text:
- TIOTAL
- Buill de Loidse an Naoimh Sheòrais I.O.G.T.
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH069
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4195
- KEYWORDS
- stuadhmachd
Buill de Loidse an Naoimh Sheòrais de den Òrdugh Neo-eisimeileach de Theampallaich Matha ann an Inbhir Theòrsa.
'S e buidheann eadar-nàiseanta a tha a' brosnachadh gabhail ri dòigh-beatha saor o dheoch làidir a th' anns an IOGT International (air an robh am Buidheann Eadar-nàiseanta de Theampallairean Matha [International Organisation of Good Templars] roimhe).
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


c: text/html

text:
Huntlaidh 4 Inbhir Narann 6 - Sgioba Siorrachd Narann a' libhrigeadh toileachais 's fìor-bhrìgh ioma-fhillte na chois
Bho thaobh
neach leantainn, nuair a bhuannaich Siorrachd Narann feasgar an-dè
aig Huntlaidh, chuir sin làmh air an Holy Grail. Dh'fhalbh
luchd-leantainn Siorrachd Narann gu slaodadh as dèidh a' gheama as
dèidh a thàinig an cluicheadairean don ionnsaidh gus a bhuail am
basan air an son. Bha iad bruidhinn ri chèile aig deireadh a' gheama
- geama a chaidh na fhaoinsgeul fiu's mus robh e seachad. Chan eil na
faclan ann, bha e mar gum bidh nach robh sin buileach cinnteach gun
robh e fìor, gun robh a h-uile càil a chunnaic sinn mu ar beulaibh
air a thachairt ann an dha-rìreabh. “Do-chreidsinneach” sgrìobh
Graeme MacLeòid air làrach a' cluba.
An sgioba
ùr air a thogail bhon luaithre nuair a dh'fhàg na sponsairean mòra
aig toiseach an sèasan an aghaidh sgioba Huntlaidh le ceithir seann
“reultan” Siorrachd Narann na bhroinn. Chunnaic sinn dealas
agus sraon, an toil amh dìreach a bhith a' cluich son an lèine.
Thànaig am barr measgachadh nach gabh ceannaich le airgead a sreub
Huntlaidh as chèile. Bha fìor-bhrìgh uabhasach ann – fìor-bhrìgh
a bha ioma-fhillte cuideachd. Gach mìle air ar rathad dhachaigh bha
sinn fhathast a' toirt a-steach de cho cudromach 's bha e agus abair
thusa gu bheil dheagh shunnd fhathast mu thimchioll oirnn sa mhadainn
seo.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- A' togail "Highland 1" ann an Neig, 1974
- EXTERNAL ID
- PC_BUSH_021
- ÀITE
- Neig
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: An Neag
- DEIT
- 1974
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- Alan Bush
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Alan Bush
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22022
- KEYWORDS
- gnìomhachas
gnìomhachas na h-ola
crainn-ola
crainn-ola
Chaidh an dealbh camara seo a thogail aig Gàrradh Neig san t-samhradh 1974. Tha e a' sealltainn triùir luchd-obrach nan seasamh air beulaibh seacaid a' chrainn-ola air an robh "Highland 1". 'S e Calum Mac a' Mhaoilein, a bha na thàthaire aig an làrach, an duine a th' air an làimh dheas.
Aig a' ghàrradh, bha an dath a bh' air ad obrach an neach-obrach a' sealltainn a dhreuchd: bha dealanairean a' caitheamh adan buidhe, bha scafallairean a' caitheamh adan dearg, bha tàthairean agus luchd-togail a' caitheamh adan uaine (agus còtaichean leathar) agus ha obraichean a' caitheamh adan gealla. Bha ceart-cheàrnagach air a pheantadh air taobh adan nan gafairean agus bha sin an aon dath ri an ceàrd.
'S e am pàirt dìreach den chrann-ola a th' ann an seacaid agus tha sin air dhinneadh do ghrunnd na mara. Tha iad air an dèanamh de thiùban stàilinn. Nuair a bha e deiseil chaidh an crann-ola a thoirt gu raon-ola Forties aig BP.
Tha geata an doca air cùlaibh a' chrainn-togail.


text:
- TIOTAL
- HR 37A faisg air Snaim Allt na Muilne, An Lùnastal 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_148
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 31 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28189
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 37A faisg air Snaim Allt na Muilne air trèana slighe buan san Lùnastal 1923. Bha trèanaichean slighe buan air an cleachdadh gus obair cumail suas a dhèanamh air an loidhne agus ri taobh na loidhne.
B' e aaon de dheich locomotaibhean clas '36' a chaidh a thogail dha Rèile Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain le Sharp Stewart & Co ann an 1864 a bh' ann an HR 37A. B' e 37 an t-àireamh tùsail a bh' oirre. Chaidh a h-ath-thogail sa Ghearran 1883 agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis ann an 1923. Chaidh a h-ainmeachadh 'Lentran' agus chaidh a h-ath-àireamhachadh trì turais - mar 42A san Fhaoilleach 1912; 37 san Dàmhair 1915; agus, mu dheireadh, 37A sa Ghiblean 1918.


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean ann an Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1593
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33510
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
taighean-òsta
lamraigean
rubha
rubhaichean
costa
costaichean
oirthir
oirthirean
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn diofar sheallaidhean ann an Taigh Iain Ghròt.
Tha na seallaidhean air a' chairt a' gabhail a-staigh taigh-òsta Taigh Iain Ghròt agus an taigh mu dheireadh is a' bhùth mu dheireadh ann an Alba. Tha dealbhan ann cuideachd den chidhe agus de Stacan Dùn Gasbaith. Tha Dùn Gasbaith mu dhà mhìle an iar air Taigh Iain Ghròt agus tha e ainmeil mar thoradh air Stacan Dùn Gasbaith, a tha ag èirigh 210 troigh bhon mhuir.
Tha bogha-mara ann cuideachd agus is e àite-neadachaidh a th' ann do ihh'omadh eun-mara.
Is e Taigh Iain Ghròt am baile air tìr-mòr Bhreatainn a tha as fhaide air falbh bho Land's End. Tha 876 mìle eadar an dà bhaile.


text:
Caismeachd a' chiad latha den Cèitean ann an Roazhon
Thog mòran daoine na sràidean orra agus thug sin cothrom dhaibh a bhith a’ togail gearain mu dheidhinn Sarkozy, tha eagal air mòran gum bi esan na cheann-suidhe Didòmhnaich sa tighinn. Bha aon bhuidheann a’ toirt a chreidsinn gur e luchd-taic ‘Sarko’ a bh’ annta agus bha iadsan a’ cleachdadh aoir gus an puing a mhìneachadh. Ma tha beagan Fraingis agaibh bidh thusa a’ tuigsinn dìreach cho èibhinn ‘s a bha iad nuair a choimheadeas tu air an cuid soidhneachan. Bha feadhainn eile airson a’ tilleadh dhan làithean 68 agus ged ‘s a bha cianalas orra airson an ar-a-mach a bha siud tha mise den bheachd nach robh iadsan fiù ‘s beò aig an àm ud. Ma bhuinneachas Sarko bidh atharraichean mòra a’ tighinn air an Fhraing agus tha a h-uile coltas ann gum bidh caismeachdan gu leòr eile ma tha na ‘Bookies’ ceart.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
31 an t-Iuchar
'S e 31 an t-Iuchar an 212mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (213mh ann am bliadhna-leum). Tha 153 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1800 - Friedrich Wöhler ann an Eschersheim. Ceimigear Ghearmailteach.
- 1912 - Milton Friedman, ann an San Francisco. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1918 - Paul D. Boyer, ann am Provo (Texas). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1919 - Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às an Eadailt.
- 1931 - Cees Nooteboom, ann an Den Haag. Sgrìobhadair às na Tìrean Ìsle.
- 1942 - Seumas Dùbhghlas-Hamalton, neach-poileataigs Albannach.
- 1944 - Robert Merton, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1947 - Richard Griffiths, ann an Thornaby-on-Tees. Actair à Sasainn.
- 1961 - Alex Johnstone. Neach-poileataigs à Alba.


text:
Tha sinn uile air cuan
Stiщireadh cuairt troimh ar beatha
A' seTladh geTla dhorch
Air chall an grиI'm na mara
Tha a' ghaoth air ar cщl
Tha a' gheTl a' cumail roimhe
's cha dиan uair no an cuan
Toinisg dhuinn no rian
A' mhuir tha I ciщin
Tha I fiadhaich tha I farsainn
Tha I alainn tha I dMomhair
Tha I gamhlasach is domhainn
T ach sin, tha sinn dall
's chan eil againn ach beatha
Tog an seTl, tog an ramh
Gus an fhaigh sinn astar ann
Ach tha mi 'n dщil, tha mi 'n dщil
Nuair a bhios a' ghrian dol fodha
ChM iad mi a' stiщireadh 'n iar
Null a dh'Uibhist air a' chearcall
Cearcall a' chuain
Gu brath bidh I a' tionndadh
Leam gu machair geal an iar
Far an do thoisich an la
Lyrics taken from http://www.lyricsmode.com/lyrics/r/runrig/cearcall_a_chuain.html


text:
- TIOTAL
- Map loidhne de Chnapadal, Giogha, etc an Siorrachd Earra-ghàidheil
- EXTERNAL ID
- QZP40_2408_P003
- ÀITE
- Cnapadal is Giogha
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL
- DEIT
- 1875
- LINN
- 1870an
- CRUTHADAIR
- T P White
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31479
- KEYWORDS
- mapaichean
sgìrean
eileanan
achaidhean
cnuic
Earra-ghàidheal
zoomable
deilbh leudachail
'S e sgìre a tha tuath air rubha Chinn Tìre is deas air Amar-Uisge A' Chrìonain a th' ann an Cnapadal. Tha Loch Suain, Loch Caolasport is Coille Chnapadail san sgìre. Tha an t-ainm a' tighinn on Ghàidhlig 'cnap', a' ciallachadh cnoc beag, is 'dail', a' ciallachadh achadh.
Tha Caolas Ghiogha na laighe eadar eilean Ghiogha is tìr-mòr. 'S e eilean beag a th' ann an Giogha, dìreach 6 mìltean (10cm) o thuath gu deas, agus le meud de 3,447 acraichean. Chaidh a thoirt do Thighearnan nan Eilean san 14mh linn agus do chlann MhicNèill anns na 1490an. Tha an t-eilean air a bhith ann an lamhan iomadh neach, is cheannaich muinntir an àite fhèin e ann an 2002.
Tha an dealbh seo o 'Archaeological Sketches in Scotland: Knapdale and Gigha', le Caiptean TP MacilleBhàin (1875)


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Jane Shore'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_28
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4716
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson Diluain 8mh Cèitein 1842. Thùirt iad gun do thòisich am feasgar leis a' bhròn-chluich aig Shakespeare 'Jane Shore', ach 's e Neacal Rowe a sgrìobh 'The Tragedy of Jane Shore', ann an stoidhle Shakespeare, agus chaidh a riochdachadh an toiseach ann an 1714.
Chaidh an dràma 'Nicholas Nickelby' a shealltainn aig deireadh na h-oidhche, dràma stèidhichte air leabhar Theàrlaich Dickens. Chluich Mh. Watkins 'Smike (dìlleachdan (orphan))' agus chluich Mgr Watkins 'Mr Squeers (Maighstir Thalla Do-the-Boys)'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7:30f agus bha prìsean nan suidheachain eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdain anns na bucais. Tha na briathran Laideann 'Vivant Regina Et Princeps' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh 's dhan Phrionnsa'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria agus Prionnsa Albert.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
- TIOTAL
- Taobh a-staigh Eaglais Chalum Cille a' coimhead sìos an trannsa
- EXTERNAL ID
- PAW18456
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1952
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21020
- KEYWORDS
- eaglaisean
Inbhir Nis
Taobh a-staigh Eaglais Chalum Chille a' coimhead sìos an trannsa, ann an Sràid a' Bhanca, Inbhir Nis. B'e an Àrd Eaglais Shaor an t-ainm a bha air an togalach seo an toiseach. Bha an eaglais feumach air obair a dhèanamh rithe an dèidh teine ann an 1939. Anns an Damhair 1932 chuir maoim-sleibhe às do thalla na h-Eaglais mìosan an dèidh a fosgladh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Kl. Ianair .iii. f. l. xx.iii. Anno Domini m.lx.uiii.
Domnall H. Cathusaigh airchinnech Duin, Colman H. Crichan fer leighinn Aird Macha, Mc. in Becanaigh comarba Comgaill, Cinaedh comarba Coemghin ad Christum migrauerunt.
Mael Isu comarba Patraic for cuairt Muman cetna fecht co tuc a lan-chuairt eter screpal & edpurta.
Murchadh H. Briain ridomna Muman do marbadh la Firu Tebtha.
p.506
Flaithbertach H. Fergail ri Telcha Ócc do ghuin do Cheniul m-Binnigh.
Domnall m. Neill m. Mael Sechlainn .i. Domnall na m-Bocht ri Ailigh do marbadh .i. maidm Sithbe d'Aedh H. Mael Sechlainn .i. a derbratair.


text:
Tavau
‘S e baile meadhanach faisg air Ciura, air an àirde an ear na h-Eilbheis a th’ ann an Tavau neo uf Tafaas (Seann Eadailtis Tavate, Gearmailtis/Fraingis: Davos). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1213 mar Tavaus.[1] Tha e suidhichte aig 1,560m os cionn ìre na mara[2] ri taobh na h-aibhne Plessur, anns an roinn (Rumantsch Chantun) Grischuns, dìreach 122km air falbh bho Zürich, 291km bho Ghenève agus 187Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 11,131 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 143mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[4] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tavau, ach tha Rumantsch agus Eadailtis aig mòran dhuibh cuideachd. Chaochail am Peantair Olandach Theo van Doesburg an seo ann an 1931.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aspen[6]
- Chamonix


text:
Gàidhlig na h-Èireann
Tha Gàidhlig na h-Èireann (An Ghaeilge), ’na cànan Innd-Eòrpach. San latha an diugh tha eadar 100,000 agus 2,000,000 aig a bheil an cànan gu ìre air choireigin, ach chan eil ach mu 70,000-80,000 ga chleachdadh bho latha gu latha mar chànan-còmhraidh.
Chreideadh le fada gur ann o Èirinn a thànaig na Gàidheil a dh’Alba agus Manainn agus ’s e seo am beachd as cumanta, ach tha argamaid ann eadar àrc-eòlaichean agus luchd-eachdraidh agus tha cuid den bheachd gun robh Gàidheil air taobh an Iar Alba fada ron 5mh Linn.
- Gàidhlig – Ciamar a tha thu?
- Gàidhlig Mhanannach – Kys t'ou? (= Cionas ta u)
- Gàidhlig Ultach – Caidé mar a tá tú?, neo Cad é mar atá tú?
- Gàidhlig na h-Èireann chumanta – Conas atá tú?
- Gàidhlig Mhuimhneach – Conas taoi?, Conas tánn tú?
- Gàidhlig Chonnachtach – Cén chaoi a bhfuil tú?
- Gàidhlig – Chan eil airgead agam.
- Gàidhlig Mhanannach – Cha nel argid aym.
- Gàidhlig na h-Èireann chumanta – Níl airgead agam.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Eadar-theangachadh Gàidhlig-Gaeilge le InterGaelic
- Faclairean Gaeilge-Gàidhlig agus Gàidhlig-Gaeilge tro Multidict.
- Faclair Gàidhlig-Gaeilge le Kevin Scannell (pdf)
- Gluais Albanach-Éireannach le Ciarán Ó Duibhín
- Gàidhlig agus Gaeilge - duilleag le Caoimhín Ó Donnaíle aig SMO
- Blasad Gaeilge - leasanan Gaeilge tro mheadhan na Gàidhlig


text:
Cruinneadaireachd
’S e geoimeatras air uachdar cruinne a tha cruinneadaireachd agus tha i air leth feumail do mharaireachd agus do reul-eòlas. Air uachdar cruinne ’s e arc prìomh-chearcaill a tha an astar as giorra eadar dà phuing agus a tha a’ gabhail àite loidhne à geoimeatras raoin. Chionns gu bheil na prìomh-chearcallan uile a’ trasnadh, chan eil loidhnichean co-shìnte ann mar a th’ ann an geoimeatras raoin. Mar sin, ’s e geoimeatras neo-Eoclaideach (geoimeatras eileapsach) a tha cruinneadaireachd.
Susbaint
- 1 Prìomh-chearcallan agus cearcallan beaga
- 2 Ceàrn co-chruinnein
- 3 Triantan co-chruinnein
- 4 Domhan-fhad agus domhan-leud
- 5 Triantanachd cho-chruinnein
Prìomh-chearcallan agus cearcallan beaga[deasaich | deasaich an tùs]
’S e cearcall a tha eadar-ghearradh cruinne agus raon. Ma tha an raon tro mheadhan na cruinne, tha radius a’ chearcaill agus radius na cruinne co-ionnan agus ’s e prìomh-chearcall a th’ ann (me. AB anns an diagram). Mur eil an raon tro mheadhan na cruinne ’s e cearcall beag a th’ ann (me. CD anns an diagram). Nam biodh loidhne dhìreach ann tro mheadhan M na cruinne a tha ceart-cheàrnach ri raon a’ chearcaill, rachadh e tro uachdar na cruinne aig dà phuing (P agus P′ ) a tha pòlaichean a’ chearcaill. Tha dà chearcall co-shìnte ma tha na h-aon phòlaichean aca. Chan eil ach aon phrìomh-chearcall aig paidhir phòlaichean.
Ceàrn co-chruinnein[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceàrn co-chruinnein ann aig trasnadh dà phrìomh-chearcaill. Thèid mìneachadh air a dhèanamh air mar a leanas.
Beachdaich air na dà phrìomh-chearcall PA agus PB a tha a’ trasnadh aig a’ phuing P. Sgrìobh beantanan PS agus PT don dà phrìomh-chearcall fa leth. Tha PT ceart-cheàrnach do radius MP a’ phrìomh-chearcaill PB agus mar a tha e anns an raon PMB ’s ann a tha e co-shìnte ris an radius MB. Mar an ceudna tha PS co-shìnte ri MA. Tha an ceàrn SPT a’ dèanamh mìneachadh air a’ cheàrn co-chruinnein APB eadar na dà phrìomh-chearcall, agus tha seo agus an ceàrn AMB co-ionnan.
Triantan co-chruinnein[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha trì puingean air uachdar cruinne, faodar dà leth a dhèanamh air a’ chruinne ’s gum bi na trì puingean air an aon leth-chruinne. Ma tha na trì puingean seo air an ceangal le arcan phrìomh-chearcall ’s e triantan co-chruinnein a th’ ann. Anns an diagram, tha AB, BC agus CA na trì taobhan den triantan cho-chruinnein ABC. Tha faide arc a’ phrìomh-chearcaill BC:
-
- BC = r ceàrn BMC
far a bheil r a’ comharrachadh radius na cruinne, agus na ceàrnan air an tomhas le raidianan. Chionns gu bheil r cunbhalach, tha e uaireannan nas goireasaich faide arc a’ phrìomh-chearcaill a thomhas leis a’ cheàrn a nì e aig meadhan na cruinne. Mas e 60° a tha an ceàrn BMC , ’s e 60° a tha faide arc BC.
Triantain cheart-cheàrnach agus triantain cheathramhach[deasaich | deasaich an tùs]
Biodh ABC na triantan co-chruinnein, agus biodh A, B agus C nan ceàrn co-chruinnein aig gach gob.
- Nam biodh fear de na ceàrnan co-chruinnein 90°, ’s e triantan ceart-cheàrnach a bhiodh ann.
- Nam biodh fear de na taobhan 90°, ’s e triantan ceathramhach a bhiodh ann.
Domhan-fhad agus domhan-leud[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar a bheachdachadh air an t-saoghal airson adhbhair ghnìomhaich mar gum biodh e co-chruinnein. Tha e a’ cuartachadh mu thrast-thomhas TD far a bheil T aig a’ Phòl a Tuath agus D aig a’ Phòl a Deas. ’S e an crios-meadhain, no meadhan-chearcall na talmhainn, prìomh-chearcall nam pòlaichean seo.
’S e domhan-loidhne no meridian a tha gach leth-phrìomh-chearcall bho T gu D. Chionns gu bheil iad uile air prìomh-chearcallan tro pòlaichean a’ chrios-mheadhain, tha iad uile ceart-cheàrnach ris. Tha co-chòrdadh eadar-nàiseanta ann gu bheil am prìomh-mheridian am fear tron Amharclann Greenwich an Sasainn agus faodar suidheachadh gach meridian eile a thomhas leis a’ cheàrn co-chruinnein eadar esan agus am prìomh-mheridian. ’S e domhan-fhad mar ainm air a’ cheàrn co-chruinnein seo agus tha e air a thomhas bho 0° gu 180° iar, no ear, air Greenwich. Ma tha am prìomh-mheridian a’ trasnadh a’ chrios-mheadhain aig L, agus meridian eile a’ trasnadh aig K, tha an ceàrn co-chruinnein eatorra agus an ceàrn KML co-ionnan.
Tha feum air dara co-chomharra gus àite sam bith a lorg air loidhne an domhan-fhaid. Tha na cearcallan beaga co-phòlarach nas freagarraich agus iadsan co-shìnte ris a’ chrios-meadhain. Tha suidheachadh cearcaill bhig air a sheulachadh gu h-iomlan le faide arc air an domhan-loidhne eadar an cearcall beag agus an crios-mheadhain. Mar eisimpleir, tha puing A air a’ chearcall bheag AB a tha astar AK (no BL) bhon chrios-mheadhain. ’S e seo an ceàrn KMA (no LMB) agus ’s e domhan-leud a theirear ris. Tha domhan-leud air a thomhas bho 0° gu 90° tuath (no deas) air a’ chrios-mheadhain.
Chionns gu bheil radius na talmhainn mu 6,380 km (aig a’ chrios-mheadhain), ’s ann mu thimcheall 100 km a tha astar arc 1°. Tha puing ceàirn air a roinn na 60 mionaidean agus gach mionaid air a roinn na 60 diog. Nam biodh feum ann ach an dealachadh a dhèanamh eadar mionaidean arc agus mionaidean uarach, theireadh arc-mhionaid agus arc-dhiog ris. ’S ann mu thimcheall 30 m a tha astar arc-dhiog. Thathar a’ lorg àite sam bith air an talamh gu h-eagnaidh, mar eisimpleir:
-
- 2° 9′ 31.43″ I, 55° 57′ 26.81″ T
- 63° 42′ 34.84″ I, 44° 39′ 32.73″ T
far a bheil ′ agus ″ a’ comharrachadh mhionaidean agus dhiogan, agus I, E, T no D a’ comharrachadh iar/ear air Greenwich agus tuath/deas air a’ chrios-mheadhain.
Triantanachd cho-chruinnein[deasaich | deasaich an tùs]
Biodh ABC na triantan co-chruinnein, agus biodh A, B agus C nan ceàrn co-chruinnein aig gach gob an triantain. Biodh a, b agus c nam faide arc mu choinneimh nan ceàrnan A, B agus C fa leth. Gabhar a dhearbhadh gu bheil:


text:
- TIOTAL
- Luchd-crolaidh aig Raon-deighe Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW_R_U_11_11_68_2816
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 11 An t-Samhain 1968
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21658
- KEYWORDS
- croladh
geamachan
spòrs
clubaichean
Chan eil fios cinnteach cò as a thàinig crolaidh an toiseach, ged a tha a' bhliadhna 1511 sgrìobhte air a' chlach chrolaidh a bu shine a chaidh a lorg, faisg air Sruighlea. Ann an 1838, chaidh Club Crolaidh Mòr Albannach a stèidheachadh (chaidh an t-ainm Club Crolaidh Rìoghail Albannach a thoirt air a-rithist) leis an t-amas riaghailtean chumanta a stèidheachadh airson a' gheama. Chaidh Club Crolaidh Inbhir Nis a stèidheachadh ann an 1898 agus chaidh a thoirt a-steach dhan Chlub Rìoghail Albannach an ath-bhliadhna.
Tha clachan-chrolaidh an là an-diugh mu 30cm tarsainn agus 11cm àrd. Thathar air a dhèanamh o chlach-ghràin a tha mar mhaolan-crathaidh, agus tha cudthrom mi naoi cilegraman ann. Tha slighe a' chlaich air an deigh fo smachd chluicheadairean a tha a' sguabadh an deigh air a bheulaibh. Tha seo ag adhbharrachadh nach eil uiread de chogall eadar an deigh is a' chlach, a' sguabadh sprùilleach sam bith on deigh agus 's urrainn dha buaidh a thoirt air mar a tha a' chlach a' lùbadh. 'S e an t-amas faighinn uiread de chlachan 's a tha comasach nas fhaisge air àite sònraichte air an deigh (am putan) na tha a' chlach a b'fhaisge aig do choimhliche
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
gràdh fireann (ginideach: gràidh) (iolra: gràidhean)
- Mothachadh dian na spèise agus aire a dh'ionnsaigh duine eile.
- Chan eil air chrith gu soirbh an gràdh mhàthar.
- Tàladh domhan agus tlàth a dh'ionnsaigh cuideigin.
- 'S an rud as cudthromaiche 'nam bheatha do ghràdh.
- Cor anns a tha an toileachas dhuine eile deatamach dhan toileachas neach fhèin.
- Am ball nam mothachadh suirgheil neach; leannan, mùirn, no rùn
- Choinnich mi mo ghràdh aig a' chèilidh an-uiridh.
Co-fhaclan
Frith-fhacal
Eadar-theangachaidhean


text:
- TIOTAL
- Taigh nam Bochd san Eilean Dubh
- EXTERNAL ID
- GB232_DG_POORHOUSE_154_2
- ÀITE
- Fortrose
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS
- DEIT
- 1906
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8341
- KEYWORDS
- taighean nam bochd
ailtireachd
planaichean
dealbhan
zoomable
deilbh leudachail
Chaidh Taigh nam Bochd san Eilean Dubh a thogail faisg air A' Chananaich ann an 1859. Bha parraistean Abhach, Cromba, Cill Iùrnain, An Cnoc Bàn, Ruigh Sholais, Ròs Mhaircnidh is Urchadan ga chleachdadh. Tha am plana a' sealltainn atharradhaidhean a bhathar a' moladh anns na seòmraichean-ionnlaid is na taighean beaga, is tha ainm-sgrìobhte Sheumais D. Rothaich, Deadhan a' Chomainn, air. Bha aigesan ri aonta a thoirt do thogalach ùr no leasachadh air togalach a bh' ann mar-thà


text:
Aois Criost, naoi c-céd fiche a trí.
An seiseadh bliadhain do Dhonnchadh.
Failbhe, ancoire, d'écc.
Cathal, mac Conchubhair, rí Teora Connacht, d'écc.
Dubhghall, mac Aodhaa, righ Uladh, do mharbhadh la h-Ulltoibh .i. la Cenel Maelche.
Lorcan, mac Dunchadha, tighearna Bregh d'écc. As dia n-écc ro ráidhedh,
- Naoi m-bliadhna at-fes, arimh dron,
ó Flann Temhrach, ní cor n-gel,
Cathal Connacht, rí na n-art,
Dubhghall tuagha ri balc Breg.
Domhnall, mac Cathail, dhamhna Connacht, do mharbhadh la a bhráthair, Tadhg mac Cathail, & Tadhg do ghabháil ionaidh a athar.
Faolan, mac Muiredhaigh, rí Laighen, cona mac .i. Lorcan, do erghabhail la Gallaibh Atha Cliath.
Tomrar, mac Tomralt, do mharbhadh do Conmaicnibh Mara.
Flaithchius, mac Scoracháin, tighearna Ua Criomhthannáin, d'écc.
Aois Criost, naoi g-céd, fiche, a cethair.
An seachtmhadh bliadhain do Dhonnchadh.
Colman, mac Aililla, abb Cluana Ioraird, & Cluana Mic Nóis, espucc, & doctor egnaidh, d'ég. As leis do-rónadh daimh liac Cluana Mic Nóis. Do Chonaillibh Muirtemhne a chenel.
- An dechmhad bliadhain, dail dir,
ro fher failte & bron,
Colman Cluana gair gach tuir;
Albdann do dhol dar muir.
p.614
Maol Seachlainn, mac Maol Ruanaidh, aird-ríghdamhna Teamhrach.
& Duineachaidh, mac Laoghaire, flaith Fear c-Ceall, d'ég.
Orgain Dúine Sobhairce do Ghallaibh Locha Cuan, & ro marbhadh daoine iomdha leó.
- A cethair fichet as glé,
agus naoi c-céd cen timdhibhe,
o ro genair mac De bhí
co h-orccain Duin Sobhairgi.
Raoineadh ria Muircheartach, mac Neill & ria n-Ultaibh occ Drochat Cluana na Cruimhther an 28 do December dia Dardaoin do shunnradh, dú in ro marbhadh ocht c-céd imo t-toiseachaibh .i. Albdann, mac Gofraith, Aufer, & Roilt. Ro gabhadh cacht seachtmaine foran leth oile diobh occ Ath Cruithne, go t-táinig Gofraith, tigherna Gall, ó Ath Cliath dia c-cobhair.
Orgain Cille Dhara do Ghallaibh Puirt Loairge. A h-orgain doridhisi ó Ath Cliath isin m-bliadhain chedna.
Ferghus, mac Duiligein, tigherna Luirg, do mharbhadh la Feraibh Breifne.
Mochta, epscop Ua Néill & saccart Arda Macha, & Muiredhach, mac Domhnaill, tánaisi abbadh Arda Macha, d'ég.
Aois Criost, naoi c-céd a cúig fichet.
An t-ochtmhadh bliadhain do Dhonnchadh.
Corbmac, mac Fithbrain, abb Glinne Da Locha.
Maol Pettair, abb Cluana Fearta Mo Lua, d'ég.
Soichleachán Tighe Munda do ghuin & a écc dhi.
p.616
Brian, mac Cinnedigh, do ghenemhain san m-bliadhain-sin .i. xxiu. bliadhna roimh Maoilechlainn mac Domhnaill.
Donngal, Rosa Commáin, d'écc.
Caindealbhán, mac Maol Cróin, tighearna Ua Laoghaire, & Foghartach, mac Lachtnáin, tighearna Teathbha, d'écc.
Gaoch, mac Duibh Roa, tighearna Ciannachta Glinne Geimhin, do mharbhadh la Muircertach, mac Néill.
Sitriuc ua h-Iomhair, tighearna Dubhghall & Fionnghall, d'écc.
Gofraith cona Ghallaibh do fhagbhail Atha Cliath, & a n-dol ina f-fritheing iar sé míosaibh.
Goill Linne Duachaill do dheirghe (.i. fáccbháil) Ereann.
Oenach Taillten do thoirmescc la Muircertach mac Néill im Donnchadh ua Maoileachlainn, tria imneisi catha boí etorra, go ros-edarscar Dia gan fhuiliucchadh gan fhoirdergadh for neach diobh.
Maol Brighde, mac Tornáin, comhorba Patraicc & Coluim Cille, & Adhamhnáin, cend crábhaidh Ereann uile, & urmhóir Eorpa, d'ég iar sendataidh tocchaidhe 22 Februarii. Conidh d'foraithmet a bháis a dubhradh,
- Ala bliadhain décc ní diuir,
a h-ocht Cailne Iul Flainn fri h-úir,
a h-ocht Cailne Marta muaidh,
Maol Brighde buaidh n-Gaoidheal n-gúir.
- O genair mac deodha Dé
for bith cé h-i colla crí,
cúig bliadhna fichet naoi c-céd,
co h-écc Maoil Brigde iar ní.
- Ní bliadhain cen airisne,
anabbaidh abb Arda Macha,
Maol Brighde barr Eoraipe,
Corbmac Glinne Dá Locha.
p.618
Anrothán, mac Maoil Guirm, do ghabháil tighearnusa Corco Mo Dhruadh.
Aois Criost, naoi c-céd, fiche a sé.
An nómhadh bliadhain do Dhonnchadh.
Baoithine, abb Birrae.
Fionnachta, abb Corcaighe, cend riaghla ermhoir Ereann.
Ciarán, abb Achaidh Bhó Caindigh.
Cele Dabhail, mac Scannail, do dhol co Róimh dia ailithre a h-abdhaine Bendchair, & at-bert na rainn-si occ imtecht dó.
- Mithigh damh-sa tairir
do thriall o thoraibh teghlaigh,
do asccnamh imm ailither,
tar tuinn mara muaidh menmnaigh.
- Mithigh anadh d'inntladhadh
collna co líon a caire,
mithigh iaramh imradhadh
co ro fríth Mac mór Maire.
- Mithigh asccnamh sualach,
saltradh for toil co treamhon,
mithigh freiteach n-dualcha,
agus derna fri deamhon.
- Mithigh corp do chairiucchadh,
daigh isa cion ron-brena,
mithigh foss iar t-taiririudh
airm i t-telccmís ar n-déra.
- Mithigh focuil tigh-láithi,
terbhadh frí gnúisi gnátha,
mithigh omhan indnaidhe
treasa luain láithe brátha.
- Mithigh lámh corp crédbhaidhe,
costadh im chrábhaidh n-glinne,
mithigh reic na n-earchraidhe
ar thír na flatha finne.
- Mithigh lámh fri turbhaidhe
domhnain cé cétaibh caingen,
mithigh grés fri h-irnaighe,
icc adradh airdrigh aingeal.
- Acht inge di aen-bliadhain,
ní thesta dom trí fichtibh.
Airisemh fo naomh-riaghail
in nách maighin ba mithigh.
- Ni mharatt mo chomhaeissi,
bhittís fri crábhaidh crichidh,
anadh do rioth ró-bhaoissi
innach maighin bá mithigh.
p.620
- Ba liach Corbmac cuiredhach
gaeta go sleghaibh sithibh,
Indreachtach muadh, Muiredhach,
Maonach, Maol molbthach Mithigh.
Muirgheal, inghen Floinn, mic Maoil Seachlainn, d'ég h-i c-Cluain Mic Nóis.
Donnchadh, mac Domhnaill, rioghdhamhna An Tuaisceirt, do mharbhadh la Nortmandaibh.
Lorcán, mac Maoil Céin, tigherna Ua Failghe, d'ég.
Fionnachta, mac Taidhg, ríoghdhamhna Ua Ceinnsealaigh, d'ég.
Cionaedh mac Oghráin, tighearna Laoighisi, do mharbhadh.
Eaghra, mac Poprigh, tighearna Luighne Connacht, & Cet, mac Flaithbheartaigh, tighearna Corca Mo Dhruadh, d'ég.
Orgain Cille Dara a Purt Láirge lá mac Gothfraith, co ruccsat broit & edala móra eiste.
Maol Ruanaidh, mac Concobhair, do mharbhadh la Donnchadh.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a seacht.
An dechmhadh bliadhain do Donnchadh.
Tuathal, mac Oenacáin, epscop Doimh Liacc & Lusca, & maor muinntire Páttraicc.
Cele Dabhaill, mac Scandail, comharba Comhghaill Beandchair fo Erinn eapscop scribhnidh, proiceptaidh, & doctor ergna, d'ég ina ailithre isin Roimh an 14 do September, & isin naomhadh bliadhain ar caogatt a aoisi. Ba do bliadhain a bháis ro ráidheadh,
- Tri naoi, naoi c-céd do bhliadhnaibh,
ríomhthar fo riaghlaibh reilibh,
o ghein Críost, gníomh ga n-déine,
co bás cáidh Céle cléirigh.
Caoncomhrac, mac Maol Uidhir, abb & epscop Daire Calccaicch, & maor Cána Adhamhnáin.
Tuathal, mac Maoil Ciaráin, abb Cluana h-Eidhnech d'écc.
Ferghil, abb Tíre Da Ghlass, d'écc i Róimh ina oilithre.
Dunchadh, mac Braonáin, sagart Cille Dara.
Maol Giricc, abb Tighe Sruithe Cluana Mic Nóis.
Maol Pátraicc,
p.622mac Celen, saccart & secnap Bennchair.
Maol Muicheirghe, feirthighis Cluana Mic Nóis.
Diarmaid, mac Cearbhaill, tighearna Osraighe.
Indreachtach, mac Cathail, tigherna Leithi Cathail, d'écc.
Gabhail for Loch Oirbsen do Ghallaibh Luimnigh, & insi an locha do orgain dóibh.
Coimhleang nóchobhlaigh for Loch Ribh eitir Conmaicne & Tuaith n-Ella, in ro marbhadh Cathal ua Maele, & Flaithbheartach, mac Tuathghaile, & drong oile immaille friú.
Slóighedh lá Donnchadh go Liathdruim ind acchaidh Muirchertaich, mic Néill, co ro scarsat gan fuiliucchadh gan foirdearccadh for araile. Dia m-boí Donnchadh acc urthriall an t-slóighidh as and as-rubhradh,
- Abradh neach fri Donnchadh donn,
ris an sonnchadh slaite clann,
cia beith Liathdruim ar a chinn,
ata gillae diardain ann.
Cainech, inghen Canannáin, ben righ Ereann, d'écc.
Domhnall, mac Taidhg, righdhamhna Ua c-Ceinnselaigh, d'ég.
Orgain Cille Dara ó Gothfrith lá feile Brighde.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a h-ocht.
An t-aonmhadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Nuadha, espucc Glinne Dá Lacha.
Flann Fobhair, abb Lughmhaidh.
Maol Caoimhghin mac Scannláin, abb Tighe Mo Chua.
& Donnghal, abb Rosa Comáin, d'ég.
Maol Da Bhonna, mac Dobhailén, toisech Luighne.
Muirchertach, mac Eaghra, tighearna Luighne.
& Iodhnaidhe ua Mannachan do mharbhadh.
Gofraith, ua h-Iomhair, co n-Gallaibh Atha Cliath, do thoghail & do orgain Derce Fearna, airm in ro marbhadh míle do dhaoinibh an bhliadhain-si, amhail as-berar isin rann,
p.624
- Naoi c-céd bliadhain gan doghra,
a h-ocht fichet non-dearbha,
o do-luidh Criost dár c-cobhair
co toghail Derce Ferna.
Ar na n-Gall bádar for Loch Oirbsen do chur la Connachtaibh.
Goill Luimnigh do ghabháil longphort i Muigh Roighne.
Goill .i. im Torolbh, do ghabháil for Loch Eathach, & a longphort occ Rubha Mena.
Accolbh, iarla, & ár Gall imbe, do marbhadh lá h-Uibh Ceinnsealaigh.
Find, mac Mhaoil Mórdha, ríoghdhamhna Ua f-Failghe, & Flann a dhearbhráthair do mharbhadh.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a naoi.
An dara bliadhain décc do Dhonnchadh.
Crunnmhaol, epscop Cille Dara.
Tiopraitte, mac Aindsene, abb Cluana Mic Nóis, .i. do Uibh Briuin a chenel, d'ég.
Maoil Eoin, epscop & ancoiri Atha Truim, d'écc iar n-deigh-bheathaidh.
Cend Faoladh, mac Lorcáin, comharba Cluana h-Eoais & Clochair mac n-Daimheini, d'ég.
Bran, mac Colmáin, abb Rosa Cré, do mharbhadh la Gallaibh.
Mael Brighde, mac Feadacáin, abb Lainne Mic Luachain.
& Onchu, sagart Cille Dara, d'écc.
Cernachán, mac Tighearnáin, tighearna Breifne, d'écc.
Gaill Luimnigh do ghabháil for Loch Ribh.
Gofraith do dhol i n-Osraighibh do ionnarbadh Ua n-Iomhair a Moigh Roighne.
Donn Cuan, mac Faoláin, rioghdhamhna Laighen, d'ég.
Derbhail, inghen Maoil Finnia rioghain Teamhra, d'ég.
Aois Criost, naoi c-céd triocha.
An treas bhliadhain décc do Dhonnchadh.
Suibhne, abb Laine Léire.
Duibhlitir, mac Sealbhaigh, abb Tighe Mo Ling, &
p.626fer leighinn Glinne Da Locha.
Feardomhnach, mac Flannagáin, abb Cluana Ioraird.
Fuacarta, abb Insi Cain Degha.
Maonghal, mac Becáin, abb Droma Cliabh.
Maol Giricc, abb Fobhair, d'écc.
Airmhedh, abb Cuile Rathain, do mharbhadh la Gallaibh.
Aongas mac Anghusa primh-file Ereann, d'écc.
Fland, mac Maoil Fhinnia, tighearna Bregh do mharbhadh do Uibh Eathach, .i. la Cummusccach mac Eccertaigh. Conadh dia écc ro raidhedh,
- Ba deithbhir do Gaoidhealaibh,
dá léctís déra fola,
nat cing Taillte Taoidhen ua Flainn,
Flann an Bhrogha.
Cionaedh, mac Caindealbhain, tighearna Cenel Laoghaire.
Bachall Chiarain .i. an Óraineach do bhádhadh h-i Loch Techet, Loch Uí Ghadhra aniú, & da fher décc amaille fria, agus a faghbháil fo chédóir.
Loingsech ua Leathlobhair, rí Uladh, d'ég.
Torolbh iarla do mharbhadh la Muirchertach mac Néill & lá Dál n-Araidhe.
Flann, mac Muireadhaigh, ríoghdhamhna Laighen, & Lorcan, mac Cathail, ríoghdhamhna Laighen, d'écc.
Aois Criost, naoi c-cétt triocha a h-aon.
An cethramhadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Cosccrach, mac Maoil Muchairghi, epscop Tighe Mo Chua, & na c-Command.
Seachnusach saccart Dearmaighe.
& Fedhelm, .i. inghen Domhnaill, banabb Cluana Brónaigh, d'ég.
Cathal mac Odhráin, tighearna Laoighisi.
& Cuilen, mac Ceallaigh, tighearna Osraighe, d'écc.
Celecen, .i. mac Gairbith, tighearna na n-Airthear, d'écc.
Lorcán, mac Eathach, an dara tigherna boí an tan-sin for Airther Liffe, d'écc.
Raoinedh i Moigh Uatha ria f-Ferghal, mac Domhnaill, & ria Siocfhraidh, mac Uathmharáin .i. mac inghine Domhnaill for Muirchertach, mac Néill, dú i t-torchair Maol Garbh, mac Gairbith, tighearna
p.628Dearluis, & Conmhal, mac Bruadhráin, co n-druing oile h-i maille friú.
Raoinedh ria c-Conaing, mac Néill co n-Gallaibh Locha h-Eathach for choigeadh Uladh, dú i t-torcratar da chéd décc.
Goill do ghabháil for Lochaibh Eirne, co ro ionnrattar & go ro airccsettar iol-tuatha, & il-chealla go Loch Gamhna.
Ard Macha do orgain im féil Martain do mac Gofraidh .i. Amhlaibh, co n-Gallaibh Locha Cuan imme. Matadhan, mac Aedha co Cóigeadh Uladh, & Amhlaibh, mac Gofraith co n-Gallaibh d'ionnradh & d'argain An Choigeadh co Sliabh Betha siar, & co Mucnamha fodheas conus-tarraidh Muirchertach mac Néill. Fearaidh cath friu, & ro meabhaidh forra co f-farccaibhsiot da fhichit décc cenn lais lá taobh braite & gabhála.
Bard Boinne primh-fhile Ereann do mharbhadh d'Uibh Corbmaic Ua n-Ethach Cobha.
Domhnall, mac Gadhrai, tighearna Luighne do mharbhadh.
Maidhm Duibhthíre ria n-Amhlaoibh Cendcairech ó Luimnech, dú i t-torcrattar saor-clanda do Uibh Maine.
Aois Criost, naoi c-céd triocha a dó.
An cúicceadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Goill Luimnigh do ionnradh Connacht co Muigh Luircc fo thuaith, & co Badhbhghna soir.
Duibhghiolla, mac Robacáin, tighearna Ua Corbmaic, do
p.630mharbhadh la Congalach mac Lorcáin trí tangnacht.
Uallach, inghen Muimhnecháin, bainécces Ereann, d'écc.
Gothfrith, tighearna Gall, d'écc.
Ro loiscc tene do nimh slébhte Connacht isin m-bliadhain-si, & ro tiormaighsetor locha & srotha, & ro loisccedh beus daoine iomdha lé.


text:
5 am Màrt
'S e 5 am Màrt an 64mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (65mh ann am bliadhna-leum). Tha 301 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1849 - Thòisich Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1324 - Daibhaidh Brus, Rìgh na h-Alba.
- 1918 - James Tobin, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1981.
- 1930 - Martin Karplus, ceimigear às an Ostair agus na Stàitean Aonaichte.
- 1934 - Daniel Kahneman ann an Tel Aviv. Eaconamaiche agus inntinn-eòlaiche à Iosrael. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomachd ann an 2002.
- 2013 - Hugo Chávez, ceann-suidhe Venezuela.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1605 - Ippolito Aldobrandini, ann an Cathair na Bhatacain. Pàpa bho 1592 gu ruige 1605.
- 1759 - Georg Friedrich Händel, ceòl-sgrìobhaiche Gearmailteach, ann an Lunnainn.
- 1953 - Iosif Stalin, neach-poileataigs anns an Aonadh Sobhiat.
- 2000 - Dòmhnall Aonghais Bhàin, bàrd Gàidhlig à Uibhist a Deas.


text:
10 an Cèitean
'S e 10 an Cèitean an 130mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (131mh ann am bliadhna-leum). Tha 235 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1940 - Leig Neville Chamberlain leis an dreuchd Prìomh Mhinistear an Rìoghachd Aonaichte, thòisich Winston Churchill.
- 1994 - Thòisich Nelson Mandela na cheann-suidhe Afraga a Deas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1900 - Cecilia Payne-Gaposchkin, neach-saidheans agus reuladair (ch.1979)
- 1920 - Herbert Maurice William 'Bert' Weedon, neach giotàr agus cumadair-ciùil à Sasainn.
- 1946 - Donovan Leitch, neach-ciùil Albannach.
- 1957 - Sid Vicious, ann an Lunnainn. Ceòladair à Sasainn.
- 1960 - Bono, seinneadair Èirinneach.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - cuidhteas reic, 1947
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_068
- DEIT
- 29 An t-Iuchar 1947
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1273
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
Chaidh an cuidhteas seo a chur ri Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar, Port Rìgh, le Seumas Bennett, Reiceadair Èisg agus Chearcan ann am Pàislig. Tha mìneachadh sa chuidhteas air dà luchd bhradain. Tha fios ann cuideachd gun deach ochd bhogsaichean a thilleadh.
Gu neo-àbhaisteach, chan eil an cuidhteas a' sealltainn gin de na cosgaisean a bh' aig a' cheannaiche, leithid giùlan, teileagraman agus coimisean, 's mar sin shaoileadh gum biodh iad seo air an toirt a-steach sa phrìs a chaidh a phàigheadh air an iasg. Tha an stampa 'examined/ sgrùdte' a th' air a' chuidhteas air a dhèanamh leis an luchd-cunntais aig Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar rèn sgrùdadh bhliadhnail aca.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Post-d
Post-d
Bidh an t-oilthigh a’ cleachdadh Office365 airson puist-d aig luchd-obrach agus oileanaich.
- Air coimpiutair an oilthigh no na colaiste ’s urrainn dhut cothrom fhaighinn air seo tron Outlook Client.
- Air innealan pearsanta, ’s urrainn dhut Webmail a chleachdadh gus cothrom fhaighinn air na puist-d agad tro bhrobhsair-lìn. Bidh seo a’ cur feum air an Outlook Web App (OWA).
Molaidhean mu Webmail
- Bidh Webmail ag obair as fheàrr leis an dreachd as ùire de Internet Explorer no Firefox. Cha bhi sinn a’ moladh gun cleachd thu Chrome.
- Cleachd an t-ainm neach-cleachdaidh iomlan agad gus logadh a-steach ( @uhi.ac.uk) agus lean an stiùireadh ceum air ceum airson logadh a-steach
- Ma bhios trioblaid agad a’ logadh a-steach, agus chaidh Avast a chur an sàs air an inneal agad, cuir fios chun an deasg cuideachaidh airson cuideachadh.
- Rinn sinn am pròiseas airson logadh a-steach nas sìmplidhe airson an Outlook Web App (OWA). Bidh e a-nis ag obair san aon dòigh airson àireamh de bhrobhsairean, agus ma bhios tu aig an taigh no air an àrainn.
Ma bhios trioblaidean agad leis an t-seirbheis seo, cuir fios chun deasg cuideachaidh.
Ceanglaichean
Seirbheis ‘drop box’ (gus faidhlichean mòra a chur)
Bhidiothan Trèanaidh Office365 (ceangal ri Youtube)
Ceistean cumanta mu Phost-d
Freagairtean ri mòran de na ceistean as cumanta.
Tha goireas-lorg againn airson ceistean cumanta.
Iùil puist-d
Iùil
Tha àireamh de iùil ri fhaotainn airson Office365, cho math ri stiùireadh eile.
Bhidiothan (luchdaich a-nuas faidhlichean WMV)
Cùm rian air na conaltraidhean air fad agad(17MB)
Roinnean agus Gnìomhan (16MB)
Riaghailtean (13MB)
Buidhnean Puist-d (13.5MB)
Roinn Mhìosachain agus Coinneamhan (12MB)
Fiosrachadh Coitcheann mun Mhìosachan (7MB)
Freagairtean Fèin-obrachail agus Earrannan Puist-d (13MB)
Lorg agus Seòrsaich(11MB)
Ceangail ri Office Outlook (13.5MB)
Stiùireadh
Cuideachadh coitcheann le Office365
A’ faighinn cothrom air cunntas coitcheann no tiomnaichte (co-ionnan ri ‘procsaidh’ ann an GroupWise), Stiùireadh airson Web Access, Stiùireadh airson Outlook Client, Stiùireadh airson Mac
Cleachdadh a’ Mhìosachain, Outlook Client
Cleachdadh a’ Mhìosachain, Web Access
Luchd-Conaltraidh, Outlook Client
Teachdaireachdan puist-d, Outlook Client
Teachdaireachdan puist-d, Web Access
A’ tòiseachadh le Outlook Web Access
A’ tòiseachadh le Outlook 2010 Client
Cuideachadh le Outlook 2010 Client
Cuideachadh le Outlook Web Access
Làimhseachadh Sgudal-d, Outlook Web Access (a’ fosgladh ceangal Microsoft)
Làimhseachadh Sgudal-d, Outlook Client (a’ fosgladh ceangal Microsoft)
Trèanadh Microsoft son Outlook 2010 Client
A’ cur freagairt fèin-obrachail air dòigh (co-ionnan ri riaghailt ann an GroupWise), Stiùireadh airson Web Access, Stiùireadh airson Outlook
Le taing do dh’Oilthigh Dhùn Dè agus na sgiobaidhean Microsoft airson mòran de na sgrìobhainnean tùsail agus ceanglaichean seo a thoirt dhuinn.
Office365
Is urrainn dhut cothrom fhaighinn air Office365 ann an diofar dhòighean. Thèid Outlook Client a chur an sàs air coimpiutairean agus laptops aig luchd-obrach mur a bhios duine sam bith eile gan cleachdadh. Cuir fios chun luchd-taic IT ionadail agad airson fiosrachadh mun chlàr-ama airson seo. Cha bhi cothrom aig oileanaich no aig an fheadhainn le innealan coitcheann ach air an Web Access Client. Mar fhiosrachadh cha tèid Outlook Client a chur an sàs air MyUHI. Bidh thu feumach air Web Access Client gus puist-d a ruigsinn ann an MyUHI ma dh’fheumas tu seo a dhèanamh.
Leis gum bi an Outlook Client a’ stòradh an dàta agad gu h-èifeachdach aon uair ’s gun tèid a chur air dòigh air a’ choimpiutair, laptop no inneal MAC agad, ma dh’fheumas tu cothrom fhaighinn air na puist-d agad bho inneal eile, bidh agad ris an Web Access Client a chleachdadh.
Tha fios againn gum bi luchd-obrach agus oileanaich a’ gabhail nan gnìomhachdan a leanas os làimh gu cunbhalach. Tha farsaingeachd de stiùireadh ri fhaotainn airson gnìomhachdan eile airson Windows Outlook Client, MAC Client agus Web Access Client.
Tha liosta nas iomlaine de na h-eadar-dhealachaidhean eadar Outlook agus Web Access ri fhaotainn bho làrach-lìn Microsoft. Rinnear coimeas air na h-eadar-dhealachaidhean eadar Windows Outlook agus Mac Outlook, a tha cuideachd ri fhaotainn air-loidhne.
A bhith a’ faighinn thuige le innealan eile.
Airson barrachd fiosrachaidh mu Outlook Web App Browsers a bhios a’ faighinn taic, thoir sùil air sgrìobhainnean Microsoft.
- MAC
- Android
- Blackberry (tha stiùireadh airson innealan leis an oilthigh)
- iPad
iPhone/iPod Touch
- Stiùireadh POP/IMAP a dh’fhaodadh obrachadh airson innealan eile


text:
- TIOTAL
- 'Atholl' air a sgeadachadh gus an Trèana Rìoghail a tharraing
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_02_467
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11649
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
locothan
einnseinnean
smuid
Rathad-iarainn na Gaidhealtachd
monarcachd
rioghalachd
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 79 'Atholl' agus e air a sgeadachadh gus an Trèana Rìoghail a tharraing. B' e seo an dàrna loco aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd air an robh an t-ainm sin. Chaidh a chrìochnachadh san Ògmhios 1886, ath-àireamhachadh 79A sa Mhàrt 1917 agus lean e ann an seirbheis gus an deach a thoirt à seirbheis ann an 1923.
Ann an 1886 fhuair Rathad-iarainn na Gàidhealtachd ochd einnseanan frithealaidh (tender) 4-4-0 a bha iad air òrdachadh bho 'Clyde Locomotive Co Ltd'. B' e 'Clyde Bogies' a bha air a' chas seo agus bha iad airson an cleachdadh air seirbheisean na prìomh loidhne.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- A’ Chìoch, An Cuiltheann, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5488
- ÀITE
- Glean Bhreatail
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1960an; 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37124
- KEYWORDS
- An Cuiltheann
An Cuilthionn
sreap
sealladh-tìre
An t-Eilean Sgitheanach
beanntan
Nuair a thòisich an t-sreap san Eilean Sgitheanach cha robhar ach den bharail gun robh am mullach eireachdail seo ceangailte ri aghaidh creag dhrùidhteach Sròn na Cìche ann. Ann an 1899, mhothaich an sreapadair ainmeil, an t-Oll Tormod Collie, dha faileas tarsainn leac mhòr, ach le mealladh an t-solais agus an àird san robh a' ghrian, bha e glè dhuilich a thogail a-mach bho na creagan mun cuairt. B' ann còig bliadhna às dèidh sin a fhuair Collie ùine air a chuid amharais a dhearbhadh, agus ann an 1906 shreap e A' Chìoch. Tha e ag iarraidh sgil an t-slighe a lorg air sgàth ulpagan mòra ri fhaighinn timcheall mus fhaicear A' Chìoch. Tha an sealladh gun choimeas bhon àite seo air latha soilleir, àrd os cionn Coire Lagain, Loch an Fhir-balaich agus Gleann Bhreatail agus nas fhaide air fàire. On uair sin Tha A’ Chìoch na h-àite gu bheil luchd-sreap air an tarraing agus ann an 1986 nochd e mar an suidheachadh aison sabid-claidheimh sam film “Highlander”.


text:
Uill cha chreid mi nach bi sibh seachd searbh sgìth a-nis le dealbhan bho Inbhir Narann fo shneachd ach ‘s e sin fear eile dhut. Dh’ fhuirich mi aig an taigh an-diugh. Bha am poileas air an rèidio a-mach air ciamar a bu chòir dhut a bhith a’ fuireach aig an taigh mura robh an turas agad cudromach. Uill tha Gàidhlig cudromach nach eil ach tha pailteas ri leughadh chez-moi an dràsta agus mar sinn cha deach mi gu Obar Dheathain air an trèana aig 0900 ged’ s a bha e a’ ruith mar bu chòir. Aig dà mhionaid as dèidh na h-uaireach fhuair mi brath bhon oilthigh, ‘Cha bhi clasaichean ann an-diugh.’ Uill rinn mi deagh cho-dùnadh gun teagamh.
Thug sin cothrom dhomh a dhèanamh sgrìob siud ‘s seo a’ togail dealbhan. Tha mi duilich ach bha sin toradh dhith, nach bòidheach an stèisean fo sneachd agus leis a’ ghrian a’ deàrrsadh? Uill sin agad e bhuamsa a-nochd bhon phrìomh bhaile nam blogaichean Gàidhlig, bidh mi air ais le tuilleadh dealbhan den aon gné a-màireach.


text:
- TIOTAL
- 'Grant's Vibration Rod' - Litir (gun ceann-latha), page 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_PATENT_008_001
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6944
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
B' ann à Batan Gorm, Drochaid Chàrr, a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942), is 's e sin an t-adhbhar gun d' fhuair e am far-ainm - 'Battan'. Nuair a bha e na bhalach chuir e eòlas air dà rud a bha gu bhith air leth cudromach na bheatha - fìdhlearachd agus iasgach. Chaidh e air adhart gu bhith air leth math air gach rud; mar iasgair nuair a chruthaich e an slat-iasgaich iongantach aige fhèin ris an canar an 'Grant Vibration Rod', agus mar fhìdhlear le bhith a' stiùireadh Comann Srath Spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd airson faisg air dà fhichead bliadhna agus thànaig e gu bhith na eòlaiche air dòighean cruthachaidh fhìdhlean. A thuilleadh air an sin chruthaich e fidheall sònraichte ann an cruth diosg ris an canar an 'Rondello'. Chithear eisimpleir den t-slat-iasgaich, an fhidheall agus an Rondello aig a' Ghranndach aig Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealain Inbhir Nis (IMAG).
Is mathaid gur e dreach a th'anns an litir seo, ach b' e an Granndach a sgrìobh i agus tha i mu na 'Vibration Rods' aige. Ged nach eil ceann-latha oirre, chaidh a sgrìobhadh an dèidh dha peutant a chur air an dreach ann an 1894. Chan eil fhios cò thuige a bha an litir a' dol ach tha an Granndach a' toirt iomradh air Mgr Corballis (bàillidh ann an Inbhir Nis agus ùghdar iasgach-slait) a th' air iarraidh air a' Ghranndach slat a chur gu neach-faighinn na litir. Air sgàth is gu bheil uimhir de dh'iarrtas ann airson an t-slat, chan urrainn dhan Ghranndach iarrtas Mgr Corballis a choilionadh; bidh e ag obair as aonais taic oir chan eil e airson innse mar a bhios e a' cruthachadh an t-slat.


text:
Beag air bheag, tha an abhainn ag atharrachadh. Gu h-àraidh fad mhìosan a’ gheamhraidh, tha an t-sruth ga cumadh, ga h-ùrachadh, a’ togail is a’ tuiteam dhòrlaich ghreabhail agus a’ dèanamh leapadh–cladha ùr don bhradan is don bhreac. Thèid na bruaichean a sgùradh, am poll ga shuidheachadh far am bu laige an t-sruth, agus thar nam bliadhnaichean thig car, tionndaidh, agus coltas ùr air fad air an uisge.
Ach mar as truime a bhuaileas làmh mhic an duine oirre, ‘s ann as motha a tha an call do bhith-iomadachd, agus le a bhith a’ togail mhuilnean no ga dìreachadh airson àiteachas agus leasachadh baile fad linntean, chuireadh stad air beòthalachd nàdarra na h-aibhne. Is iad a’ cur stad air èisg–imrich o a bhith a’ ruigsinn nan alltan sìolachaidh aca air a’ mhòinteach, tha buaidh dhamaichean gu h-àraidh dona, agus mar a bu mhotha an structar agus mar a b’ fhaisge air an linne a tha e, ‘s ann a bu mhiosa an cron. A-nis, ge-tà, tha Buidheann Dìon Àrainneachd na h-Alba, mar phàirt den dàrna Phlana Manaidsearachd Srath–Aibhne, a’ dèanamh sgrùdadh air gach structar mòr is beag san dùthaich gus fhaighinn a-mach dè a’ bhuaidh a th’ aca air an àrainneachd uisgeach mun timcheall, agus gu dè thèid a dhèanamh gus a toirt am feabhas.
‘S mòr an fhàilte a tha cuid de dh’iasgairean agus bith-eòlaichean air cuir air a’ phròiseact seo, agus tha Alba, coltach ri iomadh dùthaich eile, mu dheireadh thall gu bhith a’ cur ceart eucoirean nan linntean a dh’fhalbh. Anns na Stàitean Aonaichte, ’s ann a tha na mìltean de structaran mar-tha air a bhith gan toirt a-mach, le iomairtean leithid Free the Snake airson ‘s gun tèid fiù na structaran as motha air an Abhainn Nathair – leas-abhainn na h-Aibhne Coluimbia – ann an Idaho agus Oregon an leagail. Ann an Sasainn, tha gnìomhachas air fàs an àirde mu thimcheall ath–fhiadhachadh uisgeachan, gu h-àraidh aibhnichean a tha a’ ruith tro bhailtean a bha uaireigin nan dachaigh do ghnìomhachas trom, agus chìthear èisg den gnè salmo air ais ann an aibhnichean an dèidh dà cheud bliadhna.
A dh’aindeoin seo ann an Alba chan eil e fhathast soilleir an tèid structaran a thoirt a-mach uile gu lèir no an tèid bealaich–èisg a chur a-steach gus èisg–imrich a leigeil seachad air cnaip-starra. Ged a bhios seo na cheum air adhart, cha tig piseach air a’ chron a rinneadh air àrainn uisgeach mura thig an structar fhèin a-mach. Air cùl dhamaichean tha an t-sruth a’ fàs mall, agus ann an tachartas air an cuirear pollachadh, no siltification, tha mìrean phuill a’ tuiteam chun a’ gharbhlach am meadhan na h-aibhne seach far an ruitheas an t-uisge gu slaodach air leithid sleamhnachaidh no sna cùrsaichean ìochdarach den abhainn. Sa gheàrr-ùine, tha seo a’ mùchadh mion-èisg a’ bhradain is a’ bhric, ach fad bhliadhnaichean dh’fhaodadh gun tèid na ceudan de mheatair de dh’abhainn shoilleir, fhuar, na chanal eabarach. Mar a thuirt neach-labhairt, Scott Crawford, bidh BDAA a’ coimhead air na buannachdan ri taobh cosgaisean.
“Tha sinn a’ crochadh air ùghdarrasan iasgach ionadail agus èic-eòlaichean gus fiosrachadh agus beachdan an t-sluaigh a thoirt dhuinn. Bidh sinn a’ measadh structaran a-rèir dè na cosgaisean gus an toirt a-mach, bith-iomadachd air an cùl, luach eachdraidheil, agus am biodh cunnart tuile na b’ àirde mura robh iad ann.”
Agus ‘s ann a tha ùghdarrasan mar-tha air an t-slighe a bu shaoire a roghnachadh air cuid de dh’aibhnichean. Ged a tha rannsachadh aig Urras Aibhnichean Siorrachd Àir air sealltainn gur gann an t-iasg a gheibh seachad air Dama a’ Ghàrraidh, thèid bealach–èisg a thogail air an Abhainn Lugaidh (ainmeil mar na bruaichean air a sgar Raibeart Burns agus Màiri Chaimbeul, Highland Mary), a dh’aindeoin is gun deach an dama a dhealbhachadh sa cheud dol a-mach le oighreachd an teaghlaich MhicGumaraid le troch no sloc air a’ mhullach gus bradain a ghlacadh. Ged a bhios am bealach na chuideachadh, is an dama fhathast na àite cha tèid stad air a’ phoidseadh eachdraidheil a bhios a’ gabhail àite fon structar fhèin agus bidh crìochan air na buannachdan a thig leis. Bha cuideachd co-dhùnadh cosail aig ùghdarrasan mu dhama ann an Ceiteirein, a tha a’ ciallachadh nach ruig na mìltean de dh’èisg na leapannan–cladha sna h–alltan uachdarach den Uisge Àir.
Ged a tha cead o BhDAA aig seilbheadairean de dhamaichean a tha fhathast gan cur gu feum, cha robh Maighstir Crawford idir soilleir mu na comharran–measaidh aca gus seann structaran a leigeil,
“Tha sinn a’ coimhead air an dà chuid bealaich–èisg a chur a-steach agus structaran a thoirt a-mach. ’S ann gu tric a tha sinn a’ ruigsinn co-dhùnadh a leig leotha mar a tha iad. Tha sinn airson dèanamh na bhios ag obair a b’ fheàrr a-rèir an t-suidheachaidh, ach ’s ann gu tric nach dèan sinn dad idir leis an structar.””
Facail mhuladach gu dearbh do luchd–àrainneachd a tha airson ’s gun till na h-aibhnichean gu staid nàdarrach, agus le buidhnean leithid comainn eachdraidh ionadail agus Dualchas Nàdair na h-Alba mar-tha air damaichean agus muilnean a shàbhaladh, bidh strì air fàire. ’S ann aig a’ bhradan fhèin a tha an strì a bu mhotha, ge-tà, ach le treas den àrainn uisgeach ann an Alba a’ fàilligeadh gus inbhe èic-eòlach math a-rèir an Steòrnaidh Frèam Obrach Uisge Eòrpaich a ruigsinn, tha an obair seo aig BDAA co-dhiù na dhòchas gu bheil cuid de mhac an duine, mu dheireadh thall, air an taobh.


text:
Jen
Tha Jen 'na ghaisgeach 'san fhilm-ghuaineis 1982 Jim Henson, An Criostal Dorcha.
A theaghlach agus a mhuinntir air mharbhadh leis na Skeksis, bha Jen air àrach leis na Draoidhean 'nam gleann, a' creidsinn gum b' e an neach-tàrrsainn deireannach na Gelfling a bh'anna. Ach nuair chuir a mhaighstir bàsachadh, urSu, e a-mach air an tòrachd a lorgadh an pristeal an Criostail agus ga shlànachadh, lorgaidh e nach e an neach deireannach na Gelfling. An dèidh a' faighinn am pristeal agus an uair sin neo-chinnteach air a shlighe ùr, tha e air seachradh tron choille is tron bhogach agus tha e air chlisgeadh le Fizzgig, an peata Kira. A' nochdadh bho air cùlaibh dos, bheir Kira leisgeul ri Jen agus, tro suain-measgachadh, nì càirdeas leis agus ionnsaichidh de a thòrachd, ga aonachadh oirre.
Tha e a' giùlain cuisle-chiùil mu a sgòrnan bho na h-urRu, cuimhneachan àitheanta ri firca. Chuidich a' chuisle-chiùil Jen e a lorgadh am pristeal fìor an Criostail Dorcha am measg trì prìseil air leth de criostal.
Tha ciar a ghruag, ciar a thuar, agus a chasag dath na barraig.


text:
- TIOTAL
- Bealach a-steach gu Caisteal Eilean Donnain
- EXTERNAL ID
- HCD01151
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1937
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12743
- KEYWORDS
- Caisteal Eilean Donnain
Geataichean Cuimhneachaidh
Chaidh obair mhòr ath-thogail a dhèanamh air Caisteal Eilean Donnain eadar 1912 is 1932, nuair a chaidh fhosgladh gu h-oifigeil a-rithist san Iuchar sa bhliadhna sin. Chaidh na Geataichean Cuimhneachaidh a chur ris an t-slighe a-steach beagan bhliadhnaichean an dèidh làimhe. A dh'aindeoin latha fluich, thàinig sluagh mòr a-mach ga fhaicinn air fhosgladh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- A' cleachdadh Crann-sneachda faisg air Inbhir Ùige, 1908
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_02_445
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 1908
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11629
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
aithisg Beeching
Loidhne na Gaidhealtachd a Tuath
Anns an deilbh seo, chithear crann-sneachda air loco faisg an Inbhir Ùige, Gallaibh ann an 1908.
Bha na rathaidean-iarainn air Ghàidhealtachd buailteach a bhith a' faighinn droch gheamhraidhean gu h-àraidh anns an dàrna leth den 19mh linn, nuair a bha na loidhnichean ùr. Chaidh feansaichean a chur suas ach cha robh iad èifeachdach.
Sna 1860an chaidh croinn-shneachda a dheilbh agus a thogail aig ionad-obrach an rathaid-iarainn ann an Inbhir Nis. B' urrainn dhaibh cuitheachan cho domhainn ri 12 throigh a ghluasad. Bhiodh suas ri ceithir einnseanan air an ceangal ri chèile agus bhiodh an crann a' dèanamh 'ionnsaigh' air a' chuithe-sneachda bho mu leth-mhìle air falbh. Bha flapaichean cliathaich air lùdagan aca a ghabhadh am pasgadh nuair nach robh iad gan cleachdadh.
Dh'fhosgail Loidhne a' Chinn a Tuath eadar Inbhir Nis agus Inbhir Ùige/Inbhir Theòrsa eadar 1862 agus 1874. Tha i còrr is 150 mìle a dh'fhaid agus 's i an rathad-iarainn as fhaide a tuath san Rìoghachd Aonaichte.
Anns an aithisg ainmeil aige 'Reshaping Britain's Railways' ann an 1963, mhol an Dr Richard Beeching gum bu chòir Loidhne a' Chinn a Tuath a dhùnadh cho math ri Loidhne a' Chaoil agus Loidhne na Gàidhealtachd an Iar. Cha deach na loidhnichean seo a dhùnadh, ge-tà, agus tha Loidhne a' Chinn a Tuath fhathast fosgailte.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
An t-Ìochdar
'S e am baile as motha ann an ceann a tuath Uibhist a Deas a tha anns an Ìochdar.[1] Tha an coimhearsnachd air a dhèanamh suas le tòrr diofar bailtean; Àird a Mhachair, Cill Amhlaigh, Lionacua, Baile Gharabhaigh, Aird na Monaidh, Bualadubh, An Càrnan, An Àird Mhòr. Bi sgioba ball-coise Ìochdar Saints (Ceann a Tuath), cluiche aig Talla an Ìochdair.
Sgoil an Ìochdair[deasaich | deasaich an tùs]
'S e bun-sgoil a th' ann an Sgoil an Ìochdair, a' bhios a teagaisg clann bho clas 1-7. 'S i Màiri NicAonghais prìomh-thìdsear na sgoile.
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- NicDhòmhnaill, Iseabail T. 2014. Peanaidh Mhoireasdan às an Ìochdar an Uibhist a Deas ann an Tobar an Dualchais: Ulaidh Nàiseanta/ Kist o Riches: A National Treasure deas. le Chris Wright (An t-Eilean Sgitheanach: Tobar an Dualchais), d.76-81 (agus sa Bheurla d.82-88)


text:
- TIOTAL
- Loch Nis is Caisteal Urchardain a' coimhead dhan earthuath
- EXTERNAL ID
- QZP40_1103_P013
- ÀITE
- Loch Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1830an
- CRUTHADAIR
- John Fleming
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31430
- KEYWORDS
- lochan
caistealan
Caisteal Urchadainn
Loch Nis
Alan Durward
Tighearnas nan Eilean
Alasdair II
Eideard I
Cuimeinich
Seumasaich
Cùmhnantaich
Tha Loch Nis na laighe an iar-dheas air Inbhir Nis agus 's e an loch as motha agus as fhaide gu tuath de na trì lochan sa Ghleann Mhòr. Tha Loch Nis 23 mìle (37km) ann am fad, 1 mhìle (1.6km) a leud agus tha doimhneachd cunbhalach aige de 600 troighean (183 meatairean). Tha seo ga fhàgail na loch fìor-uisge as motha ann am Breatainn. 'S e pàirt de Shligh'-uisge na h-Alba (Slighe-uisge a' Ghlinne Mhòir) a th' ann, clais a tha na ruith o Inbhir Nis gu ruig an Gearasdan, a' ceangal Loch Nis, Loch Omhaich is Loch Lòchaidh.
Tha Caiteal Urchardain na shuidhe air rubha faisg air Druim na Drochaid aig ceann an ear Ghlinn Urchardain, le deagh sheallaidhean sìos is suas Loch Nis. Ged a tha fianais ann gu robh daingneach nam Piocach air an ionad roimhe, 's ann a tha na clàran sgrìobhte as tràithe ag ràdh gu robh caisteal ann on 13mh linn. Tha pàirt de na tobhtaichean o dhaingneach a bha aig Ailean Durward mu 1230, nuair a bha Alasdair ll, an dèidh dha cur às do ar-a-mach ann am Moireibh, ag iarraidh an sgìre a dhìon.
Chaidh an caisteal bho mhuinntir Durward gu muinntir Comyn agus uaireigin thàinig e fo smachd Èideird l, a rinn an togalach na bu mhotha agus na daingneachdan na bu làidire. Chaidh ionnsaigh a dhèanamh air a' chaisteal le MacDhòmhnaill, Tighearna nan Eilean; dh' atharraich seilbh air iomadh turas agus bha e aig na Cùmhnanataich agus aig na Seumasaich mus deach a sprèadhadh ann an 1691 gus nach biodh e na dhaingneach aig na Seumasaich a-rithist. Eadar 1912 agus 1922, chaidh cladhadh àrsachail a dhèanamh aig a' chaisteal agus chaidh càradh a dhèanamh air agus tha e a-nis fo chùram Alba Eachdraidheil.
'S ann bho 'The Lakes of Scotland' le Iain Fleming a thàinig an dealbh seo


text:
- TIOTAL
- Pleit meatailt le liosta de stiùirichean Rèile na Gàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_770
- ÀITE
- Inbhir Nis
- DEIT
- 2 An t-Sultain 1970
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- D Clayton
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27478
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
HRS
Pleit meatailt a' cuimhneachadh air stiùirichean Rèile Inbhir Nis agus Inbhir Narainn nuair a ràinig e Inbhir Nis. Nuair a chaidh seo a sgrìbhadh (2009) tha an clàr fhathast ann.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narainn stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte.


text:
- TIOTAL
- Drochaid a' Bhanna, a' coimhead dhan ear
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_6001
- ÀITE
- Drochaid a' Bhanna
- SGÌRE
- Dòrnach agus Craoich
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Craoich
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37635
- KEYWORDS
- bailtean beaga
drochaidean
rèile
rèileannan
ionadan àrsachail
làraichean àrsachail
San dealbh-chamara seo, a chaidh a thogail tràth san fhicheadamh linn, chithear sealladh dhan ear sìos prìomh rathad Drochaid a' Bhanna, baile beag air bruaich a tuath a' Chaoil Chataich. Chaidh crìoch a chur air a' chiad drochaid, leis an deach am baile ainmeachadh, ann an 1812, fo stiùireadh an einnseinear ainmeil, Tòmas Telford. 'S e an drochaid a th' ann an-diugh an treas tè a bha a' sgaoileadh a' chaoil.
Chaidh fianais a lorg timcheall air oirean a' bhaile gu robh daoine a' fuireach san àite cho fad air ais ri làithean ro-eachdraidh. Chaidh cladhadh-rannsachail a dhèanamh air tursachan beag agus crannag faisg air Loch Miogadail


text:
Ally McCoist
'S e cluicheadair ball-coise a bh' ann an Alistar "Ally" Murdoch McCoist MBE (breith 24 den t-Sultain, 1962 ann am Bellshill). Chluich e mar cuspairiche, no "striker", agus chuir e seachad a chuid mhòr thìde a cluich airson Rangers agus tha tòrr dhaoine den bheachd gur e aon de na cuspairean is fheàrr ann an eachdraidh Rangers, agus ball-coise Albannach air fad, a bh' ann. Cluich e cuideachd airson Alba 61 turas agus fhuair e 17 tadhal do dhùthaich. Aig an àm seo tha e ag obair mar iar-mhanaidsear aig Rangers fo Walter Smith.


text:
Kl. Ianair ii. f. l. xx. Anno Domini m.lxxx.iiii.
Donnchadh H. Mael Ruanaidh persecutor eclesiarum do marbadh eter corp & anmain o Feraibh Luirg.
Glenn Da Locha cum suis templis do loscadh.
Muiredhach H. Cethnen airchinnech Cluana Eois do ecc.
Slogadh la Donn Sleibhe ri Uladh co Drochat n-Atha co tarat tuarustal do mc Cailigh H. Ruairc. Crech la Domnall H. Lochlainn tar a eis i n-Ulltaibh co tucsat boroma mor.
Slogadh la feru Muman i Midhe & is for an sluagad-sin ad-bath Concobur H. Cetfatha. Do-cuatur Conmaicne i Tuathmumain tar a n-eisi co ro loiscet duine & cella & co rucsat creich.
Maidm Mona Cruineoce ria Leth Mogha for Donnchadh H. Ruairc i torcair H. Ruairc .i. Dondchadh mc. Cailig H. Ruairc & Cennetigh H. Briain et alii plurimi h-i .x.iii. Kl. Nouimbris.
Domnall H. Gailmredhaigh do marbadh do Domnall H. Lochlainn.
Gilla Patraic espoc Atha Cliath do bathadh.
Hoc anno ecclesia sancte Fuinche de Ros Oirrchir fundata est.


text:
- TIOTAL
- Buidheannn bho Acadamaidh Inbhir Pheofharain
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0666
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40414
- KEYWORDS
- sgoilearan
Acadamaidh Inbhir Pheofharain
Chithear san dealbh-chamara seo sgoilearan Acadamaidh Inbhir Pheofharain. Tha diofar sgoilearan air an ainm a chuir air cul an deilbh, cuid ac' à Ullapul. Is e ainmean na feadhna air a bheil fios, mar a leanas. An sreath-ciùil, a' chiad fhear air an làimh chlì Coinneach Neacal à Barraid an Iar.
San t-sreath mheadhain, is an coigeamh duine bhon làimh dheis, Aonghas Dòmhnallach, mac an Urramaich Tormod Dòmhnallach, ministear na h-Eaglaise Saoire an Ullapul. Nuair a ràinig e aois, thug e Aonghas a-mach a bhith na phoileas agus chaidh a mharbhadh is e ag obair an Sasainn. Is e Iain MacCoinnich à Sràid Ladysmith, an siathamh duine bhon làimh dheis.
San t-sreath aghaidh, an seachdamh neach bhon làimh chlì, tha Ealasaid-Anna NicAoidh bho Shràid a' Chladaich. Is e an seachdamh neach bhon làimh dheis tè Màiri NicAonghais is ise mar an ceudna bho Shràid a' Chladaich
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Earrainn 3 – Fiosrachadh a dh’fhaodas sinn cumail bhuaibh
Is an t-amas againn ann a bhith a’ cumail suas an Iùil seo a bhith cho fosgailte ’s a ghabhas. Bidh a h-uile fiosrachadh a thig fon sgeama fhoillseachaidh an darna cuid ri fhaotainn tron làraich-lìn againn, no air a thoirt seachad gun dàil nuair a gheibh sinn iarrtas bhuaibh.
Ma bhios fiosrachadh ann an sgrìobhainn a dh’fhaodas an t-Oilthigh a bhith ag iarraidh gu dligheach saoradh o bhith air a leigeil ris fo earrainn iomchaidh de laghan saorsa fiosrachaidh na h-Alba, (mar eisimpleir fiosrachadh pearsanta diogailteach no rùn-dìomhair malairteach), faodaidh gun toir sin am fiosrachadh às no gun dèan sinn deasachadh air mun cuir sinn an gnothach a-mach ach innsidh sinn dhuibh gun do rinn sinn sin is bheir sinn mìneachadh air an adhbhar a tha am fiosrachadh air a chumail bhuaibh. Tha iùl Choimiseanair Fiosrachaidh na h-Alba air fiosrachadh a dh’fhaodas a bhith air a shaoradh o fhoillseachadh ri fhaicinn an seo:
http://www.itspublicknowledge.info/Law/FOISA-EIRsGuidance/Briefings.asp#exemptions
Ma tha sibh ag iarraidh gearan mu fhiosrachadh sam bith a chaidh a chumail bhuaibh, faicibh Earrainn 7 – Fios a chur chugainn.


text:
“Bonn òir ’s gun e fiùs aig a’ Mhòd” – chaidh Andaidh Moireach OBE ainmeachadh le triùir ás an naoinear ris na bhruidhinn sinn
Màiri Anna NicUalraig
Neach-ciùil
Nochd clàr agus prògram TBh Caimbeulaich a’ Ghnìoba mu dheireadh thall, ’s chaidh sinn air chuairt tro Alba, gar toirt cha mhòr gu ceann-uidhe, no gu ciad chala co-dhiù ann am pròiseact a tha air an teaghlach a tharraing ri chèile cho dlùth. Thàinig dà theaghlach Chamas Tianabhaig an Eilein Sgiathanaich còmhla le pòsadh mo cho-ogha Fraser ri bhean rìomhaich, Naomi Pheutan, banais cho àlainn ’s a chunna mi riamh, agus òraid fear na bainnse nach dìochuimhnich mi a-chaoidh (dh’fheumte a bhith ann)! Agus tha bogsa litrichean ann an Dùn Bhlathain air dath an òir – chan eil fhios dè cho tric ’s a theich mi bho na geamachan air an teilidh, ’s mi an dùil gur mi fhìn a bha ga chur fo gheasaibh. Andy Murray còir – Bonn Òir ’s cha robh e fiùs a’ seinn aig a’ Mhòd.
Alasdair Allan BPA
Neach-poilitigs
Air mo shon-sa, an rud as motha a thachair ann an 2012 se Cùmhnant Dhùn Èideann a bha air a chur ri chèile eadar Riaghaltas na h-Alba agus Riaghaltas Bhreatainn. Mu dheireadh thall, tha e a-nis soilleir gum bi reifreann mu neo-eisimeileachd a’ gabhail àite ann an 2014, ’s gu bheil Westminster ag aideachadh seo. Chan e dìreach ceist poilitigs a th’ ann air mo shon-sa. Tha daoine a’ cleachdadh an fhacail “eachdraidheil” ro thric ann am poilitigs, ach bha seo ’na mhòmaid ann an eachdraidh dha-rìribh. Cha bhi mi leisg ann an 2013 ag argamaid gum bu chòir muinntir na h-Alba a bhith a’ bhòtadh air son neo-eisimeileachd ann an 2014.
Aonghas MacNeacail
Bàrd
Aig aois far a bheil cuimhne ’na beannachadh, bha pailteas lainnirean sa bhliadhna. Leis gun d’ ràinig mi fhìn dàrna “aois a’ gheallaidh”, le leabhar bàrdachd ùr (agus taghte), bha adhbhar cuirme (no dhà) ann. Thug an Leabhar Mór gu Manhattan mi air son latha no dhà – agus chunnaic mi mo bhean, ’na dealbh-chluich fhèin, a’ fosgladh off-Broadway. Ach b’ e na h-Olympics, a dh’aindeoin dùil, a thug deàrrsaidhean iongantach dhuinn: leithid Mo Farah, moiteil, umhail. B’ ann anns na Para-Olympics, ge-tà, a thàinig euchdan agus gabhailean ri buaidhean a dh’fhuiricheas anns a’ chuimhne. Ciorramaich? Sàr-laoich!
Catrìona Lexy Chaimbeul
Sgrìobhadair agus actair
Air Oidhche na Bliadhn’ Ùir 2012 bidh mi deich air fhichead, ach bidh cuimhn’ agam air a’ bhliadhna seo air sgàth ’s gur e 2012 a’ bhliadhna a thill mi a Dhùn Èideann air son fuireachd còmhla ri mo chompanach. Bha mi an seo an toiseach ’nam oileanach bho chionn deich bliadhna ’s tha e neònach a bhith air ais ’s a h-uile càil cho aithnichte ach cho eadar-dhealaichte aig an aon àm. Tha sàr obair nan tramaichean air greim a ghabhail á bòidhcheachd a’ bhaile, ach fhathast, tha na Meadows agus an fhuachd agus na daoine annasach dìreach mar as cuimhne leam. Tha e math bhith air ais!
Ailig O’Henley
Neach-aithris spòrs
Bha mi fortanach gu leòr a bhith ag obair aig cuid dhe na tachartasan spòrs a bu mhotha am-bliadhna – farpais ball-coise na Roinn Eòrpa sa Phòlainn agus san Ugràin, Geamachan Olimpigeach Lunnainn, agus an seo an Alba an gèam sònraichte far an do ghlèidh Celtic an aghaidh Barcelona, an sgioba cluba as fheàrr air an t-saoghal, anns an Champions League. Ach bidh cuimhn’ agam gu sònraichte, os cionn iad sin uile, air Anndra Moireach a’ buinnig a’ chiad grand slam aige sna Stàitean Aonaichte an aghaidh Novak Djokovic. Bidh iad ag ràdh gur e a’ chiad dhuais an tè as duilghe a chosnadh; mar sin bidh sinn an dòchas gun tig sruth ri steall dhan Mhoireach ann an 2013.
Calum MacConaill
Ag obair sna meadhanan
Tha bliadhna air leth air a bhith agam, agus chòrd 2012 rium gu mòr. Chaidh mi gu Doire air son a’ chiad turas anns a’ Ghiblean air son frithealadh Fèis nam Meadhanan Ceilteach. Dh’fhosgail e mo shùilean do shaoghal nam meadhanan, ’s choinnich mi ri tòrr diofar charactaran. As dèidh coinneachadh ri neach sònraichte, fhuair mi seachdain greis gnìomhachais aig Mrs Brown’s Boys, aon de na prògraman as fheàrr leam air telebhisean. Bha iad uile cho laghach, ’s thog mi eòlas math bhuaithe, air mar a leasaicheadh iad a’ chomadaidh sa phrògram. Se cothrom mìorbhaileach a bh’ ann.
Kirsteen NicDhòmhnaill
Aithrisear sìde, naidheachdair
Tha 2012 air a bhith tlachdmhor dhòmhsa ann an iomadach dòigh. Tha mi fortanach agus taingeil gun tàinig an t- uabhas chothroman mo rathad, eadar na h-ealain agus mar thoireadh air a’ Ghàidhlig. Dh’fheumainn a ràdh gur e a’ chiad uair a thìde de 2012 aon de na rudan a bu mhotha a sheas ’na mo chuimhne. Bha mi ann an Talla Dhuisdeil anns an Eilean Sgitheanach, ’s mi lìbhrigeadh Cèilidh na Bliadhn’ Ùire aig BBC Alba, le Iain MacilleMhìcheil. Bha mi am measg mo chàirdean ’s luchd-dàimh agus cuid de dhaoine air nach robh mi eòlach idir! Bha blàths agus suairceas am measg nan daoine a bheireadh togail dha do chridhe. Shaoil mi aig an àm nach iarrainn càil a chòrr aig àm na Bliadhn’ Ùire na sin fhèin. Bha mi a’ coimhead air adhart gu 2012 gu mòr agus gu dearbha, tha bliadhna air leth air a bhith agam. Tha mi a-nise a’ dèanamh fiughair ri 2013!
Artair Donald
Actair agus oide-dràma
Tha mi a’ creidsinn an rud as motha a sheasas ’nam chuimhne bho 2012, an teaghlach air fad, gun do ghluais sinn dhan Eilean Sgitheanach. Tha a’ chlann sa bhunsgoil ann an Slèite agus tha mo bhean a’ dèanamh a’ Chùrsa Chomais aig Sabhal Mòr Ostaig. Agus nuair a tha thu a’ gluasad mar sin, tha diofar adhbharan aig daoine a bhith eagalach mu dheidhinn. Ach tha an Cùrsa Comais a’ còrdadh ri mo bhean, chan e a-mhàin a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig, ach tha ùidh aice a bhith dol nas fhaide air adhart a thaobh na Gàidhlig aice. Agus a thaobh na cloinne, bha iad a’ dèanamh math san sgoil ann an Glaschu co-dhiù, ach ann am Bunsgoil Shlèite tha an cuid foghlaim air a dhol an àird gu mòr, agus tha e a’ còrdadh riutha. Dhomh fhìn, tha e a’ toirt toileachas dhomh a bhith an seo agus gun urrainn dhomh barrachd dhen obair agam a dhèanamh an seo an àite a bhith a’ ruith air falbh anns a’ chàr. Mar sin anns an fharsaingeachd, dh’fhaodadh gur e an rud as fheàrr a thachair dhuinn am- bliadhna gun do ghluais sinn dhan Eilean Sgitheanach.
Boyd Robasdan
Prionnsapal Sabhal Mòr Ostaig
Bha trì nithean a rinn a’ bhliadhna seo sònraichte dhòmhsa. Tràth sa bhliadhna, choisinn Companaidh Choinnlean an Eilein Sgitheanaich an duais air son a’ Chompanaidh Ùr as Fheàrr san dùthaich aig cuirm mhòr ann an Glaschu. Bha sin ’na adhbhar uaill, oir sann le dithis dhe ar mic a tha a’ chompanaidh. Mar iomadh Albannach eile, bidh mi air bhioran nuair a bhios Andaidh Moireach a’ cluich anns na farpaisean mòra eadar-nàiseanta, agus bha mi air mo dhòigh glan nuair a ghlèidh e farpaisean nan Olimpigs ’s nan Stàitean Aonaichte. Agus thachair dà nì a thug riarachadh air leth dhomh ’nam obair aig Sabhal Mòr Ostaig – an latha a fhuair sinn sealbh air 40 acaire fearainn ri taobh na Colaiste agus an uair sin an naidheachd gun robh an Riaghaltas air aontachadh £3 millean a thoirt dhuinn air son pròiseact leasachaidh na Cille Bige.


text:
1927
MCMXXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Henri Bergson an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Faoilleach - Olof Palme, ann an Stockholm. Neach-poileataigs às An t-Suain.
- 6 am Màrt - Gabriel José García Márquez, ann an Aracataca. Sgrìobhadair à Coloimbia.
- 14 an Giblean - Alan G MacDiarmid, ann am Masterton. Ceimigear à Sealainn Nuadh.
- 16 an Giblean - Joseph Alois Ratzinger, ann am Marktl am Inn. Pàpa às A' Ghearmailt.
- 18 an Giblean - Samuel Huntington, ann an Eabhraig Nuadh. sgoilear de saidheans-poileataigeach às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an Cèitean - Manfred Eigen, ann am Bochum. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 22 an Cèitean - Oláh György András, ann am Budapest. Ceimigear às An Ungair.
- 28 an t-Ògmhios - F. Sherwood Rowland, ann an Delaware Ohio. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Lùnasdal - Harry Markowitz, ann an Chicago. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an Dàmhair - Tom Bosley, ann an Chicago. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Dàmhair - Roger Moore, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 16 an Dàmhair - Günter Grass, an Danzig. Sgrìobhadair às A' Ghearmailt.
- 3 an Dùbhlachd - Andy Williams, ann an Lake Wall (Iowa). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 an Giblean - Marco Fidel Suárez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1 an t-Iuchar - Pedro Nel Ospina Vásquez, ann am Medellín. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 2 an Dàmhair - Svante Arrhenius, ann an Stockholm. Ceimigear às An t-Suain.


text: Is andsin ro gob tnuth & formod naeim-cloindi Fiachrach risin oilithrech .i. fri Cormac. Is andsin ro chuir meic Laegaire Lon mac Conaill meic Fheargusa do fuagra do Cormac in tir do facbail & do-rindi Lon anni-sin & ro mallaich Cormac Lon & do-luid Lon co rainic Sliab Botha do thaib Ruis Argaid & ro chodail andsin & aduadar coin alta h-e conach roibi da sil ara slicht tresin mallachtain-sin Cormaic acht in carnn cloch ro cuiread ar a chnamaib. Is andsin tanic Cathisach o b-fuillid h-I Chathasaich Chilli Ardub da fhocra fon cuma cetna & is ed ro raid: am duine dis deireoil, ar se & ni dom deoin tanic chucad re toscaib Cloindi Laegairi & ro bad fearr lium nach tisaind and, ar se. Bid dis deireoil chaidchi, ar Cormac, & na tistar triar chaidchi & meiditir da abaind leat & red chloind & in tan coneir neach leat neach uaid. Cell Ardub a baili & I Chathasaich Chilli Ardub sil in duine-sin.


text:
1838
MDCCCXXXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 an t-Samhain: Cur às do Thràilleachd ann an Nicaragua.
- 6 an Dàmhair - Dh'fhosgail Stèisean Phuirt Bhruachaidh, an stèisean as sine a tha ag obrachadh ann an Alba fhathast.
- Chaidh Sterling (Illinois) a stèidheachadh.
- Chaidh Tahlequah (Oklahoma) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 am Màrt - William Henry Perkin ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 2 an Giblean - Léon Gambetta, ann an Cahors. Neach-poileataigs às An Fhraing.
- 18 an Giblean - Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran, ann an Cognac. Ceimigear, às An Fhraing.
- 21 an Giblean - John Muir, ann an Dùn Barra. Rannsachair agus eòlaiche à dh'Alba.


text:
Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
'S e pàrtaidh poiliteagach sòisealta deamocratach ann an Alba a tha a’ strì airson neo-eisimeileachd na dùthcha a th' ann am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.[1] Chaidh am pàrtaidh sin a stèidheachadh ann an Dùn Èideann ann an 1934 tro aonadh caochladh bhuidhne.
Tha Nicola Sturgeon na ceannard a’ phàrtaidh agus Stewart Hosie na leas-ceannard.[2]
Fhuair na Nàiseantaich 47 seataichean dhe 129 ann am Pàrlamaid na h-Alba air fad anns na taghaidhean ann an 2007, ach cha d’ fhuair iad taic bho na pàrtaidhean eile airson riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh, leis gu bheil na Làbaraich, na Libearalaich agus na Tòraidhean gu math an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba. Le sin, bha iad a’ riaghladh na dùthcha ann an Riaghaltas beag-chuid eadar 2007 agus 2011.[3]
Le 68 seataichean dhe 129 anns na taghaidean ann an 2011 chum am Pàrtaidh riaghaltais mòr-chuid. Bha Ailig Salmond na phrìomh-mhinistear gus 2014.
Tha am pàrtaidh na bhall de Caidreachas Saor na Roinn Eòrpa. Tha dithis bhall aca anns A' Bhruiseal, (dhe sianar do dh’ Alba air fad), 56 seataichean dhe 59 do dh’ Alba ann an Lunnainn a bharrachd air 364 comhairlichean (dhe 1,224 ann an Alba). Le sin, tha iad os cionn 12 comhairlean dhe 32 air fad.[4]
Susbaint
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid
- Ailig Salmond
- Nicola Sturgeon
- Sean Connery (neach-taic agus ball)
Ionannachd ris a’ Phàrtaidh Québécois[deasaich | deasaich an tùs]
Tha caochladh riochdaire a’ Phàrtaidh Québécois air ràdh gu bheil am pàrtaidh aca uabhasach coltach ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.[5] A bharrachd air sin, thathar a’ cur an cèill anns an cuid òraid phoiliteagach nach eil Catalòinia, Alba agus Québec (IPA: kebɛk) cho eadar-dhealaichte. Gu dearbha, chan eil iad air an cuid amasan a choileanadh fhathast ged a bheil iad air a bhith a’ lorg neo-eisimeileachd na dùthchannan aca, 's dòcha air sàilleabh gu bheil frionas ann eadar an taobh deamocratach sòisealta agus an taobh nàiseantach na trì dùthchannan sin. ‘S urrainn dhan Phàrtaidh Québecois agus na Nàiseantaich ann an Alba taghaidhean a bhuannachadh ach, gu ruige seo, chan fhaodadh iad neo-eisimeileachd fhaighinn. Mìnichidh am film Le confort et l'indifférence (Gàidhlig: Comh-fhurtachd agus Suarachas) dhuinn mu dheidhinn an t-suidheachaidh sin leis gu bheil sinn a’ fuireach ann an stàit shochairean agus ann an co-chomann na luchd-chleachdaidh.[6] ‘S e measgachadh dhe mòran dhaoine eadar-dhealaichte ann an co-bhann a bh' ann Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba nuair a thòisich e ann an 1934, is iad nan luchd-dealachaidh Albannach ann an dà chuid daoine na làimhe deise is daoine na làimhe chlì. Dh’ fhàsadh am pàrtaidh beag air bheag is iad a’ gabhail smuaintean bho na Làbaraich is bho na Tòraidhean. ‘S e an aon rud a thachair eadar Pàrtaidh Libearalach na Québec agus Aonadh Nàiseanta na Québec.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ T.E.L.I. (2001) Faclair na Pàrlamaid (Dùn Èideann: Pàrlamaid na h-Alba)
- ↑ http://snp.org/people
- ↑ Sociedades Offshore
- ↑ Cadena ser
- ↑ Virgile
- ↑ IMDB
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba • RISE
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Kl.
Cu Caille h. Domnaill rí Durluis do marbadh tre meabail do h. Nell .i. do Aodh.
Imur Puirt Lairge moritur.
Na Gaill a n-Ath Cliath .c. iterum & a ngell do Brían.
Flaithbertach h. Canannan rí Cinél Conaill occisus est a suis.
Ceallach h. Maoilcorgus príméces Connacht moritur.
Cedimpódh Briain et Connacht ar Maoilsecláinn. Slúaighedh la Brian mac Cinnedigh go slogaibh Desgeirt Connacht et go n-Osraighib & Laignibh & Gáill Atha Clíath do torrachtain Temrach acht do cottur na Gaill crech marcach rempa a Magh mBregh conustarraidh Maolseclainn et co ttug a n-ár. Do deachaidh Brian iar sin go Ferta Nime i Maigh Bregh gan cath gan innradh.
p.208
Kl.
Fergal mac Coming rí Ailig moritur.
Maol Poil episcopus Cluana M Nois et comarba Fechin quieuit.
Tochor Atha Luain do denum la Maolseclainn mac Domnaill et la Cathal mac Concupuir. {MS folio 204rb(309b)}
Diarmaid h. Lachtnain rí Teabta occisus est a suis.
Tochor Atha Cliath do denum la Maolsecláinn goruige leth na habann.
Brían regnare incipit.
Kl.
Fland mac Eogain ardbreithemh Leithe Cuinn moritur.
Sluaicchedh la Brian go hAth Luain go rug gialla Mide & Connacht.
Merlechan mac Cuinn righ Gaileng do marbadh la Maolseclainn.
Maolmuadh mac Duibgille rí Dealbna Betra etra, uel b- moritur.
Cumsgugadh h. Begulain i c-Cluain M Nois.
Sluaicchedh la Brían et la Maolsecláinn go fferuib Erenn umpu eitir Connachtaib et Muimnechaibh & Laighnechu & Gullu go rige Dún Dealga i g-Conaillebh. Aodh mac Domnaill h. Néll airdri [gt ]Ailigh et Eochaidh mac Ardgail rí Uladh co nUlltaibh et Cinél Eogain et Conaill et Airgialla conar leigset secha sen gur sgarsattur fo osadh gan gíall gan aidire.
Kl.
Flannchadh h. Ruadain do Corca Mogha comorba Ciaráin Cluana M Nois quieuit.
Dunchadh h. Manchain comarba Caoimgin quieuit.
Ceallach mac Diarmada rí Osraighe do marbad do mac bráthar a atur .i. Donnchadh mac Gilla Patraic.
Aodh h. Confiacla {.i. rí Teabta} do marbad do Uíbh Conchille.
Kl.
Brian mac Maoilruanaidh rí Iartair Connacht do marbadh da muintir tre celg.
p.210
Eochaidh h. Flanducain {MS folio 204va(310a)} airchinnech liss aiged Aird Macha & sui sencusa Gaoidel quieuit.
Cath Craoibe Telcu eidir Ulltaib et Cinel nEogain gur maidh for Ulltaibh go ttorcuir ann Eochaidh mac Artgail rí Uladh et Duphtuinne a brathair & da mac Eochadha .i. Cu Du{i}ligh et Domnall et Gairbith rí H. nEchach et Gilla Patraic mac Tomaltaigh et Cumusccach mac Flaithri et Duphslanga mac Aodha et Cathalan mac Etroch et Conene mac Muircertaigh & forgla Uladh archena & ra siacht a n-iomguin go Dún Ecach et go Druim Bó. Aodh mac Domnaill h. Nell ri Ailigh et righdamna Erenn do tuitim a ffiithguin an catha. Donnchadh h. Loingsigh rí Dail Araidhe & rigdamna Uladh do marbadh arna marach do Cinél Eogain.
Naoman mac Maoilciaráin primcerd Erenn moritur.


text:
- TIOTAL
- Crannalach HMS Natal, air fhaicinn bho Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5636
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37262
- KEYWORDS
- cairtean-puist
soithichean-cogaidh
mòr-thubaistean
long-bhrisidhean
spreadhaidhean
Cabhlach Rìoghail
Caolas Chrombaidh
Air a' chairt-phuist seo chithear H.M.S. 'Natal', Inbhir Ghòrdain (air a cur fodha 1915)
B' ann ann an Caolas Chrombaigh, a bh' air a chleachdadh na chala sàbhailte do Chabhlach Bhreatainn, a thachair aon de na mòr-thubaistean luing-chogaidh a bu mhiosa a dh'fhuiling Breatainn. Air 30 An Dùbhlachd 1915 bha cuirm Challainn agus film a' dol air bòrd HMS Natal, crùsair armach 13,550 tunna.
Am measg nan aoighean bha Bàillidh Oighreachd Taigh an Fhuamhair, Mgr Harry Dods, a bhean 's a thriùir chloinne, triùir nursaichean bho ospadal an nèibhidh ann an Cromba agus Bhiolet NicIlleDhuibh, bean a' chaiptein, Eric MacIlleDhuibh. Gun rabhadh sam bith chaidh an long-cogaidh a reubadh às a chèile le spreadhadh air an taobh a-staigh dhi. Chuir an long car agus chaidh i fodha ann an taobh a-staigh còig mionaidean. Chaochail 421duine, an caiptean agus na h-aoighean uile nam measg, an dàrna cuid anns an spreadhadh no an dèidh làimhe air sgàth an leòntan.
A dh'aindeoin fhathannan mu shabotàis no ionnsaigh le bata-aigeil nàmhaid cho-dhùin rannsachadh gum b' e còrdaight mì-sheasmhach bu dòcha a bu choireach ris an spreadhadh. Air a chumail san armlann gun èadhraigeadh gu leòr bha an còrdaight air tòiseachadh air fallas a chur dheth gus mu dheireadh spreadh e leis fhèin .
Air sgàth tèarainteachd àm-cogaidh cha b' urrainnear iomradh a thoirt air na thachair. Cha b' urrainn don 'Ross-shire Journal' a ràdh ach gun deach an teaghlach Dods a sgrios gu lèir 'as a result of a painful and distressing accident'. Cha deach lorg fhaighinn riamh air mòran chorp.
Rè ùine chaidh an Natal beag air bheag sìos dhan ghrùnnd ach airson iomadh bliadhna bhiodh bàtaichean an nèibhidh a' nochdadh urram 's iad a' dol seachad oirre. Ged a tha e gu math nas lugha tha an crannalach fhathast na chunnart stiùiridh; tha an làrach air a chomharrachadh le puta rabhaidh


text:
- TIOTAL
- Na taobh-loidhnichean ann an stèisean Choit a' Ghartain.
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_229
- ÀITE
- Coit a' Ghartain
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26947
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
coidsichean
càrabadan-rèile
Seo sealladh den ghàrradh is de na taobh-loidhnichean ann an stèisean Choit a' Ghartain.
Bha an stèisean uair na cheann-rèile eadar prìomh-loidhne Rathaidean-iarainn na Gàidhealtachd eadar Peairt is Farrais agus meur-loidhne Rathad-iarainn Mòr Cheann a Tuath na h-Alba (Great North of Scotland) gu Creag Eileachaidh. Dh'fhosgail e ann an 1863 agus dhùin e ann an 1965. Chaidh pàirt den loidhne eadar an Aghaidh Mhòr agus Coit a' Ghartain ath-fhosgladh leis an rathad-iarainn glèidhte Rathad-iarainn Shrath Spè, a thoisich air trèanaichean a ruith ann an 1978. Tha dà àrd-ùrlar ann do luchd-siubhail agus tha a' mhòr-chuid de na carbadan-rèile aig Rathad-iarainn Srath Spè anns a' ghàrradh-rèile.


text:
Work Text:
Bha i blàth agus grianach madainn ann an Camelot. Bha a h-uile diune an caisteal ag obair mall. Bha Morgana sgíth agus cheann goirt ach bha i toilichte a chionn bha Gwen an sin.
"Madainn mhath, Mhorgana," bha Gwen ag radh.
"Madainn mhath, gaolach. Ciamer a tha thu an-diugh?"
"Oh glé mhath, tha I breagha an-diugh. Ciamer a tha thu fhein?"
"Tha mi ro bhlàth, Gwen. A bheil thu trang an-drasda?" Bha Morgana ag iarraidh.
"Chan eil, mo leannan."
"Am bi sinn a'suidhe tacan an gàrradh?"
"Oh bidh, bidh gu dearbh."
Bha Morgana agus Gwen a'pògadh an gàrradh agus bha iad sona.


text:
- TIOTAL
- Poll Gorm, gearastan rubha faisg air Dùn Beithe
- EXTERNAL ID
- HC_ARCH3_1983-84_84074011
- ÀITE
- Dùn Beithe
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- DEIT
- 1984
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Aonad Airc-eòlas Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13261
- KEYWORDS
- Poll Gorm
rubha
Gallaibh
oirthir
gearastan
Bàgh Dhùn Beithe
Sealladh bhon adhar bhon ear-dheas de Pholl Gorm, air oirthir Ghallaibh. Suidhichte air an rubha a tuath de Bhàgh Dhùn Beithe ann an Latharan, 's e làrach seann ghearstan a th' anns an rubha. Tha an tobhta a' nochdadh structar cloiche ann an leth-chearcall, le trast-thomhas de 20 meatair. Chan eil anns an t-structar an-diugh ach bruaich a tha còmhdaichte le sgrathan ach bhiodh e air a bhith na àite dìon èifeachdach nuair a bha e air a chur gu feum bho thùs. Chan eil fios cinnteach mu aois fhathast


text:
11 an Dàmhair
'S e 11 an Dàmhair an 284mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (285mh ann am bliadhna-leum). Tha 81 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1582 – Cha robh 11 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
- 1962 - Chruinnich Pàpa Iain XXIII 2na Comhairle na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1884 - Friedrich Bergius ann am Breslau, Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1885 - François Mauriac, ann am Bordeaux. Sgrìobhadair às an Fhraing.
- 1963 - Aonghas Dòmhnallach, neach-poileataigs à Alba.
- 1965 - Alison Johnstone, neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1303 - Pàpa Boniface VIII
- 1347 - Louis IV, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1282)
- 1963 - Édith Piaf, ann am Paris. Seinneadair às an Fhraing.
- 1996 - William Vickrey, eaconamaiche à Canada.
- 2000 - Dòmhnall Mac an Deòir, neach-poileataigs Albannach.


text:
- TIOTAL
- 55198 a bha le CR roimhe a' toirt uisge air bòrd ri taobh Bogsa Sràid an Ròis, 1961
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_761
- ÀITE
- Inbhir Nis
- DEIT
- 1 Am Màrt 1961
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- N Forrest 69/4
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27470
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
einnsean smùide
CR
HRS
Goirid mus deach a toirt a-mach à seirbheis tha 0-4-4T Àir. 55918 a bha le Rèile Chaledonia roimmhe a' toirt uisge air bòrd ri taobh bogsa chomharran Sràid an Ròis.
Chaidh 55198 a thogail le Rèile Chaledonia san t-Samhain 1903, ball de Chlas '439' de na 0-4-4T locomotives. Bha an t-àireamh 426 oirre fo CR agus 15198 fon LMS agus mu dheireadh 55198 fo BR. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Chèitean 1961.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narainn stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte.


text:
- TIOTAL
- Baile Loch Carrann a' coimhead chun an Iar
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0731
- ÀITE
- Loch Carrann
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32651
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Fuadaichean na Gàidhealtachd
bailtean
lochan
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn sealladh de bhaile Loch Carrann ann an Taobh Siar Rois, a' coimhead dhan iar. Tha Loch Carrann air an làimh chlì. Tha an soighne ri taobh na loch airson Taigh-òsta Rock Villa, a tha fhathast a' dol. Thathar ag ràdh gur e Loch Carrann am baile beag as fhaide ann an Alba, a' sìneadh a-mach barrachd air dà mhìle air taobh tuath Loch Carrann, 16 mìle on mhuir.
Aig toiseach an 19mh linn, b' e tuineachadh beag air an robh Baile Shìne a bh' anns a' bhaile, air a shuidheachadh le MacCoinnich na Comraich. Goirid an dèidh sin, thàinig an rathad eadar An Caol is Port an t-Sròim dhan bhaile. Dh' fhàs an tuineachadh gu cabhagach ri linn na Fuadaichean, nuair a thàinig iomadh Gàidheal a chaidh an cur às an dachaigh a Loch Carrann. Bha faisg air a thrì uiread de dhaoine ann ri linn seo. Aig an àm seo, ghabh am baile am pàtran sreathach a chithear an-diugh fhathast.
Tha barrachd air 900 duine ann an Loch Carran an-diugh, is iad ag obair air turasachd, croitearachd agus tuathanais-èisg


text:
Arran
She bee undinagh eh arran ta goll er aarlaghey lesh fuinney teayst ta jeant ass flooyr as ushtey. T'eh eeit dy mennick er feie yn Dowan as t'eh coontit myr fer jeh ny stooghyn beaghee shinney.
Shymmey cochiangle t'ayn jeh ny flooyryn eigsoylagh, as shymmey coreir ny mynayrnyn t'ayn chammah, as, rere shen, s'mooar y caghlaa dy horçhyn, chummaghyn, as cho-yannooyn ta ry-gheddyn er feie ny Cruinney. Foddee yn arran ve soorit, as laue 'syn obbraid shen ec farraneyn veih mynvioee najooragh dys yn aeraghey ellynagh, ny ve neuhoorit. Foddee bishaghtyn y chur stiagh 'syn obbraid, goaill stiagh croyn, messyn, sahll as bishaghtyn kemmigagh son blass, co-yannoo, daah as seihll yn arran y lhiassaghey.


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich agus Loch Aillse bhon An Dòrnaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0747
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32666
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Na Còig Peathraichean
caisteal Eilean Donnain
Loch Aillse
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn sealladh de Loch Aillse agus Loch Dubhthaich bhon rathad faisg air An Dòrnaidh. Tha Loch Aillse a' dol na dà mheur nuair a tha e a' sruthadh a-staigh bhon chuan agus a' cruthachadh Loch Long agus Loch Dubhthaich. Tha na lochan seo air an cuairteachadh le seallaidhean àlainn le Còig Peathraichean Chinn Tàile aig ceann Loch Dubhthaich agus caisteal Eilean Donnain air a shuidheachadh far a bheil na trì lochan a' tighinn gu chèile


text:
- TIOTAL
- Deoch snasail, duine sam bith?
- EXTERNAL ID
- PAN5_82
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20200
- KEYWORDS
- bàran
taighean-òsta
Tha dà ghille-bàir ann an aodach snasail a' feitheamh ri òrdughan, ach càite? 'S e Seumas Nairn, a bha stèidhichte ann an Inbhir Nis, a thog an dealbh seo. 'S dòcha gur e fear de na taighean-òsta san sgìre a th'ann. Am bheil thu ga aithneachadh? Ma tha, nach cuir thu fios thugainn
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Madrid
'S e prìomh-bhaile na Spàinn a tha ann am Madrid (IPA: maˈðɾɪ(ð)). Canar Madrileños ri muinntir a' bhaile. Tha an rìgh spainnteach a' fuireach an seo cuideachd. Tha am baile suidhichte ann am meadhan na Spàinn air bruach Abhainn Manzanares. 'S e am baile as motha den dùthaich agus an ceithreamh baile as motha den Aonadh Eòrpach. Tha am baile cliùiteach airson na taighean-tasgaidh, m.e.: Taigh-tasgaidh "Prado", Taigh-tasgaidh "Thyssen-Bornemisza" ann an Villahermosa Palace agus "Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía" le dealbhan anns an nos ùr. Tha Madrid aon-roinneil.
Susbaint
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iadhtag ann, a bhuineas do Mhadrid, ann an ceann a tuath na roinne a-muigh Segovia. 'S e Dehesa de la Cepeda an t-ainm a tha air.[1] Tha e na aite fa leth air sàilleabh gu bheil sliabh ann eadar an iadhtag sin agus an còrr dhen roinn. A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Madrid.[2] Cha tuit ach 421mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 752mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite àrd, tioram a th' annː
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Maslamah Ibn Ahmad al-Majriti: (10mh Linn).
- Pío Baroja: Sgrìobhadair.
- Jacinto Benavente: Sgrìobhadair.
- José Echegaray y Eizaguirre: Sgrìobhadair.
- Luís García Berlanga: (1921 – 2010) Riochdaire fiolmaichean.
- Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo (1926 - 2008). Neach-poileataigs agus Innleadair.
- Ana Belén: (1951 -) Seinneadair.
- José María Aznar López: (1953 -) Prìomhaire ne Spàinne 1996 – 2004.
- Ángela Molina: (1955 -) Actair.
- Ramón Gómez de la Serna: (1888 – 1963) Sgrìobhadair.
- Pedro Duque Duque: (1963 -) Speuradair.
- Malú: (1982 -) Seinneadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ ABC
- ↑ Aemet
- ↑ Stadt Berlin
- ↑ Annuaire de France
- ↑ SisterCities
- ↑ Lisboa Câmara Municipal
- ↑ SisterCities
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta