text:
THA mi air leth toilichte òrain shaoghalta Eachainn MhicFhionghain á Beàrnaraigh na Hearadh (1886–1954) fhaicinn an clò – Òrain Eachainn MhicFhionghain (Acair, £6).
Mar thuirt mi ann an An Tuil, dh’fhoillsicheadh 98 de na laoidhean aige mar-thà; seo a-nist 28 òrain, gar toirt gu 126 pìosan uile gu léir. Suim iongantach.
Dh’iompaicheadh am bàrd anns a’ chiad chogadh. Theab e a bheatha a chall nuair a chuir an nàmhaid fodha an long air an robh e a’ frithealadh sna Dardanelles. Ged nach do sguir e a dhèanamh òrain shaoghalta bho àm gu àm bha e son an cumail sàmhach a réir choltais: mu ‘Litir gu Ruairidh a Mhac’, a rinn e san Dara Cogadh, tha e ag ràdh: “Feuch nach seinn sibh e am Beàrnaraigh / Gus an tèid am bàrd fon fhòd.” ’S ma tha aon ìomhaigh mhór os cionn chàich, se sannt a’ chuain. Ann an òran do bhàta Lochlannach a chaidh air sgeir ann an Caolas na Hearadh tha e a’ bruidhinn air “ìnean a’ chuain mhòir”.
Bhiodh Eachann an sàs anns na cuspairean àbhaisteach – bòidhchead an eilein, gaol, rudan a thachair. Chì sinn e a’ seatadh nan òran aige ri fuinn iomchaidh, ged nach eil seo daonnan air a dhèanamh soilleir. Tha mi ag aithneachadh ‘Fàilte na Mòrair’ aig mac Mhaighstir Alastair air cùl ‘Òran do Bheàrnaraigh’ agus ‘Cead Deireannach nam Beann’ aig Donnchadh Bàn air cùl ‘Òran don Bhòdach’. Tha an ‘Cead Deireannach’ mu fhrìth a chaidh a dholaidh, tha ‘Òran don Bhòdach’ mu bhàta a chaidh a dholaidh; san leabhar ùr tha a’ chiad rann air a chlò-bhualadh mar shia sreathan, se th’ ann ach ochd. Nas inntinniche, chuir e ‘Òran an Radain’ air fonn ‘Moladh Beinn Dóbhrain’ mar gun robh an radan a bha e ag aoireadh cho uasal ris na féidh. ’S gu dearbh, se am brosgal aon de na h-àmhailtean a tha e feuchainn gus a’ bhrùid a bhuaireadh ás an toll aige. “Tha thu fiosrach, fìrinneach, / Eòlach leam, / Tha gliocas do chinn / Iongantach ri inns’, / ’S creutair tha gu cinnteach / Mion-eòlach thu.”
Ach le cho faisg ’s a tha sinn a-nis air ceud bliadhna bho thòisich Cogadh a’ Chèasair, se gun teagamh na h-òrain a bhuineas ris as motha a ghlacas aire. Tha ‘Òran mun Chiad Chogadh’ a’ cur air shùilean dhuinn co ris a bha e coltach a bhith ’nad Ghaidheal ann an 1914. “Tha gach rìoghachd gu h-aontach a’ cruinneachadh dhaoine, / Tha ’n cogadh air sgaoileadh ’s a ghlaodh ris gach àit, / San àm chan eil às-colt’ ri deireadh an t-saoghail, / Tha ’n aimsir air caochladh ’s chan iongnadh mar thà . . . / Tha Kitchener deònach gun cruinnich e mòran / ’S e saoilsinn gur còir dhuinn gu bhòt sinn gun dàil, / Ach càit’ bheil na laoich ud a sgiùrsadh mar chaoraich / À dùthaich an gaoil sam bu chaomh leoth’ bhith tàmh?”
Tha na notaichean san leabhar gu math feumail. Tha an nota ri ‘Òran nan Eileanan Borghach’ a’ mìneachadh nuair roinneadh Borgh ’na chroitean ann an 1901 nach deach cóig eileanan a bha còir a bhith leis a thoirt don t-sluagh idir – bha aca ri feitheamh gu fada fada as déidh a’ chogaidh. Mar sin, “Cò a sheasadh dhuinn an t-àite / Nuair bha Gearmailtich nan àirde, / Cha b’ iad eileanan fàsail / ’S caoraich bhàn’ nan sìneadh annt’ . . . / Ma tha pàrlamaid an Sasainn / Cumail lagh is binn is ceartas, / Faiceamaid gun toir ’ad seachad / Mar a bha ri innse dhuinn.”
Ann an ‘Òran a’ Chèasair’ tha Eachann ag innse mu ghas puinnseanach, mu bhàt’-aigeil a’ losgadh torpedo, mu luingeis-adhair “A’ seòladh gu treun os ar cionn . . . / A’ marbhadh dìlleachdain phàistean”. Fiùs nuair a bha ’m marbhadh an ainm a bhith seachad cha robh, oir bha an Iolaire ann. Tha ‘Òran na h-Iolaire’ aig MacFhionghain ’na chloich Hearaich air càrn na chailleadh air Biastan Thuilm. Tha an rann a leanas air leth drùidhteach; cheartaich mi an sreath mu dheireadh, nach eil air a sgrìobhadh buileach ceart san leabhar.
Tha ’n Iolaire na sìneadh ann
’S na croinn aice an-àird
Air creagan corrach millteanach
Chuir crìoch oirre cho tràth;
Le fiùrain a bu chiataiche
’S a choisich riamh air sràid,
B’ i bhanaltram neo-thruasail i
’S a’ chluasag nach eil blàth.
THA Little Forks / Forcan Beaga le Rebecca Joy Sharp á Glascho (Souterrain Private Press, £10) ’na leabhar beag dà-chànanach. Is toigh leam mar a tha e air a dhèanamh: sa chiad leth gheibh sinn an leabhar Beurla air fad, san dara leth an leabhar Gàidhlig air fad. Tha sin a’ fàgail gu bheil a’ Ghàidhlig ’na seasamh air a casan fhéin. Nach eil?
Chan eil buileach. Bu chòir pròiseactan mar seo a bhith ’nan cothrom air luchd-Gàidhlig ’s luchd-Beurla a thoirt còmhla a bhruidhinn mu dheidhinn dé tha nàdarra ann an Gàidhlig agus dé nach eil. Mar eisimpleir, tha e neònach nuair tha an sgrìobhadair ag innse dhuinn ann an Gàidhlig gu bheil e air a bheò-ghlacadh leatha ged nach eil i aige; agus is beag air duine sam bith a thug a bheatha a’ teagasg no ag ionnsachadh na Gàidhlig leughadh gu bheil a’ chànan an dà chuid “nàdarra agus do-dhèanta”. (Sin na rinn an t-eadar-theangair de at once instinctive and beyond my grasp.) Dé tha ceàrr air daoine? Agus on bha i bruidhinn gu pearsanta a-mhàin, car son a tha Gaidheal a’ dèanamh chùisean nas miosa fhéin le bhith ’g ràdh ann an aon fhacal gu bheil ionnsachadh na Gàidhlig “do-dhèanta”?
A-rithist, bho roghnaich an t-eadar-theangair am fiaradh sin a chur am faclan an ùghdair, car son a bha e cho tràilleil nuair ràinig e Tighnabruaich, part of Argyll’s ‘secret coast’ on the Cowal Peninsula – “Taigh na Bruaich, air ‘costa dìomhair’ Earra-Ghaidheil air Rubha na Comhghaill”? Aig coinneamh an eadar-theangachaidh, bhithinn air faighneachd dhan ùghdar dé bha dìomhair mun àite. Nuair bha mise fàs suas ann an Glascho bhiodh daoine dol ann fad na tìde. Agus “Rubha na Comhghaill”? Dh’fhaodte gu bheil Comhghall (chan e “a’ Chomhghall”) ’na seòrsa de leth-eilean ach chan eil i idir ’na rubha, ’s chan eil e ’na àbhaist “leth-eilean” a ràdh ri àiteachan san dùthaich againn fhìn ged a chanas luchd na Beurla peninsula riutha.
A thaobh an teacsa fhéin, dh’fheuch mi ri a leughadh gun sùil thoirt air a’ Bheurla ach cha b’ urra dhomh. Bha tòrr ann mu dheidhinn “fasan” agus “bràighe”. Dh’obraich mi a-mach gun robh “fasan” ceangailte ri “fas” seach fashion ’s tha fios aig a h-uile dé th’ ann am bràighe, ach an uair a ràinig mi “’S e am Bràighe a th’ ann a-nis ann am Fasan na h-àm a dh’fhalbh” leig mi seachad an oidhirp agus thug mi sùil air a’ Bheurla. Abair iongnadh. “The Clearing that is now the Homestead of the past.” Bràighe? Clearing? Ciamar? ’S dé tha ceàrr air “fosgladh”?
Air a shon sin uile, chòrd Little Forks / Forcan Beaga rium. Mar tha Meg Bateman ag ràdh, tha e “mu dheidhinn nàdar an fhìorachais, agus na crìochan a’ leaghadh eadar muir is tìr, an t-àm a tha an làthair agus an t-àm a tha seachad, eadar daoine agus beathaichean”. Agus eadar bràithrean agus peathraichean.
Tha Sharp a’ cumail a-mach gur e ficsean a th’ ann, ’s tha sin ’na mhealladh dùil. Ach tha i ag aideachadh gu bheil bràthair aice, ’s gu bheil, neo gun robh, na badan uaignidh san sgeul ann a-siud an da-rìribh.
Gun teagamh, nuair tha fosgladh anns a’ choillidh air a lìonadh le craobhan, tha e a’ dol ’na aisling.
rblack@scotsman.com


c: text/html

text:
Cluich a-nis Airson cluicheadairean air-loidhne a bha a 'coimhead filmichean cultair anns a' chiad pàirt de na 1980s, bidh an cuspair agus am bun-bheachd air cùlaibh slotaichean SlotoCash aig Fantasy Mission follaiseach sa bhad. Is e seo aon den fheadhainn as ùire de na slots Gaming Realtime a chleachdas an cuspair bho fhilm a tha measail air an aon tiotal. [...]
Saor an-asgaidh Online Games
Slotocash Fu Chi
Fiosrachadh geama Neach-solair: Reels-cluiche cluichidh Realtime: 5 Paylines: pàighidh 50 Luach coitcheann: RTP nas motha: RTP: Pàighidh as motha: 30,000 amannan an geall gach loidhne Fiadhaich: Tha Sgaoileadh: Tha Geama Bonus: Chan eil Spins an-asgaidh: Tha Luchd-measaidh: Tha e fòn-làimhe: tha Fu Chi SlotoCash Ath-bhreithneachadh Slot Tha daoine Sìneach ag ullachadh airson comharrachadh mìorbhaileach den Bhliadhn 'Ùir. Bho [...]
Shanghai Lights SlotoCash slot
A bheil thu ullamh gu pàrtaidh? Anns an slot ùr Shanghai Lights SlotoCash faodaidh tu tlachd a ghabhail à pàrtaidhean mòra agus buannaichean mòra - a tha ri fhaighinn a dh'aithghearr aig Intertops Casino. Tha Shanghai na mheadhan airson fèisteas agus beatha-oidhche ann an Sìona, a bharrachd air mòr-ionad eaconamach agus anns an slot Shanghai Lights SlotoCash is urrainn dhut an dà chuid as fheàrr [...]
Loco 7 saor-sliotan gheama
Tha Loco 7's slot casino clasaigeach air-loidhne a tha air a dhealbh le aon loidhne pàighidh agus trì ruidhlichean. Tha Gamadh Rival air geamannan gu leòr a thoirt don ghèam slot clasaigeach seo a chumas tu grèim ort le na bàraichean teann agus na seachd seachdainean cianalach aige. Leigidh samhlaidhean a tha a 'tighinn gu crìch air duaisean a bhuannachadh dhut ann an loidhne gnìomhach na slot seo. Tha an uaine, geal agus [...]
Snow Wonder-asgaidh sliotan
Chan eil e an-còmhnaidh mu bhith a 'cluich gheamaichean leis an airgead as motha, agus uaireannan tha thu dìreach ag iarraidh gèaraichean atharrachadh agus fear de na seann luchd-reic clasaigeach 3 a lorg. Seo geam mar sin le sgèith sneachda a dh 'fhaodadh a bhith air a chluich fad na bliadhna, a dh' aindeoin an tagradh ràitheil aice, na Sival Wonder Slots Gaming Rival [...]
Win Muileann-asgaidh sliotan
Canar Òlaind ris an Òlaind ann an taobh an iar na Roinn Eòrpa. A 'Ghearmailt agus Belguim a' crìochnachadh air an Òlaind. Tha an ìmpireachd aca a 'gabhail a-steach an dùthaich Eòrpach agus trì eileanan anns a' Charibean. Tha inneal slot air-loidhne Win Mill a 'nochdadh trì ruidhlichean le còig loidhnichean pàighidh. Tha bathar-bog geamannan Rival a 'toirt cumhachd don inneal slot clasaigeach seo a tha a' tachairt anns an Òlaind (an Òlaind). [...]
Uair Tahiti-asgaidh sliotan
Dh'fhaodadh na prògraman bhon chompanaidh cluich Rival a bhith air am brosnachadh bho shaor-làithean an t-samhraidh nuair a leudaich iad gèam inneal slot Tahiti Time air-loidhne. Is e cuspair an inneal slot 3-reeled seo an seann chultar agus na deamhan Tahiti. Mas fheàrr leibh cluich slotan clasaigeach airson spòrsail gun fhiachan fìor, bu chòir dhut smaoineachadh [...]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pàrantan à Earra-Ghàidheal a’ coinneachadh airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig adhartachadh
Pàrantan à Earra-Ghàidheal a’ coinneachadh airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig adhartachadh
20/09/07
Fhuair pàrantan às na sia àiteachan ann an Earra-Ghàidheal far am bheil chlann a’ faighinn foghlam tro mheadhan na Gàidhlig cuireadh do choinneamh Comann nam Pàrant air Disathairne 29mh Sultain. Dh’ fhoillsich a’ Chomhairle am plana Gàidhlig bho chionn goirid agus bheir seo cothrom do phàrantan meòrachadh air, agus às dèidh sin na beachdan aca a chuir an cèill. Tha Comann nam Pàrant a’ cumail a’ choinneamh seo anns an sgoil Gàidhlig ùr ann an Glaschu agus bheir seo cothrom do phàrantan faicinn mar a tha an sgoil ùr a’ cur ri fàs a’ chànain anns a’ bhaile.
Tha Plana Nàiseanta na Gàidhlig, a dhealbh Bòrd na Gàidhlig, a’ sonrachadh fàs anns na h-àireamhan ann an foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, agus gheibh pàrantan ann an Earra-Ghàidheal cothrom mìneachadh am pàirt a bhios acasan anns an leudachadh seo. Ged a tha solarachadh thidsearan na dhùbhlan fhathast, tha fàs air a bhith ann an Earra-Ghàidheal thairis air na bliadhnaichean mu dheireadh. An uiridh bha 221 sgoilear eadar sgoil-àraich, bun-sgoil agus àrd-sgoil ach bho chionn deich bliadhna cha robh ach mu thimcheall 80.
Thuirt Eòghainn Mac a’ Phearsain neach-cathrach Comann nam Pàrant an Òbain “Bhon Dàmhair 2007, bidh Sgoil Àraich an Òbain, goireas foghlaim ro-sgoile Gàidhlig anns an Òban, fosgailte gach madainn ann an togalach fior mhath taobh-a-staigh làrach bun-sgoiltean an Òbain, agus bidh seo a’ toirt cothrom don chloinn aonachadh an dèidh beagan ùine don roinn Foghlam Tro Mheadhan na Gàidhlig ann an Bunsgoil Achadh na Creige.”
Ged a tha an solarachadh seo fallain airson Gàidhlig anns an Òban, tha sinn a’ cur fàilte air an cothrom coinneachadh, agus a bhith ag ionnsachadh bho phàrantan eile à Earra-Ghàidheal bho àiteachan mar Ìle agus Tiriodh, agus a’ cur ri leasachadh Plana Gàidhlig na Chomhairle. “
Tha Comann nam Pàrant a’ pàigheadh cosgais siubhail gu Glaschu airson dà phàrant às gach sgìre, ach tha cuireadh fosgailte do phàrant sam bith a tha airson tighinn air an ceann fhèin. Bu chòir neach sam bith aig a bheil ùidh ann a bhith an làthair fios a chur gu Magaidh Wentworth, Oifigear Phàrant air 07708398649.


text:
- TIOTAL
- Inneal glanaidh an t-sneachda air treàna ann an Gallaibh
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_701
- ÀITE
- Gallaibh
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11432
- KEYWORDS
- inneal glanaidh an t-sneachda
sneachda
an geamhradh
rathaidean-iarainn
Inneal glanaidh an t-sneachda air treàna ann an Gallaibh. Bha na rathaidean-iarainn air Ghàidhealtachd buailteach a bhith a' faighinn droch gheamhraidhean gu h-àraidh anns an dàrna leth dhen 19mh linn, an uair a bha na loidhnichean ùr. Chaidh feansaichean a chur suas ach bha iad gun fheum.
Anns na 1860an chaidh innealan glanaidh sneachda a dhealbhachadh agus a thogail ann an ionad obrach an rèile ann an Inbhir Nis. Ghlanadh iad cuitheachan sneachda anns an robh 12 throigh. Dh' fhaoidte ceithir einnseanan a cheangal ri chèile agus thigeadh an t-einnsean chun na cuithe bho leth mhìle air falbh. Bha cliathaichean air a dh'fhaodaiste a phasgadh nuair nach robh feum orra
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Bada Call faisg air Caol Loch Aills
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_065
- ÀITE
- Bada Call
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22609
- KEYWORDS
Tha sealladh àrd thairis air coimhearsnachd Bhada Call ri fhaicinn san dealbh-chamara seo. Na laighe mu mhìle sìos an cost o Chaol Loch Aillse air cost an iar na Gàidhealtachd, tha am baile beag air an rathad don Phloc. Chithear seallaidhean àlainn às thar a' Chaolais a-staigh gu Pabaigh, Scalpaigh agus an t-Eilean Sgitheanach


text:
- TIOTAL
- Cuairt-litir Bhòrd Seirbheis Mheidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, 1 Faoilleach
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_027
- DEIT
- 1 Am Faoilleach 1916
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- Highlands and Islands Medical Service
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 106
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Thàinig Aithisg Dheòirich chun cho-dhùnadh gur e còir bhunaiteach aig daoine, gun ghuth air am beairteas, an clas no an àite-còmhnaidh aca, a th' ann am prionnsapal de chùram slàinte. Ghabh Pàrlamaid, gu neo-àbhaisteach cabhagach co-aontachail, ri molaidhean a' Chomataidh le cho mòr 's a bha buaidh na h-Aithisg. Chaidh Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean a chur air bhonn san Lùnastal 1913 le maoin bhliadhnail de £42,000.
B' e prìomh ghnìomh na Seirbheis cothroman air cùram-slàinte a leasachadh. Gheibheadh euslaintich cùram an dotair aig cosgais aontaichte ge bith cho fada air falbh 's a bha iad a' fuireach o thaigh an Dotair.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
- TIOTAL
- Roinn na Bun-sgoile, Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_ROYALACADEMY2_009
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1992
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Robert Preece
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29896
- KEYWORDS
- sgoiltean
foghlam
togalaichean
clasaichean
Anns an dealbh seo, chithear Roinn Bun-sgoil Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis. Chaidh an dealbh a thogail mar phàirt de thaisbeanadh a chaidh a chumail gus dà cheud bliadhna den sgoil a chomharrachadh. Air an taobh chlì, chithear pàirt den Talla Chruinneachaidh. Chaidh seo a thogail mar phàirt de dh'obair-leudachaidh air an sgoil agus dh'fhosgail e ann an 1960.
Tràth san fhicheadamh linn, bha sreath de Cheannardan fìor mhath air Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis agus chaidh àireamh nan sgoilearan am meud. Mar thoradh air seo cha robh togalach na sgoile, a chaidh a thogail ann an 1895, mòr gu leòr tuilleadh. Bha na sgoilearan eadar mu 5 bliadhna a dh'aois agus 17 no 18 airson a bhith a' dol don oilthigh, agus mar sin, bha "sgoil àrd" agus "sgoil ìosal" ann (coltach ri Roinn Àrd-sgoile agus Roinn Bun-sgoile san latha an-diugh).
Chaidh togalach ealain agus saidheans a thogail air Rathad Midmills. Chaidh seo a chur ri iar-dheas an togalaich thùsail. Anns an Dàmhair 1920, dh'aontaich Comataidh Stiùiridh Sgoiltean Baile Inbhir Nis ann am prionnsabal ri Roinn Bun-sgoile ùr a thogail le rùm airson 200 sgoilear. Bhathar ag amas air togalach ùr le dà làr a thogail le ochd seòmraichean sgoile. Bhiodh seo suidhichte air cùlaibh ceann a tuath prìomh thogalach na h-Acadamaidh. A rèir nan dreach phlanaichean a chaidh a dhèanamh aig toiseach 1922, chosgadh seo eadar £10,500 agus £13,500. Air a' cheann thall, bha feum air iasad £10,030 gus togalach le aon làr a thogail ann an ceann a tuath fearainn na sgoile. Cha robh làn cheangail aig an togalach ùr ri prìomh thogalach na sgoile ach chosg e uiread a thogail 's a chosg am prìomh thogalach fhèin 30 bliadhna na bu thràithe. Bha seachd seòmraichean sgoile ann. Bha iad uile ceangailte ri trannsa ann am meadhan an togalaich a bha cuideachd ceangailte ri prìomh thogalach na sgoile. Bha rùm anns gach seòmar airson 40 sgoilear.
Bha seòmar don luchd-obrach agus taighean-beaga ann cuideachd. Bha talla mòr ann aig ceann na trannsa airson "drill", co-chruinneachaidhean sgoile agus tachartasan. Chaidh Roinn na Bun-sgoile fhosgladh gu h-oifigeil air 2 Dùbhlachd 1925 leis an Dr Seòras MacDhòmhnaill, Rùnaire Roinn Foghlaim na h-Alba le iuchair òir. Chaidh bun-sgoil na h-acadamaidh a dhùnadh mean air mhean aig deireadh nan 1950an agus chaidh an clas 7 mu dheireadh don Àrd-sgoil anns an Ògmhios 1961. Chaidh an togalach a chleachdadh an uair sin airson eaconamas dachaigh, talla spòrs do nigheanan agus seòmar luchd-obrach do bhoireannaich


text:
Badajoz (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann am Badajoz (IPA: baðaˈxoθ, Estremeñu: Baajós). Tha e na laighe ann an Extremadura, ann an ceann a deas na dùthcha. 'S e Badajoz a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm.[1] B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Andalusia i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr.[2] Sìnidh Badajoz fad 21,766km²[3] agus tha 693,921 duine a' fuireach ann.[4] Le sin, 's e an roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 24mh a thaobh àireimh-sluaigh. Tha crìochain aice le Cáceres, Ciudad Real, Córdoba, Huelva, Sevilla agus A' Phortagail.[5] 'S e Spàinntis dìreach a tha ga bruidhinn an seo.
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à ﺑﻂﻠﻴﻮﺱ (batalyaws) ann an Arabais a tha an t-ainm.[6] Bheireadh sin Áite Làidir no Daingneachadh dhuinn sa Ghàidhlig. A dh'aindeoin sin, tha teòiridh eile ann a chanas gur e dìreach an t-seann ainm Ròmanach Pax Augusta air arabachadh a th' ann am Badajoz le B air sàilleabh nach robh P anns a’ chànan aca: ‘S e Imala a tha air a’ phròiseas sin.[7] Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Constitución Española de 1978
- ↑ Infoalso
- ↑ Classora
- ↑ Instituto Geográfico Nacional
- ↑ J. Sanmartín (1994). «Toponimia y antroponimia: fuentes para el estudio de la cultura púnica en España». En A. González Blanco; J.L. Cunchillos Ilarri; M. Molina Martos. El mundo púnico: historia, sociedad y cultura. Murcia: Consejería de Cultura y Educación. Región de Murcia. pp. 227–250. ISBN 84-7564-160-1.
- ↑ The History of the Mohammedan Dynasties in Spain, Aḥmad Ibn- Muḥammad al- Maqqari


text:
An "ath Mhodaràtair" a' leigeil seachad a dhreuchd
Tha Eaglais na h-Alba air innse nach bi an t-Urramach Aonghas Moireasdan na Mhodaràtair am-bliadhna mar a bha dùil.
Thuirt neach-labhairt bhon Eaglais gun robh ceistean air èirigh mu a shlàinte, agus gun d' fhuair e comhairle an dreuchd a leigeil seachad.
Seo a' chiad uair a-riamh a tha a' cheist seo air èirigh san Eaglais.
Bha dùil gum biodh an t-Urr. Aonghas Moireasdan a' gabhail àite an t-Àrd-Urramaich Lorna Hood mar Mhodaràtair Eaglais na h-Alba aig an Àrd-Sheanadh sa Chèitean.
Dhearbh an Eaglais ge-tà, nach eil slàinte an Dotair Moireasdan aig ìre a leigeadh leis sin a dhèanamh.
Thuirt an Dotair Moireasdan, aig a bheil coitheanal ann an Siorrachd Pheairt, agus a bha roimhe na mhinistear ann an Eaglais an Naoimh Chaluim Cille ann an Steòrnabhagh, gur e co-dhùnadh dhuilich a bh' ann dha, ach an co-dhùnadh ceart.
Tha e an-dràsta a' faighinn leigheas meidigeach agus dùil gun tèid e fo obair-lannsa.
Coinnichidh a' chomataidh a bhios a' taghadh tagraiche airson dreuchd a' Mhodaràtair sa chola-deug a tha romhainn, 's tha dùil gun ainmich iad an ath Mhodaràtair air an dara là den Ghiblean.


text:
Buaidh air nÓdar ľ gnŔithean
DŔ a tha s˛nraichte mun ghnÓth-shýde a th' ann an Alba an-drÓsta a thaobh ghnŔithean?
Taobh a-staigh na Roinn E˛rpa tha gnÓth-shýde na h-Alba s˛nraichte seach gur i aon den fheadhainn as motha air a bheil an Cuan Siar farsaing a' toirt buaidh. Tha geamhraidhean an ýre mhath blÓth is fliuch ann an Alba agus samhraidhean a tha fionnar is fliuch, gu s˛nraichte san taobh an iar, ann an coimeas ri Óiteachan eile aig an aon Óirde. Tha na beanntan againn ag Órdachadh an raoin shuidheachaidhean sýde ann an Alba, le suidheachaidhean caran artaigeach aig mullach nam beann. Tha m˛ran de ghnŔithean na h-Alba air a bheil suidheachaidhean s˛nraichte mar sináfreagarrach donáÓrainneachd.á
Ciamar a bheir atharrachadh gnÓth-shýde buaidh air gnŔithean?
Bheir atharrachadh gnÓth-shýde buaidh dhýreach air gnŔithean, mar eisimpleir, ri linn tuileachaidhean m˛ra bidh barrachd lighe ann am m˛ran aibhnichean agus millidh sin nas trice grunndan sýolachaidh a' bhradain. Bheir l¨ghdachadh ann an c˛mhdach sneachda air na beanntan l¨ghdachadh air farsaingeachd cuid de lusan beinne. Ach dh'fhaodadh buaidh neo-dhýreach a bhith a cheart cho cudromach, e.g. dh'fhaodadh nach Ólaicheadh e˛in ˛ga aig an aon Óm ri an creachadairean agus 's d˛cha nach bi fl¨raichean fosgailte nuair a tha poileanaichean gnýomhach.
Tha cuid de bhuaidhean a tha gu s˛nraichte tuaiteamach, mar atharrachaidhean anns an dÓimh eadar plÓighean/galaran agus na bhios iad a' bualadh, eadar sealgairean is an creach, agus air a' chothrom fharpaiseach eadar na gnŔithean fhŔin. Anns na suidheachaidhean sin tha e do-dhŔante obrachadh a-mach le cinnt dŔ na gnŔithean ann an Alba a bhuannaicheas no a chailleas.
An caill Alba gnŔ sam bith?
Caillidh; tha e coltach gun tŔid cuid de ghnŔithean Ó bith ann an Alba mura bi an sýde a tha freagarrach dhaibh ri fhaighinn. Mar eisimpleir, falbhaidh an tÓrr, an t-iasg a tha miannach air uisge fuar, ann an suidheachaidhean nas blÓithe. Dh'fhaodadh gun tŔid gnŔithean malairteach a chall cuideachd, mar eisimpleir, tha giuthas Corsican mu thrÓth a' fulang leis a' ghalar , an gaiseadh red band needle a tha ag Ŕirigh bho fungas a tha soirbheachadh ann an suidheachaidhean blÓth, bruthainneach.
An tig gnŔithean ¨ra a-steach a dh'Alba?
Thig; tha sinn mu thrÓth a' faicinn gnŔithean ¨ra a' gluasad a-steach a dh'Alba. Tha cuid a' tighinn gu nÓdarra bho dheas mar a tha an sýde a' fÓs nas freagarraiche dhaibh. Tha gnŔithean eile a tha daoine air a thoirt a-steach, mar eisimpleir gu pÓircean is gÓrraidhean, dualtach sgaoileadh gun d¨thaich fharsainge nuair a dh'fhÓsas an sýde againn nas coltaiche ris an Óite bhon tÓinig iad. Tha an sgoltan ána dheagh eisimpleir de dh'eun a tha a' sýor sgaoileadh gu tuath air feadh Alba.
DŔ a' bhuaidh a tha dualtach a bhith aig na gnŔithean ¨ra?
Cha toir a' chuid mh˛r a stŔidhicheas iad fhŔin buaidh mh˛r sam bith air na gnŔithean a th' ann. Ach tha cuid a chuireas Ós do na gnŔithean a th' ann agus a thig gu bhith ionnsaigheach. Faodaidh gnŔithean ionnsaigheach droch bhuaidh a thoirt air cuid de dh'Órainnean leithid fýor-uisge agus thathas gam meas mar aon de na cunnartan as motha a tha an l¨ib atharrachadh gnÓth-shýde.
Faodadh gnŔithean a chaidh a thoirt a-steach roimhe a bhith nan duilgheadas nas motha ann an sýde chaochlaidich. Mar eisimpleir 's e deagh shamhla a th' ann an Rhododendron ponticum de ghnŔ ionnsaigheach neo-dh¨thchasach a dh'fhaodas a bhith na dhuilgheadas le bhith a' cur sgÓil air ar lusan d¨thchasach coille mar a tha an aimsir a' fÓs nas blÓithe is nas fliche. Bidh cuid de na gnŔithean ¨ra nam plÓighean no adhbhraichidh iad galaran, agus ann an cuid de shuidheachaidhean sgaoilidh gnŔithean plÓigheach nas fharsainge no bidh iad nas milltiche ann an sýde ¨r.
An urrainn dha gnŔithean gabhail ri/no fÓs suas ri sýde chaochlaideach?
Tha comas eadar-dhealaichte aig gnŔithean a bhith a' gabhail ri atharrachadh gnÓth-shýde. Bidh seo an urra ri dŔ cho comasach 's a tha iad air gluasad gu Óiteachan ¨ra le sýde fhreagarrach agus ri inbheachd, farsaingeachd is ceangailteachd na h-Órainne sa bheil iad. Bheir sinn cuideachadh dha gnŔithean airson gabhail ri suidheachadh le bhith a' riaghladh na d¨thcha gu faiceallach agus le bhith a' ceangal Óiteachan le Órainnean coltach ri chŔile. Dh'fhaodadh cuid de ghnŔithean nach fhaigh air sgaoileadh gu furasta a ghluasad gu suidheachaidhean ¨ra.
Faigh tuilleadh a-mach mu ghnŔithean na h-Alba.
á
Last updated on Friday 20th April 2012 at 12:07 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
Tha MG Alba ag aithris soirbheachais ann an seirbheisean craolaidh Gàidhlig ged a tha luchd amhairc a’ gearain mu phrógraman a dh’fhaodadh a bhith nas Gàidhealaiche agus iomairt a’ dol gus barrachd Gàidhlig fhaighinn air BBC Alba.
San aithisg bhliadhnail aca tha MG Alba a’ comharrachadh 709,000 duine a’ coimhead BBC Alba gach seachdain. Mar bhuidheann maoineachaidh agus stiùiridh, tha MG Alba ag agairt ceannardais air gnìomhachasan cruthachail luach £29.4 millean do econamaidh na h-Alba.
An déidh greis de cho-chomhairle phoblach ge-tà, tha am buidheann mothachail air laigsean san t-seirbheis. Sgrìobh an cathraiche aca, Magaidh Choineagan, gum feum iad “dèanamh cinnteach gu bheil na prògraman a’ riochdachadh na misneachd agus a’ bheairteis a tha ann an cultar na Gàidhlig”.
A dh’aindeoin sin, cumaidh iad ris a’ phoileasaidh a tha aca an-dràsta a bhith a’ cleachdadh fo-thiotalan ann am Beurla a-mhàin nach gabh an cur dheth ach a tha mar gum biodh loisgte air an scrion. A’ freagairt ceistean a chaidh a thogail tron cho-chomhairle tha MG Alba “a’ moladh gun tèid cumail le na fo-thiotalan air an losgadh a-steach ann am Beurla gus an tig an t-àm far a bheil fo-thiotalan roghainneil rim faighinn thar gach ùrlar sgaoilidh”.
Thathas a’ gealltainn gun tig piseach air gnothaichean san àm ri teachd, ach tha eagal gu bheil cus fo-thiotalan agus guthan Beurla a’ tighinn a-steach ro thric a’ dèanamh cron air a’ Ghàidhlig.Thuirt Lisa Storey, a tha riochdachadh na buidhn’ iomairt air-loidhne Gaidhlig.tv, “Se briseadh dùil a th’ ann. Bha cothrom aca cur ás dhan phoileasaidh a thaobh fo-thiotalan Beurla loisgte. Cha do rinn iad sin. Tha fada cus Beurla ann agus chan fheum e a bhith mar seo.”
Tha Gaidhlig.tv air fianais a chruinneachadh gum faod inbhe na Gàidhlig a bhith ga suarachadh le uiread de Bheurla a bhith ro fhollaiseach. Tha iad cuideachd ag ràdh gu bheil fo-thiotalan Beurla cur sgìths air daoine le Gàidhlig, co-dhiùbh a tha i aca bho thùs gus nach eil, ged a dh’fhaodas fo-thiotalan a bhith cuideachail aig fìor thoiseach an ionnsachaidh. Bidh cuid a’ cur ás do na fo-thiotalan anns an dòigh aca fhein – le bhith a’ cur teip air an scrion gus nach fhaicear a’ Bheurla. Thuirt Maureen Hammond á Farrais: “B’ fheàrr leam telebhisean Gàidhlig gun fo- thiotalan. Nì teip an gnothach.”
Tha Gaidhlig.tv an dùil ri fuasglaidhean nas cunbhalaiche a thighinn tro theicneòlas a tha ann nan cuireadh BBC Alba gu cleachd e. Chuir iad litir fhosgailte gu Bòrd na Gàidhlig, le lethbhric gu ùghdarrasan eile, na bu tràithe am-bliadhna ris an do chuir an sàr-eolaiche cànain agus cultair Mórag NicLeòid làmh, cho math ri Aonghas Pàdraig Caimbeul, Aonghas Dubh MacNeacail agus dusan ainm eile a’ riochdachadh farsaingeachd de luchd-amhairc.
Bhathas an dòchas, ged a tha smachd air craoladh ga ghleidheadh aig Pàrlamaid Lunnainn, gum biodh Bòrd na Gàidhlig comasach air beachd a thoirt seachad agus Achd na Gàidhlig a’ gealltainn co-ionnanachd urraim don Ghàidhlig ri Beurla. A réir Gaidhlig.tv cha tàinig freagairt fhathast. Cha d’fhuair An t-Albannach freagairt nas motha bhon Bhòrd ri ceistean air cothromachd eadar Gàidhlig agus Beurla. Thathas a’ tuigsinn gu bheil am Bòrd fhéin a’ tighinn fo cheistean mun luach agus mun bhuannachd a th’ ann am pròiseas a chuir Iain Caimbeul air dòigh mus do leig e seachad a dhreuchd mar cheannard an t-seachdain sa ’s gun e ach beagan mhìosan san fhastadh.
Fhuair sinn freagairt slàn ge-tà bho neach-labhairt ás leth co-bhanntachd MGAlba/BBCAlba, a’ daingneachadh gu bheil “conaltradh cunbhalach eadar BBC Alba agus Bòrd na Gàidhlig a thaobh rannsachadh agus leasachadh cànain”.
Tha BBC Alba a’ dol ás àicheadh gu bheil fo-thiotalan ’nam fìor dhragh air móran a bharrachd air 24 ás a’ cheud de luchd-amhairc, a réir an rannsachaidh aca fhéin. A thuilleadh air dìth airgid, tha iad ag aithneachadh gu bheil dìth chinnt air na ceanglan eadar cànain agus craoladh ’na cnap-starra air a bheil iad ro mhothachail. “Se fìor glè bheag a chaidh a sgrìobhadh le ùghdarras air a’ cheangal eadar cleachdadh cànain sna meadhanan, gu h-àraid air telebhisean, agus leasachadh cànain.
“Tha cha mhór gach acadeamaigeach ag aithneachadh cho riatanach ’s a tha e gun téid inbhe a’ mhion-chànain àrdachadh ann am beatha phoblach na dùthcha, agus gu bheil seanail telebhisean sa mhion-chànan cudromach san obair sin, gu h-àraid ma tha seasamh agus tarraing nàiseanta aig an t-seanail. Tha sinn fìor mhothachail ge-tà gu bheil sinn uile feumach air tuigse nas doimhne air a’ cheangal eadar na meadhanan agus leasachadh cànain.”
Thathas an dùil gun can MG Alba tuilleadh mu na cuspairean seo as t-fhoghar.


text:
- TIOTAL
- Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bhon t-Srath
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0514
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32440
- KEYWORDS
- cairtean-puist
tràighean
eaglaisean
taighean-òsta
Toirbheartan
Baoghais Bheinn
Beinn an Eòin
clach-ghainmhich
clach-èiteig
croitearachd
bailtean fearainn
Na Fuadaichean
tràighean togte
iasgach
togail bhàtaichean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn dhà de na stùcan ann an sreath Bheanntan Thoirbheartan bhon t-Srath ann an Geàrrloch.
Air a' chairt, tha iad air an ainmeachadh mar Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn ach chan e a h-aon seach a aon dhiubh Beinn Ailiginn.
Is e Corbett a th' ann am Baoghais Bheinn air an làimh dheis, anns a bheil 2870 toigh (875 meatair) de dh'àirde - is e sin beinn a tha eadar 2,500 agus 2,999 troigh. Tha a' chiall a' tighinn gu h-àbhaisteach bho stùc an draoidh.
Is e Corbett a th' ann am Beinn an Eòin a tha sa mheadhan agus clì air Baoghais Bheinn. Tha Beinn an Eòin 2804 troigh (855 meatair) de dh'àirde. Tha an t-ainm a' ciallachadh stùc an eòin.
Is e ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Thoirbheartan a th' ann an sreath Bheanntan Thoirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à clach-ghainmhich Thoirbheartan agus tha clach-èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh sneachda.Tha grunn de na stùcan thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Tha Geàrrloch ann an Ros an Iar. Tha am facal 'Gairloch' a' tighinn bhon Ghàidhlig 'geàrr loch' a' ciallachadh loch ghoirid.
Is e an t-Strath, aon de na tuineachaidhean ris a' chladach a tha air an ainmeachadh còmhla mar Geàrrloch.
Air taobh eile a' bhàigh air an làimh dheis, tha gainmheach àlainn, mhìn tràigh Gheàrrloch.
Is e an Eaglais Shaor an togalach a tha sa mheadhan.
Air an làimh chlì dhen eaglais tha Taigh-òsta Gheàrrloch.
Is e baile croitearachd a th' anns an t-Srath. Aig àm nam Fuadaichean, chaidh daoine a ghluasad a-mach às na glinn a-staigh san tìr gus àite a dhèanamh dha na caoraich. Chaidh an tuineachadh air an oirthir an cois na mara. Anns an t-Srath bha tràigh àrd de thalamh còmhnard a b' urrainnear àiteach airson teachd-an-tìr còmhla ri iasgach, gu h-àraid iasgach truisg. Bhiodh gach croitear a' fàs còrcach a bhiodhte a' cleachdadh airson lìn agus driamlaich. Dh'fhàs an t-Srath gu bhith na àite malairt le bùithtean, muileann agus gàrradh airson togail bhàtaichean. Fiù 's an-diugh fhèin tha e cumanta barrachd air aon dreuchd a bhith aig muinntir a' bhaile.
An-diugh tha taighean-òsta agus taighean-seinnse, taighean fèin-fhrithealaidh agus pàircean charabhan ann. Tha an sgìre gu h-àraid tarraingeach do luchd-coiseachd nan cnoc agus do luchd-amhairc fiadh-bheatha


text:
- TIOTAL
- Eaglais U. F., Baile Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5903
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37536
- KEYWORDS
- Sgìre Rois is Chrombaidh
ailtireachd
creideamh
ailtire
ailtirean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn na h-Eaglaise Saoire Aonaichte ann am Baile Dhubhthaich, air a bheil Eaglais Paraiste Bhaile Dhubhthaich a-nis.
Chaidh an togalach 'Italianate' seo a thogail ann an 1891-92 agus chaidh a dhealbhadh le Anndra Maitland & a Mhic. Stèidhich Anndra Maitland à Baile Cheith, Siorrachd Bhainbh, an oifis ailtireachd aige ann am Baile Dhubhthaich ann an 1842. Chaidh ainm a' ghnìomhachais atharrachadh gu Anndra Maitland & a Mhic nuair a thàinig Seumas agus Anndra, dithis mhac Mhaitland, a-steach dhan chompanaidh. Dhealbhaich Anndra Maitland an Taigh-òsta Rìoghail ann am Baile Dhubhthaich cuideachd agus na bùthan le stuadhan air stoidhle Tudorach air Àrd-shràid Bhaile Dhubhthaich.
Bha Baile Dhubhthaich na ionad cudromach do thaistealaichean sna meadhan linntean a bha a' tadhal air dust an Naoimh Dhubhthaich, a rugadh ann am Baile Dhubhthaich mu 100 AD. Gu dearbh, tha am baile air ainmeachadh air an Naomh Dubhthach. Bha dust an Naoimh Dhubhthaich an toiseach ann an caibeal bhon 13mh linn air a' mhachair air iomall Bhaile Dhubhthaich, ach chaidh a ghluasad a-rithist gu àite air a bheil an-diugh Eaglais Cholaisteach an Naoimh Dhubhthaich.
Bha comhan an Naoimh Dhubhthaich cuideachd na comraich. Bha a' chomraich, ris an canar 'Girth' Bhaile Dhubhthaich, cho mòr ri aon dusan mìle ceàrnagach agus fo dhìon na h-eaglais. Shir bean, nighean agus piuthar Raibeairt Bhrus comraich an sin ann an 1306, ach chaidh an glacadh agus an toirt seachad do fheachdan Sasannach le Uilleam, Iarla Rois.
Rinn Rìgh Seumas IV na h-Alba co-dhiù 18 taistealan gu comhan an Naoimh Dhubhthaich eadar 1493 agus 1513. Gun teagamh thog iad sin inbhe an àite agus anmoch sna meadhan linntean bha comhan an Naoimh Dhubhthaich air aon de na h-àitean as motha air an robhar a' dèanamh taisteal ann an Alba. Sguir an cleachdadh a bhith a' dèanamh taisteal a Bhaile Dhubhthaich agus a chomhanan eile an dèidh an Ath-leasachaidh ann an 1560.
Gu tric thathar a' cumail a-mach gun deach Baile Dhubhthaich a ghairm na bhorgh rìoghail le Calum a' Chinn Mhòir ann an 1066, ged a chaidh a' chòir-sgrìobhte as tràithe a tha maireann a bhuileachadh le Seumas VI ann an 1587


text:
Rionegro
‘S e baile meadhanach ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ann Rionegro neo Santiago de Arma de Rionegro. Tha e suidhichte aig 2,130m os cionn ìre na mara 45km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 17˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1541.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm San Nicolas (Naomh Niocal) o thùs. Chaidh sin a dh'atharrachadh gu Santiago de Arma de Rionegro ann an 1783 nuair a ràinig daoine às a' bhaile siud dhan àite far a bheil Rionegro an latha an-diugh.[3] Tha Santiago (Naomh Sheumais) anns an Spàinn.[4] Tha an t-ainm Rionegro a' ciallachadh Abhainn Dhubh, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: negro (dubh) bhon fhacal Laideann niger[5] agus río (abhainn) bon fhacal Laideann rius.[6] Tha am baile suidhichte anns an sgìre far a sruthas uisgeachan na h-aibhne Río Negro.[7]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 100,502 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 35,850 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[8] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Rionegro, ach tha 1.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.7% dhe na daoine ann an Rionegro leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 87.1% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Rionegro. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ricardo Rendón (1894 – 1931): Dealbhadair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Santiago de la Compostela
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a’ Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Letter to Gaelic Learners Litir do Luchd-ionnsachaidh
A series of letters to support Gaelic learners. This will help learners who already have some knowledge and understanding of Gaelic and are looking to develop their language skills. Sound files, text, vocabulary and language notes are also available. Sreath de litrichean a bheir taic do luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig. Bidh iad seo cuideachail do luchd-ionnsachaidh le beagan tuigs air a’ Ghàidhlig agus a tha a’ coimhead airson dòigh air na sgilean cànain aca a leasachadh. Tha faidhle fuaim, teacsa, briathrachas agus puingean cànain rim faighinn cuideachd.
taicshortcuts
An Loireag (Litir 963)
Dè th’ ann an loireag? A bheil sibh eòlach air an fhacal? Loireag. A bheil e a’ ciallachadh, saoil, ‘handsome shaggy cow’, ‘ fat little girl’ no ‘pancake’? Uill, a rèir faclair Dwelly, tha e a’ ciallachadh a h-uile gin dhiubh sin – bò eireachdail mholach, caileag bheag reamhar agus bonnach no breacag. Agus dà rud eile a bharrachd – ‘petrel’ (seòrsa de dh’eun-mara) agus ‘ water-nymph’ no ‘water-sprite’.
Tha mi airson innse dhuibh mun fheadhainn mu dheireadh – an loireag mar chreutair os-nàdarrach, mar a chaidh aithris ann an Carmina Gadelica. Bhiodh ùidh mhòr aig an loireig ann an obair a’ chlò – ann am fighe, luathadh agus nighe. Gu sònraichte ann an luathadh. B’ e sin obair nam ban agus, mar sin, ’s iad boireannach a bu mhotha a bhiodh a’ dèiligeadh ris na loireagan.
Anns an t-seann aimsir, bhiodh boireannaich a’ luathadh a’ chlò còmhla ann am buidhnean. Bhiodh iad a’ gabhail òrain aig an aon àm. Tha mòran de na h-òrain-luathaidh air an seinn fhathast, an dà chuid ann an Alba agus Alba Nuadh.
Bhiodh loireagan a’ dèanamh cinnteach nach biodh an t-aon òran air a sheinn dà thuras aig an aon luathadh. Dh’fheumadh tòrr òran a bhith aig na boireannaich! Agus bha na loireagan cruaidh air boireannach sam bith aig an robh guth a bha ‘cruaidh, reasgach, sgreagach’. Nan cluinneadh i a leithid de ghuth os cionn chàich, bhiodh i a’ goid a’ bhainne bho sprèidh a’ bhaile agus gan cur fo gheasaibh gus nach biodh comas aca gluasad.
Bha loireag uaireigin a’ fuireach làimh ris a’ Bheinn Mhòir ann an Uibhist a Deas. Bha cuideachd bodach a’ fuireach an cois na beinne. Bhiodh an loireag a’ deoghail a bhà. Dh’fheuch a nighean ri teicheadh a chur air an loireig ach cha deach leatha. Thill i don taigh agus dh’inns i do a h-athair nach èisteadh an loireag no a’ bhò rithe.
Leum am bodach chun an dorais. Bha e a’ mionnachadh air an loireig agus air a’ bhoin. Thilg e clach mhòr air an loireig. Ach chaill e i agus bhuail e a’ bhò. Cha mhòr nach do mharbh e a’ bhò.
Ghreimich e air adharc na bà. Ann an ainm Chaluim Chille chaoimh, dh’iarr e air a’ bhoin dèanamh air falbh bhon loireig. Air sgàth ’s gun robh ainm Chaluim Chille cho cumhachdach, leum an loireag air falbh bhon bhoin, agus leum a’ bhò air falbh bhon loireig.
Theich an loireag gu Coire Choradail tuath air a’ bheinn agus thòisich i air seinn. Seo na sheinn i:
Laoigh bhreaca bhoireann, Laoigh bhreaca bhoireann, Laoigh bhreaca bhoireann, Doinnean anns an Dàmhair.
Bhodaich bhig à bun a’ choire, Bhodaich bhig à bun a’ choire, Bhodaich bhig à bun a’ choire, Coradal agus Craigeo.
Bhodaich bhig a’ chòta ghearra, Bhodaich bhig a’ chòta ghearra, Bhodaich bhig a’ chòta ghearra, Circeadal agus Cragabhig.
Bhodaich bhig à bun a’ bhealaich, Bhodaich bhig à bun a’ bhealaich,
Bhodaich bhig à bun a’ bhealaich, Treise dha do làmhaich, Mealam dhut do shlàinte, Laoigh bhreaca bhoireann.
Tha e inntinneach a bhith a’ coimhead airson nan ainmean-àite anns an òran air a’ mhapa. Tha Coradal ann, ceart gu leòr. Ach cha do lorg mi Circeadal, Craigeo no Cragabhig.
Agus chan aithne dhomh dè thachair don loireig às dèidh sin. Fhad ’s as aithne dhomh, chan fhacas i airson ùine mhòr.
* * * * *
Faclan na Litreach: bonnach, breacag: pancake [the English is often used as well]; eun-mara : seabird.
Abairtean na Litreach: bò eireachdail mholach: a handsome, shaggy cow; bhiodh ùidh mhòr aig an loireig ann an obair a’ chlò: the loireag was greatly interested in the working of the tweed; fighe, luathadh agus nighe:weaving, waulking (fulling) and cleaning; obair nam ban:women’s work; bhiodh iad a’ gabhail òrain aig an aon àm: they would sing songs at the same time; nach biodh an t-aon òran air a sheinn dà thuras aig an aon luathadh: that the same song wouldn’t be sung twice at the one waulking; dh’fheumadh tòrr òran a bhith aig na boireannaich: the women would have to have [know] many songs; guth a bha ‘cruaidh, reasgach, sgreagach’: a voice that was hard and metallic, out of tune and overwhelmed the others [translation from Carmina Gadelica]; bhiodh i a’ goid a’ bhainne bho sprèidh a’ bhaile agus gan cur fo gheasaibh: she would steal the milk from the cows of the townland, putting a spell on them; an cois na beinne: next to the mountain; bhiodh X a’ deoghail a bhà: X would suck [the milk from] his cow; dh’fheuch a nighean ri teicheadh a chur air: his daughter tried to chase away; chaill e i agus bhuail e a’ bhò: he missed her and hit the cow; ghreimich e air adharc na bà: he took hold of the cow’s horn; ann an ainm Chaluim Chille chaoimh: in the name of kindly Columba; Laoigh bhreaca bhoireann: speckled female calves; doinnean anns an Dàmhair: a storm in the deer-rut time; bhodaich bhig a’ chòta ghearra: little old man of the short coat [was he a sìthiche ?!]; treise dha do làmhaich: strength to your hand; mealam dhut do shlàinte: I pray you have [good] health; chan fhacas i: it hasn’t been [wasn’t] seen.
Puing-chànain na Litreach: bha e a’ mionnachadh air an loireig agus air a’ bhoin: he was swearing at the loireag and the cow. The preposition air traditionally slenderises the feminine noun loireag (where the article is present) and puts the noun bò into a special dative singular form, boin . This is not so commonly heard today but, as the story is traditional, I felt it was appropriate to use a slightly ‘archaic’ form.
Gnàthas-cainnt na Litreach: an loireag mar chreutair os-nàdarrach:the loireag as a supernatural creature.
Download the text of this week's letter as a PDF: Thoir a-nuas Litir mar PDF:
PDF documents are especially suited for printing out. Most computers can open PDF files, but if you have problems viewing them you may need to install reader software such as Tha faidhleachan PDF gu sònraichte math airson clò-bhualadh. Tha e furasta gu leòr do chuid de choimpiutairean faidhleachan PDF fhosgladh, ach ma tha trioblaid agad ‘s dòcha gum biodh e feumail bathar-bog mar Adobe Acrobat Reader. fhaighinn.
An Litir Bheag
This letter corresponds to Tha an Litir seo a’ buntainn ri An Litir Bheag 659
Podcast
BBC offers this litir as a podcast – visit the programme page for more info and to download or subscribe. Tha am BBC a’ tabhainn seo mar podcast. Tadhail air an duilleag-phrògraim airson barrachd fiosrachaidh no airson podcast fhaighinn


text:
Sealladh nan Astràilianach
3 An t-Sultain 2014 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha sinn a' faighinn sealladh gach madainn an t-seachdain seo air mar a tha referendum na h-Alba ga fhaicinn air feadh an t-saoghail.
Chanadh tu gu bheil Astràilia cho fad às 's nach dèanadh e cus dragh dhaibh.
Ach tha beachdan connspaideach a thug am prìomhaire aca, Tony Abbott, air a' chùis air buaireadh a thogail ann an Astràilia fhèin.
'S tha ceist ann fiù 's an toireadh sgaradh na Rìoghachd Aonaichte buaidh air bratach Astàilia.
Bhruidhinn Dòmhnall Moireasdan ri Cailean Edwards, a tha a' fuireach ann am Peart air taobh siar na dùthcha.


text:
Kl. Ianair .u. f. l. x. Anno Domini m.lxx.u.
Gofraigh mc. Amhlaim uel mc Raghnaill ri Atha Cliath, Cinaeth H. Con Beathadh toisiuch Ceniul Binnigh mortui sunt.
Slogadh la Tairrdelbach & la Leth Mogha i l-Leith Cuinn co torractur co h-Ath Fhirdeadh co tardsat Airgialla maidm Arda Monann for Muircertach H. m-Briain du i torcratur ile.
Donnchadh H. Canannan ri Ceniuil Conaill occisus est.
Domnall m. Murchadha ri Atha Cliath do ec do galur tri n-oidhce.
Domnall H. Caindelban do marbadh do Airgiallaib.


text:
Stena Line
'S e companaidh aiseag Lochlannaich a tha ann an Stena Line. 'S e i aon de na companaidean aiseag as motha air feadh an t-Saoghail. Tha na bàtaichean a' ruith eadar an t-Suain, An Danmhairg, Nirribhidh, Breatainn Mhòr, Èirinn, a' Ghearmailt, Na Tìrean Ìsle agus a' Phòlainn.
Susbaint
Rathaidean-siubhail[deasaich | deasaich an tùs]
Breatainn Mhòr—Èirinn[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Sròn Reamhar—Beul-Feirste
- Fleetwood—Latharna
- Fishguard—Rosslare
- Holyhead—Dún Laoghaire
- Holyhead—Baile Átha Cliath


text:
Tha sinn dìreach air tilleadh bho shaor-làithean ann an Cumbria, seachdain ann an Center Parcs Penrith agus an uair sin seachdain eile ann an “Sgìre nan Loch” ann an Ambleside.
Tha tòrr ann an Sgìre nan Loch airson daoine a tha dèidheil air trèanaichean, bàtaichean is busaichean. Tha rathad-iarainn Lakeside is Haverthwaite, Rathad-iarainn Ravensglass is Eskdale agus loidhne àlainn costa Cumbria ann, mar eisimpleir, cho math ri tursan bàta air Windermere, Derwentwater agus Ullswater.
An turas seo, cha deach sinn ann airson seann bhàtaichean no busaichean a-mhàin ach cuideachd airson còmhdhail phoblach an latha an-diugh oir bha sinn airson a bhith cho uaine sa ghabhas agus dh’fhàg sinn an càr aig a taigh.
Tha deagh sheirbheis bhusaichean ann eadar na prìomh bhailtean ach cuideachd gu bailtean beaga agus gus na prìomh slighean coiseachd. Air cuid de na slighean, mar eisimpleir eadar Keswick is Borrowdale agus eadar Grasmere, Ambleside is Windermere, tha busaichean mullach-fosgailte ann, a tha a’ cordadh glan ris an luchd turais.
Tha na seirbheisean tric is cunbhalach agus tha tiocaidean latha, tri làithean no seachdain rim faighinn air prìsean reusanta. A bharrachd air seo, faodar pramaichean no baidhseagalan a chur air busaichean air a’ mhor-chuid de na slighean. Tha bus-bhaidhg ann cuideachd ann far am faod dhaoine siubhal leis na baidhgean aca.
Mur a robh sin math gu leòr, tha na dràibhearan bus laghach is cleachdte ri bhith dèiligeadh ri luchd-turais craicte mar sin fhèin.
Thòisich an turas againn le bus dealanach gu Cidhe Waterhead ann am Ambleside. Bha am bus sgoinneil seo mar milk-float air steroids!
Air an ath-latha, chaidh sinn air bus fosgailte gu Grasmere airson srubag.
Air an treas latha, bha sinn deiseil airson turas air an loch is chaidh sinn air Windermere air an stiomar eachdraidheil Swan gu eadar Ambleside agus Lakeside aig ceann a deas an locha.
‘S e deagh àite a th’ ann an Lakeside oir is e seo far am bi na trèanaichean a’ falbh air Rathad-iarainn Lakeside is Haverthwaite.
Air an t-slighe air ais, chaidh mi gu Bowness gus an t-seirbheis bus ur do luchd-turais le seann bhus Routemaster ann an Lunnainn fheuchainn.
Chrìochnaich an turas ann an Kendal agus cha b’e ruith ach leum dhomh an uair sin a dhol dhan stèisean gus meur-loidhne Windermere fheuchainn. Tha an loidhne seo a’ tòiseachadh ann an Oxenhome Lake District agus a’ dol gu Windermere via Kendal. Ged nach mair an turas ach 10 no 15 mionaidean, tha e a’ dol tro thalamh brèagha fhèin le deagh sheallaidhean de na beanntan rim faicinn.
Aig an a seo, ’s e loidhne shingilte a th’ ann gun lùb sam bith ann as dèidh Beeching is mar sin, chan eil an uiread de thrèanaichean ann sa bu chòir a bhith. Tha e coltach, ge-ta, gun tèid an loidhne gu Windermere a dhealanachadh ann an ùine nach bi ro fhada. ‘S e adhartas a bhiodh ann gun teagamh sam bith ach feumar an loidhne ath-dhùblachadh latha de na làithean.
Aig ceann a tuath Sgìre nan Loch, is e Penrith North Lakes an ceann rèile. Bha rathad-iarainn ann eadar Penrith agus Keswick ach chaidh seo a dhùnadh ann an 1972. Tha buidheann strì ann gus ath-fhosgladh agus tha mi an dòchas gun tèid leotha.
Alasdair


text:
Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean
Bha an turas bàta gu math inntinneach. Cha robh an aiseag àbhaisteach Eilean Leòdhais a’ ruith agus ‘s e bàta nas lugha is nas slaodaiche, Eilean Arainn, a bh’ air an t-slighe na àite.
A rèir coltais, chaidh am bàta a chur air bhog le muinntir Take the High Road. Dè cho tacky sa tha sin!
Bha e soilleir gum bi Eilean Arainn a’ dol air diofar slighean oir bha sanasan ann mar “thig gu Taigh-òsta X ann an Ceann Loch Chille Chiarain” ri taobh “Taigh-òsta Y, Ìle”, làimh ri “self-catering Z, Arainn”.
Agus a rèir coltais, tha an Jura Liberation Front ag adhbharachadh dhuilgheadasan do ChalMac a-rithist: faic am postair seo.
Abair…
Amharc ar an alt bunaidh 551 d’fhocla eile


text:
Ĺonanaich f́or-uisge / Freshwater algae
Tha ĺonanaich pailt ann an iomadh àrainn f́or-uisge, gu h-àraidh ann an uisge nach eil a' ruith. Tha a' mḥr-chuid dhe na gnèithean ann an lochan f́or-uisge uabhasach beag, ged a tha feadhainn eile ann a tha a' fàs nas motha no ann an coloinidhean. Faodaidh ĺonanaich bheaga bh́odach a bhith a' sẹladh no ceangailte ris a' ghrùid, ri clachan no lusan nas àirde. Tha e d́reach ḿorbhaileach gum faod lusan a tha cho beag, 's nach fhaic thu iad le do shùil, a bhith a' cumail taic ri eag-shiostaman slàn. Thèid aca air sin a dhèanamh seach gu bheil caochladh stuthan-dath ann an ceallan ĺonanaich. Bidh iad a' cruinneachadh solas airson pṛiseas cruthachaidh charbahaidreatan a chumail a' dol, agus thèid sin an uair sin a chleachdadh mar bhun lùth. Tha na lusan beaga b́odach seo rim faotainn ann an caochladh chruthan. Tha iomradh orra sin gu h-́osal, agus cuideachd buidheann de ĺonanaich nas motha, lusan nan clach.
Ĺonanaich uaine / Green algae
Tha iomadh sẹrsa ann de ĺonanaich uaine, ach tha lusan nan clach agus desmidan air leth inntinneach.
Tha desmidan inntinneach air sgàth an cruthan ḿorbhaileach agus an ceallan co-chothromaichte, seach gu bheil ṃran dhe na ĺonanaich sin co-chothromaichte ann am barrachd is aon raon. Faodaidh gum bi oiseanan nan ĺonanaich air an dèanamh nas fhaide agus gum bi iad a' cruthachadh, mar as trice, dà 'ghàirdean' no tŕ, air gach leth-chealla. Nuair a bha luibh-ẹlaichean a' coimhead air desmidan, bha iad an toiseach an dùil gun robh iad a' coimhead air paidhrichean cheallan.
Lusan nan clach / Stoneworts
Bidh lusan nan clach , no charophytes, a' fàs ann am f́or-uisge a bharrachd air lochan sàil. Glè thric 's iad a' chiad lusan ṃra a thig a-steach a dh'àrainnean ùra no a dh'àrainnean air am milleadh. Ann an lochan f́or-uisge, far am faigh solas thuca, faodaidh a dhol nan imirean ṃra, a bhios nan àrainn do ghnèithean eile.
Faodaidh cuideachd gun leig charophytes ceimigean mu sgaoil a bhios nam bacadh air cuid de ĺonanaich bheaga bh́odach bho bhith a' fàs agus, mar sin, bidh iad a' cuideachadh le bhith a' cumail an uisge glan. 'S e a' bhuannachd eile a tha orra gum bi iad a' dèanamh sp̣ran-śl (oospores) air an torrachadh a bhios bŕgheil airson grunn bhliadhnachan. Faodaidh sp̣ran-śl falbh gu àrainnean ùra le gluasad uisge, beathaichean no ẹin agus faodaidh iad a bhith tàmhach gus am bi cùisean freagarrach airson fàs.
Lorgar corra ghnè ann an lochan anns nach eil uiread de mhathachadh 's a th' ann an uisge bog, ach tha a' mḥr-chuid dhe na sẹrsaichean sa ghnè Chara mar as trice co-cheangailte ri uisge nas cruaidhe. Bidh iad cuideachd tric a' fàs ann an lochan air machair mar sna h-Eileanan an Iar.
Tha ṃran de lusan nan clach san RA tearc. Mar sin tha e air leth cudromach na h-àrainnean aca a ghleidheadh ann an uisge meirealach ach Nitella confervacea, a tha co-cheangailte ri ́re ́osal gu meadhanach de mhathachadh, agus Nitella gracilis, a tha cuideachd co-cheangailte ri uisge gun ṃran mathachaidh, a lorgar ann an lochan f́or-uisge. Tha Nitella confervacea anns na h-Eileanan an Iar agus Tuath, ann am Moireibh agus ann an sǵre Spè, ach tha Nitella gracilis ann an Siorrachd Àir agus ann an Cataibh.
Ĺonanaich ghorm-uaine / Blue-green algae
Canar cuideachd cyanobacteria riutha oir 's e dha-ŕribh bacteria a th' annta seach lusan f́or. Tha bŕgh nan ceallan aca fuasgailte taobh a-staigh na cealla agus chan ann air am pacaigeadh ann an structaran mar a tha iad ann an ĺonanaich. Tha stuth-dhathan uaine, dearg agus gorm ann an cyanobacteria agus, mar sin, tha coltas gorm-uaine orra. Faodaidh cuid de ghnèithean cyanobacteria gas a chruinneachadh anns na ceallan aca. Cleachdaidh iad an comas seo gus gluasad suas san uisge ach am bi iad ann an àite nas fheàrr airson solas agus mathachadh a chruinneachadh. Cleas cuid de lusan air an talamh, tha cuid dhe na gnèithean cyanobacteria a dh'atharraicheas naitridean. Tha ceallan ṣnraichte annta ris an canar heterocysts. Bidh àireamh nan ceallan sin a' dol am meud nuair nach eil ṃran naitridean san uisge. Tha droch ainm aig ĺonanaich ghorm-uaine oir ń iad blàthan agus a chionn 's gu bheil cuid de ghnèithean puinnseanta. A dh'aindeoin sin, tha beagan dhiubh an-c̣mhnaidh ann an iomadh uisge.
Ĺonanaich bhuidhe-ruadh / Yellow-brown algae
Bithear tric dhen bheachd gu bheil diatoman a' nochdadh as t-earrach oir, aig an àm sin dhen bhliadhna, tha mathachadh ann an colbh an uisge agus uisge ann an lochan a' dol am measg a chèile gu ṃr. Tha am measgadh math dha na diatoman, oir chan eil iad idir cleas ṃran ĺonanaich eile a gheibh ḍigh air fuireach ann an raon an t-solais. Gun mheasgadh, bidh iad a' dol śos a dh'àite nas doimhne san loch, far a bheil e dorcha, agus cha bhi iad bẹ an sin. Tha diatoman glè thric co-cheangailte ri lochan nach eil domhainn air an aon adhbhar.
Tha iomadh cruth annasach air diatoman. Faodaidh ceallan on aon ghnè tighinn c̣mhla agus sreathan brèagha a dhèanamh le cumaidhean mar rionnagan. Le bhith a' cur na farsaingeachd aca air an uachdar am meud san ḍigh seo, cha tèid iad fodha cho luath. Tha diatoman air an c̣mhdach le plaosg silica ris an canar frustailean. Bidh iad sin a' fuireach san àrainneachd fada an dèidh dha na ceallan bàsachadh. Ann a bhith a' rannsachadh eachdraidh eag-ẹlas locha, faodar meadhan ghrùidean a thoirt air falbh ach, fhathast, bidh fillidhean eadar-dhealaichte na grùid, a chaidh a rannsachadh airson nan diatoman, air fhàgail. Mar as ́sle an ́re aig an lorgar fuigheall sa ghrùid, 's ann as fhaide air ais ann an t́m a ghabhas an suidheachadh aca a thuairmse.
'S e flaigeallaichean chrysophyte as motha a tha sa bhuidheann de phytoplanctan ann an iomadh loch anns nach eil ṃran mathachaidh dhaibh. Tha earball, no dà earball, air na ĺonanaich sin ris an canar flagellae, agus tha sin a' leigeil dhaibh an àite a chumail ann an raon an t-solais, far am bi iad a' cruinneachadh lùth solais leis na stuthan-dath bhuidhe aca. Ged a tha na h-earbaill seo orra, lorgar cuideachd 's ḍcha flaigeallaichean chrysophyte ann an ceallan tiugha, beag, b́odach ris an canar lorica. Ann an cuid de ghnèithean, faodaidh cuid dhe na ceallan tiugha sin tighinn c̣mhla ann an coloinidhean. Faodaidh gum bi cuideachd lannan air na ĺonanaich sin a th' air an dèanamh à sileacon. Tha flaigeallaichean chrysophyte cuideachd freagarrach ann an lochan anns nach eil ṃran mathachaidh. Tha seo air sgàth 's gun dèan iad ceimigean, a bhriseas śos stuthan fillte, gu bhith na mhathachadh a ghabhas a chleachdadh, ach faodaidh iad cuideachd bacteria agus ĺonanaich bheaga a ghabhail thairis.
Dinoflagellates
Sa chumantas tha dà flagella air dinoflagellates. Mar sin cleas fheadhainn eile le dà flagella, gluaisidh iad timcheall na colbh uisge airson an t-àite as fheàrr a lorg. Tha iad neo-àbhaisteach seach gu bheil aon flagella a' dol gu cùl airson an gluasad air adhart agus tha an tèile na laighe thar na cealla agus gan cumail stèidheil fhad 's a tha iad a' gluasad. Ged a tha dinoflagellates 'lomnochd' ann, tha ṃran sa bhuidheann ĺonanaich seo ṣnraichte air sgàth 's gu bheil coltas làidir air a' cḥmhdach aca. Ged a tha dinoflagellates buailteach a bhith co-cheangailte ri uisge cruaidh, tha na pleitean aca air an dèanamh le polysaccarides, seach tasgadh calcium. Tha iomadh stuth-dath ann an dinoflagellates agus nam measg tha donn airson solas a chruinneachadh.
Last updated on Wednesday 10th July 2013 at 09:50 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
- TIOTAL
- Seumas Greumach, Marcais Mhontròis
- EXTERNAL ID
- QZP40_39_P048
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1640an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30759
- KEYWORDS
- Loch Abar
Marcais Mhontròis
Na Cùmhnantaich
Teàrlach I
Teàrlach II
Eaglais an Naoimh Giles
Batail Fhiliopfaich
batailean
Bha Seumas Greumach, Marcais Mhontròis (1612-50) a' toirt taic do na Cùmhnantaich an toiseach. Ach ann an 1641 dh'atharraich e a thaic do Theàrlach I. Bha e air ceann feachd de Ghàidheil a chaidh a shabaid an aghaidh feachdan nan Cùmhnantaich ann an 1644-45. Chaidh a' chùis a dhèanamh air aig Blàr Fhiliopfaich ann an 1645 agus theich e don Roinn Eòrpa. Nuair a thill e bha e air ceann feachd a bha a' toirt taic do Theàrlach II. Chaidh a' chùis a dhèanamh air a-rithist agus chuir Riaghaltas na h-Alba gu bàs e ann an 1650. Chaidh a dhusd a thìodhlaigeadh ann an eaglais an Naoimh Giles ann an Dùn Eideann ann an 1661.
Thàinig an dealbh seo à 'Loyal Lochaber. Historical Genealogical and Traditionary' le W Drummond Norie, Glaschu, 1898


text:
Cailin
mo rùin-sa is leannan mo ghràidh
Ainnir mo chridh-sa 's i cuspair mo dhàin
Tha m'inntinn làn sòlais bhi tilleadh gun dàil
Gu cailin mo rùin-sa is leannan mo gràidh.
B'òg chuir mi eòlas air leannan mo ghràidh
'S a rinn mise suas ri'sa ghleannan gu h-àrd
A gnuis tha cho aoidheil, làn gean agus bàigh
Is mise bhios cianail, mur faigh mi a làmh.
Gur tric sinn le chéile gabhail cuairt feadh an àit'
'S a falbh troimh na cluaintean gach bruachag is màgh
Na h-eoin bheag le smudan a' seinn dhuinn an dàn
'S toirt fàilte do'n mhaighdinn d'an d'thug mi mo ghràdh.
Bha mise làn aoibhneis nuair fhuair mi cheud phòg
Bho'n chaileig ghrinn uasail tha aighearach òg
'S e mo mhiann is mo dhùrachd, cho fad 's bhios mi beò
A bhi pòsd' ris a' ghruagaich tha suairc agus còir.


text:
Poilis Astràilia a' sireadh fiosrachaidh
Tha na Poilis ann am Melbourne ann an Astràilia a' sireadh fiosrachaidh bho dhaoine sna h-Eileanan Siar, feuch an gabh ainm cur air corp a chaidh a lorg ann o chionn 46 bliadhna.
Tha luchd-rannsachaidh air fiosrachadh fhaighinn o chionn ghoirid a tha a' toirt orra smaoineachadh gur ann às na h-Eileanan a dh'fhalbh an duine a dh'Astràilia uaireigin eadar 1945 agus 1966.
Chaidh a chorp a lorg san t-Sultain 1966, ann an Abhainn Yarra ann am Melbourne.
Bha briogais ghlas air, brògan dubha agus còta mhòr.
Fhuair iad bileag na phocaid a bh' air tighinn bho bhùth ghlanaidh-thioraim, air an robh an t-ainm MacDhòmhnaill.
Thathas a' tuigsinn gun robh an duine air a bhith san uisge eadar dà là agus ceithir làithean.
Cha robh lotan sam bith air a chorp, no coltas gun deach a dhochann.
Tha an luchd-rannsachaidh air iomadh oidhirp a dhèanamh feuch ainm a chur air an duine.
Thathas ag iarraidh air duine sam bith aig a bheil fiosrachadh bruidhinn ri Crimestoppers.


text:
Rabhadh do luchd-motor-baidhsagal
Tha rabhadh ga thoirt do luchd-motor-baidhsagal a bhith faiceallach air na rathaidean agus seusan an t-Samhraidh a' tòiseachadh.
Chaill triùir a bh' air motor-baidhsagal am beatha ann an tubaistean rathaid air Ghàidhealtachd sa chola-deug a dh'fhalbh.
Bha tubaistean marbhtach aig an ìre as ìsle riamh ann an 2012, ach tha Poileas na h-Alba air rabhadh gum bu chòir do luchd nam motor-baidhsagal gabhail air an socair agus a bhith gu math faiceallach nuair a tha iad air chuairt.
Tha figearan a' sealltainn nach eil ann am motor-baidhsagalan ach 1% de na carbadan air fad a th' air rathaidean na dùthcha.
'S e feadhainn a bha air motor-baidhsagalan ge-tà a bha ann an 12% de na bhàsaich ann an tubaistean rathaid.
'S e fireannaich a th' ann an 90% dhuibh, 's bha an treas cuid eadar 40 is 49 bliadhna de dh'aois.
Bidh a' mhòr-chuid de thubaistean a' tachairt eadar an Giblean agus an t-Sultain, nuair a tha barrachd mhotor-baidhsagalan air na rathaidean, ann an sgìrean iomallach gu h-àraidh.


text:
Stòr ùr taigh-tasgaidh fosgailte
Dh'fhosgail cruinneachadh anns a bheil còrr 's 10,000 nì bho eachdraidh na Gàidhealtachd ann an togalach ùr ann am Bàile Ùr an t-Slèibh.
Tha an toglach air a bheil 'Am Fasgadh' stèidhichte aig Taigh-tasgaidh Sluagh na Gàidhealtachd anns a' bhaile.
Chaidh an goireas ùr a thogail leis gun robh an cruinneachadh air fàs ro mhòr dhan t-seann togalach ann an Ceann a' Ghiùthsaich.
Tha e a-niste air a thasgadh ann an togalach mòr ùr-nodha, còmhdaichte le fiodh.
Là Fosgailte
Chosg an togalach ùr faisg air £4m, agus e a-niste a' cumail stuthan a tha a' toirt dealbh air beatha air Ghàidhealtachd thairis air a' 500 bliadhna mu dheireadh.
Cha bhi an togalach fosgailte don phoball san dòigh àbhaistich, ach gheibh daoine air cuairtean treòirichte fhaighinn tron chruinneachadh gach feasgar tron t-seusan.
Fhuair muinntir na coimhearsnachd cothrom sealladh fhaighinn am broinn an togalaich air là fosgailte a chaidh a chumail Diluain.
"Tha e dìreach iongantach," thuirt Sìle NicAoidh, a tha a' fuireach ann am Baile Ùr an t-Slèibh.
"Tha mòran, mòran seann rudan ri fhaicinn ann an seo, rudan nach fhaca mise riamh nam bheatha.
Ionnsachadh
"Tha mi air mòran ionnsachadh bho thàinig mi a-steach an seo an-diugh.
"Bhithinn ann gu 's dòcha 10:00f a-nochd nam biodh e fosgailte.
"Tha e a' ciallachadh mòran dhan choimhearsnachd, o chionn, an taigh-tasgaidh ann an Ceann a' Ghiùthsaich, gu mì-fhortanach, tha e dùinte a-nis, agus dh'fheumadh iad àite airson nan rudan a tha seo a chumail sàbhailte airson nan ginealaichean a tha ri tighinn.
"Tha mi a' smaointinn gur e àite uabhasach math a th' ann," thuirt i.
A bharrachd air cruinneachadh eachdraidheil, tha cuideachd leabharlann airson rannsachaidh, obair-lann ghlèidhteachais, oifisean agus seòmraichean-teagaisg am broinn an togalaich ùir.


text:
Bàta-cargo air ais aig muir
Thug gaoth làidir air an deireadh-sheachdain buaidh air a' bhàta-chargo a chaidh air na creagan ann an Àird nam Murachan an t-seachdain seo chaidh.
Bha an Lysblink Seaways air acaire, às dèidh dhan làn a toirt far nan creagan, ach le neart na gaoithe shlaod i a h-acaire Didòmhnaich.
Bha bàtaichean slaodaidh faisg air làimh, agus chaidh aca air a toirt air ais gu muir.
Tha obair rannsachaidh air a bhith a' dol faic dè an t-seòrsa chron a chaidh a dhèanamh oirre, agus tha eòlaichean ag ullachadh airson an ola a th' air bòrd a dhèanamh sàbhailte, às dèidh dha a bhith ag aodion.


text:
Fàilte gu Stiùideo Fàs
Tha MG ALBA ann an co-bhanntachd ris a’ BhBC a’ lìbhrigeadh agus a’ stiùireadh an t-Seanail Dhidseatach Ghàidhlig, BBC ALBA. Bha an seanail a chaidh a chuir air chois ann an 2008 na chomharra eachdraidheil an dà chuid dhan Ghàidhlig agus don t-seirbheis craoladh poblach ann an Alba. Aig an àm a tha an làthair is e BBC ALBA an t-aon sheanail iomadh-gnè san RA a tha a’ cleachdadh phrògraman a tha dèanamh ann an Alba agus air an craoladh an Alba.
Tha dà ghoireas aig MG ALBA: Stiùidio Fàs san Eilean Sgitheanach agus Stiùidio MG ALBA ann an Leòdhas. Tha na dhà làn-uidheamaichte a chum inbhe craolaidh agus comasach a bhith air am fastadh airson riochdachadh telebhisein agus rèidio agus airson cothroman trèanaidh.


text:
Kl. Ianair, .u. f., l. i. Anno Domini M.xl.uii.
Snechta mor isin bliadain-si o Fheil Muire Geimhridh co Feil Patraicc dona-frith samail, coro la ar n-daine & innile & fiad-mil in mhara & en.
Natiuitas Domnaill m. Amalgadha, .i. comarba Patraic.
Muirchertach m. m. Motadhan, ri H. m-Bresail, do marbad i n-Ard Macha do Matadan H. Ceilecan per dolum.
Lann ingen m. Selbachan, comarba Brigte, in pace quiéuit.
Niall H. Ruairc do marbad la H. Concobair.
Crech-sluaighedh la Niall m. Mail Sechlainn i m-Breghu coro marbh H. n-Iffernan.


text:
Dè tha Sinn a’ Comharrachadh air Latha a’ Chuimhneachaidh? (What do We Commemorate on Remembrance Day?) Anns a’ chiad alt san t-sreath ùr de dh’ obair ann an Gàidhlig agus a’ Bheurla Ghallta air Bella, tha Ruairidh MacÌomhair a’ beachdachadh air eachdraidh latha a’ chuimhneachaidh agus cò is dè a thathar a’ comharrachadh san latha an-diugh. In the first article in a new strand of work in Gaelic and Scots on Bella, Ruairidh Maciver explores the background to remembrance day and asks who and what is being commemorated today.
Tha latha a’ chuimhneachaidh a-rithist a’ tarraing dlùth – latha nuair a thèid cogaidhean Bhreatainn agus a’ Cho-fhlaitheis an cuimhneachadh agus an comharrachadh air feadh an t-saoghail. Bidh an t-seirbheis mhòr aig Cenotaph Lunnainn a cheart cho rìoghail agus cho mòrchuiseach is a bha i a-riamh. Gu dearbh, is comharrachadh ceud bliadhna on Chogadh Mhòr fhathast a’ leantainn, ‘s ann nas rìoghaile agus nas mòrchuisiche a bhitheas i.
Thèid iomadh seirbheis eile a chumail air feadh na dùthcha agus bidh na mìltean an làthair, ach airson mòran eile ’s e bhios ann ach latha pearsanta cuimhneachaidh: cothrom urram a thoirt don mhairbh air falbh bho fhèis nan seirbheisean armailteach. Bu chòir an cothrom seo a bhith aig gach neach, ach bu chòir dhuinn uile a bhith mothachail air dè dìreach a tha sinn a’ comharrachadh agus ar dòigh-cuimhneachaidh fhèin a thaghadh.
Tha caochladh bheachdan air a bhith timcheall comharrachadh a’ chogaidh bho chaidh na ciad sheirbheisean cuimhneachaidh an cumail an 1919. Dhiùlt cuid a shaighdearan pàirt a ghabhail sa Phairèid Buaidhe a ghabh àite san Ògmhios 1919 agus iad den bheachd gur ann a’ moladh cogadh a bha e. Agus bhon chiad latha cuimhneachaidh san t-Samhain a’ bhliadhna sin, bha cuid a bha thall ’s a chunnaic a’ faireachdainn gun deach an cumail a-mach bho na seirbheisean oifigeil. Chum buidhnean de sheann shaighdearan an seirbheisean neo-oifigeil fhèin, aig an robh deoch-làidir pailte (eu-coltach ri seirbheisean stuama na stàite) agus a tharraing dìmeas bho phàipearan-naidheachd an latha.
Dh’fhàs an crom-lus aithnichte sa bhad mar shamhla air seirbheis agus ìobairt nam Breatannach sa chogadh, ach cha d’ thug e fada gus an deach ceistean a thogail mu bhrìgh an t-samhlaidh (agus tha na ceistean sin fhathast ann an-diugh). Tha e ceart gu bheil sinn a’ ceasnachadh ìomhaigh a chaidh a chur air adhart an toiseach le luchd a’ chogaidh fhèin, ach chan eil math a bhith dèanamh dìmeas air an fheadhainn a tha an dara cuid airson crom-lus dearg a chaitheamh no a sheachnadh. Cuiridh mi fhìn crom-lus geal orm am bliadhna, ach ’s e roghainn phearsanta a th’ ann an sin.
Bhon chiad dol-a-mach bha deasbad aig àrd-ire san riaghaltas mun fhòcas a bu chòir a bhith aig latha a’ chuimhneachaidh. Thubhairt am morair Tòraidheach, Curzon, Ceannard Chomataidh Latha a’ Chuimhneachaidh ann an 1921 nach bu chòir 11mh Samhain a bhith na latha airson caoineadh ach airson comharrachadh ‘sàr latha ann an eachdraidh na dùthcha’. Thog an deasbad sin ceann a-rithist ann an 2013 nuair a thubhairt Daibhidh Camshron gun robh e airson ‘s gum biodh comharrachadh a’ Chogaidh Mhòir coltach ri subhachas an Iubailidh Daoimein, agus gun canadh e ‘rudeigin mu dheidhinn cò a th’ annainn nar daoine’. Thaisbean an Camshronach le bhriathran dòigh-smaoineachaidh le freumhan domhainn am Breatann, a tha cleachdadh cuimhneachadh mar phropaganda agus a tha ag iarraidh oirnne uile a bhith an luib na cùise.
Agus cò iad na ‘daoine’ air a bha e bruidhinn? Bràthair mo shean-sheanmhair, Dòmhnall MacLeòid, à Pabail, Leòdhais, a bhàsaich aig Blàr Tigres ann am Mesopotamia ann an 1916? Cha deach a chorp a lorg a-riamh agus chan eil air fhàgail dheth ach ainm sgrìobhte air carragh-cuimhne ann am Basra. Mo shean-sheanair, Dòmhnall Dòmhnallach, às an Aird, a bha air bòrd an HMS Formidable nuair a chaidh a bualadh le torpedo Gearmailteach an Caol Shasainn air latha na bliadhn’ ùire 1915? Bha e air aon de na 268 a thàinig beò às na 780 a bha air bòrd, ach cha d’ fhuair e riamh seachad air. No bràthair màthair mo sheanmhair, Coinneach MacIlleathain às An Taobh Tuath sna Hearadh, a chaidh a bhàthadh nuair a chailleadh an Iolaire far chosta Leòdhais air latha na bliadhn’ ùire 1919? Cha chanadh subhachas ri cleas an iùbailidh càil as fhiach no as fhìor mu dheidhinn bàs nam fear seo san teaghlach agam, no bàs nan ceudan de mhìltean eile ann an eachdraidh gach teaghlach san Rìoghachd Aonaichte.
Agus dè chanadh e mu chogaidhean ar linn fhèin? Aig an àm seo den bhliadhna tha innleachd na stàite a’ dèanamh oidhirp gus gach cogadh anns a bheil Breatainn air a bhith an sàs an cur còmhla mar phàirt den aon sgeulachd. An Cogadh Mòr, an Darna Cogadh, na Falklands, Cogadh a’ Chamais, Afganastan, agus Ioràc, uile fon aon bhratach. Ach ma thèid thu fo bhratach, feumaidh tu gabhail ris an sgàile, agus tha sgàile Ioràc fhathast a’ laighe gu trom air nua-eachdraidh armailteach Bhreatainn. Agus airson nan teaghlaichean Breatannach a chaill ri linn Ioràc (gun luaidh air na mìltean de theaghlaichean Ioràcach), ‘s e aon latha cuimhneachaidh eile a th’ ann an seo far am feum iad feitheamh airson freagairt a choireigin mu chùl-adhbharan na còmhstri. ’S e tàmailt agus cuis-nàire a th’ anns an dàil ann an rannsachadh Chilcott airson na stàite. Agus ma tha aon nì a’ ceangal an Cogadh Mòr agus Ioràc, ’s e cho beag spèis a bh’ aig na ceannardan a thug na cogaidhean sin gu buil airson na feadhna a dh’fhuilingeadh air an sgàth.
Tha e cudromach a bhith cuimhneachadh air cogaidhean agus an fheadhainn a chaidh am marbhadh rin linn. Tha cinn-bliadhna a’ toirt dhuinn cothrom smaoineachadh as ùr mu dheidhinn na thachair, agus ar n-oideachadh fhèin mu mhearachdan an ama a dh’fhalbh. Tha cuimhneachadh cudromach mar rabhadh mu dhìleab fhòirneart agus a bhith teagmhach mu rùintean ar ceannardan poilitigeach. Ach feumaidh sinn a bhith faiceallach mun mheadhan, oir tha an dòigh anns a bheilear a’ cuimhneachadh chogaidhean a cheart cho cudromach agus buadhmhor is a tha gnìomh a’ chuimhneachaidh fhèin.


text:
Kl.
Domnall h. Nell rí Temrach post penitentiam obiit.
Maolsechlainn regnare incipit for Erinn.
Cath Temrach ria Maolseclainn mac Domnaill la rig hÉrenn {MS folio 202rb(305b)} for Gallaibh Atha Cliath & for macoib Amlaoib an tshainriudh dú a ttorchair ile um Raghnall mac Amlaoibh rigdamna Gall & um Conamail mac Gille Airre uel i & arlabraid Atha Clíath & socaide. Bráon mac Murchadha righdamna Laigen & Congalach mac Flainn ri Gaileng & a mac .i. Maolán & Fiacra & Cu Duiligh da mac Dublaith da rig Fer Tulach et Lachtnan rí Mugdom Maigen do tuitim a ffrithguin an catha.
Morsluaighedh la Maoileclainn mac Domhnaill la righ Temrach & la Eochaidh mac Ardgail ri Uladh go Gallaibh Atha Cliath go ttugsat forbais tri la et tri n-oidqe forra go ttugsat gialla hErenn ass um Domnall Claon ri Laigen et um aitire h. Néll arcena a n-ogrer o Gallaibh, fiche ced bo co sedaibh et maoinibh archena go saoire h. Néill o Sinainn go muir gan cain gan cabach. As annsin tra foruagair Maolseclainn: Gach aon do Gaoidelaibh fail a ccrich Gall a ndaoire & a ndocraidhe téd as dhá tír fen ar cenn sidhe & subachuis. Ba si brad Baibiloin na hÉrenn an sluaighedh sin.
Murchadh mac Riatai ab Ruis Comain et tanaisi Cluana M Nois quieuit.
Mugron ab Iae sgriba uel c et episcopus quieuit.
Amlaíbh mac Sitriucca ardri Gall Atha Clíath go hÍ a ndeoraidhecht iar sanct iar n-aithrighe mortuus est{MS folio 202va(306a)}
p.198
Agda mac Duibcinn rí Teabtha iar n-aitrighi mormus est.
Kl.
Eogan h. Cathan comorba Brenainn Cluana Ferta moritu.
Anmchadh episcopus Cille Dara quieuit.
Domnall h. Aiteid ri H. nEchach & Loingsich taoisich H. Niallan do comtuitim diblinaibh.
Clercén mac Donngaill comarba Fechin quieuit.
Kl.
Bruatur mac Ectigern rí H. Cinnsiolaigh moritur.
Orgain Cille Dara ó Imar Puirt Lairge.
Archu mac Nell righdamna Uladh a suis per dolum occisus est.
Dal cCais d'argain do Maolseclainn mac Domnaill & bile Muighe Adair do tescadh.
Muiredach mac Ruadrach comarba Fechin quieuit.
Kl.
Cathraoinedh re Maolseclainn mac Domnaill & re Glún Iarainn mac Amlaibh for Domnall Claen & for Imur Puirt Lairge dú a ttorchair ile etir badud & marbad um Gilla Padraig mac Imair et alii.
Glenn da Locha d'argain do Gallaibh Atha Cliath.
Inradh Laigen & a orgain la Maolseclainn go muir.
Kl.
Domnall Claon rí Laigen do marbad la Aodh mac Ectigtern d'Uibh Censiolaigh.
Aodh h. Dubhda ri tuaisgeirt Connacht moritur.
Tri meic Cearbaill meic Lorcáin d'arccain termainn Caoimgein & a marbadh a ttriur ren-aidqe.
Domnall mac Lorcain ri Lagen occisus est ó Ibh Censilaigh.


text:
Oilthigh Humboldt Berlin
'S e Oilthigh Humboldt Berlin (Gearmailtis: Humboldt-Universität zu Berlin) an t-oilthigh as sine ann am Berlin, a' Ghearmailt. Chaidh a stèidheachadh ann an 1810 fon ainm Oilthigh Berlin le Wilhelm von Humboldt. Bha Humboldt na libearalach, na leasaiche agus na fhear-cànanchais agus bha buaidh mhòr aig an oilthigh seo air feallsanachd nan oilthighean eile san Roinn-Eòrpa agus san Iar air fad. Bha ainmean eile air tro na linntean, a' gabhail a-steach Friedrich-Wilhelms-Universität, Universität unter den Linden (air sgàth 's gun robh e air an t-sràid sin) agus chaidh ainm atharrachadh gu oifigeil ann an 1949 mar urram dhan fhear a stèidhich e, Wilhelm agus a bhràthair Alexander von Humboldt a bha na bhith-eòlaiche.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gustav Kirchhoff, (1824 - 1884), fiosaiche a lorg caesium agus ruibidium.


text:
Inbhir Nis air fàs 18% thar deich bliadhna
Dh'fhàs Inbhir Nis faisg air a' chòigeamh cuid thairis air deich bliadhna, a rèir aithisg a thèid air beulaibh Comhairle na Gàidhealtachd Màirt.
A rèir àireamhan a' Chunntais-Shluaigh dh'fhàs baile Inbhir Nis cha-mhòr 18% thairis air deich bliadhna, àrdachadh na bu mhotha na an 11% air a' Ghàidhealtachd air fad.
Tha an aithisg a' ceangail sin ri fàs ann an eaconamaidh na sgìre.
Tha a' Chomhairle ag ràdh gu bheil ceangal a th' ann eadar far an deach taighean a thogail sa bhaile agus fàs san eaconamaidh, le sgeamaichean de thaighean a thàl teaghlaichean òga cuideachd a' ciallachadh nach eil an sluagh ann an Inbhir Nis cho aosta ri àitichean eile.
Ged a tha an sluagh fhathast a' fàs nas sine, tha an àireamh mhòr de dhaoine eadar 18 agus 47 air fàgail gu bheileas dòchasach gun toir e air barrachd chompanaidhean smaoineachadh air a bhith stèidhichte ann an Inbhir Nis.


text:
Buaireadh mu ghearraidhean buidseat
Tha buaireadh poileataigeach air èirigh mu na gearraidhean a tha Còmhairle na Gàidhealtachd a' moladh airson toll de chòrr air £60m sa bhuidseat aca a' lìonadh.
Tha a' bhuidheann dùbhlain air a' Chomhairle a' fagail air a' bhuidheann riaghlaidh gu bheil iad a' cur cus cabhag sa chùis, 's nach eil am pàipear co-chomhairleachaidh a dh'fhoillsich iad a' toirt dealbh soilleir gu leòr do dhaoine mu na tha san amharc.
Tha a' bhuidheann riaghlaidh a' dol às àicheadh sin.
Dh'fhaodadh gum feum Comhairle na Gàidhealtachd 1,000 cosnadh a ghearradh, 's iad air leigeil fhaicinn gum feum iad £64m a shàbhaladh anns na ceithir bliadhnaichean a tha romhainn.
Thigeadh còrr air £15m de na gearraidhean anns a' chiad bliadhna.
Seirbheisean
Am measg eile, tha iad a' coimhead air uairean sgoile a ghearradh do chlann eadar prìomh a ceithir agus prìomh a seachd.
Dheadh cosgaisean parcaidh suas fo na molaidhean, agus dh'fheumadh daoine barrachd a phàigheadh airson tiodhlacaidhean. Tha moladh ann cuideachd cìs a chur air luchd-turais a th' ann an taighean-òsta is eile.
Chan eil annta aig an ìre seo ach molaidhean agus tha co-chomhairleachadh a' leantainn, ach tha buidheann dùbhlain na Comhairle gu math teagmhach mu cho luath 's a tha a' chùis a' tachairt.
Tha iad ag ràdh nach eil oifigich air cothrom gu leòr fhaighinn beachdachadh air dòighean eile air airgead a chùmhnadh, seach dìreach seirbheisean a ghearradh.
Thuirt ceannard na buidhne, an Comh. Carolyn Wilson: "Tha mi a' smaoineachadh gu bheil seo ga dhèanamh ann an cus cabhag. Cha leig a' Chomhairle a leas ach buidseat airson aon bhliadhna fhoillseachadh sa Ghearran. Dh'fhaodar an uair sin ùine a chur seachad a' coimhead air gearraidhean airson an ath thrì bliadhna.
"Cha thuig mi carson a bhiodh cabhag ann buidseat ceithir bliadhna fhoillseachadh aig an ìre seo."
Mì-chinnt
Ach, tha ceannard buidseit na Comhairle, an Comh. Maxine Nic a' Ghobhainn, a' dol às àicheadh gu bheil iad a' dèanamh rudan ann an cabhag, 's ise ag ràdh gu bheil e a' cur às do mhì-chìnnt a bhith a' cur cùisean air adhart aig ìre thràth.
Thuirt i gu bheil e duilich plana a chur air chois airson an àm ri teachd nuair nach eil stèidhichte ach buidseat aon bhliadhna.
Tha ceist air a' bhuidheann dùbhlain cuideachd mun cho-chomhairleachadh fhèin.
"Nam biodh na ceistean nas soilleire, agus nam biodh buil nam freagairtean nas follaisiche, gheibheadh tu diofar fhreagairtean.
"Chan eil na molaidhean air fad sa cho-choimhearlachadh nas mò - tha suas ri 40 duilleag de ghearraidhean buidseit sa phàipeir - chan eil guth air an ìre sin de ghearraidhean sna th' air ar beulaibh an-diugh," thuirt an Comh. Wilson.
Ach, tha Maxine Nic a' Ghobhainn ag ràdh gu bheil cothrom ann cùisean atharrachadh.
Co-chomhairleachadh
"Tha sinn air a bhith onarach le daoine; tha sinn air a ràdh gum feum sinn mòran dhen seo a dhèanamh, ach gu bheil sinn airson cluinntinn mun bhuaidh a bheireadh na molaidhean oirbhse gu pearsanta, air ar teaghlaichean agus air ar coimhearsnachdan.
"Cha tuirt sinn, a bheil sibh airson 's gun tachair seo oir, gu follaiseach, feumaidh sinn mòr-chuid dhe a dhèanamh, ach tha sinn airson cluinntinn mun bhuaidh.
"Ma tha rud a' dol a thoirt buaidh mhòr air mòran dhaoine, 's dòcha gur e sin fear de na molaidhean nach tèid a choileanadh."
Tha gu meadhan na h-ath-mhìos aig daoine am beachdan a chur an cèill.
Faodar a dhèanamh tro làrach-lìn na Comhairle.
Bidh coinneamh aig a' Chomhairle mun chùis anns an Dùbhlachd.


text:
- TIOTAL
- A' Bhanrigh Ealasaid, Màthair na Banrigh
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH076
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4198
- KEYWORDS
- rìoghalachd
an teaghlach rìoghail
turais rìoghail
Dealbh camara den Bhanrigh Ealasaid, Màthair na Banrigh. A rèir coltais tha i a' soidhnigeadh leabhar luchd-tadhail, 's dòcha ann an taigh-tasgaidh no sgoil ann an Gallaibh.
Ann an 1952 cheannaich i Caisteal Mheigh, no Caisteal Bhàrr na Gile mar a bh' ann roimhe, agus thòisich i ga dhèanamh suas às ùr. Bha i a' cur seachad trì seachdainean san Lùnastal agus deich latha san Dàmhair sa Chaisteal.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
- TIOTAL
- Cuirm-chnuic Sgoil Shàbaid an Eaglais Shaor Aonaichte an Iar
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH199
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4432
- KEYWORDS
- turais buidhne
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn buidheann mòr dhaoine an làthair aig Cuirm-chnuic Sgaoil Shàbail an Eaglais Shaor Aonaichte an Iar.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Turas air Hogwarts Express – Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, York #gaidhlig #gaelic
Chaidh sinn airson deireadh-sheachain romansach ann an York bho chionn ghoirid. Cha robh mi a’ dol a dhol gu taigh-tasgaidh na rèile idir – air m’ onar – ach chuala mi gun robh trèana-luaiths Hogwarts à Harry Potter gu bhith a’ ruith ann agus às dèidh sin, cha b’ urrainn dhomh ach ...
Air fhoillseachadh le: Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiMàirt, 6 dhen Mhàrt, 2012
- Seann-naidheachdan
- Cuir bhòt! Small but perfectly formed – Derwent Valley Light Railway, Siorrachd York #gàidhlig
Chaidh an teaghlach gu Siorrachd York air saor-làithean air ais san Iuchar ach tha mi air a bhith cho trang bhon uair sin is nach robh cothrom agam sgrìobhadh mu na ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiCiadain, 28 dhen Dùbhlachd, 2016
- Cuir bhòt! Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Shildon #gàidhlig
Tha a’ mhòr-chuid againn eòlach air Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile ann an York ach an robh fhios agad gu bheil dàrna làrach aig an taigh-tasgaidh ann an Shildon, County ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiLuain, 4 dhen Lùnastal, 2014
- Cuir bhòt! Taigh-tasbaidh Nàiseanta na Rèile, Shildon #gàidhlig
Tha a’ mhòr-chuid againn eòlach air Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile ann an York ach an robh fhios agad gu bheil dàrna làrach aig an taigh-tasgaidh ann an Shildon, County ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiDòmhnaich, 3 dhen Lùnastal, 2014
- Cuir bhòt! Co-labhairt Nàiseanta nan Seanaidhean Stàite ann am Pàrlamaid na h-Alba @NCSLorg #gaidhlig
Chuir Pàrlamaid na h-Alba fàilte air riochdairean bho na Stàitean Aonaichte an-diugh, a thàinig còmhla ann an Taigh an Ròid airson Co-labhairt Nàiseanta nan Seanaidhean ...Pàrlamaid na h-Alba - DihAoine, 16 dhen Lùnastal, 2013
- Cuir bhòt! Lunnainn a’ gairm! #gaidhlig #gaelic #lunnainn
Tha sinn a’ planadh deireadh sheachdain-fada ann an Lunnainn sa Ghearran an ath-bhliadhna. Bidh sinn a’ dèanamh a h-uile rud àbhaisteach do luchd-turais – turas bus, ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiarDaoin, 11 dhen Dàmhair, 2012
- Cuir bhòt! Bho Bheinn Nibheis gu Taigh-tasgaidh nam Bus-tràilidh #gaidhlig #trolleybus
Abair deireadh sheachdain mhòr! Chaidh mi dhan Ghearasdan/Malaig air an trèana Dihaoine gus gig fhaicinn le Mike Peters agus buill eile den Alarm is Big Country agus cuideachd ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiLuain, 24 dhen t-Sultain, 2012
- Cuir bhòt! Turas gu Taigh-tasgaidh nan Tramaichean (2) #gaidhlig #gaelic #crich
Thoisich an latha mòr gu math – turas gu Taigh-tasgaidh Nàiseanta nan Tramaichean mu dheireadh thall. Fhuair mi deagh bhracaist ann an café ann am meadhan a’ bhaile bho ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiLuain, 30 dhen Ghiblean, 2012
- Cuir bhòt! Turas gu Taigh-tasgaidh nan Tramaichean (1) #gaidhlig #gaelic
Tha an splaoid agam gu Taigh-tasgaidh nan Tramaichean air tòiseachadh mu dheireadh thall. Ghlac mi an trèana airson Derby san “Loch a Tuath” (Dùn Èideann Waverley) aig ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiLuain, 30 dhen Ghiblean, 2012
- Cuir bhòt! Turas gu Taigh-tasgaidh nan Tramaichean #gaidhlig #gaelic
Tha mi dìreach air turas a chur air dòigh gu Taigh-tasgaidh Nàiseanta nan Tramaichean an ann an Crich (“Craighds”) ann an Schd Derby sa Ghiblean. A bharrachd air ...Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean - DiMàirt, 6 dhen Mhàrt, 2012
- Cuir bhòt! Darna turas aig Taigh-tasgaidh Taobh na h-Aibhne
Tha mi direach aig taigh-tasgaidh Comhdail is Siubhail na h-Alba son an darna turas agam ann an 3 ...SeumasUallas - DihAoine, 23 dhen t-Sultain, 2011


text:
Leudachadh eaglaise air taobh sear Rois
Tha coithional den Eaglais Shaoir air taobh sear Rois air fàs uimhir agus gu bheil iad air seann togalach NHS a cheannach airson eaglais nas motha a thogail air an làraich.
Cheannaich Coithional Bhaile Dhubhthaich agus Mhanachainn Rois seann ionad-slàinte air Rathad Scotsburn ann am Baile Dhubhthaich 'son còrr is £100,000 agus tha dùil aca eaglais gu tur ùr a thogail sna bliadhnaichean ri teachd.
Thuirt ministear a' choithionail, an t-Urr. Alasdair MacAmhlaigh gu bheil an àireamh dhaoine a tha a' frithealadh nan seirbheisean air madainn na Sàbaid air èirigh bho 60 gu 90, uaireanan gu 100, sna beagan bhliadhnachan mu dheireadh.
"Tha rum san eaglais airson 120 duine, ma thèid na suidheachain air fad a chleachdadh, ach fiù 's mar a tha cùisean an-dràsta tha e duilich dha teaghlaichean àite fhaighinn far as urrainn dhaibh suidhe còmhla," thuirt e.
Bheachdaich an coithional air diofar roghainnnean, leithid a bhith a' leagail an togalaich a th' aca an-dràsta agus fear ùr a thogail na àite.
Bheachdaich iad cuideachd air ionad bus agus seann dachaigh-cùraim a cheannach.
Aig a' cheann thall cheannaich iad seann Ionad-slàinte Bhaile Dhubhthaich.
Tha 0.66 acair san làraich agus tha àite gu leòr ann airson carbadan.
Chan eil i ach 100 meatair air falbh bho far a bheil an eaglais an-dràsta.
Planaichean
"Tha sinn a' smaoineachadh gur e làrach air leth freagarrach a th' ann leis gu bheil i gu math faisg air meadhan a' bhaile.
"Chan eil fhios againn fhathast dè a tha sinn a' dol a leagail agus dè a thèid a chumail.
"Tha pìosan den togalach nach eil ach 20 bliadhna de dh'aois," thuirt Mgr MacAmhlaigh.
Tha aig a' choithional a-nis ri airgead a thogail airson na h-obrach agus ailtirean agus luchd-togail fhastadh airson togalach a dhealbhachadh a bhios freagarrach dhaibh.
Tha coithional Bhaile Dhubhthaich agus Mhanachainn Rois a' gabhail a-steach sgìre far an do chleachd còig coithionalan a bhith.
Thàinig coithional Mhanachainn Rois còmhla ri Baile Dhùbhthaich bho chionn còig bliadhna 's e bàn, le àireamh gu math iosal a' dol ann air an t-Sàbaid.
Bidh còrr is 50 a' dol ann a-nis, mòran chloinne nam measg.
Airson dèiligeadh ri sin chaidh pìos ùr a chur ris an talla bho chionn ghoirid.
Chaidh a' chuid as motha den obair sin a dhèanamh le luchd-ciùird sa chiothional airson na cosgaisean a chumail aig ìre.


text:
- TIOTAL
- Sealladh o Chaiplich, a' coimhead taobh an iar-thuath
- EXTERNAL ID
- AB_LL_CAIPLICH_01
- ÀITE
- Obar Itheachan
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Am Baile
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 471
- KEYWORDS
- landscapes
hills
crofts
fields
houses
p
San dealbh-camara seo chithear an sealladh o Chaiplich, faisg air Obar Itheachan, a' coimhead taobh an iar-thuath taobh Ghleann Srath Fharrair. B' e Caiplich an dachaigh aig an ùghdar, Katharine Stewart.
Rugadh Katharine Stiùbhart ann an 1914 agus thàinig i gu bhith am measg nan sgrìobhadairean a bu trainge air a' Ghàidhealtachd. Aig àm an Dàrna Cogaidh bha i ag obair aig Oifis na Maraireachd ann an Lunnainn agus às dèidh sin thàinig i a dh'fhuireach ann an Obar Itheachain (Abriachan), faisg air Inbhir Nis, far an robh i na croitear, ruith i am post-oifis agus sgrìobh i aithriseachdan airson a' BhBC. Bha i an luib na cùis nuair a chaidh taigh-tasgaidh beag a chur air bhonn ann an Obar Itheachain agus ann an 2005 choisinn i Duais Roinn na Gàidhealtachd de Chomann Bratach na Croise (Saltire Society) airson an ultaich a rinn i do chùis tuigisinn Cultar na Gàidhealtachd.
Chaidh a' chiad leabhar aig Katharine, 'A Croft in the Hills', fhoillseachadh ann an 1960 agus a-rithist ann an 1971. An rud a chaidh fhaicinn an toiseach na sgeulachd fhoghainteach, chaidh e fhaicinn a-rithist na phrìomh-aithneachadh de dhòigh-beatha a bha a' crìonadh gu luath. Lean 'A Garden in the Hills' ann an 1995, agus 'A School in the Hills' ann an 1996 agus 'The Post in the Hills' an 1997. Ghluais i an uair sin gu leabhraichean nach robh cho fèin-eachdraidheil le 'Abriachan: the story of an upland community', airson Urras Choilltean Obar Itheachain (2000), agus 'The story of Loch Ness' (2005). Tha an leabhar bho dheireadh a sgrìobh i, 'Women of the Highlands' (2006), na thuras inntinneach tro bheathannan bhoireannaich ainmeil na Gàidhealtachd tro na linntean. Tha an leabhar air a choisrigeadh 'To women everywhere, those custodians of life'.
Chaidh an iris mu dheireadh aice, 'Cattle on a Thousand Hills' fhoillseachadh ann an 2010. Chaochail i air an 27 Màrt 2013, aig aois 98.


text:
Nach math an obair a tha am Bòrd a' dèanamh, improbably says Gilleasbuig agus e a-mach air Ulpan a-rithist
Aidh a chàirdean, nach math an obair a tha Bòrd na Gàidhlig
a’ dèanamh na làithean-sa, a’ tionndachadh chòrnairean agus a’ comharrachadh
chlachan-mìle.
Tha Gilleasbuig dhen a’ bheachd gu bheil am
Bòrd gu seachd àraid àraidh air urram airson an dòigh ’san do bhrosnaich iad sgeama Ùlpain.
Mar a tha cuimhn’ againn uile chaidh an cùrsa iomraiteach seo chur air bonn leis
a’ Bhòrd mu 2005/6 am measg brathan-naidheachd nach robh gann, agus ged a bha feadhainn nar measg caran teagmhach an
toiseach, bha am meadhan-ionnsachaidh cànain soirbheachail seo a-riamh “a’
stèidheachadh slighe shoilleir adhartais” mar a thuirt Aithisg Bhliadhnail a’
Bhùird ann an 2007, agus mòran ga mholadh:
Tha e fìor gun deach an targaid a sheatadh
leis a’ Bhòrd ann an 2010 – 1,600 neach às dèidh crìoch a chur air a’ chùrsa
aig deireadh mìos a’ Mhàirt 2012 – a chall, ged nach robh na h-àireamhan ach mu
1,600 gann. A dh’aindeoin sin dhèilig am Bòrd ris a’ chall seo mar an adhartas mòr a bh’ann an dà-rìribh, le bhith fuireach buileach balbh mu dhèidhinn agus
cumail orra toirt seachad taic-airgid mar na sligean.
Tha e fìor cuideachd gum b’ àbhaist do 'Illeasbuig fhèin a bhith meas a’ Bhùird àiridh air càineadh, ach dh’fhalbh na làithean sin nuair a fhuair e pasgan donn bàn sa phost agus a-nise tha e faicinn gun deach leasanan ionnsachadh, modhanan-obrach a leasachadh agus gu bheil làn uair againn gluasad air adhart.
’S gann gun gabh a chreidsinn ach fhuair am
Bòrd trod bho dhuine mosach no dithis mun £1.1 millean agus an còrr a chaidh a
chur ri chèile às an sporan phoblach airson na h-iomairt iomraiteach seo a thacachadh, gun buaidh sam bith ri fhaicinn, ach cha robh sin idir cothromach oir, mar a tha Gilleasbuig ga fhaicinn, chaidh
an t-airgead sin a-steach dhan eaconomaidh ionadail ann am feadhainn dhe na
sgìrean as iomallaiche agus as mò feum ann an Alba, leithid Dùn Èideann,
teas-meadhain Ghlaschu agus Obar-Dheathainn.
Tha BBC Alba, a th’ air a leithid de chliù
a choisinn bho chionn ghoirid, agus rèidio Gàidhlig air a bhith sàmhach mun a’
chuspair seo sna naidheachdan aca agus tha iad glè cheart, a chionn ’s nach
robh ann ach £1.1M+, sùim beag biodach dha-rìribh an coimeas ri na tha ’adsan
a’ cosnadh.
Oir ’s e an rud as cudromaiche buileach,
nach can neach sam bith nar measg guth mu “Ùlpan”, no mu “£1.1M air chall gun sgeul air”, no
mu “bumalaireachd a’ Bhùird”. Oir ma nì neach critique dhe urracha mòra na Gàidhlig, chan eil ann ach ionnsaigh
pearsanta air na daoine chòir sin a bhitheas, tha mi creidsinn, glè thraing
an-dràsta ag obair a dh’ionnsaigh cùmhnant ùr a thoirt do Dheiseal airson cùrsa
ùr Ùlpain.


text:
- TIOTAL
- Litir o Dhotair Rees, Lunnainn, ag innse mu shlàinte inntinn Uilleim Bàillidh, duilleag 7
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D456_A_8_26_7
- ÀITE
- Dùn Eathain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1817
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4929
- KEYWORDS
- Bàillidhean Dhùn Eathain
slàinte-inntinn
Tasglann na Gàidhealtachd
teasach inntinn
Companaidh Taobh Sear Nan Innseachan
dotairean
seòlain-leighis
co-sgrìobhadh
litrichean
'S e teaghlach à Inbhir Nis a bha a' fuireach anns an sgìre o mheadhan an 15mh linn a bh' ann am Bàillidhean Dhùn Eathain. Ged a bha an t-oighreachd aca beag an taca ri mòran de phrìomh theaghlaichean na Gàidhealtachd, bha àite sònraichte aca am-measg uachdarain na Gàidhealtachd.
Tha cruinneachadh mòr de phàipearan an teaghlaich ann an Tasglann Comhairle na Gàidhealtachd.Tha iad a' dèiligeadh ris an àm mu 1760-1860.
Tha an sgrìobhainn seo o'n t-18mh den Dùbhlachd 1817. 'S e litir o Dhotair G Rees gu ball de theaghlach Bhàillidh a th' ann (tha an litir a' tòiseachadh 'Dear Sir'). Tha an dotair a' toirt seachad a bheachd air tinneas inntinn Uilleim Bàillidh. Tha e air co-dhùnadh nach gabh Uilleam a shlànachadh, agus gur e 'brain fever' ri linn cus ùine anns a' ghrein a dh' adhbharaich an suidheachadh aige. (Bha Uilleam thall thairis le Companaidh Taobh Sear Nan Innseachan.) Tha an dotair a' toirt iomradh air suidheachadh Uilleim mar 'idiopathic disease' - atharrachadh ann an structar na h-eanchainn.
Chan eil e ag òrdachadh ach deagh shlàinte a chumail ris - tha còir gum bi an caolan air a chumail a' gluasad gu cunbhalach, gum bu chòir iomgain a sheachnadh, uairean cunbhalach a bhith aige is uiread de dh' eacarsaich 's a ghabhas dèanamh. Tha e a' moladh 'sulphate of magnesia' ('Epsom Salts') a chleachdadh ann am masgadh de shenna.
Tha Dotair Rees an dòchas nach e seo a bhios ceàrr air Uilleam air a' cheann thall, agus tha e riaraichte gu leòr gun tèid a litir a shealltainn gu fear eile, Dotair Bàillidh


text:
- TIOTAL
- Seann Drochaid Abhainn Nis a 'coimhead gu Sràid Young, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW23240C
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21205
- KEYWORDS
- Drochaid Nis
Abhainn Nis
cafaidhean
àitichean bìdhe
Slighe Abhainn Nis
Taigh Òsta a' Ghrosvenor
Sealladh de thaobh an iar Abhainn Nis a chaidh a thogail bho cheann an ear seann Drochaid Nis.
Chaidh an drochaid fhosgladh ann an 1855 agus bha rèis 225 troigh oirre. Aig ceann an ear na drochaid, bha bogha air obrachadh ann an cloich a bha a' toirt sealladh brèagha air a' bhaile. Aig a' cheann an iar chaidh dà thùr nas ìsle a thogail. Chaidh an drochaid a dhùnadh ann an 1959.
Tha an soighne air an làimh chli a' comharrachadh na slìghe gu Pàirce Buaille nan Clag agus na h-eileanan air Abhainn Nis.
Air taobh eile na h-aibhne chithear Taigh-òsta Cholm Chille (air an làimh clì ) agus ri thaobh Taigh-òsta a' Ghrosvenor. Chithear Cafe Nis agus an t-àite bìdh air an oisean, An Rendezvous
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- HR 8 'Ben Dearg' agus 142 'Dunrobin Castle' san Aghaidh Mhòr, 1912
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_105
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26840
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn dà locomotaibh le Rèile na Gàidhealtachd air trèana a' dol gu tuath san Aghaidh Mhòr ann an 1912.
Bha HR8 'Ben Dearg' den chlas locomotaibhean air an robh na'Small Bens' agus chaidh a togail ann an 1899. Chaidh a h-àireamhachadh 14404 leis an LMS agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1950. B' e 54404 an t-àireamh a bh' oirre aig BR. Chaidh 142 'Dunrobin Castle' a thogail ann an 1900. Chaidh a h-àireamhachadh 14677 leis an LMS agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1939.
Tha stèisean An Aghaidh Mhòr air a' phrìomh loidhne eadar Peairt agus Inbhir Nis. Chaidh a' chiad stèisean san Aghaidh Mhòr fhosgladh le Rèile Snaim Inbhir Nis agus Pheairt air 3 An Lùnastal 1863. Chaidh stèisean ùr a thogail le Rèile na Gàidhealtachd gus ceangal a-steach ri fosgladh an t-slighe ùr nas dìriche a dh'Inbhir Nis. Dh'fhàg seo gun robh An Aghaidh Mhòr na snaim cudromach agus b' ann bhon àm seo a thòisich baile an Aghaidh Mhòr ri fàs. Chaidh an stèisean a dhèanamh suas as ùr ann an 1998.
'S e cuideachd an ceann-uidhe a deas aig Rèile Srath Spè (rèile glèidhte) a th' innte.


text:
- TIOTAL
- Ford Shooting Brake a' tarraing bàta snàithleach-glainne
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON_002_080
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30413
- KEYWORDS
- bàtaichean fibreglass
càraichean
Anns an dealbh seo, chithear càr agus e a' tarraing bàta snàithleach-glainne. Is e Ford Shooting Brake a th' anns a' chàr. Chaidh am bàta a thogail le Ailig MacCoinnich. B' e Ailig tùsaire bàtaichean snàithleach-glainne ann an Inbhir Nis. Bha Ailig na bhràthair cèilidh aig Iain Gòrdan leis an robh a' bhùth-chiùil 'An Record Rendezvous' a bha suidhichte ann an Sràid na h-Eaglaise ann an Inbhir Nis


text:
- TIOTAL
- Rathad na h-Eaglaise, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00959
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12615
- KEYWORDS
- Rathad na h-Eaglaise
clachan
cairt phuist
Caol Loch Aillse
carbadan
Chaidh an dealbh seo a thogail air ceann shuas Rathad na h-Eaglaise, a' coimhead gu Caol Loch Aillse. 'S dòcha gun robh Donnchadh Mac a' Phearsain, an dealbhadair is neach-chungaidhean ionadail, na sheasamh air beulaibh Eaglais na h-Alba aig an lùb sa chnoc. Bho chaidh e dhan Chaol an toiseach ann an 1912, bha ùidh Dhonnchaidh ann an dealbhadaireachd agus obair mar neach-chungaidhean a' dol làmh ri làimh, oir bha e a' reic a dhealbhan den sgìre mar chairtean-puist is ann an leabhraichean anns a' bhùth ri taobh a' chidhe
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives