c: text/html

text:
An Nobhail Ghàidhlig
An Nobhail Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Gus an fhicheadamh linn, cha do sgrìobh neach sam bith nobhail anns a’ Ghàidhlig, ged a chuir àireamh luchd-foillseachaidh leabhraichean ruisg agus bàrdachd a-mach anns na linntean 19 agus 20. [1] B’e a chiad nobhail iomlan – anns an seagh “nuadhasach” den fhacal – Dùn Aluinn, no an t-Oighre ‘na Dhìobarach le Iain MacCormaic (1912). Roimh sin, ann an 1908, dh’ fhoillsich MacCormaic nobhail ghoirid Gu’n d’ thug i spéis do’n Armunn, agus eadar 1909 agus 1910 dh’ fhoillsich an iris An Sgeulaiche pàirt de sgeul goirid le Aonghas MacDhonnchaidh leis an tiotal An t-Ogha Mór. Mar sin, tèid againn air ràdh gun do rugadh an nobhail Gàidhlig le sgrìobhaidhean MacCormaic agus MacDhonnchaidh, ged nach robh ealain na nobhail ann an cànan nan Gàidheal ach na “leanabas” aig an àm sin. Bhitheadh e fada fhathast gus an nochdadh nobhail “inbheach”. Ann an 1923 thàinig a-mach an nobhail mhaoth-inntinneach Cailin Sgiathanach le Seumas MacLeòid, ach cha do thog ealain an nobhail a ceann ann an da-rìribh a-measg nan Gàidheal gu 1971, nuair a nochd A’ Leth Eile le Cailein MacCoinnich. On àm sin lean sreath de nobhailean: Gainmheach on Fhàsaich le Màiri NicGillEathain (1971); Raonaid (1981) le Cairistiona Dick; Có ghoid am bogha-froise? le Fearghas MacFhionnlaigh (1978); agus Deireadh an Fhoghair le Tormad Caimbeul (1979). Cha do sgrìobh Iain Mac a’ Ghobhainn nobhail fhada sam bith, ach dh’ fhàg e làrach le a nobhailean goirid Iain am measg nan reultan (1970), agus An t-Aonaran (1976). Dh’ fhoillsich GAIRM a sgeul Murchadh ann am meidhisean, ann an 1979, agus leis na sgrìobhaidhean sin, stèidhich Mac a’ Ghobhainn puist-seòlaidh air son na nobhail Ghàidhlig. Ach cha b’e ach an dèidh na bliadhna 2000 a thàinig an nobhail Ghàidhlig gu ìre le sgeòil a thoill coimeas leis an litreachas as fheàrr anns a’ Bheurla agus ann an cànanan eile. Stèidhich an Roinn Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu Comhairle nan Leabhraichean air son taic a chur ri foillseachadh na Gàidhlig. Le comhair na Comhairle, thòisich CLÀR a dh’ fhoillseachadh sreatha de leabhraichean (nobhailean, nobhaileagan agus eile) fon ainm Ùr Sgeul. Mar eisimpleir, ann an 2004 thàinig a-mach Là a’ Dèanamh Sgèil do Là le Aonghas Pàdraig Caimbeul; ann an 2005, Gymnippers Diciadain le Màrtainn Mac an t-Saoir; lean Shrapnel le Tormod Caimbeul (2006); Dìleas Donn le Norma NicLeòid (2006); agus An Taigh-Samhraidh le Aonghas Pàdraig Caimbeul (2007). Ach bhris Aonghas Pàdraig Caimbeul grunnd ùr le a nobhail bharraichte An Oidhche Mus do Sheòl Sinn (2003). Chaidh an nobhail seo ainmeachadh anns a’ chiad deich ann an clàr aig an iris The List air son na ceud leabhraichean a b’ fheàrr a chaidh a-riamh a sgrìobhadh ann an Alba.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ruaraidh MacThòmais The Companion to Gaelic Scotland, t.d. 218, novel, the Gaelic
- Màthraichean-adhbhar: Ruaraidh MacThòmais The Companion to Gaelic Scotland, t.d. 218, novel, the Gaelic;
- catalog eadar-lìon Comhairle nan Leabhraichean Gàidhlig

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- 4-4-0 a bha le CR roimhe agus 'Black 5 ann an Taigh-cruinn Inbhir Nis, 1949
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_774
- ÀITE
- Inbhir Nis
- DEIT
- 15 An t-Ògmhios 1949
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- H C Casserley 57512
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27482
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
einnsean smùide
CR
HRS
4-4-0 a bha le Rèile Chaledonia roimhe agus 'Black 5' a bha le LMS roimhe le smùid asta ann an Taigh-cruinn Inbhir Nis.
'S e 4-4-0 'Clas 72' a bha le Rèile Chaledonia roimhe a th' anns an locomotive as fhaisge. Chaidh a togail sa Chèitean 1918 mar CR Àir.931, thàinig i gu bhith Àir.15470 aig LMS agus mu dheireadh 55470 aig BR. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1959 agus chaidh a gearradh suas aig Ionad-obrach Inbhir Nis an ath bhliadhna. Fon dà chuid LMS agus BR b' e na Stanier 'Black 5s' na prìomh thrèanaichean seirbheis air loidhnichean na Gàidhealtachd.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narainn stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte.


text:
Cumadh
Ann an geoimeatras, 's e loidhne-muigh nithean dà-sheallach (2sh) a th' ann an cumadh. Tha dealachadh air a dhèanamh eadar cumadh agus cruth. 'S e riochd nì a tha trì-sheallach (3sh) a th' ann an cruth. 'S e cumaidhean a th' ann an cearcall, ceàrnag agus triantan, ach cruthan a th' ann an ciùb, pioramaid, priosam no siolandair. Faodar cumaidhean a tharraing bho chruth an iomadh dòigh, mar eisimpleir sealladh-plana no roinn-tharsainn no loidhne-muigh aodainn sam bith aig a' chruth a tha còmhnard.
Tha an t-aon chumadh aig dà nì ma tha imeachd, cuartachadh no sgèileadh (meudachadh no lughdachadh) ann a lìbhrigeas an dara fear gu mionaideach air an fhear eile. Faodaidh am factar-sgèile a bhith àicheil, oir 's e cuartachadh 180° a th' anns am factar-sgèile de -1. Canaidh sinn gu bheil dà chumadh:
- cosmhail ma tha an t-aon chumadh aca,
- co-chòrdach ma tha an t-aon chumadh agus an t-aon mheud aca.
Ach tha iad neo-ionnan ma tha an dara fear na fhaileas an fhir eile.
Cumaidhean sìmplidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e cumadh sìmplidh a th' ann ma tha e dèante de dh' earrainnean sìmplidh geoimeatrach mar mhìrean loidhne no arcan cearcaill. Tha feartan geoimeatrach mar fharsaingeachd agus cuairt-thomhas furasta dh' annaladh aig a' mhòr-chuid dheth. 'S e na cumaidhean sìmplidh as aithnichte:
- na poileagain,
- cearcall, roinn cearcaill agus gearradh-cuairteig,
- fàinne
- lionsa agus corran
- eileaps agus ugh-chruth
Leacadh chumaidhean sìmplidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e am feart aig cuid de na cumaidhean sìmplidh gun gabhar an leacadh. 'S e sin ri ràdh gum faodar an cur taobh ri taobh airson uachdair a chòmhdachadh gun bheàirn sam bith eatarra. Mar eisimpleir gabhar ceart-cheàrnaich agus triantain a leacadh ach cha ghabhar cearcallan no sia-cheàrnaich.
Cumaidhean ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar uimhir de chumaidhean sìmplidh an cur ri chèile airson cumaidh nas toinnte dhealbhadh. 'S e cumadh ceangailte mar ainm air agus tha e furasta feartan mar fharsaingeachd agus cuairt-thomhas a dh' annaladh ma tha an cumadh air a roinn air na h-earrainnean simplidh aige.


text:
Sandnes
‘S e baile agus port[1] faisg air Stavanger air an àirde an iar-dheas Nirribhidh a th’ ann an Sandnes (Gàidhlig: Rubha na Gainmhich). Tha e suidhichte aig ìre na mara[2] ri taobh loch-mara Gandsfjord, 11km bho Ålgård, 308km bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 172km bho Bhergen.[3] Tha 62,037 duine a’ fuireach sa bhaile, an t-ochdamh fear as motha na dùthcha ro 1996.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Magne Oftedal (1921 – 1985): Cànanaiche na Gàidhlig.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Mariestad[5]
- Nyborg
- Perniö


text:
- TIOTAL
- Coir' Uisg' agus An Cuiltheann o Sgùrr na Strì, An t-Eilean Ssgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2306
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34206
- KEYWORDS
- loch
beanntan
dealbh-tìre
Tha na seallaidhean gu gach taobh o mhullach Sgùrr na Strì mìorbhuileach. Ged nach eil ann ach 497 meatair a dh' àirde (1630 troigh), tha e ag èirigh o chladaichean Loch Sgabhaig agus Loch Coir' Uisg', agus tha e iomadh-fhillte ann an dòigh nach eilear an dùil. Tha an deabh eireachdail seo a' coimhead sìos Loch Coir' Uisg' le druim a' Chuilthinn aig a' chùl a' sealltainn an t-suidheachaidh annasaich aig a' choire ainmeil seo


text:
Lorg caraid
Ma tha thu airson fios a chur gu caraid a bh’ agad aig an oilthigh, faodaidh gum bi e comasach dhuinn do chuideachadh, leis an t-seirbheis againn airson caraid a lorg.
Mar thoradh air achd dìon an dàta chan urrainn dhuinn fiosrachadh conaltraidh nan alumni a thoirt a-mach, ach is urrainn dhuinn teachdaireachd a chur air adhart as do leth.
An toiseach; cuir fios thugainn le d’fhiosrachadh, ainm do charaid agus, mas urrainn dhut, an cùrsa a rinn iad agus a’ bhliadhna anns an do cheumnaich iad.
Innsidh sinn a bheil seòladh puist-d no seòladh puist againn air an son agus, ma tha, faodaidh tu teachdaireachd a chur thugainn a chuireas sinn air adhart ri do charaid!


text:
Eilthireachd
Tha eilthireachd a' ciallachadh fàgail na dùthcha far an robh duine no daoine a' fuireach (mar as àbhaist an dùthaich far a rugadh agus a thogadh iad) airson a dhol a shuidheachadh ann an dùthaich eile.
Tha iomadh adhbhar ann airson eilthireachd a dhèanamh: mar eisimpleir, faodaidh iad a bhith poileataigeach, eaconomach, pearsanta no co-cheangailte ri creideamh. Faodaidh daoine a' dol a dhùthaich cèine airson am beatha aca a leasachadh, ach mar an ceudna faodaidh iad a bhith a' teicheadh gus am beatha a chumail.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC: Eilthireachd à Alba, 1830an-1939 (fiosrachadh airson sgoiltean)
- E-stòras: Eilthireachd (airson àrd-sgoiltean)


text:
- TIOTAL
- Bonn-Oileanaich a chaidh a bhuileachadh le Ùghdarras Foghlaim Chataibh, 1962
- EXTERNAL ID
- GB232_HCA_D771B
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH
- DEIT
- 1962
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8350
- KEYWORDS
- bonnan
dux
duaisean
foghlam
sgoiltean
Ann an Alba, bithear a' toirt Bonn-Oileanaich (no Bonn Dux) dhan oileanach a choisneas an ìre as àirde de dh' fhoghlam ann an clas, ann an cuspair no ann an sgoil. Chaidh am bonn seo a bhuileachadh le Ùghdarras Foghlaim Chataibh dhan oileanach a b' àirde euchdan foghlaim san t-siorrachd ann an 1962. 'S e 'Bonn-Oileanaich Ùghdarras-Foghlaim Chataibh' a tha sgrìobhte air a' bhonn. Chan eil ainm an oileanaich air


text:
Suas dha na Speuran!
Siubhail tro na speuran gus stòiridhean, òrain agus geamannan do chlann eadar 4-7 a lorg.
Mun làraich
'S e goireas sùbailte a th' ann an Rocaid, a tha freagarrach dha luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig le bhith a' tabhann dùbhlan agus daingneachadh co-cheangailte ris a' chànan agus a structairean tro bhith a' sgrùdadh GLPS no obair coltach ris anns a' Chiad is an Dàrna ìre de fhoghlam tro Mheadhan na Gàidhlig.
Tha an goireas seo a' soilleireachadh prionnsabalan a' Churraicealaim airson Sàr Mhathais le bhith a' tabhann farsaingeachd de shuidheachaidhean is ghnìomhan brosnachail a bheir dùbhlan is tlachd tro raon ghnìomhan. Tha eileamaidean ann de phearsantachd is roghainn far am faod luchd-cleachdaidh deireadh na sgeòil ann an aon ghnìomh a thaghadh a thuilleadh air adhartas far am bi an neach-cleachdaidh a' cruthachadh a chuid sgrìobhaidh fhèin anns a' chànan chuimsichte. A rèir aois is comas na cloinne sa Ghàidhlig, dh'fhaodadh cuid de na sgeulachdan is na gnìomhan a bhith nas freagarraiche na feadhainn eile.
Faodar an goireas seo a chleachdadh mar aon de mhòran gus taic a chur ris an Eòlas is na Builean a leanas. Faodaidh e bhith gun tèid Eòlas is Builean eile fhàgail às, a rèir an ionnsachaidh air a bheilear a' cuimseachadh.
GÀIDHLIG (LUCHD-IONNSACHAIDH)
Ag èisteachd airson Fiosrachadh
Gheibh mi air pàirt a ghabhail ann an tachartasan spòrsail is geamannan co-cheangailte ri bàrdachd shìmplidh, sgeulachdan eòlach agus atharraisean goirid agus air facail is abairtean Gàidhlig air a bheil mi eòlach, fhuaimneachadh (LGL 1-01a)
Gheibh mi air èisteachd agus air tuigsinn stiùireadh is cànan bho guthan is tùsan air a bheil mi eòlach (LGL 2-01a)
A' Cleachdadh Eòlas mu Chànan
Nuair a tha mi a' leughadh leam fhìn no còmhla ri càch, thèid agam air facail eòlach agus abairtean is rosgrannan sìmplidh a leughadh (LGL 1-07a)
Gheibh mi air an eòlas a th' agam air cànan is fuaimneachadh a chleachdadh gus dèanamh cinnteach gu bheil daoine eile gam thuigsinn nuair a tha mi a' leughadh a-mach no ag ràdh facail, abairtean agus teacsan goirid (LGL 2-07a)
A' Lorg is a' Cleachdadh Fiosrachadh
Tha mi air a bhith ag obair leam fhìn agus còmhla ri càch agus as urrainn dhomh mo thuigse air facail, soidhnichean is abairtean ann an cànan sìmplidh a chur an cèill (LGL 1-08a)
Tha mi air a bhith ag obair leam fhìn agus còmhla ri càch, a' cleachdadh goireasan freagarrach, airson tuigse fhaighinn air teacsan. Thèid agam air leughadh agus mo thuigse air rosgrannan is teacsan sìmplidh anns a bheil cànan air a bheil mi eòlach, a chur an cèill (LGL 2-08a)
LITEARRACHD IS GÀIDHLIG
Tlachd is Roghainn
Tha e a' còrdadh rium a bhith a' rannsachadh is a' taghadh sgeulachdan agus teacsan eile airson coimhead riutha, an leughadh no bhith gan èisteachd agus as urrainn dhomh roinn a dhèanamh air rudan a tha a' còrdadh rium agus air rudan nach eil (LIT 0-01b/LIT 0-11b)
Tha e a' còrdadh rium a bhith a' rannsachadh thachartasan is charactaran ann an sgeulachdan is teacsan eile, a' roinn mo bheachdan ann an diofar dhòighean (LIT 0-01c)
A' Lorg is a' Cleachdadh Fiosrachadh
Bidh mi ag èisteachd is a' coimhead airson fiosrachadh feumail no inntinneach agus bidh mi a' cleachdadh seo gus roghainnean a dhèanamh no bhith ag ionnsachadh rudan ùra (LIT 0-04a)
Thèid agam air beachdan is fiosrachadh buntainneach a thaghadh, an cur ann an òrdugh reusanta agus air facail a chleachdadh a bhiodh inntinneach agus/no feumail dha càch (LIT 1-06a)
A' Cruthachadh Theacsan
Tha e a' còrdadh rium a bhith a' rannsachadh thachartasan is charactaran ann an sgeulachdan is teacsan eile agus bidh mi a' cleachdadh na dh'ionnsaich mi airson mo chuid fhìn a chruthachadh, gan roinn le càch ann an dòighean mac-meanmnach (LIT 0-09b/LIT 0-31a)
Tlachd is Roghainn
Tha e a' còrdadh rium a bhith a' rannsachadh is a' taghadh sgeulachdan is teacsan eile airson a bhith gan coimhead, gan leughadh no gan èisteachd, agus as urrainn dhomh roinn a dhèanamh air rudan a tha a' còrdadh rium agus nach eil (LIT 0-01b/LIT 0-11b)
Siubhail tro na speuran san Rocaid gus stòiridhean, òrain agus geamannan a lorg. Cliog air an rocaid gus na diofar roinnean a ruighinn. An dèidh dhut a dhol a-steach, rannsaich gach sgrion Tbh gus na leanas a lorg:
• Blioblob (stiùiriche cànain beòthail)
• trì stòiridhean dathach is dibhearsaineach
• trì òrain tarraingeach air an seinn le buidheann de dh'uilebheistean chàirdeil!
Faodaidh tu do dhreach fhèin a chur air an rocaid le bhith a' cleachdadh na diofar phutain is làmhan a tha na broinn. 'S e do phrìomh amas trì òrain, trì stòiridhean agus Blioblob a lorg.
Tha a' mhòrchuid de na faclan is abairtean sna h-òrain agus na stòiridhean rin lorg ann an earrainn Blioblob. 'S e stiùiriche beothail a th' ann am Blioblob, a bhios ag atharrachadh a chruth a rèir nam faclan. Faodar Blioblob a chleachdadh an cois nan òran 's nan stòiridhean no na aonar gus faclan is abairtean ionnsachadh ann an dòigh spòrsail.
Na Stòiridhean
• Fon Mhuir
• A' Chraobh Bheag Fhuar
• Burraidhean
Na h-Òrain
• Còmhlan Ceòlmhor, Còmhlan Grinn
• Is Toigh Leam Rap!
• Am Faod Mi Ceòl a Chluich?
A rèir comas ann an Gàidhlig, an dèidh na stòiridhean a leughadh, tha diofar rudan ann a dh'fhaodas sgoilearan a dhèanamh:
Leugh an stòiridh (stòiridhean air fad)
Faodaidh sgoilearan an stòiridh a leughadh aig astar a tha freagarrach dhaibh pèin. Tha còmhraidhean sìmplidh sna stòiridhean, a' toirt deagh chothrom do sgoilearan faclan a chaidh ionnsachadh roimhe ath-aithris agus a neartachadh. Cluinnidh iad am fuaimneachadh ceart agus fonn cainnt nam faclan. Bu chòir sgoilearan a bhith air am brosnachadh gus na stòiridhean a leughadh a-rithist gus misneachd a thogail ann a bhith a' leughadh Gàidhlig.
Coimhead an stòiridh (stòiridhean air fad)
Faodaidh sgoilearan an stòiridh a choimhead le no as aonais teacsa. Gus a choimhead le teacsa bu chòir cliogadh air an ìomhaigh dhen leabhar. Am measg nam builean ionnsachaidh tha: a bhith ag èisteachd ris an stòiridh le no as aonais teacsa, agus a bhith a' tuigsinn brìgh nam faclan 's nan abairtean air a bheil iad eòlach le bhith gan obrachadh a-mach tro dhealbhan, fuaimean nan litrichean agus cruth nam faclan.
Sgrìobh stòiridh (A' Chraobh Bheag Fhuar agus Fon Mhuir)
Faodaidh sgoilearan an stòiridh fhèin a sgrìobhadh, agus dealbhan a chur ris, mu na caractaran agus na suidheachaidhean bhon stòiridh a leugh iad. Faodaidh iad cuideachd faclan is dealbhan ùra a chur ris. Tha dà ìre sa ghnìomh seo, gach fear le cruth eadar-dhealaichte. Anns gach ìre tha taghadh de dh'fhaclan, dealbhan agus caractaran bhon stòiridh. Cuideachd ri fhaighinn, tha taghadh de dh'innealan-dealbhaidh, dathan, innealan-cruth, agus innealan airson dubhadh às agus gluasad.
Bheir seo cothrom do sgoilearan stòiridh ath-innse, stòiridh ùr a sgrìobhadh, dealbh a dhèanamh agus còmhraidhean eadar caractaran a sgrìobhadh. Gabhaidh na stòiridhean an clò-bhualadh agus a leughadh do dhaoine eile.
Cuir stòiridh an òrdugh (A' Chraobh Bheag Fhuar)
Dà gheama airson dearbhadh gu bheil sgoilearan a' tuigsinn an stòiridh:
• cuir dealbhan bhon stòiridh dhan òrdugh cheart
• cuir crìoch air 5 no 9 seantansan (tha an àireamh de sheantansan a rèir dè cho math 's a rinn an sgoilear sa chiad gheama)
• an dèidh dhan gheama crìochnachadh, gabhaidh an stòiridh a chlò-bhualadh.
Geama (Fon Mhuir)
An dèidh Fon Mhuir a leughadh, faodaidh sgoilearan bàta a chur ri chèile le bhith a' lorg nan trì diofar phìosan a th' air falach fon chorail 's fon fheamainn. Gabhaidh am bàta an uair sin a pheantadh agus a chlò-bhualadh.
Òrain
'S e còmhlan de dh'uilebheistean a th' ann an Mìg, Mòg, Màg, Lurag agus Làrag, agus tha iad a' gabhail trì òrain. Faodaidh sgoilearan seinn còmhla riutha, na gnìomhan airson gach òran a dhèanamh, agus fiù 's na faclan a bhios an còmhlan a' seinn a thaghadh.
Taic claistinneach is lèirsinneach
Faodar cliogadh air a' phutan Taghaidhean gus:
• an teacsa ath-mheudachadh agus an cùl-dhath agus dath an teacsa atharrachadh
• cluinntinn an teacsa air an sgrion ga leughadh
• fo-thiotalan a chur an sàs airson a' mhòrchuid dhe na stuthan fuaim is bhidio.
Chan eil taghaidhean ri fhaotainn san earrainn do Phàrantan is Thidsearan.
Gabhaidh a' mhòrchuid dhen t-susbaint a sgrùdadh le bhith a' cleachdadh a' phutan 'Tab'.


text:
Na Stàitean Aonaichte
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Tuath a tha anns na Stàitean Aonaichte[1] neo ainm oifigeil: na Stàitean Aonaichte Aimeireaga (SAA)[2] (Beurla: "United States of America" no USA). Tha ì na Poblachd cùmhnantach. Tha crìochan aice sa tuath le Canada agus sa deas le Meagsago. Tha 48 de na stàitean suidhichte eadar an Cuan Siar agus an Cuan Sèimh. Tha Alasca ann an iar-thuath na dùthcha le Canada san àirde an ear agus leis an Ruis san àirde an iar dhith. Tha Hawaii suidhichte anns a’ Chuan Shèimh.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh na Stàitean a stèidheachadh an ceathramh latha dhen t-Iuchar, 1776, nuair a thòisich ar-a-mach anns a' chiad 13 tìreanan imreach aig Breatainn ann an Ameireaga an aghaidh Rìoghachd Bhreatainn Mòr. B' e an "Ar-a-mach Ameireaganach" an t-ainm air an strì seo agus sheas ì seachd bliadhna gu Còrdadh Pharis ann an 1783 nuair a dh'aithnich Breatainn Mòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach. Bhon àm ud tha an dùthaich a' fàs agus sgaoileadh tarsainn air Ameireaga a Tuath gu ìre far a bheil ì a-nis cho mòr is nach eil ach dà dhùthaich anns an t-saoghal nas motha: an Ruis agus Canada. Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach Tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Taghadh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte ann air 4mh an t-Sultain 2016, a chaidh a bhuannachadh le Donald Trump.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha na dùthcha:[3]
- Eabhraig Nuadh
- Los Angeles
- Chicago
- Houston
- Philadelphia
- Phoenix
- San Antonio
- San Diego
- Dallas
- San José
Na Stàitean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha roinnean agus territories eile aig na Stàitean Aonaichte cuideachd, gu h-àraidh anns a’ Chuan Shèimh agus anns a' Chairibìan, m.e.:
Na Lochan Móra[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Na Stàitean Am Faclair Beag
- ↑ US Census


text:
Yerevan
'S e prìomh-bhaile Airmeinia a tha ann an Yerevan, (Airmenianais: Երևան neo Երեւան), seann ainm: Erebuni agus Erivan. 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha e suidhichte air bruach na h-Aibhne Hrazdan anns an earra-thuath Gleann Ararat. Tha e na theas mheadhan poileataigeach ‘s gnìomhachail Airmìnia.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 8mh linn RC, nuair a chaidh an dùn Erebuni a thogail anns a’ bhliadhna 782 RC.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Antananarivo
- Cambridge (Massachusets)[1]
- Los Angeles (Calafòrnia)[2]


text:
- TIOTAL
- Bogsa nan Domino agus Rotula nan Reultan aig Taigh Chùil Lodair
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_285_P39
- ÀITE
- Cùil Lodair
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39349
- KEYWORDS
- seann rudan
rudan aosmhor
Dealbh-camara de bhogsa nan domino (làmh chlì), dèanta le ìbhridh uàlrais, a chaidh fhàgail le Diùc Chumberland aig Cùil Lodair ann an 1746, agus air an làimh dheis tha rotula nan rionnagan a bha leis an Àrd-mhorair Donnchadh Foirbeis Chùil Lodair. Bha an dà rud rin lorg ann an Taigh Chùil Lodair, cathair Fhoirbeis Chùil Lodair.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Taigh tughaidh ann an Achosnaich, Àird nam Murchan, mu 1912
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_002
- ÀITE
- Achosnich
- SGÌRE
- Ardnamurchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1569
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Tha clachan beag Achosnaich na laighe 3 mìle an iar thuath air Cille Chomhain, air Rubha Àird nam Murchan, Earra-Ghàidheal.
Chaidh aire a tharraing an toiseach ann an 1850 do dhroch chàradh nan seirbheisean meidigeach slàinte aig Gàidhealtachd 's Eileanan na h-Alba. 'S iomadh turas a chaidh seo ath innseadh thar nan seasgad bliadhna a lean sin, gu h-àraidh leis a' Chomann Meidigeach Chailleannach, a bha a' coiteachadh ri barrachd dhotairean a bhith ann a bhiodh air am pàigheadh na b' fheàrr. Dh'aontaich Lloyd George (An Seansalair) ris na h-iarrtasan seo nuair a thug e a-steach Bile 1911 Àrachas Nàiseanta na Slàinte, ach dh'fhàg an sgeama a-mach a' mhòr-chuid de na croitearan Albannach, daoine nach robh tric a' cosnadh tuarastal agus aig nach robh airgead ach glè ainneamh.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
- TIOTAL
- Cladach a' Phrionnsa, Loch nan Uamh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0750
- ÀITE
- Loch nan Uamh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10652
- KEYWORDS
- Am Prionnsa Teàrlach
Seumasaich
Teàrlach Eideart stiùbhart
tràigh
tràighean
costa
costaichean
cladaichean
Thàinig Am Prionnsa Teàrlach air tìr air an tràigh aig Loch nan Uamh ann an Àrasaig as t-samhradh 1745, anns an oidhirp mu dheireadh gus crùn Bhreatainn agus Èirinn fhaighinn air ais dha na Stiùbhartaich. An dèidh call aig Cùl Lodair ann an 1746, chaidh am Prionnsa air falach ann an iomadach àite air a' Ghàidhealtachd agus sna h-Eileanan fad chòig mìosan. Aig a' cheann thall, thill e gu Loch nan Uamh , chaidh e air bòrd long-cogaidh agus sheòl e gu sàbhailteachd anns an Fhràing agus cha do thill e tuilleadh. An-diugh, tha càrn a' comharrachadh an àite, a rèir beul-aithris, far an do thog e air a shlighe. Chaidh an dealbh dhen tràigh chreagach, aig Loch nan Uamh 's cinnteach, a thogail le M.E.M. Donaldson anns a' chiad leth dhen 20mh linn.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh, ann an Sanna, ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- An seann rathad eadar Tom Donn agus Cluanaidh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0212
- ÀITE
- Srath Chluanaidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cinn Tàile
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9750
- KEYWORDS
- rathaidean
bailtean
Faisg air Taigh-òsta Chluanaidh air an A87 tha an seann rathad a bha a' dol gu Tom Donn. Tha an rathad gle thric dùinte sa gheamhradh. Chaidh rathad ùr a thogail mu 10 mìle an ear nuair a chuireadh Gleann Lòin fo thuil airson stòr-amar a chruthachadh airson Sgeama Dealan-uisge a' Ghlinn Mhòir.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Mccc.x. Kl. Enair.Creach mor risi n-abarthai Creach in Toitean do denam d'Aedh Brefneach ar Mael Ruanaidh Mac Diarmada a Clochar O Muirgile, & Donnchadh mac Donnchadha Mic Diarmada do ghabhail & a bean .i. inghean Í Flannacan do marbhadh ann. Mna & leinibh imda do loscadh ann.
Longphort do gabhail a Cill Fhada d'Uilliam Burc & do Connachtaigh. Aedh Breifneach do deanum longphuirt a Cill Srianan ina n-aghaidh & cethern cunnbalafein da marbhadh a feill .i. Seónag Mac Uighilin .i. ar comaghaibh.
Feidhlimidh mac Aedha do righad ar Connachtaib.
Cormac O Flannacan, taiseach Tuaithi Ratha, do marbhadh la Muintir Peodachan.
Caislen Sligidh do dénum leisinn Iarla.
Fichi tunna fína do cur fo thír in Muig Cetne in tan-sin.
Mac Craith Mag Uidir, rígdamna Fear Manach, & Donn Mac Gilla Michil, taiseach Clainni Congaili, do milleadh & do loscadh le Roalb Mac Mathgamna.
Feargal Mag Dhorchaidh do eg.
Una inghean Aedha mic Feidhlimidh d'eg.
Sluaigheadh le Seafraigh O Feargail co Dun Uabhuir ait ar marbhadh Domnall mac Aedha Oig Í Feargail & Aedh mag Maeil Isa & Gofraig mac Muircertaigh.
Creacha móra do denum le Uilliam Burc & le Mael Ruanaidh Mac Diarmada & le Clainn Domnaill i crich Cairpri ac Cloinn Muircheartaigh. Cealla & tempaill do sarughad doibh.
M.ccc.xi.primo. Kl. Enair.Crea(ch m)or do deanum le Clainn Muircheartaigh i Connachta {folio 28B}& Gilla Crist mac Muirgiusa mic Donnchadha Mic Diarmada do marbhadh ann & Aedh mac Cormaic & Uilliam Mac Gilla Arraith & Donnchadh mac Tomaltaigh & daine maithi eli.
Da mac Uilliam Leth a Burc do marbhadh dona macaib righ Laighneacha.
p.140
Tadhc O hAnlighe, taiseach Cineoil nDofha, do marbhadh la Siurtan d'Esetur.
Domnall mac Amlaibh mic Airt h. Ruairc, rí Brefne, mortuus est.
Domnall O Bírn, taiseach Tíri Briuin, do eg.
Sluaigheadh mór le hUilliam Burc isin Mumain i nn-aghaidh in Claraigh & cath do tabairt daib da cele & maidm do tabhairt arin Clarach ann; & Uilliam Burc do gabhail ar deireadh a muintire ag lenmain in madma, & gidh eadh ro gabhadh Uilliam & is é tuc in maidm.
Cogad mor i Tuadhmumhain isin bliadhain-sin, & cath do tabhairt do Donnchadh Mac Con Mara & da oireacht .i. do Tricha Cead O Caisin i nn-aghidh Í Briain & fear Mumhan uili; & Donnchadh Mac Con Mara do marbhadh ann & maithi a oirechta uili & Domnall O Grada, taiseach Cineoil Dungaile, & ar diairmithi aturu leth ar leth.
Donnchadh O Briain, rígh Tuadhmuman & deghadhbhar ríg Ereann, do marbhadh i mebail do Murchadh mac Mathgamhna I Briain.
Lochlainn Riabhach O Deaghaidh da marbhadh le Mathgamain mac Domnaill Connachtaigh Í Briain.
Seónag Mac Uighilin do marbhadh in Gruelaigh i mBaili Thobair Bríghde, & a marbhadh fein inn, & is don gearrshamhaigh dar marb sé Aedh Brefneach O Conchobhair do marbhadh e fein.
Creach do denum le Feidhlimidh O Conchobhair, ri Conacht, ar Clainn Muircheartaigh ar bord Muigi Cetne & Mael Shechlainn mac Conchobhair Ruaidh, risi raiti Ceann in Meghil, & daine eli do marbhadh ann.
Diarmaid O Briain .i. Cleirech mortuus est. Muircheartach O Briain do rígadh 'na inad.
Gilla Ísa O Dálaigh, ollamh risin dan, mortuus est.
Gilla Crist Mac Donnchadha mortuus est.
Mcccxii. Kl. Enair.Uilliam Mac Feorais, ardeaspog Tuama, in Christo quievit.
Benidhecht O Bragan, espog Luighne, in Christo quievit.
Malaici Mac Aedha, espog Oili Finn, do togha cum airdespogoide Tuama.
p.142
Mcccxiii. Kl. Enair.Diarmaid Cléireach O Briain, rí Tuadhmumhan, quievit inChristo.
Clemens Papa mortuus est.
GillaÍsa Mag Dhorchaidh, taiseach Cineoil Luachain, do marbhadh.
Rex Frangcie mortuus est.
Tadhg mac Annrias d'eg.
Cathal mac Murchadha Carraigh Í Feargail d'eg.
Tigearnan mac Neill Í Ruairc do marbhadh.
Mccc.xiiii. Kl. Enair. Niall O Domhnaill occisusest.
Maidm Muintire Raighilligh ag Druim Leathan le Ruaidhri mac Cathail Í Conchobhair.
Niall mac Briain O Néill mortuus est.


text:
- TIOTAL
- HR 123, 'Loch an Dorb' agus 30 'Dunvegan Castle' a' fàgail Blàr Athall le trèana gu deas, 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_177
- ÀITE
- Blàr Athall
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt; Garbhchrìochan Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- DEIT
- 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26907
- KEYWORDS
- stèisean rathaid-iarainn
stèiseanan rèile
Comann Rathaid-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
locothan
San deilbh seo, chithear HR 123, 'Loch an Dorb' agus 30 'Dunvegan Castle' agus iad a' fàgail Blàr Athall le trèana gu deas ann an 1923.
Bha 'Loch an Dorb' air aon den chlas 'Loch' den locothan 4-4-0 aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd. Chaidh a thogail le Dübs & Co. ann an Glaschu ann an 1896. Chaidh an àireamh 14383 a thoirt dha leis an LMS agus chaidh a toirt à seirbheis anns an Dùbhlachd 1934.
B' e 'Dunvegan Castle' an dàrna loco mu dheireadh ann an clas 'Castle' 4-6-0 aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd. Chaidh a thogail ann an 1910 leis an North British Locomotive Co. Chaidh an àireamh 14685 a thoirt dha leis an LMS agus chaidh a thoirt à seirbheis ann an 1946.
Dh'fhosgail Stèisean Bhlàr Athall air a' phrìomh-loidhne eadar Peairt is Inbhir Nis anns an t-Sultain 1863. Bha ainm an stèisein air a litreachadh mar 'Blair Athole' (seach Blair Atholl) an toiseach fad beagan bhliadhnaichean. Dhùin an stèisean ri seirbheisean bathair anns an t-Samhain 1966 ach bidh trèanaichean luchd-siubhail a' stad ann fhathast.


text:
Santa Marta (baile)
'S e baile ann an Magdalena, Coloimbia,[1] a th'ann Santa Marta. Tha e suidhichte dìreach air oirthir A' Chairibìan le tràighean òr-bhuidhe air a bheulaibh agus beanntan na Sierra Nevada de Santa Marta air a chùlaibh, 904km air falbh bho Bhogotá.[2] Tha àirde meadhanach dhe 6m os cionn ìre na mara leis gur e port a th’ann, ach tha am beinn leis an canar Pico Colón suidhichte aig 5,775 os cionn ìre na mara. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann le teodhachd mu 34˚ thar cheann, rè na bliadhna, ach tha gnàthan-shìde eile shuas air a’ mhòintich. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1525. 'S e Santa Marta an 11mh baile as motha na dùthcha.[3]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Martha,[4] neo Marta ann an Spàinntis. Tha santo/a a' ciallachadh naomh.[5]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 415,272 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 30,148 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Santa Marta (is mòran dhuibh mestizos). ‘S e Tùsanaich a th’ann an 1% agus tha 7.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.6% dhe na daoine ann an Santa Marta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 46.2% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Santa Marta. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Miami Beach, Stàitean Aonaichte.[10]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
José María Campo Serrano (1832 - 1915): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1886 agus 1887.
Chaochail Simón Bolívar, saoradair Aimeraga a Deas an seo ann an 1830.
Oilthighean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Catholic Online
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
20 an t-Ògmhios
'S e 20 an t-Ògmhios an 171mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (172mh ann am bliadhna-leum). Tha 194 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1667 - Taghadh Phàpa Clemens IX, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1837 - Thàinig Ban-rìgh Bhictoria air an righ-chathair.
- 1863 - Inbhe stàite do Virginia an Iar.
- 1884 - Chaidh Pentre Ifan a chlàradh mar a' chiad Scheduled Ancient Monument anns a' Chuimrigh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1891 - John A. Costello ann am Baile Átha Cliath. Taoiseach na h-Èireann.
- 1928 - Martin Landau, cleasaiche.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1837 - Uilleam IV, Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 1871 - Eugène Varlin, ann am Paris. Leabhar-cheangladair, ball nan aonaidhean-ciùrd agus rèabhlaideach às an Fhraing.
- 1871 - Auguste-Jean-Marie Vermorel, ann am Versailles. Fear-aithris, deasaiche agus rèabhlaideach às an Fhraing.
- 1958 - Kurt Alder, ann an Köln. Ceimigear às a' Ghearmailt.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Chluanaidh aig An Lagan faisg air Baile Ùr an t-Slèibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0295
- ÀITE
- An Lagan
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Lagan
- DEIT
- 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32200
- KEYWORDS
- caistealan
Clann Mhic a' Phearsain
Anndra Carnegie
Banrigh Bhictoria
cairtean-puist
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn Caisteal Chluanaidh aig An Lagan faisg air Baile Ùr an t-Slèibh, dachaigh oighreachdail cinn-cinnidh clann Mhic a' Phearsain. Rinn saighdearan an riaghaltais sgrios air a' chiad chaisteal ann an 1746 ach chaidh taigh mòr eile a thogail san aon àite ann an 1805.
Bhiodh Anndra Carnegie is a bhean a' faighinn Caisteal Chluanaidh air màl airson an saor-làithean samhraidh. Dh'fheuch iad ri cheannach mus do cheannaich iad Sgìobal. Cha mhòr nach do cheannaich Banrigh Bhictoria Cluanaidh, ach chuir an droch shìde dheth i is cheannaich i Baile Mhoireil na àite.
Bhàsaich sliochd Mac a' Phearsain Chluanaidh ann an 1943 is chaidh an taigh a reic


text:
Dalrymple
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dalrymple. Tha am baile suidhichte anns an t-Srath Dhùin air bruach Abhainn Dhùin. Tha e mu 8 mìltean air àird an ear-dheas Inbhir Àir. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 23′ 50.96″ Tuath agus 4° 35′ 9.72″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,281 duine a' fuireach an seo. [1]
Ged a tha eaglais a' bhaile nas sine na 200 bliadhna chaidh am baile fhèin a stèidheachadh timcheall air 1800.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 363 145


text:
Kl. Ianair i. f. l. xii. Anno Domini m.c.u.
Muiredhach mc Cana, Mael Ruanaidh H. Bilrin .i. ri H. Cairbre, Mael Sechlainn H. Conaing .i. do Dal Cais in penitentia mortui sunt.
Concobur m. Mael Sechlainn ridomna Temhrach occisi sunt.
Domnall comarba Patraic do thecht co h-Ath Cliath do denum shitha eter Muircertach H. m-Briain & m m Lochlainn .i. Domnall conoro gaib galur ocus co tucadh ann inda ghalur co Domnach Airter Emhna co ro h-ongadh ann ocus co tucadh iar sin co Dam Liac co nd-erbailt ann & tucadh a chorp co h-Ard Macha .i. i Prid. Id. August & i Sathurn & i feil Lasrein Innsi Muren & in ochtmad fichit. Ceallach m Aedha m. Mail Isa do oirdnedh ina inadh i comarbus Patraic a togha fer{folio & column MS2 47ra} n-Erenn & do-chuaidh fo gradhaibh i l-lou fheili Adomnain.
Niall Odhor H. Conchobuir do marbadh.
Muirgis H. Con Chenaind do éc.
Sluagadh la Muircertach H. m-Briain coro innarb Donnchadh H. Mael Sechlainn a righi Iarthair Midhe.


text:
1845
MDCCCXLV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Màrt - inbhe stàite do Fhlorida.
- 4 am Màrt - Thòisich James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 29 an Dùbhlachd - inbhe stàite do Thexas.
- Chaidh am baile Portland a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 am Màrt - Wilhelm Conrad Röntgen, fiosaigiche Gearmailteach.
- 24 an Giblean - Carl Friedrich Georg Spitteler, ann an Liestal. Sgrìobhadair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an Giblean - Juan de Dios Aranzazu, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia
- 17 an t-Iuchar - Charles Grey, prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 23 an Lùnastal - Rafael Urdaneta, ann am Paris. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia/A' Bheiniseala.


text:
- TIOTAL
- Giogha, Cara is Eileanan o oirthir Chnapadail
- EXTERNAL ID
- QZP40_2408_P004
- ÀITE
- Giogha is Cara
- SGÌRE
- Cinn Tìre
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Giogha 's Cara
- DEIT
- 1875
- CRUTHADAIR
- T P White
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31480
- KEYWORDS
- eileanan
Earra-ghàidheal
coimhearsnachdan
cùl-mhùtairean
cùl-mhùtaireachd
Tha Caolas Ghiogha eadar eilean Ghiogha is tìr-mòr. 'S e eilean beag a th'ann an Giogha, mu 6 mìle (10 cilemeatair) o thuath gu deas, is mu 3,447 acair. Chaidh an t-eilean a thoirt do Thighearnan nan Eilean anns a' 14mh linn is a thoirt do theaghlach MhicNèill anns na 1490an. Cheannaich Sir Seumas Horlick an t-eilean ann an 1944. Cheannaich a' choimhearsnachd e ann an 2002, is tha e a-nis le na daoine a tha a' fuireach ann.
'S e eilean air nach eil duine a' fuireach gu taobh deas Ghiogha a th'ann an Cara. Chaneil e ach 153 acair a mheud, ach tha e ag èirigh gu 56 meatair (184 troigh) san àite as àirde. Bhiodh cùl-mhùtairean a' tighinn chun eilean anns an 18mh linn.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Archaeological Sketches in Scotland: Knapdale and Gigha', le Caiptean TP MacGilleBhàin (1875)


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dccc.xl.
Gennti for Loch Eachach beós.
Cumsundud for Mael Ruanaidh m. n-Donnchada la Diarmaid m. Concobhair & marbad Diarmata iarum la Mael Sechnaill in eadem die, & Mael Ruanaigh in uita remansit.
Aedh m. Dunchada iugulatus est dolose a sociis {folio & column H40vb} Conaing m. Flaind in conspectu eius.
Longport oc Linn Duachaill asar orta tuatha & cealla Tethbai. Longport oc Duiblinn as-rorta Laigin & Oi Neill etir tuatha & cealla co rice Sliabh Bledhma.
p.300
Slogadh la Feidlimid co rici Carmain. Slogad la Niall ara cenn co rice Magh n-Ochtair. {§H2}
§
fo-racbadh isna draighnibh;
dos-fuc Niall co nert n-atha
a cert in catha claidhmigh.


text:
- TIOTAL
- Caol Loch Aillse, Dealbh Sgoile
- EXTERNAL ID
- HCD00797
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12489
- KEYWORDS
- sgoil a' Chaoil
sgoilearan
tidsear
Bha comharra le 'Scholastic Souvenir Co Ltd, Blackpool' air a' chiad dealbh. Tha Niall, mac Dhonnchaidh Mhic a' Phearsain, anns an dealbh. Is coltach gun do rinn Mac a' Phearsain mac-samhlachadh dhen dealbh airson a' chruinneachaidh aige fhèin. B' e an tidsear a' Bh-Uas NicRath. 'S iad a' chlann - an t-sreath chùl, bhon chlì: Alasdair MacThòmais, Barraid an Rèile; Murchadh MacMhathain, Bada Call; Niall Mac a' Phearsain, Glenquithel; Teàrlach Mac na Ceàrdaich; Tormod MacDhonnchaidh, Barraid a' Chaoil; Seoc MacAoidh, Sgeiridh; ? Gòrdan; Seumas MacChoinnich, Ratreut. An t-sreath aghaidh, bhon chlì, Peigi NicTheàrlaich, Beinn Craoch; Eva NicDhòmhnaill, Cnoc an t-Seallaidh; Criosaidh NicMhathain, Cala nan Clach; Seonag NicLeòid, Sealladh a' Bhàigh; Dolag NicAoidh, Sgeiridh; Joey Sneddon; Ceit NicAoidh, Bruach Grianach; Bella Fhriseal, Barraid a' Chaoil. Chaidh an dealbh a thogail taobh a-muigh na sgoile, a thogadh ann an 1905, air Rathad a' Phluic
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Poblachd Meadhan Afraga
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Poblachd Meadhan Afraga, [1][2][3] ainm eile:Poblachd Mheadhan Aifric, [4] (Fraingis: République Centrafricaine, IPA: ʀepyblik sɑ̃tʀafʀikɛn, neo Centrafrique, IPA: sɑ̃tʀafʀik). Tha i suidhichte ann am Meadhan Afraga. Tha crìochan aice sa tuath leis an t-Siad, san ear le Sudàn agus Sudàn a Deas, sa deas le Poblachd na Congo agus le Poblachd Dheamocrach na Congo agus san iar le Camarun. 'S e Bangui am prìomh-bhaile. Tha 2/3 den dùthaich a’ laighe timcheall air an abhainn Ubangi a tha a’ ruith gu deas dhan abhainn Congo, agus tha 1/3 den dùthaich a’ laighe timcheall air an abhainn Chari, a tha a’ ruith gu tuath do Lake Chad. Tha a' Phoblachd seo aon de na dùthchannan as bochda air an t-saoghail.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391


text:
Aois domhoin, tri mile da céd sechtmoghat a cethair.
An céd bhliadhain do righe Shengaind innsin.
Aois domhain, tri mile da ced sechtmoghat a h-ocht.
A b-foirchend an cúicceadh bliadhain do righe Sengainn torchoir lá Fiachaidh Cennfionnán mac Stairn.
Aois domhain, tri mile da ced sechtmoghat a naoi.
An ced bhliadhain do righe Fiachach Cennfionnán.
Aois domain, tri mile da ced ochtmoghat a trí.
An cúicceadh bliadhain do righe Fiacha, & a thuitim la Rionnal mac Geanoinn an bliadhain-si.
Aois domain, tri mile da ced ochtmoghat a cethair.
An ced bhliadhain do righe Rionnail mic Geanoinn for Erinn.
Aois domhain, tri mile da ced ochtmoghat a naoi.
Iar b-forbadh an seiseadh bliadhain do Rionnál isan righe, torchoir la Foidhbhgen mac Senghainn.
Aois domhain, tri mile da ced nochat.
An ched bhliadhain do righe Foidhbhgen.
Aois domhain, tri mile da ced nochat a trí.
A b-foircenn an cethramhadh bliadhain do righe Foidhbhgen do rochair la h-Eochaidh mac Erc.
Aois domhain, tri mile da ced nochat a cethair.
An ced-bhliadhain do righe Echdhach mic Erc indsin.
p.16
Aois domain, tri mile tri ced a trí.
An dechmadh bliadhain do righe Eachdhach mic Erc, & as isidhe bliadhain deidhenach a fhlaithiusa, uair tangatar Tuatha De Danonn do gabhail Ereann for Feroibh Bolcc co t-tardsat cath dia 'roile for Maigh Tuiredh h-i Conmaicne Chuile Toladh i c-Condachtaibh, gur ro marbhadh an ri Eochaidh mac Erc lá tribh macoibh Neimhidh mic Badhrai do Tuathaibh de Danonn, Ceasarb, Luamh, & Luachra a n-anmanna. Ro díotlaithrighedh Fir Bolcc isin chath-sin, & ro ladh a n-ár. Ro benadh beos a lámh do Nuadhatt mac Eochdhach, mic Ettarlaimh, (don righ ro baoi for Tuathaibh De Dannann) isin cath cedna. As é an t-Eochaidh remhráite rí deidhenach Fer m-Bolcc. Naonbhar ro gabh righe diobh, & seacht m-bliadhna décc ar fichit fod a b-flaithiusa for Erinn.


text:
1881
MDCCCLXXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Kinshasa, prìomh-bhaile na Poblachd Dheamocrach na Congo, a stèideachadh mar àite–malairt le Henry Morton Stanley.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 am Faoilleach - Irving Langmuir, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 15 an Gearran - Hans Fischer, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 23 am Màrt - Hermann Staudinger ann an Worms. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 29 am Màrt - Charles Alfred Jarvis, faightear Crois Bhioctoria anns a' Bhruaich.
- 19 an Cèitean - Mustafa Kemal Atatürk, ceann-suidhe na Tuirce.
- 6 an Lùnasdal - Alexander Fleming, bith-eòlaiche Albannach a lorg penicillin
- 25 an t-Samhain - Angelo Giuseppe Roncalli, ann an Sotto il Monte. Pàp bho 1958 gu 1963.
- 24 an Dùbhlachd - Juan Ramón Jiménez, ann am Moguer. Sgrìobhadair às an Spàinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Faoilleach - Octavia Carlén, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 9 an Gearran - Fyodor Dostoyevsky, ann an Sankt Peterburg. Sgrìobhadair às An Ruis.
- 19 an Giblean - Benjamin Disraeli, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 5 an t-Samhain - Robert Mallet, ann an Lunnainn. Innleadair à Èirinn


text:
- TIOTAL
- Drochaid Lusa, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00657
- ÀITE
- Aiseag Maol Ruibhe
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12368
- KEYWORDS
- Lusa
drochaid
leanabh
Niall Mac a' Phearsain
abhainn
rathad
eilean
Tha Drochaid Lusa mu 6 mìle tuath air Caol Àcain san Eilean Sgitheanach, far a bheil an A850 eadar Caol Àcain is Port Rìgh agus an rathad singilte gu Caol Reatha a' coinneachadh. 'S dòcha gur e Niall, mac an dealbhadair, am balach ri aghaidh na deilbh, oir bha e a' dol còmhla ri athair mun sgìre timcheall air Caol Loch Aillse o bha e òg. Anns an leabhar aige, 'Where I Belong', tha Donnchadh Mac a' Phearsain ag ràdh "we often cycled to Lusa and thence along the winding road to Allt Mor to the head of Glen Arroch where, at a height of over 900ft above sea level, a wonderful panorama opens up." Tha raon-adhair Aiseag Maol Ruibhe a-nis eadar an drochaid is an cladach, le eilean Phabaigh aig astar air an taobh chlì is Na h-Eileanan Cròbhlainn air an taobh dheas
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Towse-oaylleeaght
Ta towse-oaylleeaght (Baarle: geometry, veih'n Ghreagish Yewuetpίa; geo "cruinney", metria "towse") ny vanglane maddaght ta bentyn rish feyshtyn mooadys, cummey, as rish earrooyn as nyn muill conastagh, as troyn reamys. Ta'n towse-oaylleeaght nane jeh ny h-oaylleeaghtyn by hinney. Ec y toshiaght v'eh ny chorpane oayllys obbree bentyn rish lhiuridyn, eaghtyryn, as thummidyn. Agh 'sy treeoo eash RC, va'n towse-oaylleeaght currit ayns form baghtagh liorish Euclid. Lhig eh sheese y stundayrt towse-oaylleeaghtagh towse-oaylleeaght Euclidagh. Va'n rollageydys, cur buill ny planaidyn as ny rollageyn er y chruinney niauagh, ny vun scanshoil son feyshtyn towse-oaylleeagh rish ny 1,500 bleeantyn ny yei.
Va çheet stiagh co-ordnaidyn liorish René Descartes as çheet gy kione co-cheimnagh yn algeerey cur cowrey er keim noa ny towse-oaylleeaght, er y fa dy vel maddaghteyryn abyl soilshaghey magh earrooyn towse-oaylleeagh, lhied as lockeryn cruillit, dy bun-ronsee, t'eh shen lesh cormidyn as foaynooyn. V'eh ny phaart ogheragh ayns çheet magh y chalcalys 'sy 17oo eash. Harrish shen, va sheiltynys ny perspeghtaght taishbynit dy row ny smoo ayns towse-oaylleeaght na troyn meadragh nyn earrooyn. Va'n towse-oaylleaght lhiassaghit lesh y studeyrys er cummey undinagh chorpaneyn towse-oaylleeagh va'n bun oc lesh Euler as Gauss. Rere eh shen, va ny h-oaylleeaghtyn reamys-oaylleeaght as towse-oaylleeaght anchaslyssagh currit er bun.
Veih feddyn magh ny towse-oaylleeaght neu-Euclidagh 'sy 19oo eash, haink caghlaa fraueoilagh er eie y reamys. Ta towse-oaylleeaght noa-emshiragh cur sursmooinaght er earrooeeyn, reamysyn ta ny smoo foayssagh na'n reamys Euclidagh, t'ad neuchosoyley roo, faagail magh er beggan. Foddee ve cummey elley er ny reamysyn shen, as ad lhiggey dooin gra fo lhiurid. Ta kianglaghyn lajer eddyr y towse-oaylleaght as fishig, as ad ry-hoilshey lesh ny kianglaghyn t'eddyr towse-oaylleeaght Riemannagh as conastaght chadjin. Ta nane jeh ny sheiltynysyn s'aa, sheiltynys streng, feer cosoylagh lesh y towse-oaylleeaght.


text:
- TIOTAL
- Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bhon t-Srath
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0514
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32440
- KEYWORDS
- cairtean-puist
tràighean
eaglaisean
taighean-òsta
Toirbheartan
Baoghais Bheinn
Beinn an Eòin
clach-ghainmhich
clach-èiteig
croitearachd
bailtean fearainn
Na Fuadaichean
tràighean togte
iasgach
togail bhàtaichean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn dhà de na stùcan ann an sreath Bheanntan Thoirbheartan bhon t-Srath ann an Geàrrloch.
Air a' chairt, tha iad air an ainmeachadh mar Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn ach chan e a h-aon seach a aon dhiubh Beinn Ailiginn.
Is e Corbett a th' ann am Baoghais Bheinn air an làimh dheis, anns a bheil 2870 toigh (875 meatair) de dh'àirde - is e sin beinn a tha eadar 2,500 agus 2,999 troigh. Tha a' chiall a' tighinn gu h-àbhaisteach bho stùc an draoidh.
Is e Corbett a th' ann am Beinn an Eòin a tha sa mheadhan agus clì air Baoghais Bheinn. Tha Beinn an Eòin 2804 troigh (855 meatair) de dh'àirde. Tha an t-ainm a' ciallachadh stùc an eòin.
Is e ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Thoirbheartan a th' ann an sreath Bheanntan Thoirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à clach-ghainmhich Thoirbheartan agus tha clach-èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh sneachda.Tha grunn de na stùcan thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Tha Geàrrloch ann an Ros an Iar. Tha am facal 'Gairloch' a' tighinn bhon Ghàidhlig 'geàrr loch' a' ciallachadh loch ghoirid.
Is e an t-Strath, aon de na tuineachaidhean ris a' chladach a tha air an ainmeachadh còmhla mar Geàrrloch.
Air taobh eile a' bhàigh air an làimh dheis, tha gainmheach àlainn, mhìn tràigh Gheàrrloch.
Is e an Eaglais Shaor an togalach a tha sa mheadhan.
Air an làimh chlì dhen eaglais tha Taigh-òsta Gheàrrloch.
Is e baile croitearachd a th' anns an t-Srath. Aig àm nam Fuadaichean, chaidh daoine a ghluasad a-mach às na glinn a-staigh san tìr gus àite a dhèanamh dha na caoraich. Chaidh an tuineachadh air an oirthir an cois na mara. Anns an t-Srath bha tràigh àrd de thalamh còmhnard a b' urrainnear àiteach airson teachd-an-tìr còmhla ri iasgach, gu h-àraid iasgach truisg. Bhiodh gach croitear a' fàs còrcach a bhiodhte a' cleachdadh airson lìn agus driamlaich. Dh'fhàs an t-Srath gu bhith na àite malairt le bùithtean, muileann agus gàrradh airson togail bhàtaichean. Fiù 's an-diugh fhèin tha e cumanta barrachd air aon dreuchd a bhith aig muinntir a' bhaile.
An-diugh tha taighean-òsta agus taighean-seinnse, taighean fèin-fhrithealaidh agus pàircean charabhan ann. Tha an sgìre gu h-àraid tarraingeach do luchd-coiseachd nan cnoc agus do luchd-amhairc fiadh-bheatha


text:
Växjö
'S e baile mòr ann an ceann a deas na Suaine a th' ann am Växjö (IPA: vɛk:ɧø). Fhuair am baile Carta Rìoghail ann an 1342 agus tha e suidhichte anns an sgìre Småland,[1] anns an roinn (Suainis: Län) Kronoberg eadar Loch Trummenn agus Loch Helgasjön. Tha am baile fhèin aig 185m os cionn ìre na mara[2] 195km air falbh bho Ghöteborg agus 332km bho Stockholm prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 51,790 daoine a' fuireach anns a' bhaile.[4]
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Suainis: Väx (slighe) agus sjö (loch) a tha an t-ainm.[5] Bheireadh sin Loch na Slighe dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda way a th' ann am väx. Tha an t-ainm a' gabhail ri cruth na tìre.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Oilthigh Linnaeus a stèidheachadh ann an 2010 le campas ann am Växjö agus fear eile ann an Kalmar.[6]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Pär Fabian Lagerkvist: (1891 – 1974) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1951.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Suaine
- ↑ Hallberg, Göran Ortnamn i Småland, AWE/Geber, 1983, ISBN-10: 9120070292
- ↑ Study in Sweden
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Schwerin


text:
- TIOTAL
- D2410 a' shuntadh ann an Inbhir Nis, An t-Iuchar 1958
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_002_418
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 4 An t-Iuchar 1958
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28420
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
D2410 a' shuntadh ann an Inbhir Nis san Iuchar 1958.
B' e ball de Chlas 06 aig Rèile Bhreatainn a bh' anns an locomotaibh. B' e shuntairean dìosail a chaidh a thogail a dh'aona ghnothaich airson an cleachdadh ann an Roinn na h-Alba a' Chompanaidh a bh' annta. Chaidh 26 a thogail uile gu lèir agus dhiubh sin mhair aon ann an glèidhteachas.


text:
THA a’ fòn làimhe a’ sìor fhàs nas lugha, nas aotruime agus nas cumhachdaiche. Cha mhòr nach dean i rud sam bith. Togaidh i dealbh, cuiridh i bhidio ri chèile, bheir i fios air cuspair sam bith, agus craolaidh i prògraman TBh.
Chan ann mar sin a bhà. Tha cuimhne agam anns na caogadan nach robh fòn san taigh ach aig corra theaghlach. Fhuair m’ athair a’ chiad tè anns a’ bhaile, ’s bhiodh mòran ga cleachdadh.
An sin thàinig na bogsaichean dearga, na kiosks, a bh’ air an suidheachadh ann an àiteachan sònraichte, mar chrois rathaid neo lùbadh rathaid, anns gach baile. Bha iad dearg, furasta am faicinn, ’s bhiodhte gan cur gu feum chan ann a-mhain son fònadh. Is iomadh càraid a choinnich aig a’ bhogsa agus is iomadh neach, a’ feitheamh bus, a fhuair fasgadh bhon droch shìde.
Chan eil mòran feum orra an-diugh, leis mar a tha fònaichean làimhe cho lìonmhor, ach faodaidh a’ choimhearsnachd fhèin an ceannach air son £1 agus am fàgail far a bheil iad.
Ann an Cille Mhoire anns an Eilean Dubh, baile beag le nas lugha na ceud neach, tha bogsa fòn. Chuir BT sanas ’na bhroinn ag ràdh gun robh iad a’ dol ga thogail air falbh. Seach nach eilear ga chleachdadh chan fhaca duine an sanas! Fhuaras ròs gun robh crann-togail a’ tighinn ga iarraidh, ach nuair a ràinig e bha am bogsa air a chuartachadh le càraichean agus le muinntir a’ bhaile. Thug an dràibhear a chasan leis agus tha am bogsa a’ dol a dh’fhuireach far a bheil e. Thuirt Iain Hill, a tha a’ còmhnaidh sa bhaile: “Cha bhiodh Cille Mhoire ach a’ coimhead lom ás aonais. Tha e mar chomharra-stiùiridh. Is math gu bheil e a’ fuireach.”
Tormod E Dòmhnallach


text:
Blàr Stalingrad
'S e strì fhuilteach eadar a' Ghearmailt agus an t-Aonadh Sòbhiatach a bh’ ann am Blàr Stalingrad. Ghabh e àite anns a' bhaile shòbhiatach Stalingrad, no anns an latha an-diugh Volgograd, agus mhair am blàr bho 21 an Lùnasdal, 1942 gu 2 an Gearran, 1943, mar phàirt dhen Dàrna Chogadh Mhòr.
Tha tòrr den bheachd gur e blàr Stalingrad an tachartas a dh’atharraich cùrsa a' chogaidh anns an Roinn Eòrpa agus chaidh barrachd dhaoine a mharbhadh anns a' bhlàr seo na ann am blàr sam bith eile ann an eachdraidh a' chinne-daonna le còrr is 1.5 millean a' faighinn am bàis. Bha an t-sabaid air leth borb agus chaill iomadach sìobhaltach am beatha agus sgrios ro-mhòr air a dhèanamh air gach ceàrnaidh dhen sgìre mun cuairt air a' bhaile.


text:
Kl. Ianair
[...]
Anno Domini .dcccc.xx., alias.dcccc.xxi.
Moenach m. Siadhail, comurba Comgaill, cenn ecna innse Erenn, dormiuit.
Domnall h. Mael Sechlainn per dolum occisus est a fratre suo, Donnchad, quod aptum erat.
Ciaran, abbas Daminse, pausat.
Mael Sechlainn h. Flainn ridomna Temhrach, Fiachra m. Cathalain ri Coille Follamhain, Ragnall h. Imair ri Finngall & Dubgall, omnes mortui sunt.
Goithbrith h. Imair i n-Ath Cliath.
Cinaedh m. Domnaill, princeps Daire Calcaich & Droma Tuama, & cenn adchomairc Conaill in Tuaiscirt, diem obiit.
Muiriucht do Gallaibh i l-Loch Febhail, .i. Acolb co n-dib longaib trichat. Cenrig i n-Inis Eughain do dergiu co cron & co leir doibh, paucis in ea remanentibus per torporem. Fergal m. Domnaill, ri Ind Fhochlai, i n-escairdiu friu coro marbh lucht lunga dibh & coro bris in lungai & co ruc a preid. Longus aile i Ciunn Maghair a n-airer Thire Conaill, .i. mc. h-Uathmaran m. Bairith, cum .xx. nauibus.
Indredh Aird Macha h-i {folio & column H47rb}.iiii. Id. Nouembris o Gallaibh Atha Cliath, .i. o Gothbrith oa Imhair, cum suo exercitu, .i. h-isint Sathurn ria feil Martain, & na taigi aernaighi do anacal lais cona lucht de cheilibh De & di lobraibh, & in ceall olcheana, nisi paucis in ea tectis exaustis per incuriam. Indred lethan uadib for cech leth, .i. siar co h-Inis H. Labradha, sair co Bandai, fotuaith co Magh n-Illsen; acht in sluagh fathuaigh dos-farraidh Muircertach m. Neill & Aignert m. Murcadho co remid foraib & co fargabsat ile, paucis elapsis subsidio sublustris noctis.
Eclipsis lune h-i .xu. kl. Ianuarii, .iii. feria, prima hora noctis.
Flaithbertach m. Muirchertaich, abbas Cluana Móer, moritur.
- Cudú andud indbais h-uaigh,
cudu allud eiges loir
indid Flathbertach finn fial
ro scar fri miadh Cluana Moir
p.374


text:
Deasbad shaor an asgaidh air ‘tùsan ar cànain’ aig Celtic Connections
Tha cuireadh ron fheadhainn a tha a' dèanamh air Celtic Connections na bliadhna-sa tighinn gu Tallaichean Baile Ghlaschu Diciadain (30 Faoilleach) airson Tùsan ar Cànain - còmhradh agus deasbad beothail mu thùsan chànanan dùthchasach na h-Alba, bho Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
Leis an neach-chomadaidh Susan Mhoireasdan sa chathair, is e feasgar a tha seo anns am bi geur-labhairt is gliocas, le ceathrar sgoilearan cliùiteach: An t-Oll Donna Heddle, Stiùiriche an Ionaid airson Rannsachadh Lochlannach aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, an t-Àrd-Ollamh Rob Dunbar, Stiùiriche Shoillse (Lìonradh Nàiseanta Rannsachaidh airson Glèidheadh agus Ath-bheothachadh na Gàidhlig), leis an Oll Cairistìona Robasdan, Stiùiriche nam Faclairean Albais agus J Derrick MacLiuthar, Àrd Òraidiche Urramach aig Oilthigh Obar Dheathain nan aoighean.
Thuirt an t-Oll Donna Heddle: "Tha dearbh-aithne chultarach dhùthchasach mheasgaichte aig Alba a tha gu mòr stèidhte air cànan." Tha an t-àm ann luach a chur air an dualchas cànain measgaichte a th' aig teis-mheadhan ar fèin-aithne. 'S ann anns an àm a dh'fhalbh tha sìlein an ama ri teachd, agus as aonais ar cànain, chan urrainn dhuinn bruidhinn dhuinn fhèin. Tha mi a' dèanamh fiughar ri bhith a' gabhail pàirt ann an còmhradh le co-obraichean cho cliùiteach agus beothail aig am bi mòran ri ràdh air a' chuspair tharraingich seo!"
Tha an deasbad 'Tùsan ar Cànain' am measg àireamh de thachartasan saor an asgaidh aig Celtic Connections air an cur air dòigh le Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, a tha na chom-pàirtiche foghlaim leis an fhèis. Bidh luchd-obrach agus oileanaich an oilthigh an sàs ann an caochladh òraidean agus chùiream ciùil. Airson barrachd fiosrachaidh, theirig don làraich-lìn againn.
Thug Susan Mhoireasdan rabhadh don fheadhainn a tha dealasach air cànanan gun a bhith a chall: "Be there or haud yer wheesht!"
Gabhaidh 'Tùsan ar Cànain' àite eadar 7f agus 9f Diciadain 30mh Faoilleach ann an Tallaichean Baile Ghlaschu.Tha an tachartas seo saor an asgaidh ach tha feum air tiocaid. Gus àite a ghleidheil no airson barrachd fiosrachaidh, tadhail air www.celticconnections.com
Neach-conaltraidh nam meadhanan
Alison Lochhead
Manaidsear conaltraidh is dhàimhean a-muigh
Fòn: 01463 279222
Post-d: alison.lochhead@uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Seann taighean aig Achadh na Follt
- EXTERNAL ID
- QZP99_94052_05_07
- ÀITE
- Achadh na Follt
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dul
- CRUTHADAIR
- I F Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38634
- KEYWORDS
- taighean
àirighean
togalaichean
Chaidh dealbh camara nan seann taighean seo a thogail an Achadh na Follt, Siorrachd Pheairt. Tha Achadh na Follt na chlachan beag tuathanais ann an Gleann Cuaich ri taobh Loch Fraochaidh. Tha ballachan cloiche gun aol agus mullaichean tughaidh air na taighean
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Iomain Gallda aig Gearastan Dheòrsa
- EXTERNAL ID
- PAN2_13
- ÀITE
- Dùn Deòrsa
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àird nan Saor
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20094
- KEYWORDS
- Gearastan Dheòrsa
iomain gallda
saighdearan
Gàidheil na Bànrigh
spòrs
arm
saighdearachd
Buidheann shaighdearan a' cluiche iomain gallda taobh a-muigh Gearastan Dheòrsa aig Àird nan Saor mu 11 mìle an ear air Inbhir Nis. Bha Gearastan Dheòrsa air a thogail mar ghearastan do cheatharnaich an riaghaltais a bha a' geàrd na Gàidhealtachd às dèidh Aramach nan Seumasach ann an 1745. Thathar fhathast ga chleachdadh mar ionad shaighdearan do Ghàidheil na Bànrigh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- A' charragh-cuimhne do dh'Fhionnaghal NicDhòmhnaill, Cille Mhoire, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2619
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34523
- KEYWORDS
- Fionnghal NicDhòmhnaill
am Prionnsa Teàrlach Stiùbhart
Cille Mhoire
An t-Ollamh MacIain
Tha a' crois àrd Cheilteach seo anns a' chladh an Cille Mhoire anns an Eilean Sgitheanach a' comharrachadh uaigh Fionnghal NicDhòmhnaill, a dh'eug air a 4mh dhen Mhàrt 1790. Tha an sgrìobhadh ag ràdh "Preserver of Prince Charles Edward Stewart". Tha an leac-sgrìobhadh a rinn an t-Ollamh MacIain ag ràdh, "Her name will be mentioned in history and if courage and fidelity be virtues mentioned with honour".


text:
Kl. Ianair i. f. l. xui. Anno Domini m.c.
Flann H. Cinaedha airchinnech Atha Truim ard-ollam Midhe.
Donnchadh m Eochadha ri Uladh & drem do maithibh Uladh ime do ghabail la Domnall H. Lochlainn la righ n-Ailigh i quint. Kl. Iuin.
Crech la Domnall H. Lochlainn co ro ort feru Bregh & Fine Gall.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co h-Es Ruaidh.
Longus Atha Cliath co h-Inis n-Eogain coro ladh a n-ár eter bathadh & marbadh.
M. m. Gilla Coluim ui Domhnaill ri Ceniui a suis occisus est.
Assid H. Amhran muire Dal Fiatach, Gilla Brighdi H. Cuirc ri Muscraidhe Bregain, Gilla na Noebh H. h-Eidhinn ri H. Fiacrach mortui sunt.
Echri H. Mael Muire ri Ciannacht do marbadh d'Ó Chonchobair Ciannacht.
{§H3}Hoc anno ecclesia sancti Sinelli de Claininis fundata est.§


text:
Andalusia
'S e fear de na ceàrnaidhean as motha anns an Spàinn a tha ann an Andalusia (Spàinntis: Andalucía). Thàinig an t-ainm bhon fhacal Al-Andalus, b' e sin an t-ainm a bha air eadar 711 agus 1492. Tha e suidhichte ann an ceann an iar-dheas na dùthcha. Tha a' Phortagail agus an Cuan Siar san àird an iar dheth. Tha am Muir Meadhannach san àird an ear agus tha Giobraltair san àird a deas Andalusia. 'S e Andalusia an ceangal nàdarra eadar Afraga agus an Roinn-Eòrpa. 'S e Andalucia an dàrna cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 87,268 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 8,059,431 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 91.39 duine gach km². Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann (Almería, Málaga is Sevilla). Cuideachd tha port-adhair nàiseanta ann an Granada agus Jerez.Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Junta de Andalucia. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Righlaidh aige. Tha ochd sgìrean ann an Andalucia.
Tha cruth na tìre gu math eadar-dhealaichte an seo. Tha monaidhean àrda ann a tha còmhdaichte ann an sneachda fad na bliadhna. Ach tha oir-thìrean tropaigeach, coilltean tais agus fàsaichean ann cuideachd, m.e.: am Fàsach Thabernas, a tha suidhichte anns an sgìre Almería.
Tha mòran togalaichean eachdraidheal ann an Andalusia, mar eisimpleir:
- El Torcal ann an Antequera
- Medina Azahara is Mezquita ann an Córdoba
- Alhambra, Palace of Charles V is Albayzín ann an Granada
- Alcazaba is El Tajo ann am Malaga
- La Giralda, Torre del Oro, Plaza de España, Àrd Eaglais Sheville is Alcázar ann an Seville
- Vázquez de Molina Square ann an Úbeda (Jaén)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
- TIOTAL
- Eaglais agus Cladh a' Chlachain
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2007_1780
- ÀITE
- A' Chomraich
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40793
- KEYWORDS
- eaglaisean
cladhan
croisean ceilteach
eaglais thràth
taighean-tasgaidh
Sealladh thar eaglais agus cladh a' Chlachain sa Chomraich ann an cost an iar na Gàidhealtachd.
Chaidh Eaglais a' Chlachain a thogail ann an 1817 air seann làrach eaglaise a bh' aig an Naomh Maol Rubha (AD 673). Gabhaidh pìosan fhathast fhaicinn de chroisean snaidhte Ceilteach. Tha iad ann an cèisean glainne ann an Ionad Dualchais a tha mu choinneamh na h-eaglaise.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Andrew & Albert Rowing Against Tidal Surge circa 1890
- EXTERNAL ID
- TCT_SEA&BEYOND_001
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- John Neville
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Urras Taigh Chearsabhagh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39744
- KEYWORDS
- cultur
ealain
searbhagachd
aquatint
taisbeanadh
John Neville
Halls Harbour
Alba Nuadh
làn
muir
Aon latha tràth san t-Sàmhradh bha na h-iasgairean ag obair sa chala nuair a mhothaich iad gun robh an làn a' fàs na b' àirde 's na b' ìsle ann an dòigh annasach, ged nach robh gaoth neo stuaghan ann. Bha ìre na mara a' dol sìos ochd troighean ann an còig mionaidean agus ag èirigh a-rithist ann an còig mionaidean eile. A bharrachd air an seo, bha an t-uisge a' gluasad air ais 's air adhart mar gun robh e a' feuchainn ris a' chala a ghlanadh. Thachair seo iomadh turas.
Leum dithis fhear, Albert Monroe agus Anndra Neville ann an eathar, agus dh' fheuch iad ri iomramh an aghaidh an t-sruth. Bha an t-sruth cho làidir 's gun tug e an t-eathar a-mach às a' chala gu Bàgh Fundy, ach gu fortanach thill an t-sruth a-rithist iad. Chunnaic mi-fhèin rudeigin mar seo ann an 1978. Bha an t-uisge a' tuiteam 's ag èirigh barrachd air ochd troighean sa chala. Chan eil fhios a'm a bheil fhios aig an luchd-saidheans carson a bhios an rud neònach seo a' tachairt


text:
Antstolio M. Dabkaus kontoraMas-fhìor air cairt gnothachais
Antstolio M. Dabkaus kontora
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cìs lagh, Comhairle laghail, Companaidh clàradh +15
Imprint
I-V 8:00-17:00
- Antstolio M. Dabkaus kontora
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cìs lagh, Comhairle laghail, Companaidh clàradh, Corporra lagh, Cur an gnìomh, Debt chruinneachadh, Debt chruinneachadh thall thairis, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh an teaghlaich, Lagh gnìomhachais, Lien, Modha sgrìobhainnean, Saothair lagh, Seilbh, Seilbh rupan, Seilbh rupan, Seirbheisean laghail, Seirbheisean laghail


text:
Airson an Daily Record
Friday, 19 August 2016
Sùil Eile air sgeulachd an dà Dhòmhnall
Airson an Daily Record
Cha robh ach aon àireamh seirbheis eadar an dà Dhòmhnall MacLeòid, dithis shaighdearan às na h-Eileanan a chaidh dhan Chogadh Mhòr le na Canèideanaich.
Aon Dòmhnall, à Lèodhas, bha e air a leòn agus fhuair e bàs. Le mearachd bha a chorp air a chur a Bheinn na Faoghla, dham buineadh an Dòmhnall eile.
Dh’aithnich athair Dhòmhnaill Bheinn na Faoghla gur e mearachd a bh’ ann, ach thioghlaig e an srainnsear mar gur e a mhac fhèin a bh’ ann.
Thàinig am balach eile slàn tron chogadh. Cha robh fios, a dh’aindeoin oidhirp, cò leis a bha an Dòmhnall eile anns an uaigh, agus a theaglach air chall.
Sin gus an do thòisich Murchadh “Mindy” MacLeòid ris a’ chùis a rannsachadh ceud bliadhna às dèidh làimh mar phàirt de phrògraman cuimhneachaidh Radio nan Gàidheal.
Tha an sgeulachd a nochd e cho brònach ri càil sam bith a chluinneas sibh mu sgrios a’ Chogaidh Mhòir.
Feuch gun èist sibh ris An Dà Dhòmhnall air i-player a’ BhBC.
Tha an seòrsa eòlais seo a’ ruith anns an t-sruth anns na h-Eileanan, ‘s gun phrìs air idir, agus na milleanan air an cosg air taighean tasgaidh eu-dhomhainn.
Posted by Whitehall 1212 at Friday, August 19, 2016
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tha Pàrlamaid na h-Alba fosgailte do Luchd-tadhail Diluain gu Disathairne.
Nuair a bhios Pàrlamaid na h-Alba air fosadh tha na h-uairean fosglaidh gu h-ìosal airson Diluain is Dihaoine ann airson Dhimàirt, Diciadain is Diardaoin cuideachd.
Cinn-latha fosaidh mar a chaidh aontachadh leis a' Phàrlamaid:
- 29 Ògmhios – 1 Sultain 2013
- 12 – 27 Dàmhair 2013
- 21 Dùbhlachd 2013 – 5 Faoilleach 2014
- 8 Gearran - 16 Gearran 2014
- 5 Giblean - 20 Giblean 2014
- 28 Ògmhios - 3 Lùnastal 2014
- 23 Lùnastal - 21 Sultain 2014
- 11 - 26 Dàmhair 2014
- 20 Dùbhlachd 2014 - 4 Faoilleach 2015
(Tha na cinn-latha seo uile ion-ghabhalach)
Diluain, Dihaoine, Disthairne is saor-làithean poblach
10.00 gu 17.00 (inntrigeadh mu dheireadh 16.30)
Bidh na h-uairean fosglaidh seo ann airson Dimairt, Diciadain agus Diardaoin nuair a bhios a' Phàrlamaid na fosadh (ach a-mhàin fosadh a' Ghearain)
Dimàirt, Diciadain agus Diardaoin
09.00 gu 18.30 (inntrigeadh mu dheireadh 18.00)
Bidh na h-uairean fosglaidh seo ann airson Dimairt, Diciadain agus Diardaoin nuair a bhios a' Phàrlamaid na fosadh
Didòmhnaich
Dùinte


text:
1805
MDCCCV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Samhain – Ciad dèanadas an opara Fidelio le Ludwig van Beethoven ann an Wien.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Giblean - Hans Christian Andersen sgrìobhadair às An Danmhairg
- 24 an t-Ògmhios - Juan José Nieto Gil, ann an Cibarco. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an Dàmhair - Mariano Ospina Rodríguez, ann an Guasca. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 23 an Dùbhlachd - Joseph Smith Jr a steidhich an gluasad Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 an Dùbhlachd - Eachann Rothach, 8mh Ridire Taigh an Fhuamhair is seanailear Albannach
- Horatio Nelson


text:
Tha a bhith a’ cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba a’ ciallachadh gu bheil sibh a’ gabhail, agus ag aontachadh cumail, ris a’ phoileasaidh seo mu chleachdadh ris an gabhar.
Faodaidh sibh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba a chleachdadh dìreach air adhbharan laghail. Chan fhaod sibh an làrach-lìn a chleachdadh:
- Ann an dòigh sam bith a bhriseas lagh no riaghailt ionadail, nàiseanta, no eadar-nàiseanta a tha iomchaidh.
- Ann an dòigh sam bith a tha an aghaidh an lagha no eadarnach, no aig a bheil adhbhar no buaidh sam bith a tha an aghaidh an lagha no eadarnach.
- Gus sanasachd no stuth-sanasachd sam bith a tha gun iarraidh is gun ùghdarras no riochd sam bith eile de stuth coltach ris (spama) a sgaoileadh no adhbharachadh gun tèid a chur.
- Fiosrachadh sam bith a sgaoileadh, a chur no a luchdachadh le fios anns a bheil bhìorasan, eich Trojan, boiteagan, bomaichean-ùine, logairean bhuillean-iuchrach, bathar-bratha, bathar-sanasachd no prògraman cronail sam bith eile no còd-coimpiutaireachd coltach riutha a chaidh a dhealbhachadh gus droch bhuaidh a thoirt air mar a bhios bathar-bog no bathar-cruaidh coimpiutaireachd ag obrachadh.
Tha sibh cuideachd ag aontachadh gun cothrom gun ùghdarras fhaighinn air, buntainn ri, milleadh a dhèanamh no briseadh a-steach air earrann sam bith den làraich, acfhainn no lìonra sam bith air a bheil an làrach-lìn ga gleidheadh no bathar-bog sam bith a thathar a' cleachdadh ann an ullachadh na làraich.
Cur an dara taobh agus crìochnachadh
Nì an SPCB co-dhùnadh, le seagh fhèin, an deach am poileasaidh seo mu chleachdadh ris an gabhar a bhriseadh nuair a chleachd sibh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba. Nuair a thathar air am poileasaidh a bhriseadh, faodaidh an SPCB a leithid a ghnìomh a ghabhail a tha iomchaidh na beachd, a’ toirt leis a’ chòir agaibh air an làrach againn a chleachdadh a thoirt air falbh sa bhad, fad ùine no gu buan; rabhadh a chur thugaibh; cùisean laghail nur n-aghaidh gus cosgaisean a thoirt air ais mar chuidhteachadh ag èirigh às a’ bhriseadh; no a leithid de dh’fhiosrachadh a nochdadh ri ùghdarrasan cur-an-gnìomh an lagha a rèir mar a tha SPCB den bheachd a tha gu reusanta riatanach.
Atharrachaidhean air a’ phoileasaidh mu chleachdadh ris an gabhar
Faodaidh an SPCB am poileasaidh seo mu chleachdadh ris an gabhar atharrachadh aig àm sam bith le bhith ag atharrachadh na duilleig seo. Bu chòir dhuibh sùil a thoirt air an duilleig seo bho àm feuch an deach atharrachaidhean sam bith a dhèanamh. Faodaidh gum bi feadhainn de na h-ullachaidhean sna cumhaichean-cleachdaidh seo air an cur à àite cuideachd le ullachaidhean no fios air fhoillseachadh ann an àiteachan eile air an làraich.


text:
Francisco Herrera Y Campuzano
'S e Riaghladair agus Britheamh co-àiteachail Spàinnteach a bh'ann Francisco Herrera y Campuzano.
Stèidhich e tuinneachadh ann an El Poblado, faisge air Medellín, prìomh-bhaile na Roinne Antioquia ann an 1616, fhad's a bha e na bhritheamh ann an Santa Fe de Antioquia, prìomh-bhaile roinneil aig an àm. Chaidh an tuinneachadh a ghluasad dhan àite far a bheil Medellín an latha an-diugh. Tha El Poblado a' ciallachadh An Tuinneachadh anns an Spàinntis.
Chaochail e ann am Meagsago, is esan na Bhritheamh co-àiteachail an siud.


text:
- TIOTAL
- Buidheann cloinne nan suidhe mu bhòrd
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_BOX1_0006
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18216
- KEYWORDS
- group photographs
Chaidh an ìomhaigh seo a shealltainn bho chionn ghoirid ann am 'Maor-sgrùdaidh Dhealbhannan' a' Bhaile, a chaidh a ruith ann an co-bhuinn ris an Inverness Courier. Chun an seo cha do dh'aithnich duine an dealbh-camara seo, ach 's dòcha gu bheil cuideigin a-muigh an sin air a bheil eòlas air a' chlainn, air neo fiù 's air an tachartas. Feuch an cuir sibh fios thugainn, air neo 'Cuir Beachd ann', ma tha fios sam bith agaibh air an dealbh seo.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- Bean fa eineach fuair Niall
buaidh ar an eieach araen
2005] da gebhad uili ni ag Niall
tuili cliar ge thi re taebh.
- Fear fa heineach fuair Sadhb
a deidheach ar a duain dha dearb
duthaich di car ar a carnd
2010] Sadhb fa bhladh ar nach bi bearnn
- Ni cruaidh in ghnai sin da ghabh
da fuair in mnaisin fa mhodh
fa heinighibh da fuair fhear
ni cruaidh bean deidhinich Dhor.
- 2015] Fear ochor smain sisi ach se
sissi fa bhuaidh ge dha bhai
ni fhuigheadh fear oile hi
bean Li ar a goiri don ghnai.
- Ceili fa teist ata ag Saidhb
2020] teist cheili na mna ni meirbh
in dias tuc dhil na namh ndoirbh
snim soirbh a ndan ga dheilbh.
p.132
- Sadhb sa damha ag dil na namh
na damha gha ndin ag Niall
2025] mar ra niad ni coimhshnim cael
siad ar aen a coimhdhil cliar.
- Lanamhain gan mathas min
lanamhain chaitheas a cradh{MS folio 12v b}sgath gach cleiri ag triall na deadh
2030] Niall is bean Bheirri fa bhladh.
- Fearta feili a rath araen
ca rath is reighi re radh
maith da din a fear gu fial
Niall sa bhean ag dil na namh.
- 2035] Indmhas Neill chaitheas re clu
is leir ar mhaitheas na mna
da righni mar chongol cno
brondo bo in tiri an ata.
- Ce theit on daghmnai gan dil
2040] in bhanghnai ni leig ar lar
cia nach fuidhbheadh ni o Niall
da ni riar dhuini gan dan.
- Tug Niall fa bhuaidh is a bhean
gach a fuair gach cliar da crudh
2045] ni ling ri in gnaisin da ghabh
gan bladh taisich dhi dhul.
- Niall fein ocho fear gan gnai
ach gi fial bean Neill fa ni
luach ar a goiri in ghnai
2050] fuath le gach mnai oili hi.
- Sidh is na creachtaibh o cleith Chal
da mbeth a neintigh ar aen
mu maith ag Dia gach fear fial
da sia Niall ar neamh na naemh.
p.134
- 2055] Ingean Chathail on glan gres
ar gach fachain fa bladh bhos
nir chuir si na ceand do chas
ach a fas teand do ni a nos.
- Slat mhorfhais ag snim na sluagh
2060] mac Tomais ag dil na ndamh
biaidh fa bladh mar ra bhai Brian
da ghabh Niall in ghnai ar a ghradh.
- Imdha damh re taibh as toigh
ga radh ris a da chraibh chuir
2065] bhar nos gnath ag gabhail leibh
cach mar sin ag robhaidh ruibh.
- Tfhear a nag corcradh crand
no ar a tradh ag locradh long
go huccun da cromadh ceand{MS folio 13r a}
2070] ag tolladh heang lucth
[...]
lom.
- Da sgiath reigh comla na crich
a Neill gud chomdha ar chach
ge hi ga sgoltudh dod sgiath
as i in cliath ghontar do ghnath.
- 2075] Eang geal ga greanadh at ucht
do bhar trealamh a bhean Bert
blathoigi gach ball id mhicht
slicht da shnahaidi is cam ceart.
- Ar son taidhchi nudhi a Neill
2080] crod na Builli a haithli haigh
bha seach ot cathaibh da chuaidh
creach na buaibh machaidh le mnaibh.
- En balbh ar na dhenaibh dhoit
a Sadhbh re fhedhain is ait
2085] imda alt ot ahim ghlic
im blatheing bricc greanta id ghlaicc.
p.136
- Rabhud od mnai a Neill do neach
agat fhein ma dha bhai brath
dar leat is gonta hi dreach
2090] mar rathi theach corcra on chath.
- Righan Breagh ag denamh dhealbh
a fear ag feghain a cholbh
Niall ar moir a coindleadh charbh
Sadhbh as toigh a coindmeadh chorrn.
- 2095] Sadhal in bean fholtglan fhind
isa fear a corcradh chrand reand
do namh chuain chlaisti nir crom
tond bhaisti o chuaidh ma ceand.
- Sadhbh is eang greanta ar a glun
2100] no gor gearr leapdha na lar
reanda na sleagh ar gurt ghliadh
re Niall sa ucht geal re gadh.
- Nir dhligh oigi ar a mhbiadh bearn
Niall mar as oidi don arm
2105] direoch cruimi a gailearr ngorm
as buimi chorrnn saereang Sadhbh.
- Ca thinadh nach robha a run
sibhul mara is da mhian
ceim roimi is gan cheim ar cul{MS folio 13r b}
2110] is do run Neill a nhgoiri ghliadh.
-
[...]
tigh ata ga dheilbh
na fir fa mhicht na mna ag muirn
da fhuair saireing ag Saidbh
ainm agus se a caileirr chuirn.
- 2115] Bas a taisich nocho tim
da chas chraisich as a heirr
do chas chleith nolamhaich nduind
do druim eich shoghanaich sheing.
p.138
- Ni ro don mnaisin a mogh
2120] mo sa mo in gnai sin da ghabh
sadhal ar mnai mhBeirri i mhbrudh
sa gnai ag dul don bheindi bhan.
- Ni dhighnim ceilt ar neart Neill
ni imrind beirt ach bert aigh
2125] Mag amraghan o fhill foir
glanbranan oir a Cill Clair.
- Snaim ga naghmadh gun min meirbh
nachar snadhmadh a sidh Duilbh
a chur ocho snim le Saidhbh
2130] gach snaim da mbidh a mbrudh Bhuilb.
- An ghna sin da chuaid fa crodh
geall gach taisich fhuair a fear
giabhaidh in giall nachar ghabh
beraidh a bhladh Niall ar neamh.
- 2135] Bean Marr da chomcabhair cleir
dil Concubair in mall min
o dug geg Dhuibhi do dhaimh
sed i laim gach dhuini dibh.
- Tuili cliar fa blath na brudh
2140] fath as a fhuighea Niall neamh
nocho cruaidh do chaith a chrod
flath Dor fa buaid is a bean. Bean
- O Dubhda ni duini min
re Cunga da fuidbhea in fear
2145] ic a geanaib craibhi Dor
crodh dhfearaibh Bailli da bhean
Bean fa eineach fuair Niall
p.140


text:
- TIOTAL
- Taigh (Caisteal) Bhrathainn mus deach a leagail
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_121
- ÀITE
- Brathann
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Urrath
- DEIT
- c.1955
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39199
- KEYWORDS
- Brathainn
Sìphort
Bliadhna Theàrlaich
Taigh (Caisteal) Bhrathainn, faisg air Inbhir Pheofharain, mus deach a leagail ann an 1951. Chaidh an sprùilleach bhuaithe a chleachdadh ann an togail Drochaid Chonain. B' e seann chathair cheannardan Chlann 'Ic Coinnich Shìophoirt a bh' ann an Caisteal Bhrathainn. Bha Clann 'Ic Coinnich Shìophoirt nam buill aig na feachdan Seumasach, agus b' iadsan a' chiad chlann a chaill agus a dh'fheumadh bòid dhìlseachd don chrùn Shasannach a ghabhail. B' ann aig a' chaisteal cuideachd a rinn Coinneach Odhar, fiosaiche Bhrathainn, fhàisneachd gun tuiteadh teaghlach Chlann 'Ic Coinnich Shìophoirt bhuaithe.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
Àrd Laoigh
'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann a Àrd Laoigh (Beurla: Ardlui). Tha am baile suidhichte aig ceann Loch Laomainn air a' mhòr-rathaid A82 eadar a' Chrìon Làraich agus Glaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 18′ 0″ Tuath agus 4° 43′ 0″ Iar.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tron bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-choiseachd gus an oidhche a chosg an sin. Tha stèisean aige, Stèisean Àrd Laoigh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 319 153


text:
Facal-toisich
Is e a tha fo aire sa chatagaraidh seo fiosrachadh a thaobh mar a stiùireas is mar a mhaoinicheas an stèidheachd an obair rannsachaidh aice; chan eil e a’ gabhail a-steach nan toraidhean no an dàta fhèin a thig às an rannsachadh a nithear. Còrr’ uair bidh fiosrachadh air a shaoradh o fhoillseachadh ma bhios fiosrachadh pearsanta ann, no fiosrachadh a dh’fhaodadh, nan leigte ris e, droch bhuaidh mhòr a thoirt air leas malairteach duine sam bith, slàinte cuirp no inntinn no sàbhailteachd duine sam bith a chur an cunnart, droch bhuaidh mhòr a thoirt air coilionadh èifeachdach ghnothaichean poblach, no nam faodadh e bhith na bhriseadh dìomhaireachd a bhiodh buailteach do cheuman laghail.
Barrachd mu stiùireadh rannsachaidh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean


text:
- TIOTAL
- A' coimhead a-null a Bheinn Uais
- EXTERNAL ID
- PC_JACKWATSON_028
- ÀITE
- Beinn Uamhais
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Jack Watson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Jack Watson
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28823
- KEYWORDS
- Beinn Uais
Am Machaire
Rothach
beinn
cnoc
A' coimhead a-null a dh'ionnsaigh Bheinn Uais ann an Ros an Ear. Lorgar an iar-thuath air Inbhir Pheofharain i, agus le 1,046m de dh'àirde innte, 's i a' bheinn as àirde an Ros an Ear. 'S ged a tha i na 'Munro' gheibh eadhan coisichean aig nach eil mòran eòlais air sreap suas a' bheinn, fhad 's a tha iad ann an cor a tha an ìre mhath fallain


text:
- TIOTAL
- Balach beag a' rothaireachd ann an Inbhir Bhraoin
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0338
- ÀITE
- Inbhir Bhraoin
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40219
- KEYWORDS
- Baidhsagal trì-chuibhleach
Inbhir Bhraoin
Gàrraidhean
Brògan putain
Taighean Glainne
Gàrraidhean
Balach òg air a bhaidhsagal trì-chuibhleach ann an Inbhir Bhraoin. Ged nach eil fios cò th' anns a' bhalach seo, tha e follaiseach on a bha baidhsagal trì-chuibhleach aige airson cluich leis agus bho aodach gur ann bho theaghlach bheartach a bha e. Dèan coimeas eadar na brògan putain agus a' chalnn cas-rùisgte ann an cuid de na dealabhan sgoile. Seall cuideachd ri na boghan duilleagach air a chùlaibh, teisteanas gun robhas a' fastadh gàirnealairean proifeiseanta. Tha Inbhir Bhraoin suidhicte mu mhìle an ear air Ceann Loch Bhraoin air taobh a deas Abhainn Bhraoin. Bha gàrraidhean agus taighean glainne ann.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Rathad Inbhir Bhreacaidh, Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1016
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SGÌRE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1900an; 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32937
- KEYWORDS
- cairtean-puist
An Ridire Uilleam Gòrdain Earaboil
Inbhir Bhreacaidh
Clann Mhic Leòid Chathaboil
linneachan
An Cabhlach Rìoghail
campa cabhlachail
Cabhlach Bhreatainn
ola
gnìomhacahas na h-ola
Iomairt Rois is Chrombaigh
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Rathad Inbhir Bhreacaidh aig Inbhir Ghòrdain. Tha fios gun tug an rathad ainm bhon chiad ainm a bha air an tuineachadh an seo, Inbhir Bhreacaidh.
Chaidh Inbhir Ghòrdain ainmeachadh às dèidh Ridire Uilleam Gòrdain Earaboi,l a rugadh ann an Gallaibh, agus a cheannaich an oighreachd anns an ochdamh linn deug. Roimhe seo, b' e Inbhir Bhreacaidh an t-ainm a bha air an àite. Ged a chuir an Ridire Uilleam planaichean air chois gus baile a thogail aig Inbhir Bhreacaidh, b' e a mhac, Sir Iain, a chuir na planaichean an gnìomh. B' ann nuair a chaidh an oighreachd gu Clann Mhic Leòid Chathabail a chaidh acarsaid a thogail aig Inbhir Ghòrdain agus thòisich am baile a' fàs gu luath.
Tha fagasachd Inbhir Ghòrdain air Linne Chrombaigh a' ciallachadh gu bheil e na shàr acarsaid do shoithichean. Tha na ceanglaichean a tha aig an àite ris a' Chabhlaich Rìoghail a' dol air ais chun an naoidheamh linn deug agus, san 20mh linn, bha e air a dhearbhadh mar champa oifigeil, agus iomadach uair a' toirt aoigheachd do Chabhlach Bhreatainn. Aig àm a' Chiad Chogaidh, ghlèidh Inbhir Ghòrdain inbhe mar champa chabhlachail, a' solarachadh connadh agus bùrn dhan Chabhlach Rìoghail.
Dhùin an campa cabhlachail ann an Inbhir Ghòrdain mu dheireadh thall ann an 1956 ach thàinig tuilleadh leasachaidh dhan bhaile anns na 1970an le gnìomhachas na h-ola. On bha e cho faisg air gàrraidhean ola a' Chuain a Tuath, bha e taghta mar àite airson togail agus cumail suas nan crann-ola. Bha ionad-leaghaidh almain stèidhte ann an Inbhir Ghòrdain anns na 1970an agus, ged a dhùin e an ceann deich bliadhna, tharraing e cosnadh nach bu bheag dhan sgìre. An-diugh, tha Iomairt Rois is Chrombaigh stèidhte ann an Inbhir Ghòrdain


text:
- TIOTAL
- Baile croitearachd faisg air Flòdaigearraidh, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5849
- ÀITE
- An Dìg
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37484
- KEYWORDS
- seallaidhean-tìre
croitean
taigheadas
taighean tughaidh
cruachan mòna
An Cuith-fhraing
Tha baile Na Dìge gu tuath air Bàgh Stafainn,air taobh an ear an Eilean Sgitheanaich. Tha am baile seo, cuide ri Glas Bheinn agus Brògaig, a’ cur aghaidh ri farsaingeachd Bàgh Stafainn agus air an cùlaibh tha cnuic gharbha a’ Chuidh-fhraing agus Druim Thròndairnis a’ cruthacadh sealladh gu tur eadar-dhealaichte. Tha an dealbh-camara seo a’ sealltainn achaidhean a’ bhaile croitearachd a tha air an deagh choimhead as an dèidh agus ann an deagh òrdugh, le bàrr air a bhuain agus mòine ann an cruachan deiseil airson a’ gheamhraidh. Tha an sgìre mun cuairt air Stafainn a’ gleidheadh barrachd den chultair Gàidhlig traidiseanta agus a’ Ghàidhlig na tha cuid de cheàrnaidhean eile den Eilean Sgitheanach, agus aig an aon àm tha e fàbharach airson leasachadh taigheadais air sgàth nan seallaidhean àlainn de Rònaigh, A’ Chomraich agus Toirbheartan chun an ear. Tha daoine fhathast a’ fuireach anns na taighean croite san dealbh (2012), ach ‘s fhada bho dh’fhalbh an tughadh agus chan eil feum air na cruachan mòna tuilleadh airson teas riatanach a thoirt.


text:
Girardot (Coloimbia)
'S e baile meadhanach ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ann an Girardot. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 289m os cionn ìre na mara agus 134km air falbh bho Bhogotá. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 33˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Girardot an 50mh baile as motha na dùthcha.[3] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1852.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e La Chivatera an t-ainm a bha air an sgìre seo o shin, bhon fhacal Spàinntis Chivo (Gobhar).[4] Fhuair am baile an t-ainm Girardot ann an 1852 mar chuimhne air Anastasio Girardot, curaidh às A' Bheiniseala a bha an sàs ann an cogaidhean an aghaidh na Spàinne airson neo-eisimeileachd an Aimearaga-Laideannach.[5] Fhuair am baile Girardota ann an Antioquia ainm mar chuimhne airsan cuideachd.[6]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 97,834 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 3,475 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[7] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girardot, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 38.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.5% dhe na daoine ann an Girardot leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 64.1% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Girardot. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa na Roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Fiosrachadh Comhairle Ghirardota
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
E.Gaidjurgienės IĮMas-fhìor air cairt gnothachais
E.Gaidjurgienės IĮ
Binders, Calculators, Clò-bhualadair a thoirt thuige, Coimpiutairean, it, Copiers +17
Imprint
I-V 8:00-17:00
- E.Gaidjurgienės IĮ
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Binders, Calculators, Clò-bhualadair a thoirt thuige, Coimpiutairean, it, Copiers, Dies, Foirmean, Goods malairt, Ink, Mìosachain, Na sheasamh, Oifis innealan agus uidheam, Pàipearachd, Pàipearachd, Peansailean, Pinn, Releases, Reusanta stampaichean, Sanasachd, foillseachadh, Sgoil solarachaidhean, Stampaichean, Stampaichean


text:
Breatain tra ro gabsatar in n-insi seo is in treas
p.58aimsear in domain. Isin ceathramad aimsear in domain imorro ro gabsat Gaedil Erinn; is in aimsir cenna ro gabsatar Cruithnig tuasceart indsi Breatan; is in t-seised aimsear imorro tangadar Dal Riada co ro gabsat raind na Cruithneach, & is an amsir sin ro gabrat Saxain a raind a Breatnaib.
Iar n-il aimsearaib tra ro gabsat Romain ard flathus in domain, & ro faedseat teachtaire co h-inis Breatan do cuingid giall & eitire, amail tugsat as gach tir n-aile. Do cuadar imorro na teachta co dimdach gan giall; ro feargaidead in rig imorro .i. Iuil Cesair re Breatnu, & tanig co lx. cuile co h-indbear srotha Tamais. Beallinos imorro ba rig Breatan in n-inbaid sin. Do cuaid imorro Dolabeallus air consul rig Breatan a comdail Iuil Ceasair, & ro teasgda milid in rig; is in amsir sin ro bris donind & anfad a longa, & do rathcuir in rig gan chosgur
p.60dia tir. Tanig imorro aris a cinn tri m-bliadan co tri .c. long cos in indbear cedna; ro suidigisdar imorro Dolobellus beara iaraind in n-atha na h-abann ara cind in catha, co torcradar na milead Romanach tres in n-engnam neamaicside sin .i. tres na grainib catha.
Co ro tineoilid o Iuil, & co tardad cath is in fearann dianad ainm Tinuandrum, co remaid roime in cath sin & go ro gab rigi na h-indsi .uii. m-bliadna. xl. re gein Crist, ab initio muindi u.xxx.u.


text:
Amman
'S e prìomh-bhaile Iòrdain a tha ann an Amman[1] (uaireanan: Ammann; Arabais: عمان, ʿAmmān).
Tha Amman suidhichte ann an taobh tuath na dùthcha. Chaidh am baile a thogail air seachd beanntan, ach an-duigh tha e a' sgaoileadh air 19 beanntan ris an canar jabal. Anns a' bhliadhna 2005 bha 2,125,400 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. [2]
‘S e teas meadhan malairteach Iòrdainn a tha ann an Amman. Tha am baile cudthromach cuideachd airson foghlam àrd-ìre, nam meadhanan agus an roinn turasachd. Tha port-adhair eadar-nàiseanta, an Queen Alia International Airport, faisg air a’ bhaile.
Chaidh am baile a stèidheachadh mu 8500 RC, lorg na rannsaichearan arc-eòlas piosan beaga den seann bhaile ann an Ain Ghazal.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Algiers
- Astana
- Chicago (Illinois)[3]
- Khartoum
- Miami Florida[4]
- Nouakchott
- Pretoria
- San Francisco (Calafòrnia)[5]
- Tunis
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Jordan Department of Statistics
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities


text:
Cùil Lodair
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Cùil Lodair (Beurla: Culloden). [1] Tha am baile suidhichte mu 3 mìltean air àird an ear Inbhir Nis. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 29′ 22.99″ Tuath agus 4° 8′ 7.15″ Iar.
Tha e coltach gur e Cùil Lodair a bhʼ air an àite an toiseach, bhon fhacal Ghàidhlig “lodan”, ainm a chaidh a ghléidheadh sa Bheurla “Culloden”, ach ron àm a thachair am blàr ainmeil an sin san 18mh Linn bha an t-ainm air atharrachadh sa Ghàidhlig gu Cùilodair.[2]
Anns a' bhliadhna 2001 bha 4,064 duine a' fuireach an seo. [3] Tha Sgìre Chùil Lodair a' gabhail a-steach trì coimhearsnachdan eile: Balloch, Smithton agus Westhill.
Bho thùs bha taighean fearann (estate houses) ann a chaidh a thogail timcheall air Culloden House a tha na taigh-òsta a-nis. Cleachdar na seann stàballan mar taighean air mhàl an-diugh airson daoine a tha air saor-làithean. Cleachdar an seann sabhal ris an canar tithe barn mar eaglais an-diugh. Tha an eaglais aig Eaglais na h-Alba.
Tha Dhruim Athaisidh (Drummossie Moor) mu thrì mìltean air àird a deas Chùil Lodair. 'S e sin an t-àite far an do thachair Blàr Chùil Lodair. Tha cath-làrach Chùil Lodair fo chùram Urras Nàiseanta na h-Alba agus tha an ionad-fiosrachaidh a’ tarraing mòran luchd turas gach bliadhna. Chaidh ionad eadar-oibreachadh ùr a dh’fhosgladh 16 an Giblean 2008.
Timcheall air a’ chath-làrach tha tobraichean ann. Tha an "clootie well" anns na coilltean Chùil Lodair agus tè eile faisg air Munlochy. Mu mhìle deas air a' chath-làrach tha Càrn Chlabhalag (Cairns of Clava) ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 35, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Ruairidh MacIlleathain: Litir do Luchd-ionnsachaidh 128
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH7201746374
- BBC Naidheachdan 2015-12-03 Inbhe ùr dha Cùil Lodair?