c: text/html

text:
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Beatha agus dàna-thursan Santa Claus
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le L Frank BaumIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Beatha agus dàna-thursan Santa Claus aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an L Frank Baum agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn
-
$0.99
Addaswyd or clasur gan William ShakespeareMae Llyfrau Darllen Clyfar Giglets yn glasuron sydd weithiaun enwog ac weithiau bron wediu hanghofio. Maen nhw wedi cael eu dychmygu or newydd au haddasu i gynulleidfa fodern. Er bod llenyddiaeth glasurol yn wych, yn aml iawn maen cuddior tu ôl i nifer o rwystrau. Mae darllenwyr modern yn ei chael hin anodd deall cyfnod storïau y byddan nhwn eu hoffi, a hyd yn oed yn cael trafferth deall iaith a
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Waverley
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Sir Ualtair ScottIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Waverley aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Sir Ualtair Scott agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha.Tha
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Oran Nollaig
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Tèarlach DickensIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Oran Nollaig aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Tèarlach Dickens agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha.Tha
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Peadar Pan
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le JM BarrieIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Peadar Pan aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an JM Barrie agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha.Tha Giglets
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Ùruisg na Coille Duibhe
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Seumas HoggIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Ùruisg na Coille Duibhe aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Seumas Hogg agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Dracula
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Bram StokerIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Dracula aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Bram Stoker agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha.Tha Giglets
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Uirsgeul an àite ris an canar Sleepy Hollow
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Washington IrvingIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Uirsgeul an àite ris an canar Sleepy Hollow aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Washington Irving agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Dr Jekyll agus Mgr Hyde
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Raibeart Louis StevensonIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Dr Jekyll agus Mgr Hyde aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Raibeart Louis Stevenson agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig MacBheatha
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Uilleam Shakespeare
Giglets ann an Gaidhlig (Book #5)Is e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann MacBheatha aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Uilleam Shakespeare agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha
-
$0.99Is e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Eilean an Ionmhais aig Giglets Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Raibeart Louis Stevenson agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Sgeulachdan Sherlock Holmes Am Bann Breac
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Arthur Conan DoyleIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Sgeulachdan Sherlock Holmes Am Bann Breac aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Arthur Conan Doyle agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AbairThusa
'S e lìon sòisealta neo Social Network a th' ann an AbairThusa.[1] Chaidh a chruthachadh 27mh Samhain 2007 le Crìstean MacMhìcheil, oileanach a' dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig 's Iomall a' Chuain Siar aig Sabhal Mòr Ostaig. Chaidh AbairThusa a dhèanamh a' cleachdadh Ning, bathar-bog air loidhne a bhios a' toirt cothrom ri dhaoine làraichean-lìn sòisealta a chruthachadh.
Amasan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e amas AbairThusa lìon sòisealta car coltach ri MySpace agus Facebook chruthachadh ach gu tur tro mheadhan na Gàidhlig.
Comharraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha AbairThusa car coltach ris na lìn sòisealta eile, faodaidh luchd-cleachdaidh AbairThusa rudan mar dealbhan, bhidiothan agus ceòl a chur ris na duilleagan pearsanta aca neo ri AbairThusa san fharsaingeachd agus faodaidh iad blògaichean a chumail. Tha fòram ann far an urrainn dhaibh bruidhinn ri chèile mu chuspair sam bith taobh a-staigh a' choimhearsnachd farsaing agus tha buidhnean ann le fòraim beaga far a bheil daoine comasach air tighinn ri chèile airson an aon adhbhar. A bharrachd air seo tha Tachartasan ann far an urrainn do luchd-cleachdaidh innis do dhaoine eile ma bhios iad a chumail tachartas air choireigin agus faodaidh luchd-leughaidh RSVP m.s.a.a.


text:
Stuttgart
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann Stuttgart (IPA: 'ʃtʊtɡaɐ̯t, Swabiche: Schturget). ‘S ann às an t-seann ghearmailtis stuotgarten, a tha a’ ciallachadh gàrradh nan each anns a’ Gàidhlig, a th’ann an t-ainm.[1] Tha e suidhichte aig 245m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Neckar, anns an stàit Baden-Württemberg agus ‘s e prìomh-bhaile na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 512km air falbh bho Bherlin, 195km bho München agus 161Km bho Zürich, thall anns An Eilbheis.[2] Tha 606,588 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e an 6mh baile nas motha na dùthcha[3] agus tha mu 2.7 muillean anns an sgìre mu thimcheall a’ bhaile.[4] Tha na Beanntann Jura, an Coille Dhubh (Gearmailtis: Schwarzwald) agus gàrraidhean fìona uile air iomall a’ bhaile.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Stuttgart a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn eaglaiseil ann an 1160, ach thathar dhen bheachd gu robh daingneach Ròmanach ann aig àm Ìosa agus treubhan dhe Alemani an dèidh sin cuideachd.[5] Chaidh Oilthigh Hohenheim a stèidheachadh anns a’ bhaile ann an 1818, Oilthigh Stuttgart ann an 1826 agus Sgoil a’ Chiùil Stuttgart ann an 1857. B' e prìomh-bhaile Rìoghachd Württemberg eadar 1816 agus 1918 a bh' ann.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gerhard Ertl (1936 –)
- Gottlieb Daimler (1834 – 1900)
- Ferdinand Porche (1875 – 1951)
- Friedrich von Schiller (1759 – 1808)
- Berthold Graf Schenk von Schauffenberg (1905 – 1944)
- Richard von Weizsäcker(1920 –)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Brno
- Caerdydd
- Cairo
- Łódź[6]
- Menzel Bourguiba
- Mumbai
- Nanjing
- Ogaki
- Samara
- Shavei Zion
- St Helens
- St. Louis[7]
- Strasboug[8]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stuttgart Geschichte
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean as motha na cruinne
- ↑ Region Stuttgart
- ↑ Daniel Kirn (2007). Stuttgart – Eine kleine Stadtgeschichte. Sutton. ISBN 978-3-86680-137-0.
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ SisterCities
- ↑ Ville de Strasbourg


text:
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Sgeulachdan Sherlock Holmes Am Bann Breac
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Arthur Conan DoyleIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Sgeulachdan Sherlock Holmes Am Bann Breac aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Arthur Conan Doyle agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Romeo agus Juliet
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Uilleam ShakespeareIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Romeo agus Juliet aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Uilleam Shakespeare agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Peadar Pan
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le JM BarrieIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Peadar Pan aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an JM Barrie agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha.Tha Giglets
-
$0.99Is e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Eilean an Ionmhais aig Giglets Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Raibeart Louis Stevenson agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig An t-Eun Beag Geal
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le JM BarrieIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann An t-Eun Beag Geal aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an JM Barrie agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor bhrèagha.Tha
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Trithead Ceum 's a Naoi
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Iain BuchanIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Trithead Ceum 's a Naoi aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Iain Buchan agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$3.99
Collins Scottish Words: A wee guide to the Scottish languageThis guide to Scots is a perfect buy for anyone who is intrigued by the expressive Scots language. Besides explaining the meaning of Scottish words and phrases, it also contains features about aspects of Scottish culture from the bagpipes to William Wallace. This wee guide to Scots is essential for those interested in one of the UK’s most fascinating dialects, and is a lively introduction for
-
$49.49
The Complete Course for BeginnersSpecially written by experienced teachers, this easy to use and completely up-to-date course provides a step-by-step approach to spoken and written Irish with no prior knowledge of the language required. What makes Colloquial Irish your best choice in personal language learning? emphasis on the language of East Connemara, with a clear pronunciation guide and an appendix on dialectal differences
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Sgeulachd Cnoc Maine
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Uilleam CarletonIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Sgeulachd Cnoc Maine aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Uilleam Carleton agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig An Saoghal Caillte
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Arthur Conan DoyleIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann An Saoghal Caillte aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Arthur Conan Doyle agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn-dathach fìor
-
$13.99
Essential Gaelic Dictionary: Teach YourselfIs this the right book for me?With over 24,000 translations, including everyday idioms and expressions, Essential Gaelic Dictionary is the perfect tool to support your Gaelic learning. This new edition is fully updated to reflect the recently published spelling conventions, and includes a guide to usage and insights from the author to help you learn and remember new words and phrases.Learn
-
$0.99
Giglets ann an Gaidhlig Dr Jekyll agus Mgr Hyde
Atharrachadh bhon tiotal clasaigeach le Raibeart Louis StevensonIs e clasaig dealbhaichte do chloinn, do dheugairean is inbhich air atharrachadh gu h-ealanta a th ann Dr Jekyll agus Mgr Hyde aig Giglets ann an Gaidhlig. Tha an sgeulachd dìleas don aithris mhìorbhaileach thùsail leis an Raibeart Louis Stevenson agus cànan a tha a-nis nuadh-aimsireil agus furasta a thuigsinn. Gabhaidh an sgeul a leughadh ann an 15-20 mionaid agus tha i dealbhaichte gu làn


text:
Calicut
Is e port mara de Cearala, na h-Innseachan, a tha ann an Calicut a tha na laighe aig 75° 47' Ear, 11° 15' Tuath.
Bha Calicut na cathair malairt air leth bheartach anns an 15mh linn. B'e Calicut am prìomh phòrt Innseach air an do rinn Bhasco da Gama air a' chiad boidse do na h-Innseachan ann an 1498.
Chuir na Portugaich ionnsaigh air a' bhaile an 1509, ach chaidh an iomain air ais dà thrup. Stèidheich na Frangaich Ionad malairt aig Calicut an 1698, a mhair sios gu na 1930'n. Dh'fhuair na Breatuinneach seilbh air a' bhaile an 1792 agus chum na Breatainneach greim air mun d'fhuair na h-Innseachan saorsa an 1948.


text:
15/03/2013
Bha Ruairidh MacIlleathain ag innse dhuibh mun t-soitheach an Annie Jane a bha a' dèanamh air Quebec anns a' bhliadhna ochd ceud deug, caogad 's a trì (1853). Bha i air a milleadh gu mòr ann an stoirm. Bha an sgiobair, an Caiptean Mason, air a chur roimhe a cur air tìr anns a' Bhàgh Siar ann am Bhatarsaigh. Bha e an dòchas gum faigheadh daoine gu sàbhailteachd an sin. Cluinnidh sinn tuilleadh ann an litir na seachdain-sa.
Last on
More episodes
Litir 713: An Annie Jane
Bha mi ag innse dhuibh mun t-soitheach an Annie Jane a bha a’ dèanamh air Quebec anns a’ bhliadhna ochd ceud deug, caogad ’s a trì (1853). Bha i air a milleadh gu mòr ann an stoirm. Bha an sgiobair, an Caiptean Mason, air a chur roimhe a cur air tìr anns a’ Bhàgh Siar ann am Bhatarsaigh. Bha e an dòchas gum faigheadh daoine gu sàbhailteachd an sin.
Chaidh an soitheach air a’ ghainmhich, ceart gu leòr. Ach bhuail tonnan innte agus chuir sin timcheall i, le a cliathaich an aghaidh na gaoithe. Chaidh tonnan mòra thairis oirre. Chaidh mòran de na daoine a bh’ air bòrd a bhàthadh. Cha robh àite innte a bha sàbhailte.
Bha an Annie Jane a-nise ann an trì pìosan. Bha a toiseach air na creagan aig beul a’ bhàigh. Bha feadhainn dhen chriudha a’ cumail grèim air a’ phìos sin. Bha a tileadh – sin am ‘poop’ – no na bh’ air fhàgail dheth co-dhiù, na b’ fhaisge air a’ chladach. Bha faisg air ceud neach a’ cumail grèim air. Bha an treas pìos dhen t-soitheach air a dhol fodha.
Shocraich a’ ghaoth mu dhà uair sa mhadainn. Bha fios aig an fheadhainn a bha beò fhathast gum biodh aca ri feitheamh chun na camhanaich agus a bhith an dòchas gun tigeadh cobhair.
Bha a’ mhadainn air Didòmhnaich 29 Sultain brèagha, le muir chiùin agus gaoth lag. Mu sheachd uairean, thàinig cuid de mhuinntir Bhatarsaigh don tràigh. Chunnaic iad na daoine ann an èiginn. Ghrunnaich iad a-mach a dh’ionnsaigh na luing-bhrisidh. Chuir fear de chriudha an Annie Jane ròpa timcheall a mheadhain. Shnàmh e a dh’ionnsaigh a’ chladaich. Choinnich fir Bhatarsaigh ris agus cheangail iad an ròpa ris an tìr. Fhuair na daoine dheth. B’ e an Caiptean Mason am fear mu dheireadh a dh’fhàg an long-bhriseadh.
Mhair ceud ’s a h-aon duine beò tron tubaist. Bha sin a’ fàgail gun do chaochail co-dhiù trì cheud, trithead ’s a trì daoine. Bha amharas ann gun robh feadhainn a bharrachd air bòrd nach robh clàraichte.
Mar a chunnaic sinn o chionn ghoirid, bha an t-uachdaran air mòran de na daoine fhuadach à Barraigh, Bhatarsaigh is na h-eileanan mu thimcheall orra. Bha sin a’ fàgail nach robh ach ochd taighean ann am Bhatarsaigh anns an robh daoine a’ fuireach. B’ e fear dhiubh an taigh-mòr leis an oighreachd. Na seachd eile, ’s e taighean-tughaidh a bh’ annta.
Uile-gu-lèir bha seasgad ’s a ceithir daoine a’ fuireach anns an eilean. Bha iad bochd. Agus, gu h-obann, bha còrr is ceud duine a bharrachd air nochdadh nam measg. Cha robh biadh gu leòr aca airson sluagh mar sin a bhiathadh, agus bha cuid dhen fheadhainn a thàinig beò tron tubaist a’ gearain nach d’ fhuair iad biadh gu leòr fhad ’s a bha iad ann am Bhatarsaigh.
Tha e coltach gun deach mu dhà cheud corp a sguabadh gu tìr leis an tìde-mhara. Bha iad air an tiodhlacadh ri taobh na traghad anns a’ Bhàgh Siar. Chaidh carragh-cuimhne a chur suas timcheall air ochd ceud deug ’s ochdad (1880). Tha e ann fhathast. Ann an àite cho brèagha, tha e a’ cur nar cuimhne mar a dh’èirich àmhghar do mhuinntir an Annie Jane o chionn ochd fichead bliadhna.
Faclan na Litreach
Abairtean na Litreach
a’ dèanamh air Quebec: making for Quebec; air a milleadh gu mòr: badly damaged; air a chur roimhe a cur air tìr: had decided to beach her; gu sàbhailteachd: to safety; chaidh an soitheach air a’ ghainmhich: the vessel went on the sand; bhuail tonnan innte agus chuir sin timcheall i: waves broke on her and that pushed her around; a cliathaich an aghaidh na gaoithe: her side against the wind; chaidh X a bhàthadh: X were drowned; bha a toiseach air na creagan aig beul a’ bhàigh: her bow was on the rocks at the mouth of the bay; bha a tileadh, no na bh’ air fhàgail dheth co-dhiù, na b’ fhaisge air a’ chladach: her poop, or what was left of it, at least, was closer to the shore; a’ cumail grèim air: holding on to it; air a dhol fodha: had gone under; gum biodh aca ri feitheamh chun na camhanaich: that they would have to wait until dawn; gun tigeadh cobhair: that assistance would come; ann an èiginn: in an emergency situation; a dh’ionnsaigh na luing-bhrisidh: towards the shipwreck; timcheall a mheadhain: around his waist; shnàmh e a dh’ionnsaigh a’ chladaich: he swam towards the shore; bha amharas ann gun robh feadhainn a bharrachd air bòrd nach robh clàraichte: it was suspected that there were some others on board who were not registered; air mòran de na daoine fhuadach: had cleared many of the people; an taigh-mòr leis an oighreachd: the big house owned by the estate; airson sluagh mar sin a bhiathadh: to feed a large number of people like that; nach d’ fhuair iad biadh gu leòr: that they didn’t get enough food; gun deach mu dhà cheud corp a sguabadh gu tìr leis an tìde-mhara: that about two hundred bodies were swept ashore with the tide; ri taobh na traghad: next to the beach; mar a dh’èirich àmhghar do X: how X suffered a terrible affliction.
Puing-chànain na Litreach
Cha robh àite innte a bha sàbhailte: there was no place in her that was safe. Do you notice that boats and ships are given a feminine gender (at least when they’re at sea). We use the feminine singular pronoun ‘i’ when referring to a ship and we employ verbal forms and prepositional pronouns (eg innte, oirre) which are specific to feminine objects.
Gnàthas-cainnt na Litreach
Shocraich a’ ghaoth: the wind subsided.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
Ros
Contae de chuid na hAlban is ea Ros, i gComhairle na Gáidhealtachd.
Bailte[athraigh | edit source]
- Achadh nan Allt, Achadh an Dúnaidh* Achadh Dhubhaird, An t-Achadh Garbh, Achd Ille Bhuidhe, Achadh an Dreaghainn, Achadh na Trághad, Achadh nan Gearran, Achadh na h-Áirde, Achadh na Síne, Achadh nan Seileach, Alcaig, Allt na h-Airbhe, Ámait na Tuath, Áth nan Ceann, An Annaid, Árbol, Áird nan Easgann, Áird Cheatharnaich, Áird Chrónaidh, Áird Heisleag, Áird an Dreaghainn, Áird Mhéar, An Áird Mhór, Áird Rois, Áird Ilidh, Arpa Phílidh, Áirde Fáillidh, Attadal, Achadh an Dreaghainn, An t-Allt Beithe, Abhach, Achadh na h-Áirde, Alltan an t-Salainn, Alanais
- Bad a' Chró, Baile Dhubhthaich, Am Bog, Bada Call, Am Bad Luachrach, Am Bad Ráilleach, Baile an Todhair, Baile na Trághad, Beul-átha na Crá, Baile nam Péiling, Baile Eóghainn, Baile Sheumais, Baile Máirí, Baile Mhuilinn Anndra, Am Blár Dubh, Bun Lóchaidh, Baile Chailnidh
- Cinn Déis Bhig, A' Chomraich, An Cladach, Camas Teile, Camas Tearach, Cárnach, Cunndainn, Na Cúileagan, An Cúil Bháicidh, Cúil Duibh, Cúl a' Chudainn, Caoldaraigh, Cinn Chàrdainn, Ceann Loch Iú, Cnoc Fearghalaigh, An Claon, Ceasag a Tuath, Creag Tarail Bhig, Cnoc na Gaoithe
- Drochaid Sguideil, Deilgnidh
- Eadardan
- Fodhraitidh
- Geárrloch, Gairbh, An Goirtean
- Inbhir Áiliginn, Inbhir Chómhrainn, Inbhir Ghórdain, Inbhir Pheofharain
- Manachainn Rois, Meallan Theárlaich, Meallan Údraigil
- An Leathad, Leac Mailm, An Leitir, Loch Carrann, Loch Slinn, An Lón Dubh, An Lón Mór
- An Neag
- Na h-Óbaidhnean, Ormasgaig
- Port Mo Chalmaig, Am Poll Glas, Poll Iú, Portaigil, Port Mo Chalmaig, Radharaidh, An Rubha Dearg, An Rubha, Ros Mhaircnidh
- Sgoraig, Sannda Mhór, Sannda, Seannduaig, Síldeag, Strath Carrann, Srath Chainneart, Srath Pheofhair, An t-Srathaidh
- Na Tathagan, Na Trí Port Mara, Na Tathagan, An Todhar, Toirbheartan, Toghsgaig, Toll a' Mhadaidh
- Uachdar Niad, Ulapul, Urrath
Tíreolaíocht[athraigh | edit source]
- Abhainn Sgitheach
- Beinn Mhór na Cóigich, Beinn Uais, Bealach na Bá, Bailcnidh, Beinn Dearg
- Caolas Chrombaidh, Caolas Dhórnaich, Camas Neig, Cúl Mór, Cúl Beag, Creag a' Chnocain, Cárn Eige, A' Chóigeach, Conann, Cill Tighearna, An Cuan Moireach, Carrann
- Na h-Eileanan Samhraidh, An t-Eilean Dubh
- Leódhas, Loch Ma-ruibhe, Loch Mheathadaidh
- Ros an Ear
- Sula Bheinn, Stac Pollaidh, Seana Bhráigh, Sleaghach
- Taobh Siar Rois


text:
Aghill
She Aghill (Yernish: Acaill, Oileán Acla, Baarle: Achill Island) yn ellan smoo ayns Nerin. T'ee ny lhie magh veih coose heear Choontae Vay Eo. Ta 2,700 cummaltee urree as t'ee 148 km² er eaghtyr. T'ee kianglt rish y çheer vooar liorish Droghad Michael Davitt ta soit eddyr ny baljyn beggey Gob an Choire er yn ellan as Poll Raithní er y çheer vooar. Va droghad currit 'syn ynnyd shoh 'sy vlein 1887, agh va droghad noa currit ayns e ynnyd ayns 1949, as reesht ayns 2008. Ta baljyn beggey ry-gheddyn er yn ellan goaill lheid as An Caol, Dumha Acha, Dumha Éige as Dumha Goirt. Ta'n daa vean scoill as pairk vluckaneyrys Gaelgagh yn ellan soit er y çheer vooar ayns Poll Raithní.


text:
Coinneach MacÌomhair Episodes Available now
-
Dihaoine a-rithist agus tha Dan air ais
Tha Dan Moireach agus Ailean Caimbeul a' toirt sùil air naidheachdan na seachdain.
-
A bheil cogadh eadar-nàisteanta eile air fàire?
An diugh a bheil cogadh mòr eadar-nàiseanta eile air fàire?
-
25/11/2015
An-diugh a bheil sinn a' fàs frionasach agus a gabhail cus cais mu rudan?
-
24/11/2015
An-diugh tha Coinneach a' foighneachd a bheil an Roinn Eòrpa a' faireachadh sàbhailte.
-
23/11/2015
Dòmhnall Moireach 's Tommy MacAsgail a' toirt sùil air colbhan nam pàipearan naidheachd.
-
20/11/2015
Tha Dan Moireach agus Tormod Mac a' Ghobhainn a' toirt sùil air naidheachdan na seachdain.
-
19/11/2015
An diugh dè a' bhuaidh a th' aig sgeulachd dhuilich air an luchd-naidheachd?
-
18/11/2015
An-diugh mar a tha Comhairle nan Eilean Siar air tuilleadh ghearraidhean a ghairm.
-
09/09/2015
An-diugh buaidh na h-Eaglais air foghlam ann an Leòdhas le Mata MacÌomhair.
-
16/11/2015
Niall Mitchison agus Mairead NicSuain a' toirt luaidh air na bha anns na colbhan.


text:
Kal. Ian. ui. f., l. x.ii., Anno Domini M.ccc.xxx.1333
Tomaltach mac Donnchadha Mic Diarmata, mortuus est.
Uilliam a Burc, Iarla Uladh, {MS folio/column 70ra}do
p.452marbad le Gallaibh Uladh & na Goill sein do thoitim ann, eter crochadh & marbadh & tarraing, do muinntir righ Saxan.
Gillibert Mac Goisdelbh do marbadh le Cathal Mac Diarmata Gall, ar lar a caislein fein.
Aedh mac Domnaill h-Ui Domnaill, rí Thire Conaill, aen duine fa mo grain & coscur, feichium coitchenn, neoch rob' ferr smacht & riaghail robi i n-aen aimsir ris, ar m-breith buadha o doman & o dhemhan, ar n-gabail aibiti manaich leith uime, a eg i n-a longphort fein & a adhnucal i tempall Mainistrech Esa Ruaidh. Conchobur mac Aedha cetna, do ghabail righi Thire Conaill ar eis a athar. Imcosnamh eter Art h-Ua n- Domnaill & Concobur, mac a athur féin, im an righe & Art do ghabail le Concobur & a marbadh a cetoir leis.
Donnchadh mac Aedha h-Ui Cellaigh, do ghabail le Toirrdhelbach O Conchobuir, ri Connacht.
Aedh Mac Con Shnama mortuus est.
Domnall Mac Con Shnama, taisech Muinnteri Cinaith, mortuus est.
Mac na h-Aidhce Mag Fhlannchadha, adbur taisigh Dartraighi, do marbadh le Connachtaibh.
Kal. Ian. uii. f., l. xx.iii., Anno Domini M.ccc.xxx.i.1334
Sluagadh le Connachtaibh, eter Gall & Gaidhel, sa Mumain cum Maic Conmara. Braighde & nert do ghabail doibh ar Mac Conmara. Tempoll do loscadh le
p.454dreim don t-shluagh irrabadur da fichit & cet do dhainibh, eter uasal & isel & dias do shacartaibh dib sin & a loscadh sin uile.
Deichnebur do mhuinntir Dhonnchadha Riabaigh, mic Mail Shechlainn Carraigh Mic Diarmata, do bathudh ar Loch Teiched.
Tadhg mac Cathail mic Domnaill, quieuit in Christo.
{MS folio/column 70rb}Kal. Ian. i. f., l. iiii., Anno Domini M.ccc.xxx.ii.1335
Seaan O'h-Eaghra do ghabail le mac in Iarla & forgla a mhuinntire d'argain.
Crech le clainn Domnaill ar Gallaibh, idon, ar Clainn Muiris Shugaigh Mic Gearailt. Crech mor le Clainn Muiris ar an clainn cetna.
Iarthar Chonnacht do mhilliudh uile le Uilliam Burc. Daine imda do marbadh & creacha & loiscti & uilc diairmidhe ar mac in Iarla & ar Chlainn Ricaird a Burc do dhenum dho. Sith eter na Burcachaibh cetna.
Kal. Ian. ii. f., l. x.u., Anno Domini M.ccc.xxx.iii.1336
Tomaltach Mac Diarmada, ri Muighi Luirg, fer ro bo mo grain & coscur & rob' ferr sith & cocadh, derc & daenacht ro bhi a n-Erinn i n-a aimsir fein, a eg a n-Domnach na Trinoide, i n-a longport fein, i Caladh na Cairrge & a adhnucal i Mainistir na Buille,
p.456co sochraidh onorach. Quicunque legerit oret. Concobur mac Tomaltaigh Mic Diarmata, do ghabail righi ar eis a athar.
Teboit a Burc mortuus est.
Mailir mac Siurtan d'Exetra, quieuit in Christo.
Maidm le h-Eogan h-Ua Madughan ar Clainn Ricaird a Burc, du itrochair seisser & tri fichit, eter maith & saith.
Domnall mac Seaain mic Domnaill Ui Concobuir, mortuus est.
Niall mac Concobuir Mic Taidhg, occisus est d'aen urchur soighdi.
Trinoit O Naain, maighister coitcenn i n-ealadhnaibh examhlaibh, i n-Dlighedh chanonda & i l-Lex, mortuus est.
Crech mor le macaibh Diarmada Gall ar Clainn n-Goisdelbh & do marbadh Maiug mac Bailtrin Mic Ghoisdealb.
Crech mor le h-Emonn Mac Uilliam ar Clainn Cathail, du ar' hairged Conchobur O Flannagan & moran aile do lucht in tire. Ocus do marbadh Mael Sechlainn, mac Aedha h-Ui Fhlannagan, ar toraidhecht na creiche & do gabadh leosan mac Mic in Milidh.
Concobur Mac Diarmada, rí Muighi Luirg & Aedh mac Aedha & lucht tighe h-Uí Conchobuir & Clann Donnchaidh & glaslath Criche Cairpri im Cormac mac Ruaidhri, do dhul ar creich h-i Tir Fhiachrach, co rangadur Mullach Ratha. Ocus ba in tire do theichedh rompa. Mairbedala mora & capaill imdha do thabairt doibh leo & le Connachtaibh archena. Caislen mor Mic Goisdelbh do legadh le Toirrdelbach & le Connachtaib archena.
Kal. Ian. iiii. f., l. xx.ui., Anno Domini M.ccc.xxx.iiii.1337
Sith do dhenum do mac in Iarla re Brian m-Ban O m-Briain.
Sith do dhenam d'Aedh Remur h-Ua Neill (idon, Aedh Meith) re h-Oirghiallaibh & re
p.458Feraibh Manach.
Faslongport do dhenum le Toirrdhelbhach h-Ua Concobuir ig Ath Liacc i n-adhaigh Emoind a Burc.
Seoan O Fallamain, taisech Clainni h-Uadach, mortuus est.
Tadhg Mag Flannchaidh, taisech Dartraighi, do marbadh le Cormac mac Ruaidhri mic Domnaill, maraen re sochraide aile, {MS folio/column 70va}a n-dighail Seaain Mic Domnaill. Ocus creacha mora do denum ar Dartraighibh & mac Muiris Meg Fhlannchaidh do marbadh an la cetna.
Tadhg & Mail Shechlainn, da mac Imhair Meg Raghnaill, do ghabail do Chathal Mág Raghnaill. Uilliam mac Matghamna & in bladh aile do clainn Imair, idon, Concobur & Tomaltach, righadhbuir Muinnteri h-Eoluis, do tinol d'a tóraidhecht & Cathal Mac Raghnaill & Maghnus mac Fergail, do marbadh doibh. Taisech do dhenum do Thadhg Mag Raghnaill.
Domnall Ruadh O Maille & Cormac O Maille, a mac, do marbadh do Clainn Meibric & do Ghallaibh ailibh maille friú, adhaigh feil Stefain in bliadhain si.
Tomás mac Carmaic h-Ui Domnaill, espuc Tiri Conaill, saí n-egna & crabadh coitcenn fa biadh & fa ellach d'eigsibh & d'ollamnaibh in betha, in Christo quieuit.
Kal. Ian. u. f., l. uii., Anno Domini M.ccc.xxx.u.1338
Ruaidhri (in Einigh mac Flaithbertaigh mic Dhuinn Oig, alias Carraich) Mag Uidhir, ri Fer Manach & Lacha Eirne (per quatuordecim annos ; alias, per duos annos), in fer is mo ro thidlaic d'airged & d'innmus, d'echaibh & d'almhaibh & d'innilibh, do dhul d'eg re h-adhart,
p.460iar m-buaidh o éigsibh & o ollamnaibh.
Mac Iarla Uladh do ghabail d'Emonn a Burc & a chur i l-Loch Oirbsen. Uilc mora & cagadh coitchenn i Connachtaibh trid sin.
Tadhg mac Ruaidhri mic Cathail h-Ui Conchobuir, do ghabail do Tomas Mág Samhradhain & moran d'a muínntir do marbadh. Mag Shamhradhan do dul do thigh Ui Concobuir in bliadhain cetna & a thecht arís i n-a fhritheing & aircis do thabort do Clainn Muircertaigh air & do Muinntir Eoluis & do coimthinol na Breifne, eter Gaidhel & Galloglach. Ocus Mag Samhradhan do ghabail & moran d'a muinntir do marbadh.
Aedh in Chleitigh mac Ruaidhri Ui Conchobuir, do lot ar deredh creiche 'sa Bolegan & a eg dhe.
Derbhail ingen Cathail Mic Murchaidh, ben Donnchadha mic Aedha Oíg, d'eg.
Kal. Ian. ui. f., l. x.uiii. Anno Domini M.ccc.xxx.ui.1339
Sluagh mor la h-Aedh Remar h-Ua Neill cum Tíre Conaill, dar'marbadh mac {folio & column 70vb}Seaain h-Ui Neill & Gaffraigh h-Ua Domnaill la muínntir h-Ui Dochartaigh.
Ruaidhri O Ceallaigh, ri h-Ua Maine, do marbadh la Cathal mac Aedha mic Eogain, ar n-dul a tigh Toirrdelbaigh h-Ui Concobuir d'a tigh fein. Sai Erenn gan imresain fein.
Emonn Mac Uilliam a Búrc d'innarbadh in bliadhain si.
Bean mic Iarla Uladh, idon, ingen Toirrdelbaigh h-Ui Briain, do thabairt do Toirrdelbach h-Ua Concobuir, do righ Connacht, in bliadhain si & Derbail ingen Aedha Ui Domnaill, do legan do.
Tomas Mag Samradhan, do bí i l-laim ic Clainn
p.462Muircertaigh, do dhul as in bliadhain sin, ar n-diultadh dh'ingin Donnchadha Riabaigh ris & a da mac d'elogh isin bliadhain sin fos.
Plaigh mor do shnechta & do shic in bliadhain sin, o cenn caicidhisi do gheimhredh co taníc blodh d'errach, co n-deachaidh moran d'ellach Erenn d'eg ann & guirt gemhair Erenn do dhul a mugudhain bliadhain cetna.
Kal. Ian. uii. f., l. xx.ix., Anno Domini M.ccc.xxx. uii.1340
Comtógbail mor cagaidh eter Mainechaibh, idon, eter Tadhg mac Taidhg Ui Cheallaigh & Uilliam mac Donnchadha Muimnígh Ui Cheallaigh & Donnchadh mac Aedha Ui Chellaigh, d'a tuc Toirrdelbach O Concobuir urlamhus O Maine, do Tadhg & moran d'a cinedh fein fos, gur'theilgset Uilliam asthir imach. Ocus rolensat uile e, gur'ímpo Uilliam orra & gur'marbadh Donnchadh mac Aedha Ui Cellaigh & gur'gabadh Tadhg O Cellaigh & gur'loitedh & co n-deachaidh d'eg d'a loitibh.
Mael Sechlainn h-Ua Gairmleaghaidh, taisech Ceneoil Moain, d'eg.
Toisc dochódar meic Ualghairc h-Ui Ruairc, idon, Domnall & Aedh & Gilla Crisd & Ruaidhri, ar creich cum Cathail mic Aedha Breifnigh & do rinneadur
p.464crech adbal gan imresain & do mharbhadur Concobur mac Donnchadha Riabaigh & moran aile. Do rinne Cathal doraidh maith, dar'fhasto moran don creich & dar'marbadh Domnall O Ruairc, aen raga mac righ na Breifne & moran d'a muinntir maraen ris & dar'gabadh ann Gilla Crisd O Ruairc & Mac Con Shnama. Tadhg mac Ruaidhri Ui Concobuir, do bi i l-laim ag O Ruairc, do legan amach tre comfhuaslugadh Gilla Crisd Ui Ruairc.
Aedh mac Feidhlimidh Ui Concobuir, do ghabail do Thoirrdhelbach O Conchobuir, do righ Connacht & cagadh d'eirghi trid sin eter O Conchobuir & Concobur Mac n-Diarmata, {MS folio/column 71ra}rí Muighi Luirg & gur'milledh moran etorra.
Siurtan Ruadh Mac Goisdelb do marbadh do Cathal Mac Diarmata Gall.
Tadhg Mac Donnchaidh do ghabail do Concobur Mac Diarmata in bliadhain sin.
Cathal Mac Diarmata Gall, aen raghu mac righ Connacht ar goil & ar gaiscedh, ar treisi & ar aghmuire & ar innsaighidh, ar cosnum Airtigh & Sleibe Lugha do ar taradh a lamha laidire, do marbabh do Dhonnchadh Riabach mac Mail Shechlainn Charraigh, tre fell ig Lis Selbaigh i Cloind Conchobuir.
Maghnus mac Cathail mic Annrias, do marbadh do Cathal mac Aedha Breifnigh.
Brian Og Mag Samradhan do marbadh do Thellach Dunchadha.
Eogan h-Ua h-Eighin, ri O Fiachrach Aidhne, do marbadh d'a braithribh fein.
Eogan mac Sefraigh Meg Raghnaill & Aedh O Mailmíadhaigh do marbadh a cheile.
Adhamh Mag Theichedhan d'eg.
Pilib O Duibhgennan, sai gan ímresain, d'eg.
Iníug ingen Mic Goisdelb, ben Eogain
p.466Mic Fingin, d'eg.
Uilliam mac Gillibert Mic Goisdelbh, do marbadh ar greis 'sa Breifne do Tellach Eachach.
Ruaidhri mac Magnusa Ui h-Eaghra, d'eg.
Matha mac Annaigh h-Ui Raighillaigh, do marbadh d'Annrias mac Briain h-Ui Raighillaigh & crecha mora do dhenum 'sin Bolgan don toisc sin.
Kal. Ian. ii. f., l. x., Anno Domini M.ccc.xxx.uiii.1341
Maidm mor do thabairt do Mac Uilliam Burc ar Clainn Muiris, dú inar'marbadh Tomas Mac Muiris, Muiris mac Seonag Ruaidh & deichnebur & tri fichit ar aen riu.
Domnall Mag Dhorchaidh, taisech Ceneoil Luachan, d'eg.
Donnchadh mac Mic na h-Aidhce Meg Fhlannchadha, do marbadh d'Aedh mac Taidhg Meg Fhlannchadha.
O Gairmleaghaidh d'eg.
Brian O Flaind, taisech Sil Mailruanaigh, d'eg.
Cathal Mac Ceithernaigh do marbadh dh'esgur.
Caislen Rosa Comain do gabail do Thoirrdhelbach h-Ua Conchobuir. Ocus Aedh mac Feidhlimidh, do bí i l-liamh 'sa chaislen, do treig d'O Choncobuir é.
Seaan Mag Mathgamna do chur a h-Airghiallaibh.
Cu Chonnacht O Cuind, taisech Muinnteri Gillgan, mortuus est.
(Muircertach Mac in Ghabann, abb Clochair, mortuus est Kalendis Februarii.)
{MS folio/column 71rb}Kal. Ian. iii. f., l. xx.i., Anno Domini M.ccc.xxx.ix.1342
In Gilla Dub Mag Uidir do bathudh ar Loch Eirne ar deredh creiche.
Cagadh mor d'eirghi eter Thoirrdelbach O Concobur, ri Connacht & Conchobur
Mac
p.468Diarmata, rí Muighe Luirg. Emond a Burc d'eirghi le Mac Diarmata & Aedh mac Feidhlimthe & Donnchadh O Birn. Ocus in t-O Birn hisein do chur Ui Conchobuir i tempoll Oil Find ar n-dul dó do ghabhail gill creiche do rinnedur Muinnter Birn ar Hoibert a Burc & ní d'a galloglachaibh do marbadh fa'n Constabla, idon, fa Mac Ruaidhri. Pudhur mór & olc adbal & cagadh coitchenn d'eirghi trid sin i Connachtaibh uile & Clann Muircertaigh d'eirghi le O Concobuir ar tus a n-aghaidh Mic Diarmata & impodh doibh aris le Mac Uilliam & le Mac Diarmata. Feall do dhenum ar Clainn Uilliam Burc tre urail Ui Conchobuir, dar'marbadh Tomas a Burc i fell granna 'n-a n-oirechtus fein, le Clainn Muiris & Seoinin a Burc do marbadh ar in lathair (no , ar in aisti) cetna do Clainn Ricaird. Cathal mac Gilla Crist, Mac Diarmata do marbadh d'Fergal h-Ua Taidhg air in cagadh cetna. Ferghal mac Gilla Crist Fhind Mic Cormaic, do marbadh ar in cagadh cetna.
Breisim brogdha do thabairt do Conchobur Mac Diarmata & d'a macaibh righ ar O Concobuir fa Bhel Atha Slisen, dar'lingedh in t-ath co toghdha tairsibh & d'ar'marbadh ann Diarmait mac Briain Uí Fherghail, in t-aen mac taisich na aesa dob'fherr do bi 'n-a aimsir do Conmaicnib & mac Hoibert a Burc, mídhach gan esbadh & Concobur mac Donnchadha Duibh Ui Eilidhe.
Seaan Mag Mathgamna, saí n-einigh &
p.470n-eghnuma, a mharbadh ar deredh creiche co n-a galloglachaibh do lucht tighe Aedha mic Rooilbh & do Clainn Ceallaigh i toraidhecht. Ocus is commor do marbadh & do bathadh iat.
Diarmait Ruadh mac Cormaic Óig Mic Diarmata, d'eg i n-aibit manaich leith í Mainistir na Buille, gan aen guth a n-diaidh a anma fa einech, no fa crabadh.
Concobur Ruadh Mag Eochagan do marbadh do Gallaibh.
Cormac mac Ruaidhri mic Domnaill Ui Conchobuir, do gabail le Conchobur mac Taidhg & le Ruaidhri mac Cathail Ui Conchobuir & Concobur do gabail le Brian mac Ruaidhri & a tabairt i l-laim Concobuir Mic Diarmata & a cur do sen d'a coimed i Carraigh Lacha Cé.
Domnall h-Ua Dochartaigh, ardtaisech Arda Mídhair & nocho n-édh amhain, uair is bec nach {MS folio/column 71va}raibhi tighernus Innsi h-Eoghain & tighernus tricha cet Thiri h-Enna & ro bo terc a n-Erinn taisech 'g ar' lia daine & ba mó marcsluagh & ba ferr goil & gaiscedh, einech & tidhnucal innás. Ocus a dul d'eg ar lar a tighe fein & Seaan h-Ua Dochartaigh do ghabail a ínaidh.
Sil Muiredhaigh, eter deoin & aindeoin, do dhilsiughudh righ Connact, idon, Toirrdelbach mac Aedha, maic Eogain Ui Concobuir. Ocus is iat is oiregdha do eirigh do: Emond Mac Uilliam a Burc & Concobur Mac Diarmata, ri Muighi Luirg, co n-a braithribh & co n-a oirecht. Ocus Aed mac Aedha Breifnígh mic Cathail Ruaidh & sochraide na Breifne & Conmaicní ar aen rú & Aedh mac Feidhlimthe, rí Connacht. Ocus a ínnarbadh astir amach lesna cuibrennaibh sin. Ocus as i comuirle tucsat a cairde dó: dul do thigh Mic Diarmata 'san aidhci. Ocus
p.472fuaradur Clann Muircertaigh a fhis sin & do innledur sen ar slightibh & ar casanaibh & ar bernadhaibh-beadhail in longpuirt. Ocus tainic trempa sin 'san aidhci ré dorcha, dias no triur marcach. Ocus do eírghedh do ar tochur in longpuirt & tainíc uaithibh ar taradh a lama laidire & do loit sé Cathal mac Aedha Breifnígh. Ocus ní raibhe a fhis sin ag Mac Diarmata no co cuala se na comairc & in mallachadh 'ga denum ar fut in longpuirt. O sin doibh co lá ar namarach & ar faghail a fhesa do Mac Diarmata, do chuir daine tairisi cuigi d'a chur 'sa Charraig & do bí forgla sechtmuine innti. Ocus do teighdis daine maithi in tire fa sech gach lae cuígi. Ocus da n-derntai ar Mac n-Diarmata, do gentai sith ris. Ocus o nach dernad, do thinnlaic é co Caislen Rosa Comain & rofhagaibh annsin é.
Símon mac Concobuir mic Simoin Mic Gille Arraith, taisech do thaisechaibh Luighne, mortuus est.
Aedh mac Aedha Breifnígh, do ghabail righi Connacht Dia Luain, idon, in cet Luan do gheimregh.
Concobur h-Ua Domnaill, rí Tire Conaill & soithech dingbala d'airdrighi n-Erenn gan amurus é ar cruth & ar ceill & ar cetfadh, ar uaill & ar einech & ar oirrdercus, ar menmnaighi & ar mor toirbertaighi, ar crodhacht & ar cathirghail, ar uaisli & ar ailgine, ar daenacht & ar degh crabadh, a marbadh la Níall h-Ua n-Domnaill, la mac a athar fein, ar tabairt amais longpuirt fair. Ocus teinnti & tennala do chur isin tech mór & O Domnaill {MS folio/column 71vb}d'eirghi amach & a toitim a n-dorus a tighi fein, ar m-breith buadha o doman & o demhan. Ocus is dilliuchta an eigsi, & an eladha gan fer a h-imochair, na a -h-altruim tareis
p.474in echta sin.
Flann Óg O Domnallin, ollamh Connacht, in Christo quieuit.
Domnall O Coindlis, senchaidh suadhamail & taibleoir glanfhoclach na Gaidhilgi, do marbadh la h-Uibh Diarmata, gairit re Caisc.
Brugaidh coitcenn, ciall conaigh, do bi ar Loc Eirne, gan diultadh do thruagh, no do tren, idon Matha Mac Magnusa, d'eg in bliadhain sin (14 Kalendas Septimbris).
Tomas Mac Gilli Coisgli, sai n-egna, in Christo quieuit.
Tadhg Mac Donnchaidh, rí Tire h-Oilella, d'innarbadh le Concobur Mac n-Diarmata, d'a tigherna & d'a brathair fein & Fergal mac Tomaltaigh Mic Diarmata, do gabail Tire h-Oilella ar a eis.


text:
Siorrachd Dhùn Phrìs
'S e fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Dhùn Phrìs le Dùn Phrìs mar prìomh-bhaile. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh bho 1975.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ae, Amisfield, Applegarthtown, Auldgirth
- Baile na h-Eaglaise, Bankend, Bàrr na Dris, Beattock, Bentpath
- Canonbaidh, Cathair, Cathair Ruairidh
- Chapelknowe, Cille Chonaill, Cille Bhrìghde, Cill Osbairn, Cille Phàdraig nam Fleamach, Clarencefield, Collin, Comar na Drise, Cuingealach
- Dalswinton, Daltan, Doire Chonaill (Holywood) Doras na Frìthe, Dòrnach, Drochaid Charrainn, Drochaid a' Mhuilinn, Drochaid Mhic Iain, Dùn Choll, Dùn Phrìs, Dùn Sgoir
- Eaglais Fheichin, Eaglesfield, Eastriggs, Eskdalemuir
- Gleann Chapall, Greatna
- Hightae, Hoddom
- Inbhir Anainn
- Kettleholm, Kirtlebridge
- Langaim, Loch Mhabain, Logarbaidh
- Am Magh Fada, Middlebie, Mouswald
- Parkgate, Penpont, Powfoot
- Ruadhail
- Templand, Torthorwald, Tynron
- Wamphray, Waterbeck
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jane Haining (1897 - 1944)[1] Tè à Dùn Sgoir a chaochail san Uile-Losgadh nan Nasach.
- Kirkpatrick MacMillan (1812 - 1878):[2] Gobha agus fear a fhuair deagh sgoil, a chruthaich a' chiad bhaighseagal, air an robh velocipede, ann an 1839.


text:
Seumas Mac a' Phearsain
B' e sgrìobhadair Albannach agus neach-poileataigs a bha ann an Seumas Mac a' Phearsain no Seumas MacMhuirich (Beurla: James Macpherson) (27 an Dàmhair 1736 ann an Ruadhainn, a' Ghàidhealtachd - 17 an Gearran 1796). Tha e ainmeil mar "eadar-theangaiche" de bhàrdachd Oisein (Ossian).
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Mac a' Phearsain ann an Inbhir Tromaidh, Ruadhainn ann am Bàideanach, agus bha Gàidhlig aige bho thùs. Mar a mhìnich Ruaraidh MacThòmais, "balach a chaidh a thogail faisg air gearasdan Ruadhainn ann am Bàideanach, far an deach an t-arm Seumasach ma sgaoil an dèidh Blàr Chuil-lodair, chan eil rian nach biodh e eòlach air a' chreich 's air a' bhriseadh-dùil a dh' fhuiling na Gàidheil an dèidh Bliadhna Theàrlaich."[1] Chaidh e gu sgoil-pharaiste ann an Ruadhainn, is an uair sin gu sgoil-ghràmair ann an Inbhir Nis. Bho 1753 a-mach chaidh e don King's College ann an Obar Dheathain agus an uair sin do dh'Oilthigh Dhùn Èideann. Cha d' fhuair a ceum agus ann an 1756, thill e do Ruadhainn agus bha e a' teagaisg anns an sgoil-pharaiste. Mu 1758, chaidh e do Dhùn Èideann a-rithist agus fhuair a dreuchd mar oide-ionnsachaidh ann an teaghlach uasal, Graham of Balgowan. Anns na 1760, dh'fhàs e ainmeil mar eadar-theangaire agus deasaiche bàrdach Oisein. Ann an 1764, fhuair Mac a' Phearsain dreuchd mar rùnaire àrd-riaghladair Mór-roinntean an Iar, agus chaidh e a dh' Aimeireaga. Bha e ann airson dà bhliadhna agus thadhail e air Na h-Innseachan an Iar. Thill e ann an 1766 agus ghabh e còmhnaidh ann an Lunnainn. Bha e ag obair airson an riaghaltais agus cuideachd airson Iain Mac a' Phearsain (às an Eilean Sgitheanach bho thùs) a bha na àrd-riaghladair Na h-Innseachan aig an àm seo. Ann an 1780, fhuair Mac a' Phearsain àite anns a' Phàrlamaid agus bha e na bhall Phàrlamaid gu 1796. Bha Mac a' Phearsain beartach dha-rìribh, cheannaich e fearann ann am Bàideanach agus thog e taigh mòr spaideil ann, leis an ainm Balavil. Bha deagh chliù aige mar uachdaran, oir bha e fialaidh agus fiùghantach.[2] Nuair a bhàsaich e ann an 1796, chaidh a thìodhlacadh ann an Abaid na h-Iar-mhanachainn (Westminster).
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich e bàrdachd a sgrìobhadh ann am Beurla, mar eisimpleir dàn gaisgeil "The Highlander" ann an 1758, ach cha deach mòran dhiubh foillseachadh.
Leabhraichean eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
- An Introduction to the History of Great Britain and Ireland (1771)
- Papers Concerning the Secret History of Great Britain (1775)
- History of Great Britain from the Restoration to the Accession of the House of Hanover (1775)
Eadar-theangachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Illiad (1773)
Oisean[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1759, thachair Mac a' Phearsain ris an t-Urr. John Home, sgrìobhaiche-dràma ainmeil, aig an robh ùidh mhòr ann an seann bhàrdachd Ghàidhlig.[2] Bha Home ag iarraidh air Mac a' Phearsain dàin Ghàidhlig eadar-theangachadh gu Beurla. Ged a bha Mac a' Phearsain aindeonach an toiseach, dh'eadar-theangaich e corra dàin. Chòrd iad ri John Home gu mòr, ris an Dr Hugh Blair agus ri daoine cumhachdach foghlamaichte eile, agus mhol iad do Mhac a' Phearsain leabhar slàn a chuir ann an clò.[2] B' e sin Fragments of Ancient Poetry a nochd ann an 1760.
Ann an Lùnastal 1760, rinn Mac a' Phearsainn turas gu math farsaing air feadh na Gàidhealtachd, air siorrachdan Pheairt, Earra-Ghàidheil is Inbhir Nis, air Muile, Uibhist is air an Eilean Sgitheanach, is e a' cruinneachadh làmh-sgrìobhainnean agus beul-aithris. Bha na leabhraichean Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books (1761), Temora (1763) agus The Works of Ossian (1765) ga leantainn.
Fhuair iad cliù mar obair den òranaiche Gàidhealach Oisean. Bhathar den bheachd gum b’ e cruinneachadh de sheann beul-aithris a bh’ annta, a lorg Macpherson air a' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan Siar. Chaidh na leabhraichean eadar-theangachadh ann an cànain Eòrpach eile, far an robh iad tarraingeach don luchd-leughaidh cuideachd agus a’ leantainn do àm Romansach. Leis an ùidh ann an Oisean dh'atharraich an t-ainm "Erse" gu Gàidhlig airson Gàidhlig na h-Alba. [3]
Bha deasbad mòr ann mu Oisean agus dè cho fìrinneach 's a bha obair Mhic a' Phearsain, an-diugh thathar den bheachd gun do sgrìobh Mac a' Phearsain a' bhàrdachd leis fhèin. Ann an 1952, dh'fhoillsich Ruaraidh MacThòmais an leabhar The Gaelic Sources of MacPherson's "Ossian", anns a bheil e a' sgrùdadh nan tùsan Gàidhlig a bha Mac a' Phearsain a' cleachdadh.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Mac a' Phearsain eòlach air Iain Stiubhart, 3mh Iarla Bhoid. Nuair a chaidh Temora fhoillseachadh, choisrig Mac a' Phearsain an leabhar do Iarla Bhoid. Ann an 1764, fhuair Mac a' Phearsain dreuchd mar rùnaire àrd-riaghladair Mór-roinntean an Iar, agus chaidh e a dh' Aimeireaga. Bha e ann airson dà bhliadhna agus thadhail e air Na h-Innseachan an Iar. Thill e ann an 1766 agus ghabh e còmhnaidh ann an Lunnainn. Bha e ag obair airson an riaghaltais. Ann an 1780, fhuair e àite anns a' Phàrlamaid agus bha e na bhall Phàrlamaid gu 1796, nuair a bhàsaich e.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ MacThòmais, Ruaraidh. "Seumas Mac a' Phearsain." Ainmeil an Eachdraidh. Deas. le Ruaraidh MacThòmais. Glaschu: Gairm, 1997. d. 88
- ↑ 2.0 2.1 2.2 Cheape, Ùisdean. "The Culture and Material Culture of Ossian, 1760-1900". Scotlands 4.1 1991. d. 3.
- ↑ Withers, C. (1984) Gaelic in Scotland 1698 to 1891: the geographical history of a language. Dùn Èideann: John Donald Publishers Ltd. ISBN 0859790979


text:
1 an Dàmhair
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- -331 - Bhuannaich Alasdair Mòr ann an Gaugamela an agaibh an rìgh Phearsaich.
- 1936 - Toiseach deachdaireachd Fhranco ann an Spàinn.
- 1961 - Fhuair Camarun a chuid neo-eisimeileachd bhon An Rìoghachd Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1207 - Rìgh Eanraig III na Sasainn (ch. 1272)
- 1404 - Pàp Bonifatius IX
- 1906 - Iain Latharna Caimbeul, ann an Earra-Ghàidheal. Neach-clàraidh à dh Alba.
- 1927 - Tom Bosley, actair Aimeireaganach
- 1947 - Aaron Ciechanover, ann an Haifa. Bith-eòlaiche à Iosrael.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788 - Chaidh gadaiche Deucon Uilleam Brothaidh, "Deacon Brodie", air crochadh.


text:
Oilthigh Cholumbia
Tha Oilthigh Cholumbia gu math ainmeil. Steidhichte ann an 1754, 's ann ann an Eabhraig Nuadh, Eabhraig Nuadh a tha e.
Bidh sreath òraidean a' ruith aig an Oilthigh air cùisean a' buntainn ri Èireann. Thòisich e ann an 1973 's e a' ruith fhathast. [1]
Tha 48 làimh-sgrìobhainnean Gàidhlig aca anns an leabharlann.[2] Chan eil fhios dè seòrsa Gàidhlig a th' annta.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Aistidhean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Làrach-lìon air 'Irish Studies' leughte 26 Samhain 2013
- ↑ Leabharlann Oilthigh Cholumbia


text:
Trioblaidean leis an Làmh-sgrìobhadh
Chì thu an seo eisimpleirean de na trioblaidean eadar-dhealaichte ann an stoidhle-sgrìobhaidh Alasdair MhicGilleMhìcheil agus anns an stuth-clàraidh a chleachdas e (pàipear, inc, agus msaa), a bhios a' dèanamh dragh don rannsaiche. 'Nam measg tha sgrìobhadh air fiaradh, agus smàlan air an duilleig. Airson coimeis, chaidh eisimpleir 'fhurasda' a chur 'nan lùib.
- Sgrìobhadh air fiaradh
- Smàlan bho shnighe-mhònach a' tuiteam a-nuas bho mhullach taigh-dubh
- A' sgrìobhadh aig astar ann am peannsail
- An ìre mhath so-leughaidh: 's dòcha tar-sgrìobhadh nas anmoiche
Sgrìobhadh air fiaradh
Air an toirt bho: CW150


text:
Foto-cho-chur
'S e foto-cho-chur an dòigh leis am bi lusan agus fàs-bheairtean eile ag iompachadh lùths solais, mar as trice bhon ghrian, gu lùths ceimigeachd, agus a thasgadh an cruth moileciuilean gualuisge (mar eisimpleir, siùcaran).
Bithidh foto-cho-chur a' dèanamh nan gualuisgean tro cho-chur bho dà-ogsaid gualain agus uisge. Mar as trice, bithidh foto-cho-chur a' dèanamh ogsaidean cuideachd agus is ann a foto-cho-chur a tha uile an ogsaidean anns an àile a' tighinn, fhad' s a bhitheas e a' gabhail dà-ogsaid gualain aisde.


text:
Barraigh
'S e eilean deasaich nan Innse Gall a tha ann am Barraigh neo Eilean Bharraigh. Tha ainm an eilein a' ceilearadh misionaraidh Èireannach dom b' ainm Fionn-Barr. A rèir traidisean, thàinig Fionn Barr gu h-Alba le Calum Cille. Is e eilean beag a tha ann, mu seachd mìle o cheann gu cheann.
Tha cala math aig Bàgh a' Chaisteil air taobh deas an eilein, far a bheil lamraig le link-span. Tha am bàgh ainmichte airson Caisteal Chiosmuil, seann cathair MhicNèill.
Seòlaidh bàta-aiseig dhan Òban, 3 uiread 's seachdainn rè a' gheamhraidh.
Is e àireamh-sluagh an eilein mu 1300 ceann daoine, an cuid as motha dhaibh nan Caitligich.
Rinn Compton Mackenzie am film Whisky Galore ann am Barraigh. Chaidh a thìodhlacadh ann an Eòlaigearraidh.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich fèis ann am Barraigh ann an 1981, Fèis Bharraigh. Bha am fèis cho soirbheachail 's gun deach fèisean eile a chur air dòigh air feadh Alba.
Thòisich rèis ris an canar am 'Barrathon' ann an 2000. 'S e an t-astar leth-mharathon a' dol timcheall an eilein. [1]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh agus a thogadh Flòraidh NicNèill, seinneadair Gàidhlig ann an Eilean Bharraigh.
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac'Ille Mhaoh, An t-Athair Urr. Iain (1938). 'Barraidh', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 106-112.
Clàraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- 'Disappearing Island An-diugh' BBC Gàidhlig airson MG Alba MMIX. Stiùiriche: Cailean MacLeòid. 60 mionaidean. A' chiad chraoladh Diluain 4 Faoilleach 2010.[2]
-
- Sealladh air mar a tha Eilean Bharraigh an-diugh, an coimeas ri prògram a rinn Magnus Magnusson ann an 1964 mun eilean.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ The Barrathon
- ↑ Disappearing Island An-diugh Làraich a' phrògram. Leughte 01 Faoilleach 2014.


text:
11 an Gearran
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 660 RC - Latha Bun-stèidheachaidh Nàiseanta anns An Iapan
- 1990 - Dh'fhàg Nelson Mandela am prìosan ann an Afraga a Deas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1535 - Niccolò Sfondrati (Pàpa Griogair XIV), ann an Somma Lombardo. Pàp eadar 1590 agus 1591.
- 1773 - Jerónimo de Mendoza Galavís, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1926 - Leslie Nielsen, ann an Regina, Canada. Cleasaiche.
- 1992 - Taylor Lautner. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1904 - Vladimir Vasilevich Markovnikov, ann an Sankt Peterburg. Ceimigear às An Ruis.
- 1978 - Harry Martinson, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 2012 - Whitney Houston, ban-seinneadair às na Stàitean Aonaichte.


text:
A' Bheilg
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns a' Bheilg,[1][2][3][4][5][6] (ainm oifigeil: Rìoghachd na Beilge). Tha crìochan aice leis an Òlaind, a' Ghearmailt, an Fhraing agus le Lucsamburg. 'S i ball den Aonadh Eòrpaich. 'S e am Bruiseal am prìomh bhaile. Bruidhnear Walon ann an Wallonie, ann an ceann a deas na dùthcha. Ann an 2014 chaidh an sreath Cordon fhilmeadh anns an dùthaich.
Bailtean Mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha anns a’ Bheilg:[7]
Cànain anns a' Bheilg[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì cànain oifigeil anns a' Bheilg: Duitsis no Fleamais, Fraingis, agus Gearmailtis. Chan eil fios le cinnt, oir chan eil cunntas-sluaigh air a bhith ann, ach a rèir choltais, tha 60% den t-sluaigh a' bruidhinn na Duitsis agus 40% den t-sluaigh a' bruidhinn na Fraingis. Tha luchd-cainnte na Duitsis a' fuireach gu h-àraid ann an ceann a tuath, ann am Flannras, agus luchd-cainnte na Fraingis ann am Wallonia. Tha Duitsis na Beilge agus Fraingis na Beilge eadar-dhealaichte gu ìre bho Duitsis nan Tìrean Ìsle agus Fraingis na Frainge.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Dùthchannan ag SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Mongabay


text:
1817
MDCCCXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an Dùbhlachd, inbhe stàite do Mhississippi.
- Taisgealadh cadmium.
- Lorg Jöns Jacob Berzelius agus Johan Gottlieb Gahn selenium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Cèitean - Manuel María Ramírez Fortoul, ann an Arauca. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 12 an t-Iuchar - Henry David Thoreau, ann an Concord. Feallsanaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an t-Samhain - Theodor Mommsen, sgrìobhadair Gearmailteach
- Pierre Larousse, deasaiche Frangach (bàs. 1875)
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach, Martin Heinrich Klaproth, ceimigear às a' Ghearmailt


text:
Tomás Carrasquilla
B' e ùghdair à Coloimbia a bha ann an Tomás Carrasquilla Naranjo (Santo Domingo, 17mh Am Faoilleach 1858 - Medellín, 19mh An Dùbhlachd 1940).[1]
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
B' e duine macanta bochd a bh' ann: na thàillear, na rùnaire san taigh-cùirte, na fhear-stoc ann am mèinn agus na chlèireach ann am Ministrealachd na h-Obrach Phoblach. A dh'aindeoin sin, leughadh e fad an t-siubhail agus b' e deagh ùghdar inntinneach a bh' ann cuideachd, a thug buaidh mhòr air a' ghinealach a lean e.[2] Cha robh Carrasquilla idir ainmeil nuair a bha e fhathast beò, mar a thuirt Federico de Onís, a tha na eòlaiche Carrasquilla. B' fheudar dha feitheamh gu ruige 1936, nuair a bha e 68 ans, mus an do bhuannaich e an Duais Nàiseanta ann an Litreachas. Thug ainm dhan Leabharlann Tomás Carrasquilla.
Thug Cogadh na Mìle Làithean bacadh air a chuid fhoghlaim san Oilthigh Antioquia.[3] B' e intellectuel engagé a bh' ann an Carrasquilla agus chuireadh e air dòigh Tertulias (cruinneachaidhean far a bhruidhinneadh mu leabhraichean) san taigh aige ann am Medellín. Ghabhadh mòran inntleachdach òg pàirt annta agus fiù's chanadh Maighstir Tomás Carrasquilla ris. Bha am feallsanaiche Fernando González Ochoa uabhasach deidheil air Carrasquilla. Thug e buaidh mhòr air Fernando Vallejo cuideachd.
Bha Onís[4] dhen beachd nach robh for aig duine sam bi ann an Coloimbia agus thall thairis air na rinn e aig an àm air sàilleabh gu robh Carrasquilla beò dìreach eadar da ghluasad eadar-dhealaichte ann an Aimearaga-Laideannach: costumbrismo (cleachdaidhean) agus romanticismo (romansachd) air an dara làmh agus, modernismo (modarnachd), a thog a ghuth an aghaigh costumbrismo. Bhathar dhen bheachd gu robh Carrasquilla a' gabhail ri costumbrismo, mar a thuirt Marín Bustos.[5] Bha e dall fad iomadh bliadhna ach rinneadh obair-lannsa air ann an 1934 agus fhuair e a lèirsinn air ais. Cha chuireadh an doille bacadh airsan a thaobh leughadh agus sgrìobhadh.
Nobhailean[deasaich | deasaich an tùs]
- (1896) Frutos de mi tierra.
- (1899) Manuel solano en los tiempos bola
- (1903) Salve, Regina
- (1906) Entrañas de niño
- (1910) Grandeza
- (1920) Ligia Cruz
- (1922) El Zarco
- (1926) La Marquesa de Yolombó
- (1935) Hace tiempos
- (1940) Amarguras
Sgeulachdan[deasaich | deasaich an tùs]
- (1897) Simón El Mago
- (1897) En la diestra de Dios Padre
- (1897) Blanca
- (1898) El ánima sola
- (1899) San Antoñito
- (1901) A la Plata
- (1914) El Prefacio de Francisco Vera
- (1915) El Rifle
- (1915) La Mata
- (1926) Rogelio
Artaigilean[deasaich | deasaich an tùs]
- (1914) Homilías
- (1934) Dominicales
Ceanglaichean A-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ El Colombiano
- ↑ Barrera Sánchez, Luis Carlos (1986-1992). Suplementos acerca de la vida y obra de Tomás Carrasquilla. Santo Domingo: Periódico Vanguardia Dominicana
- ↑ Banrepcultural
- ↑ De Onís, Federico (1970). Prólogo a Cuentos de Tomás Carrasquilla. Medellín: Bedout
- ↑ UTP


text:
Primo Levi
B' e Ceimigear, bàrd agus sgrìobhadair às an Eadailt a bh'ann am Primo Levi (IPA: ˈpriːmo ˈlɛːvi, Torino, 31 an t-Iuchar 1919 – Ibidem 11 an Giblean 1987). Ach tha e ainmeil, gu h-àraidh, mar ìobairt agus neach-tàrrsainn Auschwitz. Sgrìobh e mòran mun uile-losgadh.[1]
Susbaint
Beatha ron Chogadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh Primo Levi ann an Torino agus bhuineadh e do theaghlach Iùdhach libearalach. Bha obair aig athair, Cesare, còmhla ri companaidh air an robh Ganz[2] agus chuireadh esan seachad tòrr ùine a' siubhal thall thairis dhan Ungair às leth Ghanz. Bha Cesare uabhasach dèidheil air leughadh agus dh'ionnsaich e fhèin. Chaidh a mhàthair, Ester "Rina" Luzzati dhan sgoil Maria Letizia,[3] bha Fraingis siùbhlach oirre agus chluicheadh i a' phiàna. B 'e athair Rini a chuir am pòsadh air dòigh agus cuideachd b' e esan a thug flat spaideil air an Via Re Umberto dhaibh,[4] far a rugadh Primo Levi, far a dh'fuiricheadh e fad a bheatha agus far a chaochail e. Rugadh a phiuthar, Anna Maria, ann an 1921. Bha dlùth dàimh aca fad am beatha. Thoisich e am bunsgoil Felice Rignon ann an Torino ann an 1925.[5] Chaidh e dhan àrd-sgoil Massimo d'Azeglio as t-fhoghar 1930, a' tòiseachadh ÀS2 an àite ÀS1 oir bha e deagh oideachaidh fhaighinn aig an taigh fad bliadhna.[6] B' e an sgoilear na b' òige agus na bu tapaidh sa clas a bh' ann agus an aon Iùdhach cuideachd agus le sin bhiodh cuid dhuibh ag obair air bho àm gu àm. A thuilleadh air sin, chuir e seachad dà bhliadhna ann an sgoil Talmud Torah gus òran a ghabhail san Sionagog aig a Bhar Mitzvah, ann an 1932.[7] Thoisich e ceimigeachd aig oilthigh Torino as t-fhoghar 1937 agus thug e ceum ann ann 1941.[8] Bha dreuchd aige leis a' chompanaidh Wander, ann am Milano. B' urrainn dha an cùrsa aige a choileanadh, a dh'aindeoin gu robhar a' cur laghan a chuireadh bacadh air oileanaich Iùdhach sna oilthighean air feadh na h-Eadailte.
An Cogadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1943 dh' fheuch e agus a chuid charaidean a dhol dhan fheachdan a bha a' strì an aghaidh nan Nàsach. Bha iad air leth gorm le sin agus chaidh an chur an greim leis a' Mhailisidh air 13 an Dùbhlachd 1943.[9] Lìbhrig iad Levi do dh'Arm na Gearmailt, oir dh' aidich e gur e Iùdhach a bh' ann los nach loisgeadh iad airsan anns a' bhad. Bha e na phrìosanach ann am Fossoli mus deach a chur às an tìr air 21 an Gearran 1944 agus an ceann mìos ràinig e Monowice (Monowitz), fear dhe na campaichean am broinn aitreabhan Auschwitz, suidhichte anns A' Phòlainn fo bhuaidh nan Nàsach. B' urrainn dha maireachdainn beò fad deich mìos gus a shaoraich an t-Arm Dearg an campa. Chaidh 650 Iùdhaich às an Eadailt còmhla ris ach cha robh ach dìreach 24 dhiubh beò aig deireadh a' chogaidh.[10] Chuir e seachad naoi mìosan air an rathad mus d'fhuair e dhachaigh. Cha do dh'aithnich an dorsair e, leis cho bochd robach salach 's a bha e.
An dèidh a' Chogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs e Lucia Morpurgo ann an 1947. Fhuair iad dithis duine-chloinne còmhla: lisa [[1948] agus Enzo 1957. Thoisich e a' cantainn mu dheidhinn na thachair thall sa Phòlainn agus chuireadh e seachad oidhcheannan a' sgrìobhadh. Beag air bheag nochd a' chiad nobhail aige, Se questo è un uomo, a chaidh foilleachadh ann an 1947.[11] Lean e air ag obair mar cheimigear agus sgrìobhadair fad a bheatha.
Bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail Primo Levi aig 10:20 madainn air 11 an Giblean 1987, nuair a thuit e bhon flat aige air an treas làr Via Re Umberto 75 dhan t-sràid.[12] Tha cuid dhen bheachd gun do chuir e làmh na bheatha fhèin, air sàilleabh gu robh e gu math ìsle le trom-inntinn dìreach mus do bhàsaich e.[13] A dh'aindeoin sin, cha do dh' fhàg e litir neo litir a dhearbhadh na thachair dha. A bharrachd air sin, mar cheimigear, bha fios aige ciamar a ghabhadh e ri a bheatha fhèin ann an dòigh na bu shìmplidh agus na bu dheirbhe na leum a-mach à balconaidh. Cuideachd, bha pròiseactan aige ri choileanadh. Ghairm an Rabbai Elio Toaff gun do chuir Levi brath thuige a' cantainn Tha mi seachd searbh sgìth le mo bheatha dìreach mus do thuit e.[14]
Obair le Primo Levi[deasaich | deasaich an tùs]
- Se questo è un uomo (1947)
- La tregua (1963)
- Storie naturali (1966)
- Vizio di forma (1971)
- Lilìt e altri racconti (1971)
- Il sistema periodico (1975)
- La chiave a stella (1978)
- La ricerca delle radici (1981)
- Se non ora, quando? (1982)
- Ad ora incerta (1984)
- L'altrui mestiere (1985)
- I sommersi e i salvati (1986)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Scriptorium - Primo Levi Includes writing by Levi
- Primo Levi page by the Operatist who composed in honour of Levi
- Diego Gambetta: Primo Levi's Last Moments


text:
1898
MDCCCXCVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Faoilleach - Fhuair Tulsa (Oklahoma) inbhe oifigeil.
- Taisgealadh crioptoin agus senoin.
- Lorg Marie Curie agus Pierre Curie polonium ann am pitchblende (clach-uranium).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Gearran - Iain Eairdsidh MacAsgaill (Bàrd Bheàrnaraigh), bàrd Gàidhlig agus pìobaire
- 17 an t-Ògmhios - Maurits Cornelis Escher, ann an Leeuwarden. Dealbhadair agus Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 26 an t-Samhain - Karl Ziegler, ann an Helsa. Ceimigear.
- 6 an Dùbhlachd - Gunnar Myrdal, ann an Skattungbyn. Eaconamaiche às An t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Cèitean - William Gladstone, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 24 an t-Iuchar - Eòghann MacColla ann an Katarokwi (Canada). Bàrd Gàidhleach à Alba.
- 30 an t-Iuchar - Otto von Bismarck, ann am Friedrichsruh. Prìomhair na Prùise is na Gearmailte.
- 20 an t-Sultain - Theodor Fontane, ann am Berlin. Sgrìobhadair às a' Ghearmailt.
- Eòghan MacColla


text:
Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath (Beurla: North Ayrshire).
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cuid as motha dhith air tìr mhòr na h-Alba far an robh an t-siorrachd traidiseanta Inbhir Àir. Tha a' chomhairle a' gabhail a-steach cuideachd an t-eilean Arainn a bha aig Siorrachd Bhòid agus cuid de na h-eileanan ann an Linne Chluaidh, m. e.: Cumaradh Mòr agus Cumaradh Bheag.
Tha Comhairle Shiorrachd Rinn Friù, Comhairle Shiorrachd Àir a Deas agus Comhairle Shiorrachd Àir an Ear timcheall oirre.
Tha Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath cho mòr ri 885 cileameatair ceàrnagach agus bha 135.830 duine a’ fuireach an seo ann an 2005.
'S e Irbhinn prìomh-bhaile ionadail na chomhairle.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an tìr-mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Eilean Arainn[deasaich | deasaich an tùs]
Cumaradh Mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar