìlseachd
Gus soirbheachadh ann am margaidh nam meadhanan sòisealta, feumaidh tu a bhith for-ghnìomhach agus ruighinn daoine far a bheil iad. Le àrd-ùrlaran meadhanan sòisealta mar Facebook far a bheil faisg air 2 mhillean neach-cleachdaidh gnìomhach, faodaidh tu làthaireachd lìn a thogail agus targaid a thoirt do na luchd-cleachdaidh agad. Mar sin, ma tha thu a 'dol a leasachadh làrach na làraich agad agus gus do SEO a leasachadh, bu chòir dhut do ghèam sòisealta a dhèanamh suas. Tha cunntasan gnìomhachais nam meadhanan sòisealta a 'toirt comas do shealbhadairean làraich-lìn a bhith nas fhaisge air an luchd-èisteachd a tha cuimsichte. Faodaidh tu sealltainn do luchd-leantainn do dhruim den ghnìomhachas agad agus a dhol an sàs sa phròiseas seo. Cleachd na dòighean eadar-obrachadh a tha rim faotainn leis an luchd-èisteachd agad leithid co-fharpaisean, suirbhidhean air-loidhne, duaisean a thoirt seachad agus mar sin air adhart. Nì na modhan sin uile na luchd-leantainn agad dìleas don bhranda agad agus cuidichidh iad thu gus an toirt gu bhith a 'pàigheadh luchd-ceannach cunbhalach.
Nuair a tha an luchd-ceannach agad a 'dèanamh google do ainm branda agus abairt prìomh fhacal, faodaidh e Cuidichidh sin thu a 'dèanamh rangachadh airson faclan rannsachaidh coltach. Mar eisimpleir, bidh luchd-cleachdaidh a 'lorg ainm branda + fònaichean sgairteil agus ag eadar-obrachadh le susbaint an làraich a tha a' toirt dhaibh fiosrachadh riatanach uile. Anns a 'chùis seo, bhiodh Google a' smaointinn, bhon a tha an làrach agad math airson a 'cheist seo, gum biodh e buntainneach do cheistean coitcheann "fònaichean sgairteil" agus an làrach agad nas àirde airson an teirm rannsachaidh seo.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Seusan Turasachd math dhan Eilean Sgitheanach (28/08/2014)
[Innes Rothach – Preseantair] Tha a h-uile coltas ann gur i seo seusan turasachd cho trang ‘s a bh’ aca riamh anns an Eilean Sgitheanach. Ged a bhios greis ann fhathast mus tig àireamhan oifigeil a-mach, tha gnìomhachasan mar làraichean campachaidh ag ràdh g’ eil na h-àireamhan acasan suas eadar an treas agus an dàrna cuid air àireamhan na bliadhna an-uiridh. Tha an aithris seo aig Eilidh NicLeòid.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] ‘S e an ceathramh eilean as fheàrr san t-saoghal a rèir na h-iris National Geographic agus le cliù mar sin, tha an t-Eilean Sgitheanach a’ tàladh nam mìltean mòra de luchd-turais a h-uile bliadhna. ‘S e Monadh Àrd an Stòir agus Bodach an Stòir ri thaobh làrach cho tarraingeach ‘s a tha san sgìre, a’ tàladh co-dhiù trì fichead agus a còig mìle duine gach bliadhna.
[Fireannach 1] Yeah it’s very beautiful place.
[Boireannach 1] I think that people are more generous and kind than in Paris.
[Fireannach 2] The connection from mountains and sea I love all over the world and in Skye it’s special.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Ged a tha còmhdhail car annasach aig cuid tha mòran a bharrachd a’ tighinn dhan Eilean air soithichean mòra spaideil. ‘S e fear dhe na h-àitichean dhan tèid iad – taigh-tasgaidh an eilein – a dh’fhosgail a dhorsan bho chionn faisg air leth-cheud bliadhna. B’ e an-uiridh a’ bhliadhna bu thrainge a bh’ aca riamh.
[Eòin Dòmhnallach] Am-bliadhna b’ e toiseach tòiseachaidh gu math slaodach a bh’ ann. Bha an aimsir as t-Earrach agus tràth as t-samhradh gu math fuar agus cha robh uimhir a dhaoine a’ tighinn mun cuairt.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Bho ghnìomhachas stèidhichte gu fear a tha dìreach anns an dàrna bliadhna. Mhothaich iad barrachd charbadan air an rathad am-bliadhna, ach cha bhi a h-uile duine a stad son grèim bidhe.
[Iseabail Strachan] Tha cùisean trang aon là agus sàmhach là eile so tha e suas agus sìos agus tha e doirbh a bhith cinnteach, fhios agad leis gu bheil na h-àireamhan eadar-dhealaichte gach là agus tha an seusan cuideachd gu math goirid agus bidh e seachad mus bi fios againn mu dheidhinn.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Tha mòran eile anns a’ ghnìomhachas a’ soirbheachadh ge-tà. Tha a dhà uimhir a bhanaichean mòra ann an cuid a làraichean campachaidh, ao-coltach ri seusanan eile tha na goireasan seo ann an Uig air a bhith air leth trang fad an t-samhraidh.
[Màrtainn Madigan] This year alone we’ve seen an increase of at least 30% of everyone from the tents to the campervans and we get a lull probably sometime in June just after the break of the May bank holiday but this year we’ve had no lull whatsoever throughout May, June, July and August.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Chan fhaighear figearan oifigeil Visit Scotland dhan Eilean a-mhàin, ach tha mòran ag aithris gu bheil na h-àireamhan aca suas am-bliadhna, le cuid ag ràdh gur i a’ bhliadhna bu thrainge a bh’ aca riamh. Eilidh NicLeòid, BBC An Là, An t-Eilean Sgitheanach.
A good tourist season for the Isle of Skye
[Innes Munro – Presenter] It’ s very likely that this is the busiest tourist season they’ve ever had on the Isle of Skye. Although there is a while yet until the official figures are released, businesses such as camping grounds are saying their numbers are up between 33-50%. This report comes from Eilidh MacLeod.
[Eilidh Macleod – Reporter] It’s the 4th best island in the world according to the National Geographic magazine and with a reputation like that, Skye attracts thousands of tourists each year. The Storr and The Old Man Of Storr beside it are sights as appealing as you can get in the area, attracting at least 65,000 people each year.
[Gentleman 1] ] Yeah it’s very beautiful place.
[Lady 2] I think that people are more generous and kind than in Paris.
[Gentleman 2] The connection from mountains and sea I love all over the world and in Skye it’s special.
[Eilidh Macleod – Reporter] Although some have strange methods of transport more and more come to the island in big fancy vehicles. One of the places they go is the island’s museum which opened its doors almost 50 years ago. Last year was their busiest yet.
[Jonathan MacDonald] It was a very slow start to the year. The weather in spring and early summer was very cold and there weren’t so many people around.
[Eilidh Macleod – Reporter] From an established business to one that’ s only in its second year. They noticed more cars on the road this year but not everyone stops for a bite to eat.
[Ishbel Strachan] Things are busy one day and quiet the next so it’s up and down and it’s difficult to be sure with numbers varying each day. Also the season is very short and it’s over before we know it.
[Eilidh Macleod – Reporter] There are plenty other businesses thriving though. There are twice as many camper vans in many of the camping grounds, unlike other seasons these facilities in Uig have been extra busy this summer.
[Martin Madigan] This year alone we’ve seen an increase of at least 30% of everyone from the tents to the campervans and we get a lull probably sometime in June just after the break of the May bank holiday but this year we’ve had no lull whatsoever throughout May, June, July and August.
[Eilidh Macleod – Reporter] Visit Scotland figures are not available for Skye alone, but many report that their numbers are up this year, with most saying it has been their busiest year yet. Eilidh Macleod, BBC An Là, the Isle of Skye.
Seusan Turasachd math dhan Eilean Sgitheanach
(A good tourist season for the Isle of Skye)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.