c: text/html

text:
Siostam foirmeil
Anns an rianas ’s e siostam foirmeil a th' ann far a bheil cànan foirmeil agus àlach riaghailtean airson foirmlean deagh-dhèanta a thoirt bho fhoirmlean deagh-dhèanta eile.
Tha aibidil agus gràmar aig a' chànan fhoirmeil. 'S e àlach chomharran a tha anns an aibidil agus àlach riaghailtean airson foirmle a thogail a tha anns a' ghràmar. Thathar ag ràdh gu bheil foirmle deagh-dhèanta ma tha i sgrìobhte le comharran a' chànain agus air a cur ri chèile a-rèir a' ghràmair.
'S ann le siostaman foirmeil a tha dearbhaidhean matamataigeach air an dèanamh. Tha aicseaman aig bun siostam foirmeil. Tha iad air an sgrìobhadh mar foirmlean deagh-dhèanta agus tha foirmlean deagh-dhèanta eile air an toirt bhuapa. Leanaidh an argamaid ceum air cheum mar seo gus an ruigear co-dhùnadh. Is dligheach an co-dhùnadh seo mas dligheach gach ceum na h-argamaid agus 's ann mar seo a tha an co-dhùnadh dearbhte. Uaireannan, bidh co-dhùnadh feumail do iomadh dearbhadh eile no gheibh e lèirsinn sònraichte do mhatamataig. Nuair sin 's e teoirim a theirear ris.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Co-chruinneachadh dhe Rionegro
‘S e co-chruinneachadh bun-reachdail nàiseanta ann an Coloimbia a bh’ann Co-chruinneachadh dhe Rionegro. Thoisich e ann an Rionegro, Antioquia, Coloimbia 3 an Gearran 1863.[1][2]
Chuir an Co-chruinneachadh dhe Rionegro crìoch gus a’ Cho-chaidreachas Ghranada, nuair a chaidh Bun-Reachd ùr na nàisein 8 an Cèitean 1863 a chur air dòigh. Chaidh ainm na dùthcha atharrachadh gu Stàitean Aonaichte Choloimbia (a mhair gu ruige 1884). A bharrachd air sin, rèitich an Co-chruinneachadh sin dleastanasan agus comasan ùra dha Stàitean na dùthcha agus dha cinn-suidhe na stàitean.
Bha eagal air na Libearalaich gum biodh cus cumhachd aig Tomás Cipriano de Mosquera, ceann-suidhe na dùthcha, agus le sin bha iad airson bun-reachd ùr a chur air bhog airson bhacaidhean a chur gu dreuchd a’ chinn-suidhe agus airson draghan poiliteagach a sheachnadh, mar a fhuair iad leis na Tòraidhean. Dhìon na Libearalaich raidigeach riaghaltas feadarail a bheireadh fèin-riaghladh dha na roinnean agus na sgìrean, gun Arm Nàiseanta, far gum biodh còirichean bunaiteach agus saorsa aig a h-uile duine, is a h-uile càil stèidhichte anns an fhoghlam agus air a’ mhargaidh fhosgailte, gun riasladh na h-Eaglaise anns an Riaghaltas.


text:
A dh'aindeoin 's gu bheil dà fhichead bliadhna 's a seachd bho ghluais a' bhan-Hearach Rhoda NicRisnidh 's an duin' aice Coinneach à Leòdhas gu Toronto tha a' Ghàidhlig fhathast na pàirt mhòr de a beatha. Tha na ceanglaichean ris an t-seann dhùthaich làidir oir tha na h-oghaichean aca a' dol gu Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu. Choinnich Catrìona Mhoireach ri Rhoda agus Coinneach nan dachaigh an Toronto.
Gaelic-speaking grandchildren in Glasgow ensure that Rhoda and Kenneth MacRitchie maintain their strong links with Scotland. Catriona Murray talks to Rhoda and Kenneth at their home in Toronto.
Producer Catriona Murray.


text:
Aois Criost, naoi c-céd a trí dég.
An sechtmadh bliadhain décc ar fhichit do Fhlann.
Scannlán, epscop & abb Tamhlachta d'ég.
Scannlán, airchindeach Congbhala Glinne Súilighe, d'ég.
Orgain Corcaighe, & Lis Móir, & Achaidh Bó
p.586ó eachtrandaibh.
Ruarc, mac Maoil Brighde, tighearna Muscraighe Thíre, d'ég.
Frithuidhecht Flainn Sionna ó a mhacaibh .i. ó Dhonnchadh & Chonchubhar & indradh Midhe leó co Loch Ribh. Slóigheadh an Fhochla lá Niall, mac Aedha, rí n-Ailigh, co ro ghabh naidhm Dondchadha, & Choncobhair frí reir a n-athar, & co f-fargaibh ossadh etir Midhe, & Bregha.
Tormach mór meinic do Gallaibh do thiachtain co Loch Dá Chaoch bheos, & indradh tuath & ceall Mumhan leo do ghrés.
Lenae, mac Catharnaigh, tighearna Corca Bhaisgind, do écc.
Aois Criost, naoi c-céd a cethair décc.
Aodh, mac Ailella, abb Cluana Ferta Brénainn.
Moenach, mac Dailigein, abb Achaidh Bó Caindigh.
Maol Bairrfind, saccart Cluana Mac Nóis.
& Martain, ab Ruis Commáin, d'ég.
Cobhfhlaith, inghen Duibh Dúin, banabb Cille Dara, d'ég.
Fogartach, mac Tolaircc, tighearna Deiscceirt Bregh, & Cathlán, mac Finsnechta, righdamhna Laighen, d'ég.
Gebhennach, mac Aodha tighearna Ua Fidhgeinte, do mharbhadh la Nortmannaibh.
Bran, mac Eachtigern, tanaisi Ua c-Ceinnealaigh, do mharbhadh la Nortmannaibh, & la Diarmaid, mac Cerbhaill, tighearna Osraighe.
Ard Macha do losccadh.
Iar m-beith ocht m-bliadhna décc ar fhichit h-i ríghe Ereann do Fhlant Sionna mac Maoilechlainn, at-bath i t-Taillten. As acc eccaoine Floind do-ráidhedh indso,
- Flann fionn Fremhann fearr cech claind,
airdri Ereann gairgi a gluinn,
ba se concertaidh ar n-drong,
confarlaic tonn talmhan truim.
- Tola tuile tocaidh móir
carrmogal cóir crotha cain,
cur cruth-ghlan do curadh cáich,
flaith fear Fáil co fordathail.
- Ail ind ordan uas cech cind,
flaith find forgail fégtha rann,
ruiten gréne grata grind
rind na féne fele Flann
&c.
p.588
Ainle, mac Catháin, tighearna Uaithne Cliach, do bhásughadh lá Gallaibh Locha Dá Chaoch.
Goill Locha Da Chaoch beos do indradh Mumhan & Laighen.
Aois Criost, naoi c-céd a cúig dég.
An chéd bhliadhain do Niall Glundubh, mac Aodha Finnleith uas Erinn h-i ríghe.
Maol Giric, abb Cille h-Achaidh, d'ég.
Aonach Taillten do athnuadhucchadh la Niall.
Sitrioc, ua h-Iomhair cona chobhlach do ghabháil oc Cind Fuaith i n-airer Laighen. Raghnall, ua h-Iomhair, co cobhlach oile go Gulla Locha Dá Chaoch.
Ar for Ghallaibh la Mumhain. Ar n-aile la h-Eoganachta & Ciarraghe for Ghallaibh.
Slóiccheadh Ua Néill an Deisceirt & an Tuaisceirt la Niall, mac Aodha, rí Ereann co Fioru Mumhan do choccad fri Gallaibh. Scorais a longport oc Topar Gletrach i Maigh Femhin an 22 d'August. Do-lótar na Goill isin tír an lá cédna. Fos-ruabnattar Gaoidhil iad in treas uair ria medhón laoi co t-torchair míle ar céd fer ettorra, acht as lia do-cher do Ghallaibh, & ro sraoinedh forra. Do-rochratar h-i f-friothghuin annsin taoisech Cairrge Brachaidhe, & Maoil Finnén mac Donnagáin taoiseach Ua c-Cernaigh, & Ferghal, mac Muirigein, taoiseach Ua c-Cremthainn, & araill cenmothát. Do-lottar cobhraidh as longport Gall do foirithin a muintire. Im-soiset an Goidhil for c-cula dochum an dunaidh riasan tóir n-deidenaigh, .i. ria Raghnall rí Dubhgall co slogh do Ghallaibh uime. Luidh Niall co n-uaithibh ind acchaidh na n-Gall co ro toirmiscc Dia trid an iomghuin. Anais Niall iarsin fiche oidche iaramh a n-dunaidh forsna Gallaibh. Ro forcongradh uadh for Laighnibh airisiom a forbaisi forna Gallaibh co t-tucc Sitriucc ua h-Iomhair co n-Gallaibh uime cath Cinn Fuait for Laighnibh, du i t-torchrattar
p.590sé céd im tighearnadhaibh Laighen, & imon righ Ugaire, mac Ailella. At iad annso anmanna druinge dá maithibh. Maol Mordha, mac Muireccáin, tighearna Airthir Life, Mughron, mac Cinnéittigh, tighearna na t-Tri c-Comann & Laighisi, Cionaeth mac Tuathail, tighearna Ua Fenechlais, & sochaidhe oile do degh-dhaoinibh imon aird-easpucc Mael M'Aedhócc, mac Diarmata, do Uibh Conannla do, abb Glinne h-Uisen, scribhnidh tocchaidhe, ancoire, & saoi isin eccna Laitiondae, & isin m-bérla Scoitecdha. As do chath Cinn Fuaid ro ráidhedh indso síos,
- Turus Laighen, linibh ócc,
iar rott ro geal ríoghdha cuairt,
ní mat-cualatar an séd
fuaratar écc i c-Cind Fuaitt.
- Flaithe Liphe lethan-glonn
cartait glonn fri fethal find,
dus-rimart cin cetaibh cend
isin n-glenn uas Tigh Mo Ling.
- Mora airbert im cech reut,
deithbhir cidh airdirc an fód,
tair maighen co mílib ced
tairius Laighen linibh ócc.
Orgain Cille Dara ó Gallaibh Chinn Fuait.
Maol Ruanaidh, mac Néill, tanaisi na n-Déisi, do mharbhadh lá Corbmac, mac Mothla, tighearna na n-Déisi.
Cú Lothair, mac Matudhain, toiseach Ua c-Cellaigh Cualann d'écc.
p.592
Aois Criost, naoi c-céd a sé dég.
An dara bliadhain do Niall.
Eccnech, comharba Enda Airdne, epscop & angcoire, d'écc.
Feradhach, abb Insi Bó Finne.
Maoil Eoin abb Rosa Cré.
& Ceallachan ua Donait, abb Tuama Inbhir, d'ég.
Muireand, inghen Suairt ban-abb Cille Dara, d'écc an 26 Maii.
Daniel Cluana Cairpthe, senchaidh amhra, d'écc.
Eithne, inghen Aodha, mic Néill, rioghan Fer m-Bregh, d'écc lá féile Martain.
Mór, inghen Cearbhaill, mic Dunghaile, bain-tighearna Laighen Deasgabhair, d'écc iar n-deigh-bhethaidh.
Tighearnach ua Cléirigh, tighearna Aidhne, d'écc.
Cet, mac Flaithbeartaich, tighearna Corca Mo Druadh, d'écc.
Ceall Dara do orgain do Ghallaibh Atha Cliath.
Orgain Leithghlinne, la Gallaibh, airm in ro marbhadh Maol Pátraicc, sacart & ancori & Mongán, ancori & sochaidhe oile i maille friu.
Oitir & na Goill do dhul o Loch Dá Chaoch i n-Albain, & Constantin, mac Aedha do thabhairt catha dóibh, & Oitir do mharbhadh co n-ár Gall immaille friss.
Aois Criost, naoi c-céd a seacht décc.
Domhnall, mac Diarmada, abb Glinne h-Uissin.
Mael Coe, abb Noendroma, d'écc.
Indrechtach, abb Trefoite, do mharbhadh 'na taigh abaidh fadhéisin.
Maoilene, mac Maoil Brighde, abb Lainne Eala & Condere, & aule Ereand, d'ég.
Dubhghiolla, mac Lachtnáin, tighearna Tethbha, do mharbhadh.
Corbmac, mac Mothla, tighearna na n-Deisi, d'ég.
Cath Atha Cliath (.i. i Cill Mo Samhócc la toebh Atha Cliath) for Ghaoidhealaibh ria n-Gallaibh .i. ria n-Iomhar & ria Sitriug Gále, .i. in xv October, in ro marbhadh Niall Glúndubh, mac Aedha Finnleith rí Ereann iar m-beith dó trí bliadhna isin righi. Conchobhar ua Maoileachlainn, righdhamhna
p.594Ereann, Aodh mac Eochagain, rí Uladh, Maol Mithidh, mac Flannagáin, tighearna Bregh, Maol Craoibhe ua Duibh Sionaich, tighearna Oirghiall, Maol Craoibhe, mac Doilghen, tighearna Tortan, Ceallach mac Foccartaigh, tighearna Deisceirt Bregh, Cromman, mac Cinneitich, & sochaidhe aile nach áiremhthar, do shaor-chlannaibh & daor-chlandaibh, immaille risan righh Niall. As don cath-sin adrubradh,
Acc égaíne Néill ro raidhedh beos,
- Ba duabhais an Chédaoin chruaidh,
iar sreth sluaigh fo chosaibh sciath,
di do-gairther co t-tí bráth,
matan ailcech Atha Cliath.
- h-I t-torchair Niall, nia forelcc,
Concobhar cond gossa gaircc,
Aedh, mac Eathach Uladh uird,
Maol Mithidh tuilcc ordain aird.
- Mor do gnúisibh Gaoidheal gnáth,
mór do dúisib laocradh liath,
do mhacaibh rioghan & righ,
ro bith i n-Ath claidhbheach Cliath.
- Breta barann coimdhidh cáidh.
maircc fors t-tairinn la nert sluaigh,
nir ba h-eccaoin isin tráigh,
ba duabhais an Chedaoin chruaidh.
- Brónach aniu Ere uagh,
cen ruirigh ruadh righi giall,
as dégsi nimhe gan gréin,
fairgsi Muighe Néill gan Niall.
- Nís-ta medhair maithius fir
nís-ta sith na subha slóigh,
ní cumhaing aenach do áin,
o ros-báidh an braenach bróin.
p.596
- Truagh sin a Muigh Bregh buidhe,
a tír n-álaind n-adgaidhe,
ro scarais frit righ ruireach,
fot-raccaibh Niall niadh-guineach.
- Caiti mail iarthair betha,
caiti grian cech airm-greatha,
inad Niall crodha Cnucha,
ro malairt, a mór-trucha.
Niall ro ráidh indso an lá riasan chath,
- Cepe damb'áil boccoit breac,
agus claideabh leota liach,
agus gai glass gona troch,
téis matan moch do Ath Cliath.
Céle Dabhaill, mac Scandail, comharba Comhgaill, & anmchara Néill Glundubh, as é ro aslaigh for Niall tuidhecht don chath-sa, & as é do-rat a chuit fochraicce do Niall ar claomhclodh ech do thabhairt dhó dia bhreith féin as in c-cath.
Gormlaith, inghen Fhloinn, ro ráidh,
- Olc form commaoin an da Ghall
marbhsat Niall, agus Cearbhall,
Cearbhall la h-Ulb, comhal n-glé,
Niall Glundubh la h-Amhlaidhe.
Cáiscc an 25 April, & Min-cháisc i samhradh. Dia cóicc m-bliadhna sesccat ar tri chéd tecmoing sin,
- Cáiscc i samhradh, srethaibh sluacch,
iar t-teoraibh bliadhnaibh buan-bán,
dergus ár n-Goedhell dar rian,
h-i rendaibh findol Fail aim Niall.
p.598
Comghall ro ráidh,
- Fel Coemhain Léth i corghus,
do aig bliadhain do anfuth,
cóicc la erraigh iar c-cáiscc mion
cáiscc do bith i samhradh.
Orgain Ferna & Tighe Munna la Gallaibh.
Aois Críost, naoi c-céd a h-ocht décc.
An céd-bhliadhain do Donnchadh, mac Floinn t-Sionna, h-i righe uas Eirind.
Finchar, epscop Doimh Liacc.
Corbmac, mac Cuilennáin, epscop Lis Móir, & tighearna na n-Déisi Mumhan.
Loingseach, epscop Cluana Mic Nóis.
Maol Maire, abb Arda Brecáin.
Ciarán, abb Daimhinsi.
Scannlan, mac Gormáin, eccnaidh, scribhnidh toghaidhe, & abb Rossa Cre.
& Meraighe Cluana Móir M'Aedhócc, d'ég.
Lia mór isin m-bliadhain-si co roacht an t-uisce less n-abaidh Cluana Mic Nóis, & co Clochán Ulaidh na t-Trí c-Cros.
Ceanandus do iondradh do Ghallaibh, & briseadh an doimh liacc.
Ar mór ócc Gréin for Uibh Máine.
Cath i c-Ciannachtaibh Bregh, .i. occ Tigh Mic n-Eathach, ria n-Donnchadh, mac Flainn mic Maeleachlainn, for Ghallaibh, dú in ro marbhadh líon dírimhe dona Gallaibh, uair ba isin chath-sin ro díoghladh cath Atha Cliath forra, dóigh torcradar d'uaislibh na Nortmann ann coimhlíon a t-torchair do saer-chlandaibh & daor-clannaibh Gaoidhel isin cath-sin Atha Cliath. Ro gonadh Muirchertach, mac Tighernain, .i. rioghdhamhna Breifne, h-i c-cath Ciannachta, & att-bath iaramh dia ghonaibh.
Murchadh, mac Flaind, tighearna
p.600Corca Bhaiscind, d'écc.
Fland, mac Lonain, Uirghil Sil Scota, file is deach baoi i n-Erinn ina aimsir, do mharbhadh lá macaibh Cuirrbhuidhe, do Uibh Fothaidh iaid-sidhe) i n-duine-taídhe occ Loch Dá Chaoch i n-Déisibh Mumhan.
Aois Críost, naoi c-céd a naoi dég.
An dara bliadhain do Dhonnchadh.
Ciaran, epscop Tolain.
& Ruman, mac Cathasaigh, espuccCluana h-Ioraird, d'ég. As dó at-rubradh an rann so,
- Comhrar eccnai urdhairc áith,
fer co n-occaibh occa aibh,
dunadh doini dil imdail,
Ruman, mac Cathasaigh cain.
Maonach, mac Siadhail, abb Bennchair, & sccribhnidh na n-Gaoidhel uile.
Coirpre, mac Feradhaigh, cenn crabhaidh Laighen, comharba Diarmata, mic Aodha Róin, airchinnech Tighe Mo Chua, & anchoire, d'ég iar n-deigh-bhethaidh cian-aosda.
& Ferghal, mac Maol Mordha, ab Saighre, d'ég. As dóibh ro ráidhedh,
- Ní bliadhain cen airisni,
anabaidh abb buan Bennchuir,
agus comharba Diarmata,
Coirpre ba buaidh céch deagh-tuir.
- Ab Saighre co socraiti,
Ferghal fer co foendenaibh,
Domhnall deil ard uile-mhaith
duinébháith for Gaoidhealaibh.
- Ní ruirmiu, ní airémha,
fo bith isam triamhain-si,
a tainic de ancessaibh
Ereann isin m-bliadhain-se.
Domhnall, mac Floinn, mic Maoilechlainn, rioghdhamhna Ereann do mharbhadh la a bhráthair Donnchadh i m-Bruighin Da Choga. As do bhás an Mhaonaigh, mic Siadhail, cedna, & Domhnaill ro ráidheadh,
p.602
- Cóicceadh bliadhain baeghlach binn
o Fhlann Temhrach torccaibh drong,
Maenach, cathrach Comhghaill grinn
guin Domhnaill la Donnchadh n-Donn.
- Mór liach Maonach, a Dhé dhil,
uirdercc dhaolach in ghnúis ghloin,
dromchla Ereann dar dá muir
comarba cuir Comhghaill caoin.
- Ceann cuindrígh an chuiccidh chóir,
a mind óir ar mairgi mur,
saeth lem egnaidh Insi Fáil,
do dith a dail n-Gaidheal n-gur.
- Gem don lícc loghmair láin,
go Ruaim ráin as airrdhe m-bróin,
nat mair Maenach, Mumhan muadh
as lor truagh a Dhe mhóir.
Ceallach, mac Conghalaigh, abb Cille Achaidh
Cionaedh, mac Domhnaill, abb Doire Chalgaigh, & Droma Tuama, cenn athcomhairc Ceneoil c-Conaill, d'ég.
Flaithbheartach, mac Muirchertaigh, abb Cluana Móir, d'ég. As dó ro ráidheadh,
- Caitte annadh inn mais uaigh,
caitte alladh ecces lóir,
inidh Flaithbheartach find Fáil
ro scar fri miadh Cluana Móir.
Maol Sinchill, mac Canannáin, d'ég, as dó ro ráidheadh an rann so,
- Lasar Laighean lir co tráigh
níbo tlaith frí forlann féigh,
clercecht caemh, cen imchim n-aith,
ro raith for Mael Sinchill séimh.
p.604
Cearnach, mac Flainn, abb Lainne Léire, d'écc, dia n-ebradh,
- Sutrall Muighe, maith fri bágh,
Bregh m-ban m-buidhe balc a brígh,
ruithen gréini grian fri gruadh
Cernach Lére liach a dith.
Mac Ródaidhe, mic Dunchadha, airchinnech Cluana Boirenn, d'ég.
Maonach, céle Dé, do thiachtain don fhairrge aniar do dhenamh rechta Ereann.
Gofraith ua h-Iomhair do ghabháil fosadh i n-Ath Cliath, & Ard Macha d'orccain lais iaramh, & la a shlógh isin Satharn ria fél Martain, & na taighe ernaighe do anacal lais cona lucht do chélibh Dé, & do lobhraibh. An tír do arccain lais in gach aird .i. siar co h-Inis Labhradha, soir co Banna, fo thuaith co Magh Uillsen. Acht atá ní chena an sluagh do-dheachaidh fotuaith dos-fairraidh Muirchertach, mac Néill, & Aighnert, mac Murchadha, co raoimhidh forna Gallaibh, & torchratar drong díomhór dibh, & do ernatar uathadh oile lá dorchacht céd tosaigh na h-oidhche, uair nírbo forreil doibh iatt.
Muiriucht do Ghallaibh oc Loch Feabhail acc Olbh co n-díbh longaibh for triochat & Inis Eocchain do orccain dóibh. Ferghal, mac Domhnaill, .i. tighearna An Fhochla, i n-easccairdine friú, go ro marbh lucht luinge díobh, & ro bhris an luing féisin, & rucc a h-ionnmhus & a h-edáil. Fiche long oile do thocht co Cenn Maghair i n-airthear Tire Chonaill im mac Uathmharáin,
p.606mic Barith, & ní dergensat nach fodhail don dul-soin.
Maol Sechlainn, mac Maol Ruanaidh, mic Floinn, d'ég.
Orgain Cluana h-Eidhneach, & losccadh dertaighe Mo Chua, & orgain Ferna Móire M'Aodhócc do Gallaibh.
Aois Criost, naoi c-céd fiche.
An treas bliadhain do Donnchadh.
Maol Poil, mac Ailella, epscop, anchoire, & scribhnidh Leithe Chuinn, & abb Ind Edhnén, d'écc. As dia écc ro ráidhedh an rann,
- Mael Póil baoí fo orddun mór
epscop gaibhed ramat righ,
suí no nertadh recht for cach
fer fo-ceirdedh sechtair sídh.
Corbmac, espucc Cluana Ferta Brénainn.
& Ailell, mac Flaithim, abb Cluana Móir M'Aedhócc, do écc.
Flannagán ua Riaccán, abb Cille Dara, & ríghdhamhna Laighean, d'ég.
Maol Ionmhain ua Glascon, abb Cluana Dolcáin
Colggu, mac Fedaich, abb Sláine
Alldgus Chille Scíre
Aodh ua Raithnén, sen-suí Ereann, & eccnaidh Saighre
Ferdalach, saccart Cluana Mic Nóis
& Loingseach, mac Aonaccáin, feirtíghis Doimh Liacc, d'ég.
Tadhg, mac Faoláin, tighearna Laighean Desgabhair frisa-ráite Uí Ceinnselaigh, d'ég, dia n-ebradh,
- Dá deich m-bliadhan at-gleam
ar naoi cétaibh as moam,
o genar Criost, iar riagail,
cusan m-bliadhain i taam.
- As isin bliadhain deimhin
iarsan riagail ait, agair,
ecca Taidhcc urdeirc aimhind,
an-righ aibhind Desgabhair.
Indrechtach, mac Conchohhair, righdhamhna Connacht, d'ég.
Maol Mic Duaich, tighearna Aidhne, do mharbhadh la Gallaibh.
Aodh, mac Lonáin ui Guaire, tanaisi Aidhne, d'écc.
Findguine ua Maol Mhuaidh, tigherna Fear c-Ceall d'ég.
Slóighedh la Donnchadh, rí Ereann, co Connachtaibh, co ro marbhadh drem mór dia mhuintir i n-Duibhthir Atha Luain, dú i t-torchair Cionaedh, mac Conchobhair, tighearna
p.608Ua Failge.
Maol Mordha, mac Riacáin, tanaise Osraighe, d'ég.
Orgain Cluana Mic Nóis do Ghallaibh Luimnicch, & teacht dóibh for Loch Ribh, go ro oirccset a oilena uile.
Orgain Eninsi la Fothartaibh Tire do Ghallaibh, dú in ro marbhtha da céd décc do Gaoidhelaibh, & Abél scribhnidh do dhol i martra immaille friú.
Indradh Cluana Mic Nóis la mac n-Ailgi, & a losccadh lais iaromh.
Uathmarán, mac Dobhailéin, tighearna Luighne Connacht, d'ég.
Flaithbheartach, mac Ionmhainen, rí Caisil, do dhul dia oilithre, & Lorcan, mac Conliugáin, do ghabháil righe Caisil.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a h-aon.
An cethramhadh bliadhain do Dhonnchadh.
Maol Calland abb Disirt Diarmada.
Maol Padraicc, mac Moraind, abb Droma Cliabh & Arda Sratha.
Dubh Da Braine, abb Rossa Ailithir.
Maol Tuile, mac Colmáin, fer leighint Chluana Mic Nóis, & Fiachra Eccailsi Bicce d'écc.
Duibhlitir Cille Slebhthe, saccart Arda Macha, do dhol i martra la Gallaibh Snámha Aighneach.
Cu Congalta, saccart Lainne Léire tethra (.i. cantaire no orator) Ereann etir guth, & cruth, & soas (.i. ro fhios) d'ég.
Maol Mordha, mac Conchubhair, tighearna Ua Failghe.
& Find, mac Cerráin, tighearna Muscraighe, d'écc.
Lioghach, inghean Floinn, mic Maoileachlainn, ben Mhaoile Mithigh, tigherna Bregh uile, d'écc, & ro h-adhnacht co n-airmitin móir h-i c-Cluain Mic Nóis.
Spelán, mac Conghalaigh, tighearna Conaille Muirtheimhne, do mharbhadh.
Indredh Fear n-Arda, & Lainne Léire, & Fear Rois isin m-bliadhain h-isin.
Céle mac Ansothain, tighearna Ua Criomhthannáin, d'écc.
Maol Cluithe, mac Conchobhair,
p.610rioghdhamhna Connacht, do mharbhadh.
Finn mac Mael Mordha, mic Muireccáin, rioghdhamhna Laighen, do mharbhadh lá Ceallach, mac Cerbhaill.
Flaithbheartach, mac Ionmainéin, do ghabháil do Ghallaibh i n-Inis Locha Cré, & a bhreith co Luimneach.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a dó.
An cúigeadh bliadhain do Dhonnchadh.
Duibhlitir, abb Cluana h-Eidhneach.
Muiredhach, mac Domhnaill, abb Mainistreach Buithe, cenn athchomharc (.i. fiafraighe) Fear m-Breg uile, óccaibh, cléirchibh, & maor muinntire Pátraig ó Sliabh Fuaid co Laighniu d'ég.
Maol Mordha, mac Congalaigh, abb Daimhinsi.
Mochta na h-Innsi, mac Cernachain, sagart Arda Macha, d'écc.
Cellach, mac Cerbhaill, rioghdhamhna Laighen, lá Donnchadh, mac Domhnaill, torchair séin, & Donnchadh, mac Domhnaill, righdhamhna Temhrach, do mharbhadh la Maol Ruanaidh, mac Conchobhair, i n-dioghail Cellaigh, mic Cerbhaill, mic Muireccéin.
Longus do Ghallaibh for Loch Erne, co ro indirset innsedha, & oiléna an locha, & na tuatha ar gach taobh de, & airisiomh dóibh foran loch go samhraidh ar c-cint, & an tír d'fagbhail doibh i n-ecmaing (.i. i n-deiredh) na ree-sin.
Gaill do thocht for Loch Cuan, & Maol Dúin mac Aodha righdhamhna An Cúigidh do thuitim leo. Dá chéd dég do Ghallaibh Locha Cuan do bhádhadh h-i Loch Rúdhruidhe.
Gaill for Loch Ribh .i. Colla mac Barit, tighearna Luimnigh, & as leo ro marbhadh Eachthighern, mac Flannchadha, tighearna Breghmhaine.
p.612


text:
Eisteachd is Labhairt Available now
There are currently 8 available episodes
-
Sealladh air Sìona Seanmhair Neo-àbhaisteach 2
Dràma mu cho cudromach 's a tha e a bhith a' toirt spèis do sheann daoine.
First broadcast: 11 Oct 2013
-
Sealladh air Sìona Seanmhair Neo-àbhaisteach 1
Dràma mu cho cudromach 's a tha e a bhith a' toirt spèis do sheann daoine.
First broadcast: 04 Oct 2013
-
Sealladh air Sìona Co-fharpais nan Còcairean 2
Sealladh air an aìte a tha aig biadh ann an cultaran eadar-dhealaichte.
First broadcast: 27 Sep 2013
-
Sealladh air Sìona Co-fharpais nan Còcairean 1
Sealladh air an aìte a tha aig biadh ann an cultaran eadar-dhealaichte.
First broadcast: 20 Sep 2013
-
Sealladh air Sìona An Sgoil airson Sàr Lùth-chleasachd 2
Sealladh air mar as urrainn soirbheachadh ann an spòrs agus an trèanadh air a bheil feum.
First broadcast: 13 Sep 2013
-
Sealladh air Sìona An Sgoil airson Sàr Lùth-chleasachd 1
Sealladh air mar as urrainn soirbheachadh ann an spòrs agus an trèanadh air a bheil feum.
First broadcast: 06 Sep 2013
-
Sealladh air Sìona Caraidean
An diofar a tha eadar sgoiltean is modhan sòisealta ann an Alba agus ann an Sìona.
First broadcast: 30 Aug 2013
-
Sealladh air Sìona A' Cur Eòlas Ort
An diofar a tha eadar sgoiltean is modhan sòisealta ann an Alba agus ann an Sìona.
First broadcast: 23 Aug 2013


text:
Riaghailtean Astràilianach
'S e spòrs bhuidheann ann an Astràilia a th' ann an Riaghailtean Astràilianach (Beurla: Australian rules football). Tha e coltach ri rugbaidh lìog, agus tha e a' cluich air raon-criogaid. Tha na tadhalan gu math annasach - ceithir crainn aig gach ceann.
Tha e cumanta ann an Victoria, Astrailia, Astràilia-a-Deas agus Astràilia-an-Iar. Ann an New South Wales agus Queensland, tha rugbaidh lìog nas cumanta. Tha e ga chluich gu ìre beag ann an Sealainn Nuadh, Papua New Guinea, Sasainn (ann an Lunainn), agus bho àm gu àm ann an Alba.


text:
Beachdan gan sireadh sna Bàigh
Tha beachdan mhuinntir Oighreachd Bhàgh na Hearadh gan sireadh mun mholadh airson sealbh a ghabhail air an fhearann.
Gheibh iad litir air a' mhìos seo, is an t-uachdaran air cantainn gu bheil iad deònach còmhraidhean a chumail ma bhios ùidh aig a' mhòr-chuid den t-sluagh ann a bhith a' faighinn na h-oighreachd.
"Tha sinn a' coimhead a-staigh air a bheil muinntir an àite airson an oighreachd seo a cheannach, agus 's iad an fheadhainn a tha a' fuireach air an oighreachd a dh'fheumas an inntinn a dhèanamh suas," thuirt Dòmhnall MacIlleathain bho bhuidhinn-stiùiridh na h-iomairt.
"Ach chan urrainn dhuinn faighneachd dhaibh fhathast, oir chan eil fiosrachadh gu leòr againne no acasan.
"Tha sinn a' dol a dhèanamh tuilleadh rannsachaidh, agus sgrùdadh cothrom, agus cuiridh sinn litir dhan a h-uile taigh air an oighreachd an ceann là no dhà eile, a' faighneachd dè tha iadsan ag iarraidh fhaighneachd anns an rannsachadh a tha seo.Buannachdan
"Dè na rudan a bhiodh iad ag iarraidh fhaicinn nam biodh an oighreachd leotha fhèin? Dè na buannachdan a bhiodh ann 's dè na duilgheadasan a tha iad a' faicinn, a bheil càil aca na aghaidh?
"Agus nuair a gheibh sinn sin air ais, gheibh sinn buidheann a-steach airson sgrùdadh cothrom a dhèanamh.
"Tha feadhainn air a shon, o chionn 's gu bheil iad a' faicinn oighreachdan eile, feadhainn aca gu math faisg oirnn, a th' air an talamh 's an t-àite fhaighinn dhaibh fhèin, 's tha e air buannachdan mòra a dhèanamh dhaibh.
"Tha e a' dol a thoirt a-steach tòrr airgid dha na sgìrean ann am bliadhnaichean ri tighinn.
"Ach tha feadhainn eile, tha iad rudeigin gealtach, 's tha iad a' faicinn ged a tha tòrr de na h-oighreachdan air a bhith glè mhath, tha feadhainn eile 's tha buaireadh is trod gu leòr air a bhith ann," thuirt e.


text:
Louisville, Kentucky
'S e Louisville[1] (IPA: /ˈluːǝvǝl/) am baile as motha a tha ann an Kentucky. Tha e suidhichte san àirde a tuath na stàite aig bruach Abhainn Ohio. Tha e suidhichte aig na crìochan gu Indiana. Anns a’ bhliadhna 2008 bha 713,460 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1778.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Muhammed Ali (1942). Dòrnaire.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Mainz, A' Ghearmailt
- Perm, An Ruis
- Montpellier, An Fhraing
- Jiujiang, Sìne
- La Plata, An Argantain
- Quito, Eacuador
- Tamale, Gàna
- Leeds, Sasainn
- Adapazarı, An Tuirc
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Prògram sònraichte an-diugh mu dheidhinn na Beatles, an còmhlan ciùil as soirbheachail a bha ann a-riamh. Ged a bha na Beatles air cliù agus luchd-leantainn a thàladh ann am Breatainn, 's ann nuair a-nochd iad air prògram Ed Sullivan air a' mhìos seo bho chionn leth cheud bliadhna air ais a dh'atharraich cùisean.
Dh'fhàs inbhe na Beatles cho luath anns na Stàitean, cha robh duine a-rìamh air an lèithid fhaicinn agus rinn iad an t-slighe nas fhasa do chòmhlain Bhreatannach eile mar The Who, The Rolling Stones agus The Kinks.
Anns a' phrògram cluinnidh sinn eachdraidh na Beatles, na h-òrain a thug gu soirbheachas iad agus às dèidh na laithean buidhe - dè thachair? bbc.co.uk/feasgar.


text:
Castilla y León
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Castilla y León (IPA: kas'tiʎa i le'on). Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha, ri taobh na Madrid. ‘S e Àvila prìomh-bhaile na Roinne.
'S e Castilla y León an ceàrn as motha a tha anns An Spàinn. Tha e cho farsaing ri 94,223 cilemeatair ceàrnagach, 18.6% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2008 bha 2,553,301 duine de shluagh ann,[1] le dlùths aig àireamh 26.57 duine gach km². Tha trì cànain gam bruidhinn ann an Castilla y León: Spàinntis, Leonais agus Gailìsis.
Tha Castilla y León na Choimhearsneachd Fèin-Riaghailteach fo smachd an Cortes de Castilla y León. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige.[2] Tha naoi sgìrean anns Castilla y León, mar a leanas:
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
STV
'S e craoladair malairteach na h-Alba a tha ann an STV (Bheurla:STV no Scottish Television).
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Grampian[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Grampian Television stèidheichte ann an 1961. Tha a' phrìomh-oifis ann an Obar Dheathain le stiùideo ann an Inbhir Nis agus Dùn Dèagh.
Ann an 1997, cheannaich SMG , neach-seilbhe de Scottish Television, Grampian Television agus bha na seirbheisean a' gluasad gu Glaschu. Bha a' chompanaidh a' gluasad gu stiùideo ùr ann an Obar Dheathain ann an 2003. Ann an 2006 chuir SMG Grampian Television agus Scottish Television ri chèile fon ainm ùr STV. Tha Grampian Televison laghail thoir iomradh cho STV North ri.
Scottish[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Scottish Television stèidheichte ann an 1957. Tha a' phrìomh-oifis ann an Glaschu le stiùidio ann an Dùn Èideann. Ann an 2006 chuir SMG Scottish Television agus Grampian Television ri chèile fon ainm ùr STV. Tha Scottish Televison laghail thoir iomradh cho STV Central ri.
STV[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2006, bha a ' chompanaidh a' gluasad gu stiùideo ùr ann an Glaschu, Pacific Quay air an Abhainn Chluaidh, an ath BhBC. An t-ainm ùr a thòisich ann an 2006.
Prògraman[deasaich | deasaich an tùs]
Naidheachdan agus cùisean an latha[deasaich | deasaich an tùs]
- North Tonight (STV North)
- Politics Now
- Scotland Today (STV Central)


text:
Toirt air falbh
'S e toirt air falbh an t-obrachadh matamataigeach a bheir àireamh air falbh bho àireimh eile gus an diofar eatarra fhàgail. 'S e fear de na ceithir obrachaidhean bunaiteach àireamhachd a th' innte agus tha i na h-obrachadh mùiteach ri cur-ris.
Ma tha dà àireimh air an cur-ris airson an t-suim aca dhèanamh, dhealaicheadh toirt air falbh àireamh bhon t-suim gus an diofar a dh' fhàgail.
-
- 2 + 3 = 5
- 5 – 2 = 3
Ma chuirear na h-àireamhan nàdarra air loidhne (loidhne àireamh), 's e ceum gu deas a th' ann an cur-ris agus ceum gu clì a th' ann an toirt air falbh.
Chionns gun sìn an loidhne seo gu eicrioch air an làimh dheis, tha e freagarrach do chur-ris àireimh sam bith. Chan eil seo idir fìor do thoirt air falbh ach an sìn an loidhne gu eicrioch air an làimh chlì cuideachd. Airson sin a dhèanamh, tha feum air neoni agus na h-àireamhan àicheil.
'S e loidhne nan slàn-àireamhan a th' anns an loidhne, air a bheil na h-àireamhan nàdarra, neoni agus na h-àireamhan àicheil.
Mar a th' ann an cur-ris, 's e obrachadh càraideach air na slàn-àireamhan a th' ann an toirt air falbh ach thoir an aire nach eil toirt air falbh co-iomlaideach no co-thiomsach.
-
- a – b ≠ b – a
- (a – b) – c ≠ a – (b – c)
'S ann anti-cho-iomlaideach a tha toirt air falbh. 'S e sin ri ràdh nan iomlaideadh na h-àireamhan, bhiodh buil an obrachaidh àicheil:
-
- a – b = c
- b – a = –c
Chionns nach eil toirt air falbh co-iomlaideach no co-thiomsach, tha e cumanta ann am matamataig air toirt air falbh a bheachdachadh mar gum biodh e cur-ris le àireamhan àicheil:
-
- a + (–b) = –b + a
- (a + (–b)) + (–c) = a + ((–b) + (–c))
Faic cuideachd: Àireamhan àicheil is neo-àicheil.


text:
Gini Nuadh Phaputhach
'S e dùthaich ann an Roinn a' Chuain Sèimh a tha ann am Gini Nuadh Phaputhach neo Papua Guinea Nuaidh[1] (Tok Pisin: Papua Niugini; Beurla: Papua New Guinea, IPA: ˈpæpjuə njuː ˈgɪni), ainm oifigeil: Independent State of Papua New Guinea. Tha i na laighe anns an ear-dheas a' Chuan Shèimh air an dàrna taobh den Eilean Gini-Nuadh. 'S e aon de na dùthchannan as iol-ghneitheach air feadh an t-saoghail a th’ innte, le còrr as 850 cànanan agus coimhearsnachdan traidiseanta eadar-dhealaichte. Tha dìreach 18 % de na daoine a’ fuireach anns na bailtean. 'S e Port Moresby am prìomh-bhaile aice.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Gabhail Diarmada la Gentibh.
864 K. uii. Eidgin Brit, epscop Cille Dara, scriba & anchore, .cxiii. anno aetatis suae quieuit.
864 K. uii. Maonach mc. Connmaigh, ab Rois Cré, .m.
864 K. uii. Domhnall .H. Dunlaing, ríghdhamhna Laighean, .m.
864 K. uii. Cearmait mc. Catharnaig, rí Chorca Baiscinn, .m.
p.118
865K. ii. Tadhg mc. Diarmada, rí .H. Cinnsiolaigh, do mharbhadh da bhraithribh féin.
Ár for Lochlannachaib la Flann mc. Conaing, rí Cianacht.
866 K. iii. Deargár na Lochlannach & a m-buaidhreadh uile 'san bliadain si la h-Aodh mc. Néill, rígh Eireann. Maidhm lánmhór la h-Aodh forsna Lochlannachaib ag Loch Feabhaill. Innisit dno na h-éoluigh gurob í a bhean as móo ro greis Aod i c-ceann na Lochlannach, .i. Land ingean Dunlaing: & as i-sidhe ba bean do Maoil Seachloinn reimhe, mathair mc. Maoil Seachlainn, .i. Flainn. Ba h-í mathair Cennedigh mc. Gaithine í, .i. ri Laoighsi. As mór tra rá scriobhadh na f-fuarattar Lochlannaig d'ulc 'san bhliadain si, cidh móo fuarattar o Aodh Finnliath mc. Néill.
{MS page 46} 866 K. iii. Milleadh & innreadh Foirtreann la Lochlannachaib, go rugsat braighde iomdha léo i n-gill ra cíos; ro bás go fada iar t-tain ag tabhairt cíosa dhóibh.
866 K. iii. Ár for Gallaibh oc Mindroichit la Cennedigh mc. Gaithine, rí Laoighsi, & la tuaisgirt n-Osraighe.
867 K. iiii. Is in aimsir si tangattar Aunites, .i. na Dainfir, go sluaghaibh diairmhidhibh leo go Cáer Ebroic, gur ro thoglattar an cathraigh, & go n-deachattar fuire, & ba tosach imnidh & docrach móir do Breatnaibh sin; uair ní fada d'aimsir remhe so ro bhaoí gach cogadh & gach glífit i Lochlainn, & as as so ro fhás an cogadh sain i Lochlaind: .i. da mhac ócca Albdain, rí Lochlann, ro ionnarbsat an mac fa sine, .i. Raghnall mc. Albdain, ar eagla leo é do ghabail righe Lochlann tar éis a n-athar. Go t-tainic an Raghnall cona thri macaibh go h-Insibh Orc. Ro thairis iaramh Raghnall ann sin, & an mac ba sóo dhó. Tangattar imorro na mc. ba sine go sluagh mór léo, ar t-tionol an t-sluaigh sin as gach aird, ar na líonadh na mc. sin do dhíomus & do mhearsacht, um eirge i c-ceann Frangc & Saxan. Ra shaoilsiod a n-athair do dhol i Lochlainn fo cédóir dara n-éis.
Ra earail iaramh a n-díomus & a n-ogbadata orra iomramh reampa dar an Ocian Cantaibreachda, .i. an mhuir fil eidir Eirinn & Espain, go rangattar Espain, & go n-dearnsad ulca iomdha i n-Espain edir argain & innreadh. Tangattar iar t-tain dar an Muinceann n-Gadianta, .i. bail i t-téid Muir Eireann isin ocian imeachtrach, go rangattar an Afraic; & cuirid cath risna Mauriotánuibh, & tuitid deargár na Mauriotána. Acht cheana,
p.120as ag dul i g-ceann an chatha sa, adubhairt an dara mac risin mac oile, A brathair, ar sé, as mór an mhichíall & an dasacht fil forainn bheith as gach tír a t-tír ar fud an domhuin gár marbhadh, & nach ag cosnamh ar n-athardha fén atáam, & ríar ar n-athar do ghénamh, úair as a áonar atá annosa a múich & i mertin i t-tír nach leis féin, ar marbadh an dara maic ro fhágsom 'na fharradh, amhail foillsighthear dhamh-sa. Go madh i n-aislinge no foillsighthea do-somh sin: & ro marbadh an mac oile dhó a c-cath; 's inb
In tan ro bhaoí 'ga rádh sin as ann ad-chonnairc cath na Mauritana chuca: & mar ad-chonnairc an mac ro ráidh na briathra reamhainn sin, ro ling go h-oban 'san chath, & tainic d'ionnsoighidh rígh na Mauriotana, & tug buille do cloidheamh mhór dhó go ro ghad a lamh dhe. Ro cuireadh go crúaidh ceachtar an da leath 'san chath sa, & ní rug neach diobh cosgar da chele 'san cath sin. Acht táinig cách diobh d'ionnsaighidh a longpoirt ar marbhadh {MS page 47} sochaidhe ettura. Ra fhuagair imorro cách ar a chéle thoidheacht
h arnamhárach dochum an chatha.
Ro iomgabh imorro ri na Mauritana an longport, & ro éla isin oidhche ar n-gaid a laimhe dhe. O thainig tra an maidin ro ghabhsat na Lochlannaig a n-árma, & ro choirighsiod iad go crúaidh béodha dochum an chatha. Na Mauritana imorro, o ro airighsit a rí d'éludh, ro theichsiod ar marbadh a n-deargair. Ro chuattar iar sin na Lochlannaig fon tír, & ro airgsiot & ro loisgsiod an tír uile. Tugsad dna slúagh mór dhíobh a m-brait léo go h-Eirinn: .i. siad-sin na fir ghorma. Uair is ionann Mauri & nigri; Mauritania is ionann is nigritudo. As inbeachtain ma térna an treas duine do Lochlannachaib edir in neach ra marbhaid & ro baidhit dibh 'san muincinn muridhe Gaditanna. As fada dna ro badar na fir ghorma sin i n-Eirinn. As ann atá Mauritania contra Baleares insulas.
865 K. ii. Eclipsis solis in callandis Ianuarii.
865 K. ii. Ceallach mc. Ailella, ab Cille Dara & ab Iae, dormiuit in regione Pictorum.
865 K. ii. Mainchine, epscop Lethglinne, quieuit.
865 K. ii. Tuathal mc. Artgossa, prímhepscop Foirtreann & ab Duin Cailleann, .m.
p.122
865 K. ii. Guin Cholmain mc. Dunlainge, rí Fothart Thíre; do mharbadh da chloinn féin.
865 K. ii. Tighearnach mc. Focarta, rí fear m-Breagh.
866 K. iii. Isin bliadain si tainig Tomrar iarla o Luimnioch go Cluain Fearta Breanainn, (duine aindreannda, agarbh, aindgidh eisidhe do Lochlannachaib), andar leis fo ghebhadh brad mór 'sin chill sin. Gidh eadh ní mur ra sháoil fuair, uair táinig seal beag fios reimhe, & ro theichead go maith reimhe i n-eathraibh, dream eile i sescuibh, dream oile 'sin teampul. An dream imorro fora rug-som ar an urlár & isin relic, ro marbh-som. Ro bhaoí dno Cormac mac Elothaigh, saoí eagna Eireann, comharba sen-Chiarain Saighre, 'sin teampal sin. Rá sháor Dia & Brenainn íad amhlaigh sin. Marbh imorro do dhasacht an Tomrair 'sin bliadain si ar n-imirt do Bhrenainn miorbhal fair.
?866 K. iii. Isin bhliaghain sin ro chuadar na righ Lochlann i m-Mumhain & slúagha móra léo, & ra indrisid go cródha an Mumhain: gidh eadh cheana tugadh deargár forra ann. Úair tainig Cinnetigh mc. Gaithin, rí Laoighsi. Mac esidhe do {MS page 48} Land ingin Dunlainge, isidhe dno mathair Flainn mc. Maoil Seachlainn, & as í ba bean an tan sa d'Áodh mc. Néill, righ Teamhrach. Is é an mac Gaithin ba gairge & ba cosgracha for Gallaib 'san aimsir si i n-Eirinn. Tainig iaramh an Cinnetigh si & Laoigheas go n-dreim do Osraighibh maille ris, go longport na Lochlannach, gur ro marbhsat deargár a n-deaghdháoine ar lár an longpoirt. Is ann sin ad-chonnairc Cinnedigh fear da muinntir féin, & dias Lochlannach ag triall a chinn do bheim dhe, tainig go tric da shaoradh, & ro bhean an da ceann don dís sin, & ro sháor a fhear muinntire féin. Tainic remhe Cennedigh go m-buaidh & cosgar.
As ann-sidhe do rala an chreach Lochlannach i n-aighidh Chinnedig co n-édaluibh mora occa. O ro chúalattar na maithe úd do mharbadh, ro fhagsad a g-creich & a n-édala, & tangattar go crúaidh béodha i n-aighidh Cinnedigh. Ro thoghbhaid gotha allmhardha bharbardha ann-saidhe, & stuic iomdha badhphdha, & socuidhe 'ga rádh, Núi, nú. Ro diobhairgid iaramh saighde iomdha eaturra, & leathghae, & ra ghabhsat fa dhéoigh fora c-cloidhmhibh troma tortbhuilleadha. Gidh eadh tra ro bhaí Día ag furtacht do mac Gaithin cona mhuinntir; ro fhoruaslaighid na Lochlannaig, & ra fhagsat a lathraigh imbúalta: rá chuadar ass i maidhm ar marbhadh a n-deargár.
Dream oile ni dheachattar i f-fad ara f-fainne, ar f-fulang gorta moire dhóibh, no ara náire léo techeadh. In uair ad-conncattar sluagh meic Gaithin occ tionol an mhaithiusa ro fhagsad-somh léo, tangattar 'na n-deaghaidh. Mur ro chonnairc mac Gaithini esidhe, ro ghabh fotha
p.124amhail fáol fo cháorchaibh, go ro theichsiod 'san mhónaidh gur ro marbhaidh 'san mónaidh uile iad, go n-duattar coin a c-colla.
Ro mharbhsat dno an lucht sa, .i. mac Gaithin cona mhuinntir, deargár áosa grádha righ Lochlann i n-aird aile 'sin Mumhain, .i. marcshluagh rígh Lochlann. Is 'na dhioghail ra mharbhsat na Lochlannaig slúagh mór cléreach ra baoi7 fein, acht as íar m-búaidh ongtha & aithrighe.
Isin aimsir sin rug clú mór Maoil Ciaráin eidir Ghaoidhealuibh ara mence buadha do bhreith dhó do Lochlannachaib.


text:
An-diugh cluinnidh sibh an t-seirbheis mu dheireadh den bhliadhna ann an Dèanamaid Adhradh còmhla ri Iain Eàirdsidh Mac a' Mhaoilein agus 's e dòchas an cuspair a th' aige. Anns an t-seirbheis tha e toirt iomradh air litir Naomh Pòl gu na h-Ephesianich agus air na sgrìobhadairean Mark Twain agus Vaclav Havel.
Cluinnidh sibh na laoidhean is leughadh a leanas:
Còisir Loch a Tuath Seall an Sneachd a' Gheamhraidh Fhuar
Còisir Eaglais Naomh Barr Nach Tig Thu Naomh Messiah
Pòl MacCallum Adeste Fideles
Mairi NicAonghais le taic bho Duncan Findlay - Seall Thall Tighinn bhon Ear
Leughadh: Mata 5: 1-16
'S e Iain Eàirdsidh Mac a' Mhaoilein a tha searmonachadh dhuinn ann an Dèanamaid Adhradh na seachdain seo. Bidh Iain Eardsaidh os cionn nan seirbheisean Gàidhlig ann an Eaglais nam Manach Liath ann an Dùn Èideann gach sia no ochd seachdainean.
Rugadh agus thogadh Iain Eàirsdidh ann an Cill Donain ann an Uibhist a Deas, chaidh e dhan sgoil an sin agus a Sgoil Dhalabroig. Às an sin, chaidh e gu Colaiste Blairs ann an Obar Dheathain agus à sin gu Colaiste Rìoghail na Sagartachd anns an Spàinn son sia bliadhna. Thàinig e a-mach na shagart anns an Ògmhios, naoi ceud deug trì fichead 's a h-aon deug. Bha e na shagart ann an Dùn Omhain, Eilean Bhòid, Dalabrog agus Èirisgeidh
Bha Iain Eàirdsidh ag obair mar Oifigear Leigheis-Inntinn ann an Lodainn an Iar gu bho chionn ghoirid - a' cuideachadh dhaoine le trioblaidean inntinn agus ag oideachadh 's a' toirt comhairle do dhaoine eile ann a bhith a' dèiligeadh ri daoine le trioblaidean inntinn. Tha e nis air a dhreuchd a leigeil dheth .
Tha e a' fuireach ann an Ceann a Deas Drochaid na Bànrigh le bhean Màiri, tha dithis do theaghlach aca, Harriet agus Mata. Nuair a bhios ùine aige dha fhèin is toigh leis a bhith siubhal a-null thairis - gu h-àraidh dhan Eadailt far a bheil taigh aca ann am baile beag iomallach. Bithidh e tric ag èisteachd ri clàraidhean den chànan Eadailtis 's a' feuchainn ri gnìomhairean Eadailteach ionnsachadh nuair a tha e siubhail anns a' char - gu mì-fhortanach bidh an fheadhainn Eadailteach agus Spàinnteach a' dol an lùib a chèile gu math tric, ach tha e còrdadh ris gu mòr a bhith feuchainn orra. Bidh e cuideachd a' cur ùine seachad air a' chùrsa golf, a' dèanamh tòimhseachain-tarsainn agus ag eadar-theangachadh pìosan beaga an siud 's an seo dhan Ghàidhlig.


text:
Dè Nì Mi / Puirt Lyrics
Dи nM mi ma chaill mi 'n t-each
Ma chaill mi 'n t-each, horo mo chreach!
Dи nM mi ma chaill mi 'n t-each
An t-each a thug mi a Bhallaidh
Dи nM mi ma chaill mi 'n t-each
A chionn gun robh a sheTrsa math
Dи nM mi ma chaill mi 'n t-each
'S nach fhaigh mi fear 'n aite.
Thug mi dh'Ard-a-Mhorain thu
Gu fiar airson do thoileachadh
'S ann thTisich thu ri conas rium
Nach toir thu dhomh buntata
Thug mi do 'n a fиille thu
'S a choinn cha d'fhuair mi иisdeachd ort
'S ann thoisich iad ri Beurla rium
'S nach tuiginn fhиin ach Gaidhlig
PUIRT
Lyrics taken from http://www.lyricsmode.com/lyrics/r/runrig/d_n_mi_puirt.html


text:
Teaghlach
Ma shireas sibh "teaghlach" ann an bith-eòlas, faic Teaghlach (bith-eòlas).
'S e buidheann dhaoine a tha a' fuireach còmhla no aig a tha ceanglaichean fala a tha ann an teaghlach.
Seòrsaichean theaghlaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì seòrsaichean teaghlaich ann: teaghlach niùclasach, teaghlach leudaichte agus teaghlach le pàrant singilte.
Tha teaghlach niùclasach a' ciallachadh athair, màthair agus aon no tuilleadh phàistean a' fuireach còmhla.
Tha teaghlach leudaichte a' ciallachadh athair, màthair, clann, seann-phàrantan, uncailean, antaidhean, co-oghaichean agus mar sin sìos. Faodaidh iad uile fuireach còmhla, ach am bitheantas chan eil ach an teaghlach niùclasach a' fuireach anns an aon àite, agus tha an teaghlach leudaichte nas sgaoilte.
Tha teaghlach le pàrant singilte fear far a bheil dìreach aon de na phàrantan a' fuireach còmhla leis a' chlann.


text:
Oilthigh Srath Chluaidh
Tha Oilthigh Srath Chluaidh ann an Glaschu. Chaidh a stèidheachadh ann an 1796 mar Institiud MhicAnndra ('Andersons Institution') agus thàinig e gu bhith na oilthigh an 1964.
Oileanaich ainmeil Oilthigh Srath Chluaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Elish Angiolini, Lord Advocate
- John Logie Baird, inventor of television
- Annabel Goldie
- Frank Hadden, còidse rugbaidh.
- Helen Liddell, ministear sa Riaghaltas.
- Daibhidh MacDhuinleibhe, miseanaraidh
- Brian Souter, Stagecoach Group
- Alex Kapranos, seinneadair Franz Ferdinand (Alumnus Of The Year 2005)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean cho-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthighean
- Oilthighean eile ann an Glaschu


text:
An Là
'S e prògram telebhisean nan naidheachdan Albannach ann an Gàidhlig bhon BBC Alba a tha ann an An Là . Tha e air BBC Alba aig ochd uairean feasgar gach là.
Susbaint
Preseantairean[deasaich | deasaich an tùs]
Presenters[deasaich | deasaich an tùs]
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde[deasaich | deasaich an tùs]
Luchd-naidheachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luchd-naidheachd aig An Là air feadh Alba. Tha iad ann Steòrnabhagh, Inbhir Nis, Port Rìgh agus Glaschu.
Steòrnabhagh[deasaich | deasaich an tùs]
- Tormod Caimbeul
- Alasdair MacAmhlaigh
- Catriona NicIlleathain
Earra-Ghàidheal[deasaich | deasaich an tùs]
- Doneil MacLeòid
An t-Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain MacDiarmaid
Uibhist[deasaich | deasaich an tùs]
- Eilidh NicAsgaill
Inbhir Nis[deasaich | deasaich an tùs]
- Calum Dòmhnallach
- Eilidh NicLeòid
- Dòmhnaill Moireasdan
- Mairi Rodgers
Parlamaid na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- Mìcheal MacNèill
- Niall O' Gallacher
Glaschu[deasaich | deasaich an tùs]
- Morna NicLeòid


text:
Protractair
'S e inneal dealbhaidh a tha ann am protractair, san cruth de cearcall neo leth-chearcall de stuth tana, gu h-àraid plastaig trìd-shoilleir. Bithidh "làr" (neo puing làraich) sgrìobta aig meadhan a' chearcaill agus ceuman (aonad tomhais nan uilnean) sgrìobta mun chuairt.
Tha cruth an inneal freagarrach ri:
- Tomhais den uilne eadar da loidhne sgrìobta air pìos pàipeir, agus a' gearradh a chèile. Cuirear làr a' phrotractair air a' phuing ghearraidh, agus bun loidhne a' phrotractair (Ceum=o) air tì de na loidhnichean.
- Ri togail uilne, cuirear làr a' phrotractair aig an aite far am bithidh ceàrnag an uilne stèidhichte, agus le bun-loidhne a' phrotractair na laighe air (aon) cas de an uilne, Comharraichear puing an làr air a' phàipear - le peansail biorach neo prìne, agus comharraichear puing eile aig riomb a' phrotractair, tomhaiste le sgal nan ceum. Tog am protractair far a' phàipeir agus tarrainn loidhne eadar an da phuing le riaghailt.


text:
Port-Joinville
‘S e baile beag agus port[1] air an àirde an iar-thuath na Frainge a th’ ann am Port-Joinville Tha e suidhichte aig ìre na mara, air an ceann a tuath an eilein Île d'Yeu, anns an sgìre (Fraingis: Département) Vendée anns an roinn (Fraingis: Région) Pays de la Loire, 423km air falbh bho Pharis, Prìomh-bhaile na dùthcha, agus 589km bho Lille.[2] Tha àireamh-sluaigh dhe 4,961 air an eilean air leth is mu 2,000 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[3] Chaidh ainm a’ bhaile atharrachadh ann an 1846 bho Port aux Bretons (Gàidhlig: Port nam Breatannach). Fhuair e an t-ainm bho phrionnsa na Frainge a bha beò aig an àm.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail Philippe Pétain ann am prìosan an seo ann an 1951.


text:
Contae Chill Chainnigh
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chill Chainnigh[1] (tuiseal ainmneach: Cill Chainnigh,[2] Laideann: Comitatus Kilkenniensis). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 95,419 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,062km²,[3] an 16mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 12mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chill Chainnigh le Ceatharlach, Laois, Loch Garman, Port Láirge agus Tiobraid Árann.[4] Bha 183,349 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Bhréanail (516m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bharanachd dheug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Chill Chainnigh: Callainn, Crannach, Fásach an Deighnín, Gabhalmhaigh, Gabhrán, Uí Dheá, Uíbh Eirc, Ceanannas, Cill Choilchín, Cnoc an Tóchair, Síol Fhaolchair agus Cill Chainnigh fhèin. A bharrachd air sin, tha 140 parraistean[7] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Cill Dara-Leithghlinne agus Osraí)[8] agus còrr is 1,600 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Kl. Ianair, .ui. f., l. xii. Anno Domini M.xl.uiii.
Dunlang m. Dungail a fratribus suis occisus est.
Fergal H. Mael Muaidh rí Fer Cell, Gilla Colaim H. h-Eignigh airdrigh Airgiall, Cenn Faelad H. Cuill aird-fhile Muman, Mael Fabaill H. h-Eidhinn ri H. Fiachrach Aidhne, mortui sunt.
Clothna, airchinnech Imlecha Ibhair, Ferrdomnach H. Innascaig comarba Finnen, Dunchad H. Ceilechair comarba Ciarain Saighri, in pace quieuerunt.
Comarba Petair & da fer .x. da aes graidh do eibiltin imaille fris iar n-ol neime do-rat doibh in comarba ro h-innarbanad as reimhe.
p.486


text:
Inbhir Eighe
'S e baile iasgaich anns na Crìochan a Deas a tha ann Inbhir Eighe (Beurla: Eyemouth). Tha e suidhichte mu 8 mìltean gu tuath air Bearaig. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 10.2″ Tuath agus 2° 5′ 26.05″ Iar.
Ann an 2001 bha 3,383 duine a' fuireach an seo. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 943 640


text:
Worms
‘S e baile meadhanach air an àirde an iar na Gearmailte a th’ ann am Worms (IPA: 'vɔɐ̯ms, Laideann: Vormitia, Eabhra: Vermayza/ורמיזא). 'S ann on t-seann Cheiltis Borbetomagus a tha a' ciallachadh Baile nam Boglach anns a' Ghàidhlig. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 14 RC. Tha e suidhichte aig 92m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Rhein eadar Ludwigshaven agus Mainz, anns an stàit Rheinland-Pfalz. Tha am baile 476km air falbh bho Bherlin, 58km bho Frankfurt, 113km bho Stuttgart agus 34km bho Heidelberg.[2] Tha 85,829 dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Worms, neo Borbetomagus aig an àm, a stèidheachadh leis an sann Cheiltich ro àm nan Ròmanach. Ghabh Nero Claudius Drusus thairis am baile ann an 14 RC agus thog e daingneach an seo, air an robh Augusta Vangionum.[3] Dh’ fhàs baile Ròmanach mu thimcheall a’ Ghearasdain le ceàrnagan, teampullan is a h-uile càil. Bha obair-crèadha ann air an taobh dheas a’ bhaile is thathar air amphorae chrainn-ola às An Spàinn a lorg cuideachd. Bho 411 gu 413 bha Gunther, Rìgh nam Burgundiōnes (Greugais: BoύpYouvδoι), na iompaire brèige ann am Borbetomagus. ‘S e prìomh-bhaile nam Burgundiōnes mus do chuir na Hun (a bha nan Gaolaich air airgead dhan sheanailear Ròmanach Flavius Aetius) ruaig orra ann an 437.[4] Chuir sin stad air creachan nam Burgundiōnes. Chaidh an t-seann sgeulachd Nibelungenlied a stèidheachadh air na tachartasan sin.[5]
‘S e easbaigeachd Chaitligeach a bh’ann Worms bho 614 anns a’ char as lugha, 's dòcha bho 346.[6] Bha am baile gu math cudromach do dh’ Iompaireachd nam Frangach, is thog Tearlach Mòr (Gearmailtis: Karl der Grosse) ionaid riaghlaidh an seo, is na h-easbaigean an urra ris a’ bhaile a chumail, Easbaig Burchard nam measg.
Dh’ fhàs Worms a bhith uabhasach beairteach aig deireadh na meadhan-aoisean. Fhuair am baile tòrr chòirichean sònraichte bho Heinrich IV ann an 1074,[7] is ann uair sin chaidh e a ghairm na Bhaile neo-eisimeileach na h-ìompaireachd (Gearmailtis: Reichsstadt), dìreach fo riaghladh an iompaire fhèin is ghabh caochladh rud cudromach àite anns a’ bhaile air sgàth sin. Chaidh ainmean a chur gu Aonadh Worms ann an 1122; Bha pàrlamaid na h-ìompaireachd (Gearmailtis: Reichstag) an seo ann an 1495, a rinn a dhìcheall airson an iompaireachd a dh’ ath-leasachadh. A bharrachd air sin, bha pàrlamaid eile ga chumail ann an 1521 ann an Worms, a chuir air bhog Èigheachd Worms, a cho-dhùin gur e eucoireach a bh’ann Màrtainn Lutair leis gun do dhiùlt e na creideamhan aige a leigeil dheth.[8] Chaidh a’ chiad dreach a' Thiomnaidh Ùir anns a’ bheurla a chur sa chlò le William Tyndale ann an Worms ann an 1526,[9] air a eadar-theangachadh dìreach bhon Ghreugais, an àite a bhith air a stèidheachadh air an Vulgata ann an Laideann.
Ann an 1689, ri linn Cogadh na Naoi Bhliadhna, rinn feachdan Rìgh Louis XIV na Frainge droch mhilleadh air iomadh bhaile anns an sgìre seo, gu h-àraidh Heidelberg, Mannheim, Oppenheim, Speyer, Worms agus Bingen am Rhein, ged nach robh na Frangach ann ach fad corra sheachdain.[10] Chaidh ainmean a chur gu Còrdadh Worms ann an 1743,[11] a cuir stad air an Dàrna Cogadh Shilesia eadar A’ Phrùis agus An Ostair. Bha na saighdear Frangach air ais ann an 1792 ri linn Ar-a-mach na Frainge. Chaidh easbaigeachd Worms a chur às ann an 1801[12] is am baile am broinn Iompaireachd na Frainge. Thug Còrdadh Vienna am baile do Hessen ann an 1815.
An dèidh iomairtean na h-Ardennes,[13] chaidh na Caidreabhaich air adhart airson ionnsaigh mòra a thoirt air an Rhein, cridhe na Reich. ‘S e àite dìona làidir ann an ceann a deas sgìre na Rhein a bh’ann Worms is shabaid na Gearmailtich gu cruaidh an aghaidh nan Caidreabhach. Le sin, thug an RAF dà ionnsaigh doirbh mòr air Worms le bomaichean làidir tro mhìosan mu dheireadh a’ chogaidh, air an 21 An Gearran agus 18mh Am Màrt 1945.[14]
An dèidh a’ chogaidh sheall sgrùdadh gun do deach 39% dhen bhaile a mhilleadh.[15] Bha na h-ionnsaighean sin ag amas air an stèisean mòr ann an cridhe a’ bhaile agus ionaid ceimigeach ann an ceann a deas a mhilleadh. Gu mì-fhortanach, chaidh tòrr sgìre am broinn Worms a mhilleadh. Bha 334 plèanaichean cogaidh an sàs anns na h-ionnsaighean is thuit 1,100 tonna dhe bomaichean os cionn Worms taobh a-staigh corra mhionaid, agus loisg na bomaichean cathair-eaglais a’ bhaile. Cha do deach na Aimearaganaich a-steach gu Worms mus robh drochaid Remagen nan làmhan. Chaidh 239 a mharbhadh anns na h-ionnsaighean is chaill 35,000 (60% bho 58,000) an dachaighean. Chaidh 6,490 toglaichean a mhilleadh uile gu lèir. Bha am baile air a thogail a-rithist an dèidh a’ chogaidh, ann an nòs ùr. Tha Worms air a bhith am broinn Rheinland-Pfalz bho uair sin, ged an do chaill e an sgìre, air an taobh thall na h-aibhne, gu Hessen.
Worms nan Iùdhach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e àite pròiseil sònraichte dha na h-Iùdhaich fad na meadhan-aoisean a bh’ann Vermayza neo Vermaysa (ורמיזא neo ורמישא). Ràinig na ciad Iùdhaich aig deireadh an 10mh Linn is chaidh a’ chiad Shìonagoga a thogail ann an 1034. Gu dòrainneach, chaidh mu 800 Iùdhaich a mharbhadh ann am Pogrom an seo ann an 1096 is ‘s e muinntir an àite fhèin agus saighdearan cogaidh-croise a bha bu choireach.[16] Thathar a’ creidsinn gur e am fear as sine san Roinn Eòrpa a th’ann Cladh Iùdhach Worms, a tha air a bhith ann bhon 11mh Linn. Chaidh Sìonagoga Rashi a thogail ann an 1175 is e am fear as sine anns A’ Ghearmailt. Bha e air a mhilleadh is air a shalachadh ri linn Kristallnacht ach chaidh e a thogail a-rithist an dèidh a’ chogaidh. Tha Shlomo Yitzhaki “Rashi”, Elazar Rokeach agus Yair Bacharach air a bhith a-measg ollamhan iùdhach ainmeil a’ bhaile. Dhearbhaich Rabbi Gershom Ben Judah (Rabbeinu Gershom) gu robh ioma-phòsadh toirmisgte airson a’ chiad turas a-riamh, aig co-chruinneachadh nan Rabbi ann an Worms aig toiseach an 11mh Linn.
Fad na linntean, bha sgìre nan Iùdhach aig cridhe am beatha gu ruige Kristallnacht ann an 1938,[17] nuair dhèanadh sgrios is milleadh air an sgìre gu lèir. Chan eil ach Iùdhach neo dhà a’ fuireach ann an Worms an latha an-diugh agus chan eil coimhearsnachd Iùdhach ann idir.[18] A dh’aindeoin sin, tha tòrr togalach na sgìre ann an deagh stàit a-nis, an dèidh na h-obrach a bh’ann fad na 70an is na 80an, is e Taigh tasgaidh fosgailte a th’ann an sgìre co-dhiù.
Bheireadh ionnsaigh le boma-teine air an Sìonagoga ann an 2010. Loisgeadh ochd ceàrnagan an togalaich, is chaidh boma pheatrail a thilgeil tron uinneag. Cha do deach duine sam bith a leòin. Fhuair an ionnsaigh dubh-chàineadh bho Kurt Beck, Prìomhaire Rheinland-Pfalz is gheall esan gun chuireadh na daoine a bha bu choireach an greim is esan ag ràdh, "Cha chuir sinn suas idir le ionnsaighean mar sin air Sìonagoga".[19]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Erentraud: (mu 650 – 710) Naomh na h- Eaglaise Chaitligeach.[20]
- Heribert à Köln: (970 – 1024) Easbaig agus fear-poileataigs.
- Rabbi Meir à Rothenburg: (1215 – 1093) Bàrd, sgoilear an Talmud.[21]
- Rabbi Samuel Adler: (1809 – 1891)
- Curtis Bernhardt: (1899 – 1981) Riochdaire fiolmaichean.
- Hans Diller: (1905 – 1977) Sgoilear clasaigeach.
- Ludwig Edinger: (1855 – 1918) Eòlaiche-inntinn/cuirp.
- Hans Folz: (mu 1435/1440 – 1513) Sgrìobhadair na Meadhan-Aoisean.
- Friedrich Gernsheim: (1839 – 1916) Ceòladair.
- Hanya Holm: (1893 – 1992) Dannsadair.[22]
- Vladimir Kagan: (1927 – ) Dealbhadair Àirneis.
- Johann Nikolaus Götz: (1721 – 1781) Bàrd.
- Hermann Staudinger: (1881 – 1965) Ceimigear.
- Hugo Sinzheimer: (1875 – 1945) Sgoilear lagha.[23]
- Rudi Stephan: (1887 – 1915) Sgrìobhadair Ciùil.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cache Coins
- ↑ Omnibiography
- ↑ Nibelungenmuseum
- ↑ Friedhelm Jürgensmeier: Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801. Echter Verlag, Würzburg 1997. ISBN 978-3-429-01876-4
- ↑ Eichfelder
- ↑ Martin Luther
- ↑ Contra Mundum
- ↑ Vauban and the French Military Under Louis XIV: An Illustrated History of Fortifications and Strategies, Jean-Denis Lepage,ISBN 978-0-7864-4401-4
- ↑ Jstor
- ↑ Friedhelm Jürgensmeier: Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801. Echter Verlag, Würzburg 1997. ISBN 978-3-429-01876-4
- ↑ Worls War II History
- ↑ RAF
- ↑ Sgamboti
- ↑ Jewish virtual Library
- ↑ Jewish virtual Library
- ↑ Destruction of the Jewish Community of Worms, 1933-1945 A Study of the Holocaust Experience in Germany, Pf. Sepher Hermon, ISBN 9789992283554
- ↑ Ha’aretz
- ↑ Nonnberg
- ↑ Chabad
- ↑ Craine, Debra; Mackrell, Judith, eds (2000). "Hanya Holm". The Oxford Dictionary of Dance. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0198601067
- ↑ Digifindingaids
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Stadt Bautzen
- ↑ Sister Cities
- ↑ Annuaire de France
- ↑ St. Albans City and District Council
- ↑ Riaghaltas Iosrael


text:
Inbhir Aoidhe
'S e baile ann an Cnòideart air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Aoidhe (Beurla: Inverie). Tha am baile suidhichte san àird a tuath air Loch Nibheis aig cois Sgurr Coire Choinnichean 769m (2,522 troigh). 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 2′ 15.72″ Tuath agus 5° 40′ 59.88″ Iar.
'S e sin an t-aona baile nach eil ceangailte le rathad do bhailtean eile den dùthaich. Tha aiseagan a' ruith eadar Inbhir Aoidhe is Malaig. 'S e 'The Old Forge' an taigh-òsta as iomallaiche air tìr-mòr Bhreatainn agus tha e suidhichte ann an Inbhir Aoidhe.[1]
Cruth an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd ainm a' bhaile aig Dwelly 1912 mar Inbhir Eigh no Inbhir Aoighe.[2] A-rèir Iain Mhic an Tàilleir 's e ainm measgaichte (Gàidhlig/Seann-Lochlannais) a th' ann an Inbhir Aoidh[3] agus ' s e Inbhir Aoidhe cruth ainm a' bhaile a-rèir Ainmean-Àite na h-Alba.[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ BBc News Highlands & Islands
- ↑ Faclair Dwellys
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", Pàrlamaid na h-Alba, duilleag 66
- ↑ Ainmean-àite na h-Alba - Inbhir Aoidhe
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG766000
- Gazetteer for Scotland - Inbhir Aoidhe
- Undiscovered Scotland - Inbhir Aoidhe


text:
Kl. Ianair uii. f. l. xxix. Anno Domini m.xc.iii.
Donnchadh m. Carrtaigh ri Eoganachta Caisil, Trenair H. Ceallaigh ri Bregh, Aedh H. Baighellan ri Fernmuighi, Aedh m. Cathail H. Concobair ridomna Conacht omnes occisi sunt.
Aedh airchinnech Daim Liac Ciannan, Ailill H. Niallan comarba Ciaran & Cronan & M. Duach, Fothud ard-espoc Alban in Christo quieuerunt.
Sil Muiredaigh do innarba a Conachtaibh do Muircertach H. Briain.
Aedh H. Canannan ri Ceniuil Conaill do dhalladh la Domnall H. Lochlainn la righ n-Ailigh.
p.528
Mael Coluim m. Donnchadha airdri Alban & Etbard a mc do marbadh do Francaibh .i. i n-Inber Alda i Saxanaibh. A righan imorro .i. Margareta do ec dia cumaidh ria cenn nomaidhe.
Sil Muiredaigh doriisi i Connachtu cen cetugadh.
Mes mor in hoc anno.


text:
Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Shiorrachd Rinn Friù a tha a' deiligeadh le Siorrachd Rinn Friù.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Bishopton
- Bridge of Weir
- Brookfield
- Crosslee
- Elderslie
- Erskine
- Houston
- Howwood
- Inchinnan
- Johnstone
- Kilbarchan
- Langbank
- Linwood
- Lochwinnoch
- Paisley
- Ralston
- Ranfurly
- Renfrew
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Amstelveen
‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Amsterdam ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an Amstelveen. Tha e suidhichte aig 0m os cionn ìre na mara,[2] eadar na h-Aibhne Amstel, anns an roinn Òlaind a Tuath (Duitsis: Noord-Holland), 25km air falbh bho Almere, 50km bho Rotterdam, 153km bho Ghroningen, 106km bho Eindhoven agus 30km bho Utrecht.[3] Tha 84,295 duine a' fuireach ann.[4] Tha prìomh-oifisean KLM agus KPMG an seo.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Famke Janssen (1964): Actair.[5]
- Michiel Huisman (1981): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Óbuda-békásmegyer[6]
- Villa El Salvador
- Woking


text:
Trì molaidhean do Bòrd na Gàidhlig.
Beachd a tha aig an amadan neach-ionnsachaidh a tha seo.
1) Bu chòir do geàrr-chunntasan a’ bhùird rim faicinn air loidhne
2) Bu chòir do coinneamhan a’ bhùird fosgailte don mhòr-shluaigh.
3) Bu chòir do tagadh a bhith ann gus ballrachd a’ bhùird a dh’fhastadh..
Tha fhios agam nach bhiodh an treas moladh furasta a chur air dòigh ach saoilidh mi gur e amas a tha airidh air rannsachadh ach saoilidh mi gun tèid a h-uile càil eile sa bhad.
A-nis mise air falbh do 'taigh-sabhailte'. :-)


text:
Eòrsa
'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Eòrsa. Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba, air àird an iar air còrsa Mhuile ann an Loch na Caol (Beurla: Loch na Keal). 'S e seo na Co-chomharran aige: 56° 28′ 0″ Tuath is 6° 5′ 18″ Iar.
Tha Eorsa mu 122 heactair ceàrnagach de mheud. Tha an t-àite as àirde 98 meatair (321 troigh) os cionn na mara.
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig an t-ainm Eòrsa. Anns an 18mh linn chanadh "Orsay" ris. Is dòcha gu bheil an t-ainm ceangailte le "Jorulof-øy" (Seann Lochlannais: Eilean Jorulf) neo ainm goirid airson an fhacail Gàidhlig "àrsaidh".[1] A-rèir Iain Mac an Tailleir tha e a’ ciallachadh "Eilean Traigh".[2]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Haswell-Smith, Hamish (2008) The Scottish Islands, duilleag 100, Canongate, Dùn Eideann ISBN 9781847672773.
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 46, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 482 380
- Gazetteer for Scotland (Beurla)


text:
Rockford, Illinois
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Illinois a tha ann an Rockford. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 152,871 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 218m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1834.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- John B. Anderson, neach-poileataigs Aimeireaganach (1922)
- Alston Scott Householder, mathematician Aimeireaganach (1904-1993)
- Cheap Trick, còmhla roc


text:
Patrick Pearse
Va Patrick Pearse ny Pádraig Pearse (Yernish: Pádraig Anraí Mac Piarais ny An Piarsach; 10 Sauin 1879 - 3 Boaldyn 1916) ny ynseyder, leighder, vard, screeudeyr, ashooneyder as irreyder magh Yernagh. V'eh nane jeh ny fir hoshee car Irree magh ny Caisht 'sy vlein 1916. V'eh fogrit magh myr "Eaghyrane Reiltys Shallidagh" Phobblaght Nerin ayns nane jeh ny docamadyn va currit magh liorish fir toshee yn irree magh. V'eh currit gy baase er son e phaart ayns yn irree magh er 3 Boaldyn 1916.


text:
Pàpa Pòl VI
B' e Pàpa Eadailteach a bha ann am Pàpa Pòl VI (Laideann Paulus PP. VI,[1] Concesio,[2] 26 an t-Sultain 1897 - Castel Gandolfo 28 an t-Sultain 1978). B' e Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini an t-ainm a bh' air bho thùs. Chaidh a thaghadh san 21 an t-Ògmhios 1963 mar phàpa an dèidh bàs Pàpa Iain XXIII. Chaochail e 6 an Lùnasdal 1978 ann an Castel Gandolfo. 'S e an 262 fear a bh'ann.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Iain XXIII • Pòl VI • Iain Pòl I • Iain Pòl II • Beinidict XVI • Frangan


text:
Herisau
‘S e baile beag air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann an Herisau. Chaidh am baile (Herinisauva aig an àm) a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 837. Tha e suidhichte aig 804m os cionn ìre na mara[1] faisg air an Loch Gübsensee, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Appenzell Ausserhroden, dìreach 55km air falbh bho Zürich, 271km bho Ghenève agus 147Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 15,236 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 69mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Herisau.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johannes Baumann (1874 – 1953): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1938.
- Hans-Rudolf Merz (1942): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 2009.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Cristoforo Colombo
'Se fear-malairt bhon Eadailt a bh'ann an Cristoforo Colombo no mar is àbhaist 'sa Bheurla Christopher Columbus. Rugadh e anns a' bhliadhna 1451 agus bhàsaich è air am 20mh den Chèitean 1506. Tha e ainmeil airson Aimearaga a lorg ged a tha fhios againn a-nis nach e a chiad fhear bhon Roinn Eòrpa a lorg e ; mar eisimpleir tha e coltach gun do ruig buidhean Lochlannaich agus ron a sin buidhean mannaich bho Èirinn agus Alba Aimearaga a Tuath mu mìle bliadhna roimhe. Sheòl Columbus tarsainn air an Cuan Siar agus e an dochas slighe nas goirid a lorg gu na h-Innseachan agus dùil aige Or agus spìosaich thoirt air ais dhan Rìgh agus am Ban-Rìgh san Spàinn. Lorg e Ameireaga far an robh dùil aige muir a lorg.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- GRD: Crìsdean Columbus (Gàidhlig)


text:
Fàsach Libianach
'S e fàsach ann an Afraga a tha ann am Fàsach Libianach (Arabais: الصحراء الليبية , Beurla: Libyan Desert neo Great Sand Sea neo Western Desert).
Tha e suidhichte anns an Èipheit, Libia agus Sudàn. 'S e pàirt den fhàsach Sahara a tha anns an Fhàsach Libianach.
'S e seo am farsaingeachd aige: 1,100,000 cilemeatair ceàrnagach.
Fàsach Bhayuda • Fàsach Chalbi • Danakil • Ferio • Kalahari • Fàsach Libianach • Fàsach Namib • Fàsach Nubianach • Richtersveld • Sahara • Ténéré • Fàsach Geal


text:
Bàrd Mhealaboist
Bàrd Mhealaboist (15 Gearran 1901 - 7mh Samhain 1982). B' e Murchadh MacPhàrlain an t-ainm ceart aige agus ’s e bàrd foillsichte bh' ann. Bhiodh e cuideachd a' strì airson na Gàidhlig.
Rugadh agus thogadh e ann am Mealabost, Eilean Leòdhais. Shiubhal e gu Aimearaga a Tuath anns na ficheadan agus thug deannan bhliadhna ann am Manitoba, àite bu bheag air, agus b' e siud tùs an òrain ainmeil "'S fhada leam an oidhche gheamhraidh". Rinn e seirbheis armaichte anns an Darna Cogadh bho 1942 gu 1945, agus an sin phill e a Leòdhas, 's rinn tamh ann gu deireadh a bheatha. Anns na seachdadan chaidh a' bhàrdachd aige a chleachdadh anns na h-òrain aig Na h-Òganaich, agus chuir an Stornaway Gazette a-mach comh-chruinneachadh de 'bhardachd "An Toinneamh Dìomhair" an 1973, agus an dhèidh sud bha a' bhàrdachd aige a' faighinn nas motha luchd-èisdeachd agus bhrosnaich e grunn chòmhlain-ciùil mar eisimpleir Runrig agus Capercaillie. Dh'fhoillsicheadh Cànan nan Gàidheal, an t-òran as ainmeile aige, ann an iris Gairm ann an 1975. Chur Comunn Gàidhealach Steòrnabhagh a-mach leabhar agus reacordadh-teipe "Dàin Mhurchaidh" a ghlèidh deannan de 'òrain air an seinn leis-fhéin ann an 1986.
Bha e an aghaidh an campa NATO aig port-adhair Steòrnabhagh a dhèanamh nas motha. Is esan cuspair a' phrògram Murchadh MacPharlain; Bàrd Mhealaboist a choisinn duais Fèis na TBh is nam film Ceilteach airson aithriseachd ealain a b' fhearr ann an 2001.
Ceangalan a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Dealbh
- GRD:Bàird Ghàidhlig:Bàrd Mhealaboist
- BBC Alba:Bliadhna nan Òran:Murchadh MacPhàrlain (Bàrd Mhealboist)
- BBC Alba:Làrach nam Bàrd:Murchadh MacPhàrlain
- Faclan Cànan nan Gàidheal
- Faclan Cànan nan Gàidheal (atharrachadh eile)
- 'The Lewis Folk' - Prògram réidio aithriseach bho 1976, le Kieran Sheedy bhon stéisean Éireannach RTÉ 1, anns a bheil agallamh agus òran bho Mhurchadh


text:
Eisleben
Lutherstadt Eisleben
Is e baile beag gearmailteach a tha ann an Eisleben. Tha e na laighe ann an Iar dheas Sagsainn-Anhalt faisg air na beanntan Harz. Tha 21.000 daoine a' fuireach an seo. Tha Eisleben cliùiteach o chionn’s Màrtainn Lùtair. Tha na taighean far an do rughadh e agus far an do chaochail e ann fhasthast. Tha iad air an dìon mar dualchas na cruinne leis an UNESCO (còmhla ri Lutherstadt Wittenberg). Mar sin is e Lutherstadt Eisleben (Baile-Lùtair Eisleben) an t-ainm oifigeil a tha air Eisleben.
Susbaint
Taigh-breith Mhàrtainn Lùtair[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an Lutherstadt Eisleben chìthear an taigh far an do rugadh Màrtainn Lùtair. Tha na seòmraichean fhathast anns an aon dòigh mar a bha iad aig àm Lùtair. Tha an t-sràid agus an gàrradh ceangailte ris an trannsa. B’ e seo an t-àite, far am bitheadh na daoine ag obair. An-diugh tha tòrr dhealbh rim faicinn mu Lùtair, a charaid Melanchthon agus Frederick III. Is e taigh-tasgaidh Lùtair a' chiad taigh-taisgaidh anns a' Ghearmailt agus aon de na taighean-taisgaidh as sine air feadh an t-saoghail.
Taigh-bàis Mhàrtainn Lùtair[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an taigh far an do chaochail Màrtainn Lùtair ann an Eisleben cuideachd. An-diugh tha taisbeanadh ann muBhìobaill Lùtair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
-
Amar-bàistidh Lùtair. Air culaibh tha dealbh Màrtainn Lùtair, bean Lùtair agus a phàrantan ann
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duileag oifigeil (anns a’ Bheurla)
- UNESCO
- Martin Luther anns a' Bheurla
- Schaetze Tha fiolmaichean beaga (15min) mun chuid as motha den dhualchas na cruinne UNESCO rim faicinn mar RealPlayer-bhidio
- Sacred Destinations


text:
Brùnaigh
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Brùnaigh[1][2][3] neo Brunai[4], (Cànan Malay: Negara Brunei Darussalam, Cànan Jawi: برني دارالسلام ), ainm oifigeil sa Bheurla: State of Brunei, Abode of Peace).
Tha i suidhichte san àird a tuath air an eilean Borneo ann an Àisia an Ear-Dheas. Tha crìochan aice le Malaidhsia.
'S e Bandar Seri Begawan prìomh-bhaile Bhrùnaigh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan ag SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text: Is andsin tainic Dai mac Enda meic Amalgaid uair is e ba h-oici do Cloind Enna. Ceithri meicc Enda Airdchind meic Amalgaid .i. Dai in sosar. Tainic Dai mac Enda co h-Indbear Mbuada frisin abar Muaid on Amalgaid aniu, ba mor in buaid di cor ana h-indber fuair Parrthalon mac Sera iasc ar tus i n-Erind & do-rala Cormac na fharrad co ro beandaich h-i re naemaib Cloindi Fiachrach. Is ac Indbear Mbuada ro gabsad na ced iascaireda iascach fos .i. triur iascaired thainic i n-Erind ar merochad fhairrge .i. Cap & Laigne & Sluasad & ro beandachsad in cuan & ro beandach Parthalan & Neimid h-i & is i in naemad senaband h-Erend h-i & ro beannach Colam Cilli & Brigid & Caindeach mac Luthaich & meic Draigin & ro beandach espoc Muireadaich beos Inbear Mbuada.


text:
Ceistean Pàrlamaideach
Faodaidh BPA ceist a chur air Riaghaltas na h-Alba no Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba. Tha na ceistean nan dòigh gus fiosrachadh fhaighinn bho Riaghaltas na h-Alba no bho Bhuidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba.
Faodaidh ceistean Phàrlamaideach a bhith ann an cruth sgrìobhte no beòil. Bithear a’ freagairt ceistean beòil aig Àm nan Ceistean agus aig Ceistean don Phrìomh Mhinistear. Ann an suidheachaidhean air leth, is urrainn ceist èiginneach a ghabhail anns an t-Seòmar.
Thèid ceistean a fhreagairt ann an Aithisg nam Freagairtean Sgrìobhte.
For Riaghailt 13.5.2 anns na Gnàth Riaghailtean, feumar ceistean pàrlamaideach a fhreagairt taobh a-staigh 10 làithean-obrach (20 latha obrach rè fosadh na Pàrlamaid). Chaidh inneal-rannsachaidh nan ceistean pàrlamaideach ùrachadh bho chionn goirid gus an urrainn dhut ceistean a lorg a chaidh a chur ach nach deach a fhreagairt fhathast.
Gheibhear fiosrachadh mu a h-uile ceist a thèid a chur anns an Iris Ghnothaichean.
Gluasadan
Tha gluasadan gan cleachdadh le Buill mar innleachd gus deasbad a thòiseachadh no gnìomh sònraichte a mholadh.
Faodar gluasadan a chur a-steach gus an deasbad anns a’ Phàrlamaid mar phàirt de ghnothach na Pàrlamaid, gus an deasbad mar chuid de Ghnothach nam Ball, a mholadh gun tèid reachdas aontachadh no dìreach gus taic a thogail. Faodaidh Buill eile ainm a chur sìos mar thaic ri gluasadan air an cur a-steach.
Tha atharrachaidhean air gluasadan gan cur a-steach le Buill cuideachd, gus beachdan a nochdadh is a dheasbad.
Tha inneal-rannsachaidh nan gluasad a’ leigeil leibh rannsachadh a dhèanamh airson ghluasadan air an cur a-steach. Faodar seo a dhèanamh le Ball, àireamh a’ ghluasaid no cuspairean farsaing.
Bhòtadh
Faigh a-mach mar a tha BPA fa leth air bhòtadh ann an Lorg Bhòtaichean.


text:
Am Bòrd
Tha na buill a leanas air a’ Bhòrd-stiùiridh airson 2013-14:
- Uilleam Dòmhnallach, Comhairle nan Eilear Siar Cathraiche
- Coinneach Moireach, Comhairle na Gàidhealtachd Iar-chathraiche
- Dòmhnall MacLeòid, Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid
- Eairdsidh MacGillEathain, Sabhal Mòr Ostaig
- Norma Martin, Comhairle Baile Dhùn Èideann
- Raibeart Dalzell, Comhairle Siorrachd Lannraig a Tuath
Tha na leanas nam buill de phannalan-comhairleachaidh Stòrlann:
- Cathy NicIain
- Donalda NicThòm, Comhairle Bhaile Ghlaschu
- Raonaid Nic a’ Phearsain
- Dòmhnall MacLeòid, Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid
- Dòmhnall Iain MacLeòid
- Jo NicDhòmhnaill
- Anna NicSuain
- Boyd Robastan, Sabhal Mòr Ostaig
Tha grunn thidsearan àrd-sgoile an-dràsta nam buill de bhuidhnean-gnìomh a’ stèidheachadh phrìomhachasan airson ghoireasan nan cuspairean sin. Thathar gu mòr an comain na muinntir sin, a h-uile neach air ainmeachadh gu h-àrd, agus gach uile tidsear agus neach-foghlaim eile a tha cho fialadh len eòlas agus ùine fhad ’s a thathar a' deasachadh nan goireasan.
Tha pàipearan bho choinneamhan a' Bhùird an seo airson an toirt a-nuas.


text:
Leabhraichean ùra
Tha na trì leabhrain anns an t-sreath seo on fhoillsichear Barrington Stoke ag innse mu thriùir dheugairean a th’ ann an cruaidh-chàs.
Ann an Trom-neul tha Lusaidh, bràmair Todd, gun mhothachadh às dèidh tubaist rathaid. Tha Todd a’ falbh le Jade a-nis. Ach dè thachras nuair a dhùisgeas Lusaidh?
Ann an Lann tha Rich bochd anns an àite cheàrr aig an àm cheàrr. Tha sgian aig Tocson agus tha e deònach a cleachdadh...
Ann am Fortan, tha gràin aig Dale air an sgoil. Cha choimhead a’ chlann-nighean a rathad. Bidh e fhèin agus a mhàthair ri sabaid gu tric. Gu dearbha, tha thìd’ aig Cuibhle an Fhortain tòiseachadh air cur nan car...
Tha na leabhraichean seo air an dealbh gu sònraichte do leughadairean neo-mhisneachail no do luchd-ionnsachaidh. Tha gach cuid ri fhaighinn air CD, air a leughadh do luchd-ionnsachaidh agus do dh’fhileantaich.


text:
Talisker
'S e seòrsa uisge-beatha a tha ann an Talisker. Tha an taigh–staile suidhichte ann an Càrrabost air an Eilean Sgitheanach. 'S e an t-aonar fear a tha air an eilean.
Chaidh an taigh-staile a chur air bonn 1830 le Hugh agus Kenneth MacAskill. An-diugh tha e aig a' chompanaidh Diageo agus air a ruith leis na United Distillers and Vintners.
Tha blas Thalisker rud beag saillte agus tha e làidir air mòine.
Mar is trice tha e 10 neo 18 bliadhna a dh'aois, ach bhon bhliadhna 2000 thòisich iad botailean a reic a tha 20 bliadhna is 25 bliadhna a dh'aois.


text:
Inbhir Dhobhrain
'S e clachan beag ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann an Inbhir Dhobhrain (Beurla: Inveroran).[1] Tha e suidhichte aig ceann an iar Loch Tulla air bruach an uillt bhig ris an canar Allt Òrain. Tha Drochaid Urchaidh faisg air, mu 3 mìltean air taobh an ear dheth. Tha e suidhichte eadar Taigh an Droma agus Taigh an Rìgh. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 31′ 58.24″ Tuath agus 4° 48′ 28.1″ Iar.
Chithear na beanntan Am Monadh Dubh, Stob Ghabhar, Stob a’ Choire Odhair, Meall nan Eun agus Stob Coir’ an Albannaich bhon àite seo.
Anns na seann làithean b’ e Inbhir Dhobhrain an àite far an robh na dròbhairean uisge a thoirt dhan sprèidh aca air an t-slighe gu deas. An-diugh tha taigh-òsta ann a chaidh a thogail ann an 1708. Bha cuid duine ainmeil a’ stad an seo airson oidhche m. e.: Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, Charles Darwin agus Charles Dickens.[2]
Tha an West Highland Way, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tron chlachan seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 67, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Taigh-òsta Inbhir Dhobhrain
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 273 414
- Inbhir Dhobhrain aig Albawest


text:
Johann Sebastian Bach
'S e cumadair-ciùil Gearmailteach a bh' ann an Johann Sebastian Bach. Rugadh e ann an Eisenach air am 21mh latha den Mhàrt, 1685, ann an teaghlach làn luchd-ciùil. Sgrìobh e a chuid mhòr den cheòl aige airson na h-eaglaise ach chan eil sgeul air mòran dhiubh. A bharrachd air sin sgrìobh e ceòl airson na h-ionnsramaidean fìdheall, beus-fhìdheall, organ, cruit-chòrda agus clabhchòrd. Airson orcastra, mar eisimpleir, tha e na ùghdar de na sia concerti ainmeil Brandenburg. Phòs è dà thuras agus bha mu fhichead chlann aige - le feadhainn aca nan neach-ciùil cuideachd. Bhàsaich e air an 28mh latha den t-Iuchar 1750 ann an Leipzig. Ged a bhàsaich e mun cuairt air dà-cheud 'sa caogad bliadhna tha an ceòl aige cho cumhachdach agus coiteanta 'san latha an-diùth 'sa bha e a-riamh. Cha robh e ro-ainmeil nuair a bha e beò ach 's e aon de na ùghdarran ciùil as iomraiteach san t-saoghal a th' ann a-nis.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.x.ui., alias .dcccc.xuii.
Sneachta & h-uacht dimhar & aig anaicenta isin bliadain-se comtar suirse prim-locha & primh-abainn Erenn coro la ar di cethraibh & enaibh & eicnibh. Airdi graindi olchena. Cometis celum ardere uisum est. Dlum theinedh do arthrugud co torainn iar n-Eirinn aniar co n-dechaidh dar muir sair.
Sitriuc h. Imair cona chobluch do ghabail oc Cinn Fhuait i n-airiur Laigen. Ragnall h. h-Imair cona chobluch ailiu co Gallu Locha Da Chaech. Ár n-Gall oc Neimlid la Mumain. Ár n-aile la Eoganacht & Ciaraidhe.
Slogad H. Neill in Deiscirt & In Tuaiscirt la Niall m. n-Aedha rig n-Erenn, co firu Muman do chocud fri gennti. Scorais ala laithiu fichet mis Augaist oc Topor Glethrach i Maigh Fheimhin. Do-l-lotar in genti issin tir isind lau chetnai. Fus-ruapartadur in Goidil eter teirth & medhoin laei & cathaighset co espartain co torchair amail chet fer eturru, acht is lia do-cher di Ghallaibh. Do-llotar teorcobraid asin longport na n-gennti fri toir a m-muintire. Imo-rroiset in Goidil for culu dochum a n-dunaidh resin toir dedenaigh, .i. re Raghnall, ri Dubghall, co slogh di Gallaib uime. Luidh Niall m. Aedha co n-uatib i n-agaidh na n-genti co tarmasc Dia triit a nn-diguin. Anais Niall iar sin fhichet n-aidhce {folio & column H46[bis]vb} a n-dunadh frisna gennti. As-breth uadh fri Laigniu ara n-gabtis cacht di cein frisin longport. Roinis cath (Cinn) Fhuait foraib re Sitriuc h-u Imair du i torchradur .u. .c. l^ paulo plus, condid ann do-cer Augaire m. Ailello, ri Laigen, & Mael Mordha m. Muirecain, ri Airthir Liphi, Mael M' Oedhoc m. Diarmata, sui & episcopus Laigen, Augran m. Cennetigh, ri Laichse, & ceteri duces atque nobiles.
Sitriuc h. Imair do tuidecht i n-Ath Cliath.
Eithne ingin Aedha in uera poenitencia & in feria Martini defuncta est.


text:
-hou
'S e iar-leasach a tha gu math cumanta anns na h-Eileanan a' Chaolais agus ann an ainmean Normanach a tha ann an -hou. 'S e seo an dòigh-innse anns a' chànan Normanach mun fhacal Seann-Lochlannais: holmr, a tha a' ciallachadh “eilean beag”. Tha e ri fhaicinn anns an dòigh-sgrìobhaidh Beurla ann an àitichean diofraichte mar "holm". Tha e ann fhathast anns na cànain Lochlainnach an-diugh, m.e.: Stockholm.
Thàinig an “toponym” Normanach agus an dòigh bheagachadh hommet/houmet cuideachd bhon iar- leasach seo.
'S e îlot am facal co-ionnan a tha anns an Fhraingis, tha e ceangailte leis an fhacal Beurla islet.
Susbaint
Eileanan a' Chaolais[deasaich | deasaich an tùs]
Bailiwick of Guernsey[deasaich | deasaich an tùs]
- Ann an Guernsey
- Lihou
- Les Houmets a' gabhail a-steach - Houmet Benest/Benet, Houmet Paradis & Houmet Hommetol (Omptolle).
- Ann an Alderney
- Ann an Herm
- Jethou
- Le Plat Houmet
- Ann an Sark
Bailiwick of Jersey[deasaich | deasaich an tùs]
Normandy[deasaich | deasaich an tùs]
ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an iar-leasach ri fhaicinn ann an cuid de na-h-ainmean àitichean Gàidhlig cuideachd. Dh'atharraich am facal: "hólmr" gu "tolm" (giniteach: "tuilm" [1] m.e.:Duntuilm anns an Eilean Sgitheanach.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alexander MacBain, Place Names of the Highlands and Islands of Scotland, Glasgow, 2003, ISBN 0902664093, duilleag 80
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Noms de lieux de Normandie, René Lepelley, 1999 Paris ISBN 2-86253-247-9


text:
Inbhir Ghòrdain
'S e baile anns a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Ghòrdain no An Rubha (Beurla: Invergordon). [1] A-rèir Iain Mhic an Tàilleir b' e Rubha Nach Breacaidh an seann ainm a bha air a' bhaile.
Tha am baile suidhichte air bruach Chaolais Chrombaidh, tha Cromba air an taobh eile dhen chaolas. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 41′ 16.51″ Tuath agus 4° 9′ 25.34″ Iar.
Tha port-mara aige ris an canar Port Nach Breacaidh. Is e Inbhir Ghòrdain am port as trainge ann an Albainn airson shoithichean luchd-turais[2].
Anns a' bhliadhna 2001 bha 3,890 duine a' fuireach an seo. [3]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH7141768471
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 66, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ BBC Alba (2014-03-20): Inbhir Ghòrdain am port as trainge
- ↑ Scotland's Census Result OnLine


text:
Almere
‘S e baile mòr, port[2] agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Lelystad, ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an Almere (IPA: ɑɫ.ˈmɪː.rə). Tha e suidhichteaig leth mheatair os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Duitsis: provincie) Flevoland, 22km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 71km bho Rotterdam, 70km bho Den Haag, 91km bho Tilburg agus 32km bho Utrecht.[4] Chaidh Almere a chruthachadh fad na 70an agus chaidh a' chiad taigh a thogail ann an 1976. Tha 193,303 duine a' fuireach ann.[5] A bharrachd air sin, an baile as motha na roinne a th'ann Almere.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Yfke Sturm (1981): Modal
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aaborg[6]
- České Budějovice
- Haapsalu
- Kumasi
- Lancaster
- Milton Keynes
- Rendsburg
- Växjö
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Almere Poort
- ↑ Altitude Maps
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ DB City


text:
Coontae Ghivlyn
Ta Coontae Ghivlyn (Yernish: Contae Átha Cliath, Baarle: County Dublin), ny Ard Ghivlyn jiu[1] (Yernish: Réigiún Átha Cliath, Baarle: Dublin Region), ny ard as ny choontae tradishoonagh ta goaill stiagh ard-valley Ghivlyn, preeu-valley Nerin, myrane lesh ny coondaeghyn noa-emshiragh Doon Laoire-Rhaa yn Doon, Fine Goal as Divlyn Yiass. She Lught-Reill Ardjynagh Ghivlyn ny lught-reill ardjynagh da'n ard. Va Divyln nane jeh ny coondaeghyn shinney ayns Nerin dy ve kiaddit, ayns ny 1100yn jeianagh liorish Ree Juan Hostyn.
Cummal
Soiaghey as staydys[reagh]
Ta Divlyn ny hoie er coose hiar Nerin ayns Queiggey Lion.
Va staydys coontae formoil ec yn ard roish y skeaylley echey myr coontae ayns 1994, lesh Ayrn 9 Cooid 1(a) jeh'n Local Government (Dublin) Act, 1993 as eh gra "dy bee jerrey lesh y choontae" veih'n 1-d Jerrey Geuree 1994.[2] Ec y traa shen, as myr freggyrt rish tuarastyl jeh'n Choonseil Oarpagh va taishbyney dy row Nerin ny çheer smoo laarit 'syn Unnaneys Oarpagh, v'eh briwnyssit nagh row un choontae 'syn ard so-stiurey as deynlagh rere perspeghtaght ghurneilys ynnydagh. Va'n coontae skeayllt dy formoil as va ny coondaeghyn Doon Laoire-Rhaa yn Doon, Fine Goal, as Divlyn Yiass currit ayns e ynnyd, lesh soiaghey coontae hene ec dagh fer jeu. Va fys mie ec y reiltys er mooads y slattys v'er ny gholl trooid y Dáil, as eh currit ayns noteyn dy geyre ec Avril Doyle ayns Dáil Éireann er 3 Sauin 1993, tra v'eh fogrit eck dy row "Y Billey roin jiu cur jerrey lesh Coontae Ghivlyn dy breeoil, as myr dooiney va ruggit as troggit 'syn ard shoh ayns Nerin ta mee smooinaghtyn dy vel eh quaagh dy vel shin 'sy Thie shoh cur jerrey lesh Coontae Ghivlyn. Cha nel mee shickyr dy vel ny Divlynee toiggal cre ta shin jannoo jiu, agh she shen yn stayd dy breeoil."[3]
Staydys roie[reagh]
'Sy traa t'ayn jiu, ta kuse vooar dy heshaghtyn, bingyssyn steat as fwirranyn spoyrt gobbraghey er bunneydys "Choontae Ghivlyn". Rere shen, ta tharmane ayn mychione leighoilid ny coondaeghyn noa - ga dy vel staydys coontae reiragh oc as y staydys shen yn un staydys ta freilt rere y vunraght ayns Pobblaght Nerin. Ta cur sheese er Coontae Ghivlyn ayns slattyssaght myr "Ard Ghivlyn" ynrican rere conaantyn y Local Government Act, 1991 (Regional Authorities) (Establishment) Order, 1993,[1] as she shen y termeeaght ta ymmydit dy h-oikoil ec ny kiare coonseilyn reiragh ayns Divlyn ayns cuir-magh naight bentyn rish ard y çhenn choontae. Ta ymmyd er lheh jeh'n enmys Ard Ghivlyn Mooar cur seose tharmane chammah, as yn ard shen jeant seose jeh Ard Ghivlyn myrane lesh ny coondaeghyn Keeill Darey, yn Vee as Keeill Mantan. Rere coontey-pobble ny bleeaney 2002[4] va 1,122,821 cummaltee ayns Ard Ghivlyn, as eh jannoo 28% jeh pobble ny çheerey.
Gurneilys ynnydagh[reagh]
Ta Coonseil Ard-Valjagh Ghivlyn er ve ayn er feie ram eashyn, er enney myr Co-chorp Ghivlyn myr coontae corpagh, as va Coonseil Choontae Ghivlyn scryssit magh 'sy vlein 1994. Va tree coonseilyn noa currit ayns e ynnyd: T'ad ny rheynnyn reiragh ynnydagh t'ayns Ard Ghivlyn jiu na:
Meoir Ghivlyn[reagh]
Ayns Mee Voaldyn ny bleeaney 2009, v'eh fogrit magh ec John Gormley, Shirveishagh Çhymmyltaght, Eiraght as Gurneilys Ynnydagh, dy bee "Meoir Ghivlyn" reiht dy jeeragh veih 2010, as va ny currymyn echey cosoylagh rish ad t'ec Meoir Lunnin, as dy bee e churrymyn sheeynt magh er feie ny kiare rheynnyn reiragh çheusthie jeh shenn choontae Ghivlyn.[5] Bee'n Meoir ny chaairliagh er Údarás Iompair Bhaile Átha Cliath.[6] Ta Ard-Veoir Ghivlyn roie ny chaairliagh er y Choonseil Ard-Valjagh, as ta'n oik shen er ny reih dagh blein.
Baljyn as fo-valjyn[reagh]
- Áth an Ghainimh, An Aill, An Briotás, An Caisleán Nua, An Charraig Dhubh, An Cloigín Gorm, An Choill Mhór, An Port Thoir, Ard Aidhin
- Baile Adaim, Baile an Ásaigh, Baile an Bhóthair, Baile an Hartaigh, Baile an Huntaigh, Baile an Lobhair, Baile an Mhuilinn, Baile an Teampaill, Baile an Tirialaigh, Baile an tSaoir, Baile Bhailcín, Baile Bhlainséir, Baile Breac, Baile Brigín, Baile Baodáin, Baile Dúill, Baile Éamainn, Baile Formaid, Baile na nGabhar, Baile Munna, Baile na Manach, Baile na Miontan, Baile Pheire, Baile Phámar, Baile Phib, Baile Rónáin, Baile Uí Lachnáin, Baile Ghrífín, Baile Uí Chuilinn, Baile na Ridire, Beaumont, Belfield, Binn Éadair, Bóthar na gCloch
- Cabán tSíle, Cabrach, Caisleán Crucha, Cam Uisce, An Carnán, Baile an Chairpintéaraigh, Carraig an tSionnaigh, Carraig Maonais, An Chéim, An Chúlóg, Cill Bharróg, Cill Easra, Cill Fhionntáin, Cill Iníon Léinín, Cill Mac Oda, Cill Mhaighneann, Cill Na Manach, Cill Tiarnáin, Cionn Sáile, Cluain Dolcáin, Cluain Ioraird, Cluain Saileach, Cluain Sceach, Cluain Seach, Cluain Tarbh, Cnocán Doirinne, Cnoc Mhuirfean, Coill na Silíní, Cois Bá, An Com, Croimghlinn, Crois Araild, Cuan Aoibhinn, Cuas an Ghainimh, Cúl Mhín
- Darndál, Dartraí, Deilginis, Divlyn, Domhnach Bat, Domhnach Broc, Domhnach Cearnaigh, Domhnach Míde, Droichead na Dothra, Droichead na hInse, Droim Conrach, Droimneach, Dumhach Thrá, Doon Laoire, Dún Droma
- Faiche na Rás, Fionnradharc, Fionnbhrú, Fionnghlas
- Na Glasáin, Glas Naíon, Glas Tuathail, Gleancuillean, Gleann na gCaorach, Gráinseach Ghormáin, Gráinseach an Déin, Na Glaschnoic
- Iarthar na Cathrach, Inse Chór
- Cill Shalcháin, Cnoc Liamhna
- Leamhcán, Lusca
- Margadh na Feirme, Marino, Muirfin, Mullach Eadrad, Mullach Íde
- Ongar
- Port Mearnóg
- Raghnallach, Ráth Cúil, Ráth Eanaigh, Ráth Fearnáin, Ráth Garbh, Ráth Maonais, Ráth Mhichíl, Ráth Miontáin, Rialto, An Rinn, Ros Eó, Rockbrook
- Sáile Cnocáin, Na Sceirí, An Seanbhábhún, Seanchill, Seantrabh, Séipéal Iosóid, Sord Cholmcille, Stigh Lorcáin
- Tamhlacht, Teach Mealóg, Teach na Giúise, Teach Sagairt, Teampaill Ghil, Tír an Iúir
Jeeagh er neesht[reagh]
- Rolley mannishteryn as prioraghtyn ayns Pobblaght Nerin (Coontae Ghivlyn)
- Rolley aarheynnyn Choontae Ghivlyn
- Son aarheynnyn barranagh y çhenn choontae
Imraaghyn[reagh]
- ↑ 1.0 1.1 Local Government Act, 1991 (Regional Authorities) (Establishment) Order, 1993. Feddynit er 2009-07-31.
- ↑ Aght yn Oireachtas: Local Government (Dublin) Act, 1993 (Section 9 Part 1(a))
- ↑ "The Bill before us today effectively abolishes County Dublin, and as one born and bred in these parts of Ireland I find it rather strange that we in this House are abolishing County Dublin. I am not sure whether Dubliners realise that that is what we are about today, but in effect that is the case." Dáil Éireann: Parliamentary Debates (3 Sauin, 1993)
- ↑ Oik Meanagh ny Staydraa: Census 2002 (Volume 1- Population Classified by Area)
- ↑ Molony, Senan (13 Boaldyn 2009). "Dublin to get first directly elected mayor by next year", Irish Independent. Feddynit magh er 2009-05-13.
- ↑ Edwards, Elaine (12 Boaldyn 2009). "Dublin to elect mayor next year", The Irish Times. Feddynit magh er 2009-05-13.
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Lught-Reill Ardjynagh Ghivlyn
- Seyrnaght Choontae Ghivlyn
- Skeeraghyn theayagh Choontae Ghivlyn, veih Ireland.com