c: text/html

text:
{folio 44a}iqitnoct.
Morsluagad la Niall Occ h. Neill ardri Cocid Conchobair i
p.368
Sluagad la Tomas a Burc tigerna
Gall Connacht & la Toirrdelbach
8] Ruad h. Conchobair tigerna Gaidel Connacht & la Feidlim
9] mac Cathail Oicc h. Conchobair cona braithrichaib & la Ruaidri
10] h. nDubda cona braithrichaib & la Tadg h. nEgra cona comtinol
11] & cona braithrichaib a Tir nOilella, cur milled leo an tir uli etir
12] fer & arbur, etir loch & cill & duntib & dinngnaib & drobelaib & rl.
Conchobar Occ mac Aeda Meic
Diarmata & a braithricha
14] do techt a Moig Luirg. Et Maelruanaid Mac Diarmata rex Moigi
15] Luirg do dol an oidchi-sin co manistir na Buille, & a fuair se
16] do biad a manistir na Buille do chor ar Carraig Locha Ce do.
17] Et lorg na fedna-sin d'fagbail do Conchobar cona muintir &
18] in lorc do lenmain doib co hEchdruim mac nAeda a tir h. mBriuin
19] na Sinna & tempall Echdroma do loscad forro & Conchobar mac
20] Fergail Meic Diarmata do marbad and, & Maelruanaid Mac
21] Diarmata do gabail ann & moran da muintir do marbad and &
22] a n-eich & a n-etid do bein dib.
Sluagad la Murcertach mac
nDomnaill h. Conchobair i
24] Tir Aeda Ruaid meic Baduirn dochum h. Domnaill, & ni rucsat
25] ar edail ann & a n-impod iar sin. Et Aed h. Durnin da lenmain
26] a toraigecht & imruagad do thabairt doib a mBeol Atha Senaig
27] & ech Aeda do lot & a escur fein di, & tiug an tsluaig do loigi air
28] & a marbad la Clainn Donnchada; & Sean mac Muredaig Ruaid
29] do marbad{folio 44b} arin toraigecht-sin.
Loch Farbach do gabail la Ruaidri
mac Aeda Meic Diarmata
31] la ridamna Moigi Luirg, & ni deochaid a comarem a frith d'edail
32] air.
Morchad Ban mac Sean meic Domnaill
h. Fergail, an mac
34] rigtaisig is ferr boi a nErinn ina amsir fein, mortuus est mi ria
35] Nodlaic Mor do bas ola & ongtha & aithrige & sepultus est a
36] manistir Lethratha a lebaid a athar & a senadur.
p.370
Muris mac Piarruis Dalatun occisus
est la Murcertach Oc
2] Mac Eochacan & la Brian mac h. Conchobair Falgi.
Glenn Da Locha do loscad la
Saxanchaib & le Gallaib
4] hErend isin tsamrad-sin aridisee.
Domnall h. Nuallan occisus est o Gallaib in hoc anno.
H. Briain Mael mortuus est.
Pilip mac Mathgamna Duinn h. Cennedig mortuus est.
Semus mac Emaind h. Cendedig quieuit.
Mac Diarmata Seirb I Brain mortuus est.
Uater mac Dauid a Burcc do marbad la Gallaib na Muman.
Geralt h. Broin ri h. Faelan quieuit.
Maelechlainn h. Morda ri Laigsi mortuus est.
Tomas mac Cathail meic Murchada
h. Fergail do marbad
14] la Gallaib na Mide isin Chaillin Crubach; & do thadaill an
15] Tomas-sin tigernus na hAngaili i nn-agaid tSeoain meic Briain
16] meic Murchada cen cor coir dol a n-agaid an tsinser-brathar
17] maith.
Maidm mor la Mag Carthaig
Carprich for Uib Suilliban
19] & h. Suilliban Calbus do marbad and & da mac h. Suilliban Moir
20] .i. Eogan & Conchobar & mac h. Suilliban Buidi & alii multi.
Murcertach Occ Mag Aengusa
occisus est o braithrichaib
22] budein.
Morindsaigid la Mac Uilliam Burc
& la clainn Cathail
24] Oic for Slicech & in baili do loscad & do lomarcain doib.
Cing Risderd Ri Saxan do tocht a
nErinn in hoc anno &
26] Art Mac Murchada ri Laigen do beith a n-amnert mor on Rig
27] & o Saxanchaib archena.
Mac Murchada do dol ar indsaigig
& Gaill Laigen & na
29] Mide do breith fair & moran do sluag Saxan & cetherna congbala
30] Meic Murchada do marbad and im clainn Donnchada h. Duind
31] {folio 44c} .i. Cerball & Eogan co maithib a muintire maille riu,
32] & Uilliam mac Cerbaill Meic Gilla Patricc & mac Diarmata Ruaid
33] Meic Gilla Patraic do marbad and beuss.
Sluagad la h. Conchobair Ruad
& la Conchobar Mac
35] nDiarmata ri Moigi Luirc i Tir nOilella co rancadur a scemelta
36] co Magh Tured na Fomorach & argni more do gabail doib & a
37] tabairt fo Choilltib Conchobair, & a cethern congbala & a glaslaithi
p.372
Mac Muris Budi h. Morda, droched
dam & deorad Erenn,
10] tigerna Slebi Mairg, mortuus est.
Art Cam h. Faelan quieuit.
Ingen Briain h. Fergail uxur Ulpis quieuit.
Findguala ingen Cathail h. Madadan mortua est.
Plag mor in hoc anno.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pyran ar Woethel
‘S e baile beag ann am meadhan na Còrn a th’ ann Pyran ar Woethel (Laideann: Sancti Pierani in Arwothel,[1] Beurla: Perranarworthal).[2] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Oighreachd an Naoimh Pyran ann an Arwothel anns a’ Chònais agus tha e suidhichte ri taobh na na h-Aibhne Kenall,[3] eadar Devoran agus Ponsanooth, faisg air Aberfal, 33km air falbh bho Phensans agus 7km bho Truro, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha dìreach 1,558 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[5] Chaochail an sgrìobhadair William Golding (1911 – 1993) ann am Pyran ar Woethel. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1388.


text:
- TIOTAL
- Sgoil Phobalch, Baile Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5895
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37528
- KEYWORDS
- Sgìre Rois is Chrombaidh
ailtireachd
togalach
toglaichean
Tha Sgoil Phoblach Bhaile Dhubhthaich, air a bheil a-nis Bun-sgoil A' Chnuic Bhric, air Sràid Ankerville. Chaidh an togalach a dhealbhadh le Anndra Maitland & a Mhic agus a thogail ann an 1877. B' i Sgoil Phoblach Bhaile Dhubhthaich an aon bhun-sgoil sa bhaile gus an do dh'fhosgail gàrradh-ola Neig anns na 1970an. Ri linn 's mar a dh'fhàs àireamh an t-sluaigh dh'fhosgail sgoil eile ann am Baile Dhubhthaich agus thugadh Sgoil a' Chnuic Bhric air an Sgoil Phoblaich.
Bha Baile Dhubhthaich na ionad cudromach do thaistealaichean sna meadhan linntean a bha a' tadhal air dust an Naoimh Dhubhthaich, a rugadh ann am Baile Dhubhthaich mu 100 AD. Gu dearbh, tha am baile air ainmeachadh air an Naomh Dubhthach. Bha dust an Naoimh Dhubhthaich an toiseach ann an caibeal bhon 13mh linn air a' mhachair air iomall Bhaile Dhubhthaich, ach chaidh a ghluasad a-rithist gu àite air a bheil an-diugh Eaglais Cholaisteach an Naoimh Dhubhthaich.
Bha comhan an Naoimh Dhubhthaich cuideachd na comraich. Bha a' chomraich, ris an canar 'Girth' Bhaile Dhubhthaich, cho mòr ri aon dusan mìle ceàrnagach agus fo dhìon na h-eaglais. Shir bean, nighean agus piuthar Raibeairt Bhrus comraich an sin ann an 1306, ach chaidh an glacadh agus an toirt seachad do fheachdan Sasannach le Uilleam, Iarla Rois.
Rinn Rìgh Seumas IV na h-Alba co-dhiù 18 taistealan gu comhan an Naoimh Dhubhthaich eadar 1493 agus 1513. Gun teagamh thog iad sin inbhe an àite agus anmoch sna meadhan linntean bha comhan an Naoimh Dhubhthaich air aon de na h-àitean as motha air an robhar a' dèanamh taisteal ann an Alba. Sguir an cleachdadh a bhith a' dèanamh taisteal a Bhaile Dhubhthaich agus a chomhanan eile an dèidh an Ath-leasachaidh ann an 1560.
Gu tric thathar a' cumail a-mach gun deach Baile Dhubhthaich a ghairm na bhorgh rìoghail le Calum a' Chinn Mhòir ann an 1066, ged a chaidh a' chòir-sgrìobhte as tràithe a tha maireann a bhuileachadh le Seumas VI ann an 1587


text:
- TIOTAL
- Cearcall chlachan, Clabhalag, faisg air Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0526
- ÀITE
- Clabhalag
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Crothaigh 's Dealgros
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10447
- KEYWORDS
-
cùirn Chlabhalag
Clabhalag
cùirn
cùirn Sheòmarach
cùirn chearcaill
uaghannan
Nuadh-chreagach
Linn an Umha
Tha an dealbh camara seo, a chaidh a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson, a' sealltainn aon de na càirn tiodhlacaidh no uaighean tranna, aig Clabhalag, faisg air Inbhir Nis. Tha dà chàrn seòmrach agus càrn cuairteach, gach fear air a chuairteachadh le cearcall leacan cloiche anns an làrach aig ail' an Fhuarain Chlabhalg. Anns an Tha an làrach air ainm a thoirt air dà sheòrsa de chàirn a tha rin lorg timcheall air Inbhir Nis (càrn cuairteach agus uaigh thrannsach). An toiseach bha iad den bheachd gur ann bho anmoch san àm Nuadh Leacach a bha cùirn Chlabhalaig ach tha cladhadh àrsachail ùr a' toirt a' chreids gur dòcha gu bheil iad às dèidh sin, 's dòcha bho Linn an Umha.
Tha trannsachan an dà chùirn sheòmaraich air an suidheachadh a rèir seas-ghrian a' gheamhraidh, an latha as giorra dhen bhliadhna. Tha na leacan agus na tursachan cuideachd air an seòrsachadh a rèir meud, a' fàs nas motha nuair a tha iad a dh'ionnsaigh an iar dheas agus dol fodha na grèine meadhan a' gheamhraidh. Nuair a chaidh an làrach a chladhach ann an 1828, 1857 agus sna 1950an, lorgadh pìosan de chrèadh agus de chlach-theine agus cuideachd cnàmhan dhaoine a chaidh a losgadh. Tha e follaiseach gu robh an làrach seo cudromach agus 's dòcha gur ann do dhaoine uasal a bha e.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Kal. Ian. f. iiii., l. xx.i., Anno Domini M.ccc.1304
In Cunntais, ben Ricaird a Burc, Iarla Uladh, mortua est.
Uaiter a Burc, oighri in Iarla cetna, mortuus est.
Concobur mac Aedha h-Ui Concobair, do mharbadh la Hoibert h-Ua Flaithbertaigh iar n-denum mebla dóson ar Dhonnchadh h-Ua Flaithbertaigh & in t-Oibert hisin do thuitim ar in lathair cetna.
p.402
Kal. Ian. f. ui., l. ii. Anno Domini M.ccc.i.1305
Muircertach h-Ua Concobuir Fhailghi & Mael Mordha, a brathair & in Calbach h-Ua Concobhair, maille fri nónbur ar fichit do maithibh a muinnteri, do marbadh do Shar Piarus Mac Feorais tre fheall & tre mebhail i caislen Fheorais.
Caislen Innsi h-Eogain do denamh lesin Iarla.
Matha Óg O Raighillaigh do marbadh do Thellach n-Dunchadha.
Aedh Óg h-Ua Ferghail mortuus est.
Maidm la h-Aedh mac Cathail h-Ui Concobuir & le Clainn Muircertaigh archena ar Muinnter Raghaillaigh, co n-dorchair and Piliph Ua Raighillaigh & oighri Clainni Suibhne & Mag Buirrce, cenn na n-Galloglach, maille fri cet ar cethorchat do dhainib ailib.
Toirrdhelbach mac Neill Ruaidh h-Ui Briain, quieuit in Christo.
(No, gumadh ar an Kalainn so budh choir Donn Mhag Uidhir do bheith.)
p.404
Kal. Ian. f., uii., l. x.iii., Anno Domini M.ccc.ii.1306
Toirrdelbach h-Ua Briain, ri Tuadh Muman, in t-aen duine rob' oireghdha & rob' fherr agh & egnum, fer lan do dérc & do crabadh & robo mó rath dobi i n-Erinn i n-a aimsir féin, quieuit in Christo. Donnchadh {MS folio/column 66rb}h-Ua Briain, a mac, do righadh i n-a inadh.
Ferghal Mag Raghnaill, taisech Muintire h-Eolais, do marbadh le a derbrathribh fein & la bloigh d'a oirecht i mebhail.
Cagadh mor eter Aedh mac Eogain h-Ui Concobuir, rí Connacht & maithi Sil Muiredhaigh ar aen rís & Aedh mac Cathail h-Ui Concobuir & moran do macaibh taisech Connacht mar aen re toisechaibh & oirechtaibh na Breifne archena 'mun Sinainn re ré tri mís no cethair, co n-dernadur drem do macaibh righ Aedha mic Cathail, forbais isna Tuathaibh mar aen re sochraide, gur'gabhsat creacha & airgni. Flann mac Fiachra Ui Fhloínn, adbur taisigh Sil Mailruanaigh & Brian mac Donnchadha Riabaigh h-Ui Conchobair, mar aen re dainibh imdhaib ailib do marbadh ar lurg na creiche don toir. Moran d'fhasdogh do na creachaibh & blogh aile do breith as. Is iat tra ba ferr dobí annsin: Ruaidhri mac Cathail h-Ui Concobuir & Donnchadh mac Concobuir in Copain mic Fergail mic Donnchadha mic Muircertaigh Mic Diarmata, adhbur righ Sil Mailruanaigh ar agh, ar einech, ar eghnum, conníce in la sin. Is édh raíníc reime co longport Uí Chonchobuir & loisgis pailis righ Connacht, mar aen re tigibh in longpoirt. Beiris fair Aedh h-Ua Concobuir & benais an crech dhe & marbthar é iartain.
Donnchadh h-Ua Flaithbertaigh, espuc Cille Aladh, sai n-einigh & crabaidh
p.406na n-Gaidhel, do eg i n-Dun Buínne i n-deredh erraich reimesin, ag dul do Ath Cliath & a adnucal 'sin Muilinn Cirr, i taigh Muire co honórach.
Maighister Tómas O Naán, archideochan Ratha Both & togha espuic na h-ecluise cetna, in Christo quieuit.
Roibert a Briuis, mormaer, do ghabail righi n-Alban ar eigin i n-aghaidh righ Saxan.
Domnall Tuirtrech O Neill do marbadh i tuisil le lucht tighi h-Ui Neill.
Sar Uilliam Prinndragas, ridire óg ba mó nós & eínech & lagh robí i n-Erinn i n-a aimser fein, mortuus est.
Crech mór do denum do Clainn Muircertaigh i Crich Cairpri, du ar'marbadh Daibith h-Ua Caeman, brughaidh mór conaich & Donnchadh Mag Buidhechan & daine imda eile.
Brian Carrach O h-Eaghra do marbadh h-Ui Flannagan.
Petrus O Tuathalan, bicair Cille Espuic Broin, quieuit in Christo.
Nicol h-Ua Donnchadha, sacart óg dobí i n-Druim Cliabh, do marbadh don Gerran Dubh dona Bairedachaibh gan cin, gan adbur, acht martra d'imírt fair. Ocus gach aen gebhus Paiter do raith a anma, atait se fichit la loghaidh aigi gach meinciu gebthar do.
(No, gumadh ar in Kalainn si bud cóir Donn Mag Uider.)
p.408
{MS folio/column 66va}Kal. Ian. f. i., l. xx.iiii., Anno Domini M.ccc.iii.1307
Luirint h-Ua Lachtnan,espuc Cille mic n-Duach, manach liath, quieuit in Christo.
Echdruím O Maine do loscadh le dreím do macaibh righ O Maine.
Goill Rosa Comain uile d'fhorba do marbadh la Donnchadh O Cellaigh, ri h-Ua Maine, ag Ath Escrach Cuan, dú itrochair Pilip Muinnter & Sean Muindter & Maíu Driu, mar aen re dainibh ailibh, eter marbadh & fhaghbail & ghabail. Do ghabadh ann Diarmait Gall Mac Diarmata & Cormac Mac Ceithernaigh & roleigedh as a sochraidedha fo chumus. Ocus rogabadh ann fos Seirriam Rosa Comain & do leigedh as iat ar trill & doronsat sith ar son in baile do loscadh re h-Emunn Buitiller.
Edubard, rí Saxan, tigherna na h-Erenn & Bretan & Alban, mortuus est.
Donnchadh O Flannagan, espuc Oil Find, quieuit in Christo.
Domnall mac Taidhg mic Briain, mic Annrias, mic Briain Luighnígh, mic Toirrdhelbaigh Moir, tanusti Connacht, fer lan d'egnum & d'eínech, sai coitcenn, a marbadh la h-Aedh m-Breifnech, mac Cathail Ruaidh h-Ui Conchobuir.
Tadhg, mac Mail Shechlainn, mic Donnchadha, mic Domnaill, mic Magnusa, mic Toirrdhelbaigh, feichem coitcenn ím biadh & ím ellach, a marbadh do Cathal, mac Domnaill, mic Taidhg.
Donnchadh Muimnech O Ceallaigh, ri O Maine, sai coimdes ím gach ni, quieuit in Christo.
Uilliam
p.410Mac Fheorais, ardespuc Tuama, do dul co Roim.
Coroin do thabairt do righ Saxan & Bretan & Erenn, idon, d'Edubard Og.
Ailbi ingen Taidhg Ui Concobuir, mortua est.
Clann Muircertaigh dothecht i Magh Cetne & arbanna Crichi Cairpri & moran d'arbur Tire h-Oilella & in Corainn do loscadh leo. Ocus don toisc sin do marbadh Tadhg mac Maghnusa. Do marbadh lasin Cathal cetna.
Mail Shechlainn O Gairmleghaidh, taisech Ceneoil Moáin, quieuit in Christo.
Maghnus Mag Oirechtaigh quieuit in Christo.
Kal. Ian. ii. f., l. u., Anno Domini M.ccc.iiii.1308
Moircreach do denum do Maelruanaigh Mac Diarmata
ar macaibh Domnaill h-Ui Conchobuir i Crich
Cairpri. Creacha mora do dhenum do Clainn Muircertaigh ar na
macaibh cetna & siat ar n-denum shitha reime riu & ar
tabairt braiget doibh & do fealladur orra iartain. {MS folio/column 66vb}Ocus do gluaisedur na meic rompo co Sliabh
/En & ní rucadur leo acht a n-eich & a
n-eidedh & a n-groighe. Ar n-a cloistin sin do Ghallaibh O Fiachrach &
Luigne, do tinoileadur cucu & do leanudur iat co mullach
Sleibhe /En & do ínntódur meic
Donnchadha & meic Domnaill
ríu, gur'teithedur na Goill rompo &
co tucadh maidm forro co leic Esa Dara. Ocus do marbadh leo
Tomag Mac
p.412Balltair, Constabla Bona Finne & a derbrathair & daine aili.
Crech dighalta do dhenum d'Aedh mac Cathail, ar Ruaidhri mac Cathail, ar a derbrathair fein. Ocus Maghnus mac Maghnusa, do marbadh leis & daine aili.
Imhar Mac Geibennaigh quieuit in Christo.
Soighnen teínedh do thoitim i Mainistir na m-Brathar i Ros Comain, gur'bris in Mainistir.
Domnall, mac comarba Comain, aircideochan Oil Fínn, quieuit in Christo.
[gap: extent: unknown]
, bicair Claín Innsi, mortuus est quinto Idus Februarii.
Kal. Ian. f. iiii., l. x.ui., Anno Domini M.ccc.u.1309
Aedh mac Eogain mic Ruaidhri mic
Aedha, mic Cathail Croibhdeirg mic Toirrdelbaigh
Moir h-Ui Concobuir, ri Connacht
& deghadbur airdrigh
Erenn & in t-aen Gaidhel rob' ferr eghnum &
eínech ; ro bo mó & rob' fherr delbh tainic o
Brian Boruma anuas, do marbadh le h-Aedh
m-Breifnech, mac Cathail h-Ui Conchobuir,
(& in Dael h-Ua Sochlachan do shin lam
do d'a mharbadh le tuaigh, idon, bodach sudaire) i Coill in
Clachain & moran do maithibh a muínnteri. Ocus is iat
so na maithi sin: idon, Concobur Mac Diarmata
& Diarmait Ruadh, mac Taidhg h-Ui
Concobuir & Diarmait, mac Cathail
Carraigh Mac Diarmata & Aedh, mac
Muircertaigh, mic Taidhg, mic Mailruanaigh.
Diarmait O h-Eilidhe, flaithbrughaidh rob'ferr i n-a aimsir fein
& Gilla na Naem Mac Aedhugan, ollamh Connacht & Erenn
& sai coimdhes i n-gach ceird, do thoitim
don lucht soir 'sin lo cetna & Faghartach O
p.414Doibhilen do lucht tighi Tomaltaigh Mic Donnchaidh.
Crech do dhenum la h-Aedh mac Cathail h-Ui Concobuir, ar Muirgis Mac Donnchaidh & a ghabail fein.
Cathal, mac in Líathanaigh, abb na Trinoidi, do thoghadh cum espucoide Oi Finn.
Uilliam Burc do thocht co h-Oil Finn ar eis Ui Concobuir do marbadh i Connachtaibh & Sil Muiredhaigh do thabairt tighernuis do mac Cathail h-Ui Concobuir.
Ruaidhri mac Cathail & O Flainn {MS folio/column 67ra}do dhul, marcsluaigh, ar a Machaire & mac Mic Fheorais do marbadh leo.
Coinne do dhenum d'Uilliam Burc & do Chonnachtaibh re mac Cathail 'ma Ath Slisen. Brisedh coinne etorra & maidm do thabairt ar mac Cathail ann. Dream d'a muinntir do marbadh. Uilliam Burc do dhul co Mainistir na Buille & Clann Muircertaigh do thecht i Tir n-Oilella. Arbur ímdha do loscadh & do mhilliudh doibh. Mac Uilliam do thecht ar Coirr Sliabh anúas. Mac Cathail do cur as a longport dó & Donnchadh O Fínachta do marbadh do thosach sluaigh Mic Uilliam & daine aili.
Crech do dhenum le Mac Uilliam i Cliond Fhermhuighe.
Crech aile leis co Beinn Gulban & ní is fada sís.
Concobur mac Briain Ruaidh h-Ui Briain, do marbadh.
p.416
Kal. Ian. u. f., l. xx.uii., Anno Domini M.ccc.ui.1310
Conchobur h-Ua Briain, mac righ rob' ferr do Leith Mogha, do marbadh do na Gallaibh duba í mebhail.
Crecha mora dighla do denum le h-Aedh m-Breifnech & le Clainn Muircertaigh arcena ar Maelruanaigh Mac n-Diarmada & Donnchadh, mac Donnchadha, d'argain & do gabail & a muinnter do marbadh & do ghabail & do loscadh. Ocus a ben do marbadh, idon, ingen h-Ui Flannagan & mna & fir imda aili fos.
Ferghal Mag Dorchaid quieuit in Christo.
Una ingen Aedha mic Feidlimthe, d'ég.
Sluaighedh le Seffraigh O Ferghail co Dun Uabhair, aít ar'marbadh Domnall mac Aedha Oig Ui Fherghail & Aedh mac Mail Isu & Gaffraigh mac Muircertaigh.
Caislen Bona Fínne do loscadh & d'argain, eter cruachaibh & tighibh, le Ruaidhri mac Cathail & le h-Aedh mac Maghnusa & le muindtir Aedha Breifnígh arcena.
Finnghuala ingen Maghnusa Uí Choncobuir, d'eg.
Aedh Breifnech O Conchobuir, degadhbur airdrigh Connacht & in mac righ is ferr tainíc o Murchadh mac Briain Boruma, anuas, a marbadh le Mac Uidílin (idon, Seonag Mac Uibhilin), idon, buana do bi ar chongmhail aigi fein, i fheall & a mebhail ar cennaidhecht do ronadh.
Fici tunna fina dochur fo thir í Magh Cetne in tan sin.
Caislen Sligidh do dhenum leisin Iarla.
Feidhlimidh mac Aedha mic Eoghain,
p.418a n-inadh a athar fein.
Cormac O Flannagan, taisech Tuaithi Ratha, do marbadh le Henrí Mac Gille {MS folio/column 67rb}Fhinneín, taisech Muinnteri Peodachan, a feall.
Mac Craith Mag Uidhir, ridamna Fer Manach & Domnall Mac Gille Míchil, taisech Clainni Conghaile, do milliudh & do loscadh le Roolbh Mag Mhathgamna.
Amhlaim Mag Uidhir, idon, mac Duinn Carraigh, taisech Muinnteri Peodachan, mortuus est 14 Kal. Iulii, 1306.
Kal. Ian. ui. f., l. ix., Anno Domini M.ccc.uii.1311
Crech mor do dhenum le Clainn Muircertaigh i Connachta & Gilla Crist mac Muirgisa mic Donnchadha Mic Diarmata, do marbadh ann & Aed mac Cormaic & Uilliam Mac Gille Arraith & Donnchadh mac Tomaltaigh & daine imdha aili.
Da mac Uilliam Leith a Burc do marhadh do na macaibh righ Laighnechaibh.
Sluaighedh mór le h-Uilliam Burc isin Mumain i n-aghaidh in Claraidh & cath do thabairt doibh & maidm do thabair tarin Clarach ann & Uilliam Burc ar deredh a muinnteri ag lenmain in mhadhma. Ocus gidhe ro gabadh, is aigi do bhi coscur in mhadma.
Tadhg O h-Ainlidhe dho marbadh la Siurtan d'Eisetra.
Cagadh mor i Tuadh Mumain isin bliadhain si & cath do thabairt do Dhonnchadh Mac Conmara & d'a oirecht, idon, do tricha cet O Caisin, í n-aighaidh h-Ui Briain & fer Muman uile. Ocus Donnchadh Mac Conmara do marbadh ann & maithi a oirechta uile & Domnall O Grada, taisech Ceneoil Dunghaile. Ocus ár diairmidhe etorra, leth ar leth.
Donnchadh O Briain, ri
Muman &
p.420adbur righ Erenn, do marhadh a mebhail do Murchadh mac Mathgamna Ui Briain.
Lochlainn Riabach O Deaghadh do marbadh le Mathgamain mac Domnaill Connachtaigh Ui Briain.
Seonag Mac Uighilin do marbadh in Gruelaigh i m-Baile Tobair Brighde & a marbadh fein ind. Ocus is don gerrshamhthaigh d'ar'marbh se Aedh Breifnech O Concobuir, ri Connacht, do marbadh e fein.
Crech do dhenum le Feidhlimidh O Conchobuir, ri Connacht, ar Clainn Muircertaigh, ar bord Muighi Cetni. Ocus Mael Sechlainn mac Concobuir Ruaidh, risi raitea Ceann in Meighil, do marbadh ann & daini eile.
Domnall h-Ua Ruairc, ri Breifne, mortuus est.
Diarmait Cleirech h-Ua Briain mortuus est.
Muircertach O Briain do righadh.
Domnall O Birn, taisech Tire Briuin, quieuit in Christo.
Gilla Isu O Dalaigh, ollam dana, quieuit in Christo.
{MS folio/column 67va}Kal. Ian. uii. f., l. xx., Anno Domini M.ccc.uiii.1312
Uilliam Mac Fheorais, airdespuc Tuama, in Christo quieuit.
Beinidhecht O Bragan, espuc Luighne, quieuit in Christo.
Malaci Mag Aedha, espuc Oil Find, do thoghadh cum airdespucoide Tuama.
Kal. Ian. ii. f., l. i., Anno Domini M.ccc.ix.1313
Clemens Papa mortuus est.
Rex Franciae mortuus est.
Gilla Isu Mag Dorcaidh do marbadh do
p.422Conchobur Carrach Mac Diarmata.
Tadhg mac Annrias, d'eg.
Cathal mac Murchadha Carraigh h-Ui Fherghail, quieuit in Christo.


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Hamlet!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_76
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4803
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson 20 Cèitein 1850. B'e prìomh thachartas na h-oidhche a' bhron-chluich aig Shakespeare 'Hamlet!'. Tha an Taigh-cluich ag ràdh gu bheil an dealbh-chluich làn "...moral sentiments, in just and elevated views of man, and that of Providence, which sustains, guides, and protects him from the cradle to the grave." Chaidh 'Claudius, Righ na Danmhairc' a chluich le Mgr Crone agus chaidh 'Taibhse Athair Hamlet ' a chluich le Mgr Fisher. Dhùin an oidhche leis a' bhaoth-chluich ' Fish Out Of Water!'
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 8f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean. Tha na facail ann an Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'),sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
- TIOTAL
- Aoighean aig Cuirm na Nollaige de Chomann Gaidhealach nam Mìlsean an 1995
- EXTERNAL ID
- PC_PUDDINGCLUB_09
- ÀITE
- Bun Chraobh
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Sgìre Mhoire
- DEIT
- 1995
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Norman Newton/Peter Reynolds
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Bob Steward
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29654
- KEYWORDS
- ithe
biadh
mìlseanan
taighean-bìdh
Tha an dealbh seo a' sealltainn feadhainn ag ithe aig Cuirm na Nollaige de Chomann Gàidhealach nam Mìlsean aig Taigh-òsta am Bun Chraobh ann an 1995. Am feasgar sin, ghabh iad diathad de shia earrannan, anns an robh Marag na Nollaige, Yule Log, Mìlsean Rus, Panettone, Paidhean le Mincemeat agus Paupiette de mheasan.
Chumadh a' chiad choinneamh de Chomann Gàidhealach nam Mìlsean air 22 Iuchair 1992 aig an 'Longhouse Restaurant' ann an Inbhir Narann. Bha cha mhòr deichnear air fhichead an làthair do dh'fheasgar de mhìlseanan is de mhìlseagan, a thuilleadh air farpaisean is farpaisean-cheistean a bha ceangailte ri mìlseanan. Bho sin, choinnich buill a' chlub gu cunbhalach ann an taighean-bìdh anns an robh còcairean a bha ainmeil air mìlseanan a dhèanamh


text:
Tha Mgr Valdez a’ toirt a’ chlas gu turas air tuathanas bainne. Coinnichidh iad ris a’ Bh-ph Jenkins, an tuathanach, agus ionnsaichidh iad mu mar a gheibhear bainne.
Moladh mu aois: 7-8 bliadhna
Stiùireadh Thidsearan
The Farm Visit – beachdan mu ghnìomhan
Airson taic do dhiofar nithean mun sgeulachd, chaidh raon de stòrasan tar-churraicealair a dheasachadh. Tha iad sin a bharrachd air an taisbeanadh PowerPoint agus bhidio na sgeulachd. Faodar na stòrasan a chleachdadh leotha fhèin, no an cur còmhla airson taic do aonad nas fhaide de obair. Is e do roghainn fhèin a th’ ann.


text:
- TIOTAL
- Litir bho Ailig MacBhatair gu ball comataidh, Teàrlach Friseal Mac an Tòisich, t.d 1
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P081
- DEIT
- 16 An Gearran 1874
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9031
- KEYWORDS
- taghaidhean
poileataigs
luchd-poileataigs
pàrtaidhean-poileataigeach
Chaidh an litir seo gu ball den chomataidh-taghaidh aig Teàrlach Friseal Mac an Tòisich an deidh Taghadh Pàrlamaid 1874. Tha an t-ùghdar, Ailig MacBhatair a' cur lethbhreac de liosta an luchd-taghaidh airson na Cananaich a tha comharraichte le mar a tha gach neach-taghaidh an dùil a bhòtadh. Bha Friseal Mac an Tòisich air a thaghadh airson Baile Inbhir Nis a bha a' toirt a-staigh Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, A' Chananaich agus Farrais


c: text/plain

text:
Seo brath bho Alasdair Caimbeul aig Iomairt Cholm Cille.
Tha foirm iarrtais airson a' ch¨rsa seo ri fhaighinn aig:
http://www.smo.uhi.ac.uk/~caiomhin/tmp-ga-gd-foirm.doc
Agus tha bileag fiosrachaidh mu na c¨rsaichean goirid gu lÚir
ann an Ionad Chaluim Chille ╠le am bliadhna r'a faighinn aig
www.iccile.co.uk
CaoimhÝn
----------------
A chÓirdean,
Tha cothrom air leth gu bhith ann do dhaoine aig Ionad Chaluim Chille
╠le as t-samhradh 11-15 an t-Iuchar nuair a bhios Eamonn O Donaill a'
teagasg Gaeilge do luchd-labhairt na GÓidhlig. Mairidh an c¨rsa
seachdain agus tha Iomairt Cholm Cille a' toirt seachad tabhartasan do
dhaoine a dhol ann. Cuideachd fhads a tha an deichnear Ó Alba ag
ionnsachadh na Gaeilge, bidh 10 Ós ╚irinn ann aig an aon Óm ag
ionnsachadh na GÓidhlig. Leis a sin bidh seachdain de dh' ionnsachadh is
sp˛rs ann dhan fhichead GÓidheal ann an ╠le. Ma ¨idh agaibh, 's urrainn
dhomh-sa ceistean mu na tabhartasan fhreagairt agus bidh D˛mhnall
Angaidh MacIllInnein [log in to unmask] aig ICCI ro thoilichte
bhur cuideachadh a thaobh Óiteachan fuirich agus innse dhuibh mun
ch¨rsa. Tha an c¨rsa fosgailte do dhuine sam bith, ach chan eil ann ach
10 Óiteachan air a' ch¨rsa. Mar sin, bu ch˛ir dhan fheadhainn aig a
bheil ¨idh ann fios a chur thugainn cho luaths as urrainn. Cuideachd,
tha beagan fiosrachaidh is foirm-iarrtais ceangailte ris a' phost-d seo.
Bhithinn fada nur comainn nan sgaoileadh sibh am fiosrachadh seo fad is
farsaing.
Leis gach deagh dh¨rachd
Alasdair
Alasdair Caimbeul
Oifigear Phr˛iseactan (Alba)
Iomairt Cholm Cille
Sabhal M˛r Ostaig
SlŔite
An t-Eilean Sgitheanach
IV44 8RQ
post-d: [log in to unmask]
f˛n: 44 (0)1471 888590
facs: 44(0)1471 888001


text:
- TIOTAL
- Raibeart MacCoinnich, a' chiad dràibhear tacsaidh ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_JOHN_MACKENZIE_06
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- John Mackenzie
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29165
- KEYWORDS
- tagsaidhean
carbadan
Thathar den bheachd gur e Raibeart MacCoinnich a' chiad dràibhear tagsaidh ann an Inbhir Nis. Nuair a bha e na b' òige bha e na neach-carbaid aig Taigh Ghleann Draoidh ann an Inbhir Nis, agus às dèidh sin bha e ag obair aig MacRath is Dick na dhràibhear de chab. 'S e a' chiad duine aig MacRath is Dick a thòisich air carbadan-motoir agus bha e a' dràibheadh nan tagsaidhean aca gus an do leig e dheth a dhreuchd. Cha do shuidh e riamh, idir, deuchainn draibhidh!
Às deidh an Dàrna Cogaidh chaidh Raibeart a thaghadh mar am fear a thogadh an cùirtear gus an uinneag-cuimhneachaidh a nochdadh ann an Eaglais Paraiste an Iar, Sràid Hunndaidh, a chionn 's gun deach e fhèin agus an dithis mhac a chall sa chogadh. Thathar den bheachd gun deach an uinneag cuimhneachaidh sin a ghluasad don eaglais ùir aig na h-Ìnnseagan, Inbhir Nis.
Chaidh an dealbh-camara seo a thogail aig dachaigh cùraim Ach an Eas an Inbhir Nis, far an robh Raibeart a' fuireach bliadhnaichean aig deireadh a bheatha. Bhàsaich e ann an 1967 aig aois 88


text:
Archimedes
'S e feallsanach Greugach agus neach-matamataigs gu math cumhachdach a bh' ann an Archimedes.
'S e am beachd as ainmeil aige gum b' urrainn dhut an t-saoghal a ghluasad mu bha crann-togail mòr gu leòr agus aite far an seasadh tu. Bha smuain ainmeil eile aige an dèidh don rìgh innis dha gun robh dùil aige gun robh fear a' goid airgead air agus nach e òr slàn a bh' anns an crùn aige. Chleachd Archimedes gluasad bùrn ri cuideam an òr a mheasadh airson sealltainn gun robh airgead air a mheasgachadh leis an òr ged a bha an rìgh air pàigheadh airson òr na aonar. Às dèidh dha smaoineachadh air an dòigh airson seo a shealltainn, leum Archimedes a-mach as an amar aige agus ruith e tron bhaile ag èigheach 'Eureka!'
Tha Archimedes cuideachd ainmeil airson tòiseachadh am bun-rannsachadh staitistearachd agus inneal uisgeachadh ris an canar 'Archimedes Screw.'


text:
Trianaid agus Tobago
'S e dùthaich bheag anns a' Mhuir Chairibianach a tha ann an Trianaid agus Tobago no Trinidad agus Tobago[1], (Beurla: Trinidad and Tobago, (IPA: ˈtrɪnɪdad ɒnd təˈbego). Tha i na laighe anns na Lesser Antilles san ear-thuath na Bheiniseala agus deas air Greanada. Tha Barbados san ear-thuath dhìth agus Guidheana san ear-dheas. Tha dà eilean mòr ann: Trianaid agus Tobago, agus a bharrachd air sin tha 21 eileanan beaga ann cuideachd. 'S e Trianaid an t-eilean as motha. Tha Tobago fada nas lugha, chan eil am fairsaingeachd ach 6% den dùthaich gu lèir. Tha dìreach 4 % muinntir na dùthcha a' fuireach ann an Tobago.
Tha gnìomhachas creag-ola agus ceimigeachd cudthromach airson eaconomaidh na dùthcha.
Tha Trianaid agus Tobago cliùiteach airson an àrd-fhèill aca. Canar gun dàinig an steelpan, an ceòl Calypso agus an dannsa Limbo às an àite seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
- TIOTAL
- Rathad tro chraobhan air an cur, a' Ghàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0345
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10056
- KEYWORDS
- Eilean Ì
craobhan
coilltearachd
forsaireachd
Chaidh an dealbh seo a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson, agus chì thu rathad a' dol tro chraobhan air an cur agus cnoc ris a' chùl. Chan eil fhios cinnteach càite bheil seo ach tha e coltach ri iomadh àite air tir-mòr na Gàidhealtachd.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Taigh-fuine Bhurnett: plana den chiad làr
- EXTERNAL ID
- GB232_DG_INV_BUR
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1929
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8276
- KEYWORDS
- ailtireachd
planaichean
togalaichean
bèicearan
taighean-fuine
zoomable
deilbh leudachail
Tha am plana seo bho 1929 agus tha e a' sealltainn leasachadh is atharrachadh air Taigh-fuine Bhurnett. Tha am plana a' sealltainn an leasachaidh a tha san amharc airson an taigh-fhuine agus an t-seòmair-chofaidh. Chaidh a tharraing ann an 1929 le Tòmas J Rothach, ailtire agus neach-tomhais, 62 Sràid an Acadamaidh, Inbhir Nis. Bha aig planaichean airson thogalaichean ùra no atharrachaidhean ri togalaichean eile ri dhol gu Cùirt an Deadhain airson aonta.
'S ann à Dùn Deagh a bha Bràithrean Burnett a ghabh thairis gnothachas bèicearachd aig Uilleam Milne 's a Mhic, 29 Sràid Àrd, Inbhir Nis, san Dàmhair 1987. Tha sanas-reic on Ghiblean 1922 ag innse gur ann aig 53 Sràid Àrd a bha iad an uair sin, ach ro dheireadh na bliadhna sin bha iad air bùth ùr ann an Sràid na h-Acadamaidh fhosgladh. San àite ùr seo bha dà rùm bèicearachd air am fìor uidheamachadh, rùm ithe, rùm tea, agus rùm cofaidh is smocaidh.
Ann an 1928 fhuair Bràithrean Burnett cead an togalach aig 44 & 46 Sràid na h-Acadamaidh a leudachadh agus atharrachadh. Chaidh an taigh-fuin agus a' bhùth-aghaidh a leudachadh, agus chaidh rùm ithe/cruinneachaidh a chruthachadh air a' chiad lobhta. Chaidh cidsin ùr a chur ann cuideachd. Ann an 1935, chaidh cead a thoirt dhaibh taigh bèicearachd a thogail air Rathad an Longman. Chaidh Burnett's a cheannach mu dheireadh leis na Bèicearachdan Breatannach agus dhùin e ann an 1999.


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Strath' neo-aithnichte
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_387
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24851
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Strath' de locomotaibhean 4-4-0 luchd-siubhail a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Nelson Reid & Co. à Glaschu ann an 1892. Chaidh an togail a rèir dealbhachadh Daibhidh Jones, àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh, agus bha iad coltach nan dealbhachadh ri a locomotaibhean eile ach gun robh goileadairean na bu mhotha aca. Bha an dusan locomotaibh air an àireamhachadh 89 gu 100 agus ghluais sia dhiubh gu sealbh LMS ann an 1923


text:
- TIOTAL
- Beachdairean MhicShimidh 's an eich aig Loch Aoidhe, Manachainn Rois
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_6054
- ÀITE
- Manachainn Rois
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Manachainn Rois
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37699
- KEYWORDS
- Beachdairean Mhic Shimidh
eich
cogaidhean
arm
rèisimeidean
uachdarain
gunnairean
luchd-losgaidh nan gunna
San dealbh-chamara seo, o Shreath Mhic a' Phearsain (iris 72), air fhoillseachadh le na Bràithrean Mac a' Phearsain, chithear rèisimeid de Bheachdairean MhicShimidh, no na Lovat Scouts, a' leigeil an eich don uisge aig Loch Aoidhe ann am Manachainn Rois, Siorrachd Rois. Chaidh Beachdairean MhicShimidh a chur air bhonn le Sìm Iòseph Friseal, an 16mh MacShimidh, ann am Faoilleach 1900 airson Seirbheis ann an Dàrna Cogadh nam Boer. Ainmeil airson cho geur, ceart a loisgeadh iad agus an sgilean-raoin, 's iad a chaidh an taghadh mar a' chiad aonad de luchd falaichte nan gunna, no 'sharpshooters', san Arm Bhreatannach. An-diugh 's e platùn de Rèisimeid Ghàidhealach 51mh Airm Bhreatainn a th' annta.


text:
Cha bhithinn às a h-aonais
Cha bhithinn às a h-aonais. Thoisich m’ùidh nuair a choimhead mi air mapaichean. Mu chuairt Inbhir Narann ‘s anns a’ bhaile fhèin bha mòran ainmean-àiteachean gan sgrìobhadh anns a’ Ghàidhlig. Bha sin a’ sealltainn de cho làidir ‘s a bha a’ chànan san am a dh’ fhalbh. Beagan às dèidh sin, mar mòran daoine eile, thug mi sùil air na faclan den h-òrain Runrig. Thuig mi de cho phrìseil ‘s a bha a’ chànain ‘s an cultair – cultair fhathast beò a dh’aindeoin a h-uile cron ‘s geur-leanmhainn a bha i ga fulang. Dh’ ionnsaich mi beagan ‘s as dèidh grunn bliadhnaichean d’fhuair i fìor ghreim orm. S’ann an 2003 a d’fhuair mi cothrom a’ dol a-steach cùrsa làn-ùine ann an Inbhir Nis. Cha b’urrainn dhomh a’ stad a-nis, bidh mi-fhèin ‘s a’ Ghàidhlig an uchd a chèile gu bràth siorraidh. Dh’ ionnsaich mi fada nas motha na faclan, ‘s tha fhios agam gum bi mòran daoine a tha gam leughadh anns an aon bheachd agus a’ faireachdainn an aon rud


text:
Kl.
Mors Furudrain filii Bece meic Cuanach ri Úa Meic Uais.
Lochene mac Fingin rí Cruithne obiit.
Cath Gabra eidir Laighnibh inuicem.
Kl.
Guin Scándláin meic Becine meic Fiacrach rí Cruithnech.
Mac Laisre ab Bendchair quieuit.
Beda tunc natus est.
Hoc tempore Marcianus papa floruit.
p.68
Kl.
Maelcoba mac Fiacna iugulatus est rex Uladh la Congal Cendfada mac Dunchadha.
Builgg Luatba ri Ua Cintsiolaicch.
Kl.
Guin Rogallaigh meic Uadach ri Connacht {.i. la Maelmbrighde mac Mothlachan} .i. Corcu Cullu occiderunt eum.
Cath Cáirn Conaill in die Penticostes ubi duo Cuan ceciderunt {MS folio 176va(259a)} .i. Cuan mac Enda ri Muman et Cuan mc Cairill ri hUa fFidhgente & Tolomnach rí hÚa Liathán et Guaire fugit et Diarmaid mac Aeda Slaine uictor erat. {Dia Domnaigh asedh iarom do luidh Diarmaid do tabairt an catha sin .i. tri Cluain Muc Nois & do rinsit samadh Ciaran et la fair co tisadh slan d'incaib a coraidhechtasom. Iar sodh iarom an rí ro edhbair Doimnerc cona fodluibh .i. Liath Manchan indiu a ainm mur fod fri altóir do Ciarán & do bert teora tristi for ri Mide da ccaitedh nech dia muintir cid dig n-usque, conidh de sin ro rogart Diarmaid a adnacol a c-Cluain Muc Nois}.
Quies Fursa in Parunna {i Frangcoib} secundum alios.
MoChaemóg Léith Moir moritur.
Kl.
Cath Ossa fria Pante in quo Pante cum xxx. regibus ceciderunt.
Cath Dun Crimhthainn in quo cecidit Aengus mac Domnaill. Filii Maelcoba uictores erant .i. Conall Cáel et Cellach.
Mors Cathusaigh meic Domnaill Bric.
Mors Cronain Maighe Bile.


text:
Eadar-lìon
'S e rian de lìonraidhean choimpiutairean air feadh an t-saoghail a tha san eadar-lìon. Tha an lìonra mòr seo a' gabhail a-steach na milleanan de lìonraidhean prìobhaideach, poblach, malairteach, acadamaigeach no feadhainn stàite.
Bidh daoine a' cleachdadh brabhsairean-lìn gus am fiosrachadh a tha air an lìon a bhrabhsadh mar is trice, a' cleachdadh rudan mar sgrìobhainnean hypertext le ceanglaichean eatarra.
Faic cuideachd
Eachdraidh an Eadarlìn
- Tobar an Dualchais: Coinneach MacÌomhair a’ bruidhinn ri Dòmhnall Uilleam Stiùbhairt ann an 1995 mun rud ùr WWW
- WebArchive: Làrach-lìn SMO thar nam bliadhnaichean (Bha ceangal buan aig SMO ris an Eadarlìon bho 1993-12 agus frithealaiche WWW bho 1994-08)


text:
Co-labhairt Évian
Chaidh Co-labhairt Évian a ghairm air sgàth 's tionnsgnadh ceann-suidhe Ameireaga Franklin D. Roosevelt anns an Iuchar 1938 airson bruidhinn mu dheidhinn atachadh àireimh de fhògarraich Iùdhach bho geur-leanmhainn na Nàsach às a' Ghearmailt. Airson ochd làithean, bhon 6mh chun an 15mh latha den Iuchar, thàinig luchd-ionaid à 32 dùthchannan agus 39 eagrachadh prìobhaideach còmhla aig Évian-les-Bains, an Fhraing. Thàinig mu 200 luchd-naidheachd cuideachd.
Bha na Iùdhaich às an Ostair agus às a' Ghearmailt làn dòchais gum biodh a' cho-labhairt eadar-nàiseanta a thoirt cothrom dhaibh beatha ùr a thòiseachadh taobh a-muigh na Gearmailt. Ach aig deireadh na co-labhairt dhiùlt na Stàitean Aonaichte agus an Rìoghachd Aonaichte meall mòr de na h-Iùdhach a ghabhail a-steach. Ann an sùilean nan Iùdhach agus an luchd-leantainn aca cha robh a' cho-labhairt ach a' chaoile ghorm. Lean na dùthchannan eile an diùltadh seo agus mar sin cha robh àite sam bith do na h-Iùdhach airson teicheadh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Decisions Taken at the Évian Conference (Beurla)
- The Évian Conference (Beurla)
- The Évian Conference – Hitler's Green Light for Genocide (Beurla)


text:
Tha mi air ais air an trèan
Tha mi air ais air an trèan a h-uile latha gu Obar Dheathain. Tha an trèan a’ fàgail Inbhir Narann aig cairteal an dè sia sa mhadainn ‘s bidh mi ann an Obar Dheathain dà uair a thìde as dèidh sin. S’ àbhaist dhomh a bhith nam shuain chadail cho fada ‘s ri Insch no Inbhir Uaraidh ‘s an uair sin èistidh mi ri Radio na Gaidheal.
An diugh dhùisg mi mar as àbhaist eadar an dhà àite ‘s abair beul an latha os cionn na beanntan den sgìre. Chunnaic mi sgòthan dearga gu pailt a’ streap nas aìrde san iarmailt. Chaidh an talamh gu a gheal reothadh fad na h-oidhche. Chum an trèan oirre tro na seallaidhean Siorrachd Obair Dheathain, gu math na aineolas ris an taisbeanadh a bha roimhe. Bha an luchd-shiubhail mothachail gun robh pìos beag eile den t-slighe aca nas soilleire gach latha. Chuir a’ ghrian fiamh-ghàire orra ‘s ged’ s a bha iad air an slighe chun a’ bhraighdeanas làitheil aca bha faireachdainn dòigheil sna carbadan. Coimhead mi a-mach às an uinneig ‘s smaoinich mi mu dheidhinn a chiad turas an uiridh nuair a shiubhal mi gu Obair Dheathain.
Aon latha aig deireadh an t-Sultain dh'fhàg mi Inbhir Narann aig 0900 sa' mhadainn air an trèan gu Obar Dheathain. Dh' èisd mi ri RNG gus an do ràinig an trèan Eilginn 's an uair sin chaill mi e. Tha cuid anns a' bheachd gu bheil muinntir an àite sin fada an aghaidh Gàidhlig bhon àm a thàinig Alasdair Mòr Mac an Righ sìos bhon Lochandoirbh leis a' cheathairne ghàidheil 's rinn e sgrios air a' bhaile. 'S dòcha gun chuir muinntir Eliginn stad air RNG mar dhìoghaltas?
Chaidh mi dhan taigh beag 's nuair a thill mi phronn mi cas na boireannaich na suidhe air taobh eile a bhùird.
'Sorry', thuirt mise ach chunnaic mi nach robh i glè thoilichte leamsa. An uair sin thuit mi nam chadal. Nam aisling chuala mi Gàidhlig, bha i fada a mach ach dhlùth i orm. Dhùisg mi 's mhothaich mi gu robh na boireannaich a' bruidhinn Gàidhlig air a' fhòn làimh aice. Stad i 's thug i a-mach grunn litrichean le suaicheantas Oilthigh Obar Dheathain am mullach.
Chuir mi cheist oirre sa' Gàidhlig 's mar sin thòisich còmhradh. Bhiodh ise a' tòiseachadh dreuchd aig an Oilthigh mar òraidiche san roinn Cheiltich. 's barrachd air sin, bha a h-uile coltas a bh'ann gum biodh ise gam theagaisg.
'Tha mi an dòchas nach eil do chàs ro ghoirt thuirt mise…'
Tha mi glè toilichte ag ràdh nach do chuir an tubaist sin bacadh orm idir.


text:
- TIOTAL
- Eaglais na h-Alba, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00150
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11878
- KEYWORDS
- Eaglais na h-Alba
Caol Loch Aillse
Rathad na h-Eaglaise
A' Chiad Chogadh
An Cogadh Mòr
Tha Eaglais na h-Alba a' bhaile air a' chnoc aig lùb Rathad na h-Eaglaise, le Talla an Drile ri fhaicinn air a' chùlaibh. Mar a bha Caol Loch Aillse a' fàs an dèidh dhan rèile a thighinn ann ann an 1897, bha beachd ann gu robh feum air eaglais, is chaidh an eaglais fhosgladh air Diardaoin 25mh Iuchar 1901, is chaidh a' bheastraidh (air an taobh dheas) a chur rithe ann an 1915. 'S dòcha gur e Iain MacDhonnchaidh à Inbhir Nis a dhealbh an eaglais. Chaidh Talla an Drile a thogail dhan Arm Thìreil ann an 1912. Bha Bataraidh Beinne Shiorrachd Rois stèidhichte ann airson greis, is bha an Sgoil Shàbaid ann cuideachd. Bha e air a chleachdadh mar àite-fois shaighdearan an dèidh an t- l7mh linn, is mar àite-bìdh anns a' Chiad Chogadh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Seann taigh ann an Port Uisge-ain
- EXTERNAL ID
- QZP99_94157_02_09
- ÀITE
- Port Uisge-ain
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38758
- KEYWORDS
- bothain
taighean
àitean-còmhnaidh
togalaich
eileanan
Tha An Ros Muileach mu 20 mìle a dh'fhaid, an iar-dheas air Muile. Tha e a' sìneadh o thaobh a deas na Beinne Mòire a-mach gu Fionnphort. Tha Uisge-ain ann an ceann a deas An Ros Mhuilich. Tha carragh ann is deagh chladach a tha Seirbheis Aiseig Latharna a' cleachdadh airson daoine a thogail is a chur air tìr
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Àite-adhlacaidh Teaghlach nan Innseagan, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_273369_050
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1901
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- Pierre Delavault
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31783
- KEYWORDS
- dealbhan
ealain lèirsinneach
cladhan
àiteachan adhlacaidh
gàrraidhean eaglais
Tha an delabh seo de dh’àite-adhlacaidh Clann MhicDonnchaidh nan Innseagan ann an Inbhir Nis air a thoirt bho 'Old Inverness' le Pierre Delavault (foillsichte ann an 1903).
Tha an tuairisgeul a tha an cois na h-ìomhaigh seo a’ comharrachadh gun robh 'the curious old burial place' aig teaghlach nan Innseagan suidhichte faisg air geata cladh na Seann Àrd Eaglais. Chaidh a thogail ann an 1663 le Seònaid Nic na Ceàrdaich, màthair Uillean MacDhonnchaidh nan Innseagan.
B’ ann le Seònaid Nic na Ceàrdaich a bha a’ ‘Chùbaid Dhùbh’ bho thùs, de thogail Dùitseach bho thùs a b’ àbhaist a bhith anns an eaglais Ghàidhlig, an dèidh sin Eaglais Shaor nam Manach Liath. Ann an 1676 chaidh a’ chùbaid a thoirt mar thiodhlac do Sheisean na h-Eaglais airson Inbhir Nis le Uilleam MacDhonnchaidh, an àite dà shuidheachan san eaglais.
Taobh a-staigh àite adhlacaidh nan Innseagan tha clach cuimhneachaidh dha Hugo MacDhonnchaidh leis a’ cheann-latha ‘1703’.


text:
A-màireach bidh Keith a’ ceilidh oirnn agus iadsan san treas àite agus Inbhir Narann sa cheathramh àite. Didòmhnaich 21 bidh sinn san chuairt dheireannach sa chupa ceann a tuath aig sràid Grannd (‘s e dhachaigh Clach a tha sin) agus bidh sinn a’ dèanamh ar dìcheall an aghaidh Caley Thistle. A bharrachd air sin, Disathairne 27 bidh sinn uile a’ dol sios do dùn Èideann. Bidh Inbhir Narann a’ cluich an aghaidh Edinburgh City aig Meadowbank ann an cupa na h-Alba! County Boys – air ais a-rithist!
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- Altair, Uamh Cholm Chille, Cnapadal
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0425
- ÀITE
- Ealaraidh
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10221
- KEYWORDS
- tobhtaichean
uamhan
uamh
Teampull Cholm Chille
Cnapadal
Dùn Àthad
croisean
crois
altairean
altair
A rèir beul-aithris thàinig Colm Cille a Chnapadal air a shlighe gu Dùn Àthad agus Ì. Air cladach Loch Chaolasport eadar An Uaghaidh agus Ealaraidh, tha tobhta Teampull Cholm Chille le Uamh Cholm Chille gu math faisg. Chaidh an dealbh seo de thaigh agus seada a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth dhen 20mh linn. Chithear altair cloiche air palla air an taobh sear dhen uamh. Tha croisean Criosdail air an snaidheadh os cionn na h-altarach.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Somàilia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Somàilia[1]; ainm eile: Somailia[2], Somàlia[3] neo Somalia[4]; (Cànan Somàilianach: Soomaaliya; Arabais: الصومال IPA: aṣ-Ṣūmāl), ainm oifigeil: Poblachd Shomàilia. Tha i suidhichte ann an Afraga-an-Ear. Tha crìochan aice san iar-thuath le Diobutaidh, san iar-dheas le Ceinia, sa tuath leis an Eaman agus san iar leis an Itiop. Tha an Cuan Innseanach san ear dhith.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
- TIOTAL
- Loch an Inbhir, le Sula Bheinn air a chùlaibh, Asainte
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_POSTCARDS_002
- ÀITE
- Loch an Inbhir
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29660
- KEYWORDS
- cairtean-puist
beanntan
geòlas
bailtean
gnìomhachas iasgaich
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn baile Loch an Inbhir, ann an sgìre Asainte ann an Cataibh. Chithear an stùc chruinn aig Sula Bheinn ris a' chùl.
Tha Loch an Inbhir aig beul abhainn Inbhir, far a bheil i a' sruthadh dhan loch-mhara, Loch Inbhir. 'S e am baile mu dheireadh de mheudachd sam bith ro bhaile Inbhir Theòrsa ann an Gallaibh, agus còmhla ri Ceann Loch Biorbhaidh, 's e aon de na puirt iasgaich as trainge air taobh an iar Chataibh.
'S e clach-ghainmhich Thoirbheartan a th' ann an dà bhinnean Shula Bheinn, air bunait Gneiss Leòdhasach. Tha an t-ainm a' tighinn bhon Lochlannais airson Beinn Stac. Tha am mullach as àirde, ris an canar Caisteal Liath cuideachd, air an taobh an iar, 2398 (731m) troighean de dh'àirde. Tha am binnean as ìsle is as bioraiche 2372 (723) troighean de dh'àirde


text:
Tha iad cho blasda ‘s tha mi measail orra ach a-nis tha iad a’ cosg 90sgillan anns a bhùth Ashers ann an Inbhir Narann. Tha sin cus orm. Tha iad glè dhaor nach eil? Dè cosg a th’annta far a bheil thusa a’ fuireach?
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ sireadh bhuill ùra don bhuidhinn riaghlaidh aige
Tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ag iarraidh thagraidhean airson cathraiche ùr agus buill don bhuidhinn riaghlaidh aige, sin Cùirt an Oilthigh.
Is ann air Cùirt an Oilthigh a tha an t-uallach airson stiùireadh ro-innleachdail an oilthigh agus feumaidh e dèanamh cinnteach gum bi an stèidheachd air a deagh riaghladh agus gum bi i fallain a thaobh ionmhais, cho math ri bhith a’ rianachd chunnartan.
Thathas a’ cumadh Cùirt an Oilthigh as ùr às dèidh ath-bhreithneachadh air modh-riaghlaidh agus stiùireadh an oilthigh agus a dh’aithneachadh gu bheil nàdar na stèidheachd ag atharrachadh. A rèir an reachdais a tha air a mholadh le Riaghaltas na h-Alba air foghlam às dèidh 16, bidh uallach air an oilthigh, aig a’ cheann thall, airson foghlam adhartach cho math ri solarachadh àrd-fhoghlaim san sgìre obrach aige.
Is e an t-amas leis an uallach a bharrachd a tha seo airson foghlam adhartach (trèanadh ann an sgilean agus ceàirdean agus teisteanasan neo-adhartach) dòigh ùr-ghnàthach, aonaichte a chruthachadh a bhith a’ dol an grèim ri foghlam iar-sgoil anns a’ Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan, Moireibh agus Siorrachd Pheairt.
Thuirt Fiona Larg, Prìomh Oifigear Gnìomhachaidh agus Rùnaire Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean: “Tha an t-oilthigh gus tòiseachadh air ceum ùr, brosnachail na adhartas. Thig dùbhlain an lùib a bhith ag aonachadh foghlam adhartach agus àrd-fhoghlam na sgìre, ach thig iomadh cothrom cuideachd.
Cuidichidh an structar ùr le leasachadh solarachadh ionnsachadh iar-sgoil anns an sgìre, airson luchd-ionnsachaidh làn-ùine agus pàirt-ùine an dà chuid. Bheir e barrachd shlighean air adhart cho math ri slighean air adhart nas soilleire tro theisteanasan aig a h-uile h-ìre, le inntrigeadh tro na colaistean foghlam adhartach agus àrd-fhoghlaim agus na h-ionadan speisealta a tha a’ dèanamh suas com-pàirteachas an oilthigh.
Tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean air thoiseach a thaobh foghlam iar-sgoil aonaichte,” thuirt a’ Bh-Uas Larg. “Tha sinn air ar n-aithneachadh fad ’s farsaing airson ar n-ùr-ghnàthachadh a thaobh mar a lìbhrigeas sinn àrd-fhoghlam anns an sgìre againn fhèin agus nas fhaide às. Thathas a’ leudachadh an ùr-ghnàthachaidh sin a ghabhail a-steach a h-uile foghlam iar-sgoil - a’ cruthachadh modal agus modh-obrach a chumas orra a’ tarraing aire roinn an fhoghlaim adhartaich agus an àrd-fhoghlaim thall thairis, agus iadsan a’ strì ris an eisimpleir againn a leantainn.
“’S ann air an adhbhar seo a tha feum againn air buill den inbhe as àirde an Cùirt an Oilthigh agus iad dealasach airson na slighe bhrosnachail air an do thòisich sinn.”
Tha cathraiche agus buill Chùirt an Oithigh nan dreuchdan saor-thoileach agus gun tuarastal nan lùib, ach thèid cosgaisean deatamach a phàigheadh air ais (mar eisimpleir cosgaisean siubhail agus àitean-fuirich).
Thathas ag iarraidh thagraidhean bho dhaoine a tha a’ tighinn bho fharsaingeachd de chùl-raointean agus farsaingeachd de dh’eòlas aca, a’ gabhail a-steach ann am foghlam adhartach agus/no àrd-fhoghlam. Am measg nan seataichean sgilean agus an eòlais eile a bhiodh luachmhor tha riaghladh corporra, rianachd chunnartan, ionmhas, stiùireadh fearainn-thogalaich agus an lagh.
Cho math ri buill o thaobh a-muigh an oilthigh, bidh Cùirt an Oilthigh air a dèanamh suas de luchd-obrach agus oileanaich às an oilthigh fhèin cho math ri luchd-ùidhe às an sgìre. Bu chòir do thagraichean airson dreuchd a’ chathraiche, gu sònraichte, deagh thuigse a bhith aca air prionnsabalan deagh riaghladh ann an roinn phoblaich na h-Alba.
Bidh e comasach a’ mhòr-chuid de na coinneamhan a fhrithealadh tro cho-labhairt bhideo; mar sin cha bu chòir do dhuine sam bith a bhith a’ smaointeachadh nach urrainn dha/dhi tagradh a dhèanamh air tàilleabh an àite anns a bheil e/i suidhichte.
Tha barrachd fiosrachadh ri fhaotainn aig www.uhi.ac.uk/court2013 no le bhith a’ fònadh Fiona Larg (01463) 279211.


text:
Kal. Ian. ui. f., l. x.ii., Anno Domini M.ccc.xxx.1333
Tomaltach mac Donnchadha Mic Diarmata, mortuus est.
Uilliam a Burc, Iarla Uladh, {MS folio/column 70ra}do
p.452marbad le Gallaibh Uladh & na Goill sein do thoitim ann, eter crochadh & marbadh & tarraing, do muinntir righ Saxan.
Gillibert Mac Goisdelbh do marbadh le Cathal Mac Diarmata Gall, ar lar a caislein fein.
Aedh mac Domnaill h-Ui Domnaill, rí Thire Conaill, aen duine fa mo grain & coscur, feichium coitchenn, neoch rob' ferr smacht & riaghail robi i n-aen aimsir ris, ar m-breith buadha o doman & o dhemhan, ar n-gabail aibiti manaich leith uime, a eg i n-a longphort fein & a adhnucal i tempall Mainistrech Esa Ruaidh. Conchobur mac Aedha cetna, do ghabail righi Thire Conaill ar eis a athar. Imcosnamh eter Art h-Ua n- Domnaill & Concobur, mac a athur féin, im an righe & Art do ghabail le Concobur & a marbadh a cetoir leis.
Donnchadh mac Aedha h-Ui Cellaigh, do ghabail le Toirrdhelbach O Conchobuir, ri Connacht.
Aedh Mac Con Shnama mortuus est.
Domnall Mac Con Shnama, taisech Muinnteri Cinaith, mortuus est.
Mac na h-Aidhce Mag Fhlannchadha, adbur taisigh Dartraighi, do marbadh le Connachtaibh.
Kal. Ian. uii. f., l. xx.iii., Anno Domini M.ccc.xxx.i.1334
Sluagadh le Connachtaibh, eter Gall & Gaidhel, sa Mumain cum Maic Conmara. Braighde & nert do ghabail doibh ar Mac Conmara. Tempoll do loscadh le
p.454dreim don t-shluagh irrabadur da fichit & cet do dhainibh, eter uasal & isel & dias do shacartaibh dib sin & a loscadh sin uile.
Deichnebur do mhuinntir Dhonnchadha Riabaigh, mic Mail Shechlainn Carraigh Mic Diarmata, do bathudh ar Loch Teiched.
Tadhg mac Cathail mic Domnaill, quieuit in Christo.
{MS folio/column 70rb}Kal. Ian. i. f., l. iiii., Anno Domini M.ccc.xxx.ii.1335
Seaan O'h-Eaghra do ghabail le mac in Iarla & forgla a mhuinntire d'argain.
Crech le clainn Domnaill ar Gallaibh, idon, ar Clainn Muiris Shugaigh Mic Gearailt. Crech mor le Clainn Muiris ar an clainn cetna.
Iarthar Chonnacht do mhilliudh uile le Uilliam Burc. Daine imda do marbadh & creacha & loiscti & uilc diairmidhe ar mac in Iarla & ar Chlainn Ricaird a Burc do dhenum dho. Sith eter na Burcachaibh cetna.
Kal. Ian. ii. f., l. x.u., Anno Domini M.ccc.xxx.iii.1336
Tomaltach Mac Diarmada, ri Muighi Luirg, fer ro bo mo grain & coscur & rob' ferr sith & cocadh, derc & daenacht ro bhi a n-Erinn i n-a aimsir fein, a eg a n-Domnach na Trinoide, i n-a longport fein, i Caladh na Cairrge & a adhnucal i Mainistir na Buille,
p.456co sochraidh onorach. Quicunque legerit oret. Concobur mac Tomaltaigh Mic Diarmata, do ghabail righi ar eis a athar.
Teboit a Burc mortuus est.
Mailir mac Siurtan d'Exetra, quieuit in Christo.
Maidm le h-Eogan h-Ua Madughan ar Clainn Ricaird a Burc, du itrochair seisser & tri fichit, eter maith & saith.
Domnall mac Seaain mic Domnaill Ui Concobuir, mortuus est.
Niall mac Concobuir Mic Taidhg, occisus est d'aen urchur soighdi.
Trinoit O Naain, maighister coitcenn i n-ealadhnaibh examhlaibh, i n-Dlighedh chanonda & i l-Lex, mortuus est.
Crech mor le macaibh Diarmada Gall ar Clainn n-Goisdelbh & do marbadh Maiug mac Bailtrin Mic Ghoisdealb.
Crech mor le h-Emonn Mac Uilliam ar Clainn Cathail, du ar' hairged Conchobur O Flannagan & moran aile do lucht in tire. Ocus do marbadh Mael Sechlainn, mac Aedha h-Ui Fhlannagan, ar toraidhecht na creiche & do gabadh leosan mac Mic in Milidh.
Concobur Mac Diarmada, rí Muighi Luirg & Aedh mac Aedha & lucht tighe h-Uí Conchobuir & Clann Donnchaidh & glaslath Criche Cairpri im Cormac mac Ruaidhri, do dhul ar creich h-i Tir Fhiachrach, co rangadur Mullach Ratha. Ocus ba in tire do theichedh rompa. Mairbedala mora & capaill imdha do thabairt doibh leo & le Connachtaibh archena. Caislen mor Mic Goisdelbh do legadh le Toirrdelbach & le Connachtaib archena.
Kal. Ian. iiii. f., l. xx.ui., Anno Domini M.ccc.xxx.iiii.1337
Sith do dhenum do mac in Iarla re Brian m-Ban O m-Briain.
Sith do dhenam d'Aedh Remur h-Ua Neill (idon, Aedh Meith) re h-Oirghiallaibh & re
p.458Feraibh Manach.
Faslongport do dhenum le Toirrdhelbhach h-Ua Concobuir ig Ath Liacc i n-adhaigh Emoind a Burc.
Seoan O Fallamain, taisech Clainni h-Uadach, mortuus est.
Tadhg Mag Flannchaidh, taisech Dartraighi, do marbadh le Cormac mac Ruaidhri mic Domnaill, maraen re sochraide aile, {MS folio/column 70va}a n-dighail Seaain Mic Domnaill. Ocus creacha mora do denum ar Dartraighibh & mac Muiris Meg Fhlannchaidh do marbadh an la cetna.
Tadhg & Mail Shechlainn, da mac Imhair Meg Raghnaill, do ghabail do Chathal Mág Raghnaill. Uilliam mac Matghamna & in bladh aile do clainn Imair, idon, Concobur & Tomaltach, righadhbuir Muinnteri h-Eoluis, do tinol d'a tóraidhecht & Cathal Mac Raghnaill & Maghnus mac Fergail, do marbadh doibh. Taisech do dhenum do Thadhg Mag Raghnaill.
Domnall Ruadh O Maille & Cormac O Maille, a mac, do marbadh do Clainn Meibric & do Ghallaibh ailibh maille friú, adhaigh feil Stefain in bliadhain si.
Tomás mac Carmaic h-Ui Domnaill, espuc Tiri Conaill, saí n-egna & crabadh coitcenn fa biadh & fa ellach d'eigsibh & d'ollamnaibh in betha, in Christo quieuit.
Kal. Ian. u. f., l. uii., Anno Domini M.ccc.xxx.u.1338
Ruaidhri (in Einigh mac Flaithbertaigh mic Dhuinn Oig, alias Carraich) Mag Uidhir, ri Fer Manach & Lacha Eirne (per quatuordecim annos ; alias, per duos annos), in fer is mo ro thidlaic d'airged & d'innmus, d'echaibh & d'almhaibh & d'innilibh, do dhul d'eg re h-adhart,
p.460iar m-buaidh o éigsibh & o ollamnaibh.
Mac Iarla Uladh do ghabail d'Emonn a Burc & a chur i l-Loch Oirbsen. Uilc mora & cagadh coitchenn i Connachtaibh trid sin.
Tadhg mac Ruaidhri mic Cathail h-Ui Conchobuir, do ghabail do Tomas Mág Samhradhain & moran d'a muínntir do marbadh. Mag Shamhradhan do dul do thigh Ui Concobuir in bliadhain cetna & a thecht arís i n-a fhritheing & aircis do thabort do Clainn Muircertaigh air & do Muinntir Eoluis & do coimthinol na Breifne, eter Gaidhel & Galloglach. Ocus Mag Samhradhan do ghabail & moran d'a muinntir do marbadh.
Aedh in Chleitigh mac Ruaidhri Ui Conchobuir, do lot ar deredh creiche 'sa Bolegan & a eg dhe.
Derbhail ingen Cathail Mic Murchaidh, ben Donnchadha mic Aedha Oíg, d'eg.
Kal. Ian. ui. f., l. x.uiii. Anno Domini M.ccc.xxx.ui.1339
Sluagh mor la h-Aedh Remar h-Ua Neill cum Tíre Conaill, dar'marbadh mac {folio & column 70vb}Seaain h-Ui Neill & Gaffraigh h-Ua Domnaill la muínntir h-Ui Dochartaigh.
Ruaidhri O Ceallaigh, ri h-Ua Maine, do marbadh la Cathal mac Aedha mic Eogain, ar n-dul a tigh Toirrdelbaigh h-Ui Concobuir d'a tigh fein. Sai Erenn gan imresain fein.
Emonn Mac Uilliam a Búrc d'innarbadh in bliadhain si.
Bean mic Iarla Uladh, idon, ingen Toirrdelbaigh h-Ui Briain, do thabairt do Toirrdelbach h-Ua Concobuir, do righ Connacht, in bliadhain si & Derbail ingen Aedha Ui Domnaill, do legan do.
Tomas Mag Samradhan, do bí i l-laim ic Clainn
p.462Muircertaigh, do dhul as in bliadhain sin, ar n-diultadh dh'ingin Donnchadha Riabaigh ris & a da mac d'elogh isin bliadhain sin fos.
Plaigh mor do shnechta & do shic in bliadhain sin, o cenn caicidhisi do gheimhredh co taníc blodh d'errach, co n-deachaidh moran d'ellach Erenn d'eg ann & guirt gemhair Erenn do dhul a mugudhain bliadhain cetna.
Kal. Ian. uii. f., l. xx.ix., Anno Domini M.ccc.xxx. uii.1340
Comtógbail mor cagaidh eter Mainechaibh, idon, eter Tadhg mac Taidhg Ui Cheallaigh & Uilliam mac Donnchadha Muimnígh Ui Cheallaigh & Donnchadh mac Aedha Ui Chellaigh, d'a tuc Toirrdelbach O Concobuir urlamhus O Maine, do Tadhg & moran d'a cinedh fein fos, gur'theilgset Uilliam asthir imach. Ocus rolensat uile e, gur'ímpo Uilliam orra & gur'marbadh Donnchadh mac Aedha Ui Cellaigh & gur'gabadh Tadhg O Cellaigh & gur'loitedh & co n-deachaidh d'eg d'a loitibh.
Mael Sechlainn h-Ua Gairmleaghaidh, taisech Ceneoil Moain, d'eg.
Toisc dochódar meic Ualghairc h-Ui Ruairc, idon, Domnall & Aedh & Gilla Crisd & Ruaidhri, ar creich cum Cathail mic Aedha Breifnigh & do rinneadur
p.464crech adbal gan imresain & do mharbhadur Concobur mac Donnchadha Riabaigh & moran aile. Do rinne Cathal doraidh maith, dar'fhasto moran don creich & dar'marbadh Domnall O Ruairc, aen raga mac righ na Breifne & moran d'a muinntir maraen ris & dar'gabadh ann Gilla Crisd O Ruairc & Mac Con Shnama. Tadhg mac Ruaidhri Ui Concobuir, do bi i l-laim ag O Ruairc, do legan amach tre comfhuaslugadh Gilla Crisd Ui Ruairc.
Aedh mac Feidhlimidh Ui Concobuir, do ghabail do Thoirrdhelbach O Conchobuir, do righ Connacht & cagadh d'eirghi trid sin eter O Conchobuir & Concobur Mac n-Diarmata, {MS folio/column 71ra}rí Muighi Luirg & gur'milledh moran etorra.
Siurtan Ruadh Mac Goisdelb do marbadh do Cathal Mac Diarmata Gall.
Tadhg Mac Donnchaidh do ghabail do Concobur Mac Diarmata in bliadhain sin.
Cathal Mac Diarmata Gall, aen raghu mac righ Connacht ar goil & ar gaiscedh, ar treisi & ar aghmuire & ar innsaighidh, ar cosnum Airtigh & Sleibe Lugha do ar taradh a lamha laidire, do marbabh do Dhonnchadh Riabach mac Mail Shechlainn Charraigh, tre fell ig Lis Selbaigh i Cloind Conchobuir.
Maghnus mac Cathail mic Annrias, do marbadh do Cathal mac Aedha Breifnigh.
Brian Og Mag Samradhan do marbadh do Thellach Dunchadha.
Eogan h-Ua h-Eighin, ri O Fiachrach Aidhne, do marbadh d'a braithribh fein.
Eogan mac Sefraigh Meg Raghnaill & Aedh O Mailmíadhaigh do marbadh a cheile.
Adhamh Mag Theichedhan d'eg.
Pilib O Duibhgennan, sai gan ímresain, d'eg.
Iníug ingen Mic Goisdelb, ben Eogain
p.466Mic Fingin, d'eg.
Uilliam mac Gillibert Mic Goisdelbh, do marbadh ar greis 'sa Breifne do Tellach Eachach.
Ruaidhri mac Magnusa Ui h-Eaghra, d'eg.
Matha mac Annaigh h-Ui Raighillaigh, do marbadh d'Annrias mac Briain h-Ui Raighillaigh & crecha mora do dhenum 'sin Bolgan don toisc sin.
Kal. Ian. ii. f., l. x., Anno Domini M.ccc.xxx.uiii.1341
Maidm mor do thabairt do Mac Uilliam Burc ar Clainn Muiris, dú inar'marbadh Tomas Mac Muiris, Muiris mac Seonag Ruaidh & deichnebur & tri fichit ar aen riu.
Domnall Mag Dhorchaidh, taisech Ceneoil Luachan, d'eg.
Donnchadh mac Mic na h-Aidhce Meg Fhlannchadha, do marbadh d'Aedh mac Taidhg Meg Fhlannchadha.
O Gairmleaghaidh d'eg.
Brian O Flaind, taisech Sil Mailruanaigh, d'eg.
Cathal Mac Ceithernaigh do marbadh dh'esgur.
Caislen Rosa Comain do gabail do Thoirrdhelbach h-Ua Conchobuir. Ocus Aedh mac Feidhlimidh, do bí i l-liamh 'sa chaislen, do treig d'O Choncobuir é.
Seaan Mag Mathgamna do chur a h-Airghiallaibh.
Cu Chonnacht O Cuind, taisech Muinnteri Gillgan, mortuus est.
(Muircertach Mac in Ghabann, abb Clochair, mortuus est Kalendis Februarii.)
{MS folio/column 71rb}Kal. Ian. iii. f., l. xx.i., Anno Domini M.ccc.xxx.ix.1342
In Gilla Dub Mag Uidir do bathudh ar Loch Eirne ar deredh creiche.
Cagadh mor d'eirghi eter Thoirrdelbach O Concobur, ri Connacht & Conchobur
Mac
p.468Diarmata, rí Muighe Luirg. Emond a Burc d'eirghi le Mac Diarmata & Aedh mac Feidhlimthe & Donnchadh O Birn. Ocus in t-O Birn hisein do chur Ui Conchobuir i tempoll Oil Find ar n-dul dó do ghabhail gill creiche do rinnedur Muinnter Birn ar Hoibert a Burc & ní d'a galloglachaibh do marbadh fa'n Constabla, idon, fa Mac Ruaidhri. Pudhur mór & olc adbal & cagadh coitchenn d'eirghi trid sin i Connachtaibh uile & Clann Muircertaigh d'eirghi le O Concobuir ar tus a n-aghaidh Mic Diarmata & impodh doibh aris le Mac Uilliam & le Mac Diarmata. Feall do dhenum ar Clainn Uilliam Burc tre urail Ui Conchobuir, dar'marbadh Tomas a Burc i fell granna 'n-a n-oirechtus fein, le Clainn Muiris & Seoinin a Burc do marbadh ar in lathair (no , ar in aisti) cetna do Clainn Ricaird. Cathal mac Gilla Crist, Mac Diarmata do marbadh d'Fergal h-Ua Taidhg air in cagadh cetna. Ferghal mac Gilla Crist Fhind Mic Cormaic, do marbadh ar in cagadh cetna.
Breisim brogdha do thabairt do Conchobur Mac Diarmata & d'a macaibh righ ar O Concobuir fa Bhel Atha Slisen, dar'lingedh in t-ath co toghdha tairsibh & d'ar'marbadh ann Diarmait mac Briain Uí Fherghail, in t-aen mac taisich na aesa dob'fherr do bi 'n-a aimsir do Conmaicnib & mac Hoibert a Burc, mídhach gan esbadh & Concobur mac Donnchadha Duibh Ui Eilidhe.
Seaan Mag Mathgamna, saí n-einigh &
p.470n-eghnuma, a mharbadh ar deredh creiche co n-a galloglachaibh do lucht tighe Aedha mic Rooilbh & do Clainn Ceallaigh i toraidhecht. Ocus is commor do marbadh & do bathadh iat.
Diarmait Ruadh mac Cormaic Óig Mic Diarmata, d'eg i n-aibit manaich leith í Mainistir na Buille, gan aen guth a n-diaidh a anma fa einech, no fa crabadh.
Concobur Ruadh Mag Eochagan do marbadh do Gallaibh.
Cormac mac Ruaidhri mic Domnaill Ui Conchobuir, do gabail le Conchobur mac Taidhg & le Ruaidhri mac Cathail Ui Conchobuir & Concobur do gabail le Brian mac Ruaidhri & a tabairt i l-laim Concobuir Mic Diarmata & a cur do sen d'a coimed i Carraigh Lacha Cé.
Domnall h-Ua Dochartaigh, ardtaisech Arda Mídhair & nocho n-édh amhain, uair is bec nach {MS folio/column 71va}raibhi tighernus Innsi h-Eoghain & tighernus tricha cet Thiri h-Enna & ro bo terc a n-Erinn taisech 'g ar' lia daine & ba mó marcsluagh & ba ferr goil & gaiscedh, einech & tidhnucal innás. Ocus a dul d'eg ar lar a tighe fein & Seaan h-Ua Dochartaigh do ghabail a ínaidh.
Sil Muiredhaigh, eter deoin & aindeoin, do dhilsiughudh righ Connact, idon, Toirrdelbach mac Aedha, maic Eogain Ui Concobuir. Ocus is iat is oiregdha do eirigh do: Emond Mac Uilliam a Burc & Concobur Mac Diarmata, ri Muighi Luirg, co n-a braithribh & co n-a oirecht. Ocus Aed mac Aedha Breifnígh mic Cathail Ruaidh & sochraide na Breifne & Conmaicní ar aen rú & Aedh mac Feidhlimthe, rí Connacht. Ocus a ínnarbadh astir amach lesna cuibrennaibh sin. Ocus as i comuirle tucsat a cairde dó: dul do thigh Mic Diarmata 'san aidhci. Ocus
p.472fuaradur Clann Muircertaigh a fhis sin & do innledur sen ar slightibh & ar casanaibh & ar bernadhaibh-beadhail in longpuirt. Ocus tainic trempa sin 'san aidhci ré dorcha, dias no triur marcach. Ocus do eírghedh do ar tochur in longpuirt & tainíc uaithibh ar taradh a lama laidire & do loit sé Cathal mac Aedha Breifnígh. Ocus ní raibhe a fhis sin ag Mac Diarmata no co cuala se na comairc & in mallachadh 'ga denum ar fut in longpuirt. O sin doibh co lá ar namarach & ar faghail a fhesa do Mac Diarmata, do chuir daine tairisi cuigi d'a chur 'sa Charraig & do bí forgla sechtmuine innti. Ocus do teighdis daine maithi in tire fa sech gach lae cuígi. Ocus da n-derntai ar Mac n-Diarmata, do gentai sith ris. Ocus o nach dernad, do thinnlaic é co Caislen Rosa Comain & rofhagaibh annsin é.
Símon mac Concobuir mic Simoin Mic Gille Arraith, taisech do thaisechaibh Luighne, mortuus est.
Aedh mac Aedha Breifnígh, do ghabail righi Connacht Dia Luain, idon, in cet Luan do gheimregh.
Concobur h-Ua Domnaill, rí Tire Conaill & soithech dingbala d'airdrighi n-Erenn gan amurus é ar cruth & ar ceill & ar cetfadh, ar uaill & ar einech & ar oirrdercus, ar menmnaighi & ar mor toirbertaighi, ar crodhacht & ar cathirghail, ar uaisli & ar ailgine, ar daenacht & ar degh crabadh, a marbadh la Níall h-Ua n-Domnaill, la mac a athar fein, ar tabairt amais longpuirt fair. Ocus teinnti & tennala do chur isin tech mór & O Domnaill {MS folio/column 71vb}d'eirghi amach & a toitim a n-dorus a tighi fein, ar m-breith buadha o doman & o demhan. Ocus is dilliuchta an eigsi, & an eladha gan fer a h-imochair, na a -h-altruim tareis
p.474in echta sin.
Flann Óg O Domnallin, ollamh Connacht, in Christo quieuit.
Domnall O Coindlis, senchaidh suadhamail & taibleoir glanfhoclach na Gaidhilgi, do marbadh la h-Uibh Diarmata, gairit re Caisc.
Brugaidh coitcenn, ciall conaigh, do bi ar Loc Eirne, gan diultadh do thruagh, no do tren, idon Matha Mac Magnusa, d'eg in bliadhain sin (14 Kalendas Septimbris).
Tomas Mac Gilli Coisgli, sai n-egna, in Christo quieuit.
Tadhg Mac Donnchaidh, rí Tire h-Oilella, d'innarbadh le Concobur Mac n-Diarmata, d'a tigherna & d'a brathair fein & Fergal mac Tomaltaigh Mic Diarmata, do gabail Tire h-Oilella ar a eis.


text:
Et doni sechna oiprighti gnaith uair and co ngabund an bolgach co ma do nech, an uair nach innurbunn co ma
p.304dho co leir in cetuair. Tar a eissi sin arís caithed duine figeda co minic oir indurbid siad an t-adbur imach: & is minca tic a coimplex te fliuch na i coimplex te tirim, & is minca tic si isna lenbuidh beca & isna macamuibh, na san oigentus & isan arrsaidecht, oir ni dentur san arrsaidecht hi acht o laidirecht & a tir te fliuch. Et ádeir Isác nach gabund si na senoiri co brath, & is mo ticc si isin errach na isin geimred & is mo tic si isin gaoith andes na isin gaoith atuaigh; & ullmuige cum na bolguighi nec do beith fada fa grein na comnuighi.


text:
- TIOTAL
- Loch Bhaile Gheallais, agus am Monadh
- EXTERNAL ID
- PC_GM5_VIEWS_016
- ÀITE
- Loch Pityoulish
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23126
- KEYWORDS
- seallaidhean-tìre
cnuic
beanntan
lochan
Chithear an seo Loch Bhaile Gheallais agus am Monadh. Tha duine ri fhaicinn ann am bàta-ràimh ann am meadhan an deilbh, le each is cairt ri fhaicinn air an làimh dheis.
Tha Loch Baile Gheallais na loch brèagha air Oighreachd Rata Mhurchais, sa Mhonadh Ruadh, faisg air an Aghaidh Mhòir. Tha e a' tarraing mòran iasgairean-slaite, gu h-àraidh an fheadhainn a tha a' lorg bhreac ruadh is gheadas mòr
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Dam Dealan-Uisge Lochan an Stòir
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_5_017
- ÀITE
- Lochan an Stòir
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 1 An Lùnastal 1951
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8680
- KEYWORDS
- Lochan an Stòir
dealan-uisge
dam
loch-tasgaidh
crann-togail
A' cpoimhead air bho thaobh shìos na h-aibhne, chithear an dam aig pròiseact dealan-uisge Lochan an Stòir le prìomh bhallachan an t-slighe dìòrtaidh agus an ceum coiseachd cha mhòr deiseil. Tha crainn-togail nan àite a' togail bucaidean saimeant airson na ballachan, an stèidh agus airson na pìoban a thogail nan àite. Biodh an t-allt anns an robh tòrr uisge a' dol taobh eile tron dam. Nuair a bha an dam deiseil, deigheadh smachd a chumail air an t-sruth uisge seo bhon dà loch gus an loch-tasgaidh air cùl a dam a chruthachadh.
Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail aig Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur còmhla ann an loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain gu h-ìosal orra ann am Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus thòisich e ag obrachadh sa Chèitean 1952. Roimhe seo, dheigheadh dealan a chumail ri corra thaigh ann an sgìre an Ath Leathann le càball fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag dìosail aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a chumadh dealan ri solas sràide agus ri beagan thaighean agus bha gineadairean aig a' chuid bu mhotha dhe na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.
Chaidh Bòrd Dealain-Uisge Ceann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo Achd Leasachaidh Dealain-Uisge (Alba) 1943. Chuireadh am Bile air adhart ann an Taigh na Cumantan le Tòmas MacIain, a chur an cèill gum biodh seo na fhuasgladh do chuid de na duilgheadan a bha aig a' Ghaidhealtachd aig an àm, tro bhith a' cleachdadh "the great latent power of the region' gum biodh e na chuideachadh ann a bhith na leasachadh air duilgheadasan na Gàidhealtachd. Dh'innis MacIain do na Cumantan gum biodh agus gum bu chòir gum biodh, 'industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an tòisich agus an uair sin aig gnìomhachasan a bhathar an dùil a bhiodh a' cleachdadh tòrr mòr cumhachd, agus gum bhiodh cumhachd sam bith a bharrachd air a reic ris a' chliath nàiseanta. Bhiodh prothaidean bho bhith a' reic an dealain air a chleachdadh gus cosgaisean gus an dealain a chur gu àiteachan iomallach a chumail sìos agus gus cuideachadh le leasachaidhean sòisealta is eaconomach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' faicinn a' Bhùird mar dòigh gus a' Ghàidhealtachd ath-bheothachadh, agus chan ann a-mhàin mar bhuidhinn a bhiodh a' toirt dealan.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Judea
'S e roinn anns an Ear Mheadhanaich a tha ann an Judea neo Judæa (Eabhra: יהודה, Cànan Thiberian Yəhûḏāh airson "praised, celebrated"; Greugais: Iouδaίa, Ioudaía; Laideann: Iudaea). 'S e sin am pàirt sa deas na seann Iosrael eachdraidheil, a tha a-nise fo smachd Iosrael, Palestinian Authority agus uaireannan Iòrdan.
Tha an cuid as motha den Judea na fàsach.
Ad-Dahna • Fàsach Araibianach • Dasht-e Kavir • Dasht-e Lut • Dasht-e Margoh • Fàsach Judeanach • Nefud • Rub' al Khali • Negev • Fàsach Shirianach • Tihamah


text:
Antstolio Vaido Drungilo kontoraMas-fhìor air cairt gnothachais
Antstolio Vaido Drungilo kontora
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cìs lagh, Comhairle laghail, Companaidh clàradh +15
Imprint
I-V 8:00-17:00
- Antstolio Vaido Drungilo kontora
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cìs lagh, Comhairle laghail, Companaidh clàradh, Corporra lagh, Cùmhnant lagh, Cur an gnìomh, Debt chruinneachadh, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh an aonaidh eòrpaich, Lagh gnìomhachais, Lien, Lorg an fhìrinn, Modha sgrìobhainnean, Seilbh, Seilbh rupan, Seilbh rupan, Seirbheisean laghail, Seirbheisean laghail


text:
- TIOTAL
- Saighdearan a' dannsa Ruidhle An Tullaich
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_X_45
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- 1883
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11527
- KEYWORDS
- dannsa
trusgain
Buidheann de shaighdearan a' dannsa, leis a' phìobaire aca a' cluich. Tha na briathran 'Of Tulloch ... J.V.' aig bonn na deilbh air an taobh chlì. Tha na litrichean a' sealltainn gur e companaidh Valentine a thog an dealbh. Bha stiùideo aig Seumas Valentine (1815-1879) ann an Dùn Dè, is b' e dealbhadair cruth-tìre cudromach a bh'ann cuideachd, a' siubhal air feadh na dùthcha a' togail dhealbhan airson nan cairtean puist a bha an commpanaidh aige a' foillseachadh. Chlàraich a' chompanaidh an dealbh seo ann an 1883; 's dòcha gun deach a thogail roimhe sin.
Thathar ag ràdh gur ann anns an t-18mh linn a thòisich Ruidhl' an Tullaich nuair a bha ministear An Tullaich anmoch is thòisich an coithional a' dannsa airson cumail blàth. Thàinig e gu bhith gu math mòr-chòrdte anns an 19mh linn, is bha e na phàirt de phrògram dannsa a' Choinneachidh mu Thuath gu math tric.
Tha ceathrar a' dannsa ann an Ruidhl' an Tullaich. Chaidh a dhèanamh air beulaibh na Bàn-righ Bhioctoria uair anns na 1840an, nuair a bha Marcais Obar Chùirnidh, Fox Maule Urramach (Morair Dhalhousie an dèidh sin), Cluainidh Mac a' Phearsain is MacDhàibhidh An Tullaich a' dannsa.
Tha an tasglann as motha de sheallaidhean-tìre dubh is geal le James Valentine & Co air a chumail ann an Leabharlann Oilthigh Chill Rimhinn. Airson fiosrachadh a bharrachd air a' chruinneachadh seo, cuir fios dhan Leabharlann, air neo coimhead air Special Collections at St Andrews
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
RANKINS
An Innis Igh Lyrics
Seinn an duan so dhan Innis Àigh
An innis uaine as gile tràigh
Bidh sian air uairean
A' bagairt cruaidh ris
Ach 's e mo luaidh-sa bhi ann a' tàmh
Càit' an tràith' an tig Samhradh caomh?
Càit' an tràith' a thig blàth air craobh
Càit' as bòidhche
'S an seinn an smeòrach
Air bhàrr nan ògan 's an Innis Àigh
Tiugainn leam-sa chun na tràigh'
'S an fheasgar chiùin-ghil aig àm an làin
Is chi thu 'm bòidhhead
'S an liuthad seòrsa
De dhe'eoin tha còmhnuidh an Innis Àigh
An t-iasg as fiachaile dlùth do 'n tràigh
Is ann m'a chrìochan is miann leis tàmh
Bidh gillean easgaidh
Le dorgh is lìontan
Moch, moch 'g a iarraidh mu Innis Àigh
O, 's gearr an ùine gu'n teirig là
Thig an oidhche 's gun iarr mi tàmh
Mo chadal buan-sa
Bidh e cho suaimhneach
Ma bhios mo chluasag 's an Innis Àigh
Seinn an duan so dhan Innis Àigh
check amazon for An Innis Igh mp3 download


text:
- TIOTAL
- HR 71 agus loco eile air thighinn far na rèilichean ann an Coille Chnagaidh, An t_Samhain 1893
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_558
- ÀITE
- Coille Chnagaidh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- DEIT
- 17 An t-Samhain 1893
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28542
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 71 'Clachnacuddin' agus locomotaibh neo-aithnichte far na loidhne ann an Coille Chnagaidh san t-Samhain 1893.
B' e aon de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-4-0 clas 'Duke' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 71. Chaidh a togail aig Ionad-obrach Loch Gorm a' chompanaidh fhèin ann an Inbhir Nis. Chaidh a crìochnachadh san Dùbhlachd 1883 agus b' i an dàrna loco aig HR air an robh an t-ainm 'Clachnacuddin'. Chaidh a h-ath-àireamhachadh 71A san Iuchar 1912 mus deach a toirt a-mach à seirbheis agus a reic ann an 1915.


text: COMHAIRLE DO PHEACUICH FO DHEARBHAIBH. A pheacacha bochda truagh ! Tha mi a* cur nan firinnean 80 o'n Dia shiorruidh d'ur n-ionnsuidh ann an gradh agus ann an dilseachd, aig iarruidh gu durachdach gu'm biodh bhur michreidimh air a dhearbhadh oirbh, agus bhur n-uile pheacanna, agus bhur staid mhalluichte thruagh san am a ta lathair, agus a chum gu'm biodh sibh air bhur teagaag le Dia bhur taice leigeil air Criosd a fhuair bas air soo nan àindiadhach. Ma dh'fnanas sibh neo-ìompu'chte is sibh is truaighe bhios gu h-aithghearr do na bheil anns a chrui- theachd gu leir; bithidh sibh na bhur comharan cuimhne air ceartas Dhe, ged fheud sibh a nis a bhi a' mealltuinn àn t-saoghail 'na ghloir. Do bhrigh gu'n robh lionmhoir* eachd dhibh air bhur dusgadh tha earbsa agam gu'm bheil smuaintean graidh shiorruidh aige do thaobh cuid do bhur n'anamibh, Uime sin mar thug mi rabhadh dhuibh teich- eadh air son didein o f heirg Dhe tha teachd oirbh, agus gun dail. teàchd a mach as an staid uamhasach so dh'ionn- suidh Chriosd a ghabhas ribh ; mar so tha mi scriobhadh do bhur n ionnsuidhse> agus a dh'ioniisuidh nan uile a dh'fheu. das na fireahnan sò a chJuinntinn air eagal gu n d'thigeadh iad a dheigh Iairah air iompacheadh. 1. larr fios fhaotainn air, agus biodh e aìr a dhearbhadh ort leis a' spiorad, trid an scriobtuir, gu'n d'rugadh ta marbh ann am peacaibh, agus gu'm bheil sibh na'r clann feirge gun Chriosd, agus gun earbsa, agus gu'm bheìl sibh tia'r iuidh gach mionad fo mhallachd agus feirg Dhe, ann àn cunnart ditidh shiorruidh Pillear na h-aingidh sios do ifrinn, An t-anara a pheacaicheas gheibh e bas. Cha'n fhaic mi-chreidmhich beatha, ach tha fearg Dhe gabhail comh- buidh orra, ged nach'eil iad 'ga thoirt fainear. Tha*n Tigh» ^arn a* radh, Mar bi duine air ath-bhreith nach fheudak Jeis rioghachd Dhe fhaicinn; agus esan nach'eil a' creid- sinn tha e air a dhiteadh a cheana. Thugaìdh fainear gu durachdach, gach aon agaibh, tha mi 'gathchuingich oirbh, ciod a thig dhiomhsa, nach'eil air n'ath bhreith, agas nach d'fhairich riamh oibre grais oirbh fein ? O nach robh ar suileàn air am fosgladh chum uile pheacannan ar cridheach* an agus ar beatha fhaicinn an ordugh fa'r comhair, agus theagamh tha 'g eigheach gun sguir air son dioghaltais an aghaidh ar n'anma ciontach. Bu leoiv e gu thoirt air a mhuinntir isneo churamache, criothnachadh. Rachaibh gu ionad uaigneach gun dail, agus smuaineachaibh air ar sligh- ibh mar ann an lathair Dhe. Cuiribh na ceistein so ribh fein. Nach d'rinn mise air uairibh, breug, no goid, no mionnan? Nach do mhi-naomhaich mi an t sabaid? Nach robh mi riamh ardanach, neo-gheamnuidh, mi runach? Nach d'thug mi ainm an Tighearn riamh an diomhanas ? Nach robh mi easumhail do'm pharantaibh ? Nach'eil cridhe feolmhor, nco-ghlan, cruaidh, agus mhi chreidmbeach agum? Nach do bhris mi lagh Dhe riamhf Nach'eil mi marbh ann am peacaibh gus an la'n diugh ? Is eigin domh eigheach a mach ciontach, ciontach ; tha mo choguis 'gam dhiteadh; ciod dh'eireas dhomh ma gheibh mi bas anns an staid so ? Oir thuirt an Dia firìnneach. " Is malluichte gaeh neach nach fan anns na h-uile nithibh a ta scriobhta ann an leahhair an lagha chum an deanamh. Esan nach do chaomhainn na h-aingil an uair a pheacaich iad, ach thilg sios iad gu ifrinn; esan nach do chaomhainn an sean saoghal, na baiìte Shodoim agus Ghomorra, ach dhite iad le'n sgrios, ^an deanamh nan eisiomplair dhoibhsan a bhiodh beo an deigh sin gu h-aindiadhdaidh, cha chaomhainn e mise fada» Nach'eil ifrinn a' fosgladh a beoil air mo shon ? Am bheil earbsa air bith ann gu'm feud mo leithidse pheacach a bhi air a ghlanadh Ie fuil Chriosd? Feudaidh Dia, ann an cear- tas, mise dhamnadh air son nam peacanna-sa, air son a pheacaidh is lugha Is ann do throcair an Tighearna nach- 'eil mi air mo chaitheadh as, agus nach'eil mi nis an ifrinn a'g iolartaich am measg na muinntir a ta air an damnadh, aig eigheachd a mach air son boinne uisge chum mo theangaidh fhuaracbadh. % Guidh air Tighearna an uaigneas gu'n d'thugadh e spiorad dhuit am feadh a ta e ri fhaotainn Eighibh, gach aon agaibh, air son fola Chriosd mar dh'eigheas duine fo bhinn a bhafs air son trocair, mar thuirt fear gleididh a phrisiun agus e air chrith, ciod a ni mi chum ga'n tearnar nii ? Gniomh. xvi. 30. Na gabh fois aon la, na aon uair ni sfaide gu samhach na le suamhnas, gus am bi chuid earbsa agad gu'm bheii creidimh air oibreachadh annad leis an spiorad, agus gu'n tagair losa Criosd do chuis a'r ìa bhreith- eanais; oir a dh'e?sbhuidh fhireantachdsa bhi air a cur as do leth, cha'n'eil mathanas ann. Lean Criosd mar rinn na daoine dall, aig eigheachd w Thighearn gu'm fosgladh tu ar suilean," Guidh màr rinn an lobhair. Thighearn ma's aill leat 's urradh thu mise dheanamh g!an. Tagair gu dian air son an sploraid a ta air a ghealltuinn gu'm bi e air dhortadh mach 'sna laithibh deireannach sa air na h.uile feoìl. Gniomh, ii. 17. 3. Mabheir an Tighearnale fhocal agus le spiorad beachd dhuit air do staìd eagalach chaillte, thoir an aire nach gabh thu foi« gun obair iomlan grais, air eagal gu'n d'thig thu dheighulaimh air aonadh ri Criosd trid teagaisg agus tarruing an Athar j air engal gu'n gabh thu fois ann an sith fheallsa, ga d' chuaìrtepchndh fein le sradaibh do d' bheothachadh fein, trid loit na leigheis eutrom. Thoir an aire nach tog thu air a ghainnimh, air eagal nach bi thu ach mar oigh ameadach aig imeachd maille riusan tha g]ic. Air eagal gu'n dean thu Criosd do d' dhleasnasaibh — do t^urnuigh guil, runa, ath-leasachadh ; oir tha iobairt an aingidh na grainealachd do'n Tighearna. " Tha slighe ann a chithear direach leis an duine ; ach is iad °a chrioch slighean a bhais." H Tha ginealachd ann a tha glan pzm beachd fein, gidheadh nch'eil air an nigheadh o'n salcbar,' , Feudaidh neach a dhol gle fhada fo dhusgadh coguis, agus eud a bhi air a thaobh Dhe, agus gidheadh, air dha bhi aineolach air firean- tachd Dhe, feudaidh e bhi dol mu'n cuairt, re a laithean uile, a chur air chois f hireantachd fein, agus nach bi ni aig ma dheireadh ach earbsa a' chealgair a theid a mugha, Thusa tha sniomh a mach asad fein comhdach do d'lomhnochd, bifchidh t'earbsa cosmhuil ri lion an damhan alìuidh ann r.n ìa' t'amghairs so gheibh thu fadheoidh o iaimh Dhe, luidh- idh tu sics ann an doirinn ; oìr is e Chriosd crioch an lagha air son fireantacbd do na h-uile chreideas. Le oibribh an lagha cha bhi feoil air am fireanachadh na lathaìr. Tha e fior, tha creidimh a' teachd troimh eisdeachd, agus is e ar dleasanas feitheamh air Dia far am bheìl an Spiorad aig ©ibreachadh ; ach ma tha fireantachd a' teachd le obair air bith do'n lagha, an sin f huair Criosd bas gu diomhain. Dhasan nach'eil'g oìbreachadh chum fireantachd, ach a ta creidsinn anns an a ta fireanachadh nan ain-diadhach,measar achreidimh mar f hireantachd j is beannuichte an duine d'am meas Dia fireantachd a dh'easbhuidh oibre. Rom, iv, 5, 6. 4. Seall ris an Tighearna chum gu'n de~rbhadh e peacadh ort, bhrigh nach'eil thu creidsinn ann an Iosa Criosd. Tha e gealltuin so dheanamh. Eoin xvi. 7—9. Ann ad fheith- ìmh air meadhonaibh na gras, bi toileach gu'n dearbhadh an Comhfhurtar ort, gu'm bheil do chridhe ro aingidh, nach aill teachd a dh'ionnsuidh Chriosd, agus gu'm faireadh tu do neo-chomas air a bhi creidsinn ann mur cuir an Tighearna xnach ro mheud morachd a chumhachd. Ephes. i 9. 5. Biodh fios cinnteach agad, agus thoir deagh-bheatha do'n sgeul aoibhneach so, gu'n d'thainig Criosd a dh'ionn- suidh an t saoghail a thearnadh pheacach, agus ceann-cinnidh nam peacach. 1 Tim. i. 15 Is ann mar so ghradhaich Dia an saoghal gun d'thug e aon ghin-mic a chum ge b'e a chreideadh ann nach rachadh e dhith ach gu'm biodh a' bheatha maireannach aig. Dh'fhulaing Chriosd aon uair air son peacaidh, am firean air son an neofhirean, a chum gu'n d'thugadh e sinn dh'ionnsuidh Dhe. Teich a dh'ionnsuidh an didein so an uair tha thu'g ad fhaicinn fein ain diadhuidh agus malluicht le lagh Dhe, agus tha eagal ort gu'm bi thu air do dhiteadh. Smuainich ort fein ged tha mise aindiadh- uidh, gidheadh f huair Chribsd bas arson nan andiadhaidh. Rom. v. 6. Ged tha mise am namhaid gidheadh rinn Criosd naimhdean reidh ri Dia le a bhas Ged tha mi cean- nairceach, agus co graineil 'sgu'm bheil eagal orm gu'm feud Dia le ceartas ann a chorruich mo chur fuidh ann an ifrinn, gidheadh ann an so tha deagh sgeul agus misneach air mo shon, gu'n dh'fhuair Criosd an uair a chaidh a suas an airde gibhtean air son dhaoine seadh air son nan daoine ceannairceach mar an ceudna, chum gu'n gabhadh an Tighearna Dia comhnuidh an measg na muinntir cheann- airceach. Ged tha mi malluichte, agus ged tha mi faicinn gu soilleir gu'm bheil Dia bagairt mo dhamnadh ann an iomadh aite do'n scriobtuir, gidheadh fathast tha earbsa ann do thaobh mo leithidse pheacaich, do bhrigh gu'n shaor Criosd peacuich mhalluichte o mhallachd an la^ha, air dha bhi air a dheanamh na mhallachd air an son, a chum gu*m faigheadh iad beannachd Abrahaim, agus gealladh an Spioraid. Gal. iii. 13, 14  Tha Criosd ag radh, " Is mise an tslighe chum an Athar," — Eoin xiv 6. DJu lean an Tighearn aig cathair nan gras le h-eighich agus osnaich do labhairt gun sgur. O tarruing mi dh'ionnsuidh Chriosd ; cuidich leam gu gabhail ris, agus m' earbs a chur ann. Ma mhothaicheas tu gu bheil e ro-dheac- air dhuit creidsinn ann, cluinn an Tighearn ag radh riut, " Deanadh e greim air mo neart, chum gun dean e sith rium 9 agus ni e sith rium," Isa xxvi. 5. " Bheir e neart do'n an- fhann, agus dhoibhsan a ta gun lugh meudaichidh e treise." Isa xl. 29. " Uimesin cuiribh ur dochas anns an Tighearna do ghnath; oir anns an Tighearn Iebobhah tha neart sior- ruidh. Isa. xxvi. 4. 'Se mo ghuidh durachdach gur e so am graidh sonraichte Dhè, agus la a chumhacl'd do d'thaobh, chum gum bi thu air do dhlu-cheangal ri Criosd trid creid- imh aira h-cibreachadh snnad tre chumhachd Spioraid Dhe; chum gum bi ciocras ort air a shon, agus gum faù?h thu lan dearbh bheachd air gradh Dhe; agus gun robb gradh Chriosd air a sgaoileadh ann ad chridhe, agus gum buanaich thu ann an Criosd, air dhuit a bhi laidir anns a ghradh a tha annsan, a bhios lan-fhoghainteach dhuit anns gach deuchainn a thig ort; gum bi thu air do theagasg le Dia a sheinn a chliu, 's a dheanamh gairdeachas le ball-chrith; agus nach dealaich thu 8 am feasd ri d'cheud ghradh, agus nach tuìt thu ann arì neò* churam mealltach, ach gur b-ann a dh'fhasas tu suas ann an eolas Chriosd; agus air dhuit a bhi suidhicht an tigh Dhe, gun d'thoir thu mach mor thoradh, ge d'aìcheadh fein, 's a' togail a chroinn-cheusaidh, a' gluasad aithrigh air an Tigh- earn an cian is beo thu, chum cliu a shaor ghrais, a ghairm thu chum a rioghachd agus a ghloir. O deonaich nach bi àn earail so ag eiridh suas ann am breitheanas 'nar n-agh« aidh air chionn an la dheireannaich, arson an dearmad, òhum bhur ditidh, — ach gur e bhios annta dhuibh gutb agus gairm Dhe, a ghairdein agus a chumhachd air fhoillseachadh chum bhur saoradh. Gun robh lathaireachd a Chofhurteat maille ribh gu siorruidh. GLASGOW: PRINTED, AND SOLD FOR THE GLASGOW RELIGIOUS TRACT SOCIETY^ Àt their Depository, No. 10, Wilson-Streè*. Price 2s. 8d. per hundred.


text:
Obar Dheathain
'S e baile mòr ann an Alba a Tuath a tha ann an Obar Dheathain (Beurla: Aberdeen; Beurla Ghallda: Aiberdeen). Tha 202,370 de shluagh ann sa bhliadhna 2005 agus 's e an treasa baile as motha ann an Alba, an dèidh Glaschu agus Dùn Èideann. Tha am baile-mòr ainmeil airson ola ann an Cuan a Tuath (The Oil Capital of Europe) agus clach-ghràin (The Granite city). Ged nach eilear a' gabhail ris an-diugh, bhathar a' smaoineachadh gur e Abar-Rèidh Abhainn a bu chiall dha Obar Dheathain san t-seann chànan.[1]
Susbaint
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Obar Dheathain na laighe eadar dà abhainn, Uisge Dè agus Abhainn Dheathain. Thòisich am baile mòr mar dà bhaile, Seann Obar Dheathain (Old Aberdeen) agus Obar Dheathain Ùr (New Aberdeen). Bha Obar Dheathain Aosta ann an Tuath, aig Abhainn Dheathain agus bha Obar Dheathain Ùr, baile iasgach, aig beul-aibhne Uisge Dhè.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1396, bha an sluagh 3,000. Ann an 2001, bha sluagh a' Chomhairle Cathair Obar Dheathain 212,125;[2] ach bha 184,788 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin.[3]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha riaghailtas Obar Dheathain leis an Comhairle Baile Obar Dheathain. Tha 43 comhairleach ann agus 13 roinnean. Tha stiùir gnothach Comhairle le Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Ann an 2007, bha 15 Libearalaich Dheamocratach, 13 SNP, 10 Làbaraich, 4 Tòraidhean agus aon comhairleach eile ann.
Tha trì roinnean-phàrlamaidean ann an Obar Dheathain airson Pàrlamaid na h-Alba agus Taigh nan Cumantan cuideachd. Ann am Pàrlamaid na h-Alba:
- Nicol MacStèaphain, Libearalaich Dheamocratach , Obar Dheathain a Deas.
- Lewis Dòmhnallach, Làbaraich, Meadhan Obar Dheathain
- Brian MacAdhaimh, Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, Obar Dheathain a Tuath.
Ann an Taigh na Cumantan, tha an roinn-phàrlamaidean riochdaichte le Obar Dheathain a Deas, Obar Dheathain a Tuath (Làbaraich) agus Gòrdon (Libearalaich Dheamocratach).
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Foghlam Adhartaich[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà oilthigh ann: Oilthigh Obar Dheathain, stèidheichte ann an 1495 agus oilthigh ùr, Oilthigh Robert Gordon, stèidheichte ann an 1992.
Tha Scottish Agricultural Collage (SAC) an colaiste ann an Obar Dheathain a Tuath agus tha Colaiste Obar Dheathain àitan iomadh ann am baile. Tha e colaiste motha ann an Alba.
Sgoilean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Obar Dheathain 12 àrd-sgoilean agus 54 bun-sgoilean. Bha Aberdeen Grammar School stèidheichte ann an 1257. Gabhaidh Fòghlam tro Mheadhan na Gàidhlig ann an Bun-sgoil Gilcomstoun agus Àrd-sgoil Hazelhead.
Na Meadhanan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Obar Dheathain na dhachaigh gu dà pàipearan-naidheachdan gach-là, Press and Journal agus pàipear-naidheachd san feasgar, Evening Express.
Tha stùideo-bheag BBC Scotland ann an Obar Dheathain agus prìomh-oifis STV North (mu thràth Grampian Television) suidhichte ann an Tullos. Tha trì stèisean-rèidio suidhichte anns a' bhaile, Northsound 1, Northsound 2 agus Original 106. Tha dà phrògram nan naidheachdan suidhichte ann an Obar Dheathain, North Tonight air STV north agus Good Morning Scotland air BBC Radio Scotland airson naidheachdan ionadail.
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Port Adhair Obar Dheathain ann an tuath a' bhaile, a tha a' ceangail Alba a Tuath le Sasainn, Èirinn agus Eòrpa. Tha port-heileacoptair aig a' port-adhair a tha a' ceangail na mòr-thìr le beartan-òla ann an Cuan a Tuath. Tha e aon de na puirt-heileacoptair as trainge air feadh an t-Saoghail.[4]
Tha seirbheisean trèana bho Obar Dheathain gu Inbhir Nis, Sràid na Ban-righ ann anGlaschu, Dùn Èideann, Inbhir Uraidh agus Sasainn. 'S e port-mara airson aiseagan a tha ann. An sin tha seirbheis aiseagan a' ruith gu Lèiruig air Sealtainn agus Baile na h-Eaglais air Àrcaibh le Northlink.
Tha sia mòr rathadaidean ann an Obar Dheathain, tha A90 am prìomh rathad anns a' baile a tha a' ruith bho thuath gu deas, a' ceangail Obar Dheathain le Dùn Èideann, Dùn Dèagh, Peairt agus Breichin anns a deas agus Ealain, Ceann Phàdraig agus a' Bhruaich anns a tuath. Tha an A96 a' ceangail , gu Eilginn, Inbhir Nis agus an iar-thuath. 'S e an A93 am prìomh rathad a tha a' ruith chun an iar, gu Bràigh Mhàrr agus Am Monadh Ruadh. Tha A92, a' dol gu deas, a' ceangail am baile le Monadh Rois agus Obar Bhrothaig.
Tha bus seirbheisean ag obrachadh le First Group airson na seirbheisean anns a' bhaile fhèin agus le Stagecoach airson seirbheisean air feadh na dùthcha. Tha seirbheisean ann gu Glaschu, Dùn Èideann, Inbhir Nis agus Sassain cuideachd. Tha First Group suidhichte ann an Obar Dheathain.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- William Forbes Skene (1809 - 1892) Sgoilear ceilteach.
- Nicol MacSteaphain (1960). Neach-poileataigs.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
A’ Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Obar Dheathain anns na bliadhnaichean 1946, 1955, 1964 agus 1976.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ a' Phrionnsa
- ↑ Comparative Population Profile: Aberdeen Council Area
- ↑ Comparative Population Profile: Aberdeen Locality
- ↑ “BAA Aberdeen Airport”. Air a thogail 31mh dhen Iuchar 2007.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Comhairle Baile Obar Dheathain
- Aberdeen Art Galleries and Museums
- Aberdeen Twin Cities
- BBC Naidheachdan 2016-12-09: Bliadhna dhoirbh do ghnìomhachas na h-ola (aithris-bhideo 3:24)
- BBC Naidheachdan 2016-12-09: Buaidh air luchd-obrach na h-ola (aithris-bhideo 3:55)
Dùn Èideann · Dùn Dèagh · Glaschu · Inbhir Nis · Obar Dheathain · Sruighlea
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |