text:
- TIOTAL
- Luchd-gleidhidh an RSPB anns an Fors na h-Àirde, 2001
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_FNL_DS080613
- ÀITE
- Fors na h-Àirde
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- Am Faoilleach 2001
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19872
- KEYWORDS
Dealbh camara de Noraidh Russel agus Seumas Plowman, luchd-gleidhidh an RSPB (Comann Rìoghail Dìon nan Eun) a chaidh a thogail anns an Fhaoilleach 2001 aig an ionad tadhail anns an t-seann steisean anns an Fors na h-Àirde. Tha an tèarmann anns a bheil 35,000 acaire, fo shealbh agus air obrachadh leis an RSPB, air a dhèanamh an-àirde de bhoglach 'plangaid' domhainn agus tha e suidhichte ann an teis-meadhan mòinteach Ghallaibh agus Chataibh, ris an canar 'Dùthaich nan Sruth' mar as trice.
Bha an rèile aig aon àm na adhbhar airson geur-leanmhainn a dhèanamh air eòin cobhartach, a bha air am marbhadh gus eòin seilg a bhathas ag àrach gus spòrs a thoirt dha daoine a bha a' siubhal air trèana gu na h-oighreachdan seilg. a dhìon.
Dh'fhosgail stèisean an Fors na h-Àirde 18 An Iuchair 1874 agus tha dà àrd-ùrlar agus lùib seachnaidh ann. Tha am bogsa chomharran 'Am Fosan Àrd a Tuath' fhathast na sheasamh ach chaidh am bogsa chomarran 'Am Forsan Àrd a Deas' a leagail.
Bha luchd-obrach an rèile eòlach air an stèisean san Fors na h-Àirde air am far-ainm, "Frozen Hard" air sgàth an t-sìde chruaidh ann am mìosan a' gheamhraidh.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna air ais, chaidh dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha ptìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeannaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeannaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeannadh didsiotach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba aur 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad gu làrach-lìn Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh beò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a'chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeannaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tire agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leasas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilb hbho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003.
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàitichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Cunntas air togalaichean eaglais anns an Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- Z_AMB00326
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 163
- KEYWORDS
- togalaichean
eaglaisean
mansaichean
sgoiltean
cunntasan
càradh
'Cunntas air togalaichean eaglais anns an t-Eilean Sgiathanach.'
Tha togalaichean a chaidh a thogail no an càradh eadar 1801 agus 1812 air an ainmeachadh an seo. 'S e na togalaichean eaglaisean, mansaichean agus taighean agus tha cosgais gach fear air an làimh dheis duilleig.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Valladolid
‘S e baile mòr eadchraidheil air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann am Valladolid (IPA: baʎaðoˈlið, far-ainm: Pucela, Laideann: Valdoletum). Tha e suidhichte aig 690m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-Aibhne Duero,[2] anns an Sgìre (Spàinntis: Provincia) Valladolid fhèin, anns a’ Choimearsnachd le Fèin-riaghladh (Spàinntis: Comunidad Autónoma) Castilla y León, faisg air na crìochan leis A' Phortagail, 162km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 487km bho Bharcelona agus 400km bho Shevilla.[3] Tha 154,462 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] an 13mh baile na dùthcha.[5] Chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an Valladolid ann an 1241.[6] Chaochail an ceann-feadhna Gàidhealach Aodh Rua Ó Dónaill an seo ann an 1602.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann connspaideach 's a tha freumh-fhaclachd an ainm. Tha cuid dhen bheachd gur ann à Vallis Tolitum (Gàidhlig: Gleann nan Uisgeachan), ann an Ceilteach-ibearais. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile a' cantainn gur mathaid gur ann à Vallis Olivetum (Gàidhlig: Gleann nan Dearcan-ola) B' e Vallisoletum a bha air fad nam meadhan aoisean.[7] Chaidh an t-ainm arabachadh gu بلد الوليد (Balad al-Walīd): Bheireadh sin Baile Walid dhuinn anns a' Ghàidhlig.[8]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[9] Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.[10]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Valladolid .[11] Cha thuit ach 433mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 740mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm)[12] - leis gur e àite gu math tioram a th' ann.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Confederación Hidrográfica del Duero
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas Sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ UVA
- ↑ Álvarez Martínez U., Historia General Civil y Eclesiástica de la Provincia de Zamora, Madrid, Editorial Revista de Derecho Privado.
- ↑ Marín M., et al., The Formation of Al-Andalus: History and Society, Ashgate, 1998, ISBN 0-86078-708-7
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1
- ↑ Aemet
- ↑ Oifis na Sìde
- ↑ Città di Firenze
- ↑ Città di Lecce
- ↑ Ville de Lille
- ↑ Ayuntamiento de Moreila
- ↑ City of Orlando


text:
- TIOTAL
- Taigh MhicAmhlaigh san Leathad
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_332
- ÀITE
- An Leathad
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5471
- KEYWORDS
- croitearan
croitearachd
taighean tughaidh
taighean croite
Dealbh-camara dubh is geal de Mhgr MacAmhlaigh agus a bhean taobh a-muigh an taighe aca faisg air an Leathad. Tha an Leathad air an A832 gu tuath air Loch Iùbh agus an iar air Gruineard Beag. Tha Mgr MacAmhlaigh air taobh deas an dorais, a' leughadh leabhar, agus tha a bhean air an taobh chlì, a' coimhead suas o h-obair air a' bheairt. Tha e follaiseach gur e taigh-dubh a tha san taigh aca bhon chithear na clachan mòra garbha sa bhalla agus am mullach tughaidh a tha a' putadh a-mach air an taobh chlì gu h-àrd san dealbh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
Item is maith isin eslainti so, dubhcosach, & mindtus, & pollitricum, maille licoris & re blath h-ocuis, & ros mailles na silaib mora fuara, maille siucra. Et coimilter salunn & fínegra da cuislennuibh & da cosaibh, & nighter íad a duilleogaib sailech & fínemhnach: & is maith isin eitici clister bogtach dola uiola & do salunn, & coimilter ola uiola timcill na sgairti,
p.108& curtur edach lín is sughuibh fuara, & curtur urre iad: & ni dú an t-inadh sin dfuaradh co romor ar teithidh na cosachtaigi. Et curtur letus & popín, & coriandruim ina mbiadhuibh, & is maith in t-aor fuar co nadurtha and so, no co h-eladhnach, & is bec nach lor do leighes e; in gach uile eitici nac fetund duine biadh do caithimh (&) is maith clister doniter do cuilisibh cerc, & do cabunuibh maille h-enbruithi feola mairt do tobuirt, oir tairrngid an brig athtairringtach on imlican, mar is follus isin toirrcis. Masedh tairrngidh isin ninne re n-abur Yeiunium, oir teid in clister co nuici sin & ni teit tairis, acht maille egintas.


text:
Kiaull
She cummey ellyn ee kiaull ta bunnit er saase feeam. Ta meeryn cadjin jeh'n chiaull goaill stiagh ardjey (as eh stiurey carr as cochiaull), ryddim (as ny co-smooinaghtyn kianglt bieauid, meedyr, as olt-chiangley), dynamickyn, as ny quallidyn sheeanagh y toan-daah as y co-yannoo. Ta'n fockle çheet magh as y Çhenn Yernish ceól (ceol ny Yernish noa-emshiragh as ceòl ny Gaelg Albinagh noa-emshiragh).[1]
Ta crooaght, cloie, bree, as eer keeayllaght ny kiaullee anchasley rere cultoor as co-hecks theayagh. Ta'n chiaull reaynal veih cummaghyn ta reaghit dy cruinn (as yn aachur oc ayns cloiaghyn), dys kiaull chummeydeyragh, dys cummaghyn croghagh. Foddee kiaull y rheynn magh ayns genreyn as fo-genreyn, agh ta ny linnaghyn scarree as ny mooinjeryssyn eddyr genreyn kiaullee nyn linnaghyn beggey, ansherbee, as t'ad foshlit roish soilshaghey persoonagh ny keayrtyn. Çheusthie jeh "ny h-ellynyn", foddee kiaull y rang-oardraghey myr ellyn obbraghey, ellyn ooasle, as ellyn eaishteeagh.
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Alexander MacBain (1982). An Etymological Dictionary of the Gaelic Language (Baarle as Gaelg Albinagh). Glaschu: Gairm Publications. ISBN 0 901771 68 6.


text:
- TIOTAL
- An Drochaid Crochaidh, Crombail
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_PHOTOGRAPHS_081
- ÀITE
- Crombail
- SGÌRE
- Crombail
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22809
- KEYWORDS
- drochaidean
aibhnichean
Dealbh-camara den drochaid chrochaidh aig Crombail.
Lorgar Crombail an ear air Baile nan Granndach. Thogadh drochaid tarsainn Abhainn Spè aig Crombail mu 1881. Nuair a dh'fhalbh tuil leatha an 1894, chaidh an drochaid ùr a chithear anns an dealbh seo a chur na h-àite. Nuair a thuit an drochaid seo, b' i drochaid theannadair rathaid a chuireadh na h-àite an 1922
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- HR 13 / HR 53 'Lybster' ann an Inbhir Nis, An Lùnastal 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_326
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 27 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24795
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1890, airson àite clas 'Belladrum', de dh'einnsean tanca 2-2-2 'Strathpeffer' (HR12) a bha a' fàs aosta a ghabhail, thog Rèile na Gàidhealtachd einnsean tanca dìollaid ùr aig an ionad-obrach Loch Gorm ann an Inbhir Nis. Bha co-chur rothan 2-2-2 aice cuideachd agus chaidh a h-ainmeachadh 'Strathpeffer' cuideachd. B' e 13 an t-àireamh tùsail a bh' oirre ach chaidh a h-ath-àireamhachadh 53 san t-Sultain 1899. Chaidh a h-ath-thogail le goileadair ùr agus tancaichean cliathaich ann an 1901 agus a h-ath-ainmeachadh 'Lybster' sa Chèitean 1903 nuair a chaidh a gluasad a dh' obrachadh air Rèile Inbhir Ùige gu Liabost a bha air ùr chrìochnachadh. Chaidh a h-ath-àireamhachadh a-rithist ann an 1919, an turas seo gu 53 A agus ghluais i gu sealbh LMS mar 15050. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1929


text:
Inbhir Nis
'S e baile ann an Ceann a Tuath na h-Alba a th' ann an Inbhir Nis (/iNʲɪrʲ'niʃ/ no //ilɪrʲ'niʃ/) agus 's e prìomh-bhaile sgìre Chomhairle na Gàidhealtachd.
Tha Inbhir Nis suidhichte aig beul (inbhir) Abhainn Nis agus 's e am baile as luaithe a tha a' fàs san Roinn Eòrpa san latha an-diugh. Ann an 2001 b' e 51,000 àireamh sluaigh a' bhaile agus thathas an dùil gun dùblaich an àireamh seo thairis air an ath deich bliadhna air fhichead ri thighinn.
Susbaint
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Inbhir Nis suidhichte aig ceann ear-tuath Ghlinn Albainn, air taobh deas an Linne Mhoireibh far a bheil an odhar a dhoirteas a-mach a ceann ear-thuath Loch Nis ag coinneamh sal na mara. Tha Ceann Loch Nis 6 miltean air falbh. Tha beul searach Slighe-Uisge a' Ghlinne Mhòir a tha a' ceangail an Linne Mhoireibh leis an Linne Dhubh le rathad Loch Nis, Loch Omhaich agus Loch Lochaidh aig Clach na h-Airidh air iomall a' bhaile.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Inbhir Nis taigh do Na Cruithnich agus bha Calum Cille a' tadhail an seo ann an 565. Chaidh an caisteal a thogail le Maol Chaluim Mac Dhonnchaidh. Thog Crombhuel "Citadel" ri taobh a' Bhaile. Anns a' bhliadhna 2001 rinneadh cathair dheth, a cheilearaich an Millenium ur.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chithear gun do dh'atharraich an cànan bho Ghàidhlig gu Beurla anns na linntean sa chaidh. Bathar ag ràdh anns an New Statistical Account of Scotland ann an 1845:
"... but it [Gàidhlig] is fast wearing out, and by the rising generation English is almost universally preferred, especially in the town of Inverness, where many of them are wholly ignorant of Gaelic." [1]
Ann an 1881 bha Gàidhlig aig 23.3 % de mhuinntir a‘ bhaile [2], ach ann an 2001 cha robh i aig ach 5.47 % dhiubh.[3]
Chaidh Comunn Gàidhlig Inbhir Nis a stèidheachadh ann an 1871.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Inbhir Nis anns na bliadhnaichean 1897, 1903, 1912, 1923, 1928, 1936, 1949, 1957, 1966, 1972, 1984, 1997 agus 2014.
Tha oidhirpean anns a' bhaile airson a' Ghàidhlig a chumail bèo, mar eisimpleir chaidh Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis a chur air bhonn anns an Lùnasdail 2007.
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seirbheisean trèana (dìreach) bho Stèisean-rèile Inbhir Nis gu Obar Dheathain, Sràid na Ban-righ ann an Glaschu, Dùn Èideann, Inbhir Pheofharain, Inbhir Uige/Inbhir Theòrsa, Caol Loch Aillse agus Lunnainn.
Tha rathad mòr (A9, A82 agus A96) a' ceangal Inbhir Nis le Obar Dheathain, Glaschu, Peairt, Inbhir Uige agus Dùn Èideann.
Tha plèanaichean bho Phort-adhair Inbhir Nis a' ceangal Inbhir Nis gu Sasainn, Eireann, agus An Roinn-Eòrpa.
Gniomhacasan[deasaich | deasaich an tùs]
Is baile malairt agus rianachd a tha ann an Inbhir Nis anns an latha an diugh. Chaill Inbhir Nis an cuid bu mhotha de a gniomhacasan giollachais ré an treas ceathramh den fhicheadamh linn.
Daoine cudromach[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an t-Iuchar 1951 - Eleanor Scott, Neach-poileataigs Albannach.
- 5 an t-Sultain 1965 - Murchadh Friseal, Neach-poileataigs Albannach.
- 1974 - MacGregor]] - Ceòladair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Sgrìobhaidhean mun bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac a' Phì, Aonghas. 'Ainmean Inbhir Nis' Gairm 158, An t-Earrach 1992, 109-111.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Gàidhlig Local Studies Kurt C. Duwe: Gàidhlig Local Studies 1 Vol. 23: Inbhirnis & Taobh Loch Nis, an Ceitean 2005, td 5
- ↑ Gàidhlig Local Studies Kurt C. Duwe: Gàidhlig Local Studies 1 Vol. 23: Inbhirnis & Taobh Loch Nis, an Ceitean 2005, td 7
- ↑ www.scrol.gov.uk
- ↑ Stadt Augsburg
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2016-01-14: Iomairt son Seann Eaglais Inbhir Nis (aithris bhideo 2:33)
- BBC Naidheachdan 2016-03-03: Leasachadh air Eileanan Abhainn Nis (aithris bhideo 2:20)
Aonta Baile
- BBC Naidheachdan 2016-03-22: Aonta Baile Inbhir Nis air a dhearbhadh (aithris bhideo 4:32)
- BBC Naidheachdan 2016-04-05: Ceist is Càineadh mu Aonta Baile
Margadh Bhictorianach
- BBC Naidheachdan 2016-01-14: Dragh mun Mhargaidh Bhictorianach (aithris bhideo 2:40)
- BBC Naidheachdan 2016-01-28: Dàil eile dhan Mhargaidh Bhictorianaich?
Taigh-cùirte
- BBC Naidheachdan 2016-03-04: Taigh-cùirte Inbhir Nis a' gluasad (aithris bhideo 2:13)
- BBC Naidheachdan 2016-04-02: Dàil air ionad ceartais ùr Inbhir Nis
Prìosan ùr
- BBC Naidheachdan 2016-03-24: Cead prìosain ùr ga iarraidh
- BBC Naidheachdan 2016-04-26: Sluagh mòr aig coinneimh phrìosain
- BBC Naidheachdan 2016-05-23: Co-chomhairle air plana phrìosain ùir Inbhir Nis
Slàinte
Foghlam
Dùn Èideann · Dùn Dèagh · Glaschu · Inbhir Nis · Obar Dheathain · Sruighlea


text:
- TIOTAL
- Clach-chuimhne air Turas na Banrigh Bhioctoria gu Loch Ma-Ruibhe
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1345
- ÀITE
- Loch Ma-Ruibhe
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33271
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
Ros an Iar
turasachd
carraighean-cuimhne
taighean-òsta
lochan
turasachd
Sa chairt-phuist seo chithear a' chlach-chuimhne air turas na Banrigh Bhioctoria gu Loch Ma-Ruibhe ann an 1877. Seo mar a tha sgrìobhte air a' chloich:
'On the fourteenth day of the middle month of autumn 1877
Queen Victoria came to see Loch Maree and the surrounding areas.
She spent a night here in yonder hotel and kindly agreed to this memorial
to the pleasure she gained from visiting this part of Ross.'
Dh'fhuirich a' Bhanrigh ann an Taigh-òsta Loch Ma-Ruibhe fad sia oidhche agus chòrd a turas rithe, turas a tha cuideachd air a chuimhneachadh ann an ainm Eas Bhioctoria a tha mu mhìle gu tuath air an Taigh-òsta ann an Coille Shleibhteadail.
Tha Taigh-òsta Loch Ma-Ruibhe air tràigh Loch Ma-Ruibhe, loch fìor-uisge a tha a' sgaoileadh mu 12 mhìle o Cheann Loch Iùbh taobh Pholl Iùbh. Chaidh cliù an taigh-òsta a mhilleadh anns an Lùnastal 1922 nuair a bhàsaich còignear den luchd-turais aca le puinnseanachadh an dèidh dhaibh ceapairean de thaois tunnaig ithe. Ged a chaidh a mheas gur e tubaist a thug bàs dhaibh tha an droch-chliù fhathast aig an taigh-òsta gur ann an sin a thachair a' chùis-mhulaid puinnseanachaidh bìdh a bu mhiosa riamh ann am Breatainn


text:
Glion Veksico
She ard-chlaare halloo eaghtyragh ee Glion Veksico (Spaainish: Valle de México ny Valle de Anáhuac). Ta'n ghlion ny soie ayns Meksico veanagh as t'ee co-heeyney lesh y Distrito Federal noa-emshyragh as lieh shiar Steat Veksico. T'ee cruinnit liorish sleityn as volcaanyn as eeish ny laaragh son shiartanse dy ard-veenidyn roie-Cholumbagh, goaill stiagh lheid as ard-veenidyn Teotihuacan, y Toltec as ny h-Asteckee. Ta'n shenn-ockle Asteckagh anahuac as yn abbyrt Awin-tragh Veksico currit er Glion Veksico ny keayrtyn.


text:
Tha an luach eaconamach is sòisealta aig Gàidhlig mar so-mhaoin àraid do dh’Alba aig cridhe rannsachadh ùr a tha ga fhoillseachadh an-diugh.
Tha a’ bhuidheann leasachaidh Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean (HIE) air a bhith a’ stiùireadh pròiseact com-pàirteachais gus rannsachadh a dhèanamh air na dòighean anns a bheil Gàidhlig ga cleachadh an-dràsta gus buannachdan eaconamach is sòisealta a thoirt do ghnothachasan, iomairtean sòisealta agus do choimhearsnachdan, agus mar a ghabhas an fheum as fheàrr fhaighinn às a’ bhuaidh seo.
Leis an tiotal Ar Stòras Gàidhlig, tha an aithisg a thàinig às a’ sealltainn mar a tha a’ chànan an-dràsta ga cleachdadh gus luach a chur ann an raon farsaing de shuidheachaidhean agus tha e a’ tarraing aire chun a’ chomais nach beag a th’ ann gus buannachdan a bharrachd a thoirt do ghnothachasan, choimhearsnachdan agus do dhaoine fa leth.
Bha HIE ag obrachadh an lùib Bòrd na Gàidhlig, Dualchas Nàdair na h-Alba, Alba Cruthachail, Comhairle na Gàidhealtachd, Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid, agus Comhairle nan Eilean Siar airson coimisean a thoirt do DC Research gus fiosrachadh a thionail bho ghnothachasan, choimhearsnachdan is iomairtean sòisealta a tha an-dràsta a’ cleachdadh Gàidhlig.
Bha faisg air 70% de ghnothachasan ris an deach bruidhinn a’ cumail a-mach gun robh Gàidhlig na so-mhaoin dha na gnìomhan aca. Bha còrr is leth de na gothachasan (60%) agus 85% de na buidhnean coimhearsnachd a fhreagair an t-suirbhidh ag ràdh gun robh Gàidhlig a’ nochdadh mar phrìomh eileamaid den cuid obrach.
Bha a’ mhòr-chuid de ghnothachasan a bha ag aithneachadh Gàidhlig mar so-mhaoin steidhte ann an Innse Gall, air Ghàidhealtachd, ann am Baile Ghlaschu, Dùn Èideann, agus Earra-Ghàidheal agus Bòid.
A’ sgrùdadh dàta bhon luchd-freagairt, chaidh aig luchd-rannsachaidh air dèanamh a-mach gun robh a’ bhuaidh iomlan a bh’ aig cleachdadh na Gàidhlig air tionndadh a’ ruigsinn £5.6 millean.
Bhon bhuil seo, dh’obraich iad a-mach gum faodadh gum biodh an luach eaconamach comasach aig Gàidhlig mar so-mhaoin eadar £81.6m agus £148.5m gach bliadhna.
Thuirt Stiùiriche Neartachadh Choimhearsnachdan aig HIE, Raoinaid NicCarmaig: “Nuair a bhios sinn a’ bruidhinn air Gàidhlig, tha an cuideam mar as trice air an fheum a th’ ann airson taic a’ phobaill gus dèanamh cinnteach gum fàs a’ chànan is gum fan i beò. Gu ruige seo, chaidh nas lugha a ràdh mun dreuchd chudromach a th’ aig a’ Ghàidhlig mar so-mhaoin luachmhor eaconamach is choimhearsnachd, le comas ann tabhartas glè mhòr a thoirt do dh’Alba.
“Tha an rannsachadh ùr seo a’ sealltainn gu bheil Gàidhlig na pàirt àraid de chultar na h-Alba ach cuideachd gun gabh coimhead oirre agus a cleachdadh mar so-mhaoin ann an raon de shuidheachaidhean, gu h-àraid ann an roinnean nan gnìomhachasan cruthachail; biadh is deoch; foghlam is ionnsachadh, dualchas is turasachd.
“Tha torraidhean an rannsachaidh a’ suidheachadh bunait airson rannsachadh a bharrachd agus bidh iad mar stìùir airson gnìomhan a bheir HIE agus com-pàirtichean air adhart san àm ri teachd gus taic a thoirt do ghnothachasan is choimhearsnachdan a gheibh buannachd bho bhith a’ leasachadh na dòighean anns a bheil iad a’ cleachdadh na Gàidhlig, agus a’ cur nas motha ri fàs eaconamach san fharsaingeachd.”
Thuirt Iain Aonghas MacAoidh, Ceannard Bòrd na Gàidhlig: “Tha toraidhean an rannsachaidh seo a’ sealltainn gu soillieir gu bheil an t-airgead a thathar a’ cur a dh’ionnsaigh na Gàidhlig, suim nach eil cho mòr aig an ìre seo, a’ ciallachadh gu bheilear a’ cur gu sònraichte ris an eaconamaidh, chan ann a-mhàin air Ghàidhealtachd is anns na h-Eileanan ach cuideachd ann am meadhan na dùthcha. Tha Gàidhlig air a h-aithneachadh gu h-eadar-nàiseanta cho math ri gu nàiseanta. Tha fios air a bhith againn bho chionn greis, tro rannsachaidhean eile, gu bheil coimhearsnachd na Gàidhlig, a rèir a meud, a’ buileachadh tòrr a bharrachd na bhiodh dùil a thaobh mar a tha i a’ cur ri raon de roinnean, agus tha seo a’ daingneachadh agus a’ leudachadh air slatan-tomhais a bha stèidhte roimhe. Tha dìlseachd a thaobh cànan is cultar na spàirn chumhachdach, bhrosnachail. Tha sinn air ar mòr mhisneachadh leis an taic, a tha a’ sìor fhàs, airson na Gàidhlig aig ìrean bunasach is bunaiteach, agus na buannachdan eaconamach, cho math ri sòisealta, cultarail is cànanach, a thig bho ghnìomhan co-obrachail.”
A rèir Alasdair Allan, Ministear na Gàidhlig: “Tha Gàidhlig na pàirt de ar fèin-aithne agus cultair, agus air a cleachdadh gach latha ann an coimhearsnachdan air feadh na h-Alba. Tha an aithisg seo a’ togail aire, airson a’ chiad uair, chun na dòighean anns a bheil gnothachasan is buidhnean eile a’ dèanamh feum dhen chànan airson luach eaconamach fhaighinn. Tha na th’ anns an aithisg seo a’ toirt misneachd dhuinn agus tha min dòchas mòran a bharrachd bhuidhnean fhaicinn a’ faighinn buannachd às a’ Ghàidhlig anns na bliadhnachan ri teachd le bhith a’ leantainn nan eisimpleirean seo agus a’ togail air soirbheas."
Tha grunn eisimpleirean de na gnothachasan a tha an-dràsta a’ cleachdadh Gàidhlig mar so-mhaoin rim faicinn ann an aithisg fhèin, nam measg Ionad Ealain An Lanntair ann an Steòrnabhagh. Tha Gàidhlig mar eileamaid làidir aig An Lanntair, agus tha an t-ionad a’ cleachdadh soidhnichean dà-chànanach san togalach, ann an sannasachd agus ann an stuthan foillseachaidh eile, cho math ri bhith a’ cur air bhonn taisbeanaidhean a tha a’ mealadh is a’ cur air adhart cultar na Gàidhlig.
Am measg na gnothachan eile a thagh luchd-rannsachaidh mar eisimpleirean airson a bhith a’ cleachdadh na Gàidhlig mar so-mhaoin tha a’ companaidh telebhisean Albannach mneTV a tha stèidhte ann an Glaschu; Ionad Luchd-turais is Ealain Àrois san Eilean Sgitheanach; Fèisean nan Gàidheal agus fèisean Blas air feadh na Gàidhealtachd ’s nan Eilean, agus Taigh-òsta Port Charlotte ann an Ìle.
Bha mòran choimhearsnachdan a ghabh com-pàirt san t-suirbhidh a’ faicinn turasachd mar aon de na prìomh raointean far a bheil comas làidir dreuchd na Gàidhlig mar so-mhaoin eaconamach a leasachadh is a leudachadh.
’S iad na trì buannachdan as cumanta a thig an lùib cleachdadh na Gàidhlig ann an coimhearsnachdan, a-rèir an rannsachaidh, gu bheil luach nas motha ga shealtainn san sgìre ionadail, ceangal nas motha aig na daoine ris na coimhearsnachdan, agus fàs ann an cothroman cosnaidh co-cheangailte ri Gàidhlig.
Tha HIE air a bhith a’ toirt maoineachadh thairis air mòran bhliadhnachan do ghrunn bhuidhnean a tha a’ cleachdadh Gàidhlig mar so-mhaoin, a’ gabhail a-steach a’ bhuidheann cultarail thar-Alba Fèisean nan Gàidheal, a’ phrìomh fhoillsichear Acair, agus an Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig – Sabhal Mòr Ostaig.
Tha Ar Stòras Gàidhlig ri fhaighinn gu tur no mar ghearr-chunntas air an làrach-lìn aig Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean aig www.hie.co.uk/Gaelicresearch


text:
Negev
She ard faasagh as lieh-aasagh ayns jiass Israel eh Negev (Ewnish: הַנֶּגֶב haNéḡeḇ; Arabish: النقب al-Naqab). She Beersheba (196,000 dooinney) ayns twoaie Negev y chaayr smoo as y balley reiragh ayn. Ayns jiass Negev, ta Lhoob Aqaba as ynnyd seyrey Eilat ry-gheddyn. Ta shiartanse dy valjyn lhiassee ry-gheddyn ayn chammah, goaill stiagh Dimona, Arad as Mitzpe Ramon, myrane lesh shiartanse dy chaayryn Bedjoonagh, lheid as Rahat as Tel as-Sabi. Ta kibbutzim eigsoylagh ayn chammah, goaill stiagh Revivim as Sde Boker. By eh yn fer s'jerree balley jerrinagh scuirr y chied Ard-vinishter Israelagh, David Ben-Gurion.
Bun-ocklaght[reagh | edit source]
Ta bun yn 'ockle negev çheet magh as fraue Ewnish ta keeallaghey "çhirrym". 'Sy Vible, ta'n fockle Negev shassoo son "jiass"; ta'n fockle Negeb goll er ymmyd chammah. 'Syn Arabish, ta Negev goll er enney myr al-Naqab, ga nagh row yn ard coontit myr ard er lheh derrey soilshaghey magh yn joarey eddyr yn Egypt as yn Impiraght Ottomanagh 'sy 19oo eash as cha nel ennym Arabish tradishoonagh echey. Car yn Anney Goaldagh v'eh er enney myr fo-lyst Beersheba.[1]
Çheer-oaylleeaght[reagh | edit source]
Ta Negev coodaghey ny smoo na lieh ayrn jeh Israel, ny smoo na 13,000 km² (4,700 sq mi) ny 55% jeh eaghtyr yn çheer er y chooid sloo. T'eh ayns cummey troorane ta shassoo bun ry-skyn. Ta'n çheu heear çheuaghey rish faasagh Lieh-innys Sinai as she glion Arabah y çheu hiar. Ta shiartanse dy hroyn cultooragh as creg-oaylleeagh symoil ayns Negev. Mastey ny troyn creg-oaylleeagh, ta tree makhteshim (foaryn bocs) ayns cummey towl ayn nagh vel ry-gheddyn ayns ard elley; Makhtesh Ramon, Makhtesh Gadol, as Makhtesh Katan.
She faasagh creggagh eh Negev. She mestey jeh sleityn creggagh dhone marish wadiyn (lhiabbeeyn awin çhirmey ta çheet my vlaa lurg fliaghey) as tuill ghowin currit ny hrooid. Foddee yn faasagh y rheynn ayns queig ard egg-oaylleeagh: twoaie, sheear, as mean Negev, yn ard-chlaare as Glion Arabah. Ta mysh 300 mm dy liaghey tuittym er twoaie Negev, ny yn chryss Veanvooiragh, as ta'n ooir 'syn ard shoh troaragh. Ta mysh 250 mm dy liaghey tuittym er sheear Negev, as ta'n ooir 'syn ard shoh eddrym as lieh-gheinnee. Foddee ny dreeyminyn geinnee roshtyn 30 meaderyn 'syn ard shoh. Ta mysh 200 mm dy liaghey tuittym er mean Negev, raad ta Beersheba ny hoie. She loess yn sorçh d'ooir ta ry-gheddyn 'syn ard shoh. She yn ard-hro jeh'n sorçh ooirrey shoh na dy vel eh jeen noi'n ushtey. Rere shen, cha nel yn ooir lhiggey da'n ushtey goll stiagh 'syn ooir as ta ny smoo crimmey ooirrey as skeayley ushtey ry-gheddyn ayns shoh. Ta'n ard-chlaare mygeayrt Ramat HaNegev (Ewnish: רמת הנגב, "Ardjyn Negev") shassoo eddyr 370 as 520 meader ny s'yrjey na yrjid ny marrey. Ta ny souraghyn feer heh as ta ny geuraghyn feer feayr. Ta mysh 100 mm dy liaghey tuittym er yn ard shoh as ta'n ooir beggan sollanagh. Ta Glion Arabah sheeyney rish y joarey Jordaanagh feie 180 km veih Eilat 'sy jiass gys bun y Vooir Varroo. T'eh feer hirrym as s'goan dy vel 50 mm dy liaghey tuittym er yn ard shoh. S'boght yn ooir as cha nel mooarane gaase ayns shoh gyn cooney yn ushtaghey as bisheeyn ooirrey.
Blaanid as beiyn[reagh | edit source]
S'goan y vlaanid ayns Negev, agh ta biljyn as lussyn er lheh gaase ayn dy rahoil, goaill stiagh yn acaashey, Pistacia, Retama, Urginea maritima as Thymelaea.[2] Ta earroo beg dy lepardyn Arabagh, cretoor t'ayns gaue er lieh-innys ny h-Arabaght, cummal ayns Jiass Negev.[3] She dooie ayns feer ghaue Shligganagh Negev (Testudo werneri) nagh vel cummal agh ayns ny geinnee ayns sheear as mean faasagh Negev.[4] She dooie sheeintagh jeh'n chynney Soricidae nagh vel ry-gheddyn boayl elley erbee faagail magh Israel eh Joushag Negev (Crocidura ramona).[5]
Speyr[reagh | edit source]
Deyn-oaylleeaght[reagh | edit source]
Jiu, ta ram laareyn jeh cooid Forseyn Coadee Israel soit ayns Negev. 'Sy vlein 2010, va ny smoo na 630,000 dooinney cummal 'syn ard (8.2% jeh pobble y çheer), ga dy vel eh coodaghyn 55% jeh eaghtyr y çheer. She Ewnyn 470,000 dooinney, ny 75% jeh pobble yn ard, as she Bedjoonyn 160,000, ny 25% jeh pobble yn ard. Mastey yn phobble Bedjoonagh, ta lieh-chooid jeu cummal ayns baljyn beggey gyn enney as ta lieh-chooid jeu cummal ayns baljyn as baljyn beggey va troggit dauesyn eddyr ny 1960yn as ny 1980yn. She Rahat y fer smoo jeu.
T'eh er ooley dy bee ny smoo na 1.25 millioon dooinney cummal ayns Negev roish y vlein 2025. T'eh er ooley dy bee mysh 1 millioon dooinney cummal ayns ard moirvaljagh Beersheva roish y vlein 2020, as bee ny baljyn Arad, Yeruham, as Dimona tree keayrt ny smoo roish y vlein 2025.
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Palestine Exploration Quarterly (Averil 1941). The Negev, or Southern Desert of Palestine by George E. Kirk. Lunnin. Duillag 57.
- ↑ doi:10.1007/BF02858682
Hie yn imraa shoh er cooilleeney ec bot rish minnid ny ghaa. Foddee oo shirrey kirtaghey ny jannoo eh dty hene
- ↑ Gulf-Environment: Arabian Leopard Faces Extinction (Baarle)
- ↑ Re-introduction - Negev tortoise (Baarle)
- ↑ Crocidura ramona (Baarle)


text:
Kl.
Donnchadh mac Murchadha meic Fhlainn h. Maoilseclainn rí Mide do marbadh d'U Minnicen.
Cormac h. Cillin ards{MS folio 214vb(330b)}eacnab Síl Muiredhaigh & aircinnech tige aiged Cluana M Nois quieuit in pace.
Domnall mac Ruaidri h. Concupuir d'aitrigad do Connachtaib & Tairdealbhach 'na inadh. Ic Ath an Termainn ro rigadh Tairdelbach h. Concupair.
Muircertach h. Maoilseclainn d'aitrigad & righe Mide do Murchadh.
Kl.
Concupur Cisenach h. Eochadha rí Uladh do marbadh.
Maidm Atha Clagan re n-Airter Teabtha dú inn ro marbadh Cinaoth mac meic Amalgadha taoisech Calraighe.
Samuin na gaoithe.
Gaoth mor & tene gealáin i n-Erinn isin bliadainsi gur marb ár daoinedh & innile.
Kl.Enair.
Domnall mac Donnchada h. Ruairc rí H. mBriúin Brefne do marpad o Cairbrib.
p.268
Goll Garbraighe h. Eochadha rí Uladh occisus est o h. Matgamna.
Trosgadh samtha Ciarain for Muircertach h. Mailseclainn (... in daim ... bl-si...nt .h ...sigh) ig cuingidh saoire Cille Moire Muighe Enir sed mox uindicauit Deus .i. tasc Muircertaigh fo Erinn & argain Mide.
Kl. Caisc for sept. Kl. Mai & Mincaisc i samradh.
Flaithbertach h. Loingsigh comarba Ciarain quieuit.
Kl.
Gilla Coluim h. Maoilmhuaidh rí fFer cCeall & a ben do marbadh .i. ingen h. Bric don Geocuch h. Aillein.
Maidm na Rass re Toirdealbach mac Ruaidri re rig Connacht & re Sil Muiredhaigh for Conmaicnibh i Maigh Aí gur marbadh ár Conmaicne ann um mac Con Caille h. Fergail & um mac Gilla na Naom h. Fergail & um Duarcán mac Duipdara h. Eoluis & sochaidhe aile. {MS folio 215ra(331a)}


text:
Ṣan'ā'
'S e prìomh-bhaile Iemein a tha ann an Ṣan‘ā’ (Arabais:صنعاء, uaireannan Sanaá neo Sana'a) Tha San‘a’ suidhichte air àrd-thìr Iemein, tha beanntan mòra timcheall air, m. e. Beinn Jabal Nuqum agus Beinn Aiban. 'S e aon de na bailtean as aosda a tha ann an Iemen, canar gun deach am baile a thogail anns an 6mh linn RC. Bha daoine a’ fuireach ann an seann bhaile Ṣan'ā' fad 's 2,500 bliadhna. Tha mòran seann taighean ann, nas motha na 100 mosg agus seann bhallaichean airson a’ bhaile a dhìon, cho àrd ri 20-30 troighean. Tha am Bāb al-Yaman (geata Iemein) a tha anns a’ bhalla seo nas sine na 700 bliadhna. Tha am mosg al-Jami'a l-Kabir aon de na mosgan as aosta air feadh an t-saoghail Ioslamach. Mar sin dheth tha Ṣan'ā' air an dìon mar dualchas na cruinne leis an UNESCO. Tha am Suq al-Milh (Margadh Salainn) cliùiteach airson a h-uile bathar as urrainnear ceannachd an seo. 'S e am port-adhair eadar-nàiseanta, an Ṣan'ā' International Airport, am fear as cudromaiche den dùthaich.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- "The Old Walled City of San`a", leabhar sgrìobhte le Ronald Lewcock airson an UNESCO


text:
Kl. Ianair ui. f. l. ii. Anno Domini m.c.x.u.
Doinenn dermair reoidh & snechta on coicid .x. Kl. Enair co coicid .x. Kl. Marta uel paulo plus coro la ar en & cethrai & daine dia ro fhass tercai mor fo Erinn uile & i l-Laighnibh seoch cach.
Diarmait H. Briain ri Muman do ergabail la Muircertach H. m-Briain.
Esce do thabairt do macaibh m. Aedha m. Ruaidhri im Thairrdelbach H. Concobair im righ Connacht .i. i n-Ath Bo co ro loitset & coro chrolighi dó.
Maidm ria n-Domnall H. m-Briain & ria Gallaibh Atha Cliath for Laighnibh i torchair Donnchadh H. Mail na m-Bo ri H. Ceinnselaigh
MS 1 breaks off here; text supplied from MS 2.{folio & column 48rb} & Conchobur H. Concobuir ri H. Failghi cona macaibh & sochaidhi archena.
Domnall m. Taidhg H. Briain ridomna Muman do marbadh do Connachtaibh.
p.558
Muircertach H. Briain do ghabail a righi doriisi & do thiachtain sluaighedh i l-Laighnibh & i m-Breghaibh.
Damh liacc Arda Brecan cona lan do doinibh do loscadh do feraibh Muman & cealla imdha archena i feraibh Bregh.
Crech mhór la Tairrdhealbach H. Conchobuir & la Connachtaibh co ro airgset co Luimnech .i. Tuathmuma co rucsat borroma diairmhidhe & brait imdha.
Mael Sechlainn H. Mael Sechlainn ridomna Temhrach occisus est.


text:
Tartu
‘S e baile mòr faisg air Viljandi, air an àirde an ear-dheas Eastòinia a th' ann an Tartu[1] (Fionnlannais: Tartto, Gearmailtis: Dorpat, Laideann: Tarbatum). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Emajõgi, eadar Loch Võrtsjärv agus Loch Peipsi-Pihkva järv, 39m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Tartu maakond, 165km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Narva, 119km bho Kohtla-Järve agus 129km bho Phärnu.[3] Chaidh Tartu a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1030 agus chaidh Oilthigh, air an robh Academia Gustaviana, a stèidheachdh an seo ann an 1632[4] leis an Righ Gustav Adolf den Store, nuair a bha Eastòinia fo bhuaidh na Suaine.[5] Tha 101,092 duine a' fuireach ann.[6] 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[7]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Kurt Heinrich Meyer (1883 - 1952): Ceimigear.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bærum
- Deventer
- Ferrara
- Fredriksberg
- Greifswald
- Hafnarfjörður
- Hämeenlinna
- Kaunas
- Lüneburg
- Pskov
- Riga
- Salisbury
- Tampere
- Turku
- Uppsala
- Veszprém
- Zutphen
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Entsüklopeedia Eestist
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Tartu Ülikool
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Eesti Statistika
- ↑ Geonames


text:
Roinn-seòrsa:Faclan na h-Arabaise
Fo-roinnean-seòrsa
Tha na 6 fo-roinnean-seòrsa a leanas san roinn-seòrsa (a-mach à 6 uile gu lèir).
A
- Ainmearan na h-Arabaise (1 R-S, 14 D)
F
- ► Faclan na Arabais (falamh)
I
- ► Iarrtas airson bunachas na h-Arabaise (14 D)
L
- ► Làithean na h-Arabaise (15 D)
Duilleagan san roinn-seòrsa "Faclan na h-Arabaise"
Tha na 14 duilleagan a leanas san roinn-seòrsa seo (a-mach à 14 uile gu lèir).
- Faclan a-rèir cànain
- Cànain na Aonadh nan Eilean Chomoro
- Cànain na h-Iomaratan Arabach Aonaichte
- Cànain na Poblachd Aonaichte na Tansaine
- Cànain na Poblachd Arabach na h-Èiphite
- Cànain na Poblachd Arabach na Shirianach
- Cànain na Poblachd Cheinia
- Cànain na Poblachd Dhiobùtaidh
- Cànain na Poblachd Fheadarail Dheamocratach na h-Itioipe
- Cànain na Poblachd Fheadarail Somàilia
- Cànain na Poblachd Ioràc
- Cànain na Poblachd Ioslamach Ioràin
- Cànain na Poblachd Ioslamach Mhoratàinea
- Cànain na Poblachd Leabanon
- Cànain na Poblachd Mhadagasgar
- Cànain na Poblachd Mhàili
- Cànain na Poblachd Mhòsaimbic
- Cànain na Poblachd na h-Eamaine
- Cànain na Poblachd na Seàd
- Cànain na Poblachd na Tuirce
- Cànain na Poblachd Nìgeir
- Cànain na Poblachd Sheanagal
- Cànain na Poblachd Shudàn a Deas
- Cànain na Poblachd Shudàn
- Cànain na Poblachd Tuinisia
- Cànain na Rioghach Bhachrain
- Cànain na Rìoghachd Aràibia nan Sabhd
- Cànain na Rìoghachd Haseimeach Iòrdain
- Cànain na Rìoghachd Mhoroco
- Cànain na Sluagh-phoblachd Dheamocratach Aildiria
- Cànain na Stàit Chatar
- Cànain na Stàit Chuibhéit
- Cànain na Stàit Eartra
- Cànain na Stàit Iosrael
- Cànain na Stàit Libia
- Cànain na Stàit Phalastain
- Cànain na Sultanachd Omàn


text:
Advokatų kontora Kručkauskas ir partneriai CONSULTAXMas-fhìor air cairt gnothachais
Advokatų kontora Kručkauskas ir partneriai CONSULTAX
Agartas, Catharra imeachdan, Imeachdan eucorach, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh an teaghlaich +3
Imprint
I-V 8:30-17:30
- Advokatų kontora Kručkauskas ir partneriai CONSULTAX
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Agartas, Catharra imeachdan, Imeachdan eucorach, Ionmhas, àrachas, lagh, Lagh an teaghlaich, Lagh firm, Rianachd imeachdan, Taic laghail
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Consultax - Titulinis


text: Bho chionn deich bliadhna fichead, bha cnan agus cultar na Gidhlig, a bha air a bhith iomraiteach ann an Alba airson 1,300 bliadhna, a rir coltais ann an ceumannan deireannach cronadh bsmhor a mhair 200 bliadhna. Bha an ireamh de dhaoine a bhruidhinneadh Gidhlig ann an Alba air tuiteam deich uiread thairis air an linn a chaidh roimhe. Cha robh an cnan fhin cumanta ach a-mhin ann an coimhearsnachdan sgapte ceann an iar-thuath na Gaidhealtachd agus Innse Gall.Ro bhliadhnaichean trtha na ciad linne thar fhichead, ge-t, bha atharrachadh mara air tighinn. Theireadh cuid gun robh a' Ghidhlig - a bha na cuspair magaidh is nimhdeis airson ineachan - a-nise 'fasanta'. Bha obraichean Gidhlig rim faotainn; chaidh foghlam tro mheadhan na Gidhlig a stidheachadh ann an iomadh ite; agus chunnaic luchd-poileataigs agus luchd-gnomhachais gun robh buannachdan an lib a bhith cirdeil ris a' chultar. Ged a bha ireamh luchd-labhairt na Gidhlig a' sor thuiteam agus seann daoine a' caochladh, dh'fhs an cronadh na bu mhaille, agus airson a' chiad uair ann an 100 bliadhna, thisich rdachadh co-roinneil a' tighinn air an ireamh de dhaoine ga s a' cheud a bha a' cleachdadh a' chnain. B' e sersa de dh'ath-bhethachadh a bha anns na thachair: ath-bhethachadh Gidhlig a dh'fhoillsich e fhin ann an cel pop, litreachas, ealain, brdachd, foillseachadh, drma, ridio agus telebhisean. B' e morbhail annasach a bh' ann ris nach robh dil. Agus aig cridhe a' ghluasaid sin, bha foghlam. Gealach an Fhis ag innse sgeulachd aon ionaid, Sabhal Mr Ostaig, a' cholaiste Ghidhlig san Eilean Sgitheanach a tha air a bhith aig teis-meadhain an dsgaidh seo. Ach, thar gach rud, tha an leabhar a' mion-sgrdadh mar a thugadh dchas airson an ama ri teachd do chultar urramach aig m nuair a shaoilear gun robh gach n caillte.


text:
- TIOTAL
- Buidheann air turas ann an Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00606
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12309
- KEYWORDS
- daoine
baile
buidhnean
Chan eil fios dè bha a' tachairt an seo, ach chaidh an dealbh a thogail taobh a-muigh bùth-chungaidhean Dhonnchaidh Mhic a' Phearsain far a bheil Prìomh Shràid is Rathad an Stèisein a' coinneachadh ann an Caol Loch Aillse
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Caol Loch Aillse, a' coimhead thar a' Phrìomh Shràid
- EXTERNAL ID
- HCD00503
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12210
- KEYWORDS
- bancaichean
bailtean
taighean-òsta
zoomable
deilbh leudachail
'S e am Banca Malairteach an togalach geal ann an roi-ionad na deilbh seo de Chaol Loch Aillse anns na 1920an. Chaidh fhosgladh ann an 1897, goirid an dèidh dhan rèile tighinn dhan Chaol, is dh'fhàs am baile mar thoradh air an sin. Tha aghaidh a' bhanca air a' Phrìomh Shràid, mar a tha aghaidh Taigh-òsta a' Chaoil, air taobh deas a' bhanca. Chithear Eaglais Shaor a' Chaoil air a' chnoc anns a' chùl-ionad
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Co-fharpais Eacarsaich Beigleid aig Geamaichean Cruinneachaidh a' Chinn a Tuath, 1901
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_176
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1900
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11246
- KEYWORDS
- rèiseimeidean nan Gàidhealtachd
èideadh
Na Camshronaich
cogadh nam Boer
màilisidh
fastadh shaighdearan ùra
A chionn 's gun robh uiread de dh'fhireannaich às a' Ghàidhealtachd a Tuath a' sabaid ann an Cogadh Afraga a Deas, is e dìreach tachartas aon latha a bh' ann an Geamaichean Cruinneachadh a' Chinn a Tuath ann an 1901. A dh'aindeoin seo, bha blas gu math armailteach air na geamaichean. Chaidh co-fharpais eacarsaich beigleid a chumail, a bha fosgailte de sgiobaidhean de 12 saighdearan saor-thoileach às na Siorrachdan a Tuath. Bhuannaich Buidheann F (Inbhir Ghòrdain) de Bhuidheann-chatha Shaor-thoileach nan Sìophortach. Anns an 2ra àite bha Buidheann B (Dòrnach) den 1d Gunnairean Saor-thoileach. Anns an 3mh àite, bha Companaidh B (Inbhir Nis) den 1d Buidheann-chatha Saor-thoileach de na Camshronaich. Anns an dealbh seo, a chaidh a thogail aig ceann an ear Pàirce a' Chruinneachaidh a Tuath, chithear saor-thoilich Chataibh a' caismeachd anns na seacaidean drile dearga aca. Dh'aithris na pàipearan gun do rinn sgioba Inbhir Nis deagh oidhirp. Gu mi-fhortanach, chaidh an dì-cheadachadh bhon cho-fharpais a chionn 's gun do thòisich iad air a' chaismeachd aca le na beigleidean aca ceangailte.
(Chaidh am fiosrachadh seo a thoirt seachad le Taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal, Dùn Deòrsa)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Ceann Loch Dubhthaich bho Mhàm Ràtagan, Gleann Seile
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0811
- ÀITE
- Loch Dubhthaich
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 20c
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10701
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan
eachdaidhean sòisealta
dealbh, lochan, bailtean
glinn
Chaidh an dealbh seo de cheann Loch Dubhthaich, bho Mhàm Ràtagan, Gleann Seile, a thogail anns a' chiad leth dhen 20mh linn le M.E.M. Donaldson. Air fàire, tha baile Na Mormhoiche le Beinn Fhada air a chùl. Chaidh an dealbh seo a thogail mus deach cabhsair a thogail aig Allt a' Chruin.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig I chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail I mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949 rinn I iomadach leabhar air eachdraidh shòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh air Eilean I
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Puerto del Rosario
Tha Puerto del Rosario na phrìomh-bhaile Fuerteventura , fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e am baile as motha an eilein cuideachd. Tha Puerto del Rosario cho farsaing ri 289,95 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2006 bha 30.555 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 105,4 duine gach km².
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936,[1] ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Cairt Bhòtaidh
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P074
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9017
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Chaidh a' bhileag taghaidh seo fhoillseachadh rè iomairt an Taghaidh Choitchinn ann am Bailtean Inbhir Nis ann 1874 le sgioba iomairt Theàrlaich Fhriseil Mhic an Tòisich.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
Gaoth Dobhair
She skeerey er coose Atlantagh Choontae Ghoon ny Ghoal, Nerin, eh Gaoth Dobhair (Yernish son "Geay Doour"; Baarle: Gweedore). T'eh sheeyney magh feie 28 km (16 mi) veih Mín an Chladaigh 'sy twoaie gys Croithlí 'sy jiass, as feie 14 km (9 mi) veih Dún Lúiche 'sy niar gys Machaire Chlochair 'sy neear. She fer jeh ny h-ardjyn çheerey smoo cummaltit 'syn Oarpey t'ayn as mysh 4,000 deiney cummal ayn. Ta seyrlannyn ardjynagh jeh'n çhirveish radio Yernish RTÉ Raidió na Gaeltachta soit ayn, myrane lesh campus mooie Ollooscoill Nerin, Galliu. Ta Gaoth Dobhair ny hoie fo scaa an Earagail.
Ta enney mooar er yn ard er-yn-oyr dy vel eh coontit myr crean y chultoor Yernagh, goaill stiagh shenn-chliaghtaghyn Yernagh, y chiaull hradishoonagh, y theater, ny cloiaghyn Gaelgagh as y Yernish. She ard Gaeltacht t'ayn as y chooid smoo jeh pobbyl yn ard nyn Yernisheyryn. Ta'n ennym "ny tree skeeraghyn" currit er Gaoth Dobhair as ny h-ardjyn Cloch Cheann Fhaola as na Rosa.


text:
Yn Keayn Sheear
Ta'n Keayn Sheear ny nah 'aarkey smoo er y theihll as eh 106,400,000 km² er eaghtyr. T'eh follaghey un wheiggoo dy eaghtyr ny cruinney. T'eh cummal trogh cummey S as eh sheeyney magh dowan-liuridagh eddyr America Hwoaie as Yiass da'n sheear, as yn Oarpey as yn Affrick da'n shiar. T'eh kianglt lesh y Vooir Arctagh ayns y twoaie, lesh y Cheayn Sheealtagh ayns y sheear yiass, lesh y Cheayn Injinagh ayns y shiar yiass as lesh Keayn y Jiass ayns y jiass. Ta cryss ny cruinney rheynn y keayn ayns daa ayrn, yn Atlantagh Hwoaie as yn Atlantagh Yiass.


text:
Sion
‘S e baile meadhanach air an àirde an iar-dheas na h-Eilbheis a th’ ann an Sion (Gearmailtis: Sitten, Laideann: Sedunum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Dùn nan Seadunach, bhon fhacal Ghallais dunum agus Sedunii, ainm an treubh Cheilteach aig an robh an dùn o shean. Tha e suidhichte aig 469m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Rhône, anns an roinn (Fraingis Canton) Valais, 155km air falbh bho Zürich, 91km bho Ghenève agus dìreach 80km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 30,363 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 20mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Sion.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Fernand Dubuis (1908 – 1991) Dealbhadair.
- Patrick Devanthéry (1954): Ailtire.
- Marc Aymon (1982): Seinneadair.
- Gilberte Favre (1945): Sgrìobhadair.
- Frédéric Mermoud (1923 – 2003) Riochdair fiolmaichean.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Fiosrachadh mu dheidhinn Cholón
- ↑ Stadt Wiblingen


text:
Cubhait (baile)
'S e prìomh-bhaile Chubhait a tha ann am Kuwait City, (Baile Chubhait, Arabais: مدينة الكويت, Madīnat al-Kūwait). Anns a’ bhliadhna 2005 bha 32,500 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, ach bha 2.38 millean duine a’ fuireach ann an àrd-bhaile Chubhait. Tha am baile suidhichte air a’ Chamas Pheirseanach ann am meadhan na dùthcha. Tha pàrlamaid Chubhait, ris an canar Majlis Al-Umma, suidhichte an seo. Cuideachd tha mòran oifisean riaghaltach, mòran bhancaichean agus ionadan malairteach ann. Mar sin dheth 's e teas meadhan poileataigeach 's ionmhasail na dùthcha a th’ ann am baile Chubhait.
Tha port-adhair eadar-nàiseanta aige cuideachd, an Kuwait International Airport. Tha port-mara Shuwaikh agus port-mara Al Ahmadi mu 50 cilemeatair air falbh, deas air baile Chubhait.


text:
- TIOTAL
- Teaghlach Mhoireasdain ann an Handa, 1970an
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_083
- ÀITE
- Eilean Shannda
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30566
- KEYWORDS
- RSPB
coimhead eòin
eòin
Chaidh an dealbh seo a thogail air Eilean Shannda anmoch sna 1970an. Tha iad seo ann, o chlì gu deas: Calum Moireasdan, Uilleam Moireasdan, Iain Moireasdan agus Jennifer Mhoireasdan.
'S e eilean beag, air nach eil duine a' fuireach, far cost Chataibh gu tuath air Sgobhairidh a th' ann an Eilean Shannda. Tha Linne Shannda na laighe eadar e is tir-mòr. 'S e pàirt de dh'Oighreachd Sgobhairidh a tha san eilean agus tha e fo stiùireadh Urras Fiadh-bheatha na h-Alba. Bha daoine a' fuireach air an eilean gu 1847 nuair a chaidh am fuadach gu Alba Nuadh gus nach biodh iad a' bàsachadh leis an acras a thàinig an cois gaiseadh sa bhàrr. An-diugh tha cliù eadar-nàiseanta aig an eilean airson a sgaothan de dh'eòin-mhara, nam measg fasgadairean mòra, fasgadairean na h-Arctaig, eòin dubh an sgadain, coltraichean, seagairean agus buthaidean


text:
- TIOTAL
- Ceannard Scuadrain John B Niven DFC
- EXTERNAL ID
- PC_ROGER_NIVEN_04
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roger Niven
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29880
- KEYWORDS
- an Dara Cogadh
Rugadh is thogadh Iain Brown Niven ann an Dùn Èideann. An dèidh fhoghlam aig sgoil Sheòrais Heriot, chaidh e a-steach do ghnothachas an teaghlaich ag obair air mullaichean thogalaichean, Iain Low, Sglèatairean. B' e sgiathalaich, ge ta, a dheagh mhiann bho òige, agus aig aois naodh-deug san Òg-mhios 1939, chuir e a-steach ainm gu soirbheachail do Shaor-thoilichean Glèidhte an RAF (Volunteer Reserve). Chuir e steach airson Colaiste Feachd an Adhair ann an Cranwell agus fhuair e ann, ach mum b' urrainn dha tòiseachadh, chaidh èigheachd air san t-Sultain seirbheis a dhèanamh sa chogadh.
Tro bhliadhnachan a' chogaidh rinn e seirbheis chliùiteach san RAF, a' sgiathalaich Spitfires san RA, sna h-Innseachan agus ann an Iapan. B' e Ceannard a' Scuadrain ann an Scuadran 602 Baile-mòr Ghlaschu agus ann an Scuadran 485 Shealain Ùir. Choisinn e an DFC (Crois na Sgiathalaich Cliùitich) le crann-tarsainn airson a dhìchill mhisneachail. (Tha crann-tarsainn air a chur ri ribean an DFC airson luchd-coisnidh a tha a' faighinn an dàrna duais.)
Às dèidh a' chogaidh chaidh Iain a-steach air ais do ghnothachas mhullaichean an teaghlaich, phòs e Dorothy Hood agus bha triùir chlann aca. Ghluais e a dh'Inbhir Theòrsa airson obair a dhèanamh ann an roinn na luchd-obrach aig UKAEA (Ùghdarras Lùth Atomaigeach na Rìoghachd Aonaichte) ann an Dùn Rath, mus deach e mu dheireadh a dh'fhuireach ann an Inbhir Nis na fhear-obrach aig an HIDB (Bòrd Leasachaidh na Gàidhealtachd 's nan Eilean).
Bha Iain fìor dhèidheil air goilf (chluich e bho bhacadh de 2) agus sna 1960an bha e na mheadhan air ath-ùrachadh is leudachadh a' chùrsa aig a' Mheaghrath faisg air Inbhir Theòrsa. Leig e dheth a dhreuchd ann an 1985 agus bhàsaich e san Dàmhair 1986. Tha a bhean, a mhac agus a dhithis nighean fhathast a' fuireach ann an Inbhir Nis 's an Inbhir Narann.


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisge agus Druim a' Chuilthinn
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0204
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9730
- KEYWORDS
- lochan
beanntan
dromannan
Tha Loch Coir' Uisge air loch cho iomallach 's a tha san Eilean Sgitheanach. Chan eil dòigh air faighinn thuice ach le eathar agus tha an uair sin pìos math coiseachd ann. Tha an loch ann am meadhan a' chumaidh crudha eich air prìomh dhruim AQ' Chuilthinn. Chaidh a dhealbhadh nuair a bha an linn deighe mu dheireadh ann. Tha Abhainn Sgàbhaig ga ceangal ri Loch Sgàbhaig agus ris a' mhuir.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu
Chaidh Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh ann an 1831 agus is e an dara comann as sine air a' champus. Bhon a bhith na chomann deasbaid Gàidhlig, tha e air leudachadh gu bhith na bhuidheann a tha a' brosnachadh ùidh ann an Gàidhlig agus cultar nan Ceilteach fad is farsaing ach gu h-àraidh a-measg nan oileanach aig Oilthigh Ghlaschu.
Amasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Gus cànan nan Gàidheal a bhrosnachadh air agus taobh a-muigh a champus.
- Gus deasbad air cuspairean ùidheal a chur air bhonn am measg buill a' chomainn.
- Gus ballrachd a' chomainn a tharraing còmhla tro ghnìomhan sòisealta.
- Gus ionnsachadh na Gàidhlig a bhrosnachadh.


text:
- TIOTAL
- Eaglais an Trumpain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_02_030_0847
- ÀITE
- An Triumpan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14412
- KEYWORDS
- eaglaisean, cladhan
blàir, cinnidhean
tobhtaichean
togalaichean
Chithear tobhta Eaglais an Trumpain air taobh an iar Rubha Bhatairnis anns an Eilean Sgitheanach. Dh'fhaodadh e bhith gun robh an eaglais ann cho tràth ris na 1300an. Chaidh i na tobhta anns na 1500an ri linn aimhreit nimheil eadar na Dòmhnallaich agus Clann 'ic Leòid. Ann an 1577, thàinig buidheann dhe na Leòdaich air tìr ann an Eilean Eige, agus chaidh Dòmhnallaich an eilein am falach ann an uaimh. Las na Leòdaich teine aig beul na h-uamha agus chaidh cha mhòr 400 dhe na Dòmhnallaich a thacadh. Anns a' Chèitein dhen ath bhliadhna thàinig buidheann dhe na Dòmhnallaich dhan Eilein Sgitheanach nuair a bha na Leòdaich ann an Eaglais an Trumpain. Chuireadh bacadh anns an doras agus chaidh teine a chur ris a' mhullach de thughadh. Rinn aon nighean òg an gnothach air teicheadh gus rabhadh a thoirt seachad. Chaidh tuilleadh de Leòdaich na sgìre air tòir na Dòmhnallach agus mharbh iad iad ann am blàr goirid. Chuireadh cuirp nan Dòmhnallach nan tòrr ri taobh Gàrradh cloiche agus chleachdadh an gàrradh gus an còmhdach. B' e Blàr Milleadh a' Ghàrraidh a thugadh air a' bhlàr


text:
Geneva
‘S e baile agus sgìre le fèin-riaghlaidh anns an Eilbheis a th’ ann an Genève, (IPA: ʒəˈnɛv), Beurla: Geneva Gearmailtis: Genf, Spàinntis: Ginebra agus Eadailtis: Ginevra. A bharrachd air sin ‘s e an darna baile (an dèidh Zürich) agus am baile Frangach as motha na dùthcha a th’ ann. Thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile eadar-nàiseanta an Eilbheis a th' ann cuideachd, air sgàth gu bheil oifisean tòrr buidhnean eadar-nàiseanta air an stèidheachadh. A-rèir a’ chompanaidh Mercer Consulting, bheir am baile mathas bheatha as fhear na cruinne, còmhla ri Zürich agus Vancouver.[1] Tha Vernier air iomall Ghenève.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jean-Jacques Rousseau (1712 - 1778), Sgrìobhadair agus Feallsanaiche.


text:
Siostaman cho-chomharran
'S e dòigh rianail airson co-cheangail a dhèanamh eadar àlach òrdaichte àireamhan agus puing suidhichte ann an spàs a th' ann an siostam cho-chomharran. 'S e an eisimpleir as sìmplidh an siostam Cartesach. Anns an t-siostam seo tha aon phuing air a taghadh mar bhun-phuing anns an spàs agus tha trì cùrsaichean air an taghadh (ainmichte x, y agus z mar as cumanta) a tha ceart-cheàrnach fear bhon fhear eile. Faodar puing sam bith eile lorg anns an spàs le bhith a' dol an astair k (can) bhon bhun-phuing air a' chùrsa x, nuair sin an astair m air a' chùrsa y agus nuair sin an astair n air a' chùrsa z. Tha na trì àireamhan (k, m, n) nan co-chomharran na puinge, ach feumar an ainmeachadh anns an òrdugh (x, y, z). Anns an eisimpleir seo, 's e k co-chomharra x na puinge, m an co-chomharra y agus n an co-chomharra z.
Tha iomadach dòigh airson cho-chomharran a chur air puing. Faodar puing eile thaghadh mar bhun-phuing. Faodar cùrsaichean eile thaghadh mar shiùil-thomhais. Agus chan eil e èiseil gum bi na cùrsaichean taghte ceart-cheàrnach, no eadhan gur e loidhnichean dìreach a th' annta. Tha co-chomharran na puinge an urra ris an t-siostam a th' air a chleachdadh.
'S e as adhbhar do shiostaman cho-chomharran eadar-dhealaichte bhith ann gu bheil e nas fhasa, ann am bitheantas, ceist fhuasgladh anns an dara siostam na tha e ann an siostam eile. Is mathaid nach gabh i fuasgladh idir ann an siostam air choireigin. Agus gu tric thèid ceist a cur anns an dara siostam ach gabhaidh i fuasgladh nas fhasa ann an siostam eile. Mar sin tha e cudromach cuideachd gum bi eòlas againne ciamar a dh'atharraicheas sinn na co-chomharran bhon dara siostam gu siostam eile.
Ann am matamataig, chan ann ach àlach àireamhan a th' anns na co-chomharran. Ann am fiosaig gu h-àraidh, ach ann an iomadh raon eòlais eile, faodaidh na h-àireamhan seo a' riochdachadh uimhirean mar àite, luathas, no forsa. Faodar spàsan ioma-sheallach easchruthach a thogail, agus siostam cho-chomharran aca airson phuingean a lorg annta. Ann an reul-fhiosaig, mar eisimpleir, tha modh fàs còmhlan reultan air a rannsachadh ann an spàs 6sh far a bheil na sia siùil-thomhais nan àite reul (x, y, z) agus nan codaichean de luathas na reul leis na trì cùrsaichean (vx, vy, vz). Suidhichear gach reul a' chòmhlain anns an spàs seo aig co-chomharran (x, y, z, vx, vy, vz).
Susbaint
Gnè siostaman cho-chomharran[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè cheart-cheàrnachail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà sheòrsa siostam cho-chomharran ann – ceart-cheàrnachail agus lùb-loidhneach. Chan ann ach aon shiostam den ghnè cheart-cheàrnachail agus sin an siostam Cartesach. Anns an t-siostam seo 's e loidhnichean dìreach a th' anns na h-axes (na cùrsaichean tomhais), agus tha na h-axes ceart-cheàrnach fear bhon fhear eile. 'S e sin ri ràdh gur e ceart-cheàrn an ceàrn eadar dà axis sam bith. Air plàna (ann an spàs dà-sheallach) dealbhar ceart-cheàrnach (an cumadh) eadar puing P agus a' bhun-phuing O ma tha an dà phuing seo co-cheangailte le loidhnichean an cùrsa nan axes.
Tha e lèirsinn gum bi breisleach an seo. Ged nach eil e èiseil gum bi ceart-cheàrn eadar siùil-thomhais siostam cho-chomharran tha e mòran nas feumail ma bhios, agus seo feart nan siostaman as cumanta. Tha iad uile ceart-cheàrnach ach chan ann ach fear dhiubh (an siostam Cartesach) ceart-cheàrnachail. Ri linn seo, ann am matamataig agus ann am fiosaig cleachdar am facal ortogònach (bhon Ghreugais opθός: ceart agus Ywvίa: ceàrn) an àite a' bhuadhair ceart-cheàrnach, mar as cumanta.
Gnè lùb-loidhneach[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann lùb-loidhneach a tha na co-chomharran ma tha fear dhiubh, air a' char as lugha, air a thomhas air cùrsa loidhne lùbte. 'S e an eisimpleir as sìmplidh na co-chomharran pòlarach air plàna (na co-chomharran pòlarach cearclach). Anns an t-siostam seo lorgar gach puing air a' phlàna aig na co-chomharran (r, θ), far a bheil r na h-astar dìreach bhon bhun-phuing O agus θ na ceàrn bho axis pòlarach (m.e. axis-x an t-siostaim Chartesaich). Tha seòl-tomhais θ ortogònach ri seòl-tomhais r oir 's e beantan cearcaill le radius r a th' ann an seòl-tomhais θ agus tha ceart-cheàrn eadar radius a' chearcaill agus am beantan aige.
'S e eisimpleir eile a th' anns na co-chomharran eileapsach. Seo siostam cho-chomharran air plàna far a bheil puing a lorg aig co-chomharran (u, v) far a bheil u na eileaps co-fhòcasach agus tha v air a thomhas mar cheàrn bho 0° gu 360° bhon mhòr-axis na h-eileaps. Ma tha v seasmhach, 's ann air hipearbòla, leis an aon fhòcas 's a tha aig an eileaps, a tha lorg loidhne u. Tha na hipearbòlan (loidhnichean lùbte le v cunbhalach) ortogònach ris na h-eileapsan (aig a bheil u cunbhalach). Anns an eisimpleir seo 's e loidhnichean lùbte a th' anns an dà sheòl-thomhais.
Atharrachadh siostaman cho-chomharran[deasaich | deasaich an tùs]
Gus co-chomharran iomlaideachadh eadar siostaman, tha feum air foirmle a dh'atharraicheas co-chomharran an dara siostaim do cho-chomharran an t-siostaim eile. Mar eisimpleir, seo na foirmlean bho cho-chomharran pòlarach (r, θ) gus na co-chomharran Cartesach (x, y):
Gus an iomlaideachadh air ais:
Ged a bhiodh θ' an ceàrn anns a' chiad cheathramh (0° ≤ θ' < 90°). Nam biodh a' phuing (x, y) ann an ceathramh eile:
Ann an cuid de shiostaman cho-chomharran, tha puing ann gun luach sònraichte aig fear de na cho-chomharran. 'S e eisimpleir a th' ann am bun-phuing nan co-chomharran pòlarach (r, θ). Tha r = 0 agus chan eil e gu diofar dè an luach a th' aig θ. Far a bheil seo a' chùis, thathar ag ràdh gur e singilteachd a th' anns a' cho-chomharra seo.
Spàsan toinnte, cairtean agus atlasan[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil spàs (easchruthach) air leth toinnte, is math a dh' fhaoidte nach eil e ion-dhèanta (no feumail) airson aon shiostam cho-chomharran a chur air feadh an spàis gu lèir. Ann an suidheachadh den t-seòrsa seo, cuirear iomadh siostaim le chèile airson an spàis a chòmhdachadh. Canar cairtean ris na siostaman cho-chomharran fa leth agus atlas ris a' chruinneachadh dhiubh. Thàinig am briathrachas seo bho chairtean-mara.


text:
St. Louis, Missouri
‘S e baile uabhasach mòr faisg air Kansas City ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an St. Louis (IPA Beurla: seɪnt ˈluːɪs, Fraingis: sɛ̃ lwi).[1] Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Frangaich eadar 1703 agus 1764. Tha e suidhichte aig 142m os cionn ìre na mara aig inbhir na h-Aibhnichean Mississippi agus Missouri, dhe 1,140km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 1,552km bho Los Angeles agus 418km bho Chicago[2] Tha am baile air an àirde an ear Mhissouri. Tha 365,589 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 6.3% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 2.9% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th' ann 48.2%.[3] ‘S e an 53mh baile as motha na dùthcha a th’ ann St. Louis agus an 4mh sgìre as motha ann an iar-mheadhan co-dhiù.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh le dithis fhear-mhalairt às an Fhraing, Pierre Laclède agus Réné Auguste Chouteau, eadar 1703 agus 1764.[5] Thug iad ainm an Rìgh Louis XVI dhan àite. ‘S e àite mhalairt a bh' ann aig an toiseach. Reic Napoléon an sgìre dha na Stàitean Aonaichte ann an 1804.[6] Dh’fhàs am baile a bhith gu math làidir taobh ghnìomhachais fad an 19mh linn gu ruige a’ chiad leth dhan 20mh linn.[7] Ràinig daoine bhon An Roinn-Eòrpa, gu seachd àraidh à Èirinn, às An Eadailt agus às A’ Ghearmailt agus le sin b’ e St. Louis an 4mh baile na dùthcha aig an àm. ‘S e daoine le freumhan ann an Afraga a th' ann an coimhearsnachd bheag-chuid as treasa an latha an-diugh. Bha an dàrna leth an 20 linn uabhasach doirbh taobh ghnìomhachais, chaill am baile iomadach daoine agus thuit e gu bhith an 53mh baile na dùthcha,[8] ach tha prìomh oifisean neo taighean-gnìomhachais aig tòrr companaidhean cudromach ann an St. Louis fhathast, mar eisimpleir Playtex, Budweiser, Wells Fargo, Energizer, DaimlerChrysler agus Alamo.[9]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Thomas Stearns Eliot: (1888 – 1965) bàrd a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1948.
- Josephine Baker: (1906 - 1975) Seinneadair.
- William S. Burroughs: (1915 - 1996) Sgrìobhadair.
- Betty Grable: (1916 - 1973) Cleasaiche.
- Shelley Winters: (1920 - 2006) Cleasaiche.
- Chuck Berry: (1926 - ) Ceòladair.
- Maya Angelou: (1928 -) Sgrìobhadair.
- Kevin Kline: (1947 - ) Cleasaiche.
- Roger D. Kornberg: (1947) Bith-eòlaiche.
- David Kaufman: (1961- ) Cleasaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geonames
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Stàitean Aonaichte
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ St. Louis Walk of Fame
- ↑ National Parks Service
- ↑ St. Louis heritage
- ↑ Oilthigh Iowa
- ↑ STLRCGA
- ↑ Ville de Lyon


text:
Trafaig
'S e trafaig am facal airson bathar a tha air an rathad eadar dà àite.
Ann an co-theacsa de rathaidean dubha, 's trafaig a tha ann a h-uile sian a shiubhlas an rathad, aithnichear luchd-coiseachd mar "thrafaig coise".
Ann an co-theacsa dhe na rathadan-iarainn, 's e a tha ann an trafaig a h-uile trèana a tha na shiubhal air an rathad-iarainn, ach airson trèanaichean innlichidh, nuair a bhios an slighe an seilbh innleadair airson obair càraidh.
Faodaidh don fhacal cuideachd a' ciallachadh teachdairean a tha a' siubhal sìos teudan fóin.


text:
- TIOTAL
- Crois Ì, Eaglais na Cille, Loch Àlainn, A' Mhorbhairne
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0733
- ÀITE
- Loch Alainn
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Mhorbhairne
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10633
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
croisean
croisean Ì
eaglaisean
'S e seann làrach cràbhach, faisg air Loch Àlainn air rubha na Morbhairne a th' ann an Cille agus tha ceangal aige ri Calum Cille. Ged 's ann san 19mh linn a chaidh an eaglais a th' ann an Cille an-dràsta a thogail, tha làraich de dh'eaglais bho na meadhan-aoisean ann an cladh na h-eaglaise. Tha a' chrois seo le ceann cruinn a deas air an eaglais a th' ann an-dràsta, a' coimhead a-mach air Caolas Mhuile. Ach, chan eil i anns an àite far an robh i an toiseach agus 's dòcha gu bheil ceangal aice ris an eaglais bho na meadhan-aoisean bhon a chaidh a dèanamh anns an 14mh no anns a' 15mh linn. 'S ann de sheòrsa Ì a tha an snaigheadh le figheachain agus ìomhaighean lusan air an eadar-thoinneamh agus a' tighinn gu crìoch aig a' bhonn aig ceann nan dràgoin. Chaidh an dealbh a thogail anns a' chiad leth dhen 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh, ann an Sanna, ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Dàibhidh Alston
Ball den chùirt, neo-eisimeileach
Tha Dàibhidh Alston na eachdraiche agus na bhall taghte de Chomhairle na Gàidhealtachd, air a bheil e na leas-chathraiche. Bidh e a’ riochdachadh Comhairle na Gàidhealtachd air Bòrd NHS na Gàidhealtachd. Bha e na thidsear an toiseach agus an dèidh sin na neach-eagrachaidh airson Comann Foghlam an Luchd-Obrach air a’ Ghàidhealtachd. Chuidich e an uairsin gus Taigh-tasgaidh Taigh-cùirte Chroma a stèidheachadh, air an robh e na neach-tasgaidh agus manaidsear.