c: text/html

text:
¶1686] Donnchad m. Néill m. Eochada m. Arddgail m. Matudáin m. Áeda m. Eochucáin m. Áeda m. Echdach m. Fiachna m. Áeda Róin m. Béicce Bairche m. Blaithmeicc m. Máel Coba m. Fiachnae m. Duib Thuinne m. Demmáin m. Cairill m. Muredaich Mundeirg m. Forgo m. Dalláin m. Lugdach m. Rossa m. Imchada m. Óengusa Find m. Fergusa Dubdétaig m. Imchatha m. Findchada m. Ogamuin m. Fiachach Fir Umai m. Dáire m. Dlúthaich m. Deitsin m. Echdach m. Sin m. Roshin.
p.323
¶1687] Domnall m. Conchobuir m. Echrí m. Flathroí m. Áeda m. Loingsich m. Meicc Étich m. Lethlabair m. Loingsich m. Tomaltaich m. Indrechtaich m. Lethlabair m. Echach Iarlathi m. Fiachnae m. Báetáin m. Echdach m. Condlae m. Cóelbad m. Cruind Ba Druí m. Echach m. Lugdach m. Rossa m. Imchada m. Feidelmid m. Caiss m. Fiachach Araidi.
p.324
¶1688] Flaithbertach m. Echmílid m. Áeda m. Echmílid m. Áeda m. Echmílid m. Óengusa m. Aitíd m. Laigne m. Blaithmeic m. Domnaill m. Conchobuir m. Bresail m. Fergusa m. Áedáin m. Mongáin m. Sáráin m. Maine m. Fothaid m. Conaill m. Cóelbad m. Cruind Ba Druí cuius filius Eocho C[gap: illegible/extent: 3 letters] m. Fráechair F[gap: illegible/extent: 6 letters] m. Fergusa Fo[gap: illegible/extent: 3 letters] m. Lugdach m. Rossa m. Imchatha m. Feideilmid m. Caiss m. Fiachach Araidi m. Óengusa Goibnenn m. Fergusa Gall[gap: illegible/extent: 3 letters]{facsimile page & column 162a} m. Tipraite (qui occidit Conn Cétchathach) m. Bressail Bricc m. Briúin (qui subintrauit Loch Láeg) m. Feirbb m. Máil (qui occidit Tuathal Techtmar) m. Rochride m. Cathbath m. Ailchada m. Cuindchatha m. Findchatha m. Muiredaich m. Fiachach Findamnais m. Iaréol Glúnmáir m. Conaill Cernaig
p.325m. Amargin m. Caiss m. Fachtnai m. Capai m. Ingai m. Rudraige m. Sittride m. Duib m. Fomuir m. Argatmáir m. Sírláim m. Find m. Blátha m. Labrada m. Ollaman Fótla m. Fiachach Fínscothaig m. Sétnai Airt m. Ébricc Bricc m. Ébir m. h- Ír m. Míled Espáine.
¶1689] Trí m. Cruind Ba Druí m. Echach m. Lugdach .i. Cóelbad rí h- Érenn lasa torchair Muredach Tírech a quo Dál n-Araidi, Eochu Coba a quo Úi Echach Coba, Fróechair Fortrén pater Fergusa Foga tiugfhlatha Emna. Is é do-rochair i cath Achaid Leithderg h-i Fernmaig lasnaib tríb Collaib. Is ann sin ro scar flaith n-Ulad fri Emain.
¶1690] Oc Báetán m. Echdach condrecat ríg Dál Araidi & oc Cruind Ba Druí condrecat Úi Echach & Dál n-Araide.{facsimile page & column 162b}
¶1691] Cathasach m. Ailella m. Dúnlainge cuius filius Cú Chuaráin
p.326m. Scandail cuius filius Congal Cáech m. Béicce m. Fiachrach m. Báetáin Caích m. Echdach m. Condlae m. Cruind Ba Druí.
¶1692] Congal m. Áeda m. Garbíth m. Écertaich (cuius filius Cummascach) m. Lorccáin m. Cernaich m. Máel Bresail m. Ailella m. Feideilmid m. Máel Cothaid m. Fergusa m. Áedáin m. Mongáin m. Sáráin m. Maine m. Fothaid m. Conaill m. Echach Coba (a quo Úi Echach Coba) m. Cruind Ba Druí.
¶1693] Cú Ulad m. Gillai Domongairt m. Óengusa m. Flathróe m. Cummascaich m. Máel Mochéirgi m. Indrechtaich m. Comaltaich m. Cummascaich m. Cathaláin m. Indrechtaich m. Tommaltaich
p.327m. Cathail (a quo Leth Cathail) m. Óengusa m. Máel Choba m. Fiachnae m. Demmáin m. Cairill m. Muiredaich Muindeirg. {facsimile page & column 162c}
¶1694] Cináed m. Muiredaich m. Ingeirrce m. Congalaich m. Meicc Étich m. Cuilennáin m. Máel Brigti m. Speláin m. Sluagadaich m. h-Uargalaich m. Uchtbrain m. Uarcride m. Dícolla m. Coluimb m. Oissíne m. Crónáin m. Dúngaile m. Colmáin m. Cairill m. Conaill m. Echdach m. Cruind Ba Druí.
¶1695] Ragnall m. Cernaich m. Gillae Brigte m. Coscraich m. Cenndubáin m. Duiligén
p.328m. Galáin m. Cainnecháin m. Máel Tochaid m. Gilluráin m. Inglaind m. Comgaill m. Corccáin m. Manaich m. Ailella m. Féicc m. Dáire Barraich m. Catháer Máir
¶1696] Máel Coluim macc Cináeda m. Máel Coluim m. Domnaill m. Causantín m. Cináeda m. Alpín m. Echdach m. Áeda Find m. Domongairt m. Domnaill Bricc m. Echach Buidi{facsimile page & column 162d} m. Áedáin m. Gabráin m. Domongairt m. Fergusa m. h-Eircc m. Echdach Muinremuir m. Óengusa Fir m. Feideilmid m. Óengusa m. Feideilmid m. Cormaicc m. Croithluithe m. Find Féicce m. Achir m. Echdach m. Fiachach m. Feidelmid m. Cincce m. Guaire m. Cintae m. Coirpri Rigfhota m. Conaire Cáem
p.329m. Lugdach m. Cairpri Chrommchinn m. Dáire Dornmáir m. Cairpre m. Conaire Móir m. Eterscéla m. Éogain m. Ailella Áin m. h-Éir m. Dedad m. Sin m. Roshin m. Triir m. Rothriir m. Airnnil m. Maine m. Forggo m. Feradaig m. Ailella Érann m. Fiachach Fir Mara m. Óengusa Turbich Temra m. Echach Altlethain m. Fir Cetharraid m. Fir Raith m. Fir Anaraith m. Fir Almaich m. Láebchuire m. Ailella Casfiaclaich m. Conlaíd m. h- Irero m. Meilge m. Cobthaich m. Úgaine Máir m. Echach Buadaig m. Duach Ladcrai &rl. {facsimile page & column 162e}
¶1697] Máel Snechtae m. Lulaich m. Gillai Comgáin m. Máel Brigti m. Ruaidrí m. Domnaill m. Morggáin m. Cathamail m. Ruaidrí m. Ailgelaich m. Ferchair m. Feradaich m. Fergusa m. Nechtain m. Colmáin m. Báetáin m. Echdach m. Muiredaich m. Loairn m. Eircc m. Echach Muinremuir.
p.330
¶1698] Mac Bethad m. Findláech m. Ruaidrí m. Domnaill m. Morgáin ut supra.
¶1699] Bress m. Elathan m. Delbáeth m. Deirgthind m. Ochtaich m. Sithchind m. Molaich m. Lárgluind m. Ciarraill m. Fóesaim m. Meircill m. Leccduib m. Iachtaich m. Libuirnn m. Lathairn m. Soairtt m. Sibuirt m. Siuccat m. Stairnn m. Saltait m. Cair m. h-Iphit m. Philist m. Fuith m. Caim m. Nóe m. Laméch &rl.{facsimile page & column 162f}
¶1700] Balar (.i. Bailcbémnech) m. Doith m. Néit m. Silcait m. Plois[gap: illegible/extent: 2 letters] m. Libuirn m. Lois(c)
p.331m. Innomuin m. Galaich m. Larcaich m. Sithaird m. Ollaird m. Meircill. Im Mercell trá condrecat na Fomuire.
¶1701] Indech m. Dé Domnand m. Dícolla m. Solaich m. Drill m. Tiagbaill m. Tastaich m. Sithchirn m. Ballaich m. Tabuirn m. Slucbrain m. Lithraid m. Mercill.
¶1702] Item: Tuire Torcbéimnech m. Lagais m. Líthaich m. Drochtaich m. Diringg m. Ibaitte m. Lintaich m. Sabairt m. Rintaich m. Merccáin m. Deileth m. Camuill m. Lasraich m. Meircill.
¶1703] Item: Trén m. Trescat m. Trosaich m. Brost m. Ágaich m. Malairte m. Licoirp m. Sibairt m. Cláraich m. Coltaich m. Smirduib{facsimile page & column 162g} mc Meircill.
p.332
¶1704] Item: Loiscenn Luath m. Lomglúinich m. Lomaltaich m. Lathaich m. Leitech m. Láechluind m. Barraich m. Drochtae m. h-Ilaich m. Roail m. Ibaill m. Dilchon m. Meircill m. Smirduib.
¶1705] Item na Fomuire: Eochu Rigbuide m. Malaich m. Galaich m. Dibuirg m. Libaich m. Orcca m. Smirn m. Sibaich m. Forais m. Brichtae m. Sróill m. Sáraich m. Meircill.
¶1706] It eat trá secht mc Meircill: Fóessam a quo Bres, Ollard a quo Balar Bailcbéimnech, Líthard a quo Indech, Lasrach a quo Tuire Torcbéimnech, Smirdub a quo Trén m. Trescat, Dilchu a quo Loiscenn Lom, Sárach a quo Eochu Rigbuide.
¶1707] Cach óen trá ná beir a genelach co H-óen na secht mc-sa biaid ra cróeb coibniusa na Fomuiride dianechtair, &rl.
¶1708] Item: Eochu m. Luchtai m. Lugdach Lámfhind m. Lugair m. Ainle m. Leo Lámfatai m. Smirduib m. Molaich m. Gáeth m. Ingáeth
p.333m. Cormaicc Cáech m. Ailella Láebchuire m. Luind m. Rothruaid m. Mairthened m. Find m. Sithchinn m. Éoin Bricc m. Lugdach m. Ítha &rl.
¶1709] Item: Foirbri m. Fine m. Eiscit m. Nemoin m. Ailchada m. Trogain m. Ogamuin m. Toaissic m. Toarta m. Treith m. Tethrach m. Riguill m. Éoin Bric m. Lugdach m. Ítha m. Breguin m. Brátha m. Deátha m. Airceda m. Alldóit m. Nuadat m. Nóenail &rl.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kl. for Domnach.
Aodh mac Domnaill h. Ruairc .i. an Gilla Srónmaol do coinnmedh egne a cClúin M Nois.
Snechda na n-en. Sicc mór go tteigdís na graidhe cosaibh tirmaibh lochu Erenn.
Cathal h. Mugroin taoisech Clainne Catail moritur.
Clúain M Nois d'argain do Dál cCais tre comuirle Muircertaigh h. Bruin.
Senad mor i Fiad Mac nAongusa .i. righdal fer nErenn etir laochaibh & clerchibh .i. um Muircertach h. mBriain ri Mumain go maithibh Muman & Maol Muire h. Dunain airdespoc Erenn & Ceallach mac Aodha comarba Patraic. Asi so tra nuimir aosa graidh baoi isin dail sin .i. c-ed epscoip caogad, secht sagart decc ar tri ced & .uiii. fichit deochain, & ni fuil airem ar ilnad a clerech chena. Ro cinnedh tra riagla imdha isin senadh sin.
Senadh mor Uisnigh isin bliadain
cedna & isin senadh sin do roinnedh fairce ceall fer Mide ar
dhó etir epscop Cluana M Nois & epscop Cluana
Iraird .i. o clochan and imrim siar d'espcop Cluana M
p.270Nois & otha Clochan cedna sair d'epscop Cluana Iraird la Murchadh h. Maoilseclainn et la Eochaidh h. Ceallaigh & la samad Ciareaáin um Gilla Crist h. Maoileoin .i. ab Cluana.
Creach la Toirrdealbach h. Concupair gur airg Termann Dabeoc. Creach ele les gur airg go Binn Eclapra & go Sliabh Rusen & go Loch Erne. {MS folio 215rb(332a)}
Kl.
Gilla Muire h. Fogurtaigh comarba Brenuinn Cluana Ferta d'ec d'esgur iar saruccadh Ciaráin tre losgadh an tredoil.
K.
Erdam Ciarain do cumdach etir slinn & benn cobair.
Gabhail Murchadha h. Maoilsechlainn la Muircertach h. Briain.
Bo-ar mor.
H. Longan aircinnech Arda Padraig do losccadh o tinidh saignén ar Cruaich Padraicc.
Comaidirecht etir Muircertach h. m-Briain et mac meic Lochlainn.
Bradan ro gabadh ig Luimnech in hoc anno: da traigid dég ina fod, da dorn .x. 'na lethed gan a sgoltadh & tri do duim & da mér a fad a ethre braiged.
Kl.
Morgalor do gabail Muircertaigh h. Briain gur impaidhsiot fir Erenn air. Ro gabh Diammaid h. Main rige Mumhan iar sin.
Ro gabh Tairdealbhach rige Connacht & ro indarb a brathair i m-Mumain & Conmaicne do Maigh Aoi.
Morsluaighedh la Leith Cuinn 'sin Mumain: Donnchadh mac meic Lochlainn & a mac & Conall & Eogan & Airgialla; h. Matgamna co n-Ulltaibh & h. Maoilseclainn go fferaibh Mide et Aodh h. Ruairc go fferaib Brefne et Tairdealbach h. Concupair go g-Connachtaibh. Deabaidh marcsluaigh ag na Belataib edir Connachtaibh & Muimnechaibh ubi multi occisi sunt um Cathal h. nDuibhcinn. Do-ber dano {MS folio 215va(332a)} Tairdealbach h. Concupair cairde d'feraib Muman tar saruccadh Leithe Cuinn fri rembliadna.
Creach la Murchadh h. Maoilsechlainn go slebtibh Laigen.
p.272
Crech la Toirdealbach h. Concupair a n-iartur Midhe gur airg uile.
Donnchadh h. Eochadha rí Uladh do dalladh do h. Mathgamna & righe do h. Matgamna.
Kl.
Snecda sguabach romor & siocc go tteccdís na imertaine cosa tirma tar primlochaibh Erenn gur marp ar innile & en & daoine.
Diarmaid h. Briain rí Muman do gabáil do Muircertach h. Bruin et do Gallaibh Luimnigh & righe do Muircertach.
Tairdealbhach h. Concupair rí Connacht do lot co mor da muintir feain go raib a ccrolighe báis et terna fa deoigh.
Arlaith ingen h. Maoilsechlainn ben Toirdelbaigh h. Concupair moritur.
Coblach la Tairdealbach h. Concupair for Sinainn gur airg Domnall mac Con Slebhe h. Fergail & go ttáinig Murchadh h. Maoilseclainn 'na tech & gur daingnighedh les Buinne & Beithe & gur idbair .3. seoda do Ciarán i c-Clúain .i. corn go n-ór & bledhe argaid co n-ór et mullach uma co n-or & co, n-argot.
Cath Atha Cliath for Laignibh re Domnall mac Muircertaigh h. Briain.
Mide {do} roinn eidir da mac Domnaill h. Maoilseclainn. {MS folio 215vb(332b)} Maolsechlainn do tuitim fo {ced}óir la Murchadh.
Clúain M Nois d'argain do Muimnechaibh & drem dibh do marbadh o feraibh Tethba.
Cl oidem frit og an Emuin isin talmain: traig fir o a chlasach co nige a fhaopur for gach leth ann, da traigid a lethed a n-eclnuis a clasaigh.


text:
- TIOTAL
- Buidheann aig Talla an drile, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD01231
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12798
- KEYWORDS
- carbadan
càraichean
daoine
baile
talla coimhearsnachd
eaglaisean
Chan eil fios carson a chaidh an dealbh seo a thogail ach 's ann taobh a-muigh Talla an Drile a chaidh a togail air ceann shuas Rathad na h-Eaglais ann an Caol Loch Aillse. Chaidh an talla a thogail ann an 1912 le na Territorials ach bha muinntir na sgìre ga cleachdadh gu math tric.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Seann bhothan ann an Uisge-ain
- EXTERNAL ID
- QZP99_94157_02_05
- ÀITE
- Port Uisge-ain
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38755
- KEYWORDS
- eileanan
bothain
taighean
àitean-còmhnaidh
togalaichean
Tha An Ros Muileach mu 20 mìle a dh'fhaid, deas agus an iar air Muile. Tha e a' sìneadh bho bhonn deas na Beinne Mòire a-mach gu Fionnphort. Tha Uisge-ain air an taobh deas dhen Ros Mhuileach. Tha carragh ann is deagh chladach a tha Seirbheis Aiseig Latharna a' cleachdadh gus daoine a thogail is a chur air tìr
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Connrag
'S e aon seòrsa de dh'fhogharan a tha ann an connragan. Thathar gan cruthachadh le bacadh sèideadh a-mach an adhair le teanga, fiaclan agus mar sin sìos. Oir tha nas motha de na connragan ann na tha litrichean ann, bha aibidil eadar-nàiseanta fogharach air a dhèanamh air an son, agus tha cànanan fhèin a' cleachdadh dà no trì (no nas motha) litrichean airson aon chonnrag a sgrìobhadh.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì connragan deug sa Ghàidhlig:
- bileach: b, m, p, f
- deudach: d, n, t, l, s
- vèilearach: c, g
agus "h". Tha na fuaimean aca ag atharrachaidh a-rèir càit' a bheil iad anns an fhacal, a bheil iad air leantainn le "h", agus a bheil fuaimreagan caola no leathann romhpa agus/no as an dèidh.


text:
- TIOTAL
- BR 47630 a' dol seachad air a' bhogsa-chomharran san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_134
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26868
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
HRS
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn 47630, locomotaibh dìosail Clas 47, air trèana a' dol seachad air bogsa-chomharran An Aghaidh Mhòir. Chaidh 512 de na h-einnseanan sin a thogail uile gu lèir ann an Crewe agus Loughborough eadar 1962 agus 1968.
Tha stèisean An Aghaidh Mhòir air a' phrìomh loidhne eadar Peairt agus Inbhir Nis. Chaidh a' chiad stèisean san Aghaidh Mhòr fhosgladh le Rèile Snaim Inbhir Nis agus Pheairt air 3 An Lùnastal 1863. Chaidh stèisean ùr a thogail le Rèile na Gàidhealtachd gus ceangal a-steach ri fosgladh an t-slighe ùr nas dìriche a dh'Inbhir Nis. Dh'fhàg seo gun robh An Aghaidh Mhòr na snaim cudromach agus b' ann bhon àm seo a thòisich baile an Aghaidh Mhòr ri fàs. Chaidh an stèisean a dhèanamh suas as ùr ann an 1998.
'S e cuideachd an ceann-uidhe a deas aig Rèile Srath Spè (rèile glèidhte) a th' innte.


text:
Steòrnabhagh
Tha mu 8000 neach nan còmhnaidh an Steòrnabhagh, prìomh-bhaile nan Eileanan Siar o chionn 1974, agus a h-aon baile a tha nas motha na bhaile-fearainn an Innse Gall. Tha na prìomh oifisean aig Comhairle nan Eilean Siar suidhichte anns an "White House". Bha am Mòd Nàiseanta Rìoghail anns a' bhaile fhèin ann an 2001, 2005 is 2016. 'S e Sgoil MhicNeacail an àrd-sgoil ann an Steòrnabhagh.
Susbaint
Inbhe na Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha a' Ghàidhlig coitcheann (Tha a' Ghàidhlig aig corr agus 60% de muinntir Leòdhais), tha am baile fhèin làn Ghall agus mar sin 's e Beurla am prìomh chànan a th' air a chleachdadh agus 's e Steòrnabhagh aon de na h-àitean 'sna h-eilean far a bheil na clàran-seòlaidh air an sgrìobhadh gu h-àraid 'sa Bheurla seach 'sa Ghàidhlig.
Buidhnean agus tachartasan Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Steòrnabhagh/Na h-Eileanan Siar anns na bliadhnaichean 1979, 1989, 2001, 2005, 2011 agus 2016.
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin tha seirbheis aiseagan a' ruith gu Ulapul air a' mhòr-thìr le Caledonian Mac a' Bhriuthainn. Tha dà aiseig air an rathad, aon airson neach-siubhail agus agus fear eile airson lòd. Tha port-adhair aige, Port Adhair Steòrnabhagh a tha suidhichte mu 2 mhìle air falbh bhon bhaile fhèin, faisg air Mealabost. Tha itealan a' dol gu Inbhir Nis agus Glaschu gach latha.
Àitean Inntinneach ann an Steòrnabhagh[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Calum Dòmhnallach (1956). Neach-poileataigs.
- Lewis Dòmhnallach (1957). Neach-poileataigs.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2013-11-12: £8m ga chosg a' leasachadh Port Steòrnabhaigh
- BBC Naidheachdan 2014-04-17: Taic-airgid do chaladh Steòrnabhaigh
- BBC Naidheachdan 2016-01-07: Soitheachan mòra an Steòrnabhagh (aithris bhideo 2:17)
- BBC Naidheachdan 2016-02-11: “Fìor-dhroch bhuaidh” à dùnadh taigh-spadaidh
- BBC Naidheachdan 2016-06-14: Eaglais no craobhan? (aithris-bhideo 2:25)
- BBC Naidheachdan 2016-11-22: Chan eil dùil ri uidhir de shoithichean mòra luchd-turais an ath-bhliadhna (aithris-bhideo 2:00)
- BBC Naidheachdan 2016-12-01: Leasachadh aig Cala Steòrnabhaigh (aithris-bhideo 2:03)


text:
- TIOTAL
- An caisteal, Cnoc, Eilean Iarmain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2671
- ÀITE
- An Cnoc
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34577
- KEYWORDS
- Caisteal a' Chnuic
MacLeòid
MacDhòmhnaill
Clann MhicLeòid
Clann Dòmhnaill
Tha Caisteal a' Chnuic, no Caisteal Camus, air rubha air cost an ear thuath Bhàgh a' Chnuic air iar-eilean Shlèibhte san Eilean Sgitheanach. 'S ann aig Clann MhicLeòid a bha an caisteal bhon 14mh linn gu meadhan a' 15mh linn. Ghabh Clann Dòmhnaill sealbh air fad ghreis mus d'fhuair na Leòdaich air ais e às-dèidh ionnsaigh air


text:
- TIOTAL
- Cille Chuimein, Slighe-uisge a' Ghlinne Mhòir
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_4258
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 36057
- KEYWORDS
- lochan, togalaichean manachail
Tha Cille Chuimein na bhaile beag a tha a' tarraing an ainm Bheurla aige (Fort Augustus) bhon ghearastan a thogadh an dèidh an ar-a-mach an 1715. Chan fhaicear an-diugh an togalach, agus e na pàirt de structar grinn Gothaig; Colaiste Bhenedictine agus Manachainn nam pàirt dheth. Tha sreath de ghlasan aig Cille Chuimein agus tha e a' toirt uair a thìde fhaighinn tromhpa. Tha seo a' toirt ùine gu leòr do luchd-turais cuairt mhath a ghabhail tron a' bhaile bheag àlainn seo


text:
Pietrasanta
‘S e baile beag an ceann an tuath na h-Eadailt a th’ ann am Pietrasanta. Tha e suidhichte anns an sgìre Lucca, anns an roinn Toscana, aig 3km bhon a‘ mhuir agus aig astar dhe 63km bho Phisa. Tha an t-ainm a’ ciallachadh clach chràbhach bhon Eadailtis pietra: clach agus santa: cràbhach. Tha 24,833 duine a' fuireach anns a' bhaile.[1]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh an sgrìobhadair Giosuè Carducci an seo ann an 1835.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Écuassinnes
- Grenzach-Wyhelen
- Montgomery (Alabama)
- Zuduńska Wola
- Utsunomiya
- Villeparisis


text:
- TIOTAL
- Group of people beside some ruins, possibly Grantown area
- EXTERNAL ID
- PC_GM4_PEOPLE_024
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23014
- KEYWORDS
Tha tuairisgeul an fhir seo ga eadar-theangachadh. Ma tha thu airson a leughadh ann am Beurla, brùth air 'English' aig bàrr na duilleig.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Contae Thír Eoghain
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Thír Eoghain[1] (tuiseal ainmneach: Tír Eoghain).[2] Cuairtichte le talamh, ach airson cladach air Loch nEathach (far a bheil crìoch-locha aige le Contae Aontroma), tha crìochan aige le seachd den naoi chontae Ultaich: Doire chun a' thuatha, Aontroma thairis Loch nEathach, Contae Ard Mhacha, Contae Mhuineacháin agus Contae Fhear Manach gu Deas agus Dun nan Gall chun iar. Is e contae brèagha gorm a tha ann, tìr nan cnuic iosail, nam bailtean beaga agus tuathanasan. Is e An Ómaigh prìomh-bhaile a' chontae. Tha 161,800 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 3,155km²,[3] an 7mh siorramachd as motha ann an Èirinn a thaobh fharsaingeachd agus an 9mh a thaobh àireamh-sluaigh.
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ochd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Thír Eoghain: Clochar, Dún Geanainn Íochtarach, Dún Geanainn Láir, Dún Geanainn Uachtarach, An Ómaigh Thiar, An Ómaigh Thoir, An Srath Bán Íochtarach agus An Srath Bán Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 43 parraistean[4] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Doire, Ard Mhacha agus Clochair)[5] agus 2,162 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Cànan agus Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
Bha sgìre Gaeltacht ann an Contae Thír Eoghainn sìos ri na 1920'n. Is ann ann an Gaidhealtacht Thír Eoghain a rugadh an sgrìobhadair ainmeil Maoilis na gCopaleen.
Tha cothrom eadar muinntir Pròsdanach agus muinntir Caitligeach 's a' Chontae de faisg air 50/50. Tha dlùth cheangail eadar na Donnghailigh (a thug ìomhaigh an làimh dhearg dhan Ulaidh) agus Tír Eoghain. B'e sgioba Thír Eoghain a ghleidh Corn Sam MacGuire, 'son peile an 2008.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Lodainn an Ear
'S e fear de Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Lodainn an Ear. B' àbhaist do Bhaile Adainn a bhith na phrìomh-bhaile ach 's e Baile nam Feusgan a th' ann an drasta.
Susbaint
Cruth na tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha raointean guail sam pàirt shiarach na shiorrachd, faisg air Baile nam Feusgan agus Tranant. Tha Lodainn an Ear a' claonadh gu tuath on Lomair Mòr don mhuir. 'S e clach-ghainmhich liath, Ordobhicianach a tha anns an Lomair Mòr, agus tha clach-ghainmhich ruadh ann gu tuath. Tha aol-chlach ann ann an àiteachan eile, gu h-àraidh sna raointean guail. 'S e bholcànothan marbh a tha ann an Creag nam Bathais, Meall Bhearaig agus Dùn Peilleir.[1]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e na sgìre sam Pàrlamaid Westminster. Thagh e Seòras Kerevan (SNP) mar Ball Pàrlamaid ann an 2015.
Tha an mòr-chuid na shiorrachd na sgìre sam Pàrlamaid na h-Alba agus tha e anns an roinn Alba a deas ach tha pàirt na siorrachd ann an sgìre Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan. Tha an sgìre sin anns an roinn Lodainn. Tha Iain Gray (Làbarach) na BhPA airson Lodainn an Ear agus Colin Beattie (Làbarach) na BhPA airson Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan.
Tha co-bhanntachd Làbarach–Tòraidheach–Neo-eisimeileach a' riaghladh a' Chomairle Lodain nan Ear.
Daoine ainmeil à Lodainn an Ear[deasaich | deasaich an tùs]
- William Dunbar (1460–1520), bàrd
- Iain Major (1467–1550), feallsanaiche is eachdraiche
- Gavin Douglas (1474–1522), bàrd is easbaig
- Iain Knox (1510–1572), leasachair
- John Muir (1838–1914), neach-àrainneachd
- Arthur Balfour (1848–1930), Neach-poileataigs, prìomhaire
- Iain Bellany (1942–2013), peantair
- Alasdair Barden (1963–1998), bàrd
- Rhona Camshron (1965–), comaig
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Comhairle Lodainn an Ear (Beurla)


text:
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan. Bha a' chiad gèama eadar-nàiseanta rugbaidh eadar Alba is Sasainn. Se Aonachd Rugbaidh na h-Alba (an SRU) a tha ga riaghladh.
Mar is trice, is ann as na Crìochan a tha a' mhòrchuid den cluicheadairean Albannach math, ach tha sluagh mòr a' tighinn as na bailtean mòra mar Glaschu is Dùn Èideann. Tha seòrsa buaidh aig rugbaidh air feadh na h-Alba, ged a bheil e a' tighinn as dèidh ball-coise - tha sgioba aig a h-uile baile mòr, mar eisimpleir, eadar Sealtainn is Gallobha.
Tha iad a' cluich sna lèintean gorma. Logo- cluaran.
Mae eu canlyniadau yn erbyn timau rhyngwladol eraill fel a ganlyn, yn nhrefn y nifer o gemau (yn gywir hyd at Hydref, 2005):
Cluicheadairean ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gordon Brown
- Gordon Bulloch
- Finlay Calder
- Mike Campbell-Lamerton
- Sandy Carmichael
- Chris Cusiter
- Gavin Hastings
- Scott Hastings
- Andy Irvine
- Eric Liddell
- Ian McGeechan
- Ian McLauchlan
- Chris Paterson
- David Sole
- Jim Telfer
- Doddie Weir


text:
Roinn-seòrsa:Glaschu
Glaschu
Duilleagan san roinn-seòrsa "Glaschu"
Tha na 33 duilleag a leanas san roinn-seòrsa seo (a-mach à 33 uile gu lèir).
G
- Oilthigh Ghlaschu
- Glaschu
- Glaschu (roinn-phàrlamaid na h-Alba)
- Glaschu a Deas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu a Tuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu an Ear (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu an Ear-thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu an Iar-dheas (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu an Iar-thuath (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu Ceilbhinn (Sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
- Glaschu Meadhain (sgìre Phàrlamaid Westminster)
- Glaschu Taobh a Deas (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)


text:
- TIOTAL
- Anna Chaimbeul aig an Aisir Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_043
- ÀITE
- Ceann Loch Biorbhaigh
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30531
- KEYWORDS
- croitearan
croitean
bailtean
'S dòcha gur e seo Anna Chaimbeul (a rugadh Corbett) aig an Aisir Mhòr, còmhla ri dà bhalach bheag. Phòs Anna ann an Aisir Mòr, baile beag croitearachd dà mhìle an iar-thuath air Ceann Loch Biorbhaidh air cost Chataibh. Tha a mac a' fuireach fhathast san dachaigh an sin.
Tha Ceann Loch Biorbhaidh na laighe air cost an iar Chataibh, air taobh a tuath Loch an Innis Àird faisg air Ruigh Còinnich. Bha croitearachd riamh cudromach san sgìre ach sna 1940an dh'fhàs e mar phort do bhàtaichean-iasgaich. Leis mar a bha àireamh nan iasg, thàinig air bàtaichean on chost an ear a dhol a dh'iasgach na b' fhaide dhan iar agus bha tòrr dhiubh a' cur iasg air tìr ann an Ceann Loch Biorbhaidh. An-diugh 's e fear de na puirt as motha an Alba far an cuir bàtaichean iasg gu tìr. 'S e an togalach poblach as aosta sa bhaile, Eaglais 'na Pàrlamaid', a chaidh a thogail le Tòmas Telford ann an 1829


text:
Leoncin
‘S e baile beag ann an cridhe na Pòlainn[1] a th’ ann Leoncin (IPA: lɛˈɔnt͡ɕin). Tha e suidhichte anns an sgìre (Pòlais: Powiat) Nowodworski, anns an roinn (Pòlais: Województwo) Mazowieckie eadar Nowy Wilków agus Wincencówek, faisg air an Abhainn Wisła.[2] Tha am baile aig dìreach 70m os cionn ìre na mara[3] 178km air falbh bho Kraków agus 35km bho Warsaw prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 5,212 daoine a’ fuireach ann an Leoncin.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Isaac Bashevis Singer: (1902 – 1991) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1978.


text:
Chuireadh air bhog an-diugh (Dimàirt 08 Cèitean) co-chomhairle phoblach air dreachd Plana Ghàidhlig aig Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean (HIE).
Tha an ùrachadh den Phlana Ghàidhlig seo, airson 2012-15, le fiosrachadh air amasan is àrd-amasan HIE a-thaobh na Gàidhlig tharais air an ath thrì bliadhna; agus mar a thèid an coileanadh. Tha e a' togail air an adhartas a rinneadh sa chiad phlana airson 2009-12.
Faodaidh buill a' phobaill an dreachd Plana a leughadh agus beachdan a thoirt seachad air aig www.hie.co.uk/gaelicplanconsultation suas gu Dihaoine 15 Ògmhios. Thèid an dreachd deireannach a chur a-steach gu Bòrd na Gàidhlig, airson beachdachadh air leis a' Bhòrd, air 29 Ògmhios.
Tha neartachadh na Gàidhlig aig cridhe obrach HIE a chum leasachadh sòisealta agus eaconamach air a' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan. Tha am plana a' cur prìomhachas air na cothroman mòra an lùib na Gàidhlig ann a bhith a' toirt obair-leasachaidh na sgìre air adhart.
Tha taic bho HIE air cuideachadh ann an cruthachadh grunn dhe na buidhnean a tha a' toirt cothrom don Ghàidhlig a bhith fàs, agus tha an taic seo cuideachd a' gleidheadh buaidh nam buidhnean seo - bho bhuidhnean compàirteachais a leithid Comunn na Gàidhlig agus an Comunn Gàidhealach, gu Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean agus Sabhal Mòr Ostaig, gu Fèisean nan Gàidheal is eile.
Tha na gealltanasan sa Phlana nan dearbhadh air cudrom na Gàidhlig do HIE, agus ga toirt gu ìre ùr taobh a-staigh na buidhne agus ann an lìbhrigeadh sheirbheisean do luchd-dèiligidh.
Tha HIE ag aithneachadh luach na Gàidhlig; le cleachdadh a' chànain ga bhrosnachadh taobh a-staigh na buidhne. Le seirbheisean, fiosrachadh, goireasan agus cothroman rin toirt seachad ann am meadhan na Gàidhlig, 's ann a thathas airson luchd-labhairt na Gàidhlig a frithealadh na chànan fhèin.
Tha Riaghaltas na h-Alba a' cur dleastanas air HIE plana a dheasachadh agus a chur an gnìomh a chuireas ri seasmhachd a' chànain san àm ri teachd.
Tha an dreachd Plana Gàidhlig ag amas air àrdachadh a thoirt air dearbh-aithne Gàidhlig na Gàidhealtachd is nan Eileanan air fad, le spèis cho-ionnan ga toirt don Ghàidhlig is Bheurla - prionnsabal a tha aig cridhe an lagha a tha a' dìon a' chànain agus chòirichean a luchd-labhairt.
Bheiridh am Plana Gàidhlig ùraichte seo brosnachadh agus neartachadh dha mar a tha dearbh-aithne agus cultar na Gàidhlig a' cur ri cruthachadh choimhearsnachdan neartmhor, beothail agus fàs seasmhach san eaconamaidh.
Nuair a thathas a' cur freagairt thugainn, feuch is innse dhuinne a bheil thu airson is gun tèid d' ainm a chumail dìomhair nuair a thèid na freagairtean uile a chur gu Bòrd na Gàidhlig an cruth aithisg a bhios ri leughadh leis a' phoball.
Cuir na freagairtean gu:
Bria Mason
Oifigear Leasachaidh na Gàidhlig
Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean
9 Sràid Sheumais
Steòrnabhagh
Eilean Leòdhais
HS1 2RN
bria.mason@hient.co.uk tel: 01851 707 341
Leughar dreachd Plana Gàidhlig HIE aig Air ar làrach-lìn
air neo
Gheibhear am Plana an cruth pàipeir bho Bria Mason, Oifigear Leasachaidh na Gàidhlig HIE (fiosrachadh gu h-àrd)


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Chaidh Còisir Ghàidhlig Bhaile Ghobhainn a stèidheachadh an Glaschu ann an 1929 agus tha e coltach gun do nochd còrr air ceud duine a' chiad oidhche a choinnich iad. Bha sluagh mòr Gàidhealach a' fuireach sa bhaile aig an àm, gu h-àraidh ann an sgìrean leithid Baile Ghobhainn agus Partaig.
Bha dithis gu h-àraidh ag obair gus còisir a steidheachadh agus b' iadsan Dòmhnall MacCalum agus Niall MacIllEathain, a choisinn Bonn Òr a' Chomuinn Ghàidhealaich aig Mòd Ghlaschu ann an 1921.
B' e Raibeart MacCaluim a' chiad stiùiriche a bh' air a' chòisir agus nuair a chaochail esan gu tubaisteach, ann an 1934, ghabh Pat Sandeman àite. Lean Pat as an dreuchd airson timcheall air dà fhichead bliadhna.
Chaidh an còisir gu Mòd Nàiseanta airson a' chiad uair ann an 1932, dhan Ghearastan, agus an ath bhliadhna a-rithist bha iad san dara àite ann am prìomh fharpais nan còisirean.
Ach b' fheudar dhaibh feitheamh gu Mòd an Òbain ann an 1962 airson Sgiath MhicShimidh agus Mhorair Thulaich Bhàrdain a ghlèidheadh airson a' chiad uair agus choisinn iad i a-rithist ann an 1972 agus 1973.
B' e Coisir Bhaile Ghobhainn a' chiad chòisir Gàidhlig a chaidh chun an Fhèis Pan-Ceilteach ann an Èirinn, ann an 1973, agus ghlèidh iad an dara àite ann am farpais nan còisirean. Thill iad an ath bhliadhna a-rithist agus thug iad dhachaigh a' phrìomh dhuais, a' chiad chòisir Albannach a ghlèidh an fharpais.
Tha iad air nochdadh air iomadh prògram telebhisean, mu dheireadh air Alleluia! air BBC ALBA. Aig deireadh nan trì ficheadan choisinn iad mòr chliù dhaibh pèin nuair a choisinn iad farpais telebhisean, Top Choir, as an robh na prìomh chòisirean Gàidhlig a' farpais an aghaidh a chèile feuch cò gheibheadh an àireamh as motha de bhòtaichean bhon luchd-amhairc.
Nuair a leig Sandy Sinclair dheth dreuchd an stiùiriche ann an 2009, an dèidh deich bliadhna san obair, ghabh Dòmhnall Feist, a tha fhathast na oileanach ann an Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dràma na h-Alba - an RSAMD - Còisir Bhaile Ghobhainn os làimh. Tha Dòmhnall na sheinneadair agus na neach-ciùil aig a bheil dlùth cheangal ri Ìle. 'S i Marion Craig, a bhuineas do na Hearadh, a tha toirt taic le Gàidhlig.
'S iomadh duine ainmeil a tha air a bhith an lùib a' chòisir. Bha an t-Urramach Tòmas MacCalmain a' cumail Gàidhlig riutha agus na Cheann-suidhe orra fad dà fhichead bliadhna. Tha Bonn Òr a' Chomuinn Ghàidhealaich aig ceathrar bhall aig an àm seo. 'S iadsan Calum Ros (1968), Màiri NicArtair (1965), Sheena Walker (1983) agus Alasdair MacCoinnich (1969).
Tha sinn gu mòr an comain Mhàiri NicChoinnich, Ceann-suidhe a' chòisir airson cuideachadh leis an fhiosrachadh seo.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
2006
MMVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an t-Iuchar - Chuir ceithir Bhreatannach Muisleamach bomaichean nan smàl air trèanaichean agus bus ann an Lunnainn - a marbhadh iad fhèin agus 52 neach eile.
- 30 an t-Samhain - Chaidh a’ chuid as motha de dh’fhearann Uibhist a Deas, Beinn na Faoghla agus Éirisgeigh a cheannachd le Stòras Uibhist.
- 18 an Dùbhlachd - A' chiad taghadh anns na h-Iomaratan Arabach Aonaichte.
- Chuirear Reiseamaid Rìoghail na h-Alba air bun, a tha air dhèanamh leis na sean-reiseamaidean Albannach.
- Bhuannaich Orhan Pamuk an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 am Màrt - Deogracias Fonseca, ann am Florida. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 14 an Cèitean - Robert Bruce Merrifield, ann an Cresskill. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an t-Ògmhios - Cathal Ó hEochaidh, ann an Cionn Sáile. Neach-poileataigs agus Taoiseach à Èirinn.
- 16 an Lùnasdal - Alfredo Stroessner, saighdear à Paraguaidh.
- 30 an Lùnastal - Naguib Mahfouz, sgrìobhadair às an Èipheit.
- 31 an Dàmhair - P. W. Botha, ann am Wildernis. Neach-poileataigs à Afraga a Deas.
- 1 an t-Samhain - William Styron, ann am Martha's Vineyard, Massachusetts. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 16 an t-Samhain - Milton Friedman, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an Dùbhlachd - James Brown, ann an Atlanta. Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
A rèir choltais, rinn Iain Ruadh Stiùbhart, a bha na oifigeach ann an arm a' Phrionnsa Teàrlaich, na h-òrain 'Latha Chuil-Lodair', 'Òran Eile air Latha Chuil-Lodair' agus 'Ùrnaigh Iain Ruaidh' goirid às dèidh a' bhlàir. Tha sin agus an t-eòlas a tha aige an dà chuid air a' bhatal fhèin agus air an t-suidheachadh san fharsaingeachd a' toirt neart àraidh dhan bhàrdachd seo, mar gum b' eadh a' toirt dhuinn sealladh air a' chùis on taobh a-staigh.
A bharrachd air luach nan òran mar fhianais air tachartas eachdraidheil, ge-tà, 's e cuideachd bàrd sgileil a tha ann an Stiùbhart, a tha comasach air e fhèin a chur an cèill tro chainnt dhrùidhteach, rannaigheachd cheòlmhor agus ìomhaighean cruthachail.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Bha iomadach cuspair aige
Bha iomadach cuspair aige agus ma choimheadas sinn air a' bhàrdachd a tha e air mairsinn chun an latha an-diugh, tha a h-uile seòrsa rud aige. Bàrdachd, cuid de bhàrdachd aig ìre glè àrd, cumhachan is òrain molaidh, agus òrain a tha aig ìre nach eil cho àrd, mar tha òrain seilg is òrain òil. Ach tha mi a' creidsinn gur e fear dhe na h-òrain as cumhachdaiche a rinn e, 's e Cumha Bhan-Tighearna Mhic-an-Toisich. Agus tha e uabhasach cumhachdach, 's tha mi creidsinn gu bheil e aig ìre glè àrd.
Air adhart guBàrdachd
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Iùl air an Fhiosrachadh a tha ri fhaotainn tro Mhodail Sgeama Foillseachaidh 2013
Earrainn 1 – Ro-ràdh an Iùil air Fiosrachadh
Earrainn 2 – Mar a gheibh duine fiosrachadh fon sgeama
Earrainn 3 – Fiosrachadh a dh’fhaodas sinn cumail bhuaibh
Earrainn 4 – Am poileasaidh againn a thaobh chìsean
Earrainn 5 – Am poileasaidh againn a thaobh dlighe-sgrìobhaidh
Earrainn 6 – Mar a dh’iarras sibh fiosrachadh nach eil ri fhaotainn fon sgeama seo
Earrainn 7 – Fios a chur ar n-ionnsaigh
Earrainn 8 – Catagaraidhean fiosrachaidh
Iarrtas airson fiosrachadh (Beurla a-mhàin)


text:
Eilean Musdile
'S e eilean beag a tha ann an Eilean Musdile (Beurla: Mansedale). Tha e suidhichte mu ¼ mìle san àirde an iar deas Lios Mhòir aig ceann na Linne Sheileach. Tha e mu 4 heactair ceàrnagach.
Tha Taigh-solais Lios Mhòir suidhichte anns an Eilean Musdile. Chaidh an taigh-solais a thogail le Robert Stevenson anns a' bhliadhna 1833. Bha e a' cosg £4260 an taigh-solais a thogail.[1] Tha an taigh-solais 26 meatair a dh'àird.
Bidh na h-aiseagan Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' dol seachad air Eilean Musdile gu math dlùth air an t-siubhail aca eadar an t-Oban agus Muile. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Taigh-Solais Lios Mhòir
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 779 351


text:
Poileasaidh dìomhaireachd
Tha am poileasaidh dìomhaireachd seo a’ mìneachadh mar a bhios Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig (Stòrlann) a’ cleachdadh agus a’ dìon fiosrachadh sam bith a bheir thu do Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig nuair a bhios tu a’ cleachdadh an làrach-lìn seo.
Tha Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig airson dèanamh cinnteach gum bi am fiosrachadh agad air a chumail dìomhair. Ma dh’iarras sinn ort fiosrachadh a thoirt dhuinn air an aithnichear thu nuair a bhios tu a’ cleachdadh an làrach-lìn seo, tha sinn a’ gealltainn gum bi e air a chleachdadh a-mhàin ann an co-rèir ris an aithris dìomhaireachd seo.
’S dòcha gun atharraich Stòrlann Nàiseanta Na Gàidhlig am poileasaidh seo bho àm gu àm le ùrachadh air an duilleig seo. Bu chòir dhut sùil a thoirt air an duilleig seo bho àm gu àm gus dèanamh cinnteach gu bheil thu toilichte le atharrachaidhean sam bith. Tha am poileasaidh seo èifeachdach bho 30/05/2008.
Na bhios sinn a’ tional
’S dòcha gun tionail sinn am fiosrachadh a leanas:
- ainm agus fiosrachadh mu obair/ionad foghlaim
- ainm agus seòladh a’ gabhail a-steach seòladh post-dealain
- fiosrachadh deamografach mar còd puist, roghainnean agus ùidhean
- fiosrachadh eile co-cheangailte ri sgrùdaidhean luchd-cleachdaidh
- fiosrachadh mun choimpiutair agad agus mar a bhios tu a’ cleachdadh an làrach-lìn seo, m.e. an seòladh IP agad, an sgìre sa bheil thu, an seòrsa brobhsair, tùs fiosrachaidh, an ùine a bha thu air an làrach agus an àireamh de dhuilleagan ris an do sheall thu
- fiosrachadh a bheir thu dhuinn airson do chlàradh
- fiosrachadh a bheir thu dhuinn airson nan seirbheisean làrach-lìn againn a chleachdadh, clàradh fiosrachadh post-dealain agus/no litrichean-naidheachd
- fiosrachadh sam bith eile a roghnaicheas tu a chur thugainn mar molaidhean airson an stòr-dàta briathrachais
Mar a bhios sinn a’ cleachdadh an fhiosrachaidh a thionaileas sinn
Feumaidh sinn am fiosrachadh seo fhaighinn airson d’ fheuman a thuigsinn agus seirbheis nas fheàrr a thoirt dhut, agus gu sònraichte airson na h-adhbharan a leanas:
- Clàradh agus rianachd a’ bhuidhinn
- ’S dòcha gun cleachd sinn am fiosrachadh airson leasachadh air ar stuthan agus seirbheisean
Bho àm gu àm, ’s dòcha gun cuir sinn thugad post-dealain a’ follaiseachadh stuthan ùra, stuthan aig prìs shònraichte no fiosrachadh eile a shaoileas sinn a chòrdadh riut a’ cleachdadh an t-seòladh post-dealain a thug thu dhuinn
- Bho àm gu àm, ’s dòcha gun cleachd sinn am fiosrachadh agad cuideachd gus brath a chur thugad airson adhbharan margaidheachd. Dh’fhaodadh sinn brath a chur thugad air post-dealain, fòn, facs no tron phost
- ’S dòcha gun cleachd sinn am fiosrachadh airson an làrach-lìn a fhreagarrachadh ri na rudan sa bheil ùidh agad
- Aithrisean air post-dealain a dh’iarr thu a chur thugad
- Fiosrachadh staitistigeil a thoirt do threas phàrtaidhean mun luchd-cleachdaidh againn – ach cha bhi am fiosrachadh seo air a chleachdadh airson neach-cleachdaidh sam bith aithneachadh
- dèiligeadh ri ceistean agus gearanan a nithear mud dheidhinn co-cheangailte ris an làrach-lìn
Foillsichidhean eile
Còmhla ri na foillsichidhean a tha iomchaidh airson nan adhbharan air an ainmeachadh ann am pàirt eile den phoileasaidh dìomhaireachd seo, ’s dòcha gun innis sinn fiosrachadh mud dheidhinn:
(a) chun na h-ìre a dh’fheumar a rèir an lagha
(b) co-cheangailte ri cùisean-lagha sam bith a tha a’ dol air adhart no san amharc
(c) gus ar còraichean laghail a stèidheachadh, a choileanadh no a dhìon (a’ gabhail a-steach fiosrachadh a thoirt do dhaoine eile airson adhbharan dìon bho fhoill agus lùghdachadh air cunnart creideis
(d) do neach a tha a’ dol a cheannach (no an dùil ceannach) gnìomhachas no maoin sam bith a tha sinn a’ reic (no a’ sùileachadh a reic).
Cha toir sinn seachad am fiosrachadh agad do threas phàrtaidhean, ach a-mhàin a rèir an ullachaidh anns a’ phoileasaidh dìomhaireachd seo.
Tèarainteachd
Tha sinn airson dèanamh cinnteach gum bi am fiosrachadh agad tèarainte. Gus casg a chur air cothrom no foilseachadh gun ùghdarras tha sinn air modhan corporra, eileactronaigeach agus riaghlaidhfreagarrach a chur an sàs airson an fhiosrachaidh a thionaileas sinn air-loidhne a chumail sàbhailte agus tèarainte. Bidh sinn a’ stòradh an fhiosrachaidh phearsanta a bheir thu dhuinn air na frithealaichean tèarainte againn. Bidh a h-uile cùis eileactronaigeach a nì thu no a gheibh thu bhuainn air a dhìomhaireachadh le teicneòlas SSL.
Mar a chleachdas sinn cucaidhean
’S e cucaidh faidhle bheag a bhios ag iarraidh cead a chur air dràibh diosga cruaidh do choimpiutair. Aon uair gun toir thu aonta, tha am faidhle air a chur ris agus cuidichidh an cucaidh a’ mìneachadh trafaig lìn no innsidh e dhut nuair a thadhaileas tu air làrach sònraichte. Tha cucaidhean a’ toirt cothrom do phrògraman eadar-lìn dèiligeadh riut mar neach air leth. ’S urrainn don phrògram eadar-lìn an obair aige a fhreagarrachadh ri na feuman agad, agus na nithean is toigh leat no nach toigh leat, le bhith a’ tional agus a’ cuimhneachadh air fiosrachadh mu na roghainnean agad. Bidh sinn a’ cleachdadh cucaidhean logadh trafaig airson aithneachadh dè na duilleagan a thathar a’ cleachdadh. Tha seo gar cuideachadh a’ mìneachadh dàta mu thrafaig air duilleagan lìn agus a’ leasachadh ar làrach-lìn gus am bi e freagarrach airson feuman luchd-cleachdaidh. Bidh sinn a’ cleachdadh an fhiosrachaidh seo airson adhbharan mion-sgrùdadh staitistigeil a-mhàin agus an uairsin tha an dàta air a thoirt bhon t-siostam.
Còmhla ri logaichean trafaig àbhaisteach bidh sinn a’ cleachdadh Google Analytics airson cleachdadh an làrach-lìn seo a mhion-sgrùdadh. Bidh Google Analytics ag ullachadh fiosrachadh staitistigeil agus fiosrachadh eile mu chleachdadh làraich-lìn tro chucaidhean, a tha air an stòradh air coimpiutairean luchd-cleachdaidh. Tha am fiosrachadh a tha air ullachadh co-cheangailte ris an làrach-lìn againne air a chleachdadh airson aithisgean a chruthachadh mu chleachdadh an làrach-lìn. Bidh Google a’ stòradh an fhiosrachaidh seo. Tha poileasaidh dìomhaireachd Google ri fhaotainn aig: http://www.google.com/privacypolicy.html
Uile gu lèir, tha cucaidhean gar cuideachadh ag ullachadh làrach-lìn nas fheàrr dhut, le bhith a’ toirt cothrom dhuinn sùil a chumail air dè na duilleagan a tha feumail dhutsa agus dè an fheadhainn nach eil. Chan eil cucaidh air chor sam bith a’ toirt cothrom dhuinn air a’ choimpiutair agad no air fiosrachadh sam bith mud dheidhinn, ach a-mhàin an dàta a tha thu a’ roghnachadh innse dhuinn.
Faodaidh tu roghnachadh cucaidhean a ghabhail no a dhiùltadh. Tha a’ chuid as motha de bhrobhsairean lìn a’ gabhail ri cucaidhean gun faighneachd, ach mar as trice faodaidh tu seatadh brobhsair atharrachadh airson cucaidhean a dhiùltadh mas e sin do thoil. ’S dòcha gun cùm seo thu bho làn bhuannachd an làrach-lìn fhaighinn. (Seall ri earrann cuideachaidh do bhrobhsair airson fiosrachadh mu ciamar a chuireas tu cucaidhean fo ghlais).
Ceanglaichean ri làraich-lìn eile
’S dòcha gum bi ceanglaichen air an làrach-lìn againn a nì e furasta dhut tadhal air làraich-lìn eile sa bheil ùidh agad. Ach, aon uair ’s gum bi thu air na ceanglaichean sin a chleachdadh airson an làrach againne fhàgail, bu chòir dhut tuigsinn nach eil smachd sam bith againn air an làrach-lìn sin. Mar sin, chan urrainn dhuinn a bhith cunntachail airson dìon agus dìomhaireachd fiosrachaidh sam bith a bheir thu seachad nuair a bhios tu a’ tadhal nan làrach sin agus chan eil na làraich sin air an riaghladh leis an aithris dìomhaireachd seo. Bu chòir dhut a bhith faiceallach agus coimhead ris an aithris dìomhaireachd a bhuineas don làrach-lìn sin.
A’ riaghladh d’ fhiosrachadh pearsanta
Faodaidh tu roghnachadh tional no cleachdadh d’ fhiosrachadh pearsanta a chuingealachadh anns na dòighean a leanas:
- nuair a thèid iarraidh ort foirm a lìonadh a-steach air an làrach-lìn na lìon earrann sam bith nach eil riatanach
- ma dh’aontaich thu roimhe gum faodadh sinn d’ fhiosrachadh pearsanta a chleachdadh airson margaideachd dìreach, faodaidh tu t’ inntinn atharrachadh aig àm sam bith tro litir no post-dealain a chur thugainn aig oifis@storlann.co.uk
Cha bhi sinn a’ reic, a’ sgaoileadh no a’ leigeil air mhàl d’ fhiosrachadh pearsanta do threas pàrtaidhean ach le cead bhuat no ma dh’fheumas sinn a rèir an lagha. ’S dòcha gun cleachd sinn d’ fhiosrachadh pearsanta airson fiosrachadh follaiseachd a chur thugad mu threas pàrtaidhean a shaoileas sinn a chòrdadh riut ma dh’innseas tu dhuinn gur e seo a tha thu ag iarraidh.
Faodaidh tu faighneachd dè am fiosrachadh pearsanta a tha againn mud dheidhinn fo Achd Dìon Dàta 1998. Bidh suim airgid bheag ri phàigheadh. Ma tha thu ag iarraidh lethbhreac den fhiosrachadh a tha againn mud dheidhinn sgrìobh gu
Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, An Tosgan, 54 Rathad Shìophoirt, Steòrnabhagh, Eilean Leòdhais HS1 2SD
Fòn: 01851 700880
Ma tha thu a’ smaoineachadh gu bheil fiosrachadh sam bith a tha againn mud dheidhinn ceàrr no neo-choileanta, cuir litir no post-dealain thugainn cho luath ’s a ghabhas, aig an t-seòladh shuas. Ma gheibh sinn a-mach gu bheil fiosrachadh sam bith ceàrr cuiridh sinn ceart e gun dàil.


text:
- TIOTAL
- Beatha ann an clas an luchd-obrach, Inbhir Ùige (2 of 8)
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_182
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Nellie Mackenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41457
- KEYWORDS
- claistinneach
nigheadaireachd
obair nighinn
Sa phìos chlaistinneach seo tha A' Bh-ph Nellie NicCoinnich ag innse mar a bha beatha do bhoireannach o chlas an luchd-obrach a' fàs suas ann an Inbhir Ùige sna 1920an is 1930an. Tha fios ann air a h-obair air mhuinntearas (ann an seirbheis taighe) agus air a làithean ann an taigh-nigheadaireachd na sgìre.
(tras-sgrìobhadh shlàn ri leantainn a dh'aithghearr)


text:
Kal. Ian. ui. f., l. x. u., Anno Domini M.c.lx.u.
Tairrdelbach h-Ua Briain do innarba a righi Muman la a mac, .i., la Muircertach & sé fein do ghabail righi d'eis a athar.
Domhnall h-Ua Gilla Patraic, ri Tuaisceirt Osraighi, & Concobur h-Ua Broigthe, rí Cinn Caille & Paitin h-Ua h-Aedha, cainneal h-Ua Ceinnselaigh uile, do mharbadh do Mac Craith h-Ua Mordhai & do Laichis tria drochfhatha.
Cocadh eter Fhiru Midhe & h-Uibh Bríuin & isin chocadh-sin ro marbadh Sitriuc h-Ua Ruairc la h-Ua Ciardhai & la Cairpri.
Impudh Uladh dano for Ua Lochlainn & crech leo for h-Uibh Meith, co rucsat bú imda & co ro marbsat sochaidhe do dainibh. Crech dono leo for Ui Bresail Oirrther & crech aile for Dail Ríatai.
Sluaghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn, eter Conall & Eogan & Airgiallu, i n-Ulltaibh, co ro airgset in tir uile, cenmothat prim-chella Uladh &
p.148co ro marbsat ár n-diairmhidhe dib, im Echmarcach, mac Mic Gilla Espuic & im h-Ua Lomanaigh{folio & column MS1 50c} & co ro ínnarbsat Eochaidh Mac Duinn Sleibhe a h-Ulltaibh & co n-darait h-Ua Lochlainn righe do Dunn Sleibhe & co n-dartsat Uladh uile a n-geill d'U Lochlainn tria nert righe.
Diarmait Mac Artan, toisech Clainne Fogartaigh, enech & eghnumh h-Ua n-Echach uile, mortuus est.
Tochustal Saxan & Gall Atha Cliath la Mac na Perisi do ghabhail forbhaisi for Bretnaibh & ro batar uile re ré leith-bliadhna ic a toghail & nír' fhetsat. Et reuersi sunt sine pace retro.
Mael Coluim Cennmor, mac Eanric, ardri Alban, in cristaidhe as ferr do bai do Gaidhelaibh re muir anair, ar deirc & aínech & crabudh, do éc.
Triallaidh Eochaidh doridhisi righi Uladh do ghabhail, co ro dichuirset Ulaidh h-e, ar h-uamhon h-Ui Lochlainn & co ro geimhlighedh h-e la Donnchadh h-Ua Cerbaill, la h-ardrigh Airgiall, tre forchongra h-Ui Lochlainn.
Sluaghadh aile la Muircertach h-Ua Lochlainn co Ceníul Eogain co h-Inis Lachain,{folio & column MS2 52c} co ro loiscet in indsi & co rus-múrsat & co tucsat Ulaidh uile a m-braighti d' U Lochlainn. Tecait iarsin Cenel n-Eogain im h-Ua Lochlainn dia tighibh, co coscur mor & co longaibh ímdaibh leo & co setaibh imdaibh archena. As-seidhe h-Ua Lochlainn d'Ard Macha. Ticc iar sein Donnchadh h-Ua Cerbaill, airdri Airgiall & Eochaidh Mac
p.150Duinn Sleibhe i comdail h-Ui Lochlainn do chuinncid righi do Mac Duinn Sleibhe, co n-darait h-Ua Lochlainn uile do Mac Duinn Sleibhe tar cenn giall Uladh uile: co n-tarait Mac Duinn Sleibhe mac cech toisigh d' Ulltaibh & a ingin féin i m-braightechus d' O Lochlainn. Ocus tuctha seoit imdha dó, im claidhiubh mic ind Iarla & co n-dorat Bairche do h-Ua Lochlainn; co n-darait h-Ua Lochlainn do h-Ua Cerbaill é. Ocus tucadh dono baile do cleirchibh Sobaill, tria rath righi h-Ui Lochlainn.
{§LATE} Domhnall Mac Gilli Patraic, ri Osraighi; Maghnus h-Ua Canannan, ri Ceineoil Conaill; & Gilla Crisd h-Ua Mail Brenaind, taisech Clainni Conchobuir, & Mac Craith h-Ua Concobuir, ri Ciarraide Luacra, mortui sunt. §


text:
- TIOTAL
- A' fosgladh an Raon-goilf, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00751
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12448
- KEYWORDS
- raon-goilf
Sir Daniel Hamilton
fosgladh
Caol Loch Aillse
Thug Sir Daniel Hamilton, sealbhadair Oighreachd Bhaile Mac Ara is Loch Aillse, am fearann air Ploc A' Chaoil, a' coimhead thar a' Chaolais, dhan choimhearsnachd a chum raon-goilf a thogail. Chaidh seann bhothan ath-sgeadachadh is a chleachdadh mar thaigh-club airson an raoin, air a bheil naoi tuill
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Searraich a' feitheamh ris a' bhàta a bheir iad a-null o Loch nam Madadh
- EXTERNAL ID
- PC_HIGHLANDLIVESTOCK_040
- ÀITE
- Loch nam Madadh
- SGÌRE
- Uibhist a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Tuath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Sprèidh na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23494
- KEYWORDS
- coilltean
frithean
rathaidean na dròbha
eich
aiseagan
margaidhean
Sealladh air dà shearrach a' feitheamh ris a' bhàta a bheir iad a-null o Loch nam Madadh, Uibhist a Tuath. Chithear treud sprèidh ann am meadhan an deilbh.
'S ann ann an Uibhist a Tuath a tha Loch nam Madadh, agus 's e am baile as motha agus mar sin prìomh bhaile an eilein. Tha e na laighe air sàilean mara air cost an ear an eilein, caladh math nàdarra às am bi an t-aiseag gu Ùig san Eilean Sgitheanach a' tighinn 's a' falbh.


text:
Ur-dhubhadh
'S e caochladh fuaime a tha san ur-dhubhadh a gheibhear anns na cànain Ghàidhealach, Gàidhlig na h-Èireann (far an canar úrú ris), Gàidhlig agus gu ìre, sa Mhanannais. Thig guthachadh agus, gu tric, srònachadh air consan 'na chois, mar eisimpleir ceann → ar gceann "ar ceann" sa Ghaeilge.
Dh'èirich an t-ur-dhubhadh gu eachdraidheil an cois consan srònach (gu h-àirid -n deireannach) a bha air beulaibh consan bacaidh, m.e. an + c, g, d, t, b, p, f.
Susbaint
An dà sheòrsa[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà sheòrsa dheth ann, ur-dhubhadh eachdraidheil agus ur-dhubhadh neo-eachdraidheil. 'S e ur-dhubhadh eachdraidheil a tha sa Ghaeilge agus ur-dhubhadh neo-eachdraidheil a tha ann sa Ghàidhlig.
'S ciall dha sin gun tachair an t-ur-dhubhadh sa Ghaeilge fiù mur eil an consan srònach ri chluinntinn tuilleadh:
ceann → ar gceann "ar ceann" teanga → seacht dteanga "seachd teangannan"
Ach ann an Gàidhlig, chan fhaighear e ach ma tha an consan srònach ann e fhèin:
ceann → ar ceann teanga → seachd teangannan
ach
cù → an cù /əŋˈgʱuː/ teanga → an teanga /əɲˈdʲʱɛŋgə/
Atharrachadh nam fuaimean[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha an dearbh fhreumh aig an ur-dhubhadh anns an trì cànan, chan eil e ag obair air an dearbh dhòigh gu buileach.
Gaeilge[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann mar seo a dh'atharraicheas na fuaimean sa Ghaeilge:[1]
1. Tha consan casgaidh agus /fˠ, fʲ/ a' dol 'nan consain ghuthach:
2. Tha consan casgaidh guthach a' dol 'na chonsan srònach:
3. Tha an -n 'ga ghlèidheadh ro fhuaimreag:
An litreachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Gaeilge[deasaich | deasaich an tùs]
A chionn 's gur e ur-dhubhadh eachdraidheil a tha ann sa Ghaeilge, 's mar sin cha ghabh a thomhas, thèid a sgrìobhadh ann:
- peann → ar bpeann
- bean → ar mbean
- tigh → ar dtigh
- droim → ar ndroim
- ceann → ar gceann
- glúin → ar nglúin
- fuinneog → ar bhfuinneog
- éan → ar n-éan
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
A chionn 's nach fhaighear e sa Ghàidhlig ach an cois an uilt agus grunn fhaclan sònraichte eile (an, nan, gun), cha dèid a sgrìobhadh ann agus cleachdaidh gach duine an t-ur-dhubhadh a-rèir a dhual-chainnt fhèin:
- peann → am peann
- bùth → am bùth
- taigh → an taigh
- druim → an druim
- ceann → an ceann
- glùn → an glùn
Tha glè bheag de dh'fhaclan ann far am faicear iarmaid an ur-dhubhaidh ann an àitichean far nach biodh dùil a-rèir riaghailtean a' chànain an-diugh. 'S e cruthan reòite a chanar ris a leithid seo de dh'fhacal. Mar eisimpleir, tha an cruth a bheil a' tighinn on ghnìomhair fuil (cf. Gaeilge an bhfuil) gu eachdraidheil, le ur-dhubhadh an f → bh.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ó Siadhàil, M., Wigger, A. Córas Fuaimeanna na Gaeilge (1975, air ath chlò-bhualadh 1983) Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath


text:
A' Chàisg
'S e a’ Chàisg an fhèis as cudthromaiche ann am bliadhna na h-Eaglaise Crìosdail. Is e seo an latha air a bheil muinntir na h-Eaglaise a’ còmharrachadh aiseirigh Ìosa Crìosd.
Bidh ceann-latha na Càisge ag atharrachadh gach bliadhna. 'S e Di-Dòmhnaich an dèidh na ciad gealaiche làin as t-Earrach nuair a bhios a’ Chàisg ann. Mar sin bidh i ann eadar 22mh am Màirt agus 25mh an Giblean.
Susbaint
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bithear a’ coimhead air an ainm "Càisg" anns na cànanan diofraichte, chithear gu bheil dà sheòrsa ann, ainmean ceangailte ri “Pessach” agus ainmean ceangailte ri “Ostern/Easter”.
Tha dlùth-cheangal ann eadar an fhèis Chrìosdail agus an fhèis mhòir Iùdhaich “Pessach”. Dh’atharraich am facal Ebhra Pessach gu Pascha sa Ghreugais agus gu Laidinn. Ann an tòrr chànanan Eòrpach cleachdar ainmean a tha ceangailte ris an fhacal Laidinn, mar eisimpleir canar la Pascua san Spàinntis neo Pasqua san Eadailtis, påsk san t-Suainis, Ruiseis: Пacxa (= Pas-cha) ris an fhèis seo.
'S e an aon rud anns na cànanan Breatannach. Canar Pasg ann an Cuimris agus Pask ann am Breatainnis agus ann an Còrnais. Chaidh am facal Breatannach iosaid bhon Laidinn, agus chun na Gàidhlige Àrsaidh, agus am fuaim /p/ air atharrachadh gu Q /kw/ (an Linn Oghaim). Dh'atharraich am fuaim /kw/ gu /k/ ro àm na Seanghaeilge, mar sin ‘s e Càisg ann an Gàidhlig, Cáisc sa Gaeilge agus Caisht ann an Gàidhlig Mhannain.
Tha cùisean rud beag eadar-dhealaichte leis an ainm “Ostern” anns a' Ghearmailtis neo “Easter” sa Bheurla.
A-rèir an Duden (faclair briathrachas na Gearmailtis) thàinig an t-ainm Ostern bhon Seann Ghearmanais Austrō a tha a’ ciallachadh "Morgenröte" (dearg na maidne). Is dòcha gum b’ e fèis Ghearmanach aig tòiseach an Earraich a bha ann airson ùrram a thoirt do dh’ Ostara (neo Ēostre sa Bheurla), ban-dhia phaganach. Nochd am facal "Ēostra" sa’ chiad turas sa bhliadhna 738 aig Beda Venerabilis, manach is eachdraiche à Northumbria. Bha esan den bheachd gun robh na seann tràdaiseanan timcheall air Ostara agus ainm mios a’ Ghiblein (Ēosturmanoth aig an àm seo) ceangailte ri chèile.[1][2] Sgrìobh e:
„Eostur-monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum, quae Eostrae vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit; a cuius nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vocantes“.[3] (Eostur-monath has a name which is now translated Paschal month, and which was once called after a goddess of theirs named Eostre, in whose honour feasts were celebrated in that month. Now they designate that Paschal season by her name, calling the joys of the new rite by the time-honoured name of the old observance.)
Ged nach eil na h-eachdraichean cinnteach idir, idir san latha-diugh an robh ban-dhia le ainm Ostara riamh ann neo nach robh, tha sin a’ sealltainn gun robh tòrr de na seann tràdaiseanan paganach a’ tighinn a-steach don chreideamh Chrìosdail.
Dh’atharraich an t-ainm "Ēostra" an uair sin ann an Seann Àrd Ghearmailtis gu ôstarun agus ann an Seann Bheurla gu Ēastre. Ged a chleachdadh an t-ainm pāsche timcheall air Köln anns a' Ghearmailt, bha buaidh mhòr le Bonifatius, àrd-easbaig Mhainz, a bha a’ cleachdadh ôstaruna a-rèir an tràdaisein aige-san. Tro na linntean dh’atharraich am facal a-rithist gu Ostern anns a' Ghearmailtis agus gu Easter ann am Beurla.
Cleachdaidhean anns a’ chreideamh Chrìosdail[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir nan eaglaisean Crìosdail tha a' Chàisg a' tòiseachadh tràth sa mhadainn, nuair a chunnaic na boireannaich an uamh fhalamh. Tha e sgrìobhte anns a' Bhìoball: "Agus thàinig iad gu ro mhoch air madainn a’ cheud là de’n t-seachduin chum na h-uaighe, aig éirigh na greine". [4] Mar sin bidh aifreannan na Càisge a’ tachairt oidhche Di-Dòmhnaich (uaireannan oidhche Shathairne) neo aig èirigh na grèine Di-Dòmhnaich. Mar as trice thèid teine beag a losgadh air beulaibh na h-eaglaise, far an losgar coinneal na Càisge mus tèid an luchd creideamh a-steach dhan eaglais. Le coinneal na Càisge bidh an sagart a’ coisrigeadh an uisge-choisrigte ùir anns an aifreann.
Tha èirigh na greine na phàirt cudthromach ann an tradaisean na Càisge. Anns a’ chreideamh Chrìosdail 's e ìomhaigh a th’ ann gum bi a h-uile duine ag èirigh an dèidh bàis. Tha e a’ nochdadh ann an òrain na h-eaglaise neo ann an dealbhan cuideachd.
Ach tha Uan na Càisge, ìomhaigh na Càisge eile, a’ sealltainn a cheangail ris a’ chreideamh Iùdaich. Tha Uan na Càisge a thoirt dhuinn cuimhne air an tradaisean Iùdaich uan ìobradh aig fèis Phessaich.
Cleachdaidhean tradaiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Teine na Càisge[deasaich | deasaich an tùs]
'S e turlach mòr a tha ann an "Teine na Càisge" a thèid a losgadh oidhche na Càisge. Tha e gu math cumanta anns a' Ghearmailt, anns an Òlaind, anns an Danmhairg is anns an t-Suain agus anns na dùthchannan anns na h-Alpanan.
Cruinneachear fiodh, craobhan, sgudal às na gàrraidhean is seann chraobhan na Nollaige agus nithear cruach mhòr. Uaireannan cuirear ban-bhuidseach à sràbh oirre. Bidh muinntir na coimhearsnachd a' coinneachadh ri chèile, mar as trice bidh iad ag òl leann neo fìon teth agus bidh rudeigin ri ithe ann cuideachd (brot neo isbeanan). Uaireannan tha co-fharpais ann eadar na bailtean beaga air feadh nan coimhearsnachdan cò aig a tha a’ chruach as motha.
Mar as trice thèid an teine a losgadh oidhche Shathairne ro Di-Dòmhnaich na Càisge. Ach tha àitichean eile ann far am bi an teine a’ losgadh Di-Dòmhnaich neo Di-Luain na Càisge.
Tha an tràidisean gu math sean, tha cladhaichean anns an Eilbheis agus anns an Damhairg a’ sealltainn gun robh àitichean-teine ann a chaidh a chleachdadh anns an aon dòigh mar aig Linn an Uamha.
Tha na eachdraichean den bheachd gun tàinig an tràdaisean seo bho na seann làithean ron chreidheamh Chrìosdail. Dhèanadh teine airson an samhradh fhuadach agus an sìol a dhìon an aghaidh thaibhsean dona. Chuireadh an luath air na h-achaidhean an uair sin.
Bha na ciad tùsan sgrìobhte mu teine na Càisge a’ nochdadh anns an 17mh linn. Chithear eisimpleir ann an Westfalen, a' Ghearmailt: “Bha am Bauernschaft Menninghausen (coimhearsnachd nan tuathanaich) ann an Oelde a’ cumail an "ostara fiur" (teine na Càisge ) airson "nahgiburo" (nàbhaidhean ) agus "friuntschaft" (caraidean) ann an 1664.”
Ugh na càisge[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ugh bruichte a tha ann an ugh na Càisge. Mar as trice thèid a dhathadh, ach uaireannan thèid a sgeadachadh ann an dòigh eile. 'S e tradaisean a tha ann, ugh na Càisge a thoirt do dhuine eile mar ghiftean aig Latha na Càisge. An-diugh bidh na bùthan a’ reic uighean na Càisge à seoclaid cuideachd.
A-rèir tradaisein paganaich 's e ìomhaigh-bheatha a tha ann an ugh na Càisge. Bha agus tha an tràdaisean, uighean a dhathadh, gu math cumanta air feadh na h-Eòrpa.
Bho na Meadhan Aoisean bhruicheadh na h-uighean aig àm a’ Charghais, air sgàth 's gun robh e toirmisgte an ithe a-rèir a’ chreideimh. Aig an aon àm thòisich na circean uighean a bhreith a-rithist, mar sin bhiodh na tuathanaich a’ bruich nan uighean airson an cumail maireannach. B’ fheudar do na tuathanaich cìs a phàigheadh do na daoine uaisle, aig latha Diardaoin a’ Bhrochain Mhòir, agus bhiodh iad a’ pàigheadh le uighean bruichte (a-measg rudan eile).
Nochd a’ chiad ìomradh sgrìobhte anns a’ bliadhna 1682. Sgrìobh an t-Ollamh Georg Franck von Frankenau pìos air an robh an t-ainm "De ovis paschalibus – von Oster-Eiern" (mu uighean na Càisge), far an robh e a’ sgrìobhadh mun tràdaisean seo ann an Alsace agus e a’ gearran nach biodh e math idir don t-slàinte cus uighean ithe.
Geàrr na Càisge[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir beul-aithris bidh geàrr na Càisge a’ peantadh uighean is e gan breith anns na nid a chuireas clann anns na taighean neo anns na gàrraidhean.
Chan eilear cinnteach carson a tha geàrr ceangailte ris an tradaisean seo. Tha cuid a’ creidsinn gum b' e an t-ugh agus an geàrr ìomhaighean Ostara, tha feadhainn eile ag ràdh gur e dìreach ìomhaigh-bheatha às an tradaisean phaganach a th’ ann an geàrr.
Chithear cuideachd nach eil an geàrr cumanta anns a h-uile àite. Bho thùs chleachdadh beathaichean eile cuideachd. Anns an Eilbheis b’ e an cuthag a chuir na h-uighean anns na nid, anns a’ Ghearmailt, ann an Westfalen b’ e an sionnach a dhèanadh sin agus ann am Bohemia b’ e a’ chearc a rinn an obair sin.
Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged ’s e sin na cleachdaidhean as cumanta, tha mòran eile dhiubh ann a tha a’ buntainn do ghach àite fhèin. Seo dìreach eisimpleir às an Oberlausitz:
- 'S e seann tràdaisean Sorbach a tha ann an Osterreiten (Marcachd na Càisge) a tha gu math cumanta an seo. Bidh na fir Caitligeach a’ marcachd bhon bhaile aca fhèin gu eaglais an ath-bhaile Di-Dòmhaich na Càisge. An uair sin bidh aifreann an sin. Anns a’ bhliadhna 2007 bha timcheall air 1700 marcach a’ gabhail pàirt anns an tachartas seo.[5] B’ e tradaisean paganach a bha ann, b’ àbhaist do na marcaich a mharcarchd timcheall air na h-achaidhean aca airson “taibhsean a’ gheamhraidh” fhuadach.
- Bidh Ostereierschieben (Gluasad ugh na Càisge) ann am Bautzen Di-Dòmhnaich na Càisge. A-rèir an tràdaisein a tha nas sine na 400 bliadhna b’ àbhaist do na daoine uaisle uighean a chur car mu char sios beinn Phrotschenberg, far am biodh clann bhochd a’ feitheamh riutha. 'S e deagh spòrs a tha ann airson giftean a thoirt ri chèile san latha an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie, duilleagan 90, 73, 217. Foillsichte aig Alfred Kröner, Stuttgart 1984 ISBN 3-520-36801-3
- ↑ Karl Helm: Altgermanische Religionsgeschichte, Leabhar 2: Die Nachrömische Zeit; pàirt 2: Die Westgermanen. §§ 162 duilleag 277–280. Foillsichte aig Verlag Carl Winter, Heidelberg 1953.
- ↑ De temporum Ratione, Aonad 15, Beda Venerabilis ann am: Patriologiae cursus completus: Series Latina, leabhar 90, Paris 1862
- ↑ Marc, caib. XVI , rann 2, Tiomnadh Nuadh, Commun-Bhìobull Dùthchaill na h-Alba, Dùn Èideann agus Glaschu
- ↑ Schorch, Marén: "Rituelle und symbolische Inszenierung von Zugehörigkeit. Das sorbische Osterreiten in der Oberlausitz", ann an: Herbert Willems (foillsichear): Theatralisierung der Gesellschaft. Band 1: Soziologische Theorie und Zeitdiagnose, Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften, 2009, duilleag 331-354.


text:
12 an Cèitean
'S e 12 an Cèitean an 132mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (133mh ann am bliadhna-leum). Tha 233 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1825 - Aquileo Parra Gómez, ann am Barichara. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1895 - William Francis Giauque. Ceimigear à Canada a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1949.
- 1907 - Katharine Hepburn, ann an Hartford. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1910 - Dorothy Crowfoot Hodgkin, ann an Cairo. Ceimigear à Sasainn.
- 1950 - Richard Lyle, neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1913 - Enriqueta Martí, ann am Barcelona. Mortair à Catalòinia.
- 1916 - Seumas Ó Conghaile, neach-poileataigs Èireannach.
- 1970 - Nelly Sachs, ann an Stockholm. Sgrìobhadair.
- 1994 - Roy J. Plunkett, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Azalea procumbens agus Sibbaldia procumbens
- EXTERNAL ID
- QZP40_351A_1_P043
- DEIT
- 1776
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31131
- KEYWORDS
- flùraichean
gàraidhean
nàdar
fiadh-bheatha
'S e Azalea procumbens ( ris an can iad Loiseleuria procumbens Desv. no Rhododendron procumbens) lus a tha buan-ghorm agus a tha cumanta ann an àitichean nach eil cho blàth. Tha na duilleagan beaga, gleansach, le dath dorcha uaine agus bidh 2-5 dìtheanean pinc oirre as t-earrach. Bidh an dìthean seo beò air creagan a' coimhead dhan iar, ann an talamh fliuch,agus ann an àitichean a tha san dubhar as t-samhradh.
Fàsaidh an Sibbaldia procumbens cuideachd ann an àite nach eil cho blàth. Tha duilleagan le trì earrainnean air. Tha dìtheanan beaga buidhe a' tighinn air le duilleig 1-2mm as t-samhradh. Bidh an dìthean seo beò air creagan a' coimhead dhan iar, ann an talamh fliuch agus a tha san dubhar as t-samhradh.
A rèir Thomas Pennant tha gach lus rim faighinn air Beinn Cruachan agus sa Bheinn Mhòir. Lorgar gach planntrais anns na Gàraidhean luibheanach air Rubha Chòmhghaill.
Chaidh an dealbh seo a thoirt à 'A Tour in Scotland' a sgrìobh Thomas Pennant


text:
Bidh BBC ALBA a’ toirt prògraman thugaibh gach feasgar bhon chòigeamh Mòd Nàiseanta Rìoghail a chaidh a chumail anns Na h-Eileanan Siar.
Tha Mòd a’ Chomuinn Ghàidhealaich na phrìomh fhèis ann an coimhearsnachd na Gàidhlig, a’ brosnachadh agus a’ neartachadh cànan, cultar, eachdraidh agus dualchas nan Gàidheal.
Bidh an seinneadair ainmeil Màiri Anna NicUalraig a’ libhrigeadh còig prògraman air BBC ALBA anns am faicear taghadh de na prìomh thachartasan a bhios ann gach latha bho Dhiluain 17 gu Dihaoine 21 Dàmhair.
Eadar na bhios ri chluinntinn air Radio nan Gàidheal agus na bhios ri fhaicinn air prògraman BBC ALBA agus air www.bbcalba.co.uk gheibh an luchd-amhairc is an luchd-èisteachd, ge bith càite am bi iad, fìor dheagh bhlas den fhèis chudromaich seo agus airson a’ chiad uair a-riamh, bidh BBC ALBA a' toirt thugaibh farpais Bonn Òr an t-Seann Nòis air oidhche Dhiardaoin.
Bidh na prògraman a leanas cuideachd air BBC ALBA:
· Diluain 17mh, 8.30f-10f: Màiri Anna NicUalraig le seinneadairean a bha soirbheachail air a' chiad latha de Mhòd na Cloinne ann an Steòrnabhagh.
· Dimàirt 18mh, 8.30f-10f: Tha Màiri Anna NicUalraig a’ cur fàilte oirbh gu cuirm le farpaisich a ghlèidh duaisean air an dàrna latha de Mhòd Nàiseanta Rìoghail nan Eilean Siar.
· Diciadain 19mh, 9.00f-10f: Tha Mòd nan Eilean Siar leathach-slighe agus tha Màiri Anna NicUalraig aig cèilidh ann an Steòrnabhagh a’ toirt thugaibh blas bho iomall a' Mhòid.
· Diardaoin 20mh, 8.30f-10f: Tha Màiri Anna NicUalraig a' toirt thugaibh farpais Bonn Òr an t-Seann Nòis.
· Dihaoine 21mh, 8.30f-10f: Tha Mòd Nàiseanta Rìoghail nan Eilean Siar a’ tighinn gu crìch agus tha Màiri Anna NicUalraig a’ toirt thugaibh cuirm crìochnachaidh a’ Mhòid à Steòrnabhagh.
Air madainn Dihaoine bidh Mòrag Dhòmhnallach air Radio nan Gàidheal le aon de phrìomh thachartasan craolaidh a’ Mhòid, Cèilidh Mire ri Mòr bho Thaigh-òsta a’ Chabar Fèidh, a’ tòiseachadh aig 10m.
Bidh gu leòr ann cuideachd do luchd-amhairc nas òige leis gu bheil sgioba Aileag (Dihaoine 21mh @ 5.30f) agus sgioba Dè a-nis? (Diciadain 19mh @ 6.00f) a’ tadhal air Steòrnabhagh.


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh faisg air a' Chrìonan
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_16_11
- ÀITE
- An Crìonan
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Tuath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38872
- KEYWORDS
- taigh
taigh-croite
taigh-tughaidh
taigheadas
'S ann on chruinneachadh aig an neach-eachdraidh is an neach-dualchais, Iseabail F. Ghrannd, a thàinig an dealbh seo agus chithear ann Taigh-tughaidh faisg air a' Chrìonan, a tha far an rathaid mhòir eadar Cille Mhàrtainn is Cille Mhìcheil.
San leabhar 'Highland Folk Ways', tha I F Ghrannd ag innse mu na taighean a bh' aig daoine air a' Ghàidhealtachd agus mu na dòighean eadar-dhealaichte san deach an togail. Tha an taigh-còmhnaidh beag seo inntinneach airson na dòigh san deach cabar fiodha a chur air gus an tughadh a cheangal ris an tulchann
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Comhairlean na h-Alba
Tha 32 Comhairlean na-Alba a tha a' deiligeadh ri cùisean ionadail.
Chruthaicheadh trì comhairlean, Comhairle nan Eilean Siar, Comhairle Arcaibh agus Comhairle Shealtainn, ann an 1975, còmhla ri siostam de comhairlean roinneil agus comhairlean sgìreil air a' thìr-mhòr. Chruthaicheadh na 29 comhairlean eile ann an 1996 nuair a chuireadh an siostam aonadach an àite nan roinnean agus sgìrean.
Stadastaig[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
- TIOTAL
- TSMV 'Loch Nevis' a' ruighinn cidhe Ratharsair, 1940an
- EXTERNAL ID
- KIGHF_HF_11_1_002
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19141
- KEYWORDS
- TSMV Lochnevis
seirbheis puist
Ratharsair
mèinneadair-cuir
An Dàrna Cogadh
Port Napier
Malaig
Port Rìgh
Chaidh an TSMV 'Lochnevis' a chur air bhog ann an 1934, airson a cleachadh air seirbheis puist Mhalaig - Port Rìgh. Chaidh a h-ath-ainmeachadh HMS 'Lochnevis' aig àm an Dàrna Cogaidh agus chaidh a h-ath-chàradh ma mèinneadair-cuir. An dèidh a' chogaidh bha i stèidhichte ann an grunnan phuirt nam measg, Malaig, An t-Òban agus Grianaig. Tha e air aithris gu robh i sa chala sa Chaol nuair a chaidh am 'Port Napier' na teine air 27 An t-Sultain 1940.
Chithear i an seo a' ruighinn Cidhe Ratharsair anns na làithean nuair a bha i air seirbheis a' phuist.


text:
Bha mi mothachail co-dhiù gu robh beàrn mòr ann eadar sinne sna Stàitean Aonaichte 's an fheadhainn a tha a'fuireachd sa Roinn Eòrpa ri thaobh gunnaichean. Ach thàinig seo a-steach orm gu soilleir 's gu pearsanta bho chionn ghoirid nuair a dh'fhàg cuideigin mi mar charaid Facebook, cuideigin a b'aithne dhomh o chionn suas ri deich bliadhna. Thuirt i gu robh gunnaichean cus am foillis air an làrach FB agam. Dh'innse mi mun a thachair do thriùir a bhios ag obair còmhla rium 's b'e seo cùis-iongnaidh mhòr dhaibh. Feumaidh gu bheil an sgaireadh nas motha na bha mi a'smaoineachadh.
Ach shaoil mi gum biodh e math 's inntinneach sreath a dèanamh air gunnaichean ann an Ameireagaigh, bho thaobh nach tèid innse gu tric sna meadhanan. 'S iomadh cuspairean a ghabhas innse. Bhiodh seo nàdar de thuraisgeul bho thaobh a-staigh cultar nan gunnaichean sna Stàitean Aonaichte. Eadar eachdraidh 's fiosrachadh teigneagach 's sabhailteachd 's mar a tha lagh ag obair 's uibhir de phoileataigs cuideachd 's mathaid gum biodh an sreath seo inntinneach.
Anns a'chiad dol-a-mach bu mhath leam geàrr-chunntas a dhèanamh de mo bheatha fhìn 's gunnaichean.
Bha gunnaichean riamh san taigh againn. Bho na ciad chuimhnean agam, bha suas ri dhusan gunnaichean againn: mu leth-dhusan raidhfilean 's gunnaichean-froise 's mu leth-dhusan gunnaichean-làimhe.
Nuair a rachamaid air làithean-saora, bha daonnan gunnaichean againn fiù 's mura robh sinn a-mach airson sealg. Tha cuimhn'am, bha baga sònraichte daonnan ann air cùl an t-suidheachain-dhràibhidh anns an robh gunna-làimhe neo dhà agus peilearan. An rud nach buinn dhut nach bean dha. Thuig sinn nach robh còir againn idir beantainn ris a'bhaga seo. Tha cuimhn'am gur e 45 ACP fear de na gunnaichean a bh'ann 's gun teagamh 's ann airson ar dìon fhèin a an gunna seo.
Ach bha gunnaichean eile againn cuideachd: 22 neo dha airson spòrs nuair bha sinn a'campachadh. Cuairtean sa choille, snàmh, iasgach 's losgadh gunnaichean. Seo a bhiomaid ri dhèanamh nuair a bha sinn a'campachadh.
Saoilidh mi gu robh mi seachd neo ochd bliadhna dh'aois nuair a thòisich m'athair làimhseachadh gunnaichean a theagaisg dhomh. On a thòisich sinn còmhla, bha mo bhràthair na b'òige na bha mise, còig neo sia. Chuireamaid corra canaichean nan seasamh an sreath a'chèile 's bhiomaid a'losgadh orra.
'S e Stevens 22 LR an raidhfil a chleachd sinn, seann raidhfil a chaidh e a dhèanamh ann an linn 1900 neo na bu thràithe. Raidhfil singailte a bh'ann, b'fheudar dhut an raidhfil fhosgladh an toiseach, peilear a chur ann 's an uair sin 's an raidhfil a dhùnadh. An dèidh dhut an raidhfil a losgadh, b'fheudar dhut fhosgladh as ùr 's an t-slige falamh a tharraing a-mach 's peilear ùr an chur ann. Cùis caran slaodach faiceallach a bh'ann. Ach leis an raidhfil sin, dh'ionnsaich mi sgillean bunateach ri thaobh gunnaichean. 'S iomadh làithean an t-samhraidh a chuir mi seachad ann a bith a'cur peilearan tro canaichean.
Nuair a bha mi aois dhà bhliadhna dheug, thug m'athair raidhfil-ghaoithe 22 dhomh. Airson gach peilear, dh'fheumadh tu a phompadh eadar leth-dhusan 's dhusan uair. Ach bha e comasach peilear a shadadh tro suas ri leth dhusan canaichean an seasamh an sreath a chèile. Agus bha e pongail cuideachd. Bha mi comasach sreath de pheilearan a chur san dearbh tholl.
Thar na bliadhnaichean a lean, losg mi chan eil fhios cò mheud de mhilltean de pheilearan. Bha sinn a'fuireach ann an Arizona aig oir a'bhaile ri thaobh an fhàsaich. 'S iomadh feasgar as dèidh na sgoile a rachainn fhìn 's mo bhràthair cuide ris a'chù againn (German Shepherd) dhan fhàsach ri losgadh air siud 's air seo. On a 's e obair caran mhòr a bh'ann airson gach peilear fhaighinn deiseil, dh'ionnsaich sinn a bhith pongail faiceallach le gach peilear. Fiù 's chun an latha an-diugh, ge-be cò mheud peilearan a th'agam, tha e do-dhèanta dhomh losgadh gu luatha gun cuimseachadh. Tha mi daonnan faiceallach a bhith cho pongail sa s'urrainn dhomh.
Nuair a bha mi trì bliadhna deug a dh'aois, cheannaich mi a'chiad gunna le mo chuid airgead agam fhìn. 'S e Remington 700 ann an 30-06. Fìor raidhfil a bh'ann a bha freagarach airson sealg mòr. Seo an raidhfil a chleachd mi airson sealg fad bliadhnaichean mòra.
An Raidhfil a cheannaich mi aois trì bliadhna deug
Seo an t-slige 30-06 ri taobh 223 's 22LR
Nuair a bha mi ceithir bliadhna deug a dh'aois, ghluais sinn a Chanada, a Quebec 's b'fheudar dhuinn na gunnaichean-làimhe againn fhàgail sna Stàitean Aonaichte, rud a bha na annas dhomh. Ach b'ann sa cheann a tuath Quebec a bha sinn a'fuireachd 's bha gunnaichean ceart cho nàdarrach dhaibhsan ann an sin sa bha iad air a bhith dhuinne ann an Arizona. Bha caraid dhomh leis a bha mi a'losgadh. Cuideachd bha e a'sealg le athair. B'aithne dhomh cuideachd daoine eile san sgaoil a bha a'sealg as dèidh na sgoile.
Tha cuimhn'am air partaidh shònraichte a rinn sinn san sgoil. Bha corra coinneanaich sa chlas againn 's chleachd sinn iad airson tourtière (nàdarr de phàidh thraidisanta Quebec). Ach chan e seo a-mhàin. Chaidh fear de na h-oileanach a-mach dhan a'choille 's fhuair e corra gheàrr dhuinn cuideachd. An tidsear? Uill, 's ise a thug dhuinn an leann!. Smaoinich! An tidsear ag òl deoch làidir linn 's sinn ag ithe biadh a bha sinn air mharbhadh le gunna! Cò mheud riaghailtean 's 'taboo's' a bhris sinn san lath ud! An rud as cuimhne mun an latha sin leam chun an latha an-diugh 's e saorsa.
Seo an cuimhne a th'agam ann an ceann tuath Quebec, La Baie James. Aig a'cheann thall, b'fheudar dhomh dhol gu deas gu Montreal airson leantainn orm le mo chuid fhoghlaim. Chaidh mi dhan cholaid Brébeuf. Cha robh na gunnaichean agam leam 's feumaidh mi aideachadh, cha robh gunnaichean cus air m'aire san linn sin. Bha mi bochd 's an rud a bu chudthromaich dhomh aig an àm sin 's e faighinn air adhart le mo chuid fhoghlam.
Ach an caraid a b'fheàrr leam san linn sin, bha dualchas sheilg aigesan gu mòr. 'S ann às na siorrachdan an ear a bha e (les Cantons de l'est). B'àbhaist dhasan 's d'athair ri sealg le athair. Agus dh'innse e sgeulachd dhomh a bha gu math èibhinn. B'àbhaist dha-san 's d'athair a bhith a'sealg faisg air na crìochan eadar Quebec 's na Stàitean Aonaichte. 'S san sgìre seo, b'e an crìoch sruth beag a bha seo. Agus an rud a dhèanadh mo charaid 's 's e gun ruitheadh e thar an t-sruth a-steach do na Stàitean Aonaichte le gunna aige na làmhan mar gu robh e a'deanamh 'invasion' 's an uairsin ruitheadh e air ais cho luath sa b'urrainn dha.
Ach ged nach do mhothaich mi cus air a sin an toiseach, bha Montreal gu math eadar-dhealaichte bho rud sam bith a b'aithne dhomh roimhe. 'S e baile mòr a bh'ann. 'S mean air mhean thàinig e a-steach orm gu robh na beachdan co-cheagnailte ri gunnaichean gu math eadar-dhealaichte bho na bha mi air fhaicinn gu ruige sin. 'S e glè bheag de dhaoine aig an robh gunnaichean. 'S bhiodh daoine eile caran amharasach mu do dheidhinn-sa nan robh fios aca gu robh gunnaichean acad. An treas bliadhna an oilthigh, fhuair mi leannan ùr 's bha ise gu tur an aghaidh gunnaichean. 'S ann à Èirinn a Tuath a bha a pàrantan 's nam beachd-san 's e rud co-ceangailte ri eucoraich a-mhàin a bha gunnaichean.
Mar a dhlùthaich mi gu deireadh na linne agam san oilthigh, dh'fhàs an cuspair ri thaobh gunnaichean na bu chonspaidiche eadar mi fhìn 's mo leannan. Bha ise ag iarraidh 's gum faigh mi cuideas iad mus phòsamaid. Ach o nach robh mi deònach sin a dhèanamh 's dhealaich sin o chèile. Cha b'ann airson sin a-mhàin, cha bha seo na phàirt dhe.
Aig a'cheann thall, ghluais mi air ais do na Stàitean Aonaichte 's bean agam. Ach chan do staite sam bith ach a dh'Alasga. Staite a tha cha so saor sa th'againn ri thaobh gunnaichean.


text:
- TIOTAL
- Anna Neagle a' tadhal air Inbhir Nis, 1938
- EXTERNAL ID
- BOX1_VISIT
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1938
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 578
- KEYWORDS
- cleasaichean
fiolmaichean
Anna Neagle
Nuair a thadhail Anna Neagle air Inbhir Nis anns a' Mhàrt 1938, dh'fhaoidte a dh'àrdachadh cliù na deilbh 'Sixty Glorious Years' a nochd air a' bhliadhna sin gu mòr-mholadh an t-sluaigh agus anns an robh i fhèin a' cluiche na Ban-rìgh Bhioctoria.
Rugadh Anna Neagle (Florence Marjorie NicDhonnchaidh) ann an Lunnainn ann an 1904. Chaidh a dreuchd mar bhana-chleasaiche fiolmaichean a leasachadh leis an stiùiriche agus an riochdaire Herbert Wilcox, a phòs i ann an 1940.
Bha a fiolm 'Odette', a chaidh fhiolmadh ann an 1958, mu bheatha Odette Churchill, a bh'air a trèanadh mar neach-brath le Special Operations Executive ann an Arasaig is Mòrar
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Smuainntean sa chànan as bòidhche
Blog agam fhèin
29.4.07
A' sgrìobhadh an seo
28.3.07
Cothrom 51
Chuala mi gun do sgrìobh Mona agus Gràisg rudeigin ann an GATH. Glè inntinneach, gu dearbh!
Tha sinn uile cho ainmeil!!!!!
23.3.07
Nauryz Kutty Bolsyn! ;-)
Aig àm na fèille seo, tha na sràidean ann an Almaty a' coimhead gu math snog. Thog mi beagan dhealbhan, ged nach eil iad cho math... Ach co-dhiù, 's dòcha gu bheil sibh airson faicinn dè tha dol ann an Almaty...
21.2.07
A' sgrìobhadh a-rithist...
21.8.06
Mosgo (Moscow)
Tha mo luchd-dàimh a’ fuireach ann am Mosgo, agus ’s e sin am prìomh adhbhar carson a chaidh mi a Mhosgo. Bha adhbhar eile ann cuideachd: ’s e seo mo chiad turas a Mhosgo. Seadh, ged a ’s e bana-Ruiseanach a th’ annam, cha robh mi anns an Ruis a-riamh roimhe. Neònach, nach eil? Uill, a thaobh nan adhbharan eile... Mmm... Gàidhlig? ;-) Uill, 's e adhbhar inntinneach a th' ann, gu dearbh... Ach chan eil càil a dh’ fhios agam càit’ a bheil an Comann Gàidhlig Mhosgo, ged a chunnaic mi an làrach-lìn aca... Cha do lorg mi rud sam bith eile co-cheangailte ris a’ Ghàidhlig ann am Mosgo. Leis an fhìrinn innse, cha robh mòran tìde agam airson sin, chuir mi seachad mòran ùine còmhla ri mo luchd-dàimh. Co-dhiù, nuair a bha mi ann am Mosgo, lorg mi CD le ceòl Ceilteach, agus bha òran Gàidhlig ann, “Nuair Bha Mi Òg”!!! Abair òran snog!!! An rud as inntinniche, - cha robh ainm an òrain sin air a sgrìobhadh air còmhdach a' CD! Ach BHA an t-òran sin ann! ’S toil leam seo!!! Tha mi cho toilichte gun do lorg mi an CD!!! Feumaidh mi ràdh gu bheil e uabhasach doirbh ceòl Gàidhlig a lorg ann an Almaty. :-( Gu mì-fhortanach :-(
Chan eil fios agam carson, ach, mus deach mi dhan Ruis, cha do smaoinich mi gum biodh an dùthaich seo cho eadar-dhealaichte bho Khazakhstan. Ach bha. Ged a tha daoine a’ bruidhinn an aon chànan a tha air a bhruidhinn ann an Kazakhstan cuideachd, - Ruiseanais, - tha an Ruis rudeigin neònach dhomhsa. Chan eil mi cleachdte ris an dùthaich seo idir. Leis an fhìrinn innse, cha do chòrd Mosgo rium: chan eil mi cleachdte ri bàiltean mòra mar sin, chan eil mi cleachdte ri trèanaichean fon talamh, no “metro” mar a chanas na Ruiseanaich – chan eil a leithid de rud ann an Almaty. ’S toil leam sìde Mhosgo, ge-tà: chan eil i cho teth ’s a tha i ann an Almaty. Bha an t-uisge ann ann am Mosgo gu math tric ge-tà, ach cha robh sin a’ cur dragh orm, co-dhiù fhads a bha sgàilean agam :-).
Co-dhiù, thadhail mi air mòran àiteachan ainmeil agus inntinneach ann am Mosgo. Thog mi mòran dhealbhan snoga. ’S dòcha gum bu toil leibh na dealbhan sin fhaicinn, -- mar sin, seo agaibh cuid de na dealbhan as fheàrr leam:
Ceàrnag Dhearg (Red Square)
Sealladh air Ceàrnaig Dheirg bhon Eaglais Naoimh Bhasil (St. Basil's Cathedral)
Agus seo Eaglais Naoimh Bhasil (St. Basil's Cathedral)
Sealladh air Mosgo bho Vorobyovy Gory (na cnuic Vorobyovy)
Eaglais am broinn Kremlin
Tsar-Cannon anns a' Kremlin
Sealladh bho Khremlin
Dealbhan eile:
Gàrraidhean neònach a chunnaic mi aig All-Russian Exhibition Centre (Chan eil fios agam ciamar a chanas mi sin sa Ghàidhlig gu ceart...)
Mar a tha sibh a' faicinn, 's e baile mòr brèagha a th' ann am Mosgo. Ach chan eil mi eòlach gu leòr air a' bhaile. Mar sin, chan urrainn dhomh mòran innse dhuibh, fhathast co-dhiù. Ach tha min dòchas gun do chòrd na dealbhan ruibh.
Mar sin leibh an-dràsta!
29.7.06
An samhradh...
'S fada bho nach robh mi a' sgrìobhadh rudeigin an seo... ’S dòcha gun do dhìochuimhnich a h-uile duine mi..... Ach tha mi fhathast ann!
Ged a tha mi deiseil leis a' cholaiste, agus ged as e an samhradh a th' ann a-nis, tha mi fhathast trang. Tha mòran agam ri dhèanamh na làithean seo, agus chan eil mòran ùine agam airson sgrìobhadh anns a' bhlog no anns an fhòram :-( Ach tha naidheachdan inntinneach agam ge-tà, agus tha mi an dòchas gum bi mi saor uaireigin, agus sgrìobhaidh mi mòran an seo.
Cha bhi mi saor anns an Lùnastal, ge-tà. Bidh mi ann an Mosgo a dh' aithghearr.
29.4.06
Na h-Innseachan (2)
Uill, mus tig sinn air ais don “bhaile nan ùbhlan”, no Almaty (agus tha mòran agam ri innse dhuibh fhathast! ;-) ), bu mhath leam innse dhuibh rudeigin a-rithist mu bhailtean nan Innseachan eile anns an robh sinn.
An dèidh Jaipur, bha sinn ann am baile eile, ris an canar Agra agus bha e glè inntinneach cuideachd.
Tha Agra ainmeil airson rudan bòidheach a th’air an dèanamh de marble, - rudan mar bhogsaichean, coinnlearan, truinnsearan, ìomhaighean is mar sin air adhart. Ach a bharrachd air sin, tha Agra ainmeil airson rudan a tha mòran nas iongantaiche na sin. Gu dearbh, tha fios aig mòran gur ann dìreach anns a’ bhaile sin a tha Taj Mahal, mausoleum bòidheach a tha ainmeil air feadh an t-saoghail.
Tha dealbhan inntinneach agam, agus tha mi a' dol gan sealltainn dhuibh an-diugh.
Mise agus mo phàrantan agus Taj Mahal air ar cùlaibh:
Nuair a bha sinn a’ coiseachd mu chuairt Thaj Mahal, bha neach-treòrachaidh còmhla ruinn, agus dh’ innis e dhuinn beagan eachdraidh an àite bhòidhich sin.
Bha Mughal Empire ann uaireigin ann an siathamh linn deug, far a bheil na h-Innseachan a-nis. Aig an àm sin, b’ e Agra am prìomh bhaile anns an Mughal Empire, agus b’ e Shah Jahan an emperor ann.
Agus b’ e Shah Jahan a thog Taj Mahal. Agus sin mar a bha e:
Bha bean aige, agus b’ e Mumtaz Mahal an t-ainm a bh’ oirre. Bha 13 daoine cloinne aca ach, an dèidh do Mhumtaz Mahal a ceathramh leanabh deug a bhreith, fhuair i bàs. Bha Shah Jahan glè bhrònach mu dheidhinn sin, agus dh’ òrdaich e do na h-obraichean lùchairt a bu bhòidhche a thogail air a son, lùchairt anns an rachadh a tiodhlacadh. Agus b’ e sin Taj Mahal a tha cho ainmeil an là an-diugh.
Tha Taj Mahal gu lèir air a dhèanamh de marble, agus tha e cho geal soilleir ann an solas na grèine ’s a tha e uaireannan doirbh do shùilean a chumail fosgailte fad na h-ùine. Tha e inntinneach mar a chaidh patterns àlainn a dhèanamh de diofar sheudan anns a’ marble sin - flùraichean, duilleagan, agus sgrìobhaidhean ann an Arabais, ’s dòcha bhon leabhar naomh aig Muslims, Qur’an. Tha e a’ cur iongnadh orm ciamar a rinn na luchd-togail sin. ’S dòcha gum b’ e obair dhoirbh chruaidh a bha sin, togalach mar sin a thogail. Gu dearbh, mar a dh’innis ar neach-treòrachaidh dhuinn, bha còrr is fichead mìle neach ag obair air an togalach sin, agus thug e 22 bliadhna an Taj gu lèir a thogail.
Pattern de diofar sheudan air balla Thaj Mahal:
Na sgrìobhaidhean Arabais:
Chaidh sinn a-steach don Taj Mahal, agus feumaidh mi ràdh gu robh e iongantach. Tha a h-uile rud air a dhèanamh de marble agus tha diofar sheudan ann cuideachd. Cha robh an seòmar anns an robh sin, cho mòr, ach ’s dòcha gun do smaoinich mi gu robh e mar sin, air sgàth ’s gu robh daoine gu leòr ann. Tha dà uaigh ann a th’ air an dèanamh de marble cuideachd, tè aig Mumtaz Mahal agus tè aig Shah Jahan, ged a tha iad fhèin air an tiodhlacadh ann am fear de 16 seòmair eile a tha fon t-seòmar seo fhèin.
Gun teagamh, ’s e baile inntinneach a tha ann an Agra. Agus chan ann air sgàth Taj Mahal a-mhàin. Tha Red Fort ann cuideachd, àite far an do dh’fhuirich cuid de na riaghladairean nuair a bha Agra na phrìomh bhaile. Bha Shah Jahan nam neasg cuideachd.
Chaidh Red Fort a thogail le emperor eile, Akbar, seanair Shah Jahain. Mòran bhliadhnaichean an dèidh sin, bha Shah Jahan fhèin na rìgh anns an Red Fort. Thachair rudan uabhasach rè nam bliadhnaichean mu dheireadh ann am beatha Shah Jahan, ge-tà: chaidh a phrìosanachadh anns an Red Fort fhèin, agus b’ e a mhac a chuir anns a’ phrìosan e, oir bha e fhèin ag iarraidh a bhith na rìgh an àite athair. Gu dearbh, bha beatha doirbh aig Shah Jahan aig an àm sin, ach co-dhiù, bha rudeigin ann fhathast a chuir a bhean na chuimhne, agus bha gaol aige oirre fhathast. Thathar ag ràdh gur ann tric a bhiodh Shah Jahan a’ coimhead air Taj Mahal bhon àite anns an Red Fort far an robh am prìosan aige. ’S dòcha gu robh sealladh aige rudeigin mar sin:
Tha abhainn a’ sruthadh eadar Red Fort agus Taj Mahal (ged a tha e rud beag doirbh a faicinn anns an dealbh). ’S e Yamuna an t-ainm a th’ oirre. ’S e abhainn bhòidheach a tha ann an Yamuna, ged a tha fios againn a-nis nach eil i cho bòidheach anns an Fhaoilteach. ’S ann aig an àm sin a bha sinn anns na h-Innseachan agus, bha dùil againn dealbh inntinneach a thogail, anns am faiceamaid Taj Mahal agus a faileas ann an uisge na h-aibhne. Ach nuair a chaidh sinn don bhruaich Yamuna, chunnaic sinn nach robh mòran uisge anns an abhainn. Co-dhiù, seo agaibh dealbh de Yamuna, mar a tha i anns an Fhaoilteach: ;-)
Co-dhiù, an dèidh dhuinn seallaidhean brèagha de Red Fort agus Taj Mahal fhaicinn, chaidh sinn do na bùthan a bha faisg air na h-àiteachan sin, airson cuimhneachain inntinneach a cheannachd. Agus gu dearbh, chunnaic sinn rudan gu leòr anns na bùthan a bh’ air an dèanamh de marble, agus bha iad glè bhòidheach. An dèidh sin chaidh sinn dhan taigh-bìdh anns an robh biadh uabhasach blasta, agus cuid de dhaoine ann an Kazakhstan ag ràdh nach eil biadh blasta anns na h-Innseachan idir!
Nise, seallaidh mi beagan dhealbhan eile de Red Fort dhuibh.
Nuair a chaidh sinn a-steach don Red Fort, chunnaic sinn gu robh cuid de dh’àiteachan ann a bha geal, chan ann dearg: ged a bha ballachan a’ Red Fort air an togail de sandstone dearg, bha cuid de lùchairtean ann, a bh’ air an togail de marble:
Tha muncaidhean gu leòr anns an Red Fort. Uill, dh’innis cuideigin a bha anns na h-Innseachan roimhe, dhuinn, gur e creutairean uabhasach a tha ann an muncaidhean a tha a’ fuireach ann: bidh iad a’ toirt ionnsaigh air daoine agus a’ goid rudan a th’ aca, mar speuclairean, uaireadairean is mar sin air adhart... Ach co-dhiù, cha do chuir na muncaidhean dragh oirnn, anns an Red Fort. ’S dòcha nach fhaca iad sinn :-). Ach chunnaic sinne fear dhiubh, co-dhiù:
Uill, mus cuir mi crìoch air an sgeulachd agam, seallaidh mi dealbh dhuibh, agus ’s e a tha anns an dealbh seo sràid ann an Agra:
Dh’ innis mi dhuibh roimhe, gu robh sràidean ann am bailtean nan Innseachan rud beag neo-àbhaisteach (dhomhsa co-dhiù!), le trafaig gu leòr ann, agus le beathaichean a tha a’ coiseachd dìreach air na rathaidean gun eagal sam bith. Uill tha e mar sin ann an Agra cuideachd, ach tuigidh sibh nach eil na sràidean ann an Agra cho bòidheach ris na feadhainn ann an Jaipur – chan fhaighear lùchairtean pinc an seo idir. Ach tha cuid de rudan ann anns an dealbh sin, ge-tà, a tha a’ sealltainn gur ann ann an Agra a tha an sràid seo. ;-) An urrain dhuibh am faicinn? ;-)


text:
- TIOTAL
- An Ro-urramach Herbert Mather
- EXTERNAL ID
- PC_STAND_CATH_043
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30039
- KEYWORDS
- eaglaisean
clèirich
ministearan
easbaigean
Canada
Rugadh Herbert Mather ann an Lancastar ann an 1840. Fhuair e fhoghlam oilthigheil ann an Oilthigh Chill Rìmhinn (an Naoimh Anndra) agus ann an Colaiste na Trianaid, Lunnainn. Cheumnaich e na shagairt ann am baile an Naoimh Dhaibhidh sa Chuimrigh ann an 1867. Bho 1870 b' e an ceann-shagairt aig Cathair-eaglais an Naoimh Eòin, Baile an Naoimh Eòin, san Tìr Ùr-Lorgte, no Newfoundland, Canada, agus na sheaplain an toiseach aig Easbaig na Tìr Ùr-Lorgte agus an uair sin aig Easbaig Alba Nuaidh.
Ann an 1875 ghluais e a Shasainn far an do rinn e seirbheis na shagairt gus an deach a chur na dhreuchd mar Phròbhaist aig Cathair-eaglais an Naoimh Anndra, Inbhir Nis, ann an 1891, ag obair a-rithist còmhla ris an Easbaig Kelly a bha na Easbaig co-ghnìomhaiche na Tìr Ùr-Lorgte san eilean sin. Rinneadh Mather na Easbaig Antigua ann an 1897 agus an uair sin ann an 1905 na chuidiche aig Easbaig Hereford.
Nuair a dh'fhàg e Inbhir Nis, ann an cùirteas san Taigh-òsta Chailleannach, thug coithional na Cathair-eaglais seachad dha lorg no bata aoghaireil agus òraid sgrìobhte dhealbhaichte. Chaidh am buileachadh a dhèanamh le Mgr Frangan Darwin à Muirtown no Baile na Mòna, às leth mu 100 neach-thabhartas.


text:
Uisge
Is docha tha thu lorg uisge-adhair
Is e a tha ann an uisge na lionn trid-shoilleir gun dath. Tha e na co-thàthadair de dh'haidridein is de dh'ogsaidean le foirmle cheimigeach H2O.
Beartan fiosaigeach[deasaich | deasaich an tùs]
Theid a reothadh aig 273K (0 °C) agus theid a ghoilleadh aig 373 K (100 °C) fo brùthadh àbhaisteach.
Chan eil cuideam moileciuileachd de uisge ach 18 Da agus tha puing a' ghoillidh anabarrach ard airson moileacul cho aotrom. Is e brigh don fheart seo de uisge gum bithidh co-taruinn lag eadar moileaculan uisge fa-leth gan cruinneachadh nan sianaran. An luib sin bithidh cuideam moileciulachd eifigeachd de uisge nas fhaisg air 108 Da agus tha teothachd ghoillidh de 373 K na cho-dhearbhadh. Nuair a ghoilleas uisge, theid sgaradh air na moileciulan fa-leth agus tha seo aig adhbharachadh meudachadh mor an toirt an stoith an co-mheas le toirt an uisge, (Theid meudachadh an toirt de mu deidhinn 1400 uraid nuair a rachas iompachadh de uisge ri stoth fo brùthadh abhaisteach). Is e am feart meudachaidh seo a tha na h-adhbhar gu bheil stoth na struthach-iomain eifigeachd airson gne de innealan-teis.
Ainmean[deasaich | deasaich an tùs]
Canar deagh ris an teann-stuth, agus stoth ris an staid ghasach. Nuair nach eil salann ann, tha cuid de dhualchainntean a' toirt “bùrn” air, le frith-fhacal sàl.


text:
- TIOTAL
- 'The model on the way to meet the artist'
- EXTERNAL ID
- AB_LL_JENNIFER_MORAG_HENDERSON_01
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Jennifer Morag Henderson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40977
- KEYWORDS
- bàrdachd
claistinneach
cruthan-tìre litreachais
claistinneach
'The model on the way to meet the artist' by Jennifer Morag Henderson, from the booklet 'Reflections'.
The sounds of morning tea
drifted out with the sunlight onto Ladies Walk
as she strolled along the path by the river -
the rustle of her long skirts in the north highland air.
At the white house,
called Queen Mary's house, she turned;
past women shopping
towards the castle,
where she paused for a moment and stood,
looking down the grey-green distance of the glen,
and caught her breath at the picture,
and thought:
my home
my town
my Inverness.
Dh'fhàs Jennifer Mòrag NicEanraig suas ann an Cùil Lodair agus tha i an-diugh a' fuireach ann an Inbhir Nis fhèin. Chaidh stòiridhean, rannan bàrdachd agus artaigilean aice fhoillseachadh ann an Alba is ann an Canada. 'S i an neach-deasachaidh aig an iris litreachais Ghàidhealach 'Random Acts of Writing' a tha air fhoillseachadh trì turais sa bhliadhna. Tha Jennifer cuideachd a' cur air dòigh pròiseactan sònraichte litreachais. Am measg nan leabhraichean aice air am foillseachadh bho chionn ghoirid tha:
- aiste eachdraidh-beatha air an t-snaigheadair Alasdair Rothach agus cuideachd pìos bàrdachd air a spreagadh le oibrichean Rothaich - ri fhaicinn san taisbeanadh 'Reflections' agus an iris na chois aig Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealain Inbhir Nis (2008).
- 'Cacerolazo' san iris 'Random Acts of Writing' magazine, Àmh 11. 'S e seo sgeulachd ghoirid mu chàs airigid Argentina an 2001, cuspair a ghabh Jennifer ùidh ann an toiseach nuair a bha i a' dèanamh agallamhan airson a prògram rèidio air stèisean Canadianach CKDU-FM.
- 'Jenny of the Pockets', sgeulachd ghoirid ann an 'Riptide: New Writing from the Highlands & Islands' (2007).
Tha ceumnachadh aig Jennifer ann an Cànan Beurla agus Sòisealachd o Oilthigh Ghlaschu agus àrd-cheumnachadh ann an Sòisealachd agus Eòlas Chinne-daoine o Oilthigh Dhalhousie, Alba Nuadh, Canada. Tha i cuideachd a' bruidhinn Fraingeis gu fileanta. Tha i air obair a dhèanamh ann am foillseachadh agus ann an diofar taobh eile de mhalairt nan leabhraichean, nam measg ann am foillseachadh, reic leabhraichean, stiùireadh bùth-leabhraichean agus ruith leabhar-lainn.


text:
- TIOTAL
- Fireannach a' cuideachadh leanaibh air baidhsagal, air bàta-smùid
- EXTERNAL ID
- QZP27_58_36_25
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30615
- KEYWORDS
- rothaireachd
baidhsagalan
còmhdhail
rathaidean
bàtaichean smùid
leanabachd
Fireannach a' cuideachadh nighean bheag baidhsagal trì-chuibhleach a mharcachd. Chaidh an dealbh seo a thogail air bàta-smùid ann an Cinntìre.
Bha na baidhsagalan glè tharraingeach do dhaoine aig deireadh an naoidheamh linn deug agus toiseach an fhicheadamh linn. Bha uachdar nan rathaidean na b'fheàrr agus mar sin b'urrainn do dhaoine a dhol na b'fhaide air na baidhsagalan agus dh'fhàs na baidhsagalan fhèin na b'aotroime an uairsin. Thàinig baidhsagalan do chlainn air a' mhargaid aig an àm seo cuideachd
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service