c: text/html

text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - litir o Bhòrd an Dealain-Uisge Alba a Tuath , 1953
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_104
- DEIT
- 9 An Cèitean 1953
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1409
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
dealan
companaidhean dealain
cumhachd
Chaidh an litir seo gu Seumas Banks ann an Ach' a' Bhàigh, Port Rìgh, an aon litir 's a chaidh gu gach cleachdadair den Dealan-Uisge san sgìre. B' e cuspair na litreach fiosrachadh do dhaoine ciamar a phàigheadh iad na cunntasan aca san oifis ann am Port Rìgh, ach cuideachd bha e gam brosnachadh a thadhal air a' bhùth-taisbeabanaidh ach am faiceadh iad na goireasan ùra a ghabhadh ceannach. Gheibheadh a h-uile duine an dealan bho bhliadhna roimhe sin agus 's cinnteach gu robh iad fhathast a' cur eòlas air dealan a bhith aca a-staigh agus na h-innealan a bha ri fhaighinn.
Nuair a thàinig an dealan do choimhearsnachd sam bith b' e àite cudromach a bha sa bhùth-taisbeanaidh, àite far am fàsadh an luchd-cleachdaidh eòlach air cho goireasach 's a bha an dealan. Bha cucairean is fridsean air an sònrachadh. Ghabhadh innealan na bu lugha mar choireachan, lampaichean is ceangalaichean solais cuideachd a cheannach. Na Mhanaidsear na Sgìre, tha Torcull MacNeacail ag ràdh san litir seo gu robh luchd-obrach eòlach sa bhùth a bheireadh seachad comhairle mu dheidhinn nan innealan ùra seo. A bharrachd air bùithean-taisbeanaidh agus oifisean, bha Bòrd an Dealan-uisge a' dèanamh taisbeanaidhean ann an tallannan na coimhearsnachd far am biodh innealan ann ri fhaicinn. Bhiodh luchd-taisbeanaidh ann a shealladh do dhaoine mar a b' fheàrr a chuireadh iad na h-innealan cùmhnadh-obrach seo gu feum.
Chaidh sgeama Dealan-uisge Lochan an Stòir fhosgladh gu h-oifigeil sa Chèitean 1952 agus an toiseach bha e a' dèanamh dealain do mu 850 taigh san Eilean. Roimhe seo bha dealan prìobhaideach air a dhèanamh le gineadairean aig cuid de na taighean mòra 's na gnothachasan air an Eilean.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Eaglais Shaor Craobh-shlighe Thaobh na Coille mar a bh' innte roimhe
- EXTERNAL ID
- PC_TAYLOR_BADENOCH_24
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30057
- KEYWORDS
- eaglaisean
Sealladh den Eaglais Shaor mar a bh' innte roimhe air Craobh-shlighe Thaobh na Coille ann am Baile nan Granndach.
Chaidh an Eaglais Shaor mar a bh' innte roimhe a dhealbhachadh le Mac'IlleDhuinn agus Watt agus tha i an-diugh air a h-atharrachadh gu bhith na togalach còmhnaidh.


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Biadh a’ dol an gainnead
- Iomairt an aghaidh Gàidhlig ann an Gallaibh? A bhe...
- Dà nobhail ùr
- Inbhe cànain
- Cathadh chairtean dearga
- Beàrn sa mhargadh?
- An colbh le Ruairidh MacIlleathain ag adhbharach d...
- Am bi nàimhdean na Gàidhlig a' toirt sùil air an t...
- L'achat militant
- Haut de la Garenne, Jersey
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Geàrrloch
'S e baile air a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Geàrrloch (Beurla: Gairloch). Tha am baile suidhichte air bruach Loch Gheàrrloch air taobh an iar-tuath Alba.'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 0″Tuath agus 5° 40′ 0″ Iar.
Tha roinn turasachd as t-samhradh gu math cudromach airson a’ bhaile. Tha raon-goilf, taigh-tasgaidh beag, taighean-òsta agus Ionad Choimhearsnachd ann. Tha an stèisean-rèile as faisge aige ann an Achadh na Sìne.
Tha Rèidio dà Locha, an stèisean rèidio as lugha ann an Alba, suidhichte ann an Geàrrloch.
Chaidh am bàrd Uilleam Ros a thìodhlacadh ann an Geàrrloch. B’ e am "Bàrd Gheàrrloch" am far-ainm a bha air. Rugadh e air an Eilean Sgitheanach ach bhuineadh teaghlach a mhàthar do Sgìre Gheàrrloch. Ghluais an teaghlach aige gu Geàrrloch far an robh e na mhaighstir-sgoile. Bha e ainmeil airson nan òran aige, gu h-àraid bàrdachd romansach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 802 768
- BBC Naidheachdan: 2015-06-15: Sgeulachd thiamhaidh “Sleepy Time Gal” (aithris bhideo agus teacsa a thaobh call itealain ann an 1945 faisg air Geàrrloch)
- BBC Naidheachdan: 2016-07-11: Gearain mu phlanaichean òtrachais
- BBC Naidheachdan: 2016-12-16: Maoineachadh do Thaigh-Tasgaidh Gheàrrloch


text:
Abuchdar
'Abuchdar' se parece a 'abuchear', ¿Con abuchdar querías decir abuchear?
Abuchdar tiene 8 letras
Definición de abuchear aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: abuchdar
Nube de palabras :
- abuchear zbuchear sbuchear wbuchear qbuchear avuchear anuchear ahuchear aguchear abychear abhchear abjchear abichear ab8chear ab7chear abuxhear abuvhear abufhear abudhear abucgear abucbear abucnear abucjear abucuear abucyear abuchwar abuchsar abuchdar abuchrar abuch4ar abuch3ar abuchezr abuchesr abuchewr abucheqr abucheae abuchead abucheaf abucheat abuchea5 abuchea4


text:
- TIOTAL
- Abhainn Tatha, a' coimhead gu Beanntan Athaill
- EXTERNAL ID
- QZP40_349_P278
- ÀITE
- faisg air Dùn Chailleann
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dùn Chailleann 's Dubhailigh
- DEIT
- 1802
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31097
- KEYWORDS
- Abhainn Tatha
Beanntan Athaill
Beinn Lùidh
Linne Tatha
Obar Pheallaidh
Dùn Chailleann
Peairt
Nis Bhuddon
'S e Abhainn Tatha an abhainn as fhaide ann an Alba. Tha i a' tòiseachadh air taobh a tuath Beinn Lùidh agus a' ruith sìos gu Linne Tatha, 193 cilomeatair air falbh aig Nis Bhuddon. Air an t-slighe tha i a' dol troimh Obar Pheallaidh, Dùn Chailleann agus Peairt.
Tha an dealbh seo às 'A Journey from Edinburgh through Parts of North Britain: containing Remarks of Scotish Landscape' le Alasdair Caimbeul, Lunnainn, 1802


text:
- TIOTAL
- Cuimhneachan-cogaidh Chaol Acainn
- EXTERNAL ID
- HCD00665
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12377
- KEYWORDS
- cuimhneachain-cogaidh
muir
Caol Acainn
croisean ceilteach
Chaidh an cuimhneachan-cogaidh aig Caol Acainn, An t-Eilean Sgitheanach, fhosgladh leis A' Bh. NicAonghais, Taigh-òsta King's Arms, air Dihaoine 15mh Giblean 1921. Bha an aon mhac aice air bàsachadh anns An Fhraing. Tha a' chrois Cheilteach air a dèanamh le clach-ghràin à Ceann Phàdraig, is chaidh a togail le D & A MacDhàibhidh, a bha stèidhcihte air Sràid na h-Acadamaidh, Inbhir Nis. Tha an càrn-cuimhne a' seasamh air 'a' chnap' a tha os cionn a' bhaile
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Edward Said
B' e sgoilear Palastainianach a bh’ ann an Edward Wadi Said a rugadh ann an Ierusalem air 1 an t-Samhain 1935 nuair a bha Palastain fo smachd Ìompaireachd Bhreatainn. Ged a b’ e Crìosdaidhean a bhuineadh dha Eaglais Shasainn (Easbaigeachas) a bha san teaghlach aige, thuirt Said ma dheidhinn fhèin gur e “Crìosdaidh còmhdaichte ann an cultar Muslamach” a bh’ ann dheth. Chuir e seachad a' chuid bu mhotha de bhliadhnaichean fhìor-òigridh ann an sgoiltean Ierusalem, ach an dèidh a' chogaidh eadar na h-Iùdhaich agus na h-Arabaich ann an 1948 ghluais e fhèin agus a theaghlach gu Cairo far an robh bùth aig athair. An dèidh dha a bhith a' frithealadh àrd-sgoil ainmeil anns an Èipheit, chuir e crìoch air a chuid foghlaim anns na Stàitean Aonaichte aig Oilthigh Phrinceton agus Oilthigh Harvard; agus an dèidh greis fhuair e dreuchd mar ollamh ann an litreachas na Beurla aig Oilthigh Cholumbia ann an New York. Bhiodh e gu tric a' càineadh poileasaidhean stàit Iosrael is e a' toirt taic do mhuinntir Phalastain. Tha e ainmeil airson an leabhair 'Orientalism' a sgrìobh e mu bhuaidh ìompaireachdan na Roinn-Eòrpa air seallaidhean an luchd-ealain Eòrpaich mu choinneamh coimhearsnachdan, cànanan is cultar an Ear-Mheadhanaich is Àisia a Deas. Cho math ri bhith na sgoilear cliùiteach a thaobh litreachais, bha Said cuideachd na neach-ciùil gu math ealanta air a' phiàno. An dèidh dha a bhith a' fulang le aillse airson còrr is deich bliadhna, fhuair e bàs air 25 an t-Sultain 2003.


text:
Sgùrr Dubh Mòr
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr Dubh Mòr. Tha i 944 m a dh'àirde, agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i anns a' mheadhan den Chuiltheann, ach chan eil i gu dìreach mar phàirt den druim, ach feumar an druim fhàgail airson a' bheinn a' streap. Tha e rud beag cas agus bidh cuid de dhaoine nas cofhurtaile le ròpa an sin.
Tha Loch Coir' a' Ghrunnda an iar air.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 457 205
- Sgùrr Dubh Mòr air Munromagic
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
10 an Dàmhair
'S e 10 an Dàmhair an 283mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (284mh ann am bliadhna-leum). Tha 82 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
1582 – Cha robh 10 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1731 - Henry Cavendish, ann an Nice, neach-saidheans.
- 1813 - Giuseppe Verdi, ceòladair às an Eadailt.
- 1913 - Claude Simon, ann an Antananarivo. Ùghdair às an Fhraing.
- 1930 - Yves Chauvin, ann am Menen. Ceimigear às an Fhraing.
- 1930 - Harold Pinter, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 1936 - Gerhard Ertl, ann an Stuttgart. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1945 - Rob MacGiobain, ann an Glaschu. Neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1659 - Abel Tasman, taisgealaiche às na Tìrean Ìsle.
- 1708 - David Gregory, reuladair Albannach (br. 1659).
- 2010 - Solomon Burke, seinneadair Aimeireaganach.
- 2015 - Richard Fred Heck, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
Salmond ag ceiliúradh 40 bliain de Sabhal Mór Ostaig
Prìomh Mhinistear na h-Alba a’ cur meal-a-naidheachd air SMO agus a’ cholaiste a’ comharrachadh 40 bliadhna bho chaidh a stèidheachadh
Chuir Prìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond BPA, meal-a-naidheachd air Sabhal Mòr Ostaig, an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig, is mhol e obair na colaiste aig Cuirm Fàilteachaidh a chaidh a chumail ann am Pàrlamaid na h-Alba an-diugh (Dimàirt 17 Sultain) gus comharrachadh mar a tha 40 bliadhna ann bho chaidh a’ cholaiste Ghàidhlig a stèidheachadh.
Chaidh am fàilteachadh a chumail air aoigheachd a’ Bhuill Pàrlamaid Albannaich, Mike MacCoinnich, agus am measg nan daoine a thug seachad òraid aig a’ chuirm bha am Prìomh Mhinistear, Cathraiche Urrasairean na Colaiste, an Siorraidh Ruaraidh Iain MacLeòid agus an Stiùiriche aig Sabhal Mòr Ostaig airson Leasachaidh, Tional-airgid agus nan Ealain, Donaidh Rothach.
Thuirt am Prìomh Mhinistear Ailig Salmond: “Cha robh ann an-toiseach ach sabhal agus beachd o chionn dà fhichead bliadhna, ach a-nis tha ionad foghlaim àrd-ìre aig a bheil cliù eadar-nàiseanta ann le uallach airson a bhith gleidheadh, a’ cur air adhart agus a’ brosnachadh na Gàidhlig. Seo an t-àm ‘meal-a-naidheachd’ a chur air a h-uile duine a bha an sàs sna h-oidhirpean gus an lèirsinn a bh’ ann an-toiseach a thoirt gu buil, bho òraidichean gu urrasairean gu oileanaich agus a’ choimhearsnachd san Eilean Sgitheanach.
“Chan e an t-oilthigh as sine a th’ againn, ach tha e an-nis an urra ri Sabhal Mòr Ostaig an cànan as sine a th’ aig Alba a ghleidheadh dhuinn. Mar a tha fhios aig iomadh Gàidheal, chan e dìreach cànan a th’ anns a’ Ghàidhlig. Tha i na pàirt ro chudromach de dh’fhèin-aithne is dualchas na Gàidhealtachd agus nan Eilean, agus air sgàth obair an t-Sabhail, tha a’ Ghàidhlig a’ buntainn ri ar beatha an-diugh a cheart uiread agus a bha i o chionn 40 bliadhna, no fiù ’s 400 bliadhna. Tha sin air a bhith follaiseach dhomh gach turas a thadhail mi air a’ cholaiste.
“Tha Riaghaltas na h-Alba riamh air a bhith taiceil do leasachadh na Gàidhlig agus do bhith cruthachadh luchd-labhairt ùr. Tha mi a’ coimhead air adhart ri bhith cumail oirnn ag obair còmhla ri Sabhal Mòr Ostaig gus a’ Ghàidhlig a chumail beò airson nan ginealaichean a tha ri teachd.”
Thuirt Mike MacCoinnich BPA: “Tha e air a bhith na urram mòr dhomh gum b’ urrainn dhomh mo thaic a chur ris an tachartas seo a-nochd agus sinn a’ comharrachadh 40 bliadhna den t-Sabhal Mhòr. Tha an t-ionnsachadh agus na goireasan aig SMO sònraichte math agus tha e na thoileachas mòr dhomh gu bheil colaiste againn san Eilean Sgitheanach a tha cho gnìomhach is soirbheachail na h-obair. Cuideachd, bu chòir do dhaoine a bhith moiteil às na h-oileanaich ciùil a chuala sinn a-nochd.
“Tha cànan is cultar na Gàidhlig glè chudromach do dhualchas is fèin-aithne iomadh neach air a’ Ghàidhealtachd agus sna h-Eileanan, gu dearbh ann an Alba air fad, mar sin tha e mìorbhaileach mar a tha sinne, ann an 2013, a’ comharrachadh soirbheachadh na colaiste thar na 40 bliadhna a dh’fhalbh agus gu bheil an uiread miann is dìoghras ann airson a bhith togail air an t-soirbheachadh sin sna bliadhnaichean a tha air thoiseach oirnn. Tha an leasachadh ùr sa Chill Bhig gu math inntinneach agus ’s e sin an dearbh seòrsa leasachaidh a bheir spionnadh is togail don choimhearsnachd ionadail. Chan e a-mhàin gum bi e gu buannachd na coimhearsnachd, ach thig buannachdan eaconamach is sòisealta às airson Alba gu lèir agus a bheir buaidh gu h-eadar-nàiseanta. Tha SMO na eisimpleir fìor mhath de mar as urrainn do mhuinntir na h-Alba obair còmhla gus cinn-uidhe iongantach a ruighinn agus tha sinn air na toraidhean a th’ aig sin fhaicinn a-nochd.”
A thuilleadh air na h-òraidean, chaidh obair na colaiste a thaisbeanadh agus obair grunn bhuidhnean nàiseanta a tha stèidhichte aig a’ cholaiste, nam measg bha Tobar an Dualchais, Faclair na Gàidhlig, Ainmean-àite na h-Alba agus Soillse. Cuideachd, thug an tachartas aithne dhan obair mhòr a rinn iomadach neach thar nam bliadhnaichean a chuir ri soirbheachadh na colaiste agus dha na cinn-uidhe a tha ron cholaiste sna bliadhnaichean ri thighinn. Mar phàirt den fhàilteachadh, bha còmhlan de dh’oileanaich chiùil bho SMO, agus luchd-ciùil a chleachd a bhith nan oileanaich aig a’ cholaiste, an làthair.
Thuirt Ruaraidh Iain MacLeòid às dèidh làimh: “Ann a bhith comharrachadh dà fhichead bliadhna bho chaidh Sabhal Mòr Ostaig a chruthachadh agus ann a bhith a dèanamh sin ann am Pàrlamaid, tha e iomchaidh gun toireamaid taing do gach cuideachadh a tha an Sabhal Mòr air fhaighinn bho gach partaidh a tha air a bhith ann an riaghaltas an dà chuid an seo agus, mas robh a’ Phàrlamaid seo ann, ann an Lunnainn thairis air an ùine a tha sin. ’S e na Tòraidhean a bha a riaghladh ann an 1973 nuair a thòisich SMO agus a-rithist ann an 1983 nuair a thòisich cùrsaichean làn-ùine agus bha an Ridire Seòras Younger nach maireann, a bha an uair sin na Rùnaire na Stàite airson Alba, cho taiceil dhan a bheachd gum bu chòir colaiste Ghàidhlig a bhith ann. Bha riaghaltas Làbarach air a bhith ann ron riaghaltas anns an robh esan na Mhinistear, agus a-rithist eadar 1997 agus 1999, nuair a dh’fhosgail a’ Phàrlamaid seo. Anns a’ Phàrlamaid seo tha taic dhan an t-Sabhal Mhòr air leantainn gu treibhdhireach tron a’ cho-bhanntachd eadar na Làbaraich agus na Lib-Deamaich, eadar 1999 agus 2007, agus, bhon uair sin, bhon an riaghaltas SNP a th’ ann an-diugh. Às aonais an taic-san thar na 40 bliadhna a dh’fhalbh cha bhiodh an Sabhal Mòr ann an-diugh. Tha an taic sin na theisteanas air an luach a thathas a’ cur air na tha Sabhal Mòr Ostaig air a bhith dèanamh thairis air an ùine sin agus cuideachd air an deagh bhàidh a tha air a bhith ann, agus a th’ ann an-diugh, dhan a’ Ghàidhlig agus dha na rudan a tha sinne, aig an t-Sabhal Mhòr, a’ feuchainn ri choileanadh às leth na Gàidhlig. Ged nach eil adhbhar a bhith a’ smaoineachadh nach lean an taic sin anns na bliadhnaichean a tha romhainn feumaidh sinn an-còmhnaidh a bhith airidh air agus a bhith ga chosnadh. Ach aig an am seo, agus sinn a coimhead air ais, tha e iomchaidh ‘Ceud mile taing’ a ràdh riuthasan uile a tha air ar toirt gu far am bheil sinn an diugh.”
Thuirt Donaidh Rothach: “Tha e air leth iomchaidh gu bheil Pàrlamaid na h-Alba air a’ bhliadhna shònraichte againn a chomharrachadh san dòigh seo, agus sinn a’ coimhead air ais air 40 bliadhna san d’ fhuair sinn taic chunbhalach bho gach partaidh poilitigeach agus bho gach riaghaltas ann am Pàrlamaid Westminster mus robh fèin-riaghladh ann, agus an uair sin bho riaghaltasan na Pàrlamaid seo. Tha an taic sin air a bhith deatamach do mar a chaidh obair an t-Sabhail a leudachadh agus a leasachadh, agus tha e a’ sealltainn dhuinn gu follaiseach an t-àite cudromach a th’ aig Sabhal Mòr Ostaig ann am foghlam is cultar na h-Alba, mar an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig.”
Tha fàilteachadh na Pàrlamaid mar aon de ghrunn thachartasan a tha air a bhith ann air feadh na bliadhna gus 40 bliadhna den cholaiste a chomharrachadh. Bha cuirm-chiùil shònraichte aig Celtic Connections na bu thràithe air a’ bhliadhna, taisbeanaidhean ealain, co-labhairtean agus Fàilteachadh Rìoghail aig Lùchairt Holyrood. Thèid Dannsa an t-Sabhail a chumail nas fhaide air adhart air a’ bhliadhna san Taigh-òsta Grosvenor ann an Glaschu agus thèid leabhran mun cholaiste fhoillseachadh le cuimhneachain, sgeulachdan, dealbhan is nithean eile bho eachdraidh na colaiste.
Crìoch…
Fios do luchd-deasachaidh:
- Chaidh Sabhal Mòr Ostaig a stèidheachadh ann an 1973 agus ’s i an aon cholaiste làn-Ghàidhlig air an t-saoghal. Tha i a’ tairgsinn farsaingeachd de chothroman foghlaim aig àrd-ìre agus na cùrsaichean uile tro mheadhan na Gàidhlig. Tha i air cliù a chosnadh air feadh an t-saoghail mar Ionad Nàiseanta airson cànan agus cultar na Gàidhlig. Tha Sabhal Mòr Ostaig cuideachd na com-pàirtiche ann an Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean.
www.smo.uhi.ac.uk


text:
Earrainn 5 – Am poileasaidh againn a thaobh dlighe-sgrìobhaidh
Chan fhaodar lethbhreac no ath-riochdachadh a dhèanamh air fiosrachadh a gheibhear on sgeama fhoillseachaidh seo ach le cead foirmeil. Mar as àbhaist thèid cead a thoirt cho fhad ’s a thèid an lethbhreac no an t-ath-riochdachadh a dhèanamh gu pongail, cho fhad ’s nach tèid feum a dhèanamh dheth ann an co-theacs meallta agus cho fhad ’s a dh’ainmichear co às a thàinig an stuth agus a dh’aithnichear a inbhe a thaobh dlighe-sgrìobhaidh.
Chan fhaodar lethbhreac, riarachadh, ath-chòireachadh, ath-riochdachadh, craoladh no foillseachadh (a’ gabhail a-steach air an eadar-lìon no air lìon in-mheadhanach) a dhèanamh air stuth fo dhlighe-sgrìobhaidh, no an t-iomlan no pàirt dheth a thoirt ri fhaotainn ann an dòigh sam bith eile ach le cead sgrìobhte ro làimh on neach aig a bheil an dlighe-sgrìobhaidh no mar a cheadaichear gu follaiseach a rèir Achd Dlighe-sgrìobhaidh, Dhealbhaidhean is Phàitinnean 1998. Ma dh’aontaicheas an t-Oilthigh cead a thoirt airson feum a dhèanamh den fhiosrachadh, feumar comharrachadh gun do rinn an t-oilthigh sin.
Seasaidh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a Chòirichean air Sealbh Inntleachdail agus a Dhlighe-sgrìobhaidh far am bi sin iomchaidh.
Faodaidh, ge-tà, gum bi fiosrachadh san sgeama fhoillseachaidh far nach ann aig an Oilthigh a tha an dlighe-sgrìobhaidh. Mar as trice bidh e soilleir o na sgrìobhainnean co leis an dlighe-sgrìobhaidh. Far nach bi an dlighe-sgrìobhaidh soilleir, ge-tà, is ann orrasan a tha ag iarraidh an fhiosrachaidh a bhios an t-uallach an neach aig a bheil an dlighe-sgrìobhaidh a lorg agus cead iarraidh air/oirre mun ath-riochdaich iad an stuth no mum bris iad còirichean an neach aig a bheil an dlighe-sgrìobhaidh ann an dòigh sam bith eile. Uair sam bith a ghabhas e dèanamh, comharraichidh an sgeama seo far nach leinn fhèin an dlighe-sgrìobhaidh air sgrìobhainnean ann an Earrainn 12 – Clasaichean de dh’Fhiosrachaidh.
Tha fiosrachadh mu stuth fo dhlighe-sgrìobhaidh a’ Chrùin ri fhaicinn air làrach-lìn Chlò-bhualadair na Ban-rìghe ann an Albainn aig www.oqps.gov.uk. Is urrainn dhuinn lethbhreac den fhiosrachadh seo a thoirt dhuibh mura bheil cothrom agaibh air an eadar-lìon.


text:
Haidridean
S e eileamaid cheimigeach a tha ann an haidridean le samhla H agus àireamh atamach 1.
'S e gas dà-atamach aig an teothachd sheòmair a tha ann. 'S e an atam as aotroime agus as lugha a tha ann an atam haidreidein. Tha trì iosatòpaichean cumanta de haidreidean, 1H (seasmhach),[2] 2H no deuterium (seasmhach) agus 3H no tritium le leth-bheatha 4500 laithean.[3]
Taisgealadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1671 dh'ainmich Henry Cavendish an gas a tha an iom-obrachadh eadar meatailtean agus searbhag "adhar lasanta". Ann an 1783 dh'ainmich Antoine Lavoisier an gas sin "hydrogène" o chionn 's gu bheil haidridean a' cinneasachadh uisge nuair a tha i a' losgadh.
Reul-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an tràchdas aice, dhearbhaich Cecilia Payne-Gaposchkin gu bheil a' Ghrian agus na reultan eile dèanta de haidridein.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am pròiseas Haber a' cruthachadh amòinia airson stuth-mathachaidh is stuth-spreadaidh à haidridean agus naitridean. Chleachdadh haidridean ann an longan-adhair ach tha e ro spreadhach. An dèidh don spreadaidh an luing-adhair Hindenburg ann an 1937 tha longan-adhair a' cleachdadh helium.
Cleachdar deuterium ann an readhactaran niùclasach agus ann an speactromachd.
Cleachdar tritium airson solasachadh ann an uaireadairean agus soidhnean.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ http://ciaaw.org/atomic-weights.htm
- ↑ Air an àbhaist canar 1H "haidridean" ach tha an t-ainm "protium" cuideachd ann; faic an Leabhar Òir IUPAC: Protium (Beurla).
- ↑ http://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/jres/105/4/j54luc2.pdf


text:
- TIOTAL
- Cluicheadairean Crolaidh air Lochan Achalochaidh
- EXTERNAL ID
- QZP27_58_12_33
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30596
- KEYWORDS
- Ceann Loch Chill Chiarain
cur-seachadan
crolaidh
Lochan Achalochaidh
Daoine a' cluich crolaidh air Lochan Achalochaidh, tuath air Ceann Loch Chill Chiarain. Nuair a bhiodh an lochan reòdhta bhiodh sluagh Cheann Loch Chill Chiarain a' faighinn cothrom a dhol a speileadh no a chluich crolaidh. As t-samhradh bhidh iad ri spòrs eile, mar campachadh, iasgach agus cluich criogaid.
Tha coltas ann gun robhas a' cluich crolaidh ann an Alba bho àm an 16mh linn. Tha crolaidh air fàs nas cumanta o chionn ghoirid, agus bha a' chiad 'Cuach na Cruinne' airson Crolaidh ann an 1958 's bha e na spòrs aig na Geamannan Olimpiach ann an 1998
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Ulapul agus Loch Bhraoin a' coimhead ri na h-Eileanan Samhraidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1375
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33301
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Ros is Cromba
Ros an Iar
beanntan
clachain
luchd-turais
luchd-coiseachd nam beann
aiseagan
puirt
calachan
eileanan
rubhannan
San dealbh seo chithear baile beag Ulapuil air cladach a tuath Loch Bhraoin, le Beinn Ghobhlach air taobh a chlì na deilbh agus na h-Eileanan Samhraidh aig astar. 'S e druim le dà mhullach a th' ann am Beinn Ghobhlach agus tha i na seasamh air Rubha Scoraig eadar Loch Bhraoin is Loch Bhraoin Beag. Tha i 2083 troigh (635 meatair) de dh'àirde. Tha timcheall air dà dhusan eilean beag sna h-Eileanan Samhraidh. Gheibhear gu cuid aca ann am mìosan an t-samhraidh le bàta às an Aichillidh Bhuidhe no à Ulapul.
Chaidh baile beag Ulapuil a dhealbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgach Bhreatainn ann an 1788 ach am faigheadh iad buannachd às an leudachadh ann an gnìomhachas iasgach an sgadain. Chaidh a thòiseachadh ann an 1788 nuair a chaidh a dhealbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgach Bhreatainn ach am faigheadh iad buannachd às an leudachadh ann an gnìomhachas iasgach an sgadain. Chaidh na sràidean an deilbh ann am pàtran clèithe agus am measg nan togalaichean ùra bha seadaichean sgoltaidh, taighean-stòir, laimrig agus taigh-sgoile.
An toiseach chaidh cùisean gu math leis a' bhaile-iasgaich ùr, ach tràth san 19mh linn thrèig an sgadan Loch Bhraoin agus ro na 1830an thàinig crìonadh air a' ghnìomhachas. Anns an 20mh linn, fhuair Ulapul àite ùr dha fhèin san iasgach nuair a thòisich bàtaichean on chost an ear a' tighinn thuige mar chala shàbhailte san iar. A bharrachd air seo, sna 70an is sna 80an bha eaconamaidh a' bhaile air a chuideachadh le soithichean factaraidh o Roinn Eòrp an Ear. Tha iad seo a-nis air falbh ach tha an cidhe aig meadhan a' bhaile agus na cheann-uidhe do dh'aiseag Steòrnabhaigh. Tha na seallaidhean eireachdail san sgìre, agus na th' ann de chothroman coiseachd sna beanntan mun cuairt, a' fàgail Ulapuil na àite tarraingeach do luchd-turais


text:
22 an Cèitean
'S e 22 an Cèitean an 142mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (143mh ann am bliadhna-leum). Tha 223 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1915 - Tubaist rathaid-iarainn aig Quintnshill faig air Greatna Green, tè a bu mhiosa anns an Rìoghachd Aonaichte riamh (còrr is 220 duine air am mharbhadh).
- 1990 - Co-aonachadh an Eamaine.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1813 - Richard Wagner, neach-ciùil Gearmailteach.
- 1859 - Arthur Conan Doyle, fear-leighis agus sgrìobhadair Albannach.
- 1907 - Laurence Olivier, actair Sasannach.
- 1912 - Herbert C. Brown, ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 1927 - Oláh György András, ann am Budapest. Ceimigear às An Ungair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1667 - Pàpa Alasdair VII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1885 - Victor Hugo ann am Paris. Sgrìobhadair às an Fhraing.


text:
Chester
Is e a tha ann an Chester cathair agus prìomh-bhaile de Siorrachd Chester, Siorrachd Sasuinn air an crioch leis a' Chuimrigh. Chanar Caer ris anns a' Chuimris.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Is e baile eachdraidheil a tha ann, suidhichte air Abhainn na Di far an robh ceann seoladh na h-Abhainne sin ri linn nan Romhanaich. Thug na Romhanaich Deva air agus rinn iad Gearrasdan legion an siud. Tha balla Sasunnaich (i.e. Sacsonaich) a' cuairteachadh am baile, a h-aon baile air feadh Sasuinn dionta le balla Shasunnach.
Conaltradh[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh canal tro Chester aig deireadh an 18mh linn, agus chaidh a h-altachadh ri branndair nan rathaidean-iarruinn ann an 1847, nuair a fhosgaileadh an slighe eadar Lunainn agus Caergybi leis an London and North Western Railway. Chaidh a h-altachadh ri lion nan Motorway ré na 1990'n.


text:
LINDEMA, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
LINDEMA, UAB
Blàth-fhleasgan, Clach products, Clachan-uaighe, Coffins, Cumail suas uaighean +9
Imprint
I-V 0:00-24:00
VI 0:00-24:00
VII 0:00-24:00
- LINDEMA, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Blàth-fhleasgan, Clach products, Clachan-uaighe, Coffins, Cumail suas uaighean, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Dh'ionadan losgadh- cuirp, Funeral dinneir, Funeral seirbheisean, Funeral seirbheisean, Funeral seirbheisean agus uidheamachd, Funeral tallachan, Goireasan, Seallaidhean


text:
Smuain na maidne
Rinn mi sgrìob air baidhsagal mu chuairt na h-aibhne an dè ‘s nuair a thàinig mi dhan àite ris an canar ‘The Jube’, ‘s e sin an drochaid a chaidh a thogail aig àm Jubilee air choireigin. Bha agam tighinn a stad ‘s a choiseachd . Bha botail air a bhriseadh air meadhain an drochaide. Bha na spealgan uaine a’ deàrrsadh sa ghrèin. Thug sin barrachd fianais den sàr obair nam manaich o Bhuckfast Abbey shìos ann an Devon. The fèill mhòr air an fhìon-ìocshlaint aca ann an Inbhir Narann nar lath-ne. Tha làraidh mhòr a’ tighinn dhan Haddons gach madainn Diluain ‘s cha bhi e fada gus am bi feum air fear eile cuideachd. Tha na manaich ‘s Haddons a’ dhèanamh deagh airgead às.
Tha làrach-lin spaideil aig na manaich, tha e ag innse dhut a h-uile càil mu dheidhinn an dòigh-bheatha aca ‘s feadhainn de na gnìomhachasan a tha iad a ruith. Chì thu dealbhan brèagha dhen fhìon ‘s an abaid aca. Uill ma tha dealbh sonas aoghaireil nad inntinn, tha mi duilich, feumaidh mi dha bhriseadh. Chunnaic mi le mo shùilean fhèin factaraidh shìos ann an Lunnainn, air cùl-shràid Fulham far a bheil am ‘Bucky’ ga dhèanamh. Troimh na geataichean chunnaic mi mòran daoine ag obair ‘s mar a bhiodh dùil agad ann an Lunnainn, bha iad as na ceithir ranna ruadha agus cha robh aodaich manaich air duine sam bith. Bha fork-lifts agus làrràidhean a’ gluasad siud’s a seo ‘s bogsaichean tighinn a-mach as na toglaichean. Bhon àite sin bha na manaich a’ sgapadh dorchadas air feadh an dùthcha. Saoilidh mi ma tha botail sam bith shìos aig an abaid cha bhith e ach airson ìocslaint aig àm bracaist.
Tha na manaich ag àicheadh gu bheil iad a dhèanamh dad sam bith ceàrr. Cha do ghabh iad suim nas mò nuair a chaidh a’ cheist a thogail sa phàrlamaid. Tha Buckfast a’ dhèanamh sgrios sna coimhearsnachdan againn ‘s a’ lobhadh nan inntinn dhe na truaghain a tha an sàs dhith.
Chan eil na manachan a’ dèanamh obair Chrìosd. S’ e sin an co-dhùnadh chun a tàinig mise.
Tha fhathast began ùine air fhàgail, tha cothrom againn ar coimhearsnachdan a shàbhaladh bhon olc seo. Tha an abaid Bhuckfast air an abhainn Dart faisg air a’ mhuir. ‘S e leigheis seann-fhaiseanta a dhìth oirnn. Chan eil againn ach bìrlinn a chur sìos dhan chosta taobh a’ deas Devon ‘s cèilidh a chur air na blaigeardan.
Beannachd leibh


text:
1160
A.D. Moclx. Sluaighead la Muircheartac mac Neill h- Lochlainn go tuaisceart Erinn & go Mideachaibh & Laig(hnibh) & Gallaibh Atha Cliath, & co roinnsid in Breithne & Connacht uile guro umlaigh Ruairi mac Toirrdealbhaigh h- Concubuir, ri Condacht, do Muircheartac mac Néll h- Lochlainn.
1163
1. A.D. Moclxiii. Donncad mac Donncudha mic Cithaigh Mic Carrtaigh, coinneall en(i)gh & eangnumha Cloinne Carrtaigh, do marbhadh do Diarmaid mac Cormaic Muidhe Tamhnach a feall iar n-imurcradh a ceile dóibh anda [...] Mu Cuda, a geann a roibhe do minnaibh ele aturra.
2. Cocad do fas itir Somairle Mac Gilla Admanain, ri Indsi Gall do [...] Alban loingeas mor do teacht o Ath Cliath do [...].
3.{folio 5:9a} Creach le Toirrdealbach O m-Briain ar Diarmaid mac Cormaic tre Druim Finghin da rug moran bo leis.
1164
1. A.D. Moclxiv. Muirceartac mac Toirrdealbach mic Diarmada h- Briain do ceangal re Tuaghmumain a n-aighidh a athar fein & a innarbadh doibh go teach Diarmada mic Cormaic go Lis Mor, go tug braide & oglacus do Diarmaid mac Cormaic do cinn neartaighi leis a n-aighidh Muircheartaigh a mic fein & Ruaidhri mic Toirdealbhaigh h- Concubuir, righ Connacht.
p.44
2. Sluaigheadh la Muircheartach mac Toirrdealbach h- Briain & le Ruaidri O Concubuir a n-deaghaid a athar da innarbadh o mac Cormaic dar marbhadh leo Gilla Ailbe O Deaighaigh, & ro inntaighidur gan Toirrdealbach d[apos ]innarbadh & gan sigh re mac Cormaic.
3. Sluaigheadh la Muircheartach mac Neill h- Loclainn gu fearaib Fearannmuide & gu Ceinel Conaill & Eoghain a n-Ulltaibh goro millsidar mainistir manach Iubair Cinn Trachta & goro airgsid Saball Padraig a Rinn Moin & Dun Da Leathglas & Aentreabh & Baile Cluig Comaill & Ulaidh uile & Dal n-Araighi acht beacan, & do innarbadur Domnall mac Con Uladh a righi n-Uladh.
4. Sluaigheadh la Ruaidhri mac Toirrdealbach h- Concubuir & la Tigearnan O Ruairc an [...] guro argsit muintir Innsi Padraic & na cailleacha, & bloidh mor do losgad.
1165
1. K. A.D. Moclxu. Ard Macha guna tri teamplaibh do losgadh acht rigleas Poil & o Daraigh Colaim Cille go Craibh Brigide.
2. Muircheartach mac Neil h- Lochlainn, ri Oilidh, do gabhail Eochadha mic Con Uladh Mic Duinn Shleibe, ri Uladh, a cairdis Crist fein, a Camus Cumguill na tigh casga iar m-beith doibh fa aenmeis oidid gonuigi sin, & a breith lais gu h-Inis Aenaigh & a dalladh ann sin tar slanaigacht cumarba Padraic & na Bacla Isa & Cluig an Udhachta & Sosgela Martain {folio 9b} & Misaighi Cairnigh & na tri sgrin a Teampoll na Sgrin go minnaibh tuaisgirt Ereann umpu, & tar slanaigheacht Donncaidh mic Con Caisil h- Cearbuill, ri Uirgiall, go maitibh tuaiscirt Ereann idir Conallaibh & Eoganuib & idir laechaibh cleircibh. Rainig an
p.46sgel-sin O Cearbuill a t-slanaigheacht do brisidh & a dalta do dalladh. Dorinne sidh re Ruaidhri h- Concubhair, ri Connacht, & re Tigearnan O Ruairc & rug leis Irgialla o Sliabh Beatha h- gheas & Conmaicne & h- Briuin & docuaidh a Tir n-Eoigain. Do bi Muircheartach mac Neil a Tealaigh Og & tainig a coinne h- Cearbuill go Figh h- n-Eatach, & tugadar cath ann goro maidh for Ceinel Eogain gur marbhadh Muircheartach mac Neil h- Lochlainn, ri Oiligh, ann & do beanadh a ceann de a n-eanach Isa & Padraic & h-I Cearrbuill. Docuaidh h- Cearbuill as sin gu Madh n-Imclair & d[apos ]ordaigh Aedh h- Neil a righi for Cenel n-Eogain.
3. Andsan aimsir-sin rug Diarmaid Mac Murcadha, ri Laigin, Dirboguill, ingean Murcadha Meg Floinn, bean Tigearnain h- Ruairc, ri Breithne & Mighe do reir coda dona leabraibh, ar elogh eir sgath eigni leis. Arna cluinsin sin do Tigearnan do cuir fis gu Roidhri mac Toirdealbhaigh, ri Connacht, & docuadar le ceile gu Gallaibh Atha Cliath & gu Mideachaibh & gu h-Ib Faelain gur loisgidar Fearrna Mor Maedhog guna teampullaibh uile & gu tugsat braighdi leo o Mac Murcuda.
4. Sluaigheadh ele la Roidhri O Concubuir gusan muinntir ceadna go Fearrna guro bris teach cloithi Mic Murcuda & guro innarbadur e fein tar muir soir d[apos ]innsaighi righ Saxan annsa Fraingc.
5. As e fa ri Saxan ann sin Cing Hannri, Diuic na h-Orumointi {folio 10a} & Aicitainia & Angón, & Tigearna Breatan & Alban do reir leabur na n-Gall. Ar rochtain Mic Murcu cum an righ do chuir failti roime & d[apos ]fosd tamall faris h-e; do leg tar ais a Saxanaibh gu leithiracibh h-e & gu n- innmus; o narb eidir leis fein teacht na a t-sluaigh le Mac Murcadha tug cead da gac duine lenu aill teacht le Mac Murcudha a n-Erinn do gabhail a tiri aris.
6. Tainig Mac Murchadha go Brisdo & dorinne cunnrad re Ruisdeard Iarla Sdrangueil Mac Gillbeard, & Aine ingin Mic Murchadha do tabhairt don Iarla, & cuigeadh Laighin o lo Mic Murchadha amach, do cinn teacht a n-Eirinn do gabhail nirtt do Mac Murcuda sa t-samradh dar cinn.
p.48
7. D[apos ]fag Mac Murchadha Brisdo & docuaidh aran taeb budh thuaigh do Breathnaibh. As e ba righ Bretan ann sin Ris Mac Gribhfin. Rainic Mac Murcuda da innsaighi & do eagain a cuis fein ris & mar do h-innarbad h-e & do iar cobair aran ri. D[apos ]faem an ri sin dó & do bi go maith ris.
Kl. A.D. Moclx6. Sluaigheadh Ereann la Roidri mac Toirrdealbhaigh h- Concubuir gu Macaire Arda Macha, & as sin gu Bealac Greine & do Tigh Damnatan & trid An bFotair tar Sliabh Beatha & a Madh Leamhna & gu Fearrnac na Meabhla toghad. Tangadar maithi an tuaiscirt ana coinne & tugadur ceathra braidi dó, a dó o Sliabh o tuaigh & a dó o Sliabh o geas co n-abuirti ri Ereann re Ruaidri ann sin.
1167
1. K. A.D. Moclx7. Do gabh Mac Murcada lam ar ri Breatan fan cungnum do geall dó do cur leis d[apos ]innsaighi Ereann; & is e cungnum tug an ri dó, Robeard Mac Sdiamna do bi a prisun aigi tri bliadhna do tabhairt cuighi, & a dainginiughadh re Mac Murchadha cuinn teacht a n-Eirinn {folio 10b} leis do cinn a leicin amach, & an meid d[apos ]fedfadh do comeirgi. Tainic Mac Murchadha tar muir as sin gu Fearrna & do bi ann ar folach feadh an earraigh.
2. Toirrdealbac mac Diarmada h- Briain, ri h-Ereann acht beac, do ég.
3. Muircheartach Duin na Sgiath mac an Toirrdealbhaigh-sin do marbhadh & do losgadh le Concubur mac mic Concubuir h- Briain .i. Slapar Salach. In Concubur-sin, Slapur Salach, do marbhadh la Mael Seachlainn h- Faelain & la a mac a cinn tri la 'na diaigh sin.
4. Enna mac Diarmada Mic Murcadha do dalladh la Domnall Mac Gilla Padraig, ri Osraighi.
5. Donncadh mac Con Caisil h- Cearrbuill, airdri Uirgiall, an ti do gabh righi Mighi gu Clochan na h-Imirimi & rigi Uladh,
p.50& dia targas gu minic rigi Cinel Eoghain, ardordan tuaiscirt h-Ereann & cidh na h-Ereann uile ar cruth, ar ceil, ar gaisgeadh, ar baidh, ar braithresi, ar beoghacht ar righ, ar smacht, ar tinacul seoid & bidh & ratha & tuarastuil do laechaibh & do cleircibh, ar m-badhad gac uile uilc & togbhail gac maitisa, ar cumdach cluig & bachall & mainistreach cananach & manach, Solam intamhlaighteac ar sidhamla ina tir fein ar meadhon & fri gac tir ana timcill, iar n-aithrighi & iar timna imad oir & airgid & allaigh & iar catheamh cuirp Crist, d[apos ]fagail bais.
6. Robeard Mac Sdiamna do teacht a n-Erinn mar do geall do Mac Murchadha x.ur & xx. do ridiribh & tri xx. sguer & tri c. bobha. Caladh do gabhail sa Banab & a longa do fagbhail doibh & foslongport doibh aran caladh na go tainic Mac Murchadha cucu u. c. do comeirgi. Is iad ridiri as fearr tainic le Roibeard Mac Sdiamna ann sin Muiris Mac Gerailt & Roibeard Di Barra {folio 11a} & Maelairi Mac Hannri & Herbi O Moinmuirti, & as e an t-Eirbi-sin tug mainistir Duine Broith amach. Do aithdaingnidur ara cunnrad & do sgaeilidur a m-bratacha & do ghluaisidur d[apos ]aentoil d[apos ]innsaighi Locha Garman & do gabadur h-e, & arna gabhail tug Mac Murchadha h-e do Roibeard Mac Sdiamna mar do geall & do Muiris Mac Gearailt & an cuntae do taebh toir & don taebh tiar de, & tainic as sin a n-Osraidhi & tug ar ann & do gab braidi Mic Gilla Padraig re beith umhal do.
7. Rangadar na sgela-sin go Roidri O Concubuir re n-aburtai ri Ereann an aimsear-sin. Do chruinnidh dha roibh umal dó do sluaighibh Ereann & docuaidh go Fearrna & Mac Murchadha ar dainginacibh coilli a n-aici Fearrna go n-dearrnadur sidh: ingean h- Concubuir do Diarmaid Mac Murcadha mur mnai & Mac Murchadha do cur na ridiri uadha tar ais & gan ni is mo do eachtrannaibh do tabhairt a nh-Erinn na do gabhail re h-ais innti. Tug a minna fein & a mac a laim h- Concubuir ris sin do comhall.
8. Began ana diaigh sin do cuir Mac Murchadha leitiracha a Saxanaib ar ceann Roiseard Iarla Sdranguel. Do cuir an t-Iarla Remann Reamur Mac Gearailt x. ur ridiri & x. mbodbha & tri xx. do cobair do Mac Murchadha & dona ridiribh, oir fa mac dearbrathar athar do Roibeard Mac Sdiamna & do Muiris Mac Gearailt h-e do reir leabur na n-Gall.
p.52
9. Tainic Remann a tir ceathra mile o Port Lairge sair, & arna fis sin do Mael Seaclainn h- Faelain & do lucht Puirt Lairge docuadur tri mile do dainibh do dul ar Remann annsan daingin ana raibh. An cead duine docuaid tar diic dib{folio 11b} do buail Remann do cloideam sa ceann h-e gur sgoilt ar dó an ceann. Arna faisgin sin don buidhin fa goire do teithadur gu diair a ceann a muinntiri, & o[apos ]dconncadur deireadh an t-sluaig a tosac ag teiteadh 'na ceann do teithadur fein, & do leanadur na Saxanaigh iad & tugadur a n-ar idir badhadh & marbhadh.
10. Domhnall Mor O Briain mac Toirrdealbhaigh mic Diarmada mic Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha do gabhail righi Tuaghmuman & Brian mac Toirrdealbhaigh h-Briain do dalladh leis.
1169
1. Kl. A.D. Molxix. Tomas do Canntuiberi, airdeaspoc Candtuberi & primfaigh Saxan uile, do marbhadh ar lar teampaill Canntuiberi do muinntir Hannri mic na Banimperi, ri Saxan.
2. Tainic Roisdard Iarla Sdrangueil da c. ridiri & mile bodhba a n-Erinn do cobair Mic Murchadha la le Parrtaloin. Tainig Mac Murchadha guna ridirib ana coinne & tug se Aine ingean Diarmada don Iarla a ingin posta do cinn cur leis do gabhail Eireann, & tugadur aighidh arnamaireach ar Port Lairgi, & do gabhadh leo h-e.
3. Arna cluinsin sin do Diarmaid mac Mec Carrthaigh docuaidh fein guna bfuair do Muimneachaib leis go Port Lairgi 'na coinne, & tugadur deabhaidh da ceili ann gur marbhadh Catal mac Amhlaibh Moir h-Í Donnchadha & Ragnall O Rigbardain & mac Imair h- Catail, & ar na Saxanach don taeb eli.
4. Mac Murchadha & an t-Iarla gona ridiribh do dul go h-Ath Cliath, & a roibh do Lochlannaibh & do ceannaigibh & d[apos ]aithtreabhaibh ann do innarbadh as, & imad ban & fear & macaem do marbhadh & do badhadh ann, & imad oir & airgid & edaigh do breith as, & an t-Iarla Saxanach d[apos ]fagbhail a coimead & coimead an baile {folio 12a} a h-ucht Diarmada Mic Murchadha
p.54a n-dighailt a athar do marbhadh go h-olc do lucht Baile Atha Cliath roime sin & madra marbh d[apos ]annlacadh lena corp a talmhain mur fuath & mur tarcisni do.
5. Mac Murchadha guna Gallaibh & guna Gaeidhalibh do argain urmoir Midhi & Cluana h-Iraird, & do losgadh Ceanannis & na Breithni.
1171
1. K. A.D. Moclxxi. Diarmaid Mac Murchadha, ri Laghean, do eg a Fearrna.
2. Iohannes Orcach & Turcaill, da aramann Atha Cliath, do teacht a n-Erinn do dighailt a n-dithi & a n-innarbta a Baile Atha Cliath tri xx. long do Lochlannaibh, & cath do cur dona Lochlannachibh & dona Saxanachibh a timcill Atha Cliath, & an dis armann-sin Atha Cliath fre re do marbhadh ann go n-ar an loingis Loclannaigh.
3. Maghnas mac Con Uladh mic Concubhuir, ri Uladh, do marbad le dearbraithir fein le Donn Sleibi.
4. Sluaigheadh la Tigearnan O Ruairc go sochraidi h- m-Briuin, & la Domnall mac Mail Seacloinn Crosaigh go n-Oirtir Midhi, & la Murcadh h- Cearbuill go n-Uirgiallaibh & go n-Ibh Meith, do dicur na ridiri a h-Ath Cliath, & na Saxanaigh do dul a coinne na n-Gaeidhel gu Cill Maidneann, & cath do tabhairt da ceile, & do bris arna Gallaibh, & do leanadur na Gaeidhil seoch an m-baille sair & o deas iad gac ní nac deachaidh sa m-baile asteach leisna ridiribh. Do fan O Ruairc ar faithci an baile beacan marcsluaigh, & arna faicsin dona ridirib do buailidur fein asin m-baile amach eir O Ruairc, & do marbadar Aedh mac Tigearnain h- Ruairc, & do maidh ar O Ruairc, & an uair doconncadar na Gaeidil h- Ruairc ag teitead do teitadur fein, & do leanadar {folio 12b} na ridiri iad & do marbadar moran dibh. Maidm an Luaithrigh gunuigi sin.
1172
1. K. A.D. Moclxxii. Hanri mac na Banimpiri, ri Saxan & Diuic na Normointi & Ecitainie & Angon, do teacht a n-Eirinn 5 c. ridiri & imurcaidh marcsluaigh & coisidhi, & cuan do gabhail a Port Lairgi la San Lucas Easbul.
p.56
2. Is e dobo papa an tan-sin an treas Alxsainder, & dob impiri Frediricus, & Loidiuicus 'na ri aran Fraingc. Roidhri mac Toirdhealbhaigh mic Ruaidhri h- Concubhair os cinn Ereann, Aedh h- Neil os cinn Cinel Eoghain & an cuigid uile. Donn Sleibhi mac Con Uladh mic Concubuir os cinn Ulltac. Domhnall Mor mac Toirdealbhaigh mic Diarmada mic Toirdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha ar Tuagmumain & aran dara cuigidh don Mumain. Diarmaid mac Cormaic mic Muiridigh Mic Carrthaigh aran cuigidh eli. Donnchadh mac Cein mic Donnchadha Duinn mic Con Mara mic Brodcon mic Mathgamhna mic Cein mic Mail Muaidh ar Ibh Eatac. Lochlainn O Mic Tire ar Ib Mac Caille. Mael Seaclainn O Faelain arna Deisibh. Domhnall h- Gilla Padraig ar Osraidi.Domnall Caemanach mac Mic Murchadha ar Laighnibh. Murcadh mac Donnchadha mic Con Caisil h- Cearbuill ar Uirghialibh & ar fearaib Fearrnmuidhe. Domnall mac Mael Seaclainn Crosaigh eir Oirthear Midhi. Tigearnan O Ruairc ar Garbtrian Connacht, & adertai ri Midhi ris.
3. Ni fada do bi ri Saxan a Portt Lairgi an uair tainig Diarmaid Mor cuigi ana teach, & tug braigdi & umla do. Et gu gar 'na diaigh sin docuaid Domnall Mor O Briain & Donnchadh mac Cein h- Matgamhna ana coinne ar boird t-Siure, & tugadar umla dó.
4. Docuaidh ri Saxan as sin go h-Ath Cliath, & d[apos ]umlaigidar Laignig do {folio 13a} & Domnall Caemanach dó.
5. Tigearnan h- Ruairc & Murcadh mac Donncadha h- Cearbuill & Donn Sleibi, ri Uladh, do teacht gu teach an righ gu Baile Atha Cliath & umhaloid do tabhairt dó.
1173
1. K. A.D. Moclxxiii. Ri Saxan d[apos ]fabgail h-Ereann & Hugho Do Lasaigi do fagbail do mur consdabla ana inadh fein maille re neart mor.
2. Cealla iumda do milleadh dona Seaxanacaibh d[apos ]eis an righ.
p.58
3. Tigearnan h- Ruairc do marbhadh don consdabla do Hugo Lasaighi & do Cloinn Gearailt eir Cnoc h-I Ruairc & h-e ar n-dul cum coinne riu. Muirseiser ridiri dibh do anmuin ara n-echaibh, & an uair fuairadur h- Ruairc ag teacht ar laithair mar a roibe an consdabla do t-saighidur sleagha ann, & do beanadar a ceann de, & do crochadur a colainn a n-diaigh a cos ar an taebh tuaigh do Cill na Truan.
4. Domnall mac Gilla na Naem h- Feargail do marbhadh dona Saxanacaibh ceadna.
5. Donn Sleibe mac Con Uladh mac Concubuir Mic Duinn Sleibe, ri Uladh, do marbhadh la h-Ib Eatach & la h-Ib Breasail & la h-Ib Nialain, & ar Uladh maille ris, a n-digail Mic Gilla Easpuig do marbadh tar t-slanaigheacht minn & cleireac tuaiscirt Eireann caegis roime sin.
6. Ruaidhri mac Con Uladh do gabhail righi n-Uladh, & Nial mac Con Uladh, a dearbraithir fein, do dalladh do.
7. Gilla Aedha, easpog Corcaidhi, do ég.


text:
p.320
.i. fer bethad soillsi samrata, ab & angcoire, Fecin finnfocluch Fabair, a crichaib lanáille Luighne, a cuiged caemalainn Connacht.
- Fear aintech áibhinn almsanach,
brighmur broinntseng bríatharcert,
cunnail craibhtech cíallchonaich,
diadha dercach descréitech,
emech ecnach irnaigthech,
fesach fíren foculchaidh,
gribhdha genmnaid greslebrach,
Mac esein fir cródha cruata coscurthaigh Cailcarna, fer & Grillin ainm eile dó, do slicht Airt Cirb mec Cairbri. Ocus is i ba máthair dó: Lasair laomdha lanlebur do derbchloinn rígh Muman, arna thairrngire gu menic re cian roime-sin.
Uair ro tharrngir primfaidh nime & talman .i. Colum Cille, ré chian roime ar toidhecht dó o mhainistir Finnen docum in inaidh darb' ainm Fabar, & do-chonnairc torruma na n-aingel uasin n-glenn-sin, & do failtig Colum Cille gu mór fri torruma na n-aingel. Ocus fagbus Colum Cille in t- inad-sin iarna fis dó nach dó deonaiged in t-inad-sin. Ocus in tan at-cuala tigerna in feruinn .i. Seallan, Colum Cille do dhul seacha,
p.322tainig ina diaidh da thairgsin fein & a inaidh dó, & iarna fis do Colum Cille do an friss. IN tan ráinig Seallan a dócum do-leic fora ghluinib h-é, & do crom gu cosaib Coluim Cille, & do thairg h- é fein & a inad dó. Ocus do raidh {folio 1b} Colum Cille: Na tairgsi dam-sa an t-inadh-sa , or sé, uair ticfa mac bethadh soillsi suthaine .i. Feicin, & do-ghena inadh at' chomfocraib allanoir dinn, & is dó dligid tú fein & th' inad do idbairt. Ocus asa aithle-sin do-connairc Seallan coloman tenntighe a meid dermair o thalmain gu nim ina th-sessum isin ghlenn remraite. Ocus at-chonnairc imut é taitnemach ag linad in glenna o nim gu lár.
IS menic do-tairngersad naimh & fireoin a genemain riana thoidecht, conad aire-sin ro chan:
- At-connairc Colum na cath
[gap: repetitive]
Cred ámh narbo h-ingnadh gach comarda næmtachta da rabe and: uair dob ingnad a genemain & rob inganta a naidendacht. Uair in uair do-gnitis a tustide-sium codlud, do-cuirtis esium itir a m- bruinnib, & in tan ro musglatis do-geibtis esium ina croisfigill for in lar lom. Ocus ba samlaid a coemthecht-sum friu mar coemthecht soillsi fri dhorcadus. Ocus on ais-sin gu cinnte nir' faom-sum feoil do blasacht.
Ar tosach immorro a aisi imcubaid fogluma tucad do sagurt uasal oiregda, do Nath I, dia munad h-e.
Laa n-ann tra ro buail a athair h-e ina cenn tre cus ecin a fiadnuse Nath I. Do raid Nath I: Ecoir ro buailis cenn in Rig Moir. {folio 2a} Cred asa n-abraidh sin? uar a athair. Imut aingel do-cim fora cenn, uair bud imda mac bethad ac fognum do uair biaid na cinedha-sa fai co léir, & ro comallad.
p.324
Aimsir ann bói Feichin aga foghluim og Cruimter Nath Í i n- Anuch. Curtur lá n-ann do coimét na cluana h-e arnach lomtai h-i o cheitrib echtrann. Curtur iarsin eich & indili in ríg innti do aimdeoin Feicin. Mallaigis Feicin iat & benus a clog forro gu fuaratur bas achetóir. IN tan ro cuala in ríg sin teid a fiadnuse Feichin & legis fora gluinib h-e, & ro sir maitim a pecadh dó. Do-beir Feicin absoluid dó, & ro thodusigh a eich & a indili dó; & ro morad ainm Dé & Feichin tresin firt-sin. Ocus ro idbair in rig in feronn-sin do Fechin tre bithu, & do-rat Fechin in feronn-sin dia maigistir .i. do Cruimter Nath Í; gurab aire-sin ro can in laíd:
- Mirbal maith uadha 'na naidin
[gap: repetitive]
Ar forfthiugud an mec naomtha-sin o aís & o ecna & o naomtacht, do raid a oide friss dol fona gradaib coiserca do idbairt righ nime & talman. Fagbus iarum Feicin a oide & tet la forcongra in aingil {folio 2b} iar n-gabail grad do, gu Fabur, & ra failtig a menma frisin n- inadh-sin, & do-rigne ernaigthi & trosgud tri lo co n-aidche ann, & tainig in t-aingel do innsaige isin aidche-sin, & at-bert friss: Dena aitreb isin n-inad-so, uair is and bias t' eiserge & moran do naomaib Erenn maille frit. Uair do tairnger Nath I re chian roime-sin eserghe Feicin do beth a Fabur.
Tig Seallan iarsin .i. tigerna in feroinn-sin, gu Feicin, & do idhbair an ferann-sin do Feicin, & bennacus Feicin Seallan. Ocus fuair Seallan bas íartain, & ro adlaic Feicin h-é isin n-inadh inar' suidider altoir na mainistrech iartain.
Iar cumdach tra na mainistrech-sin do Feicin ro cumdaigh comtinol innte, & do thecuisg ina riaguil gu dligtech;
p.326& do certaig h-e fein o tredenus & o urnaigthi & o furechrus & o saethur & o fuacht dermair. Ocus da soillsig Dia h-e o imut fert & mirbuile, & atbert in laíd ann:
- Trí la do traisg isin ler
[gap: repetitive]
Aroile lá tainig duine ealadhna don baile gu Feicin & mac beg maraon friss .i. Sillenius ainm in duine ealadhna, & do fer Feicin failti friss, & do raid o spiruit faithechta: Bud h-e in mac beg-sa at' fochair-si, a Sillenius, toigebus tempall na mainistrech-sa, & do firad iartain, & do morad ainm De & Fecin trid sin.
Do boi manach isin mainistir-sin a n-esláinti fri h-aimsir foda & fuair bas iartain. Do h- innised do Feicin inni-sin, & teid os cinn an cuirp mairb, & do lec a gluine fri lar, & do ghuidh Dia go duthrachtach ima todhusgud, & ergis iarum asa croisfigill, & do togaib in t-etach do bi for aghaid in cuirp mairb, & at-bert fris: I n-ainm na Trinóde, erig! ol se. Ocus do erig focétoir la bréthir Feicin, & do gab Feicin a lam, & ro boi fada beo iarum; & ro morad ainm De & Feicin trid sin, et reliqua.
{folio 3a} Do bi clerech dar' ainm Ronan mac Guaire arna gallrugud ona chénd, & do sir lega Erenn dia legius & ni fuair slánti uathaib. Teid iarsin do iarraid a legis fon doman, & do shir moran do thirtaib in domain, & nir' ferrde do. Ocus tarla angcoire næmtha a m-Bretnaib dó, & do raid friss: Ata a n-glenn a medon Erenn, ar se, in fer slaineocus thú, & ata a mainistir don taeib thuaid don loch fil annsan inad-sin. IN uair do-chuala Ronan sin tig tara ais docum n-Erenn, & tuiges gur' uo h-e Feicin do slaneochad h-é. Ocus teid Ronan mar
p.328a roibe Fecin, & do-rad Feichin dilgud a pecadh dó, & do bi ogslan iarum. Ocus at-bert in laíd and:
- Tainig lá Silenius
[gap: repetitive]
Fecht n-æn dia n-dechaid Feicin ar cuairt dia thir duthaig, & teid gu cill Nath I frisi raiter Achad Conaire aníu, & mar do-chuáidh astech do déllraig a sgrin isin eclais, gu facatur in drong do bi allamuigh soillsi tar dorus & tar fuinneogaib in tempoill, & ro morad ainm De & Féchin trid-sin.
La n-æn, dia raibe Feicin ag proigept dona tuathaib a n-dorus na mainistrech, tainig fer diadha dodelba docum in proicepta, & do guid se Feicin dia furtacht ona dodeilb, & nir' faom suide a n-goir na manach tre naire, & rosuidh a fad uathaib. Tecmaid tra gur cuir Feicin a seili for in talmain, & cures in fer dodelba cre tresin sele, & ro cumail dia agaidh & ro {folio 3b} bói deghdhealba osin amach, conar' deghdealbha duine ina amsir inás. & ro morad ainm Dé & Fechin tresan firt-sin.
IS í-sin uair & aimser tarfas in t-aingeal do Feicin trena chodladh, & do raid fris: Ata, ol se, aitrebthaidi na h-innsi dianid ainm Imaidh & lucht an tire-sin olchena a n-dorchadus in rechta díadha, & erigh-si do proicept doib, uair do deonaig Dia a cain & a n- dligedh duit, & is tu bus codnach & bus comairlech & bus dos ditin & bus brethim bratha doib. Teid Feicin la forcongra in aingil a n-iartur Connacht co h-Imaidh, & do bennaigh h- i, & do cumdaig congbail innte, & do cuir na tuatha-sin fo cuing creidme & chrabaid, & ro baist iat asin tobur do muid tresin talmain dó tre mirbuilib De & tre
p.330cumachtaib Fecin, & ro morad ainm De & Fecin trid-sin, & at-bert in laid ann:
- Tainig Feicin 'na thir fein
[gap: repetitive]
Ro boi manach do manchaib Feicin la n-aon og ernaigthi, & ni roibe a aigned isin ernaighthi. Tét in drochspirut ina croidhe gurro aimsigh h-e. Ra taidbred do Feicin anni-sin, & ro furail a tabairt cugi, & ro sen Feicin a gin, & ro boi oghslan iarum,{folio 4a} & ro morad ainm Dé & Feichin tresin firt-sin.
Fecht aile tainig lobur gu Feichin, & do sir fair i n-anoir De beith ina cæmtech ina chathair & og proinn & ina imdhaidh. Do-rat sin do for Día, & oc erge doib iárnabarach ro boi in louar oghslan, & ro creid gu dicra do Dia & do Feicin, & ro morad ainm De & Feicin trit-sin.
Fecht aile dia tainig nech sægulta borb docum Feicin do fogluim na h-irsi diadha, & do an ina farrad re fad in corghais, & ar toidecht na casg triallus dia toig budein. Iarna clos-sin do Feicin do raid fris: An, for se, am farrad-sa, & dena faiside & aitrige, uair ni cian uait uair do bais. Ocus ba fir son. Fuair in t-oglaech bás iar faisidin & iar n-aithrige, & tét iarum docum nime tre rath De & Feicin, & ro morad ainm De & Feichin trit-sin.
Fecht n-æn ro gab Blathmac mac Aoda Slaine triar bragad ro boi for comairce Fechín. Tet Feicin do iarraid na m-braighdedh for Blathmac, & ni rus-fuair. Mallachus Fechín in dunad frisi raidter Inis Calgaig, & tig cær tenntighi asin ær gurro las in dunad cona uile maithius, & tet Blathmac for teichedh
p.332na tineth, & nir' uo ferrde do, uair ro loisg in tene h-e gu h-aduathmur. Tegur uada co lega Erenn uile dia furtacht, & nir' uo tarua doib, uair ra eimdhetar uile a leighes. Tegur uada do tocuiredh Fechín. Tainig Fechín dia innsaigi, & legius Blathmac fora gluinib do Fechín h-é, & asiges a braigde dó, & do-rat a ogdilsi fein cona uile maithius dó, ocus ro bennaighFechín Blathmac, & ro boi slán asa h- aitle, & ro morad ainm De & Fechín trid-sin.
Ro gnaithiged Fechín dol do dénum irnaigthi isin medon oidchi isin sruth i n-Es Dara ar fad in corghais. Tet manach diar' uo h-ainm Pastól faris isin sruth, & in tan do bith don taob thís do Fechin ni fuilnged fri tes in usci, & in tan do bidh don tæb tuas ní fuilnged fri rofuacht. 'Arna tucsin do Fechín ro gair ina farrad h-é, & ro mesraig in t-usci do, gur' uo fulaing do in t-usci; & ro raid Fechín gan sin do innisin do nech, gurab iar m-bas Fechín ro innis; gur' morad ainm De & Fechín trit-sin.
{folio 4b} Lá écin da raibe Fechín cona manchaib a n-Imaid Fechin a n-Iartur Connacht adaig Domnaig began ria n-espurtain, & gabus occobur h-e im dola gu Fabur, & guides Dia gu dicra fan documal-sin do fortacht. Tig aingel Dé dia saigid, & do-raidh friss techt isin carpat ina farrad. Teid iarum Fechín cona mhanchaib isin carpat, & tangatur ria n-espurtain gu Fabur, & ro morad ainm De & Fechín trit-sin.
Boi immorro oglæch socinel a laim ag Diarmaid mac Aoda Slaine, & ba cara do Feicin h-é. Ædan a ainm. Tet Fechín maille droing dia manchaib do iarraid in cimedh for an rig .i. for Diarmait. In tan do cunncus Fechín docum in dunaid
p.334ro furail Diarmaid doirsi in dunaid do drud roime ar ecla in cimedh d' iarraid fair. Tet Fechín cum in dunaid, & oslaigid na glais & na doirsi uathaib fein, no gu rainig Fechin gusan tegdus a rabatar na rigu .i. Diarmaid & Blathmac, & moran do dainib socinelacha ele. Siris for na rigaib Aodan do lecin amach, & tucatar cach uile a n-impidi fana tabairt do Fechín acht æn fer nama tuc a comairlle ina agaid & fuair bas acétoir. Do guidetur na rigu Fechín 'ma aithbeogud & co fuigbedh Aodan. Do-gniter samlaid .i. aithbeodaiges Fechín in fer marb & lecar Aodan lais. Ocus tainig Fechín cona muinntir gu subach forbailid docum Fabuir, & Ædan léo, & siris for Fechín a cur fri leginn, & do-gniter samlaid. Do-rat Dia & ernaigthi Fechín rath n-ecna fair, & teit fona gradhaib co sercda asa h-aithle & do loigdigh Dia tre cumachtaib Fechín a saith, uair ro caithed proinn moirsesir roime, & do-gnid proinn manaig h-e o sin amach. Ocus nir' bo ingnad proinn mor do caithem do ar méd a cuirp & a nirt, uair ba laidire nertmaire h-e ina gach duine ina aimsir. Ocus do-thegeadh tomus a cresa fo Fechín gu talmain ar uachtar a edaig. Ocus ba mor corp do reir mar fuarumur isna lebraib, & do morad ainm De & Fechín tresna firtaib imdaib sin do-roine Dia fair.
Do-roine Dia ferta amra aile for Fechín, & ba dib-sein an fer fora raibe pairilis & buidre on uair fa rugad do leges, amal do foir Isu fer na pairilise mairbe nar' eidir do leges daonna. Ro morad ainm Dia & Fechín.
{folio 5a} Nir' uo h-ingnad tra imut fert & mirbuile do dénum don fir diadha sin .i. Fechín, uair ba genmnaid o
p.336curp h-e, & ba duthrachtach o menmain, & ba solabartach o urlabra. Ba saidbir o glicus; ba solus o mesurdacht; ba daingin o chreidim; ba cobsaid og certugud corach; ba caonuarrach a n-umlacht; ba certaigthoir nemtoirrsech a cuirp fein; ba tairbertach derci; ba buid fri h-aígedaib; ba segmur fri furtacht deblen De; ba bocht ínísil do fein: ba saidbir do nech aile. Gurab aire ro can in file so sis:
- Cuinges Mo Chua
[gap: repetitive]
'Ar techt gusna dédenachaib do Fecin do foillsig in t-aingeal aimsir cinnte a báis dó. Ra gairmedh a manaig & a descipuil chuge, & gabais aga forcetul, & ro raid friu riagul na n-uasalaitrech & na n-apstal do lenmain & cu caithigdis o curp & o anmuin a n- agaid a namud .i. in Diabul, & in saogul & in colunn. Ro gab iarum Feicin cumain & sacarbaic o laim Mo Cæmog, & ro faid a spirut docum nime, & isin uair chétna ro cuir Mo Cua a techtaire do degsain uada siar dia fis in faicfed arrde ina comarta diar' gell Fechin dó. Ocus at-connairc in techtaire columna romór fo cosmailius datha na stuaige nimi sinte o mainistir Fechín suas go nimh. Tig in techtaire for cula gu Mo Cúa & asnedes do gach a faca Is fir, ol Mo Cúa: is e sin in comarda ro geall Fechin agum-sa. Ocus caithes Mo Cua cumain & sacarfaic, & teguscid a manchu & a desciplu, & faides a spirut maraon {folio 5b} fri Fechín docum nime mara fuil en-Dia tritach na tri Persan .i. Athair & Mac & Spírut Næm in saecula saeculorum. Amen.
Ro fiarfaig Mo Ling don t- Satan iar m-bás Feicin: Ann buaidrinn sib anmonna na næm a n-aimsir a m-báis? Do raidh
p.338in Satan: Tiagmaid-ne dia m-buaidhred, & ni cumgamaid ni doib. Do raid Mo Ling: An dechabair do buaidred mo carat-sa .i. Fechín, i n-aimsir a bais? Ni h-edh amain, nar' cungamur ni do, acht nir' lamamar tadall n-Erenn gu cenn secht la iarna bas ar son dellraid in Spírto Naim do bi ina timcill. IS do-innisti næmtecht in fir ara tug a nama in tuarusgbail sin. Uair is coraide nech do molad da m-berinn a nama fiadnaise maith lais, gurab uime-sin ro can in laid
- Fis a t-saoguil t-séghainn t-segha
[gap: repetitive]
4
5
{folio 6a} O uos fratres carisimí! audiuimus plura de uirtutibus sancti Fechini abbatis et ancoritae .i. a braithrecha inmuine, do-cualu-sa moran do chumachtaib & do mirbuilib næm Fecin do bi ina ab & ina angcoire. As iad so briatra Erurain Ecnaidi ina compendium fein ar bethaid Feichin. Uair do raid Eruran gu tuc Feicin radarc dona dallaib & tengtha dona balbaib & estecht dona bodraib & slánti dona lobraib & d' aes na h-ule esslánte archena ona breithir amhain, & ro boí eolach gacha h-ecna & a riaglachaib na næm do shunnradh.
p.340
Teid Fechín do iarraid inaidh foghnuma do Dia. Tét gu Cridan cennaighi gu h-Ath n- Éochaille, & sires fair inadh foghnuma do Dia do tabairt dó. Ocus diultais Critan fris. Mallaighes Fechín essium & at-beir friss: Da taidhle in dara cos duit tír, nir' thaidhle in coss aile, & ba fir son. Uair ro erig in gæth dó gu contrarda for an muir, gur ro baithed h-é cona uile innmusaib.
IS e Fechín nar' ghab cumann ina cumtanus righ nó tigerna ar ecla in dimuis shægulta. Mar adeir isin rann:
- Ni chuinghim
for rigaib rogha cuibhrinn.
mairg da tabraid a rogradh
a comradh is a cruimlinn.
As h-e sein in sasadh slemun
asa m-beir Demun duibghréim.
IS iarsin do labuir in t-aingel fri Fechin, & iss ed ro raidh friss, dol gu Glenn ind Eoin frisi n-abur Fabur andiu, amal at-bert Colum Cille
- A Bhaithin, airis dún sunn
[gap: repetitive]
{folio 6b} Tainig Fechín cona manchaib gu Fabur, & Critan mac Rete ba sealbathoir do Fabur in tan-sin, & Seallan ainm aile do, & is e do-rat d' Feicin h-e. Ocus Becan mac Rethe tuc proinn ar tús do Fechín. Ocus ro boi Fechín tri cét manuch gun gach diles ag nech dib, & gan creic gan creicgan creic, gan cennach do denum dhoib. Imalle do chaithdis uile a proinn, & ni theged nech dib asa regles acht don eglais fri h-ernaigthi nó fri h-umaloid.
Fecht n-aon do Fechín isin disiurt tangadur aigidh chuige. At-beir in coig nach raibe biad aige doib acht mina tucadh Dia. IS annsin tucadh on Coimde cruithnecht & im &
p.342loim do cobair oinig & derce Fechin, & ro morad ainm De & Feicin tresin firt-sin.
Fecht n-aile dia n-dechaid Fechín do proicept do lucht Imtha la forcongra in aingil, & ro uatur-sin ar sligi in t-sechrain, & ni fuair Fechín biadh ina deoch uatha ar tnuth & formad friss, & ro curdis lucht umoloide na manach & a leabair & a n-edaigi isin muir comfoguis, & do-bered in cumachta díadha docum tire gu h-oghslan, gin dith etaigh ina leabuir ina duine forro.
Gabus gorta adhbul Fechín cona muintir, gur' abladur dias dib. Ocus ro h-aithbeodaig Fechín in días-sin. Ro chuala Guaire mac Colmáin in gorta-sin do beth for Fechín & fora muinntir, & cuires proinn cét do biad & do linn chucu; & do cuir Guairi a cuach do dail in lenna-sin forro, gurab e sin Cuach Fechín dogres, & is as ro baisd Fechín Guaire iartain; & ro morad ainm De & Fechín trid.
Laithe n-æn dia raibe Fechín a n- dorus na cille a Fabur gu faca in clam dia rochtain lan d' essláinti o bonn go a baithis is uada ainmnighter Cros in Cloim andíu & ro guid in lobur Fechín fána comcungnad{folio 7a} im biadh & im digh & im na h-uilib esbadaib olchena. Ocus ro chuinnigh mnai sochenelaig fri feis leis, & ro boi og macnus for Fechín amal is bes do lobraib. Ocus rug Fechín lais in clam for a muin gusan teach n- aighed, tét iarsin co h-innsi Locha Leibinn co dunadh Diarmada mec Aoda Slaine. Ocus ro raid frisin rigain .i. fri mnai Diarmada meic Æda Slaine: Tair lem, ol se, do cobur troige & teasbada mo cloim & rot-bia a lógh. Ni fuil for talmain, ní fora n-dingninn sin acht mina tuga
p.344neam dam día cinn. Do-geba, bar Fechín, ocus gach rigan bias h-it inad dogres do-geba neam an fad beid dom réir-se.
Tét iarsin in rigan la Fechin gusan tech n-aiged, ait a r-roibe in clam, & fagbus in rigain maraon risin clam. Ocus at-bert in lobur frisin rigain a sron do sugud, & ro suigh in rigan sron in claim, & do beredh sugh na srona a m-breid glan lín, & do-roighne tinne oir don t-sug-sin na srona. Ocus do raidh frisin rigain gu fuighbed gach ni ro geall Fechín di, & ro fagbad bachall aluinn orrda le dia thabairt do Fechín. Ocus do-riacht Fechín iarum amaruch docum na tegduse, & at-connairc cær tenntige ag erge do cleith na teguse co riacht gu nim. Ocus ro thuig Fechín gur' bo h-e Isu tainig a richt labuir do fromad a derci & a maitiusa. Ocus ro fiarfaig Fechin don rigain scéla in claim, & ro innis do gur' uo h-e Isu ro ui ann, & gur' facaib a bennachtain la Fechín & la muinntir. Ocus do-rat in bachall for-fagbad le do Fechín, & do-rat sug na srona ro boi aicdhe ina tinne oir do Fechín. Ocus ro cennaig Fechín ferann mor don eclus arin or-sin, & ro morad ainm De & Fechín trid-sin.
Fecht n-æn ro triall Fechín muilenn do dénum a Fabur ara mét ba sætar leo cuid na manach do bleith a broin. Do-ronad in mulenn gur' ua terlam. Do raid in sær nar' beg lais do shægul usci do thoidecht docum in muilinn. Is tualaing Dia, uar Fechín, usci do thoidecht chuige. Luid Fechín gu Loch Lebinn, & cures a bacall isin loch, & do cuaid in bacall tresin sliab, & tainig in t- uisci i n-abuindaib for lurg na
p.346bacla, gur ro baithed in sær robo ina codlud i n- ait linne in muilind.{folio 7b} Luid Cæman Breac .i. tigerna in t-sair, do agra Fechín isin sær, & ro aithbeodaig Fechin in sær & do-rat a rogain dó, dol le Cæman m- Brec no anad a Fabur. At-bert in sær co n-anfad, uair fir domain , ar se, da toghatais
(sic)a Fabur do-bertha neam dóib uile.
Lá n-ann do luid Pastol coig Fechín docum cerdca do dénum coltair. Beris aisill saille lais, ar denum in coltair. Do-roine immorro gilla in ghobann fuath coltair don t-saill, & do-rat isin teig for muin Pastóil, & at-bert gur raibe in coltur lum ina teigh. O do-riacht Pastól gu Fechín & ni fuaratur acht coltur saille isin téigh. O 't-connairc Fechín inni-sin bennaigis in saill co n-dernad coltur iairnn don t-saill, & ro mair in coltar-sin gusna h-aimseraib dédenacha-sa, et reliqua.
Fecht aile do Feicin a Fabur, & ro cuala gur' gab rig Laigen brage ro boi for a cumairce Fechin. Luid Fechín cona manchaib for iarraid na bragad, & at-bath in dara h-ech do bai fo carpat Fechín. Do raid Fechín: Ata ech isin linn-si thiar, & is cet lim a toidecht fom carpat. Tainig in t-ech usci chucu, & do curedh fon carpat h-i, & ba cennsa & ba mine h-i ina gach ech aile. Ocus tet co h-ænach g-Carmna mara rabatur rigraid Laigen ima rig .i. Oilill mac Dunluing. Cuinges in braighe boi fora faosum fair. Do raid in rí nach tibrad acht mana fagbad in t-ech boi fona carpat do, & do ráidh Fechín nach tibrad. Tét in ri do caitem fledi boi fo comair. Tet Fechin ina diaid. Do raid in ri frisin doirseoir gan a legad astegh & anumaloid do dénum
p.348do. Do raid in t-aingel fri Fechín: Oisgelad-sa glais in richidh & in dunaid romud. Tet in t-aingel roim Fechín docum in dunaid. Tainig talamcumscugud mór ann gurro crithnaiged in cathair uile, & maidit a cuibrige dona cimedaib batur isin dunad uile. Tig Fechín amach cona braigdib forsin erloinn, & fagbus fagbala for Dun Nais, gan braigde do comet inte gin eludh,{folio 8a} uair ni anaid glais inaid gebenna foraib. O ro-siacht Fechín amach gusin ait in fuil Cros Fechín i n-dorus in dunaid ba marb iarum in ri isin tigh da eis, & tugad in ri marb gu Fechin. Ocus aithbeodaiges Fechín rig Laigen o bhas.
Is annsin do-rat Oilill mac Dunlaing Telaig Fabra do Fechín, & oghdilsi a cisa do Fechin & da mhuilinn, & cis Fechin for Laignib co brath on muir go araile i l-log a athbeodaigthi do Fechin. Faguais Fechín fagbala ag rig Nais .i. dath mairb fair cech laithe dogres a comarda na mirbuile. Særus iarum na cimetha, & tet ina carpat co Fabur, & cetaighes don ech usci dul isin linn cétna & as-bert Na tegmad thu do nech ina nech duit o so gu brath; & ro morad ainm De & Fecin trit-sin.
Fecht aile do Fechín ina regles og ernaigthi go cuala gair na macraide og imain forsan erlainn fri taob in reglesa, & ro combuairdersat Fechín fo a ernaigthi. Is-beir Fechín: Is cet leam dol d' far m-bathud isin loch, & bud sær uar n -anmanna docum nime. Is annsin do-chuaid in macrad isin loch, gur ro baithed iat, & fuaradur focraic dia n- anmonnaib. Conidh uada Loch Macraide gu brath, & ro mórad ainm Dé & Féchín trit-sin.
p.350
Fecht n-aill dia tainig Domnall mac Aoda mec Ainmirech maille morslúaiged tuaiscerterach im claochlod in da Niall, Sluaiged in Meich a ainm. O do-riachtatur na sluaig gu Raith Droma No, do-cotur mec Ædo Slaine do iarraid bid gu Fechín. Is ann bui side oc Tibradaib h-i Ciniul Maine. At-bert in coig nach raibe acht encriathar coirce do biad aige. Do erail Fechin leth in creithir do tabairt for usci do dénum lenna de & a leth eile do biadh. Ro sasad iarsin mec Aoda Slaine cona sluagaib fri tri laib co n-aidhche do linn & do biad do enlan in crethir.
Tainig aroile fer don toig a ra uatur mec Ædha Slaine, & is ed ro raidh: Ro treigsebair uar tir & uar talmain ar biad & ar linn in clerig, ocus ni ferrde daib milled da n-dentai forsin clerech, uair do-gebtai bur n-daethain bid & lenna uada in cein bus ail lais. Ro bad ferr duib ossad & sith diar tir inas anad sund fri biatad uar sluag.
{folio 8b} Luid Fechín iarsin le macaib Ædha Sláine co Raith Droma Nó. Troisgis Fechín isin inud-sin fri re tri la n-dec & tri n-oidce n-dec nach bentai clæclod ferainn de, & ni frith o rig Erenn an clæclod-sin. Ro fer snechta iarsin co formna fer, cor' marb ech gacha caraisde a feraib Erenn, & ni tuc an rig arsin osadh dó. Tainig in tan-sin cloidem tenntighe do nim etir in rig & an righan, & do-chuaidh isin talmain eturru, & ro loisg gach conair do-cuaidh. Is mithig riar in naim,
p.352ar in righan. Slechtais in rí don cleriuch & do-rat in clerich a cos guna broig for bragaid in rig, & do-raid in drai fri Fechín: Togaib in cois-sin do bragaid in righ, ol se, no bud aithrech. Sluighis in talam in drai acétoir. Conad aire-sin ro h-irfuagrad h-i fiadnaise fer n- Erenn a cairde & a comcinel & a termonn sær do Feicin co brath, conad de sin ata aill aill h-ic mæraib Féchín o sin alle; & ro morad ainm De & Fechín trid-sin.
Fecht ann tugtha secht m-ba & tarb do Fechín o Ronan a n- idbairt. Luid Pastól da m-blegon, & ro bligh on tarb coibeis frisna secht m-buaib do rath De & Fechín, & ro morad ainm De & Fechín trid sin.
Fecht aile ro ergabh Mænach mac Fingin rí Caisil in cimid diar' uo h-ainm Erloman. Tét máthair in cimedh co Fechín do cuincidh fuaslaicthi a mec, uair ba bes do Fechín fuaslucud cimedh do grés. Do-rat Fechín muince oir dhi d' fuaslugud a meic. O' t-connairc in rí in muince at-bert in rann:
- Ni coe comoil na cuillte
o thugais bronnor bruinnte:
do Fechín asna glinnib
beir a cimidh 's a muince.
Do leged a mac le iarum co Fechín, & ro boi side og erghnam bíd dia mac.[gap: text breaks off imperfect]


text:
- TIOTAL
- Ceann na Drochaid, Srath Chonainn, Am Blàr Dubh a dh'ionnsaigh Sgurr a' Mhuilinn
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5866
- ÀITE
- Am Blàr Dubh
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Urrath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37497
- KEYWORDS
- rathaidean
fuadaichean
Chithear Abhainn Mhìg agus an t-seann drochaid aig Ceann na Drochaid, Srath Chonainn. Chithear Sgùrr a' Mhuilinn pìos air falbh (air a litreachadh Scurr-na-Vullin ann an tiotal na cairt-phuist a tha ceàrr).
Ann am meadhan an naoidheamh linn deug aig àm nam Fuadaichean chaidh seachd ceud duine no mar sin fhuadach à sgìre Shrath Chonainn gus tuathanasan chaorach a chruthachadh a dhèanadh prothaidean na bu mhotha do dh'uachdarain seach màl an tuath.
Thàinig atharrachadh mòr dhan sgìre nuair a thòisich Sgeama Dealan-uisge Chonainn a chaidh a leasachadh eadar 1946 agus 1961. Chaidh Loch Mìg agus Loch Achadh Omhnachaidh a chruthachadh nuair a chaidh damaichean a thogail air an Abhainn Mìg agus an Abhainn Chonainn


text:
- TIOTAL
- A' ghrian a' dol fodha, Loch Sgabhaig, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2426
- ÀITE
- Ealaghol
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34332
- KEYWORDS
- beanntan
dealbh-tìre
loch
Tha na seallaidhean dhen Chuilthinn anns an Eilean Sgitheanach o chosta an iar rubha Srath na Àirde mìorbhaileach aig àm sam bith dhen latha, no ri aimsir sam bith, agus is fhiach iad an ùine air an rathad chàm aon-shligheach on Àth Leathann gu Ealaghol. Tha Gars-Bheinn (895m, 2936 tr.), a tha ag èirigh dìreach on mhuir, aig ceann prìomh dhruim a' Chuilthinn, agus is i a' bheinn as fhaide gu deas dhe na beanntan, le seallaidhean o mullach sìos gu Loch Coir' Uisg' air aon taobh, agus Caolas Shòdhaigh air an taobh eile. Gam faicinn an seo ann an sgàil-riochd aig àm dol fodha na grèine, tha e doirbh eilean Shòdhaigh aithneachadh air an taobh chlì de Ghars-Bheinn, seach Rubh' an Dùnain, an rubha aig a' chùl a tha a' sgaradh Loch Bhreadail o Loch Sgabhaig


text:
Turcais
'S e cànan Turcach a th’ ann am Turcais neo Türkçe. Tha Turcais ga bruidhinn le 50,750,020 duine anns An Tuirc agus ann an Cìopras, far a bheil i na cànan oifigeil, a bharrachd air ann an corra àite ann an Romàinia, Cosobho agus Masadoinia. Chaidh a' chiad leabhar fhoillseachadh ann an Turcais anns an 11mh Linn. A bharrachd air sin, thathar air a bhith ga sgrìobhadh anns an Aibidil Ròmanach bho 1929, ged is e an Aibidil Arabach a bhite a’ cleachdadh roimhe làimhe.[2]
Susbaint
Eiseimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
- Turcais:
İnsanlık ailesinin bütün üyelerinde bulunan haysiyetin ve bunların eşit ve devir kabul etmez haklarının tanınması hususunun, hürriyetin, adaletin ve dünya barışının temeli olmasına.
Tha gach uile duine air a bhreith saor agus co-ionnan ann an urram 's ann an còirichean. Tha iad air am breith le reusan is le cogais agus mar sin bu chòir dhaibh a bhith beò nam measg fhèin ann an spiorad bràthaireil.[3]
Turcais Bunaiteach[deasaich | deasaich an tùs]
- Hoş geldin. – Fàilte[4]
- Nasılsın? – Ciamar a tha thu?
- Günaydın – Madainn mhath.
- Tünaydın. – Feasgar Math.
- İyi geceler – Oidhche mhath.
- Hoşça kal – Mar sin leat.
- Merhaba. – Halò.
- Özür dilerim – Tha mi duilich.
- İzninizle. – Gabh mo leisgeil.
- Teşekkürler. – Mòran taing.
- Tuvalet nerede? Càite a bheil an taigh beag?
- İyi şanslar! – Deagh àigh.
- Seni seviyorum – Tha gaol agam ort.
- Türkçe biliyor musun? – A bheil Turcais agat?
Fuaimean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ochd fuaimreagan agus dà dheug consain sa trì ann.
Gràmar[deasaich | deasaich an tùs]
Tuiseal[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sia tuisealan aig an Turcais a tha iar-leasachain a' comharrachadh:
- An tuiseal ainmneach - gun comharradh, m.e. ev - (an) taigh
- An tuiseal ginideach - in, m.e. evin - an taigh/aig an taigh
- An tuiseal tabhartach - e, m.e. eve - dhan taigh
- An tuiseal cuspaireach - i, m.e. evi - an taigh
- An tuiseal dìobhalach - den, m.e. evden - bhon taigh
- An tuiseal suidheachaidh - de, m.e. evde - anns' an taigh


text:
Ficsean-saidheans
Tha ficsean-saidheans na nòs aithris (rosg, film, prògram-rèideo) a tha a-mach air beatha mhac-mheanmhach anns an àm ri teachd, stèidhichte air an Talamh no gu tric, ann am fànas.
Susbaint
Seòrsaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Ficsean-saidheans Cruaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulaichean a tha a' toirt faire mhionaideach do chùisean teicneòlach agus saidheansail, leithid na h-obrach aig Isaac Asimov agus Arthur C. Clark.
Ficsean-saidheans Bog no Sòisealta[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulaichean a tha a-mach air a' bhuaidh shòisealta a thig le adhartas teicneòlach agus saidheansail, leithid nan nobhailean Nineteen Eighty-Four le George Orwell agus Brave New World le Aldous Huxley.
Saibeir-punc[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulaichean a-mach air beatha nan daoine àbhaisteach ann an saoghal èiginneach anns an àm ri teachd, colach ris a' fiolm Blade Runner. Tha saibeir-punc na phòsadh dhe na faclan, saibeirneataic agus punc.
Opra-fànais[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulachdan stèidhichte anns na speuran, làn charactaran mòra gaisgeil ri gnìomhan deuchainneach, colach ris na fiolmaichean Star Wars no na nobhailean aig Iain M. Banks.
Ficsean-saidheans anns a’ Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- "An t-Eilean Céin" le Garbhan MacAoidh, ann an Gairm 32, 307–311, (1960)
- "An Duine Ùr" le Rob Shirley, ann an Gairm 38, 109–115, (1961)
- Iain am Measg Nan Reultan le Iain Mac a' Ghobhainn (1970)
- "An Rionnag" le Iain Mac a' Ghobhainn anns an Adhar Ameireaganach (1973)
- Clann a' Phroifeasair le Maoilios M. Caimbeul (1988)
- Talfasg le Maoilios M. Caimbeul (1990)
- "An Keppler" le Iain MacIlleathain (2008) anns An Claigeann aig Damien Hirst le Ùr-sgeul
- "Luathas-teichidh" le Tim Armstrong (2011) ann an Saorsa le Ùr-sgeul
- Air Cuan Dubh Drilseach le Tim Armstrong (2013)
- "Cuilean na Nollaige" le Tim Armstrong anns a' phàipear-naidheachd, an t-Albannach (21-12-2013)


text:
Ain-Riaghailteachd
Tha an t-ainm Ain-riaghailteachd sa Ghàidhlig (cuideachd, 'anargachd' neo anarcachas) gu math coltach ris an fhacal Greugais avapxίa ("às aonais archonan (riaghladair/riaghailt)"), agus co-ionann ri Anarchism (Beurla). Chan eil i a' ciallachadh mì-òrdugh ach 's e feallsanachd poiliteagach a tha innte a tha, ann an spiorad, a' nochdadh air feadh eachdraidh. Chaidh a cruthachadh mar shiostam ar-a-mach (aig an aon àm ri Marxachas) san 19mh linn an aghaidh ùghdarrasan, mì-cheartais is mì-chothromachd agus airson comainn far a bheil cumhachd aig na daoine fhèin.
Fiosrachadh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e sreath dhe smuaintean feallsanach agus poiliteagach a th' ann an t-"anarcachas" (bhon Ghreugais av- ,an-, "gun", agus apxw, arkho, "cumhachd"). Air an dàrna làimh thathar an aghaigh na Stàite, nan rangachdan neo Ùghdarras sam bith a chuireas bacadh (fiosaigeach, inntinneil neo spioradail) air saorsa phearsanta uile gu lèir. Thathar cuideachd dhen bheachd gum biodh an Comann Sòisealta mòran na b’ fhearr as àonais a leithid dhe eagrachasan, leis gu bheil iad ag obair os cionn nan daoine. Air an làmh eile thathar an aghaidh an t-seilbh prìobhaideach. Bheireadh beachdan agus smuaintean nan Ain-Riaghailtich buaidh uabhasach mòr air a’ chomann sòisealta san Roinn Eòrpa fad an 19mh Linn agus toiseach tòiseachaidh an 20mh Linn, ged nach d’ fhuair iad mòran taic taobh a-muigh Gluasadan nan Luchd-obrach.
Seall[deasaich | deasaich an tùs]
Mikhail Bakunin (1814 – 1876) neach-smaoin ain-riaghailteach, a shabaid an aghaidh Marx a thaobh stàitean, cumhachd, agus cothromachd ann an comann an luchd-obrach.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Salvador Puig i Antich (1948 - 1974). Ain-Riaghailteach à Catalòinia.
Ceanglaichean taobh a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Ain-Riaghailteachd • Calpachas • Co-mhaoineas • Faisisteachas • Marxachas • Lachasachd • Sòisealachd


text:
1825
MDCCCXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Dh'fhosgail an Rathad-Iarainn Stockton & Darlington.
- Chaidh Abeokuta (Nìgeiria) a stèidheachadh.
- Chaidh Comman nan Ceannaiche-aodaich a stèidheachadh ann an Łódź.
- 6 an Lùnasdal - Fhuair Boilibhia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- Chaidh Lafayette (Indiana) a stèidheachadh.
- Chaidh Miami (Florida) a stèidheachadh.
- Lorg Carl Jacob Löwig bròmain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 an Cèitean - Aquileo Parra Gómez, ann am Barichara. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1 an Lùnasdal - Eliseo Payán, ann an Cali. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 28 an t-Sultain - Rafael Núñez Moledo, ann an Cartagena de Indias. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.
- 14 an Dùbhlachd - Ezequiel Hurtado, ann an Silvia. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- Màrt - Uilleam Mac Congáil, breabadair, bàrd rannaghaill agus cleasaiche à Dùn Dè.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Antonio Salieri, ceòl-sgrìobhaiche Ostaireach, ann an Vienna
- 29 an Dàmhair - Jacques-Louis David, peantair nua-clasaigeach às an Fhraing.


text:
Bìoball
'S e leabhar sgriobtair a tha ann am Bìoball (bhon Ghreugais Koine tὰ BιBλίa, ta biblia, "na leabhraichean"). Cleachdar e leis na Iùdhaich (Tanach/Seann-Tiomnadh) agus Crìosdaidhean (Seann-Tiomnadh, Tiomnadh Nuadh agus uaireannan an Apocruiphia).
B’ e am Bìoball a’ chiad leabhar a chuireadh ann an clò san Roinn Eòrpa. Chan eil ach glè bheag de chànain a tha fhathast gun eadar-theangachadh, agus is e am Bìoball an leabhar as trice a leughas daoine. Chaidh am Bìoball eadar-theangachadh gu Gàidhlig eadar 1767 agus 1807.


text:
- TIOTAL
- Tobhta taigh-croite, faisg air Àirigh Fhionndail
- EXTERNAL ID
- AB_LL_ARIUNDLE_02
- ÀITE
- Àirigh Fhionndail
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Dave Fergusson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Geograph British Isles
- AITHNEACHADH MAOINE
- 466
- KEYWORDS
- leaghadh
leaghadh mèinn iarainn
Tha Àirigh Fhionndail na laighe gu tuath air Sròn an t-Sìthein, air Rubha Àird nam Murchan. Dà cheud bliadhna air ais 's ann às na coilltean daraich mu Àirigh Fhionndail a thàinig an gual-fhiodh a chaidh gu fùirneis Bun Abha ann an Latharna. Gabhaidh cuid de na seann lobhtaichean tiùrraidh fhaicinn ann fhathast. Gus am biodh iad cinnteach gum biodh cabraichean aca fad an t-siubhail, chaidh na daraich an gearradh air dhòigh 's gum fasadh fiùrain asta. Chaidh an gearradh mòr mu dheireadh a dhèanamh, a rèir coltais, mu 1850 agus an dèidh don fhùirneis a dhùnadh, bha Àirigh Fhionndail an uair sin na àite ionaltraidh do chaoraich, do chrodh is do dh'fhèidh. An-diugh 's e Tèarmann Nàdair Nàiseanta a tha san sgìre. Tha na craobhan làn còinnich, rainich is chrotail, a tha a' fàs gu pailt ann an gnàth-shìde bhog a' chost an iar. Tha iomadh gnè de dh'eòin cuideachd ri lorg san sgìre.
(Ìomhaigh - Dave Fergusson)


text:
ELSTAVA, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
ELSTAVA, UAB
Air conditioners, Connadh pumpaichean, Cuairteachadh pumpaichean, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Electric teasachaidh +40
Imprint
I-V 8:00-17:00
- ELSTAVA, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Air conditioners, Connadh pumpaichean, Cuairteachadh pumpaichean, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Electric teasachaidh, Electrical deilbhidhean, Energetics, Fans, Fèin-ghluasadach control, Fèin-obrachas, Fèin-obrachas innleadaireachd, Fèin-obrachas pàirtean, Fèin-obrachas systems, Fionnarachadh, Gas, Gas teasachaidh, Gas-losgadh goileadairean, Industrial pumpaichean, Inneal-aigeil pumpaichean, Inneal-aigeil pumpaichean, Inneal-glanaidh falmhachd, Innealan, uidheam, Lùth eadar-dhealaichte, Pròiseact leasachaidh, Pumpaichean, Siostaman fionnarachaidh, Siostaman innleadaireachd, Solar energy, Solar luchd-cruinneachaidh, Solar-uisge an t-siostaim, Stòran lùth ath-nuadhachail, Taigh-goileadair, Teasachadh, Teasachadh goileadairean, Teasachadh uidheam, Teasachaidh duine fo-dhearg, Teòthachd riaghlaidh, Togail, fìor oighreachd, Uidheam gas, Uidheaman teas-talmhainn teasachadh, Uisge, Uisge sìolachaidh, Uisge siostaman, Uisge siostaman teasachaidh, Uisge teasachaidh
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Šildymas | Elstava
Lìonraidhean sòisealta
172 - ()


text:
Pròsdanachas
‘S e seòrsa dhe creideamh Chrìosdail a th’ann am Pròsdanachas (Laideann: Protestantes).[1] Anns a’ bhitheantas bheir am facal Pròsdanachas a-steach caochladh bhuidheann Chrìosdail a sgar bhon an Eaglais Chaitligeach ri linn an Ath-leachaschaidh anns an 16mh Linn,[2] neo buidhnichean le freumhan anns an fheadhainn sin neo fiù’s a bhios a’ com-pàirteachadh an cuid beachdan. ‘S e tè dhe trì geugan na Crìosdaidheachd a th' ann am Pròsdanachas, còmhla ris an Eaglais Chaitligeach[3] agus an Eaglais an Iar.[4]


text:
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ cur Prionnsapal agus Iar-Sheansalair ùr an dreuchd
Chuir Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean an t-Àrd-Ollamh Clive Mulholland an dreuchd mar Phrionnsapal agus Iar-Sheansalair.
Tha an t-Àrd-Ollamh Mulholland an-dràsta na Leas-Iar-Sheansalair (Rannsachadh & Fiosrachadh Oileanach) aig Oilthigh na Cuimrigh a Deas, dreuchd a th’ air a bhith aige bho 2007.
Agus e na neach-saidheans bith-meidigeach, aig a bheil sàr-eòlas air bith-cheimiceachd chlionaigeach agus ionnsachadh air-loidhne, dh’obraich an t-Àrd-Ollamh Mulholland anns an t-seirbheis chatharra shaidheansail agus anns an NHS cho math ri roinn nan oilthigh. Bha an t-Àrd-Ollamh Mulholland na Stiùiriche Foghlam Fad Beatha aig Oilthigh Ulaidh mus do thoisich e aig Oilthigh Glamorgan a bh’ ann ann an 2007. ’S ann à Bangor, Èirinn a Tuath a tha e.
Tha e na Chaidreabhach ann an Comann nan Saidheansan Bith-meidigeach, na Àrd-chaidreabhach ann an Acadamaidh an Àrd-fhoghlaim, na Chaidreabhach ann an Comann Rìoghail an Eòlais-leighis agus na Neach-saidheans Cùmhnantaichte. Ron seo bha dreuchdan aige aig Oilthigh na Banrigh ann am Beul Feirste, Oilthigh na Cuimrigh ann an Swansea agus Roinn an Àiteachais Èireann a Tuath.
Thuirt Garry Coutts, Reachdair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus Cathraiche a’ phannail taghaidh: “Tha mi air leth toilichte gun do ghabh an t-Àrd-Ollamh Mulholland ri dreuchd a’ Phrionnsapail agus Iar-Sheansalair agus tha mi a’ dèanamh fiughair ri bhith ag obair còmhla ris. Is e àm brosnachail agus fìor chudromach a th’ ann an seo don oilthigh. Tha e cudromach gum bi teisteanasan acadaimigeach air leth aig a’ Phrionnsapal ùr againn, cho math ri eòlas mòr air stiùireadh bhuidhnean iomadh-fhillte, gu sònraichte a thaobh càileachd agus na dh’fhiosraicheas oileanaich a leasachadh.
“Gu dearbh tha an t-Àrd-Ollamh Mulholland a’ coinneachadh ris na slatan-tomhais seo agus tha mi cinnteach gun nochd e ceannardas, an dà chuid a thaobh stiùireadh na buidhne fhèin agus cuideachd gu h-acadaimigeach agus gum bi e na thosgaire air leth airson an oilthigh anns an sgìre seo, ann am foghlam adhartach is àrd-ire agus air feadh an t-saoghal.”
Thuirt an t-Àrd-Ollamh Mulholland: “Tha mi ro thoilichte a bhith a’ tighinn don oilthigh aig àm bhrosnachail na leasachadh. Mar ionad treas ìre, is urrainn do dh’Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ga stèidheachadh fhèin mar mhodal de dh’oilthigh sgapte an 21a linn, a’ cur gu mòr ri luach na sgìre, agus a chliù eadar-nàiseanta a thaobh rannsachadh agus sgoilearachd adhartachadh.”
Tòisichidh an t-Àrd-Ollamh Mulholland na dhreuchd air 1 Ògmhios 2014. Tha e a’ tighinn an àite Sheumais Fhriseil, a leig dheth a dhreuchd aig deireadh na Dùbhlachd 2013.


text:
Fear ris an canar Raibeart Zimmerman
'Re: [Iomairtean_Gaidhlig] Bob Dylan sa Ghaidhlig
Dà chorrag an àird -- no sìos an amhaich -- hiùùùaidh- do sin.
Eadar-theangachaidhean a-rithist.
Ceist: Carson, ma tha iad cho clever, nach b' urrainn dhaibh deagh òran blues a sgrìobhadh sa Ghàidhlig? Oran a leigeadh le deagh sheinneadairean bhlues Gàidhealach (tha fios gu bheil iad ann) beagan h-ùitidh-cù a dhèanamh?
Agus carson nach b' urrainn dhaibh modhanan a tha dà-rìreabh ùr a leasachadh?
Freagairt: Tha a h-uile ni 'cruthachail' a bhios daoine a' dèanamh sa Ghàidhlig steidhichte air a' Bheurla. Cha sheas bàrdachd ùr gun eadar-theangachaidhean Beurla ri taobh. Chan eil Gàidhlig aig luchd ionnsachaidh ach anns an inntinn, chan ann air feadh na bodhaig. Agus chan e daoine le Gàidhlig a bhios a' ceannachd stuthan 'Gàidhlig' co-dhiù ach truaghanan bochd a bhios a' leantainn fasain. Dar a thig atharrachadh air fasan, thig am malairt gu crioch.
"Ancient language" gu dearbh. Ancient clichés. Cauld cac het up, a-rithist is a-rithist.
Carson a tha sin? Carson a daoine cho acrach air sgudal is cac is stuthan caithte?
Chan eil iad dà-rìreabh acrach air cac ach sin am biadhadh is àbhaisteach dhaibh. 'S e tha iad acrach air ach cliù. Sin an aisling Sasannach/Amaraganach. Feumas cliù a bhith ann do dhaoine no cothrom air nan inntinn co-dhiù agus ni iad rud sam bith. Feumas e bhith saor agus feumas e bhith suarach.
Seall! Tha sinn a' biadhadh daoine air burgars gan dèanamh le feòil a thàinig a crodh a chaidh am biadhadh le eanchainn is le greallaich chrodh eile. Nach clever sin?
Chan e. 'S e adhbhar iomadach galar nach fhaca sinn riamh roimhe. Bàà-óó ars a bhò agus i air chuthach ùr.'
Uill, ged ’s a tha mi air a bhith a’ dèanamh eadar-theangachaidh bho àm gu àm air stuth beurlach neònach (ach cha bhiodh sin dhan aon ìre phongail a tha aig Rody Gorman) tha mi ag aontachadh le mòran den bheachd ud a bha ri fhaighinn aig Yahoo. Tha Gàidhlig beò agus tha i pàirt den t-saoghal a th’ againn an-diugh agus aig an aon àm tha i air a bhith aig iomall a h-uile càil o chionn fhada agus leis a sin tha i tarraingeach dhomhsa. Chan eil i a’ chànan a tha a’ phutadh a h-uile càil cracte air adhart gu leir-sgrios a h-uile creutair agus gnè, 's e sin an t-àite a tha aig a’ bheurla. Ma dh’fhaoidte gur e duine cracte a th’ annamsa ach tha Gàidhlig mar phàirt de ‘antidote’ phearsanta an aghaidh a h-uile càil a tha sin. Chan eil ann an Gàidhlig ach aon den 7,000 cànanan a tha fhathast beò san t-saoghal agus a rèir na h-eòlaichean tha aon den chànanan ud a’ bàsachadh a h-uile seachainn.
Ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig tha mi an dòchas gum bi mi a’ sabaid an aghaidh a’ chinn-uidhe leir-sgrìos a tha sin. A bharrachd air sin tha mi a’ ceannach uighean raon-saor agus chan eil car agam. Tha mi ag èisteachd ri Runrig agus Bob Dylan
Tha na h-amannan ag atharrachadh.
Bi mi air falbh airson greis a-nis, chì mi ann an cola-deug sibh. Tìoraidh
PS Ma tha beachd agad, carson nach cuir e a-steach thall aig iomairtean Gàidhlig no tòisich do bhlòg fhèin sa Gàidhlig. Carson nach tèid an aghaidh an t-sruth, chan eil ach do làmh a chur air ràmh didsiotach. Ma sgrìobhas tu e, leughaidh mi e agus ma dh' fhaoidte gum bi feadhainn eile a tha a' crochadh air a h-uile ceàrn den choimhearsnachd Ghàidhlig 'mas fhìor' a' toirt sùil air .


text:
- TIOTAL
- Gilleasbaig Caimbeul, Marcais Earra-Ghàidheal
- EXTERNAL ID
- QZP40_126_P128
- DEIT
- 1839
- LINN
- 1650an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30896
- KEYWORDS
- Gilleasbaig Caimbeul
marcaisean
iarlan
crombal
na cùmhnantaich
Teàrlach I
batailean
an Cùmhnant Nàiseanta
uachdaran
peanas
bàs
Chaidh Gilleasbaig Caimbeul (1598-1661), 8mh Iarla Earra-Ghàidheal, a dhèanamh na Mharcais le Teàrlach I an 1641. Chùm e taic às dèidh ge-tà ris na Cùmhantaich agus dragh orra mu oidhirpean Theàrlaich a chum gus am faigheadh Eaglais Easgaibeach prìomhachas thar na h-Eaglaise Clèiriche. Bha beachdan radaigeach aige agus tè ac' gun gabhadh e fhèin cathair an rìgh. Thug e taic do Chrombal an aghaidh Theàrlaich I ach fhuair Marcais Mhon Rois buaidh air iomadach uair mas do rinn e fhèin a' chùis aig Filiopfach an 1645.
B' e Caimbeul ceannard Riaghlatas na ha-Alba as leth Chrombail, ach an dèidh cur gu bàs Theàrlaich I, thug e a thaic do Theàrlach II. B' e Caimbeul a chuir an crùn air ceann an Rìgh aig Sgàin an 1650.
A' bhliadhna ud fhèin, ge-tà, chaidh Caimbeul gun taobh eile (taobh Chrombail) a-rithist. Cha d'fhuair e rìamh maitheanas bho Theàrlach II airson seo, agus chaidh chuir gu bàs air toil Theàrlaich II an 1661.
B' e ceann Chaimbeil a ghabh àite cinn Mharcais Mhon Rois air mullach spìce an Dùn Èideann.
Tha an dealbh seo a' nochdadh sa leabhar 'A History of the Highlands and of the Highland Clans' le Seumas Browne


text:
- TIOTAL
- A' Chuith-raing, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- PC_PRISCUS_WCS6385
- ÀITE
- A' Chuith-Fhraing
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- George Washington Wilson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Mark Butterworth - Priscus
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29620
- KEYWORDS
- An t-Eilean Sgitheanach
Ùige
binneanan
creagan
An Cuiltheann
beanntan
lochan
Stafain
Rònaigh
Ratharsair
Sgùrr Mòr
basalt
bearraidhean
Chaidh an dealbh seo a thogail leis an fhear-chamara Albannach Seòras Washington Wilson (1823-93) agus chaidh an dealbh a chleachdadh nuair a dhèanadh e òraidean air eachdraidh Alba. Tha an tuairisgeul seo air a thogail bho na notaichean òraide sgrìobhte le Washington Wilson fhèin.
'S e àite sònraichte faisg air Ùige a tharraingeas aire dhuine, a' Chuith-raing. Tha i sia mìle air falbh thairis air rathad corrach, garbh, a' mhìle mu dheireadh na fhrith-rathad a tha glè chas. Far an tèid thu a-steach don Chuith-raing tha "An t-Snàthad", binnean a tha 120 troigh a dh' àirde, agus am frith-rathad a' dol seachad suas gu rèidhlean feurach, air a bheil a' Chuith-raing, ged nach eil fhios co às a thàinig an t-ainm. Tha an rèidhlean seo cho mòr agus gum faodadh rèisimeid spaidsearachd a dhèanamh air, air mullach creige a tha còmhnard mar mhullach bùird agus measgachadh de bhinneanan, creagan is tùir do-chreidsinneach mu thimcheall. Tha iad seo gu math coltach ri bailtean air an sgrios, agus nuair a bhios iad letheach falaichte ann an trusgan de cheò is uisge tha iad a' cur nad chuimhne bùrach de chlachan-togail mòra, neònach. Coltach ris a' Chuiltheann cha mhòr gun gabh sealladh na Cuith-raing a chur ann am faclan; chan eil tuairisgeul a chaidh a sgrìobhadh fhathast a' toirt seachad luach nam feartan aca. Tro bheàrnan sna sgòrran, air là àlainn, chithear boillsgeagan iongantach de sheallaidhean-tìre mu Loch Stafainn - bàgh a tha na laighe dìreach fon Chuith-raing. Ma tha an là soilleir, chithear eileanan Rònaigh is Ratharsair agus cuid mhath de thir-mòr. Tha an Sgobhair Mòr ag èirigh 1774 troigh os cionn na mara, agus air a shlèibhtean tha creagan na Cuith-raing air an sgapadh. Tha sgòrran de chreig bhasalt air an sgapadh air feadh an aghaidh dhan ear. Bhon mhuir tha coltas làraichean sgriosta baile mòr air na sgòrran sgàinte seo agus tha iad a' fàgail sealladh iongantach aig an luchd-amhairc


text:
Àrnol
'S e baile beag ann an Eilean Leòdhais ann an Alba a tha ann an Àrnol (Beurla: Arnol). 'S e seo na co-chomharran aige: 58°20' Tuath agus 6°35' Iar.
'S ann ann am Barabhas a tha am baile agus tha e air an rathad A858.
A rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 59% Gàidhlig a bhruidhinn an seo.[1]
Chaidh grunnan thaighean-dubha a chaomhnadh agus a ath-thogail ann an Àrnol. Tha e aithnichte an-diugh airson taigh-dubh a tha na thaigh-tasgaidh aig Alba Aosmhor
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am baile ris an canar Àrnol air gluasad co-dhiù trì tursan anns an dà cheud bliadhna a dh'fhalbh. Aig toiseach an 19mh linn, b' ann aig a' chladach a bha e. Chaidh clachan nan taighean a bha ann a thogail agus ath-chleachdadh a-rithist.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mac an Tàilleir, Iain (2004) 1901-2001 Gaelic in the Census (PowerPoint) Linguae Celticae. A tarraing air: 22 an t-Sultain 2010
Tuilleadh leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- 1994. Coimhead air an Taigh-dubh ann an Arnol. (Stornoway and Edinburgh: Historic Scotland, Museum nan Eilean)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Canmore - Clàr aig RCAHMS
- Canmore - Clàr mu 42 Àrnol
- Àrnol air Hebridean Connections
- Àrnol air Facebook


text:
Uilleam III Shasainn is II Alba
O Uicipeid
- Rugadh: 14 an t-Samhain 1650, san Olainds.
- De theaghlach rìogail Duitseach (Taigh Orange-Nassau). 'S e ogha Theàrlaich I, Rìgh Shasainn is Alba a bh' ann cuideachd.
- Bha e na Phrionnsa Orange bho rugadh e
- Bha e na Phròstanach eudmhor.
- An 1677, phòs e Màiri, an nighean a bu shine aig Rìgh Seumas VII is II.
- An 1688, thugadh fiathachadh dha le còmhlan de mhòr-uaislean Shasainn e thighinn a-nall a bhith na rìgh an àite Sheumais.
- Rinn e sin, anns an "Ar-a-mach Glòrmhoir".
- Chaidh a chrùnadh na Rìgh (Uilleam III) Shasainn is Èirinn air 13mh Gearran 1689, agus chaidh a ghairm na Rìgh (Uilleam II) Alba air 11mh Giblean 1689, ann an co-bhonn le bhean, a' Bhan-righ Màiri.


text:
Dùn Àluinn
By eh Dùn-Àluinn, ny Dùn-Àluinn, no an t-Oighre ’na Dhìobarach, y chied noaskeeal lane liauyr 'sy Ghaelg Albinagh hie er ny hoilshey magh 'sy vlein 1912. V'eh screeuit ec Iain MacCormaig as soilshit magh da'n chied cheayrt myr straih-skeeal 'sy People's Journal veih Boaldyn derrey Mean Fouyir ny bleeaney 1910. Ren MacCormaig soilshey magh noaskeeal beg, Gun d'thug i speis do'n Armunn, gerrid ny bleeantyn roish.
She skeeal mychione ny graynyn car Skeayley ny Gaeil ayns Nalbin t'ayn, as mychione eirey çhiarn thallooin tranlaasagh, Cailean Og, ren coayl e eiraght. She yn persoon smoo anaasagh t'ayn na'n shirveishagh ta goaill sharmane mychione kiartyn soshiallagh. Ta ny taghyrtyn 'sy skeeal goaill stiagh buill andooghyssagh, lheid as meainyn airhey 'sy Teelynn Noa.