text:
Early Gaelic Book Collections > Matheson Collection > Deirdire; and, The lay of the children of Uisne
(52)
Download files
Complete book:
Individual page:
Thumbnail gallery: Grid view | List view
(a) 38 DEIRDIRE Ulla, a' laighe agus ag eirigh leis fhein, gun cKagar comhraidhjgun cheile conalt- raidh ; agus na ^m. faiceadh e am boinne-fala bha so gur docha giTn tugadh e dachaidh i d'J^a ionnsaidh ^ fhein, agus gifn deanadh e gean-math ris-san fhein ri linn innseadh da guji robh a leithid do rigliinn air bith^ #) braonach an t-saoghail. Falbhar an sealgair, lorn agus direach gu pailios Rigli Conachar. Chuir e fios ^/ a sljjgh thun an righ gujn bu toigh leis a bhith a' seanchas ris, na^m b^ e chead e. Fhreagair an righ an teachdair- eachd agus thainig e a macli a sheanchas ris an duine. ' Gu de e fath do thurtlis riums' ? ' ors** an righ ris an t-sealgair. ' Is e fath mo thurois fhein ruibh, a E-igh/ ors an sealgair, 'gujn faca mi an aona bhoinne-fala is aillidhe a rugadh ^ — riamh an Eirinn, agus thainig mi g^a ( ^ "^ innseadh duibh.' ' Co i am boinne-fala ^"^ tha sin, no (Tàit am bheil i r' a f haiciun. e
Set display mode to: Large image
The images and texts here can be used under a Creative Commons License unless otherwise stated.


c: text/html

text:
An Fhraing
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Fhraing.[1][2][3][4][5][6]
'S e Paris am prìomh-baile aice - aon de na bailtean as ainmeile agus as cudthromaiche air an t-Saoghal agus am baile as motha anns an Roinn-Eòrpa as dèidh Lunnainn. 'S i Frangais cànan nam Frangach, ach tha cànanan eile air am bruidhinn anns an dùthaich cuideachd - mar eisimpleir teanga le càirdeas ris a' Ghàidhlig ; am Breatannais ( no "Breton" ann am Frangais). A bharrachd air sin, tha na cànanan a leanas air an cleachdadh ann an sgìrean eile den Fhraing : Euskera ( Basque ), Catalanais, Corsicanais, Gearmailtis, Fleamais, Ocseadanais ( Occitan ) agus Alsaisean ( Alsatian ). Tha Walon na mi-chànan san àird an ear-thuath na dùtcha.
Tha crìochan aig an Fhraing leis a' Bheilg, Lucsamburg, a' Ghearmailt, an Eilbheis, an Eadailt, Monaco, Andòra agus an Spàinn. Tha an Fhraing na ball cudthromach den t-Aonadh Eorpach agus is i aon de na dùthchannan as motha a tha ann. 'S e an creideamh Caitligeach an creideamh as motha anns an Fhraing. 'S e ball-coise an spòrs is measail, ach tha Rugbaidh glè chudthromach cuideachd.
Tha "Overseas departments" aice cuideachd:
- Guadeloupe (1946)
- Martinique (1946)
- Guiana Fhrangach (1946)
- Réunion (1946)
Bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo lista na bailtean as motha na Frainge:[7]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Brigh nam Facal, Faclair Ur don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0903204215
- ↑ Mongabay
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Dealbhan den Fhraing
- Map den Fhraing
- Stòr-dàta Gàidhlig-Frangais
- Virtuelle Fachbibliothek Romanischer Kulturkreis - Vifarom
- Aimsir

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Loidhne
Tha dol againn air mìneachadh a dhèanamh air loidhne mar lùb dhìreach neo-chrìochnach gun leud sam bith anns a bhios àireamh neo-chrìochnach de phuingean. Ann am matamataig, thathar a' beachdachadh air loidhne mar gum b' e cuis shònraichte de ghnè nan lùb a bhiodh innte, agus 's i eicrioch radius na caime aice.
Anns a' gheoimeatras Eoclaideach, 's e astar as giorra eadar dà phuing a th' ann an loidhne dhìrich, agus chan ann ach an aon loidhne dhìreach a thèid tro dà phuing. Air plàna, faodaidh dà loidhne bhith co-shìnte, 's e sin ri ràdh nach tig iad còmhla a-chaoidh no, mur eil, thèid an trasnadh aig aon phuing a-mhàin. Bidh an treas cuis ann ann an spàs le còrr is dà sheòl-tomhais. San t-suidheachadh seo, faodaidh dà loidhne bhith air fiaradh. Cha tig iad còmhla a-chaoidh ach chan eil iad co-shìnte chionns gu bheil cùrsaichean eadar-dhealaichte aca. Cha laigh dà loidhne air fiaradh air an aon phlàna.
Ma tha trì, no còrr is trì, puingean nan laighe air an aon loidhne, canar co-loidhneach riutha.
Dìreach no ingearach?[deasaich | deasaich an tùs]
Nar cainnt chumanta, canaidh sinn gu bheil loidhne dìreach nuair a tha sinn a' ciallachadh gu bheil i ingearach - 's e sin ri ràdh gu bheil an loidhne a' dol suas is sìos ceart-cheàrnach ri loidhne chòmhnard. Ann an suidheachadh eile, faodaidh sinn ràdh gu bheil i dìreach nuair a tha e nar rùn nach eil i lùbte. Togar a' bhrìgh cheart às an t-suidheachadh. Ann am matamataig, ge tà, tha e cudromach a bhith pongail agus brìgh fhaclan a chuingealachadh chionns nach togte gu tric a' bhrìgh cheart à teacsaichean geàrr cuimir matamataigeach. Ri linn seo, ann am matamataig:
-
- Is dìreach loidhne a tha neo-lùbte (agus sin a-mhàin).
- Is ingearach loidhne a tha ceart-cheàrnach ri loidhne chòmhnard.
Far a bheil am facal loidhne air a cleachdadh gun buadhair sam bith aice, 's e loidhne dhìreach a th' ann .
Co-aontaran loidhne[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an ailseabra, thèid loidhne dhìreach a sònrachadh le co-aontaran loidhneach, no fuincseanan loidhneach. Air plàna dà-sheallach tha an co-aontar samhlachail den riochd:
'S e caisead (no claonadh) na loidhne a th' ann an m, crasg na h-axis y a th' ann an c, agus caochladair neo-eisimeileach an fhuincsein a th' ann an x. Ma tha an caisead dearbh, thèid an loidhne suas bho chlì gu deas. Ma tha e àicheil, thèid an loidhne sìos.
Ma tha dà loidhne co-shìnte, tha an aon chaisead aca. Ma tha dà loidhne ceart-cheàrnach, 's e -1 a th' ann an toradh nan caisead aca. Ma tha caisead na loidhne co-ionnan ri neoni, , agus 's e loidhne chòmhnard a th' innte. 'S e cunbhal a th' ann an c. Ma tha co-aontar na loidhne: , tha an loidhne ingearach (ceart-cheàrnach ris an axis-x). 'S e eicrioch a th' ann an caisead na loidhne ingearaich.
Tha caisead na loidhne tron dà phuing (x1, y1) agus (x2, y2) air fhaotainn bho:
agus faodaidh co-aontar loidhne fhaotainn bho:
Tha co-aontar den aon riochd ann far a bheil trì siùil-thomhais ann:
'S e cuid a' chaiseid air plàna z-x a th' ann an a, cuid a' chaiseid air plàna z-y a th' ann an b, agus crasg na h-axis z a th' ann an c. Tha co-aontar den riochd seo feumail far a bheil z na fuincsean an dà chaochladair neo-eisimeilich x agus y. Uaireannan, 's ann nas feumaile a tha riochd paraimeatrach a' cho-aontar, agus a' cho-chothromachd a leanas bhon riochd seo. Mas e a th' ann an t am paraimeatair neo-eisimeileach, tha co-chomharran na loidhne rim faotainn bho:
'S e tùs-luachan nan caochladairean fa leth a th' anns an x0, y0 agus z0. 'S e sin ri ràdh na luachan x, y agus z nuair a tha t co-ionnan ri neoni. 'S e codaichean a' chaiseid an cois nan axes x, y agus z a th' anns na co-èifeachdaich a, b agus c.
Tha am bheactar co-shìnte ris an loidhne.


text:
Pyran ar Woethel
‘S e baile beag ann am meadhan na Còrn a th’ ann Pyran ar Woethel (Laideann: Sancti Pierani in Arwothel,[1] Beurla: Perranarworthal).[2] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Oighreachd an Naoimh Pyran ann an Arwothel anns a’ Chònais agus tha e suidhichte ri taobh na na h-Aibhne Kenall,[3] eadar Devoran agus Ponsanooth, faisg air Aberfal, 33km air falbh bho Phensans agus 7km bho Truro, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha dìreach 1,558 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[5] Chaochail an sgrìobhadair William Golding (1911 – 1993) ann am Pyran ar Woethel. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1388.


text:
Caisteal agus Caibeal Dhùn Staidhinis
Chaidh a thogail ro 1275 air ulbhag os cionn na Linne Latharnaich, agus b’ e Dùn Staidhinis daingneach mhòr nan Dùghallach.
Chaidh an caisteal le mhùr eagalach ard a ghlacadh le Raibeart Brùs ann an 1309 agus dh’fhuirich e ann an seilbh an rìgh fad beagan bhliadhnaichean. Chaidh feum a chur air Dùn Staidhinis mar phrìosan airson Fionnghal NicDhòmhnaill ann an 1746.
Suidheachadh
Faisg air an Dùn Bheag, 5cm tuath air an Òban Latharnach far an A85.
Roinn – Meadhan agus Taobh Siar na h-Alba. Comharradh air Cliath-mhòr na Rìoghachd NM 882 344
Slighean-rothaireachd - Làrach air Lìonra Nàiseanta nan Slighean-rothaireachd
Fios gu
Fòn 01631 562465
Uairean fosglaidh
Fosgailte fad na bliadhna (Dùinte fad an latha Diardaoin agus Dihaoine).
Àm na Nollaige agus na Bliadhn’ Ùire
Dùinte 25 is 26 Dùbhlachd agus 1, 2 Faoilleach.
Prìsean
Inbhich £3.00 Clann £1.30 Lasachadh £2.30


text:
Gleann Chailbhidh
Is e gleann os cionn Srath Charr ain mu deidhinn 10 miltean dhan iar air Àrd Gaoithe air an crìoch eadar Ros an Ear agus Cataibh a tha ann an Gleann Chailbhidh (Beurla: Glencalvie). [1]
Tha an àite ainmeil airson a' mhì-cheartais a rinneadh an seo air 24 an Cèitean 1845, nuair a chaidh 18 teaghlaichean fhuadach, mu 90 daoine uile gu lèir, le Seumas Gillanders Seumarlan do MacDhonnachaidh Chinn Dheise. Bha Gillanders ag amas aon Tuathanas Caora a chruthachadh anns a' Ghleann gu lèir. Cha d' fhuair muinntir Gleann Chailbhidh fasgadh neo tearmain san sgìre as dèidh an fhuadach siud ach an cladh Eaglais a' Chnoic far an do dh'fhan cuid dhuibh gus an tàinig an geamhradh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 55, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH4666889124 (57° 51′ 55.82″ Tuath, 4° 35′ 5.96" Iar)


text:
07/12/2012
Litir na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's letter for learners from Roddy MacLean.
Last on
More episodes
Litir 699: Coilltean-calltainn - Pàirt 3
Bha mi a’ bruidhinn, an t-seachdain sa chaidh, mun chraoibh-challtainn. Thàinig leabhar ùr a-mach o chionn ghoirid air a bheil Atlantic Hazel: Scotland’s Special Woodlands. Tha na ùghdaran, Sandy agus Brian Coppins, ag ràdh nach eil sinn anns an fharsaingeachd a’ tuigsinn mar a tha na coilltean-calltainn ag obair. Tha iad gu sònraichte a’ bruidhinn mu Choilltean-calltainn a’ Chuain Siar – the Atlantic Hazel Woods.
Tha iad ag ràdh nach eil e idir fìor gu bi calltainn a’ fàs gu nàdarrach a-mhàin mar phreas fo dhuilleach na coille. Tha coilltean ann far as e calltainn cha mhòr an aon chraobh annta, agus tha na Coppins dhen bheachd gu bheil cuid dhiubh air a bhith seasmhach mar sin fad ceudan bhliadhnaichean. ’S dòcha mìltean bhliadhnaichean. ’S e sin rud ris an can an t-eag-eòlaiche climax vegetation. Ma dh’fhanas an t-sìde mar a tha i, chan atharraich a’ choille gu ìre mhòr sam bith. Cha tig craobhan eile a-steach airson àite nan craobh-calltainn a ghabhail thairis.
Agus bidh na craobhan-calltainn a’ fàs uabhasach fhèin sean. ’S e as coireach ri sin gum bi iad a’ cur stocan ùra an-àirde airson àite na seann fheadhainn a ghabhail. Ged a tha e ro dhorch air làr na coille airson leigeil le craobhan òga fàs – mar an darach no a’ bheithe – fàsaidh a’ challtainn gun duilgheadas.
Chan eil an sgitheach coltach ri sin. Fàsaidh an sgitheach gu tiugh agus cha bhi dàd a’ fàs fodha, oir tha e ro dhorch. Ach chan ùraich an sgitheach e fhèin. Bidh a’ chraobh a’ bàsachadh an ceann ùine, le aois, mus bi cothrom ann do chraobhan eile fàs air an làraich sin. Anns an dòigh sin, tha a’ chraobh-challtainn car neo-àbhaisteach.
’S e na thug air Sandy is Brian Coppins aithneachadh gun robh cuid de na coilltean-calltainn Albannach uabhasach sean gun robh iad ag obair air na crotail a tha à fàs air na craobhan. ’S e eòlaichean chrotal a th’ annta. Agus tha Coilltean-calltainn a’ Chuain Siar cudromach gu h-eadar-nàiseanta airson na tha a’ fàs annta de chrotail, fungi agus lusan an àirneig.
Thathar a’ dèanamh dheth nach fhàs cuid de na crotail ach a-mhàin ann am fìor sheann choilltean. Chan fhàs iad far an do rinneadh preasarlach. No ann an coilltean òga. Agus, leis an sin, thathar an ìre mhath cinnteach gu bheil cuid de na coilltean Albannach cianail fhèin sean. Bha iad ann, mar a bha fios aig ar sinnsirean, ri linn Oisein. Agus ri linn athar-san!
An ath thuras a tha sibh a-muigh ann an coille-chnò no coille-challtainn, tha mi airson ’s gun cùm sibh ur sùilean a-mach airson fungas sònraichte. Tha e ruadh agus bidh e a’ fàs air stocan agus geugan chraobh-calltainn. Tha e coltach ri meuran no miotag a tha a’ greimeachadh air a’ ghèig. ’S e hazel gloves fungus a thathar a’ gabhair air ann am Beurla – fungas miotag calltainn. Agus, faodaidh sibh a bhith cinnteach, ma tha am fungas sin a’ fàs, gu bheil a’ choille gu math sean.
Tha Coilltean-calltainn a’ Chuain Siar mar phàirt de dh’àrainn a tha gann air feadh an t-saoghail. ’S e sin coilltean-uisge neo-theth nan cladaichean. Agus an seòrsa ann an Alba is Èirinn, ’s e Coille-uisge Cheilteach a chanas iad rithe. Nach brèagha an t-ainm sin!
Faclan na Litreach
Abairtean na Litreach
anns an fharsaingeachd: in general; a-mhàin mar phreas fo dhuilleach na coille: only as a shrub under the woodland canopy; seasmhach fad ceudan bhliadhnaichean: stable for centuries; ma dh’fhanas an t-sìde mar a tha i: if the weather remains as it is; chan atharraich a’ choille: the wood will not change; airson àite na seann fheadhainn a ghabhail: to take the place of the old ones; ro dhorch air làr na coille airson leigeil le craobhan òga fàs : too dark on the floor of the wood to allow young trees to grow; mar an darach no a’ bheithe: such as the oak or birch; fàsaidh an sgitheach gu tiugh agus cha bhi dàd a’ fàs fodha: the hawthorn grows densely and nothing grows under it; chan ùraich an sgitheach e fhèin: the hawthorn doesn’t renew itself; a’ bàsachadh an ceann ùine: eventually dying; ’s e eòlaichean chrotal a th’ annta: they are lichenologists; thathar a’ dèanamh dheth nach fhàs cuid de na crotail: it’s reckoned some of the lichens will not grow; cianail fhèin sean: extremely old; ri linn Oisein: in the time of Ossian (a long time ago); ri linn athar-san: in the time of his father (Fionn); meuran no miotag a tha a’ greimeachadh air a’ ghèig: fingers or a glove that is gripping the branch; coilltean-uisge neo-theth nan cladaichean: coastal temperate rainforests.
Puing-chànain na Litreach
If you have any Gaelic lore specific to the hazel tree or hazel wood, I’d love to hear from you. Dwelly’s dictionary carries some interesting terms in the light of this Litir and the previous one. The first is casan-eunain (‘little bird’s feet’ which he defines as ‘shoots from a hazel stump’. This must refer to the early phase of the shoot – have a look at one next spring and see if you agree with the description! Two others are calbh ‘shoot or rising tree, especially of hazel’; this also applies to the rib of an osier basket (hazel being one of the species used in their construction). And grinne means a ‘bundle of hazel or other wands or withes, scraped free of bark and ready to be made into a basket or creel’.
Gnàthas-cainnt na Litreach
’S e na thug air X aithneachadh: what caused X to recognise.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
Gàna
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Gàna, [3] ainm eile: Ghana[4][5] neo Gana[6], ainm oifigeil: Poblachd Ghàna. Tha crìochan aice san ear le Tògo, sa tuath le Buircina Fhaso agus san iar le Costa Ìbhri. Tha an Gulf of Guinea san taobh a deas dhith.
'S e Accra am prìomh-bhaile aice.
Tha an Loch Volta, an loch fuadain as motha air feadh an t-Saoghail, ann an ear na dùthcha.
Tha am facal "Ghana" a' ciallachadh "Warrior King", (Rìgh an luchd-cogaidh) [7]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Laoidh nàiseanta Ghàna
- ↑ The World Factbook
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Jackson, John G. Introduction to African Civilizations, 2001. Duilleag 201.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Gàna Duilleag oifigeil
- Pàrlamaid Ghàna , duilleag oifigeil


text:
Richtersveld
'S e fàsach ann an Afraga a tha anns an fhàsach Richtersveld.
Tha e suidhichte ann an Afraga a Deas. Tha cruth na tìre gu math eadar-dhealaichte, tha e ag atharrachadh bho beanntan gu beanntan teine gu raon gainmheich.
Bhon bhliadhna 2007 tha pàirt dheth dìonta leis an UNESCO mar pàirce nàiseanta ris an canar "Richtersveld Cultural and Botanical Landscape".
Fàsach Bhayuda • Fàsach Chalbi • Danakil • Ferio • Kalahari • Fàsach Libianach • Fàsach Namib • Fàsach Nubianach • Richtersveld • Sahara • Ténéré • Fàsach Geal


text:
Vientiane
'S e prìomh-bhaile Làthos a tha ann an Vientiane, (Cànan Làthos: ວຽງຈັນ Viangchan). Tha e suidhichte anns a' ghleann Mekong air bruach an Abhainn Mekong. Anns a' bhliadhna 2005 bha mu 200,000 duine a' fuireach anns a' bhaile, ach canar gu bheil nas motha na 730,000 duine a’ fuireach anns an ard-bhaile Vientiane. 'S e seo an co-chomharran aige: 17° 58' Tuath agus 102° 36' Ear. [1]
Àitichean inntinneach[deasaich | deasaich an tùs]
- Pàirc Buddha
- Haw Phra Kaew, b’ e teampall a bha ann, a-nise na thaigh tasgaidh le buthan beaga
- Lao National Museum Taigh-tasgaidh nàiseanta Làthos
- Patuxay, clach-chuimhneachan
- Pha That Luang, Buddhist stupa
- Talat Sao, margaidh mòr
- That Dam, stupa mòr
- Wat Si Saket, Buddhist wat
- Wat Sok Pa Luang, teampall Buddha


text:
Iomairt gus cuidhteas fhaighinn de Ghluineach Sheapanach, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór
Leugh mi artaigil mu dheidhinn nam craobh fo bhlàth ann an Iapan agus chuir sin orm smaoineachadh. Chan e a-mhain mu dheidhinn nam dathan brèagha air na craobhan agus ciamar a tha sin a chuir daoine ann an deagh shunnd. Chithear grunn chraobhan den leithid sin ann an Inbhir Narann - uill prunus eile (siris sheapanach), chaidh am brosnachadh leis an turadh agus teas a bh' againn o chionn greis ach gu mi-fhortanach tha iad air a bhith fo bhlàth fada ro thràth agus a-nis tha iad fo chunnart reòthadhan àbhaisteach a tha buailteach a bhith againn sa Ghiblean. Dhùisg ceàrn eile nam inntinn a chuir nam chuimhne siubhal a-mach a Lunnainn a rinn mi o chionn fhada. 'S e turas a bha mi cleachdte ris ach abair thusa gur e sealladh ur a fhuair mi an latha ud le mìltean craobh siris fo bhlàth air sràidean chathair bhaile Shasainn.
Co dhiù thoisich mise a' smaoineachadh air lus eile bhon Iapan a tha gu math cumanta ri taobh abhainn Narann. 'S e sin ri ràdh Gluineach Sheapanach agus faodaidh mi a ràdh le làn cinnt gur ann air a dòigh ghlan a tha e san àrainneachd againn sa bhaile seo. Gheibhear da lus eile bho thall thairis timchioll na h-aibhne cuideachd, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór. Air sgath 's gu bheil iad a' fàs cho annasach math tha iad nan cunnart don lusan nàdarrach le buinteanas don abhainn. A bharrachd air sin air sgath 's gu bheil daimh sònraichte eadar na tha a' tachairt air bruaichean na h-aibhne agus cùisean san uisge tha na lusan coigrich nas cunnartaiche buileach don abhainn san fharsaingeachd.


text:
A' Cleachdadh na Gàidhlig (leabhar)
'S e cruinneachadh de dh'aistean a-mach air ath-leasachadh na Gàidhlig a th' anns an leabhar, A' Cleachdadh na Gàidhlig: slatan-tomhais ann an dìon cànain sa choimhearsnachd.
Chaidh na h-aistean a libhrigeadh anns a' chiad dol-a-mach mar phàipearan aig co-labhairt dhen aon ainm a chaidh a chumail aig Sabhal Mòr Ostaig anns an Ògmhios, 23‐26, 2009.[1] Chaidh an cruinneachadh a dheasachadh le Richard A.V. Cox agus Timothy Currie Armstrong fo sgèith Clò Ostaig, foillsichear-taighe acaidèamach na Colaiste, agus chaidh a chur an clò ann an 2011.[2]
Tha an cruinneachadh seo mì-àbhaisteach anns an t-seagh gu bheil mòr-chuid dhe na h-aistean ann an Gàidhlig, agus gu bheil farsaingeachd de stoidhlichean air an riochdachadh ann, eadar aistean teòiridheil sgoileireil agus aithisgean pragtaigeach air iomairtean Gàidhlig.[3][4] Cuideachd, tha ceithir dhe na aistean a-mach air suidheachadh na Cuimris.[5]
Clàr-innse[deasaich | deasaich an tùs]
- Co-aonta agus Ro-innleachd: Iomairt Charn Tóchair agus ath-leasachadh cànain aig ìre na coimhearsnachd, le Timothy Currie Armstrong
- Aig an Taigh le Gàidhlig: fianais thaiceil bho eòlas-inntinn, le Seonaidh Caimbeul
- Tobar an Dualchais: mar a chuireas am pròiseact ri cleachdadh na Gàidhlig, le Mairead Dhòmhnallach
- An Tèid aig an Lagh air Cleachdadh Mhion-Chànan a Bhrosnachadh? Achd na Gàidhlig agus Achdan Chànan Eile fon Phrosbaig, le Robert Dunbar
- The Camuscross Community Initiative: revitalising language use within a community, le Flòraidh Forrest, Iain MacKinnon, Gabhan Mac a’ Phearsain agus Neil MacGillivray
- Virtual Gaelic Communities, le Donald J. Gillies
- Using Gaelic in the Classroom: the Highland Literacy Project in Gaelic-medium education, le John Howieson
- Waking the Dragon within: empowering local language communities, le Gareth Ioan
- Gaelic and Welsh in the Community: some reflections over 40 years, le Clive James
- Towards a National Welsh-medium Education Strategy, le Meirion Prys Jones
- Luchd-ionnsachaidh o thaobh a-muigh saoghal na Beurla:luchd-bruidhinn na Gàidhlig ris nach eil dùil? le Mìcheal Klevenhaus
- A’ Cleachdadh na Gàidhlig, a’ Brosnachadh an Spioraid: Buidheann Karate tro Mheadhan na Gàidhlig airson Sgoilearan na Bun-sgoile, le Sìleas Landgraf agus Alasdair MacMhaoirn
- Cleachdadh na Gàidhlig san Ionad-obrach: MG Alba, le Alison Lang
- Luachadh Sgilean Cànain anns an Àite-obrach, le Iain Mac an Tàilleir
- Can Animation Serve Tradition as Well as Language? le Leslie MacKenzie
- Planaichean Reachdail Gàidhlig: cothroman is cnapan-starra, le Wilson McLeod
- Foghlam Tràth agus Cùram Chloinne Meadhain-Ghàidhlig: bun cheistean is mòr dhùbhlain, le Wilson McLeod, Joanna McPake agus Christine Stephen
- Dìlseachd, Lughad agus Saor-thoileachas: moladh airson iomairt Gàidhlig a dh’fhaodadh obrachadh, le Neil McRae
- A’ Cleachdadh na Gàidhlig sa Choimhearsnachd, le Magaidh Nic a’ Ghobhainn
- Cainnt nan Deugairean, le Mòrag Stiùbhart
- Trì Chearcallan Ceangailte: a’ leasachadh thobraichean ùra airson ath-nuadhachadh na Gàidhlig an Albainn Nuaidh, le Seumas Watson
- The Imperial Reach and the Reluctant Response, le Colin H. Williams
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Mar ghabhas 'cleachdadh na Gàidhlig' a thomhas," 26-6-2009, The Scotsman.
- ↑ "An càs anns a bheil a’ Ghàidhlig an da-rìribh." 11-2-2012, The Scotsman.
- ↑ "'A' Dìon Coimhearsnachdan na Gàidhlig,'" Cothrom 70, An Geamhradh 2011. tdd. 47-48.
- ↑ Gillies, Donald J. (2011) "Book review: A’ Cleachdadh na Gàidhlig: slatan‐tomhais ann an dìon cànain sa choimhearsnachd " Canadian Celtic Arts Association Newsletter 7(4), tdd.7-8.
- ↑ MacRisnidh, Steamhan (2011) "Cogadh no sìth? Fileantaich agus luchd-ionnsachaidh." Am Pàipear 311, td. 11.


text:
Leabhar-eòlais
'S e Leabhar-eòlais, Cuairt Leabhar neo Leabhar mòr-eòlais leabhar fa-leth neo leabhar ioma-ròil, a tha lìonta le gearr-aistean mu iomadh cuspairean. Is amas gach cuairt-leabhar a chruinneaich am farsuinneachd de eòlas aig Mac an Duine.
Nochd an coinceap de'n Chuairt Leabhar anns an Fhraing, an dà chuid, mar toradh don "Soillseadh" agus don "Chara-Mhuiltean Fhraingeach" de 1789. Bha feallsanaich coltach ri Voltaire de'n bheachd gu robh freagairtean ri uile ceist aig Mac an Duine ri lorg anns na saidheansan nàdurra, air barrachd bha iadsan a' creidsinn gu robh eòlaich an latha air gabhail greim air nàdur an dùil gu lèir. B' e amas na an "Encyclopédie" a chaidh an clò ann an 1799, agus a bha maoinichte le Riaghaltas na Frainge a bhith na cuairt-leabhair a sheasadh anns an ionad a bha aig a' Bhìobuill a roimhe sin: Leabhar-Mòr de fhirinn an dùil.


text:
Grytviken
'S e prìomh-tuineachadh ann an Seòirsia-a-Deas a tha ann an Grytviken. ‘S e am port-mara aige am fear as fheàrr a tha anns na h-eileanan seo.
Chaidh an tuineachadh air stèidheachadh air an 16mh, an t-Samhain, 1904 le caiptean Carl Anton Larsen, seòladair às an Nirribhidh. Aig an àm seo b’e “whaling station” a bh’ ann airson a' chompanaidh iasgaich aige, an Compañía Argentina de Pesca.[1][2].
Tha bàtaichean cuairt-mhara air an t-slighe do dh’ Antargtaga a’ stad air an eilean cuideachd, mar sin dheth tha beagan turasachd ann. Tha an uaigh Shackleton inntinneach, agus tha taigh-tasgaidh beag ann an.
Tha eaglais an “whaling station” fhathast ri cleachdadh mar eaglais, uaireannan tha bannais ann. Bha a’ chiad bhannais ann aig 24mh, an Gearran 1932.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geografía Argentina, Santillana, Buenos Aires
- ↑ History of Argentina's Foreign Afairs


text:
Nobhail
'S e gnè-sgrìobhaidh a th' ann an nobhail, pìos rosg fada, gu h-àraid nas fhaide na 70,000 faclan.
Susbaint
An Sean-Nobhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil mòran sean nobhailean air fhàgail, ach tha fear no dha againne bhon Romanaich, m.e. An Satyricon le Petronius (60 AC) agus An Asal Or le Apuleius (an 2na linn).
Nobhail ann an Alba sa Bheurla[deasaich | deasaich an tùs]
- Alasdair Gray
- AL Kennedy
- Arthur Conan Doyle
- Edwin Muir
- George Douglas Brown
- George Mackay Brown
- Iain Mac a' Ghobhainn
- Iain M. Banks
- Ian Rankin
- John Buchan
- Lewis Grassic Gibbon
- Neil M. Gunn
- Robert Louis Stevenson
- Seumas Hogg
- Walter Scott
- Willa Muir
- William McIllvanney
Nobhail ann an Alba sa Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal 'ùr-sgeul' cuideachd air a chleachdadh airson 'nobhail'. Is e Dùn Aluinn le Iain MacCormaig a' chiad nobhail a chaidh fhoillseachadh ann an Gàidhlig na h-Alba. Thàinig e a-mach ann an 1912. Beagan às dèidh sin, ann an 1913, thàinig An t-Ogha Mòr a-mach le Aonghas MacDhonnchaidh. Tha an nobhaileag no novella air a bhith fada nas cumanta sa Ghàidhlig m.e. An t-Aonaran le Iain Mac a' Ghobhainn agus Gun d'thug i speis do'n Armunn le Iain MacCormaig san 20mh linn.
San 21mh linn, tha grunn nobhailean air nochdadh mar phàirt de dh'iomairt gus rosg do dh'inbhich a chur ann an clò, mar eisimpleir tro Ùr-Sgeul. Tha Màiri Anna NicDhòmhnaill, Iain F. MacLeòid, Màrtainn Mac an t-Saoir, Norma NicLeòid, Catrìona Lexy Chaimbeul, Tormod Caimbeul, Tormod MacGill-Eain agus Aonghas Pàdraig Caimbeul air nobhailean a sgrìobhadh, eadar 2003-2009.
- Aonghas Pàdraig Caimbeul: An Oidhche mus do Sheòl Sinn; Là a' Dèanamh Sgèil Do Là; An Taigh Samhraidh; Tilleadh Dhachaidh
- Catrìona Lexy Chaimbeul: Samhraidhean Dìomhair; Na Cluicheadairean
- Iain MacCormaig: Dùn Aluinn
- Iain F MacLeòid: Na Klondykers; Am Bounty; Ìmpireachd
- Màrtainn Mac an t-Saoir: Gymnippers Diciadain; An Latha as Fhaide
- Norma NicLeòid: Dìleas Donn; Taingeil Toilichte
- Tormod Caimbeul: Deireadh an Fhoghair; Shrapnel; An Druim bho Thuath
- Tormod MacGill-Eain: Slaightearan; Dacha Mo Ghaoil
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacCormaic, Iain, Dùn-Àluinn, M. MacFarlane (C. MacPhàrlan) (deas.). Paisley: Alexander Gardner, 1912.
- MacDhonnchaidh, Aonghas An t-Ogha Mór: no, Am fear-sgeoil air uilinn Glascho: MACDHONNACHAIDH, UEIR & CO., [1913].


text:
An t-Ìochdar
'S e am baile as motha ann an ceann a tuath Uibhist a Deas a tha anns an Ìochdar. Tha an coimhearsnachd air a dhèanamh suas le tòrr diofar bailtean; Àird a Mhachair, Cill Amhlaigh, Lionacua, Baile Gharabhaigh, Aird na Monaidh, Bualadubh, An Càrnan, An Àird Mhòr. Bi sgioba ball-coise Ìochdar Saints (Ceann a Tuath), cluiche aig Talla an Ìochdair.
Sgoil an Ìochdair[deasaich | deasaich an tùs]
'S e bun-sgoil a th' ann an Sgoil an Ìochdair, a' bhios a teagaisg clann bho clas 1-7. 'S i Màiri NicAonghais prìomh-thìdsear na sgoile.


text:
Taisgelta na h-eslainti so. An trath is arrsaid an brisid, & bis bel na cneidi let istig lesach, cruaidh, tar eis bliadna no
p.242let bliadna ni leighister& is urusa gach uile tuitim do leighes ana tosach & co h-airithi isna macaib & ni leighister isna sendainib§ isna sendainib, & co medonac isna dainibh oga. In trath doniter ona h-indibh hi, & si arrsaidh, ni leighister hi acht maille sinidh láimhe , no re loscad & maille slapur: & re gerrad & ni fetur in gerrad sin do denum ac na sendainib, & is andum tic in gerrad gan dol cum bais& is trit gu saera Dia sinn ar in uathfas sin [add.]§: ampersir; da ndecha an gne sinti tar se mísaib is eigin a leigin cum sinidh laíme.


text:
- Eiri trom trillsi Saibhi
1840] earrlla a fhuilead findailghi
barr mar fhinddhruini is ur dath
in cul findbhuidhi fleasgach.
- Ni hedrum in teiri cind
in phundund fhuilt blaithbhoig find
1845] na sreith glantruim ar geig Mis
ni hacmhaing breit a baithis.
- Sreath bhan bhis ar a ghluinibh
fhailcis don ghil ghormshuilich
os beirt duind da fult fuilcear
1850] sa druim re hucht ninailteadh.
- Folt Saidhbhi mar a snath oir
gur mheala moidi a honoir
trilis druimneach ciabh clandach
in tuidhneach fiar fiarandach.
- 1855]
[...]
aidh re fighi a fuilt cais{MS folio 11v b}biseach conaich craebh Dhurlais
agnai haibh ag breith bhisich
le dreich sair na Saidhbhisin.
- Bidh gach uair fhailcear dhisi
1860] ar taisbenadh a trillsisi
re folt camlag cladh copdha
farmad bhan a bhandtrochta.
- Inghean I Concubhuir Chliath
bean airgnich Atha findChliath
1865] cead blathchraebh and re fhighi
barr snathcael ar Saidhbhini.
p.122
- Ni leir tairis a taebh geal
a folt trom in trath sgailter
o barr reigh ur na idhibh
1870] a glun fein ni faicfidhir.
- Falchaid a trillsi troma
bun fuilt lachan Liathdroma
ni leir tar a barr a bun
gach cland na ceibh ar casach.
- 1875] Da mnaibh is mor in ceandach
an barr fhada fheithleandach
doilghi a drumdluighi is locht lim
da folt bhunbhuidhi bharrfhind.
- Casmhail re hublaibh aibchi
1880] folt righna righ Conmhaicni
folt fiar da chi ma ceand
da iad fa tri na thimcheall.
- Falcad a hearrlla in tan tair
dinailtibh gribhi Gabhrain
1885] ingean righ ag fighi a fuilt
fin ga ibhi ga hinailt.
- Ni thoilleand ar cholcaidh guirr
folt righna Ratha Brenaind
cuilt ni saidhbhir mun Saidhbh sin
1890] airbhir fuilt ni hanaibhsich.
- Casmhail folt mna Muighe Samh
ri maethbarr Saidhbi Cruacan
a gnai ar fleisg an earrlla fhind
teist a dealbha mar Dhoirind.
- 1895] An findciabhach Lacha Lein
casmhail a folt re fholtsein{MS folio 12r a}duail leabhra ar mallchraibh Midhi
earrlla barrchain baillghili.
p.124
- Baramhail a barr sgathaich
1900] folt mhathar Chuind cedchathaich
Graindi no Una isi
acht ailli cluma a ceibhisi.
- Casmhail folt Saidbhi sairi
is trillsi Muirrnni Munchaimhi
1905] mathair Fhind gan chruini um chord
ar nar chind duini ar domon.
- Sadhbh og an earrlla bhachlaich
mar Shaidbh meiring mallachdhuibh
dial ri hinghin Chuind Choghail
1910] gun findghil truim thaslaghaich.
- Fada uathi bhis a barr
ag bandtracht craibhi Cualand
locht ar a fult ni faicear
sa folt and ucht inailteadh.
- 1915] Ri geis Lacha guirm Gili
canait maithi a muindtiri
tainig tainig tuillead dealbha dhuid
ri bruindidh tearrla fhindbuig.
- Ingean Cathail Cairrn Bhricni
1920] trillsi crocha a ceindlitri
imdha mindshlighi na mall cir
a mbharr inghini inn airdrigh.
- Pudurl findbhuidhi ribearr
ina cul righna righleand
1925] alaind reimi gach drong de
gidh eiri trom a trillsi.
Eire trom trillsi Saidhbi
- Da Saidhbh fein is neasu anois
canfat maith ri mnai nDurrlais
ri ba breath olc gan duan di
1930] fuair a folt leath na laidhi.
p.126
- Ni hesgaidh eirgheas a fearg
in gheis gealbhraighdeach gruadearg
malu mar dhael dearc mar ghloin
craebh Dhala is ceart ro congaibh.
- 1935] Linaid beangla a bairr thruim
a hucht oireadha alaind
inghean Aillbhi an ochta gil
failghi copdha re cichibh.
- Cris cumhdaich ceathra ceandrach
1940] cubhaidh ri cneas min ndealbhach
ni hail le fa slis solus
cris agus se ar aendhorus.
- Ni frith locht o cind gu cois
do righain dedbhain Durrlais
1945] moladh mna Beirri dha ber
ata feili fa faisgin.
- Da laimh leabair lor dheiri
folt mna soillsi Sligidhi
togbhaidh thuidhnich cais copdha{MS folio 12r b}
1950] do bhais bhuinghil barrchorcra
- Ingean Cathail clair Midhi
Crucdhg tiri tairrngiri
grian bhan Erenn an inghean
in glan mheirsheang mhinfhingeal.
- 1955] Bean I Ruairc Ratha Guaire
rigan i ruisg gormuaini
fear ni hindraidh gumadh fearr
is a bhean os fhindmnaibh Ereand.
- Ranig fa Erinn uili
1960] nos mna mharcaich Aelmhaighi
is lor don mnai do moludh
a gnai mhor ag medudhudh.
p.128
- Sgarloid chorcra cumthar dhi
leinti breacshroil bhis uimpi
1965] roba na righna o Boind Breagh
is irna oir a inddreamh
- Casmhail ri sneachta ar snighi
dath a glaici gleghili
mar thaebh Sadhbha trath sa troidh
1970] mar blath abhla da haghaidh.
- A lan bhis is na bruighnibh
do mnaibh fleighi findLuimnich
da bandtrocht is lan gach lind
ag snam fa hardphort nibhind.
- 1975] Bes do mnai dhuini Dealgan
gan mnai gan fhear dhimdeargadh
cach ga rogairm ceand a ceand
forainm gu gnath ni ghoireand.
- Ingean airdrigh Atha Blair
1980] is bhancoghnach don bhandail
docair tagra ri cleith Cuilt
fa bhreith dagra ar a hinailt.
- Mor a duais da dhlidhfeadh sind
daghail on cneisghil chuilfhind
1985] luadh a laighi is dola di
moludh gruadh chraibhi Ceisi.
- Ar feabhas a fhuilt gleandaich
ar a gnuis nderg ndrithleandaich
ar ailli ar truimi a taibh ghil
1990] in laidh uirri ro imich.
- Na hairm a neinleth tighi
ni biad is gribh Gairidhi
ni bhia Sadhbh istigh re thaibh{MS folio 12v a}is arm a fir na fachraibh.
p.130
- 1995] Meastar ri mathair Ludghaidh
bainceand cloindi Conchubhuir
ingean Aillbhi is fhearr fa ghroidh
geall dar Saidhbhi o na Sadbhaidh.
- Sadhbh ingean Cathail chosgraigh
2000] righna ag roind a tuarastail
in trath is truimi a heiri
gan chach uirri ag oirbhiri.
Eiri


text:
Kl. Ianair .i. f. l. ix. Anno Domini m.lxxx.iii.
Domnall H. Canannan ri Ceniuil Conaill a suis occisus est.
Aedh H. Mael Sechlainn ri Ailigh, Muircertach H. Cairill airchinnech Duin sui brethemnachta & seanchais, Tadhg H. Taidhg airchinnech Cille Da Lua in pace quiéuerunt.
Gilla Mo Ninne airchinnech Lugbaidh occisus est.
Aedh Meranach do bathud oc Luimniuch.
Ri Ceniuil Ennai do marbadh la Donnchadh H. Mael Sechlainn la righ n-Ailigh.
Domnall H. Lochlainn do ghabail righi Ceniuil Eogain. Crech righ lais for Conaillibh co tuc boroma mor & co taraidh tuarustal don creich-sin do Feraib Fernmuighi.
p.518


text:
Contae Cheatharlach
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Cheatharlach[1] (tuiseal ainmneach: Ceatharlach,[2] Laideann: Comitatus Caterlogensis). Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 54,612 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 896km²,[3] an dàrna shiorramachd as lugha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an treas a lugha a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Cheatharlach le Contae Loch Garman, Cill Mhantáin, Cill Chainnigh, Cill Dara agus Laois.[4] Bha 86,228 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Suta Laighean (795m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seachd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Cheatharlach: Fotharta, Ráth Bhile, Tigh Moling Íochtarach, Tigh Moling Uachtarach, Uí Dhróna Thiar, Uí Dhróna Thoir agus Ceatharlach fhèin. A bharrachd air sin, tha 47 parraistean[7] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Átha Cliath agus Cill Dara-Leithghlinne)[8] agus 600 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Francisco Franco
Francisco Franco y Bahamonde
B' e Deachdaire[1] na Spàinne bho 1936 gu 1975 a bh' ann am Francisco Franco y Bahamonde (Ferrol, 4 an Dùbhlachd 1892 – Madrid, 20 an t-Samhain 1975).[2] Bha e os cionn na dùthcha bho 1939 gus a chaochail e ann an 1975. Dh’èirich e, còmhla ri oifigearan eile, an aghaidh riaghaltas laghail Dàrna Poblachd na Spàinne ann an 1936[3] agus fhuair e taic bhon Fhaisisteachas air feadh na Roinn Eòrpa: Chuir na Nàsaich anns a' Ghearmailt an reiseimeaid Chòndor agus stuth armachd ùr chun na Spàinne, a bharrachd air cuideachaidh a fhuaras bho na Faisitich thall san Eadailt, ri linn Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
Òigridh[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Franco ann am Ferrol (san Roinn Coruña) port uamhasach cudromach do Chabhlach na Spàinne, ged a bhuineadh na daoine aige do dh’ Andalusia, san cheann a deas bho thùs. 'S e oifigearan a’ Chabhlaich a bh’ ann am muinntir Fhranco agus bha Franco fhèin ag iarraidh a dhol dhan Acadamh a’ Chabhlaich,[4] ach bha e air a dhùineadh bho 1906 gu ruige 1913. Theab anarcach à Alba, air an robh Stuart Christie ga mharbhadh ann an 1964.
Aistidhean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Enciclopedia de Catalunya
- ↑ Beevor, Anthony. The Spanish Civil War. London: Penguin, 1982. p 49
- ↑ Sabín, José Manuel; Hernández Sandoica, Elena. La dictadura franquista (1936-1975): textos y documentos. Ediciones AKAL, 1997, p.13. ISBN 84-460-0803-3
- ↑ University of Princeton


text:
Castries
'S e prìomh-bhaile Naomh Lùisia a tha ann an Castries. Tha riaghaltas na dùthcha suidhichte an seo. Le tòrr oifisean nàiseanta agus eadar-nàiseanta 's e teas meadhan malairteach an eilein a th' ann. Tha port-mara aige a tha mòr gu leòr airson bàtaichean-cuairt-mara mòra.
Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Fraingeach anns a’ bhliadhna 1650.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Derek Walcott, fhuair e Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1992.
- Sir Arthur Lewis. Eaconamaiche.


text:
Dòtaman
B'e Dòtaman a' chiad phrògram-chloinne ann an Gàidhlig na h-Alba. Ag amas air clann fo aois-sgoile, thòisich e air 17 Dàmhair 1985. B'e Donnie MacLeòid bho Na h-Òganaich preusantair a' phrògram.
Adan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Dòtaman ainmeil airson na adan a bh' aige. Bhiodh e a' seinn òran ùr air a gach prògram agus bhiodh bha ad eadar-dhealaichte aige airson a h-uile òran.
Òrain[deasaich | deasaich an tùs]
Bha grunnan òrain aig Dòtaman. Tha cuid dhiubh air a bhith air an teagasg ann an sgoiltean Gàidhlig. 'S e fear dhe na h-òrain as ainmeile aige Einnsean, Tractair agus Bhan.


text:
Buaireadh mu thaigh-croite an Toirbheartan
Sgrìobh Caidreachas Croitearachd na h-Alba gu Ministear Dealbhachaidh an Riaghaltais, Derek MacAoidh, 's iad ag iarraidh air sùil às ùr a thoirt air mar a chaidh cead a dhiùltadh do thaigh-croite ann an Toirbheartan.
Dhiùlt Comhairle na Gàidhealtachd cead-togail a thoirt seachad sa Mhàrt, agus chaidh ath-thagradh gu Riaghaltas na h-Alba a chaith a-mach cuideachd.
Tha an Caidreachas a' cumail a-mach gun toir an co-dhùnadh droch bhuaidh air coimhearsnachd Thoirbheartain.
Tha Calum MacIlleathain ag aithris.


text:
Hildesheim
Is e baile-mòr ann an Niedersachsen a tha ann an Hildesheim. 'S e aon de na bailtean as sine ann an Niedersachsen. Tha e cliùiteach air sgàth 's gu bheil dà Làrach Dhualchas na Cruinne ann.
Susbaint
Suidheachadh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hildesheim suidhichte mu 30 km san iar-deas Hànobhar agus mu 20 km san earra-thuath Salzgitter. Tha an abhainn Innerste a' ruith tron bhaile agus tha na Giesener Berge (Beanntain Ghiesen) faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 52° 9′ 0″ Tuath agus 9° 57′ 0″ Iar.
Ann ann 2008 bha 103.288 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. [1]
Tha Hildesheim a' gabhail a-steach 10 sgìrean:
- Achtum-Uppen
- Bavenstedt
- Drispenstedt
- Einum
- Himmelsthür
- Itzum
- Marienburg
- Neuhof / Hildesheimer Wald / Marienrode
- Ochtersum
- Sorsum
Àitichean ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich am baile timcheall air 800 mar sgìr'-easbaig a chaidh a chur air bhonn le Tearlach Mòr. Thoghadh a' chiad cathair-eaglais an seo ann an 872 a chaidh a leudachadh ann an 1000. Tha Hildesheim aon de na bailtean as sine ann an Niedersachsen, mar sin tha mòran seann togalaichean eachdraidheil rim faicinn an-diugh. Tha dà eaglaisean dìonta leis an UNESCO mar Làrach Dhualchas na Cruinne.
- Michaeliskirche (Eaglais Naomh Mhìcheil): Chaidh a togail ann an 1010-20 anns an stoidhle "romanic". Mar sin tha i coltach ri dùn le ballachan làidir agus turaidean. Canar Gottesburg (Dùn Dhia) ris an àite eaglais.
- Hildesheimer Dom (Cathair-eaglais Hildesheim) a chaidh a thogail anns an 9mh linn. A-rèir beul-aithris bha an t-àrd-rìgh Ludwig der Fromme a’ sealg an-dèidh fiadh geall, ach chaill e e, agus cha b’ urrainn dha dol air ais o chionn gun do chaill e an slighe cuideachd. Chrom e sìos, chuir e am fuidheall a bha aige, air ròsag agus rinn e ùrnaigh. Ann an uine nach robh fada chaidh a shabhaladh. Ach cha b’ urrainn dha am fuidheall a’ toirt air ais, bha e a' glaodhadh leis an ròsaig. Smaoinich Ludwig gur e sanas Dhia a th’ ann agus thog e eaglais air an àite seo ann an 872.
Chaidh an eaglais a bhriseadh gu tùr anns an Dàrna Cogaidh, agus bha an ròsag, a bha fhasthat a’ fàs air balla na eaglaise airson 1000 bliadhna, loisgte. Ach cola deug as dèidh sin thòisich an ròsag a’ fàs a-rithist, agus bha muinntir Hildesheim a' creidsinn gur e soidhne Dhia a tha gus ath-thòiseachadh a-rithist. An-diugh 's e iomhaidh Hildesheim a tha anns an Ròsag Hildesheim a tha 1000 bliadhna a dh'aois. [2]
Am broinn na h-eaglaise tha ionmhasan fiach fhaicinn, m.e: am Bernwardssäule (Stob Bhernward) no am Bernwardstür (Doras Bhernward), deagh pìosan làimhsachadh umha bho àm Easbaig Bernward (993-1022)
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- St. Bernward, easbaig Hildesheim
- Naomh Godehard, cuideachd St. Gotthard, easbaig
- Jakob Guttmann (1845–1919), Rabbi Iùdhach agus feallsanaiche
- Julius Guttmann (1880–1950), Rabbi Gearmailteach is Palastaineach agus feallsanaiche Iudhach
- Sir Hans Adolf Krebs, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1953
- Oskar Schindler (1907–1974), chaochail e ann an Hildesheim (Tha am film Schindler's List a' dèiligeadh ris.)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Angoulême[3]
- El Minia
- Gelendzhik
- Halle (Saale)
- Padang
- Pavia
- Weston-super-Mare
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Suidheachadh a' bhaile
- Eachdraidh a' bhaile (Gearmailtis)


text:
Categories
Archives
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Monthly Archives: August 2013
Deireadh an cùrsa
Chrìoch an cùrsa an-dè agus dh’fhàg feadhainn againn. San oidhche chruinnich sinn ann an Cafaidh Ostaig agus sheinn sinn òrain le chèile. An uair sin chaidh feadhainn againn gu taigh-òsta Àird a’ Bhàsair airson deoch no dhà. Air an t-slighe air ais sheinn sinn òrain glè aisealaiche ann an Albais. The course finished yesterday and […]
Roag, Port Rìgh agus Flòdaigearraidh
An-dè an dèidh lòn chaidh sinn air sgrìob timcheall an eilean. An toiseach chaidh sinn gu Roag agus chunnaic sinn seann-chroit teaghlaich Màiri Anna. An uair sin chaidh sinn gu Port Rìgh gus dinnear a ith ann taigh-òsta, agus gu Flòdaigearraidh. Bha seòrsa de chèilidih ann ann am Flòdaigearraidh, agus sheinn sinn òrain agus fuinn […]
Leabhraichean, seisean agus banais
An-raoir bha tachartas chun leabhraichean ùra a’ chur air bhog – leabhar bàrdachd anns a’ Bheurla agus a’ Ghàidlig le Meg Bateman, ceachdadair ann an Sabhal Mòr Ostaig, agus nobhail ficsean saidheansail le Tim Armstrong, neach-rannsachaidh anns a’ cholaiste. Leugh iad bho na leabhraichean agus dh’fhreagair iad ceistean mu dhèidhinn na leabhraichean agus am pròiseas […]
Cuirm-chiùil
Bha cuirm-chiùil samhaidh ann an-raoir le Màiri Anna, Finlay Wells agus Lorne MacDougall. Sheinn Màiri Anna òrain le com-pàirt na fir, agus ‘na aonrachd, agus sheinn na fir le chéile agus ‘nam aonrachd. Tha buaidh aig Finaly air an ghiotàr, agus tha buaidh aig Lorne air an phìob agus air an fhideag. Sheinn an clas […]
Braon
Bha seisean math ann anns an Talla Mhòr an-raoir, agus sheinn mi an fhideag ìseal agus an bodhrán. Bha mi i mo leapaidh mu aon uair deug, ach bha daoine eile a’ seinn gu dhà uair, agus bha iad uabhasach sgìth an-diugh. Bha madainn bhraonaich ann an-diugh, ach tha i nas tiorma a-nis. Dh’ionnsich sinn […]
Òrain Ghàidhlig
Thòisich an cursa maidainn an-diugh agus rinn sinn cuig òrain an-diugh: Seo mar Rachinn Fhèin is Thu, Seoc a’ Bhàigh, Dà Thàbh air an Fharaidh, Ceud Soiridh, Ceud Fàilte, agus Till an Crodh, Dhonnchaidh. Tha ceithir daoine dheag againn anns an clas à Alba, à Èirinn, òn Stàitean Aonichte, à Canada, òn t-Seapan agus òn […]
Sabhal Mòr Ostaig
Dh’fhàg mi an Gearasdan aig meadhan-latha an-diugh, agus chaidh mi air an trèan gu Mallaig. Tha latha soillear grianach ann agus bha na seallaidhean math dha-rìribh. Chaidh mi air an aiseag bho Malliag gu Armadal, agus ansin choisich mi gu Sabhal Mòr Ostaig, mar chan eil busan ann DiDòmhnaich. Tha mi ann Sabhal Mòr Ostaig […]
An Gearasdan
Dh’éirigh mi pailt ro mhoch madainn an-diugh agus bha mi air an trèan aig sia uairean. Ràinig mi dhan Ghearasdan ochd uairean nas fhaide, agus tha mi a’ fuireach ann Leabaidh is Lìte fasig air meadhan a’ bhaile anochd. Dh’ith mi isbeanan agus sliseagan bho bhùth sliseagan airson mo dhinnear. Cha robh i ro dhaor, […]
Les mots de la semaine
français English Cymraeg Brezhoneg le bassin pond (small) pwll poull l’étang (m) pond (larger) llyn stank; lenn; loc’h la mare aux canards; la canardière duck pond pwll hwyaden poull houad le nymphéale nénuphar water lily lili’r dwr; alaw loar-zour; skudell-zour la grottela caverne cave ogof mougev; megin; kavarn la peinture rupestre cave painting paentiad mewn […]
Fraingis
Cha robh ceannabhaidh an còmhlain còmhraidh Fraingise ann anocht a chor ‘s gun robh i tinn. Nuair a tha i ann, bidh sinn a’ bruidhinn ann an Fraingis, gu beag-nithe, ach nuair nach eil i ann, bidh sinn a’ bhruidinn measgachadh de Fraingis, Beurla agus Cuimris. Anocht bha sinn a’ bruidhinn mu dhéidhinn làithean-saora, obair […]


text:
Màiri nighean Alasdair Ruaidh
Tha Màiri Nighean Alasdair Ruaidh (c.1615 - c.1707) ainmeil mar bhàrd Ghàidhealach an seachdamh linn deug.[1]
A Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil cinnt càite an do rugadh no an do thogadh Màiri Nighean Alasdair Ruaidh (c.1600), no Màiri NicLeòid, ach bha ceanglaichean aice ris na Leòdaich anns an Eilean Sgitheanach agus anns na Hearadh agus tha e coltach gun do chuir i seachad a beatha eadar an dà àite. Bidh feadhainn den bheachd gun do rugadh i ann an Ròghadal, Hearadh, agus feadhainn eile gur e ban Sgitheanach a bh' innte.[2]
Bha Màiri na banaltram ann an taigh MhicLeòid Dhùn Bheagain agus dh'altruim i còignear cheann-cinnidh Leòdach. Chan ann mu na Leòdaich a tha an dàn as tràithe a th' againn bhuaipe, ge-tà, ach mu fhear de chlann Choinnich na Comraich, a bha cuideachd air altruim aig Màiri. Chaidh an dàn sin a dhèanamh ann an 1646 agus chan eil an còrr de bhàrdachd Màiri againn gu 1671, nuair a fhuair Iain Garbh Ratharsaigh bàs agus a rinn i marbhrann dha.
Tha beul-aithris ag innse gun deach Màiri agus fear de chinn-chinnidh nan Leòdach a-mach air a chèile agus gun robh i air a cur a dh'Eilean Scarbaigh, faisg air Diùraidh agus air Coire Bhreacain, mar pheanas. Chan eil e air innse ge-tà dè an eucoir a rinn i ach tha cuid a' cumail a-mach gun robh i dh'fhaoite a' moladh Sir Tormod Bheàrnaraigh cus, no nach robhar ga mheas iomchaidh gum biodh boireannach a' dèanamh bàrdachd-mholaidh mar a bha Màiri. Tha beul-aithris cuideachd ag innse gun robh Màiri air a tìodhlaigeadh beul-fodha, mar a bha na Lochlannaich a' tìodhlaigeadh bhuidsichean. Tha an aon sgeulachd ann an Eilean Mhuile mun a' bhana-bhàrd Maighrearad Nighean Lachlainn.
A Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
A-measg nan dàn as ainmeile aig Màiri tha:
- An Crònan
- An Tuireadh
- Ri Fuaim an Taibh
- Luinneag MhicLeòid
- Cumha do Shir Tormod
- Marbhrann do Shir Tormod
- An Talla am bu ghnàth le MacLeòid
- Marbhrann do Fhear na Comraich
- Marbhrann do Iain Garbh
Seo earrann dhen Marbhrann do Shir Tormod:
- Dh'fhalbh mo shòlas:
- Marbh mo Leòdach
- Calma cròdha
- Meanmach ròghlic;
- Dhearbh mo sgeòil-sa
- Seanchas eòlais
- Gun chearb foghlaim:
- Dealbhach ròghlan t-èagasg.[3]
Tha ritheam gu math làidir ann am bàrdachd Màiri agus a-rèir beul-aithris 's i cuideachd a rinn grunn òran-luaidh a th' air an cruinneachadh anns an leabhar 'The Gaelic Songs of Mary MacLeod'.
Chan eil cinnt cuid a bhàsaich Màiri. Rinn fear de Chlann 'IcRuimein, pìobairean MhicLeòid Dhùn Bheagain, cumha-pìobaireachd dhith.
Clàr-leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
- Ruairidh MacThòmais. An Introduction to Gaelic Poetry. Dùn Èideann, 1990.
- Uilleam MacBhàtair. Bàrdachd Ghàidhlig. An Comunn Gaidhealach, 1976.
- Gaelic Songs of Mary MacLeod. Scottish Gaelic Texts Society, 1982.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Thomson, Derick S. (1994). The Companion to Gaelic Scotland Glasgow: Gairm, 193
- ↑ http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/mairi_nicleoid_mairi_nighean_alasdair_ruaidh/?lang=gd
- ↑ http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/mairi_nicleoid_mairi_nighean_alasdair_ruaidh/?lang=gd


text:
Longyearbyen
Is e am baile as motha anns na h-eileanan Svalbard a tha ann an Longyearbyen.
Is e am baile as tuathaiche air feadh an t-Saoghal le barrachd na 1.000 duine a tha ann an Longyearbyen. Mar sin dheth tha tòrr rudan ann ris an canar: The world's northernmost.
Tha àite eile nas tuathaiche ann an Svalbard, Ny-Ålesund, ach tha dìreach 30 daoine a’ fuireach anseo.
Tha port-adhar, Svalbard Airport, faisg air a’ bhaile le pleanaichean gu agus à Tromsø agus Oslo, Nirribhidh. Tha roinn na turasachd gu math làidir as t-samhradh.
Ann an 1993 dh'fhosgail an Svalbard University Centre (UNIS), Ionaid a tha ceangailte ris na oilthighean ann an Nirribhidh. S' urrainn do na h-oileanaich geophysics, eòlas-nàdair argtach agus teicneòlas argtach ionnsachadh an seo.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleagan oifigeil
- Webcams in Longyearbyen
- The University Centre on Svalbard
- The Governor (Sysselmannen)
- The Store Norske Coal Mining Company
- Svalbard Airport:Facts and pictures from Avinor
- Mission Svalbard — Dealbhan bho Longyearbyen agus Bjørndalen


text:
£90,000 airson foghlam Gàidhlig
Bidh taic-airgid de cha-mhòr £90,000 bhon Riaghaltas air a roinn eadar pròiseactan do sgoilearan, oileanaich agus luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig.
Nam measg bidh sgeama airson stuthan a dhealbh do sgoilearan le feumalachdan sònraichte, sgoiltean samhraidh ann an coimhearsnachdan Gàidhealach airson tidsearan a thrèanadh, agus pàipearan deuchainn prelim anns a' Ghàidhlig a leasachadh.
Chaidh seo ainmeachadh aig coinneamh ann an Dùn Èideann air foghlam Gàidhlig.
"Cuiridh na pròiseactan seo uile gu mòr ris an taic a th' ann do dhaoine a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig," thuirt Ministear na Gàidhlig, Alasdair Allan.
"Ma tha a' Ghàidhlig gus soirbheachadh san àm ri teachd, feumaidh sinn a bhith cinnteach gum bi sàr-fhoghlam, goireasan agus taic aig luchd-ionnsachaidh aig a h-uile ìre.
"Tha e cudromach a-rèiste, a thuilleadh air tachartasan agus gnìomhan a chur air dòigh, gun cuir sinn airgead a-steach airson cloinne a tha le feumalachdan sònraichte agus a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig, agus gun toir sinn an trèanadh as fheàrr as urrainn do na tidsearan againn.
"Chan ann a-mhàin gun toir cothroman bogaidh do thidsearan ann an coimhearsnachdan Gàidhealach piseach air na sgilean cànain aca, ach bheir e misneachd dhaibh ann a bhith ga cleachdadh gu làitheil.
"Faodaidh iad an uair sin an t-eòlas a th' aca air àite na Gàidhlig ann an Alba an là an-diugh, agus ar dualchas cultarail a thoirt seachad do an cuid sgoilearan fad am beatha-obrach," thuirt e.


text:
Na Bàigh - An Dara Sgrìob
Anns an t-sreath seo, tha Christine NicLeòid air chuairt timcheall eilean a h-àraich, Na Hearadh. Ann am prògram an là an-diugh, tha i a' cumail oirre tro sgìre nam Bàgh. Ann am baile Chliuthar, tha i coinneachadh ri Panny MacLeòid agus às a sin, tha i ruighinn Leac a' Lì, far am bheil i coinneachadh ri Seonaidh MacIllÌosa. Tha i gabhail cuairt timcheall gàrradh Sheonaidh agus a' cluinntinn mun bhaile 's a' sgìre mu chuairt. Agus tha Seonaidh a' gabhail òran gu math ainmeil a bhuinneas dhan sgìre.
Seo am prògram mu dheireadh dhen t-sreath seo ach bidh Christine a' ruith air a' chòrr den eilean nas fhaide air adhart air a' bhliadhna.
Last on
More episodes
Next
You are at the last episode


text:
Lila Downs
Ana Lila Downs Sánchez
Ceòladair
‘S e seinneadair, actair, ceòladair, riochdaire agus snìomhadair ciùil Laideann-aimearaganach à Meagsagoa th’ann an Ana Lila Downs Sánchez neo dìreach Lila Downs (Tlaxiaco 19 an t-Sultain 1968).[1] Tha i a’ gabhail òran ann an iomadh chànan à Aimeargaidh, gu seachd àraidh san Spàinntis is i ag obair ann an stoidhle air a bheil Ceòl na Cruinne.[2] Nochdaidh freumhan ciùil nan Tùsanach à Meagsago anns a cuid chiùil is i a’ seinn anns na cànanan aca, eatorra am Mixtec, an Zapotec, am Maya, am Puràpecha agus an Nahuatl, a bharrachd air a cheòl ionadail Mheagsago fhèin, gu h-àraidh fuinn às an stàit Oaxaca.[3]
Clàran[deasaich | deasaich an tùs]
- San Stiùdio
- 1999: La Sandunga
- 2000: Árbol de la Vida
- 2001: La Línea
- 2004: Una Sangre
- 2006: La Cantina
- 2008: Ojo de Culebra
- 2011: Pecados y Milagros
- 2012: Pecados y Milagros: Edicion Especial
- Cruinneachaidhean
- 2007: El Alma de Lila Downs
- Air an clàradh beò
- Clàran eile isEP
- Bideothan is DVDan
- 2007: Lotería Cantada (DVD)
- 2007: El Alma de Lila Downs (DVD)
- 2012: Pecados y Milagros: Edicion Especial (DVD)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Et doniter leighes na cuisi sin o da moduibh. An cetmod dib daiterreach an coimplexa te tirim a ni ele, innus co ndentur ní a n-aigid na cuisi let imuich o ndentur an fiabras so, maille folmugad60 bid & dighi. Coimlintur an cetni dib sin, re leighes fuar, fliuch do reir na neithidh rannuighte .i. mar ata, coimplex, & aos , & gnathugadh, &rl; & na cuisi so doni sé. Masedh doniter an fuaraidhecht uaiti fein, no o aicid; uada fein .i. tri biadhuibh fuara, no o leighes fuaras leth istigh. O aicid, mar ata fotrachad uisgi te, no buig, & is mor foghnus an fotrachad isin fiabras so, oir diansgailid se an ceo, & mina sgaile, do cuirfid se in corp a teinntigecht, & do impogh se cum morgaid. Et is leighes coitcinn in fotracadh do gac nech bis
p.60isin fiabras so, & co h-airighi da mbia ina digbail, & is intseachanta air an drong bis ullum cum morgaid in adbuir.


text:
Stèisean Fharrais
'S e Stèisean Fharrais (Bheurla:Forres railway station) an stèisean ann am Farrais. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhosgail stèisean rathad-iaruinn aig Farrais anns a' chiad dol a-mach, ann an 1858 nuair a chaidh fosgladh air 'Rathad-iaruinn Altachaidh Inbhir Nis is Obar Dheathain', (ainmichte gu h-oifigiuil an Inverness and Aberdeen Junction Railway) a chaidh seachad taobh tuath a' bhaile. Chaidh ath-shuidheachadh air stèisean Fharrais ann an 1863, nuair a rinneadh gabhail aig Farrais eadar an rathad-iaruinn maireannach agus loidhne ùr deas gu Peairt. Rinneadh an altachadh eadar an dà rathad-iaruinn ann an cruth triantan le gabhail aig gach ceàrnag, mus am biodh aig trèanaichean ruith slighe air bith eadar na loidhnichean comh-altaichte.


text:
Tours
‘S e baile mòr ann meadhan na Frainge a th’ ann an Tours (IPA: tuʁ). Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Centre agus anns an sgìre Indre-et-Loire, an sgìre as motha na ceàrna. Rugadh an sgrìobhadair Honoré de Balzac an seo air an 20mh latha dhen Chèitean 1799.[1]
Clìomaid[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e clìomaid beagan aigeannach a tha ann an Tours, leis an t-uisge a’ dòrtadh air feadh na bliadhna, fad 175 làithean agus tha na geamhraidhean gu math boga oir tha Tours gu math faisge air a’ mhuir. Bidh a’ ghaoth a’ sèideadh, mar as àbhaist, bhon iar-dheas gus an àirde an iar, is tha e gu math stoirmeil sa gheamhradh.[2]
- Teodhachd mheadhanach bhliadhnail : eadar 7°C agus 25°C.
- Teodhachd na b’ ìsle a-riamh: -18.5°C (Fhaoilleach 1964)
- Teodhachd na b’ àirde a-riamh: 39.8°C (Lùnasdal 2003)
- Solas na Grèine: 1799 -1819 uairean gach bliadhna.
- Ceò: 58 latha gach bliadhna.
- Stoirmean: 20 latha gach bliadhna, air feadh na bliadhna, fiù’s as t-samhradh.
- Uisge: Eadar 684mm agus 709mm gach bliadhna.[3]


text:
Jan Palach
'S e oileanach aig Oilthigh Theàrlaich[1] ann am Pràg (Seacais: Univerzita Karlova v Praze; Laideann: Universitas Carolina Pragensis; Gearmailtis: Karls-Universität zu Prag) a bh' ann an Jan Palach (11 an Lùnastal 1948 - 19 am Faoilleach 1969). Dh'ìobair e esan fhèin mar fhianais an aghaidh ionnsaigh Shobhiatach a ghabh àite anns an Lùnastal 1968.[2]
Susbaint
An Ionnsaigh Shobhiatach[deasaich | deasaich an tùs]
Air an 21 an Lùnasdal 1968, bhris an t-armailt Sovietach a-steach air an t-Seic-Slòbhac,[3] oir cha robh na h-ath-leasachaidhean a rinn an riaghaltas anns an Seic-Slòbhac a' còrdadh ris an riaghaltas Sovietach, bha an riaghaltas Sovietach ag iarraidh a' cumail a bhuaidh air an t-Seic-Slòbhac. Bha Palach ag ionnsachadh Feallsanachd aig an àm.[4] fon riaghaltas aig Alexander Dubček, is le sin mhùchadh Earraich Phràg. Mar sheòrsa dhe fianais, loisg Palach esan fhèin anns a' Cheàrnaig Vaclav air an 16mh am Faoilleach 1969. Dh'fhàs tìodhlacadh Phalach a bhith an fhianais-dhùbhlain na bu mhò a bh' ann a-riamh an aghaidh nan Sobhiatach, agus an ceann mìos, air 25 an Gearran, mharbh oileanaich eile, Jan Zajíc,[5] esan fhèin san aon dhòigh agus san aon àite. Sa Ghiblean, rinn Evzen Plocek an dearbh rud ann an Jihlava.[6]
Jan Palach is Saoghal na Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Sgrìobh Somhairle MacGill-Eain an dàn Gàidhlig mu dhèidhinn Jan Palach:
"...nach b’ ann le teine-aighir mar chunnacas ann am Pràg, ’s nach b’ e an curaidh oileanaich a rachadh suas ’na smàl..."[7]
Jan Palach anns a' chultar[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2013, rinn HBO sreath filmaichean mu dhèidhinn na tachartasan a lean às dèidh bàis Phalach: Hořící keř (The Burning Bush). Bha Agnieszka Holland, stiùiriche nam film Pòlainneach ainmeil, na stiùiriche.
Daoine eile a dh'ìobair iad fhèin mar fianais phoileataigeach[deasaich | deasaich an tùs]
- an t-Seic-Slòbhac: Jan Zajíc, Evžen Plocek, Josef Hlavatý
- A' Phòlainn: Ryszard Siwiec
- An Ucràin: Vasyľ Makuch
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn mu dhèidhinn Jan Palach (Seicis, Beurla, Fraingis, Pòlainnis, Gearmailtis)
- The Burning Bushair làrach-lìn HBO (Beurla)
- "Palach", dàn le Somhairle MacGill-Eain


text:
Bun na Dubh Abhann
'S e baile beag ann an Arainn, eilean ann an Linne Chluaidh, a tha ann am Bun na Dubh Abhann (Beurla: Blackwaterfoot).
Tha am baile suidhichte ann an Gleann Sheasgann air àird an iar-dheas an eilein. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 30′ 0″ Tuath agus 5° 20′ 0″ Iar.
Tha aon den dà raon goilf le 12 toll san Roinn Eòrpa ann.
Faisg air a' baile tha Rubha a' Bharra (no Rubha an Dùin) (Beurla: Drumadoon Point), far a bheil seann dùn à Linn an Iarainn. Rud beag tuath air tha Uamh an Rìgh (Beurla: King's Cave), agus thathar ag ràdh gum b' e àite-falaich Raibeart Brus a bha ann.
Ainm Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran dòighean sgrìobhaidh eadar-dhealaichte ann. Tha Iain Mac an Tàilleir ag ràdh: Bun na Dubh Abhann is Bun na h-Abhann [1]. Cleachdar SMO cuideachd: Bun na Dubh Abhainn agus Dubh Abhainn. [2]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 19, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR 895 280


text:
Dail M'Fhaolain
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dail M'Fhaolain (Beurla:Dalmellington). Tha am baile suidhichte air àird an iar-dheas Inbhir Àir air a' mhòr-rathaid A713. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 19′ 0″ Tuath agus 4° 23′ 0″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,407 duine a' fuireach ann an Dail M'Fhaolain is Burnton .[1]
Tha eachdraidh a' bhaile inntinneach air sgàths gum b' e teis-meadhan bhreabadaireachd is mhèinneireachd a bha ann an Dail M'Fhaolain. Tha Loch Dhùin faisg air a' bhaile.
Ainm a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir Iain Mhic an Tailleir tàinig an t-ainm "Dalmellington" bhon ainm Beurla "Meling’s farm" [2] ach tha feadhain eile ag ràdh gun tàinig e bhon ainm Gàidhlig "Dael Meallain Tuinn" a tha a' ciallachadh "the fort of assembly of the moat-surrounded mound".[3] A-rèir Sabhal Mòr Ostaig 's e "Dail M'Fhaolain" an t-ainm Gàidhlig a th' air Dalmellington[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 37, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ www.Dalmellington
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 480 061
- Dalmellington aig undiscovered Scotland


text:
Kl. Ianair ui. f. l. ii. Anno Domini m.c.x.u.
Doinenn dermair reoidh & snechta on coicid .x. Kl. Enair co coicid .x. Kl. Marta uel paulo plus coro la ar en & cethrai & daine dia ro fhass tercai mor fo Erinn uile & i l-Laighnibh seoch cach.
Diarmait H. Briain ri Muman do ergabail la Muircertach H. m-Briain.
Esce do thabairt do macaibh m. Aedha m. Ruaidhri im Thairrdelbach H. Concobair im righ Connacht .i. i n-Ath Bo co ro loitset & coro chrolighi dó.
Maidm ria n-Domnall H. m-Briain & ria Gallaibh Atha Cliath for Laighnibh i torchair Donnchadh H. Mail na m-Bo ri H. Ceinnselaigh
MS 1 breaks off here; text supplied from MS 2.{folio & column 48rb} & Conchobur H. Concobuir ri H. Failghi cona macaibh & sochaidhi archena.
Domnall m. Taidhg H. Briain ridomna Muman do marbadh do Connachtaibh.
p.558
Muircertach H. Briain do ghabail a righi doriisi & do thiachtain sluaighedh i l-Laighnibh & i m-Breghaibh.
Damh liacc Arda Brecan cona lan do doinibh do loscadh do feraibh Muman & cealla imdha archena i feraibh Bregh.
Crech mhór la Tairrdhealbach H. Conchobuir & la Connachtaibh co ro airgset co Luimnech .i. Tuathmuma co rucsat borroma diairmhidhe & brait imdha.
Mael Sechlainn H. Mael Sechlainn ridomna Temhrach occisus est.


text:
Siria
'S e dùthaich ann an Àisia an iar-deas a tha ann an Siria[1][2][3][4][5] ainm oifigeal: Poblachd Arabach Shirianach (Arabais: الجمهورية العربية السورية).
Tha i suidhichte aig a’ Mhuir Meadhanach. Tha crìochan aice san iar le Leabanon, san iar-dheas le Iosrael, sa deas le Iòrdan, san ear le Ioràc agus leis an Tuirc anns an tuath.
'S e Damascus prìomh-bhaile na dùthcha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan ag SMO
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text: In la ro fothraicfaidis Cland Muireadaich i n-dabaid Cormaic cen dul d' oigid gona iar sin & in ben do cloind cetna do-ragad i n-dabaig Cormaic a roga tochmairc di 'na tir fein & gan eg do ban-oigid acht co facad a h-errad ar bord na dabcha ac Cormac; buaid n-eladna uaidib & gaiscid & dith co h-aen leo dia n-disliged Cormac a n-eachtraind do thraethad. Cland Muiredaich meic Aengusa & cland Feargusa meic Conaill meic Finain meic Conaill meic Fearadaich meic Cormaic meic Aengusa meic Amalgaid meic Fhiachrach is le Cormac a cain.


text:
Kal. Ian. uii. f., l. xx. uii., Anno Domini M.c.lxx.uii.
Dun Da Lethglas do mhilledh do h-Eoan do Chuirt & dona riteribh tangadur imaille ris & caistel do dhenamh doib ann, asa tucsat maidm fa dhó for Ulltaibh & maidm for Cenel n-Eogain & for Airghiallaibh, dú in ro marbadh Concobur h-Ua Cairellan .,toisech Clainni
p.186Diarmata, & Gilla Mac Liac h-Ua Donngaile, toisech Fer Droma & in ro gonadh do saightibh Domnall h-Ua Laithbhertaigh& marbh é do na gonaibh sin i reicles Phoil i n-Ard Macha, iar caithim Cuirp Crist & iar n-a ongadh& in ro marbait maithi{folio & column MS2 54d} imdha aili. Do-rat dono Conchobur h-Ua Cairellan reime-sin .i., isin n-errach maidm for h-Ua Mael Doraidh & for Cenel Conaill, dú in ro marbadh ár Ceneoil h-Enna 'ma mac h-Ui Sherraigh & ima maithibh imdaibh archena.
Milidh Gocan cona ritiribh do breith do mac Ruaidhri .i., Murchadh h-Ui Concobhuir co Ros Comain do milliudh Connacht{folio & column MS1 53a} ar ulcaibh re athair. Ro loiscset imurra Connachta fa cetoir Tuaim Da Gualann & cealla archena in tire ar ulcaibh risna Gallaibh & tucsat maidm forsna Gallu & ro dicuirset ar eicin as a tir iat. Ro dhall dono Ruaidhri h-Ua Concobuir in mac-sin .i., Murchadh iar sin, i n-dighail in turuis-sain.
Aedh h-Ua Neill .i., In Macamh Toinlesc, ri Ceneoil Eogain re h-edh & ridomna Erenn uile, do marbadh la Mael Sechlainn, mac Mic Lochlainn & la h-Ardgal, mac Mic Lochlainn .i., mac don Mael Sechlainn sin. Ardgal dono fein do marbadh do h-Ua Neill ic a marbadh annsein.
In Timpanach h-Ua Coinnecen, ard-ollam Tuaisceirt Erenn
p.188do marbadh do Chenel Conaill cona mnai & cona muinnter.
Sluaghadh la h-Eoan do Cuirt & lasna ritiribh i n-Dal Araidhe, & gu Dun Da Lethghlas, dar marbsat Domnall, mac mic Cathusaigh, rí Dal Araidhe. Tainic dono h-Eoan don turus cetna i nh-Uib Tuirtri & i Feraibh Li, co ro loisc Cú Midhe h-Ua Flaind Airthear Maighi reimhe & co ro loiscset Cuil Rathain & chealla imdha eile.
Niall h-Ua Gailmredhaigh, rí Fer Maighi Itha & Cheneoil Enna, do marbadh do Donnchadh h-Ua Chairellan & do Clainn Diarmata, ar lar Daire Coluim Cille & tech do loscadh air ann, co tainig as amach, co ro marbadh i n-dorus in taigi. Do-roine dono Donnchadh h-Ua Cairellan,toisech Clainni Diarmata, sith re Colum Cille & re Muinnter Daire annsein tar a cenn fein & a mic & a oa: .i., a mainchene féin tria bithu & a meic & a oa & a iarmoa co brath do Colum Cille & do Mhuinnter Daire & baile biataigh i farradh Domnaigh Moir. Ocus Mac Riabhach, .i., corn is ferr do boi i n-Erinn, do tabairt do Mhuinnter Daire i n-gill re tri fichtibh bó. Ocus tech dho denum don cleiriuch, isa tech ro{folio & column MS2 55a} loiscedh for Ua n-Gairmledhaigh & a crodh uile do ic fris do neoch ro loiscset imi. Clann Diarmata imurra archena do dhenum shitha tar a cenn fein.
{§LATE} Uiuianus Cardinalis uenit in Hiberniam. Senudh chlereach Erind i nd-Ath Chliath cum Uiuiano.
Conchubhar
p.190Maenmhaidhe do ghabhail la athair, .i., la Ruaighri h-Ua Conchobhair.§


text:
Afon Dyfrdwy
Is i Afon Dyfrdwy (Beurla: River Dee) an abhainn a bu mhotha ann an Gogledd Cymru (Tuath a' Chuimrigh), tha i a' doirteadh a-mach a Lynn Tegid, an loch nàdurra a bu mhotha na dùthcha, mu dheidhinn mìle gu deas a Bala agus a' sruthadh chun ear le rathad Corwen agus Llangollen gu Ruabon, far a bheil i a' trèigsinn na beanntan agus a' tionndadh dhan a thuath. Airson an cuid bu mhotha de a cùrsa eadar Ruabon agus Y Caer (Chester) tha an abhainn na crìoch eadar a' Chuimrigh agus Sasainn. Tha cairidh aig Chester, a bha na Port ann an linn na Sacsonaich a' comharrachadh ceann sail Dyfrdwy. Fo Caer, tionndaidh cùrsa na h-Aibhne a-rithisth, chun iar-thuath agus thèid i sìos eadar bruaichean cladhaichte thairis raon oirtireil chun drochaid a bu ìsle aig (Aiseag na Ban-righinn) a' sruthadh seachad clachan aois-mhor Shotwick air a bruaich Sasannach agus baile Fflint air a bruaich Cuimreach thig i chun a linn a dh'fhosgaileas a-mach gus am bith e a' coinneachadh a' mhuir fhosgailte eadar Rubha Aer agus West Kirby.
Chan eil ach aon port air an Dyfrdwy 's an latha an diugh, Mostyn, ann an Siorrachd Fflint. Ged nach eil cala Mostyn domhain gu leòr airson luing nas motha na 2,000 tunna, tha ùtraidean rathad-iarainn ga frithealadh agus tha am bathair a bhitheas a' trachadh tron phort a' gabhail a-steach lannan stàilinn cuibhlichte.


text:
Finn Mac Cooil
Ayns feayn-skeealleydaght Vannin, she fouwr Yernagh eh Finn Mac Cooil ny Finn Mac Cooill (Yernish: Fionn mac Cumhaill). Ta bun echey ayns feayn-skeealleydaght ny h-Erin myr fer caggee as shelgeyr, as toshiagh ny Fianna.
Va laue mooar ec Finn ayns çheer-oaylleeaght Vannin. Chroo eh yn Ellan hene, liorish goaill croaglagh dy halloo ass Nerin er son eshyn y cheau ec fouwr elley. Hie eh shaghey as huitt eh stiagh 'sy cheayn. Ren ushtey y towl y lhieeney, as t'ad cur Logh Nay urree jiu.
She far-ennym eh Finn ny Fionn (dy ghra myr shen, "fynn"). Va'n feer ennym er Deimne ([dʲeB̃nʲi][notey 1], "shickyrys"), as ta skeealyn gra dy ghow eh y far-ennym tra vanee e 'olt roish yn traa.
Cummal
Skeealyn Finn Mac Cooil[reagh]
Skeealyn Manninagh[reagh]
Rere un skeeal Vanninagh,[1] haink eh veih Nerin lesh shilley er Mannin, as by haittin lesh ee, as ren eh soiaghey faggys da Creneash. Va'n buggane[notey 2] clashtyn ram mychione yn 'ouwr Finn Mac Cooil, as haink eh neose veih baare Vaarool er son shilley er y chur. Va fys ec Finn dy row eh fo caggey rish, er son dy 'eddyn magh quoi va'n fer share jeu. Er son y shaghney co-streeu, dollee eh eh-hene 'sy chlean, choud's doltee e ven Thrinn y buggane, lesh lhiggey er dy row e dooinney yn oikan as jannoo eab y keayrtagh y chur shaghey. Hug ee daa willeen arran da'n vuggane as y gryle yiarn er ny 'ollaghey eddyr oc. Cha dod eh eshyn y ee, agh dooyrt Thrinn dy row Finn cliaghtey ee lheid yn arran gyn doilleeid. Eisht hug eh bwilleen elley da'n 'oikan', as dee eh eh çhelleeragh. Fakin dy row eer yn 'oikan' cho mooar as Finn cho niartal, daasmooinnee y buggane er caggey rish Finn as skeet eh roish.
Keayrt elley, haghyr y ghaa 'ouwr er-y-cheilley as va caggey mooar eddyr oc ec Skyll Chreest Rosien. Yiarr magh cassyn Finn y barrey eddyr Kitterland as yn Cholloo, as y barrey alley eddyr Kitterland as Mannin. Raip magh cassyn y vuggane beeal y phurt ec Purt Çhiarn. Fy yerrey, ghow y buggane laue yn eaghtyr er Finn as hug eh er y Yernagh gortit y hea. Dod Finn shooyl harrish y cheayn, agh cha dod y buggane. Ga nagh nod eh eiyrt er Finn, hayrn magh y buggane feeackle as cheau eh ny yei Finn. Woaill eh eh as huitt eh stiagh 'sy cheayn, as shen Carrick ny Colloo jiu. Hyndaa Finn as dyllee shiaght mynney mollaght er y chlag, as shen y fa dy vel eh cho gaueagh da lhongyn.
Skeealyn Yernagh[reagh]
Rere skeealyn Yernagh, va Finn ny fer caggee as ny helgeyr, as toshiagh ny Fianna. Ta skeealyn my-nyn-gione jannoo seose y çhymshal Fianna ny Fiannaidheacht.
Ruggyr[reagh]
Ta'n chooid smoo jeh contoyryssyn leah Finn er nyn insh ayns Macgnímartha Finn (mac-ghaltyn Finn). By vac Cumhall (toshiagh ny Fianna) as Muirne (inneen druaight Tadg mac Nuadat) eh. Ghow Cumhall Muirne ersool erreish da'n ayr eck jiooldey e laue da, as myr shen, ren Tadg aghin hug briwnys Ard-Ree ny h-Erin, Conn Cétchathach ("Conn Keeadchaggee"). Ren Conn mooidjeen jeh Cumhall. Chaggee ad Caggey Cnucha eddyr Conn as Cumhall, as hie Cumhall er marroo ec Goll mac Morna, as ghow eshyn leeideiltys ny Fianna.
By horragh ee Muirne hannah, as yiooldee Tadg ee, as hug eh sarey da'n lught ish y lostey. Cha lhig Conn, as hug eh ish fo coadey Fiacal mac Conchinn, as e ven Bodhmall y ven-ghruaight ny shuyr Chumhall. Ayns thie Fiacal ruggyr Muirne mac, as hug ee Deimne er.
Guillaght[reagh]
Daag Muirne y guilley fo currym Bodhmall as y ven chaggee Liath Luachra. Hrog ad eh dy golliaghtagh ayns keyll Sliabh Bladma, lesh ynsaghey caggey as shelg da. As eshyn aase, hie eh stiagh fo shirveish chuse dy reeaghyn ardjynagh, agh tra hoig ad dy nee mac Chumhall v'ayn, hug ad sarey da dy gholl ersooyl, fo aggle nagh oddagh ad coadey eh veih e noidyn.
Haink Finn aeg da quaiyl Finn Eces (ny Finnegas), ny ghruaight as bard, rish yn Awin Bóinne, as ren eh studeyrys fosyn. Va Finnegas er cheau shiaght bleeantyn lesh jannoo eabyn braddan fys y ghoaill. Quoi erbee eeagh eh, yioghe eshyn ooilley fys y teihill. Fy yerrey, ghow eh eh, as hug eh sarey da'n ghuilley eshyn y aarlaghey da. Lesh coagyrey, lostee Finn e ordaag, as dy dooghyssagh, hug eh ish stiagh ayns e veeal. Slug eh ayrn jeh crackan y vraddan myrane lesh, as chosnee eh fys y vraddan.
Eash ghooinney[reagh]
Dagh blein rish tree bleeantyn as feed, ec Samhain, va'n çhee Aillen cliaghtey cur er fir Heamhair na Rí cadley liorish kiaull, as eisht boallagh eh y palaase y lostey sheese dys y thalloo. Cha dod ny Fianna, fo Goll mac Morna, eshyn y lhiettal. Rosh Finn Teamhair na Rí, lesh poagey crackan coar dy ghreie caggee e ayr. As eshyn freayll arrey rish Samhain, hug eh glaare yn eddin echey er rinn e shleiy hene. Myr shen, hannee eh dooisht liorish y phian, as varr eh Aillen lioree. Ny yei shen, va enney oc er, as hug ad kioneys ny Fianna da. Lhig Goll voish dy arryltagh, as haink eh dy ve fer leighalagh Finn, ga dy row y cochaarjys eddyr oc neuaashagh ny keayrtyn. Daggyr Finn aayeeilley jeh Tadg son baase e ayr, fo baggyrt caggey fer rish fer. Hug Tadg cronk Alan, y thie echey, da Finn myr aayeeilley.
Bea sooree[reagh]
Haink Finn da quaiyl e ven ard-ennoil, Sabh, tra v'eh er y çhelg. Va'n druiaght Fear Doirich ("Fer dorraghey") er nyannoo feeaih jee, agh va moddee Finn, Bran as Sceolan, er nyn nyannoo jeh deiney, as va enney orroo eck myr ben. Myr shen, lhig Finn bioys y feeaih lhee, as hug lesh ee dys e thie. Rish yn oie, hyndaa ee erash dys ben, as dinsh ee e skeeal da Finn. Phoos ad, agh keayrt dy row, haink Fear Doirich erash tra nagh row Finn thie, as ren eh feeaih jee reesht, as hayrn eh lesh ee ersooyl. Cha dow Finn ish y gheddyn rieau reesht, agh erreish da shiaght bleeaney, hooar eh Oisín, guilley v'er ny hroggal liorish feeaih, as hoig eh dy nee e vac hene v'ayn.
Rish shenn eash, rere Tóraigheacht Dhiarmada agus Ghráinne ("Eiyrt Ghiarmad as Ghráinne) ren Ard-Ree Cormac mac Airt gialdyn e inneen Gráinne da Finn, agh huitt ee ayns graih rish fer jeh ny Fianna, Diarmuid Ua Duibhne, as roie ad ersooyl as Finn geiyrt orroo. Hug ayr doltee Ghiarmuid, Aengus, cur cooney daue. Fy yerrey, va shee eddyr y tree, agh bleeantyn ny yei, va Finn as Diarmuid er shelg collagh muc, as va Diarmuid goll er raipey echey. Va bree lheeys ec ushtey er ny iu ass laueyn Finn, agh ga dy jagh eh son ushtey, lhig eh jeh roie magh ass e laueyn roish da roshtyn Diarmuid. Hug Oscar oe Ghiarmuid baggyrt er mannagh row eh hug lesh ushtey da Diarmuid, agh traa t'eh çheet erash fy-yerrey, t'eh ro-anmagh, as ta Diarmuid marroo.
Jerrey[reagh]
Rere'n skeeal Yernagh s'cadjiney, cha nel Finn marroo; t'eh ny chadley ayns ooig fo Divlyn as y Fianna mygeayrt echey. Laa dy bee, doostee ad as coadey Nerin ec traa e gaue smoo. Ta un skeeal gra dy ghoostee ad traa ta'n Dord Fiann goll er sheidey tree keayrtyn, cho lajer as braew as row ad rieau.[2]
Fionn myr fouwr[reagh]
T'ad cur kuse dy chummaghyn çheer-oaylleeaght ny h-Erin dys lieh Finn, as eh ny 'ouwr. Choud's y skeeal bentyn rish Mannin as Logh Neagh, t'ad gra dy ren eh Claghan ny Fouwir er son dy dod eh roshtyn Nalbin gyn e chassyn y 'liughey.
Screeueeaght Jeianagh[reagh]
Ayns 1761, dogree magh James Macpherson dy row eh er ngeddyn ard-skeeal v'er ny screeu ec Oisín ayns Gaelg Albinagh, bentyn rish "Fingal" (Fionnghall, "joaree fynn"). T'ad credjal dy screeu eh yn ennym myr "Fingal" er coontey meehoiggal yn ennym beagh Finn 'sy çhenn Ghaelg.[3]). Ayns Mee ny Nollick 1761, hoilshee magh eh Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books, together with Several Other Poems composed by Ossian, the Son of Fingal, translated from the Gaelic Language. Va cummaght mooar ec ny daanyn shoh er ughtaryn elley, myr sampleyr Goethe as Walter Scott, agh va arganeys ayn neayr's y toshiaght nagh row eh er adsyn y hyndaa ass shenn obbyraghyn. Cha nel ad credjal shen jiu son y chooid smoo, ga dy row bun oc, foddee, ayns shenn feayn-skeealeydaght 'sy Ghaelg. Ny yei shen, va laue oc ayns aase Romanseeaght.
Ta Finn ry-akin ayns screeuaght ny h-Erin, goaill stiagh Finnegans Wake liorish James Joyce; noa-skeeal aitt Flann O'Brien, At Swim-Two-Birds, ayns cummey arrish feayn-skeeal Yernagh; as noa-skeeal "Finn Mac Cool", liorish Morgan Llywelyn, bea-skeeal far-skeealagh er imneeaght as graih Finn. Ta arrane er, "The Legend of Finn MacCumhail", liorish Dropkick Murphys.
Notyn[reagh]
- ↑ Yernish yeianagh [dʲeBʲɨnʲɨ]) ny [dʲəinʲɨ]
- ↑ Rere'n skeeal shoh, t'eh fakin nagh row agh un vuggane ayn.
Imraaghyn[reagh]
- ↑ L. Morrison (1929). "Joe Moore's Story of Finn Mac-Cooill and the Buggane", Manx Fairy Tales (Baarle).
- ↑ Y Ven-Çhiarn Augusta Gregory (1904). "The Last of the Great Men", Gods and Fighting Men: The Story of the Tuatha De Danaan and of the Fianna of Ireland (Baarle), dg. 290.
- ↑ Notes to the first edition


text:
Aonan de na dleastanasan air an Oifigear Riaghlaidh is e dol sa chathair air Biùro na Pàrlamaid.
Tha a’ phrìomh obair aig Biùro na Pàrlamaid air a cur an cèill ann an Gnàth-riaghailtean na Pàrlamaid (Riaghailt 5.1) mar:
(a) clàr-gnothaich na Pàrlamaid a mholadh;
(b) atharrachaidhean air liosta a’ ghnothaich làitheil a mholadh;
(c) stèidheachadh, raon-ùghdarrais, ballrachd is beatha comataidh no fo-chomataidh sam bith a mholadh; agus
(d) ceist sam bith a thaobh comas comataidh gus gnothach a ghabhail ri cùis a shocrachadh agus, a' phrìomh chomataidh ainmeachadh mu cheist sam bith a bhios an urra ri barrachd air aon chomataidh.


text:
Ceid fhear do gab Eirind .i. Parrtalon cum mile hominibus .i. mile itir firr & mna, & ro fosbrithear a 'n-Eiri na n-il mileadaib, coras marb a n-aen t-sheachtmain do tam, a n-digail na fingaili do roindi for a pathair agus for a mathair.
p.44
Nemead iardain ros gab sen in Eirind. Mac saidein araile Agnomain; ro athtreab a sil re ré cian in Eirind, co n-deachadar co h-Easbain, for teithead in cissa na Muiride .i. na Fomorach.
Uiri Bullorum .i. Firbolg iardain & Uiri Armorum .i. Fir Gaileoin, & Uiri Dominiorum.i. Fri Domnann, sil Nemid annsin.
Ro gab in n-Eirind iardain Plebes Deorum .i. Tuata de Danann
p.46is dib ro badar na prim eladhnaig. Edon Luchtenus Artifex. Credenus Figalus. Dianus Meidicus. Eadan dna filia eius .i. muimi na filid. Goibnen Faber. Lug mac Eithnega rabadar na h-uil-dana. Dagda mor (mac Ealadan mic Dealbaith) in rig. Ogma brathair in rig, as e a ranig litri na Sgot.
Is iad na fir seo ro briseat cath mor for na muireadaib .i. for na Fomorcaib, & cor thaethsadar rompa ina tor .i. dun ro
p.48daingean for muir. Co n-deachadar fir Erenn ina n-dagaid co muir, coro cathaigseat friu co ros forro do glaeseat in muir uile acht lucht aen luinge, gor gabadar in n-inis iardain. No comad iad clann Neimid im Feargus leidh-dearg mac Neimid do togailseat in tor, &c.


text:
Kal. Ian. ii. f., l. xii., Anno Domini M.c.lx.ii.
Errscardugh na taighi o thempluibh Daire do denum la comarba Coluim Cille (.i., Flaithbertach) & la righ Erenn, .i., la Muircertach h-Ua Lochlainn; dú in ro tógbadh ochtmoga taighi, no ni is uilliu. Ocus denam caisil in erlair la comarba Coluim Cille beos & mallacht ar inti ticfa tairis do gres.
Imblech Ibhair co n-a tempall do loscadh.
Senadh cleirech n-Erenn, im comarba Patraic, .i., im Gilla Mac Liac,{folio & column MS1 50a} mac Ruaidhri, ic Cloenad, i r-rabatur sé espuic fichet, co n-abadhaibh imdaibh, ic erail riagla & sobesa. Ocus is don cur-sin ro cinnset cleirich Erenn gradha ardespuic Erenn do chomarba Patraic, amail ro boi riam & na badh fer leighind i cill i n-Erinn nech acht dalta Aird Macha.
Sloghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn co n-ermhór Leithi Cuinn co Magh Fitharta, co rabatur sechtmain
p.142ann ic loscadh arbha & bailedh Gall. Tucsatur imorro na Gaill maidm for a marc-sluagh, co ro marbhsat seser, no morfheser, dibh & ni fhuaratur a reir don chur-sin.
Argain Gall Atha Cliath la Diarmait Mac Murchadha & nert mór do ghabail forro, amail na ro gabhadh reimhe o cein mhóir.
Cuairt Ceneoil Eogain la comarba Patraic, .i., la Gilla Mic Liac, mac Ruaidhri, danach frith inntshamail reímpi.
Grene, epscop Atha Cliath & ardespoc Laighen, in Christo quieuit. Comarba Patraic do oirdnedh Lorcan h-Ui Tuathail, comarba Coemghin, i n-a inadh.
{§LATE}Mael Sechnaill h-Ua Ruairc occisus est.
Abbacia Buellíae hoc anno fundata est.
An Cosnomhaidh h-Ua Dubhda, occissus est. §


text:
Palau
'S e dùthaich eileanaich ann an Roinn a' Chuain Shèimh a tha ann am Palau[1], ainm oifigeal: Poblachd Phalau. Tha i na laighe anns a’ Chuan Shèimh mu 500 mìle (800 cilemeatair) air falbh san ear bho na h-Eileanan Filipineach agus mu 2000 mìle (3200 km) aig astar deas air Tokyo. Chaidh Palau a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1994 agus mar sin dheth 's e aon de na dùthchannan eisimeileach as òige air feadh an t-Saoghail.
A-rèir CEDAM Eadar-Nàiseanta tha an "Underwater Wonder of the World as fheàrr ann am Palau.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Tìr na h-Eaglaise
‘S e baile beag dùthchasail air iomall Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Tìr na h-Eaglaise (Laideann: Terra Ecclesiae, Cuimris: Tir-eglwys).[1] Tha e suidhichte aig 98m os cionn ìre na mara,[2] ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), faisg air an Abhainn Uisge Cluden.[3] Tha e 250km air falbh bho Obar Dheathain, 94km bho Ghlaschu, 36km bho Chille Chuithbeirt agus 102km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tìr na h-Eaglaise. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha muileann-sàbhaidh ann[5] Taobh fhoghlaim, chan eil bun-sgoil ann agus le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phrìs.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair am baile a chuid chòirichean mar Borgh a' Bharain (Beurla Ghallda: Burgh of Barony) ann an 1510, agus le sin b' urrainn dhan thighearna margadh a chumail agus ceartas a chur an gnìomh.[6] Chuir Màiri I seachad oidhche neo dhà an seo san taigh aig an Tighearna Herries, an dèidh Chath Langside ann an 1568,[7] mus do dh'fhalbh i gu Dùn Droighnein agus Sasainn. Chaidh Herries gu Lunnainn gus taic a thoirt dhan Bhan-righ. Bha an teaghlach Herries dìleas dhan Eaglais Chaitligeach agus do iomairtean nan Seamusach. Chaill an seachdamh Thighearna a chuid oighreachdan air a shon ann ann 1716. Thogadh Lùchairt an seo ann an 1776, a chaidh leasachadh ann an 1848. Reic na Herries an luchairt anns na 20an. Bha an taigh na ghearasdan Nirribheach[8] ri linn An Dàrna Cogaidh. Chaidh seipeal a thogail an seo ann an 1585[9] agus chaidh e a leasachadh ann an 1824. Thogadh eaglais a' pharaiste ann an 1799.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Placenames
- ↑ Elevation Map
- ↑ Scottish Places
- ↑ Distance From
- ↑ Mister What
- ↑ Scottish Places
- ↑ Bain, Joseph, Calendar of Scottish Papers 1563 - 1569, Dùn Èideann, 1900
- ↑ Stravaiging
- ↑ Canmore
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Airds of Kells • Dail Bheithe • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Cille Chuithbeirt • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsock • Dùn Droighnein • Haugh of Urr • Baile Labhrainn • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise


text:
Làrach Cruinn-eòlas do chloinn a tha a' brosnachadh tuigse de shia chuspairean eadar-dhealaichte de Chruinn-eòlas daonna: còmhdhail, ath-chuartachadh, turasachd, biadh, crìochan, agus tuineachadh. Gaelic language site focusing on six aspects of human Geography: transport, recycling, tourism, food, borders and settlement, through video and audio.
'S e làrach Cruinn-eòlas do chloinn a th' ann an Sinne. Tha i a' brosnachadh tuigse de shia chuspairean eadar-dhealaichte de Chruinn-eòlas daonna: còmhdhail, ath-chuartachadh, turasachd, biadh, crìochan, agus tuineachadh. Tha seo ga dhèanamh tro bhidiothan, fuaim agus teacsa. Faodar cuideachd film no iris a chruthachadh. Feumaidh tu plug-in Flash airson na th' air an làraich seo fhaicinn. Faigh cluicheadair Flash an-asgaidh.


text:
Padraic tra in n-inbaidh sin i n-daire i n-Eirind ic Miliuc, & is is in aimsir sin ro faideadh Pledius cum n-Eireann do proicept doib. Do cuaid Padraic d'foglaim bo deas, co ro léig in canoin la Gearman. Ro h-indarbad Pledius a h-Eirinn, & tanig co ra fogain do Dia i Fordun is in Mairne. Tanig Padraic do cum n-Eirind iar foglaim, & ro baist firu Ereann. O Adam co baithis fear n-Eireann, u.m.ccc.xxx. Fearta Padraic do indisin daib-si a firu Ereann, is usce do loch annsin, & is
p.108liaither gainem mara and sin, & lecfead daib sechaind co se can cumair & can faisneis indisin co leicc.


text:
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
'S e Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band an ochdamh clàr leis Na Beatles. Tha e tric air a shealladh mar an clàr is buanaicheal a chaoidh bho tòrr sgrùdairean is foillsichean ceol agus chuir an iris Rolling Stone an clàr os cionn an liosta aca den 500 clàran is fheàrr ann an 2003.
Bha e air a' chlàrachadh leis na Beatles thairis 129 latha a' tòiseachadh air an 6mh den Dùbhlachd 1966. Bha e air fhoillseachadh ann am Breatainn air a' 1mh den t-Ògmhios, 1967 agus anns na Stàitean Aonaichte air an 2na den t-Ògmhios, 1967.


text:
Guatavita (Cundinamarca)
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann Guatavita. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,680m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe dìreach 57km bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. ‘S e baile le clìomaid caran fuar a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 14˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1593.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an sàr chànanaiche Joaquín Acosta Ortegón dhen bheachd gur e ainm Chibcha a th' ann Guatavita, mar as àbhaist ann an Cundinamarca. Tha e a' ciallachadh Treabhadh Taobh Thall a' Chnuic bho trì faclan ann an Chibcha: Gua – Ta - Vita.[3]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 6,685 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, neo 4,914, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ ann fhathast ann an Guatavita.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Guatavita, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.5% dhe na daoine ann am Guatavita leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 19.1% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guatavita. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- A' Chàisg.


text:
6 An Lùnasdalh
2010
Ràith an Taisbeanaidh aig Am Baile
Margaidh Bhictòrianach Inbhir Nis
6 An Lùnasdalh
2010
Ràith an Taisbeanaidh aig Am Baile
Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
7 An Cèitean
2010
Bho Linn Eile
Dh'fhosgail taisbeanadh ùr 'Bho Linn Eile' ann an Trannsa Fiosrachaidh Leabharlann Inbhir Nis. Ma tha thu sa bhaile feuch gun tadhail thu a choimhead air.
6 An t-Samhain
2009
Cuimhneachain Dhualchais an Eilein Duibh (Black Isle Heritage Memories)
Tha Àrceolas airson Coimhearsnachdan sa Ghàidhealtachd (ARCH) air a bhith soirbheachail ann a bhith a' faighinn maoineachadh an dà chuid bho Awards For All agus Prògram Gàidhealach LEADER
12 An Lùnasdalh
2009
Co-labhairt eadar-nàiseanta eachdraidh na h-Alba gu bhith an Inbhir Nis
Cruinnichidh còrr is 30 sàr luchd-eachdraidh bho air feadh an t-saoghail ann an Inbhir Nis bho 22 gu 24 Dàmhair am-bliadhna gus deasbaireachd is deasbad mu thabhartas na h-Alba don t-saoghal as fharsainge.
24 An t-Òg-mhìo
2009
Gàidheil air Imrich
Dh'ullaich Am Baile am pac eadar-ghniomhail seo mar phàirt de 'Homecoming Scotland 2009' agus bidh e na ghoireas teagaisg airson iomadh bliadhna.
1 An Cèitean
2009
Foillseachadh on Chomhairle de chlàr maireannach de Dhualchainnt Chrombaigh
Thèid leabhran fhoillseachadh a-màireach - 'The Cromarty Fisherfolk Dialect' (Dualchainnt Muinntir an Iasgaich ann an Cromba) - le 'Am Baile', làrach-lìn Comhairle na Gàidhealtachd a choisinn duaisean airson obair air eachdraidh is cultar.
14 An Giblean
2009
Tha Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealain Inbhir Nis a' sireadh ur sgeulachdan airson an cleachdadh ann an taisbeanadh ùr!
3 An t-Sultain
2008
Còisir Ghàidhlig Inbhir Nis a' Sireadh Taic
Tha suidheachadh a' chompanaidh-adhair Zoom, air droch bhuaidh a thoirt air Còisir Ghàidhlig Inbhir Nis.
26 An Cèitean
2008
Literary map shows the way for cultural tourism
Article from the John O'Groat Journal 9th May 2008
By kind permission of Scottish Provincial Press Ltd
28 An Giblean
2008
Am Baile a' mapadh ùghdaran Gàidhealach air cruthan tìre litreachais. (24/04/08)
Gus Latha Leasachaidh Litreachas na h-Alba a chomharrachadh chaidh feart ùr a chur air bhog an-diugh (Diardaoin 24 An Giblean) aig Taigh Baile Inbhir Nis air Am Baile - làrach-lìn eachdraidh agus dualchas na Gàidhealtachd le Comhairle na Gàidhealtachd a tha air duaisean a bhuannachd.
6 An Dùbhlachd
2007
Dualchainnt Luchd-Iasgaich Chrombaigh a' tarraing aire dhaoine o thall thairis
Bha sgioba Am Baile toilichte a chur fàilte o chionn greiseag bheag air tè aig a bheil an t-aon ùidh 's a th' againne ann an eachdraidh is cultar - 's i Mrs Kelly McGill o na Stàitean Aonaichte.
1 An Damhair
2007
Dràma na h-Alba
Bho 18 gu 22 Dàmhair bidh àiteachan ann an Inbhir Nis is mu chuairt a' dèanamh Dràma na h-Alba, Fèis is Fòram Ealain Thaighean-cluiche Eadar-nàiseanta na h-Alba
6 Am Màrt
2007
Sgoilearan na Gàidhealtachd a' dèanamh eachdraidh air an eadar-lìon
Chaidh iomairt foillseachaidh eadar-obrachail air an eadar-lìon airson sgoilearan agus thidsearan a thoirt a-steach an t-seachdain seo taobh a-staigh làrach-lìn le Comhairle na Gàidhealtachd a tha air duaisean nàiseanta fhaighinn - Am Baile.
29 Am Faoilteach
2007
Air a chruthachadh airson Gàidhealtachd 2007
Tha sinn air stòras foghlaim ùr a chruthachadh còmhla ri Alba Eachdraidheil. Leigidh seo le sgoiltean pròiseactan inntinneach, ioma-mheadhan a chruthachadh mu dhualchas na Gàidhealtachd agus an roinn air feadh an t-saoghail.
23 An Damhair
2006
Leasachaidhean Ùra
Bidh thu air an aire a thoirt gu bheil atharrachaidhean air tighinn air làrach-lìn A' Bhaile bho chionn ghoirid. 'S e an duilleag dachaigh ùr an t-atharrachadh as motha a chì daoine.
21 An t-Sultain
2006
Duilleag Dhachaigh ùr A ' Bhaile
Chaidh duilleag ùr dachaigh A' Bhaile a chur air flod an-diugh. Tha sinn an dòchas gun còrd a brìgh agus a coltas ruibh!
3 An Lùnasdalh
2006
Òraid Bhliadhnail OGE/UHI
Tha ar càirdean aig Institiud nam Mìle Bliadhna OGE (UHI Millenium Institute) a' dèanamh an Òraid Bhliadhnail aig Cathair-eaglais Dhòrnaich Dihaoine 29mh Sultainn.
10 An Cèitean
2006
Goireasan thidsearan a' tighinn a dh'aithghearr
Tha sgioba Am Baile aig Leabharlainn na Gàidhealtachd air a bhith ag obrachadh gu cruaidh gus goireas teagaisg ùr airson a' chlasruim a chruthachadh.
10 An t-Samhain
2005
Faclan Thar Chuan - Words Across the Ocean
1 An t-Sultain
2005
Na CBeebies Ghàidhlig fad na bliadhna!
Tha na CBeebies Ghàidhlig air ais bho làithean-saora an t-Samhraidh, 's iad a' tòiseachadh a-rithist air Diluain 5 An t-Sultain.
19 An t-Iuchar
2005
Leasaichibh na sgilean Gàidhlig agaibh
Cùrsa Gràmair Chlì airson Fileantaich na Gàidhlig Air a theagasg le Ruairidh MacIlleathain
12 An t-Iuchar
2005
Ga eadar-theangachadh
Ga eadar-theangachadh
17 An t-Òg-mhìo
2005
Am Baile a' cosnadh prìomh dhuais
Bha an sgioba aig an làraich-lìn, Am Baile, fìor thoilichte nuair a choisinn iad Sàr Dhuais Lìbhrigidh Riaghaltais na h-Alba anns na duaisean aig COSLA 2005.
16 An t-Òg-mhìo
2005
Rannsachadh Cogaidh
Tha Am Baile air maoin fhaotainn bhon Chrannchur Nàiseanta airson pròiseact eachdraidh beòil a dh'innseas mun bhuaidh a bha aig an Dàra Cogadh air a' Ghàidhealtachd.
14 An t-Òg-mhìo
2005
Bileag ùr
15 An t-Samhain
2004
DUAIS DO LÀRACH-LÌN EACHDRAIDH NA GAIDHEALTACHD
An-diugh, fhuair làrach-lìn a chruthaich Comhairle na Gaidhealtachd duais bho Urras Sheirbheisean nan Leabharlann san earrainn neo-sgrìobhte ann an Duaisean Eachdraidh Sgìreil Alan Ball 2004
12 An Damhair
2004
A' BUANNACHADH CO-FHARPAIS LÁRACH-LÍN A' BHAILE
'S e Sophie Stephenson à Acadamaidh Chille Chuimein a bhuannaich co-fharpais sgoiltean A' Bhaile aig Comhairle na Gaidhealtachd.
20 An Cèitean
2004
Tha Am Baile 'cool'
'S e sinn beachd sgoilearan chlas 6/7 ann am Bun-sgoil Loch Carrainn co-dhiù, nuair a ghabh iad pàirt san fharpais chloinne a bh'aig Leabharlannan na Gàidhealtachd o chionn ghoirid.
12 Am Màrt
2004
Làrach-lìn dà-chànanach mu eachdraidh is dualchas na Gaidhealtachd
Artaigil foillsichte san iris History Scotland sa Mhàrt/Ghiblean 2004
5 Am Faoilteach
2004
FARPAIS AIR LÀRACH-LÌN DO DH'ÒIGRIDH LE ÙIDH ANN AN DUALCHAS
Tha Leabharlainn na Gaidhealtachd ag iarraidh air cloinn ann an sgìre Chomhairle na Gàidhealtachd eadar Prìomh 4 is 7 feuchainn air Co-fharpais na Cloinne air làrach A' Bhaile.
22 An Cèitean
2003
CLANN AN T-SNEACHDA AIR AIS CÒMHLA AIRSON LÀRACH-LÌN ÙR A CHUR AIR BHOG
13 An Cèitean
2003
LUCHD-BUANNACHAIDH FARPAIS SGOILTEAN LÀRACH-LÌN A' BHAILE
27 Am Màrt
2003
Chloinn Snneachda
14 Am Màrt
2003
Aden House
19 An Lùnasdalh
2002
Clàran Luingearachd - Turas còmhla ris A' Bhaile
Lethbhreac de litir a chaidh a chur gu Neach-deasachaidh an Ross-shire Journal air 25mh An t-Iuchar
9 An Lùnasdalh
2002
Làrach-lìn na Gàidhealtachd a' comharrachadh dualchas na Gàidhlig
Artaigil à Courier Inbhir Nis, Dihaoine 090802
5 An Lùnasdalh
2002
PROISEACT, AM BAILE; LÀRACH-LÌN ÙR GA CUR AIR BHOG
3 An t-Iuchar
2001
Comhairle na Gàidhealtachd os cionn Pròiseact Gàidhlig a' Bhaile
Fios-Naidheachd mu dhuais-thabhartais
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Eindhoven
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Eindhoven (IPA: ɛi̯nt.ˌɦoː.və(n), Laideann: Endhovia). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhnichean Dommel agus Gender, 22m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Brabant a Tuath (Duitsis: Noord-Brabant), 112km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 88km bho Rotterdam, 107km bho Den Haag, 77km bho Utrecht, 52km bho Bhreda agus 77km bho Mhaastricht.[3] Chaidh Eindhoven a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1232 mar Endehoven, nuair a tug an Diùc Hendrik I à Brabant còirichean (Duitsis: Stadsrechten) dhan bhaile. ‘S ann à eind (Duitsis: deireadh) agus hoove (Duitsis: 14 Ha) a th’ann an t-ainm. Tha 218,456 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Eindhoven.[5] 'S e Eindhovens Dagblad a th'ann pàipear-naidheachd a' bhaile.[6]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Huub Pragt (1961): lùth-chleasaiche agus Eiphit-eòlaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Geonames
- ↑ Eindhovens Dagblad
- ↑ DB City
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
mac
Gàidhlig[deasaich]
Bunachas[deasaich]
Gaeilge mac, Gaeilge Shean macc, Cuimris mab, Cuimris Shean map, Còrnach mab, Breatannais map, mab, Ogham ginideach maqvi: *makko-s, *makvo-s, mac, freumh mak, àraich, Cuimris magu, àraich, altraim, Breatannais maguet: Ind-Eòrpach mak, comas, toradh; Greugais @Gmakrós, fada, @Gmákar, beannaichte; Zend maçanh, mòralachd; Lettic mázu, 's urrainn. Choltaich Kluge Gotais magaths, maid, Beurla Shean magþ, Beurla maid, na b'fhaide Gotais magus, balach, Lochalannais mögr, a tha, ged-tha, co-cheangailte ris a' Ghaeilge Shin mug (iolra. mogi), tràill. Thàinig na faclan Lochlannach cuideachd à freumh a' ciallachadh "neart, àrdachadh", Greugais @Gmc@nhos, comas, Sansgrais mahas, mòr. Air an adhbhar seo macanta.
Ainmear[deasaich]
mac f, ginideach/iolra mic
- pàiste fireannach chuideigin, fear an t-sliochda chuideigin


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Please Note: You may have disabled JavaScript and/or CSS. Although this content will be accessible, certain functionality is unavailable.
Tha e coltach gu bheil JavaScript no/agus CSS agaibh dheth. Ged a bhiodh susbaint an làraich ri fhaighinn, cha bhi a h-uile nì ri fhaotainn.
Salm 133 air a sheinn le Calum Màrtainn.
Coimheadaibh sailm eile.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Dòrnaireachd
Is docha gu bheil thu a' lorg fisting
'S e spòrs sabaid a th' ann an dòrnaireachd a chleachdas gluasad is bualadh airson an gothach a dhèanamh air do nàmhaid. Ann an gach doigh den spòrs, neo-dhreuchdail agus proifeiseanta, tha na co-fharpaiseachean a' cur air miotagan lìonte, a' toirt ionnsaigh le cùl an duirn. Ann an dòrnaireachd phroifeiseanta, tha sabaid a' maireann airson 4 gu 12 cuairtean. Thèid an gnothach a dhèanamh le breithneachadh, stad leis an reitire no dotair, no le buille a nì an co-fharpaisiche gun mhothachadh.
Dòrnairean Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Aotramaich[deasaich | deasaich an tùs]
Tromaich[deasaich | deasaich an tùs]
- Muhammed Ali
- Frank Bruno
- Joe Bugner
- Buster Douglas
- Joe Frazier
- George Foreman
- Larry Holmes
- Vladimir Klitschko
- Lennox Lewis
- Joe Louis
- Rocky Marciano
- Mike Tyson
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]