text: National Library of Scotland ■iiiiiiiiiii *B000501822* MARBHRAINN, A RINNEADH AIR DIADHAIRIBH URRAMACH, NACH MAIREANN ; AGUS DÀNA SPIORADAIL EILE: LE DR. IAIN DOMHNULLACH, MINISTEIR NA H-EAGLAIS SAOIRE 'S AN TOISIDHEACHD. AN CUIGEAMH MILE. EDINBURGH ; MACLACHLAN & STEWART, 64 SOUTII BRIDGE ; AND D. R. COLLIE & SON 19 S. ST, DAVID STREET 1868. ^ 8 ^ 1972.? AN ROIMH-RADH. Bha na dàna 's na Marbhrainn a tlia a nis air an cruinneachadh 's an Leabhar so, air an dèanamh leis an Ughdair, a' chuid mhòr dhiubh, o chionn iomadh bliadhna. Mar bha, ann am freasdal Dhè na daoine diadhaidh, urramach, d' an rinneadh na Marbhranna ; air an gairm dhachaidh ; 's a bhuail a dhealachadh fèin uatha, agus 'ionndrain fèin orra — 'n uair bhuail sin a stigh air inntinn agus spiorad an Ughdair, bheothaich- eadh e gu 'fhaireachduinn fèin a chur an cèill ann am briathraibh ; a?gus mar bha làn fhios aige, gu 'n robh an fhaireachduinn agus an t-ionndrain ceudna aig iomadh eile, a thuilleadh air fèin, fhuair se e fèin toileach agus dùrachdach, bhi air a dheanamh mar 'n a bheul do fhair- eachduinn agus do smuaintibh chàich. Tha an Ti sin a 's e fèin au. Ceann glòrmhor, ag ràdh gur h-iad na fìr- eana " SaLunn na talmhainn." Agus 'n uair tha saoibh- reas gràis air 'sa f hrithealadh do dhaoinibh a leth, 's an Eaglais, a tha 'g am fàgail soilleir, deadh-mhaiseach, dealrach, ann am beatha na diadhachd, air mhodh àraid, agus mar innealaibh sònruichte ann an làimh an Spior- aid gu bhi a' cur obair nan gràs air a h-aghaidh ann an anamaibh eile ; feudar a ràdh, gur h-iad sin, salann na h-Eaglais faicsinneich, ann am iomadh seadh. Bu lòch- ranan iad 'n an làithibh fèin. Agus, u air dhoibh bhi marbh, tha iad fathast a' labhairt." 'N an inbhibh, 'n an dreuchdaibh, 's 'nan seirbhisibh fa leth, a thugadh dhoibh, ann an àrd-uachdaranachd frithealaidh an t-saoir- gliràis, tha an eisimplir priseil. Tha an Spiorad Naomh a* cur an cèill, — ' Bithidh cuimhne an fhìrèin bean- naichte," — agus, — "Air chuimhne gu bràth, bithidh am Tirean." Agus is e a dh' iarr an t-Ughdair, gu cinnt- each, gu 'm biodh cuideachadh air a thabhairt leis na marbhrannaibh so, cha 'n ann a mhàin do chàirdibh, agus Iv AN ROIMH.-B.ADH. do luchd-gràidh uan daoine urramach mu 'm bheil iad ; ach gu 'm theadh iad mar an ceudna 'nan cuideachadh, gu tuairisgeul agus iomradh an cliùtha, an giùlan, 's an eis- implir a chumail air chois, a measg nan ginealach a thig- eadh 'n an dèigh, — 's a tha a nis, eadhon cheana, air tighinn, ann an tomhas mòr. Agus cha 'n e an ginealach so a 's lugha feum 7 gu 'n cumtadh 'n an amharc, tor- aidhean agus tuairisgeul na fìor dhiadhachd ; agus mar chunncas cumhachd na diadhachd roimhe, a' cumadh 's a' maiseachadh an luchd-teagaisg, 's an luchd-èisdeachd, a rinneadh 'n am maise 's 'n am beannachd 's an Eag- lais, 'n an ionadaibh 's 'n an inbhibh, leth air leth. Bha a' chuid mhòr do na marbhrannaibh air an cur a mach, goirid an dèigh dhoibh bhi air an deànamh leis an Ughdair ; ach chailleadh iad, mar sin, ann an tomhas mòr ; agus is ann air chomhairle o iomadh do na bràith- ribh, agus o chàirdibh eile, a thàinig an t-Ughdair gu 'f haicinn 'n a dhleasdanas dha fèin, na dàna 's na mar- bhrannan araon a chur a mach, 's a chumadh 's am bheil iad a nis, 'n an aon Leabhar, an ceann a chèile. Dh' iarradh e a nis, an dèigh na saothrach so, bhi ? g a fàgail, 's a bhi a' cur an Leabhair bhig so, air chùram an Tigh- earna ; 's a bhi a' guidheadh gu 'n deanadh an Tighearn e, ma 's e sin a tboil bheannaichte fèin, 'n a mheadhon ath-bheothachaidh agus treòrachaidh d' a shluagh fèin ; a dh' ionnsuidh am feud e tighinn ; agus 'n a mheadhon do Luchd-èisdeachd an t-soisgeil, agus do Luchd-aid- eachaidh, gu an cuideachadh ann am faireachduinn a ghleidheil air teagasgaibh nan gràs, — air toradh an fhìor ghràis, agus air a' ghnè ghiùlain agus caithe-beatha, a gheibhear 's a mhothaichear, aca-san, a tha do rìreadh air an teagasg agus air an treòrachadh leis an Spiorad Naomh. Tha an t-Ughdair 'g a f haotainn fèin gu mòr fo chom ainibh do na càirdibh lìonmhor a chuir an ainmean a stigh air son an Leabhair : agus tha e anabarrach duilich 'n a inntinn, gu 'n do chumadh an Leabhar air ais ùine co fhad, 's a' chlòdh-bhualadh. GEAEE IOMEADH AIR AN TJRRAMACH TEARLACH CALDAIR, DO 'n rinneadh am marbhrann a leanas. LE UGHDAIB A' MHAEBHBAINN. Bha sinnsir an duin' urramaich so ainmeil 'n an latha fèin, mar luchd-saothrachaidh ann am fion-lios an Tigh- earn. Bha Mr. Iain Caldair, a sheanair, trì bliadhnadeug'n a mhinister ann an sgìreachd Chaldair, ann an siorramachd Innirnearain. Chaidh ashuidheachadh's an sgìreachadh sin ; 's a' bhliadhna 1704 ; agus chaochail e 's a' bhliadhna 1717. Dh' fhàg a thìodhlacan mòra, a dhiadhachd, agus an t-eud a nochd e ann an aobhar Chriosd fhad 's bu mhaireann da, — dh'fhàg iad co ainmeil e air feadh na dùthcha sin gu lèir, agus gur h-e Mr. Caldair Mòr a theireadh gach neach, ann an labhairt uime. Rugadh a mhac-san Mr. Seumas Caldair, athair Mhr. Thèar- laich, 's a' bhliadhna 1711, agus shuidhicheadh e 'n a mhinisteir ann an Sgìreachd Àrd-nan-saor, ann an siorramachd Inbhirnis, 's a' bhliadhna 1740, agus an dèigh dha bhi mu sheachd bliadhna 's an sgìreachd sin, dh'atharraich e ionad a shaothrach 's a' chòmhnuidh, agus shuidhichead he'n a mhinisteir ann an sgìreachd Chròidhe, 's an t-siorramachd cheudna, mu mheadhon an earraich, 's a' bhliadhna 1747 ; far an do chaochail e mu mheadh- 6 GEARR IOMRADH on an fhogharaidh, 's a' bhliadhna 1775. B' fhear- searmonachaidh cnmhachdach Mr. Seumas ; agus e 'n a dhuine a ràinig air àirde mhòir ann am beatha na diadhachd. Agus shoirbhich an Tighearn leis 'n a shaothairibh gu farsuing, soilleir. B' inneal e ann an làimh an Ard-mhaighstir, leis an d'iompaicheadh iomadh peacach, agus o an d' f huair treud Dhè ionaltradh agus beathachadh d 1 an anamaibh. Dh'fhàg Mr. Seumas triùir mhac 'n a dhèigh, lain ,Uistein, agus Tèarlach. Bha Iain 'n a mhinistei rann an Sgìreachd Ros-cuinidh, an Siorramachd Rois, far an do shaothraich e gu dìleas, agus far am facas toradh a shaothrach, o 'n Tighearn. Thàinig Uistein a stigh mar fhear-cuideachaidh d' a athair, ann an Sgìreachd Chròidhe : bu duine diadhaidh e ; agus bha sin soilleir 'n a chaithe-beatha gu lèir ; ach le e bhi euslainteach, anf hann, 'n a phearsa, cha d'ràinig e air an àirde cheudna ann an ainm, no ann an gnàth- achadh thìodhlacan na ministreileachd 's a f hauir 'athair, a sheanair, agus a bhràithrean. Bha e mar bu trice co anfhann agus co bochd, 'n a shlàinte 's gu 'm b' èigin da fear-cuideachaidh bhi aige 's an Sgìreachd, fhad 's a mhair e. Mu dhèighin Thèarlaich Chaldair a rìs, d' an rinneadh am Marbhrann so a leanas, feudar a ràdh, gun teagamh, nach b' ann an dèigh làimh a thàinig esan, air tiodhlacaibh 's am bith, no air gràs, a chunncas roimhe 'n a shinnsir. Bhuilicheadh comasan nàdurra air, mar dhuine, a bha os ceann mhòrain. Bu duine e a fhuair agus a choisinn àrd-fhoghlum : agus cha bu lugha a bha e urramach, àrd, ann an inbhe bheatha na diadhachd ; dhealraich cumhachd agus maise nan gràs gu h-iongan- tach 's an duine phrìseil so. B' f hìor, do rìreadh, uime- san, gu 'n do thuit falluinn Eliah air Elisa. Is fiù an cliù so air, a leanas, a leughadh, a chaidh a sgrìobhadh goirid an dèigh àm a bhàis, agus mu 'm feud ùghdair 'a Mharbhrainn a ràdh, gu 'm bheil na tha air a chur sìos ann, a'còrdadh gu h-iomlanr'a bheachd agus r' a bhreith- neachadh fèin. " Bu duine Mr Tèarlach Caldair (arsa fear-sgrìobhaidh an iomraidh sin,) bha gu sònruichte air a choisrigeadh a chum seirbhis a Thighearna, agus a bha AIR MAIGIISTIR CALDAIR. 7 gu sònruichte dìleas do 'n t-seirbhis sin. Chaidh a ohliù am farsuingeachd, agus cha b' iongantach sin, mar dhuine agus mar f hear-teagaisg a dh' aidich an Tighearn 'n a shaothairibh, agus aig an robh a chomhluadar uile, gu h-anabarrach r' a f haicinn fo riaghladh gràis. Ach is ann 'n a Sgìreachd fharsuing fèin, agus air feadh a choimhthionail lìonmhoir d' an do fhritheil e, eadhon 'n an cridhibh-san, 's an leth stigh, a gheibhteadh ìocshlaint thlà a ghuth agus a theagaisg air a mothachadh do rìreadh marbholtrach cùbhraidh. Cha b'ann gufuasgailte, neo-stèidhichte, neo-chuimseach, no cearbach, a gheibh- teadh a theagasg ; oir cha robh ponc no teagasg air an socruicheadh e a bheachd, no a dh'iarradh e gu 'n tuigeadh agus gu 'm breithnicheadh a luchd-èisdeachd iad, (mar dh' iarr e a ghnàtb,) air nach cuireadh e blas an eireachd- ais agus na maisealachd, agus air nach faiceadh gach neach a leithid do shnas 's a nochd araon, gloinead agus soilleireachd na h-inntinn o 'n d' thàinig iad a mach : cho domhain 's a chaidh e a stigh annta, agus an tlachd anama a ghabh e fèin ann an nithibh an Tighearn, agus an t-urram a dh'iarr e thabhairt do na nithibh sin uile. Bha riaghailt, suidheachadh, agus deadh rian 'n a uile theagasg ; air an tarruing leis mar bha a theagasgan gu lèir o thobar f hìor-ghlan na Fìrinn, agus e a' moladh na fìrinn sin 'n a maisealachd do gach aon neach a dh' èisdeadh. Air son a thìodhlacan agus a chomasan fèin mar dhuine, ged mhol gach neach iad ach e fèin a mhàin ; 'n a theagasg, is ann a smuainicheadh neach gu 'm bu roghnaiche leis an ceiltinn na 'm feudadh e, na bhi 'g an sgaoileadh a mach mar ghrinneas, leis am feud duine tuilleadh molaidh a chosnadh dha fèin na a cheadaicheas e do 'n fhìrinn a chosnadh d' a h-Ughdair. Ach ged bha mar so, ann fèin agus 'n a dhòigh teagaisg gràs na fior irioslachd agus a' ghràidh, mar a' tarruing sgàile eadar luchd-èisdeachd agus àrd-chomasan inntinn an duine fèin, cha d' rinn so ach e fèin agus a theagasg ni bu mhaiseiche ann am beachd dhaoine tuigseach. 'N uair gu h-àraid, a labhradh e mar f hear-teagaisg ann an tigh Dhè, bha gach ni daingean, brìoghmor, saoibhir 8 GEÀRR IOMRADH ann am miiseachd na f ìrinn ; sùil aig gach focal n bunait an Sgriobtuir, agus air a cho-chur, air ùghdarras an Fhocail cheudna : — dùrachd an f hior chaoimhneis 'n a ghuth agus 'n a shealladh, — tharruing e ìuchd-èisdeachd d' a ionnsuidh, dhùisg e an aire, agus chum e an aire 'n a dùisg ; thug e soilleireachd dhoibh 'n an tuigse, agus dhrùidh a bhriathran a stigh, gu cumhachdach air cridh- ibh a' chruinneachaidh mhòir a dhòmhlaich mu a thim- chioll ; agus thog toraidhean beannaichte a shaothrach fian- uis, nach b' ann an dìomhanas a bha i, oir chunncas na tor- raidhean sin anns an t-sìtb, an irioslachd, anns a' ghràdh bhràthaireil, agus anns an diadhachd neo-chealgaich sin a thaisbein iadsan, 'n an giùlan agus 'n an imeachd, a ghabh thachd ann an teagasg Thèarlaich Chaldair. 'N a aoidheachd agus 'na thabhartasaibh, bu duine fialaidh do 'n bhochd agus do 'n euslainteach e. Bu lìonmhor iad sin gu tric tim- chioll a dhorsan ; agus is ann gu fòil agus gu ciùin a chomh-pàirticheadh e riutha, mar bhuilich an Tighearn an comas air. Gheibhteadh a chòmhradh u a ghnàth ann an gràs ; air a dheanamh blasda le salann." Cha b' aobhar nàire leis riamh crann-ceusaidh Chriosd ; no a sheirbhis, no 'aobhar, no a phobull, no a mhasladh : agus 'nuair ghairmeadh e gu a chrann-ceusaidh a ghiùlan is ann a rinn e uaill 's an uallach. Chrìochnaich e a thurus, agus dhealaicheadh o'choimh- thional e a bha dlùth-fhuaithte ris ann an gràdh, agus d'an tug e fìor ghràdh ; an dèigh euslaint a thighinn air nach robh ach gèarr. Agus ghiùlain e sin anns an f hoighidinn chiùin agus mhìn sin, a nochd e 'n a chaithe-beatha gu lèir, agus spiorad a' bhuidheachais aige, 'g a lìonadh, 's an duine 's an leth stigh ; agus bhuanaich e, eadhon gus an d' thàinig an uair ; " deanamh gàirdeachais an dòchas : foighidneach an trioblaid ; maireannach ann an ùrnuigh." agus, " a' toirt glòire do Dhia." Chriòchnaich e a thurus air a' cheud là do mhìos dheireannach an f hogharaidh 's a' bhliadhna 1812 ; 's a' cheathramh bliadhna tharun trì fichead d' a aois ; agus an dèigh dha bhi ochd bliadhna deug thar fichcad 'n a mhinisteir. Shuidhicheadh e ann an Sgìreachd na Tòiseachd 's a' bhliadhua 1774. AIR MAIGHSTIR CALDAIR 9 Bha Mr. Caldair pòsda air boirionnach a bha comh- arraichte 'n a h-inbhe 's 'n a h-ionad mar bhoirionnach diadhaidh, agus dhasan bu " chòmhnadh d' a reir fèin" i ;bu phiuthar i do Thriath Bhrodie, ann an Siorramachd Mhoraidh. Cha mhaireann a nis ach dithis do 'n cloinn, dithis nighean a bha pòsda le chèile, aig ministeiribh a bha ainmeil 's an Eaglais, an dara nighean aig Dr. Stiùbh- ard, a bha ann an Sgìreachd Mhaoilinn, agus an dèigh sin ann an Sgìreachd Inbhir-pheotharain, agUs mu dheir- eadh an Dun-èidin ; agus an nighean eile aig Dr. Mac- an-tòisich, a bha am Baile-Dhuthaich. Rinneadh am Marbhrann so leis an Ughdair goirid an dèigh dha tighinn ann an àite Mhr. Chaldaicdo Sgìr- eachd na Tòiseachd. Is cothromach do 'n Ughdair le firinn a ràdh, nach do rùnaich e idir 'n uair rinn e na rainn, gu'm bitheadh iad air an cur an clòdh. Ach ghèill e do chomhairle a chàirdean, a bha an geall, agus a thagair, gu 'm bitheadh am Marbhrann air a chur an clòdh. Is ann o 'n urram 's o 'n ghràdh a bha aig na càirdibh sin do Mhr. Caldair, a dh'iarr iad so ; a chum agus gu 'm bitheadh cuimhne a chliù, agus e blasda do rìreadh dhoibh fèin, ann an làmhaibh chàich mar an ceudna. Agus is e an t-urran agus an gràdh so, a bha araon aig na càirdibh sin agus aig an Ughdair fèin do Mhr. Caldair, agus cha 'n e fiach 's am bith a tha 's a' Marbhrann fèin, a thng air an Ughdair gèilleadh do 'n impidh a chuir na càirdean sin air. Cha 'n 'eil an t-Ughdair 's a' Mharbhrann ag oidhirpeachadh dol a stigh ann an uile bhuadhaibh cliùtha an duin' urramaich, chomharraichte so ; is ann a mhothaich e gu 'm biodh sin gu h-iomlan thar a chomas. Agus's e dh'oidhirpich e a mhàin, gu'm bitheadh buadhan sònruichte a chliù bu shoilleire a dhealraich na chèile, thar chàch, mar fhear-teagaisg, mar aodhair do 'n treud, agus mar neach fa leth do na naomhaibh, — gu 'm biodh ni-èigin, eadhon dhiubb sin, air an cur an cèill 's a' Marbhrann so. Mar mhinisteir 's an Eaglais, is cothromach dhuinn a ràdh gur h-ann a bha Mr. Caldair mar reul, a chithear a' dealradh thar chàch a tha timchioll oirre 's na speuraibh. A 5 10 GEAHR IOMRADH Shearmonaich e Tosa Criosd, agus Esan air a cheusadh, Mar nach do sheachain e uile chomhairle Dhè fhoill- seachadh do a luchd-èisdeachd, mar sin mar an ceudna, b' e Gràdh Chriosd, os ceann gach teagasig eile, anns an robh a thlachd. Fhuair an gràdh sin comas-riaghlaidh ann an uile bhuadhaibh 'anama fèin, agus bha e mar air a cho-chumadh le cumhachd a' ghràidh sin, air a leithid do dhòigh, agus gu 'm fàiceadh tu a ghnàth an duine caomh mar fo làn-uidheam, gu bhi 'g a chur an cèill. Is ann a chuir an gràdh so a chliù gu h-iomlan ann an riochd agus ann an cumadh a bha sònruichte do rìreadh. Is ann 's a' ghràdh sin a bha brigh agus blas agus ùghdarras a shaothairean agus a theagaisg. Is ann mar so a chuir gràs air a shiubhal, mar shoitheach taghta, an ni leis an d' fhuaireadh a leithid do fhar- sningeachd buaidhe 'n a theagasg do anamaibh, fo a mhinistreileachd ; agus an so, tha eisimpleir air a cumail a mach fa choinneamh an Ughdair agus a bhràithrean uile, ma 's àill leo bhi glic a chum anama dhaoine a chosnadh do Chriosd. Mar dhuine a bha gun teagamh do àireamh nan naomh, is leòir a ràdh, mar bha a thuigse làn-shoilleir ann an uile theagasgaibh na diadhachd, agus mar shearmonaich e iad uile gu dìleas agus gu cothromach, mar sin mar an ceudna, gu 'n robh a ghiùlan fèin agus 'uile chaithe-beatha a rèir a theagaisg, agus 'imeachd 's a ghiùlan anns gach dàimh, 'n an dearbh-eisimpleir leis an robh firinn a theagaisg air a daingneachadh ; eadhon an làthair an t-saoghail. Cha ruig an t-Ughdair a leas bhi ag ainmeachadh ciod e a thug air, an t-iomradh a tha 's a Mharbhrann eo a chur am fonn. Thug an Cruithfhear uile-ghlic cluais- chiùil do 'n duine ; agus ged tha an tiodhlac sin air a mhi- naomhachadh 's air a mhi-bhuileachadh leis an t-saoghal, gidheadh tha taitneas do anamaibh a f huair càileachd spior- adaiì, iomradh air nithibh spioradail bhi mu 'n coinneamh 's a' chumadh so ; agus a measg co-luchd-dùthcha anUgh- dair, af huair an tiodhlac, dh'iarradh e achum an leas, gur h-ann mu nithibh fìùghail, agus cubhaidh do 'n diadhachd, AIR MAIGHSTIR CALDAIR. 11 a ghnàthaichteadh an tìodhlac leotha. Agus a thaobh na eànain, tha fios aig an Ughdair gur h-i a 's roghnaiche leis a' chuid mhòir dhiubh-san gu h-araidh do 'n do shearmonaich Mr. Caldair, agus aig an robh, iomadh là, dùrachd an anama mar an crochadh r' a bhilibh. Is ann air an sgàth-san gu sonruichte, agus a chum an leas, a thugadh an oidhirp so leis an ùghdair, agus e bhi mar fhiachaibh air an leas sìorruidh a shireadh air gach dòigh, mar dhream air son am feum e freagradh a thabh- airt, eadhon air son an anama, ann an là an Tighearn Iosa. Ged tha fios aig an ùghdair nach 'eil a shaothair ach neo-iomlan do rìreadh, agus nach 'eil cliù Mhr. Caldair aca ach gu mi-choimhlionta 's a Mharbhrann, gidheadh tha e an dòchas, gu 'm faighear leo ann, ni-èigin bhios 'n a thaitneas agus 'n a bhuannachd dhoibh, 'n uair bheachd-smuainicheas iad, tre 'n mheadhon so, air teag- asg agus air cliù a tha gràdhach do rìreadh dhoibh ; agus gu 'm feud " an ceud ghràdh" bhi air 'ath-bheoth- achadh. Agus is e iarrtas dùrachdach an Ughdair as an leth-san, ann am bannaibh a' ghràidh, agus as leth nan uile a gheibh na rainn so bhi aca 'n an làmhaibh no 'n an cridhe, no 'n am bilibh, gu 'm bitheadh iad air am beannachadh dhoibh leis an Tighearn. Cha 'n 'eil aig an ùghdair a nis ach a thoirt fainear 's a chur an cèill do 'n luchd-leughaidh, gu 'm bheil 's a' chlòdh-bhualadh so mearachdan a' chlòdh-bhualaidh roimhe air an ath-leasachadh ; gu 'n d' oidhirpich e siu- bhal nan rann a dheanamh ni 's mìne na bha iad : agus gu 'm bheil rainn ùra air an cur a stigh leis, nach 'eil r' am faotainn 's a chlòdh-bhualadh mu dheireadh. 'S an Toiseachd, ceud mios a' Gheamhraidh, 's a' Bhliadhna, 1846. MABBHRANN, &c. EARRANN. I. A blias 'n a aobhar bhròin do iomadh— A chliù feumail chuimhneachadh— A dhol a steach do 'n f hìonain — A bhe a theagasg, 's a shaothair innte gu crich a laithean. Fhuair sinn an sgeul bha dubhach brònach, Fhuair sinn an sgeul a lot 's a leòn sinn, A chuir o aighear sinn 's o cheòl, 'S gach neach d' am b-eòl na chaill sinn. Is fada farsuing chaidh an sgeul ud, Feadh Alba, Shasuinn, agus Eirinn ; A' frasadh teann a saighde geur', 'S a' tabhairt lèir na h-oidhch' leath'. II. . Is e rinn dubhachd sinn, is àireamh, / 'S e rinn sinn muladach is eràiteach, G' an d' thugadh uainn ar 'n aodhair àill', 'S e Maighstir Tearlach Caldair ! Is nach cluinn a chaoidh sinn o 'n bheul ud, Fìor iomradh binn a' Chroinn-cheusaidh ; A theangaidh 'n diugh fo ghlais an Eig ; 'S e sud, a Dhè, ar 'n ionndrain ! 14 MARBHRANN 'S ann 'chuir an sgeul an dubhar ceò sinn ; Oir theich an Reul, is dh' iadh na neòil oirnn ; Is thug i uainn ar neart 's ar treòir : 'S e 'n Toisidheachd tha cràiteach ! Tha cuid co domhain chaidh a leòn leath', A thaobh an ceangail ris gu sònruicht', 'S nach creid gu 'm faigh, an taobh s' do Ghlòir, Na ni an leòn s' a chàradh ! IV. Ach cumadh dlùth iad ri Fear-saoraidh ; Oir a ghràdh-san chaoidh cha chaochail ; 'S tha 'n gràdh ud dhoibh-sa 'n diugh co saor 'S an trà bha 'n aodhair àill' ac'. Is gabhaidh e, gu gràsmhor ; cùram Do 'n chuid, 's an àm, tha sàruicht' ciùirte Sea*dh bithidh e dhoibh mar Ehear-an-rùin 'S mar charaid 's dlùith' na Bràthair. v. A Thearlaich ionmhuinn, mhic na h-àille ! Ch 'n ioghnadh dhuinn an diugh bhi cràiteach Gu 'n tugadh thusa uainn le bàs, 'S gu 'n chàraicheadh 's an ùir thu : Oir chaill sinn annad-sa am Buachaill, Leis an do stiùireadh sinn gu buadhach, A dh' ionnsuidh ionaltraidh ro bhuan, Is cluaine glas a' chùmhnaint. VI. Is cha 'n e Buachaill gnàth'cht a chaill sinn, Ach neach air chàch thug barrachd soillse, Mar an Reult an àird na h-oidhch' ; Bheir barrachd soills' thar àireamh. Oir 's gann gu faighteadh measg nan ceud leinn, Do f hìor luchd-iùil os ceann nan treud ac', An neach a thigeadh suas ris fèin, An altruim threud', 's an àrach. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. VII. Oir anns an là 'n do chaill sinn Tearlach, 'S e chaill sinn Athair agus Bràthair ; Seadh, caraid dlùth is fear-ar-gràidh ; B' e sud ar latha cianail ! Is ged 's cunnart dhuinn bhi g' àicheadh Gu 'n dean ar ceannard, suas a' bheàrn s' dhuinn, Tha cuid nach faigh, gu ùair am bàis, An neach ni t-àit s' a lìonadh. VIII. 'S a'-bhiiadhn' ochd ceud dha-dheug is mìle, Is beagan lài' an dèigh Fheill-mìcheil, Rinneadh a' bhearn ud ann ar sgìr' ! Cha di-ch'nich sinn gu bràth i ! Och a Bhais ! 's beag t' iochd 's do thruas ruinn A shàth do shaighead ann ar Buachaill, A rinn 'n an dìlleachdaibh an sluagh s', 'S mar Uain a chaiil am Màthair ! IX Ged thugadh uainn thu, 'bha t' f hear-lùil dhuinn 'S nach ruig ar luaidh ort, no ar cliù-ne, Is toigh leinn fathasd a bhi 'g ùrach' A' chliù a f huair sa thoill thu. Oir feudaidh sud bhi n' f hàile cùbhraidh Do iomadh anam 'n diugh tha brùite ; 'S thaobh muinntir eile dh' f heudt' gu 'n dùisg Gu cùram mu 'n staid chaillt' iad ! x. Is fada farsuing chaidh do chliù-sa, Mar àile spiosraidh bhlasd' is chùbhraidh ; Ach fad mar sgaoil e feadh nan dùth'ch', Do chliù-s' gu lèir cha chual iad. Oir chuirthu folach na fèin-àicheidh, Eiamh air do chliù 's do bhuadhaibh àluinn ; Cha 'n f hac' thu fèin iad fad do là, 'S cha 'n f heudadh càch an luaidh riut. 16 MARBHRANN XI. Àch dh' aindeoin folach dian na sgàil' ud, 'S ann bhris a mach o là gu là iad Leis ni T s mò a mhais 's a dh' àill', Mar ghathan blàth na Grèine. Is tha iad lìonmhor feadh na dùth 'ch-sa, Tha 'g iarraidh chreidsinn le an dùrachd, Nach teid air dhi-chuimhn' dhoibh do chliù-s', No 'n t-àile cùbhr' 'na dhè'igh-san ! XII. Ach cha 'n e cliù, no onoir dhaoine, Cha 'n ainm no urram ta o 'n t-saoghal, Air son 'n do bhuilich thus' do shaoth'r ; B' iad nithe faoin' nach b' f hiach leat. Ach cliù is onoir an Fhir-shaoraidh, Is toradh buadhach, buan, a Ghaoil-san, Bhi soirbheachadh an an'maibh dhaoin', Mar shaothair anam Chriosd annt.' XIII. Gu 'm faiceadh Es' 's gu 'm bitheadh sàsuicht', A choinn a shaoithreach anns a' Gharadh, Na peacaich thruagh' a thoill am bàs, Da ghràsa-san bhi strìochdadh ; 'S gu 'n cuirteadh air-san crùn an slàint'-san Mar a b' f hiù e, is mar is dàn da ; 'S a chrùn mar sin gu buan bhi fàs ; Sud àilghios 's mò a dh' iarr thu. XIV. Na 'm bitheadh Gràs a' dol ri dùchas Co na thusa bu mhò a b' fhiù e ? A thainig nuas o fhìo'r luchd-iùil, Bha cliùiteach riamh 's an f hìonain ; Ach ged nach 'eil e dol ri dùchas, Thigeadh do Aithrichibh bhi 'g ùrnuigh ; Oir feudaidh 'n toradh sud mar dhrùchd Bhi drùthadh air an Iarmad. DO MHAIGHSTTR CALDAIR. XV. Fhuair thusa dheth an spiorad cheudna, Leis an robh iadsan air an èideadh, Seadh, tomhas saoibhir fad do rè, Rinn feumail dhuinn do shaothair : Oir Es' a choinnich riut am Betel ; Mar ri lacob an tìr a chèine, Cha d' f hàg thu tuilleadh is cha d' thrèig, Ri fad do rè 's an t-saoghal. XVI. 'S mar fhuair thu gràs a bha neo-chumaint, Bha agad pàirtean bhàrr air iomadh, Is buadhan nàduir thug an t-urram, Air iomadh bha ro-ainmeil ; Seadh, tuigse luchdmhor, gheur, is shoilleir, Is toil ro-èasgaidh , 's inntinn fhlathail ; Aigneadh bhlàth, is cuimhne thogail, Is coguis bha ro-anmhunn ! XVII. Is sin, 'n a àit', a tha r' a mholadh, |Mur deanar tàir leinn air no milleadh, Fhuair thu foghlum rinn thu innealt', IjMar Inneal 'n làimh t-Fhear-saoraidh ; |'S maille ri buadhaibh gràis is nàduir, iFhuair thu cumadh Pears' ro àluinn, Is aghaidh mhaiseach, fhaoilteach, àill', Bha nochdadh blàth's do ghaoil-san. XVIII. |Do theagasg riamh bha rèidh, is còmhnard, Is brìoghail, soilleir, sèimh, is òrdail : |'S gach earrann dheth an sult 's an seòl, 'S a' còrdadh grinn ri chèile : Bha uile bhriathran binn do bheòil-sa, j'Chaoidh air an taghadh leat co seòlta, 'S gu 'm feudt' an t-aithgearr 'n cur an' clò ; Is b' e sud deòin luchd-èisdeachd. 18 MARBHRANN XIX. Is choisinn sud dhuit ainm is urram, Air feadh nan àite s' o gach anam ; Cha robh ann cuideachd riamh no comunn ; Nach tugadh urram 's àit' dhuit. Bha thusa ainmeil aig na h-uaislibh ; Oir bu tu fèin am fìor dhuin' uasal, Chunnaic iad annad brod nam buadh, A bhuannaich cliìi is àgh dhuit. xx. Ach 's i 'n obair ghrinn rinn Criosd air t' anam, A rinn do theagasg dhuinn 'n a bheannachd ; Thug sud do phàirtean, bha ro-aithnicht', Fo tharruing buaidh a' Ghaoil-san. Chuir sud thu mach an ainm do Cheannaird, Dh' iarraidh na Cèile rinn e 'cheannach, Is mar an t-Elieser beannaicht', G'a tabhairt gu Fear-saoraidh ! XXI. Cha deach' thu mach mar chuid 's an làth-sa, Tha meas gur leòr dhoibh gairm a' Phdtrom, A rinn ar Sion lom is fas ! 'S luchd-sàruchaidh an treud iad. Oir mu 'n do ghabh thu dreuchd an aodhair', Fhuair thu gairm o Dhia 's o dhaoinibh ; Is cheangail sud an còrdaibh gaoil, Do sgìr' is thus' r'a chèile. XXII. A' mheud 's a ruith gun òrdugh Chriosd ac', 'S nach e 'Ghlòir-san tha iad ag iarruidh, Dh' innis 'f hocal dhuinn, 's is fior, Nach tabhair Dia a ghnùis doibh. Chaidh thusa mach air gairm Fir-saoraidh, Le luchd do bheannachdaibh na saorsa ; Is bheannaich Esan d' obair chaomh, Mar Aodhair rinn thu cliuiteach. DO MHAIGHSTIR CALDAIR XXIII. Is bha thu saoithreach fad do shaoghail ; A measg chlann-daoin' à leth t- Fhir-saoraidh ; A' nochdadh mach dhoibh seòl na saors', 'S an Gaol thug gin is fàs da. Ach bha thu teagasg mar an ceudna, Ar tuiteam bhrònach ann an Eden ; A thug gach leòn is cràdh is pèin, Gu lèir, air gineil Adhaimh ; XXIV. A dh' f hàg 'n an luidh' iad an staid nàduir, I Fo chumhachd peacaidh 's innleachd Shatain ; jFo mhallachd Lagh' is binn a' bhàis ; ÌGu bràth, gun chomas èirigh. I Is iad gun sòil a ghabhadh truas riu ; jAgus gun ghàirdean bheireadh fuasgladh ; Mur tngadh Slànuighear nam buadh, A bheatha suas mar Eiric 1 XXV. Is chuir thu 'n cèill mar chaidh an seòl ud A chur air chois le Dia, 'n a thròcair ; Is anns na nochd e mach a Ghlòir, Gu sònruicht' ann an Criosd dhuinn. 'S mar rinneadh Es' do mhic nan daoine, Le ar Dia, ann an' doimhn' a Ghaoil-san, 'Na Ghl ocas, Fhìreantachd, 's 'n a Shaors', 'S 'n a Naomhachd iomlan shìorruidh. XXVI. ; bha thu teagasg dhoibh a' Ghaoil ud, A thug Ios' do anamaibh dhaoine ; 'S air an d' thug e 'n dearbhachd chaomh, ;'N trà shaothraich e 's a' Ghàradh. 'Bu ghaol e sud cho dian 's cho lasda, S nach robh e 'n comas ni cur as da ; 3ha b' urrainn lasraichean a chasg', No tuiltean uisg' a bhàthadh ? 20 MAIRBHRANN XXVII. Gu 'n d' thugadh Iosa.gràdh co làidir, Do pheacaich thruagh, do ghineil Adhaimh, 'S g'am fuilingeadh e 'n an riochd am bàs, Seadh, bàs a' Chroinne-cheusaidh ; Chaidh sud thar comas tuigs 1 is luaidh leinn ; Cha tuig na h-Aingil 's àirde shuas e ; R' a thomhas-san bhiodh dhoibh mar chuan ? A shluigeadh suas an Eeuson ! XXVIII. B' e sud an gaol a bha t' aire, 'S as an d' òl gu domhain t' anam, 'S bu tric thu leis, co mòr cur thairis, 'S gu 'n theirig comas luaidh dhuit. Cha deach' an gaol ud as do shealladh, Ann an àithn' no 'n gairm no 'n gealladh, Ann an achmhasan, no 'n cuireadh, A chur thu 'n cèill do 'n t-sluagh-sa. XXIX. Is f huair thu tàlann air mhodh àraid, Bhi tarruing pheacach leat 's g'an tàladh, Le còrdaibh buadhach caomh a' Ghràidh, 'S e Gradh a' Chroinn-Cheusaidh B' e an crann-ceusaidh t' àite-seasaimh ; Is chuir thu 'n cèill as sin do pheacaieh, Gur ann an sud bba ac' gach fasgadh ; Is teasairginn o 'n lèir-sgrios ! XXX. Oir 'n tèarnadh pheacach, air mhodh shònruicht', 'N sud choinnich Ceartas agus Tròcair, Is uile Bhuadhan Dhè na Glòir', Is phògiad beul ri beul ann. Oir sheas ri Ceartas suas am Buachaill, Le 'chlaidheamh laist' a mach à 'thruaill aig' ; Is ghiùlain gaisgeach treun nam buadh, Trom-bhualadh chlaidheimh ghèir ud. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. XXXI. A leith'd do Choinneamh riamh cha chualas, A leith'd do Obair riamh cha d' f huair iad ; Seadh, onoir Diadhachd chumail suas, Is peacaich thruagh' a shaoradh ; Am peacadh nochdadh mach 'n a uamhas ; 'S an f hearg a thoill e 'shlugadh suas dhuinn Is Dia bhi nochdadh iochd is truais, Gun truailleadh air a Naomhachd. XXXII. Is ann an sud f huair Ceartas dìoladh ; Is ann an sud f huair Lagh co-lìonadh ; Is ann an sud f huair buadhan Dhia, An riarachadh bha òirdheirc : Is ann an sud chaidh 'n Eiric ìocadh, A cheannaich beath' 's a phàigh na fiachan, Is ann an sud a choisinn Criosd Ar saorsa shìorruidh ghlòrmhor ! XXXIII. 0, b'e sud crìoch na h-uile ìobhairt ; Is b' e sud brìgh na h-uile f ìrinn ; Is b' e sud seadh is suim gach ni, Air feadh a' Bhìobuill ghlòrmhoir ; Is b'e sud claoidh is creach an t-Satain ; B' e sud lèir-sgrios uaighe is bàis dhuinn ; Seadh, b' e sud fosgladh tobair slàint', Is Pharrais fèin fa-dheòidh dhuinn ! xxxiv. B' e sud an f huil 's an robh an èifeachd, A choisinn sìth dhuinn agus rèite, 'S an là ud anns an d' thug i èigh', An cluasaibh Dhè n a trocair : Air sgàth an tog e dhinn gach mallachd ; 'S an toir e dhuinn gach uile bheannachd, 'S an cuir e sinn an sealbh air sonas, 'N a Ionad bheannaicht ghlòrmhor. 22 MARBHRAINN XXXV. Ach 's ann an sud fhuair Trocair dorus Tigheachd a mach gu cloinn na h-ainnis ; 'S o 'n ionad ud, do ghabh i 'turus, Le comas bhi 'g an tèarnadh : 'S o 'n turus ud cha phill i tuilleadh, Gus am faigh na tha i sireadh ; 'S gus an dean i clann a' mhillidh, A philleadh steach gu Pàrras. xxxvi. Se 'n Crann-ceusaidh anns na buadhaibh s' ; 'Chuir thus' an cèill gach là do'n t-sluagh-sa Is f huair thu lèirs' air, 's comas luaidh ; Kinn buadhachd dhuinn an t-iomradh. Oir nochd thu Criosd dhuinn air a cheusadh, Mar ar 'n Alpha is Omèga ; Ann an cùmhnant sior na rèit' ; 'S mar chomhairl' Dhè gu h-iomlan : XXXVII. Mar am fasgaidh dhuinn o 'n doinionn, — Mar ar dìdean bhuan o ehorruich, — Mar an t-sìochaint do ar coguis, — S' mar oladh do ar leòntaibh : — Mar an Fhìreantachd a dh' èideas, — Mar an Naomhachd chuireas sgèimh oirnn, — Mar an ìocshlaint do gach creuchd, — 'S mar uisge sèimh ri òl dhuinn. XXXVIII. — Mar an solus chum ar stiùiridh, — Mar ar comas chum gach ùmhlachd, — Mar bheath' ; is mais', is àile cùbhr', Ar giùlain is ar gniomh'ra : Mar an lòn a chumas beò sinn ; — Mar ar ceòl an àit' ar bròin dhuinn — Mar ar neart, ar taic, 's ar treòir, — 'S ar bunait dhòchais shìorruidh DO MHAIGHSTIR CALDAIR XXXIX. — Mar ar sgàii o theas na Grèine, — Mar ar blàth's o f huachd ar eèine, Mar ar sgiath o shaighdibh geur' — Ard-namhaid Dhè 's ar sòlais — Mar am bàs do dhuin' an eucoir, — Mar gach gràs an àm ar feum dhuinn, 'S mar uile lànachd bhuan ar Dè, Chaidh ttiar gach lèirs' is eolas ! XL. Thubhairt Criosd an làithibh 'chuairt ruinn, ' Agus mis', ma thogar suas mi, ' Tàirngidh mi na h-uile sluagh, • l Le buaidh mo chroinne-ceusaidh," Lean thus' an riaghailt ud, a Thearlaich ; 3ir chuireadh Criosd mar Fhear-do-ghràiclh leat, Mv crann soisgeil sìor nan gràs, k suas gu h-àrd, mar dh' f heumadh. XLI. Elinn sud do theagasg dhuinn ro bhuadhach ; 3 chuir e brìgh ann, 's chuir e snuadh air ; 5eadh, rinn e binn e do ar cluais, S 'n a f huaim bha dhuinn' ro-aoibhneach. ^s fhuair sinn dearbhachd annainn fèin air, 3rur e seirm a' Chroinne-cheusaidh, ^ thàirngeas peacaich dh'ionnsuidh Dhè ; 3ir 'èifeachd-san tha saoibhir. XLII. S mar earrann mhòr do sheòl na slàinte, Thugadh glòir, is meas, is àit, leat, 3o Spiorad Naomh nan uile ghràs, ]hum càraidh ruinn na saorsa. ;S e 'n Spiorad Naomh 'n a f heartaibh glòrmhor [\.ir cloinn nan daoin' bhi air a dhòrtadh, \. chuireas iad gu gul is bròn, S a nochdas Gloir Fir-saoraidh. MAEBHRANN. XLIII. Oir dh'ungadh Criosd le uile lànachd Spioraid Dhè, is ghabh e tàmh air ; A chum gu'n deantadh clann a' bhàis 'N an luchd comh-pàirt d'a shaors-san. B'e fèin ar sagart is ar'n Aaron, Air an do dhòirteadh 'n oladh thlàth ud, A' ruith air feadh a chuirp' gu slàn, 'S a ràinig iomall 'eudaich. XLIV. 'S mar dh' ungadh Esan leis gu saoibhir, 'S ann chum seirm na naidheachd aoibhnich. Do 'n mhuinntir mhacant', bhochd, is chaillt', A thoill bhi mach gu sìorruidh ; Chum fuasgladh thabhairt no na braighdibh, Is dol a mach gu'n daingneach làidir, Do na bha fo chuibhreach bàis, 'S bha 'n sàs an tigh' a' Phriosain. XLV. Is fòs, a chum, mar shagart truacant', A bhi, gu faicilleach 's gu buadhach, 'Ceangal nan cridhe briste suas, A fhuair an leòn 's a' ghàradh. Seadh, le a Spiorad dhòrtadh nuas orr', Gu 'n stiùireadh chum na'fola luachmhoir, Far am bheil ioc-shlaint 's am bheil buaidh, 'S bheir leighis buan is slàint leath'. XLVI. Oir cha chreid peacaich chaillt' an truaighe, Cha ghabh ri Criosd s' cha'n iarr a shuaimhneas, Gu 'n tig an Spiorad ud a nuas ; Is truagh iad a ni tàir air ! Ach is e gealladh saor Iehobhah, Do uile oighreachaibh na Glòire, Gu 'm bi a Spiorad dhoibh 'n a threòir, 'S 'n a chòmhnadh tre an f hàsach : DO MHAIGHSTIR CALDAIR. 25 XLVII. Gu' m' bi e dhoibh 'n a spiorad gliocais, 'N a spiorad saors', is beath', is tuigse, 'N a spiorad ùrnuigh, gràis, is iochd, 'S 'n a thobar uisge beò annt'. Gu 'n dean e Teampull do ar Dia dhiubh, 'S am bi a thlachd 's a chòmhnuidh shìorruidh. — Bhi seirm mar sud dhuinn Ungadh Chriosd, B' e sud do mhiann 's do shòlas. XLVIII. Ach ann an seirm an t-soisgeil bhuadhaich, Bu tu bha dìleas, treun, is truacant'; A' cur an cèill do pheacaich thruagh', Uil' uamhasan an Tighearn'. Cha 'n f hacas teachdair riamh bu ghèire, A sheirmeadh trompaid lagha Dhè dhoibh, 'S a chuireadh 'n cunnart dhoibh, gu lèir, An ceill an tearc do bhriathraibh. XLIX. Och, tha iad ann a ghlaodhas lèìr-sgrios, Seadh mallachd lagh', is corruich Dhè dhuinn, Ach 'thaisbeanas gu 'm bheil iad fèin, Gun iochd, gun spèis, gun truas ruinn. Cha b' ionnan dhoibhs' is dhuitse, Theàrlaich ; An cur an cèill ar call 's ar gàbhaidh ; Se t' anam fèin a bhiodh an sàs, Is chìteadh gràdh 'n a d' ghruaim ruinn. L. Ach cha bu leòr leat dhoibh bhi 'g innseadh Mhàin sgenla bhrònach staid an dìtìdh ; Nochdadh tu mach dhoibh slat na sìth', Is cuireadh saor nan gràs dhoibh. 'S ged robh am peacanna do-àireamh Is dearg Mar chorcur no mar scàrlaid Gu 'n robh am feartaibh fuil na slàint', Na bha gu leòr gu'n tearnadh ; 13 26 MARBHRANN LI. Ged dh' èireadh suas mar bheanntaibh àrd' iad ; 'S ged robh cho lionmhor iad, an àireamh, Ris gach duilleach riamh a dh' f hàs, Is gaineamh tràigh na fairge, Gu 'n robh ann an cuan fola Chriosd dhoibh, Na dh' fhol'cheadh 'n t-iomlan dhiubh gu sìorruidh 'S ni's mò do Ghlòir le sin aig Dia, Na dìoladh ghabhadh 'f hearg dhiubh ! Lil. Bu lìonmhor tromaicht' agus gràineil, Peacanna mhìlte 'n diugh tha'm Pàrras, Mhanaseh, Mhagdalein is Phoil, Is àireamh as an dèigh-san ; Ach fhuaireadh leo-san uile tròcair, Tre bhuaidh na fola chaidh a dhòrtadh ; Is tha i 'n diugh cho blà 's cho beò, 'iS 'n tra dhòirteadh bhàrr an t-slèibh' i ! LIII. Is cuimhne leinn na h-àman priseil, 'S an robh thu tairgseadh dhoibh Fear-saoraidh, 'G a nochdadh mach na uile shaors', Gu saor mar thiodhlac Dhè dhoibh : 'S gach neach n'am measg nach tugadh gràdh dha, Gur Anatema Maranata — Mallaicht' gus an dara bàs — A' bhinn a dh' fhàg e fèin orr'. LIV. Ach ann an seirm an t*soisgeil èibhinn, Bu ghlan a bheathaicheadh an treud leat ; A' tabhairt dhoibhs' an cuibhrinn fèin, A chuireadh gleus is fonn orr' ; Oir drùchd na nèimhe bha air t' anam, Is blàths' a' ghaoil a bha o t' anail, Bha gu tric g'an deanamh geanail, Is togail cridhe trom dhiubh. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. LV. Is tric a chual iad uaits' an f huaim ud, A bheireadh leaghadh air an cruas doibh, A chuireadh 'n teicheadh air an gruaim, 'S an ruaig dhoibh air an naimhdibh. B' i sud an f huaim bha dhoibhse milis, A bheireadh beath' 'n a cois, is solus, 'Chuireadh annta lùth, is comas, Is thogadh aog a' bhàis dhiubh. LVI. : Gheibheadh na doill an sin am fradharc — ! Is gheibheadh leòntaieh thruagh' an leigheas, Gheibheadh cridhe reòt' a leaghadh, Air an do luidh an geamhradh — Bhiodh na spioradan bha cianail, 'S bhiodh na comasan bh' air crionadh, 'Cur a mach am blà mar f higeis, Is iad fo Ghrian an t-samhraidh. LVII. Is gann gu 'n cualas neach a riamh leo, Bu ghrinne luaidheadh 'n coran dìomhair, Le leith'd do sholus is do rian, 'S am briathraibh deas, d'an reir-san : Na nithe bha 'n an cridhe folaicht', 'S bha dhoibh-san deacair is do-bhreithnicht' Bhiodh dhoibh sud soilleir, aithnicht', \N tra chluinneadh o do bheul s' iad. LVIII. [s f huair thu inneal air mhodh shònruicht', Bhi labhairt saors', is beath', is sòlais, Ri iomadh bha fo ghruaim 's fo bhròn, S f o leòn a measg an t-sluaigh-sa : 3ir 'n trà bha 'n trompaid òir 'n a siubhal. S na feartain glòrmhor orts' a' sruthadh, Philleadh bròn is deòir gu subhaich', S ar dubhaich' ghabhadh 'n ruaig uainn. 28 MARBHRANN LIX. Ach 's e rinn fuaim na trompaid feumail, 'Sea chuir toradh ann do sgeul dhuinn, Cumhachd Spioraid Naoimh ar Dè ; Bhi 'n cois na sgeula 'luaidh thu. 'S tra tha sinn 'g aideachadh na h-èifeachd, A bha 'n ad theagasg fad do rè dhuinn, O, thugamaid a' Ghloir, gu lèir, Do Spiorad Dhè 'chuir buaidh ann ? LX. Bu tu bha ealant' anns an f hìrinn ; Bu mhòr do sholus mar f hear-mìnich A' deanamh mach dhuinn seadh is brìgh, Gach ni, na h-ionnais luachmhoir Bu shoilleir aithnicht' do gach seòrs' e Gur iad teisteis naomh Iehobhah A bha dhuit fèin 'n am beath, 's 'n an treòir, 'S 'n an ceòl, an' tigh do chuairt' dhuit. lxl Bha 'n Leabhar naomh ud dhuit mar speuran, 'S an robh thu 'g amharc glòir na Greine, A dhealraich air a' chruinne-chè, Le lèirs is blàths' 'n a sgiathaibh. Chuir sud dhuit solus air gach f ìrinn Leis am fac thu — fad a' Bhìobuill, Gach samhl', is eachdraidh, agus ni, Am brìgh-san gu 'm b' e Criosd e. LXII. B'e sud an raon 's an robh thu làmhach, A' tional dhias o là gu là ann. Tre an robh t' anam faigheil sàth, 'S i 'n t-sàbaid dheanadh sgeul air ! O, fhuair thu 'n t-ionmhas anns an raon ud, A tha an cleith air iomadh aodhair, 'S air nach ruig neach do chloinn nan daoin' ; Mur saothraich Spiorad Dhè orr'. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. LXIII. Bu tric a gheibht' thu ann do sheòmar 'rf a' tagradh dlùth aig caithir Thròcair, Ag iarruidh beath' dhuit fèin — is lòn, Chum cumail beò do threud-san Oir 's ann gu minic air do ghlùinibh, A bha thu sealbhachadh an drùchd ud, A rinn do theagasg beathail, ùr, Is cùbhraidh, fad do rè dhuinn. LXIV. Is ann an deasachadh an lòin leat, 'Bheathaicheadh oighreachan na tròcair, ,h tu bha saoithreach fad do bheò — Do sheòmar togadh fianuis ! Seadh, b'ionann dhuitse is do Dhaibhidh, An tairgseadh suas na h-iobairt chràbhaidh ; Bhi tairgseadh ni gun luach gun stà, Do 'n Ti a 's àird', cha d' iarr thu. LXV. Bha thu ri dìchioll agus saothair, Mar g' an tèarntadh anama dhaoin' leo ; Ts bha thu air t' aicheadh dhoibh gu saor, Niar nithibh faoin' gun luach annt', Mar dh'innis Solamh dhuinn 's an f hirinn, or' an deanar beartach làmh an dìchill' ; Bha sud dhuinn mar gu'm bitheadh sgrìobht', A-ir d' obair phrìseil bhuadhach-s'. LXVI. Bu charaid dìleas anns' a' Chlèir thu, ^ sheasadh dian air taobh an Treuda ; ls dhoibh-san riamh nach tugadh gèill, k bheireadh beum is leòn dhoibh. ts ged a thugadh buadhan Uain duit, s fs gu 'm bu mhiannach leat bhi suairce ; ! S ann chitht' an sud thu seasamh suas, : Le buadhaibh treun an Leomhain. 30 MARBHRANN LXVII. Bha riamh thu truasail ris na feumnaich, Is maoineach, toirbheartach, mar dh' fheudadh ; Cha b'aithne riamh dhuinn ach do chèil', A measg nan ceud', thug bàrr ort' ; Bha thus' is ise beò 'n ar measg-ne, Mar shruthaibh sèimh' an tobair uisge ; Comhpàirteachadh 'ur maith's 'ur 'n iochd, Ri bochdaibh gràis is nàduir. LXVIII. Ach cha robh dleasdanas bh' air iarruidh, Anns gach dàimh is dreuchd a lìon thu, Nach robh, gach là, thu 'cur an gnìòmh ; Sud t 1 f hianuis aig do chàirdibh. Cha 'n ann an teagasg 'mhàin no'm briathraibh, Bha thusa nochdadh beath'na diadhachd ; 'S ann bha i sruthadh tre gach gnìomh, Rè fad do bhliadhn' 's an f hasach. LXIX. Tha iomadh ann a ghlaodhas gniomh'ra, Seadh, mar na h-uile anns an diadhachd, 'N an teagasg tioram, fuar, is blion, 'S 'nan gniomh'raibh fèin g' a h-àicheadh ; Ach 's e chuir mais' dhuinn air do bhriathraibh-s' 'S a rinn do theagasg dhuinn ro-sgiamhach, Gu 'n robh thu nochdadh leis a' ghnìomh, Gu 'm b' f hior na bha thu 'g ràdh ruinn. LXX. Oir toradh 'n Spioraid Naoimh ìs ghràsmhoir A ghabh gu saoibhir fois is tàmh ort, Bha cur a mach a shnuaidh 's a bhlà, Gach là dhuinn an do ghnìomh'ribh. Is choimhid sud do chliù-s' co slàn dhùinn, 'S nach d' fhuaireadh coire dhuit le d'naimhdibh, Ach, (mar do Dhaniel 'na làth-s',) A mhàin airson do dhiadhachd. DO MHAIGHSTIR CALDÀIR. LXXI. 0, be do cheum-sa ceum.an fhìrein/1 Tha mar an solus dealrach fìor-ghlan ; A' briseadh 'mach 's a' fàs, gu fior, Gu latha sìor na Glòire ! '8 bha thu mar chraoibh an tigh an Tighearn, Bha dosrach ùr is tarbhach riamh dhuinn ; 'S an àm an d'f hàs thu aosmhor liath, Bha sult is sgiamh gu leòr ort'. LXXII. 'S e da-f hichead bliadhn' ach a dhà dhiubh A mhealadh leinn do d' shaòthair ghràidh-sa ; Is fad nam bliadhna ud 's nan là, Cha d' f hàs sinn idir sgìth dhiot. Tha cuid a theireadh — mur bu dàn e — " Truagh nach d' f huair sinn linn no dhà dhiot' Ach thug'maid cliù do Dhia nan gràs, Gu bràth g' an d' f huair sinn linn dhiot. LXXIII. 'S co luath' a chithear uisg' air slèibhtibh, An aghaidh uchdaich suas ag èirigh ; 'S co luath' a sguireas eòin nan speur, 'S a' Cheutan do bhi seinn dhuinn ; T3 a leigeas cuid a 'n cuimhne Tearlach, 'S a theagasg sèimh tre 'n d' f huair iad àrach ; Oir dh' ungadh e le drùchd nan gràs, Is cha chuir bàs à J n cuimhn' e'. 32 MARBHRANN EARRANN II. A ghiulan aig na h-uairibh deireannach. — k churam airson na Sgire. — A chreidimh >s a dhochas aig am a bhais. — A shuaimh- neas a nis an lathair Dhe. — Am bron a tha air iomadh seorsa as a dheigh-san. LXXIV. Mar thug thu uile lài do shaoghail, Thairis do obair an Fhir-shaoraidh, 'S gach tàlann, comas agus maoin, Chum anaman dhaoin' a thèarnadh ! Ann adobair is d' uile shaothair, Thug thu dearbhachd shoilleir chaomh dhoibh, Nach e cealg a bh'ann do ghao! — 'S cha d'thraogh aig uair do bhàis e. LXXV. Oir anns' an uair ud chualas Teàrlach, A' glaodh' a mach le iolach làidir, An cathaibh geur is cruaidh a' bhàis, Ri 'chàirdibh bha mu'n cuairt dha ; " 0, rachainn tre na piantaibh sàruichts', 11 Fad mo bhliadhna rìsd 's an fhàsach ; " Nan d'thugadh anam thoill am bàs, " Gu Slànuighear nam buadh e." LXXVI. Ged bha thu nis air bruaich na tìre, Is lài do chuairt air tigh'nn gu crich dhuit, Cha d'rinn thu dearmad air do dhilseachd, Do d'sgìre ghuileach, bhronach. Ach anns na mionaidibh mu dheireadh, Is leis an anail nis bha goirid, Ghlaodh thu mach le dùrachd spioraid, "Dia gu 'n ulluich lòn dhil!" DO MHAIGHSTIR CALDAIR. 33 LXVII. 'S mar bha do bheath' bha crìoch do là-sa, 'N a dearbhachd làn air cumhachd gràis dhuinn ; 'S an Slànuighear d' an d' thug thu gràdh, San t-sàs ud chum e suas thu : Is bhris thu mach fo bhuaidh a ghràidh-san, (Oir thainig tuil na mara làin ort,) A'moladh Chriosd o d' leabaidh bhàis, Do chàirdibh bha mu'n cuairt dhuit. LXXVIII. " 0, f huair mi riamh (ars' thus,) e dìleas ! " Ach 's ann a nis a tha e prìseil ; " 0, nàch b'aithne do mo sgìr' " 'N diugh prìsealachd an Uain-sa ! " O gabhaibhs' ris a tha 'n staid nàduir, " Is gabhadh sibhs' a shealbhaich gràs ris ; " Tha 'phrìsealachd dhomh nis a' fàs, 11 Mar 's dlùith do bhàs is uaigh mi !" LXXIX. An dol a steach do Iordan bàis leat, Bhitheas do chuid 'n a uisge bàthaidh, Cha robh do thaic air gnìomh no gràs, A rinn gu bràth, no f huair thu, 'S ann chuireadh taic air lànachd Chriosd leat ; Is be do dhòchas 'obair chriochnaicht-s' ; Chum dol a steach gu làthair Dhia, Is sìorruidheachd a shuaimhneis. LXXX. Am bas bha dhuits' mar charaid dìleas, 'G ad chuireadh dhachaidh gus an tìr ud, Anns am meal an t-anam sgìth, Lan-f hois is sìochaint shìorruidh. Oir f huair thu beachd, tre chumhachd gràis air, Gu 'n d'thugadh 'n gath, le fear do ghraidh as : " Is beannuicht uime sin gu bràth u Na mairbh gheibh bàs 's an Tighearn !" 34 MARBHRANN LXXXI. Tha thusa nis os cionn gach èigin, Bha dhuit an dàn an tìr do chèine. Is mar na neoil roimh thigheachd Grèin' Ghrad thrèig gach bròn is cràdh thu : Seadh f huair thu thairis air gach cruaidh-chas, Is air gach nàmhaid agus buaireadh, Air gach plàigh, is olc is truaigh', Is cathan cruaidh na f àsaich ! LXXXII. 0, f huair thu null a nis thar chuanta! Is tha thu thall an tir an t-suaimhneis ! Chuir thu seachad sgios do chuairt, Is f huair thu " cudthrom gloire !" Fhuair thu steach a dh' ionnsuidh 'n arois, Far am bheil Iosa, Fear-do-ghraidh-sa ; A' mealtuinn sonais-bhuan na làth'r, A shàsuicheas gu leòr thu ! LXXXIII. A' ghrian 'san là cha tòir dhuit solus, Is air an oidhch' cha 'n f heum thu 'ghealach ; Bidh do Dhia, 'sam bheil thu beannuicht, 'Na sholus glan 's 'na ghlòir dhuit. Do ghrian sa tuille cha teid sìos dhuit, 'S ni mò do Rè, an d' theid à t-f hianuis, Oir Dia bidh dhuits' na sholus sìor ; 'S chaidh crìoch air lài do bhròin duit. LXXXIV. Nis bhris an là, is theich na sgàilean, Bha 'g iathadh umads' ann's an f hàsach ; 'N tra bha thu faicinn Fear-do-ghràidh, Air beanntaibh àrda Bhèteir. Seadh, bhris ort latha buan na soillse, Latha na saors' 's na buaidh 's an aoibhneis, Latha 'gun ghruaim, gun neul, gun oidhch', A theachd a chaoidh na dhèighs-an ! DO MHAIGHSTIR CALDAiR. LXXXV. Nis tha thu shuas a measg an t-sluaigh ud, Tre f huil an Uain a rinneadh buadhach ; 'S tha thusa leo-s' a' seinn 'an f huaira ; Is thog thu suas do chlàrsach. Cha bhi si tuille air an t-seileach ; Is cha bhi agad s 1 nis r'a ghearan, Gu 'm bheil thu aig na sruthaibh coimheach, A'm fearann tioram Bhàbeil. LXXXVI. 0, 'si do chlàrsach nis chaidh ghleusadh ! Is grinn a laimhsich's tu na teudan ; A' seinn gu bràth 's a' cur an ceill Ard ghlòir do Dhè 's t-Fhir-saoraidh. Is leo-san seinnear cliù an Uain leat, A rinn an saoradh le 'f huil luachmhor, A measg gach cinneach, teang', is sluagh, Gu saoghal buan nan saoghal ! LXXXVII. gu 'm faighear sinn 'san ait ud, 'S am bheil na h-aithrichean 'sna fàidhean ; S am bheil miltean as gach àl, S na bràithrean thugadh uainne ! iPar 'm faic sinn Iosa mar a tha e, S am faicear sinn 'n a thruscan àluinn ; Par an lìonar sinn le a ghràdh, S an seinn gu bràth sinn buaidh dha ! LXXXVIII. Thug iomadh dearbhachd feadhna dùth'ch-sa \ir cho ainmeil 's bha do chliù-s' ac ; ^nn an àm cur ort na h-ùir, s iomadh sùil bha deurach. ]ia b'e a chitheadh 'n tional sluaigh ud, Vs gach sgìre bha mu 'n cuairt dhuinn, S a chluinneadh 'n gul 's an osnaich thruagh, ^u chridhe cruaidh nach reubadh ! 35 MARBHRANN LXXXIX. Ach bha 'n an seasamh anns an àit ud, Mo chreachadh lèir, an culaidh bhràithrean ! Cuid, ma chreidear leinn an ràdh, A bha gun chràdh, gun dòruinn ! 'S rè àm do chàraidhs' anns an uaigh leinn, A bha gun nàir a' deanamh uaiil as, u Gu 'n coisgeadh so an tional sluaigh, " Bha ruith a suas do 'n Tòis'achd." xc. Ach moladh sìorruidh bhi do 'n Ard-Righ, Nach d' f huiling dhoibhs' gu 'n d' fhuair an àilghios Tha iad a' 'tigh'nn fathast mar bha ; iomadh àit mu 'n cuairt dhuinn. Oir bha ar sùilean ris, n' a fhàbhar, Gu 'n d'thugtadh dhuinne Aodhair sàbhailt ; Ged nach f haigheamaid fad ar là, Na dheanamh bheàrn ud suas dhuinn. xci. 'S ann bha am bròn bha 'n dèigh do bhàis-se, Mar uisge trom thig air an f hàsach, Sgaoil e mach air feadh gach àit, Ts rànuig air gach seòrs' e ; Seadh, ruith a mach air feadh na tìr' e, A 'ruigsinn uaislean agus ìslean ; Ach, och is ochan, cor do sgìr' — Is i a bha 'n a Bòchim !* xcn. — Bha do Sgìre nis 'n a Bòchim ! B'i d' a rìreadh gleann nan deòir i ; Bu shaoibhir tuireadh innt is bròn, A measg gach seòrs' 'san uair ud ; Bha eadhon peacaich ann an nàdur, Nach do shil deur ri fad do làith-se, A' gul 's a' caoidh an deigh do bhàis, 'S an coguis 'ràdh, is truagh sinn ! * Ait 'a bhroin. Breith. ii. 4, 5. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. XCIII. — Bha do Sgìre nis na Bòchim ! Oir f huair do phobull 'thugadh beò innt', Tomhas saoibhir 'n diugh r'a òl, Do dheuraibh bròin, 'n an cùpan. Oir's 'iads' f huair aithne ghoirt is lèirs' air, G'an d'fhalbh à 'n sealladh nis an Reult ud, A bha dol rompa fad an cèin' Gu Betlèhem g'an stiuradh. xciv. — Bha do Sgìre nis 'n a Bòchim ! Bha ròidean Shion deanamh bròin innt', 'Chionn nach robh siubhal orr' na slòigh— Na ròidean, 's iad bha cianail ! Air fiodh, is ballachan a' Phàilliuinn, Anns an do sheas thu iomadh sàbaid, Bha mar gu 'n luidheadh snuagh a' bhàis — Bu chràiteach dol 'n am fianuis ! xcv. — Bha do Sgìre nis 'n a Bòchim ! Oir latha fiosrachaidh a tròcair, Bha nis fo ghruaim 's fo dhubhar ceò, Oir dh'f halbh a' Ghloir o 'n teampull ! 'S ann leinn nach b'ioghnadh i bhi brònach : Oir Inneal-chiùil an t-soisgeil ghlòrmhoir, Bha sin 'n a thosd an diugh fo 'n fhòid, 'San ceòl chaidh bhàrr nam beann uath ! xcvi. Ach ged a bha do Sgìr' 'n a Bòchim, Cha robh do phobull innt' gun dòchas, Nach faigheadh fathast iad an lòn ; A chionn gur beò 'm Fear-saoraidh. 'S ged bha 'm freasdal ud dhoibh gruamach, Bha 'm bogha frois gu dliith mu 'n cuairt dha,* A' cur an c^ill nach sluigear suas, — Le tuil— an sluagh a shaor e. * Taisb. iv. 3. Gen. ix. 13.-17. MARBHBANN XCVII. B' e guth Fir-saoraidh dhoibh 's an là ud, — 'S bha cuid, gun teagamh, bha 'g a chlàistean tl Is mis' an Ti tha beò 's f huair bàs, " Is dh' àrdaicheadh gu sìor mi : " Is thugadh nis, air cur a' bhlàir leam, " Iuchraichean ifrinn is a' bhàis dhomh " Cha 'n eagal duibhse, oir gu bràth, " 'S e Fear 'ur gràidh-s' tha riaghladh. "* XCVIII. Is ged a bha do Sgìr' 'n a Bòchim, Thug sud misneach dhoibh is sòlas ; Is chuireadh, chum gu'm faigheadh lòn, Gach ni air sheòl, gun dàil leo. Is dheònaich Dia an doimhn' a thruais doibh ; 'N tra bha iad sealltuinn air son Buachaill, An neach a dh 1 iarraidh leo — gu 'n d' f huair, Air gairm an t-sluaigh 's a' Phatroin. xcix. Cha d' thigeadh dhomhs' tha nis 'na t-àit-se A ràdh gu 'n d'rinn iad roghainn shabhailt' ; Ach ma gheibh dhiom-s' iad feum no stà, Is ann air sgàth do shaothrach-s'. Thubhairt Slànuighear nam buadh e, Is tha e soilleir dhomh 's an uair so, 11 Tha fear a 1 cur, is fear a' buain, " 'S bidh 'n tuarasdal maraon ac'."f c. Cha 'n ioghnadh leinn do bhean bhi cràiteach, 'S a cridhe trom an diugh bhi sàruicht' ; Oir 's i a chaill an Ceannard àllt', 'S am fear thug gràdh ro chaomh dhi. Cha b'ghaol e riamh a shruth o nàdur, Tha siùbhlach, caochlaidheach is bàsmhor A cheangail sibhs' o thùs ur là ; Ach gaol is gràs Fir-saoraidh. Taisb. i. 17, 18. f Eoin v. 36, 37. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CI. Rinn sud am briseadh dhi ni's sàruicht,' Na mheal i dheth do chomunn gràsmhor, Bha sìor-dhol am meud 's a' fàs ; 'Eè fad 'ur là 's an t-saoghal. 'S ged 'eil i meas bhi air a fàgail ; 'N diugh cianail aonarach 's an f hàsach Cha 'n f had 'n tra chi si thu 's an àit', Far nach dean bàs 'ur sgaoileadh. cn. Cha'n ioghnadh do Nigheanan bhi deurach, B' e sud am buille thug am beum dhoibh ; Oir 's gann g' am faighteadh measg nan ceud, Do leithid fèin do pharant. Is ged a f huair iad Feara-pòsda, A tha 'n am beannachd dhoibh's nan còmhnadh, Cha dealaich uath' rè fad am beò An leòn a rinn do bhàs orr', CIII. Bhu mhòr do ghràdh d'am fearaibh-pòsd-san ; Bu mhòr an ceangal-s' fad do bheò riut ; 'S do rèir a cheangail, bha am bròn, 'N tra chaidh thar Iordan bàis thu, Ach ma 's e rùn is toil an Tighearn' Rinn dileas, treun iad anns an f hionain, An coimhead innt', rè iomadh bliadhn' Sud urnugh 's iarrtus àireimh. civ. 'N tra f huair do Mhac, am fleasgach àluinn ; 'S an àird an Ear do sgeula bàis-sa, Mar shaighead gheur chaidh ann i 'n sàs, 'S na f hàsnach rinn dha 'n saoghal. Ar leam gu 'm faic mi anns' an uair ud, Na sruthan deur a 'ruith o 'ghruaidhibh ; 'S a ghnuis a b' àillidh dreach is snuagh, Gu luath a nis air caodhladh. MARBHRANN CV. Ar leam gu'n cluinn mi 'ghearan cràiteach, " M' athair, m' athair, 'n d'rinn thu'm f hàgail ! " Ach air do shon s' cha'n 'eil mo chràdh, ' Am bàs bha dhuit-s' na bhuannachd. " S' e tha'n diugh 'n a aobhar chràidh dhomh, Cho beag 's a rinneadh dh' f heum 's a stà leam, Dheth do bheath' 's do theagasg tlà, 'S gach comhairl' àluinn f huair mi. CVI. Bu mholtach, ciallach, an f hèin-àicheadh, Leis an do sgrìobh e gu a chàirdibh ; Air faotainn leis do sgeula bàis ; Is fiu an ràdh ud iomraidh. " Is mise nise, dh' fheudt' a ràdh leam, " Do na ghineil na tha làthair " Ach ged a bhuineas mi do'n àl, " Cha'n airidh air an ainm mi !" CVII. Tha fear d'on àl a tha air fhàgail, Mar am pelican 's an fhasach ; 'S cha n' es' bu lugha aobhar chràidh, 'N tra thugadh 'bhràthair caomh uaith : Tha e mar chraoibh bhiodh ann am fàsach ; O'n d' fhalbh gach duill' is geug a dh' fhàs oirr', Is e ri tuireadh goirt a ghnàth, Gu 'n d'f hàgadh e 'n a aonar ! CVIII. Tha e fo shlait 's fo làimh an Tighearn, Ri iomadh latha nis is bliadhna ; Is e is gearan dha 's is pian, 'S an f hìonain bhi neo-fheumail. Ach ged thu sud 'n a f hreasdal dìomhair, 'S e tha ann toil an Ti tha riaghladh ; Is thig an là gu 'm foillsich Criosd, Dha dìomhaireachd a cheuman. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CIX. Ach 's ioraadh anam rinneadh cràiteach, Mach o do dhìlsean is do chàirdean, Bha faigheil uait-s' na beath' 's na slàint', Bha togail bàis is oidhch' dhiubh. Oir bha iad lìonmhor feadh nan àite-s', Seadh, eadar mhachair agus bhràighe, Bha suidhe fo do theagasg tlà, 'S f huair iomadh sàbaid aoibhneach. cx. Tha cuid gu h-àraid measg an t-seòrs' ud, Do'n d'rinneadh thus' 'n a'd inneal sònruicht' Chum an anama thabhairt beò, 'S an lòn thoirt dhoibh a dh' f heumadh ; Tha 'n leòntan nis a' ruith, 's cha'n ioghnadh, Tha iad aonaranach is cianail ; Tha iad gach làth' a' togairt triall, 'S ag iarruidh as do dhèigh-sa ! CXI. Is iomadh sealladh trom is cianail, A bheir iad air an f honn tha shìos ud, 'S am bheil 'n a luidhe'n diugh fo dhìon, Na fhuair 's na dh'iarr am bàs dhiot : 'S os cionn na lic' is àite tàimhe, Do d' dhuslach àluinn nis aig sàimhe, Bidh cuid diubh tuireadh sud mar chloin^ • A chaill gu moch am Pàrant ! CXII. Ach tha aobhar againn bhi saoilsinn, Gu bheil toradh'n dèigh do shaothrach-s' A thuilleadh air na chunnaic daoin', Mar shìol 's an raon nach d'èirich. 'S a' chuid tha nis a' togail ceann deth, Tha iad gu bochd an diugh ag ionndrainn, Cho beag 's a rinn iad dhiot 's an àm, 'S gur gann gu 'n d'thug iad spèis dhuit. MARBHRANN CXIII. is fiosrach es', tha ann do dhreuchd-sa, Gu bheil iad lìonmhor a f huair feum dhiot Nach do chuir aithne riamh ort fèin Cha d'èirich rè do làth-s' iad. Tha iad an diugh gu goirt g'a d'ionndrainn 'S a' meas do bhàis a bhi 'n a chall doibh ; 'S ann chithear tuireadh iad s' an àm, Mar chloinn nach fac am Pàrant ! cxiv. Ach thaobh a' bhròin bha as do dhèigh-sa ; Co a dh' f heudas a chur an cèill duinn ? Oir 's iomadh fhuair an t-saighead gheur, Gun f hios, gun lèirs aig càch air. Is tha iad ann d'am mulad geur e, Nach 'eil iad muladach mar dh'f heumadh ; Ach 's i mo bheachd-s' gu bheil sud fèin, A' cur an' cèill an cràidh-san. cxv. Bha tuireadh cuid mar uisg' air shlèibhtibh A thig gu h-obann o na speuraibh ; 'S gann an diugh gu'm faic thu deur, Far 'n do ruith 'n dè gu teann e. Cha 'n ionann sud 's do chuid gu h-àraid, Cha d'f huair iad cùl a chur co tràth ris ; 'S ann a tha 'm bròn-s' mar thobar làn, 'S mar uisge-tàmh 's na gleanntaibh ! CXVI. Ach 's e an dòchas, is an dùrachd, Gu 'n tiormaich Dia gach deur o 'n sùilibh 'S mur tugadh 'n dòchas ud dhoibh lùth, Bu mhairbh 's an ùir gun deò iad. Cha 'n 'eil am bròn gu tur gun aoibhneas, 'S, an uair is duirch', tha beagan soills' ac' : Is thig an làth', an dèigh na h-oidhch', 'Bheir " aoibhneas làn do ghlòir" dhoibh ! DO MHAIGHSTIR CALDAIR. 43 EARRANN III. An gtjth a tha 'n a bhas do iomadh seorsa.— Do'n Aosda.— Do'n Oigridh,— Dhoibh-san a dhuisgeadh fo a theagasg, ach a choidil o 'n uair sin.— Dhoibh-san uile rinn tair air a theag- asg.— Dhoibhsan a f huair feum dheth.— Do Aodhairibh.— An co-dhunadh. CXVII. Ach 0, tha Guth 's an f hreasdal ghruamach s', Seadh, ris gach seòrs' a measg an t-sluaigh ; Gu 'n deonaich Dia, an doimhn' a thruais, Gu 'm faigh sinn cluasan èisdeachd. Oir ged tha esan aig a shuaimhneas, 'S a theangaidh ghleusd 1 gun chomas luaidh aic', Tha guth 'n a bheath', 'n a bhàs, 's 'n a uaigh, Do 'n t-sluagh a tha 'n a dhèigh -san. CXVIII. Tha 'n guth so labhairt ris an Aosda, A sheas a mach fo chruas na daorsa, 'S mheas mar sgeula fhalamh f haoin, An teagasg caomh a chual iad. Bhur claiginnean tha nis air liathadh, An seirbheis bhrònaich thruaigh an diabhuil : Is mhilleadh leibh gach là is bliadhn', A dheònaich Dia 'n a thruas dhuibh I cxix. Tha sibhs' a nis mar chonnadh tioram, Iomchuidh 's ulluicht' a chum an teine ; 'S ma 's e 's nach dean gun dàil sibh pilleadh, 'S e 'n teine 's cuibhrionn shìor dhuibh ! Is bithidh 'n sin gach earail ghràsmhor, A thugadh dhuibh o bhilibh Theàrlaich, Mar dhroighinn geur 'n ur cridhe sàitht', A bhios gu bràth 'n a phian duibh 1 u MARBHRANN CXX. Cha cTthigeadh dhuinne crìoch no gàradh, 'Chur roimh Fear-saoraidh ann bhi teàrnadh ; Tha cuid 's an nochd e glòir a ghràis, 'S an uair do 'n là a 's anmoich': Ach mar a chuala sibh o Theàrlach, Mu 'm bitheadh neach a 'glacadh dànachd, 'S air gnothuch an'ma fein 'cur dàil ; — Tha 'n teàrnadh ud ro ainmic. cxxi. O teicheadh dh' ionnsuidh-san gun dàil sibh, Oir tha e cumhachdach gu teàrnadh, Chum 's gu nochd e mìorbhuil ghràis, An tabhairt slàinte bhuan duibh. Tha sgàil an f heasgair umaibh 'g iadhadh ; Is tha bhur cupan teann a' lìonadh ; Tha sibh dlùth do 'n teine shìor, — Gu nochdadh Dia a thruas dhuibh ! CXXII. Tha 'n guth s' a' labhairt ris an Oigridh, A rug air crìoch a theasaig òirdheirc', Ach nach d'rinn dannsadh ris a' cheòl, No bròn airson an tàir air. 0, chailleadh leibhs' an diugh am Buachaill, 'S e dh' f heudt' a ràdh, an t-athair truacant', D'an robh 'n a chùram fad a chuairt, Na h-uain bhi air an àrach. CXXIII. 'S fiosrach cuid 'n ur measg gu sònruicht', Gu 'm b' e a thlachds' bhi gairm nan òigridh, 'S bhi moladh nis dhuibh gràidh, is glòir, Is òirdheirceis, Fir-saoraidh. Is chuireadh leis air chois, 'n a là dhuibh, Seadh, sgoilean sheachduin agus shàbaid, Chum toirt dhuibhse eòlais slàint', An tùs 'ur làith' 's ur saoghail. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CXXIV. Oir b' fhiosrach es' mar dh' fhàsadh suas sibh ; Gur h-ann bu dorra sin 'ur buannachd ; 'S gu 'm f àsadh aineolas is cruas, Le 'r làithibh suas 's an t-saoghal. 'S gu 'n abradh ribh an diugh an nàmhaid " Is ìiin' gu leòr gu iarruidh slàint' e" Ach fathast air ur leabaidh bhàis, " Chaidh seachad là na seorsa." cxxv. thugadh, uime sin, do Chriosd leibh, Nis maduinn òig', is tùs 'ur bliadhna' ; 'S bithidh e dhuibh 'n a chuibhrionn shìor, 'S 'n a Dhia dhuibh tre an t-saoghal. Oir thaobh nan làithean is nam bliadhna An diugh tha umaibhs' teann ag iadhadh ; A' mheud' 's a gheibh iad — gheibh gu fior Iad pian, is cràdh, is saothair. CXXVI. 0, cuiribh cùl ri baoith 'na h-òige ! 'S na bithibh riarachadh na feòla, Le ana-caithimh 'n 'ith' 's an òl, No pròis is ceòl is dannsadh. Cha 'n 'eil annt' sud ach cuibhrionn bhrònach •; An àite sonais, 's e th' ann sgleo dhiubh ; 'S 'n tra shaoil thu 'n glacadh ann do dhòrn, Sud uait mar cheò nam beann iad. CXXVII. Is cuimhnich do Chruithfhear 'n a d-òige ; 0, thoir a suas do làithean òir dha, 'S d'aignidh 1 bhlàth is t-inntinn bheò, Mu 'n d' thig gaoth-reòt 'na h-aois orr' ! 'S e sud do ghliocas aìr mhodh sònruicht', Cia ac' is bàs an diugh no 's beò dhuit ; Is e do shonas e fa dheòidh, 'N tra shiubhlas glòir an t-saoghail ! 46 MARBHRANN CXXVIII. Tha 'n guth so dhuibhse f huair fo 'theagasg, Co minic gluas'd is Dusgadh Coguis ; Ach air na luidh o 'n uair sin codal : Bhur cor, gun teagamh, 's brònach ! O, dùisgibh, dùisgibh as an t-suain ud ! Is glacadh cùram sibh is uamhunn, Mu 'm f àgar sibh fo thiormachd bhuan, Mar bheanntaibh cruaidh Ghilbòa ! CXXIX. Tha sibhse nis an tuilleadh gàbhaidh ; Oir mhùch sibh choguis, 's thug sibh bàs oirr', Is shaltair sibh air fuil na slàint', Is chràdhadh Spiorad Dhè leibh ! O, dùisgibh, dùisgibh as an t-suain ud ! Dùisg-s' a choguis, is èigh 'n an cluasaibh, Gu bheil iad marbh an dara cuairt, 'S an cos air bruaich an lèir sgrios ! cxxx. Dùisg-s' a choguis, is lean gu geur iad, Cha b' àite no taobh an tèid iad, A' seirm 'n an cluasaibh uamhas Dhè, 'S am feum a th' ac' air teàrnadh ; O, innis dhoibh gu 'n tog thu fianuis, Ma 's e 's nach gèill an diugh do Chriosd iad ; 'S gu 'm bi thu annt', chum tuillidh pian, Mar chnuimh gu sìor nach bàsaich ! cxxxi. Ach pillibh fathast ri lehobhah, Tha gabhail ris na macaibh stròdhail ; 'S bheir e dhuibh-s', chum cliù a ghlòir', An tròcair nach do thoill sibh. Seadh, bheir e mach an trusgan ghlòrmhor, Is ni e cuilm do nithibh sòghmhor ; Gheibh sibh aoidhealachd gu leòr ; Is bithidh ceòl aig ainglibh. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CXXXII. Ach cluinnibh 'n guth s', na th' ann an nàdur, A shuidh a riamh fo theagasg Theàrlaich, 'S nach d' thug spèis dha fad a là — A bhàs an diugh gu 'n gluais iad ! Cha lugha 'n ciont tha air 'ur làmh-sa Na cionta fola tha mar scàrlaid ; Oir mhilleadh leibhse la a gràis, Is iomadh sàbaid luachmhor ! CXXXIII. A measg a thrioblaidean 's an f hàsach, Cha d' f huair e ni bu mhò a chràidh e, Na peacaich thruagh' bhi deanamh tàir' Air là an gràis 's an tròcair. Bu tric bha 'cridhe tlàth-s' a' tuireadh, 'S a shùilean maiseach blàth a' sileadh, Chionn nach robh iad idir pilleadh — Se 'm milleadh-san bu bhròn da. cxxxiv. Ach thig an t-àm, mur dean iad pilleadh, Gu 'm bi iad dùint', an slochd a' mhillidh ; Far am bi ac' ùin' gu tuìreadh, Gach cothrom f huair, 's a chaill iad ! Is èigin doibh-s', an sin gu 'n cuimhnich, An latha gràis air 'n d'rinn iad dimeas ; 'S nach 'eil iad ann tre linn nan linn, Ach fulang binn na thoill iad. cxxxv. An uair thig Criosd an glòir an Athair, Maille ri naoimh, an neulaibh 'n athair, A chur a suas an sud a chaithir, Chum breth thoirt air an t-saoghal ; 0, chithear ann 's an là sin Teàrlach, Ann an glòir is sgèimh a Shlànuigh'r ; Is do na h-uile rinn air tàir, Is sealladh cràiteach daor e ! MARBHRANN CXXXVI. Is chi iad sin nach b' ann air Teàrlach, Ach air Criosd, a rinneadh tàir leo ; 'N tra bha iad diùltadh tairgs 1 nan gràs, Thug Teàrlach dhoibh 's an t-saoghal. Is dearbhar ciontach iad 7 's an là sin, A 1 mort an anamanna neo-bhàsmhor ; Orra fèin bithidh 'm fuil gu bràth ; Is Teàrlach bithidh saor dhi ! cxxxvn. Is c 1 ait' am bi ac' àite seasaimh, 'X tra bhitheas an saoghal dol na lasair ; 'N tra bhitheas na speuran falbh gu cas, 'S 'n tra leaghas às na dùilean ! 'N tra thèid gach dìon is dòchas as doibh, 'S gach dìdean brèig' 's an d' ghabh iad fasgaidh 'S nach bi romp 1 ach teine laist' Am feasd nach d'theid a mhùchadh ! CXXXVIII. Is anns an là sin 's iad a dh'iarradh, Do shlèibhtibh 's chreagaibh a bhi strìochdadh A' glaodh riu — " Tuitibh oirnne sìos,* " Faic Criosd a 1 teachd 's na neulaibh ! " Oir thàinig latha mòr a chorruich, " Shèid a' ghapth, is dhùisg an doinionn ; " Tha na tuSllan nis dol tharuinn, " Cha 'n aithne c' ait' an tèid sinn !" CXXXIX. Ach feumaidh dha-s 1 a nis gu strìochd iad, Chum binn a' bhais gu 'n cuir e 'n gniomh orr', 'S gu 'n tèid gun dàil an iomain sios, Gu pian na h-àmhuinn theinntich ! 'S 'n tra chuireas Criosd am binn an cèill orr 1 , 'N sin cuiridh Teàrlach fèin a sheul rith' ; Oir their e leis na naoimh gu lèir, Amen — is ceart a 1 bhinn i ! * Taisb. vi. 16, 17. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. 49 CXL. Is feumaidh 'n sin gu 'n tèid a sìos iad, Gu slochd an dorchadais gu sìorruidh ; Far am bi ac' gach cràdh is pian, Is gul is gìosgan f hiacal ? Far nach bi soisgeul nis r'a luaidh dhoibh ; Far nach bi sàbaid ac r'a truailleadh ; Far nach gabh Emanuel truas riu ; Oir tha 'd an cuan na dì-chuimhn' ! CXLT. Tha iad tuilleadh 'n cuan na dì-chuimhn' ; Ach bidh air chuimhne dhoibh gu sìorruidh, Gach tarcuis rinneadh leo air Criosd, 'S air soisgeul sìor na slàinte. Bhitheadh 'n a shaors' e dhoibh 's a' chuan ud, ('S na 'm feudt' a ràdh, 'n a bheagan fuasglaidh) Na 'n rachadh dhoibh air dì-chuimhn bhuan, Na chualadh leo o Theàrlach. CXLII. Ach cha 'n 'eil osnadh goirt no ùrnuigh, A chaidh riamh a suas o 'ghlìiinibh ; Cha 'n 'eil deur a shil a shùil, No dùrachd chuir e 'n cèill dhoibh ; Cha 'n 'eil uair riamh a sheas e 'n cìibaidh, No chualadh leo-s' a theagasg cùbhraidh, Nach bi gu bràth, mar sgitheach ùr, 'N an cridhe rùisgt', bhios geur dhoibh ! CXLIII. 0, teicheadh dh' ionnsuidh bhaile dhìon sibh, A tha air ulluchadh an Criosd dhuibh, Anns am faigh sibh dìdean shìor, shiantaibh buan na feirge ! Na tugaibh leum do 'n teìne shìorruidh ; Na tugaibh gèill do ghuth an diabhuil ; Do ghairm an t-soisgeil thugaibh strìochd, Oir Criosd tha ann 'ur tairgs'-se. c MARBHRANN CXLIV. Is e a ghuth, ri mic nan daoine, " Thigibh a m'ionnsuidh-s' tha ri saothair, " 'S fo uallach trom do chiont 's do dhaors', " 'S bheir mis' dhuibh saors' is suaimhneas.* 0, c' uime mhillear sibh gu sìorruidh, No 'n cuan na feirg' an luidheadh sìos sibh, 'N dèigh na rinn 's na dh' f huiling Criosd' ! strìochdaibh 'n diugh gu luath dha 1 CXLV. Tha 'n guth s' a' labhairt ribh-s' gu h-àraid, Air an d' dhrùith a theagasg tlà-san ; 'S d' an d'rinneadh e, tre chumhachd gràis, 'N a mheadhon slàinte shìorruidh. Seadh, d' an robh Iosa fear 'ur gràidh-san, Tre theagasg priseil Mhaighstir Teàrlaich Mar eun a chruinnicheadh a h-àl A steach fo sgàil a sgiathan. CXLVI. Bha teachd a nuas a theagaisg bhuadhaich-s', Cha 'n ann mar thuiltibh frasach, fuaimneach No mar uisg' nam faoilteach fhuar', Gun dèars' do bhuaidh na grèine : Ach bha e sileadh oirbh gu h-ùrail, (Thaobh blàth's na grèine bha ro dhlùth dha) Mar an t-uisge tlà is ciùin, No 'n drùchd a thig 's a' chèitean. CXLVII. 'S 'n tra thigeadh nuas na frasan tlà ud 'N sin air an talamh chit' na blàthan ; Bhitheadh gach meas, is geug a' fàs, 'S an f hàsach dheanamh aoibhneas. Bhitheadh na h-eòin a' seinn gu h-àrda : 'S guth a' cholumain air a chlàistean, 'Cur an cèill dhuibh teachd gu blàth's, An t-samhraidh, slàinte shaoibhir'.f * Matt. xi. 28. f Dan. Shol. ii. 12 13. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CXLVIII. Ach theagamh nis gu gearan truagh dhuibh, Gu'n d' thàinig caochladh oirbh o 'n uair ud, Gu'n d'thàinig caoil' is goirt is cruas, 'S gu 'n d'f halbh an snuagh 's am blàth ud. Ach dh' f heudt' an toradh gu 'n do bhuanaich Ged a dh' f halbh am blàth 's an snuagh ud ; Oir f às a sìos, is fàs a nuas, Is dual do bheath' nan gràs e. CXLIX. Am fochann samhradh chi thu sgiamhach, Cha'n ann 's an àm ud gheibh thu biadh innt' Ach 'n tra bhitheas abuich i 's an dias, 'S 'n tra chromas sìos gu làr i. Is ionann sud is sìol na naomhachd, Ann am pobull an Fhir-shaoraidh ; Is tric, 'n am faireachadh-s', a shàoil, Gur claonadh, 'n àite f àis, dhoibh. CL. 'S e rathad Dhè e thaobh a threud-sa, — Mu 'm bi iad àrdanach no fèineil — Bhi tric a' folach uatha fèin Na sgèimh' a chuir a ghràs orr'. 'N au sealladh fèin gu tric mar 's suaraich', 'N sealladh chàich tha sult is snuagh orr' ; Cha 'n ionann, faireachadh air cruas, Is cruas nach 'eil 'n a chràdh dhuinn. CLI. Oir cha 'n e blàth is eud na h-òige, Is cha 'n e aoibhneas là a' phòsaidh, Is mò a bheir gu Criosd do ghlòir, Ach toradh beò nan gràs ud. Ach 's maith na blàthan bhi 's an àm ud ; Is maith am fochann bhi 'san t-samhradh ; Oir mur bi fochann idir ann, Is foghar' gann, gun bhàrr e. 52 MARBHRANN CLII. Ach, theagamh, 'n diugh gu 'm bheil an Nàmhaid, 'S ur 'n ana-creidimh fèin ag ràdh ribh, Gu 'm bi e dhuibh 'n a dhìteadh bàis, An teagasg tlàth a dh' èisd sibh. Tha cuid 'n ur measg d'an cunnairt àicheadh, Gu 'n d' f huair sibh lathachan fo Theàrlach, Nach di-ch'nich sibh, chum onoir gràis, Kè fad 'ur là 's 'ur cèine. CLIII. Cha chluinn sibh tuilleadh 'n trompaid òir ud, Bha seirm 'n ur cluasaibh 'n f huaim ro ghlòrmhor, A philleadh gruaim is gul gu ceòl, 'S 'ur bròn is caoidh gu dannsadh. Ach seallaibh nise ris a' Bhuachaill ; 'S urr' am briseadh s' dheanamh suas dhuibh ; Oir ann-san tha gach'lànachd bhuan, Is iochd is truas nach gann duibh. CLIV. Is molaibh Dia air son na f huair sibh ; 'S na leigibh di-chuimhn' fad ur cuairt air ; Ach nochdaibh mach a bhrigh 's a bhuaidh, 'N ur gluasachd troimh an t-saoghal. Is molaibh Dia, ged tha na f àidhean, Is 'ur luchd teagaisg uile bàsmhor, Gu bheil soisgeul sìor nan gràs, Os cionn gach bàis is caochlaidh. CLY. Is tric a luaidh na bilean gaoil ud, Gu bheil ur Sagairt truacant' naomh-sa, A 'tagradh cùis a phobuill chaoimh, Air caithir naomh a ghlòire ; Is gu bheil fuaim an t-soisgeil èibhinn Mar f huaim nan clagan-òir o 'èideadh,* Nochdadh 'sheasaimh 'n làthair Dhè, 'S a' cur an cèill gur beò e. * Exod. xxviii. 34, 35. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CLVI. Is tric a nochd e dhuibh-s' ara fàradh, A chunncas roimhe so le Tacob ; Ach f huair e fèin a nis gu 'bhraigh', Is dh' f hàg e sibhs' aig ìochdar Ach rachaibh suas o cheum gu ceum air, — Cha dean sibh chaoidh a mach d'a leum e — Is gheibh mar sin sibh steach 'n a dhèigh-s', Gu làthair Dhè, mar 's miann leibh. CLVII. Is Dia gu naomhaich dhuibh gach èigin, Tha agaibh 'n diugh an tìr ur cèine ; Gu 'n cum sibh suas 'n a shlighe rèidh, 'S gu 'n robh e fèin 'n Fhear-iùil duibh ! 'S ged tha 'cheuma 'n diugh 's na cuantaibh 'S a ròide domhain foluicht' uaibhse, Cha 'n fhad an ùin' 'n tra chi a shluagh Gur buadhach rinn e 'n stiùradh. CLVIII. Ach mu 'n tig gu crìch mo dhàin mi, Theirinn focal ris na Braithribh, A chuala riamh mu' bheath' no' bhàs, 'S gu h-araid chuir air eòlas. Dhomhsa na measaibh e 'n a dhànachd, Oir dh'iarruinn labhairt ann an gràdh ribh, Is mar an neach gu cinnt' a 's tàir' Do 'n chuid f huair gràs is tròcair. CLIX. Tha 'n guth s' a' labhairt ris gach aodhair, A rinneadh dìleas do 'Fhear-saoraidh, 'S cho-èiginicheadh, le buaidh a ghaoil, Gu saothrachadh 'n a f hìonain. 0, chailleadh leibhs' an diugh 'n a bhàs-san, An caraid dìleas is am bràthair ; Neach a sheasadh leibh 's gach càs ; '8 bha làidir anns an Tighearn. MARBHRANN CLX. Mar 's minic ni, 'san latha bhlàir iad, A' cur nan cath gu dian ri naimhdibh ; Air na rancaibh 'n tra thig beàrn, Ni chuid tha làthair suas i. Is seasaidh 'n sin ni 's dlùith' r' a chèil' iad, Is lasaidh 'n duinealas 's an eud annt' : — Ciod tha sud dhuibh cur an ceill, Cha 'n fheum sibh mis' g' a luaidh dhuibh. CLXI. Leanaibh-s' an eisimplir a dh' f hàg e, Oir ri a leantuinn tha i teàruint' ; Ann a bheath', 's na shaothair ghràidh, Eè fad a là 's a shaoghail. Tha cuid dhibh chunnaic ann gu h-àraid, — Is f hus' a smuaineachadh no 'ràdh leibh — Buadhan pears', is obair ghràis ; Bha gann 's an làth-s' r'am faotuinn. CLXII. Chunnaic sibh anns-an beath' na h-ùrnuigh, Is beath' a' chreidimh is na h-ùmhlachd, Beath 1 a' ghràidh 's a' chridhe bhrùit', 'S na h-inntinn chiùin is nèamhaidh : Chunnaic sibh anns-an brod a' bhuaehaiiP, Is teachdair treun an Tiomnaidh Nuaidhe, A thuig an f hìrinn ann a buaidh, 'S do 'n t-sluagh a chuir an cèill i. CLXIII. Chunnaic sibh 'n onoir a chuir Dia air, An stiùradh 'threud-san is 'g am biathadh, Gus an robh e aosmhor liath, Gun, chlaonadh riamh o 'roidibh. 'S e rinn cho feumail e 's an f hìonain, Bhi seasamh treun air taobh an Tighearn, Bhi cumail dlùth, 'n a bheath', ri Criosd, 'S bhi 'g iarruidh 'mhàin a Ghlòir-san. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. CLXIVI. A chum an turuis bha e deasaicht', Le 'bhat' 'n a dhòrn, is e 'n a sheasamh, Is chunncadar gu teann an crios, Mu 'leasraibh fad an f hàsaich : A lòchran riamh bha glan a' lasadh ; Is bha a bhrògan air a chosaibh ; Bha e 'n a òglach ulluicht', deas, 'N tra thugadh fios a bhàis dha. CLXV. Is mòr an onoir chuir an Tighearn, Orra-san shuidhich e 's an f hìonain, Bhi deanamh gnothuich eadar Criosd Is anamaibh sìorruidh dhaoine : Bhi cur an cèill an t-soisgeil shìorruidh, Chum peacaich chaillt 'tha bàitht' am fiachaibh Is chum an t-sluichd tha team dol sìos, Tre Chriosd bhi air an saoradh. CLXVI. 'S raar 's mòr an onoir, 's trom an dreuchd i ! 'S mur faighear dileas sinn is eudmhor, Thig gach mallachd chuireadh 'n cèill An leabhar Dhè a nuas oirnn' ! Ach bithibh-s' beò air Criosd a bhàsaich ; Is bithibh tarruing as a lànachd ; Bithibh dlùth ri caithir ghràis ; 'S 'ur saothair ghràidh bidh buadhach. CLXVII. Bithibh-se saoithreach agus eudmhor, A chum bhi saor o f huil luchd-èisdeachd ; Is bithibh beathachadh an treud', Le fuil 'ur Dè chaidh shaoradh. 'S 'n tra ghairmear sibhse leis a 'Bhuachaill, A'chum bhur cunntas thoirt a suas dha, Gheibh an sin sibh crìm na buaidh', Js aoibhneas buan nach caochail. 56 MARBHRANN CLXVIII. Ach tha an guth so ribhs', na 'n èisdeadh, A tha 'n ur luidhe fo 'n an-èibhinn, A chionn bhi gabhail cùram treud' Gun spèis do ghuth an Tighearn' : Is do nach robh e riamh 'n a dhùrachd A threud-sa bheathachadh 's a stiùradh ; Ach dh' fheuch gu bheil sibh coma dhiubh, 'S an rùsg, gur e bu mhiann leibh. CLXIX. C' air son a chaidh sibh steach do 'n dreuchd ud, 'S gu 'm feud ur coguis chur an cèill duibh Nach e cliù on onoir Dhè, No maith a threud' a dh' iarr sibh : 'S nach do mhothaicheadh cumhachd gràis leibh, Ann an atharraehadh ur nàduir, Ach gabhail fathast leis an sgàil, 'S ag àicheadh bheath' na diadhachd V ' CLXX. Tha sibh ag àicheadh bheath' na diadhachd ; Tha sud ro-shoilleir o bhur gnìomh'raibh : Oir cha 'n i 'n eisimplir thug Criosd, Is miannach leibh a leanmhuinn ; Ach 'n àite sud ; a' lot 's a' beumadh A' phobuill thaghta rinneadh eudmhor, 'S 'g am meas mar mhuinntir air lag-chèill Is troimhe-chèir 'n an eanachain. CLXXI. Tha sibhse buintinn riu 's an làth so, Mar bhuin na h-Iùdhaich ris an t-Slanuigh'r G' a thabhairt thairis chum a' bhàis, Mar mhealltair 's fàidh brèige. Is ann mar sud a cheusadh Criosd leibh, Anns an treud a tha giiilan 'ìomhaigh, 'S a' cur ur seul' mar sin ri gniomh Nan Iudhach dh'iarr a cheusadh. DO MHAIGHSTIR CALDAIR. 57 CLXXII. Tha 'n treud a' teicheadh uaibh, 's cha'n ioghnadh, ;Oir cha 'n e stòras tigh an Tighearn, Tha sibh nochdadh dhoibh mar bhiadh, iAch sin a 's miann le nàdur. chualadh leo-san guth Fir-saoraidh ; Cha lean iad sionnaich 'n culaidh chaorach ; jls tha gach teagasg tioram, faoin, ;Mar phlaosgaibh mhuc, 'n a ghràin doibh. CLXXIII. ] Ach their sibh — " B' ionann sud 's do 'n t-Slànuigh'r, " An sluagh a lean e tre an fhàsach, 11 Chuir ris cùl aig uair a bhàis " Is rinn air tàir is dimeas." n Ach cha 'n e 'n sluagh a bha 'g a èisdeachd A b' àirde glaodh 'n an uair ud " Ceus e," Ach sionnaich f huilteach, bhorb, is gheur,' Mic Lebhi agus Sgrìobhaich. CLXXIV. Tha 'bhuaidh sin anns an t-soisgeil shìorruidh |— 0, nach creideadh sibh gur f ìor e ! — 3eadh, a thàirngeas peacaich leis 'n a lìon, Mar iasg, gu cladach tèarnaidh. Cha bhi a chaoidh e gun luchd èisdeachd, |S ma chuirear leibhs' gu glan an' cèill e, • Bithidh e dhuibh 'n a chumhachd Dhè, S an treud, cha dean 'ur fàgail. CLXXV. Ach mur tig caochladh oirbh nach d'thàinig Ihig an là gu 'm faic sibh Teàrlach ; 'S gu 'n tog 'n ur 'n aghaidh 'bheath', 's a bhàs, S a shaothair ghràidhse, fianuis. Is sud an sealladh dhuibh bhios cràiteach, A bhi 'g a f haicsinn-s' dol gu Pàrras, jS sibh fèin bhi dol, fo bhinn a' bhàis, Gru àit' an lèir-sgrios shiorruidh ! C 5 MAKBHRANN CLXXVI. Is ann an sin, 's ann leam gur cinnteach ; Gur h-i 'n àmhuinn dhuibhs' 'bhios teinnteach Oir cha bhi measg na gheibhear innt', Ni 's toilltinneich' na sibhs' oirr'. Oir maill' ri dibhearg Dhè, 'n a h-uamhas Dìteadh coguis, 's an-earbs' na h-uamhuinn ; Thig gach mallachd oirbh o'n t-sluagh A rinneadh truagh d' ur trid-san. CLXXVII. 0, 's e mo dhùrachd, ann an gràdh duibh, Gu 'n coinnich Ios' an latha gràis ribh ; A choinnich roimhe so ri Saul, 'S a leag gu làr a sìos e ; 'S gu 'n dean e dhibhse soithich' thròcair, Chum cur an cèill an t-soisgeil ghlòrmhor, Air atharrach' a shult 's a' dhòigh, Na b' eòl a roimhe riamh dhuibh. clxxviil Nis gu 'n deònaich Dia nan gràs dhuinn ; A dhoirt na feartan ud air Teàrlach ; A rinn 'n a bheannachd e 'n a là ; 'S gu Pàrras thug fa-dheòidh e ; Gu 'n leig e nuas na feartan ceudna, Eadar theachdair agus threud oirnn, A ni 'n ar beannachd sinn do chèil' ; Is gheibh e fèin a' ghloir dheth ! CLXXIX. Ach 's beag a 's urrainn dàn no sgeula ; No teangan chàirdean chur an cèill dhuinn, D' a bhuadhaibh àillidh moltach fèin, 'S d' a bheusaibh bha ro àluinn ; Oir bha e iriosal is uasal, Is bha e caomh, is sèimh, is suairce ; Seadh, bha e làn do bhrod nam buadh ; Ach 's mòr an snuadh chuir gràs air. DO MHAIGrHSTIR CALDAIR. 59 CLXXX. 'S am Fad bhios tonn ri tràigh a' bualadh, Am fad bhios feur a' f às air cluainibh, Am fad bhios grian a' siubhal shuas, An astar buan nan speur dhuinn ; Bithidh cuimhne is iomradh bhuadhach, Air a shaothair measg an t-sluaigh so, Oir chionn gu 'n d' leanadh i le buaidh, Bidh luaidh ri fad gach rè oirr'. 60 IOMRADH AITHGHEARR IOMEADH AITHGHEAKK AIR DR. STIUBHARD; d' an rinneadh am marbhrann a leanas. Rugadh e 's a' bbliadhna 1764, an Sgìreachd Bhlàir, no mar theirear an cèarnaibh eile do 'n Ghàidhealtachd ris an àite, Blàr-an-Athall, ann an Siorramachd Pheairt. B' e 'athair, Ministeir na sgìreachd ceudna ; agus tha ainm dha e bhi 'n a dhuine diadhaidh, measail. An dèigh do Alastair Stiùbhard bhi air a thogail 'n a òige an teaghlach 'athar, agus an dèigh sin an teaghlach a bhràthar-cèile, agus foghlum cubhaidh air a thoirt dha, chuireadh do* Oil-thigh Chill-rimhinn e ; far an do choi- sinn e a leithid do chliù ann an àrd-fhoghlum a thogail, 's gu 'm feudadh e a ràdh mar a thubhairt Pòl, gu 'n d'thàinig e air 'aghaidh thar mòran do a ehomh- aoisibh a measg a chinnich fèin : acb, ged nach robh riamh 'n a ghiùlan ach maisealachd agus deadh bheus, is e fèin a dh' aidicheadh, agus a dh' aidich, an dèigh sin, ge b' e air bith mar thog e foghlum dhaoine, nach robh e ach aineolach mu 'n aon ni f heumail : agus mar sin gu 'n do mhair e, an dèigh dha tighinu gu bhi 'n a f hear- searmonachaidh anns an Eaglais, agus 'n mhinisteir Sgìreachd. Tha 'àm fèin aig an Tighearn, a thaobh gach anama a ghairmear leis ; agus cha 'n ainneamh idir 's an Eaglais, foillseachadh a' ghliocais mar a' ghràidh shìorruidh, ann an coraibh fa leth, leis an bheil cumh- achd oibreachaidh gràis air a thabhairt ni 's mò a * College of St Andrews. AIR DOCTAIR STIUBHARD. 61 cìium soluis, a thaobh an ama 's am bheil e a' tighinn na ged bhiodh e air tighinn aig àm 's am bith eile. An dèigh do Mhr. Alastair Stiùbhard comas searmon- achaidh f haotainn, agus e a nis mu aois dhà bhliadhna fhar fhichead chaidh a shuidheachadh mar mhinisteir Sgìreachd Mhaoilin, an Athall. Bha e 'n uair sin 'n a dhuin' òg ceanalta, foghluimte, eircachdail, measail. Bu leòr leis an t-saoghal, agus leis fèin, 's an àm, an diadhachd a fhoghluim eo dhaoinibh. Ghabh coimhthional na sgìreachd ris gu toileach, taitneach ; agus choisinn a ghiùlan maiseach, caoimhneil, deadh-ghean o 'n uasal agus o 'n ìosal dhh. Cha robh aon ghearan air a theag- asg. Ach, 's i a bhreth fèin air an teagasg a bha 'n uair sin aige, so ; — dh' f hàg e a' bhreth so sgrìobhta le a làimh fèin, air dòrlach do shearmonaibh a sgrìobh e fhad 's a bha e fathast 'n a cheud staid, agus is e so a tha e a' tabhairt mar chliù orra : — 11 Faoineasan gun fhiù ; toradh aimsir an dorchadais agus na doille ; gun aon ni do bhlas an t-soisgeil, làn do mhearachdaibh ; airidh a mhàin air truas agus diùltadh ; — am feum maitheanais agus tròcair o Dhia gràsmhor, tre thoillteanas 'aon-ghin Mic." Ach bha àm gràidh an Tighearn a' teachd am fagus. Is e an ceud ni a rinneadh 'n a mheadhon ann an làimh an Spioraid a chum solus eòlais glòire Dhè a lasadh 'n a inntinn, comhluadar càirdeil a bha aige ri ministeir urramach do 'n Eaglais, Mr. Blac, a bha 'n uair sin 'n a mhinisteir Sgìreachd dlùth do bhaile mòir Pheairt, bha deurbh-shoilleireachd mu pheaceadh, mu fhìrean- eachd, agus mu bhreitheanas, o 'n àm sin a' dol air aghaidh 'n a anam ; agus bheannaich an Tighearn gu mòr dha comhluadar agus litrichean Mhr. Blac ; oir bhuanaich e rè ùine fhad, ann an leigeil ris 'f haireach- duinn agus a mhothachadh fèin do 'n duin' urramach dhiadhaidh sin ; agus nochd Mr. Blac dha-san, agus d 1 a thaobh, mòr, ghliocas spioradail, mòr dhìlseachd 'n a earailibh, agus mòr ghràdh. Fhad 's a bha an Tigh- earn ? g a tharruing agus 'g a thrèorachadh tre na ceumannaibh so, is e aideachadh Mhr. Stiùbhard fèin, nach robh a theagasg fathast ach mar " a' ghall- 62 IOMRADH AITHGHEARR thromp," a' toirt fuaim neo-chinnteach uaipe ; ach, gidheadh rinneadh greim air le saor-ghràs ; agus bhe e a' faotainn soluis. Thachair mu 'n àm sin, ann am freasdal Dhè, gu 'n d' thàinig ministeir diadhaidh £ Sasunn an rathad ; thaghail e air Mr. Stiùbhard ; shear- monaich e 'n a Eaglais, agus dh'f han e dà latha 'n a thigh. Bheannaich an Tighearn, gu h-iongantach, so dha; agus riamh o 'n uair sin, nochdadh gu soilleir, araon 'n a theag- asg agus 'na chaithe-beatha, gu 'n dubhairt an Tighearn ris, " Bi beò." Bha a theagasg a nis, do rìreadh a rèir an t-soisgeil ; agus eud agus beatha 'n a theagasg. Mhair e mar so, rè ùine thrì bliadhna ; agus an sin, thòisich an Tighearn air dhòigh fhollaiseich, shoilleir, a bhean- nachd agus a chumhachd a thoirt d' a theagasg, Bha obair mhòr a nis a' dol air a h-aghaidh, ann an Sgìr- eachd Mhaoilin. Bha anama lìonmhor air an dùsgadh, air an ath-ghineamhuinn leis an Spiorad Naomh. Cha ghiùlain an t-iomradh so dhuinn, oir feumaidh e bhi gèarr, leudachadh air so. Ach thachair, mar thachair riamh, co luath agus a dhealaicheadh Mhr. Stiùbhard o 'n t-saoghal mi-chreidmheach, gu 'n do thiohndaidh daoine an t-saoghail 'n a aghaidh. Choinnich agus sheas e ri iomadh deuchainn. 'S a' bhliadhna 1805, fhuair e gairm o Sgìreachd Inbhir-feotharain an Siorramachd Rois. Bu ni a bha cruaidh air do rìreadh dealachadh ri coimhthional Sgìreachd Mhaoilin. Feudar, le iomadh, coire f haotainn dha, gu 'n dealaicheadh e idir riutha. Cha mhol sinn a leithid do dhealachadh mar ni ann fèin. Ach aig an àm cheudna, feumar aideachadh, — e bhi foillsichte ann an eachdraidh na h-Eaglais, — an Tighearn bhi a' toirt a ghnùis d' a leithid, ann an coraibh fa leth. Cha 'n fheud sinn bhi an teagamh nach do chuir Mr. Stiùbhard diadhaidh a chomhairle ris an Tighearn mu 'n ghnothuch chudthromach. Agus cha mhò tha e air f hàgail 'n a theagamh nach d' fhuair e comhairle ; oir dh' aidich an Tighearn gu mòr a shao- thair agus a sheirbhis, far an deachaidh e, — ann am baile agus ann an Sgìreachd Inbhir-feotharain. Dh' fhàilnich a shlàinte gu mòr ; agus mu 'n bhliadhna 1819, AIR POCTAIR STIUBHARD. 63 b' èigin dha dol do Dhun-èidin a dh' fhaotainn comhairle, agus cuideachaidh do a shlàinte o lèighibh foghluimte an àite sin. Fhad 's a bha e mar so an Dun-èidin, agus e 'g a f haotainn fèin a nis gu mòr air fàilneachadh ann an comasaibh corporra, agus gun sùil aige fèin ri gairm eile 'sam bith, f huair e gairm gu bhi 'n a mhinisteir aun an aon do choimhthionalaibh Dhun-èidin ; agus chunnaic e mar dhleasdanas dha fèin, suidhichte mar bha e 's an f hreasdal, gabhail ris a' ghairm sin ; agus shuidhicheadh e mar f hear do dhithis mhinisteirean a' Ckanongate 's a' bhaile mhòir sin. Cha robh e a' bheag thar bliadhna 'n a mhinisteir an Dun-èidin, gus am faca an Tighearn iom- chuidh a ghairm air falbh ; agus chrìochnaich e a thurus, air an t-seachdamh là fichead do cheud mhìos an t-samh- raidh, 's a' bhliadhna 1821, agus e an aois dà fhichead bliadhna 's a seachd deug. Is e crìoch ùghdair a Mharbhrainn a leanas, cliù agus iomradh Dhr. Stiùbh- aird a chur an cèill, agus air chuimhne. B' ainneamh 'n a là fèin ministeir, a 's mò leis an d' fhoillsich an Tighearn cumhachd a ghràis. Bha so air 'fhàgail ro shoilleir, eadhon 'n na nithibh a dh'ainmicheadh cheana, 's an iomradh ghoirid sofèin. Agus mar bhios a chuimhne, a chliù, agus a dhìlseachd, cùbhraidh do phobull an Tigh- earn ; agus gu h-àraid dhoibh-san d' an d' thugadh tre a theagasg, mar mheadhon, creidsinn, no mothachadh f haotainn air an staid fèin mar anamaibh caillte an tùs ; tha, aig an àm cheudna iomradh an duin' urramaich so air fhàgail do 'n Eaglais mar fhianuis air cliù agus gnè na h-inntinn sin, tha an Tighearn a' tabhairt dhoibh-san a dh' aidichear leis fèin mar luchd-saothrachaidh 'n a fhìon-lios. An dream a chuirear a mach leis-san, ulluichear leis fèin iad. Ma theasairg gràs Dr. Stiubhard o bhi 'n a f hear-teagaisg gun ghràs ; cha bharantas so do neach air bith dol am bannaibh na dreuchda sin, gun ghràs, gun iompachadh an Spioraid Naoimh. Ach is rabhadh 'iomradh-san do luchd-teagaisg, mar is eis- implir do luchd-èisdeachd e, co iad na h-innealan a dh' aidichear leis an Tighearn 'n a Eaglais fèin. M. M. DOCTAIR STIUBHAKD, DR. STIUBHARD, a' ; DOL DO BHAILE LITHID. AIR LUING. Einneadh na Rainn so a leanas alr Doctair Stiubhard, 'n uair chaidh e air sal do Dhun-eidin air son a shlainte. Air do 'n Ughdair bhi 'g amharc na luinge dol seachad, agus e fein 'n a sheasamh air bord, thilg na smuainte so suas dha's an uair. Air Fonn. — " Is e do bàs, Mhaigìistir Murcha." I. A longag laghach, luath-shiùbhlach, Thigeadh gaoth anns na siùil ort Ni Maighstir Alastair Stiùbhard, A stiùireadh gu tèaruint do Lìd ; Na tigeadh doinnionn no ciùin ort, No ni ni dochunn no ciùrradh ; Ach imich romhad 'g a ghiùlan, Gu ionad a dhùrachd, gu 'n tèid. 'S luachmhor an t-ionmhas a fhuair thu ! Toiseach is taghadh nam Buachaill ; A stiùradh threud anns na cluanaibh, 'S am faigheadh iad suaimhneas is lòn ; Fear na maise is nam buadhan, A choisinn meas dha, mar f huair e : An Criosduidh deas, 's an duin' uasal : Is cruaidh bhi 'g a earbsadh ri Bòrd ! A' dol do lithid. II. Ach thus' tha riaghladh gu buadhach, Araon air shiantaibh is chuaintibh, S a chuireadh air Sion a suas dhuinn, 'N a d'Uachdaran dligheach a chaoidh, 0, cum gu cothromach suas e, Builich air furtaehd is fuasgladh ; Is coimhid, an doimhne do thruais e, chunnairtibh cuain agus gaoith ! 'S bha thu leigheas gach creutair, Thàinig do d' ionnsuidh le 'n euslain, An làithibh turuis do chèine, Is t' f hulangais ghèir anns an f heòil ; Cuir anns na meadhonaibh èifeachd, A chithear le lèighichibh feumail ; 'S gu 'm pill e rìs o Dhun-èidin, Saor o gach pèin agus leòn ! ni. Tha Inbhir-pheofaran cianail, 'n là a thog thu do thriall uaip' ; 1 mar gu 'n luidheadh a' ghrian oirr', 'S gu 'n iathadh uimp' sgàile na h-oidhch' An sealladh cràiteach, cha 'n ioghnadh, A Reult ro-àluinn is f hìor-ghlan, Tha nis air f àgail a h-iarmailt, Rè iomadh bliadhn' a thug soills' ! Tha cuid, gun teagamh, innt' cràiteach, — Ge b'e a theirinn mu chàch dhiubh — A chionn an ceangail an gràdh riut, Nach urrainn do chàch iad a luaidh ; Oir 's e an eagal-s' gu h-àraidh, chaidh thu idir air sàl uath', Nach f haic iad tuilleadh 's an là s' thu, 'S nach pill, gu bràth, thu gu tuath ! DOCTAIR STIUBHARD A* DOL DO LITHID IV. 'S mur pill thu chaoidh o Dhun-Eidin. 'S muladach, ciùirteach an sgeul e ! Is iomadh sùil bhitheas deurach, Is cridhe bhios reubt' measg an t-sluaigh 'S a' chuid nach fairich am beum ud. Mar bhuille ghoirt agus gheur dhoibh, Is comharradh dearbht' orr' gu lèir e, G'an d' luidh orr' dìth-lèirsinn is cruas! Ach ma 's e suidheachadh 'n Ard-Righ, - — Oir ni Esan mar 's àill leis — Gur h-ann an sud bhios do thàmh-san,- Is nach pill gu bràth thu gu Tuath ; Gu 'ma soraidh, 's gu 'm a slàn duit ! Is gu robh Criosd Fear do ghràidh-se, Leatsa tre thurus an fhàsaich ; Ged a th' f hàgadh sinne 'n duigh truagh. MAEBHEANN AIR DOCTAIR ALASTAIR STIUBHARD. I. Och, tha ar speuran ro-ghruamach ; Is goirt an sgeula ri luaidh e, Bhi toirt nan reul ud a suas uainn^ Bha, an tìr ar cuairt dhuinn, 'n an iùl Ciod tha na freasdalan cruaidh' so, Labhairt gun cheist anns an uair rinn ; Gu 'n deònaich an Tighearn, 'n a thruas dhuinn Cluasan chum èisdeachd na sgèil. Gu 'n toir e 'phobull, mar 's miann leis, Gu bhi do na freasdalaibh-s' strìochdadh ; Is gu bhi tuiteam gu h-ìosal, 'S ann aig cosaibh Chriosd anns an ùir ! Seadh, agus peacaich gu riaghailt, Mu 'm bi an dorus air 'iathadh, 'S na nithe bhuineas do 'n sìochaint Air 'm folach gu sìorruidh o 'n sùil ! MARBHRANN II. Thugadh air falbh na cinn iùil uainn, Bha aithnicht', iomraideach, fiùdhail, 'S gu 'm b' ainneamh 'n leith'd 'n ar dùthchaibh, Mar luchd-stiùraidh 's beathachaidh threud. 'S a measg a' chuid dhiubh bu chliùiteich', Bha Maighstir Alastair Stiubhard, — D' am b' ainm an Doctair mar 'b' f hiù e— Bha ainmeil 's na dùthchaibh 's gu lèir. Bha e ro-aithnicht' mar bhuachaìll, Is mar f hear-teagaisg ro-luachmhor ; Neach anns 'n do choinnich na buadhan, Gun teagamh ri 'n luaidh bha gun bheud. Bha e caomh, iriosal, suairce, Is mìn, maiseach, neo-fhuaimneach, An criosduidh deas, 's an duin' uasal 'N a chridh', 'n a ghluasad, 's 'n a bheus. iii. Tha Inbhir-pheofaran cianail, Is neulach, gruamach a h-iarmailt, 'S i mar gu 'm foluicht' a' ghrian oirr', 'S gu 'n iathadh uimp' dubh-neul a' bhàis ! Aobhar na gruaim' ud cha 'n ioghnadh, Mar thuirt an sean-f hocal, 's fìor e, Gur h-ann 'n tra chaillear an riaghailt, Thig camadh 's fiaradh 's a' chlàr. Na 'm b' aithne 'n duigh dhi gu sònruicht', Ro-mheud a' challa 's an leòin ud, Shileadh gu goirt fad 's is beò i, Och, a leòn — c'uin nithear e slàn Gu 'n dèonaich Athair na glòire, Am meud a mhaitheis 's a thròcair, Gu 'n toir e cridhe ni bròn dhi 'S gu 'n seòl i gu tobar na slàint' AJR DOCTAIR STIUBHARD. IV. A Mhaighstir Stiùbhard ro-ionmhuinn ! B' i mo dhùrachd bhi 'g iomradh Do chliù 's do bhuadhan ro-ion-mholt' Bha iomraideach, aithnicht' measg cheud : Ach bhi 'g an aithris mar dh' iomrainn, — Oir bha iad ro ainneamh is ainmeil — 'S gu 'n cur an rannaibh no 'n seanachas, 'S neo-iomchuidh mo theangaidh 's mo ghleus. Is ged a sheinninn ni b' f hèarr iad, Dhuits' cha bhiodh comain no stà ann ; Tha os-cionn molaidh do chàirdean, Is di-molaidh naimhdean fo ghrèin. Ach Es' tha saoibhir 'n a ghràsaibh, Gu naomhaich 's gu 'm beannaich an dàn so, Do iomadh, is dhoibh-san gu h-àraid, Do 'n cràdh nach faic iad thu fèin ! V. A thaobh do ghibhtean 's do phàirtean, 'S do Bhuadhan urramach nàduir, Is ni tha saor dhomh ri ràdh e, Gu 'n robh iad sud làidir is treun ; Ach fhuair iad snaigheadh ro-àluinn Fo 'n fhoghlum bu ghlaine 'sab' airde, A thug dhoibh barrachd air àireamh, An àilleachd, is mìneachd, is sgèimh. Fhuair thu am foghlum a b' àirde, 'S rinneadh 'm feum leat a b' fhèarr dheth, Bidh cuimhne bhuan air gu h-àraidh A measg chlann nan Gàidheal gu lèir, Beannaichidh cuid anns gach àl diubh, 'N là ghabhadh earrann is pàirt leat An tabhairt focail na slàint' dhoibh, 'S a' chànain a b' ionmhuinn leo fèin. MARBHRANN VI. Ach cha n' e foghlum no pàirtean, Ciod air bith feum tha, no stà annt', A rinn co feumail n' ar là thu, Is do d' shaothair ghràidh a thug buaidh ; Shaothraich 'm Fear-saoraidh le 'ghràs ort, — 'San t-àm ud, gu fior, gu' m' b' àm gràidh Is bha r 1 a fhaicinn o 'n là sin, Gu'n robh 'ghràs dhuit saoibhir is buan. Cha b' ann an toiseach do shaoghail, 'N tra ghabh thu oifig an Aodhair, A f huair thu aithn' air Fear-saoraidh, 'S air saothrachadh 'ghràis ort le buaidh ; Ach o f huair thu lèirs' air a ghaol-san, Chuir thu 'n cèill e do dhaoinibh, Is bheannaich Esan do shaothair Do iomadh aon measg an t-sluaigh. VII. Dh'aidich thu fèin dhuinn gu saor e, Gur f ìor gu 'n d'chaitheadh gu faoin leat Iomadh latha dheth do shaoghal Gun aithn' air an t-saors' bha thu luaidh ; 'S gu 'n cuireadh tu seachad a dh-aonta, Gu teann, do sheirbhis mar aodhair, Chum leughaidh leabhraichean faoineil, D'am mò 'n robh do ghaol anns an uair. Ach an Ti 'n a mhaitheas a rùnaich Gu 'n deantadh deas mar fhear-iùil thu, 'N tra bha thu gun eagal gun chùram, An sin thug e sùil ort 'n a thruas ; Rinn e do choguis a dhùsgadh, 'S dh'f hosgail gu glan e do shùilean ; 0, thug e t-anam mar spùinn dhuit, 'S b' e sin an tra stiùireadh tu sluagh. AIR DOCTAIR STIUBHARD, VIII. Chuir sud gu h-ìosal 's an ùir thu, Chuir sud gu tric thu gu d' ghlùinibh , Nis bu tu 'n cìs-mhaoir 'n ad ùrnuigh, 'S dhuit bu chleachdamh bha ùr sud 's an uair Is chunnaic thu nis le do shùil e, Gu 'm b' leisgean riamh thu gun chùram, Mu 'n treud gu ionaltradh 'stiùradh Ach gabhail an rùisg mar do dhuais. 'S tra f huair thu aithn' air Fear-saoraidh, 'N a ghràs 's 'na chaoimhneas ro-chaomh-san, Thug sud cridh' tìomhaidh is maoth dhuit, Is cumadh ro-naomh dhuit 's gach buaidh ; Fhuair thu nis aithn' air na caoraich, Tearc mar a bha iad, is sgaoilteach, Is cheangail t-anam an gaol riu, 'S bu ghaol e bha maireannach, buan. IX. Och is truagh iad thug an leam ud, A steach do f hion-lios ar Dè-ne ; Gun ghairm a riamh uaithe fèin ac', 'S gun aithn' air an sgeul tha 'd a' luaidh ; Seadh, tha gun aithn' air an sgeul ud, 'N a glòir, 's 'n a toradh 's 'n a h-èifeachd, '0, cia mar bheathaichear treud leo, No bhitheas iad feumail do 'n t-sluagh ! Ach thugar Stìopan is Glìob dhoibh, Is tighean-còmhnuidh mar 's miann leo, 'S tha ac' an àilghios a dh' iarr iad, Biodh Criosd is a shoisgeul 's an uaigh ; 'S ann leam gun teagamh nach ioghnadh Ged nach èisd caoraich an Tighearn, An teagasg tioram is blion ac' : — Bha teicheadh riamh aca uath'. MARBIÌRANN X. An ggire Mhaoilin gu sònruicht', Nochd am Fear-saoraidh a Ghlòir dhuit : Is air do shluagh rinn e trocair, Le dòrtadh orr 1 Spiorad nan gràs : A chuir gu tuireadh is bròn iad, O bheachd air 'n cunnairt 's an dòruinn, 'S gu bhi gu h-obann a feòraich' Cia mar gheibh sinn eòlas na slàint' ? Rinneadh 's an àm ud thu dìleas, An cur an cèill dhoibh na f ìrinn, 'S an rathad gu ruigsinn air sìochaint, theisteas na fìrinn a mhàin ; Be sud àm foghair' do rìreadh, Araon dhuit fein is do d' sgire ; A leithid do àm, c' uin a chi sinn, 'N ar sgìreachdaibh tioram is f às ! XI. Thàinig à* Maoilin gu tuath thu, Air cuireadh ìslean is uaislean, A chum a bhi dhoibh 'n ad bhuachaill, Air an robh, 's an uair ac' mòr fheum ; Ach leam is cinnt' gu 'm bu chruaidh leat Bhi dealachadh riamh ris an t-sluagh ud, Mar chaoraich 'm fàsach gun bhuachaill, 'S a' mèilich, gu truagh, as do dhèigh. Gun fhios co thigeadh 'n a t-àit-se, 'N e fear bhiodh tairis is tlà riu, A bheireadh dhoibh ionaltradh 's àrach, Air cluainibh tha slàinteil is mèith ; No 'n e an sionnach borb, làidir, A sgapadh 'n treud feadh an f hasach, Leis 'm bu choma ged bu bhàs doibh, Ach f àgar an Stìopan dha fdin. AIR DOCTAIR STIUBHARD. 73 XII. 'S tra chual thu 'n dèigh sin, mar thàrladh, Nach d' f huair an sluagh ud ; 'n a t-àit-se, An neach a mheas iad bhi tèaruint' Mar bheath' no mar àrach do 'n treud ; Leam is cinnteach gu 'm b' chràdh leat, An sgeula brònach a chlàistinn ; Oir b' iad do chlann san tre gràs iad, 'S do ghràdh dhoibh idir cha d' eug. 'S chreidinn, gun teagamh, 's an uair ud, 'N tra thugadh gairm o 'n taobh-tuath dhuit, Gu 'n d' iarradh comhairl' o shuas leat, Is mar dh' iarr gu 'n d' fhuair thu 'n ad f heum ; Oir 's ann air comhairl' a' Bhuachaill', A chuireadh air Sion a suas dhuinn, Thigeadh do'n teachdair bhi gluasad, 'S gach uair air a stiùireadh leis fèin. XIII. Bha Sgir' Inbhir-pheotharan aoibhneach Tra dhealraich 'n reul ud le soills' oirr', I mar gu 'n teicheadh an oidhch' uaip' An oidhch' oirr' a luidh, fada, buan ! Bu reannag shoilleir is shoillseach, Reannag gun smal oirr', gun f hoill innt', 'N Teachdair, a f huair iad mar roghnaich ; 'N a chaoimhneas thug Dia sud mu 'n cuairt. 'S mur d' thàinig na trom-f hrasan ùrail, No feartan cumhachd chum dùsgaidh, Nuas orra nis a bha dlùth dhuit, 'S an ionad ùr 'n robh do chuairt. 'S ann chionn gu 'n d' f hannaich ar dùrachd, 'S gu 'n d' lasaìch spiorad na h-ùrnuigh Is o 'n ghlùn, ma bha i lùbadh, Nach robh dùrachd a' chridh' a' dol suas. MARBHRANN XIV. Gidheadh 'n ad theagasg bha èifeachd, Bheannaich an Tighearn do 'n treud e, Is ged bu mhìn, och bu gheur thu, Mar ealtainn ris 'n eucoireach chruaidh : 'S mar thug an Tighearn dhuit lèirsinn, Chuir thu an soisgeul an cèill dhoibh 'S bu ghrinn an Gaelig 's am Beurl' thu, An aithris na sgèile do 'n t-sluagh. Thaobh do ghlan-f hogluim 's do shuairceis Bha thu riamh measail aig uaislibh, Gidheadh cha 'n abair 's cha luaidh mi, Gur h-ann chionn fuaim aoibhneich do 'sgèil ; Ach 's ann bha meas aig an t-sluagh ort, 'S aig na f huair aithn' air an f huaim ud, Chionn na sgèil' aoibhneich is bhuadhaich, A chual iad gu soillear o d' bheul. XV. 0, chual iad fìrinnean luachmhoir ! Soisgeil na sìth' is afi t-suaimhneis, 'N am brìgh, 's 'n an gloin' air an luaidh leat, Sud t' fhianuis air 'n t-sluagh ud gu lèir ; Sheirm thu dhoibh lagh agus soisgeul, Is sin gun chlaonadh, gun mheasgadh, 'Fàgail gach anam gun lethsgeul, Nach gabhadh ri teisteas ar Dè. Thugadh dhuit tàlann, mar shaoil mi, 'S theireadh àireamh measg dhaoin' e Bhi labhairt gu tlà is gu caoin riu, Air 'n do shaothraich gràs measg an t-sluaigh : Seadh, labhradh tu 'n tairisneachd chaomh riu, Mar neach 'n ad anam thug gaol doibh, 'S bheireadh tu 'n lòn do gach aon dhiubh, Araon eadar chaoraich is uain. AIR DOCTAIR STIUBHARD. XVI. Bu tu an labhairteach ùrail, 'N tra sheasadh suas thu an Cùbaidh ; Bhiodh smachd, is cudthrom, is cùram R' a thuigsinn o d' ghnùis anns an uair ; An guth bu bhinn', ach bu chiùin thu, An cainnt bha thu ealanta, mùirneach, 'S 'n ad theagasg simplidh is cùbhraidh, 'S a' sileadh mar dhrùchd orra nuas. Bu mhìn, 's bu mhaiseach, is b' àillidh, Riamh thu mar f hear-tigh' ann ad f hardoich, Bu tu an companach gràdhach, 'S am pàrant ro-ionmhuinn is caomh ; Bu cheangailt 1 riamh ann an gràdh thu, Ri bochdaibh Chriosd air mhodh àraidfi, 'S tra chitheadh tu aon do na Bràthraibh, Air t-eudan àillidh bhitheadh faoilt. XVII. Ach bha do shiubhal 's do ghluasad, 'S do chaitheamh-beath' fad do chuairte, 'N an dearbhachd shoilleir do 'n t-sluagh ud, Air a' bhuaidh bh' aig do theagasg ort fèin. Is mòr a' mhais' air an f hirinn, Bhitheas am fear-teagaisg ag innseadh, Tra tha a shiubhal co-shìnt' rith', Bithidh 'n tuilleadh brigh dhuinn 'n a sgeul. Bu sheasmhach, dìleas an Clèir thu, Air taobh na fìrinn bhiodh eudmhor, 'N aghaidh gach neach bheireadh beum dhi, No do 'n treud a choisneadh le Criosd : Ach an dèigh chùig bliadhna deuga, ghabh thu cùram an treud ud, Chaidh thu gu deas, a thaobh t-euslain, 'S cha d' phill o Dhun-Eidin thu riamh ! MARBHRANN AIR DOCTAIR STIUBHARD. XVIII. 0, gu 'n deònaicheadh an t-Ard-Righ, Am mòrachd ion-mholt' a ghràidh dhuinn, Na frasan ùrail is gràsmhor, Gu pailt ann ar là leigeadh nuas ; A thogadh aognaidheachd bàis dhinn, A' ghoirt 's a' chaoil' dheth ar cnàmhaibh, 'S a dheanadh ar Sion dhuinn àillidh, Air an do luidh fàsalachd bhuan. A bheireadh peacaich do nreadh, Tre bhioradh shaighdean na fìrinn, Gu bhi a' glaodh, " Ciod a ni sinn," Chum dol as o dhìteadh do-luaidh ? Is gu bhi glacadh na Rìoghachd, Le 'n uile neart agus dhìchioll, 'S a' dìmadh ri Slànuighear prìseil, Gu bràth tha do-innseadh 'n a luach ! MR. ROBISON URRAMACH. 77 AN ROIMH-RADH. Chuireadh na Rainn so ri chèile air son Teachdair' ur- ramach, ris an robh mòr-cheangal aig an ùghdair, o'n cheud là riamh a chual e a theagasg — a nis o cheann fagus do dhà-f hichead bliadhna. 'Sea bhàs a bhi tigh- inn tric f' a chomhair 'inntinn, agus a toirt gu a chuimhne buadhan an f hir a dh'fhalbh, a ghluais idir e gu an cur ri chèile. Bu toigh ! le Ughdair a' Mharbhrainn bhi smuaineachadh air a charaid a nis nach faicteadh e tuilleadh ; agus bu toigh leis am bròn a bha na smuaintean s' a' toirt 'n an cois. Dhoibh-san a chuir eòlas air an teachdair fèin, bithidh e soilleir gu 'm bheil na chuireadh sìos anns na rannaibh so 7 'teachd fad na dèigh làimh air na dh' f heudadh bhi air a ràdh m'a thimchioll ; oir gun teagamh, bha " a chliù, 's an t-soisgeul, feadh nan Eag- laisean uile." Ach gèarr mar tha iad air a' chliti sin a bhuineadh dha, agus a fhuair e, araon an tuath 's an deas ; agus nco-iomlan mar tha iad air iomadh dòigh eile, chuireadh a nis a mach iad, air iarrtus càirdean an teachdair', agus cuid eil' aig an robh dlùth-cheangal ris, am fad 's bu bheò e. Agus 's i dùrachd an Ughdair gu 'm biodh iad air am beannachadh dhoibh, agus do iomadh a thuilleadh orra-san — ach gu h-àraidh do 'n mheud leis am bu mhiann bhi a' cuimhneachadh cliù, is teagasg, is beusan, an teachdaire o 'n do chual iad gu tric am f huaim aoibhneach — ach a nis nach cluinn iad tuilleadh — agus is e am bròn co beag feum 's a rinn iad deth, 'n uair a bha e aca, agus a theangaidh a nis 'n a tosd fo sheul a' bhàis ! E. D. 78 FOCAL IQMRAIDH FOCAL IOMRADH AIR MR. ROBISON ITRRAMACH, D' AN RINNEADH AM MARBHRANN A LEANAS. Tha uiread air a chur sìos 's a' Mharbhrann fèin, nach ruig sinn a leas mòran tuilleadh iomraidh mu a chliù a chur sìos. Dhoibh san do nach b' aithne an duine caomh ; urramach so ? cha 'n 'eil againn ach ar fianuis a thoirt, nach 'eil aon ni 's a' mharbhrann, ach ni a dh' fhoillsicheadh 's a chaidh a dhearbhadh, gu soilleir, far- suing, 'n a chaithe-beatha, 'n a theagasg, 's 'n a shaoth- airibh gràidh, 's an fhion-lios. Feudaidh an t-ùghdair ; gun teagamh a ràdh, mar thubhairt bàrd àraid ann an co-dhùnadh marbhrainn a rinn e do dhuine measail, —   ag innseadh d' a dheiscioblaibh, gu 'm bu bhuannachd dhoibh Esan a dh'fhalbh ; " Oir mur falbh mi," deir e, " cha tig an Comhf hurtair do bhur 'n ionnsuidh-sa ; ach ma dh' f halbhas mi, cuiridh mi esan do' bhur 'n ionn- suidh," Eoin xvi. 7. Agus tha e ag innseadh, 'n uair a thigeadh e, ciod i an obair a dhèanadh e. Faic rinn 8-15. — Faic, mar an ceudna, Eoin xiv. 26, agus xv. 26. Tha e soilleir o na h-earrannaibh so, maille ri iomadh earrann eile air feadh an Sgriobtuir, gu 'm bheil obair mhòr agus ghlòrmhor aig an Spiorad r'a dheanamh, a reir suidheachaidh co-cheangail nan gràs ; cha lugha i na bhi a' glòireachadh Chriosd, ann an tarruing pheac- ach do ionnsuidh, agus cumail suas, is toirt air a h-aghaidh, na beatha spioradail ann an cloinn Dhè, gus am bi iad air an abuchadh air son glòire. Ach, tha aobhar eagail gu 'm bheil an obair so, ann an tomhas mòr, dol as ar sealladh, eadar theachdairean agus pho- bull. Agus a dh' easbhuidh an teagaisg so, bitheadh an soisgeul air a shearmonachadh 'n ar measg, ann an gloine, o là gu là ; ach bithidh e gun bhrigh dhuinn. Fanaidh peacaich mar bha iad, agus cha bhi fàs, ach dol air ais, ann an gràs, aig pobull Dhè, mur tig an Spiorad a nuas ! Faic Isai. xxxii. 13-17. 'S ann, uime sin, chum bhi toirt beachd dhuinn air obair an Spio- raid, mar tha i air a foillseachadh 's an Fhocal ; agus sinn a ghluasad gu bhi ri dian-thagradh gu 'n tigeadh an Spiorad glòrmhor ud a nuas oirnn, eadar theachdairean agus phobull, mar Spiorad dùsgaidh, soillseachaidh, iompachaidh, sòlasachaidh, agus naomhachaidh, — a chuir an t-ùghdair na rainn so r' a chèile. Agus 's i a dhùrachd agus 'ùrnuigh ri Dia, gu'm beannaicheadh Esan an " t-iomradh" do 'n leughadair ! Tha beagan do rainn air an cur ris an dàn a nis nach robh 's a' cheud chlò-bhualadh ; a mheasadh leis an ùghdair bhi feumail : agus aithnichear iad leis a' chomh- arradh-so-(") ; aig toiseach gachrainn. — E. D. OBAIR AN SPIORAID IOMKADH, &c. Air fonn. — u '£ e fulangas mo Shlànaighir 0, dheanainn luaidh — 'n am b' urrainn mi, Air obair Spioraid Dhè ! Mar tha i chaoidh r' a h-aithneachadh, 'N a toradh is n' a beus. * 'S fior ; tha a freumh tur-fholuicht' uainn ; Mar chraoibh 's an talamh shèimh, Ach innsidh 'chraobh le 'toradh dhuinn, Gu 'm bheil aic' bun is freumh. II. Ach, Ughdair mhòir na h-oibre ud ; 'S a thobair beath' na slàint', An cridheachaibh do phobuill-se ; O, cuidich leam 's a 'chàs ; Is deònaich saors' is solus dhomh, Is breithneachadh^ tre ghràs, Air t' obair, chum gu'm b' aithne dhomh, A h-aithris ann mo dhàn ! * Matt. vii, 20. ANN AN SLUAGH DHE. III. 0, thàinig mùthadh gàbhaidh oirnn ; 'S ro chràiteach e r'a luaidh ; Oir thuit gu leir an Adhamh sinn, Is dh' f hàgadh anns' sinn truagh : Ged chruthaicheadh gu glòrmhor sinn, 0, chaill an t-òr a shnuagh ; 'S tha obair ghrinn an òr-cheird nis Gu brònach, millt', is truaillt' ! IV. A steach do 'n t-saoghal thàinig sinn — Fo bhinn a' bhàis gu truagh ! Do'n pheacadh nis is tràillean sinn, 'S do Shatan', thug oirnn buaidh ! 'S na h-uile 's an staid bhrònaich ud, Mar mhairbh gun deò 's an uaigh ; Gun chuideachadh, gun dòchas ac', Ach rùisgt' do dhòruinn bhuain. v. Ach rùnaich Dia, o shìorruidheachd, An dìomhaireachd a ghràidh, Seadh, peacaich chaillt', gu mìorbhuileach, Tre Chriosd, a thoirt gu slàint' : 'S mar choisinn Esan saorsa dhoibh ; Tha Spiorad Naomh nan gràs A' teachd a mach gu 'n naomhachadh, 'S cur riu na saors' gu slàn. VI. 'S gun cheist is iad an t-àireamh ud A gràdhaicheadh le Dia ; 'S a thaghadh air mhodh ghràsmhor leis, Air son 'n do bhàsaich Criosd.* 'S ann riu-s' a mhàin 'chomh-pàirticheas An Spiorad slàinte shìor ; Is anam dhiubh cha 'n fhàgar leis, Gu dol gu bràth a sìos. * Eoin x. 11, 28. OBAIR AN SPIORAID VII. 'N an d' bhàsaich 'n àit nan uile e, — Is sud tha cuid ag ràdh — Am bitheadh anam fulang dhiubh, Fo ghuin an dara bàis ? No 'n agradh lagh is ceartas dhiubh Na fèich, gu beachd, bha pàidht' V 0, 's truagh gach sluagh is Teachdair dhiubh, Do 'n bheachd ud a bheir àit ! VIII. Is fior, tha gairm ar soisgeil-ne, Gum leth-bhreth, do gach sluagh,* Is thaobh nan uile chreideas e, Bidh ac'-san saors', le buaidh : Is firinn sud ; ach aidich 'mid Gu'n seas an taghadh buan ; Oir 'n dà chuid 's ponca creidimh iad, Air teisteas Kigh nan sluagh. IX. Tha rùintean Dhè 'n an dìomhaireachd ; 'S cha 'n ioghnadh leinn an sgeul ; Dha fèin a mhàin is riaghailt iad, 'N a ghnìomharaibh gu lèir. Ach 0, cha b' iad na rùintean ud, 'Bha dtiint' 'n a uchd o chèin, 'Thug e mar riaghailt ùmhlachd dhuinn ; Ach 'Fhocal cùbhraidh fèin.f x. An sud, tha gairm an t-soisgeil dhuinn, — 'S gun cheist, o chridhe Dhia — Gun dàil, air bonn a theisteis-san, Bhi teicheadh dh'ionnsuidh Chriosd. Tha 'n soisgeul teachd le ùghdarras, D' am buin dhuinn lùbadh sìos : 'S e sud a 's riaghailt ùmhlachd dhuinn, 'S cha 'n e na rùintean sìor ! * Marc xvi. 15, 16. t Deut. xxix. 29. ANN AN SLUAGH DHE. XL. 'S an cur na saorsa glòrmhoir riu, Eeir òrduigh sìorruidh Dhè, Ni 'n Spiorad obair òirdheirc orr', Mar òr ro-dhearbht'n a ghnè ; Bidh Criosd 'n a bhunait dòchais dhi ; 'S 'n a chòmhnadh buan gach re. 'S an ath-bhreith tha i tòiseachadh, 'S tha glòir a' teachd 'n a dèigh ! XII. Is thaobh gur obair ghràsmhor i, Mar tha i innte fein, Is ionnan chaoidh 'n a nàdur i, An cloinn nan gràs gu lèir ; Oir ge b'e eadar-dhealachadh A gheibhear measg an treud, Is caoraich d' an aon olainn iad, 'S gu h-uile d' an aon ghnè. XIII. Ach 's obair tha ro dhìomhair i, Am pobull Chriosd 's gach àl ; Tre 'm bheil iad 'giùlan 'ìomhaigh-san, 'S le 'n anam strìochdadh dha ! O 'n t-saoghal thruagh tha 'n obair ud Tur-f holuicht', seadh, do ghnàth : 'S am pàirt, is obair f holuicht' i 'n anam fèin, f huair gràs.* XIV. Tha 'm Focal, anns gach Tiomn^idh dheth, Toirt iomraidh shoilleir, f hìor, Mu'n obair ghlòrmhor ion-mhòlt 7 ud, Tha ionmhuinneach le Criosd. Is cumamaid ri 'theisteas-san Tha seasmhach, buan, gu sìor ; Is foghlumaid an teagasg uaith', Tre 'n tuig sinn obair Dhia. * Col. iii. 3. 148 OBAIR AN SPIORAID XV. 'S e 'n Spiorad Naomh is ùghdair dhi 7 Araon 'n a tùs, 's 'n a f às ; Is 's e fa dheireadh, chrùnas i, 'Chum cliù an Triath gu bràth. 'S tra thig an Spiorad uasal ud A nuas air cloinn a' bhàis, Fìor-nochdaidh e, gu buadhach annt', Ard-uachdranachd a ghràis. XVI. 'S e dhearbhas orr' am peacaidhean ; Seadh, peacadh gin is gnìomh' ; 'S gur h-e a riamh bu chleachdamh dhoibh, Bhi briseadh reachda Dhia ; Gu 'n d' tharruing sud gach truaighe orr', Seadh, truaighean trom' is sìor ; 'S gu b' e an ciont' a b' uamhasaich', Gach uair, bhi diùltadh Chriosd !* XVII. Tra bheir e bioradh 's dùsgadh dhoibh, Is cùram mu 'n staid chaillt',f Bidh mothachadh air ciùrradh ac', 'S bhi rùisgt' do'n f heirg a thoill : Oir falbhaidh, 'n aon uair cuideachd uath', Gach luideag is fèin-fhoill ; Is gheibhear sin ri tuireadh iad, Gun chuideachadh, gun soills'. XVIII. Ach anns an luidhe bhrònach ud, 'S tra theich gach dòchas brèig', An Spiorad bheir 'n a thròcair dhoibh, An dòchas, chaoidh, nach trèig. Ach lotaidh e, mu 'n slànuich e ; 'S bidh 'n sàthadh, theagamh, geur : Ach mar is doimhn ùn sàthadh ud, Bidh 'n slànuchadh d'a rèir. # Eoin xvi. 8. f Gniomh. ii. 37, ANN AN SLUAGH DHE. XIX. Gidheadh, fo'n lot cha 'n fhàg e iad ; — Cha b' e, gu bràth, a rùn 'Se 'n tarruing chum an t-Slànuighf hir, Gu h-àraidh tha 'n a shùil : Is ni e obair ghràsmhor orr', 'Cur tàbhachd annt' is lùth's ; A chum gu 'n creid, 's gu'n tèarnar iad, 'S do ghràs gu 'n toir iad cliù. XX. Seadh, ni e obair ghràsmhor orr' ; An nàdur ni e nuadh : D' an ghoireadh, leis an t-Slanuighf hear, An ath-bhreith tha o shuas. * 'S tra ni an Spiorad glòrmhor ud An tabhairt beò 's gach buaidh, Ri Criosd, an sin, dlùth-chòrdaidh iad, Le creidimh beò, 's an uair. XXI. Cha ghabhar ach tre chreidimh ris ; 'S cha chreid sinn chaoidh dhinn fèin ; Oir anam marbh, co theireadh e, Gu 'n creid e teisteas Dhè ? Ach ceart mar tha ar sàbhaladh O chumhachd gràis gu lèir, Tha 'n creidimh beò, is slàinteil ud, O ghràs dhuinn mar an ceudn'. XXII. Tha mearachd mhòr — 's is cràiteach i — San là s' a' dol mu'n cuairt ; Ach taitnidh chaoidh ri nàdur i, Seadh, nàdur fèineil, truagh ! Gu 'm bheil creidimh anns an t-Slànuighear, Trid am bheil slàinte bhuan, Dol roimh an ath-breith ghràsmhor ud, 'S o nàdur 'g èirigh suas ! * Eoin iii. 3. OBAIR AN SPIORAID. XXIII. Is fior, gu cinnt, gur dleasdanas, Bhi creidsinn ann an Criosd ; 'S bhi gabhail ri a theisteas-san ; Oir tha, gun cheist, e fior ; Is gur e ciont' nam mìltean e, A chual an f hìrinn riamh, Nach d'thug iad aire 'rìreadh dhi, 'S nach d' chreid iad i o Dhia. xxiv. Ach 's aon ni sud mar dhleasdanas, Tha taisbean' ùghd'rais Dhè, 'S a chòir a tha o pheacaich aig', Do 'reachd bhi 'g agairt gèill : 'S is ni gu h-iomlan eile e, 'M bheil comas ac', dhiubh fèin, Bhi gairm gu bith a' chreidimh ud Aon anam tha fo 'n eug ! xxv. Na bitheadh neach ag innseadh dhomh, Gur firinn sud o Dhia ; Oir àicheadhaidh a phobull e, 'thùs gu 'chrìch a sìos. An creidimh, 's lus nach d'àraicheadh An gàradh nàduir riamh ; Dh'f heumadh e fonn a b' f hèarr na sud, Chum fàs thòirt dha is gnìomh. XXVI. Ki Criosd, a deiream, còrdaidh iad, Le*creidimh beò gu saor : Is gheibh iad ceangal pòsaidh ris, Am pòsadh chaoidh nach sgaoil. Is bheir e dìon is stiùradh dhoibh, 'S fior chomunn dlùth, is caomh ; 'N sin their a chèiF, le dùrachd ris, 'S tu " fear mo rùin, 's mo ghaoil." ANN AN SLUAGH DHE. XXVII. 'S e Criosd an f hìonain f hìrinneach, Mu'n d' innseadh dhuinn Ieis fèin ; 'Chomhpàirticheas gun dìobradh riu, Am beath' 's am brigh gu lèir ; * Tha aonadh dlhth is diòmhair ac' Ei Criosd,* tre Spiorad Dhè, Air nach cuir ùin' no sìorruidheachd Chaoidh crìoch, no idir sgeul. XXVIII. 'S e 'n t-aonadh bonn a' chomuinn ud, Th' aig 'phobull-san ri Dia, 'S tre 'm builich e, gu h-ullamh orr', A chomunn blàth is fior ; Araon 's e bonn nan còirichean, Gu sònruicht', th' ac' an Criosd, Tre 'm faigh iad, mar is dòchas dhoibh, An oighreachd ghlòrmhor shìor. XXIX. Ach 0, nach aonadh beannuicht' e, Th' aig 'n anam nis ri Criosd ! Tre chreidimh, chaoidh, o 'n tarruing e An toradh nach bi blìon ; Oir 'fhireantachd tha uime-san, Tre 'n ghabhadh ris le Dia, Is Criosd bidh mar na h-uile dha, Gu h-uile, is gu sior. XXX. Bidh 'n Spiorad Naomh a threòraich iad, Gu sònruicht', dh'ionnsuidh Chriosd, O'n là sin gabhail còmhnuidh annt', Mar Spiorad sòlais shìor. Is ni e Teampull àluinn dhiubh, Mar àite-tàimh do Dhia ;f 'S oibrichidh e gu gràsmhor annt', Gach là, an toil 's an gnìomh. * Eoin xv. f 1 Cor. iii. 16. OBAIR AN SPIORAID XXXI. 'S e 'n Spiorad ceudn' a naomhaicheas* Gach aon fa leth do'n treud, A' tabhairt cumaidh, 's aomaidh dhoibh, A dh' aondann ri toil Dhè. Ts anns an obair dhìleas ud, 'S e firinn', Fhocail fèin Am meadhon tre an saothraich e, 'S ann air gach aon gu lèir. XXXII. 'S fo obair ghlan na naomhachd ud, Bidh gràdh gach aoin do Chriosd ; Oir thearbadh nis o 'n t-saoghal iad, 'S o chomunn dhaoin' gun Dia. lagh a' pheacaidh shaoradh iad,f 'S o dhaors' gach ana-mhiann : Tha corp a' bhàis 'n a dhaorsa dhoibh,f Ach gheibh iad saors' 's a' chrìoch. XXXIII. Is fior, bidh cathan piantail ac' A riamh o f huair iad gràs ; Oir 'n f heòil bidh chaoidh a' miannachadh, 'S ag iarruidh rìs a h-àit. || 'S an cogadh ud cha chrìochnaich e Gu sìor gu uair a' bhàis ; Ach sguiridh 'n sin gu sìorruidh e, Oir choisinn Criosd am blàr ! xxxiv. Ach maille ris gach sàruchadh, Is cràdh a th' ac' o 'n f heòil, Thig saighdean geur o Shatan chuc,'§ Gu bràth, tha orr' an tòir. 'S bheir daoine fuath bhios dearbhta dhoibh, Is deochan searbh r' an òl ; An so bithidh geur-leanmhuinn orr', Is garbhlachd ac' 's an ròd. 1 Pead i. 2. f Rom. viii. 2. t Rom. vii. 24. || Gal. v. 17. § Ephes. vi. 17. ANN AN SLUAGH DHE. 153 XXXV. Ach gheibli gach neach do 'n àireamh ud, Gun teagamh, gràs is glòir : Oir chionn gur beò an Slanuighf hear, Gu bràth bidh iadsan beò.* 'S e gealladh cinnt' an Tighearn dhoibh, Gu 'n siab e uath' na deòir ; 'S bidh es' 'n a chuibhrionn shìorruidh dhoibh, 'S thig crìoch air làithibh 'm bròin.f xxxvi. 0, leanamaid an naomhachd ud ; Ni 'n t-anam aon ri Criosd, An coslas is a' chaomhalachd, 'S an comunn saor is sìor ! Do'n pheacadh is fior nàmhaid i, 'S is bàs i dha 's a' chrìoch ! 'S e mais' glòir a nàduir i, 'S tre 'm meal gu bràth sinn Dia ! XXXVII. 'S e Spiorad Naomh na firinn e, A mhìnicheas a ciall,J 'N sin gabhaidh iad do rìreadh rith', Mar 'n f hìrinn tha o Dia. Is bithidh si, tre 'n fhasach, dhoibh Mar sgàthaibh soilleir, fior, 'S am faic iad glòir an t-Slànuighf hir, Tha àillidh mar a' ghrian ! XXXVIII. Bidh Focal Chriosd mar sgàthan doibh, 'S am faic iad 'ailleachd fèin ; 'S ni 'n sealladh mùthadh àluinn orr 7 , Gu 'n nàdur-san, 's a sgèimh. || 'S ma thugadh sùilean fosgailt' dhoibh, Is sgoltadh tuigs' is lèirs', 'Chum faicsinn glòir' a' chuspair ud ; Sud obair Spioraid Dhè. [* Eoin xiv. 19. f -Isa. lx. 20. \ 1 Cor. ii. 10, 12. |[ 2 Cor. iii )m G 5 OBAIR AN SPIORAID XXXIX. Bidh 'm Focal naomh 'n a lòchran dhoibh, Fo sheòladh 'n Spioraid cheudn', Tre 'm bi iad air an treòrachadh Gu tìr na glòir' gu rèidh.* Bu chianail, dorch, an turus dhoibh ; — 'S cha b' turus e gu nèamh — Mur bitheadh 'n lòchran dealrach ud, Toirt soluis dhoibh 'n an ceum. ' XL. 'S i 'n f hìrinn 's bonnchar creidimh dhoibh, M#r theisteas f hìor-ghlan Dhè ; Tre 'm fairich, is an aidich iad, Gur coigrich iad fo ghrèin ; Tre chreidimh 'n f hocail-gluaisidh iad, 'N an turus suas gu nèamh ;f 7 S an Spiorad cumaidh suas annt' e, Tre bhuaidh a' chroinne-cheus'. XLI. 'S e an crann-ceus' gu sònruichte, An lòn, 's an dìon, 's an stèidh ; An sud, tha seasamh glòrmhor ac', Air carraig chòmhnard rèidhj 'S a mheud 's a fhuair an creidimh ud, 'S a ghlacas teisteas Dhè, 'S iad-san gu fior a dh'aidicheas, Gun saidealtas, e fèin. XLII. Seadh, aidichidh, 's cha 'n àicheadh iad.; Gun nàire air an gruaidh, Fìor-ghlòir is crùn an t-Slanuighfhir, 'Chuir cuid, 'n ar là, 's an uaigh ! Oir chuir iad cùl — 's cha chiùirteach leo — Ki ùghd'ras Chriosd 's an uair, Is roghnaicheadh, le dùrachd leo, Au rùsg an àit an Uain. || x Salm cxix. 105. f 2 Cor. v. 7. J Salm xl. 2. !i Eoin x. 12, 13. Esec. xxxiv. 11-20. Jer. xii. 7-12. ANN AN SLUAGH DHE. XLIII. Och ! sud gu lagh is Cùirtibh iad, Gu ciùrradh oighreachd Dhia ! 'S do dhaoinibh thugadh ùmhlachd leo, A' lùbadh dhoibh roimh Chriosd : Is ruag iad as a' ghàradh e, 'S an robh a thàmh o chian ; Is dh'f hàgadh nis mar f hàsach e, 'N a ghàradh tioram, blìon ! XLIV. 'S ma tha iad measg an àireimh ud, A mhothaich gràs a riamh : Riu theirinn — Ged nach fàidh mi — Gu'm faigh sibh cràdh is pian. Is ni e nach gabh àicheadh dhuinn, G'an d' chràidh sibh Spiorad Dhia ; 'S gu 'n luidh orr' doille 's f àsalachd, An teagasg dh'f hàgas blion ! XLV. Ach ge b' e fhuair an creidimh ud, A ghreimicheas ri Criosd, Dhoibh bheirear neart gu 'aideachadh, 'S gu seasamh leis gu dian : Oir 'n Spiorad, tha 'n a thròcair-san, 'Na chòmhnuidh annt' gu sìor An creidimh cumaidh beò e annt', Seadh, beò annt' gus a' chrìoch. XLVI. 'S e Spiorad na h-uchd-mhacachd e, Am macaibh Dhè nan sluagh, A theagaisgeas le acarachd Dhoibh Aba ghlaodh 'n a chluais ;* Oir bheir e muinghinn cloinne dhoibh ; Is aithne ghlan, le buaidh, Air Dia, 'n a aogas athaireil, 'N sin theid an Aba suas ! * Rom. viii. 14. 1Z6 OBAIR AN SPIORAID XLVII. Bithidh e 'n a f hear-tagraidh annt', Ag eadar-ghuidh' le buaidh ; 'G an teagasg gu bhi 'g asluchadh, Le osnaibh tha do-luaidh* Seadh ; ni e pobull ùrnuigh dhiubh, 'S gach dùth'ch am bheil an cuairt : Is gheibh iad neart is ùrachadh, 'N tra thig an drùchd a nuas. xlviii. Air uairibh, an tra lùbas iad An glùn, aig caithir gràis, Thig frasan blàth, is ùrail orr', Mar dhrùchd a bheir orr' fàs. Is ruithidh 'n sin gu sùrdail iad ; An cùrs', o là gu là ; Is gheibh thu 'n anail chùbhraidh ac', 'S a 'ghnùis bhios geanail, tlàth. XLIX. Ach, ; nach robh mar Iacob sinn ; Le spàirn a ghleac gu dian ; Gus 'n d 1 f huair e 'bheannachd àraidh ud ; A dh' f hàg e àir a rian ! Oir ged bha 'n t-aingeal gràsmhor ud, Tur làidir gu 'chur sìos ; 'S ann chuir e neart is tàbhachd ann ; Rinn Iacob treun 's a' ghnìomh. L. 'S ,e gealladh Dhia do Israel, A dh' fhiosraich e le 'ghràs ; Gu 'm bi e mar an t-uisge dhoibh, Mar uisge mìn is tlàth. J Ach 's minic thug e dòirtidhean,|| A chòrr air 'fheartaibh ghàth'cht', Tre 'n chuireadh aois is òigridh leis, Gu sònruicht', dh' iarruidh slàint'. * Rorn. viii. 26. f Gen. xxxii. 24-20. \ fTos. xiv. 5. || Isa. xliv. 3. ANN AN SLUAGH DHE. 157 0, c'ait an diugh, 'm bheil cuimhneachas 'N an linn chaidh seachad uainn ? 'S an robh e do ar sinnsearaibh Toirt Cuingeis iomadh uair ! 'N tra bha an Spiorad glòrmhor ud, 'G a dhòrtadh chean a nuas, 'S gu Slànuighf hear 'g an treòrachadh, 'S an d' f huair iad sòlas buan ! LII. Bu shealiadh ait do Thròcair sud, — D' am b' bhròn gun cheist ar truaigh'- 'N tra thigeadh 'n Spiorad glòrmhor ud, 'N a dhòirtidhean a nuas ; 'S tra ghlacadh e na ceudan dhiubh, Seadh, ceudan an aon uair ! 'G an tarruing leis gu h-èifeachdach, Gu treud is chrò an Uain. LIII. An sin, bha làithean samhraidh ac', 'S an dannsadh iad gu gleust' ; Chaidh thairis nis an geamhradh uath' 'S chluinnt' òran binn nan eun : 'S 'n a measg-san, chluinnt', gu suilbhireach Guth a' cholumain shèimh' : Chitht' lus is geug fo thoradh 'n sin ; 'S an talamh fein fo sgèimh !* LIV. 7 S cha 'n e g'an cual, ach chunnaic sinn ; 'S bu shealladh beannuicht' e ! 'S e peacaich thruagh', gu muladach, Ri tuireadh 's sileadh dheur ! Oir mhothaicheadh an cunnart leo, 'S bhi nis fo mhallachd Dhè, Air 'n d'thug an Spiorad urramach, Le' chumhachd-san, dhoibh lèirs'. * DaTi Sholairah ii, 11—31. OBÀIR AN SPIORAID LV. 'S e rinn 'n a shealladh beannuicht' e ; Am focal bhi dol sàs Am peacaich làidir cheannairceach, 'S g' an leagadh sìos gu làr : 'S an Spiorad leis 'n do leònadh iad ; 'G an treòrachadh gu slàint' ; Air Slànuighf hear toirt eòlais dhoibh, 'S 'g am pòsadh ris gu bràth. LVI. Tha cuid f huair dhachaidh sàbhailt dhiubh, S' air leabaidh 'm bàis rinn sgeul, Air cumhachd 's gràdh an t-Slànuighf hir, A nochd a ghràs dhoibh fèin : Is anns a' chreidimh bhàsaich iad ; * An dòchas slàinte rèidh, 'N tra chuireadh 'thaobh is dh'f hàgadh leo, Am pàillunn talmhaidh crèidh.f LVII. 'S tha chuid dhiubh fathast dh'fhàgadh dhuinn, Tre chaoimhneas ghràidh ar Dè ; Nis beò tre chreidimh 'n t-Slànuighf hir, 'S a gluas'd gach là d'a rèir. Is Dia gu 'n glèidh gu sàbhailt iad O Shatan, 's uatha fèin ; 'S o shaoghal coimheach, àrdanach ! 'S gu 'n cuir e an t-àireamh 'meud ! LVIII. Is truagh gach neach a dh'àicheadhas Gur obair ghràis a bh' ann ! 'S gu 'm b' shoilleir do na Bràithribh i ; 'S do chàirdibh Chriosd 's an àm ; A thaobh na sheallas tàireil oirr', Ag ràdh gur e bh' innt' moll, No chuireas à" leth Shatain i ; J Bidh cràdh ac' dheth is call ! * Eabh. xi. 13. f 2 Cor. v. 1. t Mat. xii. 24, 31, 32. ANN AN SLUAGH DHE. LIX. 'S fior, bha iad measg an àireimh ud, Air 'n d' thàinig crith, is gluas'd Ach thuit air falbh o'n là sin iad : 'S mo chràdh, tha 'd nis 'n an suain ! Ach c'ait' 'n robh 'n Spiorad saothrachadh Measg dhaoine riamh, le buaidh, Nach cuireadh Dia an t-saoghail so Faoin-dhealbh do 'n obair suas ? LX. Ach co, a chionn sin, dh-àicheadhadh Gu 'm b' obair ghràsmhor i ? No chuireadh a leth Shatain i ? Bu chràiteach, goirt an ni ! 'San t-sìol a 's faillain' dh'f hàsas dhuinn, 13idh diasan fàs gun bhrìgh ; Ach, a chionn sin, co 'chàineadh e, No 'leigeadh dha dol dhìth ? LXI. Ach chloinn na' h-oibre gràsmhoir ud, Na cràidhibh Spiorad Dhè ;* Tha annaibh 'na f hear-àiteachaidh, Mar Spiorad gràis gu rèidh ! Mu 'n tarruing e a làthaireachd, Kè iomadh là uaibh fèin, 7 S gu 'm faigh sibh caoil' is fàsalachd, A dh'fhàgas sibh gun f heum ? LXII. Cha 'n e, gu tur, gu 'm fàg e iad, 'S an d' ghabh e tàmh a riamh ; Oir seasaidh 'n ceangal gràsmhor ud, Gu bràth, th' ac' ri Criosd. Ach bidh mar phreas an gàradh iad, A dh'fhàsadh seac is crìon, A fhreumhan ged nach bàsaich iad, Air 'bhàrr cha 'n fhaic thu biadh. * Ephes. iv, 30. OBAIR AN SPIORAID LXIII. Ach 's truagh, gun cheist, gach anam dhiubh Do nach aithne am feum Air 'n obair mhòir is bheannuicht' ud, A dh'f hairich pobull Dhè ! Oir peacadh bithidh raighlaidh annt', 'S an diabhuli mar an ceudn' ! Is fanaidh fearg an Tighearn orr', Do.Chriosd mur toir iad gèill ! LXIV, Bha cuid dhiubh 'n an suil-fhianuisibh Air obair Dhia 's an uair, 'S iad fèin 'n an seasamh-diomhanach ; Do Chriosd gun tabhairt cluais, 'N tra chaidh e mach 'n a charbad-san, Air anamaibh 'toirt buaidh' ! Ach nis ; an là ud dh'fhalbh e uath' ; 'S an staid, gu dearbh, tha truagh ! LXV. 'S e 'n Spiorad Naomh ni toileach iad, Bhi tabhairt ge'ill do Chriosd ; 'S am bi gach saors' is sonas ac', Nach dealaich riu gu sìor. 'S ! anam, thoir an obair dha ; A bhuineas dha mar Dhia ! Mu 'n tig am bàs gu h-obann ort, 'G ad leagadh teann a sìos ! LXVI. 'N sin dorus tròcair dùinear ort, Bha dlùth dhuit fad do là ; Tre 'n tugadh cothrom dùsgaidh dhuit, Gu cùram mu do shlàint' ; Ach chionn gu'n d' chuireadh cùl leat rith' ; Bidh cùradh agad 's cràdh ; Oir dh'f halbh a nis an ùin' ud uait ; An ùin' nach pill gu bràth ! ANN AN SLUAGH DHE. 161 LXVII. Acli fathast, 'm feadh 's tha ùin' ann dhuit, Is gairm as-ùr o Dhia, Mo thruaighe lèir, nach dùisgeadh tu ; 'S nach dùineadh tu ri Criosd ! Tha 'ghàirdean fathast sìnte dhuit, O creid, gu cinnt', gur fior ! •S gun dàil, ma 's e, 's nach pill thu ris, Di-rahilltear thu gu sìor ! LXVIII. Mo thruaighe leir, cha 'n aithne dhuit Do chunnart no do chall, No mhallachd tha 'n a luidhe ort, Mar eallach tuilleadh 's trom ! 'S cha 'n e a 's lugha cunnart dhuit, Do d' chunnart thu bhi dall ! Ach Dia gu 'n tog an dalladh dhiot, Mu 'n leagar thu fo 'n f honn ! LXIX. Is sibhse 'shluaigh mo chùraim-sa, O, b' e mo dhùrachd dhian, Ri Fear mo ghràidh gu 'n dùnadh sibh ; 'S an ùir mu 'n luidhinn sìos ! Oir dhòirteadh e, 'n a ghaol-san oirbh, An Spiorad Naomh gu fìal : Gluaisibh ! — teichibh ! — aomaibh ris ! Seadh, aomaibh, — 's gabhaibh ciall ! LXX. Tha iomadh dhibhs' mi-chùramach ; — Is ciùrrtach leam a luaidh ! — ! idir, c'uin a dhùisgeas sibh, 'r dùsal trom, 's 'ur suain ? Oir, ma gheibh bàs is breitheanas, — Tha feitheamh air gach sluagh — Sibhse gun Chriosd 's gun maitheanas, Bhur seasamh bithidh truagh ! OBAIR AN SPIORAID LXXI. 'S ma chi mi measg an àireimh sibh ; 'S an là an nochdar Chriosd, Chum sgaraidh chaoidh o 'làthair-san, Na rinn air tàir a riamh : Is ni e 'n diugh ni deurach mi, — Ach sgeul e bhitheas fior — Ri 'r dìteadh-san gu 'm feumar leam ; Mo sheul a chuir gu sìor I LXXII. 'S a' chuid 'n ur measg a ghràdhaicheadh Le Dia nan gràs o chian ; 'S mar thoradh air a ghràdh-san dhuibh, \ A thàlaidh sibh gu Criosd ; Gu 'n robh a Spiorad gràsmhor-san ; Ghabh tàmh 'n a phobull riamh, Chaoidh maille ribh, 's 'g ur 'n-àiteaehadh — — Sud m' ùrnuigh ghnàth ri Dia — LXXIII. 'S fo stiùradh 'n Spioraid uasail ud, A chuireadh nuas 's gach àl ; bithibh beò, is gluaisear leibh Seadh, gluaisibh ann gach là l* Faigheadh e tric a' lùbadh sibh, Is dlùth ri caithir ghràis ; Is cuimhnichibh 'n ur 'n-ùrnuighibh 'M Fear-iùil le miann bhur slàint' ! LXXIV. Is tagairibh, gu dùrachdach, Gu 'n tigeadh 'n drùchd a nuas ; D' ar n-Eaglais, bheireadh ùrachadh, Is lùth's gu seasamh suas ; Gu seasamh le a Ceannard-san, A cheangal ris 's an uair ; Is bheirear dhuibh na beannachdan A cheannaich e d' a shluagh. * Gal. v. 25. ANN AN SLUAGH DHE. LXXV. " Gu 'n tigeadh àm ath-bheothachaidh ; A thogadh reothadh bài^, Dheth iomadh tha 'n am prìosunaich ; Aig ceartas Dhia an sàs ! Gun eagal roimh an t-sìorruidheachd, A dh' iathas ump' gun dàil ; Far am bi ceartas 'g iarruidh uath', An dìol nach toir gu bràth ! LXXVI. " Gu 'n tigeadh 'n anail chaoimhneil ud, O cheithir ghaothaibh nèimh,, A shèideadh air na cnàmhaibh dhuinn. Tha fad 'n an tàmh fo 'n eug ! 0, 's tioram, seadh, 's is lìonmhor iad, Fo ghrian an t-soisgeil shèimh ; Is iomadh nis air liathadh dhiubh ; 'N an slighibh cianail fèin ! LXXVII. " Gu 'n tigeadh 'n anail èifeachdach, Air oighreachd Dhè a nuas ! A thogadh goirt is caoile dhiubh, 'S a chaochaileadh an snuagh. Oir na nithe ta làthair annt', Ghrad bhàsaicheadh gu luath, Mur bi an Spiorad glòrmhor ud ; 'G an cumal beò gach uair. LXXVIII. " 'S e sud a bheireadh ath'rachadh, Seadh, earrach 'n dèigh an f huachd, 'S a bheireadh aimsir shamhraidh dhuinn 'S an geamhradh theicheadh uainn. Ni ghaoth o dheas, tra shèideas i, An dèigh na gaoith o thuath, Ar lios 's ar spìosraidh ùraichidh, 'S bidh àileadh cubhraidh uath\ OBAIR AN SPIORAID LXXIX. " 0, Spioraid, thugadh èisdeachd leat, Is spèis do ghlaodh do shluaigh ; Tha là 's a dh' oidhch' ag e'igheachd riut, Le osnaibh gheur do-luaidh ! Gu 'n tigeadh àman ùrachaidh, Atr cloinn a' chùmhnaint, nuas ; An anail dheanadh sùrdail iad, Chum ruith an cùrs le buaidh. LXXX. " An anail dheanadh gnìomhach iad, Am fion-lios Dhè gach là ; 'S a dheanadh seasmhach, eudmhor, iad, Is treun, 's an latha-bhlàir : A dheanadh Criosd ro-phrìseil dhoibh, Is iads' ro-dhìleas dha' : A bheireadh 'n inntinn spioradail, 'S d' a spiorad'lachd bhi fàs ! LXXXI. 'S a theachdairean an Tighearna, 'N a Fhionan-san fhuair dreuchd, 'S 'n a thigh a ghàbh r' a riaghladh-san ; 'S tha 'g iarruidh maith an treud ; ! chuireadh leis fo fhiachaibh sibh ; Bhi biathadh 'phobuill fèin, Is peacaich 'ghairm gu strìochdadh dha, 'S am bi ac 'dìon gach rè ! LXXXII. Air drùchd an Spioraid ghlòrmhor ud, Biodh eòlas agaibh 's leirs' Is thugaibh àite comhnuidh dha, Gu sònruicht', annaibh fèin. Oir 's e bheir saors is comas dhuibh, Ni ullamh sibh 's an dreuchd ; 'S a dh'easbhuidh 'ghnùis 's a chomunn-san, Bhur 'n obair tha gun f heum ! ANN AN SLUAGH DHE. LXXXIII. bithibh chaoidh mar sholusaibh, Ro-dhealrach measg an t-sluaigh * Is cuimhnichibh gur salann sibh, Do 'n talamh 'm bheil bhur cuairt.f Is seirmear glòir Fear-saoraidh leibh, — A ghaol, a bhàs, 's a bhuaidh — 'S fo dhrùchd an Spioraid, saothraichibh 'S bhur saothair-san gheibh duais. LXXXIV. Ach Dia nan gràs gu'n deònaicheadh, A Spiorad dhòirteadh nuas ! Ghum tional steach nam fògarach, 'S gach sean is òg a ghluas'd ! Gu 'n dùisgeadh e na codalaich, Gun eagal tha'n an suain ! 'S gu neartaicheadh e 'phobull-san, Gu cogadh leis an Uan ! LXXXV. Ach, cia mar nithear sgeula leam, Air Spiorad Dhè, gu slàn' ! 'N a obair dhìomhair èifeachdaich Air 'phobull fèin 's gach àl ! Is obair shruth o'n Diadhachd i ; 'S an Diadhachd tha a tàmh ! Seadh, obair air son sìorruidheachd ! 'N so crìochnaicheam mo dhàn. * Phil. ii. 15. f Matt. v. 13. 166 IOMRADH AITHGHEARR IOMRADH AITHGHEARR AIR ME. IAIN CEANADAIDH UEEAMACH, Ministeir a' Chaisteil Ruaidh, DO 'n RINNEADH AM MARBHRANN A LEANAS. Rugadh Mr. Iain Ceanadaidh, 's a' bhliadhna 1772 ; ann an Cis-Uirn, an Sgìreachd na Comraich, an Siorramachd Rois. Ach, ged b' ann do Sgìreaehd na Comraich a bha Cis-Uirn, is ann ri Sgìreachd Loch-Caruinn bu mhò agus bu dlùithe dàimh an t-sluaigh ; agus b' f hìor sin gu h- àraid mu theaghlach athar Mhr. Iain Ceanadaidh, gu sònruichte f had 's a bha Mr. Lachunn Urramach air cheann na seirbhis agus na treuda an Loch-Caruinn. Bha Dòmhnull Ceanadaidh, athair Mhr. Iain, 'n # dhuine air an robh mòr mheas, mar dhuine diadhaidh. Chaidh a thogail 'n a òige le iarrtus air taobh a phàraintean, agus nach d'àicheadh e fèin, gu 'm biodh e 'n a mhinisteir an Eaglais na h-Alba ; ach an dèigh dha dol air aghaidh rè seal 'n a fhoghlum, thàrruing e air ais, gun fhios cinnteach bhi a nis againn ciod an impidh shònruichte fa leth fo 'n do chumadh air ais e. Agus mu thimchioll a chaithe-beatha, is leòr mar theisteas, a ràdh, gu 'n robh mòr mheas aig Mr. Lachunn Loch-Caruinn air. An dèigh d' a mhac, Mr. Iain, bhi air cinntinn 'n a òganach, 's e a' dol air aghaidh 'n a fhoghlum chum na ministreil- eachd, theireadh Mr. Lachunn iomadh uair r' a athair, na briathran a chaidh a labhairt ri Daibhidh mu 'n teampull, agus mu Sholamh a mhac, — u A chionn gu 'n robh e 'n ad chridhe tigh a thogail do m' ainm-se, is maith a rinn thu gu 'n robh e ann do chridhe : gidheadh AIR MAIGHSTIR IAIN CEANADAIDH. 167 cba tog thusa an tigh, ach do mhac, — togaidh esan an tigh do m' ainm-sa." Cha 'n fheud sinn bhi an teag- amh, nach faca Mr. Lachunn Urramach deadh chomhar- raidhean air obair nan gràs ànn an Iain Ceanadaidh, mu 'n rachadh e an fhad so : agus tha fios aig pobull an Tighearn, air feadh na Gàidhealtachd mu thuath, gu 'm bu duine Mr. Lachunn, 'n a ghinealach, d' an robh rùn an Tighearn air a foillseachadh, gu h-iongantach, ni bu mhò na fhuair duine eile 's am bith r' a linn, air an cualas lomradh leinne, 'n ar n-Eaglais. Agus cha mhò is fiosrach sinn, ga 'n robh an deigh sin, duine 's am bith eile an Albainn, 'n a' làithibh no 'n a ghinealach fèin, bu dlùithe a ràinig, na Mr. Iain Ceanadaidh fèin, air sealladh soilleir bhi aige air rùn an Tighearn, ann an co-chomunn a' chreidimh agus a' ghràidh r' a Ard- mhaighstir fèin. Tha fios gu maith aig co-aoisibh Mhr. Iain Ceana- daidh a tha fathast a làthair, gu 'n do thaisbeanadh gu ro mhoch, eadhon an làithibh 'òige, comharraidhean air obair nan gràs ann, air mhodh sònruiehte, shoilleir : agus bha iomadh saorsa iongantach 's an f hreasdal air am buileachadh air. Fhad 's a bha e fathast 'n a naoidh- ean, thàinig a' Bhreac a stigh air an dùthaicb, aon gheamhradh, gu trom, bàsmhor. Bha dithis do theagh- lach 'athar, bu sheana na Iain, air an gairm air falbh leatha. Bha Iain fèin air maduinn àraid air a thoirt co ìosal, 's nach b' urrainn doibh a bha timchioll a leapa a ràdh, am bu mharbh no 'm bu bheò e. Thàinig an luchd-cèirde gu an cistean-mairbh ulluchadh air chionn na cloinne a chaochail cheana ; na càirdean, trom, muladach, deurach ; agus 's e a dh'fhoighnich an luchd- cèirde, an gabhadh iad a nis tomhas an treasaimh fir, agus e gu soilleir, a rèir am beachd-san, air siubhal. " Cumaibh oirbh" ars an t-athair ; "feudaidh sibh bhi a' falbh : teasairgear mo leanabh o 'n bhàs so ; agus aidichear fathast leis an Tighearn e." Mu aois nan cùig bliadhna, bha e air a thabhairt gu mòr do ùrnuigh uaigneich ; agus cha 'n e sin a mhàin, ach dh' innseadh dhuinn air ùghdarras nach gabh diùltadh 168 IOMRADH AITHGHEARR dhuinn, eadhon mu 'n àm sin (" A beul naoidhean agus chiochran, dh'òrduich thu neart,") gu 'n do bhean- naich an Tighearn e mar inneal. Chuir a mhàthair, aon là e, a mach do 'n chruaich mhòine, a thoirt ultach mòine, a stigh leis. Thachair gu robh còs 's a' chruaich, a thug fasgadh agus folach do 'n leanabh ; chrùb e a stigh do 'n chòs ; agus thòisich e air athchuingibh a chridhe a dheanamh aithnichte do Fhear-èisdeachd na h-ùrnuigh. Thachair gu 'n d' thàinig bean bhochd an rathad, d' am b'àbhaist bhi ag iarruidh dèirce ; agus aig nach robh deadh ainm roimh 'n àm so, a measg a luchd-eòlais. Chual i fuaim bruidhne 's a' chruaich mhòine ; tharruing i am fagus, chum 's gu 'n cluinneadh i : chuir i a cluas ris a' chruaich : chual i na h-uile focal a labhair an ' leanabh ; lìonadh le h-iongantas a h-inntinn ; ach cha b' ann le h-iongantas a mhàin ; bhuaileadh a coguis ; agus riamh an dèigh an là sin, tha e air 'aithris, le h-iomadh, gu 'm facas atharrachadh soilleir, co dhiubh, 'n a giùlan 's 'n a comhluadar, air an robh coslas, gur h-ann o chumhachd a bha e. Cha ghiìdain an t-iomradh aithghearr so dhuinn mòran a thoirt air aghaidh mu chaithe-beatha Mhr. Iain Ceanadaidh ann an làithibh 'òige, mar bha e a' tighinn air aghaidh ; ach a mhàin a ràdh, a rèir gach cunntais agus iomraidh a fhuair sinn uime, uatha-san d' am b' eòl e o a cheud dol a mach, ann an sgoil ! 's an Oil-thigh, gu 'n do nochd e gu soilleir, taitneach, sòn- ruichte, 'inntinn agus a chridhe bhi fo riaghladh gràis, le a ghiùlan bhi do rèir sin. Fhuair e comas searmonachaidh o Chlèir Loch-Car- uinn an dèigh dha a dhol tre riaghailtibh foghluim na h-Eaglais, agus Mr. Lachunn air cheann na Clèire. Dh' innis neach àraid dhuinn, o chionn ghoirid, ni a thuirt Mr. Lachunn, agus aobhar aige bhi a' labhairt mu dhuin' òg eile a fhuair comas searmonachaidh o 'n Chlèir cheudna, an dèigh do Mhr. Iain Ceanadaidh 'fhaotainn. Ars Mr. Lachunn, — " Rinn an Spiorad Naomh Mr. Iain Ceanadaidh 'n a mhinisteir : ach tha eagal orm, gur h-e Mr. lain agus mi fèin a rinn ministeir do Mhr. ." AIR MAIGHSTIR IAIN CEANADAIDH. 169 Àn dèigh do Mhr. Iain Ceanadaidh bhi a nis 'n a shearmonaiche 's an Eaglais, fhuair e gairm air tùs, gu bhi 'n a f hear-cuideachaidh do mhinisteir Sgìreachd Loch-Bhraoin. Cha 'n 'eil e a nis 'n ar comas 'ainmeach- adh ciod an ùine a dh' fhàgadh an sin e. Àch na 'n ceadaicheadh giorrad ar n-iomraidh e, dh' fheudadh sinn iomadh dearbhadh a thoirt, nach b' ann an dìomhanas a shaothraich e 's an Sgìreachd fharsuing sin. Chaidh a ghairm 's an ath àit, gu bhi 'n a fhear-teagaisg, ann an JEireabull, an Duthaich Mhic Aoidh, far an robh Mr. Robison ainmeil, agus Mr. MacBride urramach 'n a dhèigh, roimh 'n àm so. Bha, gun teagamh an dithis siu 'n an daoinibh air leth 's an Eaglais ; agus aig an robh an saothair ga mòr air a h-aideachadh leis an Tighearn. Bu shòlas do na coimhthionalaibh 's 'a chèarna ud, 'n uair thàinig Mr. Iain Ceanadaidh 'n am measg, gur h-ann a fhuaireadh e a' daingneachadh na h-oibre a chaidh a thòiseachadh fo 'n dithis a bha roimhe. Agus tha iad fathast r' am faotainn 's a' chèarna cheudna, fàsaichle nis mar tha i, an coimeas ris mar bha i an uair ud, neach agus neach, a dh' aidicheas, f had 's is mair- eann doibh 's an f hàsach, agus tha sinn a' creidsinn 's an t-sìorruidheachd fèin, gu 'm b' e Mr. Iain Ceanadaidh an Teachdaire fo an do dhùisgeadh 's an do shoills- icheadh iad a chum eòlais air slighe na beatha mairean- naich. Bha aige, f had 's a bha e an Eireabull, bhi a' sear- monachadh do chiomhthionaìaibh ann an tri sgìreachd- aibh fa leth, Sgìreachd Dhiùirinis, Eadar-a-chaolais, agus Thunga. Anns na Sgireachdaibh sin, tha fathast, ainm agus cuimhne Mhr. Ceanadaidh, cùbhraidh agus blasda do phobull an Tighearn. Fhuair Mr. Ceanadaidh, a rìs, gairm gu bhi 'n a f hear- cuideachaidh do Mhinisteir Sgìreachd Asaint. Bha e seachd bliadhna 's an dreuchd sin ; agus cha b' ann dìomhain, gu cinnteach ; ach a shaothar gu mòr agus gu farsuing air a h-aideachadh. Bha c soilleir gu 'n robli an Tighearna maille ris. Bha an Sgìreachd farsuing, agus bha i an uair sin fo thuath lìonmhor, 's cha b' ann fàsaichte, mar tha a' chuid mhòr dhi an diugh. Agus H 170 IOMRADH AITHGHEARR tha sinn a' creidsinn a rèir na h-ùine a bha e 's an 8 Sgìreachd sin, gu 'n robh a shaothar air a beannachadh : ■ air dhòigh co soilleir 's a chunncas riamh i. Bha a * dheuchainnean fèin aige 's an Sgìreachd, ach 's ann o r - dhaoinibh abha iad. Bha gràdh an t-sluaigh air a tharruing a mach d' a ionnsuidh gu h-anabarrach. | " Chronaicheadh so dhoibh, ach b' ann le cumhachdaibh an j t-saoghail so, 'n uair dh' iarr, s' a dh' oidhirpich iad e i 1 bhi aca mar mhinisteir, an dèigh bàis an duine do 'n ! ^ robh e 'n a fhear-cuideachaidh. Cha 'n fheud sinn, agus cha toigh leinn idir, connsachadh 's am bith an 1 aghaidh luchd-riaghfaidh aimsireil a mholadh : 's ann a \ dhìteadh sinn e. Ach cha mhò a dh'fheudas sinn cruaidh- 1 smachd agus ain-tighearnas na buidhne sin a mholadh, 2 ach an dìteadh gu trom, leis an d' rinneadh 's a' chùis 1 so, tàir, air athchuingibh an t-sluaigh, 'n uair dh'iarr iad c uile mar leis an aon ghuth, Mr. Ceanadaidh bhi aca mar ! ì mhinisteir. Agus tha sinn a' creidsinn, gun tàmailt 's am ' bith do luchd-teagaisg eile, gur lìonmhor iad ann an ' Asaint mu thuath, gus an an là an diugh, nach d'fhuair \ j fathast o 'n dh' fhàg Mr. Ceanadaidh iad, beathachadb no cuideachadh d' an anamaibh, mar fhuair 's mar 1 mhothaich iad r' a linn-san 'n am measg. Cha b'iad ' sluagh na Sgìreachd sin a mhàin, ach nan sgireacbdan t dlùth dhi, air an do luidh mulad nach b' eutrom, 'n uair 1 ( mhothaich iad Mr. Ceanadaidh bhi air a dhiultadh do |m Asaint. [ Ach bha rìin an Tighearn a' stitiireadh an duine y chaoimh, gu earrann eile do 'n fhìon-lios, far an robh [ obair a' feitheamh air. Fhuair e gairm agus cuireadh i gu Sgireachd a' Chaisteil Ruaidh, ann an Clèir na Canaich, an Siorramachd Rois. Rinn an Tighearn aithnichte, ceum air cheum, obair, do rìreadh, bhi aige r'   £ 7 ' ■ / è /r T %u}rf^ ^ lf^ i t^ /p^ S'/i. I J%ùM - bà&Àui, F / 5", V %