c: text/html

text:
4 an Dàmhair
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1289 - Louis X na Frainge, Rìgh na Frainge fad dìreach 19 mìos.
- 1795 - Thomas Carlyle, sgrìobhadair is eachdraiche, ann an Eaglais Fheichin.
- 1918 - Kenichi Fukui, ann an Nara. Ceimigear às An t-Seapan.
- 1923 - Charlton Heston, actair Aimeireaganach
- 1931 - Basil D'Oliveira, cluicheadair criogaid Sasannach
- 1938 - Kurt Wüthrich, ann an Aarberg. Ceimigear às An Eilbheis.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1669 - Rembrandt Harmenszoon van Rijn, ann an Amsterdam. Peantair às na Tìrean Ìsle.
- 1947 - Max Planck, fiosagaiche Gearmailteach

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seabhag
Is an t-seabhag (falco peregrinus) eun mòr a bhios ag ithe eòin eile 's beathaichean beaga. Tha iad ainmeil gu h-àraidh air mar cho luath sa bhios iad a' sgeith. Gu dearbh 's ann leis a luaths a bhios iad a' sealg. Bith iad a' sgeith sìos aig astar mòr air a cobhartach.
Gob gu earball, bith iad eadar 35 's 50 cm de dh'fhaide agus bith leud a sgiathan eadar 80 's 120 cm. Thèid cuideam nam fireannach eadar 440 's 750 g agus cuideam nam boireannach eadar 910 's 1500 g.
Thathar ag ràdh gur i an t-seabhag beathach as luaithe a th' ann, 's gum bi iad comasach sgeith a-nuas cho luath ri 320 km/h.


text:
Sincelejo
‘S e prìomh-bhaile na roinne Sucre, ann an Coloimbia, [1] a th’ann Sincelejo, neo San Francisco de Asís de Sincelejo.[2] Tha e suidhichte aig àirde dhe 213m os cionn ìre na mara ann an àirde an ear-thuath na dùthcha 987km air falbh bho Bhogotá.[3] Tha teodhachd meadhan dhe 27.1° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1535 dìreach ri taobh Oirthir na Cairibianach. Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas agus air gnìomhachas a’ chruidh. Tha àireamh-sluaigh dhe 237,618 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntais-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Sincelejo an 23mh baile as motha na dùthcha.[5]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 237,618 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 17,979 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Sincelejo, ach tha 14.5% dhe Tùsanaich agus 9.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 87.5% dhe na daoine ann an Sincelejo leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 50% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Sincelejo. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis na Cruidh (Spàinntis: Corraleja): 20mh am Faoilleach.
- Sabaidean le coilich.
- Fèille na Cruidh.
- Fèis na Comhlan Ciùil.
- Fèis Nàiseanta na Comhlan Ciùil neo Ceòl na Gaoith.
- Fèille Sincelejo an Iasgaich is an àiteachais.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichan A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Gainnead thidsearan air Ghàidhealtachd
- 22 An t-Samhain 2013
Tha duilgheadas aig cuid de sgoiltean air Ghàidhealtachd an curriculum slàn a theagasg ri linn gainnead thidsearan.
Tha Comhairle na Gàidhealtachd a' cur shanasan anns na pàipearan-naidheachd feuch tidsearan eadar-amail fhastadh.
Thuirt Cathraiche Comataidh nan Seirbheisean Inbheach is Cloinne aig a' Chomhairle, Alasdair Christie, gu bheil na dusanan de luchd-teagaisg a bharrachd a dhìth.
Tha feum gu sònraichte air luchd-teagaisg eadar-amail sa Gheamhradh, ri linn tidsearan a bhith dheth 's iad tinn.
Tha an gainnead a' toirt buaidh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, agus air cuspairean tro mheadhan na Beurla.
"'S e trioblaid uabhasach a th' ann air Ghàidhealtachd," thuirt Mgr Christie.
"Tha gainnead thidsearan ann bho Inbhir Nis gu ruige a' chosta an iar agus Dùthaich MhicAoidh.
"'S e fear de na h-adhbharan air culaibh seo, gu bheil feadhainn a bha deònach a bhith nan tidsearan eadar-amail roimhe a-nis air co-dhùnadh nach eil iad deònach tuilleadh.
"Cuideachd, tha aonta nàiseanta a tha a' fàgail nach fhaigh daoine uiread pàighidh air a shon an-diugh," thuirt e.
Thuirt Mgr Christie gun robh a bhith a' teagasg a' churriculum iomlan ann an sgoiltean na dhùbhlan mòr dhan Chomhairle an-dràsta.
'S ann air sgoiltean ann an àiteachan a tha fada bho Inbhir Nis as motha a tha an duilgheadas a' bualadh.
Tha comhairlean eile ann an Alba cuideachd a' faighinn duilgheadas ri linn gainnead luchd-teagaisg eadar-amail.
Tha Aonadh an EIS ag ràdh gur e an t-adhbhar as motha, gu bheil gearradh air tighinn air na gheibh luchd-teagaisg eadar-amail de phàigheadh.
Tha dùil cuideachd gu bheil barrachd thidsearan òga a' faighinn chosnaidhean làn-ùine, 's nach eil iad rim faotainn tuilleadh airson obair eadar-amail.


text:
1883
MDCCCLXXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Clement Attlee, Prìomh-mhinistear Bhreatainn (bàs: 1967)
- 17 am Faoilleach - Compton Mackenzie, ùghdar Whisky Galore
- 29 an t-Iuchar - Porfirio Barba Jacob, ughdair à Coloimbia
- 30 an Lùnasdal - Theo van Doesburg, ann an Utrecht. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- Jaroslav Hasek, Sgrìobhadair-nobhail Teiceach (bàs: 1923)
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 13 an Gearran - Richard Wagner, ann am Venice. Neach-ciùil Gearmailteach
- 18 an t-Iuchar - Julián Trujillo Largacha, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an t-Iuchar - José María Rojas Garrido, ann an Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 14 am Màrt - Karl Marx, ann an Lunnainn. Feallsanaiche.


text:
Còigeamh Chonnacht
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Chonnacht (Gaeilge: Cúige Chonnacht).[1] Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha agus tha 542,547 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 17,122km2.[2] Tha Connacht a' gabhail a-steach còig chontae: Contae na Gaillimhe, Contae Liatroma, Contae Mhaigh Eo, Contae Ros Comáin, agus Contae Shligigh. 'S e Cnoc Maol Réidh[3] (814m) a th' ann a' beinn as àirde na roinne.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Peadar Ó Tuathail (1932 - 2013): Actair[5]


text:
Seumas Uallas
'S e neach-poileataigs agus ceannard na Phàrtaidh Libearal Deamocratach anns an Taigh nam Morairean[1] a tha ann an Seumas Uallas, am Morair Uallas à Tankerness (Beurla: James "Jim" Robert Wallace).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e air 25 an Lùnastal 1954 ann an Inbhir Anainn. Dh'ionnsaich e eaconomachd agus lagh aig Oilthigh Chambridge agus lagh aig Oilthigh Dhùn Èideann. Thug e na neach-tagraidh ann an 1979.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Ghabh e sam Pàrtaidh Libearalach ann an 1970an. Sheas e ann an Taghadh Coitcheann ann an 1979 airson Siorrachd Dhùn Phrìs. Bha e na Bhall Phàrlamaid airson Arcaibh agus Sealltainn eadar 1983 agus 2001, an dèidh do Jo Grimond.
Bha e na cheannard den Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba agus na Bhall Phàrlamaid na h-Alba airson Arcaibh.[2] Bu e Leas-phrìomh Mhinistear bhon 1999 gu 2005 fo trì Prìomh-Mhinistearan: Dòmhnall Mac an Deòir, Eanraig Mac Gill-Iosa agus Seac MacChonnaill gu Uallas cuir an àite Nicol MacStèaphain ann 2005.
Bha e na Àrd-neach-tagraidh airson Alba eadar 2010 agus 2015.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mar Mhorair: They Work for You (Beurla)
- ↑ Mar BhPA: They Work for You (Beurla)
- ↑ Duilleag oifigeil an Riaghaltais (Beurla)


text:
Am Monadh Ruadh
'S e monadh air taobh an ear na Gàidhealtachd a th' anns A' Mhonadh Ruadh (Beurla: The Cairngorms). Tha e suidhichte eadar An Aghaidh Mhòr san iar, Abèidh san ear, Obar Neithich san tuath Bràigh Mhàrr san deas.
Chaidh an sgìre a dhèanamh na Pàirc Nàiseanta ann an 2003, an dàrna pàirc nàiseanta ann an Alba, ged a bha leasachaidhean connsbaideach air an dèanamh mar-thà, le raon-sgithidh mhòr air a' Chàrn Ghorm. Tha am Monadh ruadh a' tarraing luchd-sreap sa gheamhradh agus as t-samhradh agus tha mòran chothroman ann coiseachd tro ghlinn agus suas beanntan. 'S e an gleann as ainmeil An Làirig Dhrù. Sa gheamhradh is toil le luchd-sgithidh tighinn dhan sgìre, cuid a' cleachdadh an ionad-sgìthidh oifigeil, agus cuid a' sgìtheadh ann an àiteachan iomallach thairis air a' mhòintich.
Beanntan[deasaich | deasaich an tùs]
- Beinn Mac Duibh (1309 m)
- Am Bràigh Riabhach (1296 m)
- Càrn an t-Sabhail (1293 m)
- Sgòr an Lochain Uaine (1258 m)
- An Càrn Gorm (1245 m)
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- An Aghaidh Mhòr
- Inbhir Tuilnein
- Baile Ur an t-Slèibh
- Dail Chuinnidh
- Ceann a' Ghiùthsaich
- Coit a' Ghartain
- Obar Neithich (Am Monadh Ruadh)
- Bealadair
- Baile a' Chaisteil (Bràigh Mharr)
- Drochaid Chàrr


text:
Sgùrr Dubh Mòr
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr Dubh Mòr. Tha i 944 m a dh'àirde, agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i anns a' mheadhan den Chuiltheann, ach chan eil i gu dìreach mar phàirt den druim, ach feumar an druim fhàgail airson a' bheinn a' streap. Tha e rud beag cas agus bidh cuid de dhaoine nas cofhurtaile le ròpa an sin.
Tha Loch Coir' a' Ghrunnda an iar air.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 457 205
- Sgùrr Dubh Mòr air Munromagic
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
25 an t-Sultain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1237 - Chur Rìgh Eanraig III Shasainn agus Rìgh Alasdair II na h-Alba an ainmean ri Cùmhnant Eabhraig ann an Eabhraig.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1694 - Henry Pelham, prìomh-mhinistear ann am Breatainn.
- 1932 - Adolfo Suárez y González, ann an Cebreros. Fear-poileataigs às an Spàinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1986 - Nikolay Nikolayevich Semyonov, ann am Mosgo. Ceimigear às an Ruis.
- 2003 - Chaochail Eideard Said ann an Eabhraig Nuadh
- 2003 - Franco Modigliani, eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach
- 2012 - Andy Williams, ann am Branson (Missouri). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.


text:
Johan August Arfwedson
B' e ceimigear às an t-Suain a bha ann an Johan August Arfwedson.
Tha e ainmeil airson an taisgealadh de litium aige.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Skaraborgs Län san t-Suain a deas, agus bha e na oileanach ann an Oilthigh Uppsala far an do dh'ionnsaich e lagh agus mèinnear-eòlas. Ann an 1817, nuair a bha e ag obair ann an deachainn-lann rannsachaidh Jöns Jacob Berzelius, lorg e eileamaid ùr, litium.[1] Taghadh e mar bhall an Acadamaidh Rìoghail Saidheansan na Suaine ann an 1821 agus mhair e ann an oighreachd aige far an do thog e deuchainn-lann ceimigeach gus an do chaochail e ann an 1841.
Bha e na mhac-brathar Karl Kristoffer Arfwedson, neach-gnìomhachais agus stèidheadair Tottie & Arfwedson, às-mhalartair mòr de dh'iarainn agus na sheanair Karl David Arfwedson, neach-gnìomhachais agus sgrìobhadair.
Dh'ainmicheadh mèinnear às a' Ghraonlainn, arfvedsonaid, air.[2]


text:
An Muileann gCearr
‘S e baile meadhanach sa Chontae na h-Iarmhí ann an cridhe na h-Èireann a th’ ann An Muileann gCearr[1] (seann ainm Maelblatha). Tha e suidhichte eadar Loch Uail agus Loch Ainninn[2] aig 112m os cionn ìre na mara,[3] 163km air falbh bho Dhoire, 149m bho Bheul Feirste agus 76km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 20,103 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile ainmeachadh prìomh-bhaile na siorramanchd ann an 1543 nuair a roinneadh An Mhí ann an trì contaetha.


text:
Ro 1700, mar bu trice bhiodh ceann-cinnidh a' cumail bàrd, agus dhèanadh esan òrain mholaidh don cheann-chinnidh. Leis nach robh comas leughaidh aig mòran aig an àm sin, bha òrain mar mheadhan air eachdraidh agus fionnsgeulan a chur an cèill.
Slighe eile airson òrain Ghàidhlig
Cha robh bàird an t-17mh/18mh linn air an cuingleachadh mar a bha na seann bhàird, agus dh'fhosgail iad slighe ùr le òrain mu ghaol, beatha, poileataics agus nàdar. Tha òrain le bàird leithid Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair agus Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir air an gabhail gus an là an-diugh aig A' Mhòd
Chaidh òrain obrach a dhèanamh cuideachd airson an gabhail nuair a bhite a' snìomh, a' luadhadh, a' bleoghainn agus ag iomradh. Bha ruith nan òran a' dol le ruith na h-obrach. Chaidh puirt-à-beul a dhèanamh a lean buille a' chiùil-dannsa. 'S dòcha gun deach an dèanamh gus cuideachadh a thoirt do dh'fhìdhlearan agus pìobairean a bha ag ionnsachadh fonn, air neo gus ceòl-dannsa a bhith ann nuair nach robh innealan-ciùil ri làimh.
Seinn san Eaglais
Bhrosnaich an Eaglais stoidhlichean seinn eadar-dhealaichte. Bha seinn nan salm le fear a' cur a-mach na loidhne cumanta anns na h-eaglaisean Clèireach air feadh nan Eilean Siar, agus tha fhathast. Tha fuaim air leth aice is tha i drùidhteach dha-rìreabh. Tha àite mòr aig sgrìobhadh laoidhean Gàidhlig san dualchas cuideachd, gu h-àraidh far a bheil an eaglais Chaitligeach làidir ann an Uibhist agus Mùideart
'Runrig' agus seachad air
Faisg air deireadh an 20 mh linn thug còmhlain mar Runrig agus Capercaillie togail do sgrìobhadh nan òran Gàidhlig; bhiodh iad a' sgrìobhadh an cuid ciùil fhèin. Chruthaich iad fuaim ùr ann an ceòl Gàidhlig le bhith toirt ceòl pop, rock agus traidiseanta còmhla mar aon. Tha seo air sgrìobhadairean òran a mhisneachadh gu fiù 's barrachd fheuchainn.
Luchd-cruinneachaidh agus luchd-rèiteachaidh òran Gàidhlig
Cò aig tha fios cia mheud òran Gàidhlig a bhiodh air chall gu bràth tuilleadh mura biodh obair leithid Marsaili Cheannadach-Fhriseal (1857-1930) agus Mairead Fay Sheathach (a bha 101 anns an Dùbhlachd 2004). Chruithnich agus rèitich an dà bhoireannach sin àireamh mhòr de dh'òrain à Innse Gall, mòran dhiubh a tha air an gabhail gu cunbhalach aig a' Mhòd.
Am Mòd
'S e am Mòd Nàiseanta Rìoghail, a tha air a chumail ann an sgìre eadar-dhealaichte de dh'Alba gach bliadhna, a' chuirm-seinn as motha ann am mìosachan nan Gàidheal. Bidh na mìltean a' frithealadh nam farpaisean, nan cuirmean agus nan cèilidhean, agus tha e na chothrom air barrachd fhaighinn a-mach mu chultar agus seinn Ghàidhlig. 'S e an t-seinn a bhios a' tàladh mòran de luchd-ionnsachaidh a' chànain sa chiad dol-a-mach.
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
Thomson, Derick
An Introduction to Gaelic Poetry
Shaw, Margaret Fay
Folksongs and folklore of South Uist
The Companion to Gaelic Scotland
pp.77-82 MacInnes, John 'Folksong
The Companion to Gaelic Scotland
pp.272-274, Galbraith,C.'Gaelic Song'
Collinson, Francis
The Traditional and National Music of Scotland
pp.32-118 and 261-265
Faigh tuilleadh leabhraichean mu òrain
Kennedy, Peter
Folksongs of Britain and Ireland
1975, pp.19-63
Silcon Glen, Scotland - 'Gaelic song and singing sean-nòs' (2002)
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2015 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Tha còrr agus 25 bliadhna on a thòisich an còmhlan Altan á Dùn nan Gall, agus nuair a nochd iad air an 23mh bha e follaiseach gun robh iad gu mòr aig an taigh ann an Glaschu, far a bheil mòran on tìr aca fhèin a’ fuireach. Tha ceanglaichean làidir eadar Dùn nan Gall agus Alba a thaobh a’ chiùil, ’s bha iad sin follaiseach, le puirt a dh’aithnicheas sinn mar ‘The New-Rigged Ship’ agus ‘Hills of Glenorchy’ am measg na chualas on chòmhlan.
Bha grunn sheinneadairean ’s luchd-ciùil aig an robh ceanglaichean ri Dùn nan Gall air aoigheachd còmhla riutha – ’nam measg Karen NicMhathain agus Manus Lunny as aithne dhuinn o Chapercaillie, am fìdhlear Paddy Glackin, agus Maighread Ní Dhomhnaill ’s a piuthar Tríona. Nochd dà chòmhlan òga cuideachd, a sheinneadh ’s a chluichdeadh iomadh ionnstramaid – na peathraichean Friel (Anna, Sheila agus Clare) á Glaschu agus na “Henry Girls” (Karen, Lorna agus Joleen McLaughlin). Bha blàths agus doimhneachd san fhuaim nuair a nochd a h-uile neach air an àrd-làr aig deireadh na h-oidhche a ghabhail ‘Gleanntáin Ghlas Ghaoth Dobhair’ agus a chluichd ruidhlichean.
Sann sa Ghaeilge a bha mòran dhe na h-òrain a ghabh Mairéad Ní Mhaonaigh bho Altan. Tha guth brèagha soilleir aice, ’s am measg na ghabh i bha ‘Am Buachaille Bàn’. Còmhla rithe ga ghabhail bha Karen NicMhathain. Bha an taic a thug Tríona Ní Dhomhnaill dhaibh air a’ phiàna air leth grinn agus tuigseach. Chualas e a-rithist nuair a sheinn a piuthar Maighread gu h-àlainn ‘Is Fada Liom Uaim i’. Chan eil teagamh ann nach cualas ceòl tradiseanta Èireannach aig an ìre a b’ àirde anns a’ chuirm seo, agus thug e togail do gach neach anns an Talla Rìoghail air oidhche fhuair gheamhrachail.
Sann an Club nan Ealain air an 25mh a nochd Ailean Dòmhnallach (pìob, bogsa nam putan), Iain MacLeòid (mandolin) agus Russell Hunter (piàna) ann am “Para Handy: The Highland Voyage”. Bha e follaiseach gun robh cuid dhen luchd-èisteachd air seo a chluinntinn air a’ chlàr a nochd ann an 1963 le cleasaichean ainmeil mar Ruairidh MacIlleMhaoil, Donnchadh MacRath agus Iain Grieve. Chualas deagh cheòl on sgioba ùr, gu h-àraid nuair a chluichd iad mar chòmhlan, ach le òrain mu thìr a “Hodrum Ho” agus còisir “Clachnabrochan” bha e doirbh gun a bhith mothachail air cho mòr ’s a tha fealla-dhà air atharrachadh tro na bliadhnaichean.


text:
12 an Dàmhair
1582 – Chan eil 12 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1823 - Bha Charles Macintosh, ceimigear agus innleachdair à Glaschu, a' reic a chiad còta-froise.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1537 - Eideard VI Rìgh Shasainn
- 1865 - Arthur Harden ann am Manchester. Ceimigear à Sasainn.
- 1866 - Ramsaigh MacDhòmhnaill, prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 1875 - Aleister Crowley, buidseachd, draoidh, bàrd, peantair agus nobhailiche à Sasainn.
- 1909 - Carl Borgstrøm, ann an Oslo. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
- 1950 - Eric Maskin, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1924 - Anatole France, ann an Tours. Sgrìobhadair às an Fhraing.
- 2003 - Johnny Cash, seinneadair Aimeireaganach


text:
Kl.
Sluaighedh la Domnall mac Duib da Bairenn go Luimnech. Da mac Briain .i. Donnchadh et Tadg go sluaghaibh Túadmumhan. Gniter cath etorra. Maoidhedh for descert n-Erenn & do tuit ann Domnall.
Sluaighedh la Maelsechlainn & la h. Nell & la h. Maoldoraidh co Ath Cliath coro loisgsiot in dun & gach a raibhe bn dtin amach do thaighibh et co ndeachadar iaromh i nUibh Cheinnselaigh gur loisgsit an tir uile & tuccsat ilmile do braid & innilibh co tarrucht crech da crechaibh arm gur marbadh {MS folio 206vb(314a)} drem dibh fin mac righ Connacht et alii et gur gabadh ann Congalach mac Concubair ri h. fFoilge et Gilla Coluim h. Agda ri Teabta.
p.220
Sluaighedh la Maolseclainn et la h. Nell et la h. Maoildoraidh a lLaignibh go ttugsat gialla Laigen et go ttugsat righe Laigen do Dunncúan mac Dúnlaing gur innirsit Osraighe.
Mac Ragnaill meic Imair rí Puirt Lairge do marbadh ó Uí'b Liatháin.
Aodh h. Ruairc rí Brefne & rigdamna Connacht do marbadh la Tadg mac Cathail meic Concupair la righ Connact dolose.
Crech mor la hUlltaibh gur airgsit Árd Macha o raith imach go rugsat gabála imda este.
Gaoth mor isin fogmur dona frith sed na samail isin aimsirsi dú a ttorcair dair mor reglesa Fingin hi c-Cluain M Nois.
Cosgalor ic Gallaibh & plag lochadh is Gallaibh & ig Laignip.
Kl.
Sluaighedh la Maolseclainn i n-Ulltaibh go ttug gialla Uladh.
Giolla Colaim h. Agda rí Teabtha do marbadh o mac Duinn {meic Donngaili} i n-Druim Raithe.
Donnagan mac Dunlaing {rig} Laigen do marbadh & Tadg h. Riaain rí h. nDrona la Donnchadh mac {MS folio 206vb(314b)} Gille Patraic for lar Leithglinne.
Cluain M Nois dano, Cluain Ferta Breaénainn et Cenannus do losccadh.
Mac Liag .i. Muircertach ardollam Erenn optimus homo moritur i n-Inis Gaill Duiph for Sinainn. Cedrann Meic Liag:
- Muircertach beg mac Mailcertach
bís ag ingaire na mbo,
ase an t-innraic nach aimsi loit,
tabair sgeanach finnraiph dho.
Connacda d'argain Cille Dalua.
Cat eidir Dal Araidhe et Ultaibh. Maoidhedh ar Dal Araidhe & do tuit ann Domnall h. Loingsigh rí Dail Araidhe et Níall mac Duibtuinne meic Ardgail airdrí Uladh {&} Concupur h. Domnaill ri H. tTuirtre & alii.
Fir Muman d'argain Innsi Clotrann et Innsi Bo Finne.
p.222
Kl.
Diarmaid {h.} Maoiltelcha episcopus quieuit.
Oengus mac Carrthaigh Calma righdamna Temra et tuir ordain Erenn moritur.
Fergal mac Domnaill meic Concupuir rigdamna Ailigh do marbad {ó} Chinel Eogain fadhen.
Donnchadh {mac} Donnchadha h. Congalaigh rigdamna hÉrenn do marbadh o feruibh Bregh per dolum. {MS folio 207ra(315a)}
Kl.
Gormgal ind Ardailean primancharadh Eirenn in Christo quieuit.
Broen mac Maoilmordha meic Murchadha rí Laigen do dalladh in Ath Cliath la Sitriucc mac Amlaoibh tre meabail.
Congaluch {mac} Concuphair meic Finn rí H. fFoilge moritur.
Kl.
Orgain Cenannsa do Sitriug mac Amlaibh co nGallaibh Atha Cliath et gur marbadh daoine ar a lár.
Mac Caturnaigh meic Aodha do Íbh Caissin do teagmail docum Donnchaidh meic Bríain go ttard béim da claidhiom'na cenn et dar a laim ndeis gur ben de. Terna iarum mac Briain & ro marbadh mac Catharnaigh.


text:
Country
England France Oman Scotland Spain USA
Crag
Aiguille du Midi Am Buachaille An Stuc Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Eagach - Stob Coire Leith Aonach Mor Auchinstarry Quarry Beinn a'Chreachain Beinn a'Chreachain - Meall Buidhe Beinn Achaladair Beinn Achaladair - South Top Beinn an Dothaidh, North East Corrie Beinn Chuirn Beinn Eighe - Ruadh-stac Mor Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Beinn Ghlas Beinn Mheadhoin Beinn Trilleachan (Etive Slabs) Beinn Udlaidh Ben Lawers Ben Lawers - Lochan Nan Cat Ben Ledi Ben Lomond Ben Macdui Ben More Ben Nevis Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Berryhill Bidean nam Bian Bidean nam Bian - Stob Coire nam Beith Binnein Shuas crag Blackford Quarry Bowden Doors Braeriach Buachaille Etive Beag - Stob Coire Raineach Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Bynack More Cairn Bannoch Cairn Gorm Cairn Gorm - Cairn Lochan Cairn Gorm - Fiacaill a'Choire Chois Cairn Gorm - Fiacaill Coire an t-Sneachda Cairn Gorm - Fiacaill na Leth-choin Cairn Gorm - Stob Coire an t-Sneachda Cairn of Claise Cairn Toul Cala Magraner Cambusbarron West Quarry (aka Fourth Quarry) Carn a'Gheoidh Carn an t-Sagairt Mor Carn an Tuirc Carn Aosda Carn Gorm Carn Liath Carn Mairg Ceillac Coire an Lochain (Cairngorm) Coire an t'Sneachda Corby's Crag Craigmore Creag Dubh, Newtonmore Creag Leacach Creag Leacach - South-west Top Creag Mhor (Meall na Aighean) Driesh Dun Caan Dunkeld, Cave Crag Dunkeld, Craig a Barns Fionn Bheinn Forcan Ridge Gearr Aonach, East Face Glamaig - Sgurr Mhairi Glas Maol Glen Clova - Red Craigs area Glen Lednock Boulders Gleouraich Grey Mare's Tail Gruinard Crag Half Dome Northwest Face Half Dome Southwest Face Hatta Hawkcraig Hen Cloud Hepburn Jack Rock Kirrie Hill Kyloe Crag (Kyloe Out) Kyloe-in-the-wood (Kyloe-In) La Creveta Limekilns Lochnagar - Cac Carn Beag Loudoun Hill Mayar Meall Buidhe Meall Buidhe - South-east Top Meall Dearg Meall Dearg - Am Bodach Meall Garbh Meall Garbh Meall Greigh Meikle Ross Moruisg Mount Keen Newtyle Quarry North Berwick Law Old Man of Stoer Pego Pena Roja (Lliber) Pointe Lachenal Polldubh Crags, Glen Nevis Puig de Garrafa Ratho Quarry Ravens Crag Reiff - Roinn a'Mhill Roaches Lower Tier Roaches Upper Tier Rob's Reed Rosyth Quarry Rothley Crag S'estret Salem Schiehallion Sgor an Lochain Uaine Sgor Gaoith Sgurr a'Ghreadaidh Sgurr a'Ghreadaidh - South Top Sgurr a'Mhaoraich Sgurr Alasdair - Sgurr Thearlaich Sgurr Dearg Sgurr Dearg - Cairn Sgurr Dubh Mor - Sgurr Dubh na Da Bheinn Sgurr Mhic Choinnich Sgurr na Banachdich Sgurr na Banachdich - Sgurr Thormaid Sgurr nan Ceannaichean Sgurr nan Eag Shaftoe Crags Sierra de Toix Spidean Mialach Sron na Ciche Stanage Popular Stob Ban Stob Ban Stob Choire Claurigh Stob Choire Claurigh - North Top Stob Choire Claurigh - Stob a'Choire Leith Stob Choire Claurigh - Stob Coire na Ceannain Stob Choire Claurigh - Stob Coire na Gaibhre Stob Coire an Laoigh Stob Coire an Laoigh - Beinn na Socaich Stob Coire an Laoigh - Caisteal Stob Coire an Laoigh - Stob Coire Cath na Sine Stob Coire an Laoigh - Stob Coire Easain Stuc a'Chroin Stuchd an Lochain Stuchd an Lochain - Sron Chona Chorein The Cairnwell The Cobbler The Cobbler (Ben Arthur) The Devil's Point The Saddle The Souter (Fastcastle) Tolmount Tom Buidhe Traprain Law Vall de Guadar (Echo Valley) Valldemossa Weem Crags Wolfcrag Quarry Yellow Craigs
Discipline
Alpine Bouldering Ice Mixed Scrambling Sport Trad Winter
Partner
Andrew Innes Bruce calum cathy Chris debbie euan Gibby Gibby, Brian kim Gibby, Kirsty, Aileen Gibby, kris hattie janey janey and gibby Martin matt matty Neil C pauline stephen Thomas
Year
2000 2002 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014


text:
BHA roc glam gu math mòr aig tòiseach nan 70an nuair bhiodh fireannaich le glitter, lipstick agus bòtannan àrda orra a’ cluich ceòl sunndach le giotàr trom. Thill na làithean sona sin airson aon oidhche a-mhàin Diciadain san Talla Consairt Rìoghail, Glaschu, aig cuirm-ciùil leis an dà phrìomh chòmhlan glam, Slade agus The Sweet.
Thòisich an oidhche leis an Sweet, a dh’fhàs ainmeil an toiseach airson a bhith a’ cluich ceòl pop bog mar ‘Funny Funny’ agus ‘Poppa Joe’. Dh’fhàs iad sgìth dheth sin ann an ùine nach robh fada, ge-tà, ’s mean air mhean thòisich iad air stuth nas rocaiche a dhèanamh – roc cruaidh le fìor dheagh sheinn an co-sheirm ri chèile.
A-nochd, cha robh sgeul air na h-òrain pop idir agus ’s e meatailt a bha fa-near dhan chòmhlan. A’ tòiseachadh le ‘Hellraiser’, chluich iad uair a thìde de na h-òrain as ainmeil aca, a’ gabhail a-steach ‘Wigwam Bam/Little Willy’, ‘Teenage Rampage’, ‘Love is Like Oxygen’, ‘Fox on the Run’, ‘Action’ agus ‘Ballroom Blitz’ cho math ri dà òran bhon chlàr làidir ùr aca.
’S e Andy Scott an cluicheadair giotàir is sgrìobhadair òrain an aon bhall tùsail a tha air fàgail ach còmhla ris tha fìor dheagh sgioba: Tony O’Hora air giotàr is meur-chlàr, Pete Lincoln air seinn is beus agus Bruce Bilsland air drumaichean. Rinn an Sweet clàr ùr fìor mhath bho chionn goirid – New York Connection, a tha a cheart cho math ri rud sam bith a rinn iad sa 70an, agus tha e math gu bheil an còmhlan fhathast a’ coimhead air adhart.
Bha e coltach gun robh Slade a’ coimhead air ais ge-tà. Sna làithean seo, ’s e nàdar de chòmhlan-samhla no tribute band a th’ annta. Ged a tha Dave Hill (giotàr) – air a bheil coltas Ronnie Corbett sna làithean seo – agus Don Powell (drumaichean) ann fhathast, chan eil Noddy Holder (seinn/giotàr) no Jim Lea (beus) ann tuilleadh, an dithis a sgrìobh na h-òrain, ’s gun ghuth Noddy cha b’ e Slade ceart a bh’ ann ged a rinn an seinneadair làithreach Mal Mac an Ultaigh a dhìcheall.
Ach abair gun robh an ceòl math a dh’aindeoin sin, leis na h-òrain chlasaigeach uile ann: ‘Everyday’, ‘Far Far Away’, ‘My Oh My’, ‘Mama Weer All Crazee Now’ agus ‘Cum on Feel the Noize’. Mar a bhite an dùil, thàinig an oidhche gu crìch le ‘Merry Christmas Everyone’ agus chaidh a h-uile duine dhachaigh toilichte.
staran@tesco.net


text:
Sabhal Mòr Ostaig
Tha Sabhal Mòr Ostaig 'na colaiste Ghàidhlig na h-Alba agus 'na ionad nàiseanta cànan is cultar na Gàidhlig, stèidhichte ann an Slèite san Eilean Sgitheanach. Aig a' cholaiste, tha Sabhal Mòr Ostaig a' tabhainn chùrsaichean làn-tìde tro mheadhan na Gàidhlig suas gu ìre ceum le urram, tro Sgeama na Gàidhlig aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Gabhaidh na cùrsaichean sin a dhèanamh pàirt-ùine air astar cuideachd, agus am measg nan cùrsaichean eile air astar tha an Cùrsa Inntrigidh airson luchd-tòiseachaidh na Gàidhlig, an Cùrsa Adhartais a tha aig ìre a' chiad bliadhna oilthigh, agus BSc ann an Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na h-Alba.
Tha iomadh phròiseact eile stèidhte air làraich na Colaiste: an companaidh foillseachaidh Cànan; am pròiseact rannsachaidh Soillse; Faclair na Gàidhlig; Ainmean Àite na h-Alba; stiùidio telebhisein. Chuidich SMO ri Ionad Chaluim Chille Ìle a chur air chois agus tha ceanglaichean làidir eadar na colaistean.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhosgail Sabhal Mòr Ostaig ann an 1973, ann an seann toglaichean tuathanais aig Ostaig ann an Slèite. B' e am prìomh amas leabharlann Gàidhlig a chur air bhonn, ach bha colaiste Ghàidhlig cuideachd san amharc, airson foghlam adhartach agus dreuchdail a thabhainn do luchd-labhairt na Gàidhlig. Bha barrachd is barrachd luchd-ionnsachaidh a' togail ùidh anns a' chànan agus bhiodh cothroman ionnsachaidh ann dhaibhsan cuideachd.
Thòisich a' Cholaiste a' tabhann sgoiltean samhraidh is chlasaichean oidhche sa Ghàidhlig, agus ann an 1983 bha Sabhal Mòr Ostaig deiseil gus a' chiad chùrsa adhartach làn-thìde a thabhann. Chaidh Sabhal Mòr Ostaig sa bhliadhna 1997 'na com-pàirtiche acadaimigeach ann an Institiud OGE na Mìle Bliadhna, agus chinnidh e siud 'na Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean sa bhliadhna 2011.
Thòisich Òraid an t-Sabhail sa bhliadhna 1990, agus tha i air a bhith a’ leantainn cha mhór gach bliadhna bhon uair sin.
Àrainnean[deasaich | deasaich an tùs]
Àrainn Ostaig[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann an seo a chaidh a' Cholaiste a stèidheachadh an toiseach, ann an Seann Togalach aiteachais a chaidh an togail timcheall air a’ bhliadhna 1827, le fear Màidsear Ailean MacDhòmhnaill (Baile Fhionnlaigh agus Bhatarnais) a bha air tilleadh bho chogadh Napoleon.[1] Tha an An Talla Mòr ann, talla a thathar a’ cleachdadh airson céilidhean, cuirmean-ciùil agus dannsaichean. Anns a' bhliadhna 1993, chaidh cur ris a' chiad toglach cloiche seo, le àitichean-fuirich, oifisean agus seòmraichean teagaisg.
Bidh togalach ùr deiseal ann an 2015, agus is e an t-ainm Ionad Iain Nobail a théid a chur air. Bidh seòmraichean teagaisg, oifisean luchd-teagaisg, agus na h-oifisean ionmhais agus stiùiridh ann
Àrainn Chaluim Chille[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Àrainn Chaluim Chille fhosgladh ann an 1999, is i a' leudachadh ghoireasan na Colaiste gu mòr le trì toglaichean: am Prìomh Thogalach; a' Cheàrnag le seòmraichean-cadail; agus an Tùr le seòmraichean-cadail.
Chaidh an togalach ùr Fàs fhosgladh gu h-oifigeil ann an 2008. Tha stiùidio telebhisean ann, ionad cùraim-chloinne (Fàs Mòr), an roinn Foghlam Fad-beatha aig SMO, an companaidh Cànan, am pròiseact Soillse, Faclair na Gàidhlig, Ainmean-Àite na h-Alba agus an companaidh telebhisein Sealladh.
Cùrsaichean Làn-thìde[deasaich | deasaich an tùs]
- CertHE An Cùrsa Comais
- CertHE Gàidhlig is Conaltradh
- DipHE Gàidhlig is Cuspairean Co-cheangailte
- BA (le Urram) Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta
- BA (le Urram) Cànan is Cultar na Gàidhlig
- BA (le Urram) Gàidhlig agus Leasachadh
- BA (le Urram) Gàidhlig agus na Meadhanan
- MA (le Urram) Gàidhlig le Foghlam
- BSc Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na h-Alba
- Dioplòma anns na Meadhanan Gàidhlig
Muinntir an t-Sabhail[deasaich | deasaich an tùs]
- Boyd Robasdan (Prionsabal)
- Christine Primrose
- Iain Noble (a chuir a' Cholaiste air bonn)
- Ruaraidh_Iain_MacLeòid (cathraiche aʼ Bhùird-stiùiridh)
- Tormod MacGillÌosa (Stiùiriche gu ruige 2009)
- Sgrìobhadairean an t-Sabhail
- Ceòladairean an t-Sabhail
Buidhnean a tha stèidhte aig Sabhal Mòr Ostaig[deasaich | deasaich an tùs]
Feadhainn a chaidh à bith[deasaich | deasaich an tùs]
- Tosg - companaidh dràma
- Ionad Nàiseanta na h-Imrich
- Lèirsinn - companaidh rannsachaidh soisealta agus luchd-amhairc telebhisein
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Fiosrachadh bhon Phroif. Ùisdean Cheape, SMO


text:
19.8.05
17.8.05
An Herald
‘Se pàipear-naidheachd broadsheet beurla a th’ anns An Herald. Bidh e air fhoillseachadh air Diluain gu Disathairne ann an Glaschu.
Tha e aon de na pàipearan-naidheachd beurla as sine anns an t-saoghal. Chaidh an pàipear fhoillseachadh an toiseachd ann an 1783 leis an t-ainm Glasgow Advertiser. B’e Iain Mennons an deasaiche an toiseachd.
Dh’ atharraich e an t-ainm aige dhan an Herald and Advertiser ann an 1802 agus an-sin an Glasgow Herald ann an 1805. Chaidh e làitheil ann an 1859. Ghluais am pàipear do togalach Theàrlaich Rennie Mac an Tòisich air Sràid Mitchell ann an 1868. ‘Se an togalach seo an Taigh-Solais a-nis, an t-Ionad Albannach airson Ailtearachd, Dealbhadh agus am Baile.
Cheannaich Sir Eòghann Friseal am pàipear ann an 1964 agus an-sin, ghabh Tiny Rowland seilbh air ann an 1979 le Lonrho PLC.
Ghluais am pàipear do oifigean ùr air Sràid Albion ann an 1980. Bha iad air a dhealbh coltach ri togalach Black Lubyanka an Daily Express ann an Lunnainn.
Dh’ atharraich e an t-ainm aig an pàipear dhan The Herald anns a’ Ghearran 1992. Cheannaich am manaidsearan (leis an ainm Caledonian Newspapers) e anns a’ Chèitean 1992. Cheannaich Scottish Television e an-sin anns an 1996 agus dh’ atharraich an t-ainm aige gu Scottish Media Group an dèidh.
Dh’ ùraich am pàipear anns a’ Chèitean 1998 agus chuir pàpear peathar Didòmhnaich, an Sunday Herald, air bhog ann an 1999.
‘Se Newsquest (pàirt de Ghannett) an seilbheadair a-nis, cheannaich iad e bho an Scottish Media Group ann an 2003 airson £216m an dèidh reic connsachail.
Tha tuilleadh leughadairean aige na broadsheet nàiseanta sam bith eile ann an Alba. ‘Se Marcas Dùghlas-Home an deasaiche an-dràsta, mac-bràthar Sir Alasdair Dùghlas-Home.
8.8.05
Wikipedia
Ach, cha sgrìobh mi mun an geama air Didòmhnaich! Tha mi a’ feuchainn a dìochuimhneachadh.
2.8.05
Buidhnean-charthannachd a’ call a-mach?
Ach chan eil seo dìreach duilgheadas aig an SSPCA. Tha mòran buidhnean-charthannachd Sasannach a' sanasachadh ann an Alba. Chan eil iad a' dèanamh e soilleir nach eil iad ag obair ann an Alba. A bheil iad a’ dèanamh seo a dh’aon ghnothach? 'S dòcha. An urrainn dhan a' Phàrlamaid a bith ag iarraidh gu beil buidhnean-charthannachd a’ dèanamh soilleir far a bheil iad ag obair?
30.7.05
An t-sèasan ùr
Tha mi a’ falbh gu Easter Road far am bi Hibs a’ cluich le Dùn Phàrlain. Tha mi a’ faireachdainn math air a’ bhuil.
28.7.05
Làrach-lìn dreuchd
Chan eil dreuchdan an-sin an-dràsta ged a tha dreuchdan gu leòr aig an dreach Beurla. Sgrìobh mi thuca agus tha mi ‘n dòchas gum bi iad a’ ceartachadh seo a dh’aithghearr.
26.7.05
Chuir Discovery air bhog
25.7.05
Sgioba Olympic Albannach?
23.7.05
Geamannan Olympic 2012
Cha chluich Breatainn ball-còise co-dhiù a chionn ‘s nach eil sgioba ball-còise Breatannach againn. Is dòcha gum bi sgioba Olympic Albannach againn ann an 2012!
Cuideachd, an seachdain seo, chuir Glaschu iomairt air bhog airson na Geamannan Commonwealth ann an 2014.
30.5.05
Bhòt na Frangaich “non” air am bun-reachd Eòrpach
Bhòtaidh na Òlaindich air am bun-reachd air Diciadain. Tha dùil gum iad a’ bhòtadh an aghaidh e cuideachd. An e seo deireadh a’ bhun-reachd Eòrpach?
Is urrainn dhuimh leughadh am bun-reachd (anns a’ Bheurla) an seo


text:
Sgoilearachd Jon Schueler, Na h-Ealain Lèirsinne
Neach-ealain ùr-nòsach air ainmeachadh airson Sgoilearachd Jon Schueler aig Sabhal Mòr Ostaig
Chaidh Oliver Mezger ainmeachadh mar an neach-ealain ùr a bhios a’ tighinn gu Sabhal Mòr Ostaig fo Sgoilearachd Jon Schueler. Tha ainm aig Oliver mar neach-ealain ùr-nòsach is innealta a bhios a’ cleachdadh mheadhanan leithid film is cleasachd agus na meadhanan didseatach. Tha Oliver stèidhichte ann an Alba agus tha e air grunn thaisbeanaidhean a chur air dòigh bho dh’fhàg e Sgoil Ealain Ghlaschu ann an 2006 far an do rinn e Ceum Maighstireil sna h-Ealain Ghrinn.
Thuirt an t-Oifigear Leasachaidh Ealain aig Sabhal Mòr Ostaig, Kath NicLeòid: “Chaidh Oliver Mezger, a’ chiad duine a tha stèidhichte ann an Alba a tha air an sgoilearachd seo fhaighinn, a roghnachadh bho am measg 406 luchd-ealain a chuir a-steach air a shon bho air feadh an t-saoghail. Tha cliù na sgoilearachd a’ sìor dhol am meud agus tha e a’ tarraing luchd-ealain aig a bheil ùidh sa Ghàidhealtachd agus an t-àite a th’ againn san t-saoghal mhòr san latha an-diugh. Tha iad cuideachd a’ faicinn gu bheil cothrom air leth ann iad fhèin a bhogadh ann an coimhearsnachd, cànan, tìr agus cultar na sgìre agus tha cothrom aca air na goireasan barraichte a th’ againn an seo aig Sabhal Mòr Ostaig airson luchd-ealain.”
A’ bruidhinn air an naidheachd gun deach Sgoilearachd Jon Schueler 2015 a bhuileachadh air, thuirt Oliver: “Tha mi air mo dhòigh glan an cothrom seo fhaighinn. Bidh e fìor mhath ùine a chur seachad a’ cnuasachd air bàrdachd Ghàidhlig is ceòl na pìoba ann an doimhneachd còmhla ri oileanaich is luchd-rannsachaidh aig Sabhal Mòr Ostaig. Ann a bhith a’ dèanamh oidhirp Ceòl Mòr a thuigsinn is a thaisbeanadh ann an dòigh a tha freagairt air an latha an-diugh, bidh mi a’ cur cheistean san ùine agam ann an Slèite - mar neach-ealain a bhios a’ dèanamh feum de dh’fhilm is cleasachd - a thaobh ciamar a tha mi a’ dol a shealltainn, tro na h-ealain lèirsinne, mar a tha sinn fhathast san linn dhidseatach a’ faireachdainn faisg air na seann ealain ach aig an aon àm a’ faicinn gu bheil iad eadar-dhealaichte bho na th’ againn an-diugh.”
Fhuair Oliver an Duais RSA Morton 2013/14 o chionn ghoirid airson luchd-ealain a tha ag obair ann an Alba le meadhan far a bheil iad a’ cleachdadh lens. Leis an duais sin, chaidh aig Oliver air an obair ‘Air Sgàth - For the sake of Margaret Tait’ a dhèanamh le film is dealbhan. Thug e dà bhliadhna dha crìoch a chur air agus e a’ freagairt air a’ film a rinn Margaret Tait, ‘Caora Mòr - The Big Sheep’ ann an 1966.
Thèid Sgoilearachd Jon Schueler a bhuileachadh air neach-ealain eadar-dhealaichte gach bliadhna agus b’ e Takeshi Shikama à Iapan a’ chiad neach-ealain a fhuair an sgoilearachd ann an 2013, agus an uair sin ann an 2014 bha an neach-ealain fuaime Helmut Lemke às a’ Ghearmailt air mhuinntireas aig a’ Cholaiste leis an sgoilearachd. ’S e com-pàirteachas eadar-nàiseanta, sònraichte a th’ ann an Sgoilearachd Jon Schueler eadar Sabhal Mòr Ostaig OGE agus Urras Jon Schueler, le taic bho Acadamaidh Rìoghail na h-Alba, agus tha e a’ cur ris a’ phrògram air mhuinntireas a tha mu thràth air a ruith le SMO, le taic bho Alba Chruthachail, airson sgrìobhadairean Gàidhlig, luchd-ciùil, luchd-ealain lèirsinne agus luchd-dràma Gàidhlig. Bidh an sgoilearachd a’ ruith gu 2016. Chaidh a stèidheachadh gus comharra a dhèanamh agus cuimhne a chumail air beatha, obair agus buaidh an neach-ealain chliùitich, eadar-nàiseanta agus a’ pheantair eascruthaich, Jon Schueler (1916-1992), agus airson aithne a thoirt dhan dlùth-chàirdeas a bh’ aige le cruth-tìre agus àrainneachd na Linne Slèitich.
Thèid co-labhairt is taisbeanadh a chumail gus beatha Jon Schueler a chomharrachadh eadar 27-29 Cèitean 2016 aig Sabhal Mòr Ostaig, ceud bliadhna bho rugadh Schueler.
SGOILEARACHD JON SCHUELER 2015
Greis mhuinntiris an lùib nan ealan lèirsinneach ann an Sabhal Mòr Ostaig, Ionad Nàiseanta na h-Alba do Chànan, Chultar 's na h-Ealain Ghàidhlig, an t-Eilean Sgitheanach, Alba an co-bhoinn le urras Jon Schueler Charitable Trust.
Cothrom a bhith a' rannsachadh, a' leasachadh agus a' cruthachadh obair ann an suidheachadh air leth os cionn Linne Shlèite am measg nan seallaidhean a thug buaidh air Schueler fhèin na obair.
Tha an sgoilearachd fosgailte do luchd-ealain eadar-nàiseanta (a' gabhail a-steach Alba agus an RU) a tha a' toirt a-mach obair aig sàr ìre tro mheadhan lèirsinneach sam bith agus aig a bheil ùidh shònraichte ann an cruth-tìre is an àrainneachd.
Trì mìosan ann an stiùideo-ealain uidheamaichte, tabhartas £8,000 mu choinneimh chìsean, àite fuirich, siubhal agus stuthan.
Iarrtasan ro 3 Faoilleach 2015
Fios a bharrachd agus mu thagradh air an duilleag bheurla.


text:
Iarrtas cìse an uisge-bheatha
- 18 An Dùbhlachd 2013
Chuir Comann Uisge-Bheatha na h-Alba iomairt air chois 's iad ag iarraidh air Riaghaltas Bhreatainn cuidhteas fhaighinn den àrdachadh bhliadhnail air cìs na dibhe.
Tha an Comann a-nis ag iarraidh air a' phoball a' chùis a thogail leis na Buill-Phàrlamaid aca.
Chaidh cuir às do chìs chunbhalach na dìbhe - a tha a' toirt àrdachaidh de 2% thairis air ìre na h-atmhorachd gach bliadhna air prìs an deoch làidir - air leann ann am Bhuidseat a' Mhàirt, ach tha e fhathast a' toirt buaidh air prìsean spioradan agus fìona.
Tha Comann Uisge-beatha na h-Alba a' cumail a-mach gu bheil a chìs a' dèanamh cron air na tha de dh'uisge-bheatha na h-Alba ga reic ann am Breatainn agus a' peanasachdh luchd-ceannaich aig àm glè dhuilich.
A rèir na buidhne, thàinig crìonadh de 12% air na tha de dh'uisge-bheatha ga reic san Rìoghachd Aonaichte bho chaidh a' chìs a stèidheachadh.
Thuirt Roinn an Ionmhais gu bheil iad a' toirt an taic dhan ghnìomhachas agus gur e a' mhargaidh às-mhalairt - a tha saor o chìsean cusbainn - a tha a' dèanamh suas 90% de mhargaidh an uisge-bheatha.


text:
Country
England Morocco Nepal Scotland Switzerland Tanzania Wales
Crag
An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Sgurr Fiona Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Mor Ardheslaig Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn Eighe Beinn Eighe - Ruadh-stac Mor Ben Lomond Ben Macdui Ben Nevis Ben Starav Bidean nam Bian Black Crag (Wrynose) Blencathra (aka Saddleback) Braeriach Brimham Rocks Bruach na Frithe Buachaille Etive Beag - Stob Coire Raineach Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Cairn Gorm Cairn Toul Cam Crags Carn a'Mhaim Carnedd Moel Siabod Clogwyn y Ddysgl Coire an t'Sneachda Craig Bwlch y Moch (Tremadog) Craig Lloer Craig Pant Ifan (Tremadog) Crib Goch Crinkle Gill Cyrn Las Forcan Ridge Gearr Aonach, North Face Gillercombe Glyder Fach Harrison Stickle Helvellyn - Red Tarn Cove Idwal Slabs (aka Cwm Idwal) Intake Ridge/Glaciated Slab Kinder Southern Edges La Luette Lagginhorn Liathach Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Little Blake Rigg Llech Ddu (Black Slab) Long Scar Meall Dearg Mera Peak Milestone Buttress Mont Blanc de Chelion Mt Kilimanjaro Mullach nan Coirean Nanttle Pavey Ark Pigne d'Arolla Raven Crag (Langdale) Seathwaite Upper Slabs Sgor an Lochain Uaine Sgor na h-Ulaidh Sgorr Dhearg Sgurr a' Bhastier Sgurr a'Mhaim Sgurr An Fheadain Sgurr na Banachdich Sgurr nan Gillean Sourmilk Gill Stac Pollaidh Stob Ban Stob Ban Stob Coire nan Lochan Stob Coire Sgreamhach Tarn Beck, Duddon Valley. Tarn Crag (Langdale) The Devil's Point The Saddle Toubkal Tryfan Tryfan Fach (Little Tryfan) Twistleton Scars Weissmies Windgather Rocks Y Garn
Discipline
Alpine Scrambling Trad Winter
Partner
Mrs MB, Matt, Rob, Jane Mrs Mountainbagger Mrs Mountainbagger, Rachael Mrs Mountainbagger, Rob, Walter Neil Nick Rob
Year
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013


text:
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Chruthachadh an Rathad Iarainn na Gàidhealtachd (Beurla: Highland Railway Company) ann an 1865 nuair a thàinig buidheann de rathaidibh-iarruinn fa-leth còmhla. Mhair Rathad-iarainn na Gàidhealtachd na chompanaidh rathad-iaruinn neo-eisimileach sios ri 1923 nuair a chaidh e gu bhi na "constituent company" de'n "London Midland and Scottish Railway" (LMSR) aig Cruinneachadh nan Rathad-Iaruinn.
Fhosgladh a' chiad earran de Rathad-iarainn na Gaidhealtachd eadar Inbhir Nis agus Inbhir Narann ann an 1855. An 1857 ceangailear Inbhir Nis ri Lunainn, le rathad Obar Dheathain. Dh'fhosgladh slighe nas direach tro Farrais, thar mointich Dhabha agus thar Dhruim Uachdair ann an 1863. Bliadhna roimhe seo dh'fhosgladh an rathad-iarainn "Ross-shire" gu Inbhir Ghòrdain. Rugadh Port an t-Sroin ann an 1870 agus Inbhir Theòrsa ann an 1873.
Fosgladh nam Meur[deasaich | deasaich an tùs]
Leabraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- H.A. Vallance: History of the Railways of the Scottish Highlands - Highland Railway. House of Lochar, 1996. ISBN 1-899863-07-9.


text:
Àirigh
B’e àirigh bothan air air a’ mhòintich sam biodh daoine a’ fuireach airson greise as t-samhradh. San dòigh seo, gabhaidh achaidhean àrd fois san geamhradh, nuair a tha iad fuar, agus gabhaidh na machraichean fois san t-samhradh.
Ann am bàrdachd Gàidhlig, tha àirighean tric a' samhlachadh saorsa, àbhachdas agus gaol leis mar a bhiodh tuilleadh saorsa aig an òigridh na bhiodh aca aig an taigh. Tha òrain leithid 'Maighdeannan na h-Àirigh' agus 'Am Bothan Àirigh air Bràigh Raithneach' a' cleachdadh na h-ìomhaigh.
’S ann a bhios sinn gan àrach
air àirigh am Bràigh Raithneach
Ann am bothan an t-sùgraidh
’s gur e bu dhùnadh dha barrach'.
(Am Bothan Àirigh air Bràigh Raithneach)
Seo pìos a sgrìobh an t-Urramach Iain MacRuairidh (a bhàsaich ann an 1907 san Eilean Sgitheanach) a thaobh mar a bha na h-àiridhean ann am meadhan an 19mh Linn:
- “Anns an àm ud bha suidheachadh na Gàidhealtachd air iomadh dòigh glé dhealaichte o mar a tha e aig an àm seo. Bha pìos mór de mhonadh aig a h-uile baile tuatha. Theirteadh ‘An Cul-cinn’ ris a’ mhonadh seo. Ann am mìos meadhan an t-samhraidh bha crodh a’ bhaile a’ dol a dh’ ionnsaidh a’ chul-cinn. Bha àiridhean air an togail as ùr gach bliadhna. Bhiodh gach té dhe gach àiridh dhiubh seo eadar a h-uile dithis no triùir dhen tuath, agus bhiodh mar seo dithis no triùir de nigheanan a’ cadal annta gach oidhche fad na h-ùine a bhiodh crodh a’ bhaile air a’ chul-cinn. Bha mu shia troidhean air leud, agus mu dheich troidhean air fad anns gach àiridh. Bha na ballachan aca air an togail dhe na pluic a bha air an gearradh as an riasg a bha faisg air làimh. Bha dà stuaidh agus dà dhoras orra. Bha na dorsan mu choinneamh a chéile, air dhòigh ’s gun dùinteadh an doras air am biodh a’ ghaoth. Cha robh còmhlachan riutha idir. Bha iad air an dùnadh le pluic.”


text:
Crann-gaoithe Shiaboist a' soirbheachadh
- 25 An t-Ogmhìos 2014
Tha coimhearsnachd Shiaboist ann an Leòdhas a' faighinn bhuannachdan mòra bho chrann-gaoithe a thogadh san sgìre bho chionn dà bhliadhna.
Tha còrr is £100,000 sa bhliadhna a' tighinn bhon chrann ann an Horsiadar.
Bha strì aig muinntir Shiaboist ri dhèanamh mus d' fhuair iad an crann-gaoithe sa chiad dol a-mach, ach a-nise, 's math as fhiach i agus i a' toirt iomadach buannachd dhan choimhearsnachd.
Am measg nam buannachdan sin, tha poili-chrùban - seòrsa de thunail fàis mòr.
Chaidh còig dhiubh sin fhosgladh gu h-oifigeil Dimàirt, 's fhuair muinntir na coimhearsnachd cothrom sùil a thoirt air na tha a' tachairt nam broinn.
Planntraisean
Tha cuid de na poili-chrùban fosgailte dhan choimhearsnachd agus tha Aonghas MacLeòid am measg na tha a' gabhail bràth air an sin.
Dh'innis Mgr MacLeòid gu bheilear air mòran phlanntraisean a chur - gu ruige seo, rudan air a bheilear eòlach leithid càil, churranan, leatasan agus biotais.
Thuirt e gun gabhadh iomadh seòrsa lus fhàs sna poili-chrùban, eadhon lusan a tha gu bitheanta a' fàs anns na tropaigean.
Tha mòran aig muinntir Shiaboist ri ionnsachadh fhathast, a rèir Mhgr MhicLeòid. Mar eisimpleir, tha frithealadh mionaideach a dhìth ri linn cho blàth 's a tha e sna poili-chrùban.
Soirbheachadh
Thuirt e gu bheil mòran de mhuinntir na coimhearsnachd air a dhol an sàs annta ge-tà, 's iad uile a' coimhead às dèidh nan ceathramhan aca fhèin.
"Gu dearbha fhèin, 's e seo an rud a b' fheàrr a thàinig dhan choimhearsnachd a-riamh 's e tional airgid a-steach dhan choimhearsnachd, 's a' choimhearsnachd ga chur gu feum.
"Ma shoirbhicheas le seo, chan eil càil de dh'fhios dè an ath rud a thig às," thuirt Mgr MacLeòid.
Tha airgead a' chrainn-ghaoithe cuideachd air taic a thoirt do phròiseactan coimhearsnachd eile, àite-cluiche don chloinn agus taigh-tasgaidh nam measg.


text:
Thòisich am Mòd Nàiseantaa-raoir ann an Dùn Omhain. Se baile beag càirdeil a th’ ann,le tallachan am pailteas, agus àiteachan gu leòr far an coinnich daoine ri’n càirdean gu furasta.
Bidh a dhà dheug a’ cluichd anns na farpaisean pìobaireachd do dh’òigridh eadar 13 agus 15 bliadhna dh’aois. ’Nam measg tha Brìghde Chaimbeul o Chaol Loch Aillse agus Seamus O Baoighill á Slèite, a tha le chèile air iomadh duais a chosnadh. Cluinnear aon neach deug anns gach farpais dha na h-inbhich, far a bheil measgachadh inntinneach de phìobairean a tha fìor chliùiteach mar-thà agus deagh phìobairean air nach eilear fhathast buileach cho eòlach. Anns na farpaisean fìdhleireachd bidh òigridh á iomadh ceàrn a’ cluichd, ach chan eil na h-inbhich ach gann. Sann áLeòdhas a tha a h-uile gin dhena farpaisich a bhios a’ cluichd na maileoidean. Nach math gu bheil iad a’ cumail an t-seòrsa ciùil seo beò.
Se luchd ionnsachaidh òga a bhios a’ seinn Di-Luain, agus bidh na farpaisean dha na còisirean daonnan fìor inntinneach. Cluinnear cuideachd an dà fharpais airson Bonn Cuimhneachan Sheumais Mhic a’ Phì, anns am bi an ìre daonnan gu math àrd.
Tha na h-àireamhan de na fileantaich a bhios a’ nochdadh Di-Màirt gu math fallain, le àireamhan àrda de nigheanan a’ seinn san t-seann nòs. Se farpaisean fìor thlachdmhor dhan luchdèisteachd a bhios annta seo.
Bidh aire dhaoine air na farpaisean dha na Buinn Òir Di-Ciadain agus Diar-Daoin. Tha grunn dhe na boireannaich, Ceitidh Nic a’ Ghobhainn agus Gillian NicDhòmhnaill ’nam measg, air tighinn faisg air Bonn Òir a’ Chomainn a chosnadh roimhe seo, ach bidh farpaisich ùra a tha fìor chomasach ’nan aghaidh. ’Nam measg bidh Raonaid Deans a bhuannaich an t-Aigeallan Airgid an-uiridh, agus Eilidh Rothach a rinn fìor mhath aig Mòd Mhuile. Am measg nam fear, bidh Ruairidh MacCarmaig a’ seinn ann am farpais nan inbheach air son a’ chiad uair, an dèidh dha iomadh duais a chosnadh nuair a bha e na b’ òige. Bidh grunn de dh’fharpaisich a’ feuchainn ri Bonn Òir a’ Chomainn agus Bonn Òir an t-Seann Nòis a chosnadh le chèile am-bliadhna, agus tha cuid ’nam measg a tha glè chomasach air sin a dhèanamh.
Se Di-Haoine latha nan còisirean mòra ann am farpais Sgiath MhicShimidh ’s Thulaich Bhàrdainn. B’e Còisir Inbhir Pheofharain, Ceòlraidh Ghàidhlig Ghlaschu agus Còisir Inbhir Nis na còisirean bu soirbheachaile anns na deich bliadhna chaidh seachad, agus cha bhiodh e ’na iongnadh nam faigheadh tè dhiubh seo an duais a-rithist.


text:
Valentín González
Bhualadh an far-ainm El Campesino air Valentin Gonzalez Gonzalez (1904-1983) le poilis na Spàinne nuair a chuireadh e an greim airson toirt taic do stailc nan sgalaig ann an 1919. Nas anamoch, bha e na h-oifigear anns an Arm Poblachdach ré Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Anarcach a bha 's an athair aige nuair a bha an Spàinn fo aintighearnas riaghail ach ghluais El Campesino do chreideas nan co-muineaich
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Cunntas Bheatha: "Èisdibh a Chàirdean: Beatha is Bas anns an CCCP" (Spàinntis 1951, Beurla 1952)


text:
Trì seachdainean an déidh dha stròc a ghabhail, dhùisg Sasannach, Alun Morgan, 81 (a bha uair a’ fuireach ’na bhalach ann an coimhearsnachd Chuimreach, ré an Dàrna Cogaidh), ’s gun ach Cuimris ga bruidhinn aige. Thathar a-nis ag ath-ionnsachadh Beurla dha.
■ dh’fhaodadh an seinneadair Uibhisteach Julie Fowlis “Oscar” a bhuannachadh air son an òrain-film as fheàrr am-bliadhna. Ghabh i Touch the Sky a th’ air clàr Brave. Tha e am measg seachd òrain a dh’fhaodadh an duais a thogail. ■ THA Andaidh Moireach air OBE fhaighinn ann an Liosta Urraim na Bliadhn’ Ùire.
■ Bidh aig teaghlaichean le seòmar-cadail falamh ri cìs ùr a phàigheadh. A réir Riaghaltas na h-Alba, bidh buaidh aig a’ chìs seo air còrr agus 100,000 teaghlach ann an Alba, agus gearraidh Westminster £600 eile gach bliadhna bhon fheadhainn as bochda.
■ Foillsichidh riaghaltas India ainmean, fotothan agus seòlaidhean-puist nam mìltean de dh’eucoirich drabastachd, mar fhreagairt don fheirg an déidh éigneachadh oileanaich òig air bus ann an Delhi le prasgan de dh’fhireannaich. Tha an té a dh’fhulaing ri uchd bàis anns an ospadal fhathast.
■ Ghabh taigh uachdrach Pàrlamaid na Ruis ris a’ chasg air uchd-mhacachd leanabhan Ruiseanach le Ameireaganaich. Tha mu mhìle leanabh air an uchd-mhacachadh gach bliadhna le Ameireaganaich.
■ tha sinn a’ guidhe Bliadhna Mhath Ùr do ar luchd-leughaidh air fad an uair a thig i.


text:
Machair an Sgithich
‘S e baile beag dùthchasail agus port gu math cudromach[3] faisg air An t-Sròn Reamhar, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Machair an Sgithich neo Càrn Rioghaine (Beurla/Beurla Ghallta: Cairnryan). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 34m os cionn ìre na mara shuas air a' bheinn,[4] ri taobh Loch Rìoghaine, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 303km air falbh bho Obar Dheathain, 110km bho Ghlaschu, 91km bho Dhùn Phrìs agus 159km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns An t-Sròin Reamhair. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd, gu h-àraidh na bàtaichean. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan bun-sgoil[6] agus dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.[7]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh baile a chlàradh faisg air Loch Rìoghaine le Ptolomy, ris an canadh Rerigonium, a tha a' ciallachadh Àite an Righ. Thathar dhen bheachd gur e An t-Sròn Reamhar neo Machair an Sgithich a bh' ann.[8]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Machair an Sgithich fhèin a bhuineas Machair an Sgithich, a ghabhas a-steach an sgìre mu timcheall a' bhaile. Tha dìreach 315 duine a' fuireach san sgìre.[9] Tha seachdnar comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla a' Bhaile. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Siorrachd Bhaile na h-Ùige an Iar) airson Comhairle na Roinne.[10]
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha trì seirbheisean bhus a' frithealadh a' bhaile:
- 350 An t-Sròn Reamhar - Stèisean Rèile - Machair an Sgithich.
- 58/358/60/360/X77 An t-Sròn Reamhar - Inbhir Gharbhain - Inbhir Àir - Glaschu.
- 923 Beul Feirste - An t-Sròn Reamhar - Glaschu/Dùn Èideann.[11]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Port na Sròine Reamhaire
- ↑ Falling rain
- ↑ Distance from - to
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Stranraer Academy
- ↑ Roman Britain
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Còmhdhail na Comhairle
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 063 686
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
BHA là ann is bha meas air an darach agus air a’ bheithe air feadh na Gàidhealtachd. Bha’n dara aon air a ghnàthachadh air son cairteadh leathair agus an t-aon eile air son leaghadh iaruinn.
Chan eil feum na’s mò orra anns na rathaidean sin, ach tha iad fhathasd a’ cinntinn ’nam badan cuimir an iomadh cùil is cuilidh air feadh ar dùthcha.
Fhuair mi sealladh air cuid dhiubh o cheann seachduin no dithis, agus bha iad da-rìreadh lurach ’nan trusganan ioma-dhathach. Bha an caorann ann, cuideachd, agus an calltunn ’san leamhann; agus, ged a bha na duilleagan air tuiteam an tomhas mór, bha gu leoir air fuireach gu bràighe ghlinne dheanamh sgiamhach mar bhrugh sidhe. Tha choille air a sgathadh ás ’sa Ghàidhealtachd, oir chuir na caoirich ach beag crìoch air an sgrios a rinneadh oirre le luchd-deanaimh leathair is iaruinn. Tha làirig is giubhas de iomadh seorsa air an cur ’na h-àite, ach chan eil iad cho maiseach no cho tlachdmhor ris na seorsachan a bha rompa.
Cinnidh an calltunn, an darach agus am beithe fhathasd, ach an uair a thachras sin bidh ar monaidhean a rithisd fo chrodh agus ni h-ann fo chaoirich. Cha tachair e ri’r latha-ne, oir tha chaora fhathasd a’ pàigheadh gu math, agus, cho fad ’sa bhios, cha’n urrainnear a’ cur á h-àite.


text:
Mammern
‘S e baile beag air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann am Mammern. Tha e suidhichte aig 409m os cionn ìre na mara[1] air an taobh thall an Loch Constance (Gearmailtis: Bodensee) bhon A’ Ghearmailt air iomall Frauenfeld, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Frauenfeld, dìreach 42km air falbh bho Zürich, 264km bho Ghenève agus 135Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 590 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mammern. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 909 mar Mhanburron.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail an Ceimigear Leopold Ružička an seo ann an 1976.


text:
Dèanamaid Adhradh Episodes Episode guide
-
Mgr Iain Pòl MacFhionghain, sagart paraiste Bharraigh agus Bhatarsaigh
Còmhla ris Mgr Iain Pòl MacFhionghain, sagart paraiste Bharraigh agus Bhatarsaigh.
An Canan Calum MacNèill (nach maireann) 1997
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris a' Chanan Calum MacNèill (nach maireann) 1997.
Hamish Mac an Tàilleir, Eaglais Shaor Cheann a Tuath na Hearadh
Còmhla ri Hamish Mac an Tàilleir, Èildear Eaglais Shaor Cheann a Tuath na Hearadh.
An t-Urr Coinneach Stiùbhart, an Eaglais Shaor 1994
Seirbheis à tasglann a'' BhBC còmhla ris an Urr Coinneach Stiùbhart, an Eaglais Shaor 1994
An t-Urr Sean Ankers, Clèir Ghlaschu agus Earra-Ghàidheal den Eaglais Shaor.
Còmhla ris an Urr Sean Ankers, Clèir Ghlaschu agus Earra-Ghàidheal den Eaglais Shaor.
Dòmhnall Iain Moireasdan, Soisgeulaiche, An Eaglais Shaor Leantainneach, Inbhir Nis
Seirbheis còmhla ri Dòmhnall I Moireasdan, Soisgeulaiche, An Eaglais Shaor Leantainneach.
Seirbheis Didòmhnaich Cuimhneachaidh à Sgoil MhicNeacail 2004
Seirbheis Didòmhnaich Cuimhneachaidh à Sgoil MhicNeacail 2004.
Seirbheis Didòmhnaich Cuimhneachaidh còmhla ris an Urr. Coinneach Dòmhnallach, Eaglais na h-Alba
Seirbheis airson Didòmhnaich Cuimhneachaidh còmhla ris an Urr. Coinneach Dòmhnallach.
An t-Urr Seumas Dòmhnallach, Eaglais na h-Alba 2003
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr Seumas Dòmhnallach, Eaglais na h-Alba 2003.
An t-Urr Coinneach Dòmhnallach, Eaglais Shaor Leantainneach Sgalpaigh
Còmhla ris an Urr Coinneach Dòmhnallach, Eaglais Shaor Leantainneach Sgalpaigh.
2/2 An t-Urr Iain M Dòmhnallach, Eaglais na h-Alba anns a' Chaol 2003
Seirbheis còmhla ris an Urr Iain M Dòmhnallach, Eaglais na h-Alba anns a' Chaol 2003.
An t-Urr Tommy MacFhionghuin, an Eaglais Shaor
Seirbheis Ghàidhlig còmhla ris an Urr Tommy MacFhionghuin, an Eaglais Shaor.
An t- Urr Iain M Dòmhnallach, Eaglais na h-Alba anns a' Chaol 2003
Archive Gaelic religious service.
An t-Urr Dòmhnall Mìcheal MacAonghais bho Eaglais Gairbraid ann an Cnoc Màiri
Còmhla ris an Urr Dòmhnall Mìcheal MacAonghais bho Eaglais Gairbraid ann an Cnòc Màiri.
Seirbheis bho Mhòd an Òbain 2015
Seirbheis a' Mhòid air a thoirt thugaibh beò bho Eaglais Paraiste an Òbain.
2/2 An t-Urr Calum MacIllEathain, Eaglais Shaor Leantainneach 2002
Seirbheis bho 2002 còmhla ris an Urr Calum MacIllEathain, Eaglais Shaor Leantainneach.
1/2 An t-Urr Calum MacIllEathain, Eaglais Shaor Leantainneach 2002
Seirbheis bho 2002 còmhla ris an Urr Calum MacIllEathain, Eaglais Shaor Leantainneach.
An t-Urr Niall Dòmhnallach, Eaglais Shaor Manachainn Rois 1996
Seirbheis bho 1996 còmhla ris an Urr Niall Dòmhnallach, Eaglais Shaor Manachainn Rois.
An t-Urr Iain Fearghasdan, Eaglais na h-Alba Port Rìgh
Seirbheis bho 2001 còmhla ris an Urr Iain Fearghasdan, Eaglais na h-Alba Port Righ.
Tasglann - An t-Urr. Iain Urchardan, a bha na mhinistear air Eaglais na h-Alba ann an Chryston 1998
Seirbheis còmhla ris an Urr Iain Urchardan, Eaglais na h-Alba ann an Chryston 1998.
An t- Urr Iain A MacIllÌosa, Eaglais Shaor Ghaidhealach Phartaig bho 1995
Seirbheis còmhla ris an Urr Iain A MacIllÌosa, Eaglais Shaor Ghaidhealach Phartaig 1995.
Tasglann - An t-Urr Coinneach Dòmhnallach, ministear-cuideachaidh aig Eaglais na h-Alba 1994
Seirbheis bho 1994 còmhla ris an Urr Coinneach Dòmhnallach, ministear-cuideachaidh.
Aifreann mar phàirt dhan Sgoil Chiùil Shamhraidh aig Ceòlas còmhla ris a' Chanan D MacAoidh
Aifreann mar phàirt den Sgoil Chiùil Shamhraidh aig Ceòlas còmhla ris a Chanan D MacAoidh.
Tasglann: An t-Urr Eachann Moireasdan, Eaglais na h-Alba 2000. 2/2
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr Eachann Moireasdan bho 2000.
An t- Urr Coinneach D MacLeòid, Eaglais na h-Alba Inbhir Ghòrdain
Còmhla ris an Urr Coinneach D MacLeòid, Eaglais na h-Alba Inbhir Ghòrdain.
Tasglann: An t-Urr Eachann Moireasdan 1/2
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr Eachann Moireasdan bho 2000.
Pòl Moireach, oileanach ann an Sgoil Dhiadhaireachd Dhùn Èideann
Pòl Moireach, oileanach ann an Sgoil Dhiadhaireachd Dhùn Èideann.
Tasglann: An t-Oll. Urr Iain A MacLeòid bho 2002. 2/2
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Oll. Urr Iain A MacLeòid bho 2002.
-


text:
1826
MDCCCXXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an Dàmhair: Cur às do Thràilleachd ann am Boilibhia.
- Chaidh togail na drochaide Pont Grog y Borth a rèir nan planaichean Thomas Telford gu crìoch.
- Ann am Montpelllier lorg Jacob Löwig bròmain.
- Chaidh Grand Rapids, Michigan a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 16 an Dùbhlachd - José Eusebio Otálora, ann am Fómeque. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- John Adams, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1797 gu 1801
- Thomas Jefferson, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1801 gu 1809


text:
Raidió Teilifís Éireann
'S e an RTÉ neo Raidió Teilifís Éireann an craoladair seirbheis na h-Èireann. 'S e craoladair le telebhisean, reidio agus an eadar-lion a th' ann. Chaidh an t-seirbheis rèidio a stèidheachadh air 1 am Faoilleach 1926 agus chaidh an t-seirbheis telebhisean a stèidheachadh air 31 an Dùbhlachd 1961.
Stèiseanan[deasaich | deasaich an tùs]
Telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
Rèidio[deasaich | deasaich an tùs]
- RTÉ Radio 1
- RTÉ 2fm
- RTÉ liric fm
- RTÉ Raidió na Gaeltachta
- RTÉ 2XM
- RTÉ Chill
- RTÉ Choice
- RTÉ Gold
- RTÉ Junior
- RTÉ Nuacht Raidió Digiteach
- RTÉ Playback
- RTÉ Pulse
- RTÉ Europe


text:
Santo André
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas Bhraisil, a th’ann an Santo André[1] (IPA: sɐ̃twɐ̃ˈdɾɛ, ainm slàn: Santo André da Borda do Campo, seann ainm: São Bernardo). The suidhichte ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica),[2] aig 589m os cionn ìre na mara,[3] air iomall Shão Paulo, eadar São Bernardo do Campo agus Mauá, ann an ceann a tuath dam Billings,[4] san roinn (Portagailis: região) Ear-dheas, san stàit (Portagailis: estado) São Paulo, 123km air falbh bho Taubaté, 29km bho Osasco, 350km bho Rio de Janeiro, 339km bho Churitiba agus 889km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha 676,407 duine a’ fuireach ann.[6] Chaidh am baile a stèidheachadh air 8 an Giblean 1553 le João Ramalho.[7] Tha an t-ainm a' ciallachadh Naomh Anndra ann am Portagailis.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Battle Creek (Michigan)
- Chengde
- Plzeň
- Sesto San Giovanni
- Takasaki


text:
30.05.2012
Thèid craobh daraich a chur aig Pàrlamaid na h-Alba an-diugh mar chomharradh air ceangal maireannach A Mòrachd a' Bhànrigh ri Pàrlamaid is muinntir na h-Alba.
Cuiridh an t-Oifigear Riaghlaidh Tricia Marwick BPA a' chraobh ann an raon àilleachd togalach Taigh an Ròid agus Pàrlamaid na h-Alba a' comharrachadh Daoimean na Bànrighe.
Cuideachd, thèid gluasad gus 60 bliadhna na Bànrighe mar Mhonarc a chomharrachadh a dheasbad le BPAan. Thèid an gluasad seo, a fhuair taic o gach pàrtaidh, a dheasbad san t-Seòmar aig toiseach gnothaichean pàrlamaideach an latha.
Thuirt an t-Oifigear Riaghlaidh Tricia Marwick BPA:
"Tha e iomchaidh gun tèid a' chraobh-dharach seo a chur ann an raon àilleachd togalach Pàrlamaid na h-Alba, togalach a dh'fhosgail a' Bhànrigh, far am faic am poball a' fàs i fad iomadach bliadhna ri teachd.
"Tha spèis phearsanta na Bànrighe do dh'Alba air a deagh aithneachadh agus thadhail i air a' Phàrlamaid iomadh turas. Tha mi glè thoilichte gum bi Pàrlamaid na h-Alba a' comharrachadh na cùise cudromaich seo."
Thathar a' cur na craoibhe mar phàirt den phròiseact Coilltean Comharraidh a chaidh a chur air dòigh le Urras Coilltean na h-Alba, aig a bheil amas atharrachadh a thoirt air sgìrean thar na tìre.
Thuirt Anndra Fairburn, Stiùiriche Poileasaidh is Conaltraidh Urras Coilltean na h-Alba:
"Tha sinn toilichte gu bheil Pàrlamaid na h-Alba air cur roimhpe cuideachadh le Comharrachadh Daoimean na Bànrighe ann a bhith a' cur na craoibhe daraich seo. 'S i seo tè de 2 mhillean craobh dhùthchasach a tha rin cur le daoine thar na h-Alba tro Phròiseact Coilltean Comharrachaidh an Urrais.
"'S iad na craobhan-daraich an fheadhainn dhùthchasach as aithnichte againn. Tha iad a' riochdachadh an dà chuid neart agus maireannachd 's mar sin 's e seo dòigh iomchaidh air riaghladh 60 bliadhna A Mòrachd aithneachadh."
Cùl-sgeul
'S e teacsa gluasad Comharrachadh Daoimein na Bànrighe:
Gu bheil a' Phàrlamaid a' cur meal-a-naidheachd air A Mòrachd a' Bhànrigh air sgàth Comharrachadh seo Daoimein na Bànrighe; a' cur an cèill a buidheachd air sgàth sàr-sheirbheis phoblach A Mòrachd agus a dìcheall dleastanach gun lasachadh thar trì fichead bliadhna ann an saoghal a bhios a' sìor-atharrachadh; a' dearbhadh a' mheas a chuirear an cèill dha A Mòrachd ann an Alba, agus a' coimhead air adhart gu h-èasgaidh ris an dlùth-dhàimh fhada sin a bhith a' leantail air adhart nuair a thig A Mòrachd air a Turas Comharrachaidh do dh'Alba ri linn na bliadhna àraid seo.
A bharrachd air cur na craoibhe 's an deasbad, builichidh a' Phàrlamaid clàr de dhealbhan-camara de thursan na Bànrighe gu Pàrlamaid na h-Alba air A Mòrachd ri linn Seachdain Taigh an Ròid san Iuchar.
Bidh Urras nan Coilltean a' moladh coilltean is craobhan na dùthcha. Tha trì prìomh amasan aig an Urras: a) cuideachadh le cruthachadh tuilleadh choilltean dùthchasach agus àiteachan a tha pailteas chraobhan annta; b) coilltean is craobhan dùthchasach is na bhios a' tighinn beò annta a dhìon fa chomhair nan làithean ri teachd; c) daoine a bhrosnachadh tlachd luachmhor a thoirt às coilltean is craobhan. Mar bhuidheann a chaidh a chur air bhonn ann an 1972, tha nis còrr is 1,000 làrach fo chùram an Urrais, a' sìneadh thar 20,000 heactair (50,000 acair) no mar sin. Fhuair an Urras a' chiad choille aige ann an Alba sa bhliadhna 1984. An-diugh 's ann leis an Urras a tha 80 làrach thar na h-Alba, a' sìneadh thar 8,750 heactair.
'S e amas Pròiseact nan Coilltean Comharrachaidh ach sia millean craobh a chur mar chomharrachadh air riaghladh na Bànrighe. Thathar an dòchas gun cruthaich seo dìleab mhaireannach den chomharrachadh seo, a' cruthachadh àiteachan far am bi daoine a' gabhail air an socair, a' dèanamh rannsachaidh agus a' toirt tlachd.
Fios conaltraidh
Meadhanan
Linda Smith: 0131 348 6269
Fiosrachadh a' Phobail
Lean sin air twitter @ParlAlba


text:
Malaig gu Loch Baghasdal
- 26 An t-Sultain 2013
Dhearbh Ministear na Còmhdhail, Keith Brown, gum bi aiseag a' ruith eadar Malaig agus Loch Baghasdal fad trì bliadhna tron Gheamhradh mar sgeama dearbhaidh.
Tha iomairt mhòr air a bhith a' dol ann an Uibhist fad bhliadhnaichean airson seirbheis a Mhalaig, 's luchd-strì a' cumail a-mach gur e sin as goireasaiche dhaibh-san.
Tha dùil gur e an am bàt-aiseig an Lord of the Isles a bhios a' frithealadh na slighe.
Dà là
Bidh an t-seirbheis a' ruith dà là anns an t-seachdain - le tè de na seirbheisean sin aig an deireadh-sheachdain.
Tòisichidh an t-seirbheis ùr ann am meadhan na Samhna - agus bidh i a' ruith suas chun a' Ghiblein.
Cha bhi seirbheis ann fad trì seachdainnean sa Ghearran ge-tà, fhad 's a bhios an Lord of the Isles a' dol an àite aiseagan eile air am feumar obair-càraidh a dhèanamh.
Leanaidh na seirbheisean aiseig a bh' ann co-dhiù eadar Loch Baghasdal agus an t-Òban.
Thèid measadh a dhèanamh air mar a chaidh dhan t-seirbheis ùir nuair a thig an sgeama dearbhaidh gu ceann às dèidh trì bliadhna.


text:
Straih veanagh
Ta straih meanagh çheet er duillaghys keylley fo y chione-vrat. T'eh jeant magh jeh crouwyn, lossreeyn beggey, biljyn aegey as sheelagyn ny biljyn aasit. Dy mennick, ta biljyn aegey jeh dooieyn kione-vrattagh fuirraghtyn rish bleeantyn derrey higys barney 'sy chione-vrat dod ad aase seose aynsyn. Ta biljyn elley beg dy liooar nagh vel ad faagail y straih veanagh son y chooid smoo, myr sampleyr cullyn. Chammah's crouwyn as lossreeyn, t'adsyn cooilleeney y çhymshal bea oc 'sy straih veanagh.
Cha nel y straih veanagh geddyn wheesh soilshey ny greiney as y kione-vrat, as ta rheam tonn-lhiurid ny soilshey ny sloo na rheam lane soilshey ny greiney. Myr shen, shegin da dooieyn straih veanagh surral scaa dy mie, dy ghra myr shen, foddee ad cooilleeney co-haaghey sollysh liorish y toilshey jeeylymagh, as myr shen foddee ram jeu jannoo ymmyd jeh tonn-lhiuridyn nagh dod biljyn kione-vrattagh. Ayns keylljyn yn-lhoamey, t'ad çheet fo ghuillag roish my jig ny biljyn. Ta shen cur dou beggan traa son co-haaghey sollysh gyn lhiettalys, as cooney ad dy chummal seose cormid charboanagh jarrooagh er fud ny bleeaney.
Ta'n straih veanagh ny s'fliughey na buill elley, er y fa dy vel y kione-vrat lhiettal çhiassid as gaalaghey. Ta shen greinnaghey fungyssyn as dooieyn loauee elley ta scanshoil 'sy çhymshal beaghee, as croo myn-emshyraght cooie da ymmodee beiyn as lossreeyn.


text:
Linn Giùdain
’S e Linn Giùdain no Linne Giùdain no Linne Foirthe a theirear ris an sgìre mara air taobh sear na h-Albann eadar Fiobha san àird a tuath agus Lodainn san àird a deas. Tha i a’ sìneadh bho Uisge For san àird an iar gu ruige an Cuan a Tuath san àird an ear. Tha i gu math trang, le aiseagan, bàtaichean-ola, agus an Cabhlach Rìoghail ga cleachdadh.
Bha Balla Antonine balla àrsaidh Ròmanach a' ruith eadar Linne Chluaidh agus Linn Giùdain.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chlàraich Francis Diack an t-ainm Linn Giùdain ann an Siorrachd Pheairt san 20mh Linn. Is dòcha gum biodh Linne na bu chirte na Linn ann an dòigh, oir bha e ’na chleachdadh cànanach ann an Siorrachd Pheairt a bhith a’ fàgail na lide mu dheireadh dheth, ach tha eisimpleirean eile ann de Linn seach Linne ann an ainmean àite. Faodaidh gu bheil Giùdain càirdeach ri Gododdyn, an treubh Bhreatanach a bha ann an Labhdaidh mus tàinig na Scotti agus na h-Angli. An fhianais a th’ ann don ainm Linne Foirthe,[1] tha e fiù’s nas tana na an fhianais a th’ ann don ainm Linn Giùdain.[2]
Bailtean air an linne[deasaich | deasaich an tùs]
- Lìte (Dùn Èideann)
- Cas Chaolais (“Aiseag na Banrigh”)
- Inbhir Cèitean
- Ros Saidhe (Dùn Phàrlain)
- Cuileann Ros
- Cathair Caladaidh
- Bearaig-a-Tuath


text:
5 an Dùbhlachd
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1493 - Ràinig Cristoforo Colombo an eilean Hispaniola.
- 1590 - Taghadh Phàpa Griogair XIV, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1848 - T. P. O'Connor, fear-naidheachd agus fear-iomairt Pàrtaidh nàiseantach na h-Èireann.
- 1849 - Rafael Reyes, ann an Santa Rosa de Viterbo. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 1885 - Dòmhnall Mac na Ceàrdaich, bàrd Gàidhlig.
- 1901 - Werner Heisenberg, fiosagaiche Gearmailteach.
- 1944 - Jeroen Krabbé, ann an Amsterdam. Actair às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1791 - Wolfgang Amadeus Mozart, ann an Vienna.
- 1925 - Władysław Reymont, ann an Warsaw. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 2013 - Nelson Mandela, fear-poileataigs à Afraga a Deas.


text:
À Baile Ghobhainn gu Caol Reatha
Anns an dàrna prògram, tha Dòmhnall Meek a' tòiseachadh air an t-sràid am Baile Ghobhainn far an do rugadh an t-Urramach Tòmas MacCalmain. Às a sin tha e gluasad gu Abhainn Chluaidh oir is ann bhuaipe a' shiubhail Tòmas agus an teaghlach gu Caol Reatha sa bhliadhna 1913. Tha Dòmhnall cuideachd a' siubhal gu Caol Reatha agus a' seasamh ri taobh an taighe san robh Tòmas MacCalmain na bhalach. Aig deireadh a' phrògram tha Dòmhnall a' gluasad gu Sanndaig, far an robh cur-seachad samhraidh aig Tòmas is cùbaid chloiche nan lùib.


text:
Sòrbais Ìochdarach
Is e cànan a tha anns an t-Sòrbais Ìochdarach (Dolnoserbšćina, Beurla: Lower Sorbian). Buinnidh i don gheug Slàbhach den teaghlach Innd-Eòrpach. Tha an t-Sòrbais Iòcharach dlùth-chàirdeach don t-Sòrbais Uachdarach agus tha i faisg cuideachd air an t-Seacais, air an t-Slòbhacais agus air a’ Phòlais.
Cha b' e cànan leasaichte a bh' ann an Sòrbais Ìsosal ron 20mh linn agus cha deach tòrr leabhraichean fhoillseachadh rè nan linntean. Anns na seasgadan, bhathar ag iarraidh gràmar agus briathrachas a leasachadh ach gu mì-fhortanach cha robh tòrr dhaoine ann tuilleadh aig an robh Sòrbais Ìochdarach mar chànan màthaireil. Le sin chaidh an cànan a leasachadh le duine a tha air a' chànain ionnsachadh mar dàrna cànan. Às dèidh an dàrna cogaidh bha na daoine ag iarraidh gun deachadh crìoch a chur eadar Sòrbais Ìochdarach agus Sòrbais Uachdarach. Mar sin chaidh an stoidhle sgrìobhaidh Slàbhaich ath-bheòthachadh agus chaidh faclan den t-Sòrbais Uachdarach a chur às.
Anns a' Ghearmailt tha inbhe thèarainte is oifigeil aig Sòrbais Ìochdarach mar mhion-chànain[2].
Tha Sorbais Iosal ga bruidhinn ann am Brandenburg, gu h-àraid timcheall air a’ bhaile Cottbus. 'S teis-meadhan beatha cultarach a’ chànain seo a tha ann an Cottbus ann an earra-dheas Bhrandenburg. Thàinig an t-ainm Cottbus bhon fhacal Chóśebuz, tha e a' ciallachadh "taighean beaga brèagha". Chìthear sanasan rathaid dà-chànanach air feadh a' bhaile.
Sorbais Iosal an-diugh[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir chunntasan-sluaigh anns a' bhliadhna 1900 bha Sòrbais Ìochdarach aig 55,8% de muinntir sgìre Bhrandenburg. [3] Ach canar gu bheil mu 6.670 duine a’ cleachdadh Sòrbais Iosal mar phrìomh chànan anns an sgìre seo an-diugh, mar as trice am-measg nan seann daoine. Tha suidheachadh a' chànain nas miosa na suidheachadh Sòrbais Uachdarach a tha ga bruidhinn am-measg nan daoine òga cuideachd an-diugh.
Leis an pròiseict ùr Witaj (a' ciallachadh "Fàilte"), a chaidh a chur air bhonn ann an Cottbus 1998 's urrainn do chlann bhig Sòrbais Ìochdarach a thogail ann an sgoiltean-àraich. Thèid an cànan a theagasg ann an 30 sgoiltean. Ann an Sagsainn, gheibh na sgoiltean-àraich € 500,000 mar thaic-airgid a h-uile bliadhna airson am foghlam seo a thoirt seachad. Co-dhiù cha robh ach 440 clann ag ionnsachadh a' chànain ann an 2014. Tha prògraman Telebhisean fon tiotail Łužyca ann gach mios agus tha prògraman rèidio ann cuideachd.
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Seo Ùrnaigh an Tighearna ann an Sòrbais Ìochdarach:
- Wóśce nas, kenž sy na njebju,
- wuswěśone buź Twójo mě;
- pśiź k nam Twójo kralejstwo;
- Twója wóla se stań
- ako na njebju, tak teke na zemi.
- Wšedny klěb naš daj nam źinsa,
- a wódaj nam naše winy,
- ako my wódawamy swójim winikam.
- A njewjeź nas do spytowanja
- ale wumóž nas wót togo złego,
- Pśeto Twójo jo to kralejstwo a ta móc a ta cesć
- do nimjernosći. Amen.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ethnologue
- ↑ European Charter for Regional or Minority Languages
- ↑ Cunntasan-sluaigh às a' bhliadhna 1900 (Gearmailtis)
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
- Faßke: Der Niedersorben Wendisch. Foillsichte aig Domowina-Verlag, Bautzen 2003, ISBN 3-7420-1886-8
- Jodlbauer, Spieß, Steenwijk: Die aktuelle Situation der niedersorbischen Sprache. (Suidheachadh Sòrbais Ìochdarach an-diugh) Domowina-Verlag, Bautzen 2001, ISBN 3-7420-1844-2


text:
Loch Bhraoin
'S e loch-mara ann an Siorrachd Rois ann an Alba a tha ann an Loch Bhraoin (Beurla: Loch Broom). Tha e mu 14.5 cileamatair a dh'fhad (eadar Inbhir Làthail agus Rubha Cadail). Canar Frìth Inbhir Làthail airson na sgìre a tha san ear air Loch Bhraoin.
'S e seo co-chomharran na locha: 57° 50′ 0″ Tuath agus 5° 5′ 0″ Iar.
'S e Ullapul am baile as motha anns an sgìre.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH 169 867
- Am Baile org.


text:
Feumaidh a’ Ghàidhlig a bhith ri cluinntinn anns gach raon de ar beatha, a rèir Ceann-Suidhe a’ Chomainn Ghaidhealaich, Iain MacLeòid, agus gu sònraichte nuair a thig e gu clann-sgoile – an ath ghinealach de Ghaidhil.
A’ bruidhinn aig cuirm-fhosglaidh a’ Mhòid thuirt e: “Se an dùbhlan a tha againn mar choimhearsnachd, dòighean a lorg gus taic a chumail ri gach cuid òigridh taobh a-muigh na sgoile, agus inbhich a tha a’ fàs gu bhith ’nan luchd-labhairt na Gàidhlig.
“Ro thric, am measg sgoilearan FTMG agus FIG, chan eil cothroman cleachdaidh cànain aca ach a-mhàin anns an sgoil fhèin. Feumaidh sinn cuimhneachadh nach eil ann am foghlam sgoile ach aon cheum air an t-slighe gu bhith fileanta anns a’ Ghàidhlig. Feumaidh sinn dèanamh cinnteach gun cumar a’ Ghàidhlig a’ dol anns an dachaigh, anns a’ choimhearsnachd, ann an cur-seachadan, ann an adhradh agus anns an àit’-obrach gus an toirear an t-àite ceart dhan Ghàidhlig mar chànan aig a bheil luach ’nar beatha làitheil.”
Bhrosnaich Mgr MacLeòid daoine gu bhith a’ bruidhinn ri clann sa Ghàidhlig a h-uile cothrom a gheibh iad, feuch an toir iad misneachd dhaibh. “Mar tha fios againn, chan eil a’ Ghàidhlig tuilleadh a-mhàin mar chànan don Ghaidhealtachd ’s dha na h-Eileanan. Tha i fad is farsaing aig ìrean nàiseanta agus eadhon eadar-nàiseanta, agus a thaobh mòran de na h-òganaich sin chan eil anns a’ Ghàidhlig ach dìreach aon de na cànanan a bhruidhneas iad. Bruidhnibh riutha sa Ghàidhlig, oir tha ùidh mhòr aca anns a’ chànan, agus dèanaibh cinnteach gum bi fios aca gu bheil saoghal taobh a-muigh an t-seòmair-teagaisg far a bheil a’ Ghàidhlig ga bruidhinn, thoiribh dhaibh misneachd a bhith ga cleachdadh gu fosgailte, gun nàire sam bith. Agus, nuair a fhreagras iad sibh air ais anns a’ Ghàidhlig, gheibh sibh a-mach gun toir sin tuilleadh misneachd dhuib’ fhèin a bhith ga cleachdadh.”
Cuideachd, bha an Ceann-Suidhe an dòchas gun robh an iomairt Ghàidhlig air tòiseachadh air toirt buaidh air an dòigh anns a bheil companaidhean agus buidhnean comeirsealta a’ coimhead air a’ Ghàidhlig. “An dùil an e comharra a tha seo gu bheil fàs ar cànain a’ toirt buaidh, mar a chithear anns a’ Chuimrigh, gu bheil aithne ga toirt do luach na Gàidhlig ann an Alba, agus nach e fasan a th’ ann san dol seachad? A bheil na companaidhean sin a-nis ag aithneachadh gu bheil luchd-labhairt na Gàidhlig airidh air seirbheisean ’nan cànain fhèin, a’ gluasad a dh’ionnsaigh an ‘spèis co-ionnanach’ a tha stèidhichte anns an lagh, ach nach deach fhathast a choileanadh chun ìre bu chòir.”


text:
16/07/2013
An-diugh tha sinn a' faighneachd dè cho doirbh 's a tha e ìre proifeiseanta a ruighinn ann an spòrs gun taic airgid? Cluinnidh sinn bho Mhìcheil Hill a thug sùil air an dealbh-chluich, The Precarial, a sgrìobh Chris Dunkley, a tha ri fhaicinn ann an taigh-cluiche Finbourgh ann an Lunnainn. Gheibh sinn lèirmheas air an leabhar ùr aig Khaled Hosseini, And The Mountain Echoed, bho Karen Mhoireasdan agus tha Michelle NicDhòmhnaill gu bhith a' tarraing ar h-aire chun a' chlàir, The Big Roar, aig a' chòmhlan-ciùil The Joy Formidable. Cèol gu leor cuideachd bho leithid John Newman, The XX agus Glasvegas. bbc.co.uk/feasgar.


text: COMHAIRLE DO PHEACUICH FO DHEARBHAIBH. A pheacacha bochda truagh ! Tha mi a* cur nan firinnean 80 o'n Dia shiorruidh d'ur n-ionnsuidh ann an gradh agus ann an dilseachd, aig iarruidh gu durachdach gu'm biodh bhur michreidimh air a dhearbhadh oirbh, agus bhur n-uile pheacanna, agus bhur staid mhalluichte thruagh san am a ta lathair, agus a chum gu'm biodh sibh air bhur teagaag le Dia bhur taice leigeil air Criosd a fhuair bas air soo nan àindiadhach. Ma dh'fnanas sibh neo-ìompu'chte is sibh is truaighe bhios gu h-aithghearr do na bheil anns a chrui- theachd gu leir; bithidh sibh na bhur comharan cuimhne air ceartas Dhe, ged fheud sibh a nis a bhi a' mealltuinn àn t-saoghail 'na ghloir. Do bhrigh gu'n robh lionmhoir* eachd dhibh air bhur dusgadh tha earbsa agam gu'm bheil smuaintean graidh shiorruidh aige do thaobh cuid do bhur n'anamibh, Uime sin mar thug mi rabhadh dhuibh teich- eadh air son didein o f heirg Dhe tha teachd oirbh, agus gun dail. teàchd a mach as an staid uamhasach so dh'ionn- suidh Chriosd a ghabhas ribh ; mar so tha mi scriobhadh do bhur n ionnsuidhse> agus a dh'ioniisuidh nan uile a dh'fheu. das na fireahnan sò a chJuinntinn air eagal gu n d'thigeadh iad a dheigh Iairah air iompacheadh. 1. larr fios fhaotainn air, agus biodh e aìr a dhearbhadh ort leis a' spiorad, trid an scriobtuir, gu'n d'rugadh ta marbh ann am peacaibh, agus gu'm bheil sibh na'r clann feirge gun Chriosd, agus gun earbsa, agus gu'm bheìl sibh tia'r iuidh gach mionad fo mhallachd agus feirg Dhe, ann àn cunnart ditidh shiorruidh Pillear na h-aingidh sios do ifrinn, An t-anara a pheacaicheas gheibh e bas. Cha'n fhaic mi-chreidmhich beatha, ach tha fearg Dhe gabhail comh- buidh orra, ged nach'eil iad 'ga thoirt fainear. Tha*n Tigh» ^arn a* radh, Mar bi duine air ath-bhreith nach fheudak Jeis rioghachd Dhe fhaicinn; agus esan nach'eil a' creid- sinn tha e air a dhiteadh a cheana. Thugaìdh fainear gu durachdach, gach aon agaibh, tha mi 'gathchuingich oirbh, ciod a thig dhiomhsa, nach'eil air n'ath bhreith, agas nach d'fhairich riamh oibre grais oirbh fein ? O nach robh ar suileàn air am fosgladh chum uile pheacannan ar cridheach* an agus ar beatha fhaicinn an ordugh fa'r comhair, agus theagamh tha 'g eigheach gun sguir air son dioghaltais an aghaidh ar n'anma ciontach. Bu leoiv e gu thoirt air a mhuinntir isneo churamache, criothnachadh. Rachaibh gu ionad uaigneach gun dail, agus smuaineachaibh air ar sligh- ibh mar ann an lathair Dhe. Cuiribh na ceistein so ribh fein. Nach d'rinn mise air uairibh, breug, no goid, no mionnan? Nach do mhi-naomhaich mi an t sabaid? Nach robh mi riamh ardanach, neo-gheamnuidh, mi runach? Nach d'thug mi ainm an Tighearn riamh an diomhanas ? Nach robh mi easumhail do'm pharantaibh ? Nach'eil cridhe feolmhor, nco-ghlan, cruaidh, agus mhi chreidmbeach agum? Nach do bhris mi lagh Dhe riamhf Nach'eil mi marbh ann am peacaibh gus an la'n diugh ? Is eigin domh eigheach a mach ciontach, ciontach ; tha mo choguis 'gam dhiteadh; ciod dh'eireas dhomh ma gheibh mi bas anns an staid so ? Oir thuirt an Dia firìnneach. " Is malluichte gaeh neach nach fan anns na h-uile nithibh a ta scriobhta ann an leahhair an lagha chum an deanamh. Esan nach do chaomhainn na h-aingil an uair a pheacaich iad, ach thilg sios iad gu ifrinn; esan nach do chaomhainn an sean saoghal, na baiìte Shodoim agus Ghomorra, ach dhite iad le'n sgrios, ^an deanamh nan eisiomplair dhoibhsan a bhiodh beo an deigh sin gu h-aindiadhdaidh, cha chaomhainn e mise fada» Nach'eil ifrinn a' fosgladh a beoil air mo shon ? Am bheil earbsa air bith ann gu'm feud mo leithidse pheacach a bhi air a ghlanadh Ie fuil Chriosd? Feudaidh Dia, ann an cear- tas, mise dhamnadh air son nam peacanna-sa, air son a pheacaidh is lugha Is ann do throcair an Tighearna nach- 'eil mi air mo chaitheadh as, agus nach'eil mi nis an ifrinn a'g iolartaich am measg na muinntir a ta air an damnadh, aig eigheachd a mach air son boinne uisge chum mo theangaidh fhuaracbadh. % Guidh air Tighearna an uaigneas gu'n d'thugadh e spiorad dhuit am feadh a ta e ri fhaotainn Eighibh, gach aon agaibh, air son fola Chriosd mar dh'eigheas duine fo bhinn a bhafs air son trocair, mar thuirt fear gleididh a phrisiun agus e air chrith, ciod a ni mi chum ga'n tearnar nii ? Gniomh. xvi. 30. Na gabh fois aon la, na aon uair ni sfaide gu samhach na le suamhnas, gus am bi chuid earbsa agad gu'm bheii creidimh air oibreachadh annad leis an spiorad, agus gu'n tagair losa Criosd do chuis a'r ìa bhreith- eanais; oir a dh'e?sbhuidh fhireantachdsa bhi air a cur as do leth, cha'n'eil mathanas ann. Lean Criosd mar rinn na daoine dall, aig eigheachd w Thighearn gu'm fosgladh tu ar suilean," Guidh màr rinn an lobhair. Thighearn ma's aill leat 's urradh thu mise dheanamh g!an. Tagair gu dian air son an sploraid a ta air a ghealltuinn gu'm bi e air dhortadh mach 'sna laithibh deireannach sa air na h.uile feoìl. Gniomh, ii. 17. 3. Mabheir an Tighearnale fhocal agus le spiorad beachd dhuit air do staìd eagalach chaillte, thoir an aire nach gabh thu foi« gun obair iomlan grais, air eagal gu'n d'thig thu dheighulaimh air aonadh ri Criosd trid teagaisg agus tarruing an Athar j air engal gu'n gabh thu fois ann an sith fheallsa, ga d' chuaìrtepchndh fein le sradaibh do d' bheothachadh fein, trid loit na leigheis eutrom. Thoir an aire nach tog thu air a ghainnimh, air eagal nach bi thu ach mar oigh ameadach aig imeachd maille riusan tha g]ic. Air eagal gu'n dean thu Criosd do d' dhleasnasaibh — do t^urnuigh guil, runa, ath-leasachadh ; oir tha iobairt an aingidh na grainealachd do'n Tighearna. " Tha slighe ann a chithear direach leis an duine ; ach is iad °a chrioch slighean a bhais." H Tha ginealachd ann a tha glan pzm beachd fein, gidheadh nch'eil air an nigheadh o'n salcbar,' , Feudaidh neach a dhol gle fhada fo dhusgadh coguis, agus eud a bhi air a thaobh Dhe, agus gidheadh, air dha bhi aineolach air firean- tachd Dhe, feudaidh e bhi dol mu'n cuairt, re a laithean uile, a chur air chois f hireantachd fein, agus nach bi ni aig ma dheireadh ach earbsa a' chealgair a theid a mugha, Thusa tha sniomh a mach asad fein comhdach do d'lomhnochd, bifchidh t'earbsa cosmhuil ri lion an damhan alìuidh ann r.n ìa' t'amghairs so gheibh thu fadheoidh o iaimh Dhe, luidh- idh tu sics ann an doirinn ; oìr is e Chriosd crioch an lagha air son fireantacbd do na h-uile chreideas. Le oibribh an lagha cha bhi feoil air am fireanachadh na lathaìr. Tha e fior, tha creidimh a' teachd troimh eisdeachd, agus is e ar dleasanas feitheamh air Dia far am bheìl an Spiorad aig ©ibreachadh ; ach ma tha fireantachd a' teachd le obair air bith do'n lagha, an sin f huair Criosd bas gu diomhain. Dhasan nach'eil'g oìbreachadh chum fireantachd, ach a ta creidsinn anns an a ta fireanachadh nan ain-diadhach,measar achreidimh mar f hireantachd j is beannuichte an duine d'am meas Dia fireantachd a dh'easbhuidh oibre. Rom, iv, 5, 6. 4. Seall ris an Tighearna chum gu'n de~rbhadh e peacadh ort, bhrigh nach'eil thu creidsinn ann an Iosa Criosd. Tha e gealltuin so dheanamh. Eoin xvi. 7—9. Ann ad fheith- ìmh air meadhonaibh na gras, bi toileach gu'n dearbhadh an Comhfhurtar ort, gu'm bheil do chridhe ro aingidh, nach aill teachd a dh'ionnsuidh Chriosd, agus gu'm faireadh tu do neo-chomas air a bhi creidsinn ann mur cuir an Tighearna xnach ro mheud morachd a chumhachd. Ephes. i 9. 5. Biodh fios cinnteach agad, agus thoir deagh-bheatha do'n sgeul aoibhneach so, gu'n d'thainig Criosd a dh'ionn- suidh an t saoghail a thearnadh pheacach, agus ceann-cinnidh nam peacach. 1 Tim. i. 15 Is ann mar so ghradhaich Dia an saoghal gun d'thug e aon ghin-mic a chum ge b'e a chreideadh ann nach rachadh e dhith ach gu'm biodh a' bheatha maireannach aig. Dh'fhulaing Chriosd aon uair air son peacaidh, am firean air son an neofhirean, a chum gu'n d'thugadh e sinn dh'ionnsuidh Dhe. Teich a dh'ionnsuidh an didein so an uair tha thu'g ad fhaicinn fein ain diadhuidh agus malluicht le lagh Dhe, agus tha eagal ort gu'm bi thu air do dhiteadh. Smuainich ort fein ged tha mise aindiadh- uidh, gidheadh f huair Chribsd bas arson nan andiadhaidh. Rom. v. 6. Ged tha mise am namhaid gidheadh rinn Criosd naimhdean reidh ri Dia le a bhas Ged tha mi cean- nairceach, agus co graineil 'sgu'm bheil eagal orm gu'm feud Dia le ceartas ann a chorruich mo chur fuidh ann an ifrinn, gidheadh ann an so tha deagh sgeul agus misneach air mo shon, gu'n dh'fhuair Criosd an uair a chaidh a suas an airde gibhtean air son dhaoine seadh air son nan daoine ceannairceach mar an ceudna, chum gu'n gabhadh an Tighearna Dia comhnuidh an measg na muinntir cheann- airceach. Ged tha mi malluichte, agus ged tha mi faicinn gu soilleir gu'm bheil Dia bagairt mo dhamnadh ann an iomadh aite do'n scriobtuir, gidheadh fathast tha earbsa ann do thaobh mo leithidse pheacaich, do bhrigh gu'n shaor Criosd peacuich mhalluichte o mhallachd an la^ha, air dha bhi air a dheanamh na mhallachd air an son, a chum gu*m faigheadh iad beannachd Abrahaim, agus gealladh an Spioraid. Gal. iii. 13, 14  Tha Criosd ag radh, " Is mise an tslighe chum an Athar," — Eoin xiv 6. DJu lean an Tighearn aig cathair nan gras le h-eighich agus osnaich do labhairt gun sgur. O tarruing mi dh'ionnsuidh Chriosd ; cuidich leam gu gabhail ris, agus m' earbs a chur ann. Ma mhothaicheas tu gu bheil e ro-dheac- air dhuit creidsinn ann, cluinn an Tighearn ag radh riut, " Deanadh e greim air mo neart, chum gun dean e sith rium 9 agus ni e sith rium," Isa xxvi. 5. " Bheir e neart do'n an- fhann, agus dhoibhsan a ta gun lugh meudaichidh e treise." Isa xl. 29. " Uimesin cuiribh ur dochas anns an Tighearna do ghnath; oir anns an Tighearn Iebobhah tha neart sior- ruidh. Isa. xxvi. 4. 'Se mo ghuidh durachdach gur e so am graidh sonraichte Dhè, agus la a chumhacl'd do d'thaobh, chum gum bi thu air do dhlu-cheangal ri Criosd trid creid- imh aira h-cibreachadh snnad tre chumhachd Spioraid Dhe; chum gum bi ciocras ort air a shon, agus gum faù?h thu lan dearbh bheachd air gradh Dhe; agus gun robb gradh Chriosd air a sgaoileadh ann ad chridhe, agus gum buanaich thu ann an Criosd, air dhuit a bhi laidir anns a ghradh a tha annsan, a bhios lan-fhoghainteach dhuit anns gach deuchainn a thig ort; gum bi thu air do theagasg le Dia a sheinn a chliu, 's a dheanamh gairdeachas le ball-chrith; agus nach dealaich thu 8 am feasd ri d'cheud ghradh, agus nach tuìt thu ann arì neò* churam mealltach, ach gur b-ann a dh'fhasas tu suas ann an eolas Chriosd; agus air dhuit a bhi suidhicht an tigh Dhe, gun d'thoir thu mach mor thoradh, ge d'aìcheadh fein, 's a' togail a chroinn-cheusaidh, a' gluasad aithrigh air an Tigh- earn an cian is beo thu, chum cliu a shaor ghrais, a ghairm thu chum a rioghachd agus a ghloir. O deonaich nach bi àn earail so ag eiridh suas ann am breitheanas 'nar n-agh« aidh air chionn an la dheireannaich, arson an dearmad, òhum bhur ditidh, — ach gur e bhios annta dhuibh gutb agus gairm Dhe, a ghairdein agus a chumhachd air fhoillseachadh chum bhur saoradh. Gun robh lathaireachd a Chofhurteat maille ribh gu siorruidh. GLASGOW: PRINTED, AND SOLD FOR THE GLASGOW RELIGIOUS TRACT SOCIETY^ Àt their Depository, No. 10, Wilson-Streè*. Price 2s. 8d. per hundred.


text:
Clach an Truiseil
'S e Clach an Truiseil a' chlach seasamh as àirde ann an Alba aig 5.8 meatairean. Tha i stèidhichte ann an Baile an Truiseil air an taobh siar ann an Leòdhas. Thathar ag ràdh gu bheil e air làrach blàir.
'S urrainn dhut cearcall thursachan Steincleit fhaicinn gu an taobh ear tuath. Tha cearcall thursachan Chalanais fichead mìle gu an taobh siar deas.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Clach an Truiseil air an duilleig bhon: The Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland


text:
Helsa
‘S e baile beag ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann an Helsa. The suidhichte anns na Coilltean (Gearmailtis: Wald) Kaufunger, ri taobh na h-aibhne Losse, aig 362m os cionn ìre na mara,[1] anns an stàit Hessen, anns an sgìre Kassel, 202km air falbh bho Düsseldorf, 256km bho Hamburg agus 290km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1071, is e fo bhuaidh na manachd Kaufungen, ach cha do deach an t-ainm a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1353. Tha dìreach 5,552 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Tha ma Pàirc Nàdarra Kaufunger faisg air a’ bhaile.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Karl Ziegler: (1898 – 1973), Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1963.


text:
1864
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1864 (MDCCCLXIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Gearran - 30 an Dàmhair: Dàrna Cogadh Schlwesig eadar An Danmhairg air an dàrna thaobh agus A' Phrùis agus An Ostair air an taobh eile.
- 31 an Dàmhair, inbhe stàite do Nevada.
- Thòisich Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
- Rinn Hieronymous Theodor Richter Indium fìorghlan.
- Rinn Jean Charles Galissard de Marignac niobium fìor-ghlan.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Éideard Dwelly
- 20 an t-Iuchar - Erik Axel Karlfeldt, ann an Karlbo. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 21 an t-Iuchar - Eduard Frankfort, ann am Meppel. Peantair às Na Tìrean Ìsle.


text:
.i. Tar eis a derbtha duinn d'arrmainntibh egintaca & d'fidracaib geomitreachta gorab on grein soillsigter an re & na h-airdrinnacidh uili, foillseocamaid anois cad o tic dorcadus nadurtha ar in re re n-abarthar eclipsis. Agus adermaid d'innsaidhi an adbhur sin, os on n-grein gabus an re a solus & nac fuil ni ele ann da boinfed an solus sin de ac an talman, gorab e scaili na talman, bis co direc idir an grein & in re, tet a dimcill an re & benas solus na greine dhe & is e an dorcugad sin an re o scaile na talman is eclipsis ann. Agus teagmaidh se co nemmeallta an gach en mi caithi oir gac uair tecmas an re do ceann no derball na Dreaguine, curtar annsa line n-direc e ar cert comair na greine & na talman & tollaidh se co cert scaili na talman & dorchaidter uili e. Et an trath gluaisis an re da deiscert no do tuaiscert an scaili sin, seachnaidh se an t-eclipsis uile & gibe taeb dib sin a m-baininn se ris an scaili sin, an med bis fai an scaili de, as i an meidi sin bhis d'eclipsis eir sin.
Agus is ime sin ata da gne d'eclipsis ann .i. eclipsis uneuersalis .i. eclipsis coitcinn & eclipsis particularis .i. eclipsis rannaighi. Agus is uime sin nach inann aimser
p.94a tinnscnann se a n-gach en inadh & nach inann cainndighacht do an gac inadh oir ni h-inann med do toir & tiar & ni mo is inand a n-deiscert an domain na 'na tuaiscert. As uime sin, ni h-inann dacit na daine e a cricaib an domuin. Agus an buidhin ar a n-eirginn la, ni facid siat e ge dobedh se san uair sin ann do rer naduir. Et 'na diaigh so aderam d'eclipsis na greine 'na inadh fein.
Eclipsis na plained ele. As plained acu fein as cuis d'eclipsis na plained ele, oir is e an plained as isli dorchaides an plained is airdi. Et ar in nos cedna, as e an re dorcaidhes iat uili uair ele fa sec . Da cur a n-dobart a cell ar eclipsis nis mo dogen fidair gheomitric annso tis as a ticfither an t-eclipsis co follus.


text:
Bùdachas
'S e creideamh agus feallsanachd a th' ann am Bùdachas (Sanscrit: Bauddha Dharma, बौद्ध धर्म), a chaidh a chur air bhonn leis an neach-teagaisg spioradail, am Buddha. Chaidh Bùdachas a stèidheachadh anns na h-Innseachan uaireigin eadar 600 agus 450 RC, agus anns an latha an-diugh, tha mu 500 millean Buddhach nan còmhnaidh anns gach dùthaich air feadh an t-saoghail.
Creideamh agus Feallsanachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Bùdachas stèidhichte air na Ceithir Fìrinnean Urramach:
- 'S e nàdar ar beatha a th' ann 's gum fuiling sinn.
- Tha adhbhar air cùl an fhulangais againn.
- 'S urrainn dhuinn crìoch a chur air an fhulangas againn.
- 'S e an t-Slighe Ochd-cheumach aig a' Bhùda an rathad do chrìoch an fhulangais againn.
Sgoiltean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Bùdachas ga roinn ann an dà sgoil mhòr, Theravada, as cumanta ann an Àisia a Deas, Mahayana, as cumanta ann an Àisia a Tuath.
Mahayana[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Mahayana fhèin ga roinn ann am mòran sgoiltean eadar-dhealaichte:
- An Tìr Ghlan
- Nichiren
- Shingon
- Tendai
- Vajrayana
- Zen


text:
1903
MCMIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Bjornstjerne Martinus Bjornson an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 4 an Lùnasdal - Taghadh Phàpa Pius X, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 am Faoilleach - Jorge Eliecer Gaitán, ann an Cucunubá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 26 an Gearran - Giulio Natta, ann an Imperia. Ceimigear às An Eadailt
- 24 am Màrt - Adolf Butenandt, ann am Bremerhaven. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 12 an Giblean - Jan Tinbergen, ann an Den Haag. Eaconamaiche às Na Tìrean Ìsle.
- 25 an t-Ògmhios - George Orwell, ann am Motihari. Ùghdair à Sasainn.
- 2 an t-Iuchar - Ailig Dùghlas-Home, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 27 an t-Samhain - Lars Onsager, ann an Oslo. Ceimigear à Nirribhidh.
- 3 an Dàmhair - Charles J. Pedersen, ann am Busan. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an Dàmhair - Aonghas Caimbeul (Am Puilean), ann an Nis, Leòdhas. Bàrd Gàidhlig.
- Dòmhnall Grannd, sgrìobhadair Gàidhlig
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Alois Hitler, Athair Adolf Hitler (rug. 1837)
- 22 an Lùnasdal - Robert Gascoyne-Cecil, ann an Hatfield. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 20 an t-Iuchar - Vicenzo Pecci, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1878 gu 1903.
- 1 an t-Samhain - Theodor Mommsen, ann am Berlin. Ùghdair às A' Ghearmailt.


text:
Baile an Tuim
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Baile an Tuim (Beurla: Archiestown).[1] 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 3.34″ Tuath agus 3° 16′ 39.29″ Iar.
Tha am baile ainmichte airson urraim a thoirt do Sir Archibald Grant of Monymusk. B’e esan an duine a chuir am baile air bhonn anns an 18mh linn.
Ged a bha gnìomhachas breabadaireachd cudromach anns na seann làithean, tha e ainmeil an-diugh airson na taighean-staile a tha timcheall air, m.e.: Cardhu, Tamdhu, Knockando agus The Macallan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ2341044475


text:
1833
MDCCCXXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Girardota (Coloimbia) a steidheachadh.
- Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar Eugénie Grandet.
- Cur às do Thràilleachd ann am Breatainn agus a cuid cholonaidhean (Iaimeuca, Trianaid agus Tobago, Barbados, Greanada, agus Costa Afraga a Deas).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Dàmhair - Alfred Nobel; ceimigear, innleadair agus nuadhasair às an t-Suain.
- 19 an t-Samhain - Joaquín Riascos, ann an La Chorrera. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
3 an t-Samhain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1493 – Thàinig Cristoforo Colombo air Doiminicia.
- 1903 - Neo-eisimeileachd Phanama bho Choloimbia
- 1978 - Neo-eisimeileachd Dhoiminicia bhon Rìoghachd Aonaichte
- 1986 - Neo-eisimeileachd nam Meanbh Eileanan bho na Stàitean Aonaichte
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1912 – Alfredo Stroessner, saighdear à Paraguaidh
- 1921 - Charles Bronson, ann an Ehrenfeld (Pennsylvania). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1933 - John Barry, ann an Eabhraig. Ceòladair à Sasainn.