text:
Stockholm
'S e prìomh-bhaile Suaineach a tha ann an Stockholm (IPA: stɔkːɔlm).[1] Tha nas motha na aon muileann duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin agus timcheall air a' bhaile. Tha Stockholm suidhichte 513km air falbh bho Malmö, 484km bho Helsingborg, 396km bho Ghöteborg agus 61km bho Uppsala.[2] Tha Rìgh na Suaine a' fuireachd an-seo.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ingrid Bergman: (1915 - 1982). Actair.
- Arne Wilhelm Kaurin Tiselius: (1902 - 1971), Ceimigear.
- Toomas Hendrik Ilves: (1953), Fear-poileataigs à Eastòinia.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bassano del Grappa
- Belgrade
- Cali
- Copenhagen
- Helsinki
- Istanbul
- Kiev
- Nuuk
- Oslo
- Rabat
- Reykjavík
- Sankt Peterburg
- Sarajevo
- Siracusa
- Tirana
- Tórshavn
- Tunis
- Islamabad
- Vilnius
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


c: text/html

text:
Bàrd Spàinnteach Antonio Machado
B' e bàrd barraichte Spàinnteach a bha ann an Antonio Machado. Rugadh e ann an Sevilla ann an 1875.
Am bàrd agus a dhàn “Achaidhean Shoria” anns a’ Ghàidhlig.
Ann an iarmailt aibhsich bàrdachd na Spàinne, chan eil reul nas soilleire (co-dhiù a-measg nam bard a bha beò anns an fhicheadach linn) na Antonio Machado y Ruíz (1875-1939). Tha a bhàrdachd pailt agus ioma-sheòrsach: eibhinn, brònach, aotrom, domhainn tuairisgeulach, feallsanachail – ach an còmhnaidh sgoinneil, bòidheach, fìorghlan, treibhdhireach, uasal. Bha e ‘na comh-aimsireach do bhàrd mòr eile, Federico Garcia Lorca a rugadh, mar Mhachado, ann an Andalusia, ceann iar-dheas na Spàinne.
Mu thimcheall Mhachado, sgrìobh an leabhar mòr-eòlais Larousse: “...bàrd Spàinnteach, a rugadh ann an Sevilla (Seville)...a thug gu buil, air feadh beatha iriosail, uaigneich mar teagasgair na Fraingise..., cruathachadh obair bàrdachd a bha anabarrach luachmhor.”
Seo, mar eisimpleir den bhàrdachd tuairisgeulaich aige, beagan rann às a dhuan fada (naoi earrannan agus còig rann deug) a sgrìobh e do bhaile dan ainm Soria ann an ceàrn beanntach, anns an àirde tuath den Spàinn, far an do theagaisg Machado agus far an do phòs e a aon bhean ionmhainn Leonor a chaochail nuair nach robh i ach òg. Ann an 1989 chaidh Antonio Machado ainmeachadh le UNESCO mar Poeta Universal (“Bàrd Uile-choitcheann”).
Campos de Soria (Achaidhean Shoria)[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha fearann Shoria neo-thorrach, tartmhor, fuar
- Air na cnuic chruinne is na beanntan maola,
- Cluaintean glasa agus sgùrran ciar,
- Thig agus thèid an t-Earrach
- A’ fàgail eadar feur is luibhean cùbhraidh
- Neòineanan beaga bàna air an làr.
- Cha dhuisg an ùir ‘s an raon ‘na chadal fhathast,
- Air tùs a’ Ghiblein bidh e ‘g cur an t-sneachd
- Air leitir àird a’ mhonaidh;
- Pasgaidh fear-siubhail a mhuineal is a bheul
- ‘Na ghuailleachan clòimhe, agus ceumaidh
- Ciobairean seachad ann an cleòcan fada.
- Soria glan nam beann fuara
- Ceann de Roinn Extramadura
- Le làrach caisteal ceathairne
- Air bruaich abhainn Duero;
- Leis a bhàbhain chnàimhte
- Is a thaighean dubhaichte!
……….
- Thèid sibh còmhla rium ann am chridh’!
IX
- Seadh, thèid sibh còmhla rium, achaidhean Shoria
- Feasgairean sìochail agus beanntan purpaidh,
- Doireachan aibhne, aislingean uaine
- Den fhearrann odhar, ‘s den duslach ghlas
- Agus den bhaile chrìon,
- Dhrùidh sibh air m’anam –
- No an robh sibh ann mu thràth?
- ‘Mhuinntir àrd-chòmhnaird tìr Numancia:A leanas ri Dia mar sean-Chrìosdaidhean,
- Gun lìonadh grian na Spàinne sibh le aoibhneas,
- Le solas, saidhbhreas agus soirbheachadh!
(Air a eadar-theangachadh le Garbhan MacAoidh.)
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- Màthair-adhbhar: GAIRM, Àireamh 155, An Samhradh 1991, t.d. 253-257.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radebeul
'S e baile ann an Sagsainn, a' Ghearmailt a tha ann an Radebeul. Tha e suidhichte eadar Dresden agus am baile Meißen anns an ear-dheas na dùthcha. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 6′ 1″ Tuath agus 13° 40′ 38″ Ear.
Ann an 2009 bha 33.466 duine a' fuireach an seo.[1] mar sin ‘s e sin an dàrna baile as motha anns an Sgìre Meißen a-rèir àireamh-shluaigh.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an sgrìobhadair Karl May agus a' bhean aige, Klara, a' fuireach ann an Radebeul airson bhliadhnaichean. Tha e ainmeil air sgàth 's na leabhraichean aige a tha a' cluich ann an Aimearaga, gu h-àraidh na caractaran Winnetou agus Old Shatterhand. Chaidh Karl May a thìodhlacadh ann an Radebeul. Tha taigh-tasgaidh anns an taigh aige an-diugh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Barranquilla
'S e prìomh-bhaile Roinne Atlántico ann an ceann a tuath Coloimbia[1] a th' ann am Barranquilla ( ba.raŋ'ki.ja).[2] Tha Barranquilla suidhichte aig beul na h-aibhne Mhagdalena, air oirthir na Mara Chairibianach 948km air falbh bho Bhogotá.[3] 'S e an ceathramh baile as motha ann an Coloimbia, an dèidh Bogotá, Medellín agus Cali. [4] Bha àireamh sluaigh dhe 1,146,395 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[5] 'S e Barranquilla an 33mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach[6] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1639.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair am baile am facal 'Kamash' mar chiad ainm, bho na Tùsanaich a bha nan tàmh an seo nuair a ràinig na Spàinntich.[7] Thathar ag ràdh gur ann às an fhacal Barranca neo Barranca (Sgoltadh) a thàinig an t-ainm Barranquilla.[8] Chithear mòran sgoltaidhean air oirthir a' Chairibìan[9] agus tha tòrr ainmean-àite ann le barranca: mar eisimpleir Barrancabermeja, Barranca Nueva neo Barranca Nueva. 'S e meanbhair a th' ann -illa,[10] dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na ceannaichean Spàinntich dhan àite far a bheil Barranquilla an latha an-diugh ann an 1513, ach chaidh am baile a stèidheachadh gu h-oifigeil ann an 1813. Fhuair an sgìre inbhe mar sgìre sònraichte marsanta fairgeach ann an 1993.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 1,146,395 daoine nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 4,047 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[11] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Barranquilla. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ ann 0.1%, 0.2% dhe Giupsaidhean agus tha 13.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.1% dhe na daoine ann an Barranquilla leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 53.5% dhe na dachannan.[12]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Barranquilla. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ ann,[13] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Buenos Aires, An Argantain.
- Tampa, Stàitean Aonaichte.[14]
- Nanking, Sluagh-Phoblachd na Sìne.
- Kaohsiung, Poblachd na Sìne
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Shakira Isabel Mebarak Ripoll (1977 - ): Seinneadair agus ceòladair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Mongabay
- ↑ Juan David Villalobos Robles
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh ann an Jetcost
- ↑ Spanish About.com
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
La ele do bí Declan ina duthaig fein ag suibhal Sleibhe Cúa is na Déisibh. Agus do bacaighedh aeach ó adhbhar eiccin, ionnus nar bheidir lé siubhal do dhenamh. Agus do connairc Déclan almha fhiadh acc siubhal an tsleibhe do thaobh dhe. Agus a dubairt le neach da mhuinntir: eirig agus tabhair cuccam fíadh dibh sutt fom carpat in ionad mheich agus beir an bhraigdeach so let ar a cend. Agus do imtigh an deisciopal agus nís chuir sin a cconntabairt no go rainic an fiadhach, agus do anattar go min cendsa ris, agus do ghlac an fiadh do ba mó agus rer cosmaile beith láidir dibh. Agus tucc leis hé, agus do chuir fon carpat agus do iomchair an fiadh go cennsa láidir easpoc Declain no go rainic sé Magh Feimhin. Agus do ghabh tech leaptha ann sin agus do leicc an fiadh uadha, agus adubairt ris a denamh amhail fa gnath leis. Agus le breithir an fhíreoin do iompó an fiadh iffiadhnaise cáich
p.56uile sin slighid cedna tar a ais. Agus an neach a dubramar tucc an fíadh chum Déclain isé fa hainm dó Dormanach agus do bhennuigh Declan hé agus tucc ferann dó isin rann tuaidh do na Deisibh leth le hEoghanact agus mairid a slioct gus aníu isin ionad sin.


text:
Pàrtaidh Spùinneadairean na RA
Tha Pàrtaidh Spùinneadairean na RA (no cuideachd Pàrtaidh nan Spùinneadairean, (Beurla:Pirate Party UK (PPUK, Cuimris:Plaid Môr-leidr DU 'na phàrtaidh poileataigeach san Rìoghachd Aonaichte.[2] Tha prìomh amasan a' phàrtaidh a' gabhail a-steach ath-leasachadh nan còraichean lethbhreac 's nam peutantan, taic do phrìobhaideachd, nas lugha de choimheadachd on riaghaltas agus o ghnothachas agus làn-taic do shaoirse na cainnte airson a h-uile duine.[3][4]
Ghabh am pàrtaidh pàirt ann an taghadh ann an 2010 a' chiad turas is 9 tagraichean aige san taghadh choitcheann ann an 2010. Chaidh ceannard làithreach a' phàrtaidh, Andrew Robinson, a thaghadh ro stèidheachadh a' phàrtaidh agus chaidh a dhearbhadh mar cheannard le buill a' phàrtaidh ann an 2010.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhàs ùidh ann am Pàrtaidh nan Spùinneadairean air feadh an t-saoghail ri linn cùis-lagha Pirate Bay. 'S e Spùinneadairean na Suaine, an t-àite às an robh Pirate Bay, a choisinn a' chiad bhall pàrlamaid ann an 2009 san taghadh dhan Phàrlamaid Eòrpach. 'S ann sa Ghearmailt agus san Fhraing a thug daoine ùidh ann gu h-àraidh agus chaidh ballrachd sa phàrtaidh am meud. Chaidh Pàrtaidh Spùinneadairean na RA a stèidheachadh mar phàrtaidh greiseag an dèidh an taghaidh dhan Phàrlamaid Eòrpach.[5][6] agus chaidh a chlàradh gu oifigeach an 30mh dhen Iuchar 2009.[2][7][8]
Leig Andrew Robinson dheth a dhreuchd bliadhna an dèidh sin[9] agus chaidh an sgrìobhaiche-ciùil 's òraidiche Laurence "Loz" Kaye a thaghadh 'na àite 26 dhen t-Sultain 2010[10]
Prìomh phoileasaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì prìomh phoileasaidhean aig Pàrtaidh Spùinneadairean na RA[3]
- Crìoch a chur air ana-mheud de choimheadas, pròifileadh is lorgachadh de dhaoine leis an riaghaltas agus gnothachasan mòra.
- Dèanamh cinnteach gu bheil làn-saoirse na cainnte aig gach duine agus gu bheil fìor shaoirse aca pàirt is tlachd a ghabhail ann an co-chultar mac an duine
- Ath-leasachadh nan còraichean-lethbhreac 's nam peutantan gus cead a thoirt do cho-roinneadh fhaidhlichean neo-mhalairteach agus faid nan còraichean-lethbhreac a tha ro fhada a dhèanamh nas giorra agus dèanamh cinnteach nach dèid peutantan a chleachdadh gus casg a chur air tionnsgalachd no a chum prìsean a stiùireadh.
Chaidh iomadh moladh eile a chur air fòraman a' phàrtaidh nuair a bha e 'ga chruthachadh, leithid ath-leasachadh rian nan taghaidhean, cead a thoirt do chainb agus ath-leasachadh Seirbheis Nàiseanta na Slàinte. Chuir am pàrtaidh an cèill gu soilleir gu bheil e a' cur fòcas air na trì prìomh phoileasaidhean aige a dh'aindeoin nam beachdan sin.[11]
An Taghadh Coitcheann 2010[deasaich | deasaich an tùs]
Sheas naoinear airson a' phàrtaidh san Taghadh Choitcheann ann an 2010 agus fuair e 1,340 bhòt, 's e sin mu 0.34% de dh'iomlan nam bhòtaichean sna roinnean far an robh tagraichean a' seasamh airson a' phàrtaidh.[12][13]
Chaill gach tagraiche an cuid taisg agus 's ann am Manchester Gorton a fhuair am pàrtaidh an toradh a b' fhearr le 0.62%.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [http://www.telegraph.co.uk/technology/news/6011356/Pirate-Party-UK-now-registered-by-the-Electoral-Commission.html
- ↑ 2.0 2.1 Coimisean nan Taghaidhean
- ↑ 3.0 3.1 Làrach-lìn Pàrtaidh Spùinneadairean na RA
- ↑ Q&A: Why the UK needs the Pirate Party
- ↑ Pirate Party wins European Parliament seat
- ↑ Bay fans get voice on copyright issues
- ↑ Pirate Party launches UK poll bid
- ↑ Pirate Party UK sets sail
- ↑ The Pirate Party UK, One Year On
- ↑ Loz Kaye elected leader of UK Pirate Party
- ↑ http://www.pirateparty.org.uk/blog/2009/aug/14/our-core-beliefs/
- ↑ Everything starts somewhere
- ↑ Pirate Party celebrates 1,340-vote election result
- ↑ Election 2010, Worcester, BBC
- ↑ Election 2010, Bury North, BBC
- ↑ Election 2010, Bethnal Green & Bow, BBC
- ↑ Election 2010, Manchester Gorton, BBC
- ↑ Election 2010, Surrey South West, BBC
- ↑ Election 2010, Leicester West, BBC
- ↑ Election 2010, Glasgow Central, BBC
- ↑ Election 2010, Derby North, BBC
- ↑ Election 2010, Cities Of London & Westminster, BBC
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
An Gearasdan
Is e An Gearasdan (Fort William sa Bheurla, ainmeachadh airson an Uilleam "Orainds") prìomh-bhaile Loch Abar agus, còmhla ris an Oban, aon de'n dà bhaile is mhotha anns an Iar-Ghaidhealtachd.
Tha e na cheann-uidhe coiteanta airson làithean-saora agus, a' tighinn an dèidh Dùn Èideann, thatar ag ràdh gur e an dara ceann-uidhe turasachd ann an Alba. Bithidh sluagh a' bhaile a' dùblachadh as t-samhradh air sgàth uidhir a luchd-turais a bhitheas a' tighinn a-steach.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha An Gearasdan a' gabhail a-staigh na bailtean-bheaga Caol, Clagan, is Inbhir Lòchaidh, agus tha e faisg air a' chlachan croitearachd Blàr mac Faoilteach, agus na bailtean beaga, Drochaid an Aonachain agus Omhanaich.
Tha am baile air an rathad A82 eadar Glaschu agus Inbhir Nis, agus cuideachd far an tòisich Rathad nan Eilean, a dh'ionnsaigh Mallaig is nan eileanan.
Tha An Gearasdan ainmeil mar am baile aig cas Beinn Nibheis, am beinn as àirde ann an Alba agus, (ann am Monadh Dhruim Uachdair), ach tha mòran bheanntan eile mun cuairt air a' bhaile; mar Meall an t-Suidhe, agus am monadh mu thuath, Druim Fada.
Tha am baile air oisean dà loch — Loch Iall agus An Linne Dhubh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha An Gearasdan am meadhan dùthaich Clann Chamshron, agus chaidh an "gearasdan", no daingneach, a shuidheachadh gu tùsail a chumail nan Gaidheal fodha an dèidh an ar-a-mach Seumasach.
Bha baile beag nas tràithe ann aig Inbhir Lòchaidh, làrach a' bhlàir ainmeil, Cath Inbhir Lòchaidh.


text:
Seumas Dùghlas, Tighearna Dhùghlais
Bha Seumas Dùghlas (ris an canar cuideachd An Dùghlas Dubh no Guid Sir James) (1286 - 25 an Lùnasdal 1330), mac Uilleim Dhùghlais, na ridire aig àm nan Cogaidhean neo-eisimealachd anns an 14mh linn. Thachair e Raibeart Brus ann an 1306, nuair a bha Raibeart a' dol chun a' chrùnaidh mar rìgh na h-Alba ann an Sgàin, agus bha e fear de na ridirean a bu chudromaiche dha bho sin a-mach. Aig Blàr Allt a' Bhonnaich, bha e na cheann dhen sgiath chlì airm Albannaich. An dèidh do Raibeart Bhrus caochladh, bha Seumas Dùghlas a' giùlan a' chridhe aige do dh'Ierusalem, ach chaidh a mharbhadh leis na Mohamadanaich air an turas sin.


text:
Dòchas do sgeamaichean cumhachd Uibhist
Thuirt Rùnaire na h-Alba, Mìcheal Moore, gu bheil Ministreachd an Dìon mothachail do cho cudromach 's a tha leasachaidhean ath-nuadhachail ann an Uibhist.
A' tadhail san sgìre Dimàirt, thuirt e gun robh an MOD ag obair gus freagairt a lorg do dhuilgheadas a tha a' cur bacadh air leasachaidhean bho a bhith a' dol air adhart.
Tha dragh orra gun toir tuathan-gaoithe buaidh air uidheamachd radar.
Tha an naidheachd a' toirt na h-uidhir de dhòchas do mhuinntir an eilein gum faighear fuasgladh air a' ghnothach.


text:
Ficsean-saidheans
Tha ficsean-saidheans na nòs aithris (rosg, film, prògram-rèideo) a tha a-mach air beatha mhac-mheanmhach anns an àm ri teachd, stèidhichte air an Talamh no gu tric, ann am fànas.
Susbaint
Seòrsaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Ficsean-saidheans Cruaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulaichean a tha a' toirt faire mhionaideach do chùisean teicneòlach agus saidheansail, leithid na h-obrach aig Isaac Asimov agus Arthur C. Clark.
Ficsean-saidheans Bog no Sòisealta[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulaichean a tha a-mach air a' bhuaidh shòisealta a thig le adhartas teicneòlach agus saidheansail, leithid nan nobhailean Nineteen Eighty-Four le George Orwell agus Brave New World le Aldous Huxley.
Saibeir-punc[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulaichean a-mach air beatha nan daoine àbhaisteach ann an saoghal èiginneach anns an àm ri teachd, colach ris a' fiolm Blade Runner. Tha saibeir-punc na phòsadh dhe na faclan, saibeirneataic agus punc.
Opra-fànais[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulachdan stèidhichte anns na speuran, làn charactaran mòra gaisgeil ri gnìomhan deuchainneach, colach ris na fiolmaichean Star Wars no na nobhailean aig Iain M. Banks.
Ficsean-saidheans anns a’ Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain am Measg Nan Reultan le Iain Mac a' Ghobhainn (1970)
- Talfasg le Maoilios M. Caimbeul (1990)
- An Keppler le Iain MacIlleathain (2008) anns An Claigeann aig Damien Hirst le Ùr-sgeul
- Luathas-teichidh le Tim Armstrong (2011) ann an Saorsa le Ùr-sgeul
- Air Cuan Dubh Drilseach le Tim Armstrong (2013)


text:
An t-Seann Chathair
'S e baile beag ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha anns An t-Seann Chathair. Tha e faisg air A' Mhagh Fhada agus taobh-a-tuath Dùn Phrìs. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 22′ 4.55″ Tuath agus 3° 55′ 28.67″ Iar. Ann an 2001 bha 2,028 duine a' fuireach an seo. [1] Tha an t-Slighe Àrd a Deas air a bhith a' dol tron bhaile bho 1984.[2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 78 duine às an t-Sean Chathair bàs sa Chogadh Mòr[3] agus ceithir duine deug eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 783 096


text:
Międzyrzec Podlaski
S'e baile ann an Pòlainn an ear-dheas, eadar Biała Podlaska is Lublin, air Abhainn Krzna a th'ann Międzyrzec Podlaski. (IPA: mjɛnˈd:zɨʐɛt:s pɔdˈlaski, Laideann: Meserici, Iùdais: מעזעריטש/Mezeritch, Gearmailtis: Meseritz, Seacais: Podleské Meziříčí, Liotuànais: Palenkės Mendzižecas, Ùcrainis: Meжиpiччя, MeHдзижeцb-Пiдляcbkий, Latbhais: Mendzižeca Podļaska, Ruseis: MeHдзыжeц-Пoдляckи, Bealaruisis: Miжpэччa, MeHдзыжaц-Пaдляcki, Eabhra: מיינדזיז'ץ פודלסקי)Tha e na phriomh-bhaile den gmina ann an voivodship Lublin, agus tha 17.300 daoine ann (ann an 2005).Tha Międzyrzec Podlaski 83km air falbh bho Lublin, 291km bho Kraków, 380km bho Gdańsk agus 125km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1178, ann an sgrìobhainn eaglaiseil.


text:
Pàpa Beinidict XVI
S' e an 265mh[1] Pàpa agus an 10mh fear Gearmailteach a tha ann am Pàpa Beinidict XVI (Laideann: Benedictus XVI,[2] Marktl am Inn,[3] 16 an Giblean 1927). 'S e Joseph Alois Ratzinger an t-ainm a th' air bho thùs. Rugadh e ann am Bavaria, a' Ghearmailt. Chaidh a thaghadh san 19 an Giblean 2005 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Iain Pòl II. Air an 11mh latha dhen Ghearran 2013 dhearbhaich e gun leigeadh e an dreuchd dheth aig deireadh a' mhìos, air sailleabh a chuid dhroch shlàinte.[4] 'S e 28 an Gearran 2013 an latha mu dheireadh aige na phàp. 'S e an ceithreamh fear na b'aosda a bhith na phàp a bh'ann, leis gu robh e 85 bliadhna a dh'aois nuair a leig e a dreuchd.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Iain XXIII • Pòl VI • Iain Pòl I • Iain Pòl II • Beinidict XVI • Frangan


text:
Teagasg Thormoid
B' e neach-teagaisg, bàrd, sòisealach, fear-cruinneachaidh òrain 's beul-aithris agus Gàidheal gu smior a bh'ann an Tormod Macleòid. Rugadh e ann a Port Mhollair sa Rudha a Leòdhas agus bha e a' teagasg ann a Sgoil Loch Croistein an Ùig, a Sgoil a' Chnuic sa Rudha agus ann a Sgoil Lìonail ann a Nis. Bhiodh e a' sgrìobhadh deilbh-chluiche ghoirid a bhiodh aig a' chloinn; a' cruinneachadh facail, abairtean, òrain agus sean-fhacail còmhla riutha; a' sgrìobhadh a h-uile càil le aon chorraig air typewriter; agus an uair sin a' dèanamh leabhraichean de na chruinnich e air am biodh e fhèin a' cur còmhdach. Bha tape recorder aige cuideachd agus 's iomadh òran is eile a chlàr e leis. Bhàsaich Tormod ann a 1968. Anns a' phrògram seo, cluinnidh sinn mu na dòighean teagasg a bh'aige agus an tarraing a bh'ann mar thidsear bho fheadhainn a bha nan sgoilearan aige agus a bha a' teagasg aig an aon àm ris. Cluinnidh sinn sgoilearan a chlàr e leis an teip recorder agus cluinnidh sinn bho sgoilearan a bha a' cruinneachadh facail is eile dha.
Norman Macleod, Am Bàrd Bochd, was a teacher, poet, writer, socialist, collector and conservator of Gaelic song and oral tradition, and a Gael to his very core. He was passionate about all the spheres in his life and exuded warmth, humour and commitment in each. Norman worked tirelessly and incessantly to preserve and advance the Gaelic language and culture in all its forms but shunned any recognition or accolade. He was a man ahead of his time whose death in 1968 was untimely, but he left, in his collection and works, a lasting legacy worthy of acknowledgment. In this programme, we hear from former pupils and fellow teachers who recall his unique style and method of teaching which were both advanced and unorthodox at the time.


text:
National Geographic - Obair nan Ceallan
Tha an t-sreath Obair nan Ceallan a’ mìneachadh nan siostaman aig ceithir diofar sheòrsaichean de cheallan: craiceann, fèith, fuil agus cnàimh.
Tha gach leabhar ag amas air seòrsa cealla fa leth agus mar a tha e ag obair sa bhodhaig, ach tha na h-aon phrìomh bhun-bheachdan tarsainn nan leabhraichean gus aire nan oileanach a tharraing gu na beachdan mòra.
Tha an cuspair a’ rannsachadh mar a nì ceallan fallain obraichean sònraichte ann am bodhaig duine gus a chumail beò.
Cleachdaidh oileanaich an t-susbaint agus am briathrachas sònraichte anns gach leabhar gus na beachdan mòra, no prìomh bhun-bheachdan seo a dheasbad agus a sgrùdadh.
Tha na leabhraichean freagarrach air dàrna ìre na bun-sgoile.


text:
Aimsir
Is e a tha ann an aimsir, aig gach ionad air barr na talmhainn, suim nan èifeachdan a tha staid leantainneach na h-àile ag adhbharachadh. Is iad na prìomh feartan den àile a tha cuir ris an aimsir:
- An tòthachd
- Am brùthadh
- A' bhuige (meud uisge a tha anns an àile)
Tha feartan na h-aimsir a' gabhail a-steach
- An teòthachd
- A' ghaoth
- Sileadh uisge
- Na neòil/sgòthan
- Astar seallaidh
agus a bharrachd air sin, dealanach is tàirneanach, clachan-meallain, flin, sneachd, an deòir agus an ceò.
Is e feart na h-àile a tha anns an teòthachd fhéin, ach tha feartan eile na h-aimsir a' crochadh air an càirdeas eadar an teòthachd, am brùthadh agus am meud uisge a tha crochaichte anns an àile mar a tha.
Bithidh caochlaidhean anns a' bhrùthadh ag aobhrachadh gaoithean.
Air barrachd, bithidh càirdeasan fa-leth eadar teòthachd , brùthadh agus a' bhuige aig aobharachadh:
- Sgothan
- Sileadh uisge
- Clachan-meallain
- Flin
- Sneachd
- Ceò
Is e sgoil-aimsir an roinn saidheans a tha ri sgrùdadh na h-aimsir.


text:
Cànanan Ceilteach
'S iad cànanan Innd-Eòrpach a tha ann an cànanan Ceilteach. Thathar gam bruidhinn an-diugh anns na h-Eileanan Breatannach, a' Bhreatainn Bheag, Alba Nuadh agus Patagòinia. Tha iad a' cleachdadh na h-aibidil Ròmanaich. Roinnear na cànanan a tha beò air dà bhuidhean.
Daoine a' bruidhinn cànanan Ceilteach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cànanan Goidhealach:
- Gaeilge: 355,000 duine
- Gàidhlig: 58,000 - 62,000 duine
- Gàidhlig Mhanainn - grunnan cloinne aig a bheil i mar a' chiad chànan a-rithist, agus ceud daoine fileanta.
- Cànanan Briothannach:
- Breatannais: 200,000 - 300,000 duine
- Còrnais - mu 1,000 duine, agus grunnan cloinne aig a bheil i mar a' chiad chànan a-rithist
- Cuimris: 750,000 duine
- Cànanan marbh:
- Cruithnis - ga bruidhinn ann an Alba roimhe Meadhan-Aoisean.
- Gaillis - ga bruidhinn far a bheil an-diugh an Fraing agus a' Bheilg.


text:
1819
MDCCCXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Memphis (Tennessee) a stèidheachadh.
- Rinneadh a chiad boidse thar a' Chuan Siar le bàta-smuid, an SS Savannah.
- Chaidh Managua, prìomh-bhaile Niocaragua a stèidheachadh.
- Chaidh Montgomery, prìomh-bhaile Alabama, a stèidheachadh.
- 7 an Lùnasdal: Thachair am Blàr Boyacá agus fhuair Coloimbia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- 14 an Dùbhlachd, inbhe stàite do dh'Alabama.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 an Cèitean - Rugadh Ban-rìgh Bhictoria ann an Lunnainn
- 30 an Dùbhlachd - Theodor Fontane, sgrìobhadair às a' Ghearmailt
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 an Lùnasdal - Seumas Bhatt, innleadair


text:
Tormod MacGill-Eain
'S e pìobaire, bàrd, sgeulaiche, ùghdar, cleasaiche, craoladair agus "stand-up" a th' ann an Tormod MacGill-Eain (Beurla: Norman MacLean). Bha prògram telebhisean aige fhéin, air an robh Tormod air an Telly, far an do rinn e spòrs is fealla-dhà agus tha e gu math ainmeil air feadh nan Gàidheal is na Gàidhealtachd.
Sgrìobhadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e air ceithir leabhraichean a sgrìobhadh sa Ghàidhlig: Keino, Cumhnantan agus, fon tionnsgnadh Ùr-Sgeul, Dacha mo Ghaoil agus Slaightearan. Tha a' chiad fhear mu dheidhinn féis agus adhaltranas, agus an dàrna fear mu dheidhinn nam meadhanan Gàidhlig. Ann an 2009, nochd eachdraidh-beatha ann an clò, The Leper's Bell, sgrìobhte sa Bheurla a-mhàin.


text:
Loidhne-Rèile Mhuile san Òban?
Tha plana air nochdadh gus loidhne-rèile Mhuile fhosgladh às ùr san Òban.
Dh'fhosgail an loidhne eadar Creag an Iubhair agus Caisteal Thorosaidh ann an 1981 agus bha i uair a' giùlain 30,000 de luchd-siubhail sa bhliadhna.
Chaidh an loidhne a dhùnadh ge-tà, nuair a chaidh an caisteal a reic agus a dhùnadh dhan phoball.
Tha e air tighinn am bàrr a-nise gun do cheannaich fear à Sasainn a tha ag obair ann an gnìomhachas na h-ola san Ear-Mheadhanach an loidhne an-uiridh.
Fhuair Sìm Clarke sealbh air einnseanan smùid is diesel, 13 carabadan, is mìle gu leth de loidhne.Eòlas
Chuir Mgr Clarke eòlas air an Òban nuair a ghluais a phàrantan dhan sgìre.
"Tha mi deònach coimhead ri roghainnean sam bith ann an sgìre an Òbain.
"Bhiodh e anabarrach math nam biodh an loidhne fhathast stèidhichte faisg air far an robh i bho thùs.
"A thaobh luchd-turais a thàladh bhiodh e na bu fhreagarraiche san Òban is bhiodh seallaidhean àlainn ann," thuirt e.
Tha Mgr Clarke mar thà air bruidhinn ri comhairlichean is tha e coltach gu bheil taic ann dha na planaichean aige.
"Chan ann a' lorg taic-airgid a tha e, dìreach gun cuir a' choimhearsnachd taic ris," thuirt tè de chomhairlichean an Òbain, Louise Glen-Lee, a tha cuideachd na tè-labhairt air turasachd do Chomhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid.
"Goireas Ùr"
"Bhiodh e uabhasach math goireas ùr a bhith againn san Òban.
"Tha grunn àiteachan a dh'fhaodadh a bhith freagarrach san Òban agus timcheall air a' bhaile.
"Feumaidh Mgr Clarke tilleadh air ais le làraich is an uair sin a dhol tron phròiseas dealbhachaidh àbhaisteach," thuirt i.
Thathas a' tuigsinn gu bheilear a' beachdachadh air slighe eadar A' Ghaineamh Bhàn is An Dùn Beag air neo fiù 's an loidhne a chur an Cearrara.


text:
Pòsadh
Tha Pòsadh 'na aonadh chomannach no laghail eadar daoine air chantainn ri cèilean gun cruthnaich cinneadh. Atharraichidh an sònrachadh a' phòsaidh a-rèir ri dualchasan eugsamhala, ach tha mar as trice is 'na òrdachadh anns a bheil càirdeasan, mar as trice dlùth is feòlmhor, air aithneachadh eadar daoine. Tha aonadh mar seo gu tric air dhèanamh tron riaghailt deas-ghnàtha na bainnse. Bacaidh mòran dhualchasan pòsadh ri dithis daoine an caochladh gnè, ach leigidh roinn de dualchasan seòrsaichean ioma-phòsaidh, agus leigidh roinn pòsadh co-sheòrsach. Ann an roinn dualchasan, tha pòsadh air mholadh no èigneachail mus an tòir na feise.


text:
Kal. Ian. ui. f., l. xx. i., Anno Domini M.c.lxx.i.
Diarmait Mac Murchadha, rí Coicidh Laighen, iar milledh ceall n-imdha & tuath, do éc i Ferna, cen ongadh, cen Corp Crist, cen aithrighi, cen timna, i n-einech Coluim Cille & Finnein & na naem archena, isa cella ro mhíll.
Ascall, mac Torcaill, ri Atha
p.168Cliath & Eoan Mear a h-Innsibh Orc tainic a fortacht Ascaill & Ghall Atha Cliath do marbadh do na Gallaibh cetna.
Domnall h-Ua Fócarta, rí Eile Deiscirt, do marbadh la Osraighibh.
Sadhbh, ingen Gluin Iairnn Mic Murchadha, comarba Brighte, do ec i n-aithrighe.
Crech mór la Magnus Mac Duinn Sleibhe co n-Ulltaibh uile i Cuil in Tuaisceirt, co ro airgset Cuil Rathain & cealla aile, co rucsat uatadh bec do Chenel Eogain forro, im Conchobur Ua Cathan & co tucsat cliathadh & co ro marbsat fer ar fichit, eter toisechu & macu toisech & sochaidhe aile maille friu & ro gonadh Maghnus féin. Ocus in Maghnus-sin dono,{folio & column MS2 53d} do marbadh gairit iartain do Dunn Sleibhe, .i., da derbrathair féin & do Gilla Oenghusa Mac Gilla Espuic, .i., do rectaire Monach, i n-Dun, iar n-olcaibh moraibh imdhaibh do dhenum dó: .i., iar lecudh a mhná posta fein & iar m-breith a mhná o aiti, .i., o Choin Maighi h-Ua Fhlainn & si ac a derbrathair fein ar tús, .i., ic Aedh; iar tabairt eicin do dono for mnai a derbrathar aile, .i., Eochadha; iar sarughudh cloc & bachall, cleirech & cell. Donn Sleibhe do ghabail righi ina degaidh.
Ane, ingen Mic Duinn Sleibhe, righan Oirghiall, do éc.
Maidm .i., maidm in luaithredh for Tigernan h-Ua Ruairc & for Feraibh Midhe & ar Feraibh Fernmuighi imalle ar faichti Atha Cliath ria Milo de Cocan cona muinnter, dú i torchair sochaidhe
p.170mór, im Aedh h-Ua Ruairc, rí Machaire Gaileng & ridomna h-Ua Briuin & Conmaicne. Ro marbtha dono ann cóic toisighe do Feraibh Fernmhuighe, .i., Mael Mochta Mac Con Fhebla & Conchobhur, a derbrathair, da thoisech Cheneoil Feradhaigh.
Fénidh h-Ua Conghaile, cainnel gaiscidh & einigh Oirghiall, mortuus est.
Raghnall h-Ua Tuathchair, toisech Clainni Ruadhrach; Gilla Geímridh Mac in Ghaband, toisech Fer Darcacha & sochaidhe aile maille friu, non longe post supradicta, decimo sexto Kalendas Nouembris mortui sunt.{folio & column MS1 52a}
Uenit in Hiberniam Henricus mac na Peirisi, potentissimus rex Angliae et idem Dux Normannie et Aquitanie et comes Andegauue et aliarum multarum terrarum dominus, cum ducentis quadraginta nauibus. Comadh esin primus aduentus Shaxanach in Hiberniam. Ocus tainic h-i tir oc Purt Largi & ro gabh giallu Muman. Tanic iar sein co h-Ath Cliath & ro gabh giallu Laighen & Fer Midhe & h-Ua m-Briuin & Airgiall & Uladh.
Petrus h-Ua Mordha, episcopus h-Ua Maine Connacht no, espuc Cluana Ferta Brenaind, manach craibhdech & fer aughtordha, do badhudh isin t-Sinaind .i., ic Purt da Chaíneg, id est, sexto Kalendas Ianuarii.
{§LATE} Tomas Cantuarensis martirizatur.
Domnall h-Ua Mail Muaid, ri Fer Cell, occisus est.
Mael Cron Mac Gilli Sechnaill, ri Deisceirt Bregh, moritur.§
p.172


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Uilleam Ros anns an t-Srath san Eilean Sgitheanach ann an 1762. B' e Sgitheanach a bha na athair agus bhuineadh a mhàthair do Sgìre Gheàrrloich.
Ghluais an teaghlach gu Farrais gus am faigheadh Uilleam agus a phiuthar foghlam clasaigeach. B' e deagh sgoilear a bh' ann agus an dèidh dha an sgoil fhàgail thill an teaghlach gu Geàrrloch.
B' e ceannaiche-siubhail a bha na athair, 's ged nach robh Uilleam làidir na bhodhaig, bhiodh e tric a' siubhal gu na h-eileanan 's air feadh na dùthcha còmhla ris. Mar sin, fhuair Uilleam eòlas air diofar àiteachan agus air dualchainntean na dùthcha.
An dèidh dha tilleadh a Gheàrrloch, chaidh a shuidheachadh mar mhaighstir-sgoile san sgìre. Bha Uilleam ealanta ann an ceòl - chluicheadh e an fhidheall, am feadan 's grunnan ionnsramaidean-ciùil eile. Mar sin, bhiodh Uilleam air a bhith math aig cèilidhean, agus b' esan cuideachd a bhiodh a' togail an fhuinn san eaglais.
Lean e air na mhaighstir-sgoile gus an do bhris a shlàinte. Chaidh e a Dhùn Èideann a shireadh taic bho dhotairean ann an 1782, 's chaidh moladh dha gum biodh èadhar ghlan nam beanntan math dha. Ach, an dèidh gluasad gu Bràghad Albainn eadar 1783-86, cha do dh' fhàs a shlàinte càil na b' fheàrr.
Chaochail e leis a' chuing 's an caitheamh ann an 1790 's gun e ach ochd bliadhna fichead a dh'aois. B' ann am Bad a' Chrò a chaochail e, 's chaidh adhlacadh ann an Clachan Gheàrrloich.
Ged a rinn Uilleam Ros diofar sheòrsachan de bàrdachd – nam measg, dàin molaidh, bàrdachd nàdair agus òrain èibhinn - 's ann airson na h-òrain gaoil as ainmeile a tha e, 's gu h-àraidh na h-òrain a rinn e do Mhòr Ros. A rèir beul-aithris, thuit Uilleam ann an trom ghaol le Mòr Ros, a bhuineadh do Steòrnabhagh, 's e air chuairt sa bhaile na òige. Rinn e iomadh òran air a son, ach thrèig i e agus phòs i fear eile.
Thathar ag ràdh gun do chuir Uilleam a bhàrdachd na theine mus do bhàsaich e 's nach eil air fhàgail ach na pìosan a bh' air bilean an t-sluaigh.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Ag innse mu beatha a' bhàird
Rugadh Uilleam Ros, bàrd an Eilein Sgitheanaich, faisg air an t-Sìthein, faisg air a' rathad, ma leanas tu a' rathad a-mach às an Ath Leathann, rathad Ealaghol, air do làimh dheis chì thu làrach Coire Chatachain, taigh mòr a bha ann nuair a thàinig an Dotair Johnson agus Boswell air a chuairt Ghàidhealach aca, agus 's ann glè fhaisg air a' sin a bha clachan beag, baile beag dham buineadh Uilleam Ros.
B' ann às an Eilean Sgitheanach a bha athair, Iain Ros, ach b' ann à Geàrrloch a bha mhàthair, agus is ann air taobh a mhàthair a bha a' bhàrdachd agus an ceòl. 'S e Iain MacAoidh, pìobaire ainmeil, Am Pìobaire Dall, mar a ghabhas sinn air, a bha na sheanair, pìobaire Sir Eachainn MhicCoinnich Gheàrrloich. Agus mar sin, tha fhios againn gu robh beagan de bhàrdachd co-dhiù na do cheòl, agus 's dòcha an dà chuid ann an.. as na genes aig Uilleam Ros.
A rèir choltais cha robh e slàn na.. bha e car euslainteach nuair a bha e na leanabh, agus mar sin cha bhiodh e comasach dha bhith a' dol an sàs ann an obair mar a dhèanadh balaich eile dha aois.
A rèir choltais, nuair a bha e òg, 's nuair a bha e tinn, thogadh a mhàthair ann an cliabh e air a druim nuair a bhiodh i dol a-mach a dh'obair. Agus bha, 's dòcha gur e sin a bu choireach nach robh, fhios agad, nach robh e buan na bheatha, gun d'fhuair galair air choireigin, 's dòcha an caitheamh, grèim air nuair a bha e car òg.
Ach, co-dhiù, dh'aithnich iad gu robh tàlantan ann agus gu robh feum.. dh'aithnich an teaghlach gum feumadh e foghlam fhaighinn agus a rèir an eachdraidh-bheatha a thug Iain MacCoinnich dhuinn ann an Sàr Obair nam Bàrd Gàidhealach, tha sin ag innse dhuinn gun deach a phàrantan gu tìr-mòr agus gun tug iad gu sgoil gràmair e ann a' Forres. Tha fhios gu robh sgoil gràmair ann an Forres aig an àm agus ged nach b' urrainn dhomh fhìn lorg fhaighinn air a' bhàrd a bhith ann a' sin, tha fhios gun d'fhuair e foghlam ceart.
Nuair a thàinig e gu aois bha e.. tha rudan as a' bhàrdachd aige a tha leigeil fhaicinn gu robh beagan de Laideann aige agus cò aig' tha fios Greugais cuideachd. Co-dhiù, tha Laideann aige. Tha e bruidhinn air na Diathan Greugach 's rudan mar sin, Apollo agus na Muses 's na... a' cheòlraidh, 's rudan mar sin. Agus cuideachd tha pìos de Laideann a' tighinn a-steach don bhàrdachd aige ann an dòigh no dhà.
Cuideachd tha e follaiseach gu robh e mar... bho na dàin aige fhèin, tha e follaiseach gu robh e air feadh na Gaidhealtachd, ann an Braghad Albainn, ann an Cill Fhìnn, ann a' Dùn Èideann, agus tha sin co-cheangailte ris a' rud a thug Iain MacCoinnich dhuinn a-rithist, gun do dh'fhàg athair a chroit agus gun do ghabh e air mar mharsanta-siubhail, mar fhear-paca, a' dol timcheall nan eilean a' reic rudan beaga agus gun tug e Uilleam Ros còmhla ris nuair a bha e siubhal. 'S dòcha gu robh e na b'fheàrr a bhith siubhal na bhith 'g obair aig an àm sin.
Co-dhiù, tha teist ann a' cuid de na dàin aige gu robh e ann an àitichean fad is farsaing, 's cuideachd tha fhios againn gu robh e ann a' Leòdhas, chionn 's ann nuair a bha e ann a' Leòdhas a thachair e ris an nighean a bha gu bhith na cuspair don bhàrdachd aige nuair a thàinig e gu aois inbhe, sin Mòr Ros. Agus gu dearbha tha e 'g innse dhuinn ann a' 'Feasgair Luain' mar a chunnaic e i airson a' chiad turas a-riamh aig, aig dannsa, bàl, ann an Steòrnabhagh. Bha dannsaichean ac' ann an Steòrnabhagh fiù 's as an ochdamh linn deug!
Agus 's e.. tha e, fhios agad, ged a thuit am bàrd ann an troma-ghaol le Mòr Ros, agus ged a tha sinn a' tuigsinn gun do gheall ise gum biodh i dìleas dhàsan, thàinig fear eile a rathad, 's e caiptean a bh' ann agus.. Tha fhios againn cò bh' ann chionn tha pàipearan ann a tha 'g innse dhuinn gun do phòs Mòr Ros a' fear a bha seo, sgiobair à Liverpool, Captain Clough, agus gun do dh'fhalbh iad a Shasainn, gun do dh'fhàg iad am bàrd. Sin aon rud a tha deimhinnte mu dheidhinn beatha a' bhàrd bhon a fhuair Uilleam MacMhathain nach maireann a-mach na pàipearan-pòsaidh agus rudan mar sin a tha 'g innse dhuinn gun do thachair seo an da-rìribh.
A thaobh a' bhàrd fhèin, fhuair e dreuchd a' tilleadh a-nise gu Bad a' Chrò, gu Geàrrloch às dèidh dha fhoghlaim fhaighinn, agus às dèidh bhith siubhal. Fhuair e dreuchd mar mhaighstir-sgoile as a' bhaile aige fhèin, ann an Geàrrloch, agus ged nach robh e uabhasach fada beò às dèidh sin, dìreach beagan bhliadhnaichean, tha e coltach gur th' ann dhan linn sin, na bliadhnaichean aig... 's dòcha.. an dèidh dha a bhith aig Ghalltachd agus air Ghaidhealtachd.
Tha beul-aithris ag innse dhuinn gu robh e math air dàin a ghabhail air.. gum biodh e seinn na salm, gum biodh e a' cluich air an fhidheall, ioma rud mar sin, agus cuideachd a' dol timcheall na taighean mòra agus gu h-àraidh an t-àite ris an canadh iad Flowerdale, 's e sin taigh mòr Tighearna Gheàrrloch, Sir Eachainn MacCoinnich.
Sin a' seòrsa beatha a bh' aige agus.. ach gu mì-fhortanach cha do mhair e fada. Chan eil fhios agam buileach dè dh'èirich dha, ach leis gu robh laige air choireigin na bhodhaig bhon a bha e òg, tha e coltach gur e rud mar a' chaitheamh a rinn às dha, agus fhuair e bàs aig aois ochd thar fhichead.
Air adhart guCuspairean
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Eryri
Co-chomharran: 52°54′N 3°51′W / 52.9°N 3.85°W
'S e roinn is pàirc nàiseanta ann an ceann a tuath na Cuimrigh a th' ann an Eryri (Beurla: Snowdonia). Tha a' phàirc nàiseanta cho mòr ri 838 mìle ceàrnach (2,170 km2). 'S e a' chiad phàirc nàiseanta a chaidh a chur air bhonn anns a' Chuimrigh agus cuideachd na pàirc nàiseanta as motha anns a' Chuimrigh. Chaidh a stèidheachadh ann an 1951, roimhe seo chaidh an t-ainm Eryri/Snowdonia a chleachdadh airson roinne na bu lugha timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa.
Susbaint
Ainmean[deasaich | deasaich an tùs]
Gu eachdraidheil canar "Eryri" anns a' Chuimris ris an roinn timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa. Is dòcha gu bheil an t-ainm seo ceangailte ris an fhacal Chuimreach eryr a tha a' ciallachadh "iolaire" neo mar tha Sir Ifor Williams, sgoilear Chuimreach, a' cumail a-mach is dòcha gu bheil an t-ainm dìreach a' ciallachadh "àrd-tìr".[1] Tha dlùth-cheangal aig an t-ainm Eryri ri eachdraidh, dualchas is cultar na Cuimrigh.
Thàinig an t-ainm Beurla Snowdonia bhon ainm Bheurla "Snowdon" airson Yr Wyddfa. Anns na Meadhan aoisean chaidh an tiotal "Tywysog Cymru ac Arglwydd Eryri" (Prince of Wales and Lord of Snowdonia) a chleachdadh gu oifigeil airson Llywelyn ap Gruffudd, Prionnsa na Cuimrigh. Mus deach a' phàirc nàiseanta a chur air bhonn, bha "Snowdonia" dìreach a' ciallachadh na roinn bige ann an ceann a tuath Gwynedd, an àrd-tìr timcheall air Yr Wyddfa agus trì sreathan bheanntan eile faisg air, Glyderau, Carneddau agus Moel Siabod. An-diugh tha a' phàirc nàiseanta "Snowdonia" mu dhà thuras as motha na an roinn tùsail agus tha e a' sìneadh gu deas gu Meirionnydd. Ach chan eil na beanntan deas air Maentwrog nam pàirt den phàirc.
A' Phàirc nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a' phàirc nàiseanta Parc Cenedlaethol Eryri (Cuimris; Snowdonia National Park sa Bheurla) a chur air bhonn ann an 1951 agus 's e an treas pàirc nàiseanta a chaidh a stèidheachadh anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha e cho mòr ri 827 mìle ceàrnach (2,140 km2), agus tha mu 37 mìle (60 km) de na crìochan aige air iomall-fairge.[2][3] Tha e a' gabhail a-steach cuid de na beanntan is lochan as motha a tha anns a' Chuimrigh is ann an Sasainn.
Tha e fo chùram Ùghdarras Pàirc Nàiseanta Snowdonia. Tha prìomh-oifis an ùghdarrais ann am Penrhyndeudraeth agus tha 18 buill aig an ùghdarras. Air sgàth 's gu bheil a' phàirc suidhichte gu ìre mhòr ann an Gwynedd agus na sìneadh gu Conwy tha 9 buill à Gwynedd agus 3 buill à Conwy ann mar riochdairean ionadail agus 6 eile bhon t-Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh mar riochdairean nàiseanta.[4] Eu-coltach ri pàircean nàiseanta ann an dùthchannan eile tha a' phàirc seo a' gabhail a-steach an dà chuid fearann ann an seilbh phrìobhaideach is ann an seilbh poblach a bhios uile fo stiùireadh ùghdarras na pàirce.
Tha barrachd na 26,000 duine a' fuireach anns a' phàirc, agus tha Cuimris aig 62% dhiubh. [5][6] Ged a tha mòran bheanntan ann, tha àiteachas cumanta an seo fhathast. Tha barrachd na 6 millean luchd-turais a' tighinn don phàirc gach bliadhna, leis an dàrna leth dìreach a' tighinn dìreach airson latha. Mar sin tha a' phàirc seo anns an treas àite a thaobh luchd-tadhail ann am pàircean nàiseanta ann an Sasainn agus a' Chuimrigh.[7]
Tha toll ann am meadhan na pàirce timcheall air a' bhaile Blaenau Ffestiniog, teis-meadhan chuaraidhean sglèata. Ged a tha sin caran neo-àbhaisteach, rinneadh a dh'aona-ghnothach e gus cothrom a thoirt do mhuinntir na h-àite, gnìomhasan beaga a stèidheachadh an àite nan seann chuaraidhean sglèata a bh' ann gu ruige seo.
Sreath bheanntan[deasaich | deasaich an tùs]
Canar gu bheil ceithir roinnean ann an Eryri :
- Tha ceann a tuath as tarraingiche don luchd-turais. Tha e a' gabhail a-steach (bhon iar chun an ear) Moel Hebog, Mynydd Mawr is an Nantlle Ridge; an Snowdon Massif; Glyderau agus Carneddau. 'S iad na beanntan as àirde anns a' Chuimrigh. Tha Yr Wyddfa, a' bheinn as àirde anns a' Chuimrigh, suidhichte anns an roinn seo. Tha e mu 3,560 troigh (1,085 m) a dh'àird os chionn na mara.
- Tha an dàrna roinn a' gabhail a-steach mullaichean mar Moel Siabod, Cnicht, Moelwynion, agus na beanntan timcheall air Blaenau Ffestiniog.
- Tha an treas roinn a' gabhail a-steach Rhinogydd san iar; Arenig, Migneint (boglach) agus an t-seann bheinn-teine Rhobell Fawr. Air sgàth 's gu bheil an roinn seo gu math iomallach, chan tèid mòran luchd-turais ann.
- 'S iad Cadair Idris, na Dyfi hills agus na beanntan timcheall air Aran Fawddwyanns an roinn as deasaiche.
Coiseachd[deasaich | deasaich an tùs]
Is fheàrr leis an luchd coiseachd an roinn timcheall air beinn Yr Wyddfa. Air sgàth 's gu bheil an dùthaich seo math airson coiseachd is sreap, tha na slighean a' fàs caran dòmhail bho àm gu àm, gu h-àraid leis an Snowdon Mountain Railway a bhios a' dol gu mullach na beinne.[8] Ge tà, tha cuid sligean inntinneach eile anns na beanntan nas ìsle ann nach eil cho trang.
A measg nan h-àitichean as fheàrr airson coiseachd 's iad: Y Garn san àird an ear air Llanberis; Mynydd Tal-y-Mignedd san iar air Yr Wyddfa; Moelwyn Mawr san iar air Blaenau Ffestiniog agus Pen Llithrig y Wrach san àirde a tuath air Capel Curig. Sa deas tha Y Llethr ann an Rhinogydd, agus Cadair Idris faisg air Dolgellau tarraingeach don luchd-coiseachd cuideachd.
Uile gu lèir tha mu 1,479 mìle (2,380 km) de chas-cheuman airson coiseachd ann. A bharrachd air sin tha 164 mìle (264 km) de shlighean ann airson marcachd.[9]
Àrainneachd[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Ionad Sònraichte Glèidhteachais a th' ann an iomall-fairge na pàirce gu lèir. Tha an t-iomall-fairge a' dol eadar an leth-eilean Llŷn agus an costa ann am meadhan na Cuimrigh, far a bheil dùin-ghainmhich sònraichte ann.
Bho thùs bha agus tha coilltean ann le craobhan eadar-dhealaichte. 'S e an darach neo-ghasagach (quercus petraea) a' chraobh as cumanta a th' ann. Tha craobhan beithe, craobhan-uinnsinn (fraxinus excelsior), caorainn (sorbus) is craobhan-calltainn rim faicinn cuideachd. Bha prògraman coilltearachd ann agus thogadh coille chònach mar Gwydir Forest faisg air Betws-y-Coed, ach a-nis leigear na craobhan a' fàs gu nàdarra a-rithist.
'S e Eryri a tuath an t-àite a-mhàin ann am Breatainn far a bheil an Snowdon lily a' fàs. Agus 's e sin an t-àite a-mhàin air feadh an t-saoghail, far a bheil an Snowdonia hawkweed (Hieracium snowdoniense) a' fàs.
Tha pàirt mhòr den phàirc nàiseanta ainmichte mar Ionad de Shuim Shònraichte Shaidheansail (ISSS), Tèarmann-nàdair Nàiseanta, Ionad Sònraichte Glèidhteachais, Arainn Glèidhteachais Shònraichte, bith-chruinne neo air a dhìon a rèir Cùmhnant Ramsar.
Ach tha trioblaidean ann cuideachd air sgàth 's gu bheil cus ròsan-craobh (Rhododendron ponticum) ann. Tha iad a' fàs cho luath nach eil cothrom fàis ann airson nan luibhean ionadail. A bharrachd air sin tha fungas puinnseanach a' thiginn còmhla ris na ròsan-craoibhe, fungas a mhaireas beò fhad seachd bliadhna san talamh agus a chuireas bàs air na luibhean eile.[10]
Fiadh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha gu bhith 20% dhen fhearann ann an Eryri dìonta le laghan glèidhteachais leis an dàrna leth dhiubh mar Ionad Sònraichte Glèidhteachais. [11]
Tha beathaichean a tha gann a' fuireach an seo. Chithear feòcallain, dobhrain agus gobhair fhiadh an seo ged nach fhacas an taghan (martes martes) fad cuid bhliadhnaichean.[12] 'S e Eryri an t-àite a-mhàin ann am Breatainn far a bheil an Snowdon beetle (Chrysolina cerealis) a' fuireach, daolag le gach dath sa bhogha-fhrois.
An t-sìde[deasaich | deasaich an tùs]
'S e aon de na h-àitichean as fliuiche anns an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Eryri le Crib Goch mar àite as fliuiche. Airson na 30 bliadhna sa chaidh bha an cuibheas bliadhnail de dh'uisge mu 4473 mm (176.1 in) an seo. [13][14]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ifor Williams, Enwau Lleoedd (Liverpool, 1945), dt. 18. Dèan comas air an aiste ann am Bulletin of the Board of Celtic Studies, vol. iv, tdd. 137–41.: The plural of Welsh eryr (eagle) is eryrod or eryron, with no example of a form eryri being attested. A second word eryr, plural eryri, means "shingles" in modern Welsh; in the old Welsh place name this suggests uneven or upraised ground, a land of hills; "the uplands" or "highlands"
- ↑ Culliford, Alison (24.6.1999). National Parks – The complete guide to Britain's national parks. The Independent.
- ↑ "Our national parks". MSN.
- ↑ Walkey, Mike; Swingland, Ian Richard; Russell, Shaun (1999). Integrated protected area management. Springer, 91. ISBN 978-0-412-80360-4.
- ↑ Thomas, Helen (28.10. 2001). Make the most of Snowdonia. The Independent.
- ↑ "The Welsh Language". Snowdonia National Park Authority.
- ↑ Park Profile 2007. Snowdonia National Park Authority.
- ↑ Parker, Mike; Whitfield, Paul (2003). The Rough Guide to Wales, 4, Rough Guides, 385. ISBN 978-1-84353-120-3.
- ↑ "Walks for region – Snowdonia Mountains and Coast". Walking in North Wales.
- ↑ (24.6.2007) Important plant areas in the UK. The Daily Telegraph.
- ↑ "Wildlife". Snowdonia National Park Authority. A' tarraing air 19.8.2013.
- ↑ Turner, Robin (3:8.2009). If you go down to the woods today you might find an endangered pine marten. WalesOnline.
- ↑ Clark, Ross (28.10.2006). "The wetter, the better". The Independent.
- ↑ Philip, Catherine (28.6. 2005). "40 die as one year's rain falls in a day". The Times.


text:
Pereira (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne Risaralda, ann an Coloimbia,[1] a th’ann Pereira.[2] Tha e suidhichte aig àirde dhe 1411m os cionn ìre na mara 294km air falbh bho Bhogotá[3] agus tha e faisg air Cali agus Medellín. A bharrachd air sin, tha teodhachd meadhan dhe 23° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1863 anns an sgìre ris an canar Meadhan a’ Chofaidh (Spàinntis: El Eje Cafetero). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air gnìomhachas a’ chofaidh. Tha cunntas-sluaigh dhe 443,554 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Pereira an 13mh baile as motha na dùthcha.[5]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Cartago a' chiad ainm a fhuair am baile leis gur e à Cartagena de Indias a bha a'mhòr-chuid dhe na saighdear a ràinig ann ann 1540.[6] Chaidh an t-ainm a dh'atharrachadh gu Pereira ann an 1863 mar chuimhe air José agus Manuel Peraira, dithis bhràthar a chuir am baile air bhog nuair a bha iad a' teiche bho na Spàinntich aig àm Cogadh an Neo-Eisimeileachd eadar 1816 agus 1819.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 443,554 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 72,315 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pereira, ach tha 0.7% dhe Tùsanaich agus 5.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 93% dhe na daoine ann an Pereira leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 77.8% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pereira. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Barcelona, An Spàinn
- Gainesville, Stàitean Aonaichte
- Lisbon, Portugal
- Montreal, Canada
- , Sasainn
- València, An Spàinn
- Palma de Mallorca, An Spàinn
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
César Gaviria Trujillo (1947): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1990 agus 1994.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Fiosrachadh an Riaghaltais
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Cland Eirc immorro; Eochaid, Fergus, Cormac, Enda mac Erc, Colum, Setna, Eochaid Eldobar, Ailill, Emach Scabailli, Aengus Rus Eocho. Is andsin ro raid Feidlimid mac Amalgaid air is e robo rig la Claind Fhiachrach in tan-sin. Ca cobair do-berthai ar in cleireach tanic chucaib, no in tabartai fearand & mainchindi do? Is annsin do-fhrecair Eochaid h-e .i. mac Erca ingine Echdach, .i. rig Laigen, nach tibread fearand don cleireach Muimnech. Is coir duindi fearann do thobairt do amlaid, ar Enda Airchend mac Amalgaid ac togbail a aigchi forsin rig, daig is ingen rig Muman ar mathair, & ro las a aiged amail bid gris leisin errlabra ro raid. Buaid comairli fort fein & ar fearthinaid ar th' eisi, ar Cormac; loisi enig & ratha ar do cloind ar th' eis & in tan nach ba rig leat rath rig leo & comairli rig leo & tairberta la Cloind Amalgaid & Fiachrach & in mac rom-diult-sa ni bia rig na taiseach uad da eisi & ad-bert re h-Eochaid m-Breac ara deig-impidi co m-beidis maithi uad da eisi & ticfaid breo eacna & chrabaid do do cloind, ar Cormac, & riarfaid Sil n-Aililla meic Eogain in mac & niba suanach sadail im grad in Coimded.
- h-Ua Suanaich niba h-uarach
im seirc n-ergi neimeach
Eriu ard amra a ethe
is ed a cleiti clerech.


text:
Aois Criost, cúig céd caoccatt a h-ocht.
Iar m-beith fiche bliadhain os Erinn i righe do Diarmaitt, mac Fergusa Cerrbeoil, do-cear la h-Aodh n-Dubh, mac Suibhne, rí Dál n-Araidhe, ag Raith Bicc, h-i Moigh Line. Tuccadh a chend go Cluain Mic Nois, go ro h-adhnacht innte, & ro h-adhnacht a cholann h-i c-Coindere.
Is in m-bliadhain-si ro gabhadh an muirgelt .i. Liban inghean Eathach, mic
p.202Muiredha, for Tracht Ollarbha, h-i lín Beoain, mic Inli, iascaire Comhgaill Bendchair.
Aois Criost, cúicc céd caoccat a naoi.
An céd-bhliadhain do dá mac Muirchertaich, mic Muireadhaigh, i righe n-Ereann .i. Domhnall & Feargus.
Cath Gabhra Liffe, & cath Dumha Aichir, ria n-Domhnall & ria b-Fergus, for Laighnibh, dia n-ebradh:
- Cath Gabhra,
& cath Dumha Achair
At-bath amhra i c-cechtair,
Colgu acus a athair.
- Cath Gabhra,
ni cath duine ná dí cét
at-bath fiche ó Faolan,
ó Ailell fiche fichet.
Aois Criost, cúig céd seasccat.
An dara bliadhain do Domhnall & d'Feargus.
Daimhin Daimhairgit, .i. Coirpre, d'écc. As uadha-sidhe na h-Airghialla.
Aois Criost, cuig céd seasccat a h-aon.
Iar m-beith trí bliadhna i righe n-Ereann do Domhnall & d'Feargus, da mac Muirchertaigh, mic Muireadhoigh mic Eoghain, mic Nell, ro éccsat araon.
Aois Criost, cúig céd seasccat a dó.
An céid-bhliadhain d'Eochaid, mac Domhnaill, mic Muirchertaigh, & do Baodan, mac Mhuirceartaich, mic Muireadhaigh, i righe n-Ereann.
Aois Criost, cuig céd seascat a trí.
S. Mo Laisi, abb Daimhinnsi, d'écc an dara la décc do September.
Iar m-beith dá bhliadhain i righe n-Ereann
p.204d'Eochaidh & do Baodan, torchradar la Cronán, toiseach Ciannachta Glinne Gemhin.
Aois Criost, cúig céd sesccat a cethair.
An céd-bhliadhain do Ainmire, mac Sedna, mic Fergusa Cendfhoda, h-i righe n-Ereann.
Aois Criost, cúig céd seasccat a cúig.
An dara bliadhain d'Ainmire.
Deman, mac Cairill, ricch Uladh, mic Muireadhoigh Muindeircc, do marbhadh la bachlachaibh Boirne.
Murchobhlach la Colman m-Becc, mac Diarmata, mic Fergusa Cerrbheoil, & la Conall, mac Comhgaill, toiseach Dal Riada h-i Soil, & i n-Ile, co t-tardsat edála iomdha eistibh.
Aois Criost, cúig céd seasccat a sé.
Iar m-beith trí bliadhna h-i righe n-Ereann d'Ainmire, mac Sedna, torcair la Fergus, mac Nelline, dia n-ebrad:
- Féimin an tan ro m-boi rí
nir bo mennat nach detlai
Indiu as foirdergg a lí
la h-Ainmire, mac Séatnai.
Aois Criost, cúig céd seasccat a seacht.
Iar m-beith aon-bhliadhain h-i righe n-Ereann do Baodan, mac Nindeadha, mic Fergusa Cendfoda, do-cear oc Lém Inn Ech, i n-debhaidh, lasan da Comaoine .i. Comaoine, mac Colmain
p.206Bicc, mic Cerbhaill, & Comaoine, mac Librene, mic Iolladhain, mic Cerbhaill. Tré comhairle Colmain Bicc do-ronsat an gníomh h-ishin.


text:
"Great strides made in recent years" claims annual report despite absence of great strides
Chaidh aithisg bhliadhnail fhoillseachadh le Bòrd na Gàidhlig, anns a bheil Bòrd na Gàidhlig a' faighinn moladh mòr.
"Tha bliadhna air leth soirbheachail air a bhith aig Bòrd na Gàidhlig", tha cathraiche Bòrd na Gàidhlig (tuarastal: £12,483 airson seachd coinneamhan) ag ràdh rinn.
"Tha mise làn de dhochas gun tig tuilleadh fàis agus feabhais air staid na Gàidhlig" tha e cuideachd ag ràdh rinn, ged nach fhacas fàs no feabhas fhathast.
"Chunnaic sinn gu leòr ann an 2013/14 a thug dòchas agus misneachd dhuinn a thaobh na Gàidhlig agus gu dearbh a thaobh obair Bòrd na Gàidhlig", tha ceannard Bòrd na Gàidhlig (tuarastal: £65-70,000*) an uair sin ag ràdh rinn.
"Bha sinn air ar misneachadh leis an fhianais bhon Chunntas-shluaigh airson 2011 a sheall dhuinn gu bheil àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Alba - 58,000 - air fuireach cha mhòr aig an aon ìre agus a bha i aig àm a' Chunntais-shluaigh ann an 2001", tha e ag innse dhuinn mun tuilleadh crìonaidh a chunnacas.
"Bha na h-àireamhan cuideachd a' sealltainn dhuinn gun tàinig beagan àrdachaidh sna h-àireamhan de dhaoine fo aois 20 a tha comasach air Gàidhlig a bhruidhinn" tha cathraiche a' Bhùird ag aithris, gun tarraing a thoirt idir gur h-e "àrdachadh" 0.1% de luchd-labhairt darna-cànain a bh' ann.
"Chaidh 486 de chloinn a chlàradh ann am P1 ann an 2013/14. 'S e àrdachadh de 13% a tha sin bhon bhliadhn' an-uiridh. Uile-gu-lèir, chaidh an àireamh de chloinn ann am Foghlam tron Ghàidhlig suas 6.1% gu 2,652" tha aithisg Bòrd na Gàidhlig a' cumail a-mach, gun guth idir nach eil na h-àireamhan seo faisg air na targaidean a sheatadh le … Bòrd na Gàidhlig.
Facal mu dheireadh aig Gerry Hassan còir an seachdain-sa, agus e a-mach air Scotland's quangocracy airson National Collective:
"These networks of secret and hidden Scotland do not want time called on their activities of mutual support, validation and wider entitlement culture, which in many cases seem to show little self-reflection or self-awareness".
- Gerry Hassan, The Art of Living Together and the Art of Dying, Faoilteach 2014


text:
Assen
‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Groningen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Assen (IPA: ɑ.sə(n), Limburgs : Asse). Tha e suidhichte 12m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Drenthe, 132km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 185km bho Rotterdam, 183km bho Den Haag, 189km bho Tilburg agus 140km bho Utrecht.[3] Chaidh Assen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1258 nuair a stèidheachadh taigh chailleachan-dubha san àite, ach cha d’fhuair am baile a chuid chòirichean ach ann an 1809. Tha 67,229 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne a th’ann an Assen. Tha Assen ainmeil air fead na dùthcha an tha an-diugh oir tha slighe-rèisidh nam motor baighseagalan faisg air a’ bhaile.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Rika Hopper (1877 - 1964): Actair.[6]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ TT Circuit Assen
- ↑ IMDB
- ↑ DB City


text:
La Estrella
'S e baile meadhanach anns a' Ghleann Aburrá ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a tha ann an La Estrella. Tha e dìreach ri taobh Medellín (16km), prìomh-bhaile na roinne. Tha e suidhichte aig 1,775m os cionn ìre na mara. ' S e baile le clìomaid blàth a th'ann La Estrella agus tha teodhachd meadhanach dhe 20˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1685.[3]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 52,563 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 23,751 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am La Estrella, agus tha 2.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 94.2% dhe na daoine ann an La Estrella leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 92.2% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Estrella. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèisean a' Mheatailt.
- A' Chàisg.
- Fèisean an Uisge: an t-Ogmhios.
- Fèille An Romeral: 27mh an Lùnasdal gu 5mh an t-Sultain. Seo an fhèis as fheàrr.
- Fèille Moire (Spàinntis:Nuestra Señora del Rosario de Chiquinquirá)
- Fèisean an Teine: an Dùbhlachd.


text:
Chuir an t-Oilthigh Plana Gàidhlig gu Bòrd na Gàidhlig san Lùnastal 2012. Tha am Plana ag amas air aire a thogail mun Ghàidhlig san Oilthigh agus cothroman practaigeach a chruthachadh airson gun tèid a cleachdadh.
Fiosrachadh air Plana Gàidhlig an Oilthigh agus dè a chaidh a chur ann.
Thèid grunn thachartasan co-cheangailte ris a' Ghàidhlig do dh'oileanaich, don luchd-obrach agus don phoball a chumail rè na bliadhna.
Tha co-chomhairle mu seòmar Gàidhlig a stèidheachadh aig Oilthigh Dhùn Èideann fosgailte a-nis.
Ag iarraidh tuilleadh fhaighinn a-mach? Faighibh an cuairt-litir againn no leanaibh sinn air na meadhanan sòisealta.
This article was published on Oct 31, 2014


text:
Freagairt an Riaghaltais air sgoiltean dùthchail
Thuirt Rùnaire an Fhoghlaim, Mìcheal Russell, nach tèid sgoiltean dùthchail a dhùnadh às aonais dearbhaidh gun toir sin piseach air foghlam na cloinne.
Bha coimisean air foghlam dùthchail air moladh na riaghailtean atharrachadh gus am faodadh comhairlean sgoiltean a dhùnadh cho fad 's nach deadh cron a dhèanamh air oideachadh nan sgoilearan.
Dh'aontaich an Riaghaltas stiùireadh ùr a thoirt air ciamar a ghabhas sin dearbhadh.
Ach thuirt Mgr Russell nach atharraich an deuchainn a dhearbhas am faod sgoil dùnadh.


text:
Potsdam
Is e baile nan lùchairtean agus nan ghàraidhean a th’ ann am Potsdam, (IPA: ˈpɔtsdam), prìomh-bhaile Bhrandenbuirg. O chionn bliadhna 1990 tha e air a chomharrachadh leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
Is e lùchairt Schloss Sanssouci an sealladh as ainmeile ann am Potsdam. Tha an lùchairt seo na laighe ann an gàradh mòr mar crùn air beinn fhìona a chaidh a cruthachadh mar staidhre. Chaidh Sanssouci a thogail eadar 1745 agus 1747 mar lùchairt-shamhraidh air a dhoigh "Rokoko" airson an Rìgh Frederic Mòr.
Tha tòrr lùchairtean eile ann am Potsdam, mar eisimpleir: is e Das Neue Palais an lùchairt as motha anns a’ bhaile, tha an Neue Orangerie agus am Marmorpalais ann cuideachd. Anns an lùchairt Schloss Cecilienhof thàinig Winston Churchill ( an-dèidh Clement Richard Attlee), Harry S. Truman agus Iosif Stalin còmhla ann an 1945 airson co-labhairt ainmeil "Cò-labhairt Photsdam" (Potsdam Conference sa Bheurla) an-dèidh an Dàrna Cogadh. Anns a’ cho-labhairt seo chaidh a' Ghearmailt a sgaradh le ceithir pàirtean poileataigeach.
Is e an gàradh as aosda a tha ann an Lustgarten air beulaibh na lùchairt Das Stadtschloss. Chaidh a chruthachadh anns a' bhliadhna 1660 agus chaidh a chruthachadh a-rithist ann an 2001 ann an seòrsa ùr airson fèill nan gharaidhean (Bundesgartenschau sa Ghearmailtis).
Is e gàradh ainmeil eile a tha anns a’ phàirc Babelsberg. Chruthaich Peter Joseph Lenné, an t-eòlaiche cliùiteach, a’ phàirc seo.
A bharrachd air na lùchairtean agus na gàraidhean is toil leis an luchd-turais taighean na luchd-tuineachaidh às an Òlaind. Thàlaidh Rìgh Frederic Uilleam I luchd-ciùird agus luchd-malairt do Bhrandenburg ann an 1733 agus thog iad fhèin cairteal a’ bhaile le 133 taigh à clachan-chrèadha.
Ann an cairteal eile tha colonaidh Ruiseach Aleksandrowka ann, far an robh dà sheinneadair dheug de chòisir Ruiseach a’ fuireach ann an naoidheamh linn deug. Tha ceithir taighean deug agus eaglais anns an stoidhle Ruiseach anns a’ cholonaidh Aleksandrowka.
Is e baile nan oilthighean a tha ann am Potsdam cuideachd. Tha cuid de oilthighean agus institiuidean prìobhaideach agus trì oilthighean poblach ann, am measg an oilthighe Konrad Wolf (HFF Babelsberg) airson fhilmichean agus telebhisean, an t-oilthigh meadhanan as sìne air an t-Saoghal.
Tha tòrr thaighean-tasgaidh, agus thaighean – taisbeanadh a’ tàladh luchd-tadhail do Photsdam. Ach tha an dùthaich Brandenburg fhèin inntinneach dhaibh cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Àireamh-shluaigh:Staitistearachd oifigeil 10/06 Brandenburg
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil (sa Bheurla)
- GermanPlaces - Potsdam – Fiosrachadh agus dealbhan (sa Bheurla)
- Interactive aerial tour of Potsdam - Turas ann am Potsdam
- Àitean turasachd ann am Potsdam
Tha tòrr dealbhan anns an Wikipedia Commons :
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kl.
Findachda mac Tomaltaicc {sanctus Luimnigh} ancorita post & rex Connacht prius quieuit.
Tuathcur mac Cobhtaigh rí Luighne moritur.
Cath ré Maol Sechlainn mac Maeil Ruanaidh i Foraig in quo ceciderunt .uii. ced.
Cath re n-Olcobhur rí Muman & re Lorcán mac Cathlaich co Laignibh for gentibh is Sciaigh Nechtain in quo cecidit Tomrair iarla tanaissi righ Lochlánn et da ced dec immi.
Raoinedh re Tigernach ri Locha Gabar for gentibh i n-Daire Disirt DaConna in quo ceciderunt da ficet dec.
Raoinedh re n-Eoganacht Caisil for gentibh ag Dun Maoile Tuile in quo ceciderunt cuig céd.
Dunadh la h-Olcobar do toghail duin Corcaighe for gentibh.
Kl.
Conaing mac Fláinn ri Bregh moritur.
Niall mac Cinaedha ri Umáill moritur.
Aongus mac Algaile princeps Dhomnaigh Padraic & Fínnachta mac Diarmada ab Daimliag et Maolfuadaigh ab Áird Breacain quieuerunt.{MS folio 188rb(280b)}
Inradh Duiblinne la Maol Sechlainn et la Tigernach rí Locha Gapur.
Flann mac Cuanach princeps Mainistreach.
Muirfecht seacht ffcit long do muintir righ Gáll do tiachdain do tabairt greama for na Gallaibh battur ar a ecinn commescsat hÉrinn uile iarum.
p.126
Maol Bresail mac Cernaigh rí Mughdhorn iugulatus est a gentilibus iar ttect co clerceth.
An cross a ffaichthe Sláine do chumgabáil isin aer et a combruccadh et a fodail co ttorracht ní dia barr Tailltin & Finnabair Abae.
Kl.
Cédadhach ab Cluana Muc Nois de Ib Cormaic Maenmaighe et Tuathal mac Feradhaigh ab Recrann et Dermaighe quieuerunt.
Cinaodh mac Conaing ri Ciannacda do fhritthaighect re Mael Sechlainn mac Mael Ruanaidh a nert Gáll gurro inder o Sionainn co muir eitir cella et túatha et gur ort innsi Locha Gabor & ra loisccedh les durtech Treoite cum cclx. hominibus et durtech Nuarrach cum .lx. hominibus.
Mors Cobthaigh meic Maoili Cobha rí Ciarraighe Luachra.{MS folio 189va(281a)}
Rechtaprach ab Cluana Ferta Brenainn quieuit.
Loch Laigh hi crich Umaill la Connacht d'elod.
Kl.
O{l}cobur mac Cinaodha rí Caisil moritur.
Cinaodh mac Conaing rí Ciannachda dermersus est in lacu {.i. in Angi} crudeli morte ó Maoil Seclainn et ó Tigernach di foesmaib daighdaoinedh n-Erenn et comarba Padraig specialiter.
Tect Duiphgente do Ath Cliath gur ralsat ár mór for Fionngallaibh et gur indirsiot an longport edir daoinibh et maoinibh. Slat ele do Duibhgentibh co n-ar mor for Finngentibh oc Linn Duachaill.
Rí{g}dhal a n-Ard Macha eidir Maol Sechlainn co maitibh Leithe Cuinn et Madudan co maitibh coiccidh Concubhair et Dermait & Fethgna i fecht co samud Patraic et Suairlech co clercibh Midhe.
Kl.
Duo heredes Padruic .i. Forandan scriba et episcopus & ancorita et Diarmaid sapientissimus omnium {doctorum} Europae quieuerunt.
p.128
Uastatio Áird Macha o Gallaibh Linne Duacaill die Samhchasg.{MS folio 189vb(281b)}
Luct oct .xx. lóng d'Finngentibh do rocttattur do cath fria Duibgentibh do Snam Aignech .iii. laithe et tri aidhche og cathuccadh doibh acht as re Duibhgentibh ro meabaidh go fargsat a cheli o a longaibh leo. Stain fugitiuus euasit et Iercne decollatus est.
Fogurtach mac Maoilbresail rí Airgiall moritur.
Colum mac Airechtaigh ab Corcaighe quieuit.
Fechtgna a ccomarbus Patruic.


text:
Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh
Tha Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh (Cuimris: Llyfrgell Genedlaethol Cymru; IPA: ˈɬəvrgeɬ geneˈdlaɪθol kəmˈrɪ) suidhichte ann an Aberystwyth. Chaidh a stèidheachadh ann an 1907. Tha an leabharlann a' gabhail a-steach nas motha na 4 millean leabhar agus tha 30.000 làmh-sgrìobhainn ann a tha gu math tearc is prìseil.
Am measg nan leabhraichean cliùiteach tha a' chiad leabhar ann a bha sgrìobhte ann an Cuimris, nochd e ann an 1546. [1] Tha a' chiad eadar-theangachadh dhen bhìoball às a' bhliadhna 1588 ri fhaicinn cuideachd. Chithear làmh-sgrìobhainn mar Llyfr Du Caerfyrddin (Beurla:The Black Book of Camarthen), am fear as sine (timcheall air 1250) sgrìobhte gu tùr ann an Cuimris [2] agus The Book of Taliesin (Cuimris: Llyfr Taliesin) le bàrdachd às an 14mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Yny lhyvyr hwnn
- ↑ Daniel Huws dhen Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh (Llyfrau Cymraeg 1250-1400, Aberystwyth 1993).
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn oifigeil Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh
- Stòr-dàta nan leabhraichean air an eadar-lìn
- Digital Mirror Dealbhan, mapaichean is làmh-sgrìobhainn.
- The Black Book of Carmarthen ann an Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh.
- The book of Taliesin ann an Leabharlann Nàiseanta na Cuimrigh


text:
Coontae ny Mee
Ta Coontae ny Mee, ny yn Vee dy h-aashagh (Yernish: Contae na Mí ny an Mhí, Baarle: County Meath) ny choontae ayns Queiggey Lion, Nerin. Ta ennym ny shenn-reeriaght - Reeriaght ny Mee - currit er y choontae jiu, faagail magh nagh vel 'sy choontae agh cooid jeh'n çhenn-reeriaght. Ta'n far-ennym "y Coontae Reeoil" currit er y choontae er oyr y çhennaghys echey myr soiag Ard-Reeaghyn Nerin.[1][2][3] Rere coontey-pobble ny bleeaney 2006 va 162,831 deiney cummal 'sy choontae.[4] T'eh ny 14oo coontae smoo rere eaghtyr mastey yn 32 choontae ayns Nerin, as ny 13oo coontae smoo rere earroo yn phobble.[5] T'eh ny nah choontae smoo ayns Queiggey Lion rere eaghtyr as ny 3oo coontae smoo rere earroo yn phobble. She yn Ooive y balley coontae, raad dy vel y halley coontae as gurneilys ynnydagh y choontae soit. Ta Baile Átha Troim ny eear-valley coontae, as ta scansh shendeeagh foast ayn myrane lesh y whaiyl cheayrtagh. Ta'n daa ard Gaeltacht ayns Queiggey Lion nyn soie 'sy choontae - Ráth Cairn as Baile Ghib.
Cummal
Shennaghys[reagh]
Ta shennaghys ny Mee unnane as shennaghys Nerin, as ta'n coontae berçhal er çheu chummaltys deiney leah. Haink ny kied cummaltee gys y choontae ny smoo na 8,000 bleeantyn er-dy-henney.[6] Va'n coontae ny lhie ayns çheshvean Nerin roie-hendeeagh lesh ny shenn-raaidyn as ad goulraghey magh er feie Nerin voish. Veih'n eash shen derrey çheet ny Creestiaght va ram tommanyn limmer as giat troggit lheid as ad ayns Sí an Bhrú, Cnobha, as Dubhadh ayns Brú na Bóinne, as Loch Craobh er Sliabh na Caillí ayns sheear hwoaie y choontae. 'Sy vlein 433 BNJ, chur Noo Perick y Chreestiaght lesh gys Teamhair na Rí, preeu-ynnyd Ree ny Mee as ny h-Ard-Reeaghyn Yernagh, as veih'n voayl shen ren y Chreestiaght sheeyney magh er feie ny çheerey.[7]
Va Reeriaght ny Mee hene currit er bun mygeayrt y chied eash BNJ liorish Tuathal Teachtmhar rere tradishoon. Foddee dy vel ad ny reeaghyn leah er y reeriaght na ad jeh ny Uí Enechghlaiss. Va'n clein shen jeh sluight ny Fir Bolg, as va aarheynn y chlein shen, ny Fir Domnann, ry-akin er caslys çheerey Nerin va jeant ec Ptolemy lesh y phreeu-valley ec Rheba.[8] Veih ny 490yn v'ad scughit ass y Vee harrish Sleityn Cheeill Mantan liorish ny Uí Néill, as ren Clann Cholmáin cummaltys er y reeriaght. Ass y chlein shen er haink Reeaghyn ny Mee, as va cooid vie jeu nyn Ard-Reeaghyn Yernagh. Haink jerrey lesh y reeriaght 'sy vlein 1172 nar v'ee giootit dys Hugh de Lacy liorish Ree Inry II Hostyn.[9] Va Baile Átha Troim reiht ec de Lacy myr y preeu-valley echey as va cashtal troggit echey er brooinyn an Bhóinn.
Va sheer jeant ass y Vee liorish Parlamaid ny Bleeaney 1297,[10] as ghow ee stiagh coondaeghyn noa-emshyragh ny Mee, ny h-Eearvee, yn Lhongfort, as stugganyn jeh'n Chavan, Vuinaghan, Lhoo, Cheeill Darey, 'ine Goal, as Uíbh Fhailí. 'Sy vlein 1543 va Coontae ny h-Eearvee rheynnit magh ass y Vee liorish y reiltys Ealisaidagh as daaeed bleeaney ny yei shen va'n Lhongfort rheynnit magh ass yn Eearvee hene.
Ta'n Vee ny soiaghey jeh taghyrtyn mooarey ayns shennaghys noa-emshyragh Nerin, as v'eh 'sy Vee er haghyr Cah ny Bóinne nar va'n ree Catoleagh Jamys II Hostyn currit fo haart liorish y ree Protestoonagh Illiam III Hostyn 'sy vlein 1690 eddyr Baile Shláine as Droghad Aah. Myr eiyrtys va quing Phrotestoonagh currit er Nerin. Reesht 'sy vlein 1798, nar dirree irreyderyn Yernagh magh noi'n Chrooin Ghoaldagh, haghyr irree magh 'sy choontae, agh v'ad currit fo haart liorish sidooryn Goaldagh. Ren yn irree magh shen niartaghey er smaght Goaldagh harrish Nerin er oyr y traartys ec ny h-irreyderyn magh, agh cha row ny Yernee jargal ve booiagh lesh shen. Ayns ny 1840yn ren Daniel O'Connell eiyrtys pooar y chur reesht da ny Catolee ayns Nerin er keim cheddin lesh ny Protestoonee. V'eh ayns Teamhair na Rí er haghyr y "chruinnaght vooar" echey as ny smoo na millioon feallee ayn 'sy vlein 1843.
Lurg seyrsnys Nerin ayns 1922, hie Coontae ny Mee dy ve ny chrouw-choontae da'n phreeu-valley noa, Divlyn, raad dy row y reiltys ny hoie. Daase earroo yn phobble ayns baljyn va cruinnaghey yn preeu-valley. Ayns ny 1990yn as ny 2000yn leah, myr v'ayns y çheer er feie, haghyr lhiasaghey as bishaghey mooar ayns tarmaynys ny çheerey, as yn ennym "y Çheegyr Celtiagh" currit er y lhing shen.
Çheer-oaylleeaght[reagh]
Ta Coontae ny Mee ny lhie ayns twoaie Lion er coose shiar Nerin. T'eh caglit liorish Mooir Vannin da'n shiar as y coose echey 10.4 km er lhiurid. T'eh çhemmit liorish Coontae Ghivlyn da'n shiar as y shiar yiass, liorish Coontae Cheeill Darey da'n jiass, liorish Coontae Uíbh Fhailí da'n sheear yiass, liorish Coontae ny h-Eearvee da'n sheear, liorish Coontae yn Chavan da'n sheear hwoaie, liorish Coontae Vuinaghan da'n twoaie, as liorish Coontae Lhoo da'n shiar hwoaie. She thalloo rea yn chooid smoo jeh'n choontae agh ta cruink injil ry-gheddyn ayns sheear hwoaie yn choontae as 'sy twoaie. Ta ram awinyn 'sy choontae chammah as ad teaumey ny loghyn 'syn Eearvee, 'sy Chavan, as ayns Muinaghan, ny teaumey ny curree ayns Uíbh Fhailí as Keeill Darey. T'ad ny h-awinyn smoo scanshoil 'sy choontae na An Bhóinn, An Abhainn Dubh, An Ainí, An Eithne, An Ailbhine, An Ifearnóg, An Tulcha, Abhainn Átha Buí as An Abhainn Rua. Ta'n Bhóinn hene nane jeh ny h-awinyn smoo scanshoil ayns Nerin er çheu hennaghys as ny feayn-skeealeydaght Yernagh, as t'ee roie trooid çheshvean y choontae trooid Baile Átha Troim as balley ny h-Ooive.
Baljyn[reagh]
Baljyn beggey[reagh]
- Baile an Bheileogaigh, Baile an Bhiataigh, Baile an Bhóthair, Baile Átha Buí, Baile Ghib, Baile Íomhair, Baile Iúiliáin, Baile Mhic Gormáin, Baile Roibín, Baile Shláine, Baile Uí Mhornáin, Baile Uilcín, Beigthigh, An Bóthar Buí, An Bóthar Mín, Buaile na Bréachmhaí
- Cill an Chairn, Cill Dealga, Cill Dhéagláin, Cill Mheasáin, Cluain Aodha, Cluain Ioraird, Cnoc an Línsigh
- Damhliag, Domhnach Phádraig, Droichead Chearbhalláin, Dún Búinne, Dún Doire, Dún Samhnaí, Dún Seachlainn
- An Inse
- Maigh Dearmhaí, Maigh Muirí, Maigh nEalta
- An Obair
- An Scrín, An Seanchaisleán
- Teamhair
- Ráth Cairn, Ráth Moliain, Ráth Tó
Deyn-oaylleeaght[reagh]
Earroo yn phobble rere coontey-pobble ayns Coontae ny Mee veih'n vlein 1861:
- 1861: 110,373
- 1871: 95,558
- 1881: 87,469
- 1891: 76,987
- 1901: 67,497
- 1911: 65,091
- 1926: 62,969
- 1936: 61,405
- 1946: 66,232
- 1961: 65,122
- 1971: 71,729
- 1981: 95,419
- 1991: 105,370
- 1996: 109,732
- 2002: 134,005
- 2006: 162,831
- 2011: 184,135
Politickaght[reagh]
Va tree ass ny queig ynnydyn ayns co-heiyderys ny Mee cosnit ec Fianna Fáil veih'n vlein 1987. 'Sy traa cheddin va daa ynnyd cosnit ec Fine Gael faagail magh ny bleeaney 1992 nar va un ynnyd caillt da Partee yn Lught Obbyr, agh va'n ynnyd shen aachosnit ec Fine Gael reesht 'sy vlein 1997. Myr eiyrtys er earroo pobble y choontae ta shey ynnydyn ec Coontae ny Mee nish, as t'eh rheynnit magh ayns daa cho-heiyderys nish: Y Vee Hiar as y Vee Heear (as eh goaill stiagh stugganyn jeh Coontae ny h-Eearvee).
Ec y traa t'ayn (Toshiaght Arree 2011) ta shey çhaghteryn (TDyn) shassoo er son ny Mee:
- Ray Butler (Fine Gael),
- Regina Doherty, (Fine Gael)
- Damien English (Fine Gael),
- Dominic Hannigan (Partee yn Lught Obbyr),
- Shane McEntee (Fine Gael),
- Peadar Tóibín (Sinn Féin),
Va fo-reihys 'sy vlein 2005 cosnit ec McEntee lurg irree ass oik y shenn-Taoiseach, John Bruton (Fine Gael) as er y reihys echey myr Ambasseyder Oarpagh da ny Steatyn Unnaneysit.
Va Coonseil Choontae ny Mee fo stiurey Fianna Fáil veih 1985 derrey 1991 as reesht veih 1999 derrey 2004. Haink jerrey lesh y chioneys shen reesht lurg ny reihyssyn ynnydagh ayns 2009. She cummal roie ny coonseil jiu na:[11]
Spoyrt[reagh]
She bluckaneyrys Gaelgagh y spoyrt smoo cadjin ayns Coontae ny Mee, as Craobh Shinsear Peile na hÉireann ("Crouw Hinsharagh Bluckaneyrys Nerin") cosnit ec fwirran bluckaneyrys y choontae 7 keayrtyn: ayns ny bleeantyn 1949, 1954, 1967, 1987, 1988, 1996, as 1999. Myrane lesh y vluckaneyrys, ta'n immanaght, y ruggyr as soccer cloiet 'sy choontae. She Páirc Tailteann 'syn Ooive y staid smoo 'sy choontae as y staid shen ymmydit son bluckaneyrys Gaelgagh son y chooid smoo.
Arraghey[reagh]
Raaidyn[reagh]
- She yn N3 preeu-raad y choontae as eh roie veih Divlyn, trooid yn Ooive as y Cavan, dys Béal Átha Seanaidh.
- Bayr gleashtanagh yn M4 ta ny lhie ayns Coontae Cheeill Darey as Coontae ny Mee
- Bayr gleashtanagh yn M1 ta goll veih Divlyn dys Beeal Feirshtey
- Ta'n N2 shaghney yn nah valley smoo 'sy choontae, Cill Dhéagláin. Ta'n raad shoh ny vollagh dooblit agh ta cagliagh bieauid 120 km/h er, cagliagh bieauid myr ta ry-gheddyn er bayryn gleashtanagh dy cadjin.
Raaidyn yiarn[reagh]
- Ta traen troailt trick jannoo shirveish er baljyn beggey slystagh ny Mee as eh kiangley ad rish Divlyn
- Ta crouw-linney veih raad yiarn Divlyn-Beeal Feirshtey ry hoi traaght chooid jannoo kiangley eddyr yn Ooive rish Droghad Aah. Ta'n linney jeeragh veih'n Ooive dys Divlyn doont ec y traa t'ayn agh ta plan ayn y linney shen y aa-osley er linnaghyn polasee traghtee yn reiltys roie.
- Ta shirveish hroailt jannoo shirveishyn er an Bóthar Buí
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Meath County Council. Meath - a rich and royal land. Feddynit er 21 May 2010.
- ↑ countymeath.com. County Meath - Newgrange, Slane Castle and the Book of Kells. Feddynit er 21 May 2010.
- ↑ (2004) Frommer's Ireland from $80 a Day, 20th, Hoboken, New Jersey, USA: Wiley Publishing, Inc, 204. ISBN 0-7645-4217-6.
- ↑ Census 2006 - Population of each province, county and city
- ↑ Corry, Eoghan (2005). The GAA Book of Lists. Hodder Headline Ireland, 186–191.
- ↑ Historic Meath (Baarle). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
- ↑ Doorley, Mary. St. Patrick (Baarle). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
- ↑ Walsh, Dennis. Ireland's History in Maps: Ptolemy's Ireland (Baarle). rootsweb.com. Feddynit er 17 Mart, 2009.
- ↑ Historic Meath: Trim Castle (Baarle). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
- ↑ Desmond Roche, Local Government in Ireland, Divlyn, 1982
- ↑ Local Elections (Baarle) (27 Mean Souree, 2009). Feddynit er 27 Mean Souree, 2009.
Jeeagh er neesht[reagh]
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Coonseil Choontae ny Mee (Baarle)
- Turrysaght ny Mee (Baarle)
- Ynnyd-eggey y CSO (Baarle)


text:
Biadh meadhan-latha
Thathas a` cantainn biadh meadhan-latha no biadh-nòin ris an tràth-bìdh seo. Tha ainmean mar lòn, loindse, diathad air an cleachdadh cuideachd, a-rèir dè seorsa tràth a thathas a` gabhail. Faodaidh “diathad” a bhith a` ciallachadh “dìnnear” no “biadh an fheasgair”, air a bheil “biadh feasgair” cuideachd. Mar an ceudna, gheibhear “biadh na maidne” no “biadh madainn”.
B`e biadh meadhan-latha an tràth-bìdh a bu mhotha san latha air feadh Alba aig aon àm; agus mar sin dheth, bhathas a` cantainn diathad air ann an cuid a cheàrnaidhean, mar Siorrachd Rois an Iar. Tha biadh meadhan-latha fhathast na thràth-bìdh as motha aig mòran daoine, gu h-àraid daoine aosta, agus teaghlaichean tuathanaich air a' Ghàidhealtachd `s ann an ceàrnaidhean dùthchail eile na h-Alba.
Anns an latha a tha ann, tha tuilleadh daoine a` gabhail biadh beag aotrom mar cheapairean, no sailead, no ge b`e dè a th`ann; gu h-àraid anns na bailtean mòra far nach eil an t-uabhas tìde aig daoine, teaghlaichean no luchd-obrach, tràth mòr a ghabhail. Chan eil rian nach bi còrr is còrr daoine ann an Alba a` gabhail biadh beag aotrom mar sin, na tha a` gabhail biadh mòr, air sgàth astar luath am beatha làitheil.
Buinidh am facal “lòn” do linn nan Gàidheal bho shean, far nach robh ach aon tràth san latha. Thathas ga cleachdadh uaireannan airson biadh meadhan-latha, mar eisimpleir: air a' chlàr-bìdh ann an taigh-còcaire na colaiste Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanaich.


text:
Silvia
‘S e baile beag ann an Cauca, Coloimbia,[1] a th’ann Silvia. Tha e suidhichte aig 2600m os cionn ìre na mara aig astar dhe 59m bho Phopayán, ann an ceann a deas na dùthcha. Tha teodhachd meadhanach dhe 12˚ aige. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1562.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 30,960 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 26,850, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh uabhasach traidiseanta a th’ann.
Taobh chinnidh, ' s e Tùsanaich a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Silvia. Tha 79.4% dhe Tùsanaich, 22.2% dhe daoine geala agus mestizos agus 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 81.2% dhe na daoine ann an Silvia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 7.8% dhe na dachannan.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ezequiel Hurtado (1825 – 1890): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1884.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE


text:
Nicolaus Copernicus
B’ e Nicolaus Copernicus (Gearmailtis: Nikolaus Korpernikus, Pòlais Mikołaj Kopernik) a’ chiad reul-eòlaiche anns an Roinn Eòrpa a sgrìobh teoiric phuncail mu An Crios-grèine. Dh’fhoillsich e an leabhar: De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Canar gun do thòisich reul-eòlas ann an nòs ùr air sgàth an leabhair sin.
Beatha Chopernicus[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Nicolaus Copernicus air 19mh Gearran, 1473 ann an Toruń, Rìoghachd na Pòlainn (1385 - 1569) anns an t-seann dùthaich, A’ Phrùis. Eadar 1491 is 1494 bha e a' dol gu Oilthigh Jagiellonian ann an Kraków. An uair sin chaidh e don Eadailt. An toiseach bha e ann an Oilthigh Bhologna, far an do dh’ionnsaich e lagh agus reul-eòlas. An dèidh sin, chaidh e gu Oilthigh Phadua ann am Padova, far an do dh’ ionnsaich e a bhith na dhotair. Chuir e an cuid as motha den bheatha aige seachad ann an Frombork/Ermland ri taobh a' Mhuir Baltach. Bha e ag obair mar fhear-lagha, dotair, luchd-obrach clèireil, riaghladair, neach-chomhairle agus neach-rèite.
Siostam heliocentric[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an 16mh linn bha am mòr-shluagh agus an Eaglais Caitligeach den bheachd gun robh an Saoghal ann am meadhan fànais (Siostam cruinn-meadhanach). Ach bho àm gu àm nochdadh beachdan eile: Is dòcha gur e A' Ghrian a th' aig crìdhe fànais (siostam grian-mheadhanach). Mar sin dheth, cha robh na beachd-smaointean aig Copernicus cho ùr sin. Bha reuladairean a’ sgrìobhadh mu dheidhinn bho chionn linntean:
- reuladairean às na h-Innseachan, m.e.: duilleagan Vedic Sanskrit a chaidh a sgrìobhadh ann an 9mh neo 8mh linn ro Chrìosda
- às a' Ghrèig, m.e: Aristarchus à Samos, mu 270 ro Chrìosda
- às an Ear Meadhanach, m.e: Ibn al-Haytham às Iorac, (965 - 1039).
Chuala Copernicus mun t-siostam Greugach nuair a bha e anns an Eadailt. Rinn e rannsachadh airson faighinn a-mach mu ghluasad nam planaidean. Mar sin dheth, b’ e Copernicus a' chiad reul-eòlaiche aig an robh siostam matamataigeach gu math mionaideach mu heliocentrism. Thuirt esan gu bheil a’ ghrian anns an aon àite agus gu bheil an Saoghal agus na planaidean eile a’ cuartachadh na grèine. Rinn Kepler obair a bharrachd air an t-siostaim sin. Ach b' e Galileo Galilei am fear a chaidh le teoiric Chopernicus an aghaidh na h-Eaglaise Caitligich (1610 - 1633).
An leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1510 sgrìobh Copernicus leabhar beag Commentariolus (Litte Commentary), anns an do thug e seachad na beachdan ùra aige. Thòisich e air sùil gheur a chumail air gluasad nam planaidean airson a dhèanamh cinnteach gun robh an teoiric aige ceart. Bha e ag obair gu math cruaidh fad bliadhnaichean agus chruinnich e na smaointean aige ri chèile ann an leabhar De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Ach bha Copernicus ro dhiùid an leabhar aige fhoillseachadh. Ann an 1539 thachair e ri Georg Joachim Rheticus, (sgoilear Mhelanchthon agus ollamh matamataig à Wittenberg). Chunnaic Rheticus dè cho math 's a bha an leabhar agus thug sin misneachd do Chopernicus. Mu dheireadh thall, dh' aontaich Copernicus an leabhar a chlo-bhualadh. Bha e deiseil dìreach mus do chaochaill e air 24mh Cèitean, 1543 ann an Frombork.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacTutor History of Mathematics archive, Duilleagan fior-mhath le John J. O'Connor agus Edmund F. Robertson. Tha iad ag obair ri chèile le Oilthigh Chill Rìmhinn ann an Alba.
- gutenberg.org; Duilleag Project Gutenberg
- De Revolutionibus, autograph manuscript — Full digital facsimile, Jagiellonian University
- De Revolutionibus, 1543 first edition — Full digital facsimile, Lehigh University
- The Copernican Universe from the De Revolutionibus
- Copernicus and Astrology anns an Oilthigh Chambridge
- Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
- Taigh-taisgaidh Chopernicus ann am Frombork


text:
Is mór ag BEO an tsnaidhm le Gaeilge na hAlban a neartú agus ár léitheoirí a spreagadh – a bhrosnachadh – ina leith. Tugann Brian Ó hEadhra cuntas i nGaeilge na hAlban dúinn san alt seo ar an chomórtas Nòs Ùr, comórtas, nó co-fharpas, a reachtálfar arís in Albain i mbliana.
Thèid an dàrna Farpais Òran ann an Cànanan Ceilteach agus Albais a chumail ann an Inbhir Nis air 20 Òg-mhìos 2009, aon de ghrunn fharpaisean criochnachaidh roinneil a ghabhas àite air feadh na Roinn Eòrpa. ‘S e Nòs Ùr an t-ainm a th’ air an fharpais agus tha cuireadh a’ dol a-mach gu luchd-ciùil le na cànanan a leanas: Gàidhlig na h-Alba, Albais, Albais Ulaidh, Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainneach, Cuimreach, Còrnach agus Breton.
Buannaichidh dà bhuidheann an fharpais agus thèid iad le chèile air adhart chun an fharpais Eòrpaich ‘Liet International’ a thèid a chumail ann an Leeuwarden, Freaslan, An Òlaind san Dàmhair 2009. Thèid aon bhuidheann a thaghadh air an oidhche le bhòt poblach, a’ cleachdadh bhòt eadar-lìon agus bhòt pàipeir anns an talla. Thèid a’ bhuidheann eile a thaghadh le diùiridh, le buill a’ riochdachadh nan diofar chànanan a tha an-lùib an fharpais.
Chan eil farpais eile leithid seo ri fhaighinn san Roinn Eòrpa. Chan eil cruth an fharpais eu-coltach ri Farpais Òran Eurovision, le seinneadairean agus còmhlain a’ riochdachadh dùthaich no, anns an t-suicheachadh seo, a’ riochdachadh mion-chànan.
Thèid an tachartas a chlàradh airson telebhisean agus rèidio agus theid a chraobh-sgaoileadh beò air an eadar-lìon.
Cumaidh Institiùd OGE na Mìle Bliadhna co-labhairt acadaimigeach air mion-chànanan ann an Eden Court air 20 Òg-mhìos airson ceangal a-steach ri Nòs Ùr.
Bidh cuideachd cuirm òigridh ann an Eden Court air oidhche h-Aoine, 19 Òg-mhìos, far am faicear air an àrd-ùrlar cuid de na còmhlain dheugairean as fhèarr a’ seinn ann an diofar chànanan Ceilteach agus Albais. Bidh bùithtean-obrach air gnìomhachas a’ chiùil ann do chòmhlain air madainn Disathairne, 20 Òg-mhìos. Fàilte oirbh uile.
Tha e an urra ris an neach-eagrachaidh, Brian Ó h-Eadhra, fear-ciùil agus co-chomhairliche ealain a tha stèidhte ann an Inbhir Nis, a’ phròiseact a stiùireadh às leth goEvents. Tha goEvents an sàs ann a bhith a’ togail inbhe agus a’ leasachadh gnìomhachasan cruthachail air feadh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean. Bidh Institiùd OGE na Mìle Bliadhna na buidheann-compàirt agus cumaidh i co-labhairt acadaimigeach air an aon latha ris an fharpais.
Tha grunn bhuidhnean a’ cur taic agus a’ toirt urrasachd do Nòs Ùr. Nam measg, tha: Iomairt na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean, Comhairle na Gàidhealtachd, Bòrd na Gàidhlig, Comhairle Ealain na h-Alba. An tuilleadh ri thighinn...
Cuimsean agus Amasan:
- Sgrìobhadh ùr àrachadh am measg luchd-cìuil aig diofar aoisean anns na cànanan Ceilteach agus Albais- Ceangalaichean agus còmhradh a leasachadh eadar luchd-ciùil agus gnìomhachasan cruthachail air taobh siar na Roinn Eòrpa- Turasachd cultarach a bhrosnachadh agus a neartachadh far an tèid an fharpais a chumail- Cleachdadh mion-chananan dhùthchasach a chur air adhart agus a bhrosnachadh- Iomhaigh agus fèin-luach luchd-bruidhinn nam mion-chànanan a neartachadh- Cothroman agus leasachaidhean eaconomach a sholarachadh do luchd-ciùil agus grìomhachasan cruthachail- An sgìre a chur fo shealladh a’ mhòr-shluaigh tro na meadhanan agus ùidh bhon roinn phoblach/phrìobhaidch- Co-obrachadh agus eadar-obrachadh a leasachadh eadar na h-ionadan acadaimigeach agus na coimhearsnachdan le mion-chànananEòlas agus sgilean a’ neartachadh ann a bhith a’ cur air dòigh tachartasan ionadail agus eadar-nàiseanta anns na roinnean poblach agus prìobhaideach
Riaghailtean agus Ceistean Bitheanta
Dè a th’ ann?’S e a’ chiad Farpais Òran ann an Cànanan Ceilteach agus Albais a th’ ann an Nòs Ùr. ‘S e farpais criochnachaidh roinneil a th’ ann airson farpais òran do mhion-chànanan na h-Eòrpa, Liet International, a tha ga chumail ann an Leeuwarden, Freaslan, An Òlaind san Dàmhair 2009. ‘S e goEvents a tha a’ stiùireadh Nòs Ùr. Tha goEvents an sàs ann a bhith a’ togail inbhe agus a’ leasachadh gnìomhachasan cruthachail air feadh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean. Tha e cuideachd ag àrachadh ceanglaichean agus cothroman, aig ìre eadar-nàiseanta, dhaibhsan a tha an sàs anns na gnìomhachasan cruthachail air feadh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean.
Càit’ am bheil e?Bidh e a’ tachart ann an Taigh-cluiche Eden Court, Inbhir Nis, Alba.
Cuin a tha e ann?Tha e gu bhith a’ gabhail àite air feasgar Disathairne, 20 Òg-mhìos 2009. Bidh farpaisich a’ ruighinn air Dihaoine 19 Òg-mhìos agus a’ tilleadh dhachaigh air Latha na Sàbaid 21 Òg-mhìos.
Cò dh’fhaodadh a bhith san fharpais?Faodaidh neach sam bith a tha co-dhiù ochd bliadhna deug cur a-steach airson an fharpais cho fad ‘s a sheinneas iad ann an cànanan Ceilteach na Albais (no dualchainnt faisg). Na cànanan: Albais, Gàidhlig na h-Alba, Albais Ulaidh, Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainneach, Cuimreach, Còrnach agus Breton. Chan fhaod barrachd air còignear a bhith anns gach còmhlan. Thèid 11 buidheann a thaghadh airson pàirt a ghabhail ann an Nòs Ùr. Thèid fiosrachadh mun seo a sgaoileadh aig toiseach a’ Ghiblein.
Ciamar a cuireas mi a-steach iarrtas?Lìon foirm-iarrtais (gu h-ìosal) agus cuir thugainn e le briathran an òrain (le eadar-theangachadh dhan Bheurla no am Frangais) agus clàradh dhed òran air CD no mp3. Thèid gabhail ri iarrtasan eadar 1 Dùbhlachd 2008 agus 29 Gearran 2009. Thèid fiosrachadh mun fheadhainn a fhuair dhan fharpais crìochnachaidh a sgaoileadh aig toiseach a’ Ghiblein. Chan fhaod farpaisich ach aon òran a chur air adhart. Cha chosg e sgillinn cur a-steach airson an fharpais.
Dè an stoidhle òran ris an tèid gabhail?Gabhaidh sinn ri stoidhle sam bith – roc, pop, dùthchasach, etc. Cha bu chòir an t-òran a bhith nas fhaide na trì mionaidean gu leth. Feumaidh an t-òran a bhith ùr, tùsail agus, ma ghabhas, neo-aithnichte am measg a’ phobail.
Cò bhios a’ bhritheamhachd?Bidh seachdnar bhritheamh aig an fharpais. Riochdaichidh gach neach mion-chànan air choireigin, bidh iad neo-eisimeileach, agus bidh ceangal agus eòlas aca ann an ceòl agus/no mion-chànanan.
Dè an duais a th’ ann?Buannaichidh dà bhuidheann an fharpais agus thèid iad le chèile air adhart chun fharpais Eòrpach ‘Liet International’ ann an Leeuwarden, Freaslan, An Òlaind san Dàmhair 2009. Taghaidh na britheamhan aon òran airson an diùiridh. Gheibh luchd-èisteachd cuideachd an cothrom bhòtadh air an oidhche fhèin, air an eadar-lìon agus tro bhòt-pàipeir san talla. Tha feadhainn a’ bhuannaich an fharpais roimhe air an t-uamhas aire fhaighinn sa ghnìomhachas agus sna meadhanan.
Ciamar a thèid aig neach air pàigheadh airson siubhal agus àite-fuirich?Cuiridh goEvents siubhal air dòigh do bhuidheann sam bith a tha a’ tighinn bho thaobh-muigh na Gàidhealtachd. Pàighidh iad airson siubhal cuideachd (suas gu £500). Gabhaidh goEvents os làimh àite-fuirich a chur air dòigh do luchd-ciùil ann an taighean-òsta ionadail. Gheibh gach neach-ciùil beagan airgid gach latha a phàigheas airson greim-bidh.


text:
Nás na Ríogh
‘S e baile meadhanach sa Chontae Chill Dara air an àirde an ear na h-Èireann a th’ ann Nás na Ríogh neo An Nás.[1] Tha e suidhichte faisg air Cill Dara fhèin, ri taobh na M7 aig 108m os cionn ìre na mara,[2] 203km air falbh bho Dhoire, 149bho Bheul Feirste agus 31km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 20,573 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus mu 100,000 san sgìre sgìre air fad.[4] Tha Theobald Wolf Tone air a thìodhlacadh faisg air a’ bhaile, ann am Baile Uí Bhuadáin. ‘S e prìomh-bhaile na siorramachd a th’ann An Nás agus an dàrna bhaile as motha na contae cuideachd.
Bailtean Fearainn[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 15 bailtean fearainn san Nás, mar a leanas:[5] Baile an Chradógaigh, Baile an Náis, Baile Osbert, Baile an tSigínigh, An Cloigín Gorm, An Gort Leathan, An Maidilín, Mhóin Réad Thiar, Mhóin Réad Thoir, Nás Sear, Nás Siar, Ploopluck, Ráth Oscair, An Seanbhaile agus An Seanbhaile (Demesne).


text:
Costa Ìbhri
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann Costa Ìbhri [2][3][4] neo Côte d'Ivoire[5][6] (an oirthir eaborach), ainm oifigeil Poblachd Chosta Ìbhri.
Tha crìochan aice san iar le Libèiria agus Gini, sa tuath le Màili agus le Buircina Fhaso agus san ear le Gàna. Tha an Gulf of Guinea san deas dhith.
Bha i na thìreachadh Frangach gus an do bhuannaich i a saorsa ann an 1960.
Is e Yamoussoukro am prìomh-bhaile (de jure) aice, ach 's e Abidjan teas meadhan malairteach na dùthcha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Côte d'Ivoire anns an CIA World Factbook, 1ad dhen Fhaoilteach 2007
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Présidence de la République de Côte d'Ivoire Duilleagan oifigeil Ceann-suidhe Chosta Ìbhri
- BBC News - Fiosrachadh: Costa Ìbhri
- Encyclopaedia Britannica, Duilleagan na dùthcha - Costa Ìbhri


text:
Slèite
'S e Slèite fear de na còig rubhan mòra a tha a' dèanamh còmhla an t-Eilean Sgitheanach.
Thàinig an t-ainm Sléite neo Sléibhte bhon fhacal Seann Lochlannais "sléttr", a tha a’ ciallachadh: "rèidh, sèimh". [1] An dè 1981 dh' atharraich an t-ainm gu Slèite.
Seo cuid de na bailtean agus seann bhailtean ann an Sléite:
- Drum Fheàrna
- Ceann a’ Loch
- Duisdeil Mór
- Duisdeil Beag
- Eilean Iarmain
- Camas Croise
- An Cruard
- Bràigh an Ùird
- Torrabhaig
- An Cnoc
- An Teanga
- Sàsaig
- Fearann Dòmhnaill
- A’ Chill Mhór
- A’ Chill Bheag
- Ostaig
- Armadal
- Àird a’ Bhàsair
- A' Chaligaraidh
- An Tòrr Mór
- Capasdal
- An Àird
- Rubha Shléite
- Càradal
- Na Gilean
- Achadh na Cloiche
- Tarsgabhaig
- Tòcabhaig
- An Òrd.
Tha a’ cholaiste Ghàidhlig, Sabhal Mòr Ostaig ann an Slèite.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir "Ainmean-Àite", duilleag 105, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Loch nan Dùbhrachan • Loch Fada • Loch an Ime • Loch Barabhaig • Loch Dhùghaill • Lochan Doiragat • Loch na Doireanach • Loch Lamascaig • Loch Meadal • Loch Mhic Charmhiceil • Loch an t-Seilich • Loch Sgùrr na Caorach • Loch an Tuim • Loch nan Uamh


text:
Málaga
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Málaga (IPA: 'malaɣa). Tha e suidhichte aig dìreach11m os cionn ìre na mara air Oirthir na Grèine (Spàinntis: Costa del Sol), 153km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 209km bho Shevilla.[1] Tha am baile ann an taobh a deas Andalusia. Tha 568,305 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] an darna baile as motha ann an Andalusia agus an 6mh baile as motha na Spàinne. [3]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bergen, Nirribhidh
- El Aaiún, Sathara an Iar
- Faro, A' Phortagail
- Galveston, Na Stàitean Aonaichte
- Guadalajara, Meagsago
- Manila, Na h-Eileanan Filipineach
- Passau, A' Ghearmailt
- Tyre, Leabanon
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Guiana
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Guiana[1][2][3][4] neo Guidheana[5].
Tha crìochan aice san taobh an ear le Suranam, sa deas le Braisil agus san iar leis a' Bheiniseala. Tha an Cuan Siar anns an taobh tuath dhith. 'S e Georgetown am prìomh-bhaile a tha aice.
'S e an t-aonar dùthaich ann an Aimearaga a Deas far a bhios Beurla ga bruidhinn. A-rèir cultair tha iad ceangailte leis a' Chairibìan. Tha iad ball den Cho-fhlaitheas.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Beag