text:
Atharrachadh air buidhnean saor-thoileach
- 9 An Dùbhlachd 2013
Tha a h-uile coltas gum bi sgaradh anns a' bhuidhinn shaor-thoilich, An Treas Roinn Innse Gall, a dh'aithghearr.
Ann an 2009 leig Comhairle Bhuidhnean Saor-Thoileach Uibhist (UCVO) às an inbhe fhèin agus chaidh iad còmhla ris An Treas Roinn Innse Gall.
Tha e coltach nach do dh'obraich an còrdadh sin ge-tà agus gun tèid buidheann ùr a stèidheachadh le coinneamh èiginn gu bhith ann san Fhaoilleach.
Ionmhas
Nuair a chaidh innse dhan bhuidhinn gun deigheadh an t-ionmhas a bha a' tighinn a-steach on Riaghaltas a roinn eadar buidhnean nan Eilean Siar air fad - Leòdhas, Na Hearadh, Uibhist agus Barraigh - aig an àm, cha do dh'aontaich sin a dhèanamh ach Leòdhas agus Uibhist.
Bhathar den bheachd, nam biodh aon bhuidhinn làidir air a stèidheachadh, gum faigheadh iad an t-ionmhas a bha riatanach do na h-eileanan fa-leth, ach cha b' ann mar sin a dh'obraich cùisean.
Thuirt Uisdean Robasdan, a bha na stiùiriche air an dà bhuidhinn: "Cha robh buannachd ann a thaobh ionmhais idir.
"Chùm na Hearadh agus Barraigh a' faighinn an aon ionmhais 's a bha iad a' faighinn co-dhiù, agus a thaobh Uibhist agus Leòdhais, saoilidh mi gun do lagaich an dà bhuidhinn ann an dòigh," thuirt e.
Dh'innis Mgr Robasdan gu bheil buill bho bhuidhnean Uibhist agus Leòdhais a' faireachdainn gum bithear na b' fheàrr dheth an dèidh sgaradh o Threas Roinn Innse Gall.
Le oifigich nam buidhnean a' call mòran ùine a' siubhal air ais 's air adhart, chaidh beachdachadh gum biodh buidhnean fa-leth na b' eifeachdaiche.
Mì-riaraichte
Tha buidhnean saor-thoileach ann an Uibhist cuideachd mì-riaraichte, 's iad den bheachd gu bheil cùisean air a dhol air ais gu mòr on a chaidh an dà bhuidhinn còmhla.
Ged a tha mòran den bharail gur e ceum air ais a bh' ann do mhuinntir Uibhist, thuirt Mgr Robasdan gun robh a bhith mar phàirt de dh'aona bhuidhinn air a bhith feumail:
"A thaobh ghnothaichean ro-innleachdail, tha e air a bhith feumail ... agus a thaobh a bhith a' dèiligeadh ris an Riaghaltas, tha guth cumhachdail gu math feumail cuideachd," thuirt e.
"'S e ceum math a bhios ann, agus ceum a dh'fhàgas gu math nas làidire sinn a' dol air adhart."


c: text/html

text:
Concubhur mac meic Donncaidh h. Mhaílseachlaind do marbadh i ngemhil la Murchadh h. Maolsechlainn.
Art mac Murchadha h. Máoilsechlainn righdomhna Teamhrach mortus est.
Domhnall mac Ruaidhri h. Maílmhúaidh ri Fer Cell occissus est o Muintir Luanaim.
Comarba Ciaran .i. Mael Mochta do argain do Síl nAnmchadha ocus do Concobhur mac Mic Cochlain.
Kl. Enair for Cetain & oen uathadh fuirri.
Conchabhar mac Diarmada h. Bhríain rí Mumhan in tribulatione bona quieuit i Cill da Lua.
Giolla Siadnata mac meic Amalgadha táoisioch Callruighe occisus est o Bregmainibh.
Mac Fearghail h. Mháoilmuaidh ri Fhear Ceall occisus est o mhac Rúaidhrí h. Maoilmuaidh i n-Durmaig Coluim Cille.
Cathasach h. Ceirchaerach fer léghinn Ard Macha in Christo quieuit.
Donnchadh h. Conchabhair rí Ciarruighe Luachra do mharbhadh do Coin Mara mhac mhic Con Mara.
Kl. Enair for Aoine & aili dec fuirri.
Muirchertach h. Maílsechlainn ríghdhamhna Teamhrach & ri Iarthair Midhe mortus est.
Donncadh h. Coinceanuind mortus est.
A mhac fén .i. Rúaidhrí do erghabháil lá Toirrdhealbhach h. Conchabhair dar sárughadh laech & clerech.
Sluaigheadh la Toirrdhealbhach h. mBríain & ría fearuibh Mumhan hi Con[n]achta cor teascsat in Ruadbetig & cor scaílsiot a caisel et postea reuersi sunt cen creich cen cat.
Murcadh h. Maolseachluinn airdrí Midhe cona fortuathataibh do ergabhail la Toirrdhealbhach h. Conchabhair for snadudh mind & commairged na h-Erenn.
Righe Midhe do thabhairt do Toirrdhealbhach dia mhac fén .i. do Conchabhar.
Righe Chenél Eoghain do ghabhail d'U Galmreadhaigh & mic Néll do ionnarba.
Mac Raith h. Faillecain episcopus & uirgo quieuit.
Giolla Aonghusa h. Cluman ollom Con[n]achta mortus est.
p.292
Kl. Enair for Sathurnd & tres .xx. fuirri & bliadain bisexa.{MS folio 332}
Tadhg mac Toirrdhealbhaigh h. Choncabhair mortus est.
Conchabhar mac Toirrdhealbhaigh h. Conchabhair ríghdhamna Erenn {& ri Laigen fri re} et rí Midhe fría ré léthbhliadhna do mharbhadh lá h. Duiblaich la righ Fhear Tulach & ria Ruaidhri h. Seanchan.
Domnall h. Coinfiacla rí Teathbha tuile sonusa & saidhbriosa Erenn in clericatu uitam feliciter finiuit i c-Clúain Iraird.
Cearbhall h. Finnallan rí Dealbna Móire do éucc.
Domhnall mac meic Taidg h. Cealluigh do marbadh do tri macuibh meic meic Concabair h. Chealluigh; in treas mac díbside do eucc i c-Clúain iarná ghuin hi frithscannir et da mac oile do thuitim la Muintir Tadgan.
Giolla Pádruig mac Congail fear legind Cluana Ioraird & a sagurt quieuit.
Cionaodh mac meic Amhalgadha a suis occissus est.
Donnchadh mac meic Cartaigh aeirriogha Muman do éug a gemil ag Tairdealbach úa Briain.
Donnchadh mac Taidhg ua Mailruanuidh mortuus est.
Kl. Enair for Luan & .iiii. uathadh fuirre.
Ardchogad mór isin bliadhainsi. Fir Mhidhe do techt i Laighnibh & fir Brefne do theacht i ffudomun na Brephne & Airgialla do theacht tar Sliabh Fúaid fo thuaigh.
Creachadh la Murchadh ua Maoilsheachlainn i n-Airghiallaibh go ttard na bu o Cuailnge.
Fir Mhumhan i c-Connachta go rugsad TadhgÓ Cellaigh leó righ Ó Maine & goro marbhsad RuaidhrighÓ Flaithbertaigh.
Maidm Dhúine Dubhain ria Maoilshechlainn mac Murchaid Ui Maoilsechlainn ria Cairpribh for fioru Brefne ubi .ccc. ceciderunt uel amplius immó Serrach Ua Connachtaigh & immo Cathail Ua Catluain & im H. Cubran.
Fionn h. Cerbhaill rioghdomhna Ele occisus est.
Donn ua Mannachán rí Ua mBriúin na Sionna & Murchadh ua Maoilbrenuinn taoisioch Cloinne Conchabhair & a bhen do tuitim la h. Briúin Brefne i n-ammus longpuirt.
Murchadh Ó Maoilsheclainn go fferuibh Midhe & Teathbha & Conmhaicne do iompodh ar Tardealbhach úa cConchabair & Tairdhealbhach ó Bríain do ríoghadh dhóibh.
Tadg ua Briain do iorghabhail la Tairdhealbhach h. mBriain hi tanaisi.
Gilli episcopus Luimnig quieuit.
Giolla Cainnig h. Luanaim mortuus est.{MS folio 333}
p.294

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Faclairean Gàidhlig
Tha eachdraidh nam faclairean Gàidhlig a' dol air ais gu toiseach na seachdamh linn deug agus b' ann aig toiseach na naoidheamh linn deug a bha foillseachadh nam faclairean aig àirde a ghnìomhachd. Cha robh uiread a dh'fhaclairean a' tighinn a-mach ann an clò a-rithist on àm sin, fiù san fhicheadamh linn. 'S e faclairean Gàidhlig gu Beurla a tha sa mhòrchuid dhiubh gu ruige seo.
Susbaint
Na briathrachain[deasaich | deasaich an tùs]
Mus robh faclairean fhèin ann, bha briathrachain ann, leabhraichean beaga a bha na b' fhaisge air liostaichean de dh'fhaclan na faclairean. Nochd a' chiad dhiubh ann an 1702 nuair a dh'fhoillsich an t-Urr. Robert Kirk liosta de dh'fhaclan mar leasachan dhan Scottish Historical Library aig William Nicolson.[1] [2] Bha liostaichean na bu mhotha san leabhair aig Edward Lhuyd, a' chiad duine a rinn rannsachadh blàir eadar 1699-1700, gu h-àraidh briathrachas Earra Ghàidheal is Siorrachd Inbhir Nis, ged nach deach fhoillseachadh ach greis mhath 'na dhèidh sin.
Dh'fhoillsich an Society in Scotland for Propagating Christian Knowledge leabhar air an robh Leabhar a Theagasc Ainminnin 40 bliadhna an dèidh sin ann an 1741, air a chruinneachadh le Alasdair mac Mhaighstir Alasdair.[1]
Loidhne-ama
- 1702 "A Vocabulary of the Irish Dialect spoken by the Highlanders of Scotland" leis an Urr. Robert Kirk ann an The Scottish Historical Library le William Nicolson cruth digiteach feumar cunntas
- 1699-1700 rannsachadh-blàir le Edward Lhuyd
- 1741 Leabhar a Theagasc Ainminnin / A Galick an English vocabulary
Faclairean[deasaich | deasaich an tùs]
An 18mh is 19mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Cha do ràinig a' chiad fhìor fhaclair ach ann an 1780 nuair a dh'fhoillsich an t-Urr. Uilleam MacSheathain faclair air an robh Galic and English Dictionary ach bha cuid mhath dheth làn de dh'fhaclan Gaeilge.[1] Ge-tà, cha b' fhada gus an do nochd an Nuadh Fhoclair Gaidhlig agus Beurla aig Raibeart MacPhàrlain ann an 1795.[1] Gu pongail deich bliadhna 'na dhèidh-sa, thug Peadar MacPhàrlain a bha 'na eadar-theangaiche de stuthan cràbhach a' chiad fhaclair a-mach a bha a' dol on Ghàidhlig gun Bheurla agus an caochladh slighe, an New English and Gaelic Vocabulary - Focalair Gaelig agus Beurla.[1]
Ged a stèidhich Comann Gàidhealtachd na h-Alba comataidh ann an 1806 gus faclair mòr fhoillseachadh, bha Raibeart Armstrong air thoiseach orra leis an Gaelic Dictionary ann an 1825, trì bliadhna mus do nochd am faclair aig a' Chomann ann an 1828 fon ainm Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language I & II.[1][3]
Nochd grunn fhaclairean eile ri linn sin, an Etymological Dictionary of the Gaelic Language aig Alasdair MacGilleBhàin 'nam measg ann an 1896, an aon fhoillseachadh d' a leithid airson na Gàidhlig gu ruige seo.[1]
A bharrachd air sin, tha àireamh de dh'fhaclairean ann on àm seo nach deach am foillseachadh fhathast, can an Highland Gentleman's Dictionary a chaidh a chruinneachadh mun bhliadhna 1776 's a tha san leabharlann aig Ban-Iarla Chataibh an-dràsta.[1]
Loidhne-ama
- 1780 Galic and English Dictionary leis an Urr. Uilleam MacSheathain
- 1795 Nuadh Fhoclair Gaidhlig agus Beurla le Raibeart MacPhàrlain
- 1815 New English and Gaelic Vocabulary - Focalair Gaelig agus Beurla le Peadar MacPhàrlain
- 1825 Gaelic Dictionary le Robert Armstrong
- 1828 Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language I & II
- 1831 Dictionary of the Gaelic Language leis an Dr Tormod MacLeòid agus an Dr Daniel Mac an Deòir
- 1832 Pronouncing Gaelic Dictionary le Niall MacAilpein
- 1842 Gaelic-English Dictionary leis an Athair Eòghann MacEachainn (stèidhichte air an fhear aig MacLeòid ⁊ Mac an Deòir)
- 1845 Pronouncing Gaelic Dictionary le rudan a chuir Iain MacCoinnich ris
An 20mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich an fhicheadamh linn le faclair mòr - am Faclair Gàidhlig 'us Beurla le Dealbhan aig Eideard Dwelly. Bha pàirt dheth stèidhichte air faclairean a bh' ann roimhe ach chuir Eideard mòran susbaint ris, an dà chuid o thùsan eile 's an obair rannsachaidh aige fhèin.[1] A dh'aindeoin aoise, 's e am faclair aig Eideard Dwelly am faclair as ùghdarrasaiche ann an saoghal na Gàidhlig fhathast.
Nochd iomadh faclair na bu lugha na sin an dèidh an fhaclair aig Dwelly.
Loidhne-ama
- 1901 Illustrated Gaelic English Dictionary le Edward Dwelly (cuid dheth stèidhichte air an fhear aig MacLeòid ⁊ Mac an Deòir)
- 1912 Am Briathrachan Beag le Calum MacPhàrlain
- 1925 Gaelic Dictionary le Calum MacGilleFhinnein
- 1932 Pronouncing Dictionary of Scottish Gaelic le Henry Cyril Dieckhoff
- 1958 Gaelic Words and Expressions from South Uist and Eriskay leis an Urr. Ailean MacDhòmhnaill
- 1979 Abair Facail, a pocket-dictionary le Iain MacDhòmhnaill agus Raghnall Renton
- 1981 The New English-Gaelic Dictionary le Ruaraidh MacThòmais
- 1991 Appendix to Dwelly's Gaelic-English Dictionary le Dùghlas Clyne (deasaiche)
- 1991 Brìgh nam Facal, faclair sgoile leis an Ollamh Richard Cox
- 1993 The Modern Gaelic-English Dictionary le Robert C. Owen
- 1998 Gaelic-English English-Gaelic Dictionary, faclair pòcaid le Dougal Bochanan
A' 21d linn[deasaich | deasaich an tùs]
Cha do nochd faclairean mòra an dèidh an fhaclair aig Dwelly gu toiseach na ciad linn ar fhichead nuair a nochd am faclair mòr Gaelic English Dictionary le Colin Mark ann an 2003.[4]
B' e am Faclair Beag a' chiad fhaclair mòr a tha a' dol an dà chuid on Ghàidhlig gun Bheurla agus on Bheurla gun Ghàidhlig. 'S e faclair air loidhne le Michael Bauer agus Uilleam MacDhonnchaidh a th' ann agus chaidh fhoillseachadh ann an dà cheum. Dh'fhoillsich iad tionndadh digiteach dhen fhaclair aig Dwelly an toiseach tràth ann an 2009 agus beagan as dèidh sin leis an fhaclair ùr as a bheil barrachd air 40,000 innteart a-nis.
Loidhne-ama
- 2001 The Essential Gaelic-English Dictionary le Aonghas MacBhatair
- 2001 The Essential English-Gaelic Dictionary le Aonghas MacBhatair
- 2003 Gaelic English Dictionary le Colin Mark
- 2004 Gaelic Dictionary (Teach Yourself) le Iain MacDhòmhnaill ⁊ Boyd Robastan
- 2009 Dwelly-d agus Am Faclair Beag, faclairean air loidhne le Michael Bauer agus Uilleam MacDhonnchaidh
- 2011 Faclair na Sgoile le Stòrlann. ISBN: 9781907054037
-
- - ùrachadh de Brìgh nam Facal le Cox.
Faclairean sònraichte[deasaich | deasaich an tùs]
A bharrachd air foillseachaidhean mu ainmean-àite, tha faclairean air cuspairean sònraichte glè ghann fhathast agus a' chuid mhòr dhiubh ag amas air an nàdar no briathrachas rianachd. Bha An Stòr-dàta Briathrachais 'na eisgeachd 's e a' cruinneachadh briathrachas teicnigeach o iomadh raon 's air fhoillseachadh le Sabhal Mòr Ostaig.
Faclair eachdraidheil[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil faclair eachdraidheil ann fhathast, ged a tha Roinn na Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu air obair a dhèanamh air fear o chionn fhada 's air a bheil Faclair na Gàidhlig.
Loidhne-ama
- 1883 The Gaelic Names of Plants le Iain Camshron
- 1890 The Gaelic Names of Diseases and Diseased States le Camshron MacGilleÌosa
- 1905 Gaelic Names of Beasts, Birds, Fishes, Insects, Reptiles etc. le Alasdair Forbais
- 1989 Gaelic Names for Flowers and Plants le Dùghlas Clyne
- 1993 An Stòr-dàta Briathrachais
- 1999 Ainmean Gàidhlig Lusan - Gaelic Names of Plants le Joan Clark agus Iain MacDhòmhnaill
- 2001 Faclair na Pàrlamaid
- 2011 Dictionary for Local Government - Scottish Gaelic and English, faclair air loidhne le Comhairle nan Eilean Siar
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Faclairean Gàidhlig - duilleag aig Sabhal Mòr Ostaig
- Faclairean Gàidhlig air loidhne tro Multidict]
Faclairean fa leth air loidhne
- Am Faclair Beag
- An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig
- Tionndadh de Dwelly a ghabhas a rannsachadh
- Am Briathrachan Beag le Calum MacPhàrlain
- Faclair airson Riaghaltas Ionadail
WebArchive (ìomhaighean de dhuilleagan)
- Tionndadh digiteach dhen Dictionarium Scoto-Celticum Vol I
- Tionndadh digiteach dhen Dictionarium Scoto-Celticum Vol II
- Tionndadh digiteach dhen fhaclair aig Dwelly
Pròiseact
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Thomson, D. The Companion to Gaelic Scotland (1994) Gairm ISBN 1-871901-31-6
- ↑ Nicolson, William. (1702) "The scottish historical library: containing a short view and character of most of the writers, records, registers, law-books, &c. Which may be serviceable to the undertakers of a general history of Scotland, down to the union of the two kingdoms in K. James the VI. By W. Nicolson, Arch-Deacon of Carlisle." London: printed for T. Childe, at the White Hart in St. Paul's Church-Yard, pp.334-346.
- ↑ Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language Highland Society of Scotland 1828
- ↑ Mark, C. Gaelic English Dictionary (2003) Routledge ISBN 978-0415297608


text:
Wheelhouse ann an Ratharsair
- 1 Am Màrt 2013
Coinnichidh Ministear na h-Àrainneachd, Pòl Wheelhouse, ri muinntir Ratharsair Dihaoine.
Bidh e air thuras ann an Ratharsair là as dèidh do Riaghaltas na h-Alba cur às dhan cho-dhùnadh còirichean seilge a thoirt air falbh bho chroitearan an eilein.
Bha ùpraid ann nuair a thàinig e am bàrr gur i companaidh à Siorrachd Àir a chuir a-steach an tairgse a b' àirde airson nan còirichean a bh' air a bhith an urra ris na croitearan son 18 bliadhna.
Dh'aidich an Riaghaltas Diardaoin gur e mearachd a rinn iad.
'"S e naidheachd mhath dha-rìribh a th' ann," thuirt Cathraiche Comann Chroitearan Ratharsair, John Willie Mac Gill-Ìosa.
"Feumaidh sinn taing a thoirt dha an toiseach co-dhiù, agus taing dhan chuideachadh a fhuair sinn bho na BPA agus muinntir na h-Alba gu lèir.
"Agus an uair sinn bruidhinn ris feuch dè tha fa-near dhaibh, chan ann airson bliadhna, ach a' dol air adhart airson bhliadhnaichean.
"Bidh sinn an dòchas nach tachair an leithid gu bràth tuilleadh a-rithist," thuirt e.


text:
Sarajevo
'S e prìomh-bhaile Bosna agus Heartsagobhana a tha ann an Sarajevo agus 's e am baile as motha den dùthaich. Tha e na laighe ann am meadhan na dùthcha air bruach Abhainn Miljacka.
Canar gun do thòisich an Cogadh Mòr air an 28mh latha den Ogmhìos, 1914 ann an Sarajevo, nuair a chaidh Ard-Diùc Ferdinand na h-Ostair-Ungaire a mharbhadh le Gavrilo Princip.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Sìthiche
'S e sìdhiche/sìthiche, sìdh no duine-sìdhe, creutair bho sgeulan agus eòlas-ur-sgeulachd. 'S urrainn do sìthiche dealbh sam bith fhaighinn le comas sònraichte ainmichte "draoidheachd" agus 's urrainn dhaibh dealbh a' chuirp atharrachadh no àrdachadh a fhalach gnèthean sìtheile às na sùilean nan duine bàsmhor. Tha 'n facal seo bunaichte às an ainm an t-àite far a bheil iad air smaoineachadh a fhuireach: Sídhe, agus tha na Sìdhichean air uairibh air chantainn ris na daoine-sìdh. Tha 'n ur-sgeulachd gu soilleir piceanta thairis mòran nan dualchas is beul-aithris eugsamhail. Tha mòran ainmean 's dealbhan aca.
Eòlas-ur-sgeulachd Ceilteach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran iomraidhean aig na muinntir Cheilteach air sìthichean 'nan ur-sgeulachdan is seann-sgeulan, agus tha mòran dhealbhan eugsamhail air chur air an nàdar. Tha iad àitheanta cuideachd ris 'na muinntir bheaga', ach 's urrainn do seo thoirt dealbh air luprachánan, bòcanan, menehune, agus creutairan ur-sgeulach eile, ged chan eil uile sìthichean "beag". 'San Eireann, bha na sìthichean air chantainn ris na Sídhe, agus 'san Alba, na Daoine-Sìdh, Sìthichean, no mòran ainmean eugsamhail.
Cha robh an àirde nan sìthiche daonnan cho seasmhach ri 's e air chumail an-diugh. Gu dualchasach, bha 'n àirde dhaonna aig sìthichean gu tric.
Bha aon creideamh seasmhach mun Breatannaich gun robh na daoine-sìdh fann an aghaidh iarann fuar, leantainn ri mòran nan saobh-chràbhaidhean co cheangailte ri iarann a bheil air mhaireann, roinn dhiubh a bheil a' maireann an-diugh (mar eisimpleir, a' cur cruadha air ur doras).
Thug an creideamh sin còmhnadh do roinn nan eachdraichean is luchd-aithris an t-eòlais-ur-sgeulachd a bheachdachadh gu bheil na sìthichean gu fìor bunaichte à beul-aithris nam muinntir a chòmhnaich an t-eilean na Breatainn Mhòir mus ràinig na Ceiltich. Bhiodh na muinntir seo armaichte a-mhàin le umha, 'gus às a seo bhiodh iarann an leas cinneach nam Ceilteach air bhith.
Sa' chreideamh co-aimsireil, tha sìthichean gu tric comharraichte ri bunasach caoimhneasach 'nam beus; chan eil seo, ge-tà, a' cumail fìor leis na mòran fhoillseachaidhean eachdraidheil. Mar eisimpleir, bha 'n creideamh ann am clann Tàcharan, far bhiodh na sìthichean a' goid air falbh duine-cloinne bàsmhor agus chuireadh le aon de am pàisde fhèin, bitheanta anns na linnean meadhan-aoiseach; tha 'n t-ùrlar seo 'nochdadh sa' mhith-òrain Tòmas an Duanaire agus Tam Lin, am measg òrain eile.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Aziza
- Adhene
- Alux
- Bean-shìth
- Bean-uasal dhubh seunta
- Bugul Noz
- Curupira
- Duende
- Encantado
- Faery Wicca
- Fàinne shìth
- Feri Tradition
- Gabhail dealbhan nan sìthichean
- Jogah
- Leipreachan
- Lùchairt Thitania
- Luspardan
- Marcachd sìdh
- Mogwai
- Paristan
- Peri
- Preserver (Elfquest)
- Radical Faeries
- Sìdhe
- Sìthichean Slàbhach
- Tàcharan
- Teine-sionnachain
- Wichtlein
- Xana
- Clàr nam caractaran sìthe
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Aingealach.tk Draoidheil - Gabhail a-staigh fios leathann agus ealanlann de sìthichean
- Victorianach, Ro-Raphaelach, agus sìthichean eile
- Kylie Minogue ris an t-Sìthiche Uaine


text:
Dùthchannan an t-Saoghail
A[deasaich | deasaich an tùs]
Afganastan - An Aetiòp - Afraga a Deas - Aimeireaga (faic Na Stàitean Aonaichte) - Airmìnia - Alba (faic An Rìoghachd Aonaichte) - Albàinia - Aildiria - Andorra - Angòla - Antigua agus Barbuda - An Argantain - Asarbaidean - Astràilia
B[deasaich | deasaich an tùs]
Bachrain - Bangladais - Barbados - Na Bahàmas - Beilise - Beinin - Bermuda - Bhanuatu - A' Bhealaruis - A' Bheilg - - A' Bheiniseala - Bhiet-Nam - A' Bhulgaire - Boilibhia - Bosna agus Heartsagobhana - Botsuana - Braisil - Brùnaidh - Buircina Fhaso - Burma (a-nis Mianma) - Burundaidh - Butàn
C[deasaich | deasaich an tùs]
Cambuidea - Camarun - Canada - Casachstan - Catar - Cathair na Bhatacain (An Sealladh Naomh) - Cape Verde - a' Cheinia - Na h-Eileanan Chomoro - Cìopras - Cirgiostàn - Ciriobataidh - Coirea - Coirea a Deas - Coirea a Tuath - Coloimbia - Costa Ìbhri - - Costa Rica - Croàisia - Cùba - Cubhait
D[deasaich | deasaich an tùs]
An Danmhairg - Diobutaidh - Doiminicia - Dùthaich nan Suasaidh
E[deasaich | deasaich an tùs]
Eacuador - An Eadailt - An Eaman - An Eastòinia - An Eilbheis - An Èipheit - Èirinn - El Salbhador - Ertra
F[deasaich | deasaich an tùs]
an Fhraing - Fìdi - Na h-Eileanan Filipineach - Fionnlainn (faic Suòmaidh)
G[deasaich | deasaich an tùs]
Gabon - Gàna - A' Ghaimbia - A' Ghearmailt - A' Ghrèig - Gini - Gini-Bissau - Gini Mheadhan-Chriosach - Greanada - Guatamala - Guidheana
H[deasaich | deasaich an tùs]
I[deasaich | deasaich an tùs]
Iaimeuca - Iapan - An Innd-Innse - Innis Tìle - Na h-Innseachan - Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte - Ioràc - Ioràn - Iòrdan - Iosrael
L[deasaich | deasaich an tùs]
An Laitbhe - Làthos - Leabanon - Leasoto - Libèiria - Libia - Liechtenstein - Liotuàinia - Lucsamburg
M[deasaich | deasaich an tùs]
Madagascar - - Màili - Malabhaidh - Malta - Na h-Eileanan Mhaladaibh - Malaidhsia - - Maroco - Masadoinia - Meagsago - Na Meanbh Eileanan - Eilean Mhanainn - Na h-Eileanan Mharshall - Na h-Eileanan Mhoiriseas - A' Mholdobha - Mianma - Monaco - Am Monadh Neagrach - Mongoilia - Moratainia - Mòsaimbic
N[deasaich | deasaich an tùs]
Naimibia - Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach - Naomh Crìstean agus Nibheis - Naomh Lùisia - Nauru - Neapàl - Nìgeir - Nìgeiria - Niocaragua - Nirribhidh - Niue -
O[deasaich | deasaich an tùs]
P[deasaich | deasaich an tùs]
Pagastàn - Palastain (Faic "Stàit Phalastain") - Palau - Panama - Papua Gini-Nuadh - Paraguaidh - Pearu - A' Phòlainn - A' Phortagail - Poblachd Dheamocrach na Congo (roimhe Zaire) - Poblachd Dhoiminicia - Poblachd Meadhan Afraga - Poblachd na Congo - - Poblachd na Sìne (Tai-Bhàn) - Puerto Rico
R[deasaich | deasaich an tùs]
An Rìoghachd Aonaichte - An Romàinia - Ruanda - An Ruis
S[deasaich | deasaich an tùs]
Saimbia - Samoa - San Marino - São Tomé agus Príncipe - Sasainn (faic An Rìoghachd Aonaichte) - Sathara an Iar - Saud-Aràibia - An Sealladh Naomh (faic Cathair na Bhatacain) - Sealainn Nuadh - Seanagal - An t-Sèarb - an t-Seic - Seòirsia - Na h-Eileanan Sheiseall - An t-Siad - Siarra Leòmhann - An t-Sile - an t-Sìn - Siombabue - Siongapòr - An t-Siria - An t-Slòbhac - An t-Slòbhain - Na h-Eileanan Sholaimh - Sluagh-Phoblachd na Sìne - Somàilia - An Spàinn - Sri Lanca - Na Stàitean Aonaichte - An t-Suain - Sudàn - Suòmaidh - Sùranam
T[deasaich | deasaich an tùs]
Tai-Bhàn (faic Poblachd na Sìne) - Taidigeastàn - Tài-lann - Tansainìa - Tiomor an Ear - Na Tìrean Ìsle - Tògo - Tonga - Trianaid agus Tobago - Tuinisia - An Tuirc - Turcmanastàn - Tubhalu
U[deasaich | deasaich an tùs]
An Ùcrain - Uganda - An Ungair - Uruguaidh - Usbagastàn
Z[deasaich | deasaich an tùs]
Zaire (Poblachd Dheamocrach na Congo a-nis)


text:
Kl. Ianair .ii. feria, l. ii. Anno Domini M.xxx.ix.
Iaco, ri Bretan, a suis; Domnall m. Donnchada, ri H. Faelan, o Domnall H. Fergaili; Donnchad Derg H. Ruairc o h-Ui Conchobur; Ruaidri, ri Fernmuighi, a suis; Aedh H. Flanacan, ri Luirg & H. Fiachrachomnes occisi sunt.
Donnchad m. Gilla Patraicc airdri Laigen & Osraigi, Maicnia comarba Buiti, epscop & plenus dierum.
Ceilechair H. Cuilennan, comarba Tigernaigh, suam uitam feliciter finiuit.
Muiredach m. Flannacan, fos-airchinnech Aird Macha, do h-Uibh Eachach.
Muiredhach m. Flaitbertaich H. Neill do marbad do Leithrennaibh.
Cerball m. Faelan o Gallaib occisus est.
p.478


text:
Peppa Pig
'S e sreath telebhisean cartùn chloinne a tha ann am Peppa Pig no Peppa Muc.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a chruthachadh, stiùireadh agus riochdachadh le Astley Baker Davies. Nochd e air an telebhisean airson a’ chiad dol a-mach air 31 Cèitean 2004 air an t-sianal Breatanach 'Five'.
Peppa anns an t-Saoghal[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am prògram air a chraoladh ann an 180 dùthchannan.[1]
Na Guthan Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Aithris — Iain MacRath, Tony Kearney
- Peppa Muc — Eilidh Jenkins, Anna Horsburgh
- Deòras Muc — Carina NicLeòid
- Mamaidh Muc — Patsi NicChoinnich, Kathleen NicAonghais
- Dadaidh Muc — Ailig Dòmhnallach
Pàirc Pheppa[deasaich | deasaich an tùs]
Dh’fhosgail Peppa Pig World, pàirc dìbhearsan anns an New Forest, Hampshire,[2]air 9 Giblean 2011 aig Paultons Park, Hampshire, UK.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ (27 Giblean 2010) Peppa Pig moved from Labour event.
- ↑ https://paultonspark.co.uk/


text:
Strìopachas sràide
Tha strìopachas sràide 'na sheòrsa an strìopachais far an obraichidh strìopaichean air na sràidean, a' tairgse am frithealaidh ri luchd-dèilige fad 's gun seas iad air na oisinnean nan sràidean no a' coiseachd ri taobh na sràide, gu tric air èideadh ann an aodach bhuaireanta. Faodaidh an gnìomh air ghnìomhachadh sa' charbad an neach-ceannach no ann an làrach leth-oireach dlùth ris an t-sràid, fiù 's anns an t-seòmar na strìopaich. Tha strìopachas sràide mì-laghail sa' chuid as motha na cruinne.
Cunnartan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha strìopaichean sràide glè sho-leònte ri ionnsaighean corporra 's èigneachadh, cho math ri mèirle, tro luchd-dèilige, strìopairean. Lorg an rannsachadh aig a' bhoireann-dhlighiche Melissa Farley mu dheidhinn 854 strìopaichean an naoi dùthchannan, a' gabhail Aimearaga a-steach, gun robh ionnsaigh air thoirt air 95% nam ban, agus bha 75% dhiubh air èigneachadh. Thuirt 89% nam ban agallaichte gun do dh'iarr iad fhàgail strìopachas. Ge-tà, chan urrainn mòran dhaoine an strìopachas fhàgail an dàrna cuid oir tha iad fodhan stiùireadh neach eile third party (mar strìopair, cèile no ball-teaghlaich ceannsgalach), no oir tha iad so-leònte gu maoineadach agus chan urrainn iad a chosnadh airgead gu leòr an dòigh eile. Mar eisimpleir, b' urrainn tràilleachd a bhith aca, no b' urrainn iad a thaiceadh an teaghlach.
Chomharraich tomhas New York gu bheil 87% dhiubh gun dachaigh no a' fuireach ann an taighean neo-sheasmhach. Tha tràilleachd buadhach. Fàsaidh roinn nan strìopaichean sràide obraichean-drùise a chionn 's nach eil iad foghlaimte gu leòr fhaighinn no chumail obair nas seasmhaiche. Tha an gluasad an-dràsda sa' bhinn nan strìopaichean 'sna Stàitean Aonaichte fheuchainn gan teagasg fad 's gu bheil iad am prìosan.
An rannsachadh 2008 air na strìopaichean sràide à Chicago, lorg maoineadaichean Steven D. Levitt agus Sudhir Alladi Venkatesh gun obraich na mnathan gun strìopairean airson luach uarach aig mu dheidhinn $25, agus nì na mnathan ag obair le strìopairean 50% tuilleadh. Tha seo mu dheidhinn a ceithir uiread an tuarasdal na h-oibre eile gur ri fhaighinn riutha. 'S ainneamh an cleachdadh de casganan. Tha strìopaichean air chur an greim aon uair airson gach 450 ceannaichean, agus crìochnaichidh h-uile glacadh deicheamh le àm am prìosan. Aon uair uile 30 ceannaichean, bheir strìopach feise shaor ri maor-sìthe a sheachnadh glacadh.
'S e cuideachd gu tric na h-ìobairtich a' bhruid airson lean-mharbhaichean a tha strìopaichean a chionn 's gun streap iad gu gnàthach a-steach dhan charbad fhir aineolach orra, a' feuchainn a sheachnadh a' tarraing aire riutha fhèin no an luchd-dèilige is thèid iad leis na fir ri h-àiteachan far an nach cuir neach casg orra, agus mar sin faodaidh iad a dhol às an t-sealladh fad làithean is fad seachdainean mus thoir neach sam bith an aire. Gabhaidh na h-eisimpleirean as ainmeile nam lean-marbhadh a-steach Seoc an Reubainnear, Gary Ridgway, Na Hillside Stranglers, Arthur Shawcross, agus Robert Pickton.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Street prostitution le Michael S. Scott, US DOJ Problem-Oriented Guides for Police Series, No. 2 (PDF file)
- StreetWomen.org Làrach-lìn leis na h-aithrisean nam ban gu bheil an sàs le strìopachas sràide.


text:
Bremen
‘S e baile mòr agus port[1] anns a' Ghearmailt a tha ann am Bremen (IPA:bʁemən). ‘S e fear dhe na 16 stàitean (Gearmailtis: Länder) na dùthcha. Tha am port Bremerhaven, 60km air falbh mu thuath, am broinn na stàite cuideachd. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 150. Tha am pàirce-nàiseanta Lüneburger Heide suidhichte iar air Bremen.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e coltach gu bheil Bremen uamhasach seann ach chan eil sinn idir cinnteach dìreach cho seann ‘s a tha e. Sgrìobh Claudius Ptolmaeus mu dheidhinn Phabiranum, a bha fo buaidh na Cauci ann 150.[2] Anns an 8mh Linn chaidh feachdan Theàrlaich Mhòir gu ruige na h-aibhne Weser gus Crìosdaidheachd a thoirt do treubhan pàganach na sgìre.[3] Thug Riourik, Lochlannach às An t-Suain, aig an robh oighreachdan mòra ann am Friesland, ionnsaigh air Bremen ann an 859 ach, air sgàth sin, thug an Rìgh Louis II a-mach às an dùthaich e.[4] Chaidh easbaigeachd a chur air dòigh anns a’ bhaile, is na easbaigean à Bremen ag iomairt air Crìosdaidheachd a thoirt gu Lochlann fad na linntean.
Bhagairt Heinrich XII à Bayern air cumhachd nan Easbaig anns an 12na linn.[5] Rinn esan a’ chùis orra, ghabh e thairis am baile, chuir e riaghaltas sìobhalta nan àite, is leig esan na bu laigse iad; ‘S e baile marsanta a bh' ann an a dhèidh, is bha làmh an uachdair aig loingeas Bhremen ann an ceann a deas A’ Chuain Tuatha gus a nochd an Lìog Hansa, co-bhann a bha os cionn na Mara Bhaltach, is iad a’ cleachdadh caidreachasan airson An Cuan Tuath a chur fo smachd dhaibh. Aig toiseach an 14mh Linn chuireadh bàtaichean spuinneadair à Bremen ionnsaighean air soithichean Hansa aig muir.[6] Ach mu dheireadh thall, ann an 1358, ghabh comhairlichean à Bremen pàirt ann an co-labhairt Hansa ann an Lübeck is chuir iad roimhpe ballrachd Hansa fhaighean airson cogadh a sheachnadh.[7]
Bha Bremen na bhall cùlachrach diùid na Hansa:[8] dh’iarradh am baile cuideachd air an Hansa anns na h-iomairtean a bheireadh e an aghaidh cinn-fheadhna na treubhan Friesianach anns an sgìre air inbhir na h-aibhne Weser, ach cha bhiodh Bremen daonnan an sàs ann an Iomairtean na Hansa anns a’ Muir Bhaltach. Bha am mì-rùn sin gu math ùpraideach ann an 1425, is loisg muinntir Bhremen sgrìobhainnean na Hansa dìreach ann an Ceàrnag an fhèille ann am meadhan a’ bhaile. Thilgeadh Bremen a-mach às an lìog ann an 1427,[9] le toraidhean mòra: Dh’iarr stàitean eile, mar Oldenburg, air Bremen gun cuireadh e talamhan dhaibh leis cho lag ‘s a bha Bremen gun cuideachadh na Hansa, is chaill am baile mòran thalmhan air sgàth sin.
Chaidh a’ chiad port innealta na Gearmailte a thogail ann am Bremen Vegesack ann an 1620.[10] Ann an 1827, air sàilleabh gu robh am Weser a' fàs beag air bheag na bu ghainmhiche, cheannaich Bremen oighreachdan aig inbhir na h-aibhne fhèin, airson port eile fhaighinn is thug iad Bremerhaven air, neo Port Bremen sa Ghàidhlig.[11] Chaidh an companaidh cudromach muireil Lloyds na Gearmailte an Tuath a stèidhich ann an 1857.[12] Leasachadh obraichean mairearachd na h-aibhne fad na 1870an –1880an.
Dh’fhàsadh am baile beag air bheag tro mhalairt is gnìomhachasan is chaidh oifis margaidh chotain a chuir air dòigh ann an 1872.[13] Chaidh àireamh-shluaigh a’ bhaile suas bho mu 35,000 ann an 1812 gu cor ris 100,000 ann an 1875 is fiù’s 250,000 ann an 1911.[14]
Bha Bremen na bhall Co-chaidreachas na Gearmailte a Tuath bho 1867 gu ruige 1871[15] is an uair sin bha e am broinn stàit ùr, Iompaireachd na Gearmailte bho 1871, ach chum e a chuid neo-eisimeileachd taobh cusbainn is cìsean gu ruige 1888. Gu mì-fhortanach, chaidh oidhirp a dhèanamh air beatha an Iompaire Gilliam II ann am Bremen ann an 1901.
‘S e na Sasannaich a bha os cionn Bhremen dìreach an dèidh an Dàrna Cogaidh, is an uair sin na h-Aimearaganaich bho 14mh An t-Sultain 1944 o chionn 's gu robh iad ag iarraidh gum biodh port air a’ Mhuir a Tuath anns an sgìre aca.[16] Le sin cha bheireadh Bremen a-steach do Shagsainn Ìosail, leis gu robh an roinn sin anns an sgìre a bha fo bhuaidh nan Sasannach. Air sgàth sin, chaidh Bremen a ghairm na bhaile neo-eisimeileachd Hansa (Gearmailtis : Freie Hansestat) am broinn Poblachd Fheadarail na Gearmailte ann an 1947, le Bremerhaven na bhroinn oir nach robh e idir faisg air fearann Shagsainn Iosail.[17]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ernst Rowohlt (1887 - 1960). Deasaiche.
Clìomaid[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Bremenports
- ↑ World Port Source
- ↑ Alemania.net
- ↑ Geneanet
- ↑ Karl Jordan, Henry the Lion. A Biography, ISBN 0-19-821969-5
- ↑ Deremilitari
- ↑ World Port Source
- ↑ Bremen City Report
- ↑ The German Hansa: The emergence of international businesses 1200 - 1800, P. Dollinger, ISBN 978-0-415-19073-2
- ↑ Radio Bremen
- ↑ Bremerhaven.de
- ↑ Hapag-Lloyd
- ↑ Baumwolleboerse
- ↑ Bremen City Report
- ↑ IGE
- ↑ Bremen City Report
- ↑ Essential Travel
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ Stadt Rostock
Baden-Württemberg • Bayern • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sagsainn • Sagsainn-Anhalt • Sagsainn Iosail • Schleswig-Holstein • Thüringen


text:
Aois Criost, caoga a sé.
Iar m-beith secht m-bliadhna décc h-i ríghe n-Ereann d'Fiachaidh Fionnfolaidh ro marbhadh é lasna coiccedhchaibh tre comhairle na n-Aithechtuath i n-orccain Moighe Bolg. At iad na coiccedhaigh lasa t-torchair. Elim mac Connrach rí Uladh, Sanbh mac Ceit, mic Magach, righ Connacht, Foirbre mac Fine rí Mumhan, & Eochaidh Aincend rí Laighen. Ní fairgoibh-siomh do cloinn achtmadh aen-mac boí h-i m-broinn Ethne inghen rí Alban, Tuathal ada-comhnaic.
Aois Criost, caocca seacht.
An céd-bhliadhain do righe Elim mic Conrach.
Aois Criost, sechtmoghat a sé.
Iar m-beith fiche bliadhain h-i righe os Erinn d'Elim mac Conrach do-rochair h-i c-cath Aichle la Tuathal Techtmhar.
Do-rad Dia dioghla h-i c-cionaidh a mighníomh for Aithechthuathoibh fri remhius Elim isin ríghe .i Ere do bheith gan ioth, gan bliocht, gan mes, gan iascc, & gan nach mórmhaith aile, o ro mharbhsat Aithechthuatha Fiacha Fionnoladh i nd-orgain Moighe Bolg go ré Thuathail Techtmair.
Aois Christ, céd a sé.
Iar m-beith triocha bliadhain h-i righe n-Ereann do Tuathal Techtmar torchair lá Mal mac Rochraidhe ri Uladh h-i Moigh
p.100Line, h-i Moin in Chatha, i n-Dal Araidhe an bail asa m-brúcht Ollar & Ollarba an da abhuinn. Ceann Gubha ainm an chnuic in ro marbhadh-somh febh dearbhus an rann:
- Ollar & Ollarba,
Ceann gubha triathach tuathach,
nibdar anmonda gan adhbhar,
an lá do marbadh Tuathal.
Agus amhail as-rubradh bheos:
- Tuathal diar f-fine feronn,
flaith Midhe milibh galann,
gaotta flaith Fremhann Finne
h-i re cnuic Glinde an Gabhann.
Aois Christ, céd a seacht.
An chéd bhliadhain do Mal, mac Rochraidhe, mic Cathbhadha, h-i righe n-Ereann.
Aois Christ, céd a deich.
Iar m-beith ceithre bliadhna na righ ós Erind do Mal, mhac Rochraidhe, do-chear la Feidhlimidh Rechtmhar.
p.102
Aois Criost, ced a h-aon n-décc.
An ceid-bhliadhain d'Feidhlimidh Rechtmhor, mac Tuathail Techtmhair, 'na righ os Erinn. Baine inghen Scáil máthair an Fedhlimidh-si. As uaithe ainmnighther Cnoc m-Báine la h-Oirgiallaibh, ar is ann ro h-adnaicht-si. As lé beos ro clasadh Ráith Mor Mhaighe Lemhna i n-Ulltoib.
Aois Criost, ced a naoi décc.
Iar m-beith naoi m-bliadhna h-i righe n-Ereann d'Feidlimidh Reachtmhar at-bail.
Aois Chriost, ced fiche.
An céd-bhliadhain do Cathaoir Mór, mac Feidhlimidh Fir Urglais, h-i righe n-Ereann.
Aois Chriost, ced fiche a dó.
Iar m-beith tri bliadhna na righ os Erinn do Cathaoir Mor do-cear la Conn, & la Luaighnibh Teamhra, h-i g-cath Moighe h-Agha.


text:
Dùbhlan do rannsachadh tuath-gaoithe
- 21 An Dàmhair 2013
Tha rannsachadh poblach, a thòisicheas Diluain, mu thuath-gaoithe a thathas a moladh do thaobh sear Rois mì-laghail a rèir buidhne a tha a' cur an aghaidh a' phròiseict.
Tha a' bhuidhean "Save Our Straths" air iarraidh air Comhairle na Gàidhealtachd stad a chur air an rannsachaidh aca mun tuath-ghaoithe, a bhiodh ann an Àrd Rois.
Air a' mhìos a chaidh, chaidh lorg gun robh tuath-gaoith ann an Sealtainn mì-laghail air sgàth nach robh cead airson dealan a chruthachadh aig a luchd-dealbhachaidh.
Tha Save Our Straths ag ràdh nach eil an cead sin aig a' chompanaidh Wind Energy, a th' air cùlaibh an sgeama ann an Àrd Rois nas motha.


text:
Laureano Gómez Castro
Susbaint
Laureano Gómez Castro
B’ e Laureano Eleuterio Gómez Castro [1].(rugadh 20mh an Gearran 1889 ann am Bogotá – chaochail 13mh an t-Iuchar 1965 ann am Bogotá) innleadair agus fear-poileataigs à Coloimbia,[2] le freumhan ann an Ocaña. Bha e na cheann-suidhe choloimbia bho 1950 gu 1953 nuair a dh’fhàg Roberto Urdaneta Arbeláez a’ cheanneas gu sealach air adhbharan na slàinte. Thàinig esan ais air chun a’ chinneas 13mh an t-Ògmhios 1953, ach chaidh e a chuir às a’ chathair an ceann greiseag leis an t-Seanalair Gustavo Rojas Pinilla. Mus do deach Gómez a thaghadh na cheann-suidhe, bha e air a bhith fear dhe na ceannardan na bu chudromaiche aig Partaidh Tòraidh na dùthcha fad trì deicheadan agus bhathar ag ràdh gur e fear dhe na òraidichean na b’ fhèarr anns a’ Chòmhdhail Choloimbia a bh’ann. Bha Riaghaltas fuilteach aige[3], ga steidheachadh air cur às nan Libearalach radaigeach, agus le sin fhuair e na far-ainmean "El Monstruo" (An t-Uilebheist) agus "El Basilisco" (An Eaglais Mhòr).
Phòs e María Hurtado Cajiao, à Popayán, air 9mh an t-Sultain 1916. Fhuair iad ceathrar duine-chloinne còmhla: Cecilia Gómez Hurtado, a phòs Daniel Mazuera Villegas agus an uair sin is i na banntrach, phòs i Carlos Francisco Fajardo Herrera; Rafael Gómez Hurtado, a bhàsaich ann an tubaist plèana nuair a bha e 30 bliadhna a dh’aois; Álvaro Gómez Hurtado, a phòs Margarita Escobar López; agus Enrique Gómez Hurtado, a phòs María Ángela Martínez.
Beatha anns a’ Phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh e fo bhuaidh an Comann Iosaid agus dh’ fhàg e an sgoil le Teisteanas Ard-ìre ann an 1904: mhàithrich e dhan Oilthigh Nàiseanta Choloimbia far an do dh’ionnsaich an Innsiniridh Sìobhalta, agus thug e ceum ann an 1909. Dh’ obair e mar innealadair ann an Antioquia agus steidhich e am pàipear-naidheachd "La Unidad" airson na beachdan tòraidh agus caitligeach a bhrosnachadh anns an dùthaich. Chaidh e a thaghadh na ball pàrlamaid airson Cundinamarca ann an 1911 agus chun an Seòmar nan Rìochairean gu ruige 1916; thill e dhan Chòmhdhail eadar 1918 agus 1921, cuine a cuidich e gun leigeadh Marco Fidel Suárez (dhen aon phàrtaidh) a dhreuchd mar cheann-suidhe. Chaidh e ainmeachadh leis a’ cheann-suidhe Pedro Nel Ospina Vásquez na mhinistear làn-ùghdarach ann An t-Sile ann an 1923 agus an aon bhliadhna na thosgair ann An Argantain; thill e ann an 1925 airson a bhith na mhinistear na h-obrach poblach, agus thug e pàirt ann an deasbad ainmeil searbh an t-Seanaidh anns an Lùnasdal 1926, rud a chuir air adhart e mar cheannard na dùthcha.
Bha e na bhall caochladh cruinneachaidhean roinneil (Santander agus Antioquia) ann an 1930 agus na Sheanadair eadar 1931 agus 1935 is turas eile eadar 1939 agus 1945: le sin dh’fhàs e a bhith an ceannard na bu mhotha aig a’ Phàrtaidh Tòraidh, agus Cathraiche an t-Seanaidh eadar 1934 agus 1935. ‘S e neach-dùbhlain gu math làidir an aghaidh Riaghaltasan nan Libearalach a bh’ann, gu h-àraidh an aghaidh Alfonso López Pumarejo (seann charaid aige o shean), ach mu dheireadh thall mhol esasn "gnìomhan gaisgeil" agus "ionnsaighean pearsanta" airson adhartasan nan Libearalach a sheachnadh. Cha tug am Pàrtaidh Tòraidh pàirt ann an taghaidhean a’ chinneas aig àm Poblachd nan Libearalach ann an 1934 agus 1938, fo bhuaidh Laureano Gómez. Thug iad taic gus an Libearalach dealachaidh Carlos Arango Vélez ann an 1942 agus chuir am pàrtaidh taic gu Mariano Ospina Pérez cneasda, leis gu robh sgaraidhean eadar na Libearalaich ro na taghaidhean dhe 1946. an dèidh gun do dhiùlt Gómez a bhith na thagraiche a’ chinneas, leis gu robh fhios aige gun adhbharadh sin aonadh nan Libearalach gu grad.
Ceann-suidhe na Dùthcha (1950-1953)[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Laureano Gómez ainmeachadh na Mhinistear na Dùthchannan Cèin ann an 1948, ach leig esan a dhreuchd an ceann greiseag an dèidh fhoill-mhortadh Jorge Eliécer Gaitán, oir cha robh barrantas eadar-nàiseanta ann, leis gu robh iad dhen bheachd gur e na Tòraidhean a bha an sàs anns an gnothach fuillteach sin. ‘S e esan an aon tagraiche a bh’ann airson a’ Chinneas ann an 1949, leis gun do dhiùlt tagraiche nan Libearalach, Darío Echandía Olaya, an iomairt is easan ag ràdh nach robh teàrrainteach ann airson daoine a’ Phàrtaidh aige air sàilleabh sreath dhe fhoill-mhortaich a thug àite (mar Ghaitán), a mharbh a bhràthair fhèin (Vicente Echandía) agus leis gu robh ainneart nan guerrillas ùr, Libearalaich agus Comannaich, a’ fàs gu luath. Airson a’ chiad uair ann an eachdraidh na dùthcha, fhuair an Dotair Gómez a bharrachd air millean bhòtaichean, is le sin thug e an ceannas os làimh 7mh an Lùnasdal 1950.
Leis gur e ceannard nan Tòraidh a bh’ann is easan cho dìlseach dha na prionnsabalan dhe barantas an òrdugh agus miadh a’ bheatha, dhùn Gómez am pàrlamaid agus chuir e stad air saorsa airson ghrèiseig, gus fheuch ri obair a’ chinn-suidhe a dheànamh nas èifeachdaiche: bha suidheachadh poileataigeach na dùthcha gu math ùpraideach, le aonaidhean-ciùird agus ceannardan na meadhanan a’ toirt taic gu crosda dhan ionnsaigh an-iochdmhor an aghaidh an òrdugh laghail is an t-ainneart a’ fàs aig an aon àm. Dh’fhàg na dùbhlanaich air Gómez gun do chleachd e dòighean aintighearnail agus gun do chuir e air bhog ceannsachadh an aghaidh buill agus luchd-taic a’ Phàrtaidh Libearalach agus an aghaidh nan Comannach. Thuirt fìor dheagh bheachdadair air choireigin gu do rinn Gómez Laureano a dhìcheall airson na guthan dùbhlanach am broinn a’ Phàrtaidh aige fhèin a chur na thosd cuideachd.
Thathar a’ beachdachadh gur e an Riaghaltas a bu choireach airson mòran rudan uabhasach a rinn feachdan dhìomhair nan sìobhaltach fo armaibh. ‘S e Am poileas Chulavita a bh’ann am Far-ainm aca anns an sgìrean dùthchasail. Chuir iad ruaig air na Libearalaich Radaigeach agus na Comannaich, ris an canadh "Bandoleros". Rinn iad droch mhilleadh air oighreachdan agus croitean agus dh’ arbhartaich iad stòras agus fearainn nan ìobairtich. Thathar a’ beachdachadh gur e na feachdan dìomhair sin a bha ri cùlaibh iomadh mharbhadh dhe Libearalaich agus dùbhlanaich a thachair nuair a bha Gómez na cheann-suidhe.
Anns an dàrna làimh, tha feadhainn dhen bheachd gur e Riaghaltas dìreach eagalach aingidh a bha aig Gómez Laureano air sàilleabh an t-suidheachaidh dòrainn taobh a’ chogaidh sìobhalta neo-oifigeil anns an dùthaich an dèidh Am Bogotazo. Anns an làmh eile, saoilidh a’ mhòr-chuid dhe na Tòraidh agus daoine na h-Eaglaise Chaitligeach gur e fìor churaidh poileataigeach a bh’ann Gómez, leis gun do bhrosnaich e am foghlam crìosdaidh, chruthaich e Ecopetrol (Companaidh Nàiseanta a’ Pheatral), chuir e siostam na cìsean air dòigh, agus a bharrachd air sin dh’fhàs an eaconomaidh aig àm ùpraid sòisealta. Leasaichidh Gòmez Laureano cùisean sòisealta tro chaitheamh poblach.
Chuir Gómez Laureano Co-Cruinneachadh Bhun-Reachdail air dòigh, airson Stàit corpaichte, faisisteach a chruthachadh, coltach ri corra dhùthaich na Roinn Eòrpa mar an Eadailt fo Mhussolini. Nam biodh Gómez Laureano soirbheachail, bhiodh Coloimbia air a bhith a’ chiad dùthaich ann an Aimearaga a bheireadh a’ mhòr-chuid dhen Riaghaltais gu saoghal an gnìomhachais is le sin deamocrasaidh raideagach fhaighinn, mar a sgrìobh am Feallsanaiche Gearmailteach Jürgen Habermas. Bha am pròiseact aige gu math connspaideach, gun teagamh, ach thathar a’ cumail gun do steidhich sin deagh òrdugh air an dùthaich aig àm uabhasach ùpraideach.
Ghabh e greim cridhe ann an 1951 agus an uair sin stiùireadh an neach-ainmichte Roberto Urdaneta Arbeláez an Riaghaltas. A dh’aindeoin gu robh e tinn, bheireadh Gómez buaidh air an Riaghaltas tro Urdaneta agus chaidh e air ais mu dheireadh thall.
Bha suidheachadh na dùthcha a’ fàs na bu mhiosa taobh ainneart poileataigeach agus bha amharas ann gun gabhadh na feachdan armachd grèim air an Riaghaltas (a thachair 13mh an t-Ògmhios 1953). Gun roghainnean, b’ fheudar dha Laureano Gómez a theich thall thairis chun na Spàinne na fhògarrach.
A’ Bhuidhean Nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Lean Gómez mar cheannard nan Tòraidh, ged a bha e na fhògarrach thall thairis agus mar sin chuir e ainm gu Còrdadh dhe Benidorm ann an 1956 le ceannard nan Libearalach Alberto Lleras Camargo an aghaidh Riaghaltas an airm.
An ath-bhliadhna, an dèidh la caída Riaghaltas an Seanailear Rojas Pinilla, chuir e ainm gu Foillseachadh dhe Sitges le Lleras, a definiría poileataigs na dùthcha fad 17 bliadhnachan, leis an dà phàrtaidh traidiseanta a’ com-pàirteachadh an Riaghaltais gu ruige 1974 ann an aontachadh leis an canar A’ Bhuidhean Nàiseanta.
Thill Gómez gu Colombia far an robh e os cionn nan Tòraidh gus a bhàsaich e ann am Bogotá, air 13mh an t-Iuchar 1965. Rinneadh e còmhraidhean leis na Tòraidhean Òga nuair a bha ùine gu leòr aige. Aig an Oilthigh Saor dhe Bogotá (Spàinntis: Universidad Libre de Bogotá). ‘S e Alvaro Atencia Carcamo a bha an neach-ionaid poileatageach aige.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Geamannan saidheans mu fhòrsaichean do chlann bhun-sgoile. Tagh a' mheud ceart de dh'fhòrsa a leigeas le na deargannan an cleasan soircais a chrìochnachadh. Help the fleas by choosing the right amount of force needed for them to complete their tricks successfully.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Naidheachdan 11:00m
18 An Dàmhair 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Inbhir Ghràinnse
Thuirt a' chompanaidh Ineos gum biodh iad deònach Ionad Giollachd Ola Inbhir Ghràinnse, a chur gu dol a-rithist nam faigheadh iad gealladh foirmeil nach deadh stailcean no iomairtean eile a ghairm fhad 's a bha co-chomhairleachadh ga dhèanamh air a' phlana aca airson an t-ionad a shàbhaladh. Thuirt an t-aonadh Unite an-diugh sa mhadainn gun aontaicheadh iadsan gun stailcean a ghairm eadar seo agus deireadh na bliadhna nan aontaicheadh Ineos còmhraidhean ùra a chumail air na h-atharrachaidhean a tha iad am beachd a dhèanamh air cùmhnantan an luchd-obrach.
Prìs a' Chonnaidh
Tha Riaghaltas na Co-bhanntachd air cead iarraidh on Choimisean Eòrpach airson sgeama lasachaidh a chonnaidh a leudachadh gu sgìrean dùthchail air Tìr Mòr. Tha seachd coimhearsnachdan air a' Ghàidhealtachd am measg an fheadhainn a dh'fhaodadh buannachd fhaighinn às an sgeama - Ath Tharracaill, Achadh na Sìne, an Apainn, Drochaid Charra, Dail Chuinnidh, Geàrrloch agus Srath Pheofhair.
Ceinia
Thuirt ùghdarrasan Cheinia gu bheil e glè choltach gur e na cuirp aig dithis de na ceannaircich a thug ionnsaigh air ionad bhùithdean Westgate ann an Nairobi air a' mhìos a chaidh a chaidh a lorg ann an sprùilleach an ionaid. Tha iad a' smaointinn gum buineadh an corp eile a chaidh a lorg anns an sprùilleach do shaighdear a chaidh a mharbhadh anns an t-sabaid.
Tramaichean
Fosglaidh dà rathad ann am meadhan Dhùn Èideann gu trafaig a-màireach, agus luchd-obrach air crìoch a chur air obair-togail airson siostam ùr nan tramaichean. Tha sia bliadhna ann bho bha a h-uile pàirt de mheadhan a' phrìomh bhaile saor bho obair co-cheangailte ris a' phròiseact chonnspaideach. Tha luchd-gnothaich a' cumail a-mach gu bheil an eaconamaidh ionadail air fulang gu mòr bho chaidh Shandwick Place agus Manor Place a dhùnadh do chàraichean.
Co-labhairt an SNP
Bheir Leas-Phrìomh Mhinistear na h-Alba, Nicola Sturgeon, gealladh seachad an-diugh gun cùm Riaghaltas na h-Alba orra le taic-airgid do dhaoine a tha a' fulang ri linn atharrachaidhean ann an sochairean taigheadais. Ann an òraid aig co-labhairt Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ann am Peairt, tha dùil gum foillsich i gun tèid £20m a chur mu seach a chuidicheas an fheadhainn aig a bheil trioblaidean air sàilleabh Cìs nan Seòmraichean-Cadail mar a tha cuid a' gabhail air. Thathar a' sùileachadh cuideachd gun toir a' Bh.Mh. Sturgeon rabhadh seachad gun tèid buidseat Alba aig Westminster a lùghdachadh ma bhòtas daoine an aghaidh neo-eisimeileachd an ath-bhliadhna.
Saudi Aràibia
Dhiùlt Saudi Aràibia àite a ghabhail air Comhairle Thèarainnteachd nan Dùthchannan Aonaichte agus na Saudaich ag ràdh gu bheil iad a' togail fianais an aghaidh bun-tomhasan dùbailte na buidhne. Tha an dùthaich ag ràdh gum feum a' Chomhairle Thèarainnteachd ath-chruthachadh, seach gu bheil e dearbhte nach urrainn dhi fuasgladh fhaighinn air còmh-strì eadar-nàiseanta.
Goid Meadailte
Thèid duaisean suas ri £10,000 a thabhainn airson fiosrachaidh a dhiteas mèirlich a tha a' goid meadailte o stèiseanan dealain. Tha a' chompanaidh Lìonra Chumhachd na h-Alba ag ràdh gun deach faisg air 1,500 tachartas a chlàradh aig stèiseanan dealain na dùthcha bhon Fhaoilleach 2011.


text:
Mar Sgiathanach (gu follaiseach, ’na Ghàidheal), agus a-nise mar uchdmhac nan Crìochan Albannach, a chuir seachad grunnd bhliadhnaichean sunndach ann an Lunnainn, tha mi toilichte dearbhadh gur Albannach mi.
Bidh mi ri bàrdachd an Gàidhlig, Albais, agus (gun dragh sam bith, nuair a tha an eanchainn sunndach) am Beurla. Ged is toil leam a bhith ri rosg sa Ghàidhlig, tha barrachd cothroman air nochdadh am Beurla, ach chan eil sin air a bhith cràiteach dhomh.
Bhon a b’ ann am Beurla a dh’ionnsaich mi leughadh (agus sgrìobhadh) an toiseach – ged a b’e Dùn Dé a thug an Dandy ’s am Beano dhuinn, cha robh na caractaran air an d’ rinn mi eòlas ro ionadail: leithid Desperate Dan, Dennis the Menace, Minnie the Minx, Lord Snooty, Korky the Cat agus creutairean eile dhen t-seòrsa.
’Nam inbheach, chòrd mo bhliadhnaichean ann an Lunnainn rium glé mhath. ’S dòcha gun robh barrachd Caraibich agus Éireannaich am measg mo chuid eòlaich na Sasannaich bona fide, ach cha robh nàimhdeas eadar aon seach aon againn agus Cognaidh sam bith ris na choinnich sinn. Mar sin, bhiodh e fìor nach eil crìochan air a bhith ’nam buaireadh dhan eanchainn.
Agus, air a dhol tarsaing na crìche eadar Poblachd na h-Éireann agus Éirinn a-Tuath, gun a bhith cinnteach, gu mionaideach, cuin a thachair an trasdadh eadar dùthaich neo-eisimileach agus pàirt dhen Rìoghachd Aonaichte, theirinn nach eil trioblaid buailteach a bhith romhainn, ma ghabhas Alba ceum gu neo-eisimeileachd.
Ach car son a ghabhadh Alba leithid de cheum? A réir nàimhdean a’ cheuma, tha iomadh gàbhadh romhainn ma ghabhas sinn ris. Ach có miad dùthaich, nas lugha na Alba ann am miadachd agus àireamh sluaigh, a tha saor, soirbheachail? Na biodh dùil, no iarraidh, againn air pàrras: ach, le cothrom deasbad air nithean a tha sònraichte agus a’ sireadh coitcheannais (ris nach bi dùil buileach) shaoilinn gu bheil barrachd dòchas aonachaidh ann an amharc sluaigh nach eil cho lìonmhor.
Agus tha mise faicinn gu bheil tarraing mhaireannach, ris an abair mi “reachdachd choitcheann”, eadar dhaoine, tha ’g éirigh ás na cinnidhean bho shean (Gàidhealach agus Crìochail), far an robh dleasdanas co-chòrdach eadar tuath agus tighearna. Ged nach b’e co-ionnanachd a bh’ ann buileach, saoil nach eil buaidh air a bhith aice air mar a tha Albannaich a’ faicinn a-chéile?
Tha fhios againn gun do sgar “Reachdan Ì” ceannard bho shluagh, gu ìre ’s nach robh iad a’ bruidhinn na cànain cheudna, ach am measg an fheadhainn a dh’fhan (a’ mhuinntir), theirinn gun do mhair sìneadh gu co- ionnanachd agus co-obrachadh, mar a chunnacas, gu h-eachdraidheil air Cluaidh Ruadh. Agus nach eil sìneadh cosmhail ri fhaicinn ann an stéidh nan eaglais Albannach (’s dòcha nach eil “taghadh” cléir buileach co-ionnan ri taghaidhean eile).
Ma tha mi fiùs letheach ceart, tha sinn ann an cruinneadaireachd air leth bho na tha sluagh-iùlachd na dùthcha aig deas bhuainn a’ leantainn. Tha adhbhar againn a bhith an dùil gun téid roinnean mar slàinte, foghlam, na seirbheisean sòisealta agus tèarainteachd shòisealta a dhìon mar ghoireasan poblach: gun téid, air an aon àm, taigheadasachd phoblach a chur air stéidh dhearbhte, le gealltanas gun téid leasachadh deatamach a dhèanamh oirre.
Co leis a bhiodh seirbheisean siubhail, trèan, bus, aiseagan agus prìomh sheirbheis-adhair, am posta rìoghail, am fón? Dé mu dheidhinn co-chomainn nàiseanta? Le taic an riaghaltais agus chomhairlean, nach fhaodadh an leithid a bhith soirbheachail? Chan eil gainne nòsan cumhachd againn; gaoth, muir, dealain-uisgeach, grian (tha leasaichean daonnan gan dèanamh). ’S an gabhadh obair a dhèanamh air gual glan? Agus dé mu seilbh air fearann, na tha de ghleanntan falamh? Smachd orrasan cuideachd – agus daoine gan àiteachd. Le làn phàrlamaid ann an Taigh an Ròid, bhiodh leithid de cheistean na b’ fhaisge agus na b’ fhasa an togail.
Ann an gnìomhachas, tha ola ’nar n-eòlas, ach cluinneamaid barrachd mu na thig aiste (plastaigean mar eisimpleir). Tha Alba beò san t-saoghal leatronaigeach. Ach dé mu dheidhinn seann charaidean, mar gàraidhean iarainn, a thoirt beò a rithist, air ar socair iomairteach? Le làn smachd air ionmhasachd na dùthcha, dheònaicheadh sinn buaidh chothromach fhaighinn air bancaichean agus comainn togalach – agus ás-ghluasad ionmhais gu fasgaidhean diamhair (leis na tha sin a’ cosg dhuinn).
Gun a bhith an urra ri Broadcasting House agus a’ West End, bidh e inntinneach faicinn saoghal craolaidh agus ealain na h-Albainn a’ gabhail sealladh air an t-saoghal fharsaing. Car son nach tigeadh Dàibhidh Lindsay roimh Shakespeare, MacGill-Eain agus MacCaoig roimh Hughes agus Larkin, le Grassic Gibbon ’s an uair sin Dickens, ann an eòlas ar sgoilearan?
’S fhada bho chuala mi gu bheil eadar-nàiseantachd gun nàisean do-dhèanta. Smaoinich air dùthaich cho-ionnan, a’ coimhead a-mach thar a crìochan fhéin, le càil air son malairt, agus deas air son tionnsgal càirdeil. Nach eil e ’nar comas?


text:
Ceilt-Ìbeiris
'S e Ceilt-Ìbeiris cànan Innd-Eòrpach marbh. Bha e air a bhruidhinn ann am meadhan Iberia, far a bheil An Spàinn an-diugh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgrìobhaidhean anns a' Cheilt-Ìbeiris air am faighinn ann am meadhan a' chinn-tìre Iberianaich eadar na h-aibhnichean Duero, Tajo, Júcar, Turia, Martín, agus Ebro. Bha na Ròmanaich a' cur Celtiberia air a' cheàrn seo.
Fuaimneachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am fuaimneachadh aig Ceilt-Ìbeiris diofraichte bhon na cànanan Ceilteach mòr-thìreach eile: 's e cànan Q-Ceilteach a bh' innte, ach 's e cànanan P-Cheiltich a bh' anns a' Ghallais, anns an Leapontais, agus anns na cànanan Ceilteach mòr-thìreach eile.
Atharrachaidhean bhon Phroto-Innd-Eòrpach[deasaich | deasaich an tùs]
- PIE *ō > Proto-Cheiltis *ā ann an lidean mì-dheireannach
- PIE *ō > Proto-Cheiltis *ū ann an lidean deireannach
- PIE *ē > Proto-Cheiltis *ī
- PIE *s > Ceilt-Ìbeiris *z eadar fuaimreagan
- PIE *p > Ceilt-Ìbeiris *Ø aig tòiseach faclan no eadar fuaimreagan
- PIE *kw > Ceilt-Ìbeiris ku
- PIE *d > Ceilt-Ìbeiris z aig deireadh faclan, eadar fuaimreagan, no an dèidh sònaraich agus os cionn fuaimreag
- PIE *t > Ceilt-Ìbeiris z aig deireadh faclan
- PIE *dh > Ceilt-Ìbeiris z eadar fuaimreagan
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Jordán Cólera, Carlos. Celtiberian. e-Keltoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies 6 (2004): 749-850. Eadar-lìon.


text:
Hempstead, Eabhraig Nuadh
‘S e baile mòr air iomall Eabhraig Nuadh (baile), eadar Massapequa agus Elmont air oirthir an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann Hempstead.[1] Tha e suidhichte aig dìreach 3m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh Bàgh South Oyster, 355km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 217km bho Albany, prìomh-bhaile na stàite.[3] Tha am baile air an àirde iar Eabhraig Nuadh (stàit). Tha 763,086 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 20.3% thall thairis, ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 14.9% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ann 16.9% dhuibh.[4] Thug 16% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[5] Chaochail an sgrìobhadair Gabriela Mistral: (1889 – 1957) an seo.


text:
Ocus an día bís ac droing ele annsa tír sin bídh a leth ar cumma duine & in leth ele ar cuma dhaim, & labraidh in Díabul friu an sin. Marbaid daeine co minic an sin a clainn a fíadnaisi an dee sin, & croithid a fuil mur idhbairt uime, & an duine do geib bás annsa tír sin loiscter a chorp ar eccla co fuidedh se pían ona píastaib icca ithe isin talmain,
p.246& da m-bia clann aici leigfidhter an ben can losccad 'na fochuir, & is mur sin dogníther risin fer o tet a bean muna baca an ben é ac dul dochum báis di. Aderit an pairt dobi acu aran saegul curab ecin dóib a beith acu thall.


text:
Àird nam Murchan
'S e leth-eilean a tha ann an Àird nam Murchan (Beurla: Ardnamurchan).
Susbaint
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e ann an Loch Abar ann an sgìre Comhairle na Gàidhealtachd. Tha e cho farsaing ri 50 mìltean ceàrnagach. Tha timcheall air 2000 duine a' fuireach an seo.
Is àbhaist do na daoine ag ràdh gur e Rubha Àird nam Murchan an t-àite as fhaide iar air tìr-mòr Bhreatainn. Ach a-rèir na rannsachaidhean ùra a rinn an Ordnance Survey ann an Alba, ‘s e Corrachadh Mòr an t-àite as fhaide iar. Tha an Taigh Solais Àird nam Murchan suidhichte aig Rubha Àird nam Murchan.
Ainm an àite[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig an t-ainm "Àird nam Murchan". Tha dà bheachd ann: Tha aon mìneachadh ag ràdh gun tàinig e bho na faclan "Àirde" agus "Muirchu" (biast dhubh) neo ròn [1] agus a' ciallachadh: àite nam biastan dubha. Tha mìneachadh eile ag ràdh gu bheil an t-àinm ceangailte leis an fhacal: "Muirchol" leis a' chiall: àite spùinneadairean-màra.[2]
Bailtean ann an Àird nam Murchan[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh na h-Átha, Áth Tharracail
- Cille Chòmhain
- Gleann Bhorghdail
- Ocal
- Port Uairce
- An t-Sáilean, Sanna
Ceàrnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- Abhainn Seile
- Cárna, Corrachadh Mór
- Loch Shuaineart
- Rubha Áird nam Murchan
- Taigh Solais Áird nam Murchan
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Maclean, Alasdair (1993). Night Falls on Ardnamurchan: The Twilight of a Crofting Family. Birlinn. ISBN 1-84158-159-3.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir (pdf-Datei), "Placenames", Duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba (englisch)
- ↑ Northern Lighthouse Board


text:
LCDT
'S e geàrr-ainm a th' ann an LCDT a tha a' toirt iomradh air na faclan Leasbach, Co-ghnèitheach, Dà-ghnèitheach agus Tar-ghnèitheach.
Co-sheòrsach[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a trice bidh daoine a' cur am facal co-sheòrsach ri fir aig a bheil miann air luchd na gnè ceudna. Ach tha co-sheòrsach a' toirt iomradh air a' choimhearsnachd LCDT air fad. 'S mar sin tha co-sheòrsach nas coltaiche ri Gay anns a' Bheurla a bhios a' toirt a-steach leasbaich, dà-ghnèithich agus tar-ghnèithich.
Leasbach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal Leasbach a' toirt iomradh air boireannaich co-sheòrsach neo boireannaich aig a bheil miann air boireannaich eile. Tha leasbach a' ciallachadh Lesbian anns a' Bheurla.
Co-ghnèitheach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal Co-ghnèitheach a' toirt iomradh air fir co-sheòrsach neo fir aig a bheil miann air fir eile. Anns a' Bheurla bhiodh co-ghnèitheach a' ciallachadh a homosexual/gay man.
Dà-ghnèitheach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal Dà-ghnèitheach a' toirt iomradh air cuideigin aig a bheil miann air boireannaich agus fir. Dh'fhaodadh miann nas làidire a bhith aca ri aon taobh neo ris an taobh eile ach feumaidh miann a bhith aca ris an dithis. Tha Dà-ghnèitheach a' ciallachadh Bisexual anns a' Bheurla.
Tar-ghnèitheach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal Tar-ghnèitheach a' toirt iomradh air cuideigin a tha air an gnè aca atharrachadh. Mar eisimpleir cuideigin a bha boireann nuair a rugadh iad ach a tha a-nis fireann. Tha Tar-ghnèitheach a' ciallachadh Transgender anns a' Bheurla.


text:
Kal. Ian. iii. f., l. xxiii., Anno Domini M.ccc.l.1353
Gormlaith ingen Ui Domnaill, ben Ui Neill, quieuit in Christo.
Aedh mac Ruaidhri h-Uí Neill, d'eg.
Tadhg Mag Raghnaill, ardtaisech Muinnteri h-Eoluis, macamh taisech Erenn, do marbadh do clainn t-Sheffraigh Meg Raghnaill.
(Eoin h-Ua Cairbri, comorba Tigernaighi Cluain Eois, d'h-eg in bliadhain si Kalendis Februarii.)
Kal. Ian. iiii. f., l. iiii., Anno Domini M.ccc.l.i.1354
Brian h-Ua Dubhda, ri Tire Fiachrach, mortuus est.
Sitriug Mag Samradhan d'eg.
Derbhorgaill ingen Ui Concobuir, mortua est.
Tadhg Mac Senlaich d'eg.
Cathal mac Neill Ui Ruairc, d'eg.
Ruaidhri h-Ua Mordha, ri Laigheis, do marbadh d'a braithribh
p.498fein & d'a lucht tighi.
Espuc Sil Muiredhaigh, idon, Maigister Seoan h-Ua Finechta, d'ec .
Fergal Mág Eochagan d'eg, idon, taisech Ceniuil Fiachaigh.
Espuc Connacht, h-Ua Lachtnan, quieuit in Christo.
Seffraigh Mag Raghnaill d'eg.
Seffraigh h-Ua Raighillaigh d'eg (nono die mensis Marcii).
Mac Murchadha do tharraing do Ghallaibh & cagadh mor eter Ghallaib & Gaidhelaibh trid sin.
Aedh Mag Samradhan d'eg d'a loitibh, ar n-a ghuin d'h-Ua Fhalan.
Ferghal Mag Eochagan, taisech Ceneoil Fiachaigh, d'ec.
Brian mac Aedha Moir h-Ui Neill, d'éc, sai coitchenn.
Ruaidhri mac Seoain Meg Mhathgamna, do marbadh i l-longport Meg Mathgamna.
Abb Sruthra, mac Cathail, d'eg: idon, Murchadh mac Cathail Ui Ferghail, d'eg.
(Pilib Mag Uidhir, taiseach Muintire Feodachan, d'h-ec i n-Noin Fheabhra.)
Kal. Ian. u. f., l. xu. Anno Domini M.ccc.l.ii.1355
Muiris mac Tomais (Iarla Des Muman), {MS folio/column 73va}Giustis na h-Erenn, d'eg.
Niall Mag Mathgamna do marbadh do clainn Seoain Meg Mhathgamna.
Domnall mac Seaain h-Ui Fergail, taisech Muinntire h-Angaile,
p.500d'eg.
Concobur Mac Con Snama, espuc na Breifne o Druímcliabh co Cenannus, d'ég.
Diarmait O Mailmíadhaigh, taisech Muinntire Cerballan, do marbadh do Muinntir Birn & moran do Muinntir Eolais ar aen ris.
Prioir na Trinoide, Mac Gall Gaidhil, mortuus est.
Cathal O Cuind, taisech Muinntire Gillgan, do marbadh & coicer d'a braithribh do clainn Aedha & do clainn t-Seoain.
Adug Mac Uidhilín do marbadh d'Oirrtheraibh.
Cormac Mag Raghnaill, taisech Muinntire Eoluis, do marbadh do clainn Imair Meg Raighnaill & Conn mac Tomaltaigh, do marbadh ann.
Borgaill ingen Ui Fherghail, d'eg.
Donnchadh O Domnaill do marbadh (idon, le Donn Mac Murchadha i longport Aedha Ruaidh) ic tabhairt ingine Meg Uidir ar eigin leis, idon, (Gormlaith) ingen Aedha Ruaidh.
Donnchadh h-Ua Domnaill do marbadh ic tabairt inghine Meg Uidhir leis ar eigin, idon, ingen Aedha Ruaidh Meg Uidir (idon Gormlaith). Ocus le Donn Mac Murchadha do marbadh e i l-longport Meg Uidhir, & araile.
Tadhg Mac Aédhagan d'eg.
Kal. Ian. ui. f., l. xx.ui., Anno Domini M.ccc.l.iii.1356
Mor, ingen Ui Concobuir, ben Ui Ferghail, d'eg.
Ruaidhri mac Aedha Ui Concobuir, d'éc.
p.502
Muircertach mac Seaain mic Domnaill mic Briain h-Ui Neill, do marbadh (quinto Nonis Marcii) do Philib Mag Uidhir.
Diarmait mac Diarmata Meg Carrthaigh & a mac, Donnchadh, do marbadh do mac h-Ui Shuillebhan.
Giustis Atha Cliath d'eg.
Mac Fheórais do marbadh do Ghallaibh.
Toirrdhelbach mac Aedha h-Ui Conchobuir, do marbadh la Clainn Donnchaidh.
Aedh mac Toirrdelbaigh h-Ui Concobuir, ri Connacht, do marbadh do macaibh h-Ui Cheallaigh tre ed.
Dubghall Mac Suibne do marbadh la Domnall O Concobuir.
Donnchadh Mac Conmara do marbadh la Sil m-Briain.
Domnall mac Aedh Breifnígh, mortuus est.
Nicol Mac Cathusaigh, espuc Oirgiall, mortuus est (isin Foghmar) & Brian Mac Cathmail do thoghadh i n-a inadh.
Solamh h-Ua Mellan, maer Cluig in Udhachta, feichemh coitchenn, quieuit in Christo.
Donnchadh Proistech do marbadh do dhis d'a muinntir fein.
Gearoidin Tribel do tharraing do Saxanaibh ar faithchi Atha Cliath.
Feidhlim mac Aedha mic Domnaill h-Ui Domnaill, rí Tiri Conaill, do marbadh le mac a derbrathar fein, idon, Seaan mac Concobuir mic Aedha mic Domnaill h-Ui Domnaill, i cosnum rigi fris.
Murchadh mac Briain h-Ui {folio & column 73vb}Neill, d'eg.
Brian mac Maghnusa, mortuus est sexto Idus Aprilis.
p.504
Kal. Ian. i. f., l. uii., Anno Domini M.ccc.l.iiii.1357.
Maghnus (mac Eachadha) Mag Mhathgamna, ri Oirghiall, d'eg (isin Errach).
Lochlainn mac Muircertaigh h-Ui Concobuir, d'eg.
Seaan mac Briain h-Ui Raighillaigh, do marbadh do Ghallaibh.
Matha mac Tomais h-Ui Ruairc, cenn gaiscidh na Breifne d'eg.
Niall h-Ua Fairceallaigh do marbadh d'en urchur soighde le Cenel Luachain. Ocus da mairedh, ro bo comarba ar n-a mharach.
Fergal h-Ua Duibhgennan, ollam na Breifne re dan, d'eg.
- O Duibhgennan, tren a tres,
A bronnadh nocho breigmes ;
Calma re conadh a cnes,
Adhbha ollamh is éiges.
- Fergal, fer dana nar'dhaer,
Senchaidh muirnech is mac caem ;
Cach soludh re thur 'n-a thech,
Ollamh ur is oircinnech.
Sith coitcenn eter da Cathal, idon, Cathal mac Cathail & Cathal mac Aedha Breifnigh.
Donnsleibhe Mac Cerbaill, saer maighister na senma, d'éc, in t-aen duine rob' ferr re a ealadhain fein i n-Erinn.
Brian mac Gilla Crist Ui Ruairc, d'eg.
Maghnus Buide Mag Samraadhan do marbadh a Rút Mic Uidhilin le h-Aedh h-Ua Néill.
Clemint h-Ua Duibgennan (idon, sagart na Sinnach), bicair Cille Ronain, quieuit in Christo.
Mail Sechlainn Mac Domnaill, taisech Clainni Ceallaigh, d'ég.
p.506
Kal. Ian. ii. f., l. x.uiii., Anno Domini M.ccc.l.u.1358
Domnall h-Ua h-Eghra, ri Luighne, d'eg im Chaisc.
Maghnus Mag Uidhir (idon, mac Aedha Ruaidh) do marbadh (12 Kalendas Mai), do Clainn Cathmhail.
Concobur h-Ua h-Ainlidhe, taisech Ceniuil Dobtha, d'éc.
Maidm mor do thabairt d'Aedh h-Ua Neill ar Oirgiallaibh & ar Feraibh Manach. Aedh Mac Caba do marbadh ann & mac in espuic Ui Dubda & daine imda aili.
Maidm mor do thabairt do h-Ua Mordha ar Ghallaibh Atha Cliath & da fichit déc do marbadh dibh.
Cith mór do techt isin Samhradh sin a Cairbri & nír' lughu na fiadhubhall anabaidh gach aen mell dibh.
Brian Mac Cathmail, espuc Oirgiall, quieuit in Christo.
Seinícin Mac Uidhilin, adbur Constabla Coicidh Uladh, d'ec.
Mac Aindriu Mic Fheorais d'ec.
Toirrdelbach mac Aedha na Fidbaidhi h-Ui Neill, occisus est quinto Kalendas Iuini.
(Crecsluaighedh mor do denum do h-Ua Neill (idon, d'Aodh Mor, mac Toirdelbaig) i Tir Conaill, d'ar'comairmedh secht cata deg do bochrudh, a n-fhegmus caerach & gabar & muc & tri fichit groidh do ghroidhibh. Ocus a m-braighdi a n-diaig na creac, A.D. 1355.)
p.508
{MS folio/column 74ra}Kal. Ian. iii. f., l. xx.ix., Anno Domini M.ccc.l.ui.1359
Cormac Mag Carrthaigh, ri Des Muman, d'ec.
Domnall mac Taidhg Ui Mathghamhna, mortuus est.
Aedh mac Concobuir Mic Aedhagan, adbur suadh re breithemhnus, d'éc.
Maidm mor (Maidm Atha Seanaigh) do thabairt do Chathal Óg, mac Cathail Ui Concobhair, fa Ath Senaigh ar Conallchaibh (idon, ar Seaan mac Concobair h-Ui Domnaill &) Seaan h-Ua Dochartaigh, taisech Arda Mídhair & Eoghan Connachtach & Toirrdelbach Mac Suibhne do ghabail le mac Ui Concobuir. Matha Mag Samradhan, adbur taisigh Tellcha Eachach, do lot in la sin & a ég 'g a tigh fein. Righi Tire Conaill do ghabail do mac Ui Concobuir.
Donnchadh Mag Uidhír do marbadh le mac Duind (idon, Ardgal Og), mic Flaithbertaigh Meg Uidhir (& la h-Art, mac Flaithbertaigh).
Magnus Meblach h-Ua Domnaill do gabail Tire Conaill in bliadhain si & gan gairm righ fair.
Cathal Bodhur mac Cathail Ui Ruairc, do marbadh ar a cagadh cetna. Ocus e fein & Mael Sechlainn h-Ua Gairmleghaidh do comthuitim re ceile.
Muircertach mac Tomais Uí Fhloind, adbur righ h-Ua Tuirtri, do marbadh a fell d'Aedh mac Briain mic Aedha Buidhe Uí Neill.
Murchadh Og Mac Mathgamna, adbur righ Corco Baiscinn, do marbadh le Sil m-Briain.
Brian Mac Donnchaid, adbur righ h-Ua n-Oilella, do marbadh do Mac Sencha d'oirecht Ui Gadhra.
Haenri mac Uillíug mic Ricaird, d'eg.
p.510
Kal. Ian. iiii. f., l. x., Anno Domini M.ccc.l.uii.1360">
Maelruanaigh mac Gille Muinelaigh Ui Baighill, d'éc.
Sar Roibert Sabhais d'eg.
Amlaim mac Sefraigh Meg Raghnaill, do marbadh.
Loiscthi mora isin aimsir cetna, idon, baile Rosa Comain & Daim Inis & Sligech & Mainistir Lesa Gabail & Fighnach & Druím Lias.
Seaan mac Gilla Crist Ui Ruairc, do marbadh la h-Aedh Mac Dorchaidh.
Diarmaít O h-Ainlidhe, d'éc.
Primhaith Arda Macha, fer inait Patraig, quieuit in Christo.
Ferghal, mac Sefraigh Meg Raghnaill; Cathal, mac in Caich, do marbadh.
Seaan mac Simug Mic Uidhilin, do marbadh.
Naemug h-Ua Duibgennan d'eg.
Diarmait mac Donnchadha Riabaigh Mic Diarmata, do marbadh le Cathal Og mac Cathail Ui Concobuir.
Ingen Toirrdelbaigh Ui Concobuir, ben Ferghail Ui Raighillaigh, do marbadh d'esgur.
Mac righ Saxan do thecht i n-Erinn.
Gilla na Naem O Connmaidh, ollam Tuad Muman, idon, re timpanacht, d'ég.
Mathgamain Gallta Mag Uidhir, idon, mac
[gap: extent: 2-3 words]
mortuus est septimo Kalendas Aprilis.
Kal. Ian. ui. f., l. xx.i. Anno Domini M.ccc.l.uiii.1361
Beinidhecht O Mochan, oircinnech Cille
p.512Athracht, in Christo quieuit.
Art Mac Murchadha, ri Laighen {MS folio/column 74rb}& Domnall Riabach, adhbur righ Laighen, a n-gabail a fell do mac rig Saxan 'n-a thigh fein & a tesdail aige.
Cormac Ballach h-Ua MailShechlainn, rí Midhe, d'ég.
Donnchadh h-Ua Lochlainn, rí Corcumruadh, d'eg.
Nicol O Fínachta d'éc.
Tomaltach Mac Neill do marbadh.
Sar Remunn a Búrc d'eg.
Dubóg, ingen Aedha Meg Uidhir, ben Con Chonnacht, mic Pilib Meg Mhathgamna, d'eg in bliadhain si.
Cluiche in righ do beith co tiugh isin bliadhain sin i n-Erinn. Risderd Sabhais d'ec dhé.
Cathal & Muircertach, da mac Aedha mic Eogain, d'éc.
Remunn, mac Burcaidh in Muine, d'éc.
Uaiter Sdondun d'eg.
Gillibert mac Mailír, d'eg.
Tomas Mag Tigernan, taisech Tellaigh Dunchadha, d'eg.
Tuatal h-Ua Maille d'eg.
(Oengus h-Ua Cairpri mortuus est Nonis Marcii.)
Kal. Ian. uii. f., l. ii., Anno Domini M.ccc.l.ix.1362
Eogan Fínn h-Ua Conchobuir, mac righ Connacht d'heg.
Tomaltach h-Ua Birn d'ec.
Eogan h-Ua Maille & Diarmait, a mac, d'ec.
Maelruanaigh O Dubda d'eg.
Ingen h-Ui Maille, ben Domnaill Ui Dubhda d'ec.
Domnall mac Ruaidhri Ui Chellaigh,
p.514d'eg.
Niall Mag Samradhan, taisech Tellaigh Eathach, d'eg.
Aengus Mac in Oglaich, oircinnech Cille Oiridh, quieuit in Christo.
Cathal Óg mac Cathail Ui Concobuir, in tres la iar Samain d'ég.
Murchadh Manach Mac Taidhg quieuit in Christo .
Bicair Imtha, idon, O Ferghusa, d'eg.
Diarmait mac Seaain, taisech Muinntiri h-Angaile, d'éc.
Cairbri h-Ua Cuind, taisech Muinntiri Gillgan, d'eg.
Tadhg mac Concobuir Ui Briain, do marbadh do Clainn Cuilen.
Pilib mac Rouilbh Moir Meg Mathgamna, ri Oirgiall, d'heg.


text:
Deagh Oidhche aig Cuirm nan Duaisean FilmG 2012
Tha mi air an t-slighe dhachaigh air sgath gu bheil mi ag obair anns a' mhadainn ach bha tachartas math ann an Glaschu aig an Old Fruitmarket.Chord riumsa am film aig Sgioba Drama Uibhist - A' Pharlamaid agus tha mi toilichte gum bhuannaich iad duais a-nochd.Bha duil agam air duais son film aig Alis...
Air fhoillseachadh le: SeumasUallas - DiarDaoin, 29 dhen Mhàrt, 2012
- Naidheachdan nas sine
- Cuir bhòt! Co-fharpais Fèineag-G! Snapchat Competition time!
Originally posted on Social Media Alba: [English summary below] A bheil Snapchat agaibh? Tha FilmG Alba a’ cleachdadh an ap seo agus na meadhanan sòisealta eile gus ...Mo Bhloigh - DiLuain, 1 dhen t-Sultain, 2014
- Cuir bhòt! Farpais Cuspair FilmG - Iomhaigh 3
Seo agad an iomhaigh mu dheireadh.A bheil thu air sùil gheur a chumail air na h-iomhaighean? Dè cuspair a th’ ann?Cuir do bheachdan thugainn tro Facebook, Twitter no post-d ...FilmG Alba - DiLuain, 24 dhen t-Sultain, 2012
- Cuir bhòt! Farpais Cuspair FilmG!
Dèan tomhais air cuspair FilmG agus faigh cothrom air iPad a bhuannachadh.Tha FilmG air ais airson bliadhna eile ach mus tòisich an fharpais mhòr, tha dùbhlan againn dhut!Dè ...FilmG Alba - DiLuain, 24 dhen t-Sultain, 2012
- Cuir bhòt! FILMG AGUS DUAISEAN NAN TRADS AIR AN AINMEACHADH AIRSON DUAISEAN TACHARTASAN NA H-ALBA 2012
Tha MG ALBA air fàilte a chur air an naidheachd gu bheil FilmG agus Duaisean nan Trads air an ainmeachadh ann an dà ghnè eadar-dhealaichte ann an Duaisean Tachartasan na h-Alba ...FilmG Alba - DiLuain, 24 dhen t-Sultain, 2012
- Cuir bhòt! Oidhche Shàmhach – FilmG Alba short film winner
Film beag ach tarraingeach a chuireas iongnadh ort: http://blip.tv/FilmGAlba/oidhche_samhach2-5882959 A fascinating wee film that will surprise you. (4 mins 30 ...seaboardgàidhlig - DiarDaoin, 29 dhen Mhàrt, 2012
- Cuir bhòt! MICHELLE MCMANUS NA PREASANTAIR AIG DUAISEAN NÀISEANTA FILMG
FAODAIDH AM MÒR-SHLUAGH TICEADAN DON CHUIRM FHAIGHINN A-NISThèid cuirm duaisean FilmG a chumail le MG ALBA an ath-mhìos (9 Màrt 2012), ann an The Old Fruitmarket, Glaschu, ...FilmG Alba - DiMàirt, 6 dhen Mhàrt, 2012
- Cuir bhòt! GEÀRR-LIOSTA CO-FHARPAIS NÀISEANTA FILMICHEAN GÀIDHLIG GA FHOILLSEACHADH
Tha FilmG, co-fharpais nàiseanta filmichean goirid Gàidhlig aig MG ALBA, air geàrr-liosta nam filmichean fhoillseachadh, a thèid air adhart do chuirm nan duaisean an ath ...FilmG Alba - DiMàirt, 6 dhen Mhàrt, 2012
- Cuir bhòt! AN ÀIREAMH AS MOTHA AIR CUR A-STEACH DON FHARPAIS FHILM - FILMG
Tha FilmG, co-fharpais nàiseanta nam filmichean goirid aig MG ALBA, air 76 filmichean fhaighinn am bliadhna – an àireamh as motha a fhuaireadh a-riamh.Chithear na filmichean ...FilmG Alba - DiMàirt, 17 dhen Fhaoilleach, 2012
- Cuir bhòt! AIR STAIRSNICH CEANN-LÀ FILMG – MÌOS A-MHÀIN RI DHOL!
Chan eil ach mìos ri dhol gus an tig ceann-là FilmG, co-fharpais nam filmichean goirid aig MG ALBA, ach tha ùine gu leòr ann airson film Goirid a dhèanamh a rèir sgioba ...FilmG Alba - DiCiadain, 7 dhen Dùbhlachd, 2011
- Cuir bhòt! THA FILMG A' BROSNACHADH TAGRAIDHEAN FILM BHO THALL THAIRIS
Tha FilmG, co-fharpais nam filmichean goirid Gàidhlig, an dèidh duaisean na bliadhna sa fhoillseachadh, agus nam measg, tha duais ann airson a’ “Film Eadar-nàiseanta as ...FilmG Alba - DiMàirt, 18 dhen Dàmhair, 2011


text:
Scottish GaelicEdit
EtymologyEdit
PronunciationEdit
VerbEdit
bruidhinn (past bhruidhinn, future bruidhinnidh, verbal noun bruidhinn, past participle bruidhinnte)
Usage notesEdit
- Used with the preposition ri:
- Bha mi a' bruidhinn ri d' athair an-dè. ― I was speaking to your father yesterday.
NounEdit
bruidhinn f (genitive bruidhne, no plural)
- Verbal noun of bruidhinn.
- conversation, talk
ReferencesEdit
- Faclair Gàidhlig Dwelly Air Loidhne, Dwelly, Edward (1911), Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan/The Illustrated [Scottish] Gaelic-English Dictionary (10th ed.), Edinburgh: Birlinn Limited, ISBN 0 901771 92 9


text:
An Crios-Grèine
Se an Crios-Grèine neo Siostam-na-Grèine a tha an t-ainm air an Grian agus a h-uile planaid a tha a' dol mun chuairt.
Tha 99.86 % dhen chuideam san Chrios 'sa Ghrian fhein.
Tha na planaid a' leantainn ann -
- Mearcair
- Ribhinn/Bheanas
- An Talamh (Gealach*)
- Corg/Màrt
- Bliogh/Iùpatair
- Satarn
- Urànus
- Neiptiùn
- Pliùtò (no longer major planet)
- Rudan Trans-Neiptiùnach
- 169 fadagan (Gealaich) a tha a' dol mun cuairt na planaidean (agus 's docha tuilleach air nach eil fios againne air fhathast), agus miltean de reultan earballach ("comaidean") agus clachan mòra.
Ceangailtean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Iom-tharraing
'S e iom-tharraing aon de na ceithir forsaichean bunaiteach (còmhla ri dealan-iùil-tharraing agus na forsaichean niùclasach làidir agus niùclasach lag) leis am bi buill fiosaigeach a' tàladh a chèile. Bithidh sinn a' mothachainn seo mar chuideam - an tàladh eadar buill agus a' phlanaid - agus mar a thèid buill a thuiteam sìos nuair a thèid an leigeil às.
Tha iom-tharraing nas laige na na forsaichean bunaiteach eile, ach bithidh e ag obrachadh air astaran fada, fiù' s neo-chrìochnach.
Mar sin, aig an ìre quantum, bu shuarach buaidh iom-tharraing, ach aig an ìre reul-eòlais, 's e iom-tharraing am forsa as cudthromaiche.
A rèir teòiric na dàimheachd, 's e caime fànas-tìm a chruthaicheas iom-tharraing.


text:
Prionnsa Teàrlach, Prionnsa na Cuimrigh
'S e Prionnsa na Cuimrigh a tha ann am Prionnsa Teàrlach (Charles Philip Arthur George; rugadh 14 an t-Samhain 1948). Is mac e den Bhan-rìgh Ealasaid II agus am Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann.
Tha am Prionnsa Teàrlach air a bhith ’na phàtran den cholaiste Ghàidhlig Sabhal Mòr Ostaig bho 1985[1]. Thug e cuairt oifigeil dhan cholaiste ann an 1993 agus a-rithist ann an 2004.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba
Tha Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba na phàrtaidh poileatagach ann an Alba.
Tha PSA a' seasamh airson Alba neo-eisimeileach sòisealach a dhèanamh mar pàirt na shabaid air feadh an t-saoghal an aghaidh calpachais. Tha am pàrtaidh an sàs anns na h-iomairtean ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta an aghaidh gabhail-brath agus eu-ceartais.
Tha freumhan aig Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba air an taobh chlì den seann pàrtaidh Làboraich.
Chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh mar toradh dhan cìs-ceanna a chuir an Riaghaltas aig Margaret Thatcher air Alba an 1988. Bha beachd làidir an Alba gun robh mi-cheartas anns an nos-cise seo, o chionn 's gu robh e a' cur eallach nas truime air daoine bochda na air daoine beartach. Chuir mòran daoine an aghaidh agus dhiùlt cuid am pàigheadh ('s a' chiad dol a-mach co-dhiù). Is ann a' Phollokshields an Glaschu a nochd an diùltadh as làidir, fo cheannard Tómas Sheridan a bha fada ri taobh chlì a' phartaidh Làboraich, choisinn e cliù air sgath a làidiread 's an stri shiud, a dh'adhbharaich 's na bliadhnaichean as deidh guth polataigeach (fo bratach a' phartaidh a stèidhich e) ri na daoine as na sgìrean bu mhìosail an Alba.
- Airson biadh an asgaidh beathachail airson a h-uile sgoilear ann an Alba.
- Airson a' cur às don ath-gabhalaichean.
- Airson cìs-sheirbheis - siostam eile cheart an àite ris a' chìs-chomhairle gun dèan na beartaich an cuid a phàigheadh.
- Airson taigheadas ciatach le gach. - Cuir an aghaidh reic thaighean-chomhairle.
- Sgur na prìobhaideachadh air seirbeisean-comanta.
- Lagha-drogaichean ath-leasachadh - geàrr a' cheangail leis na luchd-malairt - cainb-lus a dhèanamh laghail.
- Cuir an aghaidh gràin-chinnidh - tha fàilte air luchd-siubhal chomraich.
- Cuir an aghaidh cogaidh - Sgur a' chogaidh aig Blair is Bush.
- Dìlseachd le feadhainn a' strì airson ceartas air feadh an t-saoghal - an am Palestine, Colombia agus àiteachan eile air tuilleadh.
BPA PSA[deasaich | deasaich an tùs]
- Rosaidh Nì Chathàin Glaschu
- Cailean Fox Lodainn
- Frangag Nì Chorràin Alba an Iar
- Carolyn Leacaidh Alba Mheadhanach
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Loch Coirib
Loch Coirib (Lough Corrib e saozneg) eo an eil lenn vrasañ en Iwerzhon, goude Loch nEathach, hag an hini vrasañ e Republik Iwerzhon. Emañ e kornôg ar vro, war harzoù kontelezh Gaillimh ha kontelezh Maigh Eo. Dre ur stêrig, anvet Abhainn na Gaillimhe en iwerzhoneg, River Corrib e saozneg, ez a he dourioù d'ar mor e-kichen Gaillimh. 200 km² eo gorread al lenn.
Dont a ra an anv Loch Coirib eus Loch nOirbsean, anvet diwar Oirbsean Mac Alloid, un anv all evit Manannán Mac Lir, doue ar mor evit annezidi Iwerzhon gwechall. En iwerzhoneg ar vro e reer An Choirib anezhi ivez.


text:
Cabhag ga iarraidh le leasachadh an A9
- 30 An Lùnasdal 2013
Coinnichidh buidheann bhon Eaglais Shaoir ri Ministear na Còmhdhail, Keith Brown, Diardaoin seo tighinn a dh'iarraidh air an A9 a dhèanamh gu tur dùbailte eadar Inbhir Nis is Peairt cho luath 's a ghabhas.
Chuir ministearan litir gu Mgr Brown bho chionn ghoirid is iad ag ràdh gu bheil fada cus dhaoine a' call am beatha air an rathad.
Bha iad ag ràdh gum feumadh iad bruidhinn a-mach ri linn 's gu bheil uiread de theaghlaichean a' dol tro àmhghar, is iad a' call an luchd-dàimh.
Bidh a' choinneamh ann Diardaoin an 5mh là den t-Sultain.
Chuir Riaghaltas na h-Alba romhpa an A9 eadar Inbhir Nis is Peairt a dhèanamh dùbailte ro 2025.
Tha na ministearan ag ràdh gum bu chòir dhaibh am planaichean a thoirt air adhart.


text:
Toirt air falbh
'S e toirt air falbh an t-obrachadh matamataigeach a bheir àireamh air falbh bho àireimh eile gus an diofar eatarra fhàgail. 'S e fear de na ceithir obrachaidhean bunaiteach àireamhachd a th' innte agus tha i na h-obrachadh mùiteach ri cur-ris.
Ma tha dà àireimh air an cur-ris airson an t-suim aca dhèanamh, dhealaicheadh toirt air falbh àireamh bhon t-suim gus an diofar a dh' fhàgail.
-
- 2 + 3 = 5
- 5 – 2 = 3
Ma chuirear na h-àireamhan nàdarra air loidhne (loidhne àireamh), 's e ceum gu deas a th' ann an cur-ris agus ceum gu clì a th' ann an toirt air falbh.
Chionn 's gun sìn an loidhne seo gu eicrioch air an làimh dheis, tha e freagarrach do chur-ris àireimh sam bith. Chan eil seo idir fìor do thoirt air falbh ach an sìn an loidhne gu eicrioch air an làimh chlì cuideachd. Airson sin a dhèanamh, tha feum air neoni agus na h-àireamhan àicheil.
'S e loidhne nan slàn-àireamhan a th' anns an loidhne, air a bheil na h-àireamhan nàdarra, neoni agus na h-àireamhan àicheil.
Mar a th' ann an cur-ris, 's e obrachadh càraideach air na slàn-àireamhan a th' ann an toirt air falbh ach thoir an aire nach eil toirt air falbh co-iomlaideach no co-thiomsach.
-
- a – b ≠ b – a
- (a – b) – c ≠ a – (b – c)
'S ann anti-cho-iomlaideach a tha toirt air falbh. 'S e sin ri ràdh nan iomlaideadh na h-àireamhan, bhiodh buil an obrachaidh àicheil:
-
- a – b = c
- b – a = –c
Chionn 's nach eil toirt air falbh co-iomlaideach no co-thiomsach, tha e cumanta ann am matamataig air toirt air falbh a bheachdachadh mar gum biodh e cur-ris le àireamhan àicheil:
-
- a + (–b) = –b + a
- (a + (–b)) + (–c) = a + ((–b) + (–c))
Faic cuideachd: Àireamhan àicheil is neo-àicheil.


text:
Èirinn a Tuath
'S e Èirinn a Tuath [1] (Gàidhlig na h-Èireann: Tuaisceart Éireann; Beurla: Northern Ireland, "Ullans": Norlin Airlann) roinn den Rìoghachd Aonaichte. Tha Beul-Feirste aice mar prìomh-bhaile agus tha 1,837,938 neach a' fuireach innte. Tha ceithir chànain: Gaeilge (Gàidhlig na h-Èireann), Ullans (Beurla Ghallda Ulaidh) agus Beurla air aithneachadh anns an sgìre.
Bidh feadhainn ag eigheachd "Ulaidh" ( no "Ulster" ) air ach chan eil ach mu dà-threas den sgìre ud (agus 86% dhen àireamh-shluaigh) fo chùmhachd riaghaltas Èirinn a Tuath. Tha strì mòr air a bhith anns an dùthaich eadar na daoine a tha a' fuireach ann o chaidh thaobh a deas Èirinn a phàirteachadh bhon Rìoghachd Aonaichte ann an 1922, gu h-àraidh an dèidh deireadh na 1960an nuair a thòisich na "troubles" mar a chanas daoine ris an strì anns a' Bheurla. Tha an sluagh-aonachdach, ("Unionists"), leis a chuid mhòr a' leantainn an creideamh Pròsdanach, agus sinnsearachd Gallda Albannach aca, airson Èirinn a Tuath a chumail mar pàirt den Rìoghachd Aonaichte. Tha na nàiseantaich, no gu tric "Poblachdaich", a tha gu mòr nan Caitligich airson aonachadh le Poblachd na h-Èireann agus mar sin Eilean Eirinn aonachadh fo aon riaghaltas Eirinneach, taobh a-muigh den RA. 'On "Good Friday Agreement" air Dihaoine, an 10mh latha den Giblean 1998, tha an sìth air cumail mar is àbhaist ged a bhios fhathast connspaid ann aig àmanan agus mort ach s' ann glè ainneamh a bhios tachartasan mar seo ann san latha an diugh. Tha an achd seo cuideachd ga dhèanamh laghal airson sluagh Èirinn a Tuath taghadh eadar an Rìoghachd Aonaichte agus Poblachd na h-Èireann airson dè'n dùthaich a b' fheàrr leotha.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1


text:
Kl. Ianair, .u. f., l. i. Anno Domini M.xl.uii.
Snechta mor isin bliadain-si o Fheil Muire Geimhridh co Feil Patraicc dona-frith samail, coro la ar n-daine & innile & fiad-mil in mhara & en.
Natiuitas Domnaill m. Amalgadha, .i. comarba Patraic.
Muirchertach m. m. Motadhan, ri H. m-Bresail, do marbad i n-Ard Macha do Matadan H. Ceilecan per dolum.
Lann ingen m. Selbachan, comarba Brigte, in pace quiéuit.
Niall H. Ruairc do marbad la H. Concobair.
Crech-sluaighedh la Niall m. Mail Sechlainn i m-Breghu coro marbh H. n-Iffernan.


text:
1968
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1968 (MCMLXVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Yasunari Kawabata an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 12 am Màrt - Fhuair Na h-Eileanan Mhoiriseas an cuid neo-eisimeileachd.
- Bhuannaich Lars Onsager an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 am Màrt - Tomás Gómez Franco, ann an Enschede. Fear-poileataigs às An Spàinn.
- 17 an t-Samhain - Anneke Beukman, ann an Haarlem. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 25 an t-Sultain - Will Smith, ann am Philadelphia. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Sultain - James Caviezel, ann am Mount Vernon. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 10 an t-Samhain - Daphne Deckers, ann an Nijmegen. Modal às Na Tìrean Ìsle.
- 23 an Dùbhlachd - Sandra Roelofs, ann an Terneuzen. Cànanaiche às Na Tìrean Ìsle.


text:
1924
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1924 (MCMXXIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh ainm Shankt Peterburg atharrachadh gu Leningrad.
- Chaidh Kohtla-Järve (Eastòinia) a chruthachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Gearran - Lee Marvin, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Giblean - Marlon Brando, ann an Omaha (Nebraska). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an t-Iuchar - James W. Black, ann am Baile Udain. Dotair agus fear-chungaidhean à Alba.
- 23 an Lùnasdal - Robert Solow, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 am Faoilleach - Vladimir Lenin, ann an Gorki. Fear-poileataigs às An Ruis.
- 3 an Gearran - Woodrow Wilson, 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 3 an t-Ògmhios – Franz Kafka, ann am Pràg. Sgrìobhadair às An t-Seic.
- 12 an Damhair - Anatole France, ann an Tours. Sgrìobhadair às An Fhraing.
- 29 an t-Samhain - Giacomo Puccini, anns A' Bhruiseal. Ceòladair às An Eadailt.
- 29 an Dùbhlachd – Carl Friedrich Georg Spitteler, ann an Luzern. Sgrìobhadair às An Eilbheis.


text:
Raibeart Ò Baoghail
Is e nàduir-fheallsanach a bha an Raibeart Ò Baoghail (1627 -1691). Rugadh e aig Caisteal Lios Mór, Contae Phort Láirge, Èirinn. Chuireadh e gu Colaiste Eton nuair a bha e 8 bliadhna a dh'aois, agus aig 11 bliadhna a dh'aois chuireadh e air cuairt Tìr-mòr na h-Eòrpa, mus an robh e 16 bliadhna a dh'aois. Dh'fhuirich e fad ùine mhòr ann an Geneva. Air bàs athair, sheilbh e taigh faisg air Oxford, Shasuinn.
Thug toradh a chuid oibre an càirdeas a tha eadar toirt agus brùth àile chun solais (Lagh Úi Bhaoghail). Fhuair e a-mach nach gluais fuaim tro falamhantas. Fhuair e a-mach cuideachd gu bheil cuideam aig adhair. B'e Ó Baoghail a' chiad dhuine a dh'aithnich (an 1661) gu bheil iomadh susbaintean dèanta às bloighean de susbaintean simplidh, ris a chanar eileamaidean. B'e Ó Baoghail a' chiad eòlach mar sin a chleachd am facal "eileamaid" anns an dòigh seo. Dh'adhbharaich e a' chiad eagar reusanta de sgoil-cheimidh agus an lùib sin chanar "Athair na Ceimigeachd" ris.
Cha do phòs e riamh. Chaochail e ann an Lunnainn an 1691 nuair a bha e 64 bliadhna dh'aois.


text:
LUCHD-IÙIL ÒGA LE GÀIDHLIG AIG CAISTEAL DHÙN ÈIDEANN
14 June 2011
Tha sgoilearan Foghlam Meadhan-Gàidhlig bho Bun-sgoil Chrois na Cìse ann an Dùn Èideann air a thighinn chun cheann-uidhe a bha aca an uair a thòisich iad air seachdainnean de thrèanadh gu bhith nan Luchd-iùil Òga aig Caisteal Dhùn Èideann do Alba Aosmhor.
Ghabh na sgoilearan pàirt sa Ghàidhlig ann an fèist rìoghail on 16mh linn is iad sgeadaichte ann an aodach sònraichte san Talla Mhòr ann an Caisteal Dhùn Èideann air beulaibh luchd-amhairc a fhuair cuireadh.
Aig deireadh na cluiche fhuair iad teisteanasan a’ comharrachadh gu bheil iad a-nis làn-uidheamaichte mar Luchd-iùil Òga Caisteal Dhùn Èideann.
Tro na beagan sheachdainean a chaidh seachad tha na sgoilearan cuideachd air cothrom fhaighinn a bhith nan rionnagan film. Chaidh a’ chuairt threòraichte aca tron Talla Mhòr, a tha air a bhith air a coileanadh le aodach sònraichte orra, air a bhith air a clàradh air film gus DVD airson foghlam ullachadh mu Thalla Mhòr Chaisteal Dhùn Èideann do luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig, ge bith dè an aois a tha iad. Is e 2011 an 500mh ceann-bliadhna de chrìochnachadh an Talla Mhòir agus is e goireas foghlaim iongantach a tha san DVD a tha a’ toirt an luchd-amhairc air ais chun 16mh linn gus coinneachadh ris an Rìgh Seumas IV, Banrigh Màiread, an luchd-cùirte agus an searbhantan, gus faighinn a-mach carson a bhathar a’ cleachdadh An Talla Mhòr agus mar a tha i air atharrachadh.
Cho math ri bhith a’ gabhail pàirt sa ghoireas foghlaim, faodaidh an Luchd-iùil tachartasan eachdraidheil sònraichte a chumail do an co-aoisean fhèin aig amannan cudromach den bhliadhna, mar Seachdain nan Sgoiltean Gàidhlig. Cuiridh seo ri cuairtean agus tachartasan a tha air an tabhann tron bhliadhna le Oifigear Gàidhlig Caisteal Dhùn Èideann, Anna NicPhàdraig.
Thuirt Alasdair Ailean BPA, am Ministear airson Ionnsachadh agus Sgilean:
“Is e leasachadh air leth brosnachail ann an solar Alba Aosmhor a tha anns an Luchd-iùil Òga le Gàidhlig, do luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a bhios a’ tadhal air Caisteal Dhùn Èideann. Tha an àireamh de luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig agus na feadhainn a tha a’ dol tro fhoghlam tro mheadhan na Gàidhlig a’ fàs agus tha e iomchaidh gu bheil Caisteal Dhùn Èideann, a tha cho cudromach a thaobh dearbh-aithne nàiseanta, a’ dèiligeadh ris an iarrtas airson a leithid.
“Tha an DVD an dà chuid na ghoireas cur-seachad agus na ghoireas foghlaim, agus bidh e a-chùm math inbhich agus chloinne. Thug mi deagh bheachd air proifeiseantachd sgilean actaidh na cloinne – is tha mi làn chinnteach gum bi cuid aca nan rionnagan mòra san àm ri teachd!”
Chuir Anna NicPhàil, Prìomh Thidsear na Gàidhlig ann am Bun-sgoil Chrois na Cìse, ri seo:
“Thug am pròiseact seo cothrom air leth do sgoilearan ionnsachadh air an làrach fhèin mun chaisteal agus na daoine a bha na lùib, agus thug e dhaibh cothrom an sgilean còmhraidh, sgrìobhaidh agus dràma a leasachadh aig an aon àm. Dh’obraich iad gu cruaidh agus fhuair iad tòrr toileachas às, agus seo an dearbh sheòrsa modh ionnsachaidh a thathar a’ moladh a thaobh a’ Churraicealam airson Sàr-mhaitheis.”
Fios do luchd-deasachaidh
- Is e buidheann-gnìomha às leth Riaghaltas na h-Alba a tha ann an Alba Aosmhor air a bheil an t-uallach airson a bhith a’ gleidheadh àrainn eachdraidheil na dùthcha. Tha am buidheann-gnìomha làn chunntachail do Mhinistearan na h-Alba agus tromhpa-san do Phàrlamaid na h-Alba. Airson tuilleadh fiosrachaidh tadhail air www.historic-scotland.gov.uk
- Tha Alba Aosmhor ag obair an com-pàirt ri sgoiltean ionadail gus sgoilearan air P6 & 7 a thrèanadh air feadh Alba gus cuairtean treòraichte a lìbhrigeadh sna làraich a tha an seilbh Alba Aosmhor do bhuidhnean bho sgoiltean eile. Tha sgeamaichean Luchd-iùil Òga an-dràsta a’ dol aig Lùchairtean nan Easbaig & nan Iarla (Arcaibh) Taigh Dubh Àrnoil (Eilean Leòdhais), Caisteal Claypotts (Dùn Deagh), Caisteal Craigmillar, Caisteal an Dùin, Caisteal Hunndaidh, Abaid Eilean Ì, Lùchairt Ghleann Iucha, Muilnean Stanley, Abaid Whithorn.
- Tha dà Oifigear Gàidhlig aig Aonad Foghlaim Alba Aosmhor, aon stèidhichte aig Caisteal Dhùn Èideann agus aon aig Taigh Dubh Àrnoil agus Tursachan Chalanais air Eilean Leòdhais
- Tha Aonad Foghlaim Alba Aosmhor a’ tabhann eadar-theangachadh sa Ghàidhlig air rang den t-sreath de stuthan-taic Sgrùdaidh do thidsearan a chaidh an ullachadh mar PDFan a dh’fhaodar an luchdachadh a-nuas bhon làrach-lìn, www.historic-scotland.gov.uk/learning
- Clàraich airson fios-meadhain air post-dealain bho www.historic-scotland.gov.uk/news. Ma tha thu airson d’ ainm a thoirt bhon seo aig àm sam bith, cuir post-dealain gu hs.website@scotland.gsi.gov.uk


text:
Blàr Sliabh a' Chlamhain
Chaidh am blàr seo a chur tràth sa mhadainn air an 21mh dhen t-Sultain 1745, faisg air Tranent an Lodainn an Ear, Alba. B'e seo a' chiad bhlàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.
B'iad an luchd-cogaidh: na Seumasaich, leis a' Phrionnsa Teàrlach Eideard Stiùbhart aig an ceann is iad fo smachd a' Mhorair Sheòrais Mhoireach agus Diùc Pheairt; agus feachd Riaghaltas Bhreatainn an Alba, fo smachd an t-Seanalair Cope.
Bha Cope air adbhanns a dhèanamh chun na h-àirde an-iar bho Dùn Barra; agus am feachd Seumasach ga fheitheamh an Dùn Èideann. Thàinig an dà arm mu choinneamh a chèile faisg air Seton House, a tha fhathast na sheasamh. Thugadh "Sliabh a' Chlamhain" le na Gàidheil air an làrach às dèidh Gladsmuir, baile beag is talamh-monaidh a tha ri làimh.
Thug arm a' phrionnsa ionnsaigh garg air feachdan an riaghaltais goirid às dèidh briseadh-latha; bha iad a' dol le bruthach, agus bhris an dol-sìos aca loidhnichean an airm deirge ann am fìor chorra mhionaidean. Bha call mòr am measg saighdearan Rìgh Deòrsa, agus chaidh an ruagadh le na Seumasaich.
Tuilleadh Leughaidh - Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
MacCoinnich, Iain, Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich, Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 - agus iomadach tionndadh às a dhèidh)
Tuilleadh Leughaidh - Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
Tomasson, Katherine & Buist, Francis, "Battles of the '45", Pan Books (1967)