text:
A’ cur an turais agaibh air dòigh
Gus ur cuideachadh nuair a thadhlas sibh air na làraichean againn, gheibhear fiosrachadh san earann seo a dh’fhaodadh a bhith feumail dhuibh.
Tha a dhuilleag fa leth fhèin aig gach ionad air an làrach-lìn seo. Thoir sùil oirre ro làimh gun fhios nach bi uairean fosglaidh agus prìsean eadar-dhealaichte aca.
Uairean fosglaidh agus Prìsean
Tha a’ chuid as motha de na làraichean aig Alba Aosmhor an-asgaidh. Ann an cuid dhiubh, tha ullachaidhean ann far am bi an iuchair air an son an seilbh cuideigin.
Uairean fosglaidh làraichean far a bheil luchd-obrach agus prìs:
Bidh na làraichean air fad againn a’ dùnadh Latha Nollaige agus air Latha Steafain. Nach cuir sibh fòn gus fiosrachadh fhaighinn mu bhith a’ fosgladh aig àm na Bliadhn’ Ùire
Prìsean
Tha prìs fa leth aig a h-uile làrach, a gheibhear air gach duilleag-làraich air an làrach-lìn. Faodar gun atharraich prìsean nuair a bhios tachartasan sònraichte gan cumail.
Lasachadh
- Cead a-steach an-asgaidh airson cloinne fo aois 5. A thaobh cloinne fo aois 16, feumaidh inbheach a bhith còmhla riutha.
- Tha lasachadh prìse ann do luchd-tadhail a tha nas sine na 60 agus dhan fheadhainn a tha gun chosnadh an-dràsta.
Cead Deireannach
Is e an t-àm mu dheireadh a thathar a’ leigeil dhaoine a-steach 30 mionaid mus dùin an làrach no 45 mionaid ann an Caisteal Dhùn Èideann, Caisteal Shruighlea agus Caisteal Urchardain, Dùn Deòrsa, Caisteal Dhùn Breatainn agus Lùchairt Ghleann Iucha
Coin
Tha coin luchd-tadhail ceadaichte aig cha mhòr a h-uile làrach. Feumar an cumail air iall agus cha bu chòir am fàgail gun aire. Chan eil coin ceadaichte ann an togalach sam bith le mullach (mar ionadan tadhail) agus gu h-àraid far a bheil biadh air a dheaschadh.
Tha riaghailtean fa leth ann do choin-iùil agus coin-cuideachaidh a tha ceadaichte anns a h-uile làrach agus ann an togalaichean le mullach.
Chìthear an sàmhla seo far nach eil coin ceadaichte.


c: text/html

text:
Aicseam
’S e aicseam gach ràdh, tagradh no riaghailt aig bun siostam foirmeil. Tha am fìrinn aige soilleir mar thà, gun fheum dearbhaidh, no ’s e barail a th’ ann a tha furasta ghabhail ris gun dhearbhadh. Mar eisimpleir, ma tha A agus B co-ionann, agus tha B agus C co-ionnan, nuair sin tha A agus C co-ionnan. Tha eòlas eile stèidhichte air grunnan aicseaman.
Tha dà sheòrsa aicseim ann am matamataig: aicseam rianais agus aicseam às-rianais. Tha aicseaman rianais freagarrach do shiostam sam bith. Mar eisimpleir, ma tha x na chaochladair ann an siostam air bith, is dligheach am foirmle:
-
- x = x
Tha aicseaman às-rianais freagarrach don darna siostam gun a bhith freagarrach do shiostam eile. Mar eisimpleir, ma tha x agus y nan àireamhan, tha e fìor gu bheil:
-
- xy = yx
Ma tha x agus y nam machlagan, chan eil seo fìor idir.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Geoimeatras
Tha geoimeatras (no cè-mheas, no tlachd-tomhais) a’ dèiligeadh ri feartan agus dàimhean phuingean, loidhnichean, chumaidhean, chruthan, uachdaran, agus an samhlachas aca ann an spàs ioma-sheallach. B’ e tè den dà roinn àrsaidh matamataig (b’ e àireamhachd an tè eile) ach an-diugh tha na bun-bheachdan geoimeatrach air an leudachadh gu mòr agus e a’ dèanamh feum de shiùil calcalais agus ailseabra easchruthach. Chan eil e furasta a-nis an ceangail aithneachadh eadar cuid de na roinnean geoimeatrais nodha agus an geoimeatras clasaigeach.
Susbaint
Siùil-thomhais[deasaich | deasaich an tùs]
Bha geoimeatras clasaigeach air a cheangal ri aon sheòl-tomhais (loidhne), ri dà sheòl-tomhais (raon), agus ri trì siùil-thomhais (mar a tha an saoghal mun cuairt), ach an-diugh tha matamataichean a’ dèanamh feum de gheoimeatrasan ioma-sheallach. Tha spàs ioma-sheallach feumail cuideachd ann an eòlas-nàdair airson bun-bheachdan casta a chur an cèill. Mar eisimpleir, ’s e tìm a tha an ceathramh seòl-tomhais anns an teòiridh sònraichte dàimhealachd Einstein, agus tha feum air deich agus air aon-deug siùil-thomhais ann an teòiridh shreangan agus ann an m-theòiridh fa leth.
Geoimeatras Eoclaideach[deasaich | deasaich an tùs]
B’ e Eoclaid matamataiche Grèigeach a rugadh mu thuaiream 325 RC agus a chaidh bàs mu thuaiream 265 RC. Chuir e am follais còig posdalaidean air a tha geoimeatras chlasaigich stèidhichte:
- Faodar mìr loidhne dhìreach a sgrìobhadh gus dà phuing sam bith a cheangal.
- Faodar mìr loidhne dhìreach a sìneadh a-mach mar loidhne dhìreach gun crìoch.
- Faodar cearcall a sgrìobhadh le mìr loidhne dhìreach mar reidius, agus ceann mìre sa mheadhan.
- Is co-chòrdach a h-uile ceàrn ceart.
- Ma tha dà loidhne a’ trasnadh treas loidhne, agus suim nan ceàrn a-staigh nas lugha na suim dà cheàirn cheirt air an darna taobh dhith, bhiodh na dà loidhne a’ trasnadh a chèile air an aon taobh den treas loidhne seo nan sìnte a-mach iad fada gu leòr.
Uaireannan tha a’ chòigeamh posdalaid seo ainmichte a’ phosdalaid cho-shìnte. Ann am briathran eile tha i ag ràdh nam biodh loidhne ann agus puing P air leth, cha bhiodh ach aon loidhne ann tro P a tha co-shìnte. Agus ’s e seo a tha a’ dèanamh dealachaidh eadar geoimeatras Eoclaideach agus geoimeatras neo-Eoclaideach, oir tha geoimeatrasean anns nach eil seo fìor. Chan eil loidhnichean co-shìnte idir ann an geoimeatras eileapsach (m.e. cruinneadaireachd), agus tha uimhir gun crìoch de loidhnichean co-shìnte ann an geoimeatras hipearbolach.
Chan eil geoimeatras Eoclaideach air a cheangal ri dà no trì siùil-thomhais. Faodaidh uimhir sam bith de shiùil-thomhais a bhith ann.
Geoimeatras ailseabrach[deasaich | deasaich an tùs]
’S e geoimeatras ailseabrach sgrùdadh geoimeatrach nam fuincseanan ailseabrach no sgrùdadh geoimeatrais tro ailseabra. Tha e a’ gabhail a-steach geoimeatras anailiseach (no geoimeatras cho-chomharran) anns a bheil co-aontaran a chleachdadh airson tuairisgeul a thoirt air cumaidhean agus cruthan agus an cois seo fiosrachadh àireamhach a thoirt bhuapa. Faodaidh seo a bhith na bheactar no chumadh no chruth.
Anns a' chiad dol-a-mach, b'e geoimeatras fàinneachan ailseabrach a bh'ann – gu h-àraidh fàinne nan iol-teirmeach – ach tha e nis air a leudachadh gu fàinneachan co-iomlaideach sam bith (teòiridh sgeamaichean), agus tha oidhirpean ann a leudachadh gu fàinneachan euco-iomlaideach cuideachd.
Geoimeatras diofarachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
’S e geoimeatras diofarachaidh sgrùdadh lùban agus uachdaran ann an spàs, nan samhlachasan ioma-sheallach aca, agus nan cruth-atharrachaidhean aca.
Toipeòlas[deasaich | deasaich an tùs]
’S e toipeòlas sgrùdadh nam feartan geoimeatrach agus nan dàimhean spàsail nach eilear a’ drùdhadh fo atharrachadh rèidh riochd no meud crutha. Mar eisimpleir, ged nach eil cearcall agus ceàrnag an aon chumadh, tha am feart aig an dà dhiubh gu bheil iad a’ roinn an raoin anns an dà phàirt: an raon a-staigh agus an raon a-muigh. Agus tha seo a’ chuis nam fàsadh a’ cheàrnag no nan atharraicheadh i gu bhith na cearcall. ’S ann anns an seagh seo a tha ceàrnag agus cearcall hoimèamorphach (tha co-ionnanachd toipeòlasach aca).


text:
Cothrom
Ìrean Bord Turasachd na h-Alba
Chaidh cuairt a chur ann an cuid de na làraichean againn agus ìrean a thoirt dhaibh le VisitScotland mu ghoireasan cothruim.
Tha trì ìrean san sgeama:
* Ìre 1 – Cothrom chathraichean-cuibhleach gun chuideachadh do luchd-tadhail
* Ìre 2 – Cothrom chathraichean-cuibhleach le cuideachadh do luchd-tadhail
* Ìre 3 – Cothrom do luchd-tadhail aig a bheil duilgheadasan a thaobh gluasadachd
Barrachd fiosrachaidh
Gus barrachd fiosrachaidh fhaighinn mu sheirbheisean a tha rim faotainn air làraichean shònraichte, nach cuir sibh fòn chun na h-àireimh a nochdas air gach duilleag-seilbhe air an làraich air neo dhan t-seirbheis fiosrachaidh againn air 0131 668 8800.


text:
1945
MCMXLV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- an Gearran: Co-labhairt Yalta
- Crioch an Dàrna Cogaidh agus toiseachadh a' Chogaidh Fhuair
- Chaidh La Unión (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Bhuannaich Gabriela Mistral an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- Mairead Anna NicAoidh, ann an Regina, Canada. Sgoilear aig Sgoil Eòlais na h-Alba.
- 4 am Faoilleach - Richard Schrock, ann am Berne (Indiana). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 29 am Faoilleach - Tom Selleck, ann an Detroit. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Gearran - Hans-Adam II, ann an Zürich. Prionnsa à Liechtenstein.
- 14 an Cèitean - Yochanan Vollach, ann an Kyriat Bialik. Cluicheadair Ball-coise à Iosrael.
- 1 an t-Sultain - Mairead NicEoghainn, ann an Lannraig. Tè-poileataigs à Alba.
- 10 an Damhair - Rob MacGiobain, ann an Glaschu. Fear-poileataigs à Alba.
- Seumas Caimbeul, anns an Eilean Sgitheanach. Seinneadair Gàidhlig.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Giblean - Benito Mussolini, ann an Giulino. Deachdaire às An Eadailt.
- 30 an Cèitean - Adolf Hitler, ann am Berlin. Deachdaire às An Ostair.
- 2 am Màrt - Emily Carr, ann am Bhictoria (Columbia Bhreatannach). Peantair à Canada.
- 6 am Màrt - Hans Fischer, ann am München. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 26 am Màrt - David Lloyd George, ann an Llanystumdwy. Fear-poileataigs às A' Chuimrigh.
- 12 an t-Sultain - Bep Schrieke, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs às Na Tìrean Ìsle.
- 20 an t-Samhain - Francis William Aston, ann an Cambridge. Feallsanaiche à Sasainn.


text:
Maccoinnich, Aonghas (2006) ‘Cleiffis of Irne’ : Clann Choinnich agus Gnìomhachas Iarainn, c. 1569-1630. In: Cànan & Cultur. Dunedin Academic Press Ltd, Edinburgh, pp. 137-152. ISBN 1 903765 60 9
Full text not available in this repository. (Request a copy from the Strathclyde author
)
Abstract
Tha mòran luchd eachdraidh air a bhith dhan bheachd nach robh (is nach eil) math sam bith anns a' Ghaidhealtachd airson gnìomhachas neo obair 'adhartach' sam bith. Ach tha fianais ann o oighreachd MhicChoinnich, 1569-1630, a thogas ceistean ann an aghaidh leithid de mhodail. A rèir cunntasan on oighreachd bhathar ag obrachadh iarann air taobh siar Rois gu ìre meadhanach mòr rè an t-siathamh linn deug. Ged a tha luchd eachdraidh air mothachadh gu robh gnìomhachas air taobh Siar Rois, anns a' chiad cairteal dhan 17mh linn, bha e soilleir carson - sin gu robh Sir George Hay, ''adventurer' agus 'planter' Gallda agus 'sìobhalta' a' dol suas am measg nam borbaich (i.e. na Gaidheil) gus 'adhartas' a shealltainn dhaibh. Ach ged nach eil seo uile gu lèir ceàrr, tha fianais eile ann a sheallas gu robh gnothaich aig Clann Choinnich ris a' ghnìomhachas seo gu ìre tòrr mòr na bu mhotha na bhathar an dùil gu ruige seo. Tha an aiste seo a' toirt sùil mhionaideach air a' ghnìomhachas seo air taobh Siar Rois ann an sgìre Chinn Loch Iù. This essay, written in Gaelic, examines the iron industry in the Kinlochewe and Loch Maree areas in Wester Ross between 1569 and 1630. While historians have long known about industrial activity in this area, this has traditionally been attributed to the "civilised" planter, Sir George Hay who was active in the area between c.1607 and c.1620. New evidence, drawn from estate papers and other sources sheds new light on the nature of the iron industry in the area and is used to argue that this iron working activity predates the advent of Hay, and that it was instead controlled and directed locally.
Actions (login required)


text:
Co-chomhairleachadh mu sheach-rathad Inbhir Nis
- 17 An Giblean 2013
Thòisich co-chomhairleachadh, a mhaireas seachd seachdainnean, Diciadainn mun sgìre tron tèid seach-rathad ùr Inbhir Nis.
Tha grunn bhliadhnaichean ann bho chaidh bruidhinn an toiseach air seach-rathad a thogail anns a' bhaile agus tha mòran chonnspaid air a bhith a' cuairteachadh nam planaichean.
Tha feadhainn a tha a' strì an aghaidh na slighe a thagh a' Chomhairle a' gearain gun tèid pìos math de dh'àrainneachd phrìseil a' bhaile a chall.
Coiteachadh?
Sheall fiosrachadh, a fhuair am BBC le bhith a' cleachdadh Achd Saorsa an Fhiosrachaidh, gun do dh'fheuch a' chompanaidh thogail as motha air a' Ghàidhealtachd, Tulloch, agus a' chompanaidh-bhùithtean Tesco, ri buaidh a thoirt air co-dhùnadh na Comhairle mun t-slighe a ghabhadh an rathad ùr.
Chaidh Ceannard Chomhairle na Gàidhealtachd, an Comh. Drew Hendry às àicheadh ge-tà, gun robh an dà bhuidhinn air buaidh a thoirt orra.
Ann am brath-naidheachd, thuirt Tulloch nach robh iad air comhairliche neo air oifigear comhairle sam bith a choiteachadh mun chùis agus gur e litir, le am beachdan fhèin, a chur a-steach nuair a chaidh iarraidh orra, uile 's a rinn iad.
"Prìomhachas eile"
Tha am BPA Gàidhealach, Rob Gibson ag ràdh gur ann air rathad an t-Sròim a leasachadh, seach air seach-rathad ann an Inbhir Nis, as fheàrr a ghabhadh an t-airgead seo a chosg.
Tha an A890 air a bhith dùinte grunn thursan anns na beagan bhliadhnaichean a dh'fhalbh às dèidh mhaoimtean-talmhainn.
Thuirt Mgr Gibson gum feum Comhairle na Gàidhealtachd feumalachdan diofar choimhearsnachdan anns an sgìre aca a chothromachadh.
Thuirt Comhairle na Gàidhealtachd gu bheil e na phrìomhachas dhaibh Rathad an Sròim a dhèanamh sàbhailte.
Tha dùil gun tèid na planaichean deireannach airson seach-rathad Inbhir Nis air beulaibh chomhairlichean air 12mh dhen Lùnasdal.


text:
Taubaté
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas Bhraisil, a th’ann an Taubaté[1] (Laideann: Taubatea). The suidhichte ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica),[2] aig 589m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh an rathaid SP-060 Presidente Dutra, eadar Caçapava agus Guaratinguetá, san roinn (Portagailis: região) Ear-dheas, san stàit (Portagailis: estado) São Paulo, 125km air falbh bho Shão Paulo, 123km bho Shanto André, 138km bho Osasco, 280km bho Rio de Janeiro, 462km bho Churitiba agus 843km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 278,686 duine a’ fuireach ann.[5] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1640 le Jacques Félix.[6] Tha an t-ainm a' ciallachadh talamh àrd ann an Guaranaidh, bho taba (talamh) agus ybate (àrd).
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hebe Camargo (1929 - 2012.[7] Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Brasil em cidades
- ↑ UNESCO
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Instituto Brasileiro de Geografia e Estadística
- ↑ Portal Taubaté
- ↑ IMDB


text:
Loch Feabhail
She inver awin an Feabhal as logh marrey ayns Queiggey Ulley, Nerin, eh Loch Feabhail (Baarle: Lough Foyle). T'eh toshiaghey ec beeal an Feabhal faggys da Caayr Ghoirrey. T'eh scarrey Lieh-innys Inis Eoghain ayns Coontae Ghoon ny Ghoal as Coontae Ghoirrey ayns Nerin Hwoaie as she cooid jeh'n joarey t'ayn eddyr y Reeriaght Unnaneysit as Pobblaght Nerin. Ta'n chooid smoo jeh ny buill chummaltit soit er y çheu heear jeh'n logh, goaill stiagh Magh, Bun an Phobail as an Caisleán Nua, myrane lesh y valley beg Baile an Cheallaigh ta ny lhie er y çheu hiar ayns Coontae Ghoirrey. Ta tree awinyn mooarey roie stiagh 'sy logh: an Feabhal, Abhainn na Ró as an Fhochaine.
Co-ordnaidyn: 55°07′00″N 7°05′00″W / 55.116667°N 07.083333°W


text:
Innleadair
Is e a tha ann an Innleadair neach proifeiseanta a tha ri Innleadaireachd. Is ann an innleadaireachd a tha an gnìomh agus am proifeisean a bhitheas ri dealbhadh de uidheam, acfhuinn neo obraichean, stèidhichte air prionnsabalan saidheans, agus ro-dhearbhta le rìomhaireachd. Air barrachd dealbhadh bithidh innleadairean ag obair mar manaidsearan air pròiseactan innlichidh, neo a ruithe pròiseasan innlichidh
An iomadh dùthaich tha an stoidhle de "Innleadair" dìonta - a' ciallachadh nach faod duine sam bith a chantainn gu bheil e na h-innleadair mur eil barantas innleadaireachd aige.
Anns an Èirinn, mar a tha air feadh Eòrpa ach am Breatuinn a-mhàin, is e stoidhle dìonta a tha ann an innealtoir. Chanar "Innealtoir Proifeasanta" ris a tha air cosnadh ceum oilthigh ann an sgoil-innleadaireachd. Nuair a bhitheas an t-innleadair òg air a bhith ri innleadaireachd aig inbhe freagarrach airson trì bliadhna, faodaidh esan a chuir a fhèin air adhart airson lèirmheas agus, ma bhios an lèirmheas fàbharach, thèid a chlàradh mar Innealtoir Chairte.
Anns an Rìoghachd Aonaichte, chan eil "innealtoir" neo "innleadair" na stoidhle dìonta idir. Faodaidh do neach sam bith a chumail a mach gur e innleadair a tha ann, ged 's a tha "Innleadair Chairte" na stoidhle dìonta riutha a tha air dol fo lèirmheas agus air clàradh le Comhairle Innleadaireachd na Rìoghachd Aonaichte. Anns an t-samhradh de 2007 ghluais Riaghaltas na Sasainn nas dlùth ri suidheachadh na h-Èireann, nuair a thòisich iad a chuir an stoidhle "innleadair proifeiseanta" air innleadairean le ceum an innleadaireachd.


text:
1977
MCMLXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Vicente Aleixandre an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 27 an t-Ògmhios - Fhuair Diobutaidh a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 13 an Cèitean - Thill Dolores Ibárruri dhan Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Shakira
- 16 an Gearran - Sandra van Nieuwland, ann an Delft. Seinneadair às Na Tìrean Ìsle.
- 8 an t-Iuchar - Kanye West, ceòladair Aimeireaganach
- 8 an t-Iuchar - Tânia Calil Padis Campos, ann an São Paulo. Actair à Braisil.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 am Faoilleach - Anthony Eden, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 16 an Lùnasdal - Elvis Presley, seinneadair Aimeireaganach
- 25 an Dùbhlachd - Charlie Chaplin, ann an Vevey. Actair à Sasainn.


text:
1941
MCMXLI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - John E. Walker, ann an Halifax. Ceimigear à Sasainn.
- 27 am Màrt - Ivan Gašparovič, ann am Póltar. Fear-poileataigs às An t-Slòbhac.
- 28 an Giblean - K. Barry Sharpless, ann am Philadelphia. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 28 an Giblean - Alistair MacLean, ann an Glaschu. Sgrìobhadair à Alba.
- 27 an Cèitean - Alasdair Caimbeul, ann an Nis. Sgrìobhadair à Alba.
- 25 an Cèitean - Vladimir Voronin, ann an Corjova. Fear-poileataigs à Moldàibhia.
- 2 an t-Ògmhios - Charlie Watts, ann an Lunnainn. Ceòladair à Sasainn.
- 19 an t-Ògmhios - Václav Klaus, ann am Pràg. Fear-poileataigs às An t-Seic.
- 30 an t-Ògmhios - Otto Sander, ann an Hànobhar. Cleasaiche às A' Ghearmailt.
- 1 an t-Iuchar - Myron Scholes, ann an Timmins (Ontario). Eaconamaiche à Canada.
- 6 an t-Iuchar - David Crystal, ann an Lios na gCearrbhach. Cànanaiche à Èirinn.
- 9 an t-Sultain - Dennis Ritchie, ann am Bronxville (Eabhraig Nuadh). Eòlaiche-choimpiutaireachd às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an t-Samhain - Elmar Ternes, ann an Trier. Cànanaiche às A' Ghearmailt.
- 31 an Dùbhlachd - Alex MacFhearghais, ann an Glaschu. Manaidsear agus Cluicheadair Ball-coise à Alba.
- Donnchadh MacGillÌosa, ann an Nis. Sgrìobhadair Gàidhealach à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Henri Bergson, ann am Paris. Sgrìobhadair agus feallsanaiche às An Fhraing.
- 4 an t-Ògmhios - Friedrich Wilhelm Viktor Albrecht, ann an Doorn. Ceusair na Gearmailte.
- 4 an Lùnasdal - Rabindranath Tagore, ann an Kolkata. Bàrd agus Sgrìobhadair às Na h-Innseachan.
- 5 an t-Samhain - Paul Sabatier, ann an Carcassonne. Ceimigear às An Fhraing.
- 18 an t-Samhain - Walther Hermann Nernst, ann an Zibelle. Ceimigear às A' Ghearmailt.


text:
Denver
'S e Denver am prìomh-bhaile agus am baile as motha a tha ann an Colorado. (IPA: /ˈdɛnvɚ/). Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite air cois na Beanntainn Creagach a Deas. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 634,265 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,564-1,731m os cionn ìre na mara,[1]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1858.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hattie McDaniel: (1895-1952), actair.
- Judy Collins: (1939), seinneadair, sgrìobhadair ciùil.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Nairobi, A' Cheinia
- Brest, An Fhraing
- Takayama, An t-Seapan
- Karmiel, Iosrael
- Cuernavaca, Meagsago
- Potenza, An Eadailt
- Chennai, Na h-Innseachan
- Kunming, An t-Sìn
- Axum, An Aetiòp
- Ulan Bator, Mongòilia
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc lxiii., alias 964.
Is i soin bliadhain dedenach ind lantadchoir o tainic Patraicc i n-Erinn.
Mael Ruanaidh m. Flaind m. Eicnechain & a m. do marbad do Chlainn Fhianghusa.
Dub Scuile m. Cinaeda, comarba Coluim Cille, quieuit.
Furudhran m. Becce, rí Derlais, do marbad do Ceniul Eogain tria taghnacht & mebail.
Muirchertach m. Conghalaig m. Mael Mithidh, ridomna Temrach, o Domnall m. Congalaig occisus est.
Ceall Dara do arcain do Ghallaib, sed míserabile pietate misertus est tria Niall H. n-Eruilbh redemptis omnibus clericis pene pro nomine Domini, .i. lan in taighi moir Sanc Brigti & lan in derthaigi iss ed do-ruagell Niall diibh dia argat fesin.


text:
Laoidheadair nan Gàidheal
- 6 Am Màrt 2013
Bha na coimhearsnachdan Gàidhealach ann an Leòdhas, leithid na tè anns an do dh'èirich mise suas, loma-làn de dh'òrain de gach seòrsa - saoghalta agus spioradail.
Ach cha b' ann tric a bha ainm bàrd sònraichte air bilean an t-sluaigh.
Sin far an robh Pàdraig Grannd eadar-dhealaichte, oir chan e a-mhàin gum biodh na laoidhean aige gan seinn, ach bha ainm an ùghdair fhèin aithniche dha-rìribh - co-dhiù ann an cearcallan Crìosdail an eilein, agus cha robh mòran gu tur air taobh a-muigh nan cearcallan sin anns an là ud.
Tha a-nis leabhar ùr air tighinn a-mach mu eachdraidh-beatha agus buaidh a' Ghranndaich, 's cha bu bheag a' bhuaidh i.
Dàin Spioradail
'S e ministear Baisteach à Glaschu - Seòras Mitcheall - a sgriobh "Highland Harvester" - fear a thug iomadh bliadhna air a' Ghàidhealtachd na theachdaire air Eaglais Bhaistich Inbhir Nis.
Ged nach eil cas a-steach aig an ùghdar - 's e gun Ghàidhlig - air fìor ealain nan òran fhèin, tha e air deagh oidhirp a dhèanamh air dìleab Phàdraig Ghrannd a thomhais.
Rugadh Pàdraig air tuathanas Bhaile an Tuath mu thrì mìle a-mach à Baile nan Granndach ann an 1783, 's an dèidh bàs a mhàthar nuair nach robh e ach còig mìosan de dh'aois, thog a sheanair 's a sheanmhair e ann am Baile an Lùig faisg a làimh.
Thill Pàdraig a Bhaile an Tuath na chnapach, 's chaidh e fhèin an sàs ann an obair an fhearainn agus, an ceann sreath, bha e cuideachd air tòiseachadh a' searmonachadh anns na feasgaran am measg nan cruinnichidhean Baisteach anns an sgìre.
Air a' cheann thall bha e a' searmonachadh airson faisg air 60 bliadhna agus na mhinistear air Eaglais Bhaistich Bhaile nan Granndach airson 40 dhiubh.
Ged a chaidh e fad is farsaing feadh Gàidhealtachd, eileanan is Galldachd mar shoisgeulaiche, b' e na dàin spioradail iongantach aige bu mhotha a thug buaidh 's dòcha.
Nam èirigh suas-sa bha an leabhar aige - Dàin Spìoradail - ann an iomadh dachaigh ann an Leòdhas, agus tha cuimhne agam mo sheanmhair tric na suidhe an tac an teine gan seinn dhith fhèin far na duilleige.
Bha a' bhuaidh farsaing agus maireannach: chan e a-mhàin gun tug Gàidheil a chaidh nan eilthirich a-null thairis na laoidhean leotha, ach tha iad rin cluinntinn chun an là an-diugh gan seinn san t-seann nòs agus cuideachd gan cuir ann an nòsan ùra le ceòl, le leithid Chaluim Mhàrtainn agus an nighean aige Iseabail Anna Mhàrtainn.
Chan eil teagamh aig an sgoileir Seumas Grannd - e fhèin à Srath Spè - carson a tha iad cho tarraingeach, leantainneach.
"Anns na laoidhean aig Pàdraig Grannd tha searmoin bheag, shìmplidh, shoilleir anns a h-uile gin dhiubh, a tha a' dol dìreach a dh'ionnsaigh a' chridhe agus stèidhich Pàdraig iad air cuid de na fuinn as brèagha a tha againn ann an saoghal na Gàidhlig," thuirt e.
Tha an eaglais aig Pàdraig Grannd - a thogadh ann an 1851 - ga cleachdadh fhathast, le ministear os a cionn à Aimeireagaidh, an t-Urr. Rick Moeller à Texas.
Tha esan gu math mothachail air buaidh eadar-nàiseanta spioradalachd Phàdraig.
"Thug eilthirich à Alba na h-òrain aige leotha do gach àite dhan deach iad. Sheinneadh iad iad nan dachaighean. Bha e iongantach a' bhuaidh a bh' aige anns an dòigh sin."


text:
Togalaichean Ghleann Dail
13 An t-Ogmhìos 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha a' choimhearsnachd ann an Gleann Dail san Eilean Sgitheanach a' coimhead ri smachd a ghabhail air dhà de thoglaichean eachdraidheil na sgìre.
Tha sgoil san sgìre ga reic, agus tha Urras Ghleann Dail a' beachdachadh air a ceannach 's a leasachadh mar ghoireas coimhearsnachd.
Cuideachd, nan deadh eaglais na sgìre a reic dh'iarradh a' choimhearsnachd cothrom a ceannach gus a cumail do mhuinntir an àite.
Seo Doneil MacLeòid.


text:
Et doniter leighes na cuisi sin o da moduibh. An cetmod dib daiterreach an coimplexa te tirim a ni ele, innus co ndentur ní a n-aigid na cuisi let imuich o ndentur an fiabras so, maille folmugad60 bid & dighi. Coimlintur an cetni dib sin, re leighes fuar, fliuch do reir na neithidh rannuighte .i. mar ata, coimplex, & aos , & gnathugadh, &rl; & na cuisi so doni sé. Masedh doniter an fuaraidhecht uaiti fein, no o aicid; uada fein .i. tri biadhuibh fuara, no o leighes fuaras leth istigh. O aicid, mar ata fotrachad uisgi te, no buig, & is mor foghnus an fotrachad isin fiabras so, oir diansgailid se an ceo, & mina sgaile, do cuirfid se in corp a teinntigecht, & do impogh se cum morgaid. Et is leighes coitcinn in fotracadh do gac nech bis
p.60isin fiabras so, & co h-airighi da mbia ina digbail, & is intseachanta air an drong bis ullum cum morgaid in adbuir.


text:
Caisteal Chiosamuil
An aon chaisteal cudromach bho na Linntean Meadhanach sna h-Eileanan Siar a tha fhathast na sheasamh, an dachaigh aig Cinn-chinnidh MhicNèill.
Suidheachadh
Ann am Bàgh a’ Chaisteil, Eilean Bharraigh, a ruigear le eathar bho Bhàgh a’ Chaisteil (turas còig mionaidean, ma bhios an aimsir freagarrach).
Roinn – Na h-Eileanan Siar. Comharradh air Cliath-mhòr na Rìoghachd NL 665 979
Slighean-rothaireachd - Làrach air Lìonra Nàiseanta nan Slighean-rothaireachd
Fios gu
Fòn 01871 810313
Uairean fosglaidh
Fosgailte as t-samhradh a-mhàin.
Diluain gu Didòmhnaich 9.30m gu 5.30f .
Prìs
Inbhich £4.70 Clann £2.35 Lasachadh £3.70 Turas-eathrach san àireamh


text:
Eabhra
'S e Eabhra prìomh-chànan nan Iùdhaich agus Iosrael. Bha an cànan air a bhruidhinn leis na seann-Iùdhaich ann an Iosrael ro agus aig àm a Bhìoball. Nuair a chuir na Baibealonaich (Babylonians) fhas do dh'Iosraidheal agus chuir iad smachd air na Iùdhaich mar thràillean, thòisich na Iùdhaich air Aramais a bhruidhinn agus cha robh Eabhra air a chleachdadh ach mar chànan co-cheangailte ri creideamh. Le breith dùthaich ùr Iosrael an 1948, rinn cuid de na Iùdhaich aonta an cànan ath-bheòthachadh mar am prìomh-chànan aca gus am b' urrainn dhaibh uile aon cainnt a chleachdadh. Tha e a-nis aig mu 6 millean mar prìomh-theanga.
Artagailean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kl. enair for mairt & xx.ui fuirri.
Muirchertach h-Úa Briain do dul for Loch Riach tre nert sluaigh & tre báeghal.
Cináeth h-Úa Mordha & mac Mael Ruanaid maic Con Coirne a comthoitim a tigh h-Úi Briain.
Crech la Murcertach h-Úa m-Briain a Feraib Cell, conas-tarraidh h-Úa Mael Sechlainn cona teglach, & do-rala a n-ár, du a torchair Mael Sechlainn mac Dunghalaig{folio 19b1} et mac Conén I Duibgind, et alíí multi nobilés.
Muirchertach h-Úa Bricc, rí na n-Deisse occisus est.
Minda Colaim Chille .i. Clog na Righ & an Chuilebaidh & in da Sosscéla do tabairt a Tir Conaill & .uíí. fichit uínge d' airged, & Aenghus h-Ua Domnallan is se dos-fuc atuaidh.
p.13
Sluagad la Muirthertach h-Úa m-Briain & la Firu Muman & la Gallu Atha Cliath, co ro índairset cendtar Laigen & Firu Bregh co Ath m-Buidhi, & co tarsat .ii. etere do Domnall mac maic Lochlainn ara n-anacol ótha sin síar.
Dun Aiched do loscud la Ruaidhrí h-Úa Concobair.
Kl. enair quarta feria, luna septima.
Sitriuc mac Gilla Bruidhe h-Úi Ruairc occisus est per dolum a suis.
IN chuid rob uilli d' Ard Macha do loscadh.
Sluaiged la Muircertach h-Úa m-Briain la rig Muman a Midhi, cor' airg Iarthar Midhi.
Sluaiged la Connachtaib cor' loisced moran don Mumain.
Goffraidh mac Maic Arailt, rí Atha Cliath.
Creach mor la Domnall h-Úa Mael Sechlainn ríg Temrach co riacht Iubar Chind Trachta, cor' airg Firu Fernmuighe & Conaille & Mugdhorna & h-Úu Meith, & cor' loiscsit Conaille don crech-sin.
p.14
Laidgnen h-Úa Duinn Cathaig .i. an Buidhenach, rí Gaileng, do marbadh do Uib Briuin per dolum.
Cerball h-Ua h-Aeda, sindser Claindi Colmaín, obít.
Donn Sleibe h-Úa Eochadha, nó comad h-e Donncadh mac Duinn Shlébe, rí Ulad, occisus est o Cenel Eoghain, maille re h-urmor Ceneoil Eogain lais. rí Ulad
Kl. enair .u. feria. luna. xuiii.
Ruaidhri na Saidhe Buidhi mac Aeda in Ga Bernaigh h-Úi Choncobair, rí Connacht, do dallad d' O Fhlaithbertaigh & do Fhaghartach h-Úu Fhagartaigh, & gnim trúagh sin d' O Flaithbertaigh .i. altra & a chairdis Crist fó secht & a tigherna do dallad.fech so
Enda mac Diarmuta a fratribus suis occisus est.
Donncadh mac Carrthaigh, rí Eoghanachta occisus est.
IN Craibtheach O Fallomain do bathadh a l-Loch Cairrgin.
Aed mac Cathail h-Úi Choncobair do gabail do Briain, & righi
p.15Sil Muiredaigh do thabairt do Gilla na Naem h-Úu Eidin. fech so
Coblach fer Muman do argain Cluana Maic Nois.
Kl. uii. feria. luna xx.ix.
Trenfer h-Úa Cellaig, rí Bregh, do marbad do mac h-Úi Duibidhir a n-Damliag Ciannáin.
Aed h-Úa Baigellan, rí Fernmuige, do marbadh do Chonaillib.
Dub Dara, mac maic Aigenain, rí Luigne Midi, mortuus est.
Mael Colaim mac Donnchadha, rí Alban, occisus est o Frangcaib, & Edabard a mac, & Margarita, ben Mail Colaim, do ég da chumaidh.
Aedh mac Cathail h-Uí Concobair, do marbadh a mebail, rí Sil Muiredhaigh, a n-gemil.
Meabal ar Sil Muredaig uile la Murchertach h-Úa m-Briain, ríg Erenn, cor' airg & cor' índarb a Tir Eogain, cor' gab a rig .i. Gilla na Naem O Concobair, & h-Úa Con Chenaínd mac Taidhg maic Diarmuda ri h-Úa n-Diarmada.
p.16
Kl. enair prima feria, decima luna.
Sluagad la Murchertach h-Úa m-Briain la ríg Muman for Gallaib Atha Cliath, co tanic a Midhi, & cor' indrastair Airrther Midhe, & cor' marb ríg Midhi .i. Domnall h-Úa MaelSechlainn, aird-righ Temrach & cosnumaidh Erenn archena. Infelix hícc annus!
Cath Fidhnacha le Tadg mac Ruaidhrí & le Sil Muiredhaigh for h-Úu Flaithbertaigh & for Corco Mruadh & for Iarthar Condacht, cor' cuiredh a n-ár, du a-torchair Amlaim Ó h-Aichir & Dond Sleibe O Cind Faeladh & mac Gilla Fhursa h-Uí Mail Muaidh et alíí.
Annadh h-Ua Céli, rí Aradh, do marbad d' Feraib Muman ic Áth Cliath.
Ruaidri h-Úa Dondacan, rí Aradh, do éc.
Aedh h-úa Domnaill do bathadh.
Domnall mac Flaind{folio 19b2} h-Úi Mael Sechlainn, rí Temrach, do marbad do Luignib Midhi.
p.17
Mor-chuairt Muman co léir la comurba Patraic. Airgne tara éis a n-Ard Macha.
Midhi do roind etir Concobar & Donnchadh h-Úa Mail Sechlainn.
IMar h-Úa Gilla Ulltain, taissech Munteri Mail Sinna, do marbad.
Gilla na n-Ingen h-Úa Cobthaigh, rí Umaill & airchíndech Achaidh Fobuir, do marbad d' Fheraib Cera.
Kl. enair for luan .xxi.
Caisel na Ríg do loscud ex maxima parte.
Durmach Coluim Cille & Fobur & Cluain Iraird & Glend Da Lacha & Cenannus do loscud in hoc anno.
Donngus espoc Atha Cliath quieuit.
Domnall O Fergail, rí Fortuath Laigen. Donnchadh rí Ulad, & mac Duind t-Slebe rí Ulad do aithrighadh.
Goffraidh rex Normannorum mortuus est.
Taichleach h-Úa h-Eagra, rí Luigne, occisus est.
p.18
Domnall h-úa Muredhaigh, en-rí Teftha, & Amlaim mac Conmeda do marbadh a fill a n-gemil a Mumain.
Cluain Maic Nóis do argain do Conmacnib, & dorus an tempuill do dunadh do clochaib.
Kl. enair. feria tersia. luna .ii. Exit malus annus et ueniat bonus annus .i. bliadan na feli Eoin.
Ri Airgiall .i. h-úa h-Aínuith obit.
Mathgamuin h-Úa Ségda, rí Corco Duibne quieuit.
Muirchertach h-Úa Dubda, rí h-Úa n-Amalgaidh & h-Úa Fiachrach & Chera tre thangnacht a suis occisus est.
Gilla Osén, mac Coirten do marbad do Ib Laeghaire Midhi.
Kl. enair .u. feria xiii luna.
Tadhg mac Ruaidhrí h-Úi Concobair, rí Connacht do marbad do Clainn Concobair & do aes gradha fen a fill .i. do
p.19Con Luachra h-Ua Mael Brenaind cum suis in immatura etate, id est in .xx.íííí. aetatis suae.
Amairgen O Morda, rí Laigsi quieuit.
Flaithbertach O Flaithbertaigh do dul a n-athardha co h-Aedh ín Ga Bernaigh mac Taidhg in Eich Gil h-Úi Concobair, & righe Connacht do gabail do.
Mael Brigde O Brolchan, espoc Cilli Dara, quieuit.
Kl. enair .uí. feria. luna uigisima .iiii. Pluuialis annus et fertilis (.i. bliadan fhliuch saidbir).
Derborgaill ingen Taidhg maic Gilla Padraic, máthair Muirchertaig h-Úi Briain, ríg Erenn, a n-Glend Da Locha quieuit.
Domnall h-úa h-Enna, aird-espoc Erenn & cend crábaidh & egna & derci fer n-Erenn, quieuit.
Flaithbertach h-Úa Flaithbertaig, rí Connacht, do marbadh do Sil Muiredaigh a n-dighail dallta Ruaidhrí na Saidhe Buidhe.
p.20
Kl. enair .uii. feria. luna quinta.
Domnall mac Donnchada, rí Alban, do dallad da brathair.
Maidm Locháin Geiredh re n-Íarthar Teftha for Airrther Teftha, du a torchair Muirchertach h-Ua h-Airt, rí Teftha, & h-Ua Lachtnán.
Kl. enair prima feria luna .xui.
Aedh espoc Cilli Dara d' ec.
Donnchadh h-Úa h-Eochadha, rí Ulad, do ergabil do mac Maic Lochlainn tre tangnacht .i. do ríg Ceneoil Eogain.
Mor-sluaiged la Laignin, co rancatar Slaib Fuaíd & cor' loiscset Airgialla & h-Úu Méith & Firu Rois.
Gilla na Naem O h-Eidhin, rí Sil Muiredaigh & Condacht, mortuus est. I Cluain Maic Nois ro h-adnacht.
Cu medha h-Úa Laeghechan, ard-taiseach Síl Ronaín, quieuit.
p.21
Kl. enair for mairt & .xxuii. fuirri & cét-bliadan for bisex.
Dondchadh mac Airt h-Úi Ruairc, rí h-Úa m-Briuin & Conmaicne, mortuus est.
Mor-sluaiged fer n-Erenn la Muirchertach h-Úa m-Briain la ríg n-Erenn, i Cenél n-Eogain, cor' scail Ailech & co tanic timcell Erenn, & ni thard giallu na h-eteri.
Eachthigern h-Úa Braín, rí Breaghmune, do marbad ar crech a n-Airgedglend, et alii multí occisi sunt.
Comrac da ceithernn a Cluain Maic Nois .i. Munter Tadhgan & Mundter Cinaetha, cor' marbad in Gilla Find mac Maic Uallachan and, .i. rí Sil n-Anmchadha, cum aliis.
Ferdomnach espoc Cilli Dara, in Christo quieuit.
Gilla na Naem h-Úa Dunabra, ollam Connacht mortuus est.
Cathal h-Ua Muiricen, rí Teftha, do marbad o Airrther Teftha.
p.22
Comdail fer n-Erenn im Muirchertach h-Úa m-Briain i Caisil .i. laechaib, cleirchib, & is annsin tuc Muircertach h-Úa Briain Caisil na Righ a n-ídhbairt do Padraic & don Chomdidh.
Kl. enair for cetain & nómad
déc fuirri, & is i sin ín
dara bliadan ar cét ar míli ó Incollugadh
Crist.
Domnall mac Tigernain Uí Ruairc, rí Connacht & h-Ua Bríuin & Conmaicne a tempus, occisus est o Muintir Eolais.
Murchertach h-Úa Conchobair Failghe quieuit.
Hua Baigill aird-espoc Aird Macha quieuit.
Sitriuc mac Con Medha h-Ui Laigechan, taisech Sil Ronaín, mortuus est.
Muirchertach h-Úa Mail Sechlainn d'aithrighadh & rige do gabail do Murchadh.
Niall mac maic Neill h-Úi Ruairc, rígdamna Brefne, do marbadh do Feraib Luirg, et alii muiltí.
Mael M' Aedhoíc O Mongair & Mughron a athair, & Gilla Crist fer leigind Arda Macha do ég a triur.
p.23
Sith bliadne do Muirchertach h-Úu Bríain & do Magnus do rig Lochlann.
Kl. enair for dardáin.
Cormac mac Cuind na m-Bocht, tanaiste abadh Cluana Maic Nois, quieuit.
Maidm Atha Calgan etir Airther Teftha & a h-Iarthur, uibi occisus est Cinaedh mac maic Amalgada, rí Callraighi in Calaidh.
Sluagad la Murchertach h-Úa mBriáin & Leth Mogha Nuadhad uile, & Connachta & Fir Midhi, co rancatar Ard Macha & co rabatar caecthighis a longport ann, co ro millsed co mor é, cor' bo tanaiste airgne dó, & tancatar a Midhi co Magh Coba a n-Ulltaib, & do roindset andsin a sluag, & do-chuaidh Murchertach h-Úa Bríáin & Mael Sechlainn rí Midhi & Domnall mac Ruaidhri h-Úi Conchobair, rí Connacht ar crechaib a n-Dail Araidhe, cor' marbad ann Dondchadh mac Tairrdelbaig h-Úi Briáin & Petta Demain h-Úa Beollain & h-Úa Concobair Ciarraighi & Donnacan h-Úa Duibcinn .i. tre sualchaib Dia & Patraic, et alíí muiltí.
Tancatar didiu Cenel Eogain co Mag Coba .i. Domnall mac maic Lochlainn, co fuair and Laigin & Osraigi & urmor fer Muman, & araill d' Feraib Midi & Connacht, cor' ferad cath
p.24Muighe Coba andsin, cor' marbad a maithe uile , & at e andso na righ & na taisich ro marbadh and .i. Muirchertach mac Gilla Mo Cholmóc, rí Laigen, & da h-Úa Lorcan, & Murcadh rí h-Úa Muiredaigh & a brathair, & Mac Iaraind Ua Fhiachrach, rí h-Úa n-Enechalais, & da mac Mail-mordha h-Úi Domnaill & a brathair, & Gilla Padraic Ruadh, rí Osraige, et ailíí.
Maghnus, ri Lochland & na n-Indsi, fer ro triall forbais for Erinn, do marbad a n-Ulltaib.
p.25
Amalgaid mac Aedha maic Ruaidrí, do Clainn Coscraigh, do marbad da athair & da máthair & da brathair a n-dighail a n-dalta .i. Concobar mac Ruaidri h-Úi Conchobair, ro marb-som.
Ben do breith da lenam a n-aenfecht isin bliadain-si, & aen-chorp aco otha a m-braghaid co rigi a n-imlinn, & a m-boill co coir cen-motha sin, & aigedh cáich dib ara cheli.
K. ui.
Fiachra h-Úa Flaind, taisech Sil Mail Ruanaid, occisus est o Conmaicnib.
Gilla Crist h-Úa Echtigirn, espoc Cluana Maic Nois, quieuit.
Cu Ulad h-Úa Caindelban do escar a Traigh Baile & a ég ic a thaig.
K. i.
Mac Gilla Bruite maic Thighernan, rí h-úa m-Bríuin Brefne & Gaileng, do marbad do macaib a máthar fein .i. do macaib Donncaidh maic maic Cailig h-Úi Ruairc.
p.26
Concobur h-Ua Mael Sechlainn maic Concobair do marbad .i. rí Midhi, le Mumnechaib, no is la h-Uib Briuin Brefne ad-bath.
Muirgius h-Úa Concenaind, rí h-Úa n-Diarmuda mortuus est.
Domnall mac an Guit h-Úi Mail Sechlainn do marbadh do Cenel Fiachach.
K. ii.
Donncadh mac Murchaidh maic Flaind h-Úi Mail Sechlainn, ri Midhi, do marbad do Mumneachaib.
Domnall mac Ruaidrí h-Úi Concobair do aithrighadh do Connachtaib, & a brathair .i. Tairrdelbach Mór, do rigadh tosach rigi Tairrdelbaig. Ic Atha in Termuind do righadh.{folio 20a2}
Muirchertach h-Úa Mael Sechlainn do aithrigad, & rige Midhi do Murchadh mac Flaind.
Kl. enair for cetain.
p.27
Concobur Cisenach h-Úa h-Eochada, rí Ulad, do marbadh. rí Ulad.
Tene gelan & gaeth isin bliadain-sin.
Kl. enair for cetaín & a .u. dec fuirri, & bliadan bisex & milisimó centesimo ochtauus annus ab Incarnatione Domini.
Mael Finnen mac Donngaile aird-espoc Laigen.
Mac maic Aigenaín, rí Láigse subíta morte periit.
Luimneach do loscud in oc anno.
Domnall mac Donnchaidh h-Úi Ruairc, rí h-Úa mBríuin Brefne, occisus est o Cairpri.
Díass do marbadh do thenidh gelan a Termand Chaelaind.
Crech la mac n-Domnaill mac maic Lochlainn .i. rígdamna Ailig, isin Corand, co ruc bu imda & bruid.
Creach la h-Ulltaib i n-Uib Meith, cor' airgset uili acht bec.
Goll Garbraidhe h-Úa h-Eochada, rí Ulad, occisus est o
p.28h-Úu Mathgamna. rí Ulad.
h-Úa Cerbaill, ríg Eoganachta Locho Lein, occisus est o brathair fein.
Troscud samaidh Ciarain for Muiredhach h-Úa Mael Sechlainn oc cuindchid saire Cilli Moire i Muig in Fhir, & as moch do-righne Dia a índeachadh .i. tasc Muirchertaig fo Erinn & argaín Midhi.
Kl. enair for áine & .xx.ui. fuirre, & caisc for septkl. mai (& min)chasc a samradh.
Creach la Muirchertach h-Úa Mael Sechlainn, la ríg Temrach, cor' airg Firu Roiss & cor' marbad a ri .i. h-Úa Find, do fáesam Bachla Issa & comarba Padraic, sed uindicauit Deus.
Sluagad la Muirchertach h-Úa mBriuin co feraib Muman & Midhe a Condachtaib a n-Uib Bríuin Brefne, co tuc bu & brait moir, & co n-dechatar for indsib Locha h-Uachtair, co tucsad bruid estib. Taníc iarsin h-Úa Ruairc & h-Úa Briuin, cor' cuirsed h-Úa MaelSechlainn asa longport & tucsat ár Fer Midi im mac Gilla Fhulartaigh et alios cum eo.
p.29
Ard m-Brecan cona templaib do loscud la h-Uib Briuin & daíne do loscadh & bruit do breth as.


text:
Tapadh leat airson Firefox a luchdadh a-nuas! Leis nach eil sinn ag obair air prothaid, tha làn saoirse againn rudan innleachadh as do leth, gun impidh mhalairteach sam bith oirnn. Còrdaidh an diofar riut, nàile.
- 1. Tòisich air le bhith a' briogadh air "Ruith". Bu chòir dhan luchdadh a-nuas tòiseachadh gu fèin-obrachail. Mur an tòisich, briog an-seo. Dh'fhaoidte gum feum seo beagan mhionaidean ach 's fhiach am fuireach.
- 2. Nuair a gheibh thu brodadh, slaod ìomhaigheag Firefox air dealbh pasgan nan aplacaidean agad. Briog air "Ruith" gus draoidh suidheachadh Mozilla Firefox a chur gu dol. Lean ris na ceumannan ann an uairsin (rinn sinn seo cho furasta 's a ghabhas).
- 3. Slaod ìomhaigheag Firefox o phasgan nan aplacaidean air an doca. Briog air Firefox an uairsin uair sam bith a bhios feum agad air an lìon! Tha gach rud deiseil a-nis airson cothrom a thoirt dhut air an eadar-lìon. Dèan briogadh dùbailte air ìomhaigheag Firefox uair sam bith a tha thu airson falbh air an eadar-lìon.


text:
Ùrnaigh an Tighearna
Tha Ùrnaigh an Tighearna na Ùrnaigh as cudromaiche anns a' chreideamh Crìosdaidh. A-reir dualchas, agus an Tiomnadh Nuadh, thubhairt Ìosa Chrìosd fhèin an ùrnaigh seo.
- Ar n-Athair a tha air nèamh, Gu naomhaichear d' ainm.
- Thigeadh do rìoghachd. Dèanar do thoil air an talamh, mar a nithear air nèamh.
- Tabhair dhuinn an-diugh ar n-àran làitheil.
- Agus maith dhuinn ar fiachan, amhail mar a mhaitheas sinne dar luchd-fiach.
- Agus na leig ann am buaireadh sinn; ach saor sinn o olc:
- oir is leatsa an rìoghachd, agus an cumhachd, agus a' ghlòir, gu sìorraidh.
- Amen.


text:
Cogadh Catharra Ameireaganach
Thachair an Cogadh Catharra Ameireaganach eadar 1861 agus 1865 eadar na stàitean a deas a bha a' strì dùthaich neo-eisimeileach stèidheachadh agus na stàitean a tuath a bha airson an dùthaich a chumail aonaichte. Thàinig an cogadh gu crìoch nuair a bhuanaich na Stàitean a Tuath. 'S e cogadh a b' fhuiltiche ann an eachdraidh na Stàitean Aonaichte. Chaidh tòrr is 600,000 saighdearan a mharbhadh ann.
Adhbharan[deasaich | deasaich an tùs]
Anns a' cheann a deas na Stàitean Aonaichte, bha mòran de dhaoine a bh' air an cumail ann an tràillealachd, daoine dhubha a bh' air an toirt thar a'Chuain Siar bhon Afraga. Ged a bha tràillealachd ceadaichte air feadh na Stàitean Aonaichte aig àm an Aramach, 's ann ann an ceann a deas gu h-àraidh a dh'fhàs i cudromach dhan eaconamaidh ionadail anns na bliadhnaichean a lean deireadh an Aramach. Aig an dearbh àm , chaidh tràillealachd à bith buileach anns a' cheann a tuath.
Aig àm a' chogaidh 1812 eadar na Stàitean Aonaichte agus a' Bhreatainn Mhòr, bha an aon uibhir de stàitean saora sa bha stàitean far an robh tràillealachd ceadaichte. Bha sin a' ciallachadh gu robh co-ionnanachd eadar an dà chuid de stàitean anns an t-Seanaid far an robh dhà sheanair aig gach stàite. Cha robh na stàitean tràillealachd deònach idir an cuid co-ionnanachd a chall. Mu dheireadh ann an 1820, cho-dhùin iad, bho sin a-mach stàitean ùra a leigeil a-steach nan càraidean, an dàrna tè saor agus an tè eile tràillealachd. Mar sin, cha chailleadh na stàitean tràillealachd an cuid co-ionnanachd de chumhachd.
Ach tro thìde, dh'fhàs tràillealachd na bu chonspaidiche anns na stàitean a tuath. Nochd iomairtean aig an robh amas cuir às dhan tràillealachd anns na stàitean a deas agus dh'fhàs na stàitean a tuath aindeònach stàitean tràillealach a bharrachd a leigeil a-steach do na Stàitean Aonaichte.
Thòisich cùisean a' fàs teann anns na bliadhnaichean a lean an cogadh an aghaidh Meagsago. Bhuanaich na Stàitean Aonaichte dhaibh fhèin cuid mhòr dhen dùthaich a bh' aig Meagsago ro làimh agus air sàilleabh sin, bho sin a-mach, bha deasbad mòr ann: am biodh na stàitean a rachadh a chruthachadh às tràillealachd neo saor?
Thàinig an deasbaid gu teann ann an 1854 nuair a chaidh roinn Kansas stèidheachadh. Chaidh co-dhùnadh gum b' e muinntir Kansas fhèin a cho-dhùnadh an tigeadh Kansas a-steach mar stàit thràillealachd neo shaor. Thàinig tòrr mòr de dhaoine a-steach dhan Kansas, cuid airson tràillealachd 's cuid an aghaidh 's an dàrna taobh a' feuchainn an taobh eile a phutadh a-mach às an Kansas. Bhris fòirneart a-mach 's mhair seòrsa de chogadh catharra ann an Kansas mu leth-dhusan bliadhna gu ruige thoiseach an cogadh catharra aig ìre nàiseanta.
Sgaradh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig cùisean gu ceann aig ìre nàiseanta ann an 1860 aig àm iomairt an taghaidh. Gheall Abraham Lincoln nach leigeadh e tuilleadh stàitean ùra a thighinn a-steach ach mar stàit shaor. Dhiùlt cuid de na stàitean a deas ghabhail ri sin, oir bha fhios aca gun chailleadh iad an cuid de chumhachd anns an t-Seanaid. Nuair a chaidh Abraham Lincoln a thaghadh, dhealaich a' chiad shreath de stàitean bho na Stàitean Aonaichte mar a leanas:
- Carolina a Deas, 20 an Dùbhlachd, 1860
- Mississippi, 9 am Faoilleach, 1861
- Florida 10 am Faoilleach, 1861
- Alabama 11 am Faoilleach, 1861
- Georgia 19 am Faoilleach, 1861
- Louisiana 26 am Faoilleach, 1861
- Texas 1 an Gearran, 1861
Air an 4 an Gearran, 1861, chruinnich riochdairean às na stàitean Carolina a Deas, Georgia, Alabama, Mississippi agus Florida ann an coinneamh ann an Montgomery, Alabama. Roghnaich iad bun-reachd a chruthaich na Stàitean Co-fheadarail Ameireagaidh (SCA).
Aig an dearbh àm, chruinnich na Co-fheadarailich na mailisidhean a bh' ann mar tha ann an arm agus thòisich iad ri bheir air na dùin fheadarail air feadh na Co-fheadarailis gus mu dheireadh cha robh air fhàgail aig na Feadarailich eadar Texas agus Carolina a Deas ach trì Dùin, nam measg: Dùn Sumpter aig Charleston, Carolina a Deas.
'S ann air eilean ann am meadhan a' bhàigh aig Charleston a bha Dùn Sumpter agus bha am freiceadain feadarail air a chuairteachadh le feachdan a deas. Theann na saighdearan a deas losgadh air an dùn air an 12mh a' Ghiblean, 1861 ann an ionnsaigh a mhair fad latha agus rug iad air.
Mar fhreagairt, dh'iarr an Ceann-suidhe Lincoln air na stàitean eile mailisidhean a chruinneachadh dhan Riaghaltas Fheadarail na reubaltaich a chuir sìos. Dh'adhbharaich an gairme seo dàrna sreath de sgaraidhean mar a leanas:
- Virginia, 17 an Giblean
- Arkansas, 6 an Cèitean
- Tennessee, 7 an Cèitean
- Carolina a Tuath, 20 an Cèitean
Gu ruige seo, bha na stàitean seo deònach gu leòr fuireach leis na Stàitean Aonaichte ach cha robh iad deònach dhol gu cogadh an aghaidh nan stàitean a bha a' fàgail na Stàitean Aonaichte agus chruinnich iadsan dhan Co-fheadairaileas. Ach dhiùlt an ceann iar-dheas Virginia ghabhail pàirt dhen sgaradh sin agus dhealaich iadsan bhon Virginia agus bhon sgaradh-sa, chruthaich iad stàit ùr do na Stàitean Aonaichte: Virginia an Iar.
Bha a-nis 11 stàitean nam ball dhen Cho-fheadaraileas. Bha 4 stàitean tràillealachd a bha fhathast còmhla ris na Stàitean Aonaichte: Missouri, Kentucky, Maryland agus Delaware.
Coimeas eadar an Dà Thaobh[deasaich | deasaich an tùs]
Aig toiseach a' Chogaidh Catharra, bha 34 stàitean anns na Stàitean Aonaichte, 15 diubh tràillealachd 's 19 dhiubh saor. De na 15 stàitean tràillealachd, dhealaich 11 bho na Stàitean Aonaichte.
Seo a leanas beagan àireamhan-shluaigh:
Àireamh-shluaigh sna Stàitean Aonaichte air fad: 31,191,876 (1860)
Àireamh-shluaigh air am briseadh sìos a-rèir roinn:
Fìor Ceann a Deas a ghabh pàirt anns a' chiad sgaradh:
- Àireamh-shluaigh air fad 4,869,141
- Àireamh de thràillean 2,312,352
- % Tràilleil 47%
Dàrna Sreath Sgaraidh (Arkansas, Tennessee, Carolina a Tuath, Virgina:
- Àireamh-shluaigh air fad 4,134,231
- Àireamh de thràillean 1,208,798
- %Tràilleil 29%
Stàitean Tràilleil nan Crìochan (nach do dhealaich)
- Àireamh-shluaigh air fad 3,212,041
- Àireamh de thràillean 432,586
- %Tràilleil 13%
Stàitean a Tuath (seachd na Stàitean an fhìor chinn an iar nach do gabh pàirt sa cogadh) Àireamh-shluaigh air fad 18,048,790
Bha 9 millean neach a bha a' fuireach anns na Stàitean Co-fheadarail, 3.5 dhiubh nan tràillean an coimeas ri tòrr 's 21 millean anns a' cheann a tuath agus anns na crìochan le ach 2% dhiubh nan tràillean. Cha robh an Co-fheadaraileas deònach tràillean a chleachdadh mar shaighdearan. Tha sinn a' ciallachadh gun robh an Co-fheadaraileas a' tarraing nan saighdearan aca à àireamh-shluaigh de 5.5 milleanan neach aig an dearbh àm sa bha bha an riaghaltas Feadarail a' tarraing nan saighdearan acasan à 21 millean. Na bu mhiosa na sin dhan Cho-Feadaraileas, mar a lean an cogadh, theich cuid mhòr de na tràillean acasan dhan cheann a tuath far an deach iad dhan arm agus shabaid iad an aghaidh a' Cho-fheadarailis.
Toiseach a' Chogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh glacadh Dùin Sumpter, ghairm Ceann-suidhe Lincoln 75,000 saighdearan mailisidh a-steach dhan seirbhis an riaghaltais fheadarail airson 90 làithean gus ar-a-mach a chuir sìos. Sa cheann an ear, bha cùisean gu math cugallach an toiseach. Bha feachdan a deas gan cruinneachadh air taobh thall na h-aithne Patomac ann an Virginia mu coinneamh Washington D.C. Agus 's e glè bheag de shaighdearan bho thuath a bh' anns a' bhaile fhèin a bheireadh dìon air 's b' e gu math duilich do na feachdan bho thuath faighinn a-steach air air sàilleabh aimhreit a bh' air cùil a' bhaile ann an Maryland.


text:
Bean-shìdh
Tha bean-shìdh no bean shìth 'na creutair 'san beul-aithris na h-Éireann, am facal a bhith bunaichte bhon Ghaeilge Shean ben síde, Gaeilge bean sídhe no bean sí (bean agus sìdhe a bhith 'nan tuiseal ginideach). Tha na sìdh bunaichte bho diathan Ghàidhealach ro-Chrìosdaidheach.
Nuair bhàsaich buill nan comann mòr nan Gaeil (an Clann uí Gráda, an Clann uí Néill, an Clann uí Bríain, an Clann uí Conchobhar, agus an Clann mhic Caomhánach), sheinneadh bean-shìdh caoineadh dualchasach an dèidh dham bhàs. Gu dualchasach, bha bean-shìdh mhòr aig roinn nan teaghlaichean mòra nan Gaeil comannaichte riutha, a dhèanadh teachd an làthair a sheinn an caoineadh seo an dèidh bàs 'san teaghlach. Innsidh na sgeulan mar a faodaidh (nuair bhàsaich ball an teaghlaich fada air falbh) an teachd an làthair no, ann an roinn nan sgeulan, an fuaim na mnà-sìdhe a' chiad for am bàis a bhith.
Nuair bha na beul-aithrise eadar-theangaichte a-steach dham Bheurla, bha sònrachadh eadar na mnàthan-shìdh agus na sìthichean eile air chur an aithne nach eil a' nochdadh a mhaireann 'sna sgeulan tùsaile 'nan dealbhan (Gaeilge no Gàidhlig) tùsaile. Gu coltach, dh'fhàs an caoineadh an tiodhlacaidh ràn brònach le a th' am bàs air chur an cèill. 'Sna sgeulan seo, thàinig a' cluinntinn an caoineadh na mnà-shìdh a chur air manadh air bàs 'san teaghlach agus comharraichidh a' faicinn a' bhean-shìdh an bàs neach fhèin.
Tha lèineagan geala gu tric mu mnathan-sìdhe agus tha gruag fhada bhàn aca gu tric, mar a sguabaidh iad le cìr an airgid, mion-fhiosrachadh a chuir an sgoilear, Patricia Lysaght, às leth ri breisleach le ur-sgeulachdan dùthchaile nam maighdean-mhara. Riochdaich sgeulan eile iad ann an lèineagan uaine no dubh le bratan-falaich liath.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Évelyne Sorlin, Cris de vie, cris de mort : les fées du destin dans les pays celtiques., Helsinki : Suomalainen Tiedeakatemia, 1991 ISBN 951-41-0650-4.
- Patricia Lysaght, The Banshee: The Irish Death Messenger, 1986, Roberts Rinehart Publishers ISBN 1-57098-138-8
- Katharine Briggs: An Encyclopedia of Fairies, 1976, Pantheon Books ISBN 0-394-73467-X
- The Banshee le Josh Grant


text:
Luchd-obrach mì-laghail an grèim an Steòrnabhagh
- 4 An Dàmhair 2013
Chaidh ochdnar luchd-obrach mì-laghail à Bangladais a chur an grèim ann an Steòrnabhagh.
Chuir oifigich in-imreachd Oifis na Dùthcha, le taic nam poileas ceathrar an grèim aig Bangla Spice agus Takeaway Istanbul air Sràid na h-Eaglaise, agus ceathrar eile aig a' Bhalti House air a' Mhol a Deas.
Thèid an toirt gu ionadan in-imreachd mus tèid an cur a-mach às an dùthaich.
Dh'fhaodadh càin cho mòr ri £40,000 a dhol air na taighean-bidhe.


text:
Soillse
Tha Soillse a' toirt còmhla ann an com-pàirteachas Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean,agus Oilthighean Obar Dheathain, Ghlaschu is Dhùn Èideann.
Daoine
Fios air an Sgioba Stiùiridh aig Soillse; am Bòrd Stiùiridh, agus a' Chomataidh Cho-chomhairleachaidh.
Foillseachaidhean
Tha na pàipearan rannsachaidh aig Soillse air poileasaidhean, foghlam, agus Gàidhlig anns a' coimhearsnachd an seo.
Geàrr-aithrisean Rannsachaidh
Tha na Geàrr-aithrisean Rannsachaidh aig Soillse air cuspairean ceangailte le glèidheadh agus ath-bheothachadh na Gàidhlig an seo.
Naidheachdan/Tachartasan
Co-labhairt CAER/Soillse 2015: 28mh - 30mh dhen Chèitean
Thursday January 29th 2015
Tha Soillse a' sireadh thagraidhean airson manaidseir pròiseict
Friday December 5th 2014
Tha Soillse a’ sireadh neach-rannsachaidh ann an sòiseo-chànanachais
Sunday November 30th 2014
Prìomh-ghoireas ùr airson measadh agus leudachadh comasan labhairt sa Ghàidhlig
Wednesday November 12th 2014
Tasglann chudromach de 10 millean facal Gàidhlig air a chur air bhog
Tuesday November 11th 2014


text:
Achadh na Càiridh
'S e clachan anns a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Achadh na Càiridh (Beurla: Achnacarry).[1] Tha am baile suidhichte eadar Loch Lòchaidh is Loch Airceig. Tha Drochaid an Aonachain faisg air a' chlachan agus tha e mu 15 mìltean air àird a tuath a' Gearasdain. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 56′ 42.62″ Tuath agus 4° 59′ 53.46″ Iar.
Chaidh Caisteal Achadh na Càiridh a thogail ann an 1655 le Sir Eoghainn MacAilein Cameron. Ach chaidh an caisteal a chur às an dèidh Blàr Chùil Lodair. Ann an 1802 thogadh caisteal ùr anns an dearbh àite anns an stoidhle ris an canar Scottish Baronial style.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 177 877


text:
Eilthireachd
Tha eilthireachd a' ciallachadh fàgail na dùthcha far an robh duine no daoine a' fuireach (mar as àbhaist an dùthaich far a rugadh agus a thogadh iad) airson a dhol a shuidheachadh ann an dùthaich eile.
Tha iomadh adhbhar ann airson eilthireachd a dhèanamh: mar eisimpleir, faodaidh iad a bhith poileataigeach, eaconomach, pearsanta no co-cheangailte ri creideamh. Faodaidh daoine a' dol a dhùthaich cèine airson am beatha aca a leasachadh, ach mar an ceudna faodaidh iad a bhith a' teicheadh gus am beatha a chumail.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC: Eilthireachd à Alba, 1830an-1939 (fiosrachadh airson sgoiltean)


text:
SS Great Britain
Chuireadh an SS Great Britain air bochd aig Bristol ann an 1845. B’ ise an dàra tè de na trì luing mhòir a dhealbh an t-innleadair ainmeil Isambard Kingdom Brunel. B’ innte a chiad long-chuain a chaidh air togail le slige iarainn agus a chiad long-chuain a bhi iomanaichte le bidhis, ged ’s a bha làn seoil orra cuideachd.
Tha a slige 274 troighean anns an fhàd 'us bha i uidheamaichte le innealan fiarachd a dhealbh Brunel fhèin. Aig an àm cha ghabhadh e dhèanamh a thogail inneal-stoith le comas a thionndaich luath gu leòr a dh’ioman bidhis-uisge gu dìreach, airson an aobhar sin, dh’iomain na h-innlean fearsaid na bidhis tro bheart de rothan-fhiacalachd le riochd-bheairt 1:3. (1 car a-staigh: 3 car a-mach). Bha i grunnan bliadhna air an triall ri Astràilia agus nuair a bha a latha seachad anns a’ mhalairt siud, chaidh a chleachdadh mar slige gual aig Port Stanley anns na h-Eileanan Mailbheana. Mu dheireadh chaidh i air tìr an siud, far an do laighe i air a’ chladach gu 1976, nuair a chaidh a toirt dhachaidh ri Bristol. Chaidh a ath-uidheamachadh a bhi na long-taisbeanaidh, mar a tha i chun latha an diugh (2008).
Seolaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Fad: 322 ft (98.15 m)
- Leud: 50 ft 6 in (15.39 m)
- Aird (Druim gu Priomh-Uachdar): 32 ft 6 in (9.91 m)
- Cuideam: 1,930 tunna Breatuinneach (2,161 gearr thunna, 1,961 tunna metreachd)
- Meud-Steallaidh: 3,018 tunna fada (3,380 gearr thunna, 3,066 tunna metreachd)
Inneal[deasaich | deasaich an tùs]
- Cumhachd Claraichte: 1,000 Eich
- Cuideam Iomlan: 340 tons
- Eagar: 4 Siolandairean fiarach, an cruth "V" bun os ceann.
- Siolandairean: 88 (220 cm) tarsuinn x 72 oirlich (180 cm) sguib
- Car per mionaid: (Macs) 20 CPM
- Meud Crom-fhearsaid: Fad: 17 troighean (5.18 m) agus tarsuinnead 28 oirlich (71 cm)
Bidhis-Uisge[deasaich | deasaich an tùs]
- Tarsuinnead: 15'6"
- Cuideam: 77 cwts (3,912 kg)
- Luaths sniomhaidh: 55 CPM
Data eile[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgioba
- Caile Chonnaidh: 1,100 tunna of guail
- Caile Uisge: 200 tunna
- Caile Bathair: 1,200 tunna
- Cosgais a thogail: £117,295


text: Dobretha rogha {folio 6b2} doib, cid biadh noragad di n-echaib. Isbert Connall & Loegairi airthend da bliadna do tabairt dian-echaib. Gran eorna immoro rotogh Cuculaind dia eochaib. Feotar and an oidhce sin. Rainnter in bandtracht etorra a tri: dobret Findubair & .l. ingen impi a tech Conculaind, dobreth Sadb Sulbair ingen ali Ailella & Medba & .l. ingen impi i farrad Connaill, dobreth Concend ingen Cet maic Magach & .l. a ingen a farrad Loegairi Buadaig. Notathuiged Medb fesin co menic a tech a mboi Ququlaind.


text:
Biel/Bienne
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eilbheis a th’ ann an Biel (Gearmailtis) neo Bienne (Fraingis). ‘S ann às an Dia Ceilteach Belenus a tha an t-ainm (Gàidhlig Bealltainn). Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1142 mar Apud Belnam ged an robh daoine air a bhith a’ fuireach an seo ro àm nan Ròmanach. Tha e suidhichte dìreach ri taobh Loch Biel (Gearmailtis: Bielersee, Fraingis: Lac de Bienne), aig 668m os cionn ìre na mara[1] anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Bern, 102km air falbh bho Zürich, 132km bho Ghenève agus dìreach 26km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 51,203 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 10mh baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Biel/Bienne, ach tha Fraingis aig mòran dhaibh cuideachd.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Nicolas George Hayek (1928 – 2010 neo 1349) am fear a stèidhich a’ chompanaidh Swatch.
- Georges Item (1927: Dealbhadair.
- Jacques Moeschler (1954): Cànanaiche.
- Raymond Bruckert (1935): Sgrìobhadair.
- Roland Kuhn (1912 – 2005): Inntinn-eòlaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Iserlohn[4]


text:
Liosan air màl do Steòrnabhagh
- 2 An Dùbhlachd 2013
Chaidh pròiseact ùr a chur air dòigh ann an Steòrnabhagh far a bheil liosan gan toirt seachad air màl.
'S iad Buidheann Ghàrnairleachd Leòdhais agus na Hearadh a tha os a chionn.
Fon phròiseact thèid pìosan talmhainn air cùl Colaiste a' Chaisteil, anns a' Ghearradh Chruaidh, a thoirt do dhaoine a dh'iarras an cuid ghlasraich fhèin fhàs.
Tha fèill mhòr air liosan ann am mòran sgìrean o chionn beagan bhliadhnaichean, agus barrachd is barrachd dhaoine airson an cuid fhèin fhàs.
Treabhadh
"Bha dùil againn gum biodh beagan de dh'obair againn airson daoine fhaighinn airson lìonadh an àite," thuirt Aonghas Moireach, a tha an sàs sa bhuidhinn.
"Ach a rèir nan àireamhan a tha sinn a' faighin a-steach tha an t-uabhas ag iarraidh pìos beag talmhainn.
"Mar a tha cùisean a' fàs cho daor 's cho gann an-diugh tha iad ag iarraidh na glasraich aca fhèin a chur, 's gum bi iad aca fhèin.
"Ma tha duine sam bith ag iarraidh an ainm a chur a-steach airson pìos talmhainn fhaighinn, faodaidh iad tighinn thugainn, dhan mhargaid Disathairne.
"Chan eil mi buileach cinnteach cionnas a chuireas sinn a-mach iad fhathast, an e, mar gun canadh tu "lucky dip" a bhios ann, no "gheibhear mar a thigear", ach chì sinn mar a dh'obraicheas e a-mach.
"Chan eil mi cinnteach co mheud a bhios againn fhathast.
"Bidh sinn an dòchas gum bi 30 againn, ach an-dràsta tha faisg air 20 ainm againn.
"Tha mi a' smaoineachadh gum biodh iad timcheall air 20 troigh de leathad, agus timcheall air 50 troigh de dh'fhaid.
"Tha sinn an dèis feansa ùr a chur timcheall air an àite, agus an dèis a threabhadh.
"Ach tha sinn an dòchas gum faigh sin air a rotabhatadh ro dheireadh na bliadhna.
"Ach às dèidh dhuinn na stoban a chur ann, bidh iad an uair sin deiseil airson an cur a-mach air màl.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil sinn a' bruidhinn air gum biodh am màl timcheall air £25 sa bhliadhna.
"Bidh iad a' coimhead ris cuideachd gum feum iad a bhith nam buill den bhuidhinn, 's tha sin a' cosg £17 sa bhliadhna cuideachd airson nan rudan a bhios sinn a' cur air adhart son na margaid, na stallaichean 's rudan den t-seòrsa sin, 's an àrachas is rudan den t-seòrsa sin.
"Tha sin a' cosg airgid, 's feumaidh sinn airgead a thoirt a-steach airson a bhith a' pàigheadh nan rudan sin.
"Bidh parcadh gu leòr ann dhan a h-uile duine aig an làraich cuideachd," thuirt iad.


text:
Deòrsa I Bhreatainn is Èireann
- Rugadh: 1660, sa Ghearmailt
- Bha e de theaghlach uasal Hanobhair
- Na Rìgh Bhreatainn: 1mh Lunasdal 1714
- Bas: 1727
- Shealbhaich a mhac, an darna Rìgh Deòrsa.
Carson Deòrsa?[deasaich | deasaich an tùs]
Rinneadh ban-oighre don Bhan-rìgh Anna dheth Sophia, mathair Dheòrsa, an 1701. Chaidh Sophia, a bha de shliochd Sheumais VI Alba is I Shasainn, agus bha cuideachd na pròstanach, a thaghadh le uaislean pròstanach Shasainn a-chum is nach fhaigheadh Na Stiùbhartaich agus an luchd-leantainn na Seumasaich an rìoghachd air ais nan caochladh Anna gun sliochd. Chaochail Sophia corra sheachdainean mus deach crun Bhreatainn a bhuileachadh air a mac Deòrsa air a' chiad latha dhen lunasdal, 1714.


text:
Balla Mòr Shìona
Thathar a' meas gur i aon obair cho iongantach a th' ann am Balla Mòr Shìona 's a rinn mac an duine riamh. Tha e tòiseachadh aig a’ mhuir air an taobh an ear agus a leantainn air taobh tuath is iar-thuath na dùthcha fad còrr is 6, 700km (4,160 mìltean).
An dàrna h-iongnadh air an t-saoghal?[deasaich | deasaich an tùs]
'S fìor iongantach ciamar a chaidh a chur suas ann an cuid de na h-àiteachan uabhasach anns am bheil am balla seo na sheasamh gu daingeann o chionn còrr is dà mhìle bliadhna. Uime sin, ma theirear gur h-iad Barr-chaoil na Èipheit an t-iongnadh as motha a th' air an t-saoghal, faodar a ràdh gur e Balla Mòr Shìona an dara h-iongnadh.
Tuairisgeul[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e air a thogail sa chuid as motha air cloich, 's air cloich-chrèadha, agus tha tùir air a mhullach astar goirid o chèile. Bha e mar sin air dòigh 's nan cuirte dragh air freiceadain aon tùir gum b' urrainn freiceadain an da thùir a b' fhaisge tighinn gan cuideachadh. Anns gach àite a bha furasta do nàmhaid a ruigsinn, bha daingnichean làidir air an togail. Ann an àiteachan tha am balla dùbailte, agus ann an corra àite trì-fillte, ach faisg air a cheann an iar dheth chan eil ann ach dùn mòr talmhainn. Tha e ann an cuid a dh'àiteachan a' dìreadh 's a' teàrnadh chreagan is bheanntan àrda.
Tha e air a thogail le balla tana cloiche air gach taobh dheth, agus eadar an dà bhalla air a lìonadh le talamh, air dhòigh 's gun saoileadh duine gum bu chlach air fad e. Tha a chuid ìosal dheth air a dhèanamh de chlachan mòra, agus mu shia troighean bhon làr tha a chlach-chrèadha a’ tòiseachadh agus a leantainn dh'ionnsaigh a mhullaich. Tha am mullach air a chòmhdach le leacan tana mar air cabhsair sràide. Tha na tùir uile mu dhà fhichead troigh a dh'àirde, agus tha am balla ri ghabhail thar a chèile mu fhichead troigh bho làr gu mullach; tha e nas ìsle na sin air na beanntan agus nas àirde na sin anns na glinn. Tha araon am balla 's na tùir nas leithne gu h-ìosal na tha iad gu h-àrd, agus tha geatachan air am fosgladh trompa dh' ionnsaigh nam bailtean air gach taobh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh am balla mòr seo suas leis na Sìonaich mu dhà cheud bliadhna mun do rugadh Crìosd, airson an nàimhdean, na Tartaraich a chumail a-mach; ach an dèidh an saothair uile, fhuair na Tartaraich a-staigh agus thug iad fo chìs iad.
Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am Balla Mòr Shìona dìonta leis an UNESCO cuideachd mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
- Faic cuideachd: Qin Shi Huang
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Troigh
Is aonad fad seann nòs a tha anns an troigh. Tha i co-ionnan ri 305mm, ach an cainnt àbhaisteach cleachdar am facal "troigh" a chiall fad (neo doimhnead) "mu deidhinn 0.3m".
Anns a h-aon dòigh cleachdar am facal "òirleach" anns an latha an diugh le ciall de "mu deidhinn 25 mm" . Tha seo gu math cumanta air làraich togail. Mar eisimplir, càn gu bheil inneal-cladhaidh a gearradh claise agus am fear-fhaire a dh'innse ris an fhear-innil gu bheil feum aige a dhol beagan nas domhainn "Sìos mu deidhinn sia òirlich".
- Tha 12 òirlich ris an troigh.
- Tha 3 troighean ris an t-slat.
- Tha 22 slatan ris an slabhraidh.
- Tha 10 slabhraidh, neo 220 slatan ris an ochdamh (de mhile)
- Tha 80 slabhraidh, neo 1760 slatan ris a' mhile.
- Tha mile mu deidhinn 1609 meatairean.
A bharrachd air sin, tha 6 troighean ann an aitheamh


text:
Usbagastàn
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Usbagastàn[1] neo Usbeagastan[2][3], ainm oifigeil: Poblachd Usbagastàn. Tha i suidhichte ann an Meadhan Àisia.
Tha crìochan aice san ear agus sa tuath le Casachstàn, san iar le Cirgiostàn agus Taidigeastàn agus sa deas le Afganastan agus Turcmanastàn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Fèin-eachdraidh
'S e fèin-eachdraidh a tha air beath-eachdraidh a tha air a sgrìobhadh leis a' phearsa fhèin air a tha i a' gabhail tuairisgeul. Tha fèin-eachdraidh le Benjamin Franklin, Les Confessions (Faoisidean) le Jean-Jacques Rousseau no Leper's Bell (Clag an Lobhair) le Tormod MacGill-Eain am measg an iomadh eisimpleir.
Uaireannan, sgrìobh ùghdar nobhail le prìomh charactar ficseanail ach le feartan làidir den ùghdar agus a bheatha, m.e. David Copperfield le Charles Dickens.
Air an làimh eile, thathar fèin-eachdraidh uaireannan air a sgrìobhte le "bòcan-sgrìobhadair": mar eisimpleir, faodaidh neach-naidheachd "fèin-eachdraidh" de chluicheadair buill-choise a sgrìobhadh mar gum biodh i air a sgrìobhadh leis a' chluicheadair fhèin.


text:
Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach no St. Vincent agus na Grenadines[1] Tha i na laighe anns na Lesser Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach eadar Naomh Lùisia agus Greanada. Tha Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach a’ gabhail a-staigh St. Vincent, an t-eilean as motha, agus 2/3 de na Grenadines, buidheann de eileanan beaga. Tha an dùthaich na ball den Cho-fhaitheas.
Anns an roinn eaconomaidh tha an t-àiteachadh gu math cudthromach. Tha tòrr chosnaidhean anns na gàraidhean-bhile banana ‘s coconut. Ach tha roinn na turasachd a’ fàs nas treasa a-nis, gu h-àraid an dèidh dol a-mach an fhiolm: Pirates of the Caribbean. Tha pàirt den fhiolm a’ cluich anns an dùthaich seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Luís Vaz de Camões
B’ e Luís Vaz de Camões neo Camoens (IPA: luˈiʒ ˈvaʒ dɨ kaˈmõjʃ, Mu 1524 – Lisbon, 10 an t-Ògmhios 1580), sgrìobhadair agus Bàrd às A' Phortagail.[1] Thathar dhen bheachd gur e am Bàrd na b’fheàrr a sgrìobhadh a-riamh sa Phortagailis a bh’ann Camões; Sgrìobh e rud neo dhà san Spàinntis cuideachd. Thathar ag ràdh gur e àthair a' Phortagailis a th’ann Camões leis cho ealanta ‘s a tha a chuid Dhàn Mhòir, air a bheil Os Lusíadas.[2] Tha e cho ainmeil anns A' Phortagail ri Cervantes san Spàinn neo William Shakespeare ann an Sasainn.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil tòrr fhiosrachaidh againn mu dheidhinn a bheatha ach stòraidhean gun chinnte. Tha e coltach gun do rugadh e ann an Alenquer, Coimbra neo Lisbon mu 1524, ach s’ dòcha gun do bhuineadh e do theaghlach à Chaves ann an ceann a tuath na dùthcha. Tha fheadhainn a’ creidsinn gur b’ e Simão Vaz de Camões agus Anna de Sá e Macedo a phàrantan. Le sin, bhiodh càirdeas a bhith ann taobh àthair leis a’ Bhàrd Vasco Pires de Camões às A’ Ghàilis agus taobh a mhàthair leis a’ Mharaiche ainmeil Vasco da Gama.[3] Chaochail àthair Chamões thall thairis ann an Goa.
Bha Camões fhèin a’ fuireach uaireigin ann an Coimbra far am biodh e na oileanach nan Daonnachdan, s’ dòcha aig Manachainn Shanta Cruz, leis gu robh bràthair àthar na mhanach an sin.[4] A dh’aindeoin gu bheil sgrìobhainnean ann mu dheidhinn an fhir sin, air an robh Bento de Camões, chan eil dearbhadh ann a shealleas gu robh am Bàrd fhèin idir ann co-dhiù. Ach, tha e cinnteach gun d’fhuair e deagh oideachaidh ann an àite air choireigin, leis cho ealanta, foghlaimte ‘s a bha na rudan a sgrìobh e.
Bha e an sàs san Arm is e na shaighdear, is fiù’s chaill e sùil ann an cath an aghaidh nan Arabach, ann an Ceuta, sa bhliadhna 1549.[5] Thill e gu Lisbon ann an 1551, far a leanadh e beatha gu math drùiseil. Bha iomadh leannanan aige, chan eil dìreach eadar na ban-uachdarain, ach fiù’s leis a’ Bhan-phrionnsa Maria, piuthar an Rìgh Manuel I fhèin. Ann an 1553, an dèidh a bhith sa phrìosan air sàilleabh tusaid air choireigin còmhla ri Gonçalo Borges,[6] b’fheudar dha a dhol chun Na h-Innseachan, an dèidh leth bhliadhna a chur seachadh air an dùthaich. Tha sgrìobhainnean ann a dhearbhaidh sin. Chaidh e gu Goa agus tha e coltach gun do sgrìobh e a’mhòr-chuid dhen obair aige an siud. Bha e ann an trioblaid an siud cuideachd air sàilleabh nach do phàigh e a chuid iasdan.[7] Fhuair e dreuchd mar Chlèireach ann am Macau far an do chuir e crìoch air na Lusíadas.
Thill e dhachaidh, ach chaidh an soitheach aige a chall far a chosta Mhòsaimbic, is b’fheudar dha fhuireach an siud. S’e a charaid Diogo do Couto a lorg ann am Mòsaimbic e, is sgrìobh esan gun robh am bàrd ann am fìor dhroch stàit: "cho bochd gun tigeadh e beò air saothair a chuid charaidean". Phàigh Diogo do Couto cosgaisean turas a’ Bhàird air ais gu Lisbon, far a ràinig Camões mu dheireadh thall, ann an 1569.
Ged an robh e bochd agus tinn, chaidh aige air Os Lusíadas fhoillseachadh ann an 1572, le cuideachadh bho na cairdean aige a bha dlùth air an Rìgh Sebastião I.[8] Ach tha foillseachadh Os Lusíadas gu math dìomhair – Nochd dà eagran san aon bhliadhna agus chan eil fios ann cò a’ chiad fhear. Thug an Rìgh peinnsean beag dha airson na rinn dhan dhùthaich nuair a bha e thall thairis, ach ràinigeadh an t-airgead gu fadalach a-riamh agus cha do shàbhalaich sin am bàrd bhon a’ bhochdainn.[9]
Taobh a chuid obrach liriceach, ghoideadh an leabhar Bàrdachd a sgrìobh e. Le sin, chaidh a chuid obrach liriceach fhoillseachadh an dèidh a bhàis, is chan eil e idir cinnteach dìreach cò a th’ann an fheadhainn air an sgrìobhadh leis a’ Bhàrd. Tha diofar dreachan a chuid obrach liriceach ann, ach chan eil e idir cinnteach gur b’esan a sgrìobh a h-uile càil.
Chaochail e air an air 10mh latha dhen Ògmhios 1580 leis a’ Phlàigh[10] is ‘s e caraid air choireigin a phàigh airson ga thìodhlacadh. Chaidh an tuama aige, faisg air an taigh chailleachan-dubha Shanta Anna ann an Lisbon, air a chall gu tùr san Chrith-thalmhainn 1755, is le sin chan eil fios aig duine sam bith far a bheil a chuid iarsmaidh. A bharrachd air sin, tha dà thuama oifigeil ann, fear sa Mhanachainn Jerónimos agus fear eile sa Charragh-chuimhne Nàiseanta (Panteó Nacional), ann an Lisbon.
Thathar dhen bheachd gur b’e Camões am bàrd na b’fheàrr a-riamh a sgrìobhadh ann am Portagailis, is a chuid obrach leth shlighe eadar Clasaigeas (Classicismo) agus modhalas (Maneirismo). Ann am Bàrdachd neo dhà agus tro chleachdadh nam paradocsan, mar eiseimplear Amor é fogo (Gaol na theine), chithear freumhan an stoidhl bharròc.[11] ‘S e an Duais Luís de Camões (Premio Luís de Camões) am duais litreachail as cudromaiche san Phortagailis an latha an diugh. Chaidh e a stèidheachadh le Riaghaltasan na Portagail agus Braisil ann an 1988.[12]
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
Dàn Mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Bàrdachd Liriceach[deasaich | deasaich an tùs]
- 1595 - Amor é fogo que arde sem se ver (Gaol na theine a’ losgadh gu neo-fhaicsinneach)
- 1595 - Verdes são os campos (Achaidhean a tha uaine)
- 1595 - Que me quereis, perpétuas saudades? (Dè a thogras sibh dhomh, cianalas neo-bhuan?)
- 1595 - Sôbolos rios que vão (Taobh nan aibhnichean gan sruthadh)
Dràma[deasaich | deasaich an tùs]
- 1587 - El-Rei Seleuco (An Rìgh Seleucus)
- 1587 - Auto de Filodemo (Cùis-lagha Fhilodemo)
- 1587 – Anfitriões (Daoine òlach)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ UOL
- ↑ New Advent
- ↑ Finazalarm
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ Finazalarm
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ New Advent
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Premio Camões
- ↑ "The Lusiads" (1800-1882). A' tarraing air 2013-09-01.


text:
An Ròimh
Prìomh bhaile na h-Eadailt agus an roinn Lazio. Tha am baile suidhichte ri taobh na h-aibhneTiber agus tha mu 4.1 millean neach a' fuireach ann. Tha Cathair na Bhatacain, an Vatican City anns a Bheurla, suidhichte anns an iar-thuath. Chaochail Enrique Olaya Herrera an seo ann an 1934. A rèir beul-aithris, chaidh an Ròimh a stèidheachadh air an 21mh den Giblean anns a' bhliadhna 753 RC leis an dà bhràthair ; Romulus agus Remus. Mharbh Romulus a bhràthair agus mar sin chaidh am baile ainmeachadh às a dhèidh agus b' esan a' chiad Rìgh na Ròimhe. Bha an Ròimh air a thogail air 'Cnoc a' Ghrian', a chaidh ath-ainmeachadh 'Palatine', agus dh'fhàs e gus an leudaich e tarsainn air seachd cnuic :
- Palatine
- Aventine
- Capitoline
- Quirinal
- Viminal
- Esquiline
- Caelian
Bha an Ròimh 'na phrìomh-bhaile aig Rìoghachd an Ròimh, Poblachd an Ròimh, Impireachd an Ròimh, na Stàitean Pàpach agus an Rìoghachd Eadailteach mus tàinig e gu bhith, anns an latha an-diugh, 'na phrìomh-bhaile aig Poblachd na h-Eadailte .
Susbaint
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gaius Iulius Caesar (100 RC - 44 RC). Saighdear agus Deachdaire.
- Giovanni Battista Castagna (1521 - 1590), Pàp fad greis ann an 1590.
- Camillo Borghese (1550 - 1621). Pàp bho 1605 gu ruige 1621.
- Giovanni Battista Pamphilj (neo Pamphili) (1574 - 1655). Pàp bho 1644 gu ruige 1655.
- Emilio Bonaventura Altieri (1590 - 1676). Pàp bho 1670 gu ruige 1676.
- Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli (1876 - 1958). Pàp bho 1938 gu ruige 1958.
- Franco Modigliani (1918 - 2003. Eaconamaiche.
- Francesco Totti (1976). Cluicheadair Ball-coise.
- Veronica Scopelliti (1982). Seinneadair.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- ItalyGuides.it: An Roimh, An Eadailt
- Rome Travel Guide Fiosrachadh airson luchd-turais
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Ferrol
‘S e baile mòr agus port cudromach dhan Chabhalach, air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann am Ferrol (Spàinntis: El Ferrol, IPA: feˈrɔl). Tha Ferrol suidhichte aig beul na h-Aibhe Grande de Xuvia aig an Loch mara Ferrol[1] aig ìre na mara.[2] Tha Ferrol 505km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 72km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile na Gàilise.[3] Tha 74,273 a’ fuireach ann am Ferrol,[4] an 100mh baile na Spàinne.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Francisco Franco (1892 - 1975) Deachdaire na Spàinne
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Adeleide
- Lugo
- Mondoñedo


text:
Modesto, Calafòrnia
‘S e baile mòr air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Modesto. Chaidh am baile a stèidheachadh am baile ann an 1870 mar stèisean an trèana[1] agus tha an t-ainm a' ciallachadh beusach san Spàinntis. Tha e suidhichte aig 29m os cionn ìre na mara,[2] sa Ghleann air a bheil Central Valley, eadar na h-aibhnichean Stanislaus agus Tuolumne, 3,803km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 126km bho San Francisco, 2,871km bho Chicago agus 2,683km bho St. Louis.[3] Tha 201,165 duine a' fuireach anns a’ bhaile, an 18mh baile as motha na stàite agus an 95mh fear as motha na dùthcha.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jeremy Renner (1971): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aguascalientes[5]
- Khmelnitskiy
- Kurume
- Laval
- Mengzi
- Vermon
- Vijayawada


text:
(Traditional)
Seinn an duan so dhan Innis igh
An innis uaine as gile trigh
Bidh sian air uairean
A' bagairt cruaidh ris
Ach 's e mo luaidh-sa bhi ann a' tmh
Cit' an trith' an tig Samhradh caomh?
Cit' an trith' a thig blth air craobh
Cit' as bidhche
'S an seinn an smerach
Air bhrr nan gan 's an Innis igh
Tiugainn leam-sa chun na trigh'
'S an fheasgar chiin-ghil aig m an lin
Is chi thu 'm bidhhead
'S an liuthad sersa
De dhe'eoin tha cmhnuidh an Innis igh
An t-iasg as fiachaile dlth do 'n trigh
Is ann m'a chrochan is miann leis tmh
Bidh gillean easgaidh
Le dorgh is lontan
Moch, moch 'g a iarraidh mu Innis igh
O, 's gearr an ine gu'n teirig l
Thig an oidhche 's gun iarr mi tmh
Mo chadal buan-sa
Bidh e cho suaimhneach
Ma bhios mo chluasag 's an Innis igh
Seinn an duan so dhan Innis igh


text:
Itagüí
'S e baile-mòr anns A' Ghleann Aburrá, ann an Antioquia,[1] Coloimbia, a th' ann an Itagüí (IPA:itaˈɡwi). Tha e dìreach ri taobh Medellín, prìomh-bhaile na roinne. 'S e fear dhe na deich bailtean ann an Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín agus 's e baile uabhasach gnìomhasachail a th' ann. Tha am baile suidhichte aig 1,569m os cionn ìre na mara.[2] 'S e Itagüí an 26mh baile as motha na dùthcha.[3] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1774.[4]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil e cho cinnteach cò às a thàinig ainm a' bhaile, ach 's e ainm gu math Tùsanach a th' ann. Tha feadhainn ag ràdh gur e às na faclan ita (clach) agus gui/guei (fo) ann an Cànan nan Nutabe,[5] an tuath a bha nam tàmh an seo ro àm nan Spàinnteach. Saoil feadhainn eile gur e dìreach an t-ainm pearsanta Bitagüí', a bha air ceann-feadhna nan Nutabe, neo fiù 's ainm an tuatha a th' ann.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 235,016 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 21,779 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Itagüí (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann agus 6.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 95,1% dhe na daoine ann an Itagüí leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 94,7% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Itagüí. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Eladio Vélez (1897 - 1967). Dealbhadair.


text:
Ruadhainn
Tha "Ruadhainn" eile faisg air Hunndaidh
'S e baile beag ann am Bàideanach, a' Ghàidhealtachd a tha ann an Ruadhainn (Beurla: Ruthven). Tha e suidhichte mu leth-mhìle (0.80 km) air àird a deas air Ceann a' Ghiùthsaich agus mu 43 mìle (69 km) sa deas air Inbhir Nis anns an Siorrachd tradaiseanta Inbhir Nis.
Rugadh Seumas Mac a' Phearsain, a rinn an "eadar-theangachadh" den bhàrdachd Oisean ann an Ruadhainn ann an 1736.
Mu 400m ear-thuath air aʼ bhaile chithear tobhtaichean Taigh-feachd an Ruadhainn, ionad cudthromach aig an arm dearg anns na deicheadan as dèidh Bliadhna a' Phrionnsa.


text:
Portacomaro
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Portacomaro (Piemontais: Portacomé). Tha e suidhichte aig 226m os cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Asti, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Piemonte, eadar Settimo Torinese agus Alessandria, a 481km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 92km bho Mhilano, 288km bho Phadova agus 272km bho Fhirenze.[2] Tha 1,996 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Bhuinneadh athair Phàpa Frangan do Phortacomaro.


text:
Clach cuid fir
Tha clachan cuid fir cumanta air feadh na Roinn-Eòrpa a Tuath, gu h-àraidh Alba, Innis Tìle (far an canar steintökin riutha), Lochlann agus Sasainn a Tuath. 'S e clachan troma a tha annta mar is trice, gun snaidheadh agus 's e an dùbhlan a tha air daoine tè dhiubh a thogail gus an neart a shealltainn. Tha cuid dhiubh cho trom 's nach deach an togail ach ann am beul-aithris dhaoine. Chaidh an spòrs seo a chur ri co-fharpaisean World's Strongest Man o chionn ghoirid cuideachd.
Susbaint
Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Clach cuid fir[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh clachan cuid fir a chleachdadh mar dhearbhadh neart fhear. Bhathar a' meas òganach na fhear nuair a rachadh aige air clach cuid fir a chinnidh fhèin a thogail gu chrios.[1]
Tha mòran ann a tha ainmeil, nam measg Clachan MhicGlaisein, Clach an Inbhir agus Clachan Gorma Dhail Mhaol Chiarain agus chaidh cuid dhiubh a chleachdadh ann an co-fharpaisean World's Strongest Man is Pure Strength a-mach o na 1980an.[2]
Tha Clachan Gorma Dhail Mhaol Chiarain ann an seann chill Dhail Mhaol Chiarain ann an Siorrachd Inbhir Àir.[3]
Clachan-ultaich[deasaich | deasaich an tùs]
'S e seòrsa eile de chlach a tha sa Chlach-ultaich a gheibhear ann an Alba. Tha tè dhiubh ann an Dùn Tuilm anns an Eilean Sgitheanach air a bheil Clach-ultaich Iain Ghairbh MhicGilleChaluim Ratharsair. Thathar ag ràdh gu bheil cuideam tunna innte.[4]
Dùthaich nam Basgach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha togail chlachan na Spòrs dùthchasach Basgach cuideachd agus canar harri jasoketa ris. Tha iomadh seòrsa ann dheth, ach mar is trice cleachdar clachan cruinn no ceàrnagach. Tha aig daoine ri clach a thogail de chuideam sònraichte cho tric 's a ghabhas ann an ùine shònraichte air no clach throm a thogail aon turas gus reacord a bhriseadh.
Innis Tìle[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a' sònrachadh nan clachan seo nam buidhnean eadar-dhealaichte ann an Innis Tìle: fullsterkur ("làn neart") anns a bheil 155 kg (341 punnd), hálfsterkur ("leth neart") anns a bheil 104 kg (228.8 punnd), hálfdrættingur ("lagan") anns a bheil 49 kg (107.8 punnd) agus amlóði ("gun fheum") anns a bheil 23 kg (50.6 punnd) a chuideam. Nam biodh cuideigin airson falbh leis na fir a dh'iasgaich, b' fheudar dha an hálfdrættingur a thogail gu leac aig àirde a chrios aig a' char bu lugha. Tha seata dhiubh ann am baile Djúpalónssandur aig bonn Snæfellsjökull.
'S e Clach Husafell, anns a bheil 418 punnd a chuideam, aon de na clachan as ainmeile ann an Innis Tìle.
Giùlan chlachan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha giùlan no coiseachd chlachan na spòrs Albannach is Tìleach far am bi aig daoine ri clachan a ghiùlan sìos achadh. Tha greimeannan-làimhe sna clachan seo agus feumar dhà dhiubh a ghiùlan cho fad 's a ghabhas, mar is trice mun cuairt air ceud troigh a dh'fhaid.
Ma bhios dithis no barrachd a' giùlan na h-aon chloiche, cleachdar clachan nas truime. 'S ann aig Geamannan Gàidhealach New Hampshire a ghiùlaineadh na clachan a bu truime gu ruige seo, paidhir de chlachan anns an robh 508 punnd (230 kg) a chuideam, beagan na bu lugha na 100 troigh (30 m) a dh'fhaid.
Thathar den bheachd gun do thòisich an spòrs seo nuair a bha aig na fireannaich ri clachan a thoirt air falbh gu cùirn à achaidhean.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ http://www.halfsquare.net/shetler_112306.php
- ↑ http://www.halfsquare.net/shetler_112306.php
- ↑ Love, Dane (2009). Legendary Ayrshire. Custom: Folklore: Tradition. Auchinleck : Carn Publishing. ISBN 978-0-9518128-6-0 pp. 16 - 17.
- ↑ Dwelly, Edward (1911), Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan/The Illustrated [Scottish] Gaelic-English Dictionary (4th ed.), Glasgow: MacLaren & Sons


text:
1910
MCMX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Paul Johann Ludwig von Heyse an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 31 an Cèitean - Fhuair Afraga-a-Deas a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Màrt - David Niven, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 1 am Màrt - Archer John Porter Martin, ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 12 an Cèitean - Dorothy Crowfoot Hodgkin, ann an Cairo. Ceimigear à Sasainn.
- 19 an t-Ògmhios - Paul J. Flory, ann an Sterling. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Ògmhios - Roy J. Plunkett, ann an New Carlisle. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Lùnastal - Uilleam MacMhathain, sgoilear Albannach.
- 29 an Dùbhlachd - Ronald Coase,ann an Willesden. Eaconomaiche à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an Gearran - Jacques Monod, ann am Paris. Ceimigear às An Fhraing.
- 3 an Giblean - Richard Abegg, ann an Tessin. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 26 an Giblean - Bjørnstjerne Bjørnson, ann am Paris. Ùghdair à Nirribhidh.
- 6 an Cèitean - Eideard VII, ann an Lunnainn. Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 27 an Cèitean - Robert Koch, ann am Baden-Baden. Dotair às A' Ghearmailt.
- 28 an Lùnasdal - Tjalling Koopmans, ann an 's-Graveland. Eaconamaiche às Na Tìrean Ìsle.


text:
F. W. de Klerk
'S e neach-poileataigs Afraganach agus an Ceann-suidhe geal mu dheireadh ri linn Apartheid ann an Afraga a Deas a tha ann am Frederik Willem de Klerk (Johannesburg, 18 am Màrt 1936). Bha de Klerk na cheann-suidhe fad còig bliadhna, dìreach an dèidh P. W. Botha.[1] Rèitich de Klerk agus Nelson Mandela na còrdaidhean a chruthaich stàit ùr gun gràin-chinnidh ann an Afraga a Deas is bhuannaich an dithis aca an Duais Nobel airson Sith ann an 1993.[2] 'S e Afrikaans an cànan a fhuair e bho ghlùn, ged a bheil freumhan Khoikhoi, frangach[3] agus Innseachanach[4] aige cuideachd.[5] Bha piuthar màthar pòsta ri seann phrìomhair na dùthcha, Johannes Gerhardus Strijdom.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ World Presidents
- ↑ Nobel
- ↑ Lugan, Bernard (1996). Ces Français qui ont fait l'Afrique du Sud, Bartillat, ISBN 2-84100-086-9.
- ↑ All Africa
- ↑ South Africa Info
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
Glèidhteachas 's an MoD "gus cur às do choimhearsnachd Uibhist"
- 17 An Dàmhair 2013
Dh'fhaodadh leudachadh air na tha de dh'àiteachan le inbhe ghlèiteachais air feadh Uibhist cur às dha na daoine, am beachd dithis de chomhairlichean an àite.
Tha an dithis cuideachd a' togail dragh gu bheil Ministreachd an Dìon a' cur bacadh air leasachaidhean a dh'fhaodadh obraichean a chruthachadh a chumadh daoine anns an àite.
Dh'fhoillsich Dualchas Nàdair na h-Alba (SNH) na bu thràithe den bhliadhna, mapa de chòrr is 40 àite a bha iad a' moladh airson an comharrachadh le inbhe ghlèidhteachais "Talamh Nàdarra" (Wild Land mar a th' aca air sa Bheurla).
'S e beanntan Uibhist a Deas aon de na h-àiteachan sin.
A' Choimhearsnachd
"Tha e draghail dhuinn gu bheil iad a' coimhead ri rudan mar sin, thorradh, tha beanntan Uibhist a Deas a' toirt a-steach sgìre mhòir," thuirt an Comh. Uisdean Robastan, a tha a' riochdachadh Beinn nam Fadhla agus Uibhist a Tuath.
"Tha an t-àite mar a tha e air sgàth nan ginealaichean a chaidh seachad, agus tha iad a' coimhead às a dhèidh glè mhath," thuirt e.
Tha an aon dragh air Raghnall MacFhionnghain, fear de chomhairlichean Uibhist a Deas agus Barraigh.
"Na beanntannan a th' ann, tha clubaichean chaorach ann, agus tha tòrr rudan a' dol annta," thuirt e.
"Chan urrainn dhut sìan a dhèanamh anns na h-Eileanan an-dràsta, feumaidh tu cead fhaighinn airson a h-uile sìan a th' ann.
"Tha an rud air a dhol an taobh ceàrr mun cuairt. Bha còir aig an rud a bhith an taobh eile.
"Bha còir aig na daoine fhèin an inntinn a dhèanamh suas.
"Mar a tha an t-eilean a tha seo, mur a coimhead thu às a dhèidh cha bhi duine ann fhathast," thuirt e.
An MoD
Ann an aithisg saidheans Uisgeachan Mara agus Fìor-uisge na h-Alba ann an 2012, chaidh a ràdh gur ann sna h-uisgeachan far chladaichean an iar nan Eilean Siar, a tha cothroman cumhachd nan tonn as cumhachdaiche ann an Alba.
Ach thàinig briseadh dùil air cothroman leasachaidh ann an Uibhist, ri linn 's gu bheil an MoD - a tha a' ruith Raon nan Rocaidean - a' cur na aghaidh.
"Tha sinn a' faicinn gu bheil Ministreachd an Dìon a' cur an aghaidh sin, mar a tha iad air a bhith a' cur an aghaidh nan crann-gaoithe ann an Uibhist fhèin," thuirt Mgr Robasdan.
"Cà bheil seo uile a' dol a stad? Eadar an MoD a bhith a' cur stad air aon rud, agus na h-àitachan glèidhteachais a bhith a' cur stad air rud eile," thuirt e.
Tha an MoD a' cumail cosnaidh ri mòran dhaoine ann an Uibhist. Ach tha na comhairlichean ag ràdh nach bu chòir gun cuir sin stad air leasachaidhean ann am pàirtean eile de dh'eaconamaidh Uibhist.
"Rud a tha connartach, agus a thàinig follaiseach roimhe, tha Raon nan Rocaidean, rinn e tòrr de dh'fheum," thuirt Mgr MacFhionnghain.
"Ach tha e uabhasach fhèin cunnartach, mar a chanas iad sa Bheurla "all your eggs in the one basket."
"Dh'fhaodadh iadsan falbh a-màireach. Dh'fhaodadh rudeigin tachairt, agus dè an còrr a th' againn air fhàgail?
"Feumaidh sinn dèanamh cinnteach gu bheil obraichean eile againn ann.
"Chanainnsa, tha sinn airson obrachadh còmhla, ach feumaidh sinn cuideachd aig an aon àm dèanamh cinnteach gu bheil obraichean eile anns an eilean againn airson na daoine a chumail ann," thuirt e.
Tha co-obrachadh a dhìth airson cùisean a leasachadh. Ach tha dragh air Mgr Robasdan gu bheil atharrachaidhean eile a dhìth airson sin.
"Tha mi a' smaoineachadh gum bu chòir cus a bharrachd chumhachd a bhith aig a' choimhearsnachd fhèin," thuirt e.
"Tha còir aig buidhnean - a' Chomhairle, HIE, SNH, 's na buidhnean sin uile - èisteachd nas motha ris a' choimhearsnachd.
"'S ann aig a' choimhearsnachd a tha fhios dè tha math dhan choimhearsnachd.
"Ach cha chreid mi gu bheil guth làidir gu leòr aca san t-saoghal a th' ann," thuirt e.
'S iad na comhairlichean fhèin a tha a' riochdachadh nan daoine aig a' Chomhairle.
Ged a tha Mgr Robasdan den bheachd gu bheil taic ann an cuid de roinnean, cha robh Mgr MacFhionnghain ag aontachadh leis.
"Airson an fhìrinn innse, bha mise air a' Chomhairle roimhe, agus chanainn gun robh e glè mhath," thuirt e.
"Ach an trup seo tha mi a' faicinn diofar mòr mòr ann.
"Chan eil iad cho cuideachail mar a b'àbhaist dhaibh a bhith.
"Sin am beachd a th' agamsa co-dhiù. Bha e gu math gu math nas fheàrr roimhe.
"Chan eil mi toilichte sam bith, 's tha mi air a bhith ga chantail trup no dhà nach eil mi toilichte le mar a tha rudan a' dol anns a' Chomhairle, co-dhiù anns na h-Eileanan a Deas an seo, mar a tha gnothaichean ag obrachadh a-mach," thuirt e.
Tha an dithis aca ag aontachadh ge-tà, ma tha bacadh ga chur air leasachadh airson glèidhteachais agus dìon, feumaidh ionmhas tighinn às àiteigin airson daoine a chumail ann an Uibhist.


text:
Seac MacConaill
'S e neach poileataigs a tha ann an Seac MacConaill BPA. Rugadh e 30 an t-Ògmhios, 1960 ann an Irbhinn, taobh a tuath Siorrachd Àir.
'S e ceann a' Phàrtaidh Làborach Albannach a th' ann agus b' e Prìomh-Mhinistear na h-Alba a bh' ann mus do bhuannaich Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba an taghadh ann an 2007.
Ged a chaidh a bhreith an Irbhinn chuir e seachad òigridh air tuathanas chaora air Eilean Arainn. Aig aois sia-deug ghabh e pàirt ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ach cha do dh'fhuirich e ann robh fhada. An deidh dhol gu Àrd Sgoil Arainn chaidh e rannsachadh foghlam aig Oilthigh Sruighlea far an robh e na cheannard tarsainn air a' Chomann Oileanach. A ceumnachadh ann an 1983 thoisich e ag obair mar maighstir a' teagasg eòlas-àireamh ann an Albha, Siorrachd Chlach Mhanainn agus chum e an obair seo fhad 's a bha e na chomhairliche.
Ghabh e dreuchd mar Rùnaire am Pàrtaidh Làborach ann an 1992. Rinn e adhartas mòr le mar a dh'obair e mu an taghaidh an 1997 nuair a bhuannaich Làbor gu mòr. Bho 1999 sheas e mar Ball-Pàrlamaid anns a chiad taghadh airson Pàrlamaid na h-Alba. Thug Dòmhnall Mac an Deòir, a chiad Prìomh Ministear aig Alba, obair dha mar Rùnaire Ionmhasail. Le bàs Dewar an 2000 sheas MacDhòmhnaill an aghaidh Eanraig MacGillÌosa anns an taghaidh airson ceannard ùr am Pàrtaidh agus Prìomh-Mhinistear ùr Alba ach chaill e. Na aite dh'obair e mar Rùnaire Foghlam, an Roinn-Eòrpa agus Cùisean a-Muigh fo MhacGillÌosa. An dèidh do MacGillÌosa a dhreuchd fhàgail an dèidh sgannal ghabh MacConaill àite mar am Prìomh-Ministear as aonais co-fharpais sam bith.
Ainm-sloinnidh sa Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a h-uile teansa ann gur e MacDhòmhnaill a bh' air a theaghlach bho thùs a chionn ’s gur e Arainneach a th’ ann is a chionn ’s gum biodh ùru ann an Gàidhlig Arainn a dhèanadh fuaimneachadh MacConaill de MhacDhòmhnaill. Ach chan eil fios no cinnte againn mu dheidhinn sin, agus is e “Seac MacConaill” an t-ainm Gàidhlig a bh’ air aig a’ Phàrlamaid[1],[2] agus anns na meadhanan Gàidhlig gu léir nuair a bha e ’na Phrìomhaire.
- ↑ http://www.scottish.parliament.uk/EducationandCommunityPartnershipsresources/2003_election_results_Gaelic.pdf
- ↑ http://www.scottish.parliament.uk/EducationandCommunityPartnershipsresources/2007_election_results_Gaelic.pdf
Dòmhnall Mac an Deòir • Eanraig MacGillÌosa • Seac MacConaill • Ailig Salmond


text: Do randsad dono ceithri meic Eogain iad & ro an dias dib a Leth Moga & tainic dias dib i Leth Chuind .i. Cormac & Diarmaid. Tainic dono Cormac reimi anndes co Dun Eogain Bel meic Ceallaich meic Ailella Muilt {folio 61a} & ni fuair-se faesam bad lor leis and foss & ros-mill in baile co nach fil aittreab rig ann o sin cose & Dun Eogain for Loch Measca ainm in duin-sin. Et ro raid Cormac co m-biad aitreb naem & mac n-eacailsi and fo deoid da nd-amdeoin seon & is i-sin Inis Medon ar Loch Mesca iniug. Tainic Cormac remi tar Rodba sis co rainic Feart Lothair co tarla do andsin da rig in coicid .i. Ailill Inbanda mac Eogain Bel & Aed Flaitheamda a derbrathair .i. da mac Eogain Bel iad araen & ro beandaich andsin Fir Cheara & ro samail anad and cordiult Finan ratha fris & ad-bert Cormac comad baili fais in baili & ro comaillead, air ni fuil aitreb i Cill Fhinan i Cera o sin inall.


text:
Roid
ʼS e lus le fàileadh cumhraidh a tha ann an roid (Beurla: bog-myrtle; Laidinn: myrica gale). Tha e aʼ fàs ann am boglaichean.
Air sgàth an fhàilidh shònraichte cleachdar e airson biastagan beaga a chumail air falbh, mar eisimpleir air aodach-leapa neo leis na sreapadairean an aghaidh nan meanbh-chuileagan. Chaidh a chleachdar cuideachd ann am manachainnean airson leann a dhèanamh. Bha agus tha e ga chleachdadh airson clò Hearach is coinnlean a dhathachadh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
GRD: Roid (sa Ghàidhlig)


text:
Yukon
She Yukon (ASE: [ˈjuːkɑn]) y thalloo sloo as smoo eearagh 'sy Chanadey. She Whitehorse y preeu-valley.
Va'n thalloo rheynnit magh 'sy vlein 1898 veih Thalloo Heear Hwoaie jeh Colught Vaie Hudson. Hooar y thalloo coardailys reeoil er 27 Mayrnt 2002 Slattys Yukon y lhiassaghey son y thalloo y aa-enmyssey myr "Yukon", ayns ynnyd y çhenn lhieggan, "Yukon Territory" ("Thalloo Yukon" 'sy Ghaelg). Ga dy nee thalloo ghaa-hengagh dy h-oikoil t'ayn, ta enney currit ec Reiltys Yukon er çhengaghyn ny Chied Ashoonyn.
Ta'n thalloo çhemmit 'sy neear rish Alaska (ny Steatyn Unnaneysit), rish y Vooir Arctagh 'sy twoaie, rish Thallooyn yn Eear Hwoaie 'sy niar as rish y Cholombey Ghoaldagh 'sy jiass. She Slieau Logan ayns Pairk Ashoonagh as Thalloo Freaylt Kluane y slieau s'yrjey 'sy thalloo as 'sy çheer as eh shassoo 5,959 m (19,551 tr) er yrjid.


text:
Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan
Anns a’ bhliadhna 1960, dh’aontaich an 11mh Comhairle Ginearalta air Cuideaman agus Tomhaisean ris an ainm Système International d'Unités, 'sa Ghàidhlig: Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan, agus ris a’ ghearr-sgrÌobhadh eadar-nàiseanta SI , airson an siostam de aonadan-thomhais practigeachd a chaidh air mhòladh leis a’ chomhairle.
Tha an SI steidhichte air seachd bun-aonad. Air barrachd na bun aonadan, dh’aontaich an 11mh Comhairle Ginearalta, riaghailtean airson ro-ainmean, airson aonadan-leasaichte, agus airson gniomhan eile.
Is àlach de aonadan sàr-sònraichte, a tha anns an seachd bun-aonad. Gabhar, le abhaisteas, gu bheil gach bun-aonad a’ tomhais bun-feart a tha neo-eisimileach ri cach air taobh seoladh. Is iad na bun-aonadan : Am Metre (m), and Cilogram (kg), an Diog (d), An Ampere (A), An Ceilbhin (K) Am Mól (mol) agus an Càindeile (Cd).
Tha na aonadan-leasaichte cruthaichte as bun-aonadan co-cheangailte. Tha cruth de gach aonad-leasaichte a reir an cairdeas ailseabrachd eadar a bhun-fheartan.
Tha ainmean (agus comharraidhean) sònraichte ri na h-aonadan-freumhaichte bu cudthromach. Far a bheil ainm sònraichte do aonad-freumhaichte, faodar don ainm is comharra a bhi cleachda an tuairsgeulan agus mar phàirt de aonadan ro-leasaichte.
Chan eil an SI na shiostam reoithte, ach theid a leasachadh gu leantainneach mu choinneamh sàr-fheuman tomhais de shaidheans agus teicneòlas.
Na Bun Aonadan[deasaich | deasaich an tùs]
Meatair m
Is an t-aonad de Fàd a tha anns an meatair.
Is meatair an astar a shuibhalas gàth sholais, ann an falamhantas, re dail tím de 1/299 792 458 de diog.
Cilogram Kg
Is an t-aonad de Màs a tha anns an Cilogram.
Tha màs a’ Chilograim co-ionnan ri màs den ro-shamhuil eadar-naiseanta.
Diog s
Is an t-aonad de Tím a tha anns an diog.
Is diog an dail tím ré 9 192 631 770 dail den reideachd saoraichte le adamh de Caesium 133, agus an adhamh an iompachadh eadar dà inbhe haidhper-mìn de a bhun-stàid.
Ampere A
Is an t-aonad de Srùth-Dhealanachd a tha ann an Ampere.
Is e a tha anns an Ampere an sruth-dhealain cunbhalach a bhiodh, nan ro e na srùthadh tro dà teud direach, de tar-raoin neo-mheudachd, , de fàd eicriochte, co-shinte le astar de 1 metre eadarra agus suidhichte ann an falmhantas, ag aobharachadh forsa eadar an dà theud co-ionnan ri 2 x 10-7 Newton air gach metre nan fhàid.
Ceilbhin K
Is an t-aonad teasad teirmidinimiciúil a tha anns an Ceilbhin.
Is e a tha anns an Cheilbhin ceum de teasad teirmidinimiciúil co-ionnan ri 1 / 273.16 de an teasad teirmidinimiciúil aig am pung tri-staideachd de uisge.
Mól mol
Is aonad uimhir a tha ann am Mól
1. Is uimhir de stugh a tha ann an mól, le aireamh de bun-mirean co-ionnan ris an aireamh de àdamhan a tha ann 0.012 cilogram de Carbon 12.
2. Nuair a theid cleachdadh air an mól, b’fheudar do na bun-mirean a bhi sonraichte, faodar bun-mhirean na cuise a bhi àdamhan, moileiciuilean, ionan, éileactronan, neo buidhnean-mirean sonraichte le na mírean sin.
Càindeile Cd
Is an t-aonad de soillearad a tha ann an Càindeile
Is e a tha anns a’ Chaindeile, an dlùths-sholais, ann an rian ainmichichte, bho mathair-sholais a sgaoileas reideachd mhonocrómatachd aig minigead de 540 x 10 12 Hertz, agus le dluths-reideachd anns an rian sin de 1/683 Bhatt air an stereidean.
Aonadan Leasaichte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ficheadan de aonadan-leasaichte anns an t-Système International. Tha cuid dhaibh ri lorg anns an earann seo.
Joule (J) : Is aonad-luith a tha anns an Joule.
Bhatt (W): Is aonad Cumhachd a tha anns an Bhatt.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BIPM Bureau International des Poids et Mesures (SI maintenance agency) (Duilleag oifigeil)
- BIPM brochure (Iomradh SI )


text:
Newport, Rhode Island
'S e baile ann an Rhode Island, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Newport. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 24,672 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 9m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1639.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Van Johnson: (1916-2008), actair.
- Mena Suvari: (1979), actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Shimoda, An t-Seapan
- Cionn tSáile, Éire
- Ponta Delgada, A' Phortagail
- Imperia, An Eadailt
- Saint John, Brunswick Nuadh, Canada
- Malmö, An t-Suain