text:
An Iapan
'S e dùthaich eileanach a th' anns an Iapan[1][2] (Iapanais: 日本 Nihon no Nippon, 日本国 Nihon-koku no Nippon-koku gu h-oifigeil; uaireannan an t-Seapan[3] sa Ghàidhlig) suidhichte far oirthir Àisia an Ear. Tha na prìomh eileanan - Hokkaidō, Honshū, Shikoku, Kyūshū agus Okinawa - am measg tuilleadh air 6,800 eileanan eile, ach tha 97% de fharsaingeachd na talmhainn gu lèir gan cumail dhaibh fhèin. Tha a' chuid as motha dhiubh beanntach, agus mòran dhiubh bholcànach; m.e, 's e beinn-theine a th' anns a' mhullach as àirde, Beinn Fuji. Tha an Iapan an ear air Sìona, Coirea 's an Ruis anns a' Chuan Sèimh, a' sìneadh bho Muir Okhotsk san taobh a tuath gu Am Muir Sìneach an Ear san taobh a deas. A thaobh àireamh-shluaigh, 's i an deicheamh dhùthaich as motha anns a' chruinne, le mu 128 millean daoine. 'S e Sgìre Mhòr Tokyo an sgìre àrd-bhailteach as motha air an t-saoghail le tuilleadh air 30 millean luchd-còmhnaidh ann, agus tha seo a' gabhail a-steach prìomh-bhaile Thokyo agus cuid de na sgìrean mun chuairt air.
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e "tùs-grèine" brìgh nan litrichean ann an ainm na dùthcha, 's mar sin dheth, dh'aithnichear an t-Seapan mar "Tìr Èirigh na Grèine". Tha 日 a' ciallachadh Grian, agus 's e Tùs no Freumh a' bhrìgh a th' air 本.
Bhon a tha an Iapan fada gu leòr bho thìr-mòr Àisia, gun a bhith ro fhada air falbh, fhuair i buannachdan às cultar an tìr-mòr, ach cha deach amaladh ann am buaireasan a' mhòr-thìr cho tric rè nan linntean. Bha e an comas dhith buaidhean chultarach à tìrean cèin a dhèanamh freagarrach dhan chultar aice fhèin 's an uairsin gan aonadh ri a leasachaidh. Gheibhear eisimpleirean dhen seo a thaobh biadh na dùthcha, leithid Tempura, le buinteanas ris a' Phortagail. A thaobh litreachais, chaidh an làmh-sgrìobhaidh Iapanach, Kana, a chruthachadh às na litrichean iol-fhillte Sìonach. A thaobh chreideimh, 's ann a bha Buddhachd air atharrachadh nuair a chaidh a thoirt a-steach san t-siathamh linn. Cha do sgaoil e measg an t-sluaigh gus an do nochd Hōnen agus Shinran, an fheadhainn a stèidhich an dream Jōdo 's an dream Jōdo Shin.[4]
Eu-coltach ri mòran dùthchannan eile, thathas ag ràdh gur e dùthaich gu ìre mhòr aon-ghnèitheach a th' san Iapan. Leis a' sin, thathar a' cumail a-mach nach eil mòran caochladh ann an cultar na dùthcha bho sgìre gu sgìre. Chan e a-mhàin gur e àireamh mhòr de dhaoine, a' fuireach gu dlùth air farsaingeachd bheag de thalamh is adhbhar dha sin, ach gu robh an sluagh riamh beò fad linntean fo riaghladh meadhanaichte, a bhiodh a' stiùireadh a h-uile roinn de bheatha an t-sluaigh gu mionaideach mìn. [5]
A dh'aindeoin sin, cha ghabh fhàgail air nach e cultar mòr saoibhir a th' ann an cultar na h-Iapain. Tha e ioma-fhillteach, air a dhèanamh air sean is ùr, le deagh mheasgachadh de nithean cèin is dùthchasach an cois. 'S e coimeasgachadh eileamaidean Iapanach agus Siarach a th' anns na trì rudan riatanach - biadh, aodach agus fasgadh. Tha na h-Iapanaich a' cleachdadh deas-ghnàthan à Buddhachd 's Shintō còmhla, agus tha tuilleadh air dàrna leth na h-Iapanais air a dhèanamh à faclan freumhaich Sìonach. Thathar am beachd gur e an ùidh a th' aig an sluagh Iapanach ann an cultaran eile agus an seòl a bh' aca rè nan eachdraidh eileamaidean cultarach cèin a thoirt a-steach, gun an cùl a chur air cleachdaidhean is traidiseanan dùthchasach as adhbhar don ghnè ioma-fhillteach seo.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an àireamh-shluaigh aig mu 127,700,000 daoine, agus tha mu 98.2% a' bruidhinn Iapanais mar chainnt mhàthaireil. Tha an còrr a' buntainn do dh'iomadh dhùthaich, an cuid as motha do Choirèa (700,000) agus do Shìona (350,000). Gheibhear cuideachd sluaghan à Bhiet-Nam, à Braisil , na Stàitean Aonaichte (85,000), an Roinn-Eòrpa (45,000) agus am mion-shluagh dùthchasail a bhuineas do Hokkaidō, agus Honshū a Tuath, na h-Ainu (mu 30,000).
Tha mu 70% dhen t-sluaigh a' fuireach anns a' cheàrn eadar Tōkyo agus Kitakyūshū, ann an eilean Honshū. 'S e A' Bheilg agus Na Tìrean Ìsle far a gheibhear an dlùths àireamh-shluaigh as àirde gu lèir, ach 's e an Iapan far am faighear an dlùths as àirde a-rèir farsaingeachd talmhainn air an gabh còmhnaidh.[6]
Sgìrean na h-Iapain[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Gaelic Orthographic Conventions 2005 dt. 8
- ↑ Colin Mark: Am Faclair Gàidhlig-Beurla (2004)
- ↑ Japan As It Is/日本タテヨコ;Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken
- ↑ Japan As It Is/日本タテヨコ;Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken
- ↑ Japan As It Is/日本タテヨコ;Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken


c: text/html

text:
Al-Ghazali
Bha Abu Hāmed Mohammad ibn Mohammad al-Ghazzālī (1058 - 1111) (Arabais: ابو حامد محمد بن محمد الغزالى ), aithnichte mar al-Ghazali, na dhiadhair Ioslamach, fheallsanach, agus fhàidh.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Tabaran, baile ann an sgìre Tus, anns a' mhòr-roinn Khorasan, Iran.
Chaidh a dhèanamh na Mhaighstear de Cholaiste Nizamiyyah an Baghdad 'sa bhliadhna 1091. Mar ceann an coimhearsnachd Muslim, bha e trang a' teagaisg agus a' toirt seachad òraidean air lagh an creideamh agus cuideachd ag argamaid an aghaidh mì-chreideamh.
An deidh ceithir bliadhna ge-ta dh'fhàs al-Ghazali diombach agus mì-chinnteach mu chreideamh agus mu dheireadh dh'fhàg e Baghdad. Chuir e seachad dà bhliadhna air cuairt tro Shiria agus Ierusalem gu Mecca. Thill e gu Tus agus chuir e seachad a thìde a' sgrìobhadh, a gabhal pàirt ann an gnàthasan Sufi agus a' teagaisg a luchd-leanmhainn gus àm a bhàis. Sgrìobh e ann an Arabais agus Peirsis.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Griffel, Frank. (2009). Al-Ghazālī's Philosophical Theology (Oxford: Oxford University Press)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Rathad costa Ghruinneard eadar Ulapul agus Geàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0594
- ÀITE
- Ghruinneard
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32515
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Cabag
Toirbheartan
armachd bith-eòlasach
tràighean àrda
anthrax
Chithear rathad costa Ghruinneard eadar Ulapul agus Geàrrloch san deilbh seo.
Tha an rathad a' dol suas beinn chas Ghruinneard no Cabag, aig ceann a deas a' bhàigh. Tha Bàgh Ghruinneard na chaolas mara air costa taobh siar Rois. Tha tràighean brèagha le gainmheach caran pinc anns a' bhàgh. Tha an t-ainm Gruinneard a' tighinn às an Lochlannais agus tha e a' ciallachadh an dara cuid bàgh uaine no bàgh ao-domhainn. Tha am bàgh an dà chuid uaine agus ao-domhainn. Tha Abhainn Ghruinneard Bheag a' sruthadh bho Fhionn Loch don bhàgh agus tha e a' comharrachadh na crìche eadar paraistean Gheàrrloch agus Loch Bhraoin.
Tha Eilean Ghruinneard nas fhaide a-mach anns a' bhàgh. Chaidh an t-eilean a chleachdadh mar àite deuchainn do dh' armachd bith-eòlasach is chaidh anthrax a chur air ann an 1942. Mairidh anthrax san ùir fad iomadh bliadhna. B' ann an 1990, an dèidh iomadh oidhirp air dì-thruailleadh, a chaidh a dhearbhadh gun robh an t-eilean sàbhailte. Chan eil anthrax air na caoraich a tha a' fuireach air an eilean a-nis


text:
- TIOTAL
- Loch Ma-Ruibhe agus An Sleaghach
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_220
- ÀITE
- Loch Ma-Ruibhe
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29062
- KEYWORDS
- Loch Ma-Ruibhe
An Sleaghach
'S e Loch Ma-Ruibhe loch ann an Ros agus Cromba ann an iar thuath Gàidhealtachd na h-Alba. Tha e 20 cilemeatair a dh'fhaid agus 4 cilemeatairean a leud far as leatha e, agus 's e an ceathramh loch fìor-uisge as motha ann an Alba. 'S e 28.6 cilemeatairean ceàrnagach (11.0 mìle ceàrnagach) am farsaingeachd uachdair aige.
Tha còig eileanan mòra fo choille ann an Loch Ma-Ruibhe agus còrr is 25 eileanan nas lugha. Tha mainearach caibeil air Eilean Ma-Ruibhe, 's thathar a' creidsinn gur e seo dìthreabh on t-7mh linn a bhuineadh do Naomh Maol Rubha. Air an aon eilean tha badan daraich agus cuilinn a th' air a bhith air an co-cheangal ri seann draoidhean na h-Alba. Bhathar a' cumail a-mach cuideachd gun robh leigheas ann an uisgeachan an locha, 's gun robh a bhith air do chur fon uisge na leigheas airson euslaint-inntinn. Tha eileanan an locha gu lèir nan sgìre glèidhteachais.
'S e An Sleaghach beinn ann an Gàidhealtachd na h-Alba a tha ann an Ros an Iar, ochd cileameatairean tuath air baile Cheann Loch Iùbh. Tha An Sleaghach ag èirigh gu 981 meatair (3281 troigh) 's i gu h-àrd os cionn ceann ear dheas Loch Ma-Ruibhe.
Tha ainm na beinne bhon fhacal sleagh ach chan eil seo follaiseach gus an coimhead thu air An t-Sleaghach bho Lochan Fada ris an iar; às an seo tha mullach ìochdarail Sgùrr an Tuill Bhàin (933 meatairean) a' buadhachadh mar bhinnean caol 's tha e a' toirt ainm dhan bheinn. Gu tric chithear goibhrean fiadhaich air a' bheinn


text:
Panevėžys
‘S e baile mòr faisg air Šiauliai, ann an ceann a tuath Liotuàinia a th' ann am Panevėžys (IPA: pɐn̪ʲɛvʲeːˈʒʲiːs̪, Pòlais: Poniewież, Làtbhais: Panevēža, Iùdais: פוניבעזש/Ponevezh). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Nevėžis (tha an t-ainm a' ciallachadh ri taobh na Nevėžis san Liotuànais), 52m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn Panevėžio Rajono, 132km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Klaipėda, 97km bho Kaunas agus 74km bho Želva.[2] Chaidh Panevėžys a chlàradh ann an 1503, nuair a thug an Diùc Aleksandras Jogailaitis cead airson eaglais a thogail dhan bhaile, agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1837. Tha 98,612 duine a' fuireach ann.[3] 'S e an còigeamh baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[4]


text:
- TIOTAL
- Tagradh agus Saoradh bho Alasdair MacDhòmhnaill gu Morair a' Cheartais Mac na Clèirich, 10 Sultain 1750, d.1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47I_01
- DEIT
- 1750
- LINN
- 1750an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5790
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
tartan
Is e seo susbaint litir Tagraidh agus Saoraidh bho Alasdair MacDhòmhnaill agus feadhainn eile gun Làn Urramach Morairean a' Cheartais Mac na Clèirich agus Minto, fon cheann-latha 10 Sultain 1750. Tha MacDhòmhnaill agus a charaidean fo chasaid gun 'tug iad ionnsaigh air cuid de dh'Fheachdan a Mhòrachd agus gun do shaor iad fear Iain Mac an Tòisich às an làmhan, a bha iad ag ràdh a chaidh a thoirt an grèim air èideadh ann am pàirt den Èideadh Ghàidhealach' agus eucoirean eile


text:
Buabhall
'S e mamal ceithir-chasach, coltach ri bò a tha ann am buabhall[1][2][3] (iolra: buabhallan). Tha ceann molach mòr air, is druim crotach. Tha iad Aimearaganach, neo Eòrpach (tha iad gann anns an Roinn-Eòrpa a-nis).
Susbaint
Gnè Bison[deasaich | deasaich an tùs]
- Buabhall, tarbh-allaidh, tarbh-allaidh Aimeireaganach (Laideann neo saidheansail: Bison bison) (Beurla: American buffalo)
- buabhall Eòrpach, tarbh-allaidh, tarbh-allaidh Eòrpach (Laideann neo saidheansail: Bison bonasus) (Beurla: Wisent)
- (Laideann neo saidheansail: Bison antiquus †) (Beurla: Ancient Bison)
- (Laideann neo saidheansail: Bison latifrons †) (Beurla: Giant Ice-Age Bison)
- (Laideann neo saidheansail: Bison occidentalis †) (Beurla: Occidental Bison)
- (Laideann neo saidheansail: Bison priscus †) (Beurla: Steppe Wisent)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Bubalus[deasaich | deasaich an tùs]
- Buabhall-uisge (Laideann neo saidheansail: Bubalus arnee) (Beurla: wild Asian water buffalo, wild water buffalo, Asian buffalo, Asiatic buffalo)
- Buabhall-uisge (Laideann neo saidheansail: Bubalus bubalis) (Beurla: Water Buffalo, domestic Asian water buffalo)
- (Laideann neo saidheansail: Bubalus depressicornis) (Beurla: Lowland Anoa)
- (Laideann neo saidheansail: Bubalus mindorensis) (Beurla: Tamaraw)
- (Laideann neo saidheansail: Bubalus quarlesi) (Beurla: Mountain Anoa)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Syncerus[deasaich | deasaich an tùs]
- buabhall Afragach (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer) Buabhall Afragach (Beurla: cape buffalo, African buffalo))
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer nanus) (Beurla: African Forest Buffalo)
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer brachyceros)
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer aequinoctialis)
- (Laideann neo saidheansail: Syncerus caffer mathewsi)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Curcuma
'S e freumh den lus Zingiber officinale a tha ann an curcuma (Laideann: Curcuma longa) [2]. Tha e anns an teaghlach Zingiberaceae, far a bheil càrdamon agus dinnsear cuideachd. Tha curcuma a' tighinn à Àisia a Deas. Tha dith air na lusan blàth eadar 20 °C is 30 °C fhaighinn agus mòran uisge airson fàs. Cruinnichear na freumhan gach bliadhna, gan gaoil airson cuid uairean a thìde agus an uair sin gan tiormachadh ann an àmhainn teth. Meilear iad gu pùdar a chleachdar mar spìosradh. Tha curcuma gu math cumanta ann am biadh Àisianach. Cleachdar e airson dath buidhe a chur ri aodach is pàipear agus ann an leighis Ayurveda cuideachd. Anns na Meadhan-Aoisean chanadh "cròch Innseanach" ris cuideachd, air sgàth 's gun deach a chleachdadh an àite cròch a bha fada nas daoire.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Curcuma longa (Beurla)
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Is it Turmeric or Saffron? (Beurla)


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Sanas a' sireadh taic do Fhriseal Mac an Tòisich
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P053
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8985
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Chaidh an nota seo, a tha ag iarraidh air daoine taic a thoirt do Theàrlach Friseal Mac an Tòisich, tagraiche Libearalach neo-eisimeileach airson seat Bailtean Inbhir Nis, fhoillseachadh rè iomairt taghaidh coitcheann 1874.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Nis agus seann Drochaid Nis
- EXTERNAL ID
- PAW23240D
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1958
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21206
- KEYWORDS
- Caisteal Inbhir Nis
Abhainn Nis
Drochaid Nis
caistealan
Sealladh de Chaisteal Inbhir Nis, o bhruach an ear Abhainn Nis.
Chaidh na togalaichean de chlach-ghainmheach a th'ann an-diugh a thogail ann an 1833-36, a rèir plana le Uilleam Burn à Dùn Èideann, ach tha iomadh structair làidir air a bhith air an làraich seo a' dol air ais gu na 1100an. Tha an caisteal air a chleachdadh mar ionad rianachd agus mar thaigh-cùirte an-diugh.
Tha seann Drochaid Nis, a chaidh fhosgladh ann an 1855 le faid 225 troigh, air taobh clì na deilbh. Chaidh stuagh le baidealan a thogail aig ceann ear na drochaid, a' toirt sealladh àlainn air an t-slighe a-steach dhan bhaile. Chaidh dà thùr fada na b'ìsle a thogail aig a' cheann an iar. Chaidh an drochaid a dhùnadh ann an 1959. Air taobh deas na deilbh tha drochaid a bh'ann greis a chaidh a thogail airson trafaig fhad 's a bhathar a' togail na drochaid ùir
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Bogha Cuimhneachaidh Chluanaidh, Loch Fhaschoille
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_285
- ÀITE
- Baile Chloichrigh
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Maoilinn
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29100
- KEYWORDS
- Siorrachd Pheairt
Tha Loch Fhaschoille na thasgadh-uisge fuadain gu tuath air Baile Chloichridh, agus tha e na phàirt de sgeama Cumhachd Dealan Uisge Theimheil. Thòisich obair air an sgeama sna 1930an, agus tha a-nis grunn stèiseanan cumhachd agus tasgaidhean-uisge eadar Baile Chloichrigh san ear, Dail Chluinnidh gu tuath agus Mòinteach Raineach gu siar.
'S e Loch Fhaschoille an tasgadh-uisge mu dheireadh air Sgeama Cumhachd Dealan Uisge Theimheil. Bidh uisge a' sruthadh bho Loch Theimheil agus a' dol tro thunail gu Stèisean Cumhachd Chluanaidh mus ruig e Stèisean Cumhachd Bhaile Chloichridh air Loch Fhaschoille. Tha Loch Fhaschoille air a chumail air ais le Dam Bhaile Chloichridh, a thogadh eadar 1947-50. San Dam tha cuideachd fàradh-èisg, a leigeas le bradain a dhol suas an abhainn gu na h-àitean sìolachaidh aca.
Tha Bogha Cuimhneachaidh Chluanaidh air taobh iar-thuath Loch Faschoille. Chaidh a thogail air an aon mheudachd ris an tunail a tha a' giùlain uisge eadar Loch Theimheil agus Stèisean cumhachd Chluanaidh. Tha an tunail fhèin 2791 meatairean (9158 t) a dh'fhaid agus thugadh 400,000 tunna de chloich air falbh aig àm a thogail


text:
Suòmaidh
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Suòmaidh[1][2][3] neo Fionnlainn.[4][5] Tha i suidhichte ann an Lochlainn eadar an t-Suain agus an Ruis, tha Nirribhidh san taobh tuath dhith. Tha Helsinki na prìomh-bhaile. Tha eileanan beaga ann ris an canar Åland. Tha iad nan stàit saor ann an Suòmaidh.
Tha na Sàimi, sluagh tùsanach, a' fuireach ann.
Tha Fionnlannais, Suainis, agus Sàmais air am bruidhinn anns an dùthaich.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Suòmaidh don t-Suain eadar 1154 is 1809. An uair sin, bha i ceangailte mar dhiùcachd ris an Ruis. Ghabh i saorsa ann an 1917.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- The Finnish Government – Duilleag oifigeil Riaghaltas Shuòmaidh
- Visit Finland – Duilleag oifigeil - Turasachd, bhon Ionad turasachd
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0903204215
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Geonames
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ruaraidh MacThòmais. "Sùil air Suòmi." Gairm 124, Am Foghar 1983.


text:
5 an Lùnastal
'S e 5 an Lùnastal an 217mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (218mh ann am bliadhna-leum). Tha 148 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1305 - Chaidh Uilleam Uallas a ghlacadh ann am Baile Rob Ruaidh.
- 1960 - Neo-eisimeileachd Bhuirciona Faso bhon Fhraing.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1850 - Guy de Maupassant, ùghdar Frangach.
- 1905 - Wassily Leontief, ann am München. Eaconamaiche às An Ruis.
- 1921 - Ruaraidh MacThòmais, sgoilear, deasaiche agus bàrd Albannach.
- 1930 - Neil Armstrong, speuradair Aimeireaganach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1792 - Frederick North, Lord North, prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- 1900 - Santiago Pérez de Manosalbas, fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1909 - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1950 - Henry Dieckhoff, cànanaiche a dh'fhoillsich faclair fuaimneachaidh Ghàidhlig ann an 1932.
- 1950 - Emil Abderhalden, bith-cheimigear agus beò-eòlaiche Eilbheiseach.
- 1957 - Heinrich Otto Wieland, ann an Starnberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 2000 - Alec Guinness, ann am Midhurst. Actair à Sasainn.
- 2008 - Neil Bartlett, ceimigear Aimeirigeanach.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Latha Nàiseanta Poblachd na Cròthaise


text:
- TIOTAL
- Crann-sneachda ag obair air Rèile Ghallaibh
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON3_008_009
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30320
- KEYWORDS
- sneachd
cuitheachan sneachda
croinn-shneachda
geamhradh
trèanaichean
Sa chairt-phuist seo chithear trì treanaichean ann an cuithe sneachda. Tha a h-uile loidhne Gàidhealach buailteach fulang ann an droch aimsir agus bha seo gu h-àraid fìrinneach san dàrna leth den 19mh linn, nuair a bha na loidhnichean meadhanach ùr. Chaidh feansaichean a thogail ach cha robh iad gu cus feum.
Sna 1860an chaidh croinn-shneachda a dheilbh agus a thogail aig oibrichean Inbhir Nis. B' urrainn dhaibh cuitheachan cho domhainn ri 12 throigh a ghluasad. Bhiodh suas ri ceithir einnseanan air an ceangal ri chèile agus bhiodh an crann a' dèanamh 'ionnsaigh' air a' chuithe-sneachda bho mu leth-mhìle air falbh. Bha flapaichean cliathaich air lùdagan aca a ghabhadh am pasgadh nuair nach robh iad gan cleachdadh


text:
- TIOTAL
- HR 127 'Loch Garry' a' paidhleatadh locomtaibh clas 'Clan' faisg air Stanlaidh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_025
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28085
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 127 'Loch Garry' a' paidhleatadh locomotaibh clas 'Clan' air trèana suas deas air Stanlaidh.
B' e ball de locomtaibhean 4-4-0 clas 'Loch' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 127. Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896. An dèidh a bhuidhneachaidh b' e LMS 14387 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1930.


text:
Vitoria-Gasteiz
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Gasteiz neo Vitoria.[1] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1181. Thug an Rìgh Gotach Liuvigild Victoriacum air a’ bhaile ùr sin, a stèidhich e ann an àite air an robh Gasteiz o shean. Tha Vitoria-Gasteiz suidhichte aig 516m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Zadorra.[3] Tha Gasteiz 291km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 50km bho Bhilbao, am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[4] Tha 235,661 daoine a’ fuireach ann an Gasteiz,[5] an darna baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[6] agus an 20mh baile as motha na Spàinne. [7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinn Araba agus Dùthaich nam Basgach a th’ann Vitoria-Gasteiz cuideachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.[8]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Vitoria-Gasteiz.[9] Cha thuit ach 855mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 318mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm)[10] - leis gur e àite caran fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinn.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Anaheim, Calafòrnia[11]
- Victoria, Na Stàitean Aonaichte
- Daira, Aildiria
- Kutaisi, Gruisia
- Cogo, Gini Mheadhan-Chriosach
- Angoulême, An Fhraing[12]
- Ibagué, Coloimbia
- Vitoria, Braisil
- Sullana, Pearu
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ Mongabay
- ↑ Eratzun Berdea
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Eustat
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1
- ↑ Climate Data
- ↑ Oifis na Sìde
- ↑ SisterCities
- ↑ Annuaire de France


text:
Cùrsaichean Goirid
Fàilte gu Cùrsaichean Goirid an t-Sabhail
Tha còrr is dà fhichead bliadhna bho thòisich a' Cholaiste le bhith a' tabhainn chùrsaichean goirid ann an ionnsachadh Gàidhlig agus ceòl traidiseanta. Bhon uair sin, tha sinn air cliù a chosnadh airson eòlas-teagaisg agus beatha sòisealta ann an àrainn chàirdeil thaiceil.
Bidh faisg air mìle duine a’ dèanamh cùrsa goirid aig SMO thairis air a' bhliadhna. Gach bliadhna aig àm na Càisge agus as t-Samhradh, bidh iomadh cùrsa ri fhaighinn, lethid Gàidhlig, òrain Ghàidhlig, fìdhlearachd, dealbhadaireachd, bogsa is eile, uile stèidhichte san Eilean Sgitheanach.
Gheibh sibh clàr dhe na cùrsaichean sa Giblean is Samhradh air an làrach-lìn an seo. Ma tha ceistean sònraichte agaibh cuiribh fios air post-dealain/fòn agus nì sinn ar dìcheall ur cuideachadh. Gheibhear cuideachd fios mu dheidhinn goireasan na Colaiste, seòmraichean is campadh. Tha àite-fuirich agus biadh ri fhaighinn aig a’ cholaiste, aig cridhe coimhearsnachd Gàidhlig, agus bidh tachartasan taitneach a’ gabhail àite air an oidhche tron t-seachdain:- cuirmean-ciùil, cothroman còmhraidh, seiseanan-ciùil agus cèilidhean is dannsa. Thathar a moladh gun leugh is tuig sibh na Cumhachdan & Cùmhnantan againn.
Tha sinn an dòchas gum faic sinn am bliadhna sibh, co-dhiù a tha sibh a' tilleadh, a' tòiseachadh - neo a' tòiseachadh às ùr!
Sgioba nan Cùrsaichean Goirid
Sabhal Mòr Ostaig
Slèite
An t-Eilean Sgitheanach
IV44 8RQ
Alba
Fòn: 01471 888 240/246
Post-d: cg.smo@uhi.ac.uk


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Trì gnìomhan eachdraidh do chlann sna tràth ìrean den bhun-sgoil. Siubhal air ais gu Linn na Cloiche agus faigh a-mach co ris a bha beatha ann an uaimh coltach. Cruthaich loidhne-tìm ded latha fhèin.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- LMS 14763 'Clan Fraser' aire trèana luchd-siubhail san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_190
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28225
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14763 'Clan Fraser' air trèana luchd-siubhail sìos san Aghaidh Mhòr.
B' e ball den chlas 'Clan' de locomotaibhean luchd-siubhail 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an LMS 14763 (HR 51 roimhe). Chaidh a dealbhachadh le Crìsdean Cuimein agus chaidh a togail le Hawthorn Leslie & Co sa Chaisteal Nuadh ann an 1919. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1944.


text:
¶1359] Muirchertach m. Tairdelbaich m. Taidgcc m. Briain ríg h-Érenn m. Ceinnétich m. Lorccáin m. Lachtnai m. Cuircc m. Anluain m. Mathgamna m. Tairdelbaich m. Caidléine m. Áeda m. Conaill m. Echach Balldeirg m. Cáirthind m. Blait a quo Úi Blait m. Tháil qui fuit Cass m. Conaill Echluaith m. Luigdech Mind m. Óengusa Tírich m. Fir Choirb m. Moga Coirb m. Cormaic Caiss m. Ailella Auluimb m. Éogain Toídlich m. Moga Néit m. Dergthened m. Dergfothaid m. Fothurdecht m. Énnae Munchaín m. Lóiche m. Luaigne Imbrib m. Ma Femis m. Lethairbre m. Echach Momou m. Muiredaich Múcnai m. Duach Duind m. Cairpri Luisc Lethet m. Luigdech Láigne m. Fintait Máir m. Niad Segamain m. Amadair Flidais Foltchaín m. Fir Choirbb m. Cobthaich Caín m. Rechtada Rigdeirg m. Labrada Lámfota m. Crimthaind Máir m. Fidaich{facsimile page & column 154b} m. Óengusa m. Énna Doat m. Duach Find m. Findsrotha m. Breisse Ríg
p.251m. Imbrich m. Éillim Ollfínnachta m. Echach Uarchés m. Luigdech Luind m. Ánrutha m. Róeda m. Roáin Ruaid m. Rígairlid m. Faílbi Ilchoraich m. Céite Cumnich m. Áeda Deirg m. Maine Máraicdich m. Caiss Clothaig m. Airir Arda m. Aín Rothechta m. Rossa Rígairlid m. Dáire Deirg m. Con Oiss m. Nuadat Décláim m. Echach Fáebair m. Conmaíl m. Ébir m. Míled.
¶1360] Domnall m. Duib Dá Bairenn m. Domnaill m. Duib Dá Bairenn m. Óengusa m. Flaithniad m. Anilte m. Dúnlaing m. Élódaich m. Selbaich m. Cláirenich m. Cairpre m. Aeda m. Láegaire m. Echdach m. Caiss m. Cuircc m. Ailella Flaind Bic m. Fiachach Mullethain m. Éogain m. Ailella Auluimb.
¶1361] Dúngal m. Máel Fathardaig m. Flaind m. Donnchada m. Máel Fathardaich m. Bróen{facsimile page & column 154c} m. Móenaich m. Indrechtaich m. Flaind m. Rechtabrat
p.252m. Sechnassaich m. Fíngin m. Áeda m. Crimthaind m. Feideilmid m. Óengusa m. Nad Fróech m. Cuircc m. Luigdech.
¶1362] Donnchad m. Carthaich m. Saírbrethaich m. Cellacháin m. Buadacháin m. Lachtnae m. Arttgaile m. Snéidgaile m. Donngaile m. Fáelgusa m. Óengusa m. Nad Fróech m. Colgan m. Faílbe m. Flaind mc Áeda m. Fíngin m. Áeda ut supra.
¶1363] Máel Ruanaid m. Máel Suthain m. Echthigirn m. Billrin m. Dúbartaich m. Gussáin m. Dúnadaich m. Gillai Fursu m. Conaill m. Cind Fáelad m. Duib Dá Bairenn m. Áeda Róin m. Éoganáin m. Crunnmaíl m. Áedo m. Óengusa (.i. Lappae) m. Ailella Cennfota m. h-Eircc m. Cairpri m. Brioin m. Fiachach Fidgenid m. Maine Munchaín m. Ailella Flaind Bic.
p.253{facsimile page & column 154d}
¶1364] Conchobor m. Gillai Ailbe m. Meic Maras m. Ciarmaicc m. Máel Guaile m. Rind m. Find Sláine m. Cerbaill m. Coirne m. Ólchobuir m. Duib Indrecht m. Cathassaich m. h-Uisnich m. Máel h-Umae m. Cúáin m. Amalgada m. Énnai m. Crimthaind m. Ailella m. Nad Fraích m. Cuircc.
¶1365] Gilla Pátric m. Máel Sechnaill m. Gillai Brigte m. Domnaill m. Fáeláin m. Cormaic m. Mothla m. Ruadrach m. Donnchada m. Dúnchada m. Éogain m. Bregduilb m. Cumascaich m. Cobthaich m. Áeda m. Fintain m. Cláire m. Cainnich m. Ernbraind m. Niad m. Briúin m. Éogain Bricc m. Airtt Chirp m. Cairpri Rigronn m. Fiachach Suigde m. Feideilmid Rechtada.
p.254
¶1366] Mac Raith m. Meicc Bethad m. Conchobuir m. Cathail m. Conchobuir m. Muiredaich m. Diarmata m. Indrechtaich m. Cormaic m. Cobthaich m. Máel Coba m. Flaind Féornae m. Colmáin m. Rechtabrat m. Máel Tule m. Áedloga m. Daurthecht m. Senaich m. Rethaich m. Ferbba m. Imchada m. Ambrit m. Mochon m. Saulim m. Messe Chon m. Saulo m. Mogo Airtt m. Orbbsa m. Fiachna m. Aithre m. Ailte m. Ochomon m. Fidchuire m. Delbnae m. Einne m. h-Uillriuch m. Astomuin m. Moga Tuath m. Fergusa m. Rosa m. Rudraige.
¶1367] Conchobor & Lochlaind dá m. Máel Sechnaill m. Argddai m. Sairennáin m. Flaithbertaich m. Duib Ruip m. Rechtabrat m. Láeg m. Duib Dá Chrích m. Báethellaich m. Máelduib m. Cuilíuin m. Senaich m. Amargein m. Táil m. Bruicci m. Conbruic m. Cúscraid
p.255m. Messen Nued m. Messen Sulad m. Meic Eirce m. Oscair m. Ochon m. Nechtain m. Art Chuirp m. Áeda Gnóe Fir Gaí Lethain{facsimile page & column 155a} m. Aislithi m. Me Druad m. Ollomna m. Déodai m. Echdach m. Cuircc m. Fergusa m. Rossa m. Rudraigi.
p.256


text:
Bàta-slaodaidh
Is e bàta-smuid beag sònraichte ri tarruinn luingean mòra tro na seòlaidhean ri cidheachan de phort mhòr a tha ann am bàta-slaodaidh. Chaidh an togail agus cleachdadh an portaibh mhòr na h-Eòrpa bho mu dheidhinn 1820, mhàir iad tro atharrachadh mhalairt bho longan-sheòil gu longaibh-smuid, ach nuair a sgurr malairt thar chuain a shiubhal ann an longaibh bathair choitcheann re na 1960an agus thanaig mòr-longan sònraichte ri trachdadh fa-leth na h-aite, mòr-longan a bhiodh a' cleachdadh laimhrigean uisge domhainn, a chaidh air dealbhadh a thoirt cothrom do na mòr-longaibh seo a thig ris an laimhrig fo chumhachd na h-innlean aca fèin, chrion mhalairt nam bàtaichean-slaodaidh agus chaidh iad a-mach a bhi.
Tha àireamh bheag de bhàtaichean-slaodaidh fhadhast air an cleachdadh ach is e innealan Dhieseil a tha annta. Air barrachd tha iad torr nas motha agus nas cumhachd mhòr na bataichean-slaodaidh na 1950'n agus is e am prìomh obair aca a shlaodaich longan a tha an cunnart a dhol air creagan gu sabhailteas. Tha mar eisimplir 's an latha an diugh (2010), Steornabhagh na h-ionad de bhàta-slaodaidh de Seirbhis nan Maor-Chladaich, agus tha comas aig a' bhàta-slaodaidh suidhichte ann an Steornabhagh, An Anglian Prince, a libhrig tarruinn marbh de 150 tonna.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2012-06-12: Bàta-slaodaidh aʼ tilleadh a dh'Alba
- BBC Naidheachdan 2014-04-07: Feum air bàta-slaodaidh sna h-Eileanan
- BBC Naidheachdan 2014-10-08: Teine air bàta rèidio-beò
- BBC Naidheachdan 2014-10-30: Feum air bàta-slaodaidh “gun dàil”
- BBC Naidheachdan 2015-02-19: “Dearbhadh eile” air feum air bàta-slaodaidh
- BBC Naidheachdan 2015-06-17: Dànachd a dhìth a thaobh bàta-slaodaidh
- BBC Naidheachdan 2016-02-09: Bàta-slaodaidh a' Chost an Iar ‘deatamach’
- BBC Naidheachdan 2016-02-13: Dòchas fhathast mu bhàta-slaodaidh
- BBC Naidheachdan 2016-02-23: Cùmhnant aʼ bhàta-slaodaidh ga leudachadh
- BBC Naidheachdan 2016-07-14: “Ceum air slighe” gu bàta-slaodaidh
- BBC Naidheachdan 2016-12-21: Ievoli Black a' tighinn gu tuath (cùmhnant ùr airson seirbheis an Ceann a Tuath na h-Alba)


text:
- TIOTAL
- LMS 14417 'Ben na Caillach' air trèana faisg air Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_169
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28206
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 144177 'Ben na Caillach' air trèana luchd-siubhail sìos faisg air Inbhir Nis.
B' e pàirt de locomotaibhean 4-6-0 clas 'Big Ben' aig Rèile na Gàdhealtachd a bh' ann an 14417 (HR 61 roimhe). Bha iad glè choltach nan dealbhachadh ris a chlas 'Ben' a bh' ann roimhe ach bha goileadairean na bu mhotha annta, 's mar sin thathas a' toirt iomradh orra mar 'Big Bens' agus 'Small Bens' air an fheadhainn a bh' ann romhpa. Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an Glaschu agus fhuairear i sa Chèitean 1908. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Chèitean 1936.


text:
Baile Eighe
'S e baile anns na Crìochan a tha ann am Baile Eighe (Beurla: Ayton) [1] neo Baile Aigh[2]. Tha e suidhichte air bruach abhainn Eye Water. Canar gu bheil ainm a' bhaile a' ciallachadh "Eye-town". Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 50′ 33.05″ Tuath agus 2° 7′ 22.84″ Iar.
Ann an 2001 bha 557 duine a' fuireach an seo.[3]
Tha caisteil ainmeil faisg air a' bhaile, Ayton Castle. Chaidh a thogail anns na 1860an ann an stoidhle ris an canar Scots Baronial style.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faclair SMO
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Results Online
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 923 610


text:
Baile Udain
'S e baile beag ann an Siorrachd Lannraig a Deas a tha ann am Baile Udain (Beurla: Uddingston). Tha e na laighe gu taobh ear air Abhainn Chluaidh, mu ochd mìle gun ear-dheas air meadhan a' bhaile Ghlaschu. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 5,576 daoine a' fuireach ann, 0.32% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig.[1]
'S e na iomall-bhaile is na bhaile-eisimeil Ghlaschu a tha ann, ach tha am factaraidh-fuine ainmeil Tunnock's ann. Tha stèisean-rèile, dà bhun-sgoil, leabharlann agus grunnan eaglaisean anns a' bhaile.
Rugadh James W. Black, a fhuair Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988, anns a' bhaile.


text:
- TIOTAL
- Cungaidh-leigheis airson na Buinneich le Dr Lachlann Màrtainn MacMhathain
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_I_12
- LINN
- 19l
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5645
- KEYWORDS
- slàinte
leigheasan
cungaidhean-leigheis
ìocshlàintean
Tha na ciad litrichean 'L.M.M.' air a' chungaidh-leigheis seo airson 'Diarrhea or Bowel Complaint', a rèir coltais airson Dr. Lachlann Màrtainn MacMhathain. Tha e a' moladh dà spàin-tì de shalann eadar-sgaoilte ann an glainne de fhion gheur. Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' e Lachlann MacMhathain sinn-seanair Mhitchell.
Bhuineadh an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
- TIOTAL
- Buileachadh Saorsa Bhorgh Inbhir Pheofharain, 1951
- EXTERNAL ID
- SSA_NAIRN_FREEDOM_OF_DINGWALL
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 1951
- LINN
- 1950s
- CRUTHADAIR
- Jimmy Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Sgrion na h-Alba
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2928
- KEYWORDS
- bhideothan
filmichean
fiolmaichean
spaidsearachd
seirbheisean
deas-ghnàthan
'S ann bho 'Buileachadh Saorsa Bhorgh Inbhir Pheofharain' a thàinig an earrann ghoirid seo de dh'fhilm neo-fhuaimneach dubh is geal, dèanta ann an 1951 le Seumas S. Nairn. Tha an dreach slàn fada dheth mu 8 mionaidean ann am fad agus chithear ann deilbh den Phròbhaist Grigor a' buileachadh saorsa a' bhuirgh air an Fh.Urr. Tòmas MacIain PC. agus air a' Mhàidsear Iain Stirling MBE à Farabraon.
'S ann o Thasglann an Sgrìon Albannaich aig Leabharlann Nàiseanta na h-Alba a thàinig a' film © NLS.
'S dòcha gur ann mar mhanaidsear air taigh-dhealbh a' Phlayhouse bho 1941 gu 1972 as fheàrr a bhios cuimhne aig muinntir Inbhir Nis air Jimmy Nairn (1900-1982). Thòisich e ag obair ann an 1915 mar thilgeadair pàirt-ùine ann an taigh-dhealbh ann am Pollockshields ann an Glaschu. B' ann an Taigh-dhealbh an Savoy ann an Dùn Èideann a fhuair e a' chiad dreuchd mar mhanaidsear ann an 1925, agus an uair sin san Regal ann an Sruighlea ann an 1934 agus ann am Playhouse Inbhir Nis ann an 1941 far an do dh?fhuirich e gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1972.
Bha ùidh aige a-riamh ann am filmichean agus ann an 1931, thuirt e gur e a' chiad neach-dèanamh filmichean nach robh proifeisenta a rinn 'talkie' (film anns a bheil còmhradh). Deich bliadhna an dèidh sin, chaidh airgead a thoirt dha gus film a dhèanamh de Dheòrsa VI agus Bana-diùc York aig Caisteal Baile Mhorail. Thug e comhairle do Disney air dealbh mu Uilbheist Loch Nis.
A bharrachd air a bhith a' dèanamh 40 film air cuspairean ionadail, mòran a bh' air an cleachdadh le Bòrd Turasachd na h-Alba agus an Caledonian Society, bha gnìomhachas togail-dhealbh aige agus thog e mìltean de dhealbhan ann agus mu cuairt air sgìre Inbhir Nis, gu h-àraid anns na 1950an agus na 1960an. Tha a chruinneachadh de neagataibhean, pleataichean glainne agus dealbhan fo chùram Tasglann Dealbh na Gàidhealtachd.


text:
VITAKA IR KO, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
VITAKA IR KO, UAB
-muigh uinneag sòil, Bathar dealain, Clach bathair, Clach giollachd, Clach products +16
Imprint
I-V 8:00-17:00
VI 9:00-14:00
- VITAKA IR KO, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
-muigh uinneag sòil, Bathar dealain, Clach bathair, Clach giollachd, Clach products, Clach sgeadachadh, Clach sgoltadh, Clach sprùilleach, Clachan a 'bhlàr a-muigh, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Innealan, uidheam, Seallaidhean, Staidhre, Stair crìochnaicheadh, Stair design, Steapaichean, Taobh a-staigh uinneag sòil, Teallaichean, Teallaichean, Togail, fìor oighreachd, Uinneag sòil
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Pagrindinis | Akmens fabrikas


text:
10 an t-Samhain
'S e 10 an t-Samhain an 314mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (315mh ann am bliadhna-leum). Tha 51 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1871 - Lorg Henry Morton Stanley an rannsaichear Albannach Daibhidh MacDhùnleibh ann an Tansainia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1483 - Martin Luther, ann an Eisleben.
- 1843 - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1918 - Ernst Otto Fischer, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1946 - Lennart Grahn, seinneadair agus ceòladair às an t-Suain.
- 1968 - Daphne Deckers, ann an Nijmegen. Modal às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1549 - Pàpa Pòl III, Pàpa Eadailteach.
- 1938 - Mustafa Kemal Atatürk, ann an Istanbul. Fear-poileataigs às an Tuirc.
- 2001 - Ken Kesey, ùghdar Aimeireaganach.


text:
Ùrnaigh an Tighearna
Tha Ùrnaigh an Tighearna na Ùrnaigh as cudromaiche anns a' chreideamh Crìosdaidh. A-reir dualchas, agus an Tiomnadh Nuadh, thubhairt Ìosa Chrìosd fhèin an ùrnaigh seo.
- Ar n-Athair a tha air nèamh, Gu naomhaichear d' ainm.
- Thigeadh do rìoghachd. Dèanar do thoil air an talamh, mar a nithear air nèamh.
- Tabhair dhuinn an-diugh ar n-àran làitheil.
- Agus maith dhuinn ar fiachan, amhail mar a mhaitheas sinne dar luchd-fiach.
- Agus na leig ann am buaireadh sinn; ach saor sinn o olc:
- oir is leatsa an rìoghachd, agus an cumhachd, agus a' ghlòir, gu sìorraidh.
- Amen.
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Ùrnaigh an Tighearna agus "Fàilte Moire" sa' Ghàidhlig
- Bhideothan - le Emily McEwan-Fujita


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Iain MacRath (Iain mac Mhurchaidh) agus air a sheinn le: Anna Nic na Ceàrdaich, Ceana Chaimbeul, donna nic a' ghobhainn, Eachann MacCoinnich, Màiri Hamilton agus Seumas C. M. Caimbeul.
This is a song written by: Iain MacRath (Iain mac Mhurchaidh) and sung by: Anna Nic na Ceàrdaich, Ceana Chaimbeul, donna nic a' ghobhainn, Eachann MacCoinnich, Màiri Hamilton and Seumas C. M. Caimbeul.
Sèist / Chorus
Dèan cadalan sàmhach a chuilein mo rùin,
Dèan fuireach mar tha thu 's tu an-dràsta an àite ùr;
Bidh òigeirean againn làn beairteis is cliù,
'S ma bhios tu nad airidh 's leat feareigin dhiùbh.
Gur ann an Ameireagaidh tha sinn an-dràst'
Fo dhubhar na coille nach teirig gu bràth;
Nuair dh'fhalbhas an dùbhlachd 's a thionndaigh's am blàths,
Bidh cnothan, bidh ùbhlan 's bidh an siùcar a' fàs.
'S ro bheag orm fhèin na daoine seo th' ann
Len còtaichean drògaid, ad mhòr air an ceann,
Lem briogaisean goirid 's iad sgoilte gum bainn,
Chan fhaicear an t-osan - 's i bhochdainn a th' ann.
Tha sinne nar n-Innseanaich cinnteach gu leòr,
Fo dhubhar nan craobh cha bhi h-aon againn beò;
Madaidh-allaidh is bèistean ag èigheach 's gach fròg,
Gu bheil sinne nar n-èiginn bhon latha thrèig sinn Rìgh Deòrs'.
Thoir mo shoraidh le fàilte Chinn Tàile nam bò
Far an d'fhuair mi greis m' àrach 's mi am phàiste beag òg,
Bhiodh fleasgaichean donn' air am bonnaibh ri ceòl,
Is nìonagan dualach 's an gruaidh mar an ròs.
An toiseach an fhoghair bu chridheil ar sunnd,
Am fiadh as an fhireach, 's am bradan à grunnd,
Bhiodh luingeas an sgadain a' tighinn fo sheòl,
Bu bhòidheach an sealladh 's fir dhonn air am bòrd.
'S ann ann an Inbhir Ghrainnse a thogadh Anna Nic na Ceàrdaich ach buinidh a teaghlach do ...Fiosrachadh air Anna Nic na Ceàrdaich / Learn more about Anna Nic na Ceàrdaich
Rugadh Eachann MacCoinnich, Eachann Thormoid Mhòir, air 11 Màrt, 1926, ann an Geàrrloch. Bhuineadh a mhàthair, Ceit Nic a' Phearsain do na h-Obanan, ann an ...Fiosrachadh air Eachann MacCoinnich / Learn more about Eachann MacCoinnich
Rugadh Màiri Chaimbeul anns an t-Srùigh ann a' Srath Ghlais air 14 Dùbhlachd, 1888. B' e geamair a bha na h-athair, Raibeart, a bhuineadh do ...Fiosrachadh air Màiri Hamilton / Learn more about Màiri Hamilton
Buinidh Ceana Chaimbeul don Ghrìob anns an Eilean Sgitheanach agus do theaghlach aig a bheil ùidh mhòr ann an ceòl is òrain. Choisinn i am ...Fiosrachadh air Ceana Chaimbeul / Learn more about Ceana Chaimbeul
Rugadh Seumas Cailean MacRath Caimbeul (1897–1979) aig Beinn Dronnaig ann an Loch Aillse, far an robh athair na gheamair. Bha athair, Raibeart, à Gleann Canaich ...Fiosrachadh air Seumas C. M. Caimbeul / Learn more about Seumas C. M. Caimbeul
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Coirce
'S e a th' ann an coirce (avena sativa) seorsa gràn no sìol a thathas a' fàs airson a' phòir aige. Thathar ga chur airson connlach do bheathaichean, (gu h-àraid sprèidh is eich), agus airson biadh a dhèanamh do dhaoine, mar eisimpleir mìn-choirce, no coirce air a phronnadh le inneal.
Tùs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha coirce an latha an-diugh (avena sativa) agus mion-bhàrr eile (avena byzantina) a' buntainn ri coirce-fiadhain (avena sterilis). Thathar dhen bheachd gun tàinig e à sgìre sa Mheadhan-Ear, a' gabhail a-steach pàirt dhen Èiphit.
Àiteach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha coirce ga fhàs air feadh roinnean tlàth. Chan eil ach teas ìosal a dhìth air as t-samhradh, agus seasaidh e ro uisge nas fheàrr na gràn eile mar chruithneachd, seagal no eòrna. Mar sin dheth, tha e na bhàrr bunaiteach ann an àiteachan far am bheil samhraidhean fliuch fionnar mar iar-thuath na Roinn Eòrpa, agus fiù 's cho fada tuath ri Innis Tìle. Tha eachdraidh mhòr aig coirce ann an Alba. 'S e lus bliadhnail a th' ann, agus thèid a chur aon chuid as t-fhoghar (airson buain deireadh an t-samhraidh), no as t-earrach (airson buain tràth an fhoghair).
Min-choirce[deasaich | deasaich an tùs]
Thathas a' bleith coirce gus mìn-choirce a dhèanamh. Bha mìn-choirce na phàirt bunaiteach ann an diathad traidiseanta muinntir na h-Alba, agus thathar ga chleachdadh fhathast ann an iomadh dòigh.
'S iomadh bhiadh a bhathas agus a thathas a' dèanamh de mhìn-choirce ann an Alba.
Tha aran-coirce no bonnach na bhiadh cumanta fhathast ann an Alba. 'S iomadh chomas a th' aca; thèid a ghabhail le brot an àite aran, airson biadh na maidne le silidh. Is tric a bhios daoine gan gabhail le càise, agus tha iad ri fhaicinn air clàran taighean-bidhe cuideachd. Tha aran-coirce air a dhèanamh de mhìn-choirce garbh, beagan geir, salainn, agus uisge teth. Thathar ga fhuine ann an àmhainn, no ga bhruich air greideal.
Tha caochladh thionndaidhean de dh'ullag. 'S e mìn-choirce tioram le siùcar a th' ann an ullag Siorrachd Rois an Iar [1] a bhathas a' toirt do chloinn air an annas. 'S e mìn-choirce ùr-bhleithte, measgaichte na dhòrlach le uisge, bainne no uisge-beatha a th' ann an ullag Ghallaibh, Chataibh agus Leòdhais. Bhathas ga ghabhail gun a bhith ga fhuine idir. An dèidh sin agus na dhèidh, tha tionndadh eile air ullag. Sìol eòrna a bhathas a' caoineachadh ann am poit, cho luath 's a bha e air a bhuain, gus an robh e donn. Bhathar an uairsin ga bhleith air a' bhrà, a' cur uisge teth ris agus salann.[2]
'S e mìn-choirce agus uachdar a th' ann an stapag-bharra; le siùcar air a chur ris uaireannan.
Tha crannachan na mhìlsean de mhìn-choirce grèidhte, uachdar, mil, uisge-beatha agus sùbhagan-craoibhe. Gun sùbhagan-craoibhe, 's e dìreach stapag a bhios air. Tha crannachan measail air feadh na h-Alba, agus gheibhear diofar thionndaidhean air, mar eisimpleir le aran-milis anns a' bhàrr aig an taigh-bìdh ainmeil The Three Chimneys anns an Eilean Sgitheanach. [3]
'S e brot de mheòg air a thiughachadh le mìn-choirce a th' ann an eanraich no brot-eanraich.
'S e deoch de mhìn-choirce ga chur mun cuairt ann an uisge fuar a th' ann am fuarag. 'S e an aon rud a bh' ann an deoch-gheal a bhite a' toirt dhan bhò.
'S e deoch de mhìn-choirce, salann agus uisge goileach a th' ann an stiùireag. Tha e tana mar dheoch-bhrochain, seach tiugh mar bhruthaist. Bhite ga sìoladh agus ga toirt chun bhò.
'S e deoch de mhìn-choirce, siùcar no mil agus uisge-beatha a th' ann an ròmag. Bidh uachdar air a chur ris uaireannan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faclan is Abairtean à Ros an Iar [1] ;Roy Wentworth
- ↑ Faclair Gàidhlig gu Beurla Le Dealbhan;Eideard Dwelly; Foillsichte le Gairm ISBN 1-84158-109-7
- ↑ http://www.rampantscotland.com/recipes/bldev_recipe_cranachan.htm Reasabaidhean Albannach


text:
Kamakura
‘S e baile mòr ann am meadhan Sheapain a th’ ann 鎌倉市 neo Kamakura (Seann ainm: 鎌府/Renpu). Tha e suidhichte aig dìreach 18m os cionn ìre na mara,[1] faisg air a’ bhàigh Sagami,[2] air an Eilean Honshu,[3] ri taobh na h-Aibhne Funazaka, faisg air Kanagawa, anns an sgìre Kantō, 655km air falbh bho Hiroshima, 936km bho Nagasaki, 18km bho Yokahama agus 45km bho Thokyo, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 174,016 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[5] an 136mh baile na dùthcha.[6] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Batharnach an t-Stòbh bho dhà fhacal ann an Seapanais, Kamado (Stòbh) agus Kura (Batharnach). ‘S e an 4mh baile na bu mhotha san t-saoghal air fad a bh’ann Kamakura anns an 13mh linn,[7] is 200,000 a’ fuireach an seo, is bha e fiù’s na bu motha na Kyoto ann an 1200. Chaochail an sgrìobhadair Yasunari Kawabata: (1899 – 1972) ann an Kamakura.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Nice, An Fhraing
- Ueda, An t-Seapan
- Hagi, An t-Seapan
- Ashikaga, An t-Seapan
- Dunhuang, Sìona


text:
Cairteil Medellín
'S e a' bhuidheann eucoireach a bu mhotha rè na 70an agus na 80an a bh' ann an Cairteil Medellín. Chaidh a' chairteil a stèidheachadh ann am Medellín oir 's e a' bhaile a b' adhartaiche na dùthcha a bh' ann, le deagh cheanglaichean adhair dha na Stàitean Aonaichte (prìomh mhargaidh na drogaichean) agus gu Pearù, far a dh'fhàsadh a' mhòr-chuid dhen Coca. Bha am baile ainmeil airson gnìomhachas agus foghlam aig àrd ìre. A bharrachd air sin, bha am baile air a lìonadh le daoine bochd, fògarraich a' chogaidh air an dùthaich. 'S e Pablo Escobar ceannard a' bhuidhne fad iomadh bliadhna. Chaidh e a mharbhadh leis a' phoileis agus na feachdan armachd ann an 1993.


text:
A'toirt Gunna air bòrd Itealan
S iongnantach mar cho furasda sa tha e gunna a thoirt air bòrd itealan sna Stàitean Aonaichte, gu laghail tha mi a'ciallachadh!
Tha mi a'siubhail cuide ris an teaghlach agam an-diugh. Tha sinn a'dol a Kodiak far am bi bainis ann. As dèidh sin, bith sinn ann an Anchorage fad seachdain. Shaoil mi gum biodh e math nan robh gunna agam fhad sa tha sinn a'siubhail. S e daonnan a'cheist a tha fa-near dhimh nuair a shiubhaileas mi, 's e ciamar a bheireas mi díon. Agus mar as trice, ma ghabhas sin a dhèanamh gu laghail, 's e gunna a thaghas mi.
Airson siubhail air itealan, feumaidh an gunna a bhith ann an cèis chruaidh ghlaiste. Agus feumaidh e a bhith air a 'checked-in' 's chan ann cuide riut fhèin air bòrd an itealain.
Chaidh mi dhan chunntair an-diugh 's a'chiad rud a rinn mi 's e gun do dh'innse mi dhaibh gu robh gunna falamh am broinn na cèise cruaidh a bha mi a'toirt dhaibh. Thug an tè seo pàipear dhomh a bha toirt mionnan gu robh an gunna falamh. Chuir mi m'ainm air.
Agus an uair sin, dh'iarr an tè seo orm dhol dhan doras nam feachdan-tearainteachd 's a dh'èigheachd orra gu bheil gunna agam! Shaoileadh tu gum b'e seo dearg amaideas ach sin a rinn mi, a'deanamh cinnteach gur 'gunna falamh' a thuirt mi. Thàinig an duine a bha seo thugam. Thug e a'chèis bhuam gus sgrùdadh a dheanamh dheth. Nuair a bhe e deiseil, dh'èigh e air ais thugamh gu robh e ceart gu leòr 's b'e sin e. Bha mi deiseil dhol dhan a'gheata.
Bha e cho símplidh ri seo!
An dealbh: sin a an gunna a th'agam. Gunna beag a tha glè freagaireach a thoirt ann am pòcaid.


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne an Ceann an Rath Rèidh
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_PHOTOGRAPHS_111
- ÀITE
- Ceannrara
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22822
- KEYWORDS
- ìomhaighean
carraghan-cuimhne
Dìucan Gòrdain
Sealladh de Charragh-cuimhne Ban-diùc Ghòrdain aig Ceann an Rath Rèidh. Tha i na seasamh air mullach Cnoc Cheann an Rath Rèidh.
Thogadh an carragh-cuimhne an 1812 leis a' Cheathramh Dhiùc Ghòrdan, mar chomharrachadh air a mhnaoi Sìne Maxwell, Ban-diùc Ghòrdain
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- LMS 14769 'Clan Cameron' air trèana a' feitheamh gus Inbhir Nis fhàgail
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_751
- ÀITE
- Inbhir Nis
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- LGRP 10053
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27460
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
einnsean smùide
HRS
'Clan Cameron' a' dèanamh deiseil gus Inbhir Nis fhàgail air trèana gu deas.
B' iad na 'Clans' na locomotives mu dheireadh a chaidh a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd agus bha iad air an dealbhachadh gu sònraichte airson a bhith ag obair eadar Peairt agus Inbhir Nis. B' e 'Clan Cameron' an tè mu dheireadh a chaidh a thogail (san Lùnastal 1921 ma HR Àir. 57). B' e 14769 a bh' innte ann an sealbh LMS agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1943.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narainn stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte.


text:
1879
MDCCCLXXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Dàmhair - Chaidh Lìog Nàiseanta Fearann na h-Èireann a chuir air dòigh ann an Caisleán an Bharraigh.
- 28 an Dùbhlachd - Thuit Drochaid-rèile na Tatha às a chèile nuair a bha trèana a' gabhail tarsaing oirre.
- Taisgealadh samarium le Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran.
- Taisgealadh tuilium le Per Teodor Cleve.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an Gearran - Johannes Nicolaus Brønsted, ann an Varde. Ceimigear às an Danmhairg.
- 8 am Màrt - Otto Hahn, ann am Frankfurt. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 14 am Màrt - Albert Einstein, ann an Ulm.


text:
- TITLE
- Hebridean Food: Hotelier Interview (Gaelic 10 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_10_GD
- PLACENAME
- Lochcarnan
- DISTRICT
- South Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: South Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2876
- KEYWORDS
- food preparation
Isabel Graham is a well-known hotelier and cook at the Orasay Inn in South Uist. Here she describes how she uses local produce when preparing meals for guests.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
'S e mise Iseabail Graham, agus tha Taigh-òsta Orasaigh agam, agus bidh mi nam chòcaire an seo cuideachd.
Bidh mi a' dèanamh tòrr còcaireachd le iasg 's le maorach, agus le uan, agus le beathaichean Gàidhealaich cuideachd. Eh, tha sinn a-nis a' marbhadh na beath(aichean) - an crodh againn fhèin agus gan iùsaigeadh san àite cuideachd. Eh, 's fheàrr leam còcaireachd leis na, le maorach agus leis an iasg air sàilleabh tha e cho furasta còcaireachd ris.
Bidh sinn a' faighinn tòrr dhen mhaorach às na Ceallan. Bidh sinn a' faighinn na creachainn aca, agus a' chrùbag, agus bidh sinn a' faighinn an t-iasg - a' chuid as motha a th' ann - bàtaichean aig deas shuas an Èirisgeigh thall agus tha feadhainn à Barraigh cuideachd.
Agus bidh sinn a' faighinn tòrr dhen stuff againn - giomaich is na crùbagan o fear de na ba(laich) - gille a tha a' fuireach an ath-doras dhuinn, agus bidh esan a' toir a-staigh uair san t-seachdain, eh, crùbagan is giomaich cuideachd.
Tha e cho furasta, tha e cho furasta fhaighinn, 's tha e cho furasta còcaireachd ris, agus eh, tha e cho fresh. Gheibheamaid phone call, can a-nochd, agus eh, bidh feadhainn a' fònadh, can à Èirisgeigh no aig deas shuas, a' cantail gu bheil bocsa de dh'iasg aca, diofar, diofar seòrsa de dh'iasg. Agus sin a chòrdas riumsa - chan eil fhios 'am dè tha mi a' dol a dh'fhaighinn chun an tig iad a-nuas leis, agus bidh 's dòcha sia no seachd no h-ochd dhiofar seòrsan de dh'iasg agad, agus, eh, tha thu an uair sin ga chur air a' bhòrd suas, agus tha e a' falbh - cho fresh.
Tha mi a' faighinn on Hebridean Smokehouse - bidh mi a' faighinn, tha, bradan air a thoiteadh is bradan air a - am fear fuar air a thoiteadh, am fear fuar agus teth air a thoiteadh, agus bidh mi a' faighinn, em - oh, tha creachainn aca cuideachd air a thoiteadh, is bidh mi a' cur sineach air a' mhenu - trì diofar seòrsaichean, am fear fuar, am fear teth, agus na creachainn. 'S tha sin a' falbh uabhasach fhèin math.
Bidh mi a' faighinn breac aca cuideachd, agus tha am breac aca uabhasach fhèin math, agus, eh, sineach fhèin tha mi dìreach ga chur air a' mhenu dìreach plain grilled le ìm. Agus tha e a' còrdadh le daoine.


text:
- TIOTAL
- Turas-Cuimhneachaidh gu St Valery (5 à 6)
- EXTERNAL ID
- PC_VALERIE_FRASER_STVALERY05
- DEIT
- Òg-mhios 1961
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- Ronald Miller
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Valerie Fraser
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2731
- KEYWORDS
- turasan cràbhach
An Dara Cogadh
Tha am film goirid bhidio seo o1961 ag innse mun turas a rinn buidheann de dh'fhireannaich a bha uaireigin ann an Gàidheil Chamhsroin na Bànrìgh (51mh Roinn Ghàidhealach) do bhaile agus sgìre St Valéry-en-Caux ann an taobh a tuath na Frainge. Chaidh am film a dhèanamh le Raghnall Mac a' Mhuilleir.
Fichead bliadhna roimhe sin, ann an 1940, chùm an 51mh orra a' sabaid san Fhraing an dèidh don mhòr-chuid den arm, am British Expeditionary Force, a bhith air an tarraing às aig Dunkirk an 4mh an Ògmhios. Thàinig air na fir a bha air fhàgail tarraing air ais do bhaile St Valéry-en-Caux nuair a rinn na Gearmailtich ath-ionnsaigh orra. Chuir ceò dumhail dàil air oidhirpean an Nèibhidh gus na saighdearan a thogail air falbh agus chaidh òrdugh a thoirt don 51mh 's iad air an cruinneachadh agus gun chonnadh làmhaich, gun solarachadh, ag innse dhaibh gèilleadh don t-7mh Roinn nam Panzer aig an t-Seanalar Erwin Rommel an 12mh Ògmhios 1940. Chaidh barrachd air 10,000 a ghabhail nam prìosanaich agus chuir iad seachad an còrr den chogadh ann an campaichean phrìosanaich cogaidh.


text:
- TIOTAL
- Plana caisteil Chruithnich no dhùin
- EXTERNAL ID
- QZP40_407_P112
- ÀITE
- Àird Mhòr
- SGÌRE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Eadardan
- DEIT
- 1887
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31206
- KEYWORDS
- Cruithnich
Tha e coltach gu bheil an dealbh seo na phlana air seann chaisteal Cruithnis no dùin na phlana air làraich dùin aig An Leachanaich, faisg air an Àìrd Mhòir an Siorrachd Rois. Bho chionn dà mhìle bliadhna air ais bha pailteas bhroch ann air feadh ceann a tuath agus taobh siar na h-Alba. 'S dòcha gun deach an togail a chum muinntir nan àite a dhìon fhad 's a bha iad fo chunnart. Chaidh an togail le da chloich cho-chruinn air an cneagal le sreathan leac de lobhtan. Bha staidhre sna ballachan airson faighinn gu lobhtan fiodha a' mhullaich.
Tha an dealbh seo a' nochdadh an 'Pococke's Tours in Scotland', Leabhar 1 air fhoillseachadh le Comann Eachdraidh na h-Alba, 1887


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Postair a' toirt taic do Theàrlach Friseal Mac an Tòisich
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P071
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9013
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Chaidh a' bhileag no an sanas seo fhoillseachadh le sgioba iomairt Theàrlaich Fhriseil Mac an Tòisich, tagraiche Libearalach neo-eisimeileach airson sgìre-taghaidh Bailtean Inbhir Nis, ann an Taghadh Coitcheann 1874. 'S e cuspair a chaidh a thogail gu tric rè iomairt an taghaidh le luchd-taic Aonghais Mhic an Tòisich an Ràthaig Mhòir gun robh Friseal Mac an Tòisich na Thòraidh ged a bha e a' seasamh mar Libearalach. Tha an sgrìobhainn seo a' dol às àicheadh na casaid seo agus a' cur an aon chasaid às leth Fear an Ràthaig Mhòir.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
Uilleam Printie
Ball den chùirt, neo-eisimeileach
’S ann à Dùn Èideann a tha Uilleam o thùs agus cheumnaich e bho Oilthigh Srath Chluaidh le ceum ann an Innleadaireachd Meacanaigeach. Tha MBA aige cuideachd bho Oilthigh Dhùn Èideann.
Chuir e seachad a’ mhòr-chuid den rèis-obrach aige leis a’ chompanaidh cùram-slàinte mòr, Johnson & Johnson. Mus do thòisich e aig LifeScan ann an 2005, dh’obraich Uilleam le Ethicon Earranta ann an Dùn Èideann.
Eadar 2008 agus a’ Chèitean 2014, nuair a leig e dheth a dhreuchd, b’ e esan ceannard LifeScan Scotland Earranta.
Tha e na einnseanair cùmhnantaichte, na Neach-Caidreachais ann an Institiud Innleadaireachd is Teicneòlais agus na Bhall de Institiud nan Einnseanairean Meacanaigeach.


text:
- TIOTAL
- Sealladh de Cheann Loch Raineach
- EXTERNAL ID
- QZP40_349_P265
- ÀITE
- Ceann Loch Raineach
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Fartairchill
- DEIT
- 1802
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31093
- KEYWORDS
- Ceann Loch Raineach
Loch Raineach
Ar-a-mach nan Seumasach
Abhainn Teimheil
Tha baile Cheann Loch Raineach aig ceann an ear de Loch Raineach ann an siorrachd Pheairt. Chaidh am baile a stèideachadh an dèidh Aramach nan Seumasach ann an 1745. Bha muinntir na sgìre air a bhith daingeann do na Seumasaich agus bha an riaghaltas airson smachd a chumail orra. Chaidh na rathaidean agus na drochaidean an leasachadh agus thàinig saighdearan a bha air an dreuchd a leigeil dhiubh, a dh' fhuireach dhan bhaile. Bha còir aca a bhith a' dèanamh cinnteach nach biodh mì-rian anns an sgìre ach cha robh beatha socair air a' Ghaidhleatachd a' còrdadh riutha 's chaidh iad dhachaigh. Fhuair muinntir an àite cothrom air an talamh aca air màl. Thogadh an drochaid iomadh-bhoghach air Abhainn Teimheil le airgead a chaidh a thogail bho na h-oighreachdan a ghlac an riaghaltas as dèidh 1745.
Tha an dealbh seo às 'A Journey from Edinburgh through Parts of North Britain: containing Remarks of Scotish Landscape' le Alasdair Caimbeul, Lunnainn, 1802


text:
- TIOTAL
- 1870 Baile MacCathain Creag a' Mhonaidh
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_DMACDONALD_MAPS_002
- ÀITE
- Baile Mhic Cathain
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- DEIT
- 1870
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22649
- KEYWORDS
- Lochlannach
sgoil
tìreachas
cànan
dealbhachadh bhailtean
zoomable
Tha am mapa seo a' sealltainn paraiste Ghlinn Urchadain agus Ghlinn Mhoireasdan. Leis gur i Eaglais na h-Alba an eaglais oifigeil aig an àm, faodar a thuigsinn gun do tharraing am buidheann eaglaiseil seo crìochan na paraiste. Tha an leth-bhreac seo den mhapa ag amas air bruach a Deas an Eanraig, a' gabhail a-steach Baile MacCathain agus Creag a' Mhonaidh. Tha Taigh Baile MhicCathain air an Ear Dheas agus Baile Mhuilinn ìochdrach air an Ear Thuath. Chithear nach eil an aon chuideam air tuathanachas chaorach 's a bha ann am mapaichean ron seo. Ro anmoch san 19mh Linn, bha tuathanasan chaorach fhathast fìor chudromach do eaconamaidh na h-Alba. Ach cha robh iad air am meas mar an rud as luachmhòire, mar a bha uaireigin. Chan eil am mapa seo ag amas air raointean ionaltraidh, ach air feartan nàdarra a' bhaile agus feartan dèante le mac-an-duine.
Faisg air a' mheadhan tha an cnoc, le coille mhòr dhùmhail, air a bheil Creag Monaidh. Tha uachdar biorach rùisgte air air sgàth bleith eigh-shruthach agus tha an t-ionad coimhearsnachd agus an sgoil nuadh air an togail fodha. Fhuair e ainm air sgàth 's gur e cnoc creagach a th' ann agus gun deach prìosanach Lochlannach air an robh 'Monie' a mharbhadh an sin sna linntean Dorcha.
Chithear mar a lean traidisean nan ainmean àite ann an Gleann Urchadain leis gu bheil tòrr de na toglaichean as ùire a' faighinn ainmean Beurla. Faisg air Taigh Baile Mhic Cathain tha dà àite air a bheil 'ice house'. B' e seo dòigh prìomhadail air reothadaireachd anns an robh deigh air a toirt bho bheanntan 's air a cur ann an taighean gus bàrr a reothadh. B' ann bu trice ann am bailtean iasgaich a bhiodh seo. Ann an coimhearsnachdan tuathanachais na Gàidhealtachd bha feòil na annas, agus nuair a mharbhadh tuathanach fear de na beathaichean aige bhiodh e air a roinn air a' choimhearsnachd. Tha an dà thaigh deighe faisg air an oighreachd nam fianais gun robh tòrr sìthne air a marbhadh san sgìre.
Am measg nan ainmean Beurla eile tha 'Flagstaff', aig a bheil bun armailteach, agus na muilnean, air a bheil ainmean Beurla. Tha fiù 's 'fountain' ann. Seo facal le bun Laidinn a tha a' sealltainn gu bheil a' Bheurla fhèin na cànan measgaichte le faclan Anglo-Sagsanach, Normanach agus Laidinn. Am bitheantas bha faclan Laidinn air an cleachdadh airson stuthan sòghalachd no togailean òrnaideach.
Tha fiù 's tiotal a' mhapa a' sealltainn an dòigh anns an robh cànan na Beurla air a sgaradh. 'S e seo mapa 'ordnance survey'. 'S e facal Laidinn a' buntainn ri armachd a th' ann an 'ordnance'. Gu dearbh, chaidh a' chompanaidh seo a chur air bhonn le arm Bhreatainn an dèidh Ar-a-mach nan Seumasach gus Alba a mhapadh. Tha seo a' sealltainn gun robh riaghaltas Bhreatainn, san 19mh Linn, an sàs gu dèanadach ann a bhith a' leasachadh a' bhun-structair agus a' toirt aonachd don dùthaich.
Rud inntinneach mun mhapa seo 's e gu bheil e a' sealltainn nan coilltean giuthais os cionn Coire Monaidh. Ged is e na craobhan beithe seargach as bitheanta san sgìre tha tòrr chraobhan giuthais ann cuideachd


text:
- TIOTAL
- Aithisg on 'Inverness Courier' mu thuras Prionnsa na Cuimrigh, duilleag 3
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D375_P048
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4871
- KEYWORDS
- turasan rìoghail
Eideard VIII
Leigian Bhreatainn
Seo an treas duilleag de dh'aithisg an 'Inverness Courier' mu thuras Eideird, Prionnsa na Cuimrigh gu Inbhir Nis air 26mh Ògmhios 1931.
Bha a' chiad dleastanas oifigeil an là ud aig Bùth-obrach Cuimhneachain Mhorair Roberts air Sràid na Factaraidh. B' e fear de dh'iomadh àite a chaidh a stèidheachadh air feadh Bhreatainn an dèidh a' Chiad Chogaidh gus obair a thoirt do sheann luchd-seirbheis ciorramach. An dèidh sin rinn am Prionnsa sgrùdadh air buill Leigian Bhreatainn, air an robh e na Chùl-taic, is seann luchd-seirbheis eile ann am Pàirc Farralainn. Chaidh iad an uairsin gu Talla Cuimhneachail Maud Lawson, is dh'fhosgail am Prionnsa e gu h-oifigeil. Rinn e sgrùdadh air na 'Boy Scouts' an seo


text:
1125
1. Ao.D. Mocoxxouo. Toirrdealbac mac Diarmada h-Briain do impogh ar Toirrdealbac mac Ruaidhri I Concubhuir, {folio 4b} & droitid Atha Luain & Atha Crocha do milleadh la Murchadh h-Mael Seaclainn, ri Midhi, arna cloisdin sin.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhrico h-Acha Bo, & as sidhe go h-Ath Cliath, goro ghabh righe Laighean & goro indarb Murchadh h-Mael Seaclainn, rí Midhe, & go tuc tri righi for Midhe d[apos ]eis h-Mael Seaclainn & Domhnall air Airgiallaibh.
3. Cath la Diarmaid O Mael Seaclainn anar marbadh
p.16Domnall h-Cearboill, ri Airgiall, co maithibh a muinntiri.
4. Enna mac Donnchadha mic Mic Murchadha d[apos ]faghbail bais.
1126
1. Ao.D. Mocxxoui . Cath ittir Eochaidh h-Mathgamhna, ri Uladh, & Aedh Mac Duinn Sleibhe, ri eile Uladh, inar marbadh iad araen go n-ar Uladh.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri don taibh teas d[apos ]Osraighaibh co n-deacaidh Cormac mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh, ri Mumhun, sluaigheadh mor eile ana coinde do tobhairt catha do, goro inntogh Toirrdealbac gan cath gan gialla.
3. Creac mór la Ruaidhri O Canandain, ri Cineoil Conaill, a Connachtaibh tar eis Toirrdealbhaigh.
4. Sluaigheadh la Condachtaibh da dighailt na creithi-sin, co rangatur Raith m-Both & co tucadur creaca mora leo aisdi.
5. Cormac mac Mec Carrthaigh do aithrighadh do maithibh Mumhun & a dul co Lis Mor a n- oilirthe & bachall do gabhail do and. Teampoll do denamh dó a Caisil & da teampall dég a Lis Mór. Donnchadh mac Muireadaigh Mic Carrthaigh do gabhail righi ana fiaghnuise.
6. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri co maitibh Leithi Cuinn & la Concubhar & la Toirrdealbac, da mac Diarmada I Briain, co Corcaidh, co n-deacaigh Donnchadh mac Mic Carthaigh & Donnchadh mac Con Mara mic Brodcon h-Matgamhna & Aengus Ua Donncubha & h-Caimh co maithibh Deasmuman o h-oin amach, gur sgarsat fo sigh & umla uatha leat ar leath do mhac Ruaidhri.
7. Toirrdealbac mac Ruaidhri do dul as sin a Laighnibh gur gab a n-gialla {folio 5a} & gialla fear Midhi & Baile Atha Cliath, & Concubhar a mac do fagbhail a rigi Atha Cliath.
8. Magnus mhac Ardgair Mic Lochlainn do gabail righe Fearnmuighe, & maidm roimhe for Tigearnan O Ruairc og Ath Droichid anar marbhadh h-Ciardha, rí Cairbre, & h-Dubhda & h-Ragailligh.
9. Maidm eile re Madnus mac Mic Lochlainn for Tigearnan O Ruairc ag Ath Fir Dia ana tucadh ár h-m-Briuin.
p.18
10. Sluaigheadh la Concubur mac Ardgair Mic Lochlainn & la tuaisceartt Eireann a Midhe gurro loisgseatt Ath Truim itir cloictheach & teampall guna lan do dainibh indtibh.
11. Concubur & Toirrdealbac, da mac Diarmada I Briain, do impodh ar Toirrdealbac mac Ruaidhri & dul doibh co Lis Mor Mo Cuda, & a lamha do tabhairtt a laim Chormaic Mic Carrthaigh & a tabhairt leo cum an t-saeghail arís, & righi Mumhan do gabhail do arís, & Donnchadh mac Mic Carrthaigh do indarbadh a Condachtaibh.
12. Goill Atha Cliath do inntogh ar Toirrdealbach mac Ruaidhri & Concubur mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri do dicur uatha.
1128
1. Kl. Madhnus mac Ardgair Mic Loclainn, ri Oiligh, do marbhadh d[apos ]O Gairmleagaidh a feall. Ao.D. Mocoxxuiiio.
2. Morcoblach la Donnchadh mac Mic Carrthaigh & la mac An Finnsuiligh I Domhnaill & la mac An Finnsuiligh Í Muirceartaigh & la Finnguine O Caeim & la Gearr na Cuinneog h-m-Bricc a Ciarraighi Luachra gur feall O Concubair orro, go tangattur a lorgaireacht uatha a n-Íbh Eathac, & ní fada do bi a Mumhain aris gan indarbadh a Condachtaibh.
1129
Kl. Diarmaid O Mael Seaclainn, rí Midhe, do marbhadh do Tigearnan O Ruairc co maithibh Iarthair Midhe a Craeibh Treithni, {folio 5b} & Aongus O Caindealbhain, ri Laegaire, & Amalgaibh mac Mic Seanain, rena n-aburtaighe Cochall Fliuch, ri Fearnmuidhe, do marbadh sa cath ceadna. Ao.D. Mocoxxouiiiio.
1130-1
1. Sluaigheadh la Concubur mac Ardgair Mic Lochlainn gu Cinel Eoghain & Conaill & Oirgialla a n-Ulltaibh gur airgseatt Druim Both ittir cloictheac & duirrtheac & liubhra. Tangadar Ulaidh 'na coínde go Cnoc Cluana a n-dail catha guro muídh for Ulltaibh co tucadh a n-ár.
p.20
2. Sluaigheadh la Concubur h-Lochlainn co n-Ulltaibh & Airgiallaibh & Conallaigh a Condachtaibh, co tucsatt Condachta & Cinel Conaill cath da ceile ar Sliabh Seadhsa, gurro muidh for Conall anar marbadh AnGarbhanac O Baighaill & Cond O Mul Gaeithe co n-ár Cinel Conaill umpo, co n-dearna Toirrdealbac mac Ruaidhri, rí Connacht, & Concubur mac Mic Lochlainn, ri Oiligh, sig re ceile gur leathattur na sluaigh da tirthibh fein da gach leith.
3. Ulaidh & fir Fearnmuighi tar Bel Atha Luain a crich Fear Ros co tarla Tigearnan O Ruairc co Craibh Fearnmuighe doibh ag Muine Uachtair Imrimhe, gur cuireadh cath atura inar muidh for Ulltuibh dar marbhadh Raghnall h-Eochadha, rí Uladh, & Cu Midhe O Críchain, ri Fearnmuighe & Airgiall, & Aedh a mac & Dun Sleibhi h- h-Uirachtaigh, ri h- Meith, co n-ar Uladh & Fearnmuighi & h- Meith.
4. Coblach la Donnchadh macMuireadhaigh Mic Carrthaigh a Connachtaibh tar sigh Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri & Cormaic Mic Carrthaigh [...] co nn-dearnaidh airgne & loisgte.
1132
Ao.D. Mocoxxxoiio. Sluaigheadh la Cormac mac Mic Carrthaigh & la maithib Leithe Moda ar tir a [...] ain [...]& Ibh Ethac {folio 6a} & Corca Laidhe & coblach Leatha Modha ar muir 'na coinne gur brisidur Caislen Buna Gaillmhe & gur airgeadur & gur loisgeadur an baile. Maidm An Claidhe arnamaireac roim an coblach ceadna ar Iartur Condacht inar marbhadh Concubur O Flaithbheartaigh, ri Iartair Connacht, co n-ár a muinntire.
1134
1. Ao.D. Mocoxxxoiiio. Teampall dorinneadh la Cormac mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh a Caisil do coisrigadh la h-airdeaspog Caisil & la h-easpogaibh Muman gu n-anóir móir.
2. Mael Maedhóg O Morgair do dul a comorbus Padraic la guidhe fear n-Eireann.
p.22
3. Cearball mac mic Fhaelain, ri O Faelain, do marbhadh a Cill Dara la Donnchadh Ua Concubuir Failgi co n-ar O Faelain ac cosnumh abdaine dia ingin.
4. Buideantsluagh la Cormac mac Muireadaigh Mic Carrthaigh & la Toirrdealbac & la Tadhg & la Concubur, tri mic Diarmada mic Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha, a Connachtaibh gur gearradh & gur loisgeadh cuid mór don Ruaidhbeithigh, & gur marbhsat Cathal Ua Concubhuir & Gilla na Naemh h-Flaind, & gur loisgeattur Dun Modhairn & Dun Mór & urmor Condacht, co tangadur fir Midhe onoir ina conne gur muirseat & gur sgailseat Dun Atha Luain.
5. Do tinoil Cormac mac Mic Carrthaigh aris Muimnigh & Laighnigh & Conmaicne & fir Midhe & Gaill Atha Cliath & Puirtt Lairge & Locha Garman & Corcaighi & Íbh Eathac Corco Laighi ar muir do dul a Connachtaibh, co tainic Muireadhach h-Dubhthaigh, ardeaspog Connacht, o Toirrdealbac mac Ruaidhri o rí Condacht do denamh t-sigha ittir Leit Cuinn & Leith Moda, co tuc Cormac sigh do Toirrdealbac a n-anoir an airdeaspuig & co n-deacaigh fein co h-Abhaill Ceithearnnaigh do daingniughadh t-sigha {folio 6b} re Toirrdelbac.
6. Briseadh sidha ittir Cormac mac Mic Carrthaigh & Concubur mac Diarmada I Briain guna braithribh. Foslongpurtt le Sil m-Briain a n-aighidh Sleachta Eoghain. Slicht Eoghain do dul a foslongpurtt Sil m-Briain & airgthi mora do tobhairt leo as, & Donnchadh mac Briain Gleanna Maidhir mic Murchadha In Sgeith Ghirr & a mac do marbhadh, & moran eile fariu.
7. Maidm la h-Osraighibh ar Ibh Ceinnsilaigh dar marbhadh Ugaire O Tuathail, ri h-Ceinnsilaigh, go n-ár a muinntire.
8. Sluaigheadh la Concubur mac Diarmada h-Briain & la h-Osraighibh co n-Gallaibh Puirtt Lairge a n-Íbh Ceinnsilaigh. Mac Murchadha co n-Gallaibh Atha Cliath & h- Ceinnsilaigh do madmughadh an t-sluaigh dar cuiread ár Puirt Lairge & Osraighi.
p.24
1135
1. Doire Coluim Cille ittir tige & teampull & Raith Luiraigh & Raith Both & Cluain Iraird & Ros Camain & Aonach n-Duin & cuid do Cunga Eithín & cuid do Lis Mor & Lann Eala uile do losgad a n-aen bliadhain.
2. Creach la Cormac mac Muireadaigh Mic Carrthaigh & la Deasmumain dar marbhadh leo a Tuagmumain Cu Mara Mor mac Mic Con Mara, ri O Caisin. Dochur luirg do imirt orro ag Tochar Cluana Eidhneach dar marbhadh Cian mac Donnchadha Duinn mic Con Mara mic Brodcon, ri O n-Eathac, & Fingaine h-Caimh & Matgamhain h-Donnchadha & Ua Rinn & mac Lochlainn I Cind Faeladh & Aedh O Concubuir Corcu M[apos ]ruadh. Ao.D. Mocoxxxouo.
1136
1. Creach la Donnchadh mac Con Chaisil h-Cearbuill, ri Fearnmuighe, gu Lusga a Midhe. Goill Atha Cliath & Fine Gall uile do breith air os cind Droithitt Atha, & cat do chur atura dar marbhadh {folio 7a} Radhnall mac Poil Mic Adhmainn gu n-ar Gall Atha Cliath & na Midhe uime.
2. Ceall Ide do argain do Toirrdealbac mac Diarmada I Briain guna braithribh. h-Cinn Faeladh, ri Ua Conaill Gabhra, do denamh sidha tar ceann na creithi.
3. Mac mic Taidhg I Briain & mac Mail Seaclainn I Bric, ri na Deisi, do marbad la Cormac mac Mic Carrthaigh, & righe Muman & Osraighi do gabhail do fein.
4. Raith Muighe Deiscirt do losgadh & do argain ittir teag & teampull & moran eile uilc do denamh a Ciarraighi Luachra do Toirrdealbac mac Diarmada I Briain & do Tuaghmumain.
1137
Sluaigheadh la Concubur & la Toirrdealbac mac Diarmada I Briain go Tuagmumain & la mac Murchadha h- Mael na m-Bó
p.26co Laighnibh do innsaighi Puirtt Lairge. Cormac mac Mic Carrthaigh & h-Mathgamhna & O Faelain & O Caimh co maithibh Deasmuman rompo a Port Lairge. Sil m-Briain & mac Murchadha do inntogh da tighibh.


text:
- TIOTAL
- Loidhnichean-taobh Inbhir Pheofharain
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_387
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- An t-Iuchar 1962
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- R Holmes
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27111
- KEYWORDS
- loidhne a tuath
rèile
Rèile na Gàidhealtachd
loidhne rèile
loidhnichean rèile
Chaidh an dealbh seo a thogail bho thaobh an ear an stèisein agus chì thu ann na loidhnichean-taobh far am biodh trèanaichean air an rianachadh agus air an cumail. Tha stèisean an luchd-siubhail thall; chithear sgàilean-mullaich a' phrìomh thogalaich air taobh clì tùir an uisge. Bhiodh tòrr de na carbadan a chithear an seo air an stòradh ann. Tha grunn charbadan sprèidh ann, ach aig an àm a chaidh an dealbh seo a thogail, bha an trafaig seo a' sìor dhol a-null gu còmhdhail an rathaid. Bha an carbad air a bheulaibh air a chleachdadh aig na h-einnseanairean a bha a' càradh na rèile.
Chaidh an loidhne o Inbhir Nis gu ruige Inbhir Pheofharain fhosgladh air an 11mh Ògmhios 1862. Chaidh an loidhne a leudachadh gu ruige Inbhir Ghòrdain air an 23mh Màrt 1863. Air an 9mh den Lùnastal 1870, thàinig an stèisean gu bhith na cheann loidhne-gobhail nuair a dh'fhosgladh loidhne Phort an t-Sròim. Tha an stèisean fhathast fosgailte do luchd-siubhail ach sguir na seirbheisean bathair san Lùnastal 1983


text:
- TIOTAL
- Caisteal Chaladair bho Abhainn Chaladair, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_696
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11428
- KEYWORDS
- Caisteal Chaladair
Morair Chaladair
Abhainn Chaladair
uirsgeulan
craobh iubhair
droigheann
asalan
Caisteal Chaladair bho Abhainn Chaladair, Inbhir Narann. Chaidh cuid dhen chaisteal seo a thogail anns a' 14mh linn agus b'e gearastan a thog Morair Chaladair dha fhèin a bha ann bho thùs. Chaidh tùr a thogail anns na meadhan linntean timcheall air craoibh uirsgeulaich. A rèir beul-aithris fhuair Morair Chaladair teachdaireachd ann am bruadar gum feumadh e òr a chur air asail. Dh'fheumadh e an asal a leigeal às agus a leantainn. Far an stadadh am beathach bu chòir dha caisteal a thogail. Laigh an asail ri taobh droighinn no iubhair, agus sin far an deach làrach an tùir a ghlanadh. Tha na tha air fhàgail dhen chraoibh air a gleidheadh fo ghlais ann am bonn an tùir
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Geimhealan iarainn air craoibh faisg air Cùil Lodair
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_285_P31
- ÀITE
- Cùil Lodair
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39345
- KEYWORDS
- peanasachadh
craobhan
prìosanaich
Dealbh-camara de gheimhealan iarainn ceangailte ri craoibh faisg air Cùil Lodair. Tha e coltach gur ann o àm Blàir Chùil Lodair an t-16mh den Ghiblean 1746 a tha na geimhealan. B' e seo am batal a chuir crìoch air an t-sabaid eadar Teàrlach Eideard Stiùbhart agus feachdan Hanòbharach aig Diùc Chumberland.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
Leasachadh dreuchdail
Tha sinn a’ dèanamh seo tro chom-pàirteachadh le gnothachas agus gnìomhachas gus cùrsaichean a chruthachadh a sholaireas na sgilean agus an t-eòlas a tha deatamach a dhèanamh cinnteach gum bi eaconamaidh na h-Alba soirbheachail san àm ri teachd.
Bidh sinn ag obair còmhla ri gnothachasan air feadh Alba a thabhann chùrsaichean agus trèanadh a tha sàr-mhath, sùbailte airson leasachadh dreuchdail leantainneach. Tha eòlas againn air a bhith a’ lìbhrigeadh trèanadh do bhuidhnean san roinn phrìobhaidich, nam measg LifeScan Scotland, agus buidhnean san roinn phoblaich, leithid NHS Alba agus Comhairle na Gàidhealtachd.
Bidh Sgoil Stiùiridh UHI a’ speisealachadh ann a bhith a’ trèanadh ghnothachasan ann an sgilean ceannardais agus stiùiridh, leasachadh ro-innleachdail, tionsgainneachd agus sgilean airson fàs a thoirt air gnòthachasan.
Faodar a’ mhòr-chuid de na cùrsaichean againn a dhèanamh air stèidh pàirt-ùine agus mar mhodalan fa leth. Ge be dè a’ ghnìomhachas anns am bi thu ag obair, is urrainn dhut an dreuchd agad a thoirt chun na h-ath ìre le teisteanasan foirmeil a tha freagarrach don obair no gnothachas agad fhèin.
Trèanadh dhreuchdan
Tha an t-eòlas againn ann an lìbhrigeadh leasachadh proifeiseanta a’ gabhail a-steach na leanas (Beurla):
- Foghlam
- Lùth
- Gàidhlig
- Slàinte
- Ceannardas agus stiùireadh
- Leasachadh seasmhach
Bidh e comasach dhut fhèin no don luchd-obrach agad ionnsachadh pàirt-ùine agus air-loidhne, a’ dèanamh cinnteach gun urrainn dhuibh ur cuid ionnsachaidh a ghabhail os làimh a rèir nan clàran-ama tranga a bhios agaibh, an dà chuid proifeiseanta agus pearsanta.
Faodaidh gnothachasan agus buidhnean buannachdan fhaighinn às na comasan rannsachaidh againn cuideachd. Obraichidh an sgioba iomairt againn còmhla riut a chomharrachadh nan dòighean anns an urrainn don eòlas acadaimigeach againn feum a dhèanamh ann an dòigh dhìreach a thaobh fàs agus soirbheas do ghnothachais.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Urchardainn, Loch Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0154
- ÀITE
- Druim na Drochaid
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32050
- KEYWORDS
- Caisteal Urchardainn
Loch Nis
Alan Durward
Cogaidhean na Saorsa
Tighearna nan Eilean
caistealan
cairtean-puist
Sa chairt-phuist seo chithear Caisteal Urchardainn air cladach Loch Nis. Ged a lorgadh fianais gu robh dùn an seo ann an Linn an iarainn, tha an fhianais sgrìobhte as tràithe mu chaisteal a' nochdadh mu 1200. Buinidh cuid dhen tobhta a th' ann an-diugh do dhaingneachd san 13mh linn a bha aig Alan Durward bho 1229. Bha seo air an tom a b' àirde agus b' e daingneachd le ballachan cloiche a bh' ann.
A bharrachd air an daingneachd, buinidh a' chuid as motha dhe na tobhtaichean eile dhan 14mh linn. Thugadh ionnsaigh air a' chaisteal iomadh uair na eachdraidh agus chaidh a ghlacadh agus ath-ghlacadh le Albannaich agus Sasannaich aig àm Cogaidhean na Saorsa. Thug Tighearna nan Eilean ionnsaigh air ann an 1513 agus chaidh an sgìre air fad a sgrios. Aig deireadh an t-17mh linn, chaidh an caisteal a lìonadh le stuth-spreadhaidh agus a chur na smàl gus nach deigheadh aig na Seumasaich air a chleachdadh.
Eadar 1912 agus 1922, chaidh an caisteal a chladhach agus a chàradh. Tha e a-nis fo riaghladh Alba Eachdraidheil


text:
Ailbhean
'S e mamal a tha ann an ailbhean, ealbhain no oilbhean (Beurla: elephant). 'S e beathach uabhasach mòr le sròin fhada agus cluasan mòra air.
'S e an t-ailbhean am biast-talmhainn as motha air feadh an t-saoghail. Tha da sheòrsa ann, Ailbhean Afraganach (Loxodonta africana & Loxodonta cyclotis) agus Ailbhean Innseanach (Elephas maximus indicus, Elephas maximus maximus, Elephas maximus sumatranus & Elephas maximus borneensis).
Chaidh an sealg gu mòr airson deud ach chaidh bacadh a chur air sin aig toiseach nan 1990an.


text:
- TIOTAL
- A' Chearnag, Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5600
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37225
- KEYWORDS
- cairtean-puist
taighean-dìlleachdan
taighean-cùirte
Seumas Grannd
fuadaichean
Chithear dealbh den Cheàrnag, Baile nan Granndach air a' chairt-phuist seo.
B' àbhaist do mhargadh a' bhaile a bhith air a chumail ann. Air an taobh an ear, chithear Taigh Srath Spè a chaidh a thogail ann an 1824 an àite dìlleachdanachd bhon 18mh linn. Tha gloc fon cheanglaiche agus chaidh pàigheadh airson seo a-mach à maoin a chaidh a thogail airson nan saighdearan a bha a' sabaid an aghaidh Napoleon a chionn's nach robh feum air nuair a chaill e aig Waterloo.
Is e an Grant Arms Hotel an togalach mòr baranach.
Chaidh an taigh-òsta a dhealbhadh an toiseach le A. Marshall MacCoinnich agus chaidh a thogail ann an 1873-4 ach chaidh cur ris an togalach bhon uair sin. Aig taobh tuath na ceàrnaig, tha an seann taigh-chùirte a chaidh a dhealbhadh le Mattews is Lawrie, a chaidh a thogail ann an 1867. Tha an togalach seo le Comhairle na Gàidhealtachd a-nis.
Chaidh Baile nan Granndach a stèidheachadh ann an 1766 leis an Uachdaran Ionadail, Sir Seumas Grannd. Thog e am baile ann an talamh fosgailte aig crois-rathaid eadar dà rathad mòr. Chaidh teanantan a chaidh fhuadachadh bho a oighreachdan a dh'fhuireach anns a' bhaile. Tha cruth a' bhaile fhathast gu ìre mhòr mar a bha e nuair a chaidh a thogail an toiseach


text:
Coireall na cìche-shluagain
Tha an coireall na cìche-slugain 'na sheòrsa na connraige, air chleachdadh ann an roinn nan cànanan air bhruidhinn. Tha ʀ, "R" beag, an samhla san Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach gu bheil a' comharradh an fuaim seo. Tha R\ an samhla na X-SAMPA. Tha a' chonnrag seo aon nan roinn gur air chantainn ris an R sgòrnanach.
Feartan[deasaich | deasaich an tùs]
Feartan an coirill na cìche-slugain:
- Tha a dhòigh na labhairt 'na coireall, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh leis na luasgain a inneil na labhairt (sa' chùis seo, a' chìoch-shlugain).
- Tha a àite na labhairt na cìche-slugain, a' ciallachadh gu bheil e a' chìoch-shlugain a tha a' crith.
- Tha a sheòrsa na fuaimneachadh leis a' ghuth, a' ciallachadh gu bheil na fillidhean a' ghutha a' crith fad na labhairt.
- Tha e 'na chonnrag labhairteach, a' ciallachadh gur adhar saor a theicheadh tron bheul.
- Tha e 'na chonnrag mheadhanach, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh le a' leigeil an sruthadh-adhair a shruthadh thar an meadhain na teanga, an àite nan taobhan.
- Tha an inneal sruthadh-adhair dol-a-mach sgiamhach, a' ciallachadh gu bheil e air labhairt leis a' bhruthadh an adhair a-mach nan sgiamhan agus tron slighe guthach, an àite na as an sgòrnan no am beul.
Far an gur e air lorgadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ainneamh an coireall na cìche-slugain a-muigh na Roinn-Eòrpa. Tachraidh e ann an roinn nan seòrsaichean an Abchansaise agus ann an Eabhra Aisceanasaidheach. Ann an Lakotais, tha an coireall na cìche-slugain fuaim eugsamhail an suathaidh air labhairt na cìche-slugain, air chleachdadh ro /i/.
Air an Roinn-Eòrpa, tha e a' nochdadh gun do thòisich e 'san Fhraing, à far an sgaoil e ri Gearmailtis choitcheann, a' chuid as motha nan dual-chainntean na Gearmailtise, roinn nan dual-chainntean na h-Òlaindis, roinn nan dual-chainntean Eadailtise a Tuath, agus na dual-chainntean Suainise a Deas agus Nirribhise a Deas. Ann am cuid an àite seo, tha e o chionn air a choisinn suathadh na cìche-slugain fuaim eugsamhail, a tha air ghabhail os làimh gu h-iomlan ann an Olaindis choitcheann agus Danmhairgis. Tachraidh e cuideachd am measg nan luchd-labhairt de cànanan eile, nuair bidh liotachd aig daoine gun nì a' fuaimneachadh an coireall còsagail nas fheàrr doirbh no neo-chomasach (ged tha seo leasaichte gu tric le obair-lèighe bheag no teagasg). 'S dòcha tha Lenin 'na Ruiseanach as ainmeile a chleachdadh an coireall na cìche-slugain.
'S e fìor-ainneamh airson cànanan a chur tuilleadh na aon coireall taobh ri taobh. Ge tà, cuiridh fileantaich nas sine na nan dual-chainntean an Ear Ocsiteanaise an coireall na cìche-slugain agus an coireall còsagail taobh ri taobh, mar eisimpleir ann an /ɡari/ slàn agus /ɡaʀi/ darach.


text:
Ur beachdan
‘Thuirt sibhse, thuirt sinn fhèin’ aig a’ Phutan Dhearg
Gu tric bidh oileanaich a’ faighneachd de seòrsa cheistean an urrainn dhaibh cuir tron phutan dhearg. Tha an taghadh seo de cheistean a fhuair sinn o chionn ghoirid a’ sealltainn na farsaingeachd de chùisean agus molaidhean a bhios oileanaich a’ cur thugainn:
Thuirt sibhse: Dh’fhaighnich oileanach carson nach robh an leabharlann aig Colaiste Inbhir Nis UHI fosgailte nas fhaide air an fheasgar agus air an deireadh-sheachdain.
Thuirt sinn fhèin: Dh’aontaichear le leabharlann phoblach Inbhir Nis gun solaraicheadh i àitean airson ionnsachadh air feasgaran ainmichte agus Disathairne, nuair a bhios leabharlann an Oilthigh dùinte.
Thuirt sibhse: An dèidh dhaibh tagradh airson chùisean maothachail a dhèanamh, dh’fhaighnich an t-oileanach carson nach tèid tagradh airson chùisean maothachail a ghabhail ris ach ma tha MC air a chur an àite thoraidean ann an clàran UHI?
Thuirt sinn fhèin: Chan eil ach comharra air clàr an oileanaich a th’ anns an ìre MC, a chomharrachadh gun deach tagradh airson chùisean maothachail a chur a-steach. Tha an tagradh air a thoirt air adhart do bhòrd dheuchainnean airson aontachadh agus tha fios mu thoraidhean air a thoirt do chathraiche agus clarc a’ bhùird dheuchainnean. Chan ann ach an dèidh don bhòrd dheuchainnean coinneachadh gus na comharraidhean aontachadh a gheibh oileanaich a-mach an deach an tagradh aca aontachadh.
Thuirt sibhse: Mhothaich oileanaich eadar-dhealachadh eadar na bh’ ann de ghoireasan bìdh agus uairean fosgailte aig Ionad Theicneòlais Mhoireibh agus am prìomh àrainn agus dh’ iarr iad sgrùdadh air an t-seirbheis.
Thuirt sinn fhèin: Cuiridh caibineat ùr de cheapairean ris na th’ ann de bhiadh. Nì am manaidsear cinnteach gum bi biadh teth ri fhaotainn gu deireadh a’ brisidh lòin, a’ leigeil le oileanach cothrom fhaighinn air an t-seirbheis. A bharrachd air na rudan seo, a thachair gu luath, bithear a’ faighinn frids ùr a dh’aithghearr a bheir barrachd rùm airson chèicean agus briosgaidean a thaisbeanadh.
Thuirt sibhse: Cuine bhios toraidhean dheuchainnean rim faotainn?
Thuirt sinn fhèin: Mar as àbhaist bidh toraidhean rim faotainn taobh a-staigh dà latha de bhòrd dheuchainnean (faodaidh tu cinn-là nam bùird deuchainnean a lorg air a’ mhìosachan acadaimigeach). Tha toraidhean rim faotainn sa bhad le bhith a’ logadh air a’ chlàr oileanach pearsanta agad aig: www.studentjourney.uhi.ac.uk
Thuirt sibhse: Cò an Neach-oide Acadaimigeach Pearsanta (PAT) agam?
Thuirt sinn fhèin: Tha fiosrachadh mun Neach-oide Acadaimigeach Phearsanta agad ri fhaotainn tro shiostam chlàran nan oileanach aig www.studentjourney.uhi.ac.uk. Mur a tha thu cinnteach ciamar a gheibh thu am fiosrachadh seo, cuir fios chun a’ Phutain Dheirg, a bhios toilichte seo a lorg dhut.
Thuirt sibhse: Chuir oileanach bràth thugainn a dh’innis dhuinn gun robh iad mì-toilichte mu cho salach ’s a bha ionad choimpiutairean a chleachd iad gu cunbhalach.
Thuirt sinn fhèin: Chaidh an clàr-glanaidh a sgrùdadh, agus chaidh lionn agus searbhadairean slàintealachd a sholar gus an urrainn do dh’oileanaich stèisein-obrach a ghlanadh.


text:
- TIOTAL
- Eaglais Abaid Chille Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0026
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31909
- KEYWORDS
- cairtean
abaidean
eaglaisean
Tha a' chairt seo o na 1950an a' sealltainn eaglais Abaid Chille Chuimein.
Cheannaich an 14mh Morair MacShimidh an gearastan ann an Cille Chuimein on riaghaltas ann an 1867 gus a chleachdadh mar loidse seilg. Thug an 15mh morair na togalaichean seachad air mhàl do na manaich Bhenedictineach anns na 1870an, agus thòisich iadsan air an atharrachadh gu abaid, sgoil agus manachainn. 'S e Joseph Hansom (ainmeil air sgàth carbaid Hansom) a dhealbh an ath-thogail agus an leudachadh, agus chuir Peter Paul Pugin, Reginald Fairlie, Charles Gray agus William Watt Allan tuilleadh riutha


text:
1815
MDCCCXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ghabh Genève, Neuchâtel agus Valais ris An Eilbheis.
- Chaidh Roinn Phruisianach Phomerania a stèidheachadh.
- 29 am Màrt - Èigheachd Napoleon Bonaparte an aghaidh malairt nan daoine dubha.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 an Lùnasdal - Bartolomé Calvo, ann an Cartagena de Indias. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 11 am Faoilleach - Iain MacDhòmhnaill, ciad prìomhair Chanada.
- 1 an Giblean - Otto von Bismarck, ann an Schönhausen. Prìomhair na Prùise is na Gearmailte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 an Gearran - Smithson Tennant, ceimigear à Sasainn. Lorg e iridium agus osmium.


text:
- TIOTAL
- Ros Mhaircnidh bho Chrois Leathad
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0881
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32799
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Cruithnich
leacan Cruithneach
Taigh-tasgaidh Ghroam
Naomh Boniface
Cathair-Eaglais Rois
eaglaisean
cathair-eaglaisean
naoimh
Eaglais Ros Mhaircnidh
bailtean-saora
anart
bradain
iasgach
Gleann nan Sìthichean
Tha a' chairt seo a' sealltainn Ros Mhaircnidh bho Chrois Leathad. Chithear Eaglais Ros Mhaircnidh aig astar (anns a' mheadhan).
Tha dearbhadh ann gun robh àite-tuineachaidh Cruithneach ann an Ros Mhaircnidh anns an 8mh linn. Chaidh còrr is 12 leac Chruithneach a lorg mu chladh a' bhaile, agus tha iad a-nis ann an Taigh-tasgaidh Ghroam anns a' bhaile.
Thathar dhen bheachd gun tug Naomh Boniface Crìosdaidheachd do na Cruithnich anns an 8mh linn, ged tha coltas ann gun robh àite-tuineachaidh Crìosdail san àite anns an t-7mh linn. Thogadh a' chiad chathair-eaglais an Siorrachd Rois ann an 1125 air an dearbh làrach far an do stèidhich Naomh Boniface a' mhanachainn aige. Tha eaglais na sgìre, a thogadh eadar 1818 agus 1821, a-nis air an làrach. Chaidh Ros Mhaircnidh a dhèanamh na bhaile-saor tràth anns an 13mh linn, agus mar a' Chananach rinneadh e na Bhaile-Saor Rìoghail an 1455.
Anns an 18mh linn agus an 19mh linn, bha obair an anairt agus iasgach bhradan am measg nam prìomh ghnìomhachasan ann an Ros Mhaircnidh. An-diugh, tha mòran anns a' bhaile do luchd-turais, mar eisimpleir Taigh-tasgaidh Ghroam, ceuman coillteach tro Ghleann nan Sìthichean gu easan, agus tràigh bhrèagha shìtheil.


text:
POLITECA, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
POLITECA, UAB
-muigh uinneag sòil, Àirneis, Bùird, Bùird shanasachd, Canastairean uinneige +47
Imprint
I-V 8:00-17:00
- POLITECA, UAB
Teisteanasan
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
-muigh uinneag sòil, Àirneis, Bùird, Bùird shanasachd, Canastairean uinneige, Clach giollachd, Clach products, Còmhdhail, còmhdhail, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Dèanaimh àirneis, Duilleag metal, Furnitura, Galvanization, Gas stèiseanan, Gnìomhachas, riochdachaidh, Goods malairt, Iarannach meatailtean, Innealan, uidheam, Leaderboard, Lochan-tasgaidh, Metal agus bhathar meatailt, Metal fhiongail, Metal na mòna, Metal roiligidh, Metal staidhre, Metal structaran togalaichean, Metal tàthadh, Metal togail, Mullach structaran, Mullaich, Na sheasamh, Obair-mheatailt, Obair-mheatailt, Outdoor sanasachd, Rèile, Rèile, Roi-thogte structaran, Sanasachd, foillseachadh, Staidhre, Stair crìochnaicheadh, Steel, Stèisean peatroil uidheam, Tanks, Tanks, Tàthadh, Tàthadh electrodes, Tin, Togail, fìor oighreachd, Togalach togail, Togalach togail, Uinneag sòil, Welders
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Politeca - Metalo gaminiai


text:
- TIOTAL
- Madainn Samhraidh ann an Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2259
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34159
- KEYWORDS
- cidhe
sgoth-long
laimrig
Thogadh an dealbh seo on rathad a' dol gu cidhe na h-aiseig le Donnchadh Mac a' Phearsain, ann an sreath Bùth nan Cungaidhean ann an Caol Loch Aillse,Tha an dealbh a' sealltainn tarsainn chun an Eilein Sgitheanaich. Chuir Mac a' Phearsain a' bhùth-chungaidhean air chois ann an 1912, agus reic e an sin mòran dhe na dealbhan a thog e, mar chairtean-puist. Bha a' bhùth-chungaidhean ann an deagh àite, faisg air meadhan Chaol Loch Aillse agus an cidhe. On a thogadh drochaid an Eilein Sgitheanaich ann an 1995, tha an cidhe air a chleachdadh le bàtaichean a tha an sàs ann an turasachd, agus chan eil na sreathan charbadan a bhiodh aig aon àm air a' phrìomh rathad anns a' Chaol tro mhìosan an t-samhraidh a-nis ann.
Dh'fhaodadh e bhith gur ann le uachdaran anns an sgìre, 's dòcha o Oighreachdan Bhaile Mac Ara, Cill Fhaolain no a' Chomraich a bha an sgoth-long, agus gun robhar ga cleachdadh tron t-samhradh gus bathar a thogail on Chaol, a bharrachd air a bhith ga cleachdadh airson chur-seachadan


text:
- TIOTAL
- Slaighd ann an Aquadome Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_MACLEAN_INVERNESS_07
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Clare Maclean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Clare Nic IllEthain
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29265
- KEYWORDS
- amar snàmh
amraichean
flume
ionad spòrs
ionadan spòrs
lann lùth-chleas
ionad cur-seachadan
ionadan cur-seachadan
Chaidh Aquadrome Inbhir Nis fhosgladh ann an 1997. Tha amar-snàmh 8 sligheach ann airson co-fharpaisean cho math ri amaran-snàmh spòrs agus goireasan spa, Tha e mar phàirt de dh'ionad spòrs nas motha ann am Pàirc nam Bochd anns a' bheil tallachan spòrs, ballachan sreap agus lann lùth-chleas cho math ri lann-cluiche a-muigh faisg air làimh. Tha na goireasan spòrs seo air an ruith le Caledonia Community Leisure Ltd.


text:
Barraigh
Barraigh, pe Eilean Bharraigh (distagañ: [ˈparˠaj] ha [ˈelan ˈvarˠaj]), Barra e saozneg, zo un enezenn tostik da Bhatarsaigh, an enezenn greisteisañ tudet eus Inizi Gall e Bro-Skos. Gouezeleg a gomzer enni.
Douaroniezh[kemmañ | kemmañ ar vammenn]
1 174 a dud a oa o chom enni hervez niveradeg 2001, katoliked evit an darn vrasañ. Ar gêriadenn vrasañ eo Bàgh a' Chaisteil (Castlebay e saozneg). Liammet eo Barraigh ouzh Eilean Bhatarsaigh (Vatersay e saozneg) gant ur chaoser.
Traezhegi gwenn a zo er c'hornôg, kerreg e-leizh er reter.


text:
- TIOTAL
- Am Pleadhanach Waverley ann am Port Rìgh
- EXTERNAL ID
- PC_TAYLOR_WAVERLEY07_004
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 11 An Cèitean 2007
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41611
- KEYWORDS
- soithichean
bàtaichean smùid
Port Rìgh
Anns an dealbh seo tha am bàtaa pleadhanach, Waverley, air an t-slighe a-steach a Phort Rìgh san Eilean Sgitheanach. Thòisich am Pleadhanach Waverley air seirbheis ann an 1947 agus bha i ainmeil mar am bàta mu dheireadh le pleadhain a chaidh a thogail airson seirbheis air Abhainn Chluaidh. Chaidh an t-soitheach ainmeachadh às dèidh nobhail romansach eachdraidheil an Ridire Bhaltair Scott, Waverley. Eadar na bliadhnaichean 2000 agus 2003, chaidh an t-soitheach a dhèanamh suas às ùr a rèir dealbhaidh 1947 a bha oirre bho thùs. Tha a' Waverley fhathast ann an seirbheis sìos is suas oirthir Bhreatainn