text:
Hobbit
Tha Hàbadan (no Hobbit(ean)) 'nan sìol às an domhan Mheadhan-thalmhainn cruthaichte le J. R. R. Tolkien. Nochdaidh Meadhan-thalmhainn a' chiad 'san leabhar The Hobbit. Cluichidh iad cuideachd prìomh-dhreuchd 'san Tighearna nam Fàinnean.
Susbaint
Dealbh-chunntas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha eadar dà ri ceithir troighean a dh'àirde anns na Hàbadan, an àirde chumanta 'bhith 3 troighean 's leth, le cluasan socach beagan agus casan mòra molach le buinn leathrachaile, do bhrìgh le cha cur brògan mu am casan. Tha iad an dèidh air beatha sìtheil, gun deuchainn le tuathanachas, ithe, 'gus àm le càirdean. Maireann rudeigin nas fhaide na daoine daonna, 's thèid do Hàbadan suas do 130 bliadhna air uairibh mhaireann (le 100 bliadhna cumanta). Tha 'n aois ri "thigh'nn gu inbhe" do Hàbad òg 33, an àite 21 bliadhna ri daoine daonna. Mar sin bhiodh Hàbad le 50 bliadhna aois meadhan-aosda 'mhàin. 'S toil le Hàbadan ag òl leann aig taighean-leanna, cha eu-choltach na muinntir na dùthcha na t-Sasainn, a bha 'n dùsgadh-inntinn Tholkien. 'S urrainn dhuinn ain cuideachd fhaicinn 'san ainm a roghnaich Tolkien dham chuid a' Mheadhain-thalmhainn far a dh'fhuirich na Hàbadan: tha "An t-Sìorrachd" coltach gu soilleir dhan ainmean nan sìorrachdan na t-Sasainn (e.g., Lancashire, Shropshire — seallaibh Sìorrachd na t-Sasainn).
Bun[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hàbadan càirdeach ri Daoine gu follaiseach, agus tha iad comharraichte ri meanglan an t-sìol sin. Tha am bun eagarra neo-aithnichte, ach leis an Treas Linn mhoch bha iad a' fuireach 'san Srathan an t-Anduin 'san Rhobhainion.
Bunachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hàbadan cuideachd air chantainn ri Luchd-leth ('san Sindarin, perian aonar agus periannath iomarra) seach an àirde bheag. Ge-tà, tha 'n facal beagan cronail ri Hàbadan, seach dhaibh fhèin chan eil iad 'leth' de rud sam bith, agus cha chleachd iad an facal a thoirt iomradh orra fhèin gu dearbh. Tha 'n bunachas Tholkien air 'Hàbad' ùidheil cuideachd: cruthaichte gu soilleir gun ro-bhath, bhiodh nàdarra dha ga cheangal dhan ro-leasachan na Gearmailtise hob ciallachadh beag (e.g. hobgoblin (bòcan)). Ge-tà, tha 'n ro-leasachan seo a' cur là air an Linn 13mh "a-mhàin", ro-fhadalach leis na h-inbhean Tholkien, 's mar sin rinn e bunachas eile, às an Sean-Bheurla hol-bytla, "còmhnaiche-tuill". Nuair nas fhadalaiche thòisich e ag obrachadh air na cuideachdan nam cànanan nas fhaide, bha Hàbad a bhith bunaichte às an Rohirris (gu fìor Sean-Bheurla - a bheil Rohirris co-shìnte ri 'san domhan Tholkien) Holbytlan (toglaichean-tuill). 'San Westron àrsaideach, bha 'n t-ainm Kuduk (Hàbad), bunaichte às an Rohirris àrsaideach kûd-dûkan (còmhnaiche-tuill).
A-rèir ri Tolkien, bha 'n facal hàbad an ciad bunabhas de An Hàbad a chruthaich e. Ri neach-teagaisg de oilthigh, mar a chaidh an sgeul, b' e 'san obair de ceartachadh aithisgean nuair thòisich e sgrìobadh air mìr phàipeir, "Ann an toll 'san talamh dh'fhuirich ann Hàbad", agus chinn an lìonmhorachd nan sgeulan às sin. 'S e math a thoirt fa-near, ge-tà, gun robh an smuain nan creutair beag fuireach ann an tuill dèanta eòlach air Tolkien le aon a oileanaich ann an sgeul a sgrìobh e. -
Roinn nan Hàbad ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bilbo Baggins
- Frodo Baggins
- Samglic "Sam" Gaimdsidh
- Meriadoc "Mearach" Branndaidhboc
- Peregrin "Pippin" Tùc
- Fredegar "Reamhar" Boildsear
- Otho and Lotho Sackville-Baggins
- Tùc Sean
- Bandobras "Tarbhrànaiche" Tùc
- Sméagol (a dh'fhàs an creutair Gollum)
- Déagol
Ged anns An Hàbad 's e toirt iomradh air Gandalf a "bha 'n urra ri mòran òganaich 's chaileagan ciùine 'dol de 'steach dham Ghorm ri deuchainnean saobha" chan eil ban-hàbadan air nochdadh anns na sgeulan Tholkien dèanamh sin; ge-tà th'ann ban-Hàbadan 'na obrachan, mar an Lobelia Sackville-Baggins chumhachdach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Gu h-eachdraidheil, tha na Hàbadan àitheanta ri 'san Ghleann na h-Anduin air bhunachadh, eadar Mirkwood agus na Beinntean a' Cheò. A-rèir ris An Tighearna nam Fàinnean, tha iad na tuairisgeulan na sinnsireachd air chall timcheall mar a tha iad co-cheangailte ris a' chòrr a' chinne-daonna. Aig an uair seo, bh'ann trì cinne-Hàbad, le nàdaran eugsmhaile. Bha na Harfùtaich as cumanta agus ach beag ceudna dhan Hàbadan mar bha iad air thoirt dealbh air anns An Tighearna nam Fàinnean. Bha dàimh air uisge, bàtaichean is snàmh aig na Stùraich; bha na Fallohidich 'nan daoine dàna. (Bh' eadar nan dòighean seo nas ainnimhe ann an làithnean nas fhadalaiche.) Fad suidhichte 'san Ghleann na h-aibhne na h-Anduin dh'fhuirich na Hàbadan dlùth ris na dh'Éothéod, na sinnsearan nan Rohirrim, agus stiùir sin ri beagan cur fios gu eatorra. Cho buil tha mòran nam facal sean agus ainmean 'san "Hàbadais" 'nan sruth-fhclan nam facal 'san Rohirric, cho mòran ri a b'urrainn do cuideigin eadhon gun teagasg cànanach an caraid thuigsinn (sgrìobhadh Merridh nas fhadalaiche leabhar iomlan coisrigte dham chàirdeas, Ainmean Seana nan Ainmean-Àite 'san Sìorrachd).
Àmeigin dlùth dhan tòiseachadh na Treas Linn, ghabh iad orra fhèin, air adhbharan neo-aithnichte, ach 's dòcha gabhail a-staigh an cumhachd Mhordor, an obair dhain de dol thairis nam Beinntean a' Cheò. Ge-tà, dh'fhuirich roinn nan Stùraich an dèidh, 'gus 's e na luchd seo a thigeadh Gollum mòran bliadhnachan nas fhadalaiche. Ghabh na Hàbadan slighean eugsamhaile 'nan turas dhan dh'Iar, ach rr ùine thàinig iad ri tìr eadar an Abhainn Bharanduin (a dh'ath-ainmich iad Branndaidh-fìon) agus na Cnocan na h-Aimsire. An-siud bhunaich iad mòran tuineachaidhean, agus thòisich eadar na cinnean-Hàbad fhàs doilleir.
Mun cuairt an bliadhna 1600 na Treas Linn, shocraich dà bràthair Fhallohideach, a-rithist air adhbharan neo-aithnichte, a dhol thairis na h-Aibhne Bharanduin agus àitich air an taobh eile. Lean meudan mòra nan Hàbad iad, agus a' chuid as motha an talamh sean air dhìobradh. Mhair Bridh agus beagan bailean cuairteachadh 'mhàin gus an deireadh na Treas Linn. Tha 'n tìr nuadh a bhunaich iad air a' bruach na h-Iar na h-Aibhne Bharanduin air chantainn ris an t-Sìorrachd.
Faodainn dealbh-dùthcha na t-Sìorrachd agus na tìrean aig an Eriador air lorgadh.
Gu h-àrsaideach, thug na Hàbadan na t-Sìorrachd facal air strìochdadh ainmeach dhan Rìghean deireannach na h-Arnor, an dìth 'g aideachadh an tighearnas, a' greasad am gillean-gnothaich, agus a chumail na drochaidean 's na rathaidean ann an leasachad 'mhàin. Fad an sabaid deireannach an aghaidh Angmar aig a' Bhlàr na Fornost, thagair na Hàbadan a chuir iad buidheann de saigheadairean a chuideachadh ach chan eil seo clàraichte àite sam bith eile. An dèidh dham bhlàr an rìoghachd na h-Arnor millte, agus 'san neo-làthaireachd an rìgh thagh na Hàbadan Morair na t-Sìorrachd bho am measg am ceann-cinnidh fhèin.
B' e 'n ciad Morair na t-Sìorrachd a th'ann Bucca na Marrise, a bhunaich an teaghlach nan Seanboc. Ge-tà, nas fhadalaiche chaidh 'n teaghlach Seanboc thairis an Abhainn Bharanduin a chruthaich an tìr air leth, an Tìr a' Bhoic, agus dh'atharraich an t-ainm an teaghlaich dham "Bhranndaidhboc" càirdeil. Dh'fhàs an àrd-athair an Maighstir na Tìre a' Bhoic. Leis an fhalbh nan Seanboc/Branndaidhboc, bha teaghlach ùr air roghnachadh a ghabhail an àite ri Morair, an teaghlach nan Tùc (Gu dearbh, bha Pippin Tùc 'na mhac a' Mhorair agus dh'fhàsadh e Morair fhèin nas fhadalaiche). Bha 'n Morair an urra ris a' Chòmhradh 'gus Cruinneachadh, am measg rudan eile, ach cho dh'fhuirich na Hàbadan na t-Sìorrachd beathannan ciùine, neo-thachartach bha 'n oifig a' Mhorair air fhaicinn cho rudeigin de riaghailt.
Àbhaist a-mach de Tolkien[deasaich | deasaich an tùs]
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]


c: text/html

text:
Mullach Knight a' call inbhe Rothach
- 13 An t-Samhain 2013
Tha sgurr sa Chuiltheann san Eilean Sgitheanach ga thoirt far liosta nam mullach Rothach leis gu bheil e rud beag nas lugha na bhathas den bheachd.
Bha Mullach Knight clàraichte mar mullach Rothach leis gun robhar a' dèanamh dheth gun robh e 3,002 troigh de dh'àirde.
Feumaidh beanntan agus mullaichean Rothach a bhith còrr is 3,000 troigh.
Ach an dèidh rannsachadh a rinnear le uidheamachd GPS tha luchd-sgrùdaidh a-nis ag ràdh gu bheil Mullach Knight sia òrlaich goirid air 3,000 troigh.
Cha robh am mullach clàraichte mar bheinn Rothach fa-leth leis gun robh e ro fhaisg air beinn Rothach eile, a tha nas àirde.
Le sin, ma thathar ag amas air na beanntan Rothach air fad a shreap tha 282 fhathast ri dhèanamh.
Uidheamachd ùr
Tha Mullach Knight mar phàirt de Sgurr nan Gillean agus chaidh ainmeachadh an dèidh W Knight, a' chiad duine a tha clàraichte a shreap chun a' mhullaich bho chionn 140 bliadhna.
Thuirt Iain Barnard, fear den luchd-measaidh a bha a' sgrùdadh àirde a' mhullaich, gun robh uidheamachd GPS a' ciallachadh gun urrainnear a-nis figear tòrr nas cinntiche fhaighinn.
"Chan eil e a' toirt càil air falbh bhon bheinn.
"Tha a' bheinn fhathast ann an sin.
"'S i beinn air leth a th' innte fhathast.
"'S e dìreach an inbhe aice a tha air atharrachadh," thuirt Mgr Barnard.
Dùbhlan
Thuirt Alasdair Milner, a tha a' co-òrdanachadh chlàran àirde bheanntan do Chomann nan Rothach, nach eil iongnadh sam bith ann gu bheil cuid de bheanntan agus mullaichean a' call inbhe ri linn adhartais ann an teicneòlas ùr.
"Tha sinn airson gum bi an liosta cho ceart 's a ghabhas," thuirt e.
A rèir Mhgr Mhilner tha iad a' cur ris an obair a rinn Sir Uisdean Rothach, a thòisich a' clàradh nam beanntan as àirde còrr is ceud bliadhna air ais.
Tha Mgr Milner den bheachd gum bi luchd-sreap fhathast a' feuchainn air a' mhullach leis gu bheil e duilich faighinn suas thuige.
Fhuair an aon sgioba gun robh mullach Rothach eile san Eilean Sgitheannach, Fiacaill a' Bhàisteir, ceithir troighean nas àirde na bhathar den bheachd.
An-uiridh chaidh inbhe Beinn a' Chlaidheimh faisg air Ulapul atharrachadh bho Rothach gu Corbett.
Tha beanntan Corbett eadar 2,000 - 3,000 troigh de dh'àirde.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Siorrachd Lannraig
Se fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Lannraig le Lannraig mar prìomh-bhaile.
Sgrìobh Tormod E. Dòmhnallach sreath de dh'aistean mu Gaidheil ann an Siomarrachd Lannraig ann an Gairm.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5. Anndra Alasdair MacUilleam (An Geamhradh 2001-2002) Gairm 197: 52-57.
Chuireadh Comann Ghaidheil Lannraig air bonn ron dàrna chogadh le Gaidheil ann an Siorrachd Lannraig a bhiodh a' cruinneachadh ann an Hamilton. Chaidh e à bith ri linn a' chogaidh. [1]
As dèidh a' chogaidh, chuireadh comainn air leth ann an Hamilton, Lannraig agus Tobar na Màthar.[2]
B'e Sandy Wilson (Anndra Alasdair MacUilleam) a' chiad cheannard air a' chomainn ann an Hamilton. Bha e na cheannard fad deich bliadhna fichead.[3]


text:
Obair
Tha a’ phrìomh obair aig Biùro na Pàrlamaid air a cur an cèill ann an Gnàth-riaghailtean na Pàrlamaid (Riaghailt 5.1) mar:
(a) clàr-gnothaich na Pàrlamaid a mholadh;
(b) atharrachaidhean air liosta a’ ghnothaich làitheil a mholadh;
(c) stèidheachadh, raon-ùghdarrais, ballrachd is beatha comataidh no fo-chomataidh sam bith a mholadh; agus
(d) ceist sam bith a thaobh comas comataidh gus gnothach a ghabhail ri cùis a shocrachadh agus, a' phrìomh chomataidh ainmeachadh mu cheist sam bith a bhios an urra ri barrachd air aon chomataidh.
Ballrachd
Tha na Gnàth-riaghailtean ag ràdh gum bi Biùro na Pàrlamaid air a dhèanamh suas leis an Oifigear Riaghlaidh, riochdaire bho gach pàrtaidh poilitigeach aig a bheil còignear Bhall no barrachd agus riochdaire bho bhuidhnean sam bith le còignear bhall no barrachd bho phàrtaidhean aig a bheil nas lugha na còignear Bhall no nach tig bho phàrtaidh poilitigeach idir.
B’ e a’ bhallrachd a bha air Bureau na Pàrlamaid aig deireadh Seisean a Trì:
- Bruce Crawford BPA, Rùnaire Caibineit airson Gnothach na Pàrlamaid agus Roi-inneachd Riaghaltais (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba)
- Pòl Màrtainn BPA (Làbaraich na h-Alba)
- Iain MacLaomainn BPA (Tòraidhean na h-Alba)
- Alison NicAonghais BPA (Deamocrataich Libearalach na h-Alba)
Tha na Gnàth-riaghailtean a' leigeil le buill a' Bhiùro cur air dòigh gun gabh ball eile an t-àite aca aig coinneamhan den Bhureau le bhith a’ cur fios ann an sgrìobhadh don Oifigear Riaghlaidh ro làimh.
Modhan-obrach
Fo na Gnàth-riaghailtean (Riaghailt 5.3.2), bidh am Biùro a' coinneachadh ann an dìomhaireachd. Bidh am Bureau a' feuchainn an-còmhnaidh ri co-dhùnaidhean a ghabhail le aonta, ach nuair a bhios feum air bhòt, bidh na buill a’ cur aon bhòt do gach ball den phàrtaidh no den bhuidhinn a tha iad a' riochdachadh. Nuair a bhios iad air an aon rèir, tha bhòt-sheulachaidh aig an Oifigear Riaghlaidh.
Chaidh Iùl Buill Biùro na Pàrlamaid aontachadh le Biùro na Pàrlamaid san t-Samhain 2007.
Coinneamhan
Bidh am Biùro a' coinneachadh gach seachdain madainn Dimàirt mar as trice. Gheibhear cothrom gu h-ìseal air clàr-obrach, pàipearan is geàrr-chunntas airson coinneamhan uile a’ Bhiùro.
Mar as trice, bidh pàipearan is clàran coinneamhan Biùro na Pàrlamaid gam foillseachadh, còmhla ris a’ gheàrr-chunntas air aontachadh, air an t-seachdain an dèidh don choinneimh a bhith air a cumail. Cha tèid na pàipearan anns a bheil fiosrachadh a tha ga mheas saor bho Achd Saorsa an Fhiosrachaidh (Alba) 2002 fhoillseachadh.
Gheibhear pàipearan is clàran coinneamh a' Bhiùro le bhith a' putadh air English gu h-àrd.


text:
Bha e an urra ri Guy ‘Guido’ Fawkes Cuilbheart an Fhùdair a thoirt gu buil. B' e Raibeart Catesby a bha os cionn na cuilbheirt ach bha aithne aig Fawkes air stuthan spreadhaidh agus bha eòlas cogail aige a' sabaid airson Rìoghachd Chaitligeach na Spàinn fad 10 bliadhna.
Mar shaighdear bha Fawkes air fàs sgileil le fùdar. Ann an 1605 cheangail e e fhèin ri luchd-foille Caitligeach an fhùdair ann am co-fheall airson an Rìgh Seumas VI agus I, na Morairean agus na h-Easbaigean a mharbhadh aig Fosgladh Stàiteil na Pàrlamaid air a' 5mh latha den t-Samhain.
Fhuair an luchd-foille seilear air mhàl sa chùil fo Thaigh nam Morairean. Rè iomadh mìos bha Fawkes a' càrnadh bharaillean de fhùdar san t-seilear. Ro 4 Samhain bha 36 barailean de fhùdar nan àite.
An dèidh fios fhaighinn, rannsaich na h-ùghdarrasan na Seilearan agus lorg iad Guy Fawkes. Chaidh a ghlacadh agus a chur an grèim. Thuirt e gum b' e ‘Iain MacIain’ ainm. Air 5 Samhain chaidh Fawkes a thoirt air beulaibh an Rìgh a dh’fheuch e ri mharbhadh. Cheasnaich Seumas Fawkes. Thuirt Fawkes ris an Rìgh Seumas gum b' e ‘bha nar rùn na h-Albannaich bhaigeireach a shèideadh air ais do na beanntan às an tàinig iad’.
Anns na làithean às dèidh sin chaidh Guy Fawkes a chràdh gu brùideil. Tha buadh a' chràidh soilleir bho ainm-sgrìobhaidh sgròbte air aideachadh sgrìobhte. Bha an Rìgh Seumas fhèin air òrdachadh:
The gentler tortours are to be first used unto him, et sic per gradus ad maiora tenditur, and so God speed your good work.
[The gentler tortures are to be first used upon him, and so by degrees proceeding to the worst, and so God speed your good work.]
Chaidh Fawkes a chràdh ann an Tùr Lunnainn. Chaidh fheuchainn ann an Talla Westminsteir – an dearbh thogalach a chuir e roimhe a sgrios – agus chaidh binn a thoirt seachad gum biodh e air a chrochadh, air a tharraing agus air a ghearradh na cheithir pìosan airson brathadh. Air 31mh Faoilleach 1606, chaidh Guy Fawkes a chur gu bàs. Rinn e a' chùis air leum bhon sgalan agus bhàsaich e tro chrochadh. Gach bliadhna, tha cruthan de Fawkes air an losgadh air teintean air 5 den Samhann.
Brùth air an ìomhaigh airson dealbh nas motha fhaicinn.
Èist ri òrdughan an Rìgh Seumas airson ceasnachadh Guy Fawkes.
Faic dè a' chuibhreann de Lunnainn a bhiodh air a sgrios nan robh Guy Fawkes comasach air an leaghadh a lasadh fo Abaid Westminsteir, aig an iùil eadar-oibre seo mun phlota.
Leugh eachdraidh-beatha mu Guy Fawkes, am plotair a b' ainmeile, agus ionnsaich mar chuireadh stad air a' phlota, a thug mun cuairt bàs uabhasach Fawkes.
Faic an dà aidmheil ris na chuir Guy Fawkes ainm, aon rè èiginn agus tèile ochd làithean às dèidh sin, a' dearbhadh gun robh e an sàs sa Phlota-fùdair.
Faic na nithean iongantach a bhiodh air tachairt nan robh Guy Fawkes air soirbheachadh, san ath-chruthachadh seo le ITV.


text:
Oilthigh Bhologna
Tha an t-Oilthigh Bhologna anns a’ bhaile Bologna ann an taobh Tuath na h-Eadailt. Chaidh a stèidheachadh ann an 1088 agus bha e ag obair bhon àm ud gun stad. Is e oilthigh Bhologna am fear as aosmhòr air feadh an t-Saoghal a tha a’ toirt ceum do na h-oileanaich. Tha e cliùiteach airson eòlas-lagha. Tha pàirtean den oilthigh ann an Imola, Ravenna, Forlì, Cesena, Rimini agus anns an Ameireaga-a-Deas cuideachd, ann am Buenos Aires. An diugh tha barrachd air 100.000 oileanaich ag ionnsachadh an seo.
Àrd-ollaimh ainmeil a bha anns an Oilthigh Bhologna:
- Laura Bassi (1711-1778), a’ chiad bhoireannach a bha na h-àrd-ollamh anns an Roinn-Eòrpa
- Umberto Eco (* 1932), sgrìobhadair ainmeil, m.e.: The name of the rose
- Romano Prodi (* 1939), neach poileataigs anns an Eadailt
Oileanaich ainmeil anns an Oilthigh Bhologna
- William of Tyre (~1130-1185), àrd-easbaig à Tyre, sgrìobadair eachdraidheal mun cogadh-croise agus na Meadhan-Aoisean
- Dante Alighieri (1265-1321), bàrd anmeil às an Eadailt
- Nicolaus Copernicus (1473-1543)
- Luigi Galvani (1737-1798), neach-rannsachair nàdar-fheallsanachd
- Camillo Golgi (1843-1926), fhuair e Duais Nobel airson eòlas-leighis


text:
Kl. Ianair .ui. f. l. x.iii. Anno Domini m.l.ix.
Crech la Mael Sechlainn H. Motadhan i n-Airteraibh co ruc tri .c. bo uel paulo plus & co ro marbh Gilla Muire m. Airechtaigh muire Clainne Sinaigh.
Mael Sechlainn H. Bric do muchadh i n-uaim la Mael Sechlainn H. Faelain.
Aedh H. Dubdai ri H. n-Amalgadha a suis ocisus est.
Crech la {folio & column H60ra} h-Ardgar m. Lochlainn co Ceniul Eogain i n-Dal Araide co tucsat boroma mor & da .c. duine etir marbadh & erghabail.
Cathal mac Tigernain ri Iartair Conacht, Congalach H. Riacain ridomna Temrach, Duarcan H. h-Egra ri Luighne, Gilla Coemgin m. Gilla Comghaill ridomna Laigen occisi sunt.
Gilla Domangart H. Con Chaille ri H. Niallan, Muiredach H. Flainn ri H. Tuirtre, Tomaltach H. Mael Brenainn muire Sil Muiredhaich mortui sunt.
Domnall m. Eodosa airchinnech Mainistrech, Eochaidh H. Cinaedha airchinnech Atha Truim, Aneslis m. Uidhir airchinnech Lusca, Conaing H. Faircheallaigh airchinnech Droma Leathan.


text:
Kirk Yetholm
'S e clachan anns na Crìochan a tha ann an Kirk Yetholm. Tha e suidhichte mu 8 mìltean ear-dheas air Cealsach is mu mhìle air falbh bho chrìoch Shasainn. Tha Town Yetholm leth-mhìle thairis air an allt Bowmont Water. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 33′ 0″ Tuath agus 2° 16′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 591 duine a' fuireach ann an Yetholm gu lèir. [1]
Chaidh an eaglais aige ainmeachadh airson a' chiad uair anns an 13mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 832 285


text:
Lugo
'S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann Lugo. ‘S ann às an Laideann Lucus Augusti a th' ann an t-ainm, is bha am baile a stèidheachadh mu 25 Ro Chrìosd.[1] 'S docha gun do stèidhich na Ròmanaich an t-ainm aca air an t-seann ainm Lugh, Dia Ceilteach. Tha Lugo suidhichte shuas air còmhnard àrd,[2] aig 370m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-aibhne Miño.[4] Tha Lugo 492km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 81km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile na Gàilise.[5] Tha 97,635 daoine a’ fuireach ann an Lugo,[6] an 4mh baile as motha anns a' Ghàilis agus an 66mh baile na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Lugo a th' ann Lugo cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Viana do Castelo, A' Phortagail
- Qinhuangdao, Sìona
- Dinan, An Fhraing
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cervantes Virtual
- ↑ Gruop Teresa
- ↑ Mongabay
- ↑ Lugo Virtual
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne


text:
Cogadh 1812
Mhair Cogadh 1812 dà bhliadhna gu leth, ghabh e àite ann an Aimearaga a Tuath, agus bha na Stàitean Aonaichte agus an Impireachd Bhreatainn an sàs ann. Riaraich an cogadh tòrr trioblaidean a thàinig, ach nach deach a cheartachadh, còmhla ris an Aramach Ameireaganach bliadhnaichean roimhe. Ged a thachair seo, cha do dh'atharraich crìochan sam bith idir, mu dheireadh. Ghairm Ameireaga cogadh an aghaidh nam Breatannach ann an 1812 airson mòran adhbharan; mar eisimpleirean bacadh eaconomach a chuireadh ann le Breatann oir a bha i a' cogadh ris na Frangaich cuideachd, aig an àm. A bharrachd, chuireadh Breatann maraichean Ameireaganach an grèim agus an uair sin thugadh iad orra obrachadh airson a' Chabhlaich Rìoghail, agus bhrosnaicheadh iad na tùsanaich an aghaidh nan Ameireaganach agus an dòchais aca gum biodh iad a' meudachadh. Bha na h-Ameireaganaich ag iarraidh ri smachd a ghabhail anns na tìrean-imrich aig Breatann ann an Aimearaga a Tuath cuideachd.


text:
Tonga
Tha Tonga[1] suidhichte anns a' Chuan Shèimh. 'S e dùthaich eileanach bheag a tha innte, air eileanan beaga air fad. Tha i suidhichte deas air Samoa agus 'san taobh an ear air Fìdi. Mar sin dheth tha i pàirt anns an Roinn a' Chuain Shèimh. Tha Tonga a' ciallachadh "Deas" anns a' chànan aca fhèin.
Tha far-ainm oirre: Eilean càirdeil airson am fàilte cridheil a thug muinntir na dùthcha gu Captain Cook nuair a ràinig esan air an eilean anns a' bhliadhna 1717.
Tha Tonga ainmeil airson an Rìgh aice, agus airson an sgioba rugbaidh a tha aice.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Is mór ag BEO an tsnaidhm le Gaeilge na hAlban a neartú agus ár léitheoirí a spreagadh – a bhrosnachadh – ina leith. Tugann Brian Ó hEadhra cuntas i nGaeilge na hAlban dúinn san alt seo ar an chomórtas Nòs Ùr, comórtas, nó co-fharpas, a reachtálfar arís in Albain i mbliana.
Thèid an dàrna Farpais Òran ann an Cànanan Ceilteach agus Albais a chumail ann an Inbhir Nis air 20 Òg-mhìos 2009, aon de ghrunn fharpaisean criochnachaidh roinneil a ghabhas àite air feadh na Roinn Eòrpa. ‘S e Nòs Ùr an t-ainm a th’ air an fharpais agus tha cuireadh a’ dol a-mach gu luchd-ciùil le na cànanan a leanas: Gàidhlig na h-Alba, Albais, Albais Ulaidh, Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainneach, Cuimreach, Còrnach agus Breton.
Buannaichidh dà bhuidheann an fharpais agus thèid iad le chèile air adhart chun an fharpais Eòrpaich ‘Liet International’ a thèid a chumail ann an Leeuwarden, Freaslan, An Òlaind san Dàmhair 2009. Thèid aon bhuidheann a thaghadh air an oidhche le bhòt poblach, a’ cleachdadh bhòt eadar-lìon agus bhòt pàipeir anns an talla. Thèid a’ bhuidheann eile a thaghadh le diùiridh, le buill a’ riochdachadh nan diofar chànanan a tha an-lùib an fharpais.
Chan eil farpais eile leithid seo ri fhaighinn san Roinn Eòrpa. Chan eil cruth an fharpais eu-coltach ri Farpais Òran Eurovision, le seinneadairean agus còmhlain a’ riochdachadh dùthaich no, anns an t-suicheachadh seo, a’ riochdachadh mion-chànan.
Thèid an tachartas a chlàradh airson telebhisean agus rèidio agus theid a chraobh-sgaoileadh beò air an eadar-lìon.
Cumaidh Institiùd OGE na Mìle Bliadhna co-labhairt acadaimigeach air mion-chànanan ann an Eden Court air 20 Òg-mhìos airson ceangal a-steach ri Nòs Ùr.
Bidh cuideachd cuirm òigridh ann an Eden Court air oidhche h-Aoine, 19 Òg-mhìos, far am faicear air an àrd-ùrlar cuid de na còmhlain dheugairean as fhèarr a’ seinn ann an diofar chànanan Ceilteach agus Albais. Bidh bùithtean-obrach air gnìomhachas a’ chiùil ann do chòmhlain air madainn Disathairne, 20 Òg-mhìos. Fàilte oirbh uile.
Tha e an urra ris an neach-eagrachaidh, Brian Ó h-Eadhra, fear-ciùil agus co-chomhairliche ealain a tha stèidhte ann an Inbhir Nis, a’ phròiseact a stiùireadh às leth goEvents. Tha goEvents an sàs ann a bhith a’ togail inbhe agus a’ leasachadh gnìomhachasan cruthachail air feadh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean. Bidh Institiùd OGE na Mìle Bliadhna na buidheann-compàirt agus cumaidh i co-labhairt acadaimigeach air an aon latha ris an fharpais.
Tha grunn bhuidhnean a’ cur taic agus a’ toirt urrasachd do Nòs Ùr. Nam measg, tha: Iomairt na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean, Comhairle na Gàidhealtachd, Bòrd na Gàidhlig, Comhairle Ealain na h-Alba. An tuilleadh ri thighinn...
Cuimsean agus Amasan:
- Sgrìobhadh ùr àrachadh am measg luchd-cìuil aig diofar aoisean anns na cànanan Ceilteach agus Albais- Ceangalaichean agus còmhradh a leasachadh eadar luchd-ciùil agus gnìomhachasan cruthachail air taobh siar na Roinn Eòrpa- Turasachd cultarach a bhrosnachadh agus a neartachadh far an tèid an fharpais a chumail- Cleachdadh mion-chananan dhùthchasach a chur air adhart agus a bhrosnachadh- Iomhaigh agus fèin-luach luchd-bruidhinn nam mion-chànanan a neartachadh- Cothroman agus leasachaidhean eaconomach a sholarachadh do luchd-ciùil agus grìomhachasan cruthachail- An sgìre a chur fo shealladh a’ mhòr-shluaigh tro na meadhanan agus ùidh bhon roinn phoblach/phrìobhaidch- Co-obrachadh agus eadar-obrachadh a leasachadh eadar na h-ionadan acadaimigeach agus na coimhearsnachdan le mion-chànananEòlas agus sgilean a’ neartachadh ann a bhith a’ cur air dòigh tachartasan ionadail agus eadar-nàiseanta anns na roinnean poblach agus prìobhaideach
Riaghailtean agus Ceistean Bitheanta
Dè a th’ ann?’S e a’ chiad Farpais Òran ann an Cànanan Ceilteach agus Albais a th’ ann an Nòs Ùr. ‘S e farpais criochnachaidh roinneil a th’ ann airson farpais òran do mhion-chànanan na h-Eòrpa, Liet International, a tha ga chumail ann an Leeuwarden, Freaslan, An Òlaind san Dàmhair 2009. ‘S e goEvents a tha a’ stiùireadh Nòs Ùr. Tha goEvents an sàs ann a bhith a’ togail inbhe agus a’ leasachadh gnìomhachasan cruthachail air feadh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean. Tha e cuideachd ag àrachadh ceanglaichean agus cothroman, aig ìre eadar-nàiseanta, dhaibhsan a tha an sàs anns na gnìomhachasan cruthachail air feadh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean.
Càit’ am bheil e?Bidh e a’ tachart ann an Taigh-cluiche Eden Court, Inbhir Nis, Alba.
Cuin a tha e ann?Tha e gu bhith a’ gabhail àite air feasgar Disathairne, 20 Òg-mhìos 2009. Bidh farpaisich a’ ruighinn air Dihaoine 19 Òg-mhìos agus a’ tilleadh dhachaigh air Latha na Sàbaid 21 Òg-mhìos.
Cò dh’fhaodadh a bhith san fharpais?Faodaidh neach sam bith a tha co-dhiù ochd bliadhna deug cur a-steach airson an fharpais cho fad ‘s a sheinneas iad ann an cànanan Ceilteach na Albais (no dualchainnt faisg). Na cànanan: Albais, Gàidhlig na h-Alba, Albais Ulaidh, Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainneach, Cuimreach, Còrnach agus Breton. Chan fhaod barrachd air còignear a bhith anns gach còmhlan. Thèid 11 buidheann a thaghadh airson pàirt a ghabhail ann an Nòs Ùr. Thèid fiosrachadh mun seo a sgaoileadh aig toiseach a’ Ghiblein.
Ciamar a cuireas mi a-steach iarrtas?Lìon foirm-iarrtais (gu h-ìosal) agus cuir thugainn e le briathran an òrain (le eadar-theangachadh dhan Bheurla no am Frangais) agus clàradh dhed òran air CD no mp3. Thèid gabhail ri iarrtasan eadar 1 Dùbhlachd 2008 agus 29 Gearran 2009. Thèid fiosrachadh mun fheadhainn a fhuair dhan fharpais crìochnachaidh a sgaoileadh aig toiseach a’ Ghiblein. Chan fhaod farpaisich ach aon òran a chur air adhart. Cha chosg e sgillinn cur a-steach airson an fharpais.
Dè an stoidhle òran ris an tèid gabhail?Gabhaidh sinn ri stoidhle sam bith – roc, pop, dùthchasach, etc. Cha bu chòir an t-òran a bhith nas fhaide na trì mionaidean gu leth. Feumaidh an t-òran a bhith ùr, tùsail agus, ma ghabhas, neo-aithnichte am measg a’ phobail.
Cò bhios a’ bhritheamhachd?Bidh seachdnar bhritheamh aig an fharpais. Riochdaichidh gach neach mion-chànan air choireigin, bidh iad neo-eisimeileach, agus bidh ceangal agus eòlas aca ann an ceòl agus/no mion-chànanan.
Dè an duais a th’ ann?Buannaichidh dà bhuidheann an fharpais agus thèid iad le chèile air adhart chun fharpais Eòrpach ‘Liet International’ ann an Leeuwarden, Freaslan, An Òlaind san Dàmhair 2009. Taghaidh na britheamhan aon òran airson an diùiridh. Gheibh luchd-èisteachd cuideachd an cothrom bhòtadh air an oidhche fhèin, air an eadar-lìon agus tro bhòt-pàipeir san talla. Tha feadhainn a’ bhuannaich an fharpais roimhe air an t-uamhas aire fhaighinn sa ghnìomhachas agus sna meadhanan.
Ciamar a thèid aig neach air pàigheadh airson siubhal agus àite-fuirich?Cuiridh goEvents siubhal air dòigh do bhuidheann sam bith a tha a’ tighinn bho thaobh-muigh na Gàidhealtachd. Pàighidh iad airson siubhal cuideachd (suas gu £500). Gabhaidh goEvents os làimh àite-fuirich a chur air dòigh do luchd-ciùil ann an taighean-òsta ionadail. Gheibh gach neach-ciùil beagan airgid gach latha a phàigheas airson greim-bidh.


text:
Muammar al-Gaddafi
B’e Muammar Muhammad Abu Minyar al-Gaddafi, neo dìreach Muammar Al-Gaddafi (Arabais:مُعَمَّر القَذَّافِي) (Sirte, 19mh An t-Ògmhios 1942 – 20mh An Damhair 2011) saighdear à Libia[1] agus bha e na Dheachdaire an siud bho 1969 gu ruige 2011.[2] Chaidh e a chur gu bàs anns an t-sràid le feachdan an riaghaltais ùir.[3] Fhuair e dubh-chàineadh air feadh an t-saoghail air sgàth na rinn e nuair a bha e os cionn riaghaltas na dùthcha aige.[4] A bharrachd air sin, bha e ainmeil airson a chuid taic a chur gu buidhnean ceannarcach air feadh an t-saoghail.[5]
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e do dhaoine bhochd aig àm an Dàrna Cogaidh ann an teanta faisg air Sirte, leth slighe eadar Tripoli agus Benghazi. Bhuineadh e dhan treubh Gaddafa.[6] ‘S e mac Abu Minyar agus Didi, boireannach Iùdhach, a bh’ann. Bha dithis bhràthar is aon piuthar aige.[7] Phòs e dà thurais: a’ chiad turas ri Fatiha Al-Nuri, a bha na tìdsear,[8] ann an 1969 is an uair sin phòs e ris an nurs aige, Safia Farkash, ann an 1970.[9] Fhuair iad seachdnar chloinne (Saif Al-Islam, Saadi, Mutassim, Hannibal, Saif Al-Arab, Khamis agus Milad) is nighean (Aisha) ri chèile, a bharrachd air Muhammad, a mhac a fhuair e leis a’ chiad bhean aige.[10] Chaidh dithis dhaibh, Mutassim agus Saif Al-Arab, a mharbhadh ann an 2011. Dh’uchd-mhacaich e nighean eile air an robh Hanna.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig bun-sgoil chòranach ann an Sirte fhèin is an uair sin aig Àrd-sgoil ann an Sebha, Roinn Fezzan. Thug e ceum ann an Lagh aig Oilthigh Libia agus chaidh e dhan Sgoil Shaighdearachd na dùthcha, ann am Benghazi, ann an 1963. Mu dheireadh thall, chuir e seachad ùine ghoirid aig Sgoil Shaighdearachd Camberley, ann an Sasainn, ann an 1965.[11] Ann an Libia, is air feadh na dùthchannan arabach, bha an Sgoil Shaighdearachd, agus dreuchd mar oifigear an dèidh sin, an aon ceum fosgailte dha na daoine bhochd thàlantach anns an dùthaich. Dh’fhaodadh ceum a thoirt aig an oilthigh tro mheadhan na feachdan armachd agus thabhainneadh an t-arm an cothrom clàs sòisealta atharrachadh cuideachd. A bharrachd air sin, bha na feachdan armachd an sàs ann am poileataigs is le sin ‘s e seòrsa dhe taghadh reubaltach a bh’ann, gu h-àraidh air sàilleabh na rinn Nasser anns an Èipheit.[12]
Ar-a-mach 1969[deasaich | deasaich an tùs]
Bha oifigearan air feadh na dùthcha fo bhròn air sgath do chuir Iosrael ruaig air na h-Arabaich uile gu lèir ann an 1967. Bha iad a’ beachdadh an t-saoghail arabach aonadh is an Rìgh a chur às an dùthaich. Bha Al-Gaddafi an sàs anns an oidhirp sin bho thùs. Dh’èirich iad suas air an 1 An t-Sultain 1969 nuair a bha an Rìgh ann an ospadal thall anns An Tuirc.[13] Le sin, thoisich 43 bliadhna dhe Deachdaireachd Ghaddafi.
Os cionn na dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Dh’fhoillsich e an Leabhar Uaine (Arabais:الكتاب الأخضر al-Kitāb al-Aḫḍar) anns na 70an, is chleachd e an leabhar gus a chuid fheallsanachd phoiliteagach a thoirt gu bàrr, is ‘s e seòrsa dhe roghainn nàiseanta dhan Shòisealachd agus dhan Chalpas a bh’ann, le eileamaidean ioslamach na measg.[14] Ann an 1977 cruthaich e an Jamahiriya/ﺟﻤﺎﻫﻴﺮﻳﺔ neo "Stàit na daoine uile gu lèir", le na mìltean dhe comataidhean a’ stiùireadh an riaghaltais.[15] Ann an 1982, thoirmisg na Stàitean Aonaichte in-mhalairt a’ Pheatrail bho Libia, mar cheum peanasach o chionns gu robh an dùthaich sin a’ toirt taic do cheannarcaich.[16] Ann an 1986, an dèidh spreadhadh ann an talla-dannsa ann am Berlin, is dithis bho Aimearaga air am marbhadh, thug na Stàitean Aonaichte ionnsaighean le pleànaichean cogaidh air Tripoli agus Benghazi.[17] A bharrachd air sin, chuir iad smachd-bhannan eaconamach an gnìomh an aghaidh Libia. Aig deireadh na 80an bhìte a’ fàgail air Riaghaltas Libia taobh a bhith an sàs anns na h-ionnsaighean an aghaidh pleànaichean aig companaidhean adhair mar Phan Am agus UTA, is an turas sin ‘s e na Nàiseanan Aonaichte fhèin a chuir smachd-bhannan an gnìomh, ann Am Màrt 1992.[18]
Ann an 1992 agus 1993 agus chuir na Nàiseanan Aonaichte tuilleadh smachd-bhannan cruaidh air Libia is iad a’ fàgail air Al-Gaddafi gu robh e a toirt taic-airgid do cheannarcaich air feadh an t-saoghail.[19] Cha do deach na smachd-bhannan sin a chur an dara taobh ach ann an 1999. Dh’fhàs suidheachadh eaconamach na dùthcha na bu mhiosa air sàilleabh na smachd-bhannan sin agus leis gu robh prìs a’ pheatrail a’ tuiteam aig ìre eadar-nàiseanta, is le sin nochd mì-thoileachas fad is farsaing. Ann an 1993, rinn buidheann dhe oifigearan foill-mhortadh an aghaidh Al-Gaddafi, ach chuir esan ruaig orra.[20] Chaidh còrr is 1,500 a chur an greim agus chaidh siostam riaghladh an airm ath-structaradh uile gu lèir. Ann an 1998 thachair oidhirp mharbhtach eile an aghaidh Al-Gaddafi. Chaidh e a losgadh air, agus dheànadh obair-lannsa airsan gus a bheatha a shàbhaladh. Dh’fhàilig oidhirp eile an ceann greis, is chum Al-Gaddafi a’ dol. Anns na 2000 phàigh Al-Gaddafi airgead-dìolaidh do theaghlaichean an fheadhainn a bhàsaich anns an ionnsaigh air Lockerbie.[21] Ri linn sin, dhearbhaich an ceann-suidhe, George W. Bush, gun do chuireadh às armachd lèir sgrios Libia. [22]
Pan-arabas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Muammar Al-Gaddafi, fo bhuaidh na rinn Gamal Abdel Nasser thall anns an Èipheit,[23] airson sòisealachd arabach na stàite làn Pan-arabas a thoirt gu buill. Ghabh e thairis iomadach companaidh, gu h-àraidh an fheadhainn a bha le daoine às An Eadailt.[24] Beagan an dèidh an riaghaltas a ghabhail thairis, chuir e an t-Arm Breatannach a-mach às an dùthaich, dèidh 13 bliadhna an siud.[25] An uair sin dh’iarr e air na Stàitean Aonaichte gum fàgadh iad an cuid ghearastanan ann an Libia, Wheelus Air Base nam measg.[26] Ann an 1970, le taic bhon charaid is comhairliche aige, Abdessalam Jalloud, b’ urrainn dha piseach a dheànamh ann am prìs a’pheatrail.[27] Bhrosnaich sin na dùthchannan eile a dheànadh peatrail is chuir sin poileataigs na cruinne a’ pheatrail bun-os-cionn. O chionns gu robh e airson Pan-arabas, mhol Al-Gaddafi do Nasser gun aonadh iad na dùthchannan aca ri chèile, ach chuir droch shuidheachadh eadar-nàiseanta nan Arabach an dèidh gun do chaill iad an Cogadh ann an 1967 stat air sin co-dhiù.[28] Eadar 1973 agus 1974, dh’fheuch e ri aonadh còmhla ri Tuinisia ann an aon stàit a chur air dòigh.[29] Ghabh Habib Bourguiba ris a’ chiad chòrdadh ach cha do rinn iad tuilleadh leis nach robh Al-Gaddafi deiseil idir. Air sgath sin, dh’fhàs an suidheachadh eadar Libia agus Tuinisia na bu mhiosa. Bha polasaidhean ionnsaigheach aig Al-Gaddafi taobh na Dùthchannan Cèin, agus ghabh e seilbh de facto air an Raon Aozou, anns An t-Siad, ann an 1973, agus fhuair e gràin na Frainge air sgath sin.[30] Chuir e 3,000 saighdearan airson taic a thoirt do Idi Amin Dada ri linn an Cogadh eadar Uganda agus Tansainìa ann an 1978 – 1979, is fiù’s rinn e ionnsaigh air an dùthaich sin.[31] Ach chan fhaodadh na feachdan sin càil a dheànamh oir chaill Uganda an cogadh, is le sin b’ fheudar do Amin theiche air falbh ann An Giblean 1979. An ath-bhliadhna, dhearbhaich ceann-suidhe Shiad, Goukouni Oueddei, ann an Tripoli gun aonadh An t-Siad còmhla ri Libia, ach bha An Fhraing an aghaidh, leis gu robhar dhen bheachd gur e clach-ghlasaidh Afraga na Frainge a bh’ann an t-Siad bho thùs. Lean an connspaid sin eadar Paris agus Tripoli fad na 80an, fiù’s an dèidh do Hissène Habré ruaig a chur air an fhear eile ann An Dùbhlachd 1981. Dh’fhàg Paris air Al-Gaddafi gu robh esan a’ cur làmh anns an t-Siad, is chuir iad saighdear dhan dùthaich dà thurais airson taic a thoirt do Habré an aghaidh na feachdan aig Oueddei, a fhuair taic bhon Arm ann an Libia fhèin (Misean Manta, ann an 1983 agus Misean Épervier, ann an 1986 gu ruige 2004). A dh’aindeoin sin, bidh An Fhraing a’ cur às aideadh gur robh làmh aca ann an oidhirp marbhtach an aghaidh Al-Gaddafi ann 1980, is iad a’ cur a aghaidh na thuirt dithis às An Eadailt, am fear-lagh Rosario Priore agus Francesco Cossiga, a bha na cheann-suidhe na dùthcha.
Càireas ùr leis an Iar[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2003 dh’innis Al-Gaddafi gun cuireadh e às do Armachd Lèir Sgrios[32] ann an Libia agus gun gabhadh e pàirt ann an cogadh an aghaidh nan Ceannarcach, a bha aig cridhe polasaidhean Dùthchannan Cèin na Stàitean Aonaichte ri linn an Riaghaltais aig Bush.[33] An uair sin chuir George W. Bush stad air na smachd-bhannan an aghaidh Libia. Le sin, thoisich companaidhean peatrail à Breatainn agus na Stàitean Aonaichte a bhith an sàs anns an dùthaich. Ann an 2005 dh’aontaich companaidhean ola mar Exxon, BP, Halliburton, Chevron, Conoco agus Marathon Oil, còmhla ri companaidh stuth armachd mar Raytheon agus Northrop Grumman, a bharrachd air companaidhean stuth ceimigeach mar Dow Chemical agus Fluor is luchd-lagha mar White & Case gus buidheann gnìomhachais a chruthachadh, an US-Libya Business Association.[34] Chaidh stad a chur air na smachd-bhannan aimearganach a bha air Libia uile gu lèir ann Am Màrt 2006.
Ar-a-mach 2011[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich na daoine air fianais a thogail an aghaidh Al-Gaddafi ann An Gearran 2011,[35] leis gum faca iad na thachair ann an Tuinisia is An Èipheit. An ceann greis thoisich ar-a-mach air feadh na dùthcha, is chuir na reubaltaich Riaghaltas eile air dòigh ann am Benghazi (5mh Am Màrt 2011),[36] air an robh A’ Chomhairle Nàiseanta Eadar-amail (CNE, Arabais: Al-Majlis Al-Watani Al-Ulaantaqali, المجلس الوطني الإنتقالي). Le sin bha cogadh sìobhalta ann tro 2011. Chuir co-bhann fo stiùireadh NATO Rùn 1973 na Nàiseanan Aonaichte an gnìomh airson sìobhaltaich ann an Libia a dhìon bho na pleànaichean aig Al-Gaddafi.[37] Chaidh so-mhaoine na Gaddafi a reothachadh is thug Interpol agus A’ Chùirt Eadar-nàiseanta Eucoireach barrantasan a-mach gus Muammar Al-Gaddafi, a mhac Saif Al-Islam agus a bhràthair-cèile Abdullah al-Senussi a chur an làimh fo chasaidean taobh Eucoir an aghaidh na Daonnachd.[38]
Chaill Al-Gaddafi an cath airson Tripoli ann An Lùnasdal 2011 is b’fheudar dha a theiche.[39] Ghabh an CNE thairis an t-àite a b’àbhaist a bha aig Al-Gaddafi aig na Nàiseanan Aonaichte air an 16mh latha dhen t-Sultain 2011.[40] Ach bha a’mhòr-chuid dhen dùthaich fhathast fo bhuaidh Al-Gaddafi, gu h-àraidh Sirte, am baile aige fhèin.[41] Shabaid na feachdan aige an aghaidh an CNE ann an Sirte ach mu dheireadh thall chaidh Al-Gaddafi a chur an greim air an 20mh latha dhen Damhair 2011 is bhàsaich e an ceann greis.[42]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Frankfurter Allgemeine Zeitung
- ↑ El País
- ↑ Amnisty International
- ↑ BBC
- ↑ Centro de Estudios y Documentación de Barcelona
- ↑ Isengzone
- ↑ Daily Mail
- ↑ About
- ↑ BBC
- ↑ Forum sur la Coopération Sino-Africaine
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ BBC
- ↑ Mouvement International pour la Démocratie Directe
- ↑ Mathaba
- ↑ Pearson Institute for International Economics
- ↑ Pearson Institute for International Economics
- ↑ El Mundo
- ↑ Noticias 24
- ↑ Réné Naba
- ↑ The Independent
- ↑ BBC
- ↑ Spartacus
- ↑ La Repubblica
- ↑ Sunu News
- ↑ Air Force magazine
- ↑ Afrique Tribune
- ↑ Country Studies
- ↑ Dafina
- ↑ BBC
- ↑ All Africa
- ↑ Global Security
- ↑ Al Manar
- ↑ US-Libya Business Association
- ↑ El País
- ↑ CNT Libya
- ↑ Conseil de Sécurité
- ↑ Xinhua Net
- ↑ Clarín
- ↑ San José Mercury
- ↑ CNN
- ↑ Jerusalem Post


text:
Latest Episodes
Mar neach-ealain, tha Fraoch Nic an Deòir air an saoghal a shiubhal a' sireadh brosnachadh. Ach mar chòcaire, se Eilean Ile agus a chuid thoradh a tha a' togail a smuain. Na bana-Ghaidheal cùmhnach, tha i deìdheil air biadh - ach '... More
Mar neach-ealain, tha Fraoch Nic an Deòir air an saoghal a shiubhal a' sireadh brosnachadh. Ach mar chòcaire, se Eilean Ile agus a chuid thoradh a tha a' togail a smuain. Na bana-Ghaidheal cùmhnach, tha i deìdheil air biadh - ach 's beag orra sgrios. Ach le prìsean bidhe a' sior dhol à meud, cha robh riamh àm na b'fhearr airson tilleadh gu na sgilean sean-fhasanta agus glèidhteach aig Fraoch anns a' chidsin. Le seo na h-ìnntinn, tha Fraoch air sgrìob gus beathach Ìleach a lorg airson a dheasachadh agus ithe, a' cleachdadh na piosan dhen bheathach a tha mar 's trice air an caitheamh air falbh. As an artist, Heather Dewar has travelled the world for inspiration, but as a cook, her inspiration is her native Islay and its produce. A thrifty Gael, she loves food and hates waste, but with rising food prices, there's never been a better time to re-embrace Heather's good old-fashioned thrifty kitchen skills. With this in mind, Heather's on a quest to find an animal to cook and eat using the cuts of meat that people would normally cast aside.


text:
‘Cha bhi trod ach an cuid aodaich’
Nach iomchaidh an seanfhacal sin? A-rèir cuid bidh na bùithtean-aodaich falamh ann an ùine nach bi fada. Tha ‘Cogadh nan drathairs’ a’ dol eadar an Roinn Eòrpa ‘s Sìna: tha na h-ùghdarrasan a’ gearain gu mòr gu bheil cus aodaich a’ tighinn a-steach bho Shìna ‘s tha iad air an cuid cuotathan air briseadh. Mar sin tha bogsaichean-stòraidh air an glacte aig a h-uile baile-puirt san Roinn Eòrpa, a h-uile fear aca làn le aodaich airson cruinnichean an fhoghair ‘s a’ gheamhradh. Tha feadhainn den na bùithtean-mòra a’ sealltainn air cuisean gu h-iomagaineach ach cha b’ fheàrr leotha rudeigin a ràdh air sgàth ‘s gu bheil eagal orra gun dèan sin cron mòr air an ìomhaigh aca. Nas miosa buileach chaidh an gnìomhachas-aodaich san Roinn Eòrpa a thilgeil dhan t-sitig, chan eil mòran àiteachean air fhàgail san dùthaich seo mar eisimpleir far an dèan aodaich nas saoire iad na na Sìonich. Dè thachair dhan luchd-obrach a bha an sàs an gnìomhachas-aodaich san Roinn Eòrpa? Chaidh iad dhan t-sitig cuideachd ach cha do chuala sinn mòran mu a dheidhinn.
Tha mòran stuth eile a tighinn bho Sina cuideachd, bhathar gu leòr a tha lìonadh na sgeilpean againn sna sràidean mòra. Tha rudeigin a’ cur dragh orm ge-tà, chan eil sinn a’ dèanamh mòran bhathar san dùthaich fhèin a-nis ach ciamar a tha an t-eaconamaidh a’ cumail a’ dol? Tha mi amharasach gur e chan eil ach aon adhbhar airson sin; tha a h-uile duine a’ ruith mu cuairt na bùithtean le làmh loma-làn de chairtean-creideas. Chan eil mi a’ tuigsinn eaconamas idir ach ‘s e sin mo bheachd-sa, ged ‘s a tha e mi-shaidheansail, agus dè thachras nuair a bhios an creideas sin seachad?
Co-dhiù, chuir an cuspair sin nam chuimhne dàn a chaidh a sgrìobhadh le Anne Frater, thog mi am pìos mu dheireadh às.
‘Ach, an dèidh ùine
thàinig an geamradh
agus tha chumhadh an t-aodach lom
le na snàithean brèagha
agus na dathan soilleir
a-mach am fuachd,
agus cha robh feum
anns na beairtean ùra
Lorg iad am bodach
agus chunnaic iad a’ bheairt,
agus chunnaic iad an clò
ach cha b’ urrainn dhaibh’
a’ bheairt obrachadh,
oir bha i air fàs meirgeach
agus bha am bodach marbh.'


text:
Guatavita (Cundinamarca)
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann Guatavita. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 2,680m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe dìreach 57km bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. ‘S e baile le clìomaid caran fuar a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 14˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1593.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an sàr chànanaiche Joaquín Acosta Ortegón dhen bheachd gur e ainm Chibcha a th' ann Guatavita, mar as àbhaist ann an Cundinamarca. Tha e a' ciallachadh Treabhadh Taobh Thall a' Chnuic bho trì faclan ann an Chibcha: Gua – Ta - Vita.[3]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 6,685 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, neo 4,914, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ ann fhathast ann an Guatavita.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Guatavita, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.5% dhe na daoine ann am Guatavita leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 19.1% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guatavita. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- A' Chàisg.


text:
Franz Kafka
Rugadh Franz Kafka (IPA: ˈfʁants ˈkafka) (Pràg, 3 an t-Iuchar 1883 - Ibidem, 3 an t-Ògmhios 1924) ann am Pràg anns a' phairt den Iompaireachd Ostaireach-Ungaireach far a bheil a-nis am Poblachd Seiceach. 'S e aon de na sgriobhadairean as cliùiteach agus suaicheantach den 20mh linn a th' ann.
Chaidh cuid den obair aige fhoillseachadh as dèidh a bhàis agus tha am pàirt as motha dhith fhathast gun chrìoch. 'S e an dà phìos obrach as ainmeile aige:
- Gearmailtis: Der Prozess, (Gàidhlig: An Deuchainn) agus
- Gearmailtis: Die Verwandlung, (Gàidhlig: An t-Atharrachadh).
Rinn Edwin Muir, an sgrìobhadair Albannach, agus a bhean, Willa Muir, an ciad eadar-theangachadh den obair aig Kafka gu Beurla.


text:
Làthaireachd an latha an-diugh de mheòir nan cànan Innd-Eòrpach, mu thuaiream, sna dùthchannan aca san Roinn-Eòrpa agus Àisia
‘S e a h-uile cànan a bhuineas do theaghach mòr nan teangaichean le freumhan ann an ro Innd-Eòrpach, air a ath-chruthachadh leis na cànanaichean, a th’ann na Cànanan Innd-Eòrpach. Gheibh sin a-steach na cànain air am bruidhinn le 3,000 duine aig ìre eadar-nàiseanta agus a’ mhòr-chuid dhe na cànain san Roinn Eòrpa agus air an àirde an ear-dheas Àisia. Air sailleabh adhbharan eachdraidheil, bithear gam bruidhinn air feadh na cruinne, agus tha iad gu math làidir thall anns na h-Aimearagan agus Roinn a' Chuain Shèimh. ‘S e ball na buidhne seo a th’anns a’ Ghàidhlig. A bharrachd air sin s’ ann leis an teaghlach seo a tha na cànain a leanas, gam bruidhinn le còrr is 50 millean dhe daoine: Beurla, Bangla, Eadailtis, Farsi, Fraingis, Gearmailtis, Gujarati, Hindi, Portagailis, Ruisis agus Spàinntis.


text:
Padraic tra in n-inbaidh sin i n-daire i n-Eirind ic Miliuc, & is is in aimsir sin ro faideadh Pledius cum n-Eireann do proicept doib. Do cuaid Padraic d'foglaim bo deas, co ro léig in canoin la Gearman. Ro h-indarbad Pledius a h-Eirinn, & tanig co ra fogain do Dia i Fordun is in Mairne. Tanig Padraic do cum n-Eirind iar foglaim, & ro baist firu Ereann. O Adam co baithis fear n-Eireann, u.m.ccc.xxx. Fearta Padraic do indisin daib-si a firu Ereann, is usce do loch annsin, & is
p.108liaither gainem mara and sin, & lecfead daib sechaind co se can cumair & can faisneis indisin co leicc.


text:
Chaidh an Dearbhair seo airson Gàidhlig na h-Albann a chruthachadh fo bhratach Pròiseact an Dearbhair leis an European Language Initiative (TELI), le maoineachadh bho Bhòrd na Gàidhlig.
Tha barrachd is 540,000 cruthan de dh’fhaclan anns an Dearbhair. Chaidh a chur ri chéile a’ tòiseachadh bhon chiad dearbhair a chruthaich ar co-obraiche an Dr Roy Wentworth nach maireann.
Fios: Is ann gus am bi dearbhair ri fhaighinn aig luchd-cleachdaidh MS-Office air PC fhad’s a tha sinn a’ feitheamh ri dearbhair slàn Gàidhlig bho Microsoft a chuir sinn an tionndadh seo air dòigh. Leis a sin, ’s e goireas dà-chànanach a th’ ann. Cuimhnich gum bu chòir dhut cànan na sgrìobhainne a chur gu English. Na cur an cànan gu Gaelic (Scotland).
Bidh an Dearbhair a-nis ag obrachadh còmhla ris an dearbhadh Beurla air a’ choimpiutair agad, mar nàdar de leudachadh Gàidhlig air sin.
Comhairle bhuatsa: Tha TELI a’ beachdachadh gur e ùine cho-chomhairleachaidh phoblach a tha sa chiad bhliadhna den bheatha ag na foillseachain agus batharan gu léir a chruthachas sinn. Ma chì thu cruthan de dh’fhaclan a tha mì-cheart nad bheachd-sa, no ma’s math leat feadhainn a bharrachd a mholadh dhuinn, cuir fios gun dàil dhan t-seòladh seo: mailshot@waitrose.com
Roghainnean a mholamaid:
“Check spelling as you type” air
“Check grammar errors as you type” dheth
“Check grammar with spelling” dheth
Ma chì thu nach eil an dearbhadh-litreachaidh ag obair ann an sgrìobhainn, no ann am pàirt de sgrìobhainn, ’s dòcha gum bi feum agad air “Edit>Select All” agus an language a chur gu English.
Ma tha thu a’ cur dearbhadh litreachaidh air dòigh air siostam eile seach MS-Office agus Microsoft, tha e nas coltaiche gur ann sa chruth UTF-8 seo a bhios tu ag iarraidh an liosta: dearbhair-utf8.dic
Dearbhairean Gàidhlig eile:


text:
Fitheach
Tha am fitheach (Laideann: Corvus corax) na eun làidir agus garg.
Susbaint
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e is àite-còmhnaidh dhan fhitheach àrd-mhonadh, far am bheil pailteas de sprèidh ga chumail suas.
Beathachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Coltach ris an iolair tha am fitheach a' tighinn beò air eòin bheaga, air uain, agus, feadh a' gheamhraidh, air cairbh bheathaichean a tha a' faotainn bàis le plàigh, le fuachd, no le gort.
Cobhartach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an t-sùil a' chiad nì air am bheil am fitheach a' toirt ionnsaigh nuair a tha e ag iarraidh cobhartaich; agus tha e gu minig a' dalladh chaorach le a sgiathan, agus an sin a' spìonadh a-mach an sùilean, agus gam marbhadh.
Sean-fhaclan is mìneachadh orra[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha fios fithich aige
- Fitheach dubh air mullach an taighe, fios gu nighean an dathadair* Gàiridh am fitheach air do ghruaidh
- Gaol an fhithich air a' chnàimh.
Cha dèan am fitheach feum sam bith de chnàimh lom, agus uime sin is e an cnàimh air am faigh e a' bheag no a mhòr de chriomadh air am bi gaol aige. Tha mòran ann a tha a' cumail a-mach gum bheil gaol aca air muinntir nuair nach eil aca orra ach gaol an fhithich air a' chnàimh. Tha mòran de nàdar feòlmhor, truaillidh an fhithich anns a' mhuinntir seo. Chan eil e doirbh do dhuine glic, geur-chùiseach, dealachadh a chur eatorra seo agus a' mhuinntir anns am bheil nàdar glan, uasal a' chalmain.
- Fios fithich gu ròic
Is anabarrach comharraichte mar a chruinnicheas na fithich as gach àird a dh' ionnsaidh na closnaich mun gann a gheibh an t-ainmhidh bàs. Bha na seann daoine ann am beachd gun robh fiosachd aca. Air a' cheart dhòigh thèid na daoine a tha salach, truaillidh nan nàdar a dh'ionnsaidh an àite anns am faigh iad am miannan truaillidh a shàsachadh. Mar a chì sùil gheur an fhithich a chlosnach 's e ag itealaich seachad anns na speuran, chì an duine truaillidh mar an ceudna an nì a tha truaillidh.
- Cha tugadh am fitheach an t-sùil don isean.
Tha am fitheach neo-ghlan, salach 's mar a tha e gu nàdarra, miadhail gu leòr air a àlach fhèin. Ach mar a tha am facal ag ràdh, cha tugadh e sùil a' bheathaich mhairbh do a isean fhèin. Is minic a bha daoine an aghaidh blasad air an t-sùil nuair a chuirte ceann na caorach fan comhair air a' bhòrd, an dèidh dha bhith air a ghlanadh 's air a dheasachadh gu math 's gu ro mhath, agus an àm a bhith a' moladh cho math 's a tha an t-sùil ri a h-ithe, theirte, "Cha tugadh am fitheach don isean i."
- Tha e ro chomharraichte gur i an t-sùil a' chiad nì a dh'itheas na fithich agus na feannagan dhen bheathach mharbh.
- Tha cuid ann a dh'itheas an greim as fheàrr dhen bhiadh eadhon ged a bhiodh a' chlann falamh. Is iomadh fear agus tè a tha a' caitheamh mòran ann am biadh 's an deoch a bharrachd air na tha feumail, nuair a tha èis bidh aodaich is caiseirt air an teaghlaichean.
- Nead air Nollaig, ugh air Innid, 's eun air Caisg, mur bi siud aig an fhitheach bidh am bàs.
Tha e coltach gur e am fitheach eun cho tràth air a' bhliadhna 's a nì a nead 's a th' anns an ealtainn. Is e a nàdar seo a dhèanamh, agus fhad 's a bhios am fitheach beò bidh e air a riaghladh le a nàdar.
- An nì a tha nàdarra do dhaoine nì iad e fhad 's a bhios iad fo riaghladh lagh nàdair. Ma nì duine droch cleachdadh sam bith dha fhèin, thig e an ceann ùine gu bhith dha mar lagh nàdair. Tha an lagh seo a' faotainn a leithid de làmh an uachdar air 's gum bheil e dha, eadhon anns a h-uile suidheachadh, agus aig a h-uile àm, mar riaghailt-stiùiridh. Aig gach àm agus anns gach àite bidh e a' sìor chur an cèill a nàdair ann a bhith meudachadh àireamh na muinntir a tha cho dubh, dona ris fhèin. Mar nach sguir am fitheach dhe dhòighean gus am faigh e bàs, cha mhotha na sin a sguireas an duine dubh, truaillidh dhe dhroch cleachdaidhean gus am faigh a nàdar truaillidh bàs.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath.
Bailte[athraigh | edit source]
- An t-Árd Ruigh, Achadh an Locha
- Bárr Geadaidh, Baile a' Chuilinn, Bad nam Manach
- Comar nan Allt, Camas Neachdain, Cnoc a' Chluig, Cill Saidhe, Ceann a' Mhonaidh, An Cárn Fionn, Coille an Daimh Crócan Chaladair, Clealand, An Cró, Cnoc na h-Eaglais
- Drochaid an Chóta, Dubh Leitir
- Na h-Earbaill
- Gart Cois, An Gleann Bhog
- Magh na Cruithneachd
- Na Seots, Na Steaps
- Tobar na Máthar


text:
Am Baile Sear
'S e Am Baile Sear (Beurla: Baleshare) eilean anns na h-Eileanan Siar.
Tha e an iar-dheas air Uibhist a Tuath. Tha e gu math rèidh agus chan eil e ag èirigh ach 12 meatairean os cionn ìre na mara.
Tha e aithnichte airson tràigh fada. Tha dà chlachan ann, Samhla agus Teananachar. Tha 49 daoine a' fuireach ann.
Thogadh cabhsair eadar an t-eilean agus Uibhist ann an 1962 le William Tawse Ltd.[1]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil Baile Siar ann an Uibhist a-nis ach 's math dh'fhaoidte gun robh 'baile siar' ann cuideachd. Thathar ag ràdh gun robh eilean eile ann air am faodadh coiseachd dha na h-Eileanan Heisgeir nuair a bha an tràigh aig ìosal a chaidh a sguabadh às anns an 16 linn.
Tha na h-Eileanan Heisgeir 15 cilemeatairean air an taobh an iar.
Seann Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà chlachan ro-eachdraidheil air an lorg ann. Tha tobhtaichean de seann taigh cloiche agus criomagan de dh'obair-chrèadha, cnàmhan agus meatailt.[2]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- John Fergusson, fear-poilitigs Alba Nuadh.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Baleshare Causeway". Gazetteer for Scotland. A' tarraing air 2007-08-18.
- ↑ Barber, John (2003) Bronze Age Farms and Iron Age Farm Mounds of the Outer Hebrides. Scottish Archaeological Report 3. Retrieved 18 August 2007.
- ↑ The Canadian parliamentary companion, HJ Morgan (1874)


text:
A' Chiste-Chiùil
11 An t-Samhain 2011
Air nochdadh às ùr bho Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus Young Musicians Hebrides tha A' Chiste-Chiùil.
'S e bogsa de dh'ionnsramaidean ciùil a tha seo le pasgan de notaichean stiùiridh air mar a chleachdar an goireas.
Tha seiseanan trèanaidh fa-near dhuinn a bharrachd air seiseanan trèanaidh air-loidhne.
Chaidh fàilte mhòr a chur air a' ghoireas aig co-labhairt nan tidsearan, An t-Alltan, ann an Inbhir Nis san Dàmhair.
Tha cothroman an cois a' ghoireis seo leigeil leis a' chloinn (agus an tidsear!) cluich le ceòl gus fàs cofhurtail leis 's iad ag ionnsachadh òrain, rannan agus fuinn a bheir dhaibh bonn-stèidh bho aois òg.
Tha sinn an dòchas gum bi spòrs aig tidsearan agus sgoilearan sna tràth-ìrean agus gum bi an goireas seo gu feum dhaibh.


text:
Campaichean Gulag
'Se na gainntairean sovietach campaichean Gulag a bh'ann.
Patachaich anns an Campaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Fo riaghail Stalin, bha na ceudan de mhìltean de chlann air an breith neo air a cuir ann an Gulag. Bha clann cho òg ri tri bliadhna a dh'aois air am faicinn mar ceannaircich, cunnartach dhan Stàit agus air an cuir ann an coilltean fhuar Siberia. Air an càineadh airson tighinn bhon 'sìol as miosa', bha a chlann seo air an sgaradh bho na teaghlaichean aca, air an goirteachadh, air an fhàgail gun biadh neo cùram. A-réire BhBC, "le ùine bha barrachd is barrachd air a bhreith anns an ifrinn seo. Dh'fhàs iad suas gun aithne sam bith air an teaghlach aca, a creidsinn gur ann mar seo a bha beatha a h-uile leanabh san t-Saoghal."[1]
Ioma[deasaich | deasaich an tùs]


text:
St. George’s
'S e prìomh-bhaile Ghreanada a tha ann an St. George's. Tha am baile suidhichte aig cois seann bheinn-teine timcheall air am port-mara aige. Tha an Oilthigh St. George's University an seo. Anns a’ bhliadhna 2004 rinn an cuairt-ghaoth "Ivan" sgrios mòr air a’ bhaile. Ach chaidh St. George's a thogail a rithist le cuideachadh eadar-nàiseanta, gu h-àraidh bho Canada, na Stàitean Aonaichte agus an t-Aonadh Eòrpach. Mar sin dheth b’ urrainn Cupa na cruinne Criogaid a bhith ann anns a’ bhliadhna 2007.


text:
Contae Phort Láirge
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a th'ann an Contae Phort Láirge[1] (tuiseal ainmneach: Port Láirge).[2] Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 113,795 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,838km²,[3] an 22mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 20mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Phort Láirge le Corcaigh, Cill Chainnigh, Loch Garman agus Tiobraid Árann.[4] Bha 172,971 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Mhaoldomhnaigh (794m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Phort Láirge: Cill Choilchín, Cois Abha Móire agus Cois Bhríde, Na Déise laistigh den Drom, Na Déise lasmuigh den Drom, An Ghailltír, Gleann na hUidhre, An Trian Méanach, Uachtar Tíre agus Port Láirge fhèin. A bharrachd air sin, tha 73 parraistean[7] (anns an sgìreachd-easpaig Phort Láirge agus Lios Mór)[8] agus 1,658 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Peairt
Saoil an robh thu a' lorg Peairt, Astràilia?
'S e am prìomh-bhaile de Shiorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann am Peairt. Tha an sgioba ball-coise St Johnstone à Peairt. Bha am Mòd Nàiseanta Rìoghail anns a' bhaile fhèin ann an 2004. Tha Peairt suidhichte ri taobh Mhonaidh Ochail. Tha an Abhainn Tatha a' ruith tron bhaile.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann am Peairt anns na bliadhnaichean 1896, 1900, 1924, 1929, 1947, 1954, 1963, 1980 agus 2004.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
'S e Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band an ochdamh clàr leis Na Beatles. Tha e tric air a shealladh mar an clàr is buanaicheal a chaoidh bho tòrr sgrùdairean is foillsichean ceol agus chuir an iris Rolling Stone an clàr os cionn an liosta aca den 500 clàran is fheàrr ann an 2003.
Bha e air a' chlàrachadh leis na Beatles thairis 129 latha a' tòiseachadh air an 6mh den Dùbhlachd 1966. Bha e air fhoillseachadh ann am Breatainn air a' 1mh den t-Ògmhios, 1967 agus anns na Stàitean Aonaichte air an 2na den t-Ògmhios, 1967.


text:
Item teid in naduir cum na mball inmedonach ar son in raoda urcoidigh bruidiges hi & na baill, & fuaraid na baill imellacha ann sin no co teigi & co lasann an t-adbur, & co sgailter an tes ar fud an cuirp uile, oir muchtar an tes & ar son tosaigh & na h-eslainte & na h-aixisi o lennuib morgaighti; & an trath morgas co h-imlan & cumaisgter risin tes nadurdha sgailid
p.14ar fud in cuirp uile, & muchtar an tes ar a son sin , & is mor an lasad doni, & doni uiresbaid collata & teindus & bruidernach isna h-aeibh, & na dethaighe gera eirgess on corp millit siat in tochlugad & donit seirbe isin bel a nderigh an .4. aixisi oir is e sin sdaid in fiabrais, & in lucht ara mbi in fiabras teilgid siat a nedach dib, & tic an trath sin sgeithrach coilirda no allus coilirda no ferad coilirda, oir mad etrum glan in t-adbur is le h-allus glantur , & mad trom remur is le ferad glantur , & mad aturro sin is le sgethraigh glantur .


text:
Cànanachas
'S e cuspair acadaimeagach a tha ann an Cànanachas. Tha e a' dèiligeadh ri sgrùdadh cànain.
Susbaint
Roinnean Cànanachais[deasaich | deasaich an tùs]
Cànanachas eachdraidheil[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cànanachas eachdraidheil a' sgrùdadh tùsan cànain agus an dòigh a tha cànanan ceangailte gu h-eachdraidheil ri a chèile.
Seimeotaig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seimeotaig a' coimhead air pròiseasan shoighnichean, soighnichean/sìn agus samhlaichean agus air ciamar a chruthaichear agus ciamar a thuigear ciall fhacal. Coimheadaidh e air ciall fhacal fa-leth agus ann am buidhnean. Chan eil e dìreach a' cuingleachadh air conaltradh cànanach, ach thèid e nas fhaide, a' gabhail a-steach samhlaichean cultarail. Tha e ceangailte ri sgrùdadh litreachais, anailis conaltraidh, cànanachas teacsa agus feallsanachd cànain.
Cànanachas Gnìomhaichte[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdaidh cànanachas gnìomhaichte (Beurla: applied linguistics) toraidhean bho roinnean cànanachais eile agus cuiridh e iad gu feum ann an roinnean eile. Gu tric cleachdar na toraidhean seo airson teagasg cànain, ach cuideachd ann am faclaireachd agus eadar-theangachadh.
An-diugh cleachdar coimpiutairean gu tric ann an roinnean cànanachais gnìomhaichte. Cleachdaidh co-thàthadh labhairt (speech synthesis) agus aithneachadh cànain (speech recognition) eòlas fogharach agus foineimeach gus eadar-aghaidhean gutha a dhèanamh airson coimpiùtairean. Cuidichidh e cuideachd le eadar-theangachadh coimpiùtarail agus cuspairean coltach ri sin. Tha buaidh air na cùisean seo air teòiric co-chàraidh agus seimeantaig.
Is anailis cànanach fo-roinn cànanachais gnìomhaichte agus cleachdaidh riaghaltasan sin nàiseantachd dhaoine a dhearbhadh mur a bi iad gun chead-siubhail[1]. Gu tric bidh sin a' tachairt ann an agallamh le neach-obrach ann an roinn in-imrich. Thèid an clàradh an uair sin a sgrùdadh, agus nithear co-dhùnaidhean mu dheidhinn ibhe fògarraich an duine.
Cànanachas Mìneachail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cànanachas mìneachail (Beurla: descriptive linguistics) a' sgrùdadh air mìneachadh agus aithris chànanan. 'S e an cuspair as sìne cànanachais a th' ann, agus thòisich e le Franz Boas tràth anns an 19mh linn gus an do dh'fhàs cànanachas structarail anns an 20mh linn. An toiseach bha ùidh cànanachais mìneachail ann an cànanan tùsanach a bha (agus a tha) ann an cunnart bàis. Bhon ùidh sin dh'fhàs cuspairean mar shòiseo-chànanachas, cànanachas antrap-eòlach, antrap-eòlas cànanach, cuspairean a sgrùdas ceanglaichean eadar cànan, cultar agus comain shòisealta.
An-diugh tha an ùidh sin air sgapadh thairis air na crìochan Amaireaga a Tuath, agus tha mòran prògraman cànain a' cur cuideam air aithris chànanan a tha a' bàsachadh gu luath. 'S e obair mhòr a th' ann am mìneachadh cànain, agus feumar rannsachadh fad bliadhnaichean agus feumaidh an cànanaiche an cànan ionnsachadh gu ìre àrd gus lorg-ghràmar a sgrìobhadh air a shon. Feumaidh an cànanaiche corpas mòr de theacsaichean, clàraidhean fuaim agus filmichean a chruinneachadh agus stòras dhiubh a chruthachadh, gus am faighear greim air airson rannsachaidhean a bharrachd.[2]
Gràmar na Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Cànanaiche[deasaich | deasaich an tùs]
Faic cuideachd: Cànanaiche
Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Faclair Cànanachais le Roy Wentworth
- ↑ Eades, Diana (2005). "Applied Linguistics and Language Analysis in Asylum Seeker Cases". Applied Linguistics 26 (4): 503–526. doi:10.1093/applin/ami021.
- ↑ Himmelman, Nikolaus Language documentation: What is it and what is it good for? in P. Gippert, Jost, Nikolaus P Himmelmann & Ulrike Mosel. (2006) Essentials of Language documentation. Mouton de Gruyter, Berlin & New York.


text:
Margaidh a' chonnaidh "ag obrachadh mar a bu chòir"
31 Am Faoilleach 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Thuirt Oifis na Malairt Cothromaiche gu bheil margaidh a' chonnaidh anns an Rìoghachd Aonaichte farpaiseach agus ag obrachadh mar a bu chòir.
Ann an aithisg a dh'fhoillsich iad Diciadain, thuirt a' bhuidheann nach d'fhuair iad fianais sam bith gun robh companaidhean connaidh a' gabhail brath air dràibhearan.
Thuirt iad gur e cìsean a tha a' fàgail phrìsean aig na pumpaichean cho àrd.
Tha Aonghas Dòmhnallach ag aithris.


text:
{folio 33c}Kl. Enair. Mcccc. quarto.Umdcuiii.
Conchobhur h. Ceallaigh, righ [lt ]h. Maini, d'eg, & Taedhg h. Ceallai do rigadh da heissi.
Tomas Bairet, epscop Oile Find, d'eg.
Mael Seachlainn Ua Duda, saidh airmheach, d'eg.
Cogadh mor la Brien h. Conchobhuir & lisan Chalbhach h. Conchobhuir & la Cenel Fiacha for Dalatunachaib dar millset moran & dar loisgset Rath Sgiach .i. baili as mo a nn-Erinn do mhaith 'na comhaimsir .i. baili Haenrigh Dalatun.
Dichar Gall asan cuigeadh uili & an tuaisgert do losgu etir eaglais & tuaith & na maineistreacha do scris & do brisedh .i. Dun Da Lethglas & Inis Draighin & Cul Rathain la Mag Aenghusa & la Mac Gilli Muiri & la h-Albunachaibh.
Mainistir Cluana Tuaisgirt h. Maini da losgu do tini dait tre tubhaist.
Cathal .h. Conchobair mac Ruaighri mic Thoirrdhealbaidh da gabhail d'O Chonchobhair Ruadh arna thoghairm do fein cuigi 'na airechtus, & geimli do cur eir a caislen Duin Imgain, & cogudh mor a Chonnachta de sin & arbanna imga do milledh de sin.
Cathair h. Dimasaid, saeigh ar eineach & ar eghnamh, do marbhadh do Gallaibh laigean.
Tadhg mac Cathail Oig h. Concobhuir do marbhadh la Mac an Abadh h. Conchobhuir.
Conchobhur Mac Diarmada, righ Maighi Luirg, saigh n-eini & n-eghnam, d'ég ar Carraig Lacha Ce & Tadg 'na h-inadh.
Maircheartach Bacach mac Domnaill mic Muirceartaidh h. Conchobhuir, tighernna siartuaisgeirt Conacht, d'eg a Sligeach & Brien a brathair 'na inadh.
Feiglimi h. Dimasaidh do marbhadh do Gallaibh.
Seon Coltun, ardepscop Arda Macha, saigh eagnaidh onorach, d'ég sa bliadhain-sea.
Bonfasas octmadh papa d'eg, suigh dhiadha.
p.174
{folio 33d}Kl. Enair. Mcccc.quinto. Umdcix.
Taedhg mac Aeda Mic Dhiarmada, righ Maighe Luirg, da marbu le h. Conchobuir n-Donn & Ruadhri 'na inat.
Cogadh mór ac O Chonchobuuir Fhailghidh ré Gallaibh & sluadhed lis h-i f-Fearaibh Tulach dár loisc in tír acht begán.
Corco Raighe do loscudh la O Fearghail & le mac Airebert Almára & mac Uilliem Oig mic Aerebert da gabhail leo, & sith eitir O fFheargail & etir chlainn Uilliem Óig iar sin in bliadhain ceadna.
Caislen Gránaird do dhenamh d'Uilliem O Fearghail.
Caislen Barrcha do denamh le Cathal mac Tomais h. Feargail.
Caislen Impir do dhenamh le Anndriudh mac Henri mic Nicoil Dalatún.
Aedh Ua h-Ainlide, taiseach Ceneoil Doptha, d'ég in xluiii. anno a laithessa & a adhlacudh a Cluain Coirpi Bearaidh & Lochlainn .i. amac 'na hinadh.
Cogadh mór etir O Mael Seachlainn d'enleith & Dilmainidh & Calraidhi don leith ele & Murcudh Sremach mac Briein Meg Amalgaidh, adhbhar taeissi Calraighi, do marbhadh la h. Mael Seachlainn sa bliadhain ceadna.
Domnall mac Muircheartaidh Meg Amhalaid do gabail la h. Mael Seachlainn tré tusel.
Iarla Urmhumhan .i.Semus Butileir d'ég & amhneart mór ac Gallaibh iar sin.
Cormac mac Aedha Mic Diarmada do marbhadh le Ó Concubhuir n-Donn & le Mac Uilliam Clainni Ricard & cogadh mór a Connacht.
Congalach mac Muircheartaidh Mic Cairrghamhna, saeidh móraesmar, d'ég in xxi. anno a laithesa, .i. taeisseach Maintiri Mail Shinda, & Concobhur .i. a mac 'na inat.
Creach la Dilmaineachaibh & la Calraidhi for O Mael Sheachlainn da rugsat bú imdha.
Cú Chonnacht h. Cuind, taeiseach Muintire Gillgan, d'ég & Feidhlime 'na inat.
Baile Locha Riach do loscudh le h. Ceallaidh.
Cogadh mór la Albanachaibh & la Bretnachaibh for Saxanachaibh.
p.176
Tairrdealbhach mac Seaffraidh h. Fheargail, ceann cuibhrind Clainne Gilla na Neamh h. Feargail, d'ég.
Cearbhall mac Lochlaind h. Dalaid, ollamh Ereann i felidhecht, d'ég a Corcu Mru(adh).
{folio 34a}Creacha mora la Mac Uilliem .i. Uilliug Clainne Richcard for Ó Ceallaidh .i. Tadhg.
Mael Ruanaidh Mac Diarmata & clann Fhearghail Mic Diarmata do shaidheachu a Maigh Luirg arís & leath tíri doibh etir ainm & tigearnus, .i. ó Ruaighri Dhubh Mac Diarmata righ Maighe Luirg.
Uighistin Magraidhin, canonach do chanonachaibh Oiléan na Naemh, suígh gen rasabhra i nd-eagna dhiadha & domhanta etir léghend & shenchas & eladhnaibh imdha ele archeana, & ollamh daeirlabhra iarthair Eorpa, fear tecair in liubhair-sea & liubhar imdha ele etir beathaidh naemh & shenchas, do eg in cedain fria Samhain isan sesedh bliadhain coacat .i. in liu. anno a aeise for sesedh ésga .Trócari in tslainícedha Isu Crist do thaidhecht fora anmain.
Baile Locha Luatha do loscud la h. Mael Shechlainn .i. Cormac Óg mac Cormaic Ballaigh & an tempull do losgadh béos & maithciusa dairmhithi do mhilleadh ann im deilbh na Trinoidi.
Cogadh mór etir Romhanachaibh & an papa .i. Bonfas do dhichar on Roimh amach, amail aderit.
Creach lá Muiris mac Concubuir h. Feargail for Calraighi dar rug bú & dar marbh daighni.
Cathal h. Conchobair do fhuaslugu & braidhti uadha d'Ó Concobair Ruagh.
Donenn mór & falc dermair isin geimhredh-sa gura mill moran.
Epscop do theacht a n-Oil Finn .i. Seadhán O Grada.
p.178
Kl.Enair.Mccccui.Umdx
iic.
Maelir Mac Fheorais do dul a Crich na Cétach do cosnumh na Crichi a nn-adhaidh Gaedhel .i. a nn-adhaidh h. Concobhair Fhailghi go sochraidi móir malle fris do cughnum le Gallaibh na Midhi, & indsaidhi le mac Mic Fheorais .i. Maelir for Diarmait h. Concobhuir isin da Croit dú in ro marbhadh daighni imdha mo ingein Diarmada h. Concubhair & dar rugsat brait imdha & dar millset buar diarmithi.
Inoscint papa d'ég. Gregorius 'na inat.
{folio 34b}Cogudh etir Dalatunachaibh fein .i. etir an Dalatunach & Miles Dalatun. Indsaidhi leisan Dalatunach for Miles a caislean Mhuilinn Mhidheachan dar marbhadh Milis Dalatun d'enurchur saidhdi isin caislean, & in caislean do gabhail leisan n-Dalatunach & a thabhairt do Pheras mac Thobert Dalatun. Atuarastal & amhneart mór ac slicht Niclais Dalatun den gnímhsin.
Creacha mora la Gallaibh for O Raighilli dar rucsat bú imdha.
Mac Murchaidh in thSleibhi h. Feargail .i. Murcudh, ceann cuibhrinn Clainne Aedha in tShleibhi, d'ég.
Tempull Forgnaidhi do loscudh la clainn Robét Dalatun & tempull Padraic a nn-Imper do loscudh la clainn Milis Dalatun, & as ar eis seo do marbhadh Milis Dalatun.
H. Lochlaind .i. Donncudh, righ Corcu Mruadh, do marbudh la claind a dearbhrathar fein .i. la clainn Mael Sheachlaind Caimm a ndighailt a nn-athar do marbh-sum a fingail, & as firt mór do Dia sin, & Murcudh mac Briein h. Lochlainn do rigiudh 'na inat.
Cathal Mág Shamhradhán, saigh an mic thaeisi & adhbhar taeisi ara dhuthaidh fein, d'ég.
Mael Ruanaidh Mac Donnchaidh, righ Thíri Olealla, saigh n-einich & n-egnuma, d'ég in ix. anno regni sui & Concobhur .i. a dearbrathair 'na inat.
p.180
Mac ann Abadh h. Conchobhuir do dhul sa Midhi go sochraidhi móir malle fris do cughnumh le Gallaibh na Midhi & innsaidhi leis for h. Concobhuir Fhailghi ina bhaile fein & h. Concobhuir do dul as slán & an baile do losgudh leis & búar diarmhidh do breith leis bheós.
Caislean Tuillsce do dhenamh la h. Concobhuir Ruadh.
Caislean Atha na Stuaidhi do dhenamh la Chlannmaicni Eoghain h. Cheallaidh.
Caislean Tiri Leicin do dheannamh la Ross mac Conchobhuir mic Cathail h. Fearghail in bliadhain ceadna.
{folio 34c}Insaidhi le h-Eoghan Mac an Abadh mic Toirrdelbhaidh h. Concobhuir & la Gallaibh na Midhi i n-Uíf Failghi for baile h. Culcorra .i. mic Gilla Buidi, & an baili do congbhail friu go rug h. Concobhuir co n-Uibh Failgi forro gu tugsat maidhghm foro dú inar marbhadh Mac an Abadh h. Conchobhuir.i. Eoghan, saigh an mic righ lán da dheirc & d'eineach & do crabhu & da bheódhacht & da thighlacu; & Aedh Buidhi mac Émaind mic Emainn h. Cheallaidh do marbhadh ann beós & mac Mic Muiris na m-Brigh & Uilliam mac Seadhán Mic Branan mic taeisi Corco Acland & mac Mic Shuibhni guna cethri fichit galloglach malle fris acht began; & ni feas in lín ro marbhadh ann d'úaislibh & d'anúaislibh; & sagart an Buacaidh Padraic do gabail ann & an Búacach Padraic do bhúain de.
Creacha mora la Uilliem Ruadh mac Mael Seachlainn mic Uilliem mic Donnchaidh Muimhni h. Cellaidh for Concobur mac Émainn mic Emaind mic Donncaidh Muimhni dar rug bú imdha; & Conchobhur mac mic Émainn h. Chellaidh do ghabhail la Uilliem mac Mael Sheachlainn h. Chellaidh iarna toghairm dó ina oirechtus fein, & sesiur dia muintir do marbhadh a Port Airenaidh, & Domhnall mac mic Emainn h. Chellaigh do gabail ann béos.
In cogadh ceadna fós etir Dalatunachaib & slicht Niclais Dalatun d'ágbhail an tíri & dul doibh a Cenél Fhiacha mic Neill. Innsaidhi la Dalatunachaibh & la Cathal mac Tómais h. Feargail a Cenel Fiacha dar comaiscset Dalatunaigh & Cenel Fiacha fora chele inar mamaigedh Cenel Fiacha, & Nicol Cerr mac Seadhan Dalatuan do marbhadh la Dalatunachaibh, & Uilliem mac Seadhan
p.182da gabail leo. Dul doibh sa tír iar sin & teach Fheargail Ruaidh Meg Eochagán & Baili I Braenan do loscudh doibh & Baile Huigin h. Bhraenan d'innsaidhi doibh; & Cenel Fiacha do breith fortho & a madhmachu doibh & tri mic Briein mic Domhnaill h. Ferghail do marbhadh ann .i. Mael Sheachlainn & Diarmait & {folio 34d}Tomás Ruadh, & Cairbri mac Airt h. Mael Seachlainn do gabhail ann.
In Caislean Núadh do gabhail do claind Concobhuir mic Cathail & la clainn Tomais mic Cathail h. Feargail & Forgnaidhi da roind etturo dóibh do chet in Dalatunaidh.
Tadhg Ó Birnn, taeiseach Tíri Briuin, d'ég & Cormac O Birnn 'na inat.
Clann Feargail Mic Diarmata d'innarbadh arís la Ruaighri Dubh Mac Diarmata .i. ri Maige Luirg.
Tairrdelbhach Donn mac Aedha mic Thorrdelbaigh .h. Conchobuir, leithrigh Connacht, tuir chongbhala Gaedhel, fear neartmhar nósmhar nemhmaithfeach, do marbhadh a fill la Cathal Dubh & mac Í ConcobhuirRuaigh .i. Torrdelbac & la Seadhan mac Thobert Búrc a Fhiic a Clainn Connmhaidh, & in Seadhan-sin do thuitim la O Concobhuir i frithghuin den bhuilli do chlaidhemh uar as hé ro chétbhuail Ó Conchobhair.
-
- O géin Crist míli ní brég
sé bliadhna cethri chaemchét
gu marbhadh Tordelbhaidh sin
a Clainn Connmaigh tre mhebhail.
Dith mór i l-Laighnibh & isin Mumain & Aedh h. Tuathail d'ég don díth.
Innsaidhi la Barun Thosae .i. siriem na Midhi & la Dalatunachaibh i mBreghmhaine & h. Mael Seachlainn & Breghmaine & an Dilmainech do breith ortho istír & breisseim leó for Gallaibh inar marbhadh daigni & da each dhég no tri deg do buain dibh, & Émann mac Thobert Dalatun do gabhail la Domhnall h. mBraein don cur-sin.
p.184
Kl. Enair. Mccccuii. Umdcxi.
Donenn mór & díth for ceithribh isin bliadhain-sea.
Mac Uilliem Oig h. Cheallaid .i. Concobur, saidh an mic righ, & mac Matamhna h. Neachtain do marbhadh la Fearadhach mac mic Dhomhnaill h. Ceallaidh a Claindmaicni Eóghain a fill.
Cathal h. Concobhuir mac righ h. Fhailghi, saidh an mic righ & gaisgedhach Leithi Mogha, do marbhadh lá Clainn Fheorais.
Cathal mac Ruaighri h. Concobuir do rigu a Connachta la Mac Uilliam Clainne Ricard .i. Uilliuc & la mac Domhnaill mic Muircheartaidh .h. Concobhuir a nn-adhaig h. Concobuir Ruaigh. Cogudh mór a Connachta etir na righaibh-sin.


text:
Taic do dh'iarrtas Chomhairlean
- 18 An t-Ogmhìos 2013
Tha BPA nan Eilean Siar, Alasdair Allan, ag ràdh gu bheil Riaghaltas na h-Alba ag aontachadh ri cuid mhath de dh'iarrtasan nan Comhairlean Eileanach airson tuilleadh chumhachdan.
Chuir Comhairlean nan Eilean Siar, Arcaibh 's Sealtainn iarrtasan cumhachd air adhart, le rudan a dh'iarradh iad bho Lunnainn no Dùn Èideann ge b' e dè thachras san referendum air neo-eisimeileachd.
Thuirt Mghr Allan gu bheil iad gu math faisg air an Riaghaltas air rudan mar smachd fhaighinn air grunnd na mara, a tha an-dràsta an urra ri Oighreachd a' Chrùin.
Thuirt Ruairidh Moireach, a tha a' bruidhinn as leth na h-iomairt "Nas Fheàrr Còmhla" ge-tà, gur ann a tha Riaghaltas na h-Alba air cumhachd a thoirt air falbh bho sgìrean iomallach.
Aig a' cheart àm, tha fear de bhuill Nàiseantach na Gàidhealtachd ag ràdh gum faodadh ùidh dhaoine ann an deamocrasaidh san sgìre a bhith air a neartachadh nan deadh Comhairle na Gàidhealtachd a bhriseadh an-àirde.
Bha Ball Ghallaibh, Chataibh 's Rois, Rob Gibson, a' bruidhinn às dèidh do Chomataidh Pàrlamaid dragh a thogail mu cho ìosail 's a tha an àireamh de dhaoine a tha a' bhòtadh ann an taghaidhean comhairle.
Thuirt e gum biodh barrachd ùidh aig daoine nan robh ùghdarrasan ionadail nas lugha, le barrachd chumhachd air cìsean agus cosgais.


text:
Anns na bileagan seo, tha fiosrachadh mu na BPA a chaidh a thaghadh airson gach roinn Phàrlamaideach a riochdachadh, a' gabhail a-steach na dealbhan agus am fios conaltraidh aca. Tha iad cuideachd a' mìneachadh dè as urrainn do na BPA agad a dhèanamh dhut agus mar as urrainn dhut barrachd fhaighinn a-mach mun obair aca.
Anns an leabhar airson gach roinn, tha fios ann mu na BPA a tha a' riochdachadh na roinne sin. Mur eil thu cinnteach dè an roinn anns a bheil thu a' fuireach, cuir an seòladh puist-d a-steach dhan ghoireas Faigh a-mach cò na BPA agad air an duilleag dachaigh againn.
Fios mu na BPA airson roinn na Gàidhealtachd is nan Eileanan agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.
Fios mu na BPA airson roinn Alba a Deas agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.
Fios mu na BPA airson roinn Alba an Iar agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.
Fios mu na BPA airson Alba Mheadhanach agus Fìobh
Fios mu na BPA airson roinn Ear-thuath na h-Alba agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.
Fios mu na BPA airson roinn Ghlaschu agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.
Fios mu na BPA airson roinn Lodainn agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.
Fios mu na BPA airson roinn Meadhan na h-Alba agus na sgìrean taobh a-staigh na roinne sin.


text:
Zundert
‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) ri taobh na crìochan leis A' Bheilg, ann an ceann a deas Na Tìrean Ìsle a th' ann an Zundert. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Aa of Weerijs, faisg air Antwerpen, 11m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Brabant an Tuath (Duitsis: Noord Brabant), 102km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 72km bho Mhiddelburg, 52km bho Rotterdam, 72km bho Den Haag agus 76km bho Utrecht.[3] Chaidh Zundert a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1157 mar Sunderda. Tha 21,263 duine a' fuireach ann.[4] Bidh am farpais fhlùraichean as motha san t-saoghal a' gabhail àite an seo as t-samhradh gach bliadhna.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Vincent van Gogh (1853 - 1890). Dealbhadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Auvers-sur-Oise[6]
- Zoutleeuw
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Bloemencorso Zundert
- ↑ DB City


text:
Riaghaltas a' dìon co-dhùnadh mu chòirichean seilge Ratharsair
- 21 An Gearran 2013
Chuir Prìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond, dìon air co-dhùnadh Riaghaltas na h-Alba còirichean seilge chroitearan Ratharsair a thoirt do bhuidhinn a tha stèidhichte còrr agus 200 mìle air falbh ann an Siorrachd Àir.
Thuirt na croitearan gur e masladh a th' ann an co-dhùnadh an Riaghaltais, agus tha iad ag iarraidh orra coimhead as ùr air a' ghnothach.
Thog am BPA Làbarach Rhoda Ghrannd a' chùis aig Ceistean a' Phrìomh Mhinisteir aig Holyrood, agus thuirt Mgr Salmond gun robh uallach air mininstearan na riaghailtean a leantainn ann an cùisean den leithid, agus gum feum iad luach an airgid fhaighinn às a' chùmhnant a chùm maith muinntir na h-Alba air fad.
Tha na croitearan den bheachd gu bheil an co-dhùnadh a' dol an aghaidh feallsanachd Ath-Leasachadh an Fhearainn, a tha ag amas air cumhachd a thoirt do choimhearsnachdan air an gnothaichean fhèin.
Uachdaran
"Tha e do-chreidsinneach gu bheil an aon suidheachadh againn a-nis 's a bh' aig muinntir Ratharsair o chionn 50 bliadhna," thuirt Rùnaire Chomann Chroitearan Ratharsair, Anna NicGill-Ìosa.
"Shaoil sinn gun robh sin air fhàgail san eachdraidh, agus linn ùr ann le smachd aig coimhearsnachdan air gnothaichean."
Fhuair Comann Chroitearan Ratharsair còirichean seilge an eilein o chionn 18 bliadhna, agus tha iad air a ruith on uair sin.
Chaidh na còirichean a chur a-mach gu tairgse nuair a thàinig an cùmhnant gu crìch.
Bha na croitearan an dùil gum faigheadh iad as ùr iad, leis gun deach innse dhaibh nach robh uallach air ministearan gabhail ris an tairgse as àirde.
Tha muinntir an eilein a' tarraing coimeas ris an dòigh san do dhèilig seann uachdaran an eilein sna 1960an, an Dr John Green, a bha a' fuireach ann an Sussex agus nach do chuir seachad aon oidhche air an eilean, ri gnothaichean.
Choisinn e far-ainm Dr No, air dha bacadh a chur air reic cuid de thaighean san eilean ri muinntir an àite, agus air leasachadh cidhe aiseige do chàraichean.
Thuirt Ministear na h-Àrainneachd, Pòl Wheelhouse, gun robh tairgse nan croitearan gu math nas ìsle na an tairgse a fhuair na còirichean.
Thuirt e cuideachd gun robh clàsaichean anns a' chùmhnant airson na croitearan a dhìon mur a deadh na còirichean a chleachdadh gu ceart.
"Rinn sinn cinnteach gun obraich an tagraiche soirbheachail leis a' choimhearsnachd ionadail," thuirt Mgr Wheelhouse.
"Ma bhriseas iad an cùmhnant, dh'fhaodadh sinn na còirichean a chur a-mach gu tairgse a-rithist."


text:
Leisgeul mu bhàs eusaintich san Eilean Sgitheanach
- 20 An Gearran 2013
Tha NHS na Gàidhealtachd air leisgeul a thabhainn airson laigsean sa chùram a fhuair seann euslainteach a fhuair bàs aig Ospadal Chuimhneachain MhicFhionnghain san Eilean Sgitheanach.
Chaidh an euslainteach, a bha 92, a thoirt a-steach don ospadal air 31mh am Màrt 2010, agus fhuair e bàs beagan làithean às dèidh sin, ri linn trioblaidean co-cheangailte ri teannachadh na chaolan.
Fhuair rannsachadh gun do dh'fhailich air luchd-cùraim aithneachadh gun robh atharrachadh air tighinn air a shuidheachadh, agus nach do dh'innis iad dha no do a theaghlach na bha a' tachairt.
Thuirt Àrd-Stiùiriche NHS na Gàidhealtchd, Elaine Mead, gun robh i airson leisgeul a thabhainn, gu poblach, às leth Bhòrd na Slàinte, airson nan laigsean sa chùram a thugadh seachad.
Thuirt i gun robh atharrachaidhean air an cur an sàs mar thà feuch piseach a thoirt air gnothaichean.


text:
Żelazowa Wola
‘S e clachan beag ann an cridhe na Pòlainn a th’ ann an Żelazowa Wola (IPA: (ʐɛlaˈzɔva ˈvɔla, Ruiseis: ЖeлaзoBa Boлa). Tha e suidhichte aig 69m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn Mazowieckie agus anns an sgìre Sochaczewski, 191km air falbh bho Lublin, 138km air falbh bho Kraków agus 45km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chan eil ach 65 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.[3] Chaidh Żelazowa Wola a stèidheachadh anns an 1579,[4] le Piotr Żelazo agus Paweł Żelazo agus tha an t-ainm a’ ciallachadh Dìleab nan Żelazo.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Frédéric Chopin: (1810 – 1849) Sgrìobhadair ciùil.
- Henryk Szeryng: (1918 – 1988) Cluicheadair na fhidheil.


text:
Douglas Haig
Bha Douglas Haig (Gaidhlig: Dùbhghlas Haig/MacCaig) na oileanach aig Oilthigh Ath nan Damh agus an Acadamaidh Rìohghail Armailteach ann an Sandhurst.
Ghabh e pàirt ann an Cogadh nam Boer ann an Afraga a Deas mar oifigeir-eachraidh. Bha e na cheannaird-airm airson Feachd Eiginn Bhreatainn (BEF) a' bha deiseil gus gluasad gu tìr-mòr a Roinn Eòrpa agus seasamh an aghaidh ionnsaigh Ghearmailteach. Aig toiseach a chogadh, anns an Lùnasdal 1914, bha e na leas-cheannard airson am BEF le Sir Iain French mar ceannard tarsainn air an airm gu leir.
Anns an Dùbhlachd 1915 chaidh ceannardas an t-airm slàn a thoirt dha. Stiùir e na h-ionnsaighean Breatannach aig na Blàran anns an Somme agus Passchendaele ann an 1916 agus 1917.
Bha sgrios agus bàs mòr aig gach àite le àireamh uabhasach de shaighdearan Breatannach air an càll agus chuir mòran an còire airson am bàs air Haig oir nach robh e a' tuigsinn a chùmhachd ann an teicneolas ùr co-cheangailte ri armachd mar gunnaichean so-loisgidh agus tancaichean.


text:
CHÌ sinn thall ’sa bhos comharraidhean air mar a tha Ghàidhlig a’ dol am feabhas a thaobh a labhairt agus a sgrìobhaidh. Tha daoine dol na’s measal oirre agus a’ gabhail barrachd cùraim a thaobh a gnàthachaidh.
Thàinig trì leabhraichean ùra ’gam ionnsuidh o cheann bheagan sheachduinean, agus ar leam gu’m bheil iad airidh air beachd a thaobh a’ ghrinnis leis am bheil iad air an cur air dòigh. Tha an litreachadh gun chearb, agus a thaobh cuid gramair dheth, bhiodh e dàna do neach ’sam bith coire fhaighinn dhaibh. Tha dhà dhiubh le maighstir-sgoile agus aon le ministear, agus cha d’fhàg iad clach gun tionndadh a chum an cuid oibre a dheanadh inich agus maiseach. Mar sin móran de sgrìobhaichean eile anns an linn so a th’againn – tha iad a feuchainn ri sgèimh na h-eagnaidheachd a chur air gach nì a thig ás an làmhan. Tha a’ Ghàidhlig a’ faighinn cliu nach d’fhuair i riamh roimhe, agus sin a chionn gu’m bheil a luchd-muinntir féin a’ gabhail rithe mar nì a tha luachmhor agus feumail.
Chan eil i na’s faide ’na h-eubarlaig gun mheas, gun mhodh. Tha a cuid leabhraichean, gu tric, cho saor o mhearachdan ris an fheadhainn Bheurla, agus, a thaobh cuid bruidhne, chan eil neach nach labhair i gu toileach.
Bha eadar-theangachadh an cois na Gàidhlig, agus seo am beagan fhaclan a tha car ás an rathad dhuinne: beachd “notice”, inich “tidy”, sgèimh na h-eagnaidheachd “the beauty of accuracy”, eubarlaig gun mheas, gun mhodh “a tatterdemalion without esteem or respect”.


text:
Taic do sgeama hydro Ulapuil
- 21 An t-Ogmhìos 2013
Chuir muinntir Ulapuil taic làidir ri plana 'son sgeama hydro a bhiodh fo smachd na coimhearsnachd.
Chuir urras coimhearsnachd a' bhaile plana air adhart do Choimisean na Coilltearachd - leis a bheil am fearann - gu bheil iad airson feum a dhèanamh de dh'Allt a' Mhuilinn agus Allt a' Bhràighe faisg air Loch Bhraoin.
Bhiodh an leasachadh fhèin stèidhichte ann an Coille Lael.
Ann am bhòt san sgìre an t-seachdain seo chuir 96% taic ris na planaichean.
Chleachd 58% den t-sluagh am bhòt is bha sin fhèin glè chudromach, oir bha feum air 51% co-dhuibh gus am biodh a' bhot a' seasamh.
Thèid tagradh oifigeil a-nise air adhart gu Choimisean na Coilltearachd.
Thathas an dòchas £1m a chruthachadh dhan choimhearsnachd air a' cheann thall.


text:
Feumaidh tu a bhith faiceallach na dhraibhear ann an Inbhir Nàrann. Chan ann a-mhàin a tha na cunnartan àbhaisteach air do bheulaibh ach tha agad seòrsa de slalom a dhèanamh gus na tuill as miosa a sheachnadh. Chan e rud math a tha sin idir, idir gu h-àraidh nuair a tha coisichean faisg air làimh. An t-seachdain seo chaidh thàinig beagan fuasglaidh air a’ chuis. Dreach as dèidh a nochd dealbhan den bad a bu mhiosa den A96 air loidhne, sgriobh Fearghas MacEòghainn BPA post-dealain do na ceannardan aig BEAR Alba, ‘s ann le iadsan a tha an dleasdanas airson an A96. Thuirt e gum biodh e a’ toirt sùil air na tuill e-fhèin aig an deireadh seachdain. Cha d’fhuair e cothrom ge-tà. Chaidh an lìonadh sa bhad, seadh ‘s e càraidh sealach a bh’ ann ach thill iad aig ceann sia làithean agus dh’obraich sgioba mòr, mòr feadh na h-oidhche gus a h-uile càil a chur ceart buileach glan.
Gu mì-fhortanach san fharsaingeachd chan eil mòran dòchas ann nam bheachd-sa agus chan ann an Inbhir Nàrann ach samhla air ciamar a tha cùisean air feadh na Gaidhealtachd. Tha an Riaghaltas air £15 muillean a ghealltainn do na h-ùghdarrasan ionadail gus leasachadh a thoirt air cùisean. Gheibh Comhairle na Gàidhealtachd £1.6 muillean as dèidh dhaibh h-uile sgillean de bhuidseat geamhradh nan rathaidean a chosgadh mu thràth.
Tha fhiosam nach eil e furasta coltas a dhèanamh eadar a leithid Siorrachd Lincoln ann an Sasainn agus Alba ach a-rèir am BBC tha iadsan a’ gearain gu bheil £300 muillean a dhìth orra gus na rathaidean a charadh gu ceart. A-nis ‘s e Siorrachd mhòr a th’ann an Lincoln le sluagh de 700,000 le grunn bailtean mòra agus pailteas rathaidean eadarra dìreach mar a tha moran sgìrean ann an Alba. Saoil dè a chosgadh e gus a h-uile toll a chur ceart ann an Alba? £1,000,000,000 ‘s dòcha? Saoilidh mi gum bi beachd aig na h-eòlaichean agus rudeigin na laighe air sgeilp air choireigin ann an Taigh an Ròid. Ciamar as urrainn do Alba fiù ‘s toiseach tòiseachaidh a chur air dòigh. Chan eil ach gainnead airgid agus gearraidh tro na cnaimh agus an uair sin tron smior air ar beulaibh. A bheil dòigh idir faighinn as an staing a tha seo? Bidh fèill mhòr air na Land Rovers agus 4x4 no dad sam bith le deagh suspension sna bliadhnaichean a tha romhainn, faodaidh tu a bhith cinnteach as.
Fhuair mi Kindle aig àm Nollaig agus mise air mo dhòigh glan leis. Ma tha sibh cleachte ri uidheaman digiteach cha bhi cus dail ort faighinn làmh an uachdair air an inneal bheag ùr seo. Gabh a leughadh gu furasta, tha coltas pàipear agus teacsa air gun teagamh sam bith agus chan ann cho cruaidh air do shùilean mar a tha uair as deidh uair nad chnap air coimpiutar.
Beagan as deidh Nollaig rinn mi sgrìob air loidhne gus rudeigin a chuir na bhroinn. Sa chiad dol a –mach rinn mi air an Tasglann Eadar-linn. Bha fhios agam gun robh leabhraichean Gàidhlig ri fhaighinn an sin. Luchdadh a-nuas mi Coinneach Odhar agus bha an teacsa Gàidhlig furasta ri leughadh. Dh'fheuch mi ri greim fhaighinn air feadhainn eile ach bha briseadh dùil gam fheitheah. Cha robh an Tasglann a’ cruthachadh cruth ‘mobi’ dhomh a bhiodh freagarrach don Kindle. Dh'fheuch mi PDF ach dhomhsa cha robh sin furasta ri sheòladh air an sgàilean beag Kindle. An uair sin chaidh mi dhan Pròiseact Gothenburg agus gu mi-fhortanach cha robh ann ach aon leabhar Gàidhlig. Luadhach mi e ach chunnaic mi mearachdan sa teacsa, cha robh na fuaimreagan le srac a nochdadh mar bu chòir agus mar sin bha coltas caran neònach air an teacsa. ‘s docha gur e an aon trioblaid bathar-bog a tha ag adhbharach mhearachdan OCD dhen leithid seo? Co-dhiù chaidh mi dhan roinn Fraingis Gothenburg agus fhuair mi Raison et Sensibilité le Jane Austin agus Les Voyages de Gulliver le Johnathan Swift.
Bha nam chuimhne gu robh cruth teacsa‘Mac Talla’ air an làrach SMO. Aon uair s’ gun robh mi a-steach chuir mi leth bhreac MacTalla anns an Kindle agam. Dh’obraich foidhle teacsa (txt) Mac Talla 1 gu math, math agus leugh mi beagan dheth, mus thog mi an cable USB a-mach fhuair mi grunn irisean eile den Pàipear-naidheachd ud. ‘S e sin mo chomhairle, nuair a thig e gu h-aon agus gu dhà mur a bheil cruth ‘Kindle’ ri fhaighinn, faigh am fear teacsa (txt) agus mur eil sin ann dèan leth-bhreac bho PDF agus cur ann sa Kindle e mar ‘plain txt’ le word no notepad msaa. 'S ann mar sin a tha mi air a bhith tilleadh dhan Tasglann eadar-lìn agus àiteachan eile far a bheil sgrìobhaidh. Cha do cheannach mi dad fhathast ge-tà, chan eil mi a' tuigsinn carson a tha Amazon a' reic leabhraichean-d aig an aon phris ri leabhraichean seann nos? Nan robh iad cnap mhòr nas saoire saoilidh mi gun bhithinn-sa airgead a tha thoirt seachad dhaibh. A bheil Kindle aig duine sam bith eile?
Gheibhear tuilleadh blogaichean san 'side-bar' airTirnamblog.com agus tha iad gu math inntinneach ach seo an fheadhainn a tha fhathast a' cumail a' dol ann an 2011. A bheil blog Gaidhlig agad-sa nach eil anns an liosta seo? Cuir fios airTnamB air an duilleag seo.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
12/02/2013
Ceòl, spòrs agus fealla-dhà air ur slighe dhachaigh còmhla ri Derek Pluto Moireach. An-nochd tha Pluto a' cur a' phrosbaig air òrain is tachartasan bhon bhliadhna 1977. Dè bha sibh pèin ris ann an 1977? A bheil sibh airson òrain sònraichte a' chluinntinn bhon bhliadhna sin? Cur fios thugainn air Facebook, post-d: pluto@bbc.co.uk no fòn an asgaidh: 08000 967050.Entertainment and the latest news to see you home with Derek Pluto Murray. Tonight, Derek plays some outstanding tracks and recalls some notable events from 1977. What were you up to in 1977? Any tunes you'd like to hear from that year? Get in touch with us in the studio via our facebook page, email: pluto@bbc.co.uk or freephone: 08000 967050.


text:
Valladolid
‘S e baile mòr eadchraidheil air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann am Valladolid (IPA: baʎaðoˈlið, far-ainm: Pucela, Laideann: Valdoletum). Tha e suidhichte aig 690m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-Aibhne Duero,[2] anns an Sgìre (Spàinntis: Provincia) Valladolid fhèin, anns a’ Choimearsnachd le Fèin-riaghladh (Spàinntis: Comunidad Autónoma) Castilla y León, faisg air na crìochan leis A' Phortagail, 162km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 487km bho Bharcelona agus 400km bho Shevilla.[3] Tha 154,462 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] an 13mh baile na dùthcha.[5] Chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an Valladolid ann an 1241.[6] Chaochail an ceann-feadhna Gàidhealach Aodh Rua Ó Dónaill an seo ann an 1602.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Confederación Hidrográfica del Duero
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas Sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ UVA
- ↑ Città di Firenze
- ↑ Città di Lecce
- ↑ Ville de Lille
- ↑ Ayuntamiento de Moreila
- ↑ City of Orlando
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Tavau
‘S e baile meadhanach faisg air Ciura, air an àirde an ear na h-Eilbheis a th’ ann an Tavau neo uf Tafaas (Seann Eadailtis Tavate, Gearmailtis/Fraingis: Davos). Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1213 mar Tavaus.[1] Tha e suidhichte aig 1,560m os cionn ìre na mara[2] ri taobh na h-aibhne Plessur, anns an roinn (Rumantsch Chantun) Grischuns, dìreach 122km air falbh bho Zürich, 291km bho Ghenève agus 187Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 11,131 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 143mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[4] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Tavau, ach tha Rumantsch agus Eadailtis aig mòran dhuibh cuideachd. Chaochail am Peantair Olandach Theo van Doesburg an seo ann an 1931.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Aspen[6]
- Chamonix