text:
Poileagan
'S ann ann am poileagan a tha cumadh le iomall a tha dèante de dh' àireamh de loidhnichean dìreach. Tha na loidhnichean seo nan oirean no taobhan a' phoileagain agus 's e goban a' phoileagain far an tig gach dà thaobh nan coinneimh. Chionn 's gun tig dà thaobh nan coinneimh aig ceàrn, 's ann a bhios an aon àireamh de cheàrnan 's a tha de thaobhan agus ri linn seo 's e ioma-cheàrnach a th' ann am poileagan. Thàinig am facal poileagan bhon Ghreugais πoλή (iomadh) agus Ywvίa (ceàrn).
Susbaint
- 1 Seòrsachadh
- 2 Co-chothromachd phoileagain
- 3 Trastanan
- 4 Cuairtchearcall agus cearcall snaighte
- 5 Ceàrnan
- 6 Cuairt-thomhas poileagain
- 7 Farsaingeachd poileagain
- 8 Tùsan
Seòrsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Àireamh taobhan no òrdugh[deasaich | deasaich an tùs]
Thèid poileagan a sheòrsachadh air a' chiad dol-a-mach a-rèir àireamh nan ceàrnan no taobhan a th' aige. Anns an dòigh seo, tha iad air an ainmeachadh: ceithir-cheàrnach, còig-cheàrnach, sia-cheàrnach, seachd-cheàrnach, agus mar sin air adhart. Tha ainm sònraichte aig trì-cheàrnach agus sin triantan. Agus tha ainmean sònraichte aig cuid de na ceithir-cheàrnaich: ceàrnag, ceart-cheàrnach, parailealogram agus trapesium.
Ma tha n taobhan aig poileagan, canaidh sinn gu bheil òrdugh n aig a' phoileagan. Bidh n taobhan, n ceàrnan agus n goban aig poileagan den òrdugh n.
Poileagain den òrdugh 3, 12 agus 24.
Dronnachd[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar poileagan a sheòrsachadh a-rèir ìre dronnachd a th' aige.
Tha poileagan:
- dronnach ma thèid gach loidhne troimhe tarsainn air iomall a' phoileagan aig dà phuing agus sin a-mhàin.
- neo-dhronnach ma gabhar loidhne sgrìobhadh troimhe a thèid tarsainn air an iomall aig còrr is dà phuing.
- sìmplidh mur tèid an t-iomall tarsainn air fhèin. Ma tha poileagan dronnach tha e sìmplidh cuideachd.
- cuasach ma tha e sìmplidh agus neo-dhronnach.
- reul-chruthach ma th' ann puing na bhroinn bhon gabhar a' bhroinn gu lèir ruigsinn gun a bhith a' dol tarsainn air an iomall. Feumaidh am poileagan a bhith sìmplidh ach faodaidh e bhith an dara cuid dronnach no cuasach.
- fèin-thrasnaidh ma thèid an t-iomall tarsainn air fhèin.
- na reul-phoileagan ma tha e fèin-thrasnaidh ann an dòigh cunbhalach.
Bho chlì gu deas: poileagan dronnach, poileagan cuasach agus poileagan fèin-thrasnaidh. Tha an dà dhiubh a chlì reul-chruthach agus am fear a dheas na reul-phoileagan.
Co-chothromachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha poileagan:
- ionnan-cheàrnach ma tha na ceàrnan aig gach gob co-ionnan.
- cearclach ma lorgar gach gob air an aon chearcall. Canar cuairtchearcall a' phoileagain ris a' chearcall seo.
- ionnan-thaobhach ma tha an aon fhaid aig gach taobh.
- riaghailteach ma tha e cearclach agus ionnan-thaobhach.
- co-chasach ma tha, air a' char as lugha, aon loidhne cothromachaidh aige. Ma tha òrdugh a' phoileagain còrr, thèid an loidhne seo tarsainn air gob agus meadhan an oir mu choinneamh. Ma tha an t-òrdugh aige cothromach, thèid an loidhne tarsainn air dà ghob mun coinneamh no air meadhan dà thaoibh mun coinneamh.
- neo-chothromach mur eil co-chothromachd de sheòrsa sam bith aige.
Poileagain a tha (bho chlì gu deas) riaghailteach, co-chasach agus neo-chothromach.
Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha poileagan:
- dìreach ma tha na ceàrnan uile nan ceart-cheàrn - 's e sin ri ràdh gu bheil na ceàrnan a-staigh an dara cuid 90 no 270 puingean.
- aontonach a thaobh loidhne L ma thèid gach loidhne a tha ortogònach (.i. ceart-cheàrnach) ri L tarsainn air iomall a' phoileagain aig dà phuing air a' char as motha.
Co-chothromachd phoileagain[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh co-chothromachd de thrì seòrsaichean a bhith aig poileagan: co-chothromachd mheadhanach, co-chothromachd loidhne agus co-chothromachd chuartail.
- Ma tha co-chothromachd mheadhanach no co-chothromachd chuartail aig poileagan, canar meadhan a' phoileagain ri meadhan a' chothromachaidh no meadhan a' chuartachaidh.
- Ma tha an dà sheòrsa co-chothromachd aig poileagan, 's e an aon phuing meadhan a' chothromachaidh agus meadhan a' chuartachaidh.
- Ma tha còrr is aon loidhne chothromachaidh aig poileagan, bidh iad a' trasnadh aig meadhan a' phoileagain.
- Mur eil meadhan a' chothromachaidh no meadhan a' chuartachaidh aig poileagan agus mur eil còrr is aon loidhne chothromachaidh aige, chan eil meadhan aig a' phoileagan anns an t-seagh os cionn.
Co-chothromachd loidhne[deasaich | deasaich an tùs]
Tha co-chothromachd loidhne aig poileagan ma gabhar fhilleadh ann an leithid de dhòigh 's gun suidhich an dara leth air an leth eile gu mionaideach. Tha poileagan den t-seòrsa seo co-chasach.
Tha aon loidhne cothromachaidh aig itealaig. Tha dà loidhne cothromachaidh aig ceart-cheàrnach. Tha 4 loidhnichean cothromachaidh aig ceàrnaig. 'S e meadhan a' phoileagain a th' ann am puing trasnadh nan loidhnichean cothromachaidh.
Chan eil loidhne cothromachaidh aig parailealogram.
Co-chothromachd chuartail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha co-chothromachd chuartail aig poileagan ma gabhar a chuartachadh mu phuing ann an leithid de dhòigh 's gun suidhich e gu mionaideach mar a bha e roimhe. 'S e meadhan a' chuartachaidh a' phuing mun dèanar an cuartachadh. Tha a' phuing seo na meadhan a' phoileagain.
'S e òrdugh a' chuartachaidh an àireamh de shuidheachaidhean eadar-dhealaichte a th' aig a' phoileagan. 'S e 3 a th' anns an òrdugh cuartachadh triantain ionnan-thaobhaich.
Co-chothromachd mheadhanach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha co-chothromachd mheadhanach aig poileagan ma tha meadhan a' phoileagain suidhichte an teis-meadhan gach prìomh thrastain (faic an ath earrann). 'S ann a leanas gum bi òrdugh cothromach aig a' phoileagan, agus gum bi na taobhan mu choinneamh co-shìnte agus den aon fhaid.
Trastanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Canar trastan ri loidhne a cheanglas dà ghob a' phoileagain mur eil an loidhne seo na taobh no na h-oir a' phoileagain. Ma tha òrdugh n aig poileagan, tha trastanan aige.
- Ma tha am poileagan cuasach, bidh cuid de na trastanan aige air taobh a-muigh. Anns an aon dòigh mur eil gach trastan gu lèir an taobh a-staigh, tha am poileagan cuasach.
- Ma tha òrdugh cothromach aig poileagan, 's e prìomh thrastanan a' phoileagain an astar eadar gach dà ghob mu choinneamh. Ma tha am poileagan den òrdugh n tha prìomh thrastanan aige. Mur eil òrdugh cothromach aig poileagan, chan eil prìomh-thrastan aige.
- Ma tha am poileagan riaghailteach, 's e trast-thomhas a' chuairtchearcaill a th' ann am prìomh thrastan a' phoileagain.
Trastanan a-muigh poileagain cuasaich; prìomh-thrastanan sia-cheàrnaich.
Cuairtchearcall agus cearcall snaighte[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha gach gob poileagain air an lorg air cearcall, canaidh sinn gu bheil am poileagan cearclach, agus canar cuairtchearcall ris a' chearcall air na suidhich na goban. Tha cuairtchearcall aig a h-uile triantan, ceart-cheàrnach, agus poileagan riaghailteach. Faodaidh meadhan a' chuairtchearcaill a bhith taobh a-muigh a' phoileagain.
'S e cearcall snaighte a' phoileagain an cearcall as mò a thèid a sgrìobhadh na bhroinn agus a tha a' beantainn ris gach taobh. Tha cearcall snaighte aig gach triantan agus aig gach poileagan riaghailteach ged nach eil cearcall snaighte aig a' mhòr chuid de phoileagain.
Ma tha poileagan riaghailteach:
- 'S e trast-thomhas a' chuairtchearcaill a th' ann am prìomh-thrastain poileagain.
- 'S e radius a' phoileagain an astar bhon mheadhan gu gob agus 's e radius a' chuairtchearcaill a tha seo.
- Tha an cuairtchearcall agus an cearcall snaighte co-mheadhanach.
- 'S e àpoiteam a' phoileagain an astar bho mheadhan a' phoileagain gu meadhan gach taoibh. 'S e radius a' chearcaill shnaighte a th' anns an àpoiteam. (Canar radius goirid a' phoileagain ris cuideachd.)
Radius agus àpoiteam dà-dheug-cheàrnaich.
Ceàrnan[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha an aon àireamh de ghoban 's a tha de thaobhan aig poileagan co dhiubh an ann riaghailteach no neo-riaghailteach, sìmplidh no fèin-thrasnaidh a tha e.
- Aig gach gob, faodar an ceàrn a thomhas an iomadh dòigh. Mar as cudromaiche:
- An ceàrn a-staigh - seo ceàrn a' ghoib air a thomhas taobh a-staigh a' phoileagain. Nam b' e n-cheàrnach sìmplidh a th' ann, bhiodh suim nan ceàrnan a-staigh air fhaotainn bhon fhoirmle:
-
- raidiannan, no puingean.
-
- Tha seo furasta shealltainn chionns gun tèid n-cheàrnach sìmplidh sam bith a roinn air (n – 2) triantain, agus 's e π raidiannan no 180 puingean a th' ann an suim nan ceàrnan a-staigh aig gach aon dhiubh.
-
- Nam b' e n-cheàrnach dronnach riaghailteach a th' ann, 's e tomhas nan ceàrnan a-staigh aige puingean, no raidiannan.
-
- Ceàrnan a-staigh poileagain agus roinn sia-cheàrnaich riaghailtich air 4 triantain.
-
- An ceàrn a-muigh - seo an ceàrn co-leasachail ris a' cheàrn a-staigh. Smaoinich gu bheil thu a' dol mun cuairt n-cheàrnach sìmplidh air an làr. 'S ann tron cheàrn a-muigh a thionndas tu aig gach gob. Agus le bhith a' dol mun cuairt air a' phoileagan gu lèir rinn thu cuairt iomlan - 's e sin 360 puingean. Tha e soilleir gum bi suim nan ceàrnan a-muigh aig poileagan sìmplidh sam bith 360 puingean (no 2π raidiannan).
-
- 'S e an cleachdadh ceàrnan dearbha a thomhas gu tuathal agus ceàrnan àicheil a tomhas gu deasail. Ma thionndas tu gu do làimh dheis aig gob, 's e sin ceàrn àicheil a thèid a chur ris an t-suim.
-
- Gabhar an aon rud a dhèanamh le poileagan fèin-thrasnaidh, ach an triop seo is math a dh'fhaodte gun dèanar còrr is aon chuairt iomlan le bhith a' dol timcheall air a' phoileagan. Mar sin, anns a' chuis choitchinn, 's e uiread de 360 puingean a th' ann an suim nan ceàrnan a-muigh.
- Faodaidh ceàrn a dhealbhadh aig meadhan a' phoileagain eadar dà radius. Biodh A1A2A3...An na poileagan den òrdugh n agus le meadhan aig M. Canar ceàrn mu mheadhan ris a' cheàrn ∠AiMAi+1 eadar dà radius co-leanailteach.
- Ma tha am poileagan riaghailteach, tha gach ceàrn mu mheadhan raidiannan (no puingean).
Cuairt-thomhas poileagain[deasaich | deasaich an tùs]
'S e suim faid nan taobhan a th' ann an cuairt-thomhas a' phoileagain. Ma tha am poileagan riaghailteach, 's e an cuairt-thomhas C aige:
...far a bheil:
-
- n na òrdugh poileagain,
- R na radius den chuairtchearcall, agus
- a na ceàrn mu mheadhan.
Nis, ma thèid òrdugh poileagain riaghailteach an àirde, bidh an coltas aige a' fàs nas dlùithe ri cearcall. Gabhar a beachdachadh air cearcall mar gum biodh e poileagan riaghailteach den òrdugh (eicrioch) a th' ann. Mar a theannas n ri , 's ann a theannas a ri neoni agus a theannas sin x ri x (ma tha x air a tomhas le raidiannan).
-
- raidiannan
Farsaingeachd poileagain[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha poileagan riaghailteach, tha foirmle ann airson na farsaingeachd aige:
...far a bheil:
-
- n na òrdugh poileagain,
- R na radius den chuairtchearcall, agus
- a na ceàrn mu mheadhan.
Mar a theannas , 's ann a theannas cos x ri 1, sin x ri x agus:
-
- , farsaingeachd a’ chearcaill.
Ma tha eòlas ann air àpoiteam a agus faid f taobh poileagain riaghailtich, tha foirmle eile ann airson na farsaingeachd annaladh:
... far a bheil n na òrdugh a' phoileagain. Tha seo furasta dhearbhadh oir thèid poileagan riaghailteach a roinn air n triantain co-chasach agus 's e farsaingeachd gach aon dhiubh:
Mur eil am poileagan riaghailteach ach tha e sìmplidh, 's e sin ri ràdh nach tèid an t-iomall tarsainn air fhèin, gabhar an fharsaingeachd aige fhaotainn:
- ma tha am poileagan air a roinn air àireamh de thriantain. 'S e farsaingeachd a' phoileagain suim farsaingeachd nan triantan, no...
- leis an fhoirmle a leanas[1]:
...far a bheil (xi, yi) nan co-chomharran goban a' phoileagain den òrdugh N, agus na goban air an àireamhachadh gu tuathal.
Mas ann fèin-thrasnaidh a tha poileagan, chan eil bun-bheachd farsaingeachd sìmplidh ann.


c: text/html

text:
Rionegro
‘S e baile meadhanach ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ann Rionegro neo Santiago de Arma de Rionegro. Tha e suidhichte aig 2,130m os cionn ìre na mara 45km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne ‘ S e baile le clìomaid carran fuar a th’ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 17˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1541.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm San Nicolas (Naomh Niocal) o thùs. Chaidh sin a dh'atharrachadh gu Santiago de Arma de Rionegro ann an 1783 nuair a ràinig daoine às a' bhaile siud dhan àite far a bheil Rionegro an latha an-diugh.[3] Tha Santiago (Naomh Sheumais) anns an Spàinn.[4] Tha an t-ainm Rionegro a' ciallachadh Abhainn Dhubh, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: negro (dubh) bhon fhacal Laideann niger[5] agus río (abhainn) bon fhacal Laideann rius.[6] Tha am baile suidhichte anns an sgìre far a sruthas uisgeachan na h-aibhne Río Negro.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 100,502 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 35,850 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[8] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Rionegro, ach tha 1.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.7% dhe na daoine ann an Rionegro leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 87.1% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Rionegro. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ricardo Rendón (1894 – 1931): Dealbhadair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Santiago de la Compostela
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a’ Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Co-dhùnadh air tuath-ghaoithe ga chur dheth
- 19 An Gearran 2013
Chuir Comhairlichean air Ghàidhealtachd dheth co-dhùnadh air cead-dealbhachaidh do thuath-ghaoithe a tha san amharc anns a' Mhonadh Liath.
Chuir iad romhpa turas a ghabhail iad fhèin chun na làraich gus beachd nas fheàrr fhaighinn air na planaichean a tha Scottish and Southern Energy (SSE) a' cur air adhart, gus 83 crainn-ghaoithe a chur an-àirde aig Sròn na Làirige, air Oighreachd Earragaidh faisg air Cille Chuimein.
Chuir Dualchas Nàdair na h-Alba, Ùghdarras Pàirce Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh agus Comhairle Sreapadaireachd na h-Alba an aghaidh nam planaichean, is iad ag ràdh gun dèanadh e milleadh air a' mhòintich, agus air cruth na tìre.
Tha aithisg na Comhairle a' moladh nach bu chòir dhaibh cur an aghaidh nam planaichean.
An t-seachdain seo chaidh, chuir a' Chomhairle an aghaidh trì tuathanasan-gaoithe air Ghàidhealtachd - dhà dhiubh ann an ceann a deas Chataibh, agus fear eile faisg air Deimhidh ann an Srath Narrann.


text:
Taigh-solais
'S e tùr no togalach a th' ann an taigh-solais a thèid a chleachdadh mar uidheam-taice seòlaidh. Tha siostam de lampaichean is lionsaichean aca a bhios a' sealltainn na slighe ceart do bhàtaichean ann an àitichean cunnartach no cudromach, gu h-àraid san oidhche. Mar as trice tha iad suidhichte air a' chosta, fiù anns a’ mhuir no ann an aibhnichean is slighean-uisge air feadh na dùthcha. Mar eisimpleir gheibhear fiosrachadh mun t-slighe sàbhailte timcheall air creagan fon uisge no far a bheil na calaidhean. Tha dòighean eadar-dhealaichte ann airson an togail. Ged a tha mòran dhiubh à clachan, chìthear feadhainn eile à meatailt, à fiodh no à concrait. B' àbhaist àite-fuirich a bhith aca airson an neach a bha a' coimhead an dèidh an taigh-solais. Ann an taighean-solais àrda tha seòmar sònraichte ann far a bheil an lampa. Tha comharra diofraichte aig na taighean-solais, nochdaidh solas an lampa ann an dathan eadar-dhealaichte, geall, uaine no dearg, agus tha tricead is ùine eadar-dhealaichte aig na boillsgidhean. Faicear iad eadar 5 is 20 mìltean mara, tha sin a' crochadh air àirdead an t-solais os chionn na mara is lùb na talmhainn. A bharrachd air sin tha cumhachd is dath an t-solais cudromach agus an t-sìde cuideachd.
Bha na taighean-solais gu math cumanta anns na seann làithean ach leis teicneòlas ùr is na siostaman dealanach eil iad cho cudromach san latha an-diugh mar a bha iad. Ann an Alba tha iad ag obair fhèin-obrachail an-diugh.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]


text: Da laibeoram do gneithib in fiabris so, ata 3 air .i. aumasticus bis ag metugad coidhche, & epamasticus bis ag laigdiugad coidhche, & omatenus, bis ag anmuin a naonsdaid. Et ata sa cetgne...diansgailes & nach cnaidind, & trit sin is anfainne e Et ata sa .2. gne tes diansgailes & is... is trit sin is laidire & is mo... do reir cnaitige an adbuir. Isin 3 gne is cudruma.. an diansgailedh & in cnam, {MS folio 6b} & is trit sin anas a naonsdaid & is cudruma a breitemnas cum bais no cum beathad; & uair ele is mó diansgailes na morgas, & is slighi an gne sin cum slainti; oir in uair tic in faothugadh is bec an t-adbur: & uair ele is mo an morgad na in cnamh, & is olc & is baoghlach sin.


text:
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (OGE) na chaidreachas de 13 colaistean agus ionadan rannsachaidh, a' tabhainn foghlaim gu ìre oilthigh air feadh na Gàidhealtachd agus nan Eileanan. Fhuair iad inbhe oilthigh 2 an Gearran 2011.[1] Roimhe sin b' e Institiùd OGE nam Mìle Bliadhna a bh' annta.
'S e seo am facal-suaicheantais aige: Foghlam aig ìre Oilthigh air a' Ghaidhealtachd is anns na h-Eileanan.
Susbaint
Com-pàirtichean[deasaich | deasaich an tùs]
Colaistean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ionad Mara NAFC OGE, Sgalabhagh, Sealtainn [1]
- Colaiste Shealtainn, Léiruig, Sealtainn [2]
- Colaiste Arcaibh, Baile na h-Eaglaise, Arcaibh [3]
- Colaiste na Gaidhealtachd a Tuath OGE, Inbhir Theòrsa, Gallaibh [4]
- Colaiste a' Chaisteil, Steòrnabhagh, Leòdhas [5]
- Colaiste Inbhir Nis, Inbhir Nis [6]
- Sabhal Mòr Ostaig, Sléite, An t-Eilean Sgitheanach [7]
- Colaiste Mhoireibh, Eilginn, Moireabh [8]
- Colaiste Diadhaireachd na Gaidhealtachd, Inbhir Pheofharain [9]
- Colaiste Pheairt, Peairt [10]
- Colaiste Earra-Ghaidheal, Dùn Omhain, Earra-Ghaidheal [11]
- Comann Saidheans Mara na h-Alba OGE, An t-Òban, Earra-Ghaidheal [12]
- Colaiste Loch Abar, An Gearasdan [13]
A' Ghàidhlig aig OGE[deasaich | deasaich an tùs]
Tha OGE a' tabhainn chùrsaichean suas ri ìre ceum MA le urram tro Sgeama na Gàidhlig.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Naidheachd air an làrach-lìn aca, 2 an Gearran 2011 a' tarraing air 20 an Gearran 2011


text:
1904
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1904 (MCMIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Frédéric Mistral agus José Echegaray y Eizaguirre an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Faoilleach - Cary Grant, ann am Bristol. Actair à Sasainn.
- 4 am Màrt - Carlos Vieco Ortiz, ann am Medellín. Ceòladair à Coloimbia.
- 8 an Giblean - John Hicks, ann an Warrick. Eaconamaiche à Sasainn.
- 6 an Cèitean - Harry Martinson, ann an Jämshög. Ùghdair às An t-Suain.
- 12 an t-Iuchar - Pablo Neruda, ann am Parral. Bàrd às an t-Sile.
- 16 an Lùnasdal - Wendell Meredith Stanley, ann an Ridgeville. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Dùbhlachd - Gerhard Herzberg, ann an Hamburg. Ceimigear às A' Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an Gearran - Vladimir Vasilevich Markovnikov, ann an Sankt Peterburg. Ceimigear às An Ruis.
- 1 an Cèitean - Antonín Dvořák, ann am Pràg. fear-ciùil às An t-Seic.


text:
1970
MCMLXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Aleksandr Solzhenitsyn an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Phòs Muammar al-Gaddafi ri Safia Farkash.
- Bhuannaich Luis F. Leloir an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh Slighe Costa Sir Benfro fhosgladh.
- Stad seirbhisean aiseig ann am Port an t-Sròim.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Bertrand Russell, feallsanaiche is matamataigear Breatannach, Duais Nobel ann an litreachas (r. 1872)
- 12 an Cèitean - Nelly Sachs, ann an Stockholm. Sgrìobhadair.
- 28 an t-Sultain - Gamal Abdel Nasser, ann an Cairo. Fear-poileataigs às An Èipheit.


text:
1937
MCMXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Roger Martin du Gard an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an Gearran Robert Huber, ann am München. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 21 an Giblean Jim MacGilleEathain, ann an Larkhall. Cluicheadair ball-coise à Alba.
- 18 an t-Iuchar Roald Hoffmann, ann an Złoczów. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 18 an t-Iuchar Hunter S. Thompson, ann an Lewisville (Kentucky). Sgrìobhadair agus fear-aithris às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Lùnasdal - Dustin Hoffman, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 21 an Lùnasdal - Dòmhnall Mac an Deòir, ann an Glaschu. Fear-poileataigs à Alba.
- 15 an t-Sultain - Robert Lucas, ann an Yakima (Washington). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 31 an Dùbhlachd Avram Hershko, ann an Karcag. Bith-eòlaiche à Iosrael.
- Ceana Chaimbeul, anns an Eilean Sgitheanach. Seinneadair Gàidhlig.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Gearran Enrique Olaya Herrera, san Roimh. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 29 an Giblean Wallace Carothers, ann am Philadelphia. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 6 an t-Iuchar Carlos E. Restrepo Restrepo, ann am Medellín. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 19 an Damhair Ernest Rutherford, ann an Cambridge. Nàdar-fheallsanaiche à Sealainn Nuadh.
- 9 an t-Samhain - Ramsaigh MacDhòmhnaill, aig muir. Fear-poileataigs à Alba.


text:
Chunnaic mi am biora-crùdein an dè.
Chunnaic mi am biora-crùdein an dè. ‘S e eun dìomhair a th’ ann ‘s tha a h-uile duine an còmhnaidh a’ gabhail a naidheachd. Cha chreid mi nach robh mi fortanach gu dearbh, thug mi sùil air airson còig mionaid. Chan fhaic thu iad ma lorgas tu. Chì thu fear aca nuair a bhios sealbh deiseil gad leigeil. Saoilidh mi gu bheil a dhathan taobh a-muigh an àm ‘s an àite a tha anns a’ Fhaoilteach: tha an creutair sin gu tur às an àbhaisteach. Bhuail boilseageadh meas nàdair orm am feasgair seo. Shuidhe e air ghèige a bha òirlich no dhà os cionn na h-aibhne faisg air na tunnagan nan sìneadh anns a’ ghrèin ‘s an uairsin air adhbhar no choireigin theich e suas an t-abhainn.
Bha e ag itealaich mar dhòchas thugam, mar fhianais gu bheil fhathast mòran againn air fhàgail agus chan eil tagadh eile againn ach a bhi cumail oirnn ‘s a’ dhèanamh a h-uile spàirn comasach dhuinn. ‘S e sin ri ràdh a dhèanamh spàirn air a shon ‘s a h-uile pìos eile den ghlòir fo nar sùilean.


text:
Dlighe Ohm
Dlighe dhealain, steidhichte anns a chiad dol a-mach le Georg Simon Ohm (1787-1854) ollamh de feallsanachd-nàdurra aig Munchen.
Tha Dlighe Ohm ag aithris: Ann an cuairt-dhealain, nuair a bhitheas bruthachd-dhealain (Bholtachd)ag iomain sruth-dhealain tro bacadair, bithidh an sruth-dhealain a reir am bruthachd-dhealain roinnte le luach a’ bhacadair.
Riochdar seo leis a’ cho-ionnanachd
V/B = I
Far a bheil:
V a’ comharraich bruthachd-dhealain [ Aonad = Bholta (V)]
I a’ comharraich Sruth-Dhealain iomainichte [Aonad = Ampere(A)]
B a’ comharraich Bacadh-dhealain [ Aonad = Ohm ( ) ].
Mar is tric sgriobhar an co-ionnachd anns an cruth
Bholtachd = Sruth x Bacadh
V = I × B
Tha an cruth so feumail ri lorg am Bholtachd a tha dith a dh’iomain sruth-dhealain sonraichte tro bacadair de luach ro-steidhichte.
Tha Dlighe Ohm bunaiteach ri sgoil-dhealain agus ri innleadaireachd-dhealanachd


text:
Airgead-dìolaidh às dèidh bàis aig crois-rèile an gallaibh
- 4 Am Màrt 2013
Chaidh airgead-dìolaidh luach nan deichean mhìltean not a thoirt do dh'fhear a chaill a dhithis phàrantan aig tubaist-rathaid air crois-rèile air Ghàidhealtachd.
Chaidh Aonghas MacAoidh agus a bhean Màiread, an dithis aca 81 bhliadhna de dh'aois agus às Inbhir Nis, agus bràthair Mhgr MhicAoidh, Dòmhnall, aois 66 agus à Latharna, a mharbhadh san tubaist ann an Hàcraig an Gallaibh ann an 2009.
Bhuail trèana anns a' chàr aig crois-rèile gun gheataichean.
Thug Dòmhnall MacAoidh Network Rail gu lagh, 's e a' fàgail orra gur e dìth sàbhailteachd aig a' chrois-rèile a bu choireach ri bàs a phàrantan agus bràthair athair. Chaidh a' chùis a rèiteach taobh a-muigh na cùirte.
Cha deach an t-suim a fhuair Mgr MacAoidh, a tha 51 agus às Inbhir Nis, fhoillseachadh.
Dh'innis aithisg a dh'ullaich Meur Rannsachaidh nan Tubaistean-Rèile (RAIB) às dèidh na tubaiste "nach do thuig Network Rail an cunnart a bh' ann aig an làraich, leis nach robh iad air an aire a thoirt do cheithir tubaistean a bh' air a bhith ann roimhe - tè dhiubh a bha mairbhteach.
"Nan robh a' chompanaidh air sin a dhèanamh, 's dòcha gun robh an cunnart a bh' ann air toirt orra barrachd a dhèanamh gus a' chrois-rèile a dhèanamh nas sàbhailte, agus gun robh rudan a bh' air an cunnart a lùghdachadh air an cur an sàs nas luaithe, agus mus do thachair an tubaist."
Chaidh sia atharrachaidhean a mholadh airson sàbhailteachd a leasachadh aig an làraich.
Ach thuirt an RAIB gur dòcha nach fhaca, no nach do thuig Mgr MacAoidh nach maireann, solais rabhaidh aig a' chrois-rèile aig an àm, agus gur coltach nach robh a speuclairean air nuair a thachair an tubaist.


text:
Guilckagh (lus)
She lus 'sy ghenus Ruscus ee Guilckagh. She crouw sheer-ghlass t'ayn, eddyr 20 as 80 kentimeader er yrjid. Ta cladodeyn eck jeh cummey duillagyn ta jannoo yn obbyr cheddin, as birragyn ayndaue. Ta ny feer duillagyn scaaillagh, beggey as jeh cummey chuishloge. Ayns Mee Averil as Mee ny Boaldyn, t'ee cur magh blaaghyn beggey glassey. Ta berrishyn jiargey eck.
Skeaylley[reagh]
Ta'n lus goll er skeaylley liorish ein, ny dy losseragh liorish raisoamyn. T'ee ry-akin ayns keylljyn as cleighyn, as er eayninyn slystagh.


text:
Brian MacUilleim
Rugadh Brian MacUilleim air 13 an Dùbhlachd 1948 ann an Dùn Òmhain, Còmhall. Bha e na bhall pàrlamaid Làborach bho 1987 mun 2005, agus coimhlion e oifig ministear na stàit bho 1997 gu 2003 (An Oifig Albannach 1997–1998, Roinn Malairt agus Gnìomhachas (RMG) 1998–1999, Scottish Office 1999–2001, Oifig nan Tír Cein 2001 agus Ministear airson Neart, RMG [2001–2003). Air a sheasamh sìos bho oifig mhinistear na ullachadh a chuir cùl ri pàrlamaid, dh'iarr Tony Blair air a bhi Riochdaire Sònraichte a Phrìomhaire air Malairt Thar-chuain.
Dh'fhuair e foghlum oilthigh aig Dùn Dè. Thoisich a shas an poiliteagas nuair a bha e 'san oilthigh- aig tùs am Pàrtaidh Nàiseantach na h-Alba ach iompaich e ri Pàrtaidh nan Obraich an 1971. On chuir e cùl ri pàrtaidh nan nàiseantaich tha e air a bhi na nàmhaid fiach gan aghaidh. Ach airson a nàmhaid ri cùise nan nàiseantaich tha e air a nochdadh seasamh prionnsabalaichte fad iomadh bliadhna, ri poiliteagas an sgeith clì, ri coireachan nan Gaidheal agus ri còirichean coimhearsnachd na croitearachd. B' esan a chiad ministear riamh ann an Oifig na h-Alba le dleasdanas ainmichte airson math na Gàidhlig.
B' esan na chiad neach-deasachaidh don West Highland Free Press, pàipear ionadail Sgitheanach a stèidhich e còmhla le trì caraidean oilthigh. Na shaoghal poiliteagachd, sheas e airson roinnean pàrlamaid Gaidhealach da thrip : An aghaidh Dòmhnall Stiùbhart 's na h-Eileanan Siar agus an aghaidh Tearlach Ceannadach ann an Rois is Crombaidh. Aig a cheann thall chaidh a thaghadh ann an 1987 a riochd muinntir Cunninghame North, riochdas ann an Siorramachd Lannraig. Dh'fhàg e pàrlamaid ann an 2005, nuair a chaidh a riochdas a-mach a bhith an lùib atharrachaidhean ranntaireachd. Tha e pòsda aig a' bhan-naidheachd Joni Bochanan.


text:
Pereira (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne Risaralda, ann an Coloimbia,[1] a th’ann Pereira.[2] Tha e suidhichte aig àirde dhe 1411m os cionn ìre na mara 294km air falbh bho Bhogotá[3] agus tha e faisg air Cali agus Medellín. A bharrachd air sin, tha teodhachd meadhan dhe 23° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1863 anns an sgìre ris an canar Meadhan a’ Chofaidh (Spàinntis: El Eje Cafetero). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air gnìomhachas a’ chofaidh. Tha cunntas-sluaigh dhe 443,554 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Pereira an 13mh baile as motha na dùthcha.[5]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Cartago a' chiad ainm a fhuair am baile leis gur e à Cartagena de Indias a bha a'mhòr-chuid dhe na saighdear a ràinig ann ann 1540.[6] Chaidh an t-ainm a dh'atharrachadh gu Pereira ann an 1863 mar chuimhe air José agus Manuel Peraira, dithis bhràthar a chuir am baile air bhog nuair a bha iad a' teiche bho na Spàinntich aig àm Cogadh an Neo-Eisimeileachd eadar 1816 agus 1819.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 443,554 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 72,315 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Pereira, ach tha 0.7% dhe Tùsanaich agus 5.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 93% dhe na daoine ann an Pereira leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 77.8% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pereira. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Barcelona, An Spàinn
- Gainesville, Stàitean Aonaichte
- Lisbon, Portugal
- Montreal, Canada
- , Sasainn
- València, An Spàinn
- Palma de Mallorca, An Spàinn
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
César Gaviria Trujillo (1947): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1990 agus 1994.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Fiosrachadh an Riaghaltais
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Comhairle Pheairt is Cheann Rois
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Pheairt is Cheann Rois a tha a' dèiligeadh le Siorrachd Pheairt is Cheann Rois.
Bailtean is clachain[deasaich | deasaich an tùs]
- Abbots Deuglie
- Achadh Loinne
- A' Cheannmhor
- Almondbank
- Àilt
- Am Port Mòr
- Àth a' Chàirn
- Àth Maol Ruibhe
- Baile a' Chlachain
- Baile an Luig
- Baile Chloichridh
- Balado
- Bankfoot
- Blàr Athall
- Blàr Ghobharaidh
- Both Bhùirnich
- Ceann Loch Raineach
- Ceann Rois
- Cille Mhìcheil
- Cinn Rosaidh
- Cluainidh
- Coille Chneagaidh
- Craoibh
- Cùbar Aonghais
- Cuimrigh
- Drochaid Bhalgaidh
- Drochaid Èireann
- Dul
- Dùn Chailleann
- Dunning
- Errol
- Fartairchill
- Feàrnan
- Fèith nan Ceann
- Forgrann Eithne
- Fothair Tabhaicht
- Gleann Sìdh
- Glenfarg
- Inbhir Ghobhraidh
- Innis Tuathar
- Kingoodie
- Labhar
- Lag an Ràtha
- Leetown
- Longartaidh
- Madderty
- Maothail
- Meadhainnigh
- Meikleour
- Mìgeil
- Milnathort
- Obar Neithich
- Obar Pheallaidh
- Obar Ruadhainn
- Peairt
- Raitear (baile leth-aoin ri Blàr Ghobharaidh)
- Sgàin
- Spideal Ghlinn Sìdh
- Stanley
- Srath Gaoithe (Blackford)
- Trian a' Phùir
- Uachdar Àrdair
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
1955
MCMLV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Halldór Laxness an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 am Faoilleach - Eddie van Halen, ann an Nijmegen. Ceòladair às Na Tìrean Ìsle.
- 28 am Faoilleach - Nicolas Sarkozy, ann am Paris. Fear-poileataigs às An Fhraing.
- 16 an Gearran - Brùs Creamhain, ann an Glaschu. Fear-poileataigs à Alba.
- 17 an Gearran - Mo Yan, sgrìobhadair à Sluagh-Phoblachd na Sìne
- 19 am Màrt - Bruce Willis, ann an Dar Oberstein. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 27 am Màrt - Mariano Rajoy Brey, ann an Santiago de Compostela. Fear-poileataigs às An Spàinn.
- 20 an Cèitean - Anton Corbijn, ann an Strijen. Dealbhadair chamara às Na Tìrean Ìsle.
- 30 an Cèitean - Brian Kobilka, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an t-Iuchar Augusto De Luca, ann an Napoli. Gràbhaltaiche-solais às An Eadailt.
- 8 an t-Iuchar - Monty Don, ann am Berlin. Preasantair telebhisein à Sasainn.
- 24 an Gearran - Steve Jobs, ann an San Francisco. Eòlaiche choimpiutair às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an t-Ògmhios - Tim Berners-Lee, ann an Lunnainn. Neach nàdar-fheallsanachd, eòlaiche-choimpiutaireachd à Sasainn.
- 28 an Damhair - Bill Gates, ann an Seattle. Neach-choimpiutair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 am Màrt - Alexander Fleming, ann an Lunnainn. Bith-eòlaiche à Alba, a lorg penicillin.
- 18 an Giblean - Albert Einstein, ann am Princeton. Fear-saidheans às A' Ghearmailt.
- 12 an Lùnastal - Thomas Mann, ann an Zürich. Sgrìobhadair às a' Ghearmailt.
- 12 an Lùnastal - James Batcheller Sumner, ann am Buffalo (Eabhraig Nuadh). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
£1.9m airson leasachadh na Cille Bige
- 14 An Cèitean 2013
Tha Riaghaltas na h-Alba air £1.9m a ghealltainn mu choinneamh phlanaichean airson goireasan gnothachais ùr ann an ceann a deas an Eilein Sgitheanaich.
Bidh rùm anns an togalach ùr airson suas ri fichead gnothachas, agus àite-fuirich cuideachd airson suas ri fichead duine a bhios ag obair aig a' Chille Bhig - am baile ùr a thèid a stèidheachadh ann an Slèite.
Tha dùil gum bi an togalach ùr deiseil ann an 2015.
A' foillseachadh an airgid, thuirt an Leas Phrìomh Mhinistear Nicola Sturgeon, aig àm nuair a tha an eaconomaidh cho mall, gu bheil e riatanach gun tèid taic a chur ri pròiseactan mar seo a chruthaicheas obraichean agus a bheir piseach air coimhearsnachdan iomallach.
'S ann bho Stòras Leasachadh Sgìreil na h-Eòrpa a thig an t-airgead.
Chaidh cead-dealbhachaidh ann am prionnsabal dhan phlana airson Baile na Cille Bige a thoirt seachad an uiridh.
Ceann-bliadhna
Thuirt Cathraiche Shabhal Mòr Ostaig, Ruaraidh MacLeòid, gu bheil e cudromach gur ann am bliadhna, nuair a tha a' cholaiste a chomharrachadh 40 bliadhna bho chaidh fosgladh, a thèid tòiseachadh air a' phròiseact ùr seo.
Tha dùil gum mair a' chiad earrann dhan phròiseact, a chosgas £6.7m, còig mìosan deug, agus gun cruthaich e 50 obair.
'S ann bho Riaghaltas na h-Alba, Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean, Comhairle Mhaoineachadh na h-Alba, Comhairle na Gàidhealtachd agus Urras Leasachaidh an t-Sabhail Mhòir a thig an còrr dhen mhaoineachadh airson a' phròiseict.


text:
Yn Çhannon
Ta'n Çhannon ny Awin ny Shannon (Yernish: Abhainn na Sionainne / an tSionainn / an tSionna; Baarle: River Shannon) ny h-awin s'liurey ayns Nerin, as ish 386 km (240 mi) er lhiurid.[1][2] Ta'n awin scarrey neear Nerin (Queiggey Connaghtey son y chooid smoo) veih'n niar as y jiass (Queiggey Lion as y chooid smoo jeh Queiggey Mooan). Ta Coontae yn Chlaair coontit myr cooid jeh'n Vooan, agh t'eh ny hoie çheu heear jeh'n awin. Ta'n awin ny joarey fishigagh mooar eddyr y neear as y niar, as cha nel agh feed poyntyn goll tessen yn awin eddyr Balley Limmeragh 'sy jiass as An Damhshraith 'sy twoaie.
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Nature & Scenery (Baarle). Feddynit er 2008-07-22.
- ↑ Ireland (Baarle). MSN Encarta. Feddynit er 2008-07-22.
- Yn Çhannon
- Limmeragh
- Awinyn ayns Coontae yn Chavan
- Awinyn ayns Coontae yn Chlaair
- Awinyn ayns Coontae ny h-Eearvee
- Awinyn ayns Coontae ny Galliu
- Awinyn ayns Coontae Hybbyrt Aarey
- Awinyn ayns Coontae Lheeahtrim
- Awinyn ayns Coontae yn Lhongfort
- Awinyn ayns Coontae Limmeragh
- Awinyn ayns Coontae Ros Comain
- Awinyn ayns Coontae Uíbh Fhailí


text:
José de Obaldía
B' e José de Obadía y Orejuela (Santiago de Veraguas, 19mh an t-Iuchar 1806 - San José de David, Chiriqui, Panama, 28mh an Dùbhlachd 1889) fear-poileataigs agus fear-lagha à Panama[1]. Bha e an sàs anns na Seòmraichean Riaghalaidh ann an Coloimbia agus bha e na Riaghladair air Roinn a' Chaolais (Panamá an latha an-diugh). Bha e os cionn Riaghaltais Choloimbia seachd tursan mar leas ceann-suidhe; ged an robh sin airson greiseagan beaga, an turas mu dheireadh bho 5mh an Lùnasdal 1854 gu ruige 1 an Giblean 1855[2]. Shabaid e an aghaidh an deachdaire José María Melo agus chuir e às a' chathair e, agus mar sin chuir e an Riaghaltas laghail air dòigh a-rithist. Chuir e ainm gu cruthachadh Stàit Uachdaranach na Panama. Le sin, thug e pàirt uabhasach cudromach ann an sabaid airson Neo-Eisimeileachd na Panama. A bharrachd air, bha a mhac, José Domingo de Obaldía an darna cheann-suidhe Phanama, eadar 1908 agus 1910.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Tha mi dìreach a’ tighinn bho sùil a thoirt air dà bhlog a tha air leth inntinneach. Tha iad a’ sealltainn dhuinn dìreach cho fad ‘s farsaing sa tha ùidh sa Ghàidhlig bho taobh a-muigh na h-Alba.
Tha Rikki air blog a thòiseachadh airson an feadhainn aig a bheil fraingis agus a tha airson beagan Ghàidhlig a thogail. Mar a thuirt e sa chànain eile. ‘Voici un blog pour les francophones qui apprendre le Gaélique écossais. Carson nach toirt sùil air a bhlog gus beagan bhrosnachadh a thoirt dha, gu h-àraidh ma tha beagan fraingis agad? Seo e: Gaélique pour les Francophones.
Tha blog eile ri fhaicinn a-nis agus tha am fear seo sgrìobhte ann an Catalan. El món gaélic – Saoghal na Gàidhlig. Agus a-rèir am blog seo bidh sibh faighinn a-mach mu dheidhinn:
Una mirada al món gaèlic: Aquesta weblog, és un esforç per donar a conèixer, en llengua catalana, aspectes de la cultura gaèlica d'Irlanda, Escòcia i l'Illa de Man.
Ma dh’fhaoidte nach bi ùidh aig a h-uile daoine ann an Alba sa Ghàidhlig ach gu h-àraidh tha na h-àireamhan de luchd-ionnsachaidh taobh a muigh na dùthcha a sìor dol am meud.


text:
An t-Eilean Sgitheanach
Tha an t-Eilean Sgitheanach (far-ainm: Eilean a' Cheò) na laighe an iar air tir-mòr siorrachdan Inbhir Nis agus Rois agus dealaichte bhuapa le caolas cumhang ris an canar An Linne Shlèiteach.
’S e seo an t-eilean as motha air taobh siar na h-Albann, ach a-mhàin Leòdhas agus na Hearadh ann an Innse Gall. Canar cuideachd “Eilean a' Cheò” mar far-ainm air. Chan eil an t-Eilean Sgitheanach idir ’na phàirt de “Innse Gall”, oir chan eil an t-ainm sin a’ toirt a-steach ach na h-eileanan a-muigh.
’S e eilean mòr a th' ann - 1,656.25 cilemeatair ceàrnach. Anns a’ bhliadhna 2001 bha 9,232 duine a' fuireach ann.
Susbaint
- 1 Cruth is clàr an eilein
- 2 Cruinn-eòlas
- 3 An Aimsir
- 4 An Talamh
- 5 Nithean a bheir buaidh air na siantan
- 6 Port an Rìgh
- 7 Ainmean an eilein
- 8 Eaconomaidh
- 9 Dòighean shiubhail
- 10 Rudan inntinneach
- 11 Ceàrnaidhean san Eilean Sgitheanach
- 12 Bailtean san Eilean Sgitheanach
- 13 Eileanan timcheall air an Eilean Sgitheanach
- 14 Beanntan Sgitheanach
- 15 Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig
- 16 Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)
- 17 Ceanglaichean a-mach (Beurla)
Cruth is clàr an eilein[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-Eilean dìreach a tuath air a' cheum latitude 57, agus tha an 6mh ceum longitude a' ruith ach beag, tro a mheadhan nì a tha a' leigeil ris dhuinn gu bheil àird a' mheadhan latha 24 mionaidean an dèidh meadhan-latha Ghreenwich. Tha e mu 50 mìle a dh' fhaid, ach chan eil bad dheth nas fhaide na ceithir mìle bhon mhuir. Tha e aig a leathad 24 mìle de thalamh tioram a leud.
Ann an cumadh, tha an t-Eilean Sgitheanach mar ghiomach mòr le a spògan gobhlach sìnte mach tro chuan na Maoile. Is e an gnè creige a tha fon uachdair a dh' fhàg an cumadh sin air. Tha cruth an eilein le a lochan eangach mara, agus a chlàr, le a bheanntan 's a dhromannan nam fianais gus an latha an-diugh air tachartasan linntean milleanan bliadhna air ais.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an t-Eilean ceangailte ri tìr-mòr nuair a bha àrd-thìr Chailleann ag èirigh bho dhoimhne chuain gu bhith na h-aonaichean àrda. 'S iad beanntan a' Chuilthinn Dhuibh na tha air fhàgail dhuinn de na chruaidhich anns na glomhasan mòra a bh' ann roimhe. 'S iad beanntan a' Chuilthinn Dheirg na tha air fhàgail den taomadh creig leaghte mar ghranaid. Bha an taomadh sin cho cumhachdach gun do thog e Blàbheinn às a bun.
Bha sgaoiltichean eile ann de chreig leaghte mar làbha ris an canar "Basalt". Tha dà thrian a tuath den eilean còmhdaichte le 'basalt'. 'S e sin as adhbhar gu bheil grunnd an eilein cho torach oir leigidh i an t-uisge troimhpe agus brisidh i na mìn-thalamh a tha fìor mhath airson feurach is talamh-àitich.
Tha leac an eilein anabarrach measgaichte leis mar a chaidh na dithean creige a b' aosta a bha nam bonn den eilean is an leac aoil a bhristeadh, 's a shadadh 's a lùbadh is fhilleadh. Chì sin gu h-àraidh ann an cuid de Sgìrean an t-Sratha is Shlèite.
'S e Sgurr Alasdair a’ bheinn as àirde san eilean - 993 meatair (3,257 troigh).
An Aimsir[deasaich | deasaich an tùs]
Tha beanntan an eilein cho tric còmhdaichte le smùidrich mhìn uisge, is gur dara h-ainm dha Eilean a' Cheò.
Tha an aimsir tlàth ach tais, is a' ghaoth rudeigin làidir, gu h-àraidh ann an Tròndairnis agus Bhatairnis. Chan eil na h-àitean sin cho fasgach ris a' chuid mhòr den eilean, agus tha na croitean an sin ri aghaidh na mara agus rudeigin àrd agus lom.
Tha Sgìre Shlèite agus gu h-àraidh sìos an Àird, nas tiorma na an còrr dhen eilean, oir tha beanntan a' Chuilthinn a' toirt mòran den uisge às a' ghaoith san dol seachad dhi. An dèidh sin, tha suas ri 60 òirleach a' tuiteam san àite as tiorma den eilean.
An Talamh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-eilean a bhith a' faighinn na h-uiread de dh'uisge na adhbhar air a' mhòr-chuid den talamh-àitich a bhith fo fheur, oir tha am foghar mì-chinnteach agus gu tric tha am bàrr fadalach agus duilich a chaoineachadh. Ged a tha cuid de mhaith na talmhainn a' falbh leis na dòirtidhean uisge, tha fàs mòr feòir air a' chòmhnard agus mòran bheathaichean gan cumail.
Nithean a bheir buaidh air na siantan[deasaich | deasaich an tùs]
Leis an eilean a bhith eadar na ceuman latitude 57 is 58, bhiodh dùil ri aimsir chuimsich, gun i a bhith ro fhionnar no ro theth; oir chan eil uiread de theas na grèine a' ruighinn air 's a tha a deas no cho beag 's a tha a tuath. Ach tha buaidhean eile ann a tha a' dèanamh na h-aimsir cunbhalach is tlàth mar a tha:
- bara na gaoithe a bhith bhon iar-dheas. On a tha an t-eilean na laighe air taobh siar na h-Alba is air a chuairteachadh leis a' Chuan a Siar, tha a' ghaoth an iar-dheas a' tighinn thuige thar a' chuain sin le luchd de dheataich bhlàth, mhìn a thog i bho uachdar na mara, cuid dheth an crios ain-teth na cruinne. Tha buige is blàths a' tighinn an lorg na gaoithe, air chor is gur h-ann ainneamh a leanas sneachd no reothadh, nuair a thig iad, ach ùine bheag.
- Tha a-rithist Sruth a' Chamais a' tighinn gu a chladaichean leis an teas a shùigh e bhon ghrèin aig Camas Mheagsago. Tha sin a' leasachadh blàths na h-aimsir, oir cumaidh uisge, agus bheir e seachad mòran teas a bharrachd 's a nì talamh tioram. Tha cuid den teas sin ga thogail air a slighe leis a' ghaoith an iar-dheas.
- Seach gu bheil an t-eilean cho beanntach tha aig a' ghaoith ri èirigh anns an dol seachad. Anns an èirigh tha i a' dol an tainead, no a' sgaoileadh, 's a' fàs fuar. Tha sin a' cur na mìn-dheataich na boinneagan mòra a tha a' tuiteam nam frasan. Anns an tionndadh den deataich gu uisge tha i a' cur dhith an teas a rinn a togail aig deas fo bhuaidh na grèine. Seo aon dòigh air faighinn aig tuath an teas a thug a' ghrian seachad aig deas: an teas ceilte, no latent heat.
- On 's i a' chreag bhasalt a tha an uachdair ann an dà thrian den eilean, cha chùm i an t-uisge fada, oir sìolaidhidh e sìos troimh a pòran. Tha seo a' fàgail a' ghruinnd nas blàithe 's nas gnèidheile na tha an scromag uachdrach ann an Innse Gall, far a bheil an t-uisge a' laighe 's a' dèanamh na talmhainn fuarraidh.
Port an Rìgh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Port Rìgh am prìomh-bhaile, agus is e cuideachd am baile as motha a th’ anns an eilean. Tha cala Phort Rìgh, leis na taighean daithte timcheall air, gu math tric ri fhaicinn air cairtean-puist. Chaidh am baile ainmeachadh an dèidh do Rìgh Seumas V tadhal sa bhliadhna 1540.
Ainmean an eilein[deasaich | deasaich an tùs]
Canar gun tàinig an t-ainm bhon Ghàidhlig (eilean sgiathach), neo bhon fhacal sean Lochlannais: Skuyö, a tha a’ ciallachadh: "Eilean fo sgothan".
Bho shean, chanadh na bàird An Clàr Sgìth ris an eilean, agus gus an latha an-diugh canar An Cuan Sgìth ris a' mhuir eadar e agus an t-Eilean Fada. Tha am facal Sgith a' ciallachadh 'geàrrte' no 'sgiathach' no 'eangach'. Aon sùil air a' mhapa agus chì sinn cho freagarrach agus a tha an t-ainm. Mar a thuirt a' bhana-bhàrd, Màiri nan Òran:
- Tha do lochan rìomhach
- Sìnte stigh feadh eang,
- A' dealachadh bho chèile
- Rèidhleanan is bheann.
Bha an t-eilean an sealbh nan Lochlannach eadar an 9mh linn agus an 12mh linn AC.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àiteachas (gu seachd àraid croitearachd), obair-ealain, gnìomhachas uisge-beatha agus an ròinn turasachd glè chudromach a thaobh bith-beò muinntir an eilein.
Àiteachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha gu bhith 2000 croit (no "lotaichean" mar a chanadh na Sgitheanaich riutha) san eilean, ach chan eil ach mu 100 dhiubh a tha mòr gu leòr airson a bhith beò asta.
Gnìomhachas uisge-beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha taigh-staile mòr Talasgair ann. Cuideachd tha Mac-na-Mara, Tè bheag nan Eilean agus Poit Dhubh, uisge-beatha pòsta, air an reic ann an Eilean Iarmain ann an Slèite.
Roinn turasachd[deasaich | deasaich an tùs]
As t-samhradh thig mòran luchd-turais don eilean seo. Tha an t-Eilean Sgitheanach cliùiteach airson na seallaidhean brèagha, m.e.:
- an Cuiltheann a tha a' gabhail a-steach 12 munros.
Tha iomadach seann chaisteil rim faicinn, m.e:
- Caisteal Dhùn Bheagain, a chaidh a thogail anns an 13mh linn.
- Caisteal Armadail às an 10mh linn; an diugh tha taisbeanadh agus ionad Clan Donald ann.
Tha taigh-tasgaidh mu dhualchas nan eilean agus croitearachd ann an ceann a tuath an eilein, aig Cille Mhoire.
- Obair-ealain
Tha an Ionad Àros faisg air Port Rìgh a' reic mòran stuth do luchd turais.
Tha beathaichean fiadhaich, m. e. an iolaire-bhuidhe, an iolaire-mhara agus a' bhiast-dhubh fhathast bitheanta is rim faicinn anns an Eilean Sgitheanach.
Tha a' cholaiste Gàidhlig Sabhal Mòr Ostaig suidhichte ann an Slèite, ann an ceann a deas an eilein.
Dòighean shiubhail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceangal gu tìr mhòr Bhreatainn le drochaid ris an canar sa Bheurla: "Skye Bridge". Chaidh an drochaid eadar Caol Loch Aillse agus Caol Acain a thogail anns a' bhliadhna 1995. Ach bha muinntir an eilein a' gearan mun phrìs (7.50 notaichean) a b' fheudar dhaibh a pàigheadh. Mar sin dheth cheannaich Riaghaltas na h-Alba an drochaid ann an 2004. An dràsta cleachdar an drochaid saor 's asgaidh.
Tha bàtaichean aiseig a' ruith eadar Armadail agus Mallaig, as t-samhradh cuideachd eadar Caol Acain agus Gleann Eilge. Tha bàtaichean eile a' dol eadar Uige agus An Tairbeart/na Hearadh, agus eadar Uige agus Loch nam Madadh/Uibhist a Tuath.
Tha busaichean a' ruith gu Inbhir Nis agus gu Glaschu.
Rudan inntinneach[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh Niall MacLeòid, am Bàrd Sgitheanach, ann an Gleann Dail ann an 1843.
- Tha Donaidh Rothach, seinneadair Gàidhlig a' fuireach ann am Port Rìgh. B' àbhaist dha cluich anns a' chòmhlan roc Runrig.
- Somhairle MacGill-Eain, bàrd cliùiteach, bha e a' fuireach anns an eilean airson mòran bhliadhnaichean.
- Seachd, film Gàidhlig a chaidh a dhèanamh anns an eilean fhèin; foillsichte anns a' bhliadhna 2007.
- Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail san Eilean Sgithanach anns na bliadhnaichean 1982 agus 1998.
Ceàrnaidhean san Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Cuilthionn
- Stafainn
- Slèite
- Srath shuardail agus Àird an t-Sratha
- Eilean Iarmain
- Siadar
- Garros
- Port nan Long
- Tròndairnis
- Bhatairnis
- Rubha an Dùnain
- Minginis
- Duirinis
Bailtean san Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Aodann Bàn
- Àrd a' Bhàsair
- An t-Àth Leathann
- Boraraig
- Borbh
- Caol Acain
- Cille Mhoire
- Dùn Bheagain
- Dùn Tuilm
- Ealaghol
- Fearainn Dòmhnaill
- An Garadh Fada
- Port Rìgh
- An Teanga
- An Ùig
Eileanan timcheall air an Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- Tròndaigh
- Rònaigh
- Ratharsair
- Sgalpaigh
- Na h-Eileanan Cròlainneach
- Longaigh
- Pabaigh
- Sòdhaigh
- Bhuia neo Fuidheigh
- Ìosaigh
- na h-Eileanan Ascrib
- Eilean Orasaigh
Beanntan Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- Am Basteir
- Beinn na Caillich
- Beinn Tianabhaig
- Blà Bheinn
- Bruach na Frìthe
- Clach Glas
- An Cuiltheann
- Glamaig
- Healabhal Bheag
- Marsco
- A' Chuith-raing
- Sgurr a' Ghreadaidh
- Sgurr a' Mhadaidh S cont.
- Sgurr Alasdair
- Sgurr Dearg
- Sgurr Mhic Choinnich
- Sgurr na Banachdich
- Sgurr nan Gillean
- An Storr
- Bòrd MhicLeòid
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Ros, An t-Oll. Niall (1938). 'An t-Eilean Sgitheanach', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 67-73.
- MacDhòmhnaill, Iain A. (1980). 'Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 12-22. (mu ‘Bhlàr a’ Bhràighe’ mar as aithnichear sa Bheurla a-nis)
Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach (Beurla)[deasaich | deasaich an tùs]
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha


text:
Tha grunn dhòighean ùra ann Gàidhlig ionnsachadh agus ’s e fear de na dòighean as soirbheachaile, Ùlpan. Tha cùrsaichean air an dealbh a’ cleachdadh an t-siostaim Ùlpan agus dòighean-teagaisg cànain eile. Gabhaidh na cùrsaichean a lìbhrigeadh le fileantaich a gheibh trèanadh air feadh na dùthcha.
Chan eil teagamh nach e an dòigh as fheàrr Gàidhlig ionnsachadh a bhith am measg sluagh no coimhearsnachd Ghàidhlig agus dòigh a lorg air a bhith a’ cleachdadh na Gàidhlig gu cunbhalach.
Tha na buannachdan an lùib dà-chànanas a-nis dearbhte agus tha cothroman ùra a’ nochdadh fad na h-ùine a’ Ghàidhlig a chur gu feum ann an saoghal an latha an-diugh, biodh sin eadar cothroman-cosnaidh agus cur-seachad.


text:
Oilthighean Aosmhor
Mar is àbhaist 's e oilthighean a' chaidh a stèidheachadh anns na Meadhan-aoisean a' bhios daoine a' bruidhinn mu dheidhinn nuair a chanas iad gu bheil iad aosmhor. Tha sia seann oilthighean bho na Meadhan Aoisean anns na h-Eileanan Breatannach agus feadhainn eile air feadh an Roinn Eòrpa agus pàirtean eile den t-saoghal.
Susbaint
Sasainn[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Oxford 1249 (ach bha sgoilearan 'sa bhaile bhon 11mh linn)
- Oilthigh Chambridge 1284
Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Ghlaschu 1451
Éirinn[deasaich | deasaich an tùs]
An Fhraing[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Paris 'La Sorbonne' 1257 (ach bha sgoilearan ag obair 'sa bhaile bhon 11mh linn)
- Oilthigh Toulouse 1229
- Oilthigh Montpellier 1289
- Oilthigh Avignon 1303
- Oilthigh Orleans 1306
- Oilthigh Cahors 1332
- Oilthigh Angers 1337
- Oilthigh Grenoble 1339
An Eadailt[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Bhologna 1158 (air a no 1088 tha feadhainn a smaoineachadh)
- Oilthigh Modena 1175
- Oilthigh Vicenza 1204
- Oilthigh Arezzo 1215
- Oilthigh Padua 1222
- Oilthigh Napoli 1224
- Oilthigh Siena 1240
- Oilthigh Piacenza 1248
- Oilthigh Macerata 1290
- Oilthigh Perugia 1308
- Oilthigh Treviso 1318
- Oilthigh Pisa 1338
- Oilthigh Firenze 1349
- Oilthigh Ferrara 1391
- Oilthigh Fermo 1398
An Spàinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Palencia 1212
- Oilthigh Salamanca 1218
- Oilthigh Valencia 1245
- Oilthigh Valladolid 1250
- Oilthigh Sevilla 1254
- Oilthigh Lleida 1300
- Oilthigh Barcelona 1450
A' Phortagail[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Lisbon 1290
Poblachd na Seice[deasaich | deasaich an tùs]
A' Phòlainn[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Jagiellonian ann an Krakow 1364
An Ostair[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Vienna 1365
An Ungair[deasaich | deasaich an tùs]
Oilthigh Pecs 1367
A' Ghearmailt[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Erfurt 1379
- Oilthigh Heidelberg 1385
- Oilthigh Chologne 1388
- Oilthigh Leipzig 1409
- Oilthigh Rostock 1419
- Oilthigh Tübingen 1477
Coloimbia[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Shanto Tomás 1580
- Oilthigh Shanto Bartolomé 1604
- Oilthigh an Rosario 1653
A' Chròthais[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Zadar 1396
A' Bheilg[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Leuven 1425


text:
Sankt Peterburg
‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Ruise a th’ ann an CaHkT-ПeTepбypr neo Sankt-Peterburg (IPA: sankt pʲɪtʲɪr’burk, Beurla: Saint Petersburg, Gaeilge: Cathair Pheadair, Fionnais: Pietari). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1703 leis an Rìgh Peadar Mòr mar phrìomh-bhaile ùr airson an dùthaich a leasachadh is leis gu robh e na b' fhaisge air an Roinn Eòrpa na Moscobha. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Neva, anns an roinn (Ruiseis: Okrug) Iar-Thuath na Ruise, 633km air falbh bho Mhoscobha (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 18km bho Kronshtadt agus Am Muir Baltach air an taobh thall a’ bhàigh Nevskaya Guba.[1] Tha 4,661,219 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an darna baile as motha na dùthcha.[2]
Bha ainm a' bhaile gu math connspaideach fad an 20mh linn. Thug Peadar Mòr ainm le coltas Gearmailteach air a' bhaile ùr aige is e ag iarraidh prìomh-bhaile na b' Eòrpaiche agus na b' adhartaiche. Ach b' fheudar dhan Tsar an t-ainm atharrachadh gu Petrograd aig àm a' chiad cogaidh ann an 1914. Chaidh an t-ainm air atharrachadh a-rithist gu Leningrad mar chuimhne air Lenin nuair a bha na Comannaich os cionn riaghaltas na dùthcha ann an 1924. Chaidh an t-ainm tùsail a thoirt air ais ann an 1991 nuair a bhrist an t-Aonadh Sobhiat a-mach a chèile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Leonid Kantorovich (1912 – 1986)
- Joseph Brodsky (1940 – 1996): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1987.
- Dmitry Medvedev (1965 -): Ceann-suidhe na Ruise.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Almaty
- Astana
- Cape Town
- Gdańsk[3]
- Graz[4]
- Hamburg
- Khartoum
- Kraków[5]
- Los Angeles (Calafòrnia)[6]
- Ocala (Florida)[6]
- Oslo
- Rotterdam[7]
- Saint Petersburg (Florida)[6]
- Turku
- Vilnius
- Warsaw[8]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Stadt Graz
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
- ↑ 6.0 6.1 6.2 SisterCities
- ↑ Gemeente Rotterdam
- ↑ Urząd Miasta Warszawa
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Juan Antonio Mon y Velarde
'S e riochdair cumhachd co-àiteachail na Spàinne ann an Aimearaga-Laideannach a bh'ann Juan Antonio Mon y Velarde (An Spàinn, 1747 - 1790). Bha e na Riochdair Coitcheannail na h-Obrach Poblach anns An Spàinn ùr, Britheamh co-àiteachail na h-èisdeachd Rìoghail ann an Guadalajara, ann am Meagsago agus an dèidh sin ann am Bogotá, ann am 1778.
Ann an 1784 chaidh e a dh'ainmeachadh Reachair Rìoghail air Antioquia, ann an Coloimbia. Fad an riaghaltas aige, chaidh an lagh a stèidheachadh a-rithist, an siostam ceartas a chur air bhog, agus cìsean air an deòch làidir "aguardiente", an fheòladaireachd agus air a' thombac a chur air dòigh. Leasaich e an siostam còmhdhail, bhrosnaich e na mèinnean, an àiteachas agus gabhail thairis is clàradh laghail an fhearrain. Stèidhich e sgoiltean, ospadalan, pìoban-uisge fo thalamh, taighean-spaididh poblach agus drochaidean air feadh na h-Antioquia agus ann am Medellín.


text:
.i. Da inadh ar aithnit duinn ar talmain .i. inadh acu is in line direach fa Pol Airtic, an dara h-inadh is in line direc fa Pol Intairtic a na fuil an bliadain uili na h-en la & na h-en aithi oir atait se mhi 'na h-enla & se mhi eli 'na h-en aithi . Et gibe neach dabeth a n-deredh tuaiscirt na talman annsan inad a m-bet Pol Airtic .i. ludrac tuaiscirt na firmaminti annsa line direach os a cinn, dacithfedh se cercall an line diridh ata a cosmulas re cercall na comartadh 'na timceall & dacithfedh amlaid sin gluasacht na firmaminti mar gluasacht bron. Agus mar sin, an trat teit grian annsa line direach annsa ced cuit d'Airgeis eirghidh si thoir fo talmain don inadh sin adubrumar & doni la do & tic 'na timceall mar broin & impoidh o oirrcer co deiscert & o deiscert co h-iarthar & o iartar co tuaiscert & o tuaiscert aris co h-oircear, & bith mar sin ac sirsibal timcill a n-en ceime no co teit co Cainnser & as annsin bis annsa ceim sin as airdi a fedann si dul as cinn an inaidh sin & roinnidh si an la fada sin a n-da chuit comtroma & bith as sin ag isliugad tar eis a ceili no co teit si a n-deredh na h-oidche & boinid annsin a solus don inadh adubrumar & bith la mar sin annsan inadh sin o medon mhis Marta co medon mis Seiptimpir .
Et an trat teit grian a ced ponc Libra, tinnscnaidh an aiche an t-inad cedna do dhorcugad & bith an grian annsin ac sibal fa cuairt mar broin ag isliugad sis tar eis a ceili fo talmain no co ti annsa ced ponc da
p.144Caipricornus & ni fedann isliugad tairis sin , annsin is medon dan aice moir sin. Et tinnscnaidh an grian eirgi an uair sin suas tar eis a celi as an inadh sin no co ted si annsa ced ponc d'Argeis & tinnscnaidh la annsin aris annsan inadh adubrumar. Et mar sin bith en aithi fhada annsan inadh sin o medon mi Septimpir co medon Marta.
Et mar sin, gebe neach do beth a n-deiscert na talman annsan inadh a m-beth Pol Antairticc .i. ludrach na firmaminte as a cinn co direach, dacithfedh cercall an line dhirigh ag impodh mar broin as a cinn; & in trat darachadh an grian sa line direach sa ced ponc da Libra, d'eireochadh si thoir fa talmain da neach da beth annsan inadh adubrumar & da thinnscanadh la do, & d'impodh timcill mar broin o oirrcear co tuaiscert & o tuaiscert co h-iartar & o iartar co deiscert & o deiscert co h-oirrcer na firmaminte.
Et mar sin ni fanann ag sir dhul timcill gan dul fai don inad adubrumar no co tet si annsa ced ponc da Caipricornus & ar m-beth di annsa ponc sin as airdi a fedann dul don inadh sin doni da chuit don la fada sin & ni fanann ag isliugad tar eis a ceili no co tet sa ponc deighinach do Pisis & cuirid dered ar in la annsin & bith an la sin ann o medon Seiptimpir co medhon Marta. Et annsin, an trat tet grian annsa ced ponc d'Airgeis, tinnscnaidh an aithi an t-inadh sin adubrumar do dorcugad & bith an grian annsin ac dul timceall & ac isliugad tar eis a ceili fo talmain no co tet si annsa ced ponc do Cainnsir innus nach fedann si beth nis isli don inadh sin & as annsin as medon dan aithe mhoir sin. Et ni fanann an grian ag erge aris tar eis a celi no co tet annsa ced ponc da Libra & tinnscnaidh an la fada cedna aris & bith an aithe adubrumar ann o medon Marta co medon Seiptimpir.
p.146


text:
1863
1863 (MDCCCLXIII)
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Pereira (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh na Stàitean Aonaichte Choloimbia a stèidheachadh.
- 20 an t-Ògmhios, inbhe stàite do Virginia an Iar.
- Chaidh Wickenburg (Arizona) a stèidheachadh.
- 31 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 am Faoilleach - David Lloyd George prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 21 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.


text:
Stendhal
B’ e Marie-Henri Beyle neo Stendhal ùghdar Frangach a bha an sàs ann an litreachas fad a’ chiad leth den 19mh linn. Rugadh e ann an Grenoble air an 23mh latha dhen Fhaoilleach 1783 agus chaochail e ann am Paris air an 23mh latha dhen Mhàrt 1842. Chleachdadh e tòrr ainmean pinn, mar eisimpleir Louis Alexandre, Anastase de Serpière agus Bombet[1], a bharrachd air Stendhal agus Stendalis[2]
Chaidh e dhan Arm ann an 1800, is bha e gu math trang ag obair mar fhear-riaghlaidh an Airm ri linne Iomairt an Ruis ann an 1812. Bha e uabhasach dèidheil air an ealain agus air an Eadailt is rinn e tòrr tursan an siud. Thòisich e a’ sgrìobhadh abaltanan mothachail mar L'Histoire de la peinture, (Gàidhlig: Eachdraidh a’ Pheantaidh), a thòisich e ann an 1817. Ach chleachd e an t-ainm “Mgr. Stendhal, oifigear eachraidh” (Fraingis: ”M. de Stendhal, officier de cavalerie”) airson na chuir e sa chlò san Roimh, ann an Napoli agus ann am Firenze anns an Sultain 1817[3]. Fhuair e an t-ainm pinn sin bhon Bhaile Stendal anns a’ Ghearmailt, far an do rugadh Johann Joachim Winckelmann, tràchdair ealaine agus àrceolaiche ainmeil aig an àm ud sin is a bharrachd air sin bha Stendhal a’ fuireach faisg air a' bhaile sin eadar 1807 agus 1808 nuair a bha e a’ sùgradh Wilhelmine de Grisheim. Chuir e an litir H anns an ainm airson gum biodh coltas na bu Ghearmailtiche air, leis gu robh e ag iarraidh gum bìte ga fhuaimneachadh mar «Standhal »[4].
Sgrìobh e Le Rouge et le Noir (1830), La Chartreuse de Parme (1839) agus Lucien Leuwen (nach do chrìonaich e). Thathar dhen bheachd gu bheil a chuid bildungsroman (nobhailean ionnsachaidh) cho cudromach mar na sgrìobh Honoré de Balzac, Victor Hugo, Gustave Flaubert agus Émile Zola, seach gur e fear dhe na sgrìobhadairean Frangach a bu chliùitiche den 19mh linn a bh’ ann. Lorgaidh Stendhal “am fìoras, am fìoras searbh” anns na nobhailean aige, a sgrìobh e ann an nòs caomhnach dùinte, làn sgrùdaidhean eòlais-inntinn. 'S e sgeulachdan mu dheidhinn òganaich romansach beothail, làn faireachdainnean is leis a’ ghlòir na inntinn, a th’ ann a’ mhòr-chuid dhe na leabhraichean a sgrìobh Stendhal.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kal. Ian. uii. f., l. xx.i., Anno Domini M.ccc.xx.1323
Cairpri O Mael -Shechlainn occisus est.
Seoinin O Fergail do marbadh do clainn Sheoain Ui Fergail.
O h-Eaghra do marbadh do h-Ua Connmacan in bliadhain sin.
Kal. Ian. i.f., l. ii., Anno Domini M.ccc.xx.i.1324
Uilliam Burc mac Uilliam Móir, mortuus est.
In bodhith cetna ar fut Erenn, idon, Maeldomnaigh.
Cathal mac Domnaill mic Taidhg mic Briain mic Annrias mic Briain Luighnich mic Toirrdhelbaigh Mhoir, idon, ri Connacht, aen duine is beodha & budh mó aithius & turchur do bi i n-aen aimsir ris, do marbadh le Toirrdhelbach O Conchobuir & le Connachtaibh arcena & Mael Sechlainn, mac Toirrdhelbaigh h-Ui Domnaill & Gilla Crist Og Mac Donnchaidh do marbadh ann & daine ímda aili. Toirrdhelbach (mac Aedha mic Eoghain) h-Ua Concobuir, do gabail righi Connacht.
Raghnall Óg Mag Raghnaill, taisech Muinnteri h-Eolais, do marbadh.
p.440
{MS folio/column 69ra}Kal. Ian. iii. f, l. x.iii., Anno Domini M.ccc.xx.ii.1325
Domnall mac Briain h-Ui Neill, rí Tire h-Eogain, quieuit in Christo.
Gilla Crist Cleirech Mac Diarmata d'eg.
Diarmait O Mail Brenaind, taisech Clainne Concobuir, quieuit in Christo.
Cu Uladh mac Domnaill mic Briain h-Ui Neill, deghadbur airdrigh Erenn, do marbadh le macaibh Neill mic Briain. Derbrathair sein a atharsun.
In bodith cedna i n-Erinn aris.
Brian O Gadhra quieuit in Christo.
Kal. Ian. iiii. f., l. xx.iiii., Anno Domini M.ccc.xx.iii.1326
Risdard a Burc, Iarla Uladh (an t- Iarla Ruadh), aen raghu Gall & Gaidhel Erenn, d'eg.
Cogadh mor eter ri Saxan & ri Franc.
Luírint O Lachtnan, espuc Oil Finn, quieuit in Christo.Maigister Seoan O Finachta do toghadh cum na h-espucoide cetna.
Kal. Ian. u. f., l. u., Anno Domini M.ccc.xx.iiii.1327">
Cogadh mor eter rí Saxan & a ben fein, ingen righ Fraingc & ri Saxan d'athrighadh le & a mac fein do ghabhail a n-aghaidh a athar tre forgall a mathar, idon, na righna & coroin righ do thabairt don mac cetna tre
p.442comairli Shaxan.
Gormlaith inghean Mic Diarmata, mortua est.
Flaithbertach Mag Uidhir, ri Fer Manach, mortuus est.
Mail -Shechlainn h-Ua Flannagan, taisech Tuaithi Ratha, do marbadh le n-a braithribh fein.
Edubhard rí Saxan, ar m-buain a righe dhe, mortuus est.
Teidm galair bric ar fut Erenn uile.
Fergal, mac Ualghairg h-Ui Ruairc, d'eg.
Cuilen h-Ua Dimasaigh d'eg.
Sadhbh ingen Mic Aedhagan, d'eg.
Kal. Ian. ui. f., l. x.ui., Anno Domini M.ccc.xx.u.1328
Mael Sechlainn O Raighillaigh, ri Muinnteri Mailmordha, do gabail & do lot do Ghallaibh na Midhe. Ocus a fhuaslucudh ar braighdibh & a eg 'n-a tigh fein d'a ghonaibh.
Brian {folio & column 69rb}mac Tomaltaigh Mic Donnchaidh, do marbadh do Brian mac Taidhg.
Toirnech & teinntech anbhail isin bliadhain sin, gur'milledur toradh & arbanna Erenn, co rabadur finna fas.
Teidm galair coitchinn ar fut Erenn uile, risi n-abairthea Slaedan, re h-edh tri lá no chethair ar gach nech, gur'ba tanaisti bais é.
Gilla na n-Aingel O Taichligh, airchinnech Dam Innsi, mortuus est.
Imar Mag Raghnaill, taisech Muinntire h-Eoluis, occisus est.
Sar h-Eoan Mac Fheorais, Iarla Lughbaidh, in t-aen Gall ro bo beodha & rob' ferr einech & egnom do bi i n-Erinn, do marbadh ar n-denum fheille d'a
p.444muinntir fein air. Moran do Gallaibh & do Gaidhelaibh maithibh do marbadh fos ar in lathair cetna. In Caech Mac Cerbaill, idon, Maelruanaigh, aen raga timpanach Erenn & Alban & in domain uile & ni derbthar a leitheid do thecht riamh o thus domain risin eladhain sin, a marbadh fein & derbrathair maith eile do ar in lathair cetna.
Muiris O Gibealan, ardmaighistir Erenn a n-dligidh nua & a sein dligidh, a Canoin & a Lex, fellsam fesa & eolais, sai n-dana & n-oghmorachta & eladhan imda aile, Cananach coradh i Tuaim da Ghualann & i n-Oil Finn & i n-Achadh Conaire & i Cill Aladh & i n-Eanach Duin & i Cluain Ferta ; Oiffidsel & breithimh coitchenn na h-airdespucoide, quieuit in Christo.
Tomas O Mellaigh, espuc Eanaich Duin, mortuus est i Cuirt in Phapa.
Tadhg mac Toirrdelbaigh h-Ui Concobuir, occisus est la Diarmait O n-Gadhra i mebhail.
Coinde mor eter Baiter a Burc & Gillibert Mac Goisdelbh don dara leith & Maelruanaigh Mac Diarmata & Tomaltach, a mac & Tomaltach Mac Donnchaidh & Muinnter Mailruanaigh archena don leth eile, fa Ath Cinn Locha Teiched.
Breisim madma ar Mac Uilliam d'ar'marbadh Brian mac Taidhg, le a brathair fein a n-dighail Briain mic Tomaltaigh Mic Donnchaidh, do marbh in fer cetna.
Morshluaighedh le h-Iarla Uladh & le Toirrdhelbach O Concobuir, ri Connacht & le Muircertach O m-Briain, ri Muman, i n-aghaidh Briain Ui Bríain. Maidm le Brian O m-Briain, du
p.446inar'marbadh Concobur O Briaín, deghadhbur righ Erenn ar dheilbh & ar thidhnucal, maille re ceithri fichtibh, eter maith & saith.
Aine ingen Fherghail {MS folio/column 69va}h-Ui Raighilligh, ben Tomaltaigh Mic Diarmata, mortua est.
Donnchadh Gall mac Domnaill h-Ui Concobuir, do marbadh la h-Aedh mac Taidhg mic Maghnusa.
Kal. Ian. i. f., l. xx.uii., Anno Domini M.ccc.xx.ui.1329
Cathal mac Domnaill h-Ui Ruairc, tennadhbur righ Breifne, mac righ is nosmuire & is gnimaichi do bi do Breifnechaibh, do marbadh do Ghallaibh i fell & daine aili.
Muircertach mac Domnaill mic Taidhg h-Ui Concobuir, tigherna Cairpri & Calraighi, macamh na mac righ, mortuus est.
Dabug Donn Mac Uilliam, ridire morconaigh, quieuit in Christo.
Cagadh eter Toirrdelbach h-Ua Concobuir & Muinntir Mailruanaigh.
Cathal mac Aedha mic Eogain, do dhichur a reigin asna Fedhaibh & a Tir Maine tre forgoll Baiter a Burc ar Clainn Ceallaigh.
Tadhg mac Toirrdelbaigh Mic Mathgamna mortuus est.
Augustin, ab Lesa Gabhail for Loch Eirni, mortuus est pridie Kalendas Nouembris.
Kal. Ian. ii. f., l. ix., Anno Domini M.ccc.xx.uii.1330
Maghnus mac Aedha Breifnígh h-Ui Conchobuir, do marbadh leisin Cathal cetna sin & Simon Mac an Fhailgidh do marbadh ann fos, ar in lathair cetna.
p.448
Amus longphuirt le Toirrdhelbach O Concobuir ar Baither Mac Uilliam a Burc & a ruágadh ar fad Muighi. Gillibert Mac Goisdelb do techt, fedan mor, d'furtacht Mic Uilliam. Inntodh do na sluaghaibh sin, leath ar leth, ar O Conchobuir, no co rangadur ath Dísirt Nuadhat. Becan do muinntir Ui Conchobuir do marbadh annsin & O Conchobuir d'imtecht o'n ath co beodha, nosmur isna Tuathaibh & longport do gabail le Mac Uilliam i Cill Lomat. Sith cunnail, cairdemail de dhenum d'O Chonchobuir & do Mac Diarmata.
Mael Sechlainn Mac Carmaic, brugaidh coitchenn, d'eg.
Mael Isu Donn Mac Aedhagain d'eg.
Sluaigedh le h-Ualgharc O Ruairc, ri Breifne, co Fidh in Atha. Goill in baile d'er{MS folio/column 69vb}ghi daib, gur'marbadh Art O Ruairc ann, adbur righ Breifne & moran aile.
Beinidhecht O Flannagan, prioir Cille Moire Tire Briuin, in Christo quieuit.
Gilla Isu h-Ua Raighillaigh, ri Muinnteri Mailmordha & na Breifne uile re moran d'aimsir, a eg i n-a shenoir rathmur, iar m-breith buada o doman & o dhemhon.
Maidm mor le Concobur mac Taidhg mic Briain mic Annrias mic Briain Luighnigh, ar Dairtraighibh, gur'marbadh moran dibh leis.
(No gumad air an Kallainn so budh choir Maeileachlainn h-Ua Raighilligh, in festo Natalis Domini, scilicet A.D. 1327.)
p.450
Kal. Ian. iii. f., l. xx., Anno Domini M.ccc.xx.uiii.1331
Maelruanaigh Mac Diarmada, rí Muighi Luirg, d'fhagbhail a righi & do ghabhail aibide manach liath i Mainistir na Buille. Tomaltach Mac Diarmata, a mac, do ghabhail na righi cetna, in seissedh la iar m-Bealltaine.
Fergal, mac Mail Shechlainn Charraigh Mic Diarmata, do marbadh le Tadhg mac Cathail mic Domnaill h-Ui Concobuir.
Sluagh le Baiter Mac Uilliam i Magh Luirg & in tir uile do loscadh, acht na cealla & tuc comuirce doibsein.
Kal. Ian. iiii. f., l. i., Anno Domini M.ccc.xx.ix.1332
Baiter Mac Uilliam do ghabail lesin Iarla & a breith do leis co Caislen Innsi h-Eogain & a eg isan prisun do ghorta.
Maithi Alban do marbadh leisin Aidhelbach.
Maidm Berna in Mil ar Tomaltach Mac n-Diarmata & ar Mac Uilliam, ait a r'marbadh moran do muinntir Mic Uilliam ann la mac in Iarla & Tomaltach Mac Donnchaidh.


text:
Bàird Ghleann Dail
- 15 An Lùnasdal 2014
Cha d' fhuair e an aon seòrsa cliù agus a choisinn a bhràthair agus athair mar bhàird, ach tha bàrdachd Iain Duibh MhicLeòid ann an clò airson a' chiad uair.
Tha an obair a' nochdadh ann an leabhar ùr a tha a' toirt ri chèile bàrdachd Dhòmhnall nan Òran agus a mhac, Niall 's Iain Dubh.
Ach ged is e Niall a fhuair an tiotal mar Bhàrd Ghleann Dail na là, tha mòran den bheachd an-diugh gur e Iain Dubh an sgrìobhaiche a b' fheàrr.
Tha an leabhar ùr, Bàird Ghleann Dail, a' comharrachadh 100 bliadhna on a chaochail Niall MacLeòid agus a' glèidheadh dìleab a bhràthar bhig, Iain Dubh, agus an athar, Dòmhnall nan Òran ann an cruinneachadh de 60 obair.
Spèis
Tha buntanas aig Mòrag NicGumaraid, a tha i fhèin na bana-bhàrd, ris an sgìre dham buineadh iad.
"Tha mi uabhasach pròiseil, gu h-àraid gu bheil na h-òrain aig Iain Dubh ann.
"Tha mi eòlach air mòran dhiubh, ach tha mi cuideachd a' feitheamh gus an glèidh mi feadhainn air nach eil mi eòlach," thuirt i.
Thuirt a' bhana-bhàrd gur màithte gun robh barrachd spèis aig muinntir Ghleann Dail dha Iain, seach a bhràthair no athair.
"Bha e èibhinn agus bha e cho geur," thuirt i.
Deasaiche
'S i Meg Bateman, a tha cuideachd na bana-bhàrd, a dheasaich an leabhar le taic a bana-charaid, Anna Loughran, a mhol leithid de chruinneachadh nuair a bha an dithis aca nan oileanaich bho chionn còrr is 20 bliadhna.
"Cha cheannaichinn fhèin leabhar de bhàrdachd Nèill, chan eil e eagallach tarraingeach dhomh," bheachdaich i.
Thug i iomradh air mar a bha coimhearsnachd nan Gàidheal ag atharrachadh 's na bràithrean fhathast òg - bha cuid ann an Glaschu dìreach a' tòiseachadh air obair gnìomhachais, 's bha cuid eile fhathast an Gleann Dail. Thuirt i gun tug na Goill buaidh mhòr air na Gàidheil.
"Tha na h-òrain aig Niall cho foidhne, ann an dòigh, a chionn 's gu bheil e fo bhuaidh rudeigin ùr nach eil buileach nàdarra do na Gàidheil," thuirt i.
Bràithrean
Bha cùrsa beatha nam bràithrean gu math eadar-dhealaichte.
Chaidh Niall a Dhùn Eideann aig aois òg agus chaidh e na mharsanta teatha.
B' e seòladair a bh' ann an Iain agus chanadh gu leòr gun robh e 'dubh' ann an iomadach dòigh.
Ged a chaidh seachd irisean den chruinneachadh aig Niall, Clàrsach an Doire, a chlò-bhualadh, cha robh na facail aig a bhràthair riamh ann an clò.
Measail
B' e Gillean Ghleann Dail aon de na h-òrain a chruthaich Iain Dubh.
B' iad muinntir an àite a chùm a chuid bhàrdachd beò agus b' e athair Ailein Chaimbeul, Eàirdsidh Ruadh, à Cealbost, fear dhiubh.
"Bha seòrsa de spèis aig daoine do dh'Iain Dubh; bha e mar gun robh e na b' fhaisge orra.
"Nuair a sgrìobhadh e bàrdachd mar Gillean Ghleann Dail... bha a h-uile duine a bha riamh aig muir measail air an òran a bha sin oir bha an dealbh cho onarach is soilleir.
"Sin mar a bha, tha mi smaoineachadh, an ìomhaigh a bh' aca de dh'Iain Dubh," thuirt e.
Aithne
Tha uaigh Iain Duibh ann am Montreal, far an do chaochail e aig aois 58.
Bhàsaich Niall ann an 1913 agus chaidh a thiodhlacadh ann an Dùn Èideann.
Chaidh clach suas ann an Gleann Dail o chionn ghoirid ge-tà, a' toirt aithne dhan dithis, agus dhan athair, agus thèid cuirm oifigeil a chumail air an làraich as t-Fhoghair.


text:
2004
'S e bliadhna-leum a bha ann an 2004 (MMIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Elfriede Jelinek an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Mukawa (むかわ町) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 am Màrt - Peter Ustinov, ann an Genolier. Actair à Sasainn. às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an t-Iuchar - Marlon Brando, actair Aimeireaganach
- 14 an Lùnasdal - Czesław Miłosz, ann an Kraków. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 19 an Dùbhlachd - Herbert C. Brown, ann an Lafayette. Ceimigear.
- 31 an Dùbhlachd - Gérard Debreu, eaconamaiche às an Fhraing


text:
Barranquilla
'S e prìomh-bhaile Roinne Atlántico ann an ceann a tuath Coloimbia[1] a th' ann am Barranquilla ( ba.raŋ'ki.ja).[2] Tha Barranquilla suidhichte aig beul na h-aibhne Mhagdalena, air oirthir na Mara Chairibianach 948km air falbh bho Bhogotá.[3] 'S e an ceathramh baile as motha ann an Coloimbia, an dèidh Bogotá, Medellín agus Cali. [4] Bha àireamh sluaigh dhe 1,146,395 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[5] 'S e Barranquilla an 33mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach[6] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1639.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair am baile am facal 'Kamash' mar chiad ainm, bho na Tùsanaich a bha nan tàmh an seo nuair a ràinig na Spàinntich.[7] Thathar ag ràdh gur ann às an fhacal Barranca neo Barranca (Sgoltadh) a thàinig an t-ainm Barranquilla.[8] Chithear mòran sgoltaidhean air oirthir a' Chairibìan[9] agus tha tòrr ainmean-àite ann le barranca: mar eisimpleir Barrancabermeja, Barranca Nueva neo Barranca Nueva. 'S e meanbhair a th' ann -illa,[10] dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na ceannaichean Spàinntich dhan àite far a bheil Barranquilla an latha an-diugh ann an 1513, ach chaidh am baile a stèidheachadh gu h-oifigeil ann an 1813. Fhuair an sgìre inbhe mar sgìre sònraichte marsanta fairgeach ann an 1993.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 1,146,395 daoine nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 4,047 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[11] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Barranquilla. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ ann 0.1%, 0.2% dhe Giupsaidhean agus tha 13.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.1% dhe na daoine ann an Barranquilla leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 53.5% dhe na dachannan.[12]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Barranquilla. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ ann,[13] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir 's tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Buenos Aires, An Argantain.
- Tampa, Stàitean Aonaichte.[14]
- Nanking, Sluagh-Phoblachd na Sìne.
- Kaohsiung, Poblachd na Sìne
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Shakira Isabel Mebarak Ripoll (1977 - ): Seinneadair agus ceòladair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Mongabay
- ↑ Juan David Villalobos Robles
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh ann an Jetcost
- ↑ Spanish About.com
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc. lxx.7., alias 978.
Fiachra, airchinnech Ia, quiéuit.
Cath eter Brian m. Cennetigh & Mael Mbuadh, ri Desmuman, co torchair Mael Muadh ann.
Cath Bithlainde for Laighnib ria n-Gallaibh Atha Cliath dú i torchair rí Laigen, .i. Ughaire m. Tuathail, & alii multi.
p.414
Cathroiniudh {folio & column H52rb} ria n-Airghiallaib for Cenel Conaill du i torchair Niall H. Canannan & alii multi.
Corcach Mhor Muman do arcain la daigidh.
Les Mór Mo Chutu do arcain & do loscadh.


text:
U2
Ged nach eil Gaeilge na h-Èireann aig U2, chlàr iad òran le tiotal Gàidhlig air, An Cat Dubh, mu dheidhinn nighean aig an robh Gàidhlig, air a bha Bono glè mheasail 's a dhiùlt e nuair a bha iad òg ann am Baile Àtha Cliath. Tha U2 air deagh obrach a dhèanamh ann an co-bhann còmhla ri Anton Corbijn, dealbhadair chamara às Na Tìrean Ìsle.
Buill U2[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran le U2[deasaich | deasaich an tùs]
Original Soundtracks Vol. 1 mar Passengers
All That You Can't Leave Behind
How to Dismantle an Atomic Bomb


text:
Fireannach a dhìth an Earra-Ghàidheal
- 5 An Gearran 2013
Tha oidhirp a' leantainn gus lorg fhaighinn air fireannach a chaidh a dhìth aig Loch Obha ann an Earra-Ghàidheal.
Chaidh Mìcheal Pringle, 25, à Cill Mhearnaig fhaicinn mu dheireadh trath madainn Didòmhnaich.
Bha Mgr Pringle agus athair air tadhal air taigh-osta Tight Line ach chaidh an dealachadh bho chèile fhads a bha iad a' coiseachd gu ruige àite ri taobh an loch far an robh iad a' campadh.
Thuirt na poilis nach eil eòlas mòr sam bith aig Mìcheal Pringle air an sgìre is gu bheil dragh orra mu shàbhailteachd.
Tha Mgr Pringle mu 5 troighean is 9 oirlich , caol agus le gruag ghoirid dhorcha.
Bha seacaid uaine agus bòtannan iasgaich air nuair a chaidh fhaicinn mu dheireadh.
'S ann air cladach Loch Obha mun cuairt air baile Loch Obha agus Caisteal Chaol a' Chùirn a tha an iomairt-teasairginn stèidhichte.


text:
Bai Cuchulaind didiu h-oc fritairi na h-oidchi & batar mitúrus-sa imdha foair. Trath ba medon oidci do ierom, co qualui in fotrann cuci. Alla alla, or Cuchulaind, cia fil alla? Masad caruid, condosnadaid; mas dod namhoid, condomralaid. Gairm namnus fair {folio 8a2} lasodain. Concloich Cuchulaind foraib ierom, conid marb tarraidh talumh a nonbor. Addaig an cendail occo isin suidhe nfaire. Modh nad modh indesid inna suide, congair in nonuur aili airi. Rusmarb tra na tri nonuurai fo an žnnus cetna co ndernoi oencarn dib eter cendail & fadbh.
p.173


text:
Loch an Inbhir
'S e am baile as motha ann an Asaint, Cataibh a tha ann an Loch an Inbhir (Beurla: Lochinver).[1] Tha am baile suidhichte san taobh an ear Loch Inbhir air an rathad A837 mu 30 mìltean san àird an iar-thuath Ulapul. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 9′ 0″ Tuath agus 5° 15′ 0″ Iar. Ann an 1991 bha 558 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha oifis a' phuist, stèisean-pheatroil is mòr-bhùth ann am meadhan a' bhaile. Aig ceann deas prìomh-rathaid Loch an Inbhir tha Assynt Visitor Centre. Chaidh e fhosgladh ann an 1995 le Magnus Magnusson agus the a' gabhail a-steach taigh-tasgaidh, bùth-leabhraichean is Ionad Fiosrachaidh Luchd-turais. Tha clach-chuimhneachan chogaidh air cladach na locha, le ainmean nan saighdearan à Loch an Inbhir a bha air an chaill anns a' Chogadh Mhòr agus anns an Dàrna Cogadh. [3]
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iasgach is turasachd na roinnean as cudromaiche do dh'eaconomaidh a' bhaile.
Aig ceann a deas a' bhaile tha port ann a tha a' ruith leis an Highland Council. 'S e an dàrna port-mara iasgaich as motha ann an Alba, tha bàtaichean-iasgaich às an Roinn Eòrpa ga chleachdadh airson àm a shàbhaladh gun a bhith a' dol gu deas. Anns na 1992 chaidh am port a leudachadh agus ath-nuadhachadh, chuireadh roinn is goireasan airson luchdachaidh na bu fharsainge ris.
Tha an abhainn Inbhir a thèid a-mach Loch Asaint a' sruthadh tron bhaile. Tha mu 200 loch timcheall air a' bhaile, mar sin tha e tarraingeach do na h-iasgairean-slaite. Gheibhear bradain às an abhainn agus bric às na lochan.
Tha iomadach beinn timcheall air Loch an Inbhir a tha math airson sreap agus a' tarraing mòran luchd-turais don àite. Chithear Caisteal Liath, sgurr den t-Sula Bheinn air cùlaibh a’ bhaile.
Faisg air a' bhaile tha taigh-òsta ann ris an canar Culag Hotel. Thogadh e ann an 1873 mar taigh-eunaidh agus chaidh a chleachdadh mar taigh òsta bho 1880 a-mach. An dèidh teine ann an 1939 bha e air ath-thogail a-rithist agus air leudachadh.[4] Timcheall air an taigh-òsta tha pàirc choillteach nàdarra ann ris an canar Coille Chùlaig. Tha e a' ruith leis an Urras Coille Choimhearsnachd Chùlag, daoine às an àite fhèin. 'S e amas an urrais an cruth-tìre nàdarra a thoirt air ais agus a dhìonadh. Tha a' choille ainmeil gu h-àiridh airson nan griomain a tha a’ fàs air na craobhan o chionn ceudan de bhliadhnaichean. Gheibhear bileag le fiosrachaidh èic-eòlach is bith-eòlach aig oifis an urrais agus tha na slighean a’ leantainn do na h-àitichean inntinneach. 'S e Coille Chùlaig aon de na 70 pròiseactan Coille Choimhearsnachd ann an Alba. [5]
Bha Loch an Inbhir a' nochdadh anns an fhilm The Highlands and Islands - A Royal Tour, far am faicear obair criadhadaireachd den Highland Stoneware. Chaidh an gnothachas beag a stèidheachadh ann an 1974 le David Grant, duine as an àite fhèin, nuair a bha fhathast na oileanach anns an Royal College of Art ann an Lunnainn. Le sin chruthaich e cosnaidhean ùra a tha cho cudromach do na daoine ionadail. Ann an 2011 tha 18 daoine ag obair an seo. [6] Tha mòran de na pìosan criadhadaireachd a' sealltainn seallaidhean às an àite fhèin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 82, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Gazetteer for Scotland Loch an Inbhir
- ↑ Assynt War Memorial
- ↑ Gazetteer for Scotland Eachdraidh Culag Hotel
- ↑ Coille Chùlag air Lochinver bordernet a' tarraing air 27mh an Lùnasdal 2011
- ↑ Highland Stoneware a' tarraing air 28mh an Lùnasdal 2011
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC087 224
- Undiscovered Scotland
- Assaint Visitor Centre
- Lochinver.bordernet
- Coille Chùlag
- Highland Stoneware
- "Full record for 'HIGHLANDS AND ISLANDS - A ROYAL TOUR'" Scottish Screen Archive.


text:
còig latha 6-11 Giblean 2015
Gnìomhan Gàidhealach le Fèisean nan Gàidheal
Airson an ceathramh bliadhna bidh Fèisean nan Gàidheal a' cumail an tachartas soirbheachail 5 Latha aig Na Gearrannan, Eilean Leòdhais eadar 6-11 Giblean 2015
Gheibh suas ri sia-deug com-pàirtiche, aois àrd-sgoile, a tha fileanta sa Ghàidhlig an cothrom còig latha a chuir seachad ann an coimhearsnachd Gàidhlig far a bheil obair chroitearachd, iasgach agus an Clò Hearach na phàirt mhòr de bheatha muinntir na sgìre.
Gach latha bidh com-pàirtichean a’ tadhail air daoine aig a bheil sàr eòlas air an obair aca ‘s gheibh iad an cothrom ionnsachadh mu na diofar ghnìomhan a tha an sàs annda, bho chaoraich aig àm breith nan uan, buain na mònadh, ag iasgach aig mùir, trusadh maorach gu an Clò Mòr bho snàth gu seacaid.
Bidh com-pàirtichean cuideachd ag ionnsachadh beagan mu bhith a’ còcaireachd diofar seòrsaichean bìdh traidiseanta, ag ionnsachadh bho dhaoine gu h-ionadail.
Ged nach fheum comas ciùil a bhith aig com-pàirtichean airson 5 Latha a fhrithealadh, bidh sinn a’ tabhann cothroman sònraichte ceòl is òrain ionnsachadh bho shàr luchd-ciùil na Gàidhlig cuideachd.
Airson tuilleadh fiosrachaidh cuiribh fios gu Calum Ailig MacMhaolain air 01463 225559 no calum@feisean.org. Tha foirmichean iarrtais ri fhaighinn aig oir na duilleige. Chìthear bhideo ghoirid a chaidh a dhèanamh aig 5 Latha roimhe an seo.
Gheibhear foirm-iarrtais aig taobh na duilleig, feumaidh iad a bhith a-staigh ro Dihaoine 20 Gearran


text:
Rubha Robhanais
Tha Rubha Robhanais (am Buta Leodhasach) ann an Sgire Nis agus 's e an t-àite as fhaide gu tuath ann an Eilean Leodhais. Tha taigh-solais air a bhith ann o na 1860an; chaidh a dhealbh le Daibhidh Stevenson. Tha steisean diofarail GPS air cnoc eile faisg air laimh.
Tha bagh seasgair air a bheil Stoth air an rathad gu ruige an taigh-solais. Tha feannagan rim faicinn air taobh eile an rathaid. Tha toll mòr cruinn anns na creagan gun iar air an taigh-sholais air a bheilear a' toirt An t-Suil. Gheibhear an sealladh as fheàrr air an seo a machair Thaboist.


text:
Untitled Document
Re: required energy on impact...by Anonymous (Login sero_one)wow thats really not much^^
you got some pictures (or could you make some circles on magpies or pigeons) where to kill zone is??
plz :D
Posted on Sep 3, 2007, 12:41 PM
from IP address 89.247.16.142
Respond to this message
Return to IndexResponses
pest control in new york, air gun hunting, air gun hunting pictures, air gun hunting starlings, air gun hunting squirrels, air gun hunting pigeons, air gun hunting rabbits, racoons, airgun hunter, airgun silent pellet trap, crossman air gun, crosman airgun, beeman airgun, rws air gun, chinese airgun, american air gun, air force airgun, air arizona gun,air gun review , american air gun,air gun pellets , air gun target ,walther air gun ,air soft pellet gun,air gun scope, air cooled gun machine ,air force air gun, cheap air soft gun, air bb gun ,chinese air gun , used air gun, air nail gun, air pellet gun , air canada gun , air gun pyramid , air gun rifle, benjamin air gun, air gun sale , air gun accessory , bsa air gun, air gun com , diana air gun , fx air gun , air staple gun , air gun pistol , air blow gun, air gun part , sheridan air gun, air gun silencer, automatic air gun , marksman air gun , air gun magazine , competition air gun , air gun sale soft, air gun co2 , air gun store , tech force air gun , hot air gun , eletric air soft gun , air cobra gun, air gun mods , airgun varmint control


text:
Paul Roux
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Welkom, ann an cridhe Afraga a Deas a th’ ann am Paul Roux. Tha e suidhichte aig 1,538m os cionn ìre na mara,[1] ann am meadhan na roinne Saor stàit (Afrikaans: Vrystaat, Sotho: Foreistata), anns an sgìre Thabo Mofutsanyane, eadar Senekal agus Bethlehem. Tha e 234km air falbh bho Johannesburg agus 289km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 6,152 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Afrikaans a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Paul Roux. Chaidh am baile seo a stèidheachadh ann an 1909 le ministear às Na Tìrean Ìsle air an robh Paul Roux.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- P. W. Botha (1916 - 2006) Fear-poileataigs[4]


text:
Duais Nobel ann an Leigheas
'S e Duais Nobel ann an Leigheas an Duais as cudromaiche air feadh an t-saoghail airson rannsachadh fìor-mhath anns an leigheas no anns a' bheò-eòlas (Suainis: Nobelpriset i fysiologi eller medicin). 'S e aon de na còig duaisean a chuir Alfred Nobel air bhonn anns an tiomnadh aige ann am 1895 (Ceimigeachd, Leigheas, Litreachas, Nàdar-fheallsanachd agus Sith).
'S e Emil Adolf von Behring a' chiad duine a fhuair a' chiad Duais ann an 1901. Bidh an Karolinska Institute anns an t-Suain a' dèanamh na taghaidhean agus bidh iad a' toirt an duais do na luchd rannsachaidh.
Seo liosta luchd-gabhail Duais Nobel ann an leigheas:
- 1902 - Ronald Ross - airson lorgan mu dheidhinn mailèiria
- 1945 - Alexander Fleming, Ernst Boris Chain, Howard Walter Florey - airson lorg a' phenisilion agus na buaidhean slànachail aige
- 1988 - James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings - airson lorgan cudromach air leigheas chungaidhean
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- All Nobel Laureates in Medicine – Duilleag oifigeil Nobel Foundation


text:
Tubaist mhairbhteach air an A82
- 23 An t-Sultain 2013
Tha poilis a' sireadh fiosrachaidh mu thubaist air an A82 Disathairne far an deach boireannach a mharbhadh.
Bhuail bus agus carbad le carabhan na chèile faisg air Dùn Eun taobh a-muigh Inbhir Nis goirid an dèidh 2:00f.
Bha am boireannach, a bha 78 bliadhna de dh'aois, a' siubhail sa charbad.
Cha do dh'fhoillsich na Poilis a h-ainm fhathast.
Thugar dràibhear a' charbaid a dh'Ospdal an Ràthaig Mhòir ann an Inbhir Nis.
Cha deach e càil na bu mhiosa.
Cha deach duine air bòrd a' bhus a ghoirteachadh.
Dh'iarr oifigearan air duine sam bith a chunnaic na thachair a dhol thuca.


text:
Proifeasan
Is e a tha ann an proifeasan dreuchd sonraichte ri daoine le ceum oilthigh ann an cuspair (neo às alach de cuspairean) sonraichte ris.
Eisimplirean Albannach[deasaich | deasaich an tùs]
1.Luchd-Theagaisg Bun-Sgoil: Is e Fleasgach an Fhoghluim, (Bachelor of Education, B.Ed) an bun-oideachas do luchd theagaisg an Alba. As deidh criochnachadh na cursa sin, is fheudar dhaibh a cho-lionadh bliadhna theagaisg nan "probaitionair" mus am faigh iad clàradh proifeasanta le Comhairle Coitcheann Teagaisg na h-Alba a tha na buidheann claraidh airson luchd teagaisg an sgoiltean poblachd na h-Alba. Chan fhaod neach sam bith a theagaisg ann an bun-sgoil neo Ard-Sgoil poblachd Albannach mur eil e/i claraichte leis a' bhuidheann seo.
2. Dotair: Is e M.B.Ch.B. an bun-oideachais do Lighiche ann an Alba, neo gu dearbh anns an Sasuinn. Tha M.B.Ch.B. a comharrachadh da cheum fa-leth aig ire coitcheann. Tha MB a' comharrachadh Ceum Fleisgeach ann an Leighis-Chuingidh agus tha Ch.B a' comharrachadh Ceum Fhleasgaich ann an Lannsaireachd.Cha gabh Sgoiltean leighis ceuman le urram idir, air sgaths gu bheil e cudthromach gum bithidh comas gach dotair cho faisg air co-ionnan 's a ghabhas. As deigh ceumanachadh cuiridh dotairean beagan bliadhnachan a-steachd nan neach-tighe, a frithealadh taighean-eirighdinn mus an teid iad air adhart 'san phroifeasan


text:
[an error occurred while processing this directive]
British Broadcasting CorporationDachaigh
Lorg taghadh farsaing de laoidhean is sailm Gàidhlig bho thasglann a' BhBC. Gheibhear bhidiothan is criomagan fuaim agus fios mu na seinneadairean is na sgrìobhaichean.
Measgachadh de laoidhean, sailm is sgeulachdan pearsanta mu chreideamh.
Cluinn smuain spioradail gach latha air Aithris na Maidne.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Ceann Loch Lìobhann
'S e baile anns a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Ceann Loch Lìobhann (Beurla: Kinlochleven). [1] Tha am baile suidhichte ann an Loch Abar aig ceann an ear Loch Lìobhann. Tha am Mamores Ridge air taobh tuath a' bhaile, tha Gleann Comhann air an taobh a deas. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 42′ 47″ Tuath agus 4° 57′ 40″ Iar.
Ann an 2004 bha timcheall air 880 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin. Mar sin tha taighean-òsta agus ostail òigridh ann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhàs am baile gu luath tràth san 19mh linn nuair a thòisich an Noth British Aluminium Company pròiseact mòr. Bha iad airson an àite a chleachdadh air sgàth 's gur e am baile as fliuch ann am Breatainn a th' ann. Thog iad balla-casg os cionn na baile. a tha gus an latha an-diugh a' casg an seann Uisge Dubh, a' cruthachadh am Black Water Reservoir. Chleachd iad am balla sin gus cumhachd-uisge a chruthachadh airson leaghadair-almain (aluminium smelter) obrachadh.
Dh'fhàs a' choimhearsnachd gu luath agus aig amannan bha 800 duine ag obair aig an leaghadair-amlain, agus chuir sin fàs mòr dhan eaconamachd Loch Abair fad cha mhòr ceud bliadhna. Ann an 1994 bha fios aig a' chompanaidh Alcan Smelting and Power (UK) Ltd gun robh aca ri dùnadh air sgàth 's gun robh an teicneòlas seann-fhasanta agus a cùisean eaconamach ag atharrachadh air feadh an t-saoghail. Dhùin e anns a' bhliadhna 2000 agus bha droch bhuaidh aig sin air a' choimhearsnachd. [3]
An-diugh tha cuideam gnìomhachas a' bhaile air turasachd agus cur-seachadan taobh a-muigh. Tha an West Highland Way a' leantainn tron bhaile, agus do mhòran duine 's e sin an stad mu dheireadh mus cur iad an coiseachd gu crìch anns a' Ghearasdan. Tha pròiseactan leasachaidh seasmhachd na h-àrainneachd agus na coimhearsnachd nam prìomh amasan Ceann Loch Lìobhann an-diugh. Ann an 2004 chaidh ionad-sreip (Ice Factor) a thogail, a tha a' tarraing luchd-turais dhan bhaile as t-samhradh agus sa gheamhradh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Mid-2004 Population Estimates for Settlements in Scotland
- ↑ Làrach-lìn Urras Coimhearsnachd Ceann Loch Lìobhann
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 188 618