text:
Aonadh-obrach
B’e aonadh-obrach neo aonadh luchd-obrach, (Beurla ”trade union”), buidheann poileatagach de dhaoine obrach. Thathar dà sheòrsa, aonadh-obrach “horizontal” airson luchd-obrach aig an aon ìre agus aonadh-obrach “vertical” airson luchd-obrach aig gach roinn-obrach.
Tha iad gu math connspaideach, gu h-àraid leis na ceannardan. B’àbhaist dha Pàrtaidh Làbarach gan cleachdan airson airgead. Se Unison am fear as motha ann an Alba, a tha ag obair còmhla ri daoine sa Roinn Pòblach.
- Aonadh Luchd-obrach Còmhdhala is Eile (Transport and General Workers Union)
- Aonadh Luchd-obrach Eadar-theachdaireachd (Union of Communication Workers)
- Aonadh Luchd-obrach nan Còmhdhailean is Eile - (Transport and General Workers Union)


c: text/html

text:
Enrique Olaya Herrera
B' e Enrique Olaya Herrera stàitire à Coloimbia. Rugadh e ann an Guateque, Boyacá, Coloimbia,[1] air an 12mh latha dhen Shamhain 1880 agus chaochail e anns An Ròimh air an 18mh latha dhen Ghearran 1937. ‘S e ceann-suidhe Coloimbia a bh’ann, bhon 7mh latha dhen Lùnasdal 1930 gu ruige an 7mh latha dhen Lùnasdal 1934. [2][3] Bha e na bhall a’ Phàirtidh Libearalaich.
Beatha ann am Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e ball ginleach na Cuimhneachan Ceud (Spàinntis: Centenario) a bh’ann Olaya Herrera, buidheann a bha uabhasach làidir anns a’ choman-sòisealta bho 1925 gu 1940. Bha e, còmhla ri Alfonso López Pumarejo, Laureano Gómez Castro, Eduardo Santos, Mariano Ospina Pérez, Roberto Urdaneta Arbeláez, Luis López de Mesa, Luis Eduardo Nieto Caballero is càch eadar na ceannardan is smuaineadairean na b’ainmeile aig a’ ghinealach sin. Dh’fhàs iad a bhith gu math neartmhor is iad na bu treasa anns a’ chomann-sòisealta aig an àm a bhathar a’ glèidheadh cuimhneachan cead eachdraidheil na Coloimbia: ar-a-mach nan Comuneros, ar-a-mach dhe 1810, iomairt na neo-eisimeileachd is càch.
Fhuair Olaya Herrera a chuid fhoghlaim ann am bunsgoil na stàite ann an Guateque, agus ri taobh a phàrant. Thug a mhàthair, a bha uabhasach dèidheil air sgrìobhadh rosg sìmplidh ach fìor traidiseanta, buaidh làidir air an dòigh smuaineachaidh aige. Thug athair ceum ann an leigheasachd, dreuchd nach do rinn e a-riamh leis gu robh e an sàs anns a’ mhalairt agus anns an àiteachas. Thathar a’ toirt cuimhne air Olaya Herrera mar an "neach-aithris beag à Guateque", o chionns gun do steidhich e pàipear-naidheachd air an robh El Patriota nuair a bha e 12 bliadhna a dh’aois, is fiù’s dheànadh iomlaid corra phàipear-naidheachd ann an Colombia, El Espectador ann am Medellín nam measg. Mhol an teaghlach Cano gun cuireadh cruinneachadh airgid a chur air dòigh eadar na daoine gus clò-chlàr beag fhaighinn dhan "neach-aithris beag" co-dhiù. Chuir Olaya crìoch air foghlam na sgoile aig an àrd-sgoil Americano ann am Bogota. Chaidh e gus an Oilthigh Universidad Republicana. Fhuair e Deagh oideachaidh bho eòlaichean-lagha ainmeil mar Dhiego Mendoza Pérez, Juan Manuel Rudas, Ignacio V. Espinosa, Carlos Arturo Torres, José Camacho Carrizosa agus càch an siud. Nuair a bha e na oileanach steidhich e am pàipear-naidheachd seachdainneil El Estudiante, ga sgrìobhadh le làimhe is ga reic dha na h-Oileanaich.
Dheànadh e ionnsaighean air ath-bheothachadh na dùthcha, mìneachaidhean air poileataigs aig ìre nàiseanta agus eadar-nàiseanta agus sgrìobhadh e seanachas an oilthigh. Thoisich e a bhith ann an sàs anns na meadhanan aig ìre proifeiseanta, is e a’ deànamh aithisean airson pàipearan-naidheachd mar El Autonomista, aig Rafael Uribe Uribe agus Ricardo Tirado Macías. Steidhich e am pàipear-naidheachd El Soldado Cubano (An saighdear à Cùba) nuair a bha e air na làithean saora ann an Guateque: le sin, chruthachadh e taic do neo-eisimeileachd na Ciuba agus do smuaintean an t-saorsa aig José Martí. Tha sin a’ sealltainn gur e luchd-aithris mar ghairm proifeasanta a bh’ann ginealach na Cuimhneachan, mar Olaya Herrera, agus dh’aontaich an t-eòlas a fhuair iad anns na meadhanan còmhla ris an cuid obrach poiliteagach.
Mar a’ mhòr-chuid ghinealach na Cuimhneachan Ceud, thoisich Enrique Olaya Herrera ann am poiliteags aig àm Cogadh na Mìle Làithean, nuair a dhùin mòran oilthighean na clàsaichean aca is thug iad cead dha na h-ollamhan is na h-oileanaich a dhol chun na feachdan, seadh Libearalach, seadh Tòraidh. Chaidh Olaya, agus daoine eile ann an Oilthigh na Poblachd, gu Arm nam Libearalach, is shabaid iad anns na h-iomairtean air feadh na dùthcha. Bha Olaya am broinn an t-sluaigh reublatach aig an t-Seanalair Cenón Figueredo, is e na fhear-brataich Libearalach.
Fhuair e deagh chliù airson na rinn e aig blàr Nocaima, is e a’ beireadh a’ bhrataich, ga fhillte anns a’ chlò dhearg. Lean Olaya air leis a chuid ionnsachaidh an dèidh a’ chogaidh, is fhuair e ceum ann an lagh leis an tràchdas a sgrìobh e “La liberación Condicional” (Saora air Chumhnant), ga chur ann an clò le Oilthigh na Poblachd. Fhuair e dotaireachd ann an Eòlas-lagha ann an 1904 agus chaidh e dhan A' Bheilg aig deireadh a’ bhliadhna 1906 far an do rinn e speisealachas ann an dioplòmasaidh agus eòlas-chomainn aig an Oithigh ULB. Le sin, rinn e a’ mhòr-chuid dhen obair aige ann an dioplòmasaidh, poiliteags agus na meadhanan.
Thill e dhan dùthaich an dèidh a chuid ionnsachaidh anns a’ Bhèilig a choileanadh, far an robh e air a bhith an sàs anns an iomairt an aghaidh Riaghaltas an t-Seanalair Rafael Reyes, is na daoine ag aontachadh leis na thuirt e taobh na còrdaidhean a rinn Coloimbia leis na Stàitean Aonaichte agus Panama. Air an 13mh latha dhen Mhàrt 1909, bheothaich Olaya an sluagh gu dian, dìreach mar fhìor "ghaisgeach an sluaigh", ri beulaibh na ceannardan na b’àirde a’ Phàirtidh Libearalach. Seo mar a thoisich e an iomairt siud an aghaidh na Deachdaireachd, gnothach a chuir Nicolás Esguerra, José Vicente Concha agus Miguel Abadía Méndez air dòigh, rud a chrìochnaich nuair a leig an Seanalair Reyes an dreuchd, air an 16mh latha dhen Mhàrt 1909, a’ leigeil an Seanalair Jorge Holguín Jaramillo os cionn an Riaghaltais; ‘S e Gluasad 13mh am Màrt (Spàinntis: Trecemarcismo) an t-ainm a fhuair an gluasad sin a shabaid an aghaidh na deachdaireachd aig Reyes. Chaidh Olaya a thaghadh mar bhall a' Cho-chruinneachaidh Bun-Reachdail ann an 1910 airson a’ Bhun-Reachd dhe 1886 a leasachadh, is e na riochdaire na roinn Quesada.
‘S e Rafael Uribe Uribe, Benjamín Herrera, Gabriel Vargas Santos, Nicolás Esguerra, Tomás O. Eastman, Carmelo Arango agus Tomás Quevedo Álvarez a bh’ann companaich a’ phàirtidh aige.
Taobh nan Tòraidh bha buill a’ phàrlamaid mar Carlos E. Restrepo Restrepo, José Vicente Concha, Pedro Nel Ospina Vásquez, Guillermo Valencia, Emilio Forero, Hernando Holguín, Abel Carbonell, Pedro M. Carreño agus Guillermo Quintero Calderón ann. Nochd linntean na rèiteachd, a’ cheadachaidh phoiliteagach, le spiorad an aonaidh nàiseanta ann. Chaidh an rèiteachd phoiliteagach a moladh le buidheann fo stiùireadh Carlos E. Restrepo Restrepo à Antioquia, a bha os cionn an Riaghaltais eadar 1910 agus 1914. Rinn Olaya Herrera a dhìcheall thaobh thaghaidh Restrepo tro bhliadhnachan na rèiteachd nàiseanta, nuair an do deach am Pàrtaidh Poblachdach (Spàinntis: Partido Republicano) a chur air dòigh, airson an rèiteachd eadar nam pàrtaidh agus leasachadh bun-reachdail a bhrosnachadh, rud a cheartachadh na mearachdan am broinn Bun-Reachd dhe 1886. ‘S e dìreach co-thàthadh nam Pàrtaidh, le aigne na Sìthe agus an aonaidh phoiliteagach a bh’ann am Poblachdas.
Phòs e María Teresa Londoño Sáenz, nighean Andrés Londoño agus Manuela Sáenz Pinzón, ann an 1911. Fhuair iad dithis nighean ri chèile: María, a phòs Jorge Cárdenas Núñez, agus Lucía, a phòs Manuel Aya Schroeder. Dh’ainmich an ceann-suidhe Carlos E. Restrepo Restrepo e mar phìomh-mhinistear na Dùthchannan Cèin, tro àithne 699 air an 7mh latha dhen Lùnasadal 1910. Bha Olaya os cionn na ministrealachd sin gu ruige 23mh an t-Samhain 1911, agus a-rithist fon cheann-suidhe Jorge Holguín Jaramillo, ann an 1921, gu ruige 4mh am Faoilleach 1922; a tuilleadh air sin, bha e na mhinistear an àiteachais anns an Riaghaltas sin cuideachd. Bha e an sàs anns a’ Phàrlamaid agus anns an dioplòmasachd fad na 1920an. Mar mhinistear a’ Maoineachaidh, nuair a bha an Seanailear Holguín os cionn an Riaghaltais, b’ urrainn dhà ainm a chur dhan Chòrdadh leis na Stàitean Aonaichte, agus bhrosnaich sin càirdeas agus dlùths eatorra. Fhuair e an dreuchd mar thosgair ann an Washington ann an 1922, far an robh e fad ochd bliadhna, is e a’ làimhseachadh gu sgileil na draghan a fhuair Coloimbia leis na Stàitean Aonaichte.
Mu 1930 bha ceannardan a’ Phàirtidh Libearalach dhen bheachd gur e Enrique Olaya Herrera an stàitire na bu fheargaraiche airson am Pàrtaidh a thoirt air ais dhan chumhachd an dèidh ceanneas poiliteagach Ath-Bheòthachadh na Dùthcha. Le sin chlàraich buidheann dhe caraidean Libearalach agus Tòraidheach an tagrachas aige ann am Puerto Berrío air an 22mh latha dhen Fhaoilleach 1930, fon ainm Cruinneachadh Nàiseanta (Spàinntis: Concentración Nacional). An ceann dà latha chaidh Olaya a-steach gu Bogotá, far an do chuir na Libearalaich fàilte breisleachail air. Choisinn e na taghaidhean air an 9mh latha dhen Ghearran 1930 air sgàth gu robh sgaraidhean am measg nan Tòraidh, leis an toradh a leanas: 369,962 bhòtaichean do Enrique Olaya Herrera an aghaidh 240,284 bhòtaichean do Guillermo Valencia agus 213,417 bhòtaichean do Alfredo Vázquez Cobo. Fhuair e taic bho na Tòraidhean adhartach, gu seachd àraidh bho na Poblachdaich, leis an t-seann cheann-suidhe Carlos E. Restrepo os an cionn.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Olaya Herrera airson Riaghaltas an Aonaidh nàiseanta a thoirt gu buil, le Tòraidhean agus Libearalach an sàs mar mhinistearan agus riaghladairean co-dhiù, ach thug na luchd-dhùbhlain, fo stiùireadh Laureano Gómez, airsan taic a lorg am broinn a’ Phàirtidh aigese fhèin a-mhàin, agus beag air bheag fhuaireadh na Libearalach àiteachan nan Tòraidh anns na dreuchdan oifigeil.
Fhuair e cumhachdan sònraichte gus a dhèiligeadh ri staing an Eaconomaidh a dh’adhbharaich an crash dhe 1929, is le sin, cuide ri ministear an Ionmhais, Esteban Jaramillo, chruthaich iad ceumannan a chuidich ris na draghannan a bha aig an dùthaich a sheachnadh, agus bhrosnaich sin leasachadh an ghnìomhachais: le sin b’ urrainn dhan dùthaich cosgaisean a’ cogaidh an aghaidh Phearu a phàigheadh.
Chaill am port dhe Leticia dha feachdan a’ Phearu ann an t-Sultain 1932. Chaidh an Seanalair Alfredo Vázquez Cobo a ghairm gus an iomairt cogaidh Choloimbia a stiùireadh. Chuidich an sluagh Coloimbianach le airgead agus seòid gus an cogadh a phàigheadh, leis cho làidir ‘s a bha faireachdainn na dìlseachd nàiseanta aig an àm. Chaidh an cogadh gu crìoch an dèidh caochladh bhlàir, nuair a rèitich an dà dhùthaich Còrdadh dhe Rio de Janeiro ann an 1934.
A chuid Obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bha Olaya Herrera os cionn an Riaghaltais, bhrosnachadh e na gnìomhachasan nàseanta: bha uaidh mhòr airsan airr athaidean agus loighnichean an treàna a thogail agus rinn e piseach anns an fhoghlam phoblach, gu seach àraidh taobh treànadh na luchd-teasgasg. Bhrosnaich e gnìomhachas a’ pheatrail ann an Catatumbo, chuir e crìoch air na h-obraichean ann am Bocas de Ceniza agus chaidh puirt a thogail ann am Barranquilla agus Buenaventura.
A bharrachd air sin, rinn e obraichean cudromaiche ann am Bogotá fhèin, is le sin thug an sluagh urramachadh mòr dhà nuair a leig e an Riaghaltas do López Pumarejo. Steidhich an riaghaltas aige Banca Creideas an Àiteachais, a’ Ghnìomhachais agus na Mèinnean (Spàinntis: Caja de Crédito Agrario, Industrial y Minero), airson na tuathanaich beaga a cuideachadh. A tuilleadh air sin, chuir e air bhog Banca Meadhanachadh na Morgaidean airson Taighean Cummanta a Mhaoineachadh (Spàinntis: Banco Central Hipotecario para la financiación de las viviendas de tipo medio) tro àithne 711 dhe 1932. Cruthaich e am Feadaras Nàiseanta Tuathanaich a’ Chofaidh (Spàinntis: Federación Nacional de Cafeteros) airson an àiteachais agus a’ ghnìomhachais a neartachadh taobh a’ chofaidh. Bha ùidh mhòr aig an riaghaltas sin air ath-leasachadh laghan obrach gus suidheachadh na luchd-obrach a dheànamh na b’ fheàrr; sgrìobh e laghan anns an reachdadas airson na cloinne a dhìon, chuir e air dòigh latha dheth gach Didòmhnaich agus làithean saora pàighte; Fhuair an luchd-obrach buaidh neo dhà: chaidh na tuarasdailean a dhìon, leasachadh àrachais-beatha mar uallach, riaghlachadh na buidhnean co-obrachadh, bhrosnaich e an làn cosnadh tro mheadhan na h-obraichean poblach, latha-obrach dhe 8 uairean agus polasaidhean eile.
Òrdugh Poblach agus a chuid obrach an dèidh a’ Chinneis[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd ainneart anns aig toiseach an Riaghaltais aige ann an corra àite na dùthcha, gu h-àraidh ann am Boyacá agus Santander, an toiseach air adhbharan poiliteagach. ‘S e bailtean mar Chiquinquirá agus an sgìre an iar Boyacá, an taobh an taobh Guicán, an sgìre García Rovira ann an Santander agus corra bhaile ann an Norte de Santander far an robh an ùpraid na bu mhiosa; Dhìonadh na Tòraidhean anns a’ bhiurocrasaidh an cuid dreuchdan poblachd an aghaidh na ùghdarrasan Libearalach ùra. Chrìochnaich an teirm aig a’ cheann-suidhe Enrique Olaya Herrera ann an 1934, agus lean e air anns a’ bheatha poblach mar Mhinistear na Dùthchannan Cèin ann an 1935, am broinn an Riaghaltais aig Alfonso López Pumarejo. An uair sin, fhuair e an dreuchd mar thosgair chun a’ Bhàtacain anns An Ròimh, far an do bhàsaich e, air an 18mh latha dhen Ghearran 1937, is e an sàs anns an dreuchd fhathast agus dìreach nuair a bha e gus a thill dhan dùthaich gus iomairt taghaidhean a’ chinn-suidhe a thòiseachadh.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Presidencia de Colombia
- ↑ Lista de presidentes de Colombia de la Biblioteca Luis Angel Arango
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gabh air do shocair leis na h-ubhlan, ma dh’ fhaoidte gum bi feum againn orra
Tha an siostam ionmhasail, peinseanan , àrachas ‘s a h-uile càil ceangailte ris a’ crochadh air fàs ‘s gun fhàs bidh am buaidh dhith sgrìosail oirnn.
‘Chuir nad chuimhne an ìmpireachd Ròmanach,’ sgrìobh Appleyard. Aon latha bha coltais ann gum biodh i an làthair gu bràth siorraidh ach thuit i. Am bi sinn an aon leithid de ‘rionnag an earbaill.’
Bha e a-mach cuideachd mu dheidhinn trioblaidean eile, gu h-àraidh ciamar a tha ‘globalisation’ a’ marbhadh deamocrasaidh san t-saoghal air feadh. Rinn e an co-dhùnadh gum bi aineolas a’ gabhail àite sìth, tinneas a’ gabhail àite slàinte, ‘s gort a’ gabhail àite reimhrachd.
Uill tha fhios agam gur e cunnartachan air fàire ‘s chì a’ mhòr chuid againn atharraichean gu leòr ach tha mi an dòchas gum faigh sinn troimhe. Ma bhios Maighstir Appleyard ceart bidh sinn a’ lorg biastagan sna gàrraidhean againn dìreach airson a bhith cumail beò.


text:
Siorrachd Lannraig
Se fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Lannraig le Lannraig mar prìomh-bhaile.
Sgrìobh Tormod E. Dòmhnallach sreath de dh'aistean mu Gaidheil ann an Siomarrachd Lannraig ann an Gairm.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5. Anndra Alasdair MacUilleam (An Geamhradh 2001-2002) Gairm 197: 52-57.
Chuireadh Comann Ghaidheil Lannraig air bonn ron dàrna chogadh le Gaidheil ann an Siorrachd Lannraig a bhiodh a' cruinneachadh ann an Hamilton. Chaidh e à bith ri linn a' chogaidh. [1]
As dèidh a' chogaidh, chuireadh comainn air leth ann an Hamilton, Lannraig agus Tobar na Màthar.[2]
B'e Sandy Wilson (Anndra Alasdair MacUilleam) a' chiad cheannard air a' chomainn ann an Hamilton. Bha e na cheannard fad deich bliadhna fichead.[3]


text:
p.116
{folio 27A}Tomas .h. Ruadhan, espog Luighni, quievit.
H. Tormaig, easpog Conmhaicne, quievit.
M.cc.xxx.uiii. Kl. Enair ar Aine & xii. fuirri.
Donnchadh Uaithneach mac Aedha mic Ruaidhri do marbhadh la Tadhg mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg.
Donnchadh mac Duarcan h. Eghra, rí Luigne, du gabail do Tadhg mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg, & in tan rucadh da coimead ro marbhsat mic Aedha Hí Eaghra arinn tsligid.
Mael Ruanaidh mac Donnchadha Í Dubhda du marbhadh la Mael Seachlainn mac Concubhair Ruaidh mic Muircheartaigh Í Concubhair & la mac Tigearnan mic Chathail Í Conchobhair.
Caisleana do deanum i Muintir Murchadha & i Conmaicne Cuile & hi Ceara.
Ruaidhri mac Aedha Hí Flaithbheartaigh do gabail do Gallaibh.
Cloictheach Eanaig Duin do deanum.
Sluaigheadh mór la Gallaibh Ereann cu mMac Lachlainn, & a innarba asa thír & righi & í d'fhagbail ag mac Í Neill.
In t-easpog .i. ardeaspog O Ruanadha do eg.
M.cc.xxx.ix. Kl. Enair ar Sathurrn & xx.it iii. fuirri.
Muircheartach mac Domnaill I Briain do eg isin bliadhain-sin.
Toirrdhealbhach mac Ruaidhri h. Concubhair, rig Connacht, do eg.
p.118
Cath Cairn tSiaghail tug Domnall Mag Lachlainn du ar marbhadh Domnall Tamnaichi O Neill & Mag Mathamna & maith Cineoil Moain & sochuidhe air ceana; & do hathrighad in bliadhain roime sin & do gab aris in righi ceadna a haithli in madma móir sin tucc.
Mccxl. Kl. Enair ar Domnach; iu. uathaidh.
Aedh mac Gilla [na Naemh] Cruim Í Shechnusaigh do marbhadh la Concubhar mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg & la Fiachra h. Flainn.
Feidlimidh mac Cathail Crobhdeirg, ri Conacht, do dul tairis docum righ Saxan & anóir mór do fhaghbail do don turussin.
Cormac mac Tomaltaigh do aithrigad.
Feargal mac Con Connacht Hi Raighilligh do marbhadh la Mael Ruanaidh mac Feargail & la Concubhar mac Cormaic.
Donnchadh mac Muircheartaigh do gabail righi na Cairrgi.
Gilla na Naem O Dreaain, oircinneach Arda Carna, do eg.
Sadb inghean Hi Ceinnedidh, bean Donnchadha Cairprigh I Briain, do eg.
Mccxl.i. Kl. Enair ar Mairt & xu. fuirri.
Domnall Mag Lachlainn, ri Cinel Eoghain, cona brathrib do marbhadh la Brian O Neill .i. a cath Cameirgi.
Domnall Mór O Domnaill, rí Ceneoil Conaill & Fear Manach, a egh re hagart iar mbreth buadha o deman & o doman, & a adhnacul i mainistir Easa Ruaidh.
Murchadh h. Flaithbheartaigh, easpog Eanaigh Duin, d'eg.
Diarmaid mac Magnusa mic Toirrdhealbhaigh, sai einig & eangnuma, do eg.
Tadhg mac Ruaidhri Hi Gadhra do eg.
Mccxl.ii.Kl.Enair ar Ceadain & .xxui. fuirri.
p.120
Donnchadh Cairpreach O Briain, ri Tuadmuman, & a mac .i. Toirrdhealbhach, a n-eg leath ar leath.
In t-Athcleireach mac Aedha mic Ruaidri do marbhadh la Toirrdhealbhach mac Aeda mic Cathail Crobhdeirg.
Brian O Dubhda, ri O Fíachrach & O nAmalgadha, do eg.
Sluaigheadh mór lesin ngiústis & la Fedlimidh {folio 27B}O Conchobhair i Tir Conaill i ndeaghaidh Taidg I Conchobhair gur gabsat braighdi Í Domnaill don cur-sin.
Tadg O Conchobhair do gabhail in bliadhain-sin tre furail Fedlimidh la Coin Connacht O Raigilligh.
Magnus O Muireadhaigh do marbhadh do Tomas Mac Murchadha.
Niall mac Domhnaill Muraigh mic Ruaidhri Hí Conchobhair do loscadh & tri Hi Shechnusaigh i n-aentigh i Maig Eo na Saxan lá Logbais do muintir Mic Muiris.
Toirrdhealbhach mac Donnchadha Cairprigh d'eg.
Mccxl.iii. Kl. Enair ar Dardain & uii. uathaidh fuirri.
Tadg mac Aeda mic Cathail Crobhdeirg do gabail Cormaic mic Tomaltaigh & do breth a mathar fein leis a mainistir na Builli .i. ben Cormaic mic Tomaltaigh L. .i. inghean Mec Carrthaigh & a tabairt do Coin Connacht O Raigilligh.
Tadg arís do dul i coinni Con Connacht uathadh do dainib & a gabhail tre feall & a muintear do marbhadh, & Tadg do dalladh tre furail Gall & Gaeidhil la Coin Conacht O Raigilligh.
Sluaidheadh mór la ríg Saxan docum rig Frangc. Forcongur iarrata do teacht on rig ar ceann Gall Ereann & ro chuireadh Ricard mac Uilliam Burc do cur tairis, & teasta Ricard arin tsluaigheadh-sin.
Ruadhri mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg do bathadh arin tSinainn ag Ath Líag.
Concubhar mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg, adbhar rig Conacht, do eg.
p.122
M.ccxl.iiii. Kl. Enair ar Aine & xuiii. fuirri.
Sluaidheadh la Feidlimidh mac Cathail Crobhdeirg isin mBreifne du dighail a dalta & a brathur, .i. Taidhg Hí Conchobhair, ar Ib Raighilligh & ar fearaib Breifne, gur airgset & gur marbsat in neoch do fuaradar do buaib & do dainib innti nóco rancadar Ath na Cuire arin Geirgthigh a Loch Finnmuighi, & do bi inn abhann fo carrtuili; & do bi teach goblach isin port & docuaid Maghnus mac Muircheartaigh & Conchobhar mac Cormaic isin teach & tanic sidi gaiti ann gur toit in teach go tarla gabal i ceann mic Muircheartaigh gur bris a ceann & a muinel gur marb; & ba mor d'inadaibh edualaing asa tanic gu teasta amlaidh sin.
Donncadh O Dalaigh, saí dana & tighi n-aigheadh, do eg.
Donnchadh mac Fingin mic Mail Seachlainn mic Aedha mic Toirrdhealbaigh I Concubhair, easpog Shila Muireadhaigh, do eg.
Loscadh Tuama isin bliadhain-sin etir tighib & templaibh.
Cormac mac Tomaltaigh Mic Diarmada de Clainn Mail Ruanaigh, ríg Maighi Luirg & Airtigh & Tiri Tuathail & moran d'Furtuathaibh Connacht, do eg isin bliadhain-sin.
Feargal Mac Adain do marbhadh la Concubhar Mac Tigearnan i feill i nInis Fraich ar Loch Gile.
Mcc.xlu.Kl.Enair ar Domnach & xxix. fuirri.
Muircheartach mac Muirgiusa mic Cathail Mic Diarmada de Clainn Mail Ruanaidh do marbhadh do Breifnechaibh.
Concubhar Ruadh mac Muircheartaigh Muimhnigh do marbhadh ac eadrain da muintir fein i Purt na Leicci. Do marbhadh d'O Timaith a maer buddein tre imacallaimh focail, & Gilla Crist h. Birn mac Imair do marbhadh in mair iar sin.
Caislean Sligid do denum le Mac Muiris isin bliadhain-sin & a furail ar Feidhlimidh a denum ara phinginn fein.
p.124
Mcc.xl.ui. Kl. Enair ar Luan & x. uathaidh fuirri.
Fiachra O Floinn, taiseach Sil Mael Ruanaidh, do eg.
Sgribni gu hErinn o righ Saxan do innsaighidh Feidhlimidh Í Concubhair & Gall da rada dul i n-airrceist righ Saxan i mBreatnaibh do gabhail righi Breatan {folio 27C}ar ais no ar eigin, & tigearntus o Gallaibh Ereann do Feidlimidh tara ceann sin; & daronad in sluaigheadh mor sin la Féidhlimidh & la Gallaibh gu rancadur i mBreatnaib i nn-airceist in rígh & ro millset in crich; & ba honorach Feidlimidh ag rig Saxan & ba buidheach e-sium ag teacht on rí anoir.
Cearball Buidhe O Dalaigh quievit.


text:
Facal-fhreumhachd[deasaich]
Gaeilge grá, Gaeilge Shean grád: *grâdo-, *grâ-dho-, freumh @grâ; Laideann gratus, Beurla grateful; Sansgraidis gûrdháya, moladh; Greugais @Ggéras, urram.
- Mothachadh dian na spèise agus aire a dh'ionnsaigh duine eile.
- Chan eil air chrith gu soirbh an gràdh mhàthar.
- Tàladh domhan agus tlàth a dh'ionnsaigh cuideigin.
- 'S an rud as cudthromaiche 'nam bheatha do ghràdh.
- Cor anns a tha an toileachas dhuine eile deatamach dhan toileachas neach fhèin.
- Am ball nam mothachadh suirgheil neach; leannan, mùirn, no rùn
- Choinnich mi mo ghràdh aig a' chèilidh an-uiridh.
Eadar-theangachaidhean[deasaich]
Mothachaidhean suirgheile[deasaich]


text:
Tha mi air a bhith a’ toirt sula air aithisg aig Oifis Publik Ar Brezhoneg – tha i a’ dol ris a’ chanar “L'enseignement bilingue en 2011”
A-nis a chàirdean, seall air an dealbh a tha seo a tha sealltainn dhuinn far a bheil foghlam da-chananach aig ire bun-sgoil ri fhaighinn.
Nan robh a leithid mapa againn ann an Alba de an coltas a bhiodh air? Briog air gach dealbh gus iomhaigh nas motha fhaichinn.
A thaobh aireamh chloinne a tha an sas dheth, ‘s e sin 14,000 as aireamh sluaigh de faisg air 4,500,000 Ciamar a tha iad faighinn air adhart an taca ri h-Alba?
Rud a chuir iognadh orm ‘s e sin de cho laidir ‘s a bha na figearan ann an Roazhon (‘s e sin Rennes sa chanan eile). Baile gu tur taobh a-muigh na sgirean traidiseanta . A-rithist, nan robh mapa Glaschu , Dun Eideann ri fhaighinn am biodh e cho math ri seo?
A-nis seall air ciamar a tha na Basgaich a tha fuireach san Fhraing faighinn air adhart san sgire acasan? 35% de chloinne ann an foghlam da-chananach. Bha fhios agam gu bheil cuisean a' dol gu math san Spàinnt ach tha e math a bhith faicinn na figearan as an Fhraing cuideachd.


text:
Gallaibh
Is e an sgìre as fhàda dhan tuath air tìr mhòr de Gàidhealtachd na h-Alba a tha ann an Gallaibh (Beurla: Caithness). Tha i suidhichte air ceann an ear de oir-thuath na h-Alba, le Linne a' Phentland dhan tuath. Chan eil crìoch aige le sgìre eile ach A' Chataibh a' mhàin.
Susbaint
Dualchas & Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dualchas Gàidhealach aig Gallaibh a dh'aindeoin a h-ainm,[1] ach tha an dualchas sin air crìonadh gu mòr. Thadhal na Lochlannaich gun teagamh, ach chan eil ainmean àite na sgìre a thoirt fianais ris a' bheachd gun do stèidhich Lochlannaich bailtean-fhearann idir. Ged a tha eachdraidh Lochlannach aig na h-eileanan de dh'Arcaibh agus de Shealtainn dhan tuath, tha eachdraidh Lochlannaich aig iomadh baile sìos cost an ear Sasainn; Ioirc mar eisimplir, neo Cathair Corcaigh an Èirinn tòrr nas soilleir na eachdraidh "Lochlannaich" Gallaibh.
Mhair a' Ghàidhlig anns na sgìrean siarach de Ghallaibh dhan 20mh linn.
A rèir an New Statistical Account de 1841, bu gann gun tuigsear facal Gàidhlig taobh sear de Burn of Clyth, agus air an taobh siar dh'fhuiling a' Bheurla an dearbh dàin.
Ann an 1911 bha a' Ghàidhlig aig 1,685 daoine, a' riochdadh 6.7% den sluagh, ged nach robh ach 22 dhaibh na b' òige na 20 bliadhna.
"Tha meomhrag preisbeatraidh de 1727 ag ràdh de 1,600 daoine a bha air 'ruigsinn inbheas', nach robh ach Gàidhlig a-mhàin aig 1,500, agus cha robh ach còignear le comas leughaidh. B' i a' Ghàidhlig aig an àm seo na prìomh chainnt anns a' chuid bu mhòr de na paraisdean ach airson Bower, Canisbay, Dunnet agus Olrig".[2]
Taigh Iain Ghròit[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Gallaibh ainmeil airson "Taigh Iain Gròit", far an robh Duitseach don b' ainm Iain a ruith aiseag dha Arcaibh uaireigin anns an linn Hainseatachd. Bha fàradh an aiseig seo a' cosgadh gròt. A rèir na h-ughdarrasan Turasachd tha Taigh Iain Ghròit aig a' phuing as fhaide tuath air Tìr Mhòir na h-Alba. Gu mì-fhortanach chan eil seo fìor: Tha Ceap Wrath ann an Cataibh aig ceann siar den chòst an tuath nas fhaisge air a' Mhùl.
Rianachd na Sgìre[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Gallaibh na siorrachd fa-leth sìos gu 1974, nuair a chaidh eagar ùr air riaghaladh ionadail na h-Albainn, bho 1974 gu 1996 bha dà inbhe de riaghaltas ionadail air feadh Alba. Rè an ùine sin bha Gallaibh na sgìre (le comhairle sgìreil) de Roinn na Gàidhealtachd. Chaidh ath-reiteachadh air riaghaltas ionadail na dùthcha a-rithist ann an 1996, chaidh Gallaibh air a pasgadh a-steach ri roinn ùr don ainm "A' Ghàidhealtachd". Mhair siostam rianachd stèidhichte air na sgìrean de 1974 airson deichead eile gu Giblean 2007, nuair a chaidh ath-eagarachadh air a' Chomhairle, a tha an-diugh air an roinneadh airson adhbharan rianachd eadar trì sgìrean. Tha Gallaibh na pàirt den sgìre a thuath.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Inbhir Ùige a tha suidhichte air an taobh searach, prìomh-bhaile na sgìre. Tha an taigh staile "Old Pulteney" agus cala meadhanach mòr aig a' bhaile. Tha Inbhir Theòrsa, na dara bhaile Ghallaibh air a' chòst a tuath. Is ann aig Sgrabstal, baile iasgaich 2 mhìle dhan iar a Inbhir Theòrsa a tha an aiseag airson Arcaibh. Tha flacais niùclasach aig Dùn Raith.
Bailtean beag[deasaich | deasaich an tùs]
- Allt nam Breac, An t-Achadh Siar
- Baile na Bruthaich, Bearghdal, Bàgair, Am Bràigh Mòr, Baile a' Chaisteil
- Canasbaidh, Càis
- Dail Healabhaig, Dùn Beithe, Dùnaid, An Dail Shuas
- Gleann Fhionnainn
- Hacraig
- Inbhir Ùige, Inbhir Theòrsa
- Liabost, Latharan, Latharan a' Phuill
- Obar Àrdair
- Ràth
- Sgrabastair, Sgarbh Sgeir, Sgeilpeach
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- Abhainn Theórsa
- Beinn Cíoch na Íghne
- An Caol Arcach, Ceann Dúnaid, An Cuan Moireach
- Srómaigh
- Taigh Iain Ghrót
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Old Statistical Account
- ↑ Eadar-Theagaichte bho: Omand, D. From the Vikings to the Forty-Five, in The Caithness book


text:
1941
MCMXLI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - John E. Walker, ann an Halifax. Ceimigear à Sasainn.
- 27 am Màrt - Ivan Gašparovič, ann am Póltar. Fear-poileataigs às An t-Slòbhac.
- 28 an Giblean - K. Barry Sharpless, ann am Philadelphia. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 28 an Giblean - Alistair MacLean, ann an Glaschu. Sgrìobhadair à Alba.
- 27 an Cèitean - Alasdair Caimbeul, ann an Nis. Sgrìobhadair à Alba.
- 25 an Cèitean - Vladimir Voronin, ann an Corjova. Fear-poileataigs à Moldàibhia.
- 2 an t-Ògmhios - Charlie Watts, ann an Lunnainn. Ceòladair à Sasainn.
- 19 an t-Ògmhios - Václav Klaus, ann am Pràg. Fear-poileataigs às An t-Seic.
- 30 an t-Ògmhios - Otto Sander, ann an Hànobhar. Cleasaiche às A' Ghearmailt.
- 1 an t-Iuchar - Myron Scholes, ann an Timmins (Ontario). Eaconamaiche à Canada.
- 6 an t-Iuchar - David Crystal, ann an Lios na gCearrbhach. Cànanaiche à Èirinn.
- 9 an t-Sultain - Dennis Ritchie, ann am Bronxville (Eabhraig Nuadh). Eòlaiche-choimpiutaireachd às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an t-Samhain - Elmar Ternes, ann an Trier. Cànanaiche às A' Ghearmailt.
- 31 an Dùbhlachd - Alex MacFhearghais, ann an Glaschu. Manaidsear agus Cluicheadair Ball-coise à Alba.
- Donnchadh MacGillÌosa, ann an Nis. Sgrìobhadair Gàidhealach à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Henri Bergson, ann am Paris. Sgrìobhadair agus feallsanaiche às An Fhraing.
- 4 an t-Ògmhios - Friedrich Wilhelm Viktor Albrecht, ann an Doorn. Ceusair na Gearmailte.
- 4 an Lùnasdal - Rabindranath Tagore, ann an Kolkata. Bàrd agus Sgrìobhadair às Na h-Innseachan.
- 5 an t-Samhain - Paul Sabatier, ann an Carcassonne. Ceimigear às An Fhraing.
- 18 an t-Samhain - Walther Hermann Nernst, ann an Zibelle. Ceimigear às A' Ghearmailt.


text:
Tha cuimhne agam, ron chogadh, gum biodh an Dunara Castle ’s a’ Hebrides a’ fàgail an doca aig Kingston le bathar agus a’dol timcheall nan eilean. Bhiodh diofar sheòrsa de chargu aca.
Nam biodh duine gu math feumach air a’ ghnùis a bhearradh ’s e a’ coimhead mì-sgiobalta, chanadh cuideigin ris, “Thàinig bàta nam blades a-raoir.”
Ann am prògram inntinneach èibhinn air BBC Alba, tha Dòmhnall Meek, a chaidh a thogail ann an Tiriodh, ag innse mar a bha ùidh aige riamh anns na bàtaichean. Bidh e a’ deanamh modalan a bhios ag obrachadh le rèidio. ’Na òige bhiodh e ’na sheasamh a’ coimhead an Lochcarron a’ tighinn a-staigh ’s a’ ceangal ris a’ chidhe. Abair ùpraid an uair sin agus a h-uile neach cho trang.
B’e Donnchadh MacFhionghain an sgiobair. Dh’aithnicheadh an criutha gun robh droch shìde air fàire nam biodh strap a’ churraic aige ceangailte fo smig. Anns a’ phrògram bha seòladairean á Barraigh, Murchadh MacDhòmhnaill agus Pàdraig MacNèill, ag innse sgeulachdan.
Aig deireadh sheachdain ann an Glaschu bhiodh iad a’ gabhail drama. Bha bodach anns a’ Cheilidh Bar aig an robh Gàidhlig. Dh’èibhidh e, “Time gentlemen please ach sibhse aig a bheil Gàidhlig faodaidh sibh fuireach.”
Chuir an t-Iarla Granville a dh’iarraidh carbad a ghluaiseadh air muir agus tìr, seòrsa de beach landing craft air son obair nan tuathan èisg. Ràinig e Loch nam Madadh air bòrd an Lochcarron agus shaoil leis an dràibhear a bha ’na coinneamh gum fiachadh e a-mach air a’ mhuir leis anns a’ bhad. Thòisich na bodaich a bha air a’ chidhe air èibheach gun robh Seonaidh Ailig air a dhol ás a rian.
Bàtaichean cargu Mhic a’Bhriuthainn – cha deanadh na h-eileanan dad ás an aonais.


text:
Gordon Brown
Bha Gordon Brown (r. 20 Gearan 1951 ann an Giofnag[1]; uaireannan Gòrdan Mac a' Bhriuthainn neo Gòrdan MacIlleDhuinn sa Ghàidhlig) na Phrìomh Mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 2007 agus 2010. Tha e na bhall na Pàrtaidh Làbaraich agus bha e na bhall Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte bho 1983: airson Dùn Phàrlain an Ear 1983-2005, airson Cair Chaladain is Cowdenbeath bho 2005. Bha e na Sheansalair anns an Riaghaltas Làbarach aig Tony Blair bho 1997 gu 2007. Tha e a-nis a' fuireach ann an Port na Banrighinn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Gordon Brown air làrach-lìn Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte


text:
1825
MDCCCXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Dh'fhosgail an Rathad-Iarainn Stockton & Darlington.
- Chaidh Abeokuta (Nìgeiria) a stèidheachadh.
- Chaidh Comman nan Ceannaiche-aodaich a stèidheachadh ann an Łódź.
- 6 an Lùnasdal - Fhuair Boilibhia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- Chaidh Lafayette (Indiana) a stèidheachadh.
- Chaidh Miami (Florida) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 an Cèitean - Aquileo Parra Gómez, ann am Barichara. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1 an Lùnasdal - Eliseo Payán, ann an Cali. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 14 an Dùbhlachd - Ezequiel Hurtado, ann an Silvia. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Antonio Salieri, ceòl-sgrìobhaiche Ostaireach, ann an Vienna
- 29 an Dàmhair - Jacques-Louis David, peantair nua-clasaigeach às an Fhraing.


text:
Naoise
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bha Naoise (no Noisiu) 'na mhac-peathar Rìgh Conchobhar na h-Uladh, agus mac Usnach (no Uisliu), sa' Chuairt na h-Uladh.
Nuair bha Deirdre air bhreith, dh'fhàisnich Cathbad an draoidh a bhitheadh i àlainn, ach bheireadh i na bàsan nam gaisgeach ainmeile na h-Uladh. Shocraich Conchobhar ga h-àrach ann an dealachadh, agus nuair bha i aig aois dhòigheil, phòsadh e i. Ge-tà, dh'fhàs Deirdre 'steach do rìbhinn àlainn, ged aonarach, agus choinnich i, ghabh gaol mòr air, agus ruith air falbh le Naoise, laoch, sealgair, is seinneadair òg brèagha, compàirtichte le a bhràithrean, Ardan agus Ainle.
Mus a coinneachadh le Naoise:
"Aon là, choimhid Deirdre cho mharbh a h-altrach laogh a dh'ithe. Ruith an fhuil dearg glan 'san sneachda, agus chrom neabhan sìos.
"Nan robh ann fear cho dubh ris an neabhan sin, craiceann cho geal ris an sneachda sin, agus gruaigean cho dearg ris an fhuil sin, bu mhiann leam e phòsadh," thuirt Deirdre, ann an mar a bha 's dòcha 'n ciad nochdadh a darna lèirsinn.
"Th'ann fear den t-seòrsa," dh'fhreagair a bean-theagaisg, Leabharcham."
Theich iad a dh'Alba, ach ge be air bith càite thàinig iad dh'fheuchadh 'n rìgh dùthchail a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean is mar sin gabh Deirdre. Ri ùine thàinig iad gu stad aig eilean cian, far lorg na fir Chonchobhair iad. Chuir Conchobhar Fearghus mac Róich dhaibh le fios de seòladh sàbhailte dhachaigh. Bha Deirdre mì-earbsach dhiubh agus dh'fheuch i a thoirt rabhadh Naoise 'gus a bhràithrean, ach cha do chreid iad i agus chaidh i leòtha gu h-aindeònach. Air an tilleadh dhan dh'Eamhain Mhacha bha Fearghus air thoirt ionnsaigh agus thug Conchobhar àithne a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean 's mar sin b'urrainn dha Deirdre phòsadh, ma le spàirn. Bha Fergus air a shàrachadh leis a' bhrath seo a ghealladh, 'gus chaidh e 'steach do fògradh sa' Chonnacht. Thug Deirdre ùthachd dhi fhein, no, ann an seòrsachan nas fadalaiche na sgeulachd, bhàsaich i de bròn.


text:
Sìdhe
Tha Sìdhe (AEF [ʃiː], Gaeilge nuadh: sí; Gàidhlig: sìth) 'na facal na Gaeilge 's na Gàidhlig a' cur iomradh air na tolman an talmhainn gun robh air smaoineachadh a bhith dachaigh ri sluagh os-nàdarra co-cheangailte ris na sìthichean nan dualchas eile, 'gus nas anmoiche ris na luchd-àiteachaidh seo fhèin. Tha na Sìthichean (no Sìth) air chreidsinn gu h-eugsamhail a bhith na sinnsearan, na spioradan an nàdair, no na ban-diathan 's na diathan fhèin.
Chì mòran daoine na Sìthichean cho tionndaidhean nas anmoiche, litreachaile an Tuatha Dè Danann. Ann an beul-aithris agus cleachdadh, tha gu tric na Sìthichean air dhèanamh ciùin le tiodhlacan, agus tha cùram air ghabhail a sheachnadh a' cur fearg orra. Tha iad air bhruidhinn air gu tric le bogachaidhean-brìgh mar "Na Nàbaidhean Matha", "An Sluagh Maiseach", "Na h-Uaislean", no gu soirbh "An Sluagh", 'san dòchas gun smaoinicheadh daoine daonna dhiubh cho caomh, bhitheadh iad na b' dualaiche a bhith caomh.
'S e "bean nan Sìdhe" a tha a' bhrìgh an facail "bean-shìdh", ge-tà sa' Bheurla tha an facal air thighinn dham bhrìgh shònraichte mnà os-nàdarra na h-Èirinn gum cuir an cèill bàs tighinn le am caoineadh. 'S e a' Bhean Nighe a th' a samhail 'san eòlas-ur-sgeulachd na h-Alba - a' bhean a tha air fhaicinn a' nighe an t-aodach no armachd f(h)uileach an duine a tha an dàn ri bàs. Tha ainmean cumanta "leannan sìdh"; an cat sìdh; agus an cù sìdh. Tha an "sluagh sìdh" air uairibh air nochdadh ann am beul-aithris Èireannach agus Albannach cho spioradan air sgèithe nàdair mì-thlachdmhor, agus 's dòcha na mairbh mallaichte, olc, no luaimneach.
Tha air uairibh na Sìthichean air fhaicinn cho luchd-dìona garga an àiteachan-còmhnaidh - co-dhiù gum bi e cnoc shìdh, fàinne shìdh, craobh shònraichte (gu tric sgitheach), no 's mathaid loch no coille shònraichte. Tha an Cruinne Eile Ceilteach air fhaicinn cho nas dlùithe ris na h-amannan nam beul an là 's na h-oidhche, mar sin 'seo àm sònraichte dhan sluagh Sìdhe, cho tha roinn nam fèilltean mar an Oidhche Shamhna agus an Fhèill Eòin. Am bitheantas, 's an dealbh air thoirt nan duine Sìdh annasach àlainn, ged 's urrainn dhaibh oillteil a bhith.
Bheir roinn nan freumhan dealbh air na Sìdhe cho an fuigheall na Tuatha Dè Danann"), a dh'fhàg Èirinn a dh'fhuireach sa' Chruinne eile an dèidh an ruaig leis na Mileseanaich. A-rèir ris an Lebor Gabála Érenn, bha an Tuatha Dé Danann (cuideachd na "Daoine Sìdhe"), air ghabhail air ann am blàr leis na mic bhàsmhora Mhíl Espáine. Cho cuid nan rèiteachdan na ruaige, dh'aontaich an Tuatha Dé Danann a dh'fhuireach fon talamh anns na síde (aonar síd), na cnocan no tolman a tha a' comharradh an tìr na h-Èireann. Bha gach ceannard nam cinnidhean na Tuatha De Dannan air thoirt aon tolm. Na b' anmoiche, oir snìomha na brìghe, dh'fhàs araon na tolman agus na luchd os-nàdarra àitheanta ris an fhacal cheudna: síd, 's an uair sin fad an atharrachaidh na cànain tro na linntean, sídhe, sìth agus sí.
Dualchas mòr-chòrdte nuadh[deasaich | deasaich an tùs]
- Changeling: The Dreaming (Tàcharan: Am Bruadar). Anns an lìn seo nam cluichean riochdachadh agus ùr-sgeulachd bhon foillsichear White Wolf, Inc., 's e cinneadh uasal nan tàcharain agus sìthichean a th' anns na Sìdhe. Ged tha e air tharrang le beul-aithris agus eòlas-ùr-sgeulachd, tha na cruithearan cuideachd cead cruthachail trom; mar sin chan eil na riochdachaidhean na h-ùr-sgeulachd seo air chluinntinn cho freumhan cearta a bhith.
- Ealdwood stories le C. J. Cherryh. Mar os cionn, tha seo fionn-sgeulachdan gun nochd na Daoine Sìthe cho caractaran.
- Nochd eadar-sgeul an Torchwood (that first aired in November 2006) taibhsean neartmhora na tìre gu bheil 'nam co-luchd ris na Sìthe, iomradh air thoirt orra ri "Bunbhasaich".
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Briggs, Katherine (1978). The Vanishing People: Fairy Lore and Legends. New York, Pantheon
- Carmichael, Alexander (1992). Carmina Gadelica: Hymns and Incantations. Hudson, NY Lindisfarne ISBN 0-940262-50-9
- MacKillop, James (1998). Dictionary of Celtic Mythology. London: Oxford. ISBN 0-19-860967-1
- Wentz, WY Evans (1966, 1990) The Fairy-Faith in Celtic Countries. New York, Citadel


text:
Kal. Ian. iiii. f., l. ix., Anno Domini M.c.xc.uii.
Sluaghadh la h-Eoan Do Chuirt co n-Gallaibh Uladh co h-Ess Craibhe, co n-dernsat caistel Cille Santan, cor falmaichedh tricha ced Ciannacht doibh. Isin caistel-sin imorro ro fagadh Roitsel Phitun co sochraiti 'maille fris. Táinic dono Roitsel Phitun ar creich co Port Daire, co ro airc Cluain Í & Enach & Derc Bruach. Ruc imorro Flaithbertach O Mael Doraidh .i., ri Conaill & Eogain co n-uathadh do Chonall & d'Eogan forro, co tucsat maidm ar traigh na h-Uathcongbala
p.226forro, co ro marbadh a n-ar ann .i., 'mo mac Ardgail h-Ui Lochlainn, tre mirbail Coluim Cille & Cainnich & Brecan ro airgsetar ann.
Mac Gilla{folio & column MS1 55c} Eidich do Chiannachtaibh do shlat altara tempoill moir Dhaire Coluim Cille & do breith ceithri corn is fherr do boi i n-Erind eisti, .i., ím Mac Riabhach & ím Mac Solus & ím Corn h-Ui Mael Doraidh & im Cam Coraind & im Corn h-Ui Dochartaich. Ro bris imorro & tall a n-innmusa & a lasa dibh. Frith imorro isin tres loa iarna n-gait na seoit & íntí ro gat. Ocus ro crochadh é (.i., ic Crois na Riag) i n-einech Coluim Cille, 'sa h-altoir ro saraighedh ann.
Concobur O Cathan do éc.{folio & column MS2 57b}
Flaithbertach h-Ua Mael Doraidh, .i., ri Conaill is Eogain is Airgiall is cosnumaich Temhrach & ridamna Erenn uile: .i., Conall ar loechdacht, Cu Culaind ar ghaiscedh, Guaire ar eínech, Mac Lughach ar oglachus, a éc iar treblait thogaidhe i n-Inis Saimer, i quart Noin Febrai, isin trichatmadh bliadhain a fhlaithusa & isin nomadh bliadhain ar coicait a aisi. Ocus ro adhnacht a n-Druim Tuamha co h-onorach. Ocus gabais Echmarcach h-Ua Dochartaich righi Ceneoil Conaill fo cetoir & ni raibe acht caicthigis i righi, in tan tainig h-Eoan do Cuirt co sochraide moir
p.228'maille fris tar Tuaim h-i Tir n-Eogain. Asseich co h-Ard Sratha; iar sin, timceall co Daire Coluim Cille co rabadar coic oidhche and. Imthighit imorro co Cnoc Nascain da n-imachur thairis. Tegait dono Cenel Conaill im Echmarcach h-Ua n-Dochartaich dia n-innsaighidh & do-ratsat cath doibh, du in ro marbadh da cet dibh, im a righ, .i., im Echmarcach & im Donnchadh h-Ua Taircert, .i., rig-thoisech Clainni Sneidhghile, .i., cuing einigh & eghnuma & comuirle Ceneoil Conaill uile & im Gilla m-Brighti h-Ua n-Dochartaich & im Mac Dubhan & im Mag Ferghail & im macaibh h-Ui m-Baighill et alios nobiles. Ocus ro airgset Inís n-Eogain & do-ratsat boroma mór eisti.
Concobar, mac mic Taidhg, rí Mhuighi Luirg & Muighi Ai, tuir ordáin & airechais, enich & comairchi Connacht uile, a éc iar n-aithrighi togaidhi i Mainistir Atha Do Laarc.
Mac Craith h-Ua Fhlaithbertaich, mac righ Tire Eogain, do marbadh & Mael Ruanaigh O Fercomais no O Cairellan, ard-toisech Clainni Diarmata, do marbadh & da marcach maithi da muinntir do marbadh.


text:
Albàinis
'S e cànan oifigeil Albàinia a tha ann an Albàinis [1] neo Gjuha shqipe anns a' chànain aca fhèin. Tha an cànan ga bhruidhinn ri gu bhith 6 millean duine. Bhruidhnear Albàinis cuideachd ann am Masadoinia, anns a' Mhonadh Neagrach agus anns an t-Sèirb a Deas.
Chan eil càirdeas eadar an Albàinis agus cànan Innd-Eòrpach eile - mar sin tha e na theaghlach leis fhèin am broinn an teaghlach mòr Innd-Eòrpach. Tha e coltach gur e na Albàinich an t-sluagh ris an canar na Illyrianaich anns na seann aoisean.


text:
Tha Am Baile air soirbheachadh gu ìre mhòr air sgàth com-pàirteachas nan coimhearsnachdan agus bu mhath leinn taing a thoirt dhan h-uile duine a thug dhuinn stuthan airson na làraich-lìn.
Faic mar as urrainn dhuinn obrachadh còmhla
Alba Eachdraidheil
An Comunn Gàidhealach
Aonad Airc-eòlas Chomhairle na Gàidhealtachd
ARCH (Arc-eòlas airson Coimhearsnachdan air a' Ghàidhealtachd)
Buidhnean Dualchais is Coimhearsneachd
Caithness Horizons
Clì Gàidhlig
Club Raoin Inbhir Nis
Comhairle Earra-ghàidheil is Bhòid
Comhairle na Gàidhealtachd
Compàirtichean ann an Ceòl
Com-pàirtichean Eile
Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
Comunn Rèile na Gàidhealtachd
Ionad Chaluim Chille Ìle
Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
Ionad Tasglainn Ghallaibh (pàirt de Sheirbhis Thasglainn na Choimhairle na Ghàidhealtachd)
Leabharlainn na Gàidhealtachd
Leabharlann na h-Alba, Prìomh Leabharlann Dhùn Èideann
Lìonradh Thasglann na h-Alba
Maoin airson Chothroman Ùra
MICHAEL-UK
Pròiseact Innse-sgeulachd nam 'Merry Dancers'
Rannsachadh Cogaidh
Rèidio Linne Mhoireibh
Sgoiltean
Taigh Chearsabhagh
Taighean-tasgaidh
Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealain Inbhir Nis (pàirt de High Life na Gàidhealtachd)
Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd, Bàile Ùr an t-Slèibh
Taigh-tasgaidh Ulapuil
Tasglann Chomhairle na Gàidhealtachd (pàirt de Sheirbhis Thasglainn Chomhairle Na Gàidhealtachd)
Tasglann Dhealbhan na Gàidhealtachd (pàirt de High Life na Gàidhealtachd)
Urras Nèill Ghunnaich
West Highland Animation
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Breda
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Tilburg agus Strijen ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Breda (IPA: bre.ˈdaː, Fraingis: Bréda, West-Brabants: Bredao). Tha e suidhichte 9m os cionn ìre na mara,[2] aig inbhir na h-aibnichean Aa agus Mark, anns an roinn Brabant a Tuath (Duitsis: Noord-Brabant), 88km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 43km bho Rotterdam, 63km bho Den Haag, 52km bho Eindhoven agus 61km bho Utrecht.[3] Chaidh Breda a chlàradh airson a' chiad turas san 11mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1252. Tha 178,280 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an naoidheamh baile as motha na dùthcha a th’ann am Breda.[5] Tha Breda ainmeil ann an saoghal an ealain leis gun do rinn Diego Velazquez sàr dhealbh ann an 1634 mu strìochd a’ bhaile ri linn a’chogaidh eadar An Spàinn agus Na Tìrean Isle. Bha Teaghlach Rìoghail na –Alba, Na Stiùbhartaich, nan tàmh ann am Breda fad an 17mh linn agus fiù’s chuir Teàrlach II ainm do chòrdadh an seo ann an 1660 mus do thill e dhachaigh.[6] Tha ann t-ainm Breda a’ ciallachadh Aa leathann, bho brede (leathann) agus Aa, ainm na h-aibhne.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Pieter Brueghel Mòr (1525 - 1569): Peantair.
- Còirnealair Parker (1909 - 1997): Manaidear Elvis Presley.
- Pieter Stoop (1946): Peantair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Geonames
- ↑ Lister, Thomas Henry (1838). Life and administration of Edward, first Earl of Clarendon: with original correspondence, and authentic papers never before published. Longman, Orme, Brown, Green, and Longmans
- ↑ DB City


text:
12/01/2013
Iain Moireasdan a' toirt sùil air ball-coise na seachdain far na pairce; rugbaidh agus sgiobaidhean na h-Alba an sàs ann an geamannan Cupa Heineken; agus sùil air sgioba rugbaidh òigridh Sgoil Ic Neacail.
Bidh a' chiad agallamh aig Lance Armstrong an t-seachdain-sa tighinn - beachd eòlaiche nam baidhsagal, Gordan Camshron, air an adhbhar airson a leithid; agus a' fuireach air a' bhaidhsagal, tha triùir à Leòdhas a' dol a dhèanamh an slighe eadar Lunnainn agus Paris as t-samhradh.
Sin agus gu leòr spòrs eile, beò air BBC Radio nan Gàidheal.
Post d: sns@bbc.co.uk / Saor-fòn: 08000 96 70 50 / Twitter: @BBCSpòrs
Local, national and international sport, introduced by John Morrison.


text:
Kl.
Sluaighedh la Domnall mac Duib da Bairenn go Luimnech. Da mac Briain .i. Donnchadh et Tadg go sluaghaibh Túadmumhan. Gniter cath etorra. Maoidhedh for descert n-Erenn & do tuit ann Domnall.
Sluaighedh la Maelsechlainn & la h. Nell & la h. Maoldoraidh co Ath Cliath coro loisgsiot in dun & gach a raibhe bn dtin amach do thaighibh et co ndeachadar iaromh i nUibh Cheinnselaigh gur loisgsit an tir uile & tuccsat ilmile do braid & innilibh co tarrucht crech da crechaibh arm gur marbadh {MS folio 206vb(314a)} drem dibh fin mac righ Connacht et alii et gur gabadh ann Congalach mac Concubair ri h. fFoilge et Gilla Coluim h. Agda ri Teabta.
p.220
Sluaighedh la Maolseclainn et la h. Nell et la h. Maoildoraidh a lLaignibh go ttugsat gialla Laigen et go ttugsat righe Laigen do Dunncúan mac Dúnlaing gur innirsit Osraighe.
Mac Ragnaill meic Imair rí Puirt Lairge do marbadh ó Uí'b Liatháin.
Aodh h. Ruairc rí Brefne & rigdamna Connacht do marbadh la Tadg mac Cathail meic Concupair la righ Connact dolose.
Crech mor la hUlltaibh gur airgsit Árd Macha o raith imach go rugsat gabála imda este.
Gaoth mor isin fogmur dona frith sed na samail isin aimsirsi dú a ttorcair dair mor reglesa Fingin hi c-Cluain M Nois.
Cosgalor ic Gallaibh & plag lochadh is Gallaibh & ig Laignip.
Kl.
Sluaighedh la Maolseclainn i n-Ulltaibh go ttug gialla Uladh.
Giolla Colaim h. Agda rí Teabtha do marbadh o mac Duinn {meic Donngaili} i n-Druim Raithe.
Donnagan mac Dunlaing {rig} Laigen do marbadh & Tadg h. Riaain rí h. nDrona la Donnchadh mac {MS folio 206vb(314b)} Gille Patraic for lar Leithglinne.
Cluain M Nois dano, Cluain Ferta Breaénainn et Cenannus do losccadh.
Mac Liag .i. Muircertach ardollam Erenn optimus homo moritur i n-Inis Gaill Duiph for Sinainn. Cedrann Meic Liag:
- Muircertach beg mac Mailcertach
bís ag ingaire na mbo,
ase an t-innraic nach aimsi loit,
tabair sgeanach finnraiph dho.
Connacda d'argain Cille Dalua.
Cat eidir Dal Araidhe et Ultaibh. Maoidhedh ar Dal Araidhe & do tuit ann Domnall h. Loingsigh rí Dail Araidhe et Níall mac Duibtuinne meic Ardgail airdrí Uladh {&} Concupur h. Domnaill ri H. tTuirtre & alii.
Fir Muman d'argain Innsi Clotrann et Innsi Bo Finne.
p.222
Kl.
Diarmaid {h.} Maoiltelcha episcopus quieuit.
Oengus mac Carrthaigh Calma righdamna Temra et tuir ordain Erenn moritur.
Fergal mac Domnaill meic Concupuir rigdamna Ailigh do marbad {ó} Chinel Eogain fadhen.
Donnchadh {mac} Donnchadha h. Congalaigh rigdamna hÉrenn do marbadh o feruibh Bregh per dolum. {MS folio 207ra(315a)}
Kl.
Gormgal ind Ardailean primancharadh Eirenn in Christo quieuit.
Broen mac Maoilmordha meic Murchadha rí Laigen do dalladh in Ath Cliath la Sitriucc mac Amlaoibh tre meabail.
Congaluch {mac} Concuphair meic Finn rí H. fFoilge moritur.
Kl.
Orgain Cenannsa do Sitriug mac Amlaibh co nGallaibh Atha Cliath et gur marbadh daoine ar a lár.
Mac Caturnaigh meic Aodha do Íbh Caissin do teagmail docum Donnchaidh meic Bríain go ttard béim da claidhiom'na cenn et dar a laim ndeis gur ben de. Terna iarum mac Briain & ro marbadh mac Catharnaigh.


text:
Gheibhear ceanglaichean ri faclairean, liostaichean-braithrachais, ainmean-àite agus goireasan Gàidhlig eile air an duilleig seo.
This page contains links to Gaelic dictionaries, word-lists, place-names and other Gaelic resources.
Chan eil uallach air Pàrlamaid na h-Alba airson làraichean-lìn bhon taobh a-muigh. / The Scottish Parliament is not responsible for the content or upkeep of external websites.
Faclairean is liostaichean briathrachais / Dictionaries and vocabularies
Dearbhadh-litreachaidh / Spellchecking
Stiùireadh eadar-theangachaidh Pàrlamaid na h-Alba / Scottish Parliament translation guidelines
Ainmean BPA / MSPs names
Ainmean Sgìrean is Roinnean / Constituency & Region names
Ainmean Comataidh / Committee names
Ainmean-àite / Place-names
Bathar-bog sa Ghàidhlig / Software in Gaelic
- iGàidhlig - liosta den bhathar-bhog air fad a tha ri fhaighinn sa Ghàidhlig / List of all available Gaelic software
- LearnGaelic - the one stop shop for Gaelic learning.
- Wordlink - Wordlink links webpages word-by-word to online dictionaries to help learners.


text:
Muncaidh
'S e mamal a tha ann am muncaidh is buinidh e dha na prìomhaidean. Tha muncaidhean eadar-dhealaichte bho apaichean. 'S e beathaichean glic is sòisealta a th' annta a tha clùiteach airson nan sgilean sreap chraobhan aca. Tha earball aig cha mhòr a h-uile muncaidh ged a tha fear glè ghoirid aig fheadhainn dhiubh.
Tha iomadach seòrsa de mhuncaidhean ann. Bidh cuid dhiubh a' fuireach air craobhan is cuid eile air an talamh. A rèir an t-seòrsa a th' annta, ithidh iad measan, duilleagan, biastagan, flùraichean, mamalan beaga, snàigich, muir-thìrich, crùbagan no fiù 's muncaidhean eile. Faodaidh muncaidhean a' fuireach ann an coilltean, savannahs, fàsaidhean is fiù 's air monadh sneachda, ach tachraidh tu riutha mar as trice ann an coilltean-uisge ach ann an Astràilia is Gini Nuadh.
Tha cuid de na muncaidhean glè bheag, mu 15 cm a dh'fhaid is 120g a chuideam, ach faodaidh muncaidhean eile a bhith glè mhòr, mu 1 m a dh'fhaid is 35 kg a chuideam.


text:
Corys parlamaidagh
Ta corys parlamaidagh çheet er corys dy reiltys raad ta shirveishee y chrouw chiannoortagh poyntit ass olteynyn y whaiyl slattyssagh as ta freggyrtagh da'n chorpane shen, 'syn aght dy vel ny crouwyn kiannoortagh as slattyssagh co-vestit. Ayns coryssyn parlamaidagh, dy mennick ta anchaslys glen eddyr y chione steat as y chione reiltys, as y fer shen enmyssit ard-vinishter, toshiagh ny ard-hirveishagh dy mennick, as staydys ennymagh ec y chione steat, dooinney ta enmyssit eaghtyrane (reiht ec y phobbyl ny ec y reiltys) ny monarch eiraghtagh (ayns reeriaght vunraghtoil dy mennick).


text:
Ceàrn (Matamataig)
Far an tig dà loidhne nan coinneamh, canar ceàrn ris a' bheàirn eatarra, agus gob a' cheàirn ris a' cheann chumanta aig an dà loidhne. Aig an aon àm, tha ceàrn a' ciallachadh tomhas na beàirn - mar as caoile a' bheàrn eadar an dà loidhne 's ann as lugha an ceàrn. Ach tha bun-bheachd tomhas a' cheàirn a' buntainn ri cùrsa na dara loidhne an coimeas ri cùrsa na loidhne eile. Faodar a ràdh gur ann an ceàrn na th' ann de chuartachadh mu ghob a' cheàirn, a' phuing-thionndaidh, a chuireas an dara loidhne air muin na loidhne eile.
'S e an cleachdach ann am matamataig, ceàrnan a riochdachadh ann an co-aontar le litrichean beaga aibidil na Greugais (gu h-àraidh: a, B, Z, n, θ, E, φ agus ψ).
Susbaint
Tomhas Cheàrnan[deasaich | deasaich an tùs]
Raidiannan[deasaich | deasaich an tùs]
Airson cheàrnan a thomhas feumaidh dòigh a bhith ann airson àireamh a chur air a mheud. 'S ann a tha an ceàrn as lugha far a bheil an dà loidhne nan suidhe air muin a' chèile gun bheàrn sam bith eatarra. Mar a thèid an ceàrn am meud, tionndaidh an dara loidhne mun ghob a' cheàirn agus 's e an ceàrn as mò a bhios ann far a bheil an da loidhne nan suidhe air a' chèile a-rithist ach a-nis 's i a' bheàrn eatarra an rèidhleach gu lèir mun timcheall.
Smaoinich a-nis air puing B air an loidhne a tha a' cuartachadh gob a' cheàirn A. Bidh a' phuing seo a' dèanamh dealbh de dh' arc cearcaill mar a tha an ceàrn a' fàs nas mò. Ri linn seo, faodaidh sinn faid an arc seo a chleachdadh airson àireamh a chur air ceàrn. Ma tha B an astar r bho ghob a' cheàirn A, 's e 2πr, an cearcall-thomhas, a th' ann an tomhas a' cheàirn as mò.
Tha faid arc an urra ris an astar r. Ri linn seo, 's ann as feumail an co-mheas , far a bheil s na faid arc. Canar raidian ris a' cho-mheas seo agus 's e àireamh de radii a' chearcaill a th' anns an fhaid arc. Mar eisimpleir, 's e 2π raidiannan a th' ann an cuairt iomlan (2π radii cearcaill sam bith) agus 's e π raidiannan a th’ ann an leth-chuairt.
Puingean arc[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dòigh eile ann airson cheàrnan a thomhas. San dòigh seo tha ceàrn ceart (cairteal-chuairt) air a roinn nan 90 earrainn co-ionnan. Canar puingean riutha, no gu bhith foirmeil "puingean arc", agus thèid a sgrìobhadh le cearcall beag os-sgrìobhaidh (°). Tha 360° ann an cuairt iomlan, agus tha mu thuaiream 57.3° ann an raidian. Tha puingean arc cumanta ann an geoimeatras sìmplidh, reul-eòlas agus co-chomharran an Domhain.
Tha a' phuing air a fo-roinn nan 60 mionaid. Uaireannan canar mionaid arc no arc-mhionaid oirre. Thèid a sgrìobhadh le prìomh singilte ('). Mar eisimpleir: 3°30' = 3.5°.
Tha an arc-mhionaid air a roinn nan 60 diog, no diog arc, no arc-dhiog. Thèid diogan an sgrìobhadh le prìomh dùbailte ("). Mar eisimpleir: 3°7'30" = 3°7.5' = 3.125°.
Ceàrnan dearbhte agus àicheil[deasaich | deasaich an tùs]
Ann am matamataig 's e an cleachdach ceàrnan a thomhas gu tuathal. 'S mar sin, tha ceàrn àicheil air a thomhas gu deasail. Mar as cumanta, air a' phlàna Chartesach, tha ceàrnan air an tomhas bhon axis-x. 'S e -30° a th' anns a' cheàrn a th' air a thomhas gu deasail bhon axis-x, ach 's e an ceàrn seo cuideachd 330° air a thomhas gu tuathal bhon axis-x – 's e sin 360° - 30°.
Ann an spàs trì-sheallach, chan eil làn-sheagh aig na tha deasail no tuathal. Ri linn seo, tha ceàrnan air an ainmeachadh dearbhte no àicheil a-rèir 's mar a thèid an tomhas gu tuathal no gu deasail mun aiseal tro ghob a' cheàrn agus i ingearach ri plàna a' cheàirn.
Ainmean Cheàrnan[deasaich | deasaich an tùs]
Cuid de dh' fheartan cheàrnan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ma tha dà loidhne nan trasnadh, tha na ceàrnan mu choinneamh co-ionnan.
- Ma tha dà loidhne co-shìnte agus air an trasnadh le loidhne eile, tha na ceàrnan mu seach co-ionnan.
- Ma tha dà loidhne co-shìnte agus air an trasnadh le loidhne eile, tha na ceàrnan co-fhreagarrach co-ionnan.
- Tha an ceàrn a-muigh agus an ceàrn a-staigh co-leasachail – ’s e 180° an suim aca.
Cùrsa-ceàrna[deasaich | deasaich an tùs]
Ann am maraireachd, tha e cumanta cùrsa a thomhas bhon àirde tuath ach tha ceàrnan air an tomhas gu deasail. 'S e 90° a th' ann an àird an ear agus 270° a th' ann an àird an iar. 'S e an cleachdach cuideachd cùrsaichean-ceàrna a sgrìobhadh le trì figearan agus neoni a chur ro cheàrn nas lugha na 100°. San dòigh seo, sgrìobhar 090° an àite 90°. Ma tha bàta air cùrsa 022°30', tha i a' seòladh an ear-thuath 's a bhith tuath.
Thoir an aire cuideachd nam b' e 120° cùrsa-ceàrna a' phuing A bhon phuing B, b' e 120° + 180° = 300° cùrsa-ceàrna B bho A – cuiribh 180° ris, ach thoiribh air falbh 360° ma tha an cùrsa-ceàrna nas mò na sin.


text:
Kl.
Cathal mac Concupair ri Connacht do ég a n-ailitre.
Marcan mac Cinnetigh cenn Muman i lleith o clercibh quieuit.
Conaing mac Aodacain episcopus Cluana M Nois, do Mugdornaibh Maigen, quieuit.
Sluaighedh la Brían go Claonloch Slébhe Fúaid go rug aidire Cineoil Eogain et Uladh.
Derbail ingen Taidg meic Catail moritur.
Crunnmaol episcopus quieuit.
Kl.
Flaithbertach h. Cetnen comarba Tigernaigh et episcopus do guin d'feroib Brephne & a ég iar ttain.
Sluaighedh la Brían go Mag Corainn go rug les righ Cineoil Conaill .i. Maolruanaidh h. Maoldoraidh fria rér go Cenn Coradh.
Flann h. Donnchadha comorba Oena quieuit.
Kl.
Tedm mor .i. cnoc & treagait a n-Ard Macha o Samhuin go Bealtaine gur marp sruithe et meic leighinn imda & a epscop .i. Cend Faoladh an tsabaill.
Kl.
Derbail ingen Congalaigh meic Maoilmithidh ingen righ Erenn d'éc.
Crech mor la h-Ualarg h. Ciardha la righ Coirbre et la mac Neill h. Ruairc et la feruibh Teabtha hi n-Gailengaibh co tarraidh lucht tighe Maoilecláinn iar n-ol issin uair sin go ttardsat cath doib tre diumus {MS folio 205va(312a)} go ttorcair ann Donnchadh mac Maoileclainn et Dub Taichligh h. Maoilcalláinn taoisioch Delbna Bice et Donnchadh mac Donnchadha Finn righdamna Temrach et Cernach mac Flainn rí Luigne & Senan h. Leochain rí Gaileng et alii. Maolseclainn do torrachtain go fargta acca na gabála et go ttorcair les Ualarg h. Ciarda.
p.216
Cogadh mór eidir Gallaibh et Gaoidealaibh.
Crech mor la Murchadh mac Briain ri Laignibh gur airg an tir go Glénn da Locha & go Cill Maignenn gur loisg an tír et gur crech.
Longus mor do tect ona Gallaibh isin Mumhain gur loisgsit Corcach sed Deus uindicauit statim ar ro marbadh Amlaibh mac Sitriucca .i. mac rig Gall et Mathgamain mac Dupgaill meic Amlaibh o Cathal mac Donmaill meic Duib da Bairenn dolose.
Crech mor la Maolseclainn a ccrich Gall gur loiscc an tir go Etar go tarraidh Sitricc et Maolmordha crech da crechaibh gur marbsat da ced di im Flann mac Maoileclainn et Lorcan mac Echtigern ri Cineóil Mechair & ceteros.
Domnall mac Cathail rigdamna C{MS folio 205vb(312b)}onnacht do marbadh la h. Maoldoraidh et Magh nAe uile do losccadh et d'argain.
Kl.
Fel Grigoir ria nInid isin bliadainsi et Mincaiscc a samradh quod non auditum est.
Sluaighedh la Brían mac Cinnedigh meic Lorcain Cath Cluana Tarbla righ Erenn et la Maoilseclainn la righ Temrach go hAth Cliath. Gaill an domain do neoch baoi diobh o Lochláinn siar ro tionoilsit a n-aigidh Bríain & Maoileclainn; .x. ced luirech leó. Cuirter cath crodha amnus eturra dona frith séd na samail isna haimsioraibh seo go ttorchair and Brían mac Cinnedigh airdri Erenn et Gall et Bretan .lxxx.uiii. anno aetatis suae & Murchadh mac Bríain rigdamna hErenn lx.iii. anno aetatis suae et Toirrdhelbach mac Murchadha meic Bríain et Conaing mac Duinncuan mac bratur Bríain ogus Mothla mac Domnaill meic Faeláin ri na n-Deisi Muman & Eochu mac Dúnadhaigh et Niall h. Cuinn et Cu Duiligh mac Cinnedigh tri caoimthi Bríain et Tadg h. Ceallaigh rí H. Maine et Maolruanaidh h. {Edhin ri} Aidhne et Gebennach mac Dub{MS folio 206ra(313a)}ucan rí Fer Muighe et Mac Betadh mac Muiredhaigh Cláoin rí Ciarraighe Luacra & Domnall mac Diarmada rí Corca Baiscinn & Scanlan mac Cathail rí Eoganachda Lochu Lén et Domnall mac Emíni meic Cainnigh et alli nobiles .i. o Tulcaind go Ath Cliath gur raoinedh for Gallaibh & for Laignibh tria nert cathaighte et
p.218imbualta et crodachta go ttorchair ann Máolmórda mac Murchadha meic Finn rí Laighen et Tuathal h. Ugaire righdamna Laigen et mac Brogurbáin meic Concupuir rigdamna h. fFailge & multi ogus go ttorcair ann Dupgall mac Amlaibh et Gilla Cíaráin mac Glúin Iarainn dha righdamna Gall & Sichfrit mac Lodair iarla Innsi Orc et Bruadur taoisioch na n-Danur & asé ro marb Brian & lucht na ndech ced luirec yle 'n-as lugade. Do rocrattor trica ced do Gallaibh ann.
Cath eidir Uib Ecach 'ma sech eidir Cian mac Maoilmuaidh et Domnall mac Duibh dha Bairenn go ttorchair ann Cian et Cathal {MS folio 206rb(313b)} & Rogallach et {tri) meic Máoilmhúaidh & ár impu.
Sluaicchedh la Donnchadh mac Briain a ndesgert n-Erenn gur marp Cathal mac Domnaill et go ttug gíall o Domnall.
Imaireg eidir da mac Bríain .i. Donnchadh et Tadg: maoidhedh for Donnchadh. Do tuit ann Ruaidri h. Donnagain rí Arad et alli.
Dunlang mac Tuathail ri Laigen moritur.
Sluaighedh la h. Maoldoraidh et la h. Ruaircc a Magh nAoi gur marpsat Domnall mac Cathad & ruccsat gialla Connacht.
Flaithbertach mac Domnaill {A.} di Cláinn Colmáin dó, comarba Ciaráin & Finniáin, quieuit in Christo.
Conn h. Diugraidh comurba Caoimgin quieuit.
Domnall h. Airt rí Teabtha moritur.


text:
Oilthigh Coimbra
Tha an t-Oilthigh Coimbra (Laideann: Universitas Conimbrigensis, Portagailis: Universidade de Coimbra) ann an Coimbra ann an cridhe na Portagail. Canar gur e am fear as fheàrr anns a’ Phortagail an-diugh. Chaidh a stèidheachadh ann an 1290 leis a' Phàp Nicolau IV. Mar sin 's e fear dhe na h-oilthighean as sine san Roinn Eòrpa agus tha e ri measg na h-oilthighean as aosmhòr air feadh an t-saoghal.[1]
Seann Oileanaich[deasaich | deasaich an tùs]
- Luís Vaz de Camões (1525 - 1580) Bàrd.


text:
Margadh na Nollaige
'S e margadh sònraichte aig àm ron Nollaig a th' ann am Margadh na Nollaige. Tha iad ceangailte leis an Nollaig agus mar is trice bidh iad ann anns na ceithir seachdainean den aidmheint agus dùinidh iad dìreach ro Oidhche na Nollaige. Tha iad stèidhichte air rathaidean is sràidean ann am meadhan a' bhaile no air àitichean air beulaibh talla a' bhaile no togalach eachdraidheil eile.
Susbaint
An t-Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Canar Weihnachtsmarkt ris sa Ghearmailtis, ach ann an àird a deas na Gearmailt agus anns an Ostair cleachdar an t-ainm Christkindlmarkt no Christkindlesmarkt cuideachd a tha a' ciallachadh "Christ child market" sa Bheurla. Anns an Rioghachd Aonaichte 's e „German Christmas Market“ no „Christkindlmarket“ a th' orra.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh na margaidhean a stèidheachadh anns na Meadhan-Aoisean anns a' Ghearmailt, anns an Ostair agus anns an Alsace, sgìre anns an Fhraing an-diugh. Bho thùs bha iad a' toirt cothrom do na daoine, gu h-àiridh air an dùthaich, bathar is biadh sònraichte a cheannachd a bhiodh a dhìth orra tron gheamhradh. Tro na linntean stèidhich na margaidhean seo mar phàirt de na cleachdaidhean aig àm ron Nollaig.
Ged nach robh ceangal ann ris an Nollaig aig an àm ud, thòisich "Margadh na Dùbhlachd " ann an Vienna ann an 1294. Nochd a' chiad tùs sgrìobhte mu mhargadh na Nollaige ann am Bautzen ann an 1384. [1] 'S e aon de na margaidhean as aosta a tha ann am Margadh na Nollaige Dhresden, bha a' chiad fhear ann an 1434.[2] An-diugh tha e a' tarraing eadar 1.5 is 2 millean neach-turais gach bliadhna.
Gu tradaiseanta cha robh Margaidhean na Nollaige cumanta anns na roinnean far a bheil Beurla ga bruidhinn ach thàinig iad do na Stàitean Aonaichte leis na h-eilthirich às a' Ghearmailt.[3]. A-nise tha feadhainn ann an Chicago (bho 1995 a-mach), Denver (bho 1999 a-mach), Kitchener (Canada) agus ann am bailtean eile.
Ann an 1982 chaidh Margadh na Nollaige a stèidheachadh ann an Lincoln, Sasainn, agus bha e ann aig toiseach na Dùbhlachd. 'S e seo aon de na margaidhean as motha anns an Rìoghachd Aonaichte gus an latha an-diugh. Canar gu bheil e a' tarraing nas motha na 100,000 neach-turais ann an ceithir làithean.
An nuair sin chuireadh margaidhean air bhonn ann am Birmingham (bho 1997), Bristol (1998) is Manchester (1999). Ann an 2009 bha timcheall air 2.8 millean duine ann am Margadh Bhirmingham a bha ann fad ceithir seachdainean.[4] Tha margaidhean mòra eile ann an Leeds, Liverpool, Nottingham agus Kingston upon Thames. Mar ist trice canar „German Christmas Market“ no „Christkindlmarket“ riutha sa Bheurla.
Bhon bhliadhna 2000 a-mach tha fear ann an Ōsaka (Iapan) cuideachd.
Ann an Alba tha Margadh na Nollaige ann an Glaschu [5] agus dà eile ann an Dùn Èideann (bho 2000 a-mach) ris an canar Edinburgh Highland Village Christmas Market agus Edinburgh Traditional German Christmas Market.[6]
Na Margaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Air sgàth 's nach eil na margaidhean stèidhichte fad na bliadhna, thogar bùthan beaga à fiodh no cleachdar teannta mòr no carabhan. Tha na margaidhean gan sgeadachadh gu brèagha.
Ann an cuid bhailtean tha "Nativity Scene" ann, uaireannan le caoraich no asal no gobhar beò, ann am bailtean eile tha Bodach na Nollaige ann a tha a' toirt tìodhlaicean beaga do chlann. Nithear dealbh-cluiche, is ceòl tradaiseanta freagarrach do àm na Nollaige. Mar is trice tha craobh mhòr na Nollaige ann le solais gheala cruthaichte ann an samhlaichean mòra. Tha sin a' coimhead àlainn gu h-àraidh ann an dorchadas na h-oidhche agus a' tarraing mòran luchd-tadhail do na margaidhean.
Tha bùthan de gach seòrsa ann. Tha cuideam làidir air obair-ciùird gu h-àraidh às a' bhaile no as an sgìre fhèin. Reicear mar eisimpleir dèideagan fiodha, obair-chrèadha is obair-leathrach, seudraidh làmh-dhèanta is clachan talmhainneach, cairtean-phuist sònraichte is dealbhan ann an stoidhlean eadar-dealaichte. Gheibhear cuideachd stuth à factaraidhean ionadail a tha feumail airson nan dachaighean. Mar is trice tha taghadh de dh’aodach ann, aodach saor à factaraidhean is aodach sònraichte a chaidh a chruthachadh leis na reiceadairean fhèin.
Reicear a h-uile stuth a tha cudromach airson na Nollaige, m.e. rionnagan is soillsean, buill chriostal is coinnlean cèir-sheillean airson craobh na Nollaige a sgeadachadh. Taomhaichear gu mòr air obair-cùird dualchasach ach tha cuid pìosan dhiubh a' fàs nas cumanta air feadh na dùthcha. Mar eisimpleir gheibhear Räuchermann (fear-smùid), pioramaidean na Nollaige is Schwibbogen às na Ore Mountains air mòran mhargaidhean an-diugh.
Gheibhear a h-uile seòrsa bìdh cuideachd, gu h-àraidh biadh às an àite fhèin no biadh sònraichte a tha freagarrach do àm na Nollaige. Bidh na beicearan a' reic Printen, Lebkuchen is Spekulatius (seòrsa aran-cridhe bog no cruaidh) no Christstollen (aran milis le measan tiormaichte). Bidh mìlsean à seòclaid no cnò-almoin greideachte le siùcair rim faighinn cuideachd. A bharrachd air sin gheibhear isbeanan, iasg is feòil. Reicear caochladh de bhiadh tradaiseanta agus eadar-nàiseanta.
Aig an àm seo dhen bhliadhna tha i fuar agus mar sin òlar Glühwein (fìon dearg theth le spìosraidhean) no Punsch (deoch teth le Arrak, siùcar, liomaid, tì, uisge agus spìosrachan) no cofaidh, tì no seòclaid theth airson a bhith nas blàithe. Tha sùgh-ubhal no sùgh-orains teth le spìosrachan ann don chloinn. Gheibhear leann agus fìon ionadail cuideachd.
Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha cuid de na margaidhean ionadail beaga ann air nach eil sùil air prothaid, tha na margaidhean mòra a' ruith le buidhnean-gnothaich mhòra.
Mar eisimpleir: 'S e am "Frankfurt Christmas Market" ann am Birmingham, baile-chèile Frankfurt, margadh na Nollaige Gearmailtich as motha taobh a-muigh na Gearmailt is na Ostair. Chruthaich Kurt Stroscher (bhon Frankfurter Tourismus und Congress GmbH) plana ann an 1997, far an do thugadh a-steach a h-uile bathar, bùthan is reiceadairean à Frankurt do Bhirmingham. Ged a thòisich am margadh mar phròiseict bheag eadar an dà bhaile, bha ùidh mhòr aig an luchd-tadhail agus dh'fhàs am margadh nas motha is nas motha bhon uair sin. Ann an 2008 bha e a' tarraing gu bhith 3 millean duine agus bha malairt cho àird ri 67 millean not.[7]
Cuideachd tha na buidhnean-siubhail air feadh na roinn Eòrpa a' reic thursan do Mhargaidhean na Nollaige anns a' Ghearmailt no anns an Ostair. Leis na prisean cho saor air na ticeadan plèana fàsaidh sin nas cumanta. Bidh mòran luchd-siubhail a' dol do Dhresden, Salzburg no àite eile dìreach airson deireadh na seachdaine a-mhàin.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
-
Christkindlimärt ann an Rapperswil, an Eilbheis
-
-
Julmarknad ann an Stockholm
-
-
-
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Margadh na Nollaige Bhautzen A' tarraing air 3s an Dùbhlachd 2010 (Gearmailtis)
- ↑ Eachdraidh den Striezelmarkt ann an Dresden A' tarraing air 3mh an Dùbhlachd 2010 (Gearmailtis)
- ↑ Eachdraidh Christkindlmarket ann an Chicago A' tarraing air 9mh an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Another Record year for Frankfurt Christmas Market Birmingham City Council, a' tarraing air 7 an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Glasgow Traditional Christmas Market Christmasmarkets.com, a' tarraing air 8 an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Edinburgh Christmas Markets Edinburgh 360, a' tarraing air 8 an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Bratwurstzauber in Birmingham Carsten Volkery, Spiegel Online, a' tarraing air 9mh an Dùbhlachd 2010 (Gearmailtis)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Margadh na Nollaige ann an Köln (Gàidhlig/Beurla)
- Margaidhean na Nollaige anns a' Ghearmailt (Beurla)
- Margaidhean na Nollaige air feadh an t-saoghail (Beurla)


text:
1913
MCMXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhris typhoid (an spùt dubh mòr) a-mach aig Port Mhartainn, Loch Charainn. Dh'eug 11? Dh'aobharaich seo togail don chiad sgeama-otrachais pobalachd ann an baile-croitearachd an Ròs an Iar.
- Bhuannaich Rabindranath Tagore an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 4 am Màrt - Thòisich Woodrow Wilson mar 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an t-Sultain - Stanford Moore, ann an Chicago. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 10 an Damhair - Claude Simon, ann an Antananarivo. Ùghdair às An Fhraing.
- 30 an Damhair - Richard Stone, ann an Lunnainn. Eaconamaiche à Sasainn.
- 7 an t-Samhain - Albert Camus, ann an Dréan (Aildiria). Ùghdair às An Fhraing.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 an Cèitean - Enriqueta Martí, ann am Barcelona. Mortair à Catalòinia.
- 19 an t-Iuchar - Clímaco Calderón, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 7 an t-Samhain - Alfred Russel Wallace, neach-eòlas-nàdair, bith-eòlaiche, neach-cruinn-eòlas is neach-rannsachaidh às a' Chuimrigh


text:
Earra-Ghàidheal
Is e Earra-Ghàidheal, no eàrr ('s e sin oirthir) nan Gàidheal, an ceàrn tùsail ann an Alba far an do shuidhich na Gaidheil. Mu dheireadh, dh'fhàs an tìr-imrich seo gu bhith an rìoghachd Dal Riada. Tha mòran làthairean ro-eachdraidheil ann, mar samplair aig Dùn Athad.
Tha Earra-Ghàidheal a' gabhail a-staigh Earra-Ghàidheal Meadhanach, Latharna, na leth-eileanan Cinn Tìre agus Còmhall, agus na h-eileanan (Ìle, Diùra, Colbhasa, Muile, Giogha).
Is iad na bailtean cudromach An t-Òban, Inbhir Aora, Ceann Loch Gilb, Dùn Omhain, agus Ceann Loch Chille Chiarain.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh a’ Chòis, An Apainn, Aird Fheàrna, Àird Laoigh, An Àird Uaine, An t-Àrar, Àth na Crà, Achadh na Mara, Àird an t-Sionnaich, Achadh na Croise, An Annaid, Àird Dealanais, Àird an Aiseig, Àird an t-Sàilein, Àird Fheàrnail, Àird Mhèanais, Àird Phàdraig, Aisginis, Achadh an Droighinn
- Bealach an t-Suidhe, Bun Abha, Baile Eilidh, Baile Bhòid, Baile nan Stiùbhartach, Baile na Grèine, Am Barra Calltainn, Am Baile Bòidheach, Am Barra Calltainn, Baile Meadhonach, Buc-Innis
- Cnapadal, An Càrn Dubh, Càrdainn Ros, An Càrn Bàn, An Cladach, Caol an t-Snàimh, A' Chonghail, An Cùl Phort, Creag an Dòbhrain, An Crìonan, Ceann a' Gheàrr-loch, Camas nam Muclach, Cill Bheiridh, Cille Mhàrtainn, Cill Mhunna, Cill Mheallaird, Ceann Loch Gilb, Ceann Loch Goibhle, Na Caoil Bhòdach, An Cladach, An Cùl Phort, Cearrara, Cill Chrèanain
- Dail Abhaich, Dail Mhàilidh, An Dùn Beag, Dùn Omhain, Drochaid Urchaidh, Dùn a' Choin Duibh, Dùn Cholla, Dùn Eibhinn, Dùn Gallàin, Dùn Meadhonach, Dùn Tealtaig, Dùn Uragaig
- An Fhùirneis, Fraoch Eilean
- Gleann Dà Ruadhail, An Gearasdan
- Inbhir Aora, Innis na Cailleach, Clàr-Innis, Innis Chonachain, Innis Fada, Innis Inbhir Dhùghlais, Innis na Mòna, Innis Mheadhran, Innis Taigh a' Mhanaich, Innis Inbhir Dhughlais
- Meadarloch, Machaire Shanais
- Loch Obha, An Loch Geàrr, Lus
- An t-Òban, Ormsaraidh, An Oitir
- Port a' Mhadaidh, Port MhicEamailinn
- An Rubha, Rubha Àird Driseig, Ros Neimhidh, An Rubha Bhòdaich
- Srath Chura, An Socach, An t-Sròn, Sgalasaig, Sgairinis
- Taigh a' Chladaich, Tairbeart Loch Laomainn, Taigh an Uillt, Taigh a' Bhealaich, Taigh na Bruaich, Tòrr an Tuirc, Tollard
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- An Àird, Abhainn Urchaidh, Àird nam Murchan
- Beinn a' Chaolais, Beinn a' Chaisteil, Beinn Dòbhrain, Beinn Ime, A' Bheinn Bhuidhe, Beinn Mhùrlaig, Beinn Narnain, Beinn Mheadhain, Beinn an Lochain, Beinn Artair, Beinn Luibhean, Beinn Dòmhnaich, Binnein an Fhìdhleir, Beinn Bheula, Beinn Lochain, Bac Beag, Bac Mòr, Beinn Reithe, Beul na h-Uamha
- Càrn Glas, Clach Bheinn, Cruach na Beinne, Coire Bhreacain, Creiginis, Cearrara, Na Caoil Bhòdach, Cairn na Burgh Mòr, Cairn na Burgh Beag, A' Chrois, Beinn Chorranach, Cnoc Coinnich, Cruach nam Mult, Cruach nan Capull, Clach Bheinn, Cara, Caisteal an Stalcaire, Ceann a' Gheàrr-loch, Coire Bhreacain, Ceardach, Clàr-Innis, Craobh-Innis
- Dùn da Ghaoithe, Dubh Artach, Dùn Add, Dùnan Amhlaidh, Dùn Channuill
- Eilean Bhòid, Eileach an Naoimh, Eilean Mhic Chrion, Eilean MhicAsgain, Eilean Dà Bhàrr, Eilean Dubh, Eilean Dearg, Eilean Deargannan, Eilean Darach, Eilean a' Bhò, Eilean-a-beithich
- Flada
- Garbh Eileaich, Garbh Eileach, Gleann a' Chrò, Gleann Urchaidh, An Gearr Loch, Giogha, Gleann Freòin
- Innis Chonachain, Innis Mheàrnaig, Innis
- An Linne Latharnach, Lungaigh, An Loch Sianta, Lios Mòr, Loch Obha, Loch Eich, Loch Eite, Loch Fìne, Loch Gilb, Loch Goill, An Linne Dhubh, Loch Laomainn, Loch Long, Lunga, Luinn
- Mullach Coire a' Chuir
- Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean
- Rathad Iarainn nan Eilean
- Stob an Eas, Stob na Boine Druim-fhinn, Sandaigh, Saoil, Siuna
- Tom nan Gamhna, Tom Molach, Tir Fearghais, Treisinis, Torr-Innis, Torsa


text:
Gràdh Geal Mo Chridh'
'S e seann òran Albannach a tha ann an Gràdh Geal Mo Chridh.
Gràdh Geal Mo Chridh'[deasaich | deasaich an tùs]
'S iomadh oidhche fhliuch fhuar
Ghabh mi cuairt 's mi leam fhìn
Gus an d'ràinig mise an t-àit'
Far 'n robh gràdh geal mo chridh'
Bheir mi o hu ho-o
Bheir mi o-o hu o hi
Bheir mi o-hu o-o ho
'S mi fo bhròn 's tu 'gam dhìth
Dhèanainn treabhadh dhèanainn buain
Chumainn suas thu gun strì
'S bheirinn as a' ghreabhal chruaidh
Dha mo luaidh teachd-an-tìr.
Sèist
Ged nach eil sinn fhathast pòsd'
Tha mi 'n dòchas gum bi
Fhad 's a mhaireas mo dhà dhòrn
Cha bhi lòn oirnn a dhìth.
'S e tionndadh ur-nuadh a choisinn sluagh-ghabhaltachd o chionn 25 bliadhnachan a th' anns an leagail so suas. Seo sios tionndadh nas sìne, a dh'fhoillsichear ann an 1917 (no ann an 1909 no ann an 1921, dh'fhaodte; chaidh an cruinneachadh de dh'òrain fhoillseachadh ann an 3 pairtean).
'S iomadh oidhche fhliuch is fhuar
'Ghabh mi cuairt is mi leam-fhìn
Gus an d'ràinig mi'n t-àit’
Far'n robh gràdh geal mo chridh'.
Sèist:Bheir mi òro bhan ho
Bheir mi òru bhan hi
Bheir mi òru o hó
'S mi tha brònach 's tu 'm dhìth
Fada siar air aghaidh cuain
'Se mo dhuan-sa 'chruit mo chridh,
Guth mo luaidh anns gach stuadh
'Ga mo nuallan gu tìr.
Sèist
Is tu m'òige is mo rùn,
Mo re-iùil thu anns an oidhch',
Tha mo dhrùidheachd ad' shùil,
Tha mo chuireadh ad' loinn.
Sèist
'Na mo mheoirean cha robh ceòl
'S 'na mo chlàrsach cha robh àgh,
Rinn do phòg-sa mo leòn
'S fhuair mi eòlas air dàin.
Sèist


text:
63. Tecosc Galienuis ann so ar biadh & ar digh & ar fuiliugad ar da mi dec na bliadhna. An cedmi dib .i. Ianuarius .i. is coir apstinens do denam ann & gan fuil do ligen ann re fed .7. la. Et is iat so iat-sein .i. in cédla & in 2 lá & in 3 lá & in 5 la & in .x. lá & in .xi. la & in .ix. la déc. In 2 mi .i. Februarius .i. sechain (&) potaisti ara mbia hocus ann oir ni fuil acht nem and isin mi sin. Et legur cuisle na laime deisi ann, & atait da la baeghail and .i. an .7. la & in 8 la & gnathaigh biada tesaidi isin mi sin. In 3 mi .i. mi Marta .i. caith figeda & raisini & biada millsi ele no no & lig fuil in 8 la & in 10 la ann as do laim dais i n-aiged na fiabras co coitcinn. An 4 mi A. Aprilis, is maith cuisle na laime cli ann & ni biad esbaid radairc ort in bliadhain sin & lic cuisle an 3 la don mi sin & ni bia tinnes cinn an bliadhain sin, & gnathaig feoil ur & biada {MS M fo 95r col 2} teasaidhi isin mi sin. In 5 mi .i. mi May .i. dlighid eirgid co moch & biad & deoch do caithem ann, & gnathaig biada teasaidhe ann & na caith cind nait cosa ann. Et atait tri la baeghail ann .i. an .7. la & in .v. la dec & an 2 la déc & lic cuisle an .v. la no an 3 la no an 4 la no in la deighinach di & saerfaidh sin ar gach uile galur an bliadhain sin tú. In 6 mi .i. mi Iuin, ib deoch d'uisgi fir tibrat ar cedlongad gacha maidne & caithid saiste & létus & na lig fuil acht le h-egintus. In .7. mi .i. mi Iuil, sechain druis & mna ann, oir is ann sin bis in incinn aga comfurtacht fein, & atait da la baegail isin mi sin .i. an .xv. la & in .ix. la. In 8 mi .i. mi Auguist .i. na caith praisech hocais na coblain ann, & na lig fuil sa .ix. la déc don mi sin & da ligter is baeghal. In 9 mi .i. mi Septimper, is maith tortha do caithim and & cuisle do ligen an .7. la de & saeraidh é ar idroipis & ar cancro & ar epilentia isin bliadhain sin. In 10 mi .i. mi October & is maith fin nua d'ol ann .i. must, & da regar a les fuiliugad & dentur an cedla don mi & sechain an .ii. la & an 6 la. In xi.mad mi dec .i. mi Nouimber & sechain fothrugad and, oir ata an fuil co h-uilidi ar tinol a n-eninad isin mi sin & becan fola do ligen a cuislinn an cinn ann & becan d'fhuil cael cos do ligen and, oir atait duile in cuirp a cumsanad ann, & sechain fuil do ligen isin .v. la dec & isin .ix. la dec don mi cedna. In 12 mi .i. mi Decimper, gnathaigi biad to do caithim ann & na caith praisech coblain ann, & na lig fuil acht tre egintas ann & in te do déna na teagoisc so coimedtur a slainti gan baeghlugad aige &rl.
p.76
64. Do thoirmesc na meisgi ann so .i. duilleoga saiste do caithim roim in digh & ni gabann meisgi an la sin in duine. Stupoca praisci deirgi do caithim roim in digh & ni gabann meisge in la sin inti caithis. Item sugh praisgi deirgi do cur isin sroin & turnaidh galar in chinn & toirmisgid in meisgi. Item sugh uindemain do cur isin sroin & tairrngid in galur & in meisgi. Ros muiridhi d'ol ar fin & toirmisgid in meisgi. Item sugh eidhind talman do cur isin sroin & tairrngid adbur na meisgi & galar an chinn. Item absint & ruta & mil & eidhinn & gealan ugh do cur 'na ceirin fon cenn & icaid galar in chinn & meisci na h-incinne. Item ainis do bruith ar mil & a cur fon cenn no puliol ruighel do bruith a n-ola & icaid galar & meisci in cinn.
p.78


text:
Saimbia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Saimbia, [3][4][5] neo Zambia[6][7] ainm oifigeil: Poblachd Shaimbia.
Tha crìochan aice san ear le Malabhaidh, sa tuath le Poblachd Dheamocrach na Congo, san ear-thuath Tansainìa, san iar le Angòla agus sa deas le Mòsaimbic, Siombabue, Botsuana agus Naimibia.
Tha Lusaka na prìomh-bhaile aice. Tha am baile suidhichte ann an earra-dheas na dùthcha.
B’ e David Livingstone a’ chiad rannsaichear Eòrpach a ràinig air na Victoria Falls aig an Abhainn Zambezi anns a’ bhliadhna 1855. Chuir esan an t-ainm ris an eas airson urraim a chur air Bhan-rìgh Victoria.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Staitistearachd nan Dùthchannan Aonaichte
- ↑ Sitesources Worldbank
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Yopal (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne Casanare, ann an Coloimbia,[1] a th’ann Yopal neo El Yopal[2]. Tha e suidhichte aig 350m os cionn ìre na mara agus 349km air falbh bho Bhogotá[3] agus tha teodhachd meadhan dhe 26° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1915 anns an sgìre ris an canar Còmhnardan an Ear (Spàinntis: Llanos Orientales). Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas agus gnìomhachas a’ chruidh. Tha àireamh-sluaigh dhe 106,882 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Yopal an 39mh baile as motha na dùthcha.[5]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ainm Tùsanach a th'ann Yopal. Tha an t-ainm a' ciallachadh Achadh an Yopo. 'S e lus a chuireas smùid ort a th'ann Yopo agus tha e ga chinntinn anns an sgìre.[6] Tha an t-iar-leasachan -al a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille,[7] m.e: El Rosal ann an Cundinamarca neo Chaparral ann an Tolima.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 106,882 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 16,240 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Yopal, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 1.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 91.7% dhe na daoine ann an Yopal leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 47.2% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Yopal. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Spanish about.com
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Niall Mòr MacMuireadhaigh
Bha Niall Mòr MacMuireadhaigh (no MacMhuirich) (c.1550-an dèidh 1613) air aon de na filidhean mu dheireadh a bhuineadh do Chlann Mhuirich (sliochd an fhilidh ainmeil Muireadhach Albanach Ó Dálaigh). Tha co-dhiù ceithir da chuid dhàn air tighinn a-nuas thugainn, nam measg an dàn gràidh ainmeil ‘Soraidh slàn don oidhche a réir’. A rèir dualchas an teaghlaich, bha ochd ginealach deug eadar Niall Mòr agus Muireadhach Albanach, a thàinig a dh’Alba còrr is trì cheud bliadhna ro linn Nèill Mhòir.


text:
Neach-seinn sàthadh
Tha guth-sàthadh (às an Eadailtis spinto ("air shàthadh") 'na fhacal air chleadadh ri chomharrachadh guth-seinn deatamach liriceach (neach-seinn àirde no neach-seinn cruaidh gu h-àraidh) a bheil urrach a bhith "air shàthadh" ri dìridhean cleasach. Tha eisimpleirean nam mnàthan-seinn àirde sàthadh Cairistìona Aguilera, Ceallaigh Nic a' Chlèirich agus Vanessa Amorosi.
- Bean-seinn àirde sàthadh (Jugendlich-dramatisch 'san Ghearmailtis): Guth àirde liriceach le meud làidir an lùiths bean-seinn àirde cumhachdach. Sometimes the term lirico-drammatico is used. Seach tha càileachd liriceach is cumhachdach aca, tha mnàthan-seinn àirde sàthadh fregarrach ri seòrsachadh leathann nan riochdan, à Micaela sa' Charmen thar Mimi 'san La Bohème, a bheil 'nam ban-ghaisich nas so-ghointe, ri ban-ghaisgich làidire, fad-fhulangach Verdi mar Leonora no Aida, mar eisimpleir.
- Fear-seinn cruaidh sàthadh: An samhail fireannach dham bhean-seinn àirde sàthadh. Tha eisimpleirean à Rodolfo 'san La Boheme thar Alfredo 'san La Traviata, a bheil 'nam gaisgich nas caoimhe, suas ri Mario Cavaradossi 'san Tosca agus Ramedes 'san Aida, a bheil 'nam gaisgich nas làidire.


text:
Tachartasan SMO@40
Gheibh thu blas de na tachartasan a bhios a' gabhail àite tron bhliadhna an seo agus air an duilleag Facebook againn. Bidh fiosrachadh mu dheidhinn thachartasan a bharrachd a' nochdadh san àm ri teachd.
An t-Ògmhios
26-28 An t-Ògmhios
Tional: Co-labhairt Celtic Neighbours
Bidh an co-labhairt, cruinneachadh is fèill eadar-nàiseanta nan ealain 's a' chultair seo a' gabhail àite aig Sabhal Mòr Ostag am bliadhna. Le daoine a' tighinn à dùthchannan a leithid Alba, Èirinn, A’ Chuimrigh, Galicia, Na h-Eileanan Fàro, Dùthaich nam Basgach agus Fryslan, 's e cothrom a bhios ann dòighean-obrach nas èifeachdaiche agus nas fheumaile a lorg airson co-obrachadh san àm ri teachd. Barrachd fiosrachaidh agus foirm-iarrtais ri fhaighinn aig www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/tional
An t-Iuchar
01 An t-Iuchar
Cùrsaichean Goirid an t-Samhraidh
Thèid taisbeanadh ùr a chur air bhog a’ foillseachadh eachdraidh an t-Sabhail ann an dealbhan, cuimhneachan agus bàrdachd.
29 An t-Iuchar- 2 An Lùnastal
Cùrsa Chleasaidheachd: Dràma sa Ghàidhlig
Anns a' chùrsa seo tha cothrom ann a bhith ag obair cuide ri cleasachaidhean proifeiseanta Gàidhlig ann an sreath de bhùithtean-obrach agus sàr-chlasaichean gus na sgilean dràma, gutha agus gluasaid agad a leasachadh. barrachd fiosrachaidh aig www.smo.uhi.ac.uk/gd/cursaichean/cursaichean-goirid/acting_gaelic_drama_29_07_2013
An Lùnastal
5-9 An Lùnastal
A' Teagasg Dràma tron Ghàidhlig
Anns a' chùrsa seo bithear an sàs ann an sreath de bhùithtean-obrach is chòmhraidhean cuide ri luchd-teagaisg bhon RCS, agus an cleasaiche is stiùiriche, Artair Donald. Barrachd fiosrachaidh aig www.smo.uhi.ac.uk/gd/cursaichean/cursaichean-goirid/teaching_acting_05_08_2013
5-9 An Lùnastal
Cùrsa rèidio aig Conservatoire Rìoghail na h-Alba
An t-Sultain
2 An t-Sultain – Òraid Chuimhneachaidh Sir Iain Noble aig 7.30f ann an Talla Dhonaidh Chaimbeil, Sabhal Mòr Ostaig.
Bidh an òraid air a thoirt seachad am-bliadhna leis an Dr Urr Ruaraidh MacLeòid às an Fhùirneis ann an Earra-Ghàidheal agus ‘s e an cuspair a bhios aige, ‘Sgoiltean Gàidhlig san Eilean Sgitheanach san 19mh. Tha an òraid bhliadhnail air a chur air dòigh leis an t-Sabhal ann an co-bhonn ri Urras an Eilein, urras a chuir Iain Noble fhèin air chois. Tha fàilte ron a h-uile duine agus tha e an-asgaidh. Thèid an òraid a thoirt seachad ann an Gàidhlig, ach bidh innealan eadar-theangachaidh ann do dhaoine aig nach eil Gàidhlig. Bidh ceòl ann cuideachd agus aoigheachd às dèidh làimh.
10 An t-Sultain
40 bliadhna bhon latha a thòisich a’ chiad chùrsa aig a’ Cholaiste ann an 1973
17 An t-Sultain – Fàilteachadh aig Pàrlamaid na h-Alba
Bidh cothrom ann do dhaoine fiosrachadh fhaighinn mun Cholaiste agus thèid pròiseactan a tha stèidhichte aig a’ Cholaiste a thaisbeanadh.
An t-Samhain
09 An t-Samhain
Sabhal Mòr Ostaig Ball, Taigh-òsta Grosvenor, Glaschu


text:
Forranic Cu Chulaind in ingen ina cluichemag cona comoltaib impe. Ingenai son na m-brugad bautor im Dun Forgaill. Botar side oc foclaind druine & decclamdai la h-Emir. Is isside ingen pas fiu lais-sem de ingenoib Erionn do acaldoim & de tochmorc. Ar is isside congaib na sé buadha fuirre .i. buaid crotha & buad n-gothai, buaid m-bindiussai, buaid n-druine, buaid n-goisse, buaid n-gensai. At-bert Cú Chulaind acht ingen pad comadus n-do ar aois & cruth & cinel & cles & solme, bad deuch lamdai de ingenaib Erenn nad ragad lais & na bad coimdich n-dou do bancelib Erenn mona beth samlaid. Ar as iside oeningen congepied na modai sen. Is airie is die tocmarc sainrud lod Cu Chulaind.
p.232


text:
Pago Pago
'S e prìomh-bhaile Shamoa Aimearaganaich a tha ann am Pago Pago ([ˈpɑŋo ˈpɑŋo] anns a' chànan aca fhèin). Tha am baile na laighe faisg air port-mara Pago Pago anns an eilean Tutuila. 'S e seo an co-chomharran aige: 14°16' 46" Deas 's 170° 42' 02" Iar. Chan e ach baile beag a th’ ann, bha 10,640 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 1990. Tha a’ gabhail a-steach Fagatogo, far a bheil riaghaltas na dùthcha stèidhichte. Tha gnìomhachas eisg, gu h-àraid tùna, agus an roinn turasachd cudthromach anns a’ bhaile. Tha an uirsgeul: 'Miss Thompson' aka 'Rain', sgrìobhte le W. Somerset Maugham, a’ cluich ann am Pago Pago.


text:
Tryleg
‘S e clachan ann an ceann a deas Chuimrigh a th’ann Tryleg (Beurla: Trelech, Treleck neo Trelleck). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Trì Sglèatan bho dhà fhacal anns a’ Chuimris: tri agus llech (sglèat). Chaidh am baile a stèidheachadh anns na meadhan aoisean, nuair a bha e na fiù’ s bu mhotha na Chepstow. Tha e suidhichte anns an t-Siorramchd (Cuimris: Sir) Fynwy, eadar Llanisien agus Trefynwy, ri taobh na Coilltean ris an canar Dyffryn Gwy, air an àirde an ear na siorramachd, dìreach ri taobh na crìochan le Sasainn. Tha am baile fhèin aig 158m os cionn ìre na mara[1] aig astar dhe 85km bho Abertawe agus 43km bho Chaerdyff prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 2,428 daoine a’ fuireach anns an sgìre.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bertrand Russell: (1872 – 1970) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1950.


text:
trèanadh
Trèanadh bho Fèisean nan Gàidheal
Tha Fèisean nan Gàidheal a’ toirt taic do phlana trèanaidh airson luchd-obrach, luchd-oideachaidh, luchd-rianachd agus luchd-saor-thoileach. Tha am plana seo, anns a bheil raon de chùrsaichean a bhios a’ ruith aon no dà là, no cùrsaichean nas fhaide a bhios air an solar le companaidhean bhon taobh a-muigh airson am faighear taic-airgid, a’ brosnachadh leasachadh proifeiseanta leantainneach agus tha e cuideachadh ann a bhith a’ leasachadh staid proifeiseanta de sgioba a tha gu ìre mhòr saor-thoileach tron bhallrachd air fad.
Trèanadh do luchd-teagaisg
Cùrsa dà-latha do Luchd-teagaisg nam Fèisean
Sgilean teagaisg, dìon-chloinne, sgilean practaigeach aig 3 ìrean
Càite: Sabhal Mòr Ostaig
Cuin: 21/22 An Gearran 2015
Uair - Disathairne 10.30m - Didòmhnaich 4f (le cuid-oidhche Disathairne)
Prìs: £70 uile gu lèir.
Gheibhear foirm-clàraidh 2015an seo as t-Fhoghair, ach tha foirm-clàraidh 2014 an seo mar fhiosrachadh.


text:
25.04.2012
Bidh a' bhuaidh a tha aig gintinn lùths ath-nuadhaichte air coimhearsnachdan is turasachd mar fhòcas aig seisean fianais an-diugh (Diciadain 25 Giblean). Bidh an seisean seo mar fhiosrachadh don Rannsachadh air Lùths Ath-Nuadhaichte, a chaidh a chur air bhog le Comataidh Eaconamaidh, Lùths is Turasachd san Fhaoilleach.
Thuirt Neach-Gairm na Comataidh, Murchadh Frìseil BPA:
"Thog ar rannsachadh nàiseanta air targaidean Riaghaltas na h-Alba a thaobh lùths ath-nuadhaichte, agus an gabh an coileanadh gus nach gabh, fianais mu-thràth o 30 neach-fianaise, a' dèiligeadh ri cuspairean mar an t-siostam-dealbhaidh agus na tha a dhìth de dh'adhartas teicneolais gus na targaidean a choileanadh.
"San t-seisean an-diugh cluinnidh a' Chomataidh beachdan luchd-fianais mu bhuaidh lùths ath-nuadhaichte air turasachd is air coimhearsnachdan. Leanaidh sinn oirnn a' togail beachdan luchd-fianais eile sna mìosan ri thighinn agus sinn a' dol air adhart gu co-dhùnadh iomchaidh agus aithisg dheireannach na Comataidh."
Chuir a' Chomataidh a Rannsachadh air Lùths Ath-Nuadhaichte a thaobh an gabh targaidean ùr-leasaichte Riaghaltas na h-Alba taobh a-staigh a Mapa-Slighe 2020 chun Lùths Ath-Nuadhaichte a choileanadh gus nach gabh, agus gu sònraichte an targaid mhòr gum biodh Alba a' gintinn 100% de na tha a dhìth air muinntir na h-Alba de dhealain o stuthan ath-nuadhaichte mu 2020. Thathar an dùil gun nochd aithisg dheireannach na Comataidh san fhoghar aon uair 's gu bheil gach fios is fianais a-staigh.
Ri linn seisean fianaise air 25 Giblean, èistidh a' Chomataidh ri fianais o riochdairean Buidheann Trump agus Coimhearsnachdan An Aghaidh Muilnean-Gaoithe na h-Alba (CAAMGA) mu bhuaidh targaidean lùths ath-nuadhaichte air coimhearsnachdan is turasachd.
Chaidh còrr is 160 beachdan sgrìobhte a chur a-steach don Rannsachadh mu-thràth agus chualas fianais-bheòil o 30 duine. Agus a' Chomataidh ag ullachadh gus tuilleadh fianaise a thogail eadar an-dràsta 's an t-samhradh, dèiligidh luchd-fianaise ri teachd ris na leanas:
Cùisean cliath is bun-structair - nam measg, sàbhailteachd a' chliath san àm ri teachd, cosgaisean-ceanglaidh agus dòighean gus glacadh na ghabhas faotainn de lùths ath-nuadhaichte ann an eileanan na h-Alba a bhrosnachadh.
Airgead is cur-an-seilbh, nam measg ceistean a thaobh leasachadh ann an teicneolas cumhachd na mara, gu sònraichte aig an ìre chudromach a leanas a' chiad ìre de Rannsachadh is Leasachadh.
Pròiseactan coimhearsnachd - a' sgrùdadh iomfhillteachd an t-siostaim agus na tha a dhìth de sgilean a thaobh a stiùireadh gu soirbheachail.
Cùl-sgeul
Am measg nam prìomh cheistean air am bithear a' beachdachadh ri linn an rannsachaidh, bidh:
A bheil an teicneolas a choileanas gach targaid ri fhaotainn agus so-ruigsinneach?
A bheil na h-oilthighean 's na h-ionadan-rannsachaidh againn làn deiseil dèiligeadh ris an leasachadh teicneolach a tha a dhìth?
Ciamar a ghabhas prìomh-amasan nàiseanta agus ceistean ionadaile a rèiteachadh?
A bheil dearbhadh againn gun gabh am bun-structair a tha a dhìth a leasachadh is a mhaoineachadh a chor is gun reic Alba lùths sam bith a bharrachd ris a' chòrr den Rìoghachd Aonaichte?
Dè a' bhuaidh a bhios aig seo air na phàigheas luchd-caitheimh?
Am bi gu leòr de mhaoineachadh ann a leigeas le airgead a chur an seilbh san dà chuid cur-a-steach agus leasachadh gach teicneolas iomchaidh?
Am bi gu leòr de sgilean aig muinntir na h-Alba a tharraingeas cur-airgead-an-seilbh on taobh a-staigh?
Am foghain leasachaidhean ann am margaidhean an lùths agus a thaobh subsadaidhean fhaotainn aig ìre an dà chuid RA is AE gus na targaidean a choileanadh?


text:
An Taigh Dubh, Arnol
Taigh-tughaidh làn àirneis ann an Leòdhas a bheir dealbh air leth den t-saoghal a bh’ ann.
Tha sabhal, bàthach agus iodhlann na chois cuideachd. Ri taobh an Taigh Dubh, tha taigh-croite bho na 1920an. Tha ionad luchd-tadhail le taisbeanaidhean-mìneachaidh, ag aithris eachdraidh an làraich agus na ciùird ionadail.
Suidheachadh
Ann an Arnol, Eilean Leòdhais, 18cm air taobh an iar-thuath Steòrnabhaigh air an A858.
Roinn – Na h-Eileanan Siar. NB 310 492.
Slighean-rothaireachd
Làrach air Lìonra Nàiseanta nan Slighean-rothaireachd
Fios gu
Fòn 01851 710395
Uairean fosglaidh
Fosgailte fad na bliadhna ach a-mhàin air Latha na Sàbaid.
Prìsean
Inbhich £2.50 Clann £1.25 Lasachadh £2.00