text:
Thathas ag ràdh gu tric gu bheil a’ Bheilg an impis sgoltadh a rèir crìochan cànanach a tha a’ dol air ais co-dhiù gu àm nan Ròmanach. Luchd bruidhinn na Fraingeis air an taobh a-deas a’ riochdachadh an t-seann saoghail Cheiltich-Ròmanaich, agus luchd bruidhinn na Duiteis san taobh tuath a’ riochdachadh dìleab Ghearmanach. Dà chànan, dà chultar, cho eadar-dhealaichte ri cailc agus càise.
Tha suidheachadh poilitigeach agus cànanach na dùthcha fada nas ioma-fhillte na sin ge-tà. Ruitheadh an Limes Germanicus, a’ chrìoch eadar ìmpireachd na Ròimhe agus na treubhan Gearmanach, le na h-aibhnichean móra. Anns an t-saoghal Dhuiteach tha De Grote Rivieren, an Nederijn gu h-àraidh, fhathast a’ comharrachadh crìochan cànanach agus cultarach – Caitligeach air taobh a-deas nan aibhnichean, Pròstanach anns an taobh tuath. Tha schiobolet eatarra ann am fuaimneachadh an litir G (a tha coltach ri ‘gh’ neo ‘dh’ neo ‘ch’ ann an Gàidhlig), a tha nas buige san taobh a-deas. Tha iomadh feart cànanach eile a’ comharrachadh eachdraidh gach sgìre agus na treubhan a bha a’ fuireach annta o shean. Frisianaich, Sacsannaich, Frangaich agus eile.
Lìon na Frangaich, co-chaidreachas de threubhan Gearmanach, am beàrn a dh’fhàg na Ròmanaich ann an Gallia. Thug iad mar ainm dhan dùthaich ùir la France agus dhan chànan ùr le français ged a b’e an cànan a bha aca fhèin o thùs a-nis am bun-chànan Duiteach.Chaidh Conntaidh Fhlanndrais a chur air bhonn sa bhliadhna 862. Cho math ri cànanan eile, bha Flamais (Gearmanach) anns an taobh tuath agus Walon (Romansach) san taobh deas.
Ged a thàinig Flanndrais fo riaghladh diofar dhùthchannan, an Spàinn ’s an Ostaire ’nam measg, se Fraingeis bu motha a chleachdadh an luchd riaghlaidh, mar a bha cumanta air feadh na Roinn Eòrpa. Bha i ’na dùthaich bhàithte eadar aibhnichean agus muir, ach chaidh móran den bhoglach a thiormachadh le lìonraidhean de chanàlaichean a chuidich gus bathar a ghiùlan fada a-steach dhan tìr. Thogadh iad caoraich agus crodh air an talamh ùr, bha iad an sàs an obair a’ chlò, agus dh’fhàs iad beartach thar chàich.
Chluinneadh Iain Ruadh Stiùbhart agus na fògarraich Sheumasach eile Flamais ga bruidhinn ann an St Omer san Fhraing ann am meadhan an ochdamh linn deug. An-diugh, ged a tha mu 20,000 a thuigeas i ann an ceann a-tuath na Frainge, chan eil seasamh aice anns an lagh agus tha i a’ dol sìos.
An déidh Ar-a-Mach na Frainge, chaidh Flanndrais a ghabhail thairis leis an Fhraing ann an 1795, anns a’ chogadh ris an Ostaire. Sann an uair sin a thòisich fìor oidhirp gus aon chànan a sgaoileadh am measg an t-sluaigh gu léir, le foghlam ri fhaighinn tro mheadhan na Fraingeis a-mhàin.
Nuair a chaill Napoleon Blàr Waterloo ann an 1815, chaidh Flanndrais agus na roinnean mun cuairt oirre a-staigh còmhla ri Rìoghachd Aonaichte nan Tìrean Ìsle fo Uilleam I. Ach nuair a dh’fheuch Uilleam ri Duiteis agus Pròstanachd a sparradh air an dùthaich gu léir, bha ar-a-mach anns an taobh a-deas. Ann an 1830 chaidh Rìoghachd na Beilge a chur air bhonn, a’ fàgail Flanndrais (anns an robh 60 ás a’ cheud de shluagh na rìoghachd ùir) mar ainm dhan leth a-tuath a-mhàin.
Bha bunreachd ann a gheall saorsa chànan. Cha robh sin a’ ciallachadh ach saorsa do na h-ughdarrasan Fraingeis a thoirt a-steach air a h-uile nì. Bha aig na Flanndraich ri feitheamh gu 1967 mus faca iad lethbhreac oifigeil de bhunreachd na dùthcha ann an Duiteis.
Tha Walon air dol sìos gu mór, agus se Fraingeis choitcheann a tha a’ mhórchuid ann a Walonreye a’ cleachdadh gu làitheil. Ged as e Duiteis choitcheann a thathas a’ cleachdadh gu h-oifeigeil ann am Flanndrais, tha dualchainntean gach sgìre, leithid West Vlaams agus Limburgs, fhathast làidir.
A dh’aindeoin gach duilgheadais ’s gach srì eatarra air adhbharan cànanach, tha e iongantach mar a tha muinntir na Beilge ag obair le chéile gu làitheil. Ann an iomadach dòigh tha iad cho mothachail air na diofaran eadar iad fhéin agus an cuid nàbaidhean ’s a tha iad air na diofaran taobh a-staigh na dùthcha. Anns na siabainnean agus na prógraman poilis is tric a chithear Duitich a’ cluich nan droch iseanan. Fiùs ann am prógraman chloinne, leithid Mega Mindy, bana-ghaisgeach a tha coltach ri seann bhandia Cheilteach, bidh Duitich a’ riochdachadh an donais.
Faodar an aon amharas fhaicinn aig luchd bruidhinn na Fraingeis. Anns an fhilm ainmeil Rien à Déclarer tha Benoît Poelvoorde a’ cluich oifigeach cusbainn a tha air cùram sònraichte a ghabhail air fhéin gun a bhith a’ leigeil leis a’ Bheilg a bhith air a truailleadh le “sgudal Frangach”.
Tha Fraingeis is Duiteis mar a tha iad gan cleachdadh ann am meadhanan na Beilge anabarrach soilleir ri thuigsinn. Tha torr air YouTube ma tha sibh air son fheuchainn. Ach bi faiceallach. Tha bòidhchead cainnt aca, ge b’e dé chànan a tha iad a’ bruidhinn, a tha dìreach drùidheil.


c: text/html

text:
Uiseag
Tha uiseag, topag, neo fosgag Moire (Laideann: Alauda arvensis) na h-eun beag donn a tha ann an òrdagh Passerine eunlaith an adhair. 'S e sin ri ràdh, gum bheil i na h-eun laighe.
Tuairisgeul[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an uiseag eadar 16 is 18 cm a dh' fhaid. Tha a bràigh donn breac-bhallach ach a' bànachadh gu ruige a tarra. Tha cìrean gearr neo-gheur air a ceann; gabhaidh a togail agus a leigeil. Tha sgiathan an eòin fhireann nas leathainne na an t-eun boireann. Tha a sgiathan leathann gearr; is geal an oirean cùl agus a h-earball mar an ceudna.
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S tric a chìthear an uiseag ag iadhadh air iteig san adhar os cionn a' mhonaidh ann an Alba. Tha e cuideachd a' gabhail còmhnaidh ann am fearann tuathanachais, ach tha àireamhan an eòin seo air a dhol sìos ann am Breatainn anns na 30 bliadhna a dh' fhalbh ri linn atharrachaidhean ann an dòighean-àiteachaidh. 'S e is adhbhar dha sin, gum bheil an uiseag a' dèanamh a nid air feur sa ghrunnd. Gheibhear uaireannan i a' neadachadh ann an raineach.
Uighean[deasaich | deasaich an tùs]
Is e ceithir uighean a bhios aig an uiseag mar is trice. Ach uair is uair bidh a' còig aig tè is tè dhiubh. Is e, An Uiseag-Mhuire, a theirear ris an uiseig aig am bi na còig uighean. Gu math tric, bidh fear de na h-uighean anns nach bi eun. Nuair a thig na h-eòin às na h-uighean eile, thèid an t-ugh anns nach robh rùn a chur às an t-sealladh air dhòigh air choireigin; agus theireadh daoine bho shean gur e "cur anns an deicheamh" a rinn an uiseag air. Tha seo a' nochdadh gu soilleir dhuinn gun robh an uiseag air a meas na h-eun beannaichte aig an àm ud.
An uiseag ann an dualchas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an uiseag air a meas na h-eun beannaichte anns na linntean a dh' fhalbh. 'S e an t-adhbhar sònraichte airson an robh meas cho mòr air an uiseag, a chionn 's gun robh i a' tòiseachadh ri gairm anns a' mhadainn Latha Fhèill Brìde. Bha i mar seo ag innse gun robh an t-Earrach air tighinn. Bha na daoine a bh' ann bho chionn trì cheud bliadhna a' fàilteachadh na h-uiseig le briathran cho math agus cho freagarrach 's a b' urrainn dhaibh a chur ann an altaibh a chèile.
Bheir an rann a leanas gnè de bheachd dhuinn air a' mhòr-mheas a bh' aig daoine air an uiseag. Tha dlùth air trì ceud bliadhna bhon a rinneadh an rann seo. Bha e mar chleachdadh aig daoine a bhith ga ghabhail anns a' mhadainn Latha Fhèill Brìde, an uair a chluinneadh iad an uiseag a' gairm.
"Air sgiathaibh siùbhlach an àird nan speur,Amen"
Tha 'n uiseag bheusach, bhreac-bhallach, chliùteach,
A' seinn a ciùil dhuinn le deagh ghleus;
A' toirt sgeul an Earraich às ùr dhuinn,
An dèidh ga ciùrradh le fuachd bròin;
A' taisbeanadh maise, agus ùmhlachd
Do'n Triùir a tha 'n àird nan nèamh;
Mar fhianais an aghaidh nan slogh,
'S mar dhearbhadh air glòir nan nèamh.
Tha ribheid a cleibh a' toirt urraim air gach ceòl.
Truailleachd nàdair no gnìomh làmh
Cha chuirear mar thàir air a h-eòin.
Craobh mheangannach, dhosrach
O dhuslach na talmhainn,
Mar sin an duine 's e falbh ann an ceò;
Gun subhailc, neo-bheusach làn truailleachd
Tha 'n duine fo bhuaireadh mar sgleò,
Far nach fuaraich an gaol,
'S am maireann an ceòl -
Muire nan gràs,
Peadair is Pòl agus Eòin.
Cha chreachadh duine sam bith a thàinig gu gliocas an nead aice airson rud sam bith. Bha feadhainn eadhon a' meas gun robh e na pheacadh nead na h-uiseig a chreachadh. An àm treabhaidh, nan tachradh gum biodh nead na h-uiseig ann an talamh a bha gu bhith air a threabhadh, rachadh am ploc dhen talamh anns am biodh an nead a thogail leis a' chaibe, agus a chur an àite sàbhailte air uachdar an treabhaidh. Nam biodh an uiseag air tòiseachadh ri gur air na h-uighean, chan fhàgadh i bhuaipe idir iad; ach mur bhitheadh, cha rachadh i nan còir tuilleadh.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Torthorwald
‘S e baile beag dùthchasail shuas air leathad Chnuic Carthat[1] os cionn Dhùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Torthorwald (Tirthorrald o shean).[2] Tha e suidhichte aig 80m os cionn ìre na mara,[3] ann an cridhe Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an loch Mhabain agus Dùn Phrìs, ri taobh an Uillt Pierbanks.[4] Tha e 244km air falbh bho Obar Dheathain, 95km bho Ghlaschu, 19km bho Inbhir Anainn agus 98km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. [5] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Torthorwald. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Dùn Phrìs. A bharrachd air sin, tha taigh-òsta.[6] Taobh fhoghlaim, dhùnadh a' bhun-sgoil ann an 2010 agus le sin feumar a dhol dhan sgoil ann an Dùn Phrìs.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a h-uile coltas ann gu bheil an t-ainm a' ciallachadh Tùr Thor sa Choille, bhon sheann Bheurla Torr (Tùr) agus Weald (Coille),[7] ged a tha seann dòigh sgrìobhaidh an ainm a' cur freumhan Gàidhlig nar cinn, is le sin 's dòcha gur e Tìr agus ainm pearsanta a th'ann. Tha an eileamaid weald gu math cumanta san sgìre: Tinwald, Mousewald, Torthorwald.
Thogadh daingneach an seo san 12mh Linn[8] ann an stoidhle motte nuair a bha làmh an uachdair aig an teaghlach de Torthorwald. Dh'ath-leasachadh sin gu Caisteal aig deireadh an 14mh Linne ri linn na Chille Phàdraig. Leasaich William de Carleil e san 15mh Linn, leis gun d'fhuair e seilbh air a' bhaile nuair a phòs e tè dhe na Cille Phàdraig, ann an 1418. Bha duine a' fuireach ann gu ruige 1715 ach tha e na thobhta a-nis.
Tha eaglais air a bhith ann fad na linntean, ged an do deach an eaglais a chithear nar làithean a thogail ann an 1782.[9] 'S ann le Òrdugh na Trianaid (Laideann: Ordo Sanctissimae Trinitatis Redemptionis Captivorum) a bha an eaglais o shean.[10] B' e David Wallace Reader a' chiad mhinistear an dèidh An Ath-Leasachaidh ann an 1567. S'ann à Afraga a Deas a tha am ministear an latha an diugh, air a bheil Louis Christiaan Bezuidenhout (Johannesburg, 1954).[11] Dh'aontadh Torthorwald, Cille Mhìcheil agus Tinwald ann ann aon parraist ann ann 1981.
Fhuair am baile a chuid chòirichean mar Borgh a' Bharain (Beurla Ghallda: Burgh of Barony) ann an 1473, agus le sin b' urrainn dhan thighearna margadh a chumail agus ceartas a chur an gnìomh. A thuilleadh air sin, tha an taigh-tughaidh mu dheireadh na sgìre suidhichte ann an Torthorwald.[12] Chaidh e a thogail san 18mh Linn ann an stoidhle cruck, le fiodh agus ùir. A-rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair 20 duine à Torthorwald bàs sa Chogadh Mòr[13] agus còignear eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scottish
- ↑ Kirkmichael, Tinwald and Torthorwald church
- ↑ Falling Rain
- ↑ Explore
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Manor Hotel
- ↑ Old English Translator
- ↑ Canmore
- ↑ Canmore
- ↑ Kirkmichael, Tinwald and Torthorwald church
- ↑ Sabinet
- ↑ Cruck Cottage
- ↑ Scottish War Memorials Project
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Doras na Frìthe • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
Aarhus
‘S e baile uabhasach mòr agus port[1] cudromach faisg air Randers, ann am meadhan Danmhairg a th'ann an Århus neo Aarhus (IPA: ɒːhuːˀs, Liotuànais: Orhūsa, Laideann: Aarhusium). Tha e suidhichte air Bàgh Århus (Danmhairgis: Bugt Århus), aig 10m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Midtjylland (Gàidhlig: Meadhan Jylland),[3] 157km air falbh bho Copenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha), 69km bho Fredericia, 151km bho Helsingbør agus 134km bho Esbjerg.[4] Chaidh Århus a stèidheachadh ri linn nan Lochlannach agus tha an t-ainm a'ciallachadh Inbhir na h-Aibhne, bho ā (abhainn) agus ōss (inbhir). Tha 252,213 duine a' fuireach ann.[5] 'S e an dàrna baile as motha na Danmhairg a tha ann cuideachd.[6]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Århus Havn
- ↑ Mongabay
- ↑ Den Store Danske
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Danmarks Statistikbank
- ↑ Geonames
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Groningen
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Leeuwarden agus Assen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Groningen (IPA: ɣroː.nɪ.ŋə(n), Fraingis: Groningue, Frysk: Grins, Grunnegs: Grunnen, Laideann/Spàinntis: Groninga). Tha e suidhichte 16m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Groningen, 147km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Rotterdam, 198km bho Den Haag, 210km bho Tilburg agus 159km bho Utrecht.[3] Chaidh Groningen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1040 agus stèidheachadh oilthigh an seo ann an 1614. Tha 192,735 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an seachdamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Groningen.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Etta Palm d'Aelders (1743 - 1799): Boireann-dhligheachas, Sgrìobhadair agus Tè-bhràthaidh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- An Caisteal Nuadh[6]
- Graz
- Holland (Michigan)
- Jabalaya
- Katowice
- Kalingrad
- Murmansk
- Odense
- Oldenburg
- San Carlos
- Tallinn
- Tianjin
- Zlín


text:
An t-Slòbhac
Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an Ear a tha anns An t-Slòbhac[1] neo Slobhaigia [2] neo Slobhagia[3] (Slòbhacais: Slovensko, ainm fada: Slovenská republika, Poblachd na Slòbhaic). Tha crìochan aige leis an t-Seic, an Ostair, a' Phòlainn, an Ùcrain agus an Ungair. Chaidh an dùthaich a stèidheachadh ann an 1993 nuair a bhris Czechoslovakia as a chèile.
Tha Bratislava na prìomh-bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Dabeiba
'S e baile beag, am broinn sgìre àirde an iar Antioquia[1] ann an Urabá, Coloimbia a th'ann Dabeiba. Tha crìochan aige mu thuath còmhla ris na bailtean Mutatá agus Ituango, air an àirde an ear còmhla ri Ituango, Peque agus Uramita, agus mu dheas còmhla ri Uramita agus Frontino agus air an àirde an iar còmhla ri Murindó, Turbo agus Mutatá. Tha am baile fhèin suidhichte aig 183 ciolomeatair bho Mhedellín, prìomh-bhaile na Roinne Antioquia. Tha farsaingeach dhe 1,883 km² aige. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1887.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Toisichidh eachdraidh Dabeiba leis an ainm fhèin. Fhuaireadh an t-ainm bhon a' Bhan Phòsta Dabeiba Hernández, boireannach ainmeil a dhìon in-imrich a' cheàrna, agus ro sin, 's dòcha air thuiteamas, thàinig an t-ainm aice bho ionmhas miotasach nan tùsanach ris a chanadh “Dabeibe”. A bharrachd air sin, nan robh sin gu leòr, 's e ainm bana-dhia na buidhne katìo a th'ann "Dabeibe" cuideachd, is ise tabhatair agus baintighearna na dhaoine. Ach tha e cinnteach gur e às na mnatha Dabeiba a thàinig ainm a' bhaile, is chan ann na facalan catío.
'S leis na na Tùsanaich catíos a bha an tìr seo ro na Spàinntich. Rinn na treudan sin strì cruaidh an aghaidh tìreachas an fhearrain aca, ach mu dheireadh thall chaidh iad a ghabhail air is theab iad a bhàsachadh uile gu lèir, ach gu fortanach tha sliochd nan curaidh sin nan tàmh anns an sgìre fhathast agus thathar a' beachdachadh gur e dualchas cultarail dhe Coloimbia a th'annta an latha an-diugh.
Le lèirsinn iongantach, smaoinich fir-eachdraidh aig toiseach agus meadhan na 20mh linne gun saoraich an sgìre seo an Roinn Antioquia gu lèir. Sgrìobh ùghdair air choiregin ann an 1938: “Tha an t-àm ri teachd na h-Antioquia suidhichte anns na tìrean torrach pailt ann an àirde an iar. Coimheadaidh a chuid fhir air a' mhuir agus togaidh iad rathad a shaoras i”.
O chionn ceud bliadhna sgrìobh an Dotair Manuel Uribe Ángel, fear-eachdraidh cliùiteach à Antioquia: “Is an siud, far gum bu chòir dha Antioquia dòigh teàrainte gus beartas agus mòrachd fhaighinn airson na làithean ri teachd; oir bu chòir dhuinn slighe a thogail an siud, is thoir ise daoine na h-Antioquia gu ruige oirthir A' Chuain Siar agus bho an siud air feadh na cruinne”. Faclan fa-leth aithriseil fàidheil an latha an diugh 2006, nuair a dh'fhosgail Túnel de Occidente (Tunail an Iar).
Chaidh an rathad sin, air a bhruidhinn an t-aislingiche, a thogail mu dheireadh thall ach chaidh e thairis fearann cho trom 's nach b'urrainn dha na làraidhean mòra a dhol mun cuairt is le sin chan fhaod iad a riarachadh neo a bharantadh togail port na h-Antioquia ann an Turbo airson na làithean ri teachd.
Aig toiseach toisichidh, leis na catíos a bh'ann fhathast fo ghreim neo nam fògarraich, bha Dabeiba fo bhuaidh Fhrontino. Chaidh e a stèidheachadh ann an 1850 ann an àite ris an canar El Mohán is e Dabeiba Viejo an t-ainm a bh'air aig an àm sin. Feumar a dhol tro Dabeiba air an rathad eadar Mhedellín agus A' Mhuir Cairibianach an latha an-diugh, agus tha dùil ann gum bi na làithean ri teachdail nas fheàrr an dèidh Túnel de Occidente (Tunail an Iar) a chladhadh.
Trioblaidean Poiliteagach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Dabeilba air a bhith ann an droch staing taobh phoileataigs agus ainneirt fad iomadh bliadhna. Le sin 's e àite uabhasach cunnartach a th'ann. An dèidh Am Bogotazo, thug an ainneart eadar na pàrtaidhean poiliteagach fìor dhroch bhuaidh air muinntir an sgìre, is thoisich iad a dhol dhan na bailtean mòra, is iad an cuid fhearrain fhàgail. Rinn na Guerrillas (na làmh chlì) agus nan paramilitares (buidhnean teàrainteachd phrìobhaideach na làimh dheas) sgrios agus milleadh rè na 60an, na 80an agus na 90an. Tha daoine an sgìre air a bhith nan ìobairtich Eucoirean an aghaigh Còirichean Daonna fad leth cheud bliadhna[2]. Tha na Aguilas Negras (na h-Iolairean Dubha) fhathast an sàs anns an sgìre, is na daoine an dùthaich fhàgail gus an latha an-diugh. Tha sin a' chur stad air leasachadh an sgìre.
Fiosrachadh Choitcheannail[deasaich | deasaich an tùs]
- Stèidheachadh, 1850
- Stèidheachadh mar bhaile, 1887
- Luchd-stèidhidh: In-imrich
- Far-ainm:Doras gu Urabá.
Tha Dabeiba ga sgaradh, airson ga riaghladh, ann an 4 sgìrean beaga, La Balsita, Camparrusia, Urama (neo Urama Grande) agus Santa Teresa. Tha 117 clachain beaga aige mar Thasidó, La Mesa, La Estrella, Florida, Armenia, Rioverde, Guadua-Lito, Murrapal, La Balsita, La Aguada, Chachafrutal agus San Agustín.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 24,084 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 15,480, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ann am Dabeiba fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dabeiba, ach tha 13.2 % dhe Tùsanaich agus 0.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 65.7% dhe na daoine ann an Dabeiba leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 19.2% dhe na dachannan.[5]
Rathaidean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha rathaidean gu ruige Mutatá, Peque, Uramita y Frontino. 'S e Port na h-aibhne Murindó a th'ann Dabeiba.
Aig an ìre seo, tha Ministearachd a' Ghiulain a' toirt gu buil pròiseact airson rathad dùbailte bho Shantafé gu ruige Turbo, a chuidicheas Dabeiba gu mòr. A bharrachd air adhartas a thoirt dhan bhaile, tha dùil ann gun cuidich sin ainneart poiliteagach a' bhaile a lughdachadh.
A bharrachd air sin, tha iad air an rathad tro ghleann La Llorona a leasachadh co-dhiù. Bha an rathad sin uabhasach cunnartach 's chuireadh sin dragh air daoine a' bhaile is air malairt.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Àiteachas: Cruithneachd Innseanach, Pònair, Siùcar, Cofaidh, Tomàto, Teòclaid, Maracuyá agus measan eile
- Fiodh agus Coilltearachd
- Mèinnean
- Ceàirdean
- Crodh.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Dabeiba. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis an Cinnidh Tùsanach, anns an Damhair.
- Fèisean a' Ghràin agus an Tilleadh, anns an t-Samhainn
- A' Chàisg anns a' Mhàirt neo anns a' Ghiblean.
Aiteachan Inntineach[deasaich | deasaich an tùs]
- Eaglais ionadail Nuestra Señora de la Merced.
Beartas Nadarra:
- Pàirce Nàdarra Nàiseanta Paramillo
- Uaimh Mohán
- Drochaid Nadarra air an Aibhne Sucio
- Làrach-gleidheachas nan Catío Emberá
- Cueva del Encanto (Uamh fo Gheasaibh).


text:
Stèidhich Oilthigh Ghlaschu an sgeama seo o chionn trì bliadhna gus àite-còmhnaidh a chruthachadh far am b’ urrainn do dh’oileanaich Ghàidhlig a chleachdadh air làrach an Oilthigh mar chànan nàdarra is làitheil. Gach bliadhna tha buidheann eadar-dhealaichte a’ fuireach ann an Taigh na Gàidhlig agus a’ cur tachartasan air dòigh gus a’ chànan a bhrosnachadh am measg muinntir an Oilthighe.
’S e sgeama le prìomhachas air a’ chànan fhèin a th’ ann agus mar sin feumaidh oileanaich a bhith fileanta gus a bhith na phàirt dheth. Chan eil seo ri ràdh gu feum Gàidhlig a bhith aig na h-oileanaich bho thùs ge-tà. Faodaidh luchd-ionnsachaidh pàirt a ghabhail san sgeama cuideachd cho fad ’s a tha sgilean conaltraidh iomchaidh aca. Gu ruige seo tha measgachadh de luchd-ionnsachaidh agus daoine le Gàidhlig bho thùs air a bhith a’ fuireach ann an Taigh na Gàidhlig a h-uile bliadhna bhon a thòisich an sgeama. Thèid màl nan oileanach ìsleachadh leis gu bheil iad a’ cuideachadh le tachartasan tron bhliadhna.
Tha sinn an sàs ann an tòrr tachartasan am bliadhna eadar pod-chraolaidhean agus tachartasan sòisealta. Cùmaibh sùil oirnn air loidhne gus barrachd fios fhaighinn mur deidhinn. Nach lean sibh sinn air Twitter is nach dèan sibh càirdeas ruinn air Facebook?


text:
One Flew Over The Cuckoo's Nest
Tha One Flew Over The Cuckoo's Nest na nobhail le Ken Kesey a bha air fhoillseachadh ann an 1962. Tha e suidhichte ann an ionad slàinte-inntinne ann an Aimearaga. Tha e ag innse sgeulachd a' phrìomh charactair, Randall P. McMurphy, fhad 's a tha e anns ann ionad agus a' sealltainn na buaidh a th' aige air na h-euslaintich eile anns an ionad. Tha an sgeulachd air a h-innse tro shùilean caractair eile, Chief Bromden.
Bha fiolm air a stèidheachadh air an leabhar ann an 1975, air a stiùireadh le Milos Forman agus le Jack Nicholson a' cluich Randall P. McMurphy. Shoirbhich gu mòr leis an fhiolm agus bhuannaich e còig Duaisean 'Oscar'.


text:
Vlissingen
‘S e baile meadhanach, port[2] agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Middelburg, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Vlissingen (IPA: ˈvlɪsɪŋən, Beurla: Flushing, Fraingis: Flessingue, Spàinntis: Flesinga). Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, ri taobh Inbhir Westerschelde, 5m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 136km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 81km bho Rotterdam, 86km bho Den Haag, 152km bho Almere agus 128km bho Utrecht.[4] Chaidh Vlissingen a stèidheachadh 620 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1315.[5] 'S e am port na bu chudromaiche na dùthcha a bh'ann Vlissingen ri linn Aois an Òir nan Tìrean Ìsle, ged an do chrìonaich a cuid bheartais is cudromachd san 18mh Linn. Bha gnothaichean mar spùinneadaireas, tràilleachd, malairt agus iasgach gu math làidir an seo. Tha 44,391 duine a' fuireach ann.[6]
Susbaint
Rudan ri Fhaicinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Beeldenhuis (Taigh nan Ìomhaighean-chloiche)
- Belgische Loodshuizen (taighean nam Màirnealach às A' Bheilg)
- Beursgebouw (Toglach a' Mhargaidh)
- Dokje van Perry (Cidhe Pherry)
- Fontein ter nagedachtenis aan Elisabeth Wolff en Agatha Deken (Tobar-cuimhne do dh' Elisabeth Wolff is Agatha Deken)
- Fort Rammekens (Daingneach Rammekens)[7]
- Garnizoensbakkerij en Kazematten (Taigh-fuine a' Ghearrasdain agus Casamatta)
- Gevangentoren (Tùr a' Phrìosain)
- Grote of Sint-Jacobskerk (Eaglais an Naoimh Sheumais neo Eaglais Mhòr)
- Het Arsenaal (An Arm-lann)
- Hoofdkantoor 'De Schelde' (Prìomh-oifisean 'De Schelde')
- Koopvaardijmonument (Carragh-chuimhne a' Chabhalaich Mharsanta)
- Lampsinshuis (Taigh an Teaghlaich Lampsins)
- Leeuwentrap (Staidhre nan Leòmhain)
- Lutherse kerk (Eaglais Lutaireanach)
- Zeevaartschool (Sgoil Còmhdhail na Mara)
- Standbeeld Michiel de Ruyter (Ìomhaigh-chloiche Mhichiel de Ruyter)
- NS-Station Vlissingen (Stèisean nan Treàna)
- Onze Lieve Vrouwekerk (Ealglais Mhoire)
- Oranjemolen (Am Muileann Orange)[8]
- Plein Vier Winden (Ceàrnag nan Ceithir Gaothan)
- Sardijntoren (Tùr nan Sàrdain)
- Stadhuis Vlissingen (Talla a' Bhaile)
- Timmerfabriek (Taigh-gnìomhachais a' Bhrait-ùrlair)
- Watertoren (Tùr an Uisge)
- Willem III Kazerne (Gearasdan Uilleam III)
- Windorgel (Òrgan na Gaoithe)
- Wooldhuis (Taigh Woold)
- Zeemanserve (Cornelia Quackshofje) (Àite-fuireach nam Maraichean)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Ambon[9]
- Govan Mbeki
- Taganrog
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Michiel de Ruyter (1607 - 1676): Àrd-mharaiche.
- Constantin Guys (1802 - 1892): Peantair.[10]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Zeeland Seaports
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Holland History
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Fort Rammekens
- ↑ Molendatabase
- ↑ DB City
- ↑ RO Gallery


text:
Salvador Puig i Antich
Susbaint
Salvador Puig i Antich
B’e Salvador Puig i Antich (IPA: səɫBəˈðo ˈpudʒ i: ənˈtik, Barcelona, 30 an Cèitean 1948 – Ibidem 2 am Màrt 1974) Anarcach à Catalòinia a chuireadh gu bàs ri linn deachdaireachd Fhranco anns An Spàinn.[1]
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an treas mac dhe sianar a bh' ann Salvador Puig i Antich. Bhuineadh e do theaghlach meadhanach-luchd obrach. Bha athair, Joaquim Puig, air a bhith na bhall Acció Catalana (Gàidhlig: Iomairt Chatalanach) ri linn Dàrna Poblachd na Spàinne (1931 – 1939). B' fheudar dha teicheadh chun na Frainge is e na fhògarrach ann an campa ann an Argelès an dèidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne (1936 – 1939).[2] Fhuair esan binn bàis nuair a thill e gus An Spàinn, ach shàbhaladh a bheatha mus do chuireadh gu bàs e.[3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Choinnich Salvador ri Xavier Garriga agus na Bràithrean Oriol agus Ignacio Solé Sugranyes aig an sgoil-oidhche Maragall, an dèidh dha na sagaratan dha fhuadachadh bhon àrd sgoil chaitligeach Salle Bonanova,[4] air adhbharan a chuid dhroch ghiùlain. Stèidhich an ceithrear am buidheann Movimiento Íbero de Liberación (Gàidhlig: Gluasad Ibearach na Saoirse), neo MIL, an dèidh na tachartasan ann am Paris sa Chèitean 1968.[5] A bharrachd air sin, bha e an sàs anns na aonaidhean-ciùird taobh Comisiones Obreras cuideachd.[6] Thoisich Salvador ris a bhith a’ sabaid ann am MIL an dèidh dà bhliadhna a chur seachad san Arm agus ceum a ghabhail ann an Eaconomachd agus Poileataigs san oilthigh.[7] Ghoideadh MIL airgead bho na bancaichean agus shiubhladh iad gu tric chun na Frainge.
Bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh e an greim leis a' Phoileas Speisealta ann am Barcelona air an 25mh latha dhen Shultain 1973. Gu dòrainneach, chaochail poileasman air an robh Francisco Anguas Barragán ann an sabaid doirbh le gunnaichean ann an doras flat san sràid Carrer de Girona.[8] Chaidh Puig Antich leòinte cuideachd. Fhuair e binn bàis bho Chùirte an Airm airson murt Bharragán. Dhiùlt a’ Chùirte fianais a chluinntinn a chuideachadh Puig Antich.[9] A dh’aindeoin iomairt mhòr eadar-nàiseanta gus a bheatha a shàbhaladh, chaidh e chur gu bàs aig 9:30m air an dàrna latha dhen Mhàrt 1974.[10] Bha e dìreach 25 bliadhna a dh’aois. Bha Riaghaltas na Dùthcha airson dìoghaltas fhaighinn air sgàth s’ gun do mharbh ETA ceannard Spàinnteach air an robh Carrero Blanco. Chaidh Puig Antich a thìodhlachadh ann an Cementerio de Barcelona.[11]
Meadhanan[deasaich | deasaich an tùs]
Fiolmaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
- I si canto triste (Lluís Llach i Grande, 1974).
- A Margalida (Joan Isaac, 1976)
- El año que mataron a Salvador (Loquillo, 2005)


text:
Lafayette, Indiana
‘S e baile ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Lafayette (IPA: ˌlɑːfiːˈɛt). ‘S ann à Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, Marquis de La Fayette a tha an t-ainm, leis gu robh esan na ghasgach ri linn Ar-a-mach nan Aimearaganach aig deireadh an 18mh Linn. Tha e suidhichte aig 192m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-Aibhne Wabash, eadar West Lafayette agus Dayton, anns an stàit Indiana, air iomall Frankfort. Tha am baile 858km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,849km bho Los Angeles, 1,335km bho Bhoston agus 347km bho St. Louis.[2] Tha 67,140 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus port-adhair beag ann cuideachd.[3] Chaidh Lafayette a chur air bhog ann an 1825 is chaidh e ghairm na bhaile aig ìre oifigeil ann an 1853. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1869.[4] Chaochail an Ceimigear Herbert C. Brown an seo ann an 2004.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Daniel X. Freedman (1921 –1993): Inntinn-eòlaiche.
- Donald E. Williams (1942): Speuradair.
- James Andrew McCammon (1947): Fear-Saidheans.
- Izzy Stradlin (1962): Ceòladair la Gun’s n’ Roses.
- Tammy Lynn Michaels (1974): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Ota[5]


text:
Fàilte do Raon an Fhoghlaim aig 'Am Baile'. Lorgaidh tu an seo goireasan ionnsachaidh do thidsearan 's do sgoilearan agus pròiseactan ioma-mheadhanach air an dèanamh le sgoiltean agus cuideachd grunn gheamannan eadar-ghnìomhail, comaigean agus cartùnaichean a chuidicheas luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig.
Cruinneachadh de ghoireasan freagarrach air iomadach cuspair
Tha sinne a' toirt nan goireasan dha na sgoiltean gus leigeil leotha pròiseactan inntinneach a chruthachadh agus gus leigeil leotha an roinn le feadhainn eile air feadh an t-saoghail
Dèan fhèin e!
Comhairle air ionnsachadh na Gàidhlig
Pasgan-foghlaim mu eilthireachd
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Thimphu
'S e prìomh-bhaile Bhutàin a tha ann an Thimphu (Cànan Tibetianach: ཐིམ་ཕུག།) agus cuideachd 's e ainm a’ ghleann a tha timcheall air a’ bhaile. Tha am baile suidhichte air bruach na h-Aibhne Wang Chhu. 'S e am baile as motha den dùthaich a thaobh àireamh-shluaigh. Chaidh a’ mhanachain Tashichoedzong air a togail anns an 17mh linn. Bho 1952 tha an riaghaltas Bhùtain suidhichte an seo. Tha an Teampall Dechenphu, a’ mhanachainn Tango, a’ mhanachainn Cheri agus an lùchairt Dechenchoeling san àird a tuath a’ bhaile. Tha an rìgh a’ fuireach anns an Lùchairt Dechenchoeling. Tha ìomhaigh Buddha, an Buddha Dordenma statue air a togail air a' bheinn Kuensel Phodrang. Bidh i deiseil anns a’ bhliadhna 2008, ‘s e sin an ìomhaigh Bhudda as motha air feadh an t-Saoghail.


text:
Faro
‘S e baile meadhanach agus port ann an ceann a deas na Portagaile a th’ ann Faro (IPA: ˈfaɾu, Laideann: Ossonoba, Arabais: أخشونبة). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1266 gu oifigeil, ged an robh daoine a’ fuireach ann seo ro àm nan Ròmanach. Tha Faro suidhichte aig dìreach 12m os cionn ìre na mara,[1] eadar An Cuan Siar agus Am Muir Mheadhanch,[2] aig inbhir na h-aibhne Formosa.[3] Tha Àite Glèidheachas Nàdarra an Lagùn Formosa ri beulaibh a’ bhaile, a tha fo smachd na Riaghaltais.[4] Tha Faro 216km air falbh bho Lisboa, prìomh-bhaile na dùthcha agus 463km bho Phorto[5] agus tha e ann am meadhan na h-Algarve. Tha port-adhair a’ bhaile a’ frithealadh na turasachd,[6] an t- eileamaid as cudromaiche do dh’eaconomaidh na roinne.[7] Tha 58,698 daoine a’ fuireach ann am Faro,[8] an 25mh baile as motha na dùthcha. [9]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Freemeteo
- ↑ Lomography
- ↑ Carob Tree
- ↑ Instituto da Conservação da Naturaleza e da Biodiversidade
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Faro Airport
- ↑ Eurostat
- ↑ Cunntas-sluaigh na Portagaile
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities


text:
BBC
'S e am BBC (Bheurla:'British Broadcasting Corporation) an craoladair as motha san Rìoghachd Aonaichte; tha e maoinichte leis an stàit. Tha deich mìle fichead duine ag obair dhan a' BhBC. Chaidh a stèidhicheadh san Dàmhair 1922.
Rèidio[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còig stèiseanan-rèidio nàiseanta aig a' BhBC:
- BBC Radio 1 - Ceòl roc as ùire
- BBC Radio 2 - Ceòl do dh'inbhich
- BBC Radio 3 - Ceòl clasaigeach, ceòl an t-saoghail, bàrdachd agus dràma.
- BBC Radio 4 - cùisean an latha, dràma agus comadaidh.
- BBC Radio 5 Live - naidheachdan agus spòrs.
Tha an sinn "nàisean" lìon:
- BBC Radio Scotland
- BBC Radio nan Gaidheal
- BBC Radio Wales
- BBC Radio Cymru
- BBC Radio Ulster
- BBC Radio Foyle
Telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha BBC a h-aon agus BBC a dhà nam prìomh shianalan telebhisein. Gabh an dà chuid atharrachadh roinneil.


text:
Lihou
'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Lihou. Tha an t-ainm ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach -hou (holm) a’ ciallachadh: "eilean".
Tha Lihou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Guernsey. Ma bhios am muir air falbh, tha Lihou ceangailte le Guernsey le seann cabhsair à clachan. 'S e seo na co-chomharran aige: 49° 27' 38.16" Tuath agus 2° 40' 4.44" Iar.
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Tha tobhta na h-abaid St. Mary ri fhaicinn fhathast. Chaidh an abaid air thogail anns an 12na linn le manaich Benedictine.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Haracleas
'S e Iompaire Bheasantian a bh'ann an Haracleas (Laideann: Flavius Heraclius Augustus; Greugais: Hpάkλeιoς, Hērakleios). Riaghail e eadar 610 agus 641. Tarsainn air na bliadhnachan a bha an ceann an impireachd bha tòrr creach agus iomadaidh cogaidh a dol air adhart. Bha Persia agus Beasantian a sabaisd a chèile agus bliadhna no dhà an deidh deireadh an cogadh fhada eadarra thanaig na h-Arabaich a cheannsaidh air Beasantian agus iad a faighinn smachd air coir is leth de talamh an impireachd.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Baile an Todhair
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Baile an Todhair (Beurla: Balintore). B' e Port an Ab an t-seann ainm aige a bha aig muinntir a' bhaile. [1]
Tha am baile suidhichte faisg air Baile Dhubhthaich ann an Ros an Ear. 'S e sin aon de na trì bailtean air costa a tuath air Linne Mhoireibh ris an canar Bailtean na Mara agus na laighe eadar Baile a' Chnuic agus Seannduaig, an dà bhaile eile.
Ann an 2001 bha 1,087 duine a' fuireach ann am Baile an Todhair agus tha Gàidhlig aig 3.68% dhiubh. [2]
Tha port mara aig Baile an Todhair a chaidh a thogail timcheall air 1890. Bha iasgachd na gnìomhachas làidir an seo, ach an-diugh chan fhaighear mòran chosnaidhean anns an roinn seo. Dh'fhàs am baile na bu motha an dèidh 1978, nuair a thàinig ola a-steach le loidhne-phìoba bho Beatrice Field gu Seannduaig.
Tha bùth, oifis a' phuist agus bùth-chungaidhean ann. Chaidh talla a' bhaile ùr le cafaidh fhosgladh cuid bhliadhnaichean sa chaidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ W.J. Watson: Placenames of Ross and Cromarty Inbhir Nis 1904, d.41
- ↑ Scottish Census Results Online


text:
Mbewuleni
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Mbewuleni. Tha e suidhichte ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre Chris Hani, eadar Cala agus Ngcobo, ri taobh na h-aibhe Mbewuleni. Tha e 21km air falbh bho Qunu.[1] Tha dìreach 233 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[2] agus 's e Xhosa a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mbewuleni.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Thabo Mbeki (1942) Fear-poileataigs agus Stàitire


text:
Bhiodh comasan ciùil tric a' ruith ann an teaghlaichean. Fad ghinealaich bhiodh a leithid a theaghlaichean, gu h-àraidh iadsan a bha nan clàrsairean agus nam pìobairean, a' faighinn cosnadh aig cinn-feadhna. Bha àrd-inbhe aca ann an dachaigh a' chinn-feadhna, agus gheibheadh iad fearann gun mhàl, aodach agus sochairean eile. Rè ùine ghabh a' phìob àite na clàrsaich mar am prìomh inneal-ciùil.
Clàrsairean
B' e aon de na prìomh dhleastanasan a bh' air a' chlàrsair taic-ciùil a thoirt do bhàrd oighreachail a' chinn-feadhna. Uaireannan b' e an aon duine a bha na chlàrsair 's na bhàrd, mar eisimpleir Ruaraidh Dall, air an robh An Clàrsair Dall (c. 1656-1713). An clàrsair Gàidhlig a bu chliùitiche a-riamh 's dòcha, bha Ruaraidh na chlàrsair aig Iain Breac, an t-18mh Ceann-feadhna air Clann MhicLeòid Dhunbheagain.
Teaghlaichean chlàrsairean
Am measg nan teaghlaichean chlàrsarairean air Ghàidhealtachd bha teaghlach Mhic Ghille Sheanaich (clàrsairean do Thighearnan nan Eilean), teaghlach Mhic a' Bhiocair (do Chaimbeulaich Earra-Ghàidheil), teaghlach Mhic Eòghainn (do Chaimbeulaich Bràghad Albainn), agus teaghlach Mhic Nèill (do Mhac Ghill Eathain Dhubhairt). Bha an teaghlach Mhic a' Bhreatannaich à Gallghàidhealaibh nan clàrsairean do rìghrean na h-Alba aig deireadh a' 15mh linn agus toiseach an t-16mh linn.
Pìobairean
Am measg dhleastanasan a' phìobaire bha a bhith a' dùsgadh a' chinn-feadhna agus a theaghlach anns a' mhadainn, a' cluich ro chogadh agus a' cluich aig bainnsean agus tiodhlacaidhean. Cha bhiodh am pìobaire oighreachail a' cluich ach ceòl mòr (me fàiltean, tuiridhean) oir bha ceòl beag (me puirt chruinn, ruidhlichean) ro shuarach dha airson a chluich.
Bha an teaghlach a b' ainmeile buileach, teaghlach MhicCruimein, nam pìobairean do MhacLeòid Dhùnbheagain. Bha colaiste pìobaireachd ainmeil aig teaghlach MhicCruimein aig Boraraig air an Eilean Sgitheanach agus chuireadh cinn-feadhna air Ghàidhealtachd òigearan comasach an sin a dh'ionnsachadh pìobaireachd.
Teaghlaichean phìobairean eile
Am measg nam prìomh theaghlaichean phìobairean eile bha Clann MhicArtair (pìobairean do Chlann Dòmhnaill Shlèibhte), Clann Mhic Fhraing (do Mhac Ghill Eathain Dhubhairt), Clann MhicAoidh (do Mhac Choinnich Gheàrrloch), Clann Mhic an t-Saoir (do Mhèinnearaich Siorrachd Pheairt), Clann MhicIain (do Chlann Dòmhnaill Ìle), Clann MhicEanraig (do Mhac Iain ann an Gleann Comhainn) agus na Cuimeinich (do Ghranndaich Shrath Spè)
Fìdhlearan
Ron 18mh linn bha daoine air fàs na bu mheasaile air an fhidheall, gu h-àraidh ann am Meadhan na Gàidhealtachd. Bha Niall Gobha, fìdhlear a bha beò ann an Siorrachd Pheairt anns an 18mh linn, iomraiteach air sgàth nan comasan aige. Thug Am Moireach brosnachadh do Niall. Bha a mhac 's na h-oghaichean aige nam fìdhlearan cuideachd. Bha 'Rob Ruadh' Mac an Tòisich agus 'Rìgh' MacGlaisein cuideachd à Siorrachd Pheairt.
Teaghlaichean fhìdhlearan eile
Am measg teaghlaichean fhìdhlearan eile bha an teaghlach MhicIlleDhuinn à Cinn Chàrdainn agus na Cuimeinich à Bràigh Caisteal nan Granndach, le chèile bho Shrath Spè. Bhiodh iad le chèile a' dèanamh Shrathspèidhean. Bhiodh Seumas Mac a' Phearsain à Bàideanach cuideachd a' dèanamh Shrathspeidhean o chionn fhada; b' esan a rinn am fonn ainmeil 'MacPherson's Rant' air a' chroich ann am Banbh mus deach a chrochadh mar neach-cùirn ann an 1700.
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
Alburger, Mary Anne
Scottish Fiddlers and their Music
Collinson, Francis
The Bagpipe
Morison, Roderick
The Blind Harper
Cannon, Roderick D.
The Highland Bagpipe and its Music
Collinson, Francis
The Traditional and National Music of Scotland
Collinson, Francis
Bagpipe, Fiddle and Harp
Midlothian; Lang Syne Publishers, 1983
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Craig Levein
‘S e manaidsear ball-coise a th’ ann an Craig Levein aig an àm seo, a rugadh ann an Dùn Phàrlain air 22 Dàmhair, 1964; b’ e cluicheadair Albannach ball-coise proifeiseanta a bh’ ann roimhe. Tha Levein an-dràsta aig stiùir club Prìomh Lìog na h-Alba, Dùn Dèagh Aonaichte. Bha e a’ cluich do Chùl Dùn Beithe agus Heart Meadhan-Lodainn, agus choisinn e 16 capaichean a’ cluich do sgioba nàiseanta na h-Alba.
Bha Levein na oileanach aig Àrd-sgoil Inbhir Chèitinn, far an robh e anns an sgioba ball-coise còmhla ri cluicheadair eadar-nàiseanta Albannach eile ri teachd, Gordon Durie. Bha e na chluicheadair do Dhalgety Bay, Leven Royals agus Inbhir Chèitinn-fo-aois-16 aig toiseach an cùrsa-obrach bhall-coise aige. Leig e bhuaithe ball-coise bliadhna aig aois 15, ge-tà, a` tilleadh thuige nuair a dh’ iarr a bhràthair air a thighinn gu seiseanan-trèanaidh club-òigridh, Lochore Welfare, far an robh e fhèin. Chuir Levein ainm ri cùmhnant aig Lochore agus an dèidh dha deuchainnean fhaighinn aig diofar àrd-chlubaichean, ghabh e ann an sgioba Cùl Dùn Beithe mu dheireadh thall ann an 1981.


text:
Et doni sechna oiprighti gnaith uair and co ngabund an bolgach co ma do nech, an uair nach innurbunn co ma
p.304dho co leir in cetuair. Tar a eissi sin arís caithed duine figeda co minic oir indurbid siad an t-adbur imach: & is minca tic a coimplex te fliuch na i coimplex te tirim, & is minca tic si isna lenbuidh beca & isna macamuibh, na san oigentus & isan arrsaidecht, oir ni dentur san arrsaidecht hi acht o laidirecht & a tir te fliuch. Et ádeir Isác nach gabund si na senoiri co brath, & is mo ticc si isin errach na isin geimred & is mo tic si isin gaoith andes na isin gaoith atuaigh; & ullmuige cum na bolguighi nec do beith fada fa grein na comnuighi.


text:
Baile Chlarc
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù an Ear a tha ann am Baile Chlarc (Beurla: Clarkston). Tha e suidhichte air àirde an earra-tuath Baile Ùr na Maoirne. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 51.5″ Tuath agus 4° 17′ 15.32″ Iar.
Ann an 2001 bha 19,136 duine a' fuireach an seo. [1]
Bha an sgrìobhadair Alistair MacLean a' fuireach an seo gus an do ghluais e chun an Eilbheis.
Tha an taigh ainmeil, "Greenbank Garden" faisg air Clarkston. Chaidh a thogail anns an 18mh linn agus tha e fo chùram dhen Urras Nàiseanta na h-Alba. Tha e fosgailte do luchd-tadhail.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 566 565


text:
Francisco Herrera Y Campuzano
'S e Riaghladair agus Britheamh co-àiteachail Spàinnteach a bh'ann Francisco Herrera y Campuzano.
Stèidhich e tuinneachadh ann an El Poblado, faisge air Medellín, prìomh-bhaile na Roinne Antioquia ann an 1616, fhad's a bha e na bhritheamh ann an Santa Fe de Antioquia, prìomh-bhaile roinneil aig an àm. Chaidh an tuinneachadh a ghluasad dhan àite far a bheil Medellín an latha an-diugh. Tha El Poblado a' ciallachadh An Tuinneachadh anns an Spàinntis.
Chaochail e ann am Meagsago, is esan na Bhritheamh co-àiteachail an siud.


text:
Cead don tuath-ghaoithe mhara as motha san t-Saoghal far chosta Ghallaibh
Chuir comhairlichean na Gàidhealtachd an taic ri plana airson an tuath-gaoithe mara as motha san t-Saoghal far chosta Ghallaibh.
Tha dùil gun cosg an sgeama £4.5bn, agus 's e an dòchas gun cruthaich e cumhachd gu leòr do mhillean dachaigh.
Thug Comhairlichean an taic seachad airson a' phròiseict, agus iad ag ràdh gun robh e cudromach gum biodh an luchd-leasachaidh a' bruidhinn ri iasgairean agus an leithid anns an sgìre.
'S ann aig Riaghaltas na h-Alba ge-tà a bhios an co-dhùnadh deireannach.


text:
Cosgaisean ceangal-rathad Inbhir Nis
Tha Comhairle na Gàidhealtachd a' dol às àicheadh gu bheil cosgais ceangal-rathad ùr Inbhir Nis a-nis gu bhith tòrr nas motha na bha iad a' sùileachadh.
'S e £27m a' phrìs a chaidh a chuir mu choinneamh na h-obrach an toiseach, ach seallaidh aithisg a thèid air beulaibh chomhairlichean Diardaoin, gum faodadh cosgaisean eile sin a chuir an àirde gu suas ri £43.5m.
'S e atharrachaidhean ri structair an rathaid, an atmhorachd agus cuideachd mar a thèid goireasan spòrs ùr a chuir an àite feadhainn a thèid a chall air sgath na slighe a ghabhas an rathad ùr a th' air cùl an àrdachaidh.
Tha Ceannard Chomhairle na Gàidhealtachd, Drew Hendry, ag ràdh ge-tà gu robh fios aca gun tigeadh àrdachadh air cosgaisean an rathaid ri linn atharrachaidhean a dh'fheumadh iad a dhèanamh, agus nach bu chòir na chosgas na goireasan spòrs ùr a bhith air a chuir an lùib prìs an t-seach-rathad fhèin.Connspaid
Bha iomairt làidir ann an aghaidh na slighe a thagh a' Chomhairle airson an rathaid ùir 's luchd-iomairt a' gearain gun deadh pàirt de dh'àrainneachd phrìseal a' bhaile a chall.
Thuirt fear dhen luchd-iomairt, Iain West, gu bheil dragh air-san gun èirich cosgaisean a' phròiseict tuilleadh fhathast.
Thèid iarraidh air comhairlichean Diardaoin taic a chuir ri planaichean an rathaid ùir, agus cead a thoirt dhan Chomhairle toiseachadh a' ceannach an fhearainn tron tèid e.


text:
Norfolk, Virginia
'S e baile ann am Bhirginia, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Norfolk. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 245,803 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1682.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Wilhelmshaven, A' Ghearmailt
- Kitakyūshū, An t-Seapan
- Norfolk, Sasainn
- Cagayan de Oro, Na Filipìonan
- Toulon, An Fhraing
- Kaliningrad, An Ruis
- Halifax, Alba Nuadh, Canada
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Glaschu Ceilbhinn (Sgìre Phàrlamaid na h-Alba)
Chan e seo an aon rud ri Glaschu Ceilbhinn (Sgìre Phàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte)
Is e aon den 73 Sgìrean Pàrlamaid na h-Alba a bhios gach a' taghadh aon Bhall-Pàrlamaid na h-Alba le siostam àireamh bhòtaichean as motha a tha ann an Glaschu Ceilbhinn. Tha e na phàirt den Roinn-Phàrlamaid na h-Alba Glaschu, aon den 8 Roinnean-Pàrlamaid na h-Alba a bhios gach a' taghadh seachd Bhall-Pàrlamaid na h-Alba le siostam riochdachadh co-roinneil.
Tha an sgìre na laighe gu tuath air Abhainn Chluaidh, a' còmhdaichte Pàrtaig an taobh an iar, Ceilbhinn a Tuath an taobh a tuath, Townhead an taobh an ear agus na ceàrnan eatorra. Tha e a' còmhdaichte nan uàrdan Baile Aindrea/Am Baile agus Ceann a' Chnuic buileach agus phàirtean de na uàrdan Pàrtaig a Tuath agus An Canàl.
Tha teis-meadhan Ghlaschu anns an sgìre seo, còmhla ri Gailearaidh is Taigh-tasgaidh Kelvingrove, a' chathair-eaglais agus na trì oilthighean Ghlaschu, Oilthigh Ghlaschu, Oilthigh Srath Chluaidh agus Oilthigh Ghlaschu Cailleannach. San fharsaingeachd 's e sgìre nas beartaiche anns a bhaile a tha innte. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 65,625 daoine a' fuireach ann, 2.03% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig[1] (chaidh crìochan na sgìre beagan air an atharrachadh bhon àm sin ge-tà).
Buill Phàrlamaid na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- 1999–2011: Pauline NicNèill, Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
- 2011–làthaireach: Sandra NicIlleBhàin, Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Glaschu Cheilbhinn air làrach-lìn Phàrlamaid na h-Alba
- BPA Ghlaschu Cheilbhinn làthaireach, Sandra NicIlleBhàin, air làrach-lìn Phàrlamaid na h-Alba


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Clàr air twitter a-nis
- Foghlam dà-chànanach - an taca ris a' Bhreatainn B...
- Nollaig Chridheil agus bliadhna mhath ùr nuair a t...
- Latha Naomh Anndra sona dhut!
- Beagan sgudail
- Dealbhan a chunnaic mi air Flickr
- Iomairt gus cuidhteas fhaighinn de Ghluineach Shea...
- Cli Beurla?
- Blogaichean luchd-ionnsachaidh sna Stàitean
- Taigh-tasgaidh Inbhir Narann agus taibhse Dotair G...
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Sgrìobh Ball pàrlamaid na h-Alba airson nan Eileanan an iar, Alasdair Allan, gu Bloomsbury.
Bha e a’ gearain nach robh eadar-theangachadh de Harry Potter ri fhaighinn sa Ghàidhlig fhathast. Uill cha do chòrd sin ri cuideigin a tha a’ fuireach anns na h-eileanan agus sgrìobh esan mu a dheidhinn air a’ bhlog aige. Tha am blogger seo den bheachd gum bu choir Mgr Allan a bhith a’ deileagadh le cùisean eile mus sgrìobh e gu Bloomsbury. Ma tha mionaid agad bhiodh e inntinneach ann a bhith leughadh a bhlog agus gu h-àraidh na beachdan a thig a-steach na chois. Thuirt truaghan eile sna beachdan a tha seo gu robh e a’ cur dragh air nuair a chuala e Gàidhlig sa mhòr-bùth, tha esan den bheachd gu bheil daoine ga cleachdadh gus daoine aig nach eil Gàidhlig a chumail a-mach bho rudeigin. Tha na beachdan uabhasach fhèin inntinneach. A-nis tha cunntas beachd air a’ bhlog sin. Gheibh thu a’ cheist: ‘A bheil gu leòr airgead air a chaitheamh air Gàidhlig?’
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
1843
MDCCCXLIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Libreville, prìomh-bhaile Gabon, a stèidheachadh mar àite-malairt agus dùn (fort d'Aumale).
- Chaidh Heliconia (Coloimbia) a steidheachadh.
Brèithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an t-Samhain - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 11 an Dùbhlachd - Robert Koch, ann an Clausthal. Dotair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
1 an t-Iuchar - Domingo Caycedo Santamaría, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
Adhbharan chall Romney
Aon rud as cinnteach, 's e taghadh a b'fheudar do Obama a chall. Bha an eaconomaidh chi duilich 's bha am mòr-shluagh chi mi-thoilichte le Obama shaoileadh tu nach robh dòigh sam bith gun chàilleadh na Republicans an taghadh seo. Ach chàill agus 's iad na Poblachdaich fhèin as coireach!
S chiad a'dol a-mach chan eil mi ag aontachadh idir leis a'bheachd gur e fìor 'right wing' a th'ann an Romney. Chuimhnich gun deach Romney a thaghadh mar riaghladair ann am Massechusets, stàit nas libralaich sa th'againn sna S.A.! Fad ùine mhòr ag àm nan bu-tafhaidhean, cha d'fhuair Romney na bu mhotha na 30 neo 40%. An rud a bu choireach 's e gu robh Romney caran librealach an taca ri càch.
Agus an laigseas eile a bh'aig Romney 's e gu robh e dhen bheachd gum b'urrainn dha an taigh geal bhuannachadh as aonais luchd-taic Ron Paul. 'S e Ron Paul an aon Phoblachdach seach Romney a bhuannaich uair sam bith air thoiseach air Obama sna cunntais-bheachd. Ach bha nàdar de chogadh sìobhalta eadar an iomairt Romney agus Ron Paul. Rinn an iomairt Romney a h-uile seòrsa cleas sa b'urrainn dhaiibh gus na delegates Paul a-mach as an convention 's an fheadhain a fhuair a-staigh a chumail gun ghuth. Aig deireadh a'ghnothaich, bha an roinn Ron Paul fhathast taobh a-staigh an iomairt Romney nuair a thàinig an convention nàiseanta gu crìoch. Chunnaic mi fhìn beagan dearbhadh de sin gu pearsanta. Oir bha mi fhìn nam delegate dhan State Convention ann an Alaska. Agus tha dithis delegates co-dhiù as aithne dhomh NACH do bhot airson Romney! Smaoinich air a sin. Dithis delegate Republican nach do bhot airson Romney! Bhiodh ùidh mhòr agam fhaighinn a-mach co-mheud bhotaidhean-sgrìobhaidh a bh'ann an Ohio agus ann am Florida.
Rud eile mu na Hispanics. Tha roinn ann am measg nam poblachdach a bhios a smaoineachadh air na Stàitean Aonaichte mar nàdar de dhùthaich Shasanach. English only bidh iad ag èigheach. Agus chan eil iad airson a dhèighlicheadh gu cothromach ri na latinos a th'air tighinn a-steach gu mi-laghail. Tha Rick Perry na dhearbhadh de sin. Chaidh esan a thaghadh dà uair mar riaghladar ann an Texas far a bheil tòrr tòrr hispanics ann ged a 's e duine ghlè ghlèiteach a th'ann. Ciamar? Leig iad clann legal imigrants dhol dhan olthigh. Rinn Romney càineadh dheth airson sin 's cha do dhìochuimhnich na Hispanics e.
Am beachd sa th'agam-sa, 's e bu chòir poileasaidh dhà chànanachd nòs Canada chur air dòigh as leth nan Hispanics. A'cheist a th'agamsa duinn na poblachdaich-ne: cò as chudthromaich dhuinn: English only neo riaghltas nas lùgha 's riaghladh a-rèir na bun-reachd? Agus rud eile: chan fhaigh thu English only co-dhiù 's ma dh'fheuchas tu breith oirre, chan fhaigh thu an rud eile nas motha.
Aig a'cheann thall, 's iad na luchd-stiùiridh na partaidh as coireach gun do chàill. Bha an eaconomaidh dhuilich cho fàbhorach do ma poblachdaich ach chàill iad co-dhiù! Bith deasbaid inntinneach roinn taobh a-staigh na partaidh mu cait an tèid iad sna ceithir bliadhna a tha roinn!


text:
CLÀR
'S e foillsichear Gàidhlig a th' ann an CLÀR . Chaidh an companaidh a chur air bhog ann an 1996 gu saor-thoileach agus gu neo-eisimeileach. 'S ann mar sin a tha iad fhathast. Tha CLÀR stèidhichte an Inbhir Nis, Alba. 'S e am foillsichear a th'ann airson Ùr-sgeul , pròiseact le cuideam air ficsean ùr [1]
Susbaint
Poileasaidh foillseachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha CLÀR a' cur cuideam laidir air leabhraichean agus foillsichidhean ann an Gàidhlig a-mhàin. 'S ann ainneamh a bhios iad a' foillseachadh ann am Beurla neo anns an dà chànan còmhla. A bharrachd air Ùr-sgeul, tha CLÀR a' foillseachadh sgeulachdan goirid agus nobhailean do dh'inbhich, leithid Air Cuan Dubh Drilseach bho'n sgrìobhadair Tim Armstrong[2] (a bha uaireigin ann am Mill a h-Uile Rud). Tha iad a' foillseachadh rosg eile bho ùghdaran leithid Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain, Màiri Nic a' Ghobhainn agus Lisa Storey (Lisaidh Dhonnchaidh Mhòir).[3] A-measg nan cruinnichidhean bàrdachd a chaidh fhoillseachadh le CLÀR, tha Beatha Ùr le Niall O'Gallagher, a nochd ann an 2013. Cha bhi CLÀR a' foillseachadh leabhraichean-cloinne.
Eadar-nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Tha CLÀR air co-obrachadh a dhèanamh aig ìre eadar-nàiseanta, mar eisimpleir còmhla ris an sgrìobhadair Eireannach Ré Ó Laighléis, agus an leabhar aige Ecstasy agus sgeulachdan eile, a chaidh eadar-theangachadh gu Gàidhlig le Beathag Mhoireasdan. foillsichte le CLÀR ann an 2004. Bhuannaig Ecstasy agus sgeulachdan eile urram anns na Duaisean CBI Book of the Year Awards ('s e am Bisto Book of The Year Merit Award a b'abhaist a bhith orra), na Duaisean Litreachais European White Ravens, an Duais Litreachais NAMLLA (na Stàitean Aonaichte) agus Duaisean Oireachtas na Gaeilge.[4]
Sgrìobhadairean Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha moran sgrìobhadairean Gàidhlig air a bhith foillsichte le CLÀR, nam measg Meg Bateman, Aonghas Pàdraig Caimbeul , Alasdair Caimbeul (Alasdair a' Bhocsair), Tormod Caimbeul (Tormod a' Bhocsair) , Catrìona Lexy Chaimbeul, Alison Lang, Donnchadh MacGIllIosa, Màiri Anna NicDhòmhnaill. Màrtainn Mac an t-Saoir, Pàdraig MacAoidh, Tormod MacGill-Eain, Finlay MacLeod, Iain F. Macleòid, Norma NicLeòid, Des Scholes agus Roy Wentworth nach maireann.
Duaisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha grunn leabhraichean foillsichte le CLÀR air duaisean fhaighinn, neo tha iad air a bhith air gearr-liosta farpaisean-litreachais, leithid Duaisean Litreachais an Saltire Society. Ann an 2003, bhuannaig Ath-Aithne le Màrtainn Mac an t-Saoir, foillsichte le CLÀR/Ùr-sgeul, Duais an Saltire Society airson 'Ciad Leabhar na Bliadhna' [5] B' e Gormshuil an Rìgh le An Dr Fionnlagh MacLeòid a rinn an gnothach anns a' chiad bhliadhna de Duais Dhòmhnaill Meek, a chaidh a chumail aig Fèis Leabhraichean Dhùn Èideann ann an 2010. Ann an 2013, chaidh aig Màiri Dhall agus Sgeulachdan Eile le Donnchadh MacGillIosa, agus Air Cuan Dubh Drilseach le Tim Armstrong, air aite fhaighinn air Geàrr-liosta Dhuaisean Comann Crann na h-Alba.[6]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Storey, John (March 2007). "Ùr-Sgeul: Ag Ùrachadh Litreachas is Cultar na Gàidhlig . . . Dè an Ath Cheum?". Seminars on Research on Language Policy and Language Planning. Oilthigh Dhùn Èideann - Celtic and Scottish Studies. A' tarraing air 31 July 2012.
- ↑ Armstrong, Tim (April 2013). "Bogadh Punc ann an Dun Eideann". DRILSEACH. A' tarraing air 29 April 2013.
- ↑ Storey, Lisa (January 2013). "CLÀR publishing programme past and future (Scottish Gaelic)". CLÀR. A' tarraing air 23 January 2013.
- ↑ Moinin (March 2007). "Ré Ó Laighléis". A' tarraing air 23 January 2013.
- ↑ Saltire Society. "Past Winners 2003". A' tarraing air 23 January 2013.
- ↑ Gasaet Steornabhaigh (An t-Samhain 2013). "2013 Literary Awards for Lewis Authors". Gasaet Steornabhaigh. A' tarraing air 12 an t-Samhain 2013.


text:
Sgùrr nan Gillean
'S i beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr nan Gillean. Le 964m a dh'airde 's e Beinn Rothaich a th' ann, agus 's e aon de na beanntan aig ceann a tuath a' Chuilthinn a th' ann. Gu tric 's i a' bheinn mu dheireadh a dhìricheas daoine a nì an cuairt fada air druim a' Chuilthinn.
Tha tourist route a ruigsinn a' mhullaich air druim an ear-dheas, agus sin an t-slighe as cumanta suas agus sìos. Ach chan eil e freagarrach don a h-uile neach-turais agus bidh mòran dhiubh a' tilleadh dìreach beagan meataran fon mhullach air sgàth 's gum fàs an druim cas agus caol. Ruigear am mullach cuideachd bhon àird an iar le bhith a' streap suas Nicholson's Chimney. B' àbhaist binnean a bhith faisg air sin ris an cainnte Gendarme, ach bhris e às agus thuit e ann an 1987.
Chan eilear buileach cinnteach mu mhìneachadh an ainm Sgùrr nan Gillean. Tha e a’ coimhead soilleir air a’ chiad sealladh, ach an àite gillean a tha a’ ciallachadh “balaich”, tha Drummond [1] a’ cur an aire gillean mar ainm Lochlannach a tha a’ tighinn bho gil, a tha a’ ciallachadh ”sgoltadh”. Dh'fhaodadh an dà mhìneachadh a bhith ceart. Tha beàrnan mòra eadar na còig binnein aig Sgùrr nan Gillean agus tha iad glè fhollaiseach gu h-àraidh bhon ear-thuath, ach chan fhaicear sin bhon mhuir. Mas e balaich a th’ anns na gillean, ’s e a’ cheist cò na gillean. Mas e fir a bh’ ann a bha a’ sreap còmhla ri Alexander Nicolson, bhiodh e neònach nach eil ainmean coltach ri Sgùrr Alasdair agus Sgùrr Thormoid air Sgùrr nan Gillean. Tha Alexander Nicolson a’ bruidhinn mu dheidhinn Sgùrr nan Gillean ann an artaigeal anns an Scottish Mountaineering Club Journal. [2] Tha sin a’ ciallachadh gun d’ fhuair a’ bheinn a h-ainm na bu thràithe na 1865.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Drummond, Peter 1992. Scottish Hill and Mountain Names. Glasgow: Scottish Mountaineering Trust
- ↑ Nicolson, Alexander 1892. “Skye and Sgur-Nan-Gillean in 1865” Scottish Mountaineering Club Journal Vol. 2 No. 3
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 470 252
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Geàrrloch
'S e baile air a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Geàrrloch (Beurla: Gairloch). Tha am baile suidhichte air bruach Loch Gheàrrloch air taobh an iar-tuath Alba.'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 0″Tuath agus 5° 40′ 0″ Iar.
Tha roinn turasachd as t-samhradh gu math cudtromach airson a’ bhaile. Tha raon-goilf, taigh-tasgaidh beag, taighean-òsta agus Ionad Choimhearsnachd ann. Tha an stèisean as faisge aige ann an Achadh na Sine.
Tha Rèidio dà Locha, an stèisean rèidio as lugha ann an Alba, suidhichte ann an Geàrrloch.
Chaidh am bàrd Uilleam Ros a thìodhlacadh an ann Geàrrloch. B’ e am "Bàrd Geàrrloch" am far-ainm a bha air. Rugadh e air an Eilean Sgitheanach ach bhuineadh teaghlach a mhathair às an Sgìre Gheàrrloch. Ghluais an teaghlach aige gu Geàrrloch far an robh e na mhaighstir-sgoile. Bha e ainmeil airson na h-òran aige, gu h-àraid bhàrdachd romansach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 802 768


text:
Kerry Nic a' Phì
Duration: 05:16
Kerry Nic a' Phì a' bruidhinn air a' bhliadhna a tha air a bhith aice 's i air tòiseachadh air spòrs ùr, Triathlon.
Available since: Mon 17 Oct 2011
This clip is from
Spòrs na Seachdain 15/10/2011
Sùil air ball-coise an SPL, Cupa na Cruinne ann an rugbaidh 's naidheachdan spòrs eile.
First broadcast: 15 Oct 2011
More clips from 15/10/2011
More clips from Spòrs na Seachdain
- Spòrs na Seachdain 200914 Duration: 03:43 Còmhla ri Iain Moireasdan
- Bòbhladh Duration: 04:37 Còmhla ri Iain Moireasdan
- Spòrs na Seachdain 300814 Duration: 05:20 Còmhla ri Iain Moireasdan
- Spòrs na Seachdain 090814 Duration: 03:50 Còmhla ri Ailig O'Henley
- Spòrs na Seachdain Duration: 22:01 Còmhla ri Iain Moireasdan


text:
LEUGH mi a’ chuid as motha den iomadh eachdraidh-beatha a sgrìobh Roger Hutchinson, Calum’s Road ’nam measg, agus ’na mo bheachd-sa, se The Silent Weaver: The Extraordinary Life and Work of Angus MacPhee (Birlinn, £8.99) as fheàrr air fad.
Saoilidh mi gu bheil dà adhbhar air a-seo. Bha bòidhchead neònach mu bheatha Aonghais, a ghabhas a chur an céill an ìomhaighean làidir: torann cruidhean nan each air machair Uibhist nuair dh’fhalbh e dhan chogadh còmhla ri chàirdean sna Lovat Scouts ann an 1939; na rudan iongantach a bhiodh e a’ fighe á feur, á flùraichean, á duilleagan agus á badan clòimhe anns na lethcheud bliadhna a thug e ’na euslainteach ann an Craig Dunain.
Se ’n t-adhbhar eile Hutchinson fhéin. Chaidh a thrèanadh mar naidheachdair, ach chan eil Gàidhlig aige, agus saoilidh mi gun robh Mac-a-Phì ’na chuspair coileanta dha, oir bhuineadh e do dhàrna leth an 20mh linn, ’s chan e rannsachadh eachdraidheil a bha dhìth air Hutchinson ach bruidhinn agus éisteachd ris na daoine a bha timcheall air ann an Inbhir Nis neo a bha eòlach air a chuid obrach.
Gabhaidh beatha Mhic-a-Phì innse ann am faclan sìmplidh. Rugadh e ann an 1915. Thogadh e san Ìochdar an Uibhist a-Deas. Bha e ’na dhuine àrd grinn, air leth math le eich (a bha pailt san eilean ri linn). Cha robh feum air saighdearan eich san dàrna cogadh ’s chuireadh na Lovat Scouts ’nam freiceadain dha na Faeroes. An ceann sia mìosan thàinig tinneas inntinn air Aonghas agus chuireadh dhachaigh e. Sguir e a bhruidhinn. Chaidh e a-staigh do Chraig Dunain ann an 1946. Se bh’ aige “simple schizophrenia”.
Bha tuathanas aig Craig Dunain far am b’ urra do dh’Aonghas obair le eich. Chaidh e an sàs ann an ciùird Uibhisteach air an robh e eòlach, a’ dèanamh shriantan agus chliabh á feur (an Uibhist, muran). Cha do sguir e dh’fhighe fad lethcheud bliadhna. Bha e toilichte. Ann an 1996, an uair a dhùin an t-ospadal, chaidh a thoirt gu Taigh Uibhist. Dh’eug e ann an 1997 agus thiodhlaiceadh e ann an Àird a’ Mhachair.
Tha Hutchinson a’ mìneachadh car son a bha obair Aonghais cudromach. Tha e furasta fhaicinn car son a tha co-fhaireachdainn aige, mar shoìsealach, ris a’ chuspair. Oir seo cruth ealain cho non-elitist ’s a th’ ann.
Tha schizophrìnich tric ’nan luchd ealain. Tha ainmean aig an genre: l’art des fous (ealain an luchd cuthaich), l’art brut (ealain amh), outsider art, art extraordinary. Ach tha, neo bhà, ealain Aonghais trì uairean cho inntinneach. B’esan am fear mu dheireadh a ghnàthaich ciùird Ghaidhealach a bha cho sean ris na cnuic: mar tha an seanfhacal ag ràdh, “Ith aran, snìomh muran, agus bi am-bliadhna mar a bha thu ’n-uiridh.” Thug e air adhart i: dhèanadh e h-uile seòrsa rud á feur, bonaidean, adan, còtaichean, brògan. ’S chailleadh e ùidh sna rudan a dheanadh e cho luath ’s a bha iad dèanta: chailleadh iad dath, rachadh iad ruadh, donn, odhar, marbh, ’s bhiodh iad air an losgadh no an sadail a-mach. Gu fortanach, chaidh beagan dhiubh a ghleidheil le daoin’ eile.
Abair meatafor. Abair leabhar.


text:
Marco Polo
'Se fear-malairt Eadailteach a bh' ann an Marco Polo. Chaidh e air cuairt ainmeil gu Sìona aig àm Impireachd mòr nam Mongol. 'S ann is coireach ri na sgeul annasach aige a dh'fhàs Marco Polo ainmeil air feadh na Roinn Eòrpa oir cha robh mòran fhios aig daoine mun Oirthir aig an t-àm ud.
Tha feadhainn a sgoilearan ann a tha smuaintean gun deach Marco Polo gu Sìona ach nach deach e chun a h-uile aite air a bheil e a sgrìobhadh anns an leabhar aige.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Gàidhlig - cha bhithinn às a h-aonais!
Haut de la Garenne, Jersey
An uiridh bha mi greis thall ann an Jersey, Dh’fhuirich mise san ostail òigridh ud aig ceann a thuath Jersey . Bha e follaiseach gun d’rinn an YHA mòran obrach san àite. Bha fhathast dealbhan cloinne air na ballachan agus beagan fiosrachadh air dè thachair dhaibh às dè a dh’fhàg iad cùram Haut de la Garenne. Tha a h-uile coltas ann gu robh sgeulachdan eile falaichte a tha a’ tighinn am bàrr a-nis. Fhad s a bha mi ann thog mi an dealbh seo.
Tìr nam blòg no Tìr na Beeb?
Dè mu dheidhinn putain mhòr shonraichte air mullach Tnamb a' sealltainn far a bheil naidheachdan beeb sa Ghàidhlig a leithid am fear seo?
Tha thusa a' leughadh....
Taic eadar-nàiseanta airson iomairt fianais ann an Inbhir Narann
Bidh muinntir Inbhir Narann a’ gabhail na sràidean orra airson oifis a' phuist a shabhaladh
Tha amas aig an riaghaltas Lunnainn Oifis a’ Phuist Sràid a’ Chala a dhùnadh agus tha mòran daoine ann a sheo air bhoil leis an naidheachd sin. Tha mòran seann dhaoine a’ fuireach faisg air làimh agus bhiodh e ro fhada dhaibh a’ dol suas cheann thall a’ bhall dhan oifis a’ phuist eile.
Bidh luchd-fianais a’ cruinneachadh aig taigh na cùirte aig 1030 Disathairne sa tighinn agus aig 1100 bidh caismeachd ann sìos dhan Sràid a’ Chala. ‘S e Comhairle Coimhearsnachd Abhainn Inbhir Narann a tha a’ cur a h-uile càil air dòigh gus an cuspair seo a’ toirt fo chomhair a’ mhòr shluaigh.
Dimàirt sgoinneil – tha mi seachd searbh sgìth dheth!
Carson a tha an telebhisean agam loma-làn le Hillary agus Obama agus truaghan eile a tha a’ dèanamh an dìcheall gus cothrom fhaighinn san àm ri teachd a’ ruith airson an Taigh-Geal? BBC agus ITV sguir dheth! Nach eil fhios agaibh chan eil bhòt againn agus cha bu chòir dhuinn a bhith gabhail gnothaich leis san dòigh cracte seo.
An uair sin chuir mi air an t-sianal fhrangach air Sky agus bha iadsan a-mach air ‘le Super Mardi.’
' A’ Tomhas na Cloiche ' - Iris litreachais ùr aig Clann Tuirc
Fhuair mi am brath-naidheachd na leanas bho Chlann Tuirc:
Tha iris ùr Ghàidhlig ga cur air chois le Clann Tuirc: A’ Tomhas na Cloiche. ’S e iris litreachais a bhios innte, a’ gabhail a-steach rosg is bàrdachd – a’ toirt ruim dhan an tradaisean air fad, le sùil ri nuadhas – agus breithneachadh is lèirmheasadh.
Ged a bhios cuideam san iris – mar a bhiodh dùil – ga chur air litreachas na Gàidhlig, bidh fàilte ro altan air sgrìobhaichean a bhios a’ sgrìobhadh ann an cànanan eile agus ro eadar-theangachaidhean à cànanan eile mar an ceudna, gu h-àraidh far am bi sin a’ beantainn ri leasachadh sam bith ann an litreachas na Gàidhlig fhèin.
Mar sin dheth, tha mi a’ sgrìobhadh thugaibh a ghuidhe oirbh rudeigin a chur a-steach, aon chuid cruthachail no breithneachail. Ma shoirbhicheas leis an iris, bhitheamaid an dùil ris a’ chiad àireamh fhaicinn an clò as t-fhomhar 2008.
Mar as trice, bithear an dùil ri stuth fhaighinn ann an cruth WORD leis a’ phost-dealain


text:
Denver
'S e Denver am prìomh-bhaile agus am baile as motha a tha ann an Colorado. (IPA: /ˈdɛnvɚ/). Tha e suidhichte ann am meadhan na stàite air cois na Beanntainn Creagach a Deas. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 634,265 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,564-1,731m os cionn ìre na mara,[1]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1858.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hattie McDaniel: (1895-1952), actair.
- Judy Collins: (1939), seinneadair, sgrìobhadair ciùil.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Nairobi, A' Cheinia
- Brest, An Fhraing
- Takayama, An t-Seapan
- Karmiel, Iosrael
- Cuernavaca, Meagsago
- Potenza, An Eadailt
- Chennai, Na h-Innseachan
- Kunming, An t-Sìn
- Axum, An Aetiòp
- Ulan Bator, Mongòilia
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Radio Reunited
Smaoinich airson diog – nam b' urrainn dhuibh bruidhinn ri luchd-èisteachd Radio nan Gaidheal ann an ceann ceithir fichead sa deich bliadhna, dè chanadh sibh riutha?
Dè na dòchasan a bhiodh agaibh airson ginealaich eile.
Dè na draghan a bhiodh oirbh?
Tha ceithir fichead bliadhna sa deich bhon a chaidh a chiad phrògram BBC air an aidhear agus gus a chomharrachadh, thèid trì mionaidean de ghuthan dhaoine le teachdaireachd bhon a h-uile ceàrnaidh dhen dùthaich a chraoladh air a h-uile seanail rèidio aig a’ BhBC aig an aon àm. Tachraidh seo Diciadain an ceathramh là deug den t-Samhainn.
'S e amas Radio Reunited a' sealltainn cho cumhachdail agus a tha an rèidio.
Faodaidh ur teachdaireachd a bhith ann an riochd comhairle no ceist, miann no mathanas. Faodaidh na briathran a bhith bhuaib’ fhèin no bho ur cuid chloinne. Faodaidh sibh bruidhinn ris na t-saoghal gu lèir no aon neach sònraichte - ‘s dòcha ogha?
Ma tha sibh airson pàirt a ghabhail, cuiribh thugainn ur smuaintean no ur teachdaireachd air post-dealain gu alba@bbc.co.uk air neo cuiribh fòn thugainn (an-asgaidh) gu 08000 967050.
Chan e farpais a tha seo, ach caran coltach ri teachdaireachd ann am botal, a sheòlas thairis nam bliadhnaichean.
Tha feadhainn ainmeil air na teachdaireachdan aca a' chlàradh - èist riutha an seo.


text:
Whisky Galore
'S e nobhail as ainmeile aig Compton Mackenzie a tha ann an Whisky Galore (Uisge-beatha gu leòr). Bha i air a foillseachadh an toiseach ann an 1947. Tha an sgeul suidhichte air fìor thachartas aig àm an Dàrna Cogaidh, nuair a chaidh an long SS Politician a briseadh air Eilean Eirisgeigh. An dèidh nam mìosan nuair nach robh braon uisge-beatha (agus mu dheireadh braon alcol sam bith) anns na h-eileanan uirsgeulach Todaidh Mór agus Todaidh Beag, tha an long Cabinet Minister le 50,000 cèis uisge-beatha a' dol a briseadh air creag faisg orra. On a tha an riaghaltas slaodach rudeigin a dhèanamh mu dheidhinn, tha na h-eileanaich fhèin a' "sàbhaladh" an t-uisge-beatha bho bhàthadh. Aig an aon àm, tha dà sgeul gaoil a' dol ann.


text:
Morabhia
'S e dùthach eachdraidheil anns an t-Seic a tha ann am Morabhia (Morava sa' Sheacaisagus sa' Shlobhacais, Moravia sa Bheurla is Laideann, Morawijo sa' Shilesianaich, Mähren sa Ghearmailtis, Morawy sa Phòlais) . Tha i a' stèidheachadh a' pàirt an earra-dheas dhen Sheic. Tha 22 348,87 km2 a dh'fharsaingeachd innte, agus tha crìochan aice leis an dà phàirt eile na stàite, Bohemia agus Silesia, le Slobhaigia, leis an Ostair agus leis a' Phòlainn.
Tha mu 3 millean duine a' fuireach san dùthaich. 'S e an cuid as motha dhiubh na Morabhianaich, agus tha mòrchuidean cudromach ann de na Seicich, na Slobhaigianaich agus na Ròmanaich. Roimhe an Dàrna Cogadh, bha mòrchuid cudromach Gearmailteach ann cuideachd. Tha cuid de na Morabhianaich gam faicinn fhèin mar nàisean sònraichte, ach tha a' chuid eile a' creidsinn gu bheil iad a' cruthachadh seòrsa de na Seicich. Tha iad a' bruidhinn le grunn dualchainntean de Sheacais.


text:
Dushanbe
'S e prìomh-bhaile Taidigeastàn a tha ann an Dushanbe, (Cànan Tajik: ДyшaHбe). Anns a’ bhliadhna 2006 bha 661,100[1] duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin.
Thàinig an t-ainm bhon fhacal Phersianach airson Di-Luain (du: dà; shamba neo shanbe : latha, a’ ciallachadh: "an darna latha"). B’àbhaist margadh coiteanta a bhith ann gach Di-Luain.
Ach eadar 1929 agus 1961 bha ainm eile air a’ bhaile: "Stalinabad", a-rèir Iosif Stalin.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
30.05.2012
Thèid craobh daraich a chur aig Pàrlamaid na h-Alba an-diugh mar chomharradh air ceangal maireannach A Mòrachd a' Bhànrigh ri Pàrlamaid is muinntir na h-Alba.
Cuiridh an t-Oifigear Riaghlaidh Tricia Marwick BPA a' chraobh ann an raon àilleachd togalach Taigh an Ròid agus Pàrlamaid na h-Alba a' comharrachadh Daoimean na Bànrighe.
Cuideachd, thèid gluasad gus 60 bliadhna na Bànrighe mar Mhonarc a chomharrachadh a dheasbad le BPAan. Thèid an gluasad seo, a fhuair taic o gach pàrtaidh, a dheasbad san t-Seòmar aig toiseach gnothaichean pàrlamaideach an latha.
Thuirt an t-Oifigear Riaghlaidh Tricia Marwick BPA:
"Tha e iomchaidh gun tèid a' chraobh-dharach seo a chur ann an raon àilleachd togalach Pàrlamaid na h-Alba, togalach a dh'fhosgail a' Bhànrigh, far am faic am poball a' fàs i fad iomadach bliadhna ri teachd.
"Tha spèis phearsanta na Bànrighe do dh'Alba air a deagh aithneachadh agus thadhail i air a' Phàrlamaid iomadh turas. Tha mi glè thoilichte gum bi Pàrlamaid na h-Alba a' comharrachadh na cùise cudromaich seo."
Thathar a' cur na craoibhe mar phàirt den phròiseact Coilltean Comharraidh a chaidh a chur air dòigh le Urras Coilltean na h-Alba, aig a bheil amas atharrachadh a thoirt air sgìrean thar na tìre.
Thuirt Anndra Fairburn, Stiùiriche Poileasaidh is Conaltraidh Urras Coilltean na h-Alba:
"Tha sinn toilichte gu bheil Pàrlamaid na h-Alba air cur roimhpe cuideachadh le Comharrachadh Daoimean na Bànrighe ann a bhith a' cur na craoibhe daraich seo. 'S i seo tè de 2 mhillean craobh dhùthchasach a tha rin cur le daoine thar na h-Alba tro Phròiseact Coilltean Comharrachaidh an Urrais.
"'S iad na craobhan-daraich an fheadhainn dhùthchasach as aithnichte againn. Tha iad a' riochdachadh an dà chuid neart agus maireannachd 's mar sin 's e seo dòigh iomchaidh air riaghladh 60 bliadhna A Mòrachd aithneachadh."
Cùl-sgeul
'S e teacsa gluasad Comharrachadh Daoimein na Bànrighe:
Gu bheil a' Phàrlamaid a' cur meal-a-naidheachd air A Mòrachd a' Bhànrigh air sgàth Comharrachadh seo Daoimein na Bànrighe; a' cur an cèill a buidheachd air sgàth sàr-sheirbheis phoblach A Mòrachd agus a dìcheall dleastanach gun lasachadh thar trì fichead bliadhna ann an saoghal a bhios a' sìor-atharrachadh; a' dearbhadh a' mheas a chuirear an cèill dha A Mòrachd ann an Alba, agus a' coimhead air adhart gu h-èasgaidh ris an dlùth-dhàimh fhada sin a bhith a' leantail air adhart nuair a thig A Mòrachd air a Turas Comharrachaidh do dh'Alba ri linn na bliadhna àraid seo.
A bharrachd air cur na craoibhe 's an deasbad, builichidh a' Phàrlamaid clàr de dhealbhan-camara de thursan na Bànrighe gu Pàrlamaid na h-Alba air A Mòrachd ri linn Seachdain Taigh an Ròid san Iuchar.
Bidh Urras nan Coilltean a' moladh coilltean is craobhan na dùthcha. Tha trì prìomh amasan aig an Urras: a) cuideachadh le cruthachadh tuilleadh choilltean dùthchasach agus àiteachan a tha pailteas chraobhan annta; b) coilltean is craobhan dùthchasach is na bhios a' tighinn beò annta a dhìon fa chomhair nan làithean ri teachd; c) daoine a bhrosnachadh tlachd luachmhor a thoirt às coilltean is craobhan. Mar bhuidheann a chaidh a chur air bhonn ann an 1972, tha nis còrr is 1,000 làrach fo chùram an Urrais, a' sìneadh thar 20,000 heactair (50,000 acair) no mar sin. Fhuair an Urras a' chiad choille aige ann an Alba sa bhliadhna 1984. An-diugh 's ann leis an Urras a tha 80 làrach thar na h-Alba, a' sìneadh thar 8,750 heactair.
'S e amas Pròiseact nan Coilltean Comharrachaidh ach sia millean craobh a chur mar chomharrachadh air riaghladh na Bànrighe. Thathar an dòchas gun cruthaich seo dìleab mhaireannach den chomharrachadh seo, a' cruthachadh àiteachan far am bi daoine a' gabhail air an socair, a' dèanamh rannsachaidh agus a' toirt tlachd.
Fios conaltraidh
Meadhanan
Linda Smith: 0131 348 6269
Fiosrachadh a' Phobail
Lean sin air twitter @ParlAlba


text:
Kappa (Creutair Miotas-eolasach)
Buinidh an Kappa(河童) do na seann faoin-sgeulachdan Iapanach agus 's e seòrsa glaistiga th’ ann. Cha mhòr nach eilear ag aithris mu dheidhinn air feadh Iapain gu lèir, mar sin tha an t-ainm agus a riochd ag atharrachadh a rèir gach sgìre. Is e Kawatarò (河太郎(かわたろう) ainm eile a ghabhas air.
Tha e a’ còmhnaidh ann an aibhnichean is lochain. ‘S e is ciall dhan fhacal Kappa "leanabh na h-aibhne", agus tha an Kappa mu mheud leinibh anns a’ chuid as motha de sgeulachdan. Chan fhaodar an t-uisge a tha glèidhte ann am "bobhla" air a chinn a thraoghadh idir, oir 's e tobar beatha an Kappa th' ann. Thathar ag ràdh ma ruitheas an t-uisge seo a-mach gun caochail an Kappa. ‘S e th’ anns “a’ bhobhla” ach seòrsa lag na cheann far am bheil an t-uisge, agus tha sin air a chuairteachadh ‘s air a chòmhdachadh leis a’ ghruaig sgèiteach aige. Tha a slige air a dhruim coltach ri slige toirtis. Tha craiceann nan Kappa gorm, uaine no dearg.[1]
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
‘S toigh leis an Kappa a bhith ri aimhleas oir, tha iad coltach ri clann nan dòighean. Tha iad làn de mhagaidean. ‘S tric a bhios iad a’ slaodadh dhaoine agus bheathaichean sìos a-steach do na h-aibhnichean, agus tha iad dualtach a bhith a’ feuchainn gleac Sumo air daoine san dol seachad. Bidh daoine air an dàrna taobh faiceallach mun timcheall orra, ach air an taobh eile, tha dàimh eatorra cuideachd.
‘S minig a bhathar a’ measadh an Kappa mar Dis Uisge a shàbhaileadh daoine a bha ann an cunnart bàthaidh.
An Kappa a rèir sgìrean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha diofar sgeulachdan ann mun Kappa air feadh Iapain. Mar sin, tha beagan caochlaidh ann an riochd agus giùlan an Kappa a rèir gach sgìre.
Tha sgeulachdan ann far a bheil na Kappa ag obair còmhla ri daoine ann an co-chomann ris a chèile, far a bheil daoine agus Kappa a' cuideachadh càch a chèile. Mar eisimpleir, tha sgeulachd ann co-cheangailte ri Asakusa ann an Tokio, far am b' àbhaist drochaid a bhith ann (Kappa-bashi) 河童橋; agus ri drochaid eile, air a bheil ainm ceudna - Kappa-bashi - faisg air tobar teth (onsen)温泉 beag ann an Chichibu, Saitama, air am bheil (Mangan no Yu)満願の湯. Anns an sgeulachd seo, bhiodh teaghlach de Kappa, Clann Togoro (カッパ勝五郎),a' cuideachadh muinntir clachain ann a bhith ag imrich dhachaigh a gheamhradh is samhradh. [2]
An latha a th' ann[deasaich | deasaich an tùs]
Tha buaidh sgeulachdan nan Kappa a' mairsinn ann an cultar an latha an-diugh. Canar gur e cularan as fheàrr leis an Kappa mar bhiadh, agus thathas a’ tairgsinn a’ ghlasraich sin dhaibh rè fèillean diadhachd-uisge. Thathar a’ cleachdadh an fhacail “kappa” mar ro-leasachan airson biadhan aig am bheil cularan nam broinn. Mar eisimpleir, kappa-zushi(河童寿司), a tha na sheòrsa de mhaki-sushi anns am bheil pìosan de chularan.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sgeulachd air Kappa (ceangailte ri ainmean-àite)
- ↑ Sgeulachd air Kappa (ceangailte ri ainmean-àite)
- ↑ 日本語ジャーナル(Iris làitheil airson Iapanais)


text:
Cùil Lodair
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Cùil Lodair (Beurla: Culloden). [1] Tha am baile suidhichte mu 3 mìltean air àird an ear Inbhir Nis. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 22.99″ Tuath agus 4° 8′ 7.15″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 4,064 duine a' fuireach an seo. [2] Tha Sgìre Chùil Lodair a' gabhail a-steach trì coimhearsnachdan eile: Balloch, Smithton agus Westhill.
Bho thùs bha taighean fearann (estate houses) ann a chaidh a thogail timcheall air Culloden House a tha na taigh-òsta a-nis. Cleachdar na seann stàballan mar taighean air mhàl an-diugh airson daoine a tha air saor-làithean. Cleachdar an seann sabhal ris an canar tithe barn mar eaglais an-diugh. Tha an eaglais aig Eaglais na h-Alba.
Tha Dhruim Athaisidh (Drummossie Moor) mu thrì mìltean air àird a deas Chùil Lodair. 'S e sin an t-àite far an do thachair Blàr Chùil Lodair. Tha cath-làrach Chùil Lodair fo chùram Urras Nàiseanta na h-Alba agus tha an ionad-fiosrachaidh a’ tarraing mòran luchd turas gach bliadhna. Chaidh ionad eadar-oibreachadh ùr a dh’fhosgladh 16 an Giblean 2008.
Timcheall air a’ chath-làrach tha tobraichean ann. Tha an "clootie well" anns na coilltean Chùil Lodair agus tè eile faisg air Munlochy. Mu mhìle deas air a' chath-làrach tha Càrn Chlabhalag (Cairns of Clava) ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 35, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH7201746374


text:
Càrn-cùl-ri-Èirinn
'S e càrn a tha air mullach cnuic ann an Eilean Ì a th' ann an Càrn-cùl-ri-Èirinn. Chaidh a thogail an dèidh do Cholum Cille Eilean Ì a ruigsinn bho Èirinn. Nuair a ràinig Colum Cille agus a chompanaich an t-eilean anns a' bhliadhna A.D. 563, dhìrich e an cnoc a b' àirde a bha anns an eilean, 's chunnaic e gun robh e à sealladh Èirinn. Bha de ghràdh aig a dhùthaich, 's nach biodh e toilichte a bhith ga faicinn gun a bhith innte. Rùnaich e a chòmhnaidh a dhèanamh ann an Eilean Ì oir chunnaic e gun robh e so-ruigsinn do na h-eileanan mun cuairt, agus gun robh e na eilean a bha math airson bàrr agus ionaltradh, agus mar sin ro fhreagarrach airson àite tàimh fhoghlamaich agus theachdairean. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 283 252


text:
A' Cholaiste
Chaidh Sabhal Mòr Ostaig a stèidheachadh ann an 1973 agus bhon uair sin tha i air cliù a chosnadh air feadh an t-saoghail mar Ionad Nàiseanta airson cànan agus cultar na Gàidhlig. Tha a' Cholaiste na com-pàirtiche ann an Oilthigh na Gaidhealtachd is nan Eilean (OGE), is i a' tairgsinn fìor chothroman foghlaim is rannsachaidh tro mheadhan na Gàidhlig a tha ga neartachadh tro bheatha ann an àrainneachd làn-Ghàidhlig.
'S e colaiste ùr-ghnàthach a th' ann an Sabhal Mòr Ostaig agus tha goireasan ionnsachaidh air leth ann, leabharlann sònraichte fhèin math, stiùideo craolaidh is clàraidh, agus tha àiteachan-fuirich agus ionad cùraim chloinne air an àrainn. Tha mu 90 oileanach clàraichte air cùrsaichean làn-thìde, mu 260 air cùrsaichean air astar agus bidh suas ri 800 a' clàradh air cùrsaichean goirid gach bliadhna.
Tha obair na Colaiste ga neartachadh tro chàirdeas leis a' choimhearsnachd Ghàidhlig agus tha iomadh pròiseact culturach agus cruthachail stèidhichte aig Sabhal Mòr, Tobar an Dualchais, Faclair na Gàidhlig agus Cànan nam measg.
Tha na h-ealain is cultar Gàidhlig fìor chudromach do Shabhal Mòr Ostaig agus tha a' Cholaiste a' ruith prògram còmhnaidh ann an ceòl, litreachas agus na h-ealain lèirsinneachd.
Amas na Colaiste
Tha Sabhal Mòr Ostaig airson a bhith na shàr ionad aig cridhe leasachaidhean ann an cànan agus dualchas nan Gàidheal le bhith a' tairgsinn deagh chothroman foghlaim, trèanaidh agus rannsachaidh agus beatha shòisealta tro mheadhan na Gàidhlig agus le bhith a' dol an sàs gu h-innleachdach còmhla ri daoine eile, luchd-gnìomhachais agus a' choimhearsnachd air fad gus leasachaidhean sòisealta, dualchasach agus eaconomach a chur air adhart.
Tha a' Cholaiste na h-àite foghlaim làn-Ghàidhlig agus na h'àite gnìomhachais làn-Ghàidhlig, agus sàbhaladh, brosnachadh agus leudachadh na Gàidhlig nam prìomh adhbharan na Colaiste.


text:
1937
MCMXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Roger Martin du Gard an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an Gearran Robert Huber, ann am München. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 21 an Giblean Jim MacGilleEathain, ann an Larkhall. Cluicheadair ball-coise à Alba.
- 18 an t-Iuchar Roald Hoffmann, ann an Złoczów. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 18 an t-Iuchar Hunter S. Thompson, ann an Lewisville (Kentucky). Sgrìobhadair agus fear-aithris às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Lùnasdal - Dustin Hoffman, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 21 an Lùnasdal - Dòmhnall Mac an Deòir, ann an Glaschu. Fear-poileataigs à Alba.
- 15 an t-Sultain - Robert Lucas, ann an Yakima (Washington). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 31 an Dùbhlachd Avram Hershko, ann an Karcag. Bith-eòlaiche à Iosrael.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Gearran Enrique Olaya Herrera, san Roimh. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 29 an Giblean Wallace Carothers, ann am Philadelphia. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 6 an t-Iuchar Carlos E. Restrepo Restrepo, ann am Medellín. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 19 an Damhair Ernest Rutherford, ann an Cambridge. Nàdar-fheallsanaiche à Sealainn Nuadh.
- 9 an t-Samhain - Ramsaigh MacDhòmhnaill, aig muir. Fear-poileataigs à Alba.


text:
Sloibhìnia
Is e dùthaich ann an deas na Roinn-Eòrpa a tha ann an Sloibhìnia[1][2] neo An t-Slòbhain[3] neo Slobhinia[4] (ainm oifigeil: Poblachd Sloibhìnia ). Tha crìochan aice ‘sa tuath leis an Ostair, san ear leis an Ungair, san iar leis an Eadailt, agus ‘sa deas le Croàisia.
Tron eachdraidh bha Sloibhìnia pàirt den Ìompaireachd Ròmanach, pàirt den Rìoghachd Ostair-Ungair agus pàirt den Iùgoslabh. Anns na 1990s bhris an Iùgoslabh às a chèile agus ann an 1991 chaidh Sloibhìnia a stèidheachadh. Bho 2004 tha i na ball anns an Aonadh Eòrpach agus bhon 2007 tha iad a’ cleachdadh an Euro.
Tha Ljubljana na prìomh-bhaile.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
'S e bàrd Romansach Sloibhiniach a tha ann an France Prešeren. Is ann iomraiteach a tha e mar bhàrd nàiseanta na Sloibhinia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
- Government of the Republic of Slovenia
- Ionad turasachd oifigeil Sloibhìnia
- The Slovenia Times - pàipear neadheachdan Sloibhìnia sa Bheurla
- Moja Slovenija - Dealbhan mun dùthaich
- virtual Sloibhìnia aig Matkurja.com
- Mountaineering in Slovenia


text:
Somàilia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Somàilia[1]; ainm eile: Somailia[2], Somàlia[3] neo Somalia[4]; (Cànan Somàilianach: Soomaaliya; Arabais: الصومال IPA: aṣ-Ṣūmāl), ainm oifigeil: Poblachd Shomàilia. Tha i suidhichte ann an Afraga-an-Ear. Tha crìochan aice san iar-thuath le Diobutaidh, san iar-dheas le Ceinia, sa tuath leis an Eaman agus san iar leis an Itiop. Tha an Cuan Innseanach san ear dhith.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
An t-Sròn Reamhar
'S e baile beag agus port[1] ann an iar-dheas na h-Alba, faisg air Èirinn a Tuath, a tha anns an t-Sròin Reamhair (Beurla: Stranraer). 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 54′ 7.2″ Tuath agus 5° 1′ 37.2″ Iar. 'B e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin bha seirbheis aiseagan a' ruith gu Beul-Feirste le Stena Line le seirbheisian gluasadach gu Càrn Rìoghall ann an 2011. Ann an 2001 bha 10,851 duine a' fuireach an seo. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 059 606


text:
Cothroman Obrach
Prìomh Neach-Fàilteachaidh
Tha beàrn againn an-dràsta airson Prìomh Neach-Fàilteachaidh. Feumar eòlas san roinn obrach seo, a thuilleadh air deagh sgilean conaltraidh, siostaman rianachd, comas sgioba a bhrosnachadh agus comas prògraman coimpiutaireachd mar Word is Excel a chleachdadh.
Bhiodh tu fileanta sa Ghàidhlig gach cuid labhairt, leughadh agus sgrìobhadh agus comasach air Gàidhlig a bhrosnachadh san sgioba. Gheibhear trèanadh slàn.
Foirm Iarrtais ri thilleadh gu obair@smo.uhi.ac.uk
Foirm Iarrtais (PDF)
Prìomh Neach Glanaidh
Am bu toil leat obrachadh ann an sgioba trang agus cothrom a bhith agad do chuid Gàidhlig a chleachdadh? Tha sinn an-dràsta a’ sireadh Prìomh Neach Glanaidh do Roinn nan Goireasan. Bhiodh e math nan robh eòlas agaibh san roinn obrach seo a thuilleadh air deagh sgilean conaltraidh. Gheibhear trèanadh slàn agus cothroman a dhol gu clasaichean Gàidhlig mar phàirt den obair làitheil.
Foirm Iarrtais ri thilleadh gu obair@smo.uhi.ac.uk
Foirm Iarrtais (PDF)
Luchd-taic Sgioba-glanaidh
Tha sinn cuideachd a' sireadh luchd-taic sgioba-glanaidh ann an Roinn nan Goireasan. Gheibhear trèanadh slàn agus cothroman a dhol gu clasaichean Gàidhlig mar phàirt den obair làitheil.
Foirm Iarrtais ri thilleadh gu obair@smo.uhi.ac.uk
Foirm Iarrtais (PDF)
Gheibhear Foirm Iarrtais Obrach ann an dà chruth, RTF agus PDF. Deasachaidh, sàbhalaidh agus clò-bhualaidh a' chuid as motha de choimpiutairean foirm RTF. Gabhaidh foirm PDF a chlò-bhualadh agus a lìonadh le làimh-sgrìobhaidh.
Èisitibh ris a' chlàr seo airson abairt no dhà a thogail sa Ghàidhlig. Bidh iad seo feumail dhuibh ma bhios sibh a' tòiseachadh sa Cholaiste 's gun ach beagan Gàidhlig agaibh. Siuthadaibh, feuch e!


text:
Gnìomhair neo-riaghailteach
Tha gnìomhair neo-riaghailteach/mi-riaghailteach (Beurla ‘’irregular verb’’) na sheòrsa gnìomhair nach eil a’ leantainn riaghailtean gràmar cumanta. Chan eil mòran ri fhaighinn sa Ghàidhlig, is dòcha dùsan, ach thèid iad ri chleachdadh gu minig.
Sa chànanan eile, mar Beurla agus Fraingeis, gheibhear ceudan de gniomhairean neo-riaghailteach, ach ann an Esperanto, chan fhaic thu fear sam bith.
Gnìomhairean neo-riaghailteach na Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Abair
- Beir
- Bi
- Cluinn
- Dèan
- Faic
- Faigh
- Rach
- Ruig
- Thig
- Thoir


text:
Ceatharlach
‘S e baile meadhanach sa Chontae Cheatharlach air an àirde an ear-dheas na h-Èireann a th’ ann an Ceatharlach.[1] Tha e suidhichte faisg air Muine Bheag, ri taobh na h-aibhne Béaru, aig 47m os cionn ìre na mara,[2] 241km air falbh bho Dhoire, 204bho Bheul Feirste, 149km bho Chorcaigh agus 71km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 13,698 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 20,030 san sgìre sgìre air fad. ‘S e prìomh-bhaile na siorramachd a th’ann Ceatharlach agus an dàrna bhaile as motha na contae cuideachd. Chaidh manachainn a stèidheachadh san àite far a bheil am baile san 5mh Linn agus thug àrd-reachdas cudromach àite an sin ann an 630.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Dole
- Tempe (Arizona)


text:
Francisco Javier Zaldúa
Francisco Javier Zaldúa
B' e Francisco Javier Martínez de Zaldúa y Racines fear-lagha agus fear-poileataigs à Coloimbia,[1] a rugadh ann am Bogotá, 3 an Dùbhlachd 1811, agus chaochail esan an siud fhèin 21 an Dùbhlachd 1882. An dèidh bheatha fhada anns a' phoileataigs am broinn a' Phàrtaidh Libearalach, chaidh Zaldúa a thaghadh mar Cheann-suidhe na dùthcha airson an teirm 1882 - 1884. Bhàsaich e an ceann 8 mìos san dreuchd.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a nach robh e ach balach beag chunnaic e gun do chuir iad gu bàs athair air sàilleabh a taic a thug esan do Antonio Nariño, ann an 1816. A dh’aindeoin sin, b’ urrainn dhàsan a chuid fhoghlaim fhaighinn aig an sgoil San Bartolomé le taic bho shargart a bha ne Deagh charaid an teaghlaich, is rinneadh uabhasach math aig an sgoil agus an uair sin fhuair e ceum ann am lagh ann an (1836), Chaidh e a dh’ainmeachadh leas Reachdadair na Sgoile fiu’s mus tug e ceum, leis cho tàlanatach a bha e taobh sgoilearachd. Bha e gu math cliùiteach fad iomadh bhliadhna air sgàth an sàr oideachaidh a rinneadh e is e os cionn roinn an Lagha (Lagh na h-Eaglaise agus Lagh na Rìoghachd), a bharrachd air a chuid obrach laghail aig Taigh na Cùirte anns a’ bhaile La Palma ann an Cundinamarca, gus an do dh’fhàs e a bha na bhreitheamh aig Àrd Cùirt a’ Cheartais. Aig an aon àm, bha e an sàs anns an gnothach mar ball phàrlamaid, bho 1837 gu ruige 1849, far an do rìochdachadh e prìomh-bhaile na dùthcha le taic bhon A’ Phàrtaidh Libearalach. Leig e a dreuchd anns a’ Mhòr-dhail airson a bhith na Rùnaire (ministear) ann Riaghaltais fon cheann-suidhe José Hilario López, ach cha do mhair e ach bliadhna san dreuchd, mus do thill e chun a’ Phàrlamaid.
Riochdaich e Cundinamarca aig a’ Cho-Chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863, a dh’ath leasaich Bun-Reachd na dùthcha. Cha robh e cho ainmeil anns a’ phoileataigs aig ìre nàiseanta fad 15 bliadhna, leis gu robh e an sàs mar Sheanadair airson Cundinamarca, agus oide an Oilthigh, far an do chuir e seachad ùine a bhith na Reachdadair Oilthigh Nàiseanta Colombia. Dh’fhàs e beagan na bu chudromaiche nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Julián Trujillo e mar Rùnaire na Dùthchannan Cèin, far an robh gu ruige 1878.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am Pàrtaidh aige ga sgaradh aig àm a’ Thaghaidh ann an 1882, eadar na Raidigich agus na daoine aig Rafael Núñez (Spàinntis: nuñistas). Chaidh esan a mholadh mar thagraiche an aonaidh, leis gur e seann bhall-pàrlamaid le deagh chliù a bh’ann. Fhuair e fiu’s taic nan Tòraidh.
Thoisich an Riaghaltas aige 1 an Giblean 1882 agus gheall e na Libearalaich a dh’aonachadh air fad a-rithist agus còrdadh na sìthe maireannach a dheànamh leis na Tòraidhean. Ach thug na daoine aig an t-seann cheann-suidhe Núñez, is iad a’ mhòr-chuid anns a’ Chòmhdhail, an cuid taic air falbh, leis gun do mhothaich iad gun robh Zaldúa airson a bhith gu math neo-eiseimeileach taobh riaghaladh na dùthcha, agus ghairm iad gum biodh iad nan dùbhlanaich dhàsan. Cha do rinn na luchd-dùbhlain ach ionnsaighean uabhasach pearsanta breugach an aghaidh ceann-suidhe na dùthcha. Chruthaich sin sàrachadh cruaidh agus chaill e tinn an ceann greiseag. Bhàsaich e dhe greim cridhe 21 an Dùbhlachd 1882.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón