text:
- TIOTAL
- 'Gairloch in North-West Ross-shire' (1)
- EXTERNAL ID
- AB_LL_JOHN_DIXON_01
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- John Dixon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1378
- KEYWORDS
- claistinneach
cruthan-tìre litreachais
Tha a' chuibhreann chlaistinneach seo o 'Gairloch in North-West Ross-shire' le Iain Eanraig (John Henry) Dixon, foillsichte an toiseach ann an 1886. Tha e air a leughadh an seo le Tormod Newton. (Ìomhaigh - Cruinneachadh Prìobhaideach)
'Gairloch in North-West Ross-shire, its Records, Traditions, Inhabitants and Natural History with a Guide to Gairloch and Loch Maree and a Map and Illustrations', by John H. Dixon, FSA Scot., Edinburgh, 1886.
'Considerations of health, followed by growing appreciation of the charms of Gairloch, have caused me to make my Highland home in this out-of-the-world parish. Its romantic scenery and health-giving climate are its most obvious attractions; but add to these its wonderful legends and traditions, the eventful history of its dominant family, the story of its old ironworks, the interesting peculiarities of its Highland inhabitants, the distinction conferred upon it by the visit of Her Majesty Queen Vistoria, the great geological controversy about its rocks, the sport its waters afford to the angler, the varied subjects it displays to the artist, and the pregnant fields of research it yields to the scientist, and you have a list of allurements it would be difficult to beat elsewhere. Though its boundary line extends to within five miles of the railway, Gairloch still preserves many of the characteristics of old days, and these not only possess a peculiar fascination for most people, but are also well fitted to arouse and nourish a spirit of investigation.'
Rugadh John Henry Dixon ann an Wakefield, Yorkshire, ann an 1838 agus na dhuine òg lean e athair a-steach gu dreuchd san lagh. Na iomradh-bàis (Ross-shire Journal, 29 Dàmhair 1926) sgrìobh iad gun tàinig air 'a country life' a lorg air sgàth a shlàinte. An dèidh dha tadhal air Siorrachd Rois ann an 1868, thàinig e a dh'fhuireach ann an Geàrrloch ann an 1874, far an do chuir e seachad còig thar fhichead bliadhna. Bha an taigh aige ann an Inbhirean, an ceann a tuath Loch Ma-Ruibhe. Bha e trang an sàs ann am beatha na coimhearsnachd, na Neach-chlèire na Sgìre, neach onarach gun phàigheadh, air Comataidh na Sgìre, stèidhichte fo Achd Riaghaltais na Sgìre. Tha na paipearan-naidheachd sgìreil a' bruidhinn air mar a thug e taic do na h-ealain agus do phàrtaidhean teatha gach bliadhna do chlann na sgoile. Tha clàran chunntas-sluaigh a' sealltainn gur e duin-uasal 'living on private means' a bh' ann agus mar sin gu robh aitreabh aige le neach-taighe, nighean-frithealaidh, fear-charbad, geamair-ghille agus pìobaire pearsanta ag obair dha. Cha do phòs e riamh.
Bha Dixon na cheannard air Companaidh Gheàrrloich a' 1d V.B. Ghàidheil Shìophoirt agus ann an 1881 bha e an làthair aig Sgrùdadh ainmeil Dhùin Èidinn gus a' Bhan-Righ Bhictoria onarachadh.
Ann an 1886 dh'fhoillsich Dixon leabhar a tha fhathast air a mheas na mhodail de na bu chòir a bhith ann an eachdraidh paraiste: Gairloch: its records, traditions, inhabitants and natural history. Tha e follaiseach gur ann à rannsachadh agus à eolas farsaing na sgìre a thàinig an leabhar agus tha e gu sònraichte luachmhor san dòigh a tha e a' tarraing ri chèile iomadach fios sgìreil. Chaidh a chlo-bhualadh às-ùr san sgìre ann an 1974.
Shiubhail Dixon thall-thairis eadar 1899 is 1902 agus sa bhliadhna sin ghluais e a Bhaile Chloichrigh, far an do bhàsaich e am 20mh Dàmhair 1926. Ann an Siorrachd Pheairt cuideachd chuir e ùidh mhòr ann an eachdraidh na sgìre agus ann an comann nan Scouts. Chaidh onarachadh ann an 1924 leis an Swastika Thanks Badge cliùiteach de dh'òr agus aig àm a bhàis 's e am maighstir Scouts a b' aosta ann am Breatann. Chaidh a leabhar air eachdraidh sgìre Bhaile Chloichrigh fhoillseachadh ann an 1925: Pitlochry: past and present. 'S e na deilbh aige fhèin de pheant-uisge a tha sna deilbh. Mar a bha e ann an Geàrrloch, bha e a-rithist trang am measg ghnothaichean na coimhearsnachd agus chuir e air bhonn Comann nam Fir Òga agus club nan raidhfeil.
Shiubhail Dixon timcheall an t-saoghail dà uair; rinn e sealgaireachd an Eilean Bhancùbhair agus chuir e seachad ùine ann an Iapan, àite air an robh e na eòlaiche agus na neach-cruinneachaidh ealain. Na iomradh-bàis (Perthshire Advertiser, 23 Dàmhair 1926) sgrìobh iad 'a gentleman of wide culture and fine, genial personality...held in the highest esteem by all classes of the community, from whose midst he has passed, full of years and of honour.'


c: text/html

text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Pròiseict gus ùidh a thogail ann an croitearachd (01/10/2013)
[Iain MacIlleathain - Preseantair] Thòisich pròiseict ann am Barraigh a tha ag amas air clann is daoine òg a bhrosnachadh gus ùidh a thogail ann an croitearachd. Mairidh a’ phròiseact dà bhliadhna agus bidh an obair a’ fighe a-steach do churraicealam na sgoile. Gheibh a’ chlann cothrom air bàrr agus beathaichean croit àrach mar phàirt dhen chùrsa. An aithris-sa aig Shona NicDhòmhnaill.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Tha a’ phròiseact Croitear Òg air a shnìomh a-staigh do churraicealam na sgoile mar dhòigh air ùidh na cloinne ann an croitearachd a thogail aig aois òg.
[Màiri Flòraidh NicNèill] A’ toirt a-staigh sgilean Beurla, Matamataigs, Saidheans agus cuideachd ag obair ann am buidheann ‘s ag obair còmhla ri daoine sa choimhearsnachd cuideachd. Tha e uabhasach math dhaibh.
[Aonghas Brianan MacNèill] Tha cuimhne ‘am fhèin nuair a bha mi òg mar dheugaire. ‘S ann a leugh mi rud mu chaoraich a bha sa leabharlann ùr a fhuair sinn ann an sgoil ùr Bhàgh a' Chaisteil mar a bh’ ann aig an àm a thog ùidh annam-sa airson a bhith a’ coimhead, a bharrachd air an rud a bha timcheall orm, ach thog e ùidh shònraichte ùr annam a bharrachd air an rud ris an robh mi chleachdte on a dh’ fhàs mi suas. Agus tha mi a’ smaointinn nuair a tha daoine a’ faicinn gum faod iadsan, gu bheil iad a’ tuigsinn an rud a th’ ann agus gu bheil rud a ghabhas a chur ris agus an rud a nì iadsan a chuireas gnothaichean air adhart, gun toir siud dhaibh spionnadh air choreigin. Tha mi a’ smaointinn gu bheil an dà chuid a’ ruith còmhla.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Tha machair air an taobh an iar, mòinteach air an taobh an ear, ach tha a’ phròiseact seo an dùil map a dhèanamh a sheallas nas mionaidiche gu dè dìreach an seòrsa ùir a th’ ann am fearann Bharraigh.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] A bharrachd air na dh’ ionnsaicheas iad san sgoil, tha e cudromach ionnsachadh mun obair chruaidh a tha ceangailte ri croitearachd.
[Clair MacAteer Logan] Secondary pupils will be given an allotment. They will have a piece of land where they will grow a crop. Now, because their group is peer-led, they are going to decide what crop they will grow. Now it may be potatoes, it may be barley, it may be wheat, it may be corn, because they are also going to be given the opportunity in actually purchasing an animal, a beast, be it a cow, a sheep, whatever. And they will obviously be responsible for the care of the animal, the husbandry. They’ll look after it, they’ll feed it and at the end of the project, they will then decide what to do with the animal, do they send it to the market? Do they send it to the abattoir? To be slaughtered and then sell the meat. This is what they are going to decide because this is what crofting is about.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Mairidh a’ phròiseact dà bhliadhna agus bidh ùine aig na sgoilearan na co-dhùnaidhean mòra sin a dhèanamh. Shona NicDhòmhnaill, BBC An Là, Barraigh.
A project to raise interest in crofting
[Iain MacLean - Presenter] A project started in Barra that aims to inspire children and young people to raise an interest in crofting. The project will last two years and the work will be woven into the school curriculum. The children will get the opportunity to work the land and rear croft animals as part of the course. This report is with Shona MacDonald
[Shona MacDonald – Reporter] The project Croitear Òg (Young Crofter) is woven into the school’s curriculum as a way to raise interest of children at a young age.
[Mary Flora MacNeil] It brings in English, Mathematics, Science and also working in a group and working with people in the community too. It is really good for them.
[Angus Brendan MacNeil] I remember myself when I was a young, a teenager. That is where I read about sheep which was in the new library in the new school at in Castlebay that was there at the time that interested me in looking at, more than what was around me, it gave me a special interest, more than what I was used to when I was growing up. And I think that when people see what they can do, that they understand what it is and what they can add to it and what they do that will bring things forward, that this gives them a sort of push. I think the two things run together,
[Shona MacDonald – Reporter] There is machair on the west side, moorland on the east side, but this project hopes to have a map that will show in a detailed way what sort of soil is in the land of Barra
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] In addition to what they’ll learn in school, it is important to learn about the hard work involved in crofting.
[Clair MacAteer Logan] Secondary pupils will be given an allotment. They will have a piece of land where they will grow a crop. Now, because their group is peer-led, they are going to decide what crop they will grow. Now it may be potatoes, it may be barley, it may be wheat, it may be corn, because they are also going to be given the opportunity in actually purchasing an animal, a beast, be it a cow, a sheep, whatever. And they will obviously be responsible for the care of the animal, the husbandry. They’ll look after it, they’ll feed it and at the end of the project, they will then decide what to do with the animal, do they send it to the market? Do they send it to the abattoir? To be slaughtered and then sell the meat. This is what they are going to decide because this is what crofting is about.
[Shona MacDonald – Reporter] The project will run for two years and there will be time for the pupils to make those big decisions. Shona MacDonald BBC An Là, Barra.
Pròiseict gus ùidh a thogail ann an croitearachd
(A project to raise interest in crofting)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Naidheachdan 11:00m
21 An Dùbhlachd 2015 Ùraichte aig Ùraichte aig
Blatter agus Platini
Dh'innis Sepp Blatter do choinneamh naidheachd ann an Zurich gu bheil e fhathast na thargaid airson builean, agus gu bheil e air a thruailleadh ann an suilean an t-saoghail. Bha Mgr Blater a' bruidhinn às dèidh do chomataidh modhanan FIFA e fhèin agus ceannard UEFA, Michel Platini, a chasg bho bhall-coise airson ochd bliadhna. Thuirt Mgr Blatter gu bheil e a' dol a thagradh an aghaidh co-dhùnadh na comataidh, agus e ag ràdh gu robh e air a bhith a' smaointinn gu robh e air dearbhadh dhaibh nach robh dad ceàrr air mar a phàigh FIFA £1.3m do Phlatini às aonais cùmhnant.
Cumhachdan
Tha cunnart ann gun tuit bailtean agus coimhearsnachdan na h-Alba air dheireadh air pàirtean eile dhen Rìoghachd Aonaichte mura tèid barrachd chumhachdan a thoirt dhaibh - sin a-rèir Rùnaire na h-Alba Dàibhidh Mundell. Cleachdaidh Mgr Mundell òraid ann an Glaschu an-diugh airson innse gu bheil an t-àm aig Riaghaltas na h-Alba cumhachd a sgaoileadh a-mach an àite a bhith ga chàrnadh ann an Holyrood. Thuirt an Riaghaltas gu bheil clar-gnòthaich beothail aca airson cumhachd a sgaoileadh.
Stàlainn
Cho-dhùin buidheann de bhuill Phàrlamaid gun robh còir aig an Riaghaltas a bhith air barrachd a dhèanamh airson gnìomhachas stàlainn Bhreatainn a shàbhaladh. Tha Comataidh a' Gnìomhachais air ministearan a chàineadh airson mar a dh'fhailich e orra dad a dhèanamh nuair a thòisich prìsean stàlainn na cruinne a' tuiteam - neo iarraidh air an EU ceumanan a ghabhail an aghaidh stàlainn saor a bhith a' tighinn à Siona. Chaidh na mìltean chosnaidhean a chall anns an Rìoghachd Aonaichte sna beagan mhìosan a dh'fhalbh - còrr is 250 dhiubh ann an Alba.
Plèana
Tha polais na Frainge air dithis luchd-siubhail a chuir an greim às dèidh mar a b'fheudar do phlèana Air France laighe ann an èiginn ann an Kenya an-dè. B'fheudar am plèana, a bha a' siubhail à Mauritius gu Paris, laighe aig port adhair Mhombassa nuair a chaidh boma fuadan a lorg ann am fear de thaighean-beaga an itealain.
EU
Thàinig rabhadh bho fhear a bha na leas phriomhaire gun tòsich cogadh sìobhalta sa phàrtaidh Tòraidheach ma thèid cead a thoirt do mhinistearan bhòtadh mar a thogras iad ann an referendum an Aonaidh Eòrpaich. Bha Mìcheal Heseltine a' bruidhinn 's cuid sa phàrtaidh a' cuir cuideim air Dàibhidh Camshroin cothrom a thoirt do mhinistearan a bhith ag iomairt air gach taobh dhen chùis - fiu 's ged a tha am Prìomhaire fhèin airson 's gum fuirich Breatainn san EU.
Afganastan
Tha sabaid chruaidh a' leantainn ann an sgìre Helmand de dh'Afganastan, far a bheil na ceudan shaighdearan a' feuchainn ri sèisd Taliban a bhriseadh. Tha an Taliban air baile Sangin a chuairteachadh, agus tha feachdan dìon a' bhaile ag ràdh gu bheil iad a' fàs gann de pheilearan, agus gum faodadh gun teid an t-ionad aca a ghabhail thairis ann am beagan uairean a thìde.


text:
- TIOTAL
- Fraoch
- EXTERNAL ID
- WHA_WB03FI_EN
- ÀITE
- Ath Maol Ruibhe, Muile, Loch Odha
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 1998
- LINN
- 400an
- CRUTHADAIR
- West Highland Animation bho sgeulachdan traidiseanta
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- West Highland Animation
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3333
- KEYWORDS
- Cùltar
Beul Aithris
Dealbhan bheò
clann
sgeulachd ceilteach
loch
eilean
craobh caorann
caoran leigheasachd
Banrigh Maebh
uilebheist
bhideo
bhideothan
Tha an gaisgeach, Fraoch, airson Findabair àlainn a phòsadh ach feumaidh e a luach fhèin a dhearbhadh dha màthair. Bheir i gnìomh chunnartach dha agus is e sin dearcan leigheasach a thoirt air ais bho chraoibh ann am meadhan an Locha. Ach tha dràgon anns an uisge agus mar sin, tòisichidh blàr.
Thug e dà bhùth-obrach a' leasachadh na sgeulachd, an obair-ealain agus na deilbh-beò mus deach an obair-ealain eadar-fhighte a chrìochnachadh le Jim Stirk agus chaidh am fiolmadh, gu tric le ioma nochdaidhean air an sgàilean ioma-raon san stiùidio aig West Highland Animation. An toiseach, dh'obraich Aonad Gàidhlig Chille Bhrìghde an Ear air deilbh-bheò den sgeulachd phrìomh-shamhlachail agus an sin chumadh bùth-obrach deilbh-beò airson seachdain do dh'inbhich air Cùrsa Bogaidh na Gàidhlig ann an Colaiste Bruach Chluaidh. Chaidh an ceòl a dheasachadh le Ralph Moodie on òran dhualchasach, Fraoch, a sheinneadh le Catrìona NicAoidh.
B'e am fiolm seo pàirt den t-sreath 'Bog Fliuch' airson Grampian is STV.
Aonad Gàidhlig Chille Brìghde an Ear - Seùmas Logan, Uilleam Murray, Debby Wilson, Natalie Turner, Johanna Renouf, Andrew McCann, Ross McDonald, Rachel Kelly, Daniel McArthur, Calum McInnes, Daibhidh Carswell, Kirsten Wylie, Katie Doig, Euan Robb, Stacey Broadly, Ashleigh Baillie, Iain Carmichael, Gavin Wilson & Ross Douglas
Cùrsa Bogaidh Bruach Shrath Chluaidh: Jenny Dunbar, Ann Walker, Charlotte Mair, Aileen Mackay, Marion Love, Catriona Smith, Peter Politags, Scott Dòmhnallach, Daniel Clark, Mary agus Henry Doig.
Cuideachadh aig a' Bhùth Obrach: Sandra Ceannadach, Daibhidh MacIllinnein, Janice NicIomhair & Seònaid NicCoinnich
Ceòl: Ralph Moodie
Òrain: Catriona NicAoidh
Dùblachadh Fuaim: Cy Jack
Deasachadh: WHA
Beothadairean agus Luchd-Stiùiridh: Niek Reus agus Leaslaidh NicCoinnich
Obair Stiùidio: Caroline Espenhahn, Jim Stirk, Emma Lazenby, Cailean Gordan
Obraiche Animo: Màiri Mhoireasdan
Taic: Maoin a'Chrannchuir Nàiseanta-Comhairle Ealain Alba agus Comataidh Craolaidh Gàidhlig
Àrd-Riochdaire: Bob Kenyon
Riochdaire: Leaslaidh NicCoinnich


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne Cogaidh Clann Mhic Rath, Clachan Dubhthaich
- EXTERNAL ID
- HCD00389
- ÀITE
- Clachan Dubhaich, Inbhir Ìonaid
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12104
- KEYWORDS
- daoine
carragh-cuimhne cogaidh
cinneadh
Tha sluagh nan seasamh aig bonn Carragh-cuimhne Cogaidh Clann Mhic Rath os cionn seann chladh Clachan Dubhthaich ann an Cinn Tàile. Thogadh an Carragh-cuimhne Cogaidh mar chuimhneachan air na thuit anns a' Chogadh Mhòr, agus 's dòcha gun deach an dealbh seo a thogail aig an fhoillseachadh anns an Iuchar 1922. Bha Sir Cailean MacRath a' frithealadh ann an làthair 1600 fear-cinnidh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Co-chomhairleachadh Roghainn Dealbhachaidh Cnoc Soilleir
Thathar a’ cur fàilte air beachdan sam bith bhon phoball co-cheangailte ris na roghainnean dealbhachaidh Cnoc Soilleir, a rinneadh le John Renshaw Architects. Bu chòir do bheachdan a bhith air an cur a-steach gu info@ceolas.co.uk co-cheangailte ri roghainn dealbhachaidh, goireasan feumail, stuth togail airson an taobh a-muigh, agus air feumalachdan sònraichte do dh’àite son dannsa Read more about Co-chomhairleachadh Roghainn Dealbhachaidh Cnoc Soilleir[…]


text:
- TIOTAL
- Bile Togail Shaighdearan airson Mailisidh Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_263
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6490
- KEYWORDS
- bile togail-shaighdearan
Mailisidh Inbhir Nis
cùl-earalas
Cùl-Earalas Sònraichte
Bile Togail Shaighdearan airson Mailisidh Inbhir Nis. Stèidhichte ann an 1802 mar Mhailisidh Inbhir Nis, Bhanbh, Eilginn agus Inbhir Narainn, bha saighdearan air an cur gu campaichean trèanaidh bliadhnail a bha air an ruith air bhonn armailteach. Rè na h- ùine anns a' Mhailisidh, bha saighdearan air an roinn mar chùl-earalas agus dh'fhaodadh an gairm aig uair sam bith, mar a bhiodh feum orra. Ann an 1908, dh'aithnichear Mailisidh Inbhir Nis mar Chùl-earalas Sònraichte ach bha iad fhathast ceangailte ri rèiseamaidean an airm cheangailte.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Published Date:
Tha teaghlaichean ann an Earra-ghàidheal is Bhòid gu bhith a’ faighinn buannachd bhon an àrdachadh anns na h-uairean seirbheis ro-sgoile a th’air a thabhann leis a chomhairle. Bhon an Lùnasdal 2014, thig an àireamh suas bho 475 uairean gu 600 uairean gach bliadhna, a’ gabhail a-steach clann a tha a dhà agus trì bliadhna a dh’aois.
Tha Comhairle Earra-ghàidheal is Bhòid a’ cuir £1.345 millean an sàs ann an 2014/15 gus an leudachadh anns an t-seirbheis seo a thabhann.
Tha an leudachadh air an t-sùbailteachd seo agus barrachd roghainn do phàrantan a’ tighinn as dèidh co-chomhairleachadh farsaing le teaghlaichean, solaraichean cùram agus luchd-obrach na comhairle a tha a’ tabhann an t-seirbheis.
Bidh na seirbheisean tràth ionnsachadh agus cùram-chloinne, a tha an asgaidh, air an leudachadh nas fharsainge, a’ gabhail a-steach clann a tha dà bhliadhna a dh’aois a tha, neo a th’air a bhith fo chùram na comhairle agus dachaighean far nach eil duine ag obair.
Bhon an t-Sultain 2015, bidh an t-seirbheis ro-sgoile, a tha an asgaidh, air an leudachadh buileach, a’ gabhail a-steach clann a tha dà bhliadhna a dh’aois agus a tha ceadaichte biadh-sgoile fhaighinn an asgaidh.
Thuirt an Comhairlaiche Mary Jean Devon, Ceannard Poileasaidh airson Clann is Teaghlaichean aig Comhairle Earra-ghàidheal is Bhòid: “Tha sinn a’ strì airson a h-uile pàisde ann an Earra-ghàidheal is Bhòid, gus an toiseach-tòiseachaidh is fheàrr a thoirt dhaibh na’m beatha, a cheadaicheas am pàrantan agus teaghlaichean seirbheis ro-sgoile agus tràth ionnsachadh cho soirbheachail ‘s a ghabhas a thoirt dhaibh. Tha sinn air èisdeachd le na tha na pàrantan ag iarraidh agus tha sinn mothachail air beachdan luchd-tabhann nan seirbheisean.
“Tha co-chomhairleachadh air dearbhadh gu bheil na buannachdan do phàrantan aig a bheil dòigh-beatha thrang, glè fhoilleasach; tron teirm-foghlaim, bidh cùram-chloinne agus an t-seirbheis ro-sgoile, a tha an asgaidh, air an leudachadh bho dusan uair gu leth gu barrachd air còig uairean deug gach seachdainn – le gach seasan air a leudachadh gu ceathrad mionaid.
“Tha buannachdan nas fharsaing ann ge-ta, le leudachadh anns na seirbheisean seo, tha cothrom ann gun tig an àireamh de dh’obraichean suas, an dà chuid anns an roinn phhrìobhaideach agus aig a chomhairle airson dèiligeadh leis an t-sùbailteachd seo.”
Tha a chomhairle a’ deànamh atharraichean a-rèir Bile na Cloinne is Daoine Òga a chaidh fhoillseachadh ann a Ghiblein 2013, a tha a’ strì ri piseach a thoirt air mar a tha seirbheisean a’ toirt taic do chlann, daoine òga agus teaghlaichean.


text:
Rannsachadh mu fhèidh air an A830
Thèid sgrùdadh a dhèanamh air a' chunnart bho fhèidh air rathad an A830 eadar an Gearasdan agus Malaig.
Tha an àireamh de thubaistean le fèidh air an rathad sin beagan nas àirde nan àbhaist air a' Ghàidhealtachd.
Bidh an sgrùdadh air a dhèanamh ann an co-bhuinn eadar Dualchas Nàdair na h-Alba, Buidheann Còmhdhail na h-Alba, Transerv Alba, Polais a' Chinn a' Tuath agus comhairlichean ionadail.
Chum a' bhuidheann a' chiad choinneamh aca air a' mhìos seo fhèin.
Bidh an sgrùdadh a' coimhead ri mar a bhios fèidh a' gluasad aig diofar amannan dhen bhliadhna agus dè na h-àitean anns a bheil iad gu h-àraidh nan cunnart.
Thathas an dùil am fiosrachadh sin a chleachdadh airson a' chunnart bho fhèidh air na rathaidean a lùghdachadh.


text:
Seirbheisean adhair eileanach fo smachd an Riaghaltais?
Tha ball nan Eilean Siar ann an Westminster, Aonghas Brianan MacNèill, ag ràdh gu bheil seirbheisean adhair eadar na h-Eileanan Siar cho dona agus gum bu chòir beachdachadh air dleastanas air an son a thoirt air ais bho Chomhairle nan Eilean Siar agus a chur ann an làmhan Riaghaltas na h-Alba.
Thuirt e gur ann a' dol air ais a tha ceanglaichean adhair eadar na h-Eileanan, aig an dearbh àm 's a tha piseach a' tighinn air seirbheisean còmhdhail eile.
Chaidh fhoillseachadh an t-seachdain seo chaidh gun tòisich seirbheis aiseig a' ruith gach là eadar Loch Baghasdail agus Malaig as t-Samhradh an ath-bhliadhna - às dèidh iomairt fhada le muinntir Uibhist.
"A' dol air ais"
Sgrìobh Mgr MacNèill gu Àrd-Oifigear agus Cathraiche Còmhdhail Chomhairle nan Eilean Siar a dh'fhaighneachd dè tha iad a' dol a dhèanamh airson piseach a thoirt air seirbheisean còmhdhail poblach eadar Uibhist a Tuath agus Barraigh, às dèidh mar a chaidh cur às de ghrunn sheirbheisean adhair a bha a' ceangal nan Eileanan ri chèile.
Ann an 2013, gheàrr Comhairle nan Eilean Siar seirbheisean adhair eadar Beinn nam Fadhla is Steòrnabhagh bho chòig là san t-seachdain gu trì, agus chaidh cur às dhan t-seirbheis eadar Beinn nam Fadhla agus Barraigh buileach glan.
Tha Mgr MacNèill a' gearain nach eil busaichean gan cur air dòigh airson coinneachadh ris na plèanaichean agus aiseagan - a' fàgail gum feum cuid de luchd-siubhail tacsaidhean a chleachdadh.
Tha esan a' dèanamh dheth gu bheil muinntir nan Eilean coma an e a' Chomhairle neo an Riaghaltas a tha a' ruith nan seirbheisean còmhdhail aca cho fad 's gum freagair iad air na feumalachdan aca.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil a' choimhearsnachd a' faicinn na buannachd a th' air a bhith ann tro na cumhachdan a th' aig Riaghaltas na h-Alba - tha na h-aiseagan gu math nas fheàrr agus tha na h-itealain gu math nas fheàrr far a bheil smachd aca air a sin", thuirt e.
Thuirt Comhairle nan Eilean Siar gu bheil a' mhòr-chuid de bhuidhnean sna h-Eileanan Siar ag iomairt airson gum bi barrachd ghnothaich aig a' Chomhairle ann a bhith a' ruith sheirbheisean, seach stiùir a thoirt seachad do Dhùn Èideann.
"Tha e neònach BP Eileanach fhaicinn ag iarraidh gun caill coimhearsnachdan Eileanach cumhachd.
"Bha na gearraidhean a rinn a' Chomhairle air seirbheisean adhair nam freagairt air co-chomhairle le muinntir nan Eilean air buidseat na Comhairle.
"Cha deach cuideam a chur air seirbheisean adhair eadar Barraigh agus Beinn nam Fadhla ann an coinneimh co-chomhairle ann am Barraigh.
"Bha iarrtas ann ge-tà, air tuilleadh sheirbheisean eadar Barraigh is Glaschu, dhan tug a' choimhearsnachd prìomhachas, agus mar Chomhairle thug sinne taic agus maoineachadh dha sin.
"Nochd daoine barrachd dragh mu ghearraidhean sam bith air seirbheisean còmhdhail coimhearsnachd seach air an t-seirebhis adhair còig là eadar Beinn nam Fadhla agus Steòrnabhagh, ged a tha a' Chomhairle, tro bhith ag obair le Seirbheis na Slàinte, air feuchainn ris an t-seirbheis seo a ghlèidheadh. Cha ghabhadh sin dèanamh.
"Tha a' Chomhairle ge-tà, fhathast a' coimhead ri mar a ghabhadh seirbheis còig là cur an gnìomh.
"Bha a' Chomhairle gu mòr an sàs ann a bhith a' coiteachadh airson nan leasachaidhean air seirbheisean aiseig a chaidh fhoillseachadh o chionn ghoirid.
"'S fhiach cuimhneachadh cuideachd gun do dh'fhaighnich a' Chomhairle aig aon àm an robh Riaghaltas na h-Alba deònach seirbheisean adhair a ghabhail os làimh fo Òrdugh Seirbheis Phoblaich. Cha robh iad deònach."


text:
Litium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an litium le samhla Li agus àireamh atamach 3.[2]
'S e meatailt alcalaidh a tha ann, agus tha e soladach aig an teòthachd sheòmair. Tha ceimigeachd na litium coltach ri ceimigeachd na sodium, potasium is eileamaidean eile anns a' chiad cholbh a' chlàr pillteach. Tha e lasanta agus e ag iom-obrach gu luath cuide ri uisge, mar sin taisgear e mar as trice fo ola.
Tha dà iosatòp seasmhach agus nàdarra aig litium, 6Li agus 7Li.
Taisgealadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1817 lorg Johan August Arfwedson eileamaid ùr ann an peatalait. Dh'ainmhich Jöns Jacob Berzelius e litium air a' Greugach λίθoς, no "clach". Ann an 1821 rinn William Thomas Brande lithium fìor-ghlan nuair a chuir e sruth dealain tro litium ogsaid.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdar litium ann am bataraidhean, ann an crèis agus ann am puisteal is glainne. Tha i a' lùghdachadh teòthachd leaghaidh na glainne.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ http://www.ciaaw.org/atomic-weights.htm
- ↑ “litium”. An Seotal. Air a thogail 28mh dhen Chèitean 2017.


text:
‘S ann an coimhearsnachd Ghàidhlig Uibhist a tha Ceòlas air a fhreumhachadh agus e na fhaileas de dhùthchas nan Eilean Siar. Tro cheòl agus fhoghlam, bidh Ceòlas a’ mealtainn agus ag àrdachadh cultar agus dualchas Gàidhlig an eilein, a bharrachd air ceanglaichean làidir diaspora na Gàidhealtachd.
Bho chaidh a stèidheachadh ann an 1996 le Hamish Moore, tha Ceòlas air fàs bho sgoil chiùil is dhannsa fad-seachdain gu bhith aon de na prìomh bhuidhnean airson cultar, dualchas agus ealain na Gàidhlig ann an Alba. Bidh sinn ag obair gus dìleab shònraichte an eilein a ghlèidheadh agus a bhrosnachadh. Tha ar ceòl, cànan, agus cultar na dhualchas beairteach prìseil a tha a’ seasamh gu daingeann agus tha Ceòlas gu dealasach ag aiseag ar dìleib chun an ath ghinealaich.
Tha Ceòlas a’ fastadh 7 luchd-obrach fo sgèith bòrd-stiùiridh de 9, le taic bho chomataidh coimhearsnachd. Thathar an-dràsta an sàs ann am pròiseact mòr co-oibreachail còmhla ri Colaisde a’ Chaisteil UHI, gus ionad aig Cnoc Soilleir, Dalabrog, a stèidheachadh airson ceòl na Gàidhlig, dannsa is dualchas.
Mar aithneachadh air na thathar a’ cur ri eaconamaidh agus coimhnearsnachd na sgìre, chaidh Ceòlas ainmeachadh airson grunn duaisean:
- An Crannchur Nàiseanta Good Causes Award (Geàrr-liosta na Rìoghachd Aonaichte 2016).
- MG Alba & Daily Record An Duais Ealais & Chultarach (Geàrr-liosta 2016).
- MG Alba & Daily Record An Duais Eadar-nàiseanta airson ar n-inbhe agus ar n-oibre eadar-nàiseanta (Buannaiche 2015).
- Bòrd na Gàidhlig & Daily Record Gàidhlig mar Sho-mhaoin Eaconamaigeach (Buannaiche 2014)
- MG Alba & Daily Record Duais Eadar-nàiseanta na Gàidhlig airson Ceòlas EOST (Geàrr-liosta 2013)
- Duais Thistle na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean, Turasachd Culturail (Geàrr-liosta 2012)
- MG Alba Pròiseact Coimhearsnachd na Bliadhna (Buannaiche 2008)
Nam bu toil leibh taic a chumail rinn gus gnothaichean a chur air dòigh a thaobh ceòl na Gàidhlig, dannsa agus dualchas, air neo ar n-ionad airson Uibhist, biomaid a’ cur fàilte air tabhartasan beag na mòr.


text:
- TIOTAL
- Taigh ri taobh Loch Toirbheartan
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_21_07
- ÀITE
- Loch Toirbheartain
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38891
- KEYWORDS
- bothain
taighean
togalaichean
lochan
cnuic
beanntan
Tha an taigh-tughaidh san dealbh seo faisg air Loch Toirbheartan, a tha eadar An Rubha Dearg is Rubha na Fearn air Taobh Siar Rois. Tha Loch Toirbheartan Uarach, Loch Dìobaig, Loch Sildeag is Loch a' Chreagach uile a' ruith gu Loch Toirbheartan. Tha abhainn Thoirbheartan a' ruith tro Ghleann Thoirbheartain gu Loch Toirbheartan Uarach.
Tha an dealbh on chruinneachadh aig I.F. Ghrannd a' sealltainn beatha air an tuath sa Ghaidhealtachd is na h-Eileanan tràth san fhicheadamh linn. Thog an Dotair Ghrannd mòran de na dealbhan i fhèin, is chruinnich i dealbhan aig daoine eile cuideachd.
Tha an sgìre uabhasach mòr-chòrdte aig luchd-coiseachd nan cnoc, oir tha e a' gabhail a-steach nan naoi stùcan air Beinn Eighe (thar 3,300 troigh), na seachd stùcan air Liathach (tha dhà dhiubh thar 3,000 troigh) is Beinn Ailiginn (3,232 troigh). 'S ann le Urras Nàiseanta na h-Alba a tha a' mhòr-chuid den fhearann san sgìre an-diugh, oir chaidh a thoirt dhaibh nuair a bhàsaich an 4mh Iarla Lovelace.


text:
Naidheachdan 11:00m
2 An Cèitean 2012 Ùraichte aig Ùraichte aig
Libia
Tha Ard-Neach Tagraidh na h-Alba agus Stiùiriche an FBI air a bhith air turas dìomhair gu ruige Libia, airson coinneamhan an co-cheangail ri rannsachadh air cùis Locarbaidh. Bha Frank Mullholland agus Robert Mueller ann an Tripoli air an t-seachdain seo chaidh. Thuirt ughdarrasan Libia gu bheil iad a' tuigsinn cho cudromach sa tha e a bhith a' dèiligeadh le na chaidh air fhàgail le riaghaladh a' Chòrnaileir Gadaffi, an dà chuid ann an Libia agus thall thairis.
Afghanistan
Tha iomairt fèin-mharbhteach air co-dhiubh seachdnar a mharbhadh ann an Afghanistan, beagan uairean as-dèidh do Cheann-Suidhe nan Stàitean Aonaichte, Barrack Obama, a bhith san dùthaich. Bha an Ceann-Suidhe Obama ann an Afghanistan bliadhna chun an là bho chaidh Osama Bin Laden a mharbhadh, agus e a' cur ainm ri aonta a mhaireas deich bliadhna eadar an dà dhùthaich, mun chàirdeas a bhios ann eatorra nuair a thig iomairt NATO gu crìoch ann an 2014. Dh'innis an Taleban gur h-iadsan a bh'air cùlaibh na h-ionnsaigh.
Tubaist
Tha rathad air Ghàidhealtachd fhathast dùinte as-dèidh mar a chaidh fear-motor-baighsagal à Yorkshire a mharbhadh an-raoir ann an tubaist rathaid ann an Loch Abar, an darna tubaist de sheòrsa air Ghàidhealtachd anns na ceithir laithean a dh'fhalbh. Chaidh na seirbheisean-eiginn a ghairm gu rathad an A86 mu chòig mìle an ear air Drochaid Ruaidh, as-dèidh tubaist eadar bhan agus motor-baighsagal. Tha an rathad fhathast dùinte a' dol an dà thaobh, ach tha na poilis an dòchas gun tèid aca air an rathad fhosgladh ro mheadhan là, as-dèidh dhaibh an tuilleadh rannsachaidh a dhèanamh.
Rupert Murdoch
A-rèir a' Bhuill Phàrlamaid Làbaraich, Jim Sheridan, tha feum air an tuilleadh soilleireachaidh mun chàirdeas eadar Prìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond, agus Rupert Murdoch. Tha Mgr Sheridan air Comataidh Chultair Westminster, a cho-dhùin ann an aithisg an-dè nach e duine freagarrach a th' ann an Rupert Murdoch airson companaidh eadar-nàiseanta a ruith. Cuideachd, chuir a' chomataidh às leth triùir de cheannardan News Corporation gun do mheall iad a' phàrlamaid.
Sreapadair
Tha iomairt-rannsachaidh a' leanntainn an-diugh airson fear-coiseachd nam beann a tha dhìth. Cha deach an duine, a tha 73, fhaicinn bho Dhihaoine, agus e a' coiseachd mun cuairt Gleann Deisearaidh faisg air a' Ghearasdan. Bha heileacoptair bho Inbhir Losaidh agus sgioba-teasargainn nam beann an Loch Abar uile an-sàs anns an rannsachadh an-dè, ach cha deach sgeul fhaighinn air an duine.


text:
Fèisean nan Gàidheal
Ceistean bitheanta mun Phoileasaidh Gàidhlig
1. Carson a tha Poileasaidh Gàidhlig aig Fèisean nan Gàidheal?
Tha a’ Ghàidhlig aig cridhe obair nam Fèisean agus tha pàirt den taic-airgid a gheibh sinn air a thoirt seachad mu choinneimh leasachadh na Gàidhlig. Tha feum air Poileasaidh Gàidhlig gus dèanamh cinnteach gum bi fios aig gach neach fa leth is buidheann a tha an sàs ann an obair Fèisean nan Gàidheal cho cudromach agus a tha cleachdadh na Gàidhlig anns gach pàirt der n-obair, agus sin a’ gabhail a-staigh na Fèisean, agus an luchd-teagaisg a bhios a’ teagasg aca. Bheir Fèisean nan Gàidheal comhairle is taic do dh’Fhèisean a thaobh mar a bu chòir dhaibh am Poileasaidh a choileanadh, ach bu chòir cuimhneachadh gu bheil am Poileasaidh seo a’ buntainn ri gach meur der n-obair, a’ gabhail a-staigh Fèisean, clasaichean air an ruith leis na Fèisean agus obair co-cheangailte ri Iomairt Ciùil na h-Òigridh sna sgoiltean. Gheibhear am poileasaidh aig làmh dheas na duilleig seo, cho math ri goireas le faclan agus abairtean.
2. Carson a tha e cudromach gun tig piseach air cleachdadh na Gàidhlig aig na Fèisean?
Bha taic làidir dhan Ghàidhlig riamh na bun-stèidh do dh’iomairt nam Fèisean agus chan eil sinn ag iarraidh gun caill sinn sin on as i a’ Ghàidhlig a tha a’ dèanamh eadar-dhealachadh eadar na Fèisean agus prògraman oideachaidh eile airson ceòl traidiseanta.
Tha Plana Nàiseanta na Gàidhlig ùr airson 2012-2017 a’ cur cuideam air a bhith leudachadh nan cothroman gus Gàidhlig a chleachdadh agus a’ leudachadh àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig. Tha còrr is 20,000 duine òg is inbheach bho air feadh na dùthcha an sàs sa phrògram obrach aig FnG gach bliadhna agus sin a’ ciallachadh gun urrainn dhuinne cuideachadh ann an dòighean gu math sònraichte le bhith coileanadh cuid de na h-amasan aig Riaghaltas na h-Alba is Bòrd na Gàidhlig sa Phlana. Thèid aig FnG cur gu mòr ris an iomairt gus an àireamh luchd-labhairt a leudachadh le bhith trèanadh luchd-teagaisg ann an Gàidhlig – agus iadsan a’ gabhail nan clasaichean – gus am bi e comasach dhaibh barrachd Gàidhlig a chleachdadh agus iad a’ teagasg na h-òigridh.
3. Dè thachras mura cuir Fèis am Poileasaidh Gàidhlig an gnìomh?
Bidh an aon inbhe aig a’ Phoileasaidh Ghàidhlig agus a th’ aig poileasaidhean eile againn agus feumar a chur an gnìomh. Dìreach mar nach fhaodadh Fèis gun bhith a’ toirt an aire dha ar Poileasaidhean airson Dìon Chloinne is Feumalachdan Taice a Bharrachd, bhite a’ bristeadh chumhachan maoineachaidh mura tugte an aire dha ar Poileasaidh Gàidhlig agus ma dh’fhaodte gun deigheadh maoineachadh a chumail air ais agus gum biodh cunnart ann nach fhaighte maoineachadh san àm ri teachd.
Ge-tà, tha sinn ag iarraidh obair còmhla ri Fèisean feuch am bi e furasta dhaibh am Poileasaidh seo a choileanadh agus ’s e an dòigh as fhasa dhaibh sin a dhèanamh luchd-teagaisg fhastadh a tha an dà chuid fileanta sa Ghàidhlig, no a’ dèanamh oidhirp an cànan ionnsachadh. Chan eil sinn an dùil Fèisean a pheanasachadh sa chiad dol-a-mach, thoradh bheir e ùine am Poileasaidh seo a chur an gnìomh, ach thathar an dùil gun gabh gach Fèis ris agus gun coilean iad am Poileasaidh, agus gheibh iad comhairle is taic gus sin a dhèanamh. Cumaidh sinn sùil air cur an gnìomh a’ phoileasaidh agus ’s iad na Fèisean nach eil a’ dèanamh oidhirp ghnìomhach gus a choileanadh mar as trice a bhios a’ bristeadh a’ Phoileasaidh agus nan cumhachan maoineachaidh.
4. Dè na dleastanasan a th’ aig Fèisean nan Gàidheal ann a bhith a’ lìbhrigeadh oideachadh Gàidhlig do luchd-teagaisg?
Rinn Fèisean nan Gàidheal rannsachadh air comasan Gàidhlig luchd-teagaisg nam Fèisean. Bho thoraidhean an rannsachaidh sin, fhuair sin dealbh nas fheàrr air na comasan Gàidhlig aca.
Sgrìobh sinn chun a h-uile neach-teagaisg san stòr-dàta againn ag iarraidh orra beachdachadh air diofar chùrsaichean is bùthan-obrach a tha freagarrach do na comasan eadar-dhealaichte aca agus am fear as freagarraiche do na comasan aca a roghnachadh. Cuideachd fhuair sinn beagan maoineachaidh leis an urrainn dhuinn taic-airgid a thabhann dhaibh tro sgeama thabhartasan airson na feadhna a tha a’ faighinn oideachadh ann an Gàidhlig.
5. Dè na dleastanasan a th’ aig Fèisean ann a bhith a’ lìbhrigeadh oideachadh Gàidhlig do luchd-teagaisg?
Chan eil sinn an dùil gun cuir Fèisean cothroman oideachaidh air dòigh do luchd-teagaisg; ’s ann an urra ri Fèisean nan Gàidheal is an luchd-teagaisg a tha sin.
Tha sinn an dùil gun toir Fèisean ainmean an luchd-teagaisg dhuinn co-dhiù mìos mus tachair an Fhèis aca. Nì sin cinnteach gum bi dearbhadh pearsanta dligheach aca agus gu bheil iad air oideachadh fhaighinn, no a’ faighinn oideachadh, ann an Gàidhlig gus am bi comas bunaiteach aca sa chànan mura h-eil iad siùbhlach innte a-cheana. Mura h-eil iad air oideachadh Gàidhlig fhaighinn, nì FnG nas urrainn dhuinn gus dèanamh cinnteach gu bheil iad uidheamaichte gus teagasg aig na Fèisean.
6. Dè dh’fheumas luchd-teagaisg a dhèanamh gus dèanamh cinnteach gu bheil comas bunaiteach aca sa Ghàidhlig?
Feumaidh luchd-teagaisg coimhead air gach roghainn a th’ aca gus Gàidhlig ionnsachadh agus an tè a tha iomchaidh dhaibhsan a roghnachadh. Feumaidh iad innse do FnG mun adhartas aca gus an tèid a chlàradh san stòr-dàta againn.
7. Dè th’ ann an ‘comas bunaiteach’ sa Ghàidhlig?
Tha FnG den bheachd gu bheil ‘comas bunaiteach’ a’ ciallachadh:
- Faclan is abairtean bunaiteach a chleachdar gus fàilte a chur air sgoilearan gu clas
- Faclan is abairtean a chleachdar gus daoine a chur an aithne a chèile nuair a tha iad a’ coinneachadh
- Beagan fhaclan is abairtean a ghabhas a chleachdadh ann an teagasg, mar ‘a’ cunntadh a-steach’ agus ‘cluich no seinn sin a-rithist’ is mar sin air adhart, agus an comas ainmean òrain is puirt Ghàidhlig fhuaimneachadh gun a bhith a’ cleachdadh eadar-theangachadh Beurla
- An comas pìosan ciùil a chur an aithne luchd-èisteachd no clas ann an dòigh shìmplidh
- Eòlas coitcheann air cor na Gàidhlig ann an Alba agus cho cudromach agus a tha i do na Fèisean.
Ged a tha comasan cudromach, ’s e as cudromaiche gun cleachd daoine an cànan. Tha sinn an dòchas gun coimhead luchd-teagaisg air cur an gnìomh a’ Phoileasaidh seo mar chothrom airson beagan spòrs, agus cothrom piseach a thoirt air na sgilean aca aig an aon àm. Tha sinn a’ mothachadh dha mar nach eil Gàidhlig aig a’ mhòr-chuid den chloinn a tha a’ dol gu Fèisean, agus nach eil iad ann am foghlam Gàidhlig. Chan eil Fèisean ann airson Gàidhlig a theagasg do chloinn, ach tha fhios againn gu bheil e a’ còrdadh ri clann a bhith a’ cluinntinn is ag ionnsachadh Gàidhlig an lùib beagan spòrs agus gur ann nas fheàrr a tha na Fèisean a’ còrdadh riutha mar thoradh air.
8. Dè thachras ma tha sinn ag iarraidh neach-teagaisg a chleachdadh nach d’fhuair oideachadh?
Ma tha Fèisean ag iarraidh luchd-teagaisg a chleachdadh aig nach eil Gàidhlig feumaidh iad innse dhuinn cho luath ’s as urrainn agus co-dhiù mìos ron Fhèis aca. Nì sinn cinnteach an uair sin gum faigh an luchd-teagaisg sin comhairle is taic gus am faigh iad comas sa Ghàidhlig a cheadaicheas dhaibh a bhith a’ teagasg aig an Fhèis.
Ma dh’fheumar iarraidh air neach-teagaisg a thighinn a-staigh aig a’ mhionaid mu dheireadh, mar eisimpleir gum b’ fheudar do neach-teagaisg eile tarraing a-mach no tha neach-teagaisg eile a dhìth air sgàth àireamhan òigridh, tha sinn an dùil gun dèan Fèisean an dìcheall gus neach-teagaisg a lorg le comas sa Ghàidhlig. Mura gabh sin a dhèanamh, tha sinn an dùil gun innis Fèisean dhuinn mun t-suidheachadh agus cuidichidh sinn le bhith a’ lorg luchd-teagaisg iomchaidh a thèid nan àite.
9. Dè thachras nuair nach eil ùidh aig an neach-teagaisg ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig?
Mura h-eil ùidh aig neach-teagaisg ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig chan urrainn dhaibh teagasg aig Fèis. Tha a’ Ghàidhlig aig cridhe obair nam Fèisean agus feumaidh sinn a-nis gluasad bho bhith a’ cur a’ chànain air adhart gu bhith ga cleachdadh. Tha luchd-teagaisg a’ faighinn pàigheadh airson teagasg aig na Fèisean. Agus tha pàirt den airgead a gheibh na Fèisean a’ tighinn bho luchd-maoineachaidh a tha ag iarraidh air FnG Gàidhlig a chur air adhart agus a chleachdadh. Bu chòir gun smaoinich luchd-teagaisg air a’ Ghàidhlig mar sgil riatanach leis an urrainn dhaibh obair fhaighinn aig na Fèisean.
10. Nach e leth-bhreith a th’ ann a bhith a’ fastadh dìreach daoine a tha a’ bruidhinn Gàidhlig?
Chan e. Tha beachd laghail ann a tha ag ràdh nuair a tha comas sa Ghàidhlig riatanach gus amasan an luchd-fhastaidh a choileanadh, nach eil e mì-laghail no a’ dèanamh leth-bhreith a bhith a’ fastadh dìreach daoine leis a’ chomas sin. Cha b’ urrainn dhut cuideigin fhastadh gun an trèanadh ceart gus teagasg ann an sgoil. Feumaidh trèanadh a bhith aig tidsear Gàidhlig gus a bhith ag obair ann an clasaichean Gàidhlig ann an sgoil. B’ iad bun-amasan FnG riamh a bhith a’ cur air adhart agus a’ leasachadh cànan, ceòl is dualchas nan Gàidheal. Mar bhuidhinn tha sinn den bheachd gur e an dòigh as fheàrr an fheallsanachd seo thoirt gu buil, gum feum a h-uile neach – air am pàigheadh no saor-thoileach – co-dhiù beagan den chànan ionnsachadh. Ach tha seo gu sònraichte cudromach nuair a thig e gu clasaichean agus an luchd-teagaisg a tha gan gabhail.
11. Chan eil ùine agam Gàidhlig ionnsachadh seach gu bheil mi cho trang a’ teagasg. Dè nì mi?
Tha grunn math roghainnean ann a tha sùbailte gus Gàidhlig ionnsachadh, a’ gabhail a-staigh clasaichean aig diofar amannan air feadh an latha, air an oidhche agus aig an deireadh-sheachdain. Bidh FnG cuideachd a’ ruith làithean Gàidhlig ann an diofar sgìrean air feadh na h-Alba, agus thathar an dòchas gun ruig sinn air gach duine a tha feumach air oideachadh tro na diofar chothroman. Chan eil sinn ag iarraidh air luchd-teagaisg an ùine obrach aca, a tha prìseil, a chaitheamh gus Gàidhlig ionnsachadh, agus bhitheamaid ro thoilichte taic-airgid a thoirt don fheadhainn a tha feumach air taic. Ach tha sinn den bheachd gum bu chòir do luchd-teagaisg smaoineachadh air a’ chothrom a bheir oideachadh sa Ghàidhlig dhaibh gus cur ris na sgilean a th’ aca agus air nas urrainn dhaibh cosnadh air a sgàth, agus gu dearbh air an obair a gheibh iad bho Fhèisean is FnG.
12. Tha Gàidhlig agam mu thràth. Am feum mi dad a dhèanamh?
Chan fheum daoine a tha fileanta sa Ghàidhlig oideachadh fhaighinn, ach ma dh’fhaodte gum bu thoil leotha a’ cheist a chur, a bheil am briathrachas co-cheangailte ri diofar ionnstramaidean ciùil is seinn aca, agus mura h-eil, ciamar a b’ urrainn dhaibh sin ionnsachadh.
13. Chan eil a’ chomataidh againn ag aontachadh leis a’ Phoileasaidh Ghàidhlig. Am faod sinn bruidhinn ri cuideigin mu dheidhinn?
Bu chòir dhuibh bruidhinn ris an Oifigear Leasachaidh agaibh sa chiad dol-a-mach. Chaidh am poileasaidh a chruthachadh às dèidh co-chomhairle le riochdairean bho gach buidheann iomchaidh agus fhuair e aonta bho Bhòrd Stiùiridh FnG ann an 2009. Thèid sùil às ùr a thoirt air ann an 2012-13 nuair a tha dùil ann gun tèid a neartachadh a-rithist.
14. Mar neach-teagaisg chan eil mi ag aontachadh leis a’ Phoileasaidh. Cò ris am bu chòir dhomh bruidhinn mu dheidhinn?
Bu chòir dhut bruidhinn ri Calum Ailig Mac a’ Mhaoilein, Manaidsear Leasachaidh FnG, air 01463 225454 (calum@feisean.org) no Art MacCarmaig, Stiùiriche FnG, air 01478 613355 (arthur@feisean.org).


text:
Gàirneilearachd airson slàinte
A thuilleadh air a bhith a' cuideachadh fiadh-bheatha, faodaidh gàirnealaireachd a bhith math dhut cuideachd.
Tha rannsachadh a' sealltainn gun cuidich gàirneilearachd le faighinn cuidhteas de reamhrachd, le d́on bho aillse agus tinneas cridhe, neartachadh chnàmhan agus a' sabaid an aghaidh uallach. Bidh daoine tha a' cunntadh chalaraidhean toilichte a chluinntinn gun loisg cladhach airson leth-uair a th́de 250 calaraidh, agus eadhon gun caill thu 105 calaraidh a' togail luibhean. Mar bhuannachd, tha na tha sin de lùbadh, sh́neadh agus ghiùlain a' neartachadh d' fhèithean a' cheart cho math ri eacarsaich san lann lùth-chleas (is e saor 's an-asgaidh!).
Lorg sgrùdadh Ameireaganach a rinnear o chionn ghoirid gu bheil dùmhlachd chnàmh nas àirde aig boireannaich thairis air 50 a bhios a' gàirneilearachd na aig boireannaich a bhios a' dèanamh eacarsaich sam bith eile. Tha a bhith a' dol a-mach dhan ghrèin a' cuideachadh na bodhaig gus beothaman D a dhèanamh, agus tha seo an uair sin a' toirt cothrom dhuinn barrachd calcium a ghabhail a-steach - rud a tha deatamach airson slàinte chnàmhan. Tha sgrùdaidhean cuideachd air sealltainn gu bheil gàirneilearachd a' śtheachadh dhaoine agus eadhon gun cuidich e le duilgheadasan slàinte inntinn.
Cuidichidh an duilleag againn, Gàirneilearachd airson Fiadh-bheatha thu airson ṭiseachadh.
Cuidichidh na ceanglaichean co-cheangailte thu airson tuilleadh fhaighinn a-mach mu na buannachdan slàinte a tha an lùib gàirneilearachd.
Last updated on Wednesday 18th April 2012 at 12:42 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
Rannsachadh poblach ga iarraidh air sàbhailteachd heileacoptairean
Dh'iarr Buill-Phàrlamaid gun tèid rannsachadh poblach a dhèanamh air co-dhiù tha cuideam bho chompanaidhean ola agus gas a' fàgail nach eil heileacoptairean a' Chuain a Tuath cho sàbhailte 's a bu chòir.
Tha Comataidh Thaghte na Còmhdhail cuideachd ag iarraidh sgrùdaidh iomlan a dhèanamh air a' ghnothach a th' aig Ùghdarras an Sgithealaich Shìobhalta (CAA) ris.
Tha na molaidhean an cois aithisg a tha ga foillseachadh an dèidh na tubaiste san tàinig heileacoptair Super Puma a-nuas sa mhuir far chosta Shealtainn ann an 2013.
Chaidh ceathrar luchd-siubhail a mharbhadh, anns a' cheathramh tubaist de a leithid ann an còig bliadhna.
Cultar burraidheachd
Thuirt cathraiche na Comataidh, Louise Ellman: "A dh'aindeoin na h-obrach a rinn an CAA, tha ceistean mòra fhathast a thaobh sàbhailteachd nan heileacoptairean ann an saoghal coimearsalta, farpaiseach a' Chuain a Tuath.
"Tha sinn draghail gu bheil sàbhailteachd a' fulang ri linn daoine a bhith coma.
"Cha deach cho èifeachdach 's a tha an CAA a sgrùdadh math gu leòr.
"Cha bhi de chumhachd 's de dh'ùghdarras ach aig làn-rannsachadh poblach neo-eisimeileach airson an gnothach a sgrùdadh ceart."
Thog na buill air mar a nochd an rannsachadh a rinn Meur Rannsachaidh nan Tubaistean Mara (AAIB) air an tubaist far Shealtainn na h-uimhir de dhraghan susbainteach.
Gu h-àraid, fhuair an AAIB nach eil mìneachadh ceart anns an fhiosrachadh a thugadh seachad do luchd-siubhail air thoiseach air an turas, air mar a chleachdar uidheam analachaidh èiginneach an heileacoptair.
Thogadh dragh cuideachd mu "chultar macho burraidheachd" ann an gnìomhachas na h-ola 's a' ghas, agus gun deach innse do luchd-obrach a thog dragh mu shàbhailteachd gum bu chòir dhaibh an obair fhàgail.
"An dèidh ceithir tubaistean ann an còig bliadhna, tuigear mar a tha misneachd an luchd-obrach sa Chuan a Tuath ann an sàbhailteachd nan heileacoptairean lag.
Laigsean
"Dh'innis feadhainn a thàinig tron tubaist beò dhuinn nach do chleachd iad an uidheamachd analachaidh èiginneach ri linn 's nach deach innse dhaibh ceart mar a chleachdadh iad e.
"Tha e uabhasach gum feumadh tubaist mharbhtach a bhith ann mus do nochd na laigsean a bh' anns an fhiosrachadh sin.
"Tha còir aig luchd-obrach sa Chuan a Tuath fios a bhith aca gu bheil a h-uile rud a ghabhas ga dhèanamh airson an cumail sàbhailte."
Thuirt labhraiche do Roinn na Còmhdail: "Tha e riatanach gum faod luchd-obrach sa Chuan a Tuath an obair aca a dhèanamh ann an àrainneachd shàbhailte. Tha sinn ag obair còmhla ris an CAA, mar an riaghladair neo-eisimeileach, air a' chùis chudromach seo.
"Tha sinn taingeil don Chomataidh airson na chuir iad ris a' chùis, agus bheir sinn freagairt foirmeil don aithisg aca an ceann ùine iomchaidh."


text:
Dol-a-mach "nas fheàrr" aig comhairlichean Earra-Ghàidheal
Thuirt oifigich aig Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid gun tàinig "piseach coitcheann" air dol-a-mach chomhairlichean ionadail thairis air a' bheagan mhìosan a dh'fhalbh.
Nochd Buidheann-Sgrùdaidh na h-Alba gearain mu dhol-a-mach nan comhairlichean ann an aithisg, a thuirt gun robh a' chùis na adhbhar dragh mòr.
Chuir an aithisg coire air sabaid eadar-phoileataigich am broinn na Comhairle.
Tha a' Chomhairle air a bhith a' feuchainn ri piseach a thoirt air gnothaichean bhon àm sin.
Ann an aithisg do Chomataidh Phoileasaidh is Ghoireasan na Comhairle Diardaoin, thuirt oifigich gun tàinig "piseach coitcheann" air dol-a-mach nam ball.
Chan eil uiread de chùisean aca ri làimhseachadh, tha iad ag ràdh, ged a tha iad air tighinn nas cruaidhe air cuid de bhuill. Chaidh na cùisean sin air adhart gu Choimisean nan Inbhean.
Tha coinneamhan na Comhairle a-niste nas "rianail", a rèir na h-aithisg, ach thuirt oifigich gu bheil gnothach a' leantainn le duine no dithis de na comhairlichean a tha fo amharas gun do sgaoil iad fiosrachadh chun nam meadhanan.
Tha iad ag ràdh gu bheil iad a' sireadh fianais, agus gun dèilig iad ris an fheadhainn a tha a' dèanamh sin.


text:
Barrachd dhaoine a dhìth airson spadadh nan gèadh
Tha Buidheann Stiùiridh nan Gèadh ann an Leòdhas agus na Hearadh ag iarraidh gun cuidich barrachd chroitearan le bhith a' losgadh orra.
Chuala coinneamh aig an deireadh-sheachdainn gu bheil àireamh nan eun a' tuiteam, ach gum feumar fhathast tuilleadh dhiubh a mharbhadh.
Bha 5000 gèadh ann an Leòdhas nuair a chaidh an cunntadh mu dheireadh, agus dh'fhaodadh gu bheil an àireamh cheart na b'àirde na sin leis gur ann air là robach a chaidh an cunntas a ghabhail.
Bithear gan cunntadh a-rithist sa Mhàirt an ath-bhliadhna.
Thuirt Ailig Dòmhnallach a tha na bhall dhen bhuidhinn gur e barrachd chroitearan a bhith a' losgadh air na geòidh a bheireadh an àireamh dhiubh sìos.
"Mar as motha de dhaoine a tha a' faighinn cead 's ann as fheàrr a thèid dhan bhuidhinn."
"'S e glè bheag de dhaoine a tha a' cur a-staigh airson cead ach tuigidh mi cuideachd nach eil na h-àireamhan mar a bha iad - chan eil uiread de chroitearan aig a bheil gunnaichean an-diugh."


text:
Macrae and Dick air a reic
Chaidh companaidh chàraichean a th' air a meas mar an tè as sine san dùthaich a reic.
Tha a' chompanaidh Parks of Hamilton air Macrae and Dick, stèidhichte ann an Inbhir Nis, a cheannach.
Chaidh a stèidheachadh ann an 1888.
Aig toiseach na 20mh Linne ghluais iad gu bhith a' reic chàraichean, agus an-diugh tha grunn bhùithdean aig a' chompanaidh teaghlaich ann an Eilginn, Peairt, Sruighlea agus Obar Dheathain a' dèiligeadh ri càraichean Mazda, Landrover, Ford agus Jaguar.
Tha a' chompanaidh Park's of Hamilton a-nis air Macrae and Dick a cheannach, a' cur ris na bùithdean chàraichean eile a th' aca air feadh na Galltachd.


text:
- TIOTAL
- Iasgairean aig Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH439
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4780
- KEYWORDS
- bàtaichean
bàtaichean siùil
bàtaichean-iasgaich
calaidhean
Dealbh camara de dhà bhàta bheag anns a' chala ann an Taigh Iain Ghròt. Tha aon chrann air aon bhàta agus dhà air an tèile.
'S e baile beag ann an Gàidhealtach na h-Alba a th' ann an Taigh Iain Ghròt. Tha luchd-turais dèidheil air oir tha mòran den bheachd gur e an tuineachadh as fhaide gu tuath air tìr-mòr Bhreatainn. Ach gu fìor, 's e Ceann Dhùnaid faisg air làimh as fhaide gu tuath.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
IS annsin do riact oirri O n-Echach .i. Dubh Dha Boireann & Lenn Turmun na h-Uidhi cona lugh-bharcuibh do comrac & do comtuarcain a chele amail da dreagan ar dhes-ghonuibh nó amail da seabac ar shaintgnimaibh. Ocus do lingedar sluagh Clainni gegdha glan Chais a longuibh na Lochlannach gur thoitset ar topthaibh & ar tren-ramhaibh na tarb-long.
IS annsin do riachtsad {folio L 155a1} in triar croda caith-milid .i. Segda & Failbhi & Congal cu tarbh-chobhlach Clainni Tuirgeis. gu Sitriuc & gu Tor & gu Magnus & ro dibraiced cu h-athlum ona Eirenchaibh teda caela cnaib-righne tar leabar-corraibh na long Loclannach ar daigh nach scuchdais o cheli & ro dibraiced ona Loclannchaib slabrada garba glais-iarainn tar saeir-choraibh a sithlong-som & ro coraigheadh ider na curadaib cliatha crann-blaithi ceinn-gera do shleaguibh sith-righne sair-neimnecha & do threicetar a sdiurasmainn sdiuraighechta & do eirgedar a bh-foirne le ramhadhuibh um rig-borduibh a ruadh-long gur gabsat breisim barbardha ar a cheli gur bha muir mer mheall-ghaili tairm & trein-eirghi na tarb-cuithech-sin.
IS annsin do greised & do gnaith-imredh long laech-Fhailbhi co sluagh-luing Sitriuc & do ling Failbhi leim fir-ard fiadhamail do lethan-clar a luingi cu seol-crann Sitriuc & nochtais in rig-milid in da lainn gasda ger-fhaebracha & gabais claidem dibh 'na laim dighainn deis ag freasdal laech-mhiled na luingi & claidem 'na laimh curata cli ag leadrad na tet & na sas bai um Ceallachan.
Ocus do coraighedh cro cleas-armach cruadh-fhaebrach d' uaislibh clainni Cuirc imon crann oiret bui in laech ag leadrad na leabar-thed gur leicesdar in caith-milid a cert-lar na cnairri ider na curadaib Ocus toirberis Failbhe in dara lann a laim Cheallachain isin cruaidh-irghail & gabais Ceallachan cnamh-comach arna curadaib re slis-borduibh na saer-luingi. gur ling a luing laech-Fhailbhi Ocus do doirtedh gu dighair dasachtach ar dhegh-Fhailbhe isin dubh-luing amail is gnath gu loigenn ilar ar uathaid.
O ro mudhaighedh in milid & o ro fadhbudh in fir-laec ider na freach-Ghallaibh ro dicennsad an deigh-fhear & ro thocbhatar a cenn ar cuirr na cnairre. O 't-conncadar dian-gasrada
p.43duibnich an dicennad-sin & macrada mera Muimnich Ro cruadaighedh in comrac & ro dluthaiged an deabhuid {folio L 155a2} ag na degh-sluaguibh. Ad-raig Fiangal gu ferrdha ger bho tim tlaith teichthech gach deagh-laech ar toitim a fhlatha & ro ghabh oc accaine a thigerna & ro rad a breithir nach roisedh Sitriuc slan cu sloguibh Lochlainn uair ba comhalta do chaeimh-Fhailbhe in curaid & do thuic nach gebhdais a airm in t-airsidh eidigthi & ba truagh lais a tigerna isin cairbh gan coimhdigailt & at-bert in laid.
- Corp I Chonaire in truagh libh
& rl.
Corp.
2] do bheith 'san loing Lochlonnaicc
3] is a cheann ara cuirr chais.
4] ua Mogha Lámha laoch-mhais.
2] gan a leanmhuin fíor an fáth
3] da bh-féaduinn féin ina loing.
4] Fáilbhe fer an fhuilt ór-thruim
2] an mílidh go mór-bhuadhaibh
3] bá tíodhlaigtheach tighe n-óil.
4] ua Aongusa go n-árd-mhoir
2] do-rad a chorp tar mo chionn
3] doilg leam a fhágbháil tar méis.
4] a loing Shithricc meic Turgéis
2] a c-cric Múmhan na mór-leas
3] acht mun fhágabar go h-olc.
4] an fear do cior a chaomh-chorp.
Corp.
Is annsin ro lingestar Fiangal leim sanntach seabhcaidhi cu sluag-luing Sitriuc & satius a gheal-glaca a m-brollach luirigh in Lochlannaig & sreang-thairrngius in Finnlochlannach fon bh-fairgi gu riachtsat araen grian & gainemh in ghnathmhara. gurub i-sin tarraid iat.
p.44
IS annsin do riactsat an da oirrigh adhmara don cloinn crodha cedna .i. Seghda & saer-Congal gu da macuibh trena Turgeis .i. Tor & Maghnus Ocus nir aighti carut um cuirm ag na curaduibh & nir sherc ced-ingine da cele. gur lingset na laeich gu leomanda asna cnairribh comdluta ina m-buinnedhuibh diana doifresdail tar leabar-bhorduibh na long Lochlannach & ro fhacbhatur in laechrad a longa fein faen folumh & ba bronn-lan longa na Lochlannach & ba leath-trom na leath-buird or ba h-imarcraigh anbhail dona longuibh comdhortad cloinne Cuirc ina crislaigibh & siat lan do Loclannchaib. rompa. co nar fuirigset na longa re comrac dona curadaibh gan a slucud isin sal-mhuir gur baidhed gach barc guna buidhnibh dhibh. amail as-bert in fili na focuil-si.
- Mor menma na miled muai
& rl.
Mór.
2] Failbe Seagda is Conall cruaid
3] dias díobh do Shiól Chonaire an airm ghlais.
4] fir bo calma re ciorrbadh cneas.
2] na milidh sin ní dáil doilg
3] gur lingséd ina longaibh dé.
4] ar Cloinn Turgéis toghúidhe
2] do rín an triar tréan-chalma
3] gur lingsed gér chruaidh an cleas.
4] ar lucht na lúireach lán-glas
2] lucht dá long gér lán anbhuain
3] is bá leatrom búird na m-bárc.
4] do Lochlonnaibh Chuirc na c-caomh-thracht
2] gach long gach curach colg cruaidh
3] níor threigsed a c-cómhlann de.
4] Clann Turgeis is trean-Chairbre
2] ar an muir ní sgéal guach
3] Séagda is Conall na slogh.
4] Tor is Maghnus mer-mór.
Mór.
p.45
IS andsin do riachtsad colg-longa cath-armacha Ciarraide & foirne fraecda ferg-mora Finnloclann & ro dibraigedh eturra saitheda soigeat & groid-greasa garbh-cloch & frasa fir-gera faghadh & sleagh seolta sith-remar & do-ronsat trodach thulgarbh & gleo ainmin escardach. IS ann sin do riacht Conncubar ri curata Ciarraigi
[
2] m'olc do macaibh mallachtduibh
3] mo clí don talmuin o d-tig.
4] m'anmuin donti o d-tainicc.
[Misi Ricard Baired do sgribh so & tuccadh gach n-duine bennachtuin ar m'anmuinn.] {folio L 155b1} & Ilbhrech imgonach mac righ Finnlochlann & dochathuighset gu dur & gu dichra & rocuimnighset Ciarraige crecha a criche don curaid & ro imerseat imarcraigh a sainnti ara sleaghuibh & treisi a tachuir ara tuaghuibh & cruaidhi a comluinn ara cloidhmhibh & sceanamdeacht a scainder ara scenuibh uair ba dluith na deghlonga da cheli air doroichdis a n-airm ochta & urbhruinne aroile. gur comhtuitset alliu & anall ina longuibh. Sed enim rotharraing Concubar Ilbreach alos a chinn chuigi & ros dichenn in deighlaech & commhaidis an cenn & toitis fein ar muin in miled cu bh-fuair bas amlaid. Conudh da forgell sin do can in fili in laid.
p.46
Conchubhar.
2] Rígh Chiarruidhe an fhuilt áluinn
3] a thuitim as truag an cleas.
4] le lucht na lúireach lán-ghlas
2] ua Fhergusa an fer finn-gheal
3] gur thuitsed tuaidh ar an muir.
4] lé sluaigh Fionnlochlann fosuidh
2] Mac righ Lochlainn fa laoch lán
3] troidsed na curaidh chródha.
4] ina longaibh lan-mhóra
2] bá ciorrtha caomh-cheinn churad
3] ba tollta a taoibh go tric.
4] ba h-anbhfann gach laoch lán-ghlic
2] Mac Righ Fionnlochlann folt-chaomh
3] is beanaidh de a cheann gan chol.
4] Mac Mic Beathadh Conchubhair.
Conchubhar.
IS andsin do riachtsad clanna Cairbre re n-abar Baiscnigh & loingius na Pers ar amus aroili & ro chuimhnighset a nua-fhalta & a n-escairdeas & ro suidhigedh gu sunnradac sarugad Senan ag na saer-shluaghuibh & creachad Innsi Cathaig ar an cruadh-loingius Ocus ro deigh-imredh ag Diarmaid & ag Baisceann a m-barc & ro dibraiged eturra a soighdi & a sleagha do chuadar ar a ramadaibh reamra ruadh-fuinnsin & ro gabsad cruadh-comairt ar a chele.
p.47
Cidh tra do riacht an dias dhighair dhoi-freasdail sin .i. Diarmaid & Baiscinn ana m-borb-ruathar a luing in Lochlannaig. gur mharbhsat in milid ar lar-medhon a luingi .i. Lenn Turmun na Pers Ocus ad-rochuir Diarmaid isin dub-luing & ros-dicheann Baiscenn in borb-Loclannach amail is-bert in fili.
- 1] Do thuitset isin cath cruaid.
2] clanda Cairbri claidim-ruaidh.
3] is sluagh na Pers gerb easbach
4] acht mad Baiscenn buain-eascrach.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Goireasan-cùraim anns na h-Eileanan Siar (22/10/2012)
[Iain MacIlleathain – Preseantair] Nise, air feadh na dùthcha, tha an àireamh de sheann daoine a tha feumach air cùram ag èirigh. Agus tha sin a’ cur cuideam a bharrachd air ospadalan agus dachaighean-cùraim. Anns na h-Eileanan an Iar, tha gainnead luchd-cùraim dachaigh air a bhith na thrioblaid dhan chomhairle agus tha iad a-nis air iomairt a chur air bonn feuch barrachd dhaoine a thàladh chun na seirbheis. Tha Alasdair Friseal ag aithris à Steòrnabhagh.
[Alasdair Friseal – Neach-aithris] Tha barrachd dhaoine anns an là a th’ ann beò gu seann aois agus tha mòran dhiubh sin feumach air cùram ann an àrainneachd a tha sàbhailt’ agus fallain. Tha feumalachdan sònraichte cuideachd aig seann daoine ge bith meidigeach, no taic am broinn na dachaigh. Tha Comhairle nan Eilean Siar a-nis mothachail gu bheil feum air ro-innleachd shònraichte anns an sgìre airson dèiligeadh ri àrdachadh a bharrachd san àm ri teachd.
[Iain MacAmhlaidh – Comhairle nan Eilean Siar] Tha fhios againne gu bheil an àireamh de sheann daoine, a sìor dhol suas agus tha fhios againn g’eil sin romhainn airson iomadach bliadhna, agus mar sin tha sinn ag obair còmhla ri Bòrd na Slàinte agus ri buidhnean eile airson a bhith gar deisealachadh mar as fhèarr as urrainn dhuinn airson nan àireamhan mòra a bhios againne ri dèiligeadh ris anns na còig bliadhna fichead gu h-àraidh a tha romhainn.
[Alasdair Friseal – Neach-aithris] An-dràsta, tha duilgheadas ann luchd-obrach gu leòr fhastadh airson seirbheisean cùraim a thabhann anns a’ choimhearsnachd agus ann an dachaighean-cùraim ach mar fhuasgladh air an sin, tha ìmpidh ga chur air an òigridh anns an sgìre coimhead às dèidh nan ginealaichean a chaidh romhpa. Ach tha duilgheadas air a bhith aig àiteachan leithid nan Eileanan Siar grèim a chumail air tòrr den òigridh bho bhith a’ sireadh cothroman obrach agus foghlam air tìr-mòr.
[Iain MacAmhlaidh – Comhairle nan Eilean Siar] Tha sinn a-nis ann an còmhraidhean ris a’ cholaiste seo ann an Leòdhas agus ris na bùird slàinte agus gus am bi sinn a’ bruidhinn ris na sgoiltean agus gum bi sinn ag ràdh, “Seo agaibh cothroman dhuibh, cothroman dhuibh airson fantail sna h-eileanan, cothrom airson cùrsaichean a dhèanamh, cothrom airson obair mhaireannach a bhith agad fad do bheatha fhad ‘s a tha thu a’ fuireach anns na h-Eileanan Iar.”
[Alasdair Friseal – Neach-aithris] Tro na h-Eileanan, tha obair air a bhith a’ dol thar nam bliadhnaichean airson goireasan-cùraim do sheann daoine a leasachadh. Tha dachaigh ùr ann an Dalabrog a-nis a’ frithealadh air seann daoine ann an Uibhist à Deas agus tha dùil gun tòisich obair-togail a-rithist air taigh na Hearadh air an Tairbeart às dèidh dhan chompanaidh togail UBC a dhol fodha. Tha iad an dòchas gum freagair sin air feumalachdan seann daoine an-dràsta co-dhiù. Alasdair Friseal, BBC An Là, Steòrnabhagh.
Care facilities in the Western Isles
[Iain MacLean – Presenter] Now, all over the country, the number of old people who need care is on the rise. And that is putting extra pressure on hospitals and care homes. In the Western Isles, the shortage of care homes is a worry to the council and they have created an initiative to try and attract more people to the service. Alasdair Fraser reports from Stornoway.
[Alasdair Fraser – Reporter] More people in this day and age are in need of care in an environment that is safe and healthy. Older people have specialist needs whether they are medical, or need help within the home. Comhairle nan Eilean Siar (Western Isles Council) are now aware that there is a need for an unique strategy in the area to deal with the extra increase in the future.
[Iain MacAulay – Comhairle nan Eilean Siar] We know that the number of elderly people is continuing to rise and we know that this will continue for many years and as such we are working with the health board and other groups to prepare ourselves as best we can for the large numbers that we will have to deal with, especially in the twenty five years that are ahead of us.
[Alasdair Fraser – Reporter] Now, there is trouble hiring enough people to offer care services in the community and in care homes, but as a solution to this, pressure is being put on the youth in the area to look after the generations that went before them. But, there has been trouble in places like the Western Isles keeping hold of lots of the young folk who have went to seek work opportunities and education on the mainland.
[Iain MacAulay – Comhairle nan Eilean Siar] We are now in talks with the college here in Lewis and the health board and we will be talking to the schools and we will say “Here are opportunities for you, opportunities for you to stay in the islands, an opportunity to do courses, an opportunity for permanent work that you will have all your life as long as you stay in the Western Isles”.
[Alasdair Fraser – Reporter] In the Islands, work has been going on through the years for care facilities. There is a new home in Dalabrog in South Uist and there is hope that building work will start on Harris in Tarbert after the company UBC went under. They hope that this will meet needs of the elderly just now. Alasdair Fraser, BBC An Là, Stornoway.
Goireasan-cùraim anns na h-Eileanan Siar
(Care facilities in the Western Isles)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
What a difference a ro-innleachd makes! Er, fuirich thusa mionaid ...
Tha Gilleasbuig air a dhòigh ghlan gu bheil ceannard, air no an e cathraiche a th' ann?, ùr aig Bòrd na Gàidhlig agus gu bheil ro-innleachd ùr aige, ris an canar "Organisation with no oversight is completely unable to police itself".
Thuirt neach-labhairt a' Bhùird:
"Bidh sinn ag amas air obrachadh nas dlùithe air a' choimhearsnachd, mar a thuirt sinn 'san t-seann ro-innleachd a bh' againn roimhe agus an ro-innleachd ron a-sin cuideachd. An ceann dà bhliadhna, tha sinn a' dèanamh dheth nach bi cuimhne aig neach sam bith gun tuirt sinn sin, agus canaidh sinn e a-rithist.
"Ann a bhith cur an ro-innleachd ùr againn air bhog, bheir sinn prìomhachas do obrachadh nas dlùithe air a' choimhearsnachd, agus chithear am prìomhachas seo air a thoirt gu buil san ath ro-innleachd againn an ceann dà bhliadhna, nuair a chanas sinn a-rithist gum bi sinn ag obair nas dlùithe air a' choimhearsnachd".
Beachd Gilleasbuig: Abair fhèin gur h-e refreshing change a th'anns an ro-innleachd seo. Cha leag sinn a leas ach sùil aithghearr a thoirt air ais air an ro-innleachd a bh' ann roimhe, air an robh "Obscene amounts of money get trousered by Deiseal/Ùlpan", airson an diofar eadarra fhaicinn:
(note: what follows is, sadly, non-satirical)
Chleachd Gilleasbuig Achd Saorsa an Fhiosrachaidh gus grèim fhaighinn air na leanas (freagairtean neach-labhairt a' Bhùird ann an dubh-ghorm):
4 Dùbhlachd 2014
A mhuinntir a' BhùirdTha ceist orm mun chàirdeas eadar am Bòrd agus Deiseal, luchd-lìbhrigidh Ùlpan.Tha fhios agam gun d' rinneadh aonta eadar am Bòrd agus Deiseal ann am 2010, gum faigheadh Deiseal còrr is £700,000 bhuaibh thairis air ceithir bliadhnaichean.Thigeadh na ceithir gu crìch aig deireadh 2013-14, agus bu thoil leam faighneachd:
- a bheil sibh an dùil an còrr taic-airgid a thoirt dhan a' bhuidheann seo, am-bliadhna-sa? Tha sin ri ràdh, a bheil aonta ùr eadar am Bòrd agus Deiseal?
- Freagairt: Chan eil
- tha mi tuigsinn gun robh an t-airgead, anns gach aon dhe na ceithir bliadhnaichean, an urra ri "successful completion" anns a' bhliadhna roimhe sin. Mar sin, bidh na figearan agaibh ri làimh mun àireamh de luchd-teagaisg a chaidh a thrèanadh?
- Freagairt: 195 suas gu 31/03/2014
- agus an t-àireamh de oileanaich a chuir crìoch air a' chùrsa a-riamh? An innis sibh dhomh na figearan sin?
- Freagairt: Chan eil na h-àireamhan sin againn ach bha 252 oileanach clàraichte le Deiseal airson na h-ìre as àirde (ìre 6) aig 31/03/2014
- dè an taic-airgid uile-gu-lèir a tha Deiseal air fhaotainn bhuaibh thairis air na ceithir bliadhnaichean? Nas motha na £700,000 's dòcha.
- Freagairt:
Taic Bòrd na Gàidhlig airson Deiseal
2010-11 £202,000 (£90,000 a bh’ann roimhe agus £112,000 ùr)2011-12 £250,0002012-13 £250,0002013-14 £90,000Iomlan £792,000 (£702,000 airson am pròiseact ùr [sic])
- Tha fhios 'am gun d'fhuair sibh £88,000 ann an 2013 bho Skills Development Scotland, airson "maoineachadh Ùlpan". An robh an t-airgead sin a bharrachd air an £700,000?
- Bha, mar a leanas:-
2010-11 £35,0002011-12 £52,0002012-13 £52,0002013-14 £35,000Iomlan £176,000
Gilleasbuig:
Cha chan mi 'n còrr, mus can mi "Fhuair iad £160,000 bho HIE cuideachd"


text:
Às dèidh dhomh crìoch a chur air m’ fho-cheum aig Oilthigh Ghlaschu ann an 2016, bha fhios agam gun robh mi airson iar-cheum a dhèanamh. Tha mi an-dràsta ri Maighstireachd tro Rannsachaidh, no MRes, ann an Ceiltis agus Gàidhlig. Ged tha maoineachadh ann airson fo-cheumnaich, agus airson PhDan, tha coltas nach eil an t-uamhas ann airson taic a chumail ri Maighstireachdan. Mar sin, tha mi air leth taingeil do Urras Brosnachaidh na Gàidhlig airson na tha iad air dhèanamh airson mo chumail aig an Oilthigh.
Tha taic airgeid bho bhuidheann leithid Urras Brosnachaidh na Gàidhlig cho feumail ’s a ghabhas. Tha e na fhaochadh, chan ann a-mhàin a thaobh ionmhais ach cuideachd a thaobh obair oilthighe agus slàinteas inntinn.
Aig ìre nas fharsainge, tha taic airgeid a’ ciallachadh nach ann a-mhàin do nan fheadhainn aig a bheil airgead a tha oilthigh, agus cha bu chòir dha bhith. Tha tùsan maoineachaidh leithid Urras Brosnachaidh na Gàidhlig a’ ciallachadh gun tèid aig daoine dol dhan oilthigh aig nach biodh an cothrom às an aonais.
As t-fhoghar, tòisichidh mi air PhD aig Oilthigh Ghlaschu. Cha b’ urrainnear sin a dhèanamh gun taic leithid Urras Brosnachaidh na Gàidhlig.


text:
Bainnsean Hearach a' dol am meud
Tha barrachd bhainnsean gan cumail sna Hearadh na ann an sgìre sam bith eile sna h-Eileanan Siar.
'S e pòsaidhean tràghad a bhitheas aig còrr is
Related News
Cupal à Leòdhas a' comharrachadh 70 bliadhna bho phòs iad
Tha càraid à Leòdhas an-diugh a' comharrachadh clach-mhìle nach ruig mòran. Tha 70 bliadhna ann bho phòs Rhoda agus...BBC News 2017-01-23
Barrachd phòsaidhean anns na Hearadh
Tha àrdachadh mòr air tighinn air na tha de dhaoine a' pòsadh anns na Hearadh. Eadar seo agus deireadh na h-Òg-mhìos, tha dùil gum pòs 30 cupal anns an eilean 's mòran...BBC News 2017-04-18
Còrr is 70 bliadhna bho dh'fhag an sluagh mu dheireadh Stìomrabhagh
Tha còrr agus trì fichead bliadhna agus a deich ann bhon a dh' fhalbh na daoine mu dheireadh a bha a' fuireach ann an Stìomrabhagh...BBC News 2016-12-28
Ceann-là ùr do dh'Fhèis Bheanntan na Hearadh
Bidh Fèis Bheanntan na Hearadh ann nas tràithe air a' bhliadhna bho seo a-mach. Chaidh an fhèis a stèidheachadh ann an 2011 gus na cothroman a th' ann 'son cur-seachdadan...BBC News 2017-11-13
Seach-rathad ga iarraidh sa Ghearasdan 's trioblaidean ann leis an trafaig
Chuir Ball-Pàrlamaid Albannach agus comhairlichean sgìre Loch Abar ìmpidh air Còmhdhail na h-Alba fuasgladh fhaighinn air na trioblaidean trafaic a tha a' toirt...BBC News 2017-08-24
Cothroman do dh'Eilean Ulbha
Chuala muinntir Ulbha gum faodadh àireamh sluaigh an eilein èirigh gu mòr nan ceannaicheadh a' choimhearsnachd am fearann. Chaidh an t-eilean a chur air a' mhargaidh as...BBC News 2017-12-05
Popular News Stories
Gay couple ordered wedding programs, got pamphlets about Satan instead, lawsuit says
The Mercury News
Trump declares 'Fake News' award winners; NYT, CNN and Washington Post among 'recipients'
Deccan Herald
Related News
Cothroman do dh'Eilean Ulbha
Chuala muinntir Ulbha gum faodadh àireamh sluaigh an eilein èirigh gu mòr nan ceannaicheadh a' choimhearsnachd am fearann. Chaidh an t-eilean a chur air a' mhargaidh as t-Samhradh. 'S e Jamie Howard a tha ga reic is Ulbha air a bhith ann an làmhan a theaghlaich fad còrr is 70 bliadhna. Tha Urras Coimhearsnachd Iar Thuath Mhuile airson a cheannach gus daoine ùra a thàladh ann...BBC News 2017-12-05
Cobhair air ròin a' dol am meud
Tha dragh air èirigh mun àireimh de chuileanan ròin air a bheil cobhair ga dhèanamh le buill den phoball mun iar. Tha Ionad Comraich nam Beathaichean Mara faisg air an Òban a' toirt rabhadh gu bheil mòran dhiubh air nach eil feum air cuideachadh, 's iad leotha fhèin 's am mathair a-muigh a' sealg. Ach aon uair 's gun tig iad dhan ionad, feumar cobhair a thoirt dhaibh mar...BBC News 2017-07-07
Thugadh slaic air seirbhis NHS nan Eilean Siar
Tha tè a bha uair na h-àrd nurs le NHS nan Eilean Siar air slaic a thoirt air seirbhis dhotaireachd a-mach às na h-uairean àbhaisteach a tha a' dol ann an Leòdhas agus...BBC News 2015-09-14
Buidhean ùr ga chur air chois son cladaichean a' ghlanadh
Tha buidheann ùr sna h-Eileanan an Iar ag amas air cladaichean na sgìre a ghlanadh bho stuth plastaig agus trealaich eile a thig air tìr neo a tha air fhàgail orra. Agus ged a tha an...BBC News 2018-01-12
Luchd-obrach nas òige a dhìth
Thàinig rabhadh bho Bhòrd Slàinte nan Eilean Siar gur dòcha gum bi e duilich dhaibh pìosan den t-seirbheis a chumail a' dol anns an àm ri teachd leis gu bheil uimhir den luchd-obrach aca suas ann am bliadhnaichean. Aig coinneimh den Bhòrd Diciadain, thuirt an t-Àrd-Oifigear, Gòrdan MacSheumais, gum feum iad barrachd luchd-obrach òg a thàladh chun na seirbheis - gu h-àraidh gu...BBC News 2017-01-26


text:
- TIOTAL
- Loch Eurabol agus Ard Neakie, Diùranais
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0140
- ÀITE
- Diùranais
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Diùirnis
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32034
- KEYWORDS
- lochan
cuaraidhean
clach-aoil
obair-cuaraidh
bàtaichean-aigeann
cairtean-puist
Sa chairt-phuist seo chithear Loch Eurabol agus Ard Neakie, Diùranais. Air an làimh chlì tha cuaraidh clach-aoil agus àthan aoil.'S e Loch Eurabol an loch as doimhne ann am Breatainn. Bha i uair air a cleachdadh mar acarsaid a bha cudromach dhan nèibhi. B' ann an seo a ghèill cabhlach bàtaichean-aigeann na Gearmailt sa Chèitean 1945. Thàinig còrr is deich air fhichead bàta-aigeann a Loch Eurabol aig an àm seo. Tha taobh an iar na loch air chruthachadh à clach-èiteig agus an taobh an ear de chloich-aoil.
Tha Ard Neakie ceangailte ri tìr-mòr le dìreach stiall gainmhche air cladach an ear Loch Eurabol. Bha uair a bha cuaraidh clach-aoil agus ceithir àthan aoil an seoa thogadh ann an 1840. Bha oighreachd Mheaghrath a' dèanamh tòrr aoil an seo agus ga chur air bàtaichean faisg air làimh. Bha an t-aol air a chleachdadh mar stuth-neonaichidh nuair a bhathar ag ath-tharraing talamh mòna airson àiteachais


text:
Gailium
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an gailium le samhla Ga agus àireamh atamach 31. 'S e meatailt bloca-p bog agus brisg a tha ann.
Tha an teothachd leaghaidh na ghailium 302.9146 K. Is urrainn do ghailium leaghadh anns an làimh. Tha gailium lionnach nas dùmhaile na gailium soladach, mar uisge. Tha seo neo-àbhaisteach.
Taisgealadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1875 lorg Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran dà loidhne phurpaidh anns a speactram na sfailerit agus bharailich e gun robh iad à eileamaid ùr, gailium. Anns an aon bliadhna fhuair e meatailt na ghailium nuair a chuir e sruth dealain tro eadar-sgaoileadh na ghailium haidreogsaid.
Tha an t-ainm a' dol às an t-ainm Laidinneach Gallia, An Fhraing, ach tha Laideann gallus cuideachd a' ciallachadh "coileach", mar "Lecoq" ann am Fraingis.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha gailium ga cleachdadh mar gailium arsenagaid no gailium naitriaid ann an leth-ghiùlanairean.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Eilean nan Dìneasair (10/06/2014)
[Iain MacIlleathain - Preseantair] Nise do mhòran ‘s e Eilean a’ Cheò a th’ann agus dhan a' mhòr-chuid An t-Eilean Sgitheanach. Tha iad ann ge-tà tha ga aithneachadh mar Eilean nan Dìneasair - co-dhiù Palaeontologists. Tha an t-Eilean ainmeil airson fosailean dinosaur ach tha rabhadh ann gu bheil na làraichean ann an cunnart do dhaoine a tha tighinn an tòir orra. Tha iomairt a’ dol a-nise ge-tà airson an dìon. Seo Eilidh NicLeòid.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] A’ coiseachd far an robh uair dìneasairean. Thàinig na mìltean a Stafainn bhon a fhuaireadh a' chiad lorgan dhe na creutairean ro-eachdraidheil anns na h-ochdadan.
[Dùghall Ros] ‘S e sin lorg dìneasair mòr agus b’ e am beathach a dh’fhàg e, ‘s e Megalosaurus. Bhiodh e coiseachd air a’ pholl. Tha mi creidsinn gu robh e coimhead airson càil sam bith a bha air fhàgail air an tràigh, èisg no càil sam bith a bha air fhàgail an uair a chaidh an tràigh a-mach.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Le creagan trì billean bliadhna a dh’aois tha an t-eilean na tharraing mòr do luchd-cruinneachaidh fosail. ‘S e an aon àite ann an Alba far an do lorgadh dìneasairean.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Cha mhòr dà cheud millean bliadhna on a dh’fhàg na dìneasairean an làrach tha seo. Tha cunnart ann gun cuir creachadair de sheòrsa eile às dhen fhianais gu robh iad riamh ann.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Tha cuid ag obair gu cùramach a’ toirt seachad na gheibh iad dha na h-eòlaichean. Ach tha feadhainn ann a rinn cron air grunn làraichean le ùird agus uaireannan le innealan leithid “pneumatic drills.”
[Dùghall Ros] Mar as trice tha iad a’ dèanamh sin airson na fosailean a reic, ach uaireannan, tha feadhainn a cruinneachadh nam fosailean, tha fios aca gu bheil e uaireannan an aghaidh an lagha a bhith gan cruinneachadh anns an dòigh sin ach aig an aon àm tha feadhainn a tha ris an obair coma co aca agus bhiodh e math nam b’ urrainn dhuinn sùil a chumail air a’ ghnothach.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Thathar ag iarraidh air muinntir an àite a dhol nan luchd-gleidhidh airson nan làraichean agus cliù eadar-nàiseanta na sgìre a dhìon.
[An Dtr Niall Mac a’ Chlèirich] It contains over ten per cent of the total number of types of dinosaurs worldwide and certainly over ten per cent as well of the number of sights from which dinosaurs have been found.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] A dh’aindeoin nan draghan ge-tà tha fianais nan dìneasair fhathast ga lorg, mar a’ chnàimh-droma seo a fhuair neach-cruinneachaidh am-bliadhna.
[An Dtr Niall Mac a’ Chlèirich] He did the right thing, he notified the authorities and asked “what is this that I’ve found?” and he later donated it to the museum.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Thathar an dòchas gum faighear barrachd dhe leithid fhathast air Eilean nan Dìneasair, mar a chanas iad ris agus le taic muinntir an àite gun gabh a ghleidheadh son muinntir na h-Alba air fad. Eilidh NicLeòid, BBC An Là, Stafainn.
The Isle of Dinosaurs
[Iain MacLean – Presenter] Now to some it’s the Misty Isle and for most, the Isle of Skye. But there are also some, Palaeontologists in particular, who refer to it as the Dinosaur Isle. The island is renowned for dinosaur fossils but there’s a warning to those who visit these sites that they may be causing harm. There is a scheme now though to protect them. Here’s Eilidh MacLeod.
[Eilidh MacLeod – Reporter] Walking where there were once dinosaurs. Thousands have come to Staffin since remains of the pre-historic creatures were discovered in the eighties.
[Dougie Ross] That’s a large dinosaur print and it was a Megalosaurus who left it. He would have been walking on the mud. I believe he’d have been looking for anything left on the shore, fish or whatever the tide left.
[Eilidh MacLeod – Reporter] With rocks three billion years old the island is a huge attraction to fossil collectors. It’s the one place in Scotland where dinosaurs have been found.
[Eilidh MacLeod – Reporter] Almost two hundred million years have passed since dinosaurs left these prints. But there is a danger that a creature of another sort will destroy the evidence that they were ever here.
[Eilidh MacLeod – Reporter] There are some who are careful and give what they find to the experts. But others have done damage to many sites by using hammers and sometimes even pneumatic drills.
[Dougie Ros] Their intention often is to sell the fossils, but other times the people who collect the fossils in that way often know what they are doing is against the law, the people who do it don’t care and it would be help if we could monitor the situation.
[Eilidh MacLeod – Reporter] They want people in the area to look after the sites and protect the international reputation of the area.
[Dr Neil Clark] It contains over ten per cent of the total number of types of dinosaurs worldwide and certainly over ten per cent as well or the number of sights from which dinosaurs have been found.
[Eilidh MacLeod – Reporter] Despite the fears though evidence of dinosaurs can still be found, like this backbone a collector found this year.
[Dr Neil Clark] He did the right thing, he notified the authorities and asked “what is this I’ve found?” and he later donated it to the museum.
[Eilidh MacLeod – Reporter] They hope more will be found on the Dinosaur Isle, as they call it and with the help of local people that the area can be preserved for Scotland as a whole. Eilidh Macleod, BBC An Là, Staffin.
Eilean nan Dìneasair
(The Isle of Dinosaurs)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
Kl. Ianair .ii. feria, l. ii. Anno Domini M.xxx.ix.
Iaco, ri Bretan, a suis; Domnall m. Donnchada, ri H. Faelan, o Domnall H. Fergaili; Donnchad Derg H. Ruairc o h-Ui Conchobur; Ruaidri, ri Fernmuighi, a suis; Aedh H. Flanacan, ri Luirg & H. Fiachrachomnes occisi sunt.
Donnchad m. Gilla Patraicc airdri Laigen & Osraigi, Maicnia comarba Buiti, epscop & plenus dierum.
Ceilechair H. Cuilennan, comarba Tigernaigh, suam uitam feliciter finiuit.
Muiredach m. Flannacan, fos-airchinnech Aird Macha, do h-Uibh Eachach.
Muiredhach m. Flaitbertaich H. Neill do marbad do Leithrennaibh.
Cerball m. Faelan o Gallaib occisus est.
p.478


text:
Fear a thuit a' toirt na Comhairle gu lagh
Tha fireannach a bhrist adhbrann às dèidh dha tuiteam san dorchadas a' toirt Comhairle nan Eilean Siar gu lagh.
Thuirt Mìcheal Dòmhnallach à Uibhist a Deas gun robh e glè chinnteach nach biodh e air tuiteam nam biodh na solais-sràide air aig an àm.
Thuit e ann an Loch Baghasdail fhad 's a bha e a' coiseachd dhachaigh ann an uairean beaga na maidne air an 27mh den t-Samhain, 2011.
Bhrist e adhbrann is e ag ràdh gu bheil e a' cur dragh air fhathast.
Thuirt e nach tug Comhairle nan Eilean Siar rabhadh seachad gun robh am poileasaidh air solais-sràide ag atharrachadh, is nam biodh fios aige ro-làimhe, gum biodh e air toirds a thoirt leis.
Tha e ag iarraidh £20,000 ann an airgead-dìolaidh bhon chomhairle.
Tha an t-ughdarras a' dol às àicheadh gur iadsan a bu choireach gun do thuit e, agus tha a' chùis ann an Cùirt an t-Sèisein a' leantainn.


text:
- TIOTAL
- Sealladh den Chananaich bhon Iar
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_185
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1895
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39246
- KEYWORDS
- bailtean
calaidhean
Tha an dealbh-camara seo den Chananaich bhon iar a' sealltainn soitheach seòlaidh sa chala agus leth-eilean na Cananaich nas fhaide a-muigh. Tha na facail a leanas sgrìobhte air a' chairt a tha mun cuairt an deilbh: 'Note the width of the top of Braehead' agus 'The School c. 1895'.
Tha a' Chananaich air oirthir a deas an Eilein Duibh. Dh'fhàs e mun cuairt na Cathair-eaglais, a chaidh a thogail san 13mh linn nuair a ghluais Easbaig Rois an sin à Ros Mhaircnidh. B' e 'Chanonry' an t-ainm tùsail a bh' air sa Bheurla a' ciallachadh Àite nan Canan, oir bha canain na cathair-eaglais a' fuireach ann am mansaichean mun cuairt na h-eaglais. Thuit a' chathair-eaglais ann an droch staid an dèidh an Ath-leasachaidh ann an 1560.
Air taobh deas an deilbh tha an cala clach-ghainmhich a ghabhas obrachadh a rèir an làin, a chaidh a dhealbhachadh le Tòmas Telford agus chaidh a thogail eadar 1813 agus 1817 agus chosg e £4,000. Chaidh cidhe fiodha a chur ris ann an 1879 ach bha e air falbh ro mheadhan na ficheadamh linn. An-diugh 's e dachaigh an 'Chanonry Sailing Club' a th' ann, cluba gnìomhach le measgachadh de gheòlaichean agus eathraichean-siubhail, agus mìosachan gu math làn de thachartasan a th' anns a' chala.
Nas fhaide air falbh, tha leth-eilean Rubha na Cananaich a' sìneadh mìle a-mach do linne Mhoireibh, agus thathas den bheachd gur e moirèan a th' ann (dùin chreagan agus chlachan), a chaidh fhàgail ann an linn na Deighe. Air astar tha costa Siorrachd Inbhir Nis
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Beanntan Thoirbheartan bho Gheàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0519
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32445
- KEYWORDS
- cairtean-puist
beanntan
Toirbheartan
clach- ghainmhich
clach-èiteig
Torasdal
acarsaidean
Thor
Lochlannaich
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn BeanntanThoirbheartan bho Gheàrrloch, Siorrachd Rois.
Tha Geàrrloch ann an Ros an Iar. Tha am facal 'Gairloch' a' tighinn bhon Ghàidhlig 'geàrr loch' a' ciallachadh loch ghoirid.
Is e ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Thoirbheartan a th' ann an sreath Bheanntan Thoirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à clach ghainmhich Thoirbheartain agus tha clach èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh sneachda.Tha grunn de na stùcan thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Tha grunn eileanan ris a' chladach aig ceann a deas an locha a tha a' cruthachadh acarsaid shàbhailte do bhàtaichean iasgaich agus sgothan.
Is e Eilean Thorasdail an t-eilean as motha. Tha an t-ainm a' tighinn bho Thor, dia Lochlannach an tàirneanaich, agus tha e a' cur nar cuimhne gun robh na Lochlannaich glè neartmhor ris a' chladach seo aig aon àm


text:
Dragh mu Inbhir Iù
Tha Urras Nàiseanta na h-Alba (NTS) draghail mu na tha an dàin don phrìomh làraich a th' aca ann an iar-thuath na h-Alba.
Chan eil na h-uidhir 's a b'àbhaist de luchd-tadhail a' dèanamh air Gàraidhean Inbhir Iù a-nis, agus tha sin a' bualadh air cho seasmhach 's a tha an t-ionad.
Rinn an NTS sgrùdadh air na gràraidhean agus cuid de na làraichean luachmhor eile a tha fon sgèith, feuch an gabhadh feum na b'fheàrr a dhèanamh de na th' aig a' bhuidhinn.
Chaidh a mholadh gur dòcha gun gabhadh Taigh Mòr Inbhir Iù, na taighean-glainne, agus an còrr den oighreachd leasachadh airson goireasan mìneachaidh agus foghlaim nas fheàrr, agus àiteachan fuirich a thabhainn do luchd-turais.
Chaidh na gàraidhean a chruthachadh leis an uachdaran Ghàidhealach, Sir Osgood MacCoinnich anns an 19mh Linn, le bhith a' cur chraobhan gus fasgadh a thoirt do lusan o fhad is farsainn.


text:
Cidhe ùr ann am Muile
Chaidh cidhe ùr do bhàtaichean-bathair fhosgladh ann am Muile Diluain.
Bha Ball-Pàrlamaid Albannach na sgìre, Mìcheal Russell, an làthair gus an goireas fhosgladh gu h-oifigeil.
Thèid an cidhe, a chosg £3m a thogail, a chleachdadh gus craobhan a thoirt far an eilein.
Coimisean na Coilltearachd
Tha Coimisean na Coilltearachd a' tomhas gum fàg 50,000 craobh an t-eilean anns a' chiad bhliadhna, ach gum faodadh an àireamh sin dùblachadh san dàrna bliadhna.
Is coltach gu bheil 25 millean craobh air Muile agus, mar sin, tha obair coilltearachd cudromach do mhuinntir an eilein.
Gu ruige seo, cha robh e furasta craobhan a bhuain, 's bha mòran dhiubh a' fagail an eilein air na h-aiseagan. Ach a-nis, tha cidhe shònraichte aig Fisnis.
Dh'fhaodadh gun tèid an cidhe ùr a chleachdadh airson rudan eile cuideachd, mar eisimpleir, gus salann a thoirt a-steach airson na rathaidean sa gheamhradh.