text:
Naidheachdan 11:00m
24 An Dàmhair 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Inbhir Ghràinnse
Tha na h-aonaidhean ciùird a' coinneachadh ri manaidsearan aig ionad giollachd ola Inbhir Ghràinnse, airson chòmhraidhean èiginneach às dèidh mar a dhùin Ineos an goireas peatro-cheimigeach aca aig an làraich an-dè. Tha am BBC a' tuigsinn gu bheil an t-aonadh Unite deiseil airson gabhail ri mòran de na h-atharrachaidhean agus gearraidhean a bha Ineos ag iarraidh, agus iad a' feuchainn ri 800 obraichean a shàbhaladh. Dh'innis fear de stiùirichean na companaidh dhan BhBC gun èist iad ris na th' aig Unite ri ràdh, agus gun cuir iad tairgse an aonaidh mu choinneimh luchd-earrainne Ineos. Coinnichidh Ministear Ionmhais na h-Alba, Iain Swinney, agus Rùnaire na h-Alba, Alasdair Mac Ille Mhìcheil, ri riochdairean bho Unite agus Ineos, feasgar.
Cosnaidhean Ùra
Thèid co-dhiù 600 obraichean a chruthachadh le companaidh Albannaich ann an Siorrachd Lannraig a Tuath. Bidh Ascensos a' ruith ionad conaltraidh ann an Tobar na Màthar, stèidhichte anns an t-seann togallach aig buidheann bancaidh Lloyds anns a' bhaile. Tha Ascensos ag ràdh gu bheil iad airson cothroman-obrach maireannach a thabhainn do dhaoine a chaill an dreuchdan thairis air a' bheagan bhliadhnaichean a dh'fhalbh.
Cìsean Cumhachd
A rèir an Leas-Phrìomhaire, dh'fhaodadh gun deadh aig Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte ri lùghdachadh a dhèanamh air na tha e a' cosg do dhaoine an dachannan a theasachadh le bhith a' cur às do chuid de na cìsean uaine a tha gan cur air cunntasan connaidh. Bha Nick Clegg a' bruidhinn às dèidh do Dhàibhidh Camshron innse an-dè, gun robh e airson faighinn cuidhteas nan cìsean àrainneachd. Ach thuirt Mgr Clegg, ma thachras sin, gum feum na sgeamaichean a tha an-dràsta gam maoineachadh le airgead bho na cìsean uaine ionmhas fhaighinn bho chìsean coitcheann.
A' Ghearmailt
Chaidh an Tosgaire Aimeireaganach anns a' Ghearmailt a ghairm gu coinneimh le Ministear Cèin na dùthcha ann am Berlin, a fhreagairt chasaidean gun robh buidheann tèarainnteachd nan Stàitean Aonaichte a' farchluais air a' fòn aig Ceannard na Gearmailt, Angela Merkel. Tha a' Bh.Mh. Merkel mar thà air na casaidean a thogail le Ceann-Suidhe nan Stàitean Aonaichte, Barak Obama.
Comhairle na Gàidhealtachd
Nì Comhairle na Gàidhealtachd deasbad an-diugh air planaichean airson airgead a chùmhnadh le bhith ag atharrachadh na dòigh anns a bheil roinnean an ùghdarrais gan ruith. Thathar a' cumail a-mach gun sàbhail iad £350,000 sa bhliadhna ma thèid gabhail ris na planaichean. Fo na molaidhean, thèid seachd roinnean a ghearradh gu còig. Ma thèid gabhail ris na h-atharrachaidhean tha àrd-oifigearan ag ràdh gu bheil iad an dòchas nach fheum iad luchd-obrach sam bith a chur às an dreuchdan an aghaidh an toil.
Mèirle
Tha na Poilis a' rannsachadh a bheil ceangal sam bith eadar mar a chaidh inneal-airgid a ghoid bho oifis puist ann an sgìre Mhoireibh, 's tachartasan den aon sheòrsa ann an Roinn a' Mhonaidh. Ghoid mèirlich an ATM o oifis a' phuist ann an Dubhais ann an uairean beaga na maidne an-dè. An t-seachdain seo chaidh, dh'fhoillsich oifigearan dealbhan CCTV de charbad Audi a thathar a' smaoineachadh a chleachd mèirlich ann an Inbhir Ùraidh, Old Meldrum, Dèir agus Bieldside.


c: text/html

text:
1912
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1912 (MCMXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 am Faoilleach, inbhe stàite do Mheagsago Nuadh.
- Chailleadh RMS Titanic, air a ciad bhòidse.
- Bhuannaich Gerhart Johann Robert Hauptmann an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 14 an Gearran, inbhe stàite do dh'Arizona
- 28 an t-Samhain - Fhuair Albàinia a chuid neo-eisimeileachd bho Ìompaireachd nan Otomanach.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 am Màrt - James Callaghan, ann am Portsmouth. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 7 an Giblean - Leonid Kantorovich, ann an Sankt Peterburg. Eaconamaiche às An Ruis.
- 19 an Giblean - Glenn Theodore Seaborg, ann an Ishpeming. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 22 an Cèitean - Herbert C. Brown, ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 28 an Cèitean - Patrick White, ann an Lunnainn. Ùghdair à dh'Astràilia.
- 23 an t-Ògmhios - Alan Turing, ann an Lunnainn. Neach-matamataig agus eòlaiche choimpiutairean à Sasainn.
- 31 an t-Iuchar - Milton Friedman, ann an San Francisco. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Dàmhair - Albino Luciani, ann an Canale d'Agordo. Pàp às An Eadailt.
- 2 an t-Samhain - Alfredo Stroessner, ann an Encarnación. Saighdear agus deachdaire à Paraguaidh.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an t-Ògmhios - Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil, neach-cruinneachaidh beul-aithris.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
'100 Leabhar an Linn' le Le Monde
'S e an liosta 100 Leabhar an Linn liosta den 100 leabhar as fheàrr san 20mh linn a rèir cunntas-bheachd a rinneadh ann an 1999 leis a' bhùth Fhrangach Fnac agus am pàipear-naidheachd Le Monde. Bho liosta de 200 leabhar, fhreagair 17,000 Frangaich a' cheist 'Dè na leabhraichean a mhaireas nur cuimhne? (' Quels livres sont restés dans votre mémoire? ').
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
External links[deasaich | deasaich an tùs]
- Le Monde's 100 Books of the Century (100 books) at goodreads.com


text:
“ABAIR masladh,” arsa Gogull ris fhèin. Thog e an t-òrd agus thug e brag mòr dhan luathaichear, agus aig a’ cheart àm, le greimiche eile, bhrùth e smachdair an iom-obraiche. Cha do thachair càil.
Cha robh sin math idir.
“Ceannaich ùr!” Sin a theireadh athair. “Ceannaich ùr agus ’s fhiach a phrìs.” Bu beag am feum a rinn a’ chomhairle sin do Ghogull. Cha tug am bodach airgead gu leòr dha gus long ùr a cheannach, ach seann ablach de shoitheach, agus seall air a-nis: air chall air planaid choimhich; an long aige ’na mìrean; gun bhiadh; gun deoch; gun fiù ’s lùths gu leòr san stòr gus teachdaireachd a chur dhachaigh.
“Bodach spìocach gun fhiù!” Thug Gogull brag mòr eile dhan luathaichear agus sgoilt an t-inneal ’na dhà leth, a’ cur shradagan agus toit suas anns a’ ghaoith làidir fhuair.
“Aghagha!” Thog e an t-òrd agus shad e a-mach air an tràigh e. Sheòl an t-òrd tron adhar agus laigh e a-mach á sealladh, air cùlaibh dùin-ghainmhich beagan mheatairean air falbh.
“Oh!”
Chaidh Gogull ’na thosd agus chrùb e sìos air cùlaibh an deasga-ionnstramaid. A Dhia, bha cuideigin air an tràigh còmhla ris, air cùlaibh an dùin-ghainmhich sin. Creutair coimheach air choireigin, ga shealg bha e coltach. Dè nì mi a-nis? smaoinich e. Choimhead e sìos air a’ chrios aige ach robh an daga aige air. Dh’fheumadh gun do dh’fhàg e aig taigh Lionda e. Uf, uiread a dh’òl e a-raoir. Cha robh cuimhne aige idir dè rinn e leis an arm aige.
Ceart, cha robh daga aige. Bha òrd aige, ach bha sin a-nis air taobh thall an dùin-ghainmhich, aig a’ chreutair choimheach, bu dòcha. Air a mhurt leis an òrd aige fhèin – cò chreideadh e? Uil, mar a chomhairlich e e fhèin iomadh uair: nì feall a’ chùis.
“He!” ghlaodh e. “Tha fhios agam gu bheil thu shìos an sin. Thig a-mach le do ghreimichean shuas, agus na feuch dad. Tha gunna agam agus abair thusa gun cleachd mi e.”
Sheas an creutair suas agus thug Gogull sùil gheur air. Bha e mun aon mheudachd ri Gogall fhèin, meatair de dh’àirde bu dòcha, ach de chruth gu tur eadar-dhealaichte: ceithir geugan air a stoc agus ceann mar bhall air slat. Dà shùil biorach agus gob làn fhiaclan geala. Grànda. Bha an creutair ’na èideadh ann an aodach tiugh dearg an aghaidh an fhuachd, agus mar sin, chan fhaca Gogull mòran dha chorp, ach cha robh e coltach gun robh e a’ giùlan arm.
“A bheil a’ Ghàidhlig agad?” ars’ an creutair. “Tha a’ Ghàidhlig agamsa.”
“Nach buidhe dhut,” arsa Gogull. A Dhia, nan robh am fear seo a’ riochdachadh brod na planaid seo, bha Gogull ga-rìribh gun chobhair. “A bheil innleadaireachd am measg nan tàlantan agad? Am b’ urrainn dhut long-fhànais a chàradh?”
“Long . . . fhànais?”
Gun fheum. Choimhead Gogull air an àite far an do land e. Bha e a’ siubhal air ais bhon phàrtaidh aig taigh Lionda nuair dh’fhalbh an t-einnsean-lùbaidh. B’ e a’ phlanaid seo an tè a b’ fhaisge, ach bha na putairean cugallach cuideachd, a’ tighinn air agus a’ dol dheth gu tuaireamach. Thàinig e sìos gun cus smachd aige oirre agus bha an long a-nis air a leth adhlacadh anns a’ ghainmhich le fòrsa a’ bhualaidh. Fiù ’s nan gabhadh an t-iom-obraiche càradh, cha sheòladh i a-rithist. Bha mullach cruinn an t-seòmair-stiùiridh air a reubadh dhith agus ’na laighe ceud meatair shìos an tràigh, agus pìosan beaga eile dhith air am breacadh mun cuairt anns a’ ghainmhich, cuid fhathast a’ leigeil toit. B’ e tràigh fhada gheal a bh’ ann, a bha a’ sìneadh suas agus sìos anns an dà àird cho fad ’s a bu lèir dha. Bha eòin gheala a’ cuairteachadh os cionn na mara, a’ sealg anns na tuinn aois-liath a bha a’ briseadh astar beag air falbh bho shlige na luinge aige.
Abair toll, smaoinich Gogull. Mar a bu luaithe a gheibheadh e far na planaide truaighe seo, b’ ann a b’ fheàrr. Ach cha tachradh sin an-diugh co-dhiù agus bha an t-acras ga dhalladh. Cuin a dh’ith e mu dheireadh? Dh’fheumadh gun robh an creutair sin a’ fuireach ann am badeigin. Bu dòcha gum biodh biadh aigesan.
“Dè an t-ainm a th’ ort a bhalaich?”
“Maiseag . . . agus se nighean a th’ annam.”
Sheas Gogull an àird beagan agus chuir e greimiche air a bhroilleach. “Gogull mac Ùfbain mhic Narbais an Dìthiche, ’nad charaibh. Ach cleachd Gugaidh! Sin na th’ aig mo charaidean dhomh. Nis, a Mhaiseag, càit a bheil mi? Dè an t-ainm a th’ air an dachaigh bhòidheach agad?”
“Gearraidh na Mònadh.”
“Ceart, agus càit a bheil thu a’ còmhnaidh sa mhonadh seo? Càit a bheil an toll agad . . . no nead . . . no lòn an e?
“Tha mi a’ fuireach ann an taigh.”
“Buileach nas fheàrr. A Mhaiseag chòir, lean ort! Thoir gu ceannard an treubh mi agus bheir mi spèis agus urram dha anns an nòs phrìomhadail agaibh . . . ge b’e nòs a tha sin. Innis dhomh air an rathad.” Thòisich Gogull a’ teàrnadh sìos bhon luing aige.
“Cha tèid mi dhachaigh.” Thàinig greann air an nighinn agus phaisg i a gàirdeanan gu daingeann air a broilleach. “Is beag orm iad.”
“Ah . . . trioblaidean leis an teaghlach. Tha mi a’ tuigsinn sin.” Choimhead e air an nighinn. Dhèanadh i fhèin deagh ghreim bìdh, bu dòcha. Bhiodh feòil gu leòr air a cnàmhan, ach an dèanadh e a’ chùis oirre gun arm? Bhiodh i sligheach air a casan anns a’ ghainmhich ghràineil seo. Bha e doirbh gu leòr do Ghogull fiù ’s coiseachd air an stuth.
“Bha mi ag iarraidh cù air son na Nollaige ach thuirt m’ antaidh gum biodh e làn gaoisid ’s nach faighinn fear.” Choimhead Maiseag sìos agus thòisich i toll anns a’ ghainmhich le a cas. “Thuirt i gun dèanadh cù sgrios air an taigh. Thuirt mise nach dèanadh, ach ’n uair sin, thòisich mo chousin rànaich, agus thuirt mo mhàthair gun do mhill mi dìnnear na Nollaige. Thuirt m’ antaidh, ‘Thalla a-mach dhan t-sitig,’ agus sin na rinn mi, agus cha tèid mi air ais.”
Dìnnear, smaoinich Gogull, agus dh’imlich e a bhilean le a theanga chaoil chòrcair. Cha robh fios fon ghrèin aige dè bh’ ann an “cù” no “dìnnear na Nollaige” ach bha an t-acras ga reubadh ’na dhà leth.
“Abair eucoir!” ars esan ann an guth a bha tòcail le diomb. Chrath e dà ghreimiche os a chionn. “Cha chuala mi sgeulachd cho tiamhaidh a-riamh. Ach èist – tha fuasgladh agam dhut. Nach e cù a th’ annam! Cù acrasach, tuigidh tu. Thoir dhachaigh mi agus togaidh sinn glainne do cheartas le chèile.”
“Cù?” Thionndaidh Maiseag a ceann agus choimhead i air Gogull air fiaradh. “Chan eil thu col’ach ri cù.”
“Ach se sin an rud as fheàrr umam. Se cù sònraichte a th’ annam, gun ghaoisid orm idir. Bidh d’ antaidh air a dòigh nuair a chì i mi.”
“Ach an dèan thu cleasan? An cluich thu ‘feids’?”
“Cleasan? B’ eòlach mi iomadh cleas ri mo latha. Ach tha mi fann is sgìth an-dràsta. A Mhaiseag chòir, nach toir thu biadh don chù agad?”
Shoilleirich aodann Maiseig. “OK, thig an taobh seo.” Rug i air greimiche Ghoguill agus thug i tarraing dha.
“Glè mhath,” arsa Gogull agus e a’ coiseachd ri a taobh. “Nis, innis dhomh mun antaidh agad. Tè òg a th’ innt’, an i?”
Stad Maiseag agus rinn i lachan-gàire. “Gugaidh, tha thusa làn mablais . . . air son cù. Thugainn.” Thug i tarraing eile dha agus lean iad orra. Rinn iad an t-slighe aca air falbh bhon luing aig Gogull, suas an tràigh, agus a dh’ionnsaigh an taigh aig Maiseag, làmh air greimiche.
• Sann á Seattle a tha Tim Armstrong, 46. Chaidh oideachadh mar bhitheòlaiche, agus bha e ’na bhall den chòmhlan punc Ghàidhlig Mill a h-Uile Rud. Ann an 2009 fhuair e PhD ann an soiseochànanas bho Shabhal Mór Ostaig agus Oilthigh Obar Dheathain le tràchdas anns a’ Ghàidhlig; a-nise tha e ’na rannsaiche aig SMO. Choisinn an nobhail aige Air Cuan Dubh Drilseach duais a’ “chiad leabhar as fheàrr” o Chomann Crann na h-Alba. Tha e a’ sgrìobhadh nobhail do dh’inbhich òga a-nis, Feur Buidhe an t-Samhraidh, a théid fhoillseachadh tràth an-athbhliadhna le Sandstone Press.


text:
An tan tra ro comhfoiccsighettar don teine remráite ro fodhail an t-aingel an teine. Fursa, immorro, an tan do-riacht sé an dorus do-rinne an t-aingel{folio 51b} tresan teine, ro gabhsat na demhna duine dona daoinibh ro bháttar aga loscudh isin teinidh, & ro dhiubhraicset dochum Fursa, co ro loiscc a formna & a slinnén & a lecain. Ocus do-rad Fursa aithne forsan duine ro diubraiccedh dó, & do cuimhnigh co t- tarat ní dia édach dó reme. Ro gabh immorro an t-aingel naomh an duine ainnsein, & ro chuir isin teinidh doridhisi. Adubairt an Demon ainnsein: Na cuiridh uaib h- é i n- daírsi, uair mar do gabh sibh crodh an duine pheacthaigh útt, as amhlaidh dlighthi cuidiuccudh dia píanaibh. Ro freccair an t-aingel & is edh ro raidh: Ni h- ar saint an t- saogail ro gabh se crodh an duine útt, acht ar dháigh slainte a anma. Ocus ro thoirn an teine amlaid sein. Ocus do-chuaid an t-aingel le Fursa & is edh ro raidh: An tene ro fadáidhis is h- í rott-loiscc, uair muna ghabhtha-sa, ar se, ní do deolaid an duine pheacthaigh
p.396útt ni raghad aithber a pheacaidh fort. Ocus ro baí an t-aingel iarsin aga forcetal-somh im cech ní badh cóir dó do denumh im caingin na n- daoine do déndáis aithricche fri a m- bas.


text:
Montevideo
Is e Montevideo prìomh-bhaile Uruguaidh. Tha am baile suidhichte san àird a deas na dùthcha. Tha nas motha na 1,000,000 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, mar sin dheth ’s e am baile as motha na dùthcha agus an t-aonar bhaile le àireamh-shluaigh os cionn 1,000,000. Tha tràighean brèagha aige, m.e.: Pocitos, Buceo, Malvín, Playa de los Ingleses, Playa Verde, Punta Gorda agus Carrasco. Tha am baile làn togalaichean eachdraidheal. A-rèir "Mercer Human Resource Consulting" ‘s e Montevideo am baile leis a’ ghnè-bheatha as àirde ann an Aimearaga-Laideannach.[1] [2][3].
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ La Nación
- ↑ Montevideo, la mejor ciudad para vivir de América Latina (Montevideo, am baile as fheàrr airson a bhith a' fuireach ann ann an Aimearaga Laideannach) bho pàipear-naidheachd Uruguaidh La República (Spàinntis)
- ↑ Artaigeil bhon Café (Spàinntis)


text:
Gabhal Luimnigh
Is e gabhal Iarnroid, ann an Contae Tiobraid Arainn, mu fhichead mile gu deas bho Chathair Luimnigh a tha ann an Gabhal Luimnigh. Tha an gabhal- comhla le steisean mor agus baile beag- suidhichte far a bheil an Iarnrod eadar Baile Átha Cliath agus Corcaigh a' deanamh crasgadh comhnard leis an Iarnrod eadar Port Láirge agus Luimneach.
Eagar[deasaich | deasaich an tùs]
Tha eagar an stèisean, nach deach atharrachadh gu mòr bho na 1850an caran neònach, le aon ard-làr fada airson trèanaichean a tha nan siubhal suas gu Baile Átha Cliatha agus sìos gu Corcuigh. Thig trèanaichean air an sgrìob eadar Port Láirge agus Luimnigh a-steach air taobh eile an ard-làr seo. Air barrachd, is fheudar do na trèanaichean bho Phort Láirge a chur ais mus am faigh iad a-steach air an stèisean, agus feumaidh trèanaichean gu Port Láirge a chur air ais a fhàgail an stèisean.


text:
Jagniątków
‘S e clachan air an àirde an iar-dheas na Pòlainn a th’ ann Jagniątków (IPA: jag’ɲɔntkuf, Gearmailtis: Agentendorf). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1621 leis a' Bhana-iarla Barbara Agnes von Schaffgotsch. Tha e suidhichte anns an Roinn Dolnośląskie (Siberia Ìosal). Bha 911 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo ann an 1939.[1] ‘S e baile Gearmailteach a bh’ann gu ruige 1945 nuair a chaill na Gearmailtich An Dàrna Cogadh. Chaidh an clachan a thoirt a-steach dhan bhaile Jelenia Góra, aig ìre oifigeil, ann an 2008. Chaochail an sgrìobhadair Gerhart Johann Robert Hauptmann (1862 – 1946) an seo.[2]


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Gun Urra agus air a sheinn le: seumas mac an t-Sagairt.
This is a song written by: Gun Urra and sung by: seumas mac an t-Sagairt.
Sèist / Chorus
Cruachan Beann, cruachan Beann,
Cruachan Beann 's mòr mo thlachd dhìot,
Cruachan beann thar gach meall,
'S a chuid allt a' ruith tro ghlacaibh.
Cruachan Beann 's e cho mòr,
Tha e sònraicht' ri fhaicinn;
Chan eil a leithid san Roinn Eòrp',
'S geal a chòta 'n àm sneachda.
Cloinn-an-t-Saoir d' àm bu dual
Bhith nad chluanagan fasgach;
An-diugh chan fhaic mi aon den àl
Gabhail tàmh ann ad thaice.
Soraidh nis le Cruachan Beann,
Leis gach coire, gleann is glacan;
'S e mo dhùrachd Cloinn-an-t-Saoir
A bhith daonnan na thaice.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Castilla y León
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Castilla y León (IPA: kas'tiʎa i le'on). Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha, ri taobh na Madrid. ‘S e Àvila prìomh-bhaile na Roinne.
'S e Castilla y León an ceàrn as motha a tha anns An Spàinn. Tha e cho farsaing ri 94,223 cilemeatair ceàrnagach, 18.6% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2008 bha 2,553,301 duine de shluagh ann,[1] le dlùths aig àireamh 26.57 duine gach km². Tha trì cànain gam bruidhinn ann an Castilla y León: Spàinntis, Leonais agus Gailìsis.
Tha Castilla y León na Choimhearsneachd Fèin-Riaghailteach fo smachd an Cortes de Castilla y León. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige.[2] Tha naoi sgìrean anns Castilla y León, mar a leanas:
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Gailfling
Tha na Gelfling 'nan luchd a' coltachadh sìthichean a lìon an saoghal ùirsgeulach de Tra le am sluagh, 'san film 1982 Jim Henson, An Criostal Dorcha.
'S e na luchd-tàrsainn a-mhàin a th' ann an Jen agus Kira de marbhadh am muinntir sìorraichte leis na Skeksis, bèistean olca, garga mar fangan, air an sìol. 'S urrainn do Gailflingean nam beathaichean 's nan lusan a bhruidhinn 's air suath ann an corporra 's urrainn dhaibh smuaintean, cuimhne, 'gus mothachaidhean a chodachadh ann am cùrs' air chantainn ri suain-measgachadh (dreamfasting). Ron Mhìle-Bliadhna Dorcha (an linn bhon uair a sgàin an Criostal ri nuair bha e air thoirt air ais) b' urrainn do Gailflingean boireannach do astaran mòra 'sgiathadh le cleachdadh sgiathan tarrang air ais mar sgiathan dealain-dhè. Ach fad na Mìle-Bliadhna Dorcha, bh' am comas a sgiathach cuibhrichte ri gluasad gu ciùin 's/no bacadh tuiteam (rudeigin a lorg Sein gu h-obann, nuair b' fheudar dha 's do Gire a leum de creag a theicheadh bho sgaoth nam Garthim). Bha Sein agus Gire innealach le crìochnachadh an fàisneachd a thug an Criostal air ais ri a chor nàdarra.
Ealain agus Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an ealain agus am ceòl dà nan toilean mòra na Gelfling. Tha araon dhiubh ri ìre mòr air a fhàs, agus tha air a lorgadh uidheam na ciùil a' dol air ais gu bhith ris an fìor-thòiseachadh na h-eachdraidhe na Gelfling. Bha dèanta leis a' Ghelfling a' chuid as motha na cloiche snaidhte sa' Chaisteal Mhòr nan Skeksis fad an rìochachaidh nan Skeksis gus nochd an Sgiùrsadh de 529 na ciallan fìora nan biastan na nathrach.
Ged bha glè leasaichte ealain agus ceòl chan eil ann faireachdainnean na còmhstri air a bhith am measg na Gelfling mar th' ann le daoine daonna, glè mhòran an aghaidh; bha e còrdadh ris na luchd-ealain 's na ceòladairean na Gelfling a' teagasg am ceàirdean agus bha e còrdadh barrachd riutha nuair thigeadh aon an sgoilearan am follais a bhith glè chomasach aig a' cheàird.
Bha a' chuid as motha am ceòl cuibhrichte ri beul-aithris; mar sin, 'sna sgiùrsaidhean mòra air ghiùlain an aghaidh na Gelfling leis na Skeksis, bha caillte gu bràth mòran na ciùil seo. Bha clàraichte a-mhàin beagan òrain ann an dealbh sgrìobhte; mhair roinn nan mìrean seo an losgadh agus milleadh Àrd-Sgoil na Ciùil.
Rèiteachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Th' ann mòran ìrean an rèiteachaidh, a' caochladh 'san dèine agus faide nam buaidhean. Tha tron seòladh an suain-measgachaidh aon ìre. 'S urrainn do seo dèanta eadar dà luchd na Gelfling no eadar Gelfling is Luchd-Spàlaig a bhith. Aomaidh an ìre seo ag àrdachadh gu sealach an fiorachadh anamanta nan cunnraichean, socrachadh ceangail inntinneil eatorra gum beagaicheadh beag air beag thar an ama mur eil air fhaighinn ìre nas doimhne an rèiteachaidh.
Thig a' bhuil an ìre as làidire an rèiteachaidh de fear/bean gum mair o cheann gu ceann ann am beò iomlan (Ged tha seo mar a tachairidh mun cuairt 90% an ama, tachairidh rèiteachaidhean bean/bean agus rèiteachaidhean fear/fear agus tha iad co-ionann 'san dèine agus buaidhean ris na rèiteachaidhean comhair-mhiannach.) Tachairidh an suidheachadh seo, air amannan ainneamh, air a' chiad tachartas an suain-measgachaidh, mar thachair e le Jen agus Kira. 'S urrainn do na ceanglaichean anamanta air chruthachadh bhith dian agus buan agus bidh iad làthaireil air mòran ìrean an gnìomhachais. Tha seasmhach ìre làidir an leughaidh-inntinnte mar as trice agus, fad nan suidhean feòlmhor as dèine, tachairidh aontachadh dlùth air fìrinn nan inntinnean an càraide.


text:
Cathair Luail
Tha Cathair Luail (Beurla: Carlisle, Cuimris: Caerliwelydd) na bhaile mòr ann an Sasainn-a-tuath faisg air a’ chrìoch. Sin far a bheil Border Television stèidhichte. Tha caisteal mor ann. 'S e 71,773 àireamh-sluaigh a' bhaile.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thug Prionnsa Teàrlach Stiùbhart ionnsaidh air Cathair Luail eadar 21 an Dùbhlachd agus 30 an Dùbhlachd 1745, air an t-slighe air ais a dh' Alba gu ruige na Gàidhealtachd.[1] Leig e mu 400 saighdear Seumasach, a' mhòr-chuid dhuibh à Manchester, anns a' chaisteal an seo mar ghearasdan. Chaidh iad a chur gu bàs le feachdan an Riaghaltais trì seachdainean an dèidh làimhe.


text:
‘S faoin a tha a’ strì (no turas don taigh-tasgaidh)
Bha mi a’ beachdachadh air an diofair eadar an Co-op ann am Bogha Mòr agus an taigh-tasgaidh thall an x. Uill sa Cho-op gheibh thu luchd-ceannaich, luchd-obrach, taisbeanadh bidhe agus bathair. Chì thu stuth bho na ceithir rannan ruadha ann an sin. Ma tha thu airson faighinn a-mach ciamar a tha sinn a’ cumail beò ann an 2006 bu choir dhut a’ dol a-steach den Cho-op agus gabh sùil air na sgeilpean. Ach tha e nas doimhne na sin, gheibh thu craic an àite. ‘What you see is what you get,’ mar a chanas iad. ‘S e muinntir gu math càirdeil anns a’ bhùth ud agus dhomhsa tha blas den dòigh-beatha ri fhaighinn ma choimheadeas tu air na luchd-ceannaich agus ciamar a tha iad a’ giùlain iad-fhèin. Rud eile ge-tà, nam biodh thusa nad neach-turais bhiodh e soilleir dhut gu bheil soidhnichean da-chànanach sa Cho-op. Bhiodh tu mothachail gur airson adhbhar air choireigin bha cànain eile cudromach dhan àite.
‘S e obair mhòr a rinn an fheadhainn a tha an sàs den ghnothaich san taigh-tasgaidh x ach ged a tha e a’ sealltainn eachdraidh an eilean gu luchd na beurla, dè tha e ag innse dhaibh mu dheidhinn cultair an àite? Gun a’ Ghàidhlig a bheil cunnart ann gum biodh an t-àite ud chan eil ach inneal-cogaidh eile airson a’ bheurla an aghaidh a’ chànain eile? Faodaidh tu a choimhead air dealbhan muinntir Ìle, aig na geamaichean gàidhealach, a bhuaineadh na monadh, a’ gabhail pinnt agus anns a h-uile suidheachadh eile a ghabhas. Mar a thuirt mi, tha a h-uile càil gun iomradh air a’ phrìomh cànain a bh’ aig mòran dhaibh. Tha mi glè dhuilich a ràdh ach tha mi den bheachd gur e coltais Orwellian air a h-uile càil san togalach sin. Chan eil e onarach dhan feadhainn a tha sna dealbhan ud a bhith gan taisbeanadh gun iomradh air a’ chànain a chleachd iad gu nàdarra. Tha rudeigin bunaiteach air a ghoid chan eil troimh mi-rùn ach dìreach aineolais. Ma dh’ fhaoidte gu bheil Ghàidhlig bho bhinn-bais ach carson a tha feum ann a bhith ga dubhadh às buileach glan bhon eachdraidh an sgìre fad ‘s a bha e fhathast beò.
A bheil an Iompaireachd Bhreatannaich fhathast beò agus a dhèanamh a dhìcheall ann an dòighean nach eil sinn comasach a thuigsinn? Ag obrachadh air a socair a-nis ach fhathast an làthair le amas a chur às a’ Ghàidhlig. Uill tha a’ chànain fhathast beò agus tha fianais dheth sa Cho-op ach chaidh a dhiùltadh bhon taigh-tasgaidh. Chaidh a dubhadh às bhon t-àm a chaidh ach tha grèim meata aice fhathast air an àm a tha an làthair.
Ma dh’ fhaoidte ghabh mi cus Grolsch ach tha mise den bheachd gur e Gàidhlig am fuaim a tha an eala-bhan a’ dèanamh nuair a tha i air iteig os cionn Aonad Chaluim Chille agus bith e mar sin gu brath siorraidh, ge b’ e cò os cionn an taigh-tasgaidh no a’ Cho-op. Tha cus Winston Smiths an sàs dheth agus bidh daonnan cuideigin a bhios deònach a chumail na coinnle a’ deàlrachadh san dorchadas. Bidh daonnan feadhainn a’ ruith an aghaidh an t-sruth làidir, aon-mhargaidh, aon-shaoghal, sannt airgid a tha gar mùchadh tro mheadhan na Beurla.


text:
Aois Críost, míle triocha a trí.
Muiredhach Ua Maonacáin, uasal-espog & angcoire
& Muiredhach Ua Mancháin, comhorba Cronáin, d'écc.
Conn Ua Sinaich, ard-angcoire Connacht, d'écc.
Conn, mac Maoile Páttraicc, airchindeách Mungairti & Disirt Oenghusa, d'écc.
Aedh mac Flaithbhertaigh Uí Néill, tigherna Oiligh, & ríoghdhamhna Ereann, d'écc, iar n-aithrighe & pennaind tochcaidhe aidhche fhéile Andreas.
Maidhm ria Murchadh Ua Maoilechlainn for Conchobhar Ua Maoileachlainn, in ro marbadh Maol Ruanaidh ua Carraigh Calma, & Lorcan Ua Caindelbháin, tigherna Laoghairi, & tigherna Fer c-Cúl, co sochaidhibh oile.
Conchobhar ua Muiredhaigh, tigherna Ciarraighe, do mharbhadh.
Aenach Carman do dhenamh lá Donnchadh mac Giolla Phattraicc iar n-gabhail righe Laighen do go maithibh laoch & cléreach Laighen, & Osraighe maraen ris.
Maidhm etir Ele & Ui Fiachrach Aidhne, i t-torchair Braen Ua Clérigh, & Muiredhach mac Giolla Pattraicc co sochaidhibh oile.
Aimhirgin Ua Cerbhaill, tigherna Ele, d'écc.
Aenghas Ua Cathail, tigherna Eoghanachta Locha Léin, do mharbhadh.
Scrín Phettar, & Phóil acc tepersain fola for altóir Pattraicc i n-Ard Macha h-i fiadhnaise caich i coitchinne.
Focchartach Ua Aedha, tigherna Muighe (no Tuaithi) Luircc, & Ua Fiachrach Ardasratha, do mharbhadh do Feraibh
p.828Manach.
Disert Maoile Tuile do argain do Murchadh Ua Maoileachlainn.
Murchadh Ua Maoileachlainn (.i. mac Maoileachlainn Guit) do mharbhadh i meabail la mac Iarnáin .i. la toiseach Cuircne i n-Inis Locha Semhdedhe.
Find Ua Dúnghalaigh, tigherna Musccraighe Thíre, d'écc.
Cu Mumhan, mac Ruaidhri uí Chetfadha d'écc.
Disert Mhaoil Tuile d'orccain do Murchadh Ó Mhaoilechlainn.
Aois Críost, mile triocha a cethair.
Cathal Mairtir , airchindeach Corcaighe, d'écc.
Oenghas, mac Flainn, fer leighind Cluana Mic Nóis, ard-eagnaidh Iarthair Dhomhain d'écc iar n-aithrighe.
Maicnia Ua h-Uachtain fer leighinn Cenannsa, do bháthadh oc tocht a h-Albain cuilebhadh Coluim Cille, & trí minda do mhiondaibh Phattraicc, & triocha do dhaoinibh imaille fris.
Giolla Seachnaill, mac Giolla Mo Chonna, tigherna Deisceirt Bregh, do mharbhadh la Fiora Roiss.
Dubh Daingen, tigherna Condacht, do mharbhadh la Connachtaibh féissin.
Dondchadh, mac Briain do iondradh Osraighe.
Giolla Colaim h-Ua Riaccáin, tigherna Deiscceirt Bregh, do thuitim lá Muirchertach h-Ua Ceallaigh.
Giolla Pattraicc Ua Flannagáin, tigherna Teathbha, do thuitim lá Breaghmhainibh.
Muiredhach Ua Flaithbhertaigh, tigherna Ua m-Briuin Seóla, d'ég.
Coirten h-Ua Maol Ruain, tigherna Dealbhna, do mharbhadh for tairsioch Disirt Tola ó a muintir féissin, & ro imir Tola tria neart Dé díoghail for an tí ro-da-sháraigh, ar ro marbhadh isin uair chéadna.
Giolla Fulartaigh, tigherna na n-Déisi Bregh.
Cathal, mac Amhalghadha, tigherna Ua Ceallaigh
p.830Cualann, & a bhen .i. inghen mic Giolla Coimhghin, do mharbhadh do mhac Ceallaigh mic Dunchadha, & do mac Aodha, mic Tuathail.
Amhlaoibh, mac Sittriocca, do mharbhadh lá Saxanaibh ag dol do Róimh.
Aois Críost, míle triocha a cúicc.
Flaithbhertach ua Murchadha, tigherna Ceniúil m-Boghaine, do mharbhadh co n-druing oile amaille fris.
Iarnán ua Flandchadha (cú na naemh & na b-fírén do-ghairthí dhe) do techt ar creich i n-Delbhna cona tairthetar uaite do Delbhna co t-tardsat iomairecc dó, & ro ladh ár a mhuintire, & ro marbhadh Iarnán féin tré fiortaibh Dé & na naemh.
Raghnall ua h-Iomhair, tigherna Puirt Láircce, do mharbhadh i n-Ath Cliath lá Sitrioc, mac Amhlaoibh.
Ard m-Brecain do orccain do Sitriocc iaramh, & Sord Cholaim Chille do orccain & do losccadh do Chonchobhar Ua Maoilechlainn ina díoghail.
Cú Sléibhe, mac Dobhrain, tigherna Corca Fir Trí, d'écc.
Cell Usaille & Claonadh do orccain do Ghallaibh, conus-tairraidh mac Donnchaidh mac Domhnaill go ro lá a n-derg-ár.
Crech lá Donnchadh mac Dunlaing for Fheraibh Cualann, go t-tucc bó-ghabhail mór & broid.
Aois Críost, míle triocha a sé.
Aonghas ua Flainn, comharba Brénainn Cluana Ferta.
& Ceallach ua Selbhaigh (.i. espocc), comharba Bairri sruith-senóir Mumhan, d'écc.
Aenghas, mac Catháin, abb Corcaighe, d'écc.
Flaithbhertach an Trosttáin Ua Néill, tigherna Oiligh, d'écc iar n-deigh-bhethaidh & iar b-pennainn.
Maelechlainn Ua Maelruanaidh, tigherna Cremhthainne, do mharbhadh lá h-Aodh Ua Concobhair, a n-dioghail Thadhg an Eich Ghil, & Briain.
Domhnall ua h-Uathmharáin, tigherna Fer Lí, do mharbhadh do Dál n-Araidhe.
Donnchadh, mac Floinn, rioghdhamhna Temhrach, do mharbhadh la Feraibh Bréifne.
p.832
Scolócc .i. Niall Ua Flannagáin, tigherna Tethbha, do mharbhadh la Feraibh Tethba búdéin .i. lá Muinntir Tlamáin.
Murchadh ua an Chapaill .i.Ua Flaithbhertaigh, & Niall, mac Muirghesa da ríoghdhamhna Iarthair Connacht, do mharbhadh.
Cú Ciche, mac Eccnecháin, tigherna Ceneoil Enda, d'écc.
Donnchadh, mac Dúnlaing, tigherna Laighen, do dhalladh lá Donnchadh, mac Giolla Padraicc co n-erbail de a c-cionn t-sechtmaine.
Ruaidhri, mic Taidhg, mic Lorcáin, do dhalladh lá mac Maoil na m-Bó .i. Diarmaid.
Diarmait, mac Donnchadha, tanaisi Osraighe, do mharbhadh.
Muirchertach, mac Giolla Pháttraicc, tigherna Leithe Ossraighe, do mharbhadh d'ua Caellaighi dia muintir féin i f-fioll.
Cell Dara & Cenannus do losccadh.
Deartech Laithrigh Briúin do losccadh & do orccain d'Feraibh Midhe.
Aois Críost, míle triocha a secht.
Flann, príoir Glinne h-Uisean.
Cionaedh h-ua Maoil Temhin, sruith-senóir Iarthair Laighen, d'ég.
Coirpre, mac Rodaighe, airchindech Eccailsi Bicce, d'écc.
Cathal mac Ruaidhri, tigherna Iartair Connacht, do dhol dia oilithre co h-Ard Macha.
Flann, mac Domhnaill Ui Maoileachlainn, do dhalladh la Conchobhar lá a dearbhrathair.
Trí h-Uí Maol Doraidh do mharbhadh lá h-Ua Canannáin.
Trí h-Uí Fhollamhain, & Finnachta Ua Earchadha do mharbhadh d'Aodh Ua Conchobhair.
Cú Ionmhain ua Ruband, tigherna Puirt Lairge do mharbhadh lá a chenél féissin.
Port Laircci do orccain, & losccadh lá Diarmaitt, mac Mail na m-Bó.
Scrín Cholaim Chille, & Doimh Liacc Chianáin do orccain do Ghallaibh Atha Cliath.
Muirghess Ua Con Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada, d'écc.
Archú ua Celecháin, tigherna Ua m-Bresail, & Ruaidhri ua Lorcáin, tigherna Ua Nialláin, do mharbhadh i Craoibh Caille lá Muiredhach ua Ruadhacáin & lá h-Uibh Eathach.
Cearnachán Gott do mharbhadh lá h-Ua Flannagain, .i. Sitriuc, do Uibh Maine.
Gilla Caeimhgin, mac Amhalghadha, tigherna Ua Ceallaigh do mharbhadh do macaibh Aodha, mic Tuathail.
Iomhar do mharbhadh do Ghallaibh Puirt Lairge tre
p.834meabhail.
Dunchadh mac Dunlaing, .i. rí Laigen, do erghabhail i n-Disert Diarmada, & a dalladh do Donnchadh mac Giolla Padraicc, & a écc iaramh fo cedóir.
Ruaidhri, mac Taidhg ui Lorcáin, tanaisi Ua c-Cennsealaigh, do erghabháil i n-daimh liag Cille Cuilinn lá Donnchadh mac Giolla Phadraigh & a dhalladh iarsin lá mac Maoil na m-Bó.
Aois Críost, míle triocha a h-ocht.
Flaithbhertach, mac Loingsicch, espucc & fer leighinn Cluana Mic Nois.
Cuindén, epscop, & abb, & fer leighinn Condére, comharba Mic Neisi & Cholmain Eala.
h-Ua Gabhaidh, sui-epscop Disirt Diarmatta.
& mac Céin, mic Maoil Mhuaidh, d'écc.
Ailill ua Cair, fer leighinn Dearmaighe, Maol Mártain Cam, fer leighinn Condére, Flandaccán, fer leighinn Cille Dara,d'écc.
Coirpre ua Coimhghiollain, comharba Caindigh, d'écc i Róimh.
Colman Caech ua Conghaile, comharba Mo Laisi.
Niall, mac Riagáin, oircinneach Sláine, do marbhadh lá h-Ua Conduibh.
Giolla Criost, mac Cathbhairr Ui Domhnaill, gabhal fulaing chogaidh, & cosnamha Cenil Conaill, do mharbhadh lá mac Cuinn Uí Domhnaill.
Ua Muireccein, tigherna Tethbha, do mharbhadh.
Laidhgnén h-Ua Leocáin, tigherna Gaileng, do erghabhail.
Cú Duiligh ua Donnchadha, ríoghdhamhna Caisil, do mharbhadh do Uibh Faoláin.
Reachru do orccain do Ghallaibh.
Meas dí mhór isin m-bliadhain-si, as é a mhéd co ro mheth orca na n-orc.
Da scaindir do cor idir Dhelbhna, & Ua Maine i n-aine
p.836féle Ciaráin i c-Cluain Mic Nóis, & ro meabhador a n-dis for Ibh Maine, go ro marbadh triar ar caogaid d'Ibh Maine.
Aois Críost, mile triocha a naoi.
Maicnia, epscop & comharba Mainistreach Buithi.
Celechair ua Cuilennáin, comharba Tighearnaigh.
& Muiredhach, mac Flannacáin, fosaircindech Arda Macha, d'écc.
Cloictheach Cluana Ioraird do thuitim.
Domhnall mac Donnchadha, tigherna Ua Faeláin, do mharbhadh lá Domhnall Ua Ferghaile, tigherna na b-Fortuath.
Murchadh Ruadh, mac Maoileachlainn, do dhalladh lá Conchobhar Ua Maoilechlaind.
Muiredhach, mac Flaithbhertaigh Uí Néill, do mharbhadh lá h-Uibh Labhradha.
Donnchadh Dearcc, mac Airt .i. An Caileach Ui Ruairc, tigherna Airthir Connacht, fri láimh a athar, do mharbhadh lá h-Aodh Ua c-Concobhair.
Slóighedh lá Donnchadh, mac Giolla Pháttraicc co n-Osraighibh i Midhe, co ro loiscset co Cnoghbha, & co Drochat Atha.
Aodh Ua Flannagáin, tigherna Luircc & Ua f-Fiachrach, do mharbhadh.
Mac Ruaidhri, tigherna Fernmaighe, do thuitim lá a mhuintir féisin.
Mac Ruissi, tigherna Ceneoil Fhiachach, do mharbhadh lá tigherna Fer Ceall.
Donnchadh mac Giolla Phátraicc, tigherna Osraighe & Laighen d'urmhór, d'écc iar m-beith i n-galar fhotta.
Aois Críost, mile ceathracha.
Maol Maire Ua Ochtáin, comharba Cholaim Chille & Adhamhnáin, d'écc.
Dúnchadh ua h-Anchainge saoi tiachtana leigind Arda Macha, d'ég.
Cosccrach, mac Andgeadha, comharba Flannain & Brenainn, d'ég iar forbhadh a dhaigh-bhethadh.
Diarmait ua Sechnusaigh
p.838saoi eccna Leithe Cuind, & comharbhadh Sechnaill, d'écc.
Corcrán Cleirech, angcoire, airdchend Iarthair Eorpa ar chrábhaidh & eccna eisidhe, & a écc h-i Lioss Mór.
Echtigherna, mac Brain, tigherna Breghmhaine, d'écc.
Ua Dubhlaich, tigherna Fer t-Tulach, do mharbhadh dia mhuintir féin.
Cath Cille Dronnán do bhrisedh do Ghallaibh, & do mac Briain for Chearbhall mac Faoláin, & Cearbhall do mharbhadh and.
Ceall Dara, Cenandus, Dún Dá Lethghlass, & il-chealla oile archena do losccadh.
Maein Choluim Chille, Disert Diarmatta, Moghna Mo Shenóc, & Cluain Mor Mh'Aedhocc do orgain lá Diarmaitt, mac Maoil na m-Bó, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, & broid mhór do bhreith as na derthaighibh.
Dertech Laithrigh Briúin do losccadh & do orccain la Feraibh Midhe.
Aois Críost, míle cethracha a h-aon.
Maol Bríghde ua Maoil Find, saccart & angcoire, & epscop Glinne Dá Locha, d'écc.
Cosccrach ua Toicthigh, aird-fher leighinn Cille Dara, d'écc.
Soerghas, fer leighinn & airchinnech Toraighe, d'écc.
Mac Bethaidh, mac Ainmire, árd-ollamh Arda Macha, & Ereand archena, d'ég.
Maol Ruanaidh mac Roein, ríghdhamhna Temhrach, do mharbhadh.
Faelan h-Ua Mórdha, tigherna Laoighisi, do dhalladh lá Murchadh, mac Dunlaing, iarna thoirbert do Donnchadh, mac Aodha do, uair as é Donnchadh do ghabh esiomh ar tús contarad do Murchadh, mac Dunlaing.
Muirchertach mac Giolla Phattraicc do mharbhadh do Uibh Caolluidhe i meabhail.
Giolla Chomhghaill, mac Duinn Cuan, mic Dunlaing, do bhreith ar éicin a Cill Dara do Mhurchadh, mac Dunlaing, airm in ro sáraigheadh comharba Brighde.
Dá mhac mhic Fhaoláin, mic Murchadha .i. Dondchadh, & Glun Iarn do mharbhadh do a Cill Dara mac Broein,
p.840mic Mail Mhórdha.
Crech lá h-Airghiallaibh i Conaillibh, co ro bhrisettar Conaille forra i Maigh Da Chainneach.
Crech lá h-Ua Néill i n-Uibh Eathach Uladh, co tucsat creich móir.
Creach lá h-Uibh Ceinnselaigh i nh-Uibh Bairrchi, conus-tarraidh Murchadh, mac Dúnlaing, co ro bhris forra h-i Cill Mo Lappóc, & co f-farccabhsat ár mór im Domhnall Reamhar, damhna tigherna Ua Cennsealaigh.
Cu Chiche h-ua Dúnlaing, tigherna Laighisi, & a mac, & Calleoc a bhen, do mharbhadh do mac Conín, h-i Taigh Mo Chua mic Lonáin, & ro marbhadh-somh féin iarna mharach lá h-Ua Broenáin inn, & as firt mór do Mo Chua sin.
Ferna Mór M'Aodhóg do losccadh lá Donnchadh mac Briain.
Glend Uisen do arccain do mac Mail na m-Bó, & in dertech do bhrisedh, & céd do dhaoinibh do mharbhadh, & seacht c-cétt do bhreth as a n-díoghail Ferna Móire do argain do mhac Briain, & do Murchadh mac Dunlaing, & a n-díoghail a bhrathar Domhnall Reamhar.
Aois Críost, mile cethracha a dó.
Maol Brighde, espug Cille Dara.
Ailill Mucnamha, cend manach na n-Gaoidheal, d'écc, h-i c-Colóin.
Eochacán, airchindeach Sláine, & fer leighind Suird, & scribhnidh toghaidhe.
Loingseach Ua Maol Sechnaill, fer leighinn Cluana h-Ioraird.
Loingseach Ua Flaithén, comharba Ciaráin & Cronáin.
Maelpetair ua h-Ailecáin, fer leighinn Arda Macha, & toiseach na mac leighind do mharbhadh.
Fiacha ua Maoil Mordha primh-sruith Ereann, d'écc.
Fland, mac Maoil Sechlainn Guit, righdhamhna Temhrach, do mharbhadh lá Conchobhar, mac Maoileachlainn.
Murchadh, mac Dúnlaing, rí Laighen, & Donnchadh, mac Aedha, tigherna Ua m-Bairrche do thuitim la Giolla Pháttraicc, mac n-Donnchadha, tigherna n-Osraighe, & la Coin Coigcriche Ua Mórdha,
p.842tigherna Laighisi, & la Mac Raith ua Donnchadha, tigherna Eoghanachta h-i Moigh Muilchiath, i Laighis, & as isin cath-sin Maighi Mailcet torchair Giolla Emhín Ua h-Anrothain, tighearna Ua Cremhthannáin, & Eachdonn, mac Dúnlaing, tanaisi Laighen, go sochaidhibh ile.
Mac Raith mac Gormáin, mic Treassaigh, tigherna Ua m-Bairrche, & a bhen do mharbhadh i n-Disirt Diarmada lá h-Uibh Balláin.
Sitriucc & Cailleach Fíonáin, a inghen, d'écc i n-aen-mhi.


text:
Country
England France Scotland USA Wales
Crag
A'Chir A'Mhaighdean Aiguille du Midi Am Basteir Am Basteir - Bhasteir Tooth Am Bodach An Gearanach An Gearanach - An Garbhanach An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Corrag Bhuidhe An Teallach - Glas Mheall Liath An Teallach - Glas Mheall Mor An Teallach - Lord Berkeley's Seat An Teallach - Sail Liath An Teallach - Sgurr Creag an Eich An Teallach - Sgurr Fiona An Teallach - Stob Cadha Gobhlach Aonach air Chrith Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Eagach - Stob Coire Leith Armathwaite Arthur's Pike Auchinstarry Quarry Australia Beda Fell Beeston Tor (Manifold Valley) Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn a'Chlaidheimh Beinn Alligin (Toll nam Biast) Beinn Alligin - Sgurr Mhor Beinn Alligin - Tom na Gruagaich Beinn Eighe - Coinneach Mhor Beinn Eighe - Ruadh-stac Mor Beinn Eighe - Sail Mhor Beinn Eighe - Sgurr Ban Beinn Eighe - Sgurr nan Fhir Duibhe Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Beinn Tarsuinn Beinn Trilleachan (Etive Slabs) Ben Lawers Ben Macdui Ben Nevis Ben Nevis - Carn Dearg North Bidean nam Bian Bidean nam Bian - Stob Coire nam Beith Bidean nam Bian - Stob Coire nan Lochan Bla Bheinn Bla Bheinn (Blaven) Bla Bheinn - South-west Top Black Crag (Borrowdale) Bleaberry Fell Bleak How Blencathra Blencathra (aka Saddleback) Bonscale Pike Bosigran Braeriach Braeriach - Sron na Lairige Bruach na Frithe Bruach na Frithe - Sgurr a'Fionn Choire Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Buckbarrow, Wasdale Bus Stop Quarry Cairn Gorm Calaveras Dome Carn Liath - Meall an-t-Snaim Carn Liath - Stob Coire Dubh Carn Mor Dearg Carn Mor Dearg - Carn Dearg Meadhonach Carreg Hyll-Drem Carrock Fell crag Castle Crag Castle Rock of Triermain Cathedral Ledge Cathedral Peak Causey Quarry Church Bowl Clogwyn Du'r Arddu (Cloggy) Clogwyn y Grochan Cookie Cliff Corby's Crag Crag Lough Craig Bwlch y Moch (Tremadog) Craig Pant Ifan (Tremadog) Craig y Castell (Tremadog) Craig Yr Ogof (Cwm Silyn) Craigmore Cratcliffe Tor Creag a'Mhaim Creag Meagaidh - Puist Coire Ardair Cuillin Ridge (Traverse) Cullernose Point Cumrew Crag Cyrn Las Daff Dome - South Flank Daff Dome - West Face Deer Bield Crag Dinas Cromlech Dinas Mot Dome Rock Dove Crag Dove Crag (Dovedale) Dow Crag Dozier Dome Drug Dome Druim Shionnach Dunkeld, Craig a Barns Eagle Crag (Borrowdale) East Cottage Dome El Capitan - Southeast Face Esk Buttress (Dow Crag) Fairfield Fairview Dome Forcan Ridge Froggatt Edge Gable Crag Gimmer Crag Glacier Point Apron Gleouraich Gleouraich - Craig Coire na Fiar Bhealaich Goat Crags, Borrowdale Gogarth North Stack and Main Cliff Gogarth South Stack Gordale Scar Gorges du Verdon Gouther Crags Gowbarrow Crag Gowbarrow Fell Great Dodd Great End (Sprinkling Tarn) Great End Crag Great Wanney Guppie Wall Half Dome Northwest Face Hallin Fell Hammer Dome Harlequin Dome Hart Crag Hart Side Helvellyn - Red Tarn Cove Henhole Crags Heron Crag, Eskdale Heron Pike Hidden Valley Campground High Crag High Pike (Scandale) High Tor Hodge Close Quarry Idwal Slabs (aka Cwm Idwal) Iron Crag Kern Knotts Kilnsey Kings Meaburn, Jackdaw Scar Kyloe Crag (Kyloe Out) Ladhar Bheinn Ladhar Bheinn - Stob a'Choire Odhair Lembert Dome - Northwest Face Lembert Dome - West Face Liathach - Am Fasarinen Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Liathach - Stob a'Coire Liath Mhor Liathach - Stuc a'Choire Dhuibh Bhig Liberty Bell Loadpot Hill Low Pike Low Profile Dome Lower Falcon Crag Malham Cove Manure Pile Buttress Maol Chinn-dearg Mariuolumne Dome - Right Side Mariuolumne Dome - West Face Meall Dearg Meall Dearg - Am Bodach Medlicott Dome - Center Medlicott Dome - East Medlicott Dome - Far West Meikle Ross Middle Cathedral Rock Milestone Buttress Millstone Edge Moss Crags Mother Carey's Kitchen Mountaineer's Dome Mullach Coire Mhic Fhearchair Nab Scar Never Never Land North Whizz Domes Parrock Quarry Pavey Ark Peel crag Pen Trwyn Pennyroyal Arches Phobos/Deimos Cliff Pillar Rock Place Fell Porth Dafarch Pywiack Dome Quayfoot Buttress Rainbow Slab Area Rainbow Walls Raven Crag (Langdale) Raven Crag, Combe Ghyll Raven Crag, Thirlmere Ravensheugh Crag Reecastle Crag Reed's Pinnacle Area Royal Arches Area Ruadh Stac Mor Scafell Crag Scafell East Buttress Schiehallion Selby's Cove Serengeti Sergeant Crag Slabs Sgùrr Alasdair Sgorr Ruadh Sgurr a'Chaorachain Sgurr a'Ghreadaidh Sgurr a'Ghreadaidh - South Top Sgurr a'Mhadaidh Sgurr a'Mhaim Sgurr a'Mhaim - Sgor an Iubhair Sgurr a'Mhaim - Stob Choire a'Mhail Sgurr Alasdair - Sgurr Sgumain Sgurr Alasdair - Sgurr Thearlaich Sgurr an lochain Sgurr Ban Sgurr Dearg Sgurr Dubh Mor Sgurr Dubh Mor - Sgurr Dubh na Da Bheinn Sgurr Mhic Choinnich Sgurr Mhic Coinnich (West Face) Sgurr na Banachdich Sgurr na Banachdich - Central Top Sgurr na Banachdich - Sgurr Thormaid Sgurr na Sgine Sgurr nan Eag Sgurr nan Gillean Sgurr nan Gillean - Knight's Peak Sheffield Pike Shelterstone Crag Shepherds Crag Shoulthwaite Gill Simonside North Face Slioch Slioch - Sgurr an Tuill Bhain Sron na Ciche Sron nan Lairig St. Govan's Head St. Sunday crag Stac Pollaidh Stanage North Stanage Plantation Stanage Popular Stately Pleasure Dome Steel Knotts Sticks and Stones Stob Coire a'Chairn Stob Coire Sgreamhach Stob Poite Coire Ardair-Sron Coire a'Chriochairein Striding Edge Stybarrow Dodd Suilven - Caisteal Liath Sunnyside Bench Swan Slab Swirl Crags The Arran Ridges The Cobbler The Lamb - West Face The Napes The Needles - Charlatan East Face The Needles - Magician West Face The Needles - Sorcerer East Face The Needles - Sorcerer West Face The Needles - Sorcerer's Apprentice The Needles - Voodoo Dome The Needles - Warlock The Needles - Witch Upper West Face The Needles - Witch West Face The Saddle The Saddle - Sgurr na Forcan The Whangie Thearlaich Dubh Gap Walls Third Pillar of Dana Tour Ronde Trowbarrow Upper Falcon Crag Vivian Quarry Walla Crag Watson's Dodd West Cottage Dome Wether Hill Wodens Face Yew Crags
Discipline
Alpine Bouldering Scrambling Sport Trad Winter
Partner
Alan Doughety Alan Walmsley Andy Heald Andy Hyslop Andy Jones Andy Prickett Bill Williamson Brendan Mcghee Caroline Winnet Chris Bonington Dave Armstrong David Cole Dawn Jardine Dorothy Bogg Doug Englekirk Ed Thompson Geoff Leach George reah Greg Murphy Iain Clark Iain Cole Jan Gellis Jean Williamson Jeff ? Jim Fotheringham Joe Miller John Adams John Bogg John Ellerton John Holden John Mckeever John Topping John Whittock Johny Wilson Keefe Murphy Luke Steer lynn Scott Lynne Martin Smith Nick Keekus Nigel Jenkins Paul Ingham Paul Kallmes Phil Mitchell Phil Wilkinson Phillippa Phillippa ? Phillippa Mathews Rick Gorden Rick Graham Ron Kenyon Sarah Keekus Stella Adams steve Steve Prior Steven Murphy Tony Daly Vicki Vincent Canova Will Walker
Year
1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1996 1998 1999 2001 2002 2003 2004 2005 2007 2008 2009 2010 2012


text:
Luinn
Is e An t-Eilean Luinn (Beurla: Luing) aon de na h-eileanan sglèat, ann an Lathurna, agus faisg air an Òban. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid.
Is iad na bailtean: Tobar Dhonnchaidh, Culapoll agus Black Mill Bay. Fhad 's a bha 212 duine a' fuireach ann an Luinn anns a' bhliadhna 2001, a rèir cunntas-sluaigh cha robh ach 195 duine a' fuireach anns an eilean ann an 2011.[1]
A-nis, is iad na prìomh ghnìomhachasan turasachd, a' glacadh nan giomach, agus tuathanachas mhart.
Tha Luinn ainmeil airson dà rud: gnìomhachais an sglèat, agus pailteas luchd-buannachaidh aig a' Mhòd.
Bha gnìomhachais an sglèat cudromach anns an eilean, le cuaraidhean ann an Tobar Dhonnchaidh, gus an deach an cuaraidh mu dheireadh a dhùnadh ann an 1939.
Bhuannaich Nan NicAonghais bonn òir a' Mhòid ann an 1926, Sandy Brown ann an 1938, agus Hughie MacCuidhein ann an 1985.
'S Luinneach a chanar ri duine a bhuineas do Luinn, no piocach mar far-ainm.
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- NicCoinnich, Liusaidh (1938). 'Èisdeal agus Luinn', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 136-143.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ National Records of Scotland 2011 Census Earr-ràdh 2: Population and households on Scotland’s inhabited islands (PDF). Air a tharraing 10 an Lùnastal 2015
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha


text:
Sgùrr na Banachdaich
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr na Banachdaich. Tha i 965 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i suidhichte ann am meadhan a' Chuilthinn faisg air Sgùrr a' Mhadaidh agus Sgùrr a' Ghreadaidh. Mar as trice bithear a' ceangail na trì beanntan sin ri chèile air latha streap. Tha an druim glè chaol faisg air a' mhullach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 439 224
- Sgùrr na Banachdaich air Munromagic
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Dealbhan-cluiche
Fileantaich san àrd-sgoil
Tha Eadar Dà Sgeul, cruinneachadh de sgeulachdan goirid le measgachadh de sgeulachdan ùra agus sgeulachdan aithnichte, sna sgoiltean a nis. Tha Stòrlann air seachd sgeulachdan às a’ chruinneachadh a chur ann an riochd sgriobtaichean dràma. Chaidh sia dhiubh a sgrìobhadh le Dòmhnall Iain MacÌomhair agus fear eile le Aonghas Iain MacDhòmhnaill.
Seo na sgeulachdan a thagh sinn às a’ chruinneachadh a gheibhear an seo ann an riochd dràma:
- An Taghadh le Iain Mac a’ Ghobhainn
- Am Partaidh Purpaidh le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Na Stocainnean le Iain Mac a’ Ghobhainn
- Bòrd do Dheichnear le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Aon Fheasgar … le Pòl MacAonghais
- Cafaidh Ranji le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Ri Aghaidh na Creig le Maoilios Caimbeul
Fhuair cuid de sgoiltean cothrom Am Partaidh Purpaidh fhaicinn air an àrd-ùrlar mar-thà nuair a thadhail Meanbh-chuileag orra san Ògmhios.
Tha sinn an dòchas gum bi na dealbhan-cluiche gu feum airson dràma, labhairt agus leughadh airson tlachd a bhrosnachadh ann an clasaichean Gàidhlig, mar a thathar a’ moladh sa Churraicealam airson Sàr-mhathais. Bheir iad cuideachd taic do sgoilearan aig a bheil duilgheadasan na sgeulachdan fhèin a thuigsinn agus tha sinn an dùil gun dèan iad feum san fharsaingeachd do sgoilearan a tha airson coimhead air litreachas Gàidhlig ann an riochd eile.
Bhiodh e math ur beachdan fhaighinn orra.
Na faidhlean uile còmhla mar 'portfolio'
Na faidhlean uile còmhla mar 'binder'


text:
Girón
'S e baile meadhanach ann an Santander, Coloimbia,[1] a th' ann Girón. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 777m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe 9km bho Bhucaramanga, prìomh-bhaile na roinne. ‘ S e baile le clìomaid teth a th' ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 28˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Girón an 34mh baile as motha na dùthcha.[2]Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1631.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 135,791 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 17,850 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girón, ach tha 0.6% dhe Rom agus 0.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.9% dhe na daoine ann an Girón leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 79% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Girón. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
1821
MDCCCXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Khartoum, prìomh-bhaile Sudàn a stèidheachadh le Ibrahim Pasha.
- Chaidh Magangué (Coloimbia) a steidheachadh.
- 25 am Màrt - Fhuair A' Ghrèig a chuid neo-eisimeileachd.
- 10 an Lùnasdal, inbhe stàite do Missouri.
- 15 an t-Sultain - Fhuair Costa Rica, El Salbhador, Guatamala, Hondùras agus Niocaragua an cuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- Èigheachd ann am Pearu a shaoraich clann nan tràill.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Dùbhlachd - Iain Frangan Caimbeul, sgoilear beul-aithris agus deasaiche nan leabhraichean 'Sgeulachdan Gaidhleach' no Popular Tales of the West Highlands.
- Gustave Flaubert


text:
Marseille
'S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann am Marseille (IPA: maʁsɛj, Ocseadanais: Marselha, IPA: maʀˈsejɔ). 'S ann às a’ Ghreugais Maσσaλίa a tha an t-ainm. Tha am baile suidhichte aig 54m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na mara Meadhanach.[2] aig inbhir na h-Aibhne Rhône, anns an Sgìre (Fraingis: Département) Bouches-du-Rhône anns an Roinne (Fraingis: Région) Provence-Alpes-Côte-d'Azur. Tha na Eileanan Frioul ri beulaibh a’ bhaile.[3] Tha Marseille 758km air falbh bho Rouen, 156km bho Nice, 506km bho Bhordeaux agus 662km bho Paris, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 859,543 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[5] an dàrna baile as motha anns an dùthaich.[6]


text:
Riohacha (baile)
' S e prìomh-bhaile na roinne La Guajira, Coloimbia,[1] a th'ann Riohacha. Tha e suidhichte ann an ceann a tuatha na dùthcha, aig astar dhe 1,095km bho Bhogotá.[2] dìreach air oirthir A' Chairibìan agus faisg air na crìochan leis A' Bheiniseala. Tha àirde meadhanach dhe 5m os cionn ìre na mara aige. ‘S e baile le cliomaid teth a th’ann le teodhachd meadhanach dhe 30˚ rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1535. 'S e Riohacha an 32mh baile as motha na dùthcha.[3]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Süchiimma an t-ainm Tùsanach a tha air a' bhaile. Tha am facal a' ciallachadh Tuagh na Tìre ann an Wayuunaika, teanga na Wayuu, bho Süchii (tuagh) agus Mma (tìr). Tha iad làidir fhathast anns a' bhaile.[4] Fhuair am baile sreath dhe ainmean Spàinntis an dèidh ruigheachd nan Spàinnteach. Nochd baile beag Spàinnteach aig beul na h-Aibhne Río de La Hacha. Tha an t-ainm a'ciallachadh Abhainn an Tuaigh bho Río (Abhainn) bhon fhacal Laideann rius[5] agus Hacha (tuagh) bhon fhacal Laideann fascula.[6] Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus San Juan de Pasto. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm Nuestra Señora Santa María de los Remedios del Río de la Hacha, mar chuimhne air Moire, màthair Iosa.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 167,865 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 31,682 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[8] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Riohacha (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 20.3% agus tha 12.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 77.2% dhe na daoine ann an Riohacha leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 26.2% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Riohacha. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Riohacha ann an Jetcost
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Pearù
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann am Pearù[1] neo Peru[2][3] neo Perù[4]. Tha a' chànan Quechua agus a' chànan Aymara nan cànanan oifigeil anns na roinnean far a bheil iad ga bruidhinn leis a' mhòrchuid de na daoine. 'S e Piruw an t-ainm air Pearù anns a’ chànan Quechua agus anns a’ chànan Aymara.
Tha crìochan aice san ear le Braisil, sa tuath le Eacuador agus Coloimbia, san ear-dheas le Boilibhia agus sa deas leis an t-Sile. Tha an Cuan Sèimh air taobh an iar na dùthcha.
'S e Lima am prìomh-bhaile aice.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1854.[5] Sgrìobh Dòmhnall Alasdair an dàn 'Riaghladh' mun ana-cheartas a chunnaic e anns an t-saoghal is e ag ainmeachadh Pearu:
- Seallaibh air na rìoghachdan
- Bho Sìona gu Peru,
- Cumhachd aig gach lìogaire
- ’S gun fìrean anns a’ chriùth’;
- An tuig sibh rud cho neònach,
- Gu bheil daoine seòlt’ an drast’
- Anns gach dùthaich deònach
- Na dòlais bhith gu h-àrd?[6]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ UNICEF
- ↑ Earrainn bho 'Riaghladh' le Dòmhnall Alasdair Dòmhnallach. 1999. Bàrdachd Dhòmhnaill Alasdair (Steòrnabhagh: Acair) d.84
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Pearù - Fiosrachadh aig BBC
- Pearù - Encyclopædia Britannica
- Duilleag oifigeil Phearù


text:
Music blog
Lyrics/song texts are property and copyright of their owners and provided for educational purposes only.
An T-Iasgair Lyrics by Runrig
An T-Iasgair by Runrig
Aig cliathaich an t-saoghail
Is dh'fhàg e chuid teaghlaich
Is chuir e an dachaidh air chùl
Is thog e lìon mòr 'na dhòrn
Ri taobh nan uisgeachan buana
Is thilg e mach fad iad
Tarsainn a' chuain
Bha na faileasan pailt
Air sràidean baile nan Gall
Is iomadh olc a bha feitheamh
Ann fo sholais na h-oidhche
Ach aig briseadh-latha
Seòladh a-mach anns an liath
Tha fir mhòra an eilean
A' leantainn am beatha
Is cuimhne leam an oidhche
Cha robh an t-slighe ach doirbh
Bha thu strì tro na cuantan
Bha thu cho airidh air
Is ged bha an stoirm cho garbh
Tonnan dolaidh gun truas
Cha do dh'fhairich thu ann
Ach fois agus saorsa


text:
Pàrlamaid na h-Alba
’S e comhdhail reachdail na h-Albann a tha ann an Pàrlamaid na h-Alba. Tha i a’ coinneachadh ann an togalach na Pàrlamaide ann an sgìre Taigh an Ròid ann an Dùn Èideann, prìomh-bhaile na h-Albann, agus uaireannan theirear “Taigh an Ròid” gu neo-fhoirmeil rithe. Tha a’ Phàrlamaid air a dhèanamh le 129 buill taghte air a bheil Buill Pàrlamaid na h-Alba no BPA.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Pàrlamaid na h-Alba ann ro 1707, ach chaidh cur às dhì le Achd an Aonaidh. Stéidhich Achd na h-Alba 1998 a’ phàrlamaid ùr. Bha a’ chiad taghadh airson Pàrlamaid na h-Alba anns a’ Chéiteann 1999, agus ghabh a’ Phàrlamaid a làn chumhachdan anns an Iuchair 1999.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh Pàrlamaid na h-Alba laghan a dhèanamh a bheireas buaidh air Albainn ann an iomadh cùis a bhuineas ri gnothaichean na dùthcha, agus faodaidh i ìre bhunaiteach na cise cosnaidh àrdachadh no ìsleachadh suas ri trì sgillinn san not. Tha Achd na h-Alba 2012 a’ toirt chumhachdan cìse leasaichte do Phàrlamaid na h-Alba, ach cha déid na cumhachdan seo an cur an gnìomh gu h-iomlan gu 2016. Tha cumhachd aig Pàrlamaid na h-Alba a bhith a’ dèanamh laghan air raon ghnothaichean air a bheil “cùisean tiomnaichte”. Tha iadsan a’ gabhail a-steach:
- tuathanachas
- ceartas catharra agus eucoireach
- foghlam
- an àrainneachd
- slàinte
- taigheadas
- riaghaltas ionadail
- dealbhadh
- seirbheasan poileis is smàlaidh
- obair shòisealta
- spòrs agus na h-ealain
- còmhdhail
- Gàidhlig
Tha cuid de chùisean a bhuineas ri Albainn ach aig a bheil buaidh air an Rìoghachd Aonaichte, no buaidh eadar-nàiseanta, gan co-dhùnadh le Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte ann an Westminster. Is e “cùisean gléidhte” a theirear ri na rudan seo, leithid:
- cùisean dùthchannan céin
- dìon
- in-imrich
- sochairean sòisealta
Dòigh taghaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Is àbhaist do thaghaidhean do Phàrlamaid na h-Alba tachairt a h-uile ceithir bliadhna. An siostam bhòtaidh, ’s e seòrsa de riochdachadh co-roinneil a th’ ann air a bheil an t-ainm Siostam Ball a-Bharrachd. Tha dà bhòt aig a h-uile neachd-bhòtaidh: aon airson na sgìre-pàrlamaide agus aon airson na roinne. Tha gach duine ann an Albainn ga riochdachadh le aon BPA sgìreil agus seachd BPA roinneil. Tha inbhe cho-ionnan aig a h-uile BPA anns a’ Phàrlamaid agus faodaidh luchd-taghaidh fios a chur gu duine sam bith den ochdnar a tha gan riochdachadh.
Leis a’ bhòt sgìreil, nì an neach-bhòtaidh roghainn eadar na tagraichean a tha a’ seasamh anns an sgìre-phàrlamaid aige. Is e an tagraiche leis an àireamh as motha de bhòtaichean a gheibh an seata. Tha 73 BPA sgìreil ann uile gu léir.
An bhòt eile, an bhòt roinneil, ’s ann airson pàrtaidh poilitigeach a tha sin, no airson duine a sheasas gu neo-eisimeileach anns an roinn-taghaidh. Tha ochd roinnean-taghaidh Pàrlamaid na h-Alba ann agus seachd seataichean anns a’ Phàrlamaid aig a h-uile roinn, 56 seataichean uile gu léir. Anns gach roinn, bidh pàrtaidhean a’ faighinn sheataichean a réir cia mheud bhòt a fhuair iad anns a’ bhòtadh roinneil agus cia mheud seata sgìre-pàrlamaid a fhuair iad.


text:
15 an t-Samhain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Aidmheint an ear
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1397 - Pàpa Nicholas V (ch. 1455)
- 1708 - William Pitt, 1mh Iarla Chatham, prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 1862 - Gerhart Johann Robert Hauptmann, sgrìobhadair Gearmailteach
- 1988 - Calum MacLeòid, cluicheadair criogaid proifeiseanta
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1280 - Albertus Magnus, manach agus neach-feallsanachd Gearmailteach.
- 1916 - Henryk Sienkiewicz, ann an Vevey. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 1919 - Alfred Werner, ann an Zürich. Ceimigear às An Eilbheis.