text:
Loreena McKennitt
Tha Loreena McKennitt, C.M., (rugadh 17 an Gearran 1957) 'na seinneadair, clàrsair, agus neach-piana Canèidianach.
Bidh i a' cluich ciùil le buaidh Ceilteach agus nuadh-linne a tha gu tric air choimeas ri Enya, ach air shuidheachadh barrachd anns a' cheòl dualchasach a' cleachdadh obraichean dhen t-seòrsa ris "A' Bhean-uasal na t-Sealaid" le Alfred Lord Tennyson agus "An Fear an Rathaid-Mòr" le Alfred Noyes cho deuchainnean ri ciallachadh.
Rugadh McKennitt ann am Morden, Manitoba de teàrnadh Eireannach dùthchasach agus Albannach ri pàrantan Seoc agus Irene McKennitt.
Ghluais McKennitt gu Ath na Sràide, Ontario ann an 1981, far a bheil i a' fuireach fhathast, agus dh'fhuasgail a ciad clàr-chiùil, Elemental (Bunabhasach), ann an 1985. Thòisich i a chruinneachadh aire chruinneil le fuaslaidhean a leanas a h-obair fèin-dèanta, 'gabhail a-staigh To Drive the Cold Winter Away (A Stiùireadh an Geamhradh Fuar Air Falbh) (1987), Parallel Dreams (Aislingean Air Ruith) (1989), The Visit (An Tadhal) (1991), The Mask and Mirror (An Sgàil is Sgàthan) (1994), A Winter Garden (Gàradh Gheamhraidh) (1995) agus The Book of Secrets (An Leabhar nan Rùnan) (1997). Tha h-uil' a h-obair air fhuasgladh fo a bileag fhèin, Quinlan Road (Rathad Chaoindealbháin).
'San Iuchar 2004, rinn Riaghladair Ceann-airm Adrienne Clarkson i ball an Òrduigh-Chanada, an t-urram as cliùitiche an t-sìobhaltaich sa' Chanada.
Bhuail bròn sa' bhliadhna 1998 nuair bhàth an suirgheach McKennitt, Ronald Rees agus dhà daoin' eile ann an sgiorradh-bàta. Bha i meathaichte gu domhainn leis a' bhròn, agus bhunaicheadh i an Maoin Cuimhneachan Cook-Rees sa' bhliadhna cheudna, agus dh'fhuasgaileadh i clàr-chiùil de dhà gnìomhaidhean ainmichte Live in Paris and Toronto (Sa' Pharis agus Toronto), far bha uile den toraidhean air thoirt tabhartas dham mhaoin. O chionn an uair sin gu Dùbhlachd 2004, chan eil McKennitt clàran-chiùil ùra air fhuasgladh 'gus tha i bho àm gu àm air ghnìomhadh.
Fadalach sa' bhliadhna 2004, tha na dòchasan a luchd-dealasach de tigh'nn am follais eile fad-air-iarradh air fhleòdradh nas àirde le cuirm-chiùil ainneamh air a' Bhun Yehudi Menuhin air Dùbhlachd 7mh, 2004, aig an Cirque Royal Bhrussels agus a bheil a' toirt fios air an làrach-lìn Quinlan Road timcheall dùsgadh-inntinn air stuth nuadh. Tha McKennitt a' bruidh'nn mu about research 'san Tuirc agus 'san Ghrèig, cho math ris an Siona 'gus Mongolia. Tha i a' bruidhinn gu h-àraid mun "obair sìor de togail an ath-chlàr".
Eòlas-clàran[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran[deasaich | deasaich an tùs]
- Elemental (Bunabhasach)' (1985)
- To Drive the Cold Winter Away (A Stiùireadh an Geamhradh Fuar Air Falbh) (1987)
- Parallel Dreams (Aislingean Air Ruith) (1989)
- The Visit (An Tadhal) (1991)
- The Mask and Mirror (An Sgàil is Sgàthan) (1994)
- The Book of Secrets (An Leabhar nan Rùnan) (1997)
- Live in Paris and Toronto (Sa' Pharis agus Toronto) (1999)
Shorter recordings[deasaich | deasaich an tùs]
- Gàradh Gheamhraidh: Còig Òrain dhan Aimsir (1995)
- Anns an San Francisco (1995)
- Faclan agus Ceòl (1997)
Singles[deasaich | deasaich an tùs]
- "An dannsa nam Cleasaichean (I)" (1997)
- "An dannsa nan Cleasaichean (II)" (1997)
- "Marco Polo" (1998)


c: text/html

text:
An Nobhail Ghàidhlig
An Nobhail Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Gus an fhicheadamh linn, cha do sgrìobh neach sam bith nobhail anns a’ Ghàidhlig, ged a chuir àireamh luchd-foillseachaidh leabhraichean ruisg agus bàrdachd a-mach anns na linntean 19 agus 20. [1] B’e a chiad nobhail iomlan – anns an seagh “nuadhasach” den fhacal – Dùn Aluinn, no an t-Oighre ‘na Dhìobarach le Iain MacCormaic (1912). Roimh sin, ann an 1908, dh’ fhoillsich MacCormaic nobhail ghoirid Gu’n d’ thug i spéis do’n Armunn, agus eadar 1909 agus 1910 dh’ fhoillsich an iris An Sgeulaiche pàirt de sgeul goirid le Aonghas MacDhonnchaidh leis an tiotal An t-Ogha Mór. Mar sin, tèid againn air ràdh gun do rugadh an nobhail Gàidhlig le sgrìobhaidhean MacCormaic agus MacDhonnchaidh, ged nach robh ealain na nobhail ann an cànan nan Gàidheal ach na “leanabas” aig an àm sin. Bhitheadh e fada fhathast gus an nochdadh nobhail “inbheach”. Ann an 1923 thàinig a-mach an nobhail mhaoth-inntinneach Cailin Sgiathanach le Seumas MacLeòid, ach cha do thog ealain an nobhail a ceann ann an da-rìribh a-measg nan Gàidheal gu 1971, nuair a nochd A’ Leth Eile le Cailein MacCoinnich. On àm sin lean sreath de nobhailean: Gainmheach on Fhàsaich le Màiri NicGillEathain (1971); Raonaid (1981) le Cairistiona Dick; Có ghoid am bogha-froise? le Fearghas MacFhionnlaigh (1978); agus Deireadh an Fhoghair le Tormad Caimbeul (1979). Cha do sgrìobh Iain Mac a’ Ghobhainn nobhail fhada sam bith, ach dh’ fhàg e làrach le a nobhailean goirid Iain am measg nan reultan (1970), agus An t-Aonaran (1976). Dh’ fhoillsich GAIRM a sgeul Murchadh ann am meidhisean, ann an 1979, agus leis na sgrìobhaidhean sin, stèidhich Mac a’ Ghobhainn puist-seòlaidh air son na nobhail Ghàidhlig. Ach cha b’e ach an dèidh na bliadhna 2000 a thàinig an nobhail Ghàidhlig gu ìre le sgeòil a thoill coimeas leis an litreachas as fheàrr anns a’ Bheurla agus ann an cànanan eile. Stèidhich an Roinn Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu Comhairle nan Leabhraichean air son taic a chur ri foillseachadh na Gàidhlig. Le comhair na Comhairle, thòisich CLÀR a dh’ fhoillseachadh sreatha de leabhraichean (nobhailean, nobhaileagan agus eile) fon ainm Ùr Sgeul. Mar eisimpleir, ann an 2004 thàinig a-mach Là a’ Dèanamh Sgèil do Là le Aonghas Pàdraig Caimbeul; ann an 2005, Gymnippers Diciadain le Màrtainn Mac an t-Saoir; lean Shrapnel le Tormod Caimbeul (2006); Dìleas Donn le Norma NicLeòid (2006); agus An Taigh-Samhraidh le Aonghas Pàdraig Caimbeul (2007). Ach bhris Aonghas Pàdraig Caimbeul grunnd ùr le a nobhail bharraichte An Oidhche Mus do Sheòl Sinn (2003). Chaidh an nobhail seo ainmeachadh anns a’ chiad deich ann an clàr aig an iris The List air son na ceud leabhraichean a b’ fheàrr a chaidh a-riamh a sgrìobhadh ann an Alba.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ruaraidh MacThòmais The Companion to Gaelic Scotland, t.d. 218, novel, the Gaelic
- Màthraichean-adhbhar: Ruaraidh MacThòmais The Companion to Gaelic Scotland, t.d. 218, novel, the Gaelic;
- catalog eadar-lìon Comhairle nan Leabhraichean Gàidhlig

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tuilleadh airgid a dhìth airson mèinne òir Thaigh an Droma
Tha companaidh a tha am beachd mèinn òir fhosgladh ann an Earra-Ghàidheal a-nis ag ràdh gur dòcha gum feum iad gearradh air ais air an leasachadh a bh' aca san amharc o thùs.
Thuirt Scotgold Resources Eta gun robh e doirbh dhaibh maoineachadh fhaighinn airson na mèinne faisg air Taigh an Droma.
Tha iad a-nis ag amas air mèinn nas lugha anns am bi meatailt nas fheàrr.
Feuchaidh iad ri tuilleadh airgid fhaighinn bhon fheadhainn aig a bheil earrannan sa chompanaidh.


text:
Tannara Mhòr
'S e Tannara Mhòr (Beurla: Tanera More) an t-eilean as motha anns na h-Eileanan Samhraidh. Tha i suidhichte ann an inbhir Loch Bhraoin. Tha i cho mòr ri 310 heactair (1.2 mìle ceàrnagach). Anns a’ bhliadhna 2001 bha còignear a’ fuireach an seo. Tha oifis a’ phuist is cafaidh ann, agus tha tuathanach bradain ann.
Chan eil rathaidean air an eilean, tha slighe a-mhàin a’ dol timcheall a’ bhàidh ris an canar “the Anchorage”. Tha an slighe a’ tòiseachadh san àird an ear-thuath an eilein aig Rubh' Àird na Goine, a’ dol sìos chun a' chidhe gu Garadheancal san àird an ear-dheas. Tha bàtaichean a’ dol eadar an eilean agus Aichillidh Bhuidhe, a tha mu 1.5 mìle air falbh san tìr–mòr Alba.
'S e Meall Mòr (124 meatair) a’ bheinn as àirde ann an Tannara Mhòir.
Thàinig an t-ainm Tannara bhon Seann Lochlannais, tha e a’ ciallachadh: "Eilean arcasaidh".[1]
Bhon bhliadhna 1970 bidh an Summer Isles Philatelic Bureau a’ foillseachadh stampaichean às an eilean fhèin airson nam mìltean de na luchd-turais a tha a’ tadhail air Tannara Mhòir gach bliadhna. [2]
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Anns na 1930an bha Frank Fraser Darling, neach-glèidhteachais nàdair, a’ fuireach ann an Tannara Mhòir airson dà bhliadhna. Sgrìobh e an leabhar "Island Years" (foillsichte ann an 1940) mun àm ud.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Placenames", duilleag 111, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Oifis a' phuist Tannara Mhòir
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NB 987 075
- Duilleag oifigeil nan Eileanan Samhraidh
Càrn Iar • Càrn Deas • Càrn nan Sgeir • Eilean a' Bhotail • Eilean a' Bhuic • Eilean a' Chlèirich • Eilean a' Chàr • Eilean Dubh • Eilean Fada Mòr • Eilean nan Eich • Eilean Mhàrtainn • Eilean Mullagrach • Eilean Ruisteil • Glas-leac Beag • Glas-leac Mòr • Meall nan Gabhar • Sgeir nam Feusgan • Tannara Bheag • Tannara Mhòr


text:
The Celtic Dragon Myth, by J.F. Campbell, [1911], at sacred-texts.com
p. 155
Bha iasgair ann roimhid de sheann duine s bhiodh e a falbh a dhiasgach daonnan. Latha dhe na làithean chaidh e dhiasgach, s cha robh e a faighinn dearg. Am bial na h-oidhche de thachair ris ach iasg. Tharruinn e e, s chuir e a làmh a mach a bhreith air. "An ann a brath mis a thoirt leat a tha thu?" ars an t-iasg. "Matà s ann, s math leam gon dfhuair mi thu," ars 2 an t-iasgair. "Chan e sin is fheàrra dhuit," ars an t-iasg, "ach lig mis air mais s theid thu ga leithid so de dhàite màireach s gheibh thu go leòir de dhiasg," ars an t-iasg. Lig e air ais e. Chaidh e dhachaidh. "An dfhuair thu dearg idir?" ars a bhean ris nur a chaidh e dhachaidh. "Cha dfhuair," ars esan, "gheibh mi gu leòir am màireach."
"Nach bochd a thàinig thu falamh an nochd," ars ise.
"Chan eil comas againn air," ars esan.
An lar na mhàireach dhfhalbh e. Thug e fad an latha a fiachainn am faigheadh e iasg, s cha
p. 156
dfhuair e dearg. Am bial na h-oidhche, an am tighinn dachaidh, rib an t-iasg e. Tharruing en t-iasg, s rug e air go thoirt leis. "An ann a brath mo thoirt leat an nochd a tha thu?" ars an t-iasg. "S ann," ars esan. "S math leam tfhaotainn gu dthoirt leam." "Chan e sin is fheàrra duit, ach fàg mis an nochd fhathasd, s am màireach gheibh thu iasg na leòir." Dhfhàg e e s chaidh e dachaidh.
"An dthainig thu falamh an nochd a rithisd?" ars a bhean. "Thàinig," ars esan. "O cha bhidh sinn beò," ars ise. Chaidh e laighe s chaidil en oidhche sin.
An lar na mhàireach dhfhalbh e dhiasgach a rithisd s cha robh e a faighinn dearg. Am bial na h-oidhche nur a bha e dol dachaidh rib an t-iasg a rithisd e. Tharruinn e e s rug e air. "An ann a brath mo thoirt leat a nochd a tha thu?" ars an t-iasg. "Matà s ann," ars esan. "Chan fhàg thu tuillidh mi?" "Chan fhàg," ars esan. "Chan eil duin cloinn agad?" ars an t-iasg. "Chan eil," ars esan. "Nur theid thu dhachaidh leam 1-sa cha lig thu duine sam bith am sgoltadh ach thu fhìn. 2 Tha làir agad?" "Tha," ars am bodach. "Cha chuir thu anns a phoit an nochd ach bìdeag den ghrùthan s bìdeag den chridhe dhuit fhìn, s do d bhean s don làir s don ghalla. Gheibh thun sin trì chnàmhan aig taobh a chinn agam-sa agus theid thu mach agus tiodhlcaidh thu sa ghàradh
p. 157
iad. An oidhche bhios clann aig do bhean theid thu mach agus togaidh tu cnaimh agus cinnidh craobh far am bin cnàimh. Bidh trì mic aig do mhnaoi agus bidh trì craobhan an àite nan trì chnamhan a bhios fo shnodhach a shamhradh s a gheamhradh a h-uile latha go bràch an eadh s a bhios do chlann beò. H-uile siubhal a bhios mac aig do mhnaoi, bidh searrach aig an làir agus cuilean aig a ghala."
Chaidh e dachaidh, s sgoilt en t-iasg s chuir e bìdeag anns a phoite dha fhìn agus da mhnaoi, don làir agus don ghala, den ghrùthan s den chridhe. Chaidh e laigh is chaidil e an oidhche sin.
An ceann trì ràithean thainig saothair chloinne air a mhnaoi, s rug i leanabh mic. "De sin, a dhuine, a than so?" ars ise. "Tha leanabh mic," ars esan. "Bu 1 mhath sin nam biodh rud ann a gheibheadh e," ars ise. "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh. Bha searrach aig an làir: bha cuilean aig a ghalla: bha craobh anns a ghàradh aig h-aon de na cnamhan.
An ceann trì ràithean bha leanabh mic aice. "De than sin? a dhuin" ars ise. "Thà leanabh mic," ars esan. "Bu mhath sin," ars ise, "nam biodh rud ann a gheibheadh e." "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh s chunnaic en darna searrach aig an làir s an darna cù aig a ghalla s an darna craobh as an darna cnàimh anns a ghàradh.
An ceann trì ràithean a rithist bha ### treas
p. 158
leanabh mic aice. "De than sin, a dhuine?" ars ise. "Tha leanabh mic," ars esan. "Bu mhath sin nam biodh rud ann a gheibheadh e," ars ise. "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh s chunnaic en treas searrach aig an làir s an treas cù aig a ghala s an treas craobh aig an treas cnàimh anns a ghàradh. Ghleidh am bodach na trì chnàmhan.
Bha a chlann a cinntinn suas gus an robh iad a tighinn gu crìonnachd s gu gliocas. Thuirt am fear a bu shine ra athair: bidh mi fhìn afalbh a dhiarraidh an fhortain. Chan eil sin ach bochd dhomh-sa an deis fhad s a bha mi gun 1 ur faicinn, ars esan. Ma tha thu dol gu falbh tha each agus cù agad an so a rugadh an oidhche rugadh tu fhìn, s bheir thu leat iad," ars am bodach. "Bheir thu leat strian agus thig an t-each s cuiridh e cheann san strein." Thug e leis an strian s chuir an t-each a cheann innte s lean an cù e. Fhuair am bodach an cnàimh a bhaig a chraoibh a chinn an oidhch a rugadh e. Shìn e na laimh e s dhfhàs e na chlaidheamh chinn-òir na dhòrn.
"Taing duit, a rìgh nan ceud agus nan cumhachd," ars an gille, "tha sgoil agus foghlum agus ionnsachadh agam-sa nis; ach a chraobh ud sa ghàradh bidh i fo shnodhach s fo dhuilleach bho fhoghar gu samhradh s bho earrach gu geamhradh gus am faigh mis am bàs s nur a gheibh mis am bàs tuitidh an snodhach di."
Dhfhàg e beannachd aig athair s aig a mhathair
p. 159
[paragraph continues] s thug e gu astar. Gum bu cham gach rathad s gum bu reidh gach slighe gus an drainig e pàileas righ na Gréige. Bha e gun chuid gun airgiod gun fios a bhi aige de a dhianadh e. Cha rachadh e stigh don phàileas. Ghabh e gus an tigh a biomallaiche bhan sin uile gu leir ris an canadh iad tigh mucair. Cheangail en t-each aig an dorusd. Ghabh e stigh. Dhfhoighnichd em faigheadh e
fantail an siud an nochd. Cha dthuirt bean a mhucair am faigheadh no nach faigheadh. Cha robh duine cloinne aig a mhucair. Cha robh fios aige càit an gabhadh e. Dhfhan e far an robh e. Eadar sin agus treis dhen oidhche tighinn thainig am mucair. Dhfhoighnichd e co bu leis an t-each a bhaig an dorusd. Thuirt an t-òganach gum bu leis-san.
"A bhean, an dthug thu biadh don choigreach?" ars am mucair. "Cha tug, cha diarr e orm e," ars ise. "Deasaich biadh dha." Thòisich i air deasachadh bidh dha. "Den naigheachd a thagad as a bhaile mhór?" ars a bhean. Na bha naigheachdan agam-sa tha fios agad fhìn orra ach chan eil fhios am am bheil fios aig a choigreach air. Chan eil de mhic no nigheanan aig righ na Greig ach an aon nighean. Thainig brath a ionnsuidh mur am bi e am màireach aig a chladach le a aon nighean a toirt air dheas làimh do Mhaca Mór Rìgh na Sorcha, gur e a chlach is àirde clach is ìsle, s a chlach is ìsle clach is àirde na chaisteal. Chruinnich e na bha na rioghachd de shluagh uile
p. 160
gu leir cuideachd, fiach am faigheadh e duine sam bith a dhfhalbhadh a ghleidheadh na nighinn, s gum faigheadh en darna leith d a rioghachd ri bheò, s an rioghachd uile gu leir air a mharbh, s a nighean ra pòsadh.
Cha dfhuair e duine beò a ghabhadh as laimh falbh leis an nighinn ach aona chòcaire claghann ruadh a bha a gearradh feòl a stigh aige le sgithinn mhóir. Cuiribh an t-suipeir air dòigh," ars an t-òganach a thainig, s biodh a bhraiceas reidh tràth, chionn tha rnis a falbh tràth anns a mhaduinn, s gnothaichean agam ri urrachan móra. Thig mi rithisd san anmoch.
Dhfhalbh e sa mhaduinn. Ghabh e air muin an eich s lean an cU e. Chunnaic e nighean rìgh na Gréige s an cocaire claghann ruadh ri a taobh; sgian mhór aige na dhòrn an àite claidheamh. "Gad a thigeadh na bheil san t-Sorcha, siud mar a dhianainn-sa orra," theireadh an còcaire claghann ruadh, s e dinneadh na sgithinn anns a ghainmhich. Ghobh 1 e null far an robh iad s bheannaich e do nighean righ na Gréige s bheannaich nighean righ na Gréige dha. "Obh! obh," ars an cocaire claghann ruadh, "de than so, no de a thachair oirnn?" "Fiach am falaich thu mis," ars esan. "Dem falach a ni mis ort?" ars ise. Rug i air s thilg i ann an àite dugharrach e far am faiceadh e h-uile duine s nach faiceadh duin e. "Nach falamh a thàinig thun so, a nighean rìgh na Gréige,"
p. 161
ars an t-òganach. "Cha robh duine beò anns an rioghachd a thigeadh comhla rium ach còcaire claghann ruadh a bhaig mathair."
"Suidhidh mi fhin comhla riut treis," ars esan. "Des ciall-dùsgaidh dhuit ma thig an cadal ort?" ars ise. "Mo chuilean gaolach fhìn mo tharruinn leis an rann s mo tharruing an aghaidh an ranna." Ann an ùine ghoirid thuit esan na chadal. Cha bfhad a bha e na chadal nur a chunnaic is an fhiarge a dol dhan iar s am muir a fàs mór.
"A chuilean ghaolaich," ars ise, "dùisg do mhaighstir."
Dhfhalbh an cuilean agus tharruing e leis an rann e agus an aghaidh an ranna s dhùisg e e. Nur a sheall e uaidh chunnaic e òlach moidearra misgiamhach a tighinn ann an luing. Dhianadh e stiùir na deireadh s ball na toiseach. Gach ball a bhiodh fuasgailte gun ceangladh e, s gach ball a bhiodh ceangailte gum fuasgladh e. A mhuc a bu mhotha ag itheadh na muice bu 1 lugha s a mhuc a bu lugha a dianamh 2 mar a dhfhaodadh i: faochaga croma ciar a chladaich a sior urgadaich air a h-ùrlar aig fheobhas s bhan t-òigear ga stiùradh. Ghabh e gu àit acair leatha s leag e a cuid sheòltan. Thug en dùgh-dheireadh aice ionnsuidh an dùgh-thoisich. Thug e leum an sin
air tìr s tharruing e air tir air tràigh Thug en ath leum a stigh na broìnn s thòisich e air e fhin 3 a chur na eideadh. Ghabh mac an Iasgair
p. 162
sios s sheall e air a fad agus air a liad. Chuir e a dhà laimh timchioll oirre s thog e i s dhfhàg e i sia fad fhìn am bràigh na tràgha i.
"Con aona bheadagan a bhan rioghachd na Gréige aig an robh a chridhe a leithid siud de bhallachd-buird 1 a dhianamh orm fhìn no air mo luing? Ach bheir mise air righ na Gréige a gheall a bhith le a nighinn a toirt domh air dheis laimh air a chladach, gur h-i a chlach is isle clach is àirde, s a chlach is àirde clach is isle na chaisteal, mur an cum e a ghealladh rium-sa," ars am fear a bha san luing. Tha en so fhathast s cha do theich e s chan eil duine n rioghachd na Gréige is miosa na mise," arsa mac an Iasgair. Thòisich an dithisd air a cheile. Dhianadh iad bogan air achreagan agus creagan air a bhogan; an t-àite bu lugha rachadh iad fodha rachadh iad fodha gun glitinean; s an t-àite bu mhotha rachadh iad fodha rachadh iad fodha gan sùilean. Smaointich mac an Iasgair gum bu dona dha tuiteam anns a chiad bhlàr s an dfhiachadh e. Thug en togail ud air agus leag e e. "Am bàs as do chionn! de teirig?" arsa mac an Iasgair. "S mór sin, s mi mac mór righ na Sorcha. Ach dem bàs a tha thu brath a thoirt domh?" ars esan. "Dem bàs a bheireadh tu fhìn domh-sa nam biodh tu an deigh mo leagail an toiseach?" arsa mac an Iasgair. "An ceann a thoirt as an amhuich agad," arsa mac mór righ na Sorcha. "Matà chan e sin a ni mis ort-sa," ars
p. 163
esan, "ach cuiridh mi ceangal an taod gu daor agus gu docair ort, agus mionnan, gach buill a bhuaileas thu gum buail thu le righ na Gréige e agus gum bi thu nad ghaisgeach dùrachdach dha gu bràch." Dhfhalbh e s thug e leis e suas gu bàrr a bhruthaich, s dhfhàg en sin e. Ghabh e air muin an eich s ghabh e dachaidh. 1
Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh mar gum be fhìn a dhianadh an treubhas. Chuireadh cairt agus gille a dhiarraidh mhic mhóir righ na Sorcha. Chuireadh e fo shileadh na lòchraidh s fo ròs choinnlean. Rainig mac an Iasgair tigh a mhucair. Chuireadh biadh is deoch air a bhial-thaobh. Cha bfhad a bha e stigh nur a thainig am mucair dachaidh. Dhfhoighnic mac an Iasgair den naigheachd a bh aige. Thuirt e gur minic 2 a theireadh nach robh claidheamh math an droch thruaill aig a chòcaire chlaghann ruadh agus an t-euchd a rinn e. Ach tha em màireach ri falbh fhathasd agus an earar, ars am mucair. "Tubaist air na daoin-uaisle bha gnothuch agam fhìn riu s cha dfhuair mi aig an tigh iad s feumaidh mi falbh am màireach fhathast."
Chaidh e laigh an oidhche sin s chaidil e. Moch s a mhaduinn dheirich e s an deigh a bhiadh a ghabhail chaidh e air muin an eich s dhfhalbh e. Ghabh e lom, dìreach far an robh nighean rìgh na Gréige: chuir e a cheann air a glùn.
"De s ciall-dùsgaidh dhuit ma thuiteas thu d
p. 164
chadal?" ars ise. "Thà, barr na lùghdaig deis a thoirt diom," ars esan. Ann an ùine ghoirid chaidil e. Cha robh e fada na chadal nur a chunnaic is an soitheach a tighinn. Thug i dheth barr na lughdaig dheis s dhuisg e.
Thainig mac miadhonach righ na Sorcha gu tìr. Choinnich mac an Iasgair e s rinn e a cheart leithid air s a rinn e air a bhrathair an de. Chaidh e air muin an eich s ghabh e air falbh.
Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh s co ach esan s e cumail a mach gur h-e fhìn a bha dianamh gach gniomh gaisgeil. An am an athaidh agus an anmoich ghabh mac an iasgair gu tigh a mhucair mar a bàbhaist. Cha bfhad a bha e stigh nur a thainig am mucair dachaidh. "S minig 1 a theireadh nach robh claidheamh math an droch thruaill aig a chòcaire chlaghann ruadh," ars am mucair. "De an t-euchd a rinn an còcaire claghann ruadh an dràsd?" arsa mac an Iasgair. "Mac miadhonach righ na Sorcha a cheangal," ars am mucair. "Tham màireach agam fhìn ri thoirt fhathast mar a bhagam an diu," arsa mac an Iasgair.
An lar na mhàireach chaidh e air muin an eich s dhfhalbh e. Rainig e far an robh nighean righ na Gréige. Chuir e a cheann air a "Des ciall-dùsgaidh dhuit ma chaidleas thu?" ars ise. "Barr na lughdaig eile a thoirt diom," ars esan. An ùine ghoirid thuit e na chadal. Cha bfhad a
p. 165
bha e na chadal nur a chunnaic ise soitheach a tighinn. Thug i barr na lughdaig eile dheth s dhùisg e. Chaidh an còcaire claghann ruadh am falach leis an eagal mar a bàbhaist da. Thainig mac beag righ na Sorcha air tìr. Rinn mac an Iasgair air mar a rinn e air càch. Chaidh e air muin an eich s ghabh e air falbh. Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh, s co ach esan, s mu bfhior e fhìn gur h-e rinn gach euchd. Thugadh mac beag righ na Sorcha ceangailte gu tigh an righ, s bha nis triuir mhac righ na Sorcha ceangailte stigh fo shileadh na lòchraidh s fo ròs nan coinnlean 1; s gach cnàimh a lomadh na h-uaislean aig a chuirm ga thilgeadh orra le masladh agus le tàmailte. Anns an fheasgair rainig mac an Iasgair tigh a mhucair. Cha robh e fad a stigh nur a thainig am mucair. "De do naigheachd an nochd?" arsa mac an Iasgair ris a mhucair. "Tha sin agam naigheachd," ars am mucair, "gum bheil triuir mhac righ na Sorcha a nis ceangailte aig a chòcaire chlaghann ruadh s gum bheil e fhìn agus nighean an righ ri pòsadh am màireach." "Nach en gaisgeach e," arsa mac an Iasgair.
Bha banais eibhinn shunndach aighearach ri bhith aig nighean an righ s aig a chòcaire ruadh. Chuireadh brath air a h- uile duine burrainn coiseachd anns an rioghachd thun na bainnse.
p. 166
[paragraph continues] Chuireadh b rath air a mhucair s cha dfhiathaicheadh an coigreach; s cha rachadh am mucair ann on nach robh esan a dol ann. "De bu choireach, a mhucair, nach deachaidh thu-sa thun na bainnse?" 1 ars mac an Iasgair. "Cha rachainn-sa ann agus thu fhìn fhàgail," ars am mucair. "S math am bord-bainnse thaig nighean righ na Gréige an dràsd," arsa mac an Iasgair, "bfhearr leam fhìn gun robh e againn air ar bial-thaobh. Fhalbh 2 thus, a chuilein ghaolaich, agus sìn thu fhìn agus na bi ceacharra adol suas. Theirig a steach do sheombàr na bainnse agus an tuthailt tha sìnte air a bhord air bial-thaobh an rìgh agus bhean-nabainnse, thoir thugam-sa an so e."
Dhfhalbh an cù agus ghabh e suas. Chaidh e stigh don t-seombar. Rug e air an tuthailt agus chruinnich e i s thug e leis Ghabh e sios leatha gu tigh a mhucair. Sgaoil e air a bhord air am bial-thaobh i.
"Am bheil duine sam bith," ars comhairleach a bhaig an righ, "nach eil an so fhathasd? s fhad on a chuala mi e: s làidir cui.lean a uchd treòir. Fhalbhaibh agus seallaibh am bheil am mucair a stigh, no co tha comhla ris."
Ghabh iad a sios s chunnaic iad a h-uile sgath de na bhair a bhòrd air bial-thaobh a mhucair agus a choigrich. "Thuirt mi roimhid: s làidir cuilean a uchd treòir. S minic (i.e. mairg) a dhianadh a leithid siud de bhanais don chòcaire chlaghann
p. 167
ruadh, s nach creid mi gur h-e a cheangail na gaisgich," arsa n comhairleach nur a thill an fheadhainn a chaidh sios s a dhinnis iad mar a bha. "Falbhadh a bheag-bhuidheann ghaisgeach sìos is thugadh iad a nios am ionnsuidh-sa ceangailt e," ars an righ.
"Ghabh a bhuidheann sìos. Co dhiarr oirbh-se na bhair bòrd an righ thoirt leibh?" arsa na chaidh a sios ris a mhucair agus ri mac an Iasgair. "Cha dthug sinne leinn riamh e, s cha do chairich sinn as a so fhathast," arsa mac an Iasgair. "Mur an dthug thusa leat e thug do chù leis e agus tha do chù mìomhail," ars àd-san. "Na bithibh a bruidhinn ris ach beiribh air, s thugaibh leibh ceangailte e, mar a dhiarradh oirnn," arsa fear den bhuidheann."
"Eirich 1 thu-sa, chuilean, agus tarruinn iad leis an rann, agus tarruinn iad an aghaidh an ranna anns an lùb ud a muigh," arsa mac an Iasgair.
Rug an cuilean orra agus tharruing e iad an aghaidh an ranna agus leis an rann anns an lùba. Dhfhalbh iad suas nan conablaich mar sin dhionnsuidh an righ.
"Nach dthuirt mi roimhid gum bu làidir cuilean a uchd treòir," ars an comhairleach. "Fhalbh thus," ars an righ ra ghille agus cuir an òrdugh an coach agus gun rachamaid a dhiarraidh a choigrich." Chuir an gille an òrdugh an coach agus chaidh an righ agus a nighean a dhiarraidh a
p. 168
choigrich. Chan fhalbhadh e leo gun am mucair a bhith leis. Chaidh e fhin s am mucair an sin a stigh sa choach leis an righ agus le a nighean agus dhfhalbh iad gu tigh an righ. Chaidh iad a stigh do sheombar na bainnse agus shuidh iad. "Tha rud a dhìth a nis orm-s," ars nighean an rìgh, "agus suidhibh socair samhach timchioll an tseombair" s ràinig i esan. "Cuir a mach do lamh," ars ise. "Tha mo lamh goirt," ars esan. Thug i spadhadh air a laimh s tharruinn i mach Chuir in sin a lamh na pòca, s thug i barr na lughdaig deis aig as s chuir i siud air a lughdaig.
"S fior sin," ars ise, "s tu-sa rinn an t-euchd. Cha bhi dhfhear pòsda no dìolain agam-sa gu brach ach thu-sa; s cuiribh air a h-aghaidh a bhanais."
Dheirich esan s chaidh e sios s dhfhuasgail e triùir chloinne righ na Sorcha. Thugadh dachaidh pears eaglais is phòs iad. Chaidh iad a laighe is chaidil iad an oidhche sin. An làr na mhàireach thug e sùil uaidh a null a mach air an uinneig s chunnaic e caisteal dubh thall mu a choinneamh. Dhfhoighnie e de n caisteal a bhan siud. Thuirt ise ris nach robh ach caisteal a bhaig an droch chreutair. Dheirich 1 e s ghabh e mach. Thug e leis each agus a chù s ghabh e null ionnsuidh a chaisteil. Chaidh e stigh s chunnaic e boirionnach an sin s i a cireadh a cinn.
"Co as a thàinig thu, a mhic athar mo ghaoil
p. 169
agus mathar mo ghràidh? Thig a nios s gun innseadh tu naigheachd domh s gun innsinn-sa naigheachd duit." Ghabh e sìos far an robh i. Rug i air an t-slachdan dhraoidheachd s rinn i carragh-creige dheth. Rinn i leithid eile air a chù agus air an each. Sheall am bodach am mach s bha a chraobh an deigh an duilleach a chall. "S fìor sin," ars esan, "tha mise gun mhac an diu." "Tha mis a falbh," ars am mac miadhonach gus am faigh mi eirig mo bhrathar a thogail." Chaidh e air muin eich s lean a chù e s thug am bodach dha cnàimh s dhfhas an cnàmh na chlaidheamh chinn-òir na laimh. "Tha ionnsachadh is fòghlum agam-sa a nis," ars esan is dhfhalbh e. Gum bu cham gach rathad s gum bu reidh gach slighe gus an dthainig e lom dìreach gu tigh a mhucair. Cha do chruthaicheadh na bu choltaiche ra cheile na e fhein is a bhrathair.
"De thug dhuit fuireachd an raoir o aobhar do mhnatha agus do leannain?" Chuireadh suas gu tigh an rìgh e. Ghabh ise na choinneamh agus na chomhdhail s dùil aice gur h-e a fear a bhann. Cha robh fios aige air an t-saoghal de mar a gheibheadh e fantail gun dol a leaba bhrathar an oidhche sin. Se thuirt e rithe gun robh geall mór eadar e fhìn agus duin uasal s nach burrainn e dol a laighe, ach gun caidleadh e air a bhord aig bial na leapa. Rinn e siud. Thug e sùil uaidh anns a mhaduinn s de chunnaic e ach an caisteal. "Den caisteal a than siud?" ars e rithe-sa. "Nach
p. 170
dinnis mi sin duit an oidhche roimhid?" ars ise. Dheirich 1 e s chaidh e mach. Thug e leis each s a chù s ghabh e null ionnsuidh a chaisteil. Chaidh e stigh s rinn is air mar a rinn i air a bhrathair.
Sheall am bodach a mach s bhan duilleach air tuiteam bharr an darna craobh. 2 "S fhior sin," ars am mac òg, "cha bheò mo bhrathair. Bidh mise a falbh a thogail eirig."
Thug e leis each s a chù. Thug athair cnàimh dha na laimh. Dhfhàs an cnaimh na chlaidheamh chinn-òir na dhòrn.
"Taing dhuit-s, a righ nan ceud s nan cumhachd: tha gach ionnsachadh is fòghlum agam-sa a nis."
Ghabh e air falbh. Gum bu 3 cham gach slighe s gum bu reidh gach rathad da gus an d ràinig e pàileas righ na Gréige. Chunnaic ise mach thromh na h-uinneagan e s ghabh i mach na choinneamh agus na chomhdhail. Thug i leatha dhachaidh e. "Bha na leòir duit fuireachd a chiad oidhche gun fuireachd an raoir," ars ise, s i a saoilsinn gur h-e a fear a bhann.
"S iomadh duine a bhios gnothuch aige ri uaislean air chor s nach bi fios aca cuin a thig iad," ars esan. Chaidh iad a laighe s chuir esan claidheamh fuar eatorra. Anns a mhaduinn an làr na mhaireach thug esan sùil uaidh, s chunnaic e caisteal mar a chunnaic càch. Dhfhoighnic e
p. 171
den caisteal a bhan siud. "Nach dinnis mi sin duit an raoir s an oidhche roimh sin?" ars ise. Dheirich e s thug e leis each s a chù s ghabh e null thun a chaisteil. Chaidh e stigh s chunnaic e boirionnach an sin a cìorradh a cinn.
"Thig a nios, fheudail, a mhic athar mo ghaoil agus màthar mo ghràidh,s gun innseadh tu naigheachd domh, s gun innsinn naigheachd duit," ars ise. Cha robh amharus math sam bith aig oirre. 1 Thug en leum sin a suas s leag e i s chuir en claidheamh air an amhuich aice.
"Am bàs as do chionn! De téirig?" ars esan. "Is mór sin," ars 2 ise. "Drong òir agus drong airgid." "Is leam sin agus do bhàs," ars esan. Thug en ceann di. Thug e uaithe na h-iuchraichean s dhfhiach en tigh. Fhuair e aon seòmbar làn òir is airgid. Fhuair e seòmbar làn aodaichean dhaoinuaisle. Fhuair e seòmbar làn dhìollaidean agus strianan. Fhuair e seòmbar làn bhrògan agus bhòtainnean. Fhuair e seòmbar làn dhaoin air an tionndadh nan carraghnan creige. Rug e air ballan an ath-bheothachaidh s thòisich e air a dhòrtadh orra gus an dthug e beò iad. Bha a bhràithrean fhìn nam miosg. Thug e aodach s a chuid fhìn do na h-uile duine bhan sin agus dòrlach òir is airgid. Chaidh e fhìn s a bhràithrean a suas gus a phàileas.
"Is ann agad," ars esan ra bhràthair, "a than aon bhoireannach is fhearr air an do shil uisg athar riamh.
p. 172
"Dé mar tha thu-sa ga aithneachadh sin?" ars a bhràthair.
"Is ann comhla rithe bha mi fhìn an raoir," ars esan. Bhuail an t-eud a bhràthair agus tionndar ris agus tilgear an ceann deth leis a chlaidheamh.
Sheall am bodach a mach agus bha a chraobh aig an fhear òg air tuiteam s bhan dà chraobh eile nan seasamh.
"Is fhior e," ars esan. "Tha mo mhac as òige marbh, s than dithisd eile beò rithisd."
Bhan dà bhràthair an oidhche sin am pàileas an rìgh. An lar na mhàireach dhfhalbh iad nan dithisd ann an coach. Ràinig iad tigh an athar. Thug iad leò e, e-fhìn s am mathair gu pàileas righ na Gréige. An lar na mhàireach chuir iad iad an caisteal daibh fhìn. Bhan rìoghachd aig a bhràthair bu shine agus nighean an righ aige pòsda.
155:1 1 Reciter: Alasdair Mac Neill, Ceanntangaval, Barra; Alasdair Mac Ruairidh Bhàin. A very complete version with several new incidents not in printed version of the Mermaid.
155:2 MS. urs.
156:1 MS. leom-sa.
156:2 So MS.
157:1 MS. bo.
158:1 MS. gon.
160:1 = ghabh.
161:1 MS. bo.
161:2 MS. dianadh.
161:3 So MS.
162:1 Mockery. Phrase: dhfhàg e ballachd air = he left a mark on him.
163:1 Barra dialect.
163:2 Barra dialect for mairg.
164:1 For mairg.
165:1 Beneath the drippings from the black (sooty) rafters and the resin of the (pine) candles.
166:1 Was not invited.
166:2 MS. Thalla.
167:1 MS. (dialectal).
168:1 MS. dh'éiridh
170:1 MS. dhéiridh.
170:2 Usually craobh is feminine.
170:3 MS. gom bo.
171:1 MS. urra.
171:2 MS. urs.


text:
Camas Sgeanail
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Camas Choinnich (Beurla: Cambuskenneth). [1] A rèir cunntas air Uilleam Uallas san Fhèillire agus ann am faclair MhicPhàrlain, 's e Camus-Choinnich, no Camas Choinnich ann an litreachadh an latha an-diugh an t-ainm air an àite. A-rèir Iain Mhic an Tailleir cha robh ainm Gàidhlig air a’ bhaile ach anns na seann làithean b’ e Cambuskennel an t-ainm a bha air. [2] Tha am baile suidhichte faisg air Sruighlea air bruach Uisge For. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 7′ 24″ Tuath agus 3° 55′ 7″ Iar. Tha timcheall air 250 a' fuireach an seo. Tha seann abaid ann ris an canar Cambuskenneth Abbey sa Bheurla. Bha Raibeart Brus a' dèanamh ùrnaigh an seo. Anns a' bhliadhna 1326 chleachd e an abaid cuideachd airson co-neartachaidh gum bi am mac aige, Dàibhidh, ga leantainn. Anns a’ bhliadhna 1488 chaidh Seumas III Alba a thiodhlacadh an seo. An-diugh tha an abaid fo stiùir Alba Aosmhor (Historic Scotland). Tha an abaid fosgailte do luchd-turais as t-samhradh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [1], "Am Fèillire", duilleag 10, Sir Uilleam Uallas
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 26, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 807 939


text:
Iar tiachtain do Gearman in n-inis Breatan do chuaid do dunad in corad dianad ainm Benli do proceapt do. Tarasdair
p.80Gearman co na sruithib in n-dorus in dunaidh; do coid in doirsigi cos in rig im caingen in cleirig, ro raid in rig co na luigi dia m-beth na cleirig co cend m-bliadna in n-doras in dunaig ni torsid asdeach. Tainig in doirseoir cos in freagra sin do cum Gearmain. Tainig Gearman o'n doras amach trath feascair, & ni fidir conair no raga. Tanig aen do moghadhaib in rig as in caithrig amach, & ro thairbir a fiadnaisi Gearmain, & ros fug leis do cum a boithe co cain agus co failid, & ni roibe aigi do crod acht aen bo co na laegh, & ro marb in laegh, & bearbh, & do rad do na cleircib. Agus ro raid Gearman na ro brisdis a cnáma; agus ar na maireach tra ro mair in laegh a fiadnaisi a mathar.
Do coid German do dorus na caithrac iar na mhaireach do h-earnaidi agallaim in rig. Is ann sin tanig fear i n-a rith, & sé lan do allas o cind co bond, & ro tairind do Gearman; atbeart
p.82Gearman in creidi in Naem Trinnoid?. Creidim orse; ron baisd Gearman & do rat poic do, & ro raid ris, eirig, anosa atbela, atait aingil De ag t'urnaide; & do choidh faelig is in n-dun, & ro marbad las in rig; daig ba bés leis in rig marbad cach duine dia muinntir no toithchead re torgabail greine de deanam obre in dúine.
Ro chaith Gearman in la co h-aidhchi a n-dorus in dúnaidh, co toracht an mog cedna. At beart Gearman ris, fomna, fomna na roib neach do'd muindtir is in dun so anocht. Tugasdair fo ceadoir in nonbur mac do bai occa sa dun tall, & rug in cleireach leis dia tig dorisi, & do ronsat uile frithaire. Co tanig teine Dé do nim fo cedoir is in n-dun cor loisc lucht na cathrach eter mnaibh & firu, mili duini ar feirg De & Germain; & is sas cos aniu.
Iar na maireach imorro, ro baisdid in mog ut co n-a macaib & co lucht in tire arceana, ro beandacht Gearman e co n-a claind. Caiteal a ainm, & bad rig e, & badar riga a meic tre
p.84brethir Gearmain, & a sil o sin ale, is in fhearann dianad ainm Pogus; ut dicitur is na salmain, Suscitans a terrâ inopem, et de stercore erigens pauperem.


text:
Devil's Staircase
'S e bealach a th' anns an Devil's Staircase a tha a a' fàgail an rathaid mhòir A82 bho Allt na Feadh faisg air Gleann Comhan agus a' leantainn gu Ceann Loch Lìobhann. An-diugh 's e pàirt den West Highland Way a th' ann. Ann an 1692 chleachd saighdearan an riaghaltais e gus tighinn bho Cheann Loch Lìobhann gus cuideachadh ann am Mort Gleann Chomhan.
Bho thùs chaidh an rathad saighdearach a thogail fo stiùir General Wade agus às a dhèidh Major William Caulfield mu 1750. B' e pàirt se shiostam rathaidean saighdearach a bh' ann gus siubhail eadar Dùintean Hanobharian[1] agus na h-àiteachan saighdearach a bu chudromaiche. Thòisich iad an obair mar fhreagairt ri Strì nan Seumasach anns an 18mh linn.[2]. 'S e obair chruaidh a bh' ann le bhith a' giùlain stuthan togail suas bhon rathad gus an rathad saighdearach a thogail, agus b' iadsan a chuir an t-ainm air a' phìos seo. Chaidh an t-ainm ath-bheothachadh nuair a chaidh casg-uisge an Uisge Dhuibh a thogail, agus an luchd-obrach a' coiseachd thairis air an Devil's Staircase dhan taigh-sheinnse. Cha do rinn a h-uile gin dhiubh an rathad air ais air casan cugallach, agus chanadh gun d' fhuair an Diabhal cuid dhiubh[3].
Às dèidh dha an rathad fhàgail agus dìreadh thèid an rathad tron bhealach eadar Stob Mhic Mhartuin agus a' Bheinn Bheag, dìreach ri taobh an Aonaich Eagaich. Tha an t-slighe a' cromadh às dèidh sin le sealladh air a' Black Water Reservoir.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 215 571 (56° 40′ 16.07″ Tuath, 4° 54′ 37.5″ Iar)


text:
1966
MCMLXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Lùnasdal - dh'fhosgail Drochaid Rathaid Tatha
- Bhuannaich Nelly Sachs agus an Shmuel Yosef Agnon an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Iuchar - Jason Bonham, dromadair le Led Zeppelin
- 9 an Damhair - David Cameron, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 7 an Dùbhlachd - Lucía Etxebarría, Sgrìobhadair
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an t-Sultain - Hendrik Verwoerd, ann an iKapa. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.


text:
Pistoia
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Pistoia (IPA: pis'toja, Laideann: Pistorium). Tha e suidhichte aig 56m os cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Pistoia, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Toscana, ri taobh na h-Aibhne Ombrone Pistoiese, faisg air Prato, 258km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 219km bho Mhilano, 182km bho Phadova agus dìreach 31km bho Fhirenze.[2] Tha 90,202 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] A bharrachd air sin, thug Dante Alighieri a tarraing air Pistoia san leabhar La Divina Commedia.[4]


text:
Newcastleton
'S e baile anns na Crìochan a tha ann an Newcastleton no Copshaw Holm. Tha e suidhichte faisg air na crìochan eadar Sasainn is Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 10′ 44.58″ Tuath agus 2° 49′ 5.05″ Iar. Ann an 2001 bha 772 duine a' fuireach an seo. [1] Chaidh am baile a thogail anns na 1790an nuair a b'fheadar do na daoine a ghuasad air falbh bhon sheann baile Old Castleton aig àm nam Fuadaichean. Tha an Hermitage Castle faisg air a' bhaile, a chaidh a thogail timcheall air 1240. Canar gun tàinig an t-ainm aige bho Fhraingis l'armitage (Taigh nam freiceadan) ach bha far-ainm aige mar 'the guardhouse of the bloodiest valley in Britain' . Tha e fo chùram Alba Aosmhor an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Newcastleton
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NY 479 875


text:
p.24
Maine Mor, mac Eachach Fir da Giall, mic Domhnaill, mic Imchada, mic Colla da Crích, aen mhac lais, .i. Bresal. Cuig meic la Bresal, .i. Fiachra Find, ocus Dallan, ocus Conall, ocus Creamthand,41 ocus Maine Mall, a quo h-Ui Maine Brengair. Tri meic Dallain, mic Bresail, .i. Duach, ocus Lugaidh, ocus Loman. Cuig meic Lugaidh, .i. dá Eogan, ocus Cremthand Cael, ocus Fearadach, ocus Findall Fathach, ut dixit poeta:
- Eogan, Eogan, Crimthand Cael,42
fa saer an cinel brathar,
cuig meic Lugaid, niss timair
Fearadach, Finnall Fathach.
Tri meic Fearagaidh,43 .i. Cairpri Crom, ocus Cairpri Mac
p.26Feithine,44 ocus Nadsluaig, a quo h-Ua Finain. Cairpri, mac Feithine, ceithri meic lais, .i. Brenaind Dall, ocus Aed Abla, ocus Aed Guairi, ocus Loithin.45 Ocht meic Brenaind Daill, .i. Colman, ocus Coman, ocus Maelbracha, no Cronan, ocus Garban, ocus Toman, ocus Amlaib al. Amalgaidh, ocus Maine, ocus Fland.
Conall, mac Cormaic, mic Ceithernaig, mic Fogartaig, mic Fearadaig, mic Eachtgaile, mic Sechnasaigh, mic Congail, mic Eogain, mic Comain, mic Brenaind Daill, mic Cairpri Feichine, mic Fearadaig, mic Luigdheach, mic Dallain, mic Bresail, mic Máine Móir.
Murchatan,46 mac Sochlachain,47 mic Diarmata, mic Fergusa, mic Murchada, mic Duib-da-Thuath, mic Daimine, mic Daimdairi, mic Ailella, mic Coirbine, mic Aeda, mic Crimthaind Chaeil, mic Lugdach, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Ailell, mac Finain, mic Ceallaig, mic Nadsluaig, mic Fearadaig, mic Luigdeach, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Cairpri Crom en mac lais, .i. Cormac. Da mac la Cormac,
p.28.i. Eogan Finn, ocus Eogan Buac. Eogan Finn, dia ta tuaiscert O Maine, ocus Eogan Buacc, a quo deiscert O Maine.
Ceathrar mac la h-Eogan Finn, .i. Dicholla, ocus Fithchellach, ocus Maelanfaid, ocus Scannlan, ocus Scannall. Maelanfaid eisidi, a quo h-Ua Duibgind.48
Connagan mac Cernaig, mic Ailella, mic Cernaig, mic Coscraig, mic Fidchellaig, mic Dicolla, mic Eogain Find.
Cosgrach, mac Cernaig, mic Ailella, ceithri meic deg lais; dibaid iad-sidhein acht cethrar, .i. Flaithem, ocus Cernach, ocus Daithgeal, ocus Duibinnracht. Dubcailli, mac Lachtnain, mic Indrachtaig, mic Fhlaithim, mic Cosgraigh, mic Cernaig.
Loingseach, mac mic Cormaic, mic Ciardeirg, mic Fidgaili, mic Flaithim, mic Cosgraig.
Is iad so for-sloinnti Sil Cernaig, .i. h-Ua Finain,49 h-Ua Laidhin,50 h-Ua Lachtnan,51 h-Ua Conbuidi,52 h-Ua Ullscaid,53 h-Ua Cheinnedid,54
p.30h-Ua Dorchaidi,55 h-Ua Sidachain,56 h-Ua Furadain,57 h-Ua Cuilein,58 h-Ua Crabadain.59 60
Maelisa Ruadh, mac Saerbrethaig, mic Flaind, mic Gilli Shuasanaig, mic Saerbrethaig, mic Muirchertaig, mic Floind, mic Aedagain, mic Goistin, mic Flaithim, mic Flaithgili, mic Cosgraig, mic Fidchellaig.
Indrachtach, mac Dluthaig, mic Oilella,61 mic Innrechtaig, mic Dluthaig,62 mic Fhithchellaig,63 mic Dicholla, mic Eogain Find, mic Cormaic, mic Cairpri Cruim.
Duibginn, mac Feargaili, mic Ailella, mic Conaill, mic Ailella, mic Innrachtaig.
Ceallach, mac Findachta, mic Ailella, mic Innrachtaig.
Maelbrigdi, mac Indrachtaig, mic Flaithnia, mic Flaitheamail, mic Dluthaig.
Domnall, mac Dunchada, mic Muirchertaig, mic Flaithnia, mic Dluthaig,64 mic Fidcheallaig, mic Dicholla.
p.3265
Domnallan, mac Maelbrigdi, mic Grenain, mic Loingsich, mic Domnallain, mic Bresail, mic Dluthaig, mic Fithchellaig,66 mic Dicholla, mic Eogain Find.
Ceithri meic Fiachra Find, .i. Amlaib, Cairpri, Eochaidh, Seisgnia.
Nechtain,67 mac Maeilcheir, mic Aengusa, mic Tuathail, mic Miclaeich, mic Conalaig, mic Amalgaid, mic Deinmnedaig, mic Dima, mic Laidgind, mic Maeluidir, mic Aeda, mic Finntain, mic Amlaib, mic Fiachrach Find, mic Bresail, mic Maine Moir.68
Amlaib, mac Gilli Crisd, mic Domnaill, mic Ceindeidid, mic Domnaill, mic Maelfhalaid, a quo h-Ua Maeilfalaid, mic Concichi, mic Maeltuili, mic Meiclaich, mic Condalaig.
Catt, mac Seisgnia, mic Fiachrach Find, an uair do marb se Ailell, mac Fiachrach Find, do chuaid se co h-Aedan Bruindi Luim, mic Fergusa, mic Eogain, mic Neill Noígiallaig; ocus, is uime a dearthai Aedan Bruindi Luim, .i. a bruinni lom o fhaebraib colg,
p.34ocus arm, ocus tuc Cat Eadan, ingen Aedain, ocus rug sí mac do, .i. Ruadan mac Cait, o fuiled muinnter Ruadhan, ocus ro ansad a comfhagas a shean-athar, .i. Aedan, mac Fergusa, ocus a Cuil Aneirig do ansad. 69
Ruaidri, mac Coindligain, mic Draignein, mic Echach, mic Connmaig, mic Forbasaig, mic Coidbeanaig, mic Rechtagain, mic Odrain, mic Maeilenaid, mic Eachach, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir, a quo h-Ua Maine.
Cuig meic Aengusa Lomain, mic Dallain, .i. da Eochaid, ocus Ainmiri, ocus Carrthach, ocus Fathach, ut poeta dixit:
- Eochaid, Eochaid, Ainmire,
Carrthach, caime craebdosa,
drong brathar do airmisa,
Fathach Finn, mac Aengusa.
Flandagan, mac Meiscill, mic Bruagair, mic Findachta, mic Conclochair, mic Faelchon, mic Critain, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain.70
Cormac, mac Maenaig, mic Ailibair, mic Colaim, mic Rechtamail, mic Colmain, mic Flaind, mic Aengusa, mic Uradrain, mic Fathaid, mic Aengusa Lomain.
p.3671
Fland, mac Cinaetha, mic Donngaili, mic Eachach, mic Airmedaig, mic Congalaig, mic Inndelbaid, mic Daithnennaig, mic Crundain, mic Fergna, mic Aedha Senaig, mic Eachach, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain.72
Niall, mac Cearbaill mic Mailcoba, mic Rudgusa, mic Follachtaig, mic Concaissil, mic Fhachtna, mic Lachtnain, mic Fhindtain Uallaig, mic Seith, mic Cormaic, mic Crimthainn, mic Bresail, mic Maine Moir.
Duach, mac Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
p.3873
Cubaga mac Ceallaig, mic Dungaili, mic Congail, mic Congusa, mic Ronain, mic Maeluma, mic Crimthainn, mic Bresail, etc.74
Anmchad, mac Eogain Buacc, mic Cormaic, mic Cairpri Chruim, tri meic lais, .i. Dondgalach, ocus Fiangalach, ocus Forbasach. Maelduin, mac Donngalaig, da mac lais, .i. Cobthach, ocus Indrachtach. Gadra, mac Dunagaig, mic Loingsig, mic Dunagaid, mic Cobthaig, mic Mailiduin, mic Donngalaig, mic Anmchada.
Maelcothaig, mac Donngaili, mic Anmchada. Da mac Dunagaig, mic Cobthaig, .i. Loingsech, ocus Draignen, a quo h-Ua Draignen,75 .i. Ceandfaelad, mac Find, mic Tresaig, mic Draignen, mic Dunadaig. Coig meic Loingsig, .i. Gadra, ocus Gledra, ocus Cinaeth, ocus Currain, a quo h-Ua Churrain,76 ocus Flandchad, a quo h-Ua Flandchada.77 Echtigern, mac Gadra, mic Loingsig. h-Ua Chinaeith,78 o Chinaeth, mac Loingsig. h-Ua Gledra,79 o Gledra, mac Loingsich. Dongalach, mac Anmchaid, a quo Muinnter Chobthaig,80
p.40ocus h-Ui Donngalaig.81 Fiangalach, mac Anmchaid, a quo Muinnter Chonnagain,82 ocus meic Cadhusaig,83 ocus h-Ui Ainchine,84 mic Ceallaig, ocus h-Ua Bimnein85 mic Muireadaig, ocus h-Ua Tholairg86 mic Neill, ocus h-Ua Aithusa87 mic Neill, ocus h-Ua Braenain,88 ocus Muinnter Chicharan,89 ocus Muinntir Rodaigi,90 ocus Muinnter Congalaig,91 ocus h-Ua Daigin.92
Uallachan, mac Flaind, mic Flandchada, mic Innrachtaig, mic Mailiduin, mic Donngaili, mic Anmchaid, mic Eogain Buac. Is o'n Uallachan sin Meg Uallachain,93 .i. sein-riga na n-Anmchadach.
Lorcan, mac Muroin, mic Floind, mic Indrachtaig, a quo h-Ua Dublaich.94 Forbusach, mac Anmchada, a quo Muinnter Lorcain,95 ocus Mic Ceillaig,96 ocus h-Ua Findachtaig,97 ocus h-Ua Coscraid,98
p.42ocus h-Ua Maenaig,99 ocus h-Ua Connachtain,100 ocus h-Ua Chanain,101 ocus h-Ua Maelduib.102 103
Ocus Muinnter Chinaith,104 ocus Muinnter Tresaig,105 ocus Muinnter Laegairi mhic Dunadaig, ocus h-Ua Flannchada,106 ocus h-Ua Gledraig,107 ocus h-Ua Currain,108 ocus h-Ua Aedha,109 ocus h-Ua Cairten,110 ocus h-Ua Chuagain.111
Cland Indrachtaig, mic Mailiduin, .i. Muinnter Ruairc,112 ocus Mic Brain,113 ocus Mic Muroin,114 &ca. ocus Muinnter Mailchada, a quo Muinnter Dublaind,115 ocus h-Ua Flannchada, &ca. ocus Muinnter Mailcroin,116 Mic Dungail,117 ocus Muinnter Arrachtan,118 ocus Muinnter Duibgilla,119 ocus Muinnter Conrai.120
Domnall Mor, mac Taidg Thaillten, mic Concobair in Catha, mic Diarmada, mic Taidhg, mic Murchaid, mic Concobair, mic
p.44Taidg Catha Briain,121 mic Murcaidh, mic Aedha, mic Ceallaig,122 mic Findachta, mic Ailella, mic Innrechtaig, mic Dluthaig, mic Fhidchellaig, mic Dicholla, mic Eogain Finn, mic Cormaic, mic Cairpri Cruim, mic Fearadaig, mic Lugaid, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Aed mac Diarmada, mic Taidg Chata Briain.
Tadg Dub, mac Aeda, mic Diarmada.
Sé meic Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, .i. Concobar, ocus Tadg Find Muigi Ruscach, ocus Eogan, ocus Tomas Espuc,123 ocus Lochlaind, ocus Diarmaid. Ingen Domnaill Moir h-I Bhriain, mathair an t-seisir sin, ocus derbshiur di mathair Fheidlimid, mic Cathail Croibdheirg, ocus derbsiur eli doib mathair Ricaird, mic Uilliam Find, o fhuil Clann Ricaird.
Clann Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Domnall. Cuig meic la Domnall, .i. Gilliberd, ri O Maini, ocus Dauith, ocus Tadg Mor Catha Atha na Righ, ocus Concobar, ri O Maine, ocus Aed; ocus nir b'inann mathair leo, acht le dis, .i. Tadg, ocus Conchobar; Abis, ingen h-Ui Fhlaind, a mathair.
Clann Gilliberd in so, .i. Diarmaid, mac Gilliberd, ri O Maine, ocus Tomas Espuc,124 ocus Domnall Tuathach, ocus Murchadh, ocus Cormac, ocus Brian, ocus Dáuíth, a sinnsear.
p.46
Clann Diarmada, mic Gilliberd, .i. Concobar Cerrbach, ocus Sean; én mathair leo, ocus Maine, ocus Tadhg; Mor, ingen Aeda h-I Concobair, mathair an Taidg sin. Concobar, mac Concobair, Cerrbaig. Tadg, mac Diarmada, mic Gilliberd, tri meic leis, .i. Uilliam, ocus Donchad, ocus Seaan.
Clann Tomais Espuic, mac Gilliberd, .i. Maeleachlainn, ocus Muircertach, ocus Tomas, ocus Diarmaid, ocus Murchad, ocus Tomaltach.
Clann Domnaill Tuathaig, mic Gilliberd, .i. Uilliam, ocus Ruaidhri, ocus Cairpri, ocus Brian, ocus Roberd, ocus Domnall. En mac la Murchad, mac Gilliberd, Dauith. Da mac la Cormac, mac Gilliberd, Murchad ocus Tomas. Clann Dauith, meic Gilliberd, Brian, ocus da Muircertach, ocus Eogan, ocus Aed, ocus Murchad. Aen mac la Donnchad, mac Gilliberd, Gilliberd.
Tadg Chatha Atha na Rig, mac Domnaill, tri meic lais, .i. Donnchad, ocus Tadg, ocus Concobar. Tri meic la Tadg, .i. Tadg Og, ocus Donnchad Ruadh, ocus Tadg Ruadh eile. Tri meic la Concobar, mac Taidg, .i. Ruaidri, ocus Eogan, ocus Aed.
Concobar, mac Domnaill, mic Concobair, mic Domnaill Moir, tri meic lais, .i. Domnall, ocus Maine, ocus Eogan. Muirchertach, ocus Uilliam Ballach, da mac Domnaill, mic Concobair. Tri meic ag Maine, mac Concobair, .i. Murchad, ocus Donnchad Ballach, ocus Maine. Aen mac Eogain, mic Concobair, .i. Brian mac Eogain. Aed, mhac Domnaill, mic Concobair, mic Domnaill Moir, da mac lais, .i. Pilip ocus Siacus. Clann Domnaill, mic Concobair, conuigi sin.
Donnchad Muimnech, mac Concobair, mic Domnaill, nai meic lais, .i. Muircertach, ocus Aed, ocus Maileachlainn, ocus Maine; Ingen Meic Uigilin,125 a mathair. Mic aile do, Tadg ocus Concobar;
p.48dibaid iad-sidi, ocus Emand, ocus Uilliam, ocus Domnall Muimnech. Dubesa, ingen Maileachlainn, mic Donnchaid, mic Domnaill, mic Magnusa, mic Toirrdealbaig Moir h-I Concobair, ri Erenn, mathair na mac sin. Aed, mac Donnchaid Muimnig, cuig meic leis, .i. Muircertaig, ocus Domnall Mor, ocus Mathgamain. Róis, ingen h-I Madagain, mathair na mac sin. Eogan, ocus Seaan, ocus Tomas, na meic sin ele.
Tri meic la Domnall Mor, mac Aeda, .i. Concobar, ocus Domnall Ab, ocus Donnchad Gall. Ceithri meic la Mathgamain, mac Aeda, .i. Maeleachlainn, ocus Aed, ocus Ruaidri, ocus Eogan. Maeleachlainn, mac Donnchaid Muimnig, se meic lais, .i. Diarmaid, mac ingine h-I Mailalaid, Brian, ocus Murchad, da mac ingine h-I Fhlandagan. Eochaid, ocus Ceallach, ocus Donnchad, tri meic ingine h-I Concobair. Eochaid, mac Mailechlainn, tri meic lais, .i. Maileachlainn, ocus Cairpri, ocus Diarmaid. Da mac la Cellach, .i. Brian ocus Donnchad. Da mac la Donnchad, mac Mailechlainn, .i. Seaan ocus Domnall.
Maine, mac Donnchaid, tri meic lais, .i. Pilip, ocus Tadg, ocus Eogan. Clann mor la Pilip, .i. Maine, ocus Donnchad, ocus Muirchertach, .i. an t-Espuc,126 ocus Diarmaid Cleirech, ocus Aed. Tri meic la h-Emann, mac Domnaill Muimnig, .i. Emann Og, ocus Uilliam, ocus Tadg; mac do Thadg Brian.
Maeleachlainn,127 mac Uilliam, ingen h-I Grada a mathair, ocus
p.50Uilliam Og, ocus Tadg, ocus Aed Buidi, clann Uilliam in sin. Maeleachlainn clann mor lais, .i. Ruaidri, ocus Brian, ocus Concobar.128 Ingen Baiter a Burc mathair an trir sin. Aed,129 ocus Feradach, ocus Tadg, ocus Donnchad, ocus Domnall, ocus Uilliam, ocus Emand. Finnguala, ingen Toirrdelbaig h-I Concobair, mathair na mac sin. En mac la Muircertach, mac Uilliam, mic Donnchaid Muimnig, .i. Domnall. As iad so clann Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Domnall O'Cellaig, ocus Donnchad Muimnech, &ca, ocus Maine Mor, ocus Murchad, ocus Cathal, ocus Cairpri Brathair, ocus Muris, ocus Nicol. Ingen h-I Eighin mathair Domnaill ocus Murchaid; Ingen h-I Lochlainn mathair Donnchaid Muimnig ocus Maine; Ingen Mec Con Mara mathair Cathail, ocus Cairpri, ocus Muiris. Maine, mac Diarmada, mic Taidg, mic Maine Moir. Da mac la Maelechlainn, mac Cormaic, mic Murchaid, mic Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Siacus, ocus Cormac, ocus Diarmaid an tres. Tri meic la Siacus, .i. Seaan, ocus Mailechlainn Cleirech, ocus Tadg. Cathal, mac Concobair, mic Domnaill Moir, tri meic lais, .i. Cairpri, dibaid, ocus Maeleachlainn, ocus Uilliam. Clann maith la Maelechlainn, .i. Concobar, ocus Cairpri, ocus Maine Cleirech. Ingen h-I Madagain mathair an trir sin. Mac aili do Aed. Cuig meic Uilliam, mic Cathail, mic Concobair, .i. Seaan, ocus Magnus, ocus Diarmaid, ocus Lochlainn, ocus Diarmaid, ocus Siacus. Ingen Meg Oirechtaig mathair na mac sin. Muircertach mac aili do. Maelechlainn, mac Concobair, mic Mailechlainn, mic Cathail. Clann Eogain, mic Domnaill Moir, .i. Mathgamain, ocus Donnchad Mor, ocus Brian, ocus Cairpri, ocus Domnall Cleirech. Do badur triuir mac ag
p.52Mathgamain,130 .i. Pilip, ocus Ruaidri, ocus Concobar. Ingen Meic Cochlain mathair an trir sin. Da badar ceithri meic ag Pilip, .i. Cairpri, ocus Murchad, ocus Catal, ocus Maelechlainn. Mathgamain, mac Murchaid, mic Pilip, mic Mathgamna. Seacht meic ag Ruaidri, .i. Donnchad, ocus Domnall, ocus Mathgamain, ocus Tadg, ocus Concobar, ocus Brian, ocus Diarmaid. Mor, ingen Uilliam Leith a Búrc, mathair Donnchaid; Ingen h-I Concobair Failgi mathair Domnaill, ocus Ruaidri, mic Lochlaind, o fuiled Cland Lochlaind Ruaid. Maelruanaid, mac Ruaidri, an t-ochtmad mac. Domnall, mac Ruaidri, aen mac lais, .i. Tadg. Eogan, mac Ruaidri, mic Donnchaid. Uilliam, mac Donnchaid, mic Ruaidri. En mac la Maelruanaid, mac Ruaidri, .i. Seaan. Tri meic Briain, mic Ruaidri, .i. Maghnus ocus Muirchertach ocus Concobar. Cormac, mac Cairpri, mic Eogain, mac do Prioir Cluana Tuaiscirt.131
Clann Concobair mic Mathgamna mic Eogain: Ceitri meic aigi, .i. Eochaid, ocus Domnall, ocus Pilip, ocus Magnus. Mac do Pilip Concobar. Clann Donnchaid Moir, mic Eogain, .i. Concobar, ocus Eogan, ocus Maeleaclainn Dubh, ocus Aed. Donnchad, ocus Concobar Odur, da mac Conchobair, mic Donnchaid. Clann Donnchaid, mic Concobair, mic Donnchaid Moir, .i. Maine, ocus Murchad, ocus Muircertach Cleirech, ocus Domnall Glas. Clann Briain, mic Eogain, .i. Donncuan, ocus Brian, ocus Murchad. Da mac Duinnchuan, Aed ocus Tomas. Maine, mac Siacusa, mic Briain, mic Briain, mic Eogain. Ocus Domnall, mac Siacusa. Tadg, mac Murchaid, mic Eogain, tri meic lais, .i. Lochlainn, ocus Domnall, ocus Siacus. Seann ocus Cormac, da mac Cairpri, mic Eogain. Tri meic Domnaill Chleirig, mic Eogain, .i. Uilliam,
p.54ocus Pilip Cas, ocus Eogan. Clann Uilliam, mic Domnaill Cleirigh, .i. Muircertach, ocus Dauith, ocus Diarmaid, ocus Concobar Cluasach. Clann Pilip Chais, .i. Tadg, ocus Aed, ocus Maelechlainn, ocus an Dall. Clann Taidg, mic Pilip, .i. Tomas, ocus Muircertach, ocus Donnchad,132 ocus Diarmaid. Clann Maelechlainn, mic Philip Cais, .i. Maghnus, ocus Concobar Riabach, ocus Seaan Dub, ocus Domnall. Tadg Find Muigi Ruscach, mac Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, da mac lais, .i. Cathal ocus Diarmaid. Tri meic la Cathal, .i. Tomaltach, ocus Aed, ocus Maelechlainn. Murchad, mac Maeileachlainn, mic Cathail, mic Taidg Finn. Da mac Diarmada, mic Thaidg Fhinn, .i. Art Ruad, ocus Tadg Direach. Da mac ag Art Ruad, .i. Tomaltach, ocus Magnus. Da mac ag Tadg Díreach, .i. Mathgamain ocus Donnchad. Diarmaid ocus Concobar, da mac Aeda, mic Catail, mic Taidg Finn.
Tadg, mac Maileachlainn, ocus Ruaidri, ocus Murchad, clann Maileachlainn, mic Cathail, mic Taidg Find.
Clann Lochlaind, mic Domnaill Moir, .i. Aed, ocus Magnus, ocus Simon Cleirech, ocus Tadg, ocus da Domnall, ocus Cairpri. Clann Lochlainn, mic Aeda, mic Lochlainn Moir, .i. Ruaidri, ocus Lochlainn Og, ocus Maine, ocus Tadg Dub, ocus Murchad Ruad. Tri meic Ruaidri, mic Lochlaind, .i. Donnchad, ocus Domnall, ocus Conchobar. Da mac Lochlaind Oig, .i. Donnchad, ocus Maeleachlainn. En mac la Donnchad, mac Aeda, mic Lochlaind, .i. Tadg. Domnall, mac Aeda, mic Lochlainn. Cairpri, mac Aeda, mic Lochlainn. Magnus, mac Lochlainn, mic Domnaill Moir, da mac lais, .i. Tadg ocus Domnall. En mac la Domnall, .i. Magnus. En mac la Tadg, .i. Conchobar. Clann Simoin, mic Lochlainn, mic Domnaill Moir, .i. Brian,
p.56ocus Seaan, ocus Uilliam, ocus Cathal, ocus Diarmaid, ocus Tomaltach, ocus Tomas Ruad. Clann Diarmada, mic Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, .i. Eochaid ocus Donnchad. Nicol, mac Tomais, mic Eochaid, mic Diarmada, mic Domnaill Moir. Clann Tomais, mic Domnaill Moir, .i. Siacus ocus Seaan. Tadg, imnorra, mac Siacusa, mic Tomais Espuc, mic Domnaill Moir.
p.58
p.62


text:
Sgalpaigh an t-Sratha
'S e eilean beag a tha ann an Sgalpaigh neo Sgalpaigh an t-Sratha. Tha e suidhichte san àird a deas Ratharsair faisg air oirthir an Eilein Sgitheanaich. Tha e na phàirt de na h-Eileanan a-staigh. Tha e cho farsaing ri 2,483 heactair (9.6 mìltean ceàrnagach). Anns a’ bhliadhna 2001 bha 10 daoine de shluagh ann.
'S e "Mullach na Càrn" (396 meatair neo 1,300 troigh) a’ bheinn as àirde a tha ann.
Tha an cuid as motha den eilean còmhdaichte le fraoch. Tha tuathanas fèidh ann.
Thàinig an t-ainm Sgalpaigh bhon Seann Lochlannais agus tha e a’ ciallachadh: "Eilean na luinge". Canar "Sgalpaigh an t-Sratha" ris cuideachd airson sealltain gu bheil e eadar-dhealaichte bhon eilean Sgalpaigh faisg air na Hearradh.[1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Placenames", duilleag 103, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 605 315


text:
Podolsk
'S e mòr-bhaile anns an Ruis a tha ann am Podolsk (Ruiseis: Пoдoлbck). Tha e suidhichte mu 40km san àirde a deas air Moscobha. Tha an abhainn Pakhra a' ruith tron bhaile. Le 179.400 duine (2007) 's e Podolsk am baile as motha anns an sgìre Moscow Oblast. Tha e na theas-meadhan rianachail dhen sgìre Podolsk.
Susbaint
Eachdraidh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Bho 1627 a-mach bha baile beag an seo air an robh an t-ainm Podol (Пoдoл). Bha e suidhichte timcheall air abaid. Ann an 1791 fhuair iad inbhe baile. Dh'fhàs am baile na bu mhotha nuair a thogadh rathad-iarrainn eadar Moscobha agus an leth-eilean Crimea. Aig deireadh na 19mh linne thòisich gnìomhachas anns a' bhaile. Aig àm nan Comannach bha mu 70 factaraidh ann am Podolsk far an robh a' chuid as bu mhotha de mhuinntir a' bhaile ag obair.
Àireamhan-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an clàr a' sealltainn atharrachadh nan àireamhan-sluaigh eadar 1897 is 2005.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Amstetten
- Bălț
- Bar
- Borisov
- Chernivtsi
- Henan
- Kavarna
- Kladno
- Ohrid
- Saint-Ouen
- Shumen
- Sukhumi
- Trier-Land
- Vanadzor
- Warmińsko-Mazurskie
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn oifigeil Phodolsk (Ruiseis)
- Podolsk air mojgorod.ru (Ruiseis)
- Podolsk – Dealbhan bho Wladimir Iwantschenko (Ruiseis)


text:
Comhairle na Gáidhealtachd
Ceantar chomhairle de chuid na hAlban is ea Comhairle na Gáidhealtachd atá suite i dtuaisceart na tíre, agus is é an comhairle ceantar is mó sa Ríocht Aontaithe
Clár ábhair
Bailte[athraigh | edit source]
- Achadh na Cáiridh, An Aghaidh Mhór, Alanais, Allt na h-Eirbhe, An t-Áth Leathann, Achadh a' Choirce, Achadh nan Allt, Achadh an Dúnaidh, Áth Tharracail, Achadh a' Phúbaill, Áird Tóirinis, Achadh an Teine, Achadh an t-Sabhail, An t-Achadh Garbh, Achd Ille Bhuidhe, Achadh na Trághad, Achadh an Dreaghainn, Achadh an Dabhaic, Acha Mór, Achadh nan Cárnan, Achadh na Cairidh, Achadh na h-Átha, Achadh na h-Annaid, Achadh nan Gearran Achadh na h-Annaid, Achadh nan Sabhal, Achadh na Síne, Achadh nan Seileach, Achadh Rídhisgil, Achadh Osnaich, Achadh Bhárrasdail, Achadh a' Bháthaich, Áird Shléite, Alcaig, Allt na h-Airbhe, Alltais, Albhaidh, Áth na h-Éilde, Áth nan Ceann, An Annaid, Árd Achadh, Áird Cheatharnaich, Áird Chlach, Áird Chrónaidh, Áird nan Easgann, Áird Eachbhaidh, Áird Eilbh, Áirde an Droigheann, Áird nan Saor, Áird Gaoith, Áird an Dreaghainn, Áird Mhéar, An Áird Mholach, An Áird Mhór, Áird nan Crasg, Áird Rois, Áird Tobha, Áird Ilidh, Áird an Bhásair, Árasaig, Áth Tharracail, Armadail, Armadal, Cataibh, Árnasdal, An t-Aodann Bán, Arpa Phílidh, Aiseag, Attadal, Achadh an Dreaghainn, An t-Allt Beithe, Allt a' Phuirt, Aghaidh an Lochain, Abhach, An Áird, Achadh na h-Áirde, An t-Áth Leathann, Ailbhinn, Aoineart, An Áird Mholach, Áisir Beag, Áisir Mór, Alltan an t-Salainn, Áth Tharracail, Áird Chrónaidh, An t-Achadh Siar, Allt A'Mhuilinn, Albhaidh, Áird Chlach, An t-Achadh Riabhach, Allt nam Breac, Achadh Anndra, Achadh Taigh Phairidh, Achadh Mhealbhaich, Achadh an Fheárna, Achadh ToitidhAllt na h-Eirbhe, Achadh Dhubhaird, Árbol, Ámait na Tuath, Áirde Fáillidh. Áird Heisleag, Attadal
- Baile a' Chaolais, Baile a' Chnuic, Baile an Todhair, Baile Dhubhthaich, Baile Eóghainn, Baile Ur an t-Sléibh, Am Bláran Odhar, Brúra, Bun Ilidh, Am Bog, Bada Call, Bad a' Chró, Am Bad Ráilleach , Am Bad Luachrach, Am Baile Beag, Baile a' Chladaich, Baile na Trághad, Baile an Locha, Baile MacRath, Baile na Bruthaich, Baile Na Faich, Baile nam Péiling, Baile na Coille, Beul-átha na Crá, Baile na Cill, Baile a' Bhrághaid, Buaile an Todhair, Banbhaidh, Bearghdal, Beárnasdal, Bláthaich, Am Blár Mór, Both Fhionndain, Borgh na Sgiotaig, Boraraig, Borbh, Bágair, Brácadal, Brógaig, Bun Airceig, Bun Leothaid, Bun Chraoibh, Baile a' Chaisteil, Bun a Mhuilinn, Baile an Droma, Baile a' Chnuic, Am Baile Úr, Baile Sheumais, Breacais Íosal, Baile Máirí, Baile Mhuilinn Anndra, Baile a' Mhuilinn, Am Blár Dubh, Bun Lóchaidh, Baile Chailnidh, Bad an Tráill, Baile a' Ghobhainn, Bada Call, An Ruigh Cóinnich, Breacais Árd, Bhatairnis, Baile na Faire, Baile nam Feadag, Am Bucht, Baile A' Chnuic, Baile Muilinn an Leigheis, Baile an Fhraoich, Báideanach, Am Bráigh Mór, Bada Call, Borghaidh, Bráigh Thunga
- Caol Loch Aillse, Ceann a' Ghiúthsaich, Ceann Loch Biorbhaidh, Ceann Loch Líobhann, A' Chananaich, Cille Chuimein, Cromba, Cúil Lodair, Cúl na Ceapaich, A' Chill, Cinn Déis Bhig, Ceann Sáil Eighre, A' Chomraich, Ceárnag Bhaile Mac Carra, An Cladach, Coit a' Ghartain, Ceasag a Tuath, Cill Mhoire, Camas Díonabhaig, An Cadha Mór, Camus Croise, Camas Luinge, Camas nan Gall, Camas Teile, Camas Tearach, Canasbaidh, Canaigh, Carabost, Cárrabost, Cárnach, Caitleag, Caladar, Clach Toll, An Claigeann, Cléadail, Clais an Easaidh, An Corran, Cealabost, Callbacaidh, Cunndainn, An Corran, A' Chorpaich, Coire Chatachan, Na Cúileagan, An Crasg, A' Chróic Cromba, Crothaigh, An Cúil Bháicidh, Cúil Duibh, Cúl a' Chudainn, Cúil Lodair, An Cúl-cinn, Cul Raoin, Ceann Dúnaid, Cille Chuimein, A' Chananaich, Ceann Loch Iú, Cille Mhoire, Ceann Loch Ailleart, Céis, Cille Chómhghain, Caoldaraigh, Cill Fhaolain, Cill Ma Ruibhe, Cill Mo Naomhaig, Cill Mhóraig, Cill Mhoire, A' Chille Mhór, Cill Pheadair, Cille Mhoire, Cill Targhlain, Cille Mhoire, Ceann a' Bhráist, Cille Bhacastair, Cinn Chárdainn, Ceann na Creige, Cinnseaborgh, Ceann Loch Iall, Ceann Loch Lagain, Cnoc Mhoire, An Cnocan, Cnoc Fearghalaigh, Caol Loch Aillse, Caol Acain, An Caolas Cumhang, Caol Reatha, Caol Sróim , Ceann Loch Ailleart, Coire Uisg, Carabost, An Claon, Cinn Drochaid, Ceann na Móna, Ceasag a Tuath, Cille Chómhghain, Creag Tarail Bhig, Cnoc Shuas, Cnoc na Gaoithe, Clach na h-Aithrigh, Crún, Cúil na Cábaig, Cúil Daothail, Ceann a' Mhílidh, An Clais Mór, Cúl-cinn an Droma Bhig, Craoich
- Dail Chuinnidh, Diúranais, Dórnach, Drochaid Aonachain, Druim na Drochaid, An Dórnaidh, Dún Bheagain, Drochaid a' Bhanna, Drochaid Chárr, Drochaid na Cuingleum, Dul Chreachaird, Dail Healabhaig, Dail nam Breac, Dail nam Feart, An Dail Riabhach, Deimhidh, Deilgnidh, Dabhach Gairbheach, An Dail, Duras, An Dún, Dúnaidh, Dúnrath, Druim Earbainn, An Droman, Druim nan Darach, An Druim Beag, An Druim Buidhe, An Druim Fheárna, Druim na Drochaid, Druim Múillidh, An Droighneach, Diúirinis, Diúirinis, Duisgidh, Drochaid Thulnain, An Dúnan, Dún Beithe, Dúnaid, Dún Thuilm, Dún Bheagain, Diúranais, Daothal, Dún Thuilm, Díobaig, Drochaid Ruaidh, Drochaid Sheile, Drochaid Aonachain, An Dail Shuas, An Drochaid Bhán, Dail an Eich, Duras
- Eurabol, Eadardan, Eilean Shona, Eilean Iarmain, Eilean Donnain, Ealaghol, Ealaiseadar, Earabol, Earbarsaig, Earaghaidh, Easaich, Eadrais, Éibhleag, Eighre, Eilean Iarmain
- An Fheannag Mhór, Fárr, Fárr, Fásach, An Fasadh Feárna, Feóirlig, Fearann Dómhnaill, Feárnais, Fearsaid Mhór, Fiosgabhaig, Flaiseader, Flódaigearraidh, An Fhionndail, Foithir, Forsan Áird, Flaiseader, Feárnais, Fodhraitidh
- An Gearasdan, Gleann a' Chaolais, Gleann Comhann, Gleann Fhionghain, Goillspidh, Gleann Dail, An Gearasdan, Gleann Fhionnainn, Glinn Eilg, Galtraigil, An Garradh Fada, Gartaidh Mór, Gairbh, Geárrloch, Geárr Lóchaidh, Gilean, Gead an t-Sailleir, Gleann Afraig, Gleann Bhorghdail, Gleann Úige, Goirtlig, An Goirtean, Grúididh, Na Grúidean, Manachainn Rois
- Halastra, Hacraig, Heárrlois, Heasta
- Inbhir Aoidhe, Inbhir Garadh, Inbhir Ghórdain, Inbhir Moireasdan, Inbhir Narann, Inbhear Nis, Inbhir Pheofharain, Inbhir Theórsa, Inbhir Áiliginn, Innis an Ruighe, Innis nan Damh, Inbhir Dhrúidh, Inbhirean, Inbhir Chómhrainn, Inbhir Íonaid, Inbhir Farragaig, Inbhir Chirceig, Inbhir Nabhair, Inbhir Ruaidh, Inbhir Sin, Innis nan Líon, Inbhir Úige, Na h-Innseagan
- An Luirg, An Leathallt, Loch Álainn, Lága, An Lagan, Lagan, Báideanach, An Leathad, An Leathad, Cataibh, An Luirg, Latharan, Latharan a' Phuill, Leacainn, An Leathallt, Leac Mailm, An Leithrinn Mhór, Léanaidh, Leitir Fheárna, An Leitir, Ros, Lianasaid Mhór, Loch Aillse, Loch Carrann, Loch Cluanaidh, Loch an Inbhir, Loch Slinn, An Lón Mór, An Lón Dubh, Loth Beag, Lúib, An Lúb Chruaidh, Liabost, Lainn a' Chait, An Lagan, Loch Árdail, An Leacainn, An Longman
- Míolabhaig, Malaig, Meallan Theárlaich, Meallan Údraigil, A' Mhealbhaich, Mórar, A' Mhór-choille, A’ Mhormhaich, A' Mhóigh, A' Mhuigh, A' Mhanachainn, Muir Síorlaich, Marc-Innis
- An Nead, An Neag
- Obar Árdair, Obar Chaladair, Obar Itheachan, Ocal, An t-Olach, Omhanaich, Ormasgaig, Na h-Óbaidhnean, Ós, Oileán na Muc
- Am Ploc, Port Rígh, Peighinn a' Chorrain, Am Port Beag, Am Ploc, Am Poll Glas, Poll Iú, Port nan Con, Port nan Long, Port Mo Chalmaig, Portaigil, Port Sgeirea, Port Uairce, Prannsaidh Cruaidh, Port an t-Sróim
- Ros Mhaircnidh, Ruadhainn, Ratharsair, Radharaidh, Rátagan, Ráth, An Rubha Dearg, Réiseapol, Ruigh an Lóin, An Ruigh Cóinnich, An Rubha, Ródhag, Raoghard, Roisbheinn, Rúm, An Ráthaig Mhór
- Seannduaig, Strath Carrann, Srón an t-Síthein, Sannda Mhór, Stafain, Steinn, An t-Sáilean, Salachaidh, Sannda, Saingea Beag, Sanna, Sábhal, Sgalpaigh an t-Sratha, Sgarbh Sgeir, Sgonnsar, Sgobhairigh, Sgrabastair, Síldeag, Sgéubost, Sgeilpeach, Sgeirea, Sligeachan, Spainnigeadal, Srathan, Srath na h-Áirde, Srath Chainneart, Strath Carrann, Srath Pheofhair, Strath Rúsdail, Srón a' Chritheagain, An Stór, An Sruthan, An t-Srúigh, Súladal, Suardailigh, Saghair, Sgurr Gaoithe, Sgoraig, An t-Srathaidh
- Toirbheartan, Tunga, Taigh Iain Ghrót, Taobh Mhealanais, An Teanga, Na Tathagan, Thalasgair, An Tairbeart, Tealamainn, Tarscabhaig, Tom Aitinn, Tom na Croiche, Tunga, An Todhar, Tórr na Gréine, Tórrasdal, Na Torran, Toghsgaig, Tobhtaig, Tobhta, Toll a' Mhadaidh, Tranntail Beag, Tranntail Mór, Triaslann, Tróndairnis, Tríoslaig, Trumpan, Na Trí Port Mara
- Ulapul, Uachdar Thíre, Úige, Úigiseadar, Uilfhinis, Urrath, Uachdar Niad
Sléibhte[athraigh | edit source]
- Aonach Meadhoin, Aonach Mór, Aonach Beag
- Beinn Cíoch na Íghne, Beinn Hób, Beinn Laoghail, Baosbheinn, Beinn a' Bhathaich Árd, Beinn a' Chaorainn, Beinn na Caillich, Beinn Údlamain, Am Bráigh Riabhach, Beinn a' Bhragaidh, A' Bheithneag Mhór, Am Báthach, Bad a' Chreamha, Beinn Áilleagan, Beinn Bhán, Beinn Damh, Beinn Dearg, Beinn Dearg, Toirbheartan, Beinn Dearg Mór, Beinn Fhada, Beinn Eighe, Beinn Fhionnlaidh, Beinn Liath Mhór, Beinn Sgritheall, Beinn Spionnaidh, Beinn Clíbric, Beinn Stac, Beinn Mhór na Cóigich, Beinn Laoghail, Beinn Mhór Asaint, Beinn an t-Síthidh, Beinn Uais, Am Baisteir, Beinn Tianabhaig, Blá Bheinn, Bruach na Fríthe, Beinn Labhair, Beinn Eighe, Beinn Laoigh, Am Bodach, Beinn a' Bheithir, Beinn a' Chuallaich, Beinn Eallair, Bidean nam Bian, Binnein Beag, Binnein Mór, Buachaille Eite Beag, Buachaille Eite Mór
- A' Chomraich, An Cárn Gorm, A' Chnó Dhearg, Cúl Beag, A' Chrálaig, Canasp, Cárn Eige, Cárn Mór, Cárn nan Gobhar, Cárn nan Gobhar, Srath Farair, Ciste Dhubh, Cona Mheall, Cúl Mór, Creach Bheinn, Cinn Táile, A’ Chuineag, Clach Glas, An Cuiltheann, Creag Meagaidh, Coire an t-Sneachda, An Caol Arcach, Cárn Dearg, Cárn Mór Dearg, Canasp
- An Díollaid
- Fuar Tholl, Fionn Bheinn, Fionne Bheinn
- Gleann Comhann, An Gearanach, Gairich, Gaor Bheinn, Garbh Bheinn, Gleadhraich, Glamaig, Geal-Chárn, Na Gruagaichean
- Healabhal Bheag
- Lárach an Taigh Mhóir, Ladhar Bheinn, Liathach, Leum Uilleim
- A' Mharconaich, Am Monadh Ruadh, Maoile Lunndaidh, Am Monadh, Meall a' Bhuachaille, Meall Fuar-Mhonaidh, Monadh Liath, A' Mhaighdean, Mám Sodhail, Maol Cheann-dearg, Meall a' Chrasgaidh, Meall na h-Eilde, Meall na Teanga, Móruisg, A' Mhór Bheinn, Marsco, Am Monadh Ruadh, Meall a' Bhúiridh, Mullach nan Coirean, Meall an Dobharchain
- An Ruadh-stac, An Riabhachan
- An Sgúrr, Sgór an Lochain Uaine, Sgór Gaoith, Sgorr na Díollaid, Sgúrr nan Ceannaichean, Stob a' Choire Mheadhoin, Stob Bán, Stob Choire Clamhraidh, Stob Garbh, Sáileag, Seana Bhráigh, Sgúrr a' Bhealaich Dheirg, Sgorr Ruadh, Sgúrr a' Mhaoraich, Sgúrr an Utha agus Fraoch-bheinn, Sgúrr Choinnich, Sgúrr Dhómhnuill, Sgúrr Ghiubhsachain, Sgúrr Fhuaran, Sgúrr Mór, Sgúrr na Cárnach, Sgúrr na Cíche, Sgúrr na Ciste Duibhe, Sgúrr na Lapaich, Sgúrr nan Ceannaichean, Sgúrr nan Ceathramhnan, Sgurr nan Clach Geala, Sgúrr nan Each, Sgúrr nan Eugallt, Sgúrr Thuilm, Srón a' Choire Ghairbh, Sleaghach, Stac Pollaidh, Sula Bheinn, Sgúrr an Ghreadaidh, Sgúrr an Mhadaidh, Sgúrr a' Mhadaidh Ruaidh, Sgurr Alasdair, Sgúrr Dearg, Sgúrr MhicCoinnich, Sgúrr na Banachdaich, Sgúrr na Coinnich, Sgúrr nan Gillean, An Stórr, Sgúrr a' Mháim, Sgúrr Eilde Mór, Sgúrr na h-Ulaidh, Stob Coire a' Cháirn, Stob Coire an Laoigh, Stob Coire Easain, Stob Coire Sgreamhach, Streap, Sgoraig, An t-Srathaidh
- An Teallach, Na Trí Port Mara
- Uachdar Niad
Lochanna[athraigh | edit source]
- Loch Achaidh na h-Inich, Loch Afraig, Loch Ailleart, Loch Asaint, Loch Aillse, Loch Airceig
- Loch Bá, Loch Brácadal, Loch Bhraoin
- Loch Carrann, Loch Cluanaidh, Coire Uisg, Loch Ciseórn, Loch Chuaich, Loch a' Cháirn Bháin, Cam Loch, Loch a' Cháirn Bháin, Loch na Claise
- Loch Dúghaill, Loch Dubhthaich, Loch Dun Seilcheig, Loch Dún Bheagain, Loch nan Doirb
- Loch an Eilein, Loch Eilt, Loch Euraboil, Loch Eireachd
- Loch Fleóid
- An Geárr Loch, Loch Garraidh, Loch a' Ghartain
- Loch Liobhann, An Linne Dhubh, Loch Lochaidh
- Loch Mhór, Loch Ma-ruibhe, Loch Mhórair, Loch Mhúrlaig, Loch Mheathadaidh
- Loch Nis
- Loch Omhaich
- Na Lochan Sgeireach, Loch Sgamhain, Loch Seile, Loch Sín, Loch Shuaineart
- Loch Tréig
Tíreolaíocht[athraigh | edit source]
- Áird nam Murchan, Ach nan Seileach, Allt Gránnda, Áth na h-Éilde, Abhainn Ilidh, Abhainn Brúra, Abhainn Ghlais, Abhainn Truim, Abhainn nam Manach, Abhainn Nis, Abhainn Theórsa , Abhainn Comhan, Abhainn Conann, Abhainn Carrann, Abhainn Sgitheach, Asaint, Abhairnis, Abhainn Gharadh
- Báideanach, Brághad Albainn, Am Buachaille, Bágh Shanabhait, Bealach Druim Uachdair, Bealach na Bá, Bhuia, Bodach Stórr, Bar Inbhir Éireann.
- Canaigh, Caol Thunga, An Cuan Sgíth, Cnóideart, Creag a' Chnocain, An Cuan Moireach, Cromba, Caolas Dhórnaich, Camas Neig, Coire chatachan, Calbha Beag, Calbha Mór, Carrann, Carrann, An Caol Catach, Caolas Chrombaidh, A' Chóigeach
- An t-Eilean Sgitheanach, Eige, Eilean a' Bhotail, Eilean Muireach, Eas a' Choin, Eas a' Chual Aluinn, Eadar Dá Chaolas, Eilean Iúbh, Eilean Ghruinneard, Eas Ploda, Eas na Smúide, Na h-Eileanan Nis, Eilean Musdile, Eilean Donnain, Eilean Fladda, Eilean Chathastail, Eilean a' Chléirich, Eilean nam Eich, Eilean Mhártainn, Na h-Eileanan Ascrib, Eilean Bán, Eas a’ Bhradain, Eas Aboist, Eas Mór, Eas Mór, Eas Mór, Eilean Stafainn, Eilean Shannda, Eilean nan Rón, Eileanan nan Gall, Eilean Naomha, Eilean Choraidh, Na h-Eileanan Samhraidh, Na h-Eileanan Tarsainn, Eilean an Róin Mór, Eilean Áigeis, Easa Chruachain
- Fladda-chúain, An Fharaird
- Gleann Dochartaich, Gleann Éite, Gleann Moireasdan, Na Garbh Chríochan, Gleann Afraig, Gleann Urchadain, Gleann Seile, Gleann Breadail, An Gleann Mór
- Íosaigh, An t-Iasgair
- Linne Fharair, An Lighe Rathairseach
- Mám Choire Ghearraig
- Oileán na Muc
- Páirc Náiseanta a' Mhonaidh Ruaidh, Páirc-gheólais iar-thuath na Gáidhealtachd, Pabaigh, Am Parbh
- Rúm, Ros, Ros agus Cromba, Rónaigh, Rubha an Dúnain, Ratharsair, Ros an Ear, Raineach
- Sandaigh, Srath Farair, An Srath Mór, Srath Narann, Strath Rúsdail, Srath na h-Áirde, Sgalpaig, Sódhaigh, Srath Ilidh, An Sloc
- Tróndairnis, Taobh Siar Rois, Tannara Mhór
- Uisge Dhorbaig, Uamh an Claonaite, Uisge Spé, Uaimh-Binn, Úruisg
Cultúr[athraigh | edit source]
- Áird Tóirinis, Acadamaidh Ríoghail Inbhir Nis, Árd Sgoil Bhaile Theárlaich, Acadamaidh Allt a' Mhuilinn, Acadamaidh Alanais, Acadamaidh Inbhir Pheofharain, Acadamaidh Dhornaich, Árd-Sgoil Ghearrloch, Árd-sgoil a' Phluic, Árd-sgoil Phort Rígh, Árd-sgoil Ghoillspidh, Árd Sgoil Cheann Loch Biorbhaidh, Comann Camanachd Áird nam Murchan, Comann Camanachd A' Ghearasdain, Comann Camanachd Loch Abair, Comann Camanachd Lobhait
- Blár Chúil Lodair, Bailcnidh, Bun-sgoil Gháidhlig Inbhir Nis, Bun-sgoil nan Innseagan, Bun-sgoil Shléite, Am Bratach Síth, Biasdail
- Caisteal Eilean Donan, Ca na Catanach, Caisteal Armadal, Caisteal Dún Bheagain, Cathair-Eaglais Inbhir Nis, Carn Liath, Caisteal Tioram, An Caisteal, Clach a' Charridh, Clach a' Mheirlich, Clach Biorach, Clach an Tiompain, Caisteal Maol, Caisteal Bharraich, Caisteal Dún Bheagain, Caisteal Inbhir Nis, Caisteal Cill Rathaig, Caisteal Cheann Locha, Caisteal an Ime, Caisteal Chamuis, Caisteal Sgíobail, Caisteal na Sróine, Caisteal Mhíogharraidh, An Caisteal Ruadh, Cill Chríosd, Cúirt an Easbaig, Acadamaidh Cúil Lodair, Comann Camanachd Cheann na Creige, Comann Camanachd Chinn a' Ghiuthsaich, Comann Camanachd Shrath Spé, Coláiste na Gáidhealtachd an Iar, Comann Camanachd Cabar Feidh, Coláiste Diadhaireachd na Gaidhealtachd, Comann Camanachd Loch Bhraoin, Comann Camanachd an Eilein, Comann Camanachd Nabhair, Comann Camanachd Bhaile a' Chaolais, Comann Camanachd Bhoth Fhleasgainn, Comann Camanachd na Manachainn, Comann Camanachd Ghleann Gharaidh, Comann Camanachd Chille Mhaille, Comann Camanachd Cheann na Creige, Comann Camanachd Bhaile Ur an t-Sleibh, Comunn Camanachd Straghlais, Carn Liath, Cill Tighearna, Caisteal Dhún Robain, Caladal nan Gall
- Dún Ringill, Dún an Achaidh, Dún Anlaimh, Dún Beic, Dún Dubh, Dún Morbhaidh, Dúnrath, Dún Sgathaich, Dún Deórsa, Drochaid Cheasaig, Dun Dornaigil, Dún Creige
- Eilean Bheannchair, Eilean Mo Chridhe, Na h-Eileanan Samhraidh, An t-Eilean Dubh
- Féill Sheórsa
- Ionad Chaluim Chille Íle
- Na Gathan
- Lárach Mór, Láirig Dhrú, Lámh-sgríobhainn Fheárnaig
- Mórag, Muc-sheilch
- Niseag, Nórnais
- Ospadal an Rathaig Mhóir, Obair Oidhche, Oilthigh na Gáidhealtachd agus nan Eilean
- Páirc a' Bhucht, Poileas a' Chinn a Tuath, Príosan Achadh a' Phortair, Páirc nan Laoch
- Rubha an Dúnain, Rathad-iarainn na Gáidhealtachd
- Sníosort, Slighe na Gaidhealtacht an Iar, Seileag, Seann Eaglais Ard, Stáisiún Gleann Fhionnainn, Sabhal Mór Ostaig, Srath Nabhair, Seann Triubhas, Sodor agus Manainn, Stéisean Easa Chruachain
- Taigh-ósta Taigh an Rígh, Teach solais Rua Reidh, Tulach an tSionnaich, Tigh 'n Fhuamhair, Té Bheag, Taobh Loch Iall
- Uamh An Ard-Achaidh


text:
Ruigsinneachd
Ro-ràdh
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson gum bi an stuth aca cho ruigsinneach ’s a ghabhas don luchd-amais gu lèir (a’ gabhail a-steach daoine le uireasbhaidhean fradhairc, claisneachd, tuigse no gluasaid), gus coinneachadh ris a’ mhandait foghlaim agus a riatanasan fo Achd Lethbhreith a thaobh Ciorraim a choileanadh. Cumaidh sinn a’ sgrùdadh ar làraich-lìn gu cunbhalach le diofar brobhsairean, leughadairean sgàilein, ruigsinneachd agus innealan dearbhaidh HTML, agus innealan lìn eile. Tha toraidhean nan sgrùdaidhean sin air am filleadh a-steach ann an leasachaidhean ri na làraich againn.
Nuair a bhios làrach-lìn deiseil, bidh goireasan air a tha dealbhte airson leasachadh air ruigsinneachd do luchd-cleachdaidh le ciorraman. Feumaidh a h-uile neach-leasachaidh cumail ri diofar inbhean mar Priority 2 W3C (cleachdadh lìn) agus bidh gach HTML agus CSS air a dhearbhadh gus dèanamh cinnteach gum bi iad a’ leantainn inbhean W3C. (Bidh W3C - Co-bhanntachd Lìon na Cruinne a’ dealbh teicneòlasan eadar-obrachail a’ gabhail a-steach sònrachadh, stiùireadh, bathar-bog, agus innealan gus an Lìon a thoirt gu a làn chomas. Tha diofar innealan dearbhaidh air cuideachd gus dèanamh cinnteach gum bi dealbhachadh làraich-lìn air a thoirt gu bun-thomhas.
Goireasan an Làraich
Còmhla ri sin, tha sinn an dùil na goireasan a leanas a chur air a h-uile duilleag:
- Goireasan teacsa a-mhàin agus mapa làraich air a’ chuid as motha de dhuilleagan
- ‘Alt tags' anns na h-ìomhaighean air an sgàilean, le mìneachaidhean sìmplidh air na h-ìomhaighean a bheir cuideachadh do luchd-cleachdaidh a bhios ag èisteachd ris an stuth air an làrach tro leughadair sgàilein
- Ceanglaichean neo-fhaicsinneach 'leum gu susbaint’ aig bàrr gach duilleig a’ toirt cothrom do dhaoine a’ cleachdadh brobhsairean teacsa-gu-cainnt am bann stiùiridh a sheachnadh agus a dhol dìreach chun a’ phrìomh shusbaint gach uair a bhios duilleag air a cleachdadh
- Ceanglaichean ri teacsa air an deasachadh ann an cruth a nì iad cho fèin-mhìneachail ’s a ghabhas
- Duilleagan stoidhle an làraich dealbhte airson cothrom a thoirt do luchd-cleachdaidh an teacsa air an làrach ath-mheudachadh ann am brobhsairean a tha a’ toirt taic don ghoireas seo (mar as trice ri fhaotainn fon Chlàr-taice Seallaidh
- Ceanglaichean gu làraich eile a’ fosgladh gun uinneagan uachdair (Nòta: Chan eil Stòrlann cunntachail airson susbaint no ruigsinneachd nan làrach fiosrachaidh sin
- A’ chuid as motha den chruth air a dhèanamh le CSS* ach an làrach air a dhealbh cuideachd airson taisbeanadh gu math mur eil CSS air a chleachdadh
- Smachdan foirm anns na buidhnean ceart agus le na h-ainmean ceart
*Tha an làrach a’ cleachdadh fo-dhuilleagan stoidhle (CSS). Chan eil cuid de na tionndaidhean tràth de Netscape (4.x) agus Internet Explorer (3.x agus nas tràithe) a’ toirt làn thaic don ghoireas seo, agus mar sin ’s dòcha gum bi rudan mar ceanglaichean air an taisbeanadh ann an dòigh eadar-dhealaichte. Ma thachras seo dhut, ’s dòcha gum bi thu airson clàir-snais a chasg. Faodaidh tu seo a dhèanamh tron bhrobhsair agad. Ann an Explorer (5.50), tagh Tools, Internet Options, General, Accessibility agus coimhead ri 'Format documents using my style sheet'. Ann an Netscape (4.75), tagh Edit, Preferences, Advanced, agus tionndaidh dheth an goireas ‘enable style sheets'. Tha sinn a’ moladh dhut àrdachadh gu na tionndaidhean bhrobhsairean as ùire gus làn fheum a dhèanamh de na teicneòlasan a tha rim faotainn.
Ma bhios duilgheadas agad a’ coimhead duilleag sam bith a’ cleachdadh teicneòlas taice, cleachd ar foirm fiosrachaidh air-loidhne gus am faigh sinn air an fhiosrachadh a thoirt dhut. Innis dè an seòrsa duilgheadas ruigsinneachd a tha agad, an cruth anns am bu toigh leat an stuth fhaighinn, seòladh lìn an stutha a dh’iarr thu, agus seòladh airson an stuth a chur thugad.
’S dòcha gun tèid cuid de na ceanglaichean air an làrach-lìn againn gu foirmichean agus foillseachaidhean ann an Adobe Acrobat® Portable Document Format (PDF) no cruthan Microsoft® . Tha innealan agus fiosrachadh aig gach companaidh airson cothrom nas fheàrr air sgrìobhainnean.
(http://www.adobe.com/products/acrobat/ agus http://office.microsoft.com/en-gb/FX100647101033.aspx)
Related information
Fiosrachadh co-cheangailte
’S e Fòram Fiosrachadh Ruigsinneach na h-Alba (SAIF - http://www.saifscotland.org.uk/ ) buidheann air a mhaoineachadh le Riaghaltas na h-Alba airson fiosrachadh ruigsinneach airson daoine ciorramach a chur am follais. Tha iad air diofar stuthan stiùiridh a chur ri chèile a’ gabhail a-steach Inbhean SAIF airson Fiosrachadh agus Comhairle Ciorram an Alba. Tha lethbhreac ion-luchdachaidh den chuairt-litir gnìomhachais aca ri fhaotainn air an làrach-lìn aca.
Fios air ais
Ma tha ceistean no beachdan sam bith agad no ma dh’fheumas tu fios a chur thugainn an co-cheangal ris a’ phoileasaidh seo, cleachd post-dealan airson fios a chuir gu Stòrlann.


text:
Inneal-fogharaidh
Is e a tha ann an inneal-fogharaidh beairt àiteachas siubhlach a bhuaineas 's a bhuaileas agus a ghlanas an sile às gach seòrsa arbhair, sìol-òla neo gràine cochallach. Tha iad 'gan draibheadh fhèin mar is trice ach chaidh an tarraing air cùlaibh thractaran o shean cuideachd.
Chan e buain (gearradh) a-mhàin a nì an t-inneal-fogharaidh ach trì gnìomhan fa-leth:
- Buain - gearradh an arbhair mar a tha e na seasamh 'san achadh
- Bualadh - Gus an tig a' ghràin a-mach às na diasan.
- Glanadh - A' roinneadh na gràine (a tha luachmhor) bhon fhodair agus bhon mholl.
Tha an diagram a leanas a comharrachadh ainmean buill na beairt:


text:
22.02.2012
Bruidhnidh Annie Lennox OBE ann am Pàrlamaid na h-Alba mar phàirt den phrògram thachartasan airson Latha a' Cho-fhlaitheis (Diciadain 14 Màrt).
Bidh Ms Lennox a' bruidhinn san dreuchd aice mar Tosgaire Sònraichte airson Mear Alba Comann Pàrlamaideach a' Cho-fhlaitheis.
Thèid Deasbad Bhall a chumail na bu thràithe air an aon latha, le umhlachd do dh'aonta bhon Phàrlamaid.
Is e cuspair Latha a' Cho-fhlaitheis 2012 ‘a' Ceangail Chultairean".
Bidh beagan thiocaidean poblach rim faighinn. Ma tha thu ag iarraidh cur a-steach airson tiocaidean, nach sgrìobh thu gu:
Latha a' Cho-fhlaitheis 2012
Seirbheisean Luchd-tadhail
Pàrlamaid na h-Alba
Dùn Èideann
EH99 1SP
Neo faodar iarrtas a dhèanamh airson tiocaidean le bhith a' cur fios gu sgioba Seirbheisean Luchd-tadhail air 0131 348 5200; le post-d gu sp.bookings@scottish.parliament.uk; no le teacs gu 07786209888 le teachdaireachd a' tòiseachadh le CD 2012.
Faodar iarrtas a chur a-staigh airson suas ri dà thiocaid. Feumaidh tu am fiosrachadh a leanas a thoirt dhuinn airson gach duine a tha ag iarraidh a dhol ann:
- Tiotal (Mgr, a' Bh-uas, Dr, 7.)
- Ainm
- Sloinneadh
- Seòladh
- Post-d
- Àireamh fòn
Feumaidh iarrtasan tiocaid a bhith againn Diciadain 29 Gearran aig a' char as fhaide. Thèid tiocaidean a thoirt seachad a rèir crannchuir.
Thèid fios a chur do na daoine a fhuair tiocaidean air Dihaoine 2 Màrt aig a' char as fhaide agus thèid barrachd fiosrachaidh a sgaoileadh mun tachartas aig an aon àm.


text:
Northern Ireland Railways
'S e Northern Ireland Railways am Prìomh Companaidh Rathad Iarainn ann an Èirinn a Tuath. Tha NIR an treas rathad iarainn as motha anns na h-Eileanan Breatuinneach. Tha e an seilbh Translink.
Branndair NIR[deasaich | deasaich an tùs]
Tha siostam NIR a' coinneachadh le agus air altachadh ri siostam Iarnród Éireann aig Poyntzpass air a' chrioch eadar Contae Ard Mhacha agus Contae Lú. Tha am prìomh loidhne na ruith eadar Poyntzpass agus Steisean Beul Feirste Meadhanach agus tha meur-loidhnean na ruith bho Bheul-Feirste ri Beannchar, Latharna agus Doire.
Coltach ri Iarnród Éireann tha geidse de 1600mm aig NIR, agus tha riaghailtean obrachaidh cumanta ris an da chompanaidh.
Trachdadh NIR[deasaich | deasaich an tùs]
Is e rathad-iarainn nan siubhalaich a mhain a tha ann an NIR, nach eil a' giulain bathair idir.
Coltach ri na rathaidean-iarainn Breatainneach, thogadh na rathaidean iarainn fa-leth anns an Ulaidh airson trachdadh measgaichte, ach chrion an trachdadh seo gu mor bho na 1950'n. B'e an trachdadh bathair mu dheireadh air NIR na treana "loidhne" eadar Garadh Adelaide aig Beul Feirste agus Garadh Cé a Thuath an Baile Atha Cliatha, a dh'iompaich uaganan nan ciste mhor, Sgurr na treanaichean sin a' ruith aig deireadh na 1990'n.
Tha trachdadh eadar-naiseanta aig NIR air an seirbhis "Enterprise" a thathas nan ruith eadar Beul Feirste agus Baile Atha Cliatha. Tha da threana air an seirbhis seo, treana steidhichte air Beul Feirste, le sgioba NIR agus treana steidhichte aig Steisean Ui Chonnghaile an Baile Atha Cliatha, le sgioba Iarnród Éireann


text:
Sevilla
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Sevilla (IPA: seˈBiʎa, Arabais: شبيلية, Beurla: Seville, Fraingis: Séville, Portagailis: Sevilha, Eadailtis: Siviglia). ‘S ann às an Laideann Hispalis a th’ann an t-ainm agus tha e suidhichte aig dìreach 7m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Guadalquivir, 153km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 209km bho Mhálaga.[1] Tha am baile air an àirde an iar Andalusia agus ‘s e prìomh-bhaile na coimhearsnachd le fèin-riaghalaidh a th’ann. Tha 699,759 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] am baile as motha Andalusia agus an 4mh baile as motha na Spàinne. [3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Antonio Machado: (1875 - 1939) Bàrd.
- Vicente Aleixandre: (1898 – 1984) Bàrd a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1977.
- Felipe González Márquez: (1942 - ) Ceann-suidhe na Spàinne eadar 1982 agus 1996.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Angers
- Berlin
- Cartagena de Indias
- Columbus (Ohio) [4]
- Guadalajara (Jalisco)
- Kansas City (Missouri)[5]
- Kraków[6]
- Rabat
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Sgeulachd mhisneachail, mu ar-a-mach anns an nòs ùr. Anns an iomairt an aghaidh cìsean drochaid an Eilein Sgitheanaich, sheas Eileanaich stàirneil an aghaidh neart an Riaghaltais agus Banca Ameireagaidh, nuair a chaidh drochaid-chì... More
Sgeulachd mhisneachail, mu ar-a-mach anns an nòs ùr. Anns an iomairt an aghaidh cìsean drochaid an Eilein Sgitheanaich, sheas Eileanaich stàirneil an aghaidh neart an Riaghaltais agus Banca Ameireagaidh, nuair a chaidh drochaid-chìsean a thogail le airgead prìobhaideach - gun dòigh eile ann airson faighinn air no far an Eilein. Tha mòran den sgeul air h-ùr innse. Tha i èibhinn ann am pàirt, duilich agus deuchainneach le briseadh dùil cuide ri misneachd is buannachd le farsaingeachd bheachdan agus sheallaidhean ioma-fhillte bho chuid de na bha an sàs. The epic, feel-good story of a modern rebellion. The campaign against the tolls on the Skye bridge pitted plucky Scottish islanders against the might of the government and the Bank of America, over the building of a privately funded toll bridge which became the only way on or off the island. This film tells an untold, bittersweet story of passion, legal challenge and financial wrangling through the testimony of some of those who took part.
Watch Online
An Drochaid/The Bridge Rising Full Episodes
-
-
May 17, 2014
-


text:
Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear (Beurla: East Ayrshire). Tha an comhairle cho mòr ri 1.262 cileameatair cèarnagach agus bha 119.400 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 2005.
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath, Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear, Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas, Comhairle Shiorrachd Àir a Deas agus Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh timcheall oirre. Bha a' chuid as motha den Chomhairle Shiorrachd Àir an Ear a' buntainn don t-siorrachd traidiseanta Siorrachd Inbhir Àir a bha a' gabhail a-steach Siorrachd Àir a Deas agus pàirt den Siorrachd Àir a Tuath cuideachd.
'S e Cill Mhearnaig prìomh-bhaile ionadail na chomhairle agus am baile as motha cuideachd.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Luach ga chur air Òrain Uibhist
Thèid rannsachadh a dhèanamh air an àite aig òrain Ghàidhlig Uibhist sa choimhearsnachd mar phàirt de phròiseict Eòrpaich.
'S i pròiseict eadar-nàiseanta a th' ann an Òrain Thraidiseanta na h-Eorpa, is i cuideachd a' toirt a-steach òran bhon Fhionnlainn, Estonia agus on Bhreatainn Bhig.
Chuir an fheadhainn a th' air cùlaibh na pròiseict fios air Ceòlas ann an Uibhist feuch am biodh na h-Uibhistich dèonach a dhol an sàs.
'S iad a bha agus tha Ceòlas a-nise a' lorg barrachd dhaoine a chuidicheas leis an rannsachadh.
"Bidh a' phròiseict a' coimhead air cho cudromach 's a tha òrain ann an coimhearsnachd agus gu h-àraidh ann an coimhearsnachd a tha caran fada air falbh bho mheadhan dùthcha agus a tha caran aonarach, mar a tha seo," thuirt Màiri NicAonghais bho Cheòlas.
"S e cothrom math a th' ann air sàilleabh tha fios aig a h-uile duine an t-àite sònraichte a bh' aig Uibhist a thaobh òran anns na linntean a chaidh seachad agus cho feumail 's a bha sin a thaobh coimhearsnachd a thoirt còmhla," thuirt i.Spèis
Bidh a' phròiseict a' coimhead ri òrain a tha fhathast beò sa choimhearsnachd agus thèid spèis a thoirt do na bàird bhaile cho math ri feadhainn a tha beagan nas cliùitiche.
Chaidh triùir fhastadh mar thà 'son an rannsachadh a dhèanamh agus thathas a-nise a' lorg dithis eile a chumas taic riutha.
"'S e dà dhreuchd phàirt-ùine a bhios ann - aon duine a bhiodh a' stiùireadh na pròiseict agus duine eile a bhiodh a' cur taic a thaobh rianachd," thuirt Màiri NicAonghais.
"Tha ceanglaichean mòra ann ris na dùthchanan eile agus tha co-labhairtean mu dhèidhinn òran agus an t-àite cudromach a th' aig òrain ann an cultar rin cumail ann an Uibhist agus anns na dùthchanan eile," thuirt i.
Thathas an dòchas gum bi leabhar is CD is fiù 's taisbeanadh ann air a' cheann thall.
Tha an dà obair a-nis gan sanasachd agus bidh agallamhan ann ro dheireadh na mìos.
Gheibhear barrachd fhiosrachaidh air làrach-lion Cheòlais.


text:
St Peter's College, Auckland
'S e St Peter's College, Auckland an t-aona Àrd Sgoil Caitligeach do ghillean a-mhàin ann an Auckland, Sealainn Nuadh. Tha an sgoil gan teagaisg eadar 7 is 13 bliadhna a dh'aois. Le còrr is 1200 sgoilear a tha a' dol ann, 's e tè de na sgoiltean as motha ann an Sealainn Nuadh. Chaidh an sgoil a stèidheachadh ann an 1939.[1]
Am measg nan daoine ainmeil a chaidh dhan sgoil, bha am bàrd Sam Hunt (1946 -) agus Sir Michael Fay (1949 -), bancair is neach malairteach.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Rick Maxwell, St Peter's College, Auckland, Simerlocy Press, Auckland 2008.


text:
Kl. Ianair i. f. l. xui. Anno Domini m.c.
Flann H. Cinaedha airchinnech Atha Truim ard-ollam Midhe.
Donnchadh m Eochadha ri Uladh & drem do maithibh Uladh ime do ghabail la Domnall H. Lochlainn la righ n-Ailigh i quint. Kl. Iuin.
Crech la Domnall H. Lochlainn co ro ort feru Bregh & Fine Gall.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co h-Es Ruaidh.
Longus Atha Cliath co h-Inis n-Eogain coro ladh a n-ár eter bathadh & marbadh.
M. m. Gilla Coluim ui Domhnaill ri Ceniui a suis occisus est.
Assid H. Amhran muire Dal Fiatach, Gilla Brighdi H. Cuirc ri Muscraidhe Bregain, Gilla na Noebh H. h-Eidhinn ri H. Fiacrach mortui sunt.
Echri H. Mael Muire ri Ciannacht do marbadh d'Ó Chonchobair Ciannacht.
{§H3}Hoc anno ecclesia sancti Sinelli de Claininis fundata est.§


text:
An Geamhradh
- Do theirig an samhradh,
- 'S tha 'n geamhradh teachd dlùth oirnn,
- Fìor nàmhaid na chinneas,
- Teachd a mhilleadh ar dùthcha,
- Ga saltairt fo chasaibh
- 'S da maise ga rùsgadh
- Gun iochd ann ri dadam
- Ach a' sladadh 's a' plunndrainn.
- Sgaoil oirnne a sgiathan,
- 'S chuir e ghrian air a chùlaibh,
- Às an nead thug e 'n t-àlach,
- Neo-bhàidheil gar sgiùrsadh;
- Sneachd iteagach glè-gheal
- O na speuraibh teachd dlùth oirnn,
- Clacha-meallain 's gaoth thuathach,
- Mar luaidhe 's mar fhùdar.
- Nuair shèideas e anail,
- Chan fhàg anam am flùran;
- Tha bhilean mar shiosar,
- Lomadh lios de gach ùr-ròs:
- Cha bhi sgeadach' air coille
- No doire nach rùisg e,
- No sruthan nach tachd e
- Fo leacannan dùbh-ghorm.
- Fead reòthta a chleibhe
- Tha seideadh na doininn,
- A chuir beirm anns an fhairge
- 'S a dh'at garbh i na tonnan:
- 'S a bhinntich an clàmhainn
- Air àìrde gach monaidh,
- 'S ghlan sgùr e na reultan
- Dar pèile len solas.
- Tha gach beathach is duine
- Nach d' ullaich na sheusan
- Gan sgiùrsadh le gailleann,
- Gun talla, gun eudach;
- 'S an dream a bha gnìomhach
- Fas iargalt', mi-dhèirceil,
- Nach toir iasad do leisgean
- Anns an t-sneachda ged èug e.
- Tha 'n seillean 's an seangan,
- A bha tional an stòrais
- Le gliocas gun mhearachd,
- A' toirt aire don dòrainn,
- 'G ithe bìdh 's ag òl meala,
- Gun ghainne air lòn ac',
- Fo dhìon anns an talamh
- O anail an reòthta.
- Tha na cuileagan ciatach
- Bha dìomhain san t-samhradh,
- Sna gathannaibh grèine
- Gu h-èibhinn a' dannsa,
- Gun deasach', gun chùram
- Ro Dhùbhlachd a' gheamhraidh,
- A nis a' dol bàs
- Anns gach àite le teanntachd.
- Ach èist rium, a sheann duin',
- 'S tuig an samhla tha 'm stòiridh:
- Tha 'm bàs a' teachd teann ort –
- Siud an geamhradh tha 'm òran;
- 'S ma gheibh e thu ad leisgean,
- Gun deasach' fa chòmhdhail,
- Cha dèan aithreachas crìche
- Do dhìonadh on dòrainn.
- Ach, òganaich threubhaich,
- Thoirr-s' èisteachd dom òran
- 'S leig dhìot bhith mì-chèillidh
- Ann an Cèitean na h-òige;
- Tha aois agus euslaint
- Air do dhèidh ann an tòir ort,
- 'S ma nì h-aon aca grèim ort,
- Pillidh t' èibhneas gu bròn duit.
- An aois atà 'n tòir ort,
- Bheir i leòn ort nach saoil thu:
- Air do shùilibh bheir ceathach
- Is treabhaidh i d' aodann;
- Bheir i crith-reoth' mud ghruaig
- Is neul uaine an aoig leis,
- 'S cha tig aiteamh no grian ort
- Bheir an liath-reoth' a-chaoidh dhìot.
- Bheir nas measa na siud ort,
- Fàilinn tuigs' agus reusain,
- Dìth leirsinn ad inntinn,
- Dìth cuimhn' agus gèire;
- Dìth gliocais chum gnothaich,
- Dìth mothaich ad cheudfath,
- 'S gum fàs thu mar leanabh,
- Dhìth spionnaidh is cèille.
- Fàsaidh 'n cridhe neo-aithreach,
- 'S neo-ealamh chum tionndadh:
- Aon tagradh cha drùidh air,
- 'S cha lùb e da ionnsaigh;
- Ceart mar tha 'n talamh
- 'N àm gaillinn is teanntachd,
- Ged robh mìltean dol thairis,
- Cha dèan aile sa chabhsair.
- Faic seusan na bliadhna
- 'S dèan ciall uaithe tharraing,
- 'S mas àill leat gum buain thu,
- Dèan ruathar san earrach;
- Dèan connadh san t-samhradh
- Nì sa gheamhradh do gharadh;
- 'S ma dhìobras tu 'n seusan,
- Dhuit 's èiginn bhith falamh.
- 'S mur cuir thu sìol fallain
- Ann an earrach na h-òige,
- Cho cinnteach 's am bàs duit,
- Cuiridh Sàtan droch phòr ann,
- A dh'fhàsas na dhubhailc
- 'S na luibheannan feòlmhor,
- 'S bidh do bhuain mar a chuir thu,
- Mas subhailc no dò-bheart.
- Ma bhios t' òige gun riaghladh,
- 'S t' ana miannan gun taod riu,
- Gum fàs iad cho fiadhaich
- 'S nach srian thu ri t' aois iad;
- Am meangan nach snìomh thu,
- Cha spion thu na chraoibh e –
- Mar shìneas e gheugan,
- Bidh fhreumhan a' sgaoileadh.
- Tha do bheatha neo-chinnteach
- On teinn a bheir bàs ort:
- Uime sin, bi ri dìcheall
- Do shìth dhèanamh tràthail;
- 'S e milleadh gach cùise
- Bhith gun chùram cur dàil innt' –
- 'S ionann aithreachas criche
- 'S bhith cur sìl mu Fhèill Màrtainn.
- Tha ghrian anns na speuraibh
- A' ruith rèise gach latha,
- 'S i giorrach' do shaoghail
- Gach oidhche a laigheas:
- 'S dlùth ruitheas an spàla
- Tro shnàthaibh do bheatha
- Tha fìgheadh dhut lèine
- Nì bèistean a chaitheamh.
- 'S ma ghoideas e dlùth ort,
- Gun do dhùil bhith ra thighinn,
- 'N sin fosglaidh do shùilean
- 'S chì thu chùis thar a mithich;
- Bidh do chogais gad phianadh,
- Mar sgian ann ad chridhe –
- 'S co-ionann a giùlan
- 'S laighe rùisgt' ann an sgitheach.
- Faic a' chuileag ga dìteadh
- Le siantaibh an nàdair,
- 'S on a dhìobair i 'n seusan,
- Gur h-èiginn di bàsach';
- Faic gliocas an t seangain
- Na thional cho tràthail,
- 'S dèan 'eisimpleir leanail
- Chum t' anam a shàbhal'.
An Geamhradh
Tagh earrann gus fiosrachadh fhaighinn mun bhàrdachd


text:
1958
MCMLVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Boris Pasternak an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 2 an Damhair - Fhuair Gini a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 28 an Damhair - Chaidh Angelo Giuseppe Roncalli a thaghadh na Phàp.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Giblean - Coinneach MacAsgail, ann an Dùn Èideann. Fear-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Cèitean - Juan Ramón Jiménez, ann an San Juan. Sgrìobhadair às An Spàinn.
- 16 an t-Ògmhios - Imre Nagy, ann am Budapest. Fear-poileataigs às An Ungair.
- 20 an t-Ògmhios - Kurt Alder, ann an Köln. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 14 an Lùnasdal - Frédéric Joliot-Curie, ann am Paris. Ceimigear às An Fhraing.
- 22 an Lùnasdal - Roger Martin du Gard, ann an Sérigny (Orne). Sgrìobhadair àn An Fhraing.
- 24 an Lùnasdal - Johannes Gerhardus Strijdom, ann an iKapa. Fear-poileataigs à Afraga a Deas
- 9 an Damhair - Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, ann an Castel Gandolfo. Pàp às An Eadailt.


text:
Bhaltair Cinneide
Bha Bhaltair Cinneide (Walter Kennedy) (ca. 1455 – c.1508) ’na bhàrd. Rinn e bàrdachd san Beurla Ghallda, ach tha e cha mhór cinnte gun do rinn e bàrdachd Ghàidhlig cuideachd.
Bhuin e do na Ceannadaich, teaghlach uachdaranach ann an Dùn Iubhair, Siorrachd Àir, a bha ’na phàirt den Ghàidhealtachd làidir Gallghaidhealach aig an àm. Tha e cha mhór cinnte gur i a’ Ghàidhlig a chànan dùthchais. Fhuair e ceum bho Oilthigh Ghlaschu ann an 1476, agus an uair sin MA ann an 1478.
Buaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an 20mh Linn, chuir am bàrd Uilleam Nèill ùidh anns na freumhan aig Bhaltair Cinneide ann an ceann a deas Siorrachd Air agus anns a’ bhuaidh gur dòcha a bh’aige mar neach labhairt na Gàidhlig ann an cùirt rìgh Albann, agus rinn e a mholadh anns na h-obraichean aige fhéin. Aon eisimpleir de sin, ’s e an dàn Chuma Bhaltair Cinneide [1] a tha a’ tòiseachadh:
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ William Neill: Selected Poems 1969-1992, Canongate, pp.80-81