text:
Santos Gutiérrez Prieto
B' e Santos Gutiérrez Prieto (El Cocuy, Boyacá, 24mh an Damhair 1820 - Bogotá, Cundinamarca, 6mh an Gearran 1872) stàitire, saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia.[1] Bha e na cheann-suidhe na dùthcha bho 1868 gu 1870. Fhad 's a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh am Foghmal Poblach a bhrosnachadh, chaidh na crìochan le Braisil a steidheachadh agus chaidh a' chiad cumhnant airson a' Chanail eadar an dà chuain tro Chaolas a' Panama a rèiteachadh.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an El Cocuy (Boyaca), 24mh an Damhair 1820 agus chaochail e ann am Bogotá, 6mh an Gearran 1872. ' S e stàitire agus saighdear a bh'ann, agus b' e fear dhe na laoich radaigeach a dhìon a' Phàrtaidh Libearalach ann an Coloimbia agus na Riaghaltasan aig an Olimpo Radical le spiorad gaisgeach sìobhalta.
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an taigh ann an El Cocuy, agus an uair sin aig an àrd-sgoil Boyacá de Tunja. An dèidh sin dh' ionnsaich e lagh aig an Oilthigh Central, ann am Bogotá.
Chaidh e a chur an greim còmhla ri buidheann dhe na càirdean aige agus ga fhastadh le airm an Riaghaltais, ga chur gu rèisimeid dhe shaighdearan ùra airson a' Chogaidh Sìobhalta, agus le sin bha e an sàs ann an Còmhrag an Tuatha an aghaidh na guerrillas dùbhlanach; 's e saighdear an Riaghaltais a bh'ann.
An dèidh a' bheatha sin fo armaibh rè na 1840an, b' urrainn dha crìoch a chur air a chuid fhoghlaim aig an Oilthigh Central agus thug e ceum anns an Lagh 28mh an t-Samhain 1845. An ceann dà bhliadhna, 1 9mh an Giblean 1847, chaidh e a dh'ainmeachadh Fear Lagh le àrd-cùirt a' cheartais.
Shabaid Santos Gutiérrez an aghaidh an Deachdaire José María Melo ann an 1854. Dh'aontaich e ris na feachdan laghail agus thug e pàirt gu sgafanta anns na cathan aig Tierra Azul (neo Cordonal) agus aig Pamplona, agus an uair sin bha e an sàs anns a' chòmhstri airson Bogotá, is iad a' cur ruaig air na feachdan aig Melo.
Bha e an làthair aig a' Cho-chruinneachaidh ann an Rionegro, far an do deach am Bun-Reachd dhe 1863 a ghabhail ris. Mar sin, bha Stàit fheadarail fon ainm dhe Stàitean Aonaichte Choloimbia a chur air bhog, a mhair gu ruige 1886.
Ceann-suidhe na dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Dìreach an dèidh sin, chaidh Gutiérrez a dh'ainmeachadh na àrd sheanailear feachdan armachd na Stàitean Aonaichte Coloimbia. Aig deireadh 1863, chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe na Stàite Bhoyacá, agus an ath bhliadhna, ceann-suidhe na Stàite Chundinamarca cuideachd. Leasaich e na Colaistean dhe San Bartolomé agus Rosario agus steidhich e an Colaiste Lazareto de Agua de Dios. Thill e chun an t-Seanaidh ann an 1865 agus an uair sin chaidh e air turas dioplomasach dhan Roinn Eòrpa.
Leig esan Ceannas na Poblachd ann a 1870, nuair a thug an teirm aige gu ceann, agus dh'ainmich am Mòr-dhail Nàiseanta e na neach-ainmichte ùr. Chaochail e air an oighreachd aige, ris an canadh La Primavera, dlùth air Guaduas (Cundinamarca) an an 1872.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


c: text/html

text:
Bàird Ghleann Dail
Cha d' fhuair e an aon seòrsa cliù agus a choisinn a bhràthair agus athair mar bhàird, ach tha bàrdachd Iain Duibh MhicLeòid ann an clò airson a' chiad uair.
Tha an obair a' nochdadh ann an leabhar ùr a tha a' toirt ri chèile bàrdachd Dhòmhnall nan Òran agus a mhac, Niall 's Iain Dubh.
Ach ged is e Niall a fhuair an tiotal mar Bhàrd Ghleann Dail na là, tha mòran den bheachd an-diugh gur e Iain Dubh an sgrìobhaiche a b' fheàrr.
Tha an leabhar ùr, Bàird Ghleann Dail, a' comharrachadh 100 bliadhna on a chaochail Niall MacLeòid agus a' glèidheadh dìleab a bhràthar bhig, Iain Dubh, agus an athar, Dòmhnall nan Òran ann an cruinneachadh de 60 obair.Spèis
Tha buntanas aig Mòrag NicGumaraid, a tha i fhèin na bana-bhàrd, ris an sgìre dham buineadh iad.
"Tha mi uabhasach pròiseil, gu h-àraid gu bheil na h-òrain aig Iain Dubh ann.
"Tha mi eòlach air mòran dhiubh, ach tha mi cuideachd a' feitheamh gus an glèidh mi feadhainn air nach eil mi eòlach," thuirt i.
Thuirt a' bhana-bhàrd gur màithte gun robh barrachd spèis aig muinntir Ghleann Dail dha Iain, seach a bhràthair no athair.
"Bha e èibhinn agus bha e cho geur," thuirt i.Deasaiche
'S i Meg Bateman, a tha cuideachd na bana-bhàrd, a dheasaich an leabhar le taic a bana-charaid, Anna Loughran, a mhol leithid de chruinneachadh nuair a bha an dithis aca nan oileanaich bho chionn còrr is 20 bliadhna.
"Cha cheannaichinn fhèin leabhar de bhàrdachd Nèill, chan eil e eagallach tarraingeach dhomh," bheachdaich i.
Thug i iomradh air mar a bha coimhearsnachd nan Gàidheal ag atharrachadh 's na bràithrean fhathast òg - bha cuid ann an Glaschu dìreach a' tòiseachadh air obair gnìomhachais, 's bha cuid eile fhathast an Gleann Dail. Thuirt i gun tug na Goill buaidh mhòr air na Gàidheil.
"Tha na h-òrain aig Niall cho foidhne, ann an dòigh, a chionn 's gu bheil e fo bhuaidh rudeigin ùr nach eil buileach nàdarra do na Gàidheil," thuirt i.Bràithrean
Bha cùrsa beatha nam bràithrean gu math eadar-dhealaichte.
Chaidh Niall a Dhùn Eideann aig aois òg agus chaidh e na mharsanta teatha.
B' e seòladair a bh' ann an Iain agus chanadh gu leòr gun robh e 'dubh' ann an iomadach dòigh.
Ged a chaidh seachd irisean den chruinneachadh aig Niall, Clàrsach an Doire, a chlò-bhualadh, cha robh na facail aig a bhràthair riamh ann an clò.Measail
B' e Gillean Ghleann Dail aon de na h-òrain a chruthaich Iain Dubh.
B' iad muinntir an àite a chùm a chuid bhàrdachd beò agus b' e athair Ailein Chaimbeul, Eàirdsidh Ruadh, à Cealbost, fear dhiubh.
"Bha seòrsa de spèis aig daoine do dh'Iain Dubh; bha e mar gun robh e na b' fhaisge orra.
"Nuair a sgrìobhadh e bàrdachd mar Gillean Ghleann Dail... bha a h-uile duine a bha riamh aig muir measail air an òran a bha sin oir bha an dealbh cho onarach is soilleir.
"Sin mar a bha, tha mi smaoineachadh, an ìomhaigh a bh' aca de dh'Iain Dubh," thuirt e.Aithne
Tha uaigh Iain Duibh ann am Montreal, far an do chaochail e aig aois 58.
Bhàsaich Niall ann an 1913 agus chaidh a thiodhlacadh ann an Dùn Èideann.
Chaidh clach suas ann an Gleann Dail o chionn ghoirid ge-tà, a' toirt aithne dhan dithis, agus dhan athair, agus thèid cuirm oifigeil a chumail air an làraich as t-Fhoghair.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
'S e pàrtaidh poiliteagach sòisealta deamocratach ann an Alba a tha a’ strì airson neo-eisimeileachd na dùthcha a th' ann am Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.[1] Chaidh am pàrtaidh sin a stèidheachadh ann an Dùn Èideann ann an 1934 tro aonadh caochladh bhuidhne.
'S e Ailig Salmond ceannard a’ phàrtaidh, Iain Hudghton an cathraiche agus Donnchadh Ros an Rùnaire Nàiseanta.[2]
Fhuair na Nàiseantaich 47 seataichean dhe 129 ann am Pàrlamaid na h-Alba air fad anns na taghaidhean ann an 2007, ach cha d’ fhuair iad taic bho na pàrtaidhean eile airson riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh, leis gu bheil na Làbaraich, na Libearalaich agus na Tòraidhean gu math an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba. Le sin, bha iad a’ riaghladh na dùthcha ann an Riaghaltas beag-chuid eadar 2007 agus 2011.[3]
Tha am pàrtaidh na bhall de Caidreachas Saor na Roinn Eòrpa. Tha dithis bhall aca anns A' Bhruiseal, (dhe sianar do dh’ Alba air fad), 7 seataichean dhe 59 do dh’ Alba ann an Lunnainn a bharrachd air 364 comhairlichean (dhe 1,224 ann an Alba). Le sin, tha iad os cionn 12 comhairlean dhe 32 air fad.[4]
Susbaint
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid
- Ailig Salmond
- Nicola Sturgeon
- Sean Connery (neach-taic agus ball)
Ionannachd ris a’ Phàrtaidh Québécois[deasaich | deasaich an tùs]
Tha caochladh riochdaire a’ Phàrtaidh Québécois air ràdh gu bheil am pàrtaidh aca uabhasach coltach ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.[5] A bharrachd air sin, thathar a’ cur an cèill anns an cuid òraid phoiliteagach nach eil Catalòinia, Alba agus Québec (IPA: kebɛk) cho eadar-dhealaichte. Gu dearbha, chan eil iad air an cuid amasan a choileanadh fhathast ged a bheil iad air a bhith a’ lorg neo-eisimeileachd na dùthchannan aca, 's dòcha air sàilleabh gu bheil frionas ann eadar an taobh deamocratach sòisealta agus an taobh nàiseantach na trì dùthchannan sin. ‘S urrainn dhan Phàrtaidh Québecois agus na Nàiseantaich ann an Alba taghaidhean a bhuannachadh ach, gu ruige seo, chan fhaodadh iad neo-eisimeileachd fhaighinn. Mìnichidh am film Le confort et l'indifférence (Gàidhlig: Comh-fhurtachd agus Suarachas) dhuinn mu dheidhinn an t-suidheachaidh sin leis gu bheil sinn a’ fuireach ann an stàit shochairean agus ann an co-chomann na luchd-chleachdaidh.[6] ‘S e measgachadh dhe mòran dhaoine eadar-dhealaichte ann an co-bhann a bh' ann Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba nuair a thòisich e ann an 1934, is iad nan luchd-dealachaidh Albannach ann an dà chuid daoine na làimhe deise is daoine na làimhe chlì. Dh’ fhàsadh am pàrtaidh beag air bheag is iad a’ gabhail smuaintean bho na Làbaraich is bho na Tòraidhean. ‘S e an aon rud a thachair eadar Pàrtaidh Libearalach na Québec agus Aonadh Nàiseanta na Québec.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ T.E.L.I. (2001) Faclair na Pàrlamaid (Dùn Èideann: Pàrlamaid na h-Alba)
- ↑ David Ross: History of Scotland, Geddes & Grosset 2002, p 31 ISBN 1842051458
- ↑ Sociedades Offshore
- ↑ Cadena ser
- ↑ Virgile
- ↑ IMDB
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Pío Baroja
B’e Pío Baroja y Nessi (Donostia, 28 Dùbhlachd 1872 – Madrid, 30 Dàmhair 1956) lighiche agus ùghdar à Dùthaich nam Basgach anns an Spàinn a bhuineadh do bhuidheann litreachail leis an canadh Ginealach 98.[1] ‘S e dealbhadair agus ùghdair a bh’ann a bhràthair Ricardo Baroja. A bharrachd air sin, bha mac a’ phiuthar Julio Caro Baroja, na chorp-eòlaiche agus bha am fear eile, Pío Caro Baroja, na riochdaire is na sgrìobhadair anns na fiolmaichean cuideachd.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Caraidh
Is e glac eisg a tha ann an caraidh, balla an cruth dubhan tha air an togail pairt an astar thairis abhainn neo loch faisg air ceann an t-saile. Bithidh ceann a' bhalla fon sail aig lan na mara ach os cionn barr na mara aig lan an traigh. Còmhla leis an sruth lionaidh, snamhaidh iasg a-steachd ris an poll os cionn a' charaidh agus aig lan an traigh glacar iad gu furasda.
Bha caraidhean gu math cumanta air taobh siar na Gaidhealtachd, agus chithear na tha air fagail dhiubh gu math tric, ach chan eil mothan dhaibh air cumail an ordugh 's an latha an diugh.


text:
An Druim Beag
Tha An Druim Beag (Beurla: Drumbeg)[1] na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 eadar an Nead (san ear) agus Cùl-Cinn an Droma Bhig (san iar). 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 31.2″ Tuath agus 5° 11′ 56.4″ Iar. Tha Loch an Droma Bhig san iar den bhaile agus tha seallaidhean brèagha aige. Air làithean soilleir chithear Cughann Eadar Dhà Chaolas agus Loch an Droma Bhig.
Chaidh an Druim Beag a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. [2] Thogadh a' chiad rathad don bhaile aig deireadh na 1800an a bha ga cheangal le Loch an Inbhir. Chan eil port-mara aig an Druim Bheag fhèin, ach tha fear ann mu leth-mhìle air falbh ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig. 'S e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' anns an Druim Beag.
An-diugh tha timcheall air 100 duine a' fuireach an seo. [3] Tha taigh-òsta agus bùth-chiùird ann far am faighear ealanan is ceàrdan às an àite fhèin.
Bha pàirt den fhilm ghoirid Zip 'n Zoo air a thogail anns an Druim Bheag. Chaidh am film a stiùireadh le Bruce Robertson ann an 2008 agus bha cuid de mhuinntir an àite a’ cluich ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", duilleag 40, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 3mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 35 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
- ↑ undiscoveredscotland (a' tarraing air 3mh an Lùnasdal 2011)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC 122 326
- Lochinver Scotland (Beurla)
- Undiscoveredscotland (Beurla)


text:
Teachdaireachd an Fhoghair sna h-Eileanan Siar
Dh'fhoillsich an Seansalair Seòras Osborne nach tèid 3sg an liotair a chur ri cìs a' chonnaidh bhon ath-mhìos mar a bha dùil.
Chaidh fàilte a chur air an naidheachd ann an sgìrean dùthchail agus eileanach, far a bheil prìs a' chonnaidh air a bhith gu math nas àirde na ann an àiteachan eile.
Chan eil cus dòchais ann ge-tà, gun dèan atharrachaidhean eile mòran airson barrachd airgid a chur am pocaidean an t-sluaigh, neo brosnachadh a thoirt dhan eaconamaidh ionadail.
Tha Aonghas Dòmhnallach ag aithris à Steòrnabhagh.


text:
Johannesburg
Tha Johannesburg (IPA: joˈɦɐnəsbœrx, isiZulu: eGoli) na bhaile mòr ainmeil ann an Afraga-a-Deas, ann an taobh a tuath den [[Dùthaich|dùthcha]. Rinn Johannesburg beartas aige air mèinean, gu h-àraid mèinean daimean. Chaidh am baile a steidheachadh ann ann 1886. Tha e suidhichte aig 1,753m os cionn ìre na mara agus tha 957,441 duine a' fuireach ann.[1] Thathar a' bruidhinn ceithir cànain sa bhaile seo: Beurla: 31.1%, Zulu: 19.6%, Afrikaans: 12.1% agus Xhosa: 5.2%. 'S e an treas baile as motha na dùthcha a tha' ann Pretoria.[2]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- F. W. de Klerk (1936). Seann Cheann-suidhe Afraga a Deas.[3]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Comhla rium
A tha thu an drasd
Mo shuilean duinte, mo chuimhne dan
Nam sheasamh a' coimhead
Gach cnoc is gach traigh
Is an siol a dh'fhag thu ann a 'fas
Tha an garradh lan
Le craobhan treun
Le meas a' fas dhuinn ann ri bhuain
Ubhlan abaich
Milis geur
Ach tha aon ubhal nach ruig sinn idir air
Seididh gaoth is dearrsaidh grian
Tro mheas nan craobhan lin gu lin
Ach thig an la is thig an t-am
Airson an ubhal as airde
Air a' chraobh a bhuain
Is co 'nar measg
A mhaireas la
Seachad air am is air oidhche fhein
A liuthad uair
A shreap mi suas
Airson an ubhal as airde chur gu beul
Seididh gaoth is dearrsaidh grian
Tro mheas nan craobhan lin gu lin
Ach thig an la is thig an t-am
Airson an ubhal as airde
Air a' chraobh a bhuain


text:
p.1
Ceathra meic Eogain meic Murchada meic Muiredaich meic Diarmada meic Eogain meic Ailella Flaind Bic meic Fiachach Muillethain meic Eogain Moir meic Ailella Olaim meic Moga Nuadad .i. Cormac & Beccan & Culan & Diarmaid. Diarmaid immorro sindser na naem-sin, is e ro gob ic Rus Reided i crich Chairpri Droma Cliab itir Cloind Fiachrach meic Echdach Muidmedon & tuc Fland Dub mac Mureadaich meic Lugdach meic Aengusa fearand do andsin .i. o Drochad Martra co Brug Chind Sleibi siar & o Murbeach Rosa Birnn co h-Aillclaidib Lugdach. Et ro gob Diarmaid mac Eogain andsen & ro beandaich Claind n-Dubflaind do chind in tiri sind tucsad do & ro facaib doib buaid mna & con & each & buaid catha & cliachda leo & sonceathra & arba & toraid tiri doib acht na tisdais re Diarmaid. Ceall mac n-Eogain didiu in chell 'na m-bid.


text:
Tha togalach Pàrlamaid na h-Alba ann an sgìre Holyrood ann am meadhan Dhùn Èideann aig bonn na Mìle Rìoghail faisg air Lùchairt Taigh an Ròid.
Mapaichean
Seallaidh am mapa gu h-ìosal far a bheil Pàrlamaid na h-Alba. Ma thaghas tu 'View Larger Map', fosglaidh seo Google Maps aig a bheil an roghainn stiùireadh fhaighinn bhon àite far a bheil thu don Phàrlamaid.
View Larger Map
A' dol gu Taigh an Ròid air a' bhus
Is urrainn luchd-tadhail na seribheisean bus 35 (stad as fhaisg: Canongate) agus 36 (stad as fhaisg: Horse Wynd) aig Lothian Buses fhaighinn.
Tha grunn slighean bus eile a tha meadhanach faisg air làimh. Gheibhear fiosrachadh mu na seirbheisean bus ionadail uile bho Traveline.
A' dol gu Taigh an Ròid air an trèana
Tha togalach na Pàrlamaid beagan is 1.5 km (no mu mhìle) bho stèisean rèile Waverley Dhùn Èideann. Tha fios mu sheirbheisean rèile gu/bho Dhùn Èideann ri fhaighinn bho làrach-lìn National Rail.
A' dol gu Taigh an Ròid air an rathad
’S e Cnoc Naomh Eòin (inntrigeadh bho Rathad Holyrood) no am fear faisg air stèisean rèile Dùn Èideann Waverley (inntrigeadh tro New Street) na pàirceanchàraichean as fhaisge air a’ Phàrlamaid.
Tha beagan àiteachan pàircidh poblach, air an cumail don fheadhainn aig a bheil bràistean gorma, rim faighinn air Caigeann nan Each (Horse Wynd) airson luchd-tadhail air Sgìre Holyrood. Thèid àite pàircidh eile a chur air dòigh faisg air làimh nuair nach fhaighear gu na h-àiteachan pàircidh sin.
Feumaidh draibhearan còidse an cearcall-tionndaidh air beulaibh Our Dynamic Earth air Rathad an Ròid (Holyrood Road) a chleachadh airson daoine a leigeil a-mach/a-steach. Faodaidh còidseachan fuireach an seo airson suas ri 15 mìonaidean. Tha pàrcadh do chòidseachan ri fhaighinn aig Rathad an Leas-rìgh (Regent Road). Bu chòir daoine coiseachd bho thaobh a-muigh Our Dynamic Earth. Bu chòir dhaoine tionndadh air an làimh dheas air an t-slighe a-mach à Our Dynamic Earth agus coiseachd tro ghàraidhean na Pàrlamaid gus an dòras poblach air Caigeann nan Each (Horse Whynd).
A' dol gu Taigh an Ròid air baidheagal
Tha stòrsan-rothair poblach rim faighinn ri taobh Ionad Fiosrachaidh Taigh an Ròid air Caigeann nan Each.


text:
Helsingborg
‘S e baile[1] uabhasach mòr agus port[2] cudromach air an àirde an iar-dheas na Suaine a tha ann an Helsingborg (IPA: /hɛlsiŋˈbɔrj/, Liotuànais: Helsingborgas, Laideann: Helsingoburgum). Tha e suidhichte air caolas air a bheil Öresund, a sgarras an t-Suain bho Danmhairg, aig 13m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Suainis: län) Skåne,[4] 484km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 49km bho Lund, 513km bho Uppsala, 191km bho Göteborg agus 1,189km bho Bhoden.[5] Chaidh Helsingborg a stèidheachadh air 21 an Cèitean 1085 leis an rìgh Knut IV.[6] Tha 97,122 duine a' fuireach ann.[7] 'S e an naoidheamh baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd.[8] Tha an Danmhairg cho faisg air a' bhaile gum chithear Helsingør air an taobh thall a' Chaolais.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Henrik Larsson (1971), cluicheadair ball-coise.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Svensk Geografi
- ↑ Helsingborgs Hamn
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ HelsingsborgsGuiden
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Geonames
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Hong Cong
Tha Hong Cong neo Hong Kong [2] (Roinn Rianachdail Sònraichte Hong Cong Sluagh-Phoblachd na Sìne) (中華人民共和國香港特別行政區) na sgìre ann an Àisia, a tha air a riaghladh le Sìona, o chionn 1997, nuair a bha e na cholonaidh Breatannach.
Tha trì roinn ann: Eilean Hong Kong, Kowloon, agus na New Territories. Tha a’ mhorchuid a’ fuireach air an caolas eadar taobh-a-tuath Eilean Hong Kong, agus taobh a deas Kowloon.
'S e Cantonais a tha am prìomh-chànan, ach tha Beurla cumanta, agus tha dualchainnt Mandarin a’ fàs.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ bho 1997 cleachdar laoidh nàiseanta Sluagh-Phoblachd na Sìne cuideachd.
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Aistean cho-ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Poblachd na Sìne
- Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Tìr-mòr na Sìne
- Siona
- Macau
- Tai-Bhàn (eilean)


text:
1212
1. K. A.D. Moccxii. Rigi do gabhail do Cormac Liathanach deiginac mac Cormaic Liathanaig mic Diarmada Cille Badhuna, & Mac na Seathar O Floinn do marbhadh do.
2. Caislen ag Cluain Eois la sluagh ri Saxan, & creach leo gu h-Abainn Tire Crithmuiun. Maidm & ar la O Neill & la Mag Mathgamhna arin sluagh-sin.
1213
1. K. A.D. Moccxiii. Donnchadh na h-Imirgi Timcill mac Cein mic Donncaid Duinn mic Con Mara mic Bradcon mic Matgamna, o n-abuir h-I Mathgamna, do eg.
p.90
2. Aedh Garb O Eidirsgeoil do marbhadh la h-Ibh Cedagain & le cuid da muinntir fein ar Innsi an Gaithneamha.
3. Tomas mac Muiris Mic Gearailt do eg.
4. O Neil do brisidh caislein Atha Cruitne, & do marbhadh na n-Gall do bí ann.
5. Domhnall O Mael Seacloinn do marbhadh la Gallaibh Mighe.
6. {folio 20b} Ar for Gallaibh Mighi la Cormac O Mael Seacloinn & la braithair ele.
1214
1. Kl. A.D. Moccx4. Donncadh Cairbreach O Briain & an seirriam go n-Gallaibh Muman & Laighean do teacht la Cormac Liatanac do lot Deasmuman & do gabhail nirt ar Diarmaid Duna Draighnain mac Domnaill Moir mic Diarmada Cille Baghuna. Sluaigheadh la Diarmaid Duna Draignain go n-Gallaibh Corcaidhi, & go roibh xx. oidhci a n-Durrus a foslongport a n-aighidh Cormaic Liathanaigh, & Cormac don leith tuaigh do Mangartain risin re-sin.
2. Diarmaid Duna Draighnain do marbhadh cloinne Domnaill Moir Í Suilleabain uile acht Dunlang & Gilla na Flann a feall a Raithin na n-Garithi a crich Baroideac tre comairle morain no urmoir Deasmuman.
3. Caislen do denamh do Mac Cuidithi a Muinntir Baire, & caislen a n-Dun na m-Barc leisin Carrunach, & caislen ele a n-Ard Tuilite. Caislen ele le mac Tomais a n-Dun Loith, & caislen a Cill Forglonn. Caislen leisin Roidseach a n-Airbilach. Caislen la mac Muiris a Madh O Lathaim. Cloch la Mac Sleimne a Corca Laighi. Cloch leisin m-Baroideac annsa t-sradbaile os cinn Cuain Dor. Caislen la Nicolas Buidhe a Tigh Mo Laigi. Et is re linn cogaigh Diarmada Duna Draignain & Cormaic Liathanaigh do lingadur Gaill an Muma an gac aird o Sinainn go fairgi.
1215
Kl. A.D. Moccx5. Mortuus est Innoceincius Papa.
1216
Kl. A.D. Moccx6. Ri Saxan d[apos ]eag & mac ri Francg do teacht a Saxanaibh da gabhail do fein.
1217
K. A.D. Moccx7. Mor inghean I Briain, bean Cathail Crobhdheirg Í Concubuir, do eg.
1218
K. A.D. Moccx8. Diarmaid Duna Draighnain do gabhail caisleain t-Seaain Buitilleir.
1219
K. A.D. Moccx9.
1220
K. A.D. Moccxx.Sluaigheadh la Sefraigh Maires a n-Desmumain gur gabh longport a n-Ath na h-Uama, & do mill arbur an tire uile, & dorinne caislen a Madh Ratha.
1221
Kl. A.D. Moccxxi. Gaeth mor isin bliadhain-si gurro bris tigi & teampuill & caillti & gurro baigh longa imda.


text:
Santo Domingo
'S e prìomh-bhaile Phoblachd Dhoiminicia a tha ann an Santo Domingo de Guzmán neo ainm gorid: Santo Domingo. 'S e cuideachd am baile as motha na dùthcha agus an seachdamh baile as motha ann an Aimearaga a Tuath [1]. Tha am baile suidhichte aig inbhir Abhainn Ozama, agus tha am port aige an seo cuideachd. Bha am port glè chudthromach airson malairt aig àm na colonaidh.
'S e Santo Domingo a chiad àite anns an t-Saoghal ùr a bha aig na Spainnteach.
Tha 18 oilthighean ann an Santo Domingo. ‘S e an t-oilthigh Universidad Autónoma de Santo Domingo (UASD) an t-oilthigh as sine anns an t-Saoghal ùr, chaidh a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1538.


text:
poileasaidh gàidhlig: ceistean
Fèisean nan Gàidheal
Ceistean bitheanta mun Phoileasaidh Gàidhlig
1. Carson a tha Poileasaidh Gàidhlig aig Fèisean nan Gàidheal?
Tha a’ Ghàidhlig aig cridhe obair nam Fèisean agus tha pàirt den taic-airgid a gheibh sinn air a thoirt seachad mu choinneimh leasachadh na Gàidhlig. Tha feum air Poileasaidh Gàidhlig gus dèanamh cinnteach gum bi fios aig gach neach fa leth is buidheann a tha an sàs ann an obair Fèisean nan Gàidheal cho cudromach agus a tha cleachdadh na Gàidhlig anns gach pàirt der n-obair, agus sin a’ gabhail a-staigh na Fèisean, agus an luchd-teagaisg a bhios a’ teagasg aca. Bheir Fèisean nan Gàidheal comhairle is taic do dh’Fhèisean a thaobh mar a bu chòir dhaibh am Poileasaidh a choileanadh, ach bu chòir cuimhneachadh gu bheil am Poileasaidh seo a’ buntainn ri gach meur der n-obair, a’ gabhail a-staigh Fèisean, clasaichean air an ruith leis na Fèisean agus obair co-cheangailte ri Iomairt Ciùil na h-Òigridh sna sgoiltean. Gheibhear am poileasaidh aig làmh dheas na duilleig seo, cho math ri goireas le faclan agus abairtean.
2. Carson a tha e cudromach gun tig piseach air cleachdadh na Gàidhlig aig na Fèisean?
Bha taic làidir dhan Ghàidhlig riamh na bun-stèidh do dh’iomairt nam Fèisean agus chan eil sinn ag iarraidh gun caill sinn sin on as i a’ Ghàidhlig a tha a’ dèanamh eadar-dhealachadh eadar na Fèisean agus prògraman oideachaidh eile airson ceòl traidiseanta.
Tha Plana Nàiseanta na Gàidhlig ùr airson 2012-2017 a’ cur cuideam air a bhith leudachadh nan cothroman gus Gàidhlig a chleachdadh agus a’ leudachadh àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig. Tha còrr is 20,000 duine òg is inbheach bho air feadh na dùthcha an sàs sa phrògram obrach aig FnG gach bliadhna agus sin a’ ciallachadh gun urrainn dhuinne cuideachadh ann an dòighean gu math sònraichte le bhith coileanadh cuid de na h-amasan aig Riaghaltas na h-Alba is Bòrd na Gàidhlig sa Phlana. Thèid aig FnG cur gu mòr ris an iomairt gus an àireamh luchd-labhairt a leudachadh le bhith trèanadh luchd-teagaisg ann an Gàidhlig – agus iadsan a’ gabhail nan clasaichean – gus am bi e comasach dhaibh barrachd Gàidhlig a chleachdadh agus iad a’ teagasg na h-òigridh.
3. Dè thachras mura cuir Fèis am Poileasaidh Gàidhlig an gnìomh?
Bidh an aon inbhe aig a’ Phoileasaidh Ghàidhlig agus a th’ aig poileasaidhean eile againn agus feumar a chur an gnìomh. Dìreach mar nach fhaodadh Fèis gun bhith a’ toirt an aire dha ar Poileasaidhean airson Dìon Chloinne is Feumalachdan Taice a Bharrachd, bhite a’ bristeadh chumhachan maoineachaidh mura tugte an aire dha ar Poileasaidh Gàidhlig agus ma dh’fhaodte gun deigheadh maoineachadh a chumail air ais agus gum biodh cunnart ann nach fhaighte maoineachadh san àm ri teachd.
Ge-tà, tha sinn ag iarraidh obair còmhla ri Fèisean feuch am bi e furasta dhaibh am Poileasaidh seo a choileanadh agus ’s e an dòigh as fhasa dhaibh sin a dhèanamh luchd-teagaisg fhastadh a tha an dà chuid fileanta sa Ghàidhlig, no a’ dèanamh oidhirp an cànan ionnsachadh. Chan eil sinn an dùil Fèisean a pheanasachadh sa chiad dol-a-mach, thoradh bheir e ùine am Poileasaidh seo a chur an gnìomh, ach thathar an dùil gun gabh gach Fèis ris agus gun coilean iad am Poileasaidh, agus gheibh iad comhairle is taic gus sin a dhèanamh. Cumaidh sinn sùil air cur an gnìomh a’ phoileasaidh agus ’s iad na Fèisean nach eil a’ dèanamh oidhirp ghnìomhach gus a choileanadh mar as trice a bhios a’ bristeadh a’ Phoileasaidh agus nan cumhachan maoineachaidh.
4. Dè na dleastanasan a th’ aig Fèisean nan Gàidheal ann a bhith a’ lìbhrigeadh oideachadh Gàidhlig do luchd-teagaisg?
Rinn Fèisean nan Gàidheal rannsachadh air comasan Gàidhlig luchd-teagaisg nam Fèisean. Bho thoraidhean an rannsachaidh sin, fhuair sin dealbh nas fheàrr air na comasan Gàidhlig aca.
Sgrìobh sinn chun a h-uile neach-teagaisg san stòr-dàta againn ag iarraidh orra beachdachadh air diofar chùrsaichean is bùthan-obrach a tha freagarrach do na comasan eadar-dhealaichte aca agus am fear as freagarraiche do na comasan aca a roghnachadh. Cuideachd fhuair sinn beagan maoineachaidh leis an urrainn dhuinn taic-airgid a thabhann dhaibh tro sgeama thabhartasan airson na feadhna a tha a’ faighinn oideachadh ann an Gàidhlig.
5. Dè na dleastanasan a th’ aig Fèisean ann a bhith a’ lìbhrigeadh oideachadh Gàidhlig do luchd-teagaisg?
Chan eil sinn an dùil gun cuir Fèisean cothroman oideachaidh air dòigh do luchd-teagaisg; ’s ann an urra ri Fèisean nan Gàidheal is an luchd-teagaisg a tha sin.
Tha sinn an dùil gun toir Fèisean ainmean an luchd-teagaisg dhuinn co-dhiù mìos mus tachair an Fhèis aca. Nì sin cinnteach gum bi dearbhadh pearsanta dligheach aca agus gu bheil iad air oideachadh fhaighinn, no a’ faighinn oideachadh, ann an Gàidhlig gus am bi comas bunaiteach aca sa chànan mura h-eil iad siùbhlach innte a-cheana. Mura h-eil iad air oideachadh Gàidhlig fhaighinn, nì FnG nas urrainn dhuinn gus dèanamh cinnteach gu bheil iad uidheamaichte gus teagasg aig na Fèisean.
6. Dè dh’fheumas luchd-teagaisg a dhèanamh gus dèanamh cinnteach gu bheil comas bunaiteach aca sa Ghàidhlig?
Feumaidh luchd-teagaisg coimhead air gach roghainn a th’ aca gus Gàidhlig ionnsachadh agus an tè a tha iomchaidh dhaibhsan a roghnachadh. Feumaidh iad innse do FnG mun adhartas aca gus an tèid a chlàradh san stòr-dàta againn.
7. Dè th’ ann an ‘comas bunaiteach’ sa Ghàidhlig?
Tha FnG den bheachd gu bheil ‘comas bunaiteach’ a’ ciallachadh:
• Faclan is abairtean bunaiteach a chleachdar gus fàilte a chur air sgoilearan gu clas
• Faclan is abairtean a chleachdar gus daoine a chur an aithne a chèile nuair a tha iad a’ coinneachadh
• Beagan fhaclan is abairtean a ghabhas a chleachdadh ann an teagasg, mar ‘a’ cunntadh a-steach’ agus ‘cluich no seinn sin a-rithist’ is mar sin air adhart, agus an comas ainmean òrain is puirt Ghàidhlig fhuaimneachadh gun a bhith a’ cleachdadh eadar-theangachadh Beurla
• An comas pìosan ciùil a chur an aithne luchd-èisteachd no clas ann an dòigh shìmplidh
• Eòlas coitcheann air cor na Gàidhlig ann an Alba agus cho cudromach agus a tha i do na Fèisean.
Ged a tha comasan cudromach, ’s e as cudromaiche gun cleachd daoine an cànan. Tha sinn an dòchas gun coimhead luchd-teagaisg air cur an gnìomh a’ Phoileasaidh seo mar chothrom airson beagan spòrs, agus cothrom piseach a thoirt air na sgilean aca aig an aon àm. Tha sinn a’ mothachadh dha mar nach eil Gàidhlig aig a’ mhòr-chuid den chloinn a tha a’ dol gu Fèisean, agus nach eil iad ann am foghlam Gàidhlig. Chan eil Fèisean ann airson Gàidhlig a theagasg do chloinn, ach tha fhios againn gu bheil e a’ còrdadh ri clann a bhith a’ cluinntinn is ag ionnsachadh Gàidhlig an lùib beagan spòrs agus gur ann nas fheàrr a tha na Fèisean a’ còrdadh riutha mar thoradh air.
8. Dè thachras ma tha sinn ag iarraidh neach-teagaisg a chleachdadh nach d’fhuair oideachadh?
Ma tha Fèisean ag iarraidh luchd-teagaisg a chleachdadh aig nach eil Gàidhlig feumaidh iad innse dhuinn cho luath ’s as urrainn agus co-dhiù mìos ron Fhèis aca. Nì sinn cinnteach an uair sin gum faigh an luchd-teagaisg sin comhairle is taic gus am faigh iad comas sa Ghàidhlig a cheadaicheas dhaibh a bhith a’ teagasg aig an Fhèis.
Ma dh’fheumar iarraidh air neach-teagaisg a thighinn a-staigh aig a’ mhionaid mu dheireadh, mar eisimpleir gum b’ fheudar do neach-teagaisg eile tarraing a-mach no tha neach-teagaisg eile a dhìth air sgàth àireamhan òigridh, tha sinn an dùil gun dèan Fèisean an dìcheall gus neach-teagaisg a lorg le comas sa Ghàidhlig. Mura gabh sin a dhèanamh, tha sinn an dùil gun innis Fèisean dhuinn mun t-suidheachadh agus cuidichidh sinn le bhith a’ lorg luchd-teagaisg iomchaidh a thèid nan àite.
9. Dè thachras nuair nach eil ùidh aig an neach-teagaisg ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig?
Mura h-eil ùidh aig neach-teagaisg ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig chan urrainn dhaibh teagasg aig Fèis. Tha a’ Ghàidhlig aig cridhe obair nam Fèisean agus feumaidh sinn a-nis gluasad bho bhith a’ cur a’ chànain air adhart gu bhith ga cleachdadh. Tha luchd-teagaisg a’ faighinn pàigheadh airson teagasg aig na Fèisean. Agus tha pàirt den airgead a gheibh na Fèisean a’ tighinn bho luchd-maoineachaidh a tha ag iarraidh air FnG Gàidhlig a chur air adhart agus a chleachdadh. Bu chòir gun smaoinich luchd-teagaisg air a’ Ghàidhlig mar sgil riatanach leis an urrainn dhaibh obair fhaighinn aig na Fèisean.
10. Nach e leth-bhreith a th’ ann a bhith a’ fastadh dìreach daoine a tha a’ bruidhinn Gàidhlig?
Chan e. Tha beachd laghail ann a tha ag ràdh nuair a tha comas sa Ghàidhlig riatanach gus amasan an luchd-fhastaidh a choileanadh, nach eil e mì-laghail no a’ dèanamh leth-bhreith a bhith a’ fastadh dìreach daoine leis a’ chomas sin. Cha b’ urrainn dhut cuideigin fhastadh gun an trèanadh ceart gus teagasg ann an sgoil. Feumaidh trèanadh a bhith aig tidsear Gàidhlig gus a bhith ag obair ann an clasaichean Gàidhlig ann an sgoil. B’ iad bun-amasan FnG riamh a bhith a’ cur air adhart agus a’ leasachadh cànan, ceòl is dualchas nan Gàidheal. Mar bhuidhinn tha sinn den bheachd gur e an dòigh as fheàrr an fheallsanachd seo thoirt gu buil, gum feum a h-uile neach – air am pàigheadh no saor-thoileach – co-dhiù beagan den chànan ionnsachadh. Ach tha seo gu sònraichte cudromach nuair a thig e gu clasaichean agus an luchd-teagaisg a tha gan gabhail.
11. Chan eil ùine agam Gàidhlig ionnsachadh seach gu bheil mi cho trang a’ teagasg. Dè nì mi?
Tha grunn math roghainnean ann a tha sùbailte gus Gàidhlig ionnsachadh, a’ gabhail a-staigh clasaichean aig diofar amannan air feadh an latha, air an oidhche agus aig an deireadh-sheachdain. Bidh FnG cuideachd a’ ruith làithean Gàidhlig ann an diofar sgìrean air feadh na h-Alba, agus thathar an dòchas gun ruig sinn air gach duine a tha feumach air oideachadh tro na diofar chothroman. Chan eil sinn ag iarraidh air luchd-teagaisg an ùine obrach aca, a tha prìseil, a chaitheamh gus Gàidhlig ionnsachadh, agus bhitheamaid ro thoilichte taic-airgid a thoirt don fheadhainn a tha feumach air taic. Ach tha sinn den bheachd gum bu chòir do luchd-teagaisg smaoineachadh air a’ chothrom a bheir oideachadh sa Ghàidhlig dhaibh gus cur ris na sgilean a th’ aca agus air nas urrainn dhaibh cosnadh air a sgàth, agus gu dearbh air an obair a gheibh iad bho Fhèisean is FnG.
12. Tha Gàidhlig agam mu thràth. Am feum mi dad a dhèanamh?
Chan fheum daoine a tha fileanta sa Ghàidhlig oideachadh fhaighinn, ach ma dh’fhaodte gum bu thoil leotha a’ cheist a chur, a bheil am briathrachas co-cheangailte ri diofar ionnstramaidean ciùil is seinn aca, agus mura h-eil, ciamar a b’ urrainn dhaibh sin ionnsachadh.
13. Chan eil a’ chomataidh againn ag aontachadh leis a’ Phoileasaidh Ghàidhlig. Am faod sinn bruidhinn ri cuideigin mu dheidhinn?
Bu chòir dhuibh bruidhinn ris an Oifigear Leasachaidh agaibh sa chiad dol-a-mach. Chaidh am poileasaidh a chruthachadh às dèidh co-chomhairle le riochdairean bho gach buidheann iomchaidh agus fhuair e aonta bho Bhòrd Stiùiridh FnG ann an 2009. Thèid sùil às ùr a thoirt air ann an 2012-13 nuair a tha dùil ann gun tèid a neartachadh a-rithist.
14. Mar neach-teagaisg chan eil mi ag aontachadh leis a’ Phoileasaidh. Cò ris am bu chòir dhomh bruidhinn mu dheidhinn?
Bu chòir dhut bruidhinn ri Calum Ailig Mac a’ Mhaoilein, Manaidsear Leasachaidh FnG, air 01463 225454 (calum@feisean.org) no Art MacCarmaig, Stiùiriche FnG, air 01478 613355 (arthur@feisean.org).


text:
Fàsach Thabernas
'S e fàsach anns an Roinn-Eòrpa a tha ann am Fàsach Thabernas (Beurla: Tabernas Desert).
Tha e suidhichte anns an sgìre Almería, Andalusia anns an Spàinn.
'S e seo am farsaingeachd aige: 280 cilemeatair ceàrnagach.
Air sgàths gu bheil cruth na tìre gu math freagarrach, chruthaicheadh mòran filmaichean anns an Fhàsach Thabernas, gu h-àraid anns na 1960an. Mar eisimpleir:
- The Good, the Bad and the Ugly
- A Fistful of Dollars
- 800 Bullets
- Pàirt de "Lawrence of Arabia"
Fàsach Accona • Bardenas Reales • Błędów • Deliblatska Peščara • Hálendi • Sahara Olteniei • Fàsach Ryn • Fàsach Thabernas


text:
Co-obrachadh eadar Alba is Èirinn airson
'Mar a chuala mise e' fhoillseachadh
08 An Damhair 2011
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus a’ Chomhairle airson Curraicealam, Deuchainnean & Measadh (CCEA), air a bheil uallach airson goireasan foghlam Gaeilge ann an Èirinn a Tuath, air co-obrachadh gus goireas foghlaim tlachdmhor fhoillseachadh air a bheil ‘Mar a chuala mise e’ – cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta air an ath-innse.
Chaidh coimisean a thoirt do aon sgrìobhadair à gach dùthaich aig an robh eòlas air sgeulachdan agus foghlam.
Chaidh gach leabhar fhoillseachadh anns an aon chruth, leis na h-aon dealbhan agus sgeulachdan, ach ann an cànan gach dùthcha, Gàidhlig agus Gaeilge.
Leis na dlùth-cheangalan follaiseach anns na leabhraichean, togaidh Mar a chuala mise e gu aire clann-sgoile cho coltach ’s a tha dualchas an dà dhùthaich.
Anns a’ chruinneachadh, tha a’ mhòr-chuid dhe na sgeulachdan à Alba agus Èirinn. Cuideachd, chaidh sgeulachdan eadar-nàiseanta a thaghadh airson sealltainn gum bi sgeulachdan a’ siubhal air feadh an t-saoghail.
Bithear a’ foillseachadh notaichean tidseir a thèid an cois an leabhair ann an ùine nach bi fada; bidh iad air an làraich airson luchdachadh a-nuas.


text:
Hartford
'S e prìomh-bhaile Chonnecticut a tha ann an Hartford. 'S e cuideachd an dàrna baile as motha a tha anns an stàit an dèidh Bridgeport. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite air bruach an Abhainn Chonnecticut.
Anns a' bhliadhna 2006 bha 124,512 duine a' fuireach an seo.
Susbaint
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Harriet Beecher Stowe, ùghdar, (1811-96)
- Katharine Hepburn, actair, (1907-2003)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bydgoszcz, A' Phòlainn
- Caguas, Puerto Rico
- Floridia, An Eadailt
- Freetown, Siarra Leòmhann
- Hertford, Sasainn
- Mangualde, A' Phortagail
- Morant Bay, Iaimeuca
- Ros Mhic Thriùin, Èire
- Ocotal, Niocaragua
- Tesalònica, A' Ghrèig
- Dongguan, An t-Sìn


text:
Aird Eòdhanaig
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann a Aird Eòdhanaig no Aird Eònaig (Beurla: Ardeonaig). [1][2] Tha e suidhichte air bruach Loch Tatha. Tha e mu ochd mìltean air falbh air àird an ear Chill Fhinn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 29′ 34″ Tuath agus 4° 10′ 7″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 6, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 665 355


text:
Dùn Barra
'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann an Dùn Barra (Beurla: Dunbar). Tha e suidhichte air còrsa earra-dheas na h-Alba. Tha e mu 30 mìltean san àird an ear air Dùn Èideann agus mu 28 mìltean air falbh bho chrìochan Sasannach faisg air Bearaig. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 0′ 9.81 Tuath agus 2° 31′ 0.85″ Iar.
Ann an 2001 bha 6,354 duine a' fuireach an seo. [1]
Rugadh John Muir, rannsachair agus eòlaiche, ann an Dùn Barra 21 an Giblean 1838. Bhrosnaich e pàircean nàiseanta a chur air bonn.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Martínez (Calafòrnia)[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 678 790
- Barra Duilleag oifigeil


text:
, Sunday 26 October 2014
-
09:00
Dèanamaid Adhradh — Graham Moireasdan, searmonaiche, Eaglais Naomh Chaluim Chille, Glaschu
Còmhla ri Graham Moireasdan, searmonaiche aig Eaglais Naomh Chaluim Chille, Glaschu.
-
15:00
Dèanamaid Adhradh — Graham Moireasdan, searmonaiche, Eaglais Naomh Chaluim Chille, Glaschu
Còmhla ri Graham Moireasdan, searmonaiche aig Eaglais Naomh Chaluim Chille, Glaschu. (R)
-
15:30
Alleluia — Taghadh de laoidhean is sailm bhon t-sreath air fad
Taghadh de laoidhean is sailm bhon t-sreath air fad.
-
21:00
Dèanamaid Adhradh — An t-Urr Aonghas MacLeòid, Eaglais Shaor an Rubha 1994
Archive gaelic religious service.


text:
Sgoilearachd Jon Schueler, Na h-Ealain Lèirsinne
Tachartasan Sònraichte a’ toirt greis Sgoilearachd Jon Schueler aig Helmut Lemke aig an t-Sabhal Mhòr gu crìch.
Tha Helmut Lemke, a' taisbeanadh blasaid den dòigh-obrach ealain is obair leantainneach aige is e a' toirt a ghreis mar Neach-ealain Jon Schueler gu crìch.
Tha Helmut a' cur tachartais air dòigh air Diciadain 8 An Dàmhair anns an Talla Mhòr aig Sabhal Mòr Ostaig bho 7.30f anns am bi fuaim / ceòl / bàrdachd is taisbeanadh ùr-nodha. Bidh Helmut a' cluich nan teudan fada - 's e inneal-ciùil tha anns na teudan-fada a bhios ag atharrachadh a rèir na làraich anns a bheil iad - thòisich Helmut air an cluich o chionn 30 bliadhna. Tha na teudan a' freagairt ris an àite thaisbeanaidh agus uaireannan bidh iad cho fada ri na ceudan meatar a dh'fhaid. Bidh Neach-ealain Lèirsinneach an t-Sabhail Mhòir, MacGillivray, Sgrìobhaiche an t-Sabhail, Coinneach Lindsay, na bàird, is Rody Gorman agus aoighean sònraichte ann cuide ri Helmut air an oidhche. Bidh oidhche thlachdmhor is inntinneach ann.
Bidh Helmut a' toirt seachad a chuid smuaintean is a chiad tòraidhean dhuinn bhon ghreis aige air mhuinntireas air Diciadain 22 An Dàmhair anns an Atrium, Àrainn Chaluim Chille, Sabhal Mòr Ostaig agus an uair sin anns an Stiùideo Ealain ann am Fàs. Seallaidh e dhuinn dealbhan mar fhreagairt air an àrainneachd chlaisneachd aig Sabhal Mòr Ostaig. Nì e aithris air an ùine a chuir e seachad an seo agus air an taic a fhuair e bho choimhearsnachd an t-Sabhail Mhòir agus ciamar a thug an t-eòlas ùr aige air cànan is dualchas na Gàidhlig buaidh air a phròiseact. Tha Helmut ag obair an-dràsta air leabhar a thèid fhoillseachadh san Dùbhlachd agus chithear a' chiad sealladh den leabhar air an oidhche fhèin.
http://klang-cluinn-sound.tumblr.com/
’S e com-pàirteachas air leth sònraichte a th’ ann an Sgoilearachd Jon Schueler eadar Sabhal Mòr Ostaig is Urras Carthannais Jon Schueler, le taic bho Acadamaidh Rìoghail na h-Alba, agus bidh e a’ cur ri toraidhean prògram an luchd-ealain air mhuinntireas aig SMO a tha faighinn taic bho Alba Chruthachail. Gach bliadhna, gheibh neach-ealain eadar-nàiseanta cothrom air an sgoilearachd a thèid a thabhann eadar 2013 – 2016. Chaidh a stèidheachadh mar chuimhneachan air beatha, obair is buaidh an neach-ealain chliùitich Jon Schueler (1916 – 1992), peantair eas-chruthach, ‘expressionist’, agus mar chomharra air an dàimh làidir a bh’ aige ri cruth-tìre is àrainneachd na Linne Slèitich.


text:
2006
MMVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an t-Iuchar - Chuir ceithir Bhreatannach Muisleamach bomaichean nan smàl air trèanaichean agus bus ann an Lunnainn - a marbhadh iad fhèin agus 52 neach eile.
- Chuirear Reiseamaid Rìoghail na h-Alba air bun, a tha air dheanamh leis na sean-reiseamaidean Albannach.
- Bhuannaich Orhan Pamuk an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 am Màrt - Deogracias Fonseca, ann am Florida. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 14 an Cèitean - Robert Bruce Merrifield, ann an Cresskill. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte
- 13 an t-Ògmhios - Cathal Ó hEochaidh, ann an Cionn Sáile. Fear-poileataigs agus Taoiseach à Èirinn
- 16 an Lùnasdal - Alfredo Stroessner, saighdear à Paraguaidh
- 31 an Dàmhair - P. W. Botha, ann am Wildernis. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.


text:
Punc
Thòisich punc anns na seachdadan leis Na Ramones anns na Stàitean Aonaichte agus Na Sex Pistols ann am Breatainn. 'S e nòs-ciùil luath, garbh a th' ann, gu tric a-mach air poileataics agus cuideachd an aghaidh ùghdarras agus comann a' mhòr-shluaigh.
Leudaich an nòs-ciùil seo gu iomadach seòrsaichean agus stoidhlichean eadar-dhealaichte rè nam bliadhnaichean. Anns na naochadan, shoirbhich còmhlanan punc mar a leithid Nirvana agus Greenday anns an t-saoghal chiùil pop mar nach do shoirbhich còmhlan punc sam bith eile gu ruige sin, ach chanadh cuid, leis an t-soirbheas sin, gun do leig iad seachad spiorad agus feallsanachd a' chiùil.
'S ann ann an 2005 a thàinig meur ùr de punc am bàrr agus 's e sin punc Gàidhlig leis an dà chlàr làn Gàidhlig a thàinig a-mach le Oi Polloi agus Mill a h-Uile Rud san aon mhìos.


text:
Inbhir Àir
'S e baile ann a deas na h-Alba a th' ann an Inbhir Àir (Beurla:Ayr). Tha an ath ann an deas de Inbhir Àir baile beag agus iomall baile, Allmhaigh, ceangailte ri Raibeart Burns. Tha am prìomh-oifis do Chomhairle Shiorrachd Àir a Deas ann agus bha prìomh-oifis do Shiorrachd Inbhir Àir ann. Tha e faisg air Preastabhaig agus am Port Adhair Preastabhaig.
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì mòr rathadaidean ann an Inbhir Àir:
- A79 — prìomh rathad a' ceangail Inbhir Àir le Preastabhaig agus am port-adhair.
- A77(M77) — seach-rathad eadar Glaschu agus An t-Sron Reamhar.
- A70 — Inbhir Àir gu Dùn Èideann.
Tha stèisean Inbhir Àir seirbheisean trèana gu Stèisean Meadhan Ghlaschu le leth-uair seirbheisean gach là. Tha sin seirbheisean gu An t-Sròn Reamhar, Inbhir Gharbhain, Cill Mheàrnaig agus Newcastle cuideachd. Tha seirbheisean ag obrachadh le First ScotRail.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Inbhir Air Aonaichte na sgioba ball-coise ann an Inbhir Àir, tha iad a' cluich aig Pàirc Somerset agus Dara Roinn na h-Alba. Tha am baile agus Siorrachd Inbhir Àir ainmeil airson Goilf agus tha am baile ainmeil airson cùrsa-rèis. Tha Ayr Racecourse motha cùrsa-rèis ann an Alba.


text:
Àrd Laoigh
'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann a Àrd Laoigh (Beurla: Ardlui). Tha am baile suidhichte aig ceann Loch Laomainn air a' mhòr-rathaid A82 eadar a' Chrìon Làraich agus Glaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 18′ 0″ Tuath agus 4° 43′ 0″ Iar.
Tha an West Highland Way, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tron bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-choiseachd gus an oidhche a chosg an sin. Tha stèisean aige, Stèisean Àrd Laoigh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 319 153


text:
Kl. Ianair .i. f., l. xii. Anno Domini M.ix., alias 1010.
Cathal m. Conchobuir, ri Connacht, in penitentia moritur. Muiredhach H. Aedha rí Muscraide, Cathal m. Duib Dara ri Fer Manach, mortui sunt.
Mael Suthain H. Cerbaill, ard-shui Erenn & ri Eoganachta Locha Lein, Marcan m. Cenneitigh comarba Coluim m. Cremhthainn{folio & column H54va} & Innsi Celtra & Cille Da Lua, Muiredach m. Mochloingsi airchinnech Mucnama, in Christo dormierunt.
Aedh m. Cuinn righdomna Ailigh, Donn Cuan rí Mughdorn, occisi sunt.
Slogad la Brian co Cloenloch Sleibe Fuait coro gaibh etire Leithi Cuinn.
Aestas torrida, autumnus fructuosus.
{§H1}Scanlain H. Dungalain, princeps Duin Lethglaisi: sarugad Duin fair & a tabairt amach & a dalladh a Finnabhair la Niall m. Duibh Tuinne.
Der Bail ingin Taidhg m. Cathail mortua est.§


text:
Clash of Civilizations
Chaidh an aiste Clash of Civilizations, a sgrìobh Samuel Huntington, fhoillseachadh airson a chiad uair ann an 1993 mar freagairt ri leabhar a sgrìobh Francis Fukuyama am bliadhna roimhe: “The End of History and the Last Man”. Bha Fukuyama ag ràdh gun robh bàs an t-Aonadh Sobhiat a' toirt eachdraidh mac-an-duine gu crìoch agus nach biodh anns an àm ri teachd ach dùthchannan democratach oir gun gabhadh a h-uile pàirt den t-saoghal ris an seòrsa “democratach liberal” a bhuineadh ris an t-saoghal Siarach.
Cha do ghabh Huntington ris an seo idir agus esan ag ràdh gun ro an co-strì eadar siostaman-poilitigeach a tighinn gu crìoch (agus an aontachadh le Fukuyama mu seo) ach nach ann ag atharrachadh gu dòighean democratach a bha an t-saoghal air fad idir ach a tilleadh gu suidheachadh far am biodh Siobhaltachdan mòra a strì an aghaidh a-chèile agus dh’ainmich e na Siobhaltachdan agus na dùthchannan a bhuineadh riubha. Nam measg bha:
- An t-Saoghal Siarach (USA, taobh Siar na Roinn Eòrpa)
- An t-Saoghal Orthodox (Ruis,taobh Ear na Roinn Eòrpa)
- An t-Saoghal Arab/Muslimeach
- An t-Saoghal Sìneach (Sìona, Vietnam, Taiwan, Singapore etc)
- An t-Saoghal Hindu (Innseachan, Nepal etc)
Leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
Huntington, Samuel P. (1993), The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, The Free Press, London: Simon $ Schuster. ISBN 0-7432-3149-X.


text:
An Sgùrr Dearg
'S i beinn air an Eilean Sgitheanach a tha san Sgùrr Dearg. Tha i 986 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' innte. Tha binnein air a' bheinn seo ris an canar Adharc an Sgurr Dheirg, no an Am Binnean Do-ruigsinneach mar a theirear rithe sa Bheurla. Canar gur e sin a' Bheinn Rothaich as duilghe a th' ann agus gu tric cleachdaidh luchd-streap a tha airson crìoch a chur air na Beanntan Rothaich air fad neach-iùil gus an toirt suas dhan mhullach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 443 215
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Asal
'S e mamal a tha san asal is tha a choltas car mar each beag le cluasan fada air.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-asal (equus asinus) a' tighinn on asal fhiadhaich Afraganach, gnè aig a bheil trì fo-ghnèithean:
- an t-asal Atlasach
- an t-asal Nùbach
- an t-asal Somàilleach
Chan eil cinnt dè an fho-ghnè on dàinig an t-asal taighe ach 's iad na h-Èiphitich aig an robh e an toiseach faisg air 6000 bliadhna air ais.
Sa chultar[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgeulachdan mu asail cumanta sa Bhìoball. Mharcaich Ìosa asal, nuair a chaidh e gu Ierusalem.


text:
Baile Ùr nan Stiùbhartach
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach (Beurla: Newton Stewart). [1] Tha am baile suidhichte air bruach River Cree, tha a' chuid as motha dhen bhaile air taobh an iar na h-aibhne. Tha a' mhòr-rathaid A75 a' ceangal a' bhaile leis an t-Sròin Reamhair san iar agus le Dùn Phrìs san ear. 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 57′ 28.8″ Tuath agus 4° 29′ 31.2″ Iar. 'S e Baile Ùr nan Stiùbhartach teas-mheadhan clèireachail dhen roinn The Machars. Ann an 2011 bha 3,573 duine a' fuireach an seo. [2] Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 17mh linn le William Stewart, am mac as òige dhen 2na Iarla Gall-Ghaidhealaibh. Chaidh am film The Wicker Man a chruthachadh timcheall air Baile Ùr nan Stiùbhartach, agus ann an 1972 bha am film ri fhaicinn ann an taigh-dealbh airson a' chiad turas anns a' bhaile fhèin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 414 654


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Chuir Ruaraidh MacThòmais ùine seachad ann am Feachd Rìoghail an Adhair eadar 1941 agus 1945. An dèidh dha ceumnachadh, bha e a' teagaisg ann an Oilthighean ann an Dùn Èideann, Obar Dheathain agus Glaschu. Ann an 1963 ghabh e obair Àrd-Ollaimh Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu far an robh e os cionn na roinne gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1991.
Thar nam bliadhnaichean, chuir e gu mòr ri obair foillseachaidh ann an Gaìdhlig. Stèidhich e an ràitheachan Gairm ann an 1952 airson sgrìobhadh Gàidhlig a bhrosnachadh agus b' e am fear-deasachaidh a bh' air gu 2002. Stèidhich e cuideachd Comhairle nan Leabhraichean ann an 1968.
Tha 8 cruinneachaidhean den bhàrdachd aige fhèin air a bhith air am foillseachadh, nam measg An Dealbh Briste (1951), Creachadh na Clàrsaich (1982) agus Sùil air Fàire (2007), agus tha na sgrìobhaidhean aige air nochdadh ann an iomadh iris. Sgrìobh e grunn leabhraichean eile cuideachd, nam measg dhà a tha gu sònraichte cudromach ann a bhith a' cur fìosrachadh mu chultar agus bàrdachd na Gàidhlig mu choinneamh a' mhòr-shluaigh, An Introduction to Gaelic Poetry (1974) agus Companion to Gaelic Scotland (1983).
Am measg nan duaisean a fhuair e, b' e a' chiad dhuine a choisinn Duais Ossian ann an 1974, chaidh Duais Oliver Brown a thoirt dha ann an 1984 airson bàrdachd agus obair mar shàr sgoilear na Gàidhlig agus chaidh Ceum Urramach DLitt a thoirt dha bho Oilthigh Ghlaschu san Ògmhios 2007.
Phòs e Carol Nic a' Bhreatannaich ann an 1952, bana-sheinneadair a choisinn Bonn Òir A' Chomuinn Ghàidhealaich aig Mòd Dhùn Èideann ann an 1951, agus bha sianar chloinne aca.
Chaochail Ruaraidh ann an Glaschu air an 21mh den Mhàirt 2012.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Carson a tha eilean àraich cho cudromach dhan bhàrd?
Tha Leòdhas air leth cudromach anns an inntinn agam 's anns an sgrìobhadh agam oir 's ann an sin a chaidh mo thogail agus 's ann an sin a fhuair mi eòlas air cainnt is eachdraidh, air òrain 's air bàrdachd.
Air adhart guCuspairean
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Isaac Newton
By 'ishigagh, vaddaghteyr, rollageyder, fallsoonagh najoor, 'ar-chemmigagh as yeeoilagh Sostynagh eh yn Reejerey Isaac Newton (4 Jerrey Geuree 1643 – 31 Mart 1727 [SA: 25 Nollick 1642 – 20 Mart 1727]) T'eh coontit ec ram ard-schoillaryn as sleih cadjin myr nane jeh ny deiney smoo cleaynoil ayns shennaghys y theihill. Ren y cur magh echey Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Ladjyn son "Prinsabylyn Maddaghtoil jeh Fallsoonys y Najoor"; er enney myr Principia dy mennick), v'er hoilshey magh 'sy vlein 1687, cur sheese yn obbyr undinagh da'n chooid smoo jeh'n obbrinaght chlassicagh. 'Syn obbyr echey, ren Newton cur sheese er yn ym-hayrn cadjin as er ny tree leighyn jeh'n ghleashaght. Ren ny h-eieyn shen kioneys er y reayrtys oaylleeagh jeh'n theihll fishigagh er feie ny tree keead-bleeantyn elley.


text:
14/08/2013
Dh'adhbharaich Jeremy Paxman mòran othail air Twitter nuair a nochd e air an telebhisean oidhche Luain agus bad feusaig air. Tha Coinneach a' faighneachd do thriùir air a bheil, no air an robh feusag, carson a tha'd gam fàs?
Bheir an t-Ollamh Dòmhnall Meek dealbh air Eilean Stròma a tha eadar na h-Eileanan Arcaibh agus Gallaibh far an do thadhail e fhèin bho chionn ghoirid mar phàirt de Chuairt Urras Leabhraichean nan Eilean.
Cuideachd tha Dòmhnall MacLeòid, an t-eòlaiche-inntinn, a' mìneachadh am Prisoner's Dilemma agus mar a tha's a cleachdadh Game Theories airson sgrùdadh a dhèanamh air mar a tha daoine a' dèanamh suas an intinnean.
Tha àrach sheilaichean-uisge air tilleadh dhan Chuimrigh as dèidh dà chiad bliadhna. Aig àm Bhictoria bha's gan cleachdadh airson sileadh-fala gus an do stad daoine a' chreidsinn gu robh feum th'annta. A-nis tha'd air ais agus mìnichidh an Dotair Aonghas MacFhionghuinn carson. bbc.co.uk/coinneach.


text:
Meagsago (baile)
Is e Ciudad de México (Beurla: Mexico City) am prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Meagsago. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 19.2 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile fhèin. Mar sin 's e an darna baile as motha air feadh an t-Saoghail. Tha am baile suidhichte ann an Gleann Meagsago neo Gleann Anáhuac anns an àrd-thìr ann am meadhan Mheagsago. 'S e Universidad Nacional Autónoma de México aon de na h-oilthighean as sine a tha ann an Aimeireaga. Chruidhich an ailtire Juan O'Gorman leabharlan an oilthigh. Tha "campus" an oilthigh diònta leis an UNESCO. Mu 25 cilemeatair bho mheadhan a' bhaile tha Xochimilco. Tha an t-àite seo cliùiteach airson na cladh-aibhnichean aige, tha e diònta leis an UNESCO bhon bhliadhna 1987.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Octavio Paz (1914 - 1998). Sgrìobhadair.
- Mario J. Molina (1943): Ceimigear.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Al Pacino
Tha Al Pacino (Eabhraig Nuadh, 25 an Giblean 1940)[1] na chleasaiche ainmeil Ameireigeanach, a dh'fhàs cliùteach as dèidh sreath de dh'fhilmichean mìorbhaileach aig tòiseach nan 70an, Dog Day Afternoon, Serpico, ach gu h-àraidh The Godfather, far an do chluich e Micheal Corleone. Chluich e Micheal da uair eile anns The Godfather Part II agus The Godfather Part III.
Ged a tha cliù aige mar fear dhe na cleasaichean as fheàrr a bha ann a-riamh, agus bha e air a mholadh sia tursan airson Duais an Acadamaidh, cha d' fhuair e greim air 'Oscar' gus 1991 airson Scent of a Woman far an do chluich e seann saighdear dall.
As dèidh Revolution ann an 1985, film èiginneach mu dheidhinn Cogadh Neo-Eisimeileachd nan Ameirgeanach, sguir e dheth filmaichean a dhèanamh. Ach thill e anns na 90an, far an do nochd e ann an sreth de dh'fhilmichean, 's ged nach robh iad cho math ris a' chuid a rinn a chliù anns na 70an, dhearbh iad àite Phacino mar chleasaiche chudtromach.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
12/02/2013
Ceòl, spòrs agus fealla-dhà air ur slighe dhachaigh còmhla ri Derek Pluto Moireach. An-nochd tha Pluto a' cur a' phrosbaig air òrain is tachartasan bhon bhliadhna 1977. Dè bha sibh pèin ris ann an 1977? A bheil sibh airson òrain sònraichte a' chluinntinn bhon bhliadhna sin? Cur fios thugainn air Facebook, post-d: pluto@bbc.co.uk no fòn an asgaidh: 08000 967050.Entertainment and the latest news to see you home with Derek Pluto Murray. Tonight, Derek plays some outstanding tracks and recalls some notable events from 1977. What were you up to in 1977? Any tunes you'd like to hear from that year? Get in touch with us in the studio via our facebook page, email: pluto@bbc.co.uk or freephone: 08000 967050.


text:
Damanhùr
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h- Èipheit a th’ ann an Damanhùr (Arabais: دمنهور, Greugais: uoῦ πόλις uιkpά). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Baile an Dia Horus, neo Di Men Hur. Tha e suidhichte aig dìreach 19m os cionn na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Nìl, 132km air falbh bho Chairo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 55km bho Alexandria.[2] Tha 212,203 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 19mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ahmed H. Zewail (1946): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1999.


text: Madh ó linn dub doniter hi, dentar a dilegad mar so .i. gab prema raidisi & corr copoice, lili, pione, comtrom de gach ni: bristir & curtur a finecra & a fín re la co n-aidhchi & gab aindsein saitsi & emir sleibi & mordairgin 153, tim, caliment, cuigidech, isoip, lán duirn de gach ni: unsa d'ainis & do sil, & do sil feineil, dailestar: dragma do nutmuic: dragma do canel: dragma do blath borraitsi: dragma co leith do coirt fuindsinn & dragma co leith do coirt croind critaig, ar punt co leith do mil, & berbtar a n-uisgi i muchthar iarund derg: & mad te an aimsir & an duine co h-ócc fetuid crim muc fiadh do cur and farúi sin, & is i sin siroip na raidisi . Mad o fuil deirg bias, dentur a dilegad le oiximel diuretica no pliris, dianntos, diacostorium a naois fuar & i n-aimsir fuar tar eis folmuighti sul ti an tadbur cum anmeine [add.]§.


text:
Mìneachadh air poilis armaichte
Thig mìneachadh bho Rùnaire a' Cheartais, Coinneach MasAsgaill, ann am Pàrlamaid na h-Alba Dimàirt a thaobh 's mar a tha cuid de phoilis a-nis a' giùlain ghunnaichean gu cunbhalach.
Tha grunn dhaoine, air a' Ghàidhealtachd gu h-àraidh, air gearan mun phoileasaidh, a dh'atharraich an-uiridh, is iad ag ràdh nach eil e iomchaidh dhan sgìre.
Tha Comhairle na Gàidhealtachd am measg an fheadhainn a tha a' cur na aghaidh agus iad air iarraidh air Poileas na h-Alba ath-sgrùdadh a dhèanamh air.
'S e am ball neo-eisimeileach dhan Ghàidhealtachd is na h-Eileanan, Iain Finnie, a bha uair na oifigear-poilis e fhèin, a thog na draghan an toiseach.
Thuirt e gu bheil feum air mìneachadh bho Mhgr MasAsgaill.Sàbhailte
"Tha draghan mun seo a' siòr fhàs agus 's e an rud a tha a' nochdadh mar as trice, nach eil daoine a' faireachdainn dad nas sàbhailte air sgàth a' phoileasaidh a tha seo - gu dearbha chan eil iad a' faireachdainn cho sàbhailte 's a bha iad.
"Tha na poilis ann gus am bi daoine a' faireachdainn sàbhailte agus cuideachd, dha roinn a' cheartais air fad, feumaidh taic is earbsa an t-sluaigh a bhith aca, 's tha e fìor chudromach nach eil dad sam bith ann a tha a' cur bacadh air an sin," thuirt e.
Thuirt Àrd-Chonnstabal Phoileas na h-Alba, Sir Stephen House, mar-thà gum biodh ath-sgrùdadh ga dhèanamh air a' phoileasaidh co-dhiù air an ath mhìos.
Tha am feachd ag ràdh gu bheil 275 de na h-oifigearan aca a' giùlain ghunnaichean, mu 1.6% de na h-oifigearan a th' aca uile gu lèir.
'S e gunna taser agus gunna-làimh a tha ga chumail sa chrios a bhios aca.


text:
A' Bhruiseal
'S e prìomh-bhaile na Beilge a tha anns a' Bhruiseal no am Bruiseal.[1] 'S e Bruxelles (IPA: bʀyˈsɛl) san Fhraingis, Brussel (IPA: ˈbrɵsəɫ) san Duitsis/Fleamais neo Brüssel (IPA:brʏsəl) sa' Ghearmailtis. Tha a' Bhruiseal na laighe ann am meadhan na dùthcha. Tha am baile cudthromach anns an t-saoghal poileataigeach, o chionn's gu bheil prìomh-oifisean an Aonadh Eòrpach ann, prìomh-oifisean NATO agus prìomh-oifisean Pàrlamaid na Roinn-Eòrpa. Chaochail am Peantair Pieter Brueghel Mòr an seo ann an 1569.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ TELI. (2001) Faclair na Pàrlamaid (Dùn Èideann: Pàrlamaid na h-Alba)
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Berlin


text:
Càirdeas
Uill air sgath’ s sin rinn mi na gifs seo agus chuir mi anns an side-bar air mo bhlog iad. Chan e rocket-science a th’ ann an sin ach a h-uile turas a thèid mi a-steach an template bidh mi a’ putadh air ‘preview’ mus atharraich mi e. Airson ceangail a chur anns na gifs tha agad pìos code a cleachdadh. Cuir mi aig bonn an teachdaireachd seo e agus ‘s e sin ciamar a rinn mi e air mo bhlog fhèin. Chan eil fhios agam ma bhios ùidh agad an aon rud a dhèanamh no a bhith taisbeanadh nan seòlaidhean ud ann an dòigh sam bith eile ach dhomh-sa tha e follaiseach gum bheil sinn uile deònach a bhith ag obrachadh ri chèile airson Gàidhlig a brosnachadh agus mar sin bhiodh e nas fhurasda luchd-ionnsachaidh eile a’ tarraing a-steach, agus gan stiùireadh dhan àiteachean far a bheil an t-ùidh agus feumannan as motha aca. Dè do bheachd?


text:
À Baile Ghobhainn gu Caol Reatha
Anns an dàrna prògram, tha Dòmhnall Meek a' tòiseachadh air an t-sràid am Baile Ghobhainn far an do rugadh an t-Urramach Tòmas MacCalmain. Às a sin tha e gluasad gu Abhainn Chluaidh oir is ann bhuaipe a' shiubhail Tòmas agus an teaghlach gu Caol Reatha sa bhliadhna 1913. Tha Dòmhnall cuideachd a' siubhal gu Caol Reatha agus a' seasamh ri taobh an taighe san robh Tòmas MacCalmain na bhalach. Aig deireadh a' phrògram tha Dòmhnall a' gluasad gu Sanndaig, far an robh cur-seachad samhraidh aig Tòmas is cùbaid chloiche nan lùib.


text:
Rubha Àird Eònain
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Rubha Àird Eònain (Beurla: Rowardennan).[1] Tha am baile suidhichte air bruach an iar Loch Laomainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 9′ 19.4″ Tuath agus 4° 38′ 31.31″ Iar.
Tha an West Highland Way, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin. Mar sin tha ostail òigridh agus àite-champaidh ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 102, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 359 990


text:
Leudachadh air factaraidh an Steòrnabhagh?
Is coltach gu bheil factaraidh mhaoraich ann an Leòdhas, a tha a' cumail cosnaidh ri 33 duine gu math faisg air a gabhail thairis.
Rinn a' chompanaidh Macduff Shellfish, a tha stèidhichte faisg air Ceann Phàdraig, aonta ann am prionnsapal airson factaraidh Young's Seafood ann an Steòrnabhagh a cheannach.
'S e Macduff Shellfish a' chompanaidh as motha anns an Rìoghachd Aonaichte a tha a' giùlain mhaoraich nàdarra.
Tha Young's Seafoods a' cleachdadh na factaraidh ann an Steòrnabhagh airson muasgain-chaola a ghiollachd agus scampi a dhèanamh.Leudachadh
Tha an dà chompanaidh air a bhith ag obair gu dlùth o chionn dà bhliadhna, le barrachd is barrachd den obair a bha an fhactaraidh a' dèanamh, ga dèanamh airson Macduff Shellfish - suas ri 60% den obair am bliadhna.
Tha dùil gun tèid na h-uidhir den obair a tha ga dèanamh ann an Steòrnabhagh an-dràsta a ghluasad gu factaraidh air Tìr Mòr.
Ma thèid an t-aonta seo troimhe, tha Macduff Shellfish ag ràdh nach caill duine den 33 duine a tha ag obair aig an fhactaraidh ann an Steòrnabhagh an obair aca.
Bhiodh iad ag amas air an gnìomhachas a leudachadh, le sùil ri bhith a' giollachd diofar sheòrsaichean mhaoraich, a bharrachd air muasgain-chaola.
Tha Macduff cuideachd dìreach air Scot Trawlers a ghabhail thairis - a' chompanaidh as motha ann am Breatainn a' bhios a' glacadh chreachan.
Tha sin a' fàgail gu bheil Macduff ceithir uiread cho mòr 's a bha iad o chionn 10 bliadhna, agus tha dùil aca sin a dhùblachadh a rithist taobh a-staigh còig bliadhna.
Mar phàirt dheth sin, tha ùidh aig a' chompanaidh ann a bhith a' ceannach bhàtaichean iasgaich gus am bi iad ag obair dhaibh, agus tha sùil aca ri bhith ag obrachadh còmhla ri iasgairean nan Eilean Siar mu choinneimh sin.
Ma thèid an t-aonta air adhart, gabhaidh Macduff an fhactaraidh thairis toiseach an t-Sultain.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Iain MacIllEathain agus air a sheinn le: Catrìona NicGill-Eain.
This is a song written by: Iain MacIllEathain and sung by: Catrìona NicGill-Eain.
Chalum, a rùin,
o nach dh'eug thu
's airsnealach, tinn
às do dhèidh sinn;
geàrr bha do rèis,
geàrr do saoghal,
buan an creuchd
bheum do dhaoine.
'S tusa bha mear,
èibhinn, aotrom,
dealasach, ceart,
eirmseach, daonda;
fulganach, treun
gleac ri eucail,
gun fhiamh, gun ghealt
ri uchd èig thu.
Sgoilear gun mheang,
tuigseach, gleusda
thionail ar fuinn,
thruis gach sgeulachd.
Choisinn thu cliù
thall an Èirinn
's bhos an Alba
mòr bha dh'fheum ort.
Blàth bha do chrìdh,
fialaidh, mùirneach,
macanta, còir,
coibhneil, fiùghant';
fuaraidh an nochd
aognaidh, ùdlaidh
leaba na suain
às nach dùisg thu.
Calum Iain MacGill-Eain
Rugadh Calum Iain MacGill-Eain, Calum an Tàilleir, bràthair do Sheonaidh MacGill-Eain, ann an Ratharsair air 6 Sultain, 1915. Chaidh e do dh'Àrd-sgoil Phort Rìgh agus an uair sin gu Oilthigh Dhùn Èideann far an tug e ceum le urram aig a' chiad ìre ann an Eòlas na Ceiltis.
Le dà sgoileireachd a bhuannaich e, chaidh e gu Coláiste Ollscoile ann am Baile Àtha Cliath. Nuair a thòisich an Dàrna Cogadh, b' fheudar dha obair a shireadh, an toiseach ann am factaraidh ann an Cluain Meala, agus chaidh e a dh'fhuireach ann an Indreabhán, ann an Conamara. Seo far an do ghabh e ùidh ann am beul-aithris na sgìre, far an do dh'ionnsaich e a' Ghaelige agus far an do ghabh e ris a' chreideamh Chaitligeach.
Chuir e fios gu Coimisúin Béaloideasa Èireann agus chaidh fhastadh na neach-cruinneachaidh beul-aithris pàirt-ùine. Anns a' Ghiblean 1945 fhuair e obair làn-ùine aig a' Choimisúin ann am Baile Àtha Cliath agus 's ann ag obair dhaibh a bha e nuair a thòisich e a' cruinneachadh beul-aithris ann an Alba, còrr air 9,000 duilleag na làmh-sgrìobhaidh fhèin.
Aig toiseach 1951, thòisich MacGill-Eain na neach-cruinneachaidh aig Sgoil Eòlais na h-Alba a bha na roinn ùr de dh'Oilthigh Dhùn Èideann. As an dol a-mach chaidh Calum do Loch Abar, far na thog e còrr air 500 naidheachd bho fhear Iain Dòmhnallach, Iain am Bàrd. Thug e faisg air bliadhna (1951-1952) aig Oilthigh Uppsala anns an t-Suain far an d' fhuair e trèanadh ann an sgilean a bha feumail an luib obair cruinneachaidh.
Tha an sgoilear Anndra Wiseman air a bhith rannsachadh obair MhicGill-Eain agus sgrìobh e:
"Tha e na iongnadh gun do thog MacGill-Eain na h-uiread de bheul-aithris 's a bha ri fhaighinn aig an àm a bha sin: eachdraidh na Fèinne, duain, naidheachdan mu na sìthichean, mu chreideamh, an dà shealladh, sgeulachdan mòra eadar-nàiseanta, cho math ri sgeulachdan beaga agus iomadh rud eile – gu dearbh rud sam bith a bhuineadh don t-seann saoghal a bha sìor-dhol às.
Gun teagamh sam bith, bha talent 's ealain air leth aige airson na h-obrach seo. Ge be dè a' cheàrnaidh san tadhaileadh e, bha eòlas an t-sàr sgoileir aige air eachdraidh an àite, agus cha b' fhada gus an d' fhuair e lorg air seanachaidhean agus seinneadairean, ma bha iad idir ann. Cuideachd, bha e furasda do MhacGill-Eain a bhith faighinn air adhart le iomadh seòrsa duine agus chuireadh iad earbsa ann. 'S ann an uair sin a bhiodh iad deònach rud sam bith a bh' aca a thoirt seachad."
Chaill Calum a ghàirdean chlì le aillse ann an 1956 ach lean e air ag obair. Nochd leabhar, The Highlands, ann an 1959, air fhoillseachadh ann an Lunnainn le Batsford. Gu dearbha, bha e a' clàradh cha mhòr chun an latha mu dheireadh dhe bheatha. Chaochail e, aig aois 44, san t-Sultain 1960 ann an Dalabrog, Uibhist a Deas. Chaidh a thiodhlacadh ann an Cnoc Hàllain agus rinn bràthair eile dha, am bàrd Somhairle MacGill-Eain, cuideachd cumha dha:
Ghabh thu an ratreuta
Fhir bhig a' chridhe mhòir,
Ghabh thu do dhìon air cùl a' ghàrraidh
Far 's mìlse muran na Gàidhlig,
Fhir bhig an treuntais mhòir.
Ghabh thu an ratreuta
Gus an iomall shiair,
Thusa nach do ghabh am bristeadh,
Nach do bhristeadh riamh.
A ràinig beul na h-uaghach
Is do spiorad sìor bhuadhach.
Rugadh Catrìona NicGill-Eain ann an 1951 ann an Inbhir Nis, ged a bha an teaghlach a' fuireach ann an Dùn Èideann aig an àm. Chuir ...Fiosrachadh air Catrìona NicGill-Eain / Learn more about Catrìona NicGill-Eain
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Kal. Ian. iii. f., l. x.ii Anno Domini M.ccc.x.1314
Niall O Domnaill occisus est.
Maidm Muinnteri Raighillaigh ic Druim Lethan le Ruaidhri mac Cathail Ui Concobuir.
Maghnus mac Domnaill h-Ui Eaghra, do marbadh le Magnus mac Uilliam Ui Eaghra, i feall.
Niall mac Briain h-Ui Neill, in t-aen mac righ ro bo línmuire & rob'ferr maithius bo bí a n-Erinn i n-aen aimsir ris fein, quieuit in Christo.
Kal. Ian. iii. f., l. x.ii., Anno Domini M.cccxi.1314
Matha Mag Tigernan do marbadh do Chathal O Ruairc.
Niall O Domnaill do marbadh le h-Aedh O n-Domnaill.
Matha Mag Dhuibhne, espuc na Breifne, d'ég.
Roolbh Mag Mathgamna do marbadh d'a braithribh fein.
Kal. Ian. iiii. f., l. xx.iii, Anno Domini M.ccc.x.ii.1315
Sluagh-loinges mor do thecht a h-Albain le derbrathair righ Alban, le h-Edubhard, i crichaibh Uladh. Crecha mora do dhenum dó ar muinntir in Iarla & ar Gallaibh na Midhe. Sluagh mor do thinol don Iarla i n-aghaidh na n-Albanach. Feidhlimidh mac Aedha h-Ui Choncobuir, ri Connacht, do dhul leisin. Sluagh mor aile do tinol {MS folio/column 67vb}le Ruaidhri mac Cathail Ui Chonchobuir, i
p.424Connachta. Caislena do losgadh & do brisiudh.
Aedh mac Magnusa Ui Conchobuir, do marbadh le Cathal mac Domnaill Ui Concobuir. Maghnus mac Magnusa, in mac righ rob' ferr einech & eghnom do bí do Connachtaibh & Domnall, a derbrathair, do marbadh in la ar namarach lesin fer cetna. Diarmaith mac Simoin na Tragha, do marbadh in la do marbadh Aedh mac Maghnusa Ui Concobuir, lesin clainn cetna a n-dighail a n-athar.
Cath don Iarla d'on dara leth & d'Edubard co n-a fhedain don leth aile, gur'maidmedh ar in Iarla & ar Gallaibh archena. Ocus do gabadh ann Uilliam Búrc & da mac Mic in Mhilidh.
Mathgamain Mag Raghnaill, taisech Muinnteri h-Eoluis, do marbadh le Maelruanaigh Mac n-Diarmata, rí Muighe Luirg & O Mailmhiadhaigh, taisech Muinnteri Cearballan & moran do Muinntir Eoluis araen riu. Conchobur Ruadh mac Aedha Breifnígh, do marbadh ann.
Maelruanaigh Mac Diarmata & Gilleberd Mac Goisdelbh do thecht i Magh Luirg & creacha do denum doibh. Ocus rucadur ben Diarmata Gaill leo & do airgedar uile muinntir Diarmata Gaill.
Taíníc Aedh O Domnaill fa chaislen Sligidh & do cuas fair leis.
Ruaidri mac Domnaill Ui Concobuir, do marbadh le Derborgaill, ingen Magnusa Ui Choncobuir, ar cennaidhecht do ceithirn gallóglach.
p.426
Kal. Ian. u. f., l. iiii. Anno Domini M. ccc.x.iii.1316
Sluagh mor do tinol le Feidhlimidh O Concobuir & le Mac Fheorais & le Gallaibh Iarthair Connacht. Techt doib co tochur Mona Coinnedha. Ruaidhri h-Ua Concobuir do dhul 'n-a n-aghaidh & cumusc doibh ar a ceile. Ruaidhri h-Ua Concobuir, ri Connacht, do marbadh ann & Diarmait Gall Mac Diarmata, rí Muighi Luirg & Cormac Mac Ceithernaigh, ri Ciaraidhe & galloglacha uaisli & daine imda aili. Righe in Coicid do gabail d'Fheidhlimidh aris. Ocus sluagh mor leis d'innsaighidh Atha Lethain & in baile do losgadh leis. Ocus Sleimne d'Eisetra, tigherna in baile, do marbadh leo & in Goganach, in t-aen Barun ba saire dobi a n-Erinn, do marbadh leo & Goill imda aili. Ocus edala mora d'fhaghbail doibh. A nós & a n-alladh do dhul fa Erinn, gur'ghiallsat moran doibh.
Sluaighedh mor do comoradh le Feidhlimidh {MS folio/column 68ra}mar aen re maithibh an coicidh &
Donnchadh O Briain, ri
Muman & O Mael Shechlainn, ri
Midhe & Ualgharc
O Ruairc, rí Breifne
(Ualgharc O Ruairc do
ghabail righi in isto anno.) & O Ferghail, ri Muinnteri h-Angaile &
Tadhg O
Cellaigh, ri O Maine &
Maghnus mac Domhnaill h-Ui Concobuir,
tanusti Connacht & Art O h-Eaghra, ri
Luighne & Brian O Dubdha, rí O Fiachrach. A n-dul sin uile co
h-Ath na Righ. Goill Iarthair
Connacht uile do thinol 'n-a n-aighidh: idon, Uilliam
Burc & in Barun Mac
Feorais, tigherna Atha na Righ
& Goill Leithi
p.428Cuinn uile d'urmhor. Cath do comorad leo & maidm do thabairt ar Gaidhelaibh ann. Feidhlimidh O Concobuir (mac Aeda mic Eoghain), rí Connacht, do marbadh ann: in t-aen duine is mo re raibhe aire fer n-Erenn uile & rob' fer einech & eghnum. Tadhg h-Ua Ceallaigh, rí O Maine, do marbadh ann & ochtar ar fichit d'ar'dhual righi do Clainn Cellaigh do marbadh ann. Art O h-Eaghra, ri Luighne, do marbadh ann. Acht aen ní, nír'marbadh 'sin aimsir si i n-Erinn in coimlín do marbadh ann do macaibh righ & taisech & do dainibh ímdha aili osin amach.Ruaidhri mac Donnchadha mic Eogain h-Ui Concobuir, do righadh do Connachtaibh.
Sluagh le h-Uilliam Burc i Sil Muiredhaigh. O Concobuir & Connachta do dhenum sitha, acht Mac Diarmata. Techt do Mac Uilliam i Magh Luirg. Crecha mora do thabairt leó o Ath in Chip & o Uachtar Thire & in tir uile do loscadh & do mhilliudh doibh. Imtecht doibh astir amach iar sin. In Ruaidhri cetna do athrighadh le Mac Diarmata iar sin.
Derborgaill ingen Maghnusa h-Ui Concobuir, d'eg.
Kal. Ian. uii. f., l. x.u., Anno Domini M.ccc.x.iiii.1317
Toirrdelbach mac Aedha mic Eoghain, do righadh le Connachta.
Roibeat a Briuis, ri Alban, do thecht a n-Erinn maille re galloglachaibh imdhaibh i furtacht Edubaird, a brathar fein, do dhichur Gall a h-Erinn.
Mailir d'Eisetra, tigherna Atha Lethain, do marbadh le
p.430Cathal mac Domnaill h-Ui Concobuir, ar bord Droma Cliabh & Domnall mac Taidhg mic Domnaill Irrais, do marbadh ann & ceithri fir déc aili.
Caislen Atha Cliath in Choraind do brisiudh.
Donnchadh h-Ua {MS folio/column 68rb}Briain, ri Muman, occissus est.
Conchobhur Buidhe Mag Tighernan, taisech Tellaigh Dunchadha, occisus est immaidm Cille Móire & Mathgamain Mag Tighernan & in Gilla Ruadh, mac in aircinnigh & moran aile d'a ciniudh & Nícol Mac in Mhaighistir & moran d'a aicme.
Maidm Cille Moire ar mac Ruaidhri n-Galloglach & ar feraibh Breifne & ar Mhuinntir Peodacan, du inar'thuit moran do dhainibh.
Mael Isu Ruadh Mac Aedhugan d'eg.
Raghnall Mag Raghnaill do ghabhail & Seffraigh Mhag Raghnaill, taisech do denum dhe.
Gorta mor isin bliadhain si.
Kal. Ian. i. f., l. xx.ui. Anno Domini M.ccc.x.u.1318
Maidm i n-Elibh ar Gallaibh leis O Cerbhaill, dú ar'marbadh Adam Maireis & Goill imda eile.
Sluagh mor do tinol le Maelruanaig Mac n-Diarmata & is iat so: idon, Toirrdelbach O Concobuir, ri Connacht & Concobur O Ceallaigh, ri O Maine & Ualgharc O Ruairc, rí Breifne & Tomaltach Mac Donnchaidh, tigherna Thire h-Oilella, d'innsaighidh Cathail mic Domhnaill, co Fásadh Coille. Ocus targad Cathal comhadha mora do Mac Diarmata do cinn gan teacht chuigi don toisc sin.
p.432Ocus nír'gabadh uadha, gur'innsaighedur na sochraidheadha sin co lar a longpuirt & nír'time & nir'theichedh do Cathal im in toisc sin. Innsaighis Cathal asna tighibh amach & cumuscit ar a cheile. Acht en ní, marbthar Conchobhur O Ceallaigh, ri O Maine & Brian mac Toirrdhelbaigh Ui Conchobhuir, adhbur righ Connacht & daine imdha aili, eter mharbhadh & leathadh. Cathal cetna d'innsaighidh Connacht & do h-athrighadh Toirrdelbach O Concobhuir. Ocus do ghabh Cathal righe Connacht & do roine crecha mora ar Mac n-Diarmata.
Seán mac Domnaill h-Ui Neill, do marbadh le h-Aedh O n-Domnaill.
Ricard a Clara do marbadh.
Edubhard a Briuis, fear millti Erenn co coitcenn, eter Ghallaibh & Ghaidhelaibh, do marbadh le Gallaibh Erenn tre nert cathaighthi ag Dun Dealgan. Ocus do marbadh 'n-a fhocair Mac Ruaidhri, ri Innsi Gall & Mac Domnaill, ri Aerther Ghaidhel, mar aen re h-ár na n-Albanach uime. Ocus ni dernadh o thus domain gnim budh ferr d'Eirinncaibh ina'n gnimh sin. Uair tainic gorta & dith daine re a linn a n-Erinn uile {MS folio/column 68va}co coitchenn re h-eadh tri m-bliadhan co leth & do ithdis na daine a cheile gan amurus ar fut Erenn.
Seffraigh h-Ua Fergail, taisech na h-Anghaile, quieuit in Christo .
Snechta mhor isin bliadhain sin.
Seann O Ferghail do marbadh d'aen urchur soighde.
p.434
Kal. Ian. ii. f., l. uii., Anno Domini M.ccc.x.ui.1319
Enri Mac in Crosain, espuc Ratha Both, in Christo quieuit. Tomas mac Carmaic h-Ui Domnaill, abb Essa Ruaidh, do thoghadh cum espucoide Ratha Both.
Espuc Doire in Christo quieuit.
Espuc Clochair in Christo quieuit.
Espuc Cluana Ferta Brenaínn quieuit in Christo.
Aine ingen Mic Diarmata, ben Mic ConShnama, quieuit in Christo.
Tomaltach O Mael Brenainn & Echmarcach Mac Branain, taisech Corco Achlann, do marbadh a cheile.
O Banan, espuc Oirgiall, d'eg.
Brian mac Domnaill h-Ui Neill, do marbadh le Clainn Aedha Buidhe.
Kal. Ian. iii. f., l. x.uiii., Anno Domini M.ccc.x.uii.1320
Coínne mór eter Cathal O
Conchobuir & Maelruanaigh Mac
Diarmata: sith do dhenum doibh & tainic Mac
Diarmata astir iar sin. Feall do dhenum do'n
Cathal cetna ar Mac n-Diarmata i
Mullach Dorabruch & a gabhail ann & Graine ingen Mic Maghnusa, a ben, do gabail 'sin
lo cetna i port Calad na Cairgi.
Ocus do lomairged in tire uile. Ocus fos do gahadh Mael Isu
Donn Mac Aedhagan & a mac &
Tomaltach
p.436Mac Donnchaidh, tigerna Tire h-Oilella & fuaradur moran d'ulc.
Mor ingen Ui Baighill, ben h-Ui Fergail, d'ec.
Mathgamhain, tanusti O Briain, quieuit in Christo.
Kal. Ian. u. f., l. xx.ix., Anno Domini M.ccc.x.uiii.1321
Graine ingen Mic Maghnusa, banrighan Muighi Luirg, ben Maelruanaigh Mic Diarmata, d'eg.
Ruaidhri mac Donnchadha, ri Connacht, do marbadh le Cathal mac Aedha h-Ui Concobuir.
Carracc Locha Cé do leagadh le Cathal O Conchobuir.
Maghnus O h-Anluaín do dhalladh la Níall O n-Anluain.
Niall O h-Anluain, ri Oirr{MS folio/column 68vb}ther, do marbadh do Ghallaibh Duin Dealgan í mebhail.
Maidm mor do thabairt do Andriú Mac Fheorais & do Gallaibh na Midhe ar macaibh righ O Failghi.
Bodith mor ar fut Erenn uile co coitchenn.
Kal. Ian. ui. f., l. x., Anno Domini M.ccc.x.ix.1322
Cogadh mór eter rí Saxan & a Iarladha.
Matha O h-Eothaigh, espuc Ard Achadh, quieuit in Christo.
Murchadh O Ferghail, thaisech na h-Anghaile, do marbadh le Seoan O Ferghail, le mac a derbrathar. Muircertach h-Ua Ferghail do marbadh le a brathair fein fos 'sin lo cetna.
Donnchadh mac Donnchadha Mic Diarmata, quieuit in Christo.
Gillibert O Ceallaigh, ri O Maine, d'eg (i Noin Auguist).
Enri Mac Gilli Fhinnein,
p.438taisech Muínnteri Peodachan, do marhadh do clainn Amlaim Meg Uidhir.
Barun Mac Feorais d'eg.
Uilliam Liath, mac Uilliam Móir, do ecc.


text:
Ball-eisimpleir de
lorem ipsum
na Beurla ann an duilleag-lìn
Tha
Lorem ipsum 'na theacsa a chleachdar mar ghlèidheadair-àite gus diofar rudan a shealltainn mar cho-dhealbhachd duilleige, stoidhle nan cruthan-clò agus rudan mar sin gun aire a tharraing dhan teacsa fhèin.
Bithear a' cleachdadh pìos de theacsa faoin Laideann sa Bheurla a tha stèidhichte air òraid le
Cicero ach a chaidh na faclan ann atharrachadh airson 's nach dèan iad ciall tuilleadh.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.
Ann an coimpiutaireachd Ghàidhlig, bithear a' cleachdadh a' chiad earrann de
Scéla Mucce Meic Dathó mar ghlèidheadair-àite:
Boí rí amrae for Laignib, Mac Dathó a ainm. Boí cú occo. Im•dīched in cú Laigniu huili. Ailbe ainm in chon, ocus ba lán hÉriu dia airdircus in chon. Do•eth ō Ailill ocus ō Meidb do chungid in chon. Immalle dano tāncatar ocus techta Ulad ocus Conchobair do chungid in chon chētna. Ro•ferad fāilte friu huili, ocus ructha cuci-sium isin mbruidin. Is í sin in chōiced bruden ro•boí in hÉrinn isind aimsir sin, ocus bruden Da-Derg i crích Cūalann ocus bruden Forgaill Manaich ocus bruden Mec Da-Rēo i mBrēfni ocus bruden Da-Choca i n-īarthur Midi. Secht ndoruis isin bruidin ocus sechtsligeda trethe ocus secht tellaige indi ocus secht cori. Dam ocus tinne in cach coiri. In fer no•théged iarsint ṡligi do•bered in n- aēl isin coiri, ocus a•taibred din chētgabāil, iss ed no•ithed. Mani•tucad immurgu ní din chéttadall ni•bered a n-aill. Ructha trá na techta ina imdai cuci- sium do airiuc thuile dōib rīasíu do•berthae a mbiad dōib. Ro•rāidset a n-athesca. Do chungid in chon do•dechammar-ni ol techta Connacht .i. ó Ailill ocus ó Meidb; ocus do•bértar tri fichit cét lilgach hi cétóir ocus carpat ocus da ech bas dech la Connachta, ocus a chommaín cinn bliadna cenmothā sin. Dia chungid dano do dechammar-ni ó Chonchobur ol techta Ulad; ocus ni messa Conchobar do charait ocus dano do thabairt sét ocus indile, ocus a chomméit cétna a tūaith, ocus biaid degcaratrad de. Ro•lá didiu i socht innī Mac Dathó; co•rrabe tri thráth cen dig cen biad, acht co immorchor ón taíb co araile. Is and dixit a ben: Is fota in troscud i•taí. Atá biad lat cenco•n-essara. Cid no•taí? Nicos•n-ārlastar. Is and dixit in ben: Tucad turbaid chotulta do Mac Dathó co-a thech, boíthi nī no•chomairled cenco-labradar fri nech. As•soí, do•soī ūaim do fraig in ferg fēne co londgail; a ben trebar, dos•beir mod bith dia cēiliu cen chotlud. In fer: As•bert Cremthann Nia Nāir: ni•tardda do rúin do mnāib rūn mnā ní maith con•celar, maīn ar mug ni•aithenar. In ben: Cid fri mnaī at•bertha-so manid•epled ní airi, ní na•tét do menma-so, tēti menma neich aili. In fer: Cú Mes-Roīda meic Dathó, ba olc lathe etha dó; do•foeth mór fer find fria rath, bid lïa turim a chath. Manip do Chonchobor berthair, is derb bid mogda in gním, nicon•ḟaicēbat a ṡlūaig bas mó do būaib na do thír. Mad do Ailill éra silis Fālmag darsin túaith, dodon•béra mac Māgach, atan•ebla i luim lúaith. In ben: Tāthut airle lim-sa fris ní olc fri īarmairt n-indi, tabair dōib-sium dib līnaib, cumma cīa•thōetsat imbi. In fer: In chomairle at•biri-siu, is í ním•déni cutal. Ailbe, do•roḟoīd Dīa, nicon•fes cīa ō•tucad.


text:
Tibirita
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia, a th’ann Tibirita. Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Almeidas, aig 121 km bho Bogotá. Tha àireamh-sluaigh dhe 2,888[2] aige. Tha e suidhichte air an ear-thuatha na roinne, aig 1,980m os cionn ìre na mhara. Tha teodhachd mheadhanach dhe 18 celsius air feadh a' bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1593.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 3,018 nan tàmh anns a' bhaile, tha 2,513 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireamh-sluaigh traidiseanta a th’ann an Tibitita fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Tibirita. ' S urrainn dhan 85.6% dhe na daoine ann an Tibirita leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 6.6% dhe na dachannan.[5]
Turasachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Obair-ciùird: Obair-chreadha agus clò ann an clòimh agus snàthainnean fique.
- Taigh a’ Chultair: far a bheil an dealbh-ball "Los Promeseros".
- Eas uisge La Toloca
- Uisgeachan Las Termales
- Seallaidhean brèagha air beinn ris an canar Cerro del Volador
- Ceàrnag ann am meadhan a’ bhaile: Con piso en lajas naturales.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Titibita. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rufino Cuervo y Barreto: Ceann-suidhe na dùthcha
Monseñor Agustín Gutiérrez Jiménez: Sagart
José Antonio Castañeda Morales
Carlos Reyes: Dealbhadair
Luis Alfredo Rojas: Dealbhadair


text:
Nad Aislingean
‘S e còmhlan-ciùil teacno/hip-hop a Neiptiùn a th’ ann an Nad Aislingean.
Anna Ròc: Is ise an seinneadair anns a' chòmhlan. Rugadh agus thogadh i ann an Neiptùin ach tha i a' fuireach anns an Eilean Sgitheanach a-nis.
Illiqp't: An ceann Illbientological Research Laboratories ann an San Francisco, thachair e ri Anna nuair a bha i air turas dìomhair agus i a' sireadh nam builean troma airson toirt air ais dhan phlanaid aice.
J-Roc: Cuideachd a' fuireach ann an San Francisco agus e na eòlaiche ann an Rannsachadh Illbientological. Bidh e fhèin agus Illiqp't a' togail nam builean.
Tim Ceartas: Leth duine, leth inneal, rinn Anna ann an sead a h-athair e nuair a bha i òg agus i ag iarraidh càraid. Nis, bidh Tim a sgrìobhadh nan òran agus a' leigeil an t-srutha chruaidh.
Is iad a' chiad chòmhlan a-riamh a mheasg teacno agus rap ri chèile ann an òrain ùra Gàidhlig.
Clàraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2005: Ceòl Gàidhlig mar Sgian nad Amhaich (Lasair san Adhar, òran air clàr-cruinneachaidh le Oi Polloi, Mill a h-Uile Rud agus Atomgevitter)
- 2006: Gàidhlig na Lasair (Lasair san Adhar agus Pòg a-rithist Mi, dà òran air CD-cruinneachaidh le Oi Polloi, Mill a h-Uile Rud, Atomgevitter agus The Thing Upstairs)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Làrach-lìn Myspace Nad Aislingean
Gàidhlig na Lasair: Clàr ceòl ùr aiste anns an Scotsman.


text:
Coimisean Napier
'S e coimisean den riaghaltas a bh' ann Coimisean Napier ann an 1883. Chaidh a chruthachadh fo stiùireadh an Uasail Napier gus sgrùdadh air suidheachadh nan croitearan agus coitearan air a' Ghàidhealtachd.
Ro-eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha suidheachadh na Gàidhealtachd aig deireadh an 19mh linn glè dhuilich. Bha mòran de chroitearan ann am bochdainn, bha na mìltean air fàgail thairis air a’ chuan agus bha daoine fhathast air am fuadachadh a-mach às na bailtean aca gus tuathanasan chaorach a chruthachadh nan àite agus a chur air croitearan a dhol a dh’iasgachd. Bha màl a’ dìreadh fhad ’s a bha meudachd an fhearainn a’ cromadh. Bha na daoine gu tùr eisimealach air na h-uachdarain agus cha robh cothrom aca am beatha fhèin a stiùireadh. Cha robh tèarainteachd sam bith aca air an fhearann. Aig an aon àm ann an Èirinn thòisich croitearan air a bhith soirbheachail an aghaidh uachdaran le sgur màl a phàigheadh. Leis a’ bheachd Èireannach chuir croitearan ann an Cille Mhoire san Eilean Sgitheanach romhpa sgur am màl a phàigheadh agus mu dheireadh thall, às dèidh strì fhuair iad màl 25% na b’ ìsle ann an 1881. [1]
Ùpraid nan Croitearan[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair an ùpraid as ainmeile, Blàr a' Chumhaing, anns a’ Bhràighe ann an 1882. Bha croitearan anns a’ Bhràighe air eisimpleir Cille Mhoire, anns an Eilean Sgitheanach, a leantainn agus dhiùlt iad màl a phàigheadh. Ann an 1883 chaite na b’ fhaide agus dh’iarr croitearan Gleann Dàil an talamh air ais a chaidh a thoirt air falbh bhuapa anns na bliadhnaichean ron sin. Ged a chaidh cuid dhaoine dhan phrìosan, cha robh neart gu leòr aig a’ phoileas fìor stad a chur air Ùpraid nan Croitearan. Cha b’ e an fheadhainn seo a-mhàin a thòisich strì air a’ Ghàidhealtachd gus an còirichean a bhuannachadh, agus leis an aimhreit a’ fàs, bha èiginn air an riaghaltas rannsachadh air na trioblaidean, cuideachd air sgàth ùidh phoblach anns na tachartasan agus air sgàth na thachair ann an Èirinn. [2]
An Coimisean[deasaich | deasaich an tùs]
Le sin chaidh coimisean a chur an cèill leis an riaghaltas gus sgrùdadh air suidheachadh eaconomaigeach agus sòisealta nan croitearan agus coitearan air a’ Ghàidhealtachd aig deireadh na 19mh linn. ’S e An t-Uasal Napier ceann a’ choimisean agus Calum MacNèill an Rùnaire. Chaidh iad timcheall air a’ Ghàidhealtachd bhon Chèitean 1883 agus dh’èist iad ri 775 duine (a’ mhòr-chuid anns a’ Ghàidhlig) ann an 61 àite. Chaidh a h-uile rud a sgrìobhadh sìos gu mionaideach agus eadar-theangachadh. Chaidh fhoillseachadh ann an 1884 anns a’ Bheurla. [3] ’S e obair fîor chudromach a rinn Coimisean Napier airson na Gàidhealtachd. B’ e sin a’ chiad turas a bha ùidh phoblach anns a’ Ghàidhealtachd agus ann an suidheachadh nan daoine, agus a’ chiad turas a chaidh oidhirp a dhèanamh faighinn a-mach mu dheidhinn seo. ’S e fianais cudromach a th’ anns na h-agallamhan, chan ann dìreach air sgàth ’s gun deach an dèanamh le mòran daoine air feadh na Gàidhealtachd ach gu h-àraidh air sgàth ’s gu bheil iad cho mionaideach agus air an innse leis na croitearan fhèin. Bha an coimisean ag iarraidh gum faigh gach duine ann an Alba cothrom an aithisg a leughadh agus gum biodh leth-bhreac de na leabhraichean anns gach leabharlann. [3]
Toraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Às dèidh an sgrùdaidh rinneadh planaichean leasachaidh gus beatha nan croitearan a dhèanamh nas fheàrr. Chuir iad cuideam àraid air ceist an fhearainn. An toiseach, ann an 1885 fhuair croitearan cead pàirt a ghabhail ann an taghadh poilitigeach. Mar sin dh’fhàs ùidh phoilitigeach aig na Gàidheil agus neart cùisean atharrachadh anns an sgìre. Chaidh Achd na Croitearachd (1886) a dhèanamh ann an 1886 agus airson a’ chiad turas fhuair croitearan còirean air an talamh. Mu dheireadh thall, fhuair iad tèarainteachd air an fhearann air an robh iad a’ fuireach agus an còir ga chur air adhart gu ball an teaghlaich. Fhuair iad dìoladh airson leasachaidhean a rinn iad air a’ chroit nuair a dh’fhàgadh iad. Thòisich Coimisean nan Croitearan, cuairt an fhearainn, gus màl a chumail reusanta. [3]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Hunter, James 1976. The Making of the Crofting Community. Dùn Èideann, John MacDonald. ISBN 0859765377 Duilleag 133
- ↑ Hunter, James 1976. The Making of the Crofting Community. Dùn Èideann, John MacDonald. Duilleag 143
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Cameron, A.D. 1986. Go Listen to the Crofters: The Napier Commission and Crofting a Century ago. Steòrnabhagh, Acair. ISBN 0861520637 Duilleag 123, 125
- Her Majesty’s Commissioners of Inquiry 1884. Evidence taken by Her Majesty’s Commissioners of Inquiry into the Condition of Crofters and Cottars in the Highlands and Islands of Scotland. 1884. Edinburgh: Nèill & Company


text:
Sabhal Mòr Ostaig
Colaashtey ry hoi ynsaghey Gaelg ny h-Albey t'ayns Sabhal Mòr Ostaig, ta ny hoie mysh 3 km my hwoaie veih Armadail 'sy lieh-innys Slèite 'syn Ellan Skianagh ayns sheear-hwoaie ny h-Albey. Cooid jeh Ollooscoill y Ghaeltaght as ny h-Ellanyn (OGE) t'ayns Sabhal Mòr Ostaig as ta rheynn elley jeh ayns Eeley enmyssit Ionad Chaluim Chille Ìle.
She liorish yn 'er-dellal ynnydagh yn Reejerey Iain Noble dy row yn colaaish shoh er ny chur er bun sy vlein 1973.[1] 'Sy chied vlein va coorse er-lheh ry hoi dellal as y Ghaeltaght er ny hebbal, as she shiaght studeyryn ren frastyl er y choorse shen ec y toshiaght.
She yn bard ard-ghooagh Somhairle MacGill-Eain va ny oltey y voayrd ec y toshiaght. She yn schoillaragh Fearchar MacGillfheinnein ass Ratharsair va ny chied stiureyder lane-emshyragh y cholaashtey veih'n vlein 1976. Veih'n vlein 2002 va keimyn BA er nyn jebbal 'sy cholaashtey myr cooid jeh Undinys-ny-Milley-Bleeaney yn OGE.
Ynnyd ry hoi Leaghtyn bleeinoil Shabhal Mòr Ostaig yn colaashtey as hig studeyryn Ghaelg ny h-Albey dys shen veih dy chooilley voayl 'sy theihll. Veih'n vlein 2010 magh ta mysh keead studeyr lane-emshyragh bunnys frastyl er y cholaashtey as mysh hoght-feed studeyr gynsaghey ass yn 'oddeeaght as mysh nuy keead studeyr frastyl er ny giare-choorseyn souree ta bentyn rish y çhengey as rish y chultoor.
"Soalt Mooar Ostaig" bun as bree yn ennym "Sabhal Mòr Ostaig".
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Fàilte gu Sabhal Mòr Ostaig (Gaelg ny h-Albey). Feddynit er 24 Mean Souree, 2009.
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Ynnyd-eggey oikoil y Cholaashtey (Baarle)
- Ynnyd-eggey oikoil y Cholaashtey (Gaelg ny h-Albey)


text:
Leipzig
'S e Leipzig (Sorbais Uarach: Lipsk) am baile as motha ann an Sagsainn, anns an earra-dheas na Gearmailt. Ann an 2009 bha 518.862 duine a' fuireach an seo.[1]
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am baile suidhichte anns an Leipziger Tieflandsbucht, àite gu math rèidh, ann an iar-thuath Shagsainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 20′ 25.2″ Tuath agus 12° 22′ 29.1″ Ear.
Tha an abhainn Weiße Elster a' ruith tron bhaile. 'S e am Monarchenhügel (159 m) agus am Fockeberg (153 m) na h-àitichean as àirde anns a' bhaile fhèin, tha a' bheinn Galgenberg (163 m) faisg air a‘ bhaile.
Timcheall air Leipzig tha bailtean mòra eile ann, tha Halle (Saale) mu 30 cilemeatair air falbh san iar-thuath, anns an àirde a deas tha Chemnitz a tha mu 80 cileameatair air falbh agus Gera aig astar 60 cilemeatair. Tha Dresden mu 100 cileameatair san earra-dheas, Erfurt timcheall air 100 cilemeatair san iar-dheas agus Magdeburg mu 100 cilemeatair san iar-thuath.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 900 ri taobh an abhainn Parthe mar tuineachadh Slàbhach. Tha a' chiad tùs sgrìobhte a' nochdadh ann an 1015, far an robh Thietmar von Merseburg a' toirt fiosrachadh seachad mu "urbs Libzi" (Baile nan Teilean). Dh' atharraich an t-ainm seo tro na linntean gu Liptzick (1220), Leiptzgk (1402) agus ann an 1507 gu Leipzig.
Bhon 12na linn a-mach 's e teas-meadhan malairt cudromach a tha ann an Leipzig. Chaidh an Leipziger Messe (Fèill Leipzig) a chur air bhonn ann an 1190 agus mar sin 's e aon dhe na h-àiteachan-fèille as aosta anns an t-saoghal air fad. Air sgàth 's nach robh na seann toglaichean dhen fhèill mòr gu leòr, chaidh àros ùr a thogail ann an 1996. Chaidh na seann tallaichean ath-nuadhachadh cuideachd, tha bùthan ann a-nis. An-diugh tha fèillean diofraichte a' tachairt aig àmanan eadar-dhealaichte tron bhliadhna, m.e.: fèill ris an canar Auto Mobil International no an Games Convention Online. Tha fèillean eile a' sealltainn nan rudan ùra a tha ceangailte le taighean, gàirnealachd agus còcaireachd.
Ann an eachdraidh a' bhaile chithear gu bheil ceangal làidir eadar Leipzig agus clò-bhualadh is malairt leabhraichean. Anns an 17mh linn chaidh an "Leipziger Buchmesse" a stèidheachadh, 's e fèill leabhraichean a tha ann.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an dàrna oilthigh as sine anns a' Ghearmailt a tha ann an Oilthigh Leipzig. Chaidh a stèidheachadh ann an 1409. Mar a b' abhaist aig an àm ud, b' e eòlas-lagha, eòlas-leighis, eòlas-diadhachd agus feallsanachd na cuspairean a bha ann.
Bhon bhliadhna 1927 bha Werner Heisenberg ag obair mar ollamh ann an Oilthigh Leipzig. Bhuannaich e Duais Nobel ann an 1932.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran daoine ainmeil à Leipzig. Rugadh Richard Wagner an seo ann an 1813, neach-ciùil a tha cliùiteach airson nan oparan aige. Rugadh Karl Liebknecht ann an Leipzig ann an 1871.
Chuir Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn Bartholdy agus Friedrich Nietzsche pàirt dhen bheatha aca seachad ann an Leipzig.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.statistik.sachsen.de
- ↑ Stadt Frankfurt am Main
- ↑ Stadt Hannover
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
- ↑ Ville de Lyon
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Leipzig-Lexikon – Tuilleadh fiosrachaidh mu Leipzig (Gearmailtis)
- Dealbhan eachdraidheil mu Leipzig (Gearmailtis)
- Duilleag oifigeil baile Leipzig (Beurla)