text:
The Two Towers (leabhar)
'Se The Two Towers (Gàidhlig: An Dà Thùr) an darna leabhar san t-sreath Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien. 'S e seo an leabhar an dèidh Fellowship of the Ring agus ro Return of the King.
Susbaint
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chruthaich Tolkien an t-ainm fo spàirn an là inbhidh agus chuir an cèill nas fhadalaiche mì-bhuidheachas leis. Ann an litrichean agus aon dealbh smaoinich e iomadaidh buidhnean nan turaidean, gabhail a-staigh Minas Tirith agus an Barad-dûr, agus eadhon a' chomasachd de fàgail an cuspair dà-sheaghach. Ge-tà, shocraich e ri ùine air Orthanc agus Minas Morgul agus sgrìobh fios dham bhrìgh seo a nochdaidh aig an deireadh na codach as motha nan leabhraichean den Comann na Fàinne. Rinn e cuideachd dealbh deireannach dham bhrat nochdadh na turaidean seo, ach shocraich an foillsichear cha 'chleachadh air chor a shàbhail airgead air na cosgais-cinneasachaidh.
Gu fuasgail, b' urrainn do càraid sam bith bho buidheann de còig turaid 'n t-ainm fhreagairt: Cirith Ungol, Orthanc, Minas Tirith, Barad-dur, agus Minas Morgul.
Toglach[deasaich | deasaich an tùs]
Do bhrìgh bha An Dà Thùr breithnichte ris a' chuid mheadhanach na h-oibre nas fhaide, tha a toglach air leth bhon toglach sin na h-ur-sgeulachd gnàthaiche. Tòisichidh 's crìochaichidh e gu grad, gun dèanamh eòlach air na caractaran, mìneachaidhean de prìomh-mìrean an ghnìomhaidh no deireadh sàsachail. Tha ciad roinn leanntainn na slighean sgapte de iomadaidh charactaran cudthromach às An Comann na Fàinne, ach cha dh'innis càil de a phrìomh-charactar, air an cuiridh a dàn earbsa mhòr ann an, toirt comas dhan leughadair a phàirteachadh 'san fheitheamh agus mì-chinnte nam caractar fhèin. Tha 'n aithris na darna codach tilleadh dhan tòrachd a' ghaisgich a mhilleadh 'n t-olc a bheil a' bagradh 'n saoghal. Fad innisidh a' chiad chuid timcheall blàr mòr, tha na mòran nan spàirn sa' dharna chuid 'san leth a-staigh.
Clàr-innse[deasaich | deasaich an tùs]
Book III: The Treason of Isengard[deasaich | deasaich an tùs]
Theich Hàbadan Merry agus Pippin às na Orcan a ghlac iad agus coinnich ri famhairean craobhaile àitheanta ri Entan. Cumaidh na neach-dìona sin na coille dhaibh fhèin mar as trice, ach tha iad air ghluasad a chur an aghaidh an bagradh air thoirt seachad air na craobhan leis an draoidh Saruman.
Coinnichidh Aragorn, Gimli an Dwarf agus Legolas an Sìthiche, rannsachadh Merry agus Pippin, an caraid draoidh, Gandalf, a chreid iad a bhàsaich 's na tochailtean Mhoria. Their e dhaibh de a thuiteam a-steach dham ghlòm, a bhlàr dham bhàs leis a' Bhalrog agus ath-dhùsgadh. Marcaichidh na ceathrar dhan dh'Edoras a thoirt a chreidsinn do Rìgh Théoden a bheil a mhuinntir an cunnart. Siubhailidh iad dhan daingneach dìonadach, Doimhne na Failme, far cuiridh iad an aghaidh na h-Orcan agus Daoine air chur le Saruman, mus a' dol dhan daingneach Sharuman 'san Isengard.
An-siud, ath-aonaichidh iad le Merry 's Pippin agus lorgaidh Orthanc cuaitichte le Entan. An dèidh do toirt cothrom ri Saruman a ghabhail aithreachas, tilgidh Gandalf a-mach an t-eagair nan Draoidh. Thilg Gríma Wormtongue rudeigin à uinneag aig Gandalf agus na daoine leis. Bidh e air lorgadh 'mach a bhith aon den palantíri. Murrach a chur an aghaidh ioghnadh, seallaidh Pippin a-steach dha agus bidh coinneachadh le Sauron aige. Gabhaidh Gandalf an Pippin eagalach 's boilisgeach dham Mhinas Tirith a dheasachadh air a' chogadh dlùthachadh.
Book IV: The Journey to Mordor[deasaich | deasaich an tùs]
Lorg Frodo agus Sam Gollum gan leantainn cho bha iad a' feuchainn a ruidheachd A' Bheinn Dàin a mhilleadh 'n An Aon Fàinne. Tha Gollum a' cur dòchas air gabhail an Fàinne air ais. Tha Sam ga fhuathachadh 's mhì-earbsadh, ach tha Frodo a' cur truas air. Gheall Gollum gan leantainn ri inntreadh rùnach dhan Mhordor agus fad ùine 'nochdadh 'bhtih 'na charaid fìor. Ri ùine, ge tà, leanaidh e a-steach dham fhaiche Shìolob, bèist mhòr mar dàmhan-allaidh, a sàraichidh a lotadh puineanta air Frodo, ach cuiridh Sam ruaig oirre, ga lotach mus biadhaichidh i. Buailte le bròn, fo gheilt a bheil Frodo marbh, sònraichidh Sam a chrìochnaichidh 'n Tòrachd fhèin, gabhail an Fàinne. Ach nuair chì e Orcan gabhail an corp Fhrodo, leanaidh e iad agus ionnsaichidh nach eil Frodo marbh ach às aithne 'gus a-nis am ciomach. Feargach aca, leanaidh Sam iad do am caisteal.
Freagarrachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Bha roinn nan cùisean de Na Dà Turaid air dhealbhadh 'san fhilm An Tighearna nam Fàinnean 1978 le Ralph Bakshi agus An Tighearna nam Fàinnean: Na Dà Turaid 2002 le Peadar Jackson. Dh'fhàg dà film na sgeulachdan co-shìnte an leabhair sa' bhàidh de cumadh eachdraidheach. Nochdaidh 'n ciad ceann-puist bhon leabhar gu fìor aig an deireadh An Tighearna nam Fàinnean: An Comann na Fàinne le Jackson. Nochdaidh cùisean nas fhadalaiche de Na Dà Turaid 'san An Tighearna nam Fàinnean: An Tilleadh an Rìgh le Jackson.


c: text/html

text:
An Càrn Gorm
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Càrn Gorm (Beurla: Cairn Gorm). 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 7′ 1.56″ Tuath agus 3° 38′ 32.28″ Iar.
Tha i 1,245 meatair (4,081 troigh) a dh'àirde.
Sa Bheurla, 's e "the Cairngorms" a tha air Am Monadh Ruadh air fad.
Tha aon slighe a' leantainn faisg air Coire Cas a tha gu math trang aig àm sgitheadh, tha an "Windy Ridge path", slighe eile a' dol air taobh tuath dhith. Cuideachd tha slighe ann seachad air Fiacaill a' Choire Chais.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 006 041

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Do leigis na h-idropisi and so, & atait da leiges uirre .i. leiges dilis & leiges coitcind. Is edh is leiges dilis di .i. moran datrugad spisraid & luibid is dilis cucae d'ordugad co coir cum a leigis. Is edh is leiges coitcind di .i. in fliuchaidecht uisgiamail do tairring & a tirmugad na diaigh. Et adeir Consin co ndentur an tairring sin o 4 moduibh. Mod dib le neithibh furailis an fual do tobairt, mar ata spicanardi & casia linea. Mod ele uisgiamlacht do tairring le h-allus, & le sgetrad & le clisterib, & doniter sin le h-agairc & le sugh gloriam: & doniter an fotrucadh & an t-allus do tairring le saile & le h-uisgi {folio 39a} saile , no le detach uisgi ara mbertar pairitair, & lubaitsi, & bran, & le h-uindiminntibh te amail ata arráton abatis & agripa .


text:
God Save the Queen
Is Laoidh Nàiseanta na Rìoghachd Aonaichte God Save the Queen.
Seo an teacsa anns a' Ghàidhlig:
Seo tionndadh eile air na faclan tùsail, a rinn Aonghas Dòmhnallach. Nochd na faclan iad seo anns an iris Chainèidianach "Mac-Talla", Iuchar 16, 1892. [1]
"DHIA GLEIDH 'BHANRIGH"
"Dhia glèidh ar Banrigh mhòr,
Beatha bhuan da'r Banrigh choir,
Dhia glèidh 'Bhanrigh.
Thoir buaidh dhi, 'us solas,
Son' agus ro ghlòrmhoir,
Fada chum riaghladh oirnn';
Dhia glèidh 'Bhanrigh;
A Thighearn ar Dia èirich,
Sgap a naimhdean eitich,
'Us leag iad sìos.
Cuir clì an droch riaghladh,
Tilg sìos an lùib dhiabhlaidh,
Ar dòchas oirre leag—
Dhia glèidh 'Bhanrigh:
Do thìodhlaig mhaith thoir dhi,
Dòirt oirre pailt gun dith,
Fad' riaghladh i;
Ar reachdan dìonadh i,
Toirt dhuinn aobhar, gun sgìos,
'Bhi seinn le 'r guth 's ar cridh'
Dhia glèidh 'Bhanrigh!"
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
-
-
Archives
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- February 2012
- January 2012
- December 2011
- November 2011
- October 2011
- September 2011
- August 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- March 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- November 2010
- October 2010
- September 2010
- August 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- March 2009
- February 2009
- January 2009
- December 2008
- November 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
- June 2007
- May 2007
- April 2007
- March 2007
- February 2007
- January 2007
- December 2006
- November 2006
- October 2006
- September 2006
- August 2006
- July 2006
- June 2006
- May 2006
- April 2006
- March 2006
- February 2006
- January 2006
- December 2005
- November 2005
- October 2005
- September 2005
- August 2005
- July 2005
- June 2005
- May 2005
- April 2005
- March 2005
- February 2005
- November 2004
- October 2004
- January 1970
- December 1969
-
Meta
Leasan a h-Ochd : An Gnìomhar “A BHITH”; an Tràth Teachdail Neo-eisimileach
Lesson 8 : The Verb "TO BE"; Future Independent Tense
Fosgail an leabhar-sgrìobhaidh agat gus an duilleag ùr. Sgrìobh seo a leanas (roinn 83). {Open your notebook to a new page. Write the following (section 83).}
83. An Gnìomhar "A BHITH"; an Tràth Teachdail Neo-eisimileach
bidh mi (pee mee) = I shall/will be
bidh thu = thou shalt be
bidh e/i = he/she shall/will be
bidh sinn = we shall/will be
bidh sibh = you shall/will be
bidh iad = they shall/will be
Leugh leasan gràmair a bha anns an roinnean 84 agus 85.
84.
The English auxiliaries "shall" and "will" when used to express future action are not translated into Gaelic; the Gaelic verb itself assumes a form suited to that meaning.
85.
The Past Tense may be termed the Narrative {Eachdrachail} and the Future the Philosophical {Feallasanachail} - the former describes what once happened and the latter describes what always happens.
Sgrìobh na faclan a leanas (roinn 86) agus cùm air mheomhair. {Write the following the words (section 86) and memorize.}
86.
Ainmearan Fireanta {Masculine Nouns)
am bàta (um bpah-teh) = the boat
an ciobair (un keepur) = the shepherd
an tuathanach (un tooanuch) = the farmer
na h-eich seo/ sin (na hayk sho/ sheen) => these/ those horses
Co-ghnìomhairean
air ball (ar paul) = immediately
a-nochd (a-nochk) = tonight
an earrar = the day after tomorrow/ the day after next
Buadhairean
dorcha (dtorucha) = dark
87. Sgrìobh na seantansan a leanas agus leugh iad a-mach anns a' Ghàidhlig. Cuir Beurla orra. {Write the following sentences and read them aloud in Gaelic. Translate them into English.}
1. Cha robh an tuathanach an-seo a-raoir.
2. Ach bidh e an-seo an-diugh.
3. Bidh na h-eich seo sgìth.
4. Bidh an ciobar an-sin.
5. Bidh am bàta an-seo air ball.
6. Bidh e dorcha air ball.
7. Cha robh na h-eich sin an-sin an-dè.
8. Bidh na gillean leisg.
9. Bidh mi a' dol dachaigh a-nis.
10. Bidh e a' dol do'n bhaile.
11. Bidh thu sgìth a-nis.
12. Bidh mi fuar an-diugh.
13. Bidh na h-eich seo òg.
14. Bidh e anns a' bhàta feasgar.
15. Bidh sinn a' dol do'n taigh a-màireach.
16. Bidh iad an-sin an-diugh.
88. Cuir Gàidhlig air na seantansan a leanas. Leugh na seantansan ùra a-mach.
1. The shepherd will be here immediately.
2. The farmer was here yesterday and he will be here today.
3. These horses will be tired.
4. They will be coming home late.
5. They will be there now.
6. We shall be coming to town in the evening.
7. You will be going to the town.
8. It will be dark immediately.
9. The boat was here last night and it will be coming today.
10. It will be here yet.
11. These horses will be going home now.
12. The boys will be lazy.
13. It will be cold to-day.
14. The farmer will be coming home immediately.
15. He is there now.
16. We will be going to the house tomorrow.
17. You will be going tonight.
Fosgail an leabhar-sgrìobhaidh agat gus an duilleag ùr. Sgrìobh seo a leanas (roinn 83). {Open your notebook to a new page. Write the following (section 83).}
83. An Gnìomhar "A BHITH"; an Tràth Teachdail Neo-eisimileach
bidh mi (pee mee) = I shall/will be
bidh thu = thou shalt be
bidh e/i = he/she shall/will be
bidh sinn = we shall/will be
bidh sibh = you shall/will be
bidh iad = they shall/will be
Leugh leasan gràmair a bha anns an roinnean 84 agus 85.
84.
The English auxiliaries "shall" and "will" when used to express future action are not translated into Gaelic; the Gaelic verb itself assumes a form suited to that meaning.
85.
The Past Tense may be termed the Narrative {Eachdrachail} and the Future the Philosophical {Feallasanachail} - the former describes what once happened and the latter describes what always happens.
Sgrìobh na faclan a leanas (roinn 86) agus cùm air mheomhair. {Write the following the words (section 86) and memorize.}
86.
Ainmearan Fireanta {Masculine Nouns)
am bàta (um bpah-teh) = the boat
an ciobair (un keepur) = the shepherd
an tuathanach (un tooanuch) = the farmer
na h-eich seo/ sin (na hayk sho/ sheen) => these/ those horses
Co-ghnìomhairean
air ball (ar paul) = immediately
a-nochd (a-nochk) = tonight
an earrar = the day after tomorrow/ the day after next
Buadhairean
dorcha (dtorucha) = dark
87. Sgrìobh na seantansan a leanas agus leugh iad a-mach anns a' Ghàidhlig. Cuir Beurla orra. {Write the following sentences and read them aloud in Gaelic. Translate them into English.}
1. Cha robh an tuathanach an-seo a-raoir.
2. Ach bidh e an-seo an-diugh.
3. Bidh na h-eich seo sgìth.
4. Bidh an ciobar an-sin.
5. Bidh am bàta an-seo air ball.
6. Bidh e dorcha air ball.
7. Cha robh na h-eich sin an-sin an-dè.
8. Bidh na gillean leisg.
9. Bidh mi a' dol dachaigh a-nis.
10. Bidh e a' dol do'n bhaile.
11. Bidh thu sgìth a-nis.
12. Bidh mi fuar an-diugh.
13. Bidh na h-eich seo òg.
14. Bidh e anns a' bhàta feasgar.
15. Bidh sinn a' dol do'n taigh a-màireach.
16. Bidh iad an-sin an-diugh.
88. Cuir Gàidhlig air na seantansan a leanas. Leugh na seantansan ùra a-mach.
1. The shepherd will be here immediately.
2. The farmer was here yesterday and he will be here today.
3. These horses will be tired.
4. They will be coming home late.
5. They will be there now.
6. We shall be coming to town in the evening.
7. You will be going to the town.
8. It will be dark immediately.
9. The boat was here last night and it will be coming today.
10. It will be here yet.
11. These horses will be going home now.
12. The boys will be lazy.
13. It will be cold to-day.
14. The farmer will be coming home immediately.
15. He is there now.
16. We will be going to the house tomorrow.
17. You will be going tonight.
Ath-Sgrùdadh dhen Gnìomhar “A BHITH”; an Tràth Cumhach – MA agus NAN/NAM agus MUR/MURA
Ath-Sgrùdadh dhen Gnìomhar "A BHITH"; an Tràth Cumhach - MA agus NAN agus MUR(A)
(Review of the Verb "TO BE"; Past Tense - If ... Then statements)
Chan eil an ath-sgrùdadh seo anns an leabhar ach tha mi a' smaoineachadh gu bheil tuilleadh cleachdadh a dhìth oirnn os cionn nach eil me a' tuigsinn an diofar eatorra no chan eil fhios 'am cò am fear a chleachdadh . (This revision isn't in the book but I think that more practice is needed because I don't understand the difference between them nor which one to use.)
Cuimhnich, tha "Ma" air a chleachdadh nuair a tha brìgh abairte fìrinnnach agus tha "Nan" air a chleachdadh nuair a tha brìgh abairte teagmhach no tuaireamach. Cleachd "Mur" no "Mura" nuair a tha an gnìomhair anns an chlàs leis a bha an naisgear.
(Remember, "Ma" is used when the meaning of the statement is factual and "Nan" is used when the meaning of the statement is conditional or conjectural. Use "Mur" or "Mura" when the verb in the clause with the conjunction.)
A bheil sin soilleir? Chan eil? A uill ... cleachdadh, cleachdadh, cleachdadh.
(Is that clear? No? Oh well, ... practice, practice, practice.)
Faigh a-mach gach seantans anns na leasanan ro-làimh anns a bha fear dhe na naisgearan cumhach - MA, NAN/NAM, MUR/MURA. {Lorg mi 13 seantansan; cia mheud a lorg thu?}.
(Discover each sentence in the preceeding lessons in which there is one of the conditional conjunctions - If, If ... not, Unless. {I found trì-deug sentences; how many did you find? 57-7, 58-7, 58-16, 71-17, 71-18, 72-10, 72-19, 81-2, 81-16, 81-18, 82-4, 82-5, 82-8}).
Cleachdadh 1.
Atharraich an tràth gnìomhair ann an gach seantans. Mar seo :
Change the verb tense of each sentence. Like this :)
57-7. Mur eil an gille fuar tha e fliuch.
Mur an robh an gille fuar bha e fliuch.
Mur an robh an gille fuar, bhiodh e fliuch.
Mura biodh an gille fuar, bhiodh e fliuch.
Smaoinich mu dheidhinn gach seantans ùr a tha thu a' dèanamh. Dèan sgrùdadh e. A bheil ciall ann? Ciamar a bhiodh thu a chleachdadh? (Think about each new sentence you make. Scrutinize/examine it. Does it make sense? How would you use it?)
Cleachdadh 2.
Cleachdadh na seantansan ceudna, gluais an naisgear cumhaich gus a' mheadhan dhen t-seantansan. Cleachd an naisgear freagarrach agus na gnìomharan freagarrach. Mar seo:
(Using the same sentences, move the conditional conjunction to the middle of the sentence. Use the appropriate conjunction and verbs. Like so: )
57-7. Mur eil an gille fuar tha e fliuch.
Chan eil an gille fuar ma tha e fliuch.
Cha robh an gille fuar ma bha e fliuch.
Cha robh an gille fuar na'n robh e fliuch.
Cha bhiodh an gille fuar na'n robh e fliuch.
Cha bhiodh an gille fuar na'm biodh e fliuch.
A-rithist - smaoinich mu dheidhinn gach seantans ùr a tha thu a' dèanamh. Dèan sgrùdadh e. A bheil ciall ann? Ciamar a bhiodh thu a chleachdadh? (Again - think about each new sentence you make. Scrutinize/examine it. Does it make sense? How would you use it?)
(Review of the Verb "TO BE"; Past Tense - If ... Then statements)
Chan eil an ath-sgrùdadh seo anns an leabhar ach tha mi a' smaoineachadh gu bheil tuilleadh cleachdadh a dhìth oirnn os cionn nach eil me a' tuigsinn an diofar eatorra no chan eil fhios 'am cò am fear a chleachdadh . (This revision isn't in the book but I think that more practice is needed because I don't understand the difference between them nor which one to use.)
Cuimhnich, tha "Ma" air a chleachdadh nuair a tha brìgh abairte fìrinnnach agus tha "Nan" air a chleachdadh nuair a tha brìgh abairte teagmhach no tuaireamach. Cleachd "Mur" no "Mura" nuair a tha an gnìomhair anns an chlàs leis a bha an naisgear.
(Remember, "Ma" is used when the meaning of the statement is factual and "Nan" is used when the meaning of the statement is conditional or conjectural. Use "Mur" or "Mura" when the verb in the clause with the conjunction.)
A bheil sin soilleir? Chan eil? A uill ... cleachdadh, cleachdadh, cleachdadh.
(Is that clear? No? Oh well, ... practice, practice, practice.)
Faigh a-mach gach seantans anns na leasanan ro-làimh anns a bha fear dhe na naisgearan cumhach - MA, NAN/NAM, MUR/MURA. {Lorg mi 13 seantansan; cia mheud a lorg thu?}.
(Discover each sentence in the preceeding lessons in which there is one of the conditional conjunctions - If, If ... not, Unless. {I found trì-deug sentences; how many did you find? 57-7, 58-7, 58-16, 71-17, 71-18, 72-10, 72-19, 81-2, 81-16, 81-18, 82-4, 82-5, 82-8}).
Cleachdadh 1.
Atharraich an tràth gnìomhair ann an gach seantans. Mar seo :
Change the verb tense of each sentence. Like this :)
57-7. Mur eil an gille fuar tha e fliuch.
Mur an robh an gille fuar bha e fliuch.
Mur an robh an gille fuar, bhiodh e fliuch.
Mura biodh an gille fuar, bhiodh e fliuch.
Smaoinich mu dheidhinn gach seantans ùr a tha thu a' dèanamh. Dèan sgrùdadh e. A bheil ciall ann? Ciamar a bhiodh thu a chleachdadh? (Think about each new sentence you make. Scrutinize/examine it. Does it make sense? How would you use it?)
57-7. Mur eil an gille fuar tha e fliuch. - (If the lad isn't cold, he is wet.)
Mur an robh an gille fuar bha e fliuch. - (If the lad wasn't cold, he was wet.)
Mur an robh an gille fuar, bhiodh e fliuch. - (If the lad wasn't cold, he would be wet.)
Mura biodh an gille fuar, bhiodh e fliuch. - (If the lad wouldn't be cold, he would be wet.) {Tha mi ' smaoineachadh nach eil ciall anns an fhear seo. (I think that this one doesn't make sense.)}
Cleachdadh 2.
Cleachdadh na seantansan ceudna, gluais an naisgear cumhaich gus a' mheadhan dhen t-seantansan. Cleachd an naisgear freagarrach agus na gnìomharan freagarrach. Mar seo:
(Using the same sentences, move the conditional conjunction to the middle of the sentence. Use the appropriate conjunction and verbs. Like so: )
57-7. Mur eil an gille fuar tha e fliuch.
Chan eil an gille fuar ma tha e fliuch.
Cha robh an gille fuar ma bha e fliuch.
Cha robh an gille fuar na'n robh e fliuch.
Cha bhiodh an gille fuar na'n robh e fliuch.
Cha bhiodh an gille fuar na'm biodh e fliuch.
A-rithist - smaoinich mu dheidhinn gach seantans ùr a tha thu a' dèanamh. Dèan sgrùdadh e. A bheil ciall ann? Ciamar a bhiodh thu a chleachdadh? (Again - think about each new sentence you make. Scrutinize/examine it. Does it make sense? How would you use it?)
57-7. Mur eil an gille fuar tha e fliuch. - (If the lad isn't cold, he is wet.)
Chan eil an gille fuar ma tha e fliuch. - The lad isn't cold if he is wet.
Cha robh an gille fuar ma bha e fliuch. - The lad wasn't cold if he was wet.
Cha robh an gille fuar na'n robh e fliuch. - The lad wasn't cold if he were wet.
Cha bhiodh an gille fuar na'n robh e fliuch. - The lad wouldn't be cold if he were wet.
Cha bhiodh an gille fuar na'm biodh e fliuch. - The lad wouldn't be cold if he would be wet. {Abair neònach! Tha mi ' smaoineachadh gu bheil ciall anns an t-seantans seo. (How strange, I think that this sentence does make sense!)}
Tòimhseachan – Car mu Chnoc – Vocabulary 2 – 5
Faclan Lesanan 2 - 5
Nota Bene: Gabh mo leisgeul ach cha b' urrain am prògram tòiseachain a chleachdadh stràcan no beàrnan. Mar seo, ged a bha mi a' sgrìobhadh na faclan leotha, chan eil iad anns a' thòiseachan.
(My pardon but the puzzle program is not able to use accent marks nor spaces. Therefore, although I wrote the words with them, they are not in the puzzle.)
Agus, cha robh mi a' sgrìobhadh an abairt "anns a' phàirc" ceart, mar seo, chan eil i anns a' thòiseachan. {Uill... tha 'annsaphair' ann ach chan eil 'annsaphairc'.}
(Also, I didn't spell the phrase "anns a' phàirc" correctly, so it isn't in the puzzle. {Well ... 'annsaphair' is, but not 'annsaphairc'.})
Nota Bene: Gabh mo leisgeul ach cha b' urrain am prògram tòiseachain a chleachdadh stràcan no beàrnan. Mar seo, ged a bha mi a' sgrìobhadh na faclan leotha, chan eil iad anns a' thòiseachan.
(My pardon but the puzzle program is not able to use accent marks nor spaces. Therefore, although I wrote the words with them, they are not in the puzzle.)
Agus, cha robh mi a' sgrìobhadh an abairt "anns a' phàirc" ceart, mar seo, chan eil i anns a' thòiseachan. {Uill... tha 'annsaphair' ann ach chan eil 'annsaphairc'.}
(Also, I didn't spell the phrase "anns a' phàirc" correctly, so it isn't in the puzzle. {Well ... 'annsaphair' is, but not 'annsaphairc'.})
Posted in faclan, GÃ idhlig, toimhseachain Comments Off
Tha Lisa na GIFT dhan Phàrlamaid! #gàidhlig
Tha Lisa Doig a tha a' dèanamh a' chùrsa teagaisg GIFT a' cuideachadh seirbheis na Gàidhlig an-dràsta. Continue reading
Posted in Foghlam, Gabhail pàirt, Gaelic Immersion for teachers, Gaelic medium education, GÃ idhlig Comments Off
Blàr a’ Chumhaing agus Napier (7/7)
IAIN A. MACDHÒMHNAILL
1
Bha tro-chèile a’ Bhràighe a-nise air fhoillseachadh don t-saoghal mhòr. Bha pàipearan-naidheachd na dùthcha a-nis a’ toirt am beachd-san air cor nan croitear. Cha b’ ann san Bhràighe a-mhàin a chuir na croitearan an cèill am mì-ghean agus ri linn ‘s na thuirt gach fear-sgrìobhaidh is gach fear-labhairt, bha suidheachadh nan croitear am beul an t-sluaigh air feadh na dùthcha. Bha cuid de na bha a’ sgrìobhadh agus a’ bruidhinn a’ nochdadh co-fhaireachadh nach bu bheag ris na croitearan, ach bha cuid eile dhiubh a’ cumail a-mach nach robh anns an ùpraid a bha ann ach iomall den mhì-dhòigh is den troimhe-cheile a bha a’ dol air adhart an Èirinn. Bha aon fhear sgrìobhaidh à Glaschu ag ràdh gun tug esan an aire gun robh an ùpraid na bu mhiosa agus na bu dìoghrasaiche anns na ceàrnaidhean sin anns an robh iasgairean a’ cleachdadh a bhith a’ dol chun an iasgaich mu chladaichean Èirinn. Chan eil cunntas againn gun robh aon iasgair as a’ Bhràighe ris an iasgach thall mu Èirinn aig an àm seo. ‘S e an cunntas a tha againn gun robh iad cho bochd is nach rachadh aca air bàtaichean a cheannach a bheireadh fada o an cladaichean fhèin iad. Bha cuid eile a’ cumail a-mach gun robh ‘Land Leaguers’ à Èirinn a’ tighinn a-nall am measg nan croitear agus gan cur thuige gus dùbhlan a thoirt don lagh is don chrùn. Chan eil cunntas againn gun robh aon dhiubh seo air àrainn a’ Bhràighe anns na bliadhnaichean ro Bhlàr a’ Chumhaing.
FACLAN FEUMAIL
- air fhoillseachadh don t-saoghal mhòr?– revealed to thè whole world
- am mì-ghean – am mì-thoileachas – their unhappiness
- ri linn ‘s na thuirt – because of what …said
- am beul an t-sluaigh – on the lips of thè people (co-fhaireachadh nach bu bheag ris na croitearan?– a lot of sympathy with thè crofters
- a’ cumail a-mach – claiming, maintaining
- iomall – edge
- gun tug esan an aire – that he had noticed
- na bu dìoghrasaiche – more intensely
- a’ cleachdadh a bhith a’ dol chun an iasgaich mu chladaichean Èirinn – used to go fishing around the shores of Ireland
- gan cur thuige gus dùbhlan a thoirt don lagh is don chrùn – encouraging them to challenge thè law and the crown
- air àrainn a’ Bhràighe – in the Braes area
- Carson a bha tro-chèile a’ Bhràighe a-nis air nochdadh don t-saoghal mhòr?
- Am b’ ann anns a’ Bhràighe a-mhàin a bha croitearan mì-thoilichte?
- Cò bha a’ bruidhinn mu dheidhinn suidheachadh nan croitearan a-nis?
- Dè bha cuid de luchd-sgrìobhaidh a’ cumail a-mach mu dheidhinn ùpraid nan croitearan Albannach?
- Dè bha aon sgrìobhadair à Glaschu ag ràdh?
- An robh sin fìor *a rèir a’ chunntais seo? *according to this account/report
- Ciamar nach b’ urrainn do na croitearan bàtaichean a cheannach?
2
Tha cunntas, ge-tà, air dithis choigreach a thighinn don Bhràighe an dèidh Blàr a’ Chumhaing. B’ e fear dhiubh seo Eanraig George a thàinig à San Francisco. B’ e ‘Fàidh San Francisco’ a theirte ris agus an uair a chualas gun robh e a’ tighinn don Bhràighe thàinig àireamh mhath sluaigh a dh’èisteachd ris anns an sgoil. Bha fear cathrach aca à Glaschu, fear aig an robh Gàidhlig, agus bha cuid a’ smaoineachadh gum buineadh esan don ‘Land League’. Bha esan a’ cur fa chomhair na cuideachd gur e dh’fheumadh na croitearan tuilleadh fearainn agus nach b’ e fearann a-mhàin ach cuideachadh math airgid gus sprèidh a cheannach. An sin chuir Eanraig George an cèill mar a bha esan air a chur thuige an uair a chuala e mun droch dhìol a bha air croitearan air feadh na Gàidhealtachd agus gu h-àraidh mu Bhlàr a’ Chumhaing. Dh’innis e don chuideachd mun bhochdainn a dh’fhuiling e fhèin is mun droch chàradh anns am faca e sluagh nam bailtean. Bha esan a nis a’ creidsinn gum feumte roinn as ùr a dhèanamh air ionmhas an t-saoghail. Bha aon de èildearan na h-eaglais an làthair agus air cho lapach ‘s gun robh a chuid Beurla thuirt e nach robh e idir ag aontachadh ris na meadhanan a bha George a’ moladh gus suidheachadh nan croitear a leasachadh. Cha robh esan a’ creidsinn gun robh e a rèir na fìrinn a chuid a thoirt bho aon neach gus neach eile a chuideachadh. A bharrachd air sin chuir an t-èildear an cèill do chàch nach robh am fear labhairt a thàinig à Ameireaga a’ cumail ris an fhìrinn bheannaichte agus mar sin gun robh esan a’ moladh don chuideachd a dhol dhachaigh agus gun chuid no gnothach a bhith aca ris. Rinn esan air an doras agus a’ chuideachd uile air a shàil. Cha tug briathran an Ameireaganaich buaidh sam bith air muinntir a’ Bhràighe. Bha buaidh na h-eaglais na bu treasa eadhon aig an àm sin.
- Cò a thàinig don Bhràighe an dèidh a’ Bhlàir?
- Dè bha e a’ bruidhinn mu dheidhinn?
- Carson nach robh aon de èildearan na h-eaglais ag aontachadh ris an fhear seo?
- Carson an do mhol e don luchd-èisteachd a dhol dhachaigh agus gun a bhith ag èisteachd ris an fhear seo?
- Carson a lean a’ chuideachd (an luchd-èisteachd) e a-mach às an doras?
FACLAN FEUMAIL
- thàinig àireamh mhath sluaigh a dh’èisteachd ris – a good number of people came to listen to him
- fear cathrach – chairman
- a’ cur fa chomhair na cuideachd gur e dh’fheumadh na croitearan – presenting to the company of people that the crofters would need to…
- sprèidh – livestock
- mun droch dhìol a bha air croitearan – about thè bad treatment of thè crofters
- mun droch chàradh – about thè bad situation/state
- roinn as ùr a dhèanamh – a new division
- ionmhas an t-saoghail – thè world’s wealth
- air cho lapach ‘s gun robh a chuid Beurla – because of how poor his English was
- meadhanan – methods
- a rèir na fìrinn – according to gospel
- a chuid a thoirt bho aon neach – to take one person’s belongings from him
- a’ cumail ris an fhìrinn bheannaichte – following thè holy gospel
- gun chuid no gnothach a bhith aca ris – not to have anything to do with him
- a’ chuideachd uile air a shàil??his congregation all on following him (on his heels)
- na bu treasa – stronger
3
Goirid an dèidh seo thàinig tè ris an abrar a’ bhean uasal Gòrdan Granndach an rathad. Bha ise cuideachd a’ nochdadh co-fhaireachadh mòr ris na croitearan a bha a’ fulang àmhghair agus dòrainn anns na làithean a bha ann. Thug ise cuairt air àrainn a’ Chumhaing agus am feasgar sin fhèin bha i a’ bruidhinn anns an sgoil. A-rithist bha àireamh mhath an làthair agus ged a b’ ann sa Bheurla a bha i a’ bruidhinn fhuair i èisteachd. Chuir ise meal an naidheachd orrasan a sheas an còraichean cho duineil. Ars ise, ‘bithidh cuimhne oirbh mar a tha cheana air na suinn a bhuannaich aig Allt a’ Bhonnaich. Bha ise làn chinnteach gum biodh carragh air a thogail air àird a’ Chumhaing gus an cuid euchdan a chumail air chuimhne agus gum biodh seo mar a thuirt i ‘mar chuimhneachan soilleir orrasan a sheas cho dìleas ’s nach biodh guth tuilleadh air fàsachadh no air bairligeadh’. Fhuair ise èisteachd agus gabhail roimhpe mar nach d’fhuair am fear eile. Ma bha coigrich eile an rathad chan eil cuimhne orra an diugh. Bha gnothaichean mòra eile fa chomhair an t-sluaigh. Thug gach sgrìobhadh agus gach bruidhinn a bha dol suidheachadh nan croitear fa chomhair na pàrlamaid agus an luchd riaghlaidh. Bha e air a ràdh gur ann ri linn na sgrìobhadh anns na pàipearan mu Bhlàr a’ Chumhaing a thuig am prìomhaire Gladstone mar a bha cùisean air a’ Ghàidhealtachd. Gus a seo cha robh mòran suime den Ghàidhealtachd no de cheàrnaidh sam bith den rìoghachd ach a-mhàin de shuidheachadh na h-Èireann. Bhuaithe seo a-mach, ge-tà, bha e soilleir gum feumte cùisean a rèiteachadh aig an taigh cuideachd.
- Cò eile a thàinig an rathad a’ Bhràighe?
- An robh ise a’ moladh muinntir a’ Bhràighe?
- Carson?
- An robh an sluagh toilichte èisteachd rithe?
- Ciamar a fhuair a’ Phàrlamaid a-mach mu dheidhinn suidheachadh truagh an t-sluaigh?
- Ciamar a thuig am Prìomhaire Gladstone mar a bha cùisean air a’ Ghàidhealtachd?
- Gus an sin, dè an suidheachadh a bu mhotha a bha a’ tarraing aire na Pàrlamaid?
- An robh suidheachadh na h-Alba coltach ris an t-suidheachadh sin?
4
B’ e a’ bhuil a bha ann gun do chuireadh air chois comhairle a bha ri rannsachadh a dhèanamh air suidheachadh nan croitear air a’ Ghàidhealtachd. Bha a’ chomhairle seo fo stiùireadh a’ Mhorair Napier agus ann am beagan is bliadhna an dèidh Blàr a’ Chumhaing bha am Morair Napier a’ gabhail fianais o mhuinntir a’ Bhràighe mu an cor is an crannchur. Air Comhairle Napier bha An Ridire Coinneach MacCoinnich, C. Friseal Mac an Toisich, fear pàrlamaid, An Siorram Alasdair MacNeacail, Camshronach Loch Iall, fear pàrlamaid, agus an t-Ard Ollamh Dòmhnall MacFhionghain.
- Dè thachair anns a’ Phàrlamaid?
- Cuin a thòisich am Morair Napier air fianais a ghabhail bho mhuinntir a’ Bhràighe?
- Cò bha an sàs ann?
5
Bha mòran de luchd-labhairt is de luchd-sgrìobhaidh a’ meòrachadh air crannchur nan croitear. Bhathas a’ beachdachadh air a’ chùis an Taigh nan Cumantan agus a-nise bha cuid de àrd luchd dreuchd a’ tadhal air a’ Ghàidhealtachd agus a’ cur am beachdan an cèill.
- Càit an robhas a’ beachdachadh air cùis nan croitearan?
- Dè seòrsa dhaoine a bha a-nis a’ tadhal air a’ Ghàidhealtachd agus carson a bha iad a’ tadhal oirre?
6
Air an ochdamh latha deug den t-Sultain 1885 bha am fear riaghlaidh ainmeil ud Ioseph Chamberlain a’ bruidhinn an Inbhir Nis agus thuirt esan mar seo:
‘Tha fàsachadh na Gàidhealtachd air fior dhroch shnuadh a chur air oighreachdan na Gàidhealtachd agus orrasan aig a bheil còir thairis orra agus nan robh aicheamhail air iarraidh dh’fheumte cumhachd an lagha a theannachadh orra gu ìre air nach do smaoinich eadhon an fheadhainn sin a bha a’ sìor iarraidh na cùisean atharrachadh agus a leasachadh.’
????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
Thuirt e cuideachd:
‘Ma bhreithnich mise gu ceart na leugh agus na chuala mun chuspair seo tha an latha nise air a thighinn anns am feum sinn sgrùdadh mionaideach a dhèanamh air a leithid seo de shuidheachadh anns a bheil cumhachd cho mòr acasan aig a bheil sealbh air fearann, cumhachd a thathas a’ buileachadh chan ann a chum maith na tuath ach a chum am mì-mhath agus mì-fheum.’
?????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
- Dè a’ phrìomh phuing a bh’ aig Ioseph Chamberlain?
7
Bha luchd-sgrùdaidh thall is a bhos a’ beachdachadh air cho cruaidh is a bha am fàsachadh is eile air sluagh gun chuideachadh, gun chùl-taic. Chan e a-mhàin gun robh luchd-sgrìobhaidh agus luchd pàrlamaid anns an dùthaich seo fhèin a’ beachdachadh air a’ chùis ach bha fir eòlach à dùthchannan eile cuideachd a’ toirt cunntais air gach dol a-mach a bha ann rè na linne a bha seo.
Thuirt fear sgrìobhaidh às an Fhraing mar seo:
‘Bha e soirbh gu leòr do luchd-seilbh an fhearainn a bhith cuidhteas an tuath; cha robh aca ach an dachaighean a chur as a chèile agus an sluagh a chur air fògradh. Bha a leithid seo cumanta gu leòr an Èirinn agus cuideachd air Gàidhealtachd na h-Alba.’
- A rèir an fhear sgrìobhaidh às an Fhraing, ciamar a bha e furasta do uachdarain is bàillidhean an sluagh a chur air falbh?
Bha eagal an fhògraidh agus na h-imrich air croitearan a’ Bhràighe ro Bhlàr a’ Chumhaing ach bha sin fìor cuideachd an dèidh a’ bhlàir, eadhon ri linn a’ Mhorair Napier a thighinn don Bhràighe a thogail fianais. Chaidh iarraidh air gach baile fearainn fear-labhairt a chur a thoirt fianais mu choinneimh na comhairle. Tha e air a ràdh gun robh feadhainn anns a’ Bhràighe nach robh deònach sin a dhèanamh air eagal a’ bhàillidh. Bha fhios gum biodh am bàillidh an làthair aig na coinneamhan a bha ri bhith ann.
- An robh muinntir a’ Bhràighe fo chunnart fhathast a bhith air an cur a-mach às na dachaighean aca?
- Carson nach robh feadhainn anns a’ Bhràighe deònach fianais a thoirt mu choinneimh na comhairle?
Co-dhiù, bha am Morair Napier agus a chuideachd a’ togail fianais anns a’ Bhràighe air DiMàirt an t-ochdamh latha deug den Chèitean anns a’ bhliadhna 1883, dìreach beagan is bliadhna an dèidh Blàr a’ Chumhaing. B’ e seo, mar gum b’ eadh, an car mu dheireadh anns an tuaireap a thòisich an latha a thugadh an ionnsaigh ud air a’ Mhàrtainneach agus a luchd-cuideachaidh. Bha am màl a-nise pàighte agus bha feurach na beinne aig muinntir nam bailtean; ach cha robh an crannchur ach bochd, agus bha fhathast eagal bàirligidh na adhbhar iomagain do mhòran.
- Cuin a bha am Morair Napier agus a’ chuideachd a’ togail fianais?
- Dè bha ri rèiteachadh fhathast? * rèiteachadh = cur ceart
B’ e Aonghas Stiùbhart a bha a’ riochdachadh muinntir Pheighinn a’ Chorrain, agus anns a’ chiad dol a-mach chuir esan an cèill nach robh e deònach fianais a thoirt is am bàillidh an làthair air eagal gun togte casaid na aghaidh airson nì sam bith a theireadh e anns an fhianais. An dèidh beagan còmhraidh eatorra fhèin dh’aontaich am bàillidh agus a’ chuideachd gum faodadh e na ceistean a chuirte air a fhreagairt gun eagal no eile. A rèir na thuirt Aonghas Stiùbhart: ‘s e cho beag is a bha na croitean, cho bochd is a bha am fearann agus cho àrd is a bha am màl a bu mhotha a bha cur air muinntir Pheighinn a’ Chorrain. Bha e ag ràdh gun robh mu dheich tacaichean fichead anns an eilean a dh’fhaoidte a bhristeadh agus a roinn air croitearan. Thuirt e gun rachadh e fhèin do cheàrnaidh sam bith den eilean far am faigheadh e fearann. Aig a’ cheart àm a bha seo thuirt e gun robh e a’ pàigheadh còig puinnd is a naoi de mhàl. Cha do ghabh Aonghas Stiùbhart ris gun do chuireadh blàr. Cha robh ann, thuirt e, ach tro-chèile bheag, ach ri linn sin bha e den bharail a-nise gum bu choir don Bhanrigh còir a ghabhail air an fhearann air fad.
- A rèir na thuirt Aonghas Stiùbhart, dè bu choireach don tro-chèile bho thaobh muinntir Pheighinn a’ Chorrain?
- An e Blàr mòr a bh’ ann am Blàr a’ Chumhaing a rèir na thuirt Aonghas Stiùbhart?
Thug Somhairle MacNeacail fianais as leth a’ Bhaile Mheadhonaich agus bha esan cuideachd a’ cur an cèill gun robh am màl ro àrd agus gun robh na croitean ro bheag. Thuirt e gun robh ceithir croitean fichead anns a’ bhaile agus bha e a’ cumail a-mach nach do lùghdaicheadh am màl idir ri linn roinnean a dhèanamh orra eadar 1840 agus 1883.
- Dè an fhianais a thug Somhairle MacNeacail seachad?
Thuirt Niall Mac a’ Phearsain à Gead an t-Saillear nach robh aigesan ach leth chroit agus gun robh e a’ pàigheadh trì puinnd is a trì deug de mhàl sa bhliadhna. Thuirt e gun robh esan ris an iasgach cuideachd ach nach robh an t-iasgach ach bochd, agus sin a chionn ‘s gun robh daoine cho bochd is nach rachadh aca air bataichean is acfhainn a cheannach. Bha an aon ghearain air màl is cion fearainn aig Dòmhnall Bochanan as an Olach agus aig Iain MacMhathain à Achadh na h-Anaid.
- Carson a bha an t-iasgach cho bochd?
Cha robh teagamh ann a-nise nach robh muinntir a’ Bhràighe a’ faicinn nach toireadh iad beò-shlaint à suidheachadh cho mì-shealbhach. Bha teagamh aca nach tigeadh dad de bhuannachd an rathad fon lagh a b’ aithne dhaibh agus faodaidh sinn a chreidsinn gun d’ rinn iad gàirdeachas ris an lagh ùr a steidhicheadh anns a’ bhliadhna 1886. Fhuair iad còraichean ùra air an cuid fearainn agus air an dachaighean, agus sin fo chumhachd an lagha.
Chan eil teagamh air nach robh Blàr a’ Chumhaing air aon de na meadhanan a thug gu buil rannsachadh a’ Mhorair Napier agus na chois Achd nan Croitear, achd a rèitich an crannchur car tacan agus a thug do chroitearan na Gàidhealtachd fois is sìth fo ghleidheadh an lagha agus saorsa o mhì-rùn nam bàillidh is nan uachdaran.
- Carson a bha Blàr a’ Chumhaing cho cudromach?
- Dè thug Achd nan Croitear do na croitearan?
CRÌOCH
Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh Tagged: Achadh na h-Anaid, Achd nan Croitear, am Baile Meadhonach, Aonghas Stiùbhart, bàillidh, blàr a' chumhaing, Comhairle Napier, croitearan, Dòmhnall Bochanan, Eanraig George, Fàidh San Francisco, gabhaltas tèarainte, Gead an t-Sailleir, Gladstone, Iain MacMhathain, Inbhir Nis, Ioseph Chamberlain, màl, Napier, Niall Mac a' Phearsain, Olach, Pàrlamaid, Peighinn a' Chorrain, Somhairle MacNeacail, Taigh nan Cumantan, uachdaran
Posted in Achadh na h-Anaid, Achd nan Croitear, am Baile Meadhonach, An t-Eilean Sgitheanach, Aonghas Stiùbhart, bàillidh, blàr a' chumhaing, Comhairle Napier, croitearan, Dòmhnall Bochanan, Eachdraidh, Eanraig George, Fàidh San Francisco, gabhaltas tèarainte, Gead an t-Sailleir, Gladstone, Iain MacMhathain, Inbhir Nis, Ioseph Chamberlain, Leughadh Fiosrachaidh, màl, Napier, Niall Mac a' Phearsain, Olach, pà rlamaid, Peighinn a' Chorrain, Somhairle MacNeacail, Taigh nan Cumantan, uachdaran Comments Off
Blàr a’ Chumhaing (Pàirt 6/7)
Co-dhiù air feadh an t-saoghail mhòir rinneadh gàirdeachas ris mar a chaidh le muinntir a’ Bhràighe. Sheas iad an còraichean agus mheal iad an còraichean. Am measg nan òran a rinneadh gus cuimhne a chumail air an gaisge agus air an treibhdhireachd tha aon aig Màiri Mhòr nan Òran far a bheil i ag ràdh mar seo :
Thugaibh taing dhan a’ mhuinntir
Tha fo riaghladh na Banrigh
Rinn an lagh dhuinn cho diongmhalt’
‘S nach caill sinn Beinn Lì.
‘S na diùlnaich a b’uaisle
‘S nach robh riamh ann an tuasaid
Chaidh na ruighich a shuaineadh
gu cruaidh air an dùirn.
Chaidh an giùlan leis na h-aingle
‘S an glasadh an gainntir
‘S a dh’aindeoin cumhachd an nàimhdean
‘S leoth’ am fonn is Beinn Lì.
‘S na mnathan bu shuairce
‘S bu mhodhala gluasad
Chaidh an claiginn a spuaiceadh
Ann am bruachan Beinn Lì.
‘S ged a tha an Cuilthionn is Glàmaig
Measg nam beanntan as àille
Cha bhi ‘n eachdraidh air a fàgail
Ach aig sàiltean Beinn Lì.
FACLAN FEUMAIL
Rinneadh gàirdeachas ris mar a chaidh le – There was rejoicing at how (things) had gone for (the Braes people)
Treibhdhireachd – integrity, sincerity
dha na mhuinntir – dhan mhuinntir
rinn an lagh dhuinn cho diongmhalta – who made the law so strong/effective for us
na diùlnaich – the champions, heroes
ann an tuasaid – in a quarrel, in trouble
chaidh na ruighich a shuaineadh – the forearms were knotted (made strong) no is mathaid:- the sleeves were rolled up
an dùirn – their fists/hands
leis na h-aingle – leis na h-ainglean
gainntir – prìosan
’S leoth’ am fonn is Beinn Lì – Ben Lì and the land is theirs
- bu shuairce – the kindest, the most civil/affable
chaidh an claiginn a spuaiceadh – their skulls (heads) were bruised (i.e beaten)
sàiltean Beinn Lì – the feet of Ben Lì
Bhathas ag ràdh anns a’ Bhràighe gur h-i a’ Bhan-Mhorair NicDhòmhnaill a b’adhbhar a’ chùis seo a rèiteach cho sgiobalta agus tha cunntas againn gun do thadhail i fhein agus a’ Bhan-Mhorair Middleton anns a’ Bhràighe mu dhà mhìos an dèidh Blàr a’ Chumhaing. Tha cunntas againn air iad a thadhal san sgoil san Olach Shuas far an robh fàilte romhpa ach chan eil cunntas againn gun tug fear no tè an aghaidh orra air an turas. Bha cuid de luchd-sgrìobhaidh is de luchd-labhairt a’ cumail a-mach nach leigeadh an t-eagal le duine de theaghlach a’ Mhorair tadhal san Bhràighe. Cha b’ann mar sin a bha idir. Bha adhbhar na h-aimhreit seachad, is cha robh a dhìth air muinntir a’ Bhràighe ach sìth is fois is an còraichean dligheach a mhealtainn fo chumhachd an lagha.
Ceistean
- Cò a bha na chuideachadh ann a bhith a’ cur chùisean ceart anns a’ Bhràighe?
- Dè thachair mu dhà mhìos an dèidh Blàr a’ Chumhaing?
- An robh daoine toilichte am faicinn?
- An robh fathannan eile a’ dol mun t-suidheachadh anns a’ Bhràighe?
- Dè na breugan a bha cuid de luchd-sgrìobhaidh agus luchd-labhairt a’ sgaoileadh?
- Carson a bha e sàbhailte a-nis do na Morairean a bhith a’ tadhal anns a’ Bhràighe?
FACLAN FEUMAIL
a b’adhbhar a’ chùis seo a rèiteach cho sgiobalta – the reason for this affair to be settled so quickly and smoothly
gun tug fear no tè an aghaidh orra – that any man or woman confronted them
turas – visit
nach leigeadh an t-eagal le duine de theaghlach a’ Mhorair – that fear would not let anyone in the Lord’s family visit the Braes
cha robh a dhìth air muinntir a’ Bhràighe ach… – all the people of the Brae needed was…
http://www.bbc.co.uk/alba/foghlam/larachnambard/poets/mairi_mhor/bardachd/index2.shtml
Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh Tagged: a' Bhan-Mhorair NicDhòmhnaill, am Bràighe, Beinn Lì, blàr a' chumhaing, Màiri Mhòr nan Òran, muinntir a' Bhràighe, Olach Shuas
Blàr a’ Chumhaing (Pàirt 5/7)
IAIN A. MACDHÒMHNAILL
Bha a’ chùirt ri seasamh air an dara latha deug den Chèitean agus b’ fheudar do na fir dèanamh air Inbhir Nis a-rithist. Bha sluagh mòr cruinn am Port Rìgh gus gach beannachd fhàgail aca ach ‘s ann a ghabh fir a’ Bhràighe an t-aiseag a Ratharsaigh, agus, an sin, am bàta, an Glencoe, don t-Stròm. Bha am bàillidh agus oifigeach an t-siorraim air an aon bhàta agus bha mu sheachdnar eile às a’ Bhràighe air an turas a dh’Inbhir Nis a thoirt fianais air taobh an coimhearsnach. Sheas iad a’ chùirt air Dihaoine an dara latha deug den Chèitean. Cha do thogadh ach an aon chasaid nan aghaidh, ‘s e sin gun tug iad ionnsaigh air a’ Mhàrtainneach, is e air ceann gnothaich nam measg.
Ceistean
- Càit am b’ fheudar do fireannaich a’ Bhràighe a dhol a-rithist?
- Carson?
- Ciamar a fhuair iad air falbh dhan àite sin?
- Carson a bha seachdnar eile às a’ Bhràighe air a’ bhàta?
- Cia mheud casaid a chaidh a thogail nan aghaidh?
- Dè an casaid a bha sin?
FACLAN FEUMAIL
- Bha sluagh mòr cruinn am Port Rìgh – there was a large crowd gathered in Portree
- Gus gach beannachd fhàgail aca – in order to wish them well
- Air taobh an coimhearsnach – on their neighbour’s side (on behalf of)
- Case (legal); accusation
Cha robh guth a-nis air na bagraidhean mòra aig an t-siorram Ivory. Fhuaradh ciontach iad agus thugadh binn a mach nan aghaidh mar seo : chaidh dà phunnd ‘s a deich a chàin air Dòmhnall MacNeacail agus air Alasdair MacFhionnlaigh, no mìos de phrìosan; chaidh not a chàin air Calum MacFhionnlaigh, air Seumas MacNeacail, agus air Pàdraig Dòmhnallach, no ceithir latha deug de phrìosan. Cha ghann nach robh càirdean an làthair a bha deònach gach chàin a phàigheadh. Bha na fir a-nise ma sgaoil, agus a-rithist bha fàilte romhpa a h-uile ceum gus an d’ràinig iad an dachaighean fhèin anns a’ Bhràighe. Bha cuid de bhailtean eile a-nise a’ nochdadh gun seasadh iadsan cuideachd an còraichean dlìgheach, agus cha deachaidh aig an t-Siorram Ivory air maoir-sithe a thoirt à Glaschu no àite eile gus a chuideachadh. Bha seo na adhbhar gàirdeachais do mhòran.
Ceistean
- Dè an taghadh a bh’ aig na fireannaich mar bhinn (sentence)?
- Ciamar a fhuair iad ma sgaoil?
- An robh bailtean eile a’ strì an aghaidh nan uachdaran?
- Carson a bha mòran toilichte?
FACLAN FEUMAIL
- Cha robh guth a-nis air – there was no mention of…
- a chàin – de chàin – of a fine (money)
- cha ghann nach robh – there were plenty of (,,,,were not few)
- na adhbhar gàirdeachais – a cause/reason for joy
A-nise ‘s ann a bha e coltach gun robh an latha leis na croitearan. Ro dheireadh na bliadhna 1882 fhuair muinntir a’ Bhràighe air ais feurach Bheinn Lì. Bha trì fichead is a ceithir deug punnd Sasannach sa bhliadhna aca ri phàigheadh air a shon ach bithidh e coltach gun robh an tuathanach MacAoidh a’ pàigheadh còrr is sia fichead not sa bhliadhna. Ged a ghabh muinntir a’ Bhràighe ri seo, bha truimead a’ mhàil na adhbhar gearain aca an dèidh seo. Cha robh duine a thug fianais mu choinneimh a’ Mhorair Napier nach robh a’ gearan air truimead a’ mhàil.
Ceistean
- Ciamar a bha cùisean do chroitearan a’ Bhràighe a-nis?
- An robh iad a’ pàigheadh barrachd na tuathanach MacAoidh?
- An robh adhbhar gearain aca fhathast?
- Carson?
FACLAN FEUMAIL
- gun robh an latha leis na croitearan – that the crofters had won the day
- feurach Bheinn Lì – Ben Lì grazings
- bithidh e coltach gun robh – it appears that ~ ????
- bha truimead a’ mhàil na adhbhar gearain aca – the hardship of the rent was a cause for complaint for them
Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh Tagged: Am Bràigh, binn, blàr a' chumhaing, càin, croitearan, feurach Bheinn Lì, Ivory, muinntir a' Bhràighe, prìosan
Posted in Am Bràigh, An t-Eilean Sgitheanach, binn, blàr a' chumhaing, càin, croitearan, Eachdraidh, feurach Bheinn Lì, Ivory, Leughadh Fiosrachaidh, muinntir a' Bhràighe, prìosan Comments Off
Lèirmheas leabhair | A Book of Death and Fish
A Book of Death and Fish, le Ian Stephen
Ri fhaotainn an còmhdach cruaidh bho Saraband Press
£18.99
O ’s daor, ’s daor, ’s daor e
Màl na mara ’s daor e;
Am muir oirnne ’s daor e.
Tha daonnan ga àiteach
- ‘Màl na Mara’, le Murchadh MacPhàrlain
Bàs agus iasg. Theagamh nach eil dà nì nas cudromaiche no nas bunaitiche do bheatha de chuid mhath Eilean Leòdhais.Tha Ian Stephen – bàrd, sgrìobhadair, neach-ealain, seòladair, agus balach Steòrnabhaigh – a’ togail air na h-eòlasan agus faireachdainnean a th’ air a bhith dlùith ris fhèin na bheatha gus deagh iùil chnuasachaidh a thoirt tre saoghal maireannach nan Leòdhasach.
Thachair mi ri Ian airson a’ chiad uair às a’ gheamhradh seo chaidh. Cha robh mi ach bhàrr a’ phlèana agus a’ toirt sgrìob timcheall bhaile Steòrnabhaigh gus na sgothan Niseach (‘ainmeil’) fhaicinn. Bha dithist air a’ Jubilee (bàta a chaidh a chur air bhog an 1935 a’s i air a togail le Iain F. MacLeòid, Port Nis), ga deiseileadh airson càradh an doca-thioraim. Thòisich mi a bhruidhinn ris an dithist, sa Bheurla, san uair sin sa Ghàidhlig, agus ann am priobadh na sùla, bha mi air a’ bhàta, shanghai-ed. Chan fhada gus an robh latha fada de bhith ag obair air na sean bhàtaichean seachad agus sinne a’ gabhail tè bheag ann an Taigh Iain ri taobh na Hoil, air neo Lobht’ nan Seòl, mar a b’ fhèarr a dh’aithneachar leis.
Chumadh cèilidhean fad a’ gheamhraidh agus fhritheil mi iad fad na h-ùine a bh’ agam ann an Eilean Beag Donn a’ Chuain; òrain na Beurla Gallda mun iasgach air am prabadh eadar òrain Ghàidhlig an eilein, ceòl na fìdhle agus seanchas is sgeulachdan Iain. Agus daonnan biadh, bu trice iasg, air a shàr-dheasachadh.
“Cha bu lèir dhomh an uair sin ach tha e soilleir gu leòr a-nise, chan ann ach mu sgeulachdan a tha e. Chaidh mo bhiadhadh le sgeulachdan còmhla ris a’ bhainne agus an teatha agus na trì siucairean. Shruthadh Abhainn Iòrdain gu ruige Westview Terrace agus roinneadh uisgeachan na Fairge Ruaidh nuair a dheadh tu seachad air taigh-sòlais Àrnais.”*
San leabhar, tha sgeulachd às dèidh sgeulachd – mar aithris Iain fhèin – agus sgeulachd am broinn sgeulachd – mar a’ bheatha fhèin. Tha na sgeulachdan goirid nan caibideilean (104 dhiubh sin) agus iad a’ càrnadh nan cuimhneachan mar sgòth mhòr rionnaich agus plathaidhean sòlais gam foillseachadh tro uisgeachan domhainn.
Tha Peter MacAmhlaigh air am MOT fhàilneachadh, mar a thug e fhèin air an uair anns a fhuair e am fios gun robh aillse na mhionach, agus ag ullachadh airson an Tiomnadh aige a sgrìobhadh.Tha an leabhar a’ meòrachadh air a bheatha a chur e seachad thar Alba, daonnan air tòir an iasgaich mar bu dual, neo air bàtaichean, mar bu chòir. ’S ann a’ straibhèigearachd tre chuimhneachan paillt air iomadach nì a tha am broinn eanchainn balach Steòrnabhaigh a tha e, leis an t-saoghal Leòdhasach (san dà chuid – Beurla agus Gàidhlig) a’ toirt buaidh nach beag air mar a thuigeas e bheatha. Tha cràdh call na h-Iolaire fhathast pìos beag fon uachdar; tha fàs bhaile Steòrnabhaigh, agus an co-thuigsinn ’s an co-chomannachd ’s am plòigh a bhiodh eadar balaich an Taobh Siar agus balaich a’ bhaile mhòir, a’ nochdadh gu soilleir ann; tha a’ Ghàidhlig ann, air a prabadh anns na còmhraidhean agus na h-ainmean-àite mar as cleachdadh don Leòdhasach; tha sgeulachdan Mhic an t-Srònaich ann; agus tha gaol an èisg – a shireadh, a ghlacadh, a ithe, a mholadh – air a fheadh. Seadh, tha an cuimhne seo a’ lìonadh an leabhair le fìrinneachd agus a’ cur an cèill an saoghal às a bhiodh Peter beò ann an Steòrnabhagh.
Tha e follaiseach gu bheil cuid de sgeulachdan an leabhair a’ fàs à beatha an ùghdair fhèin. Ma sgrìobh Ian Stephen leabhar a-mach air baile Steòrnabhaigh, saoilidh mi gum biodh e air leth doirbh dha gun a bhith a’ tarraing air na nithean dhan eòl e. Agus a bharrachd, am b’ fhiach e? Chan eil an fhianais-bheatha ach a’ cur ris an sgeulachd iomlan. Airson duine sam bith a fhuair blàth-aoigheachd Iain ann an Lobht’ nan Seòl, tuigidh sibh pèin, gun e samhlas air a’ Lobht’ a tha san leabhar seo. Bho sgeulachdan na mara gu tapas nan Eilean Siar, bheireadh e air ais sibh, ge b’ e cho fada bhuaithe a tha sibh.
An t-aon rabhadh a bheirinn seachad, ’s e is gu bheil an leabhar mòr – còrr is leth-mhìle duilleag. Theab gun deach fhoillseachadh ann an dà sreath. Tha mi toilichte nach deach, oir feumaidh an dà leth a bhith air an leughadh, ’s air an tuigsinn, le chèile. Mar a mhìnich Ian fhèin, b’ ann sna 70an a thòisich e a’ sgrìobhadh ann an riochd nach robh buileach na bhàrdachd. Thar nam bliadhna, tha e air a bhith a’ cruthachadh ’s a’ cruinneachadh a chuimhneachan air beatha. Mu dheireadh, thruis e ri chèile iad gu snasail ealanta. Feumaidh deagh threis a chaitheamh ann a bhith a’ leughadh an leabhair seo, ach b’ fhiach e. Rachainn leis an ùghdar ann a bhith a’ saoilsinn nach eil cus a bharrachd nas bunaitiche ann am beatha ri taobh na mara, san t-seann dòigh, na iasg agus bàs.
Liam Alastair Crouse
* eadar-theangachadh ùghdair an artaigeil
Posted in a book of death and fish, Cànan & Cultar, dana, dànamag, death and fish, Eilean Leòdhais, Gà idhlig, ian stephen, iasgach, lewis, litreachas, steornabhagh, Stornoway Comments Off
Blàr a’ Chumhaing (Pàirt 4/7) – le mìneachadh Gaeilge air cuid de na faclan
Le IAIN A. MACDHÒMHNAILL
Bha deagh fhios sa Bhràighe dè thachradh do na fir a bha sa phrìosan am Port Rìgh agus ‘s e a’ bhruidhinn a bha ann a-nise gum bu chòir dèanamh air Port Rìgh agus ionnsaigh a thoirt air a’ phrìosan agus an càirdean a shaoradh. Rinneadh deiseil gu sin a dhèanamh agus bha gealltanas air cuideachadh o bhailtean eile cuideachd. Co-dhiù, ghabh am maighstir sgoile, fear MacCalmain, air fhèin an comhairleachadh gus tilleadh dhachaidh agus gun ghnothach a ghabhail ris a’ phrìosan. Ghabh a’ mhòr chuid a chomhairle ach bha eagal air cuid am Port Rìgh nach gabhadh. Ràinig feadhainn de mhuinntir a’ Bhràighe Port Rìgh ach cha robh coltas cuideachaidh ann. Gus an t-eagal a chur orra nach ann a ghairmeadh a-mach am mailisi agus bha iadsan air ais agus air adhart eadar an drochaid agus am prìosan. Cha robh air a-nise ach tilleadh dhachaidh gus am faicte dè thachradh an dèidh seo.
Ceistean
- Dè thachradh do na fir a bha sa phrìosan am Port Rìgh nad bheachd-sa?
- Dè bha dùil aig muinntir a’ Bhràighe a dhèanamh?
- Dè a’ chomhairle a thug am maighstir sgoile, MacCalmain, do mhuinntir a’ Bhràighe?
- Cò a ghabh comhairle MhicCalmain?
- An deach mòran de mhuinntir a’ Bhràighe gu Port Rìgh?
- Dè rinneadh gus an t-eagal a chur orra?
- Dè rinn muinntir a’ Bhràighe an uair sin?
Bha an còignear an grèim agus cha robh air a-nis ach falbh leotha gu ruige Inbhir Nis far an seasadh iad cùirt an lagha. B’ iad na fir a bha an grèim, Alasdair MacFhionnlaigh agus a mhac Calum, Pàdraig Domhnallach, Dòmhnall MacNeacail agus a mhac-cèile Seumas MacNeacail.
Sgaoil an naidheachd a bha ann air feadh na dùthcha, mu thuath agus mu dheas. Ann an Glaschu chuireadh comhairle air chois air an dara latha fichead den mhìos gus airgead a thional agus fear lagha fhastadh a sheasadh na fir a bha sa phrìosan. B’ e am fear lagha a thaghadh Coinneach Domhnallach. Bha pàipear-naidheachd Ghlaschu agus pàipear-naidheachd Dhùn Dè a’ toirt cunntais fhiosrachail mu shuidheachadh a’ Bhràighe agus àitean eile. Chuir an da phàipear sin luchd-sgrìobhaidh don Bhràighe agus bha iadsan an làthair ri linn a’ bhlàir.
Ceistean
- Carson a chaidh an còignear phrìosanach a thoirt gu Inbhir Nis?
- Cò bh’ anns a’ chòignear?
- An robh a’ chùis aca aithnichte?
- Dè rinneadh ann an Glaschu gus na prìosanaich a chuideachadh?
- Cò chaidh a thaghadh mar fhear-lagha dhaibh?
- Dè rinn an dà phàipear-naidheachd à Glaschu agus Dùn Dè?
Faclan feumail le Gaeilge agus Beurla orra
- Bha deagh fhios sa Bhràighe gun robh – Ba mhaith a bhí a fhios ag muintir a Bhràighe go raibh… / The people of the Braes knew full well that…
- bha gealltanas air cuideachadh o bhailtean eile – Bhí cabhair ó bhailte eile geallta… / Help had been promised from other towns
- ghabh … air fhèin – … Thug … air féin / … took it upon himself to
- gun ghnothach a ghabhail ris a’ phrìosan – gan cur isteach ar an bpríosún / not to interfere with the prison
- cha robh coltas cuideachaidh ann – ní raibh aon chuma ar an scéal go raibh cabhair le teacht / help did not appear to be on its way.
- am mailisi – the militia.
Anns a’ Bhràighe fhèin cha robh air ach a dhol ri obair an earraich mar a b’ àbhaist. Bha am blàr seachad agus cò aige bha fios a-nise dè dh’fhaodadh èirigh dhaibh, no idir do an càirdean a bha sa phrìosan an Inbhir Nis. Bha an sluagh thall is a-bhos air an taobh, agus bha sin aithnichte leis na bha de shluagh am Port Rìgh an uair a thugadh na prìosanaich air falbh. Chan fhaodadh neach cas a chur air a’ chèadha an latha ud ach le cead nam polasman, ach bha bruthach a’ chèadha dubh le daoine a bha a’ nochdadh deagh ghean agus deagh rùn do na prìosanaich.
Ceistean
- Dè bha aig muinntir a’ Bhràighe ri dhèanamh mar a b’ àbhaist as t-earrach?
- An robh mòran daoine ann am Port Rìgh nuair a thugadh na prìosanaich air falbh?
- An robh cead aig na daoine dhol air cèadha a’ chalaidh?
- An robh mòran ann co-dhiù?
- Carson a bha iad ann?
Faclan feumail le Gaeilge is Beurla orra
- Cha robh air ach… – Ní raibh le déanamh anois ach… / there was nothing for it but to…
- Mar a b’ àbhaist – mar ba ghnách / as was usual
- Dè dh’fhaodadh èirigh dhaibh – cad a tharlódh dóibh / what their fate was/ what could happen to them
- Thall is a-bhos air an taobh – Thall agus abhus ina bhfabhar / here and there on their side
- aithnichte – soiléir / obvious – known/well-known
- leis na bha de shluagh – lena raibh de shlua / with the crowd that had gathered
- air a’ chèadha – ar an gcé / on the quay
- dubh le daoine – dubh le daoine / packed
- a’ nochdadh deagh ghean agus deagh rùn do na prìosanaich – ag cur a gcuid bá agus tacaíochta leis na príosúnaigh / expressing their good will and good wish(es) for the prisoners
Bha cuid dhiubh às a’ Bhràighe ach bha mòran à Port Rìgh fhèin. A-rithist, an uair a ràinig iad Inbhir Nis, bha sluagh gun àireamh gan coinneachadh agus iad uile a’ bagairt ionnsaigh a thoirt air na polasmain. B’ fheudar do fhear de luchd a’ bhaile, fear MacCoinnich, an comhairleachadh a bhith sìtheil agus bithidh e coltach gur ann an Gàidhlig a rinn e sin. Ghabhadh a chomhairle agus thugadh na prìosanaich don chaisteal air feasgar an aonamh latha fichead den Ghiblean. Bha iad an grèim an sin gus an seachdamh latha fichead an uair a leigeadh ma sgaoil iad air airgead urrais fichead not am fear; airgead mòr ach bha gu leòr a bha deònach a phàigheadh.
Ceistean
- Cò às a bha an sluagh a bha ann airson taic a chumail ris na prìosanaich?
- Cò thug comhairle dhaibh?
- Carson a thug e comhairle dhaibh?
- Cò an cànan anns an do bhruidhinn e riutha?
- Ciamar a fhuair na prìosanaich ma sgaoil?
Faclan Feumail le Gaeilge is Beurla orra
- Sluagh gun àireamh – slua gan chuntas / a massive crowd
- A’ bagairt ionnsaigh a thoirt air na polasmain – Ag bagairt ionsaí a dhéanamh ar na póilíní / threatening to attack the police
- Ghabhadh a chomhairle – Glacadh lena chomhairle / Their advice was taken
- nuair a leigeadh ma sgaoil iad – Nuair a scaoileadh leo / when they were released.
- airgead urrais – banna / bail
Dh’innseadh an sin gun rachadh casaid a thogail nan aghaidh aig cùirt an t-siorraim an Inbhir Nis ann am beagan ùine. Rinn na fir air an Eilean Sgitheanach agus gu dearbh bha fàilte romhpa air cèadha Phort Rìgh an uair a thill iad. Cha robh air a-nis ach feitheamh ri latha na cùirte. Cha robh cùisean idir buileach cho dona is a bhathas a’ smaoineachadh an toiseach. Cha robh eagal bàirligidh orra cò dhiubh agus bha e na adhbhar misnich dhaibh mar a sheas an sluagh thall is a-bhos air an taobh.
Faclan Feumail le Gaeilge is Beurla orra
gun rachadh casaid a thogail nan aghaidh – go gcúiseofar iad / that a case would be take against them
bha fàilte romhpa – bhí fáilte rompu / they were welcomed
feitheamh ri latha na cùirte – fanacht le lá na cúirte / wait for the court(-hearing) day
cha robh eagal bàirligidh orra – ní raibh eagla orthu go ndéanfaí díshealbhú orthu / they weren’t afraid of being evicted.
bha e na adhbhar misnich dhaibh – bhí sé mar chúis mhisnigh dóibh / it was a cause of hope for them.
mar a sheas an sluagh thall is a-bhos air an taobh – mar a sheas an slua thall agus abhus leo / the way in which the crowd here and there stood by them.
Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh Tagged: Am Bràigh, an t-Eilean Sgitheanach, blàr a' chumhaing, Glaschu, Inbhir Nis, MacCalmain, mailisi, Port Rìgh, prìosanaich
Posted in Am Bràigh, An t-Eilean Sgitheanach, blàr a' chumhaing, Eachdraidh, glaschu, Inbhir Nis, MacCalmain, mailisi, Port Rìgh, prìosanaich Comments Off


text:
Clach chruth-atharrachail
Canar clach chruth-atharrachail ri cloich aig an robh cruth na cloiche tùsanach ag atharrachadh fo bhuaidh a' phròiseas "metamorphism" (atharraich den chruth).
Ann an eòlas-talmhainn bhiodh sin a' tachairt fo teas eadar 150° is 200°C agus fo bhrùthadh na bu mhotha na 1500 bars, gheibhte atharrachaidhean fiosaigeach a bhiodh maireannach. Bhiodh meud nan clachan ag atharrachadh agus bhiodh gluasad a' phàtrain mhòir, mar a bhios iad nan laighe, ann. Biodh am pàtran no an structar am broinn nan clachan air caochladh gu mòr cuideachd.
Tha iomadh adhbhar ann airson a' phròiseas seo:
- Nam biodh na clachan ìosal gu leòr fo bharr an talmhainn, far a bheil brùthadh gu leòr ann agus ìre-teothachd àrd gu leòr.
- Nam biodh tìrean mòra a' bualadh ri chèile. (pròiseas tectonic)
- Nam biodh magma bho bhroinn na talmhainn a' teasachadh nan clachan.
Seo cuid de na h-eisimpleirean:


text:
Lafayette, Calafòrnia
‘S e baile agus air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Lafayette, neo La Fayette o thùs. ‘S ann à Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, Marquis de La Fayette a tha an t-ainm, leis gu robh esan na ghasgach ri linn Ar-a-mach nan Aimearaganach aig deireadh an 18mh Linn. ‘S e Rancho Acalanes (Gàidhlig: Tuathanas nan Tùsanach Acalanach) an t-seann ainm Spàinntis a bha aige o shean. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1834. Tha e suidhichte aig 121m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a’ Phàirce Briones, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Bherkeley. Tha am baile 3,890km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 550km bho Los Angeles, 2,958km bho Chicago agus 2,774km bho St. Louis.[2] Tha 23,893 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an Ceimigear Glenn Theodore Seaborg an seo ann an 1999.


text:
Greanada
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Greanada (sa Bheurla: Grenada, IPA: grəˈneɪdə). Tha i na laighe anns na Lesser Antilles anns a' Mhuir Chairibianach san taobh tuath air Trianaid agus Tobago, agus deas air Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach. Tha Greanada a’ gabhail a-staigh 1/3 de na h-Eileanan Grenadines.
'S e an Grenada Dove, a tha ann an cunnart, an eun nàiseanta aca.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Greanada an t-eilean as motha, tha a' chuid as motha de na daoine a’ fuireach an seo. Ach tha mòran eilean eile ann, seo feadhainn dhuibh:
- Union Island
- Carriacou
- Petit Martinique
- Ronde Island
- Caille Island
- Diamond Island
- Large Island
- Saline Island
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Canar "The Spice Isle" (Eilean nan spìosrach) ris air sgàth ' s gu bheil mòran spìosraich mar dinnsear, clo-mheas, caineal a' fàs an seo. Tha 20% den chnò-mheannt a cleachdar air feadh an t-saoghail a' tighinn à Greanada. Mar sin tha às-mhalairt cnò-mheannt anns an dàrna àite an-dèidh Indonesia. Tha cnò-mheannt a' nochdadh air bratach na dùthcha is a' sealltainn cho cudromach a tha e do dh'eaconomaidh an eilein.


text:
Kl.
Ceallach mac Cerbaill meic Muirigen ridamna Laiccen iugulatus est o Dunchadh mac Domhnaill.
Da céd décc do Gallaibh do badhadh hic Loch Rughraidhe.
Donnchadh mac Domnaill tanaissi Cluana Iraird ridamna Temrach iugulatus est a fratre suo.
Spealan mac Congalaigh ri Conaille a suis.
Gaill for Loch Ribh .i. Colla mac Bairid ri Luimnigh a quibus Echdaigern mac Flannchadha ri Breghmaine occisus est.
Natiuitas Briain meic Cinnedigh.
Kl.
Lorcán mac Dunchadha ri Breacch moritur.
Cathal mac Concupair ri teora Connacht moritur.
Dubgall mac Aodha ridamhna Uladh iugulatus est o Cinél Maene.
Domnall mac Cathuil ridamna Connacht iugulatus est a fratre suo ó Thadhg mac Cathail.
Faolan mac Muiredhaigh ri Laicchen do gabad do Gallaibh Atha Cliath cona macaib.
Kl.
Colman mac Aililla {.i. do Conaillib Muirtemne is leis do rinedh daimliag Cluana M Nois} princeps {MS folio 197va (297)} Cluana M Nois quieuit et Cluana Iraird.
Orgain Duin Suobraige do Gallaibh Locha Cuan.
Orgain Cille Dara do Gallaibh Puirt Lairge. A hargain aridhisi ó Ath Cliath isin bliadain cedna.
Ar na n-Gall do cur la hUlltaibh du ro marbta ocht ccéd la Muircertach mac Neill um an ri .i. Albdan mac Gothfrith & Aufer & Roilt.
Kl.
Maelbrigde mac Tornán comarba Padraic et Coluim Cille cénd cradbadh Erenn uitam senilem finiuit {uel quieuit}.
Sitriuc h. Imair ri Finngall et Dubgall moritur.
p.170
Gaill Atha {Cliath} do dhol a hEirinn.
Oenach Taillten do cumuscc do mac Nell um Donnchadh, membrum iniquum inobediens captiuo iniquo.
Caindealban mac Maoilcroin ri Laoguire moritur.
Fogurtach mac Lachtnain ri Teabtha moritur.
Kl.
Muirggl ingen Flainn meic Maoilechlainn in senectute ditissima quieuit a c-Cluain M Nois.
Cainech ingen Canadain rigan rig Temrach. dermad [with] a leghtoir ni sunna fil a hait [at end]{MS folio 197vb (297b)}
Finnachta abb Corcuige quieuit.
Donnchadh mac Domnaill ridamna an Tuaisgeirt a Normandis interfectus est.
Orgain Cille Dara do mac Cofthrith o Purt Lairge.


text:
Miguel Antonio Caro Tovar
B’ e Miguel Antonio José Zoilo Cayetano Andrés Avelino de las Mercedes Caro Tovar. [1][2] (Bogotá 10mh an t-Samhain 1843 – Bogotá 5mh an Lùnasdal de 1909) neach-aithris, ùghdar agus fear-poileataigs à Coloimbia[3].
‘S e an t-ùghdar José Eusebio Caro, fear steidhich Pàrtaigh Tòraidh Choloimbia a bh’ann athair, ach chaochail esan nuair a bha Miguel Antonio na bhalach òg. Le sin, cha b’ urrainn dhàsan a chuid fhoghlaim a choileanadh. Bha ùidh mhòr airsan air naidheachdas agus poilteataigs bhon a leanabachd agus bho 1871, nuair a thoisich e taic a thoirt dha na beachdan a bu radaigiche agus a bu chaitligiche a’ Phàrtaidh Tòraidh, b’ urrainn dha a bhith na líder de opinión tron a’ phàipear-naidheachd aige "El Tradicionista". A bharrachd air an obair aige mar neach-aithris poiliteagach, dh’ fhàs e a bhith fear dhe na cànainich a bu chliùitiche ann an Aimearaga Laideannach, is shaoil gu robh e aig an aon ìre na Andrés Bello agus Rufino José Cuervo.
An dèidh sin b’ e fear dhe na luchd-taic a bu chudromaiche aig Rafael Núñez agus pròiseact an Ath-bheòachaidh aige rè na 1880an; mar sin, b’ urrainn dha a bith fear dhe na aislingiche a bu mholtha a' Bhun-Reachd 1886, is e a’ stiùireadh sgrìobhadh na bile sin mar bhall Comhairle nan Riochdairean, a chaidh a steidheachadh airson sin a dheànamh.
Chaidh e a thaghadh na leas Ceann-suidhe na Poblachd ann an 1892, an ceann ri chèile ris a’ Cheann-suidhe Núñez, a fhuair an dreuchd aige a-rithist, ach cha b’ urrainn dhàsan a ghabhail air a’ chumhachd air sàilleabh draghan na slàinte, is le sin thug Caro a làmh air a’ cheannas; chaochail Núñez an ceann dà bhliadhna agus bha an ceannas aig Caro gu ruige deireadh an teirm dhe sia bhliadhna aige ann an 1898. Gu neònach, a dh’aindeoin gu robh fear dhe na teirmean a b’ fhaide ann an eachdraidh Choloimbia aige, cha do chleachd e an tiotal dhe Ceann-suidhe, ach Leas Ceann-suidhe an urras ri cumhachd a’ chinneas, leis cho measail ‘s a bha e air an t-seann cheannard aige. ann an 1898 lorg e a chur an ceannard a bha mu ochdad bhliadhna a dh’aois Manuel Antonio Sanclemente ann an Ceannas na Dùthcha, agus am bodach litreach José Manuel Marroquín ann am Leas Ceannas, is e a’ feuchainn ris a’ bhuaidh phoileataigeach aige a chumail beò, ach dh’fhàilnich am plan nuair a chuir Marroquín, le taic bho fheadhainn dhe na Tòraidh, às a’ chathair Sanclemente ann an 1900.
Bun-Reachd 1886[deasaich | deasaich an tùs]
Bhathar airson Bun-Reachd ùr a chur air bhog ann an 1886 gus ath-bheothachadh a chruthachadh aig gach ìre a’ chomainn-shòisealta ann an Coloimbia. Bha na smuaintean aig Núñez uabhasach tarraingeach dhà, gu h-àraidh taobh rian ùir a chur air a’ chomann-shòisealta agus cothrom a thoirt dhan stàit an cumhachd a mheadhanachadh agus aig an aon àm an òrdugh a mheudachadh aig gach uile ìre a’ chomainn-shòisealta.
Bha beachdan làidir aig Caro taobh chreideimh, agus air sgàth sin chruthaich e Bun-Reachd, a bha ga steidheachadh air luachan na h-Eaglaise chaitligeach. Bha a’ bhun-smuain aige taobh dùthchais ga steidheachadh air a’ bheachd nach dh’ aontachadh na daoine gu math eadar-mheasgte à Coloimbia ri chèile ach an Spàinntis agus an Eaglais chaitligeach. Ann an 1887, chuir an Stàit ainm ri Concordait leis a’ Bhàtacan, far an d’ fhuair an Eaglais Caitligeach sochairean na bu mhotha na ann an dùthaich eile sam bith a rèitich cumhnant dhen sheòrsa, is Caro ris a chùlaibh. Bho 1887, bha foghlam creideamh caitligeach am fiachaibh anns na sgoiltean, cha b’ fheudar dhan Eaglais cìsean a phàigheadh agus cha robh a’ chlèir fo smachd an t-siostaim cheartais cumanta.
Cha robh buaidh mhaireannaich dhomhainn aig Miguel Antonio Caro air a’ bheatha nàiseanta Choloimbia poileataigeach a-mhàin, ach cultarail cuideachd. Tha e glè chruaidh breith dheimhinnte a dheànamh air an obair e leig e mar stàitire agus ùghdair. Le sin, feumaidh sinn ath-sgrùdadh a dheànamh air an obair aige.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Oilthigh Ghlaschu
Susbaint
Oilthigh Glaschu
'S e Oilthigh Ghlaschu an oilthigh as motha ann an Glaschu agus an dara tè as motha ann an Alba gu lèir as dèidh Oilthigh Dhùn Èideann. Chaidh Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1451 fo Rìgh Seumas II agus an Easbaig Uilleam Turnbull le cead bho Pàp Nicholas II. Chan eil ach aon oilthigh ann an Alba a tha nas aosda na Oilthigh Ghlaschu. 'S e seo Cill Rimhinn, agus chan eil ach dà eile nas sine ann am Breatainn agus 's iad Oxford agus Cambridge.
Tha sgioba iomain fìor mhath aig an oilthigh cuideachd.
Ollamhan na Ceiltis[deasaich | deasaich an tùs]
- Aonghas MacMhàthain
- Dòmhnall MacAmhlaigh
- Cathair Ó Dochartaigh
- Roibeard Ó Maolalaigh
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid: 1932 - 2010.


text:
Tha a' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan fhathast air aon de na sgìrean san Roinn Eòrpa leis an àireamh-sluaigh as lugha. Mar aon de na sgìrean 'fàsaich' mu dheireadh, saoilear 's dòcha nach eil ann ach beanntan lom, glinn aonaranach agus eileanan fàs gun dhaoine 's gun eachdraidh. 'S ann air a' chaochladh a tha a' chùis, ge-tà.
Eachdraidh fhada
Fad còrr math is 5,000 bliadhna tha dealbh-tìre na Gàidhealtachd air a bhith air a chumadh leis na daoine aice. Tha mar a bha a' choimhearsnachd air a h-òrdachadh agus na bha iad a' creidsinn air cumadh a thoirt do dh'eachdraidh agus cultar na sgìre. 'S e sgeulachd fhada thoinnte a th' innte - eachdraidh anns a bheil eilthireachd, eadar-phòsadh, tuineachadh agus gabhail a-steach, agus gu tric còmhstri.
Beul-aithris
Tha feum air sgilean nan arceòlaichean gus fuasgladh fhaighinn air dìomhaireachdan an luchd-tuineachaidh thràth, ach suas bho àm nan Ròmanach thòisich criomagan de dh'eachdraidh sgrìobhte a' nochdadh. Còmhla ri stòr prìseil de dh'òrain agus sgeulachdan bho bheul-aithris, tha sin a' toirt dhuinn dealbh nas coileanta air dòigh-beatha nan daoine on linn sin suas. Thairis air na bliadhnaichean tha grunn chruinnichean air mòran stuthan bho bheul-aithris a chruinneachadh agus a chlàradh. Tha a' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan ainmeil a thaobh beul-aithris agus tha an nòs sin ri fhaicinn ann am bàrdachd agus òrain nam bàrd.
Daoine cumanta
Shìos tro na linntean b' e na fir agus na mnathan cumanta a thug cumadh don choimhearsnachd Ghàidhealach. B' iadsan na daoine a thug a-steach toradh an fhearainn agus na mara, a rinn tuineachaidhean, a thog coimhearsnachdan agus bailtean, a thog teaghlaichean agus a chuir cath ann an cogaidhean.
Daoine ainmeil
Anns gach linn ge-tà, nochd daoine air leth air an robh cuimhne fada an dèidh dhaibh bàsachadh. Tha cuimhne air an ainmean air sgàth 's na choilion iad air neo air sgàth pàirt a bh' aca aig amannan èiginneach ann an eachdraidh. Tha cuimhne air cuid airson am math a rinn iad, cuid eile airson an cron a rinn iad. Gus an là an-diugh tha connspaid agus deasbad timcheall air na rinn cuid aca.
Sealladh an neach-tadhail air na Daoine 's air an Àite
Bho anmoch anns an 18mh linn, tha dealbh-tìre agus cultar na Gàidhealtachd air daoine a thàladh o thaobh a-muigh na sgìre. Chùm mòran dhiubh cunntas air na cuairtean aca. Tha na h-aithrisean sin a' toirt sealladh luachmhor dhuinn air beatha nan daoine thairis air an dà linn mu dheireadh. Tha iad cuideachd a' cur solas air an dòigh san robh a' Ghàidhealtachd air a faicinn agus air a samhlachadh ris an t-saoghal mhòr.
Ma tha leabhar sa chlàr gu h-ìseal ri fhaotainn bho Leabharlainn na Gàidhealtachd, bidh samhla leabhair ri thaobh -
Scarlett, James
The Highland People
Hunter, James
Last of the Free
Mitchison, Rosalind
Lordship to Patronage : Scotland 1603-1745
Edinburgh, EUP, 1990
Checkland, Olive and Checkland, Sydney
Industry and Ethos: Scotland 1832-1914
Edinburgh, EUP, 1989
Barrow, G.W.S.
Kingship and Unity
Harvie, Christopher
No Gods and Precious Few Heroes
Smyth, Alfred
Warlords and Holy Men
Grant, Alexander
Independence and Nationhood
Devine, T. M
The Scottish Nation
Faigh tuilleadh leabhraichean mu dhaoine
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Alasdair III na h-Alba
Rìgh Alasdair III ( 4 an t-Sultain 1241 - 19 a Mhairt 1286 ) 1249 - 1286 mar rìgh. 'Se rìgh làidir a bh' ann an Alasdair agus bha àm air an cathrach-rìoghal mar bu trice glè sìtheil. Aig an àm seo bha buaidh làidir Ceilteach ann an Alba fhathast agus ceangal ri Sasainn oir bha nighean rìgh Shasainn - Èideard I - ,am bana-phrionnsa Mairead , aig Alasdair mar bhean.
'Se rìgh cho cumhachdach 'sa lorgadh tu aig àm no aite sam bith ann an eachdraidh a bh' ann an Èideard I. Bha e mur tha air ionnsaigh a thoirt air Èirinn agus a' Chuimrigh leis a Chuimrigh a nis mar aon de na roinnean aig Sasainn. Thoisich cuisean a fàs nas miosa an deidh do bean agus mic Alasdair bàsachadh ann an tìde ghoirid. Bha seo a fàgail Rìgh na h-Alba as aonais mac a leanadh e agus e dà fhichead sa còig bliadhna a dh'aois.
Phòs e a rithist aig Abaid Jedburgh ri nighean òg brèagha den ainm Yolande a Dreux. Air an dara latha deug den Mhàirt 1286 bhàsaich Rìgh Alasdair. Bha e air tilleadh bho Caisteal Dhùn Èideann gu Ceann Gronna far an robh a mhnaoi. Ged a bha na h-uaislean is thriathran a bha còmhla ris aig iarraidh air fuireach gu fàsadh an aimsir nas fhearr sa mhaidinn chan èisdeadh e rubha. Chaill e a chompanaich san dorchadas agus an ath mhaidinn lorg iad a chorp aig bonn bearraidh. Dh'fhàg seo Alba gun rìgh agus rinn Èideard a h-uile oidhirp smachd fhaighinn air Alba agus is ann mar seo a thoisich linn de chreach agus sabaid eadar an dà rìoghachd.
Aistean co-cheangailte:


text:
Adaptxt
Tha Adaptxt 'na aplacaid airson fònaichean-làimhe a leigeas le daoine teacsadh ro-innseach (no predictive texting) a dhèanamh. Tha e 'ga dhealbhadh le KeyPoint Technologies, companaidh a tha stèidhichte san Rìoghachd Aonaichte.
Chan ann ach a chum fònaichean Windows a bha an aplacaid nuair a chaidh a chur air bhog ann an 2012 ach chuireadh ri làimh e air fònaichean Android cuideachd a-mach à 2011, an dearbh bhliadhna a chaidh aplacaid le còd fosgailte a dhèanamh dheth.
Chaidh comas Gàidhlig, Gaeilge agus Gaelg a chur ris san t-Samhain 2012 ri linn co-obrachadh eadar Adapxt, Michael Bauer agus Kevin Scannell.[1]


text:
Bonn (a' Ghearmailt)
Tha Bonn na laighe mu 20 cilemeatair deas air Köln ann an Nordrhein-Westfalen air bruach abhainn Rhein. Eadar 1949 agus 1990 bha Bonn na phrìomh-bhaile na Gearmailt an Iar. B’ e cathair oifigeil riaghaltas na Gearmailt a bha ann gu 1998, gus an do dh’imrich an riaghaltas a Bherlin ann an 1999. An uair sin thàinig mòran chompanaidhean agus ionadhan eadar-nàiseanta dhan bhaile, m.e.: IUCN Environmental Law Center agus 12 ionadh eile de na Dùthchannan Aonaichte.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 11 RC, nuair a bha saighdearan Ròmanach a’ campadh air bruach na h-aibhne. Thàinig an t-ainm Bonn bho Bonna[1], facal Ceilteach a tha a' ciallachadh "grunnd tioram" (Dry grounds).
S’ e àite-breith Ludwig van Beethoven, neach-ciùil anmeil, a tha ann am Bonn. An diugh tha taigh-tasgaidh ann, far an do rughadh e.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thog na seann Ròmanaich drochaid air an Rhein mu 10 RC faisg air àite ris an canadh Bonna.[2] Thathar dhen bheachd gur e tuineachadh nan Ceilteach a bh’ ann ro làimh is gu bheil an t-ainm a’ ciallachadh baile sa chànan aca. Chaidh daingeach Ròmanach a chruthachadh airson mu 7,000 saighdear a chumail an seo ann an 9,[3] an dèidh Cath Choille Theutoburg. Dh’ fhàs baile mu thimcheall an daingich air an robh Castra Bonnensia (Caisteal Bhonn anns an Laideann, is ‘s e àite cudromach dìona air crìoch na h-ìompaireachd a bh’ ann.[4]
‘S e làrach cràbhach ri linn Iompaireachd Theàrlaich Mhòir a bha ann am Bonn. Bha am baile am broinn nan sgìrean a bha fo bhuaidh nan easbaig-prionnsa-taghadair à Köln bhon 8mh Linn gu ruige deireadh na 13mh Linn is bha iad a’ fuireach an seo cuideachd. Mar dhìleab nan làithean spaideil sin, tha am baile làn toglaichean ann an stoidhle baroc,[5] mar eisimpleir oifisean an Oilthigh agus Lùchairt Phoppelsdorf, a bharrachd air taighean mòra bho dheireadh na 19mh Linn agus feadhainn eile ann an stoidhle art nouveau. Cha b’urrainn dhan Ath-Leasachadh càil a dheànamh an seo leis cho làidir ‘s a bha an Eaglais Chaitligeach ann am Bonn.[6] Bha athair Ludwig van Beethoven (1770 – 1827) na òrganaiche fon phrionnsa-taghadair mu dheireadh ann am Bonn. [7] Anns an 19mh Linn, an dèidh mì-bhuaidh Napoléon,[8] ghabh Rìoghachd na Prùise sealbh air Bonn. [9]
Ghabh saighdearan à Canada, Sasainn agus às An Fhraing sealbh air Bonn an dèidh a chèile bho chrìoch a’ Chogaidh Mhòir gu ruige 1926. [10] Ri linn an Dàrna Cogaidh bha mu 1,000 duine, gu h-àraid Iùdhaich, nan ìobairtean nan Nàsach. Chaidh 8,000 eile a thoirt air falbh gu campaichean-bàis neo a sgapadh thall thairis. Ann an 1945 b' iad na Sasannaich a ghabh sealbh air a’ bhaile.
Chaidh Bonn a thaghadh mar phrìomh-bhaile ùr na dùthcha (an àite Frankfurt) an dèidh a’ chogaidh, oir chaidh an dùthaich a sgaradh ann an dà stàit is bha Berlin air a mhilleadh. Le sin, ‘s e prìomh-bhaile Poblachd Feadarail na Gearmailte bho 1949 gu ruige 1990, nuair a thaghadh Berlin na phrìomh-bhaile a-rithist, mar thoradh Aonadh na Gearmailte. Chaidh pàrlamaid na Gearmailt agus pàirten den Riaghaltas a ghluasad air ais a Bherlin ann an 1999.[11]
A dh’aindeoin nach e prìomh-bhaile na dùthcha a th’ ann am Bonn nas motha, tha am baile air blas polataigeach dioplòmasach a chumail fhathast. Thathar a’ cumail gnothaichean na NA ann am Bonn, chaidh Comhairle na Roinn Eòrpa a chumail an seo ann an 1999 fad cinneas na Gearmailte air an Roinn Eòrpa. A bharrachd air sin, thachair trì co-labhairtean cudromach ann am Bonn taobh càirdeis pholataigich agus marsanta còmhla ri An t-Seapan, Canada agus na Stàitean Aonaichte.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ludwig van Beethoven: 1770 – 1827 Ceòladair.
- Friedrich August Kekulé von Stradonitz: 1829 – 1896. Ceimigear.
- Walter Gotell: 1926 – 1997 Actair.
- Thomas de Mazière: 1954 -) Fear-poiliteags.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Àth nan Damh
- Beul-Feirste
- Budapest, sgìre Budafok
- La Paz
- Opole
- Potsdam[12]
- Tel Aviv[13]
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stefan Zimmer: Die Kelten, Mythos und Wirklichkeit, duilleag 205, Theiss Verlag ISBN 3-8062-1908-7
- ↑ Livius
- ↑ Tribus Bonn
- ↑ Deutche Welle
- ↑ Larocheusa
- ↑ World 66
- ↑ Alemania
- ↑ World66
- ↑ BB German
- ↑ Pathé
- ↑ Buzer
- ↑ Stadt Potsdam
- ↑ Riaghaltas Iosrael


text:
Valence (Drôme)
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann an Valence (IPA: va.lɑ̃s Ocseadanais: Valença, Laideann Valentia Iulia). Tha e suidhichte aig 127m os cionn ìre ma mara,[1] anns an sgìre (Fraingis: Région) Rhône-Alpes anns an roinn (Fraingis: Département) Drôme, 479km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 431km bho Bhordeaux agus 186km bho Mharseille.[2] Tha àireamh-sluaigh dhe 63405 anns a’ bhaile fhèin agus 181,929 san sgìre air fad.[3] Chaochail Pàpa Pius VI an seo ann an 1799.[4] Chan fhaodadh dearcan-ola a chinntinn nas àirde na Valence agus le sin tha beul-aithris na sgrìre ag ràdh À Valence commence le Midi (Toisichidh ceann a deas na Frainge ann an Valence).


text:
Na h-Eileanan Mhoiriseas
'S e dùthaich eileanach ann an Afraga a tha anns na h-Eileanan Mhoiriseas[1] neo Mauritius[2][3] (IPA: məˈrɪʃəs), Fraingis: Ile Maurice, (IPA: mɔʁis); Creole: Moris, ainm oifigeil: Republic of Mauritius, (Fraingis: République de Maurice). Tha i suidhichte anns a' Chuan Innseanach mu 900 cilemeatair air falbh san ear bho Mhadagascar.
'S e Port Louis prìomh-bhaile na dùthcha.
Tha na h-Eileanan Mhoiriseas a’ gabhail a-steach na h-eileanan:
Canar gu bheil an t-eilean glè bhrèagha. Mar eisimpleir, sgrìobh an t-ùghdar Mark Twain anns an leabhar "Following the Equator": "You gather the idea that Mauritius was made first and then heaven, and that heaven was copied after Mauritius"[4].
Stampaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na h-Eileanan Mhoiriseas ainmeil airson na stampaichean aice: „Red Penny“ agus „Blue Penny“. Chaidh an clò-bhualadh anns a’ bhliadhna 1847.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Following the Equator ann am Project Gutenberg


text:
Seumas I, Rìgh Alba
Bha Alba na dùthaich an-riaghailteach nuair a bha Seumas glè òg, agus chuir athair, Raibeart III, a-null dhan Fhraing e gus am biodh e sàbhailte. Ach chaidh am bàta a ghlacadh leis na Sasannaich agus chaidh Seumas a chuir an grèim leotha. Bho nach robh e ann, chaidh Alba a riaghladh le tànaistearan. Cha deach a chur ma sgaoil gu 1420, nuair a phàigh na h-Albannaich an èirig a chaidh iarraidh orra.
Na phrìosanach, fhuair e sgoil math ann an cùirt Shasainn, agus thuit e ann an gaoil ri Joan Beaufort, co-ogha Rìgh Eanraig VI Shasainn. Phòs iad mus do thill e a dh'Alba. Rè ùine, bhiodh ochdnar cloinne aca.
Cho luath agus a thill e dh'Alba, thug e os làimh dòighean-riaghlaidh ùra, a bhiodh a' daingneachadh cumhachd an rìgh agus a chuid mhinistearan. Bha e mar amas aige a dhùthaich air fad a chumail fo riaghladh laghan, agus dh'ath-nuadhaich e Pàrlamaid na h-Alba a rèir eisimpleir Pàrlamaid Shasainn. Ged-tà cha robh leisg air làmhachas-làidir a chur gu feum, agus dh'fhàs cuid dhe na h-uaislean diombach dheth nuair a dh'fhiosraich iad crìonadh an cuid cumhachd.
Chaidh a mhurt le feadhainn dhe na Greumaich ann am manachainn Pheairt air an 21mh latha dhen a' Ghearran, 1437, ged a shabaid e gu treun ri a chuid nàimhdean.
Uair eile, mar a bha bitheanta ri linn nan Stiùbhartaich, dh'fhàgadh Alba fo stiùir oighre òg, Seumas II, nach robh ach na naoidhean fhathast.


text:
Naidheachdan Pinc
'S e làrach-lìn a th' ann an Naidheachdan Pinc a bhios a' foillseachadh naidheachadan LCDT (Leasbach, Co-ghnèitheach, Dà-ghnèitheach & Tar-ghnèitheach) bho air feadh an t-saoghal. Chaidh an làrach-lìn a chruthachadh 14mh Màrt 2008 le Crìstean MacMhìcheil, oileanach a' dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig 's Iomall a' Chuain Siar aig Sabhal Mòr Ostaig. Chaidh Naidheachdan Pinc a chruthachadh a' cleachdadh Wordpress, bathar-bog air loidhne a bhios a' toirt cothrom ri dhaoine làraichean-lìn agus blògaichean a chruthachadh. Air 01d Dàmhair 2008 chaidh Naidheachdan Pinc a ghluasad bho Wordpress gu Squarespace agus dhan làrach-lìn ùr www.NaidheachdanPinc.co.uk.
Amasan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e amas Naidheachdan Pinc naidheachdan LCDT bhon air feadh an t-saogahl fhoillseachadh gu tur tro mheadhan na Gàidhlig.
Sgrìobhadairean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Crìstean MacMhìcheil na neach-deasachaidh agus sgrìobhadair agus e ficheachd bliadhna a dh’aois, co-sheòrsach (gay) agus na oileanach aig Sabhal Mòr Ostaig a’ dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig ’s Iomall a’ Chuain Siar. Tha e ag ionnsachadh na Gaeilge.
Tha Eli Dhòmhnallach na sgrìobhadair agus i na maighistir-lìn aig Companaidh nan Iasad Oileanach. Tha i a’ fuireach ann an Glaschu leis a' chat reamhar aice.
Tha Alasdair Justice na sgrìobhadair agus e ag ionnsachadh na Gàidhlig. Tha e a' fuireach ann an California anns na Stàitean Aonaichte.


text:
Jimmy Page
'S e cluicheadair giotair ann an Led Zeppelin, fear de na còmhlan-ciùil as motha a bha a-riamh ann, a th' ann an Jimmy Page (9 am Faoilleach 1944). Chluich e sna Yardbirds cuideachd agus nochd e air iomadach clàr mòr gun ainm air feadh nan 60an m.e. You Really Got Me Going leis na Kinks.
Bha uidh aige ann an draoidheachd agus bha e air a ghlacadh leis a' bhuidseach, Aleister Crowley. Bha ùidh cho mòr aige gun do cheannaich e seann taigh Chrowley aig Both Fhleisginn air bruthaich Loch Nis.


text:
Tanic dono Deiric mac Airmedaich da indsaigid & cloch ina durnn; in chucam-sa ro gabuis in cloch-sin? ar Cormac. Ni chucad, ar Deiric, & is leat bias m' urchar-sa a n-agaid do namad. Buaid n-urchair & amais fort fein & ar fearthinaid, ar Cormac, & maidm re h-Uib Amalgaid mad h-e fearthinaid diubraices in ced-urchar and & comaillther sin beos h-i Deiric & h-i Mail Conairi & h-i Mithigen o Maig Gamnach bail ar bendaích da rig .i. Sodelb. A cain & a primidin is la Cormac sin uile. Is h-e Cormac ro leasaich galar Aengusa meic Conaill meic Finain meic Conaill otait muinter Muiredaich .i. taisich in Lacain la h-Uib Amalgaid dia roibi Dicell Dasachtach a Sid Buda ingine Buidb Deirg ac leanmain Muiredaig meic Aengusa meic Fheargusa cor chuir Sadb ingen Fiachrach Find otait h-Ui Fiachrach Find la h-Ui n-Amalgaid bean Aengusa meic Fergusa mathair Muireadaich a mac ar comairci Cormaic & tuc in rigan beo & marb a meic do Chormac ara slanugud. Is andsin do-rindi Cormac urnaichi fri Dia & ro slanaiged in mac-sin Muireadaich andsin.
p.8Do-fhacaib do buaid n-urlabra & soncethra & cend sidha & comairli da Ib Amalgaid & da Ib Fiachrach. Tuc son dono do Chormac ech & errad cacha rig taiseich do Cloind Muireadaich & cain cacha leicci & cacha loisdi & screball cacha duine; buaid ech & con & dalta la muintir Muireadaich do chind riara Chormaic co brath & a comarba da eis.


text:
Mothtan
Tha mothtain (cuideachd: cailleach-stùir, clòimh-shìth) 'nan dosain bheaga de dhuslach a nochdas fo àirneis no ann an oisein nach eil 'gan glanadh gu cunbhalach. 'S e falt, lìon, craiceann marbh, lìontan dhamhan-allaidh agus duslach a bhios annta mar is trice, uaireannan le sgudal aotram 'nam measg agus tha iad 'gan cumail ri chèile le cumhachd dealain stadaigich agus greimeachadh ri chèile air nòs peileige. Chan eil feum ach air aon stùr a' gluasad ri linn oiteige shàmhach rèidh mar thoiseach tòiseachaidh air mothtan.[1]
Susbaint
Buaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Gheibhear mialan-duslaich agus faoighichean eile ann agus tha buaidh aca air criathragan duslaich.[2]
Tha droch bhuaidh aca cuideachd air innealan dealain a chionn 's gun cuir iad bacadh air sruthadh an adhair agus a' teasachadh nan innealan leis a sin.[3]
Ann an saidheans[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh gintinn nam mothtain a chleachdadh mar mhac-shamhladh air cruinneachadh stuthan fànais ann am planetoidean.[4][5]
Cànain eile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh ainm air an nì seo ann an diofar cànain:
- Bavarianais: Staubhexn (bana-bhuidseach duslaich)
- Beurla: Dust bunny (coineanach duslaich)
- Eadailtis: Gatti di polvere (cait fùdair) no batuffoli di polvere (buill duslaich)
- Fionnlannais: Villakoira no pölykoira (cù clòimh)
- Gaeilge: Cailleach deannaigh (cailleach duslaich)
- Gearmailtis: Staubmaus (luchag duslaich), Wollmaus (luchag clòimh), Lurch (san Ostair; muir-thìreach)
- Nirribhis: Hybelkanin (coineanach dachaigh)
- Seapanais: ほこりの塊 (hokori no katamari) (bòcan duslaich)
- Suainis: Dammråtta (radan duslaich)
- Ungairis: Porcica no Pormacska (piseag duslaich)
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dust and fibers as a cause of indoor environment problems. T. Schneider. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. 2008.
- ↑ Dust Control in Finite Air Volumes at Zero Gravity - Mean-Field Like Analysis. T.R.Krishna Mohan, Surajit Sen. 8 dhen Ghiblean 2004.
- ↑ Three Easy Ways to Save Your Computer From an Early Retirement. Christian Science Monitor. Chris Gaylord. 15 dhen Ghiblean 2010.
- ↑ Formation of Cosmic Dust Bunnies. Matthews, L.S. Hayes, R.L. Freed, M.S. Hyde, T.W. IEEE Transactions on Plasma Science. An Giblean 2007.
- ↑ Comet Dust Bunny. George Musser. Scientific American. 24 dhen Dàmhair 24 2005.


text:
CosmoNOT no Big Issue?
Tha e eibhinn, agus tha e anns a' Ghaidhlig.
Ach chan eil stuth gu leor mu program-fànais Sobhietach ann.
'S mor am beud! Bha mi'n dochas gun do leugh mi mu dheidhinn Laika (taobh-chli - nach snog i?) agus Gherman Titov (se sin a cheud duine a rinn diobhairt ann am fànais) neo Sergei Korelev. Co-dhiu, bha drama inntinneach mun deidhinn air BBC2 o chionn goirid. Agus Werner von Braun.
Tha stuth ann an CosmoNOT air samobhar. Coire Sobhietach.
Is toigh leamsa Ann an Siorrachd Lannraig le Camara (bha mi fhein anns a' Bhigots' Bar, an ArdRuigh) agus Croitearan Pìosail ('s toil leam an artagail, chan eil mi airson croitear a phosadh).
Ach de mu dheidhinn Iris Mhor? Tha sin a' ciallachadh "Big Issue". A bheil deasaiche dem Big Issue ga foillseachadh?
ComosNOT an seo
http://www.cosmonot.co.uk


text:
Tynron
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Tynron (neo Dunron agus Kirk of Tynron o shean).[1] Tha e suidhichte aig 141m os cionn ìre na mara,[2] air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Penpont agus Am Mòine Naomh, ri taobh na h-aibhne Shinnel.[3] Tha e 241km air falbh bho Obar Dheathain, 76km bho Ghlaschu, 46km bho Inbhir Anainn agus 92km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Tynron. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd agus turasachd. A bharrachd air sin, tha trì tuathanasan agus talla a' bhaile ann. Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann agus le sin feumar a dhol dhan bhun sgoil ann am Penpont agus dhan àrd-sgoil ann am Bàrr na Dris.[5]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Dùn ro-eachdraidheil ann, air a bheil Tynron Doon neo Auchengibbert Hill. Tha tobhtaichean structar neo dhà bho Linn an Airgid ann shuas air a' dhùn cuideachd.[6] Chleachd na Ròmanaich agus na Breatannaich e. Thogadh tùr dìona air bàrr a' dhùin san 16mh Linn ach leagadh mu 1750 e.[7] Thogadh drochaid air an abhainn Shinnel ann an 1786 is an uair sin thogadh a' mhòr-chuid dhe na taighean a chithear nar làithean. Chaidh an eaglais ùr a thogail ann an 1837,[8] san aon àite far an robh sean eaglais bhon 17mh Linn agus tha fiù 's clach-uaighe neo dhà bho 1683 ann.[9] Dhùnadh an eaglais ann an 1997.[10] A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair sianar às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr.[11] Ghoideadh a' phrais chuimhneachaidh nuair a dhùnadh an eaglais ach chunnaic tè à Tynron ann am bùth an Glaschu i is thugadh air ais dhachaidh leis a' phoilis i. Tha a' phràis ga cumail ann an talla a' bhaile a-nis.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dumfriesshire Companion
- ↑ Elevation Map
- ↑ Scottish Places
- ↑ Distance From
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ CAST
- ↑ Canmore
- ↑ Buildings at risk
- ↑ Canmore
- ↑ Moniaive
- ↑ Scottish War Memorials Project
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Doras na Frìthe • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
San Luis (Antioquia)
‘S e baile beag ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann San Luis. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha faisg air El Santuario aig 1,050m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe 116km bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. ‘S e baile le clìomaid teth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 24˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1875.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ri linn fàs Antioquia, san darna leth dhen 19mh Linn, thàinig aig an t-Sagart Clemente Giraldo air slighe gu deas chun na talmhainn bhàn a shealltainn do fheadhainn a bha airson croitean a stèidheachadh dhaibh fhèin. Chaidh am baile seo a chur ait dòigh ann an 1875 agus fhuair e a chuid chòirichean ann an 1882. 'S e Samuel Gómez, José María Gómez, Silverio Hernández, Serafín Yepes, Nepomuceno Castaño, Cayetano Rivas, José María Suárez, Emigdio Suárez, Ramón Giraldo, Antinógenes García, Sergio Marín agus Antonio González na ràinig còmhla ris an t-sagart.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 10,987 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 6,105 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ ann an San Luis fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an San Luis, agus 0.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 85.4% dhe na daoine ann an San Luis leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 14.3% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an San Luis. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèill an Naoimh Luis Góngora: 21 an t-Ògmhios.
- Fèis na Ponair (Spàinntis: Fiesta del Fríjol): an t-Samhain.
- A' Chàisg: am Màrt neo an Cèitean.


text:
Alacant
‘S e baile mòr agus port cudromach air oirthir an ear na Spàinne a th’ ann an Alacant (Catalanais, IPA: ala'kant), neo Alicante[1] (Spàinntis: IPA: ali'kante). Chaidh a stèidheachadh mu 324 ro Chrìosd. Tha Alacant suidhichte air a’ Mhuir Meadheanach, aig dìreach 1m os cionn ìre na mara,[2] eadar na h-aibhnichean Seco agus Rambuchar.[3] Tha Alacant 362km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 394km bho Bharcelona.[4] Tha 334,418 daoine a’ fuireach ann an Alacant,[5] an darna baile as motha anns a' Cho-chomann València agus an 13mh baile na Spàinne.[6] A bharrachd air sin, 's e prìomh-bhaile na Roinne Alacant a th’ ann an Alacant cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Caloforte, An Eadailt
- Wenzhou, Sìona
- Nice,[7] An Fhraing
- León, Niocaragua
- Herzliya, Iosrael
- Orane, Aildiria
- Toyooka, An t-Seapan
- Riga, An Laitbhe
- Matanzas, Cùba
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay
- ↑ Viajar en Familia
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Annuaire de France