text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Litir gu Luchd-bhòtaidh Bailtean Inbhir Nis bho Aonghas Mac an Tòisich, an Tuilm, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P062
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8997
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Seo litir fhosgailte gu luchd-bhòtaidh Bailtean Inbhir Nis bho Aonghas Mac an Tòisich an Tuilm, an tagraiche Tòraidheach airson na seata sin ann an Taghadh Coitcheann 1874. The e ag ràdh gu bheil e na Thòraidh Libearalach: "Tòraidheach a thaobh ar bun-reachd mar bhunait ach Libearalach ann a bhith a' rèiteachadh nam mion phuingean".
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


c: text/html

text:
Thathas ag ràdh gu tric gu bheil a’ Bheilg an impis sgoltadh a rèir crìochan cànanach a tha a’ dol air ais co-dhiù gu àm nan Ròmanach. Luchd bruidhinn na Fraingeis air an taobh a-deas a’ riochdachadh an t-seann saoghail Cheiltich-Ròmanaich, agus luchd bruidhinn na Duiteis san taobh tuath a’ riochdachadh dìleab Ghearmanach. Dà chànan, dà chultar, cho eadar-dhealaichte ri cailc agus càise.
Tha suidheachadh poilitigeach agus cànanach na dùthcha fada nas ioma-fhillte na sin ge-tà. Ruitheadh an Limes Germanicus, a’ chrìoch eadar ìmpireachd na Ròimhe agus na treubhan Gearmanach, le na h-aibhnichean móra. Anns an t-saoghal Dhuiteach tha De Grote Rivieren, an Nederijn gu h-àraidh, fhathast a’ comharrachadh crìochan cànanach agus cultarach – Caitligeach air taobh a-deas nan aibhnichean, Pròstanach anns an taobh tuath. Tha schiobolet eatarra ann am fuaimneachadh an litir G (a tha coltach ri ‘gh’ neo ‘dh’ neo ‘ch’ ann an Gàidhlig), a tha nas buige san taobh a-deas. Tha iomadh feart cànanach eile a’ comharrachadh eachdraidh gach sgìre agus na treubhan a bha a’ fuireach annta o shean. Frisianaich, Sacsannaich, Frangaich agus eile.
Lìon na Frangaich, co-chaidreachas de threubhan Gearmanach, am beàrn a dh’fhàg na Ròmanaich ann an Gallia. Thug iad mar ainm dhan dùthaich ùir la France agus dhan chànan ùr le français ged a b’e an cànan a bha aca fhèin o thùs a-nis am bun-chànan Duiteach.Chaidh Conntaidh Fhlanndrais a chur air bhonn sa bhliadhna 862. Cho math ri cànanan eile, bha Flamais (Gearmanach) anns an taobh tuath agus Walon (Romansach) san taobh deas.
Ged a thàinig Flanndrais fo riaghladh diofar dhùthchannan, an Spàinn ’s an Ostaire ’nam measg, se Fraingeis bu motha a chleachdadh an luchd riaghlaidh, mar a bha cumanta air feadh na Roinn Eòrpa. Bha i ’na dùthaich bhàithte eadar aibhnichean agus muir, ach chaidh móran den bhoglach a thiormachadh le lìonraidhean de chanàlaichean a chuidich gus bathar a ghiùlan fada a-steach dhan tìr. Thogadh iad caoraich agus crodh air an talamh ùr, bha iad an sàs an obair a’ chlò, agus dh’fhàs iad beartach thar chàich.
Chluinneadh Iain Ruadh Stiùbhart agus na fògarraich Sheumasach eile Flamais ga bruidhinn ann an St Omer san Fhraing ann am meadhan an ochdamh linn deug. An-diugh, ged a tha mu 20,000 a thuigeas i ann an ceann a-tuath na Frainge, chan eil seasamh aice anns an lagh agus tha i a’ dol sìos.
An déidh Ar-a-Mach na Frainge, chaidh Flanndrais a ghabhail thairis leis an Fhraing ann an 1795, anns a’ chogadh ris an Ostaire. Sann an uair sin a thòisich fìor oidhirp gus aon chànan a sgaoileadh am measg an t-sluaigh gu léir, le foghlam ri fhaighinn tro mheadhan na Fraingeis a-mhàin.
Nuair a chaill Napoleon Blàr Waterloo ann an 1815, chaidh Flanndrais agus na roinnean mun cuairt oirre a-staigh còmhla ri Rìoghachd Aonaichte nan Tìrean Ìsle fo Uilleam I. Ach nuair a dh’fheuch Uilleam ri Duiteis agus Pròstanachd a sparradh air an dùthaich gu léir, bha ar-a-mach anns an taobh a-deas. Ann an 1830 chaidh Rìoghachd na Beilge a chur air bhonn, a’ fàgail Flanndrais (anns an robh 60 ás a’ cheud de shluagh na rìoghachd ùir) mar ainm dhan leth a-tuath a-mhàin.
Bha bunreachd ann a gheall saorsa chànan. Cha robh sin a’ ciallachadh ach saorsa do na h-ughdarrasan Fraingeis a thoirt a-steach air a h-uile nì. Bha aig na Flanndraich ri feitheamh gu 1967 mus faca iad lethbhreac oifigeil de bhunreachd na dùthcha ann an Duiteis.
Tha Walon air dol sìos gu mór, agus se Fraingeis choitcheann a tha a’ mhórchuid ann a Walonreye a’ cleachdadh gu làitheil. Ged as e Duiteis choitcheann a thathas a’ cleachdadh gu h-oifeigeil ann am Flanndrais, tha dualchainntean gach sgìre, leithid West Vlaams agus Limburgs, fhathast làidir.
A dh’aindeoin gach duilgheadais ’s gach srì eatarra air adhbharan cànanach, tha e iongantach mar a tha muinntir na Beilge ag obair le chéile gu làitheil. Ann an iomadach dòigh tha iad cho mothachail air na diofaran eadar iad fhéin agus an cuid nàbaidhean ’s a tha iad air na diofaran taobh a-staigh na dùthcha. Anns na siabainnean agus na prógraman poilis is tric a chithear Duitich a’ cluich nan droch iseanan. Fiùs ann am prógraman chloinne, leithid Mega Mindy, bana-ghaisgeach a tha coltach ri seann bhandia Cheilteach, bidh Duitich a’ riochdachadh an donais.
Faodar an aon amharas fhaicinn aig luchd bruidhinn na Fraingeis. Anns an fhilm ainmeil Rien à Déclarer tha Benoît Poelvoorde a’ cluich oifigeach cusbainn a tha air cùram sònraichte a ghabhail air fhéin gun a bhith a’ leigeil leis a’ Bheilg a bhith air a truailleadh le “sgudal Frangach”.
Tha Fraingeis is Duiteis mar a tha iad gan cleachdadh ann am meadhanan na Beilge anabarrach soilleir ri thuigsinn. Tha torr air YouTube ma tha sibh air son fheuchainn. Ach bi faiceallach. Tha bòidhchead cainnt aca, ge b’e dé chànan a tha iad a’ bruidhinn, a tha dìreach drùidheil.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
.i. Gnimhaidhi an re co follus is in fairrgi & is na neicibh fliucha ele, oir aderaid na feallsamain nach anann an fairrgi ac sirlinadh on trat bis an re a ponc oirrcher a cercaille conic an trat fa m-binn se a mullach a cercailli & nach anann aris as sin a sir tragadh no co m-bi ac dul fai a ponc iarthair a cercailli . Et nac anann as sin aris ac sirlinadh no
p.46co m-bi an re a ponc medhonac a cercailli fo talmain. Et as sin aris nach anann ac sir tragadh no co m-bi a ponc oirrcerac a cercailli & tinnscnaidh annsin aris linad mar darinne roimhe.
Et mar sin da rer eirghi & dul fai an esga, ni anann an fhairgi co brac ac linadh & ac tragad & an trat bis an re a n-enceime ris in n-grein is annsin as mo & as tinne a solus .i. a tosac gacha mis & is annsin as ro mho tragad & linadh na fairrgi. An dara cuairt as mo tragad & linadh na fairgi .i. a medhon gacha mis an trat bis solus lan ac an re laca rinne , oir as annsin frithbuailter solus na greine anuas on re d'innsaighi na fairrgi & oibrigi sin tragadh & linadh na fairrgi.
Agus as mar sin foillsiges an re na gnimharta cedna a smir & a n-incinn & a fuil na n-daine oir medaigter & laidigtar na tri neici sin a tosac & a medon gacha mis da rer cursa an re . Et da rer sin ni tigid eslaini na droca fola mar atait neascoidi (?) & neici5 iomda eli ach a tosach & a medon gaca mis.
Et as follus aris gnimana an re da rer bisidh & dombisidh is na cucumeraib & is na cucurbitaibh & is gac en ni a tigernaiginn an flice da rer cursa an re. Et is si so a cuis nadurtha sin, oir ata tigernas ag an re ar na neicibh fliucha, & ar usci na fairgi co sunnradach, mar ata ag adhamas ar in iarann, oir mar tairrnges adhamas an t-iarann cuici as mar sin tairrnges an re uisci na fairrgi & is ris sin aderar linad na fairrgi. Et an trat scuires se don tarraing sin impaid an fairgi d'innsaighe a h-inaid fein aniar & is ris sin aderar tragad.
Et as folluse an tragad so & an linad a n-oircer an domain & na iartar na sa Muir Ruaidh no a Muir na
p.48h-Africi no isna maraib eli tic on fairgi moir, oir is sibal direach ata ac blodh acu sin siar gaca dirga, & soir gaca dirgha linas blod eli acu tre brig oibrighthi an re ass a cinn. Et as uime sin nac follus an linad sin na'n tragad ar cladacaib na mara annsin.
Agus d'foillsiugad na n-oibrigthi sin an re a timcill traigti & linta an mara, dagen fidair iomitre annso tis & dagen ar dus fidair comcruinn na talman ar na roinn a ceithre rannaib comtroma & scribocad na ceithre litreaca so 'na n-inadaib fein a timcill na ceithre rann sin .i. A, B, C, D, litre & scribochad a timcill na talman samail cercaille an re & cuirfed E 'na h-oirrcer & F 'na medon mullaid & G 'na h-iartar & H 'na medon ictar & dubochad leth na fairrgi don talmain & faicfead an leth ele tirim, geal. Ma sed an trat bis an re a n-oircer a cercailli fein a ponc E co direc ar comar A, as annsin tinnscnas an fairgi linadh & ni anann ac sir linadh co soitinn an re a ponc F, ata ar comair B. Agus is annsin tinnscnus an muir tragadh & ni scuirinn ac sir tragadh no co roitinn an re ponc G ata ar comair C. Et bidh sin ac sir linad no co roitinn an re ponc H ar comair D & bidh aris ac sir tragad no co roitinn an re ar comair A.


text:
Cò leis thu? Ceist a tha eileanaich a choinnicheas ri chèile gu luath a’ cur agus ma tha am freagairt ag innse gu bheil càirdeas ann, tha dàimh ann.
San Lùnastal 1916 bhiodh a’ cheist sin gu cinnteach an inntinn Alasdair MhicLeòid, Alasdair mac Thormoid, à Gramasdail am Beinn na Fadhla nuair a dh’fhosgail e ciste-laighe a chaidh a chuir dhachaigh thuige le mearachd, a’ smaoineachadh gur e duslach a mhic a chaidh às an rathad sa Chiad Chogadh a bh’ ann. Ach a dh’aindeoin ’s nach robh boinne dhe fhuil ann, bha dàimh ann.
Bha Murchadh MacLeòid, rannsaiche Seachdain sa Chogadh air BBC Radio nan Gàidheal, leis an aon cheist ann an 2016. B’ i sin cò leis a bha Dòmhnall MacLeòid a bh’ anns a’ 31mh Batàilian de Choisridh Chanada agus a chaill a bheatha air a’ 4mh den Lùnastal 1916. Chaochail e ann an ospadal ann an St Albans an dèidh dha a bhith air a dhroch leòn san druim aig an Somme. B’ ann an uair sin, air dòigh air choreigin, a chaidh mearachd a dhèanamh. Ann a bhith lorg chàirdean airson a dhust a thilleadh thuca, thog cuideigin gur e 79119 an àireamh aige, an àite 79110 mar a bh’ aige. Bha fear Dòmhnall MacLeòid leis an àireimh sin san aon bhatàilian agus b’ ann do Bheinn na Fadhla a bhuineadh e. Ach, nuair a fhuair athair fios, bha e teagmhach gur e dha-rìribh a mhac a bh’ ann oir cha robh fada bho fhuair e litir bhuaithe agus cha tug e guth air leòn. Dh’fhosgladh a’ chist agus dhearbh e nach b’ e a mhac a bh’ ann. Ach b’ e mac chuideigin a bh’ ann, a bh’ air a bheatha a thoirt a’ dìon na rìoghachd. Ach cò bu leis e?
Ceud bliadhna às dèidh sin, cha robh lorg air freagairt na ceist san sgìre. Bha obair ro Mhurchadh MacLeòid. Ach nach math gu bheil càirdeas a’ cunntadh uiread do dh’eileanaich fhathast agus gu bheil a’ Chiad Chogadh air aire nam bailtean is iad a’ cur suim mhòr ann a bhith ga chomharrachadh. A thuilleadh air a sin, nach math gu bheil daoine cho deònach cuideachadh nuair a tha ceist ort. Tha an taic agus an ùine a tha a’ choimhearsnachd a’ toirt do leithid BBC Radio nan Gàidheal mìorbhaileach agus cuid dhiubh sin aig nach eil facal Gàidhlig. Mura biodh iad, cha bhiodh an obair ach duilich is aig amannan do-dhèante. ’S iad na daoine ris a bheil sinn a’ bruidhinn ’s a tha a’ toirt seachad uiread den fhèin-fhiosrachadh agus den eòlas a tha fàgail obair chraoladairean cho tlachdmhor.
Airson sgeulachd An Dà Dhòmhnall innse air BBC Radio nan Gàidheal, rinn Jan Fisher an Canada, Cairistìona NicAsgaill agus Catrìona NicÌomhair às an Rubha, Guido Blokland à Steòrnabhagh, Daibhidh Mac a’ Ghobhainn an Canada, Alasdair MacEachainn à Beinn na Fadhla, Margaret Jane NicLeòid à Barbhas agus Tormod MacLeòid ann an Lunnainn saothair nach bu bheag airson fuasgladh fhaighinn air a’ cheist. Bha iomadh car is toinneamh air an t-slighe, bha tearbadh ri dhèanamh air fiosrachadh a bha ceart is ceàrr, bha uairean a thìde de rannsachadh Eadar-lìn is eile na lùib, ach aig a’ cheann thall bha eachdraidh againn. Agus b’ e sin an eachdraidh. Chùm i Margaret Jane NicLeòid, a th’ air iomadach craobh-teaghlaich a dhèanamh, às a leabaidh gu na reugan a dh’oidhch’, ach mar a thuirt i, “Cha tàinig mi riamh tarsainn air a shamhail.”
Thiodhlacadh Dòmhnall MacLeòid ann an Cladh Bhaile nan Cailleach le teaghlach Alasdair MhicLeòid, seach nach d’ fhuaireadh a-mach cò bu leis am balach. A rèir a’ CWGC, tha faisg air 9,500 cladh am Breatainn anns a bheil a leithid, a thuit a’ dìon na rìoghachd, cuid dhiubh air an adhlacadh agus gun lorg cò iad. Mar a thuirt am bàrd Dòmhnall Iain Dòmhnallach, Dòmhnall Iain Dhonnchaidh, agus e fhèin aig Uaigh a’ Choigrich sa chladh Thobha Mòr às dèidh a’ Chiad Chogaidh:
’S tu fad bhon tìr a rinn d’ àrach
’S tu fad bho dhìlsean ’s bho chàirdean
A dhèanadh innse cò ’n nàisean dom pòr thu:
Chan fhacas athair no màthair
No piuthar ghaolach no bràthair
A’ gul ’s a’ caoineadh le cràdh aig do thòrradh.
Cha d’ fhuair Dòmhnall MacLeòid sin, ach tha coibhneas Alasdair MhicLeòid air a chuimhneachadh fhathast le na bhuineas dha.
• Tha An Dà Dhòmhnall ri chluinntinn air BBC Radio nan Gàidheal Là na Sàbaid an t-6mh den Lùnastal aig 0930 agus air iPlayer a’ BhBC airson mìos.
Am Fiadh ’sa Mhonadh
Tha làithean geanail a’ feitheamh air luchd an t-seilg, oir tha na féidh an deagh dhòigh agus na h-eòin ruadha lionmhor, furachail. Tha am fraoch maiseach agus làn suspainn, agus tha na frithean ’sna monaidhean air an suidheachadh gu ìre glé bheag.
Chan eil ceàrn de Albainn is mò air am bheil de mheas air son spòrs agus fearas-chuideachd no na siorrachdan Gàidhealach. Tha so air a nochdadh leis na màil mhóra a th’ air am pàigheadh gu toileach air son cead gu a bhi sealg ’nan coireachan, ’nam firichean agus ’nan sraithean ré bheagan mhìosan. Tha e air aithris gu’n robh Mr Winans a’ toirt seachad ochd mìle deug punnd Sasunnach am màil a mhàin air son a bhi car naoi no deich de sheachduinean a’ sealg nam fiadh an àireamh de fhrìthean ’san Taobh Tuath. Cha robh an sin ach cuibhreann den chosdais gus an robh e air a chur m’a choinneamh na h-ùine ghoirid sin. Tha màil a cheart cho àrd fhathasd, ged nach eil aon duine ’sam bith a’ gabhail uiread fhearainn aig aon àm ’sa bha Mr Winans a dèanamh ré iomadh bliadhna.
Tha sealg is fiadhach a’ dol air an ais ùine fhada an eachdraidh nan cinneach. Ri linn an t-Seann Tiomnaidh bha Nimrod ainmeil air son a ghleusdachd anns an rathad so, agus, gus an latha diugh, tha meas air neach a tha ealanta le gunna an aghaidh eòin no ainmhidh. AONGHAS MACEANRAIG
Gaelic guide for learners
A sentence like ‘the window was broken’ is called passive, because the action of the verb ‘was broken’ falls on the subject ‘the window’. In Gaelic, one way of expressing the passive involves using the verb rach ‘to go’ along with a verbal noun like togail ‘building’. Examples:
Thèid na taighean a thogail. The houses will be built.
Chaidh am feur a ghearradh. The grass was cut.
Rachadh cèic a dhèanamh. A cake would be made.
In these examples above, the verbal nouns togail, gearradh and dèanamh are preceded by a which lenites the verbal noun. The a is omitted if the verbal noun begins with a vowel or f+vowel as in these examples:
Thèid a h-uile rud ithe. Everything will be eaten.
Chaidh a’ bhùth ùr fhosgladh an-dè. The new shop was opened yesterday.
When the subject of the sentence is a pronoun like ‘I, he, she, they’, Gaelic uses the possessive pronouns mo ‘my’, a ‘his’, a ‘her’ and an ‘their’ before the verbal noun; mo and a ‘his’ lenite the following word:
Chaidh mo thogail ann an Alba. I was raised in Scotland.
An deach a mholadh? Was he praised?
An deach a moladh? Was she praised?
• Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning. www.smo.uhi.ac.uk
Place name of the week
The Cairnwell - An Càrn Bhalg
The Cairnwell (Carnavalage, mid 17th Century) is a prominent mountain in the Cairngorms, known in Gaelic as An Càrn Bhalg ‘the bag or bag shaped hill’. The English form may have been influenced by a nearby well, known in Gaelic as Tobar a’ Chùirn ‘the well of the cairn or cairn-shaped hill’. Confusingly this spring is known in English as the Cairn Well.
To add to this confusion, on the other side of the Cairnwell, a burn falls down its slope, known simply in English as the Cairnwell Burn. This is in Gaelic Allt an Tobair, meaning ‘the burn of the well’. It is too far away to be named from the well Tobar a’ Chùirn mentioned above, and it is possible the Allt an Tobair is a back-translation from the English name Cairnwell as if relating to an actual well.
• For more information on this name visit Ainmean-Àite na h-Alba, www.ainmean-aite.org


text:
1966
MCMLXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Lùnasdal - dh'fhosgail Drochaid-rathaid na Tatha
- Bhuannaich Nelly Sachs agus an Shmuel Yosef Agnon an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an Cèitean - Tàmhais Scott, neach-poileataigs Albannach agus Ceannard Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba eadar 2008 agus 2011.
- 26 an Cèitean - Seòna Robasdan, neach-poileataigs Albannach.
- 15 an t-Iuchar - Jason Bonham, dromadair le Led Zeppelin.
- 9 an Dàmhair - David Cameron, Neach-poileataigs Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte o 2010.
- 7 an Dùbhlachd - Lucía Etxebarría, Sgrìobhadair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an t-Iuchar - George de Hevesy, ceimigear às an Ungair.
- 6 an t-Sultain - Hendrik Verwoerd, ann an iKapa. Neach-poileataigs à Afraga a Deas.
- 2 an t-Samhain - Petrus Josephus Wilhelmus Debije. Ceimigear à Maastricht, na Tìrean Ìsle. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1936.


text:
Drochaid Urchaidh
'S e baile beag ann an Earra-Ghàidheal a tha ann an Drochaid Urchaidh (Beurla: Bridge of Orchy). Tha am baile suidhichte air ceann Glinne Urchaidh air a' Mhòr-rathaid A82 ann an Earra-Ghàidheal. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 31′ 0″ Tuath agus 4° 46′ 18″ Iar. Faisg air a’ bhaile tha Beinn Dòbhrain.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1751. Ged a tha Drochaid Urchaidh glè bheag, tha stèisean aige agus tha taigh-òsta ann.
Tha an Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tron bhaile.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 295 395
- Undiscovered Scotland


text:
- TIOTAL
- Doras na naomh-chiste, Eaglais na h- Abaid, Ì
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0779A
- ÀITE
- Ì
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10675
- KEYWORDS
- a' togail dheilbh
Abaid Ì
abaidean
Chaidh an abaid Bhenedioctanach ann an Ì a thogail timcheall air 1200 air làrach manachainn Cholum Chille. Chaidh atharrachadh agus ath-thogail gu ìre anns an 13mh linn agus a-rithist anns a' 15mh linn nuair a chaidh naomh-chiste a thogail à trannsa a' chòisir a bhuineadh dhan 13mh linn. Chaidh doras na naomh-chiste, a tha air a dheagh shnaidheadh, (agus a th' anns an dealbh an seo) a thogail mar phàirt de na bha air fhàgail den airse an ear. Thàinig an abaid gu bhith na tobhta an dèidh an Ath-leasachaidh ann an 1560. Ann an 1874 an t-8mh Diùc Earra Ghàidheil coimisean do dh' ailtire airson an tobhta a dhìon agus ann an 1899 chaidh an togalach a thoirt do dh' Ùghdarras Cathair-Eaglais Ì. Thòisich ath-thogail ceart ann an 1902 agus bha togalaichean na manachainn deiseil agus air an cleachdadh a-rithist ann an 1965. Chaidh an sealladh seo de dhoras na naomh-chiste a thogail anns a' chiad phàirt den fhicheadamh linn le M.E.M. Donaldson.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd timcheall air 1908. Shiubhail i air feadh taobh an iar agus taobh a tuath na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear de na h-àitea a b' fheàrr leatha agus rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 dh'fhoillsich a' Bh-Uas Donaldson mòran leabhraichean mu eachdraidh shòisealta agus cleachdaidhean air taobh an iar agus tuath na Gàidhealtachd. 'S e dhà de na leabhraichean as ainmeile aice 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' agus tha na dà dhiubh làn le na dealbhan aice fhèin. Chaochail i ann an taigh-altraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlachadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Naidheachd
Thèid Clì Gàidhlig a’ dol à bith. Aig coinneamh bliadhnail na buidhne ann an Dùn Èideann Disathairne, bhòt buill airson moladh sònraichte gus Clì a sgaoileadh.
“Is ann le bròn gu bheil am bòrd-stiùiridh air seo a mholadh don bhallrachd, air sàilleabh cion airgead ag èirigh à co-dhùnaidhean Bòrd na Gàidhlig maoin a dhiùltadh oirnn.
“Bu mhath leam taing a thoirt dhan fheadhainn a bha ag obair do Chlì thar nam bliadhnaichean, agus dhan fheadhainn a bha nam ball. Rinn iad cho mòr as leth na Gàidhlig agus luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig.
Raonaid Alcorn, Cathraiche Chlì
Anns na seachdainean a tha romhainn nì am bòrd-stiùiridh na tha riatanach gus Clì a sgaoileadh. Ma bhios sibh airson barrachd fiosrachaidh fhaighinn, cur fios thugainn: cli@cli.org.uk


text:
Klaipėda
‘S e baile mòr agus port[1] cudromach faisg air Palanga, air an àirde an iar Liotuàinia a th' ann an Klaipėda (IPA: kɫɐɪˑpʲeːd̪ɐ, Gearmailtis: Memel, Laideann: Memela). Tha e suidhichte air caolas far a sruthas an Abhainn Danė dhan Bhaltach, 3m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Klaipėdos Rajono, 290km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Phanevėžys, 198km bho Kaunas agus 139km bho Šiauliai.[3] Chaidh Klaipėda a chlàradh ann an 1252 agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1254. Cha do chlàradh an t-ainm ann an Liotuànais gu ruige 1413 nuair a sgrìobh an Righ Vytautas Didysis mu dheidhinn àite air an robh Caloypede. Tha 161,300 duine a' fuireach ann.[4] 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[5]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Cherepovec
- Cleveland
- Debrecen
- Gydnia
- Kaliningrad
- Karlskrona
- Kotka
- Køge
- Kuji
- Leipzig
- Liepāja
- Lübeck
- Mannheim
- Mogilev
- North Tyneside
- Odessa
- Qingdao
- Rügen
- Szczecin


text:
- TIOTAL
- Spaidsearachd de Luchd Saor-thoileach ann am Pàirc Farralainn Inbhir Nis, 1900
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_179
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11249
- KEYWORDS
- èideadh
leabharlainn
sgoiltean
mailisidh
trusadh shaighdearan
èideadh
Spaidsearachd de Luchd Saor-thoileach ann am Pàirc Farralainn Inbhir Nis, mu 1900.
Bho 1881 bha na saighdearan saor-thoileach air a bhith ceangailte ris an rèisimeid sgìreil aca fhèin mar Bhatalianan Saor-thoileach (4mh; 5mh; msaa). Dh'fhaodadh iad tabhann seirbheis a dhèanamh thall thairis agus rinn mòran dhiubh seirbheis ann an Afraga a Deas eadar 1900 is 1902. Ris a' chùl chithear Institiùd Bell, sgoil a chaidh a thogail ann an 1841 le dìleab a dh'fhàg Dr Anndra Bell à Westminster. Thàinig an togalach seo gu bhith na thaigh-cùirte ann an 1937 agus ann an 1980 gu bhith na leabharlann poblach
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
sponsairean
- Sourceforge airson òstadh faidhlichean a’ phròiseict, an làraidh-lìn is nan ionadan-tasgaidh SVN. Tha Sourceforge air iomadh tera-baidhte de dhàta a chur suas airson Stellarium rè beatha a’ phròiseict.
- Launchpad airson òstadh tracaichean a’ phròiseict is an t-siostaim eadar-theangachaidh.
- European Southern Observatory airson sponsaireadh is òstadh coinneamh an luchd-leasachaidh Stellarium 2007.
- Sergio Trujillo airson pàigheadh is tar-chur na h-àrainne stellarium.org thugainn.
a’ choimhearsnachd
Taing shònraichte dhan a h-uile ball aig coimhearsnachd nan cleachdaichean Stellarium.
- Eadar-theangadairean a’ phrògraim
- Eadar-theangadairean aig treòir a’ chleachdaiche
- Ùghdaran nan cruthan-tìre
- Ùghdaran an uicidh
- Daoine a rinn feuchainn is aithris air bugaichean
- Daoine a thug tìodhlac dhuinn
luchd-leasachaidh roimhe
Tha feadhainn ann a tha air sìor-chur ris a’ phròiseact ach nach eil an sàs ann tuilleadh. Rinn an obair aca diofar mòr dhan phròiseact:
- Matthew Gates (ùghdar/neach-leasachaidh an docamaididh)
- Johannes Gajdosik (neach-leasachaidh)
- Rob Spearman (neach-leasachaidh)
- Ferdinand Majerech (neach-leasachaidh)
- Jörg Müller (neach-leasachaidh)
- Barry Gerdes (feuchadair)


text:
- TIOTAL
- Teaghlach nan suidhne anns an raineach
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON_002_056
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30398
- KEYWORDS
- An Cogadh Mòr
Prìosanaich Cogaidh
POWs
Anns an dealbh seo, chithear Betty Ghòrdan le a mac Hamish air a glùin. Thathar a' creidsinn gur e Sam Cook am fear san dealbh.
Bha bùth ciùil, The Record Rendezvous ann an Sràid na h-Eaglais, Inbhir Nis aig a duine Iain Gòrdan. Bha e na neach-comharra (signalman) anns an Dàrna Cogadh agus chaidh a ghlacadh le saighdearan Iapanach ann an 1942. Chaidh a chur dhachaigh ann an 1942. Bha Sam Cook cuideachd anns a' Champa Phrìosanach Cogaidh Iapanach, Changi


text:
Aodh Rua Ó Dónaill
Aodh Rua O Dónaill
Ceann-feadhna
B’ e Taoiseach (Tighearna neo Rìgh) Thír Chonaill ann an Éirinn a bh’ann an Aodh Rua O Dónaill (1572 - 10 an t-Sultain, 1602), a bha an sàs ann an Cogadh nan Naoi Bliadhna, bho 1594 gu 1603.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Aodh Rua sa bhliadhna 1572 ann an Leifear, Dun na nGall. ‘S e mac thighearna Thír Chonaill, Aodh mac Mánusa Ó Dónaill, a bh’ann, is ‘s e Fionnuala Nic Dhomhnaill An Inghean Dubh a bh’ann a mhàthair. Thogadh ar altramas e le Mac Suibhne, tighearna Fhánaid ann an ceann a tuath Thír Chonaill. Sa bhliadhna 1587, an dèidh a chrùnadh ann an Tulaigh Óg, ghoid Sir John Perrot air falbh e, gus stad a chur air caidreabhas eadar Muinntir Dhónaill agus Muinntir Néill. Bha Aodh dìreach còig bliadhna deug a dh'aois aig an àm.[1]
Chuireadh sa phrìosain ann an Caisteal Bhaile Átha Cliath e. Theich e fad greis sa bhliadhna 1590,[2] ach ghlac na Sasannaich e. Le cuideachadh bho Aodh Mór Ó Néill, theich e a-rithist san Fhaoilleach sa bhliadhna 1592 còmhla ris na dithis mhac aig Seán Ó Néill.[3] Bha iad bog fliuch fuar agus iad caillte air Sliabh Chill Mhantáin mus do ràinig iad an daingneach a bha ag Fiach MacAodha Ó Broin ann an Cill Mhantáin. dh’ eug Art Ó Néill air a’ mhòintich agus bha Aodh Rua tinn fad greis. Thàinig piseach air ach chaill e òrdagan na coise leis gu robh iad siocaichte. Sin an t-aon uair a-mhàin a theich duine sam bith bho Chaisteal Bhaile Átha Cliath.
Nuair a thill Aodh gu Cúige Uladh, thaghadh athair mar thighearna e. Fhuair Aodh ceannas air muinntir Dhónaill agus air Tír Chonaill air fad. Bha esan agus Aodh Ó Néill ann an caidreabhas nuair a thoisich Cogadh nan Naoi Bliadhna. Chuir iad ruaig air na Sasannaich aig sreath dhe cathan: Béal Átha na mBrioscaí, Cluain Tiobraid agus Béal an Átha Bhuí. [4] Sa bhliadhna 1601 thàinig feachdan às An Spàinn dhan dùthaich gus cuideachadh a thoirt dhaibh, ach bha iad ro fhada gu deas, ann an Cionn tSáile.[5] B’ fheudar do na Gàidheil dhol gu Cionn tSáile, ach ghabhadh orra aig Cath Chionn tSáile.
Chaidh Aodh gu ruige na Spàinne gu cuideachadh a bharrachd a lorg, ach chaochail e an siud, ann am Valladolid, sa bhliadhna 1602, co-dhiù,[6] tachartas air a beil Teicheadh nan Iarla an latha an-diugh. Thathar ag ràdh gur e am fear-brathaidh Blake a mharbh e, ach fheadhainn eile dhen bheachd a-nis gur e tinneas a fhuair e bho bhèist-dà-lionn a rinn a’ chùis airsan. Ghabh a bhràthair, Ruairí Ó Dónaill, an ceannas thairis.


text:
- TIOTAL
- LMS 14385 'Loch Tay' ann an Inbhir Nis, An t-Ògmhios 1937
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_686
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 16 An t-Ògmhios 1937
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25144
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
B' e an clas 'Loch' 4-4-0 an clas mu dheireadh de locomotaaibhean a dhealbhaich Daibhidh Jones do Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh còig-deug dhiubh a thogail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896 agus chaidh trì eile, le atharrachaidhean beaga, a dhèanamh le Companaidh Locomotaibhean Bhreatainn a Tuath ann an 1917. Chaidh a' chiad fheadhainn àireamhachadh 119 gu 133 le na h-einnseanan an dèidh sin air an àireamhachadh 70 gu 72. Bha iad airson obrachadh air seirbheisean luath luchd-siubhail agus ghluais iad uile gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh seo a' sealltainn LMS 14385 'Loch Tay' (roimhe seo HR 125) ann an Inbhir nis san Ògmhios 1937. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Ghiblean 1950. Thug seo cliù dhith oir b' ann aice a bha a' bheatha obrachaidh a b' fhaide den h-uile loco sa chlas


text:
- TIOTAL
- Ceann Gleann Nimheis, faisg air a' Ghearasdan
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0280
- ÀITE
- Gleann Nibheis
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32183
- KEYWORDS
- glinn
Easan Steall
Beinn Nibheis
Abhainn Nibheis
cairtean
turasachd
coiseachd nam beanntan
sreap
Tha a' chairt seo a' sealltainn buidheann de luchd-turais an Gleann Nibheis, beagan deas air a' Ghearasdan. Tha a' chuairt a' leantainn suas Abhainn Nibheis, agus chithear seallaidhean eireachdail de dh' easan Steall faisg air làimh. Ged a tha na mìltean de luchd-turais a' dol air a' chuairt an-diugh, cha tàinig mòran de dh'atharrachadh air tro na bliadhnaichean.
Tha Gleann Nibheis na ghleann eigheadail dhen t-seòrsa àbhaisteach air chumadh u, agus tha e am measg nan gleann as brèagha anns a' Ghàidhealtachd. 'S ann an seo a thòisicheadh air sreap air Beinn Nibheis (4406 troigh), a' bheinn as àirde ann am Breatainn


text:
- TIOTAL
- Tighinn a-steach air Cala Inbhir Ùige, W.J. Renny
- EXTERNAL ID
- AB_WICK_ART_18
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- CRUTHADAIR
- W.J. Renny
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 544
- KEYWORDS
- dealbh sealladh-tìre
dealbh mara
Lorgar an dealbh seo, "Entrance to Wick Harbour", le W.J. Renny ann an Talla Baile Inbhir Ùige.
Is e uaireigin air fear dhe na prìomh phuirt sgadain ann an ceann a tuath na h-Alba, chùm cala Inbhir Ùige fasgadh ri ceudan de bhàtaichean. Aig amannan bha còig mìle deug neach a' fuireach ann an Inbhir Ùige, iasgairean agus boireannaich a bhiodh a' cutadh agus a' pacadh an èisg nam measg


text:
Stiùireadh
Faigh cothrom air goireasan air-loidhne
Cleachd roinn nan goireasan eileagtronaigeach den làraich-lìn seo gus faighinn a-mach mu na goireasan air-loidhne a tha rim faotainn dhutsa. Faodaidh gum bidh goireasan a bharrachd aig an leabharlann ionadail agad a bhiodh freagarrach dhan rannsachadh agad cuideachd.
Thoir luaidh is ainmich tobraichean
Feumaidh oileanaich luaidh a thoirt agus an tobar ainmeachadh anns an obair aca, co-dhiù a bheil an obair air a còmhdach ann an dòigh dhìreach, no a bheil atharrachadh crutha no geàrr-chunntas air a thoirt air na facail. Mur an aithnich thu sealbh inntleachdach chuideigin eile san obair agad bithear ag amharc air seo mar mheàirle-sgrìobhaidh, rud a thèid peanas a chur air le luchd-oideachaidh, luchd-measaidh agus luchd-sgrùdaidh.
Tha tòrr taic ann gus do chuideachadh a bhith a’ faighinn cleachdte ri stoidhle an oilthigh airson thobraichean ainmeachadh.
Airson fiosrachadh bunaiteach mu bhith ag ainmeachadh thobraichean gu ceart, thoir sùil air:
- Tràth-oideachaidh eadar-obrachail mu bhith ag ainmeachadh thobraichean (feum air Flash)
- Grad-iùil mu bhith a’ toirt luaidh agus ag ainmeachadh thobraichean – Beurla (pdf)
- Grad-iùil mu bhith a’ toirt luaidh agus ag ainmeachadh thobraichean – Gàidhlig (pdf)
Tha stiùireadh mionaideach mu bhith a’ toirt luaidh agus ag ainmeachadh thobraichean den a h-uile seòrsa bho Achdan Pàrlamaid gu blogaichean ri fhaotainn anns an leabhar-iùl do dh’oileanaich air ainmeachadh thobraichean:
Bidh oileanaich air cùrsaichean eachdraidh a’ cleachdadh stoidhle eile airson thobraichean ainmeachadh, air a bheil Humanities, a’ cleachdadh bhuinn-notaichean agus liosta leabhraichean. Gheibhear stiùireadh air luaidh a thoirt is tobraichean ainmeachadh le bhith a’ leantainn a’ cheangail seo:
Iùl air ainmeachadh thobraichean ann an eachdraidh
Cha bu chòir dhut feum a chur air an stiùireadh seo ach ma tha thu a’ dèanamh cùrsa eachdraidh aig an oilthigh.
//Cuir feum air RefWorks
Cuimhnich! Bidh an t-oilthigh a’ toirt dhut inneal air a bheil RefWorks gus rian a chumail air na tobraichean a tha thu airson ainmeachadh. Sàbhalaidh RefWorks na tobraichean agad air-loidhne agus ’s urrainn dhut an cur ris na measaidhean agad anns an stoidhle Harvard.
Tha inntrigeadh mu bhith a’ cleachdadh RefWorks ri fhaotainn. Tòisich le "Navigating around RefWorks".
- Faigh cothrom air agus cleachd RefWorks
- Dèan copaidh-dìon de na tobraichean agad agus faigh air ais iad le RefWorks
Tràith-oideachaidh bhidio: ga chur an sàs agus logadh a-steach; fiosrachadh bunaiteach
Tràith-oideachaidh air an lìon
RefWorks air innealean eile
Ri a chleachdadh air inneal-làimhe sam bith, a’ gabhail a-steach fònaichean-làimhe is tablaidean.
’S urrainn don leabharlannaiche ionadail agad agus Manaidsear Ghoireasan Eileagtronaigeach an oilthigh cuideachadh a thoirt dhut cuideachd.


text:
- TIOTAL
- Sgeulachd Taistealaiche - Teantaichean-bogha
- EXTERNAL ID
- GB1796_TRAVELLER_INTERVIEW_02
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- DEIT
- 2003
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11716
- KEYWORDS
- luchd-siubhail
dòighean-beatha
luchd-tathaich
taistealaich
ceàrdan
luchd na staoin
teantaichean-bogha
Ann an 2003, rinn Taigh-tasgaidh is Gailearaidh Ealain Inbhir Nis taisbeanadh air luchd-siubhail. Ghabh Wille, 's e fhèin na thaistealaiche, pàirt ann an agallamh eachdraidh beul-aithriseach a bha inntinneach agus fiosrachail ach an cuidicheadh e an rannsachadh fiosrachaidh. Ann an seo tha e a' bruidhinn air fear de na dachaighean rè-ama a bhiodh aig na taistealaich - an teanta-bogha. (San dealbh-chamara chithear campa àbhaisteach luchd-siubhail mu 1920-1940).
Dè seòrsa fiodha a bhiodh aca airson teanta-bogha a dhèanamh?
'S e calltainn no caorann a bhiodh ann, rudeigin a ghabhadh lùbadh. Glè thric bheireadh iad leotha na slatan - bha feum aig na teantaichean a bhith a' siubhal, 'l fhios agad? Uaireannan dh'fhàgadh iad na slatan, a rèir càite robh iad a' dol. An crochadh air - cuid champaichean gheibheadh tu pailteas shlatan, 'l thu tuigs'? Bha mòran dhiubh a' giùlan nan slatan leotha. 'S e 'lochgellys', 'gellys' a bh' againn air na teantaichean bogha. Ach luchd-siubhail 'New Age' 's e 'benders' a th' aca orra. Agus bheireadh iad leotha an canabhas a h-uile h-àite a dheidheadh iad. Agus bheireadh iad leotha barrachd de na maidean seileach - 'hazel saplings' mar a bh' aca orra - barrachd dhiubh sa gheamhradh bhon dh'fheumadh na teantaichean a bhith - na bu treasa, làidir.
Dè cho fada 's a bhiodh tu a' togail teanta-bogha?
Uill, dh'fhaodadh tu a bhith - a rèir mar a bha an sìde [gàire]. 'S e na fireannaich a thogadh iad. San teaghlach againne 's e m' athair a thogadh iad. As t-samhradh bhiodh iad air an togail ann an uair a thìde bho nach robh feum orra a bhith làidir, sa bhlàths as t-samhradh - 's dòcha dìreach dhà no trì boghannan de challtainn. 'S e boghannan a bh' againn orra. Bhiodh e furasta gu leòr maidean seileach a chur orra ach 's e dìreach boghannan a bh' againn orra - na maidean, na slatan fhèin. 'S e 'hazel willows' facal na bu shnasail.
Am biodh tu dìreach gan sparradh a-steach don talamh?
Tha thu gam putadh a-staigh. Sa gheamhradh tha thu gam putadh domhainn agus nas dlùithe, tòrr dhiubh còmhla, 'l fhios agad? As t-samhradh bidh thu a' cur 's dòcha còig air an aon taobh, còig air an taobh eile - cha robh feum air neart - 's e samhradh a bh' ann. Sa gheamhradh, na gèileannan, dh'fheumadh e bhith làidir. Cuid gèileannan a' gheamhraidh, cuid de na h-àiteachan san Eilean Sgitheanach, bha iad gu math fosgailte.
An robh na teantaichean-bogha blàth?
Seadh, bha, bhon chaidh mo thogail ann am fear dhiubh! Chaidh mi dhan sgoil cuideachd 's mi annta, Agus tha, tha cuimhn' agam, bliadhnaichean mòra air ais, am 'Press an Journal' a' tighinn a-steach a' togail dhealbhan dhiubh. Och bha e caran hiort is ho, 's dòcha cruaidh sa gheamhradh, caran fuar ag èirigh son na sgoile - (nuair a chaidh sinn dhan sgoil).
Dè bhiodh agaibh air an làr?
O, bha sràbh againn air an làr, ach dìreach anart air a mhuin airson bobhstair. Ach bha teaghlach mòr ann, seachdnar againn. Agus bha na caileagan air an aon taobh, na balaich air an taobh aig an tòin agus na pàrantan an taobh seo agus bha stòbha, mar a chanadh tu, sa mheadhan.
A bheil na carabhanan nas fheàrr na teantaichean?
Seadh, tha thu nas fheàrr ann an carabhan. Na tog ceàrr mi! Tha e blàth, agus nuair a tharraingeas tu a-steach gu àite campaidh chan fheum thu ach na casan-taice a chur sìos. Ach càite bheil na campaichean an-diugh? Ma tha barrachd air 's dòcha dhà no trì carabhanan ann tha iad ga mheas mar 'convoy', 'l fhios agad?
Uill, bhithinn a' siubhal mar bu trice leam fhìn, 's dòcha dìreach dhà no trì carabhanan. Mar is àbhaist tha mi leam fhìn, ach bidh thu a' faighinn teaghlaichean nach eil idir a' sgaradh. A' dol bho champa gu campa. Mar na Siùbhlaichean Èireannach, bidh iad dìreach a' dol gu ionadan nan carabhan, an t-aon teaghlach air fad, bliadhna air bliadhna, bidh iad dìreach a' tighinn a-steach. Tha tòrr luchd-taisteil Albannach ann. Tha iadsan nam measgachadh de na dhà.


text:
15 an Giblean
'S e 15 an Giblean an 105mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (106mh ann am bliadhna-leum). Tha 260 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1246 - Fhuair Delft (na Tìrean Ìsle) a chuid chòirichean.
- 1818 -Lagh Frangach a chuir as do mhalairt nan daoine dubha.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1452 - Leonardo Da Vinci ann am Firenze, peantair agus innleadair às an Eadailt.
- 1896 - Nikolay Nikolayevich Semyonov, ann an Saratov. Ceimigear.
- 1874 - Johannes Stark, fiosagaiche às a' Ghearmailt.
- 1931 - Tomas Tranströmer, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 1938 - Torgny Lindgren, sgrìobhadair às an t-Suain.
- 1943 - Robert Lefkowitz, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1947 - Uilleam Aitken, ann an Glaschu. Fear-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1865 - Abraham Lincoln, ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1980 - Jean-Paul Sartre, sgrìobhadair is feallsanaiche Frangach.
- 1990 - Greta Garbo, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às an t-Suain.


text:
- TIOTAL
- Plana uisge air a mholadh airson Port Rìgh
- EXTERNAL ID
- CDT_10_MEP_RHP43754
- ÀITE
- Port Righ
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 1860
- LINN
- 1860an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4891
- KEYWORDS
- mapaichean
slàintealachd
ùisealachdan-poballach
zoomable
Seo plana sràidean Phort Rìgh a tha a' sealltainn nan sàibhearan, cabhsairean agus pìoban airson uisge a thoirt a-steach don bhaile a tha air am moladh.
Chaidh am plana a thoirt seachad le spèis le Leabharlann agus Taigh-tasgaidh Chlann Dhòmhnaill a tha na ionad-ionnsachaidh anns an Eilean Sgitheanach. Tha beartas leabhraichean agus phàipearan ann a ghabhas an rannsachadh ma ghleidhear àm airson sin


text:
- TITLE
- Hebridean Food: Smokehouse Documentary (Gaelic 7 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_07_GD
- PLACENAME
- Locheport
- DISTRICT
- North Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: North Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2863
- KEYWORDS
- fish processing
food processing
The Hebridean Smokehouse on North Uist processes salmon and other foodstuffs for a global market. This documentary illustrates the preparation and packaging of the product.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
Tha an Hebridean Smokehouse ann an Clachan na Lùib, ann an Uibhist a Tuath. 'S e bradan am bathar as cudromaiche a bhios e a' reic, ged a bhios e gabhail gnothach ri creachann agus breac cuideachd. Tha iad air an reic air feadh an t-saoghail, le òrdain a' tighinn bho dhùthchannan fad air falbh, leithid Ameireagaidh agus Iapan. Ged a tha a' chuid as motha dhen obair air a dèanamh tron phost, tha na dorsan daonnan fosgailte do luchd-tadhail a tha ag iarraidh an obair fhaicinn.
Tha a' chuid as motha dhen obair air a dèanamh ann an dà sheòmar eadar-dhealaichte.
Anns an t-seòmar fhliuch thèid am bradan a dhèanamh deiseil airson smocadh. Tha feum air grunn rudan a dhèanamh.
An toiseach, thèid na h-èisg a ghlanadh agus a sgoltadh.
Thèid sgian bhiorach a chleachdadh airson an t-iasg a ghearradh.
An uair sin thèid salann a chur air an iasg. Tha seo a' toirt an uisge a-mach, agus cuidichidh sin leis a ghleidheadh.
An uair sin, thèid a ghlanadh a-rithist, agus thèid iad troimhe airson a luach a mheasadh.
Ma bhios e math gu leòr thèid a smocadh an uair sin.
Tha a' mhòine air a bhith na connadh nàdarrach ann an Uibhist fad linntean. Mar as àbhaist tha i air a gearradh tràth san earrach, agus air a fàgail airson tiormachadh tron t-sàmhradh mus tèid a toirt a-steach.
Airson an t-iasg a smocadh thèid a briseadh suas ann am pìosan beaga.
Thèid a cur sa bhocsa-teine an uair sin, far am bi i ga losgadh gu mall.
Tha i ga losgadh le àileadh sònraichte a bheir blas dhan iasg.
Tha an teine air a chumail eadar 20 agus 28 Celsius, agus thèid an t-iasg a smocadh fad suas gu 20 uair an uaireadair.
Thèid an t-iasg a chur san àmh tro dhorsan a tha a' fosgladh bhon t-seòmar fhliuch. Às dèidh a smocadh thèid a thoirt a-mach tro dhorsan a tha a' fosgladh air an t-seòmar thioram. Seo far a bheil na ceumannan mu dheireadh dhen deasachadh gan dèanamh. Feumaidh a h-uile rud anns an t-seòmar thioram a bhith gu tur glan.
Às dèidh dha bhith air a smocadh thèid an t-iasg a ghearradh ann an slisean, mus tèid a phacadh.
A rèir na tha a dhìth, gabhaidh na slisean cur ann am pacaidean ann an diofar dhòighean.
Uaireannan cuiridh iad na slisean air ais ri chèile airson an reic.
Às dèidh dha a bhith air a phacadh tha an t-iasg deiseil airson a chur bhon eilean gu luchd-ceannaich ann an àiteachan eile ann am Breatainn agus air feadh an t-saoghail.
Tha bùth bheag aca air an làrach cuideachd.
Bidh muinntir nan eilean agus luchd-tadhail samhraidh a' tighinn a-steach gu cunbhalach airson iasg a cheannach.
Mar sin 's e eisimpleir inntinneach a th' anns an Smokehouse de ghnìomhachas a tha stèidhichte gu daingeann air an eilean.
Ach aig an aon àm bidh iad a' coimhead a-mach air an t-saoghal air fad le misneachd, agus deagh fhios aca gu bheil iad a' tabhann blas sònraichte agus eòlas a tha a' buntainn dha na h-Innse Gall a-mhàin.


text:
Seattle, Washington
Tha Seattle (uaireannan "Siatail"), na bhaile mòr ann an stàit, Na Stàitean Aonaichte. 'S e 573,911 àireamh-shluaigh a' bhaile fhèin le King County a toirt a-steach mu 1,737,034 gu lèir. Tha an Oilthigh Washington suidhichte ann an Seattle.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1850.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bill Gates (1955): Eòlaiche Choimpiutair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Kobe, An Iapan
- Kaohsiung, Taidh-Bhàn
- Beersheba, Iosrael
- Bergen, Nirribhidh
- Cebu, Na h-Eileanan Filipineach
- Chongqing, An t-Sìn
- Christchurch, Sealainn Nuadh
- Daejeon, Coirèa a Deas
- Gaillimh, Éire
- Gdynia, A' Phòlainn
- Haiphong, Bhiet-Nam
- Limbe, Camarun
- Mazatlán, Meagsago
- Mombasa, A' Cheinia
- Naoned, An Fhraing
- Pécs, An Ungair
- Perugia, An Eadailt
- Reykjavík, Innis Tìle
- Sihanoukville, Cambuidea
- Surabaya, An Innd-Innse
- Tashkent, Usbagastàn


text:
National Geographic - Obair nan Ceallan
20 Am Faoilleach 2012
Tha an t-sreath Obair nan Ceallan a’ mìneachadh nan siostaman aig ceithir diofar sheòrsaichean de cheallan: craiceann, fèith, fuil agus cnàimh.
Tha gach leabhar ag amas air seòrsa cealla fa leth agus mar a tha e ag obair sa bhodhaig, ach tha na h-aon phrìomh bhun-bheachdan tarsainn nan leabhraichean gus aire nan oileanach a tharraing gu na beachdan mòra.
Tha an cuspair a’ rannsachadh mar a nì ceallan fallain obraichean sònraichte ann am bodhaig duine gus a chumail beò.
Cleachdaidh oileanaich an t-susbaint agus am briathrachas sònraichte anns gach leabhar gus na beachdan mòra, no prìomh bhun-bheachdan seo a dheasbad agus a sgrùdadh.
Tha na leabhraichean freagarrach air dàrna ìre na bun-sgoile.


text:
- TIOTAL
- 'Steaming passed Strome Ferry on Loch Carron'
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1291
- ÀITE
- Port an t-Sròim
- SGÌRE
- Taobh an Iat Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27921
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Port an t-Sròim
'S e 'Steaming passed Strome Ferry on Loch Carron' an tiotal a th' air an dealbh camara seo.
B' e Port an t-Sròim an ceann-uidhe tùsail airson Rèile Inbhir Pheofharain agus an Eilean Sgitheanaich a dh'fhosgail ann an 1870. Bha an loidhne air a h-obrachadh le Rèile na Gàidhealtachd agus ghabh iad thairis gu h-oifigeil e san Lùnasdal 1880. Bha seirbheisean aiseig aig an ruith às gu diofar chinn-uidhe sa Ghàidhealtachd agus na h-eileanan. An tòiseach bha na h-aiseagan air an ruith le Rèile Inbhir Nis agus Inbhir Pheofharain, an uar sin Rèile na Gàidhealtachd agus mu dheireadh le Daibhidh Mac a' Bhruthainn.
Chaidh an loidhne a' leudachadh gu Caol Loch Aillse san t-Samhain 1897. Anns na 1960 chaidh an litreachadh atharrachadh gu Port an t-Sròim. Tha seirbheis riaghailteach luchd-siubhail fhathast a' frithealadh Port an t-Sròim ged a chaidh a dhùnadh do thrafaig bathair san Ògmhios 1964. Chaidh frith-loidhne a thogail airson a' gharradh togail airson crainn-ola ann an Loch Ciseorn a chaidh fhosgladh ann an 1975. Dhùin am frith-loidhne ann am meadhan nan 1980an.


text:
Sanas naidheachd bho Chomunn na Gàidhlig: 26mh Samhain 2013
Tha suas ri seachd oifigearan ùra gu bhith air am fastadh, ann an diofar choimhearsnachdan, gus taic a chumail ri obair leasachaidh na Gàidhlig. Bithear ag amas gu sònraichte air obair còmhla ri daoine òg is am pàrantan.
Tha an obair gu bhith a’ leantainn mar thoradh air compàirteachas ùr eadar Comunn na Gàidhlig, Bòrd na Gàidhlig agus ceithir Comhairlean Ionadail; Comhairle nan Eilean Siar; Comhairle Earra-ghàidheal is Bhòid; Comhairle Bhaile Ghlaschu; agus Comhairle Bhaile Dhùn Èideann. Bithidh luach còrr is £200,000 anns an iomairt ùr, a’ leanas bliadhna anns a’ chiad dol a-mach.
Tha seo a’ togail air pròiseactan ann an Leòdhas agus Loch Abar, far am bheil oifigearan-leasachaidh air a bhith ag obair gu dlùth ri na h-àrd sgoiltean anns na coimhearsnachdan sin gus sgoilearan a mhisneachadh sa Ghàidhlig. Tha e cuideachd mar thoradh air pròiseact na ‘h-Iomairtean Gàidhlig’ anns am bheil CnaG air a bhith an sàs le Bòrd na Gàidhlig bho chionn suas ri ceithir bliadhna.
Thuirt Ceannard ChnaG, Dòmhnall MacNèill: “Tha sinn air ar dòigh glan gum bheil sinn a’ faighinn cothrom a dhol an sàs anns a’ phròiseact seo. Bha sinne a’ faicinn, le na h-oifigearan Iomairt, agus oifigearan òigridh againn, gach cuid buaidh agus feum na h-obrach sin. Bha sinn a’ cluinntinn fianais air an òigridh a bhith air am misneachadh anns a’ Ghàidhlig, agus a bhith nas deònaiche a bruidhinn. ‘Se rud iongantach a th’ann a-nis a bhith a’ faighinn an cothrom cuid de na dreuchdan sin a leudachadh, agus cuideachd a bhith a’ dol an sàs anns an obair ann an sgìrean ùra.”
Bho pròiseact na h-Iomairtean Gàidhlig, a tha na chompàirteachas eadar CnaG agus Bòrd na Gàidhlig, bha oifigearan cheana ann an Dùn Èideann, Glaschu is Uibhist aig ìre 0.5. Thèid iad seo a-nis an leudachadh gus am bith samhail dreuchd làn-ùine anns gach sgìre.
A thuilleadh air sin, thèid dreuchdan ùra an stèidheachadh anns na Hearadh (0.5); Barraigh (0.5); Steòrnabhagh ‘s a sgìre mun cuairt (0.5); agus Muile (0.5). Tha na Comhairlean Ionadail anns na sgìrean a tha an sàs anns an leasachadh seo, anns na sgìrean aca fhèin, a’ cumail taic ri cosgaisean a’ phròiseact, agus cuideachd a’ cumail taic ri stiùireadh na h-obraichean a thaobh an òigridh. ‘Se an amas gum bith na h-oifigearan stèidhichte pàirt mhòr dhan ùine aca an taobh a-staigh na h-àrd-sgoiltean anns na sgìrean seo.
Thuirt Ceannard Bòrd na Gàidhlig Iain Aonghais MacAoidh: “Nuair thug sinn sùil timcheall na sgìrean far an robh na h-iomairtean ag obair, bha e follaiseach gun robh modail an sin a bha gu feum - gnìomh am measg an òigridh, agus le stiùir is taic bhon choimhearsnachd air fad. Le sin, bha sinne gu math toilichte na tagraidhean seo fhaighinn bho na ceithir Comhairlean airson am modail a leudachadh. Le bhith a’ cumail taic ri na h-iarrtasan seo, tha sinn an dòchas ruigsinn air barrachd dhaoine òga, am pàrantan, agus na coimhearsnachdan aca, gu maith na Gàidhlig.”
Thèid na dreuchdan an sanasachd anns na seachdainean tha romhainn, is tha dùil gum bith na h-oifigearan ùra a’ tòiseachadh anns na dreuchdan tràth anns a’ bhliadhn’ ùr.


text:
Prìomh-Dhuilleag/Gd
Seo leabhar-mìneachaidh is treòir leasachaidh airson an luchd-cleachdaidh is luchd-leasachaidh aig an tionndadh open source aig Transport Tycoon Deluxe a tha ga dheasachadh leis an luchd-cleachdaidh fhèin.
San leabhar-mìneachaidh, gheibh thu fiosrachadh mionaideach air mar a chluicheas tu an geama. Mur eil thu eòlach air a' gheama fhathast, seallaidh an t-Oideachadh dhut mar a stèidhicheas tu a' chiad shlighe giùlain agad is mar a leudaicheas tu an lìonra giùlain agad an uairsin.
Ma tha thu air Transport Tycoon a chluich roimhe, b' fheairrde thu comparison of OpenTTD and Transport Tycoon Deluxe a leughadh gus faighinn a-mach na dh'atharraich. Ma tha thu air TTDPatch a chluich sa bheil leasachadh no dhà a tha co-ionnan ri na rinn sinn airson OpenTTD, tha comparison of OpenTTD and TTDPatch features againn cuideachd.
Mu dheireadh thall, airson ceistean coitcheann, thoir sùil air na ceistean àbhaisteach (Beurla).
San earrann seo, gheibh thu gach uile fiosrachadh mu leasachadh OpenTTD nach eil co-cheangailte ri grafaigeachd. Mura rinn thu leasachadh roimhe, bu chòir dhut freagairt fhaighinn dhan a h-uile ceist agad leis na ceistean Àbhaisteach (Beurla). An uairsin, 's urrainn dhut leantainn air adhart dhan leasachadh (Beurla) làithreach no cuideachadh a thoirt dhuinn leis an eadar-theangachadh (Beurla) ma thogras tu.
'S urrainn dhut sùil a thoirt air an changelog is an roinn development air a' bhòrd-bhrath no pàirt a ghabhail san t-seanail IRC againn ma tha ùidh agad sna tha ùr sa phròiseact.
Chruinnich sinn cuideachd liosta dhe na feartan a bu toil leinn ma tha ùidh agad ann am patches a phrògramachadh airson OpenTTD fhèin.
'S ann san roinn grafaigeachd a dh'obraicheas luchd-ealain is prògramaichean einnsein NewGFX is luchd-leasachaidh grafaigeachd eile còmhla gus grafaigeachd a leasachadh. Faigh a-mach mu na tha ùr sa ghrafaigeachd bhunasach, sna NewGrfs (an dà chuid 8bpp is 32bpp) is a bharrachd. A bharrachd air sin, thoir sùil air an earrann air goireasan a' chluicheadair gu h-ìosal airson barrachd ghoireasan co-cheangailte ri grafaigeachd.
Ma tha thu airson barrachd fiosrachaidh fhaighinn, airson cuideachadh a thoirt dhuinn a' sgrìobhadh an docamaideadh no barrachd taice fhaighinn le cluich a' gheama, thoir sùil air na leanas:
Tha an docamaideadh airson OpenTTD ga chumail is ga dheasachadh san uici seo. Tòisich air deasachadh cho luath 's a thogras tu 's tu a' faireachdainn comasach, ach leugh am Manual of Style an toiseach is cuir na nì thu fo dheuchainn sa bhogsa-ghainmhich.
Tadhail air tobar a' bhaile (Beurla) airson deasbaid mu atharraichean mòra no rudan ùra san docamaideadh no tòisich sa bhad leis na h-iarrtasan againn a chì thu sna h-iarrtasan airson aistidhean (Beurla). Cuideachd:
- Nam bu mhiann leat aistidhean eadar-theangachadh dhan Ghàidhlig, thoir sùil air an stiùireadh ann an Aistidhean sa Ghàidhlig.
- Chan eil ach atharrachadh beag a dhìth air cuid a dh'aistidhean is tha liosta (Beurla) diubh ann. Mur am bu mhiann leat aistidhean slàna a sgrìobhadh fhathast, seo deagh dhòigh gus tòiseachadh.
- Cuideachd, tha aistidhean ann air a bheil barrachd obrach a dhìth mus eil iad coileanta is chì thu iad san roinn-seòrsa leudachaidh (Beurla).
- Mu dheireadh thall, tha aistidhean ann a tha co-cheangailte ri tachartasan làithreach (Beurla) air a bheil ùrachadh a dhìth gu tric – carson nach toir thu sùil orra feuch a bheil fiosrachadh ùr a dhìth is a bheil mionaid no dhà agad?
A bheil barrachd taice a dhìth ort nach fhaigh thu san leabhar-mìneachaidh? Feuch an tadhail thu air a' bhòrd-bhrath againn, am prìomh thùs airson taic is fiosrachadh an luchd-leasachaidh fhaighinn no gabh pàirt san t-seanail IRC againn.
Seo liosta dhe ghoireasan a bhios feumail dhut is nach eil san leabhar-mhìneachaidh fhèin.


text:
- TIOTAL
- Litir o Sheumas Caimbeul, An t-Iuchar 1803 dg3
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_8_19_3
- DEIT
- 1803
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7485
- KEYWORDS
- litrichean
seirbheis phostachd
Litir o Sheumas Caimbeul à Lunnainn gu a phàrantan. Mar a bha an cleachdadh aig an àm, cha deach an litir a phostadh ann an cèis idir, ach dìreach a phasgadh agus an seòladh air a sgrìobhadh air an taobh a-muigh. Chan eil anns an t-seòladh ach 'Alexr. Campbell, Dalcross, N B'.
'S e N B 'Breatann a Tuath' ('North Britain'), seann ainm airson Alba


text:
- TIOTAL
- Ospadal Iain Charles -Taobh na h-Aiseid a dh'fhosgladh le Loch Iall 4mh Cèitean 1923
- EXTERNAL ID
- PC_GM_ALBUM_69
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 4 An Cèitean 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23183
- KEYWORDS
- ospadalan
seirbheisean slàinte
seirbheisean lèigheil
Tràth anns na 1920an bha impis air ùghdarrasan ionadail on riaghaltas, goireasan a chur air bhonn to mhàthaireachd agus do mhaith na cloinne, gu sònraichte o chionn 's gun robh uimhir de bhàs ri fhaicinn am measg mhàthairean agus chloinne.
Tràth ann an 1920 bha Sgeama do Mhàthaireachd is do Mhaith na Cloinne aig Siorrachd Mhoirich don t-siorrachd agus do na bailtean saora agus na lùib bha dotaireachd do dh'aiseid a bha feumach air laimhseachadh àraidh, ged a bhathar a' gabhail ris gum bitheadh a' mhòrchuid de bhreith fhathast air an taigh. Ann am facal eile, cha robh dùil ri cosgaisean mòra. An dèidh seo, ann an 1920 thàinig urrasaichean an Ospadail Bhig do dh'Iain Charles gu breith nach robh seòmraichean no luchd-obrach le eòlas gu leòr airson aiseid aig an ospadal beag, anns nach robh ach dusan leabaidh., agus tha coltas gun deach am piobrachadh gus seòmar-aiseid a thogail. An dèidh cnuasachdainn, thuig iad nach robh coltas gum bitheadh teachd-an-tìr o na h-ùghdarrasan ionadail agus gum bitheadh dà sheòrsa a thigeadh don ospadal:- (i) 'poor patients whose home surroundings are so limited as to endanger the health of the mother and child and from whom little or no payment can be expected' agus (ii) 'ordinary confinement cases that might be in a position to pay a moderate fee'. Bha iad dhen bheachd cuideachd gum bitheadh e 'advisable to limit the admission to married women'.
Ann an 1923 bha ceannard nan nurs, dithis nursaichean ag ionnsachadh, dithis mhaighdean agus fear, a bhiodh a' coimhead fùirneis is fearann, ann. Bhitheadh iad uile a' fuireach an sin ach am fear. Nuair a bha taogh na h-aiseid gu bhith ann, dh'aithnicheadh gum feumte nurs foghlaimte eile, ged a dh'fhaodadh gur e post nach bitheadh ann fad na h-ùine ach a rèir iarrtais. Bha seòmraichean gu leòr shuas an staidhir ann gus am biodh triùir nursaichean agus dithis mhaighdean a' fuireach ann. Bha seòmar-laighe aig ceannard nan nurs air an làr.
Air 4mh Cèitean 1923 dh'fhosgladh an seòmar-eiridinn ùr le Loch Iall (a bha na urrasaiche de dh'Ospadal Belford ann an Gearastan Inbhir Lòchaidh), agus thugadh an seòmar do Mhg Cuthbertson, airson urrasaichean an ospadail, leis a' Mhnaoi Uasail Seafield. Thug am Bàillidh Seumas Kerr dealbhadair-ghathan ùr do na n-urrasaichean agus thug am Pròbhost Hastilow seachad taing. B' e an rùnaire an Còirneil Grant Smith aig Seafield Estat office ann am Baile nan Granndach.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Sgioba Iasgach a' Bhradain, Leathallt, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_038
- ÀITE
- Rubha nam Bràithrean
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- LINN
- 1940an; 1950an
- CRUTHADAIR
- James/David Banks
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13094
- KEYWORDS
- iasgairean
bradan
uisge-beatha
manaich
ionadan arc-eolais
lorgan talmhainn
San dealbh-chamara seo chithear sgioba iasgach a' bhradain ann an Leathallt 's iad ri taobh an 'Nereid', am bàta a bheireadh leis deigh, lìn agus stuthan sholair à Port Rìgh gu na stèiseanan iasgaich agus a thogadh air falbh air ais am bradan ùr.
Tha Daibhidh Banks, mac Sheumais Banks, am fear aig an robh màl an iasgaich, air a ghlùinean air an 'Nereid' a' bruidhinn ris an sgioba sa bhàta nas lugha. Tha e coltach gu bheil Daibhidh dìreach air drama a thairgse don sgioba. Dh'aithnicheadh dithis den sgioba. 'S e Aonghas MacLeòid am fear le cheann na làmhan agus as fhaide don taobh dheas tha a bhràthair, Dòmhnall MacLeòid à Cùl nan Cnoc.
Pìos às chithear Rubha nam Bràithrean. Tha iad den bheachd gu robh coimhearsnachd nam manach an seo mu mhìle bliadhna air ais. Tha lorg ann air grùnn chearcaill bhothaig, ballachan agus àiteachadh na talmhainn. Às an rubha tha seallaidhean iongantach gu tuath gu Creag an Fhèilidh agus gun ear gu Eilean Rònaidh is tir-mòr.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Aiseag aig a' Chaol agus Stiomair
- EXTERNAL ID
- HCD01222a
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12792
- KEYWORDS
- bàta-smùide
bàtaichean
bàtaichean-aiseig
Anns an dealbh seo, chithear sreath de dhaoine a tha a' feitheamh ris an aiseig air an laimrig ann an Caol Loch Aillse. Tha aiseag air a bhith eadar Caol Loch Aillse agus Caol Àcainn san Eilean Sgitheanach fad linntean, ach cha do dh'èirich baile ceart ann gus an do ràinig an rathad-iarainn an Caol ann an 1897. Aig toiseach an 20mh linn, cha robh anns an aiseig eadar Caol is Caol Àcainn ach bàta-ràmh beag le luchd-siubhail dhen cois agus bathar. Bha feum air bàta a bha comasach air carbadan a ghiùlan mu dheireadh oir bha na rathaidean a' fàs nas fheàrr agus bha dràibhearan a' fàs na bu dhàine. Anns an dealbh seo, chithear bàta le clàr-tionndaidh agus rampaichean.
Tha seo a' sealltainn gun deach adhartas susbainteach a dhèanamh ach a rèir coltais cha robh am bàta comasach air barrachd air aon charbad a ghiùlan aig an aon àm. Dh'fhaodte gur e seo an 'Kyleakin', aiseag le slige fiodha a thòisich air an t-seirbheis ann an 1930. Ann an 1936, thàinig bàta-aiseig le slige fiodha agus clàr-tionndaidh am 'Moil', a bha comasach air dà chàr a ghiùlan.
Ri cùl na deilbh, chithear bàta-smùid pleadhaig, am PS 'Fusilier'. Chaidh am bàta seo a bha 280 tunna a chuideam, a thogail le McArthur & Co ann am Pàislig às leth David MacBrayne. Chaidh na h-einnseanan a dhèanamh le Hutson & Corbett, Glaschu. Bha i ag obair air an t-slighe eadar an t-Òban agus an Gearasdan agus eadar an t-Òban agus Stafainn na bu thràithe ach eadar 1931 agus 1934, dh'obraich i air seirbheisean a' phuist Malaig -Caol Loch Aillse - An t-Àth Leathann - Ratharsair - Port Rìgh. Chaidh PS 'Fusilier' a reic san Iuchar 1934 agus chaidh a briseadh ann an 1939. Bha bàtaichean-smùide mar seo rim faicinn gu tric aig toiseach an 20mh linn oir bhiodh seirbheisean cunbhalach aig bàtaichean-smùidea' giùlan cha mhòr a h-uile seòrsa bathair, cho math ri beathaichean agus luchd-siubhail, suas agus sìos an costa an iar agus gu na h-Eileanan Siar
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- A' dol air itealan aig Port Adhair Steòrnabhaigh
- EXTERNAL ID
- PAN_BOARDING_BEA_A
- ÀITE
- Steòrnabhagh
- SGÌRE
- Leòdhas
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Steòrnabhagh
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J Nairn
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20899
- KEYWORDS
- companaidhean-itealain
puirt-adhair
itealain
raoin-adhair
còmhdhail
siubhal
turasan-adhair
bàtaichean-adhair
Chaidh port-adhair sìobhalta fhosgladh faisg air Steòrnabhagh, Leòdhas, ann an 1937. Anns a' Ghiblean 1941 bha am port-adhair fo smachd Fheachd an Adhair airson ionnsaighean an aghaidh bhàtaichean-aigeann is shoithichean. B' e àite cudromach a bh'ann do dh'itealain nan co-chòmhragaichean a bha a' dol thar A' Chuain Shiar. Gheibheadh itealain nach dèidheadh ach astar goirid thar a' chuain, beag air bheag, a-null ann an ceumannan: Steòrnabhagh - Innis Tìle - A' Ghraonlainn - Talamh an Èisg - Na Stàitean Aonaichte.
Bha NATO a' cleachdadh a' phort-adhair mar Champa Iomairt Adhartach airson itealain a bha a' dìon na nèibhi eadar 1986 is 1993. Tha am port-adhair a' toirt taic do Sheirbhis Charbad-eiridinn na h-Alba is tha heileacoptair nam maor-chladaich stèidhichte an sin cuideachd.
Thòisich Buidheann Adhair Bhreatainn is na Roinn Eòrpa san Lùnastal 1946. Bha seachd roinnean ann, a rèir sgìrean.
'S dòcha gur e Douglas DC-3 Pioneer an t-itealan anns an dealbh seo, oir b' e sin an seòrsa itealain a bh'anns an Roinn Albannach sna 1950an
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Mullach nan Togalaichean, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_UNKNOWN_009
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30166
- KEYWORDS
- stìoballan
eaglaisean
Seann Ard Eaglais
Eaglais Shaor a Tuath
Chithear sealladh os cionn Inbhir Nis anns an dealbh seo. Tha an tùr-gleoca air taobh clì na deilbhe mar phàirt den t-Seann Àrd Eaglais. Chaidh a togail air Sliabh Naomh Mhìcheil agus b'e a' chiad eaglais pharaiste ann an Inbhir Nis a bh' ann. Chaidh an eaglais a th' ann an-diugh a chrìochnachadh ann an 1772 ach chaidh a' chuid a b' ìsle den tùr a thogail sa 14mh linn deug.
'S ann leis an Eaglais Shaor a Tuath a tha an stìoball ann am meadhan na deilbh. Chaidh an eaglais seo a thogail ann an 1893 agus chosg i mu £10,000


text:
Buaidh ann an Alba / Impacts in Scotland
'S e atharrachadh gnÓth-shýde an cunnart singilte as motha a tha fa chomhair obair-nÓdair na h-Alba.
Tha astar anabarrach an atharrachaidh ann an gnÓth-shýde a dh'adhbhraich an duine a' cur lusan is beathaichean, nach urrainn iad fhŔin a leasachadh luath gu le˛r, ann an cunnart. Tha seo a' tachairt aig an Óm tha lÓthair, agus bheir an d˛igh anns an dŔilig sinn ris buaidh, chan ann a-mhÓin air gnŔithean fa leth agus air ar cruthan-týre s˛nraichte, ach cuideachd air ar d˛igh-beatha, ar n-eaconamaidh agus air ar cultar.
Tha atharrachadh gnÓth-shýde a' toirt cunnart gu na gnŔithean agus na h-Órainneachdan a tha a' dŔanamh Alba s˛nraichte; eadar eun an t-sneachda, agus Órainn a' dol air ais leis cho beag 's a tha de shneachd air beanntan na h-Alba gach bliadhna, agus na gnŔithean gun Óireamh a tha an urra ri boglaichean m˛nach a thathas an d¨il a thiormaicheas an-Óirde. Ma chailleas sinn na gnŔithean sin bidh nÓdar is cruthan-týre nas truaighe, ach fÓgaidh sin Alba fhŔin nas bochda cuideachd.
Tha ar nÓdar agus ar cruthan-týre air leth cudromach a thaobh soirbheachadh na h-Alba. Tha timcheall air 93,000 obair an urra riutha an-drÓsta agus tha iad a' cinneasachadh c˛rr air ú2 billean ann an GVA (luach iomlan), agus c˛rr air 75% dhen sin a' tighinn bho turasachd. Tha mu 87% de luchd-turais a tha a' tighinn a dh'Alba ag rÓdh gur e na seallaidhean Ólainn agus am fiadh-bheatha a tha gan tÓladh a dh'Alba.
Bheir atharrachadh gnÓth-shýde buaidh dhýreach air sluagh na h-Alba. Mar eisimpleir, tha Órdachadh ann an ýrean na mara na chunnart mh˛r, agus ceithir de na c˛ig bailtean as motha ann an Alba suidhichte ris a' chosta. Tha atharrachadh gnÓth-shýde cuideachd a' cur cuideam a bharrachd air ar talmhaichean agus dh'fhaodadh seo l¨ghdachadh a dhŔanamh air ar comas airson bÓrr a chur agus air tŔarainteachd fad-¨ineach ar bidhe.
Cuidichidh an d˛igh anns am bi sinn a' riaghladh ar n-obair-nÓdair agus ar cruthan-týre le bhith a' l¨ghdachadh buaidh atharrachadh gnÓth-shýde ann an Alba. Seall ris an duilleig againn air Cothroman dha nÓdar agus dha daoine airson fiosrachadh a bharrachd.
Buaidh air nÓdar & cruthan-týre
Faigh tuilleadh a-mach mu mar a thathas a' meas a bheir atharrachadh gnÓth-shýde buaidh air nÓdar is cruthan-týre na h-Alba.
DŔ tha seo a' ciallachadh dhuinn
Faigh tuilleadh a-mach mu mar a bheir na nithean sin buaidh air sluagh is eaconamaidh na h-Alba.


text:
Wilmington, Delaware
'S e Wilmington (Lenape: Paxahakink, Pakehakink) am baile as motha a tha ann an Delaware. Tha e suidhichte faisg air inbhir Abhainn Christina ann an Abhainn Dhelaware, agus se prìomh-bhaile aig New Castle County. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 72,826 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1638 le Willington mar ainm. Ach anns a' bhliadhna 1739 dh'atharraich Thomas Penn ainm a' bhaile gu Wilmington airson urram a thoirt do Spencer Compton, Iarla Wilmington, a bha na phrìomh-mhinistear aig Deòrsa II, Rìgh Bhreatainn is Èireann.


text:
- TIOTAL
- LMS 17950 a' paidhleatadh 14766 'Clan Chattan' air trèana bathair suas aig Snaim Allt na Muilne, An Lùnastal 1939
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_003
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 11 An Lùnastal 1939
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28067
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 17950 a' paidhleatadh 14766 'Clan Chattan' air trèana bathair suas aig Snaim Allt na Muilne san Lùnastal 1939. Chithear CR 0-6-0T air an làimh chlì ri aghaidh an deilbh, a' shuntadh air loidhne Fharrais.
B' e ball de locomotaibhean 0-6-0 air an robh na 'Supeheated Good' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 17950 (HR 75 roimhe). B' e dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' ainmeil bho 1894 a bh' annta. Chaidh a togail le Hawthorn Leslie anns A' Chaisteal Nuadh ann an 1918. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1950.
B' e ball de locomotaibhean luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Clan' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14766 (HR 54 roimhe). Chaidh a dealbhachadh le Crìsdean Cuimein agus a togail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh ann an 1921. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghiblean 1944.


text:
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
'S e Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band an ochdamh clàr leis Na Beatles. Tha e tric air a shealladh mar an clàr is buanaicheal a chaoidh bho tòrr sgrùdairean is foillsichean ceol agus chuir an iris Rolling Stone an clàr os cionn an liosta aca den 500 clàran is fheàrr ann an 2003.
Bha e air a' chlàrachadh leis na Beatles thairis 129 latha a' tòiseachadh air an 6mh den Dùbhlachd 1966. Bha e air fhoillseachadh ann am Breatainn air a' 1mh den t-Ògmhios, 1967 agus anns na Stàitean Aonaichte air an 2na den t-Ògmhios, 1967.


text:
Robbie Williams
Tha Robert (Robbie) Peter Williams (13 an Gearran, 1974) na sheinneadair Shasannach.
Rugadh e ann am Burslem, Stoke-on-Trent, Siorrachd Stafford.
Susbaint
- 1 A Bheatha
- 2 Leis fhèin
- 3 Dòigh-beatha Robbie
- 4 Clàran
- 5 Iomraidhean
- 6 Ceanglaichean a-muigh
A Bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Take That[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich Robbie ann an saoghal a' phop leis a' chòmhlan-ciùil, Take That a bha ga stiùireadh leis an t-seinneadair/bàrd Gary Barlow. Chaidh an còmhlan-ciùil a stèidheachadh ann an 1991 agus bha iad gu math soirbheachail, a' ruigsinn àireamh a h-Aon ochd tursan. Chruthaich an soirbheachas cothroman do chòmhlan-ciùil choltach ri Boyzone agus 911. Ge-tà, thathar a' ràdh nach d' fhuair Robbie air adhart le buill eile a' chòmhlain-chiùil air sgàth a fheartan bhleigeardach, agus bha e an còmhnaidh a' strì leis na buill agus leis an rianachd. Dh'fhàg e Take That ann an 1995. Faicibh Dealachadh Take That.
Leis fhèin[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh Take That[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh dhà Take That fhàgail, anns a' bhad thòisich Williams ga bhogadh fhèin ann an dòigh-beatha Ròc is Roll còmhla ris a' chòmhlan-ciùil Oasis. Lean seo ri strì gu math poblach le drogaichean agus deoch làidir. Chuir e air mòran cuideam agus bhiodh e tric a' nochdadh mar bhùrach, gun bhearradh is gun nighe. As dèidh dhà agus Oasis a dhol a-mach air a chèile gu math poblach, thug Noel Gallagher "That Fat Dancer from Take That" air.
Cha robh meadhanan ciùil na RA den bheachd gum biodh an Williams mì-mhodhail seo soirbheachail mar neach-ciùil. Bhathar an dùil gum biodh buill eile bho Take That na bu shoirbheachail, gu h-àraidh Gary Barlow agus gu h-ìre Mark Owen.
Life Thru A Lens[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1996, bha Williams deiseil airson a dhreuchd mar sheinneadair leis fhéin a thòiseachadh gu ceart. Mar a' chiad chlàr aige, chuir e a-mach "Freedom", seann òran le George Michael anns an Lùnastal. As dèidh greis ann an clionaig deoch-làidir, chaidh "Freedom" a leantainn le "Old Before I Die". Ràinig an dà chlàr àireamh a Dhà air cairtean na RA. Lean seo gu foillseachadh a chiad chlàr, Life Thru A Lens", nas anmoiche ann an 1997.
Bha "Freedom" agus "Old Before I Die" air Life Thru A Lens - ach bhathar dhen bheachd gun robh e na bhriseadh-dùil agus cha do shoirbhich an ath dhà chlàr idir; b' iadsan "Lazy Days" agus "South of the Border".
Angels[deasaich | deasaich an tùs]
An t-òran mu dheireadh a chaidh a chur a-mach bhon chlàr aig àm na Nollaig 1997, bha "Angels" na òran gaoil, agus thog e Life Thru A Lens gu àireamh a h-Aon air na cairtean, (28 seachdainean as dèidh dhà a sgaoileadh). Tha cliù aige mar an t-òran a shabhail dreuchd Williams, agus tha e fhathast gu math taitneach gu mòran an-diugh.
Dh'fhàs Williams ainmeil gu math luath anns an Rìoghachd Aonaichte le mòran chlàran eile a' dol a-steach dhan Phrìomh Deich, ach cha robh buaidh mhòr aige anns na Stàitean Aonaichte. Bha Millennium, stèidhichte air criomag bhon òran James Bond You Only Live Twice, na àireamh a h-Aon anns an RA an an 1998 ach cha d' ràinig e ach àireamh 72 sna Stàitean.
I've Been Expecting You[deasaich | deasaich an tùs]
Lean an dàrna clàr "I've Been Expecting You" air an dàigh James Bond is chaidh e gu àireamh a h-Aon anns an Dàmhair 1998. Ann an 1999, dh'obraich e le Tom Jones air a chlàr Reload.
Bha òran soirbheachail eile aige ann an 2000 le "Rock DJ", ach b' e am bhideo don òran a ghoid na ceann-naidheachdan. Anns a' bhideo, bha Robbie a' nochdadh aig roller disco nuair a rùisg e dheth aodach agus an uairsin a chraiceann, a fheòil fhèin buill-bhodhaig, gam biadhadh dha na dannsairean boireannach gus nach robh ach cnàmhach a' dannsa. Bha mòran connspaid ann a thaobh a' bhideo is chaidh a thoirmeasg ann an iomadh dùthaich.
Sing/Swing When You're Winning[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh an treasamh clàr shoirbheachail Sing When You're Winning ann an 2000, chaidh soirbheachadh Robbie a dhearbhadh ann an 2001 nuair a ràinig e àireamh a h-Aon aig àm na Nollaig còmhla ris a' bhana-chleasaiche Astràilianach, Nicole Kidman, a' seinn an t-seann òran le Frank and Nancy Sinatra, Something Stupid.
Nochd Something Stupid air a' chlàr Swing When You're Winning, far an do sheinn Robbie iomadach òrain chlasaigeach mar "Ain't That A Kick In The Head" agus "Mack The Knife". Nochd an ath-chlàradh den òran le Bobby Darin, "Beyond the Sea" ann am Finding Nemo ann an 2003.
Escapology[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2002, sguir Robbie dheth sgrìobhadh còmhla ri a chom-pairteach-sgrìobhaidh, Guy Chambers. Ach, thàinig iad còmhla a-rithist sia miosan as dèidh sin airson Escapology, a chaidh a sgaoileadh anmoch ann an 2002. Bha clàr eile aige, "Feel," gu math soirbheachail san Roinn Eòrpa, 's e a' dol còmhla ri bhideo spaideil far an do nochd Darryl Hannah.
Chaidh an ath bhideo de "Come Undone," a ghearradh gu mòr le MTV air sgàth 's gun do sheall e Robbie a' dèanamh an oba-noga le dà bhoireannach phìosail. Cuideachd, bha mòran bhiastagan is daolagan anns a' bhideo. Aig an àm seo, dhealaich Robbie is Chambers gu oifigeil.
A dhreuchd o chionn ghoirid[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2002, chaidh Robbie a thaghadh mar fear dhe a' cheud Breatannaich as fhearr leis a' BhBC ach chaidh a thaghadh mar fear dhe na Breatannaich as miosa le Channel 4 ann an 2003.
Chaidh eachdraidh-beatha oifigeil a sgrìobhadh le Chris Heath, "Feel", agus chaidh fhoillseachadh ann an 2004. Dh'innis e mu na tachartasan a thàinig gu bàrr leis an "Live Summer Tour 2003", far an do chluich Williams air beulaibh barrachd is millean duine thairis air trì làithean ann an Lùnastal ann an Knebworth Park ann an Hertfordshire, le 3.5 millean a bharrachd ga choimhead beò air telebhisean agus air an eadar-lìon. Ro Knebworth, anns an Dùbhlachd 2003, rinn Williams tour de Astràilia agus an Sealainn Nuadh còmhla ri Duran Duran.
On a dhealaich e bho Chambers, tha Robbie air fheuchainn gus a luchd-càinidh àicheadh. Leis a' chom-paitreach-sgrìobhaidh ur, Stephen Duffy, tha Robbie air iomadh òran eile a sgrìobhadh, a' toirt a-steach an àireamh a h-Aon, "Radio",
Nochd 'Radio' air na "Greatest Hits" aige anns an Dàmhair 2004. Nochd Williams aig Live 8 ann an Lunnainn far an robh e na rionnag air an latha. Sheall e cho math 's a tha e mar sheinneadair agus a chomas le uimhir de dhaoine, gu h-àraidh nuair nach robh fios aig mòran air na faclan do "Feel".
Chuir Williams a-mach clàr ùr anns an Dàmhair 2005 air a bheil 'Intensive Care', a' beachdachadh air meadhan aois agus na trioblaidean is dùbhlain a tha na lùib, chaidh e gu h-àireamh a h-aon agus bha blas reggae air mòran dhe na h-òrain.
Dòigh-beatha Robbie[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Robbie singilte an-dràsta, 's e a' fuireach ann an Los Angeles, California. Chan eil daoine sam bith an sin ga aithneachadh. Tha mòran beachdachadh a' dol ann am meadhanan na Breatainne mu dheidhinn a ghnèitheachd mì-shoilleir agus a bheatha-gaoil. Tha Robbie air ìomhaigh mar gaoladair spaideil a bhrosnachadh agus tha mòran sgeulachdan ann a' bruidhinn air a chomasan ann an leabaidh. Bidh e tric a' taghadh bhoireannaich bhon luchd-èisteachd aig na cuirmean aige, agus a' toirt pòg (leis an teanga) dhaibh.
Ach bidh na sgeulachdan seo a' nochdadh gu math tric nuair a bhios clàr ùr aige ri reic.
Clàran[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran Stiùideo[deasaich | deasaich an tùs]
- Life Thru a Lens (1997); #1 RA
- I've Been Expecting You (1998 (RA) / 2002 ( SA )); #1 RA
- The Ego Has Landed (1999); #63 SA (Dìreach ann an Ameireaga a Tuath)
- Sing When You're Winning (2000); #1 RA, #110 SA
- Swing When You're Winning (2001); #1 RA
- Escapology (2002); #1 RA, #43 SA
- Intensive Care (2005)
- Rudebox (2006)
- Let's Swing Again (2007)
Clàran 'Beò' agus co-chruinneachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran Singilte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lun 1996 "Freedom" RA: #2 a' Ghearmailt: #10
- Gib 1997 "Old Before I Die" RA: #2 a' Ghearmailt: #37
- Iuch 1997 "Lazy Days" RA: #8 a' Ghearmailt: #90
- Sult 1997 "South of the Border" RA: #14
- Dubh 1997 "Angels" US: #41 RA: #4 a' Ghearmailt: #9 an Fhraing: #7
- Mar 1998 "Let Me Entertain You" RA: #3
- Sult 1998 "Millennium" US: #72 RA: #1 a' Ghearmailt: #41 a'Fhraing: #16
- Dubh 1998 "No Regrets/Antmusic" RA : #4 a' Ghearmailt: #60 an Fhraing: #67
- Mar 1999 "Strong" RA: #4 a' Ghearmailt: #68 an Fhraing: #99
- Samh 1999 "She's The One/It's Only Us" RA: #1 a' Ghearmailt: #27 an Fhraing: #74
- Dubh 1999 "Win Some Lose Some" Direach mar clàr singilte ann an New Zealand
- 1999 "Karma Killer"
- Mar 2000 "United"
- Lun 2000 "Rock DJ" US Hot Dance Music/Club Play: #25 RA: #1 a'Ghearmailt: #9 a'Fhraing: #40
- Damh 2000 "Kids" (le Kylie Minogue) RA: #2 a'Ghearmailt: #47
- Dubh 2000 "Supreme" RA: #3 a'Ghearmailt: #14 a'Fhraing: #12
- Gib 2001 "Let Love Be Your Energy" RA: #10 a'Ghearmailt: #68
- Iuch 2001 "Eternity/Road to Mandalay" RA: #1 a'Ghearmailt: #7 a'Fhraing: #45
- Damh 2001 "We Are The Champions" (le Queen)
- Dubh 2001 "Somethin' Stupid" (le Nicole Kidman) RA: #1 a'Ghearmailt: #2 a'Fhraing: #16
- Gear 2002 "Better Man" direach mar clàr singilte ann an Austrailia
- Mar 2002 "Mr. Bojangles/I Will Talk And Hollywood Will Listen" a'Ghearmailt: #77
- 2002 "Mack The Knife" direach ann am Mexico
- Gib 2002 "My Culture" (1 Giant Leap feat. Maxi Jazz & Robbie Williams) RA: #9 a'Ghearmailt: #69
- Dubh 2002 "Feel" na Staitean Aonaichte: #40 RA: #4 a'Ghearmailt: #3 a'Fhraing: #6
- Ceit 2003 "A Man For All Seasons" (bhon film Johnny English)
- Gib 2003 "Come Undone" RA: #4 a'Ghearmailt: #16 a'Fhraing: #49
- Iuch 2003 "Something Beautiful" RA: #3 a'Ghearmailt: #46 a'Fhraing: #70
- Damh 2003 "Feel (Live)" (bho "Live At Knebworth")
- Damh 2003 "Hot Fudge (Live)" (bho "Live At Knebworth")
- Samh 2003 "Sexed Up" RA: #10 a'Ghearmailt: #53
- Damh 2004 "Radio" RA: #1 a'Ghearmailt: #2 a'Fhraing: #48
- Dubh 2004 "Misunderstood" RA: #8 a'Ghearmailt: #20
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Oifigeil
- Robbie Williams Ultimate Fan Club
- http://www.rw-world.com
- http://www.robbiewilliams-info.com
- http://www.robbiewilliamslive.com
- http://www.robbiewilliams-tr.com
- http://www.robbiewilliams-info.com
- http://www.fans-supreme.de
- http://www.robbiewilliams.nu
- http://www.robbiewilliams.pl
- Robbie Williams lyrics


text:
- TIOTAL
- Ceann-cunntais aig Caimbeul & Co, a' Mhanachainn
- EXTERNAL ID
- GB232_HC_D594_CAMPBELL
- ÀITE
- A' Mhanachainn
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- DEIT
- 1920
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8351
- KEYWORDS
- stòran
bùithtean
cunntasan
cunntais
bùidsearan
clò
clò mòr
teaghlach rìoghail
'S e seo an ceann-cunntais aig Caimbeul & Co. Taigh Gàidhealach a' Chlò sa Mhanachainn. Chaidh an cunntas a dhèanamh suas an 21mh Samhain, 1920. Tha an ceann-reic a' moladh 'Real Harris. Shetland & Homespun Tweeds. Real Vicuna & Lovat Tweeds.'
Tha a' chomharra-cheàrd air an taobh chlì ag innse gu bheil a' bhùth 'under Royal and Imperial Patronage'. Bhiodh marsantaich aig an robh barantas rìoghail a' solarachadh bhathar do dh'àrd-fheadhainn san Teaghlach Rìoghail. Stèidhichte ann an 1858 bha an 'Highland Tweed House' ainmeil airson bathar agus seirbhisean a sholarachadh don Bhanrigh Ealasaid, Màthair na Banrigh. Tha a' bhùth, Caimbeulaich na Manachainn, fhathast a' dol an-diugh.
Chaidh cinn-chunntasan an cleachdadh ann an gnothaichean reic o mun cuairt air an 18mh linn gu meadhan an 20mh linn. Sna bliadhnaichean deireannach aca bha iad air a dhol a-steach nan ceann-litrichean cuideachd airson sgrìobhadh gu daoine. 'S ann às a' chairt-mhalairt, mar a dh'aithnicheadh e, a thàinig an ceann-cunntais agus a bharrachd air a bhith na chunntas no 'invoice' agus na chuidhteas no 'receipt', bha e cuideachd feumail na shanas gus companaidh a mholadh. Mar bu trice, air a' cheann-chunntais bhiodh ainm, ceàrd, comharra-ceàrd agus seòladh na companaidh. Bhiodh àireamh a' chunntais, fios mu phàigheadh, liosta den bhathar agus suim uile gu lèir, uile air an sgrìobhadh air. Bhiodh cuid de chinn-chunntasan ann air am biodh dealbh den bhùth no den fhactaraidh agus clàr den bhathar a bha iad a' reic, leithid adan, brògan no tombaca


text:
Càrn-cùl-ri-Èirinn
'S e càrn a tha air mullach cnuic ann an Eilean Ì a th' ann an Càrn-cùl-ri-Èirinn. Chaidh a thogail an dèidh do Cholum Cille Eilean Ì a ruigsinn bho Èirinn. Nuair a ràinig Colum Cille agus a chompanaich an t-eilean anns a' bhliadhna A.D. 563, dhìrich e an cnoc a b' àirde a bha anns an eilean, 's chunnaic e gun robh e à sealladh Èirinn. Bha de ghràdh aig a dhùthaich, 's nach biodh e toilichte a bhith ga faicinn gun a bhith innte. Rùnaich e a chòmhnaidh a dhèanamh ann an Eilean Ì oir chunnaic e gun robh e so-ruigsinn do na h-eileanan mun cuairt, agus gun robh e na eilean a bha math airson bàrr agus ionaltradh, agus mar sin ro fhreagarrach airson àite tàimh fhoghlamaich agus theachdairean. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 283 252


text:
13 an Dùbhlachd
'S e 13 an Dùbhlachd an 347mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (348mh ann am bliadhna-leum). Tha 18 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1810 - Thug an Fhraing thairis air Poblachd Rhodàinia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1521 - Felice Peretti, ann an Grottammare. Pàp (Sixtus V) bho 1585 gu ruige 1590.
- 1911 - Trygve Haavelmo, ann an Skedsmo. Eaconamaiche à Nirribhidh.
- 1915 - Balthazar Johannes Vorster, ann an Uitenhage. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
- 1929 - Christopher Plummer, ann an Toronto. Actair à Canada.
- 1948 - Brian MacUilleim, Labarach, agus neach-deasachaidh don Phàipear Bheag.
- 1953 - Jim Davidson, ann an Lunnainn. Clifein à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1930 - Fritz Pregl, ann an Graz. Ceimigear às an Ostair.
- 1935 - Victor Grignard ann an Lyon. Ceimigear às an Fhraing.
- 2009 - Paul Samuelson, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Ghaornaigeodha Mhic na Ceàrdaich
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_T208
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3842
- KEYWORDS
- caistealan
MacnaCeardaich
Mac na Ceardaich
Iarlannan Ghallaibh
Sa phriont seo chithear Caisteal Ghaornaigeodha Mhic na Ceàrdaich.
Roimhe seo bhatar a' creidsinn gun deach dà chaisteal (Caisteal Mhic na Ceàrdaich is Caisteal Ghaornaigeodha) a thogail an seo le Iarlannan Ghallaibh, fear dhiubh sa 15mh linn agus am fear eile aig toiseach na 17mh linn. B' e Caisteal Ghaornaigeodha a bh' air a' phrìomh structar agus Caisteal Mhic na Ceàrdaich ainm an fhir eile. Bha iad cuideachd den bheachd gun deach na dhà dhiubh a sgrios nuair a bha ionnsaigh air na caistealan ann an 1690.
Ach chaidh suirbheidh a dhèanamh leis an FAS agus lorg sin a-mach nach robh a-riamh ach aon chaisteal air an làraich. Thòisich an togail dheth cho tràth ri deireadh na 14mh linn agus chaidh pìosan a chur ris an togalach thairis air na bliadhnaichean, leis na pìosan mu dheireadh air an cur ris san t-17mh linn.
Ann an 1606 bha Iarla Ghallaibh air Achd Pàrlamaid fhaighinn a leig leis ainm a' Chaisteil atharrachadh o Chaisteal Ghaornaigeodha gu Caisteal Mhic na Ceàrdaich, ach chùm daoine orra a' cleachdadh an dà ainm, a' fàgail mì-chinnt ann agus feadhainn a' creidsinn gu robh dà chaisteal air a bhith ann.
Dh'fhosgail Caisteal Ghaornaigeodha Mhic na Ceàrdaich don mhòr-shluagh a' 1mh den Lùnastail 2010 an dèidh pròiseact ath-leasachaidh a sheas deich bliadhna agus a chosg £700,000. Tha dà cheum eile den phròiseact san t-sealladh a nì an togalach na phrìomh àite-tarraing don luchd-turais.


text:
11 an t-Samhain
'S e 11 an t-Samhain an 315mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (316mh ann am bliadhna-leum). Tha 50 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1889 - Inbhe stàite do Washington.
- 1918 - Thàinig a' Chiad Cogadh gu crìoch.
- 1918 - Fhuair a' Phòlainn a chuid neo-eisimeileachd bhon Ruis.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1493 - Paracelsus, ceimigear às an Eilbheis.
- 1821 - Fyodor Dostoyevsky, ann am Moscobha. Sgrìobhadair às an Ruis.
- 1882 - Tomás Ó Rathaile, ann an Lios Tuathail. Cànanaiche na Gàidhlig à Èirinn.
- 1925 - Jonathan Winters, cleasaiche.
- 1978 - Ruth Davidson, ann an Dùn Èideann. Tè-phoileataigs Albannach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1938 - Mary Mallon, tè à Èirinn a bheireadh typhoid.
- 1973 - Artturi Ilmari Virtanen, ceimigear à Suòmaidh.


text:
Àine
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bh' Áine (cuideachd Aillen) 'na ban-dia a' ghaoil, an toraidh, a' chruidh agus na gealaich is a' ghrian. Bha i 'na nighean Egobail, agus 'na piuthar Aillen agus/no Fennen. Ann an roinn nan seòrsa na h-ùr-sgeulachd, tha i 'na bean Gerold Iarla; ann an seòrsachan eile, 'n àite 'bhith pòsda, dh'èignich e i, agus b'fhaodainn e air mharbhadh leatha bhith a leanas; ann an seòrsachan eile fhathast na h-ùr-sgeulachd, tha i 'na bean Mhanannain mac Lir, aon nan Tuatha Dè Danann. Bha 'n cuirm na h-Oidhche Leth an t-Samhraidh air chumail 'na h-urram. 'San Sìorrachd na Luimnich, bha i 'na banrigh nan sìthiche. Tha i air uairibh samhlaichte ri Danu.
Bunachas[deasaich | deasaich an tùs]
Às an fhacal na Gaeilge ain, tha 'n t-ainm seo a' nochdadh 'bhith bunaichte às an Tùs-Ceilteach *Agnā. Tha 'n t-ainm ciallachadh an smuain de "deàrrsadh dian," a b' urrainn ainm eile 'bhith air bhith do Rosmerta agus a mìnichidh na ceanglaichean dèanta gu tric le Aoibhell (q.v. [1] [2] [3]). Tha 'n dealbh Ròimheach-Breatannach an t-ainme Tùs-Ceilteach seo coltach a bheil *Agna air bhith (q.v. [4] [5] [6] [7]).
Ionannachdan?[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha 'n beachd-smuain ceart a bheil Àine gu dearbh riochd-samhlachadh de ‘leus deàlrach’, ceadaichidh sin neach a dhealbhadh ionannachdan le luchd dhen t-seòrsa ri Rosmerta agus Aoibhell.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ellis, Peadar Berresford, Dictionary of Celtic Mythology(Oxford Paperback Reference), Oxford University Press, (1994): ISBN 0195089618
- MacKillop, Seumas. Dictionary of Celtic Mythology. Oxford: Oxford University Press, 1998. ISBN 0192801201.
- Wood, Sìleasag, The Celts: Life, Myth, and Art, Thorsons Publishers (2002): ISBN 0007640595


text:
Sagsainn Ìosail
Is e Sagsainn Ìosail (neo Niedersachsen anns a' Ghearmailtis agus Lower Saxony sa Bheurla) an stàit as motha ach aon anns a' Ghearmailt. Tha Hànobhar (Hannover anns a’ Ghearmailtis) anns an ear-dheas na phrìomh-bhaile.
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Sagsainn Ìosail ann an ceann a tuath na Gearmailt. Tha Cuan a Tuath (A' Mhuir a Tuath) agus Schleswig-Holstein air tuath Sagsainn Ìosail. Tha an Òlaind an iar air Sagsainn Ìosail, agus Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg agus Sagsainn-Anhalt an ear air Sagsainn Ìosail. Anns a' dheas tha Nordrhein-Westfalen, Hessen agus Thüringen.
Na bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Hànobhar le 516.000 luchd-àiteachaidh am baile as motha ann an Sagsainn Ìosail. Anns an dàrna àite tha Braunschweig (luchd-àiteachaidh: 245.220) anns an ear-dheas Sagsainn Ìosail. Anns an treas àite is e Osnabrück (165.000) anns an deas, baile cudthromach le oilthigh, agus is e àite-suidhe an easbaig Caitligich. Tha Oldenburg (158.500) ann am meadhan Sagsainn Ìosail, agus tha Göttingen (129.000) le oilthigh cliùiteach deas air Hànobhar. Tha Wilhelmhaven (83.500) le port-mara domhainn do bhàtaichean bathair agus Emden (51.700) agus Cuxhaven (52.000) le port-iasgaich anns an Tuath Sagsainn Ìosail aig Cuan a Tuath. Is e Celle (71.300) agus Lüneburg (71.900) an geata don Lüneburger Heide. Dh’fhàs Hameln (58.900) ainmeil leis an sgeulachd Der Rattenfänger von Hameln (Pìobaire nan radan ann an Hameln) leis na bràithrean Grimm.
Bailtean Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cuid as motha na dùthcha rèidh, ach anns an ear-dheas tha beanntan ann ris an canar Harz agus Solling. Is e an Wurmberg (971 m NN), am Bruchberg (927 m NN) agus an t-Achtermann (925 m NN) na beanntan as àirde anns an Harz agus ann an Sagsainn Ìosail.
Is e Große Blöße (528 m NN) an t-ainm air a’ bheinn as àirde anns an Solling.
Aibhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Weser: 358 km
- Leine: 247 km
- Ems: 241 km
- Elbe: 238 km
- Aller: 205 km
Cladh-aibhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Mittellandkanal: 195 km
- Dortmund-Ems-Kanal: 147 km
- Elbe-Seiten-Kanal: 115 km
Lochan[deasaich | deasaich an tùs]
- Steinhuder Meer: 29 km2; doimhne: 1,5 m
- Dümmer: 13 km2; doimhne: 1,2 m
- Zwischenahner Meer: 5,5 km2; doimhne: 3,3 m
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
O chionn 's gu bheil an cuid as motha na dùthcha gu math rèidh, tha àiteachas cudthromach ann an Sagsainn Iosail. Tha beagan iasgaich a’ dol ann ann an Cuxhaven. Tha roinn na turasachd làidir ann an Sagsainn Ìosail, gu h-àraid anns an tuath agus anns na h-eileanan. Ann an roinn na dèanadachd tha gnìomhachas bhàtaichean agus chàraichean cudthromach. Tha roinn togail bhàtaichean ann am Papenburg, Emden agus Wilhelmshaven. Tha am Meyer Werft ann am Papenburg a’ togail nam bàtaichean-cuairt-mara as motha air feadh an t-saoghail. Ann an Wolfsburg tha mòran chosnaidhean anns an fhactaraidh Volkswagen. Agus tha trì àitichean ann an Sagsainn Ìosail, far a bheil factaraidhean Airbus. Tha Hànobhar uabhasach trang, ma bhitheas an CeBIT ann, fèill chudthromach anns an t-saoghal –choimpiutaireachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Aig àm Iulius Caesar bha an cuid as motha na Roinn-Eòrpa fo smachd nan Ròmanach. Anns a’ bhliadhna 9 as dèidh Chrìosda dh’fheuch na Ròmanaich na Gearmailtich ann an ceann a tuath na dùthcha a chuir fo smachd a-rithist. Anns a’ bhlàr Kalkriese faisg air Osnabrück chaill na Ròmanaich a-rithist. Cha b’ urrainn do dh’Ìompaire sam bith eile a’ Ghearmailt a chur fo smachd gus an tàinig Tearlach Mòr (742-814) 800 bliadhna an-dèidh sin. An-dèidh cogadh nan 30 bliadhna (1618-1648) bhris an dùthaich às a chèile, cha robh dad air fhàgail ach sgìrean beaga gun cumhachd. B’ urrainn do na Kurfürsten Hànobhair pìosan a chuir ri chèile a-rithist ann a bhith a’ pòsadh agus mar dhìleab agus dh’fhàs iad na bu treasa a-rithist, gus an robh Sèoras Ludwig (1660-1727) na rìgh ann am Breatainn Mòr (1714-1727) bho thaobh a mhàthar. Mhair am aonadh pearsanta aonadh eadar Breatainn agus Hànobhar gu ruige 1837. Bha rìoghachd Hànobhair ann bho 1814-1866, ach ann an 1866 ann an cogadh eadar Pruisia agus an Ostair chaidh a ghabhail le Pruisia. Aig an aon àm bha trì sgìrean eile ann (Braunschweig, Oldenburg und Schaumburg–Lippe), ach bha iad na bu ghlice. Ghabh iad san Deutsches Reich mar stàitean neo-eisimeileach ann an 1871. An-dèidh an dàrna cogadh chaidh Hànobhar, Braunschweig, Oldenburg agus Schaumburg–Lippe a chur ri chèile agus chaidh Sagsainn Ìosail a stèidheachadh ann an 1946.
Daoine cudthromach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Robert Koch à Clausthal faisg air Hànobhar iomraiteach ann an rannsachadh air bitheagan ghabhaltach, gu h-àraid a thaobh lorg na caitheimh. Ann an 1905 fhuair e Duais Nobel eòlas-leighis.
Cànanan beaga, dual-chainntean[deasaich | deasaich an tùs]
Ma bhruidhnear mu chànanan beaga, bithear a’ smaoineachadh gur e Frìsis an Ear (Ostfriesisch anns a’ Ghearmailtis) an cànan a tha aig na daoine ann an taobh tuath a’ Ghearmailt. Ach chan eil sin fìor. Thàinig Friosais-an-Ear bho Anglo-Friosais agus tha e ceangailte ris a' Bheurla Ghallda. Ann an Sagsainn Ìosail chan eil dad air fhàgail ach sgìre bheag faisg air Cloppenburg, far a bheil Saterfriesisch air a bruidhinn le 2000 daoine. Ann an taobh tuath a’ Ghearmailt bruidhnear Ostfriesisches Platt (Friosais-an-Ear ⁊ Sagsais Ìosail). Thàinig an cànan seo à Niedersächsisches Platt (Northern Low Saxon) agus tha e ceangailte ri Duitsis agus Friosais). Ged a bhàsaich Niedersächsisches Platt seach ann an sgìrean iomallach, tha an Ostfriesisches Platt gu math làidir fhathast an ann taobh tuath a’ Ghearmailt. Bidh 50% de na daoine a’ cleachdadh Ostfriesisches Platt gach latha, gu h-àraid air an dùthaich. Tha iad a’ sealltainn gu bheil iad eadar-dhealaichte agus sònraichte. Ged a tha tòrr dual-chainntean ann ann an Ostfriesisches Platt, tha faclair oifigeil ann, tha rèidio ann, pàipearan-naidheachd cuideachd. Is urrainnear an cànan a’ cleachdadh anns na seirbhisean. O chionn goirid chìthear sanasan-rathaid dà-chànanach, agus tha tòrr ainmean-àite ann an Ostfriesisches Platt co-dhiù, m.e.: Rechtsupweg ( Slighe air do làimh deas 'sa Ghàidhlig) Tha Friesisch, Saterfriesisch agus Ostfriesisches Platt air an dìon le European Charter for Minority Languages.
Seo eisimpleir le Ostfriesisches Platt, Àrd-Ghearmailtis oifigeil agus Gàidhlig:
Biadh agus deoch[deasaich | deasaich an tùs]
Dòighean traidiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
- Grünkohlessen (Biadh càl-greannach)
Mar as àbhaist bidh an càl-greannach a’ buain an-dèidh a’ chiad reòthadh 'san gheamhradh. An toiseach bidh na daoine a' coiseachd air na sràidean bheaga do thaigh-seinnse a’ bhaile. Air an t-sràid cluichidh iad Boßeln, gèam sònraichte coltach ri Roadbowling. Bidh iad a’ toirt troilidh le leann agus Schnaps neo Korn (deoch làidir) còmhla riutha, agus ma bhios crois an rathaid ann neo tachartasan sònraichte anns a’ ghèam, feumaidh a h-uile duine òl. Mar as trice bidh na daoine air an deagh shunnd, mus ruig iad an taigh-seinnse. An uair sin ithidh iad Grünkohlessen: Sin càl-greannach le buntàta agus Pinkel (isbean le spìosrach às an àite fhèin) agus hama agus muicfheoil bruichte. Ma bhitheas iad deiseil, bidh ceòl agus dannsa ann agus bidh iad a’ taghadh Rìgh-Càil.
Tì[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cupa tì uabhasach cudthromach ann an Ostfriesland anns an Tuath Sagsainn Ìosail. Tha seann lagh ann ris an canar Reachd nam Friseach. Tha e math an aghaidh eucairdeis. Seo e: Chan fhaodadh tu duine a thilg a-mach às do thaigh, mura òladh tu trì cupannan tì le Kandis (siùcar cruaidh) agus uachdar còmhla ris.
Friesengeist/Moorgeist[deasaich | deasaich an tùs]
Is e taibhse a’ mhonadh an t-ainm a tha air Kornbrand le lusan, deoch làidir eile. Bithear ga losgadh airson mionaid, mus òlar e.
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Baden-Württemberg • Bayern • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sagsainn • Sagsainn-Anhalt • Sagsainn Iosail • Schleswig-Holstein • Thüringen


text:
- TIOTAL
- An 'Rumbling Brig' / Drochaid Ruacail air Abhainn Bhrathann
- EXTERNAL ID
- QZP40_349_P274
- ÀITE
- Dùn Chailleann
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dùn Chailleann 's Dubhailigh
- DEIT
- 1802
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31095
- KEYWORDS
- Dùn Chailleann
Urras Nàiseanta na h-Alba
An Dorramanachd
Abhainn Bhrathainn
Rumbling Bridge
Drochaid Ruacail
Tha An 'Rumbling Brig' /Drochaid Ruacail faisg air Dùn Chailleann ann an Siorrachd Pheairt, tarsainn air Abhainn Bhrathann. Tha seo na phàirt den chuairt coille ris an canar 'An Dorramanachd' a tha faisg air rathad an A9. Tha an dealbh seo ann an 'A Journey from Edinburgh through Parts of North Britain: containing Remarks of Scotish Landscape' le Alasdair Caimbeul, Lunainn, 1802


text:
Inbhir Èireann
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Inbhir Èireann (Beurla: Findhorn).[1] Tha am baile suidhichte dìreach deas air Linne Mhoireibh. Tha Inbhir Èireann mu 3 mìltean iar-thuath air Cinn Lois agus mu 9 mìltean air falbh bho Fharrais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 39′ 32.4″ Tuath agus 3° 36′ 39.6″ Iar.
Ann an 2001 bha 885 duine a' fuireach an seo. [2]
Anns an 17mh b’ e Inbhir Èireann am port mara a bu chudromaiche ann am Moireibh, bha bàtaichean a’ dol bhon an seo chun a h-uile port mara anns a' Chuan a Tuath agus gu bailtean timcheall Am Muir Baltach cuideachd.
Anns an 19mh bha gnìomhachas iasgaich gu math làidir anns a' bhaile.
'S e an taigh-seinnse Crown and Anchor Inn an togalach as sine anns a' baile, chaidh a thogail ann an 1739.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 47, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Cinn Lois is Inbhir Èireann
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 039 643