text:
- TIOTAL
- Eilean Ratharsair, a' cur air an Dealan-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_11_018
- ÀITE
- Am Bràighe
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 14 Am Màrt 1956
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8984
- KEYWORDS
- dealan-uisge,
Lochan an Stòir
Ratharsair
dealan
stèisean cumhachd
A' Bhràighe
Baile Meadhanach
Air 14 Am Màrt 1956, chruinnich buidheann de mhuinntir an àite, daoin'-uasal agus oifigich Bòrd Dealan-uisge Ceann a Tuath na h-Alba aig Baile Meadhanach sa Bhràighe san Eilean Sgitheanach gus tòiseachadh a' comharrachadh an dealan a' tighinn a dh'Eilean Ratharsair. Bha an cumhachd a' tighinn bho stèisean Lochan an Stòir, tro chàball fad 1 1/4 mìle fon uisge a' fàgail an Eilean Sgitheanaid aig An Àird sa Bhràighe gu Suidhisnis ann an Ratharsair. Chaidh a' chuir air le Màidsear Seanailear Haraidh Dòmhnallach, sealbhadair Oighreachd Am Bràighe. Diogan an dèidh sin, chaidh dà rocaid mhòr a losgadh à Ratharsair mar chomharra gun robh an dealan air ruighinn. Tha an dealbh camara a' sealltainn a' bhuidhinn a chruinnich leis a h-uile sùil air cuir air an dealain, agus am pìobaire Donaidh Mac Coinnich à Port Rìgh deiseil airson a tachartas a chomharrachadh.
An dèidh an dealan a chuir air agus na h-òraidean, a chaidh a chuir a Ratharsair air fòn-rèidio, Chaidh am pàartaidh oifigeil a-null a Ratharsair air bàt'-iasgaich. Chuir Bòrd an Dealain-uisge air dòigh taisbeanadh de dh'innealan dealain agus taisbeanadh còcaireachd aig Taigh Bhorghasdail. Thill am pàrtaidh oifigeil an uair sin air ais dhan Eilean Sgitheanach a' ruighinn mu 5 f.
Rinn Niall MacIllEathain, BP Siorrachd Inbhir Nis, tagradh ris a' Bhòrd gus na cosgaisean barantaichte as ìsle a lùghdachadh dha luhd-còmhnaidh Ratharsair. Bha Bòrd an Dealain-uisge air suim £3 gach rùm a shuidheachadh le £9 air a' char as ìsle gach bliadhna airson ga teaghlach. Choinnich buidheann den luchd-còmhnaidh ri Mgr MacIllEathain agus rinn iad soilleir dha o nach robh ach dà rùm anns a' mhòr-chuid de thaighean gun robh an t-suim seo ro àrd. An dèidh barganachadh, dh' aontaich am Bòrd gun robh Ratharsair sònraichte, agus chuingealaich iad an t-suim barantaichte gach bliadhna gu £6.
Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail aig Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur còmhla an loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain gu h-ìosal orra ann am Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus thòisich e ag obrachadh sa Chèitean 1952. Roimhe seo, dheigheadh dealan a chumail ri corra thaigh ann an sgìre an Ath Leathann le càball fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a chumadh dealan ri solas sràide agus ri beagan thaighean. Bha gineadairean aig cuid bu mhotha dhe na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid bho dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhith air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhith a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar inneal ann a bhith a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


c: text/html

text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Iain Crichton Mac a' Ghobhainn
Tha Iain Mac a' Ghobhainn ainmeil mar fhear-sgrìobhaidh bàrdachd, rosg agus dràma ann an Gàidhlig agus ann am Beurla. Anns a' bhàrdachd Ghàidhlig aige, tha e a' ruith air grunn chuspairean, leithid: an t-eilean agus an dòigh-beatha anns an do thogadh e ach o bheil e a' gluasad nas fhaide is nas fhaide air falbh; san fharsaingeachd mar a tha dòighean traidiseanta agus ùra a' tighinn a rèir a chèile; creideamh; feallsanachd mu nàdar an duine agus obair na h-inntinn; nàdar na bàrdachd agus ceàird an sgrìobhaiche; agus an aois, gu h-àraidh tro eisimpleir aon sheann bhoireannach (a mhàthair).
Tha Mac a' Ghobhainn an còmhnaidh a' strì gus faighinn gu cridhe cuspair agus gus an fhìrinn innse às aonais na loinne a chuireas na seann bhàird, na meadhanan no am mòr-shluagh oirre. Mar eisimpleir, bhiodh na seann bhàird a' coimhead air an àite dham buineadh iad mar àite gun chearb agus a' caoidh gun robh aca ri fhàgail ach tha Mac a' Ghobhainn ag ràdh nach eil an gnothach an còmhnaidh cho sìmplidh ri sin. Cuideachd tha e a' cur ceist anns an dealbh a gheibh sinn air an t-saoghal on TV agus a leithid. An e sin 'an fhìrinn' no an e dìreach 'saoghal shanasan-reice' no 'saoghal pàipeir' a tha ann? Tha e airson dealbh a thoirt air an t-saoghal mar a tha e.
Tha dibhearsain na bhàrdachd cuideachd. Tha tòrr a' tighinn o bhith a' cur ìomhaighean ùra agus aosta an lùib a chèile. Mar eisimpleir, 'clachan Woolworth anns a' bhàgh'.
Tha samhlaidhean a' ruith tro bhàrdachd Mhic a' Ghobhainn. Tha cuid de na dàin aige a tha domhainn agus anns a bheil tòrr susbaint ach tha an cànan a tha e a' cleachdadh an ìre mhath sìmplidh mar as trice. Tha e tric a' cleachdadh rannaigheachd le coltas traidiseanta aguvs a' cur feum air comhardadh, ach chan eil an rannaigheachd aige teann agus faodaidh i uaireannan leughadh mar còmhradh. Uaireannan bidh e a' cleachdadh saor-rannaigheachd.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Carson a bha e a' sgrìobhadh barrachd ann am Beurla?
Bho chionn grunn math bhliadhnaichean air ais, bha mi a' sgrìobhadh sgeulachdan goirid ann an Gàidhlig agus tha mi a' smaoineachadh gur e na sgeulachdan goirid ann an Gàidhlig an rud as fheàrr a sgrìobh mi ann an Gàidhlig. Ach bho chionn dhà no thrì bhliadhnaichean an seo chan eil mi a' sgrìobhadh uimhir ann an Gàidhlig 's a tha mi a' sgrìobhadh ann am Beurla. 'S e rud duilich tha seo ann an dòigh ach tha mi a' smaoineachadh nuair a bhios duine a-mach às an eilean, 's nach eil e a' bruidhinn na Gàidhlig gu làitheil 's gu tric, gu bheil am blas ga fhàgail ann an dòigh agus bha eagal orm, is bha eagal orm fad mo bheatha ann an dòigh cuideachd, nach robh blas na Gàidhlig a' tighinn air na rudan a bha mi a' sgrìobhadh agus gu robh blas Beurla a' tighinn orra. Agus mar as fhaide a bha mi air falbh à Leòdhas agus às na h-àitichean anns an robh a' Ghàidhlig ga bruidhinn, gu robh seo 's mathaid a' dol na bu mhiosa fad na tìde.
Air adhart guBàrdachd
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Locomotaibh 'Small Ben' aig HR neo-aithnichte air trèana faisg air Stanlaidh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_227
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28256
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Locomotaibh clas 'Small Ben' HR neo-aithnichte air trèana faisg air Stanlaidh.
Ghabh Pàdaraig Druiminn àite Daibhidh Jones mar stiùireadair nan locomotaibh aig Rèile na Gàidhealtachd ann an 1896. B' e loco luchd-siubhail de clas 4-4-0 a' chiad einnsean a thug Druiminn a-steach. Chaidh 20 dhiubh a thogail uile gu lèir agus le chèile b' e clas 'Small Ben' a bh' orra.


text:
- TIOTAL
- Seumas Radcliffe, Iarla Dherwentwater
- EXTERNAL ID
- QZP40_126_P346
- DEIT
- 1839
- LINN
- 1700an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30901
- KEYWORDS
- Seumasaich
Iarla Derwentwater
morairean
Stiùbhartaich
batailean
ar-a-machan
uachdaran
an Seann Tagraiche
mairbh
peanas
B' e Seumas Radcliffe, 3mh Iarla de Dherwentwater (1689-1716) am mac a b' òige aig Deward Radcliffe agus a' bhaintighearana Màiri Tudor, nighean dìolain Theàrlaich II.
Thug Seumas seachad mòra òige an cuideachd Theàrlaich Èideird Stiùbhart agus e air fògradh sa Fhràing. Bha e gu mòr a' creidsinn an ceartas tagraidh an Stìubhartaich airson Cathair Rìgh Bhreatainn. Chaidh e a sabaid air taobh nan Seumasach an 1715 ach chaidh a chuir am prìosan aig Preston. Chaidh fhaighinn ciontach airson brathaidh agus chaidh chuir gu bàs.
B' e fear de dhithis Mhorairean a chaidh a chuir gu bàs ri linn Ar-a-mach 1715.
Tha an dealbh seo a' nochdadh sa leabhar 'A History of the Highlands and of the Highland Clans' le Seumas Browne


text:
Chan eil dad ceàrr le Mandarin ach…
Chan eil Mgr Allan na aonar gu mi-fhortanach. Leugh mi Blog an-raoir a tha dà-chànanach, Brezhoneg agus Fraingis, far a bheil an sgrìobhadair a-mach air àite anns a’ Bhreatainn bhig far a bheil an t-àrd-sgoil a-nis teagaisg Mandarin an àite Brezhoneg. Thuirt am blogadair:
‘Chan eil mi airson a chur sìos air an iomairt airson Mandarin a theagaisg. ‘S e cothrom culturach agus cànanach a th’ ann an sin: an dragh dhomhsa ge-tà gur e seòrsa dearbhadh air seòrsa dhùnadh cultarach air thusa-fhèin agus an àrainneachd mu thimcheall ort, dhùnadh a tha airidh air mion-sgrùdadh ach chan eil lighiche-inntinn a th’ annam.’
‘S e deagh bheachd a th’ ann an sin. Carson nach teagaisg beagan Mandarin anns a Bhreatainn bhig no sa Ghaidhealtachd ach chan eil na adhbhar airson a bhith tilgeil cultair na Gaidhealtachd dhan t-sitig. ‘Carson a tha sinn a’ caitheamh a leithid airgid air teagaisg Gàidhlig’, dh’ fhaighneachd Mgr Allan. Uill Mgr Allan, chan eil prothaid ri dhèanamh às a’ Ghàidhlig, prothaid ann an airgead, seadh tha thu ceart, ach tha toradh eile tighinn às, toradh a bhios seachad air do thuigsinn saoilidh mi.
Uill am bu chòir dhuinn a bhith leantainn a fheallsanachd carson nach cuir sin às a h-uile càil nach dèan airgead dhan coimhearsnachd? Abair àite àlainn a bhiodh againn nan robh sinn cho dàna!


text:
Chuir e sneachd air an oidhche ach chan eil coltas maireannach air
' S toill leis mo chèile a bhith na cadal leis an uinneig fosgailte, ma bhios e tuiteam nas lugha na -8C bidh cead agam an uinneag a dhùnadh. Dh'fhàs mi cleachte ris o chionn fhada ach leis a' chat a th'againn a-nis feumaidh mi rudeigin a chur faisg air an uinneag gus bacadh a chur air bhon a bhith a' dol as an uinneig air mullach an taigh. A-raoir chuir mi mo bhrogan air, rinn sin a' ghnothach gu math ach sa mhadainn seo bha iad làn sneachd leis an oiteag ghaoithe a bh'ann.


text:
Drochaid tarsainn Uisge Èire air an A939 eadar Inbhir Narann agus Baile nan Granndaich - 03/04/11
'S e coltas eagalach cunnartach a tha seo ach feumaidh na h-ùghdarrasan a bhith toilichte ris le cùisean sàbhailte gu leòr a' dh'aindeoin an sealladh seo. Tha trafaig fhathast a' dol tarsainn na drochaid seo fo smachd solais-trafaig. Gheibhear seann drochaidean eile ann an Sirrochd Nàrann ann an fìor droch stad agus leis an staing ionmhais a th' againn an dràsta cha fhaighear fuasgladh dhaibh uile ann an ùine nach bi fada nam bheachdsa.


text:
1872
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1872 (MDCCCLXXII).
Tachartasan
- 2 am Faoilleach - Cuirear Brigham Young fo ghreim airson ioma-pòsadh. Tha 25 mnathan aige.
- 27 an Giblean - Thachair tubaiste rèile ann an Kirtlebridge far an deach 11 duine a mharbhtach.
- Chaidh Melgar (Coloimbia) a stèidheachadh.
Breithean
- 7 am Màrt - Piet Mondriaan, ann an Amersfoort. Peantair às na Tìrean Ìsle.
- 16 an t-Iuchar - Roald Amundsen, ann am Borge. Rannsachair à Nirribhidh
- 13 an Lùnasdal - Richard Martin Willstatter, ann an Karlsruhe.
- 28 an Dùbhlachd - Pío Baroja, ann am Donostia. Sgrìobhadair à Dùthaich nam Basgach.
- Bertrand Russell
- Carl Bosch
Bàsan
- 6 am Faoilleach - Manuel María Mallarino, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
- 6 an Gearran - Santos Gutiérrez Prieto, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
- 26 an Giblean - Pedro Alcántara Herrán, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia


text:
Moratainia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Moratainia no Moratàinia[1] (Arabais موريتانيا). Tha e suidhichte air a’ Chuan Siar. Tha crìochan aice san ear le Màili, san earra-thuath le Aildiria, san iar-thuath le Sathara an Iar agus san iar-dheas le Seanagal. Tha ¾ den dùthaich na fàsach.
Thàinig an t-ainm Moratainia bho seann rìoghachd nam Berber.
‘S e Nouakchott prìomh-bhaile Mhoratainia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- République Islamique de Mauritanie Duilleag oifigeil Riaghaltas Mhoratainia
- Encyclopaedia Britannica, Moratainia


text:
- TIOTAL
- Naoi seallaidhean air Inbhir Narann, 1964
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_109
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- DEIT
- 1964
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23355
- KEYWORDS
- royal burghs
holiday resorts
'S ann o 1964 a tha a' chairt-phuist seo agus chithear naoi seallaidhean air Inbhir Narann, baile a tha na laighe mu 26km dhan ear-thuath air Inbhir Nis. Rim faicinn san dealbh tha: An t-Sràid Ard, Rathad Seabank, Drochaid Dhulfhasaidh, Abhainn Narann, an tràigh, rèidhlean a' phutaidh, rèidhlean na machrach agus Caisteal Chaladair.
Tha Inbhir Narann na bhorgh rìoghail air tràigh a deas Linne Mhoireibh mu 16 mìle bho Inbhir Nis. 'S e 'Invernairn' a bh' air uaireigin ann am Beurla, dìreach mar a tha sa Ghàidhlig, leis mar a bha e aig beul Abhainn Narann. Mus tàinig Rèile Inbhir Nis is Inbhir Narann ann an 1855, bha Inbhir Narann na bhaile de mhargaidh is de thuathanachd na b' fhaide bhon chost na 'm Bail' Iasgaich, àite iasgaich aig muinntir Lochlainn, tha a h-uile coltas, a thàinig a dh'fhuireach ro 1000AD.
San t-16mh linn bha measgachadh de Ghàidheil le Gàidhlig agus de dhaoine on ear-thuath le Beurla no Albais ann an Inbhir Narann. Tha e air a chlàradh gum biodh Seumas VI agus l a' bòstadh gun robh baile aige ann an Alba a bha cho fada 's gum bruidhneadh daoine aig aon cheann na sràide cànan eile bho na daoine aig a' cheann eile.
'S e a' phàirt as ùire de dh'Inbhir Narann am baile turasachd Bhioctorianach a dh'fhàs suas, às dèidh teachd an rèile, timcheall air a' Bhail' Iasgaich a bh' ann. Thàinig am baile gu bhith na ionad spà iomraiteach mar thoradh air buadhan leigheasach sàl na mara san sgìre, air na tràighean fada gainmhich agus air an aimsir thioram ghrianach. Chaidh taighean mòra eireachdail Bhioctorianach agus taighean-òsta uasal an togail gus frithealadh air an àireamh na bu mhotha de luchd-turais. Chaidh goireasan eile an leasachadh cuideachd, nam measg am promanàd, pàilleann nan còmhlan-ciùil agus dà raon goilf
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Beatha Oileanaich
Tha barrachd na ionnsachadh an lùib beatha oileanach. Tha cothrom air fois agus spòrs agus air coinneachadh ri daoine ùra agus ri blasad fhaighinn de chultar eile agus feuchainn air rudan ùra, uile tro mheadhan na Gàidhlig.
Ceart cho math ri na goireasan sònraichte a th' aig Sabhal Mòr Ostaig, tha coimhearsnachd Ghàidhlig bheothail, chàirdeil ann le gu leòr a chumas a' dol thu. Dh'fhaodadh tu a dhol an sàs ann am buidhnean oileanaich aig a' Cholaiste agus tro OGE, leithid Comann nan Oileanach no UHISA, no dh'fhaodadh tu pàirt a ghabhail ann am buidhnean is gnothaichean na coimhearsnachd a tha a' tachairt san sgìre.
Tha am buidheann ealain, Seall, a' cumail thachartasan aig a' Cholaiste leithid cuirmean-ciùil, dealbhan-cluiche agus dannsa is chì thu a h-uile seòrsa rud eadar ceòl Afraganach is comadaidh Gàidhlig.
Bidh Club Film, a tha daonnan a' cur fàilte air buill ùra, a' sealltainn shreathan de fhiolman bho gach ceàrn den t-saoghal. Gheibh oileanaich ìsleachadh air prìsean ballrachd agus tiocaidean.
Tha cothroman gu leòr ann cuideachd airson cumail fallain, le sgioba ball-coise na sgìre, Slèite is an Srath FC, a' cluich shuas an rathad agus Club Badminton Shlèite a' coinneachadh gach seachdain aig a' Cholaiste. No is dòcha gun còrdadh clas eacarsaich aig a' Cholaiste riut no cuairt a-mach leis a' Chlub Choiseachd.
Gheibh oileanaich an t-Sabhail a-steach don leabharlann aig Caisteal Armadail an-asgaidh, is tasglann mìorbhaileach aca de phàipearan is uidheam eachdraidheil ceangailte ri eachdraidh na sgìre. Dh'fhaodadh tu a bhith nad bhall de Chomann Eachdraidh Shlèite, is grunn luchd-labhairt na Gàidhlig ann.
Tha ceòl làidir anns a' choimhearsnachd agus gu tric bidh seiseanan-ciùil a' dol aig a' Cholaiste agus anns na taighean-òsta faisg air a' Cholaiste. Bidh fàilte chridheil romhad airson pàirt a ghabhail annta. Is dòcha gu bheil thu ag iarraidh ceòl ròc no punc a chluich còmhla ri oileanaich agus luchd-obrach eile, a' posadh na Gàidhlig ri nòs ùr.
Tha grunn thaighean-seinnse is thaighean-òsta ann airson beatha air an oidhche a chumail beothail, agus bidh cothrom agad Gàidhlig a bhruidhinn bho mhoch gu dubh - tha e an urra riut fhèin dè cho spòrsail is a bhios an splaoid agad!


text:
Cha robh sràidean Dhùn Omhain ach falamh Di-Màirt agus Di- Ciadain, oir bha gach neach a’ feuchainn ri fasgadh fhaighinn on dìle bha dòrtadh air a’ bhaile.
Bha gu leòr a’ tachairt anns na tallaichean ge-tà, agus gu fortanach bha iad uile faisg air a chèile. Bha an àrd eaglais, far an robh nigheanan fo aois 13 a’ seinn san t-seann nòs, gu math làn.
Chuala mi pàirt dhen fharpais seo, agus chòrd sin rium gu mòr. Aon chomhairle do na farpaisich, ge-tà. Feuchaibh nach tagh sibh òrain a tha air fàs caran cumanta, ged a bhiodh iad brèagha. Thachair seo a-rithist anns an fharpais feasgar, do nigheanan eadar 13 agus 15, far an cualas ‘Am Buachaille Bàn’ grunn tursan.
Bha mòran de dheagh ghuthan ri’n cluinntinn san fharpais seo, gu h-àraid á Leòdhas agus na Hearadh. Ach saoil car son nach robh farpaisich ann á Barraigh, na h-Uibhistean, an Eilean Sgitheanach no Ìle? Le làraichean “Tobar an Dualchais” agus “Bliadhna nan Òran” againn a-nis, chan eil leisgeul aig farpaisich gun òrain iomchaidh a lorg á sgìrean air feadh na Gaidhealtachd.
Bhiodh e math barrachd fhaicinn sna farpaisean gus sgeulachd aithris a rèir an t-seann nòis. Cha robh ach dithis san fharpais do chloinn aois 11-12, ach b’e tlachd a bh’ ann Gàidhlig bhrèagha, shoilleir, nàdarra a chluinntinn an sin o Mhàiri Challan ’s i ag innse mu Chloinn ’ic Codruim. Bha a’ Ghàidhlig aig Màiri, agus aig cuid dhe na Leòdhasaich òga a ghabh pàirt anns na farpaisean Di-Màirt, fad air thoiseach air na chualas on chuid a bu mhotha dhe na h-inbhich a ghabh pàirt Di-Ciadain ann am farpaisean Bonn Òir a’ Chomuinn. Bha fuaimean leithid “nn” ann am facal mar “chunnaic” ’nan sàr dhùbhlain do chuid dhe na boireannaich, gun guth a ràdh mu gach “l” a bha air fhuaimneachadh ann an dòigh lag, mì-shoilleir, no a bha gu tur ceàrr.
Chan eil teagamh ann nach robh guthan brèagha gu leòr ri’n cluinntinn, ach bha cus dhe na boireannaich a ghabh na h-òrain cha mhòr gu tur rèidh o thoiseach gu deireadh, gun faireachdainnean nan òran a chur an cèill, ach a dh’aindeoin sin a fhuair còmharran fìor àrd. Bha na comharran ìseal a fhuair cuid eile a cheart cho doirbh ri thuigsinn.
Rinn mòran an rathad dhan àrd-eaglais feasgar Di-Ciadain, far an robh na h-inbhich a’ seinn ann am farpais an t-seann nòis. Bha e fìor thlachdmhor a bhith an sin, oir bha Gàidhlig ás gach ceàrn ri cluinntinn air feadh an àite, agus chuala an luchd-èisteachd an sin farpais a bha gu math inntinneach.


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne a' Chogaidh, Bun Ilidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0036
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31919
- KEYWORDS
- cairtean
bailtean beaga
carraighean-cuimhne, taighean-deighe
iasgach
Tha a' chairt seo a nochd anns na 1920an a' sealltainn carragh-chuimhne a' chogaidh, ann am Bun Ilidh.
Thogadh an Carragh-cuimhne ann an 1924. Ann am meadhan na deilbh fon charragh-chuimhne, tha taigh-deighe mòr a bh' air a chleachdadh gus bradain a ghleidheadh. Tha seòmar mòr boghach ann, agus tha e air a chòmhdach le ùir gus a chumail fuar.
Tha Bun Ilidh air costa an ear Chataibh. Ro thoiseach an 19mh linn, cha robh an seo ach taigh neo dhà, ach chaidh baile mòr a dhealbhaich Bana-Diùc Chataibh a thogail ann an 1818 do dhaoine a chaill an dachaighean ri linn nam fuadaichean. Tha beul Abhainn Ilidh na chala gu nàdarra, agus shoirbhich leis a' bhaile air sgàth iasgach nan sgadan, gu àm a' chogaidh an 1914-18. On uairsin, tha an t-iasgach air crìonadh, agus tha Bun Ilidh a-nis na bhaile le buthan is turasachd


text:
Gravina in Puglia
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann an Gravina in Puglia (Puglis: Gravìne, Laideann: Silvium, Greugais: Eιλoύϊov). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Gravina, aig 386m os cionn ìre na mara,[1] eadar Altramura agus Irsina. Tha am baile am broinn na sgìre (Eadailtis: Provincia) Bari, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Puglia, 350km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 781km bho Mhilano, 630km bho Phadova, 537km bho Fhirenze agus dìreach 32km bho Spinazzola.[2] Tha 44,317 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Chaidh Gravina in Puglia a stèidheachadh leis na Seann Ghreugaich ach s'ann às na Tormodaich a th'ann an t-àinm, bhon Ghearmailtis graben (clach) neo bhon Laideann graba. Tha prìomh oifisean Pàirce Nàiseanta Altamurgia anns a' bhaile[4] Sgrìobh an Righ Freadaraig II mun bhaile: Bheir baile beairteach Gravina gràn agus fìon...garradh tlachdmhor.[5] Bhuineadh am baile seo do Rìoghachd Napoli ro aonadh na h-Eadailt.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Pietro Francesco Orsini (1650 – 1730): Pàp bho 1724 gu ruige 1730.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas Sluaigh na h-Eadailt
- ↑ Parco Altamurgia
- ↑ Grana dat et vina, urbs opulenta Gravina... hortus deliciarum...


text:
- TIOTAL
- LMS 14271 'Sir George' am broinn seada Chill Mhearnaig
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_340
- ÀITE
- Cill Mhearnaig
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24808
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
CChaidh an clas 'Strath' de locomotaibhean 4-4-0 luchd-siubhail a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Nelson Reid & Co. à Glaschu ann an 1892. Chaidh an togail a rèir dealbhachadh Daibhidh Jones, àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh, agus bha iad coltach nan dealbhachadh ri a locomotaibhean eile ach gun robh goileadairean na bu mhotha aca. Bha an dusan locomotaibh air an àireamhachadh 89 gu 100 agus ghluais sia dhiubh gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14271 'Sir George' am broinn seada Chill Mhearnaig a' feitheamh ri a briseadh suas. Nuair a chaidh a crìochnachadh dha Rèile na Gàidhealtachd bha an t-àireamh 89 oirre agus chaidh a h-ath-àireamhachadh ceithir turais: gu 89A sa Chèitean 1918; gu 89 san t-Sultain 1919; gu 89A san t-Samhain 1919 agus an uair sin 89 a-rithist san Lùnastal 1922. B' i aon den chlas a ghluais gu sealbh LMS agus chaidh an t-àireamh 14271 a thoirt dhi leis a' chompanaidh ùr. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1930


text:
Coral Gables, Florida
‘S e baile faisg air Miami ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Coral Gables.[1] Tha e suidhichte aig dìreach 2m os cionn ìre na mara, [2]ri taobh a’ Chuain Siar 1,495km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 655km bho Thallahassee, prìomh-bhaile na stàite, agus 3,753km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha.[3] Tha am baile ann an ceann a deas Florida. Tha 46,780 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 53.7% dhuibh.[4] Tug 58.3% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[5] Chaochail an Ceimigear Lars Onsager (1903 – 1976) ann an Coral Gables. Chaidh am baile a stèidheachadh le George Edgar Merrick ann an 1925 agus chaidh oilthigh a chur air dòigh sa bhaile san aon bhliadhna.[6]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aix-en-Provence[7]
- Cartagena de Indias
- El Puerto de Santa María
- Granada
- La Antigua
- Pisa
- Quito
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geonames
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Stàitean Aonaichte
- ↑ Gables-Florida.html City Data
- ↑ University of Miami
- ↑ SisterCities


text:
Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill
Rugadh Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill ann am Peighinn nan Aoireann ann an Uibhist a Deas ’sa bhliadhna 1919, an treas leanabh ann teaghlach de cheathrar. B’ e seanchaidh ainmeil a bha na athair, Donnchadh mac Dhòmhnaill ‘ac Dhonnchaidh aig an robh sinnsearachd am measg bàird Chlann Dhòmhnaill, na MicRuairidh, air an Eilean Sgitheanach. Air taobh a mhàthar bha Dòmhnall Ruadh Phàislig aige mar uncail agus b’ e Aonghas MacGill-Eathain, Am Pìobaire Bàn, a shinn-seanair. Bho uncail, Niall, fhuair e eòlas air beul-aithris agus bàrdachd na fillidh cliùmhor. Bha buaidh shònraichte aig pìosan Iain MacCodruim agus dh’ionnsaich e na riaghailtean tradaiseanta airson rannan Gàidhlig a bhuineadh ris an 17mh agus 18mh linn.
Aig aois 18 ghabh e àite anns a’ Mhailisidh. Dà bliadhna an deidh sin, thòisich an Dara Cogadh Mòr. “Mu dheireadh thall!” thuirt e ris a phiuthair Anna nuair a chuala e an naidheachd. Cha robh fad sam bith mus robh cothrom aig Dòmhnall Iain faicinn dha fhèin cho borb ‘s a bha cogadh. ‘S an t-Ògmhios 1940, agus iad faisg gu leòr air na tràighean an Dunkirk a mhuir amharc, chaidh an Dibhisean Gàidhealach den arm fhàgail ‘san Fhraing, agus na naoi Airmean aig Rommel mun cuairt orra. Cha robh aca ach gunnaichean làimh agus iad a' sabaid an aghaidh thancaichean Gearmailteach. Mu dheireadh fhuair iad an òrdugh an gunnaichean a chur sìos gus nach biodh an còrrr bàis ann.
Anns an leabhar aige, Fo Sgàil a’ Swastika, thug Dòmhnall Iain seachad cunntas dhe na bliadhnachan a chaith e fhèin ‘s a chompanach fo smachd nan Gearmailteach agus iad beò ann an campaichean mar phrìosanaich agus iad ag obair ann am meinnichean-salainn agus cuaraidhean. Ach, bha gu leòr càirdeas ri lorg am measg nam prìosanach cuideachd agus thuirt e mun tìde sin “Dh’ionnsaich mi barrachd anns na còig bliadhna sin na b’ urrainn dhomh ann an ceithir fichead bliadhna de bheatha àbhaisteach.”
Cha robh gràin sam bith aige air na Gearmailtich. Bha e dhen bheachd gun robh gu leòr ann a bha co-ionnan eadar na Gàidheil agus na Gearmailtich, ged a bha feadhainn de na ceannardan aca fo riaghail an t-sàtain, na bheachd-sa.
Bha a chreideamh Caitligeach a-riamh cudthromach dha, agus nuair a dh’atharraich an lagh gus cead a thoirt seachad casg-leatrom fhaighinn bha dragh air Dòmhnall Iain. Fhad 's a bha iomadach neach a' bruidhinn a-mach airson còirichean na màthar cha robh guth ann airson an leanaibh nach d’ rugadh fhathast. Mar bhàrd, thog Dòmhnall Iain a ghuth air an son agus sgrìobh e am pìos ‘An Guth à Broinn na Màthair’.
Annsa na forties aige bha buaidh nas motha fhathast aig creideamh air a bheatha agus e a' gabhail iongnadh air na draghan a bha mun cuairt anns an t-saoghal air fad. Mun àm a bha e leth-cheud bha e a' smuaintinn air gluasaid tìm agus a' bruadar mun t-saoghal ri teachd. Gu tric bhiodh rannan bhon bàrdachd aige air an cleachdadh le fear a' seasamh ‘sa chùbaid ann an eaglais agus bha buaidh mhòr aig a' Chrìosdaidheachd air tòrr dha obair. A bharrachd air na bliadhnachan a chaill e na phrìosanach aig na Gearmailteach, chuir e seachad fad a bheatha ann an Uibhist a Deas. Bha air leth eòlach air bàrdachd agus beul-aithris tradaiseanta nan Gàidheal agus choisinn e cliù mar aon de na prìomh bàird Gàidhlig a bh’ againn a-riamh.
Bha Dòmhnall Iain mothachail gun robh cho briathrach ‘s a bha am bàrdachd aige ga fhàgail doirbh a thuigsinn, aig amannan, do’n t-sluagh mhòr. Agus tha e coltach gun do rinn e oidhirp stoidhle nas simplidh agus tradaiseanta a chleachdadh nuair a bha e a' sgrìobhadh nan laoidhean aige agus ‘s iad na pìosan as ainmeil, aithnichte ‘san latha an diugh.


text:
Charles Dickens
'S e ùghdar is beachdair soisealta Sasannach a bha ann an Charles John Huffam Dickens (/ˈtʃɑrlz ˈdɪkɪnz/). Rugadh e ann am Portsmouth air an 7mh an Gearran 1812 agus chaochail e air an 9mh an t-Ògmhios 1870 ann an Higham, Kent.
Sgrìobh e nobhailean mar:
Sgrìobh e cuid de na nobhailean as ainmeile a chaidh sgrìobhadh anns an naoidheamh linn deug. Cuimhnichidh tòrr dhaoine caractaran aige le blaths is bruidhnidh man deidhinn mar gum b’ eadh iad gu dearbh beò. Bha e glè ainmeil nuair a bha e fhathast beò. A-nis tha an cliù aige an-còmhnaidh glè àrd. Chaidh na nobhailean is na sgeulachdan goirid aige a leughadh le mòran dhaoine le tlachdmhor air feadh an t-saoghail Chaidh athair a thilgeil anns a’ phrìosan air sàilleibh nam fiachan aige. Cha b’ urrainn dha na fiachan seo a phàigheadh. Air sgàth gann airgid (cha robh am foghlam saor an asgaidh anns na làithean sin), cha b’ urrainn do Charles Dickens a dh’fhuirich na sgoilear. Dh’fhalbh e an sgoil dà latha às dèidh an dàrna cò-la breith deug aige, thòisich e na neach-obraich anns a factaraidh. Bha aige ri bileagan a’ cur air crogan lìomh bhrogan. Bha iad a cleachdadh an raon-fiosrachaidh aige ann an nobhailean. Mar eisimpleir tha an nobhail “Little Dorrit” a-mach air an cuspair daoine glacte ann am prìosan fèichnearan. Thog a h-uile nobhailean aige a thogail fianais an aghaidh rudan ana-ceartas anns an t-soisealtas; rudan a’ cur cnap-starra air an t-slighe dhaoine onaraich ach gun chumhachd.
Gu tric nam biodh daoine air an bualadh ri ana-ceartas is bochdanas bhiodh iad a’ dol fodha. Uaireannan thèid suidheachadh seo gan brosnachadh a’ strì an aghaidh an dàin agus uaireannan bhiodh iad soirbheachail. Bha Charles Dickens glè shoirbheachail a dh’aindeoin an òige aige doirbh.


text:
1 an t-Ògmhios
'S e 1 an t-Ògmhios an 152mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (153mh ann am bliadhna-leum). Tha 213 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1533 - Chaidh Anne Boleyn, 2na bean Rìgh Eanraig VIII Shasainn agus màthair Ban-rìgh Ealasaid I a chrùnadh.
- 1792 - Inbhe stàite do Kentucky.
- 1796 - Inbhe stàite do Thennessee.
- 1967 - Chaidh clàr Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band le The Beatles a dh'fhoillseachadh ann am Breatainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1795 - José María Obando, ann an Corinto. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1917 - William S. Knowles, ann an Taunton (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1926 - Andy Griffith, ann am Mount Airy. Actair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1434 - Jogaila, ann an Gorodok.
- 1846 - Pàpa Griogair XVI, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1831 gu 1846.
- 1860 - José María Melo, ann an La Trinitaria. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2015 - Teàrlach Ceanadach, neach-poileataigs à Alba.


text:
- TIOTAL
- Amar-baistidh Naomh Cholm Cille
- EXTERNAL ID
- PC_ABRIACHAN_NURSERIES_01
- ÀITE
- Obar Itheachan
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 4 An t-Samhain 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Cat Davidson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Abriachan Nurseries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21662
- KEYWORDS
- miotasan
uirsgeulan
Ann an gàrradh Planndlann Obar Itheachain, fo gheugan craobhan calltainn, tha toll dìomhar a rinn mac an duine ann an clach-ghràn schist. Chan eil fios aig duine le cinnt carson a tha e an sin no carson a tha e. Tha am mìneachadh as cumanta ga chur às leth Naomh Colm Cille a chaidh seachad an sin san 6mh linn. Tha cuid a' creidsinn gur e bun-stèidh airson crois a th' ann agus tha feadhainn eile de bheachd gun robh an t-uisge a th' ann air a chleachdadh airson ungadh agus glanadh. Tha creideamh ann gu bheil an t-uisge na bhuannachd do bhoireannaich a tha a' breith leanabh agus tha fios cuideachd gu bheil beagan dheth air a chur ri amaran-baistidh leanabain. Gu h-inntinneach, chan eil an toll, nach eil ceangailte ri fuaran sam bith fon talamh agus a tha ann an clach dhìonach, air tiormachadh fhad 's a tha fios.
Tha mìneachaidhean eile, nach eil cho brosnachail, ag ràdh gur e clach stèidh taighe a bh' innte a bh' air a cleachdadh airson taic a thoirt do phòla meadhain a' mhullaich no clach-mhuilne a bha letheach dèante a bh' innte.


text:
Málaga
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Málaga (IPA: 'malaɣa). Tha e suidhichte aig dìreach11m os cionn ìre na mara air Oirthir na Grèine (Spàinntis: Costa del Sol), 153km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 209km bho Shevilla.[1] Tha am baile ann an taobh a deas Andalusia. Tha 568,305 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] an darna baile as motha ann an Andalusia agus an 6mh baile as motha na Spàinne. [3]
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
‘S ann gu math connspaideach ‘s a tha freumhan an ainm air sàilleabh nach eil Freumh-fhaclachd na sgìre idir soilleir. Tha a h-uile coltas ann gur ann à m-l-k (Gàidhlig: Rìgh, riaghladh no rìoghachd) ann am Foinìsis a th’ ann an t-aimn.[4] A bharrachd air sin, b’ ann à Tyros a bh’ ann na luchd-in-imrich sin agus b’ e Melqart (Dia a’ bhaile) a bhìte ag adhardh an sin.[5] Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à mlh (Gàidhlig: Salainn) no mlgh (tionndaidh) a tha e oir thathar air lorgan obair-mheatailt fhaighinn an seo. Sgrìobhadh مالقة ann an Arabais, a thug Málaga dhuinn an latha an-diugh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[6]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Málaga.[7] Cha tuit ach 534mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 639mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bergen, Nirribhidh
- El Aaiún, Sathara an Iar
- Faro, A' Phortagail
- Galveston, Na Stàitean Aonaichte
- Guadalajara, Meagsago
- Manila, Na h-Eileanan Filipineach
- Passau, A' Ghearmailt
- Tyre, Leabanon
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Ramírez y de las Casa-Deza, Luis María, 1867, Indicador cordobés, ó sea Manual histórico-topográfico de la ciudad de Córdoba, Imprenta, librería y litografía del Diario de Córdoba
- ↑ Rodríguez Oliva, Pedro (2007). Historia de Málaga. Málaga en la antigüedad. Prensa Malagueña S.A.
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Aemet


text:
- TIOTAL
- Beanntan Thoirbheartan o Gheàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1435
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33358
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
cnoc
beinn
beanntan
croitean
lochan
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn beanntan Thoirbheartan on tràigh ann an Geàrrloch. 'S e sreath de bhailtean beaga croitearachd air taobh a tuath Loch Geàrr a th' ann an Geàrrloch. Nas fhaide a deas, tha beanntan Thoirbheartan a tha am measg nam beanntan as àirde ann am Breatainn agus tha e air aithris gur iad feadhainn dhen fheadhainn as sine anns an Roinn Eòrpa. 'S e clach-gainmhich Thoirbheartan a' chlach a tha anns a' mhòr-chuid dhe na beanntan, le clach-eite air cuid dhe na mullaichean agus Gneiss Leòdhasach aig bonn cuid dhe na beanntan


text:
- TIOTAL
- D5321 agus HR 103 air treana sònraichte, Ògmhios 1960
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1410
- ÀITE
- Tom Aitinn
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: A' Mhòigh 's Dail Fhearghais
- DEIT
- 15 An t-Ògmhios 1960
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28021
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
rathaidean iarainn
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
treanaichean
trèanaichean
San dealbh-chamara seo, air a thogail san Ògmhios 1960 ann an Tom Aitinn, chithear D5321 (air an làimh dheas) agus HR 103 air treana sònraichte.
Chaidh BRCW Seòrsa 2 àmh D5321 a thogail ann an 1959. An dèidh dha a bhith greiseag ag obair on bhun-àite diesel ùr-atharraichte ann an Inbhir Lite sa Mheadhan, chaidh a chur a dh'obair don Ghàidhealtachd. Chaidh a tharraing à seirbheis san Dàmhair 1991, agus an àireamh ùr air an uair sin, 26021.
B' e 103 a' chiad fhear de na h-einnseanan-treana den Chlas 'Big Goods' 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh a thogail ann an 1894. An dèidh dha tighinn à seirbheis ann an 1934 (leis an àireamh ùr air 17916 às dèidh an atharrachaidh) chaidh a thoirt air ais dha chiad dhreach agus choltas leis an LMS. Ann an 1959 chaidh a thoirt air ais gu ìre làn-obrach le Rèile Bhreatainn agus chuir e seachad ùine a' tarraing chuairtean sònraichte do luchd-leanmhainn. 'S e an t-aon einnsean-treana aig HR (Rèile na Gàidhealtachd) a tha a' mairsinn agus gabhaidh fhaicinn aig Taigh-tasgaidh na Còmhdhail ann an Glaschu.
Chaidh stèisean Thom Aitinn fhosgladh le Rèile na Gàidhealtachd san Iuchar 1897, na phàirt den loidhne ùr dìreach eadar an Aghaidh Mhòr is Inbhir Nis. Chaidh seo a thogail airson cnap-starra a chur sna planaichean a bh' aig Rèile Bhreatainn a Tuath agus Rèile Mhòr Alba a Tuath airson na loidhnichean acasan a leudachadh gu ruig Inbhir Nis. Dhùin Tom Aitinn an 3mh den Chèitean 1965 còmhla ris a h-uile stèisean eile, ach a-mhàin Drochaid Chàrr, air a' phìos seo den loidhne.


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne a' chogaidh an Tunga an Cataibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0256
- ÀITE
- Tunga
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cinn t-Sàile MhicAoidh
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32157
- KEYWORDS
- carraighean-cuimhne
Clann 'Ic Aoidh
Gòrdanaich Chataibh
Tha a' chairt seo a' sealltainn carragh-cuimhne a' chogaidh an Tunga, anns a' chladh ri taobh Caolas Thunga.
Le Caisteal Bharraich agus Beinn Laoghal os a cionn, tha an sgìre a' tarraing mòran de luchd-turais, luchd-sreap agus iasgairean.
Chaidh Tunga na phrìomh àite do Chlann 'Ic Aoidh ann an 1554, nuair a chaidh an caisteal am Borgh a mhilleadh le Gòrdanaich Chataibh


text:
- TIOTAL
- Soithich-phleadhaig air Loch Ma-ruibhe.
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_351
- ÀITE
- Loch Maree
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5497
- KEYWORDS
- uachdarain
luchd-seilbh oighreachdan
Dealbh-camara de shoithich-phleadhaig air Loch Ma-ruibhe.
B' e fear dhen fheadhainn air bòrd, Mgr Donnchadh Darroch, 4mh Baran Ghuireig. Cheannaich e Oighreachd Thoirbheartan ann an 1873 agus thug e piseach air cor eacanamach nan daoine a bha a' fuireach oirre. Stèidhich e frith, thug e croitean air ais do na tuathanaich, dh'fhosgail e an talamh àrd do dh'ionaltradh cruidh agus bheireadh e iasadan airgid seachad do thuathanaich airson ceannach stoc agus bhàtaichean.
Bhàsaich e ann an 1910 e aig Taigh Thoirbheartan, agus chaidh clach-cuimhne a stèidheachadh faisg air an rathad an cois Loch Maruidh le bhanntrach. Tha na leanas sgrìobhte air a' chloich:
"This stone was erected in 1912 by Ann widow of Duncan Darroch of Gourock and Torridon in memory of the devotion and affection shown by one hundred men on the estate of Torridon who at their own request carried his body from the house here on its way to interment in the family burial place at Gourock".
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
Marco Fidel Suárez
B' e Neach-poileataigs à Coloimbia[2] a bh' ann am Marco Fidel Suárez (Hatoviejo (Bello), 23 an Giblean 1855 - Bogotá, 3 an Giblean 1927).[3] Bha e na cheann-suidhe eadar 1918 agus 1921. B' e an 32mh ceann-suidhe na dùthcha a bh' ann.[4]
Rugadh Suárez ann am bochdainn ann an taigh suarach ann an Hatoviejo, faisg air Medellín. B' e mac dìolain mhnatha bhochd air an robh Rosalía Suárez agus José María Barrientos, uachdaran cumhachdail nach do dh' aithnich a mhac a-riamh. Le sin, bha dìreach sloinneadh a mhàthar aige an àite dhà a chithear mar as àbhaist anns na dùthchanan far a bheil Spàinntis ga bruidhinn. Dhùilteadh mòran dhaoine e air sgàth sin - Laureano Gómez Castro nam measg. Cha robh an t-uabhas airgead ann airson na sgoile agus b' fheudar dha seasamh aig an uinneig taobh a-muigh a' chlas airson an neach-teagaisg a chluinntinn. A dh'aindeoin sin, chaidh e dhan oilthigh agus bha e na bhall acadamaidh na dùthcha agus na bhàrd ainmeil.
Bha Suárez na shaighdear ann an Antioquia anns na 70an nuair a sgiùrsadh còmhsti sìobhalta an sgìre.[5] Phòs e aig Isabel Orrantia y Borda ann an 1895 agus rug i dithis dhuine-cloinne dha. Chaochail a bhean ann an 1901. Dh'eug a mhàthair agus a mhac ann an 1918: bha a mhac na oileanach ann am Pittsburgh aig an àm.
B' e ball a’ Phàrtaidh Thòraidh Choloimbia a bh’ ann Suárez ged nach do thoisich e a bhith an lùib poileataigs aig àrd ìre mus robh e 41 bliadhna a dh'aois. Bha e na mhinistear an fhoghlaim fo Carlos E. Restrepo Restrepo (1911 - 1912) agus na Mhinistear nan Dùthchanan Cèin fo Miguel Abadía Méndez (1926 - 1927). Chaidh a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha ann an 1918. Lean e polasaidhean a neartachadh an ceangail eadar Coloimbia agus Na Stàitean Aonaichte. B' e Estrella del Norte (Rionnag an Tuath) an t-ainm a bha air sin,[6] air sàilleabh gu robh Suárez dhen bheachd gur e modal sònraichte a bh' anns na Stàitean a thaobh chultair agus phoileataigs. A bharrachd air sin, thoisich e siosatam nan Cìsean cosnaidh, cagar adhair agus post-adhair. Thug e sgioba dhan dùthaich a dh' ullaich na Feachdan Adhair.[7] Leig Suárez an dreuchd dheth o chionns gum fàgadh airsan gu robh e ri cleachdaidhean coirbe.[8]
Ministearan[deasaich | deasaich an tùs]
- Rùnaire na Stàite: Pedro Antonio Molina (1918)/Marcelino Arango (1918-1919)/Luis Cuervo Marquéz (1919-1921)/Aristóbulo Archila (1921)
- Ministear nan Dùthchanan Cèin: Jorge Holguin Mallarino (1918)/Pedro Antonio Molina (1918-1919)/Hernando Holguin y Caro (1919-1920)/Francisco Montaña (1920)/Laureano García Ortiz (1920-1921)/José Vicente Concha (1921)
- Ministear nan Cìsean: Carlos Vázquez Latorre (1918)/Marcelino Arango (1918)/Pomponio Guzman (1918-1921)/Pedro Justo Berrio (1921)
- Ministear a' Chogaidh: Jorge Roa (1918-1921)/Bonifacio Velez (1921)
- Ministear an Àiteachais agus Malairt: Simon Araujo (1918)/Esteban Jaramillo (1918-1919)/Jesús Del Corral (1919-1921)
- Ministear an Ionmhais: Pedro A. López (1918)/Jorge Ancizar (1918-1919)/Esteban Jaramillo (1919-1920)/José María Pasos (1920-1921)/Laureano García Ortiz (1921)
- Ministear an Fhoghlaim: Emilio Ferrero (1918)/José Francisco Insignares (1918-1919)/Miguel Abadía Méndez (1919-1921)/Eduardo Restrepo Saenz (1921)
- Ministear a' Chòmhdhail: Rafael Del Corral (1918-1919)/Carmelo Arango (1919-1920)/Esteban Jaramillo (1920-1921)/Julian Buchelli (1921)/Esteban Jaramillo (1921)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geni
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Presidencia de Colombia
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Historia de Antioquia, Jorge Orlando Melo, Editorial Presencia Ltd, Page 458, Bogotá, Colombia, November, 1988
- ↑ La ilusión posible: un testimonio sobre la política exterior colombiana, Guillermo Fernández de Soto
- ↑ Gobernantes Colombianos, Ignacio Arismendi Posada, Interprint Editors Ltd., Italgraf, Segunda Edición, Bogotá
- ↑ Presidencia de Colombia
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
- TIOTAL
- Srath Pheofhair agus Beinn Uais
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1252
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33178
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
uisgeachan meinnireach
fuarain
rumannan pumpa
spàthan
àiteachan spà
leigheasan eile
rèilean
turasachd
taighean tasgaidh
spors
fèisdeas
taighean-òsta
bùithean
Sa chairt-phuist seo tha dealbh ann de bhaile Shrath Pheofhair agus Beinn Uais air a chùlaibh. Tha Srath Pheofhair 4 mìle (6km) an iar air Inbhir Pheofharain ann an srath Abhainn Pheofharain. Tha an gleann air a dhìon dhan taobh tuath le Beinn Uamhais (3431 troigh, 1046 meatair) agus dhan iar le beanntan Shiorrachd Rois. Tha druim chumhang leis an ainm Druim Chat na chrìoch aige dhan taobh a deas. Tha Abhainn Pheofhair na ruith dhan ear a-steach do Linne Chrombaigh.
'S ann mar thoradh air na fuarain de phronnastan a chaidh an lorg ann sna 1770an a dh'fhàs baile Srath Pheofhair ann am meud is cho mòr aig daoine. Aig toiseach an 19mh linn sgaoil dotair o Shiorrachd Obair Dheadhain, an Dr Moireasdan, fios mu bhuaidhean slànachaidh nan uisgeachan, agus air a mholaidhean-san, chaidh a' chiad rùm pumpa de dh'fhiodh a thogail ann an 1819. Le taic làidir o Bhaniarla Chrombaigh an là sin, leasaich am baile beag na àite spà Bhictorianach. Ann an 1885 nuair a dh'fhosgail meur Shrath Pheofhair de Rèile Inbhir Pheofharain is an Eilein Sgitheanaich bha e na bu tharraingiche buileach. Chaidh iomadh taigh-òsta eireachdail agus aitreabh mòr Bhictorianach a thogail gus an àireamh de luchd-turais a fhrithealadh nuair a thigeadh iad "a ghabhail nan uisgeachan." Gu ruig àm a' Chiad Chogaidh 's e àite mòr tàlaidh an luchd-turais a bha sa bhaile, ach às dèidh sin chaidh àireamh an luchd-turais sìos.
An-diugh tha Srath Pheofhair a-rithist mòr aig luchd-turais, agus na taighean-òsta mòra Bhictorianach aige is a thaighean-aoigheachd a' toirt seachad àiteachan-fuirich do dhaoine a' tadhal air a' Ghàidhealtachd. Am measg nan àiteachan eile a tharraingeas luchd-turais tha raon goilf nan seallaidhean ann, Taigh Tasgaidh na Leanabachd, Pàilleann Spà Shrath Pheofhair agus Rùm Uarach a' Phumpa far am faod luchd-turais aon uair eile na h-uisgeachan slànachaidh fheuchainn


text:
- TIOTAL
- Coilltearachd aig Oighreachd Rèilig
- EXTERNAL ID
- QZP99_93154_08_05
- ÀITE
- Rèilig
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Sgìre Mhoire
- DEIT
- 1880
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- I F Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38529
- KEYWORDS
- craobhan
coilltearachd
oighreachdan
rianachd fearainn
eich
Tha na fir seo air pìos mòr de chraoibh a chur air cairt air a tarraing le each air Oighreachd Rèilig.
'S ann le teaghlach nam Frisealach a tha Oighreachd Rèilig fad mu 500 bliadhna, agus 's iadsan a tha ga ruith. Chaidh Gleann Rèilig a reic do Choimisean na Coille ann an 1949. Tha craobhan-durcain is craobhan mhòr-dhuilleagach ann. Tha craobhan gu math àrd air an oighreachd, agus 's e tè dhiubh a' chraobh as àirde ann am Breatainn, giuthas Dùghlas air a bheil 'Dùghall Mòr'
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
KI. Ianair iiii f. l. ix. Anno Domini m.c.ii.
Sort Coluim Cille do loscadh.
Donnchadh m. Echri H Aitidh ridomna H. n-Eachach do marbadh do Ulltaibh .i. isin coiced mis iar sarughudh Patraic do.
Domnall m. Tigernain H. Ruairc ri Conmaicne do marbadh do Conmaicnibh fein.
Cú Mhaighi H. Cairill airchinnech Duin mortus est.
Flaithbertach m. Fothaigh ri H. Fiacrach Arda Sratha do marbadh do Feraibh Luirg.
Slogadh la Cinel n-Eogain co Magh Cobha. Do-lotur Ulaidh isin aidhci isin longport co ro marbsat Sitriuc H. Mael Fhabhaill .i. ri Cairrce Brachaide & Sitriuc m. Conraigh m Eogain & alii.
Maghnus ri Lochlainni co longais moir do thuidhecht i Manainn & sith m-bliadhna do denum doibh & do feraib Erenn.
Eiteredha fer n-Erenn i l-laim Domnaill comarba Patraic re sith m-bliadhna eter H. m-Briain {§}.i. Muircertach§ & H. Lochlainn .i. {§}Domnall§ & rl-.
p.540
Muiredhach H. Cirduban airchinnech Lughbaidh do mharbadh do feraibh Midhe beus.
Ross Ailithir .i. cum patre suo do arcain do Uib Echach i n-dighail marbtha Ui Donnchadha {§}.i. Mc na h-Erluimne§.
Caisil do loscadh do Eilibh.
Mughron H. Morghair aird-fher leighind Arda Macha & Iarthair Eorpa uile{folio & column MS2 46va} corum multis testibus i ter. Non. Octimber suam uitam feliciter finiuit .i. i Mangarit.


text:
Bello
'S e baile-mòr a tha ann am Bello. Tha e anns A' Ghleann Aburrá faisge air Medellín ann an Antioquia,[1] ann an Coloimbia.[2] Tha Bello na phàirt dhen Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín. Tha am baile suidhichte aig 10km air falbh bho Mhedellín agus aig 1,495m os cionn ìre na mara.[3] 'S e Bello an 14mh baile as motha na dùthcha.[4] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1676.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Hato Viejo an t-ainm a bha air a' bhaile o thùs, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Hato (tuathanas cruidh) le freumhan anns an fhacal Gotach Fata (Aodach)[5] agus viejo (seann) bho veculus ann an Laideann.[6] Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Bello ann an 1883, an sloinneadh aig a' churaidh Andrés Bello, a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 371,591 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 13,452 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[7] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Bello (is mòran dhuibh mestizos), tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 7.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92,9% dhe na daoine ann an Itagüí leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 91,4,7% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Bello. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis Neo-eisimeileachd na dùthcha: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèis "Germán Muñoz Gomez" na Dannsaichean Bailebravo agus Rumba.[11]
- Seachdain a' Chànain.
- Fèis Hatoviejo Ceòl na h-Andes.
- Tachartas Ealain na h-Ograidh airson Bello.
- Fèisean a' Bheinn Quitasol: 16mh gu 26mh an t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Marco Fidel Suárez (1855 - 1927): Ceann-suidhe Choloimbia eadar 1918 agus 1921
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann am Bello (Medellín)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ Cosecheros de Antioquia


text:
- TIOTAL
- "Greenhill", Drummond Crescent, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW0006279
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20928
- KEYWORDS
- Drummond Crescent, taighean
togalaichean
ailtireachd
Dealbh de thaigh "Greenhill" ann an Drummond Crescent, Inbhir Nis. Bha A' Bh. Ph. Seonag NicGhilleRuaidh, banntrach, a' fuireach anns an taigh anns na 1930an. B' e Iain Alasdair MacGilleRuaidh, fear dhe na h-urrasairean aice, a choimisean an dealbh seo. Tha an seòladh aige air a thoirt mar Seirbhisean Poilitigeach Sudan, Afraga
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Bus Mgr Hastie, Ros Mhaircnidh
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_022
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39111
- KEYWORDS
- busaichean
còmhdhail
an t-Eilean Dubh
Dealbh gun bhliadhna ris a chaidh a thogail air taobh an iar Àrd-shràid Ros Mhaircnidh san Eilean Dubh. Chithear ann a' chiad bhus, a bh' aig Mgr Hastie agus a bhiodh a' ruith eadar Inbhir Nis is Cromba.
Tha tuairisgeul an fhir seo ga eadar-theangachadh. Ma tha thu airson a leughadh ann am Beurla, brùth air 'English' aig bàrr na duilleig.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Compo Breic Treas Clas 6598 le LMS
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_251
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23829
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn compo breic Treas Clas Àir. 6598 le Rèile Lunnainn Meadhan-thìre & Alba.
Chaidh a thogail bho thùs mar chàr cadail dha Rèile na Gàidhealtachd (Àir. 8) agus chaidh e do sheilbh LMS an dèidh a' bhuidhneachaidh. Chaidh atharrachadh gu compo breic Treas Clas agus an t-àireamh 6598 a thoirt dha.


text:
. . . an Oll. John W Robertson, Oilthigh Alba an-Iar, a dh’fhoillsich fianais air claon-bhreith ann an aithisgean telebhisean, fianais a dh’adhbhraich gun do nochd Ceannard BhBC Alba, Coinneach MacGuaire, air beulaibh Comataidh Foghlaim ’s Cultair Taigh an Ròid bho chionn greis.
Anns an aithris aige dhan chomataidh bhruidhinn an t-Oll. Robertson air “smachd inntinn”. Nach eil e cus ri ràdh gu bheil sin a’ tachairt ann an Alba an latha an-diugh?
“Chan eil. Chleachd an cànanaiche Noam Chomsky na briathran sin gus tuairisgeul a thairgsinn air a’ phròiseas tro’m bi na meadhanan a’ roghnachadh ’s a’ cur car ann an naidheachdan. Tha sinne air modhannan obrach a leasachadh a tha a’ leigeil leinn sgrùdadh mionaideach a thoirt air prògraman TBh gus claon-bhreith a thomhais. Tha an rannsachadh againn a’ sealltainn fianais shoilleir gun robh claonadh anns an dòigh a làimhsich diofar chompanaidhean TBh deasbad an Reifrinn an-uiridh.”
A bheil sin ri ràdh gu bheil co-rùn am measg craoladairean gus cùis na neo-eisimeileachd a lagachadh?
“Se an obair againne na tha tighinn a-mach on telebhisean a chur fon phrosbaig gus an tig fianais air son claon-bhreith gu bàrr. Se gnothach eile ciamar a tha a’ chlaon-bhreith a’ tighinn a bhith ann sa chiad dol a-mach.
“Chan eil mi creidsinn gum bi craoladairean ag obair le chéile gus mì-dhealbhachadh a thoirt a-steach a dh’aona ghnothach. Bidh sin a’ tachairt ann an siostaman deachdaireil far a bheil e gu tric soilleir gu leòr dhan a h-uile duine gu bheil craoladh a’ frithealadh amasan propaganda an riaghaltais. Tha claon-bhreith nam meadhanan ann an deamocrasaidh fada nas seòlta ’s nas impidhiche. Faodaidh nach eil na craoladairean fhéin mothachail oirre. Se an duilgheadas gu bheil luchd naidheachd agus luchd poileataigs le chéile ’nan dream uachdarach a bhios ag obair còmhla gus beachd-smuainealas an status quo a dhìon.”
Gus an tig creideamhan sònraichte a bhith stéidhichte, àbhaisteach?
“Gu dearbha fhéin. ’S beachdan ùra a’ coimhead coimheach, neònach.”
Ach nuair tha sin air a chomharrachadh a-mach dhaibh shaoileadh tu gun gabhadh iad ceuman a dh’ionnsaigh naidheachdan a chothromachadh?
“Cha robh freagairt a’ BhBC cho fosgailte agus reusanta ’s a bha mi an dùil. Feumaidh sinn a bhith faiceallach gu bheil an toradh againn earbsach agus tàbhachdach. Tha sin fhéin a’ cosg ùine mhór agus bidh greis eile mus faigh sinn a-mach an tàinig piseach air gnothaichean idir.”
seoncaimbeul@aol.com


text:
- TIOTAL
- 57586 ann an Inbhir Nis, An t-Sultain 1954
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_413
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An t-Sultain 1954
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28415
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
57586 ann an Inbhir Nis san t-Siltain 1954.
Chaidh 57586, locomotaibh smùide 0-6-0, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1900 a rèir dealbhachadh le Iain F Mac an Tòisich. Chaidh a h-àireamhachadh CR 848. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 17586 a bh' oirre. Aig an àm a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Inbhir Nis. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Ògmhios 1961 agus fhuaireas cuidhteas i sa Ghearran 1962.


text:
An Sgùrr Dearg
'S i beinn air an Eilean Sgitheanach a tha san Sgùrr Dearg. Tha i 986 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' innte. Tha binnein air a' bheinn seo ris an canar Adharc an Sgurr Dheirg, no an Am Binnean Do-ruigsinneach mar a theirear rithe sa Bheurla. Canar gur e sin a' Bheinn Rothaich as duilghe a th' ann agus gu tric cleachdaidh luchd-streap a tha airson crìoch a chur air na Beanntan Rothaich air fad neach-iùil gus an toirt suas dhan mhullach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 443 215
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
- TIOTAL
- Tursa Meadhan-aoiseil, Gleann Dail, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_02_032_0925
- ÀITE
- Gleann Dail
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- Highland Council Planning Department
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14433
- KEYWORDS
- tursa
leac shnaighte
leac-uaighe shnaighte
Naomh Còmhainn
cladh
cladh
tursachan
Chan eil na snaidhidhean uabhasach follaiseach san dealbh seo, ach ’s dòcha gur e a’ chlach a tha suidhichte faisg air inntrigeadh a deas a’ chladh ann an Cille Chòmhainn ann an Gleann Dail an leac-uaighe shnaighte. Tha an leac a’ sealltain clàrsair air leth àrd na cloiche os cionn làmh claidheamh mòr. Tha cailis agus easbaig le crùn-easbaig air taobh dheis na claidheimh le pannalan de dhuilleach anns na h-àiteachan eile. Airson ùine bha an leac na seasamh bun-os-cionn, mar a tha i an seo, mar leac-uaighe. Thug seo beagan fasgaidh bhon aimsir cuideachd.
A rèir clàraidhean tràth, bha caibeal air an làrach seo coisrigte do Naomh Còmhainn. Ach, chan eil mòran fianais de structair air fhàgail. ’S e Cladh Cille Chòmhainn a chanar ris a’ chladh le balla air taobh tuath Abhainn Hamara, ainm a gheibhear cuideachd san t-Srath san Eilean Sgitheanach a thuilledh air Àird nam Murchan agus Cnòideart.


text:
'Scribis le pen de shenchis.’ Criomagan de Ghàidhlig ann an Eachdraidhean Beurla Chlann Choinnich, c. 1550-1711
Maccoinnich, Aonghas (2010) 'Scribis le pen de shenchis.’ Criomagan de Ghàidhlig ann an Eachdraidhean Beurla Chlann Choinnich, c. 1550-1711. In: Rannsachadh na Gaidhlig 5. Cape Breton University Press, Sydney, Nova Scotia, pp. 149-194. ISBN 978-1-897009-46-8Full text not available in this repository. (Request a copy from the Strathclyde author)
Abstract
Chaidh còrr air 30 dreach de eachdraidhean agus slointnearachd Chloinn Choinnich a sgrìobhadh eadar 1550 agus 1711 agus tha an alt seo a' togail cheist mu carson a chaidh an leithid a dheanamh. Tha ceistean gan togail mu chainnt, eisteachd agus amasan na sgriobhainnean seo. Chaidh iad seo a sgrìobhadh a tha anns a Bheurla air fad ach tha grunnan bhloighean de rannan Gàidhlig ann an cuid dhiubh. Over 30 different recensions of clan history or genealogy were produced by various members of the Mackenzie clan, c.1550-1711, of which some 25 still survive. While this was a 'Gaelic' clan, all of these histories were written in English. Some seven of these English histories contain fragments of Gaelic, ranging from four to forty lines (written in an 'alien', English orthography). This paper, written in Gaelic, seeks to question why the histories were being produced, who the intended audience was, and asks what this can tell us about the world of the Mackenzies in the sixteenth and seventeenth centuries.


text:
- TIOTAL
- Dealbh-chluich no pantomaim Gàidhlig aig Bun-sgoil a' Mheadhain, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_BOX1_0035
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18237
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
taisbeanaidhean
actairean
Chaidh an ìomhaigh seo a shònrachadh ann am feart 'Picture Detective' aig 'Am Baile' bho chionn ghoirid, air a ruith còmhla ri Courier Inbhir Nis. Chaidh an dealbh seo a thogail aig pantomaim Gàidhlig, 'An Gamhainn Donn', a chluicheadh aig Bun-sgoil Inbhir Nis, 's cinnteach fada sna 1980an no tràth sna 1990an aig Aonad na Gàidhlig, Bun-sgoil a' Mheadhain, Inbhir Nis.
Chaidh an dealbh-chluich a sgrìobhadh le D.I.MacLeòid (fear a bha a-rithist na Chomhairliche na Gàidhlig aig Comhairle na Gàidhealtachd). Thathar den bheachd nach do rinn na cluicheadairean seo ach an aon dealbh-chluich, air a chur air airson gàire a thoirt do sgoilearan na Gàidhlig, agus 's ann air Cinderella, gu ìre, a bha e air a stèidheachadh.
Sreath sa Chùl (clì gu deas): Alasdair MacLeòid, Cè Scammell, Catriona NicThòmais (neach-stiùiridh na sgoil-àraich), Seusag Chamshron (nach maireann), Etta NicAoidh (bean-ghlùine sa bhaile) agus Ceutaidh NicThòmais.
Sreath sa Bheulaibh (clì gu deas): Dòmhnall (Rusty) Mac a' Ghobhainn (fear de ghlè bheag de dh'actairean proifeiseanta na Gaidhlig) agus Anna Nic a' Phì, neach-teagaisg sa bhun-sgoil.
Tha sinn taingeil do Anna Nic a' Phì, Mòrag NicNèill, Keith Scammell, Iain MacIlleChiar, agus Ruairidh MacIlleathain, neach-sgrìobhaidh na Gàidhlig sa Chourier, airson an fhiosrachaidh seo.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Inbhir Narann bho Dhrochaid an Rèile
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5770
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37401
- KEYWORDS
- Siorrachd Mhoireibh
Inbhir Narann
drochaid
cladh
Drochaid Inbhir Narainn
còir-sgrìobhte rìoghail
a' chiad Rìgh Alasdair
Linn an Umha
Tha dealbh camara de Inbhir Narann mar a chithear e bho Dhrochaid an Rèile air a' chairt-phuist seo. Tha cladh ri aghaidh an deilbh ri taobh Abhainn Narainn, agus chithear Drochaid Inbhir Narann nas fhaide shuas an abhainn.
Chaidh Còir-sgrìobhte Rìoghail a thoirt dhan bhaile san dàrna linn deug le Alasdair I. Tha fianais ann gun robh tuineachadh an seo bho Linn an Umha


text:
- TIOTAL
- LMS 17923 agus 14689 aig seada loco Inbhir Ùige, An t-Ògmhios 1936
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1444
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 11 An t-Ògmhios 1936
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28052
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 17923 agus 14689 air taobh a-muigh seada einnsein Inbhir Ùige san Ògmhios 1936.
B' e locomotaibh Clas 'Big Goods' 4-6-0 a bha le Rèile na Gàidhealtachd roimhe a bh' ann an 17923. Chaidh a togail le Sharp Stewart & Co ann an Glaschu ann an 1894 agus bha i air a h-àireamhachadh HR 110 bho thùs. Chaidh i a-null gu sealbh LMS agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san t-Samhainn 1935.
B' e locomotaibh 4-6-0 Clas 'Castle' a bha le HR roimhe a bh' ann an 14689 (roimhe seo HR 28). Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Bhreatainn a Tuath agus fhuaireas i ann an 1913 agus lean i ann an seirbheis chun An t-Sultain 1944.
Chaidh stèisean Inbhir Ùige fhosgladh air 28 An t-Iuchar 1874 mar cheann-uidhe Rèile Chataibh agus Ghallaibh a bha air obrachadh le, agus an dèidh sin air a ghabhail a-steach, le Rèile na Gàidhealtachd. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho sheirbheisean riaghailteach.


text:
Toraidhean a th’ air thoiseach air càch san t-saoghal a’ cur Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean air mapa rannsachaidh nan oilthigh
Chaidh còrr is 65% den rannsachadh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a mheas a bhith “air thoiseach air càch san t-saoghal” no “sàr-mhath gu h-eadar-nàiseanta” ann an sgrùdadh ùr le eòlaichean air càileachd an rannsachaidh aig ionadan foghlam àrd-ìre san RA.
Chaidh rannsachadh ann an slàinte, na h-àrainneachd, saidheans mara, eachdraidh agus arc-eòlas, Gàidhlig agus na Lochlannaich a mholadh le Frèam Sàr-mhathais an Rannsachaidh a chaidh fhoillseachadh an-diugh (Diardaoin 18 Dùbhlachd).
Thuirt an t-Àrd-Ollamh Clive Mulholland, prionnsapal agus iar-sheansalair: “Bu chòir dhuinn a bhith glè phròiseil às na toraidhean againn. Choilion sinn na h-amasan againn agus chaidh sinn thairis orra agus bu chòir don luchd-obrach againn agus coimhearsnachdan air feadh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a bhith pròiseil às an oilthigh aca.
“Tha seo gu sònraichte cudromach dhuinn mar oilthigh òg agus tha e a’ sealltainn gun urrainn dhuinn soirbheachadh ann an àrainneachd rannsachaidh a tha gu math farpaiseach.
“Tha e cuideachd a’ daingneachadh gu bheil buaidh nàiseanta agus eadar-nàiseanta aig tòraidhean rannsachaidh a thig à àrainneachd nàdarra, cultar, gnìomhachasan agus bun-structair sòisealta na sgìre againn.”
Bheir ìrean air am buileachadh ann am Frèam Sar-mhathais an Rannsachaidh iùl do mhaoineachadh a thèid fhoillseachadh as t-earrach 2015. Is e amas eile an fhrèam ùr cunntachalachd a sholar airson maoineachadh poblach airson rannsachadh agus na buannachdan a tha na lùib a shealltainn, cho math ri bhith a’ solar slatan-tomhais agus tomhasan a thaobh cliù.
Thuirt an t-Àrd-Ollamh Ian Bryden, iar-phrionnsapal (rannsachaidh), “Tha na toraidhean a’ sealltainn fianais làidir de chomas rannsachaidh a tha a’ leasachadh thairis air farsaingeachd mhòr de chuspairean aig an oilthigh. A-nis tha sinn dha-rìribh a’ seasamh am measg oilthighean eile an Alba, a’ dèanamh nas fheàrr na mòran de na h-oilthighean ùra agus a’ teannadh nas fhaisge air an fheadhainn traidiseanta. ’S ann mar seo, dìreach, a bu chòir do dh’oilthigh gnìomhachdan eaconamach air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan a neartachadh, a’ dèanamh fìor dhiofar don àrainneachd, don choimhearsnachd gnothachais agus do bheatha dhaoine.”
CRÌOCH
Notaichean do luchd-deasachaidh:
Chuir an t-oilthigh rannsachadh a-steach airson measadh ann an còig raointean:
Pannal A - Saidheansan meidigeach agus co-cheangailte
Aonad 3, dreuchdan slàinte co-cheangailte, fiaclaireachd, nursadh agus eòlas-leigheasan
Pannal B - saidheans is innleadaireachd
Aonad 7, siostaman na cruinne agus saidheansan na h-àrainneachd
Pannal C - saidheansan sòisealta agus lagh
Aonad 17, cruinn-eòlas, rannsachadh na h-àrainneachd agus arc-eòlas
Pannal D - na h-ealain agus na daonnachdan
Aonad 27, eòlas sgìrean
Aonad 28, cànan agus cànanachais
Aonad 30, eachdraidh
Faodar na toraidhean fhaicinn aig www.ref.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Sealladh bho Bhaile na Feadaig gu Caolas Mhoireibh
- EXTERNAL ID
- HC_MISC_IMAGES_013
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13554
- KEYWORDS
- drochaidean
cnuic
aiseagan
rathaidean/ròidean
Anns an t-sealladh seo thar Inbhir Nis chithear Drochaid Cheiseig a' dol thairis air Linne na Manachainn far a bheil i a thighinn a-steach do Linne Mhoireibh. Tha an drochaid a chaidh fhosgladh ann an 1982 a' ceangal mòr-bhaile Inbhir Nis ris an Eilean Dhubh. 'S e Cnoc an Ùird a chanar ris a' chnoc air taobh tuath na linne.
Bha seirbheis aiseag a' ruith eadar Ceiseig a Deas ann an Inbhir Nis agus Ceiseig a Tuath san Eilean Dhubh airson 700 bliadhna mus deach an drochaid a thogail. Chan b' urrainn dhi ach luchd-siubhail dhan cois a ghliùlan gu deireadh na 1940an nuair a chaidh aiseag charbadan a thoirt a-steach. A-nis tha an drochaid a' gùlan a' phrìomh rathad an A9 gu tuath agus gu deas agus tha i air còmhdhail rathaid air Ghàidhealtachd a leasachadh gu mòr.
Aig meadhan-astar tha cala Inbhir Nis. Anns na linntean roimhe seo bha Inbhir Nis ann an deagh shuidheachadh airson malairt anns a' Chuan a Tuath, Ach aig deireadh na 19mh linn agus tòiseach na 20mh linn bha ao-doimhneachd na cala agus dìth àite còmhnaidh dha seòladairean a' ciallachadh gun robh Inbhir Ghòrdain na bu fhreagarraiche na cala Inbhir Nis


text:
- TIOTAL
- Cidhe Loch Aillse agus aiseag an Eilein Sgiathanaich
- EXTERNAL ID
- HCD00160
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11887
- KEYWORDS
- cidhichean
càraichean
bàtaichean-smùide
aiseagan
Tha aiseag falamh a' tighinn a-steach chun a' chidhe 'sa Chaol. Tha aiseag gu math làn à Caol Acainn san Eilean Sgiathanach a' tighinn air a chùlaibh. Tha dhà no trì chàraichean a' feitheamh ri dhol air an aiseag. Air latha trang dh'fhaodadh loighne nan càraichean ruigsinn gu fad Rathad an Stèisein 'sa Chaol. Dh'fhaodadh gur e am bàta-smùid an S.S.Claymore air an t-slighe a Steòrnabhagh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Eaglais Ruigh Sholais, Eilean Dubh
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_RESOLISCHURCH
- ÀITE
- Ruigh Solais
- SGÌRE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ruigh Sholais
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22404
- KEYWORDS
- eaglaisean
Chaidh Eaglais Ruigh Sholais a thogail ann an 1767 gus muinntir paraiste Ruigh Sholais san Eilean Dubh a fhrithealadh. Chaidh a togail às ùr ann an 1830 nuair a chaidh na h-uinneagan àrda agus gaileiridh a chur innte. Aig an àm sin b' e am ministear aca an t-Urr Dòmhnall Sage. Ann an 1843, dh'fhàg an t-Urr Sage Eaglais Stèidhichte na h-Alba gus an Eaglais Shaor a chur air bhonn, còmhla ris an treas pàirt, no mar sin, de mhinisteirean eaglaisean na h- Alba. 'S e Briseadh na h-Eaglaise a chaidh a chur air a' ghluasad seo ('the Disruption' ann am Beurla) agus 's ann mu chùis nan neach-taice a bha e. 'S e fear de na sgoltaidhean a bu mhotha a riamh a bh' ann ann an eachdraidh Eaglais na h-Alba


text:
- TIOTAL
- Eaglais Chaitligeach Naomh Muire, Àrasaig
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0969
- ÀITE
- Àrasaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- LINN
- 20th Century
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10856
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
bàrd
bàird
eaglisean
caibeilean
cladhan
uaighean
tùir
Caitligeachd
an eaglais Chaitligeach
Chaidh Eaglais Chaitligeach an Naoimh Muire ann an Àrasaig a thogail ann am meadhan an 19mh linn a chionn 's gun robh sean chaibeal na sgìre air fàs ro bheag airson a coitheanal. Tha tobhta na seann eaglais paraiste air a bheil Caibeal Naomh Maol Rubha, no seann eaglais Chill Mhaol Rubha no Chille Mhoire suidhichte anns a' chladh deas air an eaglais ùir. Tha am bàrd Gàidhlig Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair air a thìodhlacadh anns a' chladh seo ach chan eil fhios againn càite. Chaidh an gleoc a tha air aghaidh a deas tùr na h-eaglaise a chur ann mar chuimhneachan air. Chaidh an sealladh seo den eaglais a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth den 20mh linn.
Rugadh an dealbhadair, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear de na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Clabhstairean, Manachainn Orasaigh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0908
- ÀITE
- Manachainn Orasaigh
- SGÌRE
- Diùra agus Colbhasa
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Colbhasa 's Orasa
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10802
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
eachdraidh shòisealta
altairean
Augustanaich
dealbh camara
manachainnean
Tighearnas na Eilean
snaigheadh
clabhstairean
Chaidh manachainn nan Augustanach a stèidheachadh sa 14mh linn le taic bho Iain Ì, Tighearna nan Eilean. Bhiodh leacan uaighe agus croisean le pàtranan iom-fhillte air an snaigheadh ann an Orasaigh suas ri tòiseach an t-siathamh linn deug. Chithear na clabhstairean anns an dealbh seo a chaidh a thogail taobh a-staigh a' mhanachainn sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Rugadh Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a thog i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Innleadair
Is e a tha ann an Innleadair neach proifeiseanta a tha ri Innleadaireachd. Is ann an innleadaireachd a tha an gnìomh agus am proifeisean a bhitheas ri dealbhadh de uidheam, acfhuinn neo obraichean, stèidhichte air prionnsabalan saidheans, agus ro-dhearbhta le rìomhaireachd. Air barrachd dealbhadh bithidh innleadairean ag obair mar manaidsearan air pròiseactan innlichidh, neo a ruithe pròiseasan innlichidh
An iomadh dùthaich tha an stoidhle de "Innleadair" dìonta - a' ciallachadh nach faod duine sam bith a chantainn gu bheil e na h-innleadair mur eil barantas innleadaireachd aige.
Anns an Èirinn, mar a tha air feadh Eòrpa ach am Breatuinn a-mhàin, is e stoidhle dìonta a tha ann an innealtoir. Chanar "Innealtoir Proifeasanta" ris a tha air cosnadh ceum oilthigh ann an sgoil-innleadaireachd. Nuair a bhitheas an t-innleadair òg air a bhith ri innleadaireachd aig inbhe freagarrach airson trì bliadhna, faodaidh esan a chuir a fhèin air adhart airson lèirmheas agus, ma bhios an lèirmheas fàbharach, thèid a chlàradh mar Innealtoir Chairte.
Anns an Rìoghachd Aonaichte, chan eil "innealtoir" neo "innleadair" na stoidhle dìonta idir. Faodaidh do neach sam bith a chumail a mach gur e innleadair a tha ann, ged 's a tha "Innleadair Chairte" na stoidhle dìonta riutha a tha air dol fo lèirmheas agus air clàradh le Comhairle Innleadaireachd na Rìoghachd Aonaichte. Anns an t-samhradh de 2007 ghluais Riaghaltas na Sasainn nas dlùth ri suidheachadh na h-Èireann, nuair a thòisich iad a chuir an stoidhle "innleadair proifeiseanta" air innleadairean le ceum an innleadaireachd.


text:
Innis Choinnich
'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Innis Choinnich (Beurla: Inch Kenneth). Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba, san ear air còrsa Mhuile agus air àird an earra-dheas Ulva. 'S e seo na Co-chomharran aige: 56° 26′ 30.16″ Tuath is 6° 9′ 47.41″ Iar.
Tha Innis Choinnich mu 55 heactair ceàrnagach de mheud. Tha an t-àite as àirde 49 meatair (161 troigh) os cionn na mara.
Ged a bha 13 daoine a’ fuireach anns an eilean ann am 1961, chan eil duine sam bith a’ fuireach ann an diugh. [1]
Bha an eilean aig Sir Harold Boulton, am fear a sgrìobh na faclan airson an òrain “Skye Boat Song”.
Thàinig ainm an eilean bho Naomh Cainnech of Aghaboe,[2] manach agus co-aoiseach Calum Cille. Chaidh manachainn a thogail an seo le Cainneach, tha na ballaichean briste rim fhaicinn fhathast.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Haswell-Smith, Hamish,(2008) The Scottish Islands, Dùn Eideann, Canongate; duilleag 96
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 64, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 436 356


text:
Got An Account?
SIGN IN NOW
Not Registered Yet?
REGISTER NOW
Gheibh sibh dealbhanan bho Mòd 2016 anns an Gailearaidh againn
An Comunn Gàidhealach - Ar Cànain ‘s Ar Ceòl
‘S e An Comunn Gàidhealach am buidhnean as sinne ‘s aithnichte ann an saoghal na Gàidhlig. Bhon a chaidh a stèidheachadh san Òban ann an 1891, tha I air cliù a dhearbhadh ann an teagaisg, ionnsachadh agus cleachdadh a’ chànain agus air brosnachadh a thoirt dha leudachadh litreachas, eachdraidh, ceòl agus ealain na Gàidhlig.
Leis a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail fo sgèith agus obair leasachaidh sna coimhearsnachdan a’ dol am meud, tha An Comunn fhathast a’ daingneachadh na amais a bhith a’ brosnachadh agus a’ neartachadh cànan, cultar, eachdraidh agus dualchas na Gàidhlig aig ìrean ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta


text:
Ceaghley corockle
She obbyr çhengoaylleeaght eh ceaghley corockle, as corockle ennagh ayns fockle ennagh caghlaa rere'n çhymbylaght jalloo-oaylleeagh as/ny co-ordrailagh. She obbyr scanshoil eh ayns ny çhengaghyn Celtiagh, agh ta lheid yn obbyr ry-akin ayns çhengaghyn er feie ny cruinney.
Y sampleyr share er enney, shen ceaghlaghyn corockle toshee ny çhengaghyn Celtiagh. Ta ceaghlaghyn corockle toshee ec çhengaghyn elley, goaill stiagh Fula, Malayish, Indoneesish as Paiutish Yiass.
Ta ceaghlaghyn jerrey y fraue ec Dholuoish.
Ayns Ewnish jeianagh, ta ceaghlaghyn bentyn rish corocklyn raad erbee 'syn 'ockle.
Ayns Shapaanish, ta ceaghlaghyn bentyn rish corockle toshee ayns rheynn jeh fockle nagh vel y chied rheynn. Myr sampleyr, t'eh bentyn rish meeryn yerree, as y nah 'ockle ayns co-ocklyn. T'ad cur rendaku er yn obbyr shoh.


text:
- TIOTAL
- Eaglais Chaladair, baile agus caisteal an 1803
- EXTERNAL ID
- QZP40_3443_P003
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31756
- KEYWORDS
- bailtean beaga
Calldair
caistealan
aibhnichean
uillt
eaglaisean
Suaicheantais
Seumasaich
teaghlaichean
Tha baile beag Chaladair 13 mìle an ear air Inbhir Nis. Tha e na sheasamh air bruaichean Allt Chaladair, allt a tha na sgiath de dh'Abhainn Nàrainn. Am broinn eaglais a' pharraist chithear suaicheantais cuid de Thànan Challdair.
Air cùl a' bhaile tha Caisteal Chaladair na sheasamh. Chaidh a thogail fo chead rìoghail a chaidh a thoirt do Thàna Chaladair an là, ann an 1454. Chaidh atharrachaidhean mòra a dhèanamh ris a' chaisteal eadar 1660-1670 le Sir Ùisdean Caimbeul Chaladair, beagan ùine mus do ghluais an teaghlach dhan Chuimrigh an dèidh dhaibh aideachadh gu robh iad a' toirt taic do na Seumasaich.
Mu dheireadh thall thill an teaghlach a Chaisteal Chaladair agus tha iad a-nis ga ruith mar àite tàlaidh luchd-tadhail.
Tha an dealbh seo o ghrunnan a tha air an ceangal còmhla ri làmh-sgrìobhainn dhen ainm 'The Ancient and Honourable Family of Calder', à cruinneachadh Fraser-Mackintosh ann an Leabharlann Inbhir Nis


text:
Kal. Ian. i. f., l. i., Anno Domini M.c.lx.i.
Ua h-Oisséin, ard-epscop Connacht, ad Christum migrauit.
Cuairt Osraighi do dhenam la comarba Coluim Cille, .i., la Flaithbertach h-Ua Brolchan : .i., secht fichit damh; acht as e a fiach ro taidhbedh ann, .i., fiche & cethri cet uinge d'argut gil : .i., tri h-uinge i n-gach dam.
Goffraigh h-Ua Raghallaigh do marbadh.
Sluaghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn hi Tir m-Briuin : issed do-cuadur dar Comur Cluana Eois, ar fut an tire, co fargaib Tigernan a longport doibh. As sein co Tiprait Messan. Airgiallu & Ulaidh conice-sein cucai, & Mac Murchadha co Laighnibh & cath do Ghallaibh, co n-deochadar uile i Maigh Tethbha. Tainig dano h-Ua Concobuir tar Sinaind aníar & do-rat braigde d' U Lochlainn & dano tuc h-Ua Lochlainn a choiged comhlan dó-somh.
Tech do gabail do Chathal h-Ua Raghallaigh for Mael Sechlainn h-Ua Ruairc for lar Sláine, co ro marbadh ann Muircertach h-Ua Ceallaigh, ri Bregh, co n-dreim do mhaithibh ime.{folio & column MS2 52a} Ternai imorro Mael Sechlainn ass.
Imhar h-Ua h-Innrechtaigh, aircinnech Mucnoma & ri h-Ua Meith fri ré, do éc.
Sluaghadh aile la h-Ua Lochlainn hi Midhe, i comdail
p.140fer n-Erenn eter loechu & cleirchiu, co h-Ath na Dairbrighe, co rogabh a m-braighde uili. Is don chur-sin ro saerait cealla Coluim Cille i Midhe & i Laighniu la comarba Coluim Cille, .i., la Flaithbertach h-Ua Brolchan & tucadh dó a cain & a smacht, uair robdar doera reime-sin.


text:
Comhairle Shruighlea
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Shruighlea (Beurla: Stirling Council).
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Earra-Ghaidheal agus Bòd, Comhairle Chlach Mhanainn, Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear, Comhairle na Eaglaise Brice, Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath, Comhairle Pheairt is Cheann Rois is Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar timcheall oirre.
'S e Sruighlea prìomh-bhaile ionadail na chomhairle.
Tha Comhairle Shruighlea cho mòr ri 2,187 cilemeatair ceàrnagach. Ann an 2007 bha timcheall air 88,200 duine a' fuireach an seo. Ach tha nas motha na 60 % de na daoine a’ fuireach ann an iar-dheas na comhairle, anns na bailtean Sruighlea, Dùn Bhlàthain, Drochaid Ailein is Bannockburn.
Bha a’ chuid as motha den Chomhairle Shruighlea a’ buntainn don t-siorrachd traidiseanta Shruighlea seach An Eaglais Bhreac. Tha e a' gabhail a-steach am pàirt san iar-dheas den seann Shiorrachd Pheairt cuideachd.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
Tha an an leabhar le Mairi Anna NicDhomhnaill ri chluinntinn gach latha an t-seachdain seo airson cairteal na h-uaireach gach latha, aig 9.45am air program Choinnich Mhoir air Radio nan Gaidheal. 'S bochd nach eil tuilleadh den leithid seo ri cluinntinn air an RnanG, dhomhsa mar neach-ionnsachaidh tha e uabhasach fhèin feumail. Gheibh thu na MP3's air duilleig-lìn cuideachd, seo an ceangail.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Aberteifi
'S e baile ann an taobh Siar Ceredigion, a' Chuimrigh, an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Aberteifi (Beurla:Cardigan). Ann an 2001 bha 4.203 duine a' fuireach an seo.
Ann an Aberteifi tha an cuid as motha de na daoine a' bruidhinn Cuimris. A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 70% an cànan a bhruidhinn is a thuigsinn, agus tha 48% comasach Cuimris a sgrìobhadh. [1]
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Mu 17 km air falbh bho Aberteifi tha Pentre Ifan ann, a' chrom-leac as motha bho Linn Ùr na Cloiche anns a' Chuimrigh agus a' chiad tè a chaidh a chlàradh mar Scheduled Ancient Monument an seo.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 2001 Census. Neighbourhood Statistics: Cardigan


text:
- TIOTAL
- A' chlais-deiridh a' coimhead sìos Allt Ceann faisg air Loch Luicheart
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1040
- ÀITE
- Loch Luicheart
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27728
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
drochaidean
Sealladh den chlais-deiridh a' coimhead sìos Allt Ceann faisg air Loch Luicheart.
Chaidh an stèisean tùsail ann an Loch Luicheart (air an robh Loch Luicheart Àrd) fhosgladh le Rèile Inbhir Pheofharain agus an Eilean Sgitheanaich san Lùnastal 1871. Anns na 1950an dh'àrdaich sgeama dealan-uisge Gleann Chonain ìre an uisge ann an Loch Luicheart agus dh'fheumadh loidhne an rèile a bhith air a gluasad gu talamh nas àirde agus chaidh stèisean ùr a thogail. B' e Cam-rèile Loch Luicheart a bh' air an loidhne ùr.


text:
Kl. Ianair uii f. l. x.u. Anno Domini m.c.xx.uii.
Sluagadh la Tairrdelbach H. Concobuir i n-Desmumain co roacht Corcaigh Moir Muman co tuc giallu Muman co leir.
Airthir do ghabail taighi Flainn m Sinaigh i Triun Saxan for Raghnall m m Riabaigh aidhci Luain Inite & a dichennadh leó.
Cath eter Ultu fadhein i torcradur da righ Uladh. .i. Niall m. Duinn Shleibhe & ár Uladh ime & Eochaidh H. Mathgamna i frithghuin.
Gilla Crist H. h-Eicnigh ri Fer Manach & airdrigh Airgiall do éc i Clochar m n-Daimin iar n-aithrigi thoghaidhe.
Fir Muman & Laigen do impodh doriisi for Thairrdhelbach H. Conchobuir & a n-geill do dhilsiughadh doibh & a mac d'aithrighadh do Laighnibh & do Ghallaibh; araide do-rat-sum ri aile forro .i. Domnall m. m. Fhaelain.
Cearball m. m. Fhaelain & ár H. Faelain ime do thuitim la h-Uibh Failghi for lar Cille Dara i cosnum comorbuis Brigte.
Tailltiu ingen Murchadha H. Mael Sechlainn ben Tairrdhelbaigh H. Concobuir d'éc.
Mael Brigte H. Forannan airchinnech Arda Sratha, Mael Brighte H. Cinaetha airchinnech Airde Trea in bona penetencia mortui sunt.
Gilla Crist H. Mael Eoin comarba Ciarain Cluana M. Nois sonus & sobarthu airchinnech chell n-Erenn in Christo quiéuit.


text:
Comhairle Mhoireibh
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Mhoireibh (Beurla: Moray Council).
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha i suidhichte air àird an ear-thuath na h-Alba. Tha Comhairle na Gàidhealtachd air àird an iar dhith agus tha Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain air àird an ear-dheas. Tha i suidhichte air bruach Linne Mhoireibh.
Chaidh a' chomhairle a chur air bhonn ann an 1996. Tha i a' gabhail a-steach an t-siorrachd traidiseanta Moireibh agus pàirt dhen t-Siorrachd Bhanbh.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 10 comhairlichean neo-eisimileach, 11 comhairlichean Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, 2 Pàrtaidh Làbarach na h-Alba agus 3 Tòraidhean air a' chomhairle.[1]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cò tha an comhairliche agaibh? (Beurla)
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
Pàrlamaid na h-Alba
’S e còmhdhail reachdail na h-Albann a tha ann an Pàrlamaid na h-Alba. Tha i a’ coinneachadh ann an togalach na Pàrlamaide ann an sgìre Taigh an Ròid ann an Dùn Èideann, prìomh-bhaile na h-Albann, agus uaireannan theirear “Taigh an Ròid” gu neo-fhoirmeil rithe. Tha a’ Phàrlamaid air a dhèanamh le 129 buill taghte air a bheil Buill Pàrlamaid na h-Alba no BPA.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Pàrlamaid na h-Alba ann ro 1707, ach chaidh cur às dhith le Achd an Aonaidh, mar mhol Co-chruinneachadh Bun-reachdail na h-Alba, anns an robh Canon Kenyon Wright na chathraiche. Stéidhich Achd na h-Alba 1998 a’ phàrlamaid ùr. Bha a’ chiad taghadh airson Pàrlamaid na h-Alba anns a’ Chéitean 1999, agus ghabh a’ Phàrlamaid a làn chumhachdan anns an Iuchair 1999.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am Pàrlamaid a' taghadh am prìomh-mhinistear a tha a' stiùireadh Riaghaltas na h-Alba.
Faodaidh Pàrlamaid na h-Alba laghan a dhèanamh a bheireas buaidh air Albainn ann an iomadh cùis a bhuineas ri gnothaichean na dùthcha, agus faodaidh i ìre bhunaiteach na cìse cosnaidh àrdachadh no ìsleachadh suas ri trì sgillinn san not. Tha Achd na h-Alba 2012 agus Achd na h-Alba 2016 a’ toirt chumhachdan cìse leasaichte do Phàrlamaid na h-Alba, ach cha déid na cumhachdan seo an cur an gnìomh gu h-iomlan gu 2017.
Tha cumhachd aig Pàrlamaid na h-Alba a bhith a’ dèanamh laghan air raon ghnothaichean air a bheil “cùisean tiomnaichte”. Tha iadsan a’ gabhail a-steach:
- tuathanachas
- ceartas catharra agus eucoireach
- foghlam
- an àrainneachd
- slàinte
- taigheadas
- riaghaltas ionadail
- dealbhadh
- seirbheisean poileis is smàlaidh
- obair shòisealta
- spòrs agus na h-ealain
- còmhdhail
- Gàidhlig
Tha cuid de chùisean a bhuineas ri Albainn ach aig a bheil buaidh air an Rìoghachd Aonaichte, no buaidh eadar-nàiseanta, gan co-dhùnadh le Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte ann an Westminster. Is e “cùisean gléidhte” a theirear ri na rudan seo, leithid:
- cùisean dùthchannan céin
- dìon
- in-imrich
- sochairean sòisealta
- craoladh
- lùths
Dòigh taghaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Is àbhaist do thaghaidhean do Phàrlamaid na h-Alba tachairt a h-uile ceithir bliadhna. An siostam bhòtaidh, ’s e seòrsa de riochdachadh co-roinneil a th’ ann air a bheil an t-ainm Siostam Ball a Bharrachd. Tha dà bhòt aig a h-uile neach-bhòtaidh: aon airson na sgìre-phàrlamaid agus aon airson na roinne. Tha gach duine ann an Albainn ga riochdachadh le aon BPA sgìreil agus seachd BPA roinneil. Tha inbhe cho-ionnan aig a h-uile BPA anns a’ Phàrlamaid agus faodaidh luchd-taghaidh fios a chur gu duine sam bith den ochdnar a tha gan riochdachadh.
Leis a’ bhòt sgìreil, nì an neach-bhòtaidh roghainn eadar na tagraichean a tha a’ seasamh anns an sgìre-phàrlamaid aige. Is e an tagraiche leis an àireamh as motha de bhòtaichean a gheibh an seata. Tha 73 BPA sgìreil ann uile gu léir.
An bhòt eile, an bhòt roinneil, 's ann airson pàrtaidh poilitigeach a tha sin, no airson duine a sheasas gu neo-eisimeileach anns an roinn-taghaidh. Tha ochd roinnean-taghaidh Pàrlamaid na h-Alba ann agus seachd seataichean anns a’ Phàrlamaid aig a h-uile roinn, 56 seataichean uile gu léir. Anns gach roinn, bidh pàrtaidhean a’ faighinn sheataichean a réir cia mheud bhòt a fhuair iad anns a’ bhòtadh roinneil agus cia mheud seata sgìre-pàrlamaid a fhuair iad.
Roinnean agus sgìrean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba
- Blog Gàidhlig Pàrlamaid na h-Alba
- Mar a tha Pàrlamaid na h-Alba ag obair
- Buill Pàrlamaid na h-Alba: ainmean ann an òrdugh na Beurla agus ann an òrdugh na Gàidhlig
- An t-Albannach 2016-12-31: Cothrom air coltas na Pàrlamaid san àm ri teachd a threòrachadh (pìos le Boyd Robasdan air a’ Choimisean air Ath-Leasachadh Pàrlamaideach)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Gaelic Constituency and Region Names 2011”. Pàrlamaid na h-Alba. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016 (pdf).
Taghadh Albannach 1999 | Taghadh Albannach 2003 | Taghadh Albannach 2007 | Taghadh Albannach 2011 | Taghadh Albannach 2016


text:
- TIOTAL
- Rumannan na Coinneimh a Tuath, Sràid na h-Eaglais, Inbhir Nis, ron leagail
- EXTERNAL ID
- QZP40_MELDRUM_132
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- Edward Meldrum
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38024
- KEYWORDS
- sràidean
togalaichean ainmeil
Coinneamh mu Thuath
Sealladh air Rumannan na Coinneimh a Tuath. Bho thùs bha mullach os cionn an dorais aige a' putadh a-mach agus air a chumail suas le cuilbhean nan seasamh air a' chabhsair. Chaidh na Rumannan a thogail le Comann na Coinneimh a Tuath ann an 1790, dà bhliadhna an dèidh dhaibh an comann a chur air bhonn. B' e am bàla bliadhnail a bh' aca an Inbhir Nis àrd-thachartas na bliadhna sòisealta aig sluagh nan uachdaran, agus an dràst' 's a-rithist bhiodh an teaghlach rìoghail a' dol thuige. Chaidh na rumannan a leagail mu dheireadh ann an 1962.