text:
- TIOTAL
- Loch Treachtan, Gleann Comhann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3659
- ÀITE
- Gleann Comhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35496
- KEYWORDS
- cairt-puist
dealbh air a pheantadh
Gleann Comhann
Loch Treachtan
feasgar
Trì Peathraichean
neach-iomraidh
Tha sealladh feasgair air a pheantadh a' coimhead thar Loch Treachtan ann an Gleann Comhann air a' chairt-puist seo. Chithear na Tri Peathraichean ag èirigh suas air an taobh chlì. Tha cuideigin ag iomradh a-mach do mheadhan an locha.
Tha Gleann Comhann, dachaigh shinnsireil Chlann Dhòmhnaill ('Ic Iain), ainmeil airson a sheallaidhean dràmadach agus àillidh. Tha beanntan mar Buachaille Eite Mòr agus na Trì Peathraichean a' riochdachadh a shealladh-tire garbh. Tha e na cheann-uidhe a tha a' còrdadh ri mòran fad na bliadhna, dha feadhainn a tha dìreach airson a bhòidhchead fhaicinn, agus dhan fheadhainn nas dàna a tha ag iarraidh a h-uile cùil a rannsachadh.


c: text/html

text:
Blogaichean luchd-ionnsachaidh sna Stàitean
'S ann dà-chananach a tha a h-uile càil le Garrett MacGilleAnndrais agus chìthear pìosan air leth inntinneach mu dheidhinn a bheatha mar oileanach agus Comunn Ceiltis Indianna. Leugh mi artaigil a thog m' uidh gu mòr: Ag ionnsachadh ''Ceiltis'' thar a' chuain - Learning ''Celtic'' across the ocean. Tha teachdaireachd aig Garrett dhuinn:
'S e oileanach a th'ann an Erin cuideachd ach tha ise faighinn foghlam aig an taigh agus tha Gàidhlig na phàirt dheth. Bidh Erin a' feuchainn ri pìosan Gàidhlig a chur a-steach do na postaichean aice mar a rinn i le "Mòd Nàiseanta Ameireaga 2010".
'S e Mìcheal MacAoidh coir a tha ga teagaisg agus chuir Erin dàn aige an airde air a blog, seo pìos dheth:
"Air oidhche shàmhach gheamhraidh fhuar
‘S a’ Ghealach shoilleir chiùin
A’ coimhead air an talamh foip’
‘S na reultan os a cionn
An saoghal umam cho neo-thorach
‘S mo smuaintean air an àm
Tha romham ‘measg mo chàirdean
Is mo charaidean caomh blàth"
Tuilleadh air a' bhlog aig Erin. A chàirdean ma tha greiseag agaibh carson nach tèid sibh a-null thairis gus beagan brosnachadh a thoirt dhaibh?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Search results for 3re intro by 3re tha hardaway
Artists:
3re Tha Hardaway · Jay Hardaway · Intro · Intro · Lights Out Intro · Intro · Tha Alkaholiks · Tha Mexakinz · Tha Dogg Pound · Kwest tha Madd Ladd – and 63 other artists »
Albums:
From tha Roota to tha Toota [Clean] (Field Mob) · Tha Lay to tha Dow (West TN Looney Mob) · From tha Roota to tha Toota (Field Mob) · The Best of tha Heart of tha Streetz, Vols. 1-2 (B.G.) · Tha Requiem: Songs for Tha Dead (Mr. Lil One) · Tha Last of Tha Goons (Big Serg) · Tha Mind & Tha Muscle (A-One & Bo) · In Tha Beginning...Tha Originals (Hutchinson, Hutch) · In tha Beginning...Tha Originals [Clean] (Hutchinson, Hutch) · From tha Roota to tha Toota (Field Mob) – and 90 other albums »


text:
Gaisgeach
- Tha 'n t-aiste seo timcheall an seòrsa de caractar. Air brìghean eile, seallaibh Gaisgeach (soilleireachadh).
Ann an ur-sgeulan, 's e gaisgeach a th'ann fear no bean (an tè mu dheireadh air chantainn ri ban-ghaisgeach gu tric), gu dualchasach an laoch de sgeul, seann-sgeul no sàga, a bheil comasan no càileachd nas motha na neach cumanta aig, a nì e/i comasach a ghnìomhadh euchdeigin fìor-iongantach, luachmhor ("euchd gaisgeil") a fàsaidh e/i iomraiteach air. Chan eil na comasan seo air uairibh a' chuirp a-mhàin ach cuideachd na h-inntinn. Tha gaisgich air chur an aghaidh gu coltach le slaoightearan.
Susbaint
Ro-shealladh[deasaich | deasaich an tùs]
Fàsaidh neach gaisgeach gu gnàthach le gnìomhadh euchd fìor-iongantach agus ionmholta. Tha euchdan dualchasach marbhadh uile-bhèistean is sàbhail luchd à bàs cinnteach. Crìochnaichidh gaisgeach mar as trice na sònrachaidhean de mar a th' air smaoineachadh math 'gus miadhail 'san dualchas àrsaideach. Ge-tà, 'san litreachas, gu h-àraidh 'san bròn-sgeul, faodainn gaoidean gàbhaidhe aig a' ghaisgeach a bhith a leanaidh do a mh(h)illeadh, mar Hamlet.
Air uairibh b'fhaodainn neach fìor inbhe gu leòr bhuinig a fhàs gaisgeach anns na h-inntinnean nan daoine. Tha seo mar as trice air mholadh le cinneas luath de ur-sgeulachdan timcheall an duin' ainmichte, a' cur às leth gu tric dha/dhi comasan thall na comasan de daoine bàsmhora gnàthach.
Cuiridh roinn nan luchd-aithris chomannach a-mach an dìth air gaisgich ann an àmannan de mì-thoileachas comannach no fèin-mì-chinnt nàiseanta, faicinn dìth air samhailean-dreuchd beusach, gu h-àraidh air na h-òganaich. B'fhaodainn dèanamh ur-sgeulachd den t-seòrsa nas fheàrr 'san àm a dh'aom: faodainn gluasadan làithreach gaisgich agus an adhradh-ghaisgich bhreisleachadh leis an dualchas na h-iomraiteachd a-mhàin.
Daoine 's caractaran aidichte gu dualchasach ri gaisgich[deasaich | deasaich an tùs]
- Achilles, A' Ghrèig sean
- Aeneas, Ancient Rome
- Aragorn, prìomh-charactar anns An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien
- Rìgh Arthair, Sasann sean
- Attila
- Daoin'-ialtaig
- Beowulf, Lochlann na Linn an Iarainn
- Brer Coinean, gille-nan-car dealbh na h-Afraga Iar
- Dàibhead Broadfoot, oifigear-rèidio air a' Bhan-Phrionnsa Victoria
- Dàibhidh Crockett, neach-sluagh-iùlach às an Tennessee a shabaid agus bhàsaich airson saorsa na Texas aig an Alamo
- Don Quixote, ridire a' mhic-meanmna agus neach-tòire a' mhathais, buaidh, urraim, agus fìrinne
- El Cid, ridire Spàinneach
- Na Einherjar, gaisgich gun robh roghnaichte a shabaid na Jotunan aig an Ragnarok
- Terry Fox, neach-dèanadais na h-aillse
- Frodo Baggins, neach-giùlain na Aon Fàinne anns An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien.
- Mohandas Gandhi, an neach-dèanadais is neach-bun-os-ceann neo-ainneartach.
- Gilgamesh, An Dàn Mòr Ghilgamesh
- Giordano Bruno, draoidh na Linn an Ath-bheòthachaidh air losgadh mar eiriceach
- Ceann-feachd Harlock, spùinneadair sgeulach an fhàlais cruthaichte le Leiji Matsumoto
- Heracles (Hercules), eòlas-ur-sgeulachd na Grèige 's Ròimhe
- Hua Mulan, Sìneis beul-gaisgeach
- Iain Eanraig, neach-stiùiridh Amereiganach na stàilinne
- Ilya Muromets, East Slavic folk hero
- Iain Susanin, tuathanach Ruiseach a shàbhail an sàr-rìgh
- Kintaro, gaisgeach à Eòlas-ur-sgeulachd na t-Seapain
- Laura Secord, Canada
- Ceangail, gaisgeach anns an lìn An Seann-sgeul Zelda
- Morair Guan, ceann-airm na t-Sìne agus flath-threun
- Lùc Coisichespeura, an gaisgeach na Cogadh nan Reulan le Seòrsa Lucas.
- Nelson Mandela, fad an sgaradh, bha e air chumail ann am prìosan na h-Afraga-a-deas ri trì bliadhn' air fhichead. Stiùir e 'n blàr a chrìochnachadh 'n sgaradh.
- Momotaro, gaisgeach à Eòlas-ur-sgeulachd na t-Seapain
- Muad'Dib, (aka Paul Atreides) gaisgeach às an lìon "Dune".
- Iar-ceann-airm Horatio Nelson, gaisgeach a' Bhlàir na Trafalgar.
- Na dà ridirean aig Charlemagne
- Pòl Bunyan, fiodhair ur-sgeulach Ameireaganach de meud mòr
- Sigurd, Eòlas-ur-sgeulachd na Lochlainn
- Stanislav Petrov, oifigear armalteach Sòibhiadach a stad cogadh fad is farsaing niuclasach ann an 1983
- Piet Hein, long-spùinneadair Olaindeach na linn 16mh
- Harry Potter, caractar ur-sgeulach le J. K. Rowling
- Robin Hood, neach-cothromachd meadhan aoiseach Breatannach (leth-ur-sgeulachd)
- Raib Ruadh, gaisgeach na h-Alba 'san linn 17mh.
- Roland, ridire Crìosdail Frangach knight air mharbhadh leis na Basgaich sa' Bhlàir a' Bhealaich na Roncevaux.
- Samglic Gaimdsidh, companach Fhrodo Baggins anns An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien.
- Seònag na h-Arc, A' Fhraing
- Seumas Bond, neach-ionaid rùnach na Bhreatainn Mhòir
- Seumas T. Kirk, mith-gaisgeach Star Trek
- Son Goku gaisgeach sgeulach de Turas dhan dh'Iar (agus an prìomh-charactar de lìn-telebhisean agus manga ainmichte BallNathairSgiathach Z)
- Spartacus, ceann-feadhna de ar-a-mach de tràillean 'san Rìoghachd-mhòr na Ròimhe
- Stenka Razin, mith-gaisgeach na Rùiseach
- Superman, tùs-samhail a' phàipeir-cloinne laoch-mòr
- Tòmas Andrews, an dealbhaiche na Titanic; chaith e na h-uairean deireannach a bheatha 'cuideachadh daoine dhan bàtaichean-teasairginn agus chaidh fodha le a long.
- Vasil Levski, an gaisgeach nàiseanta na Bulgàiria, stèidheadair de lìon nan luchd-bun-os-ceann
- Uilliam Tell, an gaisgeach nàiseanta na h-Eilbheise
- Uilleam Wallace
- Wong Fei Hong, gaisgeach na t-Sìne gun robh 'na mhaighstir nan ealainean-gaisgeanta cho math ri dòtair midhail.
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Gaisgeach-mòr
- Gaisgeach dualchais
- ana-gaisgeach
- Baile nam Gaisgeach
- Dùn nam Gaisgeach
- Xia (feallsanachd)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Leughadh nas Fhaide[deasaich | deasaich an tùs]
- Caimbeul, Eosaph, An Gaisgeach le Mìle Aghaidh
Gaisgich Ghrèigeach[deasaich | deasaich an tùs]
- Kerenyi, Karl, Na gaisgich na Grèige 1959.
- Burkert, Walter, Creideamh na Grèige, 1985: IV. Na luchd marbha 's gaisgich


text:
- TIOTAL
- Litir gu Grannd bho Skinner (gun cheann-latha), duilleag 3
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_028_003
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7104
- KEYWORDS
- fìdhleirean
fìdhlean
slatan-iasgaich
litrichean
luchd-ciùil
sgrìobhadairean-ciùil
puirt Srath-Spè
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856-1942) don Bhadan Ghorm ann an Dhrochaid Chàrr, agus 's ann às a sin a thàinig am far-ainm aige - 'Battan'. Na bhalach chuir e eòlas air dà rud anns am biodh sàr ùidh aige - fìdhlearachd agus iasgach. Ràinig e an ìre a b' àirde anns an dà raon; na iasgair a' cruthachadh slat-iasgaich dha fhèin dham b' ainm 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear a bha na cheannard a' chuid bu mhotha de dhà fhichead bliadhna air Comann Ruidhle agus Strath-Spè na Gàidhealtachd, agus na shàr-eòlaiche air dòighean fìdhlean a dhèanamh. Rinn e cuideachd fidheall annasach chruinn dham b' ainm an 'Rondello'. Tha eisimpleir dhen t-slat-iasgaich, fidheall agus 'Rondello' aig Grannd ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealan Inbhir Nis.
Bha Grannd na dheagh charaid dhan neach-ciùil agus sgrìobhadair-ciùil Seumas Scott Skinner (1843-1927), am fear ris an cante gu tric 'Righ an t-Srath-Spè', agus a bha fìor chudromach ann a bhith a' leasachadh ceòl tradaiseanta na h-Alba. Tha an litir seo o Skinner gu Grannd gun cheann-latha, ach sgrìobhte air pàipear air a bheil ainm Taigh-Òsta nan Dùbhghlasach ann an Obar Dheathain. Tha Skinner a' toirt tarraing air iomadh cuspair, suidheachadh na dachaigh aige aig an àm nam measg; na mnathan-pòsta a bha aige roimhe (Sìne Stiùbhart agus May Park Skinner); a' bhean-taighe aige, Lily (Richards); cruinneachadh phort dham b' ainm 'Aberdeen Collection' a bhiodh air a chlò-bhualadh a dh'aithghearr, agus an rian a chuir e air 'The Garden of Roses', port aodhaireil gaisgeil


text:
Tha a' mheanbh-chuileag (Culicoides impunctatus) (Albais: Hielan Midgie) ’na ghnè de mheanbh-fhrìde itealaich agus fuil-shùgach dhen teaghlach ceratopogonidae. Gheibhear iad eadar Èirinn is Breatann san iar agus an an t-Sìn san ear. ’S e plàigh a th’ annta ann an sùilean na mòrchuid, aig a bheil droch-bhuaidh air turasachd agus àiteachas.
Bidh an fheadhainn bhoireann a’ cruinneachadh ann an sgaothan mòra ann an coilltean is boglaichean, ’s a’ bìdeadh dhaoine, ged a thig a’ mhòrchuid dhiubh beò air fuil cruidh, chaorach agus fhiadh. Air a’ Ghàidhealtachd, ’s iad crodh a bhìdeas iad as trice (38.4%), fèidh (23.0%), caoraich (9.9%) agus mac an duine (0.3%).
Nì na meanbh-chuileagan boireann inbheach bìdeadh gu math faisg air na h-ionadan sìolachaidh aca (ged a chaidh an lorg suas ri 1km air falbh uapa), agus is ann sa chamhanaich a thig iad a-mach gu sònraichte. Ach bìdidh iad uair sam bith dhen latha ma tha e sgòthach, a chionn ’s gur e gainnead solais a thàlaidheas a-mach nam meanbh-chuileagan boireann. Cha bhi iad cho beòthail ma bhios a’ ghaoth nas luaithe na 6mph no an taisead fo 60-75%. Togaidh iad fàileadh an cuid seilge suas ri 200m air falbh. ’S e 1-octen-3-ol, fual, phenol, acetone agus CO2 a chuireas iad gu feum airson mothachadh do bheathaichean. ’S e CO2 a chuireas iad gu feum airson ionad pongail de bheathach fhiosrachadh. ...Leugh an corr


text:
Bonn (a' Ghearmailt)
Tha Bonn na laighe mu 20 cilemeatair deas air Köln ann an Nordrhein-Westfalen air bruach abhainn Rhein. Eadar 1949 agus 1990 bha Bonn na phrìomh-bhaile na Gearmailt an Iar. B’ e cathair oifigeil riaghaltas na Gearmailt a bha ann gu 1998, gus an do dh’imrich an riaghaltas a Bherlin ann an 1999. An uair sin thàinig mòran chompanaidhean agus ionadan eadar-nàiseanta dhan bhaile, m.e.: IUCN Environmental Law Center agus 12 ionad eile de na Dùthchannan Aonaichte.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 11 RC, nuair a bha saighdearan Ròmanach a’ campadh air bruach na h-aibhne. Thàinig an t-ainm Bonn bho Bonna[1], facal Ceilteach a tha a' ciallachadh "grunnd tioram".
'S e àite-breith Ludwig van Beethoven, neach-ciùil ainmeil, a tha ann am Bonn. An diugh tha taigh-tasgaidh ann, far an do rugadh e.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thog na seann Ròmanaich drochaid air an Rhein mu 10 RC faisg air àite ris an canadh Bonna.[2] Thathar dhen bheachd gur e tuineachadh nan Ceilteach a bh’ ann ro làimh is gu bheil an t-ainm a’ ciallachadh baile sa chànan aca. Chaidh daingneach Ròmanach a chruthachadh airson mu 7,000 saighdear a chumail an seo ann an 9,[3] an dèidh Cath Choille Theutoburg. Dh’ fhàs baile mu thimcheall an daingich air an robh Castra Bonnensia (Caisteal Bhonn anns an Laideann, is ‘s e àite cudromach dìona air crìoch na h-ìompaireachd a bh’ ann.[4]
‘S e làrach cràbhach ri linn Iompaireachd Theàrlaich Mhòir a bha ann am Bonn. Bha am baile am broinn nan sgìrean a bha fo bhuaidh nan easbaig-prionnsa-taghadair à Köln bhon 8mh Linn gu ruige deireadh na 13mh Linn is bha iad a’ fuireach an seo cuideachd. Mar dhìleab nan làithean spaideil sin, tha am baile làn toglaichean ann an stoidhle baroc,[5] mar eisimpleir oifisean an Oilthigh agus Lùchairt Phoppelsdorf, a bharrachd air taighean mòra bho dheireadh na 19mh Linn agus feadhainn eile ann an stoidhle art nouveau. Cha b' urrainn dhan Ath-Leasachadh càil a dhèanamh an seo leis cho làidir ‘s a bha an Eaglais Chaitligeach ann am Bonn.[6] Bha athair Ludwig van Beethoven (1770 – 1827) na organaiche fon phrionnsa-taghadair mu dheireadh ann am Bonn. [7] Anns an 19mh Linn, an dèidh mì-bhuaidh Napoléon,[8] ghabh Rìoghachd na Prùise sealbh air Bonn. [9]
Ghabh saighdearan à Canada, Sasainn agus às An Fhraing sealbh air Bonn an dèidh a chèile bho chrìoch a’ Chogaidh Mhòir gu ruige 1926. [10] Ri linn an Dàrna Cogaidh bha mu 1,000 duine, gu h-àraid Iùdhaich, nan ìobairtean nan Nàsach. Chaidh 8,000 eile a thoirt air falbh gu campaichean-bàis neo a sgapadh thall thairis. Ann an 1945 b' iad na Sasannaich a ghabh sealbh air a’ bhaile.
Chaidh Bonn a thaghadh mar phrìomh-bhaile ùr na dùthcha (an àite Frankfurt) an dèidh a’ chogaidh, oir chaidh an dùthaich a sgaradh ann an dà stàit is bha Berlin air a mhilleadh. Le sin, ‘s e prìomh-bhaile Poblachd Feadarail na Gearmailte bho 1949 gu ruige 1990, nuair a thaghadh Berlin na phrìomh-bhaile a-rithist, mar thoradh Aonadh na Gearmailte. Chaidh pàrlamaid na Gearmailt agus pàirtean den Riaghaltas a ghluasad air ais a Bherlin ann an 1999.[11]
A dh’aindeoin nach e prìomh-bhaile na dùthcha a th’ ann am Bonn nas motha, tha am baile air blas polataigeach dioplòmasach a chumail fhathast. Thathar a’ cumail gnothaichean na NA ann am Bonn, chaidh Comhairle na Roinn Eòrpa a chumail an seo ann an 1999 fad cinneas na Gearmailte air an Roinn Eòrpa. A bharrachd air sin, thachair trì co-labhairtean cudromach ann am Bonn taobh càirdeis pholataigich agus marsanta còmhla ri An t-Seapan, Canada agus na Stàitean Aonaichte.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ludwig van Beethoven: 1770 – 1827 Ceòladair.
- Friedrich August Kekulé von Stradonitz: 1829 – 1896. Ceimigear.
- Walter Gotell: 1926 – 1997 Actair.
- Thomas de Mazière: 1954 -) Fear-poiliteags.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Àth nan Damh
- Beul Feirste
- Budapest, sgìre Budafok
- La Paz
- Opole
- Potsdam[12]
- Tel Aviv[13]
Gailearaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stefan Zimmer: Die Kelten, Mythos und Wirklichkeit, duilleag 205, Theiss Verlag ISBN 3-8062-1908-7
- ↑ Livius
- ↑ Tribus Bonn
- ↑ Deutche Welle
- ↑ Larocheusa
- ↑ World 66
- ↑ Alemania
- ↑ World66
- ↑ BB German
- ↑ Pathé
- ↑ Buzer
- ↑ Stadt Potsdam
- ↑ Riaghaltas Iosrael


text:
- TIOTAL
- Cladh Chiarain, Camas nan Geall, Àird nam Murchan
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0519
- ÀITE
- Camas nan Geall
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10438
- KEYWORDS
- Camas nan Geall
Àird nam Murchan
tursachan
cladhan
dùin
Cladh Chiarain
tursa
cladh
dùn
Chaidh an dealbh seo a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth dhen 20mh linn. Chithear Cladh Chiarain faisg air seann tuineachadh Chamas nan Geall air cladach a deas Rubha Àird nam Murchan. 'S ann on 18mh linn a tha an dà chlach-uaighe a tha ris a' bhalla, a tha do Chaimbeulaich Àird Shlignis. Ri taobh a' chlaidh, tha tursa le crois oirre a' coimhead thar a' bhàigh.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- LMS 14410 'Ben Dearg', Inbhir Pheofharain, Giblean 1947
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_990
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- An Giblean 1947
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25436
- KEYWORDS
- einnsean-smùid
treanaichean
rathaidean-iarainn
Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
einnseanan-treana
Ann an 1896 thàinig Peter Drummond a-staigh an àite Daibhidh Jones mar stiùireadair do na h-einnseanan aig Rèile na Gàidhealtachd. B' e a' chiad einnsean a thug Drummond a-steach einnsean do threanaichean luchd-siubhail clas 4-4-0. Chaidh fichead dhiubh a thogail uile gu lèir, le clas dhen ainm "Small Ben" (ainmean bheanntan beaga).
Fhuaireadh a' chiad ochd dhiubh (Àmhn. 1 gu 8) o Dubs & Co. ann an Glaschu eadar an Iuchar 1898 agus An Gearran 1899. Chaidh cnap eile de naoi dhiubh (Àmhn. 9 gu 17) a thogail aig ionad-obrach Rèile na Gàidhealtachd fhèin aig Loch Gorm ann am baile Inbhir Nis eadar an Iuchar 1899 agus An Gearran 1901. Chaidh a' bhuidheann mu dheireadh de thrì dhiubh (Àmhn. 38, 41 is 47) a thogail aig Companaidh Einnseanan-treana Breatainn a Tuath ann an Glaschu an 1906. Chaidh a h-uile h-aon dhiubh gu seilbh an LMS ann an 1923 agus mhair deich dhiubh gus an deach iad ann an seilbh Rèile Bhreatainn ann an 1948.
San dealbh-chamara seo chithear an t-einnsean-smùid LMS 14410 'Ben Dearg' (HR 14 roimhe) ann an Inbhir Pheofharain sa Ghiblean 1947. Chaidh a tharraing à seirbheis san Dùbhlachd 1949. 'S e an àireamh a thug BR dha, 54410.


text:
A' Chàisg
'S e a’ Chàisg an fhèis as cudthromaiche ann am bliadhna na h-Eaglaise Crìosdail. Is e seo an latha air a bheil muinntir na h-Eaglaise a’ còmharrachadh aiseirigh Ìosa Crìosd.
Bidh ceann-latha na Càisge ag atharrachadh gach bliadhna. 'S e Di-Dòmhnaich an dèidh na ciad gealaiche làin as t-Earrach nuair a bhios a’ Chàisg ann. Mar sin bidh i ann eadar 22mh am Màirt agus 25mh an Giblean.
Susbaint
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bithear a’ coimhead air an ainm "Càisg" anns na cànanan diofraichte, chithear gu bheil dà sheòrsa ann, ainmean ceangailte ri “Pessach” agus ainmean ceangailte ri “Ostern/Easter”.
Tha dlùth-cheangal ann eadar an fhèis Chrìosdail agus an fhèis mhòir Iùdhaich “Pessach”. Dh’atharraich am facal Ebhra Pessach gu Pascha sa Ghreugais agus gu Laidinn. Ann an tòrr chànanan Eòrpach cleachdar ainmean a tha ceangailte ris an fhacal Laidinn, mar eisimpleir canar la Pascua san Spàinntis neo Pasqua san Eadailtis, påsk san t-Suainis, Ruiseis: Пacxa (= Pas-cha) ris an fhèis seo.
'S e an aon rud anns na cànanan Breatannach. Canar Pasg ann an Cuimris agus Pask ann am Breatainnis agus ann an Còrnais. Chaidh am facal Breatannach iosaid bhon Laidinn, agus chun na Gàidhlige Àrsaidh, agus am fuaim /p/ air atharrachadh gu Q /kw/ (an Linn Oghaim). Dh'atharraich am fuaim /kw/ gu /k/ ro àm na Seanghaeilge, mar sin ‘s e Càisg ann an Gàidhlig, Cáisc sa Gaeilge agus Caisht ann an Gàidhlig Mhannain.
Tha cùisean rud beag eadar-dhealaichte leis an ainm “Ostern” anns a' Ghearmailtis neo “Easter” sa Bheurla.
A-rèir an Duden (faclair briathrachas na Gearmailtis) thàinig an t-ainm Ostern bhon Seann Ghearmanais Austrō a tha a’ ciallachadh "Morgenröte" (dearg na maidne). Is dòcha gum b’ e fèis Ghearmanach aig tòiseach an Earraich a bha ann airson ùrram a thoirt do dh’ Ostara (neo Ēostre sa Bheurla), ban-dhia phaganach. Nochd am facal "Ēostra" sa’ chiad turas sa bhliadhna 738 aig Beda Venerabilis, manach is eachdraiche à Northumbria. Bha esan den bheachd gun robh na seann tràdaiseanan timcheall air Ostara agus ainm mios a’ Ghiblein (Ēosturmanoth aig an àm seo) ceangailte ri chèile.[1][2] Sgrìobh e:
„Eostur-monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum, quae Eostrae vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit; a cuius nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vocantes“.[3] (Eostur-monath has a name which is now translated Paschal month, and which was once called after a goddess of theirs named Eostre, in whose honour feasts were celebrated in that month. Now they designate that Paschal season by her name, calling the joys of the new rite by the time-honoured name of the old observance.)
Ged nach eil na h-eachdraichean cinnteach idir, idir san latha-diugh an robh ban-dhia le ainm Ostara riamh ann neo nach robh, tha sin a’ sealltainn gun robh tòrr de na seann tràdaiseanan paganach a’ tighinn a-steach don chreideamh Chrìosdail.
Dh’atharraich an t-ainm "Ēostra" an uair sin ann an Seann Àrd Ghearmailtis gu ôstarun agus ann an Seann Bheurla gu Ēastre. Ged a chleachdadh an t-ainm pāsche timcheall air Köln anns a' Ghearmailt, bha buaidh mhòr le Bonifatius, àrd-easbaig Mhainz, a bha a’ cleachdadh ôstaruna a-rèir an tràdaisein aige-san. Tro na linntean dh’atharraich am facal a-rithist gu Ostern anns a' Ghearmailtis agus gu Easter ann am Beurla.
Cleachdaidhean anns a’ chreideamh Chrìosdail[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir nan eaglaisean Crìosdail tha a' Chàisg a' tòiseachadh tràth sa mhadainn, nuair a chunnaic na boireannaich an uamh fhalamh. Tha e sgrìobhte anns a' Bhìoball: "Agus thàinig iad gu ro mhoch air madainn a’ cheud là de’n t-seachduin chum na h-uaighe, aig éirigh na greine". [4] Mar sin bidh aifreannan na Càisge a’ tachairt oidhche Di-Dòmhnaich (uaireannan oidhche Shathairne) neo aig èirigh na grèine Di-Dòmhnaich. Mar as trice thèid teine beag a losgadh air beulaibh na h-eaglaise, far an losgar coinneal na Càisge mus tèid an luchd creideamh a-steach dhan eaglais. Le coinneal na Càisge bidh an sagart a’ coisrigeadh an uisge-choisrigte ùir anns an aifreann.
Tha èirigh na greine na phàirt cudthromach ann an tradaisean na Càisge. Anns a’ chreideamh Chrìosdail 's e ìomhaigh a th’ ann gum bi a h-uile duine ag èirigh an dèidh bàis. Tha e a’ nochdadh ann an òrain na h-eaglaise neo ann an dealbhan cuideachd.
Ach tha Uan na Càisge, ìomhaigh na Càisge eile, a’ sealltainn a cheangail ris a’ chreideamh Iùdaich. Tha Uan na Càisge a thoirt dhuinn cuimhne air an tradaisean Iùdaich uan ìobradh aig fèis Phessaich.
Cleachdaidhean tradaiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Teine na Càisge[deasaich | deasaich an tùs]
'S e turlach mòr a tha ann an "Teine na Càisge" a thèid a losgadh oidhche na Càisge. Tha e gu math cumanta anns a' Ghearmailt, anns an Òlaind, anns an Danmhairg is anns an t-Suain agus anns na dùthchannan anns na h-Alpanan.
Cruinneachear fiodh, craobhan, sgudal às na gàrraidhean is seann chraobhan na Nollaige agus nithear cruach mhòr. Uaireannan cuirear ban-bhuidseach à sràbh oirre. Bidh muinntir na coimhearsnachd a' coinneachadh ri chèile, mar as trice bidh iad ag òl leann neo fìon teth agus bidh rudeigin ri ithe ann cuideachd (brot neo isbeanan). Uaireannan tha co-fharpais ann eadar na bailtean beaga air feadh nan coimhearsnachdan cò aig a tha a’ chruach as motha.
Mar as trice thèid an teine a losgadh oidhche Shathairne ro Di-Dòmhnaich na Càisge. Ach tha àitichean eile ann far am bi an teine a’ losgadh Di-Dòmhnaich neo Di-Luain na Càisge.
Tha an tràidisean gu math sean, tha cladhaichean anns an Eilbheis agus anns an Damhairg a’ sealltainn gun robh àitichean-teine ann a chaidh a chleachdadh anns an aon dòigh mar aig Linn an Uamha.
Tha na eachdraichean den bheachd gun tàinig an tràdaisean seo bho na seann làithean ron chreidheamh Chrìosdail. Dhèanadh teine airson an samhradh fhuadach agus an sìol a dhìon an aghaidh thaibhsean dona. Chuireadh an luath air na h-achaidhean an uair sin.
Bha na ciad tùsan sgrìobhte mu teine na Càisge a’ nochdadh anns an 17mh linn. Chithear eisimpleir ann an Westfalen, a' Ghearmailt: “Bha am Bauernschaft Menninghausen (coimhearsnachd nan tuathanaich) ann an Oelde a’ cumail an "ostara fiur" (teine na Càisge ) airson "nahgiburo" (nàbhaidhean ) agus "friuntschaft" (caraidean) ann an 1664.”
Ugh na càisge[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ugh bruichte a tha ann an ugh na Càisge. Mar as trice thèid a dhathadh, ach uaireannan thèid a sgeadachadh ann an dòigh eile. 'S e tradaisean a tha ann, ugh na Càisge a thoirt do dhuine eile mar ghiftean aig Latha na Càisge. An-diugh bidh na bùthan a’ reic uighean na Càisge à seoclaid cuideachd.
A-rèir tradaisein paganaich 's e ìomhaigh-bheatha a tha ann an ugh na Càisge. Bha agus tha an tràdaisean, uighean a dhathadh, gu math cumanta air feadh na h-Eòrpa.
Bho na Meadhan Aoisean bhruicheadh na h-uighean aig àm a’ Charghais, air sgàth 's gun robh e toirmisgte an ithe a-rèir a’ chreideimh. Aig an aon àm thòisich na circean uighean a bhreith a-rithist, mar sin bhiodh na tuathanaich a’ bruich nan uighean airson an cumail maireannach. B’ fheudar do na tuathanaich cìs a phàigheadh do na daoine uaisle, aig latha Diardaoin a’ Bhrochain Mhòir, agus bhiodh iad a’ pàigheadh le uighean bruichte (a-measg rudan eile).
Nochd a’ chiad ìomradh sgrìobhte anns a’ bliadhna 1682. Sgrìobh an t-Ollamh Georg Franck von Frankenau pìos air an robh an t-ainm "De ovis paschalibus – von Oster-Eiern" (mu uighean na Càisge), far an robh e a’ sgrìobhadh mun tràdaisean seo ann an Alsace agus e a’ gearran nach biodh e math idir don t-slàinte cus uighean ithe.
Geàrr na Càisge[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir beul-aithris bidh geàrr na Càisge a’ peantadh uighean is e gan breith anns na nid a chuireas clann anns na taighean neo anns na gàrraidhean.
Chan eilear cinnteach carson a tha geàrr ceangailte ris an tradaisean seo. Tha cuid a’ creidsinn gum b' e an t-ugh agus an geàrr ìomhaighean Ostara, tha feadhainn eile ag ràdh gur e dìreach ìomhaigh-bheatha às an tradaisean phaganach a th’ ann an geàrr.
Chithear cuideachd nach eil an geàrr cumanta anns a h-uile àite. Bho thùs chleachdadh beathaichean eile cuideachd. Anns an Eilbheis b’ e an cuthag a chuir na h-uighean anns na nid, anns a’ Ghearmailt, ann an Westfalen b’ e an sionnach a dhèanadh sin agus ann am Bohemia b’ e a’ chearc a rinn an obair sin.
Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged ’s e sin na cleachdaidhean as cumanta, tha mòran eile dhiubh ann a tha a’ buntainn do ghach àite fhèin. Seo dìreach eisimpleir às an Oberlausitz:
- 'S e seann tràdaisean Sorbach a tha ann an Osterreiten (Marcachd na Càisge) a tha gu math cumanta an seo. Bidh na fir Caitligeach a’ marcachd bhon bhaile aca fhèin gu eaglais an ath-bhaile Di-Dòmhaich na Càisge. An uair sin bidh aifreann an sin. Anns a’ bhliadhna 2007 bha timcheall air 1700 marcach a’ gabhail pàirt anns an tachartas seo.[5] B’ e tradaisean paganach a bha ann, b’ àbhaist do na marcaich a mharcarchd timcheall air na h-achaidhean aca airson “taibhsean a’ gheamhraidh” fhuadach.
- Bidh Ostereierschieben (Gluasad ugh na Càisge) ann am Bautzen Di-Dòmhnaich na Càisge. A-rèir an tràdaisein a tha nas sine na 400 bliadhna b’ àbhaist do na daoine uaisle uighean a chur car mu char sios beinn Phrotschenberg, far am biodh clann bhochd a’ feitheamh riutha. 'S e deagh spòrs a tha ann airson giftean a thoirt ri chèile san latha an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie, duilleagan 90, 73, 217. Foillsichte aig Alfred Kröner, Stuttgart 1984 ISBN 3-520-36801-3
- ↑ Karl Helm: Altgermanische Religionsgeschichte, Leabhar 2: Die Nachrömische Zeit; pàirt 2: Die Westgermanen. §§ 162 duilleag 277–280. Foillsichte aig Verlag Carl Winter, Heidelberg 1953.
- ↑ De temporum Ratione, Aonad 15, Beda Venerabilis ann am: Patriologiae cursus completus: Series Latina, leabhar 90, Paris 1862
- ↑ Marc, caib. XVI , rann 2, Tiomnadh Nuadh, Commun-Bhìobull Dùthchaill na h-Alba, Dùn Èideann agus Glaschu
- ↑ Schorch, Marén: "Rituelle und symbolische Inszenierung von Zugehörigkeit. Das sorbische Osterreiten in der Oberlausitz", ann an: Herbert Willems (foillsichear): Theatralisierung der Gesellschaft. Band 1: Soziologische Theorie und Zeitdiagnose, Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften, 2009, duilleag 331-354.


text:
Eilthireachd
Tha eilthireachd a' ciallachadh fàgail na dùthcha far an robh duine no daoine a' fuireach (mar as àbhaist an dùthaich far a rugadh agus a thogadh iad) airson a dhol a shuidheachadh ann an dùthaich eile.
Tha iomadh adhbhar ann airson eilthireachd a dhèanamh: mar eisimpleir, faodaidh iad a bhith poileataigeach, eaconomach, pearsanta no co-cheangailte ri creideamh. Faodaidh daoine a' dol a dhùthaich cèine airson am beatha aca a leasachadh, ach mar an ceudna faodaidh iad a bhith a' teicheadh gus am beatha a chumail.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC: Eilthireachd à Alba, 1830an-1939 (fiosrachadh airson sgoiltean)
- E-stòras: Eilthireachd (airson àrd-sgoiltean)


text:
- TIOTAL
- Ag atharrachadh pumpa aig Dam Ghleann Udalain
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_8_010
- ÀITE
- Drochaid Nòsdaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8801
- KEYWORDS
- dealan-uisge
Loch Aillse
Gleann Udalain
heileacoptair
pumpa
Chaidh an dealbh seo a thogail air beulaibh an dam agus an taigh-bhalbh aig Gleann Udalain, pàirt de Sgeama Dealain Uisge Loch Aillse. Chithear an taigh-bhalbh mu choinneamh an dam. Aig an àm seo bha feum air tè dhe na bhalbhaichean anns an taigh-bhalbh a bhith air atharrachadh agus bha feum ann an siostam a dhùnadh gus an obair seo a dhèanamh. Bha uisge a' cruinneachadh air beulaibh an taigh-bhalbh, agus bha feum air pumpaichean a thoirt ann gus an t-uisge a bharrachd a bha seo a chur air falbh. Anns an dealbh seo Chithear pump air a chòmhdach ann an lìon, leis an ropa ceangailte ris, deiseil airson a bhith air a thogail bhon bhalla agus air falbh bhon taigh-bhalbh agus bhon dam.
Bha pròiseact dealan-uisge sgìre Loch Aillse stèidhichte aig Drochaid Nostaidh, sia mìle bho Chaol Loch Aillse. Thòisich obair air ann an 1946 an dèidh do chuirmaig an deach pòla oifigeil a chur suas anns a' Chèitean, agus chaidh an stèisean a chur gu dol anns an Dùbhlachd 1948. Bha dà dham anns na planaichean a chaidh a dhealbhadh an toiseach, ach cha robh an talamh freagarrach agus chaidh aon dam a thogail tarsainn air Allt Gleann Udalain. Chaidh an tasgadh-uisge, an dam agus an stèisean-uisge a thogail aig an aon àm 's a bhathar a' dèanamh obair sgaoilidh air an lìonraidh, agus a' cur sìos càblaichean fon uisge thar Loch Dubhthaich, Loch Long, Loch Carrann agus Loch Aillse.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge ceann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo Achd (Alba) Leasachadh Dealan-uisge 1943. Dh'fhoillsich Tòmas MacIain an t-Achd ann an Taigh nan Cumantan, 's e ag radh gun cuidicheadhadh a bhith a' cleachdadh cumhachd na sgìre gus na bha ceàrr air a' Ghàidhealtachd a chur ceart. Dh'innis MacIain dha na Cumantan gum biodh companaidhean poblach agus prìobhaideach air an tàladh dhan Ghàidhealtachd air sgàth an leasachaidh seo.
Bhiodh prìomhachas aig luchd-cleachdaidh àbhaisteach, an uair sin acasan a bhiodh an dùil tòrr cumhachd a chleachdadh agus bhiodh cumhachd sam bith a bhiodh a chòrr air a reic ris a' ghriod nàiseanta. Bhiodh na prothaidean bhon dealain seo a bhiodh air a reic air a chleachdadh gus cosgaisean an dealan a sgaoileadh gu àiteachan nas iomallaiche a phàigheadh agus gus cuideachadh gus leasachaidhean eaconamach agus sòisealta a chur air chois anns a' Ghàidhealtachd. Thug an earrann shòisealta ainmeil seo aithne dhan Hydro Board mar dhòigh air togail a thoirt do cheann tuath na h-Alba, agus nach e dìreach buidheann a bh' ann a bha a' toirt seachad seirbheis dealain.
Bha a' chumhachd a bha a' tighnn bho ionad cumhachd Loch Slòidh, an iar air Loch Laomainn, gu bhith air a chleachdadh gus feumalachdan delain meadhan agus taobh siar na h-Alba a choileanadh. Bha a' chumhachd a bharrachd a chaidh a chruthachadh gu bhith air a reic gus pàigheadh airson nam pròiseactan ann am Mòrair agus Loch Aillse bho nach robh coltas ann gum pàigheadh na pròiseactan seo a bha na bu lugha dhaibh fhèin. Bhathar a' dèanamh tuairmse gun cosgadh na trì pròiseactan seo £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Litir bho Raibeart Small gu Sgrùdaire nam Bochd ann am Fàrr
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_7_21
- ÀITE
- An t-Srathaidh
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 20 An Dàmhair 1899
- LINN
- 1890s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6470
- KEYWORDS
- Alasdair MacAoidh
Raibeart Small
An t-Srathaidh
Loch Gheallaidh
cobhair bochdainn
Litir bho Raibeart Small, Sgrùdaire nam Bochd ann an Loch Gheallaidh gu Sgrùdaire nam Bochd ann am Paraiste Fhàrr, mu dheidhinn Alasdair MacAoidh.
Tha Raibeart Small ag aithris gun d' rugadh Alasdair MacAoidh san t-Srathaidh o chionn còig bliadhna fichead, ach tha e air a bhith air an allaban bhon uair sin, gun a bhith a' caitheamh barrachd na mìos san aon àite. Tha e ag iarraidh gun gabh Sgrùdaire nam Bochd ann am Fàrr uallach airson Alasdair MacAoidh


text:
Iain MacDhòmhnaill
Bha Iain MacDhòmhnaill (Beurla:Sir John A. Macdonald; 11 am Faoilleach, 1815 – 6 an t-Ògmhios, 1891) na ciad prìomhair Chanada, airson a' phartaidh Tòraidh (Liberal-Conservative Party of Canada). Chum e reachd eadar 1867 is 1873, agus a-rithist eadar 1878 is 1891 nuair a bhàsaich e anns an oifis. Thàinig a theaghlach à Glaschu do Chanada nuair a bha e còig bliadhna a dh'aois. Air sgàth 's gun do rugadh athair air a' Ghàidhealtachd, bha Gàidhlig fhileanta aige.
Ann an 1867 - am bliadhna nuair a chaidh Canada a chruthachadh mar tighearnas den mhonarcachd Bhreatannaich - chaidh Iain MacDhòmhnaill a dhèanamh na ridire le Ban-rìgh Bhictoria.


text:
Al Pacino
Tha Al Pacino (Eabhraig Nuadh, 25 an Giblean 1940)[1] na chleasaiche ainmeil Ameireigeanach, a dh'fhàs cliùteach as dèidh sreath de dh'fhilmichean mìorbhaileach aig tòiseach nan 70an, Dog Day Afternoon, Serpico, ach gu h-àraidh The Godfather, far an do chluich e Micheal Corleone. Chluich e Micheal da uair eile anns The Godfather Part II agus The Godfather Part III.
Ged a tha cliù aige mar fear dhe na cleasaichean as fheàrr a bha ann a-riamh, agus bha e air a mholadh sia tursan airson Duais an Acadamaidh, cha d' fhuair e greim air 'Oscar' gus 1991 airson Scent of a Woman far an do chluich e seann saighdear dall.
As dèidh Revolution ann an 1985, film èiginneach mu dheidhinn Cogadh Neo-Eisimeileachd nan Ameirgeanach, sguir e dheth filmaichean a dhèanamh. Ach thill e anns na 90an, far an do nochd e ann an sreth de dh'fhilmichean, 's ged nach robh iad cho math ris a' chuid a rinn a chliù anns na 70an, dhearbh iad àite Phacino mar chleasaiche chudtromach.


text:
- TIOTAL
- An taigh mu dheireadh ann an Alba ann an Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1776
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33698
- KEYWORDS
- cairtean
Gallaibh
bailtean beaga
taighean
caolais
lochan-mara
Cairt dhen Taigh mu Dheireadh ann an Taigh Iain Ghròt, agus an Caol Arcach.
'S e Taigh Iain Ghròt am baile as fhaide bho Land's End air tìr mòr Bhreatainn. Tha 876 mìle eadar an dà àite.
Tha an Caol Arcach eadar Eileanan Arcaibh agus Gallaibh; thathar dhen bheachd gun tàinig an t-ainm Beurla 'Pentland Firth' bho atharrachadh air 'Pictland Fjord'. Tha an Caol ainmeil air sgàth neart an làin, a tha am measg na cuid as luaithe san t-saoghal, le iomradh air astar 16 mìle mara (30 cil. san uair) an iar air Sgeirean Arcaibh


text:
8 am Faoilleach
'S e 8 am Faoilleach an t-ochdamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 357 latha (358 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1787 - Iain MacGilleEathain (Bàrd Thighearna Cholla), bàrd Ghàidhlig.
- 1823 - Alfred Russel Wallace, neach-eòlas-nàdair, bith-eòlaiche, neach-cruinn-eòlas is neach-rannsachaidh às a' Chuimrigh.
- 1935 - Elvis Presley, ann an Tupelo (Mississipi), seinneadair Aimeireaganach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1324 – Marco Polo, fear-malairt Eadailteach.
- 1642 - Galileo Galilei, ann am Firenze. Fear-saidheans às an Eadailt.
- 1997 - Melvin Calvin ann am Berkeley (Calafòrnia). Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1961.


text:
The Celtic Dragon Myth, by J.F. Campbell, [1911], at sacred-texts.com
p. 155
Bha iasgair ann roimhid de sheann duine s bhiodh e a falbh a dhiasgach daonnan. Latha dhe na làithean chaidh e dhiasgach, s cha robh e a faighinn dearg. Am bial na h-oidhche de thachair ris ach iasg. Tharruinn e e, s chuir e a làmh a mach a bhreith air. "An ann a brath mis a thoirt leat a tha thu?" ars an t-iasg. "Matà s ann, s math leam gon dfhuair mi thu," ars 2 an t-iasgair. "Chan e sin is fheàrra dhuit," ars an t-iasg, "ach lig mis air mais s theid thu ga leithid so de dhàite màireach s gheibh thu go leòir de dhiasg," ars an t-iasg. Lig e air ais e. Chaidh e dhachaidh. "An dfhuair thu dearg idir?" ars a bhean ris nur a chaidh e dhachaidh. "Cha dfhuair," ars esan, "gheibh mi gu leòir am màireach."
"Nach bochd a thàinig thu falamh an nochd," ars ise.
"Chan eil comas againn air," ars esan.
An lar na mhàireach dhfhalbh e. Thug e fad an latha a fiachainn am faigheadh e iasg, s cha
p. 156
dfhuair e dearg. Am bial na h-oidhche, an am tighinn dachaidh, rib an t-iasg e. Tharruing en t-iasg, s rug e air go thoirt leis. "An ann a brath mo thoirt leat an nochd a tha thu?" ars an t-iasg. "S ann," ars esan. "S math leam tfhaotainn gu dthoirt leam." "Chan e sin is fheàrra duit, ach fàg mis an nochd fhathasd, s am màireach gheibh thu iasg na leòir." Dhfhàg e e s chaidh e dachaidh.
"An dthainig thu falamh an nochd a rithisd?" ars a bhean. "Thàinig," ars esan. "O cha bhidh sinn beò," ars ise. Chaidh e laighe s chaidil en oidhche sin.
An lar na mhàireach dhfhalbh e dhiasgach a rithisd s cha robh e a faighinn dearg. Am bial na h-oidhche nur a bha e dol dachaidh rib an t-iasg a rithisd e. Tharruinn e e s rug e air. "An ann a brath mo thoirt leat a nochd a tha thu?" ars an t-iasg. "Matà s ann," ars esan. "Chan fhàg thu tuillidh mi?" "Chan fhàg," ars esan. "Chan eil duin cloinn agad?" ars an t-iasg. "Chan eil," ars esan. "Nur theid thu dhachaidh leam 1-sa cha lig thu duine sam bith am sgoltadh ach thu fhìn. 2 Tha làir agad?" "Tha," ars am bodach. "Cha chuir thu anns a phoit an nochd ach bìdeag den ghrùthan s bìdeag den chridhe dhuit fhìn, s do d bhean s don làir s don ghalla. Gheibh thun sin trì chnàmhan aig taobh a chinn agam-sa agus theid thu mach agus tiodhlcaidh thu sa ghàradh
p. 157
iad. An oidhche bhios clann aig do bhean theid thu mach agus togaidh tu cnaimh agus cinnidh craobh far am bin cnàimh. Bidh trì mic aig do mhnaoi agus bidh trì craobhan an àite nan trì chnamhan a bhios fo shnodhach a shamhradh s a gheamhradh a h-uile latha go bràch an eadh s a bhios do chlann beò. H-uile siubhal a bhios mac aig do mhnaoi, bidh searrach aig an làir agus cuilean aig a ghala."
Chaidh e dachaidh, s sgoilt en t-iasg s chuir e bìdeag anns a phoite dha fhìn agus da mhnaoi, don làir agus don ghala, den ghrùthan s den chridhe. Chaidh e laigh is chaidil e an oidhche sin.
An ceann trì ràithean thainig saothair chloinne air a mhnaoi, s rug i leanabh mic. "De sin, a dhuine, a than so?" ars ise. "Tha leanabh mic," ars esan. "Bu 1 mhath sin nam biodh rud ann a gheibheadh e," ars ise. "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh. Bha searrach aig an làir: bha cuilean aig a ghalla: bha craobh anns a ghàradh aig h-aon de na cnamhan.
An ceann trì ràithean bha leanabh mic aice. "De than sin? a dhuin" ars ise. "Thà leanabh mic," ars esan. "Bu mhath sin," ars ise, "nam biodh rud ann a gheibheadh e." "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh s chunnaic en darna searrach aig an làir s an darna cù aig a ghalla s an darna craobh as an darna cnàimh anns a ghàradh.
An ceann trì ràithean a rithist bha ### treas
p. 158
leanabh mic aice. "De than sin, a dhuine?" ars ise. "Tha leanabh mic," ars esan. "Bu mhath sin nam biodh rud ann a gheibheadh e," ars ise. "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh s chunnaic en treas searrach aig an làir s an treas cù aig a ghala s an treas craobh aig an treas cnàimh anns a ghàradh. Ghleidh am bodach na trì chnàmhan.
Bha a chlann a cinntinn suas gus an robh iad a tighinn gu crìonnachd s gu gliocas. Thuirt am fear a bu shine ra athair: bidh mi fhìn afalbh a dhiarraidh an fhortain. Chan eil sin ach bochd dhomh-sa an deis fhad s a bha mi gun 1 ur faicinn, ars esan. Ma tha thu dol gu falbh tha each agus cù agad an so a rugadh an oidhche rugadh tu fhìn, s bheir thu leat iad," ars am bodach. "Bheir thu leat strian agus thig an t-each s cuiridh e cheann san strein." Thug e leis an strian s chuir an t-each a cheann innte s lean an cù e. Fhuair am bodach an cnàimh a bhaig a chraoibh a chinn an oidhch a rugadh e. Shìn e na laimh e s dhfhàs e na chlaidheamh chinn-òir na dhòrn.
"Taing duit, a rìgh nan ceud agus nan cumhachd," ars an gille, "tha sgoil agus foghlum agus ionnsachadh agam-sa nis; ach a chraobh ud sa ghàradh bidh i fo shnodhach s fo dhuilleach bho fhoghar gu samhradh s bho earrach gu geamhradh gus am faigh mis am bàs s nur a gheibh mis am bàs tuitidh an snodhach di."
Dhfhàg e beannachd aig athair s aig a mhathair
p. 159
[paragraph continues] s thug e gu astar. Gum bu cham gach rathad s gum bu reidh gach slighe gus an drainig e pàileas righ na Gréige. Bha e gun chuid gun airgiod gun fios a bhi aige de a dhianadh e. Cha rachadh e stigh don phàileas. Ghabh e gus an tigh a biomallaiche bhan sin uile gu leir ris an canadh iad tigh mucair. Cheangail en t-each aig an dorusd. Ghabh e stigh. Dhfhoighnichd em faigheadh e
fantail an siud an nochd. Cha dthuirt bean a mhucair am faigheadh no nach faigheadh. Cha robh duine cloinne aig a mhucair. Cha robh fios aige càit an gabhadh e. Dhfhan e far an robh e. Eadar sin agus treis dhen oidhche tighinn thainig am mucair. Dhfhoighnichd e co bu leis an t-each a bhaig an dorusd. Thuirt an t-òganach gum bu leis-san.
"A bhean, an dthug thu biadh don choigreach?" ars am mucair. "Cha tug, cha diarr e orm e," ars ise. "Deasaich biadh dha." Thòisich i air deasachadh bidh dha. "Den naigheachd a thagad as a bhaile mhór?" ars a bhean. Na bha naigheachdan agam-sa tha fios agad fhìn orra ach chan eil fhios am am bheil fios aig a choigreach air. Chan eil de mhic no nigheanan aig righ na Greig ach an aon nighean. Thainig brath a ionnsuidh mur am bi e am màireach aig a chladach le a aon nighean a toirt air dheas làimh do Mhaca Mór Rìgh na Sorcha, gur e a chlach is àirde clach is ìsle, s a chlach is ìsle clach is àirde na chaisteal. Chruinnich e na bha na rioghachd de shluagh uile
p. 160
gu leir cuideachd, fiach am faigheadh e duine sam bith a dhfhalbhadh a ghleidheadh na nighinn, s gum faigheadh en darna leith d a rioghachd ri bheò, s an rioghachd uile gu leir air a mharbh, s a nighean ra pòsadh.
Cha dfhuair e duine beò a ghabhadh as laimh falbh leis an nighinn ach aona chòcaire claghann ruadh a bha a gearradh feòl a stigh aige le sgithinn mhóir. Cuiribh an t-suipeir air dòigh," ars an t-òganach a thainig, s biodh a bhraiceas reidh tràth, chionn tha rnis a falbh tràth anns a mhaduinn, s gnothaichean agam ri urrachan móra. Thig mi rithisd san anmoch.
Dhfhalbh e sa mhaduinn. Ghabh e air muin an eich s lean an cU e. Chunnaic e nighean rìgh na Gréige s an cocaire claghann ruadh ri a taobh; sgian mhór aige na dhòrn an àite claidheamh. "Gad a thigeadh na bheil san t-Sorcha, siud mar a dhianainn-sa orra," theireadh an còcaire claghann ruadh, s e dinneadh na sgithinn anns a ghainmhich. Ghobh 1 e null far an robh iad s bheannaich e do nighean righ na Gréige s bheannaich nighean righ na Gréige dha. "Obh! obh," ars an cocaire claghann ruadh, "de than so, no de a thachair oirnn?" "Fiach am falaich thu mis," ars esan. "Dem falach a ni mis ort?" ars ise. Rug i air s thilg i ann an àite dugharrach e far am faiceadh e h-uile duine s nach faiceadh duin e. "Nach falamh a thàinig thun so, a nighean rìgh na Gréige,"
p. 161
ars an t-òganach. "Cha robh duine beò anns an rioghachd a thigeadh comhla rium ach còcaire claghann ruadh a bhaig mathair."
"Suidhidh mi fhin comhla riut treis," ars esan. "Des ciall-dùsgaidh dhuit ma thig an cadal ort?" ars ise. "Mo chuilean gaolach fhìn mo tharruinn leis an rann s mo tharruing an aghaidh an ranna." Ann an ùine ghoirid thuit esan na chadal. Cha bfhad a bha e na chadal nur a chunnaic is an fhiarge a dol dhan iar s am muir a fàs mór.
"A chuilean ghaolaich," ars ise, "dùisg do mhaighstir."
Dhfhalbh an cuilean agus tharruing e leis an rann e agus an aghaidh an ranna s dhùisg e e. Nur a sheall e uaidh chunnaic e òlach moidearra misgiamhach a tighinn ann an luing. Dhianadh e stiùir na deireadh s ball na toiseach. Gach ball a bhiodh fuasgailte gun ceangladh e, s gach ball a bhiodh ceangailte gum fuasgladh e. A mhuc a bu mhotha ag itheadh na muice bu 1 lugha s a mhuc a bu lugha a dianamh 2 mar a dhfhaodadh i: faochaga croma ciar a chladaich a sior urgadaich air a h-ùrlar aig fheobhas s bhan t-òigear ga stiùradh. Ghabh e gu àit acair leatha s leag e a cuid sheòltan. Thug en dùgh-dheireadh aice ionnsuidh an dùgh-thoisich. Thug e leum an sin
air tìr s tharruing e air tir air tràigh Thug en ath leum a stigh na broìnn s thòisich e air e fhin 3 a chur na eideadh. Ghabh mac an Iasgair
p. 162
sios s sheall e air a fad agus air a liad. Chuir e a dhà laimh timchioll oirre s thog e i s dhfhàg e i sia fad fhìn am bràigh na tràgha i.
"Con aona bheadagan a bhan rioghachd na Gréige aig an robh a chridhe a leithid siud de bhallachd-buird 1 a dhianamh orm fhìn no air mo luing? Ach bheir mise air righ na Gréige a gheall a bhith le a nighinn a toirt domh air dheis laimh air a chladach, gur h-i a chlach is isle clach is àirde, s a chlach is àirde clach is isle na chaisteal, mur an cum e a ghealladh rium-sa," ars am fear a bha san luing. Tha en so fhathast s cha do theich e s chan eil duine n rioghachd na Gréige is miosa na mise," arsa mac an Iasgair. Thòisich an dithisd air a cheile. Dhianadh iad bogan air achreagan agus creagan air a bhogan; an t-àite bu lugha rachadh iad fodha rachadh iad fodha gun glitinean; s an t-àite bu mhotha rachadh iad fodha rachadh iad fodha gan sùilean. Smaointich mac an Iasgair gum bu dona dha tuiteam anns a chiad bhlàr s an dfhiachadh e. Thug en togail ud air agus leag e e. "Am bàs as do chionn! de teirig?" arsa mac an Iasgair. "S mór sin, s mi mac mór righ na Sorcha. Ach dem bàs a tha thu brath a thoirt domh?" ars esan. "Dem bàs a bheireadh tu fhìn domh-sa nam biodh tu an deigh mo leagail an toiseach?" arsa mac an Iasgair. "An ceann a thoirt as an amhuich agad," arsa mac mór righ na Sorcha. "Matà chan e sin a ni mis ort-sa," ars
p. 163
esan, "ach cuiridh mi ceangal an taod gu daor agus gu docair ort, agus mionnan, gach buill a bhuaileas thu gum buail thu le righ na Gréige e agus gum bi thu nad ghaisgeach dùrachdach dha gu bràch." Dhfhalbh e s thug e leis e suas gu bàrr a bhruthaich, s dhfhàg en sin e. Ghabh e air muin an eich s ghabh e dachaidh. 1
Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh mar gum be fhìn a dhianadh an treubhas. Chuireadh cairt agus gille a dhiarraidh mhic mhóir righ na Sorcha. Chuireadh e fo shileadh na lòchraidh s fo ròs choinnlean. Rainig mac an Iasgair tigh a mhucair. Chuireadh biadh is deoch air a bhial-thaobh. Cha bfhad a bha e stigh nur a thainig am mucair dachaidh. Dhfhoighnic mac an Iasgair den naigheachd a bh aige. Thuirt e gur minic 2 a theireadh nach robh claidheamh math an droch thruaill aig a chòcaire chlaghann ruadh agus an t-euchd a rinn e. Ach tha em màireach ri falbh fhathasd agus an earar, ars am mucair. "Tubaist air na daoin-uaisle bha gnothuch agam fhìn riu s cha dfhuair mi aig an tigh iad s feumaidh mi falbh am màireach fhathast."
Chaidh e laigh an oidhche sin s chaidil e. Moch s a mhaduinn dheirich e s an deigh a bhiadh a ghabhail chaidh e air muin an eich s dhfhalbh e. Ghabh e lom, dìreach far an robh nighean rìgh na Gréige: chuir e a cheann air a glùn.
"De s ciall-dùsgaidh dhuit ma thuiteas thu d
p. 164
chadal?" ars ise. "Thà, barr na lùghdaig deis a thoirt diom," ars esan. Ann an ùine ghoirid chaidil e. Cha robh e fada na chadal nur a chunnaic is an soitheach a tighinn. Thug i dheth barr na lughdaig dheis s dhuisg e.
Thainig mac miadhonach righ na Sorcha gu tìr. Choinnich mac an Iasgair e s rinn e a cheart leithid air s a rinn e air a bhrathair an de. Chaidh e air muin an eich s ghabh e air falbh.
Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh s co ach esan s e cumail a mach gur h-e fhìn a bha dianamh gach gniomh gaisgeil. An am an athaidh agus an anmoich ghabh mac an iasgair gu tigh a mhucair mar a bàbhaist. Cha bfhad a bha e stigh nur a thainig am mucair dachaidh. "S minig 1 a theireadh nach robh claidheamh math an droch thruaill aig a chòcaire chlaghann ruadh," ars am mucair. "De an t-euchd a rinn an còcaire claghann ruadh an dràsd?" arsa mac an Iasgair. "Mac miadhonach righ na Sorcha a cheangal," ars am mucair. "Tham màireach agam fhìn ri thoirt fhathast mar a bhagam an diu," arsa mac an Iasgair.
An lar na mhàireach chaidh e air muin an eich s dhfhalbh e. Rainig e far an robh nighean righ na Gréige. Chuir e a cheann air a "Des ciall-dùsgaidh dhuit ma chaidleas thu?" ars ise. "Barr na lughdaig eile a thoirt diom," ars esan. An ùine ghoirid thuit e na chadal. Cha bfhad a
p. 165
bha e na chadal nur a chunnaic ise soitheach a tighinn. Thug i barr na lughdaig eile dheth s dhùisg e. Chaidh an còcaire claghann ruadh am falach leis an eagal mar a bàbhaist da. Thainig mac beag righ na Sorcha air tìr. Rinn mac an Iasgair air mar a rinn e air càch. Chaidh e air muin an eich s ghabh e air falbh. Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh, s co ach esan, s mu bfhior e fhìn gur h-e rinn gach euchd. Thugadh mac beag righ na Sorcha ceangailte gu tigh an righ, s bha nis triuir mhac righ na Sorcha ceangailte stigh fo shileadh na lòchraidh s fo ròs nan coinnlean 1; s gach cnàimh a lomadh na h-uaislean aig a chuirm ga thilgeadh orra le masladh agus le tàmailte. Anns an fheasgair rainig mac an Iasgair tigh a mhucair. Cha robh e fad a stigh nur a thainig am mucair. "De do naigheachd an nochd?" arsa mac an Iasgair ris a mhucair. "Tha sin agam naigheachd," ars am mucair, "gum bheil triuir mhac righ na Sorcha a nis ceangailte aig a chòcaire chlaghann ruadh s gum bheil e fhìn agus nighean an righ ri pòsadh am màireach." "Nach en gaisgeach e," arsa mac an Iasgair.
Bha banais eibhinn shunndach aighearach ri bhith aig nighean an righ s aig a chòcaire ruadh. Chuireadh brath air a h- uile duine burrainn coiseachd anns an rioghachd thun na bainnse.
p. 166
[paragraph continues] Chuireadh b rath air a mhucair s cha dfhiathaicheadh an coigreach; s cha rachadh am mucair ann on nach robh esan a dol ann. "De bu choireach, a mhucair, nach deachaidh thu-sa thun na bainnse?" 1 ars mac an Iasgair. "Cha rachainn-sa ann agus thu fhìn fhàgail," ars am mucair. "S math am bord-bainnse thaig nighean righ na Gréige an dràsd," arsa mac an Iasgair, "bfhearr leam fhìn gun robh e againn air ar bial-thaobh. Fhalbh 2 thus, a chuilein ghaolaich, agus sìn thu fhìn agus na bi ceacharra adol suas. Theirig a steach do sheombàr na bainnse agus an tuthailt tha sìnte air a bhord air bial-thaobh an rìgh agus bhean-nabainnse, thoir thugam-sa an so e."
Dhfhalbh an cù agus ghabh e suas. Chaidh e stigh don t-seombar. Rug e air an tuthailt agus chruinnich e i s thug e leis Ghabh e sios leatha gu tigh a mhucair. Sgaoil e air a bhord air am bial-thaobh i.
"Am bheil duine sam bith," ars comhairleach a bhaig an righ, "nach eil an so fhathasd? s fhad on a chuala mi e: s làidir cui.lean a uchd treòir. Fhalbhaibh agus seallaibh am bheil am mucair a stigh, no co tha comhla ris."
Ghabh iad a sios s chunnaic iad a h-uile sgath de na bhair a bhòrd air bial-thaobh a mhucair agus a choigrich. "Thuirt mi roimhid: s làidir cuilean a uchd treòir. S minic (i.e. mairg) a dhianadh a leithid siud de bhanais don chòcaire chlaghann
p. 167
ruadh, s nach creid mi gur h-e a cheangail na gaisgich," arsa n comhairleach nur a thill an fheadhainn a chaidh sios s a dhinnis iad mar a bha. "Falbhadh a bheag-bhuidheann ghaisgeach sìos is thugadh iad a nios am ionnsuidh-sa ceangailt e," ars an righ.
"Ghabh a bhuidheann sìos. Co dhiarr oirbh-se na bhair bòrd an righ thoirt leibh?" arsa na chaidh a sios ris a mhucair agus ri mac an Iasgair. "Cha dthug sinne leinn riamh e, s cha do chairich sinn as a so fhathast," arsa mac an Iasgair. "Mur an dthug thusa leat e thug do chù leis e agus tha do chù mìomhail," ars àd-san. "Na bithibh a bruidhinn ris ach beiribh air, s thugaibh leibh ceangailte e, mar a dhiarradh oirnn," arsa fear den bhuidheann."
"Eirich 1 thu-sa, chuilean, agus tarruinn iad leis an rann, agus tarruinn iad an aghaidh an ranna anns an lùb ud a muigh," arsa mac an Iasgair.
Rug an cuilean orra agus tharruing e iad an aghaidh an ranna agus leis an rann anns an lùba. Dhfhalbh iad suas nan conablaich mar sin dhionnsuidh an righ.
"Nach dthuirt mi roimhid gum bu làidir cuilean a uchd treòir," ars an comhairleach. "Fhalbh thus," ars an righ ra ghille agus cuir an òrdugh an coach agus gun rachamaid a dhiarraidh a choigrich." Chuir an gille an òrdugh an coach agus chaidh an righ agus a nighean a dhiarraidh a
p. 168
choigrich. Chan fhalbhadh e leo gun am mucair a bhith leis. Chaidh e fhin s am mucair an sin a stigh sa choach leis an righ agus le a nighean agus dhfhalbh iad gu tigh an righ. Chaidh iad a stigh do sheombar na bainnse agus shuidh iad. "Tha rud a dhìth a nis orm-s," ars nighean an rìgh, "agus suidhibh socair samhach timchioll an tseombair" s ràinig i esan. "Cuir a mach do lamh," ars ise. "Tha mo lamh goirt," ars esan. Thug i spadhadh air a laimh s tharruinn i mach Chuir in sin a lamh na pòca, s thug i barr na lughdaig deis aig as s chuir i siud air a lughdaig.
"S fior sin," ars ise, "s tu-sa rinn an t-euchd. Cha bhi dhfhear pòsda no dìolain agam-sa gu brach ach thu-sa; s cuiribh air a h-aghaidh a bhanais."
Dheirich esan s chaidh e sios s dhfhuasgail e triùir chloinne righ na Sorcha. Thugadh dachaidh pears eaglais is phòs iad. Chaidh iad a laighe is chaidil iad an oidhche sin. An làr na mhàireach thug e sùil uaidh a null a mach air an uinneig s chunnaic e caisteal dubh thall mu a choinneamh. Dhfhoighnie e de n caisteal a bhan siud. Thuirt ise ris nach robh ach caisteal a bhaig an droch chreutair. Dheirich 1 e s ghabh e mach. Thug e leis each agus a chù s ghabh e null ionnsuidh a chaisteil. Chaidh e stigh s chunnaic e boirionnach an sin s i a cireadh a cinn.
"Co as a thàinig thu, a mhic athar mo ghaoil
p. 169
agus mathar mo ghràidh? Thig a nios s gun innseadh tu naigheachd domh s gun innsinn-sa naigheachd duit." Ghabh e sìos far an robh i. Rug i air an t-slachdan dhraoidheachd s rinn i carragh-creige dheth. Rinn i leithid eile air a chù agus air an each. Sheall am bodach am mach s bha a chraobh an deigh an duilleach a chall. "S fìor sin," ars esan, "tha mise gun mhac an diu." "Tha mis a falbh," ars am mac miadhonach gus am faigh mi eirig mo bhrathar a thogail." Chaidh e air muin eich s lean a chù e s thug am bodach dha cnàimh s dhfhas an cnàmh na chlaidheamh chinn-òir na laimh. "Tha ionnsachadh is fòghlum agam-sa a nis," ars esan is dhfhalbh e. Gum bu cham gach rathad s gum bu reidh gach slighe gus an dthainig e lom dìreach gu tigh a mhucair. Cha do chruthaicheadh na bu choltaiche ra cheile na e fhein is a bhrathair.
"De thug dhuit fuireachd an raoir o aobhar do mhnatha agus do leannain?" Chuireadh suas gu tigh an rìgh e. Ghabh ise na choinneamh agus na chomhdhail s dùil aice gur h-e a fear a bhann. Cha robh fios aige air an t-saoghal de mar a gheibheadh e fantail gun dol a leaba bhrathar an oidhche sin. Se thuirt e rithe gun robh geall mór eadar e fhìn agus duin uasal s nach burrainn e dol a laighe, ach gun caidleadh e air a bhord aig bial na leapa. Rinn e siud. Thug e sùil uaidh anns a mhaduinn s de chunnaic e ach an caisteal. "Den caisteal a than siud?" ars e rithe-sa. "Nach
p. 170
dinnis mi sin duit an oidhche roimhid?" ars ise. Dheirich 1 e s chaidh e mach. Thug e leis each s a chù s ghabh e null ionnsuidh a chaisteil. Chaidh e stigh s rinn is air mar a rinn i air a bhrathair.
Sheall am bodach a mach s bhan duilleach air tuiteam bharr an darna craobh. 2 "S fhior sin," ars am mac òg, "cha bheò mo bhrathair. Bidh mise a falbh a thogail eirig."
Thug e leis each s a chù. Thug athair cnàimh dha na laimh. Dhfhàs an cnaimh na chlaidheamh chinn-òir na dhòrn.
"Taing dhuit-s, a righ nan ceud s nan cumhachd: tha gach ionnsachadh is fòghlum agam-sa a nis."
Ghabh e air falbh. Gum bu 3 cham gach slighe s gum bu reidh gach rathad da gus an d ràinig e pàileas righ na Gréige. Chunnaic ise mach thromh na h-uinneagan e s ghabh i mach na choinneamh agus na chomhdhail. Thug i leatha dhachaidh e. "Bha na leòir duit fuireachd a chiad oidhche gun fuireachd an raoir," ars ise, s i a saoilsinn gur h-e a fear a bhann.
"S iomadh duine a bhios gnothuch aige ri uaislean air chor s nach bi fios aca cuin a thig iad," ars esan. Chaidh iad a laighe s chuir esan claidheamh fuar eatorra. Anns a mhaduinn an làr na mhaireach thug esan sùil uaidh, s chunnaic e caisteal mar a chunnaic càch. Dhfhoighnic e
p. 171
den caisteal a bhan siud. "Nach dinnis mi sin duit an raoir s an oidhche roimh sin?" ars ise. Dheirich e s thug e leis each s a chù s ghabh e null thun a chaisteil. Chaidh e stigh s chunnaic e boirionnach an sin a cìorradh a cinn.
"Thig a nios, fheudail, a mhic athar mo ghaoil agus màthar mo ghràidh,s gun innseadh tu naigheachd domh, s gun innsinn naigheachd duit," ars ise. Cha robh amharus math sam bith aig oirre. 1 Thug en leum sin a suas s leag e i s chuir en claidheamh air an amhuich aice.
"Am bàs as do chionn! De téirig?" ars esan. "Is mór sin," ars 2 ise. "Drong òir agus drong airgid." "Is leam sin agus do bhàs," ars esan. Thug en ceann di. Thug e uaithe na h-iuchraichean s dhfhiach en tigh. Fhuair e aon seòmbar làn òir is airgid. Fhuair e seòmbar làn aodaichean dhaoinuaisle. Fhuair e seòmbar làn dhìollaidean agus strianan. Fhuair e seòmbar làn bhrògan agus bhòtainnean. Fhuair e seòmbar làn dhaoin air an tionndadh nan carraghnan creige. Rug e air ballan an ath-bheothachaidh s thòisich e air a dhòrtadh orra gus an dthug e beò iad. Bha a bhràithrean fhìn nam miosg. Thug e aodach s a chuid fhìn do na h-uile duine bhan sin agus dòrlach òir is airgid. Chaidh e fhìn s a bhràithrean a suas gus a phàileas.
"Is ann agad," ars esan ra bhràthair, "a than aon bhoireannach is fhearr air an do shil uisg athar riamh.
p. 172
"Dé mar tha thu-sa ga aithneachadh sin?" ars a bhràthair.
"Is ann comhla rithe bha mi fhìn an raoir," ars esan. Bhuail an t-eud a bhràthair agus tionndar ris agus tilgear an ceann deth leis a chlaidheamh.
Sheall am bodach a mach agus bha a chraobh aig an fhear òg air tuiteam s bhan dà chraobh eile nan seasamh.
"Is fhior e," ars esan. "Tha mo mhac as òige marbh, s than dithisd eile beò rithisd."
Bhan dà bhràthair an oidhche sin am pàileas an rìgh. An lar na mhàireach dhfhalbh iad nan dithisd ann an coach. Ràinig iad tigh an athar. Thug iad leò e, e-fhìn s am mathair gu pàileas righ na Gréige. An lar na mhàireach chuir iad iad an caisteal daibh fhìn. Bhan rìoghachd aig a bhràthair bu shine agus nighean an righ aige pòsda.
155:1 1 Reciter: Alasdair Mac Neill, Ceanntangaval, Barra; Alasdair Mac Ruairidh Bhàin. A very complete version with several new incidents not in printed version of the Mermaid.
155:2 MS. urs.
156:1 MS. leom-sa.
156:2 So MS.
157:1 MS. bo.
158:1 MS. gon.
160:1 = ghabh.
161:1 MS. bo.
161:2 MS. dianadh.
161:3 So MS.
162:1 Mockery. Phrase: dhfhàg e ballachd air = he left a mark on him.
163:1 Barra dialect.
163:2 Barra dialect for mairg.
164:1 For mairg.
165:1 Beneath the drippings from the black (sooty) rafters and the resin of the (pine) candles.
166:1 Was not invited.
166:2 MS. Thalla.
167:1 MS. (dialectal).
168:1 MS. dh'éiridh
170:1 MS. dhéiridh.
170:2 Usually craobh is feminine.
170:3 MS. gom bo.
171:1 MS. urra.
171:2 MS. urs.


text:
- TIOTAL
- LMS 14757 a' shuntadh no ag ath-thrusadh trèana luchd-siubhail san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_523
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25970
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh sia 4-6-0 locomotaibhean clas 'River' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd bho Hawthorn Leslie. Chaidh a' chiad dhà (70 'River Ness' agus 71 'River Tay') a lìbhrigeadh san t-Sultain 1915 ach bha e follaiseach sa bhad gun robh iad ro throm airson drochaidean agus a' chuid mhòr de loidhnichean Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh iad sin agus na ceithir einnseanan eile a reic ri Rèile Chaledonia far an deach an àireamhachadh 938 gu 943. An dèidh 1923, neartaich an LMS a' phrìomh loidhne eadar Inbhir Nis agus Peairt agus mar sin dh'obraich na locos air loidhnichean na Gàidhealtachd mu dheireadh thall. Dh'adhbhraich am fàilligeadh mun cuairt a' chlas 'River' gun do leig Freadaraig Mac a' Ghobhainn dheth a dhreuchd mar Phrìomh Einnseanair Meacanaigeach. Bha e air a bhith san dreuchd bhon 1912.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14757 (HR 71 agus CR 939 roimhe seo) a' shuntadh no ag ath-thrusadh trèana luchd-siubhail san Aghaidh Mhòr. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1936.


text:
- TIOTAL
- Cumail chearcan air croit ann an Gallaibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_11
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2764
- KEYWORDS
- croitearachd
croitearan
croitear
croit
croitean
lot
lotaichean
deep litter
cearc
cearcan
ugh
claistinneach
Anns an earrainn chlaisnich seo tha croitear à Gallaibh a' cuimhneachadh an 'deep litter' far an robh na cearcan air an cumail.
'A deep litter wis usually a big, a big hut or somethin, ye know, ye bought somewhere cheaply. And the hens never got outside; they were in that the whole day. They were fed - well, it wis all bought stuff, ye know, there were very little corn fed to them then, it wis all bought fae the merchants an ye produced your own eggs. But a the eggs werna the same, werna the same colour. They were more light, light in the yolk, light-coloured, ye know?'
Bha croitean Ghallaibh gu math coltach ri croitean sna siorrachdan croitearachd eile an Alba: Earra Ghàidheal, Inbhir Nis, Ros agus Cromba, Cataibh, agus Sealtainn. Bhiodh an croitear a' cumail beagan bheathaichean - mar as trice, co-dhiù aon bhò , caoraich, cearcan agus muc. Bha an t-each na bheathach cudromach airson luchdan a ghiùlan gus mu dheireadh ghabh tractaran beaga an t-àite aige bho dheireadh nan 1940an suas. B' e am bàrr àbhaisteach coirce (ris an canadh iad arbhar ann an Gallaibh), buntàta, snèapan agus feur, agus na h-uimhir de ghlasraich. Suas gu anmoch anns na 1950an bhiodh croitearan aig an robh cothrom air barrachd fearainn gu ìre mhòir fèin-fhoghainteach, ach gu cumanta bhiodh obair aig buill dhen teaghlach air falbh bhon chroit. Bha ceàird aig iomadach croitear a leig leis obair fhaighinn air falbh bhon dachaigh. Bhiodh uisge airson na croit a' tighinn bho thobar, fuaran no allt faisg air làimh. B' e an connadh a bu ghoireasaiche airson còcaireachd agus teas a' mhòine 's bha sin air a buan 's air a tioramachadh air a' mhòintich as t-samhradh


text:
- TIOTAL
- Cala Sgarbasatair agus Ceann Dùnaid
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH500
- ÀITE
- Sgrabastair
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4884
- KEYWORDS
- calaidhean
Bha Cala Sgarbastair a-riamh cudromach do mharaichean ann an ceann a tuath na h-Alba.agus cha b' fhada gus an robh e aithnichte mar an t-slighe gu Arcaibh, Sealtainn agus na Dùthchannan Lochlannach. Thogadh an cala a th' ann an-diugh mu 1841 agus ann an 1856 bha aiseag eadar Sgrabastair agus Sromnis
An-diugh, air sgàth a shuidheachadh buannachdail, 's e Sgrabastair am port iasgaich as luaithe a tha a' fàs ann am Breatainn. Tha a shuidheachadh cuideachd a' ciallachadh gu bheil ceangal aige ri leasachadh Ola a' Chuain a Tuath. O chionn ghoirid chaidh cidhe ùr agus ionad uisge domhainn a thogail.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
- TIOTAL
- Sealladh o Oighreachd Bhaile nan Gobhainn
- EXTERNAL ID
- PAW24317H
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- 8 An Dàmhair 1959
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21278
- KEYWORDS
- oighreachdan
Clann Rois
Sealladh bho Oighreachd Bail na Gobhainn.
Tha Baile na Gobhainn ann an Rois an ear agus 's ann an seo a bha dachaigh Chlann Rois. Chaidh an oighreachd agus Caisteal Bail na Gobhainn a reic ann an 1972. An-diugh tha Oighreachdan Bail na Gobhainn a' gabhail a-steach oighreachdan Inbhir Oighcill, Dubhchailigh, agus Bail na Gobhainn, sgìre le farsaingeachd mu 60,000 acair fearainn
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
15.06.2012
Bidh Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, a chuir rannsachadh air chois o chionn ceithir miosan air lùths ath-nuadhachail, a’ crìochnachadh a h-obair a thaobh cruinneachadh fianais air cho ruigsinneach ’s a tha na targaidean aig Riaghaltas na h-Alba mu lùths ath-nuadhachail aig coinneamh Diciadain (20mh den Ògmhios).
Bidh Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, a chuir rannsachadh air chois o chionn ceithir miosan air lùths ath-nuadhachail, a’ crìochnachadh a h-obair a thaobh cruinneachadh fianais air cho ruigsinneach ’s a tha na targaidean aig Riaghaltas na h-Alba mu lùths ath-nuadhachail aig coinneamh Diciadain (20mh den Ògmhios).
Tha an t-Urramach Ed Davey, Rùnaire Stàite airson Lùths agus Atharrachadh Cliomaid, a’ toirt fianais mu choinneamh buill pàrlamaid na h-Alba mu dheidhinn na buaidh a bhiodh aig Bile a’ Chumhachd aig Pàrlamaid an Rìoghachd Aonaichte. Bidh Fearghas Ewing BPA, Ministear na h-Iomart, a’ Chumhachd agus an Turasachd, an neach-fianais mu dheireadh a bhruidhneas mu choinneamh na Comataidh agus crìochnaichidh obair na Comataidh a thaobh cruinneachadh fianais leis an teisteanas aige.
Thuairt Neach-gairm na Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, Murchadh Friseal BPA:
“Bha an rannsachadh seo gu math farsaing, a’ toirt a-steach a h-uile càil bhon an teicneòlas a tha a dhìth oirnn gus na targaidean a’ choileanadh, gu na sgilean deatamach airson atachadh a’ ghniomhachais a’ stiùireadh anns an àm ri teachd, chun an t-siostaim dealbhaidh, ionmhais, agus a’ bhuaidh a bhios aig cumhachd-ghaoithe air tìr air turasachd agus coimhearsnachdan.
“Anns na miosan bhon a thòisich an rannsachadh seo, bhruidhinn sinn ri 80 luchd-fianais, a thug seachad iomadach beachdan diofaraichte dhuinn agus a dh’abhraich beagan de choinnspaid. Thig a’ Chomataidh a-nis gu a co-dhùnaidhean deireannach agus foillsichidh i a h-aithisg as t-Fhoghar.”
Chuala a’ Chomataidh còrr air 25 uairean a-thìde de theisteanasan bho luchd-fianais agus chaidh timcheall air 400 beachdan sgrìobhte a chur a-steach thuca.
Thèid a’ Chomataidh a Fhìobha, ann an turas dheireannach airson fiosrachadh a’ chruinneachadh, gus tadhail air BiFab agus Ionad “Future Skills” aig Colaiste Adam Smith air Diluain (18mh den Ògmhios). Tha a’ Chomataidh air fianais a’ chruinneachadh ann an Siorrachd Pheairt, an Arcaibh s’an Cataibh.
Cùl-fhiosrachadh
Chuir a’ Chomataidh air chois an rannsachadh air lùths ath-nuadhachail aca a-thaobh an gabh amasan Riaghltas na h-Alba a choileanadh taobh a-staigh a Mhapa Slighe 2020 chun Lùths Ath-Nuadhaichte no nach gabh, a’ sgrùdadh gu sònraichte an targaid mhòr gum biodh Alba a’ gintinn 100% de chuid dealain fhèin o stuthan-ath-nuadhaichte mu 2020.
Am measg nan ceistean as cudromaiche a bha air am beachdachadh ri linn an rannsachadh, bha:
· A bheil an teicneòlas a choileanas gach targaid ri fhaighinn agus a bheil e neo-chosgail?
· A bheil ar n-oilthighean agus ar n-ionadan rannsachaidh deiseil airson dèiligeadh ris an iarrtas airson leasachadh teicneòlach?
· Ciamar a ghabhas prìomhachaisan nàiseanta agus ceistean na chùis ùidhe aig ìre ionadail a rèiteachadh?
· A bheil sinn fìor chinnteach gun gabh am bun-structair a tha a dhìth an-drasta a leasachadh is a mhaoinicheadh a chor ‘s gun rèic Alba an dealain a tha i a’ gintinn a bharrachd ris a chòrr den Rìoghachd Aonaichte?
· De a’ bhuaidh a bhios aig a seo air prìsean dealain airson luchd-chleachdaidh?
· Am bi maoineachadh gu leòr ri fhaighinn, a leigeas le airgead a’ chur an seilbh airson gum bi an teicneòlas buntainneach ’s an dà chuid a’ chuir a-steach agus a’ leasachadh?
· Am bi sgilean gu lèor aig luchd-obrach Albannach a tharraingeas a-steach luchd-tasgaidh bho taobh a-muigh na h-Alba?
· A bheil na h-ath-leasachaidhean a tha a gabhail àite ann am margaidhean an lùths agus a thaobh subsadaidhean ‘s an dà chuid aig ìre an RA agus an AE fòghainteach gus na tairgaidean a choileanadh?
Thathar an dùil gum foillsich a’ Chomataidh an cunntas mu dheireadh aca as t-Fhoghar, an dèidh dhan obair aca a-thaobh beachdachadh agus cruinneachadh fianais a’ chrìochnachadh.


text:
- TIOTAL
- Miseanaraidhean taobh a-muigh Eaglais Àird an Naoimh Cholm, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAN_16_50
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20471
- KEYWORDS
- eaglaisean
sgoiltean-shamraidh
Cruinneachadh bliadhnail de mhiseanaraidhean neo-chlèireach Eaglais na h-Alba, an dealbh-camara air a thogail taobh a-muigh Eaglais Àird an Naoimh Cholm ann an Inbhir Nis. Thàinig na misionairidhean à air feadh Alba is bha sgoil-shamhraidh bhliadhnail aca, air an cumail ann an àite eadar-dhealaichte gach bliadhna. Bha na sgoiltean-shamhraidh a' gabhail àite anns a' chiad seachdainn de shaor-làithean samraidh na sgoiltean
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Ged nach eil dleastanasan ann am bun-stèidh na dùthcha aig Oighre a' Chrùin, tha Prionnsa na Cuimrigh a' dèanamh nas urrainn dha gus feum a dhèanamh dhe shuidheachadh sònraichte gus piseach a thoirt air An Rìoghachd Aonaichte agus air an t-saoghail anns an fharsaingeachd. Tha na dòighean anns an dèan A Mhòrachd Rìoghail seo ag atharrachadh bho àm gu àm agus a rèir an t-suidheachaidh, ach gu sìmplidh faodar a bhriseadh sìos na thrì earrainnean:
1) A' dèanamh dhleastanasan rìoghail gus taic a thoirt dhan Bhanrigh
Tha seo a' ciallachadh:
- a' toirt taic dhan Bhanrigh na dreuchd mar mheadhan air pròis
- aonachd agus cùl-taic na dùthcha
- a' toirt dhaoine còmhla bho gach earrainn dhen phoball
- a' riochdachadh seasmhachd agus leantalachd
- a' toirt euchdan am follais
- a' cur cuideam air cho cudromach agus a tha seirbheis agus obair saor-thoileach le bhith a' brosnachadh agus le deagh eisimpleir
2) Ag obair mar neach-tionnsgain carthannais
Tha Prionnsa na Cuimrigh air a bhith aig teis-meadhan feuman carthannais a chomharrachadh agus air a bhith a' cur air chois agus a' brosnachadh bhuidhnean carthannais gus na feumalachdan sin a choileanadh, agus feumaidh na 17 prìomh bhuidhnean carthannais aige taic air choireigin bhon Phrionnsa ann a bhith a' togail £100 muillean gach bliadhna;
3) A' brosnachadh agus a' dìon chleachdaidhean, fheartan agus sàr-mhathas nàiseanta
Tha seo a' ciallachadh gum bi beachdan a tha aig mòran dhaoine air an toirt am follais ann an dòigh nach tachradh gun a thaic. Bidh A Mhòrachd Rìoghail a' dèanamh seo le bhith a' cur litrichean agus a' coinneachadh ri Ministearan Riaghaltais agus daoine eile aig a bheil cumhachd, le bhith a' dèanamh òraidean, le bhith a' sgrìobhadh artaigilean agus le bhith a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisean. Le bhith a' dèanamh seo, tha e daonnan faiceallach gus cuspairean a tha connspaideach gu poilitigeach a sheachnadh.
Recent News
-
St Mary’s Hospital
-
Man Booker 2016
-
Aberfan commemorations
-
Wells Festival of Literature
-
The Duchess in Swindon
-
HRH visits the Isle of Lewis
-
The Duke of Rothesay visits Loch Leven Fish Farm
-
TRH visit Ballater
-
HRH in Israel
-
HRH in Braemar
-
National Police Memorial Day Service
-
New Zealand Somme Commemorations
-
The Dumfries House Wool Conference
-
Battersea Dogs & Cats Home
-
HRH at Shadwell Fire Station
-
HRH awarded 'Londoner of the Decade'
-
Royal Mail #500years
-
The Ballater Highland Games
-
Clarence House opening
-
The Castle of Mey
-
Sandringham Flower Show


text:
UCAS code Q530
UHI information line 0845 272 3600
Ma tha thu airson barrachd fhaighinn a-mach mun Ghàidhealtachd an latha an-diugh agus an latha an-dè a thuilleadh air a bhith a’ faighinn sàr chomas sa Ghàidhlig, ’s e an cùrsa BA (le Urram) ann an Cànan is Cultar na Gàidhlig an cùrsa dhutsa.
Tha cuspairean a’ gabhail a-steach nan ealain, litreachas an latha an-diugh agus litreachas traidiseanta agus cùisean a’ buntainn ri mion-chànanan agus beul-aithris. Bidh thu cuideachd a’ sgrùdadh a’ cheangail eadar Gàidhlig agus cànanan eile, leithid Gaeilge.
Thèid do theagasg ann an àrainneachd thaiceil le sgioba dhìcheallach aig Colaisde a’ Chaisteil UHI ann an Leòdhas, no aig Sabhal Mòr Ostaig UHI san Eilean Sgitheanach, a chuidicheas tu misneachd fhaighinn anns a’ chànan labhairte agus sgrìobhte, a’ tabhann chlasaichean beaga agus taic fa leth mar as iomchaidh.
Bliadhna 1: Bliadhna chànain dhiana. A rèìr na h-ìre de chomas agad, leanaidh tu:
Gabhaidh tu greis-ghnìomhachais Ghàidhlig os làimh a mhaireas trì seachdainean.
Tha an àireamh de dh’uairean gach seachdain a’ ciallachadh na h-àireimh iomlan de dh’uairean a bu chòir dhut cuir seachad air a’ chùrsa, a’ gabhail a-steach ùine a chuireas tu seachad ann an òraidean agus an ùine agad fhèin a chuireas tu seachad air obair agus rannsachadh fa leth.
An t-Sultain
Do dh’oileanaich air còmhnaidh ann an Alba no anns an Aonadh Eòrpach/EEA (taobh a-muigh an RA) agus aig a bheil seòladh tron teirm ann an Alba, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
Do dh’oileanaich air còmhnaidh anns a’ chòrr den RA (Sasainn, a’ Chuimrigh agus Èirinn a Tuath) agus a’ dèanamh a’ chùrsa seo làn-ùine, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
**Tha an ceathramh bliadhna an asgaidh do dh’oileanaich làn-ùine a phàigh airson nan trì bliadhnaichean ron sin aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a-mhàin.
Pàirt-ùine (airson gach modal luach 20 creideas) - £1,340 (2016-17)
Bu chòir cìsean a phàigheadh ro thoiseach a’ chùrsa gach bliadhna acadaimigeach mur tèid aontachadh air modh eile.
Tha àireamh de roghainnean maoineachaidh rim faotainn do dh’oileanaich an RA agus an AE a chuidicheas tu a bhith a’ pàigheadh airson do chuid ionnsachaidh agus cosgaisean bith-beò fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh.
Is iad seo na cìsean do dh’oileanaich nach bi gu h-àbhaisteach a’ fuireach anns an RA no anns an Aonadh Eòrpach aig a bheil seòladh ann an Alba tron teirm:
***Chan fhaod oileanaich eadar-nàiseanta le sponsaireachd Tier 4 ionnsachadh pàirt-ùine.
Barrachd fiosrachaidh air cìsean do dh’oileanaich eadar-nàiseanta.
Tha barrantas ri fhaotainn do dh’oileanaich fho-cheuma fhèin-mhaoineachail làn-ùine agus pàirt-ùine eagarach eadar-nàiseanta agus às a’ chòrr den Rìoghachd Aonaichte nach tèid cìsean a chur suas airson ionnsachadh leantainneach is co-dhlùth airson an aon teisteanais, suas ris a’ chrìch-ùine bhun-tomhasaich a cheadaichear airson an teisteanais dom buin a’ chùis.
Tha àireamh de roghainnean maoineachaidh rim faotainn do dh’oileanaich an RA agus an AE a chuidicheas tu a bhith a’ pàigheadh airson do chuid ionnsachaidh agus cosgaisean bith-beò fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh.
Aon uair ’s gun coilion thu am BA (le Urram) ann an Cànan is Cultar na Gàidhlig gu soirbheachail, faodaidh gum bi ùidh agad anns na dreuchdan a leanas:
Is urrainn dhut adhartas a dhèanamh bhon BA (le Urram) Cànan is Cultar na Gàidhlig don MA Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na Gàidhealtachd no gu trèanadh ann an rèidio/Tbh/air-loidhne leis an Dioplòma anns na Meadhanan Gàidhlig.
Bu chòir do thagraichean eadar-nàiseanta cuir a-steach a' cleachdadh an fhoirm tagraidh eadar-nàiseanta. Luchdaich a-nuas agus clò-bhuail am foirm, lion agus till e chun an t-seòlaidh a tha sgrìobhte air, mas e do thoil e. Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaotainn do thagraichean eadar-nàiseanta aig ar duilleig do dh'oileanaich eadar-nàiseanta
Tha sinn air leth toilichte gu bheil thu a' beachdachadh air ionnsachadh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (UHI). Tha siostam inntrigidh UHI cothromach is fosgailte agus sinn dealasach a bhith a' tairgsinn co-ionannachd cothruim is a' seachnadh leth-bhreith. Bidh gach tagradh air a mheas a rèir airidheachd agus comas coileanaidh, gun leth-bhreith a thaobh gnè, aois, ciorraim, cinnidh no suidheachaidh shòiseo-eaconamaich. Bidh sinn a' cur fàilte air iarrtasan bho gach uile duine a tha ag iarraidh bhith na oileanach leinn agus tha e na amas againn seirbheisean iomchaidh is èifeachdach a thabhann do oileanaich le ciorraman.


text:
A bheil ùidh agad ann an dreuchd ann an teagasg? Gheibh thu barrachd fiosrachaidh air cùrsaichean agus trèanadh air an làrach seo.Barrachd Fiosrachaidh
A bheil thu an-dràsta a’ dèanamh, no an ìmpis a dhol an-sàs ann an cùrsa teagaisg? Tha an Sgeama Taice aig Bòrd na Gàidhlig do dh’ Oileanaich a tha an sàs ann an Cùrsaichean Ciad Fhoghlam Luchd-teagaisg Gàidhlig an-dràsta fosgailte.Barrachd Fiosrachaidh
A bheil teisteanas teagaisg agad mar-thà? Tha cothroman ann dhut gluasad gu foghlam Gàidhlig agus tha cùrsaichean Gàidhlig agus taic ann a chuidicheas tu gus sin a dhèanamh.Barrachd Fiosrachaidh
A bheil thu ag iarraidh barrachd fiosrachaidh air teagasg tron Ghàidhlig? Nach coimhead thu air na bhidiothan againn anns a bheil tidsearan a tha an-dràsta ag obair ann am foghlam Gàidhlig a’ bruidhinn air an obair aca.Barrachd Fiosrachaidh
A bheil thu a’ sireadh obair ann am foghlam Gàidhlig? Chì thu na cothroman obrach a th’ ann an-dràsta an seo.Barrachd Fiosrachaidh
A bheil thu ag iarraidh dreuchd a bheir toileachas agus tlachd dhut? Dreuchd far am bi thu daonnan ag ionnsachadh? Agus far am bi thu a’ brosnachadh, a’ misneachadh agus ag oideachadh an ath ghinealaich de Ghàidheil òga?
Ma tha, carson nach tig thu a theagasg?
Tha foghlam Gàidhlig air soirbheachadh gu mòr agus tha e na adhbhar moit dha-rìribh do dh’Alba, agus tha cothrom agadsa a bhith mar phàirt den oideachadh shònraichte seo agus e a’ sìor dhol am feabhas.
A’ teagasg tron Ghàidhlig: cànan is tòrr a bharrachd! Siuthad, Gabh an Cothrom!A’ Trèanadh gu bhith nad Thidsear!
Gheibhear sealladh air na sanasan TBh againn an seo agus air bhideothan sa bheil daoine a’ toirt seachad beachd air cò ris a tha coltach e a bhith nad Thidsear Gàidhlig.Na Bhideothan Air Fad
9
09
Fo-sgrìobh dhan liosta phuist againn!An Sgeulachd air Fad
8
30
“Tha sinn ag iarraidh Tidsear” - Bun-sgoil Achadh na CreigeAn Sgeulachd air Fad
8
04
Co-chomhairleachadh: Dreachd den Stiùireadh Reachdail airson Foghlam GàidhligAn Sgeulachd air Fad


text:
- TIOTAL
- An caisteal, Cnoc, Eilean Iarmain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2671
- ÀITE
- An Cnoc
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34577
- KEYWORDS
- Caisteal a' Chnuic
MacLeòid
MacDhòmhnaill
Clann MhicLeòid
Clann Dòmhnaill
Tha Caisteal a' Chnuic, no Caisteal Camus, air rubha air cost an ear thuath Bhàgh a' Chnuic air iar-eilean Shlèibhte san Eilean Sgitheanach. 'S ann aig Clann MhicLeòid a bha an caisteal bhon 14mh linn gu meadhan a' 15mh linn. Ghabh Clann Dòmhnaill sealbh air fad ghreis mus d'fhuair na Leòdaich air ais e às-dèidh ionnsaigh air


text:
- TIOTAL
- A' Chuith-raing, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- PC_PRISCUS_WCS6385
- ÀITE
- A' Chuith-Fhraing
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- George Washington Wilson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Mark Butterworth - Priscus
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29620
- KEYWORDS
- An t-Eilean Sgitheanach
Ùige
binneanan
creagan
An Cuiltheann
beanntan
lochan
Stafain
Rònaigh
Ratharsair
Sgùrr Mòr
basalt
bearraidhean
Chaidh an dealbh seo a thogail leis an fhear-chamara Albannach Seòras Washington Wilson (1823-93) agus chaidh an dealbh a chleachdadh nuair a dhèanadh e òraidean air eachdraidh Alba. Tha an tuairisgeul seo air a thogail bho na notaichean òraide sgrìobhte le Washington Wilson fhèin.
'S e àite sònraichte faisg air Ùige a tharraingeas aire dhuine, a' Chuith-raing. Tha i sia mìle air falbh thairis air rathad corrach, garbh, a' mhìle mu dheireadh na fhrith-rathad a tha glè chas. Far an tèid thu a-steach don Chuith-raing tha "An t-Snàthad", binnean a tha 120 troigh a dh' àirde, agus am frith-rathad a' dol seachad suas gu rèidhlean feurach, air a bheil a' Chuith-raing, ged nach eil fhios co às a thàinig an t-ainm. Tha an rèidhlean seo cho mòr agus gum faodadh rèisimeid spaidsearachd a dhèanamh air, air mullach creige a tha còmhnard mar mhullach bùird agus measgachadh de bhinneanan, creagan is tùir do-chreidsinneach mu thimcheall. Tha iad seo gu math coltach ri bailtean air an sgrios, agus nuair a bhios iad letheach falaichte ann an trusgan de cheò is uisge tha iad a' cur nad chuimhne bùrach de chlachan-togail mòra, neònach. Coltach ris a' Chuiltheann cha mhòr gun gabh sealladh na Cuith-raing a chur ann am faclan; chan eil tuairisgeul a chaidh a sgrìobhadh fhathast a' toirt seachad luach nam feartan aca. Tro bheàrnan sna sgòrran, air là àlainn, chithear boillsgeagan iongantach de sheallaidhean-tìre mu Loch Stafainn - bàgh a tha na laighe dìreach fon Chuith-raing. Ma tha an là soilleir, chithear eileanan Rònaigh is Ratharsair agus cuid mhath de thir-mòr. Tha an Sgobhair Mòr ag èirigh 1774 troigh os cionn na mara, agus air a shlèibhtean tha creagan na Cuith-raing air an sgapadh. Tha sgòrran de chreig bhasalt air an sgapadh air feadh an aghaidh dhan ear. Bhon mhuir tha coltas làraichean sgriosta baile mòr air na sgòrran sgàinte seo agus tha iad a' fàgail sealladh iongantach aig an luchd-amhairc


text:
- TIOTAL
- Dealbh de dh'Uilleam Shand is caraid
- EXTERNAL ID
- PC_WD_WS_032
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30246
- KEYWORDS
- Maoir rannsachaidh a' Chogaidh
An dara Cogadh
long
longan
minesweeper
mine-sweeper
mine-sweepers
seòladair
seòladairean
laraidhean
leòn
Seo dealbh de dh'Uilleam Shand (clì) còmhla ri ball eile de chriù an HMS Franklin rè an dara Cogaidh. Bha an HMS Franklin na minesweeper clas Halcyon, a chaidh a chleachdadh gus calaidhean iar-thuath na h-Eòrpa a sgrùdadh às dèidh ionnsaighean Normandy.
Chaidh gàirdean co-obraiche Mhgr Shand a leòn nuair a chaidh DUKW anns an robh e a' siubhail a spreidheadh. Tha an DUKW no an 'DUCK' mar as fheàrr a dh'aithnichear e, na charbad amphibiach a tha comasach air sòlarachd is saighdearan a ghiùlan air tìr no anns an uisge. Chaidh a chleachdadh anns na h-ionnsaighean D-Day ann an Normandy.
Rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann, agallamh còmhla ri Uilleam Shand mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005


text:
- TIOTAL
- Drochaid thulgach Clach na h-Aire thar a' Chanal Chailleannaich
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_305
- ÀITE
- Clach na h-Aire
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27023
- KEYWORDS
- Loidhne a' chinn a tuath
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Anns an dealbh seo, chithear an unndais sàbhailteachd, pàirt den uidheamachd stiùiridh airson na drochaid tulgaich thairis air Slighe-uisge a' Ghlinn Mhòir aig Clach na h-Aire. Bha an unndais ri taobh a' chomharra, a bh' ann gus smachd a chumail air gluasad nam bàtaichean. Dh'fhosgail an loidhne tro Chlach na h-Aire fhosgladh air 11 Ògmhios 1862 agus tha i fosgailte fhathast


text:
Monaco
Is e rìoghachd agus stàit-bhaile ann an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann am Monaco[1][2] ('san Fhraingis: Principauté de Monaco). Tha i suidhichte eadar am Muir Meadhanach agus an Fhraing faisg air an Eadailt.
Is e an àireamh de na daoine, a tha a' fuireach air gach km², an tè as motha air feadh an t-Saoghal.
Tha Monaco ainmeil airson na daoine beartach, a tha a’ fuireach an seo. Chan fheum iad cìs cosnaidh a phaigheadh. Tha mòran tallachan-cluiche (Casino) ann am Monto Carlo, a tha cliùiteach cuideachd airson rèisean nan càraichean Formula One.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Am Faclair Beag


text:
- TIOTAL
- Tanca putaidh HR nach deach aithneacheadh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_007_325
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25788
- KEYWORDS
- einnsean-smùid
treanaichean
trèanaichean
rathaidean-iarainn
Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
einnseanan-treana
Ann an 1903/04 thog Rèile na Gàidhealtachd trì einnseanan cumhachdach tanca 0-6-0 aig a' ghàrradh aca ann an Loch Gorm an Inbhir Nis. Chaidh na h-àireamhan 22, 23 agus 24 a chur orra agus 's e an obair a bh' aca a bhith a' putadh thrèanaichean mun cuairt. Chaidh na cuibhlichean agus na goileadairean aca a thogail o sheann einnseanan a chaidh a bhriseadh suas agus 's ann air an adhbhar sin a chaidh an t-ainm 'Scrap Tanks' a chur orra.
San dealbh-chamara seo chithear tanca putaidh HR nach do dh'aithnicheadh.


text:
Oilthigh Washington
'S e Oilthigh Washington an oilthigh na staite is motha ann an Seattle agus an dara tè is motha ann an Washington, agus tha 42,907 oileanaich aige. Bha Oilthigh Washington stèidhichte ann an 1854/1861 fo Isaac Stevens, riaghladair Washington.
Daoine le ceangal ri Oilthigh Washington:
- Patrick Duffy
- Anna Faris
- Mary Maxwell Gates
- Frank Herbert
- Bruce Lee
- Kyle MacLachlan
- Jeannette Rankin
- Ann Rule
Leugh cuideach[deasaich | deasaich an tùs]
- Hansee Hall, tallaichean aig Oilthigh Washington


text:
Arequipa
‘S e baile mòr ann an ceann a deas Phearu a th’ ann Arequipa[1] (IPA: aɾe' kipa). Chaidh Arequipa a stèidheachadh ann an 1540. Tha e suidhichte aig 2,335m os cionn ìre na mara, aig bun a’ Bheinn El Misti, 324km air falbh bho Chuzco agus 776km bho Lima, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 749,921 a’ fuireach ann an Arequipa, an dàrna baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Mario Vargas Llosa: (1936 –) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2010.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities


text:
Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte
'S e dùthaich ann an Àisia a tha anns na h-Iomaratan Arabach Aonaichte[1] neo Emireachdan Arabach Aonaichte[2][3] neo na h-Emirates Arabach Aonaichte[4] neo E.A.A.[5] Tha i suidhichte anns an earra-dheas na h-Àisia agus tha crìochan aice le Omàn agus Aràibia nan Sabhd.
Ann an 1971 chaidh seachd stàitean ri chèile airson stàit ùr a stèidheachadh. Sin iad:
- Abu Dhabi
- Ajman
- Dubai
- Fujairah
- Ras al-Khaimah
- Sharjah
- Umm al-Quwain
Tha an dùthaich beairteach air sgàth 's gu bheil ola ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan ag SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
Contae Ard Mhacha
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Ard Mhacha.[1] Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 127,700 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,254km²,[2] an 28mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 14mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Ard Mhacha le Lú, An Dún, Tír Eoghain agus Muineachán.[3] Bha 235,309 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S e Sliabh gCuillinn (550m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5] Chaidh Comhairle Chontae Ard Macha a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[6] 'S ann à Macha (IPA: ˈmaxə),[7] ban-dhia nan each agus a' chogaidh a tha ainm na siorramachd.
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seachd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Ard Mhacha: Feá Íochtaracha, Feá Íochtaracha, Uí Nialláin an Ear, Uí Nialláin an Iar, Airthir, Tuath Threana agus Ard Mhacha fhèin. A bharrachd air sin, tha 29 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Drom Mór agus Ard Mhacha)[9] agus tòrr bailtean fearainn sa chontae.[10]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Defra
- ↑ ULST
- ↑ Irish Facts
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
- ↑ PRONI
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Kl.
Aided mac {Laighne} rí Uladh a suis per dolum.
Fros fholu do siliudh a n-Árd Ciannachta.
An t-ailitir do dol a hÉrinn.
Árd Macha d'argain ó Gallaibh Lochu Feabhail et Cumusccach do gabáil dáiph et a mac .i. Aodh mac Cumusgaicch do marbadh.
Ruarc mac Tigernáin rí Breifne moritur.
p.152
Kl.
Argadan abb Corcaighe quieuit.
Pluuialis annus.
Defectio panis.
Crech la Connachtaibh a nIartur Midhe.
Saruccadh Innsi Aingin et duini do guin for a lar & scrin Ciaran inte & senudh sruith im Cairpre Crom episcopus Cluana M Nois.
Maidm for Connachtaibh oc Ath Luain ria n-iartur Midhe isin lo cedna co ffargsad drem.
Kl.
Mac Eidigh mac Lethlobair ri Dail Araidhe moritur.
Tadg mac Concupuir ri Teora Connacht extenso dolore quieuit.
Orgain Cille Dara o gentibh.
Quies Maoil{brighde mac} Proilig ardeaspuc Muman.
Quies Domnaill meic Constantin ri Alban.
Ben mór do rala a muir a n-Albain .i. da traighidh décc ar naoi ffictib a fad, .ui. traiccidh .x. eidir a da cich, .xu. traiccidh fod a fuilt, .ui. fod meoir a laimhe, .uii. a ffad a srone. Giliter gés no uan tuinne gach mir dhi.
Kl.
Maolruanaidh mac Flainn meic Maoileclainn o Luignibh Connacht occisus est .i. a losccadh a ttaigh tinedh .i. o macoibh Cernacán meic Taidhg et ó mac Lorcain meic Cathail ubi ceteri multi ceciderunt exceptis tribus .i. Maelcrón mac Domnaill ri Cineóil Laoguire & princeps Rois Ech .i. Dubhcuilinn et alius.
Claochlodh abbad a Cluain M Nois .i. Ioseph tairisi Dedimus.
Claoclodh rig i Caisil .i. Cormac mac Cuilendain a n-ionadh Cinn Gegain.
Maolbresail mac Maoil Doraidh ri Cineoil Conaill do marbadh a ccath Sailtini la Murchadh mac Maoili Duin ri Cineoil Eoghain.
p.154
Kl.
Findguine ri Caisil a suis ocisus.
Indarbadh gentae a hEirinn .i. longport Atha Cliath oc Cherball mac Muirigen co Laignibh et Maolfinnian mac Flannagain go fferoib Bregh go fargsad drect mór do lonccaibh.


text:
Ro tocuirisdair iardain Gortigernd cuice da druidh deg, co feasad uathib a ní bo coir do deanam. Do raidsid ris na druidi, Sír imli innsi Breatan, & fo geba dun daingean do'd didean ar in cinél n-eachtrann dia tartaisi do thír & do righe, daig nod múirfid do namaid, & gébaid do tír & do talam tar t'éis. Ro tochleasdair Gortigernd co n-a sluag & co n-a druidib deisceart
p.92innsí Breatan uile, co rangadar Guined, & ro sirsead sliab Herer uile, & conad andsin fuaradar in dind os in muir, & fearand daingean, cor cumdaigeg h-e; atbertadar a druidi ris, Déana-su sunda du dun, ol siad, ar ni caemnagair ní do co brath. Tuctha sair iardain & no tinolit adhbair in duin eitir cloich & crand, & rugad as uile in comadbar a n-aen aidce, & ro tinolit fo trí indsin in comadbur sin & rugad as fo tri. Ocus ro fiarfaig tra dia druidhthib cid dia da in t-olc-sa ar sé; ro raidseat a druidhe, cuingid mac na feas a athair & marbtar leat & easrainter a fhuil tar in dun; & as amlaid con n-icfidear a cumdach.
Ro laithe teachta uad fo inis Breatan d'iarraidh mic gan athair, & ro sírseat co mag Eilleite a tir Gleuisic, is and sin fuaradar na macu ag imain, co tarla deabaid etir da macam dib, con n-ebairt in mac fria araile, a duine gan athair, ní fhil maith agud edir. Ro h-iarfaigseat na teachta cid dia bo mac in gilla ris a n-abre siud? Atbert lucht na faithe, ní eatamar, ol siad ta
p.94a mhathair sunn, or siad. Ro iarfaidseat dia mathair cid diar bo mac an gilla. Ro freagair in mathair ni eadar-sa, ol si, athair oga, & ni eadar cindas do rala im broind eitir. Tugasdair tra na teachta leo in mac sin co Gortigernn, & ro h-indisdair amail fuaradar e.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Garaidh, Loch Omhaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_4412
- ÀITE
- Inbhir Garadh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mo Naomhaig
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 36207
- KEYWORDS
- caistealan
tobhta
Cairt-phuist de Chaisteal Ghleann Garaidh, Loch Omhaich.
Tha Loch Omhaich air fear de thrì lochan sa Ghleann Mhòr, is tha e eadar Loch Lòchaidh is Loch Nis. Tha 4 mìle (6½ km) de dh'fhaid agus beagan gann air leth-mhìle (1km) de leud ann. Tha Abhainn Garaidh a' sruthadh a-steach ann bhon iar agus tha Abhainn Omhaich ga cheangal ri Loch Nis dhan ear-thuath, na phàirt de Shligh' Uisge a' Ghlinne Mhòir. Tha Loch Lòchaidh, Loch Omhaich agus Loch Nis uile air an ceangal ri chèile leis a' chanàl seo a thogadh le Tòmas Telford (1757-1834). Chaidh pàirt dheth fhosgladh ann an 1822 ach cha deach crìoch a chur air a' chanàl air fad gu 1847.
Tha Caisteal Inbhir Garaidh air cladach an locha, mu leth-mhìle an ear air clachan Inbhir Garaidh. Thogadh an caisteal tràth san t-17mh linn mar dhaingneach do Chlann Dòmhnaill. Chaidh a losgadh leis an t-Seanalair Monck ann an 1654 ach chaidh ath-thogail na dhaingneach. Dh'atharraich seilbh a' chaisteil aig àm ar-a-mach nan Seumasach ann an 1715 agus rinn am Prionnsa Teàrlach tadhal air rè an ar-a-mach 1745. Ann an 1746, chaidh an caisteal a sgrios le saighdearan Diùc Chumberland agus cha deach a thogail tuilleadh. An àite sin, chaidh aitreabh mòr ùr a thogail faisg air làimh agus an-diugh 's e Taigh-òsta Caisteal Ghlinn Garaidh a th' ann. Tha tobhta a' chaisteil ann an gàrradh an taigh-òsta.
Air cladach an iar an locha lorgar carragh-cuimhne le ìomhaigh de chinn sgoilte seachdnar dhaoine air an snaidheadh oirre. Chaidh a togail ann an 1812 mar chuimhneachan air rud, 's dòcha, a thachair mu 1663. Tha an sgeulachd ag aithris gun deach dithis mhac, le ceannard MhicDhòmhnaill, a mhurt ann an aimhreit le uncail dha agus na sianar mhac aige. Chaidh òrdugh a chur mu sgaoil ach an deigheadh na seachdnar seo a mhurt mar dhìoghaltas, agus nochd trì fichead fear aig taigh an t-seachdnar airson cur às dhaibh. Chaidh na cinn aca a thoirt dhiubh agus an glanadh ann an tobar faisg air làimh, mus deach iad an toirt seachad mar dhuais do Cheannard Inbhir Garaidh. 'S e 'Tobar nan Ceann' a th' air an tobar bho àm sin


text:
31 an Dàmhair
'S e 31 an Dàmhair an 304mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (305mh ann am bliadhna-leum). Tha 61 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1517 - 95 argamaid Mhartin Luther.
- 1864 - Inbhe stàite do Nevada.
- 1999 - Thòisich TeleG stèisean TBh ann an Alba.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1632 - Johannes Vermeer, peantair às na Tìrean Ìsle.
- 1705 - Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli , ann an Santarcangelo di Romagna. Pàp (Clemens XIV) bho 1769 gu 1774.
- 1835 - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, ann am Berlin. Ceimigear.
- 1925 - John A. Pople, ceimigear à Burnham on Sea, Somerset, Sasainn. Tha e ainmeil airson an Pariser–Parr–Pople method.
- 1935 - Mohammad Hussein Tantawi, ann an Cairo. Saighdear agus fear-poileataigs às an Èipheit.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2006 - P. W. Botha, ann am Wildernis. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Latha an Ath-leasachaidh