c: text/html

text:
Zug
‘S e baile meadhanach ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann am Zug (Eadailtis: Zugo, Fraingis: Zoug, Laideann: Tugium). Tha e suidhichte aig 503m os cionn ìre na mara[1] eadar Loch Zug (Gearmailtis: Zugersee) agus an Coille Deinikerwald, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Zug fhèin, dìreach 22km air falbh bho Zürich, 209km bho Ghenève agus 84Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 26,327 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 26mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Zug. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1240.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johann Michael Bossard (1874 – 1950): Fear-ealaine.
- Walo Lüönd (1927): Actair.
- Thomas Hürlimann (1950): Sgrìobhadair.
Bailtean Co-cheagailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Fürstenfeld[4] (Steiermark)
- Kalesija[5] (Càirdeas)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aimsir
Is e a tha ann an aimsir, aig gach ionad air barr na talmhainn, suim nan èifeachdan a tha staid leantainneach na h-àile ag adhbharachadh. Is iad na prìomh feartan den àile a tha cuir ris an aimsir:
- An tòthachd
- Am brùthadh
- A' bhuige (meud uisge a tha anns an àile)
Tha feartan na h-aimsir a' gabhail a-steach
- An teòthachd
- A' ghaoth
- Driùchd
- Sileadh uisge
- Na neòil/sgòthan
- Astar seallaidh
agus a bharrachd air sin, dealanach is tàirneanach, clachan-meallain, flin, sneachd, an deòir agus an ceò.
Is e feart na h-àile a tha anns an teòthachd fhéin, ach tha feartan eile na h-aimsir a' crochadh air an càirdeas eadar an teòthachd, am brùthadh agus am meud uisge a tha crochaichte anns an àile mar a tha.
Bithidh caochlaidhean anns a' bhrùthadh ag aobhrachadh gaoithean.
Air barrachd, bithidh càirdeasan fa-leth eadar teòthachd , brùthadh agus a' bhuige aig aobharachadh:
Is e sgoil-aimsir an roinn saidheans a tha ri sgrùdadh na h-aimsir.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
BBCAimsir - faigh tuairmse sìde airson Alba bhon BBC le Twitter (anns aʼ Ghàidhlig)


text:
26 an t-Iuchar
'S e 26 an t-Iuchar an 207mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (208mh ann am bliadhna-leum). Tha 158 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788, inbhe stàite do dh'Eabhraig Nuadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1856 - George Bernard Shaw, ann am Baile Àtha Cliath. Sgrìobhadair.
- 1875 - Antonio Machado, bàrd Spàinnteach.
- 1875 - Carl Gustav Jung, ann an Kesswil. Lighiche-inntinn, saidhceolaiche agus feallsanaiche às an Eilbheis.
- 1933 - Edmund Phelps, ann an Evanston, Illinois. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1943 - Mick Jagger, ann an Dartford. Seinneadair à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1999 - Trygve Haavelmo, ann an Oslo. Eaconamaiche à Nirribhidh.
- 2016 - Magaidh Dhòmhnallach, ann an Glaschu. Seinneadair.


text:
Middelburg
‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Zierikzee, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Middelburg (IPA: mɪdəɫˌbʏrx, Fraingis: Middelbourg, Laideann: Medioburgum). Tha e suidhichte air leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, 8m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 131km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 75km bho Rotterdam, 80km bho Den Haag, 72km bho Zundert agus 123km bho Utrecht.[3] Chaidh Middelburg a chlàradh airson a' chiad turas ann an 844 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1217. Tha 47,308 duine a' fuireach ann.[4] Tha ministear na h-eaglaise Phròstanach sa bhaile, fear air a bheil Klaas Hendrikse, air leabhar neo dhà a sgrìobhadh far a chanas e nach eil Dia idir ann. ‘S e 'Am Ministear Neo-dhiadhaire' am far-ainm a tha air.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Głogów[6]
- Nagasaki
- Simeria
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Inkpotgenootschaft
- ↑ DB City


text:
- TIOTAL
- Innealan briste de chlach-ghainmhche
- EXTERNAL ID
- QZP40_2471_VOLXII_P272A
- SGÌRE
- Sealtainn
- DEIT
- 1876
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31643
- KEYWORDS
- innealan
clachan
Seo dà phìos de dh'innealan clach-ghainmhche à Sealtainn. 'S e eisimpleir neo-chrìochnaichte a th'ann an dealbh 2. Tha an làmh 4¾ òirlich (12cm) a dh'fhaid is tha mu 3 òirlich (8cm) den bhodhaig air fhàgail. 'S e eisimpleir de làmh-ghrèim a-mhàin a th'ann an dealbh 3, is tha e 4½ òirlich (11cm) a dh'fhaid.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland. Vol XII, Part I' (1876-77)


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc. xx.iii., alias .dcccc.24.
Longus di Gallaibh for Locha Eirne cor innriset innsi ind Locha & na tuatha imbi sancan. A n-derghe dind Loch isint shamhradh ar ciunn.
Gaill for Loch Cuan & Mael Duin m. Aedha, ridomna In Coicidh, do thotaim leu. Nochobhlach mar de Ghallaibh Locha Cúan do badhadh oc Fertais Rughraighe, du inro badudh noí cét aut eo amplius.
Sloghadh la Gothbrith h. n-Imair o Ath Cliath co Luimnech co fargbadh slogh dimar dia muintir la m. n-Ailche.
Mochta, epscop Oa Neill & sacart Aird Macha, in pace quieuit.
Muiredach m. Domnaill, tanuse abad Aird Macha & ard-maer Oa Neill in Deiscirt & comurba Buiti m. Bronaigh, cenn adcomairc fer m-Breg n-uile ocaibh cleirchibh, quinto die Kalendarum Decimbrium uita descessit.
Mael Mordha m. Conghaile, princeps Daiminnsi, quieuit.


text:
Valentín González
Bhualadh an far-ainm El Campesino air Valentin Gonzalez Gonzalez (1904-1983) le poilis na Spàinne nuair a chuireadh e an greim airson toirt taic do stailc nan sgalaig ann an 1919. Nas anamoch, bha e na h-oifigear anns an Arm Poblachdach ré Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Anarcach a bha 's an athair aige nuair a bha an Spàinn fo aintighearnas riaghail ach ghluais El Campesino do chreideas nan co-muineaich
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Cunntas Bheatha: "Èisdibh a Chàirdean: Beatha is Bas anns an CCCP" (Spàinntis 1951, Beurla 1952)


text:
5 an Dùbhlachd
'S e 5 an Dùbhlachd an 339mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (340mh ann am bliadhna-leum). Tha 26 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1493 - Ràinig Cristoforo Colombo an eilean Hispaniola.
- 1590 - Taghadh Phàpa Griogair XIV, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1848 - T. P. O'Connor, fear-naidheachd agus fear-iomairt Pàrtaidh nàiseantach na h-Èireann.
- 1849 - Rafael Reyes, ann an Santa Rosa de Viterbo. [Neach-poileataigs]] à Coloimbia.
- 1885 - Dòmhnall Mac na Ceàrdaich, bàrd Gàidhlig.
- 1901 - Werner Heisenberg, fiosagaiche Gearmailteach.
- 1944 - Jeroen Krabbé, ann an Amsterdam. Actair às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1791 - Wolfgang Amadeus Mozart, ann an Vienna.
- 1854 - Tomás Herrera, ann am Bogotá. Saighdear agus Neach-poileataigs à Coloimbia/Panama.
- 1925 - Władysław Reymont, ann an Warszawa. Sgrìobhadair às a' Phòlainn.
- 2013 - Nelson Mandela, Neach-poileataigs à Afraga a Deas.


text:
Coonseil ny h-Oarpey
She nane jeh ny reagheydyssyn eddyr-ashoonagh shinney 'syn Oarpey ee Coonseil ny h-Oarpey (Baarle: Council of Europe, Frangish: Conseil de l'Europe). She co-hymey ny h-Oarpey yn dean ec y Choonseil. Va'n reagheydys bunnit 'sy vlein 1949 liorish Conaant Lunnin. Ta cleayney mooar eck er stundayrtyn leighoil, kiartyn deiney, lhiasaghey deynlaghys, reill y leigh, as co-obbraghey cultooragh. Ta 47 çheeraghyn 'sy Choonseil as staydys olteynagh oc lesh 800 millioonyn dy chummaltee. Cha nee yn Unnaneys Oarpagh ayns feysht 'sy Choonseil, quoi nagh vel agh 27 olteynyn 'syn Unnaneys, as polaseeyn cadjin as leighyn boandagh echey. Agh, ansherbee, ta cowraghyn er lheh er nyn rheynn magh eddyr y Choonseil as yn Unnaneys, goaill stiagh y brattagh.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Beth Thom mu chur-seachadan àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF09_TRACK07_THOM
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Beth Thom
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3276
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
spòrs
dannsa
cuirmean-àbhacais
Women's Rural Institute
Institiud Dùthchail nam Ban
Women's Voluntary Service
Seirbheis Shaor-Thoileach Rìoghail nam Ban
claistinneach
Tha cuimhn' aig Beth Thom a' coinneachadh ri daoine à iomadh dùthaich an Inbhir Pheofharain san Dàrna Cogadh.
Uill, bha tòrr rudan ann, a chionns, air a' chiad àite, bhiodh tu a' frithealadh dhaoine sna h-iondan-bìdh san eaglais a h-uile feasgar, oir thigeadh na saighdearan an sin gus cèilidh a dhèanamh, còmhradh ri daoine eile, dìreach mar a tha sinn uile a' dèanamh an-dràsta, agus bha e gu math taitneach. Agus an uairsin bha na pàrtaidhean cuirmean-àbhacais ann - a liuthad rud, dannsaichean agus a h-uile seòrsa, iomadach rud. Agus bha mòran dhaoine ann bho dhùthchannan eile, gu sònraichte daoine à Nirribhidh 's às a' Phòlainn agus bha e tlachdmhor, saoilidh mi. Dh'ionnsaich sinn mòran, aon dòigh co-dhiù, tro choinneachadh ris na daoine seo, rud nach tachradh ruinn mur nach biodh sin. Bha mòran rudan ann, saoilidh mi. Agus gu dearbh bha a h-uile duine an sàs ann an rudeigin. Chaidh mise a-steach dhan Chrois Dhearg, an Red Cross, agus cuideachd bha WRIs ann, WVS, iomadh rud. Bha a h-uile duine a' dèanamh rudeigin. 'S dòcha gum biodh iad a' cur a-mach tea aig na stèiseanan rèile, mar eisimpleir. Agus mar a tha mi 'g ràdh, a' frithealadh ann an ionadan-bìdhe na h-eaglaise, agus a' cur air dòigh sgiobaidhean chuirmean-àbhacais - a h-uile duine a' dèanamh an dìchill, a chionns gu robh mòran dhaoine tàlantach san sgìre.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Ard Rois.


text:
Coinneamh mu Bhun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis
- 5 An Dùbhlachd 2012
Bidh pàrantan Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis a' tighinn còmhla oidhche Chiadain ann an oidhirp aonta a ruighinn mun t-slighe air adhart dhan sgoil.
Tha i an-dràsta às aonais cheannaird, agus Annika Jansen, a bha san dreuchd sin gu h-eadar-amail fad cha-mhòr dà bhliadhna, air fàgail.
Bha ise air an dreuchd làn-ùine iarraidh, ach dh'fhàilich oirre an obair fhaighinn agus i gun Ghàidhlig.
Tha duilgheadasan mòra air a bhith aig Comhairle na Gàidhealtachd ceannard le Gàidhlig fhaighinn, rud a dh'iarradh mòran phàrantan.
Bha dùil gun deadh a' choinneamh a chumail nas fhaide den mhìos, ach leis gu bheil sgaradh bheachd ann eadar pàrantan air a' chùis, cho-dhùin comhairle nam pàrantan a cumail nas tràithe feuch rèite a dhèanamh.
Thathas a' tuigsinn gum bi oidhirp ann aontachadh gum faodar tidsear aig nach eil a' Ghàidhlig fhastadh, le gealltannas gum biodh taic ann dhaibh gus an cànan ionnsachadh.
Tha mòran de na pàrantan nach eil nam buill air comhairle nam pàrantan, no ann an Comann nam Pàrantan, agus tha cuid aca gu math mì-thoilichte leis mar a chaidh an gnothach a làimhseachadh leis na buidhnean sin.
Dh'innis aon phàrant dhan BhBC gun robh iad air earbsa a chall anns na buidhnean, agus nach robh ann ach cùis nàire.
Tha dùil ge-tà, gum bi cuid mhòr aca airson an sgaradh bheachd a chur air an cùlaibh, agus iad draghail nach eil e na chuideachadh don sgoil - a th' air a cur air adhart mar eisimpleir de dh'fhoghlam tro mheadhan na Gàidhlig - no don chloinn.


text:
- TIOTAL
- Eilean Ratharsair, a' cur air an Dealan-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_11_023
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 14 Am Màrt 1956
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8994
- KEYWORDS
- dealan-uisge
Lochan an Stòir
Am Bràighe
Ratharsair
bàt'-iasgaich
Air feasgar 14 Am Màrt 1956, chaidh an dealan a chuir air airson a' chiad uair ann an Eilean Ratharsair. Thachair an cuir air oifigeil sa Bhaile Mheadhanach sa Bhràighe san Eilean Sgitheanach. Às an Àird sa Bhràighe tha càball fon mhuir anns a bheil 1 1/4 mìle de dh'fhad a' giulan a' chumhachd chun an eilein bhon stèisean cumhachd aig Lochan an Stòir tuath air Port Rìgh. Chaidh rocaidean a losgadh à Ratharsair a' comharrachadh gun robh an dealan air ruighinn diogan an dèidh an suidse a bhith air a bruthadh.
An dèidh an dealan a chur air agus na h-òraidean sa Bhràighe a chaidh a chuir a-mull a Ratharsair air fòn-rèidio, chaidh na h-aislean, muinntir an àite agus aoighean a-null a Ratharsair. Bhon chladach sa Bhaile Mheadhanach chaidh an toirt a-mach gu Eilean a' Cheò, bàt'iasgaich le Murchadh MacNeacail agus Aonghas Dòmhnallach às A' Bhràighe. Tha an dealbh seo a' sealltainn cuid de na bha sa bhuidheann a' fàgail a' Bhàgh a Tuath, Ratharsair, air an ioMgradh a-mach an coinneamh a' bhàta airson an turais air ais dhan Eilean Sgitheanach.
Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail aig Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur còmhla an loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain gu h-ìosal orra ann am Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus thòisich e ag obrachadh sa Chèitean 1952. Roimhe seo, dheigheadh dealan a chumail ri corra thaigh ann an sgìre an Ath Leathann le càball fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a chumadh dealan ri solas sràide agus ri beagan thaighean. Bha gineadairean aig cuid bu mhotha dhe na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid bho dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhith air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhith a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar inneal ann a bhith a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Buntàta
Tha am buntàta na ghlasraich freumh, gu math pailt air feadh an t-saoghail, ach tha e a' buntainn ri Aimearaga a Deas bho thùs. Is iad na Spàinntich a thug am buntàta a-steach dhan Roinn Eòrpa, as dèidh dhaibh na h-Incas a chur fo smachd. Thathar a-nis ga ithe air feadh an t-saoghail ann an iomadach dòigh.
A reir beul-thairis thàinig am buntàta gu h-Éirinn sa chiad dol-a-mach le seòladairean Spàinnteach a' teicheadh bho na Sasannaich as dèidh na h-ionnsaigh neo-shoirbheachail le feachd-mara na Spàinn ann an 1588. Tha an aon sgeulachd aig na Scalpaich, ach a-rèir coltais dh'fhàg na Spàinntich sìol de leithid eile ann an siud!


text:
Randolph Quirk
She çhengoayllee Manninagh eh Charles Randolph Quirk, y Barran Quirk, CBE, FBA (r. 1920). Va Quirk ruggit ayns Lammal, Skylley Maayl, Mannin 'sy vlein 1920. She mac lesh e phaarantyn Thomas as Amy Randolph Quirk t'ayn. Ren eh goll dys Colleish Ree Illiam, as lurg eh shen, hie eh dys Colleish Ollooscoill Lunnin son y Vaarle y lhaih fo currym Albert Hugh Smith. Hoshee e studeyryssyn 'sy vlein 1939, agh hie ad er nyn groghey car y Nah Chaggey Dowanagh, as ren eh creaghney ad eddyr ny bleeantyn 1945 as 1947. Hooar eh MA, PhD, as D. Lit as haink er dy ve ny olloo jeh'n Vaarle ayns Colleish Ollooscoill Lunnin veih 1947 derrey 1954. Haink er dy ve ny lhaihder ayns Ollooscoill Durham 'sy vlein 1954, as haink er dy ve ny olloo ayn 'sy vlein 1958. Hie eh er ash gys Colleish Ollooscoill Lunnin myr Olloo 'sy vlein 1960 as 'sy vlein 1968 ren eh goaill eiyrtys er Smith myr Olloo Quain derrey yn vlein 1981.
Ren eh lhaih leaghtyn as ynsaghey sheminaareyn ayns Colleish Ollooscoill Lunnin 'sy Çhenn Vaarle as ayns Shennaghys y Vaarle.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Eanraig MacIlleBhàin (Fionn) agus air a sheinn le: Calum MacArtair, Fionnlagh MacNèill, iain d. howie agus Murchadh Iain MacCoinnich.
This is a song written by: Eanraig MacIlleBhàin (Fionn) and sung by: Calum MacArtair, Fionnlagh MacNèill, iain d. howie and Murchadh Iain MacCoinnich.
Sèist / Chorus
Ochòin a rì 's i mo rìbhinn donn
Dh'fhàg mi fo mhì-ghean is m' inntinn trom,
Gur e a bòichead a rinn mo leònadh,
'S cha bhi mi beò gun mo ribhinn donn.
Is truagh an-dràsta nach robh mi 'm bhàrd
A ghleusadh clàrsach 's a sheinneadh dàn,
'S gun innsinn buadhan na maighdinn uasail
Mu bheil mo smuaintean gach oidhche 's là.
Nuair thig an Cèitean do ghleann an fhraoich
Gun toir e fàs air gach blàth-lus raoin,
Is gheibh mi samhladh an sin dom annsachd,
Am flùran greannmhor a dh'fhàs cho caoin.
Ged tha mo ghrian-sa a' triall fo sgleò
Is mis' am bliadhna mar eun sa cheò
Togaidh an sgàile 's ni ise deàrrsadh
'S gum faigh mi slàinte gach là ri m' bheò.
Rugadh Calum MacArtair ann a' Steòrnabhagh air 15 Màrt 1940. B' e càraid a bh' ann fhèin is a bhràthair Coinneach. Bha an athair bhon ...Fiosrachadh air Calum MacArtair / Learn more about Calum MacArtair
'S ann am Port Ghlaschu a rugadh Fionnlagh MacNèill (1931-2007). Bha athair, Dòmhnall na Scarpaich, na sgiobair air tè de na bàtaichean a bha a' ...Fiosrachadh air Fionnlagh MacNèill / Learn more about Fionnlagh MacNèill
Rugadh Murchadh Iain MacCoinnich, Murdo John na Mol, ann an Cros, ann an Nis, Leòdhas, air 6 Ògmhios, 1943. B' e Murchadh a bh' air ...Fiosrachadh air Murchadh Iain MacCoinnich / Learn more about Murchadh Iain MacCoinnich
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Tha an duilleag seo a' mìneachadh na poileasaidhean a dh'aontaich a' choimhearsnachd a thaobh
ainmean leabhraichean air Uicipeid na Gàidhlig. Feuch is na atharraich na riaghailtean gun deasbad roimhe air duilleag na deasbaireachd.
Poileasaidh ainmean leabhraichean
1) Cleachdaidh sinn cruth Gàidhlig airson leabraichean a bha air an sgrìobhadh anns a' Ghàidhlig:
2) Cleachdaidh sinn cruth Gàidhlig airson leabraichean a nochd an clò mar eadar-theangachadh do Ghàidhlig, ach
feumaidh ath-threòrachadh a bhith ann:
a) Air aiste an leabhair fhèin, feumaidh an cruth tùsail a nochdadh ann an toiseach na h-aiste.
b) Air aiste eile, m.e. aiste sgrìobhadair an leabhair, cleachdaidh sinn an cruth Gàidhlig, leis a' chruth thùsail ann an camagan a' chiad turas a tha an leabhar air ainmeachadh:
3) Cleachdaidh sinn cruth tùsail airson leabraichean nach do nochd an clò mar eadar-theangachadh do Ghàidhlig:
a) Air aiste an leabhair fhèin, bu chòir dha eadar-theangachadh do Ghàidhlig a nochdadh ann an toiseach na h-aiste.
b) Air aiste eile, m.e. aiste sgrìobhadair an leabhair, cleachdaidh sinn an cruth tùsail, leis a' chruth Ghàidlig ann an camagan a' chiad turas a tha an leabhar air ainmeachadh:
c) Mur e leabhar Beurla a tha ann ach nochd e an clò ann an eadar-theangachadh Beurla, bu chòir dhan ainm Beurla a leantainn an eadar-theangachadh Gàidhlig, agus bu chòir dha ath-threòrachadh a bhith ann:
d) Mur eil an t-ainm san aibidil Laidinneach, cleachdaidh sinn tar-sgrìobhadh oifigeil, mar eisimpleir ISO-9 airson tar-sgrìobhadh na h-aibidil Cirilich, a' leantainn leis an eadar-theangachadh do Ghàidlig agus an litreachadh thùsail. Ma nochd an leabhar an clò ann an eadar-theangachadh Beurla, leanaidh an t-ainm Beurla cuideachd, agus bu chòir dha ath-threòrachadh a bhith ann:
✔
( Vojna i mir Cogadh is Sìth, 1869; BoйHa и Mиp san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar War and Peace sa Bheurla)


text:
Dolores Ibárruri
B’ e Isidora Dolores Ibárruri Gómez neo La Pasionaria, (Gallarta, 9 an Dùbhlachd 1895[1] – Madrid, 12 an t-Samhain 1989),[2] ceannard Poblachdach, tè-phoileataigs agus Comunnach à Dùthaich nam Basgach rè Cogadh Sìobhalta na Spàinne. ‘S mathaid gu bheil i cho cliùiteach gus ar làithean airson na rinn i airson Dàrna Poblachd na Spàinne a dhìon agus an t-sluagh-ghairm ainmeil aice ¡No Pasarán! ("Cha tèid iad seachad") ri linn Cath Mhadrid.[3] Ged an robh i na Chaitligeach rìoghaire (Spàinntis: Carlista) nuair a bha i òg,[4] dh’fhàs i a bhith na neach-dèanadais cathail is i airson ar-a-mach comannach, is fiù 's fhuair i ballrachd Pàrtaidh Comannach na Spàinne (Spàinntis: Partido Comunista Español) nuair a chaidh am pàrtaidh a stèidheachadh ann an 1921. Fad na 30an sgrìobhadh i ann am Mundo Obrero[5] (Gàidhlig: Saoghal nan Luchd-obrach), pàipeir-naidheachd a’ phàrtaidh fhèin. Chaidh i a thaghadh mar bhall-pàrlamaid airson Asturias anns An Gearran 1936 ri linn an dàrna Poblachd.[6] B’ fheudar dhi an dùthaich fhàgail aig deireadh a’ chogaidh.[7] Dh’ainmicheadh Ibárruri Ceannard Comataidh Mòr a’ Phàirtidh, dreuchd a chumadh i bho 1942 gu ruige 1960.[8] A bharrachd air sin, bha i na ceann-suidhe onorach nan Comannach Spàinnteach fad a beatha cuideachd. Nuair a dh’fhaodadh i a thilleadh gus An Spàinn ann an 1977,[9] chaidh i a thaghadh a-rithist airson an aon sgìre. Thathar ag ràdh daonnan gur e tè dhe na h-òraidichean na b’ fheàrr na 20mh Linn a bh' innte. Thog na aonaidhean-ciùird càrn-cuimhne air a son ann an Glaschu.[10][11] Bha Spàinntis agus Basgais aice.[12]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ri leughadh[deasaich | deasaich an tùs]
- Dolores Ibarruri (1976). El único camino. Moscú: Progreso. Reedición Editorial Castalia.ISBN 84-703-9661-7.
- Rafael Cruz (1999). Pasionaria, Dolores Ibarruri, historia y símbolo. Madrid: Biblioteca Nueva. ISBN 84-703-0741-X.
- Dolores Ibarruri (1985). Memorias. Barcelona: Planeta. ISBN 84-703-0741-X.
- Teresa Pamiés (1976). Una española llamada Dolores Ibarruri. Barcelona: Martínez Roca.
- Manuel Vázquez Montalbán (1995). Pasionaria y los siete enanitos. Barcelona: Planeta.


text:
The View (còmhlan)
'S e còmhlan-ciùil à Dùn Dèagh a tha anns The View. 'S iad na buill Kyle Falconer (prìomh sheinneadair, giotàr, piàna, harmonica), Kieren Webster (giotàr beus, seinneadair), Peter Reilly (giotàr uchd) agus Steven Morrison (drumaichean). Tha na h-òrain aca air an sgrìobhadh le Falconer agus Webster. Dh'fhoillsich iad dà albam, Hats Off to the Buskers ann an 2007 agus Which Bitch? ann an 2009. Tha dùil gun tèid an treas albam, The Best Lasts Forever, fhoillseachadh sa Mhàirt 2011.


text: Do randsad dono ceithri meic Eogain iad & ro an dias dib a Leth Moga & tainic dias dib i Leth Chuind .i. Cormac & Diarmaid. Tainic dono Cormac reimi anndes co Dun Eogain Bel meic Ceallaich meic Ailella Muilt {folio 61a} & ni fuair-se faesam bad lor leis and foss & ros-mill in baile co nach fil aittreab rig ann o sin cose & Dun Eogain for Loch Measca ainm in duin-sin. Et ro raid Cormac co m-biad aitreb naem & mac n-eacailsi and fo deoid da nd-amdeoin seon & is i-sin Inis Medon ar Loch Mesca iniug. Tainic Cormac remi tar Rodba sis co rainic Feart Lothair co tarla do andsin da rig in coicid .i. Ailill Inbanda mac Eogain Bel & Aed Flaitheamda a derbrathair .i. da mac Eogain Bel iad araen & ro beandaich andsin Fir Cheara & ro samail anad and cordiult Finan ratha fris & ad-bert Cormac comad baili fais in baili & ro comaillead, air ni fuil aitreb i Cill Fhinan i Cera o sin inall.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
inie
czas
jest
dzień
zawsze
ciebie
wszystko
świecie
świat
życia
wiele
się
będzie
oczy
siebie
razem
serce
serca
chwilę
domu
słowa
urodziny
Tobie
marzenia
lat
świata
rana
miłości
Rymy do filmach
Abramach, Adamach, agamach, agemach, alarmach, alimach, animach, aromach, astmach, aśramach, atomach, azymach, bamach, basmach, bejmach, Bemach, bielmach, bimach, biomach, Bloomach, Blumach, błamach, bomach, boomach, bramach, bromach, brosmach, brumach, bumach, chamach, chłamach, chramach, chromach, ciućmach, ciumach, ciżmach, cumach, cymach, Czamach, Czumach, czumach, damach, deizmach, demach, dermach, dharmach, dimach, dolmach, domach, dragmach, dramach, drzymach, dumach, dymach, dyzmach, Dyzmach, dżemach, dżumach, Efremach, Emmach, enemach, enigmach, Erazmach, eremach, famach, Famach, farmach, fermach, filmach, firmach, flamach, flegmach, floemach, formach, Frommach, fumach, gamach, gammach, gemach, gemmach, gnomach, goimach, Gramach, gramach, Grimmach, gromach, groomach, grumach, gumach, Haimach, halmach, haomach, hełmach, hemach, hermach, holmach, hurmach, idiomach, ignamach, imamach, Irmach, istmach, jamach, jarzmach, Jimach, Jormach, jumach, Jumach, kadmach, kaemach, Kaimach, kamach, Kamach, karmach, kemach, kimach, klemach, Klimach, klimach, klizmach, kłamach, komach, Kosmach, kramach, kremach, krzemach, Kuczmach, kuczmach, kulmach, kumach, Kuźmach, lamach, Lemach, lemmach, limach, lumach, łamach, łomach, magmach, malmach, mamach, matmach, memach, migmach, mimach, myomach, najmach, nelmach, nemach, neumach, Noamach, nomach, normach, obejmach, odłamach, odmach, ofermach, ogamach, ogromach, oiomach, oksymach, omamach, optimach, oskomach, padmach, palmach, Palmach, pasmach, peemach, permach, pismach, piżmach, plamach, plazmach, pneumach, prażmach, primach, promach, prymach, pryzmach, psalmach, pumach, Pymach, ramach, reizmach, remach, Romach, roomach, rozmach, rumach, rymach, rytmach, Samach, samach, saumach, sejmach, Selmach, semach, sialmach, sigmach, simach, skromach, słomach, spamach, spazmach, spermach, sromach, Stalmach, Stammach, Starmach, stelmach, Stelmach, stemmach, stigmach, Stormach, strumach, sumach, summach, surmach, szamach, szarmach, Szarmach, szelmach, szlamach, szlemach, szramach, sztamach, szumach, ściemach, Talmach, tamach, taśmach, teamach, teizmach, termach, themach, Thomach, Timach, tiurmach, tłumach, Tomach, tomach, tramach, traumach, tremach, trymach, tumach, turmach, Tymach, ujmach, ulamach, ulemach, ummach, unizmach, uziomach, widmach, Wimach, włamach, włomach, wormach, wydmach, wymach, zaćmach, zajmach, zamach, zaumach, zimach, ziomach, złomach, zoizmach, zoomach


text:
'S e dùthaich ann an Afraga a tha anns an t-Siad [1]; ainm eile: Siad[2] neo Chad[3][4] (Arabais: جمهورية تشاد ; Fraingis: République du Tchad). 'S e N'Djamena am prìomh-bhaile.
Tha crìochan aice san ear le Sudàn, sa tuath le Libia, san iar le Nìgeir, sa deas le Poblachd Meadhan Afraga agus san iar-dheas Camarun 's le Nìgeiria.
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Boireanaich ann am Mao
. Tha trioblaid gu leòr anns an t-Siad ri uisge ùr fhaighinn
Daoine anns an stoidhle nàiseanta.
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons
cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:


text:
Imperia
‘S e baile mòr agus port air an àirde an iar-thuath na h-Eadailt a th’ ann an Imperia. Tha e suidhichte aig dìreach 1m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na Mara Mheadhanach anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Imperia fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Liguria, faisg air na crìochan leis An Fhraing, 425km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 198km bho Mhilano agus 259km bho Fhirenze.[2] Tha 42,667 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[3] an 197mh na dùthcha.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Giulio Natta (1903 – 1979): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1963.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Mandelieu La-Napoule[5]
- Newport (Rhode Island)[6]
- Newport Beach (Calafòrnia) [7]
- Rosario
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas Sluaigh na h-Eadailt
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Ville de Mandelieu La-Napoule
- ↑ City of Newport
- ↑ City of Newport Beach


text:
- TIOTAL
- "Souvenir Letter Card of Grantown on Spey" - Rèidhlean an treas tuill, raon goilf
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_113E
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23362
- KEYWORDS
- fois
cur-seachad
spòrs
An ceathramh fear à sia seallaidhean ann an "Souvenir Letter Card of Grantown on Spey" agus sealladh de rèidhlean an treas tuill air Raon Goilf Bhaile nan Granndach
Na laighe mu 32km an ear-dheas air Inbhir Nis, 's e Baile nan Granndach baile a chaidh a dheilbh, air a chur air bhonn ann an 1765 leis an uachdaran sgìreil, Sir Seumas Grannd
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Kl. Ianair .ui. f., l. u. Anno Domini M.xl.ii.
Fearna Mor M' Oedhoc do loscadh la Donnchad m. m-Briain. Glenn Uissen do loscadh do m. Mail na m-Bó & in dairrtech do brisiudh & .c. duine do marbad & .iiii. c. do breith eisti i n-dighail Ferna More.
Loingsech .i. H. Flaithen, comarba Ciarain & Cronain, quieuit.
Aedh m. ind abad, .i. m. Mail Muire & Setaige ingine H. Lorcain, do ec i Corcaig Moir Muman.
Murchad m. Dunlaing, ri Laigen, & Domnall m. Aedha, ri H. m-Bairche, do thuitim la Gilla Patraicc mc. n-Donnchada, ri Osraighi, & la Mc. Raith m. Donnchada ri Eoghanachta.
Flann m. Mail Sechlainn, ridomna Erenn, do marbad tria mheabhail.
Mael Petair H. h-Ailecan, fer leighinn & toisech m. leighinn Aird Macha do marbad do feraibh Fernmhuighi.
Ailill Mucnoma, cenn mhanach na n-Goeidhel in Colonia, quiéuit.


text:
24 an Cèitean
'S e 24 an Cèitean an 144mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (145mh ann am bliadhna-leum). Tha 221 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1822 - Neo-eisimeileachd Eacuador bhon Spàinn.
- 1845 - Fuadach Ghleann Chailbhidh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1819 – Rugadh Ban-rìgh Bhictoria ann an Lunnainn.
- 1851 - Ramón González Valencia, ann an Chitagá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 1905 - Mihail Šolohov, ann an Veshenskaya. Ùghdair às an Ruis.
- 1925 – Mai Zetterling ann an Västerås. Actair agus riochdaire nam film às an t-Suain.
- 1940 - Joseph Brodsky, ann an Leningrad. Sgrìobhadair às an Ruis.
- 1941 - Bob Dylan, ann an Duluth (Minnesota). Ceòladair agus bàrd às na Stàitean Aonaichte.
- 1942 - Fraser Stoddart, ann an Dùn Èideann. Ceimigear à Alba.
- 1958 - Willie Coffey, neach-poileataigs à Alba.
- 1969 - Ridseard Lochhead, ann am Pàislig. Neach-poileataigs Albannach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1153 – Daibhidh I, Rìgh na h-Alba.
- 1465 - Seumas Ceanadach, Easbaig Dhùn Chailleann agus Chill Rìmhinn.
- 1543 - Nicolaus Copernicus, ann am Frombork, reuladair às a' Phòlainn.
- 1995 - Arailt MacUilleim, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Locomotaibh clas 'Big Goods' neo-aithnichte aig HR air trèana ann an àite neo-aithnichte
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_265
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28288
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Locomotaibh clas 'Big Goods' neo-aithnichte le Rèile na Gàidhealtachd air trèana luchd-siubhail dà choidse. Chan eil fios fhathast càite a bheil i. Tha i air pìos de loidhne dhùbailte.
Nuair a thug Rèile na Gàidhealtachd a-steach a' chiad tè den chlas 'Big Goods' a dhealbhaich Daibhidh Jones ann an 1894 b' iad a' chiad locomotaibhean ann am Breatainn aig an robh co-chur chuibhlichean 4-6-0 agus b' iad cuideachd na h-einnseanan prìomh-loidhne bu chumhachdaich a bha ag obair san dùthaich. Chaidh 15 a thogail uile gu lèir le Sharp Stewart & Co ann an Glaschu (àireamhaichte 103 gu 117) agus chaidh iad uile do shealbh LMS ann an 1923.


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean ann an Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1591
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33508
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
taighean-òsta
lamraigean
rubha
rubhaichean
costa
costaichean
oirthir
oirthirean
boghachan-mara
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn diofar sheallaidhean ann an Taigh Iain Ghròt.
Tha na seallaidhean air a' chairt a' gabhail a-staigh oifis a' phuist, an taigh-òsta agus an taigh mu dheireadh ann an Alba. Tha dealbhan ann cuideachd den tràigh, de Cheann Dùn Gasbaidh agus de Stacan Dùn Gasbaith. Tha Dùn Gasbaith mu dhà mhìle an iar air Taigh Iain Ghròt agus tha e ainmeil mar thoradh air Stacan Dùn Gasbaith, a tha ag èirigh 210 troigh bhon mhuir.
Tha bogha-mara ann cuideachd agus is e àite-neadachaidh a th' ann do dh'iomadh eun-mara


text:
- TIOTAL
- A' leagail Seann Taigh a' Bhaile ann an Inbhir Nis, 1878
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_032
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1878
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11072
- KEYWORDS
- Taigh Baile
Inbhir Nis
Sràid a' Chaisteil
Àrd Shràid
Morair MacShimidh
Taigh Baile-malairt
Caisteal Inbhirnis, caistealan nam meadhan linntean
arm nan Seumasach
Seann Taigh a' Bhaile, rè an leagail ann an 1878. Suidhichte air oisean Sràid a' Chaisteil agus an Àrd Shràid, thogadh e bho thùs ann an 1708 mar thaigh baile a' Mhorair MhicShimidh. Ann an 1716 thainig e gu bhith na Thaigh Baile-malairt. Chithear Caisteal Inbhir Nis anns a' chùl, a' seasamh air làrach caisteil nam meadhan linntean a chaidh a mhilleadh le arm nan Seumasach ann an 1745, agus a leagadh as dèidh sin.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
RÀINIG Aonghas “Dubh” MacNeacail aois 70 am-bliadhna, ’s chuir e a-mach cruinneachadh bàrdachd le tiotal iomchaidh – dèanamh gàire ris a’ chloc: dàin ùra agus thaghte (Polygon, £12.99). Tha 30 dàn ùr ann, agus 49 á an seachnadh (1986), oideachadh ceart (1996) agus laoidh an donais òig (2007). Canaidh mi rudeigin an-seo mu na 30 a-mhàin.
RÀINIG Aonghas “Dubh” MacNeacail aois 70 am-bliadhna, ’s chuir e a-mach cruinneachadh bàrdachd le tiotal iomchaidh – dèanamh gàire ris a’ chloc: dàin ùra agus thaghte (Polygon, £12.99). Tha 30 dàn ùr ann, agus 49 á an seachnadh (1986), oideachadh ceart (1996) agus laoidh an donais òig (2007). Canaidh mi rudeigin an-seo mu na 30 a-mhàin.
Tha iad ann a tha a’ meas Aonghais Dhuibh “doirbh”. Tha tomhas de sacrum mysterium mun obair aige gun teagamh: loidhnichean briste, cainnt amallach, faclan cruaidhe, seachnadh litrichean móra, co-dhiù aon chleachdadh coimheach gràmair (“taobh nan lasair”, “thar nan drochaid”). Air an làimh eile tha fuaim agus dath cudromach dha, tha e cleachdadh chleasan sìmplidh mar atharrais, tha e a’ taghadh chuspairean seagsaidh bho àm gu àm. Rinn e Marilyn Monroe roimhe (’s tha i anns na dàin taghte); rinn e a-nis Mae West. Dòcha nach eil e ’na iongnadh gu bheil ‘mae’ air a leantainn le ‘nì nach b’ aithne dhomh mu mo dheidhinn fhìn’ far a bheil e a’ leughadh air an eadar-lìon “gum b’ e nàdar de / don juan a bha ann an aonghas dubh na òige”. Tha e follaiseach gun do chòrd seo ris. (Tha ‘chan eil ann ach bàrd’ mu dheidhinn fhéin cuideachd; thà, tha narcissism san leabhar seo.)
Dh’ainmich mi cleasan. Dé eile th’ ann am bàrdachd mhath ach cleasan? Tha ‘do chànan’ a’ tòiseachadh “is mise do chànan”: se a’ chànan a tha a’ bruidhinn. Tha an aon chleas ann an ‘guthan chalanais’ far an e na clachan a tha a’ bruidhinn. Tha Aonghas a’ cumail dlùth ri chuspair ge-tà: tha na tursachan ag innse stòiridh am beatha mar a thuigeas saidheans i. Tha e a’ cumail ri chuspair (Vienna) ann an ‘am vien’ cuideachd, ach tha e a’ crìochnachadh le atharrais.
seall sinn air tòir faileas na duaise
seall sinn air tòir faileas na duaise
Chan eil e ’na iongnadh gu bheil an aois air a dhol ’na chuspair aige. Ann an ‘a’ cheist’ tha smuaintean air bàs athar. Ann am ‘bailtean’ tha trì bailtean: am baile mór, baile beag na dachaigh, agus an cladh: “baile eile, / ’s cha b’ ann gun dàimh, / mar chairidh dhìon, mar bheul farsaing / cearbain is fiaclan cloiche nam marbh / nan coille fhuar / far an glacar / blas na sàmhchair”. Tha na cearbain sin a’ nochdadh ann a ‘chan eil mi nad aghaidh’ cuideachd; an rud nach eil e an aghaidh ge-tà, se am bàs. Agus ann an dàn eile tha e ag innse dhuinn gur ann gu math sunndach a tha coltas nan cladhan ann an Ceap Breatainn! Tha dàin eil’ ann air bàs, ‘an geal seo’, ‘dùil ri guirme’, ‘leabaidh fuinn’ (dàn foghair). Seall mar a tha e a’ cleachdadh dathan.
Cha do sheachainn Aonghas riamh a dhleasnas bàrdail, ’s tha sreath dhàintean cudromach ann mu chor an t-saoghail, a’ tòiseachadh le ‘dùthaich nach robh riamh ann’, a tha a’ toirt dealbh den t-saoghal mar bu toil leinn e a bhith, “far a bheil airgead / a’ fighe airgid a bhiathas na bochdan”. Ann am ‘meanbh’ tha Aonghas feargach ri brùidealachd cogaidh, ann an ‘claigeann air truinnsear’ se beàrnan “clas” an cuspair, agus ann an ‘am fìor riaghladh’ tha e cur a chorrag air duine a rinn na rudan sin na bu mhiosa an uair a bha cothrom aige an leasachadh, Tony Blair. Mu dheireadh, ann an ‘sireadh dhomhan’ tha am bàrd air uilinn, a’ bruidhinn ás leth gach duine a thogradh freagairtean fhaighinn ri ceistean móra a’ chruinne-cé, ach a dh’fheumas a bhith beò bho là gu là, le “gainne connaidh am buaireadh / tha sileadh tro chuislean a bhith”.
Is dual do bhodach cuimhneachadh. Ann an ‘sgalagan èireannach (circa 1950)’ tha cuimhne shìmplidh air trì rudan a thàinig còmhla ann an òige Aonghais – luchd-obrach Éireannach ann an Ùig, buaidh Beurla na sgoile, ionndrainn athar a bha aig muir. Tha ‘nam biodh fiughair’ – coisrigte do Mhàrtainn Dòmhnallach – ’na iomradh a-cheart cho sìmplidh air na seann làithean, ach e air a dhèanamh doirbh le cus amallachd cainnte. Tha dàn snog ann do Thormod MacillÌosa, caraid eile do dh’Aonghas bho òige, air an latha a leig Tormod seachad a dhreuchd: “gabh luaidh do mhuinntir / a mhothaich do shabhal a’ lìonadh”. Tha dàn eil’ ann, ‘cò’, a tha do chuideigin glé choltach ri Sir Iain Noble, oir chan e mar a bhruidhneas tu Gàidhlig a tha a’ cunntas, tha ’m bàrd ag ràdh, ach na nì thu air a sgàth. ’S tha fear ann do Shomhairle, ‘craobh a chuir somhairle’, a tha cho math ri iomadh aiste sgoileireil: tha e ag obair air diofar ìrean, b’ fhiach a sgrùdadh a-rithist ’s a-rithist.
far nach robh an saoghal mòr a’ faicinn ach tobhta
suarach bothain, chunnaic thusa cruth lùchairt
ioma-sheòmrach, snaighte, dìon, is lìon thu gach
rùm le bàrd is seanchaidh is cuimhne shlàn
Tha craobhan, caileagan agus taibhsean ann an ‘anns a’ choille’, cuideachd: buaidh Shomhairle bho ‘Choilltean Ratharsair’ agus ‘Hallaig’, gun teagamh.
’Na mo bheachd-sa tha ‘anns a’ choille’ nas fheàrr na ‘Hallaig’, a tha ro mhilis. Cha bhi Aonghas Dubh ri mìlseachd. Tha ’n stoidhl’ aige ro thioram. Fiùs ann am moladh air càirdean, mar ‘runrig’, fiùs ann am bàrdachd shìmplidh nàdair, mar ‘am fuaran buan’ (a tha a’ cluich air na fuaimean ‘ua’ agus ‘ù’ bho thoiseach gu deireadh), fiùs ann an dàn mar ‘suirghe fo choille’ a tha toirt gaol agus nàdar còmhla fo làn mheadarrachd thradiseanta, fiùs ann an ‘cuirm na ràithe’, dàn beag ruitheamach sunndach a chaidh a sgrìobhadh, tha mi cinnteach, son cairte Nollaig. Se ‘nuair a tha thu muigh’ as fhaisge tha e tighinn air mìlseachd, ach tha e ’na dhàn pearsanta gaoil.
B’ e na dàintean nàdair an neart mór aig Aonghas uaireigin. Ghluais e a-staigh gu tac an teine a-nis, agus dé th’ againn? Dàn mìorbhaileach air cat, ‘sphincs na sgìre’, a’ crìochnachadh:
faiceam-s’ thu measg a’ ghlasraich, a charaid uasail, bi mar
sgalag freice air tòir nan creachadair suarach gun iochd,
faic iad, tomhais do leum is glac iad, coisinn do shlìobadh
Daingnichidh dèanamh gàire ris a’ chloc cliù MhicNeacail mar aon den dà bhàrd Ghàidhlig as fheàrr a tha beò. Ach bha rud a’ dèanamh dragh mór dhomh ’s mi ga leughadh. Tha bàrdachd Aonghais den t-seòrsa dh’fheumas gach nì a bhith ’na àite ma tha sinn dol ga leantainn. A-rithist ’s a-rithist bha mi an eisimeil na Beurla air an duilleig mu coinneamh mus robh mi cinnteach ás a ciall. Saoilidh mi gu bheil trì adhbharan air cùl seo. Se mar tha Aonghas a’ seachnadh litrichean móra am fear as lugha. Se mo dhìth earbsa sa ghràmar aige am fear meadhanach – car son a their e mar eisimpleir “an naidheachdan = the news”, “luibhean lotach neo-ionannais / an deatamachd = the stinging unequal weeds of / the inevitable”?
Ach se GOC am fear mór. Nuair leughas mi, can, “a dh’aindeoin deachdaireachd / nan linn – / biodh grèis nan aithris de / theas, deigh no grian / chaochlaideach m’ eòlais”, chan eil dol ás agam ach a’ Bheurla thoirt orm (despite the dictatorship / of centuries – / whether the tale’s embroidery’s / of heat, ice or the / fickle sun, I know), oir chan eil an siostam beannaichte litreachaidh againn a’ dèanamh sgaradh tuilleadh eadar “nan” agus “’nan”. Mar a chanas an roimh-ràdh ri leabhar ùr ciùil: “Concerning orthography, the Gaelic spelling notation conventions of Nova Scotia, Canada were followed. These conventions are more precise [than GOC]; therefore, they assist singers in achieving clearer pronunciation and also assist in translation [i.e. tuigsinn].”
A bheil agam ri teicheadh a Chanada?
Bidh e follaiseach bho na tha shuas gu bheil na h-eadar-theangachaidhean Beurla aig Aonghas ’nam bàrdachd annta fhéin, ged a tha e a’ cumail dlùth (mar as trice) ri ciall na Gàidhlig, agus tha mi tuigsinn gu bheil cruinneachadh Beurla air a rathad bhuaithe a dh’aithghearr. Ach cha bhi fios aig a h-uile duine gu bheil e ri bàrdachd ann an Albais cuideachd. Mar a sgrìobh e air duilleag nan litrichean sa phàipear seo (19.10.12), “While I have written a poem or two in my native Gaelic, and a few in English, A hae forby daured tae scrieve ane puckle o poems in the auld Scots Leid. But long before that I had a tangential familiarity with the rich Doric spoken by East Coast fishermen.”
Seo a-nis cruinneachadh beag de na dàin Albais aige, ayont the dyke (Kettilonia, £4.50). Is toil leam fhìn an fheadhainn far a bheil Albais a’ suathadh ri Gàidhlig, leithid
the tramcaur sings its ain percussive sang
o slaw acceleration doun the auld reid sandstane sheuchs
fae auchenshuggle tae dalmuir,
dalmuir tae auchenshuggle
that aince were Gaelic fields, ane
cried for mary, ane for rye
neo
since a wis a wean
oor cuisin tung haes
been a mootie soond
kittlin ma speirin lug
ayont thon laich bit
fremmit dyke atween
oor gleg an steive but
frickle commonweals
rblack@scotsman.com


text:
- TIOTAL
- Cuimneachan do dh'Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair
- EXTERNAL ID
- REPH_GB1796_859_20_0968_JG
- ÀITE
- Àrasaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- DEIT
- 14 An Lùnastal 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Jamie Gaukroger
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Jamie Gaukroger
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38990
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
bàrdachd
bàrd
bàird
eaglaisean
caibeilean
cladh
cladhan
caibealan
naomhan
eaglais Cheilteach
faclan snaidhte
cuimhneachain
uaigh
uaighean
Tha an cuimhneachan seo don bhàrd Ghàidhlig chliùiteach Alasdair MacMhaighstir Alasdair ann an cladh na seann eaglais ann an Àrasaig, air a bheil cuideachd an t-ainm Caibeal an Naoimh Maol Rubha, no seann eaglais Chill Mhaol Rubha no Chille Mhoire. Tha an caibeal tuath air Eaglais Chaitligich an Naoimh Muire, a dh'fhosgail ann an 1849.
Tha na leanas sgrìobhte air a' chuimneachan:
'In this graveyard in a now forgotten spot lies Alasdair MacMhaighstir Alasdair (Alexander MacDonald) The Clanranald Bard, born probably at Dalilea House, Loch Shiel, 1700, died at Sannaig, Arisaig, 1780. This bronze is erected to his memory (1927) by a few Jacobite admirers in New Zealand and some fellow clansmen at home in recognition of his greatness as a Gaelic poet. R.I.P.'
(Tha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, bàrd Chloinn Raghnaill air a thìodhlacadh anns a' chladh seo an àite air nach eil cuimhne a-nis. Chaochail e ann an Sannaig, Àrasaig ann an 1780 agus thathar den bheachd gur dòcha gun d' rugadh e ann an Taigh Dhail Eildhe, Loch Seile sa bhliadhna 1700. Chaidh an cuimhneachan umha seo a thogail (1927) le beagan daoine ann an Sealann Nuadh a tha a' toirt urram do na Seumasaich agus le cuid de a luchd-cinnidh ann an Alba mar aithneachadh air a mhòrachd mar bhàrd Gàidhlig. R.I.P.)


text:
Contae Chill Dara
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chill Dara[1] (tuiseal ainmneach: Cill Dara,[2] Laideann: Comitatus Kildarensis). Tha e suidhichte ann an àirde an ear na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 210,312 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,694km²,[3] an 23 siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 8mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chill Dara le Átha Cliath, Ceatharlach, Cill Mhantáin, Laois, An Mhí agus Contae Uíbh Fhailí.[4] Bha 114,488 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Bhaile Chupid (379m) a th' ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Contae Chill Dara a chruthachadh ann an 1297.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còig baranachdan (Gaeilge: barúntacht) dheug am broinn Chill Dara: Cairbre, Claonadh, Connail, Uí Chéithigh agus Uachtar Fhine, Cill Chuillinn, Cill Chá agus Maoin, An Nás Thuaidh, An Nás Theas, An Fhorrach agus an Réabán Thoir, An Fhorrach agus an Réabán Thiar, Uíbh Fhailí Thoir, Uíbh Fhailí Thiar, An Léim Thuaidh agus An Léim Theas. A bharrachd air sin, tha 113 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Cill Dara-Leithghlinne agus Átha Cliath)[9] agus 1,242 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Facts
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Laideann
B' e cànan nan Ròmanach, na h-Eaglaise Caitligich, agus cànan nam fhoghlaim o chionn goirid a bha ann an Laideann. Airson ùine mhòr, airson còrr 's mìle bliadhna bho dheireadh an Impireachd Ròmanach, 's e cànan eadar-nàiseanta a bh' ann an Laideann. Tha e na fhreumh de mhòran chànan na Roinn Eòrpa, nam measg Fraingis, Eadailtis agus Spàinntis a tha uile càirdeil le aithreachd on Laideann. Tha ceudan de mhilleanan a' bruidhinn cànain a dh'fhàs bho Laideann tarsainn air na linntean.
'S ann à Laideann a tha mòran faclan saidheansail a' tighinn. Gu ruige an ochdamh linn deug, chaidh mòran aistean saidheansail a sgrìobhadh ann an Laidin, mar eisimpleir chaidh Philosophiae Naturalis Principia Mathematica le Sir Isaac Newton a sgrìobhadh ann an Laideann.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Faclairean Laidin-Gàidhlig tro Multidict
- Faclairean Gàidhlig-Laidin tro Multidict


text:
A Chailein
An urrainn dhomh cèist a chur ort?: ciamar a rinn thu 'm faclair Gàidhlig Beurla? Is e sin gus ràdha, dè 'n software an d'rinn thu feum dheth gus am faclair a dhèanamh? Agus cò mheud ama a bha de dhìth ort gus e a dhèanamh?
Tha mi fhìn a' dèanamh faclair Breatainnise (do mo dhualchainnt fhìn) agus tha sin duilich, agus tha mi 'smaoineachadh gum b'urrainn dhomh dol air adhart nas luaithe ann.
"Lughaidh", sin ainm co-ionann Louis agus Loïc ann an Gàidhlig na h-Èireann. Is e m'ainm baistidh-sa Loïc sa Fhràingis (thathar ga sgrìobhadh Loig sa Bhreatainnis). Agus Ó hEacháin, bhon a tha 'm facal "each" ann agus tha 'm facal "each" sa Fhràingis na m'ainm-sa. Thuig thu gur Frangach mi, agus gum beil cuid dhe mo mhuinntir às a' Bhreatainn (mar sin tha ainm baistidh Breatannach orm). Tha Breatainnis agam cuideachd, dh'fhoghlaim mi le caraid agus le seann-daoine i.
Mar sin leat an dràsta, a charaid
Lughaidh
A Lughaidh,
Seadh. Is mise a rinn sin. Tha mi ag obair air fear Beurla-Gàidhlig an-dràsta, ach 's e obair mhall, mhall a th' ann! Agus gun chinnte bhith agam gum bi e air fhoillseachadh a-chaoidh!
Am faod mi faighneachd, an e 'Louis' a tha air d' ainm sa' chanan eile, air neo an e ainm Èireannach a th' ann? Agus dè mu dheidhinn Ó hEacháin? Dè an riochd a tha air sin sa' chànan eile? 'S dòcha nach bi thu a' cleachdadh an riochd eile? Mur bi, gabh mo leisgeul.
Tapadh leat airson nam faclan coibhneil agad.
Cailean
Découvrez une nouvelle façon d'obtenir des réponses à toutes vos questions !
Profitez des connaissances, des opinions et des expériences des internautes sur Yahoo! Questions/Réponses.


text:
- TIOTAL
- 61994, 'The Great Marquess', ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_GAUKROGER_158
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 12 An Giblean 2010
- LINN
- 2010an
- CRUTHADAIR
- Jamie Gaukroger
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Jamie Gaukroger
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22523
- KEYWORDS
- rèile
einnseanan trèana
61994, 'The Great Marquess', an dealbh air a thogail nuair a ràinig i Stèisean Inbhir Nis air seirbheis shònraichte cuairt-rèile.
Chaidh an t-einnsean-trèana 2-6-0 seo a thogail ann an Darlington ann an 1938 mar phàirt den chlas K4 aig LNER (London & N.Eastern Railways/ Rèile Lunnainn is an Ear mu Thuath) agus 's e 3442 an àireamh a bh' air an toiseach. Chaidh a dheilbh le Nigel Gresley airson a chur air Loidhne na Gàidhealtachd an Iar o Ghlaschu gu MMalaig, taobh a' Ghearasdain. A-mach às na sia einnseanan sa chlas, 's e an Great Marquess an t-aon fhear a sheas a dhol gu glèidhteachas


text:
- TIOTAL
- Eaglais Iarainn Liorcach, Saghair, Srath Nàbhair
- EXTERNAL ID
- PC_WDOWNIE_006
- ÀITE
- Saghair
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 2000
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Downie
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30185
- KEYWORDS
- Briseadh na h-Eaglaise
An Eaglais Shaor
ro-thogail
togalaichean ro-thogte
Tha an eaglais seo de iarann liorcach ann an Saghair, Srath Nàbhair, ann an Cataibh. Chaidh a togail le Frederick Braby & Companaidh, Glaschu ann an 1891.
Bho 1842 gu 1929 dh'fhuiling an Eaglais ann an Alba sreath de bhristidhean agus de sgaraidhean. Mar thoradh air an sin, bha feum air mòran thoglaichean eaglaise ùra agus anns na h-àiteachan a b' iomallaiche air a' Ghàidhealtachd bha e na b' fhasa agus nas luaithe eaglaisean iarainn liorcaich roi-thogte a chur suas. B' e an luchd- dèanamh Braby & Companaidh agus R. R. Speirs à Glaschu le chèile. Eadar 1908 agus 1914 chuir Speirs and Co. a-mhàin suas 75 air feadh an àite, de bheil co-dhiù 8 dhIùbh air fhàgail an-diugh


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson a' chomadaidh 'The Rivals'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_18
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4699
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson Diluain an 4mh Iuchair 1842. 'S e an comadaidh 'The Rivals' prìomh tachartas na h-oidhche, le òran is dannsa le Mgr MacThòmais, Mh. Peel agus Mgr Watkins na dhèidh. Bha a' bhaoth-chluich 'Teddy Roe' air a shealltainn aig deireadh na h-oidhche. Chluich Mgr Mark 'Sir Peter Puddle (grosair a bh'air a dhreuchd a leigeil dheth)' agus chluich A' Bhph. J. Daly 'Sally Mumps (pìos àirneis chidsin)'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7:30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdanan anns na bocsaichean. Tha na briathran Laideann 'Vivant Regina Et Princeps' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh 's dhan Phrionnsa'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria agus Prionnsa Albert.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
- TIOTAL
- Teaghlach Mhic a' Phearsain, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00125
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1923
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11852
- KEYWORDS
- teaghlach
Mac a' phearsain
mathair
clann
picnic
Ghluais Donnchadh Mac a' Phearsain, a thog an dealbh seo, à Siorrachd Obar Dheathain gu Caol Loch Aillse ann an 1912, is thug e 'Gleann Cuidheil' - ainm a' bhaile san robh e air a bhith a'fuireach - air an taigh aige. Phòs e Mairead NicIomhair, a bhuineadh dhan Chaol, dh'fhosgail e bùth-chungaidhean is dh'fhuirich e sa Chaol fad a bheatha. Tha an dealbh seo a' sealltainn Mairead, a mhac Niall is a nighean Màiri a' gabhail picnic
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
2009
MMIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 am Faoilleach - Tha Barack Obama na cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 11 an Dùbhlachd - Chaidh am film "The Princess and the Frog" fhoillseachadh anns na Stàitean Aonaichte.
- Bha am Mòd Nàiseanta Rioghail anns an Oban.
- Bhuannaich Herta Müller an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an t-Sultain - Patrick Swayze, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an Dùbhlachd - Ramses Shaffy, ann an Amsterdam. Actair agus Seinneadair às na Tìrean Ìsle.
- 13 an Dùbhlachd - Paul Samuelson, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne Cogaidh, Hacraig
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5606
- ÀITE
- Hacraig
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37230
- KEYWORDS
- cairtean-puist
carraghan-cuimhne
Alasdair Ros
Dàibhidh Davidson
Raibeart Burns
Archibald Mac na Ceardaich
Chithear dealbh de Charragh-cuimhne Cogaidh Hacraig air a' chairt-phuist seo.
Tha an ìomhaigh de bhanntrach agus a pàiste ann am màrmor geal a' riochdachadh 'mulad'. Chaidh a dealbhadh leis a' chompanaidh ailtireachd Alexander Ross & Sons à Inbhir Nis agus chaidh a snaigheadh leis a' chompanaidh snaighdearachd David A. Davidson a bha cuideachd stèidhichte ann an Inbhir Nis. Tha faclan aig Raibeart Burns snaighte air:
'Gentle peace returning
'W' mony a sweet bairn fatherless
And mony a widow mourning'.
Chaidh fhoillseachadh air 30 Sultain 1922 le Sir Archibald Mac na Ceàrdaich, Baronet Ulbastair


text:
- TIOTAL
- Fireannaich a' cluich bobhlaireachd air lìanaig, Ceann Loch Chill Chiarain
- EXTERNAL ID
- QZP27_58_33_24
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30606
- KEYWORDS
- spòrs
cur-seachadan
Ceann Loch Chill Chiarain
bobhlaireachd-lìanaige
Fireannaich a' cluich bobhlaireachd air lìanaig ann an Ceann Loch Chill Chiarain. As t-samhradh bhiodh muinntir an àite math air cur-seachadan eile, leithid ball-coise, criogaid, campachadh, iasgach agus goilf.
Ged tha mòran den bheachd gur e cur-seachad Sasannach a th' ann, bha gu leòr ris ann an Alba. Chruthaich na h-Albannaich seata riaghailtean airson na spòrs seo mu mheadhan na 1800an. Cha do dh'atharraich na riaghailtean sin moran bhon uairsin
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
Guatavita (Cundinamarca)
'S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann Guatavita. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,680m os cionn ìre na mara agus agus 57km air falbh bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e baile le gnàth-shìde caran fuar a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dmu 14˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1593.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an sàr chànanaiche Joaquín Acosta Ortegón dhen bheachd gur e ainm Chibcha a th' ann Guatavita, mar as àbhaist ann an Cundinamarca. Tha e a' ciallachadh Treabhadh Taobh Thall a' Chnuic bho trì faclan ann an Chibcha: Gua – Ta - Vita.[3]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 6,685 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, neo 4,914, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ ann fhathast ann an Guatavita.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Guatavita, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.5% dhe na daoine ann am Guatavita leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 19.1% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guatavita. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- A' Chàisg.


text:
Steve Jobs
'S e fear-gnothach agus innleachdair às na Stàitean Aonaichte a bh' ann an Steven Paul “Steve” Jobs (24 an Gearran 1955 - 5 an Dàmhair 2011). 'S e co-stèidhichte, neach cathrach de companaidh Apple a th' ann. B' e Apple CEO, àrd-ghnìomhaiche Pixar Animations a bh' ann cuideachd.
Leig Jobs dheth dreuchd CEO aig Apple 24 An Lùnastal 2011 air sgàth gu bheil e a' dèiligeadh le tinneas leantach.[1]
Ceangal A-Mach[deasaich | deasaich an tùs]
"Steve Jobs Obituary" from The Guardian
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Apple Shares Fall As Jobs Quits" a' tarraing 25 An Lùnastal 2011


text:
Iulius Caesar
B' e ceannard na Poblachd Ròmanach a bha ann an Gaius Iulius Caesar (IPA: ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar, An Ròimh, 13 an t-Iuchar 100 RC – Ibidem, 15 am Màrt 44 RC).
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Iulius Caesar den teaghlach mhòr-uasal Gens Iulia, seann teaghlach a tha stèidhichte air ban-dia Venus mar phrìomh-mhàthair.
Lean Iulius Caesar dreuchd phoileataigeach oifigeil na Poblach Ròmanaiche: aig an toiseach mar Quaestor (69 neo 68 RC), an uair sin mar Aedilis curulis (65 RC) agus mar Praetor (62 RC).
Chuir Caius Iulius Caesar, Gnaeus Pompeius agus Marcus Licinius Crassus trì-fir-caidreachais "Triumviratum" ri chèile anns a' bhliadhna 60 RC. B' e Gnaeus Pompeius ceannard an Fheachd agus bha ionmhas ana-mhór aig Crassus. Phòs Pompeius Iulia, an aon nighean aig Caesar. Chaidh Caesar a thaghadh mar Chonsul na Poblachd Ròmanaiche ron ath bhliadhna 59 RC.
Chaidh e don Ghall mar cheannard-mhìleadh 58 - 50 RC agus chuir e a' Ghall gu léir fo smachd nan Ròmanach. Thig e do Bhreatainn cuideachd. Sgrìobh e aithris mu cheannsachadh na Gaille agus s' e Commentarii de Bello Gallico an tiotal a th' air.
Nuair a bha Iulius Caesar airson tilleadh don Ròimhe dh'adhbharaich e cogadh-catharra an aghaidh Phompeiuis. Chaidh Pompeius a mharbhadh anns An Èipheit 48 RC agus bhuannaich Iulius Caesar an cogadh seo. Sgrìobh e aithris mun chogadh-catharra agus s' e Commentarii de Bello Civili an t-ainm a th' air. Thig Iulius Caesar don Èipheit agus bha e a' gaolaireachd còmhla ris a' bhan-rìgh Kleopatra. Bha mac aca agus b' e Caesarion an far-ainm a bh' air.
Rinn còmhlan de sheanairean fo cheannardas Mharcuis Iuniuis Bhrutuis guim an aghaidh Chaesair anns an Ròimhe 44 RC agus mharbh iad e an seo 15 am Màrt.
Ann an 42 RC chaidh dia a dhèanamh a Chaesar "Divus Iulius" agus thog a mhac-peathar agus uchd-mhac Caius Octavius (an dèidh seo ainmichte Augustus) teampall dha anns An Ròimhe 29 RC.
Iulius Caesar ann an obraichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Litreachas
- Julius Caesar (mu 1600); dealbh-chluich le William Shakespeare
- Caesar and Cleopatra (1898); dealbh-chluich le George Bernard Shaw
Ceòl
- Giulio Cesare in Egitto HWV17 (1724); opara le Georg Friedrich Händel
- Il ritorno di Giulio Cesare vincitore della Mauritania (mu 1705); Festa musicale le Giovanni Bononcini
Filmichean
- Julius Caesar (1953); mun dealbh-chluich le William Shakespeare
- Caesar and Cleopatra (1945); mun dealbh-chluich le George Bernard Shaw
- Giulio Cesare il conquistatore delle Gallie (1963); don Commentarii de Bello Gallico le Caius Iulius Caesar
- Cleopatra (1963)
- Julius Caesar (2002); film telebhisein
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Commentarii de Bello Gallico
- Commentarii de Bello Civili
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- C. Suetonius Tranquillus, De vita Caesarum Liber I, Divus Iulius
- Plutarchus, Vitae parallelae, Alexander - Caesar
Clàr-leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
- Michael Crawford, The Roman Republic ISBN 0006862500
- Hermann Bengtson, Grundriss der Römischen Geschichte mit Quellenkunde Bd. 1, ISBN 978-3-406-08617-5
- Karl Schefold, aiste "Caesar" ann an Lexikon der Alten Welt, ISBN 3893509607


text:
Thug na h-ùghdarrasan Tuirceach air pleuna a bh’ air a rathad bhon Ruis gu Siria laighe, agus lorg iad àirneis-chogaidh ann. Tha Siria a’ dol ás àicheadh gun robh uidheam-chogaidh air.
• Chuireadh seachdnar shaighdearan-mara Breatannach an greim fo amharas gun do mhurt iad prìosanach Afghani.
• Thòisich obair air an taigh staile as fhaide tuath air tir-mór Alba, Wolfburn ann an Gallaibh.
• Thug Comataidh Nobel, ann an Oslo san Nirribhidh, Duais na Sìthe dhan Aonadh Eòrpach.
• THA seanadh (pàrlamaid) na Cuimrigh a’ dol a thoirt inbhe co-ionann ris a’ Bheurla dhan Chuimris anns an reachdas aige.
• Bha fhios aig móran gun robh Jimmy Savile ri nigheanan òga fad 40 bliadhna ach cha b’ urrainn dhaibh dad a dhèanamh mu dheidhinn. Bho thàinig e am follais, chaidh a leac-uaighe a bhriseadh ás a-chéile.
• DH’iarr BPE Spàinnteach air riaghaltas Mhadrid bragàd dhen Ghuardia Civil a chur gu Catalonia gus nach cum a’ phàrlamaid aice reifreann air neo-eisimeileachd.


text:
Caochladair
Ann am matamataig, 's e uiread neo-aithnichte, agus le comas atharrachadh, a th' ann an caochladair. Ann an coimpiutaireachd, 's e àite a th’ ann far am faod àireamh air a chumail. Ann am fiosaig agus ann an innleadaireachd, ’s e luach a th’ ann a dh’atharraicheas rè deuchainn, no bho eisimpleir gu eisimpleir, no fhad ’s a tha siostam ag obrachadh.
Tha iomsgaradh air a dhèanamh eadar caochladair agus cunbhal. ’S e uiread a tha aithnichte agus neo-caochlaideach a th' ann an cunbhal. Tha iomsgaradh air a dhèanamh cuideachd eadar caochladair agus paramadair, ged faodaidh nì a tha na chaochladair anns an dàrna suidheachadh a bhith na pharamadair ann an suidheachadh eile.
Anns an staitistearachd gnìomhaichte, ’s e factar a tha tomhasach no feart duine no siostaim a th’ ann an caochladair (.i. rud a dh’fhaodas atharrachadh bho àm gu àm no bho dhuine gu duine). Anns an staitistearachd matamataigeach tha brìgh teicneòlach aig caochladair thuairmeach. 'S e seo foincsean a mhapas bho raon na coltachd gu raon tomhasach sam bith (me. raon nam fìor-àireamhan).


text:
Nad Aislingean
‘S e còmhlan-ciùil teacno/hip-hop a Neiptiùn a th’ ann an Nad Aislingean.
Anna Ròc: Is ise an seinneadair anns a' chòmhlan. Rugadh agus thogadh i ann an Neiptùin ach tha i a' fuireach anns an Eilean Sgitheanach a-nis.
Illiqp't: An ceann Illbientological Research Laboratories ann an San Francisco, thachair e ri Anna nuair a bha i air turas dìomhair agus i a' sireadh nam builean troma airson toirt air ais dhan phlanaid aice.
J-Roc: Cuideachd a' fuireach ann an San Francisco agus e na eòlaiche ann an Rannsachadh Illbientological. Bidh e fhèin agus Illiqp't a' togail nam builean.
Tim Ceartas: Leth duine, leth inneal, rinn Anna ann an sead a h-athair e nuair a bha i òg agus i ag iarraidh càraid. Nis, bidh Tim a sgrìobhadh nan òran agus a' leigeil an t-srutha chruaidh.
Is iad a' chiad chòmhlan a-riamh a mheasg teacno agus rap ri chèile ann an òrain ùra Gàidhlig.
Clàraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2005: Ceòl Gàidhlig mar Sgian nad Amhaich (Lasair san Adhar, òran air clàr-cruinneachaidh le Oi Polloi, Mill a h-Uile Rud agus Atomgevitter)
- 2006: Gàidhlig na Lasair (Lasair san Adhar agus Pòg a-rithist Mi, dà òran air CD-cruinneachaidh le Oi Polloi, Mill a h-Uile Rud, Atomgevitter agus The Thing Upstairs)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Làrach-lìn Myspace Nad Aislingean
Gàidhlig na Lasair: Clàr ceòl ùr aiste anns an Scotsman.


text:
- TIOTAL
- 57642 ann an Inbhir Nis, An Lùnastal 1952
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_412
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Lùnastal 1952
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28414
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
57642 ann an Inbhir Nis san Lùnastal 1952.
Chaidh 57642, locomotaibh smùide 0-6-0, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1909 a rèir dealbhachadh le Iain F Mac an Tòisich. Chaidh a h-àireamhachadh CR 326. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 17642 a bh' oirre. Aig an àm a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Fharfair. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1962 agus fhuaireas cuidhteas i sa Chèitean 1963.


text:
Dòmhnall Aonghais Bhàin
Tha am prògram seo mar phàirt de phròiseact a chaidh a chur air dòigh còmhla ri Urras nan Leabhraichean agus BBC Radio nan Gàidheal agus air a mhaoineachadh le MG Alba. Bha Josie Burgess, oileanach à Uibhist a Deas, ag obair aig an Urras aig an àm agus 's i a tha lìbhrigeadh a' phrògram air beatha agus bàrdachd Dhòmhnaill Aonghais Bhàin, neo bàrd Taobh a Deas Loch Baghasdail.
Josie Burgess
Sin an teachdaireachd a fhuair Josie Burgess ann an litir bheag a chuir Ciorstaidh Chaimbeul, piuthar Dhòmhnaill Aonghais Bhàin, thuice ann an leth-bhreac den leabhair aige 'Smuaintean fo Èiseabhal' a chaidh fhoillseachadh goirid an dèidh dha bàsachadh ann an 2000. Cha do dhìochuimhnich Josie na facail sin agus thug sin oirre a' bhàrdachd aig Dòmhnall a thaghadh mar chuspair airson a' phrògram seo, 's chan e sin a mhàin, dh'amas i cuideachd air aon de na pìosan bàrdachd a sheinn anns a' phrògram.
Ciorstaidh Chaimbeul
Dòmhnall Aonghais Bhàin
'S e duine iriosal a bh' ann an Dòmhnall, agus ged a bhiodh e a' sgrìobhadh bàrdachd bha e gu math diùid agus cha robh an obair aige a' dol na b' fhaide na a starsach fhèin. Ach dh'atharraich sin, oir fhuair e misneachd ann fhèin às dèidh do bhàrd ainmeil eile à Uibhist, Dòmhnall Iain Dhonnchaidh, à Peighinn nan Aorainn, Dòmhnall a' bhrosnachadh nuair a leugh e pìos den bhàrdachd aige. Chaidh Dòmhnall a chrùnadh mar bhàrd aig a' Mhòd Nàiseanta ann an 1983 agus bha a chuid bàrdachd a' nochdadh tric ann an Gasaet Steòrnabhaigh, anns a' Phaipear Bheag agus anns an iris, Gairm. Tha a' chuid mhòr den bhàrdachd aige an-diugh air a chruinneachadh san leabhar 'Smuaintean Fo Èiseabhal'.


text:
Jean Calvin
B' e pears'-eaglais agus ceannard anns an Ath-Leasachadh a bha ann an Jean Calvin neo Iain Calvin (10 an t-Iuchar 1509 – 27 an Cèitean 1564). Is esan a stèidhich an sgoil-diadhaireachd Calbhanaich.
Bha e na mhac Gérard Cauvin. Fhuair e a chuid fhoglaim ann an Oilthigh Orléans agus an Oilthigh Bourges. Sgrìobh Calvin an leabhar Institutio Christianae religionis ann am Basel, An Eilbheis.
Ann an 1542 dh'fhoillsich e an leabhar-ceist Le catéchisme de l'Église de Genève. Chaidh e eadar-theangachadh gu Gàidhlig agus nochd e ann an clò, an dàrna leabhar a chaidh fhoillseachadh riamh ann an Gàidhlig, mar Adtimchiol an chreidimh comhaghalluidhedar an maighiser, agas an foghluinte ann an Dùn Èideann le John Wreittoune ann an 1631. Faodar leth-bhreac a' leughadh air làrach-lìn Leabharlann Nàiseanta na h-Alba.


text:
- TIOTAL
- Baile am measg Beannan an Eilein Sgitheanaich
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_254
- ÀITE
- An Lùib
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13033
- KEYWORDS
- bailtean
an Cuiltheann
Beinn Dearg Mhòr
Tha na taighean-tughaidh a chithear san deilbh seo ann an seann bhaile croitearachd Lùib a tha suidhichte air tràigh Loch Aineirt air costa an ear an Eilein Sgitheanaich. Tha e tarsainn air lùb sna rathad mhòr, an A850, a tha a' dol bho Chaol Àcainn gu ruige Port Rìgh. Chaidh an rathad seo a thogail an cois an locha gus nach biodh feum air a' bheinn os cionn an Dùnain a shreap. An toiseach bha 24 togalaichean tughaidh sa bhaile, agus na gàrraidhean, cuairteachaidhean agus an gàrradh-cinn a bha nan cois. An-diugh tha a' chuid as motha de na taighean-tughaidh air an sglèatadh, ach tha taigh-tughaidh no dhà ann fhathast. 'S ann on chiad leth den 20mh linn a tha an dealbh seo de Lùib, agus beanntan a' Chuilthinn Deirg air a chùlaibh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bhon t-Srath, Geàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0512
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32438
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
Baoghais Bheinn
Beinn Ailiginn
Toirbheartan
eaglaisean
tuineachaidhean
Baile Lùib
Lòn Mòr
Baile a' Ghobhainn
Mial
Uachdar Càirn
croitearachd
iasgach
maoraich
bailtean turasachd
A' Bhanrigh Bhioctòiria
luchd-turais
Tha a' chairt-phuist a' sealltainn Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bhon t-Srath, Geàrrloch.
Tha Loch Gheàrrloch ann an Ros an Iar. Tha am facal 'Gairloch' a' tighinn bhon Ghàidhlig 'geàrr loch' a' ciallachadh loch ghoirid.
Tha an raon goilf air cùl na tràghad bhrèagha ghainmhich. Chaidh an raon goilf naoi tuill a dhealbh leis a' Chaiptean Burgess agus chaidh fhosgladh ann an 1898.
Air an làimh chlì tha eaglais na Parraiste a chaidh a thogail an toiseach ann an 1791-3 agus a chaidh ath-thogail a-rithist ann am pàirt ann an 1834. Chaidh poirds air a dhealbh le Anndra Maitland & a Mhic a chur rithe ann an 1834. Chaidh an eaglais a dhèanamh suas às ùr ann an 1908-9.
Mu choinneimh na h-eaglaise, tha sloc leis an ainm Leabaidh na Bà Bàine. Is e sloc nàdarrach, cha mhòr gu tur coileanta, air chumadh uighe a th' ann, ach tha beul-aithris ag innse dhuinn gum b' e Fionn a chruthaich e mar leabaidh far am faodadh a' bhò aige a laogh a bhreith. Chumadh e suas ri dà mhìle duine agus bhathar ga chleachdadh airson sheirbhisean Eaglaise agus le searmonaichean a bhiodh a' tadhal.
Tha Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn mar phàirt de shreath Bheanntan Thoirbheartan, ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach a tha eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Thoirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à clach-ghainmhich Thoirbheartan agus tha clach-èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh sneachda.Tha grunn de na stùcan ag èirigh gu thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Is e Corbett a th' ann am Baoghais Bheinn anns a bheil 2870 toigh (875 meatair) de dh'àirde - is e sin beinn a tha eadar 2,500 agus 2,999 troigh. Tha a' chiall a' tighinn gu h-àbhaisteach bho stùc an draoidh.
Is e Rothach a th' ann am Beinn Ailiginn - is e sin beinn a tha còrr air 3,000 troigh. Tha an t-ainm aige gu h-àbhaisteach air eadar-theangachadh mar an 'jewel', agus tha dà stùc ann. Tha Sgurr Mhòr, an stùc mhòr, 3231 troigh (985 meatair) de dh'àirde agus tha Tom na Gruagaich, cnoc na nighinne, 3018 troigh (920 meatair) de dh' àirde.
Is ann dìreach o chionn ùine nach eil fada a chaidh na bailtean fa leth a tha a' ruith ris a' chladach - Lòn Mòr, Baile a' Ghobhainn, Mial, an t-Srath, Uachdar Càirn agus Baile Lùib - ainmeachadh còmhla mar Geàrrloch. Gu 1843, nuair a thogadh an rathad, cha robh slighe a-steach gun cheàrnaidh iomallach seo ach air muir gu ìre mhòr. Is ann dìreach a-nis, aig toiseach a' chiad linn air fhichead, a tha an A832 ga àrdachadh bho fhrith-rathad aon-fhillte le àiteachan seachnaidh gu rathad mòr dà-fhillte.
B' àbhaist gur e croitearachd agus iasgach, gu h-àraid iasgach truisg, a' phrìomh obair a bha a' cumail suas na coimhearsnachd sgapte seo. Bha eisirean agus maoraich eile gam buain cuideachd airson margaidh Lunnain. Tha crùbagan, giomaich agus muasgain chaola fhathast gan cur à Geàrrloch gu margaidhean aig deas agus san Roinn Eòrpa.
Tha Geàrrloch air aithneachadh nas fheàrr mar bhaile turasachd, ge-tà. Thadhail a' Bhanrigh Bhioctòria ann an Geàrrloch nuair a bha i a' fuireach ann an Taigh-òsta Loch Ma Ruibhe ann an 1877, agus on uair sin tha luchd-turais air a bhith a' tighinn a ghabhail tlachd às na tràighean grinne agus na seallaidhean eireachdail. Bhiodh soithichean smùid a' tadhal gu cunbhalach tron naoidheamh linn deug agus bha Taigh-òsta Gheàrrloch a' gabhail ri feumalachdan
nan luchd-turais uile. Chaidh raon goilf fhosgladh ann an 1898.
An-diugh tha taighean-òsta agus taighean-seinnse, taighean fèin-fhrithealaidh agus pàircean charabhain ann. Tha an sgìre gu h-àraid tarraingeach do luchd-coiseachd nan cnoc agus do luchd-amharc fiadh-bheatha. A dh'aindeoin nan àireamhan a bhios a' tadhal as t-samhradh, tha faireachdainn ann fhathast a bhith fad às agus air oir fàsaich neo-thruaillte.


text:
- TIOTAL
- Boireannaich a' Togail Chruachan-feòir
- EXTERNAL ID
- PC_GM4_FARMING_006
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22956
- KEYWORDS
- tuathanachas
tuathanach
tuathanas
innealan
uidheam
beathach
beathaichean
àiteachas
San dealbh seo o thasglann Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach chithear dà bhoireannach a' dèanamh chocan-feòir. Tha each is cairt ann cuideachd.
Chan eil fhios cuin a no càit a chaidh an dealbh a thogail no cò na boireannaich a th' innte
Na laighe mu 32km an ear-dheas air Inbhir Nis, 's e Baile nan Granndach baile a chaidh a phlanadh, air a chur air bhonn ann an 1765 leis an uachdaran sgìreil, Sir Seumas Grannd.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Fàsach Bheag na Gainmhich
'S e fàsach ann an Astràilia a tha ann am Fàsach Bheag na Gainmhich, (Beurla: Little Sandy Desert).
Tha e suidhichte ann an Astràilia an Iar deas air an Fhàsach Mhòr na Gainmhich agus san àirde an iar Fàsach Ghibson. Thàinig an t-ainm bho Fhàsach Mhòr na Gainmhich, air sgàth 's gu bheil cruth na tìre coltach ris, ach tha Fàsach Bheag na Gainmhich fada nas lugha.
'S e an t-siathamh fàsach as motha ann an Astràilia le farsaingeachd de 111,500 km2, no 1.5% den fharsaingeachd Astràilia.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Fàsach Ghibson • Fàsach Mhòr na Gainmhich • Fàsach Mhòr Bhictòria • Fàsach Bheag na Gainmhich • Fàsach dathte • Rangipo • Fàsach Shimpson • Fàsach Strzelecki • Sturt's Stony Desert • Tanami • Tirari


text:
- TIOTAL
- Sabhal chruachan ann am Baile Beag
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_001
- ÀITE
- Baile Beag
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22666
- KEYWORDS
- Gleann Urchadain
Druim na Drochaid
cabair
ailtireachd
tuathanachas
tuathanas
Bha croitearachd riamh na phàirt mòr de bheatha an Gleann Urchadain is sgìrean dùthchail eile. Tha saibhlean air a bhith cudromach dha-rìribh gu traidiseanta mar dhòigh gus innealan is bàrr a stòradh. Chithear anns an dealbh seo sabhal ann an sgìre a' Bhaile Bhig.
Ged a chaidh modail an togalaich atharrachadh, tha togalaichean dhen t-seòrsa seo a' dol air ais gu na meadhan linntean. 'S e sabhal chruachan a th' aca oirre seach gu bheilear a' cleachdach 'crucks' na dhà phìos fiodh a tha a' dol bhon ùrlar chun a' mhullaich. Bheireadh gu leòr de chroitearan a b' fheudar gluasad gu làrach ùr na mullaichean fiodha leotha. B' e mullach tughaidh a bhiodh air na taighean, agus bha e seasgair sa gheamradh. Bha an togalach air a chumail ri chèile le cnagan-fiodha.
B' iad teaghlaichean MhicDhòmhnaill bu trice a thàinig a dh'fhuireach sna croitean ann am Baile Beag, teaghlaichean a bha air an gluasad bho bhaile Choire Dhubh an Gleann Moireasdan.
B' iad na Fuadaichean an t-adhbhar bu mhotha gun deach na tuathanaich Albannach gu croitearachd, is gun deach na daoine a ruagadh às na coimhearsnachdan tuathanais bu mhotha.
'S e fearann beag a th'ann an croit, agus thug Achd nan Croitearan 1886, fo riaghaltas Ghladstone, còireachan sònraichte do chroitearan na fearainn aca a chumail. B' ann sa bhliadhna ud fhèin a chaidh Coimisean nan Croitearan a chuir air bhog, gus dìon a dhèanamh air còireachan nan tuathanach a chaidh a chur far an fhearainn aca