text:
Co-labhairt Évian
Chaidh Co-labhairt Évian a ghairm air sgàth 's tionnsgnadh ceann-suidhe Ameireaga Franklin D. Roosevelt anns an Iuchar 1938 airson bruidhinn mu dheidhinn atachadh àireimh de fhògarraich Iùdhach bho geur-leanmhainn na Nàsach às a' Ghearmailt. Airson ochd làithean, bhon 6mh chun an 15mh latha den Iuchar, thàinig luchd-ionaid à 32 dùthchannan agus 39 eagrachadh prìobhaideach còmhla aig Évian-les-Bains, an Fhraing. Thàinig mu 200 luchd-naidheachd cuideachd.
Bha na Iùdhaich às an Ostair agus às a' Ghearmailt làn dòchais gum biodh a' cho-labhairt eadar-nàiseanta a thoirt cothrom dhaibh beatha ùr a thòiseachadh taobh a-muigh na Gearmailt. Ach aig deireadh na co-labhairt dhiùlt na Stàitean Aonaichte agus an Rìoghachd Aonaichte meall mòr de na h-Iùdhach a ghabhail a-steach. Ann an sùilean nan Iùdhach agus an luchd-leantainn aca cha robh a' cho-labhairt ach a' chaoile ghorm. Lean na dùthchannan eile an diùltadh seo agus mar sin cha robh àite sam bith do na h-Iùdhach airson teicheadh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Decisions Taken at the Évian Conference (Beurla)
- The Évian Conference (Beurla)
- The Évian Conference – Hitler's Green Light for Genocide (Beurla)


c: text/html

text:
1885
MDCCCLXXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgrìobh Émile Zola an leabhar Germinal.
- Chaidh Aracataca (Coloimbia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Gearran - Sinclair Lewis, ann an Sauk Centre. Sgrìobhadair.
- 5 an Dùbhlachd - Dòmhnall Mac na Ceàrdaich
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 am Faoilleach - Mariano Ospina Rodríguez, ann an Santa Marta. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 22 an Cèitean - Victor Hugo ann am Paris. Sgrìobhadair às An Fhraing
- 21 an t-Samhain - Eustorgio Salgar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Neamhnaidean Niseach, part 1
B' e neach-teagaisg, bàrd, sòisealach, fear-cruinneachaidh òrain 's beul-aithris agus Gàidheal gu smior a bh'ann an Tormod Macleòid. Rugadh e ann a Port Mhollair sa Rudha a Leòdhas agus bha e a' teagasg ann a Sgoil Loch Croistein an Ùig, a Sgoil a' Chnuic sa Rudha agus ann a Sgoil Lìonail ann a Nis. Bhiodh e a' sgrìobhadh deilbh-chluiche ghoirid a bhiodh aig a' chloinn; a' cruinneachadh facail, abairtean, òrain agus sean-fhacail còmhla riutha; a' sgrìobhadh a h-uile càil le aon chorraig air typewriter; agus an uair sin a' dèanamh leabhraichean de na chruinnich e air am biodh e fhèin a' cur còmhdach. Bha tape recorder aige cuideachd agus 's iomadh òran is eile a chlàr e leis. Bhàsaich Tormod ann a 1968. Anns a' phrògram seo, cluinnidh sinn seinneadairean a chaidh a chlàradh le Tormod ann a sgìre Nis agus cuideachd le mhac, Murchadh. 'S e Murchadh a tha toirt thugainn a' phrògram agus e a' cuimhneachadh air àm far a robh luchd-ceilidh a' tadhal thaighean a chèile pailt agus na h-òrain agus an fhealla-dhà a cheart cho pailt.
Norman Macleod, Am Bàrd Bochd, was a teacher, poet, writer, socialist, collector and conservator of Gaelic song and oral tradition, and a Gael to his very core. Norman worked tirelessly and incessantly to preserve and advance the Gaelic language and culture in all its forms but shunned any recognition or accolade. He was a man ahead of his time whose death in 1968 was untimely, but he left, in his collection and works, a lasting legacy worthy of acknowledgment. Here we hear recordings of songs sung by the people of Ness made by Norman and also by his son, Murdo, who presents the programmes. Murdo remembers the 50s and 60s as a time when people would often visit their home and when there was no shortage of singers or songs for an impromptu ceilidh.
ProducerAnnella MacLeod.


text:
Am baile geal. Sin an t-ainm a thug an t-ailtire Carl Engel air Helsinki san 18mh linn. Cha b’ ann air son cho fuar ’s a tha an aimsir, ged as ann mar sin a thà an aimsir (ach a-mhàin as t-samhradh), ach air sgàth ’s dath a’ chuid as motha de na toglaichean a dhealbhaich Engel fhèin.
Tha iad fhathast geal. Ach, mar a tha nàdarra, chaidh gleans eadar-dhealaichte a chur ri coltas a’ bhaile bhon uair sin agus chithear toglaichean gorma ’s pince, ’s fiùs buidhe, nas trice an-diugh. Gus deagh eisimpleir den fharsaingeachd seo fhaicinn, rachainn gu Eira, sgìre shnasail nach eil ach cairteal uair a thìde air bus poblach bho mheadhan a’ bhaile. Àite snog socair far an do thog daoine beartach taighean ùra aig toiseach an 20mh linn. Dh’fhaodadh tu uair no dhà a thoirt an seo gu furasta, a’ coiseachd ’s a’ coimhead mun cuairt.
Tha an dearbh rud fìor mu mheadhan Helsinki. Feumaidh mi aideachadh gun do chuir a choltas Baile Naomh Pheadair san Ruis an cuimhne dhomh. Dh’fhaodte nach e iongnadh cho mòr a th’ ann, leis cho faisg ’s a tha am baile bòidheach sin (mu thrì uairean a thìde dhan ear), ach an t-adhbhar as motha son a’ ghleans Ruisich, b’e gun deach tòrr de na seann toglaichean a chur suas nuair bha an Fhionnlann fo smachd cruaidh na Ruis. Agus tha an ailtireachd ùr a’ dol glè mhath leis an t-seann stoidhle, ’nam bheachd-sa co-dhiù, fiùs leis na toglaichean ùra meatailt, glainneach, gleansach a chaidh suas anns na 90an.
A bharrachd air ailtireachd ùr, tha luchd-dealbhaidh na dùthcha air cliù math fhaotainn son dealbhachadh cha mhòr anns gach seadh. Bho àirneis adhartach annasach àlainn, gu fònaichean làimhe, gu na “h-appaichean” air na dearbh fònaichean làimhe. Chaidh Helsinki ainmeachadh mar “Phrìomh Bhaile Dealbhachaidh an t-Saoghail ann an 2012”, agus tha tachartasan a’ gabhail àite air an ceangal ri dealbhachadh fad na bliadhna seo.
Sann mun cuairt air Pàirce Dianapuisto a tha tè de na sgìrean as fheàrr gus àirneis Fhionnlannach fhaicinn. Chithear iomadh bùth àirneis an seo. ’Nam broinn bha iomadh rud brèagha, agus gach rud cosgail. Mar eisimpleir aon chuisean €80 (£65), brat-ùrlair €2,900 (£2,330), leabhar dealbhachaidh (na bu choltaiche ri bileag ’nam bheachd-sa) €86 (£70). ’S mar sin air adhart.
Ma bhios euro ruadh air fhàgail, chan eil cosgaisean àbhaisteach mòran nas fhas’ air an sporan. Cosgaidh taigh òsta meadhanach math – glan, goireasach – mu €80–€100 (£65–£80) an oidhche aig an deireadh sheachdain, ach mu €140–€160 (£115–£130) tron t-seachdain. Faodar prìsean bu lugha a lorg le bhith coimhead cuid de na làraich lìn ùra – Airbnb, Wimdu ’s an leithid.
A thaobh biadh ’s deoch bidh a’ chuid as motha de na taighan bidhe ’s na taighean seinnse cosgail do dh’Albannach. Ach a-rithist, tha dòighean ann beagan airgid a shàbhaladh. Gach latha tron t-seachdain, eadar 4f agus 6f, se “uair obrach” a th’ ann sna taighean seinnse, nuair a bhios iad ag ìsleachadh nam prìsean àbhaisteach aca. Gu h-annasach, bidh prìsean nan taighean bidhe cèine (Thaiach, Sìonach etc) nas ìsle na taighean bidhe Fionnlannach. Cha mholainn-sa biadh Fionnlannach a sheachnadh idir ge-tà, ach seo dòigh air smachd a chumail air cosgaisean bunaiteach. Bidh a’ chuid as motha de na taighean bidhe Fionnlannach nas reusanta aig àm lòin na aig àm dìnneireach, agus dh’ithinn annta aig an àm sin den latha.
Coltach ris a’ chuid as motha de na dùthchannan san nàbaidheachd, is toigh leis na Fionnlannaich blasan sìmplidh, plèan. Gus deagh bhlasad fhaighinn air farsaingeachd de bhiadh na dùthcha, rachainn gu margaid Kuupatorri. Tha i air oir na h-acarsaid, troighean air falbh bho bhàtaichean a tha a’ reic iasg a chaidh a ghlacadh ann an Camas na Fionnlainne a’ mhadainn sin.
Tha biadh na mara cudromach do na Fionnlannaich. Chithear sgadan picilte mar a chithear an Alba, ach chòrd an sgadan picilte ann an seiridh (agus fear ann an sùgh dearc-choille) rium gu mòr. Dh’fheuchainn giomach-Spàinnteach nam faighinn cothrom, seach gu bheil e cho reamhar ’s cho milis.
Tha mi riamh air a bhith den bheachd gum bu chòir dhomh a bhith fosgailte do rud sam bith fheuchainn fhads a bhios mi thall thairis, ach feumaidh mi aideachadh gun do cheasnaich mi an fheallsanachd agam fhèin nuair fhuair mi an cothrom feòil mathain smòcte fheuchainn.
Ach dh’fheuch mi e. Agus chòrd i rium. Leagh i ’nam bheul agus mhair am blas smòcte greis mhath. Aig mu €220 an kilo ge-tà, chan e feòil làitheil a th’ ann idir. An rud a tha ga dèanamh cho cosgail, se cho gann ’s a tha i.
Cha mhòr cho gann ’s a tha toglaichean geala a’ fàs anns a’ “bhaile gheal”.
daibhidhseumas@yahoo.ca


text:
Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte
B’ e Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte (Duitsis: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden; Laideann: Res Publica Coniunctarum Provinciarum) stàit neo-eisimeileachd ann an ceann a tuath na Roinn Eòrpa far a bheil Na Tìrean Ìsle an latha an-diugh.[1]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha robh stàit susbainteach seasmhach idir ann far a bheil A' Bheilg, Lucsamburg agus Na Tìrean Ìsle gu ruige an 16mh Linn, ach sreath dhe stàitean beaga, easbaigeachdan, bailtean neo-eisimeileachd agus tìrean fo bhuaidh dùthchanan mòra eile, gu seachd-àraidh An Spàinn.[2]


text:
Seumas Robb air a dhreuchd fhàgail
- 14 An Cèitean 2013
Dh'fhàg ceannard nàiseantach Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid a dhreuchd, às dèidh beagan is trì mìosan san obair.
Chaidh iarraidh air Seumas Robb a dhreuchd a leigeil dheth le comhairlichean eile an SNP.
Bha an SNP aig ìre nàiseanta air na comhairlichean a chasg bhon phàrtaidh leis gun do dh'iarr iad air na Lib Deamaich is na Tòraidhean co-bhanntachd a stèidheachadh còmhla riutha.
Thuirt Comataidh Stiùiridh Nàiseanta an SNP nach deach iarrtas a chur mun coinneimh son co-bhanntachd a stèidheachadh.
Rèiteach
Chaidh innse dha na comhairlichean gun rachadh an cur às a' phàrtaidh mura bhiodh an gnothach air a rèiteach Diluain.
A dh'aindeoin is gu bheil e air an obair aige fhàgail, thuirt Mgr Robb gu bheil e fhathast den bheachd gur e co-dhùnadh ceart a bh' ann do dh'Earra-Ghàidheal is Bòd co-bhanntachd a stèidheachadh.
"Bhiodh seo air buidheann-riaghlaidh nas seasmhaiche a thoirt dhuinn agus bhiodh e air cuid de chomhairlichean le tòrr eòlais a thoirt a-steach dhan bhuidhinn-riaghlaidh.
"Cead"
"Bha sinn feumach air cead bhon Chomataidh Stiùiridh Nàiseanta agus thuirt mi gun gabhainn ris a' cho-dhùnadh aca.
"Cha deach innse dhomh carson a bha na comhairlichean airson 's gum fàgainn mo dhreuchd oir cha robh mi aig a' choinneimh.
"Nuair a thàinig iad dhan cho-dhùnadh bha mi toilichte sin a dhèanamh", thuirt e.
Thathas a' tuigsinn gun tèid an comhairliche Ruairidh MacCuthais os cionn na comhairle gus an tèid co-dhùnadh a ruighinn air buidheann-riaghlaidh.


text:
2011
MMXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Fhuair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean inbhe oilthigh
- 9 an t-Iuchar - Fhuair Sudan-a-Deas a chuid neo-eisimeileachd bho Shudan.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Gerry Rafferty, seinneadair Albannach
- 14 an Giblean - William Nunn Lipscomb, ann an Cambridge (Massachusetts). Ceimigear.
- 2 an Cèitean - Osama bin Laden
- 23 an t-Iuchar - Amy Winehouse, seinneadair Sasannach
- 19 an t-Samhain - Basil D'Oliveira, cluicheadair criogaid Sasannach
- 5 an Dàmhair - Steve Jobs
- 20 an Dàmhair - Muammar al-Gaddafi, saighdear, deachdaire à Libia.
- 23 an Dàmhair - Herbert A. Hauptman, Ceimigear ann am Buffalo.
- 17 an Dùbhlachd - Kim Jong-il


text:
Acair Earranta
'S e buidheann foillseachaidh a tha ann an Acair Earranta. Tha Acair air a bhith a' foillseachadh leabhraichean Gàidhlig agus Beurla. Thòisich e mar phàirt de Phròiseact Dà-chànanch nan Eileanan Siar ann an 1976. Tha e stèidhichte ann an Steòrnabhagh, Leòdhas.
Fhoillsich Acair iomadh leabhar cloinne is tha sgoiltean air feadh na h-Alba a tha a’ teagasg tro mheadhan na Gàidhlig gan cleachdadh. A bharrachd, tha Acair air fhoillseachadh leabhraichean dha inbhich air cuspairean diofraichte: bàrdachd, aistean, òrain, dealbh-chluichean, dannsa, creideamh, eachdraidh neo cultar is dòigh-beatha na Gàidhealtachd. Cuideachd, tha Acair a' foillseachadh leabhraichean Beurla air cuspairean co-cheangailte ris a' Ghàidhlig agus ris a’ Ghàidhealtachd.
Sgrìobhadairean Gàidhlig a chaidh fhoillseachadh le Acair:[deasaich | deasaich an tùs]
- Anndra A. Dunn: Còisir nan Gunna
- Catrìona Lexy Chaimbeul: Cluicheadairean
- Crìsdean Whyte: Bho Leabhar-Latha Maria Malibran
- Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill: Fo Sgàil a’ Swastika
- Dòmhnall MacAmhlaigh: Deilbh Is Faileasan
- Iain Mac a' Ghobhainn: A' Bhàrdachd Ghàidhlig (deas. Moray Watson)
- Somhairle MacGill-Eain: Sangs tae Eimhir (eadar-theang. le Derrick McClure); Ris A’ Bhruthaich; Eimhir (Dàin do Eimhir air eadar-theangachadh gu Beurla le Iain Mac a' Ghobhainn)
- Ruaraidh MacThòmais: Sùil air Fàire
- Tormod Caimbeul: eadar-theangachadh leabhraichean cloinne gu Gàidhlig


text:
Coral Gables, Florida
‘S e baile faisg air Miami ann an ceann a deas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Coral Gables.[1] Tha e suidhichte aig dìreach 2m os cionn ìre na mara, [2]ri taobh a’ Chuain Siar 1,495km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 655km bho Thallahassee, prìomh-bhaile na stàite, agus 3,753km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha.[3] Tha am baile ann an ceann a deas Florida. Tha 46,780 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 53.7% dhuibh.[4] Tug 58.3% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[5] Chaochail an Ceimigear Lars Onsager (1903 – 1976) ann an Coral Gables. Chaidh am baile a stèidheachadh le George Edgar Merrick ann an 1925 agus chaidh oilthigh a chur air dòigh sa bhaile san aon bhliadhna.[6]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aix-en-Provence[7]
- Cartagena de Indias
- El Puerto de Santa María
- Granada
- La Antigua
- Pisa
- Quito
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geonames
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Stàitean Aonaichte
- ↑ Gables-Florida.html City Data
- ↑ University of Miami
- ↑ SisterCities


text:
Creithleag-nan-each
Tha a' chreithleag a-measg feadhainn de na cuileagan as motha air an t-saoghal. Tha creithleag-nan-each air ainmeachadh air sàilleabh mar a bhios an tè bhoireann a' lotadh an eich as t-samhradh, 's iad nan sgaothan ag iadhadh mun cuairt dha, a' dol an sàs na chliathaichean agus na chòsan agus ga chlaoidh gu searbh.
Dòigh-ghintinn[deasaich | deasaich an tùs]
'S i a' chreithleag bhoireann a-mhàin a lotas an t-each air an dòigh seo gun fhios dhith ach a chum a gnè fhèin a chumail suas. Tha i ga tilgeil fhèin gu cruaidh a-measg fionnaidh an eich, far am bheil i a' suidheachadh nan uighean aice, agus air dhaibh bhith air an còmhdachadh le stuth de nàdar glaoidh, tha iad a' leantainn gu teann an sàs ann an sròn an eich. Ann an sin, laighidh iad beagan làithean, gus am fàs daolag bheag annta. Tha e na chleachd aig an each a bhith ga imleachadh fhèin gu tric, agus nuair a bhios e a' dèanamh sin, tha e a' briseadh nan uighean meanbha sin, agus tha na daolagan a bha annta a' dol an sàs na theangaidh agus air an giùlan sìos do bhroinn an eich maille ri a lòin. Tha iad a' dol gu teann an sàs ann an stamag an ainmhidh, far am bheil iad gan ceangladh fhèin gu cruaidh le dà dhubhan a tha air gach taobh dhe am beul. Tha iad a' fantainn gu stòlda san àite sin rè mhìosan a' gheamhraidh, far am bheil iad air am beathachadh gu seasgair le stuthannan àraidh a tha san stamag.
Aig deireadh an earraich, tha iad a' call an greim fhèin dhen chraiceann, air an robh iad cho fada an sàs, agus tha iad air an tilgeil a-mach ann an inneir an eich a thug caidreamh cho fada dhaibh. A cheann seo tha iad gan nochdadh fhèin ann an cruth eile mar chnaimheagan beaga, cruinn, agus tha iad a' gabhail fasgaidh, ann an sin, san talamh. Mar seo, tha iad nan laighe gun charachadh gus an tig am blàths. An sin, dùisgidh iad suas nan làn neart agus beòthalachd mar chuileagan a tha cumadail nan dealbhadh, a tha ro làidir a-rèir am meud, agus ro neo-bhàigheil ri duine agus ainmhidh le an gathannan geur.


text:
Corockle lurg-chooyleeacklagh
Ta corockle lurg-chooyleeacklagh goll er fockley magh liorish y çhengey faggys da ny bentyn da cooyl y ghreeym cooyl-eeacklagh, agh cha nel eh cho foddey erash as y clea. Nyn mast'oc, ta ny corocklyn cleaoil-chooyl-eeacklagh ry-akin heose. Ta daa horçh elley, ny corocklyn cooyl-chroymmit as corocklyn cooyl-eeacklagh-chleaoil lurg-chooyleeacklagh rere fockley magh, agh ta collooghyn nyn hene oc 'sy taabyl ASE. She cummey ny çhengey ta eddyrscarrey oc veih y cheilley:
Shoh lurg-chooyleeacklee yn Abbyrlhit Sheeanagh Eddyr-ashoonagh:


text:
Kl. Ianair i. f. l. x. Anno Domini m.xc.iiii.
Flaithbertach H. Ateidh ri H. n-Eachach do dhalladh la Donnchadh H. n-Eochadha la righ Uladh.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co Ath Cliath coro innarb Goffraigh Meranach a righe Gall & co ro marb Domnall H. Mael Sechlainn ri Temhrach.
Ar Airther do dhegh-dainib .i. im ua Fedecan & im Donn mac Oengusa do chor la h-Ulltaibh.
Ruaidri H. Donnacan ri Aradh, Concobur H. Conchobhair ri Cianachta in penitencia mortui sunt.
{§H}Maidm ria Sil Muiredaigh for Tuadmumain i torcradur tre cet uel paulo plus.§
Domnall comarba Patraic for cuairt Muman cetna chur co tuc a lan-chuairt scribuil la taeb n-edbarta.
Donnchadh m. Mael Coluim ri Alban do marbadh o braithrib fein .i. o Domnall & o Etmond per dolum.
Doinenn mor i n-Erinn uile dia ro fhas domatu.
{§H}Cath Fidhnacha du h-id-rochair leth Iarthair Connacht & leith Corcu Mruadh la Tadhg mc Ruaidhri H. Concobair.§


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.xc.u., alias 996.
Tene di ait do ghabail Aird Macha conna-farcaibh dertach na dam liac na h-erdamh na fid-nemedh ann cen loscadh.
Diarmait m. Domnaill rí H. Ceinnselaig, Gilla Patraicc m. Donnchada rí Osraigi, Cormacc H. Conghalaig comarba Daiminnsi, mortui sunt.
Crech la Conaille & Mugdorna & Tuaiscert m-Bregh co Glenn Righe conus-taraidh Aedh m. Domnaill, rí Ailigh, & co tarat debaid doibh & co remaidh foraibh coro marbad rí Conaille and, .i. H. Cronghilla, .i. Matudan, & alii plurimi .i. da cet.


text:
¶1686] Donnchad m. Néill m. Eochada m. Arddgail m. Matudáin m. Áeda m. Eochucáin m. Áeda m. Echdach m. Fiachna m. Áeda Róin m. Béicce Bairche m. Blaithmeicc m. Máel Coba m. Fiachnae m. Duib Thuinne m. Demmáin m. Cairill m. Muredaich Mundeirg m. Forgo m. Dalláin m. Lugdach m. Rossa m. Imchada m. Óengusa Find m. Fergusa Dubdétaig m. Imchatha m. Findchada m. Ogamuin m. Fiachach Fir Umai m. Dáire m. Dlúthaich m. Deitsin m. Echdach m. Sin m. Roshin.
p.323
¶1687] Domnall m. Conchobuir m. Echrí m. Flathroí m. Áeda m. Loingsich m. Meicc Étich m. Lethlabair m. Loingsich m. Tomaltaich m. Indrechtaich m. Lethlabair m. Echach Iarlathi m. Fiachnae m. Báetáin m. Echdach m. Condlae m. Cóelbad m. Cruind Ba Druí m. Echach m. Lugdach m. Rossa m. Imchada m. Feidelmid m. Caiss m. Fiachach Araidi.
p.324
¶1688] Flaithbertach m. Echmílid m. Áeda m. Echmílid m. Áeda m. Echmílid m. Óengusa m. Aitíd m. Laigne m. Blaithmeic m. Domnaill m. Conchobuir m. Bresail m. Fergusa m. Áedáin m. Mongáin m. Sáráin m. Maine m. Fothaid m. Conaill m. Cóelbad m. Cruind Ba Druí cuius filius Eocho C[gap: illegible/extent: 3 letters] m. Fráechair F[gap: illegible/extent: 6 letters] m. Fergusa Fo[gap: illegible/extent: 3 letters] m. Lugdach m. Rossa m. Imchatha m. Feideilmid m. Caiss m. Fiachach Araidi m. Óengusa Goibnenn m. Fergusa Gall[gap: illegible/extent: 3 letters]{facsimile page & column 162a} m. Tipraite (qui occidit Conn Cétchathach) m. Bressail Bricc m. Briúin (qui subintrauit Loch Láeg) m. Feirbb m. Máil (qui occidit Tuathal Techtmar) m. Rochride m. Cathbath m. Ailchada m. Cuindchatha m. Findchatha m. Muiredaich m. Fiachach Findamnais m. Iaréol Glúnmáir m. Conaill Cernaig
p.325m. Amargin m. Caiss m. Fachtnai m. Capai m. Ingai m. Rudraige m. Sittride m. Duib m. Fomuir m. Argatmáir m. Sírláim m. Find m. Blátha m. Labrada m. Ollaman Fótla m. Fiachach Fínscothaig m. Sétnai Airt m. Ébricc Bricc m. Ébir m. h- Ír m. Míled Espáine.
¶1689] Trí m. Cruind Ba Druí m. Echach m. Lugdach .i. Cóelbad rí h- Érenn lasa torchair Muredach Tírech a quo Dál n-Araidi, Eochu Coba a quo Úi Echach Coba, Fróechair Fortrén pater Fergusa Foga tiugfhlatha Emna. Is é do-rochair i cath Achaid Leithderg h-i Fernmaig lasnaib tríb Collaib. Is ann sin ro scar flaith n-Ulad fri Emain.
¶1690] Oc Báetán m. Echdach condrecat ríg Dál Araidi & oc Cruind Ba Druí condrecat Úi Echach & Dál n-Araide.{facsimile page & column 162b}
¶1691] Cathasach m. Ailella m. Dúnlainge cuius filius Cú Chuaráin
p.326m. Scandail cuius filius Congal Cáech m. Béicce m. Fiachrach m. Báetáin Caích m. Echdach m. Condlae m. Cruind Ba Druí.
¶1692] Congal m. Áeda m. Garbíth m. Écertaich (cuius filius Cummascach) m. Lorccáin m. Cernaich m. Máel Bresail m. Ailella m. Feideilmid m. Máel Cothaid m. Fergusa m. Áedáin m. Mongáin m. Sáráin m. Maine m. Fothaid m. Conaill m. Echach Coba (a quo Úi Echach Coba) m. Cruind Ba Druí.
¶1693] Cú Ulad m. Gillai Domongairt m. Óengusa m. Flathróe m. Cummascaich m. Máel Mochéirgi m. Indrechtaich m. Comaltaich m. Cummascaich m. Cathaláin m. Indrechtaich m. Tommaltaich
p.327m. Cathail (a quo Leth Cathail) m. Óengusa m. Máel Choba m. Fiachnae m. Demmáin m. Cairill m. Muiredaich Muindeirg. {facsimile page & column 162c}
¶1694] Cináed m. Muiredaich m. Ingeirrce m. Congalaich m. Meicc Étich m. Cuilennáin m. Máel Brigti m. Speláin m. Sluagadaich m. h-Uargalaich m. Uchtbrain m. Uarcride m. Dícolla m. Coluimb m. Oissíne m. Crónáin m. Dúngaile m. Colmáin m. Cairill m. Conaill m. Echdach m. Cruind Ba Druí.
¶1695] Ragnall m. Cernaich m. Gillae Brigte m. Coscraich m. Cenndubáin m. Duiligén
p.328m. Galáin m. Cainnecháin m. Máel Tochaid m. Gilluráin m. Inglaind m. Comgaill m. Corccáin m. Manaich m. Ailella m. Féicc m. Dáire Barraich m. Catháer Máir
¶1696] Máel Coluim macc Cináeda m. Máel Coluim m. Domnaill m. Causantín m. Cináeda m. Alpín m. Echdach m. Áeda Find m. Domongairt m. Domnaill Bricc m. Echach Buidi{facsimile page & column 162d} m. Áedáin m. Gabráin m. Domongairt m. Fergusa m. h-Eircc m. Echdach Muinremuir m. Óengusa Fir m. Feideilmid m. Óengusa m. Feideilmid m. Cormaicc m. Croithluithe m. Find Féicce m. Achir m. Echdach m. Fiachach m. Feidelmid m. Cincce m. Guaire m. Cintae m. Coirpri Rigfhota m. Conaire Cáem
p.329m. Lugdach m. Cairpri Chrommchinn m. Dáire Dornmáir m. Cairpre m. Conaire Móir m. Eterscéla m. Éogain m. Ailella Áin m. h-Éir m. Dedad m. Sin m. Roshin m. Triir m. Rothriir m. Airnnil m. Maine m. Forggo m. Feradaig m. Ailella Érann m. Fiachach Fir Mara m. Óengusa Turbich Temra m. Echach Altlethain m. Fir Cetharraid m. Fir Raith m. Fir Anaraith m. Fir Almaich m. Láebchuire m. Ailella Casfiaclaich m. Conlaíd m. h- Irero m. Meilge m. Cobthaich m. Úgaine Máir m. Echach Buadaig m. Duach Ladcrai &rl. {facsimile page & column 162e}
¶1697] Máel Snechtae m. Lulaich m. Gillai Comgáin m. Máel Brigti m. Ruaidrí m. Domnaill m. Morggáin m. Cathamail m. Ruaidrí m. Ailgelaich m. Ferchair m. Feradaich m. Fergusa m. Nechtain m. Colmáin m. Báetáin m. Echdach m. Muiredaich m. Loairn m. Eircc m. Echach Muinremuir.
p.330
¶1698] Mac Bethad m. Findláech m. Ruaidrí m. Domnaill m. Morgáin ut supra.
¶1699] Bress m. Elathan m. Delbáeth m. Deirgthind m. Ochtaich m. Sithchind m. Molaich m. Lárgluind m. Ciarraill m. Fóesaim m. Meircill m. Leccduib m. Iachtaich m. Libuirnn m. Lathairn m. Soairtt m. Sibuirt m. Siuccat m. Stairnn m. Saltait m. Cair m. h-Iphit m. Philist m. Fuith m. Caim m. Nóe m. Laméch &rl.{facsimile page & column 162f}
¶1700] Balar (.i. Bailcbémnech) m. Doith m. Néit m. Silcait m. Plois[gap: illegible/extent: 2 letters] m. Libuirn m. Lois(c)
p.331m. Innomuin m. Galaich m. Larcaich m. Sithaird m. Ollaird m. Meircill. Im Mercell trá condrecat na Fomuire.
¶1701] Indech m. Dé Domnand m. Dícolla m. Solaich m. Drill m. Tiagbaill m. Tastaich m. Sithchirn m. Ballaich m. Tabuirn m. Slucbrain m. Lithraid m. Mercill.
¶1702] Item: Tuire Torcbéimnech m. Lagais m. Líthaich m. Drochtaich m. Diringg m. Ibaitte m. Lintaich m. Sabairt m. Rintaich m. Merccáin m. Deileth m. Camuill m. Lasraich m. Meircill.
¶1703] Item: Trén m. Trescat m. Trosaich m. Brost m. Ágaich m. Malairte m. Licoirp m. Sibairt m. Cláraich m. Coltaich m. Smirduib{facsimile page & column 162g} mc Meircill.
p.332
¶1704] Item: Loiscenn Luath m. Lomglúinich m. Lomaltaich m. Lathaich m. Leitech m. Láechluind m. Barraich m. Drochtae m. h-Ilaich m. Roail m. Ibaill m. Dilchon m. Meircill m. Smirduib.
¶1705] Item na Fomuire: Eochu Rigbuide m. Malaich m. Galaich m. Dibuirg m. Libaich m. Orcca m. Smirn m. Sibaich m. Forais m. Brichtae m. Sróill m. Sáraich m. Meircill.
¶1706] It eat trá secht mc Meircill: Fóessam a quo Bres, Ollard a quo Balar Bailcbéimnech, Líthard a quo Indech, Lasrach a quo Tuire Torcbéimnech, Smirdub a quo Trén m. Trescat, Dilchu a quo Loiscenn Lom, Sárach a quo Eochu Rigbuide.
¶1707] Cach óen trá ná beir a genelach co H-óen na secht mc-sa biaid ra cróeb coibniusa na Fomuiride dianechtair, &rl.
¶1708] Item: Eochu m. Luchtai m. Lugdach Lámfhind m. Lugair m. Ainle m. Leo Lámfatai m. Smirduib m. Molaich m. Gáeth m. Ingáeth
p.333m. Cormaicc Cáech m. Ailella Láebchuire m. Luind m. Rothruaid m. Mairthened m. Find m. Sithchinn m. Éoin Bricc m. Lugdach m. Ítha &rl.
¶1709] Item: Foirbri m. Fine m. Eiscit m. Nemoin m. Ailchada m. Trogain m. Ogamuin m. Toaissic m. Toarta m. Treith m. Tethrach m. Riguill m. Éoin Bric m. Lugdach m. Ítha m. Breguin m. Brátha m. Deátha m. Airceda m. Alldóit m. Nuadat m. Nóenail &rl.


text:
Castelló de la Plana
‘S e baile mòr agus port air oirthir an ear na Spàinne a th’ ann Castelló de la Plana (IPA Catalanais: kaste'ʎo ðe la 'plana) neo Castellón de la Plana (IPA Spàinntis: kaste'ʎon de la 'plana). Chaidh e a stèidheachadh ann an 1251. Tha Castelló de la Plana suidhichte air a’ Mhuir Meadheanach, aig 27m os cionn ìre na mara,[1] eadar na h-aibhnichean Seco[2] agus Millars.[3] Tha Castelló de la Plana 361km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 230km bho Bharcelona.[4] Tha 180,005 daoine a’ fuireach ann an Castelló de la Plana,[5] am 4mh baile as motha anns a' Cho-chomann València agus an 39mh baile na Spàinne.[6] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Castelló de la Plana a th’ann Castelló de la Plana cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ AEMET
- ↑ El País
- ↑ Periódico
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne


text:
Mial-theanga
'S e faoighiche sligeach a tha san mhial-theanga (Cymothoa exigua), san teaghlach Cymothoidae. Thig am faoighiche seo a-steach air na giùrain agus gabhaidh i greim air bun teanga an èisg. 'S e a' mhial bhoireann a ghabhas greim air an teanga ach gabhaidh a' mhial fhireann greim air na giùrain, fon mhial bhoireann agus air a cùlaibh. Tha an fheadhainn bhoireann eadar 8-29mm a dh'fhaid agus 4-14mm a leud air a' char as motha. Air an taobh eile, tha an fheadhainn fhireann eadar 7.5-15mm a dh'fhaid agus 3-7mm a leud.[1] Sùghaidh iad fuil tro an cuid spògan toisich agus crìonaidh teanga an èisg ri linn gainnead fala. Thig am faoighiche an àite na teanga an uairsin, a' gabhail greim air bun na teanga agus bidh comas aig an iasg am faoighiche a chleachdadh mar gum b' e teanga a bhiodh ann. Tha coltas nach dèan an t-iasg cron sam bith eile air an iasg-òstair.[2] Turas a tha a' mhial an àite na teanga, tha cuid dhiubh a' tighinn beò air fuil an òstair agus càch air sglongaid an èisg. 'S e seo an aon fhaoighiche a tha luchd-saidheans eòlach air a thig gu tur an àite buill-bhodhaig aig òstair.[2] Tha iomadh mial sa ghenus Cymothoa,[3] ach 's e C. exigua an aon tè a dh'itheas is a thig an àite teanga òstair.
Sgaoileadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a' mhial-theanga gu math cumanta agus gheibhear iad eadar Camas Chalifornia deas gu ruige Camas Guayaquil ann an Eacuador. Chaidh dà iasg leotha a lorg ann an Costa Rìcea o chionn greis cuideachd. Chaidh a lorg eadar doimhne 2m gu 60m agus fhad 's fhios, thig iad beò air 8 gnèithean de dh'èisg thairis air 2 òrdugh is 4 teaghlaichean.
Chaidh iasg a' lorg san Rìoghachd Aonaichte ann an 2005 san robh mial-teanga. Leis gu bheil am faoighiche cumanta far cladach Chalifornia, tha cuid sa bheachd gu bheil sin na chomharradh gu bheil raon an fhaoighiche a' leudachadh;[4] ach faodaidh gun robh a' mhial a' siubhal am beul an èisg 's gun do nochd e san Rìoghachd Aonaichte air annasachd.[5].
Cearcall beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil an luchd-saidheans ro eòlach air cearcall beatha na miala. Bidh iad ri gintinn cleamhnasach agus tha coltas gur iad an fheadhainn òg a gheibh greim air giùrain èisg. Bidh iad 'nam fireannaich aig an ìre sin ach mar a dh'fhàsas iad nas sine, tionndaidhidh iad 'nam boireannaich. Mur eil boireannach air giùrain an èisg ach barrachd air aon fhireannach, tionndaidhidh aonan dhiubh 'na boireannach fhad 's a bhios e nas fhaide na 10mm.[6] 'S e am boireannach a ghluaiseas gu beul an èisg is a ghreimeas ri theanga leis na spògan aice.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Richard C. Brusca (1981) A monograph on the Isopoda Cymothoidae (Crustacea) of the Eastern Pacific ann an Zoological Journal of the Linnean Society
- ↑ 2.0 2.1 R. C. Brusca & M. R. Gilligan (1983) Tongue replacement in a marine fish (Lutjanus guttatus) by a parasitic isopod (Crustacea: Isopoda) ann an Copeia 3
- ↑ Vernon E. Thatcher, Gustavo S. de Araujo, José T. A. X. de Lima & Sathyabama Chellappa "Cymothoa spinipalpa" sp. nov. (Isopoda, Cymothoidae) a buccal cavity parasite of the marine fish, "Oligoplites saurus" (Bloch & Schneider) (Osteichthyes, Carangidae) of Rio Grande do Norte State, Brazil ann an Revista Brasileira de Zoologia 2007/24
- ↑ Tongue-eating bug found in fish (BBC News 2na dhen t-Sultain 2005
- ↑ Tongue-eating louse found on supermarket snapper ann am "Practical Fishkeeping", 6mh dhen t-Sultain 2005
- ↑ A. Ruiz-L. & J. Madrid-V. (1992) Studies on the biology of the parasitic isopod "Cymothoa exigua" Schioedte and Meinert, 1884 and its relationship with the snapper "Lutjanus peru" (Pisces: Lutjanidae) Nichols and Murphy, 1922, from commercial catch in Michoacan ann an Ciencias Marinas 18


text:
Riaghailt an litreachaidh
Ann an Gàidhlig na h-Alba tha riaghailt an litreachaidh ag radh leathann ri leathann is caol ri caol. Tha seo a' ciallachadh nuair a bhios aon chonnrag, no barrachd air aon, eadar dà fhuaimreig, gum bi na fuaimreagan air gach taobh de na connragan den aon ghnè.
Mar eisimpleir:
- cuilean
- smaoineachadh agus smaoineachadh
Conaldalan[deasaich | deasaich an tùs]
- cuid de phàirtearan fulangach coileanta, me
- glacte, sgrìobhte
- an co-cheangal ri cuid de dh’fhacail fhillte, me
- banrigh, rudeigin
- an co-cheangal ri cuid de dh’fhacail-iasaid, me
- mosgìoto, telefòn


text:
MacNìll a' guidhe gun glèidhear seirbheisean adhair
14 An Gearran 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Chuir Ball-Pàrlamaid nan Eilean Siar, Aonghas Brianan MacNìll, ìmpidh air Comhairle nan Eilean Siar gun lùghdachadh a thoirt air seirbheisean-adhair eadar Barraigh, Beinn nam Fadhla agus Steòrnabhagh.
Bha a' Chomhairle gus am buidseat aca a stèidheachadh Diardaoin agus tha iad a' coimhead ri cuid de sheirbheisean adhair a ghearradh ann an oidhirp am buidseat a chothromachadh.
Tha Mgr MacNìll ag ràdh gur e ceum air ais a bhiodh ann nan deadh seirbheisean a chall.


text:
Slòcan
'S e seòrsa feamainn dhearg a th' ann an slòcan (Laideann: Porphyra umbilicalis, ainmean Gàidhlig eile: slabhagan/slabhacan/slabhgan/slabhcan no lòcan, Cuimris: lawr/lawfr, Beurla: laver) a tha tana, mìn. Tha e a' fàs air creagan a tha car còmhnard.[1][2]
Thathas ga phunndadh 's ga bhruich le ìm no geir eile gus stuth slamanach a dhèanamh. Bhite ga ghabhail le uinneanan no leigisean. Bhiodh iasgairean Ghallaibh ga ghabhail le aran-coirce. [3]
Ann an Leòdhas, bhite ga thoirt a-steach an taigh, agus ga thaomadh mu spògan a' chlobha, no ni eile a b' urrainn dhaibh a chumail a-steach dhan teine, no ris an teine, airson nàdar bloigh bruich no slaopadh a dhèanamh air. Bhathas ga ithe mar sin.[4]
A bharrachd air mar bhiadh, bha na Gàidheil ga cleachdadh mar leigheas do theanntachd-cuim cruidh, agus mar fhuar-lite airson sgochadh.[2]
Thathas a' reic slòcan anns a chruth shlamanach seo anns a' Chuimrigh. Bidh daoine ga chòmhdachadh le mìn-choirce, 's ga fhrithigeadh, ach am faigh iad seòrsa bonnach còmhnard, aran-slòcan. Bithear gu tric ga ghabhail le hama. [5]
Tha slòcan càirdeach ri nori (Porphyra Tenera), seòrsa feamainn a thathas a' gabhail ann an Iapan, Coirea agus An t-Sìn.


text:
Eliseo Payán
B’ e Eliseo Payán (1825-1895) stàitire, fear-lagha, saighdear agus fear-poileataigs Coloimbianach[1], a bha na Cheann-Shuidhe na dùthcha eadar Am Faoilleach agus An t-Ògmhìos 1887. Fhad’s a bhe e na cheann-suidhe rinn e dlùthachaidhean dha na libearalaich anabarrach agus a bharrachd air sin bha cliù aige airson na h-obrach poiliteagaiche a rinn e ann am Buga agus anns a’ Chauca.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair Eliseo Payán Hurtado a chuid fhoghlaim anns an Sgoil Santa Libarda ann an Cali. An dèidh sin fhuair e ceum anns an Lagh, leis gun d'fhuair e deagh fhoghlaim aig Oilthigh Cauca.[4] Bha e na fhear-lagh ann am Buga, far an robh e an sàs anns a’ mhalairt, san t-siostam cheartas agus bha dreuchdan aige san riaghaltas iondail. stèidhich e An Sociedad Democrática Bugueña (Comann Deamocratach a’ Bhuga) agus bha e na dheasaiche am pàipear-naidheachd "El Sentimiento Democrático" ann an Cali, ann an co-bhonn còmhla ri Manuel Antonio Scarpetta y Ramón.
Toiseach na h-Obrach Poiliteagaiche[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich an t-slighe aige chun a’ phoileataigs ann an Seòmar Sgìreil a’ Chauca, far an do dh’fhàs e ainmeil air sàilleabh na cainntearachd spaideil aige. Bha e anns a’ Mhòr-Dhàil Nàiseanta mar bhall airson a’ Chauca, eadar 1854 agus 1855. Ann an 1854 thug e pàirt anns a’ chòmhstri an aghaidh an t-Seanalair José María Melo, a bha na dheachdaire, agus bha e gu math seann-chrìonta anns an airm ma-thà, leis gun tug e pàirt ann an Cogadh nan Àrdanach ann an 1840, is e na shaighdear fon Sheanalair José María Obando, an aghaidh Riaghaltas a’ Chinn-Suidhe José Ignacio de Márquez Barreto.
Riaghladair a’ Chauca[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Payán an sàs anns a’ chogadh shìobhalta dhe 1860 mar sheanalair, is esan ri taobh a’ Chinn-Suidhe Tomás Cipriano de Mosquera, à Cauca cuideachd, an aghaidh a’ Chinn-Suidhe taghte, an Tòraidh Mariano Ospina Rodríguez. Aig deireadh a’ chogaidh, dh’ainmich Mosquera e mar Riaghaladair a’ Cheàra Bhuga, agus an ceann bliadhna a-mhàin ràinig e Riaghaltas na stàite a bu mhotha agus a bu bheairtiche na dùthcha: Cauca. Chaidh e bho Phopayán, prìomh-bhaile a’ cheàrna, gu Quibdó is esan anns an dreuchd sin 1871 gu ruige 1876.
Bha an Seanalair Payán an sàs anns a’ chogadh shìobhalta dhe 1876 gus a' Cheann-Suidhe Aquileo Parra Gómez a dhìon, ach cha do shabaid e ach an dèidh a bhuannaich na Libearalaich aig Blàr Los Chancos, air sgàth gu robh e na phrìosanach na Feachdan Tòraidh. Chuir an Seanalair Julián Trujillo Largacha, ceannard airm a’ Chauca, esan os cionn bhuidhne-chatha; agus shabaid e an aghaidh Feachdan Tòraidh na h-Antioquia agus bhuannaich e aig Blàr Batero. Ann an 1879 chuir e airm air dòigh airson Riaghladair a’ Chauca, air a bheil Garcés, a chur às a’ chathair, agus thug e an t-ùghdarras sìobhalta dha Ezequiel Hurtado, is esan ga thaghadh Ceann-Suidhe Stàit A’ Chauca.
Leas Ceann-Suidhe[deasaich | deasaich an tùs]
20mh an Lunasdal 1881 fhuair e an rang armailte na b’àirde a bh’ann, Àrd-Seanalair; agus anns an aon bhliadhna bha e na thagraiche airson a bhith Ceann-Suidhe na Stàitean Aonaichte Choloimbia; ach leig e dheth e airson Francisco Javier Zaldua a bhrosnachadh. Bha atharrachaidhean beachd leantainneach eadar Payán agus na Anabarraich, rè na deichead na 80an, thug e pàirt ann an Gluasad An Ath-Bheòthachaidh agus thug e taic dha Núñez. bho 1882 gu 1884 is esan na Ministear a’ Chogaidh. Fhuair e cliù airson an Ath-Bheòthachadh a dhìon fad an darna Riaghaltas aig a’ Cheann-Suidhe Núñez, ann an 1884-1886: dhìon e an Riaghaltas anns an Ar-a-mach anabarrach dhe 1885, agus chuir e ruaig air na Feachan Anabarrach aig Cath Santa Bárbara de Cartago. Na bheachd Rafael Núñez, ‘s e a phrìomh caidreabhach armarchd an aghaidh na Anabarraich; agus le sin, deagh fhear-dhìon Gluasad an Ath-Bheòthachaidh. Dh’ainmich Comhairle nam Ball e na Leas Ceann-Shuidhe na Poblachd ann an 1886, is iad ann an cruinneachadh airson Bun-Reachd Phoiliteagach 1886 a ghabhail ris.
Ceann-Suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a bha e air a thaghadh mar Riaghladair a’ Chauca cuideachd, b’fheudar dhasan an dreuchd sin fhàgail airson obair Ceann-Suidhe na Poblachd a dheànamh, leis nach b’urrainn dhan Cheann-Suidhe taghte Rafael Núñez an gnothach a dheànamh cho cho tinn ‘s a bha e. Bha e na cheann-suidhe bhon a’ Fhaoillteach gu ruige an t-Ògmhìos 1887, agus a-rithist bhon a’ Dhùbhlachd gu ruige 8mh an Gearran 1888, nuair a shuidhe Núñez sa Chathair a-rithist. An ceann greiseag bheag na cheann-shuidhe, rinn e èigheachd a thug saoranas gu lèir dha na meadhannan ann an Coloimbia, agus fhuir e dubh-chàineadh air a sgàth. Chaidh Eliseo Payán a chur às a’ chathair air sàilleabh na comhraidhean a fhuair e leis na Libearalaich ananbarrach.
Dìleab[deasaich | deasaich an tùs]
Randanaich An Comhairle an Leas-Ceann-Suidheas, is iad a’ beachdachadh gu robh e dìreach an aghaidh dòighean poiliteagach Ath-Bheòthachadh na Dùthcha. Rè na bliadhnachan siud, ‘s e payanización" (payanachadh) a t-ainm a bha air gach uile rud a dheànadh an leas-cheann-shuidhe an aghaidh polasaidhean a’ chinn-suidhe fhèin. Chaidh Eliseo Payán a chur a-mach às a’ phrìomh-bhaile; Bha e na thàmh ann am Medellín agus, mu dheireadh thall, bhe e a’ fuireach air an oighearachd aige ann an San Pedro ann am Buga. Phòs e Carmen Ospina Lenis, agus bha còignear mic aca.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Ailig Salmond
'S e neach poileataigs a tha ann an Ailig Salmond (rugadh 31 an Dùbhlachd, 1954, Gleann Iucha).
- Na cheannard de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
- Mar BhPA tha e a' riochdachadh: Gordon, air a' cheann an ear-thuath
- Na Phrìomh-Mhinistear ann an Riaghaltas na h-Alba, bhon Chèitein 2007 air adhart
- Às déidh dhan bhòt san Reifreann air Neo-eisimealachd na h-Alba 2014 a dhol ’na aghaidh, thuirt e gum biodh e aʼ leigeil dheth a dhreuchd mar cheannard aʼ Phàrtaidh Nàiseanta san t-Samhain, agus às déidh sin a dhreuchd mar Phrìomh-Mhinistear na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan: Sùil air: Ailig Salmond
- BBC Naidheachdan: Salmond a’ falbh an dèidh bhòt an aghaidh neo-eisimeileachd, 2014-09-22
- BBC Naidheachdan: Mar a chaidh gabhail ri brath Mhgr Salmond, 2014-09-22
Dòmhnall Mac an Deòir • Eanraig MacGillÌosa • Seac MacConaill • Ailig Salmond


text:
Rafael Reyes
Rafael Reyes Prieto
'S e ceann-suidhe Choloimbia[1] a bh'ann José Gregorio Ambrosio Rafael Reyes Prieto (Santa Rosa de Viterbo ann am Boyacá 5mh Dùbhlachd 1849 - Bogotá 18mh Gearran 1921)[2] [3]. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dìreach an dèidh Cogadh na Mìle Làithean bho 7mh Lùnasdal 1904 gu 27mh Iùl 1910[4]. 'S e Toraidh a bh'ann.[5]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rinn Rafael Reyes, còmhla ri an dithis bhràthar aige, taisgleadh air an abhainn Ica (neo Putumayo an latha an-diugh)[6] ann an ceann a deas na dùthcha. Sruthaidh am Putumayo dhan abhainn Amazonas agus mu dheiredh thall gu Braisil[7]. Lorg iad àiteachan làn rubair agus cairt-gheal (quinine), dà lus troipgeach gu math inntinneach taobh às-mhalairte aig an àm ud sin. Chaochail an dithis bhràthar an siud: fear dhe tinneasan na coilltean, agus mharbh na Tùsanaich am fear eile. 'S e fìor churaidh a bh'ann cuideachd, agus ghabh e pàirt anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1885 agus 1895: thug e cliù dhàsan fhèin, is chuir e às gu cruaidh fuilteach ar-a-mach ann an Cauca. Ann an 1889 chuir e às ar-a-mach ann am Panama, a bha pàirt na dùthcha fhathast. An dèidh a bith na sheanalair bha e na mhinistear an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) le dleastanas airson malairt fo cheann-suidhe Rafael Nuñez Moledo. Bha e thall thairis rè Cogadh na Mìle Làithean mar Tosgair ann am Paris, rud a chuidich e a bhith na cheann-suidhe an a dhèidh.
Beatha ann am Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1904 fhuair e an Ceann-shuidheas le taic bhon a' phàrtaigh Tòraidh (Los Conservadores), agus an dùthaich ann am fìor dhroch staing an dèidh Panama a chall. Thuirt esan aig toiseach toisichidh an teirm aige:
“...Tha a h-uile dòchas againn gun do ràinig sinn àite as ìsle an dragh ma-thà, agus gum bi àm a thoiseachadh dhuinn airson a bhith a dh'èirich suas dhan bheartas agus dhan mhòrachd...”[8]
Cha robh sin cho furasda a dheànamh. Aig an toiseach, bha e airson aonadh nàiseanta a bhrosnachadh, tro leasachadh na dùthcha agus malairt. Cha b'urrainn dha sin a dheànamh idir, leis cho làidir 's a bha na dùbhlanaich. Le sin, dh'atharraich e a chuid phoilasaidhean gu tur, agus an ceann greiseag, bha dìreach na dheachdaire[9]. Fhuair e cuidhteas air a' phàrlamaid tro èigheachd, is na buill pàrlamaid dhan phrìosan. Chuir e Ministrealachd an Ionmhais agus Ministrealachd na Cìsean ri chèile, gus airgead a shàbhlachadh agus lorg e iasdan eadar-nàiseanta gus an dùthaich a leasachadh. A bharrachd air sin, chruthaich e banca agus feachdan armachd nàiseanta agus ath-stèidhich e càirdeas dioplomasach leis A' Bheiniseala[10].
Sgaoil e am teirm aige gu ruige 1919 tro èigheachd eile, ach cha do mhair ann an dreuchd aige na bu fhaide na 1909, air sàilleabh ùpraidean agus aimhreit air feadh na dùthcha, gu h-àraidh aig na oilthighean. Bha e air fheuchdainn ainm a chur ri aontaidhean poiliteagach còmhla ri na Stàitean Aonaichte agus Panama, mu dheidhinn neo-eisimealachd an t-seann Roinne sin. Leig esan an dreuchd agus chaidh e thall thairis na fhògarrach poiliteagach anns an t-Og-mhìos 1919. Thill e air ais dhachaigh ann an 1920, agus dh'eug e le galar-clèibh ann an 1921.[11]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Presidents of the Americas, Georgetown University
- ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/500747/Rafael-Reyes Encyclopedia Britannica
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe],
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Grandes Oradores Colombianos: Rafael Reyes, Antonio Cruz Cárdenas
- ↑ Reyes Dictator of Colombia, New York Times, 20th September 1905
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Work Text:
Bha i blàth agus grianach madainn ann an Camelot. Bha a h-uile diune an caisteal ag obair mall. Bha Morgana sgíth agus cheann goirt ach bha i toilichte a chionn bha Gwen an sin.
"Madainn mhath, Mhorgana," bha Gwen ag radh.
"Madainn mhath, gaolach. Ciamer a tha thu an-diugh?"
"Oh glé mhath, tha I breagha an-diugh. Ciamer a tha thu fhein?"
"Tha mi ro bhlàth, Gwen. A bheil thu trang an-drasda?" Bha Morgana ag iarraidh.
"Chan eil, mo leannan."
"Am bi sinn a'suidhe tacan an gàrradh?"
"Oh bidh, bidh gu dearbh."
Bha Morgana agus Gwen a'pògadh an gàrradh agus bha iad sona.


text:
Tha Pàrlamaid na h-Alba fosgailte do Luchd-tadhail Diluain gu Disathairne.
Nuair a bhios Pàrlamaid na h-Alba air fosadh tha na h-uairean fosglaidh gu h-ìosal airson Diluain is Dihaoine ann airson Dhimàirt, Diciadain is Diardaoin cuideachd.
Cinn-latha fosaidh mar a chaidh aontachadh leis a' Phàrlamaid:
- 29 Ògmhios – 1 Sultain 2013
- 12 – 27 Dàmhair 2013
- 21 Dùbhlachd 2013 – 5 Faoilleach 2014
- 8 Gearran - 16 Gearran 2014
- 5 Giblean - 20 Giblean 2014
- 28 Ògmhios - 3 Lùnastal 2014
- 23 Lùnastal - 21 Sultain 2014
- 11 - 26 Dàmhair 2014
- 20 Dùbhlachd 2014 - 4 Faoilleach 2015
(Tha na cinn-latha seo uile ion-ghabhalach)
Diluain, Dihaoine, Disthairne is saor-làithean poblach
10.00 gu 17.00 (inntrigeadh mu dheireadh 16.30)
Bidh na h-uairean fosglaidh seo ann airson Dimairt, Diciadain agus Diardaoin nuair a bhios a' Phàrlamaid na fosadh (ach a-mhàin fosadh a' Ghearain)
Dimàirt, Diciadain agus Diardaoin
09.00 gu 18.30 (inntrigeadh mu dheireadh 18.00)
Bidh na h-uairean fosglaidh seo ann airson Dimairt, Diciadain agus Diardaoin nuair a bhios a' Phàrlamaid na fosadh
Didòmhnaich
Dùinte


text:
Zittau
'S e baile ann an Sagsainn a tha ann an Zittau (Seacais: Žitava, Pòlais: Żytawa, Sòrbais Uarach: Žitawa). Tha e suidhichte ann an ear-dheas na Gearmailt faisg air na crìochan don Phòlainn agus don t-Seic. 'S e seo na co-chomharran aige: 50° 53′ 46″ Tuath agus 14° 48′ 26″ Ear. Ann an 2009 bha 28.638 duine a' fuireach an seo.[1]
Tha Zittau suidhichte aig cois nam beann Zittauer Gebirge, eadar 230 m is 285 m os cionn na mara. Tha abhainn bheag, Mandau, a' ruith tron bhaile. San iar-dheas a’ baile tha loch ris an canar Olbersdorfer See.
Thàinig an t-ainm Zittau às na cànanan Slàbhach agus tha e a' ciallachadh "seagal".
Tha am baile ainmeil air sgàth 's nam Fastentücher (Laideann: Velum quadragesimale) aca. 'S e pìosan clò a th' annta a chleachdadh anns na seann làithean airson an altair a chur air falbh aig àm a' Charghais. Chaidh iad a chruthachadh ann an 1472 agus 1573. Tha am fear as motha a' sealltainn sgeulachdan às a' Bhìoball. Mar sin tha e sònraichte air feadh na Roinn Eòrpa gus an latha an-diugh. [2]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.statistik.sachsen.de
- ↑ Fastentücher ann an Zittau
- ↑ Gemeinde Eichgraben
- ↑ Comune di Pistoia
- ↑ Stadt Villingen-Schwenningen
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil a' bhaile (Ghearmailtis)


text:
Kal. Ian. iiii. f., l. iiii., Anno Domini M.c.lx.iiii.
Donnchadh h-Ua Briain, epscop Cille Da Lua, in Christo quieuit.
Maithi muinnteri Ia, .i., in sacart mor, Augustin & in fer leiginn (.i., Dub Sidhe){folio & column MS1 50b} & in disertach, .i. Mac Gilla Duibh & cenn na Ceile n-De, .i., Mac Forcellaigh & maithi muinnteri Ia arcena do thiachtain ar cenn comarba Coluim Cille, .i., Fhlaithbertaich h-Ui Brolcain, do gabail abdaine Ia a comairli Somarlidh & Fer Airir Gaidhel & Innsi Gall, co ro astaei comarba Patraic & ri Erenn, .i., Ua Lochlainn & maithi Cenel Eogain e.
Gilla Patraic h-Ua Mael Mena do éc.
Somharlidh Mac Gille Adhamhnain & a mac do marbadh & ár Fer Airir Ghaedhel & Cinn Tire & Fer Innsi Gall & Gall Atha Cliath ime.
Blodh d' Ard Macha do loscadh.
Tempull mór Dairi do
p.146denum la comarba Coluim Cille, .i., la Flaithbertach, mac in espuic h-Ui Brolcain & la samudh Coluim Cille & la Muircertach h-Ua Lochlainn, la h-airdrigh n-Erenn. Ocus tairrnic cloch in tempaill moir sein Daire, i faelet nocha traighed, fri ré cethorchat laa.
{§LATE} Amhlaim, mac Gilla Caimghin U Cheinneidig, do dhalladh.§


text:
Buenos Aires
Tha Buenos Aires (sa Ghàidhlig: "Oiteagan Sona"; bho thùs Ciudad de la Santísima Trinidad y Puerto de Santa María de los Buenos Aires) na phrìomh bhaile na h-Argantain. 'S e am baile is port as motha anns an Argantain, agus fear den na bailtean as motha san t-saoghail. Tha e na laighe air bruach a deas Rio de la Plata (River Plate), air oirthir an ear-dheas Aimearaga a Deas air taobh an còmhnaidh Colonia del Sacramento, Uruguay, aig 34°40′S 58°24′W. Chaochail an ceimigear Luis F. Leloir an seo ann an 1987.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jorge Mario Bergoglio (1936). Am Pàpa.
- Diego Armando Maradona (1960). Cluicheadair ball-coise.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
1887
MDCCCLXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach: Bàn-Rìgh Bhictoria a-nis Ban-ìompaire na h-Innseachan
- Chaidh Dabeiba agus El Rosal (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh Boksburg (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an Cèitean - Edwin Muir, ann an Deerness. Sgrìobhadair is eadar-theangaiche à Alba.
- 23 an t-Ògmhios - Ernst Rowohlt, ann am Bremen. Deasaiche às A' Ghearmailt.
- 9 an t-Iuchar - Dòmhnall Ruadh Chorùna, ann an Uibhist a Tuath. Bàrd à Alba.
- 13 an t-Sultain - Leopold Ružička, ann an Vukovar. Ceimigear à Croàisia.
- Anna Arnott, seinneadair Gàidhlig à Cille Mhoire.


text:
-hou
'S e iar-leasach a tha gu math cumanta anns na h-Eileanan a' Chaolais agus ann an ainmean Normanach a tha ann an -hou. 'S e seo an dòigh-innse anns a' chànan Normanach mun fhacal Seann-Lochlannais: holmr, a tha a' ciallachadh “eilean beag”. Tha e ri fhaicinn anns an dòigh-sgrìobhaidh Beurla ann an àitichean diofraichte mar "holm". Tha e ann fhathast anns na cànain Lochlainnach an-diugh, m.e.: Stockholm.
Thàinig an “toponym” Normanach agus an dòigh bheagachadh hommet/houmet cuideachd bhon iar- leasach seo.
'S e îlot am facal co-ionnan a tha anns an Fhraingis, tha e ceangailte leis an fhacal Beurla islet.
Susbaint
Eileanan a' Chaolais[deasaich | deasaich an tùs]
Bailiwick of Guernsey[deasaich | deasaich an tùs]
- Ann an Guernsey
- Lihou
- Les Houmets a' gabhail a-steach - Houmet Benest/Benet, Houmet Paradis & Houmet Hommetol (Omptolle).
- Ann an Alderney
- Ann an Herm
- Jethou
- Le Plat Houmet
- Ann an Sark
Bailiwick of Jersey[deasaich | deasaich an tùs]
Normandy[deasaich | deasaich an tùs]
ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an iar-leasach ri fhaicinn ann an cuid de na-h-ainmean àitichean Gàidhlig cuideachd. Dh'atharraich am facal: "hólmr" gu "tolm" (giniteach: "tuilm" [1] m.e.:Duntuilm anns an Eilean Sgitheanach.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alexander MacBain, Place Names of the Highlands and Islands of Scotland, Glasgow, 2003, ISBN 0902664093, duilleag 80
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Noms de lieux de Normandie, René Lepelley, 1999 Paris ISBN 2-86253-247-9


text:
Kl. Ianair .iii. f. l. xx.iii. Anno Domini m.lx.uiii.
Domnall H. Cathusaigh airchinnech Duin, Colman H. Crichan fer leighinn Aird Macha, Mc. in Becanaigh comarba Comgaill, Cinaedh comarba Coemghin ad Christum migrauerunt.
Mael Isu comarba Patraic for cuairt Muman cetna fecht co tuc a lan-chuairt eter screpal & edpurta.
Murchadh H. Briain ridomna Muman do marbadh la Firu Tebtha.
p.506
Flaithbertach H. Fergail ri Telcha Ócc do ghuin do Cheniul m-Binnigh.
Domnall m. Neill m. Mael Sechlainn .i. Domnall na m-Bocht ri Ailigh do marbadh .i. maidm Sithbe d'Aedh H. Mael Sechlainn .i. a derbratair.


text:
Burundaidh
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Burundaidh[1]; ainmean eile: Buruindi [2] neo Burundi[3][4], ainm oifigeil: "Poblachd Bhurundaidh". Tha crìochan aice le Ruanda san taobh tuath, le Tansainìa san earra-dheas agus le Poblachd Dheamocrach na Congo san iar. Tha an Loch Tanganyika anns an iar na dùthcha.
'S e Bujumbura am prìomh-bhaile aice.
Thàinig an t-ainm Burundaidh bhon chànan Bantu: Kirundi.
Tha an dùthaich gu math iomallach agus chan eil moran stòrais nàdarra aice. Mar sin dheth ‘s e aon de na dùthchannan as bochda air feadh an t-saoghail a-rèir Làn-thoradh dùthchail (GDP) gach pearsa.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
THA Fèis Bhaile nam Marsantach a’ dol ann an Glaschu, ’s an-diugh ’s a-màireach tha clàr loma-làn aca bhon bhuidhinn GalGael anns an Ramshorn Theatre. Bidh iad a’ taisbeanadh sgilean saorsainneachd le togail eathraichean bho dheich sa mhadainn, ’s thèid a’ film Às an Tràigh a shealltainn aig meadhan-latha agus gach leth-uair bhon uair sin.
Bidh òrain, sgeulachdan ’s cèic ann còmhla ris an t-seinneadair ainmeil á Ceap Breatainn, Màiri Sìne NicLaomainn, mu 2f, le cothrom coimhead air dà fhilm aig Taigh Chearsabhaigh (Taigh-Dhealbh Uibhisteach), Sruth nam Fear Gorm agus A Confluence. Tòisichidh gach nì a-rithist Di-Dòmhnaich aig 11 sa mhadainn.
Ann an Dùn Èideann cha bhi fada mus tòisich Iomall na Fèise. Ma thaidhpeas tu Gaelic a-steach air edinburghfestivals.co.uk thig Bruce Fummey am bàrr leis a’ chluich-chomadaidh Gaelic in the Afternoon, sam bi e a’ seanchas aig a’ Bheehive Inn mun rathad a rinn e a dh’ionnsaigh fileantas sa Ghàidhlig. Ach faodaidh tu cumail ort ga fhaicinn ann an dà chluich eile, My Afro Celtic Angst agus The Jacobites and Bonnie Prince Charlie, nach bi ro ùmhail do dh’urram eachdraidh nan Seumasach.
Air neo dè mu dheidhinn Angus: Weaver of Grass aig an Netherbow Theatre bho 19 Lùnastal? Sann a bhios fuaim, ceòl agus dealbhan gan cleachdadh gus sgeul an Uibhistich Aonghas Mac-a-Phì innse – fear a bha a’ fighe trusgain iongantach á feur fad an lethcheud bliadhna a bha e ann an ospadal leighis-inntinn.
A bharrachd air na cluichean ’s a’ chomadaidh gheibhear sgeulachdan Gàidhlig don chloinn air an innse le Catrìona Leacsaidh Chaimbeul agus Tormod Caimbeul air 25 agus 26 Lùnastal aig RBS Imagination Lab mar phàirt de dh’Fhèis nan Leabhraichean, agus ron a-sin, aig RBS Corner Theatre air 10 Lùnastal, nì Aonghas Pàdraig Caimbeul, Mìcheal Klevenhaus agus Màiri NicLeòid còmhradh mu dhìleab ficsean na Gàidhlig fo stiùir Moray MhicBhàtair, ughdar An Introduction to Gaelic Fiction.
Mas toil leat ceòl, tha clàr ùr aig Capercaillie agus cuirm gu bhith aca aig na h-Assembly Rooms air 5 Lùnastal (8.30f, £17), no cuirm chlàrsaichean air 23 Lùnastal ann an Eaglais St Andrew’s and St George’s West, Sràid Dheòrsa. Mas e am piàna as fheàrr leat, bidh cuirm piàna air nòs na h-Alba ’s na h-Èireann san Jazz Bar air 13 Lùnastal (£10).


text:
’S iad pàrantan is daoine ciorramach a dh’fhulaingeas as cruaidhe tro phrògram Riaghaltas na RA a thaobh ath-leasachadh shochairean, a rèir rannsachadh ùr a chaidh a choimiseanadh le Comataidh Ath-leasachadh Shochairean aig Pàrlamaid na h-Alba.
Science will be brought to life this April as the Scottish Parliament announces it is to host an interactive exhibition featuring a replica of the world’s most powerful laser.
Tha dà Chomataidh aig Pàrlamaid na h-Alba an dèidh tadhal air Port Inbhir Ghrainnse, a tha le Forth Ports, mar phàirt de rannsachadh mu dheidhinn giùlan bathair is às-mhalairt.
Bidh am Prìomh Mhinistear a’ freagairt ceistean bho gach Neach-gairm Comataidh ann am Pàrlamaid na h-Alba air clàr reachdais an Riaghaltais aice air Diciadain 18 Gearran.
Bidh fòcas air sgoilearan òga tàlantach, gnìomhachasan soirbheachail agus ceistean connspaideach ionadail a’ mhìos seo nuair a thig Pàrlamaid na h-Alba gu Dùn Phris air Diluain 23 Gearran.
Bu chòir clàr coiteachaidh a bhith air a chur air chois a rèir aithisg a dh’fhoillsicheadh an-diugh (6 Gearran) le Comataidh Inbhean, Dòighean-obrach is Cur-an-dreuchd Poblach aig Pàrlamaid na h-Alba.
Thathar a’ comharradh 10 bliadhna de cho-obrachadh na pàrlamaid an-diugh agus triùir BhPA a’ dol air turas gu Seanadh Nàiseanta Mhalabhaidh
Co-labhairt coimhearsnachd an Dùn Phris
Chan eil an dreachd Plana Nàiseanta Mara airson na h-Alba, a thug Riaghaltas na h-Alba còig bliadhnaichean a’ deasachadh, fhathast math gu leòr a rèir na Comataidh Cùisean Dùthchail, Atharrachadh Clìomaid agus Àrainneachd aig Pàrlamaid na h-Alba
Fhuair reachdas a bheir a-steach atharrachaidhean a thaobh mar a gheibh daoine le duilgheadasan inntinn cothrom air leigheas is eile taic on Chomataidh Slàinte is Spòrs


text:
09/12/2012
Ann an Dèanamaid Adhradh air an t-seachdain seo cluinnidh sibh na sailm is leughadh a leanas:
Salm 103: 1-2 air fonn Dundee, os cionn na seinn an t-Urramach Niall Seathach le taic cho Choitheanalan Eaglais Leòdhais agus na Hearadh air a chlàradh ann an Eaglais Shaor a' Bhac.
Salm 89: 15-16 air fonn Torwood, os cionn na seinn tha Alasdair MacLeòid le taic bho Choitheanal Eaglais Shaor Shnìsoirt.
Salm 09: 1-2 air fonn Montrose, os cionn na seinn tha Iain Murchadh Màrtainn le taic bho Luchd seinn nan sailm nuair a bha iad air chuairt ann an Cathair-eaglais Poll a' Ghrùthain.
Leughadh: Marcus 10: 46-52
Ceann teagaisg: Marcus 10: 51-52.
Last on
More episodes
An t-Urramach Donnchadh MacLeòid
Rugadh an t-Urr Donnchadh MacLeòid ann an Càrlabhagh ann an 1954. Chaidh oideachadh ann am Bun Sgoil Chàrlabhaigh, Sgoil MhicNeacail agus Oilthigh Obar Dheathain mus deach e a-steach airson na ministrealachd.
Na òige ann an Càrlabhagh, 's e glè bheag do Bheurla a bh’aige – na chuimhne fhèin 's e na ciad fhacail Beurla a thuirt e nuair a bha e anns an sgoil “please Miss may I leave the room?”.
Bha agus tha ùidh mhòr aig Donnchadh anns a' chànan agus anns a' chultar agus 's e obair neach teagaisg Gàidhlig a' chiad obair a bh’aige as dèidh ceumnachadh à Oilthigh Obar Dheathain. Bha e a' teagaisg son ùine ann an sgoiltean Uibhist, ann an Dalabrog agus ann an Paibeil. Chaidh Donnchadh air ais dhan Cholaiste ann an 1980 – an turas seo gu Colaiste na h-Eaglaise Saoire son dreuchd ministeir a thoirt a-mach.
Chaidh a phòsadh ris a' chiad choitheanal aige ann an 1983 ann am Bun Illidh agus bha e an sin gu 1996 nuair a chaidh a phòsadh ri coitheanal Eaglais Shaor Pheairt far an robh e airson mu chòig bliadhna deug. Ann an 2011 chaidh Mgr MacLeòid a phòsadh ri coitheanal Eaglais Shaor Dhòrnaich. Bha Mgr MacLeoid cuideachd airson deich bliadhna na fhir deasachaidh na Colbh Ghaidhlig air an iris mhìosail “Monthly Record”.
Bha agus tha ùidh mhòr mhòr aig Mgr MacLeòid ann am ball coise agus gu sònraichte ann an sgioba bhall coise Partick Thistle - tha e pòsta aig Mòrag à Scalpaigh agus tha triùir theaghlach aca.


text:
Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire
B’ e Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire, Leas-Rìoghachd Shantafé neo Leas-Rìoghachd na Rìoghachd Ùire Ghranada colonaidh Spàinnteach thall ann an Aimearaga, am broinn Iompaireachd na Spàinne. Chuireadh an colonaidh sin air dòigh beag air bheag eadar 1717–1723, 1739–1810 agus 1816–1819, nuair a bha làmh-an-uachdair aig na Spàinntich ann an Aimearaga air fad. ‘S e an Rìgh Felipe V [1] a bha os cionn a’ gnothaich, a thòisich ann an 1717 mar phàirt dhe na polasaidhean ùra aig na Borbón, ged an do chuir iad crìoch air sin ann an 1723, air adhbharan taobh airgid. Thòisich an sgeama sin a-rithist ann an 1739 [2] gus an do rinn ar-a-mach an neo-eisimeileachd a’ chùis ann an 1810, nuair a dh’fhàg na Borbón an gnothach gu tur. Chuir an Rìgh Spàinnteach Fernando VII ruaig air na reubaltaich ann an 1815, gus an do bhuannaich na reubaltaich iomairt chruaidh, is le sin chaill na Spàinntich an colonaidh sin mu dheireadh thall, ann an 1819.[3]
Bha prìomh-bhaile na Leas Rìoghachd ann an Santa Fe, neo Bogotá ris an canar e an latha an-diugh.[4] Fhuair an dùthaich seula a’ bhaile cuideachd. ‘S e prìomh-bhaile Choloimbia a th’ann Bogotá gus na làithean againne, leis an aon seula fhathast. Bha na dùthchannan ris an canar Coloimbia, Panama, Eacuador agus A' Bheiniseala an latha an-diugh uile na bhroinn.[5] 'S e colonaidh mu làr a bh'ann an Leas-Rìoghachd sin, rud a dh'adhbharaich trioblaid dha na Spàinntich an siud, mu dheireadh thall.[6] Lean Coloimbia Mhòr an dèidh an neo-eisimeileachd.


text:
Corùna
‘S e baile mòr agus port air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann Corùna (Gàilisis: A Coruña, Spàinntis: La Coruña, Fraingis: La Corogne). Chaidh e a stèidheachadh ann an 1208 agus thathar dhen bheachd gu bheil e a' ciallachadh Baile na Cruinne.[1] Tha Corùna suidhichte air Doirling,[2] ri beulaibh a’ bhàigh Biscay,[3] dìreach aig ìre na mara.[4] Tha e 507km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 56km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile Ghalicia.[5] Tha 246,056 daoine a’ fuireach ann an Corùna,[6] an dàrna baile as motha ann an Galicia agus an 16mh baile na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Chorùna a th' ann Corùna cuideachd. Fhuair am bàrd Gàidhealach Dòmhnall Ruadh Chorùna ainm bhon a’ bhaile sin.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ ↑ Barnwell, David, Ó Domhnalláin, Pádraig, Alonso, Carmen Rodriquez (2009). "Foclóir Gaeilge-Spáinnise": lch. xli. Coiscéim
- ↑ Tu Aventura
- ↑ Caduceus
- ↑ Coruña Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne


text:
Abeokuta
‘S e baile uabhasach mòr air an àirde an iar-dheas Nìgeiria a th’ ann an Abeokuta, facal a chiallas Tèarmann nan Creagan ann an Yoroba, ris gun stèidheachadh am baile ann an 1825 le daoine a bha a’ teiche na tràillealachd. Tha e suidhichte aig bun creag ghrànaid ris an canar Olumo, aig 67m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Ogun anns an stàit Ogun fhèin, 66km air falbh bho Ibadan, 508km bho Abuja (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 78km bho Lagos.[1] ‘S e an 15mh baile as motha na Nìgeiria a-rèir àireamh-shluaigh le 801,282 duine a bhios a’ fuireach anns an àite.[2] Tha oilthigh àiteachail [3] agus colaiste teicnigeach anns a’ bhaile cuideachd.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Wole Soyinka: (1934 – ) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1986.


text:
Iain MacCormaig
B' e ùghdar Gàidhlig Muileach a bh' ann an Iain MacCormaig.
A thuilleadh air an nobhail Dùn Aluinn a sgrìobhadh, chuir Iain MacCormaig leabhar eile ri chèile fon ainm "John MacCormick" air a bheil The island of Mull - An t-eilean Muile: a guide to the island.
Bhuannaich e duaisean aig a' Mhòd Nàiseanta airson a chuid sgeulachdan.
Susbaint
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chleachd Iain diofar litreachan airson a ainm tron a bheatha.
- MacCormaig
- Mac Cormaic[1]
- MacCarmaig
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Nobhailean[deasaich | deasaich an tùs]
Sgeulachdan goirid[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac Cormaic, Iain. (1912) 'Oighre 'n Dùin-bhàin' ann an Uirsgeulan Gàidhealach: leis an do choisneadh duaisean aig Mòid a' Chomuinn Ghàidhealach (Struibhle [Stirling]: Aonghas Mac Aoidh [Eneas MacKay]), d.20-33.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac Cormaic, Iain, F.S.A. (Scot.) 1927. 'Tuireadh an t-saoidh', ann an Guthan o na Beanntaibh / Voices from the Hills deas. le John MacDonald (Glaschu: An Comunn Gàidhealach), d.15-16.
Ann am Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
- The island of Mull - An t-eilean Muile: a guide to the island
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Comunn Gàidhealach (1912) Uirsgeulan Gàidhealach: leis an do choisneadh duaisean aig Mòid a' Chomuinn Ghàidhealach (Struibhle [Stirling]: Aonghas Mac Aoidh [Eneas MacKay]), d.3


text:
Diarmaid Ruanaidh .i. Díarmaid derg, ar ruán lus
p.346lus dobeir cucht fair super faciem co m-bi derg de, ut est Ruanaidh dicitur. Nó Rúanaidh didiu .i. roféinnidh, ar bid laechdha-sium intan robói. Diarmaid Rúanaidh dano .i. íarsandí intan ro innarbsat maic Aedha Slaine Mo Chuta a Rathain, dobhadar ag iarraid{folio 579b} Diarmada léo. Ní rach, or Diarmaid, ar ní dhingen ní bhús olc lé Mu Chuda. Is ann isbertsat a braithri fri Dia[r]maid Is ruanaidh (.i. is rí[g]da) sin, a Dhiarmaid, or síat. Conid [d]e sin asberar Diarmait Ruanaid ris iarsin slicht sin.


text:
Azinhaga
‘S e baile beag faisg air Santárem ann an cridhe na Portagaile a th’ ann an Azinhaga. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "slighe chaol" (الزنقة az-zanqa) anns an Arabais. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Tagus (Portagailis: Tejo) 87km air falbh bho Lisboa, prìomh-bhaile na dùthcha, 200km bho Phorto agus dìreach 18km bho Shantárem fhèin.[1] Tha 1,817 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- José Saramago (1922 – 2010): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1998.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Castril
- Tías (Las Palmas)


text:
Contae Cheatharlach
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Cheatharlach[1] (tuiseal ainmneach: Ceatharlach,[2] Laideann: Comitatus Caterlogensis). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 54,612 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 896km²,[3] an dàrna shiorramachd as lugha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an treas a lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Cheatharlach le Contae Loch Garman, Cill Mhantáin, Cill Chainnigh, Cill Dara agus Laois.[4] Bha 86,228 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Suta Laighean (795m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seachd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Cheatharlach: Fotharta, Ráth Bhile, Tigh Moling Íochtarach, Tigh Moling Uachtarach, Uí Dhróna Thiar, Uí Dhróna Thoir agus Ceatharlach fhèin. A bharrachd air sin, tha 47 parraistean[7] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Átha Cliath agus Cill Dara-Leithghlinne)[8] agus 600 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Dràma-oideachaidh: Gàidhlig
Ged a chaidh a' mhòr-chuid de na dealbhan-cluiche a rinn Meanbh-chuileag, a' bhuidheann dràma-oideachaidh aig Fèisean nan Gàidheal, a stèidheachadh air cultar, eachdraidh no beul-aithris, bha e riamh san amharc aig a' bhuidheann dealbh-cluiche a dhèanamh a bha gu tùr co-aimsireil.
'S ann air cogadh Afganastan a bha Le Meas stèidhichte, is chaidh a dhèanamh ann an còrr is 50 bun-sgoil Ghàidhlig air feadh Alba.
'S ann mu dheidhinn Chris, balach à Glaschu, agus an càirdeas a th' eadar e fhèin is Maram, nighean mun aon aois à Kabul a bha an dealbh-cluiche seo. Bidh a' mhòr-chuid de na bhios a' dol air adhart air an stèidse a' gabhail àite ann an chatroom eadar-lìn – Chris na sheòmar-cadail ann an Glaschu, is Maram san taigh aice ann an Kabul. Gheibh Chris a-mach mu chultar Afganastan is mun dòigh beatha a th' aig muinntir na dùthcha sin. Ach air sgàth 's gu bheil cogadh a' dol air adhart an sin tha cunnart ann an-còmhnaidh gun tachair rudeigin uabhasach.
Ag amas air P4 gu 7 GM, bha an dealbh-cluiche seo air fear de na pròiseactan a bu shoirbheachail a rinn Meanbh-chuileag a-riamh.
Bidh Meanbh-chuileag, as trice a' sgrìobhadh is a' toirt air chuairt dealbh-cluiche ùr gach bliadhna, is tha a' bhuidheann air leth deònach èisteachd ri molaidhean airson dealbhan-cluiche ùra.
I would like to pass on my thanks to the two actors who came to our school and performed the play about Maram. It was a treat for all of us and was very moving (I was crying at one point!!) Of all the productions I've seen as a Gaelic Medium teacher, this was the most relevant. The actors had beautiful, clear Gaelic, which the children easily understood. The production was pitched at just the right level and our children with learning difficulties also gained much. As the P5-7 teacher, I didn't know you were coming ... so what a fantastic surprise that it turned out so good. The workshop was extremely useful too ...after we went back to class, we looked at the atlas and found out lots of other things about Afghanistan. Many, many thanks to the Company and please pass on my thanks to the fine actors. I hope you'll come again! We're a small Department and the children don't get many opportunities like this. (Tidsear)
Builean a' Churraicealam airson Sàr-mhathais
- mothachail air cò ris a tha e coltach a bhith an làthair aig tachartas inntinneach agus brosnachail air a lìbhrigeadh le daoine eile
- ag àrdachadh agus a’ neartachadh ionnsachadh tro bhith ag obair còmhla ri companaidhean ealain proifeasanta, luchd-ealain agus buidhnean cultarach
- a’ leasachadh tuigse air cho beòthail, luachmhor ‘s a tha cultar nan Gàidheal – don chuid mhòir aca ann an sgìre na Gàidhealtachd, an cultar agus an cànan aca fhèin


text:
Fàsach Thabernas
'S e fàsach anns an Roinn-Eòrpa a tha ann am Fàsach Thabernas (Beurla: Tabernas Desert).
Tha e suidhichte anns an sgìre Almería, Andalusia anns an Spàinn.
'S e seo am farsaingeachd aige: 280 cilemeatair ceàrnagach. 'S e tèarmann nàdair a th' ann bho 1989. Tha ionad-rannsachaidh lùtha na grèine ann (Plataforma Solar de Almería).
Filmichean[deasaich | deasaich an tùs]
Air sgàth 's gu bheil cruth na tìre gu math freagarrach, chruthaicheadh mòran filmichean anns an Fhàsach Thabernas, gu h-àraid anns na 1960an. Mar eisimpleir:
- The Good, the Bad and the Ugly
- A Fistful of Dollars
- 800 Bullets
- Pàirt de "Lawrence of Arabia"
Fàsach Accona • Bardenas Reales • Błędów • Deliblatska Peščara • Hálendi • Sahara Olteniei • Fàsach Ryn • Fàsach Thabernas


text:
Caisteal Dhùn Bhreatainn
'S e Caisteal Dhùn Bhreatainn caisteal aosda a tha na laighe aig Dùn Breatann, os cionn comar Linne Chluaidh agus Uisge Leamhna air carraig mhòir air a tha Ail Chluaidh. Bha tuineachadh air a' charraig bho Linn an Iarainn. Bhon 5mh gu 9mh linn, bha an caisteal na chathair Rìoghachd Srath Chluaidh, agus bha e cudromach mar àite ro-innleachdail gu àm an Dàrna Cogaidh, ged a bha an cuideam aige a' beagachadh uidh air n-uidh. Tha e an-diugh fosgailte do luchd-turais.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Caisteal Dhùn Bhreatainn aig làrach-lìn Alba Aosmhor (Beurla)


text:
1988
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1988 (MCMLXXXVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Naguib Mahfouz an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 6 an t-Iuchar - spreadhadh agus teintean air a' chlàr-tollaidh Piper Alpha anns a' Chuan a Tuath, a' mharbhadh 165 oibrichean agus 2 luchd-teasairginn - mòr-thubaist obair na h-ola aig muir as lugha air an t-saoghal
- 21 an Dùbhlachd - Thachair an Lockerbie disaster ann an Logarbaidh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Samhain - Calum MacLeòid, cluicheadair criogaid proifeiseanta


text:
26.04.2012
Bidh sgoilearan bho air feadh Alba a' deasbad rudan aig a bhios buaidh orra 's air na coimhearsnachdan aca mar phàirt de thachartas aig Pàrlamaid na h-Alba an-diugh.
Aig Fòram GuthEorpa, a th' air a chur air dòigh ann an co-bhonn ri Pàrlamaid Òigridh na Roinn Eòrpa agus Sgioba Ruigsinn aig a’ Phàrlamaid, bidh Neach-gairm Comataidh Eòrpach is Dàimhean Taobh-a-Muigh, Cairistìona Nic Shealbhaich BPA, a' gabhail pàirt ann an seisean 'Àm nan Ceist', far am bi cothrom aig na sgoilearan ceist a chur mu iomadh rud, leithid cothroman dol-an-sàs na h-òigridh agus còraichean daonna.
Thuirt Neach-gairm na Comataidh, Cairistìona Nic Shealbhaich BPA:
"Tha mi glè thoilichte a bhith an-sàs ann an tachartas far am bi luchd-bhòtaidh nan latha ri teachd a' tighinn don Phàrlamaid aca gus rudan a dheasbad a bheir buaidh orra fhèin ’s air na coimhearsnachdan aca.
"Tha buaidh aig an Roinn Eòrpa agus aig co-dhùnaidhean a nithear ann air ar beatha uile agus tha e na cùis-bhrosnachaidh gu bheil Pàrlamaid Òigridh na Roinn Eòrpa a' cuideachadh daoine òga gus am misneachd is an eòlas a tha aca air na ceistean a bhios romhainn, an dà chuid gu nàiseanta agus gu h-eadar-nàiseanta, a leasachadh."
Cùl-sgeul
'S e seo a' chiad tachartas ruigsinn-a-mach aig Pàrlamaid Òigridh na Roinn Eòrpa ann an Alba, agus thig e an dèidh thachartasan eile den t-seòrsa seo ann an Lunainn agus an Learpholl (Liverpool).
Bidh an tachartas air chois Diardaoin 26 Giblean agus gabhaidh na sgoilearan pàirt ann an sreath de bhuthan-obrach far an dèan iad deasbad air ceistean leithid còraichean co-ionannach ann am pòsadh, spùinneadh air an eadar-lìon agus dol-an-sàs na h-òigridh. Leanar seo le deasbad pannail, a bhios ga chumail ann an Seòmar Comataidh 2.
'S iad amasan an tachartais:
Cothrom in-ghabhail agus cur-an-cèill bheachdan a chruthachadh, a nì cuideachadh ann a bhith a' leasachadh saoranachd, spiorad coimhearsnachd agus rùn làidir air deagh atharrachadh am measg daoine òga aig nach robh uidhir a chothroman thuige seo.
Leasachadh misneachd agus na ghabhas dèanamh a thaobh labhairt am fianais dhaoine, co-obrachadh sgiobaidhean agus comas neachan air leth.
Foghlam mu cheistean ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta, agus cothrom a bhith an-sàs anns na cothroman nas fharsainge a thathar a' tairgsinn aig Pàrlamaid Òigridh Roinn Eòrpa na RA (PORERA).
Tha Pàrlamaid Òigridh Roinn Eòrpa na Rìoghachd Aonaichte na buidhinn-charthannais neo-phoilitigeach airson daoine òga eadar 11-24 bliadhna dh'aois. Tha mar amas aice na ghabhas dèanamh le daoine òga a thoirt an uachdar le bhith a' neartachadh sgilean, leithid conaltradh, togail-sgiobaidhean, earbsachd agus tuigse.
Contact Information
Media
Public Information
- Telephone: 0800 092 7500
- Textphone users can contact us on 0800 092 7100.
- We also welcome calls using the Text Relay service.
- Text message: 07786 209888
- sp.info@scottish.parliament.uk
You can now also follow us on twitter @scotparl


text:
A-màireach bidh Keith a’ ceilidh oirnn agus iadsan san treas àite agus Inbhir Narann sa cheathramh àite. Didòmhnaich 21 bidh sinn san chuairt dheireannach sa chupa ceann a tuath aig sràid Grannd (‘s e dhachaigh Clach a tha sin) agus bidh sinn a’ dèanamh ar dìcheall an aghaidh Caley Thistle. A bharrachd air sin, Disathairne 27 bidh sinn uile a’ dol sios do dùn Èideann. Bidh Inbhir Narann a’ cluich an aghaidh Edinburgh City aig Meadowbank ann an cupa na h-Alba! County Boys – air ais a-rithist!
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Feannag
Is e a tha ann an feannag, stiall uire de fearann ann an achadh, ann an cruth de torr isle fada, Anns an siostam aiteachas ris an chanar an mor-earran neo roinn-ruithe, cha bhiodh ach dha neo tri achaidhean mora aig baile-fhearrann agus bhiodh gach achadh roinnte eadar geadan fada, ris an chanar feannagan. B'e an modh aiteachais traideasanta a bhi comhnaidh a'tionndadh an uir mu coinneamh meadhan na fheannagan agus as deidh bliadhnaichean mora den aiteachas seo fhas druman air na feannagaibh. Dh'fhag sin seorsa claise dreanaidh eadarra. Chan eil an mor earran ri lorg anns an latha an diugh ach ann am baile croitearachd neo dha. Tha eisimplirean aig an Drum Buidhe agus a' Chomraidh ( ann an Ros an Iar) agus air Eilean Diura. Tha oirlinn de seann fheannagan agus an mor-earran ri fhaicinn cuideachd ann an iomadh aite. Mar eisimplir anns an Eilean Sgitheanach air sleibhtean iochdar Beinn Thianabhaig.
Feannagan taomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Is e an cruth fheannaig bu chumanta am feannag taomaidh Sonraichte ri fas nam buntata, deanar iad le roinneadh an iomaire buntata (lann nam buntata) do stiallaibh 5 troigh anns an leud. Comharraichear an roinneadh air an talamh (a tha mar is trice fo fheoir ro-laimhe) le sreang sinte, agus susar (gearrar) loidhne tro an fhod air fad na sreanga le cas-dhireach (neo spaid). An uairsin cuibhrichear stiall, 3 troigh (0.9m) anns an leud sios meadhan gach feannag le feumainn. As deidh sin, cleachdar cas-chrom (neo spaid) a thionndaich ploc, troigh (0.3m) anns an leud thairis air an fheumainn, gach taobh den loidhne susaidh. Mar sin bithidh torran uire, troigh anns an leud air gach taobh den fheannag, agus eadar an da torran stiall fheumainn, ris an canar an taomadh. Eadar na feannagan, a tha 0.9m anns an leud, tha claisean 0.6m anns an leud. Cuirear pòr buntata,le pleadhag. mar is tric aig astar de 15 oirleaich (0.4m) eadar am pòr air fad an fheannag. Far a bheil na feannagan air an togail air uir mona, faodaidh do na claisean eadar na feannagan a bhi suas ri 0.6m anns an domhainn.


text:
Beauty and the Beast (film 1991)
'S e film chruthaichte le Walt Disney Feature Animation a tha ann an Beauty and the Beast. Bha Gary Trousdale agus Kirk Wise nan stiùirichean. Chaidh am film fhoillseachadh 22 an t-Samhain 1991 anns na Stàitean Aonaichte.
Muinntir Sgioba[deasaich | deasaich an tùs]
- Paige O'Hara - Belle
- Robby Benson - Beast
- Richard White - Gaston
- Jerry Orbach - Lumière
- Angela Lansbury - Mrs. Potts
- David Ogden Stiers - Cogsworth / The Narrator
- Bradley Pierce - Chip
- Jesse Corti - LeFou
- Rex Everhart - Maurice
- Jo Anne Worley - Armoire
- Hal Smith - Phillipe
- Kimmy Robertson - Fifi
- Tony Jay - Monsieur D'Arque


text:
Samuel Huntington
B' e Aimeireaganach (18 an Giblean 1927 – 24 an Dùbhlachd 2008) agus sgoilear de saidheans-poileataigeach a bh' ann an Samuel Huntington. Chaidh e gu Harvard agus Yale. B' e coimhairliche a bh’ ann do Cheannard nan Stàitean Aonaichte, Lyndon Johnson, aig àm chogadh Vietnam agus shuidh e air Comhairle Nàiseanta airson Dìon na Dùthcha. A bharrachd air an sin stèidhich e an iris cumhachdach “Foreign Affairs” agus b' e Ollamh a bh’ ann aig Oilthigh Harvard airson Cairdeas Eadar-Nàiseanta. Tha e ainmeil airson na h-aiste (agus an uairsin an leabhar) "Clash of Civilizations" fhoillseachadh.


text:
Kl. Ianair .iii. f. l. xui. Anno Domini m.lx.ii.
Ruaidri H. Flaitbertaigh ri Iarthair Connacht do marbadh la h-Aedh H. Conchobhair i cath.
Gilla Crist H. Mael Doraidh comarba Colaim Cille eter Erinn & Albain, Mael Ruanaidh H. Daigri prim-anmchara Tuaisceirt Erenn in Christo dormierunt.
Tadg m. Aedha H. Concobair do marbadh la Clainn Coscraidh {§H2}& la h-Iarthar Connacht per dolum.§
Crech la h-Ardghar m. Lochlainn i coicedh Conacht co tucsat .ui. mile do buaibh, mile imorro do dhainibh.
Donn Cuan H. Machainen do marbadh do Gilla Ciarain H. Machainen ri Mughdorn.
Eochaidh m. Neil m. Eochadha ridomna Coicidh Erenn & Eochaidh H. Laithein ri Sil Duibtire in penitencia mortui sunt.
Ruaidri m. Con Chairrgi ridomna Fernmhuigi do marbadh do mc. Neill H. Ruairc.
p.500


text:
Taigh an Droma
'S e baile beag ann an Siorrachd Aonghais a tha ann an Taigh an Droma (Beurla: Tyndrum).[1]
Tha am baile suidhichte ann an gleann na Sraithibh air oir deasach Mòinteach Raineach.'S e seo na co-chomharran aige: 56° 26′ 6.86″ Tuath agus 4° 42′ 36.32″ Iar.
Tha timcheall air 167 duine a' fuireach an seo.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin.
Tha dà stèiseanan aig Taigh an Droma: Taigh an Droma Uarach agus Taigh an Droma Iarach. Tha Stèisean Taigh an Droma Iarach air Loidhne don Oban bho Ghlaschu. Tha Stèisean Taigh an Droma Uarach air loidhne bho Ghlaschu do Mhalaig agus dhan Ghearasdan .
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 114, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 329 303


text:
Vlissingen
‘S e baile meadhanach, port[2] agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Middelburg, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Vlissingen (IPA: ˈvlɪsɪŋən, Beurla: Flushing, Fraingis: Flessingue, Spàinntis: Flesinga). Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, ri taobh Inbhir Westerschelde, 5m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 136km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 81km bho Rotterdam, 86km bho Den Haag, 152km bho Almere agus 128km bho Utrecht.[4] Chaidh Vlissingen a stèidheachadh 620 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1315.[5] 'S e am port na bu chudromaiche na dùthcha a bh'ann Vlissingen ri linn Aois an Òir nan Tìrean Ìsle, ged an do chrìonaich a cuid bheartais is cudromachd san 18mh Linn. Bha gnothaichean mar spùinneadaireas, tràilleachd, malairt agus iasgach gu math làidir an seo. Tha 44,391 duine a' fuireach ann.[6]
Susbaint
Rudan ri Fhaicinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Beeldenhuis (Taigh nan Ìomhaighean-chloiche)
- Belgische Loodshuizen (taighean nam Màirnealach às A' Bheilg)
- Beursgebouw (Toglach a' Mhargaidh)
- Dokje van Perry (Cidhe Pherry)
- Fontein ter nagedachtenis aan Elisabeth Wolff en Agatha Deken (Tobar-cuimhne do dh' Elisabeth Wolff is Agatha Deken)
- Fort Rammekens (Daingneach Rammekens)[7]
- Garnizoensbakkerij en Kazematten (Taigh-fuine a' Ghearrasdain agus Casamatta)
- Gevangentoren (Tùr a' Phrìosain)
- Grote of Sint-Jacobskerk (Eaglais an Naoimh Sheumais neo Eaglais Mhòr)
- Het Arsenaal (An Arm-lann)
- Hoofdkantoor 'De Schelde' (Prìomh-oifisean 'De Schelde')
- Koopvaardijmonument (Carragh-chuimhne a' Chabhalaich Mharsanta)
- Lampsinshuis (Taigh an Teaghlaich Lampsins)
- Leeuwentrap (Staidhre nan Leòmhain)
- Lutherse kerk (Eaglais Lutaireanach)
- Zeevaartschool (Sgoil Còmhdhail na Mara)
- Standbeeld Michiel de Ruyter (Ìomhaigh-chloiche Mhichiel de Ruyter)
- NS-Station Vlissingen (Stèisean nan Treàna)
- Onze Lieve Vrouwekerk (Ealglais Mhoire)
- Oranjemolen (Am Muileann Orange)[8]
- Plein Vier Winden (Ceàrnag nan Ceithir Gaothan)
- Sardijntoren (Tùr nan Sàrdain)
- Stadhuis Vlissingen (Talla a' Bhaile)
- Timmerfabriek (Taigh-gnìomhachais a' Bhrait-ùrlair)
- Watertoren (Tùr an Uisge)
- Willem III Kazerne (Gearasdan Uilleam III)
- Windorgel (Òrgan na Gaoithe)
- Wooldhuis (Taigh Woold)
- Zeemanserve (Cornelia Quackshofje) (Àite-fuireach nam Maraichean)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Ambon[9]
- Govan Mbeki
- Taganrog
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Michiel de Ruyter (1607 - 1676): Àrd-mharaiche.
- Constantin Guys (1802 - 1892): Peantair.[10]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Zeeland Seaports
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Holland History
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Fort Rammekens
- ↑ Molendatabase
- ↑ DB City
- ↑ RO Gallery


text:
1921
MCMXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Stèidheachadh Saor Stàit na h-Èireann.
- Bhuannaich Anatole France an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 3 am Màrt - Sguir Woodrow Wilson mar 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 am Màrt - Magne Oftedal, ann an Sandnes. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
- 14 an Giblean - Thomas Schelling, ann an Oakland (Calafòrnia). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 16 an Giblean - Peter Ustinov, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 10 an t-Ògmhios - Philip Battenberg, ann an Corfu. Prionnsa às A' Ghrèig.
- 4 an t-Iuchar - Gérard Debreu, ann an Calais. Eaconamaiche às An Fhraing.
- 14 an t-Iuchar - Geoffrey Wilkinson, ann an Todmorden. Ceimigear à Sasainn.
- 15 an t-Iuchar - Robert Bruce Merrifield, ann am Fort Worth. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 23 an Lùnasdal - Kenneth Arrow, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an t-Samhain - Charles Bronson, ann an Ehrenfeld (Pennsylvania). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 22 an t-Sultain - Robert G. Parr, ann an Chicago. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an t-Sultain - Deborah Kerr, ann an Glaschu. Actair à Alba.
- Theo l'Herminez, ann an Tilburg. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Gearran - Rafael Reyes, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 28 am Màrt - Jorge Holguín Jaramillo, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an t-Iuchar - Emil Knoevenagel, ann am Berlin. Ceimigear às A'Ghearmailt.


text:
Earra-Ghàidheal
Is e Earra-Ghàidheal, no eàrr ('s e sin oirthir) nan Gàidheal, an ceàrn tùsail ann an Alba far an do shuidhich na Gaidheil. Mu dheireadh, dh'fhàs an tìr-imrich seo gu bhith an rìoghachd Dal Riada. Tha mòran làthairean ro-eachdraidheil ann, mar samplair aig Dùn Athad.
Tha Earra-Ghàidheal a' gabhail a-staigh Earra-Ghàidheal Meadhanach, Latharna, na leth-eileanan Cinn Tìre agus Còmhall, agus na h-eileanan (Ìle, Diùra, Colbhasa, Muile, Giogha).
Is iad na bailtean cudromach An t-Òban, Inbhir Aora, Ceann Loch Gilb, Dùn Omhain, agus Ceann Loch Chille Chiarain.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh a’ Chòis, An Apainn, Aird Fheàrna, Àird Laoigh, An Àird Uaine, An t-Àrar, Àth na Crà, Achadh na Mara, Àird an t-Sionnaich, Achadh na Croise, An Annaid, Àird Dealanais, Àird an Aiseig, Àird an t-Sàilein, Àird Fheàrnail, Àird Mhèanais, Àird Phàdraig, Aisginis, Achadh an Droighinn
- Bealach an t-Suidhe, Bun Abha, Baile Eilidh, Baile Bhòid, Baile nan Stiùbhartach, Baile na Grèine, Am Barra Calltainn, Am Baile Bòidheach, Am Barra Calltainn, Baile Meadhonach, Buc-Innis
- Cnapadal, An Càrn Dubh, Càrdainn Ros, An Càrn Bàn, An Cladach, Caol an t-Snàimh, A' Chonghail, An Cùl Phort, Creag an Dòbhrain, An Crìonan, Ceann a' Gheàrr-loch, Camas nam Muclach, Cill Bheiridh, Cille Mhàrtainn, Cill Mhunna, Cill Mheallaird, Ceann Loch Gilb, Ceann Loch Goibhle, Na Caoil Bhòdach, An Cladach, An Cùl Phort, Cearrara, Cill Chrèanain
- Dail Abhaich, Dail Mhàilidh, An Dùn Beag, Dùn Omhain, Drochaid Urchaidh, Dùn a' Choin Duibh, Dùn Cholla, Dùn Eibhinn, Dùn Gallàin, Dùn Meadhonach, Dùn Tealtaig, Dùn Uragaig
- An Fhùirneis, Fraoch Eilean
- Gleann Dà Ruadhail, An Gearasdan
- Inbhir Aora, Innis na Cailleach, Clàr-Innis, Innis Chonachain, Innis Fada, Innis Inbhir Dhùghlais, Innis na Mòna, Innis Mheadhran, Innis Taigh a' Mhanaich, Innis Inbhir Dhughlais
- Meadarloch, Machaire Shanais
- Loch Obha, An Loch Geàrr, Lus
- An t-Òban, Ormsaraidh, An Oitir
- Port a' Mhadaidh, Port MhicEamailinn
- An Rubha, Rubha Àird Driseig, Ros Neimhidh, An Rubha Bhòdaich
- Srath Chura, An Socach, An t-Sròn, Sgalasaig, Sgairinis
- Taigh a' Chladaich, Tairbeart Loch Laomainn, Taigh an Uillt, Taigh a' Bhealaich, Taigh na Bruaich, Tòrr an Tuirc, Tollard
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- An Àird, Abhainn Urchaidh, Àird nam Murchan
- Beinn a' Chaolais, Beinn a' Chaisteil, Beinn Dòbhrain, Beinn Ime, A' Bheinn Bhuidhe, Beinn Mhùrlaig, Beinn Narnain, Beinn Mheadhain, Beinn an Lochain, Beinn Artair, Beinn Luibhean, Beinn Dòmhnaich, Binnein an Fhìdhleir, Beinn Bheula, Beinn Lochain, Bac Beag, Bac Mòr, Beinn Reithe, Beul na h-Uamha
- Càrn Glas, Clach Bheinn, Cruach na Beinne, Coire Bhreacain, Creiginis, Cearrara, Na Caoil Bhòdach, Cairn na Burgh Mòr, Cairn na Burgh Beag, A' Chrois, Beinn Chorranach, Cnoc Coinnich, Cruach nam Mult, Cruach nan Capull, Clach Bheinn, Cara, Caisteal an Stalcaire, Ceann a' Gheàrr-loch, Coire Bhreacain, Ceardach, Clàr-Innis, Craobh-Innis
- Dùn da Ghaoithe, Dubh Artach, Dùn Add, Dùnan Amhlaidh, Dùn Channuill
- Eilean Bhòid, Eileach an Naoimh, Eilean Mhic Chrion, Eilean MhicAsgain, Eilean Dà Bhàrr, Eilean Dubh, Eilean Dearg, Eilean Deargannan, Eilean Darach, Eilean a' Bhò, Eilean-a-beithich
- Flada
- Garbh Eileaich, Garbh Eileach, Gleann a' Chrò, Gleann Urchaidh, An Gearr Loch, Giogha, Gleann Freòin
- Innis Chonachain, Innis Mheàrnaig, Innis
- An Linne Latharnach, Lungaigh, An Loch Sianta, Lios Mòr, Loch Obha, Loch Eich, Loch Eite, Loch Fìne, Loch Gilb, Loch Goill, An Linne Dhubh, Loch Laomainn, Loch Long, Lunga, Luinn
- Mullach Coire a' Chuir
- Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean
- Rathad Iarainn nan Eilean
- Stob an Eas, Stob na Boine Druim-fhinn, Sandaigh, Saoil, Siuna
- Tom nan Gamhna, Tom Molach, Tir Fearghais, Treisinis, Torr-Innis, Torsa


text:
Categories
Archives
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Archive for the Category: Gàidhlig
Òrain Gaeilge
Madainn an-diugh chlaraich mi òran anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar An Saighdiúir Tréigthe, a dh’ionnsaich mi ann an Éirinn ann an t-Iuchar. Chur mi na facail agus eadar-theangachadh air mo làrach-lìn cuideachd. An t-seachdain seo chaidh chur mi dhà òran eile air mo làrach-lìn – Mo Mhadadh Beag agus Túirne Mháire no […]
Aoighean
Choinnich mi ri na Aimeireaganaich (Couchsurfers) ann taigh-seinnse ann an baile an-raoir. Tha iad a’ siubhal timcheall a’ Chuimrigh an-dràsta a’ falbh air an òrdaig agus a’ siubhal air busan agus trèanaichean. Tha iad a’ fuirich anns a’ Ghearmailt, nuair nach eil iad a’ siubhal, agus tha Gearmailtis fileanta ag fear dhiubh, agus do bhrìgh […]
Also posted in English, Gaeilge, Language Leave a comment
Neòil
Tha i neulach an-diugh, agus bha i neulach an-dé, ach tha i blàth agus tioram. Bidh na panailean-ghréine air mullach an taigh agam a’ dèanamh dealan fiù air làithaean neulach, ach bidh iad a’ dèanamh tuilleadh dealan air làithean grianach. Cha do thachair móran an-dé no an-duigh, ach bidh càraid às na Stàitean Aonaichte a’ […]
Also posted in English, Language Leave a comment
Latha leisg
Rinn mi beagan obair madainn an-diugh, agus an déidh lòn chaidh mi chun an leabhar-lann gus leabhraichean a’ thilleadh agus leabhraichean eile a gabh air iasad. Cha do cheannaich mi móran leabhraichean anns an latha a tha ann gus airgead a chaomhnadh, ach leabhraichean le mo roghainn ùghdaran. Ansin dh’ionnsaich mi beagan Breatnais, agus rinn […]
Also posted in English, Gaeilge, Language Leave a comment
Seisean
Bha seisean ann nam thaigh feasgar an-diugh, agus thàinig Steve agus Magnus. Sheinn Steve an fhìdheall, an dhuiseal agus an t-organ-beòil; sheinn Magnus an concertina, an giotàr agus a’ fhìdeag; agus sheinn mise a’ fhìdeag, a’ fhìdeag ìseal, an giotàr, ceithir recorder eadar-dhealaichte, am melodica, an t-organ-beòil agus am mandoilin. Is mhòr a’ còrdadh rium […]
Spollagyn son tey
An-dé chrìoch mi òran ùr agus rinn mi clàradh dheth. ‘S e òran dà-chànanach a th’ann anns a’ Mhanannais agus a’ Bheurla mu dhéidhinn faoileagan agus slisneagan, agus ‘s e “Spollagyn son tey / Chips for tea” an t-ainm a th’air. Seo an clàradh: An-raoir thàinig cuideigin eile chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach air a’ […]
Also posted in English, Gaeilge, Gaelg, Music Leave a comment
Uisge
Bha e ag uisge fad an latha an-dé, is tha an-t-uisge ann fhathast an-diugh, ach chan eil mi a’ dèanamh gearan ri sin. Chaidh Seaghan chun an Eisteddfod a’ mhadainn seo, is chaidh mise chun a’ còmhlain recorder (chan fhios agam a’ facal Gàidhlig air recorder). Bidh sinn a’ tighinn ri chéile dà uair ‘sa’ […]
Còisir faoin
Sheinn mi òrain anns an chòisir faoin an-raoir. ‘S i an chòisir faoin còmhlan caraidean a bhi a’ seinn òrain sunndach le chéile dà uair ‘sa’ mhìos, is bidh na seiseanan seo làn ri gàire cuideachd. Tha Éireannach a tha a’ fuireach anns an Canada agus Gàidhlig na h-Éireann aige a’ tighinn gu Bangor an-diugh, […]
Na Guirm
An-raoir chaidh mi gu cuirme-ciùil ann an taigh-osda Fat Cat. Bha triùir seinneadairean ionadail a’ seinn, agus is aithne dhomh dithis aca. Sheinn a’ chiad aca a òrain fhéin, gu beag-nithe, agus sheinn an dara aca Na Guirm, agus bha barrachd atharrachadh eadar a òrain na a robh eadar òrain a’ chiad fhear. Bha iad […]
Video ùr
Rinn mi video ùr anns a’ Ghàidhlig an t-seachdain seo chaidh. Còmhradh eadar Seumas agus Eilidh a th’ann – tha Seumas ‘nan shealgair thaigeisean agus ‘nan thuathanach eòin strutha às na Hearadh. Tha Eilidh às an t-Sìn, tha i a’ fuireach ann an Glaschu, agus ‘s e eadar-theangaiche a th’ ann. Tha fo-thiotalan ann ann […]
Also posted in Cymraeg, Gaeilge, Gaelg, Language Leave a comment


text:
Kl. Ianair .ui. f., l. .xx.uii. Anno Domini M.xx.u.
Flannabra comarba Ia, Muiredhach m. Mughroin comarba Ciarain, Mael Eoin H. Toran comarba Daire, Cenn Faelad m. Flaithbertaigh airchinnech Daiminnsi, Mael Brigte H. Crichidhen comarba Finnein & Comgaill, Dub Innsi H. Fairchellaig airchinnech Droma Lethan, Saerbrethach abbas Imlecha Ibhair, in Christo dormierunt.
Niall H. Concobuir ridomna Connacht, Gerr Gaela ri Breg, occisi sunt.
Mael Sechlainn Gott, ri Midhe, do ec.
Sluagad la Flaithbertach H. Neill, i m-Bregaibh & i nGallaib co tuc giallu Gaidhel{folio & column H56vb} o Ghallaib.
Crech la Cathalan, ri Fernmuighi for Feraibh Manach. Crech la Firu Manach focetoir co Loch n-Uaithne coro loiscset & coro marbsat .uii. firu dec for bru ind locha.
Termonn Feichin do arcain do Cathalan H. Crichan.


text:
1928
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1928 (MCMXXVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Sigrid Undset an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Adolf Otto Reinhold Windaus an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach - Iain Mac a' Ghobhainn, sgrìobhadair Albannach.
- 21 am Màrt - Deogracias Fonseca, ann an Ibagué. Saighdear agus Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 4 an Cèitean - Hosni Mubarak, ann an Kasr-El Meselha. Fear-poileataigs às An Èipheit.
- 13 an t-Ògmhios - John Nash, ann am Bluefield (West Virginia). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- Mu 18 an t-Ògmhios - Roald Amundsen, ann an Seòlaid an Iar-Thuath. Rannsachair à Nirribhidh.
- 28 an t-Ògmhios - Martin Landau, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 12 an t-Iuchar - Elias James Corey, ann am Methuen (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 27 an Lùnasdal - Osamu Shimomura, ann an Kyoto. Ceimigear às An t-Seapan.
- 7 an Dùbhlachd - Noam Chomsky, ann am Philadelphia. Cànanaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Màrt - Jorge Holguín Mallarino, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2 an Giblean - Theodore William Richards, ann an Cambridge (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an Cèitean - John Horne, clach-eòlaiche Breatannach
- 3 an Damhair - Ramón González Valencia, ann am Pamplona. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 10 an Dùbhlachd - Charles Rennie Mackintosh, neach-ealainn


text:
Baintighearna
Tha baintighearna 'na bean gu bheil 'na samhail de tighearna.
Facal-freumhachd agus cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an facal bhon ro-leasachan ban- agus bhon fhacal tighearna, a tha bhon tiarna na Gaeilge fhacal na Gaeilge shean tigerne, sa' Chuimris teyrn, sa' Chuimris shean -tigern, sa' Chòrnais teern, 'sna Bhreatannais shean tigernus: *tegerno-s, tegernio-s, an fiamh teg de tigh, an dealbh sean de taigh; faodaidh an t-adhartas de tighearna agus baintighearna bho "an fear an taighe" agus "a' bhean an fhir an taighe" dhan chiall de "bean-uasal" dealbhaichte air a bhith leis an atharrachadh gun tig ri cànan; dh'èirich "fear an taighe" agus "bean an taighe" ri "duine-uasal" agus "bean-uasal", agus tha na ciallan seana à cleachdadh a-nis.
Ann an roinn nan dualchas na Roinn-Eòrpa, bidh an facal co-ionnan air chleachdadh ri ainm cumanta de labhairt ri, ionnanach ri Bean (air uairibh air fhaicinn ri A' Bh) (Fraingis Madame, Spàinnis Señora, Eadailtis Signora, Gearmailtis Frau, Pòlainnis Pani)
Tha cleachdadh sònraichte an fhacail cho ainm na h-Òighe Moire, mar as trice Ar Baintighearna, riochdachadh an Laideann Domina Nostra
Tha air chleachdadh an facal cuideachd cho an t-ainm na Ban-dè Wicca, A' Bhaintighearna.