text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Sgeulachd mu chonstabal a bh' ann an sgìre Nis, Leòdhas, agus mar nach robh obair na mònach a' còrdadh ris a h-uile duine.
Fionnlagh: Ach 's e cho mòr 's a bha na cruachan, eil fhios agad, as an àite. As na h-amhrain, 's a' suirghe ris a' chruaich, far a bheil an t-amhran ag ràdh:
"Cha robh còmhradh aig an fhàd, 's bha sin fàbharach dhuinne."
Agus amhran Shiaboist, eil fhios agad, "far bheil na cruachan mònach, 's na beanntan mòr mun cuairt"
'S e na cruachan a th' air an ainmeachadh ro na beanntan!
Iain: 'S e. Bha mi dìreach a' smaoineachadh mas tàinig tu chun a' sin, eil fhios agad, gur e a' chuimhne a bh' agam fhìn, nuair a bhite a' toirt dhachaigh na mònach.
Agus nuair a dh'fhalbhadh a' làraidh dhachaigh, agus nar suidhe air cùl an tiùrr no a' chruach a bha air a' mhòintich, 's a' foghlam a bha duine a' faighinn ann a' shin.
Fionnlagh: Bha.
Iain: 'S na sgeulachdan, 's a h-uile càil a bh' ann.
Fionnlagh: Ach chan urrainn dhomh, nuair a bhios sinn a' bruidhinn air mòine, gun tilleadh gu bhith a' togail mhònach air, tha, samhradh fliuch 's tu ann am broinn fhliuch a' feuchainn ri rùdhan a dhèanamh, a' cur aon fàd ri cliathaich do chois 's a' feuchainn ri togail an dòlais rud suas gu brugan.
'S an uair sin, agus e a' fàs rudeigin, fras a' tighinn 's a' mheanbh-chuileag. 'S chan eil e bòidheach. Chan e cur seachad àghmhor a bh' ann idir!
Iain: Well, an dùil nach eil e faisg air man a h-uile càil eile dha sheòrsa. Nuair a sheallas tu air ais air rudan, chan eil thu a' faicinn, mar is trice, ach na rudan as tarraingiche ann, agus nuair a sheallas tu beagan nan mionaidiche bha taobhan air nach robh buileach cho càilear ri sin.
Fionnlagh: O bha, agus a' fad a bh' as na puill! Nuair a shealladh tu suas, uireas a bh' air do chùlaibh, 's na bha romhad!
Bha fear as a' bhaile againn fhìn aig àm buain na mònach ag ràdh, "Dè a' chabhaig a th' oirbh a-mach às a' pholl? Cha bhi sibh ach a' dol a-steach a dh'fhear eile co-dhiù!"
Iain: Well, sin e.
Fionnlagh: 'S e.
Iain: Fhionnlaigh, tha, seach gu bheil thu a' bruidhinn air a' sgìre agaibh pèin...
Fionnlagh: Daonnan!
Iain: Tha. Well, fhuair mise litir bho Dòmhnall Moireasdan às an Òban air a bheil thu fhèin glè eòlach.
Fionnlagh: Dan, an e?
Iain: Dan. Agus tha mi dìreach a' dol ga leughadh mar a tha i, agus cuiridh mi a' rud a th' as a' litir riut fhèin. Tha e a' cantainn:
"Iain, a charaid,
Chuir an còmhradh a bh' agaibh mu chonstabail na mo chuimhne litir a nochd as an t-seann Ghàidheal bho chionn leth-cheud bliadhna, far a' robh Seonaidh Mhurchaidh Chaluim à Tàbost, Nis, ag innse mu rud a thuirt fear eirmseach as a' bhaile mu bhuraidh de chonstabail a bh' aca. Agus seo a' rud a thuirt e.
"Chuir a' mòthar a leig a' fear mòr ann a' Lunnainn Iain Ruadh a' Gheàrraidh air a thòin ann an Tàbost!"
Tha e an uair sin ag ràdh:
B' e a' fear mòr Gladstone, ach chan eil cuimhne agam ceart dè an t-ainm a bha air a' chonstabal. 'S dòcha gum bi fios aig Fionnlagh.
Leis gach deagh dhùrachd,
Dòmhnall Moireasdan."
Fionnlagh: O well, tha sin math. Tha sin math. Cha mhòr nach ann mar sin a chuala mise mi-fhìn e, ach rud beag eadar-dhealaichte. Bhithinn a' cluinntinn, tha, agus a' fear a dh'ainmich e, 's e cousin dhomh fhìn a bh' ann, à Tàbost.
Ach 's e bhithinn-sa a' cluinntinn ach, "A' ghaoth a dh'fhalbh bho gàirdean Gladstone nuair a shoighnig e Achd na Croitearachd gun thilg e Iain Bàn a' Ghàrraidh bho na cathrach."
Faisg air an aon rud. Iain Bàn a' Ghàrraidh, 's e an constabal a bha shuas eadar Tàbost is Suaineabost, far a bheil manse na Seceders an-diugh. Agus bha e a' riaghladh leis an dealbh a bh' agamsa air constabal.
Iain: Bha, 's an dealbh gu follaiseach a th' aig Dan cuideachd. Buraidh, agus sinn a' tighinn air ais a-rithist ag aontachadh, no gun a bhith ag aontachadh.
Fionnlagh: 'S e, Seonaidh Mhurchaidh Chaluim a' dèanamh an dealbh sin.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


c: text/html

text:
Coldingham
'S e baile ann an Siorrachd Bhearaig a tha ann an Coldingham. Tha e suidhichte tuath air Inbhir Eighe faisg air oirthir ear-dheas na h-Alba. Tha Cill Aba an ear-thuath air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 0″ Tuath agus 2° 10′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 600 duine a' fuireach an seo. [1]
Bha abaid ann an Coldingham air an tug Bede tuairisgeul ann an 679 AD mar "the Monastery of Virgins". Thuirt e cuideachd gun deach an abaid a losgadh anns an dearbh bhliadhna. Ann an 1139 chaidh an Coldingham Priory a thogail le Dabíd mac Maíl Choluim.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 896 656
- Fiosrachadh Choldingham
- Coldingham Priory

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Asaint
'S e sgìre ann an ceann an iar-thuath na h-Alba a tha ann an Asaint no Asainn. Tha i na pàirt den t-siorrachd tradaiseanta Cataibh. Tha Asaint suidhichte tuath air Ulapul. Thàinig an t-ainm bhon t-seann Lochlannais agus tha e a' ciallachadh 'deireadh na droma'.[1] 'S e Loch an Inbhir am baile as motha ann an Asaint.
Susbaint
Cruth na tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Asaint ainmeil airson na feartan-tìre aige. Tha Uamh An Claonaite, an uamh as fhaide ann an Alba mu chòig mìltean deas air Innis nan Damh.[2] Tha tèarmannan-nàdair ann mar an Inverpolly Nature Reserve agus Creag a' Chnocain le ionad-fiosrachaidh mu eòlas-talmhainn den Moine Thrust. Tha na beanntan ann an Asaint, m.e. a' Chuineag, Canisp, Suilven, Cùl Mòr, Stac Pollaidh is Ben More Assynt a' tarraing mòran luchd-turais.
Oighreachd Asaint a Tuath[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a' chuid as motha de dh'Asaint aig Oighreachd Asaint a Tuath. Cheannaich iad am fearann ann an 1992 an dèidh strì fada leis an Scandinavian Property Services Limited a bha airson an oighreachd a bhriseadh sìos ann am pìosan beaga.
Gu ìre mhòr tha bailtean croitearachd ann an Asaint: Torbreck, Achadh Mhealbhaich, Clach Toll, an Clais Mòr, Baile a' Chladaich, Ardnacarin, an Cùl-cinn, Raffin, an Stòr, Clais an Easaidh, Cùl-Cinn an Droma Bhig, an Druim Beag agus an Nead. Chaidh iad uile a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. Tha timcheall air 400 duine a' fuireach an seo, le dìreach ¼ dhiubh nach robh a' dèanamh a' bheòshlainte à croitearachd.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate. Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", duilleag 9, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ "Peter Glanvill Photography: Claonaite" darkanddeep.co.uk. a' tarraing 31mh dhen Iuchar 2011 .
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Assynt Crofters' Trust
- Assynt Foundation
- Discover Assynt
- Gazetteer for Scotland
- Assynt's geology
- Lochinver.bordernet (Eachdraidh urras croitearan Asaint)


text:
Fèisean nan Gàidheal
Ged a tha iomadh ciall aig an fhacal 'fèis', don a mhòr-chuid de dhaoine an-diugh tha e co-ionnan ri iomairt nam Fèisean, buidheann de dh'fhèisean-teagaisg air feadh Alba far am bi daoine, is gu h-àraid daoine òga, ag ionnsachadh agus a' taisbeanadh nan ealan Gàidhlig.
Tha fèisean a' toirt cothrom do dhaoine a thighinn còmhla airson an sgilean ann an seinn, dannsa, dràma agus ceòl traidiseanta a leasachadh. Tha an teagasg beòthail agus spòrsail, ach proifeasanta agus eifeachdach. 'Se fèis-seachdainn bhliadhnail am prìomh thachartas aig a' mhòr-chuid de na fèisean, ach tha àireamh nam fèisean a tha a' tabhann phrògraman de chlasaichean leanntainneach fad na bliadhna airson seirbhisean a chumail suas a' sìor-dhol am meud.
Susbaint
Fèis Bharraigh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a' chiad fhèis a chur air bhog nuair a thòisich buidheann de phàrantan ann am Barraigh a' gabhail dragh gun robh dualchas an eilein a' dol bàs is nach robh an cuid chloinne ag ionnsachadh ceòl traidiseanta anns an sgoil. Mar dhòigh gus an suidheachadh seo a leasachadh chaidh a' chiad Fhèis Bharraigh a chumail anns an Eilean ann an 1981.
Nuair a chualas cho mòr is a shoirbhich le Fèis Bharraigh, thòisich coimhearsnachdan air feadh Alba a' cur nam fèisean aca fhèin air dòigh. Bha Fèis Bharraigh 21 bliadhna a dh'aois ann an 2002, agus 22 bliadhna bho 'rugadh' i, tha còrr is 35 fèisean ann, gach tè dhiubh ga ruith leis a' choimhearsnachd agus air a dealbhadh gus feumalachdan na sgìre a fhrithealadh. Tha a' mhòr-chuid de dh'Fhèisean fhathast gan ruith le comataidean saor-thoileach.
Iomairt Luachmhòr[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na sgilean a tha gan teagasg aig Fèisean air am meas mar phàirt air leth cudthromach de dh'fhoghlam neo-fhoirmeil dhaoine òga, agus lorgar dearbhadh air a-seo anns an ìre de thaic a tha pàrantan is saor-thoilich deònach a thoirt seachad. Nas cudthromaiche air fad, tha e cuideachd ga mheas gu luachmhor leis na com-pàirtichean òga iad fhèin. Aig ìre nàiseanta, tha na fèisean gam meas le tòrr mar tè de na h-iomairtean-ealain as luachmhor a th'ann do dh'òigridh an Alba.
Bithidh còrr is 3,500 dhaoine òga gach bliadhna a' gabhail pàirt anns na 37 Fèisean; tha 4 dhiubh seo gan cumail tro mheadhan na Gàidhlig. Tha còrr is 450 dreuchdan-teagaisg gan tabhann le Fèisean – 132 dhaoine – àireamh a tha, an cois luchd-obrach Fèisean nan Gàidheal agus Fèis Rois, co-ionnan ri 24.8 obraichean làn-tìde.
Tha na 37 Fèisean nam buill de dh'Fhèisean nan Gàidheal, agus tha Bòrd-stiùiridh Fhèisean nan Gàidheal air a thaghadh às a' bhallrachd, leis a' bhallrachd. Bithidh na Fèisean a' tighinn còmhla aig Co-labhairt Bhliadhnail Fèisean nan Gàidheal, agus tro chuirmean-ciùil nàiseanta an-dràsda is a-rithist. Tha fiosrachadh ga sgaoileadh tron chuairt-litir Faileas.
A' Sior Fhàs[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a tha iomairt na Fèisean air soirbheachadh agus mar a tha na bliadhnaichean air a dhol seachad tha atharraichean eile air a thighinn, nam measg Fèis Alba, a chuireadh air bhog ann an 1999, mar fhèis nàiseanta do chom-pàirtichean adhartach 'nan deugan agus 'nam ficheadan.
Tha fèisean nan samhla air sàr-obair anns na h-ealain do dh'òigridh agus neartachadh sgilean coimhearsnachd, agus tha iad a' tabhann àireamh nach beag de dh'obraichean, agus luach-airgid. Tha dealas airson cànan is cultur na Gàidhlig aig cridhe na h-iomairt agus bithidh Fèisean nan Gàidheal agus na fèisean a' strì an-còmhnaidh airson cothrom a leudachadh airson Gàidhlig a chleachdadh agus a bhrosnachadh anns na fèisean.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèis: The First Twenty-Five Years of the Fèis Movement, deasaichte le Kate Martin, Fèisean nan Gàidheal, 2006, ISBN 0952868741


text:
Luchd-obrach
Tha Sabhal Mòr Ostaig air cliù air leth a chosnadh airson ionnsachadh is bogadh sa chànan agus airson rannsachadh air cultar na Gàidhlig is na Gàidhealtachd.
Tha luchd-obrach an t-Sabhail Mhòir an sàs ann an rannsachadh aig an ìre as àirde, ag obair cuide ri gnìomhachasan is coimhearsnachdan air feadh Alba. Tha eòlas sònraichte aig an luchd-obrach air iomadh cuspair a leithid dealbhadh cànain is poileasaidh cànain, dualchas, leasachadh turasachd, eachdraidh na Gàidhlig is ainmean-àite Gàidhlig is Lochlannach.
Chìthear barrachd fiosrachadh mu dheidhinn cuid den luchd-obrach gu h-ìosal.
-
Carlotta Ghreumach
Manaidsear nan Goireasan
Tha uallach air Carlotta airson seirbheisean aoigheachd: an t-Ionad Fàilte agus seirbheisean co-labhairt, glanadh, biadh, gàraidhean is an àrainneachd mun cuairt oirnn. Tha e an urra ri Carlotta dèanamh cinnteach gun tèid dèiligeadh ri gach tachartas sa Cholaiste gu proifeiseanta agus gu h-èifeachdach, a' dèanamh cinnteach gu bheil an aoigheachd barrachd...
-
Catriona NicIain
Stiùiriche Dioplòma anns na Meadhanan Gàidhlig
Chuir Catriona seachad ioma bliadhna ag obair anns an meadhanan an dà chuid rèidio is telebhisean mus tàinig i gu Sabhal Mòr Ostaig bho chionn 13 bliadhna. Thairis air na bliadhnaichean bha i ag aithris air rèidio, a' nochdadh air beulaibh aon chamara agus ioma camara, a' rannsachadh, a' riochdachadh barrachd...
-
Eairdsidh MacGilleathain
Iar-Stiùiriche an Fhoghlaim: Ionnsachadh, Teagasg & Deagh-ghnè
Tha Eairdsidh a' gabhail uallach airson ionnsachadh agus teagasg agus Deagh-ghnè aig a' Cholaiste agus a' cur taic ri Stiùiriche an Fhoghlaim ann an raon farsaing de dh'obair acadaimigich na Colaiste. Tha e gu mòr an sàs ann a bhith a' leasachadh agus a' cur an gnìomh chùrsaichean ùra agus barrachd...
-
Eilidh Ghrannd
Neach-taic Clàraidh
-
Gabhan Mac a' Phearsain
Òraidiche
Tha Gabhan a' teagasg air a' chùrsa BA (le Urram) Gàidhlig agus Leasachadh agus air a' chùrsa MSc Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na Gàidhealtachd. 'S e na cuspairean co-cheangailte ri leasachadh dùthchail, leasachadh seasmhach, eachdraidh shòisealta agus imrich as motha tha e an sàs ann. Tha e a' dèanamh rannsachadh barrachd...
-
Gordon Wells
Oifigear Phròiseactan
Tha Gordon Wells ag obair airson SMO mar Oifigear Phròiseactan. Tha e stèidhichte ann an Uibhist far a bheil e an sàs ann an obair leasachaidh agus obair rannsachaidh. 'S e Guthan nan Eilean am pròiseact as motha air a bheil e ag obair - http://guthan.wordpress.com. 'S e pròiseact dà-chànanach barrachd...
-
Iain Greumach
Neach-clàraidh is Òraidiche
-
Janni Diez
Oifigear Leasachaidh Cànain
Tha Janni a' stiùireadh cur an gnìomh Plana agus Poileasaidh Cànain na Colaiste le bhith a' brosnachadh dhaoine gus Gàidhlig a chleachdadh fad na h-ùine, a' leasachadh cothroman ionnsachaidh don luchd-obrach, a' cruthachadh chothroman cleachdaidh, agus ag obair air poileasaidhean gus gluasad gu ruige àrainneachd Ghàidhlig. Tha Janni a' cur barrachd...
-
Maoilios Caimbeul
Òraidiche Pàirt-ùine
-
Meg Bateman
Òraidiche
’S ann à Dùn Èideann a tha Meg Bateman. Dh’ionnsaich i a’ Ghàidhlig ann an Uibhist a Deas na banaltram-chuideachaidh agus aig Oilthigh Obair Dheadhain far an tug i a-mach ceum ann an Eòlas Ceilteis agus PhD ann am Bàrdachd Chlasaigich Spioradail. Sgrìobh i cùrsaichean air astar do Cholaiste Thelford barrachd...
-
Sheila M Hamilton
Ceannard Seirbheisean Oileanach
A’ tabhann taic, fiosrachadh is stiùireadh do dh’oileanaich air cuspairean a dh’fhaodadh buaidh a thoirt air an ionnsachadh aca mar eisimpleir; slàinte is sochairean, cianalas, taic-airgid, sgilean ionnsachaidh, dreuchdan, duilgheadasan pearsanta, ciorram is riatanasan taic a bharrachd is mar sin adhart. • To offer support, information and guidance to students barrachd...


text:
Blàr Boyacá
‘S e am blàr a dhearbhaich soirbheachas iomairt na neo-eisimeileachd ann an Granada Ùr agus fear dha na blàran na bu chudromaich ann an cogadh na neo-eisimeileachd ann an Aimearaga a Deas a bh' ann am Blàr Boyacá.[1] Ghabh e àite air an 7mh latha dhen Lùnasdal 1819.
Susbaint
Iomairt an aghaidh na Spàinne[deasaich | deasaich an tùs]
Chuir am "Blàr Boyacá" crìoch air iomairt dhe 77 a rinn Simón Bolívar airson Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire a shaorachadh. Chuir ràith an uisge trom tropaigeach bacadh air a’ chogadh anns A' Bheiniseala is le sin dh’fhàg Bolívar Angostura, prìomh-bhaile na dùthcha sin aig an àm, is rinn e air na faichean mòra dhe Apure agus an uair sin chaidh e dha na faichean mòra ann an Casanare, far an do chuir e fòirne an t-Seanalair Santander ri chèile leis a chuid shaighdearan. An uair sin thug e ionnsaigh air seann tìrean na roinne Tunja. Bha Barreiro a’ feuchainn ri Bogotá a ruigsinn is feachdan an Leas-Rìgh Juan de Sámano a lorg air an rathad gu Boyacà, an dèidh Blàr Pantano de Vargas a chall.
Latha a' Bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair am blàr Disathairne 7 an Lùnasdal 1819. Aig deich uairean sa mhadainn dh’òrdaich Bolívar nach leigeadh na feachdan aige dha na Rìoghairean a dhol thar na drochaide air an abhainn Teatinos, far am biodh na Rìoghairean a’ coinneachadh le Samacá. ‘S e rathad mòr rìoghail a bh’ann (Spàinntis: camino real). Chaidh na Poblachdaich, leis a’ chaiptean Diego Ibarra os an cionn, sìos aig dà uair feasgar agus chuir iad iongnadh air na Rìoghairean. Aig an aon àm bha an Seanalair Santander is a chuid shaighdearan a’ sabaid an aghaidh a’ chùl-choimhead rìoghail. Anns a’ bhad dh’ aontaich a’ mhòr-chuid dhe na Feachdan rìoghail aig Barreiro airson a shabaid an aghaidh cùl-choimhead an t-Seanalair José Antonio Anzoátegui.
Bha an còmhstri eadar an dà airm anns an àirde mu thrì uairean feasgar, ach bha na Rìoghairean fo anacothrom air sàilleabh gu robh iad a’ sabaid ann an dà àite. Rinn an còrnaileir Juan José Rondón ionnsaigh làidir leis a chuid eachdraidh às na faichean is chuir iad ruaig air na Rìoghairean. Aig an aon àm, b’ urrainn dha na saighdearan à Casanare aig José María Ruiz gan chur ri chùlaibh an tùis-feadhna Rìoghail. Dh’ òrdaich Santander na buidhnean Cazadores agus Primeros de Línea leis na còrnaileirean Joaquín París Ricaurte agus Antonio Obando os an cionn, thar na drochaide. Bha làmh an uachdair a-nis aig na Reubaltaich. Ged a dh’fheuch Barreiro ri dhol am feabhas, b’ fheudar dhasan a thoirt thairis, agus mar sin thàinig an latha eachdraidheil gu ceann aig ceithir uairean feasgar.
B’ urrainn dhan Leas-Rìgh Juan de Sámano a theiche, oir dh’innis teachdaire dìomhair dhasan gun do chaill na Rìoghairean am blàr.
Na Feachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Feachdan na Poblachd:
- Saighdearan: 2,851
- Ceannard na Feachdan: An Seanalair Simón Bolívar.
- Feachdan an Tùis-feachda: An Seanalair Francisco de Paula Santander.
- Feachdan a' Chuil-choimhead: An Seanalair José Antonio Anzoátegui.
- Ceannard nan Oifigear: An Seanalair Carlos Soublette.
- Cò às a bha iad?: ‘S ann A’ Bheiniseala agus Coloimbia a bha a’ mhòr-chuid dhuibh. bha iomadh coigreach ann cuideachd, mar Rèisimeid nam Breatannach.
- Mairbh: 13.
- Leòinte: 53.
Feachdan an Rìgh:
- Saighdearan: 2,670 (Saighdearan-coise 2,300; Eachraidh 350; Gunnaichean mòra 20).
- Treas Rèisimeid an Airm-thurais “Costa Firme”.
- Ceannard na Feachdan: An Ceannard-feachdna José María Barreiro Manjón.
- Ceannard nan Oifigear: Sebastián Díaz.
- Bha an Còrnaileir Francisco Jiménez os cionn a’ thùis-feachda
- Cò às a bha iad?: ‘S e daoine à Aimearaga Laideannach a bh’annta uile, bhon A’ Bheiniseala agus Coloimbia, le oifigearan às An Spàinn.
- Mairbh: mu 100.
- Leòinte: 150.
- Prìosanaich: 1.600.
Toradh a’ Bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Rinn Blàr Boyacà an gnothach air smachd na Spàinne air a’ Ghranada Ùr, a dh’aindeoin gun robh na Rìoghairean gu math làidir fhathast ann an roinnean eile an Leas-Rìoghachd mar Santa Marta agus Pasto, far an do mhair iad corra bhliadhna. Chaill prìomh-bhaile na dùthcha dha na reubaltaich agus le sin b’ urrainn dhuibh aonadh a’ Ghranda ùr leis a’ Bheiniseala a chur air dòigh: Coloimbia Mhòr.
Bonn-Cuimhne Boyacá[deasaich | deasaich an tùs]
Chruthaich Bolívar Bonn-Cuimhne Boyacá mar chuimhne air na saighdearan a bha an sàs anns a’ bhlàr eachdraidheil sin. ‘S e Am Bonn-Cuimhne a thoir Riaghaltas Choloimbia dha na daoine, Coloimbianaich neo coigrich, a nì sàr obair airson na dùthcha.
Fèis Nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e 7 an Lùnasdal fèis nàiseanta ann an Coloimbia mar chuimhne air an latha eachdraidheil ud nuair a rugadh an nàisean. A bharrachd air sin, thoir an ceann-suidhe ùr an Riaghaltas os làimhe air a’ cheann-latha sin cuideachd, ann an Lùchairt Nariño, ann am meadhan a’ bhaile Bogotá. Tachraidh sin gach uile ceithir bliadhna.
Beul-aithris[deasaich | deasaich an tùs]
Miotas a' bhalaich òg [2]
Innsidh am beul-aithris dhuinn mu dheidhinn an droch àigh a fhuair Barreiro ann an Aimearaga an oidhche ud ann am Boyacá nuair a chuir balach òg, a bha eadar 11 agus 14 bliadhna a dh’aois, an Seanalair agus an greim. Dhiùlt Pedro Pascasio Martínez an t-òr a thabhann an Seanalair dhà. Thathar ag ràdh gun do dh’ àrdachadh Simón Bolívar gu oifigear neo sàirdseant e.
Thathar ag ràdh gur e balach às a’ bhaile bheag Belén Boyacá a bh’ann Pedro Pascasio Martínez. Bha esan a’ cur cùraim air na h-eich aig Bolívar. Chaidh e a dh’ àrdachadh gu sàirdseant airson an Seanalair Barreiro a chur an greim gu curanta is chaidh gealladh a thoirt dhà gum faigheadh e 100 pesos. Cha d’fhuair e a chuid airgid a-riamh. Chaidh esan fhèin agus iomadh saighdear òg a leigeil ri taobh na h-Aibhne Mhagdalena, mus do ràinig iad Santa Fe (Bogotá an latha an-diugh).
A bharrachd air a’ mhiotas sin, tha e gu math soilleir gun do dh’ òrdaich Santander gun do chuir iad gu bàs Barreiro, a bha dìreach 26 bliadhna a dh’aois is esan na phrìosanach. ‘S e eisimpleir Cogadh chun a’ Bhàis (Spàinntis: Guerra a Muerte) a th’ann, far a mharbhadh iad gach uile Spàinnteach gun truas. Chaidh 38 oifigearan Spàinnteach eile, a thug gèill ann Boyacá, a chur gu bàs cuideachd. A dh’aindeoin sin, bha cleachdadh na cloinne mar shaighdearan toirmisgte fo na h-òrdughan armachd na Spàinne aig an àm.


text:
Caol Loch Aillse
Tha Caol Loch Aillse suidhichte ann an sgìre Loch Aillse, ann an Siorrachd Rois, air cladach Caol Acain an seòlaid eadar an tìr-mòr agus An t-Eilean Sgitheanach, gu dearbh chan ann an "Caol Loch Aillse" ach ainm eile airson Caol Acain. Tha baile air gach taobh a' chaoil, agus tha am baile air an Eilean air togail an t-ainm "Caol Acain". Cha mhòr nach do chruthaich Rathad-iarainn na Gaidhealtachd an t-ainm "Caol Loch Aillse" nuair a bhuail iad an t-ainm sin air an ceann-phort (steisean) a thog iad aig a' Chaoil an lùib fadachadh an rathad-iarainn tro Loch Aillse bho Port an t-Sròim chun a' Chaoil rè na 1890an. Anns an latha an-diugh, tha Drochaid an Eilein na leum bho Phloc a' Chaoil, leth-eilean chreagach a laigheas dhan a thuath bhon Phort.
Eachdraidh a' Bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Port Rathad-iarainn a bha an Caol Loch Aillse bho thùs, a chaidh a chruthaicheadh rè na 1890an le Companaidh Rathad-Iarainn na Gàidhealtachd. Thog an rathad-iarainn port-stiomair, stèidhichte air laimrig rathad-iarainn aig an àite, còmhla le earrann ùr de rathad-iarainn bho Port na Sroine. Fhosgaileadh na goireasan uile an seo an 1897. Chaidh na bàtaichean-aiseag airson Steòrnabhagh a Caoil Loch Aillse bho 1897 gu 1974, nuair a thòisich na bàtaichean carbaid a ruith bhon laimrig ùr aig Ulapul.


text:
Cabar
Tha tilgeil a'chabair na cho-fharpais Albannach tràidiseanta far am bi co-fharpaisich a' tigeil crann mòr.
Gus an cabar a thigeil, feumaidh an tilgeir a làmhan a phasgadh ri chèile anns a' chiad dol-a-mach. Thèid an cabar a-nis a sheasamh gu dìreach leis a'bhun ann an làmh an paisgte an tilgeir. A'cumail a'chabair gu dìreach (rud gu math doirbh a dhèanamh gun a bhith a' call còmhnardas), ruithidh an tilgeir air adhart is tilgidh e an cabar san adhar far a char e bun gu barr tro 180° is laighidh e air a'cheann a b'abhaist a bhith aig a'bharr. Air sgàth is gu bheil astar-uilinn fhathast air a'chabar, thathar an dòchas gun tuit an ceann a b'abhaist a bhith aig a'bhun air adhart, air falbh bhon tilgeir.
Chan e astar a th'ann an amas an tilgeidh idir, is e a'dèanamh cinnteach gun tuit an cabar gu dìreach air beulaibh an tilgeir as dèidh dha a laighe a th'ann. Bidhidh tilgeadh glan a'ciallachadh gu bheil an cabar a' laighe leis a'bhàrr as fhaisge air an tilgeir agus am bun a'tomhadh air falbh gu buileach bho'n tilgeir. Mura bi an tilgeadh glan, tha an tilgeadh ga chomharrachadh mar gum biodh an cabar na làmh air aodann chleoic. Tha na comharraidhean as fheàrr ri fhaotainn na fhaisge air 12:00, mar eisimpleir tha 11.30f nas fheàrr na 2.00m. Ma thuiteas cabar air ais chun an tilgeir, is e uilinn a rinn an cabar an uair a bha e a'seasamh gu dìreach a tha a'cunntadh. Mar eismpleir, tha 87°, gu bhith tutieam, nas fhearr na 75°,
Tha cabar traidiseanta mu 16-20 troighean air fad agus tha e mu 80-130 punnd. Tha am meud is gu h-àraidh am fad a'ciallachadh gum feum neart mhòr a bhith agaibh dìreach gu a sheasamh gu dìreach, agus tha feum airson barrachd nas motha airson a thilgeil. Airson co-fharpaisean beaga, bidh iad a' cleachdadh cabar as aotroime.
Tha an spòrs seo a' buntainn ris a' Ghàidhealtachd ann an Alba agus bi e a'nochdadh gu tric aig Geammanan Gaidhealach


text:
Turku
‘S e baile[1] mòr agus port[2] cudromach faisg air Salo, air an àirde an iar-dheas Shuòmaidh a th' ann an Turku san Fhionnlannais (IPA: turku) neo Åbo san Shuainis (IPA: oːbu). Tha an dà ainm co-oifigeil. Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Aura, aig 22m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn Varsinais-Suomen (Gàidhlig: Fìor Shuòmaidh),[4] 149km air falbh bho Helsinki (prìomh-bhaile na dùthcha), 533km bho Oulu, 141km bho Tampere agus 140km bho Hämeenkyrö.[5] Thathar dhen bheachd gun do stèidheachadh Turku san 13mh Linn nuair a bha Suòmaidh fo bhuaidh na Suaine. Tha agus 179529 duine a' fuireach ann.[6] 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a tha ann cuideachd.[7] Bidh bàtaichean-aiseag a' dol a-mach a Turku gu ruige Stockholm agus Åland a h-uile latha, a bharrachd air seirbheisean seachainneil gu Harwich, Lübeck, Antwerppen, Travemünde agus Paldiski.[8]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Århus
- Bergen
- Bratislava
- Constanța
- Firenze
- Gdańsk
- Göteborg
- Köln
- Rostock
- Sankt Peterburg
- Szeged
- Tartu
- Tianjin
- Varna
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Suomi Sanakirja
- ↑ Port of Turku
- ↑ Mongabay
- ↑ Suomi Sanakirja
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Tilastokeskus
- ↑ Geonames
- ↑ Port of Turku


text:
Taisgelta na h-eslainti so. An trath is arrsaid an brisid, & bis bel na cneidi let istig lesach, cruaidh, tar eis bliadna no
p.242let bliadna ni leighister& is urusa gach uile tuitim do leighes ana tosach & co h-airithi isna macaib & ni leighister isna sendainib§ isna sendainib, & co medonac isna dainibh oga. In trath doniter ona h-indibh hi, & si arrsaidh, ni leighister hi acht maille sinidh láimhe , no re loscad & maille slapur: & re gerrad & ni fetur in gerrad sin do denum ac na sendainib, & is andum tic in gerrad gan dol cum bais& is trit gu saera Dia sinn ar in uathfas sin [add.]§: ampersir; da ndecha an gne sinti tar se mísaib is eigin a leigin cum sinidh laíme.


text:
Inbhir Narann
Tha Inbhir Narann na laighe ann an taobh tuath na h-Alba. 'S e prìomh-bhaile den Siorrachd Inbhir Narann a bha ann. Chan eil e cho fada bho Inbhir Nis.
Thadhail Samuel Johnson air Inbhir Narainn ann an 1773. Na bheachd, bha am baile air oir na Gàidhealtachd: 'At Nairn we may fix the verge of the Highlands; for here I first saw peat fires, and first heard the Erse language.' [1]
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Stèisean Inbhir Narann ann, far a bheil na treanaichean a' ruith gu Obar Dheathain agus Inbhir Nis.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Sgioba Iomain aige cuideachd.
References[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Johnson, Samuel A Journey to the Western Islands of Scotland, London: W. Strahan and T. Cadell, 1775, p.51


text:
A' Mhanachainn
Co-chomharran: 57°29′05″N 4°27′43″W / 57.484662°N 4.462035°W
'S e baile faisg air Inbhir Nis a th' anns a' Mhanachainn.[1] 'S e Beauly an t-ainm Beurla a th' air, ainm a thàinig bho Fhraingis Beau Lieu is a' ciallachadh "àite àlainn" ann an Gàidhlig.[2]. Canar Am Beul Atha sa Ghàidhlig cuideachd.
Bha manaich a' fuireach ann anns an t-seann aimsir agus 's ann air sgàth sin gur e a' Mhanachainn ainm a' bhaile.
Tha sgioba iomain math, a' Mhanachainn, aig a' bhaile agus tha nàimhdeas blàth eadar a' Mhanachainn agus Lobhat. Bidh an geama eatarra aig a' Bhliadhn' Ùir a' tarraing faisg air mìle duine.
Tha an fhéis fìdhleireachd Blazin' in Beauly a' gabhail àite sa bhaile gach bliadhna bho na thòisich i ann an 2001.
Tha stèisean rèile aig a' bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòrlann Nàiseanta na h-Alba. 2007. Mapa-balla Alba: Liosta de dh'ainmean-àite. Pdf aig Foghlam Alba
- ↑ David Ross: Scottish Place-names, Birlinn (Dùn Èideann, 2001) ISBN 1841581739


text:
Uilleam III Shasainn is II Alba
O Uicipeid
- De theaghlach rìogail Duitseach (Taigh Orange-Nassau). 'S e ogha Theàrlaich I, Rìgh Shasainn is Alba a bh' ann cuideachd.
- Bha e na Phrionnsa Orange bho rugadh e
- Bha e na phròstanach eudmhor.
- An 1677, phòs e Màiri, an nighean a bu shine aig Rìgh Seumas VII is II.
- An 1688, thugadh fiathachadh dha le còmhlan de mhòr-uaislean Shasainn e thighinn a-nall a bhith na rìgh an àite Sheumais.
- Rinn e sin, anns an "Ar-a-mach Glòrmhoir".
- Chaidh a chrùnadh na Rìgh (Uilleam III) Shasainn is Èirinn air 13mh Gearran 1689, agus chaidh a ghairm na Rìgh (Uilleam II) Alba air 11mh Giblean 1689, ann an co-bhonn le bhean, a' Bhan-rìgh Màiri.
- Cha robh sliochd aig Uilleam is Màiri, mar sin shealbhaich Anne, an nighean a b'òige le Seumas, na trì rìoghachdan (Sasainn, Alba is Èirinn).


text:
9/11
Ann an 11 an t-Sultain 2001 thoirt ceannaircich ionnsaigh air an Ionad Malairt an t-Saoghail, no The Twin Towers, ann an New York, Na Stàitean Aonaichte. 'S aithne an tachartas mar 9/11 airson an dòigh aimeirigeach airson bruidhinn mu cheann-làithean.
Ghabh 19 ceannaircich smachd air 4 itealain. Stiùir iad 2 itealan a dh'ionnsaigh Ionad Malairt an t-Saoghail. Thuit an dà thùr ann an dà uair. Bhuail aon itealan Am Pentagon ann an Arlington, Bhirginia. Dh'fheuch an luchd-siubhal smachd a thoirt air an itealan United Airlines Flight 93 a bha a dhol a dh'ionnsaigh Washington ach thuit e ann an raon ann am Pennsylvania.
Bhàsaich faisg air 3,000 daoine air an latha.
Ghabh ceannairceach Osama Bin Laden le al-Qaeda uallach airson na h-ionnsaighean.


text:
Fredericia
‘S e baile meadhanach agus port[1] ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann am Fredericia (IPA: fʀɛðəˈʀedɕa). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1650 leis an Rìgh Frederik III mar ghearasdan fon ainm Frederiksogge (Danmhairgis: Rubha Frederik), is thathar air a bhith a’ cleachdadh an fhoirm Laideann Fredericia bho 1664.[2] Tha an gearasdan ann fhathast. Tha e suidhichte eadar am bàgh ris an canar Båring Vik agus caolas ris an canar Lillebaelt, air an eilean Jylland, anns an roinn Syddanmark, 177km air falbh bho Chopenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 69km bho Århus.[3] Tha 49,849 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 39,513 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Henrik Pontoppidan (1857 – 1943): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1917.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Härnösand
- Herford
- Kristiansund
- Ilulissat
- Kristiansund
- Šiauliai


text:
[Top]
Dan Do Shean Ford
Chorus
Tha buaidh air an uisge bheatha,
Tha buaidh air 's cha ghabh e cleith;
Tha buaidh air an uisge bheatha,
Dh'òlainn tè is fuar i.
An cuala sibh 's an àite so,
Mu'n Ford a fhuair an Lamanach;
Gu fan i far am fàgar i,
Mur tàirnear i cha ghluais i.
'S e sud an car tha cunnartach,
Ma thàras i air buill' thoirt dhuit;
An làrach far an cuir i thu,
Gu fuirich thu 'nad shuain ann.
Ma ghluaiseas e do do'n bhaile rith,
A steach Black Brook gu'n caillir i,
Cha dèan i cnoc Iain Shalaich dheth
'S cha toir a h-anail suas i.
'S gu'n d'thuirt Dòmhnall Angus ris
An déidh dha chuis a rannsachadh,
Tha 'n uidheam stiùiridh cam oirre,
Mu'n dèan i call, cuir uait i.
Nis crìochnaichidh mi'n dan so dhuibh
An dùil gu'n dèan sibh fabhar leam:
Na inssibh e do'n Lamanach,
Mur fàs e ann an gruaim rium.
To the Gaelic homepage


text:
Cumadh
Ann an geoimeatras, 's e loidhne-muigh nithean dà-sheallach (2sh) a th' ann an cumadh. Tha dealachadh air a dhèanamh eadar cumadh agus cruth. 'S e riochd nì a tha trì-sheallach (3sh) a th' ann an cruth. 'S e cumaidhean a th' ann an cearcall, ceàrnag agus triantan, ach cruthan a th' ann an ciùb, pioramaid, priosam no siolandair. Faodar cumaidhean a tharraing bho chruth an iomadh dòigh, mar eisimpleir sealladh-plana no roinn-tharsainn no loidhne-muigh aodainn sam bith aig a' chruth a tha còmhnard.
Tha an t-aon chumadh aig dà nì ma tha imeachd, cuartachadh no sgèileadh (meudachadh no lughdachadh) ann a lìbhrigeas an dara fear gu mionaideach air an fhear eile. Faodaidh am factar-sgèile a bhith àicheil, oir 's e cuartachadh 180° a th' anns am factar-sgèile de -1. Canaidh sinn gu bheil dà chumadh:
- cosmhail ma tha an t-aon chumadh aca,
- co-chòrdach ma tha an t-aon chumadh agus an t-aon mheud aca.
Ach tha iad neo-ionnan ma tha an dara fear na fhaileas an fhir eile.
Cumaidhean sìmplidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e cumadh sìmplidh a th' ann ma tha e dèante de dh' earrainnean sìmplidh geoimeatrach mar mhìrean loidhne no arcan cearcaill. Tha feartan geoimeatrach mar fharsaingeachd agus cuairt-thomhas furasta dh' annaladh aig a' mhòr-chuid dheth. 'S e na cumaidhean sìmplidh as aithnichte:
- na poileagain,
- cearcall, roinn cearcaill agus gearradh-cuairteig,
- fàinne
- lionsa agus corran
- eileaps agus ugh-chruth
Leacadh chumaidhean sìmplidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e am feart aig cuid de na cumaidhean sìmplidh gun gabhar an leacadh. 'S e sin ri ràdh gum faodar an cur taobh ri taobh airson uachdair a chòmhdachadh gun bheàirn sam bith eatarra. Mar eisimpleir gabhar ceart-cheàrnaich agus triantain a leacadh ach cha ghabhar cearcallan no sia-cheàrnaich.
Cumaidhean ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar uimhir de chumaidhean sìmplidh an cur ri chèile airson cumaidh nas toinnte dhealbhadh. 'S e cumadh ceangailte mar ainm air agus tha e furasta feartan mar fharsaingeachd agus cuairt-thomhas a dh' annaladh ma tha an cumadh air a roinn air na h-earrainnean simplidh aige.


text:
Dail M'Fhaolain
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dail M'Fhaolain neo Dail Meallan[1] (Beurla:Dalmellington). Tha am baile suidhichte air àird an iar-dheas Inbhir Àir air a' mhòr-rathaid A713. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 19′ 0″ Tuath agus 4° 23′ 0″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,407 duine a' fuireach ann an Dail M'Fhaolain is Burnton .[2]
Tha eachdraidh a' bhaile inntinneach air sgàths gum b' e teis-meadhan bhreabadaireachd is mhèinneireachd a bha ann an Dail M'Fhaolain. Tha Loch Dhùin faisg air a' bhaile.
Ainm a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir Iain Mhic an Tailleir tàinig an t-ainm "Dalmellington" bhon ainm Beurla "Meling’s farm" [3] ach tha feadhain eile ag ràdh gun tàinig e bhon ainm Gàidhlig "Dael Meallain Tuinn" a tha a' ciallachadh "the fort of assembly of the moat-surrounded mound".[4] A-rèir Sabhal Mòr Ostaig 's e "Dail M'Fhaolain" an t-ainm Gàidhlig a th' air Dalmellington[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 37, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ www.Dalmellington
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 480 061
- Dalmellington aig undiscovered Scotland


text:
1 an t-Iuchar
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1916 - a' chiad latha de Bhlàr Somme (a bha a' mairsinn gus 18 an t-Sultain); chaochail gu bhith 20,000 saighdearan Airm Bhreatannaich, a bu mhotha san eachdaraidh an Airm.
- 1999 - chaidh Pàrlamaid na h-Alba ath-nuadhaichte fhosgladh; bha cuid a bu mhotha de chumhachdan aig Oifis na h-Alba a' thoirt thairis do Riaghaltas na h-Alba.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1926 - Robert Fogel, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte
- 1941 - Myron Scholes, eaconamaiche à Canada
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1824 - Lachlann MacGuaire, riaghladair New South Wales 1810-1821, "Athair Astràilia" (r. 1762)
- 2004 - Marlon Brando, actair Aimeireaganach


text:
Inbhir Snàthaid
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Inbhir Snàthaid (Beurla: Inversnaid). [1]
Tha am baile suidhichte air bruach an ear Loch Laomainn air ceann tuath an locha. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 15′ 0″ Tuath agus 4° 41′ 0″ Iar.
Tha aiseagan a’ ruith eadar Inbhir Snàthaid agus Inbhir Dhughlais, am baile mu choinneamh an locha.
Tha taigh-òsta ann a chaidh a thogail ann an 1790 mar thaigh-geata airson an Diùc Montrose .[2]
Faisg air a' bhaile tha uamh far an robh Rob Ruadh a' falachadh. An-diugh canar Rob Roy's Cave ris. Chan eil e furasta ri lorg ach tha soidhne ris na creagan a tha a' sealltainn far a bheil e.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus an Gearasdan, a' dol tron bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 67, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Dealbhan Inbhir Snàthaid
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN337088


text: Is andsin ro gob tnuth & formod naeim-cloindi Fiachrach risin oilithrech .i. fri Cormac. Is andsin ro chuir meic Laegaire Lon mac Conaill meic Fheargusa do fuagra do Cormac in tir do facbail & do-rindi Lon anni-sin & ro mallaich Cormac Lon & do-luid Lon co rainic Sliab Botha do thaib Ruis Argaid & ro chodail andsin & aduadar coin alta h-e conach roibi da sil ara slicht tresin mallachtain-sin Cormaic acht in carnn cloch ro cuiread ar a chnamaib. Is andsin tanic Cathisach o b-fuillid h-I Chathasaich Chilli Ardub da fhocra fon cuma cetna & is ed ro raid: am duine dis deireoil, ar se & ni dom deoin tanic chucad re toscaib Cloindi Laegairi & ro bad fearr lium nach tisaind and, ar se. Bid dis deireoil chaidchi, ar Cormac, & na tistar triar chaidchi & meiditir da abaind leat & red chloind & in tan coneir neach leat neach uaid. Cell Ardub a baili & I Chathasaich Chilli Ardub sil in duine-sin.


text:
Haile Gebrselassie
.
'S e gille-ruith às an Itiop a tha ann an Haile Gebrselassie. Rugadh e air 18 an Giblean 1973.
Bhuannaich e dà bhonn òir aig na Olympics ann an 1996 agus 2000 airson 10,000 m. Ann an 2004, thàinig e a-steach anns a' choigeamh àite. Bhuannaich a co-thireach, Kenenisa Bekele am bonn òir na aite. 'S e prìomh co-fharpaiseach ann an eachdraidh de ruith gu fada a th 'ann.
Tha Haile ag ràdh iomadach tursan gu bheil e ag iarraidh a bhith na cheann-suidhe na h-Itiop nas fhaide na bheatha.


text:
“I have no doubts that Angus Peter Campbell is one of the few really significant living poets in Scotland, writing in any language.” Sorley MacLean (West Highland Free Press, October 1992)
Angus Peter Campbell is an award-winning poet, novelist, journalist, broadcaster and actor. Born and brought up in South Uist he spent his teenage years in the Oban area where he was taught by Iain Crichton Smith at the local High School. He graduated with Double Honours in Politics and History from Edinburgh University and since then has worked in the media.In 2001 he was awarded the Bardic Crown for Gaelic poetry. In 2002 he was given a Creative Scotland Award for Literature and in 2008 was nominated for a BAFTA Best-Actor Award for the lead role in the Gaelic film, Seachd. His Gaelic novel ‘An Oidhche Mus do Sheòl Sinn’ was voted by the public into the Top Ten of the 100 Best-Ever Books from Scotland in the Orange/List Awards.
Tha Aonghas Pàdraig Caimbeul air iomadach duais a chosnadh mar bhàrd, nobhailiche, neach-naidheachd, craoladair agus cleasaiche. Buinidh e do dh’Uibhist-a-Deas far an deach a thogail gus an do ghluais a theaghlach a mach gu sgìre an Òbain nuair a bha e 13. Chaidh e dhan Àrd Sgoil an sin, far an robh Iain Crichton Mac a’ Ghobhainn ga theagasg. Cheumnaich e le Àrd Urram ann am Poileataics agus Eachdraidh o Oilthigh Dhùn Èideann, agus tha e air a bhith ag obrachadh anns na meadhanan on uairsin.Ann an 2011 chaidh Crùn na Bàrdachd a thoirt dha. Ann an 2002 choisinn e Duais Chruthachail na h-Alba agus ann an 2008 chaidh ainmeachadh airson BAFTA son an Cleasaiche as fhèarr son na rinn e anns am film Seachd. Chaidh an nobhail Gàidhlig aige, ‘An Oidhche Mus do Sheòl Sinn’ a bhòtadh a-steach leis a’ phoball dhan Phrìomh Dheich anns a’ chlàr airson na 100 leabhraichean a b’ fhèarr a chaidh riamh a dhèanamh an Alba.Sgrìobh Somhairle MacGill-Eain seo mu dheidhinn – “Chan eil teagamh sam bith agam nach e Aonghas Pàdraig Caimbeul fear de na bàird as fhèarr a th’againn ann an Alba, ann an cànan sam bith.”


text:
Ionad Chaoil Thunga leis a' choimhearsnachd
- 23 An Dàmhair 2013
Tha buidheann choimhearsnachd ann an Tunga, an Dùthaich MhicAoidh, air sealbh a ghabhail air ionad coimhearsnachd san sgìre.
Thug Comhairle na Gàidhealtachd sealbh air Ionad a' Chaoil, agus pìos fearainn a tha ri thaobh, don bhuidhinn North Coast Connection.
Bidh a' bhuidheann an-dràsta a' ruith thachartasan slàinte 's falainneachd, 's iad a' toirt cosnaidh do thriùir luchd-obrach pàirt-ùine.
Tha iad a-nis airson an t-ionad a leasachadh gus am bi e na "hub" coimhearsnachd, far am bi tachartasan gan cumail còig làithean san t-seachdain.
Tha iad cuideachd ag amas air lios coimhearsnachd, le tunail-fàis ann, a stèidheachadh air an fhearann ri taobh an ionaid.


text:
Kgalema Motlanthe
'S e neach-poileataigs Afraganach agus an treas Ceann-suidhe dubh ann an Afraga a Deas a tha ann an Kgalema Petrus Motlanthe (IPA: ˈkxɑ.lɪ.mɑ mʊ.ˈtɬʼɑ.n.tʰɛ , far-ainm sa treubh aige: Mkhuluwa, Boksburg, 19 an t-Iuchar 1949). Bha Motlanthe na cheann-suidhe[1] fad caochladh mhìos, dìreach an dèidh Thabo Mbeki.[2] Cha do deach Motlanthe dhan oilthigh idir, ach chuir e seachad iomadach bhliadhna sna sgoiltean easbaigeach agus theab e a dhol thall thairis airson a bhith na shagart ach dhiùltadh cead-siubhal a thoirt dha. A bharrachd air a bhith an sàs anns an iomairt an aghaidh Apartheid ‘s e Riochdaire nan Aonaidhean Ciùird a th’ann cuideachd. Phòs e ri a bhean, Mapula Mokate, ann an 1976, ach dhealaich iad ann an 2010. 'S e sePedi an cànan a fhuair e bho ghlùn. Ged nach e ach ceann-suidhe eadar-amail a bh’ann, bha e gu math sgileil taobh poileataigs agus ‘s e esan a stiùirich Jacob Zuma dhan cheannas.Thathar dhen bheachd gur e fear an làimh-chlì ath’ann.[3]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
1892
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1892 (MDCCCXCII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- A' chiad Mòd Nàiseanta anns an Oban.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - J. R. R. Tolkien, sgrìobhadair Sasannach, ann am Bloemfontein, Afraga a Deas
- 16 an Damhair - Pearl S. Buck, sgrìobhadair Aimearaganach, ann an Hillsboro (Virginia an Iar), Na Stàitean Aonaichte.
- 4 an Dùbhlachd - Francisco Franco, ann am Ferrol. Deachdaire na Spàinne.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Màrt - Constantin Guys, ann am Paris. Peantair Franco-Òlaindeach.
- 5 an Cèitean - Froilán Largacha, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 29 an Lùnasdal - William Forbes Skene, ann an Dùn Èideann. Sgoilear ceilteach à Alba.


text:
Königsberg
B' e baile eachdraidheil Gearmailteach a bha ann an Königsberg (Laideann: Regimontium Prussorum). B' e Königsberg i. Pr. an t-ainm oifigeil a bha air gus a' bhliadhna 1936, an uair sin Königsberg (Pr) agus eadar 1945 is 1946 KëHиrcбepr (Ruiseis) no Karaliaučius (Liotuànais) no Królewiec (Pòlais). An dèidh 1946 dh'atharraich an t-ainm gu Kaliningrad (Gearmailtis) no KaлиHиHrpaд (Ruisis). Tha am baile suidhichte faisg air a' Mhuir Bhaltach.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1255 agus eadar 1457 is 1945 bha e na phrìomh-bhaile dhen Phruis an Ear. B' e teis-mheadhan chultarail is ghnìomhachaidh na sgìre a bha ann an Königsberg. Ann an 1925 bha 279,930 daoine a' fuireach an seo.[1]
Tha Königsberg cliùiteach o chionn 's gun do dh'fhuirich Immanuel Kant, feallsanaiche Gearmailteach, ann fad a bheatha.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Immanuel Kant (1724 - 1804): Feallsanaiche.
- Otto Wallach (1847 - 1931): Ceimigear.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Der Große Brockhaus. 15mh deasachadh, 10mh leabhar, Leipzig 1931, dt. 382 (Gearmailtis).
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Stadt Kiel
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Toruniu
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Augusto Roa Bastos
B’ e Augusto Roa Bastos (Asunción, Paraguaidh, 13 an t-Ògmhios 1917 – 26 an Giblean 2005) an sgrìobhadair à Paraguaidh na b’ ainmeile à a bh' ann a-riamh, is fiù 's bhuannaich e an Duais Cervantes.[1] Tha a chuid obrach air a bhith dh’ eadar-theangachadh gu 25 cànain, anns a’ char as lugha.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Augusto Roa Bastos air an 13mh latha dhen Ògmhios 1917 ann an Asunción ach chaidh e a thogail ann an Iturbe, baile beag air an sgìre Guairá, làn cultar dà-chànanach (Guaraní - Spàinntis).
Thill e gu prìomh-bhaile na dùthcha airson a chuid fhoghlaim fhaighinn is e a’ fuireach aig taigh bràthair athar, an t-easbaig Paraguaidheach-catalanach Hermenegildo Roa. Thug Lev Tolstoj, William Faulkner agus na sgrìobhadairean Frangach buaidh mhòr air aig an àm siud. .[2]
'S e mac fear le freumhan anns A' Phortagail a bh' ann. 'S e duine foghlaimte, bùirdeasach, cruaidh, aintighearnail a bha 'na athair agus i os cionn fìneadair shiùcair. Bha freumhan Basgach, às A’ Phortagail agus Guaraní aig Roa Bastos co-dhiù.
Bha e dìreach 15 bliadhna a dh’aois ann an 1932, nuair a thòisich An Cogadh Chaco eadar Paraguaidh agus Boilibhia. Theich e le feadhainn bhon an sgoil is chaidh e air falbh chun a’ chogaidh airson a chuid cuairt-dànachd fhaighinn is e na nurs an siud.[3] Ach chuir na chunnaic e sgath air is bha e gu math an aghaidh ainneart agus brùidealachd gus a bhàsaich e.
Thòisich e ri drama a sgrìobhadh fhad ‘s a bha e ag obair mar chlèireach ann am banca neo mar neach-aithris airson El País, is chuidich am pàipear-naidheachd sin ann an Asunción leis na ciad tursan a rinn e gus an Roinn Eòrpa, gu h-àraidh do Shasainn.[4]
Ann an 1944 ghabh e pàirt ann an Vy'a Raity (Guaraní: Nead an toileachais), agus thug am buidheann seo buaidh mhòr air ath-leasachadh na bàrdachd agus nan ealain ann am Paraguaidh anns na 40an, còmhla ri Josefina Plá agus Hérib Campos Cervera.[5] Sheall e, beag air bheag, gu robh e airson na daoine bhochd bhrùite air na sgrìobh e ann am El País ri linn a’ Chogaidh Sìobhalta ann am Paraguaidh, ged nach robh e na bhall dhe pàrtaidh sam bith idir.
Ann an 1945 chuir e seachad bliadhna a thìde ann an Sasainn oir thug am British Council fiathachadh dha agus, mar neach-naidheachd cogaidh El País rinn e agallamh leis an t-seanailear Charles de Gaulle an siud. An uair sin chaidh gus An Fhraing agus mu dheireadh thall ghabh e pàirt, mar fhear-naidheachd, ann an Cùis-Lagha dhe Nürnberg, anns A' Ghearmailt.
Ann an 1947 b’ fheudar dhasan Asunción fhàgail, air sgàth gu robh an Riaghaltas a’ cumail fodha an fheadhainn a chuir taic gu ar-a-mach neo-shoirbheachail, esan nam measg. Chaidh e gu Buenos Aires, anns An Argantain is e ag obair ann an companaidh àrachais. Dh’fhoillsich e a’ mhòr-chuid na sgrìobh e an siud.
An dèidh gun do deach Deachdaireachd a chur air dòigh anns An Argantain ann an 1976 b’ fheudar dha a dhol chun na Frainge, leis gun d’ fhuair e fiathachadh bho Oilthigh Toulouse,[6] is bha e a’ fuireach ann an Toulouse is e ag obair mar oide ann an litreachas is Guaraní aig an oilthigh gu ruige 1989, nuair a chuir e roimhe gun tilleadh e dhan dùthaich an dèidh gun do chuireadh an deachdair Alfredo Stroessner às an Riaghaltas, is e air a bith ga chàineadh gu cruaidh.[7] Chan eil fios ann carson a dhiùlt e cuideachadh a thoirt do mhòran de dhaoine à Paraguaidh a bha nam fògarraich, an t-ùghdar Juan Bautista Rivarola Matto nam measg, nuair a bha e fhèin thall thairis na fhògarrach.
Thug riaghaltas na dùthcha an saoranachd air falbh bhuaithe ann an 1982 ach chaidh saoranachd gu h-onarach na Spàinne a thoirt dha ann an 1983 agus na Frainge ann an 1987. Bhuannaich e caochladh dhuais fad a bheatha, gu h-àraidh Duais a’ Bhritish Council (1948) Farpais Eadar-nàiseanta na nobhailean Losada (1959), Duais Memorial Aimearga-Laideannach ann am Braisil, 1988), Duais nàiseanta na Litreachas ann am Paraguaidh (1995) agus feadhainn eile bho air feadh an t-saoghail. S’ e am bonn-cuimhne José Martí a thug Riaghaltas Ciùba dha ann an 2003 a bh' ann an duais mu dheireadh a fhuair e. .[8]
Bhuannaich e an Duais Cervantes ann an 1989.[9] Nuair a fhuair e an duais gheall e gun chleachdadh e an t-airgead airson stòras leabharlainn a chur air dòigh ann am Paraguaidh ach cha tàinig aige air sin a dhèanamh idir. Bho a thill e do Pharaguaidh gus a bhàsaich e sgrìobhadh e colbh làitheil beachdachaidh anns a’ phàipear-naidheachd Noticias, ann an Asunción.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Loch Gile
Ta Loch Gile (Baarle: Lough Gill) ny logh awiney ta ny lhie da'n chooid smoo ayns Coontae Shliggee, agh ayns ayrn ayns Coontae Lheeahtrim, Nerin. T'eh mygeayrt 8 km er lhiurid as 2 km er lheead, as t'eh lhiggey stiagh 'sy Gharbhóg faggys da Balley Shliggee. Ta'n logh cruinnit lesh cruink cheylljagh as t'eh ny logh ennoil da arreyderyn eeanlee. Ta Cashtal Parke jeeaghyn magh er y logh as eh ny lhie er çheu hwoaie yn logh ayns Coontae Lheeahtrim. Va'n cashtal troggit ayns ny 1600yn liorish y Chaptan Robert Parke er boayl eear-doon clein Uí Ruairc. Ta'n logh goaill stiagh mygeayrt 20 ellanyn, lheid as yn ellan scanshoil Inis Fraoigh.


text:
Na h-Eileanan Mhaladaibh
'S e dùthaich ann an Àisia a tha anns na h-Eileanan Mhaladaibh[1] neo Maldives[2][3] 'S e buidheann de dh'eileanan a th' innte. Tha i a’ gabhail a-steach 1,192 eilean, ach tha dìreach 250 eilean ann far a bheil daoine a’ fuireach. Tha iad suidhichte deas air na h-Innseachan anns a’ Chuan Innseanach mu 700 cilemeatair san àird an iar-dheas Sri Lanka.
'S e an dùthaich as lugha ann an Àisia a th’ ann a-rèir àireamh-shluaigh.
Tha roinn na turasachd gu math làidir anns na h-eileanan, tha 20% den Làn-thoradh dùthchail a' thighinn às a' ghnìomhachas seo. Anns a' bhliadhna 1972 b' e Bandos island resort agus Kurumba Village a chiad “tourist resort” a chaidh a thogail an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
Sgath (Sgeulachd)
Tha Sgath-Sgeulachd na seòrsa sgeulachd luchd-dìoghrasach, a' toirt dealbh air càraidean co-sheòrsach eadar caractaran nam Meadhanan Follaiseachd, gu tric ann an tuairisgeulan fosgailte, agus glè thric a-mach na h-oibre riaghailteach a' bhuin. Tha 'n t-ainm ag èirigh suas às a' chleachdadh na sgath caractar ann an abairtean mar 'Kirk/Spock' a thoirt dealbh air na sgeulan. Tha ('Kirk/Spock' air smaoineachadh gu tuathail a bhith a' chiad seòrsa na sgath-sgeulachd, a' ciad nochdadh 'san 1970 'sna h-irisleabhraichean luchd-dìoghrasach Star Trek (Turas nan Reul).
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Cùirtean na Sgath-sgeulachd Comman nan tuath na sgath-sgeulachd
- An Duilleag na Sgath Tionnsgnadh de Stòr-dàta Stòr-dàta nan làrach-lìn co-cheangailte ri sgath-sgeulachd rèidh le luchd-dìoghrasachd
- An Leabhar-latha na Rannsachaidh Sgath-sgeulachd (obair ann an adhartas) Rabhadh: Cuspairean Soilleire
- Aiste air Sgath-sgeul Franz Ferdinand/Morrissey
- Inbhir Ceathramh Buidheann co-oibreachadh càirdeil ri Sgath air chur sa' chruinne-cè an Star Trek.


text: Aderim co fuilngenn in craidhi drocheslainti co minic .i. co fuilngenn co gerr, & ni dein co fada, mar fuilngid na boill ele, oir ni fuilngenn in craidhi eslainti trom acht o cuis roseimh. Aderim fos co mbi nescoid arin craidhi, & ni fuilngenn se a daingniugadh and, oir teit an tecc gan fuirech ni is taosca na in sdaid, & is mar sin aderim co ngabunn teinnes109 an craidhi do tamall & ni gabunn teinnes (comnuidtech) e; no do fetfuidhi a radh co ngabund teinnes an craidhi tri comfulung na mball ele no tre coimcengul air, {MS folio 20b} & ni hona eslainti dilis fein. Dofetur a radh na gabund nescoid in craidhi ona folud fein, oir da ngabad, do bacfuide a oipriged fein de .i. beatha, & do tiucfad an tecc, oir adeir Auicenna gurub tarbach an craidhi do gach uile ball & nach gabaltach uatha é.


text:
Kl. Ianair .ii. f., l. iiii. Anno Domini M. l. Dominice Incarnacionis.
Mael Ruanaid m. Con Choirne ri Eile, Donnchad m. Gilla Fhaelan ri H. Failghi, occisi sunt.
Ceall Dara cona daim liag do loscadh.
Maelan fer leiginn Cenannsa, sapientisimus omnium Hibernentium, Dubthach m. Miledha comarba Cainnigh, h-Ua Scula airchinnech Innsi Cathaigh, Mael Duin H. h-Eicertaigh airchinnech Lothra, Cleirchen H. Muineóc tuir crabuid na h-Erenn, in pace quieuerunt.
Diarmaid H. Cele airchinnech Telcha Fortcirn, Mael Seachlainn m. Cinn Fhaelad mortui sunt.
Scanner eter fhiru Muighi Itha & Airghiallu i torchair Eochaid H. h-Oissein.
p.488
Dubh Da Leithi for cuairt Ceniuil Eogain co tuc tri .c. do buaibh.
{§H2}Cluain Mc. Nois d'arcain fo tri isind oen-raithi, fecht o Shil Anmchada & fa dó o Calraighib cosna Sinnchaibh.§


text:
Kl. Ianair .uii. f. l. xxuii. Anno Domini m.lxxx.ii..
Gilla Crist H. Mael Fhabaill ri Cairrce Brachaidhe, Finnchadh m. Amhalgadha toisech Cloinne Bresail, Domnall m. Concobuir H. Briain, Cathal mac Aedha H. Conchobair, Flaithbertach H. Maela Duin ri Luirg, Uidhrin m. Mael Muire toisech Ceniuil Feradhaigh, omnes occisi sunt.
{§H2}Domnall mc. Taidg H. Concobair ridamna Connacht do marbadh la Catal H. Concobuir tria fhell.
Catal H. Concobuir do thuitim h-i cath la Ruaidri H. Concobuir co sochaidhe mor uime.§


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig air an aithisg bhliadhnail 2012-13 fhoillseachadh, a’ tairgsinn fianais gu bheil adhartas ri fhaicinn ann an leasachadh na Gàidhlig.
Dh’éirich àireamh na cloinne a’ tòiseachadh sa bhunsgoil le sia ás a’ cheud, a’ ciallachadh gu bheil 428 dhiubh ann am bunsgoil a h-aon a-nis an coimeas ri 406 an-uiridh. A réir cuid anns na meadhanan Beurla tha seo a’ coimhead caran ìosal s a’ sealltainn nach eil am Bòrd a’ dèanamh gu leòr, fiùs gu bheil e “a’ fàilligeadh”. Sin beachd leis nach eil ceannard a’ Bhùird, Iain Aonghas MacAoidh, ag aontachadh idir. “Chuir sinn romhainn na h-àireamhan a chumail co-dhiù far an robh iad roimhe fhads a bha sinn trang a’ cur siostam cunbhalach air dòigh anns na roinnean obrach anns a bheil làmh againn fhìn.
“Bha againn ri daoine fhastadh ’s an trèanadh agus structaran ùra thoirt a-steach. A dh’aindeoin sin tha sinn glé thoilichte fhaicinn gu bheil na h-àireamhan a’ sìor dhol am meud le àrdachadh 16 ás a’ cheud ann an clann aois 3–5. Tha an àireamh anns na tràth-bhliadhnaichean, clann fo aois a trì, air a dhol suas còrr agus 50 ás a’ cheud taobh a-staigh 18 mìosan. Mar sin, sann a tha an obair seo air a bhith air leth soirbheachail dhuinn.”
Tha gainnead luchd teagaisg fhathast a’ cur bacadh air foghlam Gàidhlig ’s tha aig a’ Bhòrd ri coimhead air dòighean gus luchd teagaisg a tha ag obair sa chànan eile an-dràsta a thoirt gu fileantas gu ìre ’s gum biodh iad comasach gluasad gu Gàidhlig. Tha e coltach gu bheil am Bòrd air an uallach seo a thoirt gu buil gun a bhith ach a’ cumail trì seachdainean de chùrsa bogaidh do dhaoine aig an robh tomhas de chomas sa chànan mar-thà.
Tha Mgr MacAoidh a’ dol ás àicheadh nach eil seo a’ coimhead ach suarach, mar nach eil iad ach a’ cur strìochagan ann am bogsaichean gus na dleastanasan aca choileanadh air pàipear. “Tha fada bharrachd air cùlaibh na toraidhean na tha nochdadh san aithisg fhéin. Thug na trì seiseanan sin cothrom dhuinn coimhead air feumalachdan an luchd teagaisg fhéin. Tha sinn a-nis a’ leasachadh cùrsa a bheireadh na comasan cànanach deatamach dhaibh taobh a-staigh bliadhna.
“Tha sinn cuideachd a’ coimhead air goireasan a dh’ fhaodadh a bhith cuideachail ann an toirt sgilean leughaidh agus sgrìobhaidh do luchd teagaisg aig a bheil Gàidhlig mar chiad chainnt a bhiodh deònach gluasad gu teagaisg sa Ghàidhlig nan robh an cothrom aca.”
Seach a bhith ’na briseadh dùil, tha Mgr MacAoidh a’ faicinn gach adhbhar dòchais san aithisg. “Tha mise air a bhith an sàs san obair seo fad 30 bliadhna ’s an còrr agus se seo a’ chiad turas riamh a tha mi faireachdainn gu bheil misneachd agam, gu bheil sinn faisg air cruthachadh suidheachadh far an gabh cor na Gàidhlig a thionndadh bho chrìonadh gu fàs.”


text:
Nkandla
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Ladysmith, air an àirde an ear Afraga a Deas a th’ ann an Nkandla. The suidhichte aig 1,145m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne KwaZulu-Natal, anns an sgìre uThungulu, eadar Nqutu agus Eshowe, ri taobh na h-aibhe Nsuze. Tha e 127km air falbh bho Ladysmith, 137km bho Durban, 399km bho Johannesburg agus 429km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 3,557 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Zulu a th’ ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Nkandla.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jacob Zuma (1942) Fear-poileataigs[4]


text:
Kohtla-Järve
‘S e baile meadhanach faisg air Narva, air an àirde an ear-thuath Eastòinia a th' ann an Kohtla-Järve.[1] Tha e suidhichte faisg air A' Mhuir Bhaltaich, 66m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Ida-Viru maakond, 144km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 119km bho Tartu, 150km bho Viljandi agus 181km bho Phärnu.[3] Chaidh Kohtla-Järve a chruthachadh ann an 1924 nuair a bha Eastòinia fo bhuaidh an Aonaidh Shobhiat. Tha 37,201 duine a' fuireach ann.[4] 'S e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[5]


text:
Goireasan
Tha goireasan Stòrlann air an roinn ann an trì prògraman:
- goireasan àrd-sgoile airson Gàidhlig (luchd-ionnsachaidh agus fileantaich)
- goireasan àrd-sgoile airson chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig
- goireasan airson nan tràth-ìrean agus bun-sgoile
Corra uair tha Stòrlann a’ gabhail phròiseactan os làimh do bhuidhnean eile agus tha a’ bhuidheann air stuthan a dheasachadh san dòigh seo do dh’inbhich a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig.
Ann an leabhar-ciùil Bi Sunndach agus Seinn tha 34 òrain, rannan agus geamannan a chaidh a dhealbh gus ùidh chloinne de gach ìre comais a thogail agus am brosnachadh.
Ged a tha mòran de na h-òrain ùr, tha cuid ann air a bheil sinn eòlach agus measail, nam measg 8 òrain thraidiseanta ann an nòs ùr.
Le bhith a’ gabhail pàirt anns na geamannan ciùil spòrsail seo, ionnsaichidh clann sgilean ciùil bunaiteach leithid a bhith ag èisteachd, a’ gabhail cothrom mu seach, a’ cumail na buille, a’ faireachdainn ruitheam agus a’ fàs mothachail air pitse.
Freàm Cànain
Chaidh Frèam Cànain a dhealbh gus structar a thoirt do ionnsachadh na Gàidhlig le sgoilearan ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig aig nach eil i mar chiad chànan. Tha e a’ gabhail a-steach gach ìre o sgoil-àraich gu àrd-sgoil.
Chaidh ullachadh air iarrtas, agus le taic, thidsearan bun-sgoile is àrd-sgoile.
Tha Stòrlann air taic a thoirt do IntoFilm le goireasan foghlaim ùra Gàidhlig a tha stèidhte air an fhilm ‘Seachd: The Inaccessible Pinnacle’.
Tha na goireasan ag amas air a’ Bhun-sgoil (dàrna ìre: P4-7) agus an Àrd-sgoil (an treas ’s an ceathramh ìre: AS1-4) le fòcas air diofar chuspairean:
Bun-sgoil:
- Ag innse sgeulachdan
- Na fuadaichean
- An sgìre mun cuairt
- Uirsgeulan
Àrd-sgoil:
- A’ rannsachadh saoghal Seachd
- Dearbh-aithne tro fhilm
- Dàimhean agus sunnd
Am measg nan goireasan tha notaichean an tidseir, taisbeanaidhean PowerPoint anns a bheil cliopaichean bhon fhilm, agus duilleagan-obrach, ann an Gàidhlig agus Beurla. Faodar goireas na h-Àrd-sgoile a chleachdadh cuideachd airson luchd-ionnsachaidh ullachadh gus Seachd a chleachdadh mar theacsa ann am measaidhean nàiseanta ’s iad a’ dol a-steach dhan Ìre as Àirde.
Gheibhear air na goireasan a luchdachadh a-nuas aig http://www.intofilm.org/seachd-gaelic-resource
13 Postairean Eòlas Corporra
’S e Daydream Education a dh’fhoillsich na postairean seo ann am Beurla mar ghoireas teagaisg do thidsearan Eòlas Corporra agus bha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig uabhasach toilichte cead fhaighinn am foillseachadh ann an Gàidhlig. Tha iad stèidhichte air cuspairean a tha nam pàirt den churraicealam airson Eòlas Corporra sa bhun-sgoil agus san àrd-sgoil. Tha iad air an dealbh le ìomhaighean agus grafaigean a tha dathach, tarraingeach, agus chan eil teagamh nach cuidich iad le ionnsachadh agus le bhith a’ brosnachadh ùidh na cloinne, chan ann a-mhàin ann an Eòlas Corporra ach, cuideachd, ann an Slàinte is Sunnd.
Tha Stòrlann air am foillseachadh ann an dà mheudachd, A2 agus A3. Tha na postairean A2 gu sònraichte freagarrach airson a bhith gan cleachdadh san gym agus bidh an fheadhainn nas lugha freagarrach airson an taisbeanadh sa chlasrum agus air ballaichean trannsaichean na sgoile.
Tha sinn gu mòr an dòchas gun còrd an goireas ris na tidsearan agus ris na sgoilearan agaibh. Tha Stòrlann a’ cur fàilte air beachdan no iarrtasan bho thidsearan no sgoilearan; gabhaidh fios a chur thugainn uair sam bith aig oifis@storlann.co.uk no air 01851 700 880.
Stiùireadh air clàran a gheibhear air Tobar an Dualchais
Le còrr is 33,000 clàran air-loidhne (21,705 dhiubh anns a’ Ghàidhlig) air iomadach cuspair co-cheangailte ri dualchas na h-Alba, ’s e goireas air leth a th’ ann an Tobar an Dualchais a dh’fhaodadh a bhith feumail aig diofar ìrean den sgoil. Tha na clàran, a chaidh a thogail bho na 1930an gu 2005, a’ tighinn bho trì chruinneachaidhean: Tasglann Sgoil Eòlais na h-Alba (Oilthigh Dhùn Èideann); Cruinneachadh Chanaigh agus BBC Alba. Nam measg tha sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh de gach seòrsa.
Air sgàth ’s gu bheil uibhir air an làrach-lìn, ge-tà, tha e a’ cosg ùine do thidsearan clàran a lorg a tha freagarrach a thaobh cuspair, ìre cànain, aois a’ chlas agus mar sin air adhart agus tha seo uaireannan a’ cur bacadh air tidsearan, a tha gu math trang, bho bhith ga chleachdadh. ’S ann airson an t-suidheachadh sin a leasachadh a chaidh an earrann seo a dheasachadh, le taghadh de chlàran air diofar chuspairean agus aig diofar ìrean den bhun-sgoil agus àrd-sgoil. Chaidh na cuspairean a thaghadh às dèidh còmhraidhean le tidsearan...
Tha Giglets Gaidhlig uaireannan ainmeil agus uaireannan nan leabhraichean clasaigeach an ìmpis a dhol air dhìochuimhne, a tha air an ath-chruthachadh agus air an atharrachadh airson luchd-èisteachd an latha an-diugh.
Cèaird an Sgrìobhaiche
Cruinneachadh de chòrr is 30 teacsa a ghabhas cleachdadh ann an obair Leughaidh Cho-roinnte agus Sgrìobhaidh Cho-roinnte aig ceann shuas na bun-sgoile agus ceann shìos na h-àrd-sgoile.
Tha na teacsaichean anns an leabhar ann an ceithir roinnean: neo-fhicsean, ficsean, bàrdachd agus sgeulachdan à beul-aithris na Gàidhlig.
Tha cùl-sgeul a’ mìneachadh cò às a thàinig an earrann, beagan mun t-seòrsa sgrìobhaidh agus fiosrachadh mun ùghdar.
Leugh tuilleadh - Cèaird an Sgrìobhaiche
’S e taghadh de sgeulachdan goirid ùra, tarraingeach a tha seo bho sgrìobhadairean ùra mar Caron NicFhionghain agus Daibhidh Màrtainn, agus bho sgrìobhadairean eòlach mar Dòmhnall Iain MacÌomhair.
Bheir na sgeulachdan seo an leughadair air thuras bho eu-dòchas gu dòchas, eadar Alba agus Haiti agus bho ghruamachd gu aoibhneas.
Na Lochlannaich
Tha còrr is mìle bliadhna bhon a dh'fhairich Alba smachd nan Lochlannach.
Aig an àm sin, chaidh an ainmeachadh mar dhaoine cumhachdach, feargach agus eagallach. Mìle bliadhna air adhart 's chan eil dealbh slàn againn fhathast de na Lochlannaich.
Chaidh an goireas seo a chruthachadh airson 's gun ionnsaich thu mu na Lochlannaich ann an dòigh tharraingeach. Leugh tuilleadh...
Èist!
Tha Fo Bhruid agus feadhainn de na sgeulachdan goirid à Eadar dà Sgeul againn a-nis nam faidhleachan claisneach so-luchdaichte no sruthach. Tha cuid dhiubh air an leughadh leis na h-ùghdarran fhèin.
Leabhraichean-d
Tha leabhraichean-d a-nis rim faighinn airson Leughadairean-d agus innealan Kindle. Gabhaidh Kindle airson PC a luchdachadh a-nuas.
- Mar a Chuala mise e epub (Leughadairean-d)
Mar a Chuala mise e mobi (Kindle)
- Fo Bhruid epub (Leughadairean-d)
Fo Bhruid mobi (Kindle)
- Ailig Aurora epub (Leughadairean-d)
Ailig Aurora mobi (Kindle)
Stòrlann - Foillseachadh 2012


text:
Stiùiriche ùr aig Clò Mòr Innse Gall
- 21 An Gearran 2013
Tha a' chompanaidh Clò Mòr Innse Gall air stiùiriche ùr fhastadh airson neartachadh a dhèanamh air ìomhaigh a' chlò agus na marcaidean anns a bheileas ga reic a leudachadh.
Tha eòlas aig Màiread NicLeòid mar an tè a thoisich an roinn-dachaigh dhan chompanaidh Johnston's of Elgin, agus tha i cuideachd na ceannard air leasachadh roinneil do dh'Iomart na Gàidhealtachd 's nan Eilean.
Tha i a-nise an dòchas margaid a' Chlò Mhòir a dhèanamh nas motha agus nas làidire.
"Tha mi ag obair còmhla ris na daoine anns a' mhuilinn 's tha sinn a' coimhead airson mhargaidean ùra," thuirt i.
"Tha sinn ag obair còmhla ri daoine a tha a' dèanamh bhrògan 's a' dèanamh accessories mar bhagaichean-làimhe 's criosan agus a h-uile seòrsa rud leis a' chlò.
"'S tha sinn ag iarraidh coimhead feuch dè eile a dh'fhaodas sinn a dhèanamh sna margaidean a tha sin," thuirt i.


text:
Frauenfeld
‘S e baile air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann am Frauenfeld (IPA: fʀaʊəfɛld). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Achadh nam Ban, bho dhà fhacal san Ghearmailtis: Frauen (Mnathan) agus Feld (achadh). Tha e suidhichte aig 300m os cionn ìre na mara[1] eadar Loch Constance (Gearmailtis: Bodensee) agus na Beanntan na h-Alp, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Frauenfeld fhèin, dìreach 33km air falbh bho Zürich, 256km bho Ghenève agus 128Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 22,878 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 30mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Frauenfeld.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Conrad Dasypodius (1530 – 1600): Matamataigear, Reul-eòlaiche.
- Joris Dudli (1957): Ceòladair Jazz.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Kufstein[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
The View (còmhlan)
'S e còmhlan-ciùil à Dùn Dèagh a tha anns The View. 'S iad na buill Kyle Falconer (prìomh sheinneadair, giotàr, piàna, harmonica), Kieren Webster (giotàr beus, seinneadair), Peter Reilly (giotàr uchd) agus Steven Morrison (drumaichean). Tha na h-òrain aca air an sgrìobhadh le Falconer agus Webster. Dh'fhoillsich iad dà albam, Hats Off to the Buskers ann an 2007 agus Which Bitch? ann an 2009. Tha dùil gun tèid an treas albam, The Best Lasts Forever, fhoillseachadh sa Mhàirt 2011.


text:
1969
MCMLXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Iuchar, 's e Neil Armstrong a' chiad duine a choisich air a' Ghealaich.
- Bhuannaich Samuel Beckett an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Thòisich Deachdaireachd Mhuammar al-Gaddafi ann an Libia.
- Phòs Muammar al-Gaddafi ri Fatiha al-Nuri.
- Bhuannaich Odd Hassel agus Derek H. R. Barton an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Michael Schumacher, dràibhear F1 às A' Ghearmailt.
- 19 an Giblean - Anndra Mac a' Cheàrnaigh, ann an Calgary. Cànanaiche na Gàidhlig à Canada.
- 13 an t-Samhain - Gerard Butler, ann am Pàislig. Actair à Alba.
- 28 an Dùbhlachd - Linus Torvalds, ann an Helsinki. Innleadair bhathar-bhog às an Fhionnlainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Faoilleach - Jan Palach, oileanach às an t-Seic-Slòbhac a dh'ìobair e fhèin mar fianais phoileataigeach
- 2 an Gearran - Boris Karloff, actair Sasannach (r. 1887)


text:
10/03/2013
Ann an Dèanamaid Adhradh còmhla ris an soisgeulaiche Dòmhnall Iain Moireasdan cluinnidh sibh na sailm is leughadh a leanas:
Salm 01: 1-2 air fonn London New, os cionn na seinn bha an t-Urramach Seumas MacÌomhair le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Chille Bhrìde an Ear
Slam 65: 4-5 air fonn St David, os cionn na seinn bha an t-Urramach Seumas Dòmhnallach le taic bho choitheanal Eaglais na h-Alba ann an Garrabost.
Leughadh: Ecclesiastes 3: 1-20
Ceann-teagaisg: Hosea 10:12
'S e Sgalpach a th' ann an Dòmhnall Iain, agus mar a thuirt e fhèin, "rugadh agus thogadh mi san àite is brèagha de dh'Alba agus am pìos is fheàrr dha na Hearadh". Tha Dòmhnall Iain pòsta aig Heidi, a tha às an Òlaind agus tha dithis chloinne aca.
Mas deach Dòmhnall Iain gu Seamanaraidh na Diadhachd ann an Lunnainn, bha e gu mòr an sàs ann an obair-leasachaidh anns a' sgìre aige fhèin agus e air fhastadh aig Companaidh Leasachaidh na Hearadh Earranta son còig bliadhna. Anns an ùine sin bha e sàs ann am pròiseactan leasachaidh anns a' choimhearsnachd, a' toirt a-staigh còrr air dà mhillean not de thaic airgid bhon a' roinn phoblach agus phrìobhaideach airson pròiseactan a bha nam buannachd dhan sgìre a bha e riochdachadh.
Dh'fhàg e a dhreuchd ann an 2000 agus chaidh e gu Colaiste na Diadhachd ann an Lunnainn far an do chuir e seachad trì bliadhna.
Tha Dòmhnall Iain air a bhith na Chrìosdaidh bho 1988, as dèidh tubaist le car far an do chaill boireannach a beatha. Tha e an dràsta na mhiseanaraidh dachaigh leis an Eaglais Shaor Leantainneach ann an Inbhirnis agus mar phàirt dhan obair aige bidh e siubhail gu deifir sgìrean ann an Alba, agus air feadh an t-saoghail, a' toirt an t-soisgeul gu aire dhaoine. Gu math tric 's ann a-muigh air an t-sràid a bhios e a' searmonachadh.
Tha ùidh mhòr aig Dòmhnall Iain ann a Moldova air taobh an Ear na Roinn Eòrpa agus tha e air tadhail an sin grunn thursan sna bliadhnaichean mu dheireadh. Tha tòrr bochdainn anns a' sgìre seo agus tha Dòmhnall Iain air a thàladh ann leis a' bhuaidh a th' aig suidheachadh nan daoine bochd air agus cuideachd an tarraing spioradail. Tha Dòmhnall Iain an dòchas àit' ùr a thogail dhaibh mar thaigh-ùrnaigh agus cuideachd taic a thoirt dha na teaghlaichean bochda.
Producer Angela MacKinnon.


text:
Port-adhair Inbhir Nis
Tha Port-adhair Inbhir Nis suidhichte mu 13km an ear-thuath air baile Inbhir Nis.
Companaidh phlèanaichean agus cinn-siubhail[deasaich | deasaich an tùs]
- Aer Arann
- EasyJet
- Flybe
- Beul-Feirste City, Birmingham, Exeter, Jersey, Lunnainn-Gatwick(?[1]), Manchain, Southampton
- Loganair
- Dùn Èideann, Baile na h-Eaglais, Steòrnabhagh, Sumburgh
- Highland Airways
- Lufthansa
- Düsseldorf
- Ryanair
- Na Ceàrnaidhean Meadhanach an Ear
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ BBC:Naidheachdan: "Briseadh dùil" is seirbheis adhair ga stad, 2015-01-05, air a tharraing 2015-01-06