text:
Tuic gurub eigin do lucht na h-eslainti so, caint ard do denum ina fiadnaisi, & i mboill imellacha do cengal co cruaidh, & a mbuinn & i ndernunna do i coimilt co cruaidh no co neargaid siad [add.]§; & curtur a cosa a n-uisgi saillti co leit a lurgan tairrngter i folt, & a sron, & faiscter meir a cos & a lamh co cruaidh: & furailter ar mucaibh sraogach141 do denum ina cluasaibh: & tobuir clister ger doib i tosach na cuisi a mbia Yra pigra Galeni & detda, & surrumont, & mormont, & a cosmailius: & legar cuisle in cind no na srona no an edain do; & bentur fuil asa sroin le guaireach muici. Et curtur cleiti no sima na sroin dfurailem sraogaidhi air, & na h-antar as co brach ac bacadh collata dé; & loiscter folt duine, no neithi drochbalaid ele fona sroin; & curtur fasadurc itir a slinnenuibh; & curtur cleiti ina braigid dfurailem sgethraigi orro; & berrtur cul an cinn, & coimilter ola rosicda de, & aiget & sugh mersi. Ar ndaingniugud na nescoidi in 3 la no an 4 la, gab castorium, & sugh minntuis deirg, uisgi, finecra, sugh mersi; & fiuctar trit a ceile iad, & coimilter do cul an cind iad, indus co ndilegthar iad , & in t-adbur bis and; no tumtur edach and and sin, & curtur ar cul an cind, & athruidter co minic.
p.232


c: text/html

text:
Santa Mónica, Calafòrnia
‘S e baile mòr air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Santa Mónica. Chaidh an t-àite seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann am 1769 le Gaspar de Portolà de Rovira (Riaghladair Calafornia a Deas).[1] Tha e suidhichte aig 37m os cionn ìre na mara,[2] air tràigh bhrèagha ri taobh a' Chuain Shèimhe, 3,715km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 547km bho San Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,575km bho St. Louis.[3] Tha 89,736 duine a' fuireach anns a’ bhaile,[4] an 80mh baile as motha na stàite.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Robert Redford (1936): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Cassino[5]
- Hamm
- Fujinomiya
- Mazatlán

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sabaneta
'S e baile-mòr ann an Antioquia,[1] Coloimbia, a tha ann an Sabaneta. Tha e suidhichte anns a' Ghleann Aburrá, dìreach ri taobh Medellín. Le 15 km² 's e am baile leis an fharsaingeachd nas lugha na dùthcha a th' ann. Tha na far-ainmean Baile Modal Coloimbia agus Gleann Beag Snog a th' air. Tha an t-ainm Sabaneta a' ciallachadh "còmhnard beag" ann an Spàinntis. Mar is àbhaist bidh iomadh dhaoine a' cèilidh airsan gach deireadh-seachdain, leis cho pailt a tha àiteachan airson fealla-dhà. 'S e Sabaneta an 100 baile as motha na dùthcha.[2]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann às an fhacal Carib Sabana (faiche)[3] a th'ann an t-ainm Sabaneta. 'S e meanbhair a th' ann -eta,[4] dìreach mar -ag anns a' Ghàidhlig. Le sin, tha an t-ainm a' ciallachadh faiche beag.[5]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e Tùsanaich Anaconas a bha nan tàmh ann an Sabaneta bho thùs (thàinig iad bhon thaobh thall na h-Aibhne), is thog iad tuineachadh ris an taobh an ear na h-aibhne. Thog iad orra bhon a’ bheinn Cerro de Pan de Azúcar. Thàinig teaghlaichean le freumhan Spàinnteach dhan sgìre ann an 1750. ‘S e teaghlaichean Montoya, Restrepo, Vélez, Díaz, Díez, Vásquez, Guzmán, Garcés, Baena, Salazar, Mejía, Mesas, Álvarez agus Soto a th' ann an darna bhuidheann dhe in-imrich dhan sgìre, is na sloinnidh sin uabhasach cumanta an seo gus an latha an-diugh.
Innsidh na seann leabhraichean mu dheidhinn Envigado dhuinn gun do deach am baile Sabaneta a stèidheachadh 27mh an Lùnastal 1896 leis an t-Urramach Jesús María Mejía, a bha na shagart a’ pharraiste ann an Envigado fhèin. ‘S e ceann-latha fa leth cudromach airson eachdraidh na sgìre, gun teagamh, leis gun do chuir iad a’ chiad chloiche airson an eaglais ionadail a thogail. Ged a tha e gu math soilleir gur e Maighstir Jesús a bhrosnaich adhartas na sgìre, bha e a’ dol mus do ràinig esan, oir bha sgoil nam balach anns an àite ann an 1858 ma-thà: tha sin a’ ciallachadh nan robh baile ann, gu robh uiread dhe taighean ann an àite beag anns a’ char as lugha. Cha do thoisich Maighstir Jesús an sagartachd aige ann an Envigado ach ann an 1880 agus bho 1879 bha dà sgoile ann ma-thà, tè airson na balaich, teile airson na nigheanan, leis an sgoil sin fo stiùireadh Adelaida Correa.
Fhuair an clachan a’ chiad rang mar bhaile aig toiseach a’ bhliadhna 1899, tro èigheachd a’ Chomhairle ann an Envigado. Bha an t-aonta sin a dh’atharrachadh ann an 1903 agus a-rithist ann an 1911, leis gum biodh loidhne an trèana gu Amagá a dhol tron a’ bhaile. Bha atharraichean eile a rinneadh cuideachd ann an 1963.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Sabaneta suidhichte ann an ceann a deas a’ Ghlinne Aburrá, am broinn a’ Cheàrna Cathaireil Mhedellín, a tha a’ fàs nas motha, agus chan eil e ach 14 cileameatair a-mach às a’ Bhaile Medellín. Tha farsaingeachd dhe 15 km² aige, is 67% dhuibh anns a’ bhaile fhèin.
Tha fearann a’ bhaile a’ dol bho fhaichean còmhnard rèidh gu ruige àiteachan le beanntan àrda. 'S e Piedras Blancas (2,650m) ann an La Romera, an Cuchilla Santa Teresa (2,200m), an cnoc Los Gallinazos ann am Pan de Azúcar (1,800 msnm), agus na cnuic Cerro Morrón, La Siberia agus El Ancón na h-àirdean as motha.
‘S e an abhainn Mhedellín an tè as motha na sgìre, is i crìoch a’ bhaile còmhla ri Itagüí. 'S e an t-Allt La Doctora prìomh leas-abhainn a’ bhaile a bharrachd air na h-uillt Buenavista, La Escuela, El Gusano, El Canalón, La Honda, La Sabanetica agus Cien Pesos, is i an crìoch còmhla ri Envigado.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 44,480 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 9,238 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Sabaneta, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 1.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 94.5% dhe na daoine ann an Sabaneta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 95% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Sabaneta. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceithir oilthighean ann an Sabaneta:
- Oilthigh San Martín
- Bòrd Oilthigh Ceipa
- Companaidh Oilthigh Sabaneta J. Emilio Valderrama, Unisabaneta JEV
- Oilthigh CES.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
José Félix de Restrepo (1760 - 1832). Ollamh, breitheamh, ball pàrlamaid.


text:
Eòlas-sluaigh Mhacau
Tha sluaigh Mhacau nan 95% Sìneach, an cuid as motha Cantonach agus cuid dhiubh Hakka, an dà chuid a' buntainn do Mhòr-roinn Guangdong. Tha an còrr de shliochd portagaileach, no portagaileach-sìneach measgte. Tha cuid beag de dh' Iapanaich a' fuireach ann, 's iad fhèin à sìol nan Caitligeach Iapanaich a bh' air am fuadachadh le shogunan.
'S iad Portagailis, (gu h-àraidh a crìtheol Macanach, (Patuá no Macaista Chapado), a tha ri beul bàis), agus Sìonais (Mandairinis) nan cànain oifigeil aice, ged a bhios muinntir an àite a' bruidhinn Cantonais sa chumantas. Tha a' Bheurla ga bruidhinn ann an àitichean turasaiche. Tha oilthighean gu leòr ann am Macau.


text:
1964
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1964 (MCMLXIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Neo-eisimeileachd Malta bhon Rìoghadh Aonaichte
- 11 an Lùnasdal - dh' fheuch Stuart Christie ri Francisco Franco a mharbhadh ann am Madrid.
- 4 an t-Sultain - dh'fhosgail Drochaid Rathaid Linne Foirthe
- Bhuannaich Jean-Paul Sartre an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh ainm a' Bhaile Forno d'Agordo atharrachadh gu Canale d'Agordo.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Susan Deacon, neach-poileataigs Albannach
- 5 an t-Samhain - Famke Janssen, ann an Amstelveen. Actair às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach - Rika Hopper, ann an Amsterdam. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 3 an t-Ògmhios - Frans Eemil Sillanpää, ann an Helsinki. Sgrìobhadair à Suòmaidh.
- 6 an t-Samhain - Hans von Euler-Chelpin, ann an Stockholm. Ceimigear às A' Ghearmailt.


text:
Strì mhòr airson cead air Asulam
- 8 Am Màrt 2013
Thèid strì mhòr a dhèanamh gus am faigh tuathanaich agus croitearan cead Asulam a chur gu feum anns na bliadhnaichean a tha romhainn.
Chaidh casg a chur air an stuth cheimigeach, a thathas a cleachdadh gus an raineach a chumail fo smachd, aig toiseach na bliadhna.
Ach dh'innis an t-Aonadh Eòrpach gan gabh e cleachdadh san Rìoghachd Aonaichte air an t-Samhradh seo.
"'S e naidheachd uabhasach math a th' ann an sin, gun d'fhuair iad an cead airson na bliadhna seo," thuirt Raibeart Dòmhnallach bho Aonadh nan Tuathanach (NFU).
An Gartan
"Agus tha mi an dòchas gur e a' chiad cheum a th' ann airson gum faigh sinn an cead air ais uile gu lèir.
"Às aonais, chan eil dòigh sam bith ann airson cur às dhan rainneach.
"'S e an aon rud a th' againn, as urrainn dhuinn a dhol a-mach agus a fhrasadh air airson cuidhteas fhaighinn den rainneach air na monaidhean an-diugh.
"Tha sin uabhasach riatanach, oir ma tha rainneach air fhàgail, sgapaidh e air feadh nam monaidhean uile.
"Tha an rainneach a' marbhadh às a h-uile sian eile gus nach eil ann ach rainneach.
"Chan eil e math dha na h-eòin, 's chan eil e math dha na beathaichean e a bhith mar sin.
"Chan urrainn dhan chrodh 's dha na caoraich an rainneach ithe. Tha e na phuinnsean dhaibh.
"Agus nuair a gheibh thu meall rainnich, tha an gartan a' tighinn a-steach cuideachd, agus tha sinn a' faicinn barrachd ghalairean às dèidh a' ghartain a-nise, agus chan eil thu ag iarraidh an gartain idir a bhith a' faighinn beathachadh mar sin.
"Ach cha do rinn iad ach cead a thoirt seachad airson na bliadhna seo fhèin.
"Feumaidh sinn a dhol air ais deireadh na bliadhna seo agus cead fhaighinn airson 2014.
"Bheir e dà bhliadhna airson a dhol ro na cùirtean anns a' Bhruiseal gum faigh sinn cead airson a thoirt air ais air fad.
"Nuair a thug iad an cead airson an aon bhliadhna, tha mi an làn-dùil gun toir iad an cead sin seachad," thuirt e.


text:
Uilleam Ros
'S e bàrd Gàidhlig ainmeil a bha ann an Uilleam Ros (1762-1790).
Susbaint
Sgeul-beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e anns an t-Sìthean anns an Eilean Sgitheanach ann an 1762. Bha athair Uilleim na Sgitheanach agus bha e ag obair mar ceannaiche-siubhail. Bha a màthair às an Sgìre Gheàrrloich. Chaidh Uilleam dhan sgoil ann am Farrais. Thòisich e air bàrdachd a sgrìobhadh nuair a bha e anns an sgoil fhathast. An-dèidh an sgoil fhàgail thill an teaghlach air ais gu Geàrrloch. An uair sin chaidh Uilleam còmhla ris an athair air cuairtean do na h-eileanan agus air feadh na dùthcha. Mar sin chuala e na blasan eadar-dhealaichte agus fhuair e deagh eòlas orra. Air ais ann an Geàrrloch thòisich e ag obair mar mhaighstir-sgoile gus an do fhàs an slàinte aige nas bu miosa. A-rèir beul-aithris bha gaol aige air Mòr Ros à Steòrnabhagh. Ach phòs i fear eile. Greiseag roimhe sin sgrìobh e dàn: 'Feasgair Luain', 's dòcha gur e sin am fear as ainmeile aige. Ann an 1790 chaochail e leis a' chaitheamh, bha e 28 bliadhna a dh'aois.
Uilleam Ros anns a' bhàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Uilleam Ros, còmhla ri William Butler Yeats neo Bertran de Born, a' nochdadh gu tric anns an Dàin do Eimhir agus Dàin Eile le Somhairle MacGill-Eain.
Anns an ciad leabhar aige, An Dealbh Briste (1951), dh'fhoillsich Ruaraidh MacThòmais dàn 'Uiagh Uilleim Rois'.
Cuid dhen bhàrdachd aige[deasaich | deasaich an tùs]
- An Suaithneas Bàn
- Bruthaichean Ghlinn Braoin
- Cuachag nan Craobh
- Feasgair Luain
- Mac na Bracha
- Marbhrann do Phrionnsa Teàrlach
- Moladh a' Bhàird air a thìr fèin
- Moladh na h-òighe Gaelich
- Moladh an Uisge-bheatha
- Òran a' moladh a leannain
- Òran air gaol na h-òighe
- Òran an t-Samhraidh
- Òran Cumhaidh
- Òran eadar am bàrd agus a' chailleach
- Òran Gaoil
- 'S Truagh Nach D' Rugadh Dall Mi
- Tha Mise Fo Mhulad San Àm
Tuilleadh leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Dòmhnallach, Tormod. 'Uilleam Ros: A Bheatha is a Bhàrdachd (1)' ann an Gairm Àir. 57, An Geamhradh 1966, d.19-26.
- Gaelic poetry in the eighteenth century; Derick S. Thomson, Obar Dheathain, Association for Scottish Literary Studies, 1993. ISBN 0948877197
- The Poetry of Scotland - Gaelic, Scots and English; Roderick Watson, Dùn Eideann, 1995. ISBN 0748606076


text:
Gàidhlig ga brosnachadh an Glaschu
- 17 An Giblean 2013
Tha Comhairle Bhaile Ghlaschu a' sireadh bheachdan air an dàrna plana Gàidhlig aca.
Tha am plana, airson nam bliadhnaichean 2013 gu 2017, ag amas air a' Ghàidhlig a dhèanamh nas fhollaisiche anns a' bhaile.
Tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig air a bhith gu math soirbheachail ann an Glaschu, 's uidhir de chloinn a' frithealadh Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu 's gu bheilear a-nis am beachd bun-sgoil Ghàidhlig ùr fhosgladh air taobh deas a' bhaile.
Tha dùil gum fosgail an sgoil ùr ann am Pollokshields ann an 2015.
Cothroman ionnsachaidh
Tha am plana Gàidhlig a' moladh tuilleadh chothoman a thoirt do dh'inbhich Gàidhlig ionnsachadh, agus tha e cuideachd a' togail air mar a tha cuid de thidsearan bun-sgoile anns a' bhaile ag ionnsachadh a' chànain gus am faigh iad air beagan Gàidhlig a theagasg dhan chloinn.
Thuirt Oifigear Gàidhlig na Comhairle, DK Mac a' Phì, gu bheil iad a' coimhead ri barrachd chothroman a thoirt do dhaoine Gàidhlig a bhruidhinn, le bhith ga fighe a-steach gu tachartasan spòrs, ealain is eile.
Thig an co-chomhairleachadh gu ceann air an 15mh là dhen Chèitean.


text:
Baile Udain
'S e baile beag ann an Siorrachd Lannraig a Deas a tha ann am Baile Udain (Beurla: Uddingston). Tha e na laighe gu taobh ear air Abhainn Chluaidh, mu ochd mìle gun ear-dheas air meadhan a' bhaile Ghlaschu. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 5,576 daoine a' fuireach ann, 0.32% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig.[1]
'S e na iomall-bhaile is na bhaile-eisimeil Ghlaschu a tha ann, ach tha am factaraidh-fuine ainmeil Tunnock's ann. Tha stèisean-rèile, dà bhun-sgoil, leabharlann agus grunnan eaglaisean anns a' bhaile.
Rugadh James W. Black, a fhuair Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988, anns a' bhaile.


text:
Lucía Etxebarría
'S e ùghdar às an Spàinn a th’ ann Lucía Etxebarria de Asteinza (València, 7mh An Dùbhlachd 1966).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann à Bermeo (Dùthaich nam Basgach) a th’ ann a cuid phàrantan, is ise an tè nas òige dhe seachdnar daoine-chloinne. Rugadh i ann an València agus fhuair i a cuid fhoghlaim ann an sgoil air an ruith le cailleachan dubha. Chaidh i dhan oilthigh ann am Madrid far an tug i ceum ann am Beurla agus Naidheachdas. A bharrachd air a bhith na tè-fhrithealadh, tha i air a bhith an sàs anns na h-iris-leabhrichean Ruta 66 agus Nuevos Medios, bha i os cionn roinn na meadhanan aig Sony agus bha i an urra ri conaltradh airson Fnac. Leig i an dreuchd sin dheth beagan mus do dh’fhoillsich i a’ chiad leabhar aice.
'S e seòrsa dhe Beath-eachdraidh-ficsean mu dheidhinn Courtney Love agus Kurt Cobain a bh’ ann a’ chiad leabhar a sgrìobh i ann an 1996: Sgeulachd Kurt agus Courtney: cuir le sin (Spàinntis: La historia de Kurt y Courtney: aguanta eso). Chuir Ana María Matute taic dhi airson a’ chiad nobhail aice a sgrìobhadh ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan (Spàinntis: Amor, curiosidad, prozac y dudas). Bha an leabhar sin gu math connspaideach oir bhathar a’ fàgail oirre gu do chleachd i seantansan fa leth bhon an nobhail Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel ann an 1994. Tha i air càineadh fhaighinn gu seach-àraidh bho na pàipear-naidheachdan na làimhe dheis. Bhuannaich i an Duais Nadal an ath-bhliadhna airson an darna nobhail aice, Beatrix agus na Cuirp san iarmailt (Spàinntis: Beatriz y los cuerpos celestes). Bha an dà nobhail seo uabhasach fèin-eachdraidheil agus làn Boireann-dhligheachas, is chleachd i samhlaidhean dìreach mar anns na sgrìobh Dante Alighieri anns an darna fhear dhuibh. ‘S e dùsgadh na Dà-ghnèitheachd a tha aig cnag na cùise anns an leabhar sin, rud a tha dìreach mar an t-ùghdair fhèin. Ann an Chan eil sinne mar an fheadhainn eile (Spàinntis: Nosotras que no somos como las demás) (1999) chruthaich i nobhail le structar a tha coltach ris a’ chiad nì a sgrìobh i agus an leabhar Slaves of New York, le Tama Janowitz. Tha e làn sgeulachdan air an measgachadh ri chèile is na caractaran a’ nochdadh an siud ‘s an seo air feadh na sgeòil. Cuideachd anns a’ bhliadhna sin sgrìobh i sgriopt an fhiolm Mairidh mi beò (Spàinntis: Sobreviviré), ann an co-bhann le David Menkes agus Alfonso Albacete. Rinn i sgriop an fhiom I love you baby còmhla riutha ann an 2001, nuair a rinn an stiùiriche-fhiolm Miguel Santesmases dreach saor dhe Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan ged an d’ fhuair e cuideachadh bhuaipe, agus rinn Antonio del Real fiolm dhen sgriobt a sgrìobh i airson Boireannach mo bheatha (Spàinntis: La mujer de mi vida).
Chaidh e gu Alba ann an t-Sultain 2000 is i ag obair anns an Oilthigh Obar Dheathain mar thìdsear sgrìobhaidh sgriobtaichean. A bharrachd air sin ghabh i pàirt ann an caochladh cho-labhairt. Thug an t-oilthigh sin Dotaireachd Honoris Causa ann an litreachas dhise sa bhliadhna sin cuideachd. Nochd cruinneachadh dhe abaltanan mu dheidhinn Boireann-dhligheachas fon ainm Ebha ri teachd. Litir ri teachd (Spàinntis: La Eva futura. La letra futura]] ann an 2000. Sgrìobh i an t-altan Ann an gàirdeanan a’ mhnatha fhetis (Spàinntis: En brazos de la mujer fetiche) (2002), ann an co-bhann le Sonia Núñez Puente, mar thoradh na h-ùine a chuir i seachd ann an Alba.
Thill i dhan rosg le A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach (De todo lo visible y lo invisible) (2001), a bhuannaich an Duais Primavera airson nobhailean, agus dh’fhoillsich i an leabhar dhe sgeulachd goirrid Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin (Spàinntis: Una historia de amor como otra cualquiera) ann an 2003. An dèidh sin, ann an 2004, dheasaich i a’ chiad leabhar aige, a-nis leis an ainm ùr Courtney is mise (Spàinntis: Courtney y yo), le tòiseachadh ùr. Bhuannaich Mìorbhail ann an co-chuideam (Spàinntis: Un milagro en equilibrio), nobhail mu dheidhinn a bhith na màthair, an 53 Duais Planeta ann an 2004. Ann an 2005 chruinnich is dh’eadar-theangaich i Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Palastain (Spàinntis: La vida por delante: voces desde y hacia Palestina), air a dh’fhoillseachadh leis a’ chlò-bhualadair Editorial Fundamentos, is chaidh a h-ainmeachadh deasaiche a’ chruinneachaidh Astarté airson MR Ediciones.
A bharrachd air sin, tha ise air bàrdachd a dheasachadh cuideachd. Thòisich i le Stèisean na h-Ifrinn (Spàinntis: Estación de infierno) ann an 2001 ach dh’fhàgadh oirre anns an irisleabhar Inverviu gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh air na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas.[1] Ann an 2004 dh’fhoillsich i Gnìomhan a’ Ghràidh is na Tlachd (Spàinntis: Actos de amor y placer), a bhuannaich an 20mh Duais Barcarola, ged an do thabhainn iad an duais dhi mus do nochd an leabhar co-dhiù.
Ann an 2005 dh’fhoillsich i Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (Spàinntis: Ya no sufro por amor), is dh’innse i gu e seòrsa dhe aspirinn a th’ ann dhise, is tha feadhainn a’ cumail a’ dol nach ann ach leabhar fèin-cuideachaidh a th’ann. Leis an leabhar seo dh’fhàgadh air Etxebarria gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh a-rithist.
Dh’fhoillsich i nobhail ùr as t-earrach 2007, air a bheil Fuath ron Fhànais (Spàinntis: Cosmofobia),[2] is an leabhar seo a’ sealltainn beatha 20 neach is iad a’ fuireach còmhla anns an sgìre Lavapiés ann am Madrid fhèin.
Ann an 2009 dh’fhoillsich i an abaltan Club na droch mhàthraichean (Spàinntis: El club de las malas madres) ann an co-bhann le Goyo Bustos, is bha an leabhar sin làn beachdan is comhairle mu dheidhinn an dreuchd dhoirbh dhe màthair, athair neo maighstir sgoile an latha an-diugh.
Tha a cuid obrach air a bhith ga dh’eadar-theagachadh gu 20 cànain.
Meirle-sgrìobhaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2001 dh’fhàg oirre an irisleabhar Interviú gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh bho na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas anns an leabhar aice Stèisean na h-Ifrinn, a bha i dìreach air dh’fhoillseachadh sa bhliadhna sin fhèin (2001). A bharrachd air sin dh’aidich an t-irisleabhar sin gun do chuir i seantansan gu lèir às an leabhar Aimearaganach Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel, dìreach am broinn a’ chiad rud soirbheachail a sgrìobh i ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan. Dhìon Extchebarría ise fhèin is i a’ mìneachadh gur e dìreach eadar-rosgachadh (Spàinntis: intertextualidad) a bh’ann, is dh’innse i gu robhar a thoirt ionnsaigh oirre anns na meadhanan. Fiù ’s thuirt i gu robh sin "cho truagh mar èigneachadh".[3] Thug Etxebarria an t-irisleabhar gu lagh ann an 2003 is i a’ fàgail orrasan gun do chuir iad tuaileas air a h-onoir, ach bhuannaich Interviú a’ chùis. Dhearbhaich am britheamh ann am Madrid nach robh sin idir ceart is "Thug an t-irisleabhar fìor fhiosrachadh romhainn (...), rinn Etxebarria meirle-sgrìobhaidh do dh’Antonio Colinas". Thug i agartas ri beulaibh Àrd Chùirte na Spàinne.[4]
Ann An t-Sultain 2006, bhuannaich an t-eòlaiche-inntinn Jorge Castelló cùis lagh na h-aghaidh ann an València airson "gnàths eucoireach" is "ionnsaigh an aghaidh còirichean na seilbhe inntleachdail" a chuir esan dhan chùirt dà mhìos ro-làimhe.[5] Dh’innse Castelló, ann an litir dhan chùirt, gun tug Etxebarria paragrafaichean gu lèir bhon airtigil aige Eisimealachd thòcail agus ainneart na dachaigh (Spàinntis: Dependencia emocional y violencia doméstica), bho 2004 dìreach dhan leabhar aice Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (Spàinntis: Ya no sufro por amor). Nochd an t-airtigil sin an dà thaobh air an eadar-lìn[6] agus ann an irisleabhar oifigeil.[7] Rèitich an dithis an gnothach far a’ chùirte mu dheireadh thall is dh’aidich Etxebarria gun do chleachd i na sgrìobh Castelló taobh eòlas-inntinn is phàigh i €3,000 dha, mar dhamaistean.[8] Dh’innse Etxebarria gur e dìreachd mearachd taobh dheasachaidh bha as choireach.
Obair[deasaich | deasaich an tùs]
Rosg
- Amor, curiosidad, prozac y dudas Gaol, iongantas, prozac angus teagamhan (1997)
- Beatrix agus na Cuirp san iarmailt (1998), a bhuannaich an Duais Nadal.
- Chan eil sinne mar an fheadhainn eile (1999)
- A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach (2001), a bhuannaich Duais Primavera na nobhailean.
- Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin (2003)
- Mìorbhal ann an co-chuideam (2004), a bhuannaich an Duais Planeta.
- Fuath ron Fhànais (2007)
- An rud air nach eil fhios aig na fir - am fèis a-rèir na boireannaich (Spàinntis: Lo que los hombres no saben - El sexo contado por las mujeres, co-ùghdair (2009).
- S’ e diog breugach a th’ ann an rud fìor (Spàinntis: Lo verdadero es un momento de lo falso) (2010)
Bàrdachd
- Stèisean na h-Ifrinn (2001)
- Gnìomhan a’ Ghràidh is na Tlachd (2004)
Abaltan
- Sgeulachd Kurt agus Courtney: cuir le sin (1996)
- Ebha ri teachd. Litir ri teachd (2000)
- Ann an gàirdeanan a’ mhnatha fhetis (2002), ann an co-bhann le Sonia Núñez Puente.
- Courtney is mise (2004)
- Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (2005)
- Club na droch mhàthraichean (2009), ann an co-bhann le Goyo Bustos.
Sgriobtaichean
- Mairidh mi beò (1999). Le David Menkes agus Alfonso Albacete.
- Gaol, iongantas, prozac is teagamhan (2001). Le Miguel Santesmases.
- Boireannach mo bheatha (2001). Le Antonio del Real.
- I Love You Baby (2001). Le Alfonso Albacete agus David Menkes.
Eile
- Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Pàlastain, (2005), mar dheachdair.
- Vulgaria Vulgaria, le Francisco Villena (2009), sgrìobh i an roimhe-ràdh.


text:
Mvezo
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Mvezo. Tha suidhichte aig 342m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre OR Tambo, eadar KuMveso agus Mmangweni, ri taobh na h-aibhne Mbashe. Tha e 46km air falbh bho Mthatha, 21km bho Qunu, 641km bho Johannesburg agus 695km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 403 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Xhosa a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mvezo.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Nelson Mandela (1918 - 2013) Fear-poileataigs agus Stàitire[4]


text:
Feasgar ciùin an tùs a' Chèitein
Nuair bha 'n ialtag anns na speuran
Chualaim rìbhinn òg 's i deurach
'Seinn fo sgàil nan geugan uain'
Bha a' ghrian 'sa chuan gu sìoladh
'S reult cha d' èirich anns an iarmailt
Nuair a sheinn an òigh gu cianail
"Tha mo ghaol air àird a' chuain"
Thòisich dealt na h-oidhch' ri tùirling
'S lùb am braon gu caoin na flùrain
Shèid a' ghaoth 'na h-oiteig chùbhraidh
Beatha 's ùrachd do gach cluan
Ghleus an nighneag fonn a h-òrain
Sèimh is ciùin mar dhriùchd an Òg-mhìos
'S bha an t-sèisd seo 'g èirigh 'n còmhnaidh
"Tha mo ghaol air àird a' chuain"
Chiar an latha is dheàrrs' na reultan
Sheòl an rè measg neul nan speuran
Shuidh an òigh, bha 'bròn 'ga lèireadh
'S cha robh dèigh air tàmh no suain
Theann mi faisg air reult nan òg-bhean
Sheinn mu 'gaol air chuan 'bha seòladh
O bu bhinn a caoidhrean brònach
"Tha mo ghaol air àird a' chuain"
Rinn an ceòl le deòin mo thàladh
Dlùth do rìbinn donn nam blàth-shul
'S i ag ùrnaigh ris an Àrd-Rìgh
"Dìon mo ghràdh 'th' air àird a' chuain"
Bha a cridh' le gaol gu sgàineadh
Nuair a ghlac mi fhèin air làimh i
"Siab do dheòir, do ghaol tha sàbhailt
Thill mi slàn bhàrr àird a' chuain"


text:
Teaghlach
Ma shireas sibh "teaghlach" ann an bith-eòlas, faic Teaghlach (bith-eòlas).
'S e buidheann dhaoine a tha a' fuireach còmhla no aig a tha ceanglaichean fala a tha ann an teaghlach.
Seòrsaichean theaghlaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì seòrsaichean teaghlaich ann: teaghlach niùclasach, teaghlach leudaichte agus teaghlach le pàrant singilte.
Tha teaghlach niùclasach a' ciallachadh athair, màthair agus aon no tuilleadh phàistean a' fuireach còmhla.
Tha teaghlach leudaichte a' ciallachadh athair, màthair, clann, seann-phàrantan, uncailean, antaidhean, co-oghaichean agus mar sin sìos. Faodaidh iad uile fuireach còmhla, ach am bitheantas chan eil ach an teaghlach niùclasach a' fuireach anns an aon àite, agus tha an teaghlach leudaichte nas sgaoilte.
Tha teaghlach le pàrant singilte fear far a bheil dìreach aon de na phàrantan a' fuireach còmhla leis a' chlann.


text:
Coirèa a Tuath
'S e dùthaich ann an Àisia an Ear a tha ann an Coirèa a Tuath[1], Coiria a Tuath[2][3] neo Corea a Tuath[4]
Tha crìochan aice san ear-thuath leis an Ruis, sa tuath le Sìona agus sa deas le Coirèa a Deas.
Canar Coirèa ris an leth-eilean seo, 'b e sin an seann ainm a bha air an dùthaich (còmhla ri Coirèa a Deas) cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391


text:
Na Stàitean Aonaichte
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Tuath a tha anns na Stàitean Aonaichte[1] neo ainm oifigeil: na Stàitean Aonaichte Aimeireaga (SAA)[2] (Beurla: "United States of America" no USA). Tha ì na poblachd cùmhnantach. Tha crìochan aice sa tuath le Canada agus sa deas le Meagsago. Tha 48 de na stàitean suidhichte eadar an Cuan Siar agus an Cuan Sèimh. Tha Alasca ann an iar-thuath na dùthcha le Canada san àirde an ear agus leis an Ruis san àirde an iar dhith. Tha Hawaii suidhichte anns a’ Chuan Shèimh.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh na Stàitean a stèidheachadh an ceathramh latha dhen t-Iuchar, 1776, nuair a thòisich ar-a-mach anns a' chiad 13 tìreanan imreach aig Breatainn ann an Ameireaga an aghaidh Rìoghachd Bhreatainn Mòr. B' e an "Ar-a-mach Ameireaganach" an t-ainm air an strì seo agus sheas ì seachd bliadhna gu Còrdadh Pharis ann an 1783 nuair a dh'aithnich Breatainn Mòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach. Bhon àm ud tha an dùthaich a' fàs agus sgaoileadh tarsainn air Ameireaga a Tuath gu ìre far a bheil ì a-nis cho mòr is nach eil ach dà dhùthaich anns an t-saoghal nas motha: an Ruis agus Canada.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Taghadh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte ann air 4mh an t-Sultain 2008, a chaidh a bhuannachadh le Barack Obama.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha na dùthcha:[3]
- Eabhraig Nuadh
- Los Angeles
- Chicago
- Houston
- Philadelphia
- Phoenix
- San Antonio
- San Diego
- Dallas
- San José
Na Stàitean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha roinnean agus territories eile aig na Stàitean Aonaichte cuideachd, gu h-àraidh anns a’ Chuan Shèimh agus anns a' Chairibìan, m.e.:
Na Lochan Móra[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Na Stàitean Am Faclair Beag
- ↑ US Census


text:
Göteborg
‘S e baile[1] uabhasach mòr agus port[2] cudromach air an àirde an iar-dheas na Suaine a tha ann an Göteborg (IPA: /ʝøtəˈbɔrj/, Beurla: Gothenburg, Liotuànais: Geteborgas, Laideann: Gothoburgum). Tha e suidhichte air caolas air a bheil Kattegat, a sgarras an t-Suain bho Danmhairg, aig beul na h-aibhne Göta, aig 10m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Suainis: län) Västra Götaland,[4] 396km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 191km bho Helsingborg, 244km bho Mhalmö, 409km bho Uppsala agus 1,035km bho Bhoden.[5] Chaidh Göteborg a stèidheachadh ann an 1621 leis an rìgh Gustavus Adolphus II,[6] agus tha an t-ainm a' ciallachadh Dùn nan Gotach sa Ghàidhlig. Tha 526,054 duine a' fuireach ann,[7] is 945,713 san sgìre air fad. 'S e a dàrna baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd.[8] Tha Alba agus na Tìrean Ìsle air buaidh mhòr a thoirt air Göteborg fad na linntean tro mheadhan a' mhalairt[9] agus tha fiù 's sloinnidhean Albannach cumanta sa bhaile gus an latha an-diugh.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Nils Holmer (1904 - 1994), cànanaiche
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Århus
- Badalona
- Bergen
- Chicago
- Galdogob
- Kraków
- Lyon
- Oslo
- Port Elizabeth
- Rostock
- Sankt Peterburg
- Shanghai
- Tallinn
- Turku
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Svensk Geografi
- ↑ Göteborgs Hamn
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Svenska stadsmonografier – Göteborg, amanuens Otto Thulin & stadsbiblotikarie Paul Harnesk, Förlags AB Religion & Kultur, Meijels Bokindustri, Göteborg 1948 duilleag 40
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Geonames
- ↑ Prestoungrange
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Aimsir
Is e a tha ann an aimsir, aig gach ionad air barr na talmhainn, suim nan èifeachdan a tha staid leantainneach na h-àile ag adhbharachadh. Is iad na prìomh feartan den àile a tha cuir ris an aimsir:
- An tòthachd
- Am brùthadh
- A' bhuige (meud uisge a tha anns an àile)
Tha feartan na h-aimsir a' gabhail a-steach
- An teòthachd
- A' ghaoth
- Sileadh uisge
- Na neòil/sgòthan
- Astar seallaidh
agus a bharrachd air sin, dealanach is tàirneanach, clachan-meallain, flin, sneachd, an deòir agus an ceò.
Is e feart na h-àile a tha anns an teòthachd fhéin, ach tha feartan eile na h-aimsir a' crochadh air an càirdeas eadar an teòthachd, am brùthadh agus am meud uisge a tha crochaichte anns an àile mar a tha.
Bithidh caochlaidhean anns a' bhrùthadh ag aobhrachadh gaoithean.
Air barrachd, bithidh càirdeasan fa-leth eadar teòthachd , brùthadh agus a' bhuige aig aobharachadh:
- Sgothan
- Sileadh uisge
- Clachan-meallain
- Flin
- Sneachd
- Ceò
Is e sgoil-aimsir an roinn saidheans a tha ri sgrùdadh na h-aimsir.


text:
Gustave Flaubert
B’ e Gustave Flaubert (IPA:ɡystav flobɛʁ) sàr-ùghdar Frangach. Rugadh e ann an Rouen air an 12mh neo an 13mh latha dhen Dhùbhlachd 1821[1][2] agus chaochail e air an 8mh latha dhen Chèitean 1880, ann am baile beag ris an canar Croisset.[3][4]
Mar sgrìobhadair rosg na b' fheàrr dàrna leth na 19mh linne, thug Gustave Flaubert buaidh làidir air litreachas na Frainge leis cho domhainn 's a bha a chuid mhion-sgrùdadh eòlais-inntinn agus am fìorachas litreachail aige, air sgàth cho soilleir 's a bha e taobh cleachdaidhean na daoine agus a’ cho-chomann, agus air sàilleabh cho cumhachdail 's a bha an stoidhle aige anns na nobhailean mòra a sgrìobh e, mar eisimpleir Madame Bovary (1857), Salammbô (1862), L'Éducation sentimentale (1869), neo fiù 's na sgeulachdan goirid aige, mar Trois Contes (1877).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh e do theaghlach bùirdeasach caitligeach ach 's e Pròstanaich a bh’ anns a chuid shinnsearan. Mar a thuirt e dha na Pròstanaich ann an Nîmes “‘S e fìor Chaitligeach a th’ annamsa fhèin, ach cha dìochuimhnichidh mi a-riamh gur e Pròstanach a bh’ anns mo shinnsear na b’ ainmeil.” [5][6] 'S e an dàrna mhac aig Achille Cléophas Flaubert (1784-1846), àrd dotair-lannsa aig an ospadal Hôtel Dieu ann an Rouen, agus a bhean Anne Justine Caroline (Fleuriot) (1793-1872), a bh’ ann an Gustave.
Fhuair a phàrantan sianar daoine-chloinne: Achille (1813 – 1882); Caroline (1816 –1817); Émile Cléophas (1818 – 1819); Jules (1819 – 1822); Gustave (1821 – 1880) agus Joséphine Caroline (1824 – 1846). Rugadh e an dèidh dha a phiuthair is dithis bhràthair na b' aosta a bhàsachadh. Dh’eug a mhàthair nuair a bha i trom le nighean, Caroline. 'S e Gustave fhèin a thug a cuid foghlaim dhi, mus do phòs ise. Fhuair Gustave Flaubert leanabas gu math brònach, is thug àrainneachd dhòrainneach anns am flat aig athair anns an ospadal ann an Rouen (Taigh-tasgaidh Flaubert an latha an-diugh[7]) buaidh mhòr airsan. A dh’aindeoin sin, chiùinich sin càirdeas a’ phiuthar bheag Caroline, a rugadh tro bliadhna an a dhèidh.[8] [9] Bha an teaghlach dhen bheachd gur e a bhràthair mòr a bha na bu chudromaiche is na bu sgileil, is lean esan athair mar àrd dotair-lannsa aig an ospadal.
'S e òganach fa leth romansach a bh' ann Flaubert agus bha uidh mhòr aige anns an litreachas mar-thà, ged nach robh e dealas idir air an fhoghlaim a fhuair e aig an sgoil Collège royal, neo an uair aig an àrd-sgoil Lycée de Rouen (bho 1832). Chaidh e a chur air falbh anns an Dùbhlachd 1839 airson dhìth-smachd agus rinn e a chuid dheuchainnean na aonar ann an 1840. Choinnich e Élisa Schlésinger ann an Trouville-sur-Mer, as t-samhradh 1836. Seo an tachartas na bu chudromaiche a thachair dha nuair a bha e òg, agus thug sin buaidh mhòr mhaireannach airsan. Chleachd e an gaol lasanta a dh’fhairich e anns an nobhail L'Éducation sentimentale, gu seachd àraidh anns an duilleig ainmeil far a “nochdas” Madame Arnoux ri beulaibh Frédéric òg aig a’ choinneamh geur searbh mu dheireadh eatorra.
Sheachain e an t-Arm air sgàth gun do bhuannaich e crannchar gill (gu cumanta aig an àm), agus ann an 1841 thòisich e air an Lagh ag ionnsachadh ann am Paras, gun dealas, ach bha e gu math beòthail brogail an siud co-dhiù. Choinnich e mòran dhaoine ainmeil ann an saoghal na ealain is na litreachas, mar an snaidheadair James Pradier agus an t-ùghdar Maxime Du Camp, deagh charaid aige, is fiù 's am bàrd agus sgrìobhadair dràma Victor Hugo. Leig e leas an Lagh, nach do chòrdadh leis a-riamh, anns an Fhaoilleach 1844 an dèidh droch Ghalair thuiteamach fhulang. Thill e gu Rouen, is an uair sin, bho an t-Òg-mhios 1844 bha e na thàmh ann an Croisset, ri taobh na Seine, faisg air Rouen. Sgrìobh e sgeulachd neo dhà agus a’ chiad dreach an nobhail L'Éducation sentimentale an siud. Chaochail athair agus a phiuthar bheag ann an corra sheachdain aig toiseach 1846, (dìreach dà mhìos an dèidh an torraicheis — 'S e Flaubert fhèin a thogadh nighean a phiuthar, Caroline). A bharrachd air sin, as t-earrach na bliadhna sin thòisich e càirdeas dòbhaidh eadar-ùineach fad dusan bliadhna leis a’ bhan-bhàrd Louise Colet. Sgrìobhadh esan tòrr litrichean dhise is bheireadh e gu ìre a chuid bheachdan taobh obair an sgrìobhadair, seòltachd an Fhraingis agus na smuaintean aige taobh chàirdeas eadar na boireannaich is na fireannaich an sin. Lean sin mus do bhriste iad is sgrìobh e a litir mu dheireadh dhi air an 6mh latha dhen Mhàrt 1855. Ged an do dh’fhàs e gu math reamhar na bhodach, 's e òganach làidir spòrsail a bh’ ann an Gustave Flaubert, seach gu robh e cho dhèidheil air snàmh, claidheamhaireachd, marachd is fiù 's sealgaireachd.
Ceithir baidealan na sgrìobh Flaubert[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Flaubert agus Charles Baudelaire beò aig an aon àm agus bha e cho cudromach mar am bàrd sin a sgrìobh Les Fleurs du Mal ann an litreachas Frangach na 19mh linne. Ann an dà cuid air a chàineadh (air adhbharan moralta) agus tlachdmhor (air sgàth am forsa litreachas aige) nuair a bha e beò fhathast, thathar dhen bheachd an latha an-diugh gur e fear dhe na sgrìobhadairean nobhailean na b’ fheàrr na linne aige, gu seachd àraidh airson Madame Bovary, an nobhail a chuir am Bovaryas (Fraingis bovarysme) air dòigh, agus airson L'Éducation sentimentale a lean e; thathar a’ cur a chuid obrach eadar na nobhailean eòlais-inntinn a sgrìobh (Stendhal), agus an nàdarras aig (Émile Zola agus Guy de Maupassant, ged an robh an dithis sin cinnteach gur e Flaubert a sheall an t-slighe air adhart dhuibh). Thug na sgrìobh Honoré de Balzac buaidh mhòr airsan, agus bha e ag obair air na cuspairean sin ann an dòigh uabhasach pearsanta (Tha L'Éducation sentimentale coltach ri Le Lys dans la vallée agus chuir La Femme de trente ans smuaintean na inntinn airson Madame Bovary a sgrìobhadh)[10]. 'S e nobhailean gu math fìorachail a sgrìobh e. A bharrachd air sin, bha àilleachd sgrìobhaidh (Fraingis: ésthetique) fa leth cudromach dha, is le sin chuireadh e mòran ùine seachad gus gach leabhar a chur air dòigh, is e gan sgrùdadh leis ainmeil “Deuchainn na Beòil” (Fraingis: L’épreuve du gueuloir)[11] », nuair a leughadh e na sgrìobhadh anns an guth àrd). Bha beò-ghlacadh mòr aige taobh na sgrìobh Honoré de Balzac, an t-athair litreachail aige, agus sgrìobh e an seantans sin anns na notaichean aige: Teich bho Le Lys dans la vallée, na chuir earbsa ann an Le Lys dans la vallée.[12]
Mu dheireadh thall, 's e ùghdar uabhasach moralta a bh' ann, air sàilleabh cho ìoronasach agus eu-dòchasach a bha, taobh na daoine. Sheall Dictionnaire des idées reçues (Gàidhlig : Faclair na smuaintean air fhaighinn) dìreach cho tàlantach 's a bha e le sin. Chuir Pléiade còig leabhraichean dhe litrichean a sgrìobh e gu Louise Colet, George Sand agus mòran eile anns a’ chlò.
A chuid obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Leabhraichean
- Rêve d'enfer, 1837
- Mémoires d'un fou, 1838
- Madame Bovary, 1857 agus 1930 (le sgrìobhainnean taigh nan Cùirte)
- Salammbô, 1862 agus 1874 (clò-bhualadh mu dheireadh)
- L'Éducation sentimentale, 1869
- Le Candidat (vaudeville), 1874
- La Tentation de saint Antoine, 1874 agus 1903 (clò-bhualadh mu dheireadh)
- Trois Contes :Un cœur simple, La Légende de saint Julien l'Hospitalier, Hérodias, 1877
- Le Château des cœurs (Dràma), 1880
- Bouvard et Pécuchet (nach do chrìochnaich e), 1881
- Par les champs et les grèves (Voyage en Bretagne), 1886
- Mémoires d'un fou, 1901
- À bord de la Cange, 1904
- Œuvres de jeunesse inédites, 1910
- Dictionnaire des idées reçues, 1913
- Premières œuvres, 4 leabhraichean, 1914 – 1920
- Novembre, 1928 (ach 1842)
- Souvenirs, notes et pensées intimes (1838 – 1841), 1965
- Album, annoté par Jean Bruneau agus Jean A. Ducourneau, 1972
- Bibliomanie et autres textes 1836 - 1839, 1982
Litrichean
- Lettres à la municipalité de Rouen, 1872
- Lettres à George Sand, 1884
- Correspondance, 4 leabhraichean, 1887 – 1893
- Lettres à sa nièce Caroline, 1906
- Lettres inédites à Georges Charpentier, 1911
- Lettres inédites à la Mathilde Bonaparte, 1927
- Correspondance, 9 leabhraichean, 1926 - 1933 agus Supplément, 4 leabhraichean, 1954
- Lettres inédites à Tourgueneff, 1946
- Lettres inédites à Raoul Duval, 1950
- Lettres d'Orient, 1990
- Correspondance, notaichean le Yvan Leclerc agus Jean-Benoît Guinot, 6 leabhraichean: I (1830 - 1851), 1973; II (1851 - 1858), 1980; III (1859 - 1868), 1991; IV (1869 1875), 1998; V (1875 – 1880), 2007; Index, 2007 (éd. Jean Bruneau)
Cruinneachaidhean
- Œuvres complètes, 8 leabhraichean, 1885 (Quantin)
- Œuvres, 10 leabhraichean, 1874 – 1885 (Lemerre)
- Œuvres complètes, leabhraichean, 1926 - 1933 (Conard)
- Œuvres complètes illustrées, leabhraichean, 1921 – 1925
- Œuvres, 2 leabhair. 1951 – 1952 agus 1989 (clò-bhualadh ùr), notaichean le Albert Thibaudet agus René Dumesnil (Gallimard)
- Œuvres complètes, 1940 – 1957 (Les Belles Lettres)
- Œuvres complètes, 2 leabhair. 1964 (Seuil)
- Œuvres complètes, 18 leabhraichean, 1965 – 1965, notaichean le Maurice Nadeau
- Œuvres complètes, 16 leabhraichean, 1975 (Études littéraires françaises)
- Œuvres complètes, 16 vo leabhraichean, 1971 – 1975, notaichean le Maurice Bardèche
- Œuvres complètes, notaichean le Claudine Gothot-Mersch agus Guy Sagnesinconnue, 5 leabhraichean. : Œuvres de jeunesse, 2001; I-V: air an t-slighe.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ L'acte de naissance
- ↑ L'acte de décès
- ↑ Encyclopædia Britannica
- ↑ Encyclopédie Larousse
- ↑ Consultable en ligne
- ↑ Deach tùsail: Je suis bon catholique. Mais je n’oublierai jamais que le plus illustre de mes ancêtres fut protestant
- ↑ Taigh-tasgaidh Flaubert
- ↑ Biographie
- ↑ documents familiaux
- ↑ C. Gothot-Mersch, Dictionnaire des littératures de langue française, Bordas, p810.
- ↑ Le gueuloir de Flaubert : explications du mythe
- ↑ C. Gothot-Mersch, Dictionnaire des littératures de langue française


text:
Fàilte
Is e am prìomh cho-chruinneachadh eadar-nàiseanta do rannsaichean chànan, litreachasan agus dualchasan nan Ceilteach a tha ann an Còmhdhail Eadar-Nàiseanta na Ceiltis. Air a cumail gach ceithir bliadhna, is e fòram a tha anns a’ Chòmhdhail a bhios a’ tabhainn cothrom do dh'eòlaichean a tha an lùib gach raoin dhen Cheiltis tional agus am beachdan-rannsachaidh air iomadh cuspair - cànanachas, litreachas, eachdraidh, àrc-eòlas agus eachdraidh-ealain nam measg - a chur fa chomhair a chèile.
Thèid an 15mh Còmhdhail Eadar-Nàiseanta na Ceiltis a chumail ann an Oilthigh Ghlaschu air 13-17 An t-Iuchar 2015.
Tha Gairm-Phàipearan na Còmhdhalach fosgailte. Dùinear air 28 An Gearran 2015 i.
Briogaibh an seo chum ur n-ainm a chur air an liosta-phuist againn agus airson tuilleadh fiosrachaidh fhaotainn air na mìosan a tha romhainn.


text:
Fàilte / Welcome
Fàilte gu làrach-lìn Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, a' bhuidheann a tha a' co-òrdanachadh foillseachadh agus sgaoileadh ghoireasan do dh'fhoghlam Gàidhlig air feadh Alba.
Welcome to the website of Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, the organisation charged with co-ordinating the production and distribution of Gaelic educational resources throughout Scotland.
Air an Làraich
A' Co-roinn Fhaidhleachan
Tha goireas aig Stòrlann a-nis a leigeas le luchd-cleachdaidh stuthan a tha iad fhèin air ullachadh a luchdachadh suas gu stòr susbaint didseatach.
Bi Sunndach agus Seinn
Ann an leabhar-ciùil Bi Sunndach agus Seinn tha 34 òrain, rannan agus geamannan a chaidh a dhealbh gus ùidh chloinne de gach ìre comais a thogail agus am brosnachadh.
Freàm Cànain
Chaidh Frèam Cànain a dhealbh gus structar a thoirt do ionnsachadh na Gàidhlig le sgoilearan ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig aig nach eil i mar chiad chànan.
This website is a fun filled resource for parents with children in Gaelic Medium Education. Join an on-line community, get help with homework, play games, listen to Gaelic phrases and lots, lots more...
Eadar dà Sgeul
Cruinneachadh de sgeulachdan goirid le measgachadh de sgeulachdan ùra agus sgeulachdan aithnichte.
’S e làrach do thidsearan a th’ ann am Mìrean airson taic a thoirt dhaibh le gràmar sa Ghàidhlig.


text:
Aois Chriost, céd fiche a trí.
An ceid-bhliadhain do Conn Cedcathach 'na righ os Erinn.
A n-oidhce geine Cuinn forrith cóicc príomhróid go Temhraigh na ro taidhbhredh riamh go sin. At iatt a n-anmanna, Slighe Asail, Slighe
p.104Miodhluachra, Slíghe Cualann, Slighe Mór, Slighe Dála. Slighe Mór tra as isidhe Esccir Riada .i. sabhronna Ereann a dó etir Chonn & Eoghan Mór.
Aois Chriost, ced caocca a seacht.
Iar m-beith cúig bliadhna triocha h-i righe n-Ereann do Conn Cedcathach torcair la Tiobraide Tireach, mac Mail, mic Rochraidhe, ri Uladh h-i t-Tuaith Amrois. Ba soineamhail an t-árigh Conn, oir ba ceirtbhreitheach. Ba toirtheamhail na crainn & na h-inbheara re a linn.
p.106
Aois Christ, céd caocca a h-ocht.
An ceid-bhliadhain do Conaire, mac Modha Lamha, h-i righe uas Erinn.
Aois Chriost, ced seascca a cuig.
Iar m-beith ocht m-bliadhna h-i righe n-Ereann do Chonaire, mac Modha Lamha, torcair la Neimhidh mac Sruibhginn.Tri meic lais an c-Conaire h-isin, Coirbre Muscc, ó raiter Musccraighe, Cairpre Bascain, o t-tádh Baiscnigh h-i c-Corca Baisccinn, & Cairpre Riata, o b-fuilit Dál Riata. Saraid inghion Cuinn Cedcathaigh mathair na mac-sa Conaire, mic Modha Lamha.
Aois Christ, ced seascca a sé.
An ced-bhliadhain do righe Airt, mic Cuinn Cedcathaigh.
Aois Criost, ced ochtmogat a sé.
A h-aon fichet d'Art, mac Cuinn Cedcathaigh, h-i righe n-Ereann.
Cath Cind Feabrat ria macaibh Oiliolla Auluim, & riasna tri Coirbribh (clann Conaire, mic Modha Lamha .i.Cairbre Múscc, Cairpre Riada & Cairpre Bascain) for Da Dera drai, for Nemhidh mac
p.108Sroibcind, & for deiscert n-Ereann, du h-i t-torcair Nemidh, mac Sroibcinn, rí Erna Mumhan, & Da dera druth Dairine, do-cear dna Da Dera la h-Eogan, mac Oiliolla, do-cear Nemidh, mac Sroibginn, la Cairbre Rigfhoda, mac Conaire, a n-dioghail a athar .i. Conaire budein. Ro gon Cairbre Musc Lughaidh .i. Mac Con ina cholpta, gur bo bacach iaromh. Is é fáth an foranma-sin mar do bhi Lughaidh taithnemhach do choin do bhí acc biathadh a coilen a t-tigh a oidedh, & do ibheadh as ballan na con remhraite, gur lean Mac Con de.
Aois Criost, ced nochat a cuicc.
Iar m-beith triocha bliadhain h-i righe n-Ereann d'Art, mac Cuinn Cédcathaigh, torchair h-i c-cath Moighe Mucraimhe la Mac Con gona allmarchoibh. Torcratar beos isin cath cedna maraon re h-Art, meic a sethar Saidbe ingine Cuind .i. seacht maca Oiliolla Oluim, tangatur lais i n-aghaidh Mic Con a n-derbrathar, Eoghan Mór Dubhmerchon, Mugh Corb, Lughaidh, Eochaidh, Dichorb, & Tadcc a n-anmanna, & Béinne Briot, ri Bretan ro imir lamha forra. Torchair Beinde la Lughaidh Lagha a c-cionaidh a bhráithrech. Liogairne Leacanfhoda, mac Aengusa Bailbh, mic Eathach Finn
p.110Fuath n-Airt, ro imbir lamha for Art isin cath-sin Moighe Muccroimhe, iar t-tocht do h-i sochraide Mic Con.
Aois Criost, céd nochat a sé.
An céd-bhliadhain do Lughoidh, (.i. Mac Con) mac Maicniadh, h-i righe n-Ereann.
Aois Criost, da ced fiche a cuig.
Iar m-beith triocha bliadhain i righe n-Ereann do Lughaidh (.i. Mac Con), mac Maicniadh, torcair do laimh Feircis, mic Comain Ecis, iar na ionnarbadh a Temraigh do Cormac ua Chuinn.
Aois Criost, da chéd fiche a sé.
Ferghus Duibhdhedach, mac Iomchadha, 'na righ ós Erinn fri ré m-bliadhna, co t-torchair, h-i c-cath Crionna, la Corbmac ua Cuind, do laimh Logha Lagha. Torcratar lais beós a da bhrathair, Ferghas Foiltleabhar, & Ferghus Bot tar Bregaibh, da n-goirthi Ferghus Caisfhiaclach.
Is doibh ro ráidheadh:
- For an aoin-licc ag Ráith Cró
foirtbhe na t-tri f-Ferghuso,
at-bert Corbmac as gle
ni chel a dae for Laighe.
I sochraide Corbmaic tainic Tadhg mac Céin & Lughaidh don chath h-ishin, & ba i tir-focraic an chatha do-rata o Chorbmac do Thadhg an feronn forsa t-tá Ciannachta, i Muigh Bregh, amhail as erdheirc i leabhraibh oile.


text:
Buaireadh mu Chàbal a' Chuain Sgìth
18 Am Faoilleach 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha buaireadh air èirigh mu na planaichean airson càbal-dealain fon mhuir a bheireadh dealan às na h-Eileanan Siar chun a' Ghriod Nàiseanta air Tìr Mòr.
Chaidh dàil a' chur air a' phlana ron a seo, ach tha eagal a-nis gum bi dàil a bharrachd ann, 's a' chompanaidh SSE, a chuireadh an sàs an càbal, ag ràdh nach eil aonta aca fhathast bho chompanaidhean nan tuathan-gaoithe anns na h-eileanan gum pàigheadh iad air a shon.
Tha Comhairle nan Eilean Siar a' fàgail air SSE gu bheil iad a' cluiche gheamannan.
Tha Dòmhnall Moireasdan ag aithris.


text:
Napoli
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas an Eadailt a th’ ann an Napoli (IPA: ’na:poli, bho Laideann Neapolis). Tha e suidhichte anns an sgìre Campania, faisg air a’ bheinn Vesuvius. Tha 960,582 daoine a' fuireach ann an Napoli,[1] an treas baile as motha na dùthcha.[2] 'S e S.S.C. Napoli an sgioba ball-coise aca.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Giorgio Napolitano (1925). Fear-poileataigs.
- Augusto De Luca (1955). Gràbhaltaiche-solais.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Montpellier[3]


text:
Arran
She bee undinagh eh arran ta goll er aarlaghey lesh fuinney teayst ta jeant ass flooyr as ushtey. T'eh eeit dy mennick er feie yn Dowan as t'eh coontit myr fer jeh ny stooghyn beaghee shinney.
Shymmey cochiangle t'ayn jeh ny flooyryn eigsoylagh, as shymmey coreir ny mynayrnyn t'ayn chammah, as, rere shen, s'mooar y caghlaa dy horçhyn, chummaghyn, as cho-yannooyn ta ry-gheddyn er feie ny Cruinney. Foddee yn arran ve soorit, as laue 'syn obbraid shen ec farraneyn veih mynvioee najooragh dys yn aeraghey ellynagh, ny ve neuhoorit. Foddee bishaghtyn y chur stiagh 'syn obbraid, goaill stiagh croyn, messyn, sahll as bishaghtyn kemmigagh son blass, co-yannoo, daah as seihll yn arran y lhiassaghey.


text:
Cartagena de Indias
‘S e prìomh-bhaile na roinne Bolívar a ann an Coloimbia[1] a th’ann Cartagena de Indias (kartaˈxena ðe ˈindjas), neo Cartagena,[2] agus a bharrachd air sin ‘s e an còigeamh baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh, an dèidh Bogotá, Medellín, Cali agus Barranquilla. Chaidh e ainmeachadh Sgìre Turasachd agus Cultarail ann an 1991. Tha am baile suidhichte dìreach air oirthir a’ Muir Chairibianach 1,060km air falbh bho Bhogotá.[3] agus ‘s e fear dha na puingean turasachd as cudromaiche ann an Coloimbia, agus e an darna baile as motha air oirthir Cairibianach na dùthcha, ri chùlaibh Bharranquilla. A bharrachd air sin, 's e Cartagena an 5mh baile as motha na dùthcha.[4] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1533.
Bha àireamh sluaigh dhe 892,545 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[5]
‘S e fear dhe na puirt a bu chudromaiche ann an Aimearaga a bh’ann Cartagena de Indias bho stèidheachadh a’ bhaile anns an 16mh linn is rè àm ìompaireachd na Spàinne. Ghairm am baile a neo-eiseamleachd bhon an Spàinn 11 an t-Samhain 1811. ‘S e Fèis Nàiseanta ann an Coloimbia a th’ann an latha sin agus tha Fèisean an Neo-Eiseamleachd nan ruith fad ceithear latha anns a’ bhaile fhèin. Bho 1933, tha 11 an t-Samhainn air a bhith latha taghadh Miss Coloimbia, ann am Farpais Nàiseanta an Aille.
Rè na linntean, tha Cartagena air a bhith ga leasachadh, agus am baile eachdraidheil a ghleidheachadh, agus an latha an-diugh ‘s e fear dhe na puirt as cudromaiche na dùthcha agus làrach turasachd cliùiteach a th’ann. Tha àireamh-sluaigh iomall dhe 892,545 anns a’ bhaile fhèin, ach a bharrachd air sin tha àireamh-sluaigh iomall bho 1,188,078 air feadh a’ cheàna aige, a’ gabhail a-steach na bailtean Turbaco, Arjona, Turbana, Santa Rosa, Santa Catalina, Clemencia, Maria La Baja, Mahates, San Etanislao, Arenal agus Villanueva, le Cartagena ann an teas mheadhan dhuibh. Chaidh meadhan a’ bhaile eachraidheil Chartagena, ris an canar La Ciudad Amurallada (Baile na Mùirean), a dh’ainmeachadh Làrach Dhualchas Nàiseanta Choloimbia ann an 1959 agus Làrach Dhualchas na Cruinne ann an 1984 le UNESCO. Fhuair Ailtireachd Armailte a’ bhaile deuchainn mar an ceithreamh mìorbhail aig Coloimbia ann an 2007.
Susbaint
Ainm an Aite[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1502, ann an turas nach mhair ach ceithear mìosan, Rinn Rodrigo de Bastidas taisgleadh air Oithir A’ Chuain Siar (far a bheil Coloimbia an latha an -diugh) gu lèir, agus bagh Cartagena na measg. Thug e an t-ainm sin oirre oir bha i cho caol ris a’ bhagh aig Cartagena anns an Spàinnt. An dèidh sin ann an 1533 cho-dhùin an ceannsaiche Pedro de Heredia, à Madrid, gun stèidhich esan am Baile Cartagena air 1 an t-Og Mhìos sa bhliadhna sin.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 892,545 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 50,317 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cartagena, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 36.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.4% dhe na daoine ann an Cartagena leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 47.4% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cartagena de Indias. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Santiago de Cuba, Cuba.
- Manila, Na h-Eileanan Filipineach.
- San Francisco de Campeche, Meagsago.
- Veracruz,Meagsago.
- Les Cayes,Haiti.
- Sevilla, An Spàinn.
- Cartagena, An Spàinn.
- Cádiz, An Spàinn[9]
- Napoli, Eadailt.[10]
- St. Augustine, Stàitean Aonaichte.[11]
- Coral Gables, Stàitean Aonaichte.[12]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bartolomé Calvo (1815 - 1889): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1861.
Rafael Núñez Moledo (1825 - 1894): Ceann-suidhe na dùthcha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ Diario de Cádiz
- ↑ Diario El Universal de Cartagena
- ↑ SisterCities
- ↑ City of Coral Gables
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde an an Cartagena de Indias
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
p.1
[...] Et is iat so na neithi o nglantur an fuil an tan sin, mar atait na luibi ata te sa cedceim, mar ata iubur sleibhi & fumiterra & aipsint & borraiste & a cosmuile do luibib & do shiltaib & do blathaib & do torthaib, & dleghur na neithi sin beith a ceim cudruma na h-eslainti. Et gach ni ata te sa cedceim atait da rann te ann & enrann fuar, & da mbia an eslainti te sa cedceim dleghur da rann fuara cum an leighis & enrann te. Et gach uili ni ata te sa 2 ceim atait 4 raind te and & enrann fuar, & gach eslainti bias te sa ceim sin dleghur 4 rainn fuara cum a leighis & enrann te. Et gach uili ni ata te sa 3 ceim atait ocht rainn te ann & enrann fuar, & gach eslainti bis te sa ceim sin dleghur ocht rainn fuara cum a leighis & enrann te. Et gach ni ata te sa 4 ceim atait .ui. rainn deg te ann & enrann fuar & da mbiadh an galur sa ceim sin (a) te dleghur an leighes .ui. rainn deg fuara do beith ann & enrann te. Et is do reir na ceimeann so ata gach uili luib & crand & gum & shil & cloch amail aderum annsa n-aindtidair do tairrngedh a h-ughduras Auicenna noch do scriobadh a n-uniuersite na fisigechta a Sliab Pisalain & arna corugad do reir uird aibidlech o tosach co deredh.
Et is edh do bo shlan don Tigerna an tan doronad an lebur so .i. mile bliadhan & tri ched bliadhan & da fhichit bliadhain & da bliadhain deg nis mo &rl. tairrnic an lebur so an bliadhain do marbadh Seaan óg Mac Conaithne & a tigh meic Diarmada hi Meachair do scribad. Dia trocaireach co nderrna se trocaire oraind uile.15


text:
Meatailt Dhubh
'S e seòrsa cèol meatailt a th' ann am meatailt dhubh, a thòisich anns na 1980an agus 1990an, gu h-àraidh anns an Nirribhidh. Thànaig an cèol seo bho meatailt bàis, (a thàinig bho meatailt slaic), agus bho dhaoine dhen bheachd nach robh meatailt bàis cràicte gu leòr.
Tha an darna chuid dhen bheachd gur e an stoidhle-chiùil fhèin a nì meatailt dhubh sònraichte agus a' chuid eile dhen bheachd gur e na faclan agus an fheallsanachd a tha sònraichte mu dheidhinn, ge b' e dè an stoidhle-chiùil.
Thànaig an t-ainm meatailt dhubh bho black metal ann am Beurla, abairt a nochd air clàr aig Venom, còmhlan Breatannach. Ged a thug Venom an t-ainm air an stoidhle-chiùil seo, cha chluicheadh iad an aon seòrsa ceòl ri còmhlanan mar Mayhem agus Immortal mar eisimpleir. Cha robh an seinn aca den seòrsa sgreuchail a chleachdas mòran còmhlanan meatailt dhubh. Bha còmhlanan mar Hellhammer/Celtic Frost, Mercyful Fate agus gu h-àraidh Bathory glè chudthromach ann an toiseach meatailt dhubh.
Thòisich meatailt dhubh le còmhlanan às an Nirribhidh, mar Darkthrone, Satyricon, Mayhem, Emperor, Immortal agus Burzum. Chleachd iad criomagan bho mheatailt chumanta agus bho cheòl clasaigeach, airson seòrsa ceòl a chruthachadh a bha gu math borb ach àlainn aig a' cheart uair, le faclan an aghaidh Crìosdachd, agus cuideachd a-mach air creideamhan Pàganach no Satanach gu tric.
Chleachdadh cuid dhe na còmhlanan seo corpse paint: a' peantadh an aodann dubh agus geal gus coltas bàis a riochdachadh. Chleachdadh iad far-ainmean cuideachd, ainmean ceangailte ris na Lochlannaich, neo ri bàs.
An Cèol[deasaich | deasaich an tùs]
Seo cuid dhe na feartan a tha ceangailte ri meatailt dhubh:
- Giotàran gu math luath.
- Faclan glè eu-dòchasach, a tha an aghaidh Crìosdachd, neo/agus a-mach air Pàganach neo Satanach.
- Aig an toiseach, bha na clàrachaidhean fhèin gu math mi-shoilleir, airson adhbharan feallsanachdail, mar ràdh aghaidh an gnìomhachais-chiùil, no dìreach as adhbhar cion airgid. Tha cuid, mar Darkthrone, fhathast a' cleachdadh na stoidhle-clàrachaidh seo.
- Mar as tric, bidh na drumaichean gu math luath agus na drumairean a' cleachdadh blast beats. Ach uaireannan, airson buaidh shònraichte, thèid am buail nas slaodaiche.
- Uaireanan tha meur-chlàr air a'cleachdach, gu h-araidh nuair a tha an cèol nas simphineadh ann an fuaim ('s e eiseamplear math de seo an comhlan Dimmu Borgir).
- Seinn gu math àrd, sgreuchail (tha seo a deanabh e dioramh a'cluinntin na faclan, uaireanan). Ach tha moran comhlanan a'cleachdadh stoighlean diofairte, nas tradiseanta neo co ceangailte rith seorsan eile de meatailt.
- Chan eil an rithim cho cudromach rith ann an seorsan eile de meatailt, mar meatailt marbh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a tha air ag radh mar tha, bha Venom glè chudthromach gu meataild dubh, ged nach eil an ceòl aca direach an aon rud.
' S e an duine as cudthromach gu meatailt dubh, aig an toiseach, Øystein Aarseth (a bha a'cleachdadh an t-ainim Euronymous). Bha e a'cluich an giotar airson an comhlan Mayhem. ' S e Aarseth agus an "inner circle" - na duine a bha as cudtromach anns an sealladh - a bha as cudthromach ann an meatailt dubh aig an toiseach. Bha iad a'coinneachadh aig an bùth aige, Helvete (ifrinn). Ann an 1993, muirt Varg Vikernes e, a' cur sgian ann barrachd na fichead tursan (ach tha Vikernes fhathast ag ratha nach robh e ach mu còig tursan, agus thuit Aarseth air glainne briste). Fhuair Vikernes 21 bliadhna anns a phriosan, agus gus an latha an-diugh chan eil e pàirt den sealladh meatailt dubh, a-nis co ceangailte rith comhlanan Nazi. ' S e 's dòcha air sailleabh air Vikernes a tha daoine ann a tha a'smaointin air meatailt dubh mar ceòl neo Nazi, ged gur e direach pàirt beag den sealladh a tha comhlanan mar sin, agus tha a bhor cuid a'cur astar eadar iad fheinn agus smaointin Nazi.
Aig an toiseach, agus latha an-diugh, bha an sealladh meatailt dubh fada an aghaidh creideamh Chrìosdach, agus ag iarraidh air an Nirribhidh a' dol air ais gu na ciad creideamhan aice. Aig deireadh na 1980an agus toiseach na 1990an, losg daoine anns an sealladh meatailt dubh air eaglaisean (ann an Nirribhidh, tha moran eaglaisean air an dèanamh le fiodh).
Thàinig meatailt dubh suas anns na naidheachdean a-rithist nuair a losg an seinneadair de Mayhem air e fhèin, a' sealltain cho ceart 's a bha an t-ainm ciùil aige: Death. Sgrìobh e litir ag ratha gu robh e duilich mu dheidhinn an fhuill, agus thug Aarseth dealbhan den cuirp, a bha air a cleachdadh air aon de na clàran aig Mayhem.
Latha an-diugh, chan eil an ainneart seo pàirt mòr de meatailt dubh, le a bhor cuid de comhlanan direach a'deanabh an ceòl, agus a stad air na rudan eile a tha ceangailte ris an ceòl. Tha moran de na comhlanan a bha ann aig an toiseach fhathast an seo. Cuideachd, tha comhlanan bho duthaichean eile nas cudthromach anns an sealladh latha an diugh, gu h-araid an An t-Suain, Suòmaidh, agus dùthchannan anns an Eòrpa an Ear. Tha barrachd diofar fuaimean anns an ceòl a-nis, le ceòl tradiseanta, techno, ceòl classigeach, agus moran eile, a nis air a cur comhladh ris an fuaim tradiseanta airson meatailt dubh.


text:
An Herald
‘Se pàipear-naidheachd broadsheet Beurla a th’ anns An Herald. Bidh e air fhoillseachadh air Diluain gu Disathairne ann an Glaschu.
Is è aon de na pàipearan-naidheachd Beurla as sine anns an t-saoghal. Chaidh an pàipear fhoillseachadh an toiseach ann an 1783 leis an t-ainm Glasgow Advertiser. B' e Iain Mennons a' chiad deasaiche.
Dh’atharraich e an t-ainm aige dhan an Herald and Advertiser ann an 1802 agus an deidh sin gu Glasgow Herald ann an 1805. Chaidh e làitheil ann an 1859. Ghluais am pàipear do thogalach Theàrlaich Rennie Mac an Tòisich air Sràid Mitchell ann an 1868. ‘Se an togalach seo an Taigh-solais a-nis, an t-Ionad Albannach airson Ailtearachd, Dealbhadh agus am Baile.
Cheannaich Sir Eòghann Friseal am pàipear ann an 1964 agus an-sin, ghabh Tiny Rowland seilbh air ann an 1979 le Lonrho PLC.
Ghluais am pàipear do oifigean ùr air Sràid Albion ann an 1980. Bha iad air a dhealbh coltach ri togalach Black Lubyanka an Daily Express ann an Lunnainn.
Dh’atharraich Eòghann Friseal an t-ainm aig an pàipear gu The Herald anns a’ Ghearran 1992. Cheannaich nam manaidsearan (leis an ainm Caledonian Newspapers) e anns a’ Chèitean 1992. Cheannaich Scottish Television e an-sin ann an 1996 agus dh’ atharraich an t-ainm aige gu Scottish Media Group an dèidh dhaibh greim fhaighinn air.
Dh'ùraich am pàipear anns a’ Chèitean 1998 agus chaidh pàipear peathar Didòmhnaich, an Sunday Herald, a' stèidheachadh ann an 1999.
'Se Newsquest (pàirt de Ghannett) an seilbheadair a-nis, cheannaich iad e bho an Scottish Media Group ann an 2003 airson £216m an dèidh reic connsachail.
Tha tuilleadh leughadairean aige na broadsheet nàiseanta sam bith eile ann an Alba. ‘Se Marcas Dùghlas-Home an deasaiche an-dràsta, mac-bràthar Sir Alasdair Dùghlas-Home.


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Inbhir Narann 6 Brùra 0
- Dol fodha na gréine Inbhir Narann 29/09/11
- Madainn Chofaidh Inbhir Nis 8/10/11
- Corra-ghritheach ris an canar Artair
- Fhèis Leabhar is Ealain Inbhir Narainn
- Sainsbury's Inbhir Narann - Soidhnichean Dà-chànan...
- Gàidhlig aig Sainsbury's Inbhir Narann
- Comann Cuibhreannan Inbhir Narann - Ceithir air fh...
- Ealachan Abhainn Narann
- Comann Cuibhreannan Inbhir Narann, Làrach Rathad a...
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
An t-Sile
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha anns an t-Sile,[1][2][3], Chile[4], neo Tilì; ainm oifigeil: Poblachd na Sile, Spàinntis: República de Chile. Tha i suidhichte eadar na ruith-bheanntan Andes agus an Cuan Sèimh. Tha crìochan aice san ear leis an Argantain, sa tuath le Pearu agus san ear-thuath le Boilibhia. 'S e Santiago am prìomh-bhaile aice.
Tha am fàsach as tiorama anns an an t-Saoghail, am fàsach Atacama, annn an àird a thuath na dùthcha. Tha mòran coilltean agus àitichean-feuraich ann an ceann a deas na Sile, tha beanntan-teinne agus lochan ann cuideachd. Tha an Caolas Dhrake [5] san àirde a deas dhith.
Tha an t-Sile a’ gabhail a-steach na h-eileanan Juan Fernández Islands, Sala y Gómez, na Desventuradas Islands agus na Easter Island, a tha suidhichte anns na h-Ioma-eileanan.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Tha mi a' fuireach ann an Tòceo, Iapan agus ag ionnsachadh Gàidhlig. Seo dhuibh pios naidheachd à Iapan agus mo sgriobhadh mu dheidhinn Iapan sa Ghàidhlig.
2012-03-16
Biadhan sna Basgaidean-sgudail
Tha ball-pàrlamaid à Fukushima ag ràdh gu bheil a h-uile biadh às an siorramachd sàbhailte gu tur an diugh agus fathann agus mì-fhios a' dèanamh nan challa seo.
Tha fir-sgudail ag ràdh gun seall e suiteas ionadail agus glasraich sna basgaidean-sgudail gu tric. Bheir iad an aire gu furasta a chionn 's gum bi a' bhasgaid le biadh trom. Chan fhaca iad rudan mar sin ron chrith-thalmhain. Ach tha aon dhiubh ag ràdh cuideachd gu bheil gan tuigsinn. Tha mac aige agus the e a' fuireach ann an Fukushima comla ri a bhean. Agus chan eil i a' ceanach biadhan a Fukushima.
An diugh the biadh Iapanach fumail agus a' còrdadh ri mòran daoine. Ach tha in-mhalairt na biadhan à Iapan air a bhith a' dol an lughad ann an Eoropa. An dèidh an sgiorraidh an ionad niucleasach chan eil an sluagh Eòrpach cinnteach gu bheil na biadhan Iapanach sàbhailte ge b' e dè an siorramachd às a tha biadh a' tighinn. Agus tha gach riadhaltas airson teisteanas a tha a' nochdadh gun rèididheachd agus tha seo a' dèanamh trioblaid mhòr. Agus chan eil an riaghaltas Iapan taiceil dha na ás-mhalairtearean Iapanach idir.
Ach ann an USA tha in-mhalairt na biadhan à Iapan air a bhith a' fàs nas motha. Tha FDA (Gnìomhachadh Bìdh is Droga) a' feuchainn deuchainn air gach biadh à Iapan agus a' nochdadh na sàbhailteachd bìdh Iapanach dha mhuinntir. Feumaidh Iapan a' cur taing dhan riaghaltas an Stèisean Aonaichte.
News-Post: http://www.news-postseven.com/archives/20120313_94151.html


text:
Germinal (nobhail)
'S e Germinal nobhail Fraingis leis an ùghdar Émile Zola, a chaidh a chlò-bhualadh ann an 1885. Thathar a' beachdachadh gur e an annas-làimh aig Zola.
'S e Germinal an treasa nobhail deug anns an sreath Les Rougon-Macquart, agus aon de na leabhraichean Fraingis as ainmeile.
Tha an sgeulachd mu dheidhinn na beatha truagh is na bochdainn aig coimhearsnachd de mhèinneadairean anns an Fhraing mu thuath, stailc mhì-shealbhach far am feuch na mèinneadairean a leasachadh an suidheachadh, agus iarbhail na stailc.
Anns an nobhail, bithidh Zola a' toirt luaidh air teoiricean ginteil a mhìneachadh gnìomhan a' phrìomh-charactar, Étienne Lantier.
Tha tiotal an leabhair, Germinal, a' toirt iomradh air mìos an earraich anns a' mhìosachan Frangach poblachdail, mìos a tha a' samhlachadh ath-ùrachaidh agus, mar sin, dòchas airson àm as fheàrr ri teachd.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Germinal air Wikisource (Fraingis)
- Germinal air an eadar-lìn(Fraingis)
- Germinal, eadar-theangachadh gu Beurla le Havelock Ellis (1894)


text:
Goilear
Is e a tha ann an goilear an mir de inneal smùid sònraichte ri cruthachadh an stoth (smùid) a dh'iomanas an inneal. Cruthachar an stoth le goileadh uisge, mar sin an t-ainm.
Tha goilearan air a bhi deanta do iomadh samhuil ré an tri cheud bhliadhna a chaidh. Is ann an goilear bu simplidh goilear a' phoit: coire duinte ach airson piob a tharruinneas stoth dheth. Cleachdar goilearan den seòrsa seo chun latha an diugh air innealan beaga a theid air reic mar deideagan. Ged a chaidh cleachdadh air goilearan den leithid air innealan-taosgaidh gu deireadh an ochdamh linn deug, chan eil goilearan mòr den samhuil seo eifeagachd.
Tha comas goilear a chruthaich stoth a reir meud a h-aghaidh-bhlathasaidh. Mus am bith aghaidhean gu leòr aig goilearan a tharruinn blàths gu luath às an connadh duibh, dèanar an cuid bu mhòtha de goilearan le feadain-uisge, pioban uisge a ruitheas tro chiste an teine neo le feadain-teine, a tharruinneas gasaichean loisgte on teine, tro roinn an uisge.
Gu ìre mhòr cleachdar goilearan le pioban uisge an ionadan-dhealain a losgas gual. Tha goilearan le iomadh feadan-teine nas lugha airson an cumhachd a libhrigeas iad agus cleachdar iad air innealan-stoith nan rathad-iarainn.


text:
Iaguar
'S e seòrsa cat mhòr bhreacach a tha anns an iaguar[1] (iolra: iaguaran) no deàguar[2][3] (iolra: deàguaran) (Laideann: Panthera onca), a tha a' fuireach sna h-Aimearagan.
'S e an treas cat as motha san t-saoghail as dèidh an tìgear agus an leòmhann.
'S toil le iaguaran uisge. Coltach ris an tigear, 's toil leis snàmh. Mar as trice, bidh an iaguar a' sealg na aonar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Caracas
Is e prìomh-bhaile na Beiniseala a tha ann an Caracas. Tha e suidhichte san àird a tuath den dùthaich anns a’ Ghleann Caracas anns na ruith-bheanntain Cordillera de la Costa. Tha mu 4.7 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile Characas.[1]
Chaidh an Oilthigh Characas a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1721. Mar sin dheth 's e an t-oilthigh as sine a tha anns a' Bheiniseala air fad, agus aon de na h-oilthighean as sine air feadh Aimearaga-Laideannach. Dhealbhaich an t-ailtire Carlos Raúl Villanueva Campus an oilthigh. Anns a' bhliadhna 2000 dhìon an UNESCO an Campus mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Simón Bolívar (1783 - 1830)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- New Orleans (Mississippi)[2]


text:
Cairistìona NicFhearghais
B' e bana-bhàrd a bh' ann an Cairistìona NicFhearghais, Christina Ferguson no Christiana Ferguson sa Bheurla. B' ann eadar 1745 agus 1746 a bha i a' dèanamh bàrdachd. Bha i pòsta aig Uilleam Siseal a chaidh mharbhadh aig Blàr Chùil Lodair. Bha e a' sabaid ann an arm a' Phrionnsa agus b' e suaicheantaiche do cheann-feadhna Siosalach a bh' ann. Rinn i òran 'Cumha do dh'Uilleam Siseal' no 'Mo Rùn Geal Òg', mar a chanas iad ris. Faisg air an t-Sruigh, tha carragh-chuimhne a' comharrachadh an àite far an robh Cairistìona agus Uilleam a' fuireach.


text:
Kal Ian. 6 .f., l. xx. iiii., Anno Domini M.c.xc.iii.
Eochaidh O Baighill do marbadh do h-Uibh Fiachrach.
Mael Patraic O Cobthaigh do éc.
Cathal Mac Gaithne do éc.
{§LATE} Diarmait, mac Conbrogain h-Ui Dhíumasaigh taiseach Chlainne Mailighra & ri h-Ua Fhailghe fri ré fhada, mortuus est.
Cathal Odhur, mac Meg Carrthaigh, occisus est.
Der Fhorgaill, ingen Murchaidh h-Ui Mhail Sheachlaind, mortua est i m-Mainisdir Drochait Atha.
Muircheartach, mac Murchaidh Mic Murchadha, ri h-Ua Ceinnselaigh, mortuus est.§


text:
Contae Chorcaí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chorcaí[1] (tuiseal ainmneach: Corcaigh,[2] Laideann: Comitatus Corcagiensis). Tha e suidhichte air an àirde an iar-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 519,032 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 7,460km²,[3] an siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an treas a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chorcaí le Ciarraí, Luimneach, Port Láirge agus Tiobraid Árann.[4] Bha 854,118 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e An Cnoc Buí (703m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 21 baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Chorcaí: Baróidigh, Barraigh Mhóra, Beanntraí, Béarra, Cairbrigh Thoir (an Roinn Thoir), Cairbrigh Thoir (an Roinn Thiar), Ciarraí Cuirche, Cineál Aodha, Cineál mBéice, Cionn tSáile, Condúnaigh agus Clann Ghiobúin, Cúrsaigh, Dúiche Ealla, Mainistir Fhear Maí, Múscraí Thiar, Múscraí Thoir, Orbhraí agus An Choill Mhór, Uí Bhána agus Barraigh Rua, Uí Mhic Coille agus Corcaigh fhèin. A bharrachd air sin, tha 249 parraistean[7] (air an sgaradh eadar ceithir sgìreachdan-easpaig: Ciarraí, Cluain, Corcaigh agus Ros, Port Láirge agus Lios Mór)[8] agus 5,580 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Pròiseact Thiriodh
'S e pròiseact geàrr-ùine a th'ann am Pròiseact Thiriodh gus teigneòlas a thoirt air aghaidh is fhoillseachadh a leigeas le daoine sgrùdadh is èisdeachd ri clàir a rinneadh ann an Eilean Thiriodh thairis air an dà fhichead bliadhna a dh'fhalbh.
Luchd-taic a' phròiseict
Thug na buidhnean a leanas taic dhan phròiseact:
- Co-Roinn Ghàidhlig Thiriodh is Cholla
- a thug seachad a' chuid as motha dhen airgead airson innealan is siubhail
- Sgoil Eòlais na h-Alba, Oilthigh DhunEideann
- a thug seachad clàir, innealan-fuaim, agus an siostam airson na 'metadata'
- Roinn Choimpiutaireachd Oilthigh DhunEideann
- a thug seachad làrach WWW agus a chuir an gnìomh a h-uile rud teignigeach
- BBC Alba
- a thug seachad clàir, agus innealan air iasad airson a' phròiseict
- Sabhal Mòr Ostaig, Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd 's nan Eilean
- a thug seachad taic-rianachd agus ionmhas airson innealan is siubhail
Bu thoigh leinn taing mhòr a thoirt dhan -a-h-uile duine a chuidich le Pròiseact Thiriodh, gu h-àraid dhan fheadhainn a thug cead dhuinn an stuth aca a chur a-mach mar seo.


text:
Clach theinnteach
'S e seòrsa de chloich a tha ann an clach theinnteach. Còmhla ri clach chruth-atharrachail agus clach ghrùideach 's iad na trì prìomh roinnean-seòrsa de chlachan. Chaidh clach theinnteach a chruthachadh nan robh magma no làbha a' fàs fuar. Tha nas motha na 700 seòrsa eadar-dhealaichte ann, tha sin a' crochadh air far an deach iad a chruthachadh agus air an structar aca.
Tha dà sheòrsa ann a rèir an àite far a bheil sin a' tachairt:
- Gheibhear clach Phlutonach ma bhios am fuarachadh a' dol ann am broinn na talmhainn. Mar is trice bidh magma a' tighinn bho chlachan eile a bha air an leaghadh air sgath 's gun robh an teas a' fàs nas àirde, no air sgàth 's gun robh am brùthadh a' dol sìos. Chìthear gràinnean mèinnireach leis na sùilean fhèin anns na clachan seo. Tha na beanntan mòra air an dèanamh à clach Phlutonach, mar as àbhaist à clach-ghràin.
- Thèid clach bholcànach a chruthachadh air barr an talmhainn ma bhios làbha a' fàs fuar. Thàinig an t-ainm seo bho dhia an teine Ròmanach "Vulcanus".
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
Seo cuid de na clachan:
- Basalt, clach bholcànach
- Clach-ghràin, clach Phlutonach
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Ceist mu phoileasaidh taigh-staile
- 22 An Dàmhair 2013
Thathas ag iarraidh air a' chompanaidh uisge-bheatha Whyte and MacKay mìneachadh carson nach gabh iad ri arbhair bho thuathanaich air taobh sear Rois aig an taigh-staile aca ann an Inbhir Ghòrdain.
Thuirt Aonadh Nàiseanta nan Tuathanach (NFUS) gu bheil a' chompanaidh a' cleachdadh màis à thall-thairis, an àite cruinneachd ionadail airson spiorad grànach a dhèanamh.
Tha BPA na sgìre, Rob Gibson, air sgrìobhadh chun na companaidh ag iarraidh gun coinnich iad ri riochdairean thuathanach na sgìre airson am poileasaidh a mhìneachadh.
Thuirt Mgr Gibson gun do dh'innis a' chompanaidh dha gur ann co-cheangailte ri càilleachd na cruinneachd ionadail a tha an co-dhùnadh.
Ach thuirt e, às dèidh samhraidh cho math 's a bh' ann am bliadhna, cha bu chòir gum bi a' chàilleachd na trioblaid.
"Tha Whyte and MacKay ag ràdh gu bheil foghairean truagha air a bhith ann, 's gu bheil an gràn nas bige, ga dhèanamh nas duilghe dhaibh a phròiseasadh," thuirt e.
"Ach, gu follaiseach, tha tighinn aig taighean-staile grànach eile ann an Alba air a' chruinneachd seo à taobh sear Rois a phròiseasadh.
"Saoilidh mi gu bheil feum againn fhathast air coinneamh le Taigh-staile Inbhir Ghòrdain feuch de na roghainnean a th' ann.
"Tha samhradh math air a bhith ann, agus creididh mi gum feum iad measadh a dhèanamh air bàrr na bliadhna seo, mus can iad an leithid.
"Tha eagal orm gu bheil e nas saoire dhaibhsan màis a cheannach, agus nach eil aca ach leisgeul.
"Tha mi an dòchas gun tèid againn air coinneamh a chumail airson na puingean seo a dheasbad," thuirt e.


text:
Santo André
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas Bhraisil, a th’ann an Santo André[1] (IPA: sɐ̃twɐ̃ˈdɾɛ, ainm slàn: Santo André da Borda do Campo, seann ainm: São Bernardo). The suidhichte ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica),[2] aig 589m os cionn ìre na mara,[3] air iomall Shão Paulo, eadar São Bernardo do Campo agus Mauá, ann an ceann a tuath dam Billings,[4] san roinn (Portagailis: região) Ear-dheas, san stàit (Portagailis: estado) São Paulo, 123km air falbh bho Taubaté, 29km bho Osasco, 350km bho Rio de Janeiro, 339km bho Churitiba agus 889km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha 676,407 duine a’ fuireach ann.[6] Chaidh am baile a stèidheachadh air 8 an Giblean 1553 le João Ramalho.[7] Tha an t-ainm a' ciallachadh Naomh Anndra ann am Portagailis.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Battle Creek (Michigan)
- Chengde
- Plzeň
- Sesto San Giovanni
- Takasaki
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Brasil em cidades
- ↑ UNESCO
- ↑ Mongabay
- ↑ Guiamais
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Instituto Brasileiro de Geografia e Estadística
- ↑ Os Hebraicos da Amazonia
- ↑ IMDB


text:
Margaret Thatcher
'S e tè-phoileataigs a bh' ann am Margaret Thatcher (Grantham, 13 an Dàmhair 1925 - 8 an Giblean 2013).[1] Bha i na Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 1979 agus 1990.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdar uaireannan 'Mairead Thatcher' nuair a thathas a' bruidhinn anns a' Ghàidhlig. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Margaret Thatcher dies aged 87" (8 an Giblean 2013). A' tarraing air 8 an Giblean 2013.
- ↑ Coinneach MacÌomhair agus Mata MacÌomhair air 'Prògram Choinnich', Radio nan Gaidheal 18 Sultain 2013


text:
Oilthigh Ghlaschu
Susbaint
Oilthigh Glaschu
'S e Oilthigh Ghlaschu an oilthigh as motha ann an Glaschu agus an dara tè as motha ann an Alba gu lèir as dèidh Oilthigh Dhùn Èideann. Chaidh Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1451 fo Rìgh Seumas II agus an Easbaig Uilleam Turnbull le cead bho Pàp Nicholas II. Chan eil ach aon oilthigh ann an Alba a tha nas aosda na Oilthigh Ghlaschu. 'S e seo Cill Rimhinn, agus chan eil ach dà eile nas sine ann am Breatainn agus 's iad Oxford agus Cambridge.
Tha sgioba iomain fìor mhath aig an oilthigh cuideachd.
Ollamhan na Ceiltis[deasaich | deasaich an tùs]
- Aonghas MacMhàthain
- Dòmhnall MacAmhlaigh
- Cathair Ó Dochartaigh
- Roibeard Ó Maolalaigh
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid: 1932 - 2010.


text:
SS Great Western
Is e a bha anns an Great Western a chaidh air bochd an 1837, a' chiad long-smuid a chaidh air togail le amas a ruith seirbhis leantainneach thar a' Chuan Siar.
B' e an t-innleadair Isambard Kingdom Brunel a dhealbh i.
Bha an Great Western 212 troigh anns an fhad agus 35 troigh anns an leathad. Bha a meud riomhairichte, a ghiùlain gual gu leòr a dhol thar a' Chuain Siar fo chumhachd-smùid a-mhàin.
Thogadh i aig Bristol. Bha slige fiodh aice agus bha i uidheamaichte le cuibhlicean-uisge iomanaichte le innealan de 440 Cumhachd-Eich. Bha innealan taobh-luamhanachd aice, eagar de inneal-sàil leasaichte a bha freagarrach ri bàtaichean-smuid.
Prionnsabal Bhruneil[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bhitheas long a' siubhal tro uisge, bithidh uisge a suathadh seachad air a slige agus cuiridh an suathadh sin forsa bacaidh orra. Mar sin feumaidh do a cuid innealan, neo a cuid seòil a bhith còmhnaidh ag obair a bhith ga cumail a' dol. Mas e bàta-smùid a tha innte losgaidh i connadh fad 's a tha a h-innealan ag obair.
Bha Brunel air aithneachadh, gu bheil bacadh air long bho suathadh an uisge a rèir farsuinnead den slige a tha ri aghaidh an uisge. An co-mheas le seo, tha an cuideam connaidh a ghiùlanas i a rèir "tomhas-lìonaidh an t-slige". Mar sin, airson slige de cruth sam bith, bithidh bacadh a rèir meud cearnaichte ach bithidh comas a ghiùlan connadh (agus mar sin lùths a dh'iomain a pèin) a rèir meud cubaichte.
Tha e a' leantainn gum bith an astar a bhitheas long-smuid comasach a shiubhal air an connadh a tha i comasach a ghiùlan a rèir "fad na luinge".
Canaidh luchd-innlichidh "Prionnsabal Bhruneil" ris an riaghal seo chun latha an diugh.


text:
Abel Tasman
B’ e Abel Janszoon Tasman (IPA: ˈaːbəl ˈjɑnsoːn ˈtɑsmɑn, Lutjegast, 1603[1] – Batavia, 10 an Dàmhair 1659) taisgealaiche às Na Tìrean Ìsle, a bha ag obair airson Companaidh Aonaichte nan Sear-Innseachan[2] (Duitsis: Vereenigde Oost-Indische Compagnie, neo dìreach an VOC) san 17mh Linn. Tha e ainmeil gus ar làithean airson na bhòidsean a rinn e eadar 1642 agus 1644, le cuideachadh bho Antonie van Diemen. Lorg e Tasmania, Sealainn Nuadh agus Tonga ri linn na bhòidsean sin.[3] Cha do chuir na Tùsanaich fàilte chridheil idir air ach ann an Tonga. Chuireadh òrdan do Thasman talamh mhòr, air an tugadh An Òlainn Nuadh (Duitsis: Nieuw-Holland) ach an canar Astràilia an latha an-diugh, rannsachadh.[4] Bha na h-Òlainndich gu math eòlaichte air oirthir an iar na dùthcha mar-thà, ach bha iad ag iarraidh a bhith a’ faighinn a-mach nan robh Terra Australis na Mhòr-roinn, agus bha feadhainn dhen bheachd gun cumadh an talamh sin an saoghal uile gu lèir ann an co-chothrom. Fiù 's bha iad airson slighe mhara gu ruige An t-Sile a lorg. A bharrachd air sin, bha an VOC an dùil gum fosgladh na bhòidsean am Mòr-roinn ùr sin dhan mhalairt agus gum b’ urrainn dhaibh an talamh a chleachdadh airson prothaid. Thug Tasman ainm do Thasmania. Phòs e dà thuras: ri Claesgie Meyndrix anns a' chiad dol a-mach agus bha nighean aice. Gu dòrainneach, chaochail a bhean agus, ann an 1632 phòs e ri Joanna Tiercx.[5]


text:
Almere
'S e baile mòr, port[2] agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Lelystad, ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an Almere (IPA: ɑɫ.ˈmɪː.rə). Tha e suidhichte aig leth mheatair os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Duitsis: provincie) Flevoland, 22km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 71km bho Rotterdam, 70km bho Den Haag, 91km bho Tilburg agus 32km bho Utrecht.[4]
Chaidh Almere a chruthachadh fad na 70an agus chaidh a' chiad taigh a thogail ann an 1976. Tha 193,303 duine a' fuireach ann.[5] A bharrachd air sin, 's e am baile as motha anns an roinn Flevoland a th' ann an Almere.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Yfke Sturm (1981): Modal
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Almere Poort
- ↑ Altitude Maps
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ DB City


text:
Crìonadh mòr sa Ghàidhlig anns na h-Eileanan
- 15 An t-Samhain 2013
Dà mhìos an dèidh dhan Chunntas-Sluaigh innse nach tàinig lùghdachadh mòr sam bith air àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig gu nàiseanta, tha am fiosrachadh as ùire ag ràdh gu bheil an cànan a' crìonadh gu mòr anns na sgìrean far an robh i, gu traidiseanta, làidir.
Anns na figearan ùra bhon Chunntas-Sluaigh, a chaidh fhoillseachadh Diardaoin, thuit an àireamh a tha a' bruidhinn na Gàidhlig anns a h-uile paraiste anns na h-Eileanan an Iar.
'S e Slèite an aon àite san Eilean Sgitheanach far nach robh lùghdachadh, agus an luchd-labhairt san sgìre suas ceathrar.
Ged a bha ìsleachad 11% ann an Tiriodh, gu 38%, 's e a an t-eilean eile far a bheil cuid mhath fhathast a' bruidhinn na Gàidhlig.
Chunnaic baile Ghlaschu, Siorrachd Lannraig agus Dùn Èideann am measg eile air Tìr Mòr àrdachadh beag ge-tà.
Chan eil aoisean an luchd-labhairt an cois nam figearan ùra seo, ach thàinig fios gu bheil 25,000 duine a' cleachdadh na Gàidhlig san dachaigh.
Coimeas
Ann an coimeas ris na figearan bho Chunntas-sluaigh 2001, agus 1991, tha crìonadh leantainneach follaiseach anns an luchd-labhairt sna h-Eileanan Siar.
Barraigh - 761 duine ga bruidhinn, 62% (1991 - 954 76%; 2001 - 778 68.5%)
Uibhist a Deas (agus Beinn nam Fadhla) - 1,888 duine ga bruidhinn, 60.5 % (1991 - 2,540 65%; 2001 - 2,079 67%)
Uibhist a Tuath - 887 duine ga bruidhinn, 61.5% (1991 - 1,211 76%; 2001 - 1,022 69%)
Na Hearadh - 1,212 duine ga bruidhinn, 60.4% (1991 - 1,861 - 82%; 2001 - 1,447 70%)
Paraistean Leòdhais:
Barabhas (Siabost gu Nis) 2,037 duine ga bruidhinn, 64% (1991 - 3,024 87%; 2001 - 2,281 75%)
Sgìre nan Loch 942 duine ga bruidhinn, 53% (1991 - 1,493 77%; 2001 - 1,097 62.5%)
Sgìre Ùige Leodhais (Uig suas gu Dail Mòr) 873 duine ga bruidhinn, 56% (1991 - 1,267 79%; 2001 - 1,046 70%)
Steòrnabhagh - sin am baile, an Rubha agus sìos gu Tolastadh) 5,492 ga bruidhinn, 43% (1991 - 7,196 57.5%; 2001 - 5,973 51%).
Tha Anna NicSuain, a th' air a bhith an sàs ann an leasachadh na Gàidhlig o chionn iomadh bliadhna, den bheachd gu bheil an t-àm ann airson crathadh mòr a thoirt air mar a thathas a' dèiligeadh ris a' Ghàidhlig aig ìre choimhearsnachd, agus ann am foghlam sna h-Eileanan.
Roghainn
"'S i a' cheist mhòr, a bheil sinn air ruighinn an rud ris an can eòlaichean cànain an "tipping point"? thuirt i.
"Far a bheil cùisean air ruighinn na h-ìre far nach eil ann ach slighe sìos fad na h-ùine.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil na h-eaglaisean air dearbhadh dhuinn gu bheil sinn air an ìre sin a ruighinn.
"Tha iadsan air mothachadh gu bheil iad air an tipping point a ruighinn, agus 's ann ann an glè bheag de dh'eaglaisean a chluinneas tu seirbheisean Gàidhlig an-diugh.
"Cluinnidh tu air an rèidio gu bheil seirbheris Ghàidhlig gu bhith ann, 's tha sin ag innse dhut gu bheil cùisean air ruighinn ìre nach eil falainn.
"Gabhaidh rudeigin a dhèanamh mu dheidhinn, agus 's e an rud as deatamaiche, gun tèid coimhead ri siostam foghlaim ceart a tha a' freagairt air feumalachdan nan coimhearsnachdan anns an robh a' Ghàidhlig agus anns a bheil i gu ìre fhathast.
"Ghabh na h-Eileanan an Iar ri modal a chaidh a dhealbh bho na bailtean mòra. Foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an sgoiltean.
"Cha bu chòir roghainn a bhith aig duine anns na coimhearsnachdan ann an seo. Bu chòir siostam dà-chànanach dhan a h-uile duine a bhith ann.
"Far a bheil an fheadhainn a tha a' tighinn a-steach gun Ghàidhlig a' dèanamh bogadh aig an fhìor thoiseach. Mar a tha iad a' dèanamh ann sna h-aonadan Gàidhlig.
"Ach 's e an rud a tha a' tachairt, gu bheil an fheadhainn a tha a' tighinn bho theaghlaichean Gàidhlig, gu bheil a' chlann aca cho fileanta a' dol dhan sgoil, 's gur ann a thathas a' milleadh an cuid cànain le an cur a-steach ann an suidheachadh mar sin.
"Cha do chuir mise mo chlann tro fhoghlam tro mheadhan na Gàidhlig, air sgàth 's nach robh mi a' smaoineachadh gur e rud ceart.
"Chan eil "critical mass" againn sna coimhearsnachdan seo ann de chloinn.
"Agus nuair a thig a' chlann a-mach às na h-aonadan Gàidhlig, feumaidh iad tòiseachadh a' bruidinn Beurla ris an fheadhainn a tha a' fuireach ri an taobh.
"Bhiodh e tòrr na bu chiallaiche coimhead a-rithist ris na h-Eileanan, ri sgìre Bharabhais, ri sgìre Uibhist is Bharraigh 's dòcha mar phìleatan airson faicinn dè ghabhas dèanamh.
"Anns na 70an, bha siostam mìorbhailleach a' dol againne anns na h-Eileanan nuair a bha am pròiseact dà-chànanach a' dol.
"Cha robh duine a' gearain nach robh roghainn ann. Bha e nàdarrach, 's bha e furasta dha daoine, 's bha e a' dèanamh an fheadhainn aig nach robh an cànan a' faireachdainn included.
"Feumaidh sinn a bhith a' cruthachadh rudan taobh a-muigh nan sgoiltean cuideachd, a tha a' dol a thoirt taic chan ann a-mhàin dhan chloinn, ach dhan cuid phàrantan.
"Feumaidh sinn cuideachd anns na coimhearsnachdan seo a bhith a' cumail nan seann daoine againn. Tha sinn a' cur nan seann daoine againn a-mach às na coimhearsnachdan.
"Tha tòrr de rudan a dh'fheumas ceangal an-àirde ri chèile. Cùisean croitearachd cuideachd, feumaidh sin a bhith air a ceangal an-àirde.
"Tha sinn a' coimhead ri foghlam, 's tha sinn a' gabhail ri foghlam a chaidh a dhealbh airson nam bailtean mòra.
"Tha sinn a' coimhead ri sàbhaladh airgid, 's tha sinn a' cur nan seann daoine air falbh. Chan eil cothroman cosnaidh anns na coimhearsnachdan a tha seo.
"Tha miann am measg an t-sluaigh airson a' Ghàidhlig a chumail. 'S e sin an rud a tha mise a' cluinntinn bho dhaoine, 's tha iad uabhasach toilichte a bhith ann an suidheachaidhean far an urrainn dhaibh a bhith nàdarrach 's a' bruidhinn a' chànain.
"Agus tha sin fìor mu dheidhinn daoine a tha a' tighinn a-steach cuideachd. Tha iad airson an cothrom a bhith aca a bhith a' cluinntinn na Gàidhlig air a bruidhinn," thuirt i.
An t-Eilean Sgitheanach
Thàinig fàs de cheathrar air na bha de luchd-bruidhinn na Gàidhlig ann an Slèite, ach sa chòrr den Eilean Sgitheanach, bha crìonadh ann.
2011 2011 (%) 2001 2001 (%) 1991 1991 (%)
Cille Mhoire 365 46 461 57 519 73
Slèite 344 39 340 44 301 47
Snìseart 410 31 481 44 572 47
Port Rìgh 866 30 996 37 1,090 43
Bràcadal 201 26 264 36 348 49
Duirinis 330 23 446 32 672 50
An Srath 397 22 487 29 608 38
Tha Murchadh Peutan, a bha an sàs fad iomadh bliadhna ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig san Eilean Sgitheanach, den bheachd nach gabh a-niste stad a chur air a' chrìonadh sna sgìrean far an robh a' Ghàidhlig uair làidir.
"Tha breugan ann, 's dearg-bhreugan, 's an uair sin staitistigean," thuirt Mgr Peutan.
"Ma sheallas tu dìreach air na percentages mar sin a-mhàin, chan eil sin a' toirt dhut an deilbh cheart.
"Oir tha àireamh an t-sluaigh ag atharrachadh cuideachd, agus feumaidh tu sin fhactaradh a-steach.
"Ach le bhith ag ràdh sin, chan eil teagamh sam bith an t-àireamh air a dhol sìos.
"Cha eil teagamh sam bith agamsa nach eil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig agus craoladh Gàidhlig a' dèanamh feum mhòir, ach 's e rud a chuir iomgain is dragh ormsa, 's e seo - mur a h-eil Gàidhlig a' dol a bhith air a cleachdadh mar an cànan làitheil anns na coimhearsnachdan, tha eagal orm gum bi strì mhòr ann airson Gàidhlig a chumail.
"Tha mi cinnteach gun dèan sgoiltean Gàidhlig na h-uidhir, ach tha e uabhasach duilich fhaicinn, mar eisimpleir anns an Eilean Sgitheanach tha àireamh an t-sluaigh anns a' chumantas a' dol suas.
"Ach gu mì-fhortannach don Ghàidhlig, chan e luchd-cleachdaidh na Gàidhlig a tha seo, ach coigrich.
"Agus tha a' mhòr-chuid dhiubh sin aig meadhan-aois, tha iad an dèidh an dreuchd a leigeil seachad, 's tha iad a' tighinn a dh'fhuireach ann an sgìrean mar seo.
"Nise, ged a bhiodh iad gu math bàidheil a thaobh na Gàidhlig, chan eil iad a' dol a dh'ionnsachadh 's a' dol a chleachdadh na Gàidhlig.
"Agus tha e uabhasach doirbh fhaicinn mar sin, ciamar a tha a' Ghàidhlig gu bhith na cànan coimhearsnachd," thuirt e.


text:
1184
1. K. A.D. Moclxxxiiii. Ruaidri h- Concubuir, ri Conacht & Eireann fri h-aimsir, do diultadh an t-saeighil & do dul gu [...] eiffin a n-oilirtri, & righi Connacht do gabhail do Concubur Maenmuigi mac an Rua(idhri-sin).
2. Sluaigheadh la Murcadh h- Cearbuill, ri Uirgiall, & la Hugo do Lasaighi, tigearna Gall Eireann, gu rabhadur tri h-oidhi a n-Ard Maca a foslongport ar Triucha Cead Oirigh & ar tuaisceart Fearnmuighi.
1185
1. K. A.D. Moclxxxv. Art h- Mael Seachloinn, ri Midhi, do marbhadh la Diarmaid mac Toirrdealbhaigh h- Briain.
2. Caislean a Cill Air a n-Iartur Midhi la Hugho do Lasaighi.
3. Sasanaig for Loch Eirne la Flaithcheartach h- Mail Doraigh [...] & tuatha an locha 'na timcill d[apos ]fasughadh & d[apos ]argain leo.
1192
1. {folio 17a} K. A.D. Moclxxxxii. Ar mor la Domnall h- m-Briain ar Gallaibh a gath a Durluis h- Fogarta.
2. Caislein imda la Gallaibh a Mumain & creacha minaca a Tuaghmumain.
3. Mathgamain mac Muirighidh h- Muircheartaigh do marbhadh do Ibhb Eathac.
4. Fingin Lici Lachtain mac Mec Carthaigh do dul on eaglais risin tuaith gan comairle manac na cleireac.
5. Concubur mac Madhnais Mic Duinn Shleibhe, rí Uladh, do marbhadh a n-Ard Macha la h-Ardgal h- n-Annluain, ri h- Nialain.
p.74
1193
1. Caislen Bri Uis do denum la Gallaibh gu cead d[apos ]Ua Briain, mas fir do cach, do cumgughadh ar Domnall mac Mec Carthaigh.
2. Cathal Oghar mac Ceallachain mic Mec Carthaig do marbhadh a feall la Domnall Mor mac Diarmada Cilli Baghdun mic Cormaic Muighi Tamhnac mic Muirigidh Mic Carrthaigh.
3. Cu Mighi h- Floinn, ri h- Turtaire & b[apos ]Fear Líí, do marbhadh h- muinntir Sean do Cuirsi a feall a n-Aentreibh.
1194
1. Fingin mac Mec Carthaigh d[apos ]impogh ara dearbrathir fein & a gabhail.
2. Domhnall Mor mac Toirrdealbhaigh mic Diarmada mic Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha d[apos ]faghail báis an bliadhain-sin. Muircheartac a mac do gabhail righi Tuaghmuman.
3. Muircheartac mac Domnaill Moir h- Briain do gabhail do Gallaibh a fill & a dalladh leo.
4. Tadhg mac Mathgamna h- Briain do marbhadh do Gallaibh a fill a Caisil ar einach an leghaid & Padraig.
5. Gilla Ailbi h- Caim & a brathair do marbhadh do Gallaibh a fill tre ceadughadh mic Mec Carrthaigh.
1195
1. K. A.D. Mocxcv. Cathal Crobhdhearg O Concubuir, ri Connacht, do teacht sa Mumain gur bris moran do caislenaibh annsa Mughain ar Gallaibh, & do t-sail cach go sgrisfai Gaill na Muman leis & le Sil m-Briain & le Cloinn Carrthaigh.
2. Cealla Tíre Eoghain d[apos ]argain & d[apos ]fasughadh le Ruaidhri Mac Duinn Sleibhe, ri Uladh. Teampuill Dunaigh Moir & proinnteach Cruimtir Colum & teampull Doire Lorain {folio 17b} & Tarmann Comain d[apos ]argain, & teampull Diseart Da Crich do losgadh.
p.76
1196
1. K. A.D. Mocxc6. Donncadh O Donnagain do marbhadh la Donnchadh Cairbreach h- m-Briain tre ceadughadh Fingin mic Mic Carrthaigh.
2. Concubur Ruadh mac Domhnaill Moir h- Briain do gabhail Donncaidh Cairbrig mic Domhnaill Moir, & do argain Mic Con h- Eidirsgeoil, & Gilla na Flann h- Suilibhain do eg.
3. Creach la Domhnall mac Diarmada Cille Badhuna o caislen Cille Fiachla & ochtar do Gallaibh do marbhadh and, & dis da maithibh a m-braidhinas leis &, do bris caislein a n-Ibh Mac Caille & do marb daine.
4. Sluaigheadh la Gallaibh Muman & Corcaidhi gur cuiridar sgeimilta fa Feardruim & gur marbadur Corc h- Muirceartaigh & Gilla Mucuille O Ceadfadha & mac Buadhaig h-I t-Suilleabain & moran ele. Ar arna Gallaibh ag inntogh go Corcaidh.
5. Sluaigheadh la Cathal Croidhdhearg h- Concubuir & maithi Muman do teacht do brisid Corcaidhi, & nir leig Domnall mac Mic Carrthaigh doibh h-e ar tabhairt an baille ara breith fein do Gallaibh.
6. Ludhmagh d[apos ]argain & do losgadh guna caislen la Niall Mag Mathgamna & la Sean do Cuirsi.
7. Maidm & ár la Cinel Eoghain & la h-Irrtaraibh ar Ruaidhri Mac Duinn t-Sleibi, rí Uladh, a n-aice Arda Macha.
8. Muircheartach h- Lochlainn, ri Cinel Eoghain, do marbhadh a feall la Concubur h- Cathain & la Cinel Eoghain fein tar slanaigheacht Padraig guna naemaibh & na Tri Sgrin & na Canone & Cluig an Idhachta.
1197
1. Kl. A.D. Mocxcuii. Concubur Ruadh h- Briain d[apos ]impogh ar Donnchadh Cairbreach, a brathair fein, & Goill do breith les a Tuagmumain, & a h-argain idir cill & tuaith, & Cu Meadha Mac Con Mara & Concubur h- Cuinn do marbhadh doib & moral ele.
p.78
2. Sluaigheadh la Gallaibh gu Durus, & ní dearnadar olc ann acht cealla do losgadh & inntogh.
3. {folio 18a} Concubur O Cathain, ri Fhear na Craibhe & Cianachta, do tuitim la Padraig guna naemaibh & guna minnaibh a n-dighail a t-slanaigeachta do brisidh.
4. Flathartac O Mail Doraigh, rí Cineoil Conaill & Cineil Eoghain & na tírta gu h-Eas Dara & gu Loch Gile a tuaisgeirt Breithni, do eag ar n-diultadh an t-saeghail dó.
5. Sluaigheadh la Sean do Cuirsi tar Tuaim a Tir n-Eogain do Ard Srata, do Madh Nidh, do Raith Both gu Doire Coluim Cille. Cath idir & Cinel Conaill a Cnoc na Sgam anar cuiridh a n-ár & anar marbhadh Achmarcach O Dochartaigh, a rí. Ro airg Seaan Inis Eoghain uile acht beag & ro innto gu coscarach.
1198
1. K. A.D. Mocxc8. Ruaidhrí mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri, ri Connacht & ag a roibhe righi n-Eirinn re seal, do eag a n-oilirti a Congaidh é fein ar n-duiltagh an t-saegail.
2. Caislen la Gallaibh a n-Ard Padraig.
3. Muirceartac mac Domnaill Moir I Briain do innarbadh do braithir do Concubur Ruadh mac Domnaill Moir a Tuaghmumain, & é fein do gabhail righi da es a Tuaghmumain.
1199
1. K. A.D. Mocxc9. Ricard, ri Saxan, do eag, & Seaan a dearbraitir do gabhail righi Saxan.
2. Ricard a Carr, barun uasal, do eag a Corcaidh.
3. Cogad mor la Gallaibh ar Gaeidilibh ler fasaigheadh o Sinainn gu Feardruim.
4. Caislen la Gallaibh a n-Ess Geibtine.
p.80