text: Prannaigh Gaeclhealach A G U S B E A R L A. L E D N A C H A L U D I K SY.RIA MIXTA TOCIS Ovid. A8&AAIV. ABERRAIN: Clo-Bhuaìlt ann Lc Sheumas Chalmers ? Airfon, W*V, SHARP, ann 'n INN'E&^EJS MDCCLXXX. '7* C=  " \ ì^ VS '.'i \& > $?]i COLLECTION F Gaelic and Englifh Songs B Y liUNCAN LOTHIAN, and other Hands SERIA. MTXTA JOCIS. A B E R D E E tfì Piinted by J. Chalmers : l?&r WilliAm Sharp, Statioacr, Inverness. MDCCLXXX. ( "0 '  / P R E F A C E, rHAT ihe Gaelic was ihe Language vfed by firft Inhabiiants of this Ifiand^ who migrated. froìn the Conthieni, is fdfciently evident. -Àt the Time of the Roman Invafion^ it wqs the Lan- guage fpoken cver a confuierable Part of Britain. Àffcr the Romars^ the Danes and Saxons gained Ground npon the Gaef and obiiged thcra to remove into the Weftern Parts of Scotland. The Scotcbj being the Language fpoken by the ìnhabitants of thc low Country^ foon afier became the Co^rt Làm guage, and expelled the Gaelic. From ihis time ike- Gaeiic began to declnie, But it is not our Deftgfì j in this Preface, io give a Hifiory of the Progrc/s and Decay cfthis Language; however^from a Con~ fiaeration, that it was the Language ufed by  , andwho learn tofpcfk it by Imitation. Some Attempts have of late b m made^ to reduce the Principìes of this Language to. ceriain Rules. It were to be wifhed y ihar 'Siandard wasfet ap by the Literati in the Gaelic^ for ihe Study of it ; for I may venture to affirm^ That there are not Six Perfons in the Righiandf who agree in every particidar in the Orthograp. of ihis Language, Th P R E F A C E. ^fhe following ohfervations may render the Per- ufal of thefe Sheets more eafy to the Reader. • ' ìn theùaelic language there are Eighteen Letters^ a, b, c, d, e, f, g, h, i, ], m, n, o, p> r, s, t, u," Five ofwhich are Vcwels, a, e, i, o, u. . The greateft Dffùulty in reading the Gaelic Lan- guage arifes from the Comhination cf Confonants* Ttye following are the moft common. bh and mh, found Uke v in Englifj ch founds always guttural, like ch in Chaos . clh and gh, found Uke y in Eng/ifh f h, iri which f is mute ph, founds like f ih, in which s is mute th, has the tfilent Thefe are called Secondary Mutes. '■•*■: ' •~rrr r r"i m ■rri i ORAN GAOIL. AN raoir a bhruadair me m' chadal à Rioghain ghaft an f huilt duail, I bhi fihnt ann mo ghlacabh, Mar a b' ait leam 's gach uair ; Beùl meachair 's è fiàbhailt, Fui mìnruiteach gruaidh ; Mar an driùchd do fhìiil chorrachj Fui d' chaol mala gun ghruaim. 2. Cha d' fhuair me 'nraoir Caddalj Air leabaidh 's mi m' aonor ; 5 S mi fmuaint' bean do natair, Thug tacaid bhàis domh 's a chlaoidh m^ Ge h ainmeil Diana, Thug mo ghradhfa barr' gill orr', Ann treùbharitachd pearfa, Ann àildeachd, dreach, agus fgiamhachà 3. 'Sì 'n te tha mi graite, Gur h àild ì na Venùs ; Tha ì ihuas fui' cùl fàineach, Mar dhealradh na Greine, Tha da fhlis mar an Eala, Bas mar channach an t fleibhe ; S' truadh gur mife rinn t' f haicfm 9 Ma 's a beachd leat mo threigeadh* 4. 'Si n' te tha fan Ardail, Thug barr mais' air gach mnai, Ciòchan fcijie' air t uchd folluis, A ; ( à ) JFni' d* bhrag;ad foillcir geal, bàn 5 'S mòr an toifeach air dò'ruinn, Do 'n tì chuir eòlas ort trà^ Bhi na aonar ann leabuidh, *S gun bhi d' ghlacabh fui' d laimh. 5. Acha ghèug nan rafg cannach^ ? S na meall fhuile mòdhar ; 'S truadh nacn 'eil mi 's tu thall ud, Ann 'fa Ghleannan 'fan ceò dheth ; Ann 'fa bhaddan bheag uigneach f # Ch% b' f huathach bhi d' bhòga ; * Nàm do chonn-trà -f bhi druideadh^ B' è mo chuidfe, do dheanfa. ' 6. 'Sann tha m' f hortan-fa 'n cunnart, Mar bhlà dhuillich airgèig^ 'Sè gu meòlanta dìreach, Gle dhìleas gu bharr ; Chaftrep mi gu dìlin, Dh' ain-deoin dìchil mo lamh; Ach a Righ th' ann fa' Chathaìr ! Lub àn Reall $ fo m c dnail. - 7. Acha Rìgh th' ann fna h ardaibhj, JJxb an t far ghi'bht fo nuas ; À dh' f hàg mife fuidh eiflean, An-aoibhin 's gach uair ; Dh' f hàg m' inntin fo luigfe, 9 S nach creid'iad fud uam ; 'S mi maonar am leabuidh, 5 S nach codal domh uair. 8. 'Sì do lamh air ftol pòfaidh, Bheireadh f olas domh luath ; f Tfee TwiKght. i A Star*. i 5 ) 'San Crùn gc do dh èij>ht è 9 Bu coi-èibhin fan uair : w Mùr 'eil do thoil rè,.. dhomh, *'S gu 'n geìl ù gu buan, Cha 'q 'eil agam do t' èiric, Ach aon leindeag fann uaigh. Oran Sugraidh ; ann Beuria^ 9 s ann Gaeìie, À SI was walking, 's mi turfach na 's leor 4/3 *Gu d' fhuaras tigh Caraid, be fagas co n rod, Ann faca mi Maighdin, 'Sì caoineil ro chòir : 'S bidh Rùn mo chrì' agam, Mo chaillin donn òg. 2. As foon's I beheld her, My heart was full fore ; The longer I faw her, I lov'd her the more. *Tha gaol air mo ghìaca', 5 S nach fèud mi g'a coir. 'S bidh rùn mo chrì' agam, Mo Chaillin donn òg. * 3. And when I had bedde^ Ì 'S gun an cadal am chòir • I payed a vifit, Do 'n chaillin ghlan òg, Bu chùrai' a h anail, Blas meal air a pòig. Bidh rùn mo chrì' agam, Mo chaillin donn og. 4. As ftie was a fleeping* C * ) Ps S'he did not controu' 7 ? Nuair f huair mi ì m' ghlacaibh, Bha m' aiteas ro mhòr. I could hear my heart dunting, N uair luidh mi ga còir. 9 S bidh rùn mo chrT agam, Mo chaillin donn og. 5. She faid in a hover, Sir, what are you for ? Cha b' urrain mi freagairt, Bha m' eagal cò mhòr. . I faid, my dear jewel, I pray you compofe. 5 S bidh rùn mo chrì' agam, 3Mo chaillin donn og. 6. She faid in a naffion, Cha 'n fhèud ù bhi 'm chòir, Leave ofF with your jefting, ril take it no more. Cha chreiddin do nihionnan, 'S cha 'n èifdin do ghlòir, 'S cha 'n f haigh ù nochd caidribh, 'n chaillin donn òg. 7. Asyou are a ftranger, You fhould not propofe To have me decoyed, Is m' f hagail fo bhron. Cha ghabhainfe Mafladh, ? dhuine tha beò. m 'S cha :.--n f haigh ù nochd caidnoh, ? 'n è|jailìin donh og. 8* Asl ama linner, v ( ' } I never propos d, To have you decoyed Ts t 'àgail fo bhròn. Ach dheanuiado phùfa', Gun mhearrachd, gun bhòft, 'S bidh rùn mo chri' agam, Mo chaillin ghlan og. 9. If you wili prove conftanf 5 Gun mhearrachd gun ghò; * And ftand to the promife You gave me before. Ma thig ù fann t flighe, 'S qu 'n cohìcrf ù 'n ròd^ »Bi cinnteach a' caidribh 'O 'n chaillin donn og. Malli mo Stor. THainig mi feach allt nam bruach, Mu f heafcar ann fa' mhai ; Bhà na h eoin bheaga' fèinn mu'n cuairt 5 S gach àite gabhail tàmh; Le 'n ceilleirin ga 'n glèufadh dlu, ? S a' fèinn le fonn, 's le ceol ; 'Sì gradh mo chrì* mo chaiHIn òg, 'Sì Malli mo Stor. 2. Rinn mi fuidh' air a bhruaich, 'S mi cumh' air fon mo ghaoil ; Nach feall -ùorm, is gabh dhi^m truas Da 'n d'rinneadh tràil le d' ghaol ; Na 'm brift ù 'n criodh' fo 'ta 'm' chom Th' air lagacha' le bròn ; S 8 ) . . *Sì gràdh mo chrì, mo chaillin òg, ? 'SìMallimoftor. 3. Na heoiri bheag os mo cheann, A' cuirteis air gach craoibh ; Is ghabh mi.f àrmad mòr re'n ftaid, A' Seinn gach ceilleir gaoil, Mac-lamh-luidh chaoi'neas dh'fheuch ì dhomh Ge d, chaill mi noife air, còir: 'Sì gradh mo chrì', mo chaillin òg, 'SìMallimoftòr. 4. Tha gach 1 us is àilde dreach, Chur nadur air an raon ; 'S na h uille iòs air eìnntin feachd, | 'S iad air an fgapa' faoin ; ; Ach 's mòr is cù'raidh 'm brollaich tlà, [ Ga n dug mi 'n gaol ro mhòr, * 'Sì gradh mo chrì', mo chaiìlin òg, 'SìMallimoftòr. 5. Ge bu leamfa huiile treud tha air a' mhori ud, thall 7 S na bheìl a dh, f hèudail air mu'n cuairt Aig innealtra ann fgach ball ; Ris arf. te ga'n dug mi gaol, I Gii 'n deannain roinn le deoin, 3 Sì gràdh mo clirì mo chailìin cg, ? SÌ Malli mo ftor. 6. Th' uirt ù rium gu 'n dug vi gaol, | J S gu 'm biodh tu dhomh mar fhaoil ; Cha mhioffa' neach le d' chomhra' ciuin jj Gu mealladh tu air aon ; 3 S è Gaol na 'ha mi 'g iarruidh bhos, Nam faighin è le deoin ; ■ ( 9 ) 'Sì rùn mo chrì' mo chaillin òg, 'SÌMallimoftòr. Oran, h Mac-Mhic Raonuil na Ceapaicb* THugas ceift do 'n mhnai ghafta, 'S gilleadh leachda, 's a cùl mar an tòr. Cam-lùbach, barr bachlach, Gruaidh dhaite, dèud ihaite mar nos. Sùilin corrach mar Chrioftal, 3 S binnis aoibhin leum briòtal a beoil. Aghaidh fholluis ann còi-ftri, Co dhiu 's àilde an neonàn, na 'n ròs. 2. Tha do mhuinneal mar chanach, Tha t f hiamh mar làn gloine do 'n f hion, Tha t uchd mar an ealla, Tùir ghealla, 's am barrana fias. ' Tha do fhlis mar thuinn mhara, 'Nuair dh' èireadh mòr ghaillin, no fià'n. Ge bu dàn è re labhairt, Air nàii b' e bhi ma' riut mo mhian. 3. Sliofaid ghafta 's maith cumma', Deas chalpa, troìdh 's cuimir am bròig. Thugus Gaol duit o 'n uiridh, Dh' fhàg fui' chrèuchd mi, mar dhuine gua treoir. C'àit na ghinn ì, fhiol Adhamh Na chuma' aon ràigh me beo ; Gun an te tha mi gràite, Orm furtachd, 's mo Ihàbhal o 'n fhòid, 4. Cha n'eil ortfa cron cumadh, Re fhaicfm o d' mhullacb gu d' bhonn* ( io ) Dh f hàs u d* fgàthan don' chruinne, Rinn Natar chum urram thoirt oirn. Chiùin Ainnir mhin, thaitneach, Ghrinn, ghafta, 's binn blafta guth beoil. Tuig-fe dòruinn mo phearfa, *S na trial-fa cur as domh ni's mò. 5. Tha do choltas re Venus, Philoclea cha bu choimeas dom' Rùn. Fàbhradh ghafta fiu' d' lèirfin, Thaobh airis mar fhèur, 's è fui dhruìehd, 'S lion' ar fear a thug fpèis duit, Aig feothas do bheufan, 's do thùr. Thug ù dha-thigh ìe t èibheachd, Gachaon fhaflan bu leir leat fa' chùirt. 6. G'àìt a bhèìl ann duit coi'meas, A ghèug fholluis is gilleadh na ghrian. Dian'na ri faicfin, 'Stu is àilde ann coltas mar thrian. Thaobh cummachd cha d' èid ì, Ann coi-meas ri geùg na n glan chiabh ; , Aìr m' fhacal 's tu h ceùtaich, A chunacàs le m' lèirfirì-fe riamh. 7. C àit 'n do flieall ì riamh 'n fgathan, Boinne fola thug barr ort fui' 'n fpèur ì Ann gillead, 's ann ailteachd, Chìte t ailleas mar dhealradh an grèin. An gaol thugas tra dhuit, Bi è m' àw gus an la' 'n tig an t èug. Ach ma leigeas tu bas domh, '& mairg fear eile bheir gradh dhuit am dheigh. 8. O 's mis tha fui' mhulad, ■'S tric mo fhuiliia a' cnunneacha' dhèur. Cha mhor nach d' 'albh uam mo lèirfin, Chlaoidh mo phearfa le h èugantas * mhòn I *S truagh gun flat do mhnaoi mhin-ghil, A chumma' le brìodal mi beo ; • Bheireadh cail, agus lùth dhomh, * Ge do bhiodh mo fhùilin fui' chleochd, 9. Sann air bruachaibh mo leapadh, Chunacas flat do mhnaoi fheamh* 's ì na fuidl , Lion lan dòrain mo phearfa, *S mi gu lag, agus gaol air mo chlaoidh ; Xe Saighdibh gèur, fgaiteach, Gà *n iior chur tarfuin mo chrì. Cha bheag chuis mhafluidh, t Ma nitear mo chafgairt le mnai, .' 10. Ach ma rinn ù mo dhibeairtj A rioghain leis an d' rinneadh mo Iot* i An deigh dhomh bhi ftriochda, 'S mi finnte fios le mòr-ghoimh* Bheirin miannan do n' Phiobal, Ge d' gheibhin còir fgribht an domhan tur j | Chionn gu 'n glaife tu fith $ium, Gu 'n deannain d' e Jobairt gu d' thoih 11. Ma 's beag leatfa do pheaca, Na rinn ù do m' lot-fa o* thùs ? 'S urra leat-fa ma 'sail leat, Mo chrèubhag a charubh fan ùir } 'S olc ambèus do mhnaoi ghafta,' Da 'n èigin doì da-thigh a nunn ; Am fear is mò thug a ghradh dh' i, Gu 'n doraig i 'm bas da ga chiònn^ B ? Pian, no &s&k ( H ) Oran alr Maighdin arraid. THa mo chionfa guii feachnadh, Do 'n rioghain ghafta gun gho ; Do chùl dualach cas, Na dhualaibh cleachdach mar òr. Deùd mar chailc, 's am beul G'n taicneach thig ceòl, Is o'n ghèil dhuit m' aigne, ? S truagh o'n chlèir gun ù agam le deoin* 2. Thamo chionmar aiìceudna, Air an oigh bhèufaich, bheachdar, ghrinn, 3 S binneadh briòdal a' bèul, Na garraich na 'n tèud th > ar beiru Rùn mò chlèibh ù, Di' do rèite dh* ag mi tinn. Tha tall am chrè, Nach leighis Leigh, ach ì. 3. Chiùin bhean chèilidh, Bhèufach, bhas-gheal, ghraidh. Àmbar gèig, thug Trèin na mais thair chach. Chaomh fhlat ghafta, Mhealain thaitnichfo bhla„ *S fnairg mac duine rinn t f haicfin, *S nach d' fèud a bhi d' chaidribh a ghna, 4. Gruaidh na nair, thug Mais thair chach 'fgach tìm, Aodan fhailteach, Fiamha gaire ruinn. Da fhùil ghorm chorrach^ ( 13 ) Fui' d' chaomh-rofg maladh nach tìom, 'S thig an t èug ann mo dhail-fe, Gun an te fma charabh ruinn, A L L A H U S E, HEN fpring-time returns, And cioaths the green plains ; Then Alloa fhines More chearful and gay. The lark tunes its throat, And each neighbouring 1 wain, Sings merrily round nie Wherever I ftand. But Sandy no more Returns to my view ; No fpring time can chear rfe a No mufic can charm ; He's gone, and I fear me 3 For ever adieu ; Adieu to all pleafures This bofom can warm, 2. O Ailoa houfe, How much art thou changed ? How dull, and how filent, To me are each grove ? Alone I here wander, Where once we both rang'd, Alas ! for to pìeafe me, My Sandy had ftrove. O Sandy I heard B % .±. ( u ) The tales you have told ; Too fond I have liften'd, Tò the fongs you have fung, Am I gròwnlefs fair ì Or are you grown too cold ? Or did your folly believe, Their falfe fiatt'ring tongue ? T I G H A L L A. /■ '5^ ~ Uair phiIJis an t earrach, ì : . 'S d'reach uainn air gàch gleann 2 k Ni AHpa foiilfe, Ì.Le- deagh-ghean fen am. ; jBidh 'n uifeag gu ciatach, • 5 S gacli ian a bhios ann, l Seinn croidheil mu *n cuairt domh, h Ge bi ait' ann fan tamh. t Ach Sanndi cha t 'ill e', pS cha n fhaic mi ach.gann ; | -Cha toìr ceò] dhomh toiì-intinn, Ka ? n t earrach ach fann : Tha è nis air cùr cul rium, rS mòr rn' 'eagal 's gach am ; Slaint leis gach aon folas, /V Bha fa' bhrollach fo n tamfa, 2. O Thigh Àlloa', 's mòr À mhugh ù, 's cha ghann. Cia famhach, cia tofdach, Gach ait a' ta ann ? Tha mi m' aonar an drafda, ^ar ma ghna lein bhi caint \ C 15 ) 13 an cuireadh tu failt orm, C Shanndi, 's gach am. i .Chuala' mife 'O Shanndi, Do fgeulachdan grinn : 7 S tric, minic a dh' eifd mi, Ri t oranaibh binn. Am bheil mo mhais air fas fuarach ? No d' f huaraich u fann ? No faoin ? aig toirt cluais, Do luchd gabhain, is^caint. R A N G A I L. An Luinneag O dhuìl re h uir, ''Smo/huil re barraibh na m beann; fylo ghnothach gu h ur, Gu 'mfaic mi u null do rC ghleann^ \Far amjaimeid muirn^ h cuirt ?nar charaid gun fgraing; 'S gur h e fmuaintich mi m ru'n^ Gur cuis do mhealladh a btf ann. i. Mar Each ga m' thiìgeadh air ailein. 'jS mi ruighin a bhlair gun rao lot ; Bean a' diultadh a graidh dhomh 5 . Is Bata ga m' f hagail re port. Beir iorruidh do m' leannan, Sa' ghleannan ann òike an decch, [s innis tT a cairdibh, Nach faic iadgu brath mi fii' fprog* Mo dhuil, &c. 2. Ge b' è.co bheireadh gaol, Sun ghaol ga chommaineaclh cho, ( . i6 ) Ga cìioimpeireadh fein ; 'S gu'm bu chuidhe dha faotain re phos ; Ma 's-fio'r mo fgeul, ? S giir h'aithne dhomh fein a choir ; Cha duine bheir uaith. Ach truaghan dona' gun treoir. Mo dhmiL &c. 3. ? S iomadh fear a rinn pofa', Re mnaoi aimidich oig, gun bhi glic ; Nam bitheadh i boidheach, Dh' f hoghnadh fin air fon ftorais, is nich, 5 .Nuah a ni fibh an ceangal, As an gabh fibh an t aireachas tric, Muidhidh cac. u mar bhleid-fhear, *S duine truagh u, cha chreiddeadh tu mis. "Mo'dbuil, &c. 4. 'S iuinadh fear a fhuair tochradh, Leis am b' f hearr dol le inufgaid do'n 'Raing jj Na bhi 'g eifteachd re drandail, 'Nuair thiontadh 'n f hòid theinne^ìà laimh : 'Nuaif a dh'eireadh a charraid, Bhiodh na h eilin a' lafadh mun fpar. *S mor gu 'm'b' fhearr dol do ShaiTan, Gunmo dhtril ri teachd dha-thigh gu bràth. Mo dbuil, &c. 5. Tha namnaiean ro fhaiineach, 'S mife dh' fhaotadh a radha a' nochd ; An te 's mo thug mi ghradh dh' i, Gu bheil i aìr m' fhagail gun toirt, Ma f huair u fear aite, A chummas tu fafda, le ftoc ; Tha mife mar bha rni, : ( '7 .) 'S-mi'g amharc gach la, air gach port. Mo dhuil, &c. 6. ?N uair bha mife òg, 'S mi gun earras, gun ftoras, gun fpreMri, :9 S mi deanamh mo thionfgnadh, Gun mp thiomna bhi fgribhte o 'n chleir* Air fonn, no air fearran, Bu neo chinnteach mo bharahtas fein. Ach ma fheachuin u 'n raM, Biodh gach aon neach air gleidheadh dha feiii. An Caìllin donn daite. Icrram, air fonn. I entreat you, come -'kifs me, &c. AChaillin donn daite, Leam b' ait bhi ga d' phogadh 5 Na fiodhal air uairibh, Ge d' ghluaifte le ceol i ; Gu bheiHne co chinnteach^ Mar deantar leinn pofadh, 'Gu n cuirrear fan uaigh mi, Mu'n buainnear an t eorna. I intreat you, come kifsme^ *S ni ceil mi air cach e ; Gur binne leam t iomradh^ Na Inflrumaint clarfaich ; Gu bheil mifui' mhulad, Tha truimmeadh air m' airneadh^ 9 S thafac air mo chroidhe^ / nach bìodh tu la'ì rium. / 2. Gruaidh dhearg mar m corcan, L . \ r ; ( l8 ) i 'iamh cailc' ar do bhragad ; Tha do fhlios mar an canach, Na^ .115 a-r- aitteal a phaipeir ; Suil' ghorm is glan,|ionadh, 'Si mar libhe an airgid ; S S inis' a dh ainnich am bliadhna ? Gur h i Chiatai a b ainm dhuit. I entreat you 9 &c. /3. Corp feamh, is e fallain, 5 S tu 's banaileadh nadar, Le d' chalpana' geala, Mar 'Ealla na traighe ;  3 ) theid finn, &c* 2. Nan teirgeadh air a chogadh fo, *S gu 'n coineadh rìgh Deorfa, Chidheadh fìbh na fkhidin, A' dai le mifnich mhoir ann. theidfnn. &c. 3. Tha 'n t eillean fad a chean agnn, 'S New York, am baille mòr fm, 'S chuaidh 'n teicheadh air na Reubaltaichj ^S na cèudan air an leònadh. theìd finn^ &c. 4. Chuir Mòr-fhear Howe 'n re trèit orra, 5 S Burgoyne a' te'achd na còdhail, 'S ma tharlas iad le cherl orra, Cha 'n urrain cèud bhi beo dhiuV theid finn^ &c. 5. Chi fibh ann an ath-ghaoraid, Gu 'n raibh bhur barail gòrach, Gù 'n coisneadh fibh air Breatan Ge bu mhòr bhur neart, 's ùr ftòras. theid fnn y &c. 6. Cha chuala mi bhi feannachas Ann an eachdaireachd na 'n Stòrai, Gu 'n tug an namhad riamh orra," Gu 'n d' ftriòchd iad re uchd Coihhraig. tbeidfnn, &c. 7. Nach fad 'o 'n tha na Gaedheil, Aig, àitèach na Roin-Eorpa , 3 Nuair choifin iad: le 'n Clakihearnli, Bha Nualdheachdan gu leor ann. theid finn, ò J c. 8. 'S iomma Co'Ian farrumach, Bha fearraichte ann fan lo' fin ; Bha aca fud re chìofnachadh, Mu 'nf f huairiad riarnh bonn coir onn, theidfnn, &c. 9. 'Sè Gathelus dana Chuaidh 'n Spaint a ghabhail cornhnuidh, Is thog è brùthach àiri' ann Mar bhaille tarnh ga iheorta. iheid fiun, &c. 10. As fm chuaidh mhac do drr' Erinn, 'S na cèudan dh' f hearabh mòra, Is dhearbh iad a bhi trèubhach ann, Mu 'n gheil iad dhoibh gach feorfa. theidfnn^ &c. 1 1 . A ris chuàidh è dh' Alabain, Is thug è Aramailt rnhòr leis, 'S bha iommad la cruaidrr aca, Mu 'n d' f huadaich è o 'n còir iad. theidfnn, &c. 12. Ach tha Goill aig eibheach, Gu 'n fèum fmn dol air fògradh ; 'S gur h iad na Caoirich cheann-riathach, A thiondas as air coir fmn. .theidfnn, &c. 13. Mar tig an reachd as ùr oirn, Tha mife an dùil 'fan dochas, Nach cluinnier focal Gaelic, Sa' bhailìe 's airde a' m' eolas. theidfnn, &c. 14. Chuaidh màl a chur tri-filte, 'S cha n' iflich iad le 'n deoin è' ; 'S am fcar is faidde faoghal, ( 2 5 ) 8idh fearran faor gu leor dha. theidftnn, &c. 15. Tha daoinebochd aig èigheach S an dochair fein ga 'n leòna', Oeart mar bha na h Eabharaich, Sann Eipheid mu ? n do fheal iad, theidfinn, &c. 16. Tha huile neach chuaidh null, A' toirt cunntas maith na 's ieor air, O 'n gheabh iad fearran faor ann, Gha 'n fhan ach daoine Gòrach. Oran air Fear Cille-mhoirre* Halbh mi 'n de gu fundach fundach, Ghabhail cunntais Cille-mhoireadh ; Oha raibh cuìmhn' agam air bàs An f hir gun fga a Chite foillear ; N tra rannuig mi do làrach, 'S an t'ait an Deannamaid Coinnibh, Cha deachaidh mi' Steach a'd, Sheomar, Cha leig m' f heoil dhamh do-1 na Shealladh, 2. Chuala mi gur bròn bu Sheòl Doibh, Ghabh mi dòchas rinn mi Pilleadh ; Thug mi fgrib do thigh an òfda, Ghabhail Oran do na gillibh ; Ged, nach 'eii mi pailt do ftòras, 'Scriodhal dh' o'luin cupal Ghinne; Na 'mfaicfm beo thu f hir gun fòradh, Seach an Bron à bh'air do Chinneadh ; 3. Fearmo'r Rioghail, 's è don fhior Fhuil, 'S mòr d'ar di è nàm na togbhail ; Ara feachd'doDhucha' dhaithnaite airthùrtu ,. i 26 > . Bhuinncadh Cliu aig meod dp Shloinneadh ; Smaith thig Cota, s' Dag air Oradh ; Breacan Boidheach an Cuaich Coinneal ; Cha do chuir è ùidh am Bòtaibh, Fear garbh Coirihrad, is è gun Choirre. 4. 'S mòr 'n iontruin fmn òo d' Dùthaich, Am fear Cliutach a dhàs maifeach ; Dhearbh thu chuis ud, cha bu Chùbair Bheireadh Chis dhiot ie àm Glacuibh j Bhà thufiobhalta mar mhaighdinn, 'S 'Bha thu d' Shaighdear re uchd Gaifge ; 'S cha bn Chearbach fo d' Chuid aermthu 5 3 N am bhè fcanchas ri luchd Chafag. 5. Achmo Thruaidh ì do mh-athair, Guidh 'm Bàs a thighin ga fireadh ; Chail ì a' Sugradh, 's a ceòl gaire, Gu la bhràch cha dean ù pilleadh^ Beart a chràidh ì laogh h' araich, Bhi ga charamh fo na Qillea-bh, Ann Chis'te dhionach fo bhrat Sìoda ; Bèùl na firinn 's è gun ghiorag. 6. 'Nis on thanig feachd ria truaigh, 'S bochd a Bhuaidh a bh' air do Chinneadh ; 'S tric an fgriob fo le Bèul Uaigha ; Dhalbh ar 'n uaiiìe, 's tha iad Diom-buan ; Ceannard Tuagh, isDhaoine Iruagh, Co maith 's tha an taobh tuadth do linneadh ; Ap ti.thuguain u; cha chuis chruaidh air, Oighre Buan a chuir a' t innad. 7. Mar biodh è Cairdeal Tochdmor Bàith-eal,. Heirreadh Gàeh gun raibh fud coirreach, 'N deigh nan Uaiflean as an do Bhuaint ù,. " ( 27 } 'San bu du-al duit a bhiodh Soillear ; 'S mo is luath liorn, dholìuich Uaigh; An tì bha fuairc re daoine eile ; , Do Chèile beò, na Ban-treabhach òig Sì cuir Seòl air do Chuid Cloinne. ... • 8. B' fhiach dh'ìfein fmn, b'ùr a Ceiìij Ceanna ceil ann 'fan rabh 'n GÌiocas, Guala threin re àm an f hèim ù, 'S Cruaidh an teùg thug uain an' nòis thìt Dhalbh am Bàta leat air fàile, 'S gu la Bhràth cha dean thù Pilleadh 5 Dhul air tìr an leitear huìnai, Ann raibh do Dhùchas, 's b'urr-na Fleafgatch$ 9. Na fìr mhòar nach raibh fgàthach, Cuid dh'en àbhaift 'n àm an f heafgair ; Giilean laimh-riu adhbhair Ghaire, Treis air taileafg ga chuir feachad, Fion ga leigeadh ann am Piofabh, Aig Buidhean na Pìop, 's na Bratach, An fhiull uafal, Rioghal, Uabhrach ; Gam bu dual a bhi fan Appainn. 10. An faoghal Brèugach cha n'eil fèum aù&j 'S maìrg nach ièugha è le gliocas ; Mur bi ileidhaguìn le Cèil ann, Leigear lèug f ann 5 s natoirmios air, Na-cuir Doibh § ann ni na fèudail, >S do Ghoguis fein na biodh. ga d' ithche *S Biodh t inntin rè, ò Cheùm gu Cèum, S gu 'n dean ulèum mar trèug-ù nios §. f Not tò truft. () Forget, D Ho J 28 ) Irram, air Saor nan Locar* An Luirmeag. Ho ro gun tug me Gaol duit I Ho y ro^ gur mor mo Thaobh ruit Ho ro gun tug mi GaoI y Is cha bheag e\ dojhaor nan Loear. * MOch fa' Mhaduin 'n uair Dhuifg mi, Thanig lionn-Dubh air mo Shuillinn, Nuair nach d' fhuair mi air mo Chùl-thaobb * v Thug-as duil do fhaor nan Locair. Ho 9 ro 9 &c. 2. Liom a b' aite bhi air do Chùl-thaòbh, 'Nuair reachadh tua leabadh Dhuinte, Is mi gu codal fad na Uinne, 9 S luidheadh dlù re faor nan Locair. Ho rù 9 &c. 3. G'edbhiodh tu gun earras, gun fhèideaj - Ach gilb agus Locair Eatrom, Dhalbhin leat gu Cùl na grèinne* Chionn bhiodh rè ri faor nan Locar. Ho ro, &c. 4. Chum-mo Chairdin finn ocheile, Gu mo thoirt do f hear aig an raibh fèud ail, 'S cha 'n f heil Beo ga'n dean mi geìle, O na thrèig mi faor nan Locar. Ho ro y &c. 5. Tha mo Chairdin riom faoi Ghruaimain Chionn mo ghaol a bhi cho Buan duit ; Gus an Cuirrear an fann Uaigh mi Biodh mo ìuaidh air faor nan Locar, Ho ro y &c. 6. Ach ma fè 's gun cuir thu Cùl rium^ ( *9 \ 5 gun dean u Bean eile Phùfadh, ì Cùirir ìofal annfa' 'n ùir ini, ;Ann Cifte Dhlù ni faor nan Locar/ Ho ro^ &c. •' Oran a rinneadh do Sgip Bàta, air 'n-do. f nihaoitìheadh Priafan, chi.onn cluas a thoir* ■ de' chat. An Luinneag. .* Dlfalbh an Ceannuich air an 'tfoitJjeach, DJj'albh an Ceannuich air an t foiiheach^ JìDtialbh an Ceannuich as an tir, Js bi mìfhein a folbh na dheighidh. : ? ^J'.'An a thànig fgèul-an f huathais, 1^3 'Nuair chaidh 'n cat a chuir gu Sffiii- aireann, S}an don laimh thug a chluas deth, Chuir e bhean 's an uair gu gleothar. DJj'-alh-h an Ceannuich air an 't foitheacJj, &e f t 2. 'N fin nuair thùirt 'n catan Gruamach, 4)haoine 's olca thug fibh chluas dhiom, 'Siomadh luch a rinn mi ruagadh, Sios, is iuas, rna cheann an aodhairt, Dtialbh an Ceannuich air an 'tfoitJjeach, &c* 3. Thu'irt a bhean is ì ga fhlìon^dh, \S duilich lùim do chluas bhi dhìtfi ort, Cha n'eil mult atha fa'n tìr fo, Ghabhain f hein a nochd a taghaidh. Dtialbh an Ceannuich air an 't'feitheach^ &c 4. Bu tu Buachaile mo Chài£he, A'n uair a rachamaid do'n aìridh, % * A SbcalÌDg. . . . ( 3* )   hnuil, S S olc an'comh nadh fin g'an togail, ' Bheir mi f hein duibh mart is bunndadb, 5 S biodhibh iundach air an fhoddar. I . Bìdhìàbh Sundach, &Ci 5. Th'uirt Aonghis Mac Eoin gu Cìannial/ Bheir mi f hein dhuit Nionag flioifneach, Ceithir mairt cho maith s'a 's duthuigh, Is deannuibh pufadh air an' f hoddar, Bidhuibh Sundach, &c. 6. Labhair Ceannuiche na màileit, Bheir mo mhathair nì gun obadh, % n'uair thig mife as na bhuitheadh, Bheir megùn dì chionn a thègail, Bidhidbh Sundach, &c. ■ 7. Labhàir Domhnal an ard^bheirgin, Dheannuin feirbhios dhuibh n'uair thograin, Bheir mi gobhar dhuibh is minfeach, 3 S deannuibh fìnneadh air an f hoddar, Bidhuibh Suridach\ &c. 8. Làbhair Donacha brathair a' Mathar, 'S ni rò nar dhuin bhi re doichill, Bheir nìi maf t, is fichid pund dhuibh, 'S bidhuibh Sundach air an Fhoddar. Bidhuibh Sundach^ &c. 9. Labhair Domhnall Glas'ann Innfe, Air mo ni cho d'teid aon Obadh, Bheir mi Gearrann ani Nuir dhuibn ( .35 ) 'Scteannuibh Pufadh air an f hoddar, Bidhuibh Simdach, &c. io. 'Nuair à theid fibh laighe am plangaid^ Biodh gach àon neach an re fodan, 'S biodh gach neach a'g oll air Siàinte, 'S bidhuibh Greannar air an Fhoddar. Bidhzribh Sundach^ &c. £ 1 1. 'S iomadh Fleafgach an fa'n duthaich* 'Phàs gufoimhe fùgrach foifheach, ^Ka m' bith nionag air à Chiìl-thaobh. . Luighe dlù ris air àn Foddar, Bidhuihh Sundach^ &c* . Oran air Bodach lioghdair^ a phos feann ie^'bhfy . k Jiubbal nan crioch' re da fhichiod BHodhna* Cualadh fibhfe n'fgèuì daicheil 5 Tham' an dràfd oirn as Ur j } Ma Dhèibhinn na Carraid, Chuaidh 'n bannubh Laidir le CIiu ì 'S fear ghreafadh na 'm fpàll thu, * ? S cha raibh Failn ort fà« Chuis : BFhuar thu Ceile gu't àileas. mAn deighe do Gradh chuir 's an Ulr- 2 'S iomadh neach th' aìr a' Mheaìladh^ Leis a Char thug thu 'n drait, j *S gach aon a bhi 'm Barrail, Gu'n ceach thu bailieach 'o fta. Ach ma dh'oighieicheas feonaid. 'S è fud Comhdaeh is fearr, Bidhidh ìad duillich gu dearbh lium, Nach 'd tug iad tairgie dhuit trà. g>, 'Smaith a thagh thu do Cheili, £ Bean • 1 ¥ ) Bean Bhèufach ghUv ùr, Gun Chron folluich fii, n ghr.cin, Nach deannadh bèud air do Chùfl, Th'.uille te a thug fpèis duit, Grad thrèigadh iad thu, Faguidh fmn iad fui Eiflein Agus deùr air an fuil. fk. Cha dean mi dad mol' ort, Thaobh foddal, nafgleo, Tha u 'd' bhreabadaìr laklir, A ghrealas fpall air a chltS, Cha'n 'eil Cron ort thaobh Coltais, r Achad Roiceannach còir, • Pairt a dh'ailiibh na Brice, Gle thriceort mu'n T'ihroin. 5. 'S mairg a ghabhadhdrochBharrail^ Ge d' raibh iad tamull gun Phos, Mar dean iad beart Chearbach Nach faigh iad tairgfe ni 'fleor, An te bha deich is tri fichid- Gun ghin theachd na Còir,^ Fhuair fear air a leabui^ Co deas re ftinaoi òig. 6. Tha fean-f hocal ag ìnfeadhy 'S,tha finn cin 't as gu lcir, Gur fear pifeach an-moch, Na bhidh gun earbafa fo'n Ghrèim An tè thug builleach a dùill diubh, 'Si ag Cùradh gu gèur, Tha ì n'oifhe gu fùgach, 'Sì air mugha a Glèus. . 7. 'S beag an'tionnadh daoìne òg 9 ► ( 37 ) A bhi pofadh a 's tìr, 'S^iad am barrail 's an do  An Lunneag. Thug mfc-'n oidhche raoir fan Airudh^ Thugmi ';2 oidhche raoirfon Airidh^ Thug mi '72 oidhche raoir ga Cainnail, Ma ri ?iionagibh nahairibh. Uair a rannig fmn ma Oidhche, 'S an a dhaoineaehd fin gu nàrach, E 2 Feuci I 38 ) Fcuch a n' Gleadh fibh air ar Caoinea's. jLeud ar taobh dhuin, gus a'maìreach: Thug ??2Ìj &c 2. 'S iongandach liùm gillin ògà, Ciod a Sheòladh iad don airidh ; *S an bu Choìtuicheadh gar feòrfa, Bhi fanRòd* an cois na tràighe? %hug mi, &c. , 3. S an tha finne air ar turras, Ge d' dhurich fin fan airidh £ Cha 'n eil gin an d'or luchd Eolais Gus a'feoraicheadh Sinn Màri. Thug mi* &c. » 4. 'N iìn thuirt 'riighin Donach mhic-dìiughai! Chuir mi.cùl re luchd na traighc, ? S mòr gu' b'anfadh Sàndi Stuart ; Tha mo d'hùil ann 'o f heil Padric, Thug me,   Iron. . ( 4\ ) 3. Sgòrach Hum a Dhòmhnuill^ Do fheòl ann an gleus, 'Nuair bha do Bheart ga feoladh, ; , Juair fheaìlas ì na eùdain, 'Nach biodh 'ir gaol air Padric. 'S gur cruinn donn^ &c. 7. Tha thu Theaghlàch Thighearn -Ruthain, Dha ma dual bhi annfà Ghuifaich, 'S gad nach marthun air do Chù| è Seafuidh 'n Duic le Padric. . y S gur criìimi donn, &c, "■' E 2 8. S guìrridh mife dheannamh Orain, pha do Chan mi focal Boftail, 'S on' is gille Criodhal Còir tlm, *S maith lium beo thu Padric. 'S gur cruìnn donn y &c. Oran Dhomh'uil Drqvair* LAbhair Domh'ul Drovair, Tha Geoidh agam aig a bhajile s Is receidh mi mo chòir dhuibh, Gu Deònach ma'n teid me thairis j Ma gheibh mi airgid làimhe, Cha h'àil lium a thogal bailleach, 'S gad theid fear r s an Stòp dhiubh, Cha dochaid nach bidh rud aguinn. 2. Thùirt Eòin Goù ; Dhomhnuill^ Leig dhamfa do lamh aGhlacadh, 'S companach Criodhal Coir thu, M'an Stop 'n uair bhios rud agad, Bheirin boid is briathar, Ma'n iofg thainig às an taruing, Gu fuigh thufa coir dh'e, 3 S cha bhofd dhuinn ge'd ol fin geallag. 3. Labhair Domhnul Drover, Sud feorfa bhios mife Ceannach, Cùrfain mhora Stapuil, - ^ Na Hàigich, 's na Cappuill fhearruigh \ Na gabhair, is na Caoirich ; 'S crobh laòigh 'n uair thìge an t'earrach, 5 S beg à buinig Dro dhuibh, Ge'd oluinn mo Chuid Da Dhrama, 4. Ei iomad Braddan tarra-gheaL> . ( 47 ) . -Sa mharbhadh air eas a Bharram, Ma bhios Cunradh mòr dhiubh, Cha for mife cuid dhiubh Cheannach ; Theid me Dhalna-Ceardach, A Shealtuinn air bean an 'taighe, Qheibh mi Buidhinn bhoidheach, *S gur neonach mar fuigh finn. Drama, 5. Th'uirt Eoin Gou ; Dhomhnuillj 'San Dhamfa dhericham Braimmeas* Chuiadh mi thair Drium Uachdair, Air chuairf à cheannah an Drama, Chuaidh Buideal thair a Bhruaich orttì, 3 cha Bhuannachd a Chall a dhaindeon ; Dhoirt è air gach taobh Dhamh, Ach taoman a dh'an fa Bhallan. 6. Their càch gu m'bheil linn gòraclì ? , 'S gu'n ol fmn gach nì bhios aguin, 'Na Bodachain bhronach, Tha n' Comhnuidh fuireach aig baile ; Nach Olàdh fa Bhliadhna, Trion, na Cea'ramh a Ghallain, S bheir fmne fo'n f hòd linn, Co mòr ris an'f hear is pailte, 7. Th'uirt Eoin Gou ; Dhomhnuiì, Cha bhòsd th'an 's na bheil thu Caintin, 'S romadh oidhcrT a dh'òl mi, 'O nòin gus an tigeadh a mhaidin Theug f gu'deannain Bargan, 'S gu b f hearr domh è na, na Chakhin 'S fearr an diu mar òr mr, Na cheud la dh'òl mi Drama. 8; Is mife Domhnuill Drovar, A $ 'm Bohefpuig, ( 4 8 ) Ancn beagan òl ; , Bhà mi riamh ga chleachda ; Cha n'eil peidhinn re Phaidhe Ann fiorrachd Pheairt Dè 9 *S f had 'farbhios mi beò, Fannuidh mi fa bheachd ud. O R A N a' GHOTHAIR An Luinneag. - { Tha mi trom an deigh mo thurrais y Tha ?ni trom^ is. meairtir, Wptik mi trom an deigh mo thurrais^ ' 7 S cha ni mhitir d dfrag mi fgi. EIR mo s'rrorruidh fuas don Chearduich 1 Don C hear-Cheard 's fearr tha 's ti'r, Dheàpiia oh#ir nan daoine uaifle, '■' ? S cha teid (5bair tuagh air d'i Tha mi trom^ &c. ' 3 Smai-th do lamh air aicfuin Gunna, ; . Glaflan b.uàdh Choftadh prìs Dagàchan beag na ? m baìl airgiod S teìl leum fein mar Armachd ì. Tha mi trom^ &c. 3- Tha thu teomadh air Deannamh bhiodag, Seo ' ha nios air dol à prìs ; Ì$ i.a 'n tigeadh fèum air na Gaidheil,. Rachaah iad an àird a fgrìb, Tha mi trom, &c. : \ . 4 - bing, llk-anè lifts her l.eglen, and hiesher awa'. , 3. At ey'n in the,glomin, nae fwankies are - . roamirig^, ^Mang ftacks wi' th'e-lafles at bogle to piay ; ||ut ilka ane fits dreary, lamenting her deary* "Mie Flowers òf the Foreft are a' wèd awày. 4 In her'ft at the fhearing, nae younkers are jeering, The bandfters are rankled, lyert and gray ; At fair nor at preaching, nae wooing, nàe fleeching;:. The Flowers of the Foreft are a' wed away. 5. O dooi for the order, that fent our lads totheborder! The Engliih for ance by guile gat the day, • The Flowers of the Foreft that aye fliòne the ieremoft, The pnme of olir landiies cauld in the clay. 6. W'e'UVhear nafc.mair liiting, at our ewes iriiikingj ra he women and oairns are dovfie and wae, Signing and moaning, on iìka green loaning 3 ' "Since oùr bra' forelters are a' wed away. PLU.RAN na FRITHE. , Gi Heibhte fùgradh is màran^ aig nionagari r dàicheal, Roimhe bhriiìe na faìre a bleoghan aig a Chro, l Niofatih bidh iad Craiteach, ma'ri cuairt air gach ailin, 1 Na Forfairin is ailde, giixi chaill iad an Doigh. 2. 'Sa mhadain aig na Crothaibh, bha n fhaid mi gillean oga ^Àch nionagan na'a aonar gù turfach, trùadri, Gun mhirre, is gun mhàrali, ach muladach h pramhail,- v Gach tè gu foigheach tarluidh, is tarhigh rJ§ air folbh,. 3. Ma fneafgar an fann' annioch, cha ChM^ in itii ceol na feanchas, . ' \ ^v£ Aig naGiìleabh meaniiinaeh, rneàfs* ghruao'acli ùl ' Ach Suidhidh iad gù Diarnhair, aig' cuiiìha na- -tha di òrra, Is flùran na fridheadh an deidh an't^irtt)hiubh, 4. Aig foghara na Buanadh, cha'n f haic mi . oigridh Cluanas, Tha luch'd na'm barin air fuarach, 's iad uaiìi air DhrocS l'i, Am -feil na neill ga'mbi mi ? cha'nf haic mi fuV ireadh na itrì 511, 'Is plurain na fridheadh, an   * . , ( 5 6 ) Mo chriofan . ma'n cuairt dhamh cha b' urain mi chuir ann, Dh'innis mi do'm Bhallachan le dearhadh è far* am, 'S th'uirt eifean f huair iad uifg agus chrup iad | ro ghann, Ach a Bhallachaìn oig, &c. 3. 'S maith. bha mi cìnteach nach uifge bu chion, Ri m' ftais, is ri'm chrios a chin'tin cho' teann, ■ Ach V èudar dhomh aidmheachadh nach dh' I f han mi anfa chòir, Le caidribh th'oirt cho fada do'n bhallachan òg. Ach a Bhallachain oig, &c. 4. An iunadh mife bhi fuidh bhròn, A dh' iuf faidh an t' feifean is' èudar dharrìh*' feòì, ? S an clèireach gam ghreifeadij^a dhuinfai' an ftoil, Chìòn caidrimh th'oirt cho fada do'n Bhallà- chan òg. Ach a Bhallachain oig, &c. 5. 'S tric a luigh e ròm thaobh an leabaig bhig chaoil, 9 S chuirreadh è mi chaddal le ftorinèan gaoil, Bi mo chairdeain fo ghruaim 's cha bhi n'caoi- neas demiie re, 'S bheir mife caidrimh'n bhallachan a 'nain teoil gu leir, 9 S ach a Ballachan oig^ &c. ( 57 ) Auld Lang Syne. O Hould auld acquàintance be forgot 5 ij And never thought upon ? The flame of love extinguifhed, And freeìy paft and gone ? Is thy kind heart now grown fo cauld^ Inthat loving breaft of thine, That thou canft never once fefTecì: on auld lang fyne ? 2. Where are thy pròteftations, Thy vows and òaths, my dear, Thou mad'ft to me, and I to thee, In regifter yet clear? h faith and truth fo violate, - £ To th' immortal gods dhine 5 That thou cannever once reflecl: On auld llng fyne ? 3. Is't Cupid's fear, or frofty cares^ That make thy fp'rit decay ? Or is't fome objecl: of more worth that ftole thy heart away ? Or fome defert makes thee neglcdt Him once fo much was thine ? That thou canft'never once refiecì: On auld lang fyne ? 4. Is't worldly cares fc* defperate, That makes thee to defpair ? Is't that makes thee exafperate, And makes thee to forbear ? If thou of ttat w ere free as I, Thou. ~ , ..■■• i 62 ) 5 S aim glacaibh cheilc laimh ar laimh, Gun tuit fmn air a chònuich ùir. 4. 'Sa ghleannan thaitncach ud-gu hard, ** Nach 'eiì ach do thigh m'aithair dl.ù ; Chi ù e sflan lufach tla' ; 'Sam beifhe. lùbadh air a chù-1. 'Nam eiridh 'n ghrein gu harda blà, Dh'ionfuidh f eannachd gluaifidh tù, 'S am ìamhaibh glaccaidh mi u trà, *S bheir finn gaol, is pog, ìs rùin. The Sailors Lament for the Lofs of his Sighi* SOME men delight in honour, Somemen delight in wealth, Some men delight in pleafure, So'me glory in their ftrength ; But as for me I never knew, True pleafure where to fmd, Except when on the ocean, Before that I wasblind. . 1. Now farewel to pleafurej Farewel the feas that roar, Farcwel to jolly feamen ? Fo v I oart fail no more : Farewel to raging billows, Where once 1 took delight ; Farewel to'.the foaming ocean, Since I have loft my fìght. 3. Quebec, Montreal, Cape Bretonj Greenland, and Florida ; Barbadoes, hot ]amaica ? St Kitts,. Virginìa ; • JMc t. e 3 ) Likewife both Carolinas, WitK hundred places more ; Where I have been, makes me lament, Nòw blind upon the ihore. 4. For-from my youth, upon the fea I ever had delight, Till providence commanded, That 1 fhouìd lofe my fight : But fmce it's fo, why Ihould wethen, Go murmur and repine ; Since human art will not impart, A fight to me, now biind. *\ 5. But yet my wife and family, Foi bread to me they cry, Which makes my heart for to relent, L eft they for want fhould die : Novv in this cafe I think no one, Wili think't belowme then, That I ihould fell my ftories, And fongs, fmce I am blind. Cumhadh a Mharaiche air Son a Leirjìn. nr HA cuid aig earbfa an onoir, 'S^ cuid ele 'g earbs a' maoin ; Tha cuid aig earbfa a' folas, % cuid eile a' tlachd mar aon ; Ach air mo fhonfa cha n' eiie ni Thug fo'ias dhomn ach gann Mar bithuin air na chuantibh, Ari 'uair nach raibh mi dali. , 2-. Niofe ilaìi' le fòlas, ola' : n lei.s an f hairge ighoir f ( 6 4 ) Sla'n le marichibh ,lir fad, Cha feòl mi fein nì" s mò ; Slaint le'n tonnuibh uaibhreach^ Don ghabh mi fpèis nach gann, Is fla'n le neart nan cuantibh, *0 nuair 's gu bheil rai dall. 3. Quebec, Montrèal, Càpe Breton, Greenland, is Florida, Barbadoes, is Jamaica, St. Kitts 5 s Virginia, Mar fud 's da Charolina, *S ceud àite hi bu mhò, ' *Nraibh mi uair, bheir orm bhi nios, Brònach air a'ntfhòr. 4. O' thoifeach m'oige ghabh mi tlachd^ Bhi air na cuantiabh thall, Ach gus an deachaidh òrdachadh, Gu'm beigin damh bhi dall : On thachar fìu, cha chòir dhamh fòs, Bhiodh gearan gèur gach àm, ? S nach urra duine feall thoi'rt dhamh, "O n uair 's gu bheil mi dall. 5. Ach biodh mo bhean 's mo theaghlach, Aig glaodhaiche 'g iarruidh bidh ; 'S laguidh fud mo chriodh goirt, Gu fuigh iad bàs le dì, Ach tha mi 'n do'chas nach bheil neach,. Gheibh mi-chiat dhiom ach gan, Ged reicein fgeoil, is orain, O' nuair 's gu bjieil mì dalU ( 65 ) Laoidh mu Chruthachadh an t Saoghaih A Thighiarna is a Dhia na'm feart £\^ 'S tu an ti is aird a' tann, *S an duit tha neamh is tallamh geill, ? S gach neach guleir a 'i ann. 2. Air tiartas lafs an folus glan, Air eluintin guth do bheil, fc'S a' neimhni thug ù an domhan mòr J S gach aon ni 'tann gu leir. 3. 'S tu rinn a ghealach is a ghrianj 'S na fpeùran gniomh do :amh ; 5 S tu rinn an cuan 'ta farfuing mòr, Ge lionmhor feorfa a' t' ann, 4. Tha'n lò re fgèul air t 5 fhirin ghlan, Is oidhcheachan gun tamh, Aig foilfeachadh amach do ghloir, 'S do ghliocais mhoir gun cheann. 5. 'S tu rinn na haingil mar an cèudn'^ Tha 'geifteachd ri do reachd, 9 S cha n'eil fa'n tfaoghal fo gu leir, Ach neimbni faon a'd' bheachd, 6. An duine à chmthaich ù air tùs, Do'n ùr 2! ta' fuidh'r bonn, tS an faoghal iomlan thug ù dha, ^Sèlàn do thorradh trom. 7. Cha raibh cumhachd aig a' bhàs, Gu bràth air beantuin ris ; Maf bhiodh chraobh chuaidh thoirmifg dha, Gun d'ith è pairt ga mios. 8. Ach dhòfan nochd ù iochd, is truas, Chuaidh uait le feachran bochd, %> ( 66 ) t S na h'ainglibh neo-ghlan thilg tu fios, Don t' fhlochd le dioghaltas goirt. 9. Air flabhruidh theann, an ceangal cruaidh^ Gun f huafgladh ais gu bràth ; Ann lochan dubh tha lofgadh buan, >S ann cuan à chaoidh nach traigh. 10. Mo luighe fios is m' eriodh fuas, Mo dhol a mach, 's a fteach ; 'S gach fmuainte diamhain a ta m'chom, 'S geùr foilleir dhuit gu beachd* 11. Cha n'fhaica fùil, 's cha chuala cluaS) 'S cha fmuantich duin'am feafd, Air meud a mhaith a thaifg thu fuas, Don droing a ghluas a'd' reachd. 12. Tha fùil gach dùil a' feitheamh ort, Gam freafdal an's gach càs ; 4 A ehum gu 'n tugadh tu dhoibh lòn, Ga'n cummail beo gach trà. 13. Dlù fgriobh do lagh am Chriodche fte~ àch, 'S cuir t'e-agal Roimh mo Shùil ; 'S pill mo Chòs o roduibh 'n uilc, 'S biodh t aitheantaibh dhamh mar iul. 14. Ge'd' raibh mo naimhde air gach taobh, An faoghal, is an f heoil ; 'S am buaradar ; cha tig dhamh dlù ; O' n chuir è cul re coir. 15. Tha fubhachas, is gairdeachas, Àn t àros naomh nach gann ; Tha fluagh gun aireamh ann do chuirt, Àig feinn do chliù gun tamh. 16. Do laithean tha gun cheann gun chrich, 'S ( 6 7 ) 'S ■dhriaehan gun fgur ; *AtS deigh don t faoghai dol na luaithr'j iofgadhtfuas gu tur. - : . LciQÌà- mu ihnitim Adhwnh* Dhume dhkimhain, jt Tha re deanamh ìochd 5 Nach'eil ùfaoiìfinn, Gxi 'n r.ig caochladh ort ; Le togradh dian, A toirt a miann don f heoil, 'S gur è do dhùil Gu mair ù ùihè beo. 2. Ach feall a' d* dheigh, Mar rith ù 'n reis gu ceann, Bo fheirbheis De, Cha tug u fpeis ach gann, Ce d' gheibh ù 'n faoghal fo ga d'reir, 'S gach gnothach rèidh gu d' fgoid, Na biodh do dhùii 'nuàir theid ù null, ! Nach bi do chunntas mòr. 3. ; S còir bhi caoi neil ris gach aon neacfoj 'S' gun bhi aingiolt olc, Nach do leubh ù mu na hainglibh Thainig' dhionfùidh loit ? Thug è ftigh na theach gu faor iad, 'S rinn è faoileachd chòir, Ann fa bharail gu 'm bu daòin iad Thaimg air faothair mhòr. 4. O !- gur treoblàideach a ta fmri^ Ann an gàbhadh geùr ; 1 & ( 68 ) O' n' dh' ith Adhamh meas a gliàra.dh, Thainig bh' àr na gèig • Fhuair am peaca' beagan fa' Is thug è 'm bàs ga : r còir ; ? S thà fhliochd o' 'n trà fin a 'S iad n-an trailean do. K 5. 'S cruaidh an ftaid ann raibh finu, Aaon uair, leis an tiontadh b'hochd, Rinn fatan feaìladh air ar fmnfearachd, Is thionfgain fe ar Pkt. Ghabh criofda truas dhinn ann fa' chàs ud, 9 S chuaidh è 'n ràdhan ort, Do chtim nach fuilgeadh finn gu fiorruidh Le trom dhioghaltas goirt. 6. B' è fud an t Urras a bha cruaidh Ge d' bha è fuarrach ort ; Cha d' thainig dh' òr. 110 dh' airgid riamfi, Na bheireadh diol a' d' lochd ; Ach gus an d' thainig Criafda fein, 3 S gu 'n chèufadh è air Crois : Chuaidh fhuil a dhortach fios gu làr, 'S b' è fud am paighe goirt. 7. Ach an deigh a thoirt a nuas o'n fhàradh, Is bàfach air a Chrois ; Thainig a mhuintir fein ga ionnfuidh, ? S dh' adhlaic iad a Chorp. An treas la rinn fe eiridh, 'S f heuchain do na 's leor, Ach gus am faca' mòran fluaigh è *G iomachd fuas gu glòir. 8. 'N uair thig è rìs chum an t faoghail, Ni è caochladh mòr* Ann j ( 6 9 ) N . Ann an greàtfhnachas, 's an cuir-t, Is chi gach fìvl a ghlòir. 'Bidh teine lafpcft àir gach laimh dha, Chum a naimhde leon, Is Daoine taghta dhion 'o fhejrg, S' ga 'n cuir an feilbh ann gloir. c 'IS dàìf gheibh iad eoir air flaitheas De, .eaìg an èibhneis mhòir : Lionuidh gairdeachas an inntin, 'S cha bhi 'n cuimhn' air bròn. Ni iad dealrachadh na f hiadhnais, Mar a Ghrian fna neoil ; Is iad gun tamh a' deanamh ciuil, Aig feinn a chliu gach lò. 10. Ach fibhfe a fhìuagh a bh' ann fann ea^ eoir, 5 S nach tug fpeis ga reachd ; Chaith bhur beatha gu h eafumhla, 'S a chuir cùl ri 'r leas ; -Gluaifibh chum an teine fhiorruidh, Loifgeas dian gach lò, Ann cluinn fibh gall, is caffadh fiacladh, Leis na piantaibh mòr. ii. Ach ma 's ail leat fonas fiorruidh, 5 S gun bhi 'm priofan bochd : Dh' ionnfuidh Chriofda teich le h eibhneas, 5 S fag a' d' dheigh lochd. Doirt do chroidhe 'mach na lathair, *S aid'ich t fhàilin dho. Is guidh gu'n glac è t anam rèidh, 'Nuair bhios do Chrè gun deò, 1 2 m ( 7o ) Mu Abram agus Aoidh araàfc, Air a thoirt o % EachdralaWj 9 E cleachdadh Abram fuidh ann 's dorus Feitheamh air luchd feum ; Air chor 's na 'n tigeadh Coigireach, Gu 'n tugt' è fteach gu reidh. 2. Ach fuil gan tug è thainig feachad Seann duine bochd faoin, Bha chuitrim uile air a bhata, y S è cèud bliadhna dh' aois. 3. Thu'irt Abram ris, è dhol a' fteach, (Be fud a chleachd, 's a bhèus) À Chaffan ionlad ann an uiig, Is biadh^ is tius dha fein. 4. Thu'irt Abram ris, hach toir ù taing Do 'n Ti is airde gloir, A chuir gach aon ni ort co pailt, 'S a chum co fad ù beò ? 4. Thu'irt eifìn ìis, cha 'rr'eil neach ann Ga 'n toir mi taing, na gloir ; Do'n teine ghèileas finn air fad, 'O 'n tig ar neart 's ar treoir. 6. Thu'irt Abram ris, bi dol amach, 'S na tig a fteach re d bheò, Chion nach lùb ù.fias ù fein, Do 'n Ti ga 'n gèii na floigh. 7. Th'uirt an Tighèarna re Abraam f Cia àit a' bheil a neach ? A thug ù fteach a' d' thigh gu caomh, Na'n d' rinn ù caochladh beachd ? Fhreagau r 8. Fhreag- - Abram è gu glic, thuirt fe ris gitìW: j[jÀ chionn n^c * gèiì^dh e dhuit fèin, pCha bhèufQ l'u ,n è bhi m' choìr. 9. Ma dh' uillig mife dha gun f hiamh, Bhi Cèuc biiadhna beò; Nach fe-idadh tufa ceadd thoirt dha Fuireach aon trà a' d' chòir? 10. Thug Abram leis è ris a' fteach, 'S thug pailteas dha gu faor ; I Gach Goireas a bha fteach aige, Is leabuidh chuir fo thaobh. O Mu la Bhreitheamnais, f ] J S mithich dhuin dufgadh, * Tha fmn fadda neo Shùrdoil gun ftà 3 Is finn gun umhuil gun Chùram, Gun tig finn gu Cunntas gu bràth : Na'm bu leir dhuin an Gnothach, Cha bu choir dhuin bhiodh Gabhail na Dàil, 'S gu 'rn biodh ar n' obair re fheachuin. 'Nuair thig teachdair gar neigheach on Bhas* 2. Bha na Maighdeana Grionta *S an lochranuibh lionta air 'N fgà. *S iad ullamh chum fpluis, 'Nuair bhuailte an Doras gun dail, Bha na Maighdeana Gòrach, Gun Oladh, gun feol acca dhà, 'N uair thain' am fear Bainfeadh. D' h'iar' iad beagan a ? landranuibh Chàith. 3. Cha dcan {ìnn bonn fèum dhuibh, Ì 7* f'. . 'S nach do Chuir fibh mu dheibhin na thrà ; 5 S an tha eagal gu leir oirn, ' I Gu faodadh fmn fein a bhiodh n'e^s ; Ach rigibh 'n luchd reiceadh, A's urruin gar freafdal gun dàil ; . ? S g.ibhaidh iinn air ar 'naghairt, s ^-'3 I Fad 'sa Gheibh fmn ar fradharc maf ■"* ' 4. Thug a Chuis ud dhuin Rabhadh u f Gu ma Chòir dhuin bhi fairre do Ghnath, *S. bhon tha fmn nep-chinnteach, -Cia nhionaid, na 'n tim thig am bàs ; Bheir fmn Cuntas a ris 't 'Nuair a rigas fmn breithamh nan gras Cia mar chaith finn ar n'aimfir Ge'd 's beag £>irn re s'heanachas e 'ndrafd* 5. Ge'd is taitneach le Daoine, Toil-intin n tfaoghal 'ta làthair ; Cha 'n eil ann ach ni Diombuain, Nach fuìrich ach mionad 'nar dàil ; B' fhearr fmuainteach air ftòras, Nach teirig a fhòìas gu bràth ; 'O nach lèir dhuin a chùis ud Gus a Druidear ar f ùil leis a bhàs. 6. Àch tha 'n faoghal fo an comhnuidh, G' ar Cummail an Dòchas gach là ; Gu'n toir è 'dhuìn fòlas ; ■  Ris a neach chuaidh chèus àìr ar fgà. Britadar, ann feol Ceìjì agus freagra\ Eidir beo^ agiis marbh^ Le teifteas an U^hdair. B. A Ifling ga 'm facadh mi 'n raòif, /\ ? S mi ra' chodal gu faoìi, ani {fiuanjtj Ngach àraid a' teacnd àrri chòir, 'S b'ann.dòn 't ieors è a chuaidh uainn \ GhaMi rni fgèula dh'eth gu fdil, Ciod an feoì a bh'air 'è an uaigh ? 3 Ndiagh dha "tearrach'duiri fan ùir, Cia mar dhuìfg fè as a ihuain ? M. Ge'do tha mo chorp 's an viiri Àir caitheamh fìa fmudan ruadh, Eidh *n t anam gu iiorruidh beò, Air athrach feoil, is buaidh. B. Cia mar tha agad cos is lamh ? Sùilean, is ceann, agus fròn ? Teangaidh a chum labhairt caint, Gunfheithin, gun chnairrih, gun f heoil' ? M. Sann a tha mo chorp gu lèir, Mar f haiileas air eudan bruaich, Nach feud thu ainneach a'd 1 larmli, Ge d' do dhainnuich'd è ma n cuairt ? B 3 'M bheil agad ionriad,' ria tarnh ? K. Àclv (, 76 > Acli re farfaneich ma'n cuairt, Sùibhal, drabhafach 's à faothair, Mar a ghaoth a fheidas luath. I> Af. Gha dean finn gu iiorruidh faothairy 'Òn a rinn finn caochiadh nuadh ; v Mar a toil le Dia na'm f eart, Air cuir air theach daireachd anuàs, B. Tha fin 'ginfeadh •' do chàch *Nuair dh'agas iad an f heoil Gu feud iad a bhiodh 'm barail chint, Iad a dh'indreachduin an glòir. » , M. Chidh ù fa bhiobal, s' gabh beachd 3 Ma tha ù cleachd dol na chòir, Nach feud ni neo-ghlanam feafd, Dol a 's deach a dhionfuidh gloir. B. Ciod eile is dol don t' fiuagh 2 Nach 'eiì a' gluafachd fa' chòir ; Tha cur ann neo-ftmim a reachd,^ 'S a' geileadh gu beachd do 'n f heoil ? M. Ann lochan cuth tha lofgad dian^ ■ Far nach faic iad grian, na neoi-1, H uile mionaid ann am pi'dn, Far nach crian an teine mòr. . B. Cia mar a ni finn ar fith ? Liuthad ftrì tha oirn fann f heoil p Ar naimhdin gu tric mu'n cuairt,. Chum nach gluafamaid fa' chòir. M. 'S-è criofd buachaile an ■ treud^ A chuaidh chèufadh air do'fgà • Cuir t achunuich fuas g.ugèur, 'S ni fe rèit ann àm do bhais. Air do naimhdean gheibh ò, buaighy ( 17 ) An foaghal ga cruaidh, 's an f hcoil ; Is buafadair mìlteach na 'n lùb, A chuir cùl re fonasmòr. Laoidh mu dhìamhws an t Saoghoih Air fom Murta Ghlinne-comhan. E d J tha mi ann mò leabaidh, y Gha d' f huair mi an cadal air chòir ; Tha truimme air m aigne, ? S mo chriodh' air a lagadh Le bròn ; Mo fmuamtin co ullamh, 'S mi ièubhadh mo chunnartan mòr ; Mur dean fmn ar fioth-chaimh, Nach deid finn gu fiorruidh chum glòir. 2. 'S ceart thig è thaobh natair, Air naoidheain an trà bhi fiad òg, Co luath 's thig iad do n t faoghal, Gu 'n leig iad air caoineadh, 's air brònj Na 'm bu leir leo an cunnart, Cha deana' iad folas re ceòl ; Cha 'n ionadh iad bhi duthach, 5 S beg am fa' air bhi fubhach re 'm beò. 3. 'S ioma' trioblaid is cruadal, A' ta aca, re gluafad fan ròd ; 'S an riaimhdin mu 'n cuairt doibh, Ga bheil iad fior bhuailteach gach lò | Le 'm faileafaibh brèige, A dh' f hèuchain àn geil iad do 'n f heoil $ *S gu 'm faigh iad toil-inntinn, Ma leannas iad dìreach an ieòl. 4. 'S iomma' feòl th' aig ar namhajd* & a ( 1\ Ì4 \i' ^r mealladh chum n^ire th'oirt oirn 5 Ma ghèileas fnin trà dha, pè a raoghain nach tàr finn a choir ; |T^a 'm pòit-fhear a faicfin, Nach f hèud è bhì ceart gun an 1 61 ; Saoilidh mearlach le ghaddachd, Air chìnnt?ach gu 'm pailtich è ftòr. 5. Ge taitneach fan àm iad, Cha teid iad an famhladh re glòir ; Th'oir an airre gur fior è, Nach 'eil ann' ach diamhanas mòr, jNach fuirich ach tammal, 'S a fgaoileas mar fmallan, no ceò, Leig do bhunnait air criofda, 'S th'oir an airre nach ftriochd ù do 'n fheoiL *6. 'S iomma' neàch, is cna ghann iad, Fhad 'fa mhairreas an 'flainte 's iad òg ; A deir, 's eùi'feach dhuinn tionntadh, Nuaif 'thig aois, agus anradh ga'r leòn ; Le 'mbaialaibh faoineadh, A' gealltuin dhoibh faoghail na 's leòr ; 3 S gun chìnt a bhi aca, Ge do luigh iad, àm faic iad an lò. 7. Mar bha 'n geòcaire faibhir, *Nuair chunnaic è mhaoin a bhi mòr, A th'uirt, c Togaidh mi faoighlin, 4 A ghleidheasmò fhaibhreas, 's mo ftòr^ 4 Anam ith, is bi fubhach, '■ Feùch lòn arfon iomadach lo ; * Fhuair è fios a cheart oidhch' ud, c Tha thu cui'te d'e dh' oighreachd nam beò/ " .8. Ach 's è ccitein na h oige, An ( 79 ) An t am an coltach dhumn toifeach re ft| Am pòr theid luath an a' s' talamh, Tha è duaìach gu 'n abbuich è trà ; S fada uain ar ceann uighe, 5 S còir dhuinn gluafa'd fan t flighe gu'n dail, *S iomma'nì ta gu'r grabadb, Mur bi finn n' arfaicill gach'lò. 9. 'Nuair thig aois, bheir ì tì'nn ort, Gha bhi t aigne, no t inntin air ftà ; ? Nuair phrabbas do fhùil-ean, *S a lagas do lùs, is do chaii ; 'Nuair phreifis ì t èudan, 5 S do chaffan a chaola' gu d' fhail ; Ma dh' f hagas do thùr ù, Cha ghabh ù bonn c^ram, dq 'n bhas. 10. Siùbhlaidh àildeachd, is grinnis; Siùblaidh càil, agus binnis do bheòil ; Treigidh neart agus fpionna' thù, 'S cha tog ù do mhifneach le ceòl ; 'Bjdh do chluafan gun chlàifteachd, , 'S le d fhùil-ean cha n fhaic ù air chòjr, Bèul do chleibh air f às cumhan, ? 8 cha dìrich ù 'm bruch do à' dheoin. 1 1 . Theid do chorp a chur famhach, Ann fan duflach, 'o 'n d' tainig è 'n tùs ; 'S pilìidh 'n t anam mu 'n ftad è, Dhionfuidh britheadh a cheartais s na'n dùl, Th'oirt cunntas 's gach focal, 'S na gniomhara' chleachd u 'o thùs ; Gheibh ù luigheachd a mhairreas, Ge b'e feòl air n do mharaich ù chùis> J2^ A 12. Ach ma gheabhar ù 'n criofda', Ge do tha ù gu h iofal fui' 'n chloich j Tha t uaigh air a famhladh, Ri leaba, chum tamh agus fois ; ÌJime fm bi re dìchoil, Gu 'n dean ù do fhìo'chaimh a bhos j Mu 'n fograr gu fiorruidh, Chum laffraichin dian ù ga d' lofg. I G R I O C H, ^ty^rki ^hi^/j^/i \ * Àn CLAE-INNISEACH. Taobb, AN raoir a bhruadair me m' cbadaì 3 A? I was a walking, 's mi turfach na 's lcof 5 A chaillin donn daite J7 Am bhen fios co chunnaic mife an raoir 6e A Thighiarna is a Dhia na'm feart 65 A Dhuine dhiamhain 67 Aifling ga m tacadh mi 'n raoir 75 Bha iad Sàndach. Sundach, Sundach 33 Bha n' tèuj.. aig ar leabuidh an raoir 43 B' e cleachadh Abram fuidh ann 's dorus • 7° Dhalbb mi 'n de gu fundach fundach 25 Dh'aìbh an Ceannuich air an 't foitheach -39 Gheibhte fùgradh is màran, aig nionagan dàichea! jt Ge d' tha mi ann mò leabaidh 77 Ho ro gun tug me Gaol duit %% I've heard a liltiag at out ewes milking jo Somidh leat is beannachd agad 20. Labhair Domh'ul Drovair 46 Le caidribh th'oi'rt co fada dan bhalachan og 55 Mo dhuil re h uir 15 'JVìb"' thaic fibh Domh'uil Mac Ruairì 40 My Peggy «s a voung thing 5* Mo ifheggi tha i ògaiì 53 'Nuair phillis an t earrach x 4 'N" cualadh fibhfe n'fgèul dnicheil 33 * 'iM coir fean tòlas a chuir thuart 5% O theid fmn c'o dh' America sz O •' 's mithich dhuin dufgadh'" 7 r 'Se fud an giIleaHh fuigeartach *S cruinn dcnn Sgiobalta I ('■ An C L ■ A R-X M N I S E A C H, Taobb. Sh?uld auld acquaintance be forgot 57 Some men ddight in honour 6$ ThVmig me feach allt nam I ru?ch 7 Tha mo chionfa gun feachnadh ja Thugmi.'n oidhche raoir hr. Airudh 37 Tha mi trom an deigh mo thurraia 48 Tha cuid aig earbfa an onoir 63 When fpring time returns 13 With the oxtering of my laddie fò lang 54 Wat ye wha I mct thc ftrcea 6# ijftm . &CÀ ■ y?J, \ f 1 1 11 Ij : 11 hIriIIIIIì I i 1 ini maà


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Litir gu Grannd bho Uilleam MacCoinnich Friseal, 14 Giblean 1902, td 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_009_001
- DEIT
- 1902
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6579
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
litrichean
strathspeys
cuirmean-ciùil
Is ann à Battangorm, Drochaid Chàrr, a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942). 'S ann o ainm a'bhaile a thàinig far-ainm a'Ghranndaich - 'Battan'. Dh'ionnsaich e mun dà ùidh as motha a bhiodh aige na bheatha an tòiseach nuair a bha e na bhalach - fìdhlearachd agus iasgach. Dh'fhàs e air leth math air an dà chuid; mar iasgair-slaite chruthaich e slat-iasgaich air an robh an 'Grant Vibration Rod' agus mar fhìdhlear, bha e na cheannard air Comann nan Srath Spè is Ruidhle Gàidhealach (Highland Strathspey and Reel Society) fad cha mhòr 40 bliadhna agus bha e cuideachd na eòlaiche air togail fhìdhlean. Chruthaich e an seòrsa fhìdhle air leth ann an cruth cruinn air a bheil 'Rondello'. Chithear eisimpleir de slat-iasgaich, fidheall agus Rondello a'Ghranndaich ann an Taigh Tasgaidh is Gailearaidh Inbhir Nis.
Chaidh an litir seo, leis a'cheann-latha 14 Giblean1902, a chur gu Grannd le Uilleam MacCoinnich Friseal, a bha na Ionmhasair Urramach aig Comann Siorrachd Inbhir Nis Lunnainn aig an àm sin. Anns an litir, tha Mgr Friseal ag iarraidh air a'Ghranndach a thighinn a chluich aig cuirm-chiùil a tha gu bhith ann ann an Talla na Banrigh, Lunnainn

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Sreath mu bheatha agus òrain sàr-sheinneadairean na Gàidhealtachd. Chaidh am prògram-sa a chraoladh ann an 1991.
Tha cluicheadair Adobe Flash agus Javascript a dhìth airson a' bhidio a th' air an duilleag seo a chluich. Thoir a-nuas an cluicheadair Adobe Flash.
Flòraidh NicNèill - Bu Dual a Bhith Seinn, 1991
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
The Project Gutenberg EBook of Coinneach Odhar, by D. B. Blair
This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.net
Title: Coinneach Odhar Am Fiosaiche
Author: D. B. Blair
Release Date: May 29, 2009 [EBook #28995]
Language: Gaelic
Character set encoding: ISO-8859-1
*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK COINNEACH ODHAR ***
Produced by dragonhelmuk
Coinneach Odhar
CoinneachOdhar,
AM FIOSAICHE
Leis an Urr. D. B. Blair, D. D. nach maireann.
SYDNEY, C. B.: “MAC−TALLA” OFFICE 1900
ii
Coinneach Odhar
[Ath-Sgrìobhadh an leabhar seo do leabhar−d le Lee Ramsay   anns a’ Chèitean ‘09. ‘S docha gu bhiel na loidnichean beagan diofraichte, ach tha àireamh na duilleagan ceart gu leòr.−−‘S ann anns na braicaidean no aig mullach a’ duilleige a tha iad.]
iii
Coinneach Odhar
ROIMH−RADH
Cha ‘n eil ach duin’ ainneamh am measg nan Gàidheal nach cuala bheag no mhór mu Choinneach Odhar, ach tha ùine cho fada o’n bha e ann−−mu dha cheud gu leth bliadhna−−‘s gu bheil eachdraidh a bheatha agus na fiosachdan a rinn e a dol ann an tomhas mor á cuimhne. Chuir an sàr Ghàidheal, Alasdair Mac Coinnich, a mach leabhar beag Beurla mu thimchioll an fhiosaiche ainmeil so anns a bhliadhna 1877,−−leabhar a fhuair deagh ainm aig an àm, agus a bha air a chur an clò uair no dha an deigh sin. Tha an eachdraidh ghorid a th’ anns an leabhran so o pheann an Urr. D. B. Blair, D.D., nach maireann,
iv
Coinneach Odhar
aon de na sgoilearan Gàilig a b’ fhearr a bha riamh anns an dùthaich so. Bha i air a clo−bhualadh anns a MHAC−TALLA ‘sa bhliadhna 1893, ‘nuair a bha ‘m paipear sin air ùr−thòiseachadh. Thatar ga ‘cur a mach anns a chruth so an dràsda an dòchas gu ‘n taitinn i ris na Gàidheil aig am bheil gràdh do chainnt agus do eachdraidh an sinnsear; agus ma nochdas iad an tlachd de ‘n oidheirp le bhi ceannach an leabhrain, gabhar misneach gu leabhraichean Gàilig eile a chur a mach o àm gu àm.
v
Coinneach Odhar
Coinneach Odhar,
Am Fiosaiche. −−−−−−
Anns an àm a chaidh seachad b’ àbhaist do na Gàidheil agus do mhuinntir eile a bhi creidsinn gu mor ann an “Taibhsearachd,” no an “Da shealladh,” mar a theireadh iad. Bho cheann tri fichead bliadhna agus a deich, nuair a bha an sgriobhadair so ‘na ghiullan beag, ann am Mùideart, ann an Gleann−Alladail, a’ fuireach anns an taigh far an do chaidil Prionnsa Tearlach, nuair a bha e air a thurus gu Gleann−Fhionghain, far an do chuir e suas a ’ bhratach ri crann anns a’ bhliadhna 1745, is iomad sgiala agus beulradh a chual’ e mu dheibhinn taibhsearachd; oir, bha taibhsearan ann am Mùid−eart glé lionmhor aig an àm sin. Ann an
1
Coinneach Odhar
Lochabar, an deidh dha Mùideart fhàgail, bu tric a chual e iomradh air Coinneach Odhar, am Fiosaiche,−−Taibhsear ainmeil a bha bho shean ann an taobh tuath na h−Alba. Theagamh nach cuala moran de na Gàidheil a rugadh anns an dùthaich so mu thimchioll; agus air son fiosrachaidh dhaibhsan, faodar beagan aithris an so, a réir a’ chùnntais a chuir Mr. Alastair Mac Coinnich a mach mu dheibhinn anns an leabhar a sgriobh e uime.
Rugadh Coinneach Mac Coinnich, no Coinneach Odhar, ann am Baile−na−Cille, an Sgireachd Uig, an Eilean Leodhais, mu thoiseach na seachdamh linn diag, mu ‘n àm anns an robh Seumas−a−sia bho Albainn, no Seumas−a−h−aon air Sasunn, ‘na righ air Breatuinn, agus air Eirinn us Manainn. Cha ‘n ‘eil a bheag sam bith air chuimhne mu laithean ‘òige, ach a mhàin nuair a bha e anns na deugan, mu ‘n robh e fichead bliadhna dh’ aois, gu ‘n d’ fhuair e Clach na Fiosachd, leis am b’urrainn da innseadh ciod a thachradh san àm ri tighinn. Fhuair e a’ chlach air an dòigh so, mar their cuid:−−Bha a’
2
Coinneach Odhar
mhàthair feasgar àraid, a reir a’ bheulraite, a’ buachailleachd a’ chruidh air an àiridh, air leacuinn aonaich ris an abairteadh Cnoc−Eothail, os cionn cladh Baile−na−Cille, an Uig. Mu mharbh mheadon oidhche chunnaic i a h−uile uaigh sa' chladh a' fosgladh, agus dòmhlas mor sluaigh ag eiridh as na h−us mor, sean us og, bho 'nuaighibh, beag naoidhean gus an sean−athair liath, agus a' falbh gach rathad as a' chladh. An ceann uarach de thim thill iad air an ais, agus chaidh iad a staigh do na h−uaighibh a rithist, agus dhùin gach uaigh mar a bha i roimhe. Thainig màthair Choinnich am fagus do 'n chladh, agus thug i fainear aon uaigh a bha fosgailte fhathast. A chionn gu 'm bu bhoirionnach dalma, smioral i, chuir i roimpe gum biodh fios aice c'arson a bha an uaigh so fosgailte nuair a dhùineadh càch. Ruith i agus chuir i a'Chuigeal tarsuinn air beul na h−uaghaich (oir chual i nach b' urrainn do 'n spiorad dol air ais a steach do 'n uaigh, cho fhad 's a bhiodh a' chuigeal tarsuinn oirre). An ceann beagan ùine thainig rìbhinn àluinn, a' snamh
3
Coinneach Odhar
troimh 'n iarmailt bho thuath, a dh' ionnsuidh a' chlaidh. Air teachd dhi thubhairt i ris a' mhnaoi, "Tog do chuigeal bharr m' uaigh, agus leig dhomh dol air m' ais gu m' àros." "Ni mi sin," Arsa an te eile, "ma dh' innseas tu dhomh ciod e a chum thu air dheireadh air càch. " Fhreagair an taibhse, "Innsidh mi sin duit gun dàil. Bha mo thuras na b' fhaide na turais chàich; oir bha agam ri dhol do Lochluinn−a−Tuath (Norway). Is mise nighean Righ Lochluinn; bhàthadh mi nuair a bha mi 'gam fhairigeadh san tir sin; thainig mo chorp gu tir air a' chladach so sios fodhainn, agus thiodhlaiceadh mi anns an uaigh so. Mar chuimhneachan ormsa, agus mar dhuais dhuit fhèin airson do threun−mhisnich, bheir mi dhuit falachan sonruichte luachmhor−−falbh , agus sir, us gheibh thu anns an loch ud thall clach bheag, chruinn, ghorm; thoir i sin do d' mhac, Coinneach, agus leatha innsidh esan nithean a thacras an deidh an àm so.” Rinn i mar a dh’ iarraidh oirre, fhuair i a’ chlach, agus thug i seachad i do Choinneach a mac. Cha bu luaithe fhuair e a’
4
Coinneach Odhar
chlach na thainig feart na fiosachd uige, agus sgaoileadh a chliù mar fhiosaiche air feadh na dùthcha. Bhiodh uaislean us islean a’ taghal air agus a’ tighinn thuige air son fiosachd.
Ach tha iomad beulraite eile mu ‘n dòigh anns an d’ fhuair Coinneach a’ chlach. Tha aon ag radh, gun robh e ‘na sheirbhiseach aig tuathanach, agus gun robh diumb aig bean an tuathanaich ris air son a bhriathran beurra, sgeigeil. Air latha sònruichte bha e a’ gearradh mòine leis an torraisgein fada bho ‘n tigh, agus b’ eigin an dinneir a chur thuige; chur bean an tuathanaich puinnsean anns an dinneir gu cur as da. Ach mu ‘n d’ thainig an dinneir shuidh e leigeil analach agus thuit e ‘na chadal. Dhùisgeadh e le cabhaig; oir dh’ fhairich e rud fuar air a bhroilleach. Chuir e làmh air, agus fhuair e clach bheag, gheal, agus toll ‘na teis−meadhain. Sheall e troimh ‘n toll agus chunnaic e sealladh air ais−innleachd na bana−mhaighstir. Thug e an dinneir do ‘n chù, agus fhuair an cù am bàs gu dòruinneach.
Tha beulraite eile ag radh gun robh e a’
5


text:
Tha an t-àite seo faisg air teas meadhan a’ bhaile. Tha e eadar an abhainn ‘s an t-Sràid Mhòr ‘s an seo tha neònachas agus nàdar a’ tighinn ri chèile. ‘S e seòrsa aithris a tha air a dèanamh an seo. Carson ‘s dè teachdaireachd ri fhaighinn an luib? Chan urrainn dhomh a ràdh le cinnt ach ‘s e deagh spors a th’ ann a bhith cluich le beagan saimeant, tha fiù’ s pìos den Pont Neuf ri fhaicinn anns a’ chàrn as motha. Na bith dragh ort, cha do rinn mi cron sam bith oirre : thog mi pìos san dol seachad nuair a bha iad ga càradh.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Caldas
'S e baile-mòr a tha ann an Caldas. Tha e ann an Coloimbia faisg air Medellín. Tha Caldas na phàirt dhen Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín. 'S e Caldas an 77mh baile as motha na dùthcha.[1] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1840.
Tha roinn leis an aon ainm mu dheas Antioquia, air a bheil Caldas cuideachd.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus San Juan de Pasto. Mar sin, fhuair an sgìre sin an t-ainm San Lorenzo ann an 1616, bhon fhacal Laideann Sanctus[2] (Coisrisgte/Naomh). Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Caldas anns an 19mh linn, an sloinneadh aig a' churaidh Francisco José de Caldas (1768 - 1816),[3] a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 67,999 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 15,303 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Caldas, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.2% dhe na daoine ann an Caldas leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 87.4% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Caldas. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Caldas (Medellín


text:
- TIOTAL
- Teisteanas do Lachlann MacMhathain, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_I_05A
- DEIT
- 1836
- LINN
- 1830an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5621
- KEYWORDS
- foghlam
oilthighean
lannsaireachd
oileanaich mheidigeach
lannsairean
Tha an teisteanas seo leis an deit 23 Lùnastal 1836 air a shoidhnigeadh le Seumas MacUilleim, lannsair, Glaschu. Tha e a' dearbhadh gun do fhritheil MacMhathain òraidean MhicUilleim air banas-glùine agus galaran mhnathan agus cloinne, agus gun do rinn e adhartas mòr na oideachadh proifeiseanta. Sa chrìochnachadh tha MacUilleim ag àrd-mholadh MacMhathain mar lannsair le deagh bharantachadh. Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' e Lachlann MacMhathain sinn-seanair Mhitchell.
Air a stèidheachadh fo Thiomnadh Iain MhicAnndrais (1726-1796), bha Institiùd MhicAnndrais air a cur air bhonn ann an 1796. Ann an 1826 dh'atharraicheadh a h-ainm gu Oilthigh MhicAnndrais ach ann an 1877 dh'fheumadh i an tiotal 'Oilthigh' a chur bhuaipe leis nach robh barantas rìoghail aice - 's an àite sin thugadh Colaiste MhicAnndrais oirre. Ann an 1887 thàinig i gu bhith na prìomh phàirt de Cholaiste Theicneòlach Ghlaschu agus Taobh Siar na h-Alba.
Bha an Sgoil Mheidigeach, stèidhichte ann an 1799, na pàirt cudromach de dh'Oilthigh MhicAnndrais. Ann an 1887 chaidh seo na ionad a bha air a ruith gu neo-eisimeileach, agus mu dheireadh chaidh a ghabhail a-staigh gu Oilthigh Ghlaschu ann an 1947. Fhad 's a bha Colaiste/Oilthigh MhicAnndrais ann, gu tric 's e an 'Andersonian' a chanadh daoine ris


text:
- TIOTAL
- Ionad seirbhis gas 'Heggie & Aitchison'
- EXTERNAL ID
- PAW23911
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1959
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21245
- KEYWORDS
- bùthan
goireasan dachaigheil
inneal-teasachaidh
'S e 'Ask about the modern gas water heaters' fear de na soidhnichean ann an uinneag ionad seirbhis Bòrd Gas na h-Alba ann an 1959. Tha fear eile a' bruidhinn air 'purchase tax reductions'. Chaidh cìs-ceannach (purchase tax) ìsleachadh anns a' Bhuidseid ann an 1958
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- 'Isla Bank' agus HR 27, 119, 117, 146 agus 126 air taonj a-muigh seada Pheairt
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1178
- ÀITE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27832
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
locomotaibhean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn, bho chlì gu deas, 'Isla Bank', HR 27, 119, 117, 146 agus 126 air taobh a-muigh seada Pheairt.
Chaidh 'Isla Bank' a thogail dha Rèile Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain ann an 1863. Bha i na ball de chlas Glenbarry de 2-2-2 locomotaibhean. Ainmichte 'Kingsmills' bho thùs, chaidh a h-ath-thogail mar 2-4-0 san Iuchar 1892 agus a h-ath-ainmeachadh 'Isla Bank' ann an 1889. B' i a b'fhaide a mhair de locomotaibhean clas Genbarry air fad, agus mhair i gu dìreach an dèidh a' bhuidhneachaidh mus deach a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1923. Chaidh a h-ath-àireamhachadh HR 35A ann an 1911.
Chaidh 27 a thogail dha Rèile Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain le Sharp Stewart anns An Lùnastal 1863, mar phàirt den chlas '18' de 2-4-0 locomotaibhean anns an robh deich. DDh'ath-thog HR i le siolandairean ùra agus nithean eile sa Ghearran 1891. Chaidh a h-ath-àireamhachadh grunnan thurais - gu 27A ann an 1913, 27B ann an 1916, agus air ais gu 27A sa Ghiblean 1918. Ghluais i gu LMS an dèidh a' bhuidhneachaidh ach cha deach a h-ath-àireamhachadh a-riamh.
B' e aon den chlas 'Loch anns an robh 15 4-4-0 locomotaibhean a bh' ann an 119, 'Loch Insh'. Chaidh a togail le Dubs & Co ann an Glaschu ann an 1896. Chaidh a h-àireamhachadh 14379 le LMS agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Mhàirt 1948.
B' e aon den Chlas 'Big Goods' de 4-6-0 locomotaibhean a chaidh a thogail le Sharp Stewart ann an Glaschu ann an 1894 a bh' ann an 117. Chaidh a h-àireamhachadh 17930 le LMS agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san t-Samhain 1939.
B' e aon den Chlas 'Castle' de locomotaibhean luath luchd-siubhail a bh' ann N 146, 'Skibo Castle'. Chaidh a togail le Dubs & Co ann an Glaschu ann an 1902. Chaidh a h-àireamhachadh 14681 leis an LMS agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1946.
B' e ball den chlas 'Loch' a bh' ann an 126, 'Loch Tummel' cuideachd. Àireamhaichte 14386 leis an LMS, Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1938.