text: National Library of Scotland ■llllllllH *B000485423* 4r&/d^ Miwx a 1 THB LIFE AND CONVEESION OF DUGALD BUCHANAN, WHO DIED AT RANNACH IN 1768, (WTRITTEN BY HIMSELF.) TO WHIC2 IS ANNKXED HIS SPIRITUAL HYMNS. '* Tnerighteousshallbeineverlastingremembrance."— Ps. cxii.6. ** He, being deaa yet speaketh."— Heb. xi. 4. EDINBURGH JOHN GRANT. 1893. BEATHA AGUS IOMPACHADH DHÙGHAILL BOCHANNAIN a dh'eug ann an banach sa' bhliadhna 1768. (air a sgrìobhadh leis fein.) maille ra LAOIDHEAN SPIORADAIL. " Aix chùimhne gu bràth bithidh am fìrean."— Salm cxii. 6. " Aix dha bai marbh, tha e fathast a' labhairt."— Eabh. xi. 4 EDINBURGH JOHN GRANT. 1893. STEREOTYPE EDITION". i«4ft,. O AN CLAR-INNSEADH. Taobh-dhuilleag CAIB. I. È.mn$ am beil cunntas air mo chaithe-beatha o mo leanabachd gus an robh mi dà bhliadhna   nach pilleadh e ris gu bràth tuillidh, agus nach faigheadh a leithid sin do neach mathanas gu siorruidh. Chuir na smaointean sin fo mhor thrioblaid mi, agus ghulainn an uair a bhithinn leam fèin, a' saoilsinn gun do chuir Dia cùl rium. Thug na smaointinn a bha mi nis' ag aìtrura mu' thimchioll-san mar Bhreitheamb feargach orm mo dhleasanas a chuir air chù 6 BEATHA AGUS IOMPACHADH ftu tùr, oir bha mi smaointeachadh nach dean- adh e dhomh ach fior bheag tairbhe ; oir fathast bha leithid de dh'eagal corraich Dhè orm as leth mo pheacannan is nach cuirhm peacadh an gnìomh 'nuair smaointichinn air sin. Mar so chaith mi m' ùine o aois naoi bliadhna gus an robh mi dà bhliadhna dheug 'a dh'aois, ann an seòrsa de dh'ea-dòchas amaideach agus gu tric a' smaointeach air na facail so, " Cha bhi mo Spiorad a' strì ris an duine do ghnà." Tha cuimhne shonraichte agam air iomadh ni a rinn mi rè an clà bhliadhna so mu dheir- eadh, agus tha na nithe sin ga mo leanmhuinn gus an latha an diugh. Agus tha mi moth- achadh gum beil na nithe sin a thrèigsinn an dràsta coltach ri làimh dheis a ghearradh air falbh. Gabhaidh mi nise dhà n'a trì de bheachdan air an àm so de thùs mo bheatha : — Anns a' cheud àite. 'Nuair a bheachd- smuainticheas mi air an earrainn sin do thùs mobheatha,agus a bheir mi fainear tograidhean nàdurrach mo rùintean. Cia mar a ruith iad a mach an deigh nan nithean sin a tha gu sòn- raichte air an toirmeasg an lagh Dhè, tha mo chreideamh ni's treis' air a dhaighneachadh ann am f ìrinn an teagaisg sin a ta nochdadh dhomh gum beil mi dìreach mar'thuirt am Phaireasach mu'n duine dhall do'n d'aisig Criosd a f hradh- arc, " Rugadh thusa ui!e ann am peacadh." Fòs, cha'n e 'mhàin gun robh mi air mo bhreith DHUGHALLL BOCHANNAIN. 7 am peacadh, ach mar thubairt an Salmadair, " ann an euceart dhealbhadh mi, agus ann am peacadh ghabh mo mhàthair mi 'na broinn." " Tha amaideachd" arsa Solamh " ceangailte ann an cridhe leinibh," agus ged' a ni " slat an smachdachaidh" am feadh sa tha i os a cheann " a cuir fada uaithe," gidheadh cha'n urr' i gu bràth a' cuir uaithe cho fad is nach pill i rithist, gus an dean naomhachd gràs Chriosd oibreachadh air. Sgrìobh an t-Abstol Eòin mar an ceudna chum cloinne bige do'n robh am peacannan air am mathadh dhaibh, agus mar an robh peacadh ann an cloinn bhig, ciod am feum .bha ac' air aithreachas ? Ach 2 oharr air na dearbhaidhean soilleir Sgriobtuir a ta còmhdach' fìrinn peacadh gine, tha fein-fhiosrachadh ga chur às gach teagamh dhomh fèin, gun tàinig mi dh'ionnsaidh an t-saoghail so le sìol gach gnè pheacaidh air a chur ann am chridhe, ni air am beil am barr tarbhach a thionail Sàtan bho mo ieanbachd na dhearbhadh soilleir. Oir cha tric a bhuaineas daoine anns an àite anns nach cuir iad sìol de she? t s' eigin, agus g'e b'e air bith sjol a chuir- ear bidh an toradh do rèir a nàduir. Oir tha'n t-Abstol ag ràdh " Ge b'e air bith ni a chuireas duine 's e an ni ceudna a nà e bhuain/ Agus an so tha mi dearbhta, an àit' onair a chuir air Dia le mo choud thoradh gun d'fhuair Sàtan ceud thoradh'm'uile shaoithreach. Tha mi ag aideachadh gun d'rinn mi iomadh '5 BEATHA AGUS IOMPACHADH ni an am mo leanbachd a bha do rèir coltais math, ach cha d'rinn mi aon de na nithe so bho shaor raghainn. Cha d'rinn ! Cha d'rinn mi aon dleasanas ach le bhi air a sparradh orm le mo phàrantan, no bho eagal tàireil a thaobh ifrinn ; agus cha'n eil ni air bith a thèid a dhean- amh bho leithid sin do rùin taitneach leis an Tighearna. Oir ma tha eòlas ceart aig duine air Dia bithidh e air a bhrosnachadh chum sèirbheis a dheanamh dha bho rùintean air leth uapa so ; se gràdh Dhè as aon rùn àraidh a bheir air sin a dheanamh, agus osbàrr tha 'mhìlseachd agus an sòlas a tha air a mheal- iainn na shèirbheis, na cheann-fàth ni's leòir, chum a thoirt air duine sam bith a bhlais orra, sèirbhis a dheanamh do Dhia. Ach cia cho tùr fhalamh sa bha mise de dh-aonde narùintean so,tham' fhèinfhiosrach- adh a nis' a' togail fìanuis. Oir cha deach' mi aon cheum riabh ann an slighe Dhè gun a bhi air m'f harrach gu sin a dheanamh. Agus cho luath sa bha an co-fharrach so air m'f hàgail, rinn mi suidhe sios gus an robh mi a rithist air mo ghluasad ie gàirdean an Tighearna. Ciod air bith meadhon a ghnàthaich e, cha dean e mùghadh air bith a chionn gun robh iad na /àmhansa a bheir air gach uile nì an nì sin a thoirt gu crìch air an dòigh a shònraich e fèin. Anns an dara h-àite. An uair a dh-ath- smaointicheas mi air rùn mo chridhe anns an am òg so de'm bheatha, tha mi a' mothachadh JL DHUGHAILL BOCHANNAIN. 9 gun robh raì lan uabhair, sainnt, fuatha agus diogualtais, &c, gach aon ni dhiu so ga'n nochdadh fèin gu pailt air an aobhar bu lugha Na feòraicheamaid co às a bha iad so a' sruth- adh no co a theagaisg dhomh iad ? Chithinn nach do dheothail mi iad bho mhuinntir eìle ; Osbarr bha na h-uile chùram air a ghabhail a chum mo chumail bho chomunn cuideachda thruaillidh. Gidheadh, aig àm òg so mo bheatha mu'n robh cothrom agam faighinn ann an cuideachd a' dh'fhaodadh mo bheusan a thruailleadh, fhuair mi na tograidhean truaillidh so ann am nàdur. A rithist nam feòr- aichinn cia às a shruth na bristidhean gràineil aingeachd so, a thaisbean iad fèin gu sònraichte eadar an t-ochdamh agus an t-aon bliadhna deug de 'm aois, gniomharran nach faca mi duine sam bith a' deanamh an samhail aig an àm sin, ni mo a chuala mi aon duine a' labh- airt mu thimchioll an ìeithid, chithinn gun dh'- f hàs iad annam fèin, agus gun shruth iad uam fèin a mhain. Feòraicheam uime sin, cia às a shruth na sruthanan dubha so ? Gu deimhin is ann bho thobar pùisean eigin, mar tha an Tighearnagràdhleisan fhaidh: — "Amhail mar chuireas tobar a mach 'uisgeachan mar sin tha ise cuir a mach a drochbheirt." ler. vi. 7- Anns an treas àite. 'Nuair a ghabhas mi ath-shealladhairan àm so de'm bheatha tha mi air mo th^eòrachadh gu f haicinn am mòr f heurn a th' agam air ath-ghineamhuinn le gràs, cha'n 10 BEATHA AGUS IOMPACHADH ann a mhàin a thaobh gniomhan on leth a muigh, ach mar an ceudna a thaobh rùintean on leth a staigh, ann an ath-nuadhachadh an nàduir agus a thoirt air ais iomhaigh Dhè anns an anam, agus a' thoirt air compairteachadh, de'n nàdur dhiadhaidh " Oir an ni sin a ta air a bhreth on fheòil is feòil e," agus cha'n urrainn feòil agus fuil rioghachd Dhè a shealbhachadh. " Oir as feur gach* feòil agus tha glòir an duine mar na luibhean a sheargas." (1 Ped. i. 24. Rom. viii. 7«) 'Se am feum a ni mì de'n àm òg so de m bheatha, feum tuiridh. Anns a' chend àite. Faodaidh mi toiseach- adh air tuireadh maille ri Ierjmias, agus a ràdh " Cionnas a' thàinig smal air an òr ! a chaoch- ail an t-òr ro-f hìnealta !" Cia mar tha iomh- aigh Dhè a' dealradh air anam an duine air a mhilleadh, cionnas a tha am fonn òrdail a bha na uile cheudfathan air tiunndadh gu mi-riagh- ' ailt ! Cia mar tha priomh nàdur an duine air tuiteam sios ann an seadh nis ìsle na nàdur nam brùidean I " Is aithne do'n damh a shealbhadair agus do'n asal prasach a mhaigh- istir, ach cha'n eil mo shluaghsa toirt fainear" " eadhon is aithnedo'n ghobhlan ghaoith' agus do'n chorra an àm fèin." Co as urrainn beachdachadh, air an duine na cheud ghlòir agus na shonas 'nuair a bha e cleachdadh gu ceart a reusain, 'nuair a bha a bhreitheanas agus a thuigse soilleir ann an DIIUGHAILL BOCHANNaIN. 11 eolas Dhè, ann an eolas air fèin, agus air uile oibribh eile na cruitheachd, 'nuair a bha gràdh iomlan aige do Dhia agus a' mealltuinn co- chomunn ris 'nuair a bha uile cheud-fathan a' comh-dhluthachadh ri Dia mar a phriomh shòlas, 'nuair a bha e gu h-ioralan f ìor-ghlan agus ionraic ann a nàdur, gun uidhir a's aon smuain dhiamhain na inntinn a b'urrainn a chumail air ais bho Dhia — Co, deirim as urr- ainn smaointeach air an nì a bha an duine, agus an nì a ta e nis' gun bhròn reubadh cridhe, an uair a chaidh a' chur na rogha fion- ain gu h-iomlan de deagh shìol a' nis air " caochladh gu geug chrionaich na fhionain coimhich ?" O cia cho mi-choltach 'sa tha an duine ris an ni a bha e 'nuair a thainig e bho làmhan a Chruthadair ! O an caochladh dubhach agus bàsmhor, esan aig an robh aon uair iomhaigh 'Dhè a' deairadh air anam, le eolas, ceartas, agus naomhachd, le uachdaranachd osceannnan uiie chreutairean, gur h-e th'aige nise an àite sin dearbh nàdur agus iomhaigh an diabhoil ann an ain-eolas, dorchadas, nàimhdeas, uamh- ar, rag-mhuinealachd, gàmhlas, na fhear- aicheadh-Dhè, iodhal-aorach, fèin-spèis, agus iomadaidh eile de shamhail sin de rùintean fuathmhor a thaobh lionmhorachd nach urr- ainnear an àireamh, agus a dh'fhàg e buailt- each do chorraich agus do mhallachd an Dè naomha leis am fuathach am peacadh ! Tha e 1.2 BEATHA AGUS IOMPACHADH gun dòclias gun chòmhnadh ann fèin agus aii gach seòl neo-thoillteannach air còmhnadh Dhè. Agus chum a thruaighe an-tromach- adh tha e a thaobh a' leagaidh ain-deonach gabhail ri còmhnadh an uair a tha e air a thàirgse dha. Tha innleachd a dhealbh air son slàinte a leithid sud do chreutair gu fad os-ceann measarachd an fhuigheil mhi-riagh- ailteich ghliocais a ta fathast maireann anns an duine, eadhon, ged robh iad ceangailte ri ard-ghliocas nan aingeal : mar sin bhiodh slàinte air sgur gu bràth mar faigheadh gràdh agus gliocas Dè innleachd a mach. A rithist, an uair a dh'ath-bheachdaicheas mi air a' chuid a chaidh seachad de'm bheatha tha mòr aobhar agam a chaoidh an deigh a leithid a dh'fhòghlum sa' fhuair mi, agus an eiseamplair a bha air a' chur romham, gun cuirinn an neo-shuim iad agus fàs ann am ua-bheist aingidh mar arinn mi ; chalughatha dh'aobhar agam a bhi gearan cho liugha dearbhadh agus obraichean Spioraid Dhè a mhùch mi ann an toiseach m' aimsir, ach be so mo dhol a mach o'm òige, cha robh mi umhal do ghuth an Tighearna, oir bha mo mhuineal mar f hèith iarainn agus mo mhalaichean mar umha. Agus bha mi ann am chiontach bho bhroinn mo mhàthar. DHUGHAILL BOCHANNAIN. 13 CAIB. II. Anns am beil eunutas air mo ghnàthachadh-bho 'nuair a' bha mi dà bhliadhna dheug à dKaoìs gus an robh mi ceithir bliadhna Jichead. 'Nuair a bha mi m'a thuaram dà bhliadhna dheug a dh'aois, bha mi air mo ghairm a dh'ionnsaidh teaghlach a chum leughadh ionnsachadh do'n chloinn oir leughainn fèin am Bìoball gu math aig an àm sin. Bha'n teaghlach so sònraichte air son gach seòrsa aingidheachd a' chur an gniornh gach aon diù a' toirt barr air a chèile ann anm mallachadh sa'm mionnan 's an dubhailcean eile, ach bean an taighe na h-aonar, a tha mi lan chreidsinn air an robh eagal an Tighearna. Bha ise mar bha Lot ann an Sòdom; oir bha na h-uile ni a bha coltach ri diadhachd mar chùis-mhagaidh agus mar ni gun diù anns an teaghlach. 'S gann a bha mi mìos anns an teaghlach so gus an d'ionnsaich mi cainnt Ashood a labh- airt, agus ann an ùine ghearr thug mi barr air na bha staigh gu lèir air dòigh is nach b'urrainn mi facaì a' labhairt gun mhionnan a's bòidean; agus air do'm chogais a bhi air a thàladh gu suain, pheacaich mi gun bhacadh, ach air uair- ean an uair a chuimhnaichinn air a bhàs, an sin thuiteadh m'inntinn sìos agus bhithinn dubhach, a' co-dhunadh gun robh mi caillte 14 BEATHA AGUS IOMPACHADH agus gu'n robh sgur de pheacadh a nise gun tairbh sam bith. A chum faothachadh a thoirt do'm inntinn bho'n an-dòchas so thuirinn, an droch latha fada bhuam agus ghabhainn dhomh fein comh-f hurtachd bho fhaidead sa' bha e air falbh uam. Thàrladh co-dhiù, air aon òidhche Shàbaid' air do bhean an taighe bhi g'ar comhairleachadh agus a' labhairt mu'n bhreithanas r'a thighinn. Air dhomh na nithe so a chluinntinn, coltach ri Felics chrith mi agus dh'afch-bheothaich na h-eagalan a bha orm roimhe sin, gu sbnraichte 'nuair a thòisich i air innse mu uabhas latha bhreitheanais agus ma thighinn Chriosd, se sin gum brùchdadh e 'thiotadh a ma  an t-olc a ghràdhachadh ann am muintir eile, agus as tric a thug mi achmhasan daibh air son iad bhi ri mionnan agus ag òl agus ri peacannan eile. Àgus an uair a thigeadh ni air bith am agh- aidh bhithinn air son gabhail anns an arm, ach air dhomh smuainteachadh air caitheamh- beatha an t-shaighdear mar bha e a buanachadh anns gach seòrsa droch-bheirt cha'n f huilgeadh mo chridhe dhomh smaointeach air a bhi fad mo làithean ann a leithid de chomunn, agus smaointich mi n'an cumainn mi-fèin bho leithid gu'n tiunndaidhinn uair no uair eigin. Bu smuain dhiamhair so ann am inntinn, ach bha i air a brudhadh le'm as-creideamh air chor is nach d'f huair i buaidh sam bith air mo chonn- altradh, oir cha d'rainig i cho fad sa ràdh DHUGHAILL JBOCHANNAIN, 41 " tha dòchas ann an Israeil do thaobh an 'ni so." Co-dhiù smaointich mi na'n gabhainn anns an t-shaighdearachd gu'm biodh gach cothrom air aithreachas caillte gu siorruidh, agus leis an dòchas fhann so ri tròcair bha mi air mo chumail o dhol do'n arm. Bha aon ni eile bha gle thuilseach dhomhsa, agus be sin, caitheamh-beatha fuasgailte cuid a b'aithne dhomh de luchd-aidmheil na diadh- achd, agus cho mi iomchaidh sa bha cuid de mhinistearan a' gluasad. Oir bha e mar cleachd- adh agam gach uair abhithinn ann an cuideachd mhinistearan no luchd-aidmheil eile geur aire thoirt da'n conaltradh agus da'n giùlan a dh'fheuchainn an robh iad a' gluasad do rèir an aidmheil. Agus an uair a fhuair mi an conaltradh diamhain agus mu ghnothaichean saoghalta nach bu chumhaidh dhaibh, an sin cho-dhùin mi gu'm b' fhior chealgairean iad, oir neo nach robh a leithid de ni ann is fior dhiadhachd, ni air an tug iad làn-dearbhadh oir bha mise cinnteach nach robh na daoine so iad-fèin a' creidsinn firinn an ni sin a bha iad a sparradh air càch, oir n'am bitheadh gu'n tugadhre orra fèin gluasad ann an atharracha dòigh seach mar bha mise mothachadh iad a' deanamh. Shaoil mi mar an ceudna nam bithinn fèin ann an àite ruigsinn de thròcair gur mi ghluaiseadh ann an slighe gach naomh- achd. Ach be an co-dhunadh a tharrainn mi bho na beachdan so gu'n robh an sluagh anns 42 BEATHA AGUS IOMPACHADH gach seòl ann an staid cho olc rium fèin. Rinn mise sèirbheis do'n diabhol gu follaiseach agus chrùn mi e mar mo Thriath, agus nochd mi a bhi on leth a muigh mar bha mi on leth a staigh, ach dh'aidich iadsan a bhi deanamh sèirbheis do Dhia agus aiga' cheart àm bha iad a' deanamh seirbheis do'n diabhol. Bha'n ni sin glè thuil- seach dhomhsa. Thug mi na nithe so fainear bho na briath- ran so a leanas. Anns a' cheud àite, thug mi fainear am mor fheum a tha aig pobull Dhè air rùn-suichte an t-Salmadair a chnuasach, " Thubhairt mi bheir mi'n aire do'm shlighibh nach peacaich mi le'm theangaidh : gleidhidh mi srian air mo bheul, an uair a bhios an duine aingidh a'm fhianais." (Salm. xxxix. 1.) Is feumail gu'm bi againn gliocas na nathrach agus neo-lotuidheachd a chalmain a chum agus gun faod sinn gluasad air chor is nach bi olc air a labhairt mu thihchioll ar math, oir tha iomadh furachar air son ar tuislidh a chum agus gum bi ni egin aca ri ràdh mar tharchuis air diadhachd. A rithist, tha mi a' faicinn gu'm beil feum mòr air an aire thoirt da so : — " Gluaisibh ann an gliocas thaobh na dream sin a ta an leth a muigh, biodh bhur còmhradh a ghnà ann an gràs air a dheanamh blasta le salann." (Col. iv. 5, 6.) Agus a' faicinn gu'm bu chòir do mhinistearan agus de mhuinntir eile so a choimhid, na thrath gur e an easeamplair as tric DHUGHAILL BOCHANNAIN. 43 a ghabhair, agus siubhal mar bu chuibhidh do phobull Dè. Oir ma chailleas iadsan is e salan nataibhainn an sailteachd co leisa shailtear iad? Agus ma tha'n solus a ta annta dorcha cia cho mòr as eigin da'n dorchadas sin a bhith? Agus mar tha Solamh ag ràdh, " Bheir cuileagan marbha air ola-ùngaidh an lèigh bòladh breun a chur uaidhe : is amhail a ni beagan amaid- eachd air-san a tha cliùteach air son gliocais agus urraim." (Ecles. x. 1.) Thug mi ni's faide fainear gu'n toir so air a chreideach lag tuilseachadh, agus cridhe a' pheacaich a chruadhachadh ann a sligh a pheacaidh, agus gu'm beil olc air a labhairt mu shlighe mhath ar Dè" air an aobhar sin. " Thug thu air nàimhdaibh an Tighearna mòr thàir dheanamh air." (2 Sam. xii. 14.) Ni a fhuair mi mach le fèin-fhiosrachadh muladach. Bha mi aon latha Sàbaid'ag èisdeachdsearm- oine ann an eaglais ar sgìreachd, àite anns nach robh mi a' dol ach gle ainmig mar a biodh gnothach eigin eile agam ann. Thug am min- istear fainear gu'n robh fear a chùl-sleamhuaich mar iaran air a gharadh aon uair ann an teagh- lach a' ghobha. Bha na briathran sin a' co- f hreagradh cho math ri mo staidsa is gu'n cho- dhùin mi, a thaobh gu'n robh mi cho tric air mo gharadh agus gu'n d'f huaraich mi a rithist gu'n robh mi air fàs cruaidh mar stàilinn nach tig an latha a ghabhadh taiseachadh. O I f huair mi mach firinn na cùise sin le fèin-f hiosrachadh le 44 BEATHA AGUS IOMPACHADH mi iomadh ionnsaidh a thoirt air sèirbheis a dheanamh do'n Tighearna agus tarruinn air ais uaithe cho tric. Bheir mi an ni so fainear do thaobh mo chùl-sleamhnaichidh, se sin, an deigh dhomh tarruinn air m'ais a' cheud uair bha mi mòran ni bu mhiosa na bha mi mu'n do thiondaidh mi, agus an dara h-uair a tharrainn mi air m'ais bha mi dà uair am leanabh 'na h-ifrinn ni bu mhò na bha mi riabh ; agus an uair ma dheireadh a thainig an spiorad neo- ghlan air ais thug e leis seachd spioradan eile bu mhiosa na e fèin. Agus an sin bha mo thuiteam deireannach gu'n teagamh sam bith seachd uairean ni bu daoimhne ann an cuan- choire pheacaidh na bha mo cheud thuiteam. Chad'rinnna smuaintean so ni*s mò dh'fheum dhomh ach a leigeil ris domh a rèir gach coltais nach bithinn gu bràth air mo thaiseachadh. Agus a chum beagan socair a thoirt do'm inntinn thòisich mi air mo shean chleachdadh air seinn òran agus air dol do chuideachdan cridheil. Ach ann am fior mheadhon mo shubhachais dheanadh mo chogais mo bheul a dhunadh leis na smaointean so. Tha lasraich- ean siorruidh a feathamh ort, agus cia mar as urrainn thu a bhi subhach ? Cha do chuir mi riabh romham co-dhiu trioblaid m'inntinn a leigeadh ris do neach sam bith, oir cha b'urrainn duine còmhnadh a dheanamh leam, agus cha mho chòbhradh Dià orm.- Chunnaic mi ann an ùine ghearr gu'n rachainn a dh'ionnsaidhm'àite ; DHUGHAILL BOCHANNAIN. 45 agus gu'mbithinn an ath-ghoirid adh'easbhaidh nan tròcairean coitcheann a bha rai mealtain o Dhia a ta toirt air a' ghrèMn èiridh air an t-sluagh mhath agus olc. Bha mi do ghna gle phàiteach agus ag òl anabharr uisge agus an uair a gheibhinn deoch theirinn : — " O a chreutair thruaigh ! cha'n fhada gus am bi thu maille ri Dibhis ann an tein ifrinn far nach faigh thu uidhir as aon bhoine chum do theanga loisgeach fhuarachadh." Bha mòr eagal agam roimh 'n bhàs agus coltach ri Cain thubhairt mi, neach sam bith a gheibh mi cuiridh e às domh. Ged nach mothaichinn ach goirteas -beag ann am cheann bha mi ga mheas mar an teachdaire a bha gu crìoch a chuir air mo fhlaitheas. Rinn cuideigin de na mhalachd a ghuidh Maois ann an agh- aidh Chloinn Israeil mo leantainn, " Cuiridh fuaim duilleig air chrith iad air theicheadh," " Teichidh an t-aingidh gu'n neach sam bith an tòir air." (Lebh. xxvi. 36. Gnà. xxviii. 1.) Ach be toil an Thighearna rè nan ceitheir bliadhna muladach so, nach robh mi aon latha gu tinn agus tha mi a' creidsinn na'm bitheadh gun cuireadh uabhas m'inntinn thar chèill mi. Fòs, bha mi creidsinn gu'm b' f hurasd do Dhia m eagal a bhacadh le mo thrioblaid a lughdach- adh. 46 BEATHA AGUS IOMrACHADB CAIB. III. Anns am beilfàs dearbhaidh ann am anam nVs/aid aìr /koillseachadh rè an dà bhliadhna so a leannas. A chum caitheamh-aimsir dhomh fèin chaidli mi aon latha mach a shealg. Air dhomh a bhi am stad a feathamh nan eun thainig smuain- tean làidir a dh'ionnsaidh m'inntinn, nach robh am bàs glè fhada bhuam. Agus ged a bha mi an uair sin ann an deagh shlàinte, sheas mi mar neach fo ioghnadh agus fo mhòr amhluadh air dhomh smuainteach air siorruidh- eachd. An sin rinn mi caoidh air son mo staid, agus thubhairt mi, " Cia cho luath sa theich mo nèamh air falbh ! O cia cho deònach 'sa bhithinn am chù no am ainbhith sam bith eile seach a bhi am dhuine ! oir n'am bu bhrùid mi chuireadh am bàs a dh'aon bhuile crìoch air mo thruaighe. Ach a nise cha robh mo bhròn gun chrìch ach a' tòiseachadh. Thòisich mi sin air smaointeach ciod an dòigh, do rèir coltais, anns am faighinn bàs ; shaoil mi gu'm b'ann mar rinn Francis Spira, oir ged chaicWi agam gu so air mo thrioblaid inntinn a cheiltinn, shaoil mi fathast, gu'm fàsadh mo dhorainn cho mòr is gu'm biodh e ea-comasach DHUGHAILL BOCHANNAIN. 47 dhomh a chleth. Fòs, shaoil mi na fanadh mo chiall nadurrach agam, ge be air bith mar bhitheadh a chùis gu'n ceilinn e. Bha 'n smaoin so co-dhiù air a leantuinn le smaoin eile, ciod na'n deanadh am freasdal rnar a dh'fhaodadh e a dheanamh le ceartas mo chiall a bhuntainn air falbh, mar a chunnaic mi muinntir eile a bàsachadh gun tamail gun tùr. Agus mar sin gu'm bàsaichinn a' beucail agus ri toibheum. Be'n t-aobhar mu'n robh mi air son mo thrioblaid a chleth so; anns a' cheud àite, nan rachadh agam air a' sin a dheanamh gu latha' bhreitheanais, gu'm biodh agam cuideachd gun àireamh de dh' eucoraich air an damnadh gu seasamh maille rium, agus mar sin nach bith- inn am aonar. Be an ath aobhar call mo dheagh chliù, oir ged nach robh deagh ainm agam ri chall do thaobh diadhachd, gidheadh ann am beachd an t-saoghail bha mo chliù math, agus na'm bàsaichinn ann am breisleich an-dòchais, bhithinn mar ghnà-fhacal ann am beul gach neach a chluinneadh mu'm thim- chioll, ach na'n rachadh agam air a chùis a chleth cha bhiodh nì bu mò ri ràdh mu mo dhèighinn na bha ri ràdh mu dhèighinn muinntir eile na dùthcha a bhafo chliù dhaoine onarach a dh'eug mar uain gu'n lochd, ach do rèir mo bharaileach-sa chaidh do dh'ifrinn cho cinn- teach riubhsan a dh'eug aun am breisleich an- dòchais. 48 BEATHA AGUS IOMPACHADH Cha b' fhada an deigh so gus an deach mi a dh'ionnsaidh co-thional a bh' ann am chomh- earsneachd, far an robh Suipeir an Tighearna gu bhi air a friothaladh, agus air dhpmh an t-searmoin chomonachaidh èisdeachd le ro aire bha mi a' leaghadh le deòir air son rno pheac- annan, agus an uair a bha am bòrd air a chuartachadh bha mi ullamh gu glaodhaich a mach le dòrainn mo chridhe, 'nuair a' chuala mi mi-fèin, mar gu'm b'ann air m' ainm agus air mo shloinneadh air mo bhacadh mar chù bho bhuntainn ri aran na cloinne, gidheadh an uair a thainig mi mach as an eaglais agus a choinnich mi mo sheana chòmpanaich bha'n tuil dheur air tiormachadh suas agus bha mise mar bha mi roimhe. Mar so mhùidh an Tighearna m' fhios- rachadh le buile iongantach dhe a chorraich air son m' eu-ceartan uabhasach, eadhon m' amaideachd a sgrìobhadh le litrichean soilear air clàr m' eudainn chum agus gu'm faodadh esan a ruitheadh a leughadh. Chunnaic mi a bhuile so a mùidheadh orm ùine roimhe an àm sin, agus mar an ceudna ceartas Dè le e dh'f hulang dha tuiteam orm ; oir bha fios agam ge be air bith cho trom agus cho doilgheasach sa dh'fhaodadh e bhith gu'n do thoill mi uile e. Thug mothachadh air ciont agus eagal nach èiste m'ùrnaigh orm mo bheul a dhùnadh air chor is nach b'urrainn mi a ghuidhe air an Tighearna a leasachadh. Fòs DHUGHAILL BOCHANNAIN. 49 shaoil mi na'n deanadh an Tighearna mo shaoradh bho'n ni sin a b'eagal leam nach tigeadh an latha dheanainn mar a rinn mi roimhe, agus thoilieh an Tighearna mo shaor- adh o'n truaighe so a b'uabhas leara, nì nach luaithe rinn e na thionndaidh mise ri mo sheana chleachdaidhean. O ! fad-fhulangas Dhè do mo thaobhsa ceanna-feadhna nam pea- cach. Tacan an deigh so bha mi air ceann- gnothaich ann an Dunèideann, agus thachair dhomh a bhi ann an cuideachd anns an robh iad a bruidhinn m'u chreideamh ; agus air do neach araid dhiù an aire thoirt dhomhsa ann an trusgan Gàèlach dh'fheòraich e dhiom ciod bu chreideamh dhomh ; Fhreagair mise gu'n robh mi 'fathast coltach ri clàr de phàipeir glan, gu'm faodadh e ni air bith a b' àill leis a sgrìobhadh orm : " Am beil thu ?" ars esan " ma tha bheir mise comhairle ort, thoir deagh aire nach sgrìobh an diabhol rudaigin ort, agus ma ni e sin cha bhi thu ni's faide glan." Chuir am freagradh so mi fo leithid de dh' amluadh is nach robh fios agam ciod an taobh a sheallainn oir rinn smaointinn air an ni a labhair an duine mo bhioradh a dh'ionnsaidh a' chridhe, oir gu deimhin be an dearbh ni a thubhairt e a bha 'n diabhol cheana an deigh a dheanamh, bha nàire orm mar an ceudna air son gu'n do labhair mi cho neo-urramach mu thimchioll diadhachd : agus làn chuir mi romham nach w 50 BEATHA AGUS IOMPAC3ADH Iabhrainn air a mhodh cheudna mu dhiadh- achd gu bràth tuilleadh. 'Nuair a dh'fhag mi chuideachd bha freagradh an duine so air leanteainn rium cho teann is nach b'urrainn mi air aon chor a chuir air di-chuimhne, thug e do ghnà na smaointean an-dòchasach a bha ga mo bhuaireadh roimhe sin gu h-ùr a dh'ionn- saidh m'inntinn, agus mar sgrìobh an diabhol a reachd fèin air mo chridhe, agus mar chuir e iomhaigh air m'uile ghniomharra. An. 10-amk latha de mhìos meadkonach an t-sàmhraidh 1741. " Ach bha am mìos anns an an robh an t-asail fiadhaich a nis air tighinn." (Faic Ier. ii. 24.) " Gu ruig so thig thu, ach cha tig ni's faide agus an so caisgear do thonn- an uaibhreach." " Agus bhrist mi suas d'i m' àite suidh agus rinn mi dh'i crannan agus dorsan" thar nach nach b'urrainn mi dhol beachad. Iob xxxviii. 10, 11. Bha mi aon latha Sàbaid a' falbh air feadh nan raon mar bu ghnà leani a dheanamh agus thachair mo phiuthar rium, agus thug i achmh- asan dhomh air son a bhi mi-naomhachadh là na Sàbaid ag ràdh, ciod a tha thu am beachd a dheiras dut ma bhàsaicheas tu anns an staid anns am beil thu a nise ? gu cinnteach thèid thu dhìth!" Air tùs thòisich mi air fanaid oirre air son a comhairle, ach tug sin oirre bhi na tost : agus thuirt i rium a rithist mar a gabhainn aithreachas gu'n rachainn gu'n teag- amh am mugha. Thuirt mi rithe nach ruig- DHDGHAILL BOCHANNAIN. 51 eadh i leas sin innse dhomh, gur math a bha fios agam fèin air. '« O an t-iongantas !" ars ise, " am beil fios agad gu'n tèid thu 'dhìth ?'" am beil thu ann an an-dòchas, no ciod a tha cuir ort?'' Dh'iarr i an sin orm a dhol a dh'ionnsaidh fuil Chriosd a ghlanas air falbh am peacadh is deirge dath. Thuirt mi rithe gu'n do mheas mi fhuil mar ni mi-naomha agus gu'n d' rinn mi di-meas air Spiorad nan gràs. Dh' fhiòraich i an sin an robh mi idir ag ùrnaigh, no c' uin' a rinn mi an ùrnaigh mu dheireadh. Fhreagair mis' agus thubhairt mi, nach do lùb mi. mo ghlùn rè nan ceitheir bliadhna chaidh seachad. Dh' fharraid i an sin an deanainn ùrnaigh an nochd agus thuirt mise: " Cha dean, cha dean mis' ùrnaigh gu bràth," oir gu dearbh chuir mi romham'nach deanainn sin, oir aig an àm ud cha b'urrainn mi uidhir a's beannach iarraidh roimh na tròcaÌFean coiteheann a bha Dia a' bàirigeadh orm ; ni mò ghabhainn de dhànadas orm, ainm mòr an " Tighearna do Dhia" a luaidh ann am bheul. Dh' aslaich i orm co-dhiù ùrnaigh a chuir suas, agus mi-fèin irioslachadh an làthair Dhè a dheanadh fa-dheòigh mo thogail suas mar neach air a dhamnadh ach a chaidh a thearnadh. O ciod an dìteadh cridhe, ciod na smuaintean uabhasach a bha agam mu thimchioll Dhè ! Sheas mi mar an cis-mhaor fad air falbh, agus thubhairt mi, — " A Dhè bi tròcaireach dhomhs' a ta am pheacach." Cha'n ann le miodal a 52 BEATHA AGUS IOMPACHADH labhair mi so, ach bho mhòr mhothachadh air ciont agus truaighe. Cha robh agam ach beagan fhacal anns an ùrnaigh so, oir ge do rinn mi ùrnaigh, cha robh dùil agam gu'n èisde mi, bha Sàtan agus mo chridhe mi-chreideach ag ràdhgu'm bu mhi an t-amadan bu mhò air an t-saoghal 'nuair a smaointich mi gu'n tugadh an Tighearna math- anas do mo leithidse gu bràth. Co-dhiù, shaoil mi nach b'urrainn do'n chùis a bhi ni bu mhio- sa na bha i oir chunnaic mi gu'm bu bhàs e na'm fanainn far an robh mi, agus nach biodh agam ach»am bàs ged a rachainn air m'aghaidh ann an dàil mo dhleasanais; agus shaoil mi ni b'fhaide na'n leiginn diom a bhi g'ùrnaigh a rithist gu'm biodh mo phiantan seachd uairean ni bu mhò na bha iad riabh : Uime sin ghuidh mi air an Tighearna gu'n e leigeadh leam cùlsleamhnachadh uaidhe sin a mach. Rinn an Tighearna aig an àm sin mo theagasg le dearbhadh diomhair agus cumhachdach gu'n robh mo pheacannan so-mhaiteach a dh-ain- deoin cho an-tromach sa bha iad : agus gu'm biodh ainm ni bu mhò air a ghlòrachadh le mathanas a thoirt do mo leithid-sa na bhiodh e ann an saoradh peacach bu lugha. Mu'n àm sin thachair mi ri leabhar do'm b'ainm " Cleachdadh na Diadhachd" agus thait- ìnn e rium gu ro mhath, agus rinn mi-dìcheall air mi-fèin a ghnàthachadh ann an dleasannas a thaobh Dhè agus dhaoine do rèir nan seòlaidh- DHUGHAILL BOCHANNAItf. 53 ean a chunna mi sgrìobhta ann. Bha mi nis' air tighinn air m'aghaidh gu math ann an co-lionadh mo dhleasanais oir- bha mi glè dhìcheallach a' deanamh suas trasgain a chum mo lomnochd a chòmhdach. Rinn an t-atharrachadh grad so a thainig orm mòr f huaim air feadh na dùthcha, thaobh gu'n robh miroimhe cho sònraichte air son mo dhroch- bheairt. Labhair gach aon mu'n thimchioll mar chunnaic iad iomchaidh, Thuirt cuid ; — " Am beil Saul a' measg nam fàidhean ?" — Chu- ala sinn ioma ni mu thimchioll an duine so." (1 Sam. x. 11. Gniomh. ix. 13.) Agus ghabh gach aon iongantas air son an atharraichidh. An uair a chunnaic na companaich a bh' agam roimhe sin gu'n robh mi a' seachnadh an cuid- eachd, thòisich iad air deanamh mòr thàire orm an uair a thachradh iad rium. Thòisich cuid eile air mo chùl-chàineadh le toirt air falbh mo dheagh chliù, agus be mo dheagh chliù an aon seud bu luachmhoire bha agam agus cha b'urrainn mi smuainteach air dealach- adh rithe. Co-dhiù smaointich mì mar bha ainm nan naomh anns gach linn air an tilgeadh a mach air son ainm Chrìosd, agus mar an ceudna ciod an càineadh agus an tàir à dh'fhuilig Iosa naomha fèin, an Tì sin, an uair a chàineadh e nach do chàin a rithist. 'S co fad a bhuadhaich sgeig agus fanaid an droch shluaigh so ormsa, is na'n deanadh coltas na diadhachd a ghabh mi orm a thrèigsinn «■- 54 BEATHA AGUS IOMPACHADH thoirt orra a bhi ann an sìth rium gu'm beil mi an dùil gun deannainn sin. Ach chunnaic mi ged a chuirinn air chùl m'aidmheil nach cois- ninn gu bràth mo chliù, ach gur ann bu dàcha mi tuilleadh mi-chiiu a thoirt orm fèin. " Is beannaichte an tì nach faigh oilbheum ann- amsa," ars' an Tighearn' Iosa. An sin thuig mi gu'n do thòisich mi air togail mo thaighe mu'n do shuigh mi air tùs, agus mundo chunnt mia chosgais, agus smaoin- tich mi gu'm bu chòir dhomh a dheanamh a nise. Uime sin thoisich mi ri cuir ri mo chunntas, tuaileas, cul-chaineadh, amghar, call- dachd,iomaruagadh agus teanndachd, ach chuir mi romham a dh'aindeoin sin, no aon ni eile dh'fhaodadh tighinn nan deigh, nach trèiginn gu bràth Criosd a thoisich mi nis' air leantainn. Lean mo shean luchd-eolais air sgeig orm anns gach àite an tachradh sinn ag radh le tàire : — " Faic a h-aon de na chuigse." Thug cuid eite (le rùn a b'fhear a rèir am beachdsa) comhairl' orm sgur de leughadh leabhraichean, oir neo gun cuireadh iad as mo chiall mi, agus gu'm fasainn an sin gu'n mhath dhomh fein no do'm chàirdean, agus thuirt cuid eile bu treine spiorad de mo luchd-dàimhe : " Mo thruaighe ! chaill sinn e nis o'n a thiunn- daidh e mach mar so." Thuirt muinntir eile gu'n robh mi gu tur air chuthach. Co-dhiù sheachainn mi an cuideachd cho math sa dh'fhaod mi, oir ghràdhaich mi a bhi am aonar, DHUGHAILL BOCHANNAIN. 55 agus chuir mi suas leis gach cùis cho math sa b'urrainn mi ged nach d'rinn mi sin cho math 's bu chòir dhomh. Leis an so chunnaic mi gu'n robh an nàimhdeas a bha eadar sìol na nathrach agus na' mna ro mhòr, 'nuair a bha coltas na.diaghachd, (oir aig an àm sin cha robh ni bu mhò agam dh'i,) air a h-iomaruagadh le oilbheum agus tàire. An o-amh laiha de cheud mìos an foghair, 1751. Bba'n t-Sàcramaid ga frithealadh ann ar sgìreachd ach cha'n f haca mise mar dhleas- annas orm fèin cuid a ghabhail de an òrdugh shòlmaite sin, a thaobh mi abhi cho mi-naomha agus cho truaillidh, gidheadh cha robh an Tighearna na fhàsach airmid, no na thalamh tartmhor dhomh, oir f huair mi mor bhuannachd o shearmonachadh an fhacail, gu h-araid o shearmoin a chaidh a shearmonachadh on a cheann-teagaisg so: — " Rannsaicheamaid agus dearbhamaid ar slighean agus pilleamaid a rithist a dh'ionnsaidh an Tigheàrna." (Tuireadh iii. 40.) Bha'n t-searmoin sin gle shòlasach dhomhsa do thaobh seòlaidhean agus comh- fhurtaclid, oir aig an àm ud bha mi air mo bhualadh le buaireadh laidir ach cha dean mi ann an so aithris, gus an tig mi gu labhairt air na meadhonan leis an robh e gu h-èifeachdach air a bhuntain air falbh, ni a thachair mu thuaiream ochd mìosan deug an deigh sin. Bha mo dhòchas ri tròcair f haotainn a' fàs nì bu treise fad shè sheachduinean, agus shaoil 56 BEATHA AGUS IOMPACHADH. mi gu'n robh mi nis air faighinn mo chridhe ann am fonn cho math is gu'n robh mi comas- ach air mo smuaintean a riaghladh do rèir riaghailt nan deich àintean, agus mar so thòisich mi air càradh suas m'f hireantachd fèin, a chionn gu'n robh mi tur aineolach air fireantachd Dhè ; ach cha do cheadaich an Tigbearna dhomh fuireach fada fo namhearachd so, oir a dh'ain.*- deoin gach math a shaoil mi a bhi gabhail tàmh ann am chridhe, bha e gu tìir air a thiunndaidh gu mi-riaghailt : oir air dhomh a bhi aon latha aig obair anns a mhachair bha mi air mo bhualadh le buaireadh a chum toibheum a labhairt ni ged' bhithinn air mo reubadh ann am bhloidibh tha mi 'g earbsa ann an tròcair Dhè nach deanainn uidhir sa' iuaidh. Agus bu cho laidir a dhrùigh e air m'inntinn is gu'n shaoil mi gu'n robh mi gu dhol thar mo riaghailt. Air leann gu'n robh mi am riochd beò air an t-sluagh dhanmaichte ann an ifrinn a' toirt toibheum de dh'ainm Dhè. Chaidh mi do choill a bha dlù dhomh a chum ùrnaigh, agus thubhairt mi maille ri Peadar, — " Imich uam a Thighearna oir a's duine peacach mi." Agus bha iongantas orm nach do sgoilt an talamh fodham a chum mo shlugadh sìos Agus tha cuimhne mhath agam gu'n do labhair mi ni eigin air a mhodh so : O Thighearna tha mi ro fhada beò air an talamh so cheana, uime sin tilg a mach à do shealladh mi agus na fuilig dhomh a bhi ni's faìde ann am chotharr- DHUGHAILL BOCHANNAlN. 57 adh air do thròcair a thaobh gu'n tug mi toibh- eam dhut ann a t'aodainn. Lean am buaireadh sin air an aon dòigh fad chùig seachduinean, agus bha dhà, agus air uairean eile trì amanan araid de an latha anns arn bualadh e mi, agus bha mi fa-dheòigh air mo thilgeadh sìos leis cho mòr is gu'n robh eagal orm nach faighinn uaithe gu suthainn. Ach thoiìich Dia Sàtan a chronachadh air dòigh I a's gu'n dh'f hàg e mi car tamuil. Bha m'inn- tinn aig a' cheart àm gu mòr air a' comf hurt- ì achd leis an Sgriobtur so : — " Oir bha thu a'd | neart do'n bhochd, ad neart do'n fheumach na airc ; a'd dhìdeann o'n doininn." Isa. xxv. 4. An deigh dhomh rudaiginn saorsa fhaotainn bho na buairidhean so mhothaich mi marbhan- achd agus fionnarachd do thaobh mo dhleas- anas le mòr chruas cridhe agus tograidhean laidir a dh'ionnsaidh nan leannanan peacaidh a bha agam roimhe sin. Bha m'uile dhleasanas- an air seargadh agus dh'f hàs mi gu h-iomlan neo-thorach. Air dhomh a bhi aon latha a' leughadh a Bhìobaill, thiunndaidh mi ris a' chùigeamh caibidil de dh'Isaiah, agus bha na bagraidhean a bh'ann air an toirt dhachaigh a dh'ionnsaidh m'anm le leithid de chudthrom a' còrdadh ri'm chor air dòigh is nach b' urrainn mi gu'n a smaointeach gu'm b'ann rium fèin a labhradh iad, gu sonraite na briathran so : " Ciod tuill- eadh a ghabhadh deanamh ri m' fhion-lioa 58 BEATHA AGUS IOMPACHADH nach d' rinn mi ann ? C'arson, an nair a dn amhairc mi an tugadh e mach dearcan fiadjni- aìn, agus a nise thigibh, nochdaidh mise ciod a ni mi ri m' f hion-lios bheir mi air talbii a chalaid agus bristear suas e, bristidxi "ni a bhalla, agus bithidh e air a shallairt sios, &c, &c. Thubhairt mise is fior a Thignearna, dh' f heuch thusa iomadh meadhon riumsa, seadh, ghabh thu ni's mo shaothair rium na gxiab-i thu ri mìltean a bha umhail do d' gnutn, agns a rèir gluasad, do Spioraid, Naoimhe. Is cian a ghiulain thu le mo shligheachan peacach anns an f hàsach so ; thainig thu ni bu liugha na tr bliadhna a dh'iarraidh toraidh ach cha d' fhuair thu ach fion-dhearcan fiadhain, agus tha mis o cheann fada a' fàsachadh do thalmh- ainn uime sin gearr sios mi. Agus ged do oheireadh tu dàil dhomh car ùine' gu'n mo ghearradh sios, dh'f haodadh tu ann ad cheartas uisge nan gràs a chumail bho fhrasadh orm agus nan nèamhan a dheanamh dhomh mar umha agus an talamh mar iarann. Gach ni dhiù so dh' fhaodadh tu ad cheartas a dhean- amh oir pheacaich mise. Rinn na smaoin- tean a bha agam bho na nithean so mo ghiulan gu bruachan an-dòchais, oir dh' oibrich na briathran so gu cruaidh air m'anam. " Bheir mise àinte do na neoil nach fras iad uisg air." O na smaointean dubhach, arsa mise, mo fhreumhan a bhi air an tiormachadh suas gu'n DHUGHAILL BOCHAINNAIN. 59 toradh a thoirt a mach ni's mò ach drisean agus cluaranan a bhi fas suas a rithist, " air a chuir air chùl, agus fagasg do mhallachadh ; do'n deireadh a bhi air a losgadh." Eabh. vi. 8. Air dhomh a bhi aon latha ni bu mho na' b'àbhaist air mo thoirt nuas le smaointinn g'un robh mi air mo chuir air chùl bha mi ro f had air son a dhol do dh' àite uaigneach far am faighinn comas air m'anam a dhortadh a mach ann an lathair an Tighearna, ach cha chead- aicheadh mo ghnothach saoghalta dhomh sin a dheanamh.anns an àm, thuit trom sgìos air m' aigneadh uime sin thug mi oidheirp air an latha chur seachad ann an ùrnaighean dùrach- dach goirid gus am faighinn cothrom air an Tighearn' iarraidh gu h-uaignoach. Mu fheasgar 'nuair af huair mi' mi-fp',n saor o mo ghnothaichean saoghalta chaidh mi gu m'urnaigh agus shaoil mi gu'n do tharrainn an Tighearna mi dlù do chathair na tròcair. Bha mo bheul lan de dh'argamaidean, agus thuit mo bhanntaibh dhiom, agus ruith mo shùilean le deòir. An deigh dhomh buanachd rè ùime anns an dleasanas so shaoil mi gun tainig an sgriobtur so le bhuaidh mhilis a dh'ionnsaidh m'inntinn. ' An toir mi gus a bhreith agus nach toir mi fanear gu'm beirear? deir an Tighearna." (Isa. lxvi. 9.) Thainig ciùinead mhòr maille ris an fhacal air m'anam. Roimhe sin bha mì 60 BEATHA AGUS IOMPACHADH mar chuan buaireasach, ach a nise fhuair rai mòi shìth inntinn. Chuala mi-muinntir eile labhairt mu'n ath- bhreith agus gu'n robh mòr phiantan ann, agus thug sin orm a smaointeach gu'm be an trioblaid anns an robh mi nise piann na h-ath-bhreithe, agus na'm be cia cho iomchaidh, sa bha am facal! agus bha e na f hacal 'na àm do'm anam sgìth. Cha'n urrainn mi an sòlas a dh' fhios- raich mi a chuir an cèill aig àm dhomh a bhi smaointeach gu'm be gealladh Dhènach fanain ni b'fhaide ann an ionad bristidh a mach na cloinne. Thainig mi air falbh as an àite so ni bu shona na ged a bhithinn ann am ard-rìgh air an t-saoghal gu lèir. Thubhairt mi ged nach tugadh an Tighearna dhomh tuilleadh comhfhurtachd ann an dhleasanas, gidheadh, gu'm bithinn beò ann an creideamh a' gheallaidh sin, — " nach tug Dia riabh a chum na ginbhinn agus a bhreith a bhacadh." Air an ath latha chaidh mi do bhadan coille bha dlù- dhomh far na chaith mi a chuid mhath de 'n latha ri moladh Dhè air son na rinn e dha m' anam. An deigh sin shaoil leam gu'n tug Dià mi gu'm earbsa leagadh air f hacal air sheòl, i's ge be air bith a dheireadh dhomh an deigh sin gu'm faodainn a ràdh maille ri shèirbheiseach o shean. " Cùimhnich am facal do t'oglach, as an tug thu orm earbsa : is e so mo chorahfhurtachd ann am àmhghar^ bheothaich t' f hacal mi." (Salm. cxix. 49, 50) DHUGHAILL BOCHANNAIN. 61 An sin thòisieh mi air smaointeach air staid na cloinne anns a' bhroinn agus thug mi fainear gu'n robh iad beò ann an sin ùime mu'n robh iad air am breith. Gidheadh ged a bha iad beò, bha iad fhathast air an iathadh anns a' bhroinn le dorchadas, agus cha'n f hac iad solus gus an tainig àmam breithe, agus an sin chunnaic iad an solus. Agus osbarr am feadh a bha iad na'n naoidheanan nach robh ac' ach beagan eòlais air an t-saoghal a dh'ionnsaidh an tainig iad : ach gu'n do mheudaich an eolas mar a mheudaich am bliadhnachan. An sin thuirt mi, theagamh, gu'n do bheothaich an Tighearna mise ann am broinn Eaglais ged nach deach fathast mo bhreith. Uime sin cha bhì mi ann anan-dòchas achionn gu'n tubhairt an Tighearna " nach tugadh e dh'ionnsaidh na ginbhinn agus a bhreith a bhacadh. B'iad na smaointean so sòlas mo chridhe, oir an uair a chùimhnicheas mi air dìsleachd an Dè a gheall leagh mi le deuraibh èibhneis. Ach a dh' aindeoin m' earbsa ann am feitheamh air Dia, eadhon ge do dh'fheuchadh e mi le dàil a chur 'na thighinn agus le dorchadas, &c. Cha robh e ceitheir latha an deigh so 'huair a ghairm mi gu cunntas gach ni a thachair rium roimhe. Oir dh'f has na facail o'n d'fhuair mi roimhe so urrad de chomhfhurtachd a nise gu'n bhlas, agus dh' f hàs mise cho lag mhisneach- dail sa bha mi air tùs, arannsachadh air feadh a' Bhìobaill agus a fairleachadh orm aon f haca' n 62 BEATHA AGUS IOMPACHABH fhaotainn freagarrach do'm chor. Bha m eagal gu mòr air a mheudachadh le leughadh an Sgriobtuir so : — " Agus tha'n taisbean uile dhuibhsa mar bhriathar leabhar air a ghlasadh suas, a bheir iad do neach aig am beil fògh- lum, ag ràdh, Leugh so, guidheam ort ; agus their esan cha'n urrainn mi or tha e glaiste suas." (Isa. xxix. 11.) Oir chreid mise gu'n robh facal Dhè air a ghlasadh orm agus gu'n robh mi am fhìr choigreach do'n diamh- aireachhd ghlòrmhor a ta air a. foillseachadh ann. A chionn so, am feadh a bhithinn aig m'ùrnaigh dhiamhair bu ghnà leam mo staid mhuladach a chaoidh ann am briathran mar so, " O Thighearna tha mi am fhior cnoig- reach, do'n diamhaireachd a tha ann ad thoil fihoillsichte. Tha aig t' uile naoimh sùilean nach eil agamsa, chum t'fhacail fhaicinn agus a leughadh. Tha iad a' faicinn mòr mhais agus caomhalachd anns an Tighearn' losa Criosd ach cha'n eil mise faicinn ni air bith ann is fiù ìarraidh. Tha iadsan a' faotainn mòrthbilinntinn'na shèirbheis ach cha'n eil mise faotainnniair bith innte. O'! Thighearnafosgail thusa mo shùilean a chum agus gu'm faic mi iongantas do reachd. Be an co-dhùnadh a thug mi uaithe so gu'n robh mi fathast tur aineolach air an eolas shlàinteil sin a tha air a phàirteachadh air an neach is lugha agus is laige de chlann DhèV' Oir an uair a ehuala mi iad a' 'ahhairt oau 'n co-chomunn r: DHUGHAILL BOCHANNAIN. 63 Dia agus mu chinntichead saoghail eile labhair ìad cho mothachail agus cho beò mu'n na nithe so is gu'n cho-dhuin mi nach b'aithne dhomh riamh aon mi mu'n do labhair iad. Shàmhlaich mi pobull Dè ri luchdturais a bha air chuairt ann an tìr chèin, agus an uair a thainig iad dhachaigh a bha toirt cunntais tim- chioll na tìre sin do'n mhuinntir nach dh'fhag riabh an dùthaich fèin ; agus shàmhlaich mi mi-fèin ri duine nach d'fhag riabh a dhùth- aich, ach a mhain a leugh mu nàdur agus mu choltas na tìre fad as, agus le còmhnadh cairt- iùil a labhradh ni bu deise m'u timchioll na'n duine choisich troimhpe. Ach bha mòr mhùth- adh eadar a' chunntas a thug iadsan mu thim- chioll na tìre sin, agus a' chunntas a thugmise. B'urrainn iadsanaràdh gu'mfac'iadaieithidsud agus a leithid so le'n sùilean, ach be n : a b'urrainn mise ràdh gu'n cuala mi mu na h-àitean ud, ach nach faca mi riabh iad, ach a mhàin chreid mi an cunntas a chuala mi agus a chionn -nach robh mi-fèin riabh sa'n tìr cha b'urrainn m'eòlas oirre bhi cinnteach ach do rèir beachda. Bha mi fathast air mo bhuaireadh le leisg agus cion càlach gun aon togradh a dh'ionn- saidh mo dhleasanais, gus am bithinn air m'fharrach gu sin a deanamh le mo chogais nàdurrach. Mhothaich mi urrad de chion càlach annam fèin as gu'n robh mi mar gu'm b'eadh air mo tharrainn a dh'aindeoin a dh'ionnsaidh mo dhleasanais. Seadh, shaoll 64 BEATHA AGUS IOMPACHADH mi gu'ra bu luaithe choisichinn iomadh mìle casruiste air sneachd. agus reothadh na rach- ainn a dhurnaigh: agus cha tainig an cin càlach so cho mòr bho ghràin do'n dleasanas fèin sa thainig e bho leisg inntinn. Bha iomadh earrann de'n sgriobtur ag agairt am aghaidh air son nan nithe so, mar, " Their an leisgean tha'n leòghan a muigh anns na sràidean marbhar mi." (Gnà. xxii. ]3.) Os- barr bha toil agam dàil a chuir anns an dleas- anas gu àm bu deiseile. 'Nuair a thug an ni so buaidh orm thainig do ghnà nieigin sa'n rathad leis an robh an dleasanas gu tùr air a dhearmad. " Fathast beagan cadail, beagan clò chadail." (Gnà vi. 10.) Bha'n Sgriobtur so a leanas gle uabhasach dhomhsa. " Uime sin do bhrìgh nach eil thu aon chuid fuar no teth sgeithidh mi thu a mach air mo bheul." (Tais. iii. Ì6.) Oir mheasraich mi mo staid a bhi air leth o mhuinntir eile a chionn nach do mhothaich mi annam fèin an ni sin a bha muinntir eile ag innse dhomh a bha iad a mothachadh anntas-an se sin r'a ràdh, " Gràdh Chriosd da'n co-eigneachadh gu ùmhlachd." So ni nach b'urrainn mi fhaotainn annam fèin uime sin, cha robh m'ùmhlachd ceart. Bhuan- aich mi do ghnà anns an dòrcha, agus cha b'urrainn mi ni air bith fhaotainn o fhacal Dhè a bheireadh comhf hurtachd dhorah. Oir bha an leabhar fathast glaiste. Aon latha air dhorah a bhi falbh air feadh DHTJGHAILL BOCHANNAIN. 65 nan raon thainig na briathran so gu'm inn- tinn ; — " Feuch, bhuadhaich an leòghan tha do threubh Iudadh, Freumh Dhaibhidh, air an leabhar f hosgladh." Tais. v. 5. Rinn mi 'n sin gàirdeachas le smaointinn gu'n do bhuadhaich an Tighearna Iosa air an leabhar fhosgladh do gach creideach. O a bhi smuainteach air an fhacal sin " bhuadh- aich" an aghaidh gach diabhoil da'n obair a bhi dùnadh shùilean dhaoine chum is nach faic iad na nithe sin a bhuineas d'an sìth. Chreid mi gu'm fosgladh an Tighearna araon an leabhar agus mo thuigse chum is gu'n tuig- inn e, ni a chur fadachd orm a chum fios a bhi agam air diamhaireachd na slàinte, Bha aon leabhar anns a Bhìoball anns nach b'urrainn mi sealltainn idir le taitneas, se sin ri radh, Dàn Sholaimh, chuala mi searmoinean o chaochla cheann-teagasgan dheth, ach cha b'urrainn mi riabh an èisdeachd le tlachd, a chionn gu'n cuala mi cuid ag ràdh gu'm b'òran e a chaidh a dheanamh eadar rìgh Solamh agus nighean rìgh Pharoah, uime sin an uair a bhithinn a' leughadh a Bhìobaill cha sheallainn anns an àite sin deth. Bhuanaich mo cheud dhorchadas agus mo mharbhanachd gus an so, agus rannsaich mi gach»àite annsa'Bhìoball ach an t-àite dh'ainm- ich mi cheana airson briathran a bhiodh freag- arrach do'm chor ach cha b'urrainn mi a faot- ainn ; ach air aou mhadainn Sàbaid air dhomh a 66 BEATHA AGUS IOMPACHADH bhi 'g ùrnaigh ri Dia gu'm beaimaicheadh e òrduighean follaiseach dhomh agus gu'n dean- adh e nithe dòrcha na sholus. Thainig smaoin- tean gu'm aigneadh gu'n tugadh Dia dhomh seòlaidhean cia mar dh'imichinn. Uime sin chaidh mi gu suiibheara do'n eaglais le dòchas gu'n taisbeanadh Dia iongantas do'na màirbh, agus rè an aoraidh bha mi a' feitheamh neo- fhoideach ri Dia earrann de fhacal a chuir le sòlas a dh'ionnsaidh m'anma, ach an uair a bha an t-shearmoin a' tighinn fagus do chrìch bha mise cho màrbh agus cbo dorcha sa bha mi roimhe. Thòisich mì sin ri bhi ann an an- dòchas ni bu mhò na bha mi raibh, ga mo ghairm fèin am amadan air son m'inntinn a chreidsinn sa' mhadainn. Feadh a bha mi mar so fo imcheist bha am ministear a' searmonachadh mu ghluasad nan creideach an uair a bhiodh iad a dh'easbhaidh an spioraid, agus thubhairt e gu'm bu tric leo a bhi feitheamh anns gach àit anns an saoladh iad thachairt ri'n aon ghràidh, agus gur e bu chaint dhaibh " O nach robh fios agam c'àite am faighinn el" an sin thubhairt e na briathran so. " Innis dhomh o thusa d'am beil gràdh aig m'anam, c'àite an ionaltair thu do threudan c'àit an toir thu orra laidhe sios mu mheadhon latha ; oir c'ar son a bhithinn mar aon air faondradh a measg threud do chompanach ? Mar eil f hios agad O thusa a's àillidh am measg bhan imich a macli air luirg an treud agus DHUGHAIL BOCHANNAIN. 67 ìonaltair do mheannaibh làimh ri bùthaibh nan aodhaire." (Dàn i. 7, 8.) Be an aon ni a bha m'anam an geall air fhiosrachadh, ciod an t-àit' anns am faodainn tachairt ri Criosd, agus bha e an so air a labh- airt anns a' cheud rann, agus air a f hreagradh anns an rann mu dheireadh. Uime sin mu'n d'eirich mi as an àite anns an robh mi am shuidhe bha mi araon air faighinn seòladh agus comhfhurtachd. Thug mi an deigh sin fainear de dh'iomadh ni glòrmhor anns an leabhar sin. Dh'ionnsaich mi aon ni sònraichte bho'n Sgriobtur so, gu'm bu chòir dhomh featheamh ri Dia ann a' gnàthàchadh nam meadhonan agus luirg a threud a leantuinn. Bha aon sgriobtur eile mar an ceudna, a chum suas m'inntinn fo'n dàil leis an robh mi air m'f heuch- ainn agus a chum mi do ghna ann an slighe dleasanais. " Anns a' mhadainn cuir do shìol, agus 'san f heasgar na toir air do làmh sgur." Ecles. xi. 6. O so dh'ionnsaich mi gu'm bu chòir dhomh a bhi do ghnà ann an rathad nam meadhonan, a ch- ionn'snachrobh fìosagam ciodnameadhonanna dh'fhaodadhanTighearnabheannachadhdhomh agus gu'n robh e na nicunnardach a bhi mach as an t-slighe anns bu ghnàle Criosd a bhi dol seach- ad : ach fuireach do ghnà mar an duine dall a' sireadh ann an rathad dleasannais : agus tha'n ceathramh rann ag ràdh " An tì a bheir an aire 68 BEATHA AGUS IOMPACHADH do'n ghaoith cha chuir e sìol," ni a bha mi a saoilsinn a bha ciallachadh nach bu chòir dhomh-sa an aire thoirt do ghaoth a bhuairidh no do neoil nami-mhisnich, ach gu'm bu raogh- naiche leam a bhi do ghnà ann an slighe an dleasanais. Chum na smaointean sin mi do ghnà ann an slighe ùrnaigh agus dleasanasan eile. Air ceud mìos an Earraich 1742. Bha mi daonnan ag iarraidh air son meadhon saors' eigin, ach ma bha, dh'fhairlich orn shin fhaot- ainn, oir bha mi coltach ris a'chomhla a tiund- aidh air a' lùdagan, agus cha b'urrainn mi idir a dhol de ursainn na leisge : bha.mi tìir aineol- ach air Criosd agus air f hireantachd ; a ghnà a' cluinntinn mu ghràs sin a' chreideimh agus cho feumail sa bha ni sin slàint fhaighinn, oir as eugmhais na slàinte sin nach b'urrainn slàinte bhi aig duine ; agus bha mi a' creidsinn nach do chreid mi riabh fathast, oir shaoil mi gu'm bu dànadas a chreidsinn gu'n robh mo phea- cannan air a mathadh gus am faighinn tomhas araid de dh'irisleachd agus de naomhachd nàduir. Agus a thuilleadh air cion nan nithe sin, chuir smaointinn air mòr àireamh ciontan a chuid a chaidh seachad de mo bheatha uabhas orm air chor is nach b'urrainn mi creidsinn mar a cuireadh Dia miorbhuil an gniomh a chum misneach a thoirt dhomh. Be mo mhiann gu'n cuireadh Dia aingeal, no taisbeanadh soiìleir a thoirt dhomh bho nèamh mu'm b'urr- DHUGHAILL BOCHANNAIN. 69 ainn mi creidsinn. " A mhaighistear b'àill leinn comharadh fhaotain uat." Aon latha Sàbaid air dhomh a bhi tighinn dachaigh as an eaglais, bha mi smaointeach air na nithe so, agus b'f hearr leam gu'n seiream- adh guth o^ nèamh am chluasan chum a dhearbhadh dhomh gu'n robh mo pheacannan air a mathadh dhomh, oir shaoil mi aseasbhuidh sin, nach biodh mo chogais gu bràth aig sìth. Feadh a bha mi smaointinn air na nithe sin thainig na briathran so gu 'm chùimhne. " Feuch. shaoil mi, thig e gu cinnteach a mach do'm ionnsaidh, agus seasaidh e agus gairmidh e air ainm an Tighearna " An deigh dhomh na briathran so a leughadh, thòisich mi air smaointeach cia mar a dh'fhaod- ainn an cumadh rium fèin, agus shaoil mi gu'n robh Naaman na shàmhla air peacaich a thainig a dhionnsaidh an Tighearn' Iosa a chum a bhi air an glanadh on mhùir spioradail agus gu'm be freagradh Chriosd mar thug am fàidh do Naaman " Nigh thu-fèin ann an Iordan agus bithidh tu glan." Chunnaic mi gu'n robh an Tighearn'Iosa air dol suas do nèamh agus gu'n tug e òrdugh da mhinistearan fo'n t-Soisgeil, peacaich mhùireaeh leis bu mhath a bhi glan a sheòladh a dh'ionnsaidh fhala fèin chum an glanadh, agus gu'n robh e na ni diamhain a bhi g amarcair son miorbhiulean a' nise; agus mar a creidinn firinn f hacail gu'm feumainn a bhi caillte gu siorruidh ; agus gu'm faca iomadh ^O BEATHA AGUS IOMPACHAM ie'n sùilean corparra an Tighearn losa, agus nach do chreid iad ann ged a chunnaic iad na miorbhuilean a rinn e. Thug mi sin an oidheirp air creidsinn, ach cha b'urrainn mi a thaobh nach robh e air a dhearbhadh orm gu'm be m'fhior dhleasannas sin a dheanamh gus am bithinn ni bfhearr air m' uidheamachadh. Tacan an deighe so thachair mi ri caraid diaghaidh agus ìabhair mi ris mu theagamhan m'inntinn, ach labhair esan ann an cainnt cho domhain agus cho fèin-fhiosrachail is nach b'urrainn mi ga thuigsinn. Dh'innis e dhomh mar bhuadhaicheadh, creideamh thar nan teagamhan sin, ach cha robh fhios agam ciod an ni a bha ann an creideamh, ach do rèir aithris chàich. Dh'- f heòraich mi an sin deth ; " Ciod a bhaireal a bha aige air Mr. Whilefield?" mu'n cuala mi iomadh iomradh ged nach cual mi fèin riabh an duine, thuirt esnn gu'n do shearmonaich e teagasg nan gràs gun truailleadh mar a rinneadh san àm bho shean. Air dhomh sin a chluinn- tinn thoisich mi air smaointeach, ciod an gnè theagaisg a bha aige. Ach bu cho mòr a bha uabhar mo chridhe is nach b'urrainn mi fheòr- aich ciod am mùthadh a bh' eadar an teagasg sin 's tcagasg eile : agus a chionn gu'mfaca mi gu'n do mheas esan an teagasg sin math, rinn mi-fèin an ni ceudna, ged nach b'aithne dhomh ni sam bith m'u thimchioll. An deigh dhomh dealacnadh ris an duine so thòisich mi air smaointeach ciod an gnè theagaisg a bh' ann, DHUGHAILL. BCCHANNAIN. J\ oir labhair esan uime mar air leth bho theagasg sam bith eile air an t-saoghal. Bha mi fad' an geall air tuille fìosi'aichidhabhi agam airan teag- asg so na saor ghràs ; uime sin leugh mi gacL /eabhar a b'urrainn mi f haotainn gidheadh bha mi fathast anns an dorcha; shaoil mi gu'm be bhi air mo shaoradh le saor ghràs, fior ùmhlachd a thoirt do dh'àintean Dè, agus ge be ni anns an tiginn gearr, gu'm mathadh Dia domh e air sgàth Chriosda. Agus an uair a thug mi an gealladh fainear, sheall mi air tùs air a' chùmh- nanta a bha gu bhi air a cho-lionadh leam mu'm b'urrainn mi ghabhail orm còir sam bith a bhi agam air. Cha b'urrainn mi na nithe so f haicinn ann an solus ceart, agus ged do bha muinntir eile toileach mo theagasg cha leiginn m'ain-eolas ris daibh. 'Nuair a leugh mi an gealladh so j " Thigibh am' ionnsaidh-sa sibhse tha ri saoth- air agus fo throm uallach agus bheir mise suaibhneas duibh." Shaoil mi nach robh còfr aig duine sam bith tighinn a dh'ionnsaidh Chriosd ach iadsan a tha fo throm uallach. le fradharc air am peacannan ; agus an gealladh so: — " Cia be air bith leis an àile gabhadh e de dh'uisge na beatha gu saor." Chunnaic mi gu'n robh togradh air iarraidh mar an cùmh- nanta do'm thaobhsa,, agus gu bràth gus am faighinn an ni sin air oibreachadh annarn-fèin nach gabhainn de dhànadas orm buntain ris a' ghealladh. 72 BEATHA AGUS IOMPACHADH Mheudaieh e mar an ceudna mo thrioblaid, 'nuair a chunnaic mi mo sheana chompanaich a' buanachadh 'nam peacannan, gu sònraichte, iad so do'n robh mi-fèin ann am ionnsramaid an làmhan Shàtain gu'n treòrachadh air slighe bhàis. Thug mi earail daibh le uile shòlasan nèimh agus uabhasan ifrinn a b'urrainn mi a smaointeach iad a philleadh o'n droch shligh- ean. Ach mheasadh gach facal a thubhairt mi mar briathran faoine leosan agus cha do chreid iad mi. An sin shaoil mi gu'n deanadh Dia dioghaltas orm, cha'n ann a mhain air son mo pheacannanfèin ach airsonpheacannan dhaoine eile mar an ceudna, a chionn gu*n do threòr- aich mi iad ann an slighe a pheacaidh. Laidh an Sgriobtur so gu trom air m'inntinn agus cha b'urrainn mi a chrathadh air falbh aig uair sam bith. Ier. ii. 33, 34. Bha mo nàdur truaillidh an impis buaidh a thoirt tharam agus an uair a rinn mi ùrnaigh air son claoidh mo chuid ana-minuabh agus m'iodhalan bha eagal orm gu'n èisdeadh Dia mi, oir cha b'urrainn mi smaointeach air deal- achadh ri mo pheacannan, ged nach gabhainn orm aig an àm cheudna gu'n ùrnaigh a dhean- amh 'nan aghaidh. Ghnàthaich mi na briathran so gu minig. " O Thighearna tha eagal orm gu'n cluinn thu mi agus gu'm buin thu bhuam mo chuid iodhalan." Bha leithid de dh'fhuath agam ann am nàdur an aghaidh naomhachd air chor is nach b'urrainn mi idir smaointeach air DHUGHAILL BOCHANNAIN. 73 buanachadh ann ara beatha dhiadhaidh. A rithist shaoil mi o nach robh agam ach sgàile na diadhachd on leth a muigh nach b'urrainn mi buanachd a dh'ionnsaidh na crìche agus gu'm be ni bu chianaile a bha anns an f hacal. Fòs chreid mi, iadsan aig an robh fios ceart 'nan cridheachan fèin an dearbh ni a bha anns an diadhachd, gu'n d'fhuair iad i na nì eile seach mar fhuair mise, agus thug sin ormsa bhi 'n dòchas gu'n tugadh an Tighearn' orm uaireigin gu'm mothaichinn a " chùing so-iomchair agus uallach aodrum." Air uairean shaoil mi gu'n cumadh an Tighearna mi ann an staid daors- ainn rè cho liugha bliadhna sa' bhuanaich mis' ann an àr-a-mach 'na aghaidh. Co-dhiù chùimhnich mi iomadh uair air an duine a bha ochd-bliadhna deug 'ar f hichead aig poll Shiloaim, agus gu'm feitheamhaid-sa mar an ceudna ri Dia, ged nach b'urrainn mi a chreid- sinn gu'n robh duine sam bith coltach ruim-fèin ach cealgaire. Bha'n Sgriobtur so glè uabhas- ach leam. " Ach càrnaidh na cealgairean sa' chridhe suas fearg cha'n èigh iad an uair a cheanglas e iad." (Iob xxxvi. 13.) Be so gu dearbha mo chor oir bha mi air mo cheangal ann an slabhruidhean ana-mianna laidir. Cha b'urrainn mi riabh a ràdh gu'n tug peacadh osna orm do bhrìgh mo dhaorsa, agus cia mar a dh'iarrainn air son saorsa is nach faca mi mi-fèin riabh fo dhaorsa? Mheas mi gach eolas a bha agam air slànaighear mar bhruadar. H 74 BEATHA AGUS IOMPACHADH Bha mi fo mhor chàmpar 'nuair a chuala mi pobull Dè a' gearan air an cor agus ag ràdh - O nach robh e dhomhsa mar bha e anns na mìosan a chaidh seachad. Bha uair anns am faodainn a ràdh, " is leamsa m'aon ghràidh agus is leisan mise ach a nise tha mi ann an dorch- adas mòr." Theirinn, O ! a shluaigh.shona is urrainn sibhse ràdh gu'n robh uair anns an do dhealraich e air bhur pàilliunaibh cia be air bith mar dh' f haodas sibh labhairt a nise ! Na'm b' f hios domhsa ciod e an ni co-chomunn ri Dia chuirinn suas gu foighidneach leis a' chrannachar a dh'òrduich e dhomh. Ach dhomsa tha chùis air mhodh eile. Tha sibhse 'gearan gu'm beil Dia air falbh uaibh, ach tha mise gearan air Dia air nach d'f huair mi riabh eòlas. O ! nach robh fios agam C'àite am faighinn e ach do rèir coltais cha bhi sin agam gu bràth. Thuirt cuid gu'n tainig atharrachadh iong- antach orm agus mar sin ghabh iad mi air son duine naomha, ni a chuir mor chàmpar orm, ainm a bhi agam gu'n.robh mi beò agus a bhi fathast màrbh. Nochd pobull Dè mor chaoimh- neas domh, agus chuir sin doilgheas orm mar an ceudna a' faicinn an uair a bhiodh an f haluinn riobach ieis na mheall mi mi-fèin agus muinntir eile air a' toirt dhiom gu'n gabhadh iad gràin diom agus gu'm bithinn fo sgeig shiorraidh aig diabhoil agus aig eucoraich air an dìteadh, agus gu'n abradh iad, " Cia mar a DHUGHAILL BOCHANNAIN. 75 huit thu bho t-àrd aidmheil ? Am beil thus' air fàs coltach ruinne ? Theirinn gu'm bu cheart Dia ge do thilgeadh e mi do'n t- slochd, oirdhuin an Sgriobtur so mo bheul. " Air son lionmhorachd t'eaceartan tha t-iomal air a leigeadh ris agus do shàiltean air an deanamh lom." Air a' cheart àm bha làn-mhothach- adh agam air ceartas Dè oir cha b'urrainn mi fhaicinn cia mar a b'urrainn Dia a bhi ceart na'm be agus gu'n tearnadh e mise ged a bhiodh sliochd Adaimh gu lèir air an tearnadh. Agus an uair a bhithinn a'g ùrnaigh bha eagal mòr orm roimh sgrios obann agus thug na smaoin- tean sin crith air m' f heòil ! Air dhomh a bhi aon òidhche muigh am bun tùim ag ùrnaigh las platha soilleir dealanaich mu'n cuairt domh, an uair a chaidh e seachad bha mi'n dùil gu'n tigeadh tairneanach a dhean- adh bloidean beaga dhiom 's cha mhor nach do chuir an t-eagal bho chainnt mi. Co-dhiu smaointich mi na'm bàsaichinn anns an àit' ud gu'm b'ann air mo ghlùinean a bhàsaichinn ag iarraidh tròcair. An sin thainig e fainear dhomh gu'm b'ann bho Shàtan leis bu mhiann uabhas a chuir orm a thainig iomadh dhe na h-eagalan tràilleil ud. Agus an deigh na h-òidhche sin cha robh mi ni bu mhò air m' uabhasachadh le leithidibh sud de dh'eagalan : agus smaointich mi na'n deanadh Dia tròcair orm, agus fios a bhi aig muinntir eile air meud mo pheacannan agus air cho saibhear sa bha 76 BEATHA AGUS IOMPACHADH gràs Dhè do'm thaobh gu'n tugadh sin mis- neach dhaibh gu earbs' à thròcair. " Is fior an ràdh so, agus is airidh e air gach aon chor air gabhail ris gu'n tàinig Iosa Criosd do'n t- saoghal a thearnadh peacach ; d'am mise an ceud fhear.'* (1 Tim. i. 15.) Gidheadh, an deigh so uile ghabh smaointean an-dòch- asach còmhnaidh anmam. Aon latha Sàbaid an deigh dhomh tighinn as an eaglais chaidh mi mach air feadh nan raon a chaoidh air son an staid thruagh anns an robh mi, agus thòisich mi air smaointeach air a' cheist so ; — " Ciod is crioch àraid do'n duine?" Be am freagradh ; " Dia a ghlòrachadh, agus a mhealtainn gu siorruidh." An sin thuirt mise Cia mar a ghlòraicheas mise Dia, oir cha'n urrainn mi gu bràth dòchas a bhi agam a mhealtainn mar mo shonas, — ni mò a b'urr- ainn mi fhaicinn cir mar a dh'fhaodadh Dia a bhì air a ghlòrachadh leamsa ach le mo dhamnadh siorruidh, agus samointich mi na'm faodainn bruidhinn a dheanamh an deigh dhomh mo chuibhrionn f haotainn maille ris na h-eacoraich latha' bhreitheanais, gu'n glaodh- ainn a mach an làthair dhaoine agus ainglean, agus gu'n cuirinn an cèill gach tròcair a bhuilich an Tighearn' orm agus na maeadhon- an a ghnàthaich e chum m' iompachadh bho mo shligheachan peacach, agus cho tric 'sa rinn a Spiorad Naomha strì rium, agus a DHUGHAILL BOCHANNAIN. 77 rithist gu'n cuirinn an cèill mar rinn rai dimeas air saibhreas a mhathais agus fhadfhul- angas do'm thaobh — agus mar rinn mi tàir' air meadhonan nan gràs — agus càmpar a chuir air a Spiorad Naomha, agus a chuir mi na aghaidh, agus an sin gu'n gairmainn air gach naomh agus aingeal a chum is gu'n abradh iad gu'm bu cheart a bhinn a thugadh a mach ann am aghaidh. Shaoil mi gu'm be so an aon dòigh anns am b'urrainn mi Dia a ghlòrachadh. Mhothaich mi m'uabhas a' teicheadh air falbh agus leisg anma air tighinn na àite. Cha b'urr- ainn mi smaointeach air tighinn le làimh fhal- aimh a dh'ionnsaidh Chriosd, gun a bhi air tùs air m'irisleachd agus air mo bhrudhadh air son mo pheacaidh ; agus gus am faighinn an ni sin annam fèin cha b'urrainn mi comh-fhurt- achd f haotainn bho aon ghealladh sa' Bhìoball. Sgrìobh mi an sin Leabhar-cùimhne air mo pheacannan agus leugh mi an àireamh gach aon mhadainn, ach, gidheadh, cha d'rinn sin an drùghadh bu lugha air m'inntinn. An sin rannsaich mi mach air son nan uile bhag- raidhean a bha air an labhairt an aghaidh leithid mo pheacannan-sa, agus leugh mi iad so mar an ceudnana h-uile mhadainn, ach bha iad mar an ceudna gun èifeachd sam bith do'm chridhe. Mhothaich mi'n sin mi-fèin a' fàs diombach air gach ministear a chuala mi a' searmonachadh a chionn nach do shearmonaich ìad ni b'uabhasaich na bha iad a' deanamh. 78 BKATHA AGUS IOMPACHADH Thuirt mi-rium fèin, Anaim bhochd ! " An urrainn do chridhe fulang, no'n urrainn do làmhan a bhi laidir anns na lathaibh anns am buin mise riut ? Mise Iehobhah a labhair agus ni mi." (Esec. xxii. 14.) Chùm mi an Sgriob- tur so rium fèin agus chunnaic mi nach b'urr- ainn mo chridhe gach ni dhiu sud f hulang ach gu'n robh an t-àm a' tighinn ann an trèigeadh mo chridhe mi aig àm na fèirge ri teachd. Bha Sàtan ga mo bhrosnachadh gu tuille peac- aidh a' chuir an gniomh agus gu'n deanainn an sin caoidh cheart as an leth ; ach le buaidh cruas a pheacaidh a thoirt fainear sheachainn mi am buairead'h sin. 'Nuair a dh'fhàilinn aon mheadhon smaoin tich mi air meadhon eile ; shaoil mi na'm faighinn bothan ann am fàsach an sin gu'n còmhnaichinn am aonar agus gu'n traisginn gach treas latha gus an nochdadh an Tighearna tròcair dhomh ; ach so ni nach b'urrainn mi fhaotainn. An sin smaointich mi fa-dheòigh am b'urrainn " mo chridhe dol an ea-dòchas mu'n uile shaothair a shaothraich mi fo'n ghrèin." Eccl. ii. 20. An deigh don Tighearna fhulang dhomh mi fèin a sgìtheachadh ann am mòralachd mo shlighe dh'fhoillsich e Iosa Criosd dhomh, Tì a chunnaic mi a bha anns na h-uile dòigh freagarrach air sonm'anma, ach gu'n robh mise air gach dòigh neo-fhreagarrach air a shonsa ; fòs air dhomh dùl a thoirt nach b'urrainn mi- DHUGHAILL BOCHANNAIN. 79 fèin a dheanamh ni bu fhreagarraich air a shon thug mi oidheirp air m'anam a thilgeadh air mar pheacach bochd, truagh, dall, agus lomnochd, gun aon ni math annam fèin a chum mo dheanamh luachmhor 'na shealladh. Air a mhodh so f huair mi dol a mach m'anama 'g iarraidh g'a ionnsaidh, fhuair mi mar an ceudna gràdh a' lasadh ann am chridhe dha. Bha agam a' nise beagan sìthe ann am inn- tinn ni nach robh agam riabh roimhe, gidheadh bha.mi do ghnà a' feitheamh ris na nithe matha a bha gu bhi air an oibreachadh annam mu'm b'urrainn mi suaimhneas a ghabhail uaithe. Beagan iaithean an deigh so thachair mi ri bana Chriosdaidh agus leig mi ris d' i cor rn'inntinn. Dh'iarr i orm mi-fèin a chumail ri gealladh saor agus iomlan a' chùmhnanta nuaidh. Thuirt mise nach b'urrainn rai a' chionn nach robh ni math air bith annam a chum m'fhàgail fiùghail. Thuirt ise an sin, nach robh Dia riabh ag amharc air son fiùghal- achd sam bith anns a' chreutair, gur ann air sgàth Chrìosd a mhàin a rachadh gabhail rinn, agus nach b'ann air ar son fèin, agus gu'n robh tairgse nan gràs uile shaor do gach neach." " Agus an neach air am beil tart thigeadh e agus gabhadh e uisge na beatha gu saor." (Tais. xxii. 17.) Ach thuirt mise, gu'n robh togradh agus tart air iarraidh anns an tairgse sin, ni nach b'urrainn mis f haotainn annam fèin, jhinn ? 80 BEATIIA AGUS IOMrACHADH Thubhairt mi nach b'urrainn mi aicheadh gu'm be lan deòin mo chridhe gu'n deanadh Dia mi toileach a thoil a dheanamh. " Ma ta," ars ise, " cha'n eil an togra sin annainne thaobh nàduir : oir tha sinn gu lèir ain-deonach tighinn a dh'ionnsaidh Chriosd, agus uime sin tha geallaidhean a' chùmhnanta nuaidh iomlan. Cha'n eil e anns a chuid a's lugha a' cur ùigh ann an deanadas a chreutair." " Bithidh do phobull air an deanamh toileach ann an latha do chumhachd." " Bheir mi fòs dhuibh cridhe nuadh an taobh a stigh dhibh ; agus buinidh mi air falbh an cridhe cloiche as 'ur feòil, agus bheir mi dhuibh cridhe feòla." (Esec. xxxvi. 26.) Thug i ni b'f haide fainear do thaobh a' gheallaidh chùmhnanta, gu'n do cho-lionadh nan nithe sin gu lèirdhuinn le Criosd, agus gu'm beil creidich a' nise fo chùmhnanta ni's fearr no bha Adamh. Dh'fhosgail i mar an ceudna suas domh nàdur fireanachaidh ann an dòigh air-an robh mi tur ain-eolach roimhe sin, agus dh'iarr i orm " Leabhar aithghearr nan Ceist" a' chnuasach maille ri " Leabhar Aid- mheil a' Chreideimh" dà leabhar anns am faighinn eolas falain. Fhuair mi mòr chomhfhurtachd agus eolas bho'n chonaltradh so — agus mhothaieh mi mo chridhe a' dol a mach ni bu mhò agus ni bu mhò an deigh Chriosd n'a uile dhreuchdan ; agus air leam gu'n do ghràdhaich mi am modh tearnaidh so fior mhath. Fhuair mi bròn nach DHUGHAILL BOCHANNAIN. 81 robh agam roimhe air son mo pheacannan, agus mheudaich mo ghaol do mhuinntir mhath. Fathast cha robh m'uile chridhe air dlùthach- adh ri Criosd j bha agam do ghnà iarraidh diamhair an deigh an lagha agus a miannach- adh fireantachd dhomh fèin. Fhuair mi an f hurtachd so ann am mìos a' Mhàighe 1742. Bha mi an uair sin sè bliadhna fichead de dh'aois. CAIB. IV. Anns am beil ceud-fhàs dearbhaidhean ann am anam maille r'a na h-uile eagal agus theagamh fo'n robh rni bho cheud mìos an earraich 1742 gu ceudmìos an earraich 1743, àm anns an drinn an Tighearna ann an cuid de thomhas mo bhann- taibh fhuasgladh agus mo leigeil as saor. Bha mi coltach ris an duine 'fhuair a shùil- ean air an leth-fhosgladh agus a chunnaic daoine 'g imeachd mar chraobhan ; ach beann- achd do Dhia bha e coltach ri camhanaich na maidne agus cha b'ann ri ciaradh na h-òidhche, agus mar sindh'èirichreullnamaidne, — thòisich an latha air bristeadh agus na sgàilean air teicheadh air falbh. " Agus tàrlaidh anns an latha sin, nach bi solus soilleir agus dorchadas ann : ach bithidh e 'na aon latha a bhios aith- nichte do'n Tighearna ; cha latha agus cha'n 82 BEATHA AGUS IOMPACHADH òidhche bhios ann : ach tarlaidh air tra feasg- air gu'm bi solus ann." Sech. xvi. 6, 7« Thòisich m'eagal a rithist agus thainig an teagamh so gu m'inntinn, " Ciod mar eil thu air do thaghadh cha shàbhail Criosd gu bràth thu ged a shileadh tu deòir f hala air son do pheacannan ?" Osbarr, bha leithid de smaoin- tean mòra agam mu thimchioll tròcair an t-sàbhalaidh is gu'n robh mi eadhonfoamhluadh ai jair a smaointichinn am biodh i gu biàth air a nochdadh dhomh-fèin, a chionn nach robh mi air dòigh sam bith am airigh air tròcair cho mòr. Chuir na smaointean so mi fo imcheist cho mòr is an uair a bhithinn ag ùrnaigh gu'n cùimhnichinn do ghnà air na briathran so, " Ciod mar eil thu air do thagh- adh ?" Agus air an aobhar sin nach ruiginn a leas a bhi cuir trioblaid orm fèin mu thimchioll ni co mi-chinnteach. An sin fhuair mi na briathran so mar fhreagradh, — " Ach nach eil urrad de dh'aobhar agam a chreidsinn gu'm beil mi air mo thaghadh 'sa thagam a chreidsinn nach eil ?" Gidheadh cha robh mi fathast comasach air a mhodh so cur an aghaidh neart a bhuairidh ud. Bha sàcramaid suipeir an Tighearna gu bhi air a frithealadh sa' Mhaoil air an dara Sàbaid de mhìos deireannach an t-sàmhraidh 1742, agus a thaobh gu'n robh a mhiann orm a bhi'n sin chuir mi latha air leth air son trasgaidh agus irioslaichidh chum agus gu'm bithinn DHUGHAILL JBOCHANNAIN. 83 uigheamaichte air son an òrduigh naomha sin, ach air dhomh a bhi ain-eolach air nàdur an fhior thrasgaidh chaidh mi mu'n cuairt do'n dleasanas sin ann am neart fèin. Gidheadh, an Tighearna nach do leig dheth riabh a bhi leanmhuinn dòighean a ghràis annam mhill e an dleasanas so, agus nochd e dhomh cho gràineil sa bha m'uile dhleasanasan ann am fianais Dia Naomha Do rèir na riaghailt a shuighich mi dh'eirich mi glè mhoch sa' mhad- ainn agus chaidh mi steach ann an uaimh creige agus thòisich mi air obair-an latha le ùrnaigh, agus sgaoil mi leabhar dubh mo pheacannan (a sgrìobh mi roimhe sin) an làthair Dhè, agus bu dìblidh an sealladh e ri fhaicinn, cha deach mi co-dhiù fad air m'aghaidb nuair a thòisich mi air f às gle chadalach ; agus, fa-dheoigh fhuair an cadal buaidh orm cho mòr is nach b'urrainn mi dad a dheanamh. Rinn mi ùr- naigh 'na aghaidh ach gun èifeachd sa'm bith. An sin ghlac mi mo Bhìoball air son leughaidh a chum 's gu'm buadhaichinn, ach dh'f hàs mo chadal cho trom is gu'n thuit am Bìoball as mo làmhan. M'u fheasgar thainig mi dhach- aigh trom, dubhach, agus mi-thoilichte air dleasanas an latha a chionn gu'n robh dearbh f hios agam nach robh a leithid de thrasgadh taitneach leis an Tighearna. " An e leithid so do thrasg a raonaich mise, gu'n cuireadh jduine anam fo leòn car latha? An e gu'n 84 BEATHA AGUS IOMPACHADH cromadh e a cheann mar luachair?" Isa Iviii. 5. Air an ath latha chaidh mi do'n Mhaoil far na thachair mi ri Criosdaidhean tuigseach agus bha an cuideachd glè thaitneach leam oir cha robh aon neach aig mo dhachaigh fèin, a thuig- eadh mo chor, f huair mi beagan comhf hurtachd o'n conaltradh agus o na freagraidhean a thug iad dhomh, ach fathast bha m'anam ann an trioblaid agus bha eagal orm comh-pàirt- eachadh de 'n òrdugh a chionn gu'n mhothaich mi as-creideamh mo chridhe bhi cho ro mhòr, agus cha b'urrainn mi urrad as aon fhianais air creideamh no gràdh f haotainn, no gràs air bith eile. agus dh'amhairc mo shean bhuairidh- ean orm anns an aodainn. Air an ath mhadainn Sàbaid shearmonaich Mr. Hally an t-searmoin chomonachaidh o'n sgriobturso; " Gu'mbiodh againne comhfhurt- achd laidir, a theich a chum dìdeinn gu greim a dheanamh air an dòchas a chuireadh romh- ainn." (Eabh. vi. 18.) Feadh a bha e a liubhairt na searmoine so bha mi fo thrioblaid mhòir, agus a' sileadh nan deur, oir bha diamh- aireachdmo chridhe airamfoillseachadhdhomh. Bha e gu mòr air a chuideachadh a chum labhairt dhachaigh a dh'ionnsaidh cridheachan a luchd-èisdeachd ; agus thog e bharr an rathaid iomadh ceap-tuislidh bu ghnà le Sàtan a thilgeadh ann an slighe na h-aiteam a bhiodh DHUGHAILL BOCHANNAIN. 85 a teìcheadh a dh'ionnsaidh a' bhaile dhiona. A measg nithibh eile thug e fainear, " Mas a duine thu tha teicheadh a dh'ionnsaidh a' bnaile dhiona ni 'n diabhol a dhìcheall a chum maille chuir air do thuras, le innse dhut nach eil thu air do thaghadh, agus nach ruig thu leas a bhi ruith a chionn gu'm bi sin 'na ni diamhain. Ach abair thusa ris nach eil f hios aige co tha air an taghadh, no co nach eil, agus nach d'fhuair e riabh comas leabhar beatha an Uain a leughadh." " Ach cha'n f hoghainn sin leis, innsidh e dhut gu'n do bhuanaich thu ro f hada ann ad pheacannan gu'm beil latha nan gràs air dol seachad cheana, agus uime sin gu'm beil e ro anmoch dhutsa ruith. Ach abair thusa ris, gur e gnothach dhorsan a' bhaile-dhiona gun iad a bhi dùinte a latha no dh'òidhche chum is ge be air bith àm a thig fear-marbh- aidh nan daoine gu'm faigh e na dorsan fosg- ailte. A rithist, their e riut nach eil thu tearuinnte an deighe dhut a dhol a stigh do'n bhaile, agus gu'm faigh fear-diolaidh na fala greim ort uair, no uairigin ; ach abair t.husa ris, gu'm beil còir fhir-marbhaidh nan daoine air a' toirt suas do na leibhitich agus do na sagartaibh agus gu'm faod e a leughadh gu saor an uair a ruigeas e 'm baile, agus nach eil a chòir agus uras ni's lugha no gealladh neo-atharraichte Dhè nach urrainn breug a «6 BEATHA AGUS I0MFACHADH dheanamh ; air chor is ma ruigeas ara durne am baile-diona tha e tearuinnte ni's leòir." Ged a bha m'uile theagamhan mar so air am freagradh, gidheadh, eha robh do mhis- neach agam na rachadh air m' aghaidh gu bòrd an Tighearna, chunnaic mi gu'n robh cuireadh an f hacail agam o'"n taobh mach, ach nach robh gairm sam bith agam o'n taobh steach gu dhol air m'aghaidh, mar sin chaidh mi dh'èisdeachd searmoin aig a' phailiunn far an cuala mi Mr. Mac-Aoidh a' labhairt nam briathran so ris a' cho-thional. " Cia be air bith n'ar measg a tha toileach gabhail ri losa Criosd 'na uile dhreuchdan, se bheatha tighinn gu bòrd an Tighearn an duigh." 'Nuair chuala mi sin air leam gu'n robh mo chridhe air a tharrainn a mach an deigh Chriosd 'na uile dhreuchan, agus gu'n robh ni toileach a ghabhail mar rìgh a riaghladh tharum cho math is ri sagart a chum mo shàbhaladh. An sin thuirt mi maille ris a mhac stròghail. " Eiridh mi agus thèid mi a dh'ionnsaidh m' athar." Ach cha bu luaithe dh' èirich mi churn dol do'n eaglais n.i bha Sàtan aig mo làimh dheis a chum mo bhacadh ag ràdh, Ci Nach eil peac- adh gu leòir agad cheana air do dhruim agus an tèid thu an sin mar an ceudna." An sin thuirt mise, " O ! cha tèid, cha tèid mis' ann." Air an aobhar sin rinn mi suidhe sìos far ao I>HTJGHAILL BOCHANNAIN. 8J rohh mi. Tacan an deigh sin co-dr^ù fhuair mi mo chiidhe ga'm bhrosnachadh 'chum dol do'n eaglais. Uime sin dh-èirich mi agus bha mi gu h-ealamh air mo chumail air m' ais a rithist leis a bhuaireadh cheudna. Feadh a bha mi mar so fo imcheist thainig an sgriobtur so gu'm chùimhne. " Tha mi ann an teann- lachd mòr, leig dhomh a nise tuiteam ann an làmhan an Tighearna." (Eachd. xxi. 13.) Leis an so chaidh mi air m'aghaidh, ach thainig mi air falbh an deigh sin ann an dòrchadas mòr. Bha mi tacan an deigh so a' gearan ri cuid de mo chàirdean Criosdaidh do thaobh mi- riagharlt mhuladach m'anma, ach cha do ghabh iad truas sa'm bith rium, agus thuirt iad gu'm b'olc a thigeadh e dhomhsa bhi gearan air an dòigh sin 'nuair a bha mi faicinn muinn- tir eile nach tàinig cho fad air an aghaidh. Thug so mi gu cho-dhunadh nach robh mi ach am chealgair, agus gu'n robh iadsan air am meailadh 'na baireil mu'm thimchioll. Air Di-luain chuala mi Mr. Drummond a' searmonachadh bho na briathran so, " Mar aibbnichean«uisge ann an àite tioram." Thug e fainear an gnè fa-leith a bha anm an uisge so seach na h-uisgeachan nàdurrach. " An uair a tha feum aig an talamh," ars esan, '■' air uisge agus a tha e tartmhor gealaichidh an t-arbhar agus seargaidh se as, is co-ionnan sin 's mar ni sìol nan gràs a ta air a chur ann ar cridheachan an uair a tha e as eugmhaia 88 BEATHA AGUS IOMPACHADH còmhna^h an Spioraid Naoimhe ; acn, tabhair fainear a rithist an t-eadar dhealachadh ; 'nuair a thuiteas an t-uisge nàdurrach àraichidh e luibhean fiadhain cho math ris an arbhar : ach tha uisg' an Spioraid ag àrach an arbhair a mhàin, agus a' marbhadh nan lus ; agus osbarr, faodaidh uabhas an lagha cridheachan cloiche a bhristeadh na'm bloidibh, ach tha 'm mìr as lugha de'n chloich sin fathast 'na cloich ; ach 'nuair a thig buaidh thaisichidh an Spioraid Naoimhe leaghaidh e an cridhe cloiche gu cridhe feòla." Bha na nithe so feumail dhomhsa. Air òidhche Di^uain bha mi air mo mheud- achadh am feadh a bha mi ri m' ùrnaigh dhiamhair,, agus theagaisg an Tighearna iom- adh ni dhomh o'n sgriobtur so ; — " Uime sin, deanaibh tuilleadh dìcheill chum bhur gairm agus bhur taghadh a dheanamh cinn- teach." (2 Ped. i. 10.) Ann an so chunnaic mi nach be mo dhleasanas feoraich air tus mu thimchioll mo thaghaidh, ach feuchainn am b'urrainn mi tighinn gu eòlas a bhi air mo ghairm : — " Oir an dream a roimh-aithnich e ro-òrduich se iad mar an ceudna." Thug an Tighearna cuid de sholus domh mar an ceudna m'u fhìreanachadh agus m'u ghairm- èifeachdach ; agus mar an ceudna deagh dhòchas. Bha sàcramaid suipeir an Tighearna gu bhi air a frithealadh ann an Cala-sràid, agus chaidh DHUGHAILL BOCHANNAIN. 89 mise do'n àite sin agus air Di-sathurn chuala mi searmoin glè shòlasach bho na briathran so ; — " A' chuilc bhrùite cha bhrist e." Thug am ministear fainear gu'm faodadh an creideach a bhi air uairean ann an gluasad a ghràis cho lag ri caol-smùid a bhiodh de chainneil an deigh a sèideadh as ; " Ach," ars esan, " am mùch an Tighearn' Iosa an caol- smùid sin ? Cha mhùch, beothaichidh se e agus sèididh e air le gaoth a' Spioraid Naoimhe gus an gabh e suas 'na lasair." Bha mi gu mòr air mo bheothachadh leis an t-searmoin so. Chuala mi searmoin eile bho na cheann-teag- aisg so ;—" Naomhaichidh sibh-fèin ; oir am màireach ni'n Tighearna niihe iongantach 'nur measg.'' (Ios. iii. 5.) Chuala mi briathran air an toirt o'n cheann-teagaisg so leis an robh m' aigneadh air blàthachadh do'n Tighearn' Iosa. Am measg nithe eile thug am ministear fainear gu'n d'f hreagair Sàtan agus gu'n 'tubh- airt e " Craiceann air son craiceinn, eadhoin, gach ni a tha aig an duine bheir e air son anma." (lob ii. 4.) " Faicibh bhur Fear-saoraidh àrdaichte cia cho saor agus cho toileach sa leag e sìos a bheatha air bhur son." A rithist Thubhairt Siporah 'nuair a thimchioll-ghearr i an leanamh " Is fear-pòsda fuileachdach thu dhamhsa:' (Ecs. iv. 26.) Ach dh'fhaodhadh Criosd a ràdh, Is Eaglais fhuileachdachthu dhomhsa, dhiol mi gu daor air do shon." Air dhomh so a chluinntinn air leam gu'n robh mo 90 BEATHA AGUS IOMPACHADH chridhe air lasadh le gràdh do'n Tighearn' losa Criosd a ghràdhaich mi le gràdh cho daor dh' eirich rai grad a chuni a dhol a dh'ionnsaidh a bhùird am feadh a bha'n an co-thional a seinn an cùigeamh rann de na cheathramh Sàilm thar an fhichead. Agus besinbriathran cho mil- is leamsa sa chuala mi riabh, agus thubhairt mi, " O m'anam thig agus suidh sìos fo sgàile na fala iobairt-rèitich so, agus gabh am beannach- adh o'n Tighearna a ta air a cheannach le luach cho daor!" O an sealladh iongantach a f huair mi air fulanghas an Tighearn Iosa ! Ach tacan an deigh so thuit ceò agus dòrchadas mòr orm; agus bha mo chridh ga'm agairt air son tighinn chum na cùirme ann an trusgan coimheach. Cha robh mi ni bu lugha air mo thilgeadh sìos le searmoin a chuala mi on cheud chaibidil de Shoisgeil Eoin agus an Ireas rann, anns an robh cuid de chomhtharraidhean air a thoirt seachad air an aiteam aig an robh co-chomunn ris an Athair agus ris a Mhac ; ni air nach b'urrainn mise còir air bith a thagar. Mu'n àm so bha mi cluinntinn mòr iomradh m'u obair Dhè ann an Camuslang,* chaidh mi do'n àite sin, agus fhuair mi mòr chomfhurt- achd o chonnaltradh a phobuill ri chèile mu thimchioll a fèiri-f hiosrachaidh. Air an t-Sàb- aid bha co-chruinneachadh mòr sluaigh air * Oumbuslang, a parish about four miles soutb-eaat of Glasgow. DHUGHAILL BOCHANNAIK'. 91 tional ; a leithid de shealladh cha'n f haca mi riabh. Shearmonaich Mr. Whitefield o'n cheathramh caibidil deug de Skoisgeil Mkata, agus bha cùram mòr a measg an t-sluaigh. Ach ged a chuala mi mòr bhagraidhean air an gairm an aghaidh gach seòrsa pheacannan, cha robh fathast an drùdhadh bu lugha air a dhean- amh air m'inntinn ; agus chunnaic mi, a dhaon chuid, mar a deanadh Spiorad Dhè obair orm gu'n robh e neo-chomasach do chreutair bàsmhor sam bith atharrachadh a thoirt orm. Thainig na briathran so le neart gu'm inn- tinn ; — " Feuch, thèid mi air m' aghaidh, ach cha'n eil esan ann ; agus air m'ais, ach cha mhofchaich mi e : Air an làimh chlì, far am beil e 'g oibreachadh, ach cha'n f haic mi e ; falaichidh se e-fèin air an làimh dheis, agus cha lèir dhomh e." (lob xxiii. 8, 9.) Thainig mi air falbh as an àite so a' deanamh gàird- eachas air son buaidh an Tighearn' anns an tìr ann e dheanamh muinntir toileach ann an latha de a chumhachd. Air dhomh a bhi tighinn dachaigh agus a beachd-smaointeach air na chuala mi, thàinig na briathran so gu'm chùimhne, " Agus tha sibhse coimhlionta annsan." (Colos. ii. 10.) ni leis am faca mi gu'm b'ann le Criosd agus leis-an a mhàin, agus nach b'ann leam-fèin, a b'urrainn mi bhi air mo dheanamh coimh- lionta ; agus gu'm faca Dia a' phobull mar ann an Criosd a bhi gun smal gu'n ghaoid. Nochd 92 BEATHA AGUS IOMPACHADH an Tighearna dhomh mar an ceudna ni-eigin de lànachd Chriosd, agus m'fhalmachd fèin agus m'uile dhleasanasan. Gidheadh, cuir mi'n teaghamh a thoil ann e lànachd a bhuil- eachadh ormsa. An deigh sin chaidh mi do Chomrai far na shearmonaich Mr. Hally, ministear na Maoile, o'n chùigeamh caibidil de Shoisgeil Mhata ; agus chuidich an Tigh- earna leam chum feum a dheanamh, de'n treas, de'n t-sè-amh, agus de'n t-sheachdamh rann le mòr thaitneas do m'anam. Ach cha deach iomadh latha an deigh sin seachad gus na ghluais mi m'uile bhunaid a sraaointeach nach robh ann gu lèir ach fior mhealladh. Tacan an deigh sin fhuair mi leabhar a bha tighinn air teagasg an fhireanaichidh, agus na caochladh sheallaidhean a bha aig muinntir air Criosd a 'nuair a dhlùthaicheadh iad ris a dh'iarraidh beatha agus slàinte, Thug ùghdar an leabhair so fainear; — " Gu'n robh ceud ghluasad a' chreideimh anns an anam a dol fo shuaicheantasan eugsamhail ; mar ag amharc air Iosa, a' tighinn gu Criosd, a' teicheadh a chum a' bhaile dhiona; a' ruith a dhionnsaidh ainme mar a dh'ionnsaidh daigneach laidir, a' liubhairt an anma 'na làmhan a' cuir an dòchais 'na ainm ; air chor is gu'm faod ceud gluasad creideamh ann an caochladh anamannan a bhi air dòighean air leth bho chèile. Tha aig cuid seallaidhean ni's soilleire air Criosd, agus comas ac' air creidsinn ann DHUGHAILL BOCHANNAIN. 93 ni's treise ; feadh a tha cuid eile ni's laige ann an creideamh. Agus mar bha fear marbhaidh nan daoine a' ruith le cabhaig a theasraiginn a bheatha a dh'ionnsaidh aon de na bailtean diona, dh'òrducheadh dha dol a steach do'n bhaile bu dlùithe dha; is co-ionnan a tha dleas- anas agus còir nam peacach 'nuair a chì iad an staìd thruagh, teicheadh air ball a dh'ionn- saidh Chriosd an slànaighear mòr ; agus a dh'ionnsaidh an ni sin annsan is soilleire tha iad a' faicinn, agus a's dlùithe dhaibh. Agus ged a tha oibraichean soilleir creideimh ann an Criosd air caochladh dòighean ; gidheadh, anns an iomlan tha iad a' co-chòrdadh ann a mheud is gur ann an aon Chriosd a tha iad a' creidsinn air son glanadh bho pheacadh agus beatha f haotainn. Tha iad gu lèir a' teicheadh a dh'ionnsaidh Chriosd air son dìdeinn agus tha iad sàbhailt." Dh'fhoillsich an Tighearna mi leis na bria- than ud air sheòl is gu'n robh comas agam air mo mhearachd fhaicinn agus dlùthachadh ri Criosd mar Shlànaighearfreagarrach do'mchor. An deigh sin chaidh.mi do Chill-Saoidh agus air an t-slighe bha mi air mo lionadh le gnè de dhòchas gu'm bristeadh Dia mo dheimhleibh dhiom agus mo leigeadh fasgaoil ; ach dh'eirich as-creideamh an aghaidh mo dhòchais agus dhorchaich e gach ni a rithist. Air òidhche Di-luain bha mi air faotainn farsuinneachd ann an ùrnaigh agus m'anain air a tharrainn a mach 94 BEATHÀ AGUS IOMPACHADH an deigh Criosd iomlan, agus thainig mi aii falbh a' deanamh gàirdeachais anns an Tigh- earna agus à mhathas ; ach cha b'fhada gus na thòisich mi air mo shaoilsinn fèin faoin, agus a fàs mòralach à mo dhleasanasan. Co-dhiù, cha do cheadaich an Tighearna do'm uabhar sèideadh suas, oir goirid an deigh sin nochd e dhomh tuilleadh de dhiomhaireachd fhalaich a pheacaidh a bha gabhail còmhnaidh fathast ann am chridhe ; ni a bha na mheadhon air m'irisleachdadhadh a chum na h-ùrach. Thug e air falbh m'uile phàirtean air chor is gu'm bu ghann a b'urrainn mi beannachd iarraidh ro' mo thròcaireancoithcheann,agus tharrainne bhuam ann an tomhas a ghràs agus dh'fhàg e mi gu gleachd ri iodhalan mo chridhe fèin. Thuit a leithid de dhòrchadas agus a mharbhanachd air m'inntinn air chor is nach b'urrainn mi smaointeachadh, no miannachadh, no ni a bha math a dheanamh. Bhuanaich mi anns an staid so bho thoiseach mios deireannaeh an fhoghair 1742, gumeadh- on mìos meadhonach a' gheamhraidh, a' gleachd ri mo nàdur truaillidh fèin, agus a' smaointeach gu'n robh mi air mo thoirt suas do dhroch rùintean agus do dh'inntinn mhi-chèillidh. Fa-dheòigh chuir mi cuid de thìm air leth gu staid m'anma fhiosrachadh adh'fheuch an-robh coltas slàinte air oibreachadh annam= Feadh a bha mi smaointeach air an ni so, thàinig an Sgriobtur so gu'm chùimhne, — " Agus dh'amh- DHUGHAILL BOCHANNAIN. 95 airc esan suas agus thubhairt e; tharai faicinn daoine mar chraobhan ag imeachd." (Marc. viii. 24.) An sin shaoil mi gu'm faca mi fann sholus air mo staid fèin nach b'urrainn solus nàduir a thaisbeanadh dhomh gu bràth • Esan a thug orm gu'm faca mi, ge b'ann gu dòrcha, na nithe so a tha thar solas nàduir ni e fhathast 'na àm fèin agus 'na dhòigh fèin m' aiseag gu làn-sholus chum is gu'm faic mi gach ni gu soilleir. Bha mi mar an eeudna gu mòr air mo mhisneachadh le leughadh an Sgriobtuir so : — *' Air dhomh bhi dearbhta as an ni so fèin, eadhon an tì a thoisich deagh obair annaibh, gu'n coimhlion e i gu latha Iosa Criosd." 'Nuair a chaidh mi mach air feadh nan raon a bheachd-smaointeachadh an deigh dhomh an dara caibidil de Shoisgeil Mhata a leughadh, rinn m'anam gàirdeachas air son Slànaighear a thighinn a dh'ionnsaidh an t-saoghail, agus fhuair mi ni bu mho dh'fharsuinneachd no b'àbhaist dhomh do thaobh ùrnaigh. Bha smaointean milis agam rè an latha m'u ghràdh Dhè air son e chur Chriosd a shàbhaladh pheacach. Air an dara latha de mhìos deireannach a' gheatnhraidh 1743. Be sin an t-Sàbaid air an d'fhosgail an Tighearna mo shùilean a chum aa Ead&rmbeadhonair fhaicinn 'na uile dhreuchdan, on Sgriobtur so.; — " Ach uaithe- san a ta sibhse ann an Iosa Criosd, neach a 96 BEATHA AGUS IOMPACHABH rìnneadh dhuinne le Dia 'na ghliocas, 'na f hir- eantachd, naomhachd, agus na shaòrsa." (1 Cor. i. 30.) Chunnaic mi a leithid de shealladh glòrmhor de an Tighearn* Iosa Criosd air f hoillseachadh anns na briathran so nach bi mi chaoidh comasach air aithris. Anns d cheud àite. Ghabh mi beachd air Criosd mar ghliocas, no mar f haidh, air a sheul- adh leis an Athair ris an dreuchd so ; se sm ri ràdh, chum toil Dè a theagasg dhomsa ; agus gu'n. chaill mi co-chomunn ri Dia, agus gach eolas slàinteil air, agus gu'n robh an Tighearn' Iosa Criosd air a dhanamh dhomhsa le Dia 'na ghliocas, chumeolas ceart a theagasg dhomh air an Dia neo-ainichte do'n d'rinn mi gu h-aineol- ach aoradh ; (Gniomh xvii. 23,) agus an uair a chreach an diabhol Adamh ann an staid neo- chiontais, is mòr gu'm b'fhasa mise mhealladh a nise le sgàile na diadhachd a ghabhail thugam air son na brìghe ; gu sònraichte chÌGnn gu'm beil mi falamh de gach gliocas spioradail. Chunnaic mi mar an ceudna gu'n robh e air a dheanamh le Dia dhomhsa 'na ionracas, no 'na Shagart; agus mar an ceudna am feum a bha agam airmar iad sin, a chionn nachrobh fireantachd cheart agam a bhuineadh dhom fèin ann an làthair Dia naomha. Leig Dia ris domh farsuinneachd a reachd nèamhaidh a riugeas gu dearbh smuaintean mo chridhe, cho math sa dh'ionnsaidh gniomharan mo bheatha. Bha mo bheul mar so air a dhùnadh agus dh'f hàs DHUGHAILL BOCHANNATN, 97 mi ciontach an làthair Dhè. (Rom. iii. 19.) Aig an àm cheudna bha mi dearbhta, nach b'urrainn mi a chaoidh le mo dheanadas, no le'm fhulangas fèin ceartas Dè a riarachadh. Ach thoilich an Tighearn a Mhac gràidh fèin a nochdadh-dhomh, mar a tha e ; " Naomha, neo-lochdach, neo-thruaillidh, agus air a dheai« achadh o pheacaich ; mar uan gun lochd gun srffal, chum ceartas iomchaidh a riarachadh an àite pheacach ;" agus gu'm b'ann leis an ìobairt luach-mhoir so a b'urrainn mo pheacannan-a bhi air a mathadh ; agus gu'm be ùmlach Chriosd do dh'uile iarrtasan an lagha, ann an deanamh na dh'iarr e, agus ann am fulang na rinn e bhagradh, gu'm bitbinn air mo leigeil as saor o dhìteadh, agus gu'm bann leis an ùmhlachd a thug an Tighearn Criosd as urrainn mi seas- amh coimhlionta fa-chomhair a cheartais, agus gu'm feum an fhireantachd so a bhi ri cur as mo leth-sa agus air a gabhail do'm ionnsaidh le creideamh a mhàin. Chunnaic mi nise gu'n robh e air fhirean- achadh ann am shàbhaladh an uair a bha mi air mo thoirt air taobh-staigh a' chùmhnanta nuaidh, mar bhiodh e gu dearbha roimhe sin, ann am dhamnadh am feadh a bha mi fo'n t-sheanna chùmhnanta. " Tha esan firinneach agus ceart, chum ar peacannan a mhathadh dhuinn." (1 Eoin i. 9.) 'Nuair a thug mi fainear fireantachd Mhic shiorruidh Dhè air a thoirt seachad dhomh-fèin ann an rathad cùmh- K 98 BEATHA AGUS IOMPACHADH nanta, uaithe-san mar cheann a' chùmhnanta, rinn m'anam gàirdeachas an taobh a staigh dhiom, dh'fhosgail mi, mo shùilean mar gu'm b'eadh, ann an saoghal ùr, agus chunnaic mi nithe glòrmhor a bha roimhe sin air am falach uam. Mu'n r.m sin f huair mi solus iongantach o leughadh litrichean Phòil a chum nan Ga- latianaeh agus nan Romanach, &c. &c. Chunn- aic mi gu'n robh an leabaidh fada gu leòir chim m'anam sgìth a shìneadh oirre gu fois, agus gu'n robh a brat farsuinn gu leòir a chum m'anam lomnochd agus ciontach a shuaineadh ann. " Tha mi a' deanamh gàirdeachas ann an Criosd m'ionracacas." Chunnaic mi Criosd mar air a dheanamh dhomh 'na shaorsa, no 'na Righ, agus mi fèin a'm thràill a chaidh a reic ris an diabhol, agus ri ana-miannabh mo chridhe fèin, chunnaic mi mar an ceudna gu'n robh na fiachan anns 'na thuit mi cho ro mhòr is nach robh ni sa'm bith ach ionmhas rìgh ro bheairteach a b'urrainn da'n dioladh, agus gu'n robh an duine laidir a bha gleidheadh an taighe 'na dhaormunn treun air a dheagh àrmadh, agus daighnaichte air gach dòigh, air chor is nach robh ni sam bith ach duine mòran bu laidire na e-fèin a bheir- eadh buaidh air. " Ach mar so deir an Tigh- earna ; Bheirir eadhon cobhartachd an f hir laidir uaithe, agus thèid creach an fhir uabhas- aich as ; oir gleacaidh mi ris-san a ghleacas riut." Isa. xlix. 25. DHUGHALLL BOCHANNAIN- 99 Chunnaic mi gu'n robh Criosd mar Fhear- saoraidh uidheamaichte air son adhreuchd, gu'n robh e lan-chomasach an luach ìocadh, agus lan-chumhachdach a chum buaidh a thoirt air a nàimhdean " Oir annsan thoilich an t-Athair gu'n gabhadh gach lànachd còmhnaidh." Tha e comasach air tearnadh gus a' cheum is faide mach ; agus co aige tha fios cia cho fad sa' tha'n cefam sin a mach? Air leam gu'ra faic mi am Buaidhear treun a' tighinn a nuas bho nèamh ! Agus a' deanamh grèim air an dràgon an t- shean naithir-nimhe sin, agus a' toirt dheth na h-armachd a bh' aige ann am chridhe agus ann am nàdur anns am beil e a' cur a mhòr dhòchais ; — se sin r'a ràdh, — dòrchadas, aineolas, as- creideamh, gamhlas ; agus a' cur arraachd fèin na h-àite ; se sin; — solus, eòlas, creideamh, agus gràdh, &c. An sin chunnaic mi gu'n robh èirig anma na ni nach b'urrainn na bha de dhaoine air talamh no de dh'ainglean air nèamh a dhioladh le'n uile shaibhreas agus neart. Seadh, nach robh aon ni bu lugha na saibhreas do-rannsaichte Chriosd a b'urrainn na fiachan a dhioladh; agus nach robh aon ni bu lugha na uile chumhdachd Chriosd a b'urrainn buadhachadh an aghaidh Shàtain, — Chunnaic mi nach robh Criosd a mhàin'na ghliocas agus 'nafhìreantachddhomh, ach gu'n robh e dhomh mar an ceudna mar naomhachadh agus mar shaorsa ; uime sin rinn ini uaill a m' anmhuinneachd a chum is gu'rn 100 BEATHA AGUS IOMPACHADH biodh Criosd agus uile dhreuchdan air an ard chliùthachadh. Bha mi air mo thoirt gu f haic- inn gu'm be Crìosd na h-uile anns 'na h-uile, agus gu'n robh mi-fèin mar neo-ni. Is e so bunaid mo dhòchais, mo chomh-f hur- tachd, mo shuaibhneas, agus mo dhìdeinn. Agus a nis O m'anam ciod i do bharails air Criosd? nach e is àilidh a measg dheich mìle agus a ta gu lèir so-ghràdhach? Nach e t-uile shlàinte agus t-uile mhiann? Se, se gu deimin! Air feasgar na Sàbaid sin, an deigh dhomh a' chuid bu mhò de'n latha a chaitheamh a' beachd-smuainteach air an lànachd a ta ann an Criosd; chunnaic mi cho freagarrach sa bha e do'm chor air gaeh dòigh ; agus mar gu'm beadh, ghairm mi air mo cheud as-creideamh a dh'fheuchainn an robh ni sam bith aige 'an agaidh an t-Slànaighear iomlaìn so, a bha nis' air fhoillseachadh dhomh anns an t-soisgeil; ach aig an àm so cha bu dàna le as-creideamh e-fein a nochdadh a'm iàthair. Ghairm mi gu bithcheanta an Sgriobtur ro-ainmaichte gu bhi agam mar chòraichean air an òighreachd, nèamhaidh, oir chunnaic mi gu'm beil e a' cumail nis mò no 's urrainn mi' sgrìobhadh no aithris. O is farsainn e ! Air dhomh searmoin a chluinntuinn bho'n cheann-teagaisg so, Gniomh. xxvi. i8, fhuair mi mor chumhachd agus beatha a' tighinn a' cò-lorg an fhacail air a shearmonachadh, agus an uair a bha cotharraidhean Sgriobturail air a DHUGHAILL BOCHANNAIN. 101 thoirt seachad air a' mhuinntir a' fhuair am peacannan air a mathadh thug Spiorad an Tighearna fianais le mo spiorad-sa gu'n robh mi-fèin a measg na h-àireamh shona sin. Thuirt am ministear. " Sibhse uile a fhuair mathanas ann bhur peacannan thigibh agus gabhaibh ioghnadh à saibhreas a ghràis sin leis am beil bhur peacannan air a mathadh dhuibh." Bha m'anam an sin air a lionadh ìe iongantas cho mòr air son saibhreas nan gràsan nèamhaidh, do'm thaobh fèin, peachach cho truaillidh sa bh'ann, air dòigh as gu'm b' ann air èigin a chùm nii orm fèin o labhairt a mach anns a' cho-thional. Bha iomadhtogail suas agus tuiteam'sìos agam an deigh sin, gus an sè-amh latha de mhìos deir- eannach a' gheamhraidh, 1743, a be latha na Sàb- aid. Chaidh mi do dh'eaglais ar sgìreachd ;.agus chuir am ministear an cèill gu'm be dleasanas a phobuill, cùirt teacluDhè a fhrithealadh, agus mar dhearbhadh air an ni sin labhair e an Sgriobtur so, — " Agus coinnichidh mis thu an sin agus labhraidh mi riut o uachdar na cath- air-thròcair." (Ecsod. xxv. 22.) Bha mi toil- ichte chionn gu'n robh mi anns an àite anns an do gheall e tachairt r'a phobull ; agus bhlàth- aich mo chridhe le gràdhe do Dhia. 'Nuair a thàinig mi dhachaigh bha mo chridhe gu mòr air a mheudachadh, agus mo smuaintean air lasadh ; ach fhuair mi an dearg nàmhaid sin jèin-shèis a bhi fàs mòr ann am chridhe. 'Se fjtf- h 4 : £ .s. -' r ' ■ .-•? ]02 BEATHA AGUS IOMPACHADH so an nàmhaid a ta measgadh uisg' ann am fhion do ghnà. Tha e spuinneadh Dhè de chliù a' ghràis agus mi-fèin de an t-suaimhneas a dh'f haodainn a mhealtuinn. Air an òidhche sin fèin, an deigh dhomh a dhol do'm leabaidh, thòisich mi air smaointeach air na nithe arinn an Tighearn'air son m'anma; agus fhuair mi mòr shìth inntinn. Bha mo smuainteann a' gabhail beachd air mo staid a thaobh nàduir, agus an truaighe bha da'm leanmhuinn feadh a bhuanaichinn anns an staid sin, agus cho liugha cunnard do'n robh mi buailteach agus fa-dheòigh, cho fann agus an-dòchasach sa bha mi dhiom fèin. Rinn mi 'n Sgriobtur so a leanas, rè beagan ùine na chuspair do'm smaointean, — " Cha do ghabh sùil air bith truas dhiot, -a chum aon ni dhiù so a' dheanamh dhut, a' dheanamh iochd ort; ach bha thu air do thilgeadh a mach anns a' mhachair sgaoilte, le gràin do t'anam air an latha san d'rugadh tu. Agus an trà a ghabh mise seachad dlù dhut, agus a chunnaic mi thu salach ann ad' fhuil fèin, thubhairt mi riut, agus thuann ad fhuil, Mair beò; seadh, thubh- airt mi riut, agus thu ann ad f huil, Mair beò." (Esec. xvi. 5, 6.) O! an gràdh a' chunnaic mi air a labhairt anns a' chaibidil so, tha e fad os-ceann ni's urr- ainn mi aithris! 'nuaira chunnaic mi, mar gu'm b'eadh, an Iosa thruacanta dol seachad orm feadh a bha mi air mo loingeadh ann am fhuil DHUGHAILL BOCHANNAIN. 103 fèin, agus e 'g ràdh rium, " Mair beò." Bha'n t-àm so gu deimhin 'na àm gràidh dhomhsa, cnuimh thruaillidh, 'Nuair a chunnaic e mi ceangailt' anns an t-sloc anns nach robh uisge, chuir e fa'sgaoil mi le fuil a' chùmhnanta shiorruidh, O ! an gràdh gun chrìch, cha'n eil mi a mhàin ach a' tarrainn sgàile thairis air 'nuair a tha mi dol a' labhairt air a' chuspair so. O ! manam thig agus bi air do shlugadh suas le iongantas air son a ghràidh so ; an gràdh gun chrìchso dhòmhsa ceann-feadhnanam peac- ach. O m'anam gabh iongantas air son cho saor sa' tha e! saor gu'n luach sam bith. O ! manam an e ni sam bith a chunnaic e annadsa thug air do ghràdhachadh ? agus cha'n e mhàin do ghràdhachadh, ach do thabairt da ionnsaidh fèin ann an cùmhnanta pòsaidh. Biodh iogh- nadh oirbh O nèamhaibh air son a' ghràidh so! O ainglean faicibh-sa am pòsadh iongantach I O naoimhibh, agus sibhse shluaigh saoirte an Tighearna, aig am beil bhur còir shònraichte, cha'n ann a mhàin air a phòsadh fhaicinn, ach a bhi n'ur bean bainnse, — n'ur bean phòsd do'n Uan ! O thigibh agus gabhaibh beachd air a ghràdh a tha eadar sibhse agus bhur fear-pòs- da! " Oir is e t' fhear-pòsda do chruithear; 'se Tighearna nan sluagh is ainm dha; agus is e t'fhear-saoraidh Tì nnoinh Israeil; goirear Dia an domhain uile mar ainm ris." (Isa. liv. 5.) O m'anam biodh nàir ort tachairt ri leithid de dh'fhear-pòsda ann an luideagan salach 104 BEATHA AGUS IOMPACHADH t-fhèin-fhìreantachd ; gabh ris an trusgan a ta air a thaisgse dhut anns an t-soisgeil: oir is e sin an trusgan, agus cha'n e trusgan eile ni t'fhàgail taitneach ann am fianais Dè. Air an òidhche sin fèin bha mi air mo lionadh cho mòr le iongantas à gràdh Dh£ an Crìosd is gu'n do thrèig an cadal mo shùilean, cha do chuir mi a leithid de dh' òidhche seachad riabh roimhe. Anns a' mhadainn chaidh mi mach feadh nan raon a dhurnaigh agus a chliùthachadh D h è air son na rinn e do m' anam. Ma bhios aoibhneas air nèamh air son aon pheacach a m aithreachas, O cia cho mòr sa dh'fheumas aoibhneas a pheacaich a bhi. Bha " m' aoibhneas do-labhairt agus làn de-ghlòir " Oir lion " sìth Dhè a tha dol thar uile thuigse" m anam. An aeigh dhomh tighinn dach- aigh agus an treas Sàlm thar a' cheud, agus an ceathramh Sàlm thar a' cheud a leughadh, shaoil leam gu'm b'urra mi a dhol ann an co- shèirm ns an t-Sàlmadair a ghairm gach ni aig am beil bith a chum an Tighearn a mhol adh. " Is e an Tighearna cuibhrionn m' oighreachd. Thuit mo roinn dhomhsa ann an ionadaibh aoibhneach ; seadh, tha oighreachd thaitneach agam." (Salm xvi. 5, 6.) Bha mi air mo cho-èigneachadh leis a' ghràdh so chum m'anam a thoirt suas do'n Tighearna a cheannaich e le luach cho daor. Bha smaointean pilleadh ri saoghal cealgach, agus ri diabhol buaireanta glè throm orm ; DHUGHAILL BOCHANNAIN. 105 thuirt mi, — " Mo thruaighe ! mo thruaigh ! is èigin dhomh suidhe sìos a rithist an coìs abhainn Bhàbaloin agus gul, agus mo chlàr- sach a chrochadh air an t-seileach maille ris a' chuid eile de 'mo .bhràithrean." Ach beann- aichte gu'n robh ainm an Tighearna,. a thug dhomh an trà-bìdh so a-chum mo mhisneach a chumail suas air mo thuras. 'Nuair a bha mi sgrìobhadh nan nithe so bha mi air uairean air mo thoirt suas le iogh- nadh gràidh cho mòr is nach b'urrainn mi ni sam bith a sgrìobhadh ; agus air àm eile bhithinn am thuil dheur. Oir ge be uair a sheallainn air an Dia sin a rinn mi lot rinn mi bròn air a shon agus cha mhò chumainn mo shùilean bho shileadh no chumadh an sneachd e fèin bho leaghadh 'nuair a dh' eireadh a' ghrian air 'na làn-teas. Fhuair mi mòr mhothadh eadar am bròn so agus mo cheud bhròn laghail. Bha bròn an lagha air a cho- èigneachadh le neart cainnt' agus dearbhaidh, ach bha 'm bròn so saor agus fior-ghlan. Mhothaich mi cudthrom gràidh a' faotainn buaidh air mo chrìdhe agus shaoil mi gu'n robh uile cheud-faithean m' anma mar an taobh a staigh de dh' uaireadair a' bras ghluas- ad gu lèir ; oir bha briathran Chriosd 'na spiorad agus 'na bheatha. Eoin. vi. 63. Air an ath mhadainn chaidh mi mach air feadh nan cluan a' smaointeachadh. Bha m'anam air a lionadh le gràdh do Dhia, agus a' 106 BEATHA AGUS IOMPACHADH cnuasachadh nithe matha. Shèid a ghaoth gu deimhin air mo lios, agus thugadh air a spìos- raidh an cùireachd a bhrùchdadh a mach. An deigh ùrnaigh, thòisich mi air amharc air na h-ionadan anns bu ghnà leam a bhi 'g 'iarraidh an Tighearn' an uaigneas agus thubhairt mi, • — " O m'anam faic an t-àite anns bu ghnà leat a bhi ri bròn air son làthaireach Dhè gun a bhi maille riut ; faic e nise bhi 'na Bhethel, far am beil thu a' mealltainn co-chomuinn ris ! A rithist O m'anam ! faic an t-àite so anns an robh thu a' triall ann an duibhre dorchadais, faic e nis' a bhi na àite anns ann beil " Grian na Fireantachd" a tha deallradh anns an ior- mailt as aird de ghlòir an deigh na neoil a' sgaoileadh, agus a' boillsgeadh a dh'ionnsaidh t'anma, agus a' toirt ort imeachd ann an solus a ghnùise ! O m'anam faic an t-àite anns an robh thu aon uair air do.lionadh le smaointean an-dòchais ; faic e nis' an uair a tha na smaoin- tean sin air an trusadh a steach agus air a socrachadh air a' chuspair shiorruidh, iongantas naoimh agus ainglean, eadhon an Tighearn losa Criosd !" Bha na seallaidhean so do-labh- airt agus ni's liugha r'an àireamh na's urrainn mi a sgrìobhadh. Bha feasgar Sàbaid sè-amh latha ceud mìos an earraich, 1743, na h-òidhche air bu chòir dhomhsa cùimhne bhi agam fhad uile laithean mo bheatha ; agus mheal mi fòis mhilis inntinn gu òidhche Dir-daoin 'nuair a bha sgàile air a DHUGHAILL BOCHANNAIN. 107 tharainn bbarr nan nitbe so chum a' theagasg dhomh gu'n robh mi gu bhi beò tre chreideamh agus nach b'ann tre mhothachadh. Thug Sàtan agus droch chridhe mi-chreideach ionnsaidh uabhasach orm chum toirt orm gach ni a sgrìobh mi a' losgadh, ag ràdh, na'm be is gu'm faiceadh neach sam bith e gu'm meudaicheadh e mo dhìteadh ann an ifrinn. Ach glòir do Dhia a chronaich an nàmhaid, agus a chùm misp bho chomharraidhean sònraichte a ghràidh a thug e dhomh a losgadh. Bha mi mar an ceudna air mo chòmhnadh a chum sealltainn air Iosa agus a bhi. an dòchas ri nì bu mhc f haicinn na chunnaic mi fathast. Mheal mi mòran de làthaireachd an Tigh- earn anns gach dleasanas, ach air an dara latha fichead de cheud mìos an earraich 'nuair a bha mi dol a dh'ùrnaigh bha mi ann am modh sònraichte air mo lionadh le ioghnadh gràidh air son cho saor 'sa bha gràs diadhaidh dhomh fèin an neach bu truaillidh de a chreutairean, agus am feagh a bha mi smaointeach air an ni sin thàinig an Sgriobtur so gu'm chùimhne ; — " Cò thusa, O ! shlèibh mhòir? Roimh Sheru- babel fàsaidh tu d d' chòmhnard ; agus bheir e mach a' chlach-chinn le h-iolach d glaodkack, Gràs, gràs gu robh dh'i." (Secha. iv. 7.) Cò thusa O ! a shlèibh mhòir nan ea-ceartan ? roimh an Tighearna Iosa Criosd fàsaidh tu dd chòmhnard. Cò thusa O ! ua-bheisd mhòr na h-aingeachd agus na truaiileachd ? nach 108 BEATHA AGUS IOMPACHADH, urrainn an gràs so a' ghlanadh ? Cò thusa O ! a pheacaich chruaidh-chridhich ? nach urrainn an gràs so a thaiseachadh. O ! an gràs iong- antach rìoghail so, saor ghràs a ruigeas a dh'ionnsaidh Maneseth fhuil-thartmhor, agus a' chum Shaul ghear-leanmhuinnich, agus do'rn ionnsaidh fèin ceann-feudhna nam peac- ach. Cò thusa O ! a pheacaich mhàirbh ? nach urrainn an gràs so a thoirt beò. Cò thusa O-! a thràill pheacach, nach urrainn an gràs so a chuir fa-sgaoil? Cò thusa O! a pheacaich dhaibhir nach urrainn an gràs so a dheanamh saibhear ? O ! m'anam thig agus gabh beachd ghràidh air a' ghràs rioghail so, a bheir a nuas daigh- naichean laidir Shàtain, agus gach inntinn a dh'ardaicheas i fèin guùmhlachd Chriosd. Is cuan e a shluigeas suas m' uile smuaintean, oir ciod as urrainn creutair crìochnach athuigsinn mu'n thimchioll an ni sin athaneo-chrìochnach? O! m' anam fan gu foighidneach ris an Tigh- earna agus bi do ghnà ag amharc a mach air son tighinn na cloiche-cinn le h-iolaich ; seadh le iolach an ard-aingil, agus le fuaim na trom- paide deireannaich' a' glaodhaich riut-sa èiridh à t-ùir, agus eigheach ; gràs, gràs gun robh dh'i O m'anam ! amhairc air a chloich-oisinn bheò so, a " dhiùlt na clachairean, ach a rinneadh na clach cheann na h-oisinn !" O m'anam ! amhairc air a chloich bhunaid so a ta air a leagadh ann an Sion air am faod thu le muin- DHUGHAILL BOCHANNAIN. 109 iginn mhath do chòmhnaidh shiorruith a thog- ail ! O m'anam ! fuirich gus am bi gràs air a chrùnadh le glòir ; gus am bi a chlach-oisinn thaitneach air a càradh air ceann na n-oisinn, an sin èighidh mi, Gràs, gràs gu'n robh dh'i fad linn na bith-bhuantachd! 'Shaoil mi gu'n robh mo chòmhrag a nis' faisg air a ceann agus gu'n dh'f huair mo pheac- annan an leòn bàis air dòigh is gu'm faodainn beagan fois a ghabhail, agus nach ruiginn a leas a bhi do ghnà air freiceadan, a dh'f heuch- ainn an robh an nàmhaid do rèir gach coltais, màrbh. Ach a chum mo mhòr iogh- naidh fhuair mi na peacannan air an tug mi buaidh roimhe sin air bheag sp&rne 'g ath- bheothachadh a rithist agus a mùigheadh brist- eadh a mach a chum iomairt. Thòisich mi sin air faighinn coire dhomh fèin, ag ràdh gu'n thòisich mi air tiunn- daidh gràs Dhè gu diamhanas, gidheadh, dh'f huathaich mi a leithid sin de smuaintean le ghràin mhòr, agus a dh'aindeoin a bhuaridh obainn so mhothaich mi tre ghràs gu'n robh mi gu mòr ag aomadh, a chionn gu'n robh mòran air a mhathadh dhomh. Thachair mi ri cuid a thubhairt gu toibheumach, " na'n robh gach ni ri chuir as leth gràis, gu'm faodadh daoine dheanamh mar thogradh iad.'' Ach gu'm a beannaichte gu bràth gu'n robh ainm an Tigh- earn a theagaisg dhomhsa an t-atharrach, agus a thug orm a thuigsinn le fèin-fhiosrachadh 110 BEATHA AGUS IOMPACHADH milis nach robh ni sam bith cho èifeachdach gn bristeadh mo chridhe cruaidh ri sealladh tre chreideamh air Iosaair a lot air son mo pheac- annan. Chaidh mi le mo ghalar muladach a dh'ionn- saidh an lèigh mhòir, agus ghlaodh mi, "O is duine truagh mi co a shaoras mi o chorp a' pheacaidh agus a bhàis so." Ghabh mo pheac- annan a leithid de ghrèim orm air chor is nach robh mi comasach air sealltainn suas. Thainig caochladh earrannan de an Sgriobtur gu'm chùmhne : agus thainig a' cheud chaibidil de dharra litir an abstoil Eoin le mìlseachd mhòr. Thug an Tighearna dhomh mòr shealladh air Criosd mar fhear-tagraidh, ni a chum mo smuaintean air ghluasad fad iomadh latha. Anns a' cheud àite. Chunnaic mi gu'n robh fear-tagraidh an lagha 'na dhuine fileanta agus deas-labhrach a b'urrainn a' chùis a thagradh roimh aghaidh nam morairean-dearga, agus gu'n robh e do ghnà air a thuarasdalacahd leis a' mhuinntir nach b'urrainn tagradh air an son fèin. An sin ghabh mi beachd air an Tigh- earn' Iosa Criosd mar f hear-tagraidh glòrmhor air son pheacach ; " aig an robh teangha nan daoine fòghluimte, ddm b'eòl facal a labh- airt an deagh àm do'n anam airtneulach," air dòigh is gu'n thog gach neach a chunnaic e fianais, agus gu'n ghabh iad iongantas mu na briathran gràsmhor athainig a mach às a' bheul, oir an uair a labhair e cha b'ann mar an luchd- tagruidh so ; " Oir theagaisg e mar neach aig DHFGHAILI BOCHANNAIN. 1] J an robh cumhachd agus cha b'ann mar na sgrìobhaichean." Mata. vii. 29. Anns an dara h-àite. Chunnaic mi nach bu chòir dhomh fèin nach robh eolach air an lagh tighinn roimh làthair nam morairean- dearga chum mo chùis a thagradh ; cha'n èisdeadh iad rium a chionn mi bhi aineolach air briathran agus riaghailt an lagha, ach na'm faighinn fear-tagraidh,gu'm biodhco-fhulangas aige ri m'anmhuinneachd, agus gu'n deanadh e conaltradh diamhair rium mu dhèighinn mo chùis-lagha agus an uair a rachadh e fa chomh- air nam morairean nach biodh m'aineolas fèin air a dheanamh folaiseach a chionn gu'm be m' f hear-tagraidh a bha labhairt agus a sheas ann amriochd. An sin chunnaic mi na'n tiginn an làthair Dhè uile-chumhachdaich, aig am beil a shùilean cho gian is nach urrainn e amharc air a' pheacadh as lugha, nach èisdeadh e rium a thaobh a naomhachd : agus gidheadh, ged a dh'èisdeadh e rium gu'n deanadh mo bhriathran fèin mo dhìteadh. An sin chunnaic mi am fear-tagraidh glòrmhor an Tighearn Iosa Criosd am breitheamh beannaichte sin a thug breth air gach taobh, a ni " e-fèin a nochdadh ann am tìanais Dhè air mo shonsa" (Eabh. ix. 24,) a chum seasamh am riochd agus mo chùis agradh agus truas a ghabhail ri m'anmhuinn- eachd. O an sealladh a thugadh dhomh air Dia sa'n f heòil, O ciod an dànadas leis am faod mitarrainndlùdo Dhia ann am pearsa Chrosd? 112 BEATHA AGUS IOMPACHADH Glòir do Dhia air son na " slighè nuaidh agus bheòachoisrige dhuinntro'n roinn-bhrat/sesin ri ràdh tre f heòil fèin." Chunnaic mi gu'm be so a mhàin an t-slighe a dh'ionnsaidh an Athar; agus gu'm b'ann le m'aonadh ri Criosd, (a' chionn gu'n do ghabh e air fèin mo nàdur,) a b'urrainn mi m' Athair a ghairm ri Dia. " Oir annsan tha uil' iomlanachd na diadhachd a' gabhail còmhnaidh gu corporra.' Cia cho sòlasach sa tha e smaointeachadh air Dia a bhi am nàdur fèin ! nach iongantach an ni aonadh an dà naduir ann an Criosd ! Tha beachd creideimh air an so soilleir, feadh a tha solus nàduir cho doilleir ri tolla-dhubh. Anns an treas àite. Chunnaic mi gu'n do shàbhail luchd-tagraidh an laghaan luchd-dò- bheirt a thuarasdalaich iad le ceilgagus fiaradh an lagha ; air uairean eile cha b'urrainn iad le meadhonsam bith am feum bu lugha dheanamh dhaibh. Agus gu'm bu inhinig a chum iad iomadh creutair bochd ann an ìmcheist mhòir. Ach chunnaic mi glòir gu'n chomais an Fhir- thagraidh ghlòrmhor so nam peacach, gu'n do shàbhail e am fear dò-bheirt a dhearb as, cha'n ann air uairean ach aig gach àm, agus sin a' chum mòr chliù lagha agus ceartais, a' co- lionadh an lagha agus ag ùmhlachd dha anns gach ceum da reachd le ghionmhuinn naomh' agus le chaithe-beatha gun lochd, agus mar an ceudna gu'n do riaraich e an ceartas diadhaidh le bhàs tìùghail agus le f hulangas, DHUGHAILL BOCHANNAIN. ]]3 agus uime sin nach eil Criosd a mhàin na Fhear-eadar-ghuidhe chum tròcair agairt, ach na Fhear- tagraidh a chum tagraidh an lagha, le e bhi toileach sin a' dheanamh air sgàth f hìreantachd fèin, &c. Chunnaic mi, 'nuair a thainig neach bochd air a dhìteadh leis an lagh a chum an Fhir- thagraidh so a chuir 'na riochd a' thagradh a' chùis nach do chùm e inntinn an imoheist mar dheanadh luchd-lagh' eile, cha do chùm, a dhaindeoin cho mi-choltach 's da'n robh a chùis-dhìtidh o'n chaidh a' chùis a chuir ann an làmhan an Fhir-thagraidh so, cha'n eil eagal dà, oir thug e f hacal, agus mar an ceudna' bhòid, ni is e fìrinn, gu'n toir e tuileadh a's buaidh tre eadar-mheadhonaireachd. Eabh. v. 17, 18. Anns an àite m'u dheireadh. Chunnaic mi 'nuair a thigeadh duine ain-eolach gun fhògh- lum, neo-eolach air an lagh chum an Fhir-lagha a thuarasdailicheadh e gu tagradh air a shon gu'n tuigeadh am fear-lagha sin brìgh na bha 'n duine labhairt, ged nach b'urrainn e Iabhairtgu snasta, grinn, agus uime sin gu'n cuireadh am fear-lagha ris agus gun tugadh e uaithe mar a b'àile leis a' chum an gearan a dheanamh ni b'iomchaidh ri cùis-Iagha an duine. Mar an ceudna chunnaic mi 'nuair a thàinig mi-fèin a chum an Fhir-thagraidh gun chomais so gu mo chùis a thagradh air mo shon agus a dh'innis mi dha a chùis lagha, (ged bu mhath a bha fios aige fèin air a' sin roimhe,) gu'n thuig e mo J 14 BEATHA AGUs IOMPACHADH chainnt ghàgach agus brìgh m'ùrnaighean, ged nach b'urrainn mi mo bhriathran a' chuir sìos gu h-eagarra 'na làthair: agus chunnaic mi gu'm be mo ghliocas gu'n dòehas a' chuir à mo ghearanan fèin ; ach a bhi'n dòchas gu'n èisdear iad air sgàth m' Fhir-tagraidh. Thug mi fain- ear ma thainig duine sam bith a bha beartach agus gu'n thairg e airgead, se sin, f hìreantachd fèin, gu'n robh e air a dhiùltadh, oir tha aig an Fhear-lagha so mòr-ionmhas. Fhìreantachd iomlan f hèin ; agus uime sin nach robh tuileadh a dhìth air, agus gu'm beil e gabhail tlachd ann a bhi toirt do na bochdan gun dioladh sam bith air a shon, ach an taingealachd agus an cliù. Air an aobhar sin, chunnaic mi gu'm be mo ghlòir agus mo shonas a bhi bàit' ann am fiachan saor ghràis fad linn na siorruidheachd. Bha na smaointean so ni's mìlse dhomh na mhil agus na chear mheala. " Cò chuireas coire sam bith à leth dhaoine taghta Dhè ? &c. Rom. viii. 33, 34. Mu thuaiream thrì mìosan an deigh so,thach- air mi ri duine aig an robh mòran de dh'eòlas cinn agus a chionn gu'n robh mi eòlach air dh'fheòraich mi dheth ciod an seòrsa creideamh a bha a-'g a' phobull sin do'n goirte na h-Arians* na Deists,-\ agus na * Luchd-leanmhuinn Ariuis, duine bha 'g àicheadh Criosd a bhi na phearsa de'n diadhachd. "f Sluagh a' tha creidsinn ann am bith Dhe\ ach nacb eil a' gnàthachadh gnè aoraidh sa'm bith. DHUfìHAIL BOCHANNAIN. 115 Socians* Dh'innis an duine dhomh cuid de am bairealan agus thuirt mi ris gu'm b'iong- antach a bha'n leithid de shluagh mi-naomh' a' faighinn cead còmhnaidh ghabhail am measg Chriosdaidhean. Thòisich e 'n sin air cur sìos argamaidean 'nam fàbhar, agus chuir e ceistean ormsa mu'n timchioll nach b'urrainn mi a' f hreagradh. Rinn an ni so, agus a bhi aig an àm cheudna ri leughadh leabhraichean mearachdach, mo chreideamh a thiunndaidh bun os-ceann ; Thug Sàtan mar an ceudna ionnsaidh orm agus thubhairt e, — " Cia mar as urrainn thu ùrnaigh dheanamh ri Criosd agus thu faicinn cho mì-choltach 'sa tha e bhi 'na Dhia agus 'na dhuine?" Agus an uair a bhithinn a'leughadh a Bhìobaill, theireadh e — " Cionnas as urrainn thu sin a chreidsinn, ni air nach d'fhuair thu dearbhadh noùghdarras?" Thug so m'anamgu smaointean truagh ìmcheist- each, agus be so tùs nan smaointean sin, — Bha midearbh-chinnteach nach dochreid neachsa'm bith ann an diadhachd Chriosd no ùgh- darras nan Sgriobturan, ach sluagh aineolach aig nach robh fios air an atharrach,agusaignach robh tùr ceart chum ni a bhreathnachadh air chòir ; agus nach do chreid na ministearan * Luchd-leanmhuinn Shosianuis, duine* bha 'g aich- eadh bith Dhè" agus neo-bhàsmhorachd an anma, agus a' cumail a mach gu'm beil clann-daoine co-ionnan ris na brùidean a bhàsaicheas, gun staid shiorraidh a bhi idir ann daibh an deigh na beatha so. ]16 BEATHA AGUS IOMFACHADH fèin a ni a bha iad a' searmonachadh do chàch. Leis na smaointean graineil so dh'fhàs mo bheatha na h-uallach orm. Co dhiù ghabh mi co-fhurtachd o cho liugha cuir-an-aghaidh a' thachair ris an t-soisgeil, ach gidheadh nach b'uirrte riabh a' thoirt gu neo-ni. Bha ni sin 'na dhearbhadh laidir dhomh gu'n tainig an Soisgeil O Dhia. An deigh so thachair leabhar rium do'm b'ainm, — " Cuid de smuain- tean mu ihimchioll creideimh nàdurrach agus Jbillsichte, chum a nochdadh gum beil an creid- eamh Criosdailfaisg air cho aosda ris a chruith- eachd ; air a shaoilsinn a bhi air a sgrìobhadh le Morair P 1." Le leughadh an leabhair so bhaiomadhde mo theagamhan airan gluasad, agus ceistean diamhair m'inntinn air am freag- radh air mhodh reusanta, — Faodaidh mi ràdh nach do leugh mi aon duileag de'n leabhar so an diamhanas. O ! tha gràs agus fòghlum 'nuair a thachras iad ri chèile, ann an aon phearsa a' deallradh gu soilleir ! Fòs an deigh so uile phill am buaireadh air ais agus thubhairt e. Cia mar as urrainn na nithe so a bhith. An sin thug an Tighearna dhomh sealladh eile air an duine 'na staid thuit- eamach, agus am bearn neo-chrìochnach a bha air a dheanamh eadar Dia agus an duine leis a' pheacadh : chunnaic mi nach b'urrainn Adamh tre mhothachadh air a chiont f hulang do Dhia Naomha labhairt ris, agus uime sin, gu'n do theich e o làthaireachd air chor is gu'n DHUGHAILL BOCHANNAIN. 117 deach' gach co-chomunn eadar Dia agus an duine air chall gu siorruidh as eagmhais Eadar- mheadhonair. Chunnaic mi gu'm feunaadh an Eadar-mheadhonair abhi 'na Dhia agus 'na duine ann an aon phearsa. Oir na'n robh e 'na Dhia a mhàin, cha b'urrainn e comunn a bhi aige ri duine a thaobh a cheartais agus a naomhachd, agus na'n robh e 'na dhuine a mhàin nach b'urrainn e coludair a bhi aige ri Dia, a thaobh a neo-iomlanachd. Ach rinn an Tighearna chum èibhneas mo chridhe a nochda,dh dhomh gu'n robh an dà ghnàths so anns an aon phearsa ghlòrmhor so do'n goirte " Emanual Dia maille ruinn." Sin chaidh a' theagasg dhomh gu'n robh aig an Fhacal Shiorruidh corp air ullach&dh dha agus mar sin gu'n d'rinneadh e 'na fheòil anns na cho-lion e an lagh rìoghail a bh' air a bhristeadh le daoine, agus gu'n d' fhiuling e mar Eadar-mheadhonair chum ceartas iomch- aidh a dhioladh ann an àite an t-sluaigh thaghta. Thaisbean an Tighearna dhomh mar an ceudna, cuid de dhiamhaireachd chùmhnanta nan gràs, mar air a dheanamh maille ri Criosd an ceann agus riusan a' chreideas ann ; ni maille ris an tainig solus do-chaisgte agus cumhachd a dhearbh air m' inntinn gu'n robh e fior leis a' ghlìocas neo- chriochnach agus leis a' ghràdh a' chunnaic mì deallradh ann. Mhothaich mi leis an inn- 118 BEATHA AGUS IOMPACHADH leachd sin gun robh glòir Dhè air aiseag air ais do chlann-daoine agus slàinte pheacach air a deanamh cinnteach air dòigh is gu'n chuir m'anam aonta ris gach latha. Nise cha b' aonta dhall a thugadh orm a' chuir ris a mhodh shlàinte so tre losa Criosd, oir dh' fhosgail an Tighearna mo thuigse chum is gu'n tuiginn oirdheirceas agus a sgèimh. Agus chunnaic mi gu'n do cheangh- ail an Tighearna mo thoil chum aontachadh agus mo rùintean a tharrainn a mach ann an gràdh a dh'ionnsaidh diamhaireachd neo- mheasraichte so na diadhachd. " Dia air FHOILLSEACHADH ANNS AN FHEÒIL, a dh' fhìreanaichadh anns an spiorad a chunnacas le ainglean." Ni a thug buille bàis do'n bhuaireadh ud agus cha dh' f huair e riabh an deigh sin a neart. Nochdaidh mi nise cia mar a shocraich mi m' inntinn do thaobh nan Sgriobturan a bhi air an deachdadh leis an Spiorad Naomha. Rinn an Tighearna so le solus a chuir air f hacal fèin a nis agus a rithist, agus ie chur dh- achaigh a dh'ionnsaidh a' chogais araon ann an rathad sòlais agus uabhais, air chor is gu'n tug e fein fianais gu'm be facal Dè. Chunnaic mi iomadh ni anns an naoidheamh Sàlm deug a' taisbeanadh cumhachd agus èifeachd an f hacail, "■ Is iomlan lagh an Tighearn ag iom- pachadh an anma." Thug e dhomh solus DHUGHAILL BOCHANNAIN. J19 deallrach mu thimchioll mo ghluasaid fèin anns an àm a chaidh seachad, agus thug e orm a' chuibhrionn de 'n f hacal leis na dhùisg e mi air tùs agus leis an robh mi air mo chomhfhurtachadh a' thoirt fainear. B'ann leis an f hacal a bha mi air mo thoirt gu ruith gu togarrach, suilbhear, ann an slighe àintean. B'ann leis an f hacal a bha mi air mo threòr- achadh gu imeachd am feadh a bha mi dall, agus leis an robh neòil an dorchadais air an sgaoileadh o m'inntinn air dòigh is gu'n do dheallraich an solus a dh'ionnsaidh m'anma ; mhothaich mi gathan taitneach «' grian nam fìreantachd," a blàthachadh mo rùintean. Bha mi air mo smachdachadh leis an f hacal air son nam peacannan so nach faca neach sam bith ach Dia a rannsaicheas an cridhe. Dhearbh an Tighearna dhomh diadh- achd agus ùghdarras an fhacail le Spiorad Naomha fèin a' togail fianais maille ri mo spioradsa. " An tì a chreideas ann am Mac Dhè, tha'n fhianais aig ann fèin." (1 Eoin v. 10.) " Tha 'n sgriobtur uile air a dheach- adh le Spiorad Dhè\ agus tha e tarbhach a' chum teagaisg, chum spreige, chum leasaich- idh, chum oilein ann am f ìreantachd : ehum gu'm bi òglach Dhè coimhlionta lan-deas chum gach uile dheagh oibre." 2 Tim. iii. 16, 17. J 20 BEATHA AGUS IOMPACHADH CAIB. V. A nns am beil cunntas ni's faide air a chur sìos rtiii dkèighinn mo chleachdaidhean o mhìos a Mhàirt 1743, gu mìos meadhonach a Fhoghair an deigh iin. Chuir mi air leth an sè-amh latha thar fhichead de'n Mhàigh air son trasgaidh agus irioslachaidh an uaigneas an làthairDhèair son mo ghiùlain mi-iomchaidh o 'nuair a dh'f huasg- ail e mo cheanglaichean, agus mar an ceudna chionn gu'n robh a rùn orm dol do Ghlascho gu sàcramaid Suipeir an Tighearna. Thug an Tighearna dhomh sealladh air mo pheacannan agus air dhomh a bhi ann an cuid air m'irios- lachadh chuir mi romham cur na'n aghaidh air son an ama ri teachd. Mheal mi mòran de'n- làthaireachd dhiadhaidh anns gach ni air an latha ud ; agus bha mo shùilean air a'm fosg- iàdh chum cuid de mo chòir air Criosd a leugh- adh mar e bhi 'na èirig air son mo pheacannan. Fhuair mi comhf hurtachd mhòr o na briath- ran so, " Cha'n urrainn neach air bith teachd am' ionnsaidhsa mar a tarrainn an t-Athair a chuir uaithe mis e." Thaisbean an Tighearna dhomhsa gu'n tainig mi dh'ionnsaidh Chriosd, agus sin le aoibhneas tarrainn an Spioraid Naoimhe. Chaidh mi do Ghlascho, mar chur DHUGHAILL, BOCHANNAIN. 121 mi romham a dheanamh, a dh'ionnsaidh Suip- eir an Tighearna. Cha robh agam co-dhiù ach beag comhfurtachd a thaobh an dorchadais agus na màrbhanachd a rinn mo chuir tùr à òrdugh. Stad mi dà latha anns an àite so, an deigh do na h-òrduighean a dhol seachad. agus aig an àm sin thuirt caraid àraid rium gu'n robh mi tuilleadh a's saor ann an conaltradh ri cuid de mhuinntir mu dhèighinn na rinn an Tighearn' do m' anam. Chur so mi fo eagal gu'n deanadh neach eigin droch bhuil de na thubhairt mi, agus mheudaich e dosgainn m'inntinn air dòigh is gu'm bu ghann a choisieh mi dhachaigh. Thòisich Sàtan a rithist air mo bhualadh le buairidhean uabhasach agus thubhairt e. " Thug thu leithid de leòin do'n diadhachd s nach urrainn thu gu bràth a leigheas, mar a's faide bhios tu beò is ann is mò mheudaicheas do thrioblaid agus do thruaighe, agus co a's urrainn leithid na beatha thruim a' thagad a nis' a' ghiùlan ?" agus uime sin gu'n deanainn gu math le mo thrioblaid a ghiorrachadh le làmh a' chuir ann am bheatha f'ein. Dh'f heuch e mi leis a bhuaireadh so air mìle dòigh; agus fa-dheòigh b'àill leis mo cho-èigneachadh gu mi fèin a thilgeadh air ball anns a' cheud toll uisge thachradh rium. An sin, ghlaodh mi ris an Tighearna an nàmhaid a chronachadh, gu'n robh mo neart ga'm f hàgail agus nach robh mi ni b'fhaide comasach cur 'na aghaidh. Chuala 122 BEATHA AGUS IOMPACHADH an Tighearna mi, agus thug e beagan clos do'm inntinn leis na smaointean so. Se sin, nach robh e riabh am rùn ceann-fàth a thoirt seaeàad gu olc a labhairt ma shiigheachan-sa le ni sam bith a thubhairtmi: thainig an earrann so de'n sgriobtur mar an ceudna gu'm chùimhne, — " D'an taobhsan gu deimhin tha e a' faotainn toibheum ach do'r taobhsa tha e air a ghlòrach- adh." An deigh dhomh tighinn dachaigh f huair mi nan nithe so a theagasg dhomh o'n bhuaireadh ud : — Anns d cheudàite. Chunnaic mi gu'n d' èiricft mo thrioblaid o'm chogais a bha gu mearachd- ach air a teagasg, oir an deigh sin f huair mi fios nach cualas riabh neach sam bith a' labhairt gu h-olc mu thimchioll mo mhath, agus uaithe so dh' ionnsaich mi fios cinnteach a thoirt do mo chogais mu'n èisdinn ri achmhasan uaithe. Anns an dara h-àite. Air dhomh mo chridhe inhin-sgrùdadh, chunnaic mi nach robh a mhi-onair a dh'f haodadh slighe Dhè fhulang a' cuir urrad de chàmpar orm ris a' mhì-chliù a thuiteadh air m'ainm fèin, thug so orm a ràdh maille ri Ionah, — " Is fearr dhomh a bhi màrbh na beò." O! ciod an cliù agus am buidheachas a bhuineas do'n Tighearna nach do cheadaich dhomh crìoch a chur air mo bheatha fèin, 'nuair a shruth m'uile thrioblaidean o'n bhun thruaillidh ardain so. Anns an treas àite. Bha'n t-uabhar diamh- air a bha roimhe so 'g oibreachadh annam a DHUGHAILL BOCHANNAIN. 123 nis' air a thoirt gu solus chum gu'm biodh fios agam air seachd gràinealachdan mo chridhe. Is urrainn mi a ràdh chum cliù Dhè nach do thachair mi ri buaireadh o'n uair a chaidh mo dhùsgadh o nach dh'fhuair mi math èigic le còmhnadh an Tighearna mu'n dh'f hàg e mi. Bha mi nis air m' irioslachadh agus air mo thoirt fo chiSj agus f hìreanachadh an Tighearn air son uile dhèilig rium. Bha mi air mo chuideachadh gu creidsinn anns an sgriobtur so, — " Agus a ta f hios againn gu'n co-oibrich na h-uile nithe chum math do'n dream aig arn beil gràdh do Dhia." (Rom. viii. 28.) Ach bha mi air freumhachadh cho daigheann ann am baireil mo thoile fèin air dòigh is mar tàinig gach ni gu crìch air a mhodh a shònraich mi-fèin iad a thighinn cha b' urrainn mi f haic- inn cionnas a b' urrainn mi a bhi ceart. Mar 60 bha mi 'g obair fad ioma latha agus òidhche ann an dreachdadh a mach slighe do mo shonas fèin; ach bha mi aig a' cheart àm sin gu dìch- eallach a' dealbh mo lèir-sgrios, feadh a bha 'i Tighearna toirt mu'n cuairt m'fhior shonais. " Agus an ni sin a ta teachd n'ar n'aire cha tachair air chor sam bith." Esec. xx. 32. Na'n nithe bha mi-fèin an dùil a bha chum mo sgrios siorruidh, b'iad na'm meadhonan, (ge b'uabhasach iad) leis an robh mo staid thruagh fo na cheud chùmhnant' air a dhearbhadh orm; agus leis an robh mi air mo thoirt gu teicheadh a dh'iarraidh cùmhnanta b'fhearr; bha mar a» 124 BF.ATHA AGUS IOMPACHADH ceudna aingidheachd mo chridhe fèin air a dhearbhadh orm, agus nach robh aon toii agam a bhuineadh dhomh fèin a chum math a dheanamh. Air uairean an uair a f huair buair- eadh buaidh orm dh'ionnsaich mi mo thaic a leigeadh air gràs Chriosd chum a thoirt orm seasamh. O! ciod an toil-inntinn agus ansòlas leis an d'amhairc mi air m' ais air an ni sin a bha coltach ri cuir an aghaidh a' gheallaidh 'nuair a chunnaic mi an toradh a shruth uaithe, agus a thugadh orm a ràdh, "gu'n co-oibricheadh na h-uile ni a chum math do'n dream aig an robh gràdh do Dhia." Na copanan so a bha mi'n dùil a bha làn de dh'fèirg agus do bhreisleich thami a'faicinn a nise nach robh ni annta ach na rinn gliocas diadhaidh agus gràdh neo-chrìoch- nach a mheasgadh. Rinn Dia gach ni gu ro mhath. Le gèilleadh mar so do thoil Dè mheal mì sìth inntinn bhuan agus do-labhairt a thug an dearbh ghath à deuchainnean agus à àmhghar agus a dh'f hag iad soirbh agus milis ged a bha iad càmparach annta fèin, agus thug iad sìth do'm spiorad an aghaidh nan eagal a bha orm ro' na nithibh a bha ri teachd, — Is mòr an Sgriobtur so : — " Is mòr sìth na muinntir a' tha toirt gràidh do'n lagh, agus cha'n èirich aobhar thuislidh dhaibh." (Salm. cxix. ]65.) Biodh an trioblaid ni air bith as àill le Dia, tha mi cur romham ann an neart a ghràis fèin a ràdh gu'm beit feum oirre agus a' creidsinn* DHUGHAILL BOCHAN3TAIN. J25 gur h-e Diaa tha toirt gach ni dhiu so seacbad, nach toir cunntas do neach eile air son aon ni a ni e. — " Aig am beil a shlighe anns an f hàirge," " Tha iongantach an comhairl, òirdheirc ann an gniomh." O ! is iomchaidh an cleachdadb, leigeadh le creideamh a bhi rèiteachadh freasdal Dè le ghealladh 'nuair a tha iad coltach a bhi cuir an agbaidh a chèile, agus a bhi 'g amharc air obair iongantach-san a ta foirfidh an eòlas. Leis na smaointean so bha mi air mo threòr- achadh gu f haicinn, mòran de 'n olc a ta ann a bhi gearan an aghaidh Dhè, an teanndachd, an doilghios, no'n smachdachadh, agus cionnas a ta e bualadh an aghaidh uile bhuadhan Dhè. Airiùs, an aghaidh a' ghràidh, marnach tugadh a ghràdh staid ni b'f hearr seachad, agus na'n tugadh a' ghràdh staid na b'f hearr, fòs tha e bualadh an aghaidh a' chumhachd mar nach biodh aig a' chumhachd an èifeachd cheudna, &c. " Eisdibh a nis,' O ! Thigh Israeil, nach eil mo shlighean-sa cothromach? nach eil 'ur slighean-sa neo-chothromach ?" (Esec. xviii. 25.) Is èigin gu'm beil e 'na pheacadh mòr an uair a chùm e clann Israeil a mach à tìr a' gheallaidh ; agus a bhrosnaich e 'n Tighearna chum an sgrios anns an fhàsach. An deigh do'n Tighearna toirt orm gèilleadh d'a thoil naomh agus cheart nochd e dhomhgu'n robh uile iomlan- achdagoibreachadhairmo shon, agus sinann an rathad cùmhnanta; rinn aghliocas neo-chrìoch- nach innleachd air son mo leas, &c. Uaithe i26 BEATIIA AGUS IOMPACHABH «0 chuir mi romham ann an neart gràis Dè" ga be airbith còrno crannachara dh'òrduicheas e dhomh, gur e 'n còr agus an crannachar sin a /nhàin, agus nach e an t-atharrach is fearr dhomhsa ged a ghèihhinn mo roghainn de gach staid fo'n ghrèin. Agus ged do gheibh- inn comaradh gach duine air talamh agus gach aingeal air nèamh chum roghainn cheart a dheanamh dhomh fèin. Chunnaic mi gur h-i an staid a bha agam a b'f hearr no aon staid eile b'urrainn mi roghnachadh, agus gu'm b'i roghainn Dè dhomh aig an robh fios cinnteach co a b'fhearr dhomh. — " Cha chùm an Tigh- earna aon ni math o'n aiteam a ghluais- eas gu h-ionraic : bheir e dhaibh gràs agus glòir." Bha mi nis' a' gluasad ann an solus gnùise Dhè, agus b'urrainn mi gràs Dhè a leughadh anns gach freasdal oir shìthich an Sgriobtùr 'so m'inntinn, — ." An ni a ta mise deanamh cha'n eil fios agaibh air an dràsta, ach bithidh fios agaibh air an deigh so." " Co- oibrichidh na h-uile nithe chum math do'n dream aig am beil gràdh do Dhia." Mu'n àm so chaidh mi do Chipen far an robh Sàcramaid suipeir an Tighearna ga frith- ealadh agus mheal mi sealladh milis air gràdh Dhè aig a' chùirm shòlaimte, — Ghabh mi mòr thoilinntinn ann an searmonachadh an fhacail leis an robh diamhaireachd mo chridhe air fhoillseachadh. Air feasgar na Sàbaid chaidh mi do ghleann anns am b'àbhaist dhomh a bhi ri DHUGIIAILL BOCHANNAIN. 127 ùrnaigh: agus an deigh dhomh an sè-amh caib- idil deug de Shoisgeil Eoin a leughadh chunn- aic mi gu'n robh anns gach rann deth ni bu mhò de shòlas, de bheatha, de chumhachd no chèile, air chòr is gu'n robh mo shòlas glè mhòr. Chaith mi 'n sin beagan ùine a' smaoin- teach air a mhùthadh a bh' eadar so agus mo chleachdadh roimbe sin anns an àite cheudna. An deigh dhomh a dhol do'm leabaidh air an òidhche sin, shaoil mi gu'm faodainn cadal gu tearainnte gun eagal aon uilc a bhi orm, a chionn gu'n robh an Tighearn' ann an sìth rium. Smaointich mi ged' thigeadh am bàs am dhàil mu'n tigeadh an latha gu'm be a bheatha. Rinn mi gàirdeachas thar uabhas a bhàis agus na h-uaighe. Thainig mi o na h-òrduighean so a' deanamh gdirdeachas anns an Tighearna agus 'na mhathas a chunnaic agus a dh'f hairich mi ; ach a chum nach bithinn air m' ardachadh thar tomhais, bha sgolb 'sa'n fheòil, teachdair' o Shàtan air a chur a chum mo bhualadh ; oir an deigh dhom athighinn mhothatchmi seacharan cridhe aig àm dleasanais, agus mar an ceudna smuaintean toibheumach do thaobh Dhè agus chùmhnanta nan gràs. A thaobh nan nithe so shònraich mi latha chuir air leth air son trasgaidh agus irioslach- idh an làthair Dhè, agus mar an ceudna cùmh- uanta tharrainn ann an sgrìobhadh eadar Dia agus m'anam. Mu'n do tharrainn mi an chùmh- 128 BEATHA AGUS IOMPACftADH nanta so bha mi fad niìos ag ùrnaigh ri Dia gu'n co lionadh e a ghealladh dhomh. " Tha rùineachd an Tighearn' aig an dream do'n eagal e agus foillsichidh e dhaibh a choimh- cheangal. (Salm xxvi. 14.) Agus mu'n àm cheudna gu'n tugadh e dhomh fois inntinn am feadh a bhithinn a' dol mu'n cuairt do leithid sud de shèirbheis chudthromach, gu'n cron- aicheadh e mo nàmhaid mòr an t-As-creid- eamh ; agus gu'n tugadh e dhomh fèin-fhios- rachadhiomchaidhann ansgrìobhadh a' chùmh- nanta : agus thar gach uiìe ni gu'n tugadh e air mo chridhe, a dh'aindeoin gach cùis gabhail ris a' chùmhnanta. Be'n latha shònraich mi air son dol fo'n chùmnanta so ri Dia, an cùigeamh latha de'n ochd-mhìos 1743. Bha agam gu bithchionta farsainneachd ann an ùrnaigh agus creideamh ann an Dia gu'm bàirigeadh e gach ni mar dh' fheumadh obair an latha, air dòigh is gu'n robh m'inntinn ann an tomhas mòr aig fois. Gidheadh bha sac mòr air m'inntinn le cho uabhasach agus cho cudthromach sa' bha an ni a bha mi a' dol a dheanamh. Leugh mi an leabhar do'n goirear. " Còir Shlàinteil ann an Criosd," le Mr. Uilleam Gutherie, agus mar an ceudna a chòir sgriobturail air dol an cùmhnanta ri Dia ; — chaidh gach ni òrduchadh air dòigh is nach robh an saoghal a' cur maille sam bith orm, agus chum a bhi ni bu diamh- aire, chaidh ni do dh'uaimh creige, agus mar DHUGHAILL .30CBANNAIN.. 129 chuidich an Tighearna leam chaidh mi mu'n cuairt do'm dhleasanas air an dòigh so : — Thòisich mi an dleasanas le seiun earrainn de 'n aon Sàlm deug thar an dà f hiehead : an deigh sin rinn mi ùrnaigh a' faoisid mo pheac- annan air an ainm clio fad sa b'urrainn mi an cùimhneachadh. An sin thòisich mi air an sgrùdadh a mach a lion aon a's aon, do rèir riaghailt nan deieh àintean, agus an deigh an rannsaichidh fhuair mi mi-fèin de mhùthadh beachd thar an òganaich a thainig a dh'ionn- saidh Chriosd, agus a thubhairt, — '* Choimhid mi iad so uile o'm òige," oir chunnaìc mi ged' bhiodh e air a ràdh riumsa nis' ; " Mas àill leat inntrinn do bheatha coimhid na h-àintean." Nach b'urrainn mi sin a dheanamh ; — A rithist ghabh mi beachd air na peacannan a bha 'n sin air an toirmeasg agus fhuair mi mi-fein ciontach ann am bristeadh gach aoin diu, araon an cridhe 'sam beatha ; agus chunn- aic mi gu'n d' rinn an ni sin m' f hàgail am cheann-feadhna nam peacach ; agus thubhairt mi : — 'Nis, O Thighearna, tha mi ann an so am sheasamh ann ad làthair am pheacach lagh-dhìteach, agus fèin-dhìteach, agus ag aideachadh gu'n tàinig mi gearr anns gach dleasanas a bha air iarraidh, agus ciontach de gach peacadh a bh' air a thoirmeasg ann ad reachd naomha, agus uime sin fireanaichidh mi do cheart bhreitheanas ann am aghaidb 130 BEATHA AGTTS TOMPACHADE eadhon, ged a dh'òrduicheadh tu mi chum na h-ifrinn iochdraich, oir is e sin an duais a thoill mi. — O ! Thighearna, cha tugadh tu ana-ceartas domh ge be an t-ionad sin mo chòmhnaidh shiorruith am measg dheamhna s na lasraichean do-mhùchta. Tha thusa ceart agus fireanta, agus do lagh naomha, ceart, agus math ; agus mar chomharr' air a' sin tha mi 'g aontachadh le mo chridhe agus a' sgrìobhadh sìos le mo làimh, ciontach de'n uile lagh, DUGHALL BoCHANNAN. Sgaoil mi sin cunntas dubh mo pheacannan ro' làthair an Tighearna, agus bheireadh an dearbh shealladh air mo chridhe, mar a biodh e ni bu chruaidhe no chlach mhuillinn iochd- rach, sgealbadh às a' chèile agus m' àrdan a thoirt a nios cho iosal ris an ùir. O bha'n sealladh so 'na shealladh maslach reubadh cridhe, agus a dh' ìlseachadh anma. O Iosa bheannaichte a dh'fhuiling ann masladh agus an tàir air a chrann air mo shon ! O Thigh- earna bheannaichte, aig an robh do chridhe air a leaghadh mar chèir a'd chòm air son cruas mo chridhe ! O Iosa bhpannaichte, a ghiùlain an t-uallach so de mo pheacannan air a' chrann, a dheanadh mo chumail fodha gu siorruidh an iochdar ifrinn ! tha mi nis' air tighinn do t-ionnsaidh, aobhar shònraite trasg- aidh an latha an diugh, ni is e grèim a dhean- amh air tàirgse shaor agus ghràsmhor Chriosd, DHUGHAILL BOCHANNAIN. 131 a' gealltainn a bhi ad Dhia uile dhianmhalta dhomhsa agus sin ann an rathad cùmhnanta. Leugh mi 'n gairm o'n leth a muigh ann a t' fhacal,agustha mimothachadhobairdo spioraid an ieth a staigh a' fagail mo chridhe deònach gabhail riut, agus, uime sin, ann ad neart fèin, racham air m' aghaidh. O Iehobha shiorruith ! a Tighearna nan Tighearn, agus a Rìgh nan rìgh, a Chruithear mhòir nèimh agus na talmhainn, a choimhideas cùmhnanta agus tròcair, eadhon, is tusa ac Tighearna 'na t-aonar, agus tha uile shlòigh nan neàmh a' deanamh aoradh dhut. Tha uile thrèibhean na talmhainn ann ad làthair marr neoni agus mar dhiamhanas. Tha iad air a meas mar dhus nan sligean tomhais. Feuch ! se so cuid dhe do shlighean, ach cia beag an earrann dhiotsa tha foillsichte de dhaoine ! Cha'n eil na nèamhan fiorghlan 'n ad sheall- adh, agus tha thu a' cur amaideas as leth nan ainglean ; nach mò na sin a chuireas tu as leth mhic an duine a ta 'na chnuimh ! Ciod e aa duine gu'm biodh tu cù'imhneach air, no mac an duine gu'm fiosraicheadh tu e ! O Tigh- earna, rinn thu t-uile chreutairean chum do chumhachd agus do ghliocas a chur an cèill, agus tha thu foillseachadh do fhreasdail anns an riaghladh ghlòrmhor a th' air a thaisbeanadh ann an òrdugh sgiamhach. Ach se'n duine de t-uile chreutairean anns an t-saoghal so bhos 'na aonar a rinn tlm comasach air aoradh a 132 BEATHA AGUS IOMPACHADH dheanamh dhut, oir chrutaich thu e ami a t'iorahaigh fèin, agus do'n d'rinn thu aiauin reusanta thabhairt. Dh'inntrinn thu gu gràsmbor ann an cùmh- nanta beatha ris, agus a shìol annsan, chum ùmhlachd chiomhlionta thoirt seachad d'a lagh naomha ; agus thug thu neart dha chum a' chuid fèin de'n chùmhnanta dheanamh, agus mhùigh thu bàs 'na aghaidh air a' cheud bhrist- eadh, agus air bhi dhàsan air fhàgal gu saorsa thoile fèin thuit e le eaceartan agus thilg se e-fèin, agus a shliochd ann an slugan peacaidh agus truaighe as nach robh iad comasach air èiridh gu siorruith le'n neart fèin. Agus a nis' a Rìgh mhòir agus uabnasaich! tha mi 'n so ann ad làthair aon de'n linn chiontaich so, agus tha mi 'g aidmheil gu'nthuit mi ann an Adamh, mar cheann mo chùmhnanta, agus gu'n chaill mi t'iomhaigh ghlòrmhorsan, agus gu'n d'fhuair mi' na h-àite iomhaigh an diabhoil, agus gu'n chaill mi gach eòlas ortsa agus air do thoil. Tha dòrchadas agus aineolas air sgaoileadh thar mo thuigse, agus tha mo cheud ionracas mar an ceudna air chall, oir ghineadh mi ann am peacadh, agus rugadh mi ann an eaceartan le slàbhraidh de chiont air a fighe, mar gu'm b'eadh, mu'n cuairt do'm mhuineal ; agus do thaobh na naomhachd a bha an taobh a staigh dhiom theich i air falbh, agus dh'f has mo chridhe na chlais shalachair agus de neo-ghlaine de gach seòrsa : tha ann DHUGHArLL BOCHANNAIN. 133 mar an ceudna tobar aingidheachd nach tràigh am feast. — Tha mi ni's am nàmhaid dhut 'nam inntinn, seadh, nàimhdeas nach gabh ri rèite 'nuair a tha i air a tairgse, tha uile chumhachdan m'anma ni's air tiunndaidh gu aimhreit air sheòil is nach urrainn mi smaointeach car aon mhionaid ortsa gun smaointean cuthaich a' ruith a dh'ionnsaidh an diabhoil, an t-saoghail, agus na feòla. O Thighearna tha mi am chreutair an- dòchasach annam fèin. Tha mi a' faicinn claidheamh lasarach do cheartais d'a m chum- ail anns gach slighe bho chraobh na beatha ; agus tha mi nise làn-dhearbha, nach urrainn duine no aingeal còmhnadh leam, air chor is gu'n tèid mi gu cunnteach a dhìth mara cuidich do dheas-làmh fèin mi. Ach glòir do t'ainm mòr, a roimh-chunnaic an truaighe so roimh shiorruidheachd, agus a sholar le do ghràdh neo-chrìochnach leigheas iomchaidh agus a leag cobhair air neach a ta cumhachdach a chum tearnaidh, eadhon do mhac siorruidh fèin, an Tighearna Iosa Criosd, anns an d'inn- drinn thu ann an cùmhnanta siorruidh, ann an ainm agus as leth do shluaigh taghta, chum gu'n saoradh agus gu'n tearnadh se iad, le an nàdur a ghabhail air fèin, agus ceartas diadh- aidh a riarachadh 'nan àite agus an reachd a bhiristiad acho-lionadh. Glòir do t'ainm air sou a' chùmhnanta shiorruidh so f hoillseachadh d® dh'Adamh ann am Pàrras, gu'n deanadh sìol m 134 BEATHA AGUS IOMPACIIADH mnà ceann na nathrach a bhrudhadh, Agu§ a nis' o Thighearna dh'fhoillsich thu an cùuih* nanta so anns an t-soisgeil shiorruidh le dearbhadh iomlan agus saor do gach aon a dheanadh greim air a rèir mur dh'iarr thu, se sin, gu'n cuireadh iad am fireantachd fèin air chùl, agus greim a dheanamh air a' chùmh- nanta shaor agus ghràsmlior mar tha e nis' air a nochdadh ann an Criosd le n-uile thaice leigeadh air f hìreantachd-san a chum am firean- achadh, agus gu'm beil mi air mo ghairm le searmonachadh an t-soisgeil chum còmpanas Chriosd an ceannard. Uimesin le còir do thairgseagus le ùmhlachd do t'àinte dhiadhaidh, tha mise peacach bochd a' deanamh greim air a' chùmhnanta sin air son beatha, agus slàinte, a' creidsinn ann an Ios air a cheusadh, an ceannard ; air a thairgse agus air a thaisbeanadh dhomhsa mar m' Ard- Shagard mòr, Tì a rinn, le e-fèin ìobradh sìth- rèite, agus a thug a steach, fìreantachd shiorr- uidh air son pheacach bochda. Do rèir sin tha mi cur mo dhòchais ann gu'm bi e-fèin agus ionracas agam mar chuibhrionn, agus annsan agus trìd-san gu'm bidh Dia 'na Dhia dhomh chum mo dheanamh sona an so agus tre shiorruidheachd. Agus a nis', O mo Dhia, tha mi sa'n àite so air an latha 'n diugh ag ùrachadh mo chùmhnanta baistidh, chum an diabhol, an saoghal, agus an fheòil àicheadh, agus a' cur fianais air ejach ni mu'n thimchioll. DHUGHAILL BOCHANNAIN. 135 gu'n deann mi le còmhnadh do ghrais, m'uile chùmhnantan ris a' bhàs agus ri ifrinn a bhris- teadh. Cha bi tighearn eil agam ach thusa; agus tha mi creidsinn gu'm fuadaich thu air falbh dia coimheach air bith a dh' fheuchas r' suidhe air do chathair ann am chridhe ; oir thubhairt thu fèin nach bi co-chomunn aig eaceart maille riut ann an cathair a' chridhe. Agus a' chionn gun dh' aontaich thu ann ad ghràs iongantach a bhi mar chòmpanach pòsd' agam, tha mi nis' a' toirt mo làmh dhut gu'm bi mi air do shonsa, agus nach ann air son fir eile, rè mo laithean òrduichte air talamh, gus am buin thu dhachaigh mi do t'ionnsaidh fèin, Mar an ceudna tha mi cuir cùl ri m' uile pheacannan, agus gu sònraichte ris na leann- anan peacaidh is ro ionmhuinne leam. O mo Dhia tha mi cur cùl ri ùmhladh do riagh- ladh Shàtain, agus ris gach gèilleadh do thoil agus do ghnothaichean na feòla. Tha mi diùltadh a bhi cur mo dhòchais anns an t- saoghal so bhos,, oir a t.ha m'uile ionmhas air a thasgaidh annadsa. O ! Iosa bheannaichte, anns am beil gach uil' ionmhas gliocais agus eòlais a gabhail còmhnaidh. Nis' O mo Dhia, trid do ghràis tha mi lùbadh do'n chùmhnanta so mar m'uile shlàinte, agus m'uile mhiann agus air dhomh fhaicinn gu'm beil thusa ann ad theine lasarach do gach neach a thacras riut an taobb a miuth do Chriosd ; tha mi uime sin a' dean- amh mo roghainn do Dhia ann an Criosd, mar 136 BEATHA AGUS IOMPACHADH mo Dhia agus mo chuibhrionn an tìm agus an siorruidheachd, gidheadh, cha mis' a rogh- naich thusa, ach thusa roghnaich mise, agus is ann tre èifeachd thusa ga mo roghnachadh- sa a roghnaich mis' thusa ; oir be cainnt mo chridhe anns an àm a chaidh seachad, — Imich uam, oir cha'n eil iarrtas agam air eòlas do shlighean. Tha mi gabhail nèamh agus talamh mar fhianais gu'm beil mise gabh- ail ris an uile Thrianaid ghlòrmhor agus urr- amach j Dia an t-Athair gu bhi 'na athair dhomh ; Dia am Mac gu bhi na Shlànaighear dhomh, agus Dia an Spiorad naomh a gu bhi 'na fhear-naomhaichidh dhomh. O mo Dhia cùmhnanta ann an Criosd, air an latha an diugh tha mi cuir làn aonta mo chridhe ris an dòigh ghlòrmhor shlàinte so tre Chriosd losa, agus thusa d'an eòl cridhe gach duine is aithne dhut cainnt mo chridhe, oir cha'n urrainn mise 'ghluasad diamhair a chur an cèill le briathran beòil, ach o is innleachd iongan- tach so a tha thar smuaintean dhaoine agus ainglean, tha maman ag ràdh gu'm beil an cùmhnanta so freagarrachair gach dòigh, freag- arrach ri d' ghlòir, ri' t-onair, agus ri d'ghliocas anns am beil gach uile bhuaidh dhiadhaidh ri aghaidh gnùis an urrais, agus O is cubhaidh an cùmhnanta e dhomhsa. Tha teanganan aingeal da'm dhìth, a chum sgèimh agus oirdheirceas an Tighearn Iosa chur an cèill, ceann a' chùmh- nanta anns am beil na geallaidhean uile 'nan seadh agus 'nan amen chum glòire Dhè. O! DHUGHAILL BOCHANNAIN. 137 cho ìongantach sa tha e smaointeachadh air do cheartas a bha roimhe so air a bhonn a chum mo sgrios : a bhi nis' air a shìtheachadh agus air fàs 'na charaide dhomh. Tha thusa fireanta, agus is tu fear-fireanachaidh an tì sin a' chreid- eas ann an Iosa. O Thighearna tha fios agad fèin gu'm beil m'anam a' labhairt ni's mò ann a fabhar do chùmhnanta na's urrainn mo theang- aidh a' luaidh. Thubhairt thu fèin gur e 'n Tighearn Iosa do Mhac gràdhach anns am beil do mhòr thlachd agus ged a bhiodh agam cho liugha anam sa' tha ròinean fuilt air mo cheann dh'earbainn iad gu lèir ri fhìreantachd iomlan.san, oir cha dhf huair mi riabh suaimhneas gus na thilg mi m' anam ciontach ann an glac- aibh do ghràidh agus do thròcair O Thighearna gabh ri smaointean mo chridhe. A rithist, O Thighearn ! tha mi ann an so a' gabhail ri do lagh agus ri cumhachan do chùmhnanta, agus gu h-àraid ris a' chuid de tha dùnadh a mach uaill a dheannadh gu bràth agus nach fuiling do neach sam bith uaill a dheanamh ann ad làthair. O ! cuir do'm ionnsaidh do spiorad naomha chum 's gu'n oibrich e gach ni annam agus air mo shon, agus m' fhèin-spèis a thoirt a nuas chum na h-ùire, an sin bithidh mi aoibhinn agus ni mi gairdeachas. Nis' O mo Dhia agus Athair mo Thighearna Iosa Criosd, agus m' Athair a ta air nèamh ; chionn gu'n do sholar thu cho mòr air mo shon tha mi ga mo thoirt fèin suas 138 BEATHA AGUS TOMPACHATìH a chum a bhi ann am ghin dleasail dhut agus cronachadh a ghabhail chugam gu foighid- neach maille ri calldachd agus àmhghar o do làimh, chionn is gu'm beil fios agam gu'ni beil sin a chum mo mhatha. A nise, Mhic ghràdhaich Dhè, agus m' aon Slànaighear, tha mi gairm nèamh agus taìamh mar fhianais gu'ui beil mi gabhail riutsa 'na t'uile dhreuchdan: Tha mi ga do ghabhail 'na t'aonar mar m' fhàidh chum a bhi air mo theagasg agus air mo sheòladh le t'fhacal agus le d' Spiorad ; agus mo ghliocas fèin agus gliocas an tsaoghail so a chuir air ehùl, agus tha mi gabhail riut a t'aonar mar mo Shagart agus mo Rìgh air son tim agus bith-bhuantachd. Agus cha trèig mi a chaoidh thu, thigeadh gach ni is àill : 'se ni sin a ta g'a mo dheanamh cho earbsach neo-chaochlaidheachd doghràidh; oir iadsan a ghràdhaich thu ghràdhaich thu chum na crìche iad. • O Dhia a Spioraid Naoimhe, tha mi' gabhail riutsa mar m' f.hear-naomhachaidh, m' fhear- treòraichidh, agus mo chomhfhurtair, 'se do bheatha dh'ionnsaidh mo chridhe, ged thigeadh tu mar spiorad breitheanais ; " Is beannaichte an tì a thig ann an ainm an Tighearna." O thig agus claoidh m' ana-mianna laidir, agus mo thruailleachd na coigil a h-aon diu, O Thrianaid ghlòrmhor — thriùir phearsaibh san aon diaghachd, tha mi'n so ga mo thoirt fèin, agus gach ni a th' agam suas dut mar DHUGHAILL BOCHANNAIN. 139 aon ìobairt thoileach, agus mar rinn mi anns na lathaibh a dh'fhalbh mo bhuill chorparra 'thoirt seachad mar ionnsramaidean an-ionn- racais do neo-ghlaine, tha mi nise ga'n toirt suas mar ionnsramaidean a chum naomhachd ; agus mo thoil a bha ro ceannairceach tha mi nise ga toirt suas do d' thoil naomh' agus bheann- aichte sa, — agus m'inntinn dhorcha chum a bhi air a soilleireachadh le do Spiorad Naomha chum is gu'n aithnich mi an ni sin a th' air a thoirt dhomh gu saor le Dia, agus m^nntinn a chumail t'fhirinn luachmhor air chùimhneagus a bhi smaointeach air do naomh reachd a latha agus a dh'òidhche agus mo rùintean a ta feòlmhor agus talmhaidh a bhi air an deanamh spioradail. Agus tha mi toirt suas dut mo chridh, a tha cealgach thar gach ni, peacach, agus neò-ghlan, O dean e mar a b'àill leat e bhi, bog, so-lùb- aidh agus naomha. Fosglaibhsa uile dhor- san m'anma chum as gu'n tig Rìgh na glòire steach chum còmhnaidh dheannamh ann gu siorruidh. O Thighearna sgrùd gach cùil de'n chridhe cheannairceach so, agus fuad- aich air falbh gach nàmhaid as a chùm a's gu'm faod do chathair fèin a bhi air a suigheachadh 'na mlieadhon, cuir fèin suas còmhlaichean ri dhorsan agus glèidh an«iuchair chum nach tig aon air bith a steach gun t-òrdugh. Dean faire-thar a' bhaile, air neo bidh mise rì faire gu diamhain, O Thighearna gabh ris an ìobairt 140 BEATHA AGD6 IOMPACHADH ao, agus cuir do Spiorad naomha chum gu'n caisrig e m' anam agus mo chorp chum team- puill dhut-fèin, agus a chionn gu'n tubhairt thu ann a t' fhacal gu'm be do thoil mo maomh- achadh ; O do thoil gu'n robh deanta. O Thighearna tha mi leigeil gu' d' bhreath- sa tha 'na t f hianas orm, gur e so deòin m' anma, agus tha mi cur uile chliù an tograidh sin, as leth do Spioraid naoimhe a thug air mo chridhe le do ghràs a bhi gu lèir leat fèin, O Tehobha shiorruidh, — Athair a Mhic, agus an »Spioraid Naoimhe, tha mi 'g aideachadh air an latha a' duigh gur tu an Tighearna mo Dhia, agus tha mi creidsinn gu'n d'aidich thu fèin, erur mi aon de do shluagh sònraichte, — chum eisoieachd ri. d' ghuth, ri d stàtan agus ri d bhreith- ^anasan a chum an deanamh. Tha mi cu/ fianais, air nèamh agus talamh, gu'm beil mi g' iarraidh a bhi air mo shàbhaladh le modh sàbhalaidh na saor ghràs ; tha mi deanamh m' uiie ghealltanas ann an neart Chriosd, agus cha'n eil mi socrachadh air mo ghealladh-sa dhutsa, ach air do ghealladh-sa dhomhsa, — O Iosa bheannaichte, tha thu 'n ùrras air a' chùmhnanta so bho shiorruidheachd, agus ann an tìm tha thu 'n urras air co-lionadh an iomlain de ann ad shluagh taghta, le gluasad do Spioraid Naoimhe, uime sin tha mi 'cried- sinn gu'm beil thu an ràthan ormsa mar an ceudna. Glòir dhut O Athair mo Thighearn Iosa ! DHUGHAIIX BOCHANNAIN, 141 Criosd ris an dean mi o'n latha an diugh a mach m' Athair a ghairm air son do ghaoil siorruidh taghta, fhoillseachadh ann an làn- achd na h-aimsir, le do Mhac siorruidh a' chur a dh'ionnsaidh an t-saoghail a'thearnadh pheac- ach agus mise gu sònraichte : Glòir dhut o Dhia a Mhic air son do ghràidh ann am mise thearnadh ceann-feadhna nam peacach. Glòir dhut O Dhia a Spioraid naoimh' a thainig a dh'ionnsaidh, an t-saoghail chum an t-saorsa cheannaichte so a ghnàthachadh ri peacaich thaghte. Glòir gu'n robh do t'ainrn a rinn le do chumhachd treun stad a' chur air mo shiubhal an uair a bha mi a ruith le deann-ruith sìos do dh'ifrirm gu'n tug thu orm pilleadh, air m' ais, agus gu'n dh'fhàg thu toileach mi ann an latha dhe do chumhachd mar air an latha an diugh, — Glòir dhut air son comh-chomuinn milis do Spioraid Naoimhe, a mheaì mi air an latha 'n diugh. Bha e air a chur air leth air son trasgaidh ach thiunndaidh thus e gu bhi 'na latha cùirme. Leig le m'anam a bhi deannamh aoibhneis anns ann Tighearna, agus à mhathas a chionn is gu'n do shàsaich e mi le stMll a theach ; tha mi 'g iarraidh gun a bhi sìthichte le aon ni a fhuair mi, tha m' anam a' glaodhaich air son tuilleadh. O Thighearn cùm suas an cìocras so agus na biodh e gu bràth sàsaichte, air eagal gu'n dì-chùimhnaich mi thu ; ni mò a leigeas tu dhomh a bhi ann an dìth, air eagal gu'm peacaich mi a' tionai 142 BEATHA AGUS IOMPACHADH dheasganan air raon eile, agus nach ann air raon a charaide chaoimh so. O na leig dhomh gu bràth tionndaidh a thaobh o bhi ga do leanmhuinn-sa ged robh mi air mo gheur ruag- adh no ann am prìosan; " gu'm biad mo shlaugh-sa do shluagh-sa," &c. Glòir do t'ainm naomha air son gu'n dh' fhoillsich thu do thoil anns a' Bhìoball. Tha mi toirt cliù dhut air son gu'n thuit mo chrann- char anns an tìr so far am beil iomradh air do shlàinte: agus gu'n ghineadh mi o phàrantan a thug fòghlum dhomh. TJia mi toirt cliù dhut a chionn gu'n dh'f hàg thu mi taingeil leis a' chuibhrionn a bhuilich thu orm de nithe matha na beatha so. Tha thu fèin agam mar mo chuibhrionn, uime sin cha'n urrainn mi a bhi ann an dìth; that'uile bhuadhan diadhaidh air mo chrann chum mo dheanamh sona atan an tìm agus am bith-bhuantachd. O mo Dhia cùmhnanta, 's ann uatasa thàinig gach ni agus is ann de do chuid fèin a dh'ìobair mi dhut an diugh, oir is leat fèin mi a thaobh cruthaichidh agus saorsa, uime sin tha mi a guidhe air sgàth Chriosd gu'n gabh thu ris an iòbairt so le tlachd, agus gu'm maith thu gach ni a tha dochair anns a' chùis so. Tha mi a' creidsinn.gu'm beil gach ni a rinn thu dhomhsa agus annam air an èms', agus aig amanan eile air a dhaigneachadh ann an nèamh o shiorruidheach agus 'na shuidhe air stèigh nach caraich,mòran ni's cinntiche na cùmhnanta nan gnìomh, a DHUGHAILL BOCHANNAIN. 143 thaobh gu'm beil e air a thogail air gealladh ni's fearr nach urrainnear a bhristeadh. O mo Dhia! glèidh mi o'n mhisnich a's lugha chum peacachadh a thaobh bunailteachd do chùmh- nanta; Odeònaich gu'm bi e dhomhsa 'na thobar comhf hurtachd nach trèig mi rè uile làithean mo bheatha, agus aig uair mo bhàis, chum is gu'n dean mi gàirdeachas annsan mar mo Dhia cùmhnanta ann an Criosd, araon an tìm agus tre uile linntean na bith-bhuantachd. Agus mar cho-dhùnadh na cùise sin tha mi cur m'aontarisan uile chùmhnanta agus da sgrìobh- adh sìos le'm làimh, le'm chridhe, agus le m' anam ; agus gu'm beil Dia fìrinneach anns an aithris a thug e do Chriosd ; Tha mi 'cuir mo sheula ris gu'm beil beatha annsan agus nach ann an àite sam bith eile. Ann an Uaimh na creige \ so an 6-amhlathadecheudf Dùghall Bochannan. mìos an Fhughair, 1743. ) Mu'n,dh'fhàg mi'n t-àite ud bha mo bhilean dùinte air am fosgladh, agus mo bheul air a lionadh le àrd chliù mo Dhè, thuit mo shlàbh- raidhean agus mo gheimhleibh dhiom agus bha mi air mo leigeadh fa-sgaoil. O bu mhilis an latha ud do m'anain an uair a shuidh mi ann an uainih na creige agus-a ghairm an Tighearn ainm an Criosd agus a thug a air uile mhathas a dhol seachad fa'm chomhair, — " An Tigh- earn' an Tighearna Dia, iochdmhor agus gràsmhòr fad-fhulangach agus pailt ann an 144 BEATHA AGUS IOMPACHADH caoimhneas agus am fìrinn,a'gleidheadh tròcair do mhìltean, a maitheadh aingidheachd, eas- antais, agus peacadh." Ecsod. xxxiv. 6, 7- Bha Sàcramaid suipeir an Tighearna gu bhi air a riarachadh ann am Port Mhonteith, agus chaidh mise do'n àifce sin chum is gu'm faigh- inn seula a' chùmhnanta, agus an uair a bha am ministear a riarachadh a' bhùird chuir e na ceist- ean so a leanas air an luchd-comonaichidh : — " Na bhrist sìbhse," ars esan, "bhur cùmhnanta ris a' bhàs agus ri ifrinn, agus na cheangail sibh sibh fèin ris an Tighearna ann an cùmhnanta seasmhach, buan, nach tèid am feast air di- chùimhne ; na chuir sibh bhur n' aonta ris a mhodh shlàinte so tre Chriosd Iosa? Ciod e bhur bairail m'u thimchioll na slàinte so? agus eia mar as toigh leibh i ? Cia mar tha sibh toilichte le reachd? Ciod an gràdh a ta agaibh da urras ?" Ann an ùine ghearr,chaidh e tro' m' uile fhairichidhean agus fhuair mi mo chridhe a' cur aonta ris gach ni a sgrìobh mi air an la- tha sin. " Seadh ma ta," ars esan, " mas e so bhur còr, se sin ri ràdh, gu'n d' rinn sibh grèim air cùmhnanta saor agus gràsmhor Dhè, faod- aidh mise seula thoirt dhuibh gu saor leis am bi sibh air bhur sealadh gu latha bhur saorsa.'* Mar sin fhuair mise seula chùmhnanta shiorruidh, agus mu'n d'eirich mi bho 'n bhòrd, ciod an t-àmhghar, an t-aoibhneas, agus an t-iongnadh lèis an d'amhairc mi air m' Fhear- saoraidh gràdhach air a bhruthadh fo chorraich an Athar, ni le ceartas a bhuineadh dhomhsa. DHUGHAILL BOCHANN àlN. 145 agus mar an ceudna e air a shìneadh air a chrann a' gleachd ri cumhachd an dorchadais, agus a' toirt buaidh mar ghaisgeach treun, a' faighinn sèilbh air a shluadh taghte, agus ormsa gu sònraichte, agus thainig mi air falbh le m'anam sàsaichte mar le smior agus sàill. Air feasgar na Sàbaid' chuala mi searmoin o Leabhar nan Sàìm, caib. xlviii. rann 14. nochd am mìnistear cuid de shòlas a chreideich le Dia a bhi aige mar a Dhia, &c. An deigh so chaidh mi do Chill-Saoidh faran robh suipeir an Tighearna gu bhi air a frithealadh, agus bha mòr smaointean air m'inntinn fad mò thurais. Air madainn na Sàbaid shearmonaich Mr. Robe o'n cheud chaibidil de Leabhar an Taisbeanaidh, an seachdamh, agus an t-ochd amh rann-deug. Cha do mhothaich mi riabh roimhe urrad de chumhachd Dhè 'sa mhothaich mi 'nuair sin. Tha dòchas agani gu'n thuit cuid de bhraon pailt na cumhachd diadhaidh air m' anam tartmhor. Dh'f haodainn da rìreadh Bethel a ghairm de'n ionad ud. Thuirt mi sa' cheart àm. " O Thighearna is math a bhi 'n so." Air leam gu'n còmhnaichinn san àite ud rè m'uile laithean, chum a bhi 'g amharc air mais' an Tighearna agus gàirdeachas a' dhean- amh 'na theampull naomha. Rinn mi gàirdeachas ris an Fhear-shaoraidh bheannaichte f haicinn a' deanamh ìobairt thoil- each ann an latha dhe a' chumhachd. Bha mi mar an ceudna air mo lionadh Ic h èibhneas an o 146 BEATHA AGUS IOMPACHADH deigh dhomh tighinn a raach as an eaglais an uair a chunnaic mi iadsan a bh' air an èideadh ann an sgàrlaid a' laidhe sìos le'n aghaidhean a chum na talbhuinn aig casan Rìgh treun Shioin a' gul agus a'g achanaich gun nàire bhi orra am fianais chàich cha bu lugha mo ghàirdeach- as air son a chomais labhairt a bh' air a thoirt do mhinistear an t-Soisgeil. Thainig mi air falbh as an àite so le aoibhneas air son gu'n robh rìoghachd Chriosd a' meudachadh, agus rìogh^ ach Shàtain a' tuiteam mar reull o nèimh. Fa-dheòighdh'ath-bheothaich mi m'uile ghluas- adan o'n latha anns an robh mi air tùs air mo dhùsgadh gus an uair ud, agus chunnaic mi gu'n robh bunaid mo shìth' air a togail air " Caraig nan Aosda," agus maille ris na h-òighean amaid- each thuit mis ann am shuain rè seal gus na chuir an Tighearna teachdaire bho Shàtan a chum mo mhosgladh suas. Dh'f huiling e do mo nàdur truallidh tighinn beò a rithist air chor is gu'n dh'f hàs mi ann am shealladh fèin mar chlais shalachair. Fhuair mi mach le fèin fhiosrachadh dubhach fìrinn anSgriobtuir so, — " Tha'n inntinn fheòlmhor an nàimhdeas an aghaidh Dhè." Bha mi air mo thoirt gu shaoilsinn nach robh anns na dh'fhiosraich mi roimhe so ach meall- adh, agus bh' an ni sin a nise na uabhas leam : agus bu cho mòr a bha neart a bhuairidh sin is gun dh'fhàg e mi araon fo eagal agus fo nàire ùrnaigh 'chuir suas. O an troimhe-chèile DHUGHAILL BOCHANNAIN. 147 uabhasach anns an robh m' anam I ach thug mi an oidheirp air sìth a' chur air cogais ciont- ach bho Sgriobtur na fìrinn ; an sin f huair mi freagradh o chaochladh earrannan de'n t-Soi- sgeilgu'n robhmiairm'iompachadh. (Eoin.i.12. Rom. vii. 30.) An sin thuirt mise, an urrainn urrad de chumhachd peacaidh a bhi aig duiue th'air iompachfidh sa' tha mise faotainn ann am chridhe fèin ? Air uairean ghleachdainn ri Dia air son a ghràis chum mo pheacannan a chumail fodha ; agus air uairean eile cha deannainn ùrnaigh idir le meud a' mhothachaidh a bha agam air mo chiont. Thug mi oidheirp air seòlaidhean a thoirt dhom fèin a thug an Tigh- earn orm fèin a thoirtdomhuinntir eile roimhe sin, ach cha deach agam air an ni sin a' dhean- amh, Faodaidh mi ràdh gu'n deach mi fo n'a bu mhò thrioblaid air dhomh an sealladh so f haotainn air mo chridhe fèin, na chaidh mi aig àm mo cheud dhùsgaidh. Fhuair mi litir bho charaid Criosdaidh do'n d'aithris mi cuid de mo chòr ni a bh' air a dheanainh le beannachadh an Tighearna feumail dhomhsa le cuid de mo mhearachdan a' nochdadh dhomh ; cuiridh mi uime sin sìos earrann de'n litir sin an so : — " Tha comhf hulangas agam ri d' staid ; na nithe so agus mòran a bharrachd de'n t-seòrsa cheudna ; thug mo chridhe claon fèin dhomhsa mòran fiosrachaidh, mar a biodh a' chùis raar sin duinn, theagamh nach biodh sinn cho ullamh gu creidsinn gur ann do ghràs a bhunas na th' 148 BEATHA AGUS IOMPACHADH againn, cha'n ann de'n ghràs a ta annainn fèin, ach de'n ghràs a ta ann an Criosd Iosa, agus o'n leasachadh a tha sinn a' faotainn uaithe- san gach latha agus do ghnà. 'Nuair a tha e air a dhearbhadh air neach gur ann o'n Tighearn a f huair e na h-uile ni, faodaidh e bhi air a dhearbhadh air, nach urrainn eadhon an gràs a fhuair e o'n Tighearna mar ann fèin cheana an gnothach adheanamh: ach gu'mfeudar gu'm failinn e mar a bi e daonnan a'faotainn leasach- adh ùr bho'n ionmhas a th' air a thasgaidh ann an Criosd, agus uaithe sin a bhi air a tharrainn a mach tre chreideimh air oibreach- adh ann leis an Spiorad Naomha. Ni nìdh so a bhi air oibreachadh air a' pheacach a' chumail iriosal agus do ghnà 'g earbs' as an Tighearna ann an cleachdadh creideimh agus ni a nidh fèin fhiosrachadh gach tràth a tlioirt air fhaicinn a bhi na chreideamh luachmhor. " Cha'n abair mi tuilleadh mu thimchioll an ni so a charaide ghràidh, ach tabhair fainear, (2 Cor. xii. 7, 8, 9, 10.) Ged nach eil againne na mòr thaisbeanan a bh' air am buileachadh air Pòl, fathast tha ar beagan bhuairidhean a chum ar n'irioslachadh agus ar creideamh a chumail an cleachdadh. Chuireadh an dealg a dh'ionns- aidh Phòil, agus chuir an dealg Pòl a dh'ionns- aidh Dhè. Be freagradh Dhè an dianmhaltas, cha'n e aon ni a bha ann am Pòl ach gr&san an Tighearna fèin. Chunnaic e an t-aobhar mu'n deach an dealg a chuir da ionnsaidh ; se sm ri DHUGHAILL BOCHANNAIN. Ì4l* ràdh chum is nach biodh e air àrdachadh thar tomhais leis an ni sin a chaidh a bhuileachadh air. An robh aig Pòl a nise tearmunn an agh- aidh an deilg so ; cha robh, cha bhiodh sin coltach ri ghabhail thuige mar bha e air a chur da ionnsaidh chumis nach biodh e air ardachadh. Ach ciod a rinn e, ghuidh e air an Tighearna trì uairean an aghaidh an deilg ud agus f huair e am freagradh.so, " gu'n robh gràs an Tigh- earna fèin lan-f hoghainteach air a shon." Bha e daonnan fann an deigh gach ni a fhuair e cheana, ach be neart Dhè, cumhachd Chriosd a bha ga chumail suas, agus ga ghiùlan air agh- aidh." 'Nuair a leugh mi an litir so chunnaic mi am mearachd eagalach anns na thuit mi le sgur de dh'ùrnaigh ann an làthair Dhè\ agus a' chrìoch mu'n do chuir e do'm ionnsaidh a leithid sud de dhealg. Aig an àm cheudna chronaich anTighearna Sàtan, agus neartaich e mise chum buaidh a thoirt air mo pheacannan a shèinn cho liugha buaidh-chaithream tharam o cheann ghoirid. Be'n t-aobhar mu'n do chuir an Tigh- earn na buairidhean càmparach agus goirt so do'm ionnsaidh na nithe so a leannas : Anns d cheud àite. Chum mo chronachadh airson moleisg agus momhi-chùram, "Smachd- aich t'aingidheachd fèin thu agus ni do chùl- sleamhnachadh fèin do chronachadh," &c. (Ier. ii. 19.) Bha e mar gu'n abradh an Tighearna, chionn nach dh'fhoghainn aingidheachd agus 150 BE\THA AGUS IOMPACHADH cùl-sleamhnashadh dhaoine eile chum do smachd- T,chadh, ni t'aingidheachd fèin e. Chunnaic chu na dh'fhuiling Daibhidh air son a chùl- sleamhnachadh, agus mar thug mi air glaodh- aich fad an latha air son a pheacannan, gidheadh cha d'fhoghainn so chum thusa chronachadh, uime sin ni t-aingidheachd fèin e: " Aith- nich uime sin, agus faic gur olc agus searbh an ni gu'n do thrèig thu 'n Tighearna do Dhia." Agus gu dearbha thugadh ormsa gu'n dh'f hios- raich mi cho searbh sa' bha e; ach mo thruaighe cia cho grad sa chaidh a chur thar chùimhne air chor is gu'm beil agam do ghnà a bhi ann am fhaireachadh. Anns an dara h-àite. Chuir Dia am buair- eadh so am' ionnsaidh air son mo smaointean mi-sheirceil a thaobh na h-aiteam a bh' air am buaireadh, agus air an tug buaireadh buaidh. Uime sin nochd an Tighearna dhomsa nach robh neart annam a bhuineadh dhomh fèin, a chum cur an aghaidh a bhuairidh ni's mò na bh' aig muinntir eile air an tug buaireadh buaidh. Cha do thòisich mi riabh air cuir buaireadh gu peacachadh ann amfaoineis leis nach robh mi fa-dheòigh air mo leònadh. (Gnà. vi. 28, 270 Uaidh sin chi mi tuilleadh de dhaoimhne Shàtaki mar a ghnathaich e uile oidheirpean chum mo thàladh agus mo tharrainn a dh'ionnsaidh slighe peacaidh, agus amaideachd, agus na h uile uair a thug e buaidh thiunndaidh e mach gu bhi 'ca DHUGHAILL BOCHANNAIN. 151 f hear dìtidh. O lùban do-rannsaichte na seann- nathrach ! Agus o gliocns do-rannsaichte an Tighearn Iosa Criosd as urrainn a thoirt air mealltaireachd Shàtain tiunndaidh a mach gu feum a phobuill. Tha mi faicinn gur e an aon dòigh a chum buaidh f haotainn air buaireadh cuir an aghaidh ceud thoiseachadh a pheacaidh anns a' chridhe. Rinn smaointean peacach altrum ann an sin le tlachd mo tharrainn an ciomachas air amannan gu peacadh a chuir an gniomh. " Cuir an agh- aidh an diabhoil agus teichidh e bhuat." Mu thùs a Mhàirt 1744, thòisich an Tighearn air aiseadh mo shìth dhomh air ais mar abhainn an deigh mo mhòr thrioblaid o thoiseach ceud mìos a' Gheamhraidh 1743, nochd e dhomh a' chrìoch naomh' a bh'aige le fhulang dhomh a bhi air m'f heuchainn le leithid sud de bhuairidh- ean agus gu'n xobh. feum agam air gach ni'a thachair rium. Ach tha mi a' faicinn nach luaithe thèid aon trioblaid às na thig aon eile 'na h-àite, agus theagamh an aon sin ni's mò na cheud trioblaid. Ach gu'm a beannaichte gu bràth gu'n robh ainm an Tighearna a ta cur maille ris na buairidhean slighe gu dhol às. Nochd an Tigh- earna dhomhsa sòlas do-labhairt o na Sgriob- turan so an aghaidh mo thrioblaidean — " A tilgeadh bhur n'uile chùram air-san, oir a tu cùram aige dhuibh," &c. (1 Ped. v. 7>) 'àgna a rithist. " Tabhair suas do shlighe do'n Tigh 152 BEATHA AGUS IOMPACHADH earna agus earb às agus ni se e. 'Ni an Tigh- earnacoimh-lionta annisin abhuineasdhomhsa. Ach leasaichidh mo Dhia sa' bhur n-uireasbh- uidh uiìe a rèir a shaibhreis ann an gìòir tre Iosa Criosd." Salm xxxvii. Philip. iv. 19. An ceathramh. latha deitg den Mhàirt, air dhomh a bhi ri m' ùrnaigh mhaidne fhuair mi mothachadh nach b'àbhaist a bhi agam air m' easbhuidheachd, agus mar an ceudna, air doilgheasan na beatha so, ach bha mi gu h-iongantach air m' ùrachadh o na Sgriobturan a chaidh aithris, agus chuidich an Tighearna leam chum m'uile dhìth, araon spioradail agus tìmeil a thrusadh suas agus an tilgeadh air fèin, ni leis an dh'f huair mi mo spiorad air f haoth- achadh mar gu'm faighinn eallach throm a thilgeadh bharr mo dhroma. 'Nuair a chaidh mi dh'obair air mo ghnothach saoghalta bha mo spiorad aig an àm a' deanamh gàirdeachas gu'n d'f huair mi m'uile chùram air a thilgea'dh air Criosd mar air Cruithear dìleas ; agus am feadh a bha mi a' smaointeach' air na nithe so thòisich an teine air losgadh às ùr ann am chridhe a cho-èignich mi gu glaodhaich a mach, " Cia mòr toileachas inntinn na diadh- a h drùiteach geur, An fheoil o'n chnaimh do rùisgeadh lco 'Na meallaibh brùit gu lèir, A chorp ro naomh' do mhilleadh leo 'S a chreuchda sileadh sìos ; Au fhuil le 'n ceannaichte an saoghal so Gun sgoinn bhi dh'i no prìs. N' sin rinneadh crùn de'n sgitheach. ieo, Is dh'f high iad e gu t«. nnn, Chur tuille pian is nàire air, Do spàrr iad e mu cheann ; 'Na cheann a steach do bhuaileadh leo Na bioraibh cruaidh ro gheur, Is aghaidh ghlòrmhor dh' fhalaich iad Le 'n silibh salach, breun. 'Nnair chuir iad an crùn nàrach air, Ko chràiteach goirt do bhì, Do sgeadaich iad le sgàrlaid e Cuir colbh 'na làimh mar Rìgh Is labhair iad gu sgallaiseach A' fanoid air an Tì : — " Fàiilte Rìgh nan Iùdhach dhut, Le 'n glùn g'a chromadh sìos." Le 'm foirneart mòr do dh' eignich c 'Chrann cèusaidh thogail suas, Ach ge bu chruaidh sud b' fhèudar e Bhi 'gèilleadh dhaibh san uair : A chuisle chaomh a' tràoghadh as, 'S a neart ga fhàsgadh uaith, A' dìreadh 'n t-slèibh ga shàrach' gus An d' fhàilnich e fo 'n chuaiJ. Sìos air an leabaidh dhòrainnich, Le dheòin do laidh e fèin ; Ruisgt' air a chrann do shineadh «. 'S gach alt dheth spion o cheil' : A chorp ro naomha beannaiciitc, Do cheangail iad gu teann, Le taiinibh 's òrd ga 'n sparradh sud, Gu daingeann ris a chrann An crann an sin do dhìrich ia4. Is Iosa thog air suas, Is air na tàirnibh chrochadh e Le dochann tha do-luaidh ; A chudthrom fè"in a' reubadh as Gach creuchd na chois 's na làimh, Is fhuil ro phrìseil naomha-sars Ga taomadh sìos gu làr. Ge bu mhaslach cràiteach leis Am bàs a dheilbheadh leo; Aon ghearan riamh cha tàinig uaith 'N aghaidh nàimhde mòr ; Ach 's ann a ghabh e 'n leith-sgeul-aaiì, Ga 'n teasairginn gu fior, " O Athair thoir dhaibh mathanas, Ta'id aineolach 'nan gniomh." Chaidh dìbh-fhearg Dhè" a thaomadh air Gach uile thaobh mu'n cuairt, Bha gnùis a ghràidh air fholach air Is thionndadh solus uaith' ; A's dh'èigh e fo na pianntan sin, " Mo Dhia ! Mo Dhia na trèig ! Na ceil do ghnùis ro f hàbharach, 'S na fàg mi anm. am' fheum." Na 'n rachadh an tròm-dhioghaltaB Do ghiùlain Ios' e-fèin, Leag' air a chinne-daonn' sin, 'S na h-ainglean naomh le chtìl, Do chasgradh ann a mòmaint bhig, Na slòigh ud leis gu lè'ir: Am liraon bu lugh' d'a fhulangas liOi'sgeadh e'n cruinne-cè. Do òrduich Dia nan sluagh an sin, Jad theachd mu'n cuairt do'c t-slinbh, 3 uì;ich uile nàdur reusanta, Do rinn e-fèin o chian : 'S gu 'm faicte 'ghaol da chreutairibh S do bheusaibh' pheacaidh' fhuath, Ann san fheirg a thaomaich e Air Mac a ghaoil san uair. 'S e so bu chainnt da f hulangas, " Nis tuigibh uile shluagh, Nàdur sgreitidh 'pheacaidh ud, 'S am dhòrainn faicibh 'dhuis ; Is nàdur teann a' cheartais sin A ghlac mi as leth chàich ; Nach math dhomh bonn da'm fiachan-tsa 'S nacl dìol mi ach le m' bhàs." Bha 'm bàs ud mallaicht', piantachail, Ro ghuineach, dioltach, dòigh ; Ro chràiteach, nàrach, fadalach, 'S e teachd neo-ghrad 'na chòir : Bu ni ro oillteil uabhasach, Seachd uair' bhi'n crochadh beò, Air fèith'a chuirp gan spìonadh as, Co dh'f heudas inns' a leòn ! Bha brìgh a chuirp air toirrnachadh An àmhuinn fèirge Dhè* . 'S a chridhe càirdeil fìrinneach A' leaghadh sìos mar chèir : A theanga lean r'a ghialaibh-san, 'Bha riamh am pàirt a shluaigh; Is fòirneart nan geur-phianntan sin ; A' sniomha' anama uaith. A fradharc glan do dh'fhàilnich air, 'S mar ghlaine dh'f hàs a shùil ; Bha fèith'a chridh' a' bristeadh aig, Va bhràghad clisgeadh dlù : A ghnùis b' àillidh snuadb a's dreach, Air tionndadh uaine lì — Air leam gu'm faic mi 'n f hearra-dhris eir *Cur a chath' sh^irbh gu crìch. 10 Àir leam gu'm faic mi chreuchdansan, Mar a reub na tàirnean f heòil ; An f huil fàs dubh a' ragadh ump ; Sìor iagach' air a threòir ; Dreach a bhàis a' tional uim' ; 'S e dealachadh r'a sgiamh ; Ar leam gu'n cluinn mi 'g osnaich e; 'S a phlòsgail bha 'na chliabh. Fa dheireadh labhair Iosa riu, " Tha mi an ìota mhor :" 'Ghabh domhlas agus fion-geur iad 'S deoch shìn iad dha r'a h-òl, 'N sin thubhairt, — " Tha e crìochnaichte Gach nì ghabh mi 'os làimh." 'S le sgairteachd gheur do ghlaodh e 'maeh Is chlaon e 'cheann gu bàs. Be sud an glaodh bha cruadalach, Do chual e 'n cruinne-cè ; Gach creag air talamh sgealbadh leis, 'S na mairhh ghrad chlisg gu lèir : Do thiondadh' ghrian gu dorchadas, Is chaochail colg gach ni, Bha chruitheachd mar gu 'm bàs'cheadh i, 'S i tarrainn chum a crìch. Na fiaitheas bha riamh sòlasach 'S na slòigh hha subhach shuas, San àm sin rinneadh brònach iad, 'S an ceòl do leig iad uath ; Ri faicinn dhaibh an Ughdair ac' San ùir ga leagadh sìos, Am bàs a hhi ga cheangal-san 'Thug anam do gach nì. LATHA A' BHREITHEANAIS. A m feadh 'ta chuid is mò de'n t-saogh'I Gu'n ghaol do Chriosd, gu'n sgoinn d'a reachi Gu'n chreideamh ac' gu'n tig e rìs, 'Thoirt breth na fìrinn air gach neach. 11 An cadal peacaidh taid nan suan. A' bruadar pailteas de gach nì : Gu'n umhail ac' 'nuair thig am bàs, Nach meal iad Pàrras o'n ard Rìgh. Le cumhachd t'fhacail Dhè" tog suas, An sluagh chum aithreachais na thrà, Is beannaich an Dàn so do gach neach, Eheir seachad èisdeachd dha le gràdh. Mo smuaintean talmhaidh Dhè" tog suas, 'S mo theanga fuasgail ann mo bheul ; A chum gu'n labhrainn mar bu chòir, Mu ghlòir 's mu uamhunn latha Dhè. Air meadhon òidhch' 'nuair bhios an saogb 1 Air aomadh thairis ann an suain ; Grad dhùisgear suas an cinne-daon', Le glaodh na trompaid 's airde fuaim, Air neul ro ard ni t'hoillseach' fè*in, £ r ì- aingeal treun le trompaid mhòir ; Is gairmidh air an t-saogh'l gu lèir, Iad a ghrad èiridh chum a' mhòid : " O cluinnibhs uile chlann nan daoin, Nis thainig ceann an t-saogh'l gu beachd : Leumaibh 'n'ur beatha sibhs' ta màrbh, Oir gu dearbh 'ta Ios' air teachd." Seididh e le sgal cho cruaidh, 'S gu'n cuir e sldibhte 's cuan 'nan ruith ; Chlisgidh na bhios marbh 'san uaigh, Is na bhios beò le h-uamhunu crith. Le h-osaig dhoinionnaich a bheii, An saogh'l so reubaidh e gu garg, 'S mar dhùn an t-seangain dol 'na ghlua'8. Grad bhrùchdaidh 'n uaigh a nios a' m&jrhk. ( N sin cruinnichidh gach cas is làmh, Chaidh chur san àraich fad o chèii ; Ì2 'S bi'dh farum mòr a measg nan caàrah, Gach aon diu dol nan àite fè"in. Mosglaidh na fireanaich an tùs, Is dùisgear iad gu lèir o'n' suain, An anamaibh turlingidh o ghlòir, Ga'n còmhlachadh aig beul na h-uaigh'. Le aoibhneas togaidh iad an ceann, 'Ta àm am fuasglaidh orra dlù ; Is mar chraoibh-mheas fo iomlan blàth, Tha dreach an Slànaighear 'nan gnùis ■ Tha obà-ir Spiorad Naomh nan gràs Air glanadh 'n nàduir o 'n taobh steach : 'S mar thrusgan glan 'ta ùmhlachd Chrìosd, Ga'n deanamh sglamhach o'n taobh 'mach. Dùisgear na h-aingidh suas 'nan dè"igh, JMar bhè'isdean gairisneach as an t-sioc; 'S o ifrinn thig an anama truagh ; 'Thoirt coinneamh uabhasach da 'n corp. 'N sin labhraidh 'n t-anam brònach, truagh, R'a chollainn oillteil, uabhar, bhreun, — " .Mo chlaoidh ! ciod uim' an d'eirich thu Thoirt peanas dùbailt oirn' le che*il ? O ! 'n èigin dòmhsa doì a rìs, Am priosan neo-ghlan steach a'd' chre ? Mo thruaighe mi, gu'n d'aontaich riamh, Le t' an-mianna brùideil f^in ! O 'm faigh mi dealach' riut gu bràth ! No 'n tig am bàs am feasd a'd' chòir ! 'N drùigh teine air do chnamhaibh iairn ! No dlbh-f hearg Dhè an struidb i t'fheòil !" Eiridh na rìghrean 's daoine mòr, Gun .smachd gun òrdugh bhi "nan Jàimh ; *S cha' .« aithn'ear iad a measg an t-sluaitih, O'n duine thruagh bha ac' na thràill 13 'S na daoine uaibhreach ieis nach b' Ehì, Gu 'n ùrnhlaicheadh iad-fèin do Dhia; O ! faic a nis' iad air an glùn ; A' deanamh ùrnuigh ris gach sliabh : " O chreagan tuitibh air ar ceann, Le sgàirnich ghairbh de chlachan cruaidh, Is sgriosaibh sinn à tìr nam beò, A chum 's nach faic sinn glòir an Uain I" Amach as uamha gabhaidh 'thriall An diabhol 's a chuid ainglean fdin, Ge cruaidh e 's eigin teachd a làth'r, A' slaodadh shlàbhraidh as a dhèigh. 'N sin fàsaidh ruthadh ann san speur Mar f hàir na maidne 'g èiridh dearg ; Ag innse gu bheil Iosa fèin, A' teachd na dh^igh le latha garbb ; Grad f hosglaidh as a chèil na neòii, Mar dhorus seòmair an àrd Rìgh, Is foillsichear am Breitheamh mòr, Le glòir a's greadhnachas gun chrìch. Tha 'ra bogha-frois mu'n cuairt da cheann, 'S mar thuil nan gleann tha fuaim a ghutb 'S mar dheaianach tha sealladh sùl, A' spùtadh as na neulaibh tiugh. A ghrian àrd-lòcharan nan spèur, Do ghlòir a phearsa gèillidh grad : An dealradh drillseach thig o ghnùis, A solus mùchaidh e air fad. Cuiridh i uimpe culaidh bhròin, S bi'dh 'ghealach mar gun dòirt' oir' fuil, Is crathar cumhachdan nan speur, A' tilgeadh nan rèullt as am bun. Bidh iad air uideal ann san speur, Mar mheas air gèig ri h-ànradh garbh ; 14 Tuiteam mar bhraonaidh dh' uisgc dìn, 'S an glòir mar shùilean duine mhairbh. Air charabad teine suidhidh è, 'S mun cuairt da beucaidh 'n tairnean&ch, A' dol le ghairm gu crìoch na nèamli, 'S a' reub' nan neulgu doinionnach. O chuidhlibh 'charbaid thig amach, Sruth mor de theine laist' le fèirg ; is sgaoilidh 'n tuil' ud air gach taobh, A' cur an t-saogh'l na lasair dhèirg. Leaghaidh na Dùile 'nuas le teas, Ceart mar a leaghas teine cèir : Na cnuic 's na slèibhtean lasaidh suag, 'S bidh teas-ghoil air a' chuan gu lèir. Na beanntaibh iargalt' nach tug seach, An stòras riamh do neach d'an deòin, Ta iad gu fialaidh taosgadh 'mach, An iònmhais leaght' mar abhuinn mhòir. Gach neach bha sgrìobadh cruinn an òir, Le sannt, ie dò-bheart, no le fuil ; Lan chaisgibh 'nis bhur 'n iota mòr, 'Sa nasgaidh òlaibh dheth o'n tuil. O sibhserinn 'ur bun de'n t-saogh'3, Nach tig sibh 's caoinibh e gu geur, 'Nuair tha e 'gleacadh ris a bhàs, Mar dhuine làidir dol do'n eug. A chuisle chleachd bhi fallain, fuar, Ri mireag uaibhreach feadh nan gleann- 'Tha teas a chlè*ibh 'ga smùidreadh suas. Legoilibh buaireis feadh nam beann. Nach faic sibh 'n 'crith tba air mu'n cuairt, 'S gach creag a' fuasgladh ann's gach sliabh Nach cluinn sibh osnaich throm a' bhàis, 'S a chridhe sgàineadh stigh 'n a chliabb. 15 An cùrtain gorm tha null o'n ghrèin, 'S mu'n cuairt do'n chruinne-chè mar chleòc Crupaidh an lasair e r'a chèil, Mar bhè"illeig air na h-è'ibhlibh beò Tha 'n t-adhar ga thachd' le neula tiugh, 'S an toit 'na meallaibh dubh dol suas ; 'S an teine millteach spùtadh 'mach, 'Na dhualaibh caisreagach mu'n cuairt. Timchioll a' chruinne so gu lè'ir, Borb bheucaidh 'n tàirneanach gu bras %, 'S bidh 'n lasair lomadh glòir nan speur. Mar f halaisg ris na slèibhtibh cas. 'S a chum an doinionn atadh suas, O cheithir àirdibh gluaisidh 'ghaoth ; Ga sgiùrs' le neart nan aingel treun, Luathach' an lèir-sgrios o gach taobh. Tha obair nan sè a là rinn Dia, Le lasair dhian ga chur 'ma sgaoil ; Cia mor do shaibbreas Rìgh nam feart. Nach ionndrain casgradh mhìle saogh'l ! ' M feadh tha gach ni 'an glacaibh 'n èig. 'S a chruitheachd gu lèir dol bun-os-ceann, Teannaidh am Breitheamh oirnne dlù, A chum gach cùis a chur gu ceann, N sin gluaisidh e o àird nan speur, Air cathair a Mhòrachd fèin a nuas, Le greadhnachas nach facas riamh, 'S le' Dhiadhachd sgeudaichte mu'n cuain, Ta mìle tàirneanach 'na làimh, A chum a nàimhde sgrios am fdirg. Is fonn-chrith orr' gu dol an greim, Mar choin air èill ri h-àm na sèilg. Ta aingle gun àireamh ann 'na chùirs, Le 'n sùilean suidbicht' air an Kìgh, 16 Cham rith le òrdughsan gun dèi!, S na h-uile àit ga'u cur an gnionih. O Xudais thig a nis a làthair, 'S gach neach rinn bràithaeas riut a'd' ghniom i, An dream a dh'aicheadh creideamh Chiiosd, Na reic e air son ni nach b'fhiach. A shluaigh gun chiall thug miann do'n òr, Roi' ghlòir a's aoibhneas flaitheas Dè, Bhur malairt ghòrach faicibh nis, 'S an sgrios a thug sibh oirbh fdin, 'S amhuinntir uaibhreach leis 'm bu nhr, Gu 'n cluinnte cràbhadh dha 'n'ur teacà ; Faicibh aghlòir 's na b' ioghnadh leibh, Ged dhruid e sibh a' rìogh'chd amach. O Herod faic a nis an Rìgh, D' an tug thu spìd is masladh mòr, Ga sgeudachadh le trusgan ruadh, Mar shuaineas sgallais air a ghlòir. Nach faic thu Breitheamh an t-saoghail gu \è r 'S mar eudach uime 'n lasair dhearg ; A' teachd thoirt duais do dhaoine còir, 'S a sgrios luchd-dò-bheirt ann am fearg Is thusa Philat tog do shùiL 'S gu'm faic thu nis' a mùthadh mòr ; An creid thu gur h-e sud an Tì A rinn thu dhìteadh air do mhòd ? An creid thu gur e sud an ceann, Mun d' iath gu teann an sgitheach geur ? Na idir gur i sud a' ghnùis, Air na thilg na h-Iùdhaich sileadh brèun ! 'M bu leòr gu'n theich a' ghrian air chuì, A' diulta fianais thoirt do'n gniomh ? Ciod uim' nach d'fhuair a' chrutheachd bàs, 'Nuair cheusadh air a' chrann a triath ? J7 Cftindh e aingle 'mach gach taobh, Chum ceithir ghaothaibh 'n domhain mhòir A chuartachadh gach aon de'n t-sJuagh, A steach gu luath a dh'ionnsaidh 'mhòid. fìach neach a dh' àitich coluinn riamh, O'n ear 's o'n iar tha nise' teachd, M ar sgaoth do bheachaibh tigh'n mu gh&g An ddis dhaibh £iridh 'mach o'n figeap. 'N sin togaidh aingeal glòrmhor suas, Ard bhratach Chriosd da'n suaineas fuA • A chruinneachadh na ghluais sa' chòir r S d'a fbulangas rinn dòigh a's bun. Do m'ionnsaidh cruinnichibh mo naoiinh, Is tionailibh gach aon de'n dream, A rinn gu dìleas is gu dlù, Ls creideamh 's ùmhlachd ceangal leam. 'N sin tionsgnaidh 'm Breith' air cùis an là A chum a nàimhde chur fo bheinn, Is fosglaidh e na leabhrainn suas, Far am beil peac a' an t-sluaigh air chuimh" Fosglaidh e 'n cridhe mar an cèudn , Air dhòigh 's gur ldir do'n h-uile neach, Gach uamharrachd bha gabhail tàmh. Air feadh an àrois ud a steach. 'Nuair chi'd an sealladh so dhiù fèin, Is dearbh gur lèir dhaibh ceartas Dè ; 'S bi'dh 'n gruaidh a leaghadh as ìe nàir Nach lugha cràdh na teine dian. Togaidh an tròmpaid 'rìst a' fuaim, — " Na labhradh 's na gluaiseadh neach ;" Air chor gu'n cluinn gach beag is mò;. A bhreth thig air gach seòrs' a macn. " A dhaoine sanntach thrèig a' chòir, 'S a leag bhur dòchas ann bhur toic, 18 A ghlais gu teann 'urcridhe suaa, 'S a dhruid 'ur cluas ri glaodh n&m bochd. An lomnochd cha do dhion o'n f huachd, 'S do'n acrach thruagh cha tug sibh biadh, Ged lion mi fèin 'ur cisd' de lòn, 'S 'ur treuda' chur a mòid gach bliadhn'. Ni bheil sibh iomchaidh air mo rìogh'chd, As eugmhais fìrinn, iochd, is gràidh : 'S o reub sibh m' ìomhaidh dhibh gu lè"ir, Agraìbh sibh fè"in 'nar sgrios gu bràth. Is sibhs' bha guidheachan gu dian, Gu'n glacadh 'n Diabh'l bhur 'n anam fèin ; 'S mithich 'ur n-ùrnnigh f hreagra' dhuibh, 'S na h-abraibh chaoidh' Gur cruaidh a' btenti. Is sibhs' a rinn 'ur teanga' fè"in, A gheurachadh chum uilc mar sgian, Le tuailieas, cùl-chainnt, agus breug, 'S le blas-bheum tabhairt beum do Dhia. A nathraiche millteach 's oiilteil greann, Cha bhinn leam ceòl 'ur srannraich àrd, 'S cha 'n è"isd o'r teangaidh ghobhlaich cliù Le drùchd a phuinnsein air a bàrr. Is sibhs' thug fuath do m' òrdugh naomh, Is leis nach b'ionmhuinn caomh mo theach Leis 'm bu bhliadhna suidhe uair, A m àros tabhairt cluais do m' reachd. Cionnas a mhealas sibh gu brath A'm' sheirbhis Sàbaid shiorruidh bhuan Na cionnas bheir 'ur n-anam gràdh, Do'n ni da'n tug bhur nadur fuath ? Luchd-mì.ruin agus farmaìd mhòir Da'n doruinn iomlan sonas chàich Le doilghios geur a' cnàmh bhur cxè V.u .ir>n neach oirbh ftìn bheir bàrr. 19 Cionnas a dh' f heudas sibh gu bràth Lan shonas àiteach ann an glòir; Far am faic sibh inìlte dream, Ga'n ardach' os 'ur ceann gu mòr ? Am fad 's bu ]e*ir dhuibh feadh mo rìogh'chd, Neach b' àirde inbhe na sibh ftin ; Nach fadadh mi run 's farmad cùirt, Tein' ifrinn duibh am flaitheas De" ? Is sibhs' 'an slighe na neo-ghloin ghluais, 'S gu sònraicht' thruaill an leabaidh phòsd ; Gach neach a thug do m' naomhachd fuath, Ga'n tabhairt suas gu toil na fèol'. Mar b' ionmhuinnleibh bhi losgadh 'n teas 'Ur n-uabhair, dheasaich mi dhuibh fearg, Leabaidh theth 'san laidh sibh sìos, Am brachaibh-lìn de lasair dhearg. Ged bheirinn sibh gu rìoghachd mo ghlòir', Mar mhucaibh steach gu seòmar rìgh ; Ur nàdur neoghlan bhiodh ga chràdh, Le'r miannaibh bàsachadh chion bìdh. Gach neach tha iomchaidh air mo rìogh'cìid, Teannaibh sibhse chum mo dheis, Is cruinnichibh seachad chum mo chlì, A chrìonach o na crannaibh meas." 'N sin tearbainidh e chum gach taobh, Na caoirich o na gobhraibh lom ; Ceart mar ni'm buachaille an treud, 'Nuair chuartaicheas e sprdidh air tom. 'N sin labhraidh e ri luchd a dheis, " Sibhse ta deasaichte le m' ghràs, Thigibh, sealbhaichibh an rìoghachd, Nach faic a sonas crìoch gu bràth. Spealg mise 'n geat' bha oirbhse dùinnt, Le m' ùmhlachd 's m' fhulangas ro-gheur ! 20 'S dh fhosgail an t-sleadh gu farsuilin sttas Am leth-taobh dorus nuadh dhuibh fèin. Chum craobh na beath' ta 'm Pàrrais Dè, Le h-èibhneas teannaibh steach da còir • 'S a fearta iongantach gu lèir, Dearbhadh 'ur n-uile chreuchd 's bhur leòn. An claidheamh bha ruisgte laist' da dion, O làimh arsinnsir Adhamh 's Eubh, Rinn mise truaill de m' chridhe dhà, 'S a lasair bhàth mi le ra' f huil fèin. Fo' dosraich ùrair suidhibh sìos, Nach searg 's nach crìon am feasd a blàth | 'S mar smeòraichean a measg nan geug, Chum molaidh gleusaibh binn 'ur càiì. Le 'maise sàsichibh 'ur sùh, Is oirbh fcr sgàil cha drùigh an teas. O 'duilleach crfùraidh òlaibh slàint ; Is hithibh neo-bhàsmhor le 'meas. Gach uile mheas tha 'm Pàrrais Dè, Ta nis gu lè*ir neo-thoirmisgt' dhuibh ; Ithibh gun eagal o gach gèig, A nathair-nimh' cha teum a chaoidh. A's uile mhiann 'ur n-anma fèin, Lan shàsaichibh gu l^ir 'an Dia, Tobar na firinn, iochd, is gràidh, A mhaireas làn gu cian nan cian. Mòr-innleachd iongantach na slàint, Sior rannsaichit>h air àird 's air leud, 'S feadh oihriche mo rioghachd mhòr, 'Ur n-eòlas cìocrach cuiiibh' meud. 'Ur n-aoibhneas, mais' 'ur tuigs', 's 'ur grèdh, Bitheadh gu siorruidh f às ni 's mò : 'S ni 'n coinnich sibh aon ni gu bràth, Bheir air bhur n-anam cràdh no leòn. 21 Cha 'n f haca sùil, 's cha chuala cluas, Na thaisg mi suas do shonas duibh, Imichibh, 's biodh 'ur dearbhachd fe*in, Sìor innse sgeul duibh air a chaoidh." Ach ris a mhuinntir th'air a chlì, Labhraidh e 'na dhìoghltas cruaidh, " A chuideachd nach tug gràdh do Dhia, A chum an diabhoil siùbhlaibh uam. 'S mo mhallachd maille ribh gu bràth, A chum 'ur cràdh 's 'ur cur fo phian : Gluaisibhse chum an teine mhòir, Ga'r ròsdadh ann gu cian nan cian." Mar sgàin an talamh as a' chèil, 'N uair ghabh e teaghlach Chòraih steach, Ceart làimh riu fosglaidh 'n uaigh a beui. 'S i miananaich air son a creich. Is mar a shluig'mhuc-mhara nmòr ; Iònas 'nuair chaidh' thilgeadh 'mach. Ni slugan dubh an dara bàis, A charabad iathadh umpa steach. San uamhaidh taobhaidh iad r'a chèil, A ghluais 'n am beath' gu h-èucorach : Luchd-mhionn a's mortaidh a's fianais-bhre'ig Luchd-misg a's reubainn 's adhaltrais. Mar chualaig dhria an ceangal teann, Air slabhraidh tha gach dream leo fèin ; 'S an comunn chleachd bhi 'n caidreamh diù, Mar bhioraibh rùisgte dol 'nan crè. Mar leòghan garg fo' chuibhreach cruaidh, Le thosgaibh reubadh suas a ghlais : An slabhraidh cagnaidh iad gu dian, 'S gu bràth cha ghearr am fiaclan phrais. Bidh iad gu siorruidh 'n glacaibh 'bhàis S' an crìdh' ga f hàsgadh asd' le bròn. 22 Ceangailt air cuan do phronnasg laisd 'S a dheatach uaine tachd' an sròn. Mar bhàirneich fuaighte ris an sgeir. Tha iad air creagaibh goileach teann : Is dìbh-fhearg Dhè a' seideadh' 'chuain, Na thonnaibh buaireis thar an ceann. Nuair dhùineas cadal cruaidh an sùil, Teas fèirg' 's an-dòchas dùisgidh iad , A chnuimh nach bàsaich 's eibhle beò 5 A cur an dòrainn shiorruidh 'meud. Air ifrinn 'nuair a gheibh iad sealbh, 'S làn-dearbhadh co ga'n toir iad cìs, Faodaidh sinn 'an gearan truagh 'Chur anns na briathraibh cruaidh so slos. " O staidh na neo-ni 'n robh mi 'm th&ina. Ciod uime dh'àrdach Dia mo cheann 1 Mo mhìle mallachd aig an là N do ghabh mo mhàthair mi 'na broinn. £iod uime f huair mi tuigse riamh ? No ciall is reusan chum mo stiùir ? ('iod uim' nach d'rinn thu cuileag dhiom Na durrag dhlblidh ann san ùir ? Am mair mi 'n so gu saogh'l nan saogh'l ! 'N tig crìoch no chaochla orm gu bràth Am bheil mi nis san t-siorrachd bhuan, A' snàmh a chuain a ta gu'n tràigh 1" Ged àireamhainn uil' reullta ne*imh, Gach fèur is duilleach riamh a dh'fhàs ; Mar ris gach braon a ta sa' chuan, 'S gach gaineamh chuartaicheas an tràigh. Ged chuirinn mìle bliadhna seach, As leth gach aon diu sud gu ìèh, Cha d'imich seach de'n t-sìorrachd mhòir Ach mar gu 'n tòisicheadh i'n dè. 0.1 Ach O ! 'n do theirig tròcair Dh id, No 'm ministear thù, Bha tagra' gu dlù, Ri pobull 'an hghdarras Dè* ; Ga 'm pilleadh air ais, Bha 'g imeachd gu bras, Gu h-ifrinn na casgradh dhein ? No 'n robh thu gun sgoinn, Mar mhuime mu chloinn, Gun chùram do dh'oighreachd Dkè i Na 'm faigheadh tu 'n rùsg. Bha coma co dhiù, Mu'n t-sionnach bhi stiùradh an treutf Leam 's cinnteach gun d' fhuair, Do dheanadas duais, 'Nuair rainig thu 'm Buachaill' mtr ; 'Nuair chuartaich am bàs, A steach thu 'na laith'r, Thoirt cunntas a' d' thàlant dò. No *n ceann thu bha làn, Do dh' innleachdan bàis. Gu seòlta ga 'n tàth'dh r'a ch^il ; Ga'n cuir ann an gniomh, Gun umhail gun f hiamh, A freagra' do Dhia 'nan dèigh ? N robh teanga nam breug, Gun chuibhreach fo d' dheud, S A ' togail droch sgeul air càch ; Gath puinnsein do bhèii, Mar naithir a teum, Sa' lotadh nan ceud gach là ? Tha i nise 'na tàmh, Fo* cheangal a bhàis, 37 Gnn sgainneal o phlàigh na dùch* * ls durragan grànnd, Air lobhadh 'na h-àit, An delgh dhailth a cnàmh gu cul. 'S mu lean thu do ghnàths, Gu leabaidh do bhàis, Gun tionndadh' na thrà ri còir ; Car tamuill na h-uair', Dean flaitheas de'n uaigh, Gus an gairmear thu suas gu mòd : Mar losgann dubh gràcnd, Ag iomairt a' smàg, Gu 'n èirich thu 'n aird o'n t-sloc ; Thoirt coinneamh do Chrìosd, Na thigheachd a rìst, A dh' fhaotainn làn diol a' t' olc. 'Nuair thè"id thu f'a bhinn, Ni cheartas do dhìt'; Ga t' fhògradh gu sìorruidh uaith : Gu lasair gu d' phian', Chaidh a dheasach' do'n Diabh'l, 8a mhallachd gu dian 'ga d' ruag. 'N sin cruaidhichidh Dia Do chnaimhean mar iar'n. Ie t' f heithean mar iallaibh prais ; Is teannaichidh t' fheòil, Mar innein nan òrd, Nach cnàmh i le mòid an teas. No 'n ceann thu 'n robh ciall, Is eòlas air Dia, *8 gun d' rinn thu a riar 'sa ehòir : God tha thu 'n diugh rfeisgt', Gun aithne', gun iùl, Gac teangn', gun sùil', gun sròn. Gabh mi.sneacìi san uaìgh, ^r Ijridh tn suas. 38 'Ncair chluìnneas tu fuaim an stuic, 'S do thruailleachd gu lè"ir, Shìos fàgaidh tu d' dh&gh, Aig durragan breun an t-sluic. 'N sin deasaichidh Dia, Do mhaise mar ghrian, Bhiodh ag eiridh o sgiath nam' beann A' cur fradharc ro ghèur, 'S na suilean so fèin, 'S iad a' dealradh mar reull a'd cheanrt Do theanga s do chàil, Ni ghleusadh gun dàil, A chantainn 'na àrois cliù : Is fosglaidh do chluas, A dh'tìsteachd ri fuaim, A mholaidh th' aig sluagh a' chuirt. 'Nuair dhealraicheas Crio*d , 'Na thigheachd a rìs, A chrùinneach' nam fìrean suas : 'N sin bheir thu do leum, Thoirt coinneamh dha fèìn, Mar iolair nan spèur aig luatha. 'Nuair dh'eireas tu 'n àird, Grad chuiridh ort fàilt. A mhealtainn a chàirdeas fèin, fiun dealach' gu bràth, R'a chomunn no ghràdh, A steach ann am Phàrras Dè\ Fhir 'chluinneas mo Dhftn, Dean aithreachas trà, M feadh. a mhaireas do shlaint 's do bheachd Mu'n tig ort am bàs Nach leig thu gu bràth, 39 AN GEAMHRADH. Do theirig an sàmhradh, 'S tha 'n geamhradh teachd dlù oirn, Fior nàmhaid na chinneas, Teachd a mhilleadh ar dùcha : ^Lu, Ga saltairt fo' chasaibh, 'S d'a maise 'ga rùsgadh ; Gun iochd ann ri dadum, Ach a sladadh 's a plùnndruirin. Sgaoil oirnne a sgiathàn, 'S chuir e ghrian air a chùlthaobb As an nead thug e'n tàlach, Neo- bhàigheil g'ar sgiùrsadh : Bneachd iteagach glè gheai, O na speuraibh teachd dlù oirn', Clacha-meallain 's gaoth thuathach, Mar luaidhe is mar f hùdar. 'Nuair shèideas e anail, Cha 'n f hag anam am flùran \ Tha 'bhilinn mar shiosar, Lomadh lios de gach ùr-ros : Cha bhi sgeudach air coille, No doire nach rùisg e ; No sruthan nach tachd e. Fo leacannan dù'-ghorm. Fead reòta a chlèibhe, Tha sèideadh na doinionn, A chuir beirm ann san fhàirge, 'S a dh' at' garbh i na tonnau ; S a bhinntich an clàmhuin, Air airde gach monaidh, 'S ghlan sgùr e na rèulltan, D' ar pèile le'n solus. Tha gach beathach a's duine, Nacb d' ullaich 'na sheason. 40 Ga 'n sgiùrsa' le gaillionn Gun talla' gun eudach : *S an dream a bha gniomhach, 'Fàsìorgalt mi-dh&rceil : Nach toir iasad do'n leisgean, Ann san t-sneachda ge d' eu# *. Tha 'n seillean 's an seangan, A bha tional an stòrais, Le gliocas gun mhearachd, A'toirt aire do'n dòruinn : 'G ithe bidh 's ag òl meala, Gun ghainne air lòn ac', lo dhion ann sa'n talamh. O anail an reòta. Tha na cuileagan ciatach, 'Bha diomhain san t-sàmhradìì, 'S na gathanaibh grèine, Gu h-èibhinn a damhsa ; Gun deasach 'gun chùram, Roi' dhùldachd a gheamhraidh : Tha'id a nise a' bàsach', Ann 's gach àite le teanndachd, Ach è'isd rium a shean-duin'. 'S tuig an sàmhla tha 'm stòri', Tha 'm bàs a' teachd teann ort, Sud an geamhradh tha 'm ò:an: 'S ma gheibh e thu d' leisgein, Gun deasach' fa' chòmhail, Cha dean aithreachas crìche, Do dhlonadh o'n dòrainn. Gur mithidh f às diadhaidh, 'S do chiabhan air glasadh, 'Na beàrnaibh do dheudach, Is t' eudan air casadh ; Do bhathais air rùsgadh, 'S do shùilean air prabadh, Agus eroit ort air lìxbadh, ^hum na h-ùir* do leaba'. 41 Tha na sruthanan craobhach, 'Bha sgaoileadh a' d' bhallaibL Gu mireagach, buailteacb, Clis, gluasadach, tana ; A nise air traoghadh O n' taomachadh thairis, O'n a ragaich 'sa dh' fhuaraich Teas uabhar na fala. Balg sè"ididh na beatha, Tha air caitheamh gun fhèum ariiv. 'S o chrup ann a' d' chliabh e, Gur h-e phian bhi 'ga shè'ideadh : Tha 'n corp a chruit chiùil ud, Air diùltadh dhut gleusadh ; 'S comhar' cinnt' air a thasgaidh, Bhi lasach' a theudan. Thèich madainn na h-òige, Is treòir mheadhon latha Tha 'm feasgar air ciaradh, 'S tha ghrian ort a' laidhe t 'S mu bha thusa diomhain, Gun ghniomh is gun mhaithtf&s , Gu h-ealamh bi d' dhùsgadh, Mu'n dùinear «rt fiaitheas. 'Rè'ir caithe na beatha, 'S tric leatha gun crìoch i ; Bidh an cleachda' fàs làidir, Do-fhàsach o'n ìnntinn : Na labhair an sean-f hacal, 'S deimhin leam 's fìor e, "An car thèid san t-sean-mh&id Gur h-ainmig leis dìresdh." Ach òganaich thrtìbhich Thoirs' èisdeachd do m* oran % Sleig dhiot bhi mi-ch&llidh, Ann an cèitean na h-òige Tha aois agus easlaint, Air do dheigh ann an tòù on % 42 'S mu ni h-aon aca grè*im ort, PilHdh t* aoibhneas gu bròn dut. An aois a ta 'n tòir ort, Bheir i leòn ort nach saoil thu ; Air do shùilibh bheir ceathach, Is treabbaidh si t' aodan : Bheir i crith-reodh mu d' ghruaig, Is neul uaine an aoig leis, 'S cha tig aiteamh na grian ort, 'Bheir an liath-reodh a chaoidh' dhiot Bheir na's measa na sud ort, Fàilinn tuigs' agus rèusain ; Dìth leirsinn a' t' inntinn ; Dìth cùimhn' agus gèire ; Dìth gliocais chum gnothaich ; Dìth mothaich a'd' cheufath : 'S gu'm fàs thu mar leanabh, Dhìth spionnaidh is cèille. Fàsaidh 'n cridhe neo-aithreach, 'S neo ealamh chum tionndadh. Aon tagra' cha drùigh air, 'S cha lùb e d'a ionnsaidh : Ceart mar tha 'n talamh, 'N am gaillinn is teanndachd ; Ged robh mìltean 'dol thairis, Cha dean aile sa' chàbhsair. Faic sè*ason na bliadhna, 'S dean ciall uath a tharainn • S mas àill leat gu'm buain thu, Dean rùdhar 'san earrach ; Dean connadh san t-sàmbradh, Ni sa' gheamhradh do gharadb ; "S ma dhìbreas tu 'n sèason, Dhut 's èigin bhi falamh. 'S mar cuir thu sìol fallain, Ann an earrach, na h-òige, Cho chinnteach 's am bàs dut, Cuiridh Sàtan droch phòr ann : 43 A dh f hàsas 'na dhubhailc, 'S 'na luidheannan feòlmhor : S bi'dh do bhuain mar a chuir thu, Ma's subhailc no dò-bheart. Ma bhios t' òige gun riaghladh, 'S t' ana-miannan gun taod riu, Gum fàs iad cho fiadhaich, 'S nach srian thu ri t' aois iad : Am meangan nach sniomh thu, Cha spion thu 'na chraoibh e ; IVIar shlneas e gheugan, Bidh a fhreumhan a' sgaoileadh. Tha do bheatha neo-chinnteach O 'n teinn a bheir bàs ort, Uime sin bi ri dìchioll Do shìth dheanamh tràthail : 'S e milleadh gach cùise Bhi gun chùram 'cur dàil annt' j 'S ionann aithreachas crìche, 'S bhi cur sìl mu Fheill-Màrtainii Tha ghrian anns na speuraibh A' ruith rèise gach latha ; 'S i 'giorrach' do shaoghail, Gach òidhche a laidheas : 'S dlù ruitheas an spàla, Troi' shnath'naibh do bheatha i Tha' fitheadh dhut lèine, 'Ni bèisdean a chaitheamh. 'S ma ghoideas e dlù ort, Gun do dhùil bhi r'a thighinn ; 'N sin fosglaidh do shùilean, 'S chì thu' chùis thar a mithich | Bidh do choguis 'ga d' phianadh, Mar sgian ann a d' chridhe ; 'S co-ionann a giùlan, 'S laidhe rùisgt' ann an sgitheauL Faic a' chuileag 'ga dìteadh Le sìonntaibh an nàduir. 44 'S o dhìbir i 'n season, Gur h-eigin di bàsach' : Faic gliocas an t-seangain, Na thional cho tràthail, 'S dean eiseamplair ieanail, Chum t' anam a' shàbhal' URNAIGH. O ! Thighearn' is a Dhia na glòir, An t-Ard-Righ mor os-ceann gach slu&i^h, Cia dàna ni air t' ainm ro mhòr Le bilibh neò-ghlan bhi 'ga luaidh ! Na h-aingle 's airde rinneadh leat, Cia lag an neart ; 's cia dall an iùl ! Cia aineolach air t-oibre mòr ! 'Scia goirid air do ghlòir an cliù ! Am beachd do shùilean fiorghlan fè"in, Cha 'n 'eil na reullta 's airde glan : 'S cha 'n 'eil na h-aingle 's naomha 'n glòir, 'An làthair do Mhòrachdsa gun smàl. Ach O an dean thu t' isleach' fèin, A dh'èisdeachd cnuimhe ann san ùir! Fo' stòl do chos a' gabhail tàmh, 'S nach faic ach sgàile beag do d' ghniiis. Na lasadh t' fhearg O Dha nan dùl, Am feadh a dheanam ùrnaigh i iut i 'S mo pheacadh aidicheam le nàir, 'S an truailieaclid ghràineil anns 'na thuit. Alo chiont tha mar na slèibhte mòr; Is leòn iad mi le iomadh lot : Ta manam bochd le n' cudthrom brùit, 'S o m' shùilibh' 'fàsg 'nan dèura goirt. 45 An comas dut a Dhia nam feart, Mo shaor' gun cheartas chur air cùl f 'S mu shaorar le do thròcair mì M' bheil neach san t-saogh'l a dhìteaa »ù ! Nach èigin dut mo sgrios gu bràth, Mur àicheadh thu do cheartas geur ! Le m' chionta oillteil, 's gann a dh' f hàg Mì iochd, no gràs, a' d' roghainn fèin. Gach uile mhallachd ata sgrìobht A't' fhacal fior le bagra' teann, O Thighearn thoill mi aig do làimh, Gum biodh iad càrnaicht' air mo choann. Ge d' f hàs na nèamhan dubh le gruaim, 'S mo bhual' le tairneanaich do neart Ge d' thilg thu mi gu ifrimì shìos, Gu sìorruidh aidicheam do cheait. Gidheadh am feud an lasair threun A sgoilteas as a chèil an tuil ; Drùghadh orm troi' ùmhlachd Chrìosd, 'S mi 'gabhail dìon a steach fo' f huil? An fhuil a dhiol do cheartas teann, 'S a dhoirteadh air a chrann gu làr, 'S ann aisd' tha m' earbsa, O mo Rìgh ! Nach dlt thu m'aaam air a sgàth. Dean m' ionnlad glan, O Dhia na sìth ! 'S an tobar ìoc-shlaint 'bhrùchd a thaobli t A bheir dhomh beatha as a bhàs, 'S o m' thruaillidheachd a ni mi saor. Daingnich mo chreideamh ann 'na bhàs, Is beothaich gràdh am chridhe stigh, Is neartaich mi chum ùmhlach dha, 'An uil' aitheanta naomh a lagh. O dean mi phlanndach' ann an Crlosd ! *S ino chrionach bristidh mach ie bi&th 46 U bi'dh gach subhailc 's naomha gleus, Mar mheas a' lùb mo gheug gu làr. Gach inbhe 'n cuir thu mi san t-saogh'l Dean daonnan toilicht' mi le m' staid ; Ma's bochd, no beartach, tinn, no slàu, Do thoil gu bràth biodh deant air fad. O ! 's gràsmhor Dia 'nuair bheir e feuch ! 'S gu beachd tha dhiultadh làn de gukadh ; 'S fior-bheannachd unn an atharach dreach ; Gach crois a's creach a thig o làimh. O buidheachas do Dhia nan gràs Chuir thugam slànaighear nam buadh ; Eirig mo shaorsa chì 'na bhàs ; 'S an luach a phàidh air m' anam truagh. 'S e fdin a chlaon a dhruim fo 'n chuail ; Chum m'anam dhìreadh suas gu Dia ! Chosg gach tiodhlac th' agam uaith, Geur chràdh a's osna chruaidh d'a chliabh. Mo smuaintean talmhaidh tog gu nèamh, Is thoir dhomh earlais air do ghràdh, A dh' f hògras m' eagal uile uam, 'S a shaoras mi o uamhunn bàis. N sin atadh tonnan borb a' chuain, 18 beuchdadh torann chruaidh nan speur ; Thigeadh crith-thalmhuinn gort, a's plàigh, Bhios 'roinn a' bhàis gach taodh a thdid. Bi thus' a'd' Dhia do m'anam fèin, 'S bi'dh iad gu tèir dhomh 'n càirdeas gràidh ; Cha loisg an tein' gun òrdugh uat, Cha sluig an cuan, 's cha sgrios a phlàigh; Am feadh bhios cumhachd ann a d' làimh, Bidh mise sàbhailt' o gach olc : l S cha 'n eagal leam gu 'm bi mi 'n dìth, Gu sìorruidh no gu 'm f as thu bochd. 47 Mo dhùrachd, m' eagal, 's ra' uile mhiann A' m' Dhia tha còmh'lachadh gu lèir ; Oir nèamh, a's talamh, 's ifrinn shìoa A ta iad do mo Rìjrn*' »' fftflV CRIOOH. PRINTED BT NEILL AND COMPANT EDINBURGI GAELIO BOOKS TO BE HAD FROM JOHN GRANT, BOOKSELLER, EDINBURGH ; Sold also by the Sabbath SchooIj Union, and all Booksellers. Baxter's Call to the Unconverted, cloth, . . ls. Od. Buchanan's, Dugald, Life and Conversion, and Hymns, cloth, Hymns, separately, sewed, Do. English, by M'Bean, . Bunyan's Come and Welcome, cloth, . World to Còme, or Visions of Heaven and Hell, cloth, Grace Abounding, . Sighs from Hell, cloth, Pilgrim's Progress, cloth, Water of Life, cloth, Dyer's Christ's Famous Titles, cloth, . Guthrie's Christian's Great Interest, cloth, . M'Alpine's Gaelic and English, and EngMsh and Gaelic Pronouncing Dictionary, cloth, . English and Gaelic Part Separate, cloth, . M'Intyre's Songs, Munro's Gaelic Primer. New Edition, sewed, . Os. 3d. ls. Od ls. Od. Ls. Od ls. Od ls. Od. ls. 6d. ls. 6d. ls. 6d. ls. 6d. 9s. Od. 5s. Od. ls. 6d. ls. Od. g&o/O.