text:
Somhairle MacGill-Eain
'S e prìomh bhàrd Gàidhlig an fhicheadamh linn a bh' ann an Somhairle MacGill-Eain (26 an Dàmhair 1911, Òsgaig - 24 an t-Samhain 1996, Inbhir Nis). Dh' atharraich e saoghal bàrdachd na Gàidhlig gu tur nuair a dh'fhoillsich e Dàin do Eimhir ann an 1943. Tha an sreath bàrdachd seo a' suathadh air gaol, briseadh-cridhe, An Cuilthionn, Cogadh Sìobhalta na Spàinne, Ùisdean MacDhiarmaid, co-mhaoineas is nàiseantachas, uaireannan anns an aon dàn.
Susbaint
Sgeulachd Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Ratharsair[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Somhairle MacGill-Eain ann an 26 an Dàmhair 1911 ann an Òsgaig, baile beag ann an Eilean Ratharsair. Fhuair e foghlam òige an toiseach ann an Ratharsair fhèin agus an uair sin anns an àrd-sgoil ann am Port Rìgh.
Air gach taobh bha na daoine bhon tàinig e tàlantach a thaobh òran, ciùil agus bàrdachd. Bha dithis pheathraichean agus ceathrar bhràithrean anns an aon teaghlach ri Somhairle agus bha tàlantan sònraichte nam measg fhèin cuideachd.
Bha an Eaglais Shaor-Chlèireach làidir ann an Ratharsair nuair a bha MacGill-Eain òg. 'S e cuspair dha-rìribh inntinneach a th' ann cuideachd dè a' bhuaidh a bha aig an eaglais air a shealladh air an t-saoghal agus air beatha. Tha facail agus ìomhaighean a bhuineas do chreideamh a' nochdadh tric na obair agus chithear e gan cleachdadh gus teachdaireachd làidir a thoirt mu ar coinneamh. Mar eisimpleir, anns a' bhàrdachd "Calbharaigh" is ann air bochdainn a' bhaile mhòir a tha e a' bualadh. Ann an "Ùrnaigh" tha e ga rùsgadh fhèin agus ag ràdh gur e "cridhe sgàinte" a tha aige-san.
Dh'fhàs e an-àird le beartas de bheul-aithris ga chuairteachadh agus còmhla ri sin bha e geur-mhothachail air eachdraidh riaslach a dhaoine tro na linntean. Ghabh bràthair a sheanar pàirt anns an strì ainmeil a ghabh àite ann am Bràighe an Eilean Sgitheanaich ann an 1882. Bha cuimhne nan tachartasan sin fhathast beò air beul an t-sluaigh an uair a bha Somhairle òg agus tha a h-uile coltas gun do rinn iad làrach dhomhain ann.
Dùn Èideann[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e dhan Oilthigh Dhùn Éideann ann an 1929. Bha an t-Ollamh Herbert Grierson ga theagaisg, is bha ùidh aig MacGill-Eain ann am bàrdachd John Donne is na bàird "metaphysical" eile. Fhad 's a bha e anns an oilthigh choinnich e ri feadhainn dhan tug e àite mòr a thaobh litreachais. Nam measg sin bha Seumas Caird agus Seòras Elder Davie agus bha càirdeas dlùth eadar an triùir aca. An uair a bha e na oileanach gus dreuchd na teagasg a thoirt a-mach choinnich e ri Ùisdean MacDhiarmaid. Bha tarraing mhòr eadar an dithis agus lean sin gus an do bhàsaich MacDhiarmaid ann an 1978. Tha gu leòr den bheachd gun do ràinig Somhairle MacGill-Eain inbhe a cheart cho urramach mar bhàrd ri MacDhiarmaid agus ri Edwin Muir.
Thòisich Somhairle a' teagaisg anns an àrd-sgoil ann am Port Rìgh ann an 1934 agus ghluais e do Thobar Mhoire ann an 1938. Tha e fhèin a' dèanamh aithnichte gun robh buaidh mhòr aig àilleachd, trioblaidean agus eachdraidh Mhuile air. Is ann dhan àm sin a bhuineas a' bhàrdachd dhrùidhteach "Ban-Ghàidheal".
Ann an 1939 chaidh e a Dhùn Éideann. Choinnich e an sin a-rithist ri Raibeart Garioch air an robh e eòlach mar bhàrd bho bha iad san oilthigh. Nochd leabhran de bhàrdachd an dithis, Seventeen Songs for Sixpence, ann an 1940.
Èiphit - An Dàrna Cogadh[deasaich | deasaich an tùs]
As t-fhoghar a' bhliadhna sin chaidh a thogail dhan arm agus chaidh e a thrèanadh ann an Sasainn. Deireadh 1941 chaidh a chur dhan Èiphit. Shruth bàrdachd gu math làidir bho na chunnaic agus na dh'fhairich e ann an sin, mar "Glac a' Bhàis", "Latha Foghair", "Gluaisibh gu Deas"; "Curaidhean"; "Alasdair MacLeòid"; "Dol an Iar".
Ann an "Latha Foghair", tha e a' sgrìobhadh mu dhèidhinn na daoine eile a chaidh mharbhadh anns a' chogadh, neas a bha esan beò:
"Ghabh aon Taghadh iadsan ’s cha d’ ghabh e mise, gun fhaighneachd dhinn cò b’ fheàrr no bu mhiosa: ar leam, cho diabhlaidh coma ris na sligean.
Sianar marbh ri mo ghualainn latha foghair."[1]
Bha e air a dhroch leòn aig Blàr El Alamein deireadh 1942 agus thug e gu foghar 1943 a' falbh ospadail. Anns an t-Samhain 1943, nochd Dàin do Eimhir agus Dàin Eile ann an clò. B' e sin a' chiad chruinneachadh dhan bhàrdachd aige fhèin na h-aonar. An uair a bha e deiseil san arm thill e gu teagaisg ann an Dùn Éideann. Phòs e Renee Chamshron ann an 1946. Tha an toileachas agus an fhois-inntinn a thug seo dha a' tighinn am bàrr ann an "Solais" agus "Nighean is Seann Òrain". Bha iad a' fuireach ann an Dùn Èideann gu 1956.
Am Ploc is A' Bhràighe[deasaich | deasaich an tùs]
As an sin chaidh e gu bhith na mhaighstir-sgoile anns a' Phloc agus sin far an robh e gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1972. Bhon àm sin bha e na sgrìobhaiche aig Oilthigh Dhùn Éideann agus aig Sabhal Mòr Ostaig. Bha e a' fuireach anns A' Bhràighe, faisg air Port Rìgh. Bhàsaich e 24 an t-Samhain 1996 agus dh'fhàg e dìleab luachmhor às a dhèidh aig saoghal na Gàidhlig agus aig saoghal litreachais.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1940, dh'fhoillsich MacGill-Eain is Raibeart Garioch leabhran de bhàrdachd ri chèile, Seventeen Songs for Sixpence.
Anns an t-Samhain 1943, nochd Dàin do Eimhir agus Dàin Eile ann an clò. B' e sin a' chiad chruinneachadh dhan bhàrdachd aige fhèin na h-aonar. Tha mòran dhan bhàrdachd seo a' goil le gaol agus fèin-sgrùdadh, is Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Bha dealbhan ann le William Crosbie.
Ann an 1954, nochd “Hallaig”, dàn Gàidhlig le MacGill-Eain, ann an clò anns an iris Ghàidhlig Gairm (Àireamh 8, An Samhradh, 1954). 'S e baile fuadaichte ann an Ratharsair a th'
ann an Hallaig agus b' àbhaist luchd-dàimh aig Somhairle MacGill-Eain a bhith a’ fuireach ann. 'S e aon de na dàin as ainmeil le MacGill-Eain a th' ann an "Hallaig" agus tha e a' nochdadh gu tric anns na duanairean.
Ann an 1977 nochd a' bhàrdachd aige fon thiotal Reothairt is Conntraigh agus ann an 1989 chaidh cruinneachadh tapaidh den obair aige fhoillseachadh, O Choille gu Bearradh. Tha an crui
nneachadh seo air a roinn na sheachd earrannan a rèir nam bliadhnachan dham buin a' bhàrdachd.
Tha e soilleir gu leòr gun robh buaidh mhòr aig cuid de bhàird, agus de bhàrdachd, na Beurla air sgrìobhaidhean Shomhairle. Tha e inntinneach beachdachadh air cò aige a bha buaidh air a smuaineachadh agus air an stoidhle aige aig diofar amannan.
Cuspairean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àite mòr aig a' ghaol agus aig poileataics anns a' bhàrdachd aig Somhairle. Anns a' bhàrdachd gaoil aige chì sinn an dà chuid blàths agus teas. Uair agus uair chì sinn an dà chuspair air an snìomh an lùib a chèile agus iad ga bhuaireadh gu rann, mar anns a' chriomag bàrdachd air an tug e an tiotal "Am Buaireadh".
Ann an "Gaoir na h-Eòrpa" tha raon eile a bha ga ghluasad gu mòr a' tighinn gu uachdar - 's e sin an strì a bha a' dol air adhart anns an Spàinn timcheall air 1936-37. Tha e aithnichte gur ann gu poileataics na làimhe clì a bha e air aomadh. Bho phìosan mar "Gealach Ùr" tha e ri fhaicinn gun robh co-fhaireachdainn aige dhan fheallsanachd aig Marx, ach gheibhear blas na nàiseantachd air an obair aige cuideachd.
Tha raointean farsaing a' fosgladh romhainn anns an t-saothair aig Somhairle MacGill-Eain agus tha sinn mothachail air bàrd Gàidhlig a' sìneadh a-mach agus a' cleachdadh a mhac-meanmna gus cruthan ùra a dhealbh agus a thoirt am follais.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Seventeen Songs for Sixpence. Còmhla ri Raibeart Garioch. Edinburgh: Chalmers Press, 1940.
- Dàin do Eimhir agus Dàin Eile. Glaschu: William MacLellan, 1943.
- Modern Scottish Gaelic Poetry. Obair Dheathain: Celtic Department of the University of Aberdeen, 1953.
- Nua-Bhàrdachd Ghàidhlig / Modern Scottish Gaelic Poems: A Bilingual Anthology. Deas. le Dòmhnall MacAmhlaigh. New Directions, New York 1977. Td 70-115: "Am Mùr Gorm", "Camhanaich", "An Uair a Labhras mi mu Aodann", "Cha do Chuir de Bhuaireadh riamh", "Gaoir na h-Eòrpa", "An Roghainn", "Coin is Madaidhean-Allaidh", "A' Chorra-Ghridheach", "Hallaig", "Coilltean Ratharsair", "Ban-Ghàidheal", "Glac a' Bhàis", "Latha Foghair", "Aig Uaigh Yeats".
- O Choille gu Bearradh. Manchester: Carcanet, 1989.
- Reothairt is Conntraigh. Edinburgh: Canongate, 1977.
- Somhairle MacGill-Eain. Edinburgh: National Library of Scotland 1981.
- MacGill-Eain, Somhairle. Ris a’ Bhruthaich: Criticism and Prose Writings. Deas. le William Gillies. Stornoway: Acair, 1985.
- Eimhir. Somhairle MacGill-Eain is Iain Mac a' Ghobhainn. Acair Earranta, 1999.
- Dàin do Eimhir / Poems to Eimhir. Deas. le Christopher Whyte. Glasgow: Association for Scottish Literary Studies, 2002.
- An Cuilithionn 1939: The Cuillin 1939 & Unpublished Poems. Deas. le Christopher Whyte. Glasgow: Association of Scottish Literary Studies, 2011 (cruineanachadh sa Ghàidhlig le eadar-theangachadh Beurla)
- Caoir Gheal Leumraich / White Leaping Flame: collected poems in Gaelic with English translations. Deas. le Christopher Whyte is Emma Dymock. Edinburgh: Polygon, 2011.
Bàrdachd anns na h-irisean[deasaich | deasaich an tùs]
- Gairm 8 td 360
- Gairm 76 td 335-337
- Gairm 76 td 379-384
- Gairm 101 td 91-96
- Gairm 109 td 33
- Gairm 150 td 181
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Devlin, Brendan P. (1977) 'On Sorley MacLean' Lines Review 61, June, 5-19.
- Herdman, John. (1977) 'The Poetry of Sorley MacLean: a non-Gael's view.' Lines Review 61, June, 25-36.
- Ross, R.J. & J. Hendry (deas.) (1986) Sorley MacLean - Critical Essays Edinburgh: Scottish Academic Press Ltd.
- Caimbeul, Aonghas Pàdraig (deas.). Somhairle - Dàin is Deilbh. A Celebration on the 80th Birthday of Sorley MacLean. Stornoway: Acair, 1991.
- Thomson, Derick (1994) The Companion to Gaelic Scotland Glasgow: Gairm Publications.
- Mackay, Peter (2010) Sorley MacLean Aberdeen: AHRC Centre for Irish and Scottish Studies.
- Dymock, Emma (2011) Scotnotes: The Poetry of Sorley Maclean Glasgow: Association of Scottish Literary Studies.
Meadhanan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 Poems of Sorley MacLean (audio). Iomradh le Iain Mac a' Ghobhainn. Glaschu: Association for Scottish Literary Studies, 1980.
- Eadar Dà Chogadh - The Early Poems of Sorley MacLean. MacDonald - Mitchell Associates.
Ceangalan a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Somhairle MacGill-Eain Air-loidhne
- Scottish Poetry Library: Sorley MacLean
- GRD: Somhairle MacGill-Eain
- "Off the Page" le Somhairle MacGill-Eain (video aig Youtube)
- Fiosrachadh mu Shomhairle, a bheatha is a bhàrdachd, air BBC Alba Làrach nam Bàrd
- Agallamhan le Somhairle air Tobar an Dualchais (lorg "Somhairle MacGill-Eain")
- Artaigil le Iain MacAonghais "Language, Metre and Diction in the Poetry of Sorley MacLean" air loidhne
- Artaigil le Iain MacAonghais "Sorley MacLean’s Hallaig: a note" air loidhne


c: text/html

text:
Ceistean Pàrlamaideach
Faodaidh BPA ceist a chur air Riaghaltas na h-Alba no Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba. Tha na ceistean nan dòigh gus fiosrachadh fhaighinn bho Riaghaltas na h-Alba no bho Bhuidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba.
Faodaidh ceistean Phàrlamaideach a bhith ann an cruth sgrìobhte no beòil. Bithear a’ freagairt ceistean beòil aig Àm nan Ceistean agus aig Ceistean don Phrìomh Mhinistear. Ann an suidheachaidhean air leth, is urrainn ceist èiginneach a ghabhail anns an t-Seòmar.
Thèid ceistean a fhreagairt ann an Aithisg nam Freagairtean Sgrìobhte.
For Riaghailt 13.5.2 anns na Gnàth Riaghailtean, feumar ceistean pàrlamaideach a fhreagairt taobh a-staigh 10 làithean-obrach (20 latha obrach rè fosadh na Pàrlamaid). Chaidh inneal-rannsachaidh nan ceistean pàrlamaideach ùrachadh bho chionn goirid gus an urrainn dhut ceistean a lorg a chaidh a chur ach nach deach a fhreagairt fhathast.
Gheibhear fiosrachadh mu a h-uile ceist a thèid a chur anns an Iris Ghnothaichean.
Gluasadan
Tha gluasadan gan cleachdadh le Buill mar innleachd gus deasbad a thòiseachadh no gnìomh sònraichte a mholadh.
Faodar gluasadan a chur a-steach gus an deasbad anns a’ Phàrlamaid mar phàirt de ghnothach na Pàrlamaid, gus an deasbad mar chuid de Ghnothach nam Ball, a mholadh gun tèid reachdas aontachadh no dìreach gus taic a thogail. Faodaidh Buill eile ainm a chur sìos mar thaic ri gluasadan air an cur a-steach.
Tha atharrachaidhean air gluasadan gan cur a-steach le Buill cuideachd, gus beachdan a nochdadh is a dheasbad.
Tha inneal-rannsachaidh nan gluasad a’ leigeil leibh rannsachadh a dhèanamh airson ghluasadan air an cur a-steach. Faodar seo a dhèanamh le Ball, àireamh a’ ghluasaid no cuspairean farsaing.
Bhòtadh
Faigh a-mach mar a tha BPA fa leth air bhòtadh ann an Lorg Bhòtaichean.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cairgean
'S e an cairgean (Chondrus Crispus) fear de na feamainnean dearga. Feumaidh e trì uisgeachan samhraidh airson fàs. Tha e a' fàs fada shìos air cladaich is creagan a' Chuain Siar san Roinn-Eòrpa agus Aimearaga a Tuath. Mar sin sin, chan fhaicear ach le tràigh mhòr mhòr e. Tha bàrr nan duilleagan aige carrach. Nuair a tha e ùr, tha e bog maothanach, uaireannan gorm-bhuidhe, no dearg, is uaireannan dubh-phurpaidh no donn purpaidh. Tha bodhaig mhaothanach aige, a tha air a dèanamh air a' phoilisacaraid, cairgeanan (55%), le 10% de phròtain is mu 15% de stuth mèinnireil. Tha e làn aidhiodain, clorofine is sulfur. Nuair a thèid a mhaothachadh ann an uisge, tha boladh na mara air, agus nuair a thèid a ghoil, nì e slamanachd air sgàth a' chealla-bhalla lìonta de phoilisacaraidean, a tha a' giùlan bho 20 gu 100 uibhir an truimead uisge aige.
Rann: Cairgean earraich, duileasg samhraidh, gruaigean foghair, stamh geamhraidh.[1]
Buaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Mar iomadh feamainn dearg eile, tha an cairgean làn tacsa[2], le co-thàthan mar aidhiodain is clorofine na bhroinn. Tha e coltach ri duileasg a thaobh buaidhean leigheasach math dha sheòl a' chnàmhaidh. Tha buadhan anti-slamanachd (anti-coagulant) aige agus tha e toirt faochadh do lotan iongarach an stamaig. [3]
Mar bhiadh[deasaich | deasaich an tùs]
Gabhaidh An Cairgean a ghlèidheadh fad mhìosan ma thèid a thiormachadh an toiseach. Fàsaidh e geal nuair a bhios e tioram. Feumaidh e bhith cho tioram ris an smàl mus tèid a ghlèidheadh.
Bidh muinntir Èirinn is Alba a' dèanamh mìlseag dheth, a tha coltach ri binid[4] no blancmange. Thathas ga ghoil ann am bainne agus a' cur stuthan blasmhora eile a-steach ann mar shiùcar, faoineag, caineal, branndaidh, uisge-beatha is mar sin air aghaidh.[5]


text:
Potsdam
Is e baile nan lùchairtean agus nan ghàraidhean a th’ ann am Potsdam, (IPA: ˈpɔtsdam), prìomh-bhaile Bhrandenbuirg. O chionn bliadhna 1990 tha e air a chomharrachadh leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
Is e lùchairt Schloss Sanssouci an sealladh as ainmeile ann am Potsdam. Tha an lùchairt seo na laighe ann an gàradh mòr mar crùn air beinn fhìona a chaidh a cruthachadh mar staidhre. Chaidh Sanssouci a thogail eadar 1745 agus 1747 mar lùchairt-shamhraidh air a dhoigh "Rokoko" airson an Rìgh Frederic Mòr.
Tha tòrr lùchairtean eile ann am Potsdam, mar eisimpleir: is e Das Neue Palais an lùchairt as motha anns a’ bhaile, tha an Neue Orangerie agus am Marmorpalais ann cuideachd. Anns an lùchairt Schloss Cecilienhof thàinig Winston Churchill ( an-dèidh Clement Richard Attlee), Harry S. Truman agus Iosif Stalin còmhla ann an 1945 airson co-labhairt ainmeil "Cò-labhairt Photsdam" (Potsdam Conference sa Bheurla) an-dèidh an Dàrna Cogadh. Anns a’ cho-labhairt seo chaidh a' Ghearmailt a sgaradh le ceithir pàirtean poileataigeach.
Is e an gàradh as aosda a tha ann an Lustgarten air beulaibh na lùchairt Das Stadtschloss. Chaidh a chruthachadh anns a' bhliadhna 1660 agus chaidh a chruthachadh a-rithist ann an 2001 ann an seòrsa ùr airson fèill nan gharaidhean (Bundesgartenschau sa Ghearmailtis).
Is e gàradh ainmeil eile a tha anns a’ phàirc Babelsberg. Chruthaich Peter Joseph Lenné, an t-eòlaiche cliùiteach, a’ phàirc seo.
A bharrachd air na lùchairtean agus na gàraidhean is toil leis an luchd-turais taighean na luchd-tuineachaidh às an Òlaind. Thàlaidh Rìgh Frederic Uilleam I luchd-ciùird agus luchd-malairt do Bhrandenburg ann an 1733 agus thog iad fhèin cairteal a’ bhaile le 133 taigh à clachan-chrèadha.
Ann an cairteal eile tha colonaidh Ruiseach Aleksandrowka ann, far an robh dà sheinneadair dheug de chòisir Ruiseach a’ fuireach ann an naoidheamh linn deug. Tha ceithir taighean deug agus eaglais anns an stoidhle Ruiseach anns a’ cholonaidh Aleksandrowka.
Is e baile nan oilthighean a tha ann am Potsdam cuideachd. Tha cuid de oilthighean agus institiuidean prìobhaideach agus trì oilthighean poblach ann, am measg an oilthighe Konrad Wolf (HFF Babelsberg) airson fhilmichean agus telebhisean, an t-oilthigh meadhanan as sìne air an t-Saoghal.
Tha tòrr thaighean-tasgaidh, agus thaighean – taisbeanadh a’ tàladh luchd-tadhail do Photsdam. Ach tha an dùthaich Brandenburg fhèin inntinneach dhaibh cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Àireamh-shluaigh:Staitistearachd oifigeil 10/06 Brandenburg
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil (sa Bheurla)
- GermanPlaces - Potsdam – Fiosrachadh agus dealbhan (sa Bheurla)
- Interactive aerial tour of Potsdam - Turas ann am Potsdam
- Àitean turasachd ann am Potsdam
Tha tòrr dealbhan anns an Wikipedia Commons :


text:
BBC Naidheachdan Dachaigh
Prìomh Sgeulachdan
Bòrd Slàinte an staing airgid às ùr
Thèid innse do Bhòrd Slàinte na Gàidhealtachd gur dòcha gum bi iad còrr air £3m thairis air a' bhuidseat aca am-bliadhna.
Seachdain nas giorra fon phrosbaig às ùr
Thèid beachdachadh às ùr air seachdain na sgoile air a' Ghàidhealtachd a ghearradh gu 4.5 là.
Boireannach a dhìth aig tuath
Tha na Poilis air taic an t-sluaigh iarraidh gus lorg fhaighinn air boireannach, 70, a tha a dhìth air a' Ghàidhealtachd.
Runrig aig an Heb Celt an 2016
Adhartas an Ceann a Tuath na Hearadh
Chaidh an MV Suilven fodha
Coimhead/Èist
Seachdain nas giorra air a' Ghàidhealtachd?
Gearan mu thaigheadas an Loch Abar
Carragh-cuimhne Ailein MhicRath
Dragh mu sheirbheis na slainte sna Hearadh
Pròiseact nan Ealan a' dol à bith
- 19 An t-Samhain 2015
- Dachaigh
Taic do Phlana Ghàidhlig
- 19 An t-Samhain 2015
- Dachaigh
Blog Poileataigeach
Troimhe-chèile?
Seasamh an SNP air ionnsaighean adhair ann an Siria
Spòrs
Dìoghaltas dha Èirinn
B' ann le Èirinn a chaidh an là san dàrna geama iomain eadar-nàiseanta den bhliadhna.
- 23 An t-Samhain 2015
- Spors
County air an taghadh an aghaidh Celtic
- 9 An t-Samhain 2015
- Spors
Clach-mhìle do bhall-coise L & H
- 7 An t-Samhain 2015
- Spors
Rugbaidh a' fàs an Leòdhas
- 7 An t-Samhain 2015
- Spors
Radio: BBC Radio nan Gàidheal
Prògraman
Sgeulachdan aithriseach
Muinntir nan Eilean Siar "gun spionnadh"
Chaidh fhàgail air muinntir nan Eilean Siar gu bheil iad "gun spionnadh" is an eisimeil taic stàite an taca ri muinntir Arcaibh.


text: XÌBKARy 1 1 I "f" I Cumhadh o EO Dh' larla Earraghaidhail. Cuir a Chinn dilis, tharum do Iamh. PrÌBte^for aad'Sold b'j fhe Pub'lisher, Imcnrjl Cumhadh do Ghileaspaig Caimbeul> larP Earra- gkaidheal) a chuaidhedhiih-cheannadh ann Dunei- dean dm blìadhn.ar Tigh'eama 1685. Lcis an- dos-da?ia. Mac Xthich. PTpH A sgeul agam dhuibh re innse, 1 'S cha chuis ghaire, Gu'n d' chuireadh ceann taice nan Gàidheal^ Ann staid iosaiL Co chumas còir ris an anfhann, 'S è na chruadhaig, No chumas casg air gach ana-gna, Tha teachd nuadh orinn. Co chumas còir ris an Eaglais, Dh' t has i dorcha, No chumas a suas luchd teagaisg, Ris na boibadh. Co chumas an creidearah cathara, Suas gu treorach, J S nach d' fhuair Gileaspaig ceud èisteach'd, Ann taic corach. Co chumas taigheadas greadhnaeh, Gu buan faoiìidh, 'S nach taghail an t Iarla Duibhneach, 'S an dtin-aorach. Roghuin nan Alb'anach uile, Do'n hrd f hine, A dhaoine nam biodh speis do dhuinc Bu bhèud a mhiìleadh. Iarla duais-mhor Earraghaidheal, Garg an Leoghan, Bu mhor an croidhe dh' f hearabh Aibann, Fhuil a dhortadh. Dhaoine ge do f huair sibh àìte, Os ceann Cùirte, 'S.olc' a chuir sibh gliocas Alba, Gu sùrd mhiiìte. Ge do strachd sibh coir gun cheartas, 'N taichd bhur mio-ruin, Theaga gun tig la nach f hasadh, Dhuibh da dhìoladh. Fhuair an f huill uasal a cèusaàh, Mar f haair losa. Ge nach coimeas sud ri chèile, Feudar innse. Mo thruaighe 'nochd go ìuchd lèanmhmn^ 9 8 faoirt aa aeasadh* 4 Tha gach duin' aig gabhail gèill dmV Dh'èug Gileaspaig. Dh'èug an tuigse, dh'eug an aithne, Dh'eug an ceannsal, Dh'eug an crann dlitheach treuh talmhaidh, Dh'eug an ceann-math. Beannachd le t' anum am pharaisj 'S fiach do chuimhne, Gu 'n tcgbhadh Dia suas bhur n-Alach, A Dhream Dhuibhneach. Dhream bheadarach, bhuaghach, bhàghach, Mheadhrach, mhuirneach, A labhradh gu foistineach, flr-ghlic, Brìgh gach cùisc. Sud a chlann is uaisle fìncadh, Nan stèud mearadh, Rè-bhearteach an iùl sa'n Aithne, Chlann ud uile. Ge b'e dh' aithrise mo sheanachas, Le mion chuimhne Co's mò tuigs air dhruim talmhuinn, No clann Dhuibhneach. Blàth a dh' f has os ceann gach fine* Gniomh gun ghainne, Ceann cèille, cièir agus sgoile, An Ii€ibhidh uile. 5 ? S ioma Leoghann us Triath duineil, A*s ceann buidhne, Do 'n t sliochd Iarlail tha shliochd Dhiarmaic^ Mhic o Duibhne. © Dhiarmaid a thainig sibh uile, Sean am fineadh, Clann a b' fhearr a V fhiach a mholadh, Chualadh sinne. 4 S io mad croidhe bras tha brònach, Rosg thad dèurach, Luchd oifig 's am bos ri bualadh, Tha 'n creach deainte. 5 S iomad Bruth solaist fui' thursa, Air tìreach meirgte, Mnaidhe ghreanta gun ghean gun ghaurèj A caoidhe fui' throm-a-chradh. Bhàsaich luchd ciuil gu buileach, Co nè 'n cumail, Cha n'eil sta dhuinn bhi' ri forrus, Chaidh 'n taom thairis. *S fuathasach à ghaoth so thàinig, Ghluais i 'n f hiùdhidh, Dh' f huadaich i na h eoin le stoirm ghàbhaidh, O'n choill chaomhaidh. Ach tigfldh na h eoin uiseil aillidh, Da 'n coill chòmhnaidh, . 6 Gu 'n togaidh Dia suas bhar 'n aireamh, Ann staid naomha. ? S cruaidh an càs sibh 'shcarg gun chionta, Seòid bu phailte, ? S nach d' fhuaradh aobh^'n ar n-aghaidh, Ach mead bhur tuigse. Thàinig braidheagh oirbh gun f hios dùibh, Leom is duilich, Ma dh'fhalbhas a chlann so buileach, Smairg a' dh' f huirich. Cuiribhs bhur dochas 'san Ard riogh, A chlann chèillidh, ? S è sud am breithe gun f hallsa, Nach dean ea-coir. An tì chruthaich sibh an toiseach, 'N staid cheudfaich, Tha e fathast dhuibh cho-ghras-mhor, 'S a bha chèad uair. 'S iomad Marcaich luthor làidir, Thuit gu h ìosal, 'S a dh'eirich gu sochdair sàbhailt, Suas na dhiolaid. Mar stiuìr Maois à chabhlàch lìon-mhor^ 'S iad na'n eiginn, A mhac-samhail gun tarla dhuibhses Ri uair ftmma% Ri h uaìr feuma tha Dia neartmhor., Ceann gaeh cuise, Dheanadh d' ar Naimhde treuna,, ; Càirdean ciuine. CuiR a Chìnn difis> tharum do Lamh CHA b e tinneas an f heachda, San mhadain so bhuaìl mi, Ach acaid ro bhuan, Nach legghis gu bràch, Sealladh air faiche, Do slilait do'n tè uasail, Moch-thra diluain, 'S mi aig amharc an iì. Rinn deisid a pearsuin, Nach facas a tuarrraas, Aig io;.iachd fo'n chuach-chùl Chamagach thlà, Rinn dealradh a maise, Agus-lasadh a gruaidhean, Mise a ghrad bhuaiadh, Thàiris gu làr, Ach dh eirich mi rithist, Le croidhe lan uaibhir, 'S dh' imich mì ru'ar, Kuidh na dailj 8 Ga h'iadhagh am ghlacabh, Thug i smachd orm uaithe, Ochòm *s truagh, A mheath i mo chàil. Do dhearc-shuilean glana, Fuidh an mhalaidh gun ghruamanj 'S daingean a bhuail iad, Mise le d ghrarih, Do ròs-bheul tana, Seimh farasta suairce, Ciaothaichear m uaigh, Mar glac u mo lamh. Tàr >s fuasgail air m anam* 'O n cheanga is cruaidhe, Cuimhnich air tuaisic, 'S cobhair mo thàs, Na bithimse 'm thrail duit, Gu brach 'o n aon uair so, Ach tàtenaich o chruas, Do shroidhe gu tlas. Cha n f haodar leom cadal, Air leabaidh n uaigneas., 'S m aigne ga bhuaireadh, Dh oiche 's do la, Ach ainnir 's binne, 'S as grinne 's as sùairce^ Gabhsa dhiom truas, 'S bithimse slan. FINIS*


text:
Kal. Ian. i. f., l. ix., Anno Domini M.c.lxx.uiii. Idon, cet bliadhain noidecta.
Concobur, mac Conallaigh h-Ui Luinigh, do ghabhail toisighechta{folio & column MS1 53b} Ceniuil Maien & Domnall, mac Domnaill h-Ui Gailmredaigh, do innarba a Muigh h-Itha i n-Inis n-Eogain docum Donnchadha h-Ui Duib Dirma. Cenel Maien imurro isin bliadhain cetna, .i., i cinn oen raithi, do dhenamh athtoisigh do mac Conallaigh & do tabairt toisighechta do Domnall, mac Domnaill.
Muinnter Domnaill h-Ui Gailmredaigh, .i., mac Gille Caich h-Ua n-Eiderla & h-Ua Fhlannacain, do marbadh mic Conallaigh h-Ui Luinigh, ar lar tighi Domnaill h-Ui Gailmredhaich, i mebhail & h-airchinnech na h-Ernaidhe maroen ris ic a chomairce. Athtoisech dono do dhenum do Domnall h-Ua Gailmredaigh & Cenel Maien do thabairt toisighechta do Ruaidhri h-Ua Fhlaithbertaigh. Mebol imurro do dhenum do tri macaibh h-Ui Fhlaithbertaigh for Cenel Moen & do Clainn Domnaill archena. Domnall dono, mac Domnaill h-Ui Gailmredaigh, do marbadh innti-sidhe & Tigernan, mac Raghnaill mic Domnaill & ochtur lan-biatach do maithibh Ceneoil Moen maroen riu.
Raghnall,
p.192mac Echmarcaigh h-Ui Chathan, do marbadh do Cenel Maian i tosach in t-samhraidh-sin. Conad i n-a dighail-sidhe do-rochair Galach h-Ua Luinnigh & Muircertach h-Ua Peatan & is 'na dighail do-ronadh mebol Clainni Domhnaill, for Cenel Moen.
Isin bliadhain-sin dono tainic mor-gaith adhbuil, co ro trascair blodh dermair do chailltibh & do fhidhbadhaibh & do railghibh dímhóraibh for lár & for lan-talmain. Ro trascair dono se fichit ralach, uel paulo plus, i n-Daire Coluim Cille.
Is innti-sin dono táinic h-Eoan cona ritiribh o Dhun ar crechadh co Machaire Conaille, co n-dernsat airgthi ann & co rabatur aidhchi i l-longport i n-Glind{folio & column MS2 55b} Righi. Táinic imurro Murchadh h-Ua Cerbhaill, rí Airghiall & Mac Duinn Sleibhe, ri Uladh, cu n-Ulltaibh cucu in aidhche-sin & tucsat taelcadh doibh. Ro mebaidh dono for Gallaibh & ro cuiredh derg-ár forru. Táinic dono in t-Seoan cetna ar crechaibh i n-Dal n-Araidhe & i nh-Uibh Tuirtri. Tuc dano Cu Midhe h-Ua Flaind, ri h-Ua Tuirtri & Fer Lí tailcath doibh. Ro maidh dono in cath sin for Gallaibh & ro cuiredh a n-ár.
{§LATE} Ammus Cualgní la h-Ulta & la Galla for Sean do Cuirti.§
Gilla Crist h-Ua h-Eodhaigh, episcopus Conmhaicne, quieuit.
Amhlaibh h-Ua Domnallan, ollam Connacht, quieuit.)
p.194


text:
Aileag, 07/12/2012 Là Lit
Chaidh Janice Ann a thadhal air na sgoilearan ann a Sgoil Bhreascleit is iad a’ dèanamh pròiseact air Mary’s Meals – cathrannas a bhios a’ toirt biadh do chloinn ann an dùthchannan bochda. Chùm na sgoilearan là lit anns a sgoil airson airgead a thogail don chathrannas, rinn na clasaichean as òige grìogagan agus chruthaich sgoilearan eile cairtean Nollaig a tha ’d a’ dol a reic. Thèid an t-airgead gu lèir chun a chathrannas Mary’s Meals.
This gallery is from
-
Aileag — 07/12/2012
Sgoilearan Bhreascleit ag innse mun phròiseact "Mary's Meals" còmhla ri Janice Ann.
BBC Radio nan Gàidheal


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc. lx.ix., alias 970.
Cenannus do arcain do Amlaim Cuaran.
Maidm for Ualgarc H. Ruairc {folio & column H51vb} ria Concobhar m. Taidhg coro marbad cum plurimis.
Sloghad la righ n-Ulath, .i. la h-Artgair m. Matudhan, co Gallaibh coro ort Conndere & co fargaibh ár cenn.
Bellum Cille Mona ria Domnall m. Congalaigh & ria n-Amhlaim for Domnall H. Neill dú i torchair Ardgar m. Matudain, ri Ulad, & Donnacan m. Mail Muire rí Airgiall, & Cinaedh m. Crongaille, ri Conaille, cum plurimis.
Orcain Lugmaidh & Droma Inasclainn la Murchad, la righ n-Ailigh.
Orcain Mainistrech & Lainne Leire la Domnall, la righ n-Erenn, ubi in una domu .cccl. accensi sunt.


text:
Mod o esbadh collata doniter he & fostog do beith air
p.64tobuir clisteri, no gaoithi meala do; & da mbia an biadh ar snamh isin gaile, dentur sgeathrach do, & na caited biad no co ndilega in imurchaid & na tobuir brig isin fiabras ann sin, & dentur an gaile do comfurtacht, innus co ndilegtur an imurcach. Mad lagthac an medon curtur sugh mormont, is e te, ar bel an gaile, & tobuir biadha sodilegtha do, rachas cum fuachta maille cinel sdipcidachta, mar ata ros & nutmuic guna cosmailius. Mod o gorta tic an t-adbur tobuir biada do, & co h-airighi modh he linn ruadh bis cintac no bis tresi and, oir ni fuilngit siad aoncuid do denumh . Madh o nescoid doniter an cuis so, 1eighister na nescoidi, mar ata a trachtadh na nescoididh. Et is amlaid dleghus ailemain bidh & dighi lucht na fiabras so beith ac dul cum fuachta & cum fliuchaidechta a n-egmuis an trath doniter o imurcach bidh do caithimh.


text: Colony of Trinidad and Tobago, Oileain na Trionoide agus Tobaga, Oileáin na Tríonóide agus Tobága, Tri-ni-gat va To-ba-go, Tri-ni-đát và Tô-ba-gô, Trindade e Tobago, Trindade e Tobago - Trinidad and Tobago, Trinidad, Trinidad a Thobago, Trinidad a Tobago, Trinidad and Tobago, Trinidad and Tobago Colony, Trinidad at Tobago, Trinidad dan Tobago, Trinidad dhe Tobago, Trinidad e Tobago, Trinidad en Tobago, Trinidad es Tobago, Trinidad et Tobago, Trinidad eta Tobago, Trinidad i Tobago, Trinidad in Tobago, Trinidad ja Tobago, Trinidad ken Tobago, Trinidad na Tobago, Trinidad och Tobago, Trinidad og Tobago, Trinidad si Tobago, Trinidad u Tobago, Trinidad un Tobago, Trinidad und Tobago, Trinidad va Tobago, Trinidad ve Tobago, Trinidad và Tobago, Trinidad və Tobaqo, Trinidad y Tabago, Trinidad y Tobago, Trinidad és Tobago, Trinidad şi Tobago, Trinidad-Tobago, Trinidada un Tobago, Trinidadas ir Tobagas, Trinidadeaen e Tobageaens, Trinidadeän e Tobageäns, Trinidado kaj Tobago, Trinidāda un Tobago, Trinidāda un Tobāgo, Trinitas et Tabacum, Trinitat e Tobago, Trinitat i Tobago, Trinitat-et-Tobago, Trinite-et-Tobago, Trinitât-et-Tobagô, Trinité-et-Tobago, Trynidad i Tobago, Trynses ha Tobago, Trínidad og Tóbagó, Trínídad og Tóbagó, Trinidad i Tobago, United Colony of Trinidad and Tobago, Tpιvιδάδ kaι TouπάYko, Tpιvιvtάvt kaι TouπάYko, TpиHидaд и Toбaro, TpиHiдaд i Toбaro, TpиHiдaд i Toбaґo, TpыHiдaд i Taбara, TpiHiдaд i Toбaro, Տրինիդադ-Տոբագո, טרינידאד וטובגו, טרינידד וטובגו, ترىنىداد ۋە توباگو, ترينيداد وتوباغو, ترینیداد و تباکو, ترینیداد و توباگو, ٹرینیڈاڈ اور ٹوباگو, ټرېنېداد او ټوباګو, ट्रिनिडाड और टोबैगो, त्रिनिदाद और टोबैगो, ত্রিনিদাদ ও টবেগো, திரினிடாட் தொபாகோ, ตรินิแดดและโตเบโก, ประเทศตรินิแดดและโตเบโก, ທິນິແດດ, ტრინიდადი და ტობაგო, ትሪኒዳድ እና ቶባጎ, ទ្រីនីដាដនឹងតូបាហ្គោ, トリニダード・トバゴ, トリニダード・トバゴ共和国, 千里達及托巴哥, 特立尼达和多巴哥, 트리니다드 토바고


text:
Creideamh
O Uicipeid
Susbaint
Buddhachd[deasaich | deasaich an tùs]
Crìosdaidheachd[deasaich | deasaich an tùs]
Creudan is Ùrnaighean[deasaich | deasaich an tùs]
Fèisean, fèillean is Làithean Naomhail[deasaich | deasaich an tùs]
Eaglaisean[deasaich | deasaich an tùs]
- Eaglais na h-Alba no An Eaglais Stèidhichte
- An Eaglais Shaor
- An Eaglais Shaor (Leantainneach)
- An Eaglais Shaor Chlèireach
- An Eaglais Chaitligeach
- Eaglais Ìosa Chrìost de Naomhan an Latha an-Diugh
Ioslam[deasaich | deasaich an tùs]
Iùdhachd[deasaich | deasaich an tùs]
Creideamh Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Am Baile: Creideamh
- Briathrachas creideimh (duilleag aig SMO)
- Briathrachas creideimh (An Seotal)


text:
Iain A. MacDhòmhnaill
Dh'obair Iain A. MacDhòmhnaill (1920–1980[1]) (Beurla: John ('Jake') A. Macdonald) ann am foghlam Gàidhlig. Sgrìobh agus dheasaich e mòran theagsaichean cuideachd.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S e a shloinneadh Iain Sheòruis Mhóir.[1] Rugadh e ann an Camas Tianabhaig, An t-Eilean Sgitheanach.[1]
Obair[deasaich | deasaich an tùs]
B'e Ceannard Roinn na Gàidhlig aig a' cholaiste Cnoc Iòrdain, Glaschu a bha ann suas gu 1978.[1] Bha e air a' chomataidh a sgrìobh a' chiad aithisg ann an 1980 air Gnàthachas Litreachaidh na Gàidhlig no GOC.
Sgrìobh e cùrsa do luchd-ionnsachaidh a nochd ann an Gairm leis an tiotal 'A New Course in Gaelic'. [2]
Dheasaich Iain A. MacDhòmhnaill an leabhar Crìochan Ùra : Trusadh de rosg is de Bhàrdachd o’n ràitheachan Gairm a chaidh fhoillseachadh le Gairm ann an 1958.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacDhòmhnaill, Iain A. (1980). 'Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 12-22. (mu ‘Bhlàr a’ Bhràighe’ mar as aithnichear sa Bheurla a-nis)
Deasaiche[deasaich | deasaich an tùs]
- MacDhòmhnaill, Iain A. (deas.) (1958) Crìochan Ùra : Trusadh de rosg is de Bhàrdachd o’n ràitheachan Gairm, air a chur ri chèile (Glaschu: Gairm)
- Grannd, D. (1971) Tir an Aigh: taghadh de na sgrìobhaidhean aig Dòmhnall Grannd Iain A. MacDhòmhnaill (deas.) (Glaschu: Gairm)
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- 'An Aithne Dhuibh...?' Gairm 12, 1955, d.315.


text:
Brachadh
Is docha tha thu lorg brachadh (craiceann)
Tha brachadh na atharrachadh ceimeagach fo bhuaidh stuth mar beirm. Brachar leann is fìon.
Tha brachadh a' gabhail àite nuair a chleachdas cealla siùcar airson lùth ach gun ogsaidean a chleachdadh aig an aon àm.
Tha beirm na stuth a bhios ri brachadh. Bristidh e sìos an glùcos (glucose (C6H12O6)) ann an dà phàirt, ethanol (CH3CH2OH) agus carbon dà-ogsaid (CO2). Tha brachadh ri cleachdadh gus deòchan, bith-chonnadh (biofuel) agus aran a chruthachadh.
Ann an Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
- "Cha robh e ach a' deoghal an t-sùigh aisde; agus leis an ubhall a bhi air brachadh, bha tomhas beag de'n t-sùgh sin air tionndadh gu spiorad , no mar their an Chemist, “Alcohol,” agus 's e sin a chuir tuaineal beag 'na cheann."
bho Am Fear-Ciùil le Dòmhnall MacEacharna (Dìura).


text:
Clamhan-gobhlach
Is e eun-creachaidh a tha a' buntainn dhan teaghlach Accipitridae a tha anns a' chlamhan-ghobhlach (Milvus milvus). Tha e a' fuireach anns an Roinn-Eòrpa agus ann an Afraga an Iar-thuath.
Bha e uaireigin pailt anns a' Bhreatainn, ach aig meadhan an 20mh linn cha robh ach beagan paidhrichean anns a' Chuimrigh ann. Chaidh clamhain-ghobhlach bhon Spàinnt, bhon t-Suain agus bhon Ghearmailt air an cur a-steach do dh'Alba agus do Shasainn agus bha an sgeama soirbheachail.[1] Ann an 2012, chaidh ionad ùr fhosgladh aig Tolaidh san Eilean Dubh far a bheil na clamhain a' tadhal airson biadh agus far am faod am poball coimhead orra.[2]


text:
Siorrachd Bhaile na h-Ùige
'S e fear de na Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Bhaile na h-Uige (Beurla: Wigtownshire). Gus an 19mh Linn, 's e "Gallobha-an-iar" a bha ann. Tha e suidhichte sa Ghall-Ghaidhealaibh ann an ceann a deas na dùthcha. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh bho 1975. Tha an siorrachd seo a' gabhail a-steach Leth-eilean na Machrach, Na Rannaibh agus pàirt mhòr Pàirc nan Coilltean Ghallobha. Còmhla ri Siorrachd Chille Chuithbeirt 's e na Stiùbhartachd a chanar ris.
Bailtean is clachanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Àrd Bhaile
- Barrachan
- Baile Gheàrr Lios
- Baile na h-Uige
- Baile Ùr nan Stiùbhartach
- Cille Chainneir
- Cill Choluim
- Cill Chomhghain
- Cille M'Eadain
- Cill na Tràghad
- Clachan Ghlinn Lus
- Clachan Mòr
- Damnaglaur
- An Druim Mòr
- Dùn Reicheit
- An Eilreig
- Lios Uillt
- Na Lochain
- Machair an Sgithich
- Port Neasaig
- Port Phàdraig
- Sandhead
- Soirbidh
- An t-Sròn Reamhar
- Taigh Mhàrtainn


text:
Uachdar Àrdair
'S e baile-beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Uachdar Àrdair neo Uachdar Ardobhair[1] (Beurla: Auchterarder). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 17′ 35.4″ Tuath agus 3° 42′ 22.11″ Iar.
Ann an 2001 bha 3,945 duine a' fuireach an seo. [2]
Faisg air a' bhaile tha an Gleneagles Hotel, far an robh 31ad coinneamh de G8 anns an Iuchar 2005. Aig an àm sin bha aimhreitean anns a' bhaile.[3]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha Stephen Hendry, cluicheadair shnùcair a bha 7 uairean na ghaisgeach an t-saoghail, a' fuireach ann an Uachdar Àrdair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Naidheachdan BhBC (sa Bheurla), 6/7/05
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 944 125


text:
15/01/2014
An-diugh leis an àireamh do dhaoine a tha a' cuir teacsa gu chèile air a dhol sìos, tha sinn a' foighneachd ciamar a tha daoine a' cuir fios gu chèile? A' toirt am beachdan tha Dòmhnall Dòmhnallach, Alison Nic an Tòisich agus Màiri Ross.
Tha Neach-comhairlichidh air moladh dhan riaghaltas iarraidh air daoine innealan a chàradh an àite a bhith gan caitheamh a-mach. Tha Iain MacIlleathain aig a bheil bùth inneallan a' toirt beachd air a' mholaidh.
'S e an dàrna teirm anns an oilthigh aon de na h-àmanan as duilighe do dh'oileanach eadar deuchainean, droch shìde, dìth airgid agus mòran aca fada bho dachaighean. Tha sinn a' bruidhinn ri triùir a tha anns an t-suidheachadh seo ach dè a tha iad fhèin a' faireachadh mu dheidhinn - Alasdair Macleòid, Seonag Buxton agus Ellen NicDhòmhnaill.
Agus cuspair an latha an-diugh tha an Farpais Fosgailte Tennis Astràlia a'dol air adhart agus Cathy a' foighneachd a bheil e ceart gu bheil na cluicheadairean ris a' gheam ann an leithid a theas? Am measg a' chòmhraidh tha Màiri Nic an Tòisich agus Iain Moireasdan. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Poileasaidh dìomhaireachd
Tha am poileasaidh dìomhaireachd seo a’ mìneachadh mar a bhios Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig (Stòrlann) a’ cleachdadh agus a’ dìon fiosrachadh sam bith a bheir thu do Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig nuair a bhios tu a’ cleachdadh an làrach-lìn seo.
Tha Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig airson dèanamh cinnteach gum bi am fiosrachadh agad air a chumail dìomhair. Ma dh’iarras sinn ort fiosrachadh a thoirt dhuinn air an aithnichear thu nuair a bhios tu a’ cleachdadh an làrach-lìn seo, tha sinn a’ gealltainn gum bi e air a chleachdadh a-mhàin ann an co-rèir ris an aithris dìomhaireachd seo.
’S dòcha gun atharraich Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig am poileasaidh seo bho àm gu àm le ùrachadh air an duilleig seo. Bu chòir dhut sùil a thoirt air an duilleig seo bho àm gu àm gus dèanamh cinnteach gu bheil thu toilichte le atharrachaidhean sam bith. Tha am poileasaidh seo èifeachdach bho 30/05/2008.
Na bhios sinn a’ tional
’S dòcha gun tionail sinn am fiosrachadh a leanas:
- ainm agus fiosrachadh mu obair/ionad foghlaim
- ainm agus seòladh a’ gabhail a-steach seòladh post-dealain
- fiosrachadh deamografach mar còd puist, roghainnean agus ùidhean
- fiosrachadh eile co-cheangailte ri sgrùdaidhean luchd-cleachdaidh
- fiosrachadh mun choimpiutair agad agus mar a bhios tu a’ cleachdadh an làrach-lìn seo, m.e. an seòladh IP agad, an sgìre sa bheil thu, an seòrsa brobhsair, tùs fiosrachaidh, an ùine a bha thu air an làrach agus an àireamh de dhuilleagan ris an do sheall thu
- fiosrachadh a bheir thu dhuinn airson do chlàradh
- fiosrachadh a bheir thu dhuinn airson nan seirbheisean làrach-lìn againn a chleachdadh, clàradh fiosrachadh post-dealain agus/no litrichean-naidheachd
- fiosrachadh sam bith eile a roghnaicheas tu a chur thugainn mar molaidhean airson an stòr-dàta briathrachais
Mar a bhios sinn a’ cleachdadh an fhiosrachaidh a thionaileas sinn
Feumaidh sinn am fiosrachadh seo fhaighinn airson d’ fheuman a thuigsinn agus seirbheis nas fheàrr a thoirt dhut, agus gu sònraichte airson na h-adhbharan a leanas:
- Clàradh agus rianachd a’ bhuidhinn
- ’S dòcha gun cleachd sinn am fiosrachadh airson leasachadh air ar stuthan agus seirbheisean
Bho àm gu àm, ’s dòcha gun cuir sinn thugad post-dealain a’ follaiseachadh stuthan ùra, stuthan aig prìs shònraichte no fiosrachadh eile a shaoileas sinn a chòrdadh riut a’ cleachdadh an t-seòladh post-dealain a thug thu dhuinn
- Bho àm gu àm, ’s dòcha gun cleachd sinn am fiosrachadh agad cuideachd gus brath a chur thugad airson adhbharan margaidheachd. Dh’fhaodadh sinn brath a chur thugad air post-dealain, fòn, facs no tron phost
- ’S dòcha gun cleachd sinn am fiosrachadh airson an làrach-lìn a fhreagarrachadh ri na rudan sa bheil ùidh agad
- Aithrisean air post-dealain a dh’iarr thu a chur thugad
- Fiosrachadh staitistigeil a thoirt do threas phàrtaidhean mun luchd-cleachdaidh againn – ach cha bhi am fiosrachadh seo air a chleachdadh airson neach-cleachdaidh sam bith aithneachadh
- dèiligeadh ri ceistean agus gearanan a nithear mud dheidhinn co-cheangailte ris an làrach-lìn
Foillsichidhean eile
Còmhla ri na foillsichidhean a tha iomchaidh airson nan adhbharan air an ainmeachadh ann am pàirt eile den phoileasaidh dìomhaireachd seo, ’s dòcha gun innis sinn fiosrachadh mud dheidhinn:
(a) chun na h-ìre a dh’fheumar a rèir an lagha
(b) co-cheangailte ri cùisean-lagha sam bith a tha a’ dol air adhart no san amharc
(c) gus ar còraichean laghail a stèidheachadh, a choileanadh no a dhìon (a’ gabhail a-steach fiosrachadh a thoirt do dhaoine eile airson adhbharan dìon bho fhoill agus lùghdachadh air cunnart creideis
(d) do neach a tha a’ dol a cheannach (no an dùil ceannach) gnìomhachas no maoin sam bith a tha sinn a’ reic (no a’ sùileachadh a reic).
Cha toir sinn seachad am fiosrachadh agad do threas phàrtaidhean, ach a-mhàin a rèir an ullachaidh anns a’ phoileasaidh dìomhaireachd seo.
Tèarainteachd
Tha sinn airson dèanamh cinnteach gum bi am fiosrachadh agad tèarainte. Gus casg a chur air cothrom no foilseachadh gun ùghdarras tha sinn air modhan corporra, eileactronaigeach agus riaghlaidhfreagarrach a chur an sàs airson an fhiosrachaidh a thionaileas sinn air-loidhne a chumail sàbhailte agus tèarainte. Bidh sinn a’ stòradh an fhiosrachaidh phearsanta a bheir thu dhuinn air na frithealaichean tèarainte againn. Bidh a h-uile cùis eileactronaigeach a nì thu no a gheibh thu bhuainn air a dhìomhaireachadh le teicneòlas SSL.
Mar a chleachdas sinn cucaidhean
’S e cucaidh faidhle bheag a bhios ag iarraidh cead a chur air dràibh diosga cruaidh do choimpiutair. Aon uair gun toir thu aonta, tha am faidhle air a chur ris agus cuidichidh an cucaidh a’ mìneachadh trafaig lìn no innsidh e dhut nuair a thadhaileas tu air làrach sònraichte. Tha cucaidhean a’ toirt cothrom do phrògraman eadar-lìn dèiligeadh riut mar neach air leth. ’S urrainn don phrògram eadar-lìn an obair aige a fhreagarrachadh ri na feuman agad, agus na nithean is toigh leat no nach toigh leat, le bhith a’ tional agus a’ cuimhneachadh air fiosrachadh mu na roghainnean agad. Bidh sinn a’ cleachdadh cucaidhean logadh trafaig airson aithneachadh dè na duilleagan a thathar a’ cleachdadh. Tha seo gar cuideachadh a’ mìneachadh dàta mu thrafaig air duilleagan lìn agus a’ leasachadh ar làrach-lìn gus am bi e freagarrach airson feuman luchd-cleachdaidh. Bidh sinn a’ cleachdadh an fhiosrachaidh seo airson adhbharan mion-sgrùdadh staitistigeil a-mhàin agus an uairsin tha an dàta air a thoirt bhon t-siostam.
Còmhla ri logaichean trafaig àbhaisteach bidh sinn a’ cleachdadh Google Analytics airson cleachdadh an làrach-lìn seo a mhion-sgrùdadh. Bidh Google Analytics ag ullachadh fiosrachadh staitistigeil agus fiosrachadh eile mu chleachdadh làraich-lìn tro chucaidhean, a tha air an stòradh air coimpiutairean luchd-cleachdaidh. Tha am fiosrachadh a tha air ullachadh co-cheangailte ris an làrach-lìn againne air a chleachdadh airson aithisgean a chruthachadh mu chleachdadh an làrach-lìn. Bidh Google a’ stòradh an fhiosrachaidh seo. Tha poileasaidh dìomhaireachd Google ri fhaotainn aig: http://www.google.com/privacypolicy.html
Uile gu lèir, tha cucaidhean gar cuideachadh ag ullachadh làrach-lìn nas fheàrr dhut, le bhith a’ toirt cothrom dhuinn sùil a chumail air dè na duilleagan a tha feumail dhutsa agus dè an fheadhainn nach eil. Chan eil cucaidh air chor sam bith a’ toirt cothrom dhuinn air a’ choimpiutair agad no air fiosrachadh sam bith mud dheidhinn, ach a-mhàin an dàta a tha thu a’ roghnachadh innse dhuinn.
Faodaidh tu roghnachadh cucaidhean a ghabhail no a dhiùltadh. Tha a’ chuid as motha de bhrobhsairean lìn a’ gabhail ri cucaidhean gun faighneachd, ach mar as trice faodaidh tu seatadh brobhsair atharrachadh airson cucaidhean a dhiùltadh mas e sin do thoil. ’S dòcha gun cùm seo thu bho làn bhuannachd an làrach-lìn fhaighinn. (Seall ri earrann cuideachaidh do bhrobhsair airson fiosrachadh mu ciamar a chuireas tu cucaidhean fo ghlais).
Ceanglaichean ri làraich-lìn eile
’S dòcha gum bi ceanglaichen air an làrach-lìn againn a nì e furasta dhut tadhal air làraich-lìn eile sa bheil ùidh agad. Ach, aon uair ’s gum bi thu air na ceanglaichean sin a chleachdadh airson an làrach againne fhàgail, bu chòir dhut tuigsinn nach eil smachd sam bith againn air an làrach-lìn sin. Mar sin, chan urrainn dhuinn a bhith cunntachail airson dìon agus dìomhaireachd fiosrachaidh sam bith a bheir thu seachad nuair a bhios tu a’ tadhal nan làrach sin agus chan eil na làraich sin air an riaghladh leis an aithris dìomhaireachd seo. Bu chòir dhut a bhith faiceallach agus coimhead ris an aithris dìomhaireachd a bhuineas don làrach-lìn sin.
A’ riaghladh d’ fhiosrachadh pearsanta
Faodaidh tu roghnachadh tional no cleachdadh d’ fhiosrachadh pearsanta a chuingealachadh anns na dòighean a leanas:
- nuair a thèid iarraidh ort foirm a lìonadh a-steach air an làrach-lìn na lìon earrann sam bith nach eil riatanach
- ma dh’aontaich thu roimhe gum faodadh sinn d’ fhiosrachadh pearsanta a chleachdadh airson margaideachd dìreach, faodaidh tu t’ inntinn atharrachadh aig àm sam bith tro litir no post-dealain a chur thugainn aig oifis@storlann.co.uk
Cha bhi sinn a’ reic, a’ sgaoileadh no a’ leigeil air mhàl d’ fhiosrachadh pearsanta do threas pàrtaidhean ach le cead bhuat no ma dh’fheumas sinn a rèir an lagha. ’S dòcha gun cleachd sinn d’ fhiosrachadh pearsanta airson fiosrachadh follaiseachd a chur thugad mu threas pàrtaidhean a shaoileas sinn a chòrdadh riut ma dh’innseas tu dhuinn gur e seo a tha thu ag iarraidh.
Faodaidh tu faighneachd dè am fiosrachadh pearsanta a tha againn mud dheidhinn fo Achd Dìon Dàta 1998. Bidh suim airgid bheag ri phàigheadh. Ma tha thu ag iarraidh lethbhreac den fhiosrachadh a tha againn mud dheidhinn sgrìobh gu
Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, An Tosgan, 54 Rathad Shìophoirt, Steòrnabhagh, Eilean Leòdhais HS1 2SD
Fòn: 01851 700880
Ma tha thu a’ smaoineachadh gu bheil fiosrachadh sam bith a tha againn mud dheidhinn ceàrr no neo-choileanta, cuir litir no post-dealain thugainn cho luath ’s a ghabhas, aig an t-seòladh shuas. Ma gheibh sinn a-mach gu bheil fiosrachadh sam bith ceàrr cuiridh sinn ceart e gun dàil.


text:
18 an t-Ògmhios
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1155 – Crùnadh Friedrich I Barbarossa mar Impire Naomh Ròmanach.
- 1812 – Thòisich an Cogadh 1812 anns na Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1918 - Franco Modigliani, eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach
- 1942 - Paul McCartney, seinneadair aig The Beatles
- 1942 - Thabo Mbeki, an darna Ceann-suidhe dubh ann an Afraga a Deas
- 1949 - Lech Kaczyński, ceann-suidhe na Pòlainn
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1905 - Per Teodor Cleve, ceimigear, mèinn-eòlaiche is bith-eòlaiche às an t-Suain.


text:
Mbewuleni
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Mbewuleni. Tha e suidhichte ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre Chris Hani, eadar Cala agus Ngcobo, ri taobh na h-aibhe Mbewuleni. Tha e 21km air falbh bho Qunu.[1] Tha dìreach 233 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[2] agus 's e Xhosa a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mbewuleni.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Thabo Mbeki (1942) Fear-poileataigs agus Stàitire


text:
Ùisdean MacDhiarmaid
'S e bàrd Albannach a bh' ann an Ùisdean MacDhiarmaid (Langaim, 1892 - Dùn Èideann, 1978). Bha ùidh mòr aige ann am poileataigs agus bha e a' feuchainn litreachas sgrìobhte sa Beurla Ghallda a bhrosnachadh ann an Alba. Bha Somhairle MacGill-Eain air a bhith fo bhuiadh litreachail MhicDhiarmaid. Thathar ag ràdh gur e pìos bhàrdachd as cudromaiche a thaobh ùr-nòsachas litreachail ann an Alba a th' ann an The Drunk Man Looks at the Thistle (1926) le Ùisdean MacDhiarmaid.
Susbaint
Sgeul-beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Ùisdean MacDhiarmid mar Christopher Murray Grieve (Crisdean Moireach Mac a' Ghreidhir) 11 an Lùnastal 1892 ann an Langholm anns Na Crìochan. Ghabh e anns an arm ann an 1914 (Royal Army Medical Corps) agus bha e stèidhichte ann an Salonica, anns A' Ghrèig agus anns An Fhraing.
Chaochail MacDhiarmid ann an 1978.
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha deasbaid mòr ann eadar Ùisdean MacDhiarmid agus Edwin Muir a thaobh an cànan ceart airson litreachas na h-Alba ann an 1936. Bha Edwin Muir dhen bheachd gu bheil Beurla an cànan as fheàrr airson litreachas na h-Alba a dhol air adhart, ach bha Ùisdean MacDhiarmaid ag iarraidh litreachas Albannach sna cànain eile, mar Beurla Ghallda, a bhrosnachadh agus a chumail beò.
Ùisdean MacDhiarmaid agus Somhairle MacGill-Eain[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1934, nuair a bha Somhairle MacGill-Eain na oileanach aig Moray House ann an Dùn Èideann, thachair e ri Ùisdean MacDhiarmaid. Bha tarraing mhòr eadarra agus lean an dlùth chàirdeas sin gus an do bhàsaich MacDhiarmaid ann an 1978. Nuair a thachair an dithis aca, bha ùidh aig MacDhairmaid mar thà ann am bàrdachd Ghàidhlig agus dh' eadar-theangaich Somhairle MacGill-Eain cuid de na dàin le Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair agus le Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir do MhacDhiarmaid. Tha dealbh de Ùisdean agus Shomairle air Whalsay, Sealtainn, ann an 1935 aig Urras Shomhairle.
Tha ainm, Ùisdean MacDhiarmaid, a' nochdadh ann am bàrdachd Shomhairle MhicGill-Eain gu tric, mar eisimpleir ann an Dàin do Eimhir no An Cuilithionn.
Leabhar-clàr[deasaich | deasaich an tùs]
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Annals of the Five Senses (1923)
- Sangschaw (1925)
- Penny Wheep (1926)
- A Drunk Man Looks at the Thistle (1926)
- The Lucky Bag (1927)
- To Circumjack Cencrastus (1930)
- First Hymn to Lenin and Other Poems (1931)
- Second Hymn to Lenin (1932)
- Scots Unbound and Other Poems (1933)
- Stony Limits and Other Poems (1934)
- Second Hymn to Lenin and Other Poems (1937)
- Direadh (1938)
- Cornish Heroic Song for Valda Trevlyn (1943)
- Poems of the East-West Synthesis (1946)
- A Kist of Whistles: New Poems (1947)
- In Memoriam James Joyce (1955)
- Three Hymns to Lenin (1957)
- The Battle Continues (1958)
- The Kind of Poetry I Want (1961)
- Poems to Paintings by William Johnstone 1933 (1963)
- A Lap of Honour (1967)
- Early Lyrics (1968)
- A Clyack-Sheaf (1969)
Rosg[deasaich | deasaich an tùs]
- The Islands of Scotland: Hebrides, Orkneys, and Shetlands (1939)
- Lucky Poet: A Self-Study in Literature and Political Ideas, Being the Autobiography of Hugh MacDiarmid (1943)
Obair mar dheasaiche[deasaich | deasaich an tùs]
- Robert Burns, 1759-1796 (1926)
- Living Scottish Poets (1931)
- The Golden Treasury of Scottish Poetry (1940)


text:
1. Kl. Ianair .u. f. l. ii. Anno Domini m.l.uiii.
Imbleach Ibair do loscadh co leir itir daim liac & cloicthech.
Lulach m. Gilla Comgain airdrigh Alban do marbadh la Mael Coluim m. Donnchadha i cath.
Maidm Sleibhe Crot ria n-Diarmait mac Mail na m-Bó for Donnchadh m. Briain i torchair Cairbri H. Ligdai airchinnech Imlecha Ibair & Righbardan m. Con Corne ri Ele et alii multi.
Gallbrat H. Cerbaill ridomna Temhrach mortuus est.
Colman H. h-Airechtaigh comarba Comghaill, H. Flanncua airchinnech Imleacha Ibair in pace quieuerunt.
M. Beathadh m. Finnlaich airdrigh Alban do marbadh la Mael Sechlainn m. Donnchadha i cath.
p.496


text:
Baile Ùr nan Stiùbhartach
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Poll an Iùbhair, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach (Beurla/Beurla Ghallta: Newton Stewart). Tha e suidhichte aig 42m os cionn ìre na mara,[4] air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Port Aiseig a' Chrìch agus Bàrr a' Ghrianain, ri taobh na h-aibhne Crìch,[5] far a shruthas e gu màthair-uisge na Linne Salmhaigh aig Bàgh Chrìch. Tha a' chuid as motha dhen bhaile air taobh an iar na h-aibhne. Tha a' mhòr-rathaid A75 a' ceangal a' bhaile leis an t-Sròin Reamhair san iar agus le Dùn Phrìs san ear.Tha e 285km air falbh bho Obar Dheathain, 102km bho Ghlaschu, 57km bho Dhùn Phrìs agus 137km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[6] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha dà bhun-sgoil[7] agus àrd-sgoil ann.[8] 'S e Baile Ùr nan Stiùbhartach teis-mheadhan clèireachail sgìre na Machrach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 17mh linn le William Stewart, am mac as òige dhen 2na Iarla Gall-Ghaidhealaibh. Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh an seo ann an 1973[9] agus bha am film ri fhaicinn ann an taigh-dealbh airson a' chiad turas anns a' bhaile fhèin.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Gleann a' Chrìch a bhuineas Baile Ùr nan Stiùbhartach, a ghabhas a-steach Muine Gobha, Poll an Iùbhair, Gleann an t-Sruthail, Bàrr a' Ghrianain agus cuid mhòr dhen Phàirc-choille na Gall-Ghàidhealaibh cuideachd. Tha 4,730 duine a' fuireach san sgìre air fad.[10] Tha 21 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla MhicGilleMhaoil, ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.[11]
Clìomaid[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.4 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1124mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Baile Ùr nan Stiùbhartach . Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach .[12] Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 63mm eadar an Giblean (dìreach 63mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.3 °C.
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha sia seirbheisean bhus a' frithealadh a' bhaile:
- 359 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Inbhir Gharbhain - Inbhir Àir - Glaschu.
- 415 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Machair.
- 416 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Taigh Mhàrtainn - An t-Sròn Reamhar.
- 420 Baile Ùr nan Stiùbhartach a-mhàin.
- 430 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Clachan Ghlinn Lus - An t-Sròn Reamhar.
- 431 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Taigh an Rathaid.[13]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Falling Rain
- ↑ Andrew Symson, A large description of Galloway, 1823, W. and C. Tait, duilleag 94
- ↑ Distance From To
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Douglas Ewart High School
- ↑ Movie Locations
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Climate Data
- ↑ Còmhdhail na Comhairle
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 414 654
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
Feasgar Diluain chuala mi guthan ag èigheachd. Sa chiad dol a-mach smaoineach mi gu robh faisg air làimh a bha iad ach thuig mi gu robh iad taobh thall a’bhaile. Chuala mi ‘Sarko Facho’ gu math soilleir. Bha an ògridh a’ togail fianais an aghaidh a’ chinn-suidhe uìr. An ath latha chaidh mi dhan bhaile agus chunnaic mi an sgrìos a rinn iad. Bhris iad uinneagan gu leòr agus losg iad sgudal siud ‘s a seo. A' deanamh deiseil airson caismeachd Buaidh caismeachd eileLatha-fèille ach latha dìreach mar latha sam bith eile airson an tè seo
‘S e latha-fèille a bh’ ann an dè ‘Latha buaidh ann an Eòrpa’ agus chuir an stàit Frangach caismeachd air dòigh san dearbh àite a chruinnich na reubalaich. Brataichean Frangach an àite brataichean dubha. Bha fiù ‘s saighdearan gearmailteach an lathair agus tha sin sealltainn dhuinn dìreach dè cho math ‘s a tha am pròiseact Eòrpach a’ cumail a’ dol. Beagan nas anmoiche thòisich na reubalaich òga a chruinneachadh turas eile.
Beagan chadail


text:
1830
MDCCCXXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Fhosgail an Rathad Iarainn Liverpool & Manchester.
- Chaidh an Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh a stèidheachadh
- Chaidh Cocorná (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh Ebéjico (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh Entrerríos (Coloimbia) a steidheachadh.
- Sgrìobh Stendhal an leabhar Le Rouge et le Noir.
- 4 an Dàmhair - Fhuair A' Bheilg a chuid neo-eisimeileachd.
- 13 am Faoilleach - Fhuair A' Bheiniseala a chuid neo-eisimeileachd bho Choloimbia.
- Cur às do Thràilleachd ann an Uruguaidh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an Cèitean - Santiago Pérez de Manosalbas, ann an Zipaquirá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 15 am Màrt - Paul Johann Ludwig von Heyse, ann am Berlin. Sgrìobhadair Gearmailteach
- 3 an Gearran - RobertGascoyne-Cecil, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 8 an t-Sultain - Frédéric Mistral, sgrìobhadair às an Fhraing
- Lothar Meyer
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 an Dùbhlachd - Simón Bolívar, saighdear agus fear-poileataigs às a' Bheiniseala
- 30 an t-Samhain - Francesco Saverio Castiglioni, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1829 gu 1830.


text:
Český Krumlov
Tha am baile Český Krumlov (Krum(m)au an der Moldau neo Böhmisch Krum(m)au sa Ghearmailtis, Crumlaw sa Laideann) na laighe aig ceann deas na Seice, 492 meatair (1,614 troigh) os cionn àirde na mara, faisg air a’ chrìoch bheanntach Šumava. Tha am baile ainmeil air sgàth an ailtireachd aige. Tha am meadhan-bhaile aige air an liosta de làraichean dualchais na Cruinne aig UNESCO, agus 's e a chaisteal an dàrna fear as motha san dùthaich (as dèidh Caisteal Prague). Ann an 2007 bha beagan còrr is 14,000 duine a' fuireach ann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Grèis-bhrat Mòr na h-Alba air chuairt (12/11/2015)
[Innes Rothach – Preseantair] Airson a’ chiad uair bidh cuibhreann de Ghrèis-bhrat Mhòr na h-Alba ri fhaicinn sna h-Eileanan Siar. Thèid an croch-bhrat a thaisbeanadh ann an Taigh Tasgaidh nan Eilean ann an Uibhist. Fhuair an tè-naidheachd againn, Shona NicDhòmhnaill, ro-shealladh air dè na bhios ri fhaicinn nuair a dh'fhosgaileas an taisbeanadh ann an Sgoil Lìonacleit Disathairne.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Tha 30 pìos do Ghrèis-bhrat mhòr na h-Alba air tighinn a Bheinn na Faoghla airson taisbeanadh a mhaireas beagan a bharrachd air còig seachdainean. Seo mar a chaidh an taghadh a-mach às 149 panail a th’ann air fad.
[Lisa NicUilleim] Bha e uabhasach doirbh agus bha tòrr dhiubh a bha sinn ag iarraidh ach cha robh rùm ann an crochadh so dh’ fheumadh sinn a bhith gu math strict oirnn fhìn. Agus mar sin thagh sinn feadhainn aig an robh buntanas ris na h-eileanan agus cuideachd bha sinn ag iarraidh feadhainn a chòrdadh ris a h-uile duine.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Chaidh dà phìos fhuaigheil anns na h-Eileanan an Iar. Shiubhal aon dhiubh sin, a’ cuimhneachadh dol fodha na h-Iolaire, grunn thursan air an aiseig eadar an t-Òb agus Beàrnaraigh agus dithis às na Hearadh agus aon tè à Uibhist ag obair air.
[Moira Nic a’ Phearsain] We got heavily into winter and there was a chance of not getting back the same the same day. So we asked the people on the Leverburgh ferry if they would take it over for us. And I took it up to Berneray and put it on the ferry and Jill collected it at the other end and that’s how it worked from then on.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Tha farsaingeachd mhòr de chuspairean air an riochdachadh anns na dealbhan.
[Lisa NicUilleim] Tha feadhainn againn air Calanais, An Iolaire, Am Prionnsa Teàrlach agus cuideachd airson nan gillean thagh sinn feadhainn ball-coise, rugbaidh. Airson clann tha feadhainn againn le rannan orra , airson boireannaich tha feadhainn ann le flùraichean agus dealbhan snoga.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Ma mhaireas an croch-bhrat seo na linntean mòra mar a tha cuid eile air maireachdainn, dh’fhaodadh ainmean an luchd-fuaigheil maireachdainn còmhla ris.
[Moira Nic a’ Phearsain] I was really enjoying it and it was quite an exciting project to be involved in. But it was slightly daunting too but once it was finished there was quite a feeling of achievement at the end of it.
[Shona NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Ma tha sibh airson cuibhreann de Ghrèis-bhrat Mhòr na h-Alba fhaicinn anns na h-Eileanan an Iar, seo an aon àite far am faic sibh e – aig Taigh-tasgaidh nan Eilean, ann an Sgoil Lìonacleit bho dheireadh na seachdain seo chun an 22mh dhen Dùbhlachd. Shona NicDhomhnaill, BBC An Là ann am Beinn na Faoghla.
The Great Tapestry of Scotland on tour
[Innes Munro – Presenter] For the first time a part of The Great Tapestry of Scotland will be on show in the Western Isles. The hanging tapestry will be on display at Museum nan Eilean in Uist. Our reporter, Happy MacDonald, got a preview on what’s to see when the exhibition opens in Liniclete School on Saturday.
[Shona MacDonald – Reporter] 30 panels of The Great Tapestry of Scotland have come to Benbecula for an exhibition that will last a little over five weeks. Here is how they were chosen out of the 149 panels in total.
[Lisa Wilson] It was very difficult and there were a lot we wanted but there wasn’t space to hang them all so we had to be quite strict on ourselves. And so we chose ones which were relevant to the islands and we also wanted ones which would appeal to everyone.
[Shona MacDonald – Reporter] Two pieces were sewn in the Western Isles. One of those, commemorating the sinking of the Iolaire, sailed many times on the ferry between Leverburgh and Berneray and two people from Harris and a lady from Uist worked on it.
[Moira MacPherson] We got heavily into winter and there was a chance of not getting back the same the same day. So we asked the people on the Leverburgh ferry if they would take it over for us. And I took it up to Berneray and put it on the ferry and Jill collected it at the other end and that’s how it worked from then on.
[Shona MacDonald – Reporter] A wide array of subjects are represented in the pictures.
[Lisa Wilson] We have ones on Callanish, The Iolaire, Prince Charles and also for the boys we chose football and rugby ones. For children we have ones with verses on them, for women there are some containing flowers and pretty pictures.
[Shona MacDonald – Reporter] If this hanging tapestry lasts for centuries to come like others have, the names of the seamsters could last with it.
[Moira MacPherson] I was really enjoying it and it was quite an exciting project to be involved in. But it was slightly daunting too but once it was finished there was quite a feeling of achievement at the end of it.
[Shona MacDonald – Reporter] If you wish to see sections of The Great Tapestry of Scotland in the Western Isles, this is the only place where you’ll see it – at Museum nan Eilean, in Liniclete School from the end of the week to the 22nd December. Shona MacDonald, BBC An Là in Benbecula.
Grèis-bhrat Mòr na h-Alba air chuairt
(The Great Tapestry of Scotland on tour)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
1863
1863 (MDCCCLXIII)
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Ògmhios, inbhe stàite do Virginia an Iar.
- Chaidh na Stàitean Aonaichte Choloimbia a stèidheachadh.
- Chaidh Pereira (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Cur às do Thràilleachd ann an Suriname agus Curaçao.
- Chaidh Wickenburg (Arizona) a stèidheachadh.
- Dhearbhaich Jules Janssen nach eil àile air a' Ghealaich.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 am Faoilleach - David Lloyd George prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 21 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.


text:
26 an Gearran
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1815 - Chaidh Napoleon Bonaparte à Elba.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1879 - Johannes Nicolaus Brønsted, ann an Varde. Ceimigear às An Danmhairg.
- 1903 - Giulio Natta, ann an Imperia. Ceimigear às An Eadailt
- 1932 - Johnny Cash, seinneadair Aimeireaganach
- 1946 - Ahmed H. Zewail, ann an Damanhour. Ceimigear às An Èipheit.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1950 - an Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (r. 4 an Lùnasdal 1870)
- 1985 - Tjalling Koopmans, eaconamaiche às na Tìrean Ìsle
- 1998 - Theodore W. Schultz, eaconamaiche às Na Stàitean Aonaichte


text:
BBC Radio nan Gàidheal Programmes A to Z - L
Leth-cheud Bliadhna
Cuid de na bha anns na naidheachdan air a' Ghàidhealtachd bho chionn 50 bliadhna
Leugh an Leabhar
Leabhraichean air BBC Radio nan Gaidheal. BBC Radio nan Gaidheal's monthly book programme
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners
Litir do Luchd-ionnsachaidh
Litrichean Gaidhlig do luchd-ionnsachaidh. Gaelic letters for students of the language
Lìog Europa: Dàrna Cuairt Dearbhaidh
Sgioba Spòrs Radio nan Gàidheal aig Stadium Tulloch airson a' chiad geama Eòrpach aig ICT.


text:
1871
MDCCCLXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 am Màrt: Chaidh an dreach as aithnichte den sgeulachd Leigheas Cas Ó Céin a chruinneachadh.
- Aonadh na Gearmailte.
- Chaidh am baile Spokane a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an t-Ògmhios - Thomas Mann, ann an Lübeck. Sgrìobhadair.
- 24 an t-Sultain - Grazia Deledda, ann an Nuoro. Sgrìobhadair.
- 13 an Dàmhair - Emily Carr, peantair
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 am Màrt - Robert Chambers, ùghdar agus foillsichear Albannach (r. 10 an t-Iuchar 1802)


text:
1138
Ao.D. Mocoxxxouiiio. Cormac mac Muireadaigh Mic Carrthaigh, ri an da cuigeadh don Mumain & imcosnuideac Leithe Modha uile, duine is craibhtighi & is calmu & dob fearr um biadh & um edac, iar cumdac teampuill Cormaic a Caisil & da teampoll deag a Lis Mor, do marbhadh do Diarmaid t-Sugac mac Mathgamhna I Concubuir Ciarraighi& do h-Tailcin a feall ar furalimh Toirrdealbhaigh mic Diarmada h-Briain ana tigh fein a Muigh Tamnac.
1139
1. Ao.C. Mocoxxxouiiiio. Concubur mac Ardgair Mic Loclainn, ri Oiligh, do marbhadh do h-Gairmleaghaidh.
2. Cluain Iraird do argain la fearaibh Fearnmuighi & la h-m-Briuin.
3. {folio 7b} Sluaigheadh la Diarmaid Mac Murchadha co Laighnibh & co Gallaibh Atha Cliath co h-Inis Mocta co tucadh a n-ár arin loch iar n-argain na h-innsi doibh.
1140
1. Ao.D. Mocoxlo. Sluaigheadh la Concubur mac Diarmada mic Toirrdealbhaigh I Briain co fearaibh Mumhan & Midhe & Breithfne co h-Ath Fir Dia, co tucadh da braghaitt o Donnchadh mac Con Chaisil I Cearbaill do.
2. Creachsluaigheadh la Donnchadh mac Con Caisil I Cearbaill, rí Airgiall, gur cuardaigh Conmaicne uile co ruc boruma moir aistibh.
1141
1. Ao.D.
Mocoxolio. Maithe Laighean do
marbhadh la Diarmaid
p.28Mac Murchadha la ri Laighean, & Domnall Mac Faelain & Mac Gilla Colmog do dalladh do.
1142
1. Ao.D. Mocoxliio. Concubur mac Diarmada mic Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Borumha, ri Mumhan, do ég a Cill Da Lua & Toirrdealbac a brathair do gabhail righe dia eis.
2. Donnchadh mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh do teacht co Droithitt do cosnamh righe gurro marbhadh leis Donnchadh mac Ceinneidigh and, gu n-deacaigh as sin tar Luachair siar gur h-inntogh arís isna Deisibh iat & gur gabh galur ann e, gur fealladar I Flannagain air gur tiglaicadur h-e do Toirrdealbac mac Diarmada I Briain.
1143
1. K. Donnchadh mac Taidg mic Muireadaigh Mic Carrthaigh do ég ar Loch Gair & e a m-braighdineas ac Toirrdealbac mac Diarmada I Briain. Ao.D. Mocoxliiio.
2. Concubur mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri h-Concubhuir do marbhadh a fill do fearaibh Midhe & do Fearaibh Tulach & do h-Loith do ri Fear Tulach d[apos ]airighte iar n-gabhail lanrighe Midhe & Atha Cliath dó.
1144
1. Flannacan Innsi Faithlinn do eg iar caithemh ocht m-bliadhan deag {folio 8a} & ceatra xx. da aimsir. Ao.D. Mocoxliiiio.
1145-7
1. Ao.D. Mocoxluo. Radhnall mac Turcaill, ri Atha Cliath, do marbad do fearaib Midhe co n-ar Gall uime.
2. Cellach h-Ceallaigh, ri Fear m-Breadh, do marbhadh gu n-ár Fear m-Breadh uime do Flaitbheartach h-Cathasaigh & do Gallaibh Atha Cliath.
p.30
3. Caisg Easa Duibhe do denamh la Diarmaid Sugac mac Mathgamhna h-Concubair Ciarraighi.
4. Tadhg mac Diarmada h-Briain do leigean amach do Toirrdealbac mac Diarmada h-Briain a brathair don Bachaill Issa & do comarba Padraic co maitibh cleireac Eireann iarna n-gabhail tara slanaigheacht-sin uile.
5. Sluaigheadh la Muircirtac mac Neill h-Lochlaind & la Donnchadh h-Cearbaill a n-Ulltaibh go rangadur Traigh Dun Droma iar maidhm ar Ulltaibh, gur airgsitt Leath Cathail & gur loisgeattur, & co tucattur ceathra braighdi leo o Ulltaibh iar fagbhail ceathra righ orro.
1148
Mael Maedog O Morgair, airdeaspuc Eireann uile, do ég a Claruail. Ao.D. Mocoxlouiiio.
1149
Diarmaid mac Madnais mic Ardgair Mic Loclainn do marbhadh do Laignibh & do Gallaibh Atha Cliath. Ao.D. Mocoxloixo.


text:
Blà Bheinn
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann am Blà Bheinn. Tha i 928 m a dh'àirde agus 's e an aon Bheinn Rothaich anns a' Chuiltheann nach eil na phàirt de dhruim a' Chuilthinn, ach tha i mu a choinneamh air taobh eile Gleann Sligeachain. Tha dà mhullach oirre agus tha ceum cumhang gan ceangal ri chèile.
'S e measgachadh de chànanan a th' anns an ainm. Tha bla a' tighinn bhon t-Seann-Lochlannais, agus a' ciallachadh gorm. Chan eil e ceangailte ris an fhacal blàth sa Ghàidhlig.[1] 'S e eileamaid Ghàidhlig a th' anns a' bheinn, ach tha òrdugh nam facal a' sealltainn gum b' àbhaist fjell a bhith air a' phìos sin den ainm.
Tha iomadh slighe a' toirt sreapadairean dhan mhullach, ach 's e an dòigh as cumanta a bhith a' leanainn a' cheuma gu ruige Coire Uaigneich bho thaobh an iar, far a bheil ceum math. An uair sin chan eil an t-slighe cho follaiseach, ach leanaidh e suas a' bheinn bhon ear-dheas tro chreagan is sgàirneach. Tha iomadh slighe sreap air gach taobh den cheum. Bidh cuid ga cheangal le Clach Glas agus Sgùrr nan Each.
Gheibhear sàr sheallaidhean air am druim bho mhullach Bhlà Bheinn.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 531 217
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid
- ↑ Drummond, Peter, 1991: Scottish Hill and Mountain Names, d. 78.


text:
Šiauliai
‘S e baile mòr faisg air Panevėžys, ann an ceann a tuath Liotuàinia a th' ann an Šiauliai (IPA: ʃʲɛʊˈlʲɛɪ, Gearmailtis: Schaulen, Pòlais: Szawle, Iùdais: Shavel/שאַװל, Ruiseis: ШaBли). Tha e suidhichte ri taobh Loch Rėkyvos (Liotuànais: Rėkyvos Ežeras), 129m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn Šiaulių Rajono, 94km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 261km bho Klaipėda, 120km bho Kaunas agus 37km bho Želva.[2] Chaidh Šiauliai a stèidheachadh air 22 an t-Sultain 1236, latha Cath Soule a thug àite an seo, agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1589. Tha 107,875 duine a' fuireach ann.[3] 'S e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.[4]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Baranovichi
- Częstochowa
- Etten-Leur
- Fredericia
- Jelgava
- Khmelnytskyi
- Kaliningrad
- Kristianstad
- Omaha
- Pärnu
- Teterow
- Wrocław
- Xianmen


text:
Rathais
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Rathais (Beurla: Rothes).[1][2] Tha e suidhichte deas air Eilginn air bruach Uisge Spè. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 31′ 47.28″ Tuath agus 3° 12′ 50.54″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,156 duine a' fuireach an seo. [3]
Tha còig taighean-staile ann: Speyburn Distillery, Glen Grant Distillery, Glen Spey, Caperdonich agus Glenrothes Distillery.
Tha seann chaisteal aig ceann a deas a’ bhaile, Rothes Castle, a chaidh a thogail anns an 13mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 273 495


text:
Corp air fhaighinn an Gleann Comhann
- 2 An t-Sultain 2013
Chaidh corp fhear-sreap a bha a dhìth ann an Gleann Comhann fhaighinn aig an deireadh sheachdainn.
B' e Iain King, a bha 63, à Drochaid an Easbaig faisg air Glaschu.
Bha e air a bhith a dhìth bho Dhimàirt, nuair nach do chaill e dhachaigh às dèidh dha a-muigh a' coiseachd ann an Gleann Èite, faisg air Buachaille Èite Mòr.
Bha grunn bhuidhneann-teasairginn a-muigh ga shireadh, agus fhuaireas corp Mhgr King Disathairne.
Chaidh fios a chuir gu theaghlach.


text:
5 an t-Samhain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1992 - Bhathar a' gabhail ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1920 - Douglass North, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1964 - Famke Janssen, ann an Amstelveen. Actair às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1881 - Robert Mallet, ann an Lunnainn. Innleadair à Èirinn.
- 1941 - Paul Sabatier, ann an Carcassonne. Ceimigear às An Fhraing.
- 1946 - Herman Brood, ann an Zwolle. Actair, Bàrd, Peantair agus Seinneadair às Na Tìrean Ìsle.


text:
Tha Biadhlann na Pàrlamaid stèidhichte aig cùl Thalla a’ Phobaill. Tha cathraichean innte airson mu thuairim 60 duine agus bidh biadh is deochannan rin reic don phoball an-sin nuair a bhios Taigh an Ròid fosgailte.
Amannan Fosglaidh
Tha am Biadhlann fosgailte aig na h-aon amannan ’s bhios Taigh an Ròid le dinnear ann gach latha bho 11.30 – 14.30.
Clàr-bidhe na Biadhlann
Tha biadhlann na Pàrlamaid a’ reic taghadh farsaing de bhiadh, eadar cèicichean is aran milis (air an dèanamh aig a’ Phàrlamaid) is brot, ceapairean, saileadan agus dinnearan tè
Barrachd Fiosrachaidh
- Tha lùb claistinneachd anns a’ bhiadhlann agus gheibhear cupannan, truinnsearan is uidheam-ithe so-ruigsinn (accessible cutlery) ann
- Tha taghaidhean a' seachnadh glùtan (gluten) air a’ chlàr-bidhe
- Tha cathraichean leanabh ann agus goireasan gus botulan is biadh leanabh a theasachadh


text:
CHAN eil móran leabhraichean againn coltach ri Air Bilean an t-Sluaigh: Sealladh air Leantalachd Beul-Aithris Ghàidhlig Uibhist a Tuath le Maighread A Challan. Ceartachadh: chan eil gin idir. Se sin, tha e sgrìobht’ ann an Gàidhlig bhrèagha, ach tha e air a thoirt bho thràchdas oilthigh, agus tha a bhuil air.
Ma tha thu dol a dhèanamh rud mar seo tha beul-aithris Ghàidhlig ’na àite math tòiseachaidh, oir tha am briathrachas ann cheana, a’ mhórchuid dheth co-dhiù. Tha briathran cudromach. Tha Callan a’ toirt làn duilleig a’ deasbaireachd an e “beul-aithris” an aon rud ri folklore ’s a’ codhunadh gur è. Se th’ ann am beul-aithris na Gàidhlig, a réir Callan, ach “sgeulachdan, òrain, duain, eachdraidh, seanfhaclan, tòimhseachain, gnàthasan-cainnte agus a’ chànan fhèin”, còmhla ri “na cleachdaidhean agus na deas-ghnàthan, bho bhreith gu bàs, a bha an cois na h-aithris”.
Tha siud taghte ach a-nise bheir mi blasad dhuibh den stoidhl’ ann am mionach an leabhair. “Ged nach robh e, anns an fharsaingeachd, air a mheas iomchaidh do bhoireannach sgeulachd aithris ann an cuideachd fir (D.A.S. SA1971/101.A2; Shaw 2007), bha e air fhaicinn coltach gu leòr gum biodh iad ag aithris sgeulachdan a bha air am meas freagarrach dhan cuid chloinne. Bha cuimhne aig Dòmhnall Alasdair Seonstan air a mhàthair ag innse sgeulachdan mu leithid shìthichean dha h-oghaichean (D.A.S. SA1971/101.B1). Tha clàran na Sgoil Eòlais a’ dearbhadh gur ann bho bhoireannaich anns an teaghlach, ach gu h-àraid bho am màthair, a thog mòran de luchd-aithris na Sgoile na h-animal tales agus na formula tales a bha aca.”
Dh’fhàg mi a-mach na notaichean-coise – bha trì ris an earrainn sin fhéin.
Seo na tha mi ’g ràdh mun leabhar. Tha a’ Ghàidhlig a th’ ann siùbhlach. Tha an sgrìobhadh math. Tha an cuspair inntinneach. Tha e tarraingeach san t-seadh gu bheil e sgeadaichte le dealbhan camara. Car son ma-tà a dh’fheumas am fo-structar acadeamaigeach a bhith shuas ud ann an uinneag na bùtha, eadar ar sròn ’s am bathar? Chan eil feum air fiosrachadh ann an camagan nuair tha notaichean-coise ann, ’s chan eil feum air notaichean-coise fhéin – bu chòir an cur aig an deireadh mar notaichean-deiridh far nach mill iad coltas gach duilleig.
Tha Callan a’ toirt crathadh fìor mhath dhan chuspair. Tha i coimhead an toiseach air àrainneachd na beul-aithris (an céilidh, an luadh, diofar sheòrsachan de dh’obair no de shuidheachadh bho bhreith gu bàs), ’s tha i ag innse mu na prìomh ghnèithean – naidheachdan, sgeulachdan, òrain, sloinneadh agus a leithid. Ann an Caibideil 2 tha i dol fo chraiceann a’ chuspair ’s a’ déiligeadh ri rudan mar orrthachan, an dà shealladh agus “bàrdachd baile” (se “bàrdachd na sgìre” th’ aicese oirre). Ann an Caib. 3 tha i toirt gnothaichean nas fhaide na ’n àbhaist le bhith faighneachd dé am feum a bh’ ann am beul-aithris dhan choimhearsnachd, ’s tha na freagairtean inntinneach: nithean mar foghlam neo-fhoirmeil, luachan moralta agus rabhaidhean mu dhiofar sheòrsachan cunnairt.
Nan robh Callan air stad ann a-sin bha i air ar fàgail blàth agus comhartail mar a bhios gach leabhar beul-aithris eile. Chan e siud dhìs’ e. Tha i gar slaodadh tro chrìonadh na beul-aithris le cuspairean mar an dà chogadh mhór, creideamh, foghlam sgoile, an teilidh agus “buaidh nan Gall”. Obair shalach ach bha aig cuideigin ri dèanamh.
An déidh saothair cho gaisgeil bha e riatanach gun toireadh i dhuinn a co-dhùnaidhean. A-rithist chan eil i mealladh ar dùil. Tha trì aice: tha ceangal dlùth eadar leantalachd beul-aithris agus an seòrsa beatha ’s obrach a th’ aig daoine; tha na boireannaich nas cudromaiche na thuirt sgrìobhadair sam bith roimhe; tha cànan aig cridhe na cùise.
Tha a’ chiad dhà dhiubh seo ’nan comharradh-tìre. Gu bràth tuilleadh cha chan mise gum b’e taigh-cumhachd an dualchais Ghàidhlig an céilidh. A’ cuimhneachadh an leabhair seo, canaidh mi rud mar: “Son nam fear b’e an taigh-cumhachd an céilidh, son nam ban b’e an taigh-cumhachd an obair làitheil.”
Chan e mhàin gur e leabhar cudromach tha seo ach tha e làn dibhearsain ’s air fhìor dheagh sgrìobhadh. Cha leig mi leas a ràdh gu bheil e foghlaimte ’s air a dheagh rannsachadh oir tha sin tuilleadh ’s follaiseach. Nì e feum mar obair reifreans fad iomadh linn ri tighinn – cia mheud leabhar sgrìobht’ ann an Gàidhlig mu’n canadh tu sin?
Mar sin, bu chòir index a bhith ann. Neo mas e cus obrach tha sin (!) bu chòir na fo-chinn air fad a bhith sa Chlàr-Innse aig toiseach an leabhair, seach dìreach cuid dhiubh mar tha chùis an-dràsta.
Eisimpleir bheag. Ma tha ùidh agad ann an seanfhacail Ghàidhlig, gheibh thu iomradh mun chuspair a tha cho math ri dad a leugh mise riamh. Tha e air duilleagan 48, 63-4, 91, 129-30, 134-5 agus 143-5. Chan eil an Clàr-Innse gar stiùireadh gu gin de na cóig àiteachan seo ach tha ’m facal “seanfhaclan” sna fo-chinn gar stiùireadh gu dhà dhiubh.
Chan eil seo math gu leór. Tha mi a’ gabhail fadachd ri dàrna leagan.
Tha Air Bilean an t-Sluaigh foillsichte le Cló Ollscoil na Banríona ann an Éirinn ach tha e ri fhaotainn bho Chomhairle nan Leabhraichean air £15.


text:
Tiomor an Ear
‘S e dùthaich anns an dàrna leth den eilean Tiomor a tha ann an Tiomor an Ear[1] neo Timor an Ear[2][3]; ainm oifigeil: Poblachd deomocrasach Timor-Leste. Tha i 'san earra-thuath Astràilia agus mu 640 cilemeatair air falbh bho Dharwin. Tha i a’ gabhail a-steach na h-eileanan Atauro, Jaco agus Oecussi-Ambeno.
Chan eilear cinnteach an e Tiomor an Ear pàirt den Àisia a Deas[4] neo pàirt de Roinn a' Chuain Shèimh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ United Nations


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dccc.xl.i.
Muiredach m. Cernaigh, equonimus Aird Machae, moritur.
Geinnti for Duiblinn beos.
Finsnechta m. Bresail abbas Cille Dumai Glinn, Cumsudh m. Ruamlusa abbas Domnaigh Sechnaillomnes mortui sunt.
Feidhlimidh Cille More Enir, episcopus, quieuit.
Mael Duin m. Conaill, ri Calatroma, do ergabhail do ghenntibh.
Orggain Cluana M. Nois o genntibh di Linn Duachail.
Orgain Biror & Saighre o genntibh di Duiblinn.
Longas Nordmannorum for Boinn, for Linn Roiss. Longas Nordmannorum oc Linn Sailech la Ultu.
Moran m. Indrechtaigh, abbas Clochair M. n-Daimeni, du ergabail do Gallaibh Linne, & a éc leo iarum.
Comman, abbas Linne Duachail, do guin & loscadh o genntibh & Goidhelaibh.
Orgain Disirt Diarmata o genntibh di Chóel Uisce.
Ceallach m. Cathgin, abbas Droma Moer la h-U Echach, dormiuit.
Dungal m. Ferghaile, ri Osraighe, moritur.


text:
THA mi daonnan a’ toirt iomraidh air a’ “Bhriathrachan Bheag” a chuireadh am mach o cheann iomadh bliadhna le Mr Calum Mac Phàrlain.
Is minig a thuirt mi nach eil gin d’a mheudachd a bh’air bàrr air ann an cunbhallachd mìneachaidh no an rogha ’s tagha litreachaidh. A bharrachd air a bhi ’na fhaclair neo-chumanta math, tha e, mar an ceudna, làn de riaghailtean brìgheil nach faighear ach gann an leabhar ’sam bith eile a thaobh sgrìobhadh is labhairt ar cainnte. Tha na riaghailtean so feumail do na h-uile neach leis am bu mhiann eolas coimhlionta fhaighinn air a’ Ghàidhlig, agus tha iad air an cur f’ar comhair cho sìmplidh is gu’m bheil iad ro fhurasd ionnsachadh.
Gabhamaid, mar eisimpleir, an fheadhainn a tha buntainn ri briseadh bhriathran aig deireadh sreith. Is e an cleachdadh ’sa Bheurla gu’m bi an ath shreith a’ tòiseachadh le consonant, ach ’sa Ghàidhlig tha’m modh coitcheann dìreach an rathad eile. Anns an àireamh is mò de fhacallan tha a’ cheud sreith a’ crìochnachadh le consonant, singilte no dùbailt, agus an ath sreith a’ tòiseachadh le vowel, no dha no trì vowels, mar a dh’fhaodas a bhith. Mar is trice, chan eil ann an deireadh nam facal fada ach litrichean a tha ’nan comharradh air mùthadh chruthan gramair, mar a tha fear, fearail, mór, mòrachd, nasg, nasgadh. Tha e soilleir gur còir do’n cheud chuid a bhi air a chumail còmhla agus a t-earrball a bhi air a ghiulan gu toiseach na h-ath shreith.


text:
Cothroman Obrach
Manaidsear Aoigheachd
Bidh comasan agaibh aig àrd-ìre agus èolas farsainn ann a bhith a’ stiuireadh sheirbhisean aoigheachd. Bidh sibh fìor mhath air luchd-obrach a stiùireadh agus siostaman a leasachadh gus amasan is targaidean a choileanadh. Bidh uallach agaibh airson a bhith a’ leudachadh gniomhachais air feadh na bliadhna gus planaichean na Colaiste a ghluasad air adhart.
Tha an dreuchd seo bunaiteach do shoirbheachas na Colaiste is bidh sgilean conaltraidh, planaidh is cur ann an gnìomh fior mhath agaibh. Bidh sibh a’ stiùireadh roinn mhòr anns a bheil 85 seomraichean-cadail, seirbhisean bidhe, ionad-fàilte is bùth a bharrachd air seòmraichean teagaisg is coinneachaidh.
Tuarastal: c£35k a rèir eòlais, sgilean is theisteanasan
Airson tuairisgeul-obrach is barrachd fiosrachaidh, cuiribh post-d gu obair@smo.uhi.ac.uk no aig 01471 888200.
Bu chòir iarrtasan-obrach a chur chun an t-seòladh post-d gu h-àrd ro Diluain 2 Am Màrt.
Tuirisgeul Obrach.pdf (PDF)
Foirm Iarrtais (PDF)
Luchd-taic Sgioba-glanaidh
Tha sinn cuideachd a' sireadh luchd-taic sgioba-glanaidh ann an Roinn nan Goireasan. Gheibhear trèanadh slàn agus cothroman a dhol gu clasaichean Gàidhlig mar phàirt den obair làitheil.
Foirm Iarrtais ri thilleadh gu obair@smo.uhi.ac.uk
Tuairisgeul Obrach (doc)
Foirm Iarrtais (PDF)
Gheibhear Foirm Iarrtais Obrach ann an dà chruth, RTF agus PDF. Deasachaidh, sàbhalaidh agus clò-bhualaidh a' chuid as motha de choimpiutairean foirm RTF. Gabhaidh foirm PDF a chlò-bhualadh agus a lìonadh le làimh-sgrìobhaidh.
Èisitibh ris a' chlàr seo airson abairt no dhà a thogail sa Ghàidhlig. Bidh iad seo feumail dhuibh ma bhios sibh a' tòiseachadh sa Cholaiste 's gun ach beagan Gàidhlig agaibh. Siuthadaibh, feuch e!


text:
Nowy Dwór Królewski
S' e Nowy Dwór Królewski (IPA: ˈnɔvɨ ˈdvur kruˈlɛfski, Latbhais: Novi Dvura Krulevska, Gearmailtis: Königlich Neudorf, neo bho 1942 gu 1945 Königsneudorf) clachan anns a' Phòlainn an ear-dheas, eadar Chełmno is Toruń. Tha e na phrìomh-bhaile den gmina ann an voivodship Toruń, agus bha 170 daoine a' fuireach an seo ann an 1996, 190 an latha an-diugh. Tha Nowy Dwór Królewski 49km air falbh bho Lublin, 269km bho Kraków, 407km bho Gdańsk agus 140km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Stadt Hennef
- ↑ Sait Goroda-Svetlogo
- ↑ Sait Mista Sarni
- ↑ Internetove Stranky Velka nad Velickou


text:
Untitled Document
should i get the saisy 177x or the 22x??? ntby bob (Login bob7770699)
Posted on Mar 5, 2006, 9:29 PM
Respond to this message
Return to IndexResponses
- y r u..... yotehunter on Mar 8, 2006, 5:35 PM
pest control in new york, air gun hunting, air gun hunting pictures, air gun hunting starlings, air gun hunting squirrels, air gun hunting pigeons, air gun hunting rabbits, racoons, airgun hunter, airgun silent pellet trap, crossman air gun, crosman airgun, beeman airgun, rws air gun, chinese airgun, american air gun, air force airgun, air arizona gun,air gun review , american air gun,air gun pellets , air gun target ,walther air gun ,air soft pellet gun,air gun scope, air cooled gun machine ,air force air gun, cheap air soft gun, air bb gun ,chinese air gun , used air gun, air nail gun, air pellet gun , air canada gun , air gun pyramid , air gun rifle, benjamin air gun, air gun sale , air gun accessory , bsa air gun, air gun com , diana air gun , fx air gun , air staple gun , air gun pistol , air blow gun, air gun part , sheridan air gun, air gun silencer, automatic air gun , marksman air gun , air gun magazine , competition air gun , air gun sale soft, air gun co2 , air gun store , tech force air gun , hot air gun , eletric air soft gun , air cobra gun, air gun mods , airgun varmint control , Junior airgun hunting, airguns for kids, air gun bb gun for kids, Junior air gun bb gun hunting


text:
MGVBT BLB^BH CEBK IBH@B^B GMHO]NBJ TBADE^ JED]V
Mgvbt Blb~bh Cebk'IbhAb~ub Bpce Cebk'Ibh Dehbpte Geho Deehtm~v~mtbpeabh kcmj J}bho \je'Jbe
T}bh U}bh Cebk'Ibh gmh}cep –Mgvbt Blb~bh Cebk Ibh‗ de tekhoaka vbdb bnbd am'29( N}a}ehedegbap}dabh }ht}a gmhoblb~abh bhbahub# U}bh Tjebh @je# nbobegbhb gmgbjbge tbade~ ubho pmnmhb~hub# gmgnmdbabh ubho nbea dbh ubho n}~}a# dbh `b~b gmgvm~nbeae ampbcbjbhpmpmk~bho dbh gmhlbcbhabh amnbleabh# Pmcbeh et}# ab~ub ehe gmgnm~eabh n}ate'n}ate hubtbtmhtbho jbpec dbh gbhibbt ubho detm~egb kcmj k~bho'k~bho ubho gmhlbcbhabh amnbleabh#gmhomgnbhoabh lbpb'lbpb nbea# dbh ~mhdbj jbte( Nm~`m~etb nm~dbpb~abh vmhobcbgbhv~enbdehub pmhde~e dbcbg gm~}nbj tbade~# Cebk'ibh gm~}vbabh w}l}d jed}v db~e blb~bhhub(Pmtmcbj gmgnb`b n}a} ubho ehdbj ehe# k~bho babh nepb gm~bpb cmnej tm~n}ab dbh vm~`bubde~e dbcbg gmhlbcbhe jed}v# dbh vbdb pbbt ubho pbgb# nm~bhe }ht}a gmhoea}te tmcbdbh Cebk'Ibhubho nm~jbpec gmho}nbj tbade~hub(–Mgvbt blb~bh Cebk Ibh‗ nmhb~ 'nmhb~ n}a} ubho pbhobt cbhoab# ubho n}abh jbhub tbatm~hecbe gbhibbthub nboe amn}t}jbh pve~et}bc# tmtbve l}ob babh gbgv} gm~mik~gbpe peabv'peabvtedba pmjbt de gbpub~babt dmwbpb ehe( Amteab gmgnb`b# k~bho g}hoaeh nm~tbhub'tbhubgmhobvb k~bho Tekhoaka nmoet} gmgmhtehoabh }lebh vbdb gbpb et}( Vbdb gbpb cbgvb}#nmcblb~ gm~}vbabh jbc ubho vbceho tm~jk~gbt# pmdbhoabh vmam~lbbh cbeh debhoobv tedbatm~vbhdbho(Vmgm~ehtbjbh Tekhoaka gmgecej vmlbnbt hmob~b gmcbc}e peptmg gm~etka~bpe( Nbhubatehoabtbh dbcbg }lebh hmob~b ubho debdbabh nboe gm~mab ubho ehoeh gmhoea}tehub( Pbhobt p}cet}ht}a dbvbt c}c}p# k~bho jb~}p pbhobt tm~vmcblb~ dbh nm~nbabt dbcbg gmh}cep ab~bhobh(Gm~mab ubho c}c}p gmgv}hube ampmgvbtbh gmgv}hube ampmgvbtbh gmhdbvbt amhbeabhvboabt am lbnbtbh ubho cmnej vmhteho# jed}v abub # dbh tm~amhbc( Gm~mab ubho tedba c}c}p tedbababh tm~amhbc# tedba vm~d}ce nmtbvb vbhdbe dbh `babvhub gm~mab(Et}cbj pmnbnhub nbhuba bhba g}db vbdb gbpb et} gmh`}~bjabh jbte }ht}a nmcblb~ o}hbgmhoea}te }lebh amabepb~bh dmge gmhdbvbtabh gbpb dmvbh ubho `m~bj( Ab~mhb bpcehub det}cepdbcbg nbjbpb Tekhoaka a}hk# ab~ub Cebk'Ibh ehe `mhdm~}ho v}etep dbh vmhdma# gmgn}bthubp}cet denb`b dbh devbjbge(Vbdb bwbc 2566'bh# T}bh J}bho \je'Jbe gmhbgnbjabh }cbpbh tm~vm~eh`e tm~jbdbv ab~ubtm~pmn}t gmhoo}hbabh nbjbpb gbhdb~eh akhtmgvk~m~( Mdepe n}a} –Mgvbt Blb~bh Cebk'Ibh‗ubho tmcbj gmhdbvbt }cbpbh db~e J}bho \je'Jbe et} gmhlbde pbhobt vkv}cm~ dbh nm~gbhibbtnboe nbhuba k~bho de gbpbhub( Babh tmtbve dmhobh nm~lbcbhhub wbat}# mdepe J}bho \je'Jbe tm~pmn}t l}ob gmhlbde p}cet}ht}a de`m~hb vmgnb`b gbpb pmab~bho# ab~mhbhub gbhibbt n}a} et} gmhlbde pbhobtnm~a}~bho(Gmcejbt ambdbbh ubho a}~bho gmhomgne~babh ehe# ububpbh ‗Mgvbt Blb~bh Cebk'Ibh‗#ubho gmhobndeabh de~e }ht}a gmhu}p}h amgnbce# gmcba}abh vmhu}tehobh dbh gmh`mtba }cbhon}a} tm~pmn}t# g}cbe gmhdbhb vmhu}tehobh –Vmhlmcbpbh ^ehoabp Mgvbt Blb~bh Cebk'Ibh(‗Pmnbobe jbpechub gm~mab gmhm~netabh mdepe –Mgvbt Blb~bh Cebk'Ibh‗ ubho tmcbjdevm~nbjb~}e( N}a}'n}a} tm~netbh pmcbhl}thub gm~}vbabh p}htehobh cbhl}tbh db~e jbpec am~lbububpbh tm~pmn}t( Abge jb~bv pmtebv k~bho gmgvmcblb~e pmgbhobt Cebk'Ibh dbcbg gmho}nbjtbade~ dbh gmgnmht}a gbpb dmvbh ubho cmnej `m~bj nboe ehdeyed}#gbpub~babt#nbhopb#dbhpmc}~}j }gbt gbh}peb den}ge ehe(


text:
Émile Zola
B' e Émile Zola (IPA emil zɔˈla) ùghdar, neach aithris agus fear ainmeil às an Fhraing. Rugadh e ann am Paris air an darna latha dhen Ghiblean 1840, agus chaochail e an siud fhèin air 29mh latha dhen t-Sultain 1902. Bha e os cionn an stoidhle litreachas ris an canadh nàdarras, neo naturalisme anns an Fhrangais.[1][2]
‘S e fear dhe na sgrìobhadairean nobhailean Frangach na bu chòrdte na cruinne a bh' ann Zola is thathar a’ cur a chuid obrach sa chlò, ga eadar-theangachadh is a’ bruidhinn mu dheidhinn cho tric fhathast. Nochdaidh na leabhraichean aige daonnan anns na fiolmaichean agus air an telebhisean. Tha a bheatha is a chuid obrach air an nochdadh ann an tòrr sgrùdaidhean eachdraidheil. Taobh litreachas, tha e ainmeil gu sònraichte air sàilleabh na Rougon-Macquart, sreath dhe fichead nobhailean aige a tharraingeadh dealbh co-chomann na Frainge aig àm an Darna Iompaireachd. Leanadh an sreath sin an teaghlach Rougon-Macquart, tro na ginealaichean is gach leabhar a’ dealbhadh ginealach agus linn fa leth.
Mu dheireadh a’ bheatha bha e an sàs anns a’ cheist Dreyfus nuair a sgrìobh e an t-artaigil ainmeil « J’Accuse…! » (Tha mi e fàgail air...!) anns a’ phàipear-naidheachd L'Aurore anns an Fhaoilleach 1898. Thug e sumanadh dhan Taigh-cùirte fo chasaidean dhe Chliù-mhilleadh agus b' fheudar dha a dhol gu Lunnainn is e na fhògarrach sa bhliadhna sin fhèin.
Susbaint
Leanabas agus òige ann am Provence (1840 - 1858)[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Émile Zola ann am Paris ann an 1840 ach ‘s ann às an Eadailt a bha athair. ‘S e an aon mac aig Francesco Zola[3] agus Émilie Aubert a bh’ann. B’ e Francesco Zola Innleadair na h-obraichean poblach agus seann oifigear Eadailteach. Thug e tairgse airson siostam a chur air dòigh gus fìor uisge a thoirt a dh’Aix-en-Provence bhon a’ Bheinn Sainte-Victoire. Fhuair e an cùmhnant air an 19mh latha dhen Ghiblean 1843 agus chaidh an teaghlach a dh’fhuirich ann an Aix-en-Provence. chaidh ainm a chur dhan chùmhnant ann an 1844. Stèidhich esan Companaidh a’ Chanail Zola (Fraingis) Société du Canal Zola), leis a chuid chompanaich mhaoineachaidh. Chaidh na h-obraichean a thòiseachadh ann an 1847. Chaochail esan leis an niumòinia ann an 1847 an dèidh an Dàm Zola a thogail.
Dreyfus (1894 - 1899)[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Zola an sàs anns a’ chùis sin bho 1897, air sgàth gun cuireadh an iomairt an aghaidh an Iùdhach Dreyfus dragh air Zola, is chuir e roimhe pàirt a ghabhail anns a’ chùis is e a’ dìon na Iùdhaich. Nochd a’ chiad artaigil a sgrìobh mun chùis anns a’ phàipear-naidheachd Le Figaro[4] DiDòmhnaich, an 14mh latha dhen Shamhain 1897. Chuir e crìoch air an artaigil leis an t-seanatans ainmeil fàidheil: « Tha am fìoras a’ dol air adhart is cha chuir càil stad air » Fraingis :« La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera ». Chan e Alfred Dreyfus a bh' ann am brathadair, ach an ceannard Ferdinand Walsin Esterhazy. Nochd e ri beulaibh Chùirt fo lagh airm Paris air an 10mh latha dhen Fhaoilleach 1898, ach chaidh e a shaorachadh an làn a-màireach. Bha Zola cho fiadhach ann an dà chuid an aghaidh dhìtidh duine neo-chiontach agus saorachadh duine ciontach co-dhiù. Agus bha e uabhasach fiadhaich.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- La Confession de Claude (1865)
- Thérèse Raquin (1867)
- Madeleine Férat (1868)
- Le Roman Experimental (1880)
- Les Rougon-Macquart (sreath dhe nobhailean mu dheidhinn aon teaghlach)
- La Fortune des Rougon (1871)
- La Curée (1871–72)
- Le Ventre de Paris (1873)
- La Conquête de Plassans (1874)
- La Faute de l'Abbé Mouret (1875)
- Son Excellence Eugène Rougon (1876)
- L'Assommoir (1877)
- Une Page d'amour (1878)
- Nana (1880)
- Pot-Bouille (1882)
- Au Bonheur des Dames (1883)
- La Joie de vivre, Charpentier, Paris, (1883)
- Germinal, Charpentier, Paris, (1885).
- L'Œuvre (1886)
- La Terre (1887)
- Le Rêve (1888)
- La Bête humaine (1890)
- L'Argent (1891)
- La Débâcle (1892)
- Le Docteur Pascal (1893)
- Les Trois Villes
- Lourdes (1894)
- Rome (1896)
- Paris (1898)
- Les Quatre Evangiles
- Fécondité (1899)
- Travail (1901)
- Vérité (1903, ga chur sa chlò an dèidh a bhàis)
- Justice (nach do chrìochnaich e)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Encyclopædia Britannica
- ↑ Encyclopédie Larousse
- ↑ Zolla avec deux "L". H. Mitterand, Biographie d'Émile Zola, Vol 1, Sous le regard d'Olympia, p. 18-30
- ↑ Le dossier de M. Scheurer-Kestner


text:
An Argantain
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha anns an Argantain[1] neo Argentina[2](Spàinntis is Beurla: Argentina, Cuimris: Yr Ariannin). Tha Buenos Aires na phrìomh-bhaile.
Tha crìochan aice san taobh tuath le Paraguaidh agus Boilibhia, san ear-thuath le Braisil agus Uruguaidh agus leis an t-Sile san iar dheas.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jorge Mario Bergoglio (r. 1936), am Pàpa (Frangan I)
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)