c: text/html

text:
- TIOTAL
- Sealladh gu deas bho Phort Ma Cholmaig
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0874
- ÀITE
- Port Mo Cholmaig
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Tairbeart
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32791
- KEYWORDS
- cairtean-puist
grìomhachas an iasgaich
bailtean iasgach
giomaich
crùbagan
Tòmas Telford
calachan
puirt
Tha a' chairt seo a' sealltainn Port Ma Cholmaig airn Taobh Sear Siorrachd Rois. Chithear bàt'-iasgaich ri aghaidh na deilbh le lìn agus clèibh-ghiomach.
Anns an 19mh linn dh'fhàs Port Ma Cholmag na bhaile cudromach airson iasgach. Thog Tòmas Telford cala ann sam biodh mu 1000 bàt'-iasgaich nuair bu thrainge a bha gnìomhachas an iasgaich. An-diugh, tha an cala ann fhathast, ach chan eil sgeul air a' mhòr-chuid dhe na bàtaichean-iasgaich, agus cha bhi tighinn dhan chala ach bàtaichean airson chur-seachadan

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Criogaid
Tha criogaid neo cnagair na gheama a bhuineas ri Sasainn, ach a-nis tha air a chluich air feadh a' Cho-fhlaitheis. B' àbhaist am facal an iomain ghallda a bhith gu math cumanta.
Tha criogaid air a ruith le Comhairle Eadar-nàiseanta na Criogaid (ICC), ach tha na riaghailtean air an glèidheadh le Comunn Criogaid Mharyleborne no am MCC
Na Dùthchannan Test[deasaich | deasaich an tùs]
- Afraga-a-Deas
- Astràilia
- Sealainn Nuadh
- na h-Innseachan
- Pacastan
- Sri Lanca
- na h-Innseachan-an-Iar
- Bangladais
- Sasainn
- Kenya
- Zimbabwe


text:
OLAN LT, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
OLAN LT, UAB
A 'cur crìoch pannalan, A 'cur crìoch stuthan, Animal biadh, Balla pannalan, Bhlocaichean togail +28
Imprint
I-V 9:00-17:00
- OLAN LT, UAB
Teisteanasan
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
A 'cur crìoch pannalan, A 'cur crìoch stuthan, Animal biadh, Balla pannalan, Bhlocaichean togail, Building materials, Cabhsairean innleadaireachd, Clach bathair, Clach giollachd, Clach products, Clach sgeadachadh, Clach sgoltadh, Clach sprùilleach, Compound feed, Concrait products, Connadh, Connadh briquettes, Cuaraidhean, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Fhodar, Fixing, Goods malairt, Granules, Grinneal, Mèinnearan, Rathad togail, Rocks, Seallaidhean, Solid connadh, Stoneware, Stòrasan nàdarra, Tha bith-chonnadh, Togail, fìor oighreachd
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: UAB OLAN LT - prekyba granitine skalda, akmens gaminiais, trinkelėmis.


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Wendy Bhochd!
- Bidh muinntir Inbhir Narann a’ gabhail na sràidean...
- Dimàirt sgoinneil – tha mi seachd searbh sgìth dhe...
- ' A’ Tomhas na Cloiche ' - Iris litreachais ùr aig...
- Cumhachd na Gaoithe a' cur dragh orra
- Leabhar a leugh mi
- Beachd connspaideach sa Chourier Inbhir Nis
- Na Gathan air Utube
- Smaointean eu-dòchasach na mìosa
- Tuilleadh air trèanaichean de bheagan vitesse
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Buenaventura
‘S e baile mòr ann an Valle del Cauca, Coloimbia,[1] a th’ann Buenaventura. Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha dìreach air oirthir a’ Chuain Sèimhe aig 7m os cionn ìre na mara agus 128km air falbh bho Chali. 'S e baile le gnàth-shìde gu math teth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 28˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Buenaventura an 18mh baile as motha na dùthcha.[2] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1550.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Bonaventure,[3] neo Buenaventura ann an Spàinntis. Tha an t-ainm a' ciallachadh deagh àigh, bho buena (math) agus ventura (àgh).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 328,794 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 35,847 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine le freumhan ann an Afraga a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Buenaventura (88.6%), ach tha 0.8% dhe Tùsanaich agus 10.6% dhe daoine geala/mestizos cuideachd. ' S urrainn dhan 83.4% dhe na daoine ann an Buenaventura leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 31.8% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Buenaventura. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Catholic Revelations
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Bàn-dhearg
'S e dath dèanta le measgachadh geal agus dearg a tha ann an bàn-dhearg neo pinc. Tha mòran dhathan ann air leth an datha.
Bàn-dhearg ann an gnè agus suidheachadh-miann[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha ceangal aig an dath bàn-dhearg leis na buill-gineamhainn an boireannaich.
- Tha fir an-diugh a' ceannach aodach bàn-dhearg, a bha gus amannan ùra air smaoineachadh toirmeasg air fir (co-dhiù air an Iar).
- Tha cuideachd ceangailte ri fir cho-sheòrsach, leasbaichean, agus dà-mhiannaichean, gu tric anns an dealbh na trì-cheàrnaig bhàn-dhearg.


text:
Loch Innis Mo Cholmaig
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Innis Mo Cholmaig no Loch a' Phuirt[1] (Beurla: Lake of Menteith, ron 20mh linn Loch of Menteith).[2] Tha e suidhichte air àird an ear Obar Phuill. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 10′ 0″ Tuath agus 4° 17′ 0″ Iar.
'S e Port Teadhaich an t-aona tuineachadh air an loch.
Tha cuid eilean beaga anns an loch, m. e. Innis Mo Cholmaig, Dog Isle, is Inch Talla.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cothrom 73 (2012), d 37
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 582 995


text:
- TIOTAL
- LMS 14395 'Loch Garve' a' tighinn a-steach a dh'Eilginn air trèana luchd-siubhail
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_012
- ÀITE
- Eilginn
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28076
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14395 'Loch Garve' a' tighinn a-steach a dh'Eilginn air trèana luchd-siubhail.
B' e pàirt den dàrna baidse de locomotaibhean 4-4-0 clas 'Loch' a dh'òrdaich Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an LMS 14395 (HR 71 roimhe). Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Bhreatainn a Tuath ann an 1917. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1934.


text:
Lafayette, Calafòrnia
‘S e baile agus air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Lafayette, neo La Fayette o thùs. ‘S ann à Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, Marquis de La Fayette a tha an t-ainm, leis gu robh esan na ghasgach ri linn Ar-a-mach nan Aimearaganach aig deireadh an 18mh Linn. ‘S e Rancho Acalanes (Gàidhlig: Tuathanas nan Tùsanach Acalanach) an t-seann ainm Spàinntis a bha aige o shean. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1834. Tha e suidhichte aig 121m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a’ Phàirce Briones, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Bherkeley. Tha am baile 3,890km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 550km bho Los Angeles, 2,958km bho Chicago agus 2,774km bho St. Louis.[2] Tha 23,893 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an Ceimigear Glenn Theodore Seaborg an seo ann an 1999.


text:
Atlas Sgoile Oxford
Tha sinn toilichte an goireas ùr tarraingeach seo a thoirt thugaibh airson sgoilearan le Gàidhlig. ’S e seo a’ chiad atlas Gàidhlig a tha a’ còmhdachadh an t-saoghail gu lèir.
Tha Atlas Sgoile Oxford gu tur ùr agus ag amas air prìomh fheumalachdan cruinn-eòlais. Tha e furasta a chleachdadh, tha na mapaichean soilleir, ceart agus tha còmhdachadh coileanta air Eileanan Bhreatainn cuide ri taghadh farsaing de mhapadh mòr-thireach agus cruinneil. Tha rannsachaidhean-cùise ann air diofar dhùthchannan agus cuspairean mar crithean-talmhainn agus bholcànothan. Bidh e na ghoireas sgoinneil airson phròiseactan tar-churraicealam an lùib Curraicealam airson Sàr-mhathais.
Tràth ann am pròiseact an atlas choinnich sinn ri pannal ‘An Seotal’ gus prionnsapalan aontachadh a bheireadh stiùir don eadar-theangachadh. Bha dreachd de na prionnsapalan air a dhol a-mach ro-làimh gu pannal thidsearan agus chaidh na beachdan acasan a dheasbad aig coinneamh ‘An Seotal’. Tha na prionnsapalan a lean sinn rim faicinn gu h-ìosal.
Bha e na phrionnsapal bunaiteach nach robh sinn a’ dol a dh’fheuchainn ri ainmean àitean a chur ann an litreachadh Gàidhlig, ach gun cleachdamaid riochdan Gàidhlig a bha aithnichte. Bha sinn mothachail gun robh Map-balla an t-Saoghail air a bhith anns na sgoiltean airson greis mhath, agus Map Alba. Chaidh saothair mhòr a dhèanamh le riochdan nan ainmean anns na goireasan sin, ach ann am beagan àitean chaidh an atharrachadh ann an Atlas Sgoile Oxford airson adhbharan cunbhalachd air neo airson an leasachadh ri linn stiùireadh ùr bho Ainmean-Àite na h-Alba.
Chaidh riochd ainmean nan àitean a làimhseachadh san aon dòigh ri na prionnsapalan agus chaidh na molaidhean a dheasbad aig coinneamh ‘An Seotal’ aig an robh riochdairean bho Ainmean-Àite na h-Alba agus am BBC am measg na bha an làthair. Tha liostaichean de na h-ainmean a chaidh a chleachdadh san atlas rim faicinn gu h-ìosal.
Gur math a thèid leibh leis an atlas ùr!
Dùthchannan - Beurla gu Gàidhlig
Dùthchannan - Gàidhlig gu Beurla
Sasainn A' Chuimrigh E. Mhanainn - Beurla gu Gàidhlig
Sasainn A' Chuimrigh E. Mhanainn - Gàidhlig gu Beurla


text:
Passamaquoddy (cànan)
'S e Passamaquoddy tè de na cànain a tha air a bruidhinn ann am Brunswick Nuadh, Canada. Tha cuid de dhaoine ann am Maine, SA ga bruidhinn cuideachd. Chan eil tòrr luchd-labhairt aig a' chànan: a rèir Ethnologue (2009) tha mu 2,060 eadar na dà dhùthaich ga bruidhinn.
'S e Algic an teaghlach chànan aig Passamaquoddy agus tha Passamaquoddy air an geug chànan Algonquian an Ear. Tha an cànan càirdeach do Micmac, cànan eile air a bruidhinn ann am Brunswick Nuadh, Maine, Alba Nuadh, Eilean a' Phrionnsa agus Quebec.
'S e Passamaquoddy an cànan aig muinntir Passamaquoddy.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
inie
czas
jest
dzień
zawsze
ciebie
wszystko
świecie
świat
życia
wiele
będzie
się
oczy
siebie
razem
serce
serca
chwilę
domu
słowa
urodziny
Tobie
marzenia
lat
świata
rana
miłości
Rymy do sprawdzianach
abakanach, acanach, acpanach, Adrianach, Adżmanach, Afganach, afganach, aganach, ajowanach, ajranach, Alamanach, Alanach, Alemanach, alkanach, Allanach, almanach, alofanach, altanach, Altmanach, Anianach, anilanach, Annanach, apadanach, arabanach, Arianach, arianach, arkanach, arsanach, asanach, aspanach, atamanach, atmanach, azotanach, azulanach, badanach, badianach, bajanach, Bajanach, bakanach, Bałkanach, bałwanach, banach, Banach, bananach, bandanach, banianach, banjanach, Baranach, baranach, barmanach, barzanach, batmanach, Baumanach, Bazanach, beanach, Bełdanach, bełżanach, Bermanach, bezanach, bialanach, Bibianach, Bielanach, biplanach, birmanach, bocianach, Bogdanach, bogdanach, Bohdanach, Bojanach, boranach, bosmanach, bramanach, Brianach, Bryanach, brytanach, brzanach, bukanach, buranach, burzanach, butanach, Cabanach, Callanach, campanach, Cardanach, cetanach, chanach, Chazanach, choanach, chrzanach, Chyżanach, Cioranach, Colmanach, Cranach, cyganach, Cyganach, cyjanach, cynianach, Cyranach, czabanach, czakanach, czekanach, Damianach, Danach, danach, darśanach, dastanach, dąbianach, Deanach, dejmanach, dekanach, Demianach, desmanach, destanach, Dianach, dianach, dolmanach, Dołganach, dołmanach, Domanach, Domianach, Dorianach, Draganach, duklanach, Duncanach, Dunganach, duranach, durianach, Duszanach, Dylanach, dywanach, dzbanach, dżaganach, ekranach, elanach, ełczanach, emanach, enjanach, erlanach, esmanach, etanach, ewipanach, fabianach, Fabianach, falbanach, fanach, feddanach, fenianach, ferganach, fermanach, firanach, firmanach, flanach, forlanach, Formanach, fosfanach, Franach, fryganach, ftalanach, Fulanach, furanach, furlanach, furmanach, gacianach, gagmanach, Gaimanach, galanach, galmanach, Gałanach, gałganach, ganach, gaolanach, gardanach, Gelmanach, Germanach, germanach, Ghanach, gibianach, gidlanach, gidranach, gitanach, glanach, glukanach, Golanach, goplanach, Goplanach, Goranach, Gorganach, górzanach, granach, guanach, Guaranach, guaranach, Guzmanach, gwaranach, Gwaranach, hamanach, Hanach, hanach, Harmanach, Hasanach, hawanach, Haymanach, hazzanach, hażanach, hebanach, heksanach, helanach, Helmanach, heptanach, Hermanach, hetmanach, Hofmanach, hoganach, Holmanach, huanach, hulmanach, Ianach, iguanach, ikebanach, iłżanach, imćpanach, Indianach, iryzanach, Ivanach, Iwanach, iwanach, izanach, jałtanach, Janach, jaślanach, Jeanach, jespanach, jeśpanach, Jianach, Joanach, jodanach, Johanach, Jordanach, jordanach, juanach, Juanach, Julianach, kabanach, kaczanach, kaftanach, kaganach, kaguanach, kajanach, kajdanach, kajmanach, Kajmanach, kalanach, kalianach, Kalmanach, kałanach, kałkanach, Kamanach, kanach, kanbanach, kankanach, kapcanach, kapkanach, Kaplanach, kapłanach, kaptanach, kardanach, karmanach, kartanach, Kasjanach, kaszanach, katanach, katranach, Kazanach, kącianach, kenzanach, ketmanach, kęcianach, Khanach, Kilianach, kinkanach, klanach, koanach, Kochanach, Kocjanach, Koczanach, Koganach, kolanach, kompanach, koranach, Kormanach, Kosmanach, kozianach, koźlanach, krajanach, kranach, ksoanach, ksylanach, kubanach, kułanach, Kumanach, kurhanach, ladanach, lantanach, laudanach, Leanach, legwanach, Lehmanach, Lejmanach, leksanach, lemanach, Lesmanach, lianach, Lilianach, limanach, limianach, lindanach, lipianach, Lipianach, Lipmanach, liwanach, liwianach, Lohmanach, longanach, loranach, Lucianach, Lucjanach, łanach, łapianach, łazianach, łebianach, łomżanach, łopianach, Łucjanach, majdanach, manach, Manach, manganach, mannanach, maranach, marianach, Marianach, marranach, marzanach, McEwanach, medianach, merlanach, metanach, mianach, Milanach, minjanach, moczanach, mopanach, Morganach, mospanach, Multanach, naganach, Nahuanach, Najmanach, naklanach, Nathanach, Nejmanach, Neumanach, Newmanach, nganach, nirwanach, nisanach, nissanach, niszanach, niżanach, Nolanach, nonanach, Normanach, numeanach, Nymanach, nysianach, oceanach, Ochmanach, ochranach, octanach, odmianach, Odolanach, Oksanach, oktanach, olibanach, omanach, opolanach, Opolanach, Oppmanach, organach, Orhanach, Orianach, origanach, Orkanach, orkanach, orleanach, Ormanach, Ormianach, Osmanach, ostanach, ośnianach, otomanach, ozanach, Pabianach, pacanach, padwanach, panach, pandanach, parkanach, pawanach, pawianach, peanach, pekanach, pentanach, pianach, pilanach, piranach, piszanach, planach, platanach, plebanach, poganach, polanach, Polanach, Pomianach, półłanach, prajanach, pranach, prażanach, profanach, prolanach, propanach, prytanach, pulmanach, puranach, rabanach, radianach, Radwanach, raglanach, ranach, rapmanach, ratanach, rattanach, rawianach, Reaganach, reczanach, redanach, reglanach, Rejmanach, Rejtanach, Renanach, retmanach, rilsanach, Rodmanach, Roksanach, Romanach, Rosjanach, Roxanach, różanach, rucianach, Rudanach, rumianach, Ryanach, rydwanach, rynianach, ryokanach, ryżanach, safianach, Safjanach, saganach, sajanach, Salmanach, sampanach, sanach, saranach, sardanach, sazanach, Seanach, sedanach, sercanach, sianach, silanach, skanach, Sloanach, sloganach, Smetanach, Smolanach, solanach, Solanach, somanach, sopranach, spiranach, Stanach, stanach, Stefanach, Stepanach, stojanach, Stojanach, Suchanach, sukmanach, sułtanach, suszanach, Sylwanach, syntanach, szamanach, szatanach, szpanach, sztanach, szuanach, Szumanach, szykanach, Szymanach, ścianach, Ślężanach, Tacjanach, taguanach, taipanach, tajpanach, tanach, taranach, targanach, tarpanach, tartanach, tarzanach, Tatianach, Teofanach, tofanach, Tomanach, topianach, toranach, tranach, trepanach, trojanach, Trojanach, Trumanach, tuanach, tukanach, tumanach, turbanach, Tycjanach, Tylmanach, tylżanach, tymianach, tympanach, tyranach, tyszanach, tytanach, tyzanach, Uchmanach, Ulanach, Ulmanach, ultranach, ułanach, uranach, Urbanach, uretanach, uścianach, uśpianach, vanach, waćpanach, wanach, waranach, weganach, Wejmanach, węglanach, wianach, winianach, Wiślanach, wiślanach, Wojtanach, wulkanach, wymianach, yeomanach, yunnanach, Zamanach, zamianach, Zanach, zananach, zapianach, Zeemanach, zejmanach, Zemanach, zenanach, zmianach, Zoranach, żorzanach, żupanach


text:
Òran
Is òran, pìos bàrdachd dèanta a bhith seinnte.
An ceòl traidiseanta nan Gaidheal cruthaicheadh ceòl còmhla ri na facail agus freagraidh ruitheam na ciùil ri ruitheam a' chainnt [1]. Tha seo ceart cho fìor mu deidhinn ceòl nam pìob 's a tha e mu dheidhinn puirt a' beul neo na h-òrain mòr.
Chanar òranaiche ri fear neo tè, a bhitheas a' gabhail òrain aig ceilidh neo cuirm-chiùil.
Seinneadairean Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Òrain Albannach[deasaich | deasaich an tùs]
Ùghdarras[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dr. Ailean Dòmhnullach, Oilthigh Dhùn Èideann


text:
Lillehammer
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an Lillehammer. Tha ainm an àite a’ ciallachadh "Clachan beag", bho hamar (clachan) ann an Nirribhis, agus tha e suidhichte ann an àite gu math sliabhach ann an ceann a tuath loch Mjøsa, 156km air falbh bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 442km bho Bhergen.[1] Tha 26,381 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 20,097 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[2] Ghabh Olympics a' Gheamhraidh àite ann an Lillehammer ann an 1994.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair Sigrid Undset (1882 – 1949) an seo.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Autrans
- Düsseldorf
- Hayward
- Hørsholm
- Leksand
- Minakami
- Oberhof
- Oslo
- Oulainen
- Sarajevo
- Shiozawa


text:
Chaidh an doras a dhùnadh
Saoilidh mi gum bi sibh eòlach air Mòrag, rinn ise an cùrsa bogaidh ann an Inbhir Nis agus bha dùil aice a dhol air adhart dhan Chùrsa Chomais sa bhliadhna sgoilearachd 2006/07. Chan eil ach aon cnap-starra aice gu mì-fhortanach, fhuair Colaiste Inbhir Nis cuidhteas de na cùrsaichean Gàidhlig a bh’ aca. Chan eil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig an ìre-se sa phrìomh bhaile na Gàidhealtachd a-nis.
Bidh an nighean aig Mòrag a’ dol dhan aonad Gàidhlig aig Millbank Inbhir Narann agus tha Mòrag an sàs den chòisir Ghidhlig Inbhir Narann agus a’ Chròileagan. Ma nochdas cothrom dhi a bhith a’ bruidhinn Gàidhlig ri na Gaidheil agus luchd-ionnsachaidh eile anns a’ bhaile gabhaidh ise e. Nach e tàmailteach nach eil cothrom aice a thoirt a cuid fhoghlaim gu buil. Tha fhios agam gu bheil Bòrd na Gàidhlig againn a-nis agus tha pailteas cùrsaichean aig an t-Sabhal Mhòr agus tha iad a’ dèanamh film sa Ghàidhlig msaa, ach am biodh dòigh sam bith airson beagan taic a thoirt dhan a leithid Mòrag sa coimhearsnachd fhèin– tè a tha dèonach a thoirt a h-uile taic a ghabhas dhan a chanain, chan eil i a’ lorg ach a’ chothrom a bhith a’ gabhail pàirt ann an saoghal na Gàidhlig ann an dòigh èifeachdach.
A bheil sibhse ag aontachadh leam?


text:
- TIOTAL
- Taigh-caibideal, Cathair-eaglais na Cananaich
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_FORTROSE03
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22372
- KEYWORDS
- cathair-eaglaisean
cuimhneachain
Chaidh Cathair-eaglais na Cananaich a stèidheachadh leis an Easbaig Raibeart anns an 13mh linn an dèidh Easbaigean Rois gluasad an seo à Ros Maircnidh. Stad an togail tro na Cogaidhean Saorsa agus thòisich e a-rithist anmoch anns an 14mh linn. Bha e air dhol air ais gu mòr an dèidh an Ath-Leasachaidh agus dh'fhalbh arm Oliver Cromwell le tòrr den chlach-ghainmhich a dh'Inbhir Nis gus an dùn aige a thogail. Thug muinntir a' bhaile leotha an còrr gus na taighean aca a thogail.
Chan eil air fhàgail ach taobh a deas na h-eaglais agus an naomh-chiste a tha faisg air làimh den taigh-chaibideil. Tha trì uaighean le airdse anns na trannsaichean: Euphemia, Ban-Iarla Rois a b' fheudar Alexander Stiùbhart à Bàideanach a phòsadh; Easbaig Raibeart Cairncross a chaochail ann an 1545; agus an t-Easbaig Iain Friseal a chaochail ann an 1507. Tha mòran leacan marmoir anns a' Chathair-eaglais a bhios a' comharrachadh buill teaghlach MhicChoinnich agus cuimhneachain a chaidh a thogail timcheall air 1800 do Mhorair Alexander MacCoinnich A' Chùil


text:
Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas
'S e comhairle ionadail ann an Alba a tha ann an Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas a tha a' deiligeadh le Siorrachd Lannraig a Deas.
Foghlam Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Siorrachd Lannraig a Deas aig ìre bun-sgoil aig Bun-sgoil Mount Cameron ann an Cille Bhrìghde an Ear.[1] Tha Àrd-sgoil Ghlinn Challdair, ann an Cille Bhrìghde an Ear cuideachd, a' tabhann Gàidhlig mar chuspair do luchd-ionnsachaidh agus fileantaich.[2]
Gàidhlig 'sa choimhearsnachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha buidheann de luchd-ionnsachaidh 'Gaelic in South Lanarkshire' ann.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Duilleag mu foghlam air làrach-lìn a' chomhairle
- ↑ Àrd-sgoil Ghlinn Challdair (Beurla:Calderglen)
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
- TIOTAL
- Seud-lann na Saorsa agus an Iuchair Òr
- EXTERNAL ID
- GB232_D375_P026
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 26 An t-Ògmhios 1931
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8117
- KEYWORDS
- turasan rìoghail
Eideard VII
Thadhail Eideard, Prionnsa na Cuimrigh air Inbhir Nis air 26 Ògmhios 1931. Dh'iarr am Probhaist Alasdair MacEòghainn air òraid a dhèanamh aig coinneamh bhliadhnail Legion Bhreatainn (Alba) agus Saorsa Inbhir Nis a ghabhail. Chaidh e gu bùth-obrach far an robh seann shaighdearan ciorramach ag obair agus gu fosgladh oifigeil dà roinn ùr san Ospadal Rìoghail a Tuath.
Bha a' chiste anns an robh Ticead a' Bhùirdeasaich, bileag a' dearbhadh gun robh Saorsa Inbhir Nis aig neach, air a snaidheadh o phìos daraich le pàtaran Ceilteach. Tha I air a sgeadachadh le suaicheantasan a' Phrionnsa, seallaidhean de dh'Inbhir Nis is Cairngorm air a' mhullach. B' e W B Mac an Tàilleir, seudair air Sràid na h-Eaglaise, Inbhir Nis, a rinn i.
Chleachd am Prionnsa an iuchair gus Roinnean ùra nan Euslainteach-tadhail is X-ghath aig an Ospadal Rìoghail a Tuath fhosgladh. Tha i air a dèanamh le òr, agus tha itean Prionnsa na Cuimrigh air aon taobh is dealbhan rùnach air an taobh eile. Chaidh a dèanamh le D MacRath, seudair ann an Geata an Ear, Inbhir Nis


text:
Is iad so lucht cóimíicca144 Chlainni Ceallaig:145 h-I Duibgind,146 ocus h-I Geibendaig,147 ocus Mé Cathail,148 ocus Meg Floind,149 ocus Muinter Murchadan;150 ocus Cland Aedagáan,151 no cur druideadur re h-Ollamnacht an aird-righ.152
Trian cuigid153 a n-duthaid co bráth do bunad. Ocus trian cacha taisceada talman, dá fhuigter154
p.64a falach, no fudomain do na fianaib sin; ocus trian érca155 cach éin fhir d'a muintir, da faicfigther d'aicmi in aird-rig.
Trian cach turchairthi da ticfad a cuanaib Connacht156 do'n chlainn maicni sin.
p.66
Marasgalacht a shluaig ag na saer-clannaib o Charaid co Luimnech,157 a Laignib, ocus a laech Mhumhain.
Sluaiged Erraig ocus Fodmair158 d'anacal ar na h-aicmedaib sin, can comus a n-iarrata d'á n-aindeoin.
Ni fiada fear do'n chuiged159 ar na fineadaib, acht mad Maineach eli d'á fhiadnugadh.
Mad faidi na caecais ar mís sluaiged Connacht,160 comas teachta d'á tig ag na Mainechaib.
Gid mór líte do líter161 do lucht gaidi orra, ni dlegaid acht aen fer, na ain-testa d'a shéna, no d'a suigiugadh.
Cach sochar162 dá suidhighid leabair d'Airgiallaib, a leithéid d' O'Cellaig o Chonnachta.
Is iad so .vii. n-oirrigi163 O Máine, .i. O Conaill,164 ocus is inand dúchi do ocus do MáCnáimhíin165 ocus d' O Duburrla;166 orriga na n-Anmchadach,167
p.68.i. Muintir Madadan:168 Riga Maenmaigi,169 .i. Muintir Nechtain,170 ocus h-I Mailalaid.171 Ocus ata tuarusdal o ri Erenn, gid ingnad, do rigaib O Fiachrach Finn172 sech rigaib O Maine.
p.70
Na sé Sogain173 co n-a trícha, ge bé aicmi acu d'á faemaid tigernus, as orrig re fead a thigernuis h-e, .i. Cinel Rechta, ocus Cenel
p.72Trena, ocus Cenel Luchta, ocus Cenel Fergna, ocus Cenel n-Domangein, ocus Cenel n-Geigill: trí h-orra ar Sil Crimthainn Cháil,174 dá orrig d'á shíl féin, ocus orrig do Shil Muireadaig.175 Is iad so an triur sin, .i. h-I Mailruanaid,176 ocus h-I Muroin,177 ocus h-I Chathail.178
p.74
Rig an Chalaid,179 o'n Móin Inraidech180 co Cluain Tuaiscirt na Sinda,181 .i. mac Gilliduib;182 h-Ua Laegachain, no Laegog,183 flaith na find tricha sin.
Seacht flaithi O Máine,184 .i. Mac Eidigan,185 flaith Clainni Diarmada; ocus Mac Gilli-Enan,186 flaith Clainni Flaithemail, ocus
p.76Muindtir Chinaith,187 ocus Flaith Clainni Breasail .i. Muinnter Domnallan,188 ocus Flaith Clainni Duibgind,189 .i. O Duibgind, ocus Ó Gabrán190 ar Dail n-Druithni, ocus Ó Docomlan191 ar Rinn na h-Eignidi ocus Ó Donnchada ar Aib Cormaic Maenmuigi;192 O Mailbrigdi,193 .i. flaith na Bredcha, an tuath as uaisli a n-Ib Maine.
Seacht prim-chomarbada194 O Maine, .i. Comarba Cluana Ferta,195
p.78ocus Comarba Cilli Mian,196 ocus Comarba Cilli Tulach,197 Comarba Cilli Cumadan,198 ocus Comarba Camcha Brigdi,199 mar a m-baister popal O Maine ocus Comarba Cluana Tuaiscirt na Sinda,200 d'ár ab dual rigad Sil Cellaig,201 ocus Comarba Cluana Cain Cairill.202
Baisded Sil Maine do Brigid,203 ocus gen co beirter an baisded and, comus phingni baisdi da thabach ag a comarb o na h-aicmeadaib sin; ocus a roinn ar tri a muig: a trian di féin, ocus a trian do Druim Drestan,204 ocus a trian do Cluain Emain.205
p.80
An sgreaball ongtha206 o gach Maineach do Cromthar Aed Anmchadach.207
Adlucad Sil Cairpri Cruim208 do Chluain mic Nois, ocus do Chiaran; A chain do Chiaran, 'na (no d'á) chenn sin. Seacht m-baili deg d'fhearand t-saer a n-Ib Maine aigi.209
Sgreball caethrech210 uatha do Grellan, edir mnai ocus fir, o h-Sil Maine.
A ceannus catha ag Grellan, .i. an Bachall Greallain, no a h-innsamail, a m-brataig rig O Maine.211
p.82
Seacht m-bruit ó'n banrigain do Cairig Deargan212 cacha bliadna, ocus pinginn o gach ingin Mainig, re cois cána Ciarain.
Cach cis do bo dual do na cineadaib si do thabairt do Padraig, asa beith o Glun Padraig213 co Glaisi Uair,214 ag Cairill, ocus asin sair co Sinaind215 ag Greallan ocus ag Padraig.
Dear-thuatha O Máine re forgnam,216 .i. Dealbna217 o Ath Liac co Succa,218 mar a m-bruchtann as a tobar ag Sliabh Formaili.219 Catraig Suca, o Thuaim Catraig220 uachtarach co Portaib Fidigi,221
p.84da cac taib do'n t-Suca; ocus Corco Moncho,222 ocus Dal n-Druithni,223 ocus fir Muigi Sein-chineol,224 no cor' shuigigid saer-clanda225 ina n-inadaib d'a n-eisi; ocus Muintir Milcon;226 ocus do fhedfaidís aird-riga O Maine meadugad císa ar na clann-maicnib sin; Muintir I Mailfhinnain227 tré na n-deoraigecht; ocus ataid bailti228 nár
p.86airmimar d'Feraib Bolc is na crichaib sin re fognam do na flaithib, ocus fa lucht freasdail ocus fir duchais do rigaib O Maine. Cadanaig na Fead229 co n-a fineadaib, ocus iarsma Fear m-Bolg aes fedma duchusa O Maine.
An marasgalacht sluaig230 d'O Conaill231 ocus do Mac Eidigain.232 An taisigecht scuir233 ag h-Ib Fiacrach Find, ocus ag Sil Sogain.234
Cuid h-I Cheallaig do dóirrseoracht rig Connacht d'Ib Fiachrach Find.235
Taisigecht allaid236 h-I Conchobair a h-ucht h-I Chellaig ag Dail n-Druithni.237
Roind an aird-rig can uireasbaid ag Ua Urain238 Cluana Ruis.239
p.88
A thaisigecht com-óil ag Ib Lomain.240
An cul-choimed241 ag Clann Indrechtaig242 ocus ag Sil m-Brain ocus Aililla243 co n-a n-aicmedaib.
An taisigeacht eallaig244 co n-a cornaib ocus co n-a fithchellaib, ocus co n-a failgib, co n-a h-ór ocus co n-a h-airged ag Clannaib Flaitheamhla.245
Na h-airm ocus na h-eidig ag Clannaib Bresail,246 ocus is leo comrag coitchend do fhregra tar cend O'Maine, re cach coiccrich coimigthig.
Tigernus cacha droingi bias ag digail easonorach h-Ua Maine do Sil Crimthain Cail, .i. do Crumthann, ocus do Clann Aedagan;247 ocus as leo comus na cath do corugud, ocus dul a n-inad aird-rig is animreasain. Is a timcheall Shogain thimsaigid cach uili co h-imreasain, uair is iad as corp lathair catha do chach.
Re h-Aes m-Brengair248 rachtus249 an aird-rig, ocus le h-Aib Draignen250 Aird na Cno251 coir na Clann-Maicne.
p.90
Na conarta ag Crumthann. Cuid h-Ui Ceallaig do conartaib h-Ui Conchobair ag Ib Teimnein Muilind Glaisni.252 A iarann for Aib Tuathaig253 Eachdroma,254 ocus for Aib Baedain Badna.255
Doirrseoracht an aird-rig ag Clannaib Indrechtaig ocus is le h-Aib Brain a bunadus.
A rigad ocus a aith-rigad a h-ucht h-Ua Maine ag Clannaib Diarmada, ocus ag Ib Cormaic Maenmuigi, ocus ag Muintir Mithigen256 .i. ocus comarbad Chluana Tuaiscirt.
A thaisigecht scuir ag Sogan. Le Cenel Aeda257 oilemain a each. Le deiscert Echtgi258 oilemain a chon. Le Dail n-Druithne imarchur a fhina o chaladaib an iarthair co h-isdagaib an aird-rig. Le h-Aib Docomlain259 denam a forgneama, iter tigib ocus taeb-chomach, a tri h-isdagaib uachtaracha an aird-rig. Le Bolg-Thuathaib Bagna denam a isdad is na portaib ichtaracha. Le trichaid ced an Chalaid a maeraigecht, edir chis ocus tabach.
A uagra catha ar Crumthann. A coindobrain, ocus a iascairecht
p.92do'n taib thuaid do Fhid Mónach.260 Biathad a graidi ocus a comed ar Bolg-Thuath Echthgi. Gach uili opair rigus a leas ocus tidlaicfis beos a gabail o Cathraigi,261 acht na curter as a tigernus iad.
A cro catha, ocus tairisi a taisceda ocus coimead a giall is in Bretaig.262
A cruitiredha, .i. h-Ui Longargain263 o Baile na Banabai,264 ocus a chornaireada o Lis na Cornairega,265 .i. h-Ui Sídhachain.266
A chongmhail 'na inad rig, ocus a chomairci for ri Caisil, uair is i slánaighecht rig Caisil congbus ri h-Ua Maine ó Shil Muireadaig.267 Conad airi sin is geis do ri h-Ua Maine fogra catha ar Eoganacht.268
Tuarustal rig Connacht re comháiremh do ri h-Ua Maine (uair is beg theid d'á chís ar chomhadhaibh), amhail adh rubhradh ann so:
- Dligid ri h-Ua Maine, an mal,
Dech n-eich tar saebh srothaib sál,
Dech n-goili re gnimh fergi ag fuin,
Dech meirgi ocus .x. matail. Finit.
p.25


text:
17 an Dàmhair
'S e 17 an Dàmhair an 290mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (291mh ann am bliadhna-leum). Tha 75 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1899 - Thòisich Cogadh na Mìle Làithean ann an Coloimbia.
- 1917 - Chaidh am Pàrtaidh Co-obrachail a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1912 - Albino Luciani (Pàpa Iain Pòl I), ann an Canale d'Agordo. Pàp às an Eadailt.
- 1921 - George Mackay Brown, sgrìobhadair à Arcaibh.
- 1944 - Rem Koolhaas, ann an Rotterdam. Ailtire às na Tìrean Ìsle.
- 1951 - Colin Beattie, neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1849 - Frédéric Chopin, luchd-ciùil às a' Phòlainn.
- 1893 - Patrice de Mac Mahon ann am Montcresson. Saighdear agus fear-poileataigs às an Fhraing.


text:
p.17
REGIMEN SANITATIS est triplex .i. ataid tri gneithi ar follamhnughadh na slainte. 1 Conseruatiuum .i. coimed ocus preseruatiuum .i. rem-coimed ocus reductiuum .i treorugadh mar foillsighius Galen 2 sa treas partegul do Tegni. Conservatiuum do na daoinibh slána is imcubidh e. Preseruatiuum don droing bhis ag dul an eslainti no dolucht na neimnechtarda dlighear e. Ocus reductiuum do lucht na heslainti dlighear. Gidhedh gairther presiruatiuum do seruatiuum uair and mar adeir Hali sa treas partegul do Thegni 3 sa seathadh coimint dég ocus dá fitheat. Maseadh adeirim gurub o neithibh cosmhaile do niter in coimed mar adeirur san inadh cétna Si uis conseruare crasim quam accepisti similia similibus offeras .i. madh áil let an coimplex dogabuis cugat do coimet tabhair neithi cosmuile. 4 Maseadh is neithi cosmuile go huilidhi a céim ocus a foirm dligher do tabhairt don corp mesardha ocus in corp claonus do claonadh nadurdha o measurdacht dligher neithi cosmuile do réir foirme ocus ni do réir céime do tabuirt dó arson na togra ata aige cum tuitme mar adeir Aueroys 5 sa seathadh leabur do Collegett. Et da n-abairsi nach gabann nígnímh ona cosmailius cuige mar adeir Auicina 6 a caibidil comhar(tha) {MS page/column 1/2} (n)a coimplex sa dara fén don cét leabur mar an abair gurub o thota species gnimaighitt na baill ar in biadh. Adeirim-si gurub o thota species 7 an baill do niter an dileaghadh ocus on tes mar indstruimint mar adeir Aueroys sa cuigedh leabur do Collegett do gaile an éin renaburthar struccio gurub ullma an aimsir ina leaghtur iarann mór ann o thota species na sa teine ocus is mar sin and sa cás so. No adeirim nach gabtur gním ona cosmailius anns na neithibh bis gan anum gidheadh féttur a denamh go maith is na neithibh ambi anum. Maseadh na cuirp claonas on mhesurdhacht follamhnaighter o neithib cosmuile do réir fhoirme iad in tan bit sa measurdhacht dilighter doibh ocus gan am beith cosmhail do réir chéime oir dlighidh an céim beith nis ísle sa biadh na sa corp da tabartur da oilemhain e ocus dlighear in drong so d'oileamhain le biadh leighiseamail oir is le biadh is biadh 8 dlighear an coimplex mesardha d'follamnughadh. Uerbi gracia .i. adir Hali sa treas partegul do Theighni a coimint an texa so calidiora calidioribus et cetera 9 condlighear an corp tesaighi do shír no an corp claonas o cuttromacht 10 a dhá céim d'follamhnughadh le neithibh tesaidhi sa cét céim ocus is neithi fuara gaires dibh sin oir in teas iseal is fuaradh am bél an lega e ocus is uime sin a deirit drong go seachranach ag tuigsin an texa sin gurup le neithibh fuara dligher na cuirp tesaighi do coimhed ocus is brég sin gidhegh féttur a remh-choimhed no a tesargadh re neithibh fuara is isle a céim
p.18{MS page/column 2/3} na in corp dobáil do rem-coimhett. Gidhegh cena an follamnughadh renaburtar reduccio is le neithibh fuara sa taoibh contrardha ocus a céim in and dlighear a dhenamh gidhegh dlighear a fhis gurub le neitibh tesaighi ísli dlighear na cuirp theo docoimhett ocus na cuirp fhuaara le neithibh fuara ísli ocus na cuirp tirma le neithibh tirma ísle, et cetera. Ocus is folluis gondlighear cuirp lenna duibh 11 d'follamhnughadh le neithibh fuara, tirma, ísli ocus is neithi tesaighi flichi sin ocus ni go h'aonda acht an aithfheghadh coimplexa lenna duibh12 mar a deir commentator an damasenus13 sa dara partegul sa cuigedh coimint ocus tri fithit go fuil an fín tesaighi tirim gidhegh adeir gurub tesaighi flichi e an aithfegadh lenna duibh ocus is mar sin adeirim ann sa cás so. Et is mar an cétna do coímplex lenna find condlighear a follamhnughadh le neithibh fuara flicha ísle ocus is neithi tesaighi tirma ísli sin gidhegh da mbia coimplex lenna find ar tuitim do thuithim aicidigh chum fuarachta ocus cum flichada dlighear a follamhnughadh le neithibh tesaighi tirma árda ocus is e sin a treorughadh cum a contrardha. Maseadh dlighear na neithi-si d'fheuchain a coimhed na slainti .i. cáil ocus caindighecht ocus órd ocus aimsir bliadhna ocus aimsir no uair in proindighthi ocus aois ocus gnathughadh. Ocus adubhrumar don chail gustrasda14 go ndilighinn si bheith cosmail a céim ocus a foirm no a foirm amáin ocus gan a beith a céim oir mar aduburt ar tús go mbi nite íseal cosmail risin coimplex fuar oir is ní fuar gairtear on liaigh don nithe íseal ocus is cosmail in fuar ris in ní fuar ocus fós gach uile ní ina fuil betha is te e ocus is uime sin nach dlighear a tuigsin gurub cosmail risin corp ndaonda na neithi fuara acht na neithi fuara ísle ocus is neithi tesaighi sin {MS page/column 2/4} am bél in legha. In dara Caibidil do chaindigecht in bídh.
Caindigeact in bídh 15 .i. condlighear a chaitimh in tan tochluightear e oir adeir Arustotul16 in Epistula ad Alexandrum Dum adhuc apetitus durat manum retrahe .i. tarruing do lamh chugatt ocus in tochlughadh ar marthain agut. Ocus adir Auicina sa caibidil laburus d'follamhnughadh na neithedh itther ocus ibhter Ita comede quod sint reliquie desiderii .i. gurub amhlaidh caithfir fuighlech tochluighthi do beith agut oir is ferr na huaire d'imdughadh na in cainndigecht mór ocus is ferr began do caitimh fadhó na móran an én uair oir in biadh caithear an éinfhecht améidh móir ni héidir a dhileaghadh ocus seachrainughi brigh dileaghthach an gaili annsin ocus in sechran doniter sa chét dileaghadh in tan is mór e ni certaighter sa dara dileaghadh mar adeir comentator damasenus sa cét partegul sa seathadh comint dég ocus is uime sin nach oilenn se go dlistinach annsin ocus is ar in adhbur sin adeir Auicina sa treas leabhur nach fhásaidh na daoine ginacha. Et fós an biadh thosgaighes a méid andlistinaigh doní duinte ocus is cúis sin don mhorgadh17 tre esbhuigh an indfhuartha18 do réir Hali sa tres partegul do Thegni. Et is e is comurtha go caithind neach go leór in tan nach tig o caithem an bhídh méid and sa puls na loighett and san anail oir ni thegmhand so acht arson go cumhgaighind an gaile ar in sgairt ocus is uime sin bis an anail beg minic ocus do beir égintus innfhuartha in croidhi19 an puls do médughadh o nach bi anmfhaindi ar in mbrigh. Comhurthaighi eile gan claochlogh do beith ar in fual na ar in feradh ocus gan na hindedhi go háirighthi ypocondria
p.19{MS page/column 3/5} do righeadh ocus gan cuirrineacht na gaothmairecht na truimidecht na anmfainne do mothughadh ocus gan urlugadh na apititus caininus20 na tuitim tochluighthi do beith air na leisgi indtlechta acht go fétfadh stuider do dhenamh déis bídh mar do denadh roime acht amhain in tan tuitius an biadh ocus tinnsgnus dileaghadh do gabhail oir éirghitt na dhetaighi inmolta21 in tan sin ocus donít codladh ocus toirmisgit an stuider. Et fós gan nem-codladh do beith air ocus gan blas an bídh d'fhaghbhail a cind aimsiri ar in mbrúchtaigh oir da mbiadh na neithi-si mar adubhrumuir foillsighter an biadh do bheith mesardha ina caindigeacht. Gidhegh dlighear an gnathughadh do coimet andso muna ro-olc e mar do cithfighter. Et adeirim mar in cétna don digh nach dlighind si beith an méidisin go mbeith an biadh ar snámh sa ghaili mar bis ag lucht na meisgi ocus is uime sin aní adeir drong gurub maith beith ar meisgi uair sa mhí is brég e mar foillsighius Auerois sa dara22 partegul dona Cantichibh sa treas cantic dég ar fhithit mar an abair Assensus ebrietatis simel in mense est erroneus .i. as seachrannach aontughadh na meisg aon uair is in mí oir ge do na neithibh is mó tarbhaighius don tes nadurra an fín arna gabhail go mesardha is do na neithibh is mó urcoidighius dó ocus don incind ocus dona cétfadhuibh é in tan tosgaighius go himurcrach23 ocus is uime sin adeir annsin gurub ferr uisgi na meala don droing ag ambit feithi anmfhanda24 na e gidhegh féttar began d'fhín deghbalaidh do tabairt do na sen-daoinibh mar adeir annsin gidhegh adeir Auicina sa caibidil labrus d'fhollamhnughadh an uisgi ocus an fíona. Pueris dare uinum est addere ignem igni in lignis debilibus .i. is tine do cur a cenn tinedh a conadh anmfand fín do tabhairt dona macamhaibh. Gidhegh tabair go mesardha dona daoinibh óga e ocus don t'sendaoine an méid is áil lis maseadh is a méid moir is imchubhaidh25 doibh e. Adeirim {MS page/column 3/6} condligher an méid is áil lis do tabairt dona tshenduine on thsendacht ocus is e sin an senduine mesardha thochluighes an méidh fhédus do dileaghadh ocus bis ina duine rodheisgribhidech.26 Gidhegh an senduine on thsenordhacht27 ni dlighear an méidhi sin do tabhairt dó oir bidh in drong sin dibenta28 ocus bidh rabhaile orra ocus is beg a teas oir bidh mar lóchrand bis ullamh cum báidhti29 mar a deirur sa cét partegul d' amforismorum30 ocus is uime sin adeir Galen an sa partegul cétna a comint na canona-so Potus indigenciam soluit, et cetera. Is uime sin fiarfuighim31 in roimh in chuit dlighear atabairt no ina diaigh ocus docíter nach roimpi oir adeir Auicina sa caibidil labhrus d'follamhnughadh an uisgi ocus an fína Sapiens debet sibi prohibere ne iei
p.20{MS page/column 4/7} an fín roimh an cuid an aimsir na sláinti. Gidheadh is imchubidh e uair ann an aimsir na heslainti .i. in tan is mó is egail uireasbhaidh na bríghi na urchoid an fína mar is folluis isin t'singcoipis32 tig o anmhfainne na bríghi ocus adeirim gurub imcbubidh e in tan sin roimh in cuit ocus tar a héis. Ocus in tan doniter mar argamainti nach imchubaidh ar in cuid e adeirim do réir Auicina sa caibidil labhrus d'follamhnughadh an uisgi ocus an fína nach urcoidigheann dá bhriala33 d'ól ar in cuid don nech do gnathuigh e ocus mar in cétna don duine shlán déis cuislindi.34 Gidhegh dlighear an gnathughadh do coimeidh annso mad arrsaigh e muna fa ro-olc e35 ocus dleghar a treigen in tan sin déis a céile ocus ni go hoband. Et iseadh tuigim trid in focul-so briala .i. misur ina tuillfedh oirett éndighe amain .i. an méidh do ghebadh nech gan claochlogh anala36 .i. den anail gan coimhéigniughadh gan fostogh ainndeonach. Adeirim fós gurup olc an fín déis gach uile bídh acht tar éis an bídh do beith dileaghta ocus athuitme acht a caninus apititus mar an dlighear neithi meithi do tabhairt ar tús ocus fín aindsein ocus is dlighi leighis sin. Gidhedh ni himchubaidh an fín déis bídh onginter droch leann na roimhe na in tan caither e mar adeir Auicina san inadh cétna37 oir do bhir ar in droch linn sin tolladh cum foirimill an chuirp ocus is uime sin thsheacranaoid an drong lerbáil fín d'ól déis nan droch biadh dan dileaghadh oir imighi roimh in ndileaghadh ocus tromaighi an corp is uime sin adeirim go cumair gu féttar an fín do tabairt a méid big déis na coda ocus ni a caindighecht móir ocus a tabairt do nech do gnathuigh e ocus do neach déis cuislindi ocus gan a tabairt do neach eile acht an aimsir tharta móir ocus is na cásaibh eile curtur sa caibidil labrus d'follamhnughadh an uisgi ocus an fína. Et in tan adeir nach imchubidh an fín ar in cuitt adeirim {MS page/column 4/8} gurob mar so dlighear briathra Auicina do tuigsin in tan adeir gurub tar éis na coda38 dlighear an deoch d'ól ocus nach uirri .i. gurub tar éis thsluigthi an grema ocus nach e trath ata sa bél dlighear a h'ól no
p.21{MS page/column 5/9} na coda gidhedh ni héidir caindighecht na neithead is intabhurta42 d'foillsiughadh o leitreachuibh cindti mar a deir Galen sa treas partegul do Megathegni maseadh dentur do réir mhesa bus fogus don fhírindi ocus daingnighter do réir dherbhtha ocus gnathuighthi e. In treas caibidil don Ord.
D'Órd in Dieta no Caithme in Bhidh43 is e so e .i. in tan éireochas neach sa mhaidin sínedh ar tús a lamha ocus a mhuinel ocus cuiredh aedaighi go glan uime ocus indarbadh ainnsein imurcracha in cét dileaghtha ocus in dara dileagha ocus in treas dileaghtha le seiledh ocus le himurcrachaib na sróna ocus na bráighedh oir is iad so imarcracha an treas dileaghtha ocus aindsein coimleadh an corp44 da mbia aimsir imcubidh aige arson fhuighill an alluis ocus in luaithrigh bis air in croicind oir ata in croicinn poiremhail ocus tairngidh cuigi gach ní bis angar dó doréir Galen sa cét leabur de simplici medicina. Et aindsein círeadh a chend ocus indladh a lamha ocus a aighiadh a huisgi fhuar sa t'shamradh ocus a huisgi the sa geimhregh ocus nigheadh a shúili le huisghi arna congmhail sa bhél ocus arna theghadh and ocus ar tuma an méir tanuisti and oir indurbidh sin tursgar na súl45 ocus glanaidh iat. Et coimleadh aindhsein a fhiacla le duille urcuill isin t'samhradh ocus le croicinn an ubhaill buidhe sa geimhredh. Et aindsein aburadh a trátha muiri no a ní eili bhus dúthracht lis. As a h'aithle sin denadh saothar ocus siubhal mesarrdha an inaduibh árda glana ocus ullmuigter a biadh indus congabha biadh a cét oir déis an thsaothair sin in tan tinnsgnus a thochlugadh go nadurdha ocus na gabhadh roimhe ocus na cuireadh afaill46 oir adeir Auicina sa caibidil labhrus do ní ithter ocus ibhter go{MS page/column 5/10} tabair fulang ocaruis tar a gnathughadh an gaili do línadh do lenduibh morguighthi47 ocus tic in tan sin línadh tadhbais o lind ruadh48 arna tarruing cum béil an ghaili indus nach éidir an biadh do caithim lis in thochlugadh ainmhidhe49 ge madh áil e ocus ni dligheann neach a sháith do caitimh mar adubhramar roimhainn ocus ni dlighinn acht énbhiadh do caithimh ar aon bórd oir adeir Auicina san inadh th'shuas Nichil deterius quam cibaria multiplicare et in eis temporibus prolongare50 .i. ni fuil ní is measa na na biadha d'imdhughadh ocus aimsir d'faidiughadh ag a caithimh ocus is uime sin adeir an deiradh caibidilech de regimine cibi gur leór lis na sendaoinibh feoil amhain do caithimh sa maidin ocus aran amhain ar a suiper ocus ni gabdhaois biadha examhla an éinfheacht51. Gidhedh da caithter biadh imdha ar énchuid is ferr na neithi seimhe do tabairt ar tús ocus na neithi remhra ainnsein na a contrarda sin oir in tan caithter in biadh seimh déis an biadh remair diligher go luath e ocus ni dentar an biadh remhur ocus bidh se in tan sin ag iarraidh sligheadh amach ocus ni fhaghann on biadh remhar do beith an íchtar ocus tic de sin go comuisgter ris e ocus go truaillter uile iat. Gidheadh da mbeith a fhis ag neach in biadh do meadughadh52 ris in ghaili do budh cóir oireat in méid is teó íchtar an ghaili na a uachtar do tabairt don biadh remhur ar tús. Gidhedh ni héidir no ni h'urusa sin do denamh ocus o nach féduruis cad is indenta53 claon aleith na seimhe mar adir Auicina a caibidil leighis in quartana ocus sa dara partegul do Regimenta Acutorum. Item na gabhadh biadh omh ar
p.22{MS page/column 6/11} muin bídh leth bruithi. Et dlighear a fis uime sin go mbi in biadh a comnuighi sa corp sul dilighthar go himlan e sea huair dég mar adeir Aueroys sa dara partegul do na Canticibh ocus adeirar in cétna sa caibidil deighinuigh don tseiseadh leabhur do Colliget ge ataid naoi nuaire ag a radh a leabhraibh éigin ocus is brég sin oir is dóigh gurub e in sgribneoir fuair nuimir éigin sgribhtha ocus ni fitter catt í ocus do rinn e seachran ag sgribhadh ocus is sea huairi dég do dhlighfeadh beith and ocus is e a cúis sin oir adeir Auicina a caibidil de regimine cibi ocus Aueroes isna Canticibh gurub e is proindiughadh orduighthi54 ann biadh do caithimh fa thrí sa dá la .i. fa dhó ládibh ocus einfecht lá eile55 ocus dlighith sea huaire dég beith ittir gach dá uair dibh sin indus go roindfigter in dá lá nadurda ina fuilitt ocht nuaire ocus dá fithet go comtrom a trí rannuibh ocus is e a adhbur sin madho rindeadh sechran sa ló inarcaith fadhó go certuighter e arnamhárach ag caithimh énuair ocus e contrario oir gach olc do-niter on linadh leighisigh in folmughadh e ocus e contrario mar adeirar sa dara partegul d' Aforismormh. Gidhedh adeir Auicina sa treas leabur sa treas fén dég sa treas trachtadh ocus sa caibidil labrus do moille tuirlingha an bhiadh asa ghaili Remanencia equalis cibi in stomacho et egressionis eius est illud quod est inter duodecim horas et uiginti duas56 .i. is i aimsir cuttroma anmhana in bídh isin gaili ocus a fhagbala dhó ambi ittir da uair dég ocus a dhó fithteat tre moilli oiprighthi na brighi dileaghthaighi57 ocus is uime sin adeirim o theid an biadh go remar isin gaili gurub sia anus and na inaduibh58 nan dileaghadh eili oir is seimhe in chilus na in t'aran ocus is uime sin is luath inntaighter a fuil deirg e ocus is luath indtaighter59 fuil derg aros a póiribh nam ball ocus tic lis in radh so Auicina in biadh do dhileaghadh{MS page/column 6/12} isna ballaibh uili re sea huairibh dég ge teagmadh gan a cur a cosmailius go huilidhi riu risin fedh sin gidheadh anuidh uair and o anmhfainne an ghaile ocus o reimhe ocus o righne an bídh re ocht n-uairibh dég no ré fitit uair sa gaili mar is folluis a neimhdhileaghadh an gaili ocus in tan caithius nech biadha urchoideacha eigin anus uair and a póiribh an ghaili ré mí no ré ráithi mar do chuala o daoinib fírindecha gur sgeigheadur60 bídh ocus leighes uair éigin sa cainndighecht ocus sa t'substaint mar gabattar iat mí roime sin. Tuilleadh eile dlighear d'foillsiughadh .i. nach imcubidh baindi ocus iasg ar én bórd na fín ocus baindi oir ullmuighit nech cum lúbra61 ocus na gabhthur lictuairi62 rotesaigi déis an bhídh go luath na énní diureticach oir truaillitt an biadh aga losgadh no aga chur ar siubhul go ro-luath ocus is ume sin is olc in drageta63 do níter do maratrum ocus d'anís cona cosmuilibh go luath déis na coda oir is ferr cumsanadh ina sesamh no siubul ailginach do denamh déis in bídh mar a dubhuirt Rufhus Modicus incessus post prandium hoc est quod michi placet .i. is mian lium-sa began siubhuil tar éis na coda gidheadh gluasacht mór do denamh deis in proindighthi do siubul no do marchuideacht64 truaillidh in biadh ocus toirmisgidh an dileaghadh. As a haithli sin codladh go mesarrdha oir furtachtaighi sin in dileaghadh mar adeirur sa canoin-si Uentres hieme et uere gurub maith rena thuigsin a méd fhurtachtaighius in codladh in dileaghadh gidheadh is olc in codladh ocus in nemh-codladh téid tar modh amach65 mar adeirur sa dara partegul d' Aforismorum ocus dentar e san oidhci oir adeir Ipocras sa cét partegul do Pronosticorum Sompnus naturalis est qui noctem non effugit et
p.23{MS page/column 7/13} diem non impedit .i. is sin is codladh nadurda and in codladh nach sechnann in oidchi ocus nach toirmisgind in lá. Gidhegh do-nit daoine imdha lá don oidchi ag codladh sa ló ocus ina ndúsacht san oidchi ocus is ro-olc sin. Gidhegh dlighidh tu a fis gurub ar in taobh ndes dlighear codladh ar tús oir is mar sin is ferr do niter an dileaghadh arson nan ae do beith faoi in gaili66 and ocus dilighur impog ar in taobh clé67 as a háithli conach tairngter an biadh cum nan ae sul dilightur go himli e ocus impogh arís ar in taobh ndeas innus gu madh usaide tarrongtar an ní do dileaghadh sa ghaili cum nan ae ocus tuicter so o Auicina sa caibidil labrus d'follamnughadh aneith itter ocus ibter ocus isa caibidil labhrus don codladh ocus don nemh-codladh ocus adeir fós and sin go tabhair tindsgaint loighi ar in medon furtacht mór cum an dileaghtha arson go connmhann an tes nadurda ocus gu tachmaingind e gurub uime sin méduigter e. Gidhegh is olc codladh faon ocus is olc don radarc codladh go luath déis bídh ocus is olc fós codladh lae muna derntur angar do beith a suighi68 e ocus athaigh maith déis na coda ocus isin th'samradh ocus becan in tan sin fós ocus is uime sin adeir in fersaighteoir Aut breuis aut nullus sit sompmus meridianus .i. bith codladh in meadoin-lae gerr no na dentur e. Gideagh dan derntur roimh in cuit e dentur o mhaidin go teirt69 do réir Ipocrais sa dara partegul do Pronosticorum. Et ingaibhter a dhenumh ocus in bél osluigthi ar egla droch aeir do dul asteach do toirmeosgadh in dileaghadh ocus bith in cend go hárd isin chodladh ocus cluthur le hédach go maith e70 do réir Auicina ocus is ro-maith sin cum in dileaghtha. Item measruighter aicidigi na hanma71 ocus is uime sin adeir in fersaightheoir Sit tibi mens leta labor et moderata dieta .i. bith menma tshuilbir {MS page/column 7/14} agat ocus diet mesurdha ocus déna saotar. Et is mór fhoghnus fothrugadh uisgi milis acht nach72 bia biadh isin gaile. Et bith in suiper gerr no édrom muna bia in gnathughadh ina aighidh oir do leith in dileaghtha do niter isin codladh do budh ferr ni budh mhó do biadh do caithimh isin oidchi gidhegh o do-niter in codladh go ro-luath sul toitis an biadh73 o bél in ghaili is uime sin is ro-mór urchoidighius móran in bidh san oidche don radhurc ocus is uime sin ataitt móran d'fersadhaibh ar an adhbar-sa Nocturna cena fit stomaco maxima pena .i. is mór an pian do goile super na h'oidhce Si uis esse leuis sit tibi cena breuis madh áil let bheith édrum74 bioth do shuiper co gerr ocus ata dá fersa ele ar an cétna75 Scena breuis uel cena leuis raro molesta .i. is andam is athumulta76 an suiper gearr no édrum. Magna nocet medicina docet res est manefesta77 .i. teagasgaigh an ealadha leighis78 ocus is raod fholluis con urcoididhinn an suiper mór. Tuilleadh fós Sume cibum modice modico natura foueatur .i. caith began bídh oir sástur in nadur o began. Sic corpus refice ne mens ieiuna grauetur gurub amlaidhi shásfaidhter an corp gan truime do bheith ar an menmuin on trégenus maseadh tabuir an biadh uait mar is tusga tochluighes an nadur e. Item indarbtur an fual ocus in feradh ocus na fastaighter ar én cor iad79 tar an aimsir a san dtaighter an indharbadh oir do gendaois duinte80 isna taobhaibh ocus siansanach isna cluasaibh on gaothmuirecht ag impogh suas no cloch no ydoripis o chongbail au fuail. Sin duit a Eoin o Aodh O Cendainn81
p.24{MS page/column 8/15}
Nec minctum retinere uelis nech82 cogere uentrem .i. narub áil let th'fual do congmail na do meadhon d'éigniughadh .i. tar an aimsir ina beitter go maith e ocus is uime sin nach maith beith gu ro-fadha ar in camra na fásgadh éigneach do denamh ocus is uime sin is sea huaire is maith in fual do tabairt sa ló co n-oidchi83 oir is e sin in lá nadurda ocus in feradh fa dhó no fa thrí san aimsir cétna mar adeirit na ferrsadh so In die minctura fit sexies naturali tempore bis tali uel ter sit egestio pura .i. in cetruma caibidil don aimsir.
Don aimsir .i. dleghur aimsir na bliadhna do féchuin oir is cóir ni éigin do tabairt d'aire do leith na haoisi84 ocus in fhuind ocus na h'aimsiri mar adeirur sa chéd partegul, d' Aforismorum. Maseadh taburtur biadh remur a méid móir sa gheimredh oir adirur san inadh cétna Uentres hieme et uere calidissimi sunt natura .i. ataid na cabain inmedhonach 85 ro-the do réir nadura sa geimredh ocus san errach ocus bidh in codladh ro-fhada gurb uime sin dlighear móran in bidh do tabuirt ocus ni dlighear na proinndighi do beith minic oi86 ni bfuil an tes gearr ann mar bis san tsamhradh acht mór do réir shínti tre imad na spirut. Gidhegh bidh in tes beg isin tsamradh a gabail thesa arson cuirp the nis sa mó do réir shínte an édluis87 no in disgaoilti ocus ni do réir shínte na cainndighechta acht do réir áirde ocus dlighi an biadh bheith a claonadh cum88 tesa an tan sin ocus is folluis as sin cred is inraidh re tes nan daoine óg ocus na macam.
San earrach, umorro, dlighear an biadh bheith mesurrdha89 acht a claonadh cum méide bige arson an línta do rinnedh sa geimredh roimhe.
Sa tsamhradh, umorro, dlighi an biadh bheith seimh{MS page/column 8/16} ag dul a bfuaire ocus is seimh ina cainndighecht sin .i. began do tabhairt an éinecht de oir bidh substaint in tesa beg in tan sin arna cnaoi ocus arna disgaoileadh on tes foirimeallach ocus da tucaoi biad seimh ina shubstaint do loisgfidhe on tes teinntighe e ocus is uime sin adeir Galen sa canoinsí Uentres hieme et cetera go téid an tes a bfoirimill sa tsamradh a gabail luthgaire re na cosmailius gurub uime sin anbfuinnighter go hinnmeonach e. San bfoghmar, umorro, tabhair an biadh a gcainndighecht big ocus dlighi beith ag dul a tesoighecht ocus a bflichidacht ocus ataid fersadha air so Quantum uis sume de mensa tempore brune90 caith an mhéid is áil leat don biadh an aimsir in geimridh. Tempore sed ueris cibo moderate frueris gnathaigh biadh go mesurrdha91 an aimsir an erraich. Et calor estatis dapibus nocet in moderatis92 do ní tes an tsamraidh urchoid do na biadoibh mí-mesurrdha Autumpni fructus extremos dant tibi luctus do berid toirrthi an foghmhair caoinedh dermair duit.
In cuigeadh caibidild'uairib in proinnighthi. Is i uair in proinnighthi in tan bhis an t'ocarus fírinneach ann mar adubhrumar sa treas caibidil t'suas ocus is i uair is fearr sa tsamradh an uair is fuaire .i. roimh an teirt93 ocus an uair na hespartan ocus is i uair an éigentuis94 in tan is éider le nech biadh d'faghbhail ocus is uime sin adeir Galen in libro De regemine sanitatis nach eidir le nech95 d'follamnacha na slainti do congmail acht a nech bes gan toirmisg o aon gnodugh
p.25{MS page/column 9/17} éigentach eile air ocus ag a mbeith a chuingill saor in gach énní. Sa geimhredh, umorro, toghthar in uair bhus teo ocus mar an cétna don errach ocus don foghmhar óir rannchuidid ris in samradh ocus reis an geimhredh oir as anns na rannuibh is nesa don tsamhradh dibh dlighid in uair bheith mar uair an tsamhraidh ocus is na rannoibh is nesa don geimredh toghthar in uair bhus teo mesurrda.
In seiseadha caibidildon ghnathughadh96. Dlegar gnathugh in dieta do congmail muna ba ro-olc e ocus madegh dlighear a treigen go mall ocus is uime sin in gnathughadh aontuighius leis na neithi nadurda dlighear a congmail ocus da tosgaigh e began uatha dlighear a chongmail fós. Gidegh mad mór in tosgaghadh dlighear a treorughadh tar a ais ocus ni go hobonn mar adubrumar. Gidhegh tabhradh lucht an droch fhollamhnuighthi anair riu oir gin gon airgid ar an lathair e aireochuid fós go maith mar adeir Auicina ocus is uime sin an drong adeir gur línadar iad fein do biadh go minic ocus nach derrna én urchoid doibh tabhradh an aire riu oir goirteochar iad óir da ndernadh dia dighultus in gach én pecadh a cét oir déis a dhénta ni bheith duine na bethaidh ocus mar ata in nadur uilidh97 .i. dia is mar sin ata a náduir rannaighthi sa duine nach dénonn dighultus an cét uair acht a gcinn aimsire. Item bidh drong ann chaitheas nisa mó do thorrthuibh na do biadhaibh eile ocus is sechranach do níd sin oir do ní gach uile thoradh98 fuil{MS page/column 9/18} uisgemail mítarbhach somorgtha. Gidheagh dlighear torrtha stipeghdha do chaithemh déis an bídh da mbia an medon lactach mar ataid péiredha ocus coctana ocus úbhla. Gidhedh lagaid na húbla rósdaighthi roim an chuid lucht lenna ruaidh99 ocus istipeda100 na húbla omha ocus ni comór ata gach gné dibh mar sin oir is lugha istipeda na húbla millsi ocus is mó na húbla goirti. Na bolais, umorro, ocus na risineadha ocus na figedha is roim in cuid dlighur an gabhail mar adeir Ysaac101 In dietis particularibus. Gidhedh ata in gnathughadh coitcind ina aighidh so gu h'olc oir donit so duinti ona meithi ocus is uime sin dlighear a caithimh maille sinnsir oir cathaighidh re gach uili truailleadh tic ona toirthibh do réir Auicina. Gidhedh is ferr na toirrthi uile do tregin ocus is uime sin innisis Galen a leabur follamhnaighti na slainti go raibhi a athair fén cét bliadhan ina bhethaidh arson nar chaith toirrthi. Item, bidh drong ann le nab inmain irboill nan ainmintigh nisa mó na an chuid ele ocus drong ele a gcinn ocus drong ele a a gcnamha102 ocus mar sin do na ballaibh ele. Ocus is uime sin adeir an fersa-so 'Pisces et mulieres sunt in caudis meliores uel dulciores103 is inan errannaibh is ferr no is millsi na héisg ocus na mná ocus ni bfuil ann sin ac gurub lugha is fuar in tiasg inanerr arson in gluasachta na sa cuid eile dhe. Gidhedh is usa na boill eile do dileaghadh.
p.26{MS page/column 10/19} mur is folluis do tharr in bradain104 ocus da cosmailibh. Gidhedh is i in cuid is mó bis ar gluasacht105 is lugha imurcacha ocus is uime sin is i is ferr isna hainminnthibh caithid na daine da mbia cudrumacht ria isna neithibh eli. Maseadh toghtar in cuidh is maeithi ocus bis ar gluasacht hegin106 ocus bus fearr blas oir is e in ní is fearr blas is ferr oilus da mbia cudrumacht eli ann. Gidhedh adeir in fersa Non ualet in iecore quod dulce scit in o
p.27{MS page/column 11/21} 120 do ligen ochind dá fithett bliadhan amach oir dallaidh sin nech ocus truaillidh in cuimhne. Uair toghnidhi na bliadhna121, umorro, cum na cuislidhi .i. in t'errach ocus in foghmur. Gidhedh is i cuisle an erruigh is ferr and oir ni fuil én-ní coimedus nech ar eslaintibh in t'samhruigh mar do ní cuisli an erruigh122 do réir Auicina. Gidheadh is an dá rannuibh fhodhailter aimsir na bliadhna uili do réir na tuathadh .i. a samrad ocus an geimhredh. Et ni dleghar in cuisli do ligen an aimsir ro-fuair na ro-the ocus is uime sin is coithcenn tshechranuighius in drong ler b'áil cuisli do ligen um Féil Stefain ocus123 um Fhéil Eoin Baisti tre fhuaire aimsiri dib ocus tre tes na haimsiri eili acht go ligter uair and um Nodluig i do tesargadh ar na h'eslaintibh do gentaoi on línadh gnathuighid do denamh a coitcinne in tan sin.
Don taobh as an dlighear a ligen,124 umorro, adeir in fersaigtheoir Estas uer dextras autumpnus iempusque sinistras .i. na lamha desa san errach ocus sa tsamradh ocus na lamha clé san fogmhur ocus sa geimredh ocus adeir fós do leith in ré125 mar so Luna uetus ueteres iuuenes noua luna requirit .i. a ligen do na sean-daoinibh in tan is arrsuigh in ré ocus do na daoinibh óga in tan is nua e. Don diet d'áithli na cuislindi. 126 Dlighear a fhis co ndentur sechran mór and sin oir bit daoine ann ler b'áil móran d'ól ocus d'ithi in tan sin do geinemuin fhola arís maseadh cad far ligettur127 i ocus is uime sin dlighitt began d'ól ocus d'ithi. Gidhedh dlighitt nis mó d'ól d'fhín an aithfeaghadh in begain bid128 sin na mar do clechtattur oir{MS page/column 11/22} is usa línadh na dighe na línadh an bidh129. Maseadh sechnadh cáisi in tan sin ocus feoil remhar ocus iasg sailti ocus toirrthi ocus ferg ocus gluasacht ocus na biodh go gar do theine ocus na denuid coimhriachtain130 ocus na denuid acht super beg ocus is uime sin is maith an fersa so Prima dies uene moderacio sit tibi sene .i. bidh do shuiper mesarrdha an cét lá don chuislinn. Gidhegh is brégach na fersada eile churtar ar in gluasacht ocus ar in coimhriachtain ocus mad áil a fios ca huair thinnsgnuid aimsira na bliadhna do gabtur isna fersadhuibh-si iat Uer petre detur estas et innde sequetur quam dabis urbano autumpnum simphoreano .i. in t'errach a Féil Peaduir131 ocus in samhradh a Féil Urbanus ocus in fhoghmar a Féil Simphoreanus.132 Festum clementis iemis caput est orientis .i. Féil Clemint ina cend do tinnsgaint an geimhrigh ocus is do réir nan astroluighedh-so133 noch cuires na haimsira go cutroma ocus ni mar sin do na léghiubh acht gairit errach d'aimsir measurdha na bliadhna ocus mairidh sin uair and re mí ocus uair eili ni luigha ocus uair eili nis mó. An saimradh, umorro, aimsir ro-te e ocus infoghmhur uair and te ocus uair eili fuar fo examhlacht uairedh a laetheadh134 ocus in geimredh ina aimsir ro-fhuair go huilidhi. Tuilleadh eili .i. dlighear a fis go comfurtachtaoidh na h'uighi ocus a caibhdel135 in drong bis déis cuislinn da mbia in gaili glan. Gidhedh da faghaid in soigtech nemh-glan truaillter ga ro-urusa iad ocus is amhlaid is follaine iat am briseadh an uisgi. Tuilleadh eili
p.28{MS page/column 12/23} bith a fis aghutt gurub i uair imcubidh caithme in potaitsi a tosach na coda ocus dentur e sa geimredh do cabhlan ocus do h'ocus136 ocus do saith-si ocus do persillidh no do cennduibh geala losa arna mberbadh ocus arna fásgadh ocus a coimsuighedh le baindi almont137. 138 Et adeirim gurub ro maith an t'órd139 na h'almoint ocus a caitimh imlan mar bit no a croicind do buain dibh ocus a tabairt do na daoinibh da ligter cuisle ocus don droing bhis ar na cnaoi ocus do lucht na ptisisi140. Sa tsamradh, umorro, is imcubidh potaitsi do borrsaitsi ocus do buglosa ocus do sail-cuaich ocus do mercurial ocus do spinarchia ocus do paciencia ocus do lactuca ocus do bharr fhineil ocus persilli cona cosmuilibh ocus is maith macoll do cur and da mbia in gaili fuar141. An pís umorro, na caittir í acht maille cuimin ocus na caitter pónair na pís úr na arrsaidh acht maille saland ocus re cuimin ocus in drong ag am bia gaili annfann ocus gaothmairecht na caithid ar én cor iad. Gidhedh foghnuidh eanbruithi142 na písi ocus do ni lagadh ocus na bit én raod da substaint and. Tuilleadh eili bith a fis agut gon urcoidigenn an baindi don gaili fuar ocus ni dénann don gaili the ocus is imcubidh do sin bainne goirt and sa tshamradh. An t'ím, umorro, caitir roimh na biadhuibh e ocus na caitter e déis dighi ocus na caitter uachtur baindi d'áithli in tshuiper na treamhanta oir is dúintech righin iat143.{MS page/column 12/24} Dlighear afhis fós gurub mór urcoidigid na neithi omha mar ataid na hóisreaghdha144 ocus na neithi leat omha mar ataid na h'éin do niter do droch rósdadh ocus is uime sin is beg nach let don dileaghadh go hinmeadonach cogaint maith in bídh145 ocus a róstadh go maith ocus gu himlán no a beirbadh go foirimillach ocus is uime sin thsechranaoid in drong caithis biadh go ro-tindisnech oir caithid uair and neithi uircoideaca sul do biritt daniri iad146.
In Sechtmadh caibidil don aois ocus don coimplex.147 In aois ocus in coimplex is beag nach le neithibh cosmaili follamhnuighter iat. Gidhegh is mó dileaghaid na daoine óga na neithi remhra ocus na neithi cruaidi ocus na sen-daoine on tsendacht ocus na macaoimh148 na neithi flicha .i. na neithi maotha no boga maseadh dlighidh an diet beit athnuaighitech ocus dlighitt beagan do caitimh go minic. Et dlighear lucht an sduideir d'follamhnuighedh mar na sen-daoinibh oir tirmuighi an sduideir iad. Maseadh caithid neithi seimhe do réir fulaing noch indtuighter go luath149 a fuil ro-maith. Lucht an tsaothair, umorro, caithid neithi róstaigthi remra oir is iat sin is mó cathaighius ris in saothar oir ge flichi na neithi róstuighthi naid na neithi beirbtur an uisghi o fhlichigecht tsubstainntigh go h'inmeadonach. Gidheagh bit tirim go forimillach150 ocus is daingne go huílidhi iad ocus is uime sin is decra an dealughadh on tes ocus trit sin is deacra an díleaghadh. Na neithi beirbtur
p.29{MS page/column 13/25} an aran bit fliuch ocus is maith iat. Gideadh is olc aran na pastae.151 Et is riaghail forlethon co ndlighear an biadh lenus do na méruibh in tan taidhillter e152 do shecna oir is righin e. Et ni maith na neithi róstuighthi connaimhter tar oidchi ocus cumdach orra naid na neithi ro-meithi ar deiredh na coda. In taibstinens measurdha is ro-árd in leighes e153 ocus is uime sin a dubairt Galen Commedo ut uiuam non uiua ut commedam .i. is cum beith am bethaigh caithim ocus ni cum caithme bim am betaigh. Gidhedh adeirur sa cét partegul d' Aforismorum Senes facilime ferunt ieunium .i. is ro-urusa lis na sen-daoinibh in tréiginus d'fhulang154 ocus is iad na sen-daoine on arrsuigecht sin ocus ainnsein na daoine óga ocus aindsein na macaoim ocus ainnsein na sen-daoine on tsendacht. Et mar in cétna is leór ansacht155 le lucht lenna fiond treighinus d'fulang ocus re lucht fola deirgi go hinmedonach ocus ni féduit lucht lenna ruaidh na lenna duibh a fulang. Gidhedh is ferr fuilngit lucht lenna duibh e na lucht lenna ruaigh oir is luigha in tes disgaoiles indtu156 ocus is mó caithaighius a ní ar an gnimuighend. Et do cuir in fersaightheoir fersadha ar follamnughadh na slainti Si uis incolumem si uis te redere sanum curas tolle graues irasci credere profanum .i. mad áil let beith fallain cuir imsnimh trom dít ocus creit gurub dimaoin duit ferg do denamh. {MS page/column 13/26}
Parce mero scenare caue nec sit tibi uamum pergere post epulas sompnum fuge meridianum .i. coigill fíon ocus sechain suiper ocus nar bu dímaoin let céimniughadh déis na coda157 ocus sechain codhladh in medoin-láe. Non teneas minctum nec cogas fortiter anum .i. na conaim ar th'fual ocus na héigingh go láidir do shuigi158. Et ataid fersadha eili ar in fín Dat uinum purum tibi ter tria comoda primum .i. ataid naoi socamhuil do beir in fíon glan duit159. Uires muiltiplicat et viscera plena relaxata .i. imdaighi na brígha ocus lagaid na hinde línta. Confortat stomacum ceribrum cor dat tibi letum .i. nertaighi an gaili ocus in inchinn ocus do bir in croidhi subaltach ocus do ni dánacht ocus togairmigh an t'allus ocus geuraigi in t'indtlecht ocus do ni foirbhearteos160 do na cáirdib. Gidhedh bit misur mailli ris conach truaillter a oipriugh oir teid an dimaoinus gach ní dibh so an égmais an misuir. Et o ibter an fíon uair and go deighinech bit an fersa so agut Potus tarde datus multos facit cruciatus .i. do-beir in deoch ibter go deiginech piana imda. Item, gnathaighter cainel go minic oir do bir an bél go deghbalaidh ocus foghnuidh an aghaidh in remafhuar ocus coimheduigh ar truailledh na leanna anntu ocus is uime sin adeirur Non morietur homo commedens sepe
p.30{MS page/column 14/27} de cinamomo .i. inté caithius cainel161 go minic ni recha d'ég do truailledh na lendann oir toirmisgid e da mbia an follamhnughadh go maith o soin amach. Et dlighear a fis gon dligheand an t'uisgi beith glan ocus glantur an t'aer go h'ealadhanach le teine162 maith muna faghtur glan gu nadurdha e. Et is lór so ge do fédfuighi moran eili do radh ann163.


text:
- TIOTAL
- Taighean air Sreath Gorm, ann an Sgìre a' Mhaggot de dh'Inbhir Nis.
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_VII_7007
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1880an; 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11479
- KEYWORDS
- am Maggot
Caibeal an Naoimh Maireid
Ionad Waterloo
Sràid na Glìob
taighean tughaidh
Caol-shràid Shuttle
Sreath Gorm
Caol-shràid Wright.
Taighean air Sreath Gorm, ann an Sgìre a' Mhaggot de dh'Inbhir Nis.
Thug am Maggot, a bha an toiseach na eilean, ainm bho Chaibeal an Naoimh Maireid agus bha e suidhichte eadar Ionad Waterloo, Sràid na Glìob agus Abhainn Nis. Mu 1910, bha mòran dhe na taighean tughaidh air Sreath Gorm, Caol-shràid Shuttle agus Caol-shràid Wright air an leagail. Bliadhnaichean an dèidh sin 's e am 'Maggot Green' a bha aca air a' Mhaggot.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Cron àlainn
Nuair a thèid Ròs air cèilidh air a mhac
Bidh i a’ giùlain bagaid de Lila nan Glean
Geug de Liath Chorcarach
Bidh tùis oirre
Airson cùbhraidh a chur air a’ ghaoith
Nuair a thèid Ròs air cèilidh air a mhac Jean
Nuair a thèid Ròs air cèilidh air a mhac
Bidh i a’ bruidhinn mu dheidhinn a dùthaich
Cluinnidh i na saighdearan
A’ saltradh air an lios
Agus a cù a’ caoineadh
Fhathast ceangailte
Taobh a muigh an taigh fàsadh
Na nighean agus cèile o shliochd imrich
O Belgrade gu Pairios
O Maroc gu Liban
O bhìosa gu bhìosa
Bidh i a’ dol
Bidh i a’ cumail trang sa bheatha
Anns an rìoghachd iriosal aice
Far a bheil na h-ìomhaighean a’ riaghladh
Am measg bolaidh nan coinneal
Urnaighidh i
Nuair a thèid Ròs air cèilidh air a mhac
Cruthaichidh naidheachdan
Litirichean à Iasi
Agus a Constanta
Innsidh a’ bhreith
No bàis phàrant
Nuair a thèid Ròs air cèilidh air a mhac Jean
‘S e sin a h-uil càil aice
Am bad talamh seo
Sa chladh mhòr
Airson a mhic na chadal
Bidh ise ag ùrnaigh
Nuair a thèid Ròs air cèilidh air a mhac
Cuiridh i uisge air na dìthean
Seinnidh i, caoinidh i,
A h-uile turas caochlaidh i san àite
Cuiridh i cùbhraidh air a’ ghaoith
Airson a mhic Jean
A chaidh a mharbhadh aig aois fichead bliadhna


text:
Innisdar imorro a n-analtaib na Romanach. Aenias mac Anacis do tiachtain iar toghail Trai co h-Eatail, & tugasdair
p.34Lauina ingean Ladin mic Puin mic Pic mic Saduirnd &c. Iar marbadh Tuirnd & iar n-eg Ladin in rig ro gab Aenias rigi Ladiandai, & ro cumdaiged in cathraig Albalonga la h-Ascan mac Aeniasa, & tugasdar seitig, & rugasdair mac do .i. Siluius, fo cetoir.
Siluius iardain tugasdair seitig, & ro ba torrach, & adfet do Ascan bean a meic do beith torrach, i. alachta, & ro faid teachta co a mac co ro faidid a druid do tabairt ardmesa ar a mnai co feasad in ro ba mac, nó'n ro ba h-ingean ro teacht. Do coid in druid, & adbert iar tiachtian in druid re h-Ascan conad mac do bai 'na broind; & adbert comad tren, & co muirfead a athair & a mathair, & comad misgneach la cach. Marb tra a mathair dia breith. Ro h-ainmnigead soin .i. Britis, & ro h-ailed iardain.


text:
- TIOTAL
- Sgiona Ball-Coise Caledonian Thistle Inbhir Nis, 1999,
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_FNL_DS080643
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Dùbhlachd 1999
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Chris Hogg
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19894
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
cluicheadairean ball-coise
Caley Thistle
Caley Jags
Dealbh camara a chaidh a thogail san Dùbhlachd 1999 de bhuill de Sgioba Ball-coise Caledonian Thistle Inbhir Nis ron ghèam aca an aghaidh St. Mirren aig a' phàirce aca fhèin ann an Inbhir Nis. Aig an àm seo bha ScotRail a' toirt urrasachd dhan chlub ball-coise, agus bha suaicheantas a' chompanaidh air lèintean an sgioba.
San dealbh bho chlì gu deas tha:
[sreath cùil] - Dennis Wyness, Kevin Byers, Marc MacCullaich, Bobaidh Mann, Seumas Calder, Ros Tokely, Mìcheal Teasdale
[sreath aghaidh] - Daibhidh Xausa, Ridseard Hastings, Pòl Sheerin, Màrtainn Gauncy, Donnchadh Shearer, Baraidh MacUilleim


text:
- TIOTAL
- Caisteal Cill Fionndain (Caisteal nan Con), A' Mhorbhairne
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0738_AT_01
- ÀITE
- Cill Fionndain
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Mhorbhairne
- DEIT
- 2007
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10639
- KEYWORDS
- caisteil
dùin-cnuic
dùn-cnuic
Clann MhicIllEathainn
rubhaichean
costa
costaichean
ath-thogail dhealbhan
Tha Caisteal Cill Fhionndain - no Caisteal nan Con mar a theirear ris cuideachd - a' coimhead a-mach air Caolas Mhuile air a' chosta a deas de Rubha na Morbhairne. Chaidh a thogail anns an t-17mh linn ach chaidh a thogail an taobh a-staigh crìochan dùn ro-eachdraidheil. A rèir beul-aithris, tha ceangal aig an làrach ri Tighearna nan Eilean ach chan eil fianais ann gun robh an ciasteal fo an smachd anns na meadhan-aoisean. 'S dòcha gur e Ailean M'Ean vic Ewin MacIllEathain, fear taca Chill Fionndain ann an 1671 agus ann an 1675 a thog an caisteal.


text:
Cum in cetresuin, aderim co fétund ní beith rolínta a n-egmuis lennann omha, cemadh arrsaidh iad is in línadh. Et atait daine and aga fuilid cuislenna cumga, & gemadh bec
p.46do biadh caitit, dileghit co maith isin gaile sin & isna h-aoibh, & ni lughuidi remruighid siad co h-imurcach. No dfetamuis a radh co fuil an urduil sin agan adbur gan sgailed ar son a saothair mina folmuighti co h-op49und é co muchfadh, & ni fuil ní is obuindi folmuiges na in cuisle; & cin co foghna si ara son fein fognuid si ar son an imurcaigh. Ar in corugad cetna, fregruim cum in resuin dorindi se cum nescoidi cleib & sgamhan. Cum in resuin elé .i. gurub glic an naduir ina h-oipriugad, aderim curub fir sin, an uair buadartar co mor ina h-oipriugad hi. Aderim cum in resuin ele, aderim, nach coir in cosmailius, oir bi osluccudh mor agin cuislinn, & ni bí agan leighes lagthach, acht teit ona cuislennuibh mora cum na cuislend cumang bis a ndruim na n-áo, & ainnsein cum na cuislend is cumga na sin re n-abur miseracia uéna, & mar sin is urusa a connmail fa deoigh; masedh innurbtur fa deoigh an ní is mó imduiges, no an ní is lugha ric a leas an naduir.
p.4850


text:
- TIOTAL
- Creag Tarail Beag, Taobh Sear Rois
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0875
- ÀITE
- Port Mo Cholmaig
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Tairbeart
- LINN
- 1940an; 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32792
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bailtean-iasgaich
Caisteal Bhail' an Lòin
Dunbar an Tairtbeairt an Ear
Tha a' chairt seo a' sealltainn Creag Tarail Beag air Taobh Sear Siorrachd Rois. Tha am baile-iasgaich beag seo faisg air Port Ma Cholmaig, agus tha e cliùiteach air sgàth is gur ann an seo a tha Caisteal Bhail' an Lòin. Thogadh an caisteal anns an t-16mh linn le teaghlach Dhunbar an Tairbeairt an Ear


text:
Linne Shlèiteach
Co-chomharran: 57°06′32″N 5°46′34″W / 57.109°N 5.776°W
Is e a tha ann an Linne Shlèiteach an linne eadar Slèite, rubha an Eilein Sgitheanaich dhan iar-thuath agus an Cnòideart dhan ear-dheas.
Tha an Linne Shlèiteach mu 8 cilemeatair de leud aig a beul deasach agus mu 20 cilemeatair de dh'fhad.
Tha dà bhàta-aiseig a' dol tarsaing na linne:
- Fad na bliadhna eadar Malaig agus Armadal le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
- As t-samhradh eadar Gleann Eilg and Caol Reithe air a' Glenachulish.


text:
- TIOTAL
- Litir o Fisher & Nightingale, Ceannaichean Fearann, 1922
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D522_13
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5228
- KEYWORDS
- glèidhteachas
coilltearachd
smachd phlàighean
Litir o Fisher & Nightingale, am bàillidh aig A' Bh. Nic a' Phearsain à Coire Mòinidh, ag innse do Rianadair Chlub Fheòrag na Gaidhealtachd gu bheil i airson an Club fhàgail.
Ann an 1844, thug Baintighearna A' Mhorfhaich air an riaghaltas feòragan dearga a thoirt air ais dhan Ghaidhealtachd. Ach chaidh an àireamh aca am meud gu luath, is chaidh iad a dh'iomadh àite. Air sgàth a' mhillidh a bha iad a' dèanamh anns na coilltean, chruthaich sealbhadairean-fearainn Club Feòrag na Gaidhealtachd gus na feòragan a shealg, a ghlacadh is a mharbhadh. Bha an Club a' pàigheadh airgead airson gach feòrag a bha sealbhadair no an luchd-obrach a' marbhadh, a rèir àireamh nan earball a bhathar a' faighinn


text:
- TIOTAL
- Air Abhainn Alanais, faisg air Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0605
- ÀITE
- Abhainn Alanais
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32525
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Abharan
Loch Morie
iasgach
Chithear Abhainn Alanais faisg air Inbhir Ghòrdain sa chairt-phuist seo.
Tha Abhainn Alanais, air a bheil cuideachd an Abharan, a' sruthadh eadar Loch Morie ann an Taobh Siar Rois agus Caolas Chrombaidh. Tha i a' sruthadh don Chaolas ann an Alanais 12 mìle bhon loch. Tha ceann shuas na h-aibhne a' sruthadh tro mhonaidhnean agus planntachadh giuthais ach an seo aig ceann shìos na h-aibhne, tha i a' sruthadh tro thalamh ionaltraidh agus tro dheagh choilltean. Tha craobhan daraich, uinnseann, calltainn, siris, feàrna agus tòrr fhlùraichean a' fàs air bruaichean na h-aibhne. Tha slighe-coiseachd mhòr-chòrdte air bruaichean na h-aibhne agus tha an abhainn ainmeil airson iasgach a' bhradain is a' bric


text:
- TIOTAL
- Uinneagan 3a - Taigh Baile Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- AB_INVTOWNHOUSE07_36
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1870s;1880s
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 411
- KEYWORDS
- Taigh Baile Inbhir Nis
glainne dhathte
suaicheantasan
sgiath
facail-suaicheantais
cinnidhean
Siosalaich
Tha an dealbh seo a' sealltainn obair mhionaideach dhen uinneig as fhaide air an làimh chlì air a' bhalla an iar anns a' Phrìomh Thalla, ann an Taigh Baile Inbhir Nis.
Aig a' mhullach, tha suaicheantas, sgiath agus facail-suaicheantais nan Siosalach. 'S e làmh dheas a' cumail biodag a tha a' dol tro cheann muc fhiadhaich a tha air an t-suaicheantas. Tha an sgiath dearg le ceann muc fhiadhaich. Tha na facail-suaicheantais a leanassgrìobhte aig a' mhullach, 'Fero ferio' (Tha mi fiadhaich ris an fheadhainn fhiadhaich) agus, aig a' bhonn tha, 'Vi aut virtute' (le neart no le feart).
Tha ìomhaighean co-cheangailte ri cumail leabhraichean agus àiteachas gu h-ìseal


text:
Kal. Ian. ii. f., l. xii., Anno Domini M.c.lx.ii.
Errscardugh na taighi o thempluibh Daire do denum la comarba Coluim Cille (.i., Flaithbertach) & la righ Erenn, .i., la Muircertach h-Ua Lochlainn; dú in ro tógbadh ochtmoga taighi, no ni is uilliu. Ocus denam caisil in erlair la comarba Coluim Cille beos & mallacht ar inti ticfa tairis do gres.
Imblech Ibhair co n-a tempall do loscadh.
Senadh cleirech n-Erenn, im comarba Patraic, .i., im Gilla Mac Liac,{folio & column MS1 50a} mac Ruaidhri, ic Cloenad, i r-rabatur sé espuic fichet, co n-abadhaibh imdaibh, ic erail riagla & sobesa. Ocus is don cur-sin ro cinnset cleirich Erenn gradha ardespuic Erenn do chomarba Patraic, amail ro boi riam & na badh fer leighind i cill i n-Erinn nech acht dalta Aird Macha.
Sloghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn co n-ermhór Leithi Cuinn co Magh Fitharta, co rabatur sechtmain
p.142ann ic loscadh arbha & bailedh Gall. Tucsatur imorro na Gaill maidm for a marc-sluagh, co ro marbhsat seser, no morfheser, dibh & ni fhuaratur a reir don chur-sin.
Argain Gall Atha Cliath la Diarmait Mac Murchadha & nert mór do ghabail forro, amail na ro gabhadh reimhe o cein mhóir.
Cuairt Ceneoil Eogain la comarba Patraic, .i., la Gilla Mic Liac, mac Ruaidhri, danach frith inntshamail reímpi.
Grene, epscop Atha Cliath & ardespoc Laighen, in Christo quieuit. Comarba Patraic do oirdnedh Lorcan h-Ui Tuathail, comarba Coemghin, i n-a inadh.
{§LATE}Mael Sechnaill h-Ua Ruairc occisus est.
Abbacia Buellíae hoc anno fundata est.
An Cosnomhaidh h-Ua Dubhda, occissus est. §


text:
- TIOTAL
- Liosta Shuidheachaidhean airson Fo-sgìre Chataibh
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_D592_5_36
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 25 An Dàmhair 1940
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6065
- KEYWORDS
- freiceadan na dùthcha
fo-sgìre chataibh
stand to
action stations
liosta aiteachan
dara cogadh
an cogadh ann am Breatainn
an cogadh aig baile
An dara duilleag de phàipear a chaidh a chur leis a' Chaiptean, Luchd-obrach Coitcheann (GS), Fo-sgìre Chataibh, a' mìneachadh dòighean-obrach sgaoilidh, agus na rudan rin dèanamh, mas e is gun rachadh na faclan còd "STAND TO" agus "ACTION STATIONS" a chleachdadh.
Tha liosta de dh'fhichead saighdear air an liosta seo cho math ris an àireamhan fòn is fiosrachadh mu far a bheil iad stèidhichte. Bha iad uile fo ùghdarras Sgìre na Gàidhealtachd a Tuath agus Fo-sgìre Chataibh


text:
Deagh, deagh naidheachd gu dearbh!
Thuirt Sarah Ralph dhan Phress & Journal an diugh, ‘Tha daoine bruidhinn Gàidhlig ann an Inbhir Narann, mise nam measg, agus tha fhios agam gur e feadhainn a-mach mu dheidhinn ciamar a bu chòir dhuinn a bhith ag ionnsachadh canain eile a leithid Mandarin air sgàth ‘s gur e canan gnothaich a th’ann. Ach chan eil beatha mu dheidhinn gnothaich, tha i mu dheidhinn cultair agus dualchas.
Tha Gàidhlig mu chuairt oirnn., ‘s e ar cultar agus dualchas a th' innte. Tha i fhathast ga faicinn ann an ainmean àiteachean.
Thug iad bhuainn le fòirneart i. Chuir iad caisg oirre sna sgoiltean. Mar sin nuair a tha iad ag ràdh gur e chanan aig uchd bàis a th’ innte, cha robh i a’ bàsachadh gu nàdarra. Tha faireachdainn làidire agamsa mu a deidhinn.’
Sin thu fhèin Sarah, air sgath ‘s a h-uile càil a rinn thusa agus do chàirdean bidh Gàidhlig air ais aig cridhe ar coimhearsnachd. ‘S math a rinn sibh!


text:
1967
MCMLXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 an Cèitean - Bhuannaich Celtic Cupa na Roinn-Eòrpa.
- Bhuannaich Miguel Àngel Asturias an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Ronald George Wreyford Norrish, George Porter agus Manfred Eigen an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh Lelystad (na Tìrean Ìsle) a chruthachadh.
- Chaidh an nobhail Cien años de Soledad le Gabriel Garcia Marquez fhoillseachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an Gearran - Mark Rutte, neach-poileataigs Duidseach.
- 21 am Màrt - Adrian Chiles, biadhtach telebhisean à Sasainn.
- 21 am Màrt - Carwyn Jones, neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear na Cuimrigh.
- 14 an Cèitean - Marc Parrot, sgrìobhaiche ciùil agus seinneadair à Catalòinia.
- 5 an t-Iuchar - Anne Frater ann an Steòrnabhagh. Bàrd Gàidhlig agus òraidiche aig Colaiste a' Chaisteil.
- 23 an t-Iuchar - Phillip Seymour Hoffman, ann am Fairport. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 27 an t-Iuchar - Monique Sluyter, ann an Sneek. Actair agus modal às na Tìrean Ìsle.
- 1 an Lùnastal - Clare Adamson, neach-poileataigs à Alba.
- 8 an Lùnastal - Liam MacArtair, neach-poileataigs Albannach.
- 27 an t-Sultain - Willie Rennie, ann am Fìobha. Neach-poileataigs Albannach.
- 18 an Dàmhair - Finlay Carson, neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 am Màrt - Jaroslav Heyrovský, ann an Cambridge. Ceimigear.
- 21 an t-Iuchar - Pierre Kemp, ann am Maastricht. Bàrd às na Tìrean Ìsle.
- 13 an Lùnasdal - Dòmhnall Ruadh Chorùna, ann an Loch nam Madadh. Bàrd.
- 9 an Dàmhair - Sir Cyril Norman Hinshelwood, Ceimigear à Sasainn.
- Clement Attlee, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- Eladio Vélez
- Paul Wiener


text:
- TIOTAL
- 3s Buidheann-chatha (Saighdearan Glèidhte) nan Camshronach
- EXTERNAL ID
- PAWA114
- ÀITE
- Dùn Deòrsa
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àird nan Saor
- DEIT
- 1908
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21542
- KEYWORDS
- Camshronaich na Banrigh
Dùn Deòrsa
èideadh saighdearachd
an t-arm
cogadh
feachdan
oifigearan
cath
Anns an dealbh seo, chithear oifigearan an 3mh Buidheann-chatha (Saighdearan Glèidhte) de Chamshronaich na Banrigh aig campa ann an Dùn Deòrsa anns an Ògmhios 1908. Chaidh a' bhuidheann-chatha seo, a chaidh a stèidheachadh ann an 1802 mar Mhàilisidh Inbhir Nis, a dhèanamh na pàirt de na Camshronaich ann an 1881. Fo Ath-leasachaidhean an Airm ann an 1908, chaidh an t-ainm 3mh Buidheann-chatha (Saighdearan Glèidhte) nan Camshronach a thoirt air ais. B' e amas na buidhne a bhith a' toirt saighdearan glèidhte Prìomh Loidhne do na Camshronaich aig àm cogaidh. Tha leabhar-dhealbhan aig taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal ann an Dùn Deòrsa, a' gabhail a-staigh lethbhreac den dealbh seo le ainmean nan oifgearan air.
(Chaidh am fiosrachadh seo a thoirt seachad le Taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal, Dùn Deòrsa)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Feamainn-dubh
'S i an fheamainn-dubh (Laideann: fucus serratus) ainm a bheireas air na seòrsachan feamainn uile a tha ciar-ghorm no donn, a bharrachd air feamainn ghropach, mar a tha aon-chasach 's baiteach.[1]
Tha an fheamainn-dubh balgach fada. 'S i an tè seo a bhite a' buain agus a bhiodh ri cleachdadh gu tric airson na talmhainn air Gàidhealtachd na h-Alba is na h-Èireann. Ann an eileanan siar na h-Alba, bhite ga cur dhan t-sreath bhàn, airson a' bhuntàta agus na coirce. Cha robh i a' dol còmhla ris a' bhuntàta idir ach dhan t-sreath bhàn.[2]


text:
- TIOTAL
- Eaglais an Quoad Sacra sa Chananaich
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_080
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39154
- KEYWORDS
- eaglaisean
talla
togalaichean
Dealbh gun bhliadhna ris anns am faicear Eaglais an Quoad Sacra sa Chananaich air an Eilean Dubh. Tha iad den bheachd gur dòcha gur e am fireannach a tha a' lùbadh ris an fheans an t-Urr Mgr Masterton. 'S e Talla a' Bhaile a th' anns an togalach an-diugh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
Kirk Yetholm
'S e clachan anns na Crìochan a tha ann an Kirk Yetholm. Tha e suidhichte mu 8 mìltean ear-dheas air Cealsach is mu mhìle air falbh bho chrìoch Shasainn. Tha Town Yetholm leth-mhìle thairis air an allt Bowmont Water. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 33′ 0″ Tuath agus 2° 16′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 591 duine a' fuireach ann an Yetholm gu lèir. [1]
Chaidh an eaglais aige ainmeachadh airson a' chiad uair anns an 13mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 832 285


text:
Jena
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann an Jena (IPA:ˈjeːna). Tha e suidhichte aig 155m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Thüringen, 216km air falbh bho Bherlin agus 151km bho Dresden.[1] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus tha mu 25,000 oileanaich aig an oilthigh.[2] Tha 104,449 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Jena a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn bho 1182.[3] Anns an 11mh Linn bha am baile fo na h-Uachdarain à Lobdeburg ach, anns an ath linn, dh’ fhàs e a bhith na bhaile neo-eisimeileach le margaidh, laghan agus britheamhan aige fhèin. Chaidh an eaconomaidh ionad a stèidheachadh air fìon. Ràinig na manaich Dominicanach ann an 1286 is na Cistercianaich ann an 1301.
Chuir na h-uachdarain à Meißen am baile fo smachd dhaibh ann an 1331.[4] Bha Jena leis na Wettin, sealbhadairean na Meißen, bho 1423 is fiù’s chum iad e an dèidh sgaradh na h-oighreachdan aca ann an 1485.
Ràinig an Ath-leasachadh gu Jena ann an 1523.[5] Thug muinntir a’ bhaile ionnsaighean air taighean-cràbhaidh nan Dominicanach is nan Carmeliteach fad na bliadhnaichean a lean sin. Stèidhich an Rìgh Jan Freidrich à Sagsainn Oilthigh Jena (Oilthigh Jena Friedrich Schiller mar an canar e an-diugh) ann an 1558.[6]
‘S e prìomh-bhaile na Diùcachd Saxe-Jena fad ùine ghoirid a bh’ann Jena, dìreach bho 1670 gu 1690.[7] Ghabh Sagsainn-Eisenach thairis Jena ann an 1692 ach chaidh e a chur ri Diùcachd Saxe-Weimar ann an 1741 far an robh e ruige 1918.[8]
Dh’fhàs an t-oilthigh a bhith am fear na bu mhotha is na bu chliùitiche anns a’ Ghearmailt air fad aig deireadh an 18mh Linn[9] is le sin bha Jena uabhasach làidir taobh Feallsanachd aislingeach (le ollamhan mar Johann Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Friedrich Schiller agus Friedrich Wilhelm Joseph Schelling) agus romansaidheachd tràth (le bàird mar Novalis, na bràithrean Schlegel agus Ludwig Tieck). Choinnich Goethe agus Schiller aig an an oilthigh ann an 1743 agus bha deagh chàirdeas maireannach aca.[10]
Chuir Napoléon ruaig air Arm na Prùise an seo air an 18mh An Dàmhair 1806, aig Cath Jena-Auerstedt.[11] Shabaid muinntir a’ bhaile an aghaidh nam Frangach, gu h-àraidh na h-oileanaich, is mòran dhaibh a’ sabaid anns na feachd saor Lützow (Gearmailtis: Lützowsches Freikorps) ann a 1813.[12] An ceann dà bhliadhna chaidh am buidheann càirdeil Urburschenschaft a stèidheachadh anns a’ bhaile.[13] Chaochail an sgrìobhadair Rudolf Christoph Eucken ann an Jena ann an 1908.
B’ urrainn do Jena a bhith ga leasachadh fhèin aig toiseach an 19mh Linn taobh innealtachd pongalachd, glainne agus fradharceolas air sàilleabh gu robh rathad-iarainn ann, Saalbahn (rathad-iarainn an Salle) a’ dol ri taobh na h-aibhne Salle bho Halle (Saale)/Leipzig gu Nürnberg.[14] Chaidh companaidhean ainmeil air an stèidheachadh ann an Jena aig an àm, mar eisimpleir Carl Zeiss AG agus Schott AG.[15]
Aig deireadh an Dàrna Cogaidh ann an 1945, thug na h-Aimearaganaich is na Sasannaich ionnsaighean le bomaichean troma air Jena.[16]Chaidh 153 a mharbhadh is bha mòr-chuid sheann mheadhan a’ bhaile air a mhilleadh. Dheànadh obair càraidh airsan an dèidh a’ chogaidh.
Tha Jena air a bhith na phàirt Thüringen bho stèidheachadh na stàite sin ann an 1920,[17]is chaidh e a thoirt a-steach dhan DDR ann an 1949 is am broinn na sgìre Gera bho 1952. ‘S e pàirt na Stàite Shaoir Thüringen agus Poblachd Fheadarail na Gearmailte a th’ann Jena bho 1990.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jakob Rodewitz: (1365 – 1431) Eòlaiche-lagha.
- Johann Theodor Schenck: (1619 – 1671) Dotair is eòlaiche-lusan.
- August Batsch: (1761 – 1802) Dotair is eòlaiche-lusan.
- Louise Seidler: (1786 – 1866) Dealbhadair.
- Arnold Eucken: (1884 – 1950) Ceimigear, mac Rudolph Eucken.
- Magnus Poser: (1907 – 1944) Comunnach a shabaid an an nan Nàsach.
- Ludwig Kratz: (1911 – 1957) Ceimigear.
- Otto Günsche: (1917 – 2003) Ofigear sna Waffen SS.
- Peter Ackermann: (1934 – 2007) Dotair is eòlaiche-lusan.
- Thomas Oberender: (1966 –) Sgrìobhadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Wirtschaft Jena
- ↑ Lichtstadt jena
- ↑ Die Dresdner Bilderhandschrift des Sachsenspiegels: Studien zur Schreibsprache, Jörn Weinert, ISBN-10: 3412172065
- ↑ Oilthigh Jena
- ↑ Shanghai Ranking
- ↑ World Statesmen
- ↑ World Statesmen
- ↑ Oilthigh Jena
- ↑ Literatur Welt
- ↑ Bibliothèque Nationale de France
- ↑ Johann Friedrich Gottfried Eiselen: Geschichte des Lützowschen Freikorps. 2. Auflage. Anton, Halle 1841.
- ↑ Burgkeller Jena
- ↑ Die Saalbahn: Die Geschichte der Eisenbahn zwischen Großheringen, Jena und Saalfeld, Werner Drescher.ISBN-10: 3882555866
- ↑ Optisches Museum Jena
- ↑ RAF
- ↑ Thüringen.de
- ↑ Ville d’Aubervillers
- ↑ Stadt Erlangen
- ↑ Porto Câmara Municipal


text:
- TIOTAL
- Sealladh aithghearr den Phloc, Loch Carrann agus beanntan na Comraich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0644
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940an; 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32564
- KEYWORDS
- Am Ploc
Ploc Loch Aillse
Loch Carrann
A' Chomraich
'S e Am Ploc/Ploc Loch Aillse baile ann an Gàidhealtachd na h-Alba, is 378 de shluagh ann.
'S e tuineachadh àillidh a th' ann air cladach Loch Carrann. Tha e a' coimhead gu sear, air falbh bho na gnàth-ghaothan a tha, cuide ri Sruth a' Chuain Atlantaig a Tuath, a' fàgail gnàth-shìde tlàth ann a leigeas le craobhan-pailm (craobhan-càil ann an da-rìreabh) fàs.
'S ann on 18mh 's an 19mh linn a tha a' chuid as motha de na taighean. 'S e coimhearsnachd air a dheilbh a bh' ann, agus iasgach na mheadhan, ann an oidhirp gus stad a chur air às-imrich on Ghàidhealtachd.
'S e Loch Carrann loch mara air cost an iar Rois is Chrombaigh air Gàidhealtachd na h-Alba. 'S ann an seo a tha Abhainn Charrainn a' dol a-steach don Chuan Shiar a Tuath.
A-rèir nan clàran mara, tha ruith an t-sruth a' ruighinn luaths 3 mìle mara sa chaolas, ged a tha glè bheag de bhuaireas mara on t-sruth. Tha doimhneachd na mara nas lugha na 20meatair sa chaolas, ach 's na h-òban air gach taobh tha i cho domhainn ri 100m. Shìos fo na sgorran aig Caisteal an t-Stròim tha sgaoth de shligean 'flame' ann.
Tha an t-ainm 'Applecross' (Abar Chrosain, ged 's e A' Chomraich a th' air ann an Gàidhlig an-diugh) co-dhiù 1300 bliadhna a dh'aois agus san sgìre 's ann ris a' bhaile bheag on 19mh linn, leis an taigh-òst 's am post-oifis, a tha iad a' cur an ainm. Tha iad seo nan laighe air Bàgh beag Abar Chrosain, mu choinneamh a' Chaolais A-staigh far a bheil Eilean Ratharsair ann an Innse Gall A-staigh na laighe air an taobh thall.
Tha Abhainn bheag na Comraich a' dol a-steach don bhàgh aig a' Chomraich, agus 's e 'Applecross' cuideachd a th' air an oighreachd san sgìre.