text: m ■ i hp& ■ ;^:'H| dffi 1 ipl 1 itii ftBS. 1.71.% 73o /^~eo National Library of Scotland ■llllllllll *B000485459* • "V PUBLICATIONS IN TH£ GAELIC LANGUAGE DICTIONARIES AND GRAMMARS. Macalpine (Neil) — A Pronouncing English-Gaelic and Gaelic-English Dictionary, with Gaelic Grammar £o 9 o The English-Gaelic part, separate 050 The Gaelic-English part, separate 050 Grammar separately, i2mo 010 Mackellar (Mrs Mary)— The Tourist's Hand-Book of Gaelic and English Phrases, with Pronunciation, i6mo 006 MacLeod (Rev. Dr N.) and Dewar (Rev. Dr D.)— A Dictionary of the Gaelic Language, with a compre- hensive Vocabulary of Gaelic words with their different signifìcations in English, also a Vocabulary of Eng- lish words with their various mean- ings in Gaelic, new edition, thick demy 8vo, cloth, 1007 pages 012 6 Macpherson (D. C.) — Practical Lessons in Gaelic, for English- speaking Students, Vocabularies, 8vo 010 Munro (James) — A New Gaelic Primer, contains Pronunciation, a Grammar, Formation of Words, a list of Gaelic and Welsh vocables of like signification, also a copious vocabu- lary, 6th ed. cr 8vo " 010 To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Booksellers. 2 PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGtTAGÈ Dictionaries and GRAMMARS— continued. Stewart (A.) — Eleraents of Gaelic Grammar, in four parts : — I. Pro- nunciation and Orthography ; II. Parts of Speech ; III. Syntax ; IV. Derivation and Composition, 4th ed, revised, with Preface by the Rev. Dr M'Lauchlan, cr 8vo 1886^0 3 6 Scottish Gaelic as a Specific Subject, Stage L, compiled by a Committee of the Highland Association, 8vo 010 Gillies (H. C, M.B., &c. )— Gaelic Texts for Schools (NewCode), Gram- mar, Vocabulary, and full Notes and Exercises on Parsing, Anaylsis, &c, Part L, fcap 8vo, sewed 006 Whyte (John)— How to Read Gaelic, Orthographical Instructions and Reading Lessons, crown 8vo, limp 010 GAELIC POETS, &c. An Uiseag : The Lark, Gaelic Songs in Two-Part Harmony, a Song Book for Highland Schools, l8mo /003 Antient Erse Poems, collected among the Scottish Highlands, illustrating the " Ossian " of Mr Macpherson 006 Buchanan (Dugald)— The Life and Conversion of Dugald Buchanan, with Spiritual Hymns, in Gaelic, l8mo o 2 o Spiritual Hymns, separately, i2mo 003 Reminiscences, with his Hymns in Gaelic and English, by the Rev. A. Sinclair, Kenmore, i2mo 026 Celtic Lyre (The), a Collection of Gaelic Songs, with English Transla- To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Booksellers. PUBLICATIONS IN THE GAÈLlC LANGUAGÈ 3 Gaelic Poets, 8aC.—continued. tions and Music in both Notations, 4 Series in one volume, neatly bound ^030 The Four Series, sold separately, paper covers each 006 Clark (Mrs)— Three Gaelic Poeras, translated into English, and an Elegy, with Memoir on Kenneth M'Donald«by John Kennedy, i8mo 003 Gaelic Melodist (The), being a Selec- tion of the most Popular Highland Love Songs, collected and arranged by John Mackenzie, 48mo 004 Songs (Original), Poems, and Readings, by John M'Fadzen, 8vo 036 Gaelic Songs— MacEachern (Donald) — Dain Augus Orain le Domhnull MacEachern, crown 8vo, sewed Arch. Sinclair 006 Grant (Peter)— Dain Spioradail, Gaelic Hymns, i8mo 016 Leabhar na Ceilidh : Sgeulachdan ait agus dain Aighearach, Le Fionn, Ughdar an ' Celtic Garland,' an ' Celtic Lyre,' &c, crown 8vo, cloth 020 Macbean (L.)— Songs of the Gael, a Collection of Gaelic Songs, with Translations, Music in both nota- tions, Parts I. and II., 4to each 006 The Sacred Songs of the Gael, a Collection of Gaelic Hymns, with Translatìons, and Music in both notations, Part L, fcap 4to 006 MacCallum (D.)— Sop as gach Seid, Songs, l8mo, 2 parts each 003 To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Booksellers. 4 PUBLICA.TIONS IN THE GAELIC LANGUAGÈ GAELIC POETS, &C. — continued. M'Callum (Rev. Archibald Kelly, M.A., LL.D.) — Hymns and SpiritualSongs in Gaelic — Laoidhean Agus Dain Spioradailair an tional, agus aireamh mhor dhiubh air an eadar-thean- gachadh. Leis an Urramach Nach Maireann Gilleasbuig K.Maccaluim. Air an Ullachadh agus air an cur a mach fo lamh Jain Whyte, crown 8vo, cloth, red edges (pub 6s) Glasgow £o i 6 Macdonald (Alexander) — Eiseiirgh na Seann Chanain Albannaich : Re- vival of the Old Alban Tongue, or the New Gaelic Songster, i8mo 020 Macdonald (Dr J., Ferintosh) — Marbhrainn a rinneadh air diad- hairibh Urramach, nach maireann ; agus Dana Spioradail eile, ' Gaelic Poems,' i8mo 016 M'Doguall (John) — The Warbler, containing an Elegy on the late Most Noble Marquis of Breadal- bane, also a Gaelic Song to his Lordship's Volunteers, i2mo 003 Mackintyre (Duncan Ban) — Songs and roems in Gaelic, with an English Translation of Coire Cheathaich and Ben Dorain, i8mo . 016 Mackelar (Mrs Mary) — Poems and Songs, Gaelic and English, 8vo, gilt top 036 Maclean (J.) Dain Spioradail, maille ri beagan de Laoidhean Mhic Grio- To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Booksellers. [For continuation see end ofVolume ORAIN GHAELACH, LE UILLEAM KÒS. AIR AN CO-CHRUINNEACHADH RI CHEILE LE IAN MAC-CHOINNICH, ANN AN INBHIRIUE. GAELIC SONGS, BY WILLIAM ROSS, COLLECTED BY JOHN MACKENZIE, INVEBURIK. FOURTH EDITION. (BììxnbxixQh JOHN GRANT, 25 GEORGE IV. BRIDGE. 1892. 'S DUBHACH MI GUN IOLACH SHOLAIS, ACH TUB8A BROIN A SIOR EIGHEACHD,, A CHRUIT CHIUIL IS BINNE MIRE, CHA DUISG MO CHRIDHE GU H-EIBHNEASI CHA CHLUINN MI TUILLE DO CHORADH, BU BHINNE NA CEOL NA'N TEUDAN, NA SMEORACH 'SA GHLEANNAN FHASAICH 'S NA CUTHAG AIR BHARR NA GEIGE ! " ^ A -^>   Cho fad 's a bhiodb e beò. An sin treigeamaid, &c. Gu'm b'ait leam cailin fmealta, 'S i maiseacli, fior-ghlan, ciùin; Ged nach biodh ni, no airgiod aic', Ach dreach a's dealbh air thùs; Ach snd na'n tàrladh aic' a bhi 'S ga rèir bhi pailt 'an cliù, Cha chreidinn gu'm bu mhisd' i c> 'S i fein bhi glic air chùl. An sin treigeamaid, &c. Cha trèiginn fein a' bharail sin, A dh'aindeoin 's na their càch, Le iomluaths gu bhi caochlaideach, 'S nach aontaicheadh mo chàil ; Gach fear bi'dh mar a's toileach leis Gun choireachd uam gu bràth, 'S leanas e gu dìchiollach, A' bheirt a chi è 's fearr. An sin treigeamaid, &c. OEAIN LE UILLEAM EÒS. 23 AIIANN NA H-OIGHE GAÈLICH. AlE AN FHONN CHEUDNA. Na'n tàrladh dhomh sin fheatainn, Cha b'eigin leam no càs, Bhi 'g iomlaid gaoil gun fhadal ris, 'S gu rèidh 'ga aidmheil dha, 'Sa dh' aindeoin uaill a's gòraich Nan òighean òga, bàth, 'Se sud an teuchd gu dideanadh, An cridheachean gu bràth. LUINNEAG. Gu'm b' annsa na bhi m'aonar, Mo lamh 's mo ghaol thoirt uam, Maraon a's lùbadh farasda, Le òigf hear fearail suairc. Gu'm b'annsa, &c. Na'n deanadh fortan fàbhar rium, 'S an dàil sin 'chur mu m' chòir, Le òigfhear maiseach, mìleanta Gun anbharr, no dìth stòir, A chur an taobh am bithinn-sa, 'S mi fein am nighin big, Gun easbhuidh seadh no phàirtean aìr Cha'n àiche'ainn è ach foil. Gu'm b' annsa, &c, 24 0RAIN LE UILLEAM RÒS. B'e sud an cèile 'thaghainn-sa, 'S cha chladhaire neo-threun, 'Gani biodh làn nan cobhraichean, De'n òr 's gun trèoir dha rèir; A threudan a' tighinn thairis air, Le barrachd dhe gach sèud, Cha'n f hàgadh saoibhreas sona mi, Gun toileachas 'na dheidh. Gu'm b'annsa, &c. Gu'n cumadh Ni-math uam-sa sud, Fear gàbhaidh, cruaidh, gun chliù ; ]STa f hìonaig dhriopail, gheur-chuisich, Bhios lèirsinneach le 'shùil ; Gun tomad a measg dhaoine dheth, Gun ghean, gun f haoilt, 'na ghnùis, Gun fhàilteachd chàirdeil, fhuranach — Gun uirghiall aig a's fiù. Gu'm b' annsa, &c. Ach òigfhear dreachmhor, tàbhachdach. Neo-àrdanach 'na ghnè, Bhios calma 'nuair a's èigin da, 'Us rei'-bheartach dha rèir; Gun storas bhi tigh'nn thairis air, Gun aim-bheartas gu lèir, — 'Se sud na'm faighinn m'iarratas, A mhiannaichinn dhomh fein. Gu'm b' annsa na bhi m'aonar, Mo lamh 's mo ghaol thoirt uam, Maraon a's lùbadh farasda, Le òigfhear fearail suairc. Gu'in b' annsa, &c. ORAIN LE UILLEAM ROS. 25 ORAN AR AISEAO AN FHEARAINN DO NA CHSTN FHEADHNA SA' BHLIADHNA— 1782. LUINNEAG. Their mi hòro hùgo hòiriunn, Ho i hoiriunn hòro. Their mi hòro hùgo hòirinnn. Thug m'inntinn air fad gu beadradh, Mar nach leagadh bròn i. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c Bitheamaid gu màranach, geanach, Fearail, mar bu chò-ir dhuinn. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 0^^' am bola breac 'na tharuing, 'S glaineachan air bòrd dhuinn. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. Chualadh mi naigheachd a Sasghunn, Bis 'na las mo shòlas. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. Na Suinn a bha 'n iomairt Thearlaich, Thigh'nn gu dàil an còrach. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c, 'S ge d' tha cuid diu sud a thriall uainn s Tha 'n Iarmad air foghnadh. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &G. 26 OllAIN LE UILLEAM RÒS. Cosgamaid bolla de chuinneadh Nan Suinn nacli eil beò dhiu. Their nii hòro hùgo hòiriunn, &c. Tostamaid suas gach ceann-finidh, Bh'anns an iomairt mhoir ud. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. Tostamaid suas luchd 'ga leanmhuinn, Gun dearmad air Deòrsa : Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. Guidheamaid sonas le suaimhneas Bhi buan do B-igh Deòrsa, Their mi hòro hùgo hoiriunn, &c. Sluagh Bhreatainn agus Eirinn, Geilleachdainn da mhòrachd. Their mi hòro hùgo hòiriunn, àc. Ge bu duilich leinn an sgeul ud, Mac Bigh Seumas fhògradh. Their mi hòro hùgo hoiriunn, &c. Feudaidh mac bodaich a reiste, Bhi cuir bleid a stòras. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. 'S gu'n d'thig tuisleadh air na righi'can Mar a dhiobras blach, Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. Fonn 'an cinnich fior shiol coirce, Cinnidh fochan òtraich : Tlieir mi hòro hùc;o hòiriuni), &c ORAIN LE UILLEAM ROS. 27 Mar thug mi gu ceann mo luinneag, Sguiridh mi gu stòlda. Their mi hòro hùgo hòiriunn, &c. ORAN GAOIL. A rinn am bkrd d'a leannan, Mòr KSs, maighdean òg urramach a thug barrachd air mòran ann an sgeimh, agus an deagh ghiulan' 'sa bha ro thaitneach r'a amharc oirre. Is ann d'i thug am bard a cheud ghaol, air dha a faicinn aig co'-thional dannsaidh, a b' abhaist do dhaoine uaisl' eugsamhuil a chumail air amaibh sònraicht', ann am Baile Steomabhaidh ann an Leoghas. — Is ann air maise, mal- dachd, agus air buaidhean ion-mholt' na ribhinne so, a rinn am bàrd a chuid a's mo dheth a chuid oran. Feasgar Luain, a's mi air chnairt, Gu'n cualas fuaim nach h' f huathach leam : Ceòl nan teud gu h-òrdail, rèidh, A's còisir cla rèir os a chionn; Thuit mi'n caochladh leis an ioghnadh, A dh'aisig mo smaointean a null ; 'S chuir mi'n ceill gu'n imichinn cèin, Le m'aigne fein, 's e co'-strèap rium. Chaidh mi steach an ceann na còisridh, An robh òl, a's ceòl, a's dàmhs', Ribhinnean, a's neasgaich òga, 'S iad an òrdugh grinn gun mheang; 28 ORAIN LE UILLEAM R5S. Dhearcas fa leath air na h-òighean, Le rosg fòil a null 's a nall ; 'S ghlacadh mo chridhe, 's mo shùil cò'ladb, 'S rinn an gaol mo leòn air ball ! Dhiuchd mar aingeal, mu mo choinneamh, 'N ainnir òg, bu ghrinne snuadh; 'Seang shlios fallain air bhlà canaich, Nb mar an eala air a' chuan; Sùil ghorm, mheallach, fo chaol mhala 'S caoin' a sheallas 'g amharc uath', Beul tlà, tairis, gun ghnè smalain, Dha'n gnà carthannachd gun uaill. Mar ghath grèin' am madainn chèitein, Gu'n mheath i mo lèirsinn shùl, 'S i cèumadh ùrlair gu rèidh, iompaidh, Do reir pungannan a' chiùil; Bibhinn mhòdhail, 's fior-ghlann f òghlum, Dh'f hion-f huil mhòrdhalach mo ruin ; Beul nan òighean, grian gach còisridh, 'S i'n chiall chòmhraidh, cheòl-bhinn, chiuin. 'S tearc an sgeula sunnailt t'èugaisg, Bhi ri fheatainn san Boinn-Eorp, Tha mais', a's fèile, tlachd, a's cèutaidh, Nach facas leam fein fa m' chòir, Gach cliù a' f às riut am mùirn, 's an àillteachd An sùgradh, 's am mànran beoil ; 'S gach buaidh a b'àilli, bh' air Diàna, Gu leir mar fhàgai], tha aig Mòir, 'S bachlach, dualach, c'as-bhuidh', cuachach, Càradh suaineis gi^uag do chinn, ORAIN LE UILLE AM RÒS. 29 G-u h-àluinn, bòidheach, fàinneach, òr-bhuidh', An caraibh seòighn' san òrdugh grinn, Gun chron a'fas riut, a dh' f heudt' àireamh, O do bharr gu sàil do bhuinn; Dhiuchd na buaidhean, òigh, niu'n cuairt dut, Gu meudachdain t' uaill 's gach puing ! Bu leigheas èugail, slan o'n Eug, Do dh' fhear a dh' fhèudadh bhi mu d' chòir, B' f hearr na'n cadal bhi 'na d' f hagaisg, G' èisdeachd agallaidh do bheoil; Cha robh Bhenus a measg leugaibh, Dh' aindeoin fèucantachd cho bòidh'ch, Bi Mor nigh'n mhìn, a leon mo chrìdh', Le buaidhean, 's mi 'g a dìth ri m' bheò. 'S glan an fhion-fhuil as 'na fhriamhaich Thu gun fhiaradh mhiar, no niheang; Cinneadh mòrdhalach, bu chròdha, Tional cò'ladh cho'-stri lann, Bhuin'eadh cuise bharr nan dù'-ghall, Sgiursadh iad gu'n dùchas thall, Leanadh ruaig air Cataich fhuara, 'S toirt buaidh' orr' anns gach ball. Tha cabar-feigh an dlùth's do reir dhut, Nach biodh eisleineach san t-strìth, Fir nach obadh leis 'gan togail Dol a chogadh 'n aghaidh Righ; Bu cholgail, faiceant' an stoirm feachdaidli^ Armach, breacanach, air tì Dol san iomairt gun bhonn gioraig, 'Siad nach tiileadli chaoidh fo chìs. 30 ORAIN LE UILLEAM ROS. 'S trom leam ni'osnadh, 's cruaidh leam m 'flioffcan Gun ghlèus socair, 's mi gun sunnd, 'S mi ri smaointean air an aon rud, A bhuin mo ghaol gun ghaol d'a chionn. Throm na Dùilean peanas dùbailt, Gu mis' umhlachadh air ball, Thàlaidh Cupid mi san dùsal, As 'na dhùisg mi brùite, fann ! Beir soraidh uam do'n ribhinn shuairc', De'n chinneadh mhòr a's uaisle gnàs, Thoir mo dhùrachd-sa g'a h-ionnsaidh, 'S mi'n deagh rùn d'a cùl-bhuidh bàn. 'S nach bruadar cadail a ghluais m'aigne, 'S truagh nach aidich è dhomh tàmh, 'S ge b'ann air chuairt, no thall an cuan, Gu'm bi mi 'sniuainteach' ort gu bràth. MOLADH A BHAliU) AIR A THIE FEIN, AIB, DHA BHI AIR FARSAN AN1S T AN TTR CHOIGRICH. On is f àrsan leam gach là, Bi'dh 'n stràchd so gu Braid-Albann, A dh'fheuch am fearr a gheibh mi slàint, A thigh'nn gu àird nan garbh-chrioch, 'S ge do dhìrich mi Lairc Ila. Tha mo spìd air falbh uam, OEAIN LE UILLEAM EOS. 31 Ge tùs bliadhn' ùir' e 's beag mo shùrd, Ri brughaiehean Choire-Chorniaic. A thaigh Chill-Fhinn, cha bhuanachd leinn, Air chinnt' ge d' tha thu bòidheach, A bhi ri sneachd a' diol mo leapa, Dha'n t-Sasgunnach dhòite, 'Si'n tìr fo thuath dha mòr mo luaidh-sa, Ghluais mo smuain gu òran, 'S mi air beallach 'triall ri gaillinn, Gu fearann nach èol domh. A Shrath Chinn-Fhaolan nam bà-maola 'S nam fear-caola, luatha, 'S mi nach taoghladh, air do ghaol thu, Nochd gur faonraidh fuar thu; Thu'irt beul an ràfaird rium gu'm b'fhearr, Na Gearr-loch an Taobh-Tuatha, — Fearann gortach, làn do bhochdainn, Gun socair aig tuath ann. Beir mo shoraidh thìr a' mhonaidh, A's nam beann corrach, àrda, Frìdh nan gaisgeach 's nan sonn gasda, Tìr Chlann-Eachuinn Ghearr-loch, Gur uallach, eangach, an damh breangach, Suas tro' ghleannan fàsaich ; ]3i'dh cuach 's a' bhadan, 'seinn a leadainn, Moch 's a' mhadainn Mhài', Gum b'e Gearr-loch an tìr bhàigheil, 'S an tìr phàirteach, bhiadhar, Tìr a' phailteis, tìr gun ghainne, Tìr is glaine fialachd, 32 ORAIN LE UILLEAM RÒS. An tìr bhainneach, uachà ach, mheala.cn, Chaomhach, channach, thìoral, — Tìr an arain, tìr an tachdair, Sithne, a's pailteas iasgaich, Tìr an àigh i, tir nan àrmunn, Tìr nan sàr-fhear gleusda; Tìr an t-suairceis, tìr gun ghruaimean, Tìr a's uaisle fèile. An tìr bhòrcach, nam frìdh rò-mhor, Tìr gun leon, gun dhèibhinn; An tìr bhraonach, mhachrach, raonach, Mhartach, laoghach, fhèurach. Gu'n tì nollaig mhòr le sònas, Gu comunn gun phràbar ; O'n's lionmhor gaisgeach Le sàr acfuinn 'theid gu feachd na traghad; Mar shluagh Mhic-Chumhail le cruaidh f hiubhai', Ruaig gun chùn' air strachdan; Bi'dh muireardach maide fo' bhinn chabar Gu stad i 's a' Bhraidhe. Geda tha mi 'siubhal Galldachd, Cha'n ann tha mo mhì-chuis; Ge d' tha mi 'n taobh s' 'sann Tha mo rùin do'n chomunn chiùin nach priobal, 'Nàm teirce' do'n là thig sibh o'n tràigh, Gu seomar bàn nam pìsean; Bi'dh cèol nam feadan 's Eoin da spreigeadh Gu beagadh 'ur mi-gh«an. Bi'dh bola làn air bhòrd 'nan dàil, Cur sùird fo chàil na còisridh; ORAIN LE UILLEÀM KÒS. 33 Bi'dh laoidh mu'n cuairt nach cluinnt' a luach' Aig suinn 'chuir cuairt na h-Eòrpa. Bi'dh luagh a's luinneag, duan a's iorram, 'S cuairt le sgil o'n òinsich, Aig buidheann ghasda nan arm sgaiteach, Treunmhor am feachd comshtridh. 'Nuair thàrladh sibh san taigh-thabhairn, Far an tràighte stòip leibh, Cha b'e'n cànran bhiodh 'nur pàirt, An uair a b'àirde pòit dhuibh, Ach mir' a's mànran, gaol a's càirdeas, 'S iomairt làmh gun dò-bheirt. 'S bu bhinn' ri eisdeachd cainnt 'ur bèul, Na iomairt mheur air òigh-chèol. Cho fad 'sa dh'imich cliù na h-Alba, Fhuaradh ainm na dùch' ud, An àm a h-uaislean dhol ri cruadal 'S Eachunn ruadh air thùs dhiubh, O là Raon Flodden nam beum tròm, A shocraich bonn na fiudhaidh, Gu h-uallach, dosrach, suas gun dosgainn, Uasal o'n stoc mhììirneach. 34 OJEtAIN LE UILLEAM R0S. ORAN A RINN AM BARD ANN AN DTJN-EIDIN. Air Fonn— " The Banks ofthe Dee" Sa mliadainn 's mi 'g eiridh, 's neo-èibhinn atà mi, Cha b' ionann a's m' abhaist, air àiridh nan gleann, 'n thainig mi 'n taobh s', chuir mi cùl ris gach mànran, 'S cha bheag a' chuis ghraine leam canran nan Gall: Cia mar dh'fheudainn bhi subhach, 's mo chridh' an àit' eile? Gun agam ach pairt dheth, san àit' anns a bheil mi, Fo dhubhar nam mòr-bheann, tha 'n còrr dheth 's cha cheil mi, 'S gur grain' leam bhi 'g amharc, na th'agam 'na gheall. O ! 's tric bha mi 'falbh leat, a gheala-bhean na fèile, Ann an doire nan gèug, a's air reidhlein an driùchd ; 'S air srathaibh a' ghlinne, far 'm bu bhinne guth smeòraich, 'S air iomair nan noineinean, f eoirneanach cùr', A' dìreadh a' mhulaich 's a' tional na sprèidhe, Gu Innseag na tulaich, air iomain 's a' chèitean, ORAIN LE UILLEAM RÒS. 35 Bu neo-chionntach niànran, mo ghràidh-sa gun bhèud ann; 'S gu 'm b'ait leam bhi 'g eisdeachd ri sgeula mo rùin. ORAN ANNS AM BEIL AM BARD A' MOLADH A LEANNAIN. — AGUS A DHUTHCHA FEIN. Am Fonn — " O'er the muir amang the heather* Gue e mis' tha briste, brùite, Cia b'e ri'n leiginn mo rùnachd, Mu'n ainnir a's binne sùgradh, 'S mi ri giulan a cion fhalaich. LUINNEAG. E ho rò mo rùn an cailin, E ho rò mo rùn an cailin; Mo rùn cailin suairc' a' mhànrain, Tha gach là' a' tigh'n' fo' m'aire. Tha mo chridhe mar na cuaintean, Mar dhuilleach nan crann le luasgan, No mar f hiagh an àird nam fuar-bheann j 'S mo chadal luaineach le faire. E ho rò, &c. 36 0RAIN LE UILLEAM RÒS. Shiubhail mi fearann nan Gàel, 'S earrann de Bhreatainn air fàrsan j 'S cha'n fhacas na bheireadh barr, Air Fine bhàn nan tlà'-shul meallach. E ho rò, &c. Bu bhinne na smeòrach Chèitein Leam do ghlòir, 's tu 'còmhradh rèidh rium, 'S mo chliabh air lasadh le h-èibhneas, Tabhairt eisdeachd dha d' bheul tairis. E ho rò, &c. Bu tu mo chruit, mo cheol, 's mo thàileasg, 'S mo lèug phrìseil, rimheach, aghmhor ; Bu leigheas èugail o na bhàs domh, Na'm feudainn a ghnà bhi mar riut. E ho rò, &c. Gur muladach mi 's mi smaointinn, Air cuspair mo chin' gun chaochladh, Oigh mhin, mhaiseach, nam bas maoth-gheal, 'S a slios caoin-tlà mar an canach. E ho rò, &c. Thà do dhealbh gun chirb, gun fhiaradh, Min-gheal, fior-ghlan, direach, lionta, 'S do nàdur cho seamh 's bu mhiannach. Gu pailt, fìalaidh, ciallach, banail. E ho ro, &c. Air fad m' fhuirich an Dun-eidin, Cumail comuinn ri luchd Bèurla ; Bheir mi 'n t-soraidh so gun treigsiim Dh' ionnsaidh m' eibhneisanns na gleanuaibh. E ho rò, &c. ORAIN LE UILLEAM R5S. 37 Ge do tharladh dliomh bhi 'n taobh so, Gur beag mo thlachd dheth na dù'-ghaill, 'S bi'dh mi nis a' cur mo chùil riu, 'S a' deanamh m' iùil air na beannaibh, E ho rò, &c. Gur eatrom mo ghleus, a's m' iompaidh, 'S neo-lòdail mo cheum o'n fhonn so, Gu tìr àrd nan sàr-fhear sunndach, 'S a' treigsinn Galldachd 'nam dheannamh. E ho rò, &c. Dìridh mi gu Tulach-Armuinn, Air leth-taobh Srath mìn na Lairce, 'S tearnaidh mi gu Innseag blà-choill 'S gheibh mi Fine bhàn gun smalan. E ho rò mo rùn an cailin, E ho rò mo rùn an cailin, Mo rùn cailin suairce 'mhànrain, Tha gach là a' tigh'n fo m' aire. MOLADH AN UISGE-BHEATHA. LUINNEAG. Hò rò gur toigh leinn drama, Hò rò gur toigh leinn drama, Hò rò gur toigh leinn drama, 'S ioma fear t/ a'n geall air. 38 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Mo ghaol an eoilgearnach spraiceil, Dh'f hàs gu foirmeil, meanmnach, maiseach. Dh'f hàs gu spèiseil, treabhach, tapaidh, Neo-lapach san aimhreit. Hò rò, &c. Ach tròcair g'an d' fhuair a chailleach, Bha uair-eigin anns na Hearadh ; Cha mheasa ni mi do mholadh, Ge do lean mi 'm fonn aic'. Hò rò, &c. Thagh i'm fonn so, 's sheinn i cliù dhut, Dh'aithnich i'n sgoinn a bh'anns an drùthaig, 'Nuair a bhiodh a brù san rùpail, B'e 'rùn thu bhi teann oirr'. Hò rò, &c. Ach 's tu 'm fear briodalach, sùgach, Chuireadh ar mi-ghean air chùl duinn, 'S a chuireadh teas oirnn san dùlachd, 'Nuair bu ghnù an geamhradh, Hò rò, &c. Stuth glan na Tbiseachd, gun truailleadh, Gur ìoc-shlaint chòir am beil buaidh è ) 'S tu thogadh m'ìnntinn gu suairceas, 'S cha b'è druaip na Frainge. Hò rò, &c. 'S tu 'n gill' èibhinn, meanmnach, bòidheach. Chuireadh na cailleachan gu bòilich, Bheireadh seanchas as na h-òighean, Air ro-mhòid am baindeachd. Hò rò, &c. OKAIN LE UILLEAM RÒS. 39 Cliuireadh tu uails' anns a bha'-laoch, Sparradh tu uaill anns an arrachd, Dh' fhàgadh tu cho suairc' fear dreamach, 'S nach biodh air' air dranndan. Hò rò, &c. 'S tu mo laochan soitheamh, siobhalt, Cha bhi loinn ach far am bi thu; Fograi' tu air falbh gach mi-ghean 'S bheir thu sìth a aimhreit'. Hò rò, &c. 'S mor tha thlachd air do luchd tòireachd. Bithidh iad fialaidh, pailt ma'n stòras, Chaoidh cha sgrubair 's an taigh-òsd iad, Sgapadh òir 'na dheann leo. Hò rò, &c. Cha'n'eil cleireach, no pears-eaglais, Crabhach, teallsanach, no sagart, Dha nach toir thu caochladh aigne — Sparra' cèill san amhlair. Hò rò, &c. Cha' n'eil cleasaich anns an rioghachd Dha' m bu leas a dhol a strì riut, Dh'fhàgadh tu esan na shìneadh, 'S pìoban as gach ceann deth. Hò rò, &c. Dh'fhàgadh tu fear mosach fialaidh, Dheana' tu fear tosdach briathrachj Chuire' tu sog air fear cianail, Le d' shoghraidhean greannai*. Hò rò, &c. 40 ORAIN LE UILLEAM Rt)S. Dh'fhàga' fcu clio slàn fear bachdach, 'S è gun ich, gun oich, gun acain, 'G eiridh le sunnd air a leth-chois, Gu spailpeil a dhàmhsa. Hò rò, &c. Chuire' tu bodaich gu beadradh, 'S na cromaichean sgrogach, sgreagaeh, Gu èiridh gu frogail, sa cheigeil, Bi sgeig air an t-seann aois. Hò rò, &c. Bu tu suiricheadh mo rùin-sa, (Ge d' thu'irt na mnathan nach b'fhiù thu,) 'Nuair a thachras tu 'sa chùil riu, Bheir thu cùis gun taing dhiu. Hò rò, &c. Bu tu caraid an fhir-fhacail, Bheireadh fuasgla' dha gu tapaidh. Ge nach òl e dhiot ach cairteal, 'S blasdmhoirid a chainnt e. Hò rò, &c. Tha cho liugha buaidh air fàs ort, 'S gu la-luain nach f'aod mi'n àireamh, Ach 'se sgaoil do chliù 's gach àite — Na Bàird a bhi'n geall ort. Hò rò, &c. Thogadh ort nach b'fheairde mis thu, Gu'n ghoid thu mo chuid gun f hios uam ; Ach gun taing do luchd do mhiosgainn Cha chreid mise drannd dheth. Ho rò, &c. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 41 Acli bha mi uair, 's bu luachmhor t'fheum dhomh, Ge nach tuig niath-shluagh gun chèill e, Dum amabam, sed quid refert, No 'ghràisg quoe amanda. MAC-NA-BRACHA. 'Nuair a rinn am bàrd an t-òran roi'-sgrìobhta, tharladh gu'n robh Duanair' àraidh 'na nàbuidheachd, a bha'n duil gun robh e-fein cho comasach, air an uisge-bheath' a dhì- teadh, sa bha 'm bàrd air a mholadh ; agus thoisich e air anns na briathrean so : — "Hdrdcha toigh leinn dràma, leannan namfear aimh-reith,''' &c. Rinn am bàrd an t-òran a leanas ann an èiric an drain sin. LUINNEAG. 'S toigh linn drama, lion a' ghlaine, Cuir an t-searra,g sin a nall ; Mac-na-brach' an gille gasda, Cha bu rapairean a chlann. Ge b'e dhi-mol thu le 'theangaidh, B'olc an aithne bha 'na cheann, Mur d'thig thu f hathast 'na charamh, G'um beil mo bharail-sa meallt'. 'S toigh linn drama, &c. Na'm b'e duine dha nach b'èol thu, Dheana' fòirneart ort le cainnt, Cha bhidheamaid fein 'ga leanmhuinn, Chionn 's gu'm biodh do shealbh air gann. 'S toigh linn drama, &c. 42 OKAIN LE UILLEAM RÒS. Ach fear a bha greis 'nad chomunn, . Cha b'e cliomain-sa a bh'ann — Bhi 'cur mi-chliù air do nàdur, Gur ann dhàsan bhios a chall, 'S toigh linn drama, &c. Co clh'aoireadh fear do bhèusan, Ge do bheirt' e fein 'san Fhraing ? No dhi-moladh stuth na Tòiseachd 1 Ach trudar nach òladh dràm. 'S toigh linn drama, &c, Stuth glan na Tòiseachd gun truailleadh, An ìoc-shlaint a's uaisle t' ann ; 'S fearr do leigheas na gach lighich, Bha no bhitheas a measg Ghall. 'S toigh linn drama, &c. Cia mar a dheanamaid banais 1 ? Cumhnanta, no ceangal teann ? Mur bi dram againn do'n Chleireach, Gur leibeideach fèum a pheann. 'S toigh linn drama, &c. Tha luchd crabhaidh dha do dhiteadh, Le cùl-chainnt a's brìodal feall ; Ge d' nach aidich iad le'm beoil thu, Olaidh iad thu mar an t-allt. 'S toigh linn drama, &c. A Chlèir fein, ge sèunt' an còta, Tha'n sgòrnanan ort aii geall ; Tha cuid ac' a ghabhas fraoileadh, Cho math ri saighdear sa' champ. 'S toigh linn drama, &c. ORAIN LE UILLEAM ROS. 4 3 An t-OLLA Mac-Iain* le 'Bheurla, Le 'Laidinn 's le 'Ghreugais-chainnt, Gu'n d' f hàg stuth uaibhreach nan Gàel, Teang' a' chànanaich ud mall. 'S toigh linn drama, &c. 'N uair thug e ruaig air feadh na h-Alba, 'S air feadh nan garbh-chrioch ud thalì, D' fhàg mac-na-brach' e gun lide 'Na amadan liodach, dall ! 'S toigh linn drama, &c. Gu'm b'ait leam fein, fhir mo chridhe, Bhi mar ri d' bhuidhinn 's gach àm,— 'S tric a bha sinn 'nar dithis, Gun phìob, gun fhidhill, a' danns ! 'S loigh linn drama, lion a' ghlaine, Cuir an t-searrag sin a nall, Mac-na-brach' an gille gasda. Cha bu rapairean a chlann. *■ Dr barauel JnhnaosL 44 ORAIN LE UILLEAM RÒS. MOLADH NA A-OIGHE GAÈLICH AiR Fonn — " Mount your baggage." A Nighean bhòidheach An òr-fhuilt bhachalaich, Nan gorm-shul mìogach, 'S nam mìn bhas sneachda-gheal, Gu'n siubhlainn reidhleach A's sleibhtean Bhreatainn leat, Fo earradh sgaoilte De dh'aodach breacain orm. 'S e sud an t-èideadh Ri 'n èireadh m'aigne-sa, 'S mo nighean Ghàelach, Aluinn agam ann; O bheul na h-oidhche Gu soills' na madainne, Gu'm b'ait nar sùgradh Gun dùiseal cadail oirnn. Ge d' tha na bain-tighearnan Gallda, fasanta, Thug òigh na Gàelig, Barr, am mais', orra, Gur ainnir shoighn' i Gun sgòid ri dearc' oirre, 'Na h-earradh glè-mhath De dh'èadach breacanach. ORAIN LE UILLEAM H5S. 45 Gur foinnidh, mìleanta, Dìreach, dreachmhor i ; Cha lùb am feornain Fo broig 'nuair shaltras i; Tha deirge a's gile Co-mhire gleachdanaich, 'JSTa gnùis ghil, èibhinn, Rinn cèudan airtneulach. Rèidh dheud chomhnard An ordugh innealta, Fo bhilibh sàr-dhaitht', Air bhlàth bhermillian ; Tha h-aghaidh nàrach Cho làn de chinealtachd, 'S gu'n d'thug a h-aogas, Gach aon an ciomachas. Gur binne còmhradh Na òraid fhileanta ; Tha guth ni's ceò-lmhoir', Na òigh-cheol binn-fhaclach ; Cha laidheadh bròn oirnn, No leon, no iomadan, Ri faighinn sgeil duinn O bheul na finne sin. 'Nuair thig a Bhealtainn, 'S an Samhradh lùsanach, Bi'dh sinn air àiridh, Air àrd nan uchdanan, Bi'dh cruit nan gleanntai Gu canntair, cuirteasach, 46 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Gu tric 'gar dùsgadh Le sùrd gu moch-eiridh. 'S bi'dh 'n crodh, 's na caoraich, 'S an fhraoch ag inealtradh, 'S na gobhra bailg-fhionn, Gu ball-bhreac, bior-shuileach, Bi'dh 'n t-àl 'san leimnich Gun cheill, gun chin orra, Ri gleachd 's ri còmhraig Sa snòtadh bhileagan. Bi'dh mise, a's Màiri Gach là 'sna glacagan, No'n doire gèugach Nan èunan breac-iteach, Bi'dh cuach, a's smeòrach, Bi ceòl 's ri caiseamachd, 'S a' gabhail òran Le sgòrnain bhlasda dlraixm. ORAN (a rinn am bard) MAR GU'N DEANADH OIG-FHEAR D'A LEAN- NAN, ATR DH'I A THREIGEADH, AGUS TAOBHADH RI PIOBAIR A MHUINNTIR CHINN-TAILE. B'e turus na dunach, gun bhuinig, Gun phiseach, dhomh fein, ORAIN LE UILLEAM RÒS. 47 Thug mis' o na bhaile, A null air a' bheallach an dè; Ge d' tharladh dhomh fhaighinn, Gu'm b'f hearr leam an naigheachd na brèug; Mo leannan bhi pòsadh Fir eile, le deoin o'n a' Chlèir. Air failirinn, illirinn, uillirinn, O 's mi caoidh 'S cruaidh fhortan gun fhios, A chuir mis' ann an luib do ghaoil. Cha dirich mi tuille fti èid-bheann, no mullach nan stùc, Far 'm bi na feigh bhreangach Ag eiridh 'nan dreangainn gu h-ùr; Gn'n dhiochui'naich m' aire-sa Guileag na h-eal' air a' bhùrn, Cha ghiùlain mi gunna, — Cha mhò ni mi furan ri cù. Air failirinn, illirinn, &c. Cha d'theid mi do'n ghleannan An cluinnear guth tairis na cnaich, A's luinneag na smeòraich, Am barraibh nan rò-chrannaibh shuas. Bi'dh òganaich gheanach A' sùgradli ri leannanan suairc; 'S bi'dh mise fo mhi-ghean Gu'n caidil mi dìblidh san uaigh ! Air failirinn, illirinn, &c. 'Nuair dh'amhairc mi cheud uair, Bean t'èugais, do chèill, a's do chliù, 48 0KAIN LE UILLEAM K5S. Gun d'fhàs, mo gliaol maireann, 'S e 'sìr thigh'nn fos-near dhomh ni's mò ) Bha mise gu gòrach, 'gad altrum Le dòcbas, a's dùil — Gu'm bitheadh tu deonach, A rithist mo phòsadh ri ùin. Air failirinn, illirinn, &c. Ge duilich le m' chàirdean, mo mhulad, Mo chàs, a's mi 'm pèin; Gur docair mo leigheas, Gun m' fhurtachd ri faighinn aig lèigh, Tha doruinn mo chridhe, Fadheoidh 'ga mo ruighinn cho mèud, On threig thu mi Mhairiread, Gur deacair mo thearmunn o'n Eug ! Air failirinn, illirinn, &c. Air leam nach b'e 'n gliocas, Dhomh fein sud gun tuitinn 'an gaol. A chailin a thrèig mi Sa chuir an neo-spèis mi cho faoin ; Na'n smaoinichinn ceart air, Gu'm fasadh an lasair sin caoin ; Gu'm bàthainn i buileach, 'S cha chuireadh i tuille mi 'n lugh'd, Air failirinn, illirinn, &c. Ma fhuair thu do roghainn De dh-fhearaibh an domhain gu lèir, Tha fios aig na h-eòlaich Ma bhuilich thu treòireil clo spèis — ORAIN LE UILLEAM RÒS. 49 A' sùgradh, 's a' beadradh, BA rianadair feadan nan glèus, A's pealaid na caorach A' glacadh na gaoith as a bhèul, Air failirinn, illirinn, &c. Ged tha mi gun ealaidh, Gun airgead, gun onair, gun stòr, Gun chruit, gun cheòl pìoba, Cha laidh mi fo mhi-ghean dha 'm dheoin; O'n chuimhnich mi nis air, Gu'n tog mi mo mhisneach ni's mò, Bi'dli mis' ann an Gearr-Loch, Bi'dh tus an Cinn-tàile nam bò. Air failirinn, illirinn, uillirinn, O 's mi 'caoidh ! 'S cruaidh fhortan gun fhios, A chuir mis' ann an luib do ghaoil. ORAN AIR CUPID, &c. LUINNEAG. Hò rò" ladie dhui', hò rò eile, Hò r5 ladie dhui', hò ro eile, Hò r5 ladie dhiù', hò r5 eile, Gu'm b'èibhinn le m'aigne An ladie na'm feudadh. 50 ORATN LE UILLEAM R$S. Nach mireagacli Cupid, 'S e 'sùgradh ri' nihathair; Dia brionnacli gun suilean, An duil gur ceòl-gair' e, A' tilgeadh air thuaiream, Mu'n cuairt anns gach àite, A shaighdean beag, gnineach, Mar's urrainn e'n sàthadh. Hò ro ladie dhui', &c. Bha sagart 's na criochan, 'S bu diadhaidh 'm fear leughaidh, Air dunadh le creideamh, 'S le eagnachd cho eudmhor ; 'S b'ann a cheann-eagair, A theagasg bhi bèusach Gun ofrail a nasgadh Aig altairean Bhenuis. Hò rò ladie dhui', &c. 'JSTuair a chunnaic a bhaindia, Fear-teampuil cho dùire, Gun urram dh'a maldachd, Gun mhiagh air a sùgradh ; Chuir i 'n dia dalldach, Beag, feallsach, gun suilean, Dh' fheuchainn am feudadh e, A ghlèusadh gu h-urlaim. Hò ro ladie dhui', &c. 'Nuair dhiuchd an dia baothar, Beag, faoilteach, mu'u cuaii't da, 4 V ORAIN LE UILLEAM R5s. 51 Gu'n tliilg e air saighead, O chailin na buaile Chaidh 'n sagart na lasair, 'S cha chuirt ; as gu là-luain e, Mar bhiodh gu'n gheill e, Do Bhenus san uair sin. Hò r5 ladie dhui', &c. 'S b'e aidmheil an Lebhit, 'Nuair a b' èigin da umhlachd, Gu 'm b' fheairde gach buachaille Gruagach a phùsadh, 'S bha cailin na buaile, Cho buan ann a shuileau, 'S gun robh i 'na aigne, 'Na chadal 's 'na dhùsgadh. Hò ro ladie dhui', &c. 'S e fàth ghabh an sagart, Air caidridh na h-òighe, Air dha bhi air madainn, 'Ga h-aidmheil 'na sheomar, A glacadh 'sa leagadh, Air leabaidh bhig chomhnaird, 'S mu's maitheadh.è peacadh, Bhi tacan 'ga pògadh. Hò r5 ladie dhui', &c. -3" * " c- 52 ORAIN LE UILLEAM RÒS. CUMHADH A BHAIRD AIE, SON A LEANNAIN. Air Fonn — " Farewell to Lochaber." Ged is socrach mo leabaidh, Cha'n e'n cadal mo mhiann, Leis an luasgan s' tli'air m'aigne, O cliionn fad' agus cian; Gu 'm beil teine 'na lasair, Gun dol as ann am chliabh, Tabhairt brosnachaidh ghèir dhomh, Gu bhi 'g èiridh 's a' triall. co'-sheirm. Seinn eibhinn, seinn eibhinn, Seinn eibhinn an dàil, Seinn eibhinn bhinn eibhinn, Seinn eibhinn gach là, Seinn eibhinn, binn, eatrom, Seinn eibhinn, do ghnà Seinn eibhinn, seinn eibhinn, Chuireadh m' eislein gu làr. Tha mi còrr a's trì bliadhna, Air mo lionadh le gaol, 'S gach aon là dhiu 'stiuradh, Saighd' ùir ann am thaobh ; Cia mar 's leir dhomh ni taitneach, Dh'aindeoin pailteas mo mhaoin ? OUAIN LE UILLEAM It5S. 53 'S mi as èugmhais do mlianrain, dh gun àrdan rium Seinn eibhinn, &c. Bhiodh gun àrdan rium saor. 'Se do mhanran bu mhiann leam, 'S e tigh'nn gun fhiaras gun ghruaim, Mar ri blasdachd na h-òraid, 'Se bu cheòl-bhinne fuaim ; Dh'èireadh m' inntinn gu h-àbhachd, Ri linn bhi 'g àireanih gach buaidh, A bha co'-streupadh ri m' leannan Baindidh, farasda, suairc. Seinn eibhinn, &c. 'S gur gile mo leannan Na'n eal' air an t-snàmh, Gur binn' i na'n smeòrach, Am barraibh rò-chrann 's a' mhàigh, Gur e geamnachd a bèusan 'S i gun eacoir 'na càil, A lub mise gu geilleadh Air bheag eigin do ghràdh. Seinn eibhinn, &c. Gu'm beil maise 'na h-eudann, Nach feudainn-s' a luaidh ; Tha i pailt ann an ceutaidh, 'S an ceill a' toirt buaidh ; Gun a coimeas ri fheatuinn Ann an speis, san taobh tnath — M' òg mhìn-mhala bhaindidh, Thogadh m' inntinn o ghruaim. Seinn eibhinn, &c. 54 OEAIN LE UILLEaM K,5S. 'S ge do bhithinn an èugail, (Agus leigh air toirt dùil, Nach biodh furtachd an dàn domh, Ach am bàs an gearr ùìd',) Chuireadh èugas mo mhin-mhar, Mo mhi-ghean air chùl, — Ghlacainn binneas na smeòraich A's gheobhainn sòlas as ùr. Seinn eibhinn, &c. Ge binn cuach 's ge binn smeòrach, 'S ge binn còisir 's gach crann, Seinn ciùil dhomh 'n coill smùdain, Theich mo shùgradh-s' air chall — Tha mi daonnan a' smaointeach, Air mo ghaol anns a' ghleann, 'S mi air tuiteam am mi-ghean, Gun a brìodal bhi ann. Seinn eibhinn, &c. 'JSTuair a bhithinn-s' 's mo Mhìn-mhala An gleannan rimheach na cuaich, 3STo 'n doire fasgach na sineòraich, Gabhail sblais air chuairt ; Cha mhalairtinn m' èibhneas bhi a h-eugmhais car uair, Air son stbrais f hear-stàta, Dh' aindeoin àirdead an uaill. Seinn eibhinn, &c. Ge bu Bigh mi air Albainn, Le cuid airgid a's sprèidh, B'i mo roghainn mo Mhìn-mhar, Thar gach ribhinn dhomh fein. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 55 Cha bu shuaimhneas gu bàs domb 'N aon àite fo 'n ghrein, 'S mi as eugmbais do mbànrain, Gus mo tbearnadb o bbèud. Seinn eibhinn, &c. Acb mosg'leam thairis am mi-ghean, 'S cuiream dìtb air mo ghruaim, Beò ni's faide cha bbi mi Gun mo Mhìn-mhala shùairc ! Oig mhìn beir mo shoraidh Leat 'na choirean so shuas, Seinn mo rùin anns a' ghleannan, 'S tuigidb 'n cailin e uat. Seinn eibhinn, &c. CUACHAG NAN CEAOBH. A chuachag nan craobh, nach truagh leat mo chaoidb, 'Q osnaich ri oidhch' cheòthair. Shiubblainn lem' gbaol, fo dbubbar nan craobb, Gun duin' air an t-saogbal f heòraich. Thogainn ri gaoith am monadh an fhraoicb, Mo leabaidh ri taobh dòrainn — Do chrùtba geal caomb sinte ri m' thaobh, 'S mise 'g ad chaoin pbògadh. 56 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Chunna' mi fèin aisling, 's cha bhrèug, Dh'fhag sin mo chrè brònach, Fear mar ri tè, a' pògadh a bèil, A' brìodal an deigh pòsadh ; Dh'ùraich mo mhiann, clh'ath'raich mo chiali, Ghuil mi gu clian, dòimeach, — Gach cuisl' agus feith, o iochdar mo chleibh Thug iad gu leum co'-luath ! Ort tha mo gheall, chaill mi mo chonn, Tha mi fo throm chrèuchdan. Dh'aisigeadh t'fhonn slainte do'm chom, Dhiuchdadh air lom m' èibhneas ; Thiginn ad dhàil, chuirinn ort fàilt', Bhithinn a ghraidh rèidh riut — M'ulaidh 's mo nihiann, m' aighear 's mo chiall, 'S ainnir air fìamh grein' thu. Thuit mi le d'ghath, mhill thu mo rath, Striochd mi le neart dòrainn; Saighdean do ghaoil sàit' anns gach taobh, 'Thug dhiom gach caoin co'-luath; Mhill thu mo mhais, ghoid thu mo dhreach, 'S mheudaich thu gal bròin domh; 'S mur fuasgail thu trà, ie t'f huran 's le t'f hàilt' 'S cuideachd am bàs dhomh-sa ! 'S cama-lubach t-f halt fanna-bhuidh' nan cleachd, 'S fabhradh nan rosg àluinn; Gruaidhean mar chaor, broilleach mar aol, Anail mar ghaoth gàraidh. — Gus an cuir iad mi steach, an caol-taigh nan leac Bi'dli mi fo neart cràidh dheth, ORAIN LE UILLEAM RÒS. 57 Le smaointinn do chleas,'s do shùgraidh ma seach, Fo dhuilleach nam preas blàth'or. 'S milis do bheul, 's comhnard do dheùd, Sùilean air lìdh àirneig,* 'Ghiùlaineadh brèid, uallach gu feill, 'S uasal an reul àluinn — Ach 's truagh gun an t-èud tha'n uachdar mo chleibh, 'Gad bhualadh-s' an ceud àite. Na-m faighinn thu rèidh pùsd' on a chlèir, B'fhasa dhomh-fèin tearnadh. 'S tu 'n ainnir tha grinn, mìleanta, binn, Le d' cheileire, seinn òran, 'S e bhi 'na do dhàil a dh'oidhche sa là, 'Thoilicheadh càil m' òige : Gur gile do bhian na sneachd air an fhiar, 'S na canach air sliabh mòintich, !Na-n deanadh tu rùin tarraing rium dlù' Dheanainn gach tùrs' fhògar. Càrair gu rèidh clach agus crè Mu m' leabaidh-s' a bhrì t'uaisle — 'S fada mi 'n èis a' feitheamh ort fèin 'S nach togair thu ghèug suas leam, Na-m b'thus a bhiodh tinn, dheanainn-sa luim, Mas biodh tu fo chuing truaighe; Ach 's goirid an dàil gu faicear an là, 'M bi prasgan a' trà'l m'uaigh-sa ! * A sloe, a berry of the blackthorn. 58 ORAIN LE UILLEAM R5S. Mollaclid aii tùs, aig a' mhnaoi ghlùin, Nach d' adhlaic sa' cliùil beò mi ! Mu'n d' fhuair mi ort iùl 'ainnir dheas ùr, 'S nach dùraig thu fìù pòig dhomh, Tìnn gun bhi slàn, dùisgt' as mo phràmh, Cuimhneachadh dàin-pbsaidh ; Mo bheannachd 'ad dheigh, cheannaich thu-fein, Le d' leannanachd gle òg mi. ORAN EADAR AM BARD, AGTJS CAIL- LEACH-MHILLEADH-NAN-DAN; ANNS AM BHEIL AM BARD A' MOLADH A LEANNAIN; AGUS A' CHAILLEACH 'GA DI-MOLADH. AM BARD. Ach gur mise tha duilich, 'S mi gu muladach truagh, Cha'n urra mi àireamh Mar a tha mi 's gach uair; Gum bheil dorainn mo chridhe, 'Ga mo ruighinn cho cruaidh, Leis a' chion' thug mi'n ribhinn, O nach dirich mi suas. a' chailleach. Tosd a shladai', 's dean fìrinn, 'S na bi 'g iimsea' nam brèug, 0RAIN LE UILLEAM HÒS. 59 Cha chreid mi uat fathasd, Nach 'eil da'ich do sgèul; Ma tha i cho maiseach, 'S cho pailt ann an ceill, 'S nach urra' mi t'aicheadh, Bheir mi barr dh'i thar chèud Ma's a Ribhinn do leannan, Faire ! faire ! hrahhoe ! Cha bhi t'onoir gun anbharr ; Tour servant, ray Lord, Mur a foghainn leat gruagach, Ach te uasal le sròl, Gus am faic mi do bhanais, Cha chan mi ni's mb. AM BARD. Tha mo leannan ni's àilte, Na tha san Roinn-Eòrp, Gur gile, 's gur glain' i ISTa canach an f heòir ; Gur binne na 'chlàrsach Leam àbhachd a beoil, — Aig a mhiad s' thug mi ghaol d'i, Cha 'n fhaod mi bhi bèo ! a' chailleach. 'S tu dh' fhosgail thar chòir e, 'S nach sòradh a' bhrèug, 'Sa liughad gnùis rò-ghlan 'San Roiim-Eorpa gu leir, 60 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Ma's a sanihladh dh'i 'n canaclij Cha'n aithne dhomh f heum ; Ma's è 'gaol a bheir triall ort, Deagh bhliadhn' as do dhèigh. Ma's a binne na 'chlàrsach Leat àbhachd a beoil, Gur neonach nach cuala' sinn Luaidh air a ceòl ; Mur a h-ealaidh os n' iosal Ann an diomhaireachd mhòir, Ris an eireadh a chridhe, Gun ach tri-'ear m'a còir. AM BARD. 'Si mo Leannan an 'Euoag Air na ceudan thug barr, Gnùis shoilleir, caol-mhala', Sùil thairis, ghorm, thlà, Beul mìn mar an t-sirist O' milis thig fàilt' Gruaidh dhearg mar na caoran, — Sud aogais mo ghràidh. a' chailleach. Mur b'e iteach n&feucaig, Cha bhiodh speis dh'i no diùdh ; Cha'n 'eil math innt' no dolaidh Mar a toillich i 'n t-sùil ; Chuir a h-ionan, sa casan, Mi-dhreach air a mùirn, Ge d' tha spailp as a h-eideadh, Gura h-eun i nach fiù. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 61 Gnùis shoilleir. caol-mhala, Sùil thairis, ghorm, thlà, Ge d' tha taitneachdainn seal annt, Cha mhair iad ach gearr ; lathaidh bilean dearg, daite, Teangaidh sgaiteach, lom, ghèarrt'; — 'S mar tha seirce 'nan gruaidhean, Cha bhuain' iad na càch ! ORAN A RINN AM BARD DO CHAILIN ARAIDH MAR GU'M BITHEADH E Rl SUIRIDH OIRRE; AIR DH'I ANABARRA TAMAILT A GHABHATL AIR SON GU'N NOCHADH SE E EEIN IDIR RITH E. Air Fonn — " 01 gin I had her happy wad I be" &c Chaidh mi shuirdh' air nighin, Bhòidhich, bharr-fhinn, bhuidhe, 'S ann a phill mi rithist, Mar gu'm bidhinn maol. LUINNEAG. Leis a bhall-da-rathrie, Hù-ò, hì-b, haraidh, Leis a bhall-da-rathrie, Hùb, haraidh, hì. 62 ORAIN LE UILLEAM r5S, Oidhche dhorcha Dhomhnaich, Mar nach d' ordaich Pol domh, Thug mi ruaig air mointich, Dh' iarraidh pòig a's gaoil. Leis a' bhall-da-rathrie, &c. Dh' iarraidh gaoil a's poige, Air a' nighinn bhoidhich, Ainnir na Binn-Eorpa, Ged' tha comhnaidh 'n taoblis\ Leis a' bhall-da-rathrie, &c. Cha lugha na diuchd, A gheobhadh maoin de' dùrachd 'S mor an call chuir sùd oirn, Chaidh a' chuis' fa-sgaoil, Leis a' bhall-da-rathrie, &c. Thog mi orm gu frogail, Beul an anmoich agam, Cha b'ann cròm mar bhodach, Ach gu fada caol. Leis a' bhall-da-rathrie, Sax. Is ioma' poll a's iobar, Anns an d' fhuair mi leagadb, Le mo chasaig cheigich, Falbh nan creag san f hraoich. Leis a bhall-da-rathrie, &c. Bha fear eòlais agam, Domhnullach nam beannaibh, Sealgair geoidh a's eala' f S cliamhainn mear a' mhaoir. Leis a' bhall-da-rathrie, &c. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 63 'Nuair chuala mi h-aidinheil, Phaisg mi 'n taod ma claigeann Sud Roger a chadal, Cha d' thuirt bradai dùrd. Leis a' bhall-da-rathrie, &c. B'eigin tille' dhachaidh, Mar dhuine gun tapadh, Aig nach biodh de dh'acfuinn', ]STa readh ceart air mnaoi'. Leis a' bhall-da-rathrie, àe. 'Nuaii a theid mi laidhe Cha'n fhaigh mi lochd chadail, Le mo bhall-da-rathrie 'G eiridh ri mo thaobh ! Leis a' bhall-da-rathrie, àc. ORAN DO'N CHAILIN CHEUDNA, AIRSON MOR DHIUMB A BHI AICE KIS A BHARD ; NACH DO MHOL E I ANNS AN ORAN ROI' - SGRIOBHTA. — CHUALA' 'M BARD SIN, AGUS THA 'N T-ORAN A LEANAS MAR GU'M B'ANN 'GA MOLADH. Air Fonn — "Lennox's love to Blantyre." LUINNEAG. Thogainn fonn gu h-iullagach, Le sog neo-throm, gun duilichinn, 64 ORAIN LE UILLEAM R5S. Gu cridheil, sunndach, cuirealdach, 'S mi 'g-ullachaclh gu mànran. O ! dheilbhinn^ thoir a' ghealach ort, Gabh àit' a' measg nam pkmatan, Cha 'n ionad comhnuidh 'n talamh dhut', Ach speuran soilleir sàr-ghlan ! Thogainn fonn gu h-iullagach, &c. Mur Ban-dia dhiuchd o'n athar thu, Cha d'fhuaradh samhladli fathasd clut, Cha bhuineadh dhuinne labhairt ort, 'S nach athais sinn dha t'aireamh. Thogainn fomi, &c. Ach o'n a's dùilidh talamhaidh thu, Bheir mis' an iunnsaidh dhearbhta rium, 'S bi'dh dùrachd mo mhac-meanmuine, Gu t'ainm a chuir ni 's àirde. Thogainn fonn, &e. Gur dealraiche na gheala-ghrian thu, Air barra-bhilidh nan sealg-bheannaibh, Cur dearg lainnir air garbh-shleibhtean, Mu anmoichead nan tràthan ! Thogainn fonn, &c. Gur cuspair binn gach Filiclh thu, An ceòl 'sa fuinn, san iongantas, 1 s tu dhannsadh grinn a' mhinibhit, ' S quadrilleachan na Spainnte. Thogainn fonn, &c. * A doll or irnage. OftAIN LE UILLEAM RÒS. 65 Thig cinneabliar lomhail ban-rigli dhut, Le srol nan òr-chrios Frangach air, 'S tu dlieilbhinn òg gun samhla' dh'i Measg bhain-tighearnan le t'ailteach ! Thogainn fonn, &c. Bi'dh diuchdachan ag umhlachdadh, 'S a tuiteam air an gluinean dut, A's ciuin-shealladh clo ghnùis gil', Mar ùr-chasg o na bhàs dhoibh. Thogainn fonn, &c. Tha innseag chaidreach, chaoimhneasach, An aite beag os-roinn agad, A's òr-cheardan air oidhcheachan Cur dhaoimeanan mar gheard oirr' i Thogainn fonn, &c. Cruit-chiuil nan lu-chleas Eadailteacb Gu mùirneach, cùirteil, beadarach, Ma dheonaich Pol, no Peadar e Bbeir breabadaich air clàrsair'? Thogainn fonn, &c. 66 ORAIN LE UILLEAM KÒS. ORAISr EILE DO'N CHAILIN CHETTDNA, AIE DHI DUAIS A THOIRT DO FHILIDH ARAIDH AIR SON AOIR A DHEANAMH DO'N BHARD. Air an Fhonn Cheudna. luinneag. A nighean na biodh faran ort, Ge bòidheach, bnidhe, barr-fhionn thu ; Cha bhi mi fein ga m' f harrach ort, 'S ro-mhath an airidh càch ori. Na bi'n gruaim na's faide rium, 'S na bi 'toirt duais air abartas, O'n 's leam-sa buaidh na h-agalaidh, O'n aibidil o'n d'f hàs i. A nighean, àc. Tha tighinn fodham innseadh dhvit, Gu'n cualadh mi sgeul' mì-cheutach, Ach masa breug na firinn è, Cha chuir mi 'n ìr' e'n dràsta. A nighean, &c. Ma dhiol thu air son misneach Thoirt do bhàrdan maol nan ciotagan, Biodh gannra gorm na piosagraich, A nis agad mar chlàrsair. A nighean, &c. OKAIN LE UILLEAII RÒS. 67 Cha b'e sud dàn an t-scmais da, Ka 'm b' f hiach an tàsg a chronachadh, J S nach b' ioghnadh òigh cho conach riut, A cheannach sgoil Aos-dana. A nighean, &c. 'S a bhri' gach sgeul' a chuala' mi, Mur breug a ruidh le buaitheam e, Gu'n chuir na fir cho suarach thu, 'S nach d'thoir iad luaidh gu bràth orfc A nighean, <fcc. Gu'n dhiult fear bàu Ghlinn-Tanagaidh, Do cheudan marg a's teannadh riut, Mar ghrainich thu le eanadas, Fir òga, gheala, Ghearr-Loch. A nighean, &c. Cha cheil mi ort gun innseadh dhufc, Nach clid air cailin finealta, 'Nuair dh'iarras fear gu sìobhalt i, Gu'n toir i mì-mhodh dha-san. A nighean, &c. Cha b'ionnan sud 's mo leannan-sa, Gur faoilteach, fàilteach, farasd i, Gur eibhinn, sùgach, geanach i, 'S i beusach, banail, nàrach. A nighean, &c. Gur dealbhach, foinneamh, dìreach i. Gur loinneil, soilleir, fìor-ghlan, i, 68 ORAIN LE UILLEAM B.5S. Gur slios-ghlan, fallain, rnm-gheal i, 'S gu'm b' ait leam fein bhi laimh rithe. A nighean, &c. Gur tapaidh, malda, ciatach i, Gur maiseach, tlachd-mhor, sgiamhach i, Gur ciuineil, baindidh, ciallach i, 'Na miann mar bha Diana. A nighean, &c. Ged dh' innseadh ceudan comhladh e, 'S ge d' bhiodh a' Chleir 'ga cho'dachadh, Cha chreidinn sgeul nach cordadh rium, Ri 'm bheò air òigh nan tlà-shul. A nighean, &c. Cha trèig mi chaoidh mo dhùrachd dhut, O'n 's tric a bha mi 'sùgradh riut, 'S a' choill' an seinn nan smùdanan. Gu binn an tùs a' Mhaighe. A nighean, &c. Fhir òig an drasd' a dh' imich uainn, Thoir failt' a bhraighe ghlinne uam, Beir soraidh dh' f hios na fine sin ? A's innis dh'i mar thà mi. A nighean, &c. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 69 IORKAM. Air Fonn — "Ailean luidich na biodh dìthort, : '&c. Mile niarbhaisg air na bodaich, Arms an am so cogadh oimne ; 'S na ma fearr bhios d'an cuid gaothar, Call an taghail air an t-seors' ud. 'S na ma fearr bhios d'an cuid gaothar, Gall an taghail air an t-seors' ud ; Call an cuspair air gach eilid, Gus an teirinn iad gu comhnard. Call an cuspair air gach eilid, Gus an teirinn iad gu comhnard ; Seacharan seilg air gach fireach, Gun srad tlieine bhi nan òrdaibh. Seacharan seilg air gach fireach, Gun srad theine bhi nan òrdaibh ; Tuiteam seachad air an f hiadhaich, Agus sìoladh air a' mhòintich. Tuiteam seachad air an f hiadhaich, Agus sìoladh air a' mhòintich; 'S beag mo loinn do luchd nam briogas, Ge d' robh gliogadaich 'nam pòcaid. 'S beag mo loimi do luchd nam briogas, Ge d' robh gliogadaich 'nam pbcaid ; 'S beag mo speis do luchd nan casag, Ged is iad a's pailte stòras. 70 ORAIN LE UILLEAM EOS. 'S beag mo speis clo luclid nan casag, Ged is iad a's paiho stòras ; 'S truagh nach robii mi fein 's mo leannan, 'S a' ghleannan 'an goir an smeòrach. 'S truagh nach robh mi fein 's mo leannan, 'S a' ghleannan 'an goir an smeòrach ; Anns a' choill an cluinnt' an smùdan Seinn a' chiuil san dlù' chur eorna. Anns a' choill' an cluinnt' an smùdan, Seinn a' chiuil san dlù' chur èorna ; Coisirean am barr gach gèige, Anns an fheasgar cheitein bhòidheach. Coisirean am barr gach gèige, Anns an f heasgar cheitein bhòiclheach ; Sgaoilinn mo bhreacan mu'n cuairt dut, 'S chuireamaid gach gruaim air fògar. Sgaoilinn mo bhreacan mu'n cuairt dut, 'S chuireamaid gach gruaim air fògar ; Mo lamh fo do mhuineal glè-gheal, 'S mo bheul ri do bheul 'ga phògaclh. Mo lamh fo do mhuineal glè-gheal, S mo bheul ri do bheul 'ga phògadh , Cha b' fhada 'n oidhche gu madainn, Gun chadal an caidreamh Mòraig. Cha b' fhacla 'n oidhche gu madainn, Gun chadal an caidreamh Mòraig ; Bu bheag m' fharmad ri Righ Bhreatuiun, Ge leis Sasgunn a's Hanobhar. ORAIJT LE UILLEAM r5s. 71 Bu bheag m' fharmad ri Bigh Bhreatuinn, Ge leis Sasgunn a's Hanobhar ; Ge leis Albainn agus Eirinn, Gu'm b'annsadh leam fein do chòmhradh. BRUGHAICHEAN GHLINNE-BRAON. LUINNEAG. Beir mo shoraidh le dùrachd, Do ribhinn nan dlù-chiabh, Ris an tric bha mi 'sùgradh, Ann am Brughaichean Ghlinne-Braon Gur e mis' tha gu cianail, 'S mi cho fad uat am bliadhna, Tha liunn-dubh air mo shiaradh, 'S mi ri iargain do ghaoil. Beir mo shoraidh, &c. Cha 'n f heud mi bhi subhach, Gur e's bèus domh bhi dubhach, Cha dirich mi brughach, Chaidh mo shiubhal an lugh'd. Beir mo shoraidh, &c. Chaidh m' astar am maillead, O nach faic mi mo leannan) 'S ann a chleachd mi bhi mar riut, Ann an gleannan a' chaoil. Beir mo shoraidh, &c. 72 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Anns a' choill' am bi'n smùdan* 'S e gu binn a' seinn ciuil duinn, Cuach a's smeòrach 'gar dùsgadh, 'Cur na smùid diù le faoilt'. Beir mo shoraiclh, &c. 'S tric a bha mi 's tu mireadh, Agus càch 'ga nar sireadh, Gus 'm bu deònach linn tilleadh, Gu Innis nan laogh. Beir mo shoraidh, &c. Sinn air fàireadh ua tulaich, 'S mo lamli thar do mhuineal, Sinn ag eisdeachd nan luinneag, Bhiodh am mullach nan craohh. Beir mo shoraidh, &c. Tha mise 'ga ràite, ; S cha 'n urra mi àicheadh, Gura iomadach saruch' Thig air àiridh nach saoil. Beir mo shoraidh, &c. Gur mis' tha sa' champar, 'S mi fo chìs anns an am so, Ann am priosan na Frainge, Fo ainneart gach aon. Beir mo shoraidli, &c. Ann an seòmraichean glaiste, Gun cheòl, no gun mhacnas^ * The Ringdove. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 73 Gun òrdugh a Sasgunn, Mo thoirt dhathaigh gu saor. Beir mo shoraidh, &c. Cha b'ionnan sud agus m' àbhaist. A siubhal nam fàsach, 'S a' direadh nan àrd-bheann, Gabhail fàth air na laoigh. Beir mo shoraidb, &c. Le mo ghunna nach diùltadh ; ; S le mo phlasgaicbean fùdair, Air mo ghlùn anns an f hraoch. Beir mo shoraidh le dùrachd, Do ribhinn nan dlù-chiabh, Ris an tric bha mi sùgradh, Ann am Brughaichean Ghlinne-Braon. COMHAIRLE BHAIRD DO MLIAIGH- DEANAN OGA. (ann am beurla 's an gaelig.) Air Fonn — " The Rock and 10.ee picMe Tow!' Ye bonny young virgins, ge sgiobalt 'ur ceum, Be careful gun trèig sibh, an f heill so gun dàil ; 74 ORALN LE UILLEAM Rt)S. For though ye be handsome, 's ge meachair 'ur bèul, 'S fior nonsense gun chèill, mur reitich sibh tràtli, For old age is a beist 's bidh gach gne choire dh'i, Cur dium-buaidh air a snuadh clia blii uair loinneil d'i, Therefore, don't tarry, but marry gu luath, Ma's bi sibh gu truagh, dol am buar mar a's àill. For beauty isfading, gun stad ach air sgè Mar aiteal do'n ghrein air eudann gach aird; And though you have riches, gur tubaist gun cheill, Mur tuig sibh' ar feum air an fheill so 'na thrà. When you want, you'll repent, but they shanH marry you, Their gach bean tha i sean, 's cha d'thoir fear aire dh'i; Bidh sibh-se gu dubhach, ri cumha ? s ri caoìdh, A's liunn-dubh fo-thuinn a chaoidb ga nar cramh ! Nach cuis ghràin agus mi-thoirt, seann nighean gun sgiamh 'Na briogaid gun mhiagh, 's nach iarrar a pòg ! Bi'dh h-aodann air casadh, bi'dh falt air fàs liath, Bi'dh cam-char 'na bial a's fiar-char 'na sròin, When shàll whine and repine, cha bhi loinn tuille dh'i, Not a kiss a gheobh is' she'll be meas cumanta, Gun cheile, gun leannan, gun teallach, gun tuar, Na seasg-chaillich thruaioh, fo smuairean 's fo bhròn. 0RAIN LE UILLEAM RÒS. 75 The lily, the fairest by far of theflowers, Ge moiteil a nihuirn cha mhair è acli gearr; And the beautiful rose ofmost glorious hue, Tha sh nuadh dol a niugh seach bruthainn a' Mhaigh, Sud mar's nòs do gach òigh tha gach lò 'sean- achadh, Gus an caill iad an geall 's nach e'n t-àm teann- adh riu, 'N uair thrèigeas a' mhaise, sa sguireas an loinn, Bhi 'g acain a chaoidh nach d' rinn iad e tràth. OEAN A EINN AM BAED DO FHEAE TUEUIS A BHA GABHAIL NA SLIGHE MAILLE EIS AS AN TAOBH-DEAS, AIE DHA BHI EO - BHUAILTEACH DO DHUBHAILC AEAIDH. LUINNEAG. E hb ro mo Chaluman, Bi fearail mar bu dual dut, Bu dùchas o do sheanair dhut, Bhi fanarach air gruagaich : !Na'n tachradh caileag ghorach riut, Gun doigh aic' air bhi gluasad, Bu mhiann leat a bhi turaban, Sa c * * * * * * d air a h-r *-**»* r 1 An cualadh sibh mu'n Chaimbeulach Bha thall an ceann Strath-h-eurann, 76 ORAIN LE UILLEAM RÒS. 'Nuair nochd e ris a' Bhaintighearna, A bliall dar blia e 'g èiridli ; Bug i air a' cliabar Choin a spealteadh anns na speuraibh, 'S mar b'e niiad na casadaich, Cha mhis' a b' fhasa' greidheadh. E hò ro, &c. Oidhch' ann an Dun-chaillean dut, Cha'n fhanadh tu fo'n aodach, Gun mhionnaich thu nach stadadh tu Gu'm biodli do nihaicle ' n g ***** d, Bha croisean anns an rathad ort, A feitheamh air gach taobh dhiot, Gun d'thug an cù-dubh glamadh ort, A chuir o mhath do mhaolach. E hò ro, &c. Oidhch' ann an Taigh-tabhairn dhut, 'S gun robh sinn ann le cheile, Aig brughaichean Bochudair, Gu'n robh do ehuid-sa 'g èiridh, Dh' f halbh thu as an leabaidh 'uam, Gu'n dad ort ach do leine, Gu'n bhuail am meann-bhoc bailgean thu, Chuir sud an dealg o fheum ort. E hò ro, &c. 'S dnilich leam a Chalumain, Nach fan thu as an èucoir, 'S nach sguir thu dheth an t-striopachas, Gu'n caill thu bhrigh sa bheusaich, 0RAIN LE UILLEAM RÒS. 77 Mur b'e gu'n cuirinn mi-gliean ort, Gu'n innsinn dha na Chleir e — Nach 'eil bean òg no cailleach, Air nach farraich thu do pheiris ! E hò ro, &c. 'Bheil cuinihn' agad dar dh'fhag thu mi, Air druim-na-Lairc na m' ònar, 'Sa thog thu ort gu h-inntinneach, Gu bhi 'n Cill-Fhinn air Dhonach, 'S mur b'e miad an eagail 'bh'ort, Ro na chreideamh Pholach, Gu-m fìachadh tu do chlach-bhalg, Air nighean ghlas an òsd-fhear. E hò ro, &c. A Clialum bheirinn comhairl' ort, Na'n gabhadh tu gu caomh i, O'n tha sinn dol a dhealachaclh, A's neach a dol gach taobh dhinn, Thu leagadh dhiot nam magaidean, A bh'agad ri JVic-Clucais, Air neagh gu fuaidh i breaban riut A leagas do Mhac-Gruisleig ! E hò ro, &c. 78 ORAIN LE UILLEAM ItÒS. ORAN A RINN AM BARD, M AR GUN DEANADH SEOLADAIR DEASACH E, AIR DHA BHI ANN AN TAIGH-DANNSAIDH, ANNS AN TAOBH-TUATH.— THA'M BARD AIR DEAN- AMH AN ORAIN DO REIR GAELIG AN T-SEOLADAIR FEIN. Air Fonn — " Ach gur mis' tha gu duilich" <&c. Bha nii 'n raoir san taigli-dhannsaidh, Bha iad tranga gu leor, Bha na h-ionagan glan ann, 'S iad cho cannach 's bu chòir Cha robh srad air a' ghealbhan, O'n a dh'fhalbh sinn o bhòrd, Ach grainne beag luaithre Bha fo sguadradh nani brò-g. Bha na Maireagan uil' ann, Is iad air tional gach taobh, Ge d' nach d' eirich a' Ghealach, Cha robh niaill' air a h-aon, B' f hearr sud na bhi 'm breislich, Cur a Cheti fa'-sgaol, 3STa bhi pumpadh na Deonaid* Air a nilior-chuan re gaoith. Cha 'n eil beath' ann a's boidhche, Na th'aig seoladair fein, * Seonaid. ORAIN LE UILLEAM RÒ8. 79 Seach gu'm bi è na niharaich, Bi'dh na cailean à dheigh', Bidh na h-ionagan cannach, Ga leantuinn gu leir, Toirt am mionnan gu sure iad, STach bi trusair gun f heum 1 An d'thug thti 'naire Rob Taileir, 'S a chuid Màireagan fein, Agus deidh aig na h-òighean, Air a phbgadh gu leir ; Bi'dh esan 'gan ruagadh, 'S 'gam buaireadh le bheul, Tha e soireanta so-ghradh't, Mar gu'm pbsadh e ceud. Am fac thu 'n sgiobair bha laimh ris, 'S a Mhàireag r'a thaobh, A lamh thar a muineal, 'S i buileach 'na ghaol, Reag i leis thar Caol-Mhuile, Agus tiumal a Mhaol, Gu blii loradh a phica, 'Nuair is dripeal a ghaoth. Cha'n'eil doubt arsa Maireag, Nach overhalig mi ball, Ach gille gramail bhi shios orr', Nach d'thoir fiaradh g'a ceann ; Ge d' a thigeadh na sgualaichean* Cruaidh. o na ghleann, Cha bhi'n sgiobair fo mhi-ghean, Gus an diobair a chrann. 80 ORAIN LE UILLEAM R53« Tha iasgach an sgadain, Ito bheag againn san am, On se ; n t-ounair tha cost oirn, Cha bhi 'm brot oirn air chall, Bithidh grog againn daonnan, 'S cha bhi aon fhear gun dram, 'S gheibh sinn nionagan bòcha* Gu ar pogadh a's taing. Gheibh sinn nionagan bòcha, As mnathan òga gu rèidli, 'Se mo roghainn-s' an nionag, On a bhios mi ri beud ; Thainig comhlan dhiu tharais Air a' chala so 'n de, ; S bha sinn mar riu a' dannsadh Fhad sa shanntaich sinn fein. Cha 'n eil shig ; s na puirt FhrangacK Nach danns iad air uair, No càr an Dun-eidin Gun aig te san Taobh-Tuath ; Miann-sùl bhi 'ga ìeirsinn, 'S iad a' leumnaich mu'ii cuairt, Mar ri ba'-laoich chinn-'illeach,f 'S sgal pioba nan cluais ! * Boidheach. t Ceann-'illeach, i.e, Ceann-fidhle, alluding to a ship vvith a fiddle head. ORAIN LE UILLEAM KÒS. 81 ORAN A rinn am bàrd do dhuin' araidh a thuarasdalaich e re là, air son togail crè a poll ; agus air do'n f heasgar teachd cha d'thainig an duine dhachaidh. Air son so bha 'm bàrd fo imcheist, le mor ioghnadh nach robh e tighinn; air an aobhar sin chuir è gille beag a bha mu'n taigh air a thoir. Thainig an gill' air ais, ag innseadh do'n bhard nach robh e 'n sud idir, agus gu'm b'è mhòr bharail-s' nach bu bheò e. Air gabhail eagail do'n bhard gun d'thainig sgiorradh 'na char, fadheoidh d' f halbh e fein agus f huair se è mairnealaich ri taobh a' phuill agus an obair gun deanamh. Air Fonn — " Sgian dubh an sprogain chaim." Marbhaisg air luchd mi-ruin, A bha 'g innseadh dhomh nam brèug, Nach bu bheò mo charaide, Ma chailleadh e b'e 'm bèud ; 'Nuair thog mi orm gu bas-bhualadh, 'S gu toirt-a-mach gun cheill, — Co 'fear mòr a chitheamaid, A' tighinn ach thu-fein ! Chi mi laoch is gaisgeanta, Dha maiseil thig na h-airm, A ri ! gur mairg a chasadh ort, Le strì 'n uair lasadh t' f hearg ; Fear mor tha crodha 'n ais-sith thu, Bhiodh speiceil, spaiceil, garg, 'S laoch cho treun 's tha'm Breatuinn thu, Ro'n teich an t-arm dearg. G 82 0RAIN LE UILLEAM It&J. Cha n'ioghna' mi bhi àrdanach, 'S gur càirdeach mi dhut fein, Armuinn mhoir nam brataichean 'S nan du'-lann sgaiteach, gèur ; Le ceannas cruaidh neo-lapanach, A' dol am baiteal strèup ; Dh' eireadh sog a's sunndachd oirn, Ri cluinntin guth do bheil. 'N uair bha thu 'na do sheanaileir, San iomairt thall air chuan, Latha Fontenòi Gu'm bu leoghanta do shnuadh, 'N" uair dh'fhosgail iad am bataraidh, Gu'n ghlac thu iad san uair, Thionndaidh thu na cannonan, G-u toirt a' Bhaile uap'. Bu chuis-thruais na Frangaich, 'S iad 'nan deann air an ratreat, A' tilgeadh dhiubh nan casagan Gu faral as uat fein ; Na coisichean 's na marcaichean, 'S na bh' ac' a shluagh gu leir Dol turaichean, air tharaichean, 'S cha shealladh iad 'nan dèigh ! Cha b'fhada bha thu 'ciosachadh Nan Innsin sear gu leir, 'JST uair a chaidh thu 'n talamh sìn, Thug Hideralidh geill ; Mar b'e litir bhàn, A cbuir a Pharlamaid 'ad dheigh, ORAIN LE UILLEAM ItSs. 83 Thu 'n talainh teitli sin f liàgail, Mu'n d'rea'db do shlaint 'an èis. Bha nii 'n Siberaltar leat, 'Nani ghlas-ghiullan gun treòir, A' leidigeadh nan each agad 'S 'gani faicinn air an seol. Thog thu o she-sgillinn mi Gu leitìi-ghìnnie de'n òr, — Fhuair thu posta captain dhomh Le d' fhacal o na Bhòrd. A's thug mi turas eile leat, Nach ceil mi anns an am, 'N uair shrac thu 'm peitean sioda, Bha air nighean K-igh na Fraing, Leag thu anns an t-seomair i, Air leabaidh shròil bha thall ! 'S ge b'e 'n rud a chuir thu 'n ceill dh'*i, Tomh'sibh fein e chlann. 'S ann an sud bha bhri'agraich, 'Sa bhrithinn thairis, chaoin, Bha ise, 'na'm b' f hior, faralach, A's tus a farrach gaoil ; Ach dh'aithnich mi 'nuair chaidh thu'n uachdar, Nach biodh t' uarais faoin, Chuir thu 'n t-urlar as an leabaidh, 'S thug sibh glag araon ! Oha d'rinn an Bigh dhiot Ridire 1 San trid-a-bac dha fein ! Ach ni mi fein an nis dhiot e 84 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Thiotan beag gun blireig, Rù, rà, Ridire ! Bloidh biodaige, bun sgèith, Luirach mhailleach, claidhe bearnach, Clogaid nach fearr feum ! ORAN CCJMHAIDH A RINN AM BÀRD' NUAIR A PHÒS A LEAN- NAN (MÒR ROS) AIR DH'I DHOL DHACA- IDH DO SHASGUNN MAILLE RI COMPAN ACH. Air Fonn — " Robai dona gdrach." Ge fada 'na mo thamh mi Tha 'n damhair dhomh dùsgadh, Cia f àth mu'n thriall mo mhanran, 'S gu'm b'abhaist dhomh sùgradli ? C'arson a bhithinn brònach 1 Mu'n òigh 's gun a diù dhomh, Ged ghlac i'n luib a graidh mi, Le àmhailtean Ohupid. Gach fear a bhios a' feoraich Mar leonadh le gaol mi, Tha roghainn sud do'n tuathdaidh, ORAIN LE UILLEAM R$S. 85 On 's dual da bhi smaointeach ; Cha 'n aiclich mi ach fòil e, ; S cha mhò ni mi saoradh Thig m' ùr-sgeul o Apollo, Mar sheolas an Naoinear. Ach sud mar sheinneadh Cormac,* ; S e dearmad a cheud ghaoil, 'S e gabhail cruit da iunnsaidh, Le inneal ciuil 'ga ghlèusadh, On chuir Finne 'n diù-chall, Mo shùgradh 's mo bhèusan, Gu'm bàth mi'n guth an orghain, Le torghan mo spèis dh'i. * Tradition says that the Corinac, whom the Bard mentions so often in the above song, was an Irish harper, who came to Scotland and visited several of the Highland Chiefs. He at length went to the family of Macleod of Lewis, and served him for several years as a harper. Having fallen in love with Macleod's eldest daughter, he resolved, the first opportunity, to fly with her to Ireland. One night, after supper, Cormac tuned his harp, and played a Druidical tune of the name of " Deuchain-ghleust' Mhic-<?-Chormaic" which had the power to lull all to sleep who were within hearing of it. By this magic music the whole of Macleod's household fell into a deep slumber, Cormac then drew a large dagger, which he used to carry about him, called Madag-achlais, to cut Macleod's throat. As he was drawing near the Chief with his knife, Mac- leod's eldest son came in, after returning from his daily mountain sports, and seeing Cormac approaching his father with such a dreadful weapon, exclaimed — " Cor- mac! Cormac! what do you intend to do — are you mad?" Cormac replied, "Mad, my young man! think you so? I am not ; but I have a regard for your fair sister, whom 86 ORAIN LE UILLEAM R5s. 'N uair dh'eirich Cailean Cormac Àir chorra-ghleus gu f àrsan, Gu'n d ; fheòraich am fear òg An goraich a dh' fhas ann, 'Sa liughad cailin beul dhearg, Cho bèusach 's cho nàrach, A's Finne th'air an fheill, A tha feumach air mànran. 'iN" uair chual' am Macan-baoth sin, 'S a ghaol bhi do-mhuchta, 'Se smaoinich e gu thearbadh, Bhi falbh as a dhuthaich, Ach nochdadar na h-aobhair, 'S e 'n caoin ruidh le tùrsa, Gun ghlac e cruit a's sheinn e, Le binn cheò-1 as ùr e. Bha feiteach air an an orghan, Aig Cormaic ri ard-cheol, Mas biodh an Fhinne 'n uachdar, Air duan na fuaim clàrsaich, I aro. resolved to bring along with me to Ireland ; and as your aged f ather will not gratify my desire, I must sever his head from his body and clear my way." On hearing this, the youth replied, "You had better not, as you may get your choice of a thousand virgins in Scotland, fairer by far than my sister, without committing so cruel a deed." Cormac said, "You speak truly, my young man ; hand me my lyre, that I may banish the virgin's love with the sound of my harp." The bard uses this history as a text to the above song, where he complains that Cormac, with the melody of his harp, had cured his love, while a remedy for his own was never to be found. OKAIN LE UILLEAM r5s. 87 Acli cha d'fhuair mise sgeul Ann ani Beuria no 'n Gàèlig, A dli'innseadh dhomh mar dh'fhaodainn An gaol ud a smaladh. O ! teirmeasg air a' ghaol sin, Nach faodainn a threigeadh, A's gur è chuir an lugh'd mi Bhi smaointinn bean t'èugais, 'Se 'n t-seirc a bha 'n ad ghnuis-ghil, A lub mi gu eugail, 'S nach dean Lighich' slàn mi, Och ! b'fhearr gu'm b'e 'n t-èug e. Is Ciomach ann ad ghaol mi Bi smaointinn bean t'ailteachd ; Cha chadal anns an oidhch' dhomh, ; S cha ; n fhois anns an là dhomh ; Cha-n fhacas ri mo rè, 'S cha-n fhaigh mi sgeul gu bràth air Ni b'annsa' na bhi reidh 's tu, A gheug nam bas bàna. Gur binne leam do chòmhradh Xa smeorach nan geugan, Na cuach sa mhadainn Mhaighe, ; S na clàrsach nan teudan, Na'n t-Easpuig air la Dòmhnaich 'S am mor-shluagh 'ga eisdeachd, Na ge do chunnta' stbras Na h-Eorpa gu leir dhomh. 88 ORAIN LE UILLEAM RÒS. C'arson nach d'rngadh dall nii, Gun chainnt no gun leirsinn ì Mu-m facas t'aghaidh bhaindidh, Rinn aimhleas nan ceudan; O'n chunna' mi air thùs thu, Bu chliùtach do bheusan, — Cha-n f hasa' leam na'm bàs A bhi lathair as t'èugmhais ! Ach 's truagh I gu'm beil do run-sa, Cho dùr dha mo leanmhuinn, 'S mo chridhe steach 'ga ghiulan, A h-uile taobh dha falbh mi, An cadal domh no dùsgadh A' sùgradh no 'seanachas Tha sud da m' ruagadh daonnan, 'S mi sgaoilte gun tearmunn ! Ach fàgaidh mi mo dhùthaich Gu 'n dioch'naich mi pairt dheth, Ko-mheud 's a thug mi rùn Ga do chul buidhe, fainneach; Air triall dhomh thar m' èolas A dh'aindeoin mo chàirdean; Tha saighead air mo ghiulan, A lùbas gu làr mi ! 'S a nis' o'n a thriall thu, 'S nach b' fhiach leat mo mhànran, A chionn 's nach robh mi stòrasach. Mor ann an stàta, Ach sud ge d' robh da 'm dhi'-sa, Cha 'n islich mi pairtinn, ORAIN LE UILLEAM RÒS. 89 Tlia m'aigne torrach, fior-ghlan, Nach diobair gu bràth mi. Ach ma's a triall gun dàil dut, Gu àite na mor-sheol, Gun f huireach ri do chairdean, Do dhàimh, no luchd t'èolais, Biodh soirionn air na speuraibh, Gun eiridh air mor-thonn, A dh' aisigeas le reidh ghaoith Gun bheud thu gu seolaid.* Mar sud bha ur-sgeul Chormaic Cho dearbhta 'sa sheinn e, E-fein 'sa chomunn òg 'S iad gle bhrònach ma thimcheal, E gabhail cead le pòig dh'i, Gun chomhradh gun impidh 'S e dìoladh guth an còdhail, Na h-òighe gu 'n till è. ORAN EILE, AIR AN AOBHAR CHEUDNA. Tha mise fo mhulad san àm Cha'n òlar leam dram le sunnd, Tha durrag air ghur ann am chàil A dh'fhiosraich do chàch mo rùin, * A harbour. 90 OEAIN LE UILLFAM E5S. Cha 'n fhaic mi 'dol seachaà air sràid An cailin bu tlàithe sùil ; 'Se sin a leag m'aigne gu làr Mar dhuilleach o bharr nan craobh. A ghruagach a's bachlaiche cùl Tha mise 'gad iundrain mòr, Ma thagh thu deagh aite dhut fein Mo bheannachd gach rè gud'chòir : Tha mise ri osnaich 'nad clheigh, Mar ghaisgeach an dèis a leòn ; 'JSTa laidhe san àraich gun fheum 'S nach d'theid anns an strèup ni's mo ! 'Se dh' fhàg mi mar iudmhail* air trèud, Mar fhear nach d' thoir spèis do mhnaoi Do thuras thar chuan fo bhreid, Thug bras shileadh dhèur o m' shùil— B'fhearr nach mothaichinn fein Do mhaise, do cheill, 's do chliù; No suairceas milis clo bhèil A's binne na sèis gach ciùil. Gach aon duin' a chluinueas mo chàs A' cur air mo nàdur fiamh, A.' cantainn nach eil annam ach bàrd 'S nach cinnich leam dàn a's fiacli — Mo sheanair ri pàigheadh a mhàil, 'S m'athair ri màlaid riabh ; Chuireadh iad gearain an crann A's ghearainn-sa rann ro' chiacl, * A. fugitive. OEAIN LE TJILLEAM RÒS. 91 'S fad a' tha m' aigne fo ghruaim Cha mhosgail mo chluain ri ceòl, 'M breislich mar ànrach a' chuan Air bharraibh nan stuagh ri ceò. 'Se mnndran d' àbhachd nam A chaochail air snuadh mo neò-il, Gun sùgradh, gun mhire, gun naill, Gun chaithream, gun bhuadh, gun treòir ! Cha dùisgear leam ealaidh air àill', Cha chuirear leam dàn air dhòigh ; Cha togar leam fonn air clàr, Cha chluinnear leam gàir nan òg. Cha dirich mi beallach nan àrd Le suigeart mar bha mi'n tos; Ach triallam a chadal gu bràth Do thalla nam bàrd nach beò ! ACHASAN AN DEIDEIDH, A DEUDACH DHOMHNUILL FHRISEIL Mile marbhaisg ort a dheididh, Thar gach galair, 'S duilich leam mar dh'f hàg thu M'eudail dheth na fearaibh, Bheir gach tinneas eile dhuinne fànadli 'S f àth furtachd. 92 ORAIN LE UILLEAM RÒS. Ach 'se bheir thus', a bhruidear mhilltich, lonnsaidh mhort oirnn : Cha-n àill leat gnn d'theid deoch, no drama, Steach fo'r carbad Àch gabhail dhuinn as ar claigeann 'S ar grad mharbhadh. Cha luaithe dh'eirich Domhnull Friseil As a' chuartaich, Ka chuir thusa do nimh 'an ìre Gus a thruailleadh ; Cha-n fhoghnadh leat na rinn an teasach Air an truaghan, Ach thu fein a dhroch bhuill deis' A dhol 'ga thuairgneadh, Bha cnaimhean a chinn, a's eudann 'Sa dhèud uile, Mar gu'm biodh muill'ear 'ga riasladh Fo chloich mhuilinn : No mar gu'm biodh gobha Gallda Ga theann sparradh, An glamaire teannta, cruaghach Do chruaidh stàilinn. Ach thig do dhriug mur 'eil mi meallt' Ma chluinn Mac-Shimidh, An diol a rinn thu, a thrudair bhrùideal, Air f hear-cinnidh, 'S e-san a loisgeas an dù'-thuill* ort, 'S cha sinne uile ! Bheir e n' t-arm dearg a Sasgunn Gu do sgiursadh, * The Gael's primitive name for artillery. ORAIN LE UILLEAM RÒS. 93 Le peileirean dearga, lasrach, A's neart fudair — Grain ort nach do ghabh thu trndar No fear doicheil, Ach an duine fiughantach, fìalaidh, Chnr o chosnadh, 'Sa liughad cailleach sgaiteach, bheur' ? A's reabhair caile Tha feum an carbad 's an deudach A leir sgaradh j Edar Irt, a's Peairt, a's Ile 'S tìr Mhic-Ailein, No ge do thogradh tu sineadli, Aig a' bhaile. Hfr ATH-LEASACHADH. ATH-LEASACHADH, ANNS AM BEIL TRÌ DAIN LE IAIN MAC-AOIDH, AM PÌOBAIRE DALL, SEANAIR AN Ì7GHDAIR. BEANNACHADH BAIRD DO SHIR ALASDAIR MAC-CHOINNICH, TRIATH GHEARR-LOCH : AIR DHA NIGHEAN THIGEARNA GHRANND A PHOSADH. Gu'jvt beannaiche' Dia an teacli 's an tiìr 'S an tì thainig ùr 'nur ceann, Geug shona, sholta gheibh cliù, 'Ni buanachd dùthacha 's nach call. A gheug a thainig 's an deagh uair. Dha 'm buadhach muirn agus ceòl Ogha choinnich nan rùn reidh, 'S Baron Shrath-Spè nam bò. ii 98 ATH-LEASACHADH. Iarla Sliì-pliort an tòs Dhiuchd an òigh a's taitnich bèus ; 'S o'n Tuitear Shàileach a rìs. A fhreasdaileadh an Righ 'na fheum. 'S bithidh Granndaich uime nach tìm, Bu treubhaich iomairt 's gach ball. Spè a b' iomadaich leinn, A 's feigh air firichean àrd, 'S ann o na Cinnidhean nach fàim, Thainig an òigh a's glaine crè ; Gruaidh chorcair, agus rosg mall, Mala chaol, cham, 's cul rèidh. Tha h-aodann geal mar a' chailc. ' 'S a corp sneachdaidh air dheagh dhealbh ; Maoth leanabh le gibhtean saor, Air nach facas fraoch no fearg. Tha slios mar eala nan sruth, 'S a cruth mar chanach an fheoir; Cul cleachdach air dhreach nan teùd, No mar aiteal grein air òr. Bu cheòl-cadail i gu suain, 'S bu bhuachaill' i air do-bhèus ; Coinneal sholais feadh do theach, A' frithealadh gach neach mar fheum. Gu-m meal tl u-fein t' ùrbhean òg, A Tliriath Ghcarr-Loch nan còrn fial ; Le toil chairdean as gach tìr, Gu meal thu ì 's beannachd Dhia. ATH-LEASACHADH. 99 Gu-m meal sibh breath agus buaidh, Gu-m meal sibh uaill agus mùirn, Gu-m meal sibh gach beannachd an cèin, 'S mo bheannachd fein dhuibh air thùs. 'S iomadh beannachd agus teist, Th'aig an òigh a's glaine slios ; 'S beannachd dha'n tì a thug leis, Rogha nam ban an gnè, sam meas. DAN DO SHIR ALASDAIR MAC-DHOMHNUILL SHLEIBHTE, CEANN-CINNIDH CHLANN- DOMHNUILL NAN EILEAN, Air dha tighinn dhachaidh a Lunainn do Chaisteal Armadail san Eilean Sgitheanach, agus a' Bhain-tighearn' a bhi marbh a staigh air a chinn. Tharladh dha na Phìo- baire dhall a bhi staigh san àm, agus shèinn e 'n dàn a leanas 'na dhàil, a nochdadh dha gu'n chàill iomadh Trèun a's Elath an ceud ghi-kdh, d'a b'eigin fadheoidh sòlas a ghlacadh. Beannachd dhut o'n ghabh thn 'n t-àm, O chrìoch nan Gall gu do thìr, Dùchas tha ri slios a' chuain 'S tric a choisinn buaigh dha Righ. Do bheatha gu do thìr fein, 'Dheagh Mhic-Dhomhnuill nan sèud saor, 'S ait le maithibh Innse-Gall, Do ghluasad a nall thar chaol. 100 ATH-LEASACHADH 'S ait le fearaibh an Taoibh-tuath, Gu'n bhuannaich thu mar bu chòir Troteirnis uil' agus Sleibhte, Uithist nan eun as nan ròn. 'S ait le fearaibh an Taoibh-deas, Gu'n shuidhicheadh tu ceart gu leor, 'S tu sliochd nan Bìghrean o shean, Dha'n robh niiagh fainear air ceòl. Ach 'sann dhomh-sa b'aithne 'm bèuSj ISTa ghabh rium fein diu' o thùs, Croinn-iubhair le brataichean sròil, Loingeas air chòrs a's ròs ìuil. Long a's leoghan a's lamh-dhearg, 'Gan cur suas an ainm an Righ, — Suaicheantas le 'n eireadh neart, 'jN" uair thigeadh ur feachd gu tìr. Na 'n tàrladh dhuibh' bhi air leirg, Fo mheirghe dha'm biodh dearg a's bàn Gu maiseach, faicilleach, treun, Chuireadh sibh ratreat air càch. Gu h-armach, armailteach, òg, ISTeo-chearbach 'an tòir no'n ruaig. 'S gach àite 'n cromadh an ceann, Bu leo na bhiodli ann, 'sa luach. B'aithne dhomh Sir Seumas mòr 'S b'eòl domh Dòmhnull a mhac, B'eòl domh Dòmhnull eile rìs, Chumadh fo chìs na slòigh ceart. ATH-LEASACHADH. 101 B'eòl domh Dòmhìrall nan trì Dòn'ull 'S ge b'òg e, bu mhòr a chliù, Bhiodh feara Alb' agus Eirinn, Ag èiridh leis anns gach cùis. B'eol domh Sir Seumas na ruin, T'athair-sa mhic-chlùitich fein, 'S tus a nis an siathamh glun Dh'ordaich Righ nan dùl 'nan dèigh. Na'n tuiteadh m' aois cho fad a mach, 'S do mhac-sa theachd air mo thìm — B'e sin dhomh-s' an seachdamh ghm, 'Thainig air an Dùn ri m' linn, 'S cha 'n ioghnadh dhomh-sa bhi crion, A's mo chiabhag a bhi liath, 'S gach aon diu' le cridhe mòr Toirt dhomh airgid a's òir riabh. 'S gach aon diu' 'ga m' àrach cluth, Thuigeadh iad uam guth nam nièur; 'S tha iadsa sàbhailt an diugh, Anns a Bhrugh am oeil iad fein. 'S tha mis' air fuireach san àr, 'S mi cur a' bhlair mar bha riamh^ S mo chridhe 'g osnaich 'nan dèigh, Mar Oisian an dèigh, nam Fiann ! Gu-m meal thu t' oighreachd, 's do chliù, Dheagh Mhic-Dhomhnuill nan run rèidh, 'S ged dh'imich uat t' ùr bhean òg Na biodh ort-sa bron 'na dèigh. 102 ATH-LEASACHADH. 'Sa ìiughad òigh. thaitneach gun di, Tha eadar Clar-sgì * a's mon-ròs 'S ma dha thaobh Arcamh a' chùain Deas a's tuath, thall sa bhos. Agus iad uil' ort an dèigh Bheireadh dhut iad-fein 's an cuid, Oighean taitneach nam beul binn, !Nam mèur grinn, 's na broinne buig. Chaill Bigh Bhreatainn, a's bu bhèud, A leabaidh fein leug a ghaoil ; 'S o na tharladh sud 'na char, B'eiginn dha bhi seal gun mhnaoi. Mac-Righ Sorcha sgiath an airm Gur e b'ainm dha Maighre borb, Chaill e gheala-bhean mar ghrèin 'S dh' fhuirich e-fein 'na deigh beò ! Chaill Bigh na h-Easpailt a bhean, Ainnir gheal nigh'n Bigh Greig, 'S gach aon diubh gabhail a null, 'S dh'imich o Fhionn a bhean fein On tha'n saoghal so 'na cheò. 'S gur doigh dha bhi dol mu'n cuairt ; Bidh'mid subhach annain fein 'S beannachd leis gach nì 'chaidh uainn, * A narae for the Isle of Sk3 r e. ATH-LEASACHADH 103 CTJMHA CHOIRE-'N-EASAIN. Mi 'n diugh a' fàgail na tìre, 'Siublial na frìdh air mo leath-taobh ; 'S è dh'fhàg gun airgiod mo phbca, Ceann mo stòir bhi fo' na leacaibh. 'S mi aig bràighe 'n alltain riabhaich, Ag iarraidh gu Bealach na fèatha, Far am bi damh dearg na cròice, Mu f hèill an Ròid a' dol san dàmhair. 'S mi 'g iarraidh gu Coir'-an-easain, Far an tric an sgapadh fùdar, Far am bi'dh miol-choin 'gan teirbeirt, Cur mac na h-èilte gu dliùbhlan. Coire gun easbhaidh gun iomrall, 'S tric a bha Raibeart mu d' chomraich, Cha-n eil uair a ni mi t' iumradh, ZSTach tuit mo chridhe gu trom-chràdh. 'S è sin mise Coir' an easain, Tha mi m' sheasaidh mar a b'àbhaist, Ma thà thu-sa na d' f hear ealaidh, Cluinneamaid annas do làimhe." An àill leat mis' a rusgadh ceòil dut, 'S mi 'm shuidhe mar cheò air bealach, Gun spèis aig duine tha beò dhiom, O'n chaidh an Còrnalair fo' thalamh. 104 ATH-LE AS ACH ADH. Mo clireach ! mo tliùrsa, 's rno thruaighe ! 'Ga chur san uair so dhomh an ìre, Mhuinntir a chumadh rium uaisle, Bhi'n diugh anns an uaigh ga m' dhì-sa. Na'n creideadh tu uam a choire, Gur h-e dorran sud air m' inntinn, 'S cuid mhor a ghabhail mo leath-sgeoil, Nach urrainn mi seasamh ri seinn dut. " Measar dhomh gur tu Mac Ruairidh, Chunna mi mar ris a Chòirneal, 'N uair a bha e beò 'na bheatha Bu mhiann leis do leathaid 'na sheòmar. " Bu lion'ar de mhaithean na h-Eireann Thigeadh gu m' rèidhlean le h-ealaidh, Sheinneadh Ruairidh dall dhomh fàilte, Bhiodh Mac-Aoidh 's a chàirdean mar ris." O'n tha thus' a' caoidh nan àrmunn, Leis am b' àbhaist bhi 'ga d' thaghall, Gu'n seinn mi ealaidh gun duais dut, Ge fada uam 's mi gun fhradharc. 'S lionmhor caochla teachd san t-saoghal, Agus aobhar gu bhi dubhach ; Ma sheinneadh san uair sin dut f àilte, Seinnear an trà so dhuit cùmha. " 'S è sin ceòl a's binne thruaighe, Chualas o linn Mhic-Aoidh Dhòmhnui]], 'S fada mhaireas è am chluasan, An fhuaim a bh'aig tabhunn do mheòir^an. ATH-LEASACHADH. 105 M Beannaclid dhut agus buaidli-làraich, Ann 's gach àite 'n dean thu seasamh, Air son do phuirt bhlasda, dhionaich, Sa' ghrian a' teannadh ri feasgar." 'S grianach t-uirsinn fèin a choire, 'S gun fhèigh a' tearnadh gu d' bhaile ; 'S iomadh neach do 'm b' f hiach do mholadh, Do chliath chorrach, bhiadhchar, bhainneach, Do chìob, do bhorran, do mhìlteach, Do shlios a choire gur lìonach, Lubach, lnibheach, daite, dìonach, 'S fasgach do chuile 's gur fìarach. Tha t' èideadh uil' air dhreach a' chanaich, Cìrein do mhullaich cha chrannach, Far 'm bi' na fèigh gu torrach, 'G èiridh farumach mu d'fhireach, Sleamhuinn slios-fhad do shliochd àraich, Gun an gart no'n càl mu t' ìosail, Mangach, màghach, adhach, tearnach, Graidheach, cràiceach, fradharc frìdhe. Neòineineach, gucagach, mealach, Lònanach, lusanach, ìmeach ; 'S bòrcach do ghorm luachair bhealaich, Gun fhuachd ri doinninn ach cidheach.* Seamragach, sealbhagach, duilleach, Mìn leacach gorm-shlèiteach, gleannach, * Ceathach. 106 ATH-LEASACHADH, Biadhchar, riabhach, riasgach, luideach, Le 'n dìolta' cuideachd gun cheannach. 'S cruiteil leam gabhail do bhràighe, Biolare t' uisge mu t' innsibh, Mìodar, maghach, cnocach càthair, Gu breac blàth-mhor an uchd mìn fheoir. Gu gormanach, tolmanach, àluinn, Lochach, lachach, dosach, crai-ghia'ch, Gadharach, faghaideach, bràidheach, 'G iomain na h-eilid gu nàmhaid. Bùireineach, dubharach, bruachach, Fradharcach, cròic-cheannach, uallach, Feòirneineach uisge nam fuaran, Grad ghaisgeant' air ghasgan crualaich. Colg-shuileach, fàileantadh, biorach, Spang-shronach, eangladhrach, corrach, 'S an anmoch a's meanbh-luath sireadh, Air mhire a' dìreadh sa' chòire. 'Sa' mhadainn ag èiridh le'r miol-choin, Gu mùirneach, maiseach, gasda, gniomhach, Lùbach, leacach, glacach, sgiamhach, Cràcach, cabrach, cnagach, fiamhach, 'N àm do'n Ghrèin dol air a h-uilinn, Gu fuilteach, rèubach, gleusda, gunnach, Suapach armach, calgach, ullamh, Riachach, marbhach, tarbhach, giullach. ATH-LEASACHADH. 107 'N àm dhuinn blii 'tearna' gu d' reidhlein, Teinnteach, cainnteach,coinn]each, cèireach, Fìonach, còrnach, ceòlar, teudach, Ordail, eòlach, 'g òl le reite. Sguiridh mi nis' dhiot a choiie, O'n tha mi toilicht' dheth do sheanchas, — Sguiridh mise shiubhal t' aonaich, Gus an d'thig Mac-Aoidh do dh' Alba. Ach 's i mo dhùrachd dhut a choire, O'n 's mòr mo dhùil ri dol tharad, O'n tha sinn tuisleach ; s a' mhonadh, Bimid a' teannadh gu 'bhaile. A CHRIOCH. IiOBIMEK ASD GILLIES, PKINTERS, EDIXEUE6H. PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGUAGE 5 Gaelic Poets, &C. — continued. gair, nach robh gus a so air an clo- bhualadh : Gaelic Hymns, by John Maclean and others, i8mo £o i o MacLeod (Neil)— Clasach au Doire, Gaelic Poems, Songs, and Readings, second edition, enlarged, crown 8vo 036 Macpherson (D.)— An Duanaire, a new Collection of Gaelic Songs and Poems (never before printed), i8mo 010 Macpherson (Mrs Mary, ' Mairi Nig- hean Iain Bhain,' the Skve Poetess) — Gaelic Poems and Songs, with Sketch of her Life by Alexander Macbain, M.A., illustrated with fìve life-like portraits of the Author, cr 8vo o 5 c Mountain Songster (The) Filidh nam Beann, the Choicest Collection of Selected and Original Gaelic Songs now known, i8mo 006 Munro (J.) — An t-Ailleagan ; co- chruinneachadh Dhan, Oran, agus Dhuanag, 32mo 004 Ossian — The Poems of : Dana Oisein Mhic Fhinn, revised by the Rev. Dr M'Lauchlan, i8mo o 2 c The Same, in English, trans. by James Macpherson, fcap 8vo, gilt 020 Ross ( Wm.) — Gaelic Songs, i8mo o i 6 Schiller's William Tell, translated from the German into Gaelic, l2mo, swd o i o Sinclair (Rev. A. Maclean) — Clarsach na Coille : A Collection of Gaelic Poetry, i8mo 036 To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Boohsellers. 6 PUBLICATIONS ]<N THE GAELIC LANGUAGE GAELIC POETS, &C. — continued. Smith (Dr) — Dan an Deirg agus Tiomna Ghuill (Dargo and Gaul) : Two Poems from the Sean Dana, translated by C. S. Jerram, M.A. £o i 6 Stewart's (Col. Charles, of Tigh 'n Duin, Killin) The Killin Collection of Gaelic Songs, with Music and Translations, 4to 012 6 Stewart (Peter) — Gaelic Hymns, Dain Ghaidhealach le Paruig Stiubhart (Nach Maireann) A bha chomhnuidh an' Gleann-Liobhann, fcap 8vo 002 The Same, fcap 8vo 004 Gaidheal (An), a Gaelic Magazine, 'Volume for 1877, 8vo 026 The Same, a large number of parts for various years, not conse- cutive per doz o I o RELIGIOUS WORKS INGAELIC. Alleine's Alarm to the Unconverted o 1 6 Baxter(R.)— A Call to the Uncon verted to Turn and Live, l8mo 010 The Saint's Everlasting Rest, in Gaelic, i8mo 016 Boston( Thomas)— The Fourfold State, Nadur an Duine 'na Staid Dheithir- fillte no Staid Ceud Ionracais ; Staid Truaillidheachd Iomlan ; Staid Saorsa air Toiseachadh ; Staid no Truaighe Iomlan ; Ann an Cinn Theagaisg f'a Leth le Thomas Boston, Ministeir an t' Soisgeil a Chaan Eteric, 525 pages, 8vo 036 Bunyan (John)— The Pilgrim's Pro- gress, i8mo 016 To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Booksellers. PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGUAGE 7 RELIGIOUS Works in GKELlC—continued. Come and Welcome to Jesus Christ, i8mo £o i o The World to Come ; or, Visions of Heaven and Hell, i8mo o i o Grace Abounding to the Chief of Sinners, i8mo o i o Uisge na Beatha ; The Water of Life, l8mo o i o I Sighs from Hell ; or, The Groans of a Dataned Soul, l8mo o i o ì The Heavenly Footman, i8mo o i o Burder's Searmoinean, Bhailtean Dutcha, &c, l2mo o i o Catechism — The Mother's Catechism, in Gaelic and English, Leis An Urra- mach Eoin Willison, i8mo o o 2 Leabhar -Aithghearr-nan-Ceist, Le Eoin Domhnullach, Ministier ann an Sgire na Toisidheachd o o i in Gaelic, by Dr Thomas Ross o o i Christ— The Life of, in the Words of the Scriptures, arranged by the Rev. John M'Rury, Minister of Snizort, in Gaelic, crown 8vo Glasgow 036 Confession of Faith, in Gaelic, fcap 8vo 020 Doddridge (Dr P.) — Searmon air a Sarmonachadadh Mu Bhar Neach Org, agus a Nis Air a H-Eadar- Theangachadh gu Gaelic Le P. Macpharlain, i2mo o o 2 Dyer (W.) — Christ's Famous Titles, Believer's Golden Chain, and Straight Way to Heaven, Gaelic, i8mo 016 To be had of JOHN GRANT, Publisher, Edinburgh, and all Booksel/ers. 8 PUBLICATIONS IN THE GAELIC LANGUAGE Religious Works IN Gaelic — continued. Earle (J.) Sacramental Exercises, in Gaelic, i8mo ^o i o Flavel (E.) — Tokens for Mourners, in Gaelic, i8mo- o i o Guthrie (W.) The Christian's Great Interest, in Gaelic, i8mo o I 6 M'Callum's (U. D.) History of the Church of Christ, 8vo 020 M'Donald (Dr John) — Uisgeachan Jordain : Waters of Jordan, l8mo 00 2 Macfarlane (P.) Life of Joseph, in Gaelic, i8mo 010 Macleod (Dr Norman) — Caraid Nan Gaidheal, The Highlander's Friend : Aireamh Taght de Sgriobhaidhnean, an ollaimh urramaich Tormoid Mac- leoid, square 8vo, half calf o 18 o Psalms and Paraphrases — The Psalms of David, and Paraphrases, with Gaelic and English in parallel columns, i8mo 010 Psalms and Paraphrases, in Gaelic only, large type : Sailm Dhaibhidh maille ri Laoidhean o'n Scriobtur naomha chum bhi air an seinn ann an aoradh Dhè, air an leasachadh, agus air an cuir a mach a rèir seolaidh, iarrtuis agus ughdarrais Seanaidh Earra-ghaeil le I. Smith 010 Seirbhis : A' Chomanachaid, a reir gnathachaidh, Gaelic Communion Service, fcap 8vo o I o Smith(John, D.D.)— Urnaigheanarson , Theagfhlaichean, &c, l Prayers for Families,' &c, i2mo 010 be had of JOHN GRANT, Pub/isher, Edinburgh, and all Booksellers. [For other Gaelic Works see beginning of Volume "Vi KHBlB H ■ i ■ Wmmmm ■ H H ■■■HBll. I KH ■ ■


c: text/html

text:
Rugadh Raibeart Ailein Zimmermann ann an Duluth Minnesota air an ceathramh latha fichead den Chèitean 1941. Thug a leithid de Elvis Presley, Jerry Lee Lewis agus Little Richard buaidh mhòr air. Nuair a ghabh Dylan òrain aig na dannsaichean àrd-sgoil bha e a’ feuchainn a thoirt a chreidsinn gur e Little Richard a bha a’ seinn. Aig an àm sin chuir e a chòmhlain-ciùil fhèin air dòigh. Chaidh iad ris na canar ‘The Golden Chords’ agus ‘Elston Gunn and his Rock Boppers’. Nuair a bha e aig an oilthigh Minnesota thoisich e a sheinn ciùil Folk agus tuath cheòl mu chuairt nan cafaidhean ionadail. Thug e an t-ainm Bob Dylan air e fhèin às dèidh a’ bhàird Chuimris Dylan Thomas.
Ann an 1960 dh’ fhàg Dylan an oilthigh agus ghluais e gu New York. Bha an seinneadair ainmeil Woody Guthrie gu math tinn san ospadal ann an New York aig an dearbh arm agus ‘s e gu tric a chuir Dylan cèilidh air. Bha Dylan glè mheasail air a’ chuid chiùil aig Woody agus bha e na iodhal gu Dylan. Bha Dylan a-nis a’ sgrìobhadh òran aig astar a bha iongantach agus nam measg bha ‘Song to Woody’. As t-fhoghar 1961 chaidh iomradh math dhith a folleasachadhn san New York Times agus ann an ùine nach robh fada rinn e cùmhnant le Columbia Records.
Thàinig an LP ‘Bob Dylan’ a-mach tràth ann an 1962. Cha robh ach dà òran a bh’ ann an sin a sgrìobh Dylan e fhèin ach fhuair a ghuth annasach taisbeanadh. Nuair a thàinig clàr eile a-mach ris an canar ‘The Freewheelin’ Bob Dylan ann an 1963 choishin e cliù dha fhèin mar aon den tàlantan as cruthachail agus as bàrdail ann an ceòl pop Ameireaganach. Tha an clàr ud gu math ainmeil airson dà òran a thug buaidh mhòr mhòr air na tri-ficheadan. Cò nach eil eòlaich air ‘Blowing in the Wind’ agus ‘A hard rain’s a-gonna fall’. Thuirt Dylan gun do sgrìobh e ‘hard-rain’ nuair a bha e làidir den bheachd gun robh e fhèin agus a h-uile mac màthar eile an impis a bhàsachadh ann an cogaidh niuclasach.
‘…Where black is the color, where none is the number,
And I'll tell it and think it and speak it and breathe it,
And reflect it from the mountain so all souls can see it,
Then I'll stand on the ocean until I start sinkin',
But I'll know my song well before I start singin',
And it's a hard, it's a hard, it's a hard,
it's a hard,It's a hard rain's a-gonna fall.’
Bha mòran dhaoine a’ togail fianais sna tri-ficheadan agus tha buaidh a’ ghluasaid chulturach ud fhathast ri fhaicinn an-diugh ged’ s a dh’ fhàg e dìleab connspaideach dhuinn ann an mòran dòighean. Co-dhiù bha mòran a’ coimhead air Dylan mar bhàrd agus ceannard spioradail dheth agus nuair a nochd an ath LP aige ‘The Times they are a Changing’ bha a luchd-leantainn a fhaicinn dìreach mar neartachadh den inbhe seo.
The line it is drawnThe curse it is castThe slow one nowWill later be fastAs the present nowWill later be pastThe order isRapidly fadin'.And the first one nowWill later be lastFor the times they are a-changin'.
Thuit e ann an trom ghaol le Joan Baez, sgrìobh e mòran òran air a son agus nochd an dithis aca gu tric aig mòran chuirm-chiùil. Cha do mhair an càirdeas eatarra ge-tà agus aig an dearbh àm a thàinig sin gu crìoch chuir e beagan astar eadar e fhèin agus an iomairt fianais.
Leis ‘Another side of Bob Dylan’(1964) chunnaic an saoghal toradh dhen òranaiche turas eile ach ‘s e obair a’ buntainn bho Dylan a’ coimhead a-steach a’ phearsa fhèin a bh’ ann an sin agus cha robh cruth doimhne politigeach oirre. Ann an 1965 bha Dylan aig teas mheadhan còmh-strì uabhasach nuair a chluich e a chuid ‘folk’ ann an dòigh ‘dealanach’ airson a’ chiad turas. Thachair sin air an 25m dhen Iuchar. 1965 aig Feis Newport sna stàitean. Bha sin dìreach tàmailteach dhan a’ mhòr-chuid an latha ud agus chaidh a chàineadh gu dubh dubh. Tha an latha ud ainmeil ann an eachdraidh Roc. Chum e a’ dol ge-tà, bha e coma a thaobh smaointean no faireachdainn a luchd leantainn agus cha robh rathaid eile air a bheulaibh ach am fear a bha a shàr-smaoin fhèin ga dhealbhachadh. Bhiodh e a’ leantail a’ phàtran ud san àm ri teachd cuideachd ge b’e duine am beachd duine sam bith eile.
Cha robh e fada gus an tug clàr eile gu buil e leis ‘Highway 61 revisited’. Leis a sin thug e sàr laoidh Roc dhan t-saoghal, chaidh e ris an canar ‘Like a Rolling Stone’. Rinn e LP eile anabarrach math ann an 66 leis ‘Blonde on Blonde’. Leis an obair a bh’ aige gu ruige seo chuir Dylan ri chèile an dà shaoghal roc agus litreachas ann an dòigh nach do thachair a riamh roimhe. Theab nach do bhàsaich e ann an 1966 ann an tubaist motair-baidhsagal agus às dèidh sin chaidh e a-mach a shealladh airson greis fada. .
Thill e ann an 1968 le ‘John Wesley Harding’ agus le fear de na h-òrain na bhroinn fhuair Jimi Hendrix soirbheas mòr. Nuair a rinn Hendrix clàr de ‘All along the Watchtower’ cha robh e ach leantainn mòran seinneadairean eile ann an sin, tha liosta mhòr de dhaoine eile a fhuair ‘hit’ iad fhèin air sgàth s tàlant Dylan. Sgrìobh Dylan an ceòl airson an fhilm ‘Pat Garrett and Billy the Kid’, nochd e san fhilm ud cuideachd ach ‘s e airson an fuinn ‘Knocking on Heaven’s Door’ a bhios am film ainmeil gu bràth siorraidh.
Fhuair e a’ chaidh àireamh 1 le ‘Planet Waves ann an 1974 agus ‘s e soirbheas mhòr eile a bh’ ann an ‘Blood on the Tracks’. An ath bhliadhna dh’ fhoillseach e Desire agus leis a sin choisinn e an treas àireamh 1 aige. An lùib Desire bha an t-òran ‘Hurricane’. Sheinn Dylan mu dheidhinn a’ bhogsair Ruban ‘Hurricane’ Carter: bha an duine ud ann am prìosan airson mort. Bha Dylan agus pailteas dhaoine eile làidir den bheachd gur e duine neo-chiontach a bh’ ann. Tha coltas dòrraineach air an òran seo leis a’ ghuth aig Dylan agus na ionnstramaidean air a cùlaibh. Nan robh riamh gairm airson ceartais air a sgrìobhadh ann an cruth Roc agus Roll, ‘s e sin e gu dearbh. Ma chluinneas tu ris an òran seo cha bhi thu ga dhìochuimhneachadh .
'Yes, here's the story of the Hurricane,
The man the authorities came to blame
For somethin' that he never done.
Put in a prison cell,
but one time he could-a been The champion of the world.'
Fhuair Dylan sgaradh pòsaidh le Sarah Lowdnes agus chaidh sin a mhìneachadh ann an oran eile air Deisre. Nuair a sgrìobh Dylan ‘Sarah’ bha amas aige an càirdeas a chur ri chèile leatha turas eile
'Now the beach is deserted except for some kelp
And a piece of an old ship that lies on the shore.
You always responded when I needed your help,Y
ou gimme a map and a key to your door. Sara,
oh Sara,Glamorous nymph with an arrow and bow,
Sara, oh Sara,
Don't ever leave me, don't ever go.'
Thug Dylan an creideamh Chrìosdail air agus le ‘Slow Train Coming’ fhuair e soirbheas eile ged’ s a chur an LP sin dragh air feadhainn den luchd-leantainn. Às dèidh sin tha mòran den bheachd gu robh a chuid tàlantan a’ crìonadh agus cha do dh’ èirich a chliù a rithist gus an d’ rinn e ‘Time out of Mind’ ann an 1997.
B’ann an 1989 ge-tà, nuair a cruthaich iad àite air a shon san Rock and Roll Hall of Fame. Thuirt Bruce Springstein aig an àm
‘Thug Bob saorsa dhan inntinn san aon dòigh a thug Elvis dhan a’ bhodhaig i…agus dh’ atharraich e an t-aodann Roc gu bràth siorraidh’
.
Tha Dylan fhathast a’ chruthaich a chuid dìleab agus cò aig a tha fios dè a chì sinn bhuaithe san mhillennium ùr seo? Am bidh daoine san am ri teachd ga aithneachadh mar an seinneadair roc as cudromach a riamh?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1248
{folio 22a}K.A.D. Moccxluiii. Fingin mac Diarmada Duna Draignein do tabairt bais do Sefraigh mac Seoain Moir Gogan
1249
K.A.D Mo K. A.D. Moccxluiiii. Fingin mac Diarmada Duna Draignein do marbhadh tar sid a cuirt An Sdondunaigh a Coill in Luaithtighi le Domnall God Cairbreac & le Goganachaibh
1252
K. A.D. Mocclii. Domhnall God Cairbreach mac Domnaill Moir mic Diarmada Cille Badhuna do marbadh a feall la Seoan mac Tomais Mic Gearailt a m-Baile I Dunaighi a tigh An Roidsigh.
1254
K. A.D. Moccli4. Sefraigh an Tighi O Donnchadha, & Sadhbh ingin I Briain a bean, & Domhnall a brathair, & a tri mic fein, & Donnchadh mac Cathail I Donnchadha do marbhadh & do losgadh a n-Gort Achaidh Glais ana tigh fein la Fingin mac Domnaill Guid Cairbrigh mic Domhnaill Moir arna m-brath do cloinn An Fiaguidhi I Donnchadha.
1257
K. A.D. Moccluii. Sluaigead la Gallaibh a Tuaghmughain dar marbadur Mathgamain mac Domnaill Connachtaigh I Briain, & Tuaghmugha do cur air moir aran sluagh n-Gall.
p.102
1259
1. K. A.D. Mocclix. Fingin Reanda Roin mac Domnaill Guid Cairbrigh & I Donnamain do marbhadh Mic Craith mic Diarmada mic Donnchadha na h-Imirci Timcill a n-eiric An Cruim do marbhadh ar Innsi Beil Atha Doss do Ibh Eathach a timcill trodain buacaillin m-bó.
2. Docuaidh Donnchadh mac Cormaic Mec Carrthaigh ar sluaigead a Ciarraighi Luachra, gur gonad e fein & gur marbadh moran da muinntir ar ruaig Monadh Cradain.
1260
K.A.D. Mocclx. Tadhg mac Concubuir mic Donncaidh I Briain do ég, sgel is maith le Gallaibh.
1261
1. K. A.D. Mocclxi. Brian Catha an Duin mac Neill Ruaidh mic Aeda do marbhadh a n-Dun Da Leathglas le Gaeidhilaibh fein & le Gallaibh an Duin gu n-ar mac righ & taiseac Cinil Eogain uime dia Damnaigh, & a ceann do breith go Lunduin.
2. Clann Gearailt & sluagh mor leo do Gallaibh do dul a Tugmugain, & Concubur na Siudaine mac Donnchadha Cairbrig do tabairt madma {folio 22b} Caille Bairin ar n-Gallaibh Dauit Prinndragas & moran do Gallaibh fariss.
3. Fingin Reanda Roin mac Domnaill Guid Cairbridh do dol a Ciarraighi Luachra & loisgti & airgti & marbta do deanum do innti.
4. Eoghun O Muirceartaig do marbhadh do Gallaibh Duin na m-Barc.
1262
1. Kl. A.D. Mocclxii. Dun na m-Barc & Inis Eoghunain & caislen Duna Uabair do losgadh d[apos ]Fingin Randa Roin.
p.104
2. Uilliam de Dena, Giusdis na h-Ereann & Clann Gearailt & Mac Riseard & sluagh romor Gall maille riu & Domnall Ruadh mac Cormaic Finn Meg Carrthaigh guna fuair do Gaeidealaibh do dul ar Tuaith Cinn Mara. Maidm & ar orrtha ag Calluinn Gleanna O Ruachtaigh dar marbhadh Seaan mac Tomais Mic Gearailt, seinisgal na Muman, & Sir Muiris, a mac, & moran do ridiribh ele & moran do Gallaibh & do Gaeidhealaibh maille riu.
3. Caislen Duin Mic Toghmainn & caislen Duin Uisni & caislen Muighi Cromta & caislen Muighi Oiligh &, caislen Duna Loith & Cill Forglann & cuid maith do caislenaibh O Conaill do brisadh & do losgadh le Fingin Randa Roin & la Deasmumain.
4. Sluaigead la Fingin Mag Carrthaigh & la Deasmumain do losgadh Randa Roin, & targaidh Milis a Cuirsi comtacha do, & o nn-ar gab Mag Carrthaigh na comta-sin, docuaidh Milis go lín a comheirgi ar Bearndaigh Reanna Roin roime an sluagh, & tug maidm orrtha dar marbhadh Fingin & moran do maithibh Desmuman de dardain a n-diaigh Feile Micil.
5. Giuisdis do teacht o rig Saxan cum Ereann, & a teacht a tir a n-Dun na Long a n-Ibh Eathach, & dul do as sin gu Luimneac o Cormac na Mangartan mac Domnaill Guid Cairbrigh & o Deasmumain imad sluagh.
1263
K. A.D. Mocclxiii. Mac Uilliam a Burc & urmor Gall Ereann & moran Gaeidhil do teacht a n-Deasmumain, & Cormac mac Domnaill Guid Cairbrigh do marbhadh leo ar Tuairín Cormaic.


text:
Mecca
'S e baile ann an Saud-Aràibia a tha ann am Mecca neo Makkah, ainm fada: : Makkah Al-Mukarramah (Arabais: مكّة المكرمة IPA: mækːæ(t) ælmʊkarˑamæ). Tro na linntean bha ainm eile air cuideachd: Becca.[1][2]
Tha e suidhichte ann an gleann caol, mu 80 cilemeatair air falbh bhon Mhuir Ruadh.
Tha Mecca cliùiteach anns a’ chreideamh Ioslam air sgàths gu bheil an àite as cudthromaiche den chreideamh, am Mosg Masjid al-Haram suidhichte anns a’ bhaile fhèin.
A-rèir creideamh Islam feumaidh gach muslim a shiubhail do Mecca mas urrainn dha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Wehr, Hans: "Arabic-English Dictionary", fourth edition (compact version), duilleag 85.
- ↑ Penrice, John: "A Dictionary and Glossary of the Koran", duilleag 19.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Felix Mendelssohn Bartholdy
B’ e neach ciùil Gearmailteach a bha ann an Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy. 'S e aon de na luchd ciùil as ainmeile den àm Ròmansach. Rugadh e san 3 am Faoilleach 1809 ann an Hamburg agus chaochail e san 4 an t-Samhain 1847 ann an Leipzig. 'Sa bhliadhna 1829 chaidh e do Lunnainn far an do ghabh e cuirm-ciùil. An uair sin rinn e turas tro Alba, bha e a’ siubhail na h-Eileanan a-staigh cuideachd. Sgrìobh e dà phìos ainmeil an seo:
- Symphony No. 3, ann an A Minor, ris an canar the "Scottish" Symphony cuideachd
- Hebrides Overture, ainm eile: Fingal's Cave


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Gun Urra agus air a sheinn le: còisir bhun-sgoil bhraghad albainn agus còisir òg a' bhac.
This is a song written by: Gun Urra and sung by: còisir bhun-sgoil bhraghad albainn and còisir òg a' bhac.
Sèist / Chorus
Mo roghainn 's mo rùn a chunna mi an-dè,
Gun gabhainn dhomh fhèin gun stòras i,
Mo roghainn 's mo rùn a chunna mi an-dè.
Latha dhomh 's mi falbh nan àrd gur trom a bhàrc an ceò
orm.
Mo roghainn, etc.
Ghabh mi sìos an cois an fhuarain 's thachair gruagach òg
orm.
Mo roghainn, etc.
Bu ghorm a sùil, bu dearg a gruaidh, bu ghlan a snuadh 's
bu bhòidheach i.
Mo roghainn, etc.
Thug mi i gu cnocan grianach 's dh'iarr mi iasad pòige
oirre.
Mo roghainn, etc.
Chrom i ceann is ghabh i àrdan 's tàmailte gu leòr oirre.
Mo roghainn, etc.
Labhair i 's i gabhail rium mì-thlachd 'n ann a chur sìos
rim bheò orm.
Mo roghainn, etc.
Mas e fear thu th' aig mo shàile ruig an t-àite an còir
dhomh bhith.
Mo roghainn, etc.
Le toil m' athar is mo mhàthar 's cead mo chàirdean
còrdaidh sinn.
Mo roghainn, etc.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Ian Wright
'S e cluicheadair Ball-coise is craoladair a tha ann an Ian Wright. Chluich e airson Crystal Palace agus Arsenal, far a bheil cliu aige mar an duine a fhuair an àireamh de thadhail as motha a-riamh ann an eachdraidh Arsenal.. Nochd e airson Celtic ann an 1999-2000 nuair a bha e na bhodach. Tha na Ceiltich den bheachd gur e fear de na cluicheadairean gun fheum a chluich airson an sgioba a-riamh.
Bidh e a-nis a' nochdadh air prògraman sgriosail air an eadar-lìn, no a' leigeil air gur Sasainn a th' anns an sgioba ball-coise a bha a-riamh a' coiseachd na mòintich.
Tha e na oide ris a' chluicheadair òg aig Chelsea, Shaun Wright-Phillips.