text:
{MS folio/column 59rb}Kal. Ian. for Dardain, l. u., Anno Domini M.cc.xxx.ii.
Aedh h-Ua Fergail, taisech Muinnteri h-Angaile, do marbadh d'a braithribh fein.
Maghnus mac Amhlaim mic Taidhg Mic Maelruanaigh, cainnel einígh & egnuma & crabaidh, in Christo quieuit.
Sluaghadh la h-Uilliam Burc co caistel Bona Gaillbi, co n-dernsat caistel ann.
Maidm do thabairt do na Tuathaibh ar Concobur mac Aedha mic Ruaidhri, cor'marbadh Concobur ann & Gilla Crist, mac Donnchadha et alii multi.
Donnchadh mac Tomaltaigh Mic Diarmata, quieuit in Christo.
Mac Neill h-Ui Gailmredhaigh (idon, Concobur), taisech Ceniuil Moen, quieuit in Christo .
Coisecradh teampaill Cille Moire & Canonaigh do dhenum isin baile cetna la Conn h-Ua Flannagan.
Sluaghadh
p.288la Domnall h-Ua Lochlainn, la righ Ceniuil Eogain, co n-Gallaibh & co n-Gaidhelaibh i Tír Conaill dh'ar'mill mór i Fánait & i Tir Chonaill & d'a tuc braighti Domnaill h-Ui Baighill & h-Ui Tairceirt lais.
Sluaghadh la h- Ua n-Domnall isin bliadhain cetna i Tir n-Eogain, co riacht Tula n-óc, d'ar'marb bú & d'ar'loisc arbanna & d'ar'mhill mór archena isin tir & tainic ar cul co cosgurach. Ocus isin bliadhain cetna roairg loingais Ceniuil Eogain Midhbadh & Eaghinis & dorala buidhen do Chenel Conaill im mac Neill h-Ui Domnaill cucu & d'ar'ladh ár na loingsi & d'ar'marbadh mac Neill.
(Feidhlim O Concubhair, rí Connacht, do gabail do Ricard a Burc, a Mílic, a fill & righe Connacht do Aedh mac Ruaidri aris.)
Kal. Ian. uii. f., l. xui., Anno Domini M.cc.xxx.iii.
Sluaghadh la Feidhlimidh h-Ua Conchobuir i Connachtaibh, co n-dechaidh Cormac mac Tomaltaigh i n-a aghaidh, co tuc leis é i Mag Luirg, co n-derna longport ic Druím Gregraidhe & co tainic Cormac & Conchobur amach & na Tri Tuatha & da mac Muircertaigh Mic Diarmata, idon, Donnchadh & Muircertach. Ocus is í comuirli doronsat : tocht i n-diaigh Aedha mic Ruaidhri & tucsat maidhm for Aedh mac Ruadhri, ann, idon, for
p.290righ Connacht, gur'marbadh é fein & Aedh Muimnech mac Ruaidhri & a mac & Donnchadh Mor mac Diarmata mic Ruaidhri {MS folio/column 59va}& daine imdhai aili, iar sarughudh Tighi Baithin & iar n-a slat d'Aedh Muimnech & iar slat ceall & eclus n-imdha aile, gur'thuitset fein i n-einech cheall & naemh Connacht.
Caistel na Caillighe & caistel Bona na Gaillbhi do sgailedh la Feidhlimidh h-Ua Conchobuir.
Uilliam de Laci & Serlus mac Cathail h-Ui Conchobuir & Goill imdai do marbadh la Muinntir Raighillaigh i Monaigh Cranncain.
Mael Issu h-Ua Maenaigh, uasalshacart roghabadh a shaltair gach n-aen lau, acht Dia-Domnaigh, quieuit in Christo.
Goffraigh h-Ua Daighri, airchinneach Daire Coluim Cille, in Christo quieuit.
(Translatio beati Dominici.)
Kal. Ian. i. f., l. xxuii., Anno Domini M.cc.xxx.iiii.
Ailín mac Uchtraigh, rí Gall Gaidhel, mortuus est.
Domnall mac Aedha h-Ui Neill, rí Ceneoil Eogain & adhbur righ Erenn, do marbadh do Mhac Lochlainn & do Chenel Eogain féin.
Aedh h-Ua h-Eaghra, rí Luigne, do mharbadh le Donnchadh h-Ua n-Eaghra.
Snechta mor eter dá Notlaic isin bliadhain sin. Sicc mor d'a eis, co n-imtightis daine & eich fo n-eiribh ar aibhnibh & ar lochaibh Erenn.
Diarmait h-Ua Cuind, taisech Muinnteri h- Anghaile, do mharbadh.
Cath do
p.292chur don Mharascal & do Gallaibh Erenn, gor'marbadh in Marasgal ann.
Mael Issu h-Ua Gormgaile, prioir Innsi mic n-Erín, quieuit in Christo.
Aenghus Mac Gille Fhinnein, rí Fer Manach, do marbadh la h-Ua n-Domnaill.
Gilla na Naem mac Airt h-Ui Brain, oircinnech Rosa Comain, quieuit in Christo.
Mael Petair h-Ua Carmacan,maighistir Rosa Comain, quieuit in Christo.
Espuc h-Ua Fiachrach, h-Ua Mailfhaghamhair, quieuit in Christo.
{MS folio/column 59vb}Kal. Ian. ii. f., l. ix., Anno Domini M.cc.xxx.u.
Lochlainn mac Echtigern h-Ui Ceallaigh, do marbadh do macaibh in Gilla Riabaigh h-Ui Baighill.
Sluaghadh mór lesin Gíustís & la Mac Uilliam i Connachta, gur'airgetur Mainistir na Buille & co n-dernadur creach Creti & docuaidh iar sin isin Mumain, gur'gabh braighti h-Ui Briain & táinic aris i Connachta & co Caladh na Cairgi, gur'fágbadh in charracc dó & gur'cuir lucht coimeta innti & gidhedh dofágbadh arís í & dolegadh.
(Is ar in Kalaind si tic Domnall h-Ua Neill.)
Kal. Ian. iii. f., l.xx., Anno Domini M.cc.xxx.ui.
Crech Sligidh do dhenam lesin Ghiustis & le Brian mac Toirrdhelbaigh, gur'gabadur mná imdha broidi.
p.294
Gilla Patraic Mac Gilla Roid, toisech Ceneoil Oengusa, mortuus est.
Kal.Ian. u. f., l. i., Anno Domini M.cc.xxx.uii..
Crech Renna Duin do dhenum la Feidhlimidh h-Ua Concobair ocus do marbadh Concobur Buidhe mac Toirrdhelbaigh & Tadhg mac Cormaic. Ocus táinig in Giustis co Termonn Cailfhind & do loiscedh in baile & do loiscedh tempoll Imligh U Rocadha.
Maidm Cluana Ca tuc Feidhlimidh ar macaibh Ruaidhri & ar Conchobur mac Cormaic.
Tomás h-Ua Ruadhan, espuc Luighne, quieuit in Christo.
Espuc Conmaicne, idon, h-Ua Tormaidh, quieuit in Christo.
Muircertach mac Diarmata (mic Ruaighri), quieuit in Christo (no, do marbadh).
Kal. Ian. ui. f., l. xii. Anno Domini M.cc.xxx.uiii.
Donnchadh Uaithnech mac Aedha mic Ruaidhri, do marbadh do Thadhg mac Aedha mic Cathail Croibhdeirg.
Donnchadh mac Duarcain h-Ui Eaghra, do marbadh d'a braithribh.
{MS folio/column 60ra}Sluaghadh mór dochuadur Gaill i
Cenél
p.296n-Eoghain.
Flaithbertach Mac Cathmhail, ardtoisech Ceneoil Feradhaigh, barr gaiscidh & einigh Gaeidhiul & ardtoisech dano Clainni Conghaile & O Cennfhoda hi Tir Manach, a mharbadh do Donnchadh Mac Cathmhail, d'a brathair fein, i meabhail.
Kal Ian. uii. f., l. xxiii. Anno Domini M.cc.xxx.ix.
Cath Cairn Siadhail tuc Domnall Mag Lachlainn, du inar'marbadh Domnall Tamnaighi O Néill & Mag Mathgamhna & maithi Cheniuil Moen uile & sochaidhe aile & do h-athrighadh in bliadhain reime sin é (idon, Domnall Mag Lachlainn) & do gabh arithisi an righi cetna a h-aithli ind madhmu moir sin tuc.
Kal. Ian. i. f., l. iiii. Anno Domini M cc.xl.
Feidhlimidh Ua Conchobuir do dhul tairis co tech righ Saxan & tuc onoir & rímiadh mor leis.
Cormac mac Tomaltaigh, do athrighadh isin bliadhain sin.
Ferghal mac Con Chonnacht (I Raighilligh), do marbadh la Maelruanaigh mac Ferghail (& la Concubur mac Cormaic).
Donnchadh mac Muircertaigh, do gabhail righi na Cairrgi.
Gilla na Naemh O Drean, oirchinnech Arda Carna, quieuit in Christo.
("lord" Albericus, archiepiscopus Ardmachanus, in Anglia in Ardmachanum consecratus est
p.298archiepiscopatum.)
(Sadbh, ingen I Cheinnedigh, ben Donnchadha Cairprídh Ui Briain, dhec.)
(Aedh mac Gilla Cruím I Shechnusaigh, do marbadh la Conchubhar mac Aedha mic Cathail Croibderg.)
Kal. Ian. iii. f., l. xu., Anno Domini M.cc.xl.i.
Domnall Mór h-Ua Domnaill, ri Thire Connaill & Fer Manach & Cairpri & Airghiall o chlar anuas, a ég re h-adhart iar m-breith buaidhe o doman & o dhemhan & a adhnacal a Mainister Esa Ruaidh.
Cath Caimeirghi tuc Brian O Neill & Mael Sechlainn O Domnaill, rí Ceniuil Conaill, do Domnall Mag Lachlainn, do righ Tire h-Eogain, gur'marbadh Domnall Mág Loclainn ann & deichnebur d'a derbfhine fein ime & taisigh Ceniuil Eogain uile & daine maithi imdhai aili fós & righi do gabail do Brian O Neill d'a eis.
(Murchadh O Flaithbertaidh, espuc Eanaidh Dhuinn, & Diarmait mac Magnusa mic Toírrdhelbhaigh & Tadhg mac Ruaidhri I Gadhra, in Christo quieuerunt hoc anno.)
p.300


c: text/html

text:
- TIOTAL
- 'Tilgeil a' Chudthroim', Geamachan Gàidhealach Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- HC_INV_HIGHLANDGAMES_009
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13498
- KEYWORDS
- geamannan
spòrs
cruinneachaidhean
farpaisean
co-fharpaisean
pàircean
lùth-chleasan Gàidhealach
cleasan Gàidhealach
tilgeil chudthroim
tilgeil chuideaman
'S e seo dealbh-camara de Sandy Camshron o Chnoc Mhoire (Kirkhill) an sàs ann an cofharpais 'Cuideam thar a' bhàr' aig Geamachan Gàidhealach Inbhir Nis ann an 1990 no 1991.
Chaidh Comann na Coinneimh a Tuath a chur air bhonn an 11mh Ògmhios 1788 gus tachartasan sòisealta leithid dannsaichean is sealgaireachd a chur air dòigh airson uachdarain na Gàidhealtachd. Ann an 1790 chaidh rumannan dhan chomann fhèin a thogail ann an Sràid na h-Eaglais agus seo far an robh na h-àrd-oifisean aca gu ruig 1963.
Ann an 1823 thug an Comann seachad airgead gus taic a chur ri Geamachan Gàidhealach ann an Dun Eathain Crothaidh. Bha na Geamachan sin ann a h-uile bliadhna o 1837 agus thog an Comann Pàirc na Coinneimh a Tuath ann an Sràid Àird Ros far an tachradh na geamachan. An-diugh tha na geamachan a' tachairt ann am Pàirc nam Bochd. De na tachartasan sòisealta eile a bha a' lìonadh bliadhna na Coinneimh a Tuath chan eil ann an-diugh ach na co-fharpaisean mòra pìobaireachd aig a' Choinneimh a Tuath

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lord of the Rings ( film )
Tri fiolmaichean steidhichte air an leabhar Lord of the Rings(Tighearna nam Fainne) le JRR Tolkien. Chaidh an stiùireadh le Peter Jackson(Peadair MacIain) agus chaidh a chlàradh ann an Seallain Nuadh ann an 1999. Thainig a' chiad fhiolm The Fellowship of the Ring(Caidreachas nam Fainne) a-mach anns an Dubhlachd 2001, le The Two Towers(An Da Thùr) a' tighinn a-mach ann an 2002 agus Return of the King(Tilleadh an Righ) a'nochdadh ann an 2003. Bhuannaich Tilleadh an Righ 11 duaisean acadamaidh ann an 2004.
Sgeulachd
Corr is tri fichead bliadhna as deidh nan tachartasan anns The Hobbit(Na Hàbad), tha an tighearna dorch, Sauron ag eirigh agus a' sireadh An Aon Fhainne a ghoid Bilbo bho Uamh Gollum. Feumaidh a cho-ogha òg, Frodo Baggins a chur às dhan Fhainne aig Bealach Bheinn Luain
Muinntir Sgioba
- Frodo - Elijah Wood
- Gandalf - Ian McKellen
- Aragorn - Viggo Mortensen
- Sam - Sean Astin
- Merry - Dominic Monaghan
- Pippin - Billy Boyd
- Legolas - Orlando Bloom
- Gimli/Gutha Treebeard - John Rhys-Davies
- Boromir - Sean Bean
- Faramir - David Wenham
- Denethor - John Noble
- Saruman - Christopher Lee
- Isildur - Harry Sinclair
- Bilbo - Ian Holm
- Elrond - Hugo Weaving
- Galadriel - Cate Blanchett
- Celeborn - Marton Csokas
- Gil-Galad - Mark Ferguson
- Arwen - Liv Tyler
- Haldir - Craig Parker
- Gollum - Andy Serkis
- Theoden - Bernard Hill
- Eomer - Karl Urban
- Eowyn - Miranda Otto
- Gamling - Bruce Hopkins
- Grimbold - Bruce Phillips
- Wormtongue - Brad Dourif
- Witchking/Gothmog/Lurtz - Lawrence Makoare
- Beul Sauron - Bruce Spence


text:
- TIOTAL
- dealbh iomain gun tiotal #10 le Màiri Hedderwick
- EXTERNAL ID
- GB1796_D1101_2_25_42_35
- CRUTHADAIR
- Mairi Hedderwick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11574
- KEYWORDS
- leann
leanntan
taighean-grùide
'S e aon de shreath de sgeidsichean mu ghèam iomain a tha seo. Chan eil tiotal air agus tha e a' sealltainn soidhne a' sanasachadh leann air a bheil 'Stag Ale'. Chan eil fios an robh 'Hay's Ale House' ann no an e ficsean a bh' ann.
Bha 'Stag Scottish Ale' air a dhèanamh bho thùs le Taigh-grùide Tom an t-Sabhail. Chaidh an companaidh a thòisich a' grùidearachd san t-Samhain 1993 ann an muileann-uisge bhon 18mh linn faisg air Tom an t-Sabhail, a ghabhail thairis le Taigh-grùide an Aghaidh Mhòr ann an 2000. Chaidh seo an uair sin a ghabhail thairis le Companaidh Grùidearachd an A' Mhonadh Ruaidh aig deireadh 2001.
Tha an obair seo bho chruinneachadh de dheilbh agus sgeidsichean leis an sgrìobhadair agus an neach-dhealbh mòr-chòrdte, Màiri Hedderwick. Tha ceangal air choreigin aca uile ri Baile Ùr an t-Slèibh agus tha mòran dhiubh cuideachd a' riochdachadh gèam iomain. Thathas nas eòlaich air Màiri Hedderwick mar ùghdar agus neach-dhealbh an t-sreath leabhraichean chloinne, Ceitidh Mòrag, air a bheil mòran measail.


text:
Niall Mòr MacMuireadhaigh
Bha Niall Mòr MacMuireadhaigh (no MacMhuirich) (c.1550-an dèidh 1613) air aon de na filidhean mu dheireadh a bhuineadh do Chlann Mhuirich (sliochd an fhilidh ainmeil Muireadhach Albanach Ó Dálaigh). Tha co-dhiù ceithir da chuid dhàn air tighinn a-nuas thugainn, nam measg an dàn gràidh ainmeil ‘Soraidh slàn don oidhche a réir’. A rèir dualchas an teaghlaich, bha ochd ginealach deug eadar Niall Mòr agus Muireadhach Albanach, a thàinig a dh’Alba còrr is trì cheud bliadhna ro linn Nèill Mhòir.


text:
- TIOTAL
- Gleann Eilg bhon taobh an Iar
- EXTERNAL ID
- HCD00992
- ÀITE
- Gleann Eilg
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Gleann Eilg
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12642
- KEYWORDS
- baile beag
Gleann Eilg
'S e baile beag air cladaichean Baigh Ghlinn Eilg a th' ann an Gleann Eilg le seallaidhean a-null don Eilean Sgitheanach. Tha a' mhuir air a tri taobhan - Loch Dubhthaich, An Linne Shlèite agus Loch Shuirn agus chan eil ach aon rathad a-steach thall Màm Ràtagan à Gleann Seile. B' ann leis an ainm Baile na Cille a bha daoine eòlach air suas chun an 18mh linn agus dh'fhàs am baile beag mun cuairt eaglais parraist agus leasaich e leis an airm a' tighinn a-steach agus iad a' togail Taigh-Feachd Bheàrnaraigh ann an 1717. Tha am baile ainmeil mar làraich dà dhùn às an Linn Iarainn a tha ann an deagh staid agus aig aon àm b' e am prìomh àite far am b' àbhaist do chrodh a bhith air an dròbhadh thar a' Chaolais bhon Eilean Sgitheanach don tìr-mhòr. Tha bàt'-aiseig beag fhathast a' dol air ais agus air adhart ann am miosan an t-samhraidh. Tha Donnachadh Mac a' Phearsain, anns an leabhar aige "A Gateway to Skye", ann an caibidil 6 ag innse mu dheidhinn turas a ghabh e don bhaile bheag far an do rugadh athair
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Aonadh Sobhiat
’S e dùthaich comannach a bh’anns an t-Aonadh nam Poblachdan Sòisealach Sobhiatach neo APSS (Beurla: USSR, Ruiseis: CCCP), agus nuair a chaidh a stèidheachadh ‘s e a chiad dùthaich sòisealach ann an eachdraidh na cruinne a bh’ann. Mhair an t-Aonadh bho 1922 gu 1991 agus ì suidhichte ann an Eurasia. Gu tric bhiodh feadhainn ga ainmeachadh mar an Ruis oir b’e an dùthaich ud an roinn is motha agus is cumhachdach am broinn an stàit. Bho 1945 gu briseadh an t-aonadh ann an 1991 – àm ris an canar an “Cogadh Fuar” – sheas an t-Aonadh Sobhiat an aghaidh Na Stàitean Aonaichte mar aon de na dhà dùthchannan is neartmhor, no “superpowers” mar chanar ‘sa Bheurla, san t-saoghal aig an robh buaidh farsaing anns a h-uile pàirt den cruinne.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich agus dh’fhàs an USSR mar aonadh de na Poblachdan Sobhiat a bha a nochdadh anns na sgìrean de Impireachd an Ruis an dèidh don ar a-mach Ruiseanach ann an 1917 cuir às don Impireachd agus an Cogadh sìobhalta a lean agus a sheas eadar 1918 agus 1921. Thairis air na bliadhnachan dh’atharraich na crìochan aig diofar amannan ach an dèidh do chrìoch an dara cogadh t-saoghal bha iad glè fhaisg air na crìochan a bh’aig Impireachd an Ruis ach as aonais A' Phòlainn, a chuid mhòr de Suòmaidh agus Alasca.
Chaidh an t-Aonadh Sobhiat a chleachdadh mar prìomh-samhail airson stàitean-comunnach eile tron an cogadh fhuar leis an riaghaltas agus òrdugh poilitigeach fo smachd Partaidh Comunnach an t-Aonadh Sobhiat a-mhàin.
An toiseach chaidh a chruthachadh mar aonadh de cheithir Poblachdan Sòiselach Sobhiat, dh’fhàs an USSR gu robh coir is 15 poblachdan aonaichte na broinn; Poblachd Sòisealach Sobhiat Armenia, PSS Belaruis, PSS Estonia, PSS Georgia, PSS Kazakh, PSS Kyrgyz, PSS Latbhia, PSS Lituania, PSS Moldobha, PSS nan Ruis, PSS Tajik, PSS Turkmen, PSS Ucràin agus PSS Ùsbeg. Bha na poblachdan nam pàirt de aonadh feadarail a bha gu ìre mòr fo smachd am Poblachd Sòisealach Sobhiat Ruiseanach.
Bhuineadh An USSR dhan Cho-aonta Warszawa eadar 1955 agus 1990.
Ceanardan[deasaich | deasaich an tùs]
- Vladimir Lenin
- Iosif Stalin
- Nikita Hruŝëv
- Leonid Brezhnev
- Yuri Andropov
- Konstantin Chernenko
- Mikhail Gorbachev


text:
Sioux City, Iowa
‘S e baile ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Sioux City. Tha e suidhichte aig 344m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhnichean Missouri agus Floyd, eadar Jackson agus James, air iomall South Sioux City, anns an stàit Iowa. Tha am baile 1,677km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,117km bho Los Angeles, 2,072km bho Bhoston agus 724km bho Chicago.[2] Tha 82,684 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Sioux City a stèidheachadh ann an 1854 agus chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an 1894.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lake Charles (Louisiana)
- Yamanashi


text:
Pedro Alcántara Herrán
B’e Pedro Alcántara Herrán Martínez de Zaldúa (Bogotá 1800 - 1872) saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.[1] Fhuair e an t-ainm sin air sàilleabh a chràbhachd chreidmheach gu Naomh Pedro de Alcántara.
Shabaid Herrán Zaldúa ann an Cogadh an Neo-Eisimeileachd eadar 1821 agus 1824, fon Mharasgal Antonio José de Sucre, agus thug e pàirt anns a’ Bhlàr Ayacucho ris a thaobh, agus a bharrachd air chaidh e còmhla ris rè na bliadhnachan nuair a bha esan fhèin a’ riaghladh ann am Boilibhia. Fhuair e iomadh dhreuchd ann s a' Poileataigs an déidh sin. Chuir e am Bun-Reachd dhe 1843 air dòigh fhad ‘s a bha e na cheann-suidhe na Poblachd Ghranada Ùr eadar (1841 agus 1845)[2]. Chuir e polasaidhean tòraidh air bhog, chuir e às do shaorsa na meadhanan agus thug e monopolaidh air an fhoghlam dha na sagartan, agus a bharrachd air sin chuir e cead dhan Chomann Iosaid a thilleadh dhan dùthaich. Thug na Libearalach ris gu dian ann an ùine goirid, leis cho farsain ‘s a bha na atharraidhean tòraidh a rinn e agus leis cho làidir s’ a bha buaidh na h-eaglaise air a’ chomann shòisealta.
An dèidh a’ chinneas a leigeil, bha e na Mhinistear a’ Chogaidh, na sheanadair, na àrd-seanailear an airm agus, mu dheireadh thall, na thosgair ann an Washington, D.C. Mar mhinistear làn-ùghdarach Ghranada Ùr ann an Costa Rica ann an 1856 chuir e ainm gu Cunnradh Calvo-Herrán, a’ chiad aonta a dh’fheuch ris an staing eadar an dà dhùthaich air an cuid chrìochan a rèitich[3].
B’e Antonio Herrán, Àrd Easbaig Bhogotá, a bhràthair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Kl.
Crech la Aodh h. Concupair righ Connacht dar iartur Mide go rug gabala imdha & brait mor ass.
Maolduin mac Gille Andrias episcopus Alban et ordan Gaoidel quieuit.
Gilla Patraic rí Osraighe moritur.
Kl.
Flann fer leiginn Mainistrech et tiugsháoi na n-Gaoidheal etir leigenn & sencus quieuit. +
Odor mac Flainn ri Calraighe iugulatus est.
p.244
Kl.
Dunchadh h. Donchadha rí Caissil moritur.{MS folio 211ra(323a)}
Morcrech Luigne la Aodh h. Concupuir.
Mugron h. Mutain comurba Bairre et uasalepscop & fer leiginn do marbadh da muintir féin iar ttoigecht on iarmerge.
Kl.
Lulach rí Alban do marbadh do Maolcoluim mac Donnchadha per dolum.
Creach la Aodh h. Concuphair et lasna Sinnchaibh gur airgsiod Lothra.
Cat Slebe Crot la Diarmaid mac Maoil na mBó et la Tairdealbach h. m-Briain for Donnchadh h. m-Briain dú i ttorchair Ligda comarba Ailbe & Rigbardan mac Con Coirne rí Éle.
Mac Betadh mac Finnlaich airdri Alban do marbadh do Maolcoluim mac Donchadha.
Gallbrat {h. Cerbaill} do matbadh la Concobur h. Maoilseclainn {rigdamna Temrach} tre meabail. Claidheb Carrlosa & mor arcena do breith do mac Maoil na mBo 'na inadsin ar ro boi i ccomarce fris.
Kl.
Niall h. Maoildoraidh rí Cineóil Conaill mortuus est i nailithre.
Cathal mac Tigernáin rí Airtir Connacht do marbadh d'Aodh h. Ruairc.
Conn na mBocht Cluana M Nois quieuit.
Mac Bríain do dul i ttech Aodha h. Concupuir rí Connacht go ttug a riar dhó.


text:
Redondo Beach, Calafòrnia
‘S e baile air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Redondo Beach. Tha an t-ainm a’ciallachadh Tràigh Chruinne sa Ghàidhlig, bhon fhacal Spàinntis Redondo (Cruinne) agus bhon fhacal Beurla Beach (Tràigh). ‘S e Rancho San Pedro (Oighreachd an Naoimh Pheadair) an t-ainm a bha air o thùs. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1785. Tha e suidhichte aig 16m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a’ Bhàigh Shouth Bay, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Los Angeles. Tha am baile 3,712km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 568km bho Shan Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,572km bho St. Louis.[2] Tha 66,748 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheagailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Enseneda[3]
- La Paz


text:
- TIOTAL
- Bogha air ann am bearradh air sgàth crìonadh, A' Mhorbhairne
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0741
- ÀITE
- A' Mhorbhairne
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Mhorbhairne
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10643
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
crìonadh
creagan
bearraidhean
Tha Rubha na Morbhairne ann an Earra-Ghàidheal, a deas air Àird nam Murchan agus an ear-thuath air Muile. Tha e air a chuairteachadh leis an Linne Sheileach, Caolas Mhuile agus Loch Suaineart. 'S e Loch Àlainn am prìomh thuineachadh air a' Mhorbhairne agus tha slighe aiseig ghoirid a' dol gu ruige Fisnis air Muile agus gu Fionnairigh. 'S iad Fuar Bheinn, 2798 troigh, agus Beinn Mheadhoin, 2423 troigh na beanntan as àirde air an rubha. Chaidh an dealbh inntinneach seo de chumadh creige, le bogha air a chrìonadh gu nàdarra, air costa na Morbhairne, a thogail le M.E.M. Donaldson anns a' chiad leth dhen 20mh linn.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh, ann an Sanna, ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Cuidhteas air a thoirt do Shomhairle Dòmhnallach airson Cìsean Phàitinn, Carolina a Tuath
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_A_I_06
- ÀITE
- Carolina a Tuath
- DEIT
- 1773
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5527
- KEYWORDS
- cuidhteasan
USA
planntachas
eilthireachd
eilthirich
colonaidhean
Tha an cuidhteas seo leis an deit 12 Dàmhair 1773 airson £8, 's e sin na phàigh Somhairle Dòmhnallach air còig cìsean pàitinn air an tomhas le Raibeart Edwards. Tha ainm-sgrìobhte Sheumais Cotton, neach-tomhais air a' chuidhteas.
Rinn Caiptean Somhairle Dòmhnallach eilthireachd a Charolina a Tuath bhon Eilean Sgitheanach agus thuinich e ann an Siorrachd Anson. Thug e seirbheis mar Dhìlseach ann an Cogadh Saorsa Ameireagaidh agus an dèidh sin thuinich e ann an Shelburne, Alba Nuadh. Thill e dhan Eilean Sgitheanach c1792 far an robh e a' còmhnaidh gus an robh e còrr is 90. Dh'fhàg e banntrach òg a bha fhathast a' còmhnaidh aig Feaul, Cille Mhoire ann an 1886, 's i air aois 100 bliadhna a ruigheachd.
Tha an sgrìobhainn mar phàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Cair Chaladain
'S e baile ann am Fìobha a tha ann an Cair Chaladain[1][2] neo Cathair Caladaigh[3]. 'S e "am baile fada" (the lang toun) am far-ainm air.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Urramach Niall Ros
- Jocky Wilson (1950–2012). Cluicheadair gathain.[4]
- Thogadh Dàibhidh Torrance, neach-poileataigs Albannach, an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba
- ↑ Liosta roinntean agus sgìrean Phàrlamaid na h-Alba
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Telegraph


text:
- TIOTAL
- Loch Aineirt agus Beinn Dearg
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1419
- ÀITE
- Loch Aineirt
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33343
- KEYWORDS
- cairtean-puist
eileanan
cnoc
cnuic
beanntan
druimean bheanntan
An Cuiltheann
easan
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn na drochaid aig ceann Loch Aineirt air an Eilean Sgitheanach, air an rathad eadar An Luib agus Sgonnsair. 'S e Beinn Dearg a chanar ris a' bheinn a tha air cùl na deilbh, druim beinne a tha dol gu ruige 2398 troigh(731 meatair) a dh'àirde. 'S e pàirt dhen Chuiltheann Dhearg a tha anns a' bheinn, mullaichean cruinne air an dèanamh le clach-gràin dhearg. 'S e Eas a' Bhradain an rud geal a Chithear air an làimh chlì dhen dealbh


text:
An Talamh Ùr
'S e eilean a tha ann An Talamh Ùr [1] ainm eile: Talamh an Èisg [2] no Eilean an Truisg[feum air teisteanas], Fraingis: Terre-Neuve; Gaeilge: Talamh an Éisc no Newfoundland sa Beurla. Tha e pàirt den mòr-roinn Chanèidianach An Talamh Ùr is Labrador.
'S e eilean mòr air an oirthir ear-thuath ann an Canada. 'S e St. John's ainm prìomh bhaile an eilein.
Tha mu 500,000 neach a' fuireach anns an Talamh Ùr agus aig aon àm bha pàirt mòr den eilean Gaidhealach le in-imrichean a' tighinn bho Èirinn agus mar sin tha ainm mion sa Ghaeilge againn airson an eilein.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3


text:
Brosnachadh Bhruis
S e fear de na laoidhean nàiseanta na h-Alba a tha ann am Brosnachadh Bhruis (Scots Wha Hae). Sgrìobh Raibeart Burns e anns a' bhliadhna 1793. 'S e An t-Urramach Aonghas Mac an t-Saoir a chuir a' Ghàidhlig seo air a' Bheurla Ghallta.
Rannan[deasaich | deasaich an tùs]
Threun', le Uallas, dh’fhuiling creuchd!
Nis iarraibh bàs am blàr nam beum,
'S le Bruis chaidh dàn’ gu àr nan euchd!
No buaidh gu treun san strì!
Seo latha chruais—an uair tha làth’ir!
Feuch feachd fo ’n cruaidh air cluan an àir!
A teachd le ’n uaill gu buaireas blàir!
A dhèanamh tràillean dhibh!
Có thig do’n strì neo-dhìleas, claon?
Có dhèanadh uaigh ach cluan an raoin?
Có strìochdadh sìos gu dìblidh faoin
Air cùl nan claon-fhear clì?
Có 'n càs an rìgh, a rìogh’chd ‘sa reachd,
Bheir beum nan geur-lann treun an gleachd,
Gu buaidh am blàr, no bàs ‘na bheachd,
An gaisgeach leanadh mi
Ar truaighe 's teinn, ar n-ainneirt chruaidh,
'S ar sliochd an sàs nan tràillibh truagh’;
O’ r cuislibh tràight’ air sgàth ar sluaigh,
Thig saorsa bhuan le sìth
Biodh uaibhrich sleucht’ fo ’r beuma bàis;
Fear ainneirt dh’eug ‘nuair ghèillead nàmh,
Tha saorsa fhéin am beum ur làmh
'Nis buaidh no bàs san strì.
Nochd tionndadh Gàidhlig eile air an òran seo anns a' chiad iris de Mac-Talla; Cèitean 28, 1892; agus 's ann a thog iadsan e bhon Chasket ged a bha e gun ainm. Tha e air ainmeachadh anns an iris seo de Mhac-Talla, gun deach tionndadh Gàidhlig eile dheth a dhèanamh le An t-Urramach A. MacGillEathain Sinclair.[1]
" S c o t s Wha Hae." Ann An Gàidhlig
Albannaich a chaill ur fuil
Fo'n laoch Uallas is fo Bhrus,
Fàilt' do shuain ur bàis an-diugh,
No do bhuidhinn strì.
Feuch an latha, seo an uair, Faicibh gnùis a bhlàir fo ghruaim,
Feachd righ Èideard teachd le uaill,
'S geimhlean cruaidhe dhuinn.
Cò bhiodh iudasach sa chath,
Cò 'n uaigh gealtair a bhiodh taisgt',
Cò a bhiodh na thraill fo smachd,
Teich gu grad 's na till.
Co as leth tir aird an fhraoich,
Thàirneas claidheamh treun na saors',
Le 'n fhearr bas na gèill' do h-aon,
Thig do'n raon leam fhèin.
Le gach truaighe fuaight' ri' daors',
Le cuing thruaillidh cloinn ar gaoil,
Dòirteamaid ar fuil na taom,
Ach sàr shaor bidh sinn.
Sgriosaibh na Sr-foirnidh dhan,
Tuitidh aintighearna 's gach nàmh,
Anns gach beum tha saors' an aigh,
Buaidh no bas biodh leinn!
Tionndadh eile air a nochd ann am Mac-Talla, Iuchar 16, 1892. Rinneadh le fear no tè à Àrasaig e ann an 1892.
(Eadar-theangaichte o 'n Bheurla.)
"Fheachd Alba, thug le Uallas buaidh,
'S tric fo Bhrus bha 'n cogadh cruaidh,
Fàilte dhuibh gu fois na h-uaigh,
No gu buaidh is sìth.
Seo an latha—an uair seo tha,
Feuch fo'n cruaidh a-nuas mar sgail,
Feachd na h-uaill fo Ionbhar dan,
Dhèanamh thràillean dinn.
Cò na shlaightear, feallta, fuar?
Cò na ghealtair dh'iarradh uaigh?
Cò na thraill fo shail luchd-fuath?
Clis bi bhuam fhir-chlith.
Co as leth a Thìr, sa Coir
Thàirneas stàillinn chruaidh na dhorn?
Buaidh an aird, no bas le glòir!
Lean a dheòin do Righ.
Air ar bruid fo shluagh neo-chaomh,
Air bhur n' al an sas san daors,
Tràighidh sinn ar fuil 's an raon,
Bheir sinn saors' d' ar linn.
Sìos na coimhich bhorb gur bas!
'Streath gun iochd - gach ceann thig bhàin,
Saorsa thig an lorg gach stràic.
Buaidh no- bas ma'n till.
S. A. Arasaig, 1892.


text:
Jan Palach
'S e oileanach aig Oilthigh Theàrlaich[1] ann am Pràg (Seacais: Univerzita Karlova v Praze; Laideann: Universitas Carolina Pragensis; Gearmailtis: Karls-Universität zu Prag) a bh' ann an Jan Palach (11 an Lùnastal 1948 - 19 am Faoilleach 1969). Dh'ìobair e esan fhèin mar fhianais an aghaidh ionnsaigh Shobhiatach a ghabh àite anns an Lùnastal 1968.[2]
Susbaint
An Ionnsaigh Shobhiatach[deasaich | deasaich an tùs]
Air an 21 an Lùnasdal 1968, bhris an t-armailt Sovietach a-steach air an t-Seic-Slòbhac,[3] oir cha robh na h-ath-leasachaidhean a rinn an riaghaltas anns an Seic-Slòbhac a' còrdadh ris an riaghaltas Sovietach, bha an riaghaltas Sovietach ag iarraidh a' cumail a bhuaidh air an t-Seic-Slòbhac. Bha Palach ag ionnsachadh Feallsanachd aig an àm.[4] fon riaghaltas aig Alexander Dubček, is le sin mhùchadh Earraich Phràg. Mar sheòrsa dhe fianais, loisg Palach esan fhèin anns a' Cheàrnaig Vaclav air an 16mh am Faoilleach 1969. Dh'fhàs tìodhlacadh Phalach a bhith an fhianais-dhùbhlain na bu mhò a bh' ann a-riamh an aghaidh nan Sobhiatach, agus an ceann mìos, air 25 an Gearran, mharbh oileanaich eile, Jan Zajíc,[5] esan fhèin san aon dhòigh agus san aon àite. Sa Ghiblean, rinn Evzen Plocek an dearbh rud ann an Jihlava.[6]
Jan Palach is Saoghal na Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Sgrìobh Somhairle MacGill-Eain an dàn Gàidhlig mu dhèidhinn Jan Palach:
"...nach b’ ann le teine-aighir mar chunnacas ann am Pràg, ’s nach b’ e an curaidh oileanaich a rachadh suas ’na smàl..."[7]
Jan Palach anns a' chultar[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2013, rinn HBO sreath filmaichean mu dhèidhinn na tachartasan a lean às dèidh bàis Phalach: Hořící keř (The Burning Bush). Bha Agnieszka Holland, stiùiriche nam film Pòlainneach ainmeil, na stiùiriche.
Daoine eile a dh'ìobair iad fhèin mar fianais phoileataigeach[deasaich | deasaich an tùs]
- an t-Seic-Slòbhac: Jan Zajíc, Evžen Plocek, Josef Hlavatý
- A' Phòlainn: Ryszard Siwiec
- An Ucràin: Vasyľ Makuch
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn mu dhèidhinn Jan Palach (Seicis, Beurla, Fraingis, Pòlainnis, Gearmailtis)
- The Burning Bushair làrach-lìn HBO (Beurla)
- "Palach", dàn le Somhairle MacGill-Eain


text:
9 an t-Sultain
'S e 9 an t-Sultain an 252mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (253mh ann am bliadhna-leum). Tha 113 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1513 - Blàr Flodden - chaidh Seumas IV Alba a mharbhadh.
- 1513 - Tòiseachadh rìoghachadh Seumas V Alba.
- 1850 - inbhe stàite do Chalafòrnia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1793 - José Ignacio de Márquez Barreto, ann an Ramiriquí. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1929 – Imre Kertész, ann am Budapest. Sgrìobhadair às an Ungair.
- 1944 - Cairistìona Ghreumach, neach-poileataigs Albannach.
- 1941 - Dennis Ritchie, neach eòlaiche-choimpiutaireachd às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1513 - Seumas IV Alba aig Blàr Flodden
- 1569 - Pieter Brueghel Mòr, anns a' Bhruiseal. Peantair às na Tìrean Ìsle.
- 1976 - Mao Zedong.
- 1985 - Paul J. Flory, ann am Big Sur. Ceimigear.
- 1987 - Vera Schmiterlöw, ann an Stockholm. Actair às an t-Suain.
- 1997 - Burgess Meredith, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Turcmanastàn[1] neo Tuircmeanastan[2][3] Tha i suidhichte ann am Meadhan Àisia. Tha cuid as motha na dùthcha na fàsach ris an canar Fàsach Karakum.
Tha crìochan aice san ear-dheas le Afganastan, san ear-thuath le Usbagastàn, san iar-dheas le Ioràn sa iar-thuath le Casachstàn. Tha am Muir Caspach [4] san iar dhith.
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons
cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:


text:
- TIOTAL
- Einnsean a' putadh an Achadh nan Seileach 1937
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_059
- ÀITE
- Ach nan Seileach
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- DEIT
- 18 An t-Ògmhios 1937
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- H C Casseley
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26794
- KEYWORDS
- Rèile Inbhir Pheofharain agus an Eilein Sgitheanaich
Rèile na Gàidhealtachd
London Midland and Scottish Railway
trèan-bathair sàr theasaichte, trèan-bathair Clan
HRS
einnsean-slaodaidh
Einnsean a' putadh 's e ag obrachadh an trèana o Inbhir Nis gu Caol Loch Aillse aig 4.05 feasgar. Faicibh an t-einnsean-slaodaidh air an àrd-chabhsair.
Dh'fhosgail Stèisean Ach nan Seileach, a tha 64 cilemeatair bho Inbhir Pheofharain air an rèile o Chaol Loch Aillse, air an 19mh dhen Lùnastal 1870, agus tha e fhathast fosgailte do luchd-siubhail ann an 2008. Sguir an t-seirbheis bathair air an t-27mh dhen Fhaoilleach 1964. Chaidh trèan ma sgaoil an seo ann an 1892 air sgàth cion bhreigichean leantainneach air Rèile na Gàidhealtachd, agus air sgàth a' chleachdaidh a bhith a' cur charbadan bathair aig toiseach nan trèanaichean le luchd-siubhail agus bathar. Bha lùb ann
far am faodadh trèanaichean chun an ear agus chun an iar a dhol seachad air a chèile, ach thugadh seo air falbh ann an 1966


text:
- TIOTAL
- Coire Harta, Gleann Shligeachan, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0483
- ÀITE
- Gleann Shligeachain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10346
- KEYWORDS
- Gleann Shligeachan
Coire Harta
Ealaghol
An Cuiltheann
An t-Eilean Sgitheanach
cinnidhean
batail
Clach na Fala
batal
cinneadh
Chaidh an dealbh seo, 's dòcha de Choire Harta, ann an Sligeachan san Eilean Sgitheanach, a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth dhen 20mh linn. Tha Gleann Shligeachan a' sìneadh ochd mìle deas o Thaigh-òsta Shligeachain chun na mara ann an Camas Fhionnairigh, faisg air Ealaghol agus tha e na chrìch eadar an Cuiltheann Dubh, an iar air a' Ghleann, agus an Cuiltheann Dearg chun an ear. Tha an t-ainm ag innse dhuinn gur e àite le sligean gu leòr a bha an seo.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Dòmhnall Mac an Deòir
B' e neach-poileataigs na h-Alba a bha ann an Dòmhnall Mac an Deòir (Dòmhnall Deòireach/Donald Dewar). B' esan a' chiad Prìomh Ministear aig Alba.
Eachdraidh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Glaschu agus chaidh e gu Acadamaidh Glaschu agus an uairsin gu Oilthigh Glaschu. 'S ann aig Oilthigh Glaschu a choinnich e Iain Smith, a bha às déidh sin 'na cheannard aig Pàrtaidh Làbarach na h-Alba, aig comunn deasbaid an oilthigh.
Bha e na bhall de Phàrtaidh Làbarach na h-Alba agus den Phàrtaidh Làbarach Breatannach bho aois òg. Fhad 's a bha e ag obair ann an Glaschu mar neach-lagha chaidh a thaghadh 'na Bhall-Phàrlamaid airson an roinn-taghaidh Obar Dheathain a Deas, aig aois 28, anns an taghadh coitcheann 1966. Ann an 1970 dh'fhàg a bhean ʼs màthair an dithis cloinne e airson am fear-lagha Albannach Derry Irvine. Cha do rèitich an dithis fear a-riamh ged a bha iad còmhla anns an aon Chaibineat ann an 1997. Cha do phòs e a-rithist. Cuideachd ann an 1970 chaill e a chathair-pàrlamaid anns an taghadh coitcheann 1970.
Thug e greis a mach a poileataigs anns na seachdadan ach thill e ann an 1978 mar Ball-Phàrlamaid roinn-taghaidh ann an Glaschu. Dh'èirich e gu luath troimh na h-ìrean agus ann an 1984 bha e ʼna bhall den chaibineat dùbhlanach.
Pàrlamaid na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1997 nuair a bhuannaich am Pàrtaidh Làbarach an taghadh coitcheann rinn Tony Blair e ʼna Rùnaire Stàite na h-Alba. Anns an dreuchd seo b' urrainn dha cumail air leis aʼ phròiseact a thòisich Iain Smith mus do bhàsaich e - Achd na h-Alba. Thòisich agus bhrosnaich e an tiomnadh chumhachdan agus ann an 1999 thàinig an obair a rinn e gu buil nuair a fhuair Alba a ciad Phàrlamaid airson 300 bliadhna, agus chaidh esan a thaghadh mar Phrìomh Mhinistear. Chaidh e cuideachd taghadh mar Bhall Pàrlamaid airson Glaschu Fearann Anna.
An obair mhór a bha e air dèanamh airson a' Phàrlamaid seo fhaighinn, thòisich e aʼ cur dragh air shlàinte agus bha aige ri obair-lannsa cridhe fhaighinn anns a' Chèitean 2000. Air 10 an Dàmhair sa bhliadhna sin bha call-fala mòr aige na cheann. Bhàsaich e an ath latha ann an Ospadail Coitcheann an Iar ann an Dùn Èideann. Bha an tìodhlacadh aige ann an Cathair-eaglais Glaschu agus bha bròn ann nach fhacadh sa bhaile roimhe airson neach-poileataigs. Chaidh a chorp a losgadh agus a luaithre a sgapadh aig Ceann Loch Gilb.
Anns a' Chèitean 2002 dh'fhosgail Tony Blair ìomhaigh de Dhòmhnall Mac an Deòir aig ceann Rathaid Bhochanain ann an Glaschu.
Dòmhnall Mac an Deòir • Eanraig MacGillÌosa • Seac MacConaill • Ailig Salmond • Nicola Sturgeon
Seòras Younger (1979–1986), Malcolm Rifkind (1986–1990), Ian Lang (1990–1995), Michael Forsyth (1995–1997), Dòmhnall Mac an Deòir (1997–1999), John Reid (1999–2001), Helen Liddell (2001–2003), Alistair Darling (cuideach Rùnaire Stàite a' Chòmhdhalach) (2003–2006), Douglas Alexander (cuideach Rùnaire Stàite a' Chòmhdhalach) (2006–2008), Des Browne (cuideachd Rùnaire Stàite an Dìon) (2007–2008), Jim Murphy (2008-2010), Danny Alexander (2010), Mìcheal Moore (2010-2013), Alastair MacIlleMhìcheil (2013-2015), Dàibhidh Mundell (2015-)


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini. dccc.xx.uii.
h-Uatha m. Diarmata, ri Tethbhae, interfectus est.
Robartach m. Cathasaigh prinnceps Cluana Moer Arddae, Muirchiu abbas Droma Inasclaind, Clemens abbas Linne Duachail, dormierunt.
Mucar már di muccaibh mora i n-airer n-Ardde Ciannachta o Gallaibh, & martre Temhnen anchorat.
Guin Cinaedha m. Cumuscaigh, ri Ardde Ciannachtae, o Gallaibh; & loscadh Lainne Leire & Cluana Moer o Gallaibh.
Cathroinedh re Lethlabhar m. Loingsigh, ri Dal Araidhe, for gennti.
Cathroinedh .ii. for gennti re Coirpri m. Cathail rí H. Ceinnselaig & re muinntir Tighe Mundu.
Ar Dealbhna h-i Fello.
p.286


text:
- TIOTAL
- Croisean aig Cill Bhearaidh, Cnapadal
- EXTERNAL ID
- QZP40_2408_P012
- ÀITE
- Cill Bhearaidh
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- DEIT
- 1875
- CRUTHADAIR
- T P White
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31488
- KEYWORDS
- croisean
gràbhalaidhean
clachan-chinn
leacan-uaghach
uaighean
creideamh
Crìosdaidheachd
Tha Cill Bhearaidh air tìr-mòr, eadar Loch Caolisport is Loch an Tairbeairt an Iar ann an Cnapadal. Tha an eaglais aig Cille Bhearaidh coisrigte gu Naomh Berach, abaid Cluain-Cairpthe ann an Roscommon, no gu Naomh Barr.
Tha crois air a deagh ghràbhaladh aig Cill Bhearaidh. 'S e comharradh-uaghacha th' anns a' chrois is tha gràbhaladh air gach taobh. Tha an gràbhaladh nas eadar-fhighte air an aghaidh, air taobh deas na deilbh. Aig bonn na croise tha duine gun bhall-airm le ad bhiorach air each. Tha easbaig le crùn-easbaig anns a' mheadhan. Tha bachall aige na làimh chlì is tha a làmh dheas an àird, a' toirt seachad a' bheannachaidh. Tha sealladh den cheusadh aig a' mhullach.
Tha dà bheathach a' sìneadh suas gu duilleach fuaighte a tha a' dol suas gu mullach aghaidh na croise air a' chùl. Tha milleadh air an taobh seo.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Archaeological Sketches in Scotland: Knapdale and Gigha', le Caiptean TP MacGilleBhàin (1875)


text:
Tha Am Mòd Nàiseanta Rìoghail air eagrachadh leis a’ Chomunn Ghàidhealach a chaidh a stèidheachadh san Òban ann an 1891 agus tha a’ Bhan-Rìgh na pàtran oifigeil. ‘S e a’ phrìomh fhèille Ghàidhlig, a’ comharrachadh cànan ‘s cultar na Gàidhlig ‘s a’ cruthachadh chothroman dhan mhòr-shluagh pàirt a ghabhail ann am farpaisean òrain Ghàidhlig ‘s ciùil, dannsadh Gàidhealaich, dràma, spòirs ‘s litreachais. Ged as ann stèidhichte air farpaisean a tha e, tha e cuideachd a’ tabhachd tachartasan neo-fharpaiseach air Iomall a’ Mhòid a bhios a’ gabhail a-staigh nan seinneadairean ‘s luchd-ciùil as fheàrr ann an Alba agus a’ taisbeanadh cànan ‘s cultar na Gàidhlig tro cheòl, dannsa, dràma, ealain agus litreachas.
Tha an taic bho bhuidhnean a leithid Caledonian Mhic a’ Bhriuthainn, Banca Rìoghail na h-Alba, Am Posta Rìoghail, agus BBC na h-Alba air Am Mòd Nàiseanta Rìoghail a dhaingneachadh mar phrìomh fhèille chultarach na Gàidhlig ann an Alba.
Tha an taobh eadar-nàiseanta dheth a’ sìor fhàs le taic bho EventScotland agus tha na prìomh bhuidhnean leasachaidh Albannaich mar Bòrd na Gàidhlig, Comunn na Gàidhlig, Comhairle nan Leabhraichean, Pròiseact nan Ealan , HIE agus MG Alba cuideachd a’ cur an taic ris.


text:
- TIOTAL
- Clachair aig obair ann an Cinntìre
- EXTERNAL ID
- QZP27_58_35_24
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30610
- KEYWORDS
- obair
oibrichean
clachaireachd
ciùird
tuathanachd
obair na ceilp
mèinnearachd
Clachair ag obair ann an Cinntìre. Bha ciùird eile mar thogail charbadan, saorsainneachd agus plumaireachd cumanta anns an naoidheamh linn deug agus tràth anns an fhicheadamh linn ann an Cinntìre. B' e tuathanachd a' phrìomh obair aig an àm seo, le mèinnearachd, taighean staile agus losgadh na ceilp a' toirt obair do dh'iomadh duine timcheall air Ceann Loch Chill Chiarain
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
B' ann ann an sgìre Nis, Leòdhas, a rugadh Cairistìona NicDhòmhnaill, faisg air baile Lìonail. Bha an teaghlach a' fuireach eadar Rathad Chros Sgiogarstaigh agus am Port. B' e Oighrig Thormoid Ghilis am màthair, agus b' e Dòmhnall ainm a h-athair, ged a bha an far-ainm "Drogaidh" air cuideachd. Mar sin, b' e Cairistìona Drogaidh a chante rithe nuair a bha i a' fàs suas san sgìre. Bha aon phiuthar aice, Ceiteag, agus ceathrar bhràithrean, Calum, Iain, Dolaidh, agus Aonghas. Muinntir Drogaidh. Bhàsaich an athair 's gun an teaghlach ach òg.
Chaidh Cairistìona do Sgoil Lìonail gus an robh i mu chòig-deug agus an uair sin do Sgoil MhicNeacail far an d' thug i trì bliadhna. Bha ùidh aice ann an Gàidhlig agus dh'ionnsaich i a leughadh agus a sgrìobhadh anns an sgoil. Bhiodh i a' cuideachadh le sgrìobhadh dealbhan-chluiche, neo sgeidseachan a bhiodh tric èibhinn, airson consairtean ann an Talla Nis.
Dh'fhàg Cairistìona Leòdhas nuair a bha i mu fhichead bliadhna a dh'aois. Chaidh i a dh'obair do Dhiùc Mhontròis anns an dachaigh aige ann an Druiminn, a' coimhead às dèidh an dithis chloinne, Fiona agus Seumas, agus ag ionnsachadh Gàidhlig dhaibh. Mar a mhìnich i fhèin air BBC Radio nan Gàidheal air 30/06/1978:
"Bha ùidh aig am pàrantan ann an Gàidhlig agus tha mi creidsinn gun do chuidich iad mise airson an tuilleadh ùidh a ghabhail anns a' Ghàidhlig mi fhìn."
Thug i suas ri trì bliadhna còmhla riutha agus tro mhìosan an t-samhraidh gach bliadhna bhiodh i a' dol còmhla ris an teaghlach chun an dachaigh eile a bh' aca, Caisteal Bhreadhaig air Eilean Arainn.
B' ann ann an seòmar beag gu h-àrd anns a' chaisteal sin a sgrìobh i a' bhàrdachd, Tha Ciaradh air an Fheasgar. Chan eil rian nach robh i ag ionndrainn an t-sàmhraidh ann an Nis nuair a sgrìobh i, "B' annsa leam-sa àirigh mòintich na bhith 'n lùchairt an rìgh".
Nuair a thòisich an Cogadh chaidh i dhachaigh a Nis agus bha i a' cuideachadh a bràthair. Bha esan ri buidsearachd agus bha bhan agus làraidh aige, 's thòisich Cairistìona a' dràibheadh, rud a bha glè annasach do nighean a bhith a' dèanamh aig an àm sin. Thug i dà bhliadhna a' falbh leis an fheòil, 's an uair sin le bhana bìdh, timcheall na sgìre.
An dèidh sin chaidh i dhan a' Women's Royal Naval Service, na Wrens mar a chante riutha, agus 's ann dhan roinn a bha a' dèiligeadh ri còmhdhail a chaidh i. Fhuair i trèanadh ann an dràibheadh làraidhean agus motair-baidhsagalan ann an Lunnainn agus chaidh i a Liverpool far an robh i a' dràibheadh làraidh mhòr airson seachd mìosan. Thàinig i an uair sin a Ghlaschu far am b' e pàirt dhen obair aice a bhith a' dol sìos a Shasainn a dh'iarraidh làraidhean ùra.
Aon oidhche dhorcha ann an ceann a tuath Shasainn bha Cairistìona le motair-baidhsagal agus i a' fàs sgìth agus cadalach. Thòisich i ri seinn agus ri èigheachd ann an Gàidhlig airson i fhèin a chumail na dùisg. A' coimhead air ais, bhiodh i a' gàireachdainn mu dheidhinn, oir bhiodh fuaimean na Gàidhlig dìreach mar fuaimean Gearmailtis dha cluasan Sasannach.
Thug i greiseagan cuideachd ann an Steòrnabhagh, anns an Allt Bheatha agus ann an Ceann Loch Chille Chiarain mus do chrìochnaich an Cogadh.
An dèidh ùine a chuir seachad ann an Nis, dh'fhalbh Cairistìona a-rithist agus fhuair i obair ann an Taigh-òsta Obair Neithich far an robh i a' dràibheadh agus "a' dèanamh a h-uile sgudailaireachd a bh' ann."
A dh'aindeoin 's nach robh i air a bhith ann an colaiste agus nach robh teisteanas teagaisg aice, chaidh obair a thairgse dhi ann an Sgoil Sgiogarstaidh ann an Nis. Mar a dh'innis i fhèin:
"Bha sgoil ud air dùnadh, agus bha i iomallach, fad air falbh bhon chòrr dhen sgìre agus cha robh e furasta dhaibh tidsear fhaighinn ann. Siud a' sgoil anns an robh màthair Kitty NicLeòid; thug i fichead bliadhna innte. Agus thug mise ochd bliadhna deug innte."
Bha Cairistìona ann a' Sgoil Sgiogarstaidh gus na dhùin i ann an 1965. B' ann innte a thòisich i dha-rìribh ri bàrdachd. Mar a mhìnich i fhèin:
"'S ann a thòisich mi nuair a bhithinn a' cur a' chlann a bh' agam as a' sgoil chun a' Mhòd Ionadail ann an Steòrnabhagh. Agus an co-fharpais aithris a bh' ann, an àite an cuir a-null le bàrdachd a bha gu math na b' fheàrr na dhèanainn-sa, bàrdachd Dhonnchaidh Bhàin no na bàird ainmeil a bha sin, 's ann a smaoinich mi 'Cuiridh mi null iad le rud ùr.' Agus sin mar a thòisich am bodach-starrag."
Seall shuas air an achadh an taic ris a' ghàrradh
Am bodach le car ann a' crathadh a làmhan;
Fo dhriùchd na maidne, fo dhealt na h-oidhche,
Fo dhian-theas na grèine 's fo shèideadh na gaoithe.
Chì sinn e as t-earrach 's a-mach tron t-samhradh
Mar feòrag nam meangan 'n dèidh cadal a' gheamhraidh;
Na sheasamh cho binneach gun sgir air a chnàmhan
An ceann a chuid dhleastanas a sheachdain 's a Shàbaid.
Agus cha b' e 'Am Bodach-starrag' a-mhàin ach bàrdachd mu chuspairean leithid 'An Cat agus an Luchag', 'Taigh mo Sheanair' agus 'Còmhradh Eadar Fàd Bàn agus Cnap Guail'. Thòisich i cuideachd ag eadar-teangachadh rannan chloinne bho Bheurla gu Gàidhlig.
Rè nam bliadhnaichean bhiodh Cairistìona cuideachd a' sgrìobhadh dhan ràitheachan Gàidhlig Gairm, agus ag ullachadh an tòimhseachain-tarsainn.
Ach a dh'aindeoin 's gun robh i a' sgrìobhadh, cha robh guth aice air fuinn a chuir riutha ged a bha adhbhar eile aice airson an sgrìobhadh:
"Thug 'Am Bodach-starrag' agus 'An Cat agus an Luchag', thug iad air feadh nan dràthraichean agam fad deugachadh mòr bhliadhnaichean, gun ghuth agam orra. Sgrìobh mi iad, 's ghabh a' chlann iad, agus bha 'd a' faighinn duaisean leotha cuideachd, 's bha mi gan cuir seachad 's cha robh guth tuilleadh agam orra.
Nise, bha rud eile agam as an amharc nuair a bha mi gan dèanamh. Bha mi feuchainn ri seann chleachdaidhean a chumail beò. Uill, cha b' e na cleachdaidhean a chumail beò idir ach na facail a bha timcheall air na seann chleachdaidhean.
'S ann airson sin a sgrìobh mi iad, 's bha mi feuchainn ri na facail a bha dol à bith dìreach an cumail a' dol."
Na bheachdaich sibh riamh, an iongnadh leibh e
Cho tur eadar-dhealaicht' 's tha an-diugh ris an-dè
Ar dachaidh, ar cleachdaidh, ar fasain, ar gnè,
Iad uile gu lèir is caochladh orr'.
Taigh de bhall' ùrach is tughadh gu h-àrd
Ìomhaigh gach dachaidh a gheibht anns an àit';
Uinneag sa bhalla le lios air a bàrr
'S fiodh cladaich 's a chòmhladh 's na taobhain aig.
Bhiodh biulman math teine am meadhan a' làir
Bonnach-lic ris a' ghollaig is langa sa chlàr;
Annlan mo sheanair ga ith' le buntàt'
Bhiodh maorach na tràghad is boitean ac'.
Ann an 1950 phòs Cairistìona Rudhach, Niall MacDhòmhnaill, Niall a' Chaimainn, à Pabail Uarach. Thàinig Niall a dh'fhuireach dhan taigh-sgoile agus bha iad gu math dòigheil ann an Sgiogarstaidh gus an deach iad a dh'fhuireach ann am Pabail Uarach timcheall air 1968. Bha dà mhac aca, Dòmhnall Tharmoid agus Niall Iain.
'S e Dòmhnall Tharmoid ris an canar Donaidh Large an-diugh, agus ghabh e ùidh ann am bàrdachd a mhàthair nuair a bha e anns a' cholaiste ann an Glaschu mu 1974. Thòisich e ri sgrìobhadh ceòl airson bàrdachd Chairistìona, agus an dèidh sin thòisich i ri sgrìobhadh às ùr - 'A' Suathadh', 'Do M' Athair', 'Smuaintean Balaich', 'An Dèidh Leth-cheud Bliadhna', 'Gealach Bhuidhe an Abachaidh', 'Fad an t-Samhraidh gun Sgadan', 'A' Mheanbh-chuileag', 'A' Tilleadh gu mo Thìr', 'Ceann Gort is Aithreachas', 'Cuireadh Chun na h-Àirigh' agus grunnan eile cuideachd.
Air BBC Radio nan Gàidheal, chaidh faighneachd do Chairistìona an robh i ceòlmhor agus dè bha i a' faireachdainn mun t-seòrsa ciùil a bha a mac a' cur ri na facail aice:
"Saoilidh mi gu feum duine sam bith a bhios a' dèanamh bàrdachd, gu feum e ceòl a bhith aige. Ach nuair a bhios mi a' dèanamh òran an-diugh, 's ann tha mi gan dèanamh gus an tèid ceòl riutha.
Aig an aon àm tha mi fhathast a' feuchainn ri facail ùra, facail nach cuala mise riamh ann an òran a thoirt a-steach dha na h-òrain, ach tha fios agam gu bheil fonn a' dol riutha agus tha Dòmhnall a' cur fonn riutha a tha tighinn ris an òigridh. Cha chan mi gu bheil e a' tighinn ri mo leithid fhìn, ach tha e a' tighinn ris an òige. Agus mar sin dheth tha mi a' cluinntinn an-diugh an òigridh a' seinn facail nach biodh aca mur a biodh a' fonn ùr agus na facail aosta."
Mus do thòisich a mac Dòmhnall a' seinn nan òran aig Cairistìona, b' e glè bheag de dhaoine aig an robh fios gum biodh i ri bàrdachd idir.
"Chuir e fios thugamsa a dh'iarraidh na h-òrain. Cha robh e furasta dhomhsa an cruinneachadh, fear a' siud is fear a' seo, is bloigh a' siud is bloigh a' seo. Chuir mi cruinn iad is thuirt mi leam fhìn "Tha feadhainn dhan a' sin 's cha ghabh fonn cuir orra co-dhiù."
Ach ghabhadh, agus an dèidh a' chiad chlàr a rinn Donaidh Large bha iad air bilean an t-sluaigh. Bha an ceòl ùr, ged a bha na facail sean, agus cha robh e gu càil a h-uile duine. Cha do chuir sin Cairistìona sìos no suas.
"Chan ann dhan fheadhainn aosta tha mise a' sgrìobhadh ann, ach dhan fheadhainn òg. Tha mise coma, mo leithid fhìn aig a bheil Gàidhlig gu leòr, tha mise coma ged nach còrdadh iad riutha ma chòrdas iad ris an fheadhainn a tha ag èirigh suas agus a dh'fhaodas ùidh às ùr fhaighinn ann an Gàidhlig ri linn sin."
Agus dh'innis i mar a bhiodh i a' dèanamh nan òran:
"Tha mi dèanamh fonn beag nam cheann fhìn, chan e fonn ùr ach can fonn òran a choireigin, 's tha mi a' cur na facail ris a' sin. 'S chan eil mi toirt guth air fonn ri Dòmhnall. Cha bhiodh e ceart dhomhsa innse dè am fonn a bh' agam. Tha mise ga fhàgail aige.
Tha mi dìreach a' faireachdainn mar gum biodh tu toirt biadh à faochag, sin a' faireachdainn a th' agam.
Thig e, 's canaidh e, "A bheil sibh a' sgrìobhadh càil an-dràsta?"
'S bidh mi ag ràdh, "Tha mise ro aosta airson a bhith sgrìobhadh a' ghòraich a tha sin!"
"Och, tha mi ag iarraidh aon eile."
Is sin mar a tha iad a' tighinn, fear an dèidh fear, a dh'aon ghnothaich dha fhèin. Agus tha mi a' feuchainn ri facail nach cuala mi ann an òrain a-riamh fhaighinn a-steach annta air dòigh a choireigin."
Bha Cairistìona a' fuireach ann am Pabail rè fichead bliadhna, agus thug i a' chiad greis den àm sin ag obair ann an oifis Hebridean Transport ann an Steòrnabhagh. Cha robh Cairistìona cho dòigheil anns an Rudha 's a bha i ann an Nis, ach bha mòran charaidean aice ann am Pabail Uarach. Chaochail i aig aois 80 anns a' Ghiblein 1998.
Tha sinn gu mòr an comain Donaidh Large airson ar cuideachadh le fiosrachadh mu mhàthair.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Mairead Bochel mu thlachdan beaga àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF09_TRACK01_BOCHEL
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Margaret Bochel
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3268
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cabhlach marsanta
claistinneach
Bha co-ogha aig Mairead Bochel a bhiodh a' toirt ghibhtean a-null às Ameireaga rè 'n Dàrna Cogaidh.
Seadh, tha cuimhn' agam a-nis, a' bruidhinn air sin, gu robh co-ogha agam a thàinig a-null à New Zealand. Bha esan agus a theaghlach air Inbhir Narainn fhàgail ron a' chogadh agus bha e sa Chabhlach Mharsanta agus chleachd e a bhith a' siubhal fad is farsaing. Bha e ann an long-bhàthadh aon uair agus thàinig e suas a dh'Inbhir Narainn airson saor-laithean às dèidh siud oir 's e rud gu math cudromach a dh'èirich dha.
Ach uair no dhà, an dèidh dha a bhith ann an Aimeireaga, thug e leis gibhtean dhachaigh dhuinn agus bha sinn air bhioran leotha. Tha cuimhn' agam a' dol dhan doras agus a' lorg pharsailean an siud dhan a h-uile duine a-staigh. 'S e fear de na rudan a fhuair mi fhìn, nuair a bha mi beagan na b' aosta, na stocainnean naidhlean. Cha b'e naidhlean a bh' ann ach sìoda, rud nach gabhadh a cheannach idir ann an Inbhir Narainn, neo ann an àite sam bith air an dùthaich seo aig an àm,'s dòcha. Mar sin thug e sin dhachaigh leis. Gu mì-fhortanach cha do sheas iad glè fhada oir dh'fheumamaid basgaidean a ghiùlan leinn aig an àm, chan e bagannan, agus mar a tha fios agaibh tha basgaidean air an dèanamh à cuilc seilich agus rudan agus bha oirean biorach orra a reub na stocainnean sìoda, agus chuir sin crìoch riutha. Tha fhios nach gabhadh an càradh idir.
Agus turas eile thug e leis cruinnean pùdair-gnùise. 'S e a ' chiad fhear a bh' agam - bhithinn mu shia-deug no seachd-deug aig an àm, agus 's mi bha air mo dhòigh ghlan leis. Agus bha sinn toilichte nuair a thigeadh e còmhla ruinn ann an Inbhir Narainn bho nach robh annam ach pàisde nuair a dh'fhalbh iad gu New Zealand, agus cha robh cuimhn' agam air duine aca. Ach bheireadh e oirnn gàireachdainn, an co-ogha seo à New Zealand, gàireachdainn fad na h-ùine. Mar sin bha sin a' toirt togail-inntinn dhuinn.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Narann.


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Dàn a' toirt taic do Theàrlach Friseal Mac an Tòisich
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P070
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9011
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
bàrdachd
Chaidh an dàn seo fhoillseachadh rè iomairt Taghaidh Coitcheann 1874 gus taic a thoirt do Theàrlach Friseal Mac an Tòisich Dhruiminn, tagraiche Libearalach neo-eisimeileach airson sgìre-taghaidh Bailtean Inbhir Nis. Tha an abairt "linn chadalach Fear an Ràthaig Mhòr" na iomradh air cho lapach is beag spionnaidh agus a bha BP na sgìre aig an àm sin, Aonghas Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir, mar riochdaire pàrlamaideach - cha robh e an làthair ach aig 583 a-mach à 1187 bhòtaichean a chaidh a chumail ann an Taigh nan Cumantan ann an còig bliadhna.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
UCAS code QP53
UHI information line 0845 272 3600
Nam bu mhiann leat a bhith ag obair sna meadhanan Gàidhlig, bheir an cùrsa ceum ùr-ghnàthach is adhartach seo ann an Gàidhlig agus na Meadhanan cothrom air leth dhut fhaighinn a-steach don ghnìomhachas bheothail agus inntinneach seo.
Aon uair ’s gum bi thu fileanta sa Ghàidhlig, ionnsachaidh tu mar a chuireas tu na sgilean cànain agad gu feum ann am farsaingeachd de mhodalan brosnachail agus ùr-nodha a bhuineas ri obair sna meadhanan. Tha na h-eileamaidean seo stèidhte air teòraidh sa mhòr-chuid agus iad air an dealbhachadh gus do dhèanamh mothachail air na suidheachaidhean cultarach, sòisealta, poilitigeach agus teicneolach anns a bheil na meadhanan ag obair, le fòcas shònraichte air craoladh, an t-eadar-lìon agus film.
A’ cleachdadh teicneòlas didseatach adhartach, gabhaidh tu pròiseact practaigeach os làimh, a’ leigeil leat na sgìlean teòraidh agad a chur gu feum agus eòlas nas fharsainge agus na fhreagarraiche fhaighinn.
Taghadh CertHE a dhèanamh ann an aon de na leanas:
Ionnsachaidh tu tro òraidean aghaidh-ri-aghaidh, clasaichean agus obair phractaigeach aig Sabhal Mòr Ostaig UHI san Eilean Sgitheanach
Làn-ùine: 4 bliadhna @ 40 uairean gach seachdain
Tha an àireamh de dh’uairean gach seachdain a’ ciallachadh na h-àireimh iomlan de dh’uairean a bu chòir dhut cuir seachad air a’ chùrsa, a’ gabhail a-steach ùine a chuireas tu seachad ann an òraidean agus an ùine agad fhèin a chuireas tu seachad air obair agus rannsachadh fa leth.
An t-Sultain
Do dh’oileanaich air còmhnaidh ann an Alba no anns an Aonadh Eòrpach/EEA (taobh a-muigh an RA) agus aig a bheil seòladh tron teirm ann an Alba, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
*Chan eil a chìs Alba/EU fhathast aonaichte le Riaghaltas na h-Alba. Tha ìre cìs innseachail air a shealltainn sa chlàr.
Do dh’oileanaich air còmhnaidh anns a’ chòrr den RA (Sasainn, a’ Chuimrigh agus Èirinn a Tuath) agus a’ dèanamh a’ chùrsa seo làn-ùine, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
**Tha an ceathramh bliadhna an asgaidh do dh’oileanaich làn-ùine a phàigh airson nan trì bliadhnaichean ron sin aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a-mhàin.
Pàirt-ùine (airson gach modal luach 20 creideas) - £1,340 (2016-17 agus 2017-18)
Bu chòir cìsean a phàigheadh ro thoiseach a’ chùrsa gach bliadhna acadaimigeach mur tèid aontachadh air modh eile.
Tha àireamh de roghainnean maoineachaidh rim faotainn do dh’oileanaich an RA agus an AE a chuidicheas tu a bhith a’ pàigheadh airson do chuid ionnsachaidh agus cosgaisean bith-beò fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh.
Is iad seo na cìsean do dh’oileanaich nach bi gu h-àbhaisteach a’ fuireach anns an RA no anns an Aonadh Eòrpach aig a bheil seòladh ann an Alba tron teirm:
***Chan fhaod oileanaich eadar-nàiseanta le sponsaireachd Tier 4 ionnsachadh pàirt-ùine.
Barrachd fiosrachaidh air cìsean do dh’oileanaich eadar-nàiseanta.
Tha barrantas ri fhaotainn do dh’oileanaich fho-cheuma fhèin-mhaoineachail làn-ùine agus pàirt-ùine eagarach eadar-nàiseanta agus às a’ chòrr den Rìoghachd Aonaichte nach tèid cìsean a chur suas airson ionnsachadh leantainneach is co-dhlùth airson an aon teisteanais, suas ris a’ chrìch-ùine bhun-tomhasaich a cheadaichear airson an teisteanais dom buin a’ chùis.
Dh'fhaodar sgoilearachadan agus taic airgid eile a bhith ri fhaotainn.
Cuir fios chun na colaiste airson tuilleadh fiosrachaidh.
External scholarships and financial support may be available. Contact the relevant UHI partner college for more information.
Aon uair ’s gun coilion thu a’ chùrsa BA (le Urram) ann an Gàidhlig agus na Meadhanan, faodaidh gum bi ùidh agad anns na dreuchdan a leanas:
Bu chòir do thagraichean eadar-nàiseanta cuir a-steach a' cleachdadh an fhoirm tagraidh eadar-nàiseanta. Luchdaich a-nuas agus clò-bhuail am foirm, lion agus till e chun an t-seòlaidh a tha sgrìobhte air, mas e do thoil e. Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaotainn do thagraichean eadar-nàiseanta aig ar duilleig do dh'oileanaich eadar-nàiseanta
Tha sinn air leth toilichte gu bheil thu a' beachdachadh air ionnsachadh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (UHI). Tha siostam inntrigidh UHI cothromach is fosgailte agus sinn dealasach a bhith a' tairgsinn co-ionannachd cothruim is a' seachnadh leth-bhreith. Bidh gach tagradh air a mheas a rèir airidheachd agus comas coileanaidh, gun leth-bhreith a thaobh gnè, aois, ciorraim, cinnidh no suidheachaidh shòiseo-eaconamaich. Bidh sinn a' cur fàilte air iarrtasan bho gach uile duine a tha ag iarraidh bhith na oileanach leinn agus tha e na amas againn seirbheisean iomchaidh is èifeachdach a thabhann do oileanaich le ciorraman.


text:
Fine Gael
'S e pàrtaidh ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann am Fine Gael.
Eachdraidh agus Feallsanachd[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am pàrtaidh air stèidheachadh leis an Seanaireal Eoin Duffy, de Oglach na h-Èireann (Arm Saor-stàit na h-Èireann), as deidh esan air crìochnachadh túras-rothaire Eòrpa aig deireadh na 1920an. Bha Pàrtaidhean Faiseaich a' nochdadh air feadh Eòrpa aig an ám agus bha ìomhaigh dearbhach de tìr-graidh adhartach aig an gluasad. Stèidhich Duffy Eagaireachd de Fir nan Leine Gorma, mac-shamhla de na dubh-leintaich aig Mussolini. Is ann as an eagaireachd sin a chaidh stèidhicheadh air Fine Gael (Sloighne nan Gaidheal). Tha fèin-dearbhadh cinnidh soillear an ainm a' Phartaidh chun latha an diugh.
Tuigsear, gu tanaig Fine Gael a bhi dlùth-cheangailte le na daoine a dh'aontach leis an "Treataidh" de 1921, agus a bha air taobh na Saor-Stait (An aghaidh na Poblanaich, a chaidh fo cheannardas Éamon de Valera) rè an cogadh sìobhalta de 1921-22.
Coltach ri Fianna Fáil (Feachd na Fàil), am pàrtaidh Poblanach a stèidhich De Valera, tha freumhan Fine Gael ann an Sinn Féin, cha mhòr nach do choisinn gach cathair Eireannach 's an taghadh coitcheann de 1919. Tha e cudthromach ri aithneachadh gun do sheas am Pàrtaidh Làbarach, pàrtaidh Seamus O Connghaile, ris an taobh airson an taghadh coitcheann de 1919, taghadh a bha an suil na h-Èireannaich na de facto referendum air neo-eisimileas.
Anns an latha an diugh, is e pàrtaidh Deamocratach den mheadhan-dheas a tha anns an Fine Gael.


text:
Bòrd MhicLeòid
'S e Bòrd MhicLeòid an t-ainm a thathar a' gabhail air mullach Healabhal Mhòr a tha mu choinneamh Caisteal Dhùn Bheagain, ann an Diùranais, san Eilean Sgitheanach.
Tha an t-ainm seo a' buntainn ri sgeulachd ann am beul-aithris an eilein. Ged 's e Bùird MhicLeòid a thathar a' gabhail air an dà chuid Healabhal Mhòr agus Healabhal Bheag anns a' Bheurla a-nis, chan eil an sgeulachd Ghàidhlig fhèin a' toirt iomradh ach air mullach Healabhal Mhòr mar an t-àite ris an canar Bòrd MhicLeòid.[1]
Bun an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir beul-aithris, chaidh Alasdair Crotach, triath Dhùn Bheagain turas gu cùirt Rìgh Seumas an Còigeamh. Thug Alasdair sùil mun cuairt air greadhnachas na bùlc lùchairt. "A bheil coinnlearan cho gasta sin agad fhèin, a Leòdaich?" ars' aon de na flathan. Fhreagair Alasdair "Tha sin agam agus nas fheàrr."
Thachair gun do chuala an Rìgh freagairt MhicLeòid, agus thuirt e. "Thèid do chumail ri d' fhacal. Thig mise gad thadhal air an t-samhradh seo tighinn."
Thàinig an Rìgh a rèir fhacail. Rinn Alasdair ullachadh air mullach Helebheal mu choinneamh a' Chaisteil. Nuair a thugadh an Righ gu mullach na beinne, bha cuirm sgaoilte agus b' iad na coinnlearan an dà Bhuandaiche dheug gach fear le leus laiste de fhreumh giuthais na làimh chlì, agus claidheamh na làimh dheis.
"Sin mo choinnlearan a-nis," ars' Alasdair ris na flathan, "agus tha iad deas gus mo Rìgh a dhìon air muir no air tìr."
'S ann mar chuimhneachan air a' chuirm rìoghail sin air mullach na beinne a theirear Bòrd MhicLeòid ris a' bheinn gus an latha an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Measg nam Bodach, An Comunn Gàidhealach (1938), taobh-duilleig 73


text:
- TIOTAL
- An ciudha aig an aiseag dhan Eilean, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00783
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12477
- KEYWORDS
- carbadan
luchd-turais
càraichean
laimrig
aiseagan
Caol Loch Aillse
Anns na 1930an, dh'fhaodadh e bhith sàrachail a' dol a-null dhan Eilean. Gu h-àraidh as t-samhradh nuair a bhiodh luchd-turais a' tighinn nan dròbhan air an trèana agus ann an càraichean, bhiodh an ciudha airson an aiseig tric a' sìneadh air ais gu prìomh shràid a' bhaile. Tha luchd tadhail latha am measg an t-sreath chàraichean a' feitheamh ris an aiseag 2-chàr a bhiodh a' ruith tarsainn a' chaolais. Chaidh mòran den luchd tadhail sin a-null dìreach ach am faodadh iad a ràdh gu robh iad air a bhith "over the sea to Skye", agus 's iongantach mura biodh iad air ais air an trèana, na cairtean-puist aca sgrìobhte agus sa phost, am feasgar sin fhèin. 'S e sailiùnaichean 'coachbuilt' bho na 1930an a th' anns na carbadan; chan eil ach dà shuidheachan agus 'dickey seat' a bharrachd aig a' chùl aig a' chàr fhosgailte air an taobh dheas. Tha e doirbh aithneachadh bhon taobh seo ach 's dòcha gur e Morris, Lanchester/Austin no Humber a th' ann
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
RUNRIG
Pog Aon Oidhche Earraich Lyrics
An saoghal, sia uairean
Obair la ri culTeaglach gabhal dhan a 'mheasa
Pailteas, slainte, is gaol
An Ruis a tuiteam sios mu'm chluasan
An Ear Mheadhain am brot cho dorch
Is thusa, uilc is a mhuirt is a shabaid
Na mo bheatha a h-uile oidhche
An greim cho teann 's cho araid
Mar ord na mo dhorn
A 'ghealach bha cho soilleir
'S a gheall a leithid dhuinn
Bha sinn mar longan seolaidh
Air cuan buidhe og a 'chridhe
Mu coinneamh clann an t-saoghil 's a theaglaich
Gun ghuth no gaire, Dia, no biadh
Co as an dainig na reultan, thuirt miCo as an dainig grian
Tha sinn cho leointe fo na ghealach seo
Anam craidhte seachad air ifrinn fheinn
Ach tha thusa brosnaichadh nam bliadhnaichean
Le saidhbreas seachad air mo dhith
Cho cheal ri sneachd gach uile gheamhradh
An t-oran gaoil m'fhaosaid chiontach fheinn
O luaidh be siod an gradh
A dh'fhag mi ceangailte ruit an drasda
Co shaoileadh an rud a dh'fhas
Bho phog aon oidhche earraich
Translation:
BEYOND THE VALLEY
I looked behind me
Whithout rancour without pity
To where my footprints were scattered
On their journey through the dust
From the beginning to an end of time
And to the bright everlasting days
Beyond the valley
You came down
To a barren wilderness
And you raised the shadow
From the valley
Gratitude and shame
The measure in each hand
We will proclaim your name in voice
On Gods way
We will praise
The love and the grace
That gave us our existance
So lowly beneath the sun
As it poured out ist light
On alien stars.
check amazon for Pog Aon Oidhche Earraich mp3 download
these lyrics are last corrected by OarSmaN
Songwriter(s): Rory Macdonald, Calum Macdonald
Publisher(s): Chrysalis Music Ltd.
Record Label(s): 2000 Ridge Records
Official lyrics by


text:
- TIOTAL
- Carabhan air an aiseig chun an Eilein Sgitheanaich
- EXTERNAL ID
- HCD00283
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12010
- KEYWORDS
- carabhan
càr
Caol Loch Aillse
aiseag
Ged a bha cuartan-tionndaidh aig an aiseig eadar A' Chaol agus Caol Loch Aillse san Eilean Sgitheanach ro na 1930an, fhathast cha ghabhadh e ach aon charbad aig an aon àm. Dh'fheumadh iad an carabhan a thoirt air bòrd fa leth. Chaidh an dealbh seo a chleachdadh anns an leabhar "Over to Skye... Before the Bridge" le Bob Charnley (Clan Books, 1995). Bha an càr air a chlàradh ann an Siorrachd Carnarbhon, agus mar sin bha e air siubhal astar fada
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Air HMS California - Iain Moireach, Tolastadh,
air aithris le Coinneach Dòmhnallach
Tha seo an
treas làmh agam air feuchainn dàn chur cruinn,
'S a riamh a-nuas
sa bheatha seo cha b'urrainn mi thoirt dhuibh;
Ach nuair a thàinig
cruadal a ruag mi feadh nan tuinn,
Gu'n dh'fheuch mi nan fhaireachdainn gun
dèanainn beagan rainn.
Diciadain fàgail Ghrianaig
gur cianail a bha sinn,
Oir air an t-slighe roimhe seo gun deach a radha rinn,
"Ma thilleas sibhse sàbhailte don àite seo na àm,
gu cinnteach gheibh sibh dhachaigh air son seachdain às a' chuing."
Na
caistealan a bh'againn air an turas sin ri falbh,
Thuit iad mu ar clagainn
gu bhith briseadh sìos nan dealbh;
Na nithean ris robh dùil
againn co-dhiù gun rinn iad falbh,
'S gun dh'èirich nithean
ùra rinn ris nach robh sùil gu dearbh.
Mus
robh sinn fad' air imeachd thàinig fios thugainn air bòrd,
Ag
innse dhuinn mar thachair don Chanton anns a' cheò,
'S gu feumadh
sinne lìonadh ann Grianaig leis gach stòr:
'S e dhol air ais
gu Iceland tha dhuinne nochd mar bhròn.
Co-dhiù
chan fheumte diùltadh - cha robh ann ach obair rìgh -
'S gun
tug sinn dhaibh ar n-ainmibh gu dearbh air glè bheag prìs:
Sibhse
nis tha'g èirigh as ar dèidh-ne biodh sibhs'
A' cumail às
an Nèibhidh, oir tha èigh oirre co-dhiù.
O
feuchaidh mi ri aithris mar a thachair dhuinn Diardaoin:
Mus robh sinn fad
air imeachd thàinig piseach air an t-sìd',
Le gaoth bho tuath
's i bagarrach le samhan uisge mìn,
'S chan fhaiceadh tu le dorchadas
am fear a bha rid thaobh.
Tha 'm bàt' an seo air ainm
thoirt oirr' 's gu dearbh cha deach iad ceàrr,
Oir buinidh i do Steòrnabhagh,
's gur mòr bha innt' ga ràdh
De dh'èigheach is de dh'òranan
le balaich òg 's gach àit',
'S chan fhaca tu an samhail ann
am ficheadan air sràid.
Nuair bhios mi ri 'g amharc
air an fhaire feadh na h-oidhch',
Gu saoil mi gun dean m'aigne mo thoirt air
ais do Leòdhas,
Far robh mi fèin cho toilichte aig an loch ri
taobh a' Bheinn:
'S na deilbh sin dhomh mar sgàile, nuair a bhios tu,
ghràidh, nad shrann.
Feuch mus tog sibh ceàrr
mi -gu bheil an t-àite-s' gam leòn;
'S urrainn maitheas fhaicinn
aig na balaich tha 'n-diugh òg;
Oir nuair a gheibh sinn buaidh air
an truaighe thug seo òirnn,
Chan fhaicear anns na linntean Nazi chuireas
sinn fo spòig.
Tha seachdain a-nis fhathast gus am
faigh sinn chun na tìr.
Soithichean chan fhaca sinn dol seachad ach
a h-aon.
Sinn fhèin nach robh gan iarraidh leis cho fiadhaich 's bha
'n t-sìd'.
Gu robh gu leòr do Hitler bhith faighinn seo mar
chìs.
Bidh mi nis ri crìochnachadh: cha chuirinn
sìos an dàn
Na thachair rinn 's na chunnaic sinn bho thàinig
sinn dhan àit'-s':
Fuachd cha dèan sinn dìochuimhn' air
le siab de chathadh làir,
Is smùid na mara còmhla ris
gar gonadh chun a' chnàimh.


text:
1923
MCMXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh cruinneachadh air a' chuid a bu motha de na rathaidean-iarrainn neo-eisimeileach air feadh Breatuinn a-steachd ri 4 companaidhean a-mhàin: "An Ceithir Mòr". Is iad a bha anns a' cheithir mhòr: An Southern Railway, An Great Western Railway, An London & North Eastern Railway agus An London Midland & Scottish Railway.
- Bhuannaich William Butler Yeats an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Cur às do Thràilleachd ann an Afganastan.
- Lorg Dirk Coster agus Georg von Hevesy ataman hafnium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Gearran - Belisario Betancur Cuartas, ann an Amagá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 4 an Gearran - Conrad Bain, ann an Lethbridge. Actair à Canada.
- 9 am Màrt - Walter Kohn, ann an Vienna. Ceimigear às An Ostair.
- 10 am Màrt - Val Logsdon Fitch, ann an Nebraska. Fiosagaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 16 an Cèitean - Merton Miller, ann am Boston. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 4 an Dàmhair - Charlton Heston, ann an Wilmette (Illinois). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 2 an t-Iuchar - Wisława Szymborska, Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 21 an t-Iuchar - Rudolph A. Marcus, ann am Montreal. Ceimigear à Quebec.
- 14 an t-Samhain - Misael Pastrana Borrero, ann an Neiva. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 20 an t-Samhain - Nadine Gordimer, ann an Springs. Sgrìobhadair à Afraga a Deas.
- 8 an Dùbhlachd - Rudolph Pariser, ann an Harbin. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Jaroslav Hašek, ann am Pràg. Sgrìobhadair às an t-Seic.
- 10 an Gearran - Wilhelm Conrad Röntgen, fiosaigiche Gearmailteach.
- 18 an Dàmhair - Andrew Bonar Law, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs à Sasainn.


text:
Japanese Name Generator
ann an Iapan Name Generator urrainn thu a mholadh airson Japanese ainmean agad na caractaran (airson agad fhèin no geamannan nobhailean), do naoidheanan no càil sam bith eile air thuaiream.
Tha còrr is 50,000 Japanese mu dheireadh ainmean, nighean agus balach ainmean ainmean.
Dìreach air a chur a-steach do gnè agus ceann-là breith a dhèanamh agad fhèin Japanese ainm.
Hiragana fuaimneachadh Clàr
urrainn dhut coimhead air Coltas agus Caolas Hiragana a 'cleachdadh an Hiragana Clàr fuaimneachadh.
Japanese caractaran a tha air an dèanamh de Kanji, Hiragana agus Katakana. Thoir sùil air na duilleagan eile fhaicinn no Katakana Kanji
Katakana fuaimneachadh Clàr
'S urrainn dhut sùil a Coltas agus Caolas Katakana cleachdadh an Katakana fuaimneachadh Clàr .
Japanese caractaran a tha air an dèanamh de Kanji, Hiragana agus Katakana. Thoir sùil air na duilleagan eile fhaicinn Hiragana no Kanji
Japanese Name Generator
ann an Iapan Name Generator urrainn thu a mholadh airson Japanese ainmean agad na caractaran (airson agad fhèin no geamannan nobhailean), do naoidheanan no càil sam bith eile air thuaiream.
Tha còrr is 50,000 Japanese mu dheireadh ainmean, nighean agus balach ainmean ainmean.
Dìreach air a chur a-steach do gnè agus ceann-là breith a dhèanamh agad fhèin Japanese ainm.
Japanese Dictionary Kanji Ainm (Ciamar a leughas Japanese ainm)
Iapanach Kanji Ainm Dictionary (Ciamar a leughas Japanese ainm)
'S urrainn dhut lorg a leughadh Japanese ainm.
'S urrainn dhut a' cleachdadh Beurla, Sìnis, Seapanais Korean agus faclan-luirg.
Japanese Ainm Liosta
Japanese Ainm Liosta
Japanese Ainm Liosta
Iapan Nàiseanta còd-puist Liosta
Japanese Nàiseanta còd-puist Liosta Rannsachadh agus Japanese translation seòladh
puist Còdan Iapan (Zip Còdan).
Ciamar a leughadh agus a sgrìobhadh seòlaidhean Iapanach anns a 'Bheurla agus Coirèanais.
Eadar-theangachadh Japanese seòlaidhean gu Beurla agus Coirèanais seòlaidhean
Hangul Caractaran gu Hiragana / Katakana Converter
' S urrainn dhut taipidh Japanese caractaran taipeadh Hangul - Coirèanais caractaran
Ròmanach Alphabets gu Hiragana / Katakana Converter
urrainn dhut taipidh Japanese caractaran taipeadh Ròmanach Alphabets
Katakana gu Hiragana Converter
Katakana gu Hiragana Online Converter
'S urrainn dhut atharrachadh' Japanese Katakana Caractaran 'gu' Japanese Hiragana Caractaran '.
Hiragana a Katakana Converter
Hiragana a Katakana Online Converter
'S urrainn dhut atharrachadh' Japanese Hiragana Caractaran 'gu' Japanese Katakana Caractaran '.
Meud Iomlan Katakana gu Leth-Meud Katakana Converter
làn- leud Katakana gu Leth-leud Katakana Online Converter
'S urrainn dhut atharrachadh' Meud Iomlan Katakana 'gu' Half Meud Katakana '.
Half Meud Katakana gu Full Meud Katakana Converter
Half-leud Katakana gu Full-leud Katakana Online Converter
'S urrainn dhut atharrachadh' Half Meud Katakana 'gu' Meud Iomlan Katakana '.
Seann Japanese Kanji gu New Japanese Kanji Converter
Old Japanese Kanji gu New Japanese Kanji Online Converter
'S urrainn dhut atharrachadh Old Japanese Kanji (Kyūjitai)' gu 'New Japanese Kanji (Shinjitai)'.
New Japanese Kanji airson Old Japanese Kanji Converter
New Japanese Kanji airson Old Japanese Kanji Online Converter
'S urrainn dhut atharrachadh New Japanese Kanji (Shinjitai)' gu 'Old Japanese Kanji (Kyūjitai)'.
Japanese Language Sgrùdadh Ghoireasan is làraichean-lìn
Ma tha thu Iapanach Cànain an luchd-ionnsachaidh, feumaidh sibh sùil air seo gu làraichean-lìn! Na ceanglaichean seo tha a h-uile stòrasan an-asgaidh.
Related TagsMy Japanese Ainm Nochdaibh Mo Ainm Seapanais Seapanais My Fìor Ainm Airson Dèanamh Mo Japanese Ainm


text:
1832
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1832 (MDCCCXXXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Giblean - Jules Ferry, ann an Saint-Dié-des-Vosges. Neach-poileataigs às An Fhraing.
- 19 an Giblean - José Echegaray y Eizaguirre.
- 11 an t-Iuchar - Carlos Holguín Mallarino, ann an Nóvita. Saighdear agus Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 8 an t-Sultain - José María Campo Serrano, ann an Santa Marta. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1 an Dùbhlachd - Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil, neach-cruinneachaidh beul-aithris.
- 8 an Dùbhlachd - Bjornstjerne Martinus Bjornson, Sgrìobhadair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 am Màrt – Johann Wolfgang von Goethe, sgrìobhadair Gearmailteach (r. 1749)
- 21 an t-Sultain – an Ridire Walter Scott, nobhailiche agus bàrd Albannach (r. 1771).


text:
Port Chnocaidh
'S e baile ann am Moireabh a tha ann am Port Chnocaidh (Beurla: Portknockie). Tha am baile suidhichte air Linne Moireabh. 'S e Banbh, Bucaidh, Am Fionn Ochdamh agus Inbhir Cuilinn na bailtean a tha faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 13.61″ Tuath agus 2° 51′ 26.91″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,217 duine a' fuireach an seo. [1]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1677. Bha e ainmeil mar port iasgach sgadain anns an 19mh linn ach chan eil mòran bhàtaichean iasgaich air fhàgail an seo anns na làithean an diugh.
'S e àite inntinneach a tha ann am Bow Fiddle Rock. 'S e creag a th' ann a tha suidhichte dìreach mu 50 troigh air falbh bhon chòrsa. Tha e a’ coimhead mar bogha fidheall.
'S e àite eachdraidheil a tha ann an Green Castle, a tha suidhichte air rubha faisg air a’ mhuir. Chaidh a thogail mu 1000 RC agus bha daoine a’ fuireach ann gu 1000 AC. Tha tobhtaichean a’ chaisteil fhathast rim fhaicinn an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 489 685


text:
- TIOTAL
- Cruinneachadh de dh' innealan Luchd-taisteil
- EXTERNAL ID
- KIGHF_TRAVELLERS_0456
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- CRUTHADAIR
- Rhona Hamilton
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19820
- KEYWORDS
- innealan bùird
innealan
luchd-taisteil
San dealbh seo chithear cruinneachadh de dh'innealan a bhiodh aig luchd-taisteil ann an Alba. 'S e luchd-ealain sgileil a bha san luchd-taisteil, fireannaich agus boireannaich, agus dhèanadh iad iomadh rud a ghabhadh reic nuair a bha iad a' siubhal. Chaidh na h-innealan an cleachdadh airson staoineadaireachd agus cuideachd airson iasgach nan neamhnaidean ann am fìor-uisge. Tha bonnde ghlainne sa chupa staoin seo agus 's dòcha gun deach a chleachdadh ann an iasgach nan neamhnaidean


text:
Thursday, 17 June 2010
Roghainn na Daoine - ball-coise neo drama
Chuir a' cheist sin an doigh eile, dh' fhreagair mi, oidhche Shathairne. Tha am ball-coise air fad mìos ach tha cothrom dràma Ghàidhlig fhaicinn a-nis cho annasach 's gum b' fhiach siubhal ceithir cheud mìle airson fhaicinn. Sin cho ainneamh 's a tha dealbhan-cluiche Gàidhlig agus cothroman airson banntaireachd nan actairean.
Mar sin, 's e adhbhar misneachd a bha ann Roghainn na Daoine, air thuras le Theatre Hebrides, a ghlac mi anns an Tron ann an Glaschu. Tha an t-actadh ann cho cumhachdach 's cho làidir ri rud sam bith tha sinn air fhaicinn air an àrd-ùrlar ann an Gàidhlig.
Tha doimhneachd anns ann an cleasaidheachd agus ann a cuid dhan an sealleadhean tha fagail luchd amhairc agus na cleaseadhainn fhein claoidhte ri cliadhach a steid.
'S ann leotha tha an oidhche air fad. Iain MacRath - stoirm dealanaich am meadhan a h-uile càil sa bheil e an sàs; Dàibhidh Walker air e fhèin fhoillseachadh mar shàr actair; agus Catriona Lexy Chaimbeul agus Màiri Mhoireasdan cho aotram agus sgileil 's nach eil thu a' faireachdainn fad dà uair a thìde gu leth a' dol seachad.
Agus tha guth seinn Màiri miorbhaileach, agus millteach ann a doigh cathrach, le bhith a' cur a mach na loidhne anns an t-sailm. (Leasan saor agus an asgaidh an sin airson eaglais a tha gann de chothionalan)
Chan eil mi a' cur an coire air na cluicheadaran eile airson na Gàidhlig aca, tha a' Ghàidhig aig ìre mhàth, ach tha duilgheadas ann le creideas nan loidhnichean ann am beul-chainnt luchd-ionnsachaidh. Agus tha sin a' toirt air falbh bho saothar nan actairean fhèin.
Tha sin fhèin a' togail ceist mu dheidhinn banntaireachd nan actairean. Chan eil mi a' creidsinn nach eil iad ann, le sgilean cànain agus àrd-urlair, a-measg na h-òigridh.
Ach 's e neart nan seallaidhean laigse an deilbh-chluiche.'S ann air a chur ri chèile a-mach à buithean-obrach a tha an dealbh-cluiche air fad (as dèidh dhaibh an sgrìobhaiche, Aonghas Pàdraig Caimbeul, a chall) agus tha sin follaiseach o cheann gu ceann dheth.
'S ann mu dheidhinn eachdraidh sgaradh mòr na h-Eaglais, an Dealachadh, a bha an sgeulachd air a reic rinn ach tha na sgeulachdan pearsanta, inntinneach agus cumhachdach mar a tha iad, a' dol san rathad.
Tha iomadach cuspair a seo - an Gort, dùsgadh creideimh, armailteachd (militarism), dòigh beatha na Gàidhealtachd san naoimheamh linn deug. Ach gun mineachadh air a sgeulachd mhòr, chan eil cearcall slan air an dealbh chluiche.'S e call a tha sin.
'S mar sin, chan ann airson sgeulachd na h-Eaglais bu chòir dhuibh am ball-coise a sheachnadh agus ur slighe a dhèanamh gu Roghainn nan Daoine (Inbhir Nis a-nochd, Loch Carran agus Sleite an deidh laimhe). S ann airson fìor choileanadh air obair actair ann an bith a' toirt beò pearsa air do bheulaibh a thèid sibh ann.
'S e seòrsa de dhùsgadh a th'ann an sin fhein, neo dearbhadh air na ghabhas dèanamh le banntaireachd mar seo.
1 comment:
- Anonymous18 June 2010 at 19:21
Moran Taing 'son am fiosrachadh seo a Thorcuil.ReplyDelete


text:
- TIOTAL
- Loch An Cadha Ruadh, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_03_06
- ÀITE
- An Cadha Ruadh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38824
- KEYWORDS
- lochan
eaglaisean
Tha Loch Caroy (sin, creag dhearg) ann an iar-thuath an Eilein Sgitheanaich, mu letheach-slighe eadar Bràcadall is Dùn Bheagain. Tha an dealbh seo a' sealltainn bothan aig ceann an loch le seallaidhean dhan taobh deas gu Loch Bhràcadal. Tha tobhta de dh'eaglais an Naoimh Eòin Baiste, a bh' air a dèanamh coisrigte ann an 1838 is air a cleachdadh gu meadhan an 20mh linn, faisg air an seo. Tha cladh na h-eaglais fhathast air a chleachdadh airson tiodhlacaidhean.
Anns a' Mhàirt 2002 chaidh Loch an Cadha Ruadh a chomharrachadh mar uisge thèarainte le Rìoghaltas na h-Alba gus am maorach is na lusan a tha an eisimeil air an àrainneachd an uisge a dhìon
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Aonta gus Tuathanas Shartail, an t-Eilean Sgitheanach a Thoirt air Ghabhail
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_A_II_02
- ÀITE
- Sartail
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- DEIT
- 1792
- LINN
- 1790an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5487
- KEYWORDS
- màl
gabhail
luchd-gabhail
tuathanasan
Tha an t-aonta seo air a shoidhnigeadh le Lieftenantan Iain Màrtainn agus Somhairle MacDhòmhnaill a' ceadachadh do MhacDhòmhnaill Tuathanas Shartail san Eilean Sgitheanach a thoirt air fo-ghabahil airson £40. Tha an deit 12 Cèitean 1792 air. Tha MacDhòmhnaill ris an tuathanas a ghabhail thairis bho Mhàrtainn aig an ath Chaingis. Tha am màl agus fiachan rim pàigheadh air 16 Ògmhios an ath shamhradh agus tha MacDhòmhnaill a' gealltainn am pàigheadh. Tha iad le chèile ag aontachadh gun crìochnaich gabhail Mhàrtainn aig a' Chaingis 1793. Tha Iain MacNeacail agus Aonghas MacAmhlaidh nam fianaisean air a' chùmhnant.
Rinn Caiptean Somhairle Dòmhnallach eilthireachd a Charolina a Tuath bhon Eilean Sgitheanach agus thuinich e ann an Siorrachd Anson. Thug e seirbheis mar Dhìlseach ann an Cogadh Saorsa Ameireaga agus an dèidh sin thuinich e ann an Shelburne, Alba Nuadh. Thill e dhan Eilean Sgitheanach c1792 far an robh e a' còmhnaidh gus an robh e còrr is 90. Dh'fhàg e banntrach òg a bha fhathast a' còmhnaidh aig Feaul, Cille Mhoire ann an 1886, 's i air aois 100 bliadhna a ruigheachd.
Tha an sgrìobhainn mar phàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
- TIOTAL
- Litir o oifis Prionnsa na Cuimrigh a' toirt taing do Phrobhaist Mac Eòghainn
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D375_P041
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4864
- KEYWORDS
- Leigian Bhreatainn
turasan rìoghail
Eideard VIII
probhaistean
Seo litir o oifis Eideird, Prionnsa na Cuimrigh, a' toirt taing do Phrobhaist Alasdair MacEòghainn airson cho soirbheachail 's a chaidh turas a' Phrionnsa a chur air dòigh nuair a thadhail e air Inbhir Nis air an t-26mh Ògmhios 1931


text:
- TIOTAL
- Raointean an Longman, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_991_P_19_4
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11024
- KEYWORDS
- dealbh-camara
companaidhean-itealain
pùirt-adhair
Tha Raointean an Longman (air an robh cuideachd Longman Meadows) ri fhaicinn san dealbh-camara seo. B' ann an seo a bha a' chiad phort-adhair ann am baile ann an Alba, Port-adhair an Longman, Inbhir Nis. Gu fìrinneach, cha robh san ionad ach dà raon-laighe crois-tarsainn air a chèile, a bh' air an cumail le feur goirid, agus cuid thaighean-pleana fiodha agus bùithtean-obrach ann. Chaidh fhosgladh gu h-oifigeil le Diùc Chataibh 's a' Bhan-diùc an 17mh Ògmhios 1933 agus chum e a' dol gu meadhan nan 1940an.
Sa chùlaibh chithear Linne na Manachainn
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Each-uisge (Creutair miotasach)
'S e creutair miotasach anns na seann faoin-sgeulachdan Albannach a tha ann an each-uisge (IPA: [ɛxˈɯʃgʲə]). Tha na sgeulachdan mu a dheidhinn cumanta anns na h-Eileanan agus air tìr-mòr na h-Alba cuideachd. Tha ceangal ann le beul-aithris ann an Èirinn far an canar Aughisky ris. Tha e coltach mar each-sìth (Beurla: Kelpie) a tha a' fuireach anns na h-aibhnichean. Tha an t-each-uisge a’ fuireach anns na lochan no anns a’ mhuir agus tha e fada nas cunnartaiche na each-sìth.
'S urrainn don each-uisge an coltas aige atharrachadh, bidh e a’ nochdadh mar fear bòidheach, mar each geal no mar pònaidh.
Atharrachaidh an t-each-uisge gu each geal ma bhios luchd-siubhail a’ tighinn gu cladach no bruach loch, uaireannan bidh diollaid agus srianach air. Leis an dòchas gum bi an t-siubhail aige nas fhàsa is nas luaithe leumaidh an luchd-siubhail air muin an eich airson lioft fhaighinn. Bidh e ceart gu leòr, cho fad 's a bhios iad air tìr, ach ma thèid iad faisg air uisge bidh am fear glaodhte gu dròim an eich. Leumaidh an t-each-uisge dhan loch no dhan mhuir agus ithidh e an duine.
Aig cothroman eile bidh an t-each-uisge a’ tionndaidh gu bodhaig daonna mar fear bòidheach eireachdail. Ma bhios caileag òg na suidhe faisg air loch tòisichidh e air bruidhinn rithe, cuiridh e a làmhan timcheall oirre agus bidh e ga suirghe gus am bi i a’ tuiteam ann an gaol air. Uaireannan bidh ise a’ gabhail òrain-gaoil dha agus bidh e a’ tuiteam na chadal. An nuair sin bidh ise a’ cniadachadh an fhuilt aige dìreach airson faighinn a-mach gum bi feamainn fhathast ri measg am falt aige. Cuiridh sin eagal a beatha oire agus ma bhios i a’ coimhead air na casan aige cha bhi ann ach crubhan an eich. Nam b’ urrainn dhi èirigh gun a bhith ga dhùsgadh, ruithidh i air falbh cho luath a ghabhas. [1]
Ach mar is trice meallaidh an t-each-uisge an caileag a’ dol còmhla ris agus chan fhaic daoine i a-rithist gu bràth. Ach uaireannan bidh pìosan bhodhaig ri faighinn air cladach:
Each uisge Ratharsaidh
Bha siod ann uair gobha ann an Ratharsaidh. [...] Agus bha a nighean oidhche ag iarraidh nan caorach, agus cha tànaig i dhachaigh. [...] Agus bha loch ann am mullach Rarsair air an robh an t-each-uisge a` fuireach. Agus thànaig iad a dh’ionnsaigh an loch, agus fhuair iad an cridhe ‘s an sgamhan aig an nighinn ann an cladach an loch. (1859) [2]
A-rèir beul-aithris 's urrainnear an t-each-uisge glacadh is marbhadh. Thèidh a ghlacadh le feòil ròiste. Ma bhios an creutair air a mharbhadh m. e.: "le cromag mhòr dearg às an teallach", atharrachaidh e gu loch no gu pìos mòine no clàbar. Chitear eisimpleir eile ann an "Each uisge Ratharsaidh"
Agus dar a thànaig an là, cha robh ann ach dùn de mhac-samhladh salachar rionnag. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Folklore of the Scottisch Highlands Anne Ross, Tempus Publishing Ltd, Gloucester 2000, duilleag 95-96. ISBN 0752419048
- ↑ 2.0 2.1 More West Highland Tales, Volume 2, J.F. Campbell, Dùn Èideann, 1994, duilleag 12. ISBN 1874744238
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: An t-Each-Uisge
- "Each Uisge" ann an Encyclopedia of the Celts, ISBN 87-985346-0-2


text:
Iasgach
Is iasgair neach a chosnas a bheo-shlainte le faighinn iasg a mach as bùrn neo sal. Is iasgaireachd gnìomh iasgair.
Iasgaireachd an Albann[deasaich | deasaich an tùs]
Is e iasgaireachd na mara an seòrsa iasgaireachd as cudthromaiche do dh'eaconomaidh na h-Alba, agus tha na prìomh-bhailtean iasgaich air taobh sear na duthcha. Tha Am Broch agus Ceann Phadruig na bailtean iasgaich as cudthromaiche ann an Alba 's an latha an-diugh.
Eisg[deasaich | deasaich an tùs]
Maoran[deasaich | deasaich an tùs]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2016-08-29: “Fàilte” iasgairean ro Bhrexit
- BBC Naidheachdan 2016-12-14: Seann shiostam iasgairean fon phrosbaig (mu iasgairean bho thaobh a-muigh an AE bhith ag obair sna h-Eileanan Siar)
- BBC Naidheachdan 2016-12-15: Fàilte ga chur air cuideaman-ceadaichte ùra (aithris-obrach 2:04)


text:
Paul McCartney
'S e seinneadair, cluicheadair piàna is cluicheadair beus anns The Beatles a tha ann an Sir James Paul McCartney, MBE (Gaeilge: Mac Cartaine). Rugadh e ann am Poll a' Ghrùthain (Beurla: Liverpool), 18 an t-Ògmhios 1942. Bha e cuideachd ann an còmhlan eile, Wings, as deidh dha The Beatles a sgaradh.
'S iad Yesterday (1965) agus Mull of Kintyre (1977) na h-òrain as ainmeile a sgrìobh Paul McCartney. 'S e Maol Chinn Tìre (Earra-Ghàidheal) susbaint an òrain Mull of Kintyre. Tha an High Park Farm, suidhichte air an leth-eilean, aig McCartney bho 1966 a-mach.
'S e MBE (Member of the Order of the British Empire) a tha ann am Paul McCartney o chionn 1965 agus rinneadh ridir dheth ann an 1997.


text:
handshift indicated but the reference letter is missing; handshift tag placed here pro. tem.[I] Calann Enair for Luan & iii uathad fuirri, m.ccc.xxx.
p.268
Magnus mac Aeda Breifnig h.
Concobair do marbad la
2] Cathal mac Aeda meic Eogain h. Concobair hi Ferann na
3] Darach & Simann mac ind Fhailgig do marbad mar aen ris.
Ammus longpuirt le Toirrdelbach h.
Concobair ar Baitter
5] [A] mac Uilliam Burc a Lecmaig a Moig Luirg & a ruagad as-side
6] co Cairthi Liacc Fada, & Gilliberd Mac Goisdelb tigerna Slebi
7] Luga do techt fedan mor i furtacht Meic Uilliam Burc, & Tomaltach
8] Mac Dondchada do techt fedan aili i furtacht Meic Uilliam.
9] Et impud dona sluagaib-sin diblin{folio 33a}aib ar h. Conchobair
10] co rancadar Ad Disirt Nuadan, & becan do muintir h. Conchobair
11] do marbad fon ath .i. Donnchad mac Domnaill Mec Mathgamna
12] & Mac Gilla Comgan & daine eli bos nach arimther sunn, & h.
13] Conchobair do imtecht co beoda nosmar isna Tuathaib iar sin.
14] Et gabais Mac Uilliam longport an adaig-sin a Cill Lomad ar
15] inchaib h. Conchobair. Sluag Condacht uli do tinol do Mac
16] Uilliam etir Gall & Gaidela do gabail rigi Connacht do fein iar sin.
17] Sith cunail cardemail do denam do Mac Diarmata & d'Ua Chonchobair
18] iar sin.
Sluagad la h. Ruaircc co Fid an
Atha & in baili do ergi
20] doib iar sin & maidm do thabairt ar h. Ruairc, & Art h. Ruairc
21] adbur rig Brefni do marbad and & moran aili etir maith & saith.
Gilla Isa Ruad h. Raigillig ri
Muintire Mailmorda & na
23] Brefne uili re moran d'amsir reme sin do ecc ina senoir rathmur
24] rochonaigh iar mbreith buada o deman & o doman.
Benidecht h. Flannacan prioir Cilli
Mori na Sinna quieuit
26] in Christo.
Mailechlainn Mac Carmaic brugaid
cetach conaich do ecc
28] in hoc anno.
Mael Isa Dond Mac Aedacan mortuus est.
Maidm mor le Conchobar mac Taidcc
meic Briain meicc
31] Andrias meic Briain Luignig meic Toirrdelbaig Moir h. Conchobair
32] ar Dartraigib, cor marbad moran dib leis.
Toirrdelbach h. Conchobair do
marbad la muintir Uater
34] Meic Uilliam Burc oc techt o tig ind Iarla.
p.270


text:
Międzyrzec Podlaski
S'e baile ann an Pòlainn an ear-dheas, eadar Biała Podlaska is Lublin, air Abhainn Krzna a th'ann Międzyrzec Podlaski. (IPA: mjɛnˈd:zɨʐɛt:s pɔdˈlaski, Laideann: Meserici, Iùdais: מעזעריטש/Mezeritch, Gearmailtis: Meseritz, Seacais: Podleské Meziříčí, Liotuànais: Palenkės Mendzižecas, Ùcrainis: Meжиpiччя, MeHдзижeцb-Пiдляcbkий, Latbhais: Mendzižeca Podļaska, Ruseis: MeHдзыжeц-Пoдляckи, Bealaruisis: Miжpэччa, MeHдзыжaц-Пaдляcki, Eabhra: מיינדזיז'ץ פודלסקי)Tha e na phriomh-bhaile den gmina ann an voivodship Lublin, agus tha 17.300 daoine ann (ann an 2005).Tha Międzyrzec Podlaski 83km air falbh bho Lublin, 291km bho Kraków, 380km bho Gdańsk agus 125km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1178, ann an sgrìobhainn eaglaiseil.