c: text/html

text:
Tobar an Dualchais - Kist O Riches
Am measg nan clàran cluinnidh tu sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh fìrinneach.
Rannsaich
Clàr na Mìosa
Dealbh © Norma Allan
Bha Bob Bertram gu math ainmeil mar sheinneadair folk à Dùn Èideann agus bhiodh e a’ seinn ann an clubaichean is eile air feadh Alba, agus gu tric ann an Club Folk Dhùn Èideann.
B’ e duine tlachdmhor a bh’ ann am Bob- bhiodh e an còmhnaidh a’ gàireachdainn agus bha e làn spòrs agus eirmse. Chòrd e gu mòr ris an luchd-èisteachd nuair a bha Bob air an àrd-ùrlar agus cha bhiodh e fada gus an tug e gàire orra. Bha fealla-dhà aig cridhe obair Bob, ged a sgrìobh e pìos no dhà mu chuspairean nas doimhne mar Alba agus claonadh cinnealtais. B’ e saoghal folk, taighean-seinnse Dhùn Èideann, sgainnealan poilitigeach mar sgainneal Profumo le Christine Keeler and Mandy Rice-Davies, agus gaol a bh’ aige mar phrìomh chuspairean.
Tha Norma Allan air ‘The Complete Works of Bob Bertram’ (le CD) a chruinneachadh agus a chur ann an clò bho chionn ghoirid, a toirt a-steach rudan a sgrìobh Bob eadar na 1960an agus 2008. Tha an leabhar a’ toirt a-steach àireamh de dhealbhan inntinneach de Bhob a’ seinn aig Club Folk Dhùn Èideann agus ann an àiteachan eile ceangailte ri a bheatha. Tha 31 clàr air an CD, far a bheil Bob a’ seinn, ag aithris agus a’ bruidhinn agus cheannachar an CD air leth. Chuir Norma taghadh beag de dh’òrain agus bàrdachd Bob ann an clò ann an 2008. Chaochail e ann an 2009 agus, mar sin, cha robh fios aige gun robh dùil aig Norma an leabhar ùr agus CD seo a chur air dòigh ach chan eil teagamh sam bith ann gum biodh e toilichte ma dheidhinn.
Anns a’ chlàr seo bho 1967, tha Bob a’ gabhail ‘Here’s to Good Ol’ Whisky’, òran a rinn e an dèidh sgeulachd a leughadh ann am pàipear-naidheachd.
Èist ri 'Here's to Good Ol' Whisky'
Mun Làrach-lìn
Bha Julie Fowlis agus Chris Wright nan Luchd-ealain air Mhuinntireas airson Tobar an Dualchais ann an 2012
Bà, Bà, Mo Leanabh Beag
Iomaraibh Eutrom Hò Hò
Huis, Huis air an Each
'S Olc an Obair do Theachdaire an Cadal

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cian-chonaltradh
Susbaint
Freumhan Cian-chonaltraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Air taobh cànan tha na freumhan aig cian-chonaltradh simplidh gu leòr. Tha "cian" a' ciallachadh "ag astar" agus "fàd air falbh". Is e a tha ann an "conaltradh" ach cuir teachdairean, o daoine gu daoine - nuair a bhitheas dithis a labhairt le chèile, sin conaltradh. Nuair a bhios daoine a' sgrìobhadh litir ri cuideigin agus ga chuir dha troimhe a' phuist, sin conaltradh. Nuair a bhios dithis a labhairt le chèile air an fhòn, sin conaltradh.
Chan urrainn do dithis a' labhairt mur eil iad còmhla le chèile, ach is urrainnear litir a chur ri cuideigin iomadh mìltean air falbh, fiù 's ann an tìr eile. Is urrainn dhuit, anns a h-aon seagh a labhairt ri cuideigin a tha fada air falbh air fòn.


text:
Chaidh an doras a dhùnadh
Saoilidh mi gum bi sibh eòlach air Mòrag, rinn ise an cùrsa bogaidh ann an Inbhir Nis agus bha dùil aice a dhol air adhart dhan Chùrsa Chomais sa bhliadhna sgoilearachd 2006/07. Chan eil ach aon cnap-starra aice gu mì-fhortanach, fhuair Colaiste Inbhir Nis cuidhteas de na cùrsaichean Gàidhlig a bh’ aca. Chan eil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig an ìre-se sa phrìomh bhaile na Gàidhealtachd a-nis.
Bidh an nighean aig Mòrag a’ dol dhan aonad Gàidhlig aig Millbank Inbhir Narann agus tha Mòrag an sàs den chòisir Ghidhlig Inbhir Narann agus a’ Chròileagan. Ma nochdas cothrom dhi a bhith a’ bruidhinn Gàidhlig ri na Gaidheil agus luchd-ionnsachaidh eile anns a’ bhaile gabhaidh ise e. Nach e tàmailteach nach eil cothrom aice a thoirt a cuid fhoghlaim gu buil. Tha fhios agam gu bheil Bòrd na Gàidhlig againn a-nis agus tha pailteas cùrsaichean aig an t-Sabhal Mhòr agus tha iad a’ dèanamh film sa Ghàidhlig msaa, ach am biodh dòigh sam bith airson beagan taic a thoirt dhan a leithid Mòrag sa coimhearsnachd fhèin– tè a tha dèonach a thoirt a h-uile taic a ghabhas dhan a chanain, chan eil i a’ lorg ach a’ chothrom a bhith a’ gabhail pàirt ann an saoghal na Gàidhlig ann an dòigh èifeachdach.
A bheil sibhse ag aontachadh leam?


text:
Donald Knuth
'S e neach eòlaiche-choimpiutaireachd agus an t-Ollamh Emiratus aig an Oilthigh Stanford a th' ann am Donald Ervin Knuth às Na Stàitean Aonaichte (rugadh 10 am Faoilleach 1938). 'S e ùghdar an leabhar mòr The Art of Computer Programming a th' ann agus 's e “athair mìneachadh nan algairmean” am far-ainm a th' air. Leasaich e am mìneachadh air camadh àireamh nan algairmean agus chruthaich dòighean matamataig foirmeil a th' orra. Rinn e asymptotic notation nas cumanta.
Chruthaich e siostam clò-shuidheachadh TeX, cànain sònrachaidh air cruth-clò METAFONT, agus buidheann aodann-clò Computer Modern. Chruthaich e siostaman prògramaidh WEB/CWEB agus dhealbhaich e seata fiosrachaidh MIX/MMIX.


text:
Nelson Mandela
B' e neach-poileataigs Afraganach agus a' chiad Cheann-suidhe dubh a bh' aig Afraga a Deas a-riamh a bha ann an Nelson Rolihlahla Mandela (IPA: xoˈliːɬaɬa manˈdeːla, far-ainm san treubh aige: Madiba,Mvezo,[2] 18 an t-Iuchar 1918 - Johannesburg[3], 5 an Dùbhlachd 2013)[4] Bha e gu mòr an sàs anns an iomairt an aghaidh sgaradh-cinnidh (apartheid) ann an Afraga a Deas.
Beatha pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
B' e Rolihlahla Dalibhunga Mandela an làn ainm aige.[5] Ged an do rugadh Mandela ann am Mveso, thogadh e ann an Qunu, o chionn 's gun do chuireadh athair, Gadla Henry Mphakanyiswa, às a dreuchd mar ceann-feadhna. Chaochail athair nuair a bha Mandela naoi bliadhna a dh'aois.[5] Mar iomadach bhuill dhen iomairt an aghaidh Apartheid, 's e isiXosa[6] an cànan a fhuair e bho ghlùn.
Bha e pòsta ri triuir bhoireannach na bheatha. Phòs e a chiad bhean, Evelyn Mase, ann an 1944 agus bha triùir chloinne aca. Dhealaich iad ann an 1957.[7] Phòs e Winnie Madikizela ann an 1958. [8] Dhealaich iad ann an 1992 as dèidh gun deach Winnie fhaighinn ciontach fo chasaidean gun tug i daoine am bruid.[9] Phòs e an treas turas ann an 1998 ri Graca Machel nuair a bha e 80 bliadhna a dh'aois.[10]
Beatha obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e an lùib an 'ANC' - Còmhdhail Nàiseanta Afraga - ann an 1943 agus chuir e air dòigh an Lìg Òigridh.[7] Fhuair e teisteanas mar fear-lagha anns na 1950an agus bha oifis lagha aige ann an Johannesburg le fear eile, Oliver Tambo.[7]
Anns na 1950an, bha laghannan ùra ann an Afraga a Deas ag ràdh nach b'urrainn do dhaoine dhubha fuireach no obair ach ann an àiteachan a bha air a chomharrachadh dhaibh.[8] Ann an 1956, chaidh casaidean brathaidh a chur às leth Mandela agus 155 luchd-iomairt eile. Ach às dèidh ceithir bliadhna, chaidh na casaidean sin a leigeil às.[8]
Ann an 1960, rinn riaghaltas Afraga a Deas an ANC mì-laghail.[11] An dearbh bliadhna, thachair sgrios ann an Sharpeville nuair a mharbh am poileas 69 daoine.[11] Gu ruige sin, bha an iomairt aig Mandela an aghaidh sgaradh-cinnidh sìtheil. Ach mun àm sin, chuir Mandela roimhe gun chleachdadh e fòirneart an aghaidh eaconamaidh na dùthcha le sabotàis.[11]
Ann an 1964, thugadh binn beatha do Mhandela. Chuireadh gu prìosan Eilean Robben e ri linn riaghaltas Hendrik Verwoerd.[12] A dh'aindeoin a' bheachd a bha cumanta ann am meadhanan an t-saoghail gum b' e ceannairceach a bh' ann am Mandela, chuir a cho-obraiche, Oliver Tambo, iomairt air dhòigh ann an 1980 gus Mandela a shaoradh on phrìosan.[13] B' e iomairt eadar-nàiseanta a bh' ann a rinn Mandela ainmeil air feadh an t-saoghail. Ann an 1981, thug Comhairle Baile Ghlaschu an duais 'Saorsa a' Bhaile' dha, rud a sgaoil an uairsin gu Obar Dheathain, Dùn Dèagh, Greenwich, Islwyn in Gwent, Kingston Upon Hull, Midlothian, Newcastle agus Sheffield.[14]
Tharraing Glaschu aire muinntir Alba dha a-rithist ann an 1986 nuair chaidh an t-ainm 'Nelson Mandela Place' a chuir air St George's Place ann an teis-meadhan a' bhaile. Bha an t-atharrachadh gu sònraichte eirmseach seach gun robh consulate-general Afraga a Deas stèidhichte anns an togalach Stock Exchange air an dearbh sràid.[15]
B' ann anns na 1990an a dh' atharraich cùisean ann an Afraga a Deas. Thog F.W. de Klerk, ceann-suidhe Afraga a Deas, an casg air an ANC ann an 1990.[13] An uair sin, leigeadh le Mandela am prìosan fhàgail air 11 an Gearran 1990.[13] Rèitich Mandela agus F. W. de Klerk na còrdaidhean a chruthaich stàit ùr gun gràin-chinnidh ann an Afraga a Deas is bhuannaich an dithis aca an Duais Nobel airson Sith ann an 1993.[16] An ath bhliadhna, bhuannaich Mandela an taghadh airson ceann-suidhe na dùthcha anns a' chiad taghadh far an robh còir bhòtaidh aig a h-uile duine ann an Afraga a Deas.[17]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mandela, Nelson (1994). Long Walk to Freedom: The Autobiography of Nelson Mandela. Randburg: Macdonald Purnell. d. 438. ISBN 0-316-87496-5.
- ↑ Nelson Mandela Centre of Memory: Biography
- ↑ El País
- ↑ The Nobel Peace Prize 1993
- ↑ 5.0 5.1 O' Henley, d.5.
- ↑ BBC
- ↑ 7.0 7.1 7.2 O' Henley, d.6.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 O' Henley, d.8.
- ↑ O' Henley, d.15.
- ↑ O' Henley, d.18-9.
- ↑ 11.0 11.1 11.2 O' Henley, d.10.
- ↑ O' Henley, d.11.
- ↑ 13.0 13.1 13.2 O' Henley, d.14.
- ↑ "BBC Scotland news website: Why did Nelson Mandela thank Glasgow? By Steven Brocklehurst". A' tarraing air 6 Dùbhlachd 2013.
- ↑ "BBC Scotland news website: Why did Nelson Mandela thank Glasgow? By Steven Brocklehurst". A' tarraing air 6 Dùbhlachd 2013.
- ↑ Nobel
- ↑ O' Henley, d.16.
- O' Henley, Ailig. (2004) Beatha le Buaidh: Nelson Mandela Inbhir Nis: Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig ISBN: 1-904730-08-6
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
BBC Scotland
'S e craoladair nàiseanta na h-Alba a tha ann am BBC Scotland (BBC Alba sa Gàidhlig). Tha e suidhichte ann an Glaschu. Tha e a' craoladh ann am Beurla, coltach ri BBC Alba a tha a' craoladh sin ann an Gàidhlig.
Telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sinn dhà sianal obraich le BBC Scotland:
- BBC a h-aon Alba - a' prìomh telebhisean sianal le naidheachdan, cùisean an latha, dràma agus comadaidh.
- BBC a dhà Alba - a' tarraing a-mach à BBC a dhà lìon le Gàidhlig, cùisean an latha agus prògraman bho Pàrlamaid na h-Alba
Prògraman[deasaich | deasaich an tùs]
- Reporting Scotland (naidheachdan)
- Newsnight Scotland (naidheachdan agus cùisean an latha)
- River City (dràma)
- Sportscene (spòrs)
- Beechgrove Garden (Dòigh-beatha)
Rèidio[deasaich | deasaich an tùs]
Tha rèidio-nàiseanta na h-Alba aig BBC Scotland cuideachd.
- BBC Radio Scotland air 92-95 FM agus 810 MW, a' craoladh tarsainn air Alba .
- BBC Radio nan Gàidheal air 103.5 FM, a' craoladh sin ann an Gàidhlig.
Tha ionadail naidheachdan a' craoladh bho Shalcraig (Crìochan na h-Alba), Dhùn Phrìs (Deas), Obar Dheathain (Ear-thuath) agus Inbhir Nis (Gàidhealtachd).


text:
Nuair a bhios a’ Phàrlamaid ann an seisean bidh na comataidhean a’ coinneachadh madainn Dimàirt, feasgar Dimàirt agus feasgar Diciadain gu h-àbhaisteach.
Rè nan coinneamhan sin bidh na comtaidhean a’ gabhail fianais bho luchd-fianais, a’ toirt sùil gheur air reachdas agus a’ cumail sgrùdaidhean.
Nuair a bhios a’ Phàrlamaid air fosadh cha bhi coinneamhan comataidh air an cur air dòigh.
Cinn-latha fosaidh mar a chaidh aontachadh leis a' Phàrlamaid:
- 29 Ògmhios – 1 Sultain 2013
- 12 – 27 Dàmhair 2013
- 21 Dùbhlachd 2013 – 5 Faoilleach 2014
- 8 Gearran - 16 Gearran 2014
- 5 Giblean - 20 Giblean 2014
- 28 Ògmhios - 3 Lùnastal 2014
- 23 Lùnastal - 21 Sultain 2014
- 11 - 26 Dàmhair 2014
- 20 Dùbhlachd 2014 - 4 Faoilleach 2015
(Tha na cinn-latha seo uile ion-ghabhalach)
Faodaidh am poball a bhith an làthair aig coinneamhan comataidh. Feumaidh tiocaid – saor is an-asgaidh – a bhith agad airson suidhe sa ghailearaidh phoblach ann an seòmar comataidh. Gheibhear tiocaidean tron fhoirm iarraidh thiocaidean no tro phost-d/fòn.
Poileasaidhean agus modhan gus àiteachan a chur an taobh do Choinneamhan Chomataidhean agus mar a chleasdas sinn an dàta agad.


text:
Kl. Ianair ii. f. l. xx. Anno Domini m.lxxx.iiii.
Donnchadh H. Mael Ruanaidh persecutor eclesiarum do marbadh eter corp & anmain o Feraibh Luirg.
Glenn Da Locha cum suis templis do loscadh.
Muiredhach H. Cethnen airchinnech Cluana Eois do ecc.
Slogadh la Donn Sleibhe ri Uladh co Drochat n-Atha co tarat tuarustal do mc Cailigh H. Ruairc. Crech la Domnall H. Lochlainn tar a eis i n-Ulltaibh co tucsat boroma mor.
Slogadh la feru Muman i Midhe & is for an sluagad-sin ad-bath Concobur H. Cetfatha. Do-cuatur Conmaicne i Tuathmumain tar a n-eisi co ro loiscet duine & cella & co rucsat creich.
Maidm Mona Cruineoce ria Leth Mogha for Donnchadh H. Ruairc i torcair H. Ruairc .i. Dondchadh mc. Cailig H. Ruairc & Cennetigh H. Briain et alii plurimi h-i .x.iii. Kl. Nouimbris.
Domnall H. Gailmredhaigh do marbadh do Domnall H. Lochlainn.
Gilla Patraic espoc Atha Cliath do bathadh.
Hoc anno ecclesia sancte Fuinche de Ros Oirrchir fundata est.


text:
Na Seicich
'S e nàisean Slàbhach an Iar a tha anns na Seicich (Czechs sa Bheurla, Češi [ˈtʃɛʃɪ], o sheann cuideachd Čechové [ˈtʃɛxɔvɛː] sa Sheacais). Tha an cuid as motha aca a' fuireach anns an t-Seic, agus codaichean nas lugha ann an Slobhaigia, an Ostair, na Stàitean Aonaichte agus dùthchannan eile cuideachd. 'S e an cànan aca Seacais, a tha coltach ri Slobhacais agus Sorbais Uarach.
Seicich ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Naomh Václav (mu 907 - 935) (St Wenceslaus sa Bheurla), tèarmannair Bohemia
- Tèarlach IV (1316 - 1378), naomh ìompaire Ròmanach agus rìgh Seiceach
- Jan Hus (1372 - 1415) (John Huss sa Bheurla), sagart a bha buadhach airson na Pròstanach
- Jan Amos Komenský (1592 - 1670) (John Amos Comenius sa Bheurla), fear-teagaisg agus sgrìobhaiche air an robh "tidsear nan nàisean"
- Jaroslav Heyrovský (1890 - 1967), fear-saidheains a fhuair Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1959
- Jaroslav Seifert (1901 - 1986), bàrd a fhuair Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1984
- Miloš Forman (r. 1932), neach-stiùiridh film a fhuair an t-Oscar dà uair (One Flew Over the Cuckoo's Nest, 1975, agus Amadeus, 1984)


text:
Maastricht
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann am Maastricht (IPA: maːˈstrɪxt]). ‘S ann às an Laideann Mosiae Trajectum (Gàidhlig: Àite-coise nam Maas) a th'ann an t-ainm. Tha e suidhichte aig 64m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Meuse/Maas, anns an roinn Limburg, faisg air na crìochan leis A’ Ghearmailt, An Fhraing agus A' Bheilg. Tha am baile 167km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 175km bho Amsterdam, 142km bho Utrecht. 89km bho Tilburg agus 270km bho Ghroningen.[2] Tha 121,164 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e an 19mh baile na dùthcha.[3] Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1976.[4] Tha am baile ainmeil air feadh na Roinn Eòrpa oir chaidh ainmean a chur gu Còrdadh Mhaastricht an seo ann an 1992.[5]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hendrik de Fromantiou (1633 – mu 1693) Dealbhadair.
- Jean-Pierre Minckelers (1748 – 1824) Fear-saidheans.
- Peter Debye (1884 – 1966) Ceimigear.
- Pierre Kemp (1886 – 1967) Bàrd.
- Hubert Hermans (1937) Eòlaiche-inntinn.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ "Bailtean na Cruinne". Archived from the original on 2013-06-21.
- ↑ Maastricht University
- ↑ The Treaty of Maastricht
- ↑ Stadt Koblenz
- ↑ Ville de Liège


text:
Manuel Murillo Toro
Susbaint
Manuel Murillo Toro
B’ e Manuel Murillo Toro, a rugadh ann an Chaparral, Coloimbia,[1] 1 am Faoilleach 1816 agus chaochail e ann am Bogotá, 26 an Dùbhlachd 1880) fear-poileataigs agus ùghdair à Coloimbia. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dà thurais airson a’ Phàrtaidh Libearalach.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Manuel Murillo Toro ann am baile beag ris an canar Chaparral, anns an Tolima, ann an 1816. Chaidh e a chur gu Bogotá airson Leigheasachd ionnsachadh, ach leig esan an cùrsa sin airson an lagh ionnsachadh, agus dh’obair e airson Vicente Azuero agus Lino de Pombo nuair e na oileanach fhathast; thug e ceum ann an 1836.
Thoisich e a chuid obrach am broinn a’ Mhòr-dhail ann an 1837 agus bha e an siud rè Cogadh nan Àrdanach, (1840 – 1843), na fhear-chuideachaidh dhe corra cheann-feadhna a’ Phàrtaidh Libearalach. Fhuair e àite dhàsan fhèin anns a’ Phàrlamaid ann an 1846, agus nach e deagh òraidiche a bh’ ann, rinn e iomadh oraid gus a chuid bharaillean taobh bheachd-smuaintean agus an slighe air adhart a thoirt gu buill, is easan air a bhith gam brosnachadh anns na meadhanan libearalach bho thoiseach na 1840an. Bha e na Rùnaire (ministear) an Ionmhais anns an Riaghaltas aig José Hilario López (1849 – 1853), far an do bhrosnachadh e saorsa an gnìomhachais agus Lagh Ath-Leasachadh an Àiteachais dhe 1850, leis an t-Sluagh-ghairm Bu chòir dha obair an fhearainn a bhith ri chùlaibh sealbhadaireachd an fhearainn is an lagh sin a’ feuchainn ri smachd laghail a chur air trusadh an fhearainn aig fear neo dithis; chaidh sin neartachadh aig ìre a’ Bhun-Reachd mu dheireadh thall ann an 1936.
Tagraiche[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e na thagraiche Ceannas a’ Ghranada Ùire ann an 1857 (an t-ainm a bha air Coloimbia aig an àm) airson bhuidhne am broinn nam Libearalach, agus fhuair e an darna àite, ri chùlaibh an Tòraidh Mariano Ospina Rodríguez ach chuir e buaidh air an t-seann cheann-suidhe Tomás Cipriano de Mosquera (Tòraidh o shean ach a-nis tagraiche buidheann eile nam Libearalach).
Ceann-suidhe[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Stàit Uachdaranachd na Santander a chur air dòigh sa bhliadhna seo fhèin, agus Murillo Toro ga thaghadh do Bharail Riochdairean na Stàite mar a’ chiad cheann-suidhe aige airson teirm bho 16 an Damhair 1857 gu ruige 16 an Damhair 1859. Leig esan a dreuchd sin 10 am Faoilleach 1859 o chionns gun d’fhuair e àite anns an t-Seanadh. Ghabh Murillo Toro pàirt anns a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863. Le sin; fhuair an dùthaich Bun-Reachd ùr agus ainm eile: Stàitean Aonaichte Choloimbia. An ath-bhliadhna rinn Murillo Toro an gnothach ann an taghaidhean a’ chinneas airson teirm dhe dà bhliadhna gu ruige 1866, agus a-rithist airson teirm eile eadar 1872 agus 1874. Steidhich esan am pàipear fiosrachail an Riaghaltais, an Diario Oficial (Am Pàipear Oifigeil). Cho-dhùin e gur e prìomh amas obair an Riaghaltais Sìth Sòisealta a lorg, tro mheadhan a’ chòmhradh. A bharrachd air sin, chuir e ùrachadh bun-structar na dùthcha air dòigh: mar eisimpleir, thug e an Dealan-spèid a Choloimbia, a dh’aindeoin a chuid ghràin sgafanta an aghaidh eadar-theachdachadh na Stàite anns an Eaconomaidh. Le sin, ‘s e dìreach esan fhèin a chuir air bhog an smaoineachadh poiliteagach, ris an canar Libearalas Raidigeach.
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Taobh a chuid obrach anns na meadhanan agus mar ùghdair, steidhich e Gaceta Mercantil de Santa Marta, (Pàipear-naidheachd Marsanta dhe Santa Marta) ann an 1847 agus bha e an sàs ann an caochladh pàipearan eile. Chuir a bhàs, aig deireadh 1880, crìoch air a’ bhuaidh a bheireadh na smaointean libearalach-raidigeach air Riaghaltas an nàisein, o chionns gun robh làmh an iuchair aig sreath dha riaghaltasan Tòraidh rè faisg air 50 bliadhna. chuimhne air na adhartasan taobh a’ chonaltraidh a rinn e. Chaidh am pàirc ball-coise Manuel Murillo Toro ann an Ibagué, prìomh-bhaile na Tolima, a chur air dòigh mar chuimhne airsan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
U. cccc. iii.Kal. Ian. ui. f., l. i., Anno Domini M.c.xc.ix.
Ruaidhri h-Ua Concobair .i., mac Toirrdhealbhaigh h- Ui Conchubair, ri Erenn, in penitentia quieuit.
Cathalan h-Ua Mael Fhabaill, ri Cairrgi Brachaidhe, do marbadh d'O Deran & O Deran do marbadh annsein.
Sluaghadh la h-Eoan do Cuirt i Tir n-Eogain ar fut na ceall: .i., Ard Sratha & Rath Both do milliudh dó, no co roacht Daire, co raibhe annsin da oidhche for sechtmain{folio & column MS2 57c} ic milliudh Innsi h-Eogain & in tire archena & ní ragadh as fri ré fhota, no co toracht Aedh h-Ua Neill, lucht coic long, co Cill [gap: extent: 1 word] i l-Latharnu, co ro loisc ní don baile, co ro marb dis testa do fichit annsein. Annsein ro batar Gaill Muighe Line & Dal Araidhe, tri cet, ar a cinn, etir iarn & cen iarn & nír airighedur no co ro doirtsit 'na cenn ic loscadh in baile. Annsein tucsat debaidh ar lár in baile, co ro maidh ar Gallaibh & tucsat coic madhmannda o shein amach forra no co n-dechadur 'n-a longaibh & nir fagadh acht coicer do muinntir h-Ui Neill. Iar sin ro imthigh Sheoan, o 't-chuala sin postea.
Cacadh eter Conall is Eogan, .i., co tucsat Cenel Conaill rigi do U Eicnigh. Annsein táiníc 'na coinne co Termonn Da Beóc. Táiníc h-Ua
p.232Neill co Feraibh Maighi Itha do thairmesc 'na coinne, co faca cach araile dibh & co ro mebaidh ar h-Ua n-Eicnígh & co fárgaibh braighti. As-sidhe, isin loo cetna, Aedh h-Ua Neill & Cenel Eogain, co ro airgset Cenel Conaill i m-Machaire Maighi h-Itha & co tucsat boroma n-diairmhidhe leo. Ocus is don creich h-isin do marbadh Níall h-Ua Duibh Dirma ar scéimhleadh. Iarsin, sluaghadh la h-Aedh h-Ua Neill & la Cenel n-Eogain co Machaire Muighi Itha do thabairt catha do Cenel Conaill, no co ro fhagsat Cenel Conaill in longport & co n-dernsat blaogodh sitha annsein.
{§LATE} Sidh do dhenamh do Chathal Chroibhdhearg h-Ua Choncubair re Cathal Carrach, mac Conchubair Maenmaighe & a tabairt h-is tir & ferann do thabairt do. §


text:
An Talamh Ùr
'S e eilean a tha ann An Talamh Ùr [1] ainm eile: Talamh an Èisg [2] no Eilean an Truisg[feum air teisteanas] , Fraingis: Terre-Neuve; Gaeilge: Talamh an Éisc no Newfoundland sa Beurla. Tha e pàirt den mòr-roinn Chanèidianach An Talamh Ùr is Labrador.
'S e eilean mòr air an oirthir ear-thuath ann an Canada. 'S e St. John's ainm prìomh bhaile an eilein.
Tha mu 500,000 neach a' fuireach anns an Talamh Ùr agus aig aon àm bha pàirt mòr den eilean Gaidhealach le in-imrichean a' tighinn bho Èirinn agus mar sin tha ainm mion sa Ghaeilge againn airson an eilein.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3


text:
Trafaig
'S e trafaig am facal airson bathar a tha air an rathad eadar dà àite.
Ann an co-theacsa de rathaidean dubha, 's trafaig a tha ann a h-uile sian a shiubhlas an rathad, aithnichear luchd-coiseachd mar "thrafaig coise".
Ann an co-theacsa dhe na rathadan-iarainn, 's e a tha ann an trafaig a h-uile trèana a tha na shiubhal air an rathad-iarainn, ach airson trèanaichean innlichidh, nuair a bhios an slighe an seilbh innleadair airson obair càraidh.
Faodaidh don fhacal cuideachd a' ciallachadh teachdairean a tha a' siubhal sìos teudan fóin.


text:
Fèill mheadhan a’ Chargais
Chuir e iongantas air mòran dhaoine an uiridh nuair a nochd litir sa phàipear a’ cur sìos gu dubh air an fhèill.. ‘S e duine a bha ùr tighinn dhan bhaile a bh’ ann agus bha e a-mach air cho borb agus fuaimneach ‘s bha a h-uile sian. Smaoinich e gun robh cus deoch air cuid agus cha robh ach ceòl eagallach ri fhaighinn. Bha e làidir den bheachd nach bu chòir dha a bhith a leithid sin ann am baile cho brèagha.
Cha robh e ga thuigsinn idir,. Chan urrainn do duine sam bith a ràdh le cinnt cuin a thoisich an Fhèill. Tha cuid a’ cumail a-mach gur ris an linn pàganach a tha e a’ buntainn. Bha e daonnan làn fuaim agus anasan ùra a bhiodh caran neònach nach robh thu cleachdte ris a leithid gach bliadhna.
Carson nach bu chòir dhut splaoid a’ ghabhail nuair a nochdas an t-earrach air fàire?


text:
Cànan Oifigeil
'S e cànan oifigeil cànan aig a bheil inbhe laghail àraid ann an dùthaich, stàit no tìr sam bith eile. Mar is àbhaist, bidh riaghaltasan ga chleachdadh mar phrìomh chànan buidhnean reachdail an nàisein, ged 's iomadh dhùthaich far am feumar cànanan eile a chleachdadh gus sgrìobhainnean riaghaltais a dhèanamh ann. Ann an cuid de dhùthchannan, tha àite aig an cànan ann an cùmhnant na dùthcha. Tha barrachd air aon chànan aig dùthchannan mar Chanada agus Singapore, ach lorgaidh tu dùthaich mar Na Stàitean Aonaichte no An Rìoghachd Aonaichte far nach eil cànan oifigeil ann ( ged is e Beurla an cànan oifigeil de facto anns na h-eisimpleirean ud).


text:
Liotuàinia
Is e dùthaich ann an Roinn-Eòrpa a Tuath a tha ann an Liotuàinia.[1][2]. Cleachdar ainmean eile cuideachd, m.e.:
Tha crìochan aice leis an Laitbhe anns an taobh a thuath, leis a' Bhealaruis anns an taobh an earra-dheas, agus leis a' Phòlainn agus le Kaliningrad Oblast (pàirt den Ruis) anns an taobh deas. Tha am Muir Baltach anns an taobh an iar-thuath. Tha Vilnius na phrìomh-bhaile. Bha i a' chiad stàit a dh'fhàg an t-Aonadh Sobhiat (1991). Chaidh i a-steach dhan Aonadh-Eòrpach ann an 2004.
Susbaint
Ball[deasaich | deasaich an tùs]
- Nàiseanan Aontaichte (1991)
- An t-Aonadh Eòrpach (2004)
- NATO (2004)
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia (1569 – 1795)
Daoine ainmeil à Liotuàinia[deasaich | deasaich an tùs]
- Dalia Grybauskaitė, Pàrlamaid an Aonaidh-Eòrpaich, 2004-2009.
- Vytautas Landsbergis, Sing Revoliution SAJUDIS, Vilnius, 1989-1993; Pàrlamaid an Aonaidh-Eòrpaich, 2004-2009.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ball-basgaid am measg nan spòrs as cudromaiche do na Liotuàinianaich. Am measg nan cluicheadairean as ainmeile tha Arvydas Sabonis neo Sarunas Jasikevicius.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ City Population
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Huelva
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann Huelva (IPA: 'welBa). Tha e suidhichte aig dìreach 1m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a’ Bhàigh Cádiz, aig inbhir nan aibhnichean Odiel agus Tinto,[2] 441km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 86km bho Shevilla.[3] Tha Huelva air an àirde an iar-dheas Andalusia. Tha 149,310 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] an 9mh baile as motha na h-Andalusia agus an 45mh baile na Spàinne. [5]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Genova, An Eadailt
- Cádiz, An Spàinn
- Faro, A' Phortagail
- Houston (Texas)[6]
- New Orleans, Na Stàitean Aonaichte
- Tangiers, Maroco
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Revista Iberica
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Geneva
‘S e baile agus sgìre le fèin-riaghlaidh anns an Eilbheis a th’ ann an Genève, (IPA: ʒəˈnɛv), Beurla: Geneva Gearmailtis: Genf, Spàinntis: Ginebra agus Eadailtis: Ginevra. A bharrachd air sin ‘s e an darna baile (an dèidh Zürich) agus am baile Frangach as motha na dùthcha a th’ ann. Thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile eadar-nàiseanta an Eilbheis a th' ann cuideachd, air sgàth gu bheil oifisean tòrr buidhnean eadar-nàiseanta air an stèidheachadh. A-rèir a’ chompanaidh Mercer Consulting, bheir am baile mathas bheatha as fhear na cruinne, còmhla ri Zürich agus Vancouver.[1] Tha Vernier air iomall Ghenève.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jean-Jacques Rousseau (1712 - 1778), Sgrìobhadair agus Feallsanaiche.


text:
Tinbheal
'S e pàrlamaid a tha san Tinbheal (Gàidhlig Mhanainn: Tinvaal). 'S e an Tinbheal a' phàrlamaid as aosta san t-saoghal a tha ag obair fhathast agus chaidh a stèidheachadh ann an 979 a-rèir coltais. A bharrachd air aois, tha e ainmeil a chionn 's gun dèid laghan ùra an eilein an leughadh os àrd ann an Gàidhlig Mhanainn air Là an Tinbheil.
Eachdraidh an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal a' tighinn on Lochlannais Þingvǫllr, o Þing "mòd lagha".
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean dhan taobh a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Tinbheal - Pàrlamaid Eilean Mhanainn


text:
Càrradal
Càrradal (e gouezeleg; Carradale e saozneg) zo ur gêriadenn en aod reter ledenez Cinn Tìre (“Kintyre” e saozneg), e Bro-Skos, dirak An Caolas Branndanach (“Kilbrannan Sound”) hag aod kornôk Enez Arainn, ur 17 km eus Ceann Loch Chille Chiarain.
Er XVIIvet ha XVIIIvet kantved e oa kouerien ha pesketaerien war-dro Càrradal. Pa deuas al listri dre vurezh e choment a-sav e Càrradal war o hent eus Ceann Loch Chille Chiarain da-vetek Glasgow, adalek ar bloavezhioù 1830 ken fin an Eil brezel-bed.


text:
Nobhail
'S e gnè-sgrìobhaidh a th' ann an nobhail, pìos rosg fada, gu h-àraid nas fhaide na 70,000 faclan.
Susbaint
An Sean-Nobhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil mòran sean nobhailean air fhàgail, ach tha fear no dha againne bhon Romanaich, m.e. An Satyricon le Petronius (60 AC) agus An Asal Or le Apuleius (an 2na linn).
Nobhail ann an Alba sa Bheurla[deasaich | deasaich an tùs]
- Alasdair Gray
- AL Kennedy
- Arthur Conan Doyle
- Edwin Muir
- George Douglas Brown
- George Mackay Brown
- Iain Mac a' Ghobhainn
- Iain M. Banks
- Ian Rankin
- John Buchan
- Lewis Grassic Gibbon
- Neil M. Gunn
- Robert Louis Stevenson
- Seumas Hogg
- Walter Scott
- Willa Muir
- William McIllvanney
Nobhail ann an Alba sa Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am facal 'ùr-sgeul' cuideachd air a chleachdadh airson 'nobhail'. Is e Dùn Aluinn le Iain MacCormaig a' chiad nobhail a chaidh fhoillseachadh ann an Gàidhlig na h-Alba. Thàinig e a-mach ann an 1912. Beagan às dèidh sin, ann an 1913, thàinig An t-Ogha Mòr a-mach le Aonghas MacDhonnchaidh. Tha an nobhaileag no novella air a bhith fada nas cumanta sa Ghàidhlig m.e. An t-Aonaran le Iain Mac a' Ghobhainn agus Gun d'thug i speis do'n Armunn le Iain MacCormaig san 20mh linn.
San 21mh linn, tha grunn nobhailean air nochdadh mar phàirt de dh'iomairt gus rosg do dh'inbhich a chur ann an clò, mar eisimpleir tro Ùr-Sgeul. Tha Màiri Anna NicDhòmhnaill, Iain F. MacLeòid, Màrtainn Mac an t-Saoir, Norma NicLeòid, Catrìona Lexy Chaimbeul, Tormod Caimbeul, Tormod MacGill-Eain agus Aonghas Pàdraig Caimbeul air nobhailean a sgrìobhadh, eadar 2003-2009.
- Aonghas Pàdraig Caimbeul: An Oidhche mus do Sheòl Sinn; Là a' Dèanamh Sgèil Do Là; An Taigh Samhraidh; Tilleadh Dhachaidh
- Catrìona Lexy Chaimbeul: Samhraidhean Dìomhair; Na Cluicheadairean
- Iain MacCormaig: Dùn Aluinn
- Iain F MacLeòid: Na Klondykers; Am Bounty; Ìmpireachd
- Màrtainn Mac an t-Saoir: Gymnippers Diciadain; An Latha as Fhaide
- Norma NicLeòid: Dìleas Donn; Taingeil Toilichte
- Tormod Caimbeul: Deireadh an Fhoghair; Shrapnel; An Druim bho Thuath
- Tormod MacGill-Eain: Slaightearan; Dacha Mo Ghaoil
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacCormaic, Iain, Dùn-Àluinn, M. MacFarlane (C. MacPhàrlan) (deas.). Paisley: Alexander Gardner, 1912.
- MacDhonnchaidh, Aonghas An t-Ogha Mór: no, Am fear-sgeoil air uilinn Glascho: MACDHONNACHAIDH, UEIR & CO., [1913].


text:
Ráth Chairn
Ta Ráth Chairn ny Ráth Cairn (Baarle: Rathcarne ny Rathcarran; Yernish son "Rhaa Charn") ny balley beg as ny Gaeltacht ayns Coontae ny Mee, Nerin. Ta'n balley beg ny lhie mygeayrt 55 km sheear hwoaie veih Divlyn eddyr yn Ooive, Baile Átha Troim as Baile Átha Buí. Ta'n Ghaeltacht hene jeant seose jeh ny baljyn eirinagh shoh: Ráth Chairn, Laimbé, Driseog, Tulach na nÓg, Baile Mhistéala as Doire Longain.
Cummal
Shennaghys[reagh]
Va'n Ghaeltacht shen bunnit 'sy vlein 1935 tra va shiaght lught thie as feed ass Conamara currit dys thalloo va goit ec Commishoon ny Thallooin ayns Coontae ny Mee. Kione jeh ny smooinaghtyn ashlingagh ayns coorseyn aavioghey ny Yernish rieau v'ayn,[3] as Yernish Chonnaghtey myr çhengey ny mayrey oc. Va thie Commishoon, gowaltys daa acyr as feed, cabbyl, muc arkagh as bannooyn as greieyn bunneydagh eirinagh kiarit da dagh lught thie. Eddyr ny bleeantyn 1935 as 1937 va daaeed lughtyn thie aahoit dys Ráth Chairn, as y skeym shen stiurit liorish Máirtín Ó Cadhain.[4] 'Sy clane, ren 443 feallee aahoiaghey dys Ráth Chairn ny Mee. Agh, cha row caaghyn theayagh currit dys ny cummaltee noa, faagail magh y vunscoill - Scoil Uí Ghramhnaigh. Cha row staydys Gaeltacht oikoil currit er y valley beg derrey 1967, ansherbee, as eh lurg troddan liorish Craobh Cearta Sibhialta na Gaeltachta, Ráth Chairn ("Crouw Cair Theayagh ny Gaeltaght, Ráth Chairn"). 'Sy vlein 1973 va sheshaght cho-obbragh ("Comharchumann Ráth Chairn") currit er bun as ee freggyrtagh er son lhiasaghey as bishaghey y voayl.[5] Veih'n traa shen haink er y voayl dy ve ny valley beg lesh agglish Chatoleagh, caaghyn spoyrt, shapp, thie lhionney, as laare-ynnyd theayagh.
Sleih ard-ghooagh[reagh]
- Bláthnaid Ní Chofaigh - cuirreyder çhellveeish
- Darach Ó Catháin - arraneyder jeh'n aght kiaulleeaght Sean nós
Jallooyn[reagh]
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Ta Gaeltaght Ráth Chairn goaill stiagh ayrnyn jeh ny teiy-rheynnyn shoh: Baile Átha Buí, Cill Bhríde, as an Ráth Mhór ayns ard çheerey Baile Átha Troim.
- ↑ Population in 2002 and 2006 of each County, City, rural area and Electoral Division within the Gaeltacht, as defined by the Gaeltacht Areas Orders, 1956 to 1982 (PDF). Census 2006: Volume 1 - Population Classified by Area. Príomh Oifig Staidrimh na hÉireann (26 Averil 2007). Feddynit er 16 Jerrey Souree 2011. (Baarle)
- ↑ Stair. RáthCairn.net. Feddynit er 22 Mean Souree, 2009.
- ↑ Brian Ó Broin (Luanistyn, 2002). Ráth Cairn. Beo.ie. Feddynit er 22 Mean Souree, 2009.
- ↑ Comharchumann Ráth Chairn. RáthCairn.net. Feddynit er 22 Mean Souree, 2009.
Jeeagh er neesht[reagh]
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Ynnyd-eggey oikoil Ráth Cairn (Yernish) (Baarle)
- Gaeltaght Choontae ny Mee ec ynnyd-eggey Údarás na Gaeltachta (Yernish)


text:
17/02/2013
Ann an Dèanamaid Adhradh còmhla ris an Urr Iomhar Màrtainn cluinnidh sibh na sailm is leughadh a leanas:
Salm 122: 1-4 air fonn St Paul, os cionn na seinn bha an t-Urr Iain D Caimbeul le taic bho Choitheanalan Eaglaisean Leòdhais agus na Hearadh.
Salm 73: 24-25 air fonn Stornoway, os cionn na seinn bha D R Dòmhnallach le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Steòrnabhaigh
Salm 40: 103 air fonn Ballerma, os cionn na seinn bha Murchadh MacÌomhair le taic bho choitheanalan Eaglaisean Leòdhais agus an Hearadh.
Leughadh 1 Rìghrean 19: 1-13
Ceann-teagaisg 1 Rìghrean 19:13
B' ann an sgìre Phàislig ann an Glaschu a rugadh 's a thogadh Ìomhar Màrtainn - bha athair aig an àm na mhinistear aig an Eaglais Shaor anns an sgìre.
Às dèidh an sgoil fhàgail chaidh Ìomhar gu Colaiste Raibeart Gordon's ann an Obar Dheathain far an robh e ag ionnsachadh mu nithean eileagtronaigeach. As dèidh dha ceumnachadh ann an 1980 chaidh e a dh'obair na innleadair ann an gnìomhachas micro-eileagtronaigeach far an robh e son dusan bliadhna.
Ann an 1992 chaidh Iomhair gu Colaiste na h-Eaglaise Saoire ann an Dùn Èideann airson foghlam na ministrealachd a thoirt a-mach.
Chuir e seachad ùine ghoirid ann an Steòrnabhagh an toiseach nuair a thàinig e mach na mhinistear agus às an sin chaidh e son sia bliadhna gu eaglais Bon Accord ann an Obar Dheathain. Tha e an-diugh stèidhichte ann an Eaglais Shaor Steòrnabhaigh.
Tha Maighstir Màrtainn pòsta aig Màiri agus tha sianar chloinne agus seachdnar oghaichean aca. Is caomh leis a bhith dèanamh tòrr leughadh nuair a gheibh e ùine dha fhèin
Producer Angela MacKinnon.


text:
Ceann a' Ghiùthsaich
'S e baile seirbhis anns a' Bhaideanach, a' Ghaidhealtachd a th' ann an Ceann a' Ghiùthsaich. Tha am baile suidhichte beagan miltean gu tuath bho bhealach Dhruim Uachdair a ghearras tro Dhruim Albainn bho dheas gu thuath. Aig Bhaile Ur an t-Slèibh, trì miltean gu deas, tha ceann Rathad Lagain a tharuinneas chun an iar gu Braighe Loch Abair agus An Gearasdan. Tha na tobhtaichean den Gearasdan Ruadhainn, a bha na ionad cudthromach aig an arm dearg re na deicheadan as dèidh bliadhna Prionnsa Thearlaich fhathast ri fhaicinn mu leth mhile chun an ear bhon bhaile.
Tha an sgioba iomain Chinn Ghiùthsaich air a bhith an sgioba iomain bu shoirbhicheil ann an Alba os cionn fichead bliadhna.
Goireasan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha grunnan buithtean aig Ceann a' Ghiùthsaich, gu dearbh bha e na priomh-bhaile den Bhaideanach mus an do dh'fhas baile mun chuairt an Gobhal Rathad-iaruinn aig An Aghaidh Mhòr aig deireadh an 19mh linn.
Is e clachan sgireil a tha ann, le Eaglais na h-Alba agus Eaglais Caitligeach. Tha ionad comhairle agus Àrd Sgoil anns a' bhaile comhla le Taigh-tasgaidh Gàidhealach.
Ceangailean Iompair[deasaich | deasaich an tùs]
Tha rathad A9 eadar Peairt agus Inbhir Nis na dol seachad air Ceann a' Ghiùthsaich agus tha steisean rathad-iaruinn air iomall a' bhaile.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am bàrd Donnchadh Gobha na èildear ann an Cinn a' Ghiuthsaich.


text:
643
Ro ghuidset na náim co faghbad-som bás 'siu bad Belltaine ocus comad ó dhroch-dáinib ocus comad do armaib delóirib ocus comad i g-cuithe shaluch ocus do-rála amlaid-sin uile. I nn-imorach Belltaine imorro do-rála agh allaid arna lot ocus sé ina rith ina chenn-som isin innse i m-búi Raigellach ocus sé ac coimét na h-innse. Mar at-chonnaic chuige ind agh n-allaid ro gab a ghái ocus tuc buille de isin agh ón t-slios co a chéile do. Ro-chuaid in t-ag ar snám uad. Ro-chuaid-sium i nn- ethar i n-degaid ind aighe. Ro-chuaid in t-ag sel fata ón loch co tárla é dochum bachlach ro bhátar oc buain mónadh ocus ro marbsat ind ag ocus ra rannsat eturru. Tánaic in rí dá n-innsaigid ocus do-róine bagar mór orra i r-roinn in aige allaid eturru. Ocus adubairt riu do chur uatha feola ind aige. Iss ed imorro ro chinnset na bachlaig acu marbad ind ríg Raigellaig riasiu do-bertáis dó in fheoil ar éicin ocus iss ed ón ro chomaillset. Ro ghabsat leit do na ruamaib bátar ina lámaib ina chenn co fargsat cen anmain é amail ro ghellsat na náim. Ba de ro chan Muirenn in bhen ro búi aice-sium .i. muime Diarmata:-
- Bái uile orba Briuin ba Rogellach
co dé domnaig luide do aisnig
cách dia comarbus
iar m-breith ind ríg do baislic
- Nochon cechar do mac
céin no m-beo etir laecha
's iss ed laithi sinsiti
bruinne ríg selge saetha


text:
Machair
Tha am facal Gàidhlig machair a' ciallachadh fadhlainn ìseal thorrach air costa Èirinn no Alba agus gu sònraichte anns na h-Eileanan Siar. Tha dà sheòrsa machair ann:
- Cluain no innis air dùn-gainmhich a tha tric ga àiteach agus nach tèid fodha ri linn droch shìde;
- Talamh eadar tràigh agus mòinteach
Tha machraichean de gach seòrsa nan seann tràighean a tha a-nis nas àirde na tràighean an latha an-diugh as dèidh do dh'ìre na mara tuiteam.
Tha luchd-eigeòlais agus glèidhteachais air tòrr rannsachaidh a dhèanamh air machraichean air sgàth nan siostaman sònraichte eigeòlach aca. Tha dìtheanan neo-àbhaisteach, leithid a' chailleach fhuar, agus eòin leithid ràcan-an-fheòir, beignein-baintighearna, gillean-feadaig agus gobhlain-mhara rim faighinn orra.
Tha bleith-talmhainn na cunnart do mhachraichean. Tha seo air adhbharachadh le èirigh na mara agus mar a thathar a' cleachdadh thràighean faisg air làimh mar ghoireas cur-seachad.


text:
Daibhidh MacDhùnleibh
'S e aon de na rannsaichearan as ainmeile mu Afraga a bha ann an Daibhidh MacDhùnleibh (Beurla:David Livingstone). Rugadh e faisg air Baile an t-Saoir 19 am Màrt 1813 agus chaochail e 1 an Cèitean 1873 faisg air Lake Bangweulu ann an Saimbia.
Òigridh agus Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Ri taobh na h-aibhne, a ruitheas eadar Bail’ an t-Saoir agus Bothwell ann an Siorrachd Lannraig, lorgar togalach a chaidh a thogail anns an 18mh Linn mar àite fuirich do luchd-obrach ann am muleann cotain. Seo far a rugadh Daibhidh Mac Dhùnlèibh, an dàrna mhac ann an teaghlach Nèill Mhic Dhùnlèibh, a bha pòsta aig Agnes Hunter. Ged nach b’e ach baile beag a bha ann am Bail’ an t-Saoir, dh’fhàs e thairis air ceud bliadhna gu bhith na bhaile mèinnearachd agus a’ crochadh air luchd-obrach a thigeadh à Èirinn agus sgìrean air a’ Ghàidhealtachd mar an ceudna. Aig an àm a rugadh Daibhidh, cha robh ach 2,000 duine a’ fuireach agus a’ tighinn beò sa bhaile, agus mar thoradh air sin, ’s urrainn dhuinn dealbh fhaighinn nar n-inntinn mar sgìre dhùthchail, iomallach, bheag, aodhaireil. Bheireadh an tìr buaidh nach bu bheag air inntinn òg Dhaibhidh; bhiodh e feumail agus cuideachail dha na dhreuchd a thagh e na b’ an-moiche na bheatha.
An cois Gort a’ Bhuntàta anns na 1790an air Ulbha, far costa Mhuile ann an Earra-Ghàidheal, thèich cha mhòr gach duine bhon eilean, a’ sìreadh beatha nach robh cho gàbhaidh. Thuinich a’ chuid a bu mhotha dhiubh ann an Canada agus Ameireaga-a-Tuath, ach dh’fhàg Niall, seanair Dhaibhidh, Ulbha airson tìr nach robh idir cho coimheach; bhathar eòlach air cliù na Galldachd aig an àm airson tabhainn do theaghlaichean ann an èiginn fastadh teàrainte, agus far nach coinneachadh iad ri gort a leithid ris an tàinig iad trast air a’ Ghàidhealtachd. Mar thoradh air sgìlean agus urram a bha aig Niall (bha comas leughaidh aige anns a’ Bheurla agus comas labhairt anns a’ Ghàidhlig mar aon. Thigeadh seo gu bhith cho feumail fhad sa dhòirt tòrr mhuinntir às na Ghàidhealtachd a-steach anns na sgìrean mu chuairt Ghlaschu; agus fhuair e deagh thaic bhon fhoirfich co-cheangailte ris an eaglais a dh’fhàg e), thug e buaidh air an luchd-fastaidh, agus fhuair e obair ann am banca. Bha a theaghlach air tighinn gu beatha ùr.
Dh’fhàs teaghlach Nèill (Daibhidh agus a bhràithrean agus a pheathraichean) eòlach air cultar nan Gàidheal bho stòras domhainn, beartaich, ’s e sin ri ràdh bho ghlùin an seanmhar. Dh’innseadh i sgeulachdan, agus ghabhadh i òrain Gàidhlig ris an luchd-èisteachd òg. Chunnaic Daibhidh, anns an àm a bha ri teachd bhon taigh bhochd ud, co-shìn eadar cultar nan Gàidheal, far a bheil aithris sgeulachdan agus òrain aig teis-meadhan na beatha, agus cultar nan Afraganach, a chaith am beatha-obrach anns an aon dòigh; agus a’ dèanamh an obair na b’ aotroime agus na bu thlachdmhòire dhaibh. Dh’fhaodmaiad a ràdh gun robh bloigh de thuigse aig inntinn òg ar gaisgich air a’ Ghàidhlig, ged a bha e air a chuairteachadh ri cultar Beurla Gallda. Gu dearbh, thugadh (agus bheireadh) tòrr sgrìobhadairean am beachd gur e deagh bhàrr-shampaill cumadh Gall a bhuin ri cultar na Galldachd a bh’ ann. ’S ann bho bhun-smaoin John Knox a gheibhear am feallsanachd “beus-obrach Phròstanaich”, agus theireamaid gu deimhinnt gun cuireamaid Daibhidh anns an dream sin.
Ach dè mu dheidhinn na beatha-obrach aige? Thòisich e, thathar ag innse dhuinn, obair anns a’ mhuileann aig deich bliadhna a dh’aois, ag obair bho shia ’s a’ mhadainn gu ochd air an oidhche, sia làithean a-mach à seachd. Às dèidh dha a chuid obrach a chrìochnachadh gach feasgar, lìbhrigeadh foghlam dha, còmhla ris a’ chloinn eile. Mhàir seo gu deich air an oidhche, agus aig fìor dheireadh na h-oidhche, tuigeamaid gum biodh inbheach sgìth leis an oidhirp, fiù ’s balach a bha fhathast ri sreap gu inbhe! Thugadh an cruadal seo buaidh air, ach ann an dòigh fhàbharach, bhuannachadh. Thuirt seann thuathanach ris an do dh’obrach MacDhùnlèibh gun robh am balach drìpeil fad na h-ùine – ach cha b’ ann ris an obair a bha fa-near dha a dhèanamh! Bha sròn Dhaibhidh an-còmhnaidh stuigte ann an leabhar air choireigin!
Mar a thug e ceumannan air adhart na chuid fhoghlam, fhuair e treanadh ann an Laideann agus Greigeis Chlasaigeach. Fhad ’s a bha e trang a’ cumail a shùl air an obair, bha sùil eile aige dluth-choimhead air leabhar gramarach no saidheansail. Thuigeamaid gun robh gaol domhainn agus acras mòr air a’ bhalach a-chum fiosrachadh ar saoghail a spionnadh a-mach à leabhraichean agus a chur gu feum na bheatha làitheil. Ach bha inntinn iomadh-fhillte aige, agus cha do lìon e a inntinn ri faoineasan agus caran an t-saoghail, mar a theireadh a cho-aoisich dha; fhuair e bainne spioradail bho athair, a bhiodh ga bheathachadh agus a dh’àlaich toraidhean an spioraid dha anns an lèir-ùine. ’S e fìor-chreideamhach a bh’ ann an athair Dhaibhidh, ach chaidh Niall agus a theaghlach an aghaidh eaglais an latha; lean teaghlach Nèill conaire na h-Eaglais Soisgeulaiche, an àite reachdan agus tuigse an eaglais stèidhichte, Eaglais na h-Alba.
Ach cha chuireamaid casaid air Daibhidh gur e creideamhach gruamach, rag a bh’ ann. Gu dearbh, rinn e fhèin gearan agus casaid an aghaidh co-obrach àraid ann an Afraga, bliadhanaichean air dha Bail’ an t-Saoir fhagail, ag ràdh gun robh e a’ leantainn riaghailtean na Sàbaid gu litearach. Leis an dòigh seo, chaidh MacDhùnLèibh ann an cas-ceum Iosa a gheibhear anns a’ Bhìoball – duine nach robh idir eagalach a’ saltradh air gnàthasan an latha, nuair a chuir Iosa barrachd cliù ann a bhith na creideamhach a’ leantainn astar tròcair agus ath-thruas. Is cinnteach gun robh ar gaisgeach fad eòlach air teagasg a’ Bhiobaill, ge b’e cho no-co-aimsireil nar latha ’s a tha e. Ach is e riatanach gun tuigear an seòrsa duine a bha ann; duine a thuig teachdaireachd agus spiorad nan Sgriobtar, seach nam falcan lòm fhèin.
Co-dhiù, fhad ’s a bha e a’ cur eòlas air an t-saoghal ma chuairt, na splaoidean beaga air an deach e anns na coilltean agus seachrain aige air bruaichean na Cluaidh, chruinnich e agus thrusadh e lùsan agus eile a bhiodh a’ fàs air an dùthaich. Bhiodh an inntinn dualtach ri sgrùdadh-mionaideach aige gu tùr cuideachail dha, a’ clàradh ainmhidhein agus lùsan na dhùthcha fhèin agus ann an Afraga.
Leis an adhartais a rinneadh ann an cànanan agus saidheans mus deach e dhan oilthigh, bha fìor uidheamachd cheud-fhàthach aige a-chum foghlam aig ìre na b’ àirde a thòiseachadh. Ann an 1836, aig tòiseach an t-seimeastair, chaidh e fhèin agus athair air cois, eadar Bail’ an t-Saoir agus Glaschu, ochd miltean a dh’fhaide, a’ falbh a’ chiad rud anns a’ mhadainn. Fhuair e àite-fuirich ann an Glaschu, ach am broinn ùine bige, thàinig e a-steach air nach robh an t-àite-fuirich iomchaidh dha, agus dh’fhàg e agus a’ sìreadh àite na bu fhreagarraiche. Cha deach mòran ùine seachad gus an do lorg e fear, agus aig a’ cheann thall ghluas e a-steach, agus a’ gabhail còmhnaidh fad a’ chiad sheimeastar ann an Glaschu (ach air saor-làithean).
Rè an cuid foghlaim aige, sheall e claonadh anns na saidheansan, gu dearbh anns an laboratoraidh chuimigich. Bha aige ri caraidean ùra a dhèanamh aig an oilthigh, ach cha robh sin idir na dùbhlan dha. Dh’fhàg e buaidh math agus maireannach air oileanach agus oraidichean mar aon, agus bha e na sgoilear dìcheallach. Fad na h-uine, rinn e meòrachadh air bileag (no duilleag-làimhe) a fhuair e anns an eaglais ann am parraist ris an deach e, trì miltean air falbh bho Bhaile an t-Saoir ann an Hamaltan. Leugh e le geur-ùidh, feasgar na Sàbaid àraid air dhàsan a’ bhileag a thogail, gun robh comann teachdaire (no “mission society”) a’ sìreadh dhaoine aig an robh teisteanas bho oilthigh ann an diadhachd AGUS ann an leigheas. Ged a chuir e fòcas aige air cuairt a choileanadh a Shìona, far an robh am feum mòr airson dotairean agus ministearan nam facal, thòisich an Cogadh Opium eadar Breatann agus Sìona, agus mar thoradh air sin, ghluas fòcas MhicDhùnlèibh aig a’ cheall thall do àite co-ionnanach ann am feum – tìr-mòr Afraga.
Às dèidh dha cuireadh fhaighinn gus treanadh a thòiseacheadh ann an Lunnainn, agus a’ dol tro nan deuchainnean gu soirbheachail ge b’e dàil no dhà bho oraidiche no dhà os-cionn obair-ceartachaidh agus siostam measaidh aig a’ chomann, thàinig e tuilleadh is barrachd follaiseach gun robh oileanach air leth comasach nan làmhan. A-rithist, dh’fhàg Daibhidh deagh mhiannan agus buaidh mhòr air gach duine ris an do thachair e ann an Lunnainn. Ach bho àm gu àm, dh’èirich ann an Albannach òg colna agus fearg agus, mar a chùm cuid a-mach, dìorrasach a leithid nach deach a lorg anns a cho-aoiseach. An d’ fhuair e, mar dìleab air nach robhar ag iarraidh, mì-ghnèithealachd bho a shinnsearan Ghàidhealach? An e foinnich pàirt do-sgaradh am-measg nan Gàidheal? Theireadh am-measg cultaran agus a’ beachdachadh oirnn, gu bheil inntinn Gàidheal luath agus dualtach ri tionndadh gu fearg gun rabhadh. Agus lean am faoin-shamhla seo MacDhùnlèibh tro a bheatha uile, ged a chuir e a’ chuid a bu mhotha dhaoine aig fois am-measg a chompanaich, le teò-chridheach agus an nàdar ciùin a ghabh còmhnaidh ann na bu thrice na rinn fearg a-riamh.
Ann an Afraga[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig Daibhidh MacDhùnlèibh gu tìr Afraga ann am Màrt, 1841. Bha ionad a’ mhisean air a stèidhichte bho 1799 ann an sgìre Cape Town, agus mar seo, bha structar agus bunaitean ann air an robh e comasach adhartas a thogail ann an ainm Comainn Mhisein Lunnainn (“London Mission Society”). Chuir e roimhe na sgìrean do-ruigsinn a ruighinn, ann an ainm a Shlànaighear, agus airson adhartas a’ chinne-dhaonna. Thuig e, mar a thàinig soisgeulaichean eile an àm gu co-dhùnadh, gun robh an dòigh a b’fheàrr do shaorsa nan Afraganach eisimileach air malairt agus creideamh. Cha robh am bun-smuain seo idir co-ionnanach ri bun-smuain nam Boer, no fiù ’s bun-smuain nan rannsachair Portugalach, a ghlacadh air na tùsanach agus sheòl iad tarsainn a’ chuain na traillean seo gu Ameireaga-a-Tuath agus a-Deas. Ach, bha smaointean ùra a’ tighinn am-measg dùthchannan eile ag iarraidh sgur a chur air malairt nan traillean na làithean ud. Gu tric is minig, bhiodh MacDhùnlèibh agus a nàimhdean – na Boers, mar a bu thrice – aig ùgannan a chèile, agus a’ deasbad pàirt na h-eaglais ann an saorsa cinne-dhaonna uile gu lèir, seach air an duine geal a-mhàin. Tro a obrach uile aig Sgoil Dhiadhachd ann an Lunnainn, rinn Daibhidh ath-aithris air teachdaire an t-soisgeil a bha a’ tabhainn saoradh dhan uile, ge b’ e cò às a bha duine àraid, an cultar anns an do dh’àraich e, no fiù ’s “a’ bheatha pheacach” a roinneadh na tùsanaich eatorra. Theireadh gu ùghdarras gun robh na bun-smaointean seo a bha aige an aghaidh na h-eaglais chlèireach an 19mh Linn leis a reachdan Ro-thaghadh. Ged a thigeadh eiciuimeanachas chun an uachdair nar latha an-diugh, b’e seo reachdan sheachranach bho “fhìrinn” an t-soisgeil a bh’ ann. Ach a dh’aindheoin seo, chùm e an creid seo aig teis-meadhan a bheatha, agus choisinneadh e deagh chliù dha gum biodh marainneach chun an latha an-diugh am-measg Afraganach anns a cheann a deas. Chaidh “Livingstone” ann an Saimbia agus “Blantyre” ann am Malabhaidh ainmeachadh mar chuimhneachadh air an rannsachair mhòr, nach do chaomhain e a chliù no a bheatha am-measg nam Boer agus an dòigh ris an do làimhseachadh e a nàimhdean, air an do dh’amharc e mar cnap-starra gu saorsa aimsireil, saoghalta agus do shaorsa spioradail nan Afraganach.
Ann an co-dhùnadh, is e cnag na cuise cuimhneachadh gur ann ann an saoghal gu tùr eadar-dhealaichte a bha MacDhùnLèibh a’ tighinn beò bho a cho-aoiseach, ann am Breatann agus thall thairis ann an Aimeireaga, am-measg nam Boer. Chuir e roimhe saorsa a’ libhrigeadh dhaibh uile ris an do thachair e. Chuir e fàilte air na tùsanaich bhochda a thigeadh gu bith caith-bheatha dha, a’ sgaoileadh an t-soisgeil, a’ dèanamh cairdeis maireannach, a’ fosgail Afraga gu malairt, a’ tabhainn leighis dhan fheumachd, a’ togail bhailtean, agus a’ stèidheachadh institiùdan Afraganach, an àite institiùdan Eòrpach. Mar bhlas den mheas anns an do chùm Afraganach e, bhon àm agus am-measg Afraganach an latha an-diugh, seo faclan Andrew Ross anns a’ chaibideil deireannach “David Livingstone: Mission and Empire”:
“Mythic status has been thrust upon Livingstone: as a saintly hero of Protestantism, as an icon of imperialism, as a leading embodiment of Scottish self-concsiousness, and lastly, in the 1960s, as the patron saint of African nationalism. At the dedication of the new monument to Livingstone at Chitambo’s, President Kaunda of Zambia led the singing and dancing and referred to Livingstone as the “first freedom-fighter”.
Thathar an dòchas leis an sgrìobhadair gun do dh’ fhàgadh deagh bhlas de bheatha MhicDhùnLèibh, agus a bhuaidh air Afraga ris nach bu chòir dhuinn a ghabhail gu suarach.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Prìomh thùs: Ross, A. 2002, Hambledon and London, David Livingstone: Mission and Empire
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Internet Archive Leabraichean a sgrìobh MacDhùnleibh no a tha a' dèiligeadh le MacDhùnleibh] (Beurla)
- Daibhidh MacDhùnleibh aig Proiseact Gutenberg (Beurla)


text:
1819
MDCCCXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Memphis (Tennessee) a stèidheachadh.
- Rinneadh a chiad boidse thar a' Chuan Siar le bàta-smuid, an SS Savannah.
- Chaidh Managua, prìomh-bhaile Niocaragua a stèidheachadh.
- Chaidh Montgomery, prìomh-bhaile Alabama, a stèidheachadh.
- 7 an Lùnasdal: Thachair am Blàr Boyacá agus fhuair Coloimbia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- 14 an Dùbhlachd, inbhe stàite do dh'Alabama.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 an Cèitean - Rugadh Ban-rìgh Bhictoria ann an Lunnainn
- 30 an Dùbhlachd - Theodor Fontane, sgrìobhadair às a' Ghearmailt
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 an Lùnasdal - Seumas Bhatt, innleadair


text:
New Albany, Mississippi
‘S e baile beag eadar Myrtle agus Blue Springs ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an New Albany.[1] Tha e suidhichte aig 110m os cionn ìre na mara ri taobh na h-Aibhne Tallahatchie,[2] aig astar dhe 1,173km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 267km bho Jackson, prìomh-bhaile na stàite.[3] Tha am baile ann an ceann a tuatha Mhississippi. Tha 8,040 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 6.9% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 7.4% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 27.3%.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- William Faulkner (1897 – 1962): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1949.


text:
Bùth
Is e a tha ann am bùth ionad far am bith ceannaiche a reic a bhathair ri luchd cleachdaidh a tha gan iarraidh a shàsaich na feuman aca fhèin. Tuigear gur e neach-malairt a tha anns an ceannaiche. Bithidh esan a' cosnadh a bheòshlaint eadar ceannaich agus reic. Bithidh esan a' ceannaich bathair "anns an tomad", aig prìs saor. Bithidh esan a reic gach aonad de bathar aig prìs daor. Their sinn "ràth" ris an difir eadar cosgais an ceannaich agus prìs an reic.
Is e a tha ann am bathar-bhòrd, bòrd fada a tha sìnte thar an ùrlar, eadar doras a' bheulaibh agus na bathair as luachmhor a tha air an cumail air sgeilpichean aig cùlaibh a' bhùth.


text:
Leabhraichean tearca Gàidhlig
Tha còrr agus 3000 obair foillsichte a bhuineas ris a' Ghàidhlig anns an leabharlann; leabhraichean a chaidh an sgrìobhadh ann an Gàidhlig agus anns na cànain Ceilteach eile, a thuilleadh air leabhraichean mu na Gàidheil 's mun chultar aca, an litreachas agus an eachdraidh. 'S ann sgapte tro chruinneachan a tha a' mhòr chuid de dh' obair foillsichte sa Ghàidhlig ach chaidh cur ris an stòras leis na h-uimhir de chruinneachaidhean sòmhraichte a tha anns a' Ghàidhlig, neo tha buntainn rithe mar chuspair, a bhi gan tasgadh sa Leabharlann.
Cruinneachaidhean sòmhraichte agus ainmichte
Oiseanach: Leth-bhreac de
Leabhar Deer
Larger image
Anns a' Chruinneachadh Oiseanach, tha 327 leabhraichean air cuspairean a bhuineas ris a' chonnspaid 'Oiseanach', cuid dhuibh le clàr-dùthcha Rìoghachd Ceilteach Connor, nam measg diofair dhreachan 's eadar-theangaichean dhen teacst. Chaidh an cruinneachadh seo a dhèanamh le J Tormod Methven à Peairt.
Anns a' Chruinneanach Blàireach tha 502 tiotalan Gàidhlig, an roinn as fheàarr dhuibh air cuspairean cràbhaidh no litreachail. Tha cuideachd obraichean ann air cànain agus sluaighean Ceilteach eile. 'S i a' Bhan-Tighearna Eibhlin Stiùbhairt Mhoireach a rinn an cruinneachadh seo a thionail mu dheireadh na 19mh linn.
Ann an Cruinneachadh MhicMhathain tha 170 leabhraichean a bhuineas ri cuspair na Gàidhlig. Anns a' mhòr chuid is iad obraichean air eòlas cainnte nan cànan Ceilteach agus cuid de chànain neo-Cheilteach. Tha feadhainn dhiubh seo air an comharrachadh le smuaintean an neach-cruinneachaidh, an t-Ard Ollamh Aonghas MacMhathain.
An tasgadh ann an Cruinneachadh Cathrach-easbaig an Obain tha 57 obair foillsichte sa Ghàidhlig eadar an 18mh agus am 20mh linn. An tasgadh sa Chruinneachadh aig Deòrsa Mac Iain Dheòrsa tha 15 leabhraichean anns a bheil ùidh a-thaobh na Gàidhlig nochte. 'S iad, sa mhòr-chuid, obraichean ceangailte ris a' chànan fhèin neo ri a bàrdachd. Ach a-mhàin na 15 obraichean seo à Cruinneachahd Mhic Iain Dheòrsa agus iad sin ann an Cruinneachadh Cathrach-eaglais an Obain, tha a' mhòr-chuid dhen na cruinneachaidhean Gàidhlig a-nis rim faicinn air micro-film.
aig Uisdean Moireasdan
Larger image
A' chiad leabhar saoghalta sa Ghàidhlig
Anns an Cruinneachadh aig Uisdean Moireasdain tha 320 leabhraichean agus 30 leabhraichean ann an Gàidhlig air cuspairean litreachail is cràbhaidh. 'S ann à leabharlann Uisdean Moireasdan fhèin a chaidh an cruinneachadh seo a dhèanamh; b'esan a' chiad leabharlannaiche air Baile Dhùn Eideann. Aon rud a chomharraicheas an cruinneachadh seo 'se leth bhreac glè thearc dhen a' chiad clo-bhualadh sa Ghàidhlig de 'Cuairt an oilthirich, no, Turus a Chriosduidh' le John Bunyan, foillsichte ann an Dùn Eideann ann an 1812. Leabhar eile uidheachail 'se leth bhreac dhen a' chiad leabhar neo-chràbhaidh ann an Gàidhlig a chaidh a chlò-bhualadh ann an 1741: ' Leabhar a Theagase Ainminnin No: A Nuadhfhoclair Gaoidheil & Beurla', air a chur ri chèile leis a' bhàrd Seumasach Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair (1695-1770). Chaidh a' chiad leabhar fhoillseachadh sa Ghàidhlig ann an 1567 agus 's ann air cuspairean cràbhaidh a bha na sgrìobhaidhean a thàinig às na clò-bheairtean rè na 200 bliadhnaichean a lean.
Tha leth-bhreac eile de 'Leabhar a Theagase Ainminn' ris a lorg anns a' Chruinneachadh aig Iain Og Ille. Tha an cruinneachadh aig Iain Frangan Caimbeul (Iain Og Ille) sòmhraichte cudthromach eadhon a-measg na cruinneachaidhean Gàidhlig. Tha 610 leabhraichean air cuspairean beul-aithris na Gàidhealtachd, litreachas Oiseanach agus air cuspairean Ceilteach eile, feadhainn air an do sgrìobh Caimbeul a bheachdan fhèin.
Leabhraichean clò-bhuailte air leth
Gàidhlig a chaidh a
chlò-bhualadh
Larger image
'S e an leabhair clò-bhuailte as sine sa Ghàidhlig a tha sa leabharlann 'Catéchisme de l'Eglise de Geneve, Adtimchoil an creidimh comhaghalluidheadar an maighister, agus an leanamh' le Iain Calbhain a thàinig à clò Iain Wreitoun ann an Dùn Eideann. 'Se seo an darna leabhair a chaidh a chlò-bhualadh sa chànan agus 's ann sa leabharlann a tha an aon leth-bhreac air am bheil sgeul. Is d'fheuch innse ann an 1631, gun robh 70 bliadhnaichean air a dhol seachad bhon a chaidh a'chiad leabhar Gàidhlig fhoillseachadh.
Chan eil leth-bhreac sa leabharlann dhen a' chiad leabhar a chaidh fhoillseachadh sa Ghàidhlig, an eadar-theangachadh Gàidhlig a chaidh a dhèanamh leis an Easbuig Iain Carsuel air Book of Common Order neo 'Knox's Liturgy' ann an 1560: Chan eil sgeul an diugh ach air na trì leth bhreacan de 'Foirm na nurrnuidheadh' bho 1567 agus iad seo uile neo-iomlan.
A-measg iomadach obair innteanach eile sa Ghàidhlig tha an aon eisimpleir de sanas a' moladh eilthireachd a dh'Ohio a chaidh a chlò-bhualadh ann ann 1822 ann an Sruighlea.
Grunnd iùil ann a dh'fhaodar agus ainm-chlair
Nochdaidh fiosrachadh mu 3220 obraichean le bhi a' lorg leis am facal 'Gaelic' anns an main catalogue. 'S ann a tha a' Ghàidhlig mar phriomh chuspair 1240 dhiubh seo. Anns an leabharlann tha sia leabhraichean Gàidhlig clò-bhuailte roimh 1701, 212 clò-bhuailte eadar 1701 agus 1900, agus 2048 clò-bhuailte as dèidh 1900. A-thaobh leabhraichean a tha tearc, tha English Short-Title Catalogue (ESTC) ag ainmeachadh 57 tiotalan a tha san NLS leis a' chòd chainnt 'Gaelic', 14 le Gàidhlig na h-Eirinn agus ceithir le Gàidhlig Eilean Mhanainn.
Tha grunnd iùil ann a dh'fhaodar cleachdadh airson leabhraichean clò-bhuailte ann an Gàidhlig a lorg, nam measg: 'Scottish Gaelic Union Catalogue: A List of Books Printed in Scottish Gaelic from 1567-1973'. Tha fiosrachadh mu 3038 leabhraichean air an clàradh sa Union Catalogue. Tha fiosrachadh air a thoirt ann an òrdugh a-rèir ainm an ùghdair le fiosrachadh mu dè na leabharlannan anns a bheil gach leabhar; leabharlann nàiseanta, academiceach neo poblach. Chan eil fiosrachadh air a thoirt mu leabhraichean a tha air an glèidheadh ann an cruinneachaidhean piòbhaideach neo cruinneachaidhean a tha thall-thairis.
Tha an stòr data Scottish Bibliographies Online (SBO) a' tarraing còmhladh leabhraichean agus eile anns am bheil fiosrachadh mu Alba. Aig an àm seo, tha 2635 leabhraichean air an clàradh aig a bheil ceangal ris a' Ghàidhlig. Ceangailte ri stòr data SBO tha an Bibliography of Scottish Gaelic (BOSG) anns a bheil fiosrachadh mu obraichean clò-bhuailte sa Ghàidhlig à diofair amanan. Tha 2100 clàr air an stòr seo an dràsta ach thathar a' sìor chur ris.
Rare books subjects and date ranges


text:
Naidheachdan
Tha an còmhnaidh tòrr a' dol aig a' Cholaiste agus gheibh thu cothrom cumail suas le na bha a' dol le bhith leughadh nan cuairt-litrichean, brathan-naidheachd is liosta de thachartasan againn. Tha cuideachd cothrom ann air barrachad fiosrachaidh fhaighinn mu Òraidean an t-Sabhail.
-
03/2015
Taisbeanadh “pop-up” aon latha!Cymylau Tystion Taisbeanadh “pop-up” aon latha! Diardaoin 5mh Am Màrt 6f-7f An Atrium, ACC, Sabhal Mòr Ostaig FÀILTE AIR A H-UILE DUINE 'S e neach-ealain didseatach is fuaime a th' ann an Naomi Heath à Llanafan, Ceredigion, anns a' Chuimrigh; 's ann à Contae Ciarraí ann an Èirinn a tha...
-
02/2015
Taigh-tasgaidh Geàrrloch a’ co-obrachadh le Sabhal Mòr OstaigChan eil am brath seo ach ann am beurla a-mhàin an dràsta....
-
02/2015
BBC Scottish Symphony Orchestra a' tadhal air an t-Sabhail MhòrThadhail luchd-ciùil bho BBC Scottish Symphony Orchestra air oileanaich a' chùrsa Gàidhlig is Ceòl Traidiseanta aig Sabhal Mòr Ostaig, Diardaoin 12 An Gearran, airson oidhche làn ciùil is càirdeis. Bha an tachartas mar phàirt den turas obrach aig an Orchestra fad trì làithean san Eilean Sgitheanach, anns an robh consartan,...
-
02/2015
Cuireadh gus na h-ealain a leasachadhTha tagraidhean gan sireadh o luchd-ealain de gach seòrsa: luchd-ealain lèirsinneach, luchd-ciùil, sgrìobhadairean, dannsairean, cluicheadairean, luchd-film agus proifeiseantaich ealain Tha na duaisean seo ann gus cothroman leasachaidh proifeiseanta a thoirt do luchd-ealain a rèir ’s mar a tha na feuman aig an neach-ealain ag atharrachadh tron dreuchd aca, eadar...
-
01/2015
Foghlam Dà-chànanach agus Ath-bheothachadh Cànain: Bho Theòiridh gu GnìomhThèid an dàrna co-labhairt aig Soillse, ‘Foghlam Dà-chànanach agus Ath-bheothachadh Cànain: Bho Theòiridh gu Gnìomh, a chumail aig Sabhal Mòr Ostaig ann an co-bhonn ri CAER, Co-chomann Foghlaim dhe na Roinnean Eòrpach. Adhbhar na Co-labhairt Tha taic phoilitigeach agus miann làidir aig muinntir na h-Alba gun tèid a’ Ghàidhlig ath-bheothachadh...
-
01/2015
Togalach ùr aig Sabhal Mòr Ostaig gu bhith air ainmeachadh air Sir Iain NobailTha a’ chiad togalach ann an Leasachadh na Cille Bige gu bhith air ainmeachadh air Sir Iain Nobail nach maireann, fear a bha gu mòr an sàs ann a bhith stèidheachadh na Colaiste o chionn còrr is 40 bliadhna. ’S e “Ionad Iain Nobail” a bhios air an togalach ùr...
-
01/2015
'Sabhal Mòr Ostaig agus Celtic Connections a' com-pàirteachadh ann an coimisean drùidhteach eadar-nàiseanta'Slighe a' Chuain Chaidh beachd-smuain, a bha o chionn fhada ann an inntinn a' phìobaire chliùitich, Carlos Nuñez, a choileanadh Diciadain sa chaidh agus a thoirt beò ann an cuirm shònraichte aig Celtic Connections. Thàinig an sàr neach-ciùil eadar-nàiseanta don Eilean Sgitheanach airson greis-obrach fad 10 làithean aig an t-Sabhal...
-
01/2015
Oileanaich an t-Sabhail a' gabhail pàirt ann am FilmG uair eileTha FilmG, co-fharpais nàiseanta nam filmichean goirid Gàidhlig aig MG ALBA, air 79 filmichean fhaighinn am bliadhna, 51 ann an roinn na h-òigridh agus 28 ann an roinn nan inbheach. Tha a h-uile film ri fhaicinn air-loidhne an-diugh (Diciadain 28 Faoilleach) agus faodaidh tu bhòtadh airson an fhilm as fheàrr...
-
01/2015
(Air a chur dheth) Fiathachadh bho Neach-ealain Lèirsinneach SMOThathar a’ gealltainn sneachd feasgar an-diugh agus thàinig oirnn, air sgàth sin, an tachartas aig Murray Robertson (Còmhradh agus Stiùideo Fosgailte) a chur dheth. Chuir sinn air ais e chun an aon àm, agus san aon àite, an ath-sheachdain. Diciadain 4mh An Gearran 6f Stiùideo Ealain, Fàs, SMO Tha...
-
01/2015
Muriel Fisher a' togail duais bhon Chomann Chànanach AmeireagaidhDuilich chan eil am fios seo ach ann am beurla a-mhàin....
Duilleag 1 de 18: 123 Duilleag air adhart
Duilleag 1 de 18: 123 Duilleag air adhart


text:
Lus
Is docha tha sibh a' lorg Lus, Earra-Ghàidheal
'S e lus no luibh fàs-bheairt ioma-ceallach anns an rìoghachd Plantae.
Tha na lusan a' gabhail a-steach lusan flùranach (flùraichean is craobhan), craobhan-durcain, rainich, còinneachan, earbaill-eich agus caochladh lusan prìomhadail eile.
An crochadh air a' mhìneachadh, faodar lìrean (alga uaine) a mheasadh mar lusan cuideachd, an coimeas ri alga ruadh is donn, no fungas.
Bithidh a' mhòr-chuid a' cleachdadh foto-cho-chur a dhèanamh biadh bho shoillse na grèine.
Tha lusan cudromach mar bhiadh (gu h-àraid gràinean, measan is glasraich), cungaidhean-leighis, agus sgeadachadh.
'S e sgrùdadh saidheansach nan lus lus-eòlas.


text:
Wikipedia:Reamys
Ta reamys çheet er possan dy ghuillagyn Wikipedia as roie-ockle er lheh oc ta'n cooid vog MediaWiki goaill rish. Myr sampleyr, ta'n reamys ymmydeyr jeant jeh dagh duillag as "Ymmydeyr:" roish.
Cha nel roie-ockle erbee er son y reamys cadjin raad ta artyn cummal.
Ta 22 reamys ec Wikipedia nish: jeig fir vunneydagh as duillag resoonaght ec dagh fer, as daa 'ar-reamys.
Ny keayrtyn, ta cummaghyn elley ry-akin as adsyn gollrish reamyssyn, agh cha nel ad nyn reamyssyn oikoil. Myr sampleyr, ta duillagyn "Soilshaghey magh:" ayn, agh cha nel stayd oikoil erbee ec yn ennym shen.


text:
Kölsch
'S e buidheann de dhual-chainntean a tha ann an Kölsch (Beurla: Colognian) a tha gu math dlùth-chàirdeach do chèile. Tha iad gan bruidhinn gu h-àraidh ann an Köln (Cologne) agus timcheall air Köln ann an ceann an ear-thuath na Gearmailt. Cluinnear iad eadar Düsseldorf sa tuath is Bonn san àird a deas agus eadar Düren san iar is Olpe san ear cuideachd.
Susbaint
Teaghlach cànain[deasaich | deasaich an tùs]
Buinidh Kölsch don mheur de na cànanan Gearmailteach Siarach a tha ann an teaghlach nan cànanan Indo-Eòrpach. Tha an cànan fhèin aon den na dual-chainntean den bhuidheann Ripuarian ris an canar Rhinelandic dialects sa Bheurla. Gu ìre mhòr tuigidh luchd nan diofar dhual-chainntean a chèile gus chus strì.
Tha a' bhuidheann nas àirde, Ripuarian Franconian, a' sealltainn gu bheil Kölsch a' gabhail a-steach cuid fhacail a tha ceangailte le Frangais. 'S e as adhbhar gun robh Köln fo smachd Napoleon Bonaparte eadar 1794-1815. Chithear eisimpleirean ann an: malad, Fraingis: malade (a bhith tinn), Panz no Pänz, Fraingis: panse (clann bheag) agus Parraplü, Fraingis: parapluie (sgàilean uisge).
Cleachdadh a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Kölsch ga bruidhinn le timcheall air 250,000 neach-labhairt, 's e sin gu bhith ¼ de mhuinntir Köln, ach tha iad uile dà-chànanach, tha Gearmailtis oifigeil aca cuideachd. Canar gu bheil a' chuid as motha de mhuinntir nan sgìrean timcheall air Köln, far a bheil mu 10 millean duine a’ fuireach, a' tuigsinn Kölsch.
Cha tèid Kölsch a theagaisg anns na sgoiltean, ach gu math tric tha clasaichean saor-thoileach ann. Tha an cànan gu math làidir a-measg nan seann daoine, chan eil ach beagan aig na daoine òga. Ged nach eil an cànan aig a h-uile duine, tha e gu math fasanta, Kölsch a chleachdadh ann an sanasan reic, ann an irisean agus aig àiteachan poblach.
Tha faclair is leabhar gràmair ann agus thèid leabhraichean fhoillseachadh ann an Kölsch. [3]
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceangal làidir eadar cànan agus cultar. Tha taighean-cluiche ann far nach eil ach Kölsch air bruidhinn air an àrd-ùrlar. M.e.: An Volkstheater Millowitsch, taigh-cluich ainmichte a-rèir Willy Millowitsch (1909-1999) no an Hänneschentheater a chaidh a chur air bhonn ann an 1802. Tha bhuidhnean ciùil le Kölsch gu math fasanta, an dà chuid le ceòl tradaiseanta is ceòl ròc. Tha BAP aon de na bhuidhnean ròc as aimeile is soirbheachaile anns a' Ghearmailt. Tha iad a' cluich ann an stoidhle ris an canar Kölsch rock.
'S e cànan mòr-thaitneach a th' ann an Kölsch, gu h-àraidh aig àm càrnabhail. Aig an àn seo thèid a chleachdadh anns na h-òrain is anns na h-òraidean agus cluinnear e anns na sràidean agus air na fèisean.
Rannsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh rannsachaidhean gu math mionaideach air a dhèanamh mu Kölsch, gu h-àraidh leis an ollamh Adam Wrede (* 12. 4 1875 ann Düsseldorf; † 21. 12. 1960 ann an Köln). Dh’fhoillsich e trì faclairean nach eil a' gabhail a-steach nam facal a-mhàin ach briathraicheas is abairtean cuideachd. Rannsaich e eachdraidh nam facal agus ciamar a bha iad ag atharrachadh tro na linntean. An uair sin bha e gan ceangal le ainm-eòlas is eachdraidh baile Köln.
Tha buidhean ann leis an t-ainm Akademie för uns Kölsche Sproch (acadamaidh don chànan Kölsch againn). Chaidh a stèidheachadh ann an 1983 leis an Stadtsparkasse Köln (Cologne Savings and Loan Association) mar fonndas cultarach a' bhanca. Tha an acadamaidh a' dèanamh cùrsaichean mu litreachas is cuspairean cànanach agus cuiridh iad fèisean air bhonn. Tha iad a' cruinneachadh is ag rannsachadh a' chànain agus gam foillseachadh. Tha leabharlann aca, tha mu 15.000 leabhar ann a tha ceangailte leis a' chànan. Tha cruinneachadh de mheadhanan eile, bhideo, clàran is dealbhan aca cuideachd.
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Seo eisimpleir le Kölsch, Àrd-Ghearmailtis oifigeil agus Gàidhlig:
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Neuer kölnischer Sprachschatz, Wrede, Adam. - Köln : Greven-Verl., 2010
- Das kölsche Wörterbuch, Bhatt, Christa. - Köln : Bachem, 2009
- Mer liere Kölsch - ävver höösch, Köln : Bachem, 2009
- Kölsches Schimpfwörterbuch, Hürth : Malzkorn - Layout, Dr., Papier, 2008
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Kölsch aig Ethnologue
- ↑ SIL
- ↑ Kölsch ann an Leabharlann nàiseanta na Gearmailt (Gearmailtis)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Akademie för uns Kölsche Sproch, làrach-lìn oifigeil (Gearmailtis)


text:
Cataibh
Contae de chuid na hAlban is ea Cataibh, atá suite i dtuaisceart na tíre. Cé go dtugtar 'Cataibh' ar 'an t-siorrachd' (contae) ar fad, go traidisiúnta, sa Ghaeilge, tugtar 'Cataibh' ar an oirthear, Dúthaich MhicAoidh ar an iarthar, agus Asaint ar Asaint. Mar sin féin, is minic a chluintear 'Cataibh' mar thagairt don cheantar ina iomláine.
Bailte[athraigh | edit source]
- Achadh Anndra, Achadh an t-Sabhail, Achadh Taigh Phairidh, Achadh an Dabhaic, Achadh Mhealbhaich, Achadh nan Cárnan, Achadh na h-Annaid, Achadh an Fheárna, Achadh Rídhisgil, Achadh Rumasdail, Achadh Toitidh, Achadh a' Bháthaich, Alltais, Allt na h-Eirbhe, Árd Achadh, Áird Gaoith, Armadal, Allt a' Phuirt, Ailbhinn, Áisir Beag, Áisir Mór, Asaint
- Brúra, Bada Call, Baile a' Chladaich, Baile a' Chnuic, Baile na Coille, Baile na Cill, Am Bláran Odhar, Am Blár Mór, Borghaidh, Bráigh Thunga, Bun Ilidh, Bad an Tráill
- Ceann Loch Biorbhaidh, An Cadha Mór, Clach Toll, An Clais Mór, Clais an Easaidh, Callbacaidh, An Crasg, Craoich, A' Chróic, An Cúl-cinn, Cúl-cinn an Droma Bhig, Cul Raoin, Cill Pheadair, Ceann a' Bhráist, An Caolas Cumhang, Caol Sróim
- Drochaid a' Bhanna, Diúranais, An Dail Riabhach, An Dail, Dórnach, An Dún, Dúnaidh, An Droman, An Druim Beag,
- Earabol, Éibhleag
- An Fheannag Mhór, Fárr, An Fhionndail, Forsan Áird,
- Goillspidh, Gartaidh Mór, Na Grúidean
- Innis nan Damh, Inbhirean, Inbhir Chirceig, Inbhir Sin, Innis nan Líon
- An Luirg, Loch an Inbhir, An Leathad, An Leithrinn Mhór, Lianasaid Mhór, An Lón Mór, Loth Beag, An Lúb Chruaidh
- A' Mhealbhaich, A' Mhuigh
- An Nead,
- Am Port Beag, Port nan Con, Port Sgeirea, Prannsaidh Cruaidh
- Ruigh an Lóin, An Ruigh Cóinnich, Raoghard
- Sgobhairigh, Saingea Beag, Sábhal, Sgeirea, Spainnigeadal, An Stòr, Srathan, Suardailigh, Saghair
- Tunga, Taobh Mhealanais, Tealamainn, An Tairbeart, Tórrasdal, Tranntail Beag, Tranntail Mór, Tunga
Tíreolaíocht[athraigh | edit source]
- Bodach Stórr, Am Buachaille, Beinn Hób, Beinn Laoghail, Beinn Mhór Asaint, Beinn Dearg, Beinn a' Bhragaidh, Beinn Clíbric, Bágh Shanabhait, Beinn Spionnaidh
- Calbha Beag, Calbha Mór, Caolas Dhórnaich, A’ Chuineag, Canasp, Cúl Mór, Creag a' Chnocain, Carn Liath (broch), Carrann, Creag a' Chnocain, An Caol Catach, Cona Mheall
- Dun Dornaigil
- Eilean an Róin Mór, Eilean Choraidh, Eilean nan Rón, Eilean Shannda, Eileanan nan Gall, Eas a' Chual Aluinn
- Fionne Bheinn, An Fharaird
- Loch Fleóid, Loch a' Cháirn Bháin, Loch Sín, Loch Mheathadaidh, Loch na Claise
- Am Parbh
- Stac Pollaidh, Srath Ilidh
- Uamh an Claonaite


text:
Pàrtaidh Spùinneadairean na RA
Tha Pàrtaidh Spùinneadairean na RA (no cuideachd Pàrtaidh nan Spùinneadairean, (Beurla:Pirate Party UK (PPUK, Cuimris:Plaid Môr-leidr DU 'na phàrtaidh poileataigeach san Rìoghachd Aonaichte.[2] Tha prìomh amasan a' phàrtaidh a' gabhail a-steach ath-leasachadh nan còraichean lethbhreac 's nam peutantan, taic do phrìobhaideachd, nas lugha de choimheadachd on riaghaltas agus o ghnothachas agus làn-taic do shaoirse na cainnte airson a h-uile duine.[3][4]
Ghabh am pàrtaidh pàirt ann an taghadh ann an 2010 a' chiad turas is 9 tagraichean aige san taghadh choitcheann ann an 2010. Chaidh ceannard làithreach a' phàrtaidh, Andrew Robinson, a thaghadh ro stèidheachadh a' phàrtaidh agus chaidh a dhearbhadh mar cheannard le buill a' phàrtaidh ann an 2010.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhàs ùidh ann am Pàrtaidh nan Spùinneadairean air feadh an t-saoghail ri linn cùis-lagha Pirate Bay. 'S e Spùinneadairean na Suaine, an t-àite às an robh Pirate Bay, a choisinn a' chiad bhall pàrlamaid ann an 2009 san taghadh dhan Phàrlamaid Eòrpach. 'S ann sa Ghearmailt agus san Fhraing a thug daoine ùidh ann gu h-àraidh agus chaidh ballrachd sa phàrtaidh am meud. Chaidh Pàrtaidh Spùinneadairean na RA a stèidheachadh mar phàrtaidh greiseag an dèidh an taghaidh dhan Phàrlamaid Eòrpach.[5][6] agus chaidh a chlàradh gu oifigeach an 30mh dhen Iuchar 2009.[2][7][8]
Leig Andrew Robinson dheth a dhreuchd bliadhna an dèidh sin[9] agus chaidh an sgrìobhaiche-ciùil 's òraidiche Laurence "Loz" Kaye a thaghadh 'na àite 26 dhen t-Sultain 2010[10]
Prìomh phoileasaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì prìomh phoileasaidhean aig Pàrtaidh Spùinneadairean na RA[3]
- Crìoch a chur air ana-mheud de choimheadas, pròifileadh is lorgachadh de dhaoine leis an riaghaltas agus gnothachasan mòra.
- Dèanamh cinnteach gu bheil làn-saoirse na cainnte aig gach duine agus gu bheil fìor shaoirse aca pàirt is tlachd a ghabhail ann an co-chultar mac an duine
- Ath-leasachadh nan còraichean-lethbhreac 's nam peutantan gus cead a thoirt do cho-roinneadh fhaidhlichean neo-mhalairteach agus faid nan còraichean-lethbhreac a tha ro fhada a dhèanamh nas giorra agus dèanamh cinnteach nach dèid peutantan a chleachdadh gus casg a chur air tionnsgalachd no a chum prìsean a stiùireadh.
Chaidh iomadh moladh eile a chur air fòraman a' phàrtaidh nuair a bha e 'ga chruthachadh, leithid ath-leasachadh rian nan taghaidhean, cead a thoirt do chainb agus ath-leasachadh Seirbheis Nàiseanta na Slàinte. Chuir am pàrtaidh an cèill gu soilleir gu bheil e a' cur fòcas air na trì prìomh phoileasaidhean aige a dh'aindeoin nam beachdan sin.[11]
An Taghadh Coitcheann 2010[deasaich | deasaich an tùs]
Sheas naoinear airson a' phàrtaidh san Taghadh Choitcheann ann an 2010 agus fuair e 1,340 bhòt, 's e sin mu 0.34% de dh'iomlan nam bhòtaichean sna roinnean far an robh tagraichean a' seasamh airson a' phàrtaidh.[12][13]
Chaill gach tagraiche an cuid taisg agus 's ann am Manchester Gorton a fhuair am pàrtaidh an toradh a b' fhearr le 0.62%.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [http://www.telegraph.co.uk/technology/news/6011356/Pirate-Party-UK-now-registered-by-the-Electoral-Commission.html
- ↑ 2.0 2.1 Coimisean nan Taghaidhean
- ↑ 3.0 3.1 Làrach-lìn Pàrtaidh Spùinneadairean na RA
- ↑ Q&A: Why the UK needs the Pirate Party
- ↑ Pirate Party wins European Parliament seat
- ↑ Bay fans get voice on copyright issues
- ↑ Pirate Party launches UK poll bid
- ↑ Pirate Party UK sets sail
- ↑ The Pirate Party UK, One Year On
- ↑ Loz Kaye elected leader of UK Pirate Party
- ↑ http://www.pirateparty.org.uk/blog/2009/aug/14/our-core-beliefs/
- ↑ Everything starts somewhere
- ↑ Pirate Party celebrates 1,340-vote election result
- ↑ Election 2010, Worcester, BBC
- ↑ Election 2010, Bury North, BBC
- ↑ Election 2010, Bethnal Green & Bow, BBC
- ↑ Election 2010, Manchester Gorton, BBC
- ↑ Election 2010, Surrey South West, BBC
- ↑ Election 2010, Leicester West, BBC
- ↑ Election 2010, Glasgow Central, BBC
- ↑ Election 2010, Derby North, BBC
- ↑ Election 2010, Cities Of London & Westminster, BBC
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
James Cook
B' e maraiche, fear-thomhais agus rannsachair a bha ann an James Cook (1728-1779).
Mar oifigear an Cabhalach Rioghail na Breatuinne, rinn e tri boidsean tomhais/rannsachaidh dhan Chuan Sith, 1768-1771, 1772-1775 agus 1776-1779.
Rugadh e 28mh an Damhair 1728, mac scalaig, aig Marston faisg air Cleveland an Siorramachd Ioirc. Cha d'fhuair e ach bun-sgoileadh. Nuair a bha e trì bliadhna deug a dh'aois chaidh a fhasdadh fo bhonn ri ceannaiche anns a' bhaile iasgaidh de Staithes air oir Siorramachd Ioirc. Cha d'fhann e fada anns an dreuchd sin, ach chaidh a fhasdadh fo bonn ri neach-sheilbh luing à Whitby. Thàinig e a-mach na mharaiche agus bha e grunnan bliadhna an malairt a' ghuail agus malairt na Bailtic.
Ann an 1755, chaidh e do Cabhalach Rioghail na Breatuinn, a' seòladh a roimhe na cruinn ach taobh a-steach ceithir bliadhna dh'eirigh e gu inbhe Maighstear Sheòlaidh. Bha e, as deidh sin, mu deich bliadhna a' seòladh mun oirthir An Talamh Ùr agus beul Abhainn Naoimh Labhrainn, air longan-thomhais a bha ri tomhais an oirthir agus cruthaich cairtean agus leabhraichean phiolaid. Fad 's a bha e air an obair seo, ionnsaich e matamataig dha fhèin agus rinn e fhèin-ullachadh airson obair as àirde.
Rinneadh Lieutanant dheth an 1768, agus thoireadh dha uallach a ghiùlan expedition Saidheansail gu Haiti a thomais transaid de Bhenus a bha ri tachairt air 3 Og Mhios 1769. Air an slighe dhacaidh sheòl e suas an taobh sear de Astràilia, ga chairteachadh aig a h-aon am, mun do rinn e air an iar, a' seòladh eadar Nuadh Ghineau agus e Astrailia, sgriob a chuir as an creideamh gu robh mòr-thir deasachd a shineadh gu tuath ri 40°Deas. Nuair a thill an luing gu Breatuinn rinneadh Chomandair dheth.
Chuireadh e ri dreuchd air tìr airson beagan miosan ach an ath bhliadhna, chuireadh e os cionn iomairt rannsachaidh eile. Bha amas a' bhoidse seo a thomhais meud de Antartica. Thug Cook an long-thomhais cho fada dhan deas gun b'urrainn dha, a sheòl mun agus a phlot criochan den deigh a chuairteachas Antartica. Nuair a thill e bhon tomhais seo an 1775 rinneadh Làn Chaiptean dheth.
Air a bhoidse mu dheireadh fhuair e bàs aig Hawaii, an sabaid le tusanaich, (17 Faoilteach 1779).


text:
Cat mòr
Tha cait mhòra am measg nan feòil-ithich as ainmeile san t-saoghail. Bho làithean trath den mac-an-daoine, chruthaich sinn uirsgeulan agus dealbhan bhuapa.
Teaghlach: Felidae
- Genus Panthera
- Leopard, Panthera pardus (Aisia is Afraga)
- Leòmhann, Panthera leo (Afraga, Coille Gir sna h-Innseachan; marbh ann an Eòrpa, Middle East, a' mhòrchuid den Aisia, agus Aimearaga a Tuath)
- Iaguar, Panthera onca (Na h-Aimearagan; bho Mexico gus an Argantain-a-tuath)
- Tigear, Panthera tigris (Aisia)
- Genus Acinonyx
- Genus Puma
- Pùma, Puma concolor (Na h-Aimearagan)
- Genus Uncia
- Leopard-sneachda, Uncia uncia (beinntean ann am meadhoin agus taobh-a-deas Aisia)


text:
Sgùrr Thearlaich
'S i beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr Thearlaich. Tha i 787 m a dh'àirde.
Chaidh Sgùrr Thearlaich ainmeachadh às dèidh an t-sreapadair ainmeil Charles Pilkington. ’S e ball dhen Scottish Mountaineering Club a bh’ ann agus stiùirich esan, ann an 1887, a’ chiad dìreadh dhen a’ bheinn air an robh North-East Peak [1] gu ruige sin. Is iongantach gun robh ainm Beurla air a’ bheinn, oir tha ainmean Gàidhlig air na beanntan eile air fad agus chan eil e coltach gur e sin an t-ainm a bha air Sgùrr Thearlaich bho thùs. Tha Sgùrr Thearlaich air sgarradh bho Sgùrr Dubh leis an Tearlach-Dubh-Gap (TD-Gap mar a tha aig streapadairean Sasannach), beàrn anns an druim a tha ga dhèanamh doirbh an druim a leantainn gun ròpa.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Forbes, Alexander R. 1923; The Place-Names of Skye. Paisley: Alexander Gardner
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 449 208
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Ann an Alba, tha Prionnsa na Cuimrigh air ainmeachadh mar Diùc Baile Bhòid, agus a bhean mar Bana-dhiùc Baile Bhòid.
Chaidh an tiotal seo ann am moraireachd na h-Alba a bhuileachadh an toiseach le Raibeart III, Rìgh na h-Alba, air a mhac Daibhidh ann an 1398. Dhaingnich Achd bho Pàrlamaid na h-Alba ann an 1469 gun robh e gu bhith air a chuingealachadh ri oighre crùn na h-Alba. Bho Aonadh nan Crùn ann an 1603 tha an tiotal air a thighinn sìos ri taobh Diùcachd na Còirn, agus thàinig am Prionnsa gu bhith na Dhiùc Baile Bhòid nuair a thàinig a’ Bhànrigh gun rìgh-chathair.
Tha na tiotalan, Iarla Charraig agus Ridire Rinn Friù aig Diùc Baile Bhòid cuideachd. Tha Oighre a’ Chrùin a’ sealbhachadh nan tiotalan sin ann am moraireachd na h-Alba fo Achd 1469.
Tha e air ainmeachadh cuideachd mar Tighearna nan Eilean. Chaidh an seann tiotal seo, a bh’ air a dhleasadh le riaghladairean nan Eilean Siar mar bhasaillean Rìgh na h-Alba, a chur ris a’ Chrùn le Seumas V na h-Alba ann an 1540, airson a shìneadh sìos gu oighreachan.
Tha sealbh aige cuideachd air an tiotal, Prionnsa agus Àrd Stiùbhart na h-Alba. Tha an dreuchd oighreachail, Mòr (no Àrd) Stiùbhart a’ dol air ais gun 12mh Linn. Dhaingnich Achd 1469 gum bu chòir an tiotal a dhol gu “ciad mhac Rìgh na h-Alba gu bràth”.
Tha dlùth bhuntanas aig a’ Phrionnsa ri Alba, is tha grunn bhuidhnean carthannais aige a tha gu math gnìomhach, nam measg Urras a’ Phrionnsa ann an Alba/The Prince’s Trust Scotland; Urras Taigh Dhùn Phris Àrd Stiùbhart na h-Alba/The Great Steward of Scotland’s Dumfries House Trust; Stèidheachd a’ Phrionnsa airson Coimhearsnachd a Thogail/The Prince’s Foundation for Building Community; Urras Ath-chruthachail a’ Phrionnsa/The Prince’s Regeneration Trust; Iomairt Ceann a Tuath na Gàidhealtachd agus Gnothachas Albannach sa Choimhearsnachd/the North Highland Initiative and Scottish Business in the Community.
Chaidh Urras Taigh Dhùn Phris Àrd Stiùbhart na h-Alba a stèidheachadh an dèidh dha Diùc Baile Bhòid co-bhanntachd a stiùireadh airson an àrois Dheòrsaich, Taigh Dhùn Phris, a shàbhaladh dhan Rìoghachd ann an 2007. Bhathas an dùil an taigh agus na bha na bhroinn a reic aig rup, ach on uair sin thathas air an taigh agus an àirneis a bh’ ann bho thùs, gu sònraichte preas-leabhraichean Chippendale, ath-leasachadh gu cùramach. Tha an taigh a-nise fosgailte dhan t-sluagh agus bithear a’ cumail bhainnsean ann.
Tha mòran a’ dol air adhart air an oighreachd. Tha grunn de phròiseactan ath-leasachaidh co-cheangailte ri dualchas a’ gabhail àite leithid ath-leasachadh air structairean cudromach eachdraidheil, nam measg Drochaid Adhaimh agus a’ Mhuileann-shàbhaidh, a’ leasachadh ionad airson sgilean ciùird agus modail de thuathanas sheasmhach.
Tha Cafaidh is Ionad Tadhail soirbheachail a-nise far an robh an Taigh Coidse is na Stàballan, agus tha tuilleadh leasachaidh a’ dol air adhart. Tha na leasachaidhean sin uile a’ cur an Taigh is na h-Oighreachd aig cridhe na coimhearsnachd agus a’ tabhann cosnadh air an robh mòr fheum. Tha obair a’ dol air adhart sa Ghàrradh Bhallaichte gus a thoirt air ais gu mòralachd na 18mh Linne agus bheir e lotaichean curachd dhan choimhearsnachd ionadail.
Tha Stèidheachd a’ Phrionnsa airson Coimhearsnachd a Thogail/ Prince’s Foundation for Building Community a’ co-obrachadh le na com-pàirtichean ionadail, Hope Homes agus Comhairle Chumnaig airson leasachadh seasmhach, Knockroon, a thogail faisg air far a bheil crìoch na h-Oighreachd agus baile eachdraidheil Chumnaig a’ coinneachadh.
Gach bliadhna, bidh Diùc Baile Bhòid a’gabhail Caisteal Mheidh air mhàl airson greis bheag as t-samhradh bho urrasan a’ Chaisteil. B’ ann le Bànrigh Ealasaid, Màthair na Bànrigh a bha Caisteal Mheidh agus tha e na tharraing mhòr ann an Gallaibh do luchd-turais. Ann an 2005, chuir A Mhòrachd Rìoghail Iomairt Ceann a Tuath na Gàidhealtachd a’ Phrionnsa air bhog. Tha trì prìomh amasan aig a’ phròiseact – buaidh mhath a thoirt air eaconamaidhean Ghallaibh, Chataibh is Rois an Ear; cuideachadh le leasachadh turasachd sheasmhach agus; ath-bheothachadh a thoirt air an oighreachd thogte ann an Ceann a Tuath na h-Alba. Tha N.H.I. air cuideachadh le lìbhrigeadh a’ chuid mhòr den £2 mhillean den teachd-a-steach a bharrachd a fhuair tuathanaich na sgìre bho reic feòil mhairt is feòil uain. Tha dhà de Bhuidhnean Carthannais a’ Phrionnsa – Stèidheachd a’ Phrionnsa airson Coimhearsnachdan a Thogail agus Urras Ath-chruthachail a’ Phrionnsa – ag obair còmhla air pròiseactan co-cheangailte ris an àrainneachd ionadail thogte mar thaic do dh’amasan farsaing N.H.I. Sna bliadhnaichean mu dheireadh thathas air tòrr oidhirpean a dhèanamh gus turasachd a leasachadh agus tha àireamh mhòr de chompanaidhean ionadail air buannachd fhaighinn à seo.
Nuair a tha iad ann an Alba bidh Diùc is Bana-dhiùc Baile Bhòid a’ cur seachad saor-làithean an t-samhraidh mar as trice nan dachaigh Albannach, Birkhall, air oighreachd Baile Mhoireil air Oir Rìoghail Dhè.
Mar a h-uile taigh còmhnaidh oifigeil aig Am Mòrachdan Rìoghail tha Birkhall ga ruith air bunait organaig a tha seasmhach a thaobh na h-àrainneachd agus mar sin cha bhithear a’ cleachdadh puinnsean fuadain bhiastag no todhar Gallda sna gàrraidhean.
Nuair a tha iad a’ fuireach ann am Birkhall, ‘s toigh le Am Mòrachdan Rìoghail a bhith ag iasgach is a’ coiseachd còmhla san dùthaich àlainn Albannach.
Bidh an Diùc is a’ Bhana-dhiùc cuideachd a’ gabhail os làimh tachartasan sa sgìre agus a’ cumail chuirmean dhan choimhearsnachd ionadail agus dhan fheadhainn a tha an sàs nam buidhnean carthannais.
Related News
-
HMS Astute
-
First World War Commonwealth commemoration service
-
The Duke of Rothesay visits Caithness
-
XX Commonwealth Games 2014
-
XX Commonwealth Games
-
Holyrood Week: Day Four
-
Holyrood week: Day three
-
Holyrood Week: Day two
-
Holyrood Week: Day One
-
Dumfries House visit
-
Ballater Caravan Park
-
Visit to Craithie Opportunity Holidays
-
Australian Women's Weekly interview
-
New Maggie's Centre in Aberdeen
-
Caithness visits
-
Scottish Highlands visit
-
Holyrood: Day Four
-
Holyrood: Day Three
-
Holyrood: Day Two
-
Horse logging
-
Visit to Morayshire


text:
Sgeama na Gàidhlig
'S e seo Sgeama de chùrsaichean tro mheadhan na Gàidhlig aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, a' dol suas gu ìre ceum BA le urram, thairis air ceithir bliadhnaichean. Thòisich an Sgeuma sa bhliadhna 1998. Tha dà cholaiste pàirteach ann. Tha Sabhal Mòr Ostaig a' tabhainn nan ceithir bliadhnaichean gu léir, agus tha Colaiste a' Chaisteil a' tabhainn a' chiad trì bliadhna. Bha Colaiste Inbhir Nis an sàs anns an Sguma an toiseach, a' tabhainn na ciad bliadhna a-mhàin, agus sguir iad sa bhliadhna 2006. Bho thoiseach na Sgeuma gu ruige na bliadhna 2012-13, tha 958 de dh'oileanaich air cùrsa a dhèanamh tron Sgeuma.


text:
Oware
'S e geama ro-innleachd a tha ann an Oware a chaidh innleachadh le muinntir Akan.[1] Tha e 'na bhall de theaghlach nam geamannan Mancala agus tha e pailt air feadh Taobh Iar Afraga agus Muir nan Caraib. Tha ainmean eile air, a' gabhail a-steach Ayò (Yoruba), Awalé (Costa Ìbhri), Wari (Màili), Ouri, Ouril no Uril (An Ceap Uaine), Warri (Muir nan Caraib), Adji (Ewe), Nchọ (Igbo) agus Awélé (Ga).
Amasan a' gheama[deasaich | deasaich an tùs]
'S e amas a' gheama barrachd sìl a ghlacadh na ghlacas an duine eile. On nach eil ach 48 sìol sa gheama, nì e a' chùis ma ghlacas tu 25 dhiubh. On a tha àireamh chothrom de shìl ann, faodaidh an geama crìochnachadh mar gheama ionnanach nuair a bhios gach cluicheadair air 24 sìol a ghlacadh. Tha an geama seachad nuair a bhios cluicheadair air co-dhiù 25 sìol a ghlacadh no ma tha 24 sìol aig gach cluicheadair (geama ionnan). Ma dh'aontaicheas an dithis chluicheadair nach eil sa gheama tuilleadh ach cearcall gun chrìoch, glacaidh gach cluicheadair na tha de shìl air an taobh aige fhèin dhen bhòrd.
Aig toiseach a' gheama, thèid ceithir sìl a chur anns gach taigh. Gluaisidh na cluicheadairean sìol fear mu seach. Anns gach cuairt, taghaidh cluicheadair on dhe na sia taighean fo a smachd. Togaidh an cluicheadair na h-uile sìol bhon taigh seo is sgaoilidh e iad, a' cur fear anns gach taigh gu tuathal on taigh tùsail; canar "cur nan sìol" ri seo. Cha tèid sìol a chur sna dachaighean no san taigh on a chaidh a thogail. 'S e seo gum mair an taigh tòiseachaidh falamh; nan robh 12 shìol air a bhith ann, rachadh leum thairis air is an deicheamh sìol deug a chur san ath thaigh. Nuair a bhios cuairt deiseil, ma chaidh an sìol mu dheireadh a chur ann an taigh an duine eile is dà no trì sìl ann an uair sin, thèid a h-uile sìol seo a ghlacadh is a chur ann an dachaigh a' chluicheadair (no ris an dàrna taobh mur eil dachaigh air a' bhòrd). Ma tha dà no trì sìl san dàrna taigh mu dheireadh sa chaidh sìol a chur cuideachd, thèid an togail mar an ceudna is mar sin air adhart. Co-dhiù, nan robh gluasad a' togail na h-uile sìol aig an duine eile, cha tèid sìol sam bith a ghlacadh is mairidh na h-uile sìol air a' bhòrd ach an urrainn dhan duille eile leantainn air a' cluich. Tha an riaghailt seo ann a dh'aona ghnothach ach an urrainn don gheama a leantainn air adhart is bheir e ort gluasad eile a dhèanamh. Ma tha a h-uile taigh aig an duille eile falamh, feumaidh an cluicheadair gluasad a dhèanamh a bheir sìl dha. Mur eil a leithid gluasaid ann, glacaidh an cluicheadair gach sìol san roinn aige fhèin is seo crìoch a' gheama.


text:
Sgòrr an Lochain Uaine
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Sgòrr an Lochain Uaine.
Tha e suidhichte eadar Am Bràigh Riabhach agus Càrn an t-Sabhail air taobh an iar dhen bhealach Làirig Dhrù. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 49′ 17.18″ Tuath agus 3° 43′ 34.39″ Iar.
Mar is trice bithear a' sreap a' bheinn seo còmhla ri beanntan eile, air an t-slighe bho dheas còmhla ri Càrn an t-Sabhail no air an t-slighe bho thuath feumar a dhol seachad air a' Bhràigh Riabhaich.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 953 976


text:
Orientalism (leabhar)
'S e leabhar a th'ann an Orientalism (ISBN 0-394-74067-X) a chaidh fhoillseachadh an 1978. Anns an leabhar seo chuir Eideard Said air adhart am beachd nach robh ann an “Orientalism” (ainm airson beachd, sgrùdadh no rannsachadh sam bith air an saoghal Earrach – an Orient) ach dòigh smaointinn a bha a cuir a h-uile cinneadh, dùthaich agus creideamh nach buineadh ris an t-saoghal Siarach air leth mar “the other”- àite nas borb, nas sìmplidh le cultar nas lag na bh’anns an Roinn Eòrpa agus America agus nach biodh a chaidh cho math no cho làidir ri na sgìrean Chrìosdaidh. Bha e den bheachd gur ann stèidhichte air ceangalan “colonial” a bha “orientalism” agus nach deidheadh a dhealachadh bho na h-Impireachdan a bh’aig na dùthchannan Eòrpach agus an cumhachd a bh’aca air saoghal nan Arab.
Thòisich an leabhar tòrr connspaid, gu h-àraidh eadar an sgoilear ainmeil Bernard Lewis agus Said, agus tha a chuid mhòr den bheachd gun dh’atharraich e gu ìre mòr an dòigh a tha oilthighean a teagaisg mu an Ear Mheadhanach.


text:
Network Rail
Is e an companaidh rathad-iarainn as motha anns na h-eileanan Breatannach a tha ann an Network Rail. Tha Network Rail, a' seilbheadh branndair rathad-iarainn eadar-nàiseanta na Breatainn. Tha na rathaidean iarainn aig Network Rail gu lèir do ghèidse de 1435mm ( 4 troigh 8 òirlich). Tha branndair Network Rail sgapta air feadh Breatuinn bho Inbhir Theòrsa an ear-thuath na h-Alba, gu Penzance air oir dheas na Còirne. Is e prìomh cinn sgrìob nan rathad iarainn seo baile Lunnainn agus chanar gu bheil gach trèan a tha a' cur aghaidh ri Lunnainn na dhol shuas (A nios), agus gu bheil gach train a tha a' cur cùl ri Lunnainn na dhol shìos (a nuas).
Chan eil cumhachdan laghail aig Network Rail a' ruith trèanaichean a fhèin agus is e Train Operating Companies a tha a' ruith na trèanaichean gu lèir air a' bhranndair aig Network Rail.


text:
LibreOffice
Tha LibreOffice 'na shreath de phrògraman oifis a tha stèidhichte air còd fosgailte agus tha e saor an-asgaidh ri linn sin. Chaidh LibreOffice a stèidheachadh mar ghobhal de OpenOffice agus tha e co-chòrdail le iomadh prògraman oifis eile leithid Microsoft Office agus tha e ag obair air iomadh siostam-obrach, a' gabhail a-steach Windows, Linux agus Mac OSX.
LibreOffice agus a' Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
'S e 3.4.4 a' chiad sgaoileadh de LibreOffice a tha ri fhaighinn sa Ghàidhlig a-mach o 9.11.2011 agus tha e a-nis suas ri 3.5. Tha e ri fhaighinn ann am barrachd air 100 cànan, a' gabhail a-steach Gaeilge, Cuimris agus Breatnais.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]


text:
El Cerrito, Calafòrnia
‘S e baile air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte ann an Calafòrnia a th' ann an El Cerrito. Tha an t-ainm a’ ciallachadh An Cnoc Beag sa Ghàidhlig, bho dhà fhacal Spàinntis: Cerro (Cnoc) agus -ito (-ag). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1906, le fògarraich a bha a’ teiche Crith-thalmhainn Shan Francisco. Tha e suidhichte aig 267m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a' Chuain Shèimh, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Shan Francisco. Tha am baile 3,905km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 564km bho Los Angeles, 2,969km bho Chicago agus 2,790km bho St. Louis.[2] Tha 23,549 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaochail an Ceimigear Edwin Mattison McMillan an seo ann an 1991.


text:
Rubha an Dùnain
Tha Rubha an Dùnain 'na rubha iomallach san Eilean Sgitheanach ann an Alba. Tha e ann am Minginis san àrd a deas den Chuiltheann. Tha an rubha corr is 30 m (98 troigh os cionn na mara. Tha Loch na h-Àirde suidhichte air an rubha le seann chanàl Lochlannach a tha ga cheangal ris a' mhuir. Chaidh bìrlinn a lorg anns an loch sin. Thathar den bheachd gun do chleachdadh an loch airson bàtaichean a ghlèidheadh agus gan slaodadh tron chanàl dhan mhuir is air ais.
Tha an rubha glè inntinneach a thaobh arceòlais, agus tha seann làraich bhon Linn Ùr na Cloiche agus nas ùire rim faicinn an sin. Tha dùn ann, an canàl Lochlannach, agus seòmar-tìodhlacaidh rin lorg air Rubha an Dùnain.
Às dèidh linn nan Lochlannach bha Clann Mhic Asgail a' fuireach aig an rubha, agus chithear fhathast làrach a' bhaile an-diugh, fiù 's taigh fear a' bhaile bhon 18mh linn. Bha daoine a' fuireach an sin gu ruige nam fuadaichean anns na 1860an[1]
Gheibhear ann air cois air deagh cheum coiseachd bhon àite campachaidh ann an Gleann Bhreatail. Ge-tà, tha an ceum a' fàs bog agus nas lugha nuair a ruigear an rubha.


text:
Sasainn
'S e dùthaich san Roinn Eòrpa a tha ann an Sasainn (sa Bheurla, England).
Bha i na rìoghachd neo-eisimeileach chun na 18mh linn. Tha i suidhichte ann am Breatainn a Deas agus 's e an dùthaich as motha anns na h-eileanan Breatannach. Air 26 am Màrt 1707, chaidh Rìoghachd Sasainn aonachadh le Rìoghachd na h-Alba, agus chaidh An Rìoghachd Aonaichte a chruthachadh. 'S e an aon dùthaich a th' ann aig a bheil crìoch-tìre air Alba.
Tha mu 50 millean duine nan comhnaidh ann an Sasainn. Is e Lunnainn am prìomh-bhaile agus le sluagh de 5 millean am baile as motha 's an tìr.
Is ann bho Sasainn agus na Sasannaich a thànaig a' Bheurla.
Bailtean mòra Sasannach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Caisteal Nuadh
- Bearaig-a-Deas
- Birmingham
- Cathair Luail
- Eabhraig
- Lunnainn
- Manchester
- Poll a' Ghruthain