c: text/html

text:
- TIOTAL
- Cnoc Bhearghadail air an t-slighe gu Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1519
- ÀITE
- Bearghdal
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33436
- KEYWORDS
- cairtean puist
Gallaibh
cnuic
rathaidean
tùr
cairt-phuist a' coimhead gu deas thairis air Cnoc Bhearghadail. Is e baile fìor bheag a th' ann am Bearghadal deich mìle fichead deas air Inbhir Ùige air rathad mòr an A9 gu Inbhir Nis. Tha e furasta an rathad cas a tha a' dìreadh a' chnuic fhaicinn agus aon den dà thùr bharrabhallach.
Chaidh an togail gus solais a ghleidheadh a bhiodh a' sealltainn do dh'iasgairean far an robh beul na h-aibhne, agus tha iad aithnichte mar Choinnlearan an Diùc às dèidh Diùc Phortland, a dh'òrdaich iad agus a phàigh airson an togail.
Tha àite-seachnaidh air a chruthachadh a-nis dha trafaig a bhios a' cromadh

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Litir o Skinner gu Grannd, an 20mh là dhen Chèitean, 1916
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_033_001
- DEIT
- 1916
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7143
- KEYWORDS
- fìdhleirean
fìdhlean
slatan-iasgaich
litrichean
luchd-ciùil
sgrìobhadairean-ciùil
puirt Srath-Spè
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856-1942) don Bhadan Ghorm ann an Dhrochaid Chàrr, agus 's ann às a sin a thàinig am far-ainm aige - 'Battan'. Na bhalach chuir e eòlas air dà rud anns am biodh sàr ùidh aige - fìdhlearachd agus iasgach. Ràinig e an ìre a b' àirde anns an dà raon; na iasgair a' cruthachadh slat-iasgaich dha fhèin dham b' ainm 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear a bha na cheannard a' chuid bu mhotha de dhà fhichead bliadhna air Comann Ruidhle agus Strath-Spè na Gàidhealtachd, agus na shàr-eòlaiche air dòighean fìdhlean a dhèanamh. Rinn e cuideachd fidheall annasach chruinn dham b' ainm an 'Rondello'. Tha eisimpleir dhen t-slat-iasgaich, fidheall agus 'Rondello' aig Grannd ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealan Inbhir Nis.
Bha Grannd na dheagh charaid dhan neach-ciùil agus sgrìobhadair-ciùil Seumas Scott Skinner (1843-1927), am fear ris an cante gu tric 'Righ an t-Srath-Spè', agus a bha fìor chudromach ann a bhith a' leasachadh ceòl tradaiseanta na h-Alba. Sgrìobh Skinner an litir seo gu Grannd à Càrn Fheusda, air an 20mh là dhen Chèitean, 1916. Tha i a' tòiseachadh le 'What's' yer fiddle like / a Zeppelin?' (Sgrìobh Skinner Còrn-phìoba spòrsail dham b' ainm 'The Zeppelin' ri linn a' Chiad Chogaidh). Tha Skinner cuideachd a' bruidhinn air an riochdaire aige, Gavin MacIlleMhaoil agus bàs Seasaidh NicLachlainn


text:
- TIOTAL
- A' sailleadh rionnach, Loch Sgioport
- EXTERNAL ID
- QZP99_94052_04_07
- ÀITE
- Loch Sgioport
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- CRUTHADAIR
- I F Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38630
- KEYWORDS
- iasg
rionnach
iasgach
Bha gnìomhachas an sgadain cudromach ann an Alba san 19mh is tràth san 20mh linn, ach bha rionnaich air an glacadh cuideachd. Cleas an sgadain, bha na rionnaich air an sgoltadh, air an sailleadh is air an cur ann am barraillean airson an gleidheil. Tha an dealbh seo a' sealltainn barraillean le rionnaich air a' chidhe aig Loch Sgioport, air taobh sear Uibhist a Deas
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Cogadh na Mìle Làithean
Cogadh na Mìle làithean (1899 - 1902): Cogadh sìobhalta ann an Coloimbia[1] a thug fìor dhroch bhuaidh air an dùthaich aig toiseach an 20mh linn.[2][3]
'S e pàirt fa-leth cudromach dhan nobhail "Cien años de Soledad " (Ceud Bliadhna dhe Uaigneas) le Gabriel García Márquez a th' ann an Cogadh na Mìle làithean. Tha an Còrnailear Aureliano Buendía, prìomh charactar an leabhair, an sàs anns a' chogadh sin. Chaill Coloimbia Roinn A' Chaolais (Spàinntis: Departamento del Istmo), ris an canar Panama an latha an-diugh, agus An Canal na luib.
‘S e cogadh sìobhalta a rinn droch sgrios air Coloimbia agus Panama (roinn am broinn Choloimbia aig an àm), eadar 1899 agus 1902 a bh’ann Cogadh na Mìle Làithean. Mar thoradh a’ chogaidh sin, rinn an Riaghaltas Tòraidheach a’ chùis air a chuid nàmhaidean Libearalach ach chaill an dùthaich Panama ann an 1903. Shabaid buill a’ Phàirtidh Libearalach an aghaidh an Riaghaltais a bha fo bhuaidh buidheann a’ Phàirtidh Thòraidh air an robh A’ Bhuidheann Nàiseanta, agus iad fo stiùireadh an ceann-suidhe Manuel Antonio Sanclemente fad ùine ghoirid. Dh’ èirich na Libearalaich an aghaidh atharrachaidhean làidir obann bhon Bun-Reachd dhe 1863 (a chaidh a sgrìobhadh ann an reachdas nuair a bha Rafael Núñez os cionn an Riaghaltais, is a chuir siostam feadarail air bhog), gu siostam meadhanach na àite (Bhun-Reachd dhe 1886). A bharrachd air sin, dh’ fhulang na Libearalaich ionnsaighean ainneartach bho na Tòraidhean, is le sin dh’fheuch iad ri smachd a chur air an Riaghaltas.
Thoisich an cogaidh an dèidh dhan cheann-suidhe Sanclemente an dreuchd a leigeil air adhbharan slàinte is fhuair an leas ceann-suidhe Marroquín an dreuchd na àite. Nuair a ghabh Marroquin, a bha na bu fhaisge air na Tòraidhean traidiseanta na a’ Bhuidheann Nàiseanta, an dreuchd os làimhe nochd còmhstri airson an cumhachd. Las sin teine a’ chogaidh nuair a rinn buidheann dhe Libearalaich, le droch eagrachadh, ionnsaigh air Bucaramanga, rud a dh’ adhbharaich freagairt làidir bho Riaghaltas na dùthcha. Bha suidheachadh nan Tòraidh buileach na bu fheàrr na dha na Libearalaich, is b’ urrainn dhaibh structar na stàite, conaltraidhean ùra agus Arm proifeasanta le deagh eagrachaidh is tòrr airgid a chleachdadh gu math. Bha e glè dhoirbh dha na Libearalach feachdan proifeasanta a chuir air dòigh ach anns na roinnean dhe Santander agus Panama, far am b’ urrainn dhaibh an iomairt aca a chumail a ‘ dol.
Susbaint
Freumhan a’ Chogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd corra draghan eadar na Tòraidhean agus na Libearalaich ann an Coloimbia rè na 19mh linne. Dh’adhbharaich na draghan sin cogaidhean air feadh na dùthcha, leis gu robh siostam nam pàrtaidh a’ fàs na bu treasa. Gheuraich am Bun-Reachd dhe Rionegro, ris na riaghaltasan feadarail a chruthaich e, eadar-dhealachaidhean seadh eadar an dà phàrtaidh, seadh eadar na roinnean. Mar eisimpleir: bha feachdan armachd na bu mhotha aig na stàitean na a bha aig Riaghaltas na dùthcha fhèin gu tric. Chaidh Bun-Reachd dhe 1886 a sgrìobhadh nuair a bha còmhstri sòisealta agus cogaidhean sìobhalta a’ sgiùrsadh na dùthcha airson stàit meadhanach làidir chruthachadh, gu math eadar-dhealaichte bhon a’ Bhun-reachd roimh làimhe. Chaidh am Bun-Reachd dhe 1863 a chur às anns a’ bhliadhna sin (a bha làn ana-cuimse an t-siostaim fheadarail rè amannan nan Raidigeach) is le sin nochd a’ chiad fhios gum biodh cogadh ann. A bharrachd air sin, chaill prìsean eadar-nàiseanta a' chofaidh, air an robh eaconomaidh na dùthcha gu math crochte. Le sin, dh'fhàs suidheachadh na dùthcha na bu mhiosa agus chaill Coloimbia a cho-chuideam poiliteagach.[4]
Blàran dhe Peralonso agus Palonegro[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair na Libearalaich a’ chiad mhì-bhuaidh aca dìreach corra latha an dèidh dhan chogadh a thòiseachadh aig Blàr nan Easbaig, ri taobh na h-aibhne Mhagdalena air an 24mh dhen Dàmhair 1899. Ach bha draghan uabhasach doirbh aig na Tòraidhean cuideachd. Bha iad gan sgaradh eadar dà bhuidheann: na daoine Eachdraidheil agus na Nàiseantaich is iad a’ feuchainn ri draghan na dùthcha a cheartachadh. Chuir na daoine eachdraidheil an ceann-suidhe Sanclemente às an dreuchd aige, is chuir iad José Manuel Marroquín na àite. A tuilleadh air sin, dh’ainmich na Libearalaich Gabriel Vargas Santos na cheann-suidhe, airson suidheachadh ceannardan bun-reachdail nan Tòraidh a lagachadh.
Beag air bheag, dh’ fhàsadh an cogadh na bu smachdaile agus na bu buirb, leis na sìobhaltaich gan sgaradh eadar an dà bhuidheann ann an dòigh uabhasach eudmhorach, agus gach pàrtaidh a’ dèanamh a dhìcheall airson buaidhean fhaighinn, nach robh ach meallach. Gun teagamh, ‘s e na blàran aig Peralonso agus Palonegro ann an Santander a shealltainn dhan dùthaich an droch sgrios is milleadh a nì na cogaidhean. A’ chiad turas, fhuair na Libearalaich am buaidh mu dheireadh le Rafael Uribe Uribe. Chuir na Tòraidhean sguir air an cuid nàmhaidean aig Palonegro air an 25 latha dhen Chèitean 1900 gan bleitheadh beag air bheag. An uair sin chuairtich iad Cúcuta.
An dèidh Palonegro, cha dh'fhaodadh do Arm nan Libearalach an gnothach a dheànamh an aghaidh na Tòraidhean. Le sin , nochd iomadh guerrillas air feadh na dùthcha. Dheànadh iad ionnsaighean gun chead bho ceannardan nam Pàrtaidh, is bha iad cho eudmhorach. Thachair an aon rud ann an Coloimbia anns an darna leth dhen 20mh linn.[5]
Mu dheireadh thall[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh Phalonegro, ‘s e dìreach sabaid gun chiall is gun bhrìgh dha na pàrtaidhean a’ bh’anns a’ chogadh. Chumadh na Libearalaich a’ dol ged nach d’fhuair iad ach beagan taic bho na dùthchannan eile, is nochd sgaradh doirbh eadar na Sìochantairean agus na Cathaich am broinn a’ Phàirtidh fhèin. Thuig na Tòraidhean Nàiseantaich anns a’ bhad gum biodh e na bu fheàrr dhaibh sguir a chur air an gnothach, is teis-meadhan a’ chogaidh a-nis ann am Panama agus air oirthir a’ Chairibian.
Le sin, b’ fheudar dha Coloimbia cogadh eadar-nàiseanta a sheachnadh: dh’fheuch ceann-suidhe na Bheiniseala, Cipriano Castro, ri cogadh a thòiseachadh an aghaidh Choloimbia, is esan a’ toirt taic do Uribe Uribe airson ga chur os cionn an Riaghaltais. Chaidh aig feachdan Mharroquín air taic na Bheiniseala dha na Libearalach a ghearradh air am 29mh latha dhen Iuchar1901, leis gun do chuir an Seanalair Tòraidh Juan Tovar ruaig air na Libearalaich. B’ fheudar dha Uribe Uribe ga thoirt thairis, ach air chumha.
Còrdaidhean dhe Neerlandia agus Wisconsin[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh ainmean a chur gu còrdaidhean na Sìthe air an oighreachd Neerlandia air an 24mh latha dhen Dàmhair 1902, ged an do mhair an còmhstri gu ruige an t-Samhain ann am Panama. gu ruige deireadh a’ bhliadhna 1901 eadar dà shoitheach, an Almirante Padilla (Libearalach) agus Lautaro (às an t-Sìle ach fo smachd nan Tòraidh). Chaill na Tòraidh am blàr mara sin ri taobh oirthir a’ bhaile Panama air an 20mh latha dhen Fhaoilleach 1902. Le bàs Carlos Albán, a bha air bhòrd am Lautaro, cha robh riochdaire anns a’ Chaolais co-dhiù, is chaidh Arístides Arjona a dh’ainmeachadh na àite.
An uair sin thàinig bagairtean seasmhach bho Chabhlach na Stàitean Aonaichte, a chuir an Riaghaltais aig Theodore Roosevelt dhan sgìre gus gnothaichean teachdail na dùthcha sin air obraichean a’ Chanàil a dhìon. Le sin. b’ fheudar dha na Libearalaich fon Sheanalair Benjamín Herrera, an cuid armachd a leigeil sìos.
Chaidh còrdadh na Sìthe maireannach a rèiteachadh air bhòrd an soitheach Aimearaganach Wisconsin air an 21mh latha dhen Shamhain 1902. Bha an Seanalair Lucas Caballero Barrera, (na Cheannard Oifigearan Arm Aonaichte a’ Chauca agus Panama), còmhla ris a’ Chòrnaileir Eusebio A. Morales, (Ionmhasair oifis cogadh a’ Chauca agus Panama), is iad a’ riochdachadh an t-Seanalair Benjamín Herrera, an làthair airson a’ Phàirtidh Libearalach; airson a’ Phàirtidh Thòraidh bha an Seanalair Víctor Manuel Salazar, Riaghladair Roinn a’ Phanama, agus an Seanalair Alfredo Vázquez Cobo, Ceannardan Oifigearan an t-Airm Tòraidheach air Oirthir a’ Chairibian, a’ Chuain Sèimh agus Panama, is iad a’ riochdachadh an Riaghaltais. Chuir iad uile ainmean dhan Chòrdadh is chuir iad crìoch air a’ chogadh.
Toradh a’ Chogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh a’ chogaidh, bha Coloimbia millte gu tur anns gach uile dòigh: Dh’ fhàs staing an eaconamaidh an dèidh a’ chogaidh na bu mhiosa le sgaradh Phanama, air an 3mh latha dhen Shamhain 1903. Bha e uabhasach trom dhan dùthaich co-chuideam na Sìthe a chumail a’ dol rè mu 45 bliadhna, rud a rinn iad gu ruige am Bogotazo ann an 1948, Bha am frionas eadar an dà phàrtaidh às an ciall gu tur tro linntean an t-Ainneirt gu ruige 1958. An uair sin, chuir bhuidheann dà-phàirtidh ris an canar A’ Bhuidheann Nàiseanta smachd air suidheachadh na dùthcha ach thoisich na trioblaidean a tha air Coloimbia a sgiùrsadh fad an darna leth dhen 20mh linn agus toiseach an 21mh linn an a dhèidh. Thug na Panamaich gu ìre seann mhiannan na neo-eisimeileachd a bha aca, o chionns gun do dhiùlt an Còmhdhail ann an Coloimbia an còrdadh Herrán – Hay. Chuir iad neo-eisimeileachd na dùthcha aca an cèill air an 3mh latha dhen Shultain 1903, le taic armachd bho na Stàitean Aonaichte co-dhiù. Corra latha an dèidh sin, thug Riaghaltas agus Còmhdhail a’ Phanama smachd bith-bhuan air Sgìre a’ Chanail dha na Stàitean Aonaichte, tron chòrdadh Hay - Bunau – Varilla.
Air an darna taobh, rinn na Stàitean Aonaichte gnàthach air a cuid cheanglaichean eadar-riaghaltasan le Colombia, tron chòrdadh Thomson – Urrutia, ris an cuir iad ainm ann an Giblean 1914 nuair a bha Carlos E. Restrepo Restrepo os cionn an Riaghaltais. Ann an còrdadh sin, ghabh Coloimbia ri neo-eisimeileachd Phanama agus crìochan na dùthcha ùr sin. Air an taobh eile, gheall na Stàitean Aonaichte gum pàigheadh iad airgead dìolaidh dhe $25 muillean gu Coloimbia airson Panama a chall.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ La Guía 2000
- ↑ Oilthigh Sabaneta
- ↑ Kalipedia
Cogadh na Neo-Eisimeileachd • Cogadh nan Àrdanach • Cogadh Sìobhalta dhe 1851 • Cogadh Sìobhalta dhe 1860 - 1862 • Cogadh Sìobhalta dhe 1876 - 1877 • Cogadh Sìobhalta dhe 1885 • Cogadh Sìobhalta dhe 1895 • Cogadh na Mìle Làithean • Còmhstri anns “La Pedrera” • Cogadh Pearu – Coloimbia • An Ainneart • Cogadh nan Guerrilla


text:
1909
MCMIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am Pàrtaidh Làbarach na h-Alba a stèidheachadh.
- Bhuannaich Selma Lagerlöf an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Paul Roux (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
- Cur às do Thràilleachd ann an Sìona.
- Chaidh Dagua (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh Sgoil Eaconomais Stockholm a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Màrt - Sabir Yunusov, ann an Tashkent. Ceimigear às an Ruis.
- 27 an Giblean - Guillermo León Valencia, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 9 an Cèitean - Robert Garioch, bàrd agus eadar-theangaichear Albannach.
- 26 an t-Ògmhios - Còirnealair Parker, ann am Breda. Manaidsear ciùil às Na Tìrean Ìsle.
- 12 an Dàmhair - Carl Borgstrøm, ann an Oslo. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Lùnasdal - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.


text:
Aildiria
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Aildiria [1] (Arabais: لجزائر, Al Jaza'ir IPA: ɛlʤɛˈzɛːʔir; Cànan Bherber: , Dzayer IPA:ldzæjər). Ach tha ainm Gàidhlig eile oirre:
- Ailgeria[2]
- Ailgear[3]
- Tìr’n Aildìr[4]
- Algeria[5] [6]
- Ainm oifigeil: Sluagh-phoblachd Dheamocratach Aildiria[1]
'S e Aildiria an dàrna dùthaich as motha air feadh Afraga .[7]
Tha crìochan aice san ear-thuath le Tuinisia, san ear le Libia, san ear-dheas le Nìgeir, san iar-dheas le Màili agus Moratainia agus le Maroco san iar-thuath. Tha i suidhichte air a’ Mhuir Mheadhanach. 'S e Algiers prìomh-bhaile na dùthcha.
Tha mòran àitichean ann an Aildiria a tha dìonta mar Làrach Dhualchas na Cruinne leis an UNESCO:
- Al Qal'a of Beni Hammad, a ciad prìomh-bhaile aig àm Impireachd Hammadid
- Tipasa, baile bho àm nam Poenicianaich
- Djémila, tobhta bho àm nan Ròmanaich
- Timgad, tobhta eile bho àm nan Ròmanaich
- M'Zab Valley, Gleann
- Tassili n'Ajjer, ruith-beanntain
‘S e caisteal cliùiteach a tha ann an Casbah Aildiria.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse. duilleag 75
- ↑ The Collected Poems and Songs of George Campbell Hay ISBN 0900025212
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ CIA World Factbook
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- National People's Assembly Duilleag oifigeil na Pàrlamaide


text:
Fàsach Strzelecki
'S e fàsach ann an Astràilia a th' anns an Fhàsach Strzelecki (IPA tʃəˈlɛtski, Beurla: Strzelecki Desert).
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e suidhichte ann an Astràilia-a-Deas, Queensland agus New South Wales. Tha am Flinders Range san àirde a deas dheth. The e anns an lag-creige Lake Eyre còmhla ri dà fhàsach eile—am Fàsach Tirari agus am Fàsach Shimpson.
'S e an t-seachdamh fàsach as motha ann an Astràilia le farsaingeachd de 80,250 km2, no 1% den fharsaingeachd Astràilia.[1]
Tha am feansa ris an canar an Dingo Fence, agus na slighean Birdsville Track agus Strzelecki Track a' dol tron fhàsach.
Aibhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na h-aibhnichean Diamantina River, Cooper Creek agus Strzelecki Creek uile a' ruith tron fhàsach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig an t-ainm bhon neach rannsachadh Phòlannach Paweł Edmund Strzelecki.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Fàsach Ghibson • Fàsach Mhòr na Gainmhich • Fàsach Mhòr Bhictòria • Fàsach Bheag na Gainmhich • Fàsach dathte • Rangipo • Fàsach Shimpson • Fàsach Strzelecki • Sturt's Stony Desert • Tanami • Tirari


text:
12 an t-Samhain
'S e 12 an t-Samhain an 316mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (317mh ann am bliadhna-leum). Tha 49 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1838: Cur às do thràilleachd ann an Nicaragua.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1840 - Auguste Rodin, deilbhear às an Fhraing.
- 1841 - Diego Lemos, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1880 - Enrique Olaya Herrera, ann an Guateque. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1953 - Calum Dòmhnallach, ann an Loch nam Madadh. Ceòladair à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1035 - Canute Mòr, rìgh na Sasainn, Danmhairg, agus Nirribhidh.
- 1094 - Domhnall III, Rìgh na h-Alba.
- 1989 - Dolores Ibárruri, ann am Madrid. Neach-poileataigs às an Spàinn.


text:
Straih veanagh
Ta straih meanagh çheet er duillaghys keylley fo y chione-vrat. T'eh jeant magh jeh crouwyn, lossreeyn beggey, biljyn aegey as sheelagyn ny biljyn aasit. Dy mennick, ta biljyn aegey jeh dooieyn kione-vrattagh fuirraghtyn rish bleeantyn derrey higys barney 'sy chione-vrat dod ad aase seose aynsyn. Ta biljyn elley beg dy liooar nagh vel ad faagail y straih veanagh son y chooid smoo, myr sampleyr cullyn. Chammah's crouwyn as lossreeyn, t'adsyn cooilleeney y çhymshal bea oc 'sy straih veanagh.
Cha nel y straih veanagh geddyn wheesh soilshey ny greiney as y kione-vrat, as ta rheam tonn-lhiurid ny soilshey ny sloo na rheam lane soilshey ny greiney. Myr shen, shegin da dooieyn straih veanagh surral scaa dy mie, dy ghra myr shen, foddee ad cooilleeney co-haaghey sollysh liorish y toilshey jeeylymagh, as myr shen foddee ram jeu jannoo ymmyd jeh tonn-lhiuridyn nagh dod biljyn kione-vrattagh. Ayns keylljyn yn-lhoamey, t'ad çheet fo ghuillag roish my jig ny biljyn. Ta shen cur dou beggan traa son co-haaghey sollysh gyn lhiettalys, as cooney ad dy chummal seose cormid charboanagh jarrooagh er fud ny bleeaney.
Ta'n straih veanagh ny s'fliughey na buill elley, er y fa dy vel y kione-vrat lhiettal çhiassid as gaalaghey. Ta shen greinnaghey fungyssyn as dooieyn loauee elley ta scanshoil 'sy çhymshal beaghee, as croo myn-emshyraght cooie da ymmodee beiyn as lossreeyn.


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Na bu thràithe am bliadhna chaidh Sarko a-null gu ...
- Deagh aimsir
- Leugh mi rudeigin agus thug e smaoineachadh orm
- Coinneamh Bhliadhnail Fòram Gàidhlig Inbhir Nis
- Gàidhlig a-mhàin
- Sin agad e
- Nan Soluis Dhubh - beagan a bharrachd retro dhuibh...
- Punc sna h-eileanan
- Oraid le Chuck Tripp: Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir N...
- Ur-sgeul didisteach
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Tha sinn air fàs cho beag-sealladh?
Tha sinn air fas cho beag-sealladh, agus cho mosach agus nach eil sin deonach coimhead air taobh a muigh a starsaich again fhin. Tha an ceathamh beatha th’ againn an diugh dha’r crodadh a steach a bhailtean, far a bheil beatha mhi-nadurrach againn. Tha sinn air ceangail a chall ri fearann, ri nabachd agus co-chomunn, agus mar a bith sinn ur ceangail ris an Dia a mhain a bheir dhuinn beatha am paillteas.
Bha Aonghais a-mach air poileataics cuideachd agus ciamar a tha a h-uile càil ceangailte ris fhathast cho grod sa bha e ann an 2005. Thuirt e mu dheidhinn Thearlaich Cheannadaich:
Tha e a’ choimhead uamhasach coltach ris g’eil na h-uaislean mu dheas air tuigse mu dheireadh thall gur e mac croitear ann a sheo, agus tha e a cuir uamhas orra gun thigh iad e bho thus.


text:
Nollaig
Se féill Chrìostaidh a tha ann an Nollaig, air a’ chòigeamh là fichead den Dùbhlachd gus ceann-bliadhna Chrìosd a ghlèidheadh. A-nis, se fèis den calpachas far a bheil na bùthan a’ dol air sanas mòr gus an reic àireamh as motha na bliadhna sa chaidh. Tha Bodach Nollaige aig ceann na calpachas seo.
Ann an Éirinn tha an Nollaig bheag a’ ciallachadh 6 am Faoilleach, ach ann an Albainn faodaidh e ciallachadh 1 am Faoilleach[1] no is dòcha cuideachd 6 am Faoilleach.[2]
An t-am as fhearr den bhliadhna! Bidh Bodach na Nollaig a' dèanamh ceilidh air clann an t-Saoghail (na fir aig a bheil pàrantan beartach), a' sgaoileadh thìodhlaicean.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faclair Dwelly
- ↑ An Nollaig 2, leasan Gàidhlig le Goiridh Dòmhnallach ann an Ceap Breatainn, a’ tarraing air 2014-12-13
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Nollaig 1 agus An Nollaig 2 - leasanan Gàidhlig stéidhte air briathrachas na Nollaig, le Goiridh Dòmhnallach agus clann aig Colaisde na Gàidhlig, Ceap Breatainn.
- GRD: An Nollaig


text:
Na h-Eileanan Tarsainn
'S e innis-mhuir bheag a tha anns na h-Eileanan Tarsainn. [1] Tha iad suidhichte anns na h-Eileanan a-staigh san àirde an iar Alba. Tha an t-Eilean Sgitheanach san àird a tuath dhiubh agus tha Muile san àird a deas.
Tha na h-Eileanan Tarsainn a' gabhail a-steach ceithir eileanan mòra. Seo iad:
Seo Rùm an t-eilean as motha a tha anns na h-eileanan seo.
Tha iad na phàirt de Loch Abar. Gus 1891 bha Canaigh, Rùm is Eilean nam Muc nam pàirt den Earra-Ghàidheal, agus bha Eige na phàirt den Siorrachd Inbhir Nis. Eadar 1891 is 1975 bha iad uile nam pàirt den Siorrachd Inbhir Nis.
Tha mòran eileanan beaga agus sgeirean timcheall air na h-Eileanan Tarsainn cuideachd. Seo feadhainn aca:
- An t-Eilean Gainmhich, faisg air Canaigh
- Eilean Chathastail, faisg air Eige
- Eilean nan Each san àird a tuath Eilean nam Muc
- Òigh-sgeir (na bi a' meascachadh le Heisker neo Eilean Heisgeir faisg air Uibhist a Deas)
- Garbh Sgeir,
- Eagamol, faisg air Eilean nan Each
- Humla
- da àite leis an ainm Dubh Sgeir


text:
- TIOTAL
- Cruthan creige air Eilean Eige
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0687
- ÀITE
- An t-Eilean Eige
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Na h-Eileanan Beaga
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10594
- KEYWORDS
- eileanan
creagan
cinnidhean
coimhearsnachdan
togail dhealbh
costa
costaichean
Na h-Eileanan a-staigh
'S e Eige an dàrna eilean as motha dhe na h-Eileanan Beaga (Rum, Eilean nam Muc, Eige agus Canaigh) agus 's ann air a tha an àireamh-sluaigh as motha dhe na h-eileanan sin. B' ann le Dòmhnallaich Eige a bha an t-eilean mus do reic iad e ann an 1829. An dèidh sin bha uachdarain ann nach robh a' fuireach air an eilean nach do rinn dad airson àireamh-sluaigh an eilein a dhìon. Stèidhich a' choimhearsnachd Urras Dualchais Eilean Eige ann an 1991agus chaidh gabhail ris an tairgse aca gus an t-eilean a cheannach ann an 1997, a' cur an eilean fo smachd na coimhearsnachd ionadail
.
Rugadh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh, ann an Sanna, ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson an dràma 'Serjeant's Wife'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_24
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4710
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson Dihaoine an 29mh Iuchair 1842. 'S e an dràma 'Serjeant's Wife' cuirm na h-oidhche, anns an do chluich Mgr Mark 'Old Cartouch' agus chluich Mgr MacThòmais 'La Fleur'. Chaidh an oidhche a chumail mar 'Shochair do Mhgr Watkin' a thùirt gu robh e 'begs to assure his Patrons that the Entertainments have been scrupulously selected with a view to their gratification'. Tha rudeigin dhan a h-uile duine ann...'for the Ambitious a lesson of human frailty; for the Compassionate, a melting delineation of sorrow...' agus '...for the Fastidious, an omelette souffle that cannot raise a qualm'.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
- TIOTAL
- Drochaid an Diabhail, Ceann Holborn
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0066
- ÀITE
- Ceann Holborn
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31953
- KEYWORDS
- cairtean-puist
uamhan
Air a' chairt-phuist seo chithear Drochaid an Diabhail, Ceann Holborn, ann an Inbhir Theòrsa.
Tha cost a tuath Ghallaibh a' fulang làn neart na mara. Tha e coltach gun do ràinig tonnan na stoirme cho àrd ri 200 troigh. Mar thoradh air na seann bhearraidhean de chloich-ghainmhche a bhith a' bleith, tha oir na mara garbh agus làn de stacan agus de dh' uamhan.
Aig Ceann Holborn tha mullach uamha air briseadh a' fàgail glug no toll-sèididh agus tha uamhan air gach taobh de rubha air fosgladh agus air airse nàdarra a-nis a dhèanamh


text:
- TIOTAL
- Litir bho Uilleam Ivory, Siorram Inbhir Nis, 9 An t-Ògmhios 1885
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_R13_J6_05
- ÀITE
- Inbhir Nis
- DEIT
- 9 An t-Ògmhios 1885
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 170
- KEYWORDS
- Baile Meadhanach
Gead an Tàilleir
Peighinn a' Chorrain
croitearachd
Achd nan Croitearan
cogadh an fhearainn
strì an fhearainn
Cogadh nan Croitearan
Chaidh an litir seo a sgrìobhadh air 9 an t-Ògmhios 1885 le Uilleam Ivoy, Siorram Inbhir Nis gu Àrd-Chonstabal Siorrachd Inbhir Nis agus tha i a' buntainn ri Cogadh nan Croitearan, 1882-88, sia bliadhnachan anns an robh croitearan air Ghàidhealtachd ag iomairt airson leasachadh air siostam an fhearainn.
Thòisich Cogadh nan Croitearan sa Ghiblean 1882 le Blàr a' Chumhaing, blàr a thachair ri linn connspaid fhada eadar croitearan a' Bhràighe agus an uachdaran, am Morair Dòmhnallach, timcheall air ionaltradh. Thàinig cùisean gu ceann air 9 an Giblean, nuair a thàinig maor-siorraidh agus leth-cheud poileas dhan Bhràigh, agus chuir iad còignear croitearan, a bha air diùltadh òrduighean fuadachaidh a ghabhail bhuapa ron seo, an grèim. Fhad 's a bha iad a' fàgail a' Bhràighe chaidh ionnsaigh a thoirt air a' bhuidhinn le còmhlan mòr de dh'fhir, de bhoireannaich 's de chlann a' giùlain bhataichean agus a' tilgeil chlachan. Chaidh cuid den t-sluagh a ghoirteachadh mus deach aig a' mhaor-siorraidh agus na Poilis air tarraing air ais le na fir a bha an grèim.
Cha tug seo air croitearan a' Bhràighe an iomairt a leigeil seachad agus sa Chèitean 1882 dh'iomain iad an cuid stuic dhan ionaltradh chonnspaideach gun chead. A-rithist san t-Sultain agus san Dàmhair, sheas muinntir a' Bhràighe an aghaidh dà oidhirp fa leth ri brath a lìbhrigeadh do no croitearan, a' toirt òrdugh dhaibh an cuid stuic a thoirt bhon ionaltradh. Gu dearbh, cha robh strì nan croitearan san Eilean Sgitheanach sa Bhràigh a-mhàin. Ann an Gleann Dail, air taobh an iar-thuath an eilein, bha croitearan air an caoraich iomain gu ionaltradh mun robh connspaid ann an Bhatarsteinn, a-rithist gun chead an uachdarain.
B' ann le shùil air na tachartasan seo a sgrìobh Camshron Loch Iall, àrd-uachdaran agus BP, an litir air 3 an t-Samhain 1882. O thòisich an t-strì sa Bhràigh, bha grunn dhaoine cudromach air Ghàidhealtachd den bheachd gum feumadh an riaghaltas saighdearan a chur dhan Eilean gus rian fhaighinn air a' chùis. Air 21 an t-Sultain 1882 sgrìobh Uilleam Ivory, Siorram Inbhir Nis, dhan riaghaltas ag iarraidh gun deigheadh 100 saighdear a chur dhan Ghàidhealtachd gus dìon agus taic a thoirt don ùghdarras shìobhalta. .
Bha Camshron Loch Iall bàigheil do dh'iarrtas an t-Siorraim Ivory, agus, mar BhP, bha e an sàs ann an còmhraidhean le àrd-bhuill den riaghaltas mun chùis. Na litir tha Loch Iall ag innse gu bheil e air bruidhinn ri Sir W. Harcourt, Rùnaire na Dùthcha, agus am Morair Tagraidh, agus tha e ag ràdh ged a tha iad deònach an lagh a chur an gnìomh le feachd armailteach, gu bheil Harcourt fhathast ag ràdh nach cuir e saighdearan ach ma bheir an siorrachd fhèin 150 oifigear poileas. Tha e ag ràdh nach eil e gu feum sam bith a bhith ag argamaid ris oir bidh e ag èigheach 's a cur às a chorp mar amadan, 's nach èist e ri ciall no reusan. Tha e a' crìochnachadh na litreach le bhith ag ràdh gur e a bheachd-san gum bu chòir dhan t-siorrachd seasamh gu daingeann a thaobh àireamh nam poileas - nach biodh barrachd air 30 a dhìth a-muigh no mach le taic bho shaighdearan.
Mar a thachair, cha robh a' mhòr-chuid de BhP sa chaibineat a' creidsinn gun robh feum aig an arm a dhol an sàs san Eilean Sgitheanach agus chaidh iarrtas Ivory a dhiùltadh. An àite sin, mhol an riaghaltas gun leudaicheadh ùghdarrasan Siorrachd Inbhir Nis feachd a' phoilis. Ron t-Samhain 1882 chaidh 50 constabal a bharrachd a chur ris an 44 ann am feachd Siorrachd Inbhir Nis.
A dh'aindeoin àrdachadh san àireamh phoileas, lean Cogadh nan Croitearan air Ghàidhealtachd. Ri linn iomairtean nan croitearan, agus na pàipearan-naidheachd agus am poball a bhith a' sìor fhàs bàigheil riutha, chaidh Coimisean Napier a chur air bhonn sa Chèitean 1883 gus suidheachadh nan croitearan agus nan coitearan ann an Gàidhealtachd agus Eileanan na h-Alba a sgrùdadh. Ann an 1886 bha an riaghaltas air Bile nan Croitearan aontachadh, a leasaich suidheachadh nan croitearan gu ìre, ach nach do dhèilig ris a' phrìomh adhbhar iomagain a bh' aca; gum feumadh cothrom a bhith aca air barrachd fearainn.
Aig deireadh Cogadh nan Croitearan cha robh fuasgladh fhathast air ceist an fhearainn air Ghàidhealtachd agus dhùisg an aimhreit às ùr air Ghàidhealtachd anns na 1920an. Lean an t-strì airson leasachadh air siostam an fhearainn às dèidh sin tro iomairtean poilitigeach gun fhòirneart


text:
- TIOTAL
- Comhairle Shiorrachd Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- MUSEUMS_1
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1954
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19821
- KEYWORDS
- comhairlean
daoine
dealbhan
buidhnean
riaghaltas ionadail
'S e seo buill de Chomhairle Siorrachd Inbhir Nis ann an 1954.
A' chiad shreath (on taobh dheas): A' Bh. Cairistiona NicPhaidein, An t-Urr Ùisdean M MacGill-Iosa, Iain R Hilleary, Augustus CW Lowe, Teàrlach I Friseal TD DL JP, Morair Dòmhnallach Urramach MBE TD HML JP (Iar-neach-gairm), Frangan W Mac an Fhùcadair (Neach-gairm), An t-Urr Uilleam M Greumach JP, A' Bh. LP Chamshron-Head, Dòmhnall MacAmhlaigh JP, Baintighearna Amy Henschel, an t-seann phrobhaist Dòmhnall Camshron JP, Alasdair W MacCoinnich, Desmond PDN MacThòmais, A' Bh. AK Nic a' Phearsain.
An dara sreath: Iar Àrd-mharaiche Mac an Tòisich 'ic an Tòisich CB DSO DSC DL, Mìcheal EV Bàillidh, Riseard D Trotter, Còirneal Roger Swire JP, Raonaill Mac a' Phì, Probhaist Iain MacGhilleMhìcheil, Eòghann Ormiston, Seumas A Bremner, Peadar MR Pottie, Teàrlach Dòmhnallach, Ailig M MacRath JP, Dòmhnall MacGillInnein, Bàillidh D Grannd, am Fìor Urr Eòghann Canan MacAonghais
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives