text:
Salvador Puig i Antich
Susbaint
Salvador Puig i Antich
B’e Salvador Puig i Antich (IPA: səɫBəˈðo ˈpudʒ i: ənˈtik, Barcelona, 30 an Cèitean 1948 – Ibidem 2 am Màrt 1974) Anarcach à Catalòinia a chuireadh gu bàs ri linn deachdaireachd Fhranco anns An Spàinn.[1]
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an treas mac dhe sianar a bh' ann Salvador Puig i Antich. Bhuineadh e do theaghlach meadhanach-luchd obrach. Bha athair, Joaquim Puig, air a bhith na bhall Acció Catalana (Gàidhlig: Iomairt Chatalanach) ri linn Dàrna Poblachd na Spàinne (1931 – 1939). B' fheudar dha teicheadh chun na Frainge is e na fhògarrach ann an campa ann an Argelès an dèidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne (1936 – 1939).[2] Fhuair esan binn bàis nuair a thill e gus An Spàinn, ach shàbhaladh a bheatha mus do chuireadh gu bàs e.[3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Choinnich Salvador ri Xavier Garriga agus na Bràithrean Oriol agus Ignacio Solé Sugranyes aig an sgoil-oidhche Maragall, an dèidh dha na sagaratan dha fhuadachadh bhon àrd sgoil chaitligeach Salle Bonanova,[4] air adhbharan a chuid dhroch ghiùlain. Stèidhich an ceithrear am buidheann Movimiento Íbero de Liberación (Gàidhlig: Gluasad Ibearach na Saoirse), neo MIL, an dèidh na tachartasan ann am Paris sa Chèitean 1968.[5] A bharrachd air sin, bha e an sàs anns na aonaidhean-ciùird taobh Comisiones Obreras cuideachd.[6] Thoisich Salvador ris a bhith a’ sabaid ann am MIL an dèidh dà bhliadhna a chur seachad san Arm agus ceum a ghabhail ann an Eaconomachd agus Poileataigs san oilthigh.[7] Ghoideadh MIL airgead bho na bancaichean agus shiubhladh iad gu tric chun na Frainge.
Bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh e an greim leis a' Phoileas Speisealta ann am Barcelona air an 25mh latha dhen Shultain 1973. Gu dòrainneach, chaochail poileasman air an robh Francisco Anguas Barragán ann an sabaid doirbh le gunnaichean ann an doras flat san sràid Carrer de Girona.[8] Chaidh Puig Antich leòinte cuideachd. Fhuair e binn bàis bho Chùirte an Airm airson murt Bharragán. Dhiùlt a’ Chùirte fianais a chluinntinn a chuideachadh Puig Antich.[9] A dh’aindeoin iomairt mhòr eadar-nàiseanta gus a bheatha a shàbhaladh, chaidh e chur gu bàs aig 9:30m air an dàrna latha dhen Mhàrt 1974.[10] Bha e dìreach 25 bliadhna a dh’aois. Bha Riaghaltas na Dùthcha airson dìoghaltas fhaighinn air sgàth s’ gun do mharbh ETA ceannard Spàinnteach air an robh Carrero Blanco. Chaidh Puig Antich a thìodhlachadh ann an Cementerio de Barcelona.[11]
Meadhanan[deasaich | deasaich an tùs]
Fiolmaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
- I si canto triste (Lluís Llach i Grande, 1974).
- A Margalida (Joan Isaac, 1976)
- El año que mataron a Salvador (Loquillo, 2005)


c: text/html

text:
Cion Ghàirnealairean
Sin mar a tha cùisean ach feumaidh mi a ràdh ‘s e beag an t-iongnadh orm.
Tha mi air dà fhichead 's seachd bliadhna a dh’ aois ‘s bha mi nam ghàirnealair aig a’ Chaisteil Chaladair gu 2003 nuair a dh’ fhalbh mi ‘s thog mi a’ chùrsa chomais orm ann an Inbhir Nis. Bha mi a’ faireachdainn sgìth leis. Bha mi air a bhith ag obair san àite bhon 1993 ‘s ged ‘s a bha gràdh orm air na lusanan, na craobhan ‘s an àrainneachd mu chuairt air fad a chaisteil bha mi a’ faireachdainn sgìth leis. Saoilidh mi gur e nàdarrach a bhith fàs nas slaodaiche anns an dol seachad na bliadhnaichean ach bha iad ag iarraidh ort a bhith ag obair aig an luathas as àirde. Tha fhios aig a h-uile duine nach bi thu beartach mar ghàirnealair ach tha an tuarasdal fada air cùlaibh mòran dhreuchdan eile.
Uaireannan bidh gàirnealairean a faighinn taighean soar an asgaidh bhon na h-uachdarain ach, mar sin, a bheil iad riamh saor bhon obair aca? Tha aca beagan a thoirt air ais airson na taighean; a’ cumail sùil air na taighean-glainne aig an deireadh seachdain ‘s amannan eile ‘s an leithid sin. Bha taigh agam fhèin ann an Inbhir Narann ‘s chaidh mi dhachaigh aig leth uair an dèidh còig a h-uile latha ach bha agam a bhith an làthair aon Disathairne ‘s La na Sabaid as gach ceithir. Air sàillibh ‘s gun robh taigh agam fhèin cha robh eagal orm mar an luchd obrach eile ‘s thug sin an saorsa dhomh a bhith trod nan robh rud sam bith th’ ann nach robh ceart: chan eil sin cho furasta ma tha an taigh agad bho smachd an fhastaice agad.
Cha bu toil leam a bhith dealbhachadh rudeigin a bha gu tur dubh: mar a thuirt mi, chòrd an àrainneachd rium gu mòr ‘s bha deagh spors ri fhaighinn leis na gàirnealairean eile. Dh’ ionnsaich mi mòran mu dheidhinn gàrradaireachd ‘s bha cothroman gu leòr a bhith bruidhinn ri luchd-turais bho na ceithir ranna ruadha ach chan fhaca mi Coirstaidh bho Rio nuair a bha i aig a chaisteil. ‘S bochd sin nach eil?
Co dhiù aon latha thuirt Frangach rium: ‘Monsieur, vous allez vivre vieux!’
‘Merci, monsieur’, fhreagair mise.
Tha mòran dhen bheachd gum bi a h-uile gàirnealair a’ mair beò nas fhaide na a mhòr chuid. Tha mi an dùil, tha mi an dòchas gum faigh mi mòran bliadhnaichean eile a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig air sgath ‘s a h-uile càil a tha mi a dhèanamh taobh a-muigh.
Tha mi fhathast a’ dèanamh beagan gàirnealaireachd ach feumaidh mi ag aideachadh cha chreid mi nach eil iad glic na òigridh: a bhith sheachnadh obair cruaidh air latha uabhasach Ghearran taobh a-staigh na glasraich le corragan reòta. .
Ma tha iad ag iarraidh na h-òigridh tarraing a-steach dhen dreuchd bu chòir dhaibh a’ toirt beagan a bharrachd den phrothaidean den luchd-obrachd.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
àn fhìrinn na sgeòil. The truth is in the story. When a young man, Angus, visits his dying Grandfather in hospital he cannot hold back his boyhood quest for the truth - the truth behind the death of his parents and the truth behind his Grandfather's ancient, incredible, fearful stories. Stories from the whole swathe of Gaelic history of poisoned lovers, bloody revenge, water-horses and Spanish gold. His Grandfather hijacks Angus' life for one last time leading him to one of Scotland's most treacherous mountains, The Inaccessible Pinnacle on the Isle of Skye, and an ancient truth he never expected to find. Seachd: The Inaccessible Pinnacle is the first Scottish Gaelic feature film. Làn fhìrinn na sgeòil. Tha Aonghas air a bhith air tòir na fìrinn o òige, miann a tha a' teannachadh na inntinn 's na chorp nuair a thuigeas e gu bheil am bàs gu laighe air a Sheanar. Tha fios aig Aonghas gu bheil an t-àm dha eòlas a chur air an fhìrinn mu bhàs a phàrantan 's cuideachd mu sgeulachdan a Sheanair. Sgeulachdan iongantach, eagalach a thug air cuairt tro eachdraidh nan Gaidheal iad le gaol, sabaid, eich-uisge agus òr Spàinnteach nam measg. Tha Aonghas 's a Sheanair a' gabhail aon chuairt eile còmhla, cuairt a tha gan toirt gu mullach Sgùrr Dearg 's gu fìrinn ris nach robh dùil sam bith.Resumen IMDb.com
Sumario
Detalles
Escritor
Dirección


text:
- TIOTAL
- Mapa a' sealltainn dachaigh an Dotair Lachlainn MacMhathain, Port Rìgh
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_II_08
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 20l
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5610
- KEYWORDS
- Mapa
Port Rìgh
Tha an clò-bhualadh seo de dhuilleag Suirbhidh Òrdanais a' sealltainn Phort Rìgh, an t-Eilean Sgitheanach, le Bothan Chill Targhlain, dachaigh an Dotair Lachlann Màrtainn MacMhathain, air a chomharrachadh. Bha Dr. MacMhathain (mu 1817 - 1889) a' leantainn a dhreuchd ann am Port Rìgh fad còrr is 52 bliadhna agus bha e na oifigeir meadaigeach airson parraistean Chille Mhoire, Snìosort agus Port Rìgh. Bha e cuideachd na lannsair do Chompanaidh Saor-thoileach Phort Rìgh de na Camshronaich.
Tha an sgrìobhainn seo na pàirt de thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' ann an Inbhir Nis a chaidh an Siorraidh Mitchell (a rugadh air 13 Ògmhios 1929) a thogail. Bha an Dr. Lachlann MacMhathain na shinn-seanair do Mhitchell


text:
Buidheann Buileachaidh na Gàidhlig
Raon-ùghdarrais
Tha Geàrr-chunntasan agus Clàran-gnothaich airson Buidheann Buileachaidh na Gàidhlig rim faotainn an dà chuid ann am Beurla agus Gàidhlig.
’S e raon-ùghdarrais Buidheann Buileachaidh na Gàidhlig, taic agus brosnachadh a thoirt do chànan, dualchas agus cultar Gàidhlig na Gàidhealtachd, agus ceannas a chumail air mar a thathar a’ buileachadh Plana Gàidhlig na Comhairle.
Tha fiosrachadh nas mionaidiche mu na cumhachan iomraidh agus na cumhachdan is na dleastanasan a tha air an tiomnadh gu bhith fo ùghdarras na Comataidh, air am mìneachadh ann an Sgeama Tiomnaidh na Comhairle.


text:
- TIOTAL
- Innealan cumanta ann am bothan
- EXTERNAL ID
- QZP40_0950237000_P005
- DEIT
- 1989
- LINN
- 19l
- CRUTHADAIR
- Johan Sutherland
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30737
- KEYWORDS
- iasgach
rèisgeadh
a' deasachadh bìdh
acfhainn
innealan
cungaidhean
zoomable
Tha an duilleag seo a' sealltainn innealan a bhiodh ann am bothan air Machair Rois tràth san 19mh linn.
B' e frèam fiodh trì-cheàrnach air an robh iasg a' tioramachadh a bh' ann am 'fish-hake'. Bha e air a chrochadh air cliathaich an taighe no na bàthcha airson suas ri dà latha. B' e slat fhiodh chruinn mu òirleach a leud a bh'ann an 'speet', no 'speight'. Bha e air a bhruthadh tro 'chluasan' an èisg agus air a chrochadh ann an taigh-toitidh. B' e seòrsa 'speet' eile a bh' ann an 'tinter'. 'S e pìos fiodh còmhnard mu 4 troighean a dh'fhaid le dubhain air gach taobh a bh' ann. Bha e a' dèanamh tuill nas lugha ann an 'cluasan' an èisg is ghabhadh barrachd iasg a chur air san taigh-toitidh. B' e bàthach fhiodh a bh'anns an taigh-toitidh, ach bha feadhainn air an còmhdach le iarann preasach an dèidh seo. B' e ùir a bh' anns an làr le teine ann an toll sa mheadhan. Cha robh simileir ann, 's mar sin bha a' cheò glacte airson gluasad timcheall an èisg.
B' e pìos loidhne a bha crochte on driamlach a bh' ann an 'tripping'. 'S ann air a bha an dubhan. Gu math tric, 's ann le gaoiseid eich a bha iad air an dèanamh is bha feum air cuideaman luaidhe airson an dèanamh. 'S e inneal fiodh airson brògan a thoirt dhiot gun do làmhan a chleachdadh a bh' ann am 'boot jack'. B' e inneal fiodh airson buntàta a phrannadh a bh' ann am 'plocan' no 'chapper', is bha 'spirtle' (maide-nigheadaireachd) air a chleachdadh airson aodach a bhruthadh air ais dhan bhùrn.
Bha am 'brander' (branndair) caran coltach ris a' ghrìosaich againne. 'S e inneal uèir a bh' ann a bh' air a chur air uachdar teine dearg. Bha e air a chleachdadh airson iasg a chòcaireachd, an àite a bhruich.
B' e liagh coltach ri spàin a bh' air a chleachdadh gus burn a thogail à tobar a bh' ann an 'skillet' (sgeileid). B' e ràcan fiodh airson luibhean a thoirt à fearann a' bhuntàta a bh' ann an 'hawk'.
Tha na dealbhan seo air an toirt o 'Down to the Sea' le Seònaid NicDhòmhnaill is Anna Ghòrdan, le dealbhan le Seonag Shutharlanach. Chaidh an leabhar fhoillseachadh ann an Inbhir Pheofharain le Comann Dualchais Rois is Chrombaidh ann an 1989


text:
Muscat
‘S e prìomh-bhaile Omàin agus am baile as motha den dùthaich a th' ann am Muscat (Arabais: مسقط, masqaṭ). Tha e suidhichte san ear na dùthcha, air cladach Camas Omàin. Tha an àrd-bhaile Mhuscat, ris an canar "Capital Area", a’ fàs nas motha gu math luath. Tha e cho mòr ri 3,500 km² agus anns a’ bhliadhna 2008 bha 731,730 duine a’ fuireach ann. 'S e Muscat aon de na bailtean as aosta a th’ ann air feadh an t-Saoghail. B' e Bhasco da Gama às a' Phortagail a’ chiadh fhear Eòrpach a ràinig Oman air an t-siubhail aige chun nan Innseachain.
Tha trì sgìrean ann a tha gu math cudthromach:
- Muscat an Iar: Al-Seeb, Udhaybah, Bawsher, Al-Ghubbrah agus Ghala
- Meadhan Mhuscat: Al-Khuwair, Madinat Al Sultan Qaboos, Shati-Al Qurm, Qurm agus Ras Al Hamra
- Muscat an Ear: Wuttayah, Ruwi, Matrah, Kalbuh, Old Muscat, Sidab agus Al-Bustan
Tha am port-adhair eadar-nàiseanta , am Muscat International Airport, eadar 15 is 20 cilemeatair air falbh bho na sgìrean Al-Khuwair, Madinat Al Sultan Qaboos, Shati Al-Qurm agus Al-Qurm.


text:
- TIOTAL
- HR 147 'Beaufort Castle' air trèana faisg air Stanlaidh, An Lùnastal 1912
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_492
- DEIT
- 1 An Lùnastal 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28490
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 147 'Beaufort Castle' air trèana faisg air Stanlaidh san Lùnastal 1912. 'S e an 11.50m à Peairt a dh'Inbhir Nis a th' anns an t-seirbheis.
B' e pàirt den chiad bhaidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le Pàdraig Druiminn a bh' ann an HR 147. Chaidh a togail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear i san Ògmhios 1900. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14682 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal [t-Samhain] 1943.


text:
- TIOTAL
- Doras don toll-dubh, Caisteal Àird Chonaill, Loch Odha, Earra-Ghàidheal
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0300
- ÀITE
- Innis Chonaill
- SGÌRE
- Ceann a Deas Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cille Chrèanain 's Dail Abhaich
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9936
- KEYWORDS
- Caisteal Àird Chonaill
Loch Odha
Eilean Innis Chonaill
Caimbeulaich
sluagh-ghairm
toll-dubh
caistealan
'S e daingneachd le Clann Chaimbeul a bh' ann an Caisteal Àird Chonaill uaireigin, caisteal ann an Eilean Innis Chonaill air Loch Odha. Tha e air aithris gur ann às an seo a bhiodh iad ag èigheachd an sluagh-ghairm chliùiteach aca, 'It's a far cry to Lochow' /'S fhad a' ghairm gu Loch Odha' (Ordnance Gazetteer of Scotland, 1882-1885, le Francis H. Groome). Tha an dealbh seo den doras do tholl-dhubh a' chaisteil a' tighinn bhon chiad leth den 20mh linn.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Greis Gnìomhachais
Bidh thu a' cur trì seachdainean seachad air Sgeama Greis Gnìomhachais na Colaiste air a' chiad bhliadhna, ag obair le buidheann Gàidhlig agus a' togail sgilean is eòlas ann an suidheachadh far a bheil Gàidhlig ga bruidhinn gach latha. Faodaidh tu seo a chur seachad ann am bun-sgoil Ghàidhlig, ag obair sna meadhanan Gàidhlig no le buidheann leasachaidh no buidheann ealain Ghàidhlig. Air neo is ma dh'fhaoidte gum bu mhath leat ùine a chur seachad ag obair ann an coimhearsnachd Ghàidhlig a' cur eòlas air muinntir na sgìre.


text: ¶1] Tiagait asa haithlebh sin hi sliabh adbul uathmur. Ba hingnadh a met. Andala taob de lán do raibh & brentus et tenidh & dorchudus. In tæbh n-aill snechto & goith gér athuathmur 'arna linadh. Lin dirime do deamnuibh hi suidhiu fri riagadh et pianadh caich. Gabhla iairn ar lasad leo occus trepéte gearbh. Ba heiccin dona hanmannaibh a n-imthecht. Fecht ann dobertis on tsnechta cusan tenidh iatt, a contrarda in fecht oile. Ag súd, bar an t-aingel, fochaide & pían na droinge bhios faldsa cealcach.


text:
- TIOTAL
- Talla Westminster aig Deuchainn Mhic Shimidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_569_P339
- ÀITE
- Talla Westminster, Lunnainn
- DEIT
- 1895
- LINN
- 1740an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31298
- KEYWORDS
- Lord Lovat
Sìm Friseal na Mòrfhaich
deuchainnean lagha
eucoir is peanas
Seumasaich
Chaidh Mac Shimidh a ghlacadh san Ògmhios 1746 is chaidh a chur gu deuchainn-lagha ann an Lunnainn airson a phàirt ann an Ar-a-mach Seumasach 1745. Bha an deuchainn a' tòiseachadh eadar 11:00 is 12:00 gach là is a' crìochnachadh roimh 6:00f, oir cha ghabhadh Talla Westminster a dhèanamh soilleir le solas. Sheas an deuchainn iomadh là is chaidh Am Morair a lorg ciontach de Bhrathadh Àrd is fhuair e binn bàis. Chaidh a cheann a thoirt dheth air Cnoc an Tùir air an 9mh den Ghiblean 1747. 'S e an duine mu deireadh a chaidh a dhì-cheannachadh an sin.
Chithear an dealbh seo ann an leabhar 1 de 'Historical Papers Relating to the Jacobite Period 1699-1750', air an deasachadh le Còirneal Seumas Allardyce LL.D is air an clò-bhualadh ann an Obar Dheathain airson Club Ùr Spalding. B' e comann àrsadair, air ainmeachadh air Iain Spalding, fear-lagha is Clàrc Comasdair Obar Dheathain nuair a bha Teàrlach I na rìgh, a bh'ann an Club Spalding


text:
- TIOTAL
- Seann mhuileann-gaoithe aig Ceiseag a Deas, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_030
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11070
- KEYWORDS
- muilnean-gaoithe
Ceiseag a Deas
Inbhir Nis
Uilleam Wright
muilnean-mine
Seann mhuileann-gaoithe aig Ceiseag a Deas, Inbhir Nis. Air a togail ann an 1827, le Uilleam Wright, chaidh a cleachdadh mar mhuilinn-mine gu na 1880an. Chaidh mainearach na muilne a thoirt air falbh mu dheireadh ann an 1943.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Lleida
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na Spàinne a th’ ann Lleida (Catalanais, IPA: 'ʎɛjðə) neo Lérida (Spàinntis, IPA: 'leɾiða). ‘S ann à Ilerda neo Iltirta bho na Ilergetes,[1] treubh Iberianach, a th’ann an t-ainm. Tha Lleida suidhichte shuas air a' chòmhnard àrd ann am meadhan Chatalòinia (Catalanais: Depressió Central),[2] aig 155m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-aibhne Segre.[4] Tha Lleida 394km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 127km bho Bharcelona, am baile as motha agus prìomh-bhaile Chatalòinia.[5] Tha 137,387 daoine a’ fuireach ann an Lleida,[6] an 7mh baile as motha ann an Catalòinia agus an 49mh baile na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Lleida a th’ann Lleida cuideachd.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann às an ainm Iltiŕta ann an Ibearais a th' ann ainm a' bhaile. Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: Ilerda ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach, لاردة (Laaridah) ann an Arabais, Leyda anns na meadhan aoisean agus mu dheireadh thall Lleida tron atharrachadh fuaimneachail l → ʎ ann an Catalanais. 'S e palatalizatció (Gàidhlig palatalachadh) an t-ainm a tha air sin.[8]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[9]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Lleida.[10] Cha tuit ach 342mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 831mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ XTEC
- ↑ XTEC
- ↑ Mongabay
- ↑ El Tiempo
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Gramàtica històrica catalana, Francesc de Borja Moll Casesnoves, Universitat de València, 2006
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Aemet


text:
- TIOTAL
- Sgeama Coillteachais, Luib an Eòrna
- EXTERNAL ID
- HCD00187
- ÀITE
- Drochaid Sheile
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Gleann Seile
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11915
- KEYWORDS
- Coimisean na Coilltearachd
fir
Cinn Tàile
Chaidh Coimisean na Coilltearachd a stèidheachadh ann an 1919 an dèidh do dh'Aithisg Acland a bhith air a foillseachadh ann an 1917. A rèir na h-aithisg bha stoc an fhiodh ann am Breatainn air a dhol sìos gu mòr air sgàth na bha de dh'iarraidh air aig àm a' Chiad Chogaidh Mhòir agus ri linn Tionndadh a' Ghnìomhachais roimhe sin. Tha an dealbh a' sealltainn a' chiad chur de ghiuthas Lochlannach ann an Cinn Tàile, aig Luib an Eòrna. Tha W. MacAoidh, comhairliche às a' Chaol air an làimh dheis
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Ioslam
'S e creideamh a tha ann an Ioslam (Arabais: الإسلام) a thoisich Mohammad.
Sgaoil Ioslaim[deasaich | deasaich an tùs]
Anns a' chiad sia linn de dh'eachdraidh Ioslaim, 's e aon de na rudan as mothachail an strì eadar an creideamh ùr ud agus an fheadhainn eile (Crìosdaidheachd agus creideamh Soroaster ann am Persia) a chaill torr is barrachd talamh ris ann an cogaidhean an dèidh do Mohammad agus an sluagh aige tòiseachadh air ceannairc an aghaidh na dùthchannan mun cuairt. Anns a' bhliadhna 600 bha dà Impireachd mhòr, shean agus chumhachdach gun teagamh air gach taobh den roinn ris an canar an Ear Mheadhanach san latha an-diugh;
'S e a' chiad tè dhiubh an impireachd Roimh Earrach, ris an canar 'Byzantium' mar is tric, leis a' phrìomh-bhaile Constantinople (Istanbul anns an Tuirc san latha an-diugh). Ged a thuit an Ròimh agus an impireachd anns an Iar fo sgrios na sean Ghearmailtich, no Gotaich, bha am pàirt seo den impireachd ainmeil ud fhathast beò, làidir agus dha-rìribh cha mhòr cho cumhachdach ris an Roimh aig àm sam bith de dh'eachdraidh. Nas fhaide an ear bha Impireachd Phersia, no Iran, ris an canar an Impireachd Sassanid mar is tric. B' e seo dùthaich eile le eachdraidh a cheart cho aosd ris an Roimh agus gu dearbh tha e duilich àm sam bith a lorg an eachdraidh 'nuair nach robh an da impireachd mhòr seo a' cogadh an aghaidh a chèile. Aig an àm seo bha Afraga a Tuath, gu h-àraid an Èipheit, an talamh far a bheil an Tuirc san latha an-diugh, a' Ghrèig, taobh a deas an Eadailt agus oirthir am meadhan ear fo smachd Constantinople.


text:
Sìobar-spàs
'S e an sìobar-spàs an saoghal dealain de lìonraidhean choimpiutairean far a bheilear a' dèanamh conaltradh air loidhne.[1]
Chaidh am facal a chleachdadh leis an ùghdar William Gibson,[2] a' chiad turas, ged a bha rudan coltach ris air nochdadh roimhe.
Tha freumh Greugais aig a' chiad phàirt dhen fhacal, kuBepvήtnς (no kybernētēs san tar-litreachadh) a tha a' ciallachadh stiùiriche, pìleat no falmadair.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Free Dictionary "Cyberspace Defined"
- ↑ [1]


text:
Iain Knox
B' e pearsa-eaglaise, diadhair, sgrìobhadair agus ceannard air Ath-leasachadh na h-Alba a bha ann an Iain Knox (Baile Adainn, mu 1510 – Dùn Èideann 24 an t-Samhain 1572).
Sgeul-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Iain Knox ann am Baile Adainn. Thathar den beachd gun d'fhuair e foghlam aig Oilthigh Chill Rìmhinn. As dèidh sin, bha e na shagart Caitligeach. Thachair e ri Seòras Uiseart, ath-leasachair na h-eaglaise Albannach a chaidh chuir ri bàs ann an 1546. B' e leanmhainniche Uiseairt a bh' ann an Knox. Mar eisimpleir, shearmonaich e mar fhear-leasachaidh aig Caisteal Chille Rìmhinn. Chuir Knox seachad 18 mìosan mar thràill air soithichean-cogaidh Frangach, gu ruige 1549.
An uair sin, thàinig e gu bhith na shearmonaiche Pròstanach ann an Sasainn. Bha e na sheaplain rìoghail do Eideard VI. Ann an Sasainn, phòs e Margery Bowes. Theich e dhan Roinn Eòrpa nuair a stèidh, Mhàiri I, "Màiri Fhuilteach" mar a chanar rithe, an creideamh Caitligeach a-rithist ann an Sasainn. Ann an Geneva, choinnich Knox ris an diadhair mòr Pròstanach agus ath-leasachair na h-eaglaise Jean Calvin.
Thill Iain Knox a dh'Alba ann an 1559 agus shearmonaich e an aghaidh a' chreidimh Chaitligich.
Chaochail e ann an Dùn Èideann ann an 1572.
Leabhar-chlàr[deasaich | deasaich an tùs]
- 1558: "Ciad Ghuth na Trompaid an aghaidh Rèiseamaid Uabhasach nam Ban"
- 1586-1587: Eachdraidh Ath-leasachadh na h-Alba
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- "Knox". Còmhradh Oll. Ruairidh A. Fionlasdan agus Iain MacAonghais. Gairm, Am Foghar is An Geamhradh 1972 (dà phàirt).
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain Knox Eachdraidh na h-Alba


text:
Contae an Dúin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae an Dúin[1] (tuiseal ainmneach: An Dún).[2] Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 416,600 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,448km²,[3] an 12mh siorramachd as motha ann an Èirinn a thaobh fharsaingeachd agus an tritheamh a thaobh àireamh-shluaigh. Tha crìochan aig Contae an Dúin le Aontroim agus Ard Mhacha.[4] Bha 327,611 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Sliabh Dónaird (850m) a th' ann sa bheinn as àirde ann an Èirinn a Tuath agus tha i suidhichte ann an taobh a deas dhen t-siorramachd.[6] Chaidh Comhairle Chontae an Dhúin a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceithir baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Dhúin: An Aird Íochtarach, An Aird Uachtarach, An Caisleán Riabhach Íochtarach, An Caisleán Riabhach Uachtarach, An Duifrian, Uíbh Eachach Íochtarach (An Leath Íochtair), Uíbh Eachach Íochtarach (An Leath Uachtair), Uíbh Eachach Uachtarach (An Leath Íochtair), Uíbh Eachach Uachtarach (An Leath Uachtair), Cineál Fhártaigh, Leath Cathail Íochtarach, Leath Cathail Uachtarach, An tIúr agus Múrna. A bharrachd air sin, tha 70 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: An Dúin agus Drom Mhór)[9] agus 1,666 bailtean fearainn sa chontae.[10]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Beannchar (Èirinn)
- Beul Feirste (an leth an Ear dhe)
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ “Abstract of the census of Ireland for the year 1841”. Online Historical Population Reports, Oilthigh Essex. Air a thogail 8mh dhen Dùbhlachd 2016.
- ↑ Outdoors NI
- ↑ ULST
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
- ↑ PRONI
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
- TIOTAL
- A' Fighe Bhasgaidean, Na Hearadh
- EXTERNAL ID
- QZP99_93154_02_01
- ÀITE
- Na Hearadh
- SGÌRE
- Na Hearadh
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Na Hearadh
- CRUTHADAIR
- Margaret Fay Shaw (Mrs J L Campbell)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38486
- KEYWORDS
- basgaidean
clèibh
ciùird
Bha basgaidean no clèibh a bha air am fighe air an cleachdach gu bitheanta air a' Ghaidhealtachd. Bha na basgaidean no na clèibh, mar an fheadhainn anns an dealbh seo, air an dèanamh à seileach air sgàth 's gun robh e furasta a lùbadh. Bha na basgaidean air an cleachdadh nuair a bha rudan ri ghiùlan. Bhiodh clèibh mar am fear seo 's dòcha air an cleachdadh airson mòine a ghiùlan bhon mhòintich chun na dachaigh. Bhiodh a' bhasgaid air a ceangal air druim a' bhoireannaich le sìoman fraoich timcheall a h-uchd. Bha na basgaidean làidir agus rachadh cuideaman mòra annta
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Ath-nuadhachadh air togalach ri taobh Eaglais na Manachainn
- EXTERNAL ID
- HC_RESTORATION_002
- ÀITE
- A' Mhanachainn
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18206
- KEYWORDS
- ceàrnagan
bailtean-beaga, manachainn
eaglaisean
manachail
abaid
abaidean
Lòbhataich
Friseal
Tha an dealbh seo a' sealltainn thogalaichean air a' cheann an ear dhen phrìomh cheàrnaig anns a' Mhanachainn. Tha a' Mhanachainn 12 mìle an iar air Inbhir Nis aig beul Abhainn na Manachainn. Dh'fhàs am baile mu Eaglais na Manachainn, a chaidh a stèidheachadh mu 1230 do na manaich den òrdugh Valliscaulian Frangach. Chaidh a' cheàrnag a chithear an-diugh a dhealbhachadh mu 1840 le na Frisealaich. (MacShimidh)
Tha an t-ainm "Beauly" a' tighinn on Fhraingis "beau lieu" a' ciallachadh "àite brèagha". Dh'fhuirich Màiri, Banrigh na h-Alba sa mhanachainn ann an 1564, nuair a bha i a' siubhal tron Ghàidhealtachd. Their cuid gun tàinig an t-ainm o fhaclan a thuirt i nuair a bha i ann


text:
- TIOTAL
- 54473 agus Clas 5 eile air trèana a' dol gu deas ann an Inbhir Nis, An Lùnastal 1955
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_337
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Lùnastal 1955
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28347
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
54473 agus Clas 5 air trèana a' dol gu deas ann an Inbhir Nis san Lùnastal 1955.
Chaidh 54473, locomotabh smùide 4-4-0, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1916 a rèir dealbhachadh le Uilleam Pickersgill. Bha i àireamhaichte CR 934. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14473 a bh' oirre. Aig an àm a chaidh an rèile do sheilbh na stàite ann an 1948 bha i stèidhichte ann an seada Fharrais.Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1959 agus fhuaireas cuidhteas i sa Ghearran 1960.
Chaidh na locomotaibhean Clas 5 a dhealbhachadh le Uilleam Stanier. Sa chumantas b' e 'Black Fives' a bh' orra agus chaidh 842 dhiubh a thogail eadar 1934 agus 1951.


text:
- TIOTAL
- Latha stoirmeil ann an Gleann Shligeachain
- EXTERNAL ID
- QZP40_UC2568_P011
- ÀITE
- Gleann Shligeachain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38269
- KEYWORDS
- beanntan
glinn
Sligeachan
aibhnichean
An Cuilthionn
Tha Gleann Shligeachain san Eilean Sgitheanach a' ruith ochd mile gu deas bho thaigh-òsta Shligeachain chun na mara aig Camus Fhionnairigh faisg air Ealagol. Tha Abhainn Shligeachain a' ruith tron ghleann.
Sa chùlaibh chithear Sgùrr nan Gillean. Tha a' bheinn seo na pàirt dhen Chuilthionn Dhubh agus tha I 3162 troigh a dh'àirde. Tha Gleann Shligeachain a' deànamh sgaradh eadar an Cuilthionn Dubh air taobh an iar a' ghlinne, agus an Cuilthionn Dearg, air an taobh an ear.
Tha an dealbh seo ri fhaighinn ann 'The Misty Isle of Skye' le J A MacCulloch


text:
Lafayette, Indiana
‘S e baile ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Lafayette (IPA: ˌlɑːfiːˈɛt). ‘S ann à Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, Marquis de La Fayette a tha an t-ainm, leis gu robh esan na ghasgach ri linn Ar-a-mach nan Aimearaganach aig deireadh an 18mh Linn. Tha e suidhichte aig 192m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-Aibhne Wabash, eadar West Lafayette agus Dayton, anns an stàit Indiana, air iomall Frankfort. Tha am baile 858km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,849km bho Los Angeles, 1,335km bho Bhoston agus 347km bho St. Louis.[2] Tha 67,140 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus port-adhair beag ann cuideachd.[3] Chaidh Lafayette a chur air bhog ann an 1825 is chaidh e ghairm na bhaile aig ìre oifigeil ann an 1853. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1869.[4] Chaochail an Ceimigear Herbert C. Brown an seo ann an 2004.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Daniel X. Freedman (1921 –1993): Inntinn-eòlaiche.
- Donald E. Williams (1942): Speuradair.
- James Andrew McCammon (1947): Fear-Saidheans.
- Izzy Stradlin (1962): Ceòladair la Gun’s n’ Roses.
- Tammy Lynn Michaels (1974): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Ota[5]


text:
5 an t-Iuchar
'S e 5 an t-Iuchar an 186mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (187mh ann am bliadhna-leum). Tha 179 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1811 - Fhuair a' Bheiniseala a chuid neo-eisimeileachd bhon Spain.
- 1962 - Fhuair Aildiria a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
- 1945 - Chaill a’ Ghearmailt Stettin an dèidh an Dàrna Cogaidh agus chuireadh am baile ris a’ Phòlainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1810 - P. T. Barnum, preasantair shiorcais.
- 1911 - Georges Pompidou, ann an Cantal. Ceann-suidhe na Frainge bho 1969 gu ruige 1974.
- 1886 - Willem Drees, Prìomh-mhinistear nan Tìrean Ìsle eadar 1948 agus 1958.
- 1891 - John Howard Northrop, ann an Wickenburg. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1936 - James Mirrlees, eaconamaiche Albannach.
- 1967 - Anne Frater ann an Steòrnabhagh. Bàrd Gàidhlig agus òraidiche aig Colaiste a' Chaisteil.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1966 - George de Hevesy, ceimigear às an Ungair.


text:
Urras Iain Muir
’S e buidhean carthannais ann an Albainn a tha ann an Urras Iain Muir (gu neo-fhoirmeil sa Ghàidhlig: Urras Sheonaidh a’ Mhonaidh; Beurla: John Muir Trust). Chaidh a stéidheachadh ann an 1883 mar bhuidhean ballrachd airson fearann fiadhaich a ghléidheadh. Tha barrachd is 10,000 ball aige air feadh na Cruinne.
’S e obair, meanmna agus dìleab an fhir-gléidhteachais Iain Muir a tha a’ brosnachadh an Urrais. Rugadh Iain Muir ann Dùn Barra ann an Lodainn an Ear sa bhliadhna 1838. Chuir e an Sierra Club air chois ann an California ann an 1892, a tha a-nis ’na fhear de na buidhnean gléidhteachais as cudromaiche sna Stàitean Aonaichte.
Tha an t-Urras a’ cur air dòigh farpais sgrìobhaidh gach bliadhna, le duaisean airson Gàidhlig agus duaisean airson Beurla.
A bharrachd air sin, tha an t-Urras a’ toirt seachad teastanas airson obair spòrsail a’ buntainn ri àite fiadhaich: lorg, rannsachadh, gléidheadh agus roinneadh le daoine eile. Tha Comunn na Gàidhlig a’ brosnachadh an Duais Iain Muir seo tro mheadhan na Gàidhlig gach bliadhna do sgoiltean agus òigridh, le taic bho Dhualchas Nàdair na h-Alba.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Urras Iain Muir - làrach-lìn oifigeil, sa Bheurla
- Mission: Explore Iain Muir (PDF sa Ghàidhlig, airson bunsgoiltean)
- Naidheachd: Piseach air foghlam a-muigh son luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig (2012-02-29)
- Gaelic enriches understanding of Quinag landscape (Alt blog sa Bheurla)


text:
ANN AM Portugal o chionn goirid bha mi air mo bheò-ghlacadh aig an làimhseachadh a thug am pàipear-naidheachd Público dha na tha tachairt an-dràsta mu litreachadh na cànain aca.
Sgaoil Público airtigeal air mar tha dol dhan Acordo Ortográfico thar dà dhuilleig, le graphic mór anns a bheil dà bhrogach cartun a’ sealltainn ri liosta roghainnean – carácter no caráter, mar eisimpleir. Tha an caipsean ag ràdh: “Nuair tha an consan air fhuaimneachadh, faodaidh tu a chumail no fhàgail ás, a réir do roghainn fhéin.”
Chan eil an-seo ach sampla beag de leasachadh litreachaidh mar bhios e air a chur an gnìomh ann an dùthchannan eile, ach tha leasanan ann dhuinne a thaobh nàdar an leasachaidh agus nàdar na follaiseachd a gheibh e.
Nuair thugadh GOC chun an t-saoghail se glé bheag fios a fhuair duine againn nach robh ’na thidsear Gàidhlig gus na leugh sinn ann an Gairm a’ gheamhraidh 1978–79: “Chuir Bòrd a’ Cheusnachaidh [sic], tren Phannal Ghàidhlig aca, fo-chomhairle air bhonn o chionn dà bhliadhna, agus Dòmhnall MacAmhlaigh à Obar Dheadhain anns a’ chathair, gu beachdachadh air litreachadh na Gàidhlig. Chuir a’ chomhairle bheag sin crìoch air a h-obair as t-fhoghar, agus nochdaidh i ri tìde …
“Ged nach do chuir iad rompa aghaidh na Gàidhlig atharrachadh gu mòr, bidh an sgioblachadh feumail … Nì na bodaich corra mhearachd airson bliadhna no dhà, ach togaidh an òigridh luath gu leòr e, ’s nì e nas lugha dragh dhaibh na ’n t-seann dòigh … Bha làmh aig mòran de luchd-teagaisg is luchd-deasachaidh na Gàidhlig anns an obair seo, agus mar sin cha bhi e duilich an riaghailt ùr a chur an grèim.”
B’e pàirt de theachdaireachd GOC riamh nach robh ann ach sgioblachadh beag. Sann nuair a nì sinn coimeas ris an Acordo Ortográfico a thuigeas sinn cho mór ’s a bha e, oir ann an dùthaich cheart nithear rudan mar seo ann an ceumannan cùramach.
Tha an aon ghuth sunndach, fiùs guanach, san aon iomradh as aithne dhòmhsa a bh’ aig Dòmhnall MacAmhlaigh fhéin mu na bha e ris – pàipear a thug e do Chomann Gàidhlig Inbhir Nis air 18 Gearran 1977 fon tiotal ‘The Writing of Scottish Gaelic’. Thòisich e le gliocas sìmplidh, caran sgaoilte, mar: “What I find somewhat worrying … is the narrow definition of the notion of correctness; the assumption … that there is only one possible correct form.”
Thig e an uair sin gu molaidhean a’ chomataidh (a’ “chomhairle bheag” ud). Mar eisimpleir: “I would not (especially in view of the strong development of Gaelic as a second language) recommend the dropping of both accents, at least at this time.”
Sann mar sin a dh’aidich e gu bheil feum aig luchd-ionnsachaidh air sràcan. Seadh, ann am baile dùmhail na Gàidhlig, chan e mhàin gun robh ceann a’ phlanaidh a’ dol a chur ás do chuid de na càraichean, ach do sheata sholasan-trafaig cuideachd, oir cha robh an òigridh gan iarraidh. Tha ceithir sràcan agus cedilha aig Portugìos, ’s tha iad gan cumail.
Chrìochnaich MacAmhlaigh am pàipear aige le faoineas: “The innovator might end up with the epitaph chualamia, sgribhmia, bhafligmiad … or written signs to that effect.” An robh na daoine air cùl GOC ann an da-rìribh? Chan eil ùghdar an airtigil ann am Público, Alexandro Prado Coelho, no gin de na h-eòlaichean ris an do bhruidhinn e, a’ faicinn feum air àbhachdas, ged a tha an Acordo a’ deanamh tòrr nas lugha na GOC.
Faodaidh gun do dh’fhairich MacAmhlaigh sgìth, a-cheart mar dh’fhairicheas mise an-diugh an uair a smaoinicheas mi air GOC. Nuair thàinig aithisg GOC a-mach dh’iarradh orm pìos a sgrìobhadh mu dheidhinn dhan Times Education Supplement Scotland. Cha do chuir mi ’na aghaidh. Car son a chuireadh? Bha e cho ùr, cho brosnachail, cho reusanta. ’S nach b’e seo aon dha na ceumannan a bha ri’n gabhail gus a’ Ghàidhlig a shàbhaladh sna h-Eileanan an-Iar? Cha do rinn mi ach moladh, mura robh ach aon shràc gu bhith aca, gur e an sràc geur bu chòir a bhith ann. Agus chuir mi an céill iongnadh gun robh Gairm a’ cleachdadh nam molaidhean ùra – nach robh iad air an amas air sgoiltean a-mhàin?
’Na cholbh seachdaineil ann an Gaset Steòrnabhaigh, cha do mhì-thuig an t-Urr. Ruairidh MacDhòmhnaill na bha tachairt mar mhì-thuig mise. “Nì na bodaich corra mhearachd airson bliadhna no dhà”? Cha do sguir “Ruairidh Eile” a dhubh-chàineadh an “Litreachaidh Ùir” gu là a bhàis.
A thaobh àireamhan luchd-bruidhne, se Portugìos an siathamh cànan as motha san t-saoghal, ’s chaidh an Acordo Ortográfico aontachadh ann an 1990 eadar na dùthchannan far a bheil i air a bruidhinn – Brazil, Portugal, Angola ’s an còrr. Tha an t-airtigeal aig Coelho (17.12.11) a’ comharradh deireadh a’ chiad tèarm den bhliadhna-sgoile (ano lectivo, a-nis letivo) anns a bheil an Acordo ga thoirt a-steach. Bheir na rudan seo ùine mhór, ’s tha e ceart gun toir.
Tha litreachadh Portugìos air an aon turas fhada bho shiostam stéidhte air freumhan gu siostam stéidhte air fuaimean ’s a tha a h-uile cànan Eòrpach as aithne dhòmhsa ach Beurla agus, gu ìre, Gàidhlig. Bidh iad a’ cleachdadh gach goireas a tha ri fhaotainn gus fuaimean a chumail (neo a thoirt) beò ann an sgrìobhadh, còmhla ri seata riaghailtean a tha gan ionnsachadh anns gach sgoil. Ma tha dà dhòigh air facal a ràdh, tha iad le chéile ceadaichte ann an sgrìobhadh, mar bebê agus bebé ‘leanabh’ (‘bebé’ agus ‘bebè’ ann an litreachadh Gàidhlig). Tha sràcan air an cleachdadh cho ainneamh ’s a ghabhas: cha bhiodh am fear air “còmhla” no “àrd” ceadaicht’ ann am Portugìos (no an iomadh cànan Eòrpach eile), oir tha “mhl” agus “rd” a’ sìneadh na thig romhpa co-dhiù.
Tha an Acordo a-nis (bho 1 Faoilleach 2012) ga chleachdadh le riaghaltas Phortugail. Thòisich cuid de na meadhanan ga uisneachadh nas tràithe, ach chan eil Público ’nam measg. Bidh e riatanach ann an deuchainnean sgoile bho 2014 a-mach. Tha an stòiridh ann am Público a’ leigeil fhaicinn gun toir atharrachadh litreachaidh deagh ghreis gu bhith air a dheanamh ceart; gum bu chòir a ghabhail ann an da-rìribh; gun fheum e follaiseachd fharsaing; gu bheil e mu chloinn sgoile, ’s nach bu chòir cus dragh a chur air inbhich; ’s nach bu chòir dha cur ás do sholais trafaig cho math ri càraichean.
Chaidh muinntir GOC ro fhada aig ìre “macro” gun for a thoirt dhan ìre “micro”. Mar eisimpleir, tha Coelho ag innse mu phostair-sgoile: “Ann an Avenida Marechal Gomes da Costa, faodaidh an ‘a’ ann an Avenida a bhith beag no mór, ach feumaidh an ‘m’ ann am Marechal a bhith beag.”


text:
Freagairtean:2
- Aig 10:08 thuirt Steafan MacRisnidh...
-
Obh obh! Nach eil dad eile a` tachairt san sgìre an-dràsta? ;-) Dìreach ri fealla-dhà!
- Aig 10:37 thuirt Graisg...
-
Ma bhios iad airson 10,000 taighean-còmhnaidh a thogail chan eil sgeul orra fhathast, bìdh aig na truaghan a bhith leughadh soidhnichean dà-chànanach ge-tà. Cha bhiodh e fada gus am biodh feadhainn dhaibh a sealltainn an cuid aineolais le litrichean sa Chourier cuideachd saoilidh mi.
Tha na soidhnichean dìreach spaideil ge-tà, chuir mi dealbhan eile air Fòram na Gàidhlig.


text:
- TIOTAL
- An Caol Catach faisg air Drochaid a' Bhanna
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1851
- ÀITE
- Drochaid a' Bhanna
- SGÌRE
- Dòrnach agus Craoich
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Craoich
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33772
- KEYWORDS
'S e seo cairt-phuist dhen Chaol Chatach faisg air Drochaid a' Bhanna.
'S e baile beag air taobh tuath A' Chaoil Chataich a th' ann an Drochaid a' Bhanna a th' ann am paraiste Chraoich, Cataibh ann an Roinn na Gàidhealtachd. 'S e beul-aibhne a th' anns a' Chaol Chatach (no 'the Kyle' mar a th' aig muinntir an àite air) agus bidh na h-aibhnichean Oiceall, Caislidh, Sìn agus Carrann uile a' tighinn a-steach don chaolas os cionn na drochaid aig Drochaid a' Bhanna.
Tha beul na h-aibhne sìos an sruth agus na h-aibhnichean suas an sruth a' dèanamh sgaradh eadar Cataibh agus Ros 's Crombagh air an taobh dheas. Tha beul na h-aibhne a' fosgladh a-mach do Chaolas Dhòrnaich air an taobh an ear.
'S e seann sgìre clàraidh agus clèireach a th' ann an Cataibh agus an-diugh tha e na phàirt de sgìre riaghaltais ionadail na Gàidhealtachd


text:
Canada
S' e dùthaich ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an Canada[1]. Tha e suidhichte tuath air na Stàitean Aonaichte. Le farsaingeachd 9.93M km² 's e seo an dàrna dùthaich as motha san t-saoghal.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran ag aideachadh gu bheil dualchas na Gàidhlig ann an Canada ann an Albainn Nuaidh ann an suidheachadh cunnartach. Cho fad air ais ri 1987, chaidh a dhearbhadh gun robh fìor fheum anns a’ mhòr-roinn air leasachadh taobh na Gàidhlig.
Ann an 1890, chaidh bile thoirt a-steach le Seanadhair Tomas Raibeart MacAonghais, a rugadh an Ceap Breatainn ach a bha ’na riochdaire airson Cholumbia Bhreatnach; ged nach do shoirbhich leis, bha e ’na bheachd Gàidhlig ainmeachadh mar an treas cànan oifigeil ann an Canada. Dh’ainmich e àireamhan a' Chunntais 1881 a bha sealltainn gum b’e 1,657,266 uil-àireamh an t-sluaigh Albannaich agus Èireannaich, an coimeas ri 1,289,929 de Fhrangaich agus gun ach 881,301 de Shasunnaich. Ged nach robh e cumail a-mach gun robh Gàidhlig aig gach Albannach is Èireannach, na eadhoin aig a’ mhòr chuid dhiubh, thagair e gun robh an àireamh a bha bruidhinn cànan an sinnsir anns an dà bhuidhean nàiseanta mòr gu leòr chum inbhe thèarainte a chosnadh."
Bailtean Mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha ann an Canada:[2]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an darna dùthaich as motha anns an t-Saoghal às dèidh na Ruise a th' ann an Canada, agus tha an t-iomall-fairge na Canada nas fhaide na fear aig dùthaich sam bith eile anns an t-saoghal.
Ged as e dùthaich mhòr agus farsaing a th' ann an Canada, chan eil mòran dhaoine a tha a' fuireach innte an coimeas ri dùthchannan eile. Thar farsaingeachd de 9,984,670 km², chan eil ach 32.976.026 (2007) a tha a' fuireach innte, neo 3.2 daoine airson gach km². Tha an cuid as motha de muinntir na Canada a' fuireach eadar Uindseor, Ontairio agus Baile Quebec, Quebec.
Tha na Beanntan Creagach san àirde an iar na dùthcha. Tha an Fhàsach Nc'mip suidhichte ann an Columbia Bhreatannach.
A thaobh am meud agus an doimhneachd, 's e ni as iongantaiche ann na Canada na lochan uisge a th' ann. Tha iad a' toirt bàrr air lochan uisge an t-saoghail; mar a tha Loch Superior, an dàrna loch-uisge as motha sa chruinne a-rèir fharsaingeachd uachdair (Loch Michigan-Huron, 1mh) agus a tha 350 mìle air fad, agus 160 mìle air leud. Tha astar 115 mìle ceithir timcheall an loch-uisge seo, agus tha e 1,332 troigh air doimhneachd. Tha trì no ceithir de na lochan seo dlùth do a chèile; agus a' tearbadh Chanada uachdrach bho Stàitean Aonaichte Aimearaga a tha air an taobh eile. Bho loch gu loch dhiubh seo tha aibhnichean a' ruith, a' meudachadh gu mòr mar a tha iad a' dol air an aghaidh, gus am bheil an abhainn mhòr don ainm an Abhainn Labhrainn(Abhainn naoimh Labhrainn) a' tòiseachadh. Tha an abhainn seo dlùth do 100 mìle air leud far am bheil i a' ruigsinn a' chuain. Tha 1900 mìltean bhon àite bho am bheil an abhainn seo ag èirigh, a dh' ionnsaigh an àite far am bheil i a' coinneachadh na fairge. Tha aon àite air Abhainn Labhrainn a tha air ainmeachadh "loch nam mìle eilein"; tha 117 eilean ann an aon ruith air an abhainn seo. Tha iad do gach cumadh agus meudachd, fo choille dhreachmhor. Anns na h-àiteachan sin, far am bheil loch a' tuiteam a-staigh do loch eile mar a tha iad a' tèarnadh le leathad chum a' chuain, tha sruthan brasa, agus leumannan uisge nach eil an coimeas ri fhaicinn anns an t-saoghal gu lèir.[3]
Mòr-roinnean Chanada[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na deich mòr-roinnean aig Canada air an ainmeachadh mar a leanas còmhla ri na prìomh-bhailtean agus a' bhliadhna anns a dh'aonaich iad leis an dùthaich. Tha trì roinnean ann an Canada cuideachd, 's e sin Roinnean an Iar thuath, Nunabhùt is Roinn an Iucon.
- Faic cuideachd: Mòr-roinnean Chanada
Sluagh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Canèideanaich 0.5% air an t-Àimeamh-shluaigh air talamh le 2011[4]. Tha ceathrar a-mach à còig a' fuireach faisg air a' chrìch gu na Stàitean Aonaichte[5].
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- B' e ceimigear a bha anns an t-Onorach Gerhard Herzberg a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1971.
- 'S e eaconamaiche a tha ann an Robert Mundell a bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomacachd anns a' bhliadhna 1999.
- B'e fear-ciùil ùr-ghnothach a bha ann am Martyn Bennett. Mheasgaich e ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
- Tha Loreena McKennitt, C.M., 'na seinneadair, clàrsair, agus neach-piana ainmeil.
- B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr, chluich e m. e. anns a chiad shreath de Ironside. Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliu ann an Hollywood.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
- 'S e Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh.
- 'S e spòrs bhuidheann ann an Canada a tha ann am Ball-coise Canaidianach.
- Tha hocaidh-deighe cumanta cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay
- ↑ Mac-Talla, Òg-mhios 16, 1894, d3.
- ↑ "2011 Census: Population and dwelling counts". Statistics Canada. February 8, 2012. RetrievedFebruary 8, 201
- ↑ Custred, Glynn (2008). "Security Threats on America's Borders". In Moens, Alexander. Immigration policy and the terrorist threat in Canada and the United States. Fraser Institute. p. 96. ISBN 978-0-88975-235-1.
Leughadh a-bharrachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain a' Chaoil. 'Gàidheal ann an Canada' (4), Gairm 57, An Geamhradh 1966. d.30-31.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Albannaich agus Canada - duilleag aig Foghlam Alba
- Turas gu Saoghal Ùr
- Alba Ùr - Alba Nuadh
- Na Gàidheil agus Canada
- A’ tighinn beò an tìr fhiadhaich
- Companaidh Bàgh Hudson agus Companaidh an Iar-thuath
- Tìr-imrich aig an Abhainn Dhearg
- Slighe rèile Cuan-Shìtheil Canèidianach
- Rannsaichearan agus iomairtichean
- Ainmean-àitean Albannach an Canada
- Albannaich ainmeil ann an Canada
- Canèidianaich Albannach an-diugh


text:
- TIOTAL
- Bonn aoigh airson 50mh Ceann bliadhna aig D-day
- EXTERNAL ID
- PC_WD_WS_005
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30232
- KEYWORDS
- Maoir rannsachaidh a' Chogaidh
An dara Cogadh
ionnsaigh
saorsa
comharrachadh
Tha am bonn seo le Uilleam Shand. Rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann, agallamh còmhla ris mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005. Fhuair e am bonn seo nuair a bha e ann an Normandy airson tachartasan a' cuimhneachadh an 60mh ceann-bliadhna de ionnsaighean D-Day ann an 1944


text:
Liùrabhaig
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Shealtainn a tha ann an Liùrabhaig no Lèiruig,[1] Learbhaig neo Learaig (Beurla: Lerwick; Lochlannais Leirvik).
Tha Lerwick anns a' mhòr-thìr an aghaidh Bressay. Tha Caolas Bressay fasgach agus freagarrach do chalachan.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha duine a' fuireach sam borg ann an Clickimin faisg air Lerwick ro Chrìosda ach steidhicheadh Lerwick fhèin sa 17mh linn. Chaidh Fort Charlotte a thogail ann an 1665, Caolas Bressay a dhìon ri na Duitsich. Ann an 1671 loisg na Duitsich Fort Charlotte ach chaidh e ath-thogail ann an 1781.[2] Ro 1708 bha Scalloway na phrìomh-bhaile ann an Sealtainn.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Comhairle Coimhearsnachd Lerwick (Beurla)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta Briathrachais. Air a tharraing 21 an Gearran 2016
- ↑ Alba Aosmhor: Fort Charlotte (Beurla). Air a tharraing 21 an Gearran 2016.


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh faisg air Bun Easain, Muile
- EXTERNAL ID
- PC_CS_PHOTO_001
- ÀITE
- Muile
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Fiona Patrick
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22155
- KEYWORDS
- taigh
taigheadas
taigh-croite
taigh-tughaidh
San dealbh seo chithear taigh-tughaidh faisg air Bun Easain, Eilean Mhuile. 'S ann den t-seòrsa taighe a nochd san 18mh linn a tha e. Aithnichear an stoidhle taighe seo air na deiridhean ceàrnagach, na cinn trì-thaobhach agus gu h-àraid air na similearan anns a' cheann. Chaidh poirdse de dh'iarann preasach a chur ri aghaidh an taighe seo. 'S e mullach de sglèat a bhiodh air iomadh fear de na taighean seo, ach bha taighean-tughaidh, mar a chithear san dealbh seo, cuideachd gu math cumanta.
Tha gàradh cloiche den t-seann stoidhle ri taobh clì na deilbh


text:
José Eusebio Otálora
B’ e José Eusebio Otálora Martínez neach-poileataigs, saighdear fear-lagha à Coloimbia. Rugadh e ann am Fómeque, Cundinamarca, air 16 an Dùbhlachd 1826, agus chaochail e ann an Tocaima, Cundinamarca air 8 an Cèitean 1884.[2] ‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalach a bh' ann agus a bharrachd air sin bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1882 agus 1884.[2][3]
‘S e mac tuathanach is fear malairt Basgach agus a bhean à Boyacá. Chaill an teaghlach an oighreachd ann am Miraflores (Boyacá) leis gur e Rìoghailtear a bh' ann athair agus le sin b’ fheudar dhuibh a dhol gu Fómeque. Fhuair e a chuid fhoghlam aig an sgoil agus aig an oilthigh ann am Bogotá, agus thug e ceum ann an lagh bho Oilthigh an Rosario ann an 1852. An uair sin thoisich e an sàs anns a’ phoileataigs mar bhall pàrlamaid na Roinne Bogotá, ach leig esan an dreuchd sin an ceann corra mhìos, nuair a chaidh e gu Guateque an ath-bhliadhna.
Bha e na bhall Còmhdhail na Roinne Boyacá bho 1855, bliadhna na bainnse aige, is e na tàmh ann an Guateque. Bha e na riochdaire na Stàit aige aig a’ Cho-Chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863 agus leigeadh e seasamh air co-chothrom agus còrdachadh eadar buidhnean radaigeach agus meadhanach a’ phàrtiagh. Chaidh e gu Seòmar nan Riochdairean an ath-bhliadhna, far an robh e gu ruige 1868. Chaidh e a dh’ainmeachadh consal gus an Eadailt ann an 1870 is an uair sinn ann am Breatainn gus a thill dhan dhùthaich ann an 1875 far an do shabaid e anns a’ chogadh sìobhalta ri taobh nan Libearalach. B’ urrainn dhàsan àrdachaidhean armachd fhaighinn, leis gu robh e an sàs anns na cogaidhean sìobhalta, a thoisich ann an 1854, gu ruige a bhith na Sheanailear ann an 1877. Chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe Stàit na Boyacá an aon bhliadhna, is le sin dh’fhàs e ainmeil aig ìre nàiseanta is e ga thaghadh a-rithist gu ruige 1882, nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Rafael Núñez Rùnaire an Ionmhais e.
Chaidh Nuñez (a bha a’ leigeil a’ chinneas) agus Otálora (a bha na mhinistear) a thaghadh mar a’ chiad agus an dàrna neach-ainmichte aig taghaidhean a’ chinneas anns an Dùbhlachd 1882, a bhuannaich Francisco Javier Zaldúa. Nuair a dhiùlt Núñez an dreuchd, thug José Eusebio Otálora ceannas na dùthcha os làimhe. ‘S e Riaghaltas adhartach libearalach a bh’aige, a chrìochnaich air 1 an Giblean 1884. Chaidh brosnachadh a thoirt dhan a’ chòmhdhail fad 's a bha e anns an dreuchd, leis gun do deach mòran lìonra rèile aig ìre nàiseanta a choileanadh.
Chuir na Libearalaich Radaigeach an tairgse tagraiche a’ chinneas dhàsan ro na taghaidhean ann an 1884, ach dhiùlt e sin air sgàth gu robh e dìleas dha na neo-eisimeilich meadhanach, le Núñez os a cionn, is le sin fhuair e fuath nan Radaigeach. Dh’fhàg Radaigich a’ Chomhdhail air gu robh cleachdaidhean mì-riaghailteach ann nuair a bha e os cionn an Riaghaltais (nach robh ceart idir). Dh’fhulaing e taomadh-fala anns a’ cheann dìreach nuair a bha a’ cur an dìon aige air dòigh. Bhàsaich e anns an oighreachd aige ann an Tocaima, nuair a mothaich e na casaidean a bha feadhainn a’ creidsinn. Chaidh na casaidean sin a dhiùltadh an ceann greiseag.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Solo Genealogia
- ↑ 2.0 2.1 Ocampo Lopez, Javier: “Otálora, José Eusebio” (Spàinntis). Leabharlann Luís Angel Arango. Air a thogail 29mh dhen t-Sultain 2016.
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
- TIOTAL
- DM354858, coidse luchd-obrach BR
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_145
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23725
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn coidse rèile sia-chuibhlichean a bhathas a' cleachdadh airson luchd-obrach.
Tha an t-àireamh DM354858 air. Tha an M a' sònrachadh gun tàinig e bho Rèile Lunnainn Meadhan-thìre & Alba bho thùs agus tha an D a' sònrachadh gur e carbad roinne nach robh a' cosnadh ionmhas a bh' ann (i.e cha b' e coidse luchd-siubhail no cairt bathair a bh' ann).


text:
- TIOTAL
- A' frithealadh do na saighdearan aig Stèisean Bhun Ilidh
- EXTERNAL ID
- GB1796_SINCLAIR_HELMSDALE_04
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2004
- KEYWORDS
- An Dàrna Cogadh
stèiseanan rèideir
ionadan bidhe
cuibhreannachadh
cuibhreannan
claistinneach
'S e baile beag air costa sear Chataibh a th' ann am Bun Ilidh. Aig àm an Dàrna Cogaidh thog an R.A.F. stèisean rèideir aig Crachdaig, ann am parraiste Loth, beagan mhìltean an iar dheas air Bun Ilidh; bha stèisean rèideir eile aig Neimheadal, mu mhìle an ear thuath air Bun Ilidh. Chuir an riaghaltas trèanaichean sònraichte air dòigh airson luchd an nèibhidh a bhiodh a' dol suas gu cabhlach na dachaigh aig Scapa Flow. Aig stèisean Bhun Ilidh chuir boireannaich an àite ionad bidhe air dòigh dha na saighdearan. Anns an earrainn chlaisnich seo, tha aon de na boireannaich a bha an sàs ann a' cuimhneachadh air a bhith a' frithealadh do na saighdearan.
'And we had our tea in the waiting room, before we got this trolley. And we'd all get underway. We all got a cup a tea, a bun, a cigarette - that was your rations. And on Friday we got a cake o chocolate. And I used to give my cake o chocolate to get the cigarettes for my boys. First we did one train, and then we'd go over the bridge to the other train, we had no trolley at that time. And we were a very happy crowd, I must say'


text:
- TIOTAL
- Dol a-steach gu Aichillidh Bhuidhe
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0613
- ÀITE
- Aichillidh Bhuidhe
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32533
- KEYWORDS
- A' Chòigeach
Loch Lurgain
Aichillidh Bhuidhe
'S iad Aichillidh Bhuidhe agus na bailtean nas lugha làimh rithe paraiste na Còigich. 'S e coimhearsnachd croitearachd agus iasgach thraidiseanta a th' innte le mu dhà cheud taigh sgapte eadar beinn agus cladach air rubha a tha a' coimhead a-null gu na h-Eileanan Samhraidh agus am muir.
'S e A' Chòigeach an rubha gu tuath air Ulapul, ann an Ros an Iar ann an Iar Thuath Gàidhealtachd na h-Alba. Tha i a' ruigheachd Asainte nas fhaide gu tuath.
Mar a nàbaidh nas fhaide gu tuath 's e sgìre a th' innte le bòidhchead iongantach ach le beanntan ag èirigh gu cas gu àirde bho lochan sèimh


text:
Stèisean Phuirt Bhruachaidh
'S e Stèisean Phuirt Bhruachaidh (Beurla:Broughty Ferry railway station) an stèisean-rèile ann am Port Bhruachaidh. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Dùn Èideann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e na stèisean as sine a tha ag obrachadh fhathast ann an Alba.[1] Dh'fhosgail an stèisean seo 6 an Dàmhair 1838 leis an Rèile Dùn Dè agus Obar Bhrothaig.[2] Ann an 1998 dhìult comhairlichean cead do Railtrack an togalach a sgrios. Thòisich an ath-nuadhachadh ann an 2001.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Scottish stations”. Còmhdhail Alba. Air a thogail 13mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Dundee, Broughty Ferry Station, Level Crossing, Overbridge”. Canmore. Air a thogail 13mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Broughty Ferry Railway Station Building, Gray Street, Broughty Ferry”. Buildings at Risk Register for Scotland. Air a thogail 13mh dhen t-Samhain 2016.


text:
18 an Gearran
'S e 18 an Gearran an 49mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 316 latha (317 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1965 - Fhuair A' Ghaimbia a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1798 - José Hilario López, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1860 - Anders Zorn, ann am Mora. Fear-ealain às an t-Suain.
- 1931 - Toni Morrison, ann an Lorain (Ohio). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 1954 - John Travolta, ann an Englewood (Jersey Nuadh). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1965 - Andre Young - Dr. Dre, rapair is riochdaire-ciùil às na Stàitean Aonaichte.
- 1986 - Adam Lundgren, ann an Göteborg. Actair às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1546 - Martin Luther, ann an Eisleben.
- 1564 - Michelangelo Buonarroti, ann an Caprese. Dealbhadair às an Eadailt.
- 1921 - Rafael Reyes, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1937 - Enrique Olaya Herrera, san Roimh. Neach-poileataigs à Coloimbia.


text:
- TIOTAL
- Sgoilearan Bhaile nan Granndach a' Buain Còinnich airson Cuideachadh a' Chogaidh
- EXTERNAL ID
- PC_GM4_SCHOOL_004
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1918
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23069
- KEYWORDS
- sgoiltean
foghlam
sgoilearan
leigheas
'S ann o thasglann Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach a thàinig an dealbh-camara deatamach seo leis an tiotal, 'Moss Gatherers', agus chithear ann buidheann de bharrachd air 40 sgoilear o Sgoil Ghràmair Bhaile nan Granndach, agus tidsear agus ceannard na sgoile, R.D. MacillFhialain, nan cois.
Tha an dealbh a' comharrachadh obair a rinn na sgoilearan eadar 1915 agus 1918 a' buain còinneach dhearg airson Cuideachadh a' Chogaidh.
Aig àm a' Chiad Chogaidh chaidh còinneach dhearg a chleachdadh an àite cotan aotrom airson lotan a chòmhdach. Bha feum mhòr air stuth còmhdaich lotan sa chogadh agus bha cotan daor agus gann. Ghabhadh còinneach dhearg, a bha air leth sùghach agus a bha a' fàs gu pailt ann an iomadh sgìre ann am Breatainn, a chleachdadh an àite cotain. Bha a' chòinneach air leth pailt air a' Ghàidhealtachd agus bha àireamh mhòr de bhoireannaich is de chlann an sàs sa chruinneachadh mar phàirt de chuideachadh a' chogaidh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Montagnola
‘S e clachan ann an ceann a deas na h-Eilbheis a th’ ann Montagnola. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1226.[1] Tha e suidhichte air iomall a’ bhaile Lugano, dìreach ri taobh Loch Lugano ann an ceann a deas na roinne (Eadailtis: Cantone) Ticino, faisg air na crìochan leis An Eadailt. ‘S e Eadailtis a th’ann an cànan oifigeil agus tha am baile suidhichte aig 469m os cionn ìre na mara aig astar dhe 41km bho Ghenève, 156km bho Zürich, 155km bho Bherne prìomh-bhaile na dùthcha agus dìreach 62km bho Milano, air an taobh thall na crìochan[2] Tha 2,029 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Chaidh Montagnola a thoirt ri chèile le Agra agus Gentilino gus an sgìre Collina d’Oro (Eadailtis: Cnoc an Òir) a chruthachadh ann an 2004.[4] Chaochail an sgrìobhadair Hermann Hesse (1877 – 1962) ann am Montagnola.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse
- ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse
- ↑ Stadt Calw


text:
Bidh iad a’ falbh as t-earrach a h-uile bliadhna gus nid a thogail taobh a-muigh a’ bhaile. Às dèidh còig no sia seachdainean tillidh iad le teaghlach ùr. Tha caraid agam ris an canar Joe Telfer air a bhith a’ cumail sùil orra o chionn fhada agus tha e daonnan a' togail dealbhan. Thòisich e blog, Simply Superb Swans. Chì thu dealbhan gu leòr a chuireas tu ann an deagh shunnd. Seo tè dhiubh.
Chuir a’ chomhairle choimhearsnachd pròiseact air dòigh agus chaidh an t-seann tobar seo a ghlanadh. Thug iad a-mach sgudal a bha mu chuairt an àite agus chuir iad leacan sìos. Saoilidh mi nach robh amas aca a bhith a’ cur air dòigh ionad-coisrigte ge-tà. Tha cuideigin a’ toirt ìobairtean dha na diathan a-nis. Taic airson nam pàganaich às na cìsean?
Tha craobhan nan ubhal agam fo throm blàth am bliadhna. Bha eagal orm gun d’rinn an uisge agus an reothadh cron orra an t-seachdain seo chaidh. Cha robh feum agam idir dragh a bhith orm, chan fhaca mi a riamh a leithid de bhlàth orra agus an-diugh sa ghrèin bha phailteas frìdean a’ gabhail ris an cuid obair saor-thoileach.
Sa mhadainn seo bha mi nam shuidhe gu socair sìtheil taobh a-muigh, a’ gabhail na grèine agus ceapaire le cupa tì. Gu h-òban buail rudeigin blàth fliuch teas mheadhan mullach mo chinn. Seadh, abair faoileag tàlantach! Ach nach bu chòir sin a bhith a’ tarraing deagh fhortain orm?
A bheil gàidhlig aig na faoileagan fhathast? A bheil iad air a bhith leugadh Tìr nam Blòg?
Tha blòg ùr gàidhlig ri fhaighinn a-nis ach chan eil air Tìr nam Blog fhathast. Tha Seòna a’ fuireach ann an Sudnaidh A Tuath, air Eilean Cheap Breatainn, Alba Nuadh agus thòisich e o chionn greis ri rudeigin a chur air a blog gach latha. Tha i caran diùid mu dheidhinn a cuid gàidhlig agus leis a sin chan eil i dèonach ga chur a-steach Tìr nam Blòg ach a dh’ aindeoin sin tha i a’ dèanamh uabhasach fhèin math agus bu choir dhuinn uile a’ cumail sùil air Mo Bheatha. Tha Seona na ball de ‘Foram na Gàidhlig cuideachd agus thuirt i gu bheil i a’ lorg mholaidhean agus ceartachadh airson a Gàidhlig a leasachadh. Carson nach tèid thu ann gun dàil agus thoir beagan brosnachadh dhi?
Bha e ro fhuar a’ mhìos seo chaidh agus cha robh a’ chiste-thoradh agam ag obrachadh gu math, bha i loma-làn agus bh’ agam tè eile a chur air dòigh. Tha e iongantach ge-tà, thàinig an teas mu dheireadh thall an t-seachdain seo agus nach do thuit an ìre taobh a-staigh a’ chiste sìos bharrachd air deich òirlich agus abair creutairean dripeil sunndach a tha rim fhaicinn a-nis. Tha mi a-mach air na baoiteagan dearga (Eisenia fetida). Nuair a bha mi ag obair sna liosan aig Caisteal Chaladair mhothaich mi gu robh iad a’ dhèanamh an dìcheall air uachdar dùn mòr de bhuachar. Thug mi dhachaigh feadhainn dhaibh agus tha iad air a bhith toilichte an seo o sin a-mach. Bidh iad ag obair air do shon, ma bhios e blàth gu leòr, gu saor-thoileach fad an t-samhraidh agus gu tric aig amannan eile den bhliadhna. Chan eil agad do sgudail glasraich a thilgeil orra turas no dhà gach seachdain. Nach e math gu bheil ruithimean nàdair air dùsgadh turas eile.
Sguadail niuclasach a' tighinn dhan Ghàidhealtachd?
Ma dh’fhaodte gum bi sibh eòlach air Comhairliche Bill Fluton, a-rèir cuid bha esan a-mach air Sgoil Gàidhlig Shlèite ann an dòigh nach robh feumail dhan chomunn Pàrant Shlèite. Uill bha Uilleam coir sa Phress & Journal an t-seachdain seo chaidh a-rithist. An turas seo bha e a’ beachdachadh air cuspair a tha e air a bhith a’ leantail o chionn fhada, ‘s e sin ri ràdh sgudail niuclasach. Thuirt esan, ‘tha aon rud faodaidh tu a bhith cinnteach às, cha bhi e ri taobh wine bar ann an Chelsea. Chan eil dòigh sam bith a bhios e ri fhaicinn sa Thames Valley!’ Leis a sin tha mgr Fulton làidir den bheachd gum bi e a' tighinn dhan a' Ghaidhealtachd. A-rèir neach-labhairt bhon phàrtaidh nàiseanta, an turas mu dheireadh bha 22 den 33 àiteachan a thug iad sùil air taobh a tuath na crìochan agus sia dhiubh ann an Innse Gall. Chì sinn de thachras ach tha a h-uile coltais ann gum bi na h-ùghdarrasan airson faighinn cuidhteas den sgudail niuclasach fo thalamh ann an dòigh ‘eadar-amail’ co-dhiù.
Tha mise den bheachd nach eil freagairt idir den cheist, tha an stuth ud cho cunnartach agus bidh e cunnartach airson ùine fada, fada, fada. Tha mi mothachail ge-tà gu bheil a’ choimpiutair agam a’ ruith air cumhachd niuclasach agus an solas os mo chionn cuideachd no pàirt dheth. Chan eil mi gan cur às. Dhomhsa tha e na h-eisimpleir eile de ciamar nach eil sin a’ pàigheadh na fhìor phris airson a h-uile goireas agus sògh a tha mar timcheall. Tha sinn ciontach an da chuid mar choimhearsnachd agus nar beathaichean fhèin. Tha e furasta sin a ràdh nach eil? Agus cha bhi faclan sam bith a’ lughdaich an dùn mòr de sgudail niuclasach a tha a’ lorg dachaigh.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- Easan aig Taigh an Fhuamhair, Siorrachd Rois
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0837
- ÀITE
- Taigh an Fhuamhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Alanais
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32755
- KEYWORDS
- cairtean-puist
mòr-ghil
Taigh an Fhuamhair
Baile Eòghainn
Abhainn Ghlas
Caolas Chrombaidh
fiolmaichean
Harry Potter and the Goblet of Fire
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn easan aig Taigh an Fhuamhair ann an Ros an Ear. Tha iad mar phàirt den mhòr-ghil a ghearradh leis an Abhainn Ghlais air a slighe gu Caolas Chrombaidh. Aig deich troighean a leud agus 150 troigh de dhoimhneachd, tha drochaidean a' dol thairis air a' mhòr-ghil ann an dà àite. An-diugh, tha Mòr-ghil na Creige Duibhe ainmeil mar shuidheachadh ann am feadhainn de na seallaidhean anns an fhiolm, 'Harry Potter and the Goblet of Fire'


text:
Kl. Eanair for Mairt & .xu. fuirre.
Crech la Tairdealbhach Ó cConchabhair i t-Teathbha goro airg drem do Muintir Maoilshionna. Forghagaibhsiom d[a]no sochaidhe dia mhuintir ag Áth Lúain edir bhadhadh & mrbhadh la fiora Teathba.
Maidhm Maighe Buaighnighe ria desgert Bregh for Gulla Atha Cliath & for dhrem do Laighnibh ubi .cc. & xxxu im Raghnall mac Turcaill righ Gall.
Cormac h. Cathasaigh airdepscop Laigen & comorba Brigde fria ré quieuit.
Domhnall h. Brain rí Breghmaine moritur.
Giolla Padraig mac Donnchadha h. Gillepadraig rí Osraighe do marbadh do mhacaibh Conghalaigh Ui Braonáin i c-Cill Chainnigh.
Ceallach Ó Ceallaigh rí Breagh occisus est ó [Fh]laithbheartach h. Cathasaigh & ó Galluibh Atha Clíath.
Magh nAii do iondradh do Tighernan h. Ruairc & Dun Imgan do losgadh & tecait for Loch Longa & araile do lonngaib Con[n]acht do loscud doibh & ár daine intibh.
Giolla na Naomh mac meic Con Meadha h. Laegacan do tuitim do laim a dearbrathar fessin .i. Domhnall & Con Meadha a mac aile.
Kl. Enair for Céudáoin & .xxui. fuirre.
Giolla Mochonna .i. h. Cathail rí h. Fiachrach Aidhne do mharbhadh do mac meic Domhnaill Ui Conchabhair.
Maidhm Atha Lúain for Domhnall mac Toirrdhealbhaigh & for U Maine ria feraib Tetba du i ttorchar mac meic Amhalgadha meic [Fh]laind & alii cum eo.
Meas mór isin bliadhainsi etir chnomeas & corthmheas.
Coimtionol morshloighedh lasna Cristaighibh go h-Ierusalem do ionnarbadh nert Iúdaighe.
Kl. Enair for Dardaoin & .uii. uathadh fuirri & bliadain bisexa.
Tighernan h. Ruairc do bualadh ó Muintir Angaib.
Comtionol seanaig ag Inis Padruig oc drem d'eascopuib na h-Érenn im Mael Maedoic h. Mongair im comorba Padruig & im epscopu ailigh goro cinnsiot aroile do riaghluibh and. Mael Moedoic dano do teacht asind [s]enudh sin do accalaim comarba Pedair. {MS folio 334}
Creach lá Toirrdealbach h. Conchabhair i n-airther Midhe gur airg drem do Muntir Laegachan.
Dairmeas mor isin bhliadhainsi.
Otir ri Gall Atha Cliath do mharbhadh tria meabal do macaib meic Turccall.
Muiridhach Sinnach rí Tethba mortuus est.
Sitriucc h. Brain ri Bregmaine do tuitim la mac Congalaigh h. Brain tria fhionghail.
Mac Fearghail h. Máolmhuaidh ri Fear Ceall occissus est ó Aib Racan.
Maol Maedoic h. Mongair archiepiscopus & uirgo & scriba caput relegionis totius Hibernie & Albane & legatus apostolici Innocenti & fear ro athnuigh manchine & canonach rigaulla h-ecailsi n-Erinn uitam feliciter terminauit hi Clarbull ic tocht do agallamh comarba Peadair.
p.296
Kl. Enair for Sathurn l.xuiii & cet bliadain bisigh fair.
Torand & soighnen do tiachtain i n-Ernair gur gabh an teni i n-iubhar Chíarain conid tre neart dóeine ro baidhedh & goro marbadh trí cáoirigh .x. ar ced fon n-iubhar.
Muircheartach h. Maelmochorgi episcopus h. mBriuin Brefne quieuit.
Giolla Padruig h. Ailcinned episcopus Clu[a]na Fearta Bréunainn quieuit.
Laoigsioch h. Morda rí Laoighsi mortus est.
Concubhar mac meic Cochlain leithrí Dealbhna Bethra moritur.
Sluaigheadh la Muirceartach mac Néll meic meic Loclaind co Conall & co n-Eogan & co n-Oirgialluib i n-Ultaibh goro inreastar Ullta eidir chealla & tuatha. Tug dano braigde leis iar ttain.
Ceallacán mac mic Carrtaigh mortus est.
Sluaigheadh la mac meic Loclaind go rug braighde Tighernáin h. Ruairg & braighde Murchaid h. Mailechlainn & braighdi Conmaicne & fhear Teathba les don cur sin.
Callruighe uile do argain ó Shíol Ronán {&} a n-ionnarba uile i c-Connachta i ccionaidh Ghiolla Ultán mac mhic Gargamna ro marbsat.
Kl. Enair for Domnach luno .xxix.
An Giolla Claon h. Ciardha rí Cairbre do tuitim la h. Faolan.
Congalach h. Brain [ri] Breagmaine do marbadh do mhuintir Chethearnaigh i ffill i n-Garga na Gamhnuighe i c-Clúain Mucc Noiss.
Muireadach h. Dubtaigh arc[h]iepiscopus & caput relegionis uitam feliciter terminauit.
Muireadach [...]


text:
Luís Vaz de Camões
B’ e Luís Vaz de Camões neo Camoens (IPA: luˈiʒ ˈvaʒ dɨ kaˈmõjʃ, Mu 1524 – Lisbon, 10 an t-Ògmhios 1580), sgrìobhadair agus Bàrd às A' Phortagail.[1] Thathar dhen bheachd gur e am Bàrd na b' fheàrr a sgrìobhadh a-riamh sa Phortagailis a bh’ ann Camões; Sgrìobh e rud neo dhà san Spàinntis cuideachd. Thathar ag ràdh gur e athair a' Phortagailis a th’ ann Camões leis cho ealanta 's a tha a chuid Dhàn Mhòir, air a bheil Os Lusíadas.[2] Tha e cho ainmeil anns A' Phortagail ri Cervantes san Spàinn neo William Shakespeare ann an Sasainn.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil tòrr fhiosrachaidh againn mu dheidhinn a bheatha ach stòraidhean gun chinnte. Tha e coltach gun do rugadh e ann an Alenquer, Coimbra neo Lisbon mu 1524, ach s’ dòcha gun do bhuineadh e do theaghlach à Chaves ann an ceann a tuath na dùthcha. Tha fheadhainn a’ creidsinn gur b’ e Simão Vaz de Camões agus Anna de Sá e Macedo a phàrantan. Le sin, bhiodh càirdeas a bhith ann taobh athair leis a’ Bhàrd Vasco Pires de Camões às A’ Ghàilis agus taobh a mhàthair leis a’ Mharaiche ainmeil Vasco da Gama.[3] Chaochail athair Chamões thall thairis ann an Goa.
Bha Camões fhèin a’ fuireach uaireigin ann an Coimbra far am biodh e na oileanach nan Daonnachdan, s’ dòcha aig Manachainn Shanta Cruz, leis gu robh bràthair-athar na mhanach an sin.[4] A dh’aindeoin gu bheil sgrìobhainnean ann mu dheidhinn an fhir sin, air an robh Bento de Camões, chan eil dearbhadh ann a sheallas gu robh am Bàrd fhèin idir ann co-dhiù. Ach, tha e cinnteach gun d’fhuair e deagh oideachaidh ann an àite air choireigin, leis cho ealanta, foghlaimte ‘s a bha na rudan a sgrìobh e.
Bha e an sàs san Arm is e na shaighdear, is fiù 's chaill e sùil ann an cath an aghaidh nan Arabach, ann an Ceuta, sa bhliadhna 1549.[5] Thill e gu Lisbon ann an 1551, far a leanadh e beatha gu math drùiseil. Bha iomadh leannanan aige, chan eil dìreach eadar na ban-uachdarain, ach fiù 's leis a’ Bhan-phrionnsa Maria, piuthar an Rìgh Manuel I fhèin. Ann an 1553, an dèidh a bhith sa phrìosan air sàilleabh tuasaid air choireigin còmhla ri Gonçalo Borges,[6] b’ fheudar dha a dhol chun Na h-Innseachan, an dèidh leth bhliadhna a chur seachadh air an dùthaich. Tha sgrìobhainnean ann a dhearbhaidh sin. Chaidh e gu Goa agus tha e coltach gun do sgrìobh e a’ mhòr-chuid dhen obair aige an siud. Bha e ann an trioblaid an siud cuideachd air sàilleabh nach do phàigh e a chuid iasdan.[7] Fhuair e dreuchd mar Chlèireach ann am Macau far an do chuir e crìoch air na Lusíadas.
Thill e dhachaidh, ach chaidh an soitheach aige a chall far a chosta Mhòsaimbic, is b’ fheudar dha fhuireach an siud. 'S e a charaid Diogo do Couto a lorg ann am Mòsaimbic e, is sgrìobh esan gun robh am bàrd ann am fìor dhroch stàit: "cho bochd gun tigeadh e beò air saothair a chuid charaidean". Phàigh Diogo do Couto cosgaisean turas a’ Bhàird air ais gu Lisbon, far a ràinig Camões mu dheireadh thall, ann an 1569.
Ged an robh e bochd agus tinn, chaidh aige air Os Lusíadas fhoillseachadh ann an 1572, le cuideachadh bho na càirdean aige a bha dlùth air an Rìgh Sebastião I.[8] Ach tha foillseachadh Os Lusíadas gu math dìomhair – Nochd dà eagran san aon bhliadhna agus chan eil fios ann cò a’ chiad fhear. Thug an Rìgh peinnsean beag dha airson na rinn dhan dhùthaich nuair a bha e thall thairis, ach ràinigeadh an t-airgead gu fadalach a-riamh agus cha do shàbhalaich sin am bàrd bhon a’ bhochdainn.[9]
Taobh a chuid obrach liriceach, ghoideadh an leabhar Bàrdachd a sgrìobh e. Le sin, chaidh a chuid obrach liriceach fhoillseachadh an dèidh a bhàis, is chan eil e idir cinnteach dìreach cò a th’ ann an fheadhainn air an sgrìobhadh leis a’ Bhàrd. Tha diofar dreachan a chuid obrach liriceach ann, ach chan eil e idir cinnteach gur b’ esan a sgrìobh a h-uile càil.
Chaochail e air an air 10mh latha dhen Ògmhios 1580 leis a’ Phlàigh[10] is ‘s e caraid air choireigin a phàigh airson ga thìodhlacadh. Chaidh an tuama aige, faisg air an taigh chailleachan-dubha Shanta Anna ann an Lisbon, air a chall gu tùr san Chrith-thalmhainn 1755, is le sin chan eil fios aig duine sam bith far a bheil a chuid iarsmaidh. A bharrachd air sin, tha dà thuama oifigeil ann, fear sa Mhanachainn Jerónimos agus fear eile sa Charragh-chuimhne Nàiseanta (Panteó Nacional), ann an Lisbon.
Thathar dhen bheachd gur b’ e Camões am bàrd na b’fheàrr a-riamh a sgrìobhadh ann am Portagailis, is a chuid obrach leth shlighe eadar Clasaigeas (Classicismo) agus modhalas (Maneirismo). Ann am Bàrdachd neo dhà agus tro chleachdadh nam paradocsan, mar eisimpleir Amor é fogo (Gaol na theine), chithear freumhan an stoidhle bharròc.[11] ‘S e an Duais Luís de Camões (Premio Luís de Camões) am duais litreachail as cudromaiche san Phortagailis an latha an diugh. Chaidh e a stèidheachadh le Riaghaltasan na Portagail agus Braisil ann an 1988.[12]
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
Dàn Mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Bàrdachd Liriceach[deasaich | deasaich an tùs]
- 1595 - Amor é fogo que arde sem se ver (Gaol na theine a’ losgadh gu neo-fhaicsinneach)
- 1595 - Verdes são os campos (Achaidhean a tha uaine)
- 1595 - Que me quereis, perpétuas saudades? (Dè a thogras sibh dhomh, cianalas neo-bhuan?)
- 1595 - Sôbolos rios que vão (Taobh nan aibhnichean gan sruthadh)
Dràma[deasaich | deasaich an tùs]
- 1587 - El-Rei Seleuco (An Rìgh Seleucus)
- 1587 - Auto de Filodemo (Cùis-lagha Fhilodemo)
- 1587 – Anfitriões (Daoine òlach)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ UOL
- ↑ New Advent
- ↑ Finazalarm
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ Finazalarm
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ New Advent
- ↑ Vidas Lusofonas
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Premio Camões
- ↑ “The Lusiads”. World Digital Library. Air a thogail 1d dhen t-Sultain 2013.


text:
Chaochail Iain Fearchar Rothach ’na dhachaigh air 26 Faoilleach, aois 79, agus e an dèidh a chruachann a bhriseadh an t-seachdain roimhe.
Bha e ’na Bhall de Phàrlamaid na h-Alba air son nan Libearalach Deamocratach bho 1999 gu 2011, ’s e a’ riochdachadh na sgìre Ros, an t-Eilean Sgitheanach agus Inbhir Nis an-Iar. Ron a-sin bha e ’na chomhairliche air son Roinn na Gaidhealtachd fad 33 bliadhna.
Rugadh Mgr Rothach ann an Gleann Seile, far an do chuir e seachad a’ mhòrchuid de a bheatha. Bha e greis aig muir, bha e ’na chroitear ’s bha companaidh còmhdhail aige aig aon àm.
A’ cuimhneachadh air na rinn e do mhuinntir na Gaidhealtachd ’s nan eilean san ùine sin, rinneadh iomradh agus moladh air mar a bhiodh e a’ strì gun abhsadh ’na bheatha phoilitigeach air son math na sgìre ’s nan daoine. Thuirt Alex Salmond: “Bha Iain Fearchar ’na fhìor ghaisgeach air son na Gaidhealtachd agus dh’fhàg e dìleab air leth leis na rinn e a thaobh ceist an fhearainn, croitearachd agus a’ Ghàidhlig. Bha e daonnan deònach tagradh a dhèanamh a thaobh iomadh cùis agus bha e aig teis-meadhan na h-iomairt an aghaidh cìsean Drochaid an Eilein Sgitheanaich agus na h-iomairt gus cur ás dhaibh.
“Bha Iain Fearchar Rothach daonnan deònach seasamh air son na bha e fhèin a’ smaoineachadh a bha ceart, agus sin a’ ciallachadh nach gabhadh e an-còmhnaidh ri sealladh a’ phàrtaidh aige fhèin, aon de na h-adhbharan a bhios daoine bho air feadh saoghal poilitigs a’ cuimhneachadh air le spèis agus meas.”
Thuirt Cathraiche Sabhal Mòr Ostaig, an Siorraidh Iain Ruaraidh MacLeòid: “Bha mi uabhasach duilich an naidheachd seo a chluinntinn. ’S iomadh rud a dh’fhaodadh a ràdh – ’s a thèid a ràdh – mu Iain Fearchar, ach air mo shon-sa bha dà rud sònraichte mu dheidhinn. Se a’ chiad fhear, an ìre chun an robh e a’ seasamh air leth bhon treud: an comas a bh’ aige tighinn gu a cho-dhùnaidhean fhèin air cùisean ’s an sgil a bh’ aige air na co-dhùnaidhean sin a thoirt air adhart. Chan e fear a bh’ ann a ghabhadh smachd a chumail air le ceannard pàrtaidh neo neach sam bith eile nuair a thigeadh e chun nan rudan sin.
“Se an dara rud a dhìlseachd dh’a dhùthchas agus dh’a dhualchas – dhan Ghaidhealtachd, dha na Gaidhil agus dhan Ghàidhlig – fad 45 bliadhna, an toiseach ’na chomhairliche ’s an uair sin ’na Bhall Pàrlamaid. Se duine a bh’ ann a rinn feum nach gabh a thomhas agus air an robh ionndrainn fiù ’s mus do chaochail e. Chan fhaic sinn a leithid a-rithist. Tha adhbharan sònraicht’ againn aig an t-Sabhal a bhith taingeil son na rinn e dhuinn ’s bha am Bòrd uabhasach toilichte urram a chur air mar Shàr Ghaidheal bho chionn dà bhliadhna. Cha robh duine riamh nas airidh air.
“Ás leth a h-uile duine aig Sabhal Mòr Ostaig, tha mi air son ar co-fhaireachdainn a chur gu Celia ’s an teaghlach. Am measg a’ chaoidh, tha adhbharan gu leòr aca air son moit agus gàire.”
Tha Mgr Rothach a’ fàgail bantrach, Celia, agus dithis chloinne, Donnchadh Niall (Paddy) agus Shanea. Bidh an tìodhlacadh ann an Cinn t-Sàile feasgar an-diugh.
Alasdair H Caimbeul


text:
- TIOTAL
- A' sgoltadh sgadan, Inbhir Uige
- EXTERNAL ID
- QZP99_94130_06_07
- ÀITE
- Inbhir Ùig
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 1914
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38703
- KEYWORDS
- iasgach
sgadan
iasg
obair
Tha an dealbh seo a' sealltainn bhoireannach a' sgoltadh èisg. Bhiodh na boireannaich seo, 'Clann-nighean an Sgadain', a' leantainn bàtaichean an sgadain timcheall costa Bhreatainn gach bliadhna. Bhiodh iad ag obair ann an sgiobaidhean de thriùir, dithis a' sgoltadh is tè a' cur an sgadain ann am baraillean. Bha an sgadan air a chur ann an amaran mòra fiodha air an robh 'farlans'. Bhiodh an luchd-sgoltaidh a' glanadh an èisg le aon bhuille den sgithinn. B' urrainn don mhòr-chuid de bhoireannaich mu 40 iasg a sgoltadh gach mionaid, ach bha cuid na bu luaithe na seo. Bhiodh an t-iasg a' dol ann am baraillean a rèir meud is bhiodh tuathanaich a' cleachdadh nam mionach mar thodhar.
Bha am beatha is an obair duilich. Bha sgioba a' siubhal, ag obair is a' fuireach còmhla fad an t-sèasain. Bha an latha-obrach fada agus bhiodh iad ag obair air cidheachan fosgailte mar as trice. Bhiodh na boireannaich a' cur pìosan cotain no sac mu na corragan aca gus an dìon o na sgeinnean.
Tha an tasglann as motha de sheallaidhean-tìre dubh is geal le James Valentine & Co air a chumail ann an Leabharlann Oilthigh Chill Rimhinn. Airson fiosrachadh a bharrachd air a' chruinneachadh seo, cuir fios dhan Leabharlann, air neo coimhead air Special Collections at St Andrews
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Les 400 coups
Mur a robh thu eòlach air a’ bhuaidh den fhilm seo cha bhiodh tu buailteach a bhith smaoineachadh gun robh dad às ùr a bh’ ann. Uill tha sin air sgath ‘s gu bheil mòran den filmichean an diugh a’ cleachdadh mòran den rudan a chur Truffaut gu deuchainn ann an 1958. Chan eil ceòl ri fhaighinn sna pàirtean den fhilm a tha a’ gabhail àite taobh a-staigh ann an seallaidhean far a bheil an luchd-amhairc buailteach a bhith mi-chofhurtail leis na tachartasan. Nuair a tha Antoine na ruith tro na sràidean Paris anns an àrainneachd far a bheil e sunndach, bidh thu ag èisteachd ri cheòl a tha ceangailte ris an fhaireachdainn ud. Chan eil thu cinnteach cò a bha na chleasaiche no cò a bha dìreach a’ coisich air an t-sràid aig an aon àm a bha iad a’ dèanamh an fhilm. Nuair a bhuaileas Antoine fear air a’ chabhsair, mar eisimpleir, chan eil thu cinnteach nan robh sin pàirt den phlana aig Truffuat no rudeigin a bharrachd tighinn às obair an latha.
Chan eil cùisean mar bu chòir san teaghlach aig Antoine, chan eil a mhàthair a’ sealltainn mòran faireachdainn dha agus tha an t-oide aige buailteach a bhith a dhèanamh trod ris no a bhith càirdeil dha ann an dòigh gu math leam-leat. Tha a mhàthair a’ suirghe air duine eile agus chan eil oide Antoine comasach a dèiligeadh ris. Dh’ fhaodadh tu a ràdh gu bheil an ùidh a tha aige sa chàr aige agus rèisean nan càraichean dìreach dòigh a th’ aige airson cùisean a sheachnadh. Ma bhios fearg a’ buntainn o a chuid smaointinn ‘s e Antoine a bhios buailteach a bhith ga fulang.
‘S e balach glic a th’ann an Antoine ach chan eil an siostam fhoghlaim gu mòran feum dha. Sgrìobh Antoine aiste air leth math ann an stoidhle Balzac ach anns an sgoil tha an tidsear a chuir sìos air gu trom mar ‘meirlach-sgrìobhaidh’ ach cha robh cùisean mar sin idir, tha Antoine comasach an aon stoidhle a chleachdadh ach tha an tidsear grod agus mi-chneasta dha. Anns an dearbh àite far am bu chòir taic agus comhairle ri fhaighinn chan eil th’ ann ach daoine a tha deònach a chuir sìos air Antoine agus na balaich eile. Tha na sgoilearan a’ dol dona do na tidsearan agus tha arm-a-mach gu ìre h-ìosal a’ sìor dol air adhart. Chan eil duine sam bith a’ toirt toradh às an t-suidheachadh agus chan eil àite ann airson dad sam bith cruthachail. ‘S e fulangaiche a th’ ann a h-uile fear aca, is coma leat gum bi tidsearan no sgoilearan a th’ annta.
Tha Antoine a’ faighinn faochadh sna h-aislingean aige agus air na sràidean beothachail de Pharis, gu h-àraidh leis a charaid René. Tha René a’ buntainn bho theaghlach a tha gu math dheth ach a dh’ aindeoin beartas tha esan san aon suidheachadh ri Antoine. Ma tha an teaghlach an impis a bhriseadh sìos chan eil airgead gu mòran feum agus tha René cuideachd air a dhòigh san sràidean le Antoine. S’ ann air na sràidean a tha iad a’ togail beatha dhaibh fhèin. S’ ann air na sràidean a tha iad tighinn beò agus far a bheil iad air an dòigh. Tha seòrsa aca bho an cuid trioblaidean.
Tha am film a’ leantainn seachdain anns a’ bheatha aig Antoine, tha sinn a’ faicinn pàirt den bheatha sin a’ tighinn gu crìoch. Tha Antoine agus René a’ tòiseachadh ri h-eucoir agus sa chiad dol a-mach seo deagh spors a th’ ann ach nuair a bhriseas Antoine a-steach air an oifis oide thèid a ghlacadh leis an neach-faire. Tha sin a’ toirt cuisean air adhart agus tha e a’ toirt cothrom do h-oide Antoine cuidhteas faighinn dheth.
Taobh a-staigh stèisean-poilis tha Antoine balbh, cha freagraidh e am poileasman nuair a bheir e cothrom dha rudeigin a ràdh air a shon fhèin. Thèid e gu deònach dha na ceallan far am bi e am measg eucoraich agus siùrsaichean. ‘S e caractair gu math comasach a dh’ fhàs cleachdte ri dad sam bith a th’ ann an Antoine agus chan eil e fada gus am bi e a’ tuigsinn gu bheil an leanabas aige seachad agus gu bheil e a-nis na aonair ann an saoghal eile.
Bha Truffaut e fhèin gu math fortanach, thachair cuisean dha mar a tha e gan nochdadh dhuinn san fhilm ach aig a cheann thall fhuair e taic bho teaghlach eile: teaghlach a bha comasach a chuid tàlantan a bhrosnachadh agus bhuannaich e soirbheas ann an shaoghal nam filmichean.
Cuir ‘les 400 coups’ an smaoin na leanas nam inntinn: cia mheud Antoines a th’ anns an t-saoghal san aon staing ris an robh Truffuat glacte ach gu mi-fhortanach nach bi faighinn taic sam bi an cuid tàlantan a leasachadh?


text: A' cur fàilte air na h-oidhcheannan dorcha le lasraichean, tiops, brot agus lionn-ubhal. Lionn-ubhal “tioram” gus a bhith ceart. Agus beagan uisge ann ach na duilleagan uaine fhathast uile air na h-uinnsinn os ar cionn air an 15mh latha den Dàmhair a tha seo. An cruinn-cé a' blàthachadh 's an oidhche cuideachd le na dathan a' dannsadh, math a bhith beò, math a bhith fhathast ann. A' gabhail deoch-slàinte do Sheirbheis Nàiseanta na Slàinte agus a' bhocsa bheag ud nam bhroinn a' cumail suil air mo chridhe.


text:
Am Bràigh Riabhach
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann am Bràigh Riabhach (Beurla: Braeriach).
Tha i 1,296 meatair (4,252 troigh) a dh'àirde agus mar sin 's i an treasamh beinn as àirde ann an Alba an dèidh Beinn Nibheis agus Beinn Mac Duibh, agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 4′ 41.41″ Tuath agus 3° 43′ 43.79″ Iar.
'S e Am Bràigh Riabhach aon de na beanntan ris an canar Marilyn agus Munro.
'S urrainnear sreap air a' bheinn. Tha an t-slighe a' tòiseachadh ann an làrach-pàircidh Sugar Bowl agus a' leantainn tro raon sgithidh a' Chùirn Ghuirm, tron bhealach Làirig Dhrù agus seachad air Sròn na Làirige, mullach beag eile. Tha an t-slighe mu 9 cilemeatair de dh'astar. Dh'fhaodadh cuideachd dol bho Dhrochaid na Coileum air a' bhaidhsagal a Ghleann Eanaich agus suas bho thaobh thaobh an iar na beinne.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 952 999
- Am Bràigh Riabhach air Munro Magic


text:
- TIOTAL
- Taigh-solais air an Eilean Bhàn, Caol Àcain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2288
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34188
- KEYWORDS
- taigh-solais
bothain
eilean
sgrìobhadair
dòbhrain
Tha an taigh-solais, a th' air a pheantadh gu snasail, a' cuideachadh gus bàtaichean a' stiùireadh tro Chaol Àcain agus seachad air an Eilean Bhàn, far Caol Loch Aillse. Thogadh an taigh-solais air an eilean ann an 1857, agus cha robh e fèin-obrachail gu 1960. Tha pàirt dhen togalach, a tha a' cumail taic ri drochaid an Eilein Sgitheanaich a-nis air an eilean. Tha an t-eilean cuideachd ainmeil oir 's ann air a bha dachaigh Gavin Maxwell an dèidh dhan taigh aige ann an Sanndaig a bhith air a mhilleadh le teine anns na 1960an. Cha do choileanadh an dòchas aige an t-eilean a dhèanamh na thèarmann nàdair agus na dhachaigh dha na dòbhrain air an robh e cho measail, o na bhris air a shlàinte, agus dh'eug e ann an ospadal an Àth Leathainn ann an 1969.
Chaidh a' chairt seo a chlò-bhualadh le Jerome Earranta, dealbhadairean-camara aig an robh bùthan ann an caochladh àiteachan air feadh Bhreatainn. Bha tè de na bùthan aca ann an Sràid Lìte ann an Dùn Èideann, o mu 1934 gu tràth anns na 1970an. Ged a bha iad gu sònraichte a' togail dhealbhan dhaoine, bha iad cuideachd ag obair le film agus dealbhan clò-bhuailte gus cairtean a dhèanamh


text:
Fàilte ort gu LibreOffice, an oifis aig a bheil Gàidhlig. Tha LibreOffice 'na shreath de phrògraman oifis a tha saor an-asgaidh, stèidhichte air còd saor, airson Windows, Macintosh agus GNU/Linux.
Tha sia dhiubh ann agus tha iad loma-làn de dh'fheartan agus ge be dè dh'fheumas tu, gheibh thu ann e: Writer, Calc, Impress, Draw, Math agus Base. A bharrachd air sin, gheibh thu taic is treòrachadh saor an-asgaidh on choimhearsnachd mhòr is dhìcheallach againn far a bheil luchd-cleachdaidh agus luchd-leasachaidh a' tighinn còmhla a chum math a' phròiseict. 'S urrainn dhut fhèin pàirt a ghabhail ann cuideachd!


text:
- TIOTAL
- Abaid no Eaglais na Manachainn
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_172_P017
- ÀITE
- A' Mhanachainn
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- DEIT
- 1788
- LINN
- 1780an
- CRUTHADAIR
- Peter Mazell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38319
- KEYWORDS
- eaglaisean
manachainnean
manaich
creideamh
togalaichean
tobhtaichean
'S e Eaglais na Manachainn aon de thrì a chaidh an stèidheachadh leis an òrdugh Valliscaulian, à Burgundy san Fhraing, ann an Alba an dèidh 1230. 'S e 'Prioratus de Bello Loco' (eaglais an àite bòidheach) a bh' aig na manaich air. Chaidh a crìochnachadh ann an 1272. Ann an 1430, ghearain Sir Ùisdean Friseal na Morfhaich dhan Phàpa gun robh an eaglais a' caitheamh air sgàth mì-riaghladh. Chaidh sgeama ath-thogail a chruthachadh gus an gabhadh am milleadh a chàradh. Ann an 1510, chuir a' mhanachainn a dhìlseachd taobh an òrdugh Cistercian, ach cha deach an togalach a chleachdadh an dèidh an Ath-leasachaidh. Chaidh an luaidhe a thoirt on mhullach ann an 1582, is chaidh cuid de na clachan an cleachdadh a chum Daingneach Chrombail a thogail ann an Inbhir Nis ann an 1652.
Chaidh pàirt den eaglais ath-thogail leis an ailtire Alasdair Rosach ann an 1901 mar thaigh-adhlacaidh airson clann 'ic Coinnich. Tha Alba Eachdraidheil a' coimhead an dèidh na h-eaglais a-nis.
Tha an t-ainm 'Beauly' a' ciallachadh 'àite bòidheach' ann an Fhraingis. Thathar ag ràdh gun tàinig an t-ainm o rud a thuirt Màiri Ban-rìgh na h-Alba nuair a bha i san sgìre, ach 's ann o làithean nam manach Frangach a thàinig e.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Remarkable Ruins and Romantic Prospects', le Teàrlach Cordiner (1788)


text:
Bhanuatu
'S e dùthaich eileanach anns a' Chuan Shèimh a tha ann am Bhanuatu neo 'Bhanuàtu[1], ainm oifigeil: Republic of Vanuatu ‘sa Bheurla neo République de Vanuatu san Fhraingis. Tha i na laighe mu 1,750 cilemeatair air falbh san ear air Astràilia, 500 cilemeatair (310 mi) san earra-thuath New Caledonia, san taobh an iar Fìdi agus deas air na na h-Eileanan Sholaimh.
Aig àm na Fraingich ‘s na Breatainnich bha ainm eile air an dùthaich: “New Hebrides”.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
- TIOTAL
- Uisgeachan fuara, Loch Shlaopainn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2436
- ÀITE
- Na Torran
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34340
- KEYWORDS
- Crodh Gàidhealach
Blàth Bheinn
Na Torran
Tha treud de Chrodh Gàidhealach air tighinn a-nuas gu uisgeachan fuara Loch Shlaopainn. Tha baile croitearachd Nan Torran air an rathad eadar An t-Ath Leathann agus Ealaghol faisg air làimh le gu leòr de chaoraich agus de chrodh fhathast ri fhaicinn agus na h-àiteachan-fuirich do luchd-turais. Ag èirigh thairis air Loch Shlaopainn tha Blàth Bheinn, a chithear ann an iomadh dealbh, agus a tha na Rothach a tha dìreach thairis air 3000 troigh a dh'àirde ach air falbh bho phrìomh Dhruim a' Chuilthinn.


text:
- TIOTAL
- A' fiolmadh aig taighean-feachda nan Camshronach
- EXTERNAL ID
- PAN_15_85
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20462
- KEYWORDS
- fiolman
actairean
Chan e idir Ban-rìgh Bhioctoria a th' anns a' charbad. 'S e th' ann ach sealladh 1, togail 1 den dràma aig AB Patte mu bheatha Bhan-rìgh Bhioctoria, air fiolmadh aig Taighean-feachda nan Camshronaich ann an Inbhir Nis
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Dualchas Nàdair na h-Alba & Gàidhlig
Tha a' Ghàidhlig na pàirt bhunaiteach de chultar is de dhualchas na h-Alba, agus tha i a' nochdadh na dàimh àrsaidh a tha eadar daoine agus nàdar tro chànan. Coltach ris gach pàirt de riaghaltas ann an Alba, tha dleastanas aig Dualchas Nàdair na h-Alba (SNH) Plana Gàidhlig a leasachadh agus cuideachadh gus na h-amasan nàiseanta airson a' chànain a ĺbhrigeadh.
'S e an dàrna cuairt den Phlana Ghàidhlig aig SNH a th' anns an sgŕobhainn seo, air ullachadh taobh a-staigh frèam Achd na Gàidhlig (Alba) 2005, agus cuideachd a' toirt aire do Phlana Nàiseanta na Gàidhlig agus dhan Stiùireadh mu Leasachadh Planaichean Gàidhlig aig Ḅrd na Gàidhlig. Tha e a' cur an cèill:
- mar a chleachdas sinn a' Ghàidhlig san obair againn
- mar a chuireas sinn air chomas Gàidhlig a chleachdadh ann an conaltradh ris a' phoball agus ri luchd-pàirteachaidh
- mar a chuireas sinn air adhart agus a leasaicheas sinn a' Ghàidhlig.
Plana Gàidhlig SNH (2016-2021)
Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig (2012-2017)
Last updated on Tuesday 19th July 2016 at 09:28 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
- TIOTAL
- Am Morair MacAoidh is a' Bhaintighearna , mu 1897
- EXTERNAL ID
- QZP40_467_P001
- DEIT
- 1897
- CRUTHADAIR
- Rev Adam Gunn, MA & John Mackay (eds)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31234
- KEYWORDS
- moraireachd
tìreachasan
daoine ainmeil
cinn-cinnidhean
Thàinig Dòmhnall Seumas MacAoidh gu bhith na 11mh Morair Reay, Ceannard Chloinn 'ic Aoidh, ann an 1876. Fhuair e an tiotal Ridire Reay à Diùranais ann an 1881 is bha e na bhall de Thaigh nam Morairean. Bha àite cudromach aige ann am beatha phoblach an dèidh sin.
Chaidh a dhèanamh na Riaghladair air Bombay (1885-90), Fo-Rùnaire na Stàite airson nan Innseachan (1894-95) is Cathraiche Bòrd Sgoile Lunnainn (1897-1904). B' e Morair-ionaid a' Chrùin airson Siorrachd Rosbroig is Ceann-sgoile Oilthigh Chill Rìmhinn cuideachd. Bha dreuchdan ainmeil eile aige cuideachd, mar Ceannard Cholaiste na h-Oilthigh, Lunnainn, is an Comann Rìoghail Asiatic, is b' e a' chiad Cheannard air Acadamaidh Bhreatainn. Bhàsaich e ann an 1921 is thàinig a cho-ogha, an Ridire Eric MacAoidh, a bha a' fuireach ann an Arnhem, An Òlaind, as a dhèidh.
Bha tiotal chlann 'ic Aoidh air a dhol gu Clann 'ic Aoidh na h-Òlaind, a bha fad às ann an càirdeas, nuair a bhàsaich an 9mh Morair Reay ann an 1875. Thàinig Æneas MacAoidh, Baran van Opermet, gu bhith na 10mh Morair Reay. Bhàsaich esan ann an 1876 is chaidh an tiotal gu a mhac, Dòmhnall Seumas, a chithear an seo.
Tha an dealbh seo air a thoirt o 'Sutherland and the Reay Country', air a dheasachadh leis an Urr Adhamh Guinne is Iain MacAoidh, 1897