text:
Tha STEALL a’ cumail farpais anns a’ chiad eagran dhen iris ùir aca, agus an duais: fo-sgrìobhadh fad-bheatha! ’S e sin duais luach £120. Agus tha e ro shoirbh. Chan fheumar ach còig cheistean a fhreagairt mu litreachas ùr na Gàidhlig ro 31/01/2017. Gheibh sibh na ceistean uile anns an iris fhèin, agus tha barrachd fiosrachaidh mun fharpais air an làrach-lìn aca, steall.online.
Ceòl nan Speuran
Làraichean
- "Clach-mhìle ann an litreachas na Gàidhlig." -Cothrom
- "Còrdaidh Saorsa riut agus tha mi ga mholadh." - An t-Albannach
Cùrsa Memrise ACDD
Roinnean-seòrsa
- ceòl (23)
- corpas ficsean-saidheans (8)
- fànas (17)
- Ficsean-saidheans (69)
- naidheachd (65)
- punc (16)
- saibeirneatachd (24)
- SF (5)
- Uncategorized (2)
- Còraichean nan iomhaighean le CLÀR 2011, 2013, cleachdte le cead.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- A' croladh air Loch an Achadh, Ceann Tìre
- EXTERNAL ID
- QZP27_2808
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30722
- KEYWORDS
- croladh
cur-seachad
A' croladh air Loch an Achadh tuath air Ceann Loch Chille Chiarain. Nuair a bha an lochan reòta, bha muinntir Cheann Loch Chille Chiarain a' dol a spèileadh no a chroladh. Rè mìosan an t-samhraidh b' e campachadh, iasgach agus criogait na cur-seachdan a bha aca.
Tha e air a dhearbhadh gun robhas a' croladh ann an Alba bhon t-16mh linn. Tha Croladh air soirbheachadh thar nam bliadhnaichean agus bha a' Chiad Co-fharpais Nàiseanta ann ann an 1958. Fhuair an spòrs inbhe aig na Geamannan Olympic ann an 1998
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Taigh-solais Àird nam Murchan
Tha Taigh-solais Àird nam Murchan suidhichte aig Rubha Àird nam Murchan, mu leth mhìle air falbh bhon chnoc bheag ris an canar Corrachadh Mòr, an t-àite as fhaide iar air tìr-mòr Bhreatainn. 'S ann an seo far bhios a’ chladaich dheasaich den leth-eilean Àird nam Murchan (a’ leantainn Loch Suaineart agus a' Chaol Mhuilich) a’ ruith le chèile leis a’ chladaich thuathaich a tha air ruith le Rùm, Eilean nam Muc, Eige agus leis an Eilean Sgitheanach. 'S e seo na co-chomharran a tha aige: 56° 43.6 Tuath agus 6° 13.4 Iar.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig ainm an taigh-solais. Tha dà bheachd ann: Tha aon mhìneachadh ag ràdh gun tàinig e bho na faclan "Àirde" agus "Muirchu" (biast dhubh) neo ròn[1] agus a' ciallachadh: àite nam biastan dubha. Tha mìneachadh eile ag ràdh gu bheil an t-ainm ceangailte leis an fhacal: "Muirchol" leis a' chiall: àite spùinneadairean-mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'Sa bhliadhna 1845 cheannaicheadh 20 acair-fearainn bho Alexander Cameron airson 20 nòtaichean. Fhuair e cuideachd 58 nòta airson nan trioblaidean a bha aige aig an àm nuair a bha an taigh solais air a thogail.
Rinn Alan Stevenson an dealbhadh. Bha esan a’ buntainn do theaghlaich Stevenson, a bha ainmeil air sgàth 's gun robh iad a’ dealbhaidh an cuid as motha de na taighean-solais ann an Alba. 'S e Taigh Solais Àird nam Murchan an t-aona fear air feadh an t-saoghail a tha deilbhte anns an stoidhle Èipheiteach [2] . Chaidh an tùr a thogail le clachan eibhir a thàinig às an eilean Muile. Bathar ag obair trì bhliadhnaichean gus an robh an taigh-solais deiseil. San 5 an Dàmhair 1849 chaidh an solas a losgadh airson a' chiad turas.
An uair sin bha dithis luchd-obrach a' fuireach an-seo, b' e 18 nòtaichean gach bliadhna am pàigheadh a bha aca. Bha cothrom aca cuideachd dà bhò agus dusan caoirich a chumail airson a bhith beò.
Sa madainn 22 am Faoilleach 1852 bha stoirm mhòr ann, chaidh pìosan den tùr a bhriseadh le dealanach. Thuit 40 troigh den rathad anns a’ mhuir agus bhris an cuid as motha den bhalla, a tha timcheall na togalaichean, sìos. Ged a bha bàta na luchd-obrach na laighe 15 troighean nas àirde na a’ mhuir làn mu dheireadh, bhris e às a chèile fo chumhachd nan tonnan àirde.
Bhon bhliadhna 1988 bidh an taigh solais ag obair fèin-ghluasadach, bidh an Northern Lighthouse Board a’ gabhail cùram air a-nise. Bhon bhliadhna 1996 tha taigh an luchd-obrach agus na togalaichean eile aig an Ardnamurchan Lighthouse Trust. Tha ionad airson luchd-turais ann a-nise. Gheibh an luchd-turais fiosrachadh a bharrachd air sanasan-fiosrachaidh ann am Beurla agus ann an Gàidhlig a chaidh a chur an àrd aig cois an taigh-solais.
Togalaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an taigh-solais 35 meatair a dh’àird os cionn an talamh, tha staidhre ann le 152 ceum. Tha e 55 meatair a dh’àird os cionn na mara, tha an solas ri fhaicinn aig astar 24 mìltean. ‘S e sin an comharra aige: Flashing (2) White every 20 Secs.
Aig cois an taigh-solais tha inneal dearg ann airson fuaim àrd mhòr a dhèanamh, ma bhios e ceòthach. Ach chan eil an inneal seo ag obrachadh, tha fear ùr dealanach am broinn an tùir.
Dh’atharrachadh taigh luchd-obrach gu taigh tasgaidh. Tha an taisbeanadh a’ sealltainn ciamar a bhios an taigh solais ag obrachadh. Tha seòmar eile ann làn fhiosrachaidh mun dòigh beatha na luchd-obrach anns na 1940an. Air a thaobh tha taigh nan innealan. Anns an t-seann stàball tha cafaidh agus bùth ann a-nis.
Tha an rathad chun an taigh-solais gu math caol is lùibeach, mar sin tha solas trafaig ann. Canar gur e sin an t-aona fear a tha ann airson 50 mìle. [3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir (pdf-Datei), "Placenames", Duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba (Beurla)
- ↑ ardnamurchanlighthouse (Beurla)
- ↑ undiscoveredscotland (Beurla)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Northern Lighthouse Board (Beurla)


text:
Season 2
Episodes
All »
You are up to date!
-
12 episodes12 episodes
-
March 25, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus dearbhadh cho eòlach sa tha iad air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. Anns a' phrògram mu dheireadh den t-sreath tha Rosemary Ward agus Iain MacIlleMhìcheil a' strì an aghaidh Iain MacAmhlaigh agus Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein anns a' chathair. Join two teams for some entertaining fun as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words and proverbs. In the last programme of the series Rosemary Ward teams up with John Carmichael and Iain Macaulay joins Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan Maclennan keeping all in check!Season Finale
March 25, 2013Season FinaleFealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus dearbhadh cho eòlach sa tha iad air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. Anns a' phrògram mu dheireadh den t-sreath tha Rosemary Ward agus Iain MacIlleMhìcheil a' strì an aghaidh Iain MacAmhlaigh agus Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein anns a' chathair. Join two teams for some entertaining fun as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words and proverbs. In the last programme of the series Rosemary Ward teams up with John Carmichael and Iain Macaulay joins Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan Maclennan keeping all in check!No links available
-
March 18, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. Anns a' phrògram seo bidh Iain X MacÌomhair cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill agus bidh Rhoda NicDhòmhnaill ann an cuideachd Iain MhicIlleMhìcheil, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. Iain X MacIver joins Mary Anne Macdonald and Rhoda Macdonald teams up with John Carmichael, while chairman Hugh Dan Maclennan maintains order.
March 18, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. Anns a' phrògram seo bidh Iain X MacÌomhair cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill agus bidh Rhoda NicDhòmhnaill ann an cuideachd Iain MhicIlleMhìcheil, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. Iain X MacIver joins Mary Anne Macdonald and Rhoda Macdonald teams up with John Carmichael, while chairman Hugh Dan Maclennan maintains order.No links available
-
March 11, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus dearbhadh cho eòlach sa tha iad air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo tha Cairistìona Cheanadach agus Iain MacIlleMhìcheil a' strì an aghaidh Niall Iain Dòmhnallach agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein anns a' chathair. Join two teams for some fun and entertainment as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words, proverbs and songs. Kristine Kennedy teams up with John Carmichael and Neil Iain Macdonald joins Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan Maclennan keeping all in check!
March 11, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus dearbhadh cho eòlach sa tha iad air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo tha Cairistìona Cheanadach agus Iain MacIlleMhìcheil a' strì an aghaidh Niall Iain Dòmhnallach agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein anns a' chathair. Join two teams for some fun and entertainment as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words, proverbs and songs. Kristine Kennedy teams up with John Carmichael and Neil Iain Macdonald joins Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan Maclennan keeping all in check!No links available
-
March 4, 2013Spòrs agus fealla-dhà gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Maighread Stiùbhart ann an cuideachd Iain MacIlleMhìcheil agus bidh Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. Margaret Stewart joins John Carmichael and John Alex Macpherson teams up with Mary Anne Macdonald, while Hugh Dan Maclennan keeps a tight rein over proceedings.
March 4, 2013Spòrs agus fealla-dhà gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Maighread Stiùbhart ann an cuideachd Iain MacIlleMhìcheil agus bidh Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. Margaret Stewart joins John Carmichael and John Alex Macpherson teams up with Mary Anne Macdonald, while Hugh Dan Maclennan keeps a tight rein over proceedings.No links available
-
February 25, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. Anns a' phrògram seo bidh Iain Caimbeul cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill agus bidh Chrisella Ros ann an cuideachd Iain MhicIlleMhìcheil, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. Iain Campbell joins Mary Anne Macdonald and Chrisella Ross teams up with John Carmichael, while chairman Hugh Dan Maclennan maintains order.
February 25, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. Anns a' phrògram seo bidh Iain Caimbeul cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill agus bidh Chrisella Ros ann an cuideachd Iain MhicIlleMhìcheil, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. Iain Campbell joins Mary Anne Macdonald and Chrisella Ross teams up with John Carmichael, while chairman Hugh Dan Maclennan maintains order.No links available
-
February 18, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus dearbhadh cho eòlach sa tha iad air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo tha Eilidh NicLeòid agus Iain MacIlleMhìcheil a' strì an aghaidh Calum Aonghas MacAoidh agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein anns a' chathair. Join two teams for some entertaining fun as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words, proverbs and songs. Eilidh MacLeod teams up with John Carmichael and Calum Angus Mackay joins Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan Maclennan keeping all in check!
February 18, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus dearbhadh cho eòlach sa tha iad air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo tha Eilidh NicLeòid agus Iain MacIlleMhìcheil a' strì an aghaidh Calum Aonghas MacAoidh agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein anns a' chathair. Join two teams for some entertaining fun as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words, proverbs and songs. Eilidh MacLeod teams up with John Carmichael and Calum Angus Mackay joins Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan Maclennan keeping all in check!No links available
-
February 11, 2013Spòrs agus fealla-dhà gu leòr is da sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Cathy NicDhòmhnaill cuide ri Iain MacIlleMhìcheil agus bidh Aonghas Dòmhnallach cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. This week Cathy Macdonald joins John Carmichael, and Angus Macdonald teams up with Mary Anne Macdonald, while Hugh Dan Maclennan keeps a tight rein over proceedings.
February 11, 2013Spòrs agus fealla-dhà gu leòr is da sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Cathy NicDhòmhnaill cuide ri Iain MacIlleMhìcheil agus bidh Aonghas Dòmhnallach cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. This week Cathy Macdonald joins John Carmichael, and Angus Macdonald teams up with Mary Anne Macdonald, while Hugh Dan Maclennan keeps a tight rein over proceedings.No links available
-
February 4, 2013Spòrs agus fealla-dhà gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus brìgh diofar fhacail a dhearbhadh. An t-seachdain seo bidh Wilma NicUalraig a' toirt taic ri Iain MacIlleMhìcheil agus bidh Tony Kearney cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile! Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. John Carmichael is joined by Wilma Kennedy and Mary Anne Macdonald welcomes Tony Kearney, with Hugh Dan Maclennan attempting to maintain order.
February 4, 2013Spòrs agus fealla-dhà gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus brìgh diofar fhacail a dhearbhadh. An t-seachdain seo bidh Wilma NicUalraig a' toirt taic ri Iain MacIlleMhìcheil agus bidh Tony Kearney cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile! Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. John Carmichael is joined by Wilma Kennedy and Mary Anne Macdonald welcomes Tony Kearney, with Hugh Dan Maclennan attempting to maintain order.No links available
-
January 28, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Anna NicSuain ann an cuideachd Iain MhicIlleMhìcheil agus Mark Wringe a' cumail taic ri Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail rian orra uile. Plenty of fun and banter as two teams compete in a battle of wits over Gaelic words, proverbs and songs. Annie MacSween joins John Carmichael and Mark Wringe teams up with Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan MacLennan maintaining order.
January 28, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn cò is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Anna NicSuain ann an cuideachd Iain MhicIlleMhìcheil agus Mark Wringe a' cumail taic ri Màiri Anna NicDhòmhnaill, le Ùisdean MacIllInnein a' cumail rian orra uile. Plenty of fun and banter as two teams compete in a battle of wits over Gaelic words, proverbs and songs. Annie MacSween joins John Carmichael and Mark Wringe teams up with Mary Anne Macdonald, with chairman Hugh Dan MacLennan maintaining order.No links available
-
January 21, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn co is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Cairistìona Primrose agus Iain MacIlleMhìcheil a' feuchainn an aghaidh Aonghas Briannan MacNèill agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. This week Christine Primrose and John Carmichael pit their wits against Angus Brendan MacNeil and Mary Anne Macdonald, with Hugh Dan Maclennan in the chair.
January 21, 2013Spòrs agus dibhearsain gu leòr is dà sgioba a' dol an aghaidh a chèile gus faicinn co is eòlaiche air faclan, seanfhaclan agus òrain Ghàidhlig. An t-seachdain seo bidh Cairistìona Primrose agus Iain MacIlleMhìcheil a' feuchainn an aghaidh Aonghas Briannan MacNèill agus Màiri Anna NicDhòmhnaill le Ùisdean MacIllInnein a' cumail ceann a' mhaide riutha uile. Plenty of fun and wit as two teams compete to see who is the more knowledgeable when it comes to Gaelic words, proverbs and songs. This week Christine Primrose and John Carmichael pit their wits against Angus Brendan MacNeil and Mary Anne Macdonald, with Hugh Dan Maclennan in the chair.No links available
-
January 14, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus brìgh diofar fhaclan, seanfhaclan agus abairtean a dhearbhadh. An t-seachdain seo bidh Art MacCarmaig an cuideachd Mhàiri Anna NicDhòmhnaill agus bidh Kirsteen NicDhòmhnaill a' toirt taic dha Iain MacIlleMhìcheil, le Ùisdean MacIllInnein sa chathair. Join two teams for some fun and entertainment as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words, proverbs and songs. This week Arthur Cormack joins Mary Anne Macdonald and Kirsteen Macdonald teams up with John Carmichael, with Hugh Dan Maclennan acting as referee.
January 14, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus brìgh diofar fhaclan, seanfhaclan agus abairtean a dhearbhadh. An t-seachdain seo bidh Art MacCarmaig an cuideachd Mhàiri Anna NicDhòmhnaill agus bidh Kirsteen NicDhòmhnaill a' toirt taic dha Iain MacIlleMhìcheil, le Ùisdean MacIllInnein sa chathair. Join two teams for some fun and entertainment as they compete to outdo each other in their knowledge of Gaelic words, proverbs and songs. This week Arthur Cormack joins Mary Anne Macdonald and Kirsteen Macdonald teams up with John Carmichael, with Hugh Dan Maclennan acting as referee.No links available
-
January 7, 2013Fealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus brìgh diofar fhacail a dhearbhadh. Anns a' chiad phrògram den t-sreath bidh Anna Nicleòid cuide ri Iain MacIlleMhìcheil agus Coinneach Mòr MacÌomhair cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill agus anns a' chathair, Ùisdean MacIllInnein a' feuchainn ri ceann a' mhaide a chumail riutha uile. Fun and banter galore as two teams compete in a battle of wits over words, phrases and proverbs. This week Anna Macleod joins John Carmichael and Kenny Maciver teams up with Mary Anne Macdonald with Hugh Dan Maclennan trying to maintain order!Season Premiere
January 7, 2013Season PremiereFealla-dhà agus spòrs gu leòr is dà sgioba a' strì an aghaidh a chèile gus brìgh diofar fhacail a dhearbhadh. Anns a' chiad phrògram den t-sreath bidh Anna Nicleòid cuide ri Iain MacIlleMhìcheil agus Coinneach Mòr MacÌomhair cuide ri Màiri Anna NicDhòmhnaill agus anns a' chathair, Ùisdean MacIllInnein a' feuchainn ri ceann a' mhaide a chumail riutha uile. Fun and banter galore as two teams compete in a battle of wits over words, phrases and proverbs. This week Anna Macleod joins John Carmichael and Kenny Maciver teams up with Mary Anne Macdonald with Hugh Dan Maclennan trying to maintain order!No links available
-
With SideReel you can...
Track your favorite shows
Choose from 21,000 shows
Earn badges for watching


text:
Gaoda Bheinn
'S e Gaoda Bheinn [1] neo Gaoithe Bheinn (Beurla: Goat Fell) a' bheinn as motha air eilean Arainn. Tha i 874 metair air àirde (2,867 troigh). Tha e aig an National Trust for Scotland a-nis.
Chan eilear cinnteach mun ainm Gàidhlig ceart. Tha cuid ag ràdh gu bheil e a’ tighinn às an ainm Gaodabheinn (Beinn Gobhar neo Goat Mountain) a thàinig bhon seann fhacal Lochlannais Geita–Fjall. Neo is dòcha gun tàinig e bhon fhacal Gàidhlig gaoth, a’ ciallachadh Beinn Gaoitheach. Mar sin tha ainm eile air: Gaoithe Bheinn.[2]


text:
Girardota
'S e baile meadhanach ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a tha ann an Girardota. Tha e suidhichte aig 1,425m os cionn ìre na mara anns a' Ghleann Aburrá, dìreach ri taobh Medellín, prìomh-bhaile na roinne. ' S e baile le gnàth-shìde theth a th'ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 22˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1833.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile ris an canar Girardota an latha an-diugh a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), ann an 1833 anns a' Ghleann Aburrá, ga sgaradh bho Bharbosa.[3] Bha Aranzazu fhathast na Riaghladair ann an Antioquia aig an àm. A bharrachd air Girardota, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Liborina, Entrerríos, Ebéjico agus Cocorná.[4] A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a stèidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 42,566 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 17,555 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine afro-coloimbianch a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girardota (is mòran dhuibh mestizos). Chan eil Tùsanaich ann idir, ach tha 73.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.7% dhe na daoine ann an Girardota leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 87.9% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Girardota. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Girardota (Medellín)


text:
Cland Eirc immorro; Eochaid, Fergus, Cormac, Enda mac Erc, Colum, Setna, Eochaid Eldobar, Ailill, Emach Scabailli, Aengus Rus Eocho. Is andsin ro raid Feidlimid mac Amalgaid air is e robo rig la Claind Fhiachrach in tan-sin. Ca cobair do-berthai ar in cleireach tanic chucaib, no in tabartai fearand & mainchindi do? Is annsin do-fhrecair Eochaid h-e .i. mac Erca ingine Echdach, .i. rig Laigen, nach tibread fearand don cleireach Muimnech. Is coir duindi fearann do thobairt do amlaid, ar Enda Airchend mac Amalgaid ac togbail a aigchi forsin rig, daig is ingen rig Muman ar mathair, & ro las a aiged amail bid gris leisin errlabra ro raid. Buaid comairli fort fein & ar fearthinaid ar th' eisi, ar Cormac; loisi enig & ratha ar do cloind ar th' eis & in tan nach ba rig leat rath rig leo & comairli rig leo & tairberta la Cloind Amalgaid & Fiachrach & in mac rom-diult-sa ni bia rig na taiseach uad da eisi & ad-bert re h-Eochaid m-Breac ara deig-impidi co m-beidis maithi uad da eisi & ticfaid breo eacna & chrabaid do do cloind, ar Cormac, & riarfaid Sil n-Aililla meic Eogain in mac & niba suanach sadail im grad in Coimded.
- h-Ua Suanaich niba h-uarach
im seirc n-ergi neimeach
Eriu ard amra a ethe
is ed a cleiti clerech.


text:
24 an Dàmhair
'S e 24 an Dàmhair an 297mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (298mh ann am bliadhna-leum). Tha 68 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1648 – Sìth Westfalen: Thàinig crìoch air Cogadh na trichead bliadhna.
- 1648 - Bha an Eilbheis a' sgaradh de jure bho Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
- 1945 - Chaidh na Dùthchannan Aonaichte a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788 - Rafael Urdaneta, ann am Maracaibo. Saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia/A' Bheiniseala.
- 1820 - Santos Gutiérrez Prieto, ann an El Cocuy. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1877 - Rika Hopper, ann an Assen. Actair às na Tìrean Ìsle.
- 1932 - Robert Mundell, eaconamaiche à Canada.
- 1942 - Fernando Vallejo, ann am Medellín. Sgrìobhadair à Coloimbia.
- 1950 - Ernesto Samper, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 996 - Hugh Capet, Rìgh na Frainge.
- 1345 - Rìgh Valdemar IV na Danmhairg.
- 1601 - Tycho Brahe, reuladair Danmhairgeach (rug. 1546)
- 1645 - Martin Chemnitz, ann an Krnov (An t-Seic). Riochdaire Dioplòmasach.


text:
Aois Criost, da céd ochtmoghat a sé.
An céd-bhliadhain do righe Fiachaidh Sraibhtine ós Erinn.
Aois Criost, da céd nochat a h-aon.
An seiseadh bliadhain d'Fiachaidh i r-righe.
Cath Duibhlinde ria f-Fiachaidh for Laighnib. Tri catha h-i Slébh Toadh, cath Smetire, & cath Ciarmaighe ria f-Fiachaidh Sraibhtine bheós.
Aois Criost, trí céd fiche a dó.
Iar m-beith seacht m-bliadhna ar triochat 'na righ ós Erinn d'Fiachaidh Sraibhtine do-cear lasna Collaib h-i c-cath Dubhchomair h-i c-Crich Rois i m-Breaghaib.
Aois Criost, trí céd fiche a trí.
An ced-bhliadhain do Colla Uais mac Eathach Doimhlén na righ ós Erinn.
Aois Criost, trí céd fiche a sé.
An cethramadh bliadhain do Colla Uais h-i righe n-Ereann go ros-ionarbh Muiredhach Tireach eisiomh cona bhraithribh i n-Albain go t-tríbh cédaibh maraon riu.
Aois Criost, trí céd fiche a seacht.
An céd-bhliadhain do Muiredhach Tirech h-i righe n-Ereann.
A b-foircend na bliadhna-so tangatar na tri Colla go h-Erinn, & ní ro mair dia sochraide acht trí naonbhair nama. Do-deochatar din go Muireadhach iar na t-teagascc do draidh. Ro baigset fris, & ro raidseat droichbhriathra co rus-marbhadh, & corbadh fair tuairseadh ind fiongal. O nat etaiset tairiset oca, & robtar gora dó.
p.124
Aois Criost, trí céd triocha a h-aon.
An cúicceadh bliadhain do Muireadhach.
Cath Achaidh Leithdeircc h-i Fernmoigh lasna tríbh Collaibh for Ulltuibh, du i t-torchair Fergus Fogha, mac Fraechair Fortriuin, tiughfhlaith Uladh i n-Eamhain in Fergus h-isin. Ro loiscset iaromh Eamhain, & nís-aittreabhsat Ulaidh innte o sén. Tallsat for Ultoibh beos don cúicceadh ó Righe & Loch n-Eathach siar. Do-cer Colla Meann isin cath sin.
Aois Criost, trí céd caocca a sé.
Iar m-beith triocha bliadhain h-í righe n-Ereann do Muireadhach Tíreach do-cear la Caolbhadh mac Cruinn, ri n-Uladh, oc Port Righ uas Dabhall.
Aois Criost, trí céd caocca a seacht.
Iar m-beith aon-bhliadhain i righe n-Ereann do Caolbhadh, mac Cruinn Ba Dhrai, do-cear la h-Eochaidh Muighmeadhoin.
Aois Criost trí céd caocca a h-ocht.
An céid-bhliadhain d'Eochaidh Muighmeadhon h-i righe ós Erinn.


text:
THA Seonaidh Ailig Mac a’ Phearsain air a bhith a’ deanamh luaidh air Aonghas Pàdraig Caimbeul á Uibhist a-Deas, a chaidh a thaghadh mar neach-naidheachd Gàidhlig na bliadhna. Tha e, gu dearbha, airidh air an urram..
Bu mhath leamsa moladh a dheanamh air Deasach eile, an craoladair Ailig O’Henley á Gearraidh na Mònadh, a chluinnear gach madainn a’ toirt iomradh air spòrs.
Tha guth tlachdmhor siùbhlach aig Ailig, agus tha eòlas aige, gu h-àraid air ball coise, nach eil aig duine eile a bhruidhneas Gàidhlig. Bruidhnidh e gu pongail agus gu fiosrachail air cluicheadairean agus sgiobaidhean, chan ann a-mhàin an Alba ’s am Breatann, ach bho dhùthchannan air feadh na Roinn Eòrpa.
Is toigh leam mar a bhios e ag aithris air geamannan ball coise. Air BBC Alba dà Dhi-Sathairne air ais bha e a’ bruidhinn mu gheam eadar Tobar na Màthar agus Caley Thistle Inbhir Nis aig Fir Park. Bha an aithris air a clàradh agus a’ dol a-mach aig còig uairean feasgar. Bha mi aig a’ gheam agus air dhomh faighinn dhachaigh chunnaic mi e a-rithist agus dh’èist mi ri guth tlachdmhor Ailig agus ri Gàidhlig fhallain bheòthail. Bruidhnidh e gu sèimh, socair, gu tuigseach, gun bhòilich. Chòrd e gu glan rium.
Tha briathrachas aig Ailig a tha a’ toirt dealbh gu soilleir ann an Gàidhlig, nach cualas roimhe ach ann am Beurla. Thuirt e, “Ghoid e am ball bho shròn na bròige aige.” Agus: “Nam biodh e air a bhith beagan na bu stòlda a’ biathadh Calum Higginbotham air an làimh chlì ’s dòcha gum biodh am ball anns an lìon.”
Bhiodh e feumail do luchd ionnsachaidh èisteachd ri aithris ball coise air BBC Alba.
Tormod E Dòmhnallach


text:
Wadowice
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na Pòlainn a th’ann am Wadowice (IPA: vadɔˈvʲit͡sɛ, Gearmailtis: Wadowitz, Latbhais: Vadovice). Tha e suidhichte aig 271m os cionn ìre na mara,[1] ann an roinn na Pòlainn Ìosail (Pòlais: Małopolska) agus 's e prìomh-bhaile na sgìre Powiat Wadowicki a th'ann. Tha Wadowice 265km air falbh bho Lublin, 216km bho Kraków, 500km bho Gdańsk agus 284km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 19,149 a’ fuireach ann. A-rèir beul-aithris na sgìre, ‘s e fear air an robh Wad, am foirm goirid dhen ainm Władysław, a steidhich am baile san 10mh linn neo san 11mh linn. Chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas mar Wadowicze, ann an 1225. Ann an 1340 chaidh a’ mhòr-chuid dhen bhaile a mhilleadh ann an droch theine, ach fhuair e a chuid chòirichean san aon bhliadhna.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Karol Józef Wojtyła (1920 – 2005). Pàp bho 1978 gu ruige 2005.
Bailtean Co-cheanailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Canale d'Agordo[3]
- Carpineto Romano
- Pietrelcina
- San Giovanni Rotondo
- Sona


text:
Aithbhreac inghean Coirceadail
B' e bana-bhàrd a bha ann an Aithbhreac inghean Coirceadail, no mar a chuireadh sinne oirre anns an latha an-diugh Aithbhreac Nic Chorcadail. Cha tàinig ach aon dàn a rinn ise a-nuas thugainn: am marbhrann A phaidrín do dhùisg mo dhéar, a tha air a ghlèidheadh ann an Leabhar Deadhan Lios Mòir agus anns a bheil i a' caoidh a fir, Niall Óg (mac Thorcuil) MacNéill Ghiogha, a bha na chonstabal aig Caisteal Suibhne ann an Cnapadal às leth MacDhòmhnaill nan Eilean, agus a dh'eug, a rèir coltais, uaireigin eadar 1455 agus 1472. Is dòcha gur e seo an dàn as tràithe a rinneadh (ann an Alba no ann an Èirinn) le bana-bhàrd air a bheil ainm cinnteach.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Derick S. Thomson: The Companion to Gaelic Scotland. Basil Blackwater Publisher Lim., Oxford 1983, ISBN 0-631-12502-7, d:3


text:
- TIOTAL
- Balach is de nighean a' sreap geata, Àird nam Murchan
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0437
- ÀITE
- Àird nam Murchan
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10251
- KEYWORDS
- geatachan
feansachan
Àird nam Murchan
Sanna- dealan-uisge
geata
feansa
Chaidh an dealbh seo de bhalach is de nighean a' sreap thairis air geata a thogail le M.E.M. Donaldson sa chiad leth dhen 20mh linn. Chan eil cinnt càit an deach a togail ach 's ann am bad-eigin ann an Àird nam Murchan a bh' ann. Tha an rubha seo a' còmhdach còrr is 200,000 acaire air taobh siar na h-Alba.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
15 an Cèitean
'S e 15 an Cèitean an 135mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (136mh ann am bliadhna-leum). Tha 230 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1859 - Pierre Curie, fiosagaiche às an Fhraing. Lorg e radium agus polonium còmhla ris a bhean Marie Curie.
- 1887 - Edwin Muir, sgrìobhadair is eadar-theangaiche Albannach.
- 1915 - Paul Samuelson, ann an Gary (Indiana). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1957 - Iain Mason, neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1947 - Miguel Abadía Méndez, ann am Fómeque. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2015 - Flòraidh NicNèill, seinneadair Gàidhlig à Eilean Bharraigh.


text:
- TIOTAL
- Cidhe Chaol Loch Aillse le Taigh-òsda an Stèisean
- EXTERNAL ID
- HCD00985
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1910an; 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12637
- KEYWORDS
- staran
caolas
bàta-seòlaidh
eathar
bàt'-aiseig
cidhe
taigh-òsda
Bha bùth-leighis Donnachadh Mac a' Phearsain na sheasamh faisg air an rathad a' dol sios don chidhe às am bitheadh na bàtaichean-aiseig a' dol a-null don Eilean Sgitheanach. 'S tric a bhitheadh e a' gabhail cuairt air an staran air a làmh chlì anns an dealbh a bha a' dol timicheall don stèisean agus cidhe an rathad-iarainn, a' toirt an camera aige air eagal 's gum bitheadh an cothrom ann airson dealbh a thogail. Tha an sealladh seo, a' coimhead don taobh an iar bhon staran, a' toirt a-steach Caol Acain air an Eilean Sgitheanach thar a' chaolais, bàta a' seòladh agus an eathar à Gleann Eilg a' gabhail luchd-siubhail aig an lamraig. 'S e loids a bh' anns an taigh mhòr ri taobh a' chidhe bho thùs agus 's ann leis an teaghlach MhicMhathain a bha e ach chaidh a reic do Chompanaidh an Rathad-iarainn timicheall air 1897 agus b' e Taigh-òsda an Stèisean a bh' ann mus deach atharrachadh anns na 1940an an deidh tòrr leasachadh gu bhith Taigh-òsda Loch Aillse
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Tagradh agus Saoradh bho Alasdair MacDhòmhnaill gu Morair a' Cheartais, Mac na Clèirich, 10 Sultain 1750, d.2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47I_02
- DEIT
- 1750
- LINN
- 1750an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5791
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
braighdeanas
Is e seo earrann à litir Tagraidh agus Saoraidh gun Làn Urramach Morairean a' Cheartais, Mac na Clèirich agus Minto, fon cheann-latha 10 Sultain 1750. Tha e co-cheangailte ri Alasdair MacDhòmhnaill, Màiri NicDhòmhnaill agus Anna NicDhòmhnaill à Moneragie agus Màiri NicUalraig à Gleann Lèibhe. Tha iad fo chasaid gun 'tug iad ionnsaigh air cuid de dh'Fheachdan a Mhòrachd agus gun do shaor iad fear Iain Mac an Tòisich às an làmhan, a bha iad ag ràdh a chaidh a thoirt an grèim air èideadh ann am pàirt den Èideadh Ghàidhealach' agus eucoirean eile.
Chaidh a' chasaid a thogail ann an 'Litrichean Sònraichte' air sgàth iarrtas bho Uilleam Grannd à Gràinnseach Bhaile nam Preas (air ainmeachadh ann an àiteachan eile mar 'Neach-tagraidh a Mhòrachd às leth Maitheas a Mhòrachd'). Thathar air innse dhaibhsan a tha fo chasaid nach eil a' chùirt aca gu bhith a' dol air adhart 'aig an Àm seo' agus bithear gan cumail airson ùine nas fhaide ann an Tollbooth Inbhir Nis. Tha seo, thathar ag argamaid, ag adhbhrachadh mòr chruadal dhaibh, a chionn 's nach eil sgillinn airgid aca agus ann am bitheantas gum feum iad a bhith ag iarraidh biadh air daoine. Tha iad ag agairt cuideachd gu bheil leisgeul làidir aig MacDhòmhnaill agus gun robh e ceàrr a chur an grèim. Mar sin dheth, tha iad ag iarraidh a' chùirt a chumail gun dàil no gun tèid an saoradh air urras


text:
- TIOTAL
- Tagradh le Murchadh MacCoinnich, t.d 4
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_16I_04
- DEIT
- 1764
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5754
- KEYWORDS
- pàipearan-cùirte
clàran-cùirte
clann
Seo duilleag bho thagradh le Mgr Murchadh MacCoinnich, a bha na mhinistear agus na mhodaratar air seisean Inbhir Nis, agus barantas prìosain airson Gilleasbaig MacPhàil, Ealasaid NicAoidh, Ailig Gavin agus Anna NicGhlasain, a bha nan searbhantan aig Alasdair Mac na Clèirich, am fear-tac, à Geddes ann an Siorrachd Inbhir Nàrainn, air a thoirt seachad leis An Fhìor Urramach Alasdair Boswell à Achadh nan Leac, fear de choimiseanairean mòrairean breitheamhan a' Chrùin, leis an deit 26mh den Cheitean 1764 ann an Inbhir Nis.
Tha e air a chur às a leth gun tug an ceathrar a tha fo chasaid, leanabh do thaigh Phineas Mac anTòisich, a bha na cheannaiche agus na Dheaghan ann an Inbhir Nis, 's dh'fhàg iad an sin e aig dà uair 's a' mhadainn air oidhche le reothadh anns an Fhaoilleach.


text:
THA Fauna Scotica: Animals and People in Scotland le Polly Pullar agus Mary Low (Birlinn, £30) air aon de na leabhraichean gleansach dathail bùird-chofaidh ud a bhios a’ tighinn a-mach ann an àm air son na Nollaig.
Ach le diofar: tha fios aig Mary Low air rud na dhà mun Ghàidhlig, oir rinn i ceum ann an Ceiltis agus tha i air móran a sgrìobhadh mu Alastair MacilleMhìcheil, Carmina Gadelica agus nàdar na Crìostaidheachd anns na dùthchannan beannaichte seo.
Tha a bhuil air. Tha earrann bheag no mhór ann do gach creutair, ’s ’na ceann tha ainmean a’ chreutair sin ann am Beurla, Laideann, Albais (uaireannan) agus Gàidhlig (daonnan). Tha an leabhar làn sgeulachdan agus iomraidhean mun cheangal eadar ainmhidhean agus daoine, cuid ’nam pàirt den t-seanchas agus cuid ann am “bogsaichean” dathte air leth, agus tha tòrr dhiubh air an toirt á dualchas nan Gaidheal – chan e Carmina a-mhàin idir ach làn dualchas na Gaidhealtachd, ’s tha faclan, seanfhaclan no rannan Gàidhlig air a h-uile duilleig, cha mhór.
Tha siud sìos ’s suas rud beag a réir có a’ phàirt den leabhar anns a bheil thu. Oir tha an cuspair air a roinn ’na dheich caibideilean: a’ bheinn, monadh ’s boglach, coilltean, lochan ’s aibhnichean, a’ mhuir, eileanan agus sgeirean, tuathanas agus croit, mun bhaile, obair fhiadhaich, creutairean na h-inntinne. Innleachd sgoinneil.
A thaobh nan trì mu dheireadh, tha ‘About Town’ a’ déiligeadh ri creutairean a chithear sa bhaile mhór ’s a’ crìochnachadh le Greyfriars Bobby. Tha ‘Wild Work’ ag innse mu rudan mar taxidermy, sporain fhéilidh, obair adhairc, mì-ghnàthachadh ainmhidhean, agus an SSPCA. Agus ann an ‘Creatures of the Mind’ tha rudan mar an t-aonachòrnach, an t-each-uisge, crodh mara agus uilebheist Locha Nis.
Leabhar brèagha, làn fiosrachaidh luachmhoir ’s obair-chamara mhìorbhailich.
FO “Barn Owl” anns a’ chaibideil ‘Woods’ tha Fauna Scotica ag ràdh, ann am bogsa air leth, “In Gaelic, the barn owl is the cailleach-oidhche (‘the old woman of the night’), and owl imagery was sometimes used to express the sadness of old age or fading glory. In a group of poems published in 1755, the ‘poor old owl of Strone’ (comhachag bhochd na Sròine) is invited to make her confession. She says she has nothing to confess: her song may be tuneless but she is neither a curser nor a liar; she has committed no theft, violated no tomb or sanctuary and been faithful in love; she is just a poor old honest woman (‘gur cailleach bhochd ionraic mise’), she says.”
Seo clìc cho math ri gin sam bith gu léirmheas air Òran na Comhachaig le Dòmhnall Mac Fhionnlaigh nan Dàn, deasaichte le Pat Menzies (Scottish Gaelic Texts Society, £15) a chrochadh. Tha a h-uile facal shuas cho fìor ’s a ghabhas ach fear no dhà. A réir na bana-Mhèinnearaich rinneadh an t-òran sna bliadhnachan 1575–1600. Cha deach fhoillseachadh gu 1776 ge-tà. Se thachair ann an 1755 ach gun do sgrìobh an t-Urr. Seumas MacLathagain sìos o bheul-aithris e.
Agus an e sreath dhàintean a th’ ann, neo òran a-mhàin? Sin ceist a chaidh fhaighneachd iomadh uair. Tha Pat Menzies ga fhaicinn mar aon òran, agus, a’ tarraing uisg’ á iomadh tobar, tha i a’ toirt dhuinn ‘Òran na Comhachaig’ ’na aon steall bho Rann 1 gu Rann 72, le eadar-theangachadh Beurla air gach duilleig mu choinneamh.
Cuideachd san leabhar tha notaichean ri gach rann, agus (aig an toiseach) aiste inntinneach mun dàn fon cheann ‘Context, Audience and the Oral Tradition’. Dh’fhaodadh an sgrìobhadair a bhith air tuilleadh a ràdh mu àite an òrain ann an eachdraidh litreachas na Gàidhlig: gu pearsanta, tha mise ga fhaicinn mar a’ chiad de thrì òrain mhóra Ghàidhlig mu na dàimhean cothromaichte eadar daoine, sealg agus beanntan ’s cho furasta ’s a tha iad a’ dol ceàrr – se na dhà eile ‘Cumha Choire an Easain’ leis a’ Phìobaire Dhall (1656–1754) agus ‘Moladh Beinn Dóbhrain’ le Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir (1724–1812). Saoilidh mise gum bu chòir gach gin de na dhà seo fhaicinn ann an solas na thàinig roimhe. Feumaidh mi aideachadh ge-tà gur e dreuchd an ùghdair sloinntireachd an òrain aice a thoirt dhuinn seach a shliochd. Rinn Pat Menzies sin agus tha sinn fada ’na comain.
Bha an leabhar aig Dr Menzies car fada gun tighinn. Tha i ’na bean-uasal á Dùn Éideann a dh’ionnsaich Gàidhlig ’s a rinn PhD air a’ chuspair. Tha e follaiseach gun do rinn i an obair mun do nochd Duanaire na Sracaire (2007) anns a bheil sàr eadar-theangachadh le Meg Bateman den òran, oir chan eil i ga ainmeachadh. Ann an Rann 2 far a bheil “’S iomadh àl a chuir mi romham Many a brood have I begotten” aig McLeod agus Bateman, tha “’S iomadh àl a chuir mi romham Many a generation have I survived” aig Menzies. Tha sin ceàrr. Saoilidh mi gu bheil a’ mhearachd a’ dol air ais gu Bàrdachd Ghàidhlig far an robh “Is iomadh linn a chuir mi romham” aig MacBhàtair, le nota “chuir mi romham; otherwise, ‘chuir mi tharam’”. Se Many a generation have I survived a’ Bheurla air “Is iomadh linn a chuir mi tharam”.
Eu-coltach ris an t-seann chomhachaig, tha rud agam ri aideachadh. B’e mise mi fhìn a chuir ‘Òran na Comhachaig’ an aithne dhan bhana-Mhèinnearaich, cha mhór “mun robh Donnghail anns an Fearsaid” ma leigeas i leam a ràdh. Bha sinn ga leughadh á Bàrdachd Ghàidhlig. Mar sin, feumaidh gur e mise as coireach ris a’ mhearachd. Leugh mi an leabhar gu faiceallach ’s cha tug mi ’n aire do th’éile, ged tha mi rud beag teagmhach mun “ruaidhe seo shios the brown earth down here” far an robh “an ruaimhe so shios this burial place (‘this Rome’) down here” aig MacBhàtair.
Tha ‘Òran na Comhachaig’ ’na dhàn bòidheach, neònach, mìorbhaileach. Nach truagh gu bheil cho beag fios againn air a’ bhàrd, Dòmhnall mac Fhionnlaigh. Tha mi a’ moladh an leabhair gu mór.
SE Hebridean Sharker le Tex Geddes (Birlinn, £9.99) an dearbhadh nach eil agad ri tòiseachadh aig an toiseach neo ri crìochnachadh aig a’ chrìch ma tha thu dol a sgrìobhadh mu na dh’fhiosraich thu den t-saoghal. Faodar leabhar a dhèanamh de dh’aon chaibideil ’na do bheatha.
Dh’fhoillsicheadh Hebridean Sharker an toiseach ann an 1960. Tha Geddes ag innse mu chóig bliadhna pacte (1948–53): phòs e Jeanne, chaidh iad a dh’fhuireach a Ghlas na Ceàrdach ann am Mòrar, chum e air ag iasgach nan giomach ’s a’ criuthadh air bàta-teasairginn Mhalaig, cheannaich e bàta agus gunna harpun dha fhéin gu dhol a-mach air tòir nan cearban, fhuair e fear a dh’obrachadh a’ ghunna, ’s chuir e an sàs na dh’ionnsaich e mun chiùird bho Ghavin Maxwell. Gu sònraichte, bha e deimhinne gun gabhadh an grùthan a thoirt ás na cearbain aig muir, ’s bha e ceart. Ann an 1952 cheannaich e fhéin ’s Jeanne Eilean Shòaigh (deas air an Eilean Sgitheanach), ach ann an 1953 dh’ath- shuidhich Bòrd an Àiteachais croitearan Shòaigh do Muile, ’s chaidh Geddes ’s a theaghlach fhàgail air an eilean leotha fhéin.
Ged a tha sgeulachdan math ann mu phoidseadh nam fiadh ’s a’ bhradain cuideachd, se sealg nan cearban am prìomh stòiridh. Rinn Geddes deagh airgead aiste cho fada ’s a mhair i, a dh’aindeoin farpais bho bhàtaichean Lochlannach. Loisgeadh tu harpun dhan chearban agad, shlaodadh esan leis thu mìle bho mhìle a dh’ionnsaigh a’ chuain ’s tu leigeil a-mach an ròpa, ghabhadh tu cupa tea, ’s nuair bha e ro sgìth gu do tharraing tuilleadh, thigeadh tu suas ris, mharbhadh tu e, thogadh tu air bòrd e, bheireadh tu a ghrùthan ás, chaitheadh tu a chlosach air ais a-staigh dhan mhuir, agus dh’fhalbhadh tu air tòir an ath chearbain.
Anns a’ cheann thall lorg an saoghal dòighean bu shaoire air a chuid ola fhaighinn – luingeas nam mucan-mara á Canada, á Nirribhidh, á Iapàn – ’s dh’aontaicheadh móran an-diugh ri iasgair sgadain á Malaig: “Not least of his objections was the butchery involved, which had caused him on several occasions to refer to Johnny and I [sic] as ‘those pair of bloodthirsty baskets!’ and the sharks as ‘poor, innocent beasts’, despite the fact that they must in their day have cost him hundreds of pounds in nets.”
Có bh’ ann an Tex? Rugadh e mar Joseph Geddes ann an Ceann Phàdraig ann an 1919, ’s thathar a’ creidsinn (!) gun do thogadh e ann an Canada. Dh’fheuch e a làmh, a réir choltais, air sabaid nan dòrn ’s air cùl-mhùtaireachd ruma, ’s thug e an Cogadh anns na Sìofortaich ’s anns na Feachdan Sònraichte. Bha e beò air Sòaigh gu 1998.
Mar sin tha Hebridean Sharker ’na phìos air leth dathail ann an jigsaw. Se na pìosan eile, gun teagamh, Harpoon at a Venture le Gavin Maxwell, The Soay of our Forefathers le Laurance Reed – agus na leabhraichean mìorbhaileach air fad nach do sgrìobh Geddes riamh!
Tha Geddes air ainmeachadh ann a Fauna Scotica, a tha ’g innse dhuinn gun do mhair iasgach nan cearban an Alba gu 1994, “when nine were taken by the last shark fisherman, Howard McCrindle. He faced much opposition, and even received death threats from conservationists unhappy that sharks were still being killed, and has since been working with researchers to protect sharks.”
rblack@scotsman.com


text:
Bidh eòlaichean, sgoilearan agus luchd turais ’nam mìltean a’ tadhal air Skara Brae ann an Arcaibh gach bliadhna, rud a tha a’ cur ri econamaidh nan eilean.
Tha an làrach a’ dol air ais gu eadar 3200 agus 2200 roimh Chrìost agus bha e ’na laighe fon ghainneamh thar nan linntean.
Ann an Uibhist a-Tuath tha làrach den aon seòrsa ann an Grèinetobht. Faisg air gob Àird a’ Mhorrain tha baile, Udal, far an robh sluagh a’ còmhnaidh ann an togalaichean tro amannan neolithic, umha, iarainn, Lochlannach agus meadhan-aoiseach. Tha an làrach a’ dol air ais cho fada ri còrr agus 4,000 bliadhna.
Thòisich am Profeasair Ian Crawford air sgrùdadh a dheanamh air an àite ann an 1963. Gach samhradh bhiodh e a’ tighinn gu Solas le buidheann de na h-oileanaich aige á Oilthigh Chambridge. Tha iad air lethcheud togalach agus tobhta a lorg agus air 27,000 gnothach mar cnàmhan, buinn airgid, crèadaireachd agus rudan umha agus iarainn fhaighinn. ’S tha ceàrdach agus grunn taighean cuibhle air tighinn am follais.
B’e seo am baile bu mhotha san eilean aig aon àm, agus bha Sìol Ghoiridh a’ còmhnaidh ann. Chaidh iad fhèin agus buidheann eile de shliochd nan Dòmhnallach, Sìol Mhurchaidh, a-mach air a-chèile. Bha blàr eatarra far an do theab iad cur ás do chèile.
Tha lethcheud bliadhna bhon a thòisich am Prof. Crawford air rannsachadh. Am measg an fheadhainn a tha den bheachd gum bu chòir, a-nis, na gnothaichean a lorg e a bhith air am foillseachadh ann an Uibhist tha am BPA Alasdair Allan, an t-arc-eòlaiche Deborah Anderson ’s an Comhairliche Èirdsidh Caimbeul. Aig an àm seo tha mòran dhiubh air an tasgadh ann an Glaschu, ach tha iomairt air bhonn gus an gluasad dhachaigh. Agus tha tabhartas £85,000 air tighinn bho Chomann nan Taighean Tasgaidh gus sin a choileanadh.


text:
Duine a tha air tharraing drùis-mhiannach gu h-iomlan no gu mòr ri buill am gnè fhèin; bean air tharraing ri mnathan eile (air chantainn ri cuideachd cho leisbich, cho b' fheàrr le leisbich), no fear air tharraing ri fir eile.
Eadar-theangachaidhean
Buadhair
(de duine no beathach) Air tharraing gu drùiseil a-mhàin no gu mòr ri buill am gnè fhèin.
A' buntainn ri co-sheòrsachd, cho dàimh, tarraing, miann, 's mar sin air adhart.
Air chur roimh no air chleachdadh le co-sheòrsaich, martaigh-seinnse, 's mar sin air adhart.
Fios a' chleachdaidh
B' fheàrr le mòran mnathan co-sheòrsach a bhith air chantainn ri leisbich.
Co-fhaclan
(Air tharraing gu drùiseil a-mhàin no gu mòr ri buill dham ghnè fhèin.): leisbeach (air chleachdadh a-mhàin nam mnathan)


text:
- TIOTAL
- Taigh Inbhir Garadh (a-nis Taigh-òsta Chaisteil Ghleanna Garadh)
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0039
- ÀITE
- Inbhir Garadh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mo Naomhaig
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31922
- KEYWORDS
- cairtean
taighean mòra
taighean-òsta
caistealan
batail
Tha an dealbh seo a' sealltainn Taigh-òsta Chaisteil Ghleanna Garadh, air an robh an t-ainm Taigh Inbhir Garadh aig aon àm, suidhichte air cladach Loch Omhaich.
Chaidh an taigh mòr seo a thogail eadar 1866 is 1869 airson an uachdarain is an neach-poileataigs Edward Ellice (1810-1880), agus chaidh a dhealbhadh leis an ailtire David Bryce. Chaidh stàball a dhealbhadh le J. Macvicar Anderson agus a chur ris ann an 1875-76.
Na sheasamh air 'Creag an Fhithich' tha Caisteal Inbhir Garadh, làrach seann taigh tùir bhon t-seachdamh linn deug, cathair Chlann Mhic Dhòmhnaill Ghleanna Garadh, meur de Chlann Dòmhnaill a bha aithnichte mar Chlann Raghnaill Chnòideart agus Ghleanna Garadh. Chaidh Caisteal Inbhir Garadh a chur na theine agus a mhilleadh leis an t-Seanailear Monk ann an 1654, chaidh a dhèanamh suas às ùr le Raibeart MacNeacail timcheall air 1670, ach chaidh a mhilleadh agus a chàradh a-rithist às dèidh ar-a-mach 1715 agus 1745. Ghabh am Prionnsa Teàrlach fasgadh ann às dèidh Blàr Chùil Lodair.


text:
- TIOTAL
- Cladh Cille Mhoire agus uaigh Fionnghal NicDhòmhnaill
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2616
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34520
- KEYWORDS
- MacArtair
pìobaire
Fionnghal NicDhòmhnaill
Cille Mhoire
Tha an dealbh dhathach seo a' toirt seachad deagh shealladh dhen chrois Cheiltich àird a tha a' comharrachadh uaigh Fionnghal NicDhòmhnaill ann an cladh Cille Mhoire ann an ceann a- tuath Thròndairnis, le sealladh farsainn dhen Chuan Sgìth agus na Hearadh aig a' chùl. Anns an aon chladh, tha cuid de Chlann 'Ic Artair, pìobairean ainmeil do Dhòmhnallaich Dhùn Tuilm air an adhlacadh


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach agus sgoilearan aig Àrd-sgoil A' Phluic
- EXTERNAL ID
- HCD_PHOTO_01261
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940s
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13137
- KEYWORDS
- sgoil
sgoilearan
bailtean
foghlam
Tha Màiri Nic a' Phearsain (Hudson an dèidh seo) anns an dealbh seo na seasamh aig fìor thaobh chlì an treas sreath bhon aghaidh a' caitheamh seacaid spaideil air muin a geansaidh le amhach àrd. B' e an nighean aig Donnchadh Mac a' Phearsain, an Cungaidhear ann an Caol Loch Aillse, a bh' ann am Màiri, agus b' e neach-togail dheibh dealasach a bh' ann agus chan eil teagamh nach e a thog an dealbh camara seo de na sgoilearan agus na tidsearan. Fhuair Màiri a foghlam ann am Bun-sgoil Uachdar Thìre agus Àrd-sgoil A' Phluic mus do cheumnaich i à Oilthigh Obar Dheathain. Bha i a' teagasg ann an Oxford agus san Eilbheis ach thill i dhan Chaol nuair a dh'fhàs a màthair tinn. An dèidh dha a màthair bàsachadh, bha Màiri a' teagasg gu h-ionadail, nam measg sin Beurla ann an Àrd-sgoil A' Phluic, agus bha i na Ceannard-sgoile ann an Sgoil An Dòrnaidh.
Chaidh togalach tùsail na sgoile anns A' Phloc, suidhichte ann am meadhan a' bhaile mu choinneamh an taigh san dealbh, a thogail le Alasdair Ross ann an 1858 dha Alasdair MacMhathain, sealbhadair Oighreachd Loch Aillse. B' e an Àrd-sgoil airson an sgìre a bh' ann, le clasaichean bun-sgoile gan teagasg ann an àiteachan eile sa bhaile. Chaidh sgoil ùr a thogail ann an 1964 agus b' e a' Bhun-sgoil a bh' anns an togalach tùsail an uair sin.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Linne Chluaidh
'S e caolas ann an Alba siar a th' ann an Linne Chluaidh. Tha e suidhichte eadar Cinn Tìre agus tìr-mòr Alba. Tha an Abhainn Chluaidh a' sruthadh ann.
Aig an inbhir, tha e 26 mìltean a leud.
Bha Balla Antonine, balla àrsaidh Ròmanach, a' ruith eadar an Linne Chluaidh agus an Linne Foirthe.
Susbaint
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean air an linne[deasaich | deasaich an tùs]
- Aird Rosain, An Leargaidh Ghallda, An t-Sròn
- Baile an t-Salainn, Baile Bhòid, Baile Eilidh, Breadhaig
- Ceann Loch Chille Chiarain,
- Dùn Breatann, Dùn Omhain
- Guireag, Grianaig,
- Inbhir Gharbhain, Inbhir Àir, Irbhinn
- Loch an Eilein, Loch Raonasa
- Port a' Mhuilinn, Port Ghlaschu, Preastabhaig
Eileanan ann an Cluaidh[deasaich | deasaich an tùs]
àitich[deasaich | deasaich an tùs]
neo-chleachdta[deasaich | deasaich an tùs]
- Creag Ealasaid
- Cumaradh Beag
- Eilean Dà Bhàrr
- Innis Mheàrnaig
- Pladaigh
- Eilean Mhoire (Lady Isle)
- Sgat Mòr is Sgat Beag
- Eilean a' Chaisteil
- Sandaigh


text:
- TIOTAL
- 'Tilgeil a' Chudthroim', Geamachan Gàidhealach Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- HC_INV_HIGHLANDGAMES_010
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13499
- KEYWORDS
- spòrs
cruinneachaidhean Gàidhealach
co-fharpaisean
cleasan Gàidhealach
'S e seo dealbh-camara de Bhrus Shepherd às Eilginn an sàs ann an cofharpais 'Tilgeil a' chudthroim' aig Geamachan Gàidhealach Inbhir Nis ann an 1990 no 1991.
Chaidh Comann na Coinneimh a Tuath a chur air bhonn an 11mh Ògmhios 1788 gus tachartasan sòisealta leithid dannsaichean is sealgaireachd a chur air dòigh airson uachdarain na Gàidhealtachd. Ann an 1790 chaidh rumannan dhan chomann fhèin a thogail ann an Sràid na h-Eaglais agus seo far an robh na h-àrd-oifisean aca gu ruig 1963.
Ann an 1823 thug an Comann seachad airgead gus taic a chur ri Geamachan Gàidhealach ann an Dun Eathain Crothaidh. Bha na Geamachan sin ann a h-uile bliadhna o 1837 agus thog an Comann Pàirc na Coinneimh a Tuath ann an Sràid Àird Ros far an tachradh na geamachan. An-diugh tha na geamachan a' tachairt ann am Pàirc nam Bochd. De na tachartasan sòisealta eile a bha a' lìonadh bliadhna na Coinneimh a Tuath chan eil ann an-diugh ach na co-fharpaisean mòra pìobaireachd aig a' Choinneimh a Tuath


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean timcheall air Loch Carrann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0723
- ÀITE
- Loch Carrann
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32644
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Fuadaichean na Gàidhealtachd
lochan
ràthaidean
bealaich
bailtean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn còig seallaidhean timcheall Loch Carrann air Taobh Siar Rois. Anns a' mheadhan tha Bealach na Bà aig A' Chomraich. Tha am pìos rathaid seo eadar Ciseorn is A' Chomraich ainmeil air sgàth is cho cas is a tha e, ag èirigh gu 2,053 troigh (625 meatair). Tha an sealladh on mhullach iongantach, mus tèid thu sìos dhan Chomraich. Cha robh rathad air rubha na Comraich anmoch san 18mh linn - 's e an rathad seo à Ciseorn a' chiad rathad a bh' ann. Chaidh rathad eile a thogail gu Sìldeag ann an 1970, ach tha cliù aig an àite fhathast airson a bhith doirbh faighinn ann.
Tha an dealbh air an làimh chlì air a' mhullach a' sealltainn Loch Dubhthaich, mu 22 mìle bho baile Loch Carrann agus air an làimh dheis chithear aon de na bealaichean cumhang san sgìre.
Tha an dà dhealbh aig a' bhonn a' sealltainn baile Loch Carrann. Aig toiseach an 19mh linn 's e tuineachadh beag ris an cante Jeantown a bha as a' bhaile, air a stèidheachadh le MacCoinnich na Comraich. Goirid an dèidh sin ràinig an rathad eadar An Caol agus an t-Sròim am baile. Dh' fhàs an tuineachadh gu math luath, cha mhòr a thrì uimhir, aig àm nam Fuadaichean, nuair a thàinig Loch Carrann gu bhith na dhachaigh dha iomadh Gàidheal a bha air am fuadach bhon dachaighean. Aig an àm seo thàinig cumadh sreathach air a' bhaile a tha fhathast ri fhaicinn an-diugh


text:
At-connaic triar chuigi & tri cinn ina lamhuibh & do fhiafraigset do Cellachain cuich iat. Cinn tri mac righ Corco Duibhne sin ar se .i. Cu Dubh mac Failbhe & Aedh mac Segda & Fianghal mac Conghail & cainfit clanna Cuirc meic Cairbri na cinn-sin ar Ceallachan.
At-connaic fer ele cuigi & do fiafraig in cetna de. Cenn Donnchada meic Muircertaigh sin ar se .i. mac righ Eoganachta & cáinfid clanna Cairbri Cruithnigh in cenn-sin Ocus cenn Find meic Eidersceoil in cenn ele sin & cáinfid clanna Luighdech in cenn-sin Ocus na taispenad
p.21dam-sa feasda iat or ni tualuing mhé beith ica bh-fegadh & gin gur gonad libh-se mhe is marbh mé do gonaibh na bh-fer ud & truagh nach bas fuaras na bh-farrad & at-bert in laid.
- 1] Dursan na cinn gan colla
p.22 p.23 p.24 Dursan.
{page H 69}
2] ina§ silfid déara donna
3] níor ghaoth§ gér fhortil na fir.
4] do fhaoth marcraidh Shíl Eoghuin
2] dursan fuil ara thaobh seang
3] ó caoim Ó§ Chathail cneghach§.
4] óig ghlan-iódhna flégháigh§.
2] a bhuidhean-so do Ghallaibh
3] Mac Suilebhain dherg gasuga§.
4] dursan leam ó Mhaoil Ughra§.
2] Muircertach meic Muircertaicc
3] go follus an geal glonnach.
4] ar chumas na Lochlonnach.
2] an deagh-fer ad-chiú gan cheann
3] bá caomh-dhos a ród ríogha.
4] Aonghus Óg mac Aisíoda
2] Ceann deaghmeic righ na n-Déisi
3] a thaobh a n-doghruing ré§ ghaibh.
4] Aodh mac Dómhnaill í Fhaoláin
2] Mac oirrigh§ go n-árd-bhreathaib
3] béid§ mna na n-Gall dá chaoinedh§.
4] gé atá a cheann dá cómaoidheamh
2] ar Fhionn ar mac Eidersgeoil
3] mór bh-fer dá ionnsoidhe ré§ gaibh.
4] fear an cheinn-sin ad leth-laimh
2] deagh-mhac rígh Maighe c-Coinchinn
4] an deagh-fher Aodh mac Séaghdha
2] a bhuidhionn-sa§ do Ghallaibh
3] bhia temheal ar mo dhearcaibh.
4] ó oighidh meic Muircertaicc.
2] Donchada meic Conchubhair
3] fian oighe§ nár bhrigh na ba.
4] Mac righ Ciarruidhe Luachra
2] deagh-mhac Réobhardain§ áluinn
3] iomdha feart ó lamhaibh § athar.
4] ar fud Mumhan na morttachar
2] ceann Spioláin í Shuiliobhain
3] ni doilge leam ceann eile.
4] ceann Domhnaill í Neill bhúighe
2] do cheannaibh macaomh Múmhan
3] ge taim§ beó do craidhedh§ sinn
4] ní as mó a n-aríom ní fhéduim
2] ó theasda an mharcrad Muimhneach
3] truag nach ann fuaras mo ghoin.
4] a measg shaoir-chloinn Sil Eóghuin
2] is oighedh Dhuinn Cuain maraon riom
3] ciodh pudhar teasda mo sheal.
4] do shluagh Mumhan is dursan
2] inghion rígh Innsi Fionnghall
3] mé do bheith ar breith a soir.
4] noch an libh-si nach dursan.
p.22
p.233] bá raon a n-debaidh lé gá.
p.24
Dursan.
p.22
ASa h-aithli sin do fhiafraigh Sitriuc do Ceallachan in bh-fuaslaicfitis Muimhnigh é. Créd in fuaslacad ar Ceallachan. Fuasculad nach bha tualaing iat-som dh' fhagail .i. na .v. catha déc do briseabhair-si orainne eraic in gach einfher dar marbad inntib Ocus da .c. dec do marbad a cath Sceith Neachtuin um Thomar Iarla le h-Olchobar mac
p.23Cinnaedha eraic in gach ein-fir dhibh & fadhbh ar son na faidhbhe. Corcach & Luimnech & Port Lairgi & Caiseal ana n-duintibh dhuinn mar do batar againn roimhe. Mac gach righ & gach taisig a n-da coiced Mumhan duinn a n-gill ris sin. IS edh ro raidh Ceallachan {folio L 152a1}leagar mhisi & Donn Cuan a comhairli & Aistrechan mac Ailgisaig
p.24gu cuirmis d' innisin na comhthadh sin h-e & innister duin cia port a bh-fuighter sib-si da bh-faghthar dhaibh iat. A n-Ard Macha ar Sitriuc or is ann berthar thusa dot coimhet. Do leicedh a comhairli iat & adubairt Ceallachan re h-Aistreachan na comtha-sin d' innisin do Muimnechaib Ocus at-bert in laid.
- Innis a Aistreachain áin
{page H 70} p.25 p.26 Innis. Ocus rl.
2] d' feraibh Múmhan, is dá mnaibh
4] ag Sithrioch na c-céd c-crom-sgiath.
2] soir go Lochluinn laoidheang-dhuinn.
3] Muna ttugaid dó uile§
4] sgéithe is cloidhmhe cúmhdaighthe§
2] a bhfailge sa bhfithciolla§
3] a t-tabhairt dho Shithrioch tar t-tuinn.
4] do chionn Cheallachain chleath-chuirr.
2] rachaid araon go h-Áth Cliath
3] Mac gach taoisig is gach righ.
4] ar fuidh§ Múmhan na moir-ghníomh.
2] is Port Lairge lán-tonnach
3] mar aon re Caisiol cladhach.
4] do Shithrioch luath lan thoicthach§
2] do bhris Olchumhar§ amhra
3] mar cuiredh dá chéad déag.
4] do Lochlonnaibh a luath-éag.
2] ó thug se a éitheach
3] a c-comhall sin alle.
4] lé h-Éiric righ na n-Innse.
2] Mac Cheallacháin na c-caomhlann
3] braighde Mumhan leis go lí.
4] ider thaoisioc is tréinrigh.
2] Mac Turgéis go t-trénluinne
3] muna t-tugaid sin alle§.
4] go muirfe an airdri§.
p.253] a rígh do beith a n-Áth Cliath.
p.26
Innis. Ocus rl.
p.26
Ocus raidh a Aistrechain re feruibh Muman gan na comhtha úd do tabairt uatha & cosnaid crich Mhuman & righaid Ceindeidig mac Lorcain & raidh riu na briathra tucsat in la do fhacbus-sa Caisil do chuimhnigud & cosnait sinne a nert lann & luirec. Ocus raidh re clannaibh Cuirc coimeirghi mhaith do dhenum. Ocus raidh re Donnchad mac Caeim toidhecht dar n-iarraid co h-Ard Macha. Ocus tecat Clanna Eogain ann ria g-cach & tabrad gach taisech maithi a thuaithi & a fherainn leis. Ticedh ann Donnchad mac Caeim meic Airt meic Cathail ria Clainn Echach Ocus ticeadh Mael Fothartaigh mac Floinn. ticedh Suilleban mac Mael Ugra ria Clanna Fhinghin. Ticedh ann Donnchad mac Duineachaid meic Fhianghusa. Ocus Ribardan mac Aissidha & Donnchad mac Domnaill & Donnchad mac Lorcain & Domnall mac Cathail & Eigirtac mac Cormaic & Cú Calma mac Cind Fhaelaid. Ticeadh Cuilen mac Aindiarraid & tabrad clanna Failbhe leis. Ticeadh Muircertach mac Murchada. Ticed Fogartach mac Fianamla gu maithibh Ua Muiredhaigh leiss. Ticed ann Domnall mac Diarmada & Fiana mac Feicine. Ticed ann Cuanachtach mac Con Gan Mathair & tabrad Eoghanacht Airrthir Cliach leis. Ticed ann Conaing mac Larcadha & tabrad Ua Cathbaidh leis. Ticed Fergal mac Elaigh & tabrad Clanna Sealbaigh leis. Ticed ann Anmchadh mac Dunchada. Ticed ann Flannabra mac Airindan meic
p.27Flannabra & tabrad Ua Conaill leis. Ticed ann Ceithearnach mac Ceileachair meic Comáin. Ticed ann Ceann Faelad mac Duibh Da Boirenn & tabrad Ua Cairbri leis. Ocus adubairt an laid ann.
- Innis do clannaib Eoghuin
{folio H 72} p.28
2] don fhuirinn fhéil-éolaicc
3] a n-áirdrígh dá bhreith bo thuaidh.
4] go ró Lochluinn leabhar-bhuain.
2] idir righ & ró-dhuine
3] mé dom bhreith ag Sitric tar tuinn.
4] soir go Lochluinn laoidheang-dhuinn.
2] fo chenn aoinn mhís bo thuaidh
3] go roichid Árdmacha m-binn.
4] Ni bh-fághaid sinn a n-Éirinn
2] Eóghanacht Chaisil chladh-cháoin
3] sul rugadís tar muir amach
4] a n-áirdrígh cródha cosgrach.
2] d'iarraidh a rígh tre ró-mhóid
3] ó Thuinn Chliodhna na t-treas t-trom.
4] go h-Abhainn Dá Bho Bennchorr.
2] Mac áirdrígh na n-each n-árdh-óg
3] tabhrad san sluagh gan oil.
4] Clanna Eacach féil adhmhair.
2] ocus Súilliobhán súl-chorr
3] maraon re Duinneachán dian.
4] ocus Éigertach ar aon-rian
2] a shluagh chrodha comhramhach
3] Tigedh lucht tíghe an righ libh.
4] ceithre ched do chaoimh-feraibh.
2] tigid uile ar aon-réin
3] tigedh san sluagh tré bháidh.
4] h-Uí Meic Caille is Í Liathain.
2] tionólaid-sin líon a sluaigh
3] tigid Í Chormaic ón tuinn.
4] ar cheann Cheallachain chleath-chuir.
2] baile a m-bid cearrda an chaomh-fuilt
3] Is tabhair leat ó Loch Léin.
4] an dá Eoghanacht d' aon-mhéin.
2] déanaid tionól thréan-chalma
3] sul bearthar uatha a loing.
4] Ceallachan soir a hÉirinn.
p.28
p.28
Ocus in tan tair leat Clanna Eogain d' agallad & do tinol cu h-aein-inad innsaigh romad gu {folio L 152a2} righ Dhail Cais ar Ceallachan .i. gu Ceinnédig mac Lorcain & raidh ris anmhain ag cosnum criche Muman cu nach dernat Connachta a cath-arcuin & abair re h-Uaithnig & re h-Urmhumain techt isin tinol Ocus innsaigh cu h-Eilibh & raidh ríu anmain ac cosnamh criche Mumhan & abair re a tigerna .i. re Cerbhall mac Dublaidhi meic Ceannamhain gurub ag Oilioll ar m-braithairsi Ocus innsaigh gu Clannaib Connla .i. gu sluaghuibh Osraidhi & raidh riu Muma do coimét o Bladhma bhudhes co muir & coimetad Ele gu
p.29Bladma amail do-ní do gres Ocus innsaigh cu sluaguibh na n-Deisi & tecait & Muscraidi isin mhor-shlogad Ocus amar tháir leat Ceinneidig & Clanna Eogain d' agallad innsaigh dam-sa gu taisecaibh mo loingsi & tuc leat iat co Sruth na Maeili & madh da m-berar mhisi a h-Eirinn gu bh-faghat fir Mhuman a longa dom leanmain áir ni cora do laechraidh Lochlann crodhacht ag cosnamh ar crichi-ne ina do miledaib Muman calma do denum ag cosnamh a criche-seom & agar n-dighailt-ne orro. indsaigh ar tus co tri righuibh Corco Laighdi. gu Flann & gu h-Eiterscel & gu Cobhtach & gu Dubh Dha Boireann cu righ Iarthair O n-Echach. gu Seghdha & gu Failbhe & gu Conghal cu tri righuibh Corco Duibhne. gu Concubar mac Meic Bethaig gu righ Ciarraigi Luachra. gu Domnall & gu Baiscinn gu da righ Corco Baiscinn. gu Conchubar & gu Lochlainn gu da rig Corca Mruadh & tabhrat .X. longa gacha tricha .c. leo or as-e-sin coimtinol ar cabluigh-ne.
AS a h-aithle-sin do gluais Aisdrechan roime gu Caiseal airm a rabhutar mileda Muman & do innis na scela-sin doibh .i. Ceallachan & Donn Cuan do ghabhail & na .IIII. fichit do cuaidh leo do marbad. Ba cumhthach cenn-trom ciamair do bas acu-som de-séin o' t-cualatar gabhail a n-glainn-righ & marbad a macraidi. Ro agaill Aisdrechan iat & ro innis na h-aitheasca do chan Ceallachan .i. a fuascalad a nert land ocus luirec & leathain-sciath & gan Muma do chur fa dhaeiri na fa docraiti do Danaruibh na do daer-Lochlannchuibh Ocus adubairt riu na briatra tucsat {folio L 152b1} an la do fhacuibh Ceallachan iat do cuimnigud & do innis doibh Ceallachan do breith cu h-Ard Macha da mhor-choimhet. O at-chuala Donnchad mac Caeim na comraitti-sin adubairt re clainn Cormaic Cais connailbhe do denamh & re Clannuibh Eogain innsaigid d' iarmoracht a righ & re clannuibh Cairbre coimheirghi & re clainn Luigdech lan-ghaisced & re clannuibh Ferghusa fir-uaisli & re clannuibh Ceallachain comdhuthracht & re clannuibh Taidg tren-choimhet & re clannaibh Fiachaigh Suidhe sair-thinol. Cidh tra ar Donnchad damad iat bur treoin & bur taisich-si do biaidh i laim ag Lochlannchaib do
p.30thinoilfedh Ceallachan slóg da bar n-iarraid & do berad catha da bar cosnam or tuc-somh .v. catha dec ar Danaruibh ga bar cosnam .i. in ced-cath dibh a Luimnech & in dara cath a Corcaig & in tres cath oc Sliabh Crot. In cethramad a n-Durlus in coicedh a Caisiul in seissed a Port Lairgi in sechtmad a Muscraidi in t-ochtmad a n- Ard Osraidi in noemad a n-Glinn Corbraigi in decmad a Senghualainn cladh-aird Ua Conuill in t-aeinmad dec a Cromaid Ocus ceathra catha for Laighnib & for Osraidhi & ceilfider-sin ag laechraid Lochlann da ria Ceallachan dan cosnam leo.
IS annsin ro chinnset a comairle um tinnscetal inn t-sluagaid-sin & do h-ordaiged acu beith caeicdiges on lo-sin ar Magh n-Adhar a m-biadh ar tir dibh & a m-biath ar muir dib do beith a m-Bel Atha Laigin. Cidh tra in la ro gheallsat a sluaig beith isna inadaib-sin do badar amail ro geallsad. Ba h-e lin do riachtadar co Mhagh n- Adar IIII. catha commora. Ocus do riacht Ceinnédig mac Lorcain & maithi Dail Cais ann Ocus do fhreasdail Ceinneidig iat in oigti-sin.
Do eirghedar arnamarach & do raidh Ceinnédig gu rachaid leo. Adubairt Donnchad nach leicfitis leo ider h-e. Or is d' iarraid bur righ & da chosnam thiagmait-ne & ni beram tusa linn acht an oc imcoimhead an tire. Ma as edh ar Ceinneidig o nach ragh-sa ann cuirfet XX. c. libh-se & {folio L 152b3} anfat fein lín Muman do chosnumh & cuirfet mu thri dearbraitre lib-si & adubairt re h-ocláech maith da muinntir dul ar cenn a braithrech & at-bert fris. Ticed Coscrach & Lonngarcan & Congalach cu .XX. c. maraen ru. Ticed Assidha mac Assidha & .v. c. do Clannaib Cairtinn araen ris. Ticed and Deghadh mac Domhnaill meic Duinn & .v. C. ele lais Ocus do fhedar-sa ar Ceinneidig in ní is doigh leam do brisedh catha foruibh .i. gan righ romuibh do-genad sibh comhairli & fa coisenad sibh cath-lathair & o nac fuil righthar libh Donnchad mac Caeim & da bh-faghthar Ceallachan. tabar a righi fein dó Ocus tuc Ceinnédig a lamh a laimh Donnchada re bh-feruibh Muman & tucadar-san uili dha eis.
p.31
Roghabh Ceinnédig aga radh re Donnchad calma do denamh & aca innisi dho a mhet do righuibh doghab righi Mhuman uime .i. Airtri & Cathal & Finguine & Cathal & Cui Gen Mathair & Cathal & Aedh & Flann & Cairbre & Crimhthan & Eochaid & Aenghus mac Nath Fraeich ic ar deghlad na deigh-fhir conudh en-ri déc ro ghabh righi Muman o Aengus gu Donnchad & da bliadain. l. fad a bh-flaithiusa conadh da forgeall sin at-bert an senchaide an laid .i.
- 1] Gur meala do righi rain & cetera.


text:
23 an t-Ògmhios
'S e 23 an t-Ògmhios an 174mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (175mh ann am bliadhna-leum). Tha 191 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1314 - Thoisich Blàr Allt a' Bhonnaich.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1887 - Ernst Rowohlt, ann am Bremen. Deasaiche às a' Ghearmailt.
- 1894 - Rìgh Eideard VIII.
- 1907 - James Meade, ann an Swanage. Eaconamaiche à Sasainn.
- 1912 - Alan Turing, neach-matamataig agus eòlaiche choimpiutairean à Sasainn.
- 1951 - Maureen Watt, ann an Obar Dheathain. Neach-poileataigs Albannach.
- 1984 - Duffy, seinneadair às a' Chuimrigh.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 79 - Titus Flavius Vespasianus, impire Ròmanach.
- 1324 - Aymer de Valence, ceann-airm Sasannach.


text:
- TIOTAL
- Barraid Taobh na Coille, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_NURSES1_108
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Nurses League of Inverness Hospitals
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29339
- KEYWORDS
- ospadalan
cùram-slàinte
flataichean
Tha Barraid Taobh na Coille, a' toirt àite-còmhnaidh dha luchd-obrach nursaidh aig Ospadal an Ràthaig Mhòir ann an Inbhir Nis.
Tha seo ann an sreath de dhealbhan camara de dh'Ospadal an Ràthaig Mhòir a chaidh a thogail bho mhullach Cùirt Arden a tha faisg air làimh


text:
Puerto Berrío
'S e baile meadhanach ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th' ann am Puerto Berrío. Tha e suidhichte dìreach ri taobh na h-aibhne Mhagdalena, air an àirde an ear na roinne, aig 125m os cionn ìre na mara agus 192km air falbh bho Mhedellín. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 29˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1875.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Remolino Grande (Coilleag Mhòr) a' chiad ainm a bha air an aite sin, bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Remolino (Coilleag)[3] agus Grande (Mòr), bhon fhacal Grandis ann an Laideann.[4] Tha am baile suidhichte ri taobh na h-aibhne Mhagdalena. 'S ann à ainm an Riaghladair Pedro Justino Berrío, a bhrosnaich leasachadh na sgìre, a thàinig an t-ainm a tha air a' bhaile an latha an-diugh.[5]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 38,935 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 4,760 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Puerto Berrío, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 12.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 85.8% dhe na daoine ann an Puerto Berrío leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig 56% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Puerto Berrío. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
San Antonio, Texas
‘S e baile mòr ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte ann an Texas a tha ann an San Antonio. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 1,382,951 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 198m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1691.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bruce McGill, actair, (1950)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Monterrey, Nuevo León, Meagsago
- Guadalajara, Jalisco, Meagsago
- Las Palmas, Na h-Eileanan Canàrach, An Spàinn
- Kwangju, Coirèa a Deas
- Kaohsiung, Tai-Bhàn
- Santa Cruz de Tenerife, Na h-Eileanan Canàrach, An Spàinn
- Kumamoto, An t-Seapan
- Chennai, Tamil Nadu, Na h-Innseachan
- Wuxi, Jiangsu, An t-Sìn


text:
Gathan nan trì-ficheadan
Sgrìobh mi rudeigin ‘s seo e ach ma chì thu mearachdan air do shocair orm, tha mi fhathast ag ionnsachadh.
Gathan nan trì-ficheadan
Gathan a’ lùbadh air an slighe
tro na botail liomaineud
A’ glacadh na dathan diofraichte nam broinn
Gathan fhathast a’ siubhal
mus do laigh iad air an leabaidh
Samhradh taobh-a-muigh a’ toirt ionnsaigh air an rùm
Teas ‘s fuaimean ìosal a’ bhaile mhargaidh
às na speuran na bu glainne
Gathan nan trì-ficheadan
fhathast làidir nam smaointinn
Nuair a ghabhas mi sgrìob seachad an taigh ud
Shìos fada gu deas
‘S e deuchainn a rinn iad leis na dathan
Ghabh na luchd-ceannaich riutha
‘s mise air mo dhòigh glan
Thug mi iad gu mòr orm
nuair a chunnaic mi na h-annasan
sna gathan grèine sònraichte
An aisling fhathast gam thoirt air ais
Sa bhad tha mi air falbh ris an t-sruth
ach chan eil e gu diofar dhomh
Tillidh mi daonnan
dhan chladach chracte a’ mhillennium seo


text:
- TIOTAL
- 18989, coidse luchd-siubhail Treas Clas le LMS
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_023
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23614
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn coidse luchd-siubhail Treas Clas gun trannsa, M18989. Chaidh a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd bho thùs agus ghluais e gu Rèile Lunnainn Meadhan-thìre & Alba an dèidh a' bhuidhneachaidh.
Tha e ceangailte ri crann-togail (air làmh dheis an ìomhaigh).


text:
AN expert on minority languages has been appointed as Gaelic Research Professor at the University of the Highlands and Islands and director of Soillse, the National Research Network for the Maintenance and Revitalisation of Gaelic Language and Culture.
Dr Conchúr Ó Giollagáin has an international reputation in language planning and minority language culture and sociology. He has written extensively on issues concerning the sustainability of minority cultures, especially the Gaeltacht communities in Ireland.
Currently a researcher at the National University of Ireland Galway, Dr Ó Giollagáin will take up his new roles at the start of April. As director of the Soillse project, he will help to co-ordinate and extend research into crucial areas for the growth of Gaelic in its various social and institutional settings, including its intergenerational transmission, practice and policy in Gaelic-medium education and the assessment of Government policies on the revitalisation of the language.
He will lead a national research team of four research fellows, one lecturer and ten PhD students, who are based at partner institutions across Scotland, including Sabhal Mòr Ostaig UHI and Lews Castle College UHI, and at the Universities of Aberdeen, Edinburgh and Glasgow.
Dr Ó Giollagáin will be based at Sabhal Mòr Ostaig UHI on Skye, which is part of the University of the Highlands and Islands and is the National Centre for Gaelic Language and Culture.
Professor Ian Bryden, vice-principal (research) at the university, said: “We are very pleased to welcome such an eminent international scholar into our team. Conchúr is joining the university, Sabhal Mòr Ostaig UHI and Soillse at an exciting time and his experience and drive will benefit Gaelic research, scholarship and culture.”
Professor Boyd Robertson, principal of Sabhal Mòr Ostaig UHI, added: “We are delighted that Professor Ó Giollagáin is returning to the college after spending three months here last summer on a Royal Society of Edinburgh fellowship scheme. He is well-qualified to lead the Soillse research team and he will enhance the research culture that continues to be developed at Sabhal Mòr.”
Dr Ó Giollagáin previously lectured in the school of political science and sociology in the National University of Ireland Galway on the sociology of language. His teaching and research interests include language planning, sociolinguistics and linguistic anthropology.
He was also head of the university’s language planning unit in its Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, where he devised and led Ireland’s first MA programme in language planning and contributed to the development of the Acadamh’s MA in language sciences.
Dr Ó Giollagáin received his PhD in Modern Irish from University College Dublin and lectured in the department of Irish at St. Patrick’s College, Dublin City University, and in the department of Celtic studies at the Catholic University of Lublin, Poland. He co-authored the government-commissioned Gaeltacht survey Comprehensive Linguistic Study of the Use of Irish in the Gaeltacht (2007).
Dr Ó Giollagáin is also an external fellow of the National Institute for Regional and Spatial Analysis at the National University of Ireland, Maynooth, where he has contributed to a variety of research projects examining different aspects of the language dynamics and linguistic anthropology of minority language culture.
ENDS
Thathas air eòlaiche air mion-chànanan a chur an dreuchd mar Àrd-Ollamh Rannsachaidh na Gàidhlig aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus Eilean agus Stiùiriche air Soillse, Lìonradh Nàiseanta Rannsachaidh airson Glèidheadh agus Ath-bheothachadh na Gàidhlig. Tha cliù eadar-nàiseanta aig an Oll Conchúr Ó Giollagáin a thaobh planadh cànain agus cultar mhion-chànanan agus sòiseòlas. Tha e air mòran a sgrìobhadh mu chùisean a thaobh seasmhachd mhion-chànanan, gu sònraichte coimhearsnachd Gàidhealtachd na h-Èireann.
Agus e an-dràsta na rannsaiche aig Oilthigh Nàiseanta na h-Èireann ann an Gaillimh, tòisichidh an t-Oll Ó Giollagáin anns na dreuchdan ùra aige aig toiseach a’ Ghiblein. Mar stiùiriche na pròiseict Soillse, cuidichidh e gus rannsachadh a cho-òrdanachadh agus a leudachadh ann an roinnean a tha deatamach airson fàs na Gàidhlig anns na caochladh shuidheachaidhean sòisealta agus bunaiteach aice, a’ gabhail a-steach a’ Ghàidhlig a thoirt don ath ghinealach, cleachdadh agus poileasaidh ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig agus measadh phoileasaidhean an Riaghaltais air ath-bheothachadh a’ chànain. Bidh e os cionn sgioba rannsachaidh eadar-nàiseanta anns am bi ceathrar co-eòlaichean rannsachaidh, òraidiche agus deichnear oileanach PhD, a tha stèidhte aig ionadan com-pàirteach air feadh Alba, a’ gabhail a-steach Colaisde a’ Chaisteil UHI, agus aig Oilthighean Obar Dheathain, Dhùn Èideann agus Ghlaschu.
Bidh an t-Oll Ó Giollagáin air a shuidheachadh aig Sabhal Mòr Ostaig UHI san Eilean Sgitheanach a tha na phàirt de dh’Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus na Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig.
Thuirt an t-Àrd-Ollamh Ian Bryden, leas-phrionnsapal (rannsachaidh) aig an oilthigh: “Tha sinn glè thoilichte fàilte a chur air sgoilear eadar-nàiseanta cho cliùiteach. Tha Conchúr a’ tighinn don oilthigh, Sabhal Mòr Ostaig UHI agus Soillse aig àm brosnachail agus is e buannachd mòr a bhios anns an eòlas agus spionnadh aige do rannsachadh, sgoilearachd agus cultar na Gàidhlig.”
Thuirt an t-Àrd-ollamh Boyd Robasdan, prionnsapal Sabhal Mòr Ostaig UHI: “Tha sinn air leth toilichte gum bi an t-Àrd-Ollamh Ó Giollagáin a’ tilleadh don cholaiste an dèidh dha trì mìosan a chur seachad an seo as t-samhradh air sgeama caidreachais Comann Rìoghail Dhùn Èideann. Tha an t-èolas agus na sgilean aige sgioba rannsachaidh Shoillse a stiùireadh agus cuiridh e ris a’ chultar rannsachaidh a tha a’ leasachadh aig an t-Sabhal Mhòr.
Bha an t-Oll Ó Giollagáin roimhe na òraidiche aig sgoil saidheans poilitigeach agus soiseòlas aig Oilthigh Nàiseanta na h-Èireann ann an Gaillimh air soiseòlas cànain. Am measg nan ùidhean rannsachaidh agus teagaisg aige tha planadh cànain, sòiseo-cànanachas agus daonn-eòlas cànanach.
Bha e cuideachd na cheannard air aonad planadh cànain an oilthigh ann an Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, far an do chruthaich agus stiùir e a’ chiad phrògram MA ann an Èirinn air planadh cànain, a’ cur e ri leasachadh an MA ann an saidheansan cànain aig an Acadamh.
Fhuair an t-Oll Ó Giollagáin am PhD aige ann an Gàidhlig na h-Èireann bho Oilthigh Colaiste Bhaile Àtha Cliath agus bha e na òraidiche ann an Roinn Gàidhlig na h-Èireann aig Colaiste Naoimh Phadraig, Oilthigh Bhaile a Cliath, agus ann an roinn na Ceiltis aig Oilthigh Caitligeach Lublin, a’ Phòlainn. Bha e na cho-ùghdair de shuirbhidh de Ghàidhealtachd na h-Èireann a bharrantaich an riaghaltas, Rannsachadh Cànanach Coitcheann air Cleachdadh Gàidhlig na h-Èireann ann an Gàidhealtachd na h-Èireann (2007).
Tha an t-Oll Ó Giollagáin cuideachd na neach-caidreamh a-muigh den Ionad Nàiseanta airson Sgrùdadh Sgìreil agus Spàsail aig Oilthigh Nàiseanta na h-Èireann, Maigh Nuad, far an do chuir e ri farsaingeachd de phroiseactan rannsachaidh air eileamaidean eadar-dhealaichte de dhaineamaig cànain agus daonn-eòlas cànanach cultar nam mhion-chànanan.
CRÌOCH
PRESS RELEASE issued by the University of the Highlands and Islands. You too can post your story ideas for journalists (aka press or media releases), on allmediascotland.com. Email info@allmediascotland.com for more information.
Contact: Susan Szymborski
Phone: 01463279210
Email: susan.szymborski@uhi.ac.uk
Website: http://www.uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Taobh a-staigh Eaglais an Naoimh Dhuthaic, An Dòrnaidh
- EXTERNAL ID
- HCD00625
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12330
- KEYWORDS
- eaglais
Naomh Duthac
An Dòrnaidh
Duthac
Tha An Dòrnaidh air cladach Loch Long is chaidh a thogail mar stèisean iasgaich ann an 1794 le Comann Iasgaireachd Bhreatainn. B' e togail bhàtaichean, a' dèanamh lìn is greusachd na cèairdean ionadail. Tha eaglais Chaitligeach an Naoimh Dhuthaic, a thog an t-ailtire J.A. Hansom ann an 1871, air rathad a' chladaich san Dòrnaidh. Bha an dealbh seo den taobh a-staigh aice air a chleachdadh ann an leabhar Dhonnchaidh Mhic a' Phearsain, "Where I Belong"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Aimearaga a Tuath
'S e Aimearaga a Tuath mòr-roinn, aon de seachdnar, agus pàirt na h-Aimearagan. Tha i air a dhealachadh bho Aimearaga a Deas tro tairbeart caol, mu thimcheall Panama is Colombia. Tha an Cuan Siar gu taobh an ear agus an Cuan Sèimh air an taobh-a-siar. A bharrachd, tha an Cuan Argtach mu thuath, le Bàgh Hudson a' dol a-staigh, agus a' Mhuir Charaibeach air an earra-dheas.
Susbaint
Dùthchannan ann an Aimearaga a Tuath[deasaich | deasaich an tùs]
Fìor-thuath[deasaich | deasaich an tùs]
- Bermuda
- Canada
- Graonlainn (connspaideach, cuiridh cuid ann an Roinn Eòrpa e, airson aobharan poileatagach)
- Meagsago
- Na Stàitean Aonaichte
- St Pierre et Miquelon (leis a' Fhraing)
Aimearaga Mheadhanach[deasaich | deasaich an tùs]
Seo taghadh de na dùthchannan ann, airson fir eile, faic Aimearaga Mheadhanach. Tha Meagsago còmhla gu tric.
Muir Cairibianach[deasaich | deasaich an tùs]
Seo taghadh den dùthchannan ann, airson liosta gu lèir, faic an Roinn Charaibeach. Tha na h-eileanan Greater Antilles agus na Lesser Antilles nan laighe anns a' Mhuir Chraibeach. Tha dùthchannan air an oirthir a tuath de Aimearaga a Deas còmhla gu tric.
- Cùba
- Guadelope (colonaidh aig an Fhraing)
- Haiti
- Puerto Rico (colonaidh aig na Stàitean Aonaichte)
- Iaimeuca
- Trianaid agus Tobago


text:
Majuro
'S e prìomh-bhaile na h-Eileanan Mharshall a tha ann am Majuro. Anns a’ bhliadhna 2004 bha 25,400 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha port-mara, port-adhair eadar-nàiseanta agus bùthan mòra aige. Tha am baile suidhichte air 64 atol ris an canar Majuro Atoll. Chan eil Majura nas motha na 9.7 cilemeatair ceàrnach san fharsaingeachd gu lèir, ach tha e na laighe timcheall air lagoon le 295 km².
Tha trì teis-meadhan anns a' bhaile (bho dheas gu tuath):
- Delap: Tha bùthan mòra an-seo.
- Uliga: Cridhe ionmhasail, le roinn turasachd làidir. Tha an College of the Marshall Islands an-seo agus sgoiltean eile cuideachd.
- Darrit: Tha am pàrlamaid stèidhichte an-seo.


text:
Ronaldinho
'S e cluicheadair ball-coise a th' ann an Ronaldo de Assis Moreira. Rugadh e 21 am Màrt, 1980 ann am Porto Alegre, Braisil. Tha e na chluicheadair ball-coise ris an canar nas trice Ronaldinho Gaúcho, air sgàth gur h-ann às roinn Rio Grande do Sul a tha e; no mar is àbhaist dìreach Ronaldinho.
Tha an t-ainm Ronaldinho (IPA - Brazil: [ʁonɑu'dʒɪɲo]) a' ciallachadh "Ronaldo beag" ann am Portagailis; chaidh am frith-ainm a bhuileachadh air gus a shònrachadh bhon chluicheadair Braisileach eile, Ronaldo. Tha Ronaldinho air iomadach duais a bhuannachadh, nam measg an tè airson FIFA World Player of the Year (dà thuras), agus chaidh ainmeachadh mar European Footballer of the Year agus mar FIFPro World Player of the Year aon thuras le chèile. Tha a' chuid as mò dheth saoghal na ball-coise dhen bheachd gur h-esan an cluicheadair as fheàrr air an t-saoghal, agus aon de na cluicheadairean a b' fheàrr a bh' ann a-riamh - ged a tha e fhèin a' smaoineachadh gur h-e dearg amaideas a tha seo, is e fhèin air a ràdh gu bheil e dhen bheachd nach e fiù 's an cluicheadair as fheàrr aig FC Barcelona, an sgioba dhan cluich e an-dràsta.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
A Bheatha Pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
'S i banaltruim a th' ann am màthair Ronaldinho, Migeulina. Bhàsaich athair, João, le grèim-cridhe nuair nach robh Ronaldinho ach 8 bliadhna a dh'aois. Bha athair na neach-obrach ann an gàradh togail-luing agus na chluicheadair ball-coise saor-thoileach airson Cruzeiro. Chluich bràthair bu shine Ronaldinho ball-coise proifeiseanta airson Gremio ach chaidh stad a chuir air sin tràth nuair a chaidh a dhroch leòn, agus tha e a-nis ag obair mar mhanaidsear dha bhràthair òg. Tha gille beag aig Ronaldinho, air ainmeachadh João airson a sheanar, a rugadh air an 25 latha den Ghearran 2005 le Janaína Nattielle Viana Mendes.
Na òige leig Ronaldinho fhaicinn dè cho ealanta 'sa bha e le ball le bhith a' cluich futsal agus ball-coise air an tràigh, agus an deidh grèis ghabh e an sàs ann am ball-coise na bu thraidiseanta. Thog e aire dhaoine nuair a bha e 13 bliadhna a dh'aois agus e air 23 tadhal a chur an aghaidh sgioba àraid. Fhuair e tuilleadh cliù le cho math 'sa chluich e san Cupa na Cruinne dhan fheadhainn fo aois 17 san Èiphit an 1997.
Tha ùidh mhòr aige ann an ceòl Braisileach agus is toigh leis seinn is cluich an druma còmhla ri charaidean ann am Barcelona.
A Bhith-beò Proifeiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Braisil[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd e a' chiad uair a-riamh ann an sgioba nàiseanta Braisil ann an 1999 air an 26 Ògmhios an aghaidh Laitbhia. Anns a' chiad gheama aige a bha co-fharpaiseil chuir e tadhal an aghaidh Venezuela anns a' Chopa América 1999 a chaidh a ghlèidheadh le Braisil.
Bha buaidh nach robh beag aig Ronaldinho nuair a bhuannaich Braisil Cupa na Cruinne an Iapan agus Coirea a Deas 'sa bhliadhna 2002. 'S e aon de na tadhail a b' fheàrr sa cho-fharpais am fear a chuir e seachad air David Seaman, fear-glèidhidh Shasainn, anns an treas chuairt deireannach den Chupa. Fhuair e cairt dhearg anns a' gheama ud cuideachd agus mar sin chaill e an ath gheama an aghaidh an Tuirc, ach chluich e an uairsin anns a' chuairt dheireannach an aghaidh a' Ghearmailt, geama a bhuannaich Braisil 2-0.
Air an 29mh latha dhen Ògmhios 2005, bha làmh nach robh beag aige mar chaiptean nuair a bhuannaich Braisil an dara Cup FIFA nan Confederations aca nuair a thug iad buaidh air Argentina 4-1, agus Ronaldinho fhèin a' buannachadh an duais mar "Man of the Match". Sa Mhàrt 2004, dh'ainmich Pelé Ronaldinho mar aon de na 125 cluicheadairean as fheàrr ball-coise a tha beò.
Aig Grêmio[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann air sgioba nan òganach aig a' chlub Grêmio am baile Porto Alegre a thòisich a bheatha proifeiseanta, fo sgèith a' chòidse Luiz Felipe Scolari, a bhiodh na mhanaidsear air sgioba nàiseanta Bhraisil anns na bliadhnachan a leanadh agus a bha na cheannard nuair a bhuannaich iad Cupa na Cruinne ann an 2002. Fhuair e a chiad gheama airson prìomh sgioba Ghrêmio anns an Cupa Libertadores an 1998, agus cha robh e fada a chomasan airson tadhail agus cluich ealanta a thaisbeanadh.
An 2001, aig deireadh a thìm aig Grêmio, bha iomadach sgioba air feadh an t-saoghail a' cur suim ann an Ronaldinho agus gu h-àraid feadhainn bho Shasainn ach aig a' cheann thall rinn e imrich gu Paris Saint-Germain san Fhraing, 's e a' cur ainm ri cùmhnant a sheasadh còig bliadhna.
San Fhraing[deasaich | deasaich an tùs]
An 2001 dh'fhàg Ronaldinho Grêmio agus chuir e aghaidh air ball-coise na Roinn-Eòrpa. Ged a bha iomadach sgioba a' feuchainn ri grèim fhaighinn air, 's e PSG a ghabh e ris. Fhad 's a bha e le PSG bhiodh am manaidsear, Luiz Fernandez, tric a' gearain gun robh Ronaldinho a' cur seachad cus tìde 'sa bhaile air an oidhche, an àite suim a chur ann am ball-coise, agus nach biodh e a' cumail ris na dh'aontaich e de thìde airson nan làithean-saora aige am Braisil.
An dèidh Cupa na Cruinne an 2002, is Ronaldinho air nochdadh dè cho math 'sa chluicheadh e aig ìre eadar-nàiseanta, bha sgiobannan na bu mhotha a' feuchainn ri fhaighinn agus ann an 2003 thuirt e gu robh e airson PSG fhàgail. Lean tòrr còmhstri eadar caochladh sgiobannan 's iad airson grèim fhaighinn air, le tuilleadh is tuilleadh airgid air a thairgse air a shon.
Barcelona[deasaich | deasaich an tùs]
Air an naoidheamh latha deug dhen Iuchar 2003 cheannaich FC Barcelona Ronaldinho airson mu £18,000,000. Bha ceannard Barcelona, Joan Laporta, an toiseach an dùil David Beckham a thoirt dhan sgioba ach dhiùlt an cluicheadair ud iad; b' fheàrr leis gluasad gu Real Madrid, mar sin ghabh iad ri Ronaldinho, air thoiseach air Manchester United a bha airson a shoidhnigeadh cuideachd. A' dol gu Barcelona bha Ronaldinho a' leantainn dòrlach de chluicheadairean ainmeil eile Braisileach mar Evaristo, Romario, Ronaldo agus Rivaldo.
Anns a' chiad seusan aige (2003/4) chrìochnaich Barca anns an dara àite 'san lìog (La Liga). Còmhla ri Samuel Eto'o, Deco, Xavi, Ludovic Giuly agus Henrik Larsson bha e am measg buidheann de chuspairichean cumhachdach a bhuannaich La Liga an ath-bhliadhna airson Barcelona. Air 20 Dùbhlachd 2004 chaidh Ronaldinho ainmeachadh mar Cluicheadair Fifa na Bliadhna a b' fheàrr air an t-saoghal, air thoiseach air Thierry Henry (Arsenal) agus Andriy Shevchenko (AC Milan) agus thionndaidh Barca sìos an £60,000,000 a bha Chelsea a' tairgse air a shon.
Air 19 Samhainn chuir e dà thadhal mìorbhaileach a chuidich Barcelona gu buaidh air Real Madrid 3-0 san Santiago Bernabeu, Madrid. An dèidh dha an dàrna thadhal fhaighinn - an treas fear aig an sgioba aige - dh'fhan a' chuid a bu mhotha de luchd-leanmhainn Real Madrid nan seasamh is iad ga mholadh, rud iongantach a leithid nach robh air tachairt bhon a chluich Maradona nan aghaidh, cuideachd airson Barcelona.
An 2005 chaidh Ronaldinho ainmeachadh mar chluicheadair na bliadhna a b' fheàrr san Roinn-Eòrpa agus an cuspairiche as fheàrr ann an Cupa na Roinn-Eòrpa airson a' cho-fharpais ud thar 2004/05. 'S e Ronaldinho an treas Braisileach a tha air an duais airson a' chluicheadair as fheàrr san Roinn-Eòrpa a bhuannachadh. Air 19 Dùbhlachd fhuair e an duais Cluicheadair FIFA na Bliadhna a b' fheàrr air an t-saoghal a-rithist, le 956 comharraidhean - còrr is trì uidhir na fhuair an cluicheadair a bha san dàrna àite, Frank Lampard (306), agus Samuel Eto'o san treas àite (190). Chaidh a thaghadh airson sgioba UEFA 2005 airson an treas bliadhna ann an sreath, agus fhuair e tuilleadh bhòt airson an sgioba ud na cluicheadair sam bith eile a bh' ann le còrr is 1,500,000 neach a' gabhail pàirt san taghadh.
Air an 7mh latha dhen Mhàrt 2006, anns an dàrna geama dhen chuairt sa Chupa Eòrpach san Nou Camp, rinn Ronaldinho agus Barcelona a' chùis air Chelsea, an deidh dhaibh call riutha aig an aon ìre sa cho-fharpais a' bhliadhna roimhe; chaidh tadhal sgileil a chur le Ronaldinho. An lorg sin, thug iad buaidh air AC Milan 1-0 thairis air dà gheama gus àite fhaighinn an aghaidh Arsenal sa chuairt dheireannach am Paris. Anns a' gheama sin rinn iad a' chùis 2-1 an deidh dhaibh a bhith air dheireadh 1-0 airson a' chuid a bu mhotha dhen gheama, le Henrik Larsson a' cur gach tadhal airson Barca - a' chiad uair a bha Arsenal air tadhal a chall ann an còrr is deich geamaichean. San aon bhliadhna bhuannaich Barca La Liga airson an dàrna seusan le buaidh a thug iad air Celta Vigo 1-0.


text:
- TIOTAL
- An rathad tarsainn na Cuith'-Fhraing anns an Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2496
- ÀITE
- A' Chuith-Fhraing
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- DEIT
- 1931
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34403
- KEYWORDS
- A' Chuith-Fhraing
rathad
creagan.
Tha a' Chuith'-Fhraing air a bhith ainmeil o linn Bhioctorianach air sgàth cruthan annasach nan creagan, a chruthaich gluasad bholcànach agus an aimsir tro na linntean. Is toigh le luchd-turais a bhith a' coiseachd agus a' sreap am measg nam binneanan iongantach agus nan stallachan, air neo a bhith a' dràibheadh air a' mhion-rathad lùbach a tha ag èirigh suas bho bhailtean croitearachd Steinnseal agus Brògaig air costa an ear-thuath an Eilein Sgitheanaich


text:
- TIOTAL
- Ceithir fhioreannaich le spealan aig Sannda Bheag, 1923
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_1351
- ÀITE
- Sannda Bheag,
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- DEIT
- An t-Sultain 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Gairloch Heritage Museum
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6703
- KEYWORDS
- tuathanachas
àiteachas
luchd-obrach tuathanais
croitearan
Dealbh camara de cheithir fireannaich a' buain le spealan ann an Sannda Bheag san t-Sultain 1923. Suidhichte mìle no dhà nas fhaide shuas an oirthir bho choimhearsnachd croitearachd agus iasgaich Gheàrrloch, tha cuid de na tràighean as bòidhche agus as measail air bheil daoine air an oirthir an iar san sgìre. Nam measg sin tha Sannda Mhòr le àite campachaidh agus carabhanaichean.
B' e coimhearsnachd de chlachain bheaga sgapte a bh' ann an Geàrrloch uaireigin. Mus deach an rathad a chur air dòigh ann an 1843 (an A832 an-diugh), cha mhòr gum faighist ann ach air taobh na mara dheth. Nuair a chaidh 'fhosgladh a-mach', dh'fhàs an sgìre gu math tarraingeach do luchd-turais linn Bhioctòria is iad a' lorg blas milis dhen a' Ghàidhealtachd. Fhuair am baile soirbheas mòr an dèidh do Bhanrigh Bhioctòria tadhal air an àite an 1877. Dh'fhuirich i ann an Taigh-òsta Loch Ma-Ruibhe is i a' gabhail cuairt tron sgìre..
Tha am baile a' toirt bith-beò do dhaoine chun an là an-diugh tron a' cheangal a th' aige ris a' mhuir, gu sònraichte le iasgach ghiomach, chrùbagan agus mhaorach. Tha turasachd fhathast na ghnìomhachas mòr dhan a' bhaile, ged a tha luchd-turais an-diugh nas motha airson a dhol a-mach chun nam beanntan agus gu costa garbh na sgìre, seach a bhith a' snàmh mu thè dhe na tràighean a gheibhear anns an sgìre air neo sealg fhiadh air a' mhonadh, mar a chleachd muinntir linn Bhioctòria romhpa.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum