text:
Aonghas Pàdraig Caimbeul
'S ann as An Leth Mheadhanach ann an Uibhist a Deas a tha Aonghas Pàdraig Caimbeul (no Aonghas Phàdraig, mar a chanas a choimhearsnachd fhèin sa cheann a deas). Chaidh e gu Sgoil Gheàrraidh na Mònadh agus an uair sin gu Àrd-Sgoil an Òbain, far an do ghabh e ùidh ann an litreachas fo stiùir an neach-teagaisg Bheurla aige, Iain Mac a' Ghobhainn nach maireann.
Susbaint
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Aonghas Pàdraig an uairsin gu Oilthigh Dhùn Èideann, far an tug e a-mach Ceum le Urram ann am Poileataigs agus Eachdraidh. Fhad 's a bha e san Oilthigh fhuair e misneachd mhòr a thaobh a chuid sgrìobhaidh bho Shomhairle MacGill-Eain, a bha na Sgrìobhaiche aig an Oilthigh aig an àm.
As dèidh an Oilthigh, chaidh Aonghas Pàdraig a dh'obair na fhear-naidheachd do Phàipear Beag an Eilein Sgitheanaich, agus an uair sin chun a’ BhBC agus gu Telebhisean Ghrampian.
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e air grunn leabhraichean a thoirt a-mach. Ann an 2001 chaidh urram Crùn na Bàrdachd a thoirt dha leis a' Chomunn Ghàidhealach aig Mòd nan Eilean Siar, agus anns a bhliadhna sin cuideachd fhuair e an duais chliùiteach 'Creative Scotland Award' bho Chomhairle nan Ealain. Tha e air a bhith na Sgrìobhaiche aig Sabhal Mòr Ostaig agus tha dreuchd Caidreachais Iain Mhic a' Ghobhainn aig Roinn na Gàidhealtachd air a bhith aige cuideachd.
Aon uair, chluich e ball-coise ann an Cuach na h-Alba aig Pàirce Hampden an aghaidh Queen's Park. Tha e fhèin ’s a bhean Liondsaidh a' fuireach ann an Slèite san Eilean Sgitheanach. Tha sianar chloinne aca. ’S e na sgrìobhadairean as fhearr leis Lev Tolstoj, George Eliot, Gabriel Garcia Marquez, agus ’s e Alex Cropley aig Hibs an cluicheadair ball-coise as fheàrr a chunnaic e a' cluich beò.
Leabhar-chlàr[deasaich | deasaich an tùs]
- Tilleadh Dhachaigh, nobhail, Ùr-sgeul, 2009
- An Taigh-samhraidh, nobhail, Ùr-sgeul, 2007
- Meas air Chrannaibh, bardachd, Acair, 2007
- Invisible Islands, sgeulachdan goirid (Beurla), Otago Publishing, 2006
- Là a' Dèanamh Sgèil Do Là, nobhail, Ùr-sgeul, 2005
- An Oidhche Mus Do Sheòil Sinn, nobhail, Ùr-sgeul, 2003
- One Road, bardachd, 1998
- The Greatest Gift, bardachd, 1992
- Agus grunn leabhraichean-cloinne - còig nobhailean goirid airson nan sgoiltean nam measg
- Campbell, Angus Peter 'Alasdair's Joyous Display of Verbal Magic' ann an Camille Dressler & D. W. Stiùbhart (deas.) Alexander MacDonald: Bard of the Gaelic Enlightenment / Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Bàrd an t-Soillearachaidh Ghàidhealach Kershader, Isle of Lewis: Islands Book Trust, 2012, dd.63-69.
Film agus telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
- Seachd, 2007
- Grampian TV
- BBC ALBA
- Agus grunn phrògraman agus iomairtean eile
Pàipearan-naidheachd agus irisean[deasaich | deasaich an tùs]
- Am Pàipear Beag, colbh Gàidhlig, 2005+
- An Gàidheal Ùr, colbh Gàidhlig, 2005- Màrt 2009
- An t-Albannach, 2001 agus 2003
- Gath 2005-2007
- Agus grunn phàipearan-naidheachd agus irisean eile
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn aig Aonghas Pàdraig Caimbeul (www.apc.gaidhlig.org.uk)
- Làrach-lìn aig Invisible Islands (www.invisibleislands.com)
- Internet Movie Database: Angus Peter Campbell


c: text/html

text:
Ceannard BBC ALBA a’ toirt seachad òraid shaor an asgaidh
Bheir ceannard BBC ALBA òraid shaor an asgaidh seachad air cleachdadh na Gàidhlig anns na meadhanan mar phàirt den fhèis Celtic Connections. Bruidhnidh Mairead Màiri Mhoireach, ceannard sheirbheisean aig BBC ALBA, mu bhuaidh nam meadhanan Gàidhlig, a’ gabhail a-steach rèidio, telebhisean agus solarachadh air-loidhne, air beatha chultarach na h-Alba agus luchd-labhairt na Gàidhlig air feadh an t-saoghail. Gabhaidh an òraid àite aig prìomh oifisean BBC Scotland aig Cidhe a’ Chuain Shèimh ann an Glaschu an ath sheachdain.
Agus i a’ bruidhinn mun òraid, thuirt Mairead Màiri Mhoireach: “Tha mi air leth toilichte cuid de Celtic Connections a chur seachad mar aoigh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus beagan smaointean a cho-phàirteachadh air àite agus buaidh craoladh na Gàidhlig ann an Alba, an RA agus gu dearbh air feadh an t-saoghail. Tha BBC ALBA air a bhith soirbheachail a thaobh prògraman Gàidhlig a thoirt fa chomhair buidheann nas fharsainge de luchd-amhairc agus aire a tharraing do chànan is cultar na Gàidhlig. Bidh an sianal, a th’ air a lìbhrigeadh an com-pàirteachas ri MG ALBA, ag obair le lìonra de chom-pàirtichean a thoirt taic don fheadhainn a tha ag ionnsachadh agus a’ cleachdadh a’ chànain. Bidh an tachartas cuideachd na fhìor dheagh chothrom a bhith a’ coinneachadh ri daoine a bhios a’ coimhead air na prògraman againn a chluinntinn nam beachdan a th’ aca air na seirbheisean a bhios sinn a’ solar air an telebhisean, an rèidio agus air-loidhne agus na leasachaidhean a bu toigh leotha faicinn san àm ri teachd.”
Tha Mairead Màiri Mhoireach air a bhith an sàs ann an solarachadh Gàidhlig a’ BhBC fad cha mhòr 15 bliadhna. Chaidh a togail air Eilean Leòdhais agus rinn i ceum le urram ann an Eòlas Ceilteach aig Oilthigh Ghlaschu. Thòisich i ann an roinn na Gàidhlig aig BBC Scotland ann an 1988 agus bhon uair sin dh’obraich i mar rannsaiche, riochdaire, deasaiche agus preseantair, an-dràsta agus a-rithist, airson caochladh phrògraman telebhisean agus rèidio, a’ gabhail a-steach prògram chùisean an latha, Eòrpa. Bha dreuchdan aig Mairead Màiri mar àrd-riochdaire roinn na Gàidhlig aig BBC Scotland agus ceannard na Gàidhlig, mus deach a cur an dreuchd mar cheannard BBC ALBA ann an 2008.
Chaidh an òraid aig Mairead Màiri, “Gàidhlig agus na Meadhanan,” a chur air dòigh le Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, a tha na chom-pàirtiche foghlaim ann an Celtic Connections. Bidh luchd-obrach agus oileanaich an oilthigh an sàs ann an caochladh òraidean agus chuirmean-ciùil saor an asgaidh, nam measg deasbad air cànanan dùthchasach na h-Alba leis an neach-comadaidh, Susan Mhoireasdan, sa chathair.
Gabhaidh “Gàidhlig anns na meadhanan” àite eadar 7f agus 9f Diciadain 23 Faoilleach aig BBC Alba, Cidhe a’ Chuain Shèimh, Glaschu. Thèid an òraid a thoirt seachad anns a’ Ghàidhlig agus bidh eadar-theangachadh mar aon don Bheurla ri fhaotainn. Tha an tachartas seo saor an asgaidh ach tha feum air tiocaid. Gus àite a ghleidheil no airson barrachd fiosrachaidh, tadhail air www.celticconnections.com
Neach-conaltraidh nam meadhanan
Susan Szymborski
Oifigear conaltraidh
Fòn: 01463 279222
Post-d: susan.szymborski@uhi.ac.uk

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cinn Tìre
Co-chomharran: 55°30′00″N 5°35′00″W / 55.5°N 5.583333°W
'S e leth-eilean agus rubha ann an Alba siar a th' ann an Cinn Tìre neo Ceann Tìre (Beurla: Kintyre, neo Cantyre; Sean Lochlannais: Satiri). 'S e Ceann Loch Chille Chiarain am baile as motha air an leth-eilean.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Bealach an t-Suidhe, Am Bàrr, Baile nan Stiùbhartach
- Càradal, Ceann na Creige, Claonaig, An Chluaidh, Ceann mu Dheas, Caolas Chluaidh
- Druim Leamhan (Drumlemble)
- Machaire Shanais
- Muasdal
- Sàghadal, Sgibinis
- Taigh an Lòin, Tairbeart Loch Fìne, An Taigh Bàn


text:
Kl.
Raghnall mac Gotfrit meic Arailt ri na Indsi moritur.
Giolla Comgaill mac Ardgail et a da mac et dá ced umpu do marbadh do Maolruanaidh mac Ardgail og cosnam righe Uladh tre meabhail.
Sluaighedh la Brian go fheruib Ereann co Cinel nEogain & go hUlltaibh do cuinngidh giall ar fud Midhe go mbattur aidce a tTailtinn, as sidhe go Ard Macha go mbattur sechtmain ann go fargaibh Brian .xx. unga d'ór for altoir{MS folio 204ra(310a)} Aird Macha. Lottur as sidhe go Dal Araidhe go ttugsat aitire Dail Araidhe et aidire Uladh.
Ath Cliath do losccadh do deisgert Breg i merle.
Cinaodh mac Duibh meic Maoil Coluim rí Alban do marbadh la Maol Coluim mac Cinaodha.
Aodh espoc Treoide quieuit.
Domnall episaapus Mainistrech quieuit.
Muiriccan Boct comarba Patraic .iii. annis quieuit.
Kl.
Impodh sidh & soininne & bid isin gemriudsa gur fás an duille et an crim ann.
p.212
Maolruanaidh mac Aodha h. Dupda rí h. fFiacrach Muirisg & a mac.
Morsluaighedh ffer nErenn la Brían mac Cinnédigh la righ Muman go Cinel Conaill & Eogain do cuinngidh giall tre lar Connacht for Es Rúaidh dar lar Conaill tri Cinél Eogain co Belach Duin. Ro giallsat imorro Ulaidh don fect sin et ní tugsat gialla ó Conall no o Eogan.
Maol na mBo rí H. Censiolaigh a suis occisus est.
Airmedach episcopus Aird Macha quieuit.
Kl.
Maolruanaidh mac Ardgail ri Uladh occisus est o Madudan mac Domnaill. Madudan mac Domnaill dano do marbad don d-Torc for lar Duin dar ertech naom Erenn.
Cu Connacht mac Dunadaigh taoisech Sil Anmcadha {MS folio 205ra(311a)} do marbad tre célg la Murchad mac Briain.
Atnuadhadh aonaigh Tailten la Maolseclainn.
Eneclár altóire moire Cluana muc Nois do cennach la Maolsecláinn mac Domnaill & seche cech lis a Midhe da cinn.
Soisgela mor Coluim Cille do dubgait isin aidqe asind erdum a ndaimlíag móir Cenannsa. An soisgela mor Colaim Cille d'fagail a ccinn raithe iar ngait a óir de et a argait & fóit tairis.
In Torc rí Uludh occisus est tre nert De & Padraic.
Domnull mac Duib T{u}inne ri Uladh do marbadh do Muiredach mac Madudain et do Uargaeth Slebhe Fuait.
Tuatal h. Maolmacha comarba Patraic i mMumhain.
Kl.
Ferdomnach comarba Coluim Cille quieuit.
Sicc mor & snechda o .uiii. {Id.} Enair go Caisc.
Muiredach suiepscop mac bratur Ainmire Boicht do múchadh a n-uaim a n-Gailengaib Corainn ó h. Ruairg.
Kl.
Dubhcablaigh ingen righ Connacht ben Briain meic Cinnedigh moritur.
Madudan ri Síl Anmchadha occisus est a fratre suo.
p.214
Clothna mac Aongusa primfile Eirenn moritur.
Tadg Dubsuilech mac righ Connacht occisus est ó Conmaicnib. {MS folio 205rb(311b)}


text:
Ged nach eil dleastanasan ann am bun-stèidh na dùthcha aig Oighre a' Chrùin, tha Prionnsa na Cuimrigh a' dèanamh nas urrainn dha gus feum a dhèanamh dhe shuidheachadh sònraichte gus piseach a thoirt air An Rìoghachd Aonaichte agus air an t-saoghail anns an fharsaingeachd. Tha na dòighean anns an dèan A Mhòrachd Rìoghail seo ag atharrachadh bho àm gu àm agus a rèir an t-suidheachaidh, ach gu sìmplidh faodar a bhriseadh sìos na thrì earrainnean:
1) A' dèanamh dhleastanasan rìoghail gus taic a thoirt dhan Bhanrigh
Tha seo a' ciallachadh:
- a' toirt taic dhan Bhanrigh na dreuchd mar mheadhan air pròis
- aonachd agus cùl-taic na dùthcha
- a' toirt dhaoine còmhla bho gach earrainn dhen phoball
- a' riochdachadh seasmhachd agus leantalachd
- a' toirt euchdan am follais
- a' cur cuideam air cho cudromach agus a tha seirbheis agus obair saor-thoileach le bhith a' brosnachadh agus le deagh eisimpleir
2) Ag obair mar neach-tionnsgain carthannais
Tha Prionnsa na Cuimrigh air a bhith aig teis-meadhan feuman carthannais a chomharrachadh agus air a bhith a' cur air chois agus a' brosnachadh bhuidhnean carthannais gus na feumalachdan sin a choileanadh, agus feumaidh na 17 prìomh bhuidhnean carthannais aige taic air choireigin bhon Phrionnsa ann a bhith a' togail £100 muillean gach bliadhna;
3) A' brosnachadh agus a' dìon chleachdaidhean, fheartan agus sàr-mhathas nàiseanta
Tha seo a' ciallachadh gum bi beachdan a tha aig mòran dhaoine air an toirt am follais ann an dòigh nach tachradh gun a thaic. Bidh A Mhòrachd Rìoghail a' dèanamh seo le bhith a' cur litrichean agus a' coinneachadh ri Ministearan Riaghaltais agus daoine eile aig a bheil cumhachd, le bhith a' dèanamh òraidean, le bhith a' sgrìobhadh artaigilean agus le bhith a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisean. Le bhith a' dèanamh seo, tha e daonnan faiceallach gus cuspairean a tha connspaideach gu poilitigeach a sheachnadh.
Recent News
-
Launch of #500Words
-
Thought for the Day
-
HRH visits Ayrshire
-
HRH in Wales
-
The Sovereign’s Parade
-
Clarence House Christmas tree
-
HRH visits Westminster Abbey
-
Style for Soldiers
-
Woman’s Hour 70th reception
-
Bank of England
-
TRH in Cambridge
-
HRH in Hampshire
-
St Thomas Cathedral Syriac Orthodox Church
-
Walk the Walk reception
-
Abbeyfield 60th anniversary
-
Remembrance 2016
-
TRH end the tour in Bahrain
-
#RoyalVisitBahrain
-
Final day of the #RoyalVisitUAE
-
#RoyalVisitUAE
-
TRH in Oman: Day two


text:
Coloimbia Mhòr
'S e Coloimbia Mhòr (Spàinntis: La Gran Colombia) ainm eachdraidheil airson Stàit uabhasach mòr crìochnaichte a chaidh a chruthachadh ann an 1821 leis a' Cho-chruinneachadh Cúcuta. Chaidh an t-ainm Poblachd na Coloimbia (Spàinntis: República de Colombia) a thoirt air an dùthaich ùr. Thathar a' cleachdadh an t-ainm Coloimbia Mhòr ann an dòigh eachdraidheil airson sgaradh a dheànamh eadar Coloimbia o shean agus Coloimbia [1] an latha an-diugh.
Cha robh a' Phoblachd sin ann, gu laghail, ach eadar 1821 agus 1831, agus chaidh e a stèidheachadh air aonadh na seann roinnean Spàinnteach dhe Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire, Caipteineachd Choitcheann na Bheiniseala agus Ceannas Quito, a bharrachd air an Roinn Shaor Guayaquil. Bha tìrean am broinn na Stàite a tha a-nis ann an dùthchannan mar Choloimbia, A' Bheiniseala, Eacuador agus Panama a bharrachd air sgìrean beaga dhe Costa Rica, Pearu, Braisil, Guiana agus Niocaragua.
Chaidh Stàit ùr a mholadh aig a' Cho-chruinneachadh Angostura ann an (1819), [2] ach cha do deach sin a chur air bhog gu ruige a' Cho-Chruinneachaidh ann an Cúcuta, far an do deach Bun-Reachd a sgrìobhadh.[3]
Chaill Coloimbia Mhòr a-mach à chèile aig deireadh na 1820an agus toiseach na 1830an air sàilleibh eadar-dhealachaidhean do-rèiteachail mòra aig ìre poiliteagach taobh feadaraileachd agus meadhanachadh an Riaghaltais, a bharrachd air frionas roinneil eadar sluaighean eadar-dhealaichte am broinn na Poblachd.[4] 'S e Poblachd Ghranada Ùire a bha air an dùthaich na bu lugha ùr.


text:
- TIOTAL
- 47463 a' tighinn a-steach gu Dùn Chailleann air an t-slighe gu tuath, 1986
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_452
- ÀITE
- Dùn Chailleann
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dùn Chailleann 's Dubhailigh
- DEIT
- 3 An t-Iuchar 1986
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Alex G Murdoch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27175
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
rathaidean-iarainn
HRS
Tha an dealbh-camara seo a' sealltainn locomotive 47463 a' tighinn a-steach gu àrd-chabhsair air an t-slighe gu tuath aig Stèisean Dhùn Chailleann le bogsa chomharran air a cùlaibh. 'S e Clas 47 locomotive a th' anns an einnsean agus chaidh a thogail sa Chèitean 1964 mar D1586, agus chaidh a h-ath-àireamhachadh 47463 sa Ghearran 1974 agus chaidh a briseadh suas san t-Samhain 1996. Aig an àm a chaidh an dealbh-camara seo a thogail bha i stèidhichte ann an Cardiff.
Chaidh Dùn Chailleann (Biornam bho thùs) fhosgladh air 7 An Giblean 1856. Tha e 24 cilemeatair gu tuath air Peairt agus b' e an ceann-uidhe sealach airson seachd bliadhna gus an deach an loidhne a leudachadh gu Baile Chloichrigh.
Fhuair Rèile Pheairt & Dhùn Chailleann Achd Pàrlamaid air 10 An t-Iuchair 1854 airson loidhne eadar Snaim Stanlaidh agus Biornam, air taobh eil na Tatha bho Dhùn Chailleann. Bha an stèisean a' faighinn seirbheis an toiseach bho Rèile Meadhan-thìre Alba agus an uair sin Rèile an Ear-Thuath Alba mus tàinig e gu bhith na phàirt de Rèile na Gàidhealtachd


text:
IS and sin do thocbhatar fir Muman a cinn & a caem-roisc & ad-conncadar an cuan aga choimhlínad do longuibh & do luath-bharcuibh & as iat do bhi ann cablach fer Muman. Ocus do fiaraig Sitriuc cuith iat & do innis Donnchadh a n-anmunna. Ro budh fearr linn ar Sitriuc cu bh-faghmais a fhis cia dibh-sud do ghabh do laimh ar g-cosc isin chaith-irgail-si aniugh & uaisli na bh-fer fuileat ann. Adubairt Duineachad mac Fianghusa da bh-faghadh arthach fria h-imluchtadh & dilsi fria dul & fria techt cu raghadh d' fis na scel-sin o Sitriuc & fuair amail ro chuinnig.
Teit Duinechad co h-airm i raibi in coblach & do fhiaraig scela dhibh & do indis scela fher Mumhan a n-Ard Macha doibh. & do innis Ceallachan do beith a luing Shitriuc isin t-seol-chrann cengailti Ocus aderaid sib-si ar
p.38Duineachad in tan do beidis bhur sluaig uili a n-aein-inad cumad lín tabartha catha duinni sibh & do budh nar dhaibh anois bhur triath & bur tigerna do leiced don muir cusna tonnuib o dho leanabair e
IS briathar duinne ar iat-som da m-beidis Muimnigh & Lochlannaig ar aen-chaei nach leicfimis-ni Ceallachan leo gan cath do thabhairt doibh. Mas eadh ar Duinechad innisidh dam-sa cuich na comluinn ghabhthai do laim don laechraidh Lochlannaig {folio L 154a2}. Ocus as-iat so iat-sein. Loclannach na Lann & in Loclannach Ladhach & Sen-Amlaibh. tri coimhedaigi Corcaighi. Leagar duinne iat ar tri righ Corca Laoighdhe .i. Flann & Cobhthach & Eidirscel or is rinn do-ronsad adhbhar ar techt co h-Inis Clere da rucsat ar mna & ar maccaeimh a m-broid & ni tharramar iat re dhigail forru & gabhmait-ne do laim iat-somh aniugh. Cia aguibh ar Duinechad ghabhus do laimh Lenn Turman na h-Uidhi. leagar damh-sa h-e ar Dubh Da Bhoirenn ri Iarthair O n-Echach. doigh ro mharbh se mac maith umum .i. Aedh mac Duibh Da Bhoireann. Cia uaibh ar Duinechad gabus do laim tri meic Tuirgheis .i. Sitriuc & Tor & Magnus Ocus is 'na luing ata Ceallachan. leagar dhuinn-e iat ar Segda & ar Failbhe & ar Conghal uair do chuadar fo Sceilic Mhichil & do millset in tir & gabhmait-ne do laim iat-som do dingmail aniugh.
Adbar ele ar Failbi tucsam breithir nach biath ar muir nó ar tir inad a bh-faicimis iat nach roichfimis da indsaigid. Cia uaibh ar Duinechad gabhus do laimh mac righ Finnlochlann. leagar dam-sa h-e ar Conchubar ri Ciarraidi Luachra or do loisc se Ard Fothaigh m-Brenaind & dighelat-sa fair aniug h-e. Cia ghabus do laimh Lenn Truman na Pers ar Duinechad. leagar dhuinne h-e ar Diarmaid & ar Baiscinn da righ Corco Baiscne áir ro creachsad Inis Cathaig & ni rucsam-ne orro cus aniugh. Cia ghabhus do laim ar Duinecad ri Fuarloclann? IS 'na luing ata Donn Cuan & h-e ceangailti. Leagar duinne h-e ar da righ Corca Mruadh air do chuadar for Arainn & do creachad leo h-i & dighelmait-ne orra aniugh.
p.39
Cinnas aitheonta longa a chele ar Duinechad Find air na sceith & na bratacha fuileat acuib-se ni h-iat rob' aithnid doibh-sium. Urusa sin ar Failbhe or is eolaigh iat 'san orduchadh ar bh-ferainn ag ar tighibh .i. Corco Laigdi as faidi bhudh dhes & Ua Echach is neasu dhi. {folio L 154b1} Corco Duibhne as nesa di-sein. Ciarraigi as nesa di-sein. Corco Baiscind as nesa do Ciarraigi. Corca Mruaid as nesa do Corca Baiscind & coireochmait-ne ar cablach do reir ar bh-feruinn & denuit-sium ar fresdal. Teit Duinechad roime cus in loingius Lochlannach & do innis na h-aithesca-sin do Clainn Turgeis.
IS des tarla sin ar Sitriuc or as iat sin na comhlainn ro toghsam. Tainic Duineachad ar tir & do innis scela na comlunn-sin do Mhuimnechaib Ocus at-bert in senchaid in laid.
- Indis a Duineachaid dhuind
& cetera.
{page H 82} p.40 Innis.
2] duinne cia h-iad na comhluinn
3] do ghabh an dá oirrígha déag.
4] ó iarthar Múmhan na mór-séadh
2] do thóg gach aoin-fer aco
3] is gach fer dar gabhadh leó.
4] do Lochlonnaibh 'san luath-ghleó
uaibh-si Lochluinn na Lann
3] do gheall Cobhthach is Flann Fáil.
4] an dias eile dionghabhail
2] Séaghda go Maghnus Mong-ruadh
3] Conall go Tor tar tuinn.
4] Ciarrúidhe go Fionn-Lochlainn
2] rígh Ciarraighe cloidhiomh-ghairg
3] is Corco Bhaisgin ón tuinn.
4] go Persiaibh dá tréan- Tormuinn
2] do ghabsad da Chorca Mruadh
4] cómhlión na c-cómhrag do cinn.
p.403] as iad-sin mar is léir linn.
Innis.
Cid tra o do riachtadar na h-oirrigha airm-derga-sin iarthair Eirenn .i. na saer-chlanna sochma sar-thinnlaicthecha o Thuinn coirpgil Clidhna anes gu cuan Tragha bithaille Baili a leanmuin a treoin & a tigerna & do chosnamh a curad-righ asin eicin a raibhi an righ-mhilid. o' t-conncadar ar na cengal & ar na chuibhrech re seol-chrann na luingi Lochlannaigi h-e. do aithrighset cuinn & cialla & cetfadha dona curadaib & ro buaidhrit dealbha & datha doibh & ro greannaighset a n-gnuisi & ro bhanadar a m-beoil. Ocus do coraiged co calma ag na curadaibh do chosnum Ceallachain luath-laem luth-ghasda long & cathair chumhdaigi clogad & buaili bunata boghadh & fal ferrdha fraech-neimnech finn-sleagh.
IS ann sin ro eirgetar na fir-laecdha lethan-armacha Loclannaig sin & na Goill gnus-ghorma grancda grainemhla & na Danair dhaera dho-chenelcha gan dilsi gan duthchus re h-innis bh-fhir-aluinn bh-Fhodla & gan bunadhus gan brathairsi re Banba Ocus ro coraiged acu-sein dun dighainn doinn-sciathach & sluagh-dhoire sesmach slegh neimhnech nert-chalma. Acht ata ni cena o dho riachtadar na milid cu tinnisnech talchair ro cingedar gu calma a cnairre isin caith-irgail gurub ris ba samalta na saer-chlanna re sir-eisdeacht .i. re coicedul calad cloich-imdha oca imtecht d' feghuin & d' almuibh & d'innilibh {folio L 154b2} do greaghuibh & do graifnibh & do ghlan-mharc-shluag na frasa fuilidi faebracha oca bh-ferthuin & coicidul a colg & a craisech ag luaith-thescad luirech & ar scoltadh sciath &
p.41ag coimmbrisedh clocat & cathbarre & caemh-cholunn a chele um Ceallachan.
IS ann sin ro siachtadar ar a n-uillen n-deiscertaig dona degh-shluagaib. tri righ loinn-gnimacha Ua Luigdech. i. Flann & Cobhtach & Eiderscel & do-rala a ceann a cele iat & tri coimhedaigi Corcaigi .i. Loclannach na Lann & in Loclannach Ladhach & Sen-Amhlaibh sinnser na sochraide & do comraicedar isin caith-irghuil. Acht chena nir tharbha don laechraid Loclannaig scairbhidheacht a sciath na sar-dhaingne a sleagh na sian-uirchair a soighet na comtuarcain a claidem ar na curaduibh or rolingset na h-oirrigha-sin is na longuibh Lochlanna gur sunnraiged fa seol-chrannaib na sith-long iat. gurub a certlar gacha cnairri do chomhraicsit co n-drochratar comhthoitim in seiser-sin cona sochraidibh amhail as-beart an fili.
Is truagh.
p.42


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich agus Caisteal Eilean Donain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0777
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32696
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
Seumasaich
caistealan
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Loch Dubhthaich, Siorrachd Rois, agus tobhta Chaisteil Eilean Donain. 's e loch-mhara a th' ann an Loch Dubhthaich, a' dol dhan iar-dheas o bhaile An Dòrnaidh, gu Caol Loch Aillse agus an uair sin chun na mara.
Tha Caisteal Eilean Donain ann am beul Loch Dhubhthaich. 's dòcha gun robh daoine a' fuireach air an eilean bheag cho fad air ais ris an 3mh linn, ach 's ann anns an 13mh linn a chaidh a' chiad chaisteal a thogail. Bha e le Clann 'ic Coinnich Chinn Tàile fad 400 bliadhna, ach chaidh a sgrios le nèibhidh an riaghaltais ann an 1719 nuair a bha saighdearan Spàinnteach is Seumasach ann. Dh'ath-chruthaich an Leifteanant Còirneal MacRath-Gilstrap an caisteal on tobhta, is chrìochnaich e an obair ann an 1932. 's e fear de na caistealan Albannach a chithear as trice ann an dealbhan


text:
- TIOTAL
- Loch Ceann Loch Chille Chiarain agus Eilean Dà Bhàrr
- EXTERNAL ID
- AB_LL_CAMPBELTOWN_LOCH
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Angus Martin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Angus Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 475
- KEYWORDS
- ochan
Tha an dealbh seo a' sealltainn sealladh de Loch Cheann Chille Chiarain agus an Damhath, le Eilean Arainn ris a' chùl. Tha Loch Cheann Chille Chiarain air taobh an ear-dheas Chinn Tìre sa Chaolas Bhrandanach.
Gheibhear gu Eilean Dà Bhàrr, nuair a tha an làn a-muigh, air cabhsair à Ceann Loch Chille Chiarain. Chan eil duine a' fuireach air an eilean ach luchd an taigh-solais, ach tha mòran luchd-tadhail air an tàladh chun an eilein le dealbh den Cheusadh, a tha ri lorg air a pheantadh ann an aon de na seachd uaimhean air an eilean


text:
Country
England France Scotland USA Wales
Crag
A'Chir A'Mhaighdean Aiguille du Midi Am Basteir Am Bodach An Gearanach An Gearanach - An Garbhanach An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Corrag Bhuidhe An Teallach - Glas Mheall Liath An Teallach - Glas Mheall Mor An Teallach - Lord Berkeley's Seat An Teallach - Sail Liath An Teallach - Sgurr Creag an Eich An Teallach - Sgurr Fiona An Teallach - Stob Cadha Gobhlach Aonach air Chrith Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Eagach - Stob Coire Leith Armathwaite Arthur's Pike Auchinstarry Quarry Australia Barre de l'Escalès Beda Fell Beeston Tor (Manifold Valley) Beinn a'Chlaidheimh Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn Alligin (Toll nam Biast) Beinn Alligin - Sgurr Mhor Beinn Alligin - Tom na Gruagaich Beinn Eighe - Coinneach Mhor Beinn Eighe - Ruadh-stac Mor Beinn Eighe - Sail Mhor Beinn Eighe - Sgurr Ban Beinn Eighe - Sgurr nan Fhir Duibhe Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Beinn Tarsuinn Beinn Trilleachan (Etive Slabs) Ben Lawers Ben Macdui Ben Nevis Ben Nevis - Carn Dearg North Bidean nam Bian Bidean nam Bian - Stob Coire nam Beith Bidean nam Bian - Stob Coire nan Lochan Bla Bheinn Bla Bheinn (Blaven) Bla Bheinn - South-west Top Black Crag (Borrowdale) Bleaberry Fell Bleak How Blencathra Blencathra (aka Saddleback) Bonscale Pike Bosigran Braeriach Braeriach - Sron na Lairige Bruach na Frithe Bruach na Frithe - Sgurr a'Fionn Choire Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Buckbarrow, Wasdale Bus Stop Quarry Cairn Gorm Calaveras Dome Carn Liath - Meall an-t-Snaim Carn Liath - Stob Coire Dubh Carn Mor Dearg Carn Mor Dearg - Carn Dearg Meadhonach Carreg Hyll-Drem Carrock Fell crag Castle Crag Castle Rock of Triermain Cathedral Ledge Cathedral Peak Causey Quarry Church Bowl Clogwyn Du'r Arddu (Cloggy) Clogwyn y Grochan Cookie Cliff Corby's Crag Crag Lough Craig Bwlch y Moch (Tremadog) Craig Pant Ifan (Tremadog) Craig y Castell (Tremadog) Craig Yr Ogof (Cwm Silyn) Craigmore Cratcliffe Tor Creag a'Mhaim Creag Meagaidh - Puist Coire Ardair Cuillin Ridge (Traverse) Cullernose Point Cumrew Crag Cyrn Las Daff Dome - South Flank Daff Dome - West Face Deer Bield Crag Dinas Cromlech Dinas Mot Dome Rock Dove Crag Dove Crag (Dovedale) Dow Crag Dozier Dome Drug Dome Druim Shionnach Dunkeld, Craig a Barns Eagle Crag (Borrowdale) East Cottage Dome El Capitan - Southeast Face Esk Buttress (Dow Crag) Fairfield Fairview Dome Forcan Ridge Froggatt Edge Gable Crag Gimmer Crag Glacier Point Apron Gleouraich Gleouraich - Craig Coire na Fiar Bhealaich Goat Crags, Borrowdale Gogarth North Stack and Main Cliff Gogarth South Stack Gordale Scar Gouther Crags Gowbarrow Crag Gowbarrow Fell Great Dodd Great End (Sprinkling Tarn) Great End Crag Great Wanney Guppie Wall Half Dome Northwest Face Hallin Fell Hammer Dome Harlequin Dome Hart Crag Hart Side Helvellyn - Red Tarn Cove Henhole Crags Heron Crag, Eskdale Heron Pike Hidden Valley Campground High Crag High Pike (Scandale) High Tor Hodge Close Quarry Idwal Slabs (aka Cwm Idwal) Iron Crag Kern Knotts Kilnsey Kings Meaburn, Jackdaw Scar Kyloe Crag (Kyloe Out) Ladhar Bheinn Ladhar Bheinn - Stob a'Choire Odhair Lembert Dome - Northwest Face Lembert Dome - West Face Liathach - Am Fasarinen Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Liathach - Stob a'Coire Liath Mhor Liathach - Stuc a'Choire Dhuibh Bhig Liberty Bell Loadpot Hill Low Pike Low Profile Dome Lower Falcon Crag Malham Cove Manure Pile Buttress Maol Chinn-dearg Mariuolumne Dome - Right Side Mariuolumne Dome - West Face Meall Dearg Meall Dearg - Am Bodach Medlicott Dome - Center Medlicott Dome - East Medlicott Dome - Far West Meikle Ross Middle Cathedral Rock Milestone Buttress Millstone Edge Moss Crags Mother Carey's Kitchen Mountaineer's Dome Mullach Coire Mhic Fhearchair Nab Scar Never Never Land North Whizz Domes Parrock Quarry Pavey Ark Peel crag Pen Trwyn Pennyroyal Arches Phobos/Deimos Cliff Pillar Rock Place Fell Porth Dafarch Pywiack Dome Quayfoot Buttress Rainbow Slab Area Rainbow Walls Raven Crag (Langdale) Raven Crag, Combe Ghyll Raven Crag, Thirlmere Ravensheugh Crag Reecastle Crag Reed's Pinnacle Area Royal Arches Area Ruadh Stac Mor Scafell Crag Scafell East Buttress Schiehallion Selby's Cove Serengeti Sergeant Crag Slabs Sgùrr Alasdair Sgorr Ruadh Sgurr a'Chaorachain Sgurr a'Ghreadaidh Sgurr a'Ghreadaidh - South Top Sgurr a'Mhadaidh Sgurr a'Mhaim Sgurr a'Mhaim - Sgor an Iubhair Sgurr a'Mhaim - Stob Choire a'Mhail Sgurr Alasdair - Sgurr Sgumain Sgurr Alasdair - Sgurr Thearlaich Sgurr an lochain Sgurr Ban Sgurr Dearg Sgurr Dubh Mor Sgurr Dubh Mor - Sgurr Dubh na Da Bheinn Sgurr Mhic Choinnich Sgurr Mhic Coinnich (West Face) Sgurr na Banachdich Sgurr na Banachdich - Central Top Sgurr na Banachdich - Sgurr Thormaid Sgurr na Sgine Sgurr nan Eag Sgurr nan Gillean Sgurr nan Gillean - Knight's Peak Sheffield Pike Shelterstone Crag Shepherds Crag Shoulthwaite Gill Simonside North Face Slioch Slioch - Sgurr an Tuill Bhain Sron na Ciche Sron nan Lairig St. Govan's Head St. Sunday crag Stac Pollaidh Stanage North Stanage Plantation Stanage Popular Stately Pleasure Dome Steel Knotts Sticks and Stones Stob Coire a'Chairn Stob Coire Sgreamhach Stob Poite Coire Ardair-Sron Coire a'Chriochairein Striding Edge Stybarrow Dodd Suilven - Caisteal Liath Sunnyside Bench Swan Slab Swirl Crags The Arran Ridges The Cobbler The Lamb - West Face The Napes The Needles - Charlatan East Face The Needles - Magician West Face The Needles - Sorcerer East Face The Needles - Sorcerer West Face The Needles - Sorcerer's Apprentice The Needles - Voodoo Dome The Needles - Warlock The Needles - Witch Upper West Face The Needles - Witch West Face The Saddle The Saddle - Sgurr na Forcan The Whangie Thearlaich Dubh Gap Walls Third Pillar of Dana Tour Ronde Trowbarrow Upper Falcon Crag Verdon Routes to be Sorted Vivian Quarry Walla Crag Watson's Dodd West Cottage Dome Wether Hill Wodens Face Yew Crags
Discipline
Alpine Bouldering Scrambling Sport Trad Winter
Partner
Alan Doughety Alan Walmsley Andy Heald Andy Hyslop Andy Jones Andy Prickett Bill Williamson Brendan Mcghee Caroline Winnet Chris Bonington Dave Armstrong David Cole Dawn Jardine Dorothy Bogg Doug Englekirk Ed Thompson Geoff Leach George reah Greg Murphy Iain Clark Iain Cole Jan Gellis Jean Williamson Jeff ? Jim Fotheringham Joe Miller John Adams John Bogg John Ellerton John Holden John Mckeever John Topping John Whittock Johny Wilson Keefe Murphy Luke Steer lynn Scott Lynne Martin Smith Nick Keekus Nigel Jenkins Paul Ingham Paul Kallmes Phil Mitchell Phil Wilkinson Phillippa Phillippa ? Phillippa Mathews Rick Gorden Rick Graham Ron Kenyon Sarah Keekus Stella Adams steve Steve Prior Steven Murphy Tony Daly Vicki Vincent Canova Will Walker
Year
1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1996 1998 1999 2001 2002 2003 2004 2005 2007 2008 2009 2010 2012


text:
Riaghailt an litreachaidh
Ann an Gàidhlig na h-Alba tha riaghailt an litreachaidh ag radh leathann ri leathann is caol ri caol. Tha seo a' ciallachadh nuair a bhios aon chonnrag, no barrachd air aon, eadar dà fhuaimreig, gum bi na fuaimreagan air gach taobh de na connragan den aon ghnè.
Mar eisimpleir:
- cuilean
- smaoineachadh agus smaoineachadh
Conaldalan[deasaich | deasaich an tùs]
- cuid de phàirtearan fulangach coileanta, me
- glacte, sgrìobhte
- an co-cheangal ri cuid de dh’fhacail fhillte, me
- banrigh, rudeigin
- an co-cheangal ri cuid de dh’fhacail-iasaid, me
- mosgìoto, telefòn


text:
Tanic dono Deiric mac Airmedaich da indsaigid & cloch ina durnn; in chucam-sa ro gabuis in cloch-sin? ar Cormac. Ni chucad, ar Deiric, & is leat bias m' urchar-sa a n-agaid do namad. Buaid n-urchair & amais fort fein & ar fearthinaid, ar Cormac, & maidm re h-Uib Amalgaid mad h-e fearthinaid diubraices in ced-urchar and & comaillther sin beos h-i Deiric & h-i Mail Conairi & h-i Mithigen o Maig Gamnach bail ar bendaích da rig .i. Sodelb. A cain & a primidin is la Cormac sin uile. Is h-e Cormac ro leasaich galar Aengusa meic Conaill meic Finain meic Conaill otait muinter Muiredaich .i. taisich in Lacain la h-Uib Amalgaid dia roibi Dicell Dasachtach a Sid Buda ingine Buidb Deirg ac leanmain Muiredaig meic Aengusa meic Fheargusa cor chuir Sadb ingen Fiachrach Find otait h-Ui Fiachrach Find la h-Ui n-Amalgaid bean Aengusa meic Fergusa mathair Muireadaich a mac ar comairci Cormaic & tuc in rigan beo & marb a meic do Chormac ara slanugud. Is andsin do-rindi Cormac urnaichi fri Dia & ro slanaiged in mac-sin Muireadaich andsin.
p.8Do-fhacaib do buaid n-urlabra & soncethra & cend sidha & comairli da Ib Amalgaid & da Ib Fiachrach. Tuc son dono do Chormac ech & errad cacha rig taiseich do Cloind Muireadaich & cain cacha leicci & cacha loisdi & screball cacha duine; buaid ech & con & dalta la muintir Muireadaich do chind riara Chormaic co brath & a comarba da eis.


text:
- TIOTAL
- Dun Chaillinn mar a ruigear e bho Pheairt
- EXTERNAL ID
- QZP40_1480_60
- ÀITE
- Dùn Chailleann
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dùn Chailleann 's Dubhailigh
- DEIT
- 1848
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31460
- KEYWORDS
- àitean
Dun Chaillinn
cathair-eaglais
togalaichean
baile
Columcille
Eaglais Cheilteach
Ath-leasachadh
cathan
Seumasaich
malairt
Dealbh Dun Chaillinn bhon leabhar aig Herbert Byng Hall "Highland Sports and Highland Quarters".
Tha Dun Chaillinn 15 mìle tuath air Peairt air Abhainn Tatha. Anns an t-7mh linn thàinig Columcille à Eirinn agus san 9mh linn shuidhich Coinneach MacAilpein Dùn Chaillinn mar phrìomh ionad na h-Eaglais Cheiltich.
Còmhla ri Sgàin, b' e prìomh-bhaile rìoghachd ùr nan Cruithneach agus nan Albannach, ris an canadh iad Alba. Chaidh Cathair-eaglais Dhun Chaillinn a thogail ann an 1325 ach chaidh a sgrios aig àm an Ath-leasachaidh. Cha mhòr nach robh am baile fhèin air a sgrios aig àm Cath Dun Chaillinn ann an 1689. An dèidh Cath Raon Ruairidh theich na bha air fhàgail dhe na saighdearan dearga gu Dun Chaillinn agus fhuair iad neart a bharrachd bho na Camshronaich.
Air an 21mh Lùnastal 1689 thug 4000 Seumasach ionnsaigh air a' bhaile agus an dèidh 16 uairean a thìde cha robh ach 3 taighean nan seasamh slàn. A dh'aindeoin na buaidh a bha aca ann an Cath Dhun Chaillinn, cha mhòr nach b'e sin deireadh Ar-a-mach nan Seumasach.
Chaidh Dun Chaillinn a thogail às ùr mar bhaile-margaidh agus ionad malairteach far an robh rathaidean an dròbhaidh a' coinneachadh.


text:
- TIOTAL
- Taigh Ghleann Nibheis agus an Abhainn Nibheis aig a' Pholl Dhubh
- EXTERNAL ID
- QZP40_39_P221
- ÀITE
- Gleann Nibheis
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30780
- KEYWORDS
- Seumasaich
Àr-a-mach nan Seumasach
Am Prionnsa Teàrlach Èideard Stiùbhart
B' e Taigh Ghleann Nibheis prìomh àros luchd-taic Phrionnsa Theàrlaich. 'S ann an seo a chaidh ionnsaighean air na Sasannaich aig a' Ghearasdan a phlanadh. Bha 1,500 saighdear aig na Seumasach, le dà cheud gunnairean Frangach. Is ged a thugadh ionnsaigh air an dùn fad coig seachdainnean, fhàilig orra ga ghabhail os làimh. Thathas cuideachd ag ràdh gun deach am film 'Braveheart' a dhèanamh an Gleann Nibheis.
Thogadh an dealbh seo bhon leabhar 'Loyal Lochaber. Historical Genealogical and Traditionary' le W Drummond Norie, Glaschu, 1898


text:
- TIOTAL
- Dealbh-camara de bhuidheann, Caladar
- EXTERNAL ID
- PC_CAWDOR_16
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Chaladair
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22100
- KEYWORDS
- bèileachan feòir
tuathanachas
luchd-obrach tuathanais
neach-obrach tuathanais
feur
coin
Tha buidheann de dh'fhireannaich agus cù nan seasamh airson a' chamara ri taobh bèile feòir aig Tuathanas Bhailculchaich ann an sgìre Chaladair. Tha na fir gu lèir ann an aodach-obrach agus tha coltas aighearach air a h-uile duin' aca. Tha coire na shuidhe air a' chnocan. Tha fear dhiubh a' dòrtadh lionn air choreigin ann an glainne a-mach à botal a th' aig fear eile na làimh


text:
Aidmheint
Tha Aidmheint (bhon Laideann Adventus, sc. Redemptoris, "teachd an t-Slànaighear") na fhèis na h-eaglaise a' tòiseachadh air 15 an t-Samhain sna h-eaglaisean ceart-creideamhach agus 30 an t-Samhain sna h-eaglaisean eile.
Gheibhear mìosachan aidmheint far am fosglar uinneag gach latha bho 1 An Dùbhlachd chun na Nollaige, agus lorgae dealbh, teòclaid no rudan beaga eile nam broinn.
Anns a' Ghearmailt tòisichidh an Aidmheint air an 4mh Didòmhnaich ron Nollaig. Lasar a' chiad coinneil air an fhleasg-aidmheint air an latha sin, agus 2 choinneil air an ath Dhidòmhnaich agus mar sin air adhart chun na Nollaige.


text:
- TIOTAL
- Taigh-tasgaigh, Cille Mhoire, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_160
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12952
- KEYWORDS
- taighean-tughaidh
taighean-tasbaidh
tughadh
beatha air a' Ghàidhealtachd
beatha Ghàidhealach
Tha Taigh-tasgaidh Beatha Eileanach an Eilein Sgitheanaich suidhichte ann an Hungladar faisg air Cille Mhoire ann an rubha Thròndairnis. Anns an taigh-tasgaidh tha grunn taighean tughaidh ann a tha a' taisbeanadh dòigh beatha nan daoine air taobh an iar na Gàidhealtachd aig deireadh an 19mh linn. Is e an taigh seo, a chaidh a thogail ann an 1965, a' chiad togalach a dh'fhosgail don phoball. Dh'fheumadh an togalach seo a bhith glè làidir gus am biodh e freagarrach airson clìomaid an àite. Tha na ballachan tiugh, aig a bheil oiseanan cruinn gus an dìon bho gèileachan a' Gheamhraidh, air an dèanamh à clach - rud a tha gu math furasta a lorg san sgìre. Gu tric, chaidh pìosan fiodh-cladaich a chleachdadh mar bhunait don mhullach agus chaidh tughadh a dhèanamh de chuilcean agus de luachair. Ged a bhiodh na taighean seo gu math bunaiteach san latha an-diugh, bha iad a' toirt fasgadh is blàths do theaghlaichean a chur seachad a' mhòr-chuid den tìde aca air a' bhlàr a-muigh.
Tha baile de sheachd taighean-tughaidh anns an taigh-tasgaidh a-nis a' gabhail a-staigh gobha, taigh breabadair, sabhal agus taigh-cèilidh. Tha na taighean uile a' sealltainn dìreach mar a bha beatha nan daoine àbhaisteach air a' Ghàidhealtachd aig an àm sin. Anns gach taigh, chithear rudan leithid lampaichean, criadhachd, beairtean-làimh, dealganan, agus buill-acfhainn àiteachail - rudan a bha air leth cudromach airson gach teaghlaich. Tha dealbhan-camara agus sgrìobhainnean ann cuideachd, rudan co-cheangailte ris a' Phrionnsa Teàrlach agus ri Flòraidh NicDhòmhnaill, ri strì an fhearainn san 19mh linn, cho math ri buill-arm nan cinnidhean agus fiu' s cinn-tuaigh à linn na cloiche.
Tha an taigh-tasgaidh seo, a tha air a ruith gu prìobhaideach, air aon de na h-ionadan as cudromaiche agus as mòr-chòrdte san Eilean Sgitheanach.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Iomairt An t-Seanalair Mhonck anns a' Ghàidhealtachd, 1654
- EXTERNAL ID
- QZP40_430_P003
- ÀITE
- Central Highlands
- LINN
- 1650an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31214
- KEYWORDS
- Manach
dùin
gearastain
Cùmhnant, Dìonachd, Oilibhear Cromwell
zoomable
deilbh leudachail
Tha am map seo a' sealltainn nan slighean a ghabh arm Chromwell, fo smachd an t-Seanalair Seòras Monck agus Am Maidsear-Seanalair Tòmas Morgan, an aghaidh nam feachdan Rìoghail a bha dìleas do Theàrlach II.
Bha beatha-obrach airm air leth aig Seòras Monck, no Monk, (1608-1670) agus bha e a' sabaid air an dà thaobh anns a' Chogadh Shìobhalta - do Theàrlach I an aghaidh nan Cùmhnantach ann an Alba agus nan Confederatan ann an Èirinn, agus mar cheannard air feachdan na Pàrlamaid ann an Ulaidh agus mar àrd-cheannard do Chromwell ann an Alba.
Thòisich e na àrd-cheannard ann an Alba airson an dàrna turas anns a' Ghiblean 1654 gus feuchainn ri buaidh fhaighinn air a' Mhorair Middleton, an ceannard aig Teàrlach II air a' Ghàidhealtachd, aig an robh 8000 sàighdear fo a smachd. Stèidhich Monck e fhèin ann an Dail Cheith agus, an dèidh barrachd shàighdearan, barrachd longan agus barrachd airgid fhaighinn, thòisich e air ionnsaigh anns an Ògmhios. Sgar e arm na dhà leth, aon air an robh e fhèin na cheannard, agus am leth eile fo smachd an Àrd-sheanalair Tòmas Morgan. Ruaig arm Mhonck an nàimhdean air ais gu Loch Garraidh far an robh Morgan a' feitheamh orra. Chaidh buaidh fhaighinn air Middleton agus mar sin cha deach aige air barrachd air beagan cheudan de dhaoine fhaighinn airson fheachd fhèin.
Thug Monck agus Morgan fìor dhroch bhuaidh air a' Ghàidhealtachd, 's iad a' losgadh bhailtean, a' cur chìsean air athraichean a leig le am mic sabaid agus bha iad a' toirt dhuaisean seachad airson taic a gheibheadh iad ann a bhith a' faighinn greim air ceannardan Rìoghalach. Stèidhich e lìonradh brathaidh a chuir bacadh air a nàimhdean bho bhith ag èirigh suas agus a' tighinn gu aonta. Cuideachd, chuir e crìoch air togail nan dùn aig Inbhir Lòchaidh, Inbhir Nis, Peairt agus Lìte a chuidich e gus sìth a chumail.
An dèidh bàs Chromwell, thug e a thaic do Rìgh Teàrlach II (1630-85) agus chaidh ainm na rèiseamaid aige atharrachadh gu Coldstream Guards. An dèidh an crùn fhaighinn air ais, dh'ainmich Teàrlach Monck mar Dhiùc Albemarle. Tha e air a thiodhlaiceadh ann an Abaid Westminster.


text:
- TIOTAL
- A' Chreag Dhubh, Taigh an Fhuamhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0833
- ÀITE
- Taigh an Fhuamhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Alanais
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32751
- KEYWORDS
- cairtean-puist
mòr-ghil
Taigh an Fhuamhair
Baile Eòghainn
Abhainn Ghlas
Caolas Chrombaidh
fiolmaichean
Harry Potter and the Goblet of Fire
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Creag Dhubh aig Taigh an Fhuamhair, faisg air Baile Eòghainn. Chaidh a' mhòr-ghil a ghearradh leis an Abhainn Ghlais air a slighe gu Caolas Chrombaidh. Aig deich troighean a leud agus 150 troigh de dhoimhneachd, tha drochaidean a' dol thairis air a' mhòr-ghil ann an dà àite. An-diugh, tha Mòr-ghil na Creige Duibhe ainmeil mar shuidheachadh ann am feadhainn de na seallaidhean anns an fhiolm, 'Harry Potter and the Goblet of Fire'


text:
- TIOTAL
- Baidse Club Rotary Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_NONUMBER
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11472
- KEYWORDS
- clubaichean
Chaidh Club Rotary Inbhir Nis a stèidheachadh ann an 1821. B' e am Probhaist, Sir Dòmhnall Dòmhnallach, a' chiad cheann-suidhe. Tha an club air iomadh oidhirp a dhèanamh a chum airgead a thogail agus, ann an 1926, thog iad £9,000 airson an Taigh-eiridinn Rìoghail a Tuath
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Marbh-shanas dhan Dotair Lachlainn MacMhathain
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_2_01
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 1889
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Gàidhlig Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5556
- KEYWORDS
- eòlas-leighis
slàinte
lighichean
marbh-shanasan
oifigearan-slàinte
lannsairean
'S ann dhan Dotair Lachlainn MacMhathain a bha a' fuireach ann an Kiltaraglen Cottage, Port Rìgh a tha am marbh-shanas seo on Fhaoilleach 1889. Bha an Dotair MacMhathain na lighiche ann am Port Rìgh fad còrr is caogad bliadhna 's a dhà, agus bha e na oifigear slàinte do sgìrean Chille Mhoire, Sniothasort agus Port Rìgh. Bha e cuideachd na lannsair do Chompanaidh Saor-thoileach Phort Rìgh dhe na Camshronaich. Tha an sgrìobhainn seo na pàirt de thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' e an Dotair Lachlainn Màrtainn MacMhathain sìn-seanair Mhitchell.
Bhuineadh Seumas Lachlainn Màrtainn Mitchell (a rugadh air 13mh là dhen Ògmhios 1929) do Shiorrachd Inbhir Nis. B' esan mac don lighiche ainmeil Lachlainn Mitchell. Shuidhicheadh e mar shiorraidh làn-ùine ann an Dùn Èideann ann an 1978, agus bha e an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Dh'eug e air 26mh là dhen t-Samhain 2001


text:
- TIOTAL
- Latha treanaidh aig CNSA, Taigh-òsta Chummings, Inbhir Nis, 1991
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_BOX1_0013
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1991
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18221
- KEYWORDS
- nurseries
Chaidh an ìomhaigh seo a shealltainn bho chionn ghoirid ann am 'Maor-sgrùdaidh Dhealbhannan' a' Bhaile, a chaidh a ruith ann an co-bhuinn ris an Inverness Courier. Chaidh a thogail san Lùnastal 1991 aig latha treanaidh CNSA aig Taigh-òsta Chummings, Sràid na h-Eaglais, Inbhir Nis (an-diugh Wetherspoons). Ged a b' e CNSA - Comhairle nan Sgoiltean Àraich - a bh' air an uair sin, 's e 'Taic' a th' air an-diugh. (Faic an ceangal shìos fodha)
'S e Leòdhas MacCoinnich, a chuir fios don Chourier, am balach air an làimh chlì le plastair air a ghàirdean, an dèidh dha a bhriseadh a' tuiteam à freama-sreap ann am Pàirc a' Chonaisg an Inbhir Nis. Air a làimh dheas tha a phiuthair, Màiri NicCoinnich, aois trì, na suidhe air uchd a màthar, Carol.
Chaidh barrachd fios a chur thugainn bho chionn ghoirid le Cè Scammell.
Sreath sa chùl (clì gu deas): Anna Chamshroin (CNSA); tè 's cinnteach na pàrant no na stiùiriche cluiche CNSA; Etta NicMhathain; Ceutag Hutton (Buidheann-cluiche Gàidhlig CNSA, Baile Dhubhthaich); Ceut Anna NicThòmais (Buidheann-cluiche Gàidhlig CNSA, Inbhir Nis); Anna Kearney (CNSA).
Sreath sa bheulaibh: Màiri Morley (Oifigear Leasachaidh CNSA, Obar Dheathain); Carol NicCoinnich (Pàrant); Audrey Hutton; Fionnlagh MacLeòid (Àrd-oifigear CNSA); Pàrant eile, 's cinnteach; Magaidh Wentworth (Oifigear Leasachaidh CNSA, Geàrrloch); Fiona NicIllEathain (Oifigear Leasachaidh CNSA, An t-Eilean Sgitheanach)
Ged chaidh ainm a chur ri Leòdhas is Màiri (faic gu h-àrd) cha deach gin den chlainn eile ainmeachadh ach Kyle Hutton (ceathramh on chlì).
Ma tha thu ag aithneachadh duine eile san dealbh, inbheach no leanabh, feuch an cuir sibh fios air 'Fàg Brath'.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
9 an Cèitean
'S e 9 an Cèitean an 129mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (130mh ann am bliadhna-leum). Tha 236 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1860 - Rugadh Sìr James Matthew Barrie, ceannard Oilthigh Chill Rìmhinn agus sgrìobhadair Peter Pan, ann an Cearan Mhoire.
- 1909 - Robert Garioch, bàrd agus eadar-theangachair Albannach.
- 1927 - Manfred Eigen, ann am Bochum. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 1947 - Michael Levitt, ceimigear à Iosrael agus às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1989 - Darío Echandía Olaya, ann an Ibagué. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2013 - Iain Banks, sgrìobhadair Albannach.


text:
Rannsachadh
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' cur gu mòr ri rannsachadh na Gàidhlig. Chaidh 15% de dh'obair rannsachaidh na Colaiste ann an cuspairean Ceilteach a chomharrachadh mar 'internationally excellent or world-leading' bhon RAE anns an Dùbhlachd 2008.
Tha a' Cholaiste an sàs ann an iomadh pròiseact rannsachaidh leithid Ionad Nàiseanta na h-Imrich agus Soillse, iomairt nàiseanta a tha a' ceangal OGE agus na h-oilthighean ann an Obar Dheathain, Glaschu agus Dùn Èideann cruinn còmhla.
Tha luchd-obrach na Colaiste an sàs ann an obair rannsachaidh aig fìor àrd-ìre agus tha 11 den luchd-obrach air ceum dotaireachd a chosnadh. Tha cruinneachadh prìseil de leabhraichean Gàidhlig agus Ceilteach anns an Leabharlann agus tha a' Cholaiste cuideachd a' toirt chothroman do dh'oileanaich PhD.
Ro-Innleachd Rannsachaidh Sabhal Mòr Ostaig 2014-20


text:
Bermeo
'S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Bermeo.[1] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1236. Tha Bermeo suidhichte aig ìre na mara,[2] is le sin tha iasgach gu math cudromach an seo. Tha Bermeo 350km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 33km bho Bhilbao, am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[3] Tha 17,144 daoine a’ fuireach ann an Bermeo,[4] am baile as motha ann an sgìre Busturialdea.[5] Tha Spàinntis agus Basgais gam bruidhinn ann am Bermeo.
Àireamh-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àireamh-sluaigh a’ bhaile dà thuras nas motha na bha e an ceann ciad bliadhna, ged an do thuit e beagan aig toiseach an 21mh linn.
Bermeo[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alonso de Ercilla y Zúñiga a sgrìobh La Araucana
- Lucía Etxebarría: a rugadh ann an València ach a tha a’ buntainn do Bhermeo.


text:
1969
MCMLXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Iuchar, 's e Neil Armstrong a' chiad duine a choisich air a' Ghealaich.
- Bhuannaich Samuel Beckett an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Thòisich Deachdaireachd Mhuammar al-Gaddafi ann an Libia.
- Phòs Muammar al-Gaddafi ri Fatiha al-Nuri.
- Bhuannaich Odd Hassel agus Derek H. R. Barton an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Michael Schumacher, dràibhear F1 às A' Ghearmailt.
- 19 an Giblean - Anndra Mac a' Cheàrnaigh, ann an Calgary. Cànanaiche na Gàidhlig à Canada.
- 24 an Cèitean - Ridseard Lochhead, ann am Pàislig. Neach-poileataigs Albannach.
- 13 an t-Samhain - Gerard Butler, ann am Pàislig. Actair à Alba.
- 28 an Dùbhlachd - Linus Torvalds, ann an Helsinki. Innleadair bhathar-bhog às an Fhionnlainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Faoilleach - Jan Palach, oileanach às an t-Seic-Slòbhac a dh'ìobair e fhèin mar fianais phoileataigeach
- 2 an Gearran - Boris Karloff, actair Sasannach (r. 1887)
- 3 an t-Iuchar - Brian Jones ann an Hatfield (Sasainn). Cluicheadair-giotair leis na Rolling Stones.
- 7 an t-Sultain - Gavin Maxwell ann an Inbhir Nis. Sgrìobhadair à Alba.


text:
Ebéjico
‘S e baile beag ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann Ebéjico. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 1,125m os cionn ìre na mara agus 40km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. ‘S e baile le gnàth-shìde theth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 23˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1830.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ainm Tùsanach a th'ann Ebéjico, bho na Ebéxico, ainm nan Tùsanach a bha na tàmh anns an àite, ro àm nan Spàinnteach, far a bheil am baile an latha an-diugh. Thathar a' creidsinn gur e buidheann Nutabe a th'annta.[3]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile ris an canar Ebéjico an latha an-diugh a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), ann an 1830 anns a' Ghlean Miraflores.[4] Bha Aranzazu fhathast na Riaghladair ann an Antioquia aig an àm. A bharrachd air Ejébico, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Liborina, Entrerríos, Girardota agus Cocorná.[5] A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a steidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 12,511 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 10,383 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ann ann am Ebéjico fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Ebéjico, ach tha 0.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 81% dhe na daoine ann an Ebéjico leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 28.6% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Ebéjico. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Ebéjico (Medellín)


text:
- TIOTAL
- LMS 14285 ann an Inbhir Pheofharain, An Cèitean 1928
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_268
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 31 An Cèitean 1928
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24738
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Skye Bogie' de locomotaibh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean, Daibhidh Jones. Chaidh an togail gu sònraichte airson obrachadh air loidhne Inbhir Pheofharain agus An Eilein Sgitheanaich. Chaidh naoi dhiubh a thogail aig Ionad-obrach Loch Gorm a' chompanaidh ann an Inbhir Nis eadar 1882 agus 1901. Bha Pàdraig Druiminn, a ghabh àite Jones, a' cumail sùil air na ceithir mu dheireadh, agus rinn esan beagan atharrachaidhean air an dealbhadh thùsail. Cha deach ainm a thoirt dha gin de na 'Skye Bogies' agus ghluais iad uile chun an LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14285. Chaidh a crìochnachadh san Dùbhlachd 1901, agus air a h-àireamhachadh HR 48, b' i aon de na h-einnseanan a chaidh a thogail le leasachaidhean Phàdraig Dhruiminn. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14285 a bh' oirre agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1928


text:
- TIOTAL
- Uaigh Comann Iasgach Bhreatainn, Ulapul
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_ULLAPOOL
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22415
- KEYWORDS
- iasgach
uaighean
cladhan
Tha a' chlach-uaighe seo sa chladh an ear ann an Ulapul airson neach-obrach Comann Iasgach Bhreatainn, fear a bhàsaich ann an 1799 aig aois 46 bliadhna.
Chaidh baile beag Ulapuil a dheilbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgach Bhreatainn ann an 1788 ach an coisneadh iad às an leudachadh ann an gnìomhachas iasgach an sgadain. Chaidh na sràidean a dheilbh ann am pàtran clèithe agus am measg nan togalaichean ùra bha seadaichean sgoltaidh, taighean-stòir, laimrig agus taigh-sgoile.
An toiseach chaidh cùisean gu math leis a' bhaile ùr iasgaich, ach tràth san 19mh linn thrèig an sgadan Loch Bhraoin agus ro na 1830an thàinig crìonadh air a' ghnìomhachas. Ach anns an 20mh linn, lorg Ulapul àite ùr dha fhèin san iasgach nuair a thòisich bàtaichean on chost an ear a' tighinn thuige mar chala shàbhailte san iar. A bharrachd air seo, sna 70an is sna 80an bha eaconamaidh a' bhaile air a chuideachadh le soithichean factaraidh on Roinn Eòrpa an Ear. Tha iad seo a-nis air falbh ach tha an cidhe na mheadhan aig a' bhaile agus na cheann-uidhe do dh'aiseag Steòrnabhaigh. Tha na seallaidhean eireachdail san sgìre, agus na th' ann de chothroman coiseachd nam beanntan mun cuairt, a' fàgail Ulapuil na àite a tha tarraingeach do luchd-turais


text:
Duaisean urramach
Thathas a’ buileachadh dhuaisean urramach air daoine mar aithneachadh air euchdan air leth san raon aca fhèin; na chuir iad ri beatha na Gàidhealtachd agus nan Eilean no ris a’ chomann-shòisealta; no an t-seirbheis aca don oilthigh.
Tha cumhachdan aig Comataidh nan Duaisean Urramach, air an tiomnadh dhi le Cùirt an Oilthigh, gus molaidhean a shireadh agus na daoine a bhios airigh air Caidreachas Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus Maighstir an Oilthigh a thaghadh. Bidh iad cuideachd a’ moladh dhaoine airson Bonn an t-Seansalair.


text:
- TIOTAL
- Seann chaisteal Keiss on iar, faisg air Inbhir Ùige
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5937
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37575
- KEYWORDS
- ailtireachd
togalach
togalaichean
Tha Seann Chaisteal Chèis, an cois na tràghad mu 1km an ear thuath air Cèis ann an Gallaibh. Tha Coimisean Rìoghail nan Làraichean Àrsaidh is Eachdraidheil an Alba (RCAHMS) ag innse gu bheil a h-uile coltas ann gun deach an caisteal seo a thogail anmoch san t-16mh no tràth san t-17mh linn do dh'Iarlan Ghallaibh.
Ann am meadhan nan 1700an chaidh Taigh Chèis a thogail na b' fhaide air falbh on tràigh, taigh a ghabhadh àite an t-seann chaisteil. Eadar 1859 is 1862 chaidh leudachadh mòr a dhèanamh, san stoidhle bharanach, air Taigh Chèis agus às dèidh sin 's e Caisteal Chèis a bhiodh aca air


text:
- TIOTAL
- Air na monaidhean, Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1304
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33232
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd-Rois
Ros is Cromba
bùrn-iarainn
bùrn-èirigh
spà
àite-tadhail spàtha
cungaidh neo-àbhaisteach
cungaidh choileantadh
turasachd
monadh
cnuic, dùin
Is ann bhon t-sreath 'Oilette' aig Raphael Tuck a tha a' chairt-phuist seo. Tha Srath Pheofhair 4 mìle (6cil.) an iar air Inbhir Pheofharain ann an srath Abhainn Pheofharain. Tha an gleann air a dhìon dhan taobh tuath le Beinn Uais agus dhan iar le beanntan Shiorrachd Rois. Tha druim cumhang leis an ainm Druim Chat na chrìoch aige dhan taobh a deas. Tha Abhainn Pheofhair a' ruith dhan ear a-steach do Linne Chrombaidh.
'S ann mar thoradh air na fuarain de phronnasg a chaidh an lorg ann sna 1770an a dh'fhàs e ann am meud is cho mòr aig daoine. Le taic làidir o Bhan-iarla Chrombaidh an uair sin, leasaich am baile beag na àite Bhioctorianach airson tadhal nan uisgeachan.


text:
- TIOTAL
- Eaglais an Naoimh Anndra, Goillspidh
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_06_025_1339
- ÀITE
- Goillspidh
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- DEIT
- 1980
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15221
- KEYWORDS
- eaglaisean
togalaichean
creideamh
crìosdaidheachd
Chaidh Eaglais an Naoimh Anndra ann an Goillspidh an-dràsta a thogail eadar 1737 agus 1739 agus ghabh i àite caibeal a bha air an làrach roimhe bhon 13mh linn. Thog Iarla Chataibh an caibeal tùsail anns an 13mh linn airson a theaghlach fhèin. Chaidh eaglais na paraiste a dhèanamh den chaibeal ann an 1619.
Chaidh an trainseapt a deas a chur rithe ann an 1751 airson taic a thoirt dhan bhalla agus gus an gabhadh i barrachd sluaigh. Chaidh tùr-cluig a chur rithe ann an 1774 agus poirdse ann an 1849. Chaidh a' chùbaid le ceann-bhrat (a chaidh a shnaigheadh ann an 1738) agus Lobhta nan Sutharlanach (1739) an snaigheadh le Coinneach Sutharlanach a bha na shaor aig Caisteal Dhùn Robain


text:
Goranchacha
B’ e mac na grèine Xué agus nighean a’ Chinn-fheadhna Gachetá a bh’ann Goranchacha. Thathar ag ràdh gu robh e mar smàrag mhòr, ach tha feadhainn eile dhen bheachd gu robh e coltach ri Chía ann am Miotas nam Muisca.[1] Nuair a bha e 24 bliadhna a dh'aois, thoisich e a dhol mun cuairt air feadh Dùthaich nam Muisca is e a’ sgaoileadh a cuid theagaisg aig Bochica. Le sin dh’fhàs e a bhith na fhiosaiche, airson a chuid ath-leasachaidhean creideimh a rinn e.
An latha a bha seo, fhuair e fios gun do leig ceann-fheadhna ann an Ramiriquí càin air fear-leanmhainn aige. Chaidh e dìreach gus a’ bhaile sin, prìomh-bhaile nan zaque aig an àm, airson an connspaidiche a chur gu bàs. Ghabh e an Rìoghachd os làimhe, chuir e deachdaireachd air dòigh agus steidhich e a phrìomh-bhaile ann an Hunza (Tunja an latha an-diugh). Thog e Teampall na Grèine an siud is dh’òrdaich e caismeachd gus athair urramachadh.[2]
Tha am beul-aithris a’ mìneachadh gu robh tòrr shearbhanta aige agus bha earball bheathaich air fear dhuibh, Chacha. Bha Goranchacha cho earbsach air Chacha, ach aon latha thuirt esan gun tagradh mòran rudan fuathmhor is le sin dh’fhalbhadh e airson corra bhialdhna. Dh’fhàg e am baile, dhùin Goranchacha callaid a’ bhaile agus cha robh sgeul nas motha air Chacha a-chaoidh.


text:
- TIOTAL
- Flaiseadar is Eaglais U.F., An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_108
- ÀITE
- Flaiseadar
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12922
- KEYWORDS
- eaglaisean
Chithear an seo Flaiseadar (Flashadder air a' chairt-phuist) air a' phrìomh rathad a Dhùn Bheagan, beagan mhìltean mus ruigear An t-Aodann Bàn air an Eilean Sgitheanach. Chan eil anns a' bhaile ach beagan chroitean, taighean agus an eaglais is mansa san dealbh. Nuair a thogadh an dealbh seo, 's ann leis an Eaglais Shaoir Aonaichte a bha an eaglais seo. Chuireadh an Eaglais Shaor Aonaichte air bhonn an 1900 nuair a chaidh Eaglais Chlèireach Aonaichte na h-Alba agus an Eaglais Shaor còmhla. Chaidh iad sin, mar an ceudna, còmhla ri Eaglais na h-Alba an 1929. 'S e taigh-aoraidh Eaglais na h-Alba a th' ann an eaglais Fhlaiseadair gus an là an-diugh.
Thathar air an rathad seo atharrachadh bhon àm a thogadh an dealbh seo, ach tha e fhathast a' dol glè fhaisg air an togalach seo. Chaidh am balla air a bheulaibh a leagail, agus an raon seo ga chleachdach mar phàirc-chàraichean. Tha am mansa, togalach fa leth, a-nis na thaigh-còmhnaidh prìobhaideach
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives