c: text/plain

text:
Fhionnaghal,
Cho\rd an litir seo rium gu mòr. Tha a' Gha\idhlig innte cho na\darrach. Is
toigh leam gu h-a\raidh an abairt "air gach cu\il agus cia\l". Chan fhaca mi
i roimhe, ach tha mi faicinn gu bheil i ann am faclair Mhic'ill Fhinnein.
Cailean
Cànan ar Cridhe 's ar Gaoil
http://www.gaeldesign.com/colinmark
----- Original Message -----
From: Fiona Patrick
To: [log in to unmask]
Sent: Friday, August 15, 2003 10:41 PM
Subject: Re: "Litrichean Alasdair Mhòir"
Seo earrann à "Litrichean Alasdair Mhòir" mar a gheall mi. Tha mo mhathair
na cadal an dràsta fhèin, mar sin, tha mionaid no dhà agam.
Cuimhnichibh gun deach seo a sgrìobhadh o chionn bliadhnachan, mar sin, tha
an litreachadh car seann-fhasanta an coimeas ris litreachadh an là an-diugh.
Cuideachd, leis gun robh duilgheadas aig clò-bhualadairean sna
seann-làithean ri fada air fuaimreag a chuir ann, dh'fhàg Alasdair a-mach
iad, cha mhòr, sna sgrìobhaidhean aige. Rinn mi cinnteach nach do dh'fhàg
mi mearachd san leth-bhreac.
le dùrachd
Fionnghal
d31-33 'Sgriob bho'n Tigh' - 2 [san sgeul, tha e air toiseach a dhèanamh
air cuairt a Thìr-Mhòr air son fear-speuclairean fhaicinn leis cho dona 's a
tha fhradharc fhèin air fhàs]
A Dhuine Chridhe,
Mar a thuirt mi ruibh 's an litir mu dheireadh, dh' fhag carbad a'
mhuilleir sinn aig buth Dhomhnull Alasdair, agus chaidh mi-fhein agus Calum
do Thigh-Osda a' Chruin air a' Mhol a Tuath, agus dh' orduich sinn blasad
bìdh, oir chan'eil ni air an talamh is fhearr airson deagh chail a thoirt do
neach na sgriob bho Bheascleit gu Steornabhagh - cuiridh tlath-ghaoth
fhallain na mointich spionnadh nuadh araon an corp agus an anam. Fhuair
sinn tea ghasda agus ar leor de sgadan ur. Bha an sgadan gun teagamh ro
mhath, ach air mo shon fhein dheth, chan fhaigh mi an aite sam bith sgadan
ur cho blasda cailmhor agus a gheibh mi am Bearnaraidh againn fhein, agus
nach'eil gach iasg a shnamhas an Loch a Ròg ainmeil air feadh an t-saoghail
uile. Chaidh sinn cuairt troimh 'n bhaile, agus bha sinn a' tachairt an sud
agus an so ri seann eolaich. Co chunnaic sinn a' tighinn a mach a buth
Domhnuill Uige ach ar seann charaid, Torcull, a Garrabost. Bha e 'g innse
dhuinn gu robh duil aige dhol gu Ard-Sheanaidh na h-Eaglais Shaoir Aonaichte
am bliadhna, agus na'm bithinn seachduin air dheireadh bhitheadh a
chuideachd agam cho fad ri Inbhir-nis. Bha mi 'g innse dha an turus air an
robh mi agus thuirt e rium gu'n d' fhuair esan speuclairean an Obair
Dheathain bho chionn da bhliadhna, agus gu faic e nise cho math agus a
chitheadh e an uair a bha e'n a shia bliadhna diag, agus thug na briathran
ud bho'n duine choir togail nach bu bheag do m' inntinn. Thug e dhomh ainm
agus seoladh na butha, agus dh' iarr e orm innse gur h-esan a chuir ann mi,
agus 's ann dhomh-sa b' fhiach sin a dheanamh.
De mar a dh' fhas Steornabhagh cho mor bho'n chiad uair a sheas mise air
cabhsair Sraid Chrombhell an toiseach. Ah, dhuine, 's iomadh cean a chaidh
an currac bho'n latha sin. Cha robh mi ach dusan bliadna 'n uair a chaidh
mi comhla ri Aonghas Drobhair gu Steornabhagh aig am na dròbh. Tha cuimhne
agam air an aran-cridhe fhuair mi an ann aon de na buthan - cho milis agus a
bha e - agus a' farmad a bh' agam ri clann bheaga a' bhaile gheibheadh e an
comhnuidh. 'S ann an uair sin a fhuair mi a' chiad phaidhir bhròg ann am
buth Sheumais Chaluim. Bha iad laidir toirteil, le seachd sreathain
tacaidean, agus tha cuimhn' agam fhathast air a' phròis a bh' orm airson an
diosgain a bha annta. Cha chreid mi, ma 's math mo chuimhne, nach robh iad
tri oidhcheanan co dhiu fo mo chluasaig an deidh dhomh tighinn dachaidh
leotha, leis cho leig agus a bha mi an ruthadh boidheach a bha anns na buinn
aca a mhilleadh, ach "dh' fhalbh sin agus thainig so" mar a thuirt an
sean-fhacal, agus mar is luaithe tha dion-ruith nan linntean a' dol seachad
air mo cheann, 's ann is aoimhe agus is cubhraidhe tha maoth bheachdan m'
oige tighinn an uachdar m' inntinn. An deidh cuairt mhor a chur air gach
cuil agus cial fhuair sinn sinn fhein ann an oifis Mhic a' Bhruithainn a'
togail cairt-fhairidh airson turus cuain a ghabhail ann am bata-smuide
Steornabhaigh - agus gheibh sibh an corr an ath sheachduin.
Mise agaibh
Alasdair Mor
Want to signoff for a while?
Send command SIGNOFF GAIDHLIG-B to [log in to unmask]


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Oighreachd Bhaile MhicCathain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_DUNCANMACDONALD_012
- ÀITE
- Oighreachd Bhaile Mhic Cathain
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22662
- KEYWORDS
- càraichean, còmhdhail, tionnsgalachd, oighreachdan, carbadan
Ann an Gleann Urchadain, thàlaidh gabhaltas Bhradley Màrtainn air Oighreachd Bhaile MhicCathain bho 1885 gu 1913, mòran dhaoine dhan àite a bha ainmeil agus beairteach. Tha an dealbh seo a' sealltainn, bho chlì gu deas, Bradley Màrtainn, Frederick Townsend Màrtainn agus neach-tadhail a tha air aithneachadh mar bhall den teaghlach Gillette, a choisinn cliù tro bhith a' dèanamh lannan ràsair.
Aig an àm a chaidh an dealbh seo a thogail, bha an ar-a-mach ghnìomhachasail air atharrachaidhean sòisealta mòra a thoirt a Bhreatainn. Is e an rud a b' fhaicsinniche gun robh luchd-gnìomhachais mar Bradley Màrtainn a' sìor-fhàs saidhbhir agus a' faighinn làthaireachd nas motha ann an oighreachdan na Gàidhealtachd. Fhad 's a bha seo a' tachairt, bha na cinnidhean fiùdalach mar an teaghlach Seafield aig an robh an oighreachd, a' dol sìos ann an cumhachd sòisealta agus ionmhasail. Thàinig mòran luchd-tadhal mar Mgr Gillette agus Àrd-Dhiùc Mìcheal à Ruisia a thadhal air an oighreachd nuair a bha an teaghlach Màrtainn nan luchd-gabhail an sin

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tighearna
Tha Tighearna (àitheanta cuideachd cho Triath, Morair, no Duine-uasal) 'na fhear gu bheil cumhachd agus comas aig. Bidh ciallan air leth aige an crochadh ris a' bhrìgh a chleachdadh.
Ann am brìgh cràbhach, 's e ainm a th' anns An Tighearna a' toirt iomradh air Dia, agus gu h-àraidh leis na Creideamhan Abrahamach (Iùdhachd, Ioslamachd, agus Crìosdaidheachd). 'Sa chreideamh pàganach an Wicca, th' ann dà diathan, aon fireannach agus aon boireannach; tha an Dia air thoirt iomradh air An Tighearna agus tha a' Bhan-dia air thoirt iomradh air A' Bhaintighearna.
Facal-freumhachd agus cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an facal-freumhachd an fhacail tighearna bhon tiarna na Gaeilge, bhon fhacal na Gaeilge shean tigerne, sa' Chuimris teyrn, sa' Chuimris shean -tigern, sa' Chòrnais teern, 'sna Bhreatannais shean tigernus: *tegerno-s, tegernio-s, an fiamh teg de tigh, an dealbh sean de taigh; faodaidh an t-adhartas de tighearna agus baintighearna bho "an fear an taighe" agus "a' bhean an fhir an taighe" dhan chiall de "bean-uasal" dealbhaichte air a bhith leis an atharrachadh gun tig ri cànan; dh'èirich "fear an taighe" agus "bean an taighe" ri "duine-uasal" agus "bean-uasal", agus tha na ciallan seana à cleachdadh a-nis.
Ann an roinn nan dualchas na Roinne-Eòrpa, bidh an facal co-ionnan air chleachdadh ri ainm cumanta de labhairt ri, ionnanach ri Maighstir (air uairibh air fhaicinn ri Mgr) (Fraingis Monsieur, Spàinnis Señor, Eadailtis Signore, Gearmailtis Herr, Pòlainnis Pan)


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dccc.xl.iiii.
Forindan, abbas Aird Machae, du ergabail du genntibh i Cloen Comardai cona mindaibh & cona muinntir, & a brith do longaibh Luimnigh.
Orggain Duin Masc o genntibh dú inro marbad Aedh m. Duibh Da Crich, abbas Tire Da Ghlass & Cluana Eidhnigh, & dú inro marbad Ceithernach m. Con Dinaisc, secnap Cille Daro, & alaile ile.
Dunadh di Gallaibh .i. la Tuirgeis for Loch Ri coro ortadur Connachta & Midhe, & coro loscaiset Cluain M. Nois cona dertaigibh, & Cluaen Ferta Brenainn & Tir Da Glass & Lothra & alaile cathracha.
Fiachna m. Maele Bresail, abbas Finndubrach Abe, moritur.
Gormgal m. Muiredaich, episcopus & ancorita Lainne Leire, quieuit.
Cathroiniud for gennte re Niall m. Aedha i Maigh Itha.
Orggain Donncadha m. Fhollomain & Flainn m. Mael Ruanaig la Mael Sechnaill m. Mael Ruanaidh.
Turges du ergabhail la Mael Sechnaill & badudh Turges i l-Loch Uair iarum.
Labraidh m. Ailello, abbas Slane, moritur.
p.304
Robartach m. Bresail, abbas Achaid Bo Cainnigh, moritur.
Robartach m. Flainn, abbas Domnaig Moer, moritur.
Dunadh di Gallaibh Atha Cliath oc Cluanaib Andobur.


text:
Cabar
Tha tilgeil a'chabair na cho-fharpais Albannach tràidiseanta far am bi co-fharpaisich a' tigeil crann mòr.
Gus an cabar a thigeil, feumaidh an tilgeir a làmhan a phasgadh ri chèile anns a' chiad dol-a-mach. Thèid an cabar a-nis a sheasamh gu dìreach leis a'bhun ann an làmh an paisgte an tilgeir. A'cumail a'chabair gu dìreach (rud gu math doirbh a dhèanamh gun a bhith a' call còmhnardas), ruithidh an tilgeir air adhart is tilgidh e an cabar san adhar far a char e bun gu barr tro 180° is laighidh e air a'cheann a b'abhaist a bhith aig a'bharr. Air sgàth is gu bheil astar-uilinn fhathast air a'chabar, thathar an dòchas gun tuit an ceann a b'abhaist a bhith aig a'bhun air adhart, air falbh bhon tilgeir.
Chan e astar a th'ann an amas an tilgeidh idir, is e a'dèanamh cinnteach gun tuit an cabar gu dìreach air beulaibh an tilgeir as dèidh dha a laighe a th'ann. Bidhidh tilgeadh glan a'ciallachadh gu bheil an cabar a' laighe leis a'bhàrr as fhaisge air an tilgeir agus am bun a'tomhadh air falbh gu buileach bho'n tilgeir. Mura bi an tilgeadh glan, tha an tilgeadh ga chomharrachadh mar gum biodh an cabar na làmh air aodann chleoic. Tha na comharraidhean as fheàrr ri fhaotainn na fhaisge air 12:00, mar eisimpleir tha 11.30f nas fheàrr na 2.00m. Ma thuiteas cabar air ais chun an tilgeir, is e uilinn a rinn an cabar an uair a bha e a'seasamh gu dìreach a tha a'cunntadh. Mar eismpleir, tha 87°, gu bhith tutieam, nas fhearr na 75°,
Tha cabar traidiseanta mu 16-20 troighean air fad agus tha e mu 80-130 punnd. Tha am meud is gu h-àraidh am fad a'ciallachadh gum feum neart mhòr a bhith agaibh dìreach gu a sheasamh gu dìreach, agus tha feum airson barrachd nas motha airson a thilgeil. Airson co-fharpaisean beaga, bidh iad a' cleachdadh cabar as aotroime.
Tha an spòrs seo a' buntainn ris a' Ghàidhealtachd ann an Alba agus bi e a'nochdadh gu tric aig Geammanan Gaidhealach


text:
Mì-rian oireach na pearsantachd
Tha mì-rian oireach na pearsantachd, (air chantainn ri Mì-rian Caochlaideach na Pearsantachd no Seòrsa Iomallach leis na luchd a cleachdaidh an t-seòrsachaidh a' ghalar den ICD-10 a' Bhuidhinn Shaoghalta na t-Slàinte) 'na chor inntinneil comharraichte le buaireadh leantach na dreuchd na pearsantachd, comharraichte le atharrachaidhean is doimhne neo-àbhaisteach nan seòl. Faodaidh na siùil seo gluasad gu dàrnach ciall agus co-cheanglaichean eadar-phearsanta.
Diagnostic and Statistical Manual[deasaich | deasaich an tùs]
Sònraichidh an Leabhran Breithneachail is Àireamhail nan Galar Inntinneil (on Bheurla Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) clò-bhualadh ceathramh, DSM IV-TR = 301.7, 'na leabhran air a chleachdadh gu cumanta airson bhreithneachaidh nan galar inntinneil, mì-rian oireach na pearsantachd ('san Aisil II Grunnan B) cho:
- A) Tha ann cumadh leantach neo-sheasmhachd anns na càirdeasan eadar-phearsanta, dearbh-aithne agus tocaidhean, cho math ri giùlan spreigearra comharraichte, a' tòiseachadh mus inbheachd mhoch agus an làthair ann an atharrachadh nan cuspair, mar nochdaidh còig (no tuilleadh) nam feart seo:
-
- Oidhirpean air chuthach a sheachnadh trèigeadh fìor no dealbhta. Nòta: Na gabhaibh a-staigh giùlan fèin-mharbhach no fèin-mhillteach làimhsichte sa' chuspair-deuchainn 5
- Cumadh de càirdeasan eadar-phearsanta neo-sheasmhach is dian comharraichte le sealaidheachd eadar iomaill de foirfeachd is dì-luachadh.
- Buaireas na fèin-aithne: fèin-aithne comharraichte neo-sheasmhach is leantach.
- Giùlan spreigearra ann an dà h-àite co-dhiù gu bheil coltach fèin-mhillteach (mar cleamhnas lom, cosgadh caithteach, mì-rianan ithe, mì-ghnàthachadh stuthan, stiùireadh coma charbaid). Nòta: Na gabhaibh a-staigh giùlan fèin-mharbhach no fèin-mhillteach làimhsichte sa' chuspair-deuchainn 5
- Giùlan, maoidhidhean, gluasad-bhodhaig pillteach fhèin-mharbhach no giùlan fèin-mhillteach mar geàrradh, a' buntainn leis an leigheas de leòntan (sgrath) no smeanglachadh agaibh fhèin.
- Neo-sheasmhachd tocaidhean airson frith-ghluasaid de seòl (mar trom-inntinn, crosdachd, no iomagain dian air uairibh, gun seas mar as trice beagan uair agus gu h-ainneamh tuilleadh na beagan làithean).
- Mothachaidhean leantach na falamhachd
- Fearg mì-iomchaidh no duilgheadas anns an smachd na feirge (mar seallaidhean trice feirge, fearg dhaingeann, ionnsaighean corporra pillteach).
- Diom-bhuan, smaointean paranoidheach ceangailte ri spàirn, meallaidhean no comharran cruaidhe an sgaraidh.


text:
Calann Enair. Noi mbliadna x. et
ceitri fichit et cetri cet
5] & mile ais in Tigerna.
Gniom mór do ghenam a
nAlpain le Righ Alban .i. Semus
7] Sdibard .i. Eighín Mor Mac Domnaill ri Innsi Gall & Eoin
8] Cathanac a mac et Alusdrann Ballach do chrochad a n-aonchroich.
Tadg Mac Diarmata ri Moige Luirg et
Airtigh et Thire
10] Tuathuil et Clainni Cathail, cenn ordoin et oirechois, oinigh et
11] engnama a duthaige fein, ri do cennsoigh & do chiunaigh gac
12] comorsa na comfhoccus gu rabadar umhal orromach dhó, cenn
13] damh & deorad, bocht & daibhir & déibblein is ferr da tanaic 'na
14] duthaig re cian d'aimsir, d'fagbail bais ina longport fein ar
15] Carroic Meic Diarmata & a adhnacal a n-othurlighe a hsen & a
16] shinnser a mainistir na Buille iar mbuaidh ongtha & aithrighe.


text:
- TIOTAL
- An Teaghlach Mac a' Phearsain, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD_PHOTO_01281
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930s
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13155
- KEYWORDS
- gàrradh' Mac a' Phearsain
daoine
Tha Mairead Nic a' Phearsain na seasamh aig mullach an staidhre a tha a' dol sìos dhan ghàrradh bhon taigh aice, 'Gleann Cuidheil', ann an Caol Loch Aillse. Tha an nighean aice, Màiri, a' caitheimh dheise shoilleir na sasamh foidhpe le a h-aghaidh air a' chamara, le aon de shia peathraichean Mairead san ath àite san loidhne agus Niall, mac Mairead, san àite as fhaisge air a' chamara. Chan eil teagamh nach deach an cur nan àiteachan le Donnchadh Mac a' Phearsain, an duine aig Mairead, Cungaidhear A' Chaoil agus neach-togail-dhealbh dealasach.
Thog Donnchaidh Mac a' Phearsain 'Gleann Cuidheil' air leathad creagach os cionn a' bhaile goirid an dèidh dha gluasad a Chaol Loch Aillse ann an 1911. B' e seo dachaigh an teaghlaich airson a' chòrr de bheatha, agus chur a nighean, Màiri, seachad na bliadhnaichean mu dheireadh de a beatha san taigh. Bha Màir ag obair ann an Qxford agus Geneva, ach thill i dhachaigh nuair a dh'fhàs a màthair tinn. Bhàsaich Mairead ann an 1951, 's dòcha nach d' fhuair i a-riamh thairis air bàs Nèill ann an 1944 aig aois 24, agus e ann an seirbheis còmhla ris an 16mh Armlann Gunnachan an Airm ann an Kent. Bhàsaich Màiri fhèin ann an 2007, an dèidh dhith a' chuid mhòr de chruineachadh a h-athair a thoirt dha Tasglann an Eilein Sgitheanaich agus Loch Aillse.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Soillse
Tha Soillse a' toirt còmhla ann an com-pàirteachas Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean,agus Oilthighean Obar Dheathain, Ghlaschu is Dhùn Èideann.
Daoine
Fios air an Sgioba Stiùiridh aig Soillse; am Bòrd Stiùiridh, agus a' Chomataidh Cho-chomhairleachaidh.
Foillseachaidhean
Tha na pàipearan rannsachaidh aig Soillse air poileasaidhean, foghlam, agus Gàidhlig anns a' coimhearsnachd an seo.
Geàrr-aithrisean Rannsachaidh
Tha na Geàrr-aithrisean Rannsachaidh aig Soillse air cuspairean ceangailte le glèidheadh agus ath-bheothachadh na Gàidhlig an seo.
Naidheachdan/Tachartasan
Monday January 16th 2017
Pròtocal Donostia airson Còraichean Cànain
Tuesday December 20th 2016
Tuesday December 20th 2016
"Saoghal Thormoid" ri fhaighinn a-nis
Tuesday November 22nd 2016
"Saoghal Thormoid" a' dol air-loidhne
Thursday November 3rd 2016


text:
27 an Dùbhlachd
'S e 27 an Dùbhlachd an 361mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (362mh ann am bliadhna-leum). Tha 4 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1571 - Johannes Kepler, reuladair Gearmailteach (ch. 1630)
- 1717 - Angelo Onofrio Melchiorre Natale Giovanni Antonio Braschi, ann an Cesena. Pàp bho 1775 gu 1799.
- 1822 - Louis Pasteur, ceimigear às an Fhraing.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1974 - Ned Maddrell, am fear mu dheireadh aig an robh Gàidhlig Mhannain traidiseanta.
- 1805 - Eachann Rothach, 8mh Ridire Taigh an Fhuamhair is seanailear Albannach.


text:
Kl. Ianair .i. f., l. xiii. Anno Domini M.xx.i.
Maidm ria n-Ughaire{folio & column H56rb} m. Dunluing, ri Laigen, for Sitriuc m. Amlaimh, ri Atha Cliath, ocon Deilgne Mo Goroc.
Fros cruithnechta do ferthain i n-Osraighibh.
Crech la mc. Aedha H. Neill dar Uib Dorrthinn batur i Maig Itechta & ro marbsat In Lethderg icon tairrecht conid-tairthetar forgla Airgiall ina diaigh & reimhe (l^ sic in Libro Duibh Da Leithi narratur) conid-tairthetur H. Meith & Mugdorna & na Saitne & Fir Fernmuighi & H. Dorrthainn cona righaibh. Ro bai dono H. Ceilecan & H. Lorcan co n-Uib Bresail & co n-Uib Niallain ara cinn a n-Aenach Macha co comrangadur uile ime, co ruc m. Aedha a gabail tairrsib uile, & ni raibe acht da .xx. deg oglach, & do-cer sochaide etarru for lar Aenaig Macha, l^ Aird Macha. Sic in Libro Duib Da Leithi.
p.458
Branacan H. Mael Uidir, airri Midhe, do bathadh dia Belltaine i l-Loch Ainninde.
Amhalgaid, comarba Patraicc do dhul isin Mumain cetna cur, co tuc mor-chuairt.
Ceallach H. Cathasaigh, ri na Saitne, do marbad do Chenel Eogain.
M. Flainn m. Mail t-Sechlainn, .i. ridomna Temrach, .i. Aedh, & Domnall H. Murchada, .i. ridomna Ailigh, occisi sunt.


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne do Mhac Ic Ailein, Eilean Mur
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0580
- ÀITE
- Eilean Munde
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10499
- KEYWORDS
- Eilean I, Mac Ic Ailein
Eilean Munde
MacIain Ghleann Comhann
Gleann Comhann
Calum Cille
Naomh Mundus
Alasdair MacDhòmhnaill
Tha an carragh-cuimhne seo do Mhac Ic Ailein air Eilean Munde ann an Loch Lìobhan, Gleann Comhann, an làrach-tiodhlacaidh traidiseanta aig muinntir Gleann Comhann. A rèir aithris, chaidh Mac Ic Ailein,(Mac Iain Ghleann Comhann a thiodhlacadh an seo an dèidh murt Ghleann Comhann ann an 1692. Fhuair an t-eilean ainm bhon deisciobal Èireannach aig Calum Cille; Naomh Mundus a dh'fhuirich an sin airson greis anns an 7mh linn.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Comataidh 200 bliadhna Ullapuil, 1988
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0360
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1988
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40238
- KEYWORDS
- Ulapul
200 bliadhna
Comann Iasgaich Bhreatainn
Boireannaich Comataidh 200 Bliadhna Ullapuil.
Clì gu deas nan seasamh: Sìne Urchardan, Mairead Despicht, Seonag Mhìcheil, Oighrig NicCrisnidh, A' Bhean-uasal Gillian Troughton, Nan Crùban C-D: Heather Chaimbeul agus Robaidh NicCoinnich.
Bha am baile na phàirt den sgeama mhòr a chuir Comann Iasgaich Bhreatainn air chois gus taic agus brosnachadh a thoirt do bhàtaichean-iasgaich na h-Alba airson iasgach an sgadain a-mach bho oirthir na h-Alba an àite nan Dùitsich agus nàiseanan cèin eile.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- An Seansal, Cathair-eaglais an Naoimh Anndra, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_STAND_CATH_022
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1890an
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30018
- KEYWORDS
- eaglaisean
cathair-eaglaisean
ailtireachd eaglaisean
taobh a-staigh eaglaisean
ailtireachd
àirneis eaglaise
San dealbh seo chithear Còisir agus Ionad-naomh (Sanctuary) na Cathair-eaglais. Chaidh an sgrìon agus na geataichean iarainn a tha rim faicinn air beulaibh an deilbh an toirt air falbh a-rithist agus sgàilean Carragh-cuimhne a' Chogaidh a chur nan àite. Chaidh suidheachain na còisire an suaipeadh ann an 1909 airson nan suidheachain a th' ann an-diugh mar chuimhneachan air an Easbaig Seumas Kelly. Ann an 1951, mar chuimhneachan air an Easbaig Artair MacIllEathain, chaidh Cùirtearan gach taobh na h-altaire a shuaipeadh airson clàran fiodha.
Tha cathair mhòr an Easbaig fhathast ann. Chaidh a shnaidheadh san sgìre ann an darach làidir le Anndra Friseal. Tha suaicheantas Sgìre-easbaig Mhoireibh, Rois is Ghallaibh air fhoillseachadh air druim na cathair. 'S e 'kathedra' a tha sa chathair seo, am facal Greugach airson cathair Easbaig, a' dèanamh na h-Eaglais seo na Cathair-eaglais.
'S ann à clach à Caen agus oillbhastair geal, le clàran innte den Agnus Dei, (Uan Dhè) agus am Pelican, a tha an altair. B' e seo gibht on Easbaig Èdein. Os cionn na h-altair tha 'reredos' ann de chlach à Caen a chaidh a ghràbhaladh le Tòmas Earp. Tha e a' sealltainn sa mheadhan An Ceusadh, agus air aon taobh clàr a' sealltainn àmhghar Chriosd ann an Gethsemane agus an Aiseirigh air clàr an taoibh eile.


text:
C.B. Dhùn Dèagh
`S e club ball-coise proifeiseanta suidhichte ann am Baile Dhùn Dèagh, Alba a th’ ann an Club Ball-coise Dùn Dèagh. Tha am far-ainm The Dees air a’ chlub agus tha iad a` cluich san lann-cluich Pàirc Dens. `S e dubh-ghorm an dath a th`air an lèine-dhachaigh aca.
Tha Dùn Dèagh an-dràsta a’ cluich ann an Ciad Roinn na h-Alba, air dhaibh tuiteam à Prìomh Lìog na h-Alba ann an 2005. Tha iad fo stiùir Alex Rae, a tha cuideachd na chluicheadair anns an sgioba. Chaidh Rae a chur anns an dreuchd air 24 Cèitean, 2006 nuair a bha Alan Kernaghan air a chur a-mach às. Dh`fhairtlich orra an dà bhliadhna gus an àm seo fhaighinn air ais anns a` phrìomh lìog, bhon a chrìochnaich iad ann an 7mh àite an 2005-2006 agus 3mh àite an 2006-2007.
Tha e na annas do mheud na cathrach, Dùn Dèagh, gu bheil e an comas dha dà àrd-sgioba ball-coise proifeiseanta a ghiùlan: CB Dùn Dèagh agus Dùn Dèagh Aonaichte. Tha an dà sgioba nan còmhstritheach làidir ris a chèile agus tha na lannan-cluiche aca mar uidhe corra cheud slat eadar a chèile.


text:
Iomairt nan Toraidh an aghaidh na Gàidhlig?
'Carson a tha uiread de ghearain a' nochdadh bho na Toraidhean an-dràsta a thaobh na gàidhlig. Bha uair nuair a bha iad co-dhiù a' toirt a chreids gun robh iad taiceil. Mo thogar, chan eil torr suim anns na Toraidhean a-nis, tha iad nan nàdar de Mhoonies ann an Alba.Craicte, gun iarraidh, gun fheum...'
Dè an dòigh eile a tha air fhàgail aca gus ceann-naidheachd beag fhaighinn ach ann a bhith a chur sìos air Gàidhlig? ‘S e roinn a th’ ann an sin a tha cheana loma-làn amadain ge-tà. Chan eil an t-amaideas acasan math no cruthachail gu leòr a bhith faighinn àite maireannach am measg an luchd-cumhang ealanta ud. Laighe iad air a’ chuspair mar dhealain-dè ach bu chòir do fios a bhith aca gur e dreuchd fad-bheatha a th’ ann ann an a bhith a’ cur sìos gu dìcheall air a’ chanan Bidh na Toraidhean ann an Alba a-mach air na Mohamadaich a-màireach saoilidh mi airson bìdeag bheag eile fhaighinn sna meadhanan-otrachais. Rudeigin gòrach eile a chur eadar dealbhan chìoch ‘s tòin.


text:
Comhairle Baile Dhùn Dè
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Baile Dhùn Dè[1] a tha a' dèiligeadh ri Dùn Dèagh.
Chruthaicheadh i ann an 1996 o sgìre Baile Dhùn Dè ach pàirtean de Mhonadh Fotha.
Tha 29 comhairlichean aice, 16 Nàiseantaich (ann an smachd), 10 Làbaraich, 1 neo-eisimealach, 1 Tòraidh agus 1 Libearal Deamocratach.[2] 'S e Ken Guild a tha san ceannard na rianachd.
Tha Plana Gàidhlig aice.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba
- ↑ Comhairle Baile Dhùn Dè: Political Makeup (Beurla). Air a tharraing 4 am Màrt 2016.
- ↑ Comhairle Baile Dhùn Dè: Gàidhlig/Gaelic Air a tharraing 4 am Màrt 2016.
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
- TIOTAL
- An Drochaid Dhubh le fiodh tùsail, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_045
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1880an; 1890an
- CRUTHADAIR
- A Dallas
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11084
- KEYWORDS
- drochaidean fiodha
Inbhir Nis
A. Dallas
An Drochaid Dhubh
Drochaid Waterloo
Tha an dealbh seo, air a togail le A. Dallas, a' sealltainn na Drochaide Duibhe le fiodh tùsail, ann an Inbhir Nis. Chaidh a togail ann an 1808 agus chaidh Drochaid Waterloo a cur na h-àite ann an 1896. Thathar ag ràdh gun d'fhuair i a h-ainm 'An Drochaid Dhubh' seach gun robh am fiodh a bh'innte cho dorcha.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Wittenberg
Is e baile beag Gearmailteach a tha ann an Lutherstadt Wittenberg. Tha e na laighe ann an earra-dheas Sagsainn-Anhalt ri taobh na h-aibhne Elbe. Tha mu 46.000 daoine a' fuireach an seo [1]. Tha an dàrna phàirt den Oilthigh Halle-Wittenberg an-seo cuideachd.
Tha Wittenberg cliùiteach o chionn’s gur e seo an t-àite far an do thòisich an t-Ath-Leasachadh. Tha Eaglais a' Bhaile, Eaglais a’ Chaisteal, taigh Màrtainn Lùtair agus taigh Mhelanchthon ann, a tha air an dìon mar dualchas na cruinne leis an UNESCO[2] (còmhla ri Lutherstadt Eisleben). Mar sin is e Lutherstadt Wittenberg (Baile-Lùtair Wittenberg) an t-ainm oifigeil a tha air Witttenberg.
Susbaint
Eaglais a’ Bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Thòiseachadh air Eaglais a' Bhaile Wittenberg [3] ( Stadtkirche Wittenberg sa Ghearmailtis) a thogail ann an 1187. Thogadh an t-àite, far a bheil an altair, ann an 1280, agus eadar 1412 agus 1439 chaidh na stìopallan agus an corp-eaglais mòr a thogail, mar a tha iad rim faicinn an-diugh. Eadar 1522 agus 1811 chuireadh togalachan eile ri taobh na h-eaglaise. Ann an 1928 agus 1980-1983 chaidh nuadhachadh na h-eaglaise.
Bha Màrtainn Lùtair a’ toirt na searmonan aige seachad ann an Eaglais a’ Bhaile Wittenberg. An seo bha an aifreann ri cluinntinn anns a’ Ghearmailtis airson a chiad turas agus fhuair na luchd-creidheamh Suipeir an Tighearna ann an dà doigh, àran agus fion. Tha dealbh miorbheallach ann a rinn Lucas Cranach as sine: “Suipeir an tighearna“.
Eaglais a' Chaisteil[deasaich | deasaich an tùs]
Canar gur e Eaglais a’ Chaisteil Wittenberg [4] [5] (Schlosskirche Wittenberg sa Ghearmailtis) an t-àite far an do chuir Màrtainn Lùtair na 95 argamaid aige ris an doras ann an 1517.
Ann an 1490 chaidh lùchairt ùr a thogail airson a’ bhaile Wittenberg a dhìon. Ri taobh na lùchairt thogadh eaglais ùr (1496-1506). Bha na luchd-ealainn Albrecht Dürer, Jacopo de'Barbari agus Till Riemenschneider a’ toirt cuideachadh dhaibh. Ach ann an cogadh seachd bliadhnaichean (Seven Year’s War sa Bheurla) chaidh an eaglais a losgadh le teinne (1760). Bha tòrr pìosan ealainn agus fuidheall air chaill, ri measg an doras fiogha. Bha an eaglais sgrioste a-rithist ann na Cogaidhean na Saorsa (1814). Bhon uair sin bha saighdearan a’ fuireach an-seo. Eadar 1883 agus 1892 chaidh ath-nuadhachadh na h-eaglaise anns an stòidhle tùsail. Tha doras à umha ann leis na argamaidean Lùtair ann an Laideann, giobht bhon rìgh Pruiseach Frederick William IV. Am broinn na h-eaglaise tha uaighean Màrtainn Lùtair, Melanchthon agus Frederick III (Frederick the Wise) ann.
Taigh Mhelanchthon[deasaich | deasaich an tùs]
Is e taigh Mhelanchthon (Melanchthonhaus 'sa Ghearmailtis) aon de na taighean as brèagha à Linn an Ath-bheòthachaidh anns a’ Ghearmailt. Fhuair Melanchthon e mar gibht bho Frederick III ann an 1536. Bha e a’ fuireach an-seo leis an teaghlach aige. Bha e na àrd-ollamh anns an Oilthigh Wittenberg, ach anns an taigh sgrìobh e co-ionad a’ Chreideamh Pròsdanach. Anns an dàrna làr chìthear dealbhan tùsail air a’ bhalla, a rinn na h-oileanaich a bha a’ fuireach an-seo.
Ann an 1810 thòisicheadh taisbeanadh beag mu bheatha Mhelanchthon ann an trì seòmraichean. Bho 1954 is e taigh-tasgaidh a tha ann am Melanchthonhaus. An-diugh tha e dìonta cuideachd mar dualchas na cruinne leis an UNESCO.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Baile Wittenberg http://www.wittenberg.de
- ↑ UNESCO http://whc.unesco.org/en/list/783
- ↑ Eaglais a' Bhaile Wittenberg http://www.stadtkirchengemeinde-wittenberg.de
- ↑ Eaglais a' Chaisteil Wittenberg http://www.schlosskirche-wittenberg.de
- ↑ Eaglais a' Chaisteil Wittenberg http://unterkunft.wittenberg.de/en/seiten/schlossk/sk01.html anns a' Bheurla
- ↑ Stadt Bretten
- ↑ Stadt Göttingen
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- www.Wittenberg.de Duilleag oifigeil Wittenberg
- Martin Luther.de Àiteachan a tha ceangailte ri Màrtainn Lùthair ann an Sagsainn-Anhalt
- www.webinfo.de Duilleag mu chultair agus Turasachd Wittenberg
- „Schätze der Welt“ Tha filmichean beaga (15min) mun chuid as motha dhen dhualchas na cruinne UNESCO rim faicinn mar RealPlayer-bhidio
- www.sacred-destinations Wittenberg Photo Gallery


text:
Clachan Ghlinn Lus
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Reicheit, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann an Clachan Ghlinn Lus neo Baile na Cloiche (Beurla/Beurla Ghallta: Glenluce). Tha e suidhichte aig 23m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-Aibhne Luis, far a shruthas e gu màthair-uisge na Linne Salmhaigh, aig ceann a’ Bhàigh Luis, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar An t-Sròn Reamhar agus Cill Chomhghain. Tha e 304km air falbh bho Obar Dheathain, 115km bho Ghlaschu, 80km bho Dhùn Phrìs agus 157km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann an Clachan Ghlinn Lus. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann[5] ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns An t-Sròin Reamhair.[6]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à baile agus clach anns a' Ghàidhlig fhèin a bh' ann seann ainm a' bhaile. Bheireadh sin Baile na Cloiche dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh.[7] A dh’ aindeoin sin, tha cuid dhen bheachd gur ann à lùb a th’ann an t-ainm ùr, a bheireadh Gleann an Lùib dhuinn, ged a tha gleann agus ainm na h-aibhne mòran nas coltaiche.[8] Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.[9]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha tobhta Glenluce Abbey faisg air a' bhaile. Chaidh an abaid a thogail timcheall air 1190. Chaidh an eaglais a chithear an-diugh a thogail ann an 1814 agus chaidh seansail a chur rithe ann an 1968.[10]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Seann Lus a bhuineasClachan Ghlinn Lus, a ghabhas a-steach Achadh na Meilge, Barblae agus Dùn Reicheit cuideachd. Tha dìreach 1,315 duine a' fuireach san sgìre air fad.[11] Tha 15 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 02 (Siorrachd Bhaile na h-Ùige an Iar) airson Comhairle na Roinne.[12]
Gnàth-shìde[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.4 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1142mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Clachan Ghlinn Lus. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann an Clachan Ghlinn Lus.[13] Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 62mm eadar an Cèitean (dìreach 64mm) agus an Dàmhair (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.6 °C.
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile:
- 430 An t-Sròn Reamhar - Baile Ùr Ghlinn Lus - Clachan Ghlinn Lus
- 430 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Clachan Ghlinn Lus - An t-Sròn Reamhar.[14]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance From To
- ↑ A’ Chomhairle
- ↑ Stranraer Academy
- ↑ Studies in the Topography of Galloway, Sir Herbert Eustice Maxwell of Monreith, Constable, Dùn Èideann, 1887
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Scotland's Churches
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Climate Data
- ↑ Còmhdhail na Comhairle
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 197 573
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
- TIOTAL
- 15013 a' tighinn a-steach a dh'Inbhir Ùige air trèana mheasgaichte
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1424
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28033
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
trèanaichean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn 15013 a' tighinn a-steach a dh'Inbhir Ùige air trèana mheasgaichte.
Ann an 1892 fhuair Rèile na Gàidhealtachd dà einnsean tanca 4-4-0 a chaidh a thogail dha Rèile Mòr an Ear Uruguaidh ach cha do ghabh iad iad. An dèidh ùine dearbhaidh cheannaich iad an dà locomotaibh agus b' e HR 101 & 102 a bh' annta. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 15013 a bh' ann an 101 agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh sa Iuchar 1934.


text:
Manuel Azaña Díaz
B' e Manuel Azaña Díaz (Alcalá de Henares, 10 am Faoilleach 1880 - Montauban, (An Fhraing, 3 an t-Samhain 1940 [1]) fear-lagha, neach-poileataigs agus sgrìobhadair às an Spàinn. ‘S e Ceann-suidhe Dàrna Poblachd na Spàinne a bh' ann bho 1936 gu 1939. Bha e na fhear-poileataigs agus na òraidaiche uabhasach cudromach, a-measg an fheadhainn na b' fheàrr na Spàinne san 20mh Linn co-dhiù, a bharrachd air a bhith gu math cliùiteach mar sgrìobhadair agus mar fhear-aithris cuideachd. Choisinn e an Duais Nàiseanta an Litreachais (Spàinntis: Premio Nacional de Literatura) ann an 1926 airson an leabhair La Vida de Juan Valera (Gàidhlig: Beatha Juan Valera), ach ‘s e pìos dhràma La Velada en Benicarló (An Oidhche Bhàn am Benicarló), mu dheidhinn na Spàinne tro na 30an a th' ann an obair na b' ainmeile a sgrìobh e. ‘S e fear dhe na tobraichean eachdraidheil as fheàrr gus an linn sin a thuigsinn a th' ann an leabhar-latha aige.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Alcalá de Henares, faisg air Madrid, ann an 1880. ‘S e an treas mac dhe ceathrar a bha aig Esteban Azaña Catarinéu agus María Josefina Díaz-Gallo Muguruza a bh’ann. A bharrachd air a bhith na Phròbhaist, bha athair Mhanuel cuideachd na nòtaire agus na chlèireach, a sgrìobh leabhar eachdraidheil mu dheidhinn a’ bhaile, Historia de Alcalá de Henares (Eachdraidh Alcalá de Henares), ann an 1882. ‘S e luchd-malairt beairteach à Escalada, faisg air Burgos, a bh' ann teaghlach a mhàthar. Dh’eug a phàrantan gu math òg agus thug bràthair-athar buaidh mhòr airsan, gu seachd àraidh taobh sgoilearachd is foghlam. Thug e ceum ann an Lagh bho Oilthigh Zaragoza, ann an 1898 agus fhuair e Dotaireachd ann an Lagh bho Oilthigh Central, ann am Madrid, ann an 1900. Bha e na oileanach san Oilthigh Pharis cuideachd, ann an 1911. Phòs e ri María Dolores Rivas Cherif, piuthar a dheagh charaid Cipriano Rivas Cherif, ann an 1929.
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich Azaña ri sgrìobhadh ann an 1897, nuair a stèidhich agus dheasaich e is a chuid charaidean iris air an robh Brisa del Henares (Oiteag an Henares). Bho 1901, sgrìobhadh e mu dheidhinn an Litreachais agus dràma san iris Gente Vieja (Daoine Aosmhor) ann am Madrid, fon ainm Salvador Rodrigo. Ann an 1903, b’ fheudar dha thilleadh gu Alcalá de Henares air adhbharan pearsanta, far an do sgrìobh e an nobhail La Vocación de Jerónimo Garcés (An Gairm aig Jerónimo Garcés) a thuilleadh air aithrisean san iris ionadail La Avispa (An Speach). Ann an 1911 sgrìobh e aithis neo dhà ann La Correspondencia Española (Co-sgrìobhachadh na Spàinne) an aghaidh Phío Baroja agus an ginealach dham bhuineadh e, leis nach robh iadsan idir airson a bhith an sàs ann an iomairt phoileatagach gus an Dùthaich a leasachadh. Ann an 1920 stèidhich e agus a charaid Rivas Cherif an iris litreachail La Pluma (Am Peann) agus ann an 1923 fhuair e cuireadh gus seann iris eile, air an robh España (An Spàinn), ath-bheòthachadh. Sgrìobh e La Vida de Juan Valera (Beatha Juan Valera) ann an 1926, a bhuannaich Duais Nàiseanta an Litreachais agus ann an 1927 dh’fhoillsich e El Jardín de los Frailes (Garradh nam Manach). Sgrìobh e pìos dhràma ann an 1929, air an robh La Corona (An Crùn). Deasbadadh e suidheachach na Spàinne tron obair aige. Ann an 1937 dheasaich e Cuaderno de La Pobleta. Memorias Políticas y de Guerra (Leabhar-latha Pobleta. Cuimhneachan poileataigeach a’ chogaidh) agus pìos Dhràma eile, La Velada en Benicarló (An Oidhche Bhàn am Benicarló), ri linn a’ Chogaidh Shìobhalta.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Ged an do bhuineadh e do theaghlach nach b' e idir bochd, bha uidh mhòr aig Azaña ann an ceartas sòisealta bho chionn fhada air sgàth ‘s gun d’fhuair e deagh oicheachaidh bho bhràthair a mhàthar, Félix Díaz Gallo. Leughadh e mòran mu dheidhinn poileataigs na Frainge agus Shasainn na òganach cuideachd. Ann an 1900 fhuair e ballrachd Ateneo de Madrid, club deasbad le freumhan ann an saoghal beachd-smuainealas libearalach na Frainge, bho àm an t-Soillseachaidh, aig deireadh an 18mh Linn. Thoisich e ri òraidean poileataigeach a dhèanamh is e airson ceartas sòisealta a bhrosnachadh tro Shòisealachd san dùthaich aige fhèin.
Slàinnte agus Bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail Azaña thall thairis na fhògarrach ann an campa ann an taobh a deas na Frainge, nuair a bha e dìreach 60 bliadhna a dh’aois. Chan fhaodadh dhàsan a dhol air bàta gu ruige Meagsago ron an Dàrna Cogaidh air sàilleabh cho tinn ‘s a bha e, agus le sin bha e fhathast san Fhraing nuair a thug na Nàsach ionnsaigh air an dùthaich sin as t-samhradh 1940. Dh’iarr na Faiseataich Spàinnteach ceart ga thoirt air ais gu ruige na Spàinne Azaña, nuair a chuir an Gestapo an greim e. Bhàsaich e le tinneas cridhe agus an cnatan mòr ann am Montauban, air an 4mh latha dhen Shamhain 1940.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Témime, Emile (Arkheia, iris 19): “De l’exil à la mort : le désespoir d’Azaña,” ann an: Arkheia revue d‘ histoire. Air a thogail 17mh dhen Lùnasdal 2016.


text:
- TIOTAL
- Ceann-cunntais aig Iain Mac a'Phearsain, Fear-dèanamh Uidheim is Dinneadair Bheathaichean, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB232_D594A_MACPHERSON
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1913
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8191
- KEYWORDS
- cunntasan
cunntais
spòrs
'S e seo an ceann-cunntais aig Iain Mac a'Phearsain, Emporium Spòrs. 'S ann air 24 Sràid na h-Eaglais a bha a' gnothachas, a chaidh a stèidheachadh an 1887. Chaidh an cunntas a dhèanamh suas ann an 1913 agus tha na deilbh ag obair mar shanas-reic air ceàrd na bùtha. Tha an ceann-cunntais ag ràdh 'Gun, Fishing Tackle Maker and Taxidermist......Complete Sports Outfitter.'
Chaidh cinn-chunntasan an cleachdadh ann an gnothaichean reic o mun cuairt air an 18mh linn gu meadhan an 20mh linn. Sna bliadhnaichean deireannach aca bha iad air a dhol a-steach nan ceann-litrichean cuideachd airson sgrìobhadh gu daoine. 'S ann às a' chairt-mhalairt, mar a dh'aithnicheadh e, a thàinig an ceann-cunntais agus a bharrachd air a bhith na chunntas no 'invoice' agus na chuidhteas no 'receipt', bha e cuideachd feumail na shanas gus companaidh a mholadh. Mar bu trice, air a' cheann-chunntais bhiodh ainm, ceàrd, comharra-ceàrd agus seòladh na companaidh. Bhiodh àireamh a' chunntais, fios mu phàigheadh, liosta den bhathar agus suim uile gu lèir, uile air an sgrìobhadh air. Bhiodh cuid de chinn-chunntasan ann air am biodh dealbh den bhùth no den fhactaraidh agus clàr den bhathar a bha iad a' reic, leithid adan, brògan no tombaca


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Mairead Black mu sgoil aig àm an Dàrna Cogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF05_TRACK02_BLACK
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Margaret Black
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3219
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
às-fhalamhachadh
evacuation
sgoiltean
claistinneach
Bha clasaichean aig Mairead Black sna h-eaglaisean an Inbhir Ùige aig àm an Dàrna Cogaidh.
Co ris a bha an sgoil coltach rè a' chogaidh?
Bha an sgoil meadhanach inntinneach a chionns gu robh iad air sgoil ùr a thogail an Inbhir Ùige, air aobhar air choireigin, dìreach mus do thoòisich an cogadh, agus chan eil fhios agam carson, ach bha iad air a thogail buileach air oir an raoin itealain, rud, nuair a choimheadas tu air ais air, a bha caran gòrach. Ach tha mi creids' nach robh fios aca gu robh an cogadh a' tighinn. Agus dh'fheumadh iad an sgoil fhàgail falamh; cha b' urrainn dhuinn a chleachdadh. 'S mar sin chaidh sinn uile a chur a-steach gu eaglaisean air feadh a' bhaile, dà chlas anns gach eaglais. Chaidh cuid de na suidheachain, na beingean an toirt às agus chaidh bùird a chur a-steach agus bhiodh aon chlas air aon taobh na h-eaglais agus clas eile air an taobh eile. Mar sin chunnaic sinn a h-uile eaglais an Inbhir Ùige rè a' chogaidh leis mar a dh'fheumadh sinn gluasad bho chlas gu clas mar a ghluais sinn suas san sgoil. Agus tha fhios gum feumamaid masgaichean gas agus rudan a ghiùlan leinn cuideachd.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Ard Rois.


text:
1849
MDCCCXLIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Fort Worth (Texas) a stèidheachadh.
- Chaidh Manizales (Coloimbia) a stèidheachadh.
- 3 am Màrt - Sguir James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 5 am Màrt - Thòisich Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 5 an Dàmhair - Chaidh an solas ann an Taigh-solais Àird nam Murchan a losgadh airson a' chiad turais.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Ògmhios - James K. Polk, 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 17 an Dàmhair - Frédéric Chopin, ann am Paris. Neach-ciùil às a' Pholainn.
- Eòghann MacEachainn


text:
- TIOTAL
- Cuimneachan do dh'Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0968
- ÀITE
- Àrasaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10855
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
bàrdachd
bàrd
bàird
eaglaisean
caibeilean
cladh
cladhan
caibealan
naomhan
eaglais Cheilteach
faclan snaidhte
cuimhneachain
uaigh
uaighean
Tha an cuimhneachan seo don bhàrd Ghàidhlig chliùiteach Alasdair MacMhaighstir Alasdair ann an cladh na seann eaglais ann an Àrasaig, air a bheil cuideachd an t-ainm Caibeal an Naoimh Maol Rubha, no seann eaglais Chill Mhaol Rubha no Chille Mhoire. Tha an caibeal tuath air Eaglais Chaitligich an Naoimh Muire, a dh'fhosgail ann an 1849.
Tha na leanas sgrìobhte air a' chuimneachan:
'In this graveyard in a now forgotten spot lies Alasdair MacMhaighstir Alasdair (Alexander MacDonald) The Clanranald Bard, born probably at Dalilea House, Loch Shiel, 1700, died at Sannaig, Arisaig, 1780. This bronze is erected to his memory (1927) by a few Jacobite admirers in New Zealand and some fellow clansmen at home in recognition of his greatness as a Gaelic poet. R.I.P.'
(Tha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, bàrd Chloinn Raghnaill air a thìodhlacadh anns a' chladh seo an àite air nach eil cuimhne a-nis. Chaochail e ann an Sannaig, Àrasaig ann an 1780 agus thathar den bheachd gur dòcha gun d' rugadh e ann an Taigh Dhail Eildhe, Loch Seile sa bhliadhna 1700. Chaidh an cuimhneachan umha seo a thogail (1927) le beagan daoine ann an Sealann Nuadh a tha a' toirt urram do na Seumasaich agus le cuid de a luchd-cinnidh ann an Alba mar aithneachadh air a mhòrachd mar bhàrd Gàidhlig. R.I.P.)
Rugadh an dealbhadair, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear de na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Clàraidhean air loidhne le teacsa, bhideos agus cothrom gus CD fhaighinn saor an asgaidh. 'S e sin ùr-sgeul didisteach agus 's e làrach air leth a th' ann agus ma tha thu airson ceangail a dhèanamh bhon bhlòg agad rinn mi putan a bhios fregarrach airson 'side-bar'.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - litir gu neach-obrach aca, 1953
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_111
- DEIT
- 10 An Gearran 1953
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1435
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
Sgrìobh Seumas Banks, am fear aig an robh màl iasgach a' bhradain-mara ann am Port Rìgh, an litir seo gu Niall Aonghas MacNeacail sa Ghearran 1953. Bha taigh aig Banks ann am Bayfield (Ach' a' Bhàigh) agus bhiodh e a' fuireach ann tro sheusan a' bhradain. Faisg air làimh bha seadaichean ann far am biodh na bàtaichean 's an uidheam don ghnothachas aige air an stòradh tro mhìosan a' gheamhraidh. Bha cuideachd àite ann far am biodh iad a' crochadh 's a' càradh nan lìon. B' e Niall Aonghas MacNeacail an gafair agus an neach-lìn aig Banks agus am fear-obrach aige a bha air a phàigheadh sùil a chumail air an uidheam aca agus obair cumail-suas a dhèanamh tro na mìosan dheth. Bhiodh Banks a' sgrìobhadh gu MacNeacail glè thric a' còmhradh air an obair a dh'fheumadh dèanamh agus air an obair is na planaichean air am feumadh iad fios a chur gu an luchd-obrach eile.
San litir seo tha e a' bruidhinn air an latha as fheàrr airson an "Nereid" a chur air bhog. B' e an "Nereid" am bàta a bhiodh aca a' siubhal eadar stèiseanan a' bhradain ann an Stafainn, sa Bhràigh agus Ratharsair, agus bhiodh e a' giùlan deigh, uidheam agus solar eile a bharrachd air an iasg. Bha an "Nereid" ga chumail ann an seada-bhàta ann an Ach' a' Bhàigh ann am mìosan a' gheamhraidh agus ga dhraghadh sìos don mhuir deiseil airson a chur air bhog. Mar a tha Banks a' cnuasachadh, bha seo an crochadh air an làn-mara agus bha e ag iarraidh comhairle o MhacNeacil air an àm as fheàrr airson seo a dhèanamh.
Tha Banks cuideachd a' dèanamh luaidh air Mac an t-Saoir ann am Malaig a bha na einnseanair-mara. Bha Banks air sgrìobhadh thuige san Fhaoilleach a' beachdachadh air tagradh àrachais agus seic na chois a leigeadh le Mac an t-Saoir a dhol air adhart leis a' chùis an taobh aigesan. San litir seo cuideachd tha Banks a' bruidhinn air an làn-mara, a' cur cuideim air cho deatamach 's a bha e am bàta a chur gu sàl agus gu Malaig airson càraidhean a dhèanamh air ann an deagh ùine mus tòisicheadh seusan a' bhradain.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Oilthigh a’ comharrachadh ciad cheann-bliadhna
A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail leis an Àrd-Ollamh Ian Megson aig roinn tinneas an t-siùcair agus saidheans na cuairt-fala UHI
Tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ comharrachadh a chiad cheann-bliadhna an t-seachdain-sa.
Bhon a fhuair a’ bhuidheann tiotal oilthigh air 1 Gearran 2011, ruig i àireamh de chlachan-mìle.
Bha tachartas coisrigidh oifigeil an Oilthigh agus caismeachd an Inbhir Nis san Lùnastal, thòisich HRH a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail mar Sheansalair san t-Samhain agus fhuair a’ bhuidheann còrr is 1000 àitean a bharrachd do dh’oileanaich agus £5.7 millean de mhaoineachadh Eòrpach san Dùbhlachd.
Thuirt Rùnaire an Fhoghlaim, Mìcheal Ruiseal: “Is e seo comharra cudromach do dh’Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean às dèidh na h-uile de dh’oidhirp a rinnear a bhith a’ faighinn tiotal oilthigh sa chiad dol a-mach. Is e ciad bhliadhna soirbheachail a bh’ ann agus tha mi an dùil gum bi àm ri teachd soirbheachail agus maireannach aig a’ bhuidheann is i a’ cur ri eaconamachd taobh tuath na h-Alba agus ri cliù na sgìre a thaobh foghlam.
“Tha an t-Oilthigh cuideachd na dheagh eisimpleir de mar as urrainn do bhuidhnean fa leth obrachadh còmhla, rud a bhios na eisimpleir luachmhor don fheadhainn a bhios a’ beachdachadh air roghainnean coltach ri seo agus sinn airson foghlam às dèidh 16 bliadhna a dh’ath-leasachadh ann an Alba.”
Aig an aon àm ri ceann-bliadhna an oilthigh tha dithis bhall ùr a’ tighinn anns a bhuidheann riaghlaidh, Cùirt an Oilthigh.
Tha an t-Àrd-Ollamh Bill McKelvey OBE a’ tighinn don Oilthigh às dèidh deich bliadhna mar Cheannard agus Prionnsapal air Colaiste Àiteachail na h-Alba. Agus e à Èireann a Tuath o thus, tha dreuchd chliùiteach ann an cleachdadh agus rannsachadh saidheans lèigh bheathaichean air a bhith aige. Tha e na neach-caidreachas do Chomann Rìoghail Dhùn Èideann agus chaidh OBE a bhuileachadh air ann an 2011.
Agus e stèidhte ann an Inbhir Nis, bidh Iain Scott a’ tighinn don Oilthigh is beartas fiosrachaidh aige. Cho math ri bhith na chunntasair stiùiridh cùmhnantaichte, stiùiriche cùmhnantaichte agus co-chomhairleach stiùiridh, tha Iain na Stiùiriche air companaidh seilbh Highland Venture Capital agus àireamh de chompanaidhean ionadail eile.
Chuir an t-Àrd-Ollamh Mata MacÌomhair, Cathraiche Chùirt an Oilthigh fàilte air na buill ùra, ag ràdh: “Tha mi air leth toilichte gu bheil Iain agus Bill a’ tighinn còmhla rinn. Cuiridh an t-eòlas aca gu mòr ri leasachadh leantainneach Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.”
Thuirt Seumas Friseal, Prionnsapal agus Iar-Sheansalair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean: Is e dusan mìosan cudromach a bh’ ann do dh’Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Feumaidh mi taing a thoirt don luchd-obrach uile san chom-pàirteachas agus an luchd-taice airson an obair chruaidh agus cho dìorrasach is a bha iad ann a bhith a’ dèanamh seo comasach.
“Ged a bhios dùbhlain romhainn, tha mi a’ creidsinn gum cùm Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean air a’ fàs agus a’ leasachadh gus coinneachadh ri feumalachdan nan coimhearsnachdan air am bi sinn a’ frithealadh agus gus buaidh cruth-atharrachaidh a thoirt air cothroman foghlaim, cultar agus eaconamaidh na sgìre.”
Anns na dealbhan
A h-Àirdeachd Rìoghail a’ Bhana-phrionnsa Rìoghail leis an Àrd-Ollamh Ian Megson aig roinn tinneas an t-siùcair agus saidheans na cuairt-fala UHI. Dealbh le Ewen Weatherspoon.
A’ chaismeachd acadaimigeach aig Cùirt an Aodainn, Inbhir Nis
Sgioba rannsachaidh aig UHI aig Traigh Dail Beag, Eilean Leòdhais. Dealbh le Leila Angus.
Neach-conaltraidh nam meadhanan
Susan Szymborski
Oifigear conaltraidh
Fòn: 01463 279222


text: Item is do cuisibh na h-eslainti so, teinnes do beith a ninad ele isin corp .i. mar ata teinnes breithi, & na fola mista, & clocha na narand, & ledurtach & gontach & daorgalar; oir in trath diansgailis an t-adbur, & curtur neithi diansgailteca riu sin, cnaiigh blodh don adbur & seimighi blodh ele, & comgluaisidh; & in trath nach legar don teinnes beith isin inadh sin, teid se cum an inaid foluimh is nesa dib do .i. teit se cum na n-alt. Item is cuis don rema ac siled anuas, & drochmainer laighi do gnathugad .i. blod co isil de, & blod ele co h-ard, & laighi a n-inadh ro cruaidh.


text:
Rathais
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Rathais (Beurla: Rothes).[1][2] Tha e suidhichte deas air Eilginn air bruach Uisge Spè. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 31′ 47.28″ Tuath agus 3° 12′ 50.54″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,156 duine a' fuireach an seo. [3]
Tha còig taighean-staile ann: Speyburn Distillery, Glen Grant Distillery, Glen Spey, Caperdonich agus Glenrothes Distillery.
Tha seann chaisteal aig ceann a deas a’ bhaile, Rothes Castle, a chaidh a thogail anns an 13mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 273 495


text:
Thug Stiùiriche an Ionmhais aig Comhairle na Gàidhealtachd, Derek Yule, dealbh gu math dubhach seachad Diar-Daoin aig coinneamh na Comhairle air na gearraidhean a dh’fheumas iad a chur an sàs air sàillibh easbhaidh sna buidseatan aca air son nam bliadhnachan 2016/17 gu 2018/19.
Tha a’ bheàrn ann am buidseat na Comhairle gu math nas motha na bhathar an dùil aig coinneamh den Chomhairle san Dùbhlachd an-uiridh, nuair a bhathar a’ tomhas gum feumar £13.25 millean a shàbhaladh thar nan trì bliadhna. A-nis tha an t-sùim sin air èirigh gu £46m, agus feumar £21.6m dheth sin a shàbhaladh san ath bhliadhna ionmhais.
A’ bruidhinn aig a’ choinnimh, thuirt Mgr Yule: “Tha teansa mhath ann gun atharraich an t-sùim a tha seo – se an aon rud as urrainn dhomh gealltainn gun atharraich i. Tha tòrr mì-chinnt ann, chan eil cuimhne a’m a bhith ann an suidheachadh far a bheil fios aig a’ Chomhairle gun tèid an tabhartas againn bhon Riaghaltas a lùghdachadh agus gun fios againn le cinnt dè cho mòr ’s a bhios an lùghdachadh.
“Tuigidh mi an dragh a tha gu bhith air daoine ann an Roinn na Gàidhealtachd a tha faighinn sheirbheisean agus luchd-obrach na Comhairle air sàillibh nam figearan seo, ach cha bhi sinn an suidheachadh gus an Dùbhlachd am-bliadhna far am bi fios dha-rìribh againn air dè gheibh sinn bhon Riaghaltas.
“Chan urrainn dhomh leigeil leis a’ Chomhairle leantainn gun ullachadh a dhèanamh agus gum faigh sinn a-mach an uair sin gu bheil toll mòr san ionmhas againn. Mar sin, feumaidh sinn ceumannan a ghabhail an-dràsta gus dèiligeadh ris an t-suidheachadh ionmhasail.”
Ged nach eil e soilleir idir aig an ìre sa dè na seirbheisean a tha fo chunnart, tha e soilleir gum bi gearraidhean ann agus gearraidhean mòra, agus bha cuid a chomhairlichean den bheachd gum feumar a-nis smaoineachadh air dòighean eile airgead a chur ri sporan na Comhairle. Thuirt an Comhairliche Lib-Deamach Dàibhidh Alston ris a’ bhuidheann-riaghlaidh ùr aig a’ Chomhairle, na neo-eisimeilich: “Tha an-còmhnaidh dà thaobh air buidseat, na tha sibh a’ cosg agus na tha sibh a’ toirt a-steach. Sin a’ cheist mhòr a bhios aig a’ bhuidheann-riaghlaidh ùr ri freagairt. Dè tha a’ dol a thachairt leis a’ Chìs Comhairle, dè an uiread de ghearraidhean a tha sinn deònach a chur an sàs, agus dè tha sinn deònach a thoirt a-steach le bhith ag àrdachadh chìsean?”
Bha cuid eile de na Comhairlichean den bheachd gum feumar coimhead air a h-uile dòigh gus airgead a thoirt a-steach, agus sin a’ gabhail a-steach a’ Chìs Chomhairle. Ach bha gu leòr eile ann nach robh a’ smaoineachadh gum bu chòir coimhead air a’ Chìs Comhairle àrdachadh.
Thuirt Bill Fernie, cathraiche ùr comataidh ghoireasan na buidhinn-riaghlaidh ùir: “Tha fhios againn uile gum faod sinn a’ Chìs Comhairle a chur suas, ach thèid pàirt dheth sin co-dhiù a thoirt bhuainn. Mar sin, ’s dòcha nach dèan sin feum sam bith dhuinn. Gheibheamaid beagan airgid, ach bhiodh againn ri strì an aghaidh Riaghaltas na h-Alba air a shon ri linn mar a tha a’ Chìs Comhairle ‘reothte’.”
Ach dè mu dheidhinn nan seirbheisean a tha fo chunnart? Thuirt an Comhairliche Sgitheanach Hamish Friseil bhon bhuidheann-riaghlaidh ùr: “Cha chreid mi gu bheil rud sam bith aig a’ Chomhairle sàbhailte an-dràsta bho bhith coimhead air co-dhiù, a thaobh dè na gearraidhean a bhiodh ann. Bidh sinn a’ coimhead gu mionaideach air a h-uile seirbheis. Mar bhuidheann-riaghlaidh ùr, tha sinn mothachail gum faodadh na gearraidhean a bhith gu math nas cruaidhe air coimhearsnachdan iomallach ’s beaga na bhiodh iad air coimhearsnachdan mòra. Mar sin, bidh sinn a’ coimhead air cùisean ann an dòigh eadar-dhealaichte bho na trì bliadhna a tha air a dhol seachad. Tha sinn a’ riochdachadh a h-uile sgìre a th’ ann, ach tha sinn nas mothachail gu bheil duilgheadasan aig na sgìrean iomallach agus dùthchail. ’S dòcha gu bheil e nas fhasa do na sgìrean far a bheil tòrr dhaoine beagan ghearraidhean a ghiùlan na tha do na sgìrean beaga.”
Tha coltas ann gu bheil tidsearan an ìre mhath sàbhailte ri linn stiùireadh a thug Riaghaltas na h-Alba seachad air son a bhith a’ gleidheadh àireamh nan tidsearan. Agus tha pàirtean eile de bhuidseat na Comhairle air an dìon, mar sin tha e coltach gu bheil na gearraidhean a’ dol a thighinn bho chosgaisean luchd-obrach na Comhairle (seirbheisean, rathaidean ’s mar sin air adhart) agus bho earrainn ris an canar “Cosgaisean Eile”. Tha tabhartasan do bhuidhnean saor-thoileach, còmhdhail, cumhachd an dealain agus togalaichean mar phàirt dhen earrainn sin. Bidh na seirbheisean a chaidh a ghearradh mar-thà agus buidhnean bhon “treas roinn” a’ fulang a-rithist.
Mar eisimpleir, bidh seirbheisean High Life na Gàidhealtachd – companaidh carthannach a stèidhich a’ Chomhairle gus seirbheisean leithid leabharlannan, ionadan spòrs, taighean-tasgaidh agus gailearaidhean a ruith – ann an cunnart a-rithist. Oir chaidh 4 ás a’ cheud den airgead aca a thoirt bhuapa air son 2015/16 mar-thà anns na gearraidhean a chaidh aontachadh san Dùbhlachd an-uiridh, ach ma thèid an taic aca a ghearradh a-rithist gu ìre faisg air 4 ás a’ cheud anns na bliadhnaichean as dèidh sin, tha fhios gum bi seirbheisean a tha fìor fheumail do choimhearsnachdan ann an cunnart.
Mar thuirt comhairliche bhon Phàrtaidh Nàiseanta, Bill Clark: “Ma thèid sgath sheirbheisean eile a ghearradh, bidh aig Comhairle na Gàidhealtachd ri iarraidh air daoine na sràidean a sguabadh iad fhèin.”


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Richard III'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_11
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4687
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson Diluain, 6mh Òg-mhìos 1842. Thòisich am feasgar leis a' bhròn-chluich aig Shakepseare 'Richard III' agus chaidh sin a leantainn le dannsa èibhinn le Mgr MacThòmais. Aig an deireadh, chaidh an dealbh-chluiche 'The Lady of Lyons' a dheanamh, anns an do chluich Mgr Paumier 'Claude Melnotte'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7:30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdanan anns na bocsaichean. Tha na briathran Laideann 'Vivant Regina Et Princeps' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh 's dhan Phrionnsa'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria agus Prionnsa Albert.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
- TIOTAL
- Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bho Gheàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0517
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32443
- KEYWORDS
- cairtean-puist
tràighean
eaglaisean
taighean-òsta
Toirbheartan
Baoghais Bheinn
Beinn Ailiginn
Beinn an Eòin
ch#lach ghainmhich
clach èiteig
croitearachd
bailtean
Na Fuadaichean
iasgach
togail bhàtaichean
dreuchdan
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bho os cionn a' chidhe ann an Geàrrloch.
Tha Loch Gheàrrloch ann an Ros an Iar. Tha am facal 'Gairloch' a' tighinn bhon Ghàidhlig 'geàrr loch' a' ciallachadh loch ghoirid.
Tha an acarsaid agus an cidhe ann an caolas fasgach, Bàgh a' Bhaile Mhòir aig Baile Lùib. Tha e a' toirt ainm bhon Taigh Dìge faisg air làimh, a chaidh a thogail dhan Ridire Alasdair MacCoinnich, an naoidheamh uachdaran agus an dàrna baran ann an Geàrrloch.
Tha Baoghais Bheinn air an làimh chlì agus Beinn Ailiginn mar phàirt de shreath Bheanntan Thoirbheartan, ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach a tha eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Thoirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à cloich ghainmhich Thoirbheartan agus tha clach-èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh an t-sneachda.Tha grunn de na stùcan thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Is e Corbett a th' ann am Baoghais Bheinn anns a bheil 2870 toigh (875 meatair) de dh'àirde - is e sin beinn a tha eadar 2,500 agus 2,999 troigh. Tha a' chiall a' tighinn gu h-àbhaisteach bho stùc an draoidh.
Is e Rothach a th' ann am Beinn Ailiginn - is e sin beinn a tha còrr air 3,000 troigh. Tha an t-ainm aige gu h-àbhaisteach air eadar-theangachadh mar an 'jewel', agus tha dà stùc ann. Tha Sgurr Mhòr, an stùc mhòr, 3231 troigh (985 meatair) de dh'àirde agus tha Tom na Gruagaich, cnoc na nighinne, 3018 troigh (920 meatair) de dh' àirde.
Is e Corbett a th' ann am Beinn an Eoin, aig 2804 troigh (855 meatair).
Ris an aghaidh, tha an t-Strath, aon de na tuineachaidhean ris a' chladach a tha air an ainmeachadh còmhla mar Geàrrloch.
Is e baile croitearachd a th' anns an t-Srath. Aig àm nam Fuadaichean chaidh daoine a ghluasad a-mach às na glinn a-staigh san tìr gus àite a dhèanamh dha na caoraich. Chaidh an tuineachadh air an oirthir an cois na mara. Anns an t-Srath bha tràigh àrd de thalamh còmhnard a b' urrainnear àiteach airson teachd-an-tìr còmhla ri iasgach, gu h-àraid iasgach truisg. Bhiodh gach croitear a' fàs còrcach a bhiodhte a' cleachdadh airson lìn agus driamlaich. Dh'fhàs an t-Srath gu bhith na h-àite malairt le bùithtean, muileann agus gàrradh airson togail bhàtaichean. Fiù 's an-diugh fhèin tha e cumanta barrachd air aon dreuchd a bhith aig muinntir a' bhaile.
An-diugh tha taighean-òsta agus taighean-seinnse, taighean fèin-fhrithealaidh agus pàircean charabhain ann. Tha an sgìre gu h-àraid tarraingeach do luchd-coiseachd nan cnoc agus do luchd-amhairc fiadh-bheatha


text:
Ma dh’fhaoidte gun do leugh thu e aig an Sunday Times, Uill a-nis a chàirdean, mu dheireadh thall tha cothrom agad an leinne-T a chur ort. Am faca tu am bùth aig Niall beag fhathast. Chan eil mi cinnteach mu dheidhinn an tè eile ge-tà. A bheil a leithid sin an aghaidh na feallsanachd ‘ceart gu poilitigeach’ Co-dhiù seo blas den stuth beagan nas laidire a tha aig Niall.
Nochd pìos sgrìobhaidh eile a bha gu tur an aghaidh a’ Ghàidhlig an-dè. Sin far am faigh thu e aig làrach Sunday Times. Dè tha an t-eagal orra roimhe Gàidhlig? Tha sinn beò ann an 2006 a-nis. Tha coitcheannas cultar na cruinne a’ dlùthadh air a h-uile càil. Chan eil cultair no canan sam bith sàbhailte. Seall air an roinn Eòrpa far a bheil Beurla a’ faighinn làmh-an-uachdar air grunn oilthighean agus gnothaichean. A h-uile turas a chuireas sibh sìos air cultair eile tha sibh dìreach a' fosgladh an doras beagan nas fhaide dhan latha a bhios a’ chultar agaibh fhèin a’ dol a-mach a shealladh. Nas miosa buileach tha an saoghal làn mì-chinnt agus cunnart agus tha e uaireannan doirbh a bhith coimhead air adhart. Sa leithid àrainneachd tha e buailteach gum bi eagal air feadhainn. Chan eil leisgeil sam bith a th 'ann an sin ge-tà airson a bhith a chur coltais ‘deamhan’ air buidheann sam bith eile an àite a bhith a’ coimhead air na fìor cuspairean a tha air faire. Tha e làn thìde gun do chuir na h-ughdarasan sùil mhionaideach air na a leithid a tha a nochdadh sa Sunday Times. ‘S e sin mo bheachdsa co-dhiù.
‘S dòcha gum bi fhios agad gur na gasgaich ‘ chan eil mi an aghaidh Gàidhlig ach’ air a bhith dripeil trang sa bhòrd bhrath aig an Albanach. Uill thall ann an Iomairtean Gàidhlig rinn ‘seonaidhadams’ iomradh air ciamar a bha sin a’ tighinn às rudeigin a thuirt comhairliche Toraidh ann an Dùn Eidhinn. Seo na thuirt Seonaidh
'Carson a tha uiread de ghearain a' nochdadh bho na Toraidhean an-dràsta a thaobh na gàidhlig. Bha uair nuair a bha iad co-dhiù a' toirt a chreids gun robh iad taiceil. Mo thogar, chan eil torr suim anns na Toraidhean a-nis, tha iad nan nàdar de Mhoonies ann an Alba.Craicte, gun iarraidh, gun fheum...'
Dè an dòigh eile a tha air fhàgail aca gus ceann-naidheachd beag fhaighinn ach ann a bhith a chur sìos air Gàidhlig? ‘S e roinn a th’ ann an sin a tha cheana loma-làn amadain ge-tà. Chan eil an t-amaideas acasan math no cruthachail gu leòr a bhith faighinn àite maireannach am measg an luchd-cumhang ealanta ud. Laighe iad air a’ chuspair mar dhealain-dè ach bu chòir do fios a bhith aca gur e dreuchd fad-bheatha a th’ ann ann an a bhith a’ cur sìos gu dìcheall air a’ chanan Bidh na Toraidhean ann an Alba a-mach air na Mohamadaich a-màireach saoilidh mi airson bìdeag bheag eile fhaighinn sna meadhanan-otrachais. Rudeigin gòrach eile a chur eadar dealbhan chìoch ‘s tòin.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Cùl na Ceapaich
Co-chomharran: 56°55′N 5°52′W / 56.92°N 5.86°W
'S e baile beag air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Cùl na Ceapaich (Beurla: Back of Keppoch).[1]
Tha am baile suidhichte air taobh an iar-thuath na h-Alba dìreach mu thuath Àrasaig. Tha e mu 40 mìle air falbh bhon a' Ghearasdan agus tha e faisg air a' mhòr-rathaid A830 gu Malaig.
Tha an cuid as motha de na taighean air croitean. Tha tràighean snoga faisg air an rathad.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mac an Tàilleir, Iain: “Ainmean-Àite”. Pàrlamaid na h-Alba. Air a thogail 22mh dhen Fhaoilleach 2017.


text:
- TIOTAL
- Caochlaidear dealan-uisge san Aird Bhàn
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_12_014
- ÀITE
- Àird Bàn
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9032
- KEYWORDS
- dealan-uisge
An Aird Bhàn
cucair
A' Chomraich
caochlaidear
Fhuair sgìre Loch Aillse an dealan an toiseach anns an Dùbhlachd 1948, nuair a chaidh an stèisean-dealain aig drochaid Nostaidh fhosgladh gu h-oifigeil. Dà bhliadhna an dèidh sin, chuireadh an stèisean-dealain an Lochan an Stòir anns an Eilean Sgitheanach an sàs anns a' Chèitean 1952. Thug e grunn bhliadhnaichean bun-structar a leudachadh gus an dealan a thoirt do na h-àiteachan a b' fhaide air falbh o na stèiseanan sin, agus mar sin fhuair Sràid na Comraich agus Sìldeag an dealan an ceann trì bliadhna.
Bha an talamh garbh aig an rubha na dhùbhlan nuair a bhathar a' beachdachadh air an t-slighe a ghabhadh na loidhnichean dealain chun na Comraich. Chuir Bòrd an Dealan-uisge romhpa gum feumadh iad seirbheis a thoirt chun na Comraich, agus ann an 1948, ghabh Manaidsear a' Bhùird Mgr T Labhraidh a' chiad cheum gus dèiligeadh ris an duilgheadas le bhith toirt bàt'-iasgaich on Phloc gu Toscaig, agus a' coiseachd air ais tron Chomraich agus tarsainn na beinne gu Loch Ciseorn. B' urrainn dha na loidhnichean an rathad mòr a leantainn tarsainn Bealach nam Bò, ach on a bha corr is dà mhìle a dh'àirde ann, bhiodh e doirbh, agus aig amannan do-dhèanta an dealan a chumail a' dol anns a' gheamhradh. Rinneadh rannsachadh air na slighean, agus coimeas air na cosgaisean, agus air a' cheann thall chuireadh na loidhnichean-dealain o Chiseorn, a' leantainn a' chosta, agus an uair sin a' dol dìreach gu Tosgaig, tuath chun na Comraich agus a' leantainn a' chosta gu Sìldeag.
Tha an dealbh seo a' sealltainn caochlaidear an Dealan-uisge san Àird Bhàin, baile beag iomallach deas air Sràid na Comraich.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Ceann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am bile a chur air adhart le Tòmas Johnston an Taigh nan Cumantan, a chur an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid de na duilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm tro bhith a' cleachdadh 'comas mòr fhalaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum bitheadh agus gum bu chòir gum bitheadh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo'.
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig gnìomhachasan a bhathar an dùil a bhiodh a' cleachdadh mòran cumhachd. Bhiodh cumhachd sam bith nach deach a chleachdadh leis an luchd-cleachdaidh seo air a reic ris a' ghriod nàiseanta. Bhiodh prothaidean bho bhith a' reic an dealain air a chleachdadh gus cosgaisean an dealan a chur gu àiteachan iomallach a chumail sìos, agus gus cuideachadh le leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' faicinn a' Bhùird mar dhòigh gus a' Ghàidhealtachd ath-bheothachadh, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann a bhiodh a' cruthachadh dealan.
Bhathar an dùil gum biodh toradh an stèisein cumhachd ann an Loch Slòigh a' frithealadh iarrtas ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh cumhachd sam bith a chòrr an seo air a chleachdadh gus taic a thoirt do na sgeamaichean dealain ann am Mòrar agus Loch Aillse far nach robh e coltach gum b' urrainn dhaibh prothaid a dhèanamh. B' e £4,600,000 prìs mheasraichte nan trì pròiseactan seo
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
1932
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1932 (MCMXXXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich John Galsworthy an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 15 an t-Ògmhios: Thòisich an Cogadh Chaco, eadar Boilibhia agus Paraguaidh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an Gearran - Johnny Cash, ann an Kingsland (Arkansas). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
- 21 am Màrt - Walter Gilbert, ann am Boston. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an Giblean - Michael Smith, ann am Blackpool. Ceimigear à Sasainn.
- 18 an t-Ògmhios - Dudley R. Herschbach, ann an San José (Calafòrnia). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an t-Iuchar - Jimmy Reid, ann an Glaschu. Ball aonaidhean-ciùird agus òraidiche à Alba.
- 2 an Lùnastal - Peadar Ó Tuathail, ann an Conamara. Actair à Èirinn.
- 13 an Lùnasdal - John Bannerman, ann am Baile Mo Thatha. Eachdraiche cliùiteach na Gàidhealtachd à Alba.
- 17 an Lùnasdal - V. S. Naipaul, ann an Chanaguas. Sgrìobhadair à Trianaid.
- 15 an t-Sultain - Neil Bartlett, san Chaisteal Nuadh. Ceimigear à Sasainn.
- 25 an t-Sultain Adolfo Suárez y González, ann an Cebreros. Neach-poileataigs às An Spàinn.
- 24 an Dàmhair - Robert Mundell, ann an Kingston. Eaconamaiche à Canada.
- 27 an Damhair - Sylvia Plath, ann am Boston. Bàrd às na Stàitean Aonaichte.
- 4 an t-Samhain - Ailbhe Mac Raghnaill, ann an Rúscaigh (Contae Ros Comáin). Neach-poileataigs à Èirinn.
- 27 an Damhair - Sylvia Plath, ùghdar agus bàrd Ameireaganach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Giblean - Wilhelm Ostwald, ann an Leipzig. Ceimigear às A'Ghearmailt.


text:
VANDENS GRĘŽINIAI, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
VANDENS GRĘŽINIAI, UAB
-talmhainn, Bith-leigheas lusan, Chompanaidhean togail, Cladhaich, Claisean +24
Imprint
I-V 7:00-16:00
- VANDENS GRĘŽINIAI, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
-talmhainn, Bith-leigheas lusan, Chompanaidhean togail, Cladhaich, Claisean, Cuaraidh, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Dealbhadh obair, Design, Dìon àrainneachdail, Drilling innleadaireachd, Geòlas, Glanadh uidheam, Glanadh uidheam, Goireasan, Innealan, uidheam, Leigheas uisge caithte, Lùth eadar-dhealaichte, Manholes, Pumpaichean uisge, Seirbheisean goireis, utility, Sgudail pumpaichean uisge, Solar-uisge, Solar-uisge an t-siostaim, Stòrasan uisge, Togail, fìor oighreachd, Uisge, Uisge purification, Uisge siostaman
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: VANDENS GRĘŽINIAI


text: Bha sealladh ùr againn ann an seadh eile an t-seachdain seo. Chaidh mi suas dhan Sgoil Millbank feasgar Diciadain far an robh coinneamh mu dheidhinn Aonad Gàidhlig sa bhaile. Uill chaidh a h-uile rud math, fìor mhath. Cha robh duine sam bith an aghaidh an t-aonad idir, nan robh ceistean aig feadhainn bha sin h-uile co-ceangailte le cuisean eile aig Millbank. Chan eil ach tidsear ri fhaighinn a-nis, seadh tha aig a h-uile càil a dhol roimhe chomhairle na Gaidhealtachd ach nan robh iad a’ dol na h-aghaidh bhiodh iad a’ dol an aghaidh Achd na Gàidhlig agus coireachan nam phàrant fo lagha. Tha dùil ann a-nis aonad Gàidhlig ri fhaicinn am bliadhna san Lùnasdal.


text:
p.24
Maine Mor, mac Eachach Fir da Giall, mic Domhnaill, mic Imchada, mic Colla da Crích, aen mhac lais, .i. Bresal. Cuig meic la Bresal, .i. Fiachra Find, ocus Dallan, ocus Conall, ocus Creamthand,41 ocus Maine Mall, a quo h-Ui Maine Brengair. Tri meic Dallain, mic Bresail, .i. Duach, ocus Lugaidh, ocus Loman. Cuig meic Lugaidh, .i. dá Eogan, ocus Cremthand Cael, ocus Fearadach, ocus Findall Fathach, ut dixit poeta:
- Eogan, Eogan, Crimthand Cael,42
fa saer an cinel brathar,
cuig meic Lugaid, niss timair
Fearadach, Finnall Fathach.
Tri meic Fearagaidh,43 .i. Cairpri Crom, ocus Cairpri Mac
p.26Feithine,44 ocus Nadsluaig, a quo h-Ua Finain. Cairpri, mac Feithine, ceithri meic lais, .i. Brenaind Dall, ocus Aed Abla, ocus Aed Guairi, ocus Loithin.45 Ocht meic Brenaind Daill, .i. Colman, ocus Coman, ocus Maelbracha, no Cronan, ocus Garban, ocus Toman, ocus Amlaib al. Amalgaidh, ocus Maine, ocus Fland.
Conall, mac Cormaic, mic Ceithernaig, mic Fogartaig, mic Fearadaig, mic Eachtgaile, mic Sechnasaigh, mic Congail, mic Eogain, mic Comain, mic Brenaind Daill, mic Cairpri Feichine, mic Fearadaig, mic Luigdheach, mic Dallain, mic Bresail, mic Máine Móir.
Murchatan,46 mac Sochlachain,47 mic Diarmata, mic Fergusa, mic Murchada, mic Duib-da-Thuath, mic Daimine, mic Daimdairi, mic Ailella, mic Coirbine, mic Aeda, mic Crimthaind Chaeil, mic Lugdach, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Ailell, mac Finain, mic Ceallaig, mic Nadsluaig, mic Fearadaig, mic Luigdeach, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Cairpri Crom en mac lais, .i. Cormac. Da mac la Cormac,
p.28.i. Eogan Finn, ocus Eogan Buac. Eogan Finn, dia ta tuaiscert O Maine, ocus Eogan Buacc, a quo deiscert O Maine.
Ceathrar mac la h-Eogan Finn, .i. Dicholla, ocus Fithchellach, ocus Maelanfaid, ocus Scannlan, ocus Scannall. Maelanfaid eisidi, a quo h-Ua Duibgind.48
Connagan mac Cernaig, mic Ailella, mic Cernaig, mic Coscraig, mic Fidchellaig, mic Dicolla, mic Eogain Find.
Cosgrach, mac Cernaig, mic Ailella, ceithri meic deg lais; dibaid iad-sidhein acht cethrar, .i. Flaithem, ocus Cernach, ocus Daithgeal, ocus Duibinnracht. Dubcailli, mac Lachtnain, mic Indrachtaig, mic Fhlaithim, mic Cosgraigh, mic Cernaig.
Loingseach, mac mic Cormaic, mic Ciardeirg, mic Fidgaili, mic Flaithim, mic Cosgraig.
Is iad so for-sloinnti Sil Cernaig, .i. h-Ua Finain,49 h-Ua Laidhin,50 h-Ua Lachtnan,51 h-Ua Conbuidi,52 h-Ua Ullscaid,53 h-Ua Cheinnedid,54
p.30h-Ua Dorchaidi,55 h-Ua Sidachain,56 h-Ua Furadain,57 h-Ua Cuilein,58 h-Ua Crabadain.59 60
Maelisa Ruadh, mac Saerbrethaig, mic Flaind, mic Gilli Shuasanaig, mic Saerbrethaig, mic Muirchertaig, mic Floind, mic Aedagain, mic Goistin, mic Flaithim, mic Flaithgili, mic Cosgraig, mic Fidchellaig.
Indrachtach, mac Dluthaig, mic Oilella,61 mic Innrechtaig, mic Dluthaig,62 mic Fhithchellaig,63 mic Dicholla, mic Eogain Find, mic Cormaic, mic Cairpri Cruim.
Duibginn, mac Feargaili, mic Ailella, mic Conaill, mic Ailella, mic Innrachtaig.
Ceallach, mac Findachta, mic Ailella, mic Innrachtaig.
Maelbrigdi, mac Indrachtaig, mic Flaithnia, mic Flaitheamail, mic Dluthaig.
Domnall, mac Dunchada, mic Muirchertaig, mic Flaithnia, mic Dluthaig,64 mic Fidcheallaig, mic Dicholla.
p.3265
Domnallan, mac Maelbrigdi, mic Grenain, mic Loingsich, mic Domnallain, mic Bresail, mic Dluthaig, mic Fithchellaig,66 mic Dicholla, mic Eogain Find.
Ceithri meic Fiachra Find, .i. Amlaib, Cairpri, Eochaidh, Seisgnia.
Nechtain,67 mac Maeilcheir, mic Aengusa, mic Tuathail, mic Miclaeich, mic Conalaig, mic Amalgaid, mic Deinmnedaig, mic Dima, mic Laidgind, mic Maeluidir, mic Aeda, mic Finntain, mic Amlaib, mic Fiachrach Find, mic Bresail, mic Maine Moir.68
Amlaib, mac Gilli Crisd, mic Domnaill, mic Ceindeidid, mic Domnaill, mic Maelfhalaid, a quo h-Ua Maeilfalaid, mic Concichi, mic Maeltuili, mic Meiclaich, mic Condalaig.
Catt, mac Seisgnia, mic Fiachrach Find, an uair do marb se Ailell, mac Fiachrach Find, do chuaid se co h-Aedan Bruindi Luim, mic Fergusa, mic Eogain, mic Neill Noígiallaig; ocus, is uime a dearthai Aedan Bruindi Luim, .i. a bruinni lom o fhaebraib colg,
p.34ocus arm, ocus tuc Cat Eadan, ingen Aedain, ocus rug sí mac do, .i. Ruadan mac Cait, o fuiled muinnter Ruadhan, ocus ro ansad a comfhagas a shean-athar, .i. Aedan, mac Fergusa, ocus a Cuil Aneirig do ansad. 69
Ruaidri, mac Coindligain, mic Draignein, mic Echach, mic Connmaig, mic Forbasaig, mic Coidbeanaig, mic Rechtagain, mic Odrain, mic Maeilenaid, mic Eachach, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir, a quo h-Ua Maine.
Cuig meic Aengusa Lomain, mic Dallain, .i. da Eochaid, ocus Ainmiri, ocus Carrthach, ocus Fathach, ut poeta dixit:
- Eochaid, Eochaid, Ainmire,
Carrthach, caime craebdosa,
drong brathar do airmisa,
Fathach Finn, mac Aengusa.
Flandagan, mac Meiscill, mic Bruagair, mic Findachta, mic Conclochair, mic Faelchon, mic Critain, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain.70
Cormac, mac Maenaig, mic Ailibair, mic Colaim, mic Rechtamail, mic Colmain, mic Flaind, mic Aengusa, mic Uradrain, mic Fathaid, mic Aengusa Lomain.
p.3671
Fland, mac Cinaetha, mic Donngaili, mic Eachach, mic Airmedaig, mic Congalaig, mic Inndelbaid, mic Daithnennaig, mic Crundain, mic Fergna, mic Aedha Senaig, mic Eachach, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain.72
Niall, mac Cearbaill mic Mailcoba, mic Rudgusa, mic Follachtaig, mic Concaissil, mic Fhachtna, mic Lachtnain, mic Fhindtain Uallaig, mic Seith, mic Cormaic, mic Crimthainn, mic Bresail, mic Maine Moir.
Duach, mac Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
p.3873
Cubaga mac Ceallaig, mic Dungaili, mic Congail, mic Congusa, mic Ronain, mic Maeluma, mic Crimthainn, mic Bresail, etc.74
Anmchad, mac Eogain Buacc, mic Cormaic, mic Cairpri Chruim, tri meic lais, .i. Dondgalach, ocus Fiangalach, ocus Forbasach. Maelduin, mac Donngalaig, da mac lais, .i. Cobthach, ocus Indrachtach. Gadra, mac Dunagaig, mic Loingsig, mic Dunagaid, mic Cobthaig, mic Mailiduin, mic Donngalaig, mic Anmchada.
Maelcothaig, mac Donngaili, mic Anmchada. Da mac Dunagaig, mic Cobthaig, .i. Loingsech, ocus Draignen, a quo h-Ua Draignen,75 .i. Ceandfaelad, mac Find, mic Tresaig, mic Draignen, mic Dunadaig. Coig meic Loingsig, .i. Gadra, ocus Gledra, ocus Cinaeth, ocus Currain, a quo h-Ua Churrain,76 ocus Flandchad, a quo h-Ua Flandchada.77 Echtigern, mac Gadra, mic Loingsig. h-Ua Chinaeith,78 o Chinaeth, mac Loingsig. h-Ua Gledra,79 o Gledra, mac Loingsich. Dongalach, mac Anmchaid, a quo Muinnter Chobthaig,80
p.40ocus h-Ui Donngalaig.81 Fiangalach, mac Anmchaid, a quo Muinnter Chonnagain,82 ocus meic Cadhusaig,83 ocus h-Ui Ainchine,84 mic Ceallaig, ocus h-Ua Bimnein85 mic Muireadaig, ocus h-Ua Tholairg86 mic Neill, ocus h-Ua Aithusa87 mic Neill, ocus h-Ua Braenain,88 ocus Muinnter Chicharan,89 ocus Muinntir Rodaigi,90 ocus Muinnter Congalaig,91 ocus h-Ua Daigin.92
Uallachan, mac Flaind, mic Flandchada, mic Innrachtaig, mic Mailiduin, mic Donngaili, mic Anmchaid, mic Eogain Buac. Is o'n Uallachan sin Meg Uallachain,93 .i. sein-riga na n-Anmchadach.
Lorcan, mac Muroin, mic Floind, mic Indrachtaig, a quo h-Ua Dublaich.94 Forbusach, mac Anmchada, a quo Muinnter Lorcain,95 ocus Mic Ceillaig,96 ocus h-Ua Findachtaig,97 ocus h-Ua Coscraid,98
p.42ocus h-Ua Maenaig,99 ocus h-Ua Connachtain,100 ocus h-Ua Chanain,101 ocus h-Ua Maelduib.102 103
Ocus Muinnter Chinaith,104 ocus Muinnter Tresaig,105 ocus Muinnter Laegairi mhic Dunadaig, ocus h-Ua Flannchada,106 ocus h-Ua Gledraig,107 ocus h-Ua Currain,108 ocus h-Ua Aedha,109 ocus h-Ua Cairten,110 ocus h-Ua Chuagain.111
Cland Indrachtaig, mic Mailiduin, .i. Muinnter Ruairc,112 ocus Mic Brain,113 ocus Mic Muroin,114 &ca. ocus Muinnter Mailchada, a quo Muinnter Dublaind,115 ocus h-Ua Flannchada, &ca. ocus Muinnter Mailcroin,116 Mic Dungail,117 ocus Muinnter Arrachtan,118 ocus Muinnter Duibgilla,119 ocus Muinnter Conrai.120
Domnall Mor, mac Taidg Thaillten, mic Concobair in Catha, mic Diarmada, mic Taidhg, mic Murchaid, mic Concobair, mic
p.44Taidg Catha Briain,121 mic Murcaidh, mic Aedha, mic Ceallaig,122 mic Findachta, mic Ailella, mic Innrechtaig, mic Dluthaig, mic Fhidchellaig, mic Dicholla, mic Eogain Finn, mic Cormaic, mic Cairpri Cruim, mic Fearadaig, mic Lugaid, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Aed mac Diarmada, mic Taidg Chata Briain.
Tadg Dub, mac Aeda, mic Diarmada.
Sé meic Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, .i. Concobar, ocus Tadg Find Muigi Ruscach, ocus Eogan, ocus Tomas Espuc,123 ocus Lochlaind, ocus Diarmaid. Ingen Domnaill Moir h-I Bhriain, mathair an t-seisir sin, ocus derbshiur di mathair Fheidlimid, mic Cathail Croibdheirg, ocus derbsiur eli doib mathair Ricaird, mic Uilliam Find, o fhuil Clann Ricaird.
Clann Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Domnall. Cuig meic la Domnall, .i. Gilliberd, ri O Maini, ocus Dauith, ocus Tadg Mor Catha Atha na Righ, ocus Concobar, ri O Maine, ocus Aed; ocus nir b'inann mathair leo, acht le dis, .i. Tadg, ocus Conchobar; Abis, ingen h-Ui Fhlaind, a mathair.
Clann Gilliberd in so, .i. Diarmaid, mac Gilliberd, ri O Maine, ocus Tomas Espuc,124 ocus Domnall Tuathach, ocus Murchadh, ocus Cormac, ocus Brian, ocus Dáuíth, a sinnsear.
p.46
Clann Diarmada, mic Gilliberd, .i. Concobar Cerrbach, ocus Sean; én mathair leo, ocus Maine, ocus Tadhg; Mor, ingen Aeda h-I Concobair, mathair an Taidg sin. Concobar, mac Concobair, Cerrbaig. Tadg, mac Diarmada, mic Gilliberd, tri meic leis, .i. Uilliam, ocus Donchad, ocus Seaan.
Clann Tomais Espuic, mac Gilliberd, .i. Maeleachlainn, ocus Muircertach, ocus Tomas, ocus Diarmaid, ocus Murchad, ocus Tomaltach.
Clann Domnaill Tuathaig, mic Gilliberd, .i. Uilliam, ocus Ruaidhri, ocus Cairpri, ocus Brian, ocus Roberd, ocus Domnall. En mac la Murchad, mac Gilliberd, Dauith. Da mac la Cormac, mac Gilliberd, Murchad ocus Tomas. Clann Dauith, meic Gilliberd, Brian, ocus da Muircertach, ocus Eogan, ocus Aed, ocus Murchad. Aen mac la Donnchad, mac Gilliberd, Gilliberd.
Tadg Chatha Atha na Rig, mac Domnaill, tri meic lais, .i. Donnchad, ocus Tadg, ocus Concobar. Tri meic la Tadg, .i. Tadg Og, ocus Donnchad Ruadh, ocus Tadg Ruadh eile. Tri meic la Concobar, mac Taidg, .i. Ruaidri, ocus Eogan, ocus Aed.
Concobar, mac Domnaill, mic Concobair, mic Domnaill Moir, tri meic lais, .i. Domnall, ocus Maine, ocus Eogan. Muirchertach, ocus Uilliam Ballach, da mac Domnaill, mic Concobair. Tri meic ag Maine, mac Concobair, .i. Murchad, ocus Donnchad Ballach, ocus Maine. Aen mac Eogain, mic Concobair, .i. Brian mac Eogain. Aed, mhac Domnaill, mic Concobair, mic Domnaill Moir, da mac lais, .i. Pilip ocus Siacus. Clann Domnaill, mic Concobair, conuigi sin.
Donnchad Muimnech, mac Concobair, mic Domnaill, nai meic lais, .i. Muircertach, ocus Aed, ocus Maileachlainn, ocus Maine; Ingen Meic Uigilin,125 a mathair. Mic aile do, Tadg ocus Concobar;
p.48dibaid iad-sidi, ocus Emand, ocus Uilliam, ocus Domnall Muimnech. Dubesa, ingen Maileachlainn, mic Donnchaid, mic Domnaill, mic Magnusa, mic Toirrdealbaig Moir h-I Concobair, ri Erenn, mathair na mac sin. Aed, mac Donnchaid Muimnig, cuig meic leis, .i. Muircertaig, ocus Domnall Mor, ocus Mathgamain. Róis, ingen h-I Madagain, mathair na mac sin. Eogan, ocus Seaan, ocus Tomas, na meic sin ele.
Tri meic la Domnall Mor, mac Aeda, .i. Concobar, ocus Domnall Ab, ocus Donnchad Gall. Ceithri meic la Mathgamain, mac Aeda, .i. Maeleachlainn, ocus Aed, ocus Ruaidri, ocus Eogan. Maeleachlainn, mac Donnchaid Muimnig, se meic lais, .i. Diarmaid, mac ingine h-I Mailalaid, Brian, ocus Murchad, da mac ingine h-I Fhlandagan. Eochaid, ocus Ceallach, ocus Donnchad, tri meic ingine h-I Concobair. Eochaid, mac Mailechlainn, tri meic lais, .i. Maileachlainn, ocus Cairpri, ocus Diarmaid. Da mac la Cellach, .i. Brian ocus Donnchad. Da mac la Donnchad, mac Mailechlainn, .i. Seaan ocus Domnall.
Maine, mac Donnchaid, tri meic lais, .i. Pilip, ocus Tadg, ocus Eogan. Clann mor la Pilip, .i. Maine, ocus Donnchad, ocus Muirchertach, .i. an t-Espuc,126 ocus Diarmaid Cleirech, ocus Aed. Tri meic la h-Emann, mac Domnaill Muimnig, .i. Emann Og, ocus Uilliam, ocus Tadg; mac do Thadg Brian.
Maeleachlainn,127 mac Uilliam, ingen h-I Grada a mathair, ocus
p.50Uilliam Og, ocus Tadg, ocus Aed Buidi, clann Uilliam in sin. Maeleachlainn clann mor lais, .i. Ruaidri, ocus Brian, ocus Concobar.128 Ingen Baiter a Burc mathair an trir sin. Aed,129 ocus Feradach, ocus Tadg, ocus Donnchad, ocus Domnall, ocus Uilliam, ocus Emand. Finnguala, ingen Toirrdelbaig h-I Concobair, mathair na mac sin. En mac la Muircertach, mac Uilliam, mic Donnchaid Muimnig, .i. Domnall. As iad so clann Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Domnall O'Cellaig, ocus Donnchad Muimnech, &ca, ocus Maine Mor, ocus Murchad, ocus Cathal, ocus Cairpri Brathair, ocus Muris, ocus Nicol. Ingen h-I Eighin mathair Domnaill ocus Murchaid; Ingen h-I Lochlainn mathair Donnchaid Muimnig ocus Maine; Ingen Mec Con Mara mathair Cathail, ocus Cairpri, ocus Muiris. Maine, mac Diarmada, mic Taidg, mic Maine Moir. Da mac la Maelechlainn, mac Cormaic, mic Murchaid, mic Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Siacus, ocus Cormac, ocus Diarmaid an tres. Tri meic la Siacus, .i. Seaan, ocus Mailechlainn Cleirech, ocus Tadg. Cathal, mac Concobair, mic Domnaill Moir, tri meic lais, .i. Cairpri, dibaid, ocus Maeleachlainn, ocus Uilliam. Clann maith la Maelechlainn, .i. Concobar, ocus Cairpri, ocus Maine Cleirech. Ingen h-I Madagain mathair an trir sin. Mac aili do Aed. Cuig meic Uilliam, mic Cathail, mic Concobair, .i. Seaan, ocus Magnus, ocus Diarmaid, ocus Lochlainn, ocus Diarmaid, ocus Siacus. Ingen Meg Oirechtaig mathair na mac sin. Muircertach mac aili do. Maelechlainn, mac Concobair, mic Mailechlainn, mic Cathail. Clann Eogain, mic Domnaill Moir, .i. Mathgamain, ocus Donnchad Mor, ocus Brian, ocus Cairpri, ocus Domnall Cleirech. Do badur triuir mac ag
p.52Mathgamain,130 .i. Pilip, ocus Ruaidri, ocus Concobar. Ingen Meic Cochlain mathair an trir sin. Da badar ceithri meic ag Pilip, .i. Cairpri, ocus Murchad, ocus Catal, ocus Maelechlainn. Mathgamain, mac Murchaid, mic Pilip, mic Mathgamna. Seacht meic ag Ruaidri, .i. Donnchad, ocus Domnall, ocus Mathgamain, ocus Tadg, ocus Concobar, ocus Brian, ocus Diarmaid. Mor, ingen Uilliam Leith a Búrc, mathair Donnchaid; Ingen h-I Concobair Failgi mathair Domnaill, ocus Ruaidri, mic Lochlaind, o fuiled Cland Lochlaind Ruaid. Maelruanaid, mac Ruaidri, an t-ochtmad mac. Domnall, mac Ruaidri, aen mac lais, .i. Tadg. Eogan, mac Ruaidri, mic Donnchaid. Uilliam, mac Donnchaid, mic Ruaidri. En mac la Maelruanaid, mac Ruaidri, .i. Seaan. Tri meic Briain, mic Ruaidri, .i. Maghnus ocus Muirchertach ocus Concobar. Cormac, mac Cairpri, mic Eogain, mac do Prioir Cluana Tuaiscirt.131
Clann Concobair mic Mathgamna mic Eogain: Ceitri meic aigi, .i. Eochaid, ocus Domnall, ocus Pilip, ocus Magnus. Mac do Pilip Concobar. Clann Donnchaid Moir, mic Eogain, .i. Concobar, ocus Eogan, ocus Maeleaclainn Dubh, ocus Aed. Donnchad, ocus Concobar Odur, da mac Conchobair, mic Donnchaid. Clann Donnchaid, mic Concobair, mic Donnchaid Moir, .i. Maine, ocus Murchad, ocus Muircertach Cleirech, ocus Domnall Glas. Clann Briain, mic Eogain, .i. Donncuan, ocus Brian, ocus Murchad. Da mac Duinnchuan, Aed ocus Tomas. Maine, mac Siacusa, mic Briain, mic Briain, mic Eogain. Ocus Domnall, mac Siacusa. Tadg, mac Murchaid, mic Eogain, tri meic lais, .i. Lochlainn, ocus Domnall, ocus Siacus. Seann ocus Cormac, da mac Cairpri, mic Eogain. Tri meic Domnaill Chleirig, mic Eogain, .i. Uilliam,
p.54ocus Pilip Cas, ocus Eogan. Clann Uilliam, mic Domnaill Cleirigh, .i. Muircertach, ocus Dauith, ocus Diarmaid, ocus Concobar Cluasach. Clann Pilip Chais, .i. Tadg, ocus Aed, ocus Maelechlainn, ocus an Dall. Clann Taidg, mic Pilip, .i. Tomas, ocus Muircertach, ocus Donnchad,132 ocus Diarmaid. Clann Maelechlainn, mic Philip Cais, .i. Maghnus, ocus Concobar Riabach, ocus Seaan Dub, ocus Domnall. Tadg Find Muigi Ruscach, mac Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, da mac lais, .i. Cathal ocus Diarmaid. Tri meic la Cathal, .i. Tomaltach, ocus Aed, ocus Maelechlainn. Murchad, mac Maeileachlainn, mic Cathail, mic Taidg Finn. Da mac Diarmada, mic Thaidg Fhinn, .i. Art Ruad, ocus Tadg Direach. Da mac ag Art Ruad, .i. Tomaltach, ocus Magnus. Da mac ag Tadg Díreach, .i. Mathgamain ocus Donnchad. Diarmaid ocus Concobar, da mac Aeda, mic Catail, mic Taidg Finn.
Tadg, mac Maileachlainn, ocus Ruaidri, ocus Murchad, clann Maileachlainn, mic Cathail, mic Taidg Find.
Clann Lochlaind, mic Domnaill Moir, .i. Aed, ocus Magnus, ocus Simon Cleirech, ocus Tadg, ocus da Domnall, ocus Cairpri. Clann Lochlainn, mic Aeda, mic Lochlainn Moir, .i. Ruaidri, ocus Lochlainn Og, ocus Maine, ocus Tadg Dub, ocus Murchad Ruad. Tri meic Ruaidri, mic Lochlaind, .i. Donnchad, ocus Domnall, ocus Conchobar. Da mac Lochlaind Oig, .i. Donnchad, ocus Maeleachlainn. En mac la Donnchad, mac Aeda, mic Lochlaind, .i. Tadg. Domnall, mac Aeda, mic Lochlainn. Cairpri, mac Aeda, mic Lochlainn. Magnus, mac Lochlainn, mic Domnaill Moir, da mac lais, .i. Tadg ocus Domnall. En mac la Domnall, .i. Magnus. En mac la Tadg, .i. Conchobar. Clann Simoin, mic Lochlainn, mic Domnaill Moir, .i. Brian,
p.56ocus Seaan, ocus Uilliam, ocus Cathal, ocus Diarmaid, ocus Tomaltach, ocus Tomas Ruad. Clann Diarmada, mic Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, .i. Eochaid ocus Donnchad. Nicol, mac Tomais, mic Eochaid, mic Diarmada, mic Domnaill Moir. Clann Tomais, mic Domnaill Moir, .i. Siacus ocus Seaan. Tadg, imnorra, mac Siacusa, mic Tomais Espuc, mic Domnaill Moir.
p.58
p.62


text:
Cùrsaichean For-cheum
Tha Sabhal Mòr Ostaig a’ tairgsinn Ceum Maighstireachd ann an Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na Gàidhealtachd nach eil a shamhail ann. Tron chùrsa, gheibh sibh seallaidhean ùr-nodha air dualchas, eaconamaidh, agus coluadar nan Gàidheal, cho math ri eachdraidh na Gàidhealtachd, le bhith a’ sgrùdadh cultar dùthchasach, cruth-tìre, agus àrainneachd na dùthcha – agus seo uile tro mheadhan cànan nan daoine fhèin.
Tha an MSc ga theagasg leis an Ollamh Ùisdean Cheape, aig a bheil cliù eadar-nàiseanta mar eitneòlaiche agus fear-eachdraidh Gàidhealtachd na h-Alba, agus mar phìobaire barraichte; agus leis an Dr Domhnall Uilleam Stiùbhart, aithnichte airson a chuid obrach air eachdraidh, litreachas, agus beul-aithris nan Gàidheal. Mairidh an cùrsa pàirt-ùine seo trì bliadhna, a’ toirt cothrom do dh’oileanaich ionnsachadh tro fhoghlam aig astar.
MSc Cultar Dùthchasach is Eachdraidh na Gàidhealtachd
Dè cho fada: 1 bliadhna airson PgCert, 2 bliadhna airson PgDip agus 3 bliadhna airson for-cheum MSc
Neach-stiùiridh: Eilidh Ghrannd iarrtas@smo.uhi.ac.uk
Sgilean Deasachaidh
Còd: UQ511922
Neach-stiùiridh: Sgioba Chùrsaichean air Astar astar@smo.uhi.ac.uk
Tha Sabhal Mòr Ostaig cuideachd a’ tabhann chùrsaichean rannsachaidh aig ìre for-cheum. Faodaidh tu ceum MPhil tro Rannsachadh, no PhD tro Rannsachadh, a dhèanamh.
Is iad seo na prìomh chuspairean rannsachaidh aig SMO:
- Nua litreachas Gàidhlig is litreachas eile
- Na Meadhanan agus Mion-Chànain
- Poileasaidh is Planadh Cànain
- Cànanachas
- Ceòl Traidiseanta
- Beul-Aithris agus Cultar Dùthchasach
- Foghlam is Dòighean Ionnsachaidh
- Leasachadh Coimhearsnachd
- Na h-Ealain.
Airson tuilleadh fhaighinn a-mach mu na cothroman seo, bruidhnibh sa chiad dol a-mach ri: Eilidh Ghrannd, iarrtas@smo.uhi.ac.uk


text:
1919
MCMXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chailleadh HMY Iolaire air Latha na Bliadhna Ùire.
- Bhuannaich Carl Friedrich Georg Spitteler an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 19 an Lùnasdal - Fhuair Afganastan a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Cèitean - Séamus Ennis, ceòladair, seinneadair agus cruinniche-ciùil Èireannach.
- 31 an t-Iuchar - Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às An Eadailt.
- 26 an t-Sultain - Matilde Camus, ann an Santander. Bàrd às An Spàinn.
- 3 an Dàmhair - Seamus Bochanan, ann am Murfreesboro. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 5 an Dàmhair - Robert Kee, craoladair mun Dàrna Cogadh is Èirinn.
- 5 an Dàmhair - Donald Pleasence, ann an Worksop. Actair à Sasainn.
- 22 an Dàmhair - Doris Lessing, ann an Kermanshah. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 9 an Dùbhlachd - William Nunn Lipscomb, ann an Cleveland (Ohio). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill, ann am Peighinn nan Aoireann. Bàrd Gàidhleach à Alba.
- Dòmhnall Alasdair Dòmhnallach, sgrìobhaiche agus bàrd à Garrabost, Eilean Leòdhais.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Iuchar - Hermann Emil Fischer, ann am Berlin. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 11 an Lùnasdal - Andrew Carnegie, ann an Lennox Massachusetts. Fear-gnìomhachais à Alba.
- 15 an t-Samhain - Alfred Werner, ann an Zürich. Ceimigear às An Eilbheis.
- 13 an Dàmhair - Karl Adolph Gjellerup, ann an Dresden. Sgrìobhadair às An Danmhairg.


text:
Haoidh Cove!
Anns a' phrògram seo, tha Tormod MacGriogair air chuairt timcheall baile Steòrnabhaigh 's e ag èisteachd ri cainnt an t-sluaigh! Buinnidh Tormod fhèin dhan bhaile agus tha e mion-eòlach air an dualchainnt shònraichte a bha a-riamh aig muinntir Steòrnabhaigh agus am blas a bh' air Gaidhlig na sgìre! Tha e a' coinneachadh ri cuid de mhuinntir a' bhaile agus a' ruith air dè dh'fhàg gun robh a' chainnt 's an doigh-còmhraidh aca cho eadar-dhealaichte bho sgìrean eile air feadh Eilean Leòdhais.
Chaidh am prògram seo a chlàradh bho chionn seachd bliadhna ach tha cothrom ann èisteachd ris a-rithist ri linn 's gu bheil am Mòd Nàiseanta Rìoghail a' gabhail àite anns a' bhaile an t-seachdain seo.
Producer Mairianna MacKenzie.