text:
1114
1. {folio 6:1a}[...] eturra gan Diarmaid do chur chum Leithi Cuinn do gabhail & Toirdealbhach O Concubhair do [...] ea. Leithe Moda do Diarmaid. Tainic Diarmaid O Briain iar sin co Luimneac & do innarb se Muircirtac O Briain, ri Eireann, asa leabaidh galair & asa longport fein o Luimneac co Cill Da Lua & coimed uadha air.
2. Sigh do denamh do Diarmaid O Briain re Brian mac Murchadha An Sgeith Ghirr mic Dondchadha mic Briain Boramha& re Domnall mhac mic Muirceartaigh mic Taidhg mic Briain Boramha, & a n-gabail araon do tar sarughadh mind Eireann.
3. Muircirtac O Briain da uralumh ar Gallaibh Luimnigh [...] Diarmaid O Briain do gabhail & tainic fein cuca o Cill Da Lua go Luimneach & do leig amach Briain mac Murcadha& Domhnalla mhac fein & docuaid a seilbh a righi aris. Et docuaidh co maithibh Mumhan ar sluaigead fa Laignibh co tuc gialla Laighean & Ghall leis & gur agaibh Domnall O Briain a mac fein a righi Atha Cliath.
4. Indsaighi do cuid da muinntir fein for Toirdealbac mhac Ruaidhri ac Ath Bo a crich Iartair Condacht corba crolighi bais do. Do leig-sin Domnall mac Ruaidhria dearbrathair fein do bi a laim aigi amach ge do beith fein aga leigheas.
5. Cuigead Condacht uile do coimerigi do Domnall& a innarbadh a Tuaghmumuin.
1115
1.Sluaigheadh la Toirrdealbac mhac Ruaidhria Tuagmumain dar. marbadh Domnall Claen mhac Taidhg I Briain.
2. Laighnighdo impodh ar Muircirtac O m-Briain. Domnall mac Muircirtaigh I Briain do dul da dighail sin ar Laignibh, Cath do cur aturro anar marbadh Donnchadh Mac Murchadha. ri Laighin, & Concubar O Concubair, ri O Failghi, guna damh &
p.4Tadg O Lorcain, ri[...] iar maidhm orro le Dondchadh.
3. Creach la Condachtaibh a n-Urmumuin co rucsat ba imda. Morsluaigheadh la Muircirtac O m-Briain da digailt sin a Condachtaib co raibhi urmor seachtmuine a foslongport ag Loch Cime ag lot Condacht da gac leath de.
4. Sluaigheadh la Toirrdealbhach mac (Ruaidhri) {folio 1b} a Tuagmumain co n-dearnaigh olca mora ann dar marbadh Maol Seaclaind mac mic Aedha mic Ruaidhri.
5. Cobhlac la Toirrdealbhach mac Ruaidhrifor Sinaind gur reigidh Buinne an Beithi a n-aighidh Muimneac & co n-dearnaigh comdal iar sein re Murchad mac n-Domnaill fri ri Midhe a Cluain Mic Nois co n-dearnsatt sigh & comaenta and. Creacha mora la Toirrdealbac mac Ruaidhri arin cablac-soin gurro airg dream mor don Conmaicne co tainic co Cluain Mic Nois guro troisg innti & co tuc corn go n-or & bleidhi airgid co n-ór do Dia & do Ciaran.
6. Creach la Domnall mac Muirceartaigh I Briain a Midhe a n-Urmumhuin for Diarmaida n-digailt aithrightha a athar fa dho. Rug Diarmaid O Briain air & tug maidm air, & do gabad Domnall fein lais, & do marbadh mac Donnchadha Mic Murcubha, ri Laighin, co n-ar Laigneac & Muimneac uime. Docuaidh Diarmaid iar sin sluagh mór co Luimneac a foslongportt ar Muircirtac & ar Brian mac Murcadu & do geall co n-dallfadh Domnall mac Muirceartaigh muna deacadh Muircirtac ara breit fein. Docuaidh Muircirtac h-Briain ar breith Diarmada a dearbrathar fein tar ceann Domnaill a mic.
7. Sigh do denamh do Gallaibh Luimnigh & do Diarmaid, & Brian mac Murchudo indarbadh a Mumhain a Condachtaib.
1116
1. Diarmaid O Briain an bliadhain roimhe sin do inntogh ar Muircirtac mac Toirrdealbhaigh I Briain a dearbrathair fein & rigi Mumhun do buain de tar sarughadh mind & neimeadh Eireann uile a Caisil & a Lis Mor.
p.6
2. Creach la Toirrdealbhach mac Ruaidhri I Concubhuir a n-Iartar Midi guro airg o Loch Aininne siar a n-aenlo h-i.
1117
1. Mael Muire O Dunain, airdeaspog na h-Eireann d[apos ]easpogaib Mumhan uile & da cleircib, da fagbhail Mumun do dighailt a saraighthi ar Diarmaid O m-Briain tre righi Mumun do buain da dearbraithir {folio 2a} do Muircirtac Mor mac Toirrdealbhaigh I Briain.
2.Gorta mor a Mumain ar n-gabail righi do Diarmaid O Briain tar slantaigheacht
na mind & na cleireac assa samail 'na tainic [...] o Lind Mode N. & o G
[...]
anuas gur fasaig urmor Mumun. Sean gorta [...] a n-aimsir Loingsigh mic Aengusadamtacas [...] ceile.
3. Diarmaid O Briain go sluagh Mumun do dul [...] uigh An Ruaghbeitigh co n-dearna moran uilc a Condachtaibh da gach leath de.
4. Aodh mac Donnchadha I Ruairc, ri Breitne, co maitibh Conmaicne & O m-Briuin do dul a teach Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri I Concubhair.
5. Sluaigheadh la Toirrdealbhach mac Ruaidhri I Concubhair co Rubha Conaill a Midhi go tuc gialla Midhi (leis).
6. Sluaigheadh la Diarmaid mac Toirrdealbaid I Briain gur [...] & a impodh gan cath gan gialla.
7. Plaigh romor a Laig(nibh & a M)umhuin co tuc ar mor i n-Ath Cliath.
8. Mael Brighde Mac Ronain [...] Ceanannais le h-Aed mac Donnchadha I Ruairc [...]
9. Diarmaid mac Toirrdealbaic I Briain [...] Fiachrac & Condacht co h-Ib Briuin [...]
10. An Diarmaid-sin O Briain mac Toirrdealbhaigh mic Taidg mic B(riain Boramh)a d[apos ]eg a Corcaigh fo buaidh n-aitrighi [...] aid.
p.81118
1. A.D.Mcoxuoiii. Brian mac Murchadha An Sgeith Girr mic Dunnchadha mic Briain (Boramhado) gabail righi ar Slicht Eogain Moir [...]
2.[...] {folio 2b} don taibh toir do Corcaigh a coinne Briain mic Murchadha, & cath do cur atura ann inar marbadh Brian Gleanna Maidhir mac Murchadha An Sgeith Girr do laimh Toirrdealbhaigh mic Diarmada mic Taidhg mic Briain Boromha do bi ar indarbadh o Muircirtac mac Toirrdealbhaigh & o Brian mac Murchadha fare Tadhg mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh.
3. Muircearttach mac Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha co Tuaghmumhuin, & Toirrdealbhach mhac Ruaidhri, righ Connacht, & Murchadh O Maol Seaclainn, ri Midhi, & Aedh mhac Donnchadha I Ruairc, ri O m-Briuin, cona sluaghaibh do teacht go Gleann Maidhir do digailt Briain mic Murchadha & do gabhail righi Sleachta Eoghain Moir aris do Muircirtac. Slicht Eoguin do dul 'na coinde don leath eile don Gleann. Toirrdealbac O Concubhair & Murchadh O Mael Seachlaind & Aedh mhac Donnchadha I Ruairc do teacht a n-oireachtas Taidhg mic Mic Carrthaigh & daingniughadh ris & re Cormac a brathair ele do sir a n-aighidh Muircirtaigh mic Toirrdealbhaigh & Sil m-Briain gurub ann sin do sgarad righi Mumhun & Eireann re Muircirtac O m-Briain.
4. Teach do gabhail ar Coin Collcaille O m-Baigheallain a Ros Cloinne Cinaetha; ard ollamh Eirand ar dan ar einach & ar coinneircle coitcind h-e fein, & a bean & a dis mac, & u. fir x., & se xx. da cleir do marbhadh d[apos ]O Flannagain Tuaithi Ratha & do Fearaibh Luirg.
5. Ruaidhri O Concubhuir do dalladh leis O Flaithbhearttaigh, re n-aburtaighi Ruaidhri Na Soighi Buighi, mac Aeda In Ga Bearrnaigh mic Taidhg An Eith Gil, do ég a Cluain Mic Nois iar m-buaidh n-aithrighi & iar caithimh cuirp Crist & fina a Fraechan Ciarain.
6. Domnall mac in Ruaidhri-sin (do) eg a Tuaghmumain arna innarbadh do Toirrdealbac a brathair fein a Connachtaibh {folio 3a} & a annlucadh a Tuaim Greine.
p.10
1119
1. Niall mac Domnaill mic Ardgail Mic Lochlainn, rídamhna Oiligh, do marbhadh a feall do Cinel Moghain.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri I Concubhuir a Laignibh co Raith n-Edair, corro roinn cuigeadh Laighean ara dho idir Donnchadh Mac Gilla Padraic & Enda mac Donnchadha mic Murchadha mic Mail na m-Bo. Docuaidh as sin co h-Ath Cliath & do boin dibh ar eigin mac Murchadha mic Domnaill, ri Midhe, do bi a laimh aco, & a roibh do braidibh Leithi Cuinn o h-(oin) amach faris, & do fag Enna mhac Donnchadha fri laimh fein a r(ighe) Laighean & Atha Cliath.
3. Coblach la Toirrdealbac mac Ruaidhri for Loch n-Dergeirt gur [...] Raith Cind Chorad.
4. Muircirtac mac Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Borama, airdrigh Eireann, do eg a Cill Da Lua iar n-aithrighi & ongaidh & ar caitheamh cuirp Crist annsa u. bliadhain a treabhlaide & a adhlucadh gu n-anoir a teampoll Cille Da Lua.
1120
1. A.D. Mocoxx. Donnchadh Dond mac Con Mara mic Brodcon mic Mathgamhna mic Cein do ég [...]
2. Tadhg mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh co maithib Mumhun [...] righibh co tuc gialla [...]
3. Creachsluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri I Concubhair a.atra.c & tar sigh Mic Loclainn gurro innarb Murchadh O Mael Seaclainn tar Ath Fir Dia anoir a Laighnib co n-dearnadh aenach Tailltean leis don t-siubhal-sin.
4. [...] gur cuir a n-ar {folio 3b} um Coin Cumair O Neil go rangadur a sgeimhilta co Sliabh Ban Find co h-Eoghanacht Caisil.
5. Morsluaigheadh la Domnall mac Ardgair Mic Lochlainn
p.12& la Murchadh Ua Mael Seaclainn a n-Iairtur Midhe. Tinol le Toirrdealbach mac Ruaidhri co h-Ath Luain 'na coinde gur sgarsatt fa sigh, & Domhnall Mac Lochlaind a slanaigheacht ittir Toirrdealbac mac Ruaidhri & Murchadh O Maol Seaclainn, ri Midhe. Dorindeadh tri droithit le Toirrdealbac don turus-sin : droithit Atha Luain & Atha Cro tar Sinaind, & droithit Duna Leoa tar Suca.
1121
1. Kl.Domnall mac Ardgair Mic Loclainn, ri Eireann ar cruth & ar ceill & gaisgidh & taibhris & ar tighlacadh bidh & tseod, do eg a n-Doire Coluim Cille iar caitheamh ocht m-bliadhan & tri xx. do saoghal. Ao. Mocoxxoio.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri a Mumain, gur loisg Ciarraighi Luachra co n-deacaigh as soin ar fud Mumhun soir, gur loisg teach I Caimh a m-bruach Abhann Moire & co rangadur a sceimhilta co Madh Ceithniuil & co Druim Fingein, & gurro marbhadh andsa lo-soin Muiridhach O Flaithbheartaigh, ri Iartair Condacht, & Aodh O h-Eighind, ri O Fiathrac Aighne a n-dighailt saraighthi Mo Cuda, ge do aisig Toirrdealbac an creachadh. Foslongport la Toirrdealbac mac Ruaidhri a Muidh Birri feadh an geimridh gur reighidh ittir Cloind Carrthaigh & Sil m-Briain, & umhla uatha araen do-san.
1123
1. Ao.D.Mocoxxoiiio. Toirrdealbac mac Ruaidhri ar sluaigheadh go Cicib Anann & go h-imlibh Musgraighi Mithain, & a inntogh gan gialla.
2.{folio 4a} O Matgamhna & O Suilleabhain &O Caim& O Muircheartaigh & O Faelain do aithrighadh Taidhg mic Muireadaigh Mic Carrthaigh, & Cormac mac Mic Carrthaigh a dearbrathair fein do gabail righi 'na fiadhnuise uatha-soin.
3. Aedh mac Donnchadha I Ruairc, ri Breithfne & Conmaicne, do marbhadh le fearaibh Midhe. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri da dighail sin a Midhe co Loch Craibhe co tainic Enna mac Donnchadha Mic Murchadha, ri Laighean & Gall,
p.14ana theach co tuc a oighreir do annsa gnimh-sin.
4. Tadhg mac Muireadhaigh mic Carrthaigh mic Saerbreathaigh do ég la h-aithrige a Caisil na Righ.
1124
1. Ao.D. Mocoxxoiiiio. Coblach la Toirrdealbac mac Ruaidhri ar Loch Dergeirt a coinde Laighean & Osraighi & Urmumhun & Eile co tangadur andsna Deisibh co rucadur airgthe mora leo co h-Ath Caille fon Caisg-sin.
2. Impodh do Murchadh mac Domnaill do righ Midhe & do Enna mac Donnchadha Mic Murcubha do ri Laighean & do Tigearnan O Ruairc, ri Breithfne, ar Toirrdealbac mac Ruaidhri.
3. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhrida dighailt sin go n-dearna da creith a n-aighidh a ceile ar Conmaicne, co rugadur fir Midhe & Conmaicne a Craibh Ruis Da Carnn air co tucatur cath ann gurro muid for Midheachaibh & for Conmaicni co tugadh a n-ar and.
4. Sluaigheadh la Cormac mac Mic Carrthaigh la ri Deasmuman & la h-Eanna mac Donncubha Mic Murchadha la ri Laighean & la Murchadh mac Domnaill la ri Midhe & la Tigearnan O Ruairc, ri Conmaicne, gu h-Inneoin a n-Iairtur Midhe do milleadh Condacht, & impodh doibh gan cath gan gialla.
5. Mael Seaclainn mac Taidhg, ri Muighi Luirg, do marbhadh la Tigearnan O Ruairc la ri Breithfne.


c: text/html

text:
Aristoteles
'S e Aristoteles (Greugais: Ἀpισtotέλnς, Aristotelēs, Beurla: Aristotle; beò 384 RC, Stagira, Masadoinia, A' Ghrèig – 7 am Màrt 322 RC, Chalicis, Euboea, a' Ghrèig), còmhla ri Platon, aon de na feallsanaichean as cudthromaiche ann an dòighean smaoineachadh Siarach. Tha e coltach gun do sgrìobh e mu 150 leabhraichean mu feallsanach ged a tha tòrr dhiu air an call.
Fosgladh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e dotair do Rìgh Amyntas de Maseadonia a bh'ann an athair Arasdotal. Bho aois ochd-deug gu trichead 'sa seachd dh'fhuirich è an Àithne mar oileanach fo am feallsanaiche ainmeil Plato.
Tha air a ràdh gur e na trì feallsanaiche is mòr a bh'anns a' Ghrèig anns na sean aoisean Arasdotal, Plato agus Socrates . 'S e maighstear Plato a bh' ann an Socrates agus 's e maighstear Arasdotal a bh'ann am Plato. 'S e na trì feallsanaiche seo a chuir feallsanachd a' Ghrèig air dòigh is gur e an toiseach dhan an oileanachd ris an canar Feallsanaiche Siarach 'san latha an diugh. Theagaisg Arasdotal Alasdair Uaibhreach ( Alexander the Great ) a cheannsaich an Ear Mheadhanach gu lèir.
Bha a chuid mhòr de smuaintean Phlato mu fios bho na ciad-fàthan an còmhnaidh mi-chinnteach agus nach b'urrainn do dhuine sam bith fios firinneach fhaighean ach bho tionndadh air falbh bho'n neach a thionndas air falbh bhon t-Saoghal.
Bha diofar bheachdan aig Arasdotal. Bha esan a smaoineachadh gu robh fios bho na ciad-fàthan nas cudthromach. 'S e na beachdan seo a chaidh an cleachdadh an dèidh linntean anns an dòigh smuaintean ris an canar an Scientific Method 'sa Bheurla. 'S e a chuid mhòr de th' again a thuirt Arasdotal 'san latha an diugh nòtaichean a dh'fhàg è bho toirt oraid. 'S e feadhainn de na sgriobhaidhean is ainmeil aige a tha againn fhathast Physics,Metaphysics.(Nicomachean) Ethics, Politics,De Anima agus Poetics.
Eachdraidh agus Cudthrom obair Aireasdotal[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil mòran fios againn mu eachdraidh obair Arasdotal bho'n àm a bhàsaich è chun a Chiad Linn RC. Tha seann-sgeul ag ràdh gun deach na leabhraichean agus sgriobhaidhean aig Aireasdotal fhàgail dha Theophrastus. 'Se Theophrastus am maighsear a lean Arasdotal agus dh'fhalaich e na sgriobh è airson dèanamh cinnteach nach dèidheadh an goid na an sgrios. Cha deach an lorg chun a' bhliadhna 70 RC.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luchd-obrach
Na h-oifisean
Tha prìomh oifis Stòrlann aig An Tosgan ann an Steòrnabhagh, Eilean Leòdhais, far a bheil an Ceannard, an sgioba rianachd, Oifgear Phròiseactan agus An Seotal air fad stèidhichte. Tha luchd-obrach eile ann an Inbhir Nis, Port Rìgh, Ceann Rois agus Beinn na Faoghla.
Dòmhnall Uilleam MacGilleMhoire, Ceannard
’S ann an urra ri Dòmhnall a tha siostaman Stòrlann san fharsaingeachd mar Cheannard agus Rùnaire a’ Chompanaidh Earranta.
Tha còrr air trichead bliadhna de dh’eòlas air obair leasachaidh ann an raointean ealain, foghlaim agus cànain aig Dòmhnall.
Buinidh e do Nis ann an Leòdhas agus bha e ag obair aig Bòrd na Gàidhlig fad ochd bliadhna, a’ stiùireadh leasachadh agus a’ dèiligeadh ri planaichean Gàidhlig nam buidhnean poblach.
Dòmhnall Iain MacRisnidh, Ceannard Phròiseactan
Tha Dòmhnall Iain a’ stiùireadh tòrr phròiseactan bun-sgoile, nam measg goireasan fonaigs, GLPS, agus goireasan airson clàr-geal leithid Taigh Lachaidh agus Kar2ouche.
Thàinig Dòmhnall Iain gu Stòrlann bho BBC Craoladh nan Gàidheal an Glaschu far an robh e ag obair air prògraman chloinne.
An dèidh ùrachadh air structar na buidhne, chaidh Dòmhnall Iain ainmeachadh mar Stiùiriche Phròiseactan.
Anns an dreuchd ùir seo, tha sùil fharsaing air na pròiseactan anns a’ phrògram bhliadhnail agus, còmhla ris an Ceannard Seirbheisean Leasachaidh, a bhith a’ cumail taic ris a’ Cheannard agus ga riochdachadh aig amannan.
Mairead NicIlleathain, Manaidsear Oifis
Tha Margaret a’ stiùireadh shiostaman rianachd Stòrlann agus ’s ann thuice bu chòir ceistean agus iarrtasan a dhol sa chiad dol a-mach. Thàinig Margaret gu Stòrlann bho Chomhairle nan Eilean Siar.
Màiri T NicDhòmhnaill, Neach-clèireachd/Neach-rianachd Phròiseactan
Tha Màiri T. a’ deiligeadh ri sgaoileadh ghoireasan agus a’ tabhann taic rianachd. Tha Màiri T. air a bhith an sàs ann an iomadh pròiseact Gàidhlig, gu sònraichte a thaobh nam meadhanan.
Criosaidh NicRath, ‘An Seotal’
Tha Criosaidh a’ co-òrdanachadh obair air làrach-lìn ‘An Seotal’ agus gabhaidh i beachdan air a’ phròiseact agus ceistean no iarrtasan a thaobh briathrachais a chur thuice tro làrach a’ phròiseict fhèin.
Tha Criosaidh air a bhith an sàs ann an leasachadh cànain airson grunn bhliadhnaichean agus thàinig i gu Stòrlann bho Bhòrd na Gàidhlig far an robh i na h-Oifigear Phlanaichean.
Mòrag NicIlleathain, Eadar-theangair
Tha Mòrag ag eadar-theangachadh leabhraichean is goireasan eile air prògram-foillseachaidh Stòrlann.
Tha e mar phrìomh amas aig Stòrlann taic a chumail ri luchd-ionnsachaidh tro chànan soilleir, beartach agus tha Mòrag a' cumail sùil gheur air ceistean stoidhle is ìre.
Mus tàinig i gu Stòrlann bha i ag obair mar eadar-theangair air a ceann fhèin agus bha i cuideachd an sàs ann an lìbhrigeadh na h-iomairt GLPS ann an sgoiltean Chomhairle nan Eilean Siar.
Aonghas MacNeacail, Neach-taic Rianachd
Tha Aonghas a' dèiligeadh ri sgaoileadh ghoireasan agus aí tabhann taic rianachd. Roimhe seo bha e ag obair aig MG Alba agus 's e a mhiann a bhith ag obair anns a' Ghàidhlig.
Sarah NicEachainn, Oifigear Phròiseactan
Tha Sarah a’ stiùireadh a’ phròiseict www.gaelic4parents.com agus tha i a’ cur fàilte air beachdan no ceistean sam bith mun làraich.
A thaobh phròiseactan sgoile, tha Sarah a’ dèiligeadh gu sònraichte ri goireasan airson litreachaidh, matamataigs agus tràth ìrean agus ri ficsean bun-sgoile.
Mus tàinig i gu Stòrlann bha Sarah an sàs ann an leasachadh Gàidhlig agus foghlam fad-beatha leis a’ bhuidhinn Clì.
Màiri NicRisnidh, Oifigear Phròiseactan
Tha Mairi ag obair air pròiseact Cheumannan agus os cionn nam Fo-dheuchainnean a tha air an deasachadh do thidsearan Gàidhlig gach bliadhna.
Bha i a’teagasg Beurla agus Gàidhlig ann an Acadamaidh Hazlehead ann an Obar Dheathain fad sia bliadhna, agus an uair sin na h-Oifigear Leasachaidh (Àrd-sgoil) aig Ionnsachadh agus Teagasg Alba airson dà bhliadhna.
Niall Mac a’ Ghobhainn, Ceannard Seirbheisean Leasachaidh
Thàinig Niall gu Stòrlann bho chompanaidh stèidhte san Eilean Sgitheanach, Sitekit, far an robh e an sàs ann an dealbhadh làraich-lìn agus eadar-aghaidhean bathar-bog.
Tha an dreuchd aig Niall a’ còmhdach eadar-theangachadh, dearbhadh deagh-ghnè, dealbhadh, foillseachadh agus ICT.
Còmhla ri Ceannard nam Pròiseactan, bidh e a’ cumail taic ri Ceannard Stòrlann agus ga riochdachadh aig amannan, cho math ri bhith a’ cumail air le dealbhadh ioma-mheadhan agus leasachadh IT.
Aonghas Iain MacDhòmhnaill, Oifigear Leasachaidh (Cuspairean àrd-sgoile)
Thàinig Aonghas Iain gu Stòrlann à Àrd-sgoil Phort Rìgh far an robh e na cheannard roinne air Gàidhlig agus Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig.
Tha Aonghas Iain a’ co-òrdanachadh obair-leasachaidh air goireasan airson chuspairean àrd-sgoile le taic bho bhuidhnean-obrach de thidsearan.
Emma Burrows, Sgrìobhadair
Thàinig Emma Burrows gu Stòrlann à Àrd-sgoil Phort Rìgh ann an 2008 far an robh i na tidsear Gàidhlig.
Chaidh a fastadh airson na leabhraichean-teacs Ceumannan a sgrìobhadh – cùrsa ùr do luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig san àrd-sgoil. Tha còig leabhraichean san t-sreath a bheir sgoilearan bho AS1–AS5/6.
Catrìona Mhoireach, Oifigear Leasachaidh (Dearbhadh Càileachd)
Thàinig Catrìona gu Stòrlann à Acadamaidh Rìoghail Bhaile Dhubhthaich agus tha i a’ toirt taic don sgioba agus do chunnradairean a thaobh cànain, deasachaidh agus stoidhle.
Tha Catrìona a’ cur fàilte air beachdan no ceistean co-cheangailte ri dearbhadh càileachd bho chunnradairean no luchd-teagaisg.
Aine Dhruimeanach, Prìomh Neach-dealbhachaidh (clò)
Tha Aine a' dealbhachadh gach cuid nan goireasan ùra Gàidhlig aig Stòrlann agus goireasan air an eadar-theangachadh bho chànanan eile.
Thathar ag amas air sàr-mhathas a thaobh coltas nan goireasan agus thàinig Aine gu Stòrlann bho chompanaidh coimearsalta far an robh a' bhuidheann phoblach nàiseanta Ionnsachadh agus Teagasg Alba am measg nan companaidhean don robh i a' tabhann seirbhis.
Tha i air iomadh duais a bhuannachadh tro a cùrsa-dreuchd airson na h-obrach aice.
www.gaelic4parents.com
Anne Marie NicEanraig, Neach-taice air-loidhne
Tha Anne Marie a co-obraiche air-loidhne air www.gaelic4parents.com gach ‘oidhche sgoile’ airson ceistean a fhreagairt mu obair-dachaigh Ghàidhlig. Mar thidsear Gàidhlig agus mar phàrant le clann òg, tha Anne Marie gu math eòlach air a leithid!
Inge Birnie, Neach-taice air-loidhne
Tha Inge na neach-taic air-loidhne airson www.gaelic4parents.com agus tha i ag obair còmhla ri Anna Màiri a’ toirt taic do phàrantan. Tha i na tidsear agus na pàrant agus tha i air a bhith an sàs ann am foghlam Gàidhlig airson grunn bhliadhnachan. An-dràsta tha i a’ dèanamh PhD aig Oilthigh Obar Dheathain.


text:
Arascain
Faic cuideachd: Arascain (soilleireachadh) airson an sloinneadh
'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann an Arascain no Arasgain (Beurla: Erskine). [1] Tha e faisg air Rinn Friù ann an Siorrachd Rinn Friù. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 54′ 1.8″ Tuath agus 4° 27′ 44.42″ Iar.
Ann an 2001 bha 15,347 duine a' fuireach an seo. [2]
Aistidhean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- A Personal Account Of Erskine In The 1930s.
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 461 702


text:
José Eusebio Otálora
B’ e José Eusebio Otálora Martínez fear-poileataigs, saighdear fear-lagha à Coloimbia.[1] Rugadh e ann am Fómeque, Cundinamarca, air 16mh an Dùbhlachd 1826,agus chaochail e ann an Tocaima, Cundinamarca air 8mh an Cèitean 1884. ‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalach a bh’ann agus a bharrachd air sin bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1882 agus 1884.[2][3]
‘S e mac tuathanach is fear malairt Basgach agus a bhean à Boyacá. Chaill an teaghlach an oighreachd ann am Miraflores (Boyacá) leis gur e Rìoghailtear a bh’ann athair agus le sin b’ fheudar dhuibh a dhol gu Fómeque. Fhuair e a chuid fhoghlam aig an sgoil agus aig an oilthigh ann am Bogotá, agus thug e ceum ann an lagh bho Oilthigh an Rosario ann an 1852. An uair sin thoisich e an sàs anns a’ phoileataigs mar bhall pàrlamaid na Roinne Bogotá, ach leig esan an dreuchd sin an ceann corra mhìos, nuair a chaidh e gu Guateque an ath-bhliadhna.
Bha e na bhall Còmhdhail na Roinne Boyacá bho 1855, bliadhna na bainnse aige, is e na tàmh ann an Guateque. Bha e na riochdaire na Stàit aige aig a’ Cho-Chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863 agus leigeadh e seasamh air co-chothrom agus còrdachadh eadar buidhnean raidgeach agus meadhanach a’ phàrtiagh. Chaidh e gu Seòmar nan Riochdairean an ath-bhliadhna, far an robh e gu ruige 1868. Chaidh e a dh’ainmeachadh consal gus an Eadailt ann an 1870 is an uair sinn ann am Breatainn gus a thill dhan dhùthaich ann an 1875 far an do shabaid e anns a’chogadh sìobhlata ri taobh nan Libearalach. B’ urrainn dhàsan àrdachaidhean armachd fhaighinn, leis gu robh e an sàs anns na cogaidhean sìobhlata, a thoisich ann an 1854, gu ruige a bhith na Sheanailear ann an 1877. Chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe Stàit na Boyacá an aon bhliadhna, is le sin dh’fhàs e ainmeil aig ìre nàiseanta is e ga thaghadh a-rithist gu ruige 1882, nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Rafael Núñez Rùnaire an Ionmhais e.
Chaidh Nuñez (a bha a’ leigeil a’ chinneas) agus Otálora (a bha na mhinistear) a thaghadh mar a’ chiad agus an dàrna neach-ainmichte aig taghaidhean a’ chinneas anns an Dùbhlachd 1882, a bhuannaich Francisco Javier Zaldúa. Nuair a dhiùlt Núñez an dreuchd, thug José Eusebio Otálora ceannas na dùthcha os làimhe. ‘S e Riaghaltas adhartach libearalach a bh’aige, a chrìochnaich air 1 an Giblean 1884. Chaidh brosnachach a thoirt dhan a’ chòmhdhail fad’s a bha e anns an dreuchd, leis gun do deach mòran lìonra rèile aig ìre nàiseanta a choileanadh.
Chuir na Libearalaich Raidigeach an tairgse tagraiche a’ chinneas dhàsan ro na taghaidhean ann an 1884, ach dhiùlt e sin air sgàth gu robh e dìleas dha na neo-eisimeilich meadhanach, le Núñez os a cionn, is le sin fhuair e fuath nan Raidigeach. Dh’ fhàg Raidigich a’ Chomhdhail air gu robh cleachdaidhean mì-riaghailteach ann nuair a bha e os cionn an Riaghaltais (nach robh ceart idir). Dh’fhulaing e taomadh-fala anns a’ cheann dìreach nuair a bha a’ cur an dìon aige air dòigh. Bhàsaich e anns an oighreachd aige ann an Tocaima, nuair a mothaich e na casaidean a bha feadhainn a’ creidsinn. Chaidh na casaidean sin a dhiùltadh an ceann greiseag.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Palau
'S e dùthaich eileanaich ann an Roinn a' Chuain Shèimh a tha ann am Palau[1], ainm oifigeal: Poblachd Phalau. Tha i na laighe anns a’ Chuan Shèimh mu 500 mìle (800 cilemeatair) air falbh san ear bho na h-Eileanan Filipineach agus mu 2000 mìle (3200 km) aig astar deas air Tokyo. Chaidh Palau a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1994 agus mar sin dheth 's e aon de na dùthchannan eisimeileach as òige air feadh an t-Saoghail.
A-rèir CEDAM Eadar-Nàiseanta tha an "Underwater Wonder of the World as fheàrr ann am Palau.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Is annsin adberat aingil nime frisan Duilem: Uch, uch, a Tigerna, ar siat, tarra co luath a comhfochraib duin, conach loisge teine beo bratha sinn! Uair ge nemnech an teine-so fuil isin t-saegul budh téo fo shecht teine bratha inass. Oir ceithri teinnti fil ann & secht tes gach teinedh dibh n-aroili, amal isbert aroile ecnaidhi .i. teine talman & teine gealain & teine bratha & teine ifrind. {column fo 96a2}
Saerfaitir annsin na h-aingil & anmanna na naom & na fíren mur do beth iasc a n-uisci, conach loiscinn teine bratha iat.
- Secht tes teinedh talman tais
an teine ghealain gealbrais,
secht tes teinedh bratha brais
an teine ifrinn amhnais.


text:
Stàitire
‘S e fear neo tè air a bhith cliùiteach measail fad iomadh bliadhna ann am poileataigs, am broinn an Riaghaltais neo anns a’ bheatha phoblach aig ìre nàiseanta neo eadar-nàiseanta a th’ann stàitire mar as tric.[1] ‘S e na daoine anns na meadhanan neo luchd-leantainn a chleachdas am facal sin ann an dòigh measail. Nuair a leigeas luchd-poileataics an dreuchdan, ‘s e stàitirean aosda a thoir orra. Thathar a’ tuigsinn gu bheil am facal stàitire a’ ciallachadh dòighean ceannas a dh’ aontas na daoine, a chuireas cùram air a h-uile duine is an comann-sòisealta. Thathar a’ cleachdadh am facal stàitire airson ceannard stàite neo neach-poileataics air choireigin a sheallas gu bheil deagh sgilean chinneas aige.
Stàitirean na Cruinne[deasaich | deasaich an tùs]
- Johan de Witt (1625 - 1672).


text:
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba
‘S earrann nan Tòraidhean ann am Breatainn air fad a th’ann Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba is chaidh meur Albannach a’ pàirtidh seo a stèidheachadh ann an 1965 nuair a sgar e bho Phàrtaidh an Aonaidh.[1] ‘S e na Tòraidhean a bh’ann am buidheann na bu treasa ann am poileataigs na h-Alba gu ruige na 60an.[2] Fhuair na tòraidhean 17 seataichean (dhe 129 air fad) ann am Pàrlamaid na h-Alba aig na taghaidhean ann an 2007 agus a bharrachd air sin tha dithis bhall (dhe 59 do dh’ Alba air fad) aca ann an Lunnainn, ach chan eil ball sam bith aca anns A' Bhruiseal. Ann am Màrt 2006 bha e coltach gu robh mu 16,000 buill a’ phàirtidh ann. ‘S e Annabel Goldie a tha os cionn a’ phàirtidh ann an Alba.[3]
Susbaint
Freumhan[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit na Tòraidhean agus na Aonachdaich a-mach às a chèile nuair a chaill iad taghaidhean na Breatainne ann an 1959, is sgar iad ann an 1965 an dèidh atharrachaidhean ann an siostam taghaidh. Chaidh buidheann roinneil na h-Alba a stèidheachadh ann an 1977, fo smachd poiliteagach agus ionmhasail a’ phàirtidh ann an Lunnainn. Riochdachadh iad na daoine ann an Alba a bha an aghaidh na neo-eisimeileachd, is le sin ghabhadh iad mòran de luchd-bhòtaidh bho na Nàiseantaich agus na Làbaraich. Bha ceanglaichean aig feadhainn dhuibh leis na Daoine Bhuidhe,[4] is iad a’ cumail taic dha na ceannaircich pròstanach ann an Èirinn a Tuath.[5] Bhrist Margaret Thatcher na ceanglaichean sin nuair chuir i ainm dhan Chòrdadh Breatainn - Èirinn ann an 1985, is chaidh Pàrtaidh Aonadh airson na h-Alba fa leth a chruthachadh an a dhèidh.
Margaret Thatcher[deasaich | deasaich an tùs]
Ged an do chuir na Tòraidhean ruaig air na pàrtaidhean eile anns na taghaidhean ann am Breatainn air fad ann an 1979, chaill iad na taghaidhean aig ìre na h-Alba ann an 1983 agus ann an 1987 is beag air bheag dh’fhàsadh na Làbaraich agus na Nàiseantaich na bu treasa, air sàilleabh polasaidhean airgeadach an Riaghaltais Thatcher, a dheànadh fìor chron dhubh air gnothaichean agus malairt ann an Alba. Mar eisimpleir, cha d’fhuair i fàilte chridheil bhlàth idir nuair a rinn e òraid do dh’ àrd-sheanadh Eaglais na h-Alba ann an 1988.[6]
A bharrachd air sin, dh’ fhàgadh air na Tòraidhean gu robh iad an aghaidh na h-Alba leis gu robh iad airson na Cìs Clàir Bhòtaidh, a chaidh a stèidheachadh ann an Alba dà bhliadhna ro Shasainn. Rinn iad beagan na b’ fheàrr anns na taghaidhean ann an 1992, an dèidh do Thatcher a dreuchd aice a leigeil dheth agus le John Major na h-àite. Chan fhaodadh iad a bhith ann an iomall a’ phoileataigs agus sgaraidhean am broinn a’ Phàirtidh a sheachnadh, gu seachd àraidh leis gun do ghabhadh iad ro fhèin-riaghaidh ann an 1997 ge-tà.[7]
Fèin-riaghlaidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e dìreach Pàrlamaid na h-Alba, gu h-iongantach, a tha air tomalt ùr a thoirt air ais dhuibh, ged nach do dheànadh iad cho math idir ann an taghaidhean na h-Alba ann an 1999, 2003 neo 2007. Chan eil an cuid bhòtaichean dhan Phàrlamaid ann an Lunnainn air atharrachadh mòran co-dhiù. Bhuannaich iad aon sheat bho na Nàiseantaich anns na taghaidhean aig ìre na Breatainne Mòire ann an 2001 ach chaill iad seataichean dha na Làbaraich ann an 2005.[8]
Mholadh gun atharrachadh ainm a’ phàirtidh air ais do Phàrtaidh Tòraidh agus an Aonaidh airson gum biodh iad na bu fhaicsinnich ann am poiliteags, ach chan eil sin air a bhith so-dhèanta fhathast oir chan eilear airson ainm de dhaoine bhuidheannach ann an Èirinn a Tuatha fhaighinn agus o chionns gu bheil Pàrtaidh an Aonaidh eile ann mar-thà ann an Alba.[9] Mhol Murchadh Friseal neo-eisimeileachd a’ phàirtidh neo dìreach càirdeas eatorra agus na Tòraidhean ann an Sasainn mar a tha eadar CDU-CSU anns A' Ghearmailt. Fiù’s mhol Brian Monteith[10] gun gabhadh iad taic do fhèin-riaghlaigh ionmhasail seadh nach dh’fhàgadh orra gu robh iad an aghaidh na h-Alba agus, mu dheireadh thall, bha Iain Bùchan airson taic a ghabhadh do neo-eisimeileachd na dùthcha. Ach, aig an ìre seo, chan eilear ag atharrachadh an cuid smuaintean poiliteagach bunaiteach.
BPA làithreach (2007-)[deasaich | deasaich an tùs]
Roinn-phàrlamaid Alba a Deas: Derek Brownlee
Roinn-phàrlamaid Alba an Iar: Jackson Carlaw, Annabel Goldie
Roinn-phàrlamaid Dùn Èideann Pentlands: Dàibhidh MacGillEidich
Roinn-phàrlamaid Ear-thuath na h-Alba: Ailig MacIain, Nanette Milne
Roinn-phàrlamaid A' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan: Jamie MacGriogair, Màiri Ní Sgannlàin
Roinn-phàrlamaid Glaschu: Uilleam Aitken
Roinn-phàrlamaid Inbhir Àir: Iain Scott
Roinn-phàrlamaid Lodainn: Gabhan Mac a' Bhriuthainn
Roinn-phàrlamaid Meadhan-Alba is Fìobha: Eideard Brocklebank, Murchadh Friseal, Ealasaid Nic a' Ghobhainn
Roinn-phàrlamaid Rosbrog is Siorrachd Bhearuig: Iain Laomainn
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scottish Independance
- ↑ University of Leeds
- ↑ BBC
- ↑ Daoine Bhuidhe ann an Alba
- ↑ Gallagher, Tom (1987), Glasgow, the uneasy peace: religious tension in modern Scotland, 1819-1914, Manchester University Press, ISBN 9780719023965
- ↑ BBC
- ↑ Constructif
- ↑ La Documentation Française
- ↑ Scottish Unionist Party
- ↑ Scotsman
Ceangail a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Foghlam
Is e gniomh a tha ann an fhoghlam. An gniomh a tha ann an ionnsachadh le amas a thogail comas-inntinn. Air feadh an t-Saoghal is ann air parantan a tha am priomh dleasdanas a thoirt foghlam ris an cuid cloinn. Ann an iomadh cultur, cuirear clann ri sgoiltean airson foghlum fhormail ann an leughadh, sgriobhadh agus aireamhachd.
Ann an tirean bochda 's an treas domhain chan fhaigh h-uile paisde cothrom air a' bhun-fhoghlam a tha ann leughadh, sgriobhadh agus aireamhachd ach ann an tirean beartaich cuirear dleasdanas laghail air parantaibh a chuir an clann aca dhan sgoile. Ann an Alba (mar eisimplir de duthach a bhuineas don chiad domhain), is fheadar do clann eadar 5 agus 16 bliadhnaichean a dh'aois a bhi ann an fhoghlam lan t-side. Is ann leis an stait fhein a tha an cuid bu mhor ri na sgoiltean an Alba, tha iad maoinichte a-mach a cisean na duthcha agus chanar "sgoiltean pobalach" riu.
Tha da rang de sgoil anns an t-siostam Albannach an drasda, bun-sgoiltean a bhitheas ag foghlam clann air fad na 7 bliadhnaichean eadar 5 agus 12 bliadhna dh'aois agus Ard Sgoiltean a bhitheas ri foghlam clann eadar 12 agus 18 bliadhna dh'aois, ged a tha e ceadaichte do oigridh a chuir cul ri foghlum na sgoile aig 16. Leanaidh clann air feadh Alba siollabus coitcheann 5-14, bho coig bliadhna dh'aois gu ceithir deug, cuairt-fhoghlaim a leanas a-steachd dhan ard sgoil. Aig toiseach an treas bliadhna ard-sgoile feumaidh do na sgoilearan roghainn 8 cuspairean fa-leth, a bhitheas iadsan a' leantainn chun ire coitcheann. Feumaidh an roghainn pearsanta gabhaila-steachd Matamataig, Beurla, aon saidheans, aon cursa teicniuil agus canan eile. Suidhidh na sgoilearan deuchainn airson barantas naiseanta aig an ire coitcheann aig deireadh an 4mh bliadhna (aois 16). As deidh deuchainn an ire coitcheann, roghnaichear suas ri 5 cuspair airson cursa chun Ard Ire. Is e deuchainn matriculation airson inntrigeadh do cursaichean oil-thigh a tha 's an Ard ire. Suidhear an Ard-ire aig 17 bliadhna dh'aois agus b'e seo an aois aig am biodh oileanaich Albannach gu traideasanta ag inntrigeadh oilthigh. Anns an latha an diugh, is abhaist do sgoilearan a' fanntainn 's an Ard sgoil bliadhna eile, a ghabhail tuilleadh cursaichean Ard-ire neo lionadh a-mach an cuid fhoghlam le cuspairean nach do rinn iad aig ire coitcheann 's a' chiad dol a-mach, neo a' leanntainn cursa nas adhartach ris an chanar "Sar-ard ire". Tha teagamhan mu deidhinn luach an cursa seo mu dheireadh o chionns gu bheil a h-inbhe gu ire mhor comh-sguabachd leis a' chiad bliadhna de sgrudadh oilthigh.
Susbaint
Oilthighean is Colaistean[deasaich | deasaich an tùs]
Alba
- Oilthighean ann an Albainn
- Sabhal Mòr Ostaig
- Colaiste a' Chaisteil
- Colaiste Bheinn nam Faoghla
- Oilthigh Ghlaschu
- Oilthigh Dhùn Éideann
- Oilthigh Obar Dheathain
- Cnoc Iordain
Sasainn
Eadar-Naiseanta
Sgoiltean[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgoile Allt a' Mhuilinn
- Sgoile Lionacleit
- Sgoile Mhic Neacail
- Sgoil nan Loch
- Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
Pròiseactan[deasaich | deasaich an tùs]
Leabhraichean Teacsa[deasaich | deasaich an tùs]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Blàr Stalingrad
'S e strì fhuilteach eadar a' Ghearmailt agus an t-Aonadh Sòbhiatach a bh’ ann am Blàr Stalingrad. Ghabh e àite anns a' bhaile shòbhiatach Stalingrad, no anns an latha an-diugh Volgograd, agus mhair am blàr bho 21 an Lùnasdal, 1942 gu 2 an Gearran, 1943, mar phàirt dhen Dàrna Chogadh Mhòr.
Tha tòrr den bheachd gur e blàr Stalingrad an tachartas a dh’atharraich cùrsa a' chogaidh anns an Roinn Eòrpa agus chaidh barrachd dhaoine a mharbhadh anns a' bhlàr seo na ann am blàr sam bith eile ann an eachdraidh a' chinne-daonna le còrr is 1.5 millean a' faighinn am bàis. Bha an t-sabaid air leth borb agus chaill iomadach sìobhaltach am beatha agus sgrios ro-mhòr air a dhèanamh air gach ceàrnaidh dhen sgìre mun cuairt air a' bhaile.


text:
Breda
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Tilburg agus Strijen ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Breda (IPA: bre.ˈdaː, Fraingis: Bréda, West-Brabants: Bredao). Tha e suidhichte 9m os cionn ìre na mara,[2] aig inbhir na h-aibnichean Aa agus Mark, anns an roinn Brabant a Tuath (Duitsis: Noord-Brabant), 88km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 43km bho Rotterdam, 63km bho Den Haag, 52km bho Eindhoven agus 61km bho Utrecht.[3] Chaidh Breda a chlàradh airson a' chiad turas san 11mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1252. Tha 178,280 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an naoidheamh baile as motha na dùthcha a th’ann am Breda.[5] Tha Breda ainmeil ann an saoghal an ealain leis gun do rinn Diego Velazquez sàr dhealbh ann an 1634 mu strìochd a’ bhaile ri linn a’chogaidh eadar An Spàinn agus Na Tìrean Isle. Bha Teaghlach Rìoghail na –Alba, Na Stiùbhartaich, nan tàmh ann am Breda fad an 17mh linn agus fiù’s chuir Teàrlach II ainm do chòrdadh an seo ann an 1660 mus do thill e dhachaigh.[6] Tha ann t-ainm Breda a’ ciallachadh Aa leathann, bho brede (leathann) agus Aa, ainm na h-aibhne.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Pieter Brueghel Mòr (1525 - 1569): Peantair.
- Còirnealair Parker (1909 - 1997): Manaidear Elvis Presley.
- Pieter Stoop (1946): Peantair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Geonames
- ↑ Lister, Thomas Henry (1838). Life and administration of Edward, first Earl of Clarendon: with original correspondence, and authentic papers never before published. Longman, Orme, Brown, Green, and Longmans
- ↑ DB City