c: text/html

text:
- TIOTAL
- Taighean ann an Aird nam Murchan
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0113
- ÀITE
- Ardnamurchan
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9535
- KEYWORDS
- taighean
taighean-tughaidh
Taighean am badeigin ann an Aird nam Murchan, 's dòcha ann an Sanna no Ach na h-Ath.
Bha mullach tughaidh air frèama fiodha a bha an tacsa ballachan an taighe. Bha tughadh saor airson mullach taighe. Bha e cuideachd aotrom agus cha chuireadh e cus cuideim air air na ballachan. Bhiodh sgrathan fraoich air uachdar frèama fiodha agus filleadh tughaidh air uachdar sin. Bhiodh an tughadh air a cheangal ri clachan mòra le seann lìon-iasgaich no le ròp airson a chumail sìos. Sa mhòr-chuid de dh'àitichean bhiodh am mullach air a thughadh às-ùr gach bliadhna.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Mgr Foirbheis, maighstir an stèisein ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_191
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11261
- KEYWORDS
- stèiseanan rathaidean-iarainn
Inbhir Nis
Chaidh Stèisean Inbhir Nis a dhealbh leis an t-innleadair Rathad-iarainn na Gàidhealtachd, Iòseph Mitchell. Dh'fhosgail e airson seirbheisean luchd-siùbhail air an t-7 dhen t-Samhain 1855 agus airson trèanaichean bathair air an 3 dhen Dùbhlachd dhen aon bhliadhna. Bha àite mòr aig stèisean an rathad-iarainn ann am meudachadh a' bhaile an dà chuid mar ionad malairteach agus mar àite do luchd-turais.
'S e an duin-uasal air a bheil ad àrd Uilleam Foirbeis a bha na stiùireadair air stèisean Inbhir Nis aig an àm.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Taigh a' Bhaile Inbhir Nis - Dathan Rèiseamaideach 2
- EXTERNAL ID
- AB_INVTOWNHOUSE07_23
- ÀITE
- Inbhir Nis
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 398
- KEYWORDS
- Taigh a' Bhaile Inbhir Nis
brataichean
dathan
rèiseamaidean
Camshronaich na Banrigh
Camshronaich
Tha a' bhratach seo, dath rèiseamaideach Gàidheil Chamshronach na Banrigh, crochte sa Phrìomh Thalla ann an Taigh a' Bhaile Inbhir Nis.
Chaidh an rèiseamaid a thogail le Ailean Camshron às an Eireachd ann an 1793 mar an 79mh Rèiseamaid Caismeachd (no Na Saor-thoilich Chamshronach), a chaidh ath-ainmeachadh mar Chamshronaich na Banrigh ann an 1873, an dèidh iarrtas bhon Bhanrigh Bhioctoria. B' e an aon rèiseamaid cath-bhuidheann singilte san Fheachd Bhreatannach an dèidh ath-eagrachadh 1881 gus an deach cath-bhuidheann eile a thogail ann an 1897.
Ann an 1961 chaidh an rèiseamaid a chur còmhla ri na Sìophortaich gus Camshronaich na Banrigh a chruthachadh, às dèidh sin Na Gàidheil, an 4mh Cath-bhuidheann de Rèiseamaid Rìoghail na h-Alba


text:
- TIOTAL
- Sealladh faisg air Ceann Loch Shùirn
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0937
- ÀITE
- Ceann Loch Shùirn
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Gleann Eilg
- LINN
- 20th Century
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10830
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
eachdraidh shòisealta
rathaidean
creagan
beinn
beanntan
Tha Ceann Loch Shùirn suidhichte aig ceann an ear Loch Shùirn aig ceann rathaid aona-shligheach à Inbhir Garadh ann an sgìre Loch Abar. Tha seallaidhean brèagha rim faicinn bhon rathad. B' àbhaist sluagh mòr a bhith a' fuireach anns a' bhaile mar thoradh air soribheas iasgach an sgadain. Chaidh an dealbh seo de rathad a' dol tro thalamh cnocach a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson. Is dòcha gun deach an dealbh seo a thogail faisg air Ceann Loch Shùirn.
Rugadh Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a thog i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
2013
2013
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Gearran - Leig Pàpa Beinidict XVI a dreuchd dheth.
- 13 am Màrt - Thaghadh Phàpa Frangan I, ann an Cathair na Bhatacain.
- Bhuannaich Alice Munro an Duais Nobel ann an Litreachas.
Cinn Latha[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 am Faoilleach - Robert Kee, craoladair mun Dàrna Cogadh is Èirinn.
- 14 am Faoilleach - Conrad Bain, ann an Liverbridge. Actair à Canada.
- 5 am Màrt - Hugo Chávez, ceann-suidhe Venezuela
- 13 am Màrt - Malachi Throne, ann am Brentwood. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 28 am Màrt - Richard Griffiths, ann an Coventry. Actair à Sasainn.
- 4 an Giblean - Roger Ebert, ann an Chicago (Illinois). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Giblean - Margaret Thatcher, ann an Lunnainn. Tè-phoileataigs à Sasainn.
- 11 an Giblean - Jonathan Winters, ann an Dayton. Cleasaiche à Ohio sna Stàitean Aonaichte.
- 19 an t-Ògmhios - James Gandolfini, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an Lùnasdal - Seamus Heaney, ann am Baile Átha Cliath. Bàrd à Èirinn.
- 12 an t-Sultain - Otto Sander, ann am Berlin. Cleasaiche às a' Ghearmailt.
- 19 an t-Samhain - Frederick Sanger, ceimigear à Sasainn.
- 5 an Dùbhlachd - Nelson Mandela, ann an Johannesburg. Neach-poileataigs agus stàitire à Afraga a Deas.
- 14 an Dùbhlachd - Peadar Ó Tuathail, ann an Lunnainn. Actair à Èirinn.


text:
- TIOTAL
- Maol Bhatairsteinn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_018_1206
- ÀITE
- Bhatairsteinn
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- DEIT
- 25 An Cèitean 1982
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15799
- KEYWORDS
- creagan
seallaidhean-tìre
oirthirean
Gheibhear na creagan mara as àirde san Eilean Sgitheanach air oirthir an iar Rubha Dhiùirinis, mu 10 cilemeatairean an iar air Dùn Bheagan. Tha Maol Bhatairsteinn, a chithear san dealbh, ag èirigh gu 296 m (967 troighean) os cionn Bàgh nam Munain agus na sgoran iongantach aige a' toirt seachad seallaidhean fìor mhath air eòin-mhara mar fulmairean, steàrnanan agus eòin dhubh an sgadain.


text:
- TIOTAL
- Eaglais an Naomh Steaphain, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_07_035_0023
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1981
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15546
- KEYWORDS
- eaglaisean
togalaichean
creideamh
Chaidh Eaglais Alba an Naomh Steaphain ann an Inbhir Nid a thogail a rèir dealbhadh Gothaic le WL Carruthers. Chaidh a' chlach-stèidh a chur sìos ann an 1896 agus chaidh an eaglais a chrìochnach san fhoghar 1897 aig cosgais £3450. Tha i a' cleachdadh clach bho Chuaraidhean Rosebrae ann an Siorrachd Mhoireibh agus tha mullach de sglèat oirre le druim-mullaich na h-eaglaise de thaidhlichean ruadh


text:
Mil
Tha mil 'na lionn mhilis is bhìtheanach air churthachadh le seilleanan agus le frìdean eile bhon sile nam blàthan.
'S mil nas mìlse na siùcar agus tha buaidhean dreachmhora stuth-duileolach air fuine aig mil. Tha blas sònraichte aig mil gun treòraich roinn nan daoine a bhith nas fheàrr air mil thar siùcar agus milsichean eile.
Cha mhill mil lionnach. Do bhrìgh a co-chruinneachadh an t-siùcair, marbhaidh i bitheagan le lobhadh-lionna-fala. Cha dh'fhàs beoghail innte beirm nàdarra air sgèith do bhrìgh tha ro-ìseal an stuth na taiseachd. Caochailidh à 14% ri 18% an stuth na taiseachd mil nàdarra, amh. Cho fada ri mairidh an stuth na taiseachd fodha 18%, cha shìolaich ann am mil gu bhith fàs-bheairt sam bith ri meudan cudthromach.
Socraichidh na buinn am blàith na meala an rannsachadh nam poileanan agus nam pòran ann am mil amh (eòlas-meala). Do bhrìgh giùlainidh seilleanan dealanachd shocrach, agus is urrainn dhaibh bloighean eile tarraing, 's urrainn do na dòighean ceudna an eòlais-meala air chleachdadh a bhith ann an rannsachaidhean tìreile raon nam bloighean gath-bheòthalach, duslach, no truailleadh nam bloighean.
Tha poileanachadh buaidh shònraichte nam seilleanan a' cruinneachadh sile a dhèanamh mil, gur brìgheil ris na lusan bòrcadh.


text:
Modica
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann am Modica (Sicilianais: Muòrica, Greugais: Mόtouka, Laideann: Mutyca). Tha e suidhichte aig 296m os cionn ìre na mara, faisg air na beanntan Iblei anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Ragusa, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Sicilia, dìreach ann an ceann a deas an eilein, aig astar dhe 595km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 188km bho Palermo agus 78km bho Catania.[1] Tha 54,988 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] an 130mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Salvatore Quasimodo (1901 – 1968): Sgrìobhadair drama a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1959.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Seòras MacLeòid agus air a sheinn le: iain dòmhnallach (Tonkan), Cairistìona Primrose agus Iain Dòmhnallach (Tonkan).
This is a song written by: Seòras MacLeòid and sung by: iain dòmhnallach (Tonkan), Cairistìona Primrose and Iain Dòmhnallach (Tonkan).
Sèist / Chorus
Chluinn mi fuaim, chluinn mi fuaim na mara
Chluinn mi fuaim, chluinn mi fuaim na mara;
Nuair chluinn mi fuaim ud gu cruaidh ri cladach
Bidh fios a'm fhìn gu bheil mi 's na Dailean.
Baile m' àrach an-dràst' nam shealladh
Toirt nithean àraid mar bha rim aire;
An gleann cho àlainn, an tràigh 's a' mhachair
'S na leòidean fraoich air gach taobh cur mais air.
'S mòr gach smuain a' laigh luath air m' aire
Gu mòr an caochladh a thig air baile;
Bho bha mi òg ann gun bhròig nam bhalach
Na bh' ann air fhàgail 's gach làrach falamh.
Chì mi làimh dhomh an roinn den mhachair
Far na rinneadh càradh na sàir ghabh seachad;
Gach nì mar bha ac' 's a dh'fhàg iad againn
Gach clach mar chàraich iad làidir daingeann.
'S cuimhne, 's cuimhne leam loinn gach fearann
Bha tur air àiteach 's fo bhàrr a' crathadh;
Sona sàmhchair bha ghnàth riutha maille
Nan saothair làitheil air sgàth na dachaigh.
Bidh am feasgar ciaradh 's a' ghrian a' cromadh
Bidh sìth a' riaghladh 's an dèandas seachad;
An crodh 's am buachaill a' tighinn guanach dhachaigh
Is gàileis chloinn anns gach ceann dhen bhaile.
Bidh mais an t-samhraidh cur loinn a bharrachd
Air cnuic 's air glinn, air gach beinn is bealach;
Bidh eòin cho aoibhneach a' seinn le caithream
Bu bhrèagh' a' ghrian a' dol sìos à sealladh.
Bidh an ceòl is àbhaist aig tràigh na mara
Muir-làn is tràghadh gun thàmh gun anail;
Gach nì tha tràthail, mar bha gun mhaille
Sin fhèin na tha mar a bha 's na Dailean.
Ged bheirist dhomhsa bhith òg ro mhadainn
Le cead bith-beò anns an dòigh bu mhath leam;
An Daile Mòr gum bu deònach dh'fhanainn
Gun sùil ri stòr ach bith-beò bhith agam.
Rugadh agus thogadh Cairistìona Primrose ann an Càrlabhagh air taobh siar Eilean Leòdhais tràth as na 50an. 'S ann às Càrlabhagh a bha a pàrantan, ...Fiosrachadh air Cairistìona Primrose / Learn more about Cairistìona Primrose
Rugadh Iain "Tonkan" Dòmhnallach, Iain Choinnich Phutar, ann am Port nan Giùran anns an Rudha, Leòdhas, air 24 Lùnastal, 1935. Oighrig Mhurchaidh Ruairidh a' Ghlinne ...Fiosrachadh air Iain Dòmhnallach (Tonkan) / Learn more about Iain Dòmhnallach (Tonkan)
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
The Celtic Dragon Myth, by J.F. Campbell, [1911], at sacred-texts.com
p. 149
Bha duine bochd ann roimhe so agus bha trì gillean aige. Smaointich iad gum 2 fàgadh iad an athair agus gum falbhadh iad a dhiarraidh an fhortain. Dhfhalbh an triùir comhla air an aon rathad mhór. Bha iad a falbh gos an dthainig iad gu rathad mór a bha sgaoileadh na thrì miaran. Thuirt iad ri cheile an uair a chunnaic iad na trì rathaidean móra gon gabhadh gach fear aca rathad rathad mór air leth.
Ghabh am fear a bu 3 shine an rathad a bha dol an ear, s ghabh am fear miadhonach an rathad a bha dol an iar, agus ghabh am fear òg an rathad miadhon. Air dhan fhear a bòige bhith treis air falbh choinnich leomhann is calman is radan e, s iad a sabaid. Thuirt an leomhann, "De, ghille, am beachd a thagad orm fhìn a bhith na leithid so do dhàite?" "Mata," ars esan, "chan eil beachd agam ach nach ann an sin a bu chòir d ur leithid a bhith, ach feadh bhruach aibhnichean."
p. 150
[paragraph continues] Chord so ris an leomhann agus thuirt e ris, "Na bi ann an càs a choidhch nach cuimhnich thu ormsa." Thuirt an radan ris: "Dem beachd a thagad orm-sa bhith na leithid so do dhàite?" "Chan eil beachd agam fhìn," ars esan, "ach gor h-ann a bu choir duit a bhith a cruinneachadh còs 1 an los e bhith agad a feitheamh air a gheamhradh." Chòrd so ris an radan agus thuirt e ris, "Na bi ann an càs a choidhch nach cuimhnich thu orm-sa."
Dhfhoighneac an calman deth: "De bharail a thagad orm fhìn a bhith anns an àite so?" "S e a bharail a thagam fhìn gor h-ann a bu chòir duit a bhith feadh gheugan is bhruthaichean is chreag," ars esan. Chòrd so ris a chalman s thuirt e ris: "Na bi ann an càs a choidhch nach cuimhnich thu orm-sa."
Dhfhalbh e, s bha e a falbh gun 2 tamh gun fhois gu 3 bial na h-oidhche; s am bial na h-oidhche choinnich caisteal mór ris. Chaidh e stigh don chaisteal. Cha robh duin a stigh sa chidsin an sin ach aona chòcaireseana chòcaire móragus s en còcaire mór a theireadh iad ris.
Rinn e fasdadh; agus s en obair a fhuair e bhith còcaireachd fon chòcaire mhór; agus s en còcaire beag a theireadh iad ris. Bha e dà oidhch anns an tigh s cha robh e faicinn bean idir. Dhfhoighneac e can robh h-uile bean a bha san tigh ud, an robh bean idir ann. "Chan eil ann ach nighean an righ, s chan e h-uile h-aon a gheibh
p. 151
thun a leapa," ars an còcaire mór. Dhfhoighneac e con àird den tigh an robh an seombar s an robh i a cadal. "Anns an àirde tuath," ars an còcaire.
Smaointich e air a chalman, s chaidh e na chalman s ghrad leum e gu mullach an t-simlear. An uair a ràinig e mullach an t-similear smaointich e air an radan s chaidh e na radan s ghrad leum e sìos gu bonn an àite-theine. Smaointich en sin air a bhith na dhuine s chaidh e na dhuine s dh- fhalbh e thun leaba nighean an rìgh.
Thòisich e air cleasachd rithe, s air an fhàinne bh air a làimh a thoirt di. Lig is eubh. Thàinig a h-athair a nuas s bha esan na radan fon leaba. Thòisich a h-athair ri coinneamh a thoirt di airson a bhith g eubhach s gun duin anns an rum san robh i.
Cha bu luaithe dhfhalbh a h-athair na chaidh esan na dhuin a rithisd, s a chaidh e chleasachd ris an fhàinne gus an dthug e dhi e.
An uair a thug e dhi am fàinne smaointich e air an radan s chaidh e na radan a suas gu barr an t-simlear. An uair a ràinig e bàrr an t-simlear smaointich e air a chalman s chaidh e na chalman. Gheàrr e ite, s chaidh e far an robh an còcaire mór sa chidsin.
De bha ach blàr mór ri bhith an lar na mhàireach aig an righ ri righ cumhachdach eile. Nam biodh am blàr air a chur air an righ chailleadh en rìgheachd agus a nighean. Duine sam bith a
p. 152
chuideachadh leis gus am blàr a chur leis gheibheadh e a nighean ri phòsadh.
An lar na mhàireach chruinnich a h-uile duine s an rìgheachd a chur a chath leis an righ. Thug an còcaire beag an còcaire mór leis comhla ris.
An uair a bhan righ treis a cur a bhlàir de rinn e ach a chuimhneachadh gun dfhàg en deise chruadhach a bfhearr a bh aige crochte ri taobh na leapa.
Dh iarr e fear sam bith a bu luaithe a bheireadh a ionnsuidh an deise, e a toirt a ionnsuidh chionn gun robh e smaointeachadh nam biodh i aige gun rachadh am blàr leis.
De rinn na gillean ach falbh s a h-uile h-aon riamh dhiubh ruisgte gun traoidht 1 umpa. Dhfhalbh an còcaire beag na chalman s ràinig en tigh rompa s dhinnis e do nighean an rìgh mar a bha m blàr a dol. Thug e leis an deise chruadhach. An uair a bha àdsan 2 gos a bhith dhachaidh, de bha esan ach an deise chruadhach leis.
Thug en deise chruadhach thun an righ; agus de bham blàr ach a dol air an rìgh an uair sin. Smaointich e air an leòmhann s chaidh e na leòmhann; s de a rinn e ach a h-uile gin de naimhdean an rìgh a thilleadh; s reub is smùid is mharbh e a h-uile h-aon diubh s chuir em blàr leis an rìgh.
p. 153
An uair a chaidh am blàr leis an righ de bha ach an còcaire mór a ràdh gur 1 h-e fhìn 2 a chuir am blàr. De bhan oidhche sin ach reite gu bhith aig nighean an righ s aig a chòcaire mhór. Chruinnich a h-uile duine s an rìgheachd 3 thun na reite.
Mun do thòisich an reite de dh iarr an righ orr ach dol a dhianamh 4 chleasan.
"Gad a theannainn fhìn ri dol a dhianamh chleasan chan eil fhios am 5 nach gabhadh sibh eagal," ars an còcaire beag.
Bha làn an tighe stighe de mhnathan uaisle s de dhaoin uaisle aig an reite.
Dhfhalbh en uair sin agus de a smaointich e ach a bhith na radan, s chaidh e na radan. Smaointich e sin air a bhith na chalman s chaidh e na chalman; is thòisich e le bun a sgeith ris an t-solusd s ri bhith cur as an t-soluisd. Thòisich na mnathan uaisle ri ceol s ri spòrs a ghabhail daibh fhìn 6 an uair a chunnaic iad duin a dol na chalman s na radan. Chaidh esan an sin na leòmhann feadh an tighe, a fosgladh a bhial airson a h-uile duin itheadh; s ma bha spòrs is ceòl aig na mnathan uaisle roimhid bha iad a nis air an oillteachadh a teicheadh anns na cùilltean; s cha be n còcaire mór a bu lugha ghabh do dhoillt.
"Is fhior sin, s cha bhrìagan," ars an rìgh;
p. 154
[paragraph continues] "is tus, a ghille mhath, a chuir am blàr leom-sa, s chan e m fear a tha dol a dhfhaotainn mo nighinn ra pòsadh."
Ghabh an còcaire mór a mach as an t-seombar leis an nàire, s a h-uile duin a fochaid air; is phòs an còcaire beag agus nighean an rìgh.
149:1 From Margaret Mackinnon, Berneray, who learnt it from John Morrison, Rusgary, Berneray, now a tenant in North Uist. August, 1859.
149:2 eud gom. The pronoun 3rd pl. is eud, ead throughout.
149:3 MS. bo.
150:1 Porous material for fire.
150:2 gon.
150:3 go.
152:1 Probably a corruption of "thread," says Hector Maclean. Other variants are, trìd, trait, tròidht.
152:2 For iad-san.
153:1 gor.
153:2 Dialectal.
153:3 MS. rìghreachd.
153:4 MS. has dhianadh.
153:5 Short for agam.
153:6 Dialectal.


text:
Stèisean Ghlaschu Sràid na Banrighinn
'S e Stèisean Ghlaschu Sràid na Banrighinn (Beurla: Glasgow Queen Street railway station) am prìomh stèisean-rèile ann an Glaschu. Tha seirbheisean ann bho Sràid na Banrighinn rach gu tuath air Glaschu agus Alba a Tuath.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhosgail Rèile Dhùn Èideann agus Ghlaschu an stèisean 21 an Gearran 1842 ach chan eil an togalach tùsail a' mairsinn. Thogadh am mullach de dh'iarann toinnte eadar 1878 agus 1880. Bha James Carswell na innleadair. Thogadh an stèisean ìochdarach ann an 1960.[1]
Tha an stèisean ga ath-thogail agus ath-fhosglaidh e ann an 2019.[2]
Seirbheisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àrd-ùrlaran 1 gu 7 air àird na talmhainn (High Level) agus tha àrd-ùrlaran 8 agus 9 fon talamh airson an loidhne Cluaidh a Tuath.
Tha seirbheisean ag obrachadh le Rèile na h-Alba. Tha seirbheisean ann bho Sràid na bànrighinn gu Dùn Èideann, Sruighlea, Inbhir Nis agus Obar Dheathain (tro Dhùn Dèagh agus Peairt). Tha loidhne aig Rathad Iarainn nan Eilean tòisich bhon Sràid na Banrighinn gu Malaig, An t-Òban agus An Gearasdan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Glasgow, West George Street, Queen Street Station”. Canmore. Air a thogail 27mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ “Keeping you moving: Changes to services to/from Glasgow Queen Street” (Beurla). Rèile na h-Alba. Air a thogail 27mh dhen Lùnasdal 2016.


text:
- TIOTAL
- Tadhal Soircas Billy Smart air Inbhir Nis sna 1950an
- EXTERNAL ID
- PAN_14_107
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20436
- KEYWORDS
- Inbhir Nis
Prìomh-Shràid Inbhir Nis
Soircas Billy Smart
soircasan
Tha Soircas Billy Smart a' tadhal air Inbhir Nis sna 1950an. Tha sluagh mòr air cruinneachadh air gach taobh de Phrìomh Shràid Inbhir Nis a shealltainn air làraidhean an t-soircais a' dol seachad.
Rinn a' chompanaidh a'chiad taisbeanadh poblach aca ann an 1946 agus tha a'chompanaidh a'dol fhathast, fo stiùireadh nighean-cèile Billy Smart, Kay
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Eas Fhoithir faisg air Loch Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_172_P005
- ÀITE
- Eas Foithir
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- DEIT
- 1788
- LINN
- 1780an
- CRUTHADAIR
- Peter Mazell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38308
- KEYWORDS
- easan
aibhnichean
bealaichean
dealan-uisge
Na mhìle mu dheireadh o Bheanntan A' Mhonaidh Liath gu Loch Nis, tha Abhainn Foithir a' tuiteam 450 troighean a' fàgail dà eas-uisge ann, a' chiad fhear 30 troigh is an dara fhear 90 troigh a dh'àirde. Ann an 1896, 's ann an seo a bha a' chiad sgeama dealan-uisge ann an Alba nuair a chaidh an cleachdadh a chum lùths a thoirt do leaghadair almain. Tha sgeama dealan-uisgeach ann fhathast, is 's e stèisean cumhachd a th' anns an leaghadair an-diugh. Chan eil uiread a dh'uisge anns na h-easan o thàinig an dealan-uisge, ach 's e sealladh drùiteach a th' annta fhathast .
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Remarkable Ruins and Romantic Prospects', le Teàrlach Cordiner (1788)


text:
- TIOTAL
- Dol a-steach a Loch Bhraoin bho Aichillidh Bhuidhe
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0610
- ÀITE
- Loch a' Bhraoin
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32530
- KEYWORDS
- Loch Bhraoin, Aichillidh Bhuidhe
'S e loch mhara ann an Ros agus Crombaidh, Alba, a th' ann an Loch Bhraoin (loch nam frasan uisge).
Tha baile beag Ulapuil air cladach sear an locha. Tha beachd ann cuideachd gu bheil a' Bheurla 'Broom' air sgàth a' chonaisg bhuidhe a tha a' sgaoileadh gu farsaing


text:
Samhain
’S e fèill a th' ann an Samhain a bhios air a chomharrachadh air oidhche an 31mh den Dàmhair .
Susbaint
Tùsan na fèille
A rèir coltais, do na Ceiltich a bha a’ fuireach san Roinn-Eòrpa, is gu h-àraid do na Gàidheil, bhiodh a’ bhliadhna roinnte eadar na ceithir ràithean, a thòisicheadh le fèilltean sònraichte, is bha na fèilltean seo dha-rìribh cudromach dhaibh. Bhiodh iad a’ comharrachadh toiseach an Earraich le fèill ris a’ chanadh iad Imbolc, air 1 an Gearran (Là Fhèill Brìghde an dèidh làimh), fèill aig toiseach an t-Samhraidh ainmichte mar Chéadamhan no a-nis Bealltainn, air 1 an Cèitean, Lugnasad air 1 an Lùnastail mar thoiseach an Fhoghair, is Samhain, no deireadh an t-samhraidh (Samrad Fuin san t-Seann Ghàidhlig), aig toiseach a’ mhìos air a bheil an aon ainm. Ge-tà, tha na cinn-là air a bhith a’ gluasad thairis air na linntean.
Mar a bhiodh na làithean a’ tòiseachadh le beul na h-oidhche a rèir nan Seann Gàidheal, bhiodh a’ bhliadhna a’ tòiseachadh leis a’ gheamhradh, is ’s e àm sònraichte a bha seo.
Chan ann dìreach gur b’ e sin deireadh na buana, is àm na casgairte gus biadh fhaighinn airson a’ gheamhraidh, ach bhathar a’ creidsinn gum biodh dorsan gu saoghal eile air am fosgladh.
A thaobh nan seann fhionn-sgeul pàganach a bh’ aig na Gàidheil, ’s mar a chaidh a sgrìobhadh air Lebor Gabála Érenn san 11mh linn, bha treubhan a’ fanachd mar-thà ann an Èireann nuair a thàinig na Mìle Spàinne no Gàidheil, ’s iad na Tuatha Dé Danann is na Fomoirich, daoine-sìthe leis an robh aca ri sabaid mus d’fhuair iad an eilean. Nuair a bhuannaich na Gàidheil Èirinn, chaidh na sìthichean dhan t-Saoghal Shìos.
Ged-tà, bhiodh am brat eadar an dà Shaoghal a’ fàs tana aig deireadh an t-samhraidh is anns a’ chiad là den t-Samhain bhiodh na sìthichean a’ ruith air feadh an àit’, agus na cumhachdan draoidheil air fàs.
’S e na draoidhean a bha os cionn ghnothaichean os-nàdarrach mus tàinig an creideamh Crìosdail dha na h-Eileanan Breatannach, is mar a sgrìobh an luchd-eachdraidh Ròmanach, a leithid Julius Caesar air Commentarii de Bello Gallico (50mh RC), bhiodh iad a’ dèanamh deas-ghnàth air an oidhche sin, air Oidhche Shamhna. Tha e coltach gum biodh iad a’ dèanamh gealbhan, a bhiodh, ’s dòcha, a’ toirt neart don grèin a bha a’ call spìonadh aig an àm seo den bhliadhna, is dhèanadh iad dannsaichean, ùrnaighean is ìobairtean do dhiathan an nàdair, fiù ’s fèin-ìobairt no ìobairt daonna, gus bainne is arbhar fhaighinn ann am pailteas sa bhliadhna a bha a’ tòiseachadh, ach chan urrainn dhuinn dearbhadh gun robh na cleachdaidhean seo cumanta ann an dha-rìribh, agus chan eil ach tuairisgeulan Ròmanach is Crìosdail (le manaich) againn man deidhinn. Co-dhiù, ’s cinnteach gur b’ e seo àm na casgairte aig aon àm, mar a tha Là Fèill Mhàrtainn fhathast san latha an-diugh air an 11mh den t-Samhain, is bhiodhte a’ dèanamh gealbhan air an dearbh Oidhche Shamhna suas dhan 20mh Linn ann an Albainn, mar a nìthear fhathast an-diugh ann an Èirinn.
Cleachdaidhean thar nan linn ann an Èirinn is Albainn
Bhiodh an gealbhan, no "samhnag" dha-rìribh cudromach air Oidhche Shamhna, chan ann dìreach airson na sìthichean is spioradan olca a chumail air falbh, ach airson faighinn a-mach dè a thachradh anns an àm a bha romhpa. Air sgàth ’s gun robh cumhachdan draoidheil aig an àm a bu làidire, bhiodh daoine a’ faighinn a’ chothruim gus tachartasan fhaicinn air na lasraichean, agus bha geamaichean eile leis an aon adhbhar air feadh tìr nan Gàidheal suas dhan 20mh linn. Mar eisimpleir, ann an Albainn, bhiodhte a’ cur dà chnò air an teine, is bhiodh gach cnò a’ riochdachadh balach no caileag. Nam fuiricheadh an dà chnò còmhla, bhiodh an dithis fhathast còmhla taobh a-staigh na bliadhna, ach bhiodh iad a’ dealachadh nan spreadhadh fear dhiubh a-mach às an teine. Agus bhiodh na caileagan òga a’ cur geansaidhean fliucha faisg air an teine gus an tiormachadh, is bhiodh na balaich aig an robh ùidh orra a’ tionndadh nam muilicheannan.
Bha iomadh geama ann, gu seachd àraid am measg an òigridh, mar eisimpleir, far an cuireadh gealagan-uighe air glainne uisge, gus faicinn ma bha “craobhan” air fàs (deagh chomharra), no far an cuireadh dà mhaide-fiodha còmhla, a-rithist a’ riochdachadh dithis, is chitheadh nan robh iad a’ tuiteam còmhla; no “Na Trì Lugaidhean”, far an cuirte trì bobhlaichean fiodha, fear le uisge glan, fear le uisge salach is fear falamh. Bhiodh balach a’ cur làmh ann am bobhla le a shùilean dùinte, is bhiodh e a’ ciallachadh gun ro e gu bhith a’ pòsadh maighdeann nan lorgadh e am bobhla le uisge glan, banntrach nan robh an t-uisge salach, is gum bhiodh e gun phòsadh leis a’ bhobhla fhalamh.
Ach ma tha geama ainmeil air Oidhche Shamhna, fhathast an-diugh, ’s e a bhith a’ feuchainn ri ubhal a ghlacadh bho amar uisge, no crochte le sreang, dìreach leis a’ bheul. A rèir a’ chreideimh, bhiodh a’ chiad neach air ubhal a ghlacadh a’ pòsadh sa bhliadhna, agus chanadh cuid gum biodh am balach no caileag leis an robh iad gu bhith a’ pòsadh a’ nochdadh ann an aisling, nan cuirte an t-ubhal a ghlac iad fon chluasag.
Bha geamaichean eile ann leis am biodh an òigridh a’ cluinntinn no a’ faicinn cò leis am biodh iad a’ pòsadh. Mar eisimpleir, bhiodh caileagan òga a’ feuchainn ri balach fhaicinn air an cùlaibh, fhad ’s a bha iad ann an seòmar dubh dorch, ’s iad mu choinneamh sgàthan le coinnlean nan làmhan. Cuideachd, bhiodh balaich a’ dol gu allt eadar dà bhaile no sgìre gus uisge fhaighinn, seo uisge a bha spèisealta, is chuireadh iad beagan den uisge sin nam beòil nuair a bhiodh iad faisg air doras taighe, is bhiodh iad a’ pòsadh na caileige air a bhiodh a’ chiad ainm a chluinneadh iad. Bhiodh na caileagan a’ dèanamh an aon rud, ach le geal-uighe nam beòil an àite uisge.
Bha a’ mhòr chuid de na geamaichean co-cheangailte ri fàidheadaireachd, agus gu h-àraid ri fàisneachdan gaol am measg nan daoine òga. Sgrìobh na Ròmanaich mu dheidhinn fhèisean mòra a bhiodh air an cumail timcheall air an teine air an oidhche seo, le biadh is deoch ann am pailteas, mar bu ghnàth dhaibh fhèin ann am Bacchanalia; is bha sin ciallach nuair a bhiodh, mar toradh, ginealach ùr air a bhreith as t-samhradh, an t-àm a bu fhreagarraiche. Mar sin, tha e coltach gun robh an t-àm seo sònraichte don òigridh, is gum biodh an fheadhainn a b’ òige a’ lorg bràmar aig an àm sin, is ’s e cleachd a tha fhathast beò an-diugh ann an dòigh air choireigin. ’S math dh’fhaodte, ma-thà, gun tàinig na “geamaichean-gaol” bho na seann chleachdaidhean feòlmhor a chumadh na pàganaich.
A bharrachd air na geamaichean, bhiodh miasan sònraichte air an ullachadh airson na h-oidhche, mar a bha an fhuarag anns na h-Eileanan (seòrsa brochain min-choirce le uachdair, uisge no bainne) a bhiodh a h-uile duine a’ gabhail bhon aon bhobhla - no buntàta-pronn anns a chuirte fàinne, putan, pònair is pìos clò, a bhiodh a’ ciallachadh bannais, aonarachd, bochdainn 7rl. do na daoine a bhiodh gan lorg, an dearbh rud ris a’ bhairín bhreac ann an Èirinn.
Mar sin, bhiodh am biadh a’ gabhail pàirt chudromach anns an fhèill a tha seo, gu h-àraidh nuair a bhiodh daoine a’ cruinneachadh ri chèile is a’ cèilidh air nàbaidhean tron oidhche, is iad ri dannsa is ri ceòl.
Air ais dha na sìthichean, a bha mar bu tric buailteach air milleadh, cron is mì-fhortan, bhiodh daoine a’ fàgail biadh taobh a-muigh nan taighean airson an sàthachadh, is bhiodh na daoine a bha a’ creidsinn gun robh seann spioradan an teaghlaich a’ tilleadh dhachaigh air an oidhche sin a’ cur aran-coirce is uisge-beatha faisg air an teine, is luaithreach min sgapte air an làr gus na làrachdan fhaicinn sa mhadainn.
Bhiodh ìobairtean fhathast air an dèanamh sna h-Eileanan suas dhan 19mh Linn, mar eisimpleir, chuireadh lionn no lite air a’ mhuir do “Shony”, Dia na Mara, gus feamainn gu leòr fhaighinn bhuaithe. No, bhiodh iad a’ dèanamh ìomhaigh coin leis a’ bhuain mu dheireadh, is bhiodh iad ga losgadh air an t-samhnaig. Bha sin a’ toirt taing do spioradan na talmhainn airson bliadhna torrach, is airson dìon fhaighinn bhuapa an aghaidh phlàighean.
Mar a bha Fèill Bealltainn a’ comharrachadh toiseach na h-obrach air an talamh, bha Samhain a’ comharrachadh deireadh na buana. ’S e àm nan atharrachaidhean a bh’ ann, mar a tha an t-seann abairt ag ràdh “Air Oidhche Shamhna theirear gamhna ris na laoigh”, agus bhiodh an crodh air a roinneadh eadar an fheadhainn airson marbhadh gus feòil fhaighinn airson a’ gheamhraidh, is an fheadhainn a bhiodh iad a’ cumail gus ginealach eile fhaighinn. A thuilleadh air sin, is co-cheangailte ris a’ chreideamh, cha bhiodh daoine ag ithe smeuran às dèidh na h-oidhche sin, oir bhiodh na sìthichean air smugadh orra, mar a chanadh ann an Èirinn, no gun robh na diabhlan air am mùnadh, mar a bhathar a’ creidsinn ann an Sasainn.
Bha creideamh ann aig daoine nach robh na sìthichean idir càirdeach, is bhiodhte gan seachnadh. Air an adhbhar sin, bhiodh snèipean air am falamhachadh, is air an cleachdadh mar lòchrain, is aodainn eagalach orra, gus na creutairean os-nàdarrach a chumail fada air falbh, ach air sgàth ’s gur e puimceanan a bu chumanta ann an Ameireaga nuair a dh’imrich Gàidheil à Èirinn is à Alba ann, b’ e sin a thòisich iad air cleachdadh, is a chleachdas daoine air feadh an t-saoghail san latha an-diugh, mar fhasan no buaidh às na Stàitean.
Air an aon adhbhar, a bhith a’ cumail nan sìthichean is taibhseachan fada bhon bhaile, bhiodh daoine a’ cur seann aodach, pìosan bèin is aghaidhean-coimhich orra, a’ feuchainn ri a bhith eagalach, gus nach biodh na sìthichean a’ dol faisg orra, sin gighis no “guesing” sa Bheurla, is bhiodh a’ chlann a’ dol mun cuairt bho thaigh gu taigh gus airgead no biadh fhaighinn bho na nàbaidhean an dèidh a bhith a’ seinn rann no dhà dhaibh. Seo cleachdadh a tha a’ tighinn a-nis às na Stàitean ann an dòigh eadar-dhealaichte, a chionn ’s gur e “Trick-or-treat” a bhithear a’ dèanamh mu choinneimh nan doras. Cuideachd, bhiodh na balaich òga air a’ Ghàidhealtachd a’ dèanamh magadh is bhandalachd aotrom air feadh an àit’, a leithid dùnadh nan similear aig taighean nan nàbaidhean, no a bhith a’ leagail crodh is eich saor a-mach às na stàballan. Gu ìre, bha seo ceadaichte air an oidhche sin.
Chaidh an fhèill seo air a "Chrìosdachadh" air Tìr-Mòr na Roinn Eòrpa sna meadhan-aoisean, far an canar “Toussaint” no “Todos los Santos” oirre, is far am bi cleachdaidhean eadar-dhealaichte air an cumail san latha an-diugh.
Ceanglaichean a-muigh
- http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/5833/1 Cleachdaidhean Samhna ann an Colbhasa le Bella NicNèill
- http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/8585/2 Oidhche Shamhna agus Sìthichean leis an Urr. Tormod Dòmhnallach
- http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/37306/12 Cleachdaidhean Samhna le Aonghas MacAoidh
- GRD: Samhain
Clàr leabhraichean is sgrìobhainnean
- Halloween. From Pagan Ritual to Party Night le Nicholas Rogers 2002 USA
- Hallowe’en Its origins, rites and Ceremonies in the Scottish Tradition le F. Marian McNeill 1971 Dùn Èideann
- A Calendar of Scottish National Festivals, Halloween to Yule, le F. Marian McNeill 1961 Dùn Èideann
- Folksongs and Folklore of South Uist le Margaret Fay Shaw 1977 Dùn Èideann
- The Religion of the Ancient Celts le J.A. MacCulloch 1911 Dùn Èideann
- The Gaelic Otherworld le John Gregorson Campbell 2005 Dùn Èideann
- Irish Druids and Old Irish Religions le James Bonwick, Dorset Press 1986 USA
- Celtic Myth and Legend le Charles Squire 1975 Newcastle Publishing
- A Complete Guide to Celtic Mythology le Bob Curran 2000, Appletree Belfast
- Samhain: Season of Death and Renewal le Alexei Kondratiev 1997


text:
Saor-laithean, gad dheanamh ceart gu leor!
Madonna - Saor-la (direach mar Co-La-Breith Sona Dhut (Tha mi a' ciallachadh an Orain le Stevie Wonder) Bha An t-Oran seo a' ruith trom eanchainn air Dihaoine.
Na Waterboys - Orain As Fhearr 1981-1990, gu h-araidh, "Na Buail an Droma" agus "Anam" (An creids sibh gun cuala mi an t-oran seo air program criogaid aon trup, nuair a rinn na Sasannaich a' chuis air na Bengallaich an-uiridh!)
Led Zeppelin - Ceithir Samhlaidhean - Abair Clasaig! Nuair a chunnaic mi Plant ro Nollaig, chlucih e "a'gol gu Caligornia" agus "Ceithir Maidean".
Gunnaichean is Rosan - Acras airson Sgrios, Bho Thoseach gu Crioch, lan deoch, lan bheatha, lan drabasta! De eile tha sibh ag iarraidh? Gu ha-raidh Failte Don Jungle agus Banrigh Rocaid!
Dr Dre - 2001, ‘s fhearr leam seo na An Cronaic, ged tha sin math cuideachd.


text:
- TIOTAL
- Clach na h-Iolaire, Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1298_AT
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33225
- KEYWORDS
- Siorrachd-Rois
Ros is Cromba
Cruithnich
clachan samhladh
fionn-sgeul
beul-aithris
clachan-cuimhneachaidh
fiosaichean
faidhean
Chithear sa chairt-phuist seo Clach na h-iolaire, clach inbhe 1 Chruithnich ann am Baile Shrath Pheofhair. 'S e leac Gneiss ghorm a th' innte an ìre mhath cheithir-cheàrnach, ach le beagan briste bhon cheann air an làimh dheis. Tha i 2 throigh is 8 òirleach (80cm) a dh'àirde is 2 throigh (60cm) a leud.
Air an aghaidh air an ear dheas, tha samhla de stuagh is iolaire snaidhte oirre. Shaoileadh cuid gur e crudha a th' anns an stuagh, samhla de dheagh-fhortan, agus cuid gu bheil e a' tarraing dealbh de bhogha-fhrois le buinteanas ri cleasachd Chruithneach na sìde. Chithear an iolaire, samhla air ceannas-cinnidh, ann an suaicheantas iomadh cinnidh. Is math dh'fhaoidte gur e bh' ann ach gun robh a' chlach na clàr de phòsaidhean eadar dà theaghlach cudromach, no na leac-uaghach no mar chomharrachadh-dùthcha.
Tha diofar eadar-theangachaidhean air ainm Gàidhlig na cloiche, 'Clach an Tiompain', leithid 'A' Chlach Thionndadh', 'A' Chach', no 'Clach an Tuim'. Tha a' chlach air meall beag, air muin uaigh 's dòcha, agus iomadh fionn-sgeul a' buntainn rithe. Canaidh cuid gu bheil i na comharra air batail nam meadhan linntean eadar Clann Mhic Coinnich agus Clann Mhic Dhòmhnaill nan Eilean, is cuid gum buin i do bhatail na b' fhaide air adhart eadar Clann Mhic Coinnich is na Rothaich. A rèir an dàrna beachd, bha Ban-iarla Shìophoirt de Chlann Mhic Coinnich na còmhnaidh aig an àm ann an taigh slatach air eilean air Loch Chinn Eilein. Thathas ag ràdh gun tug Rothaich ionnsaigh oirre is thug iad leotha i còmhla ris an taigh aice agus na bha na bhroinn.
Ràinig Clann Mhic Coinnich i ge-tà is rinn iad a' chuis oirre far a bheil Clach na h-Iolaire an-duigh. 'S math dh'fhaoidte gun deach a' chlach a chur air bhonn mar chuimhneachan air an luchd-cinnidh aca, agus an iolaire mar phàirt de shuaicheantas Chlann Rothaich, ach bha a' chlach na seasamh fada ro àm a' bhatail.
Tha clach Chruithneach, Clach na h-Iolaire' ann an Srath Pheofhair. Tha fàistneachd a rinn Coinneach Odhar ag ràdh gum bi soithichean a' leigeil acair sìos anns an àite sin ma thuiteas a' chlach trì turais. Tha a' chlach suidhichte ann an saimeant a-nis.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - Tabhann obrach, 1953
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_112
- DEIT
- 18 An Gearran 1953
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1438
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
obair
fasdadh
iasgach agus croitean
'S e an litir seo tè de mu 30 den aon seòrsa a chuir Seumas Banks gu luchd-obrach a bha ag obair roimhe ann an gnìomhachas iasgach a' bhradain-mara. B'e mìos a' Ghearrain a' mhìos nuair a b' àbhaist do Bhanks a bhith a' dearbhadh cò an fheadhainn a bhiodh ag obair dha san t-seusan. Ged a b' e obair an t-seusain a bh' ann, bha iasgach a' bhradain-mara a' cumail obair pàighidh do dhaoine na sgìre agus bhiodh iad glè thoilichte gu robh e ann. Tha Banks a' sgrìobhadh sa h-uile litir gum biodh an tuarastal agus na coir fastaidh an t-aon rud 's a bha e a' bhliadhna roimhe agus gum biodh oilisginean agus bòtannan air an toirt dhaibh.
Ann an grunn de na litrichean tha e a' bruidhinn air gearradh na mònach agus cur ' bhuntata. Bha seo deatamach do na fireannaich aig an robh croitean cuideachd agus nach b' urrainn a bhith a' seachnadh na h-obrach sin. Bha Banks mothachail dhan a seo agus dh'aithnich e gur dòcha gu feumadh greiseagan a bhith aig na daoine sin air falbh on iasgach.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
1582
MDLXXXII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bha Oilthigh Dhùn Èideann a chur air bun.
- Chaidh oilthigh a stèidheachadh ann am Fribourg (An Eilbheis).
- 5 an Dàmhair gu 15 an Dàmhair – Cha robh na làithean seo ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn. An uair sin chaidh am Mìosachan Griogarach gu buil an seo.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an t-Sultain - Seòras Bochanan, sgoilear, eadar-theangaiche agus neach-eachdraidh Albannach.


text:
- TIOTAL
- 55269 air a cleachdadh mar ghoileadair na stad ann an Inbhir Nis, An t-Iuchar 1962
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_525
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An t-Iuchar 1962
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28518
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
55269 air a cleachdadh mar ghoileadair na stad ann an Inbhir Nis san Iuchar 1962.
Chaidh 55269, locomotaibh smùide, a thogail dhan LMS ann an 1925. B' e leasachadh air Clas 439 Rèile Chaledonia a dhealbhaich Iain F. Mac an Tòisich a bh' innte. Chaidh a h-àireamhachadh LMS 15269. Nuair a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Corkerhill. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Mhàrt 1962 agus fhuaireas cuidhteas i san t-Samhain 1963.


text:
Ar gealladh a thaobh na h-àrainneachd
Agus sinn air aon de na buidhnean a chuir ainm an toiseach ri Gealladh Oilthighean agus Cholaistean na h-Alba a thaobh Atharrachadh sa Ghnàth-shìde, ghabh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean uallach air fhèin a bhith a’ dol an grèim ri dùbhlain atharrachadh sa ghnàth-shìde agus a bhith a’ rannsachadh dhòighean as urrainn dhuinn lùghdachadh a thoirt air na chuireas sinn a-mach de CO2.
A rèir sin, dh’oibrich an t-oilthigh an com-pàirteachas ris an Urras Ghualain a chur a-mach plana riaghladh gualain. Bheir am plana cunntas air ro-innleachd an oilthigh airson lùghdachadh a thoirt air na chuirear a-mach de CO2 feadh nan còig bliadhna seo tighinn.


text:
- TIOTAL
- Geamairean air Oighreachd Baile MhicCathain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_009
- ÀITE
- Baile Mhic Cathain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22676
- KEYWORDS
- spòrs
sealg
cur-seachadan
geamairean
prìomh gheamair
Gleann Urchadain
Druim na Drochaid
Nuair a chaidh an dealbh seo a thogail, bha ùghdaras mòr aig na geamairean. B' e gnìomhachas air leth buannachdail a bh'ann an obair ruith nan oighreachd is bhiodh i tarraing dhaoine beairteach bho iomadh dùthaich. Bheireadh oighreachd Baile MhicCathain fhèin aoigheachd do phrìomh-dhiùc Mhìcheil, a bharrachd air gu leòr de luchd-tionnsgail Ameireaganach is Sasannach. Air sàilleabh seo, bhiodh aig na geamairean ri buidhnean mòra seilg a chur air dòigh gus dèanamh cinnteach gun deigheadh na h-oighreachdan obrachadh aig ìre chinneasaich cho àrd 's a ghabhadh.
B' iad briogais ghoirid ris an canadh iad 'plus fours' a th' air a' chuid as motha dhe na geamairean anns an dealbh seo, a a bha a' stad os cionn na glùine. Mus tàinig làithean nan inneal-nigheadaireachd is mòr-bhuileachadh aodaich, b' e aodach cudromach a bh' annta, leis nach robh aca ach stocainnean ùra, is cha b' e briogais ùra, a chur orra ma bha aca ri siubhal tro fheur fliuch no allt


text:
Valbo
'S e baile beag an am meadhan na Suaine a th' ann am Valbo. The suidhichte ri taobh na h-aibhne Gavleån, aig dìreach 17m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn Gästrikland,[2] 435km air falbh bho Ghöteborg, 95km bho Uppsala, 621km bho Bhoden agus 157km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha taigh-stiall Uisge-beatha[4] agus Ionad Bhùithean[5] mòr anns a' bhaile. Tha 6,911 duine a' fuireach an seo[6]
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e coltach gur ann à dà fhacal ann an Suainis: vård (faire) agus ainm bjo (tuathanas) a tha an t-ainm.[7] Bheireadh sin Croit na Faire air neo Bhalbost (anns na h-eileannan) dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. 'S e co-dhàimh leis A' Bheurla Ghallda ward a th' ann an vård.[8]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Theodor Svedberg: (1884 – 1971), Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1927.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Mackmyra
- ↑ Valbo Köpcentrum
- ↑ Cunntas-sluaigh na Dùthcha
- ↑ Runeberg
- ↑ Mats Wahlberg, (2003). Svenskt ortnamnslexikon, Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, ISBN 91-7229-020-X


text:
Naire mor na h-Alba: 1707-2007
De tha an naire as motha air an duthaich seo an diugh? Uill, tha taghadh farsaing ann - eucoir, cogadh ann an Iorac is Afghanistan, brùidealachd (den gach seorsa), /sectarianism/, truailleadh, cealgaireachd poileatagach... neo eadhon an telebhisean againne?
Nam bheachdsa, tha naire mor aig na h-Albannaich, ged nach eil iad uile ga mhothachadh. Sin an "Aonadh", eadar Alba agus Sasainn (san fhirinn, chan e direach na h-Albannaich agus Sasannaich, ach na Cuimrich, cuid de na h-Eireannaich, agus Cornaich cuideach).
Ann an Alba, tha muinntir bochd, neo-fhallain gun foghlam math againne, agus tha cuid a' creidsinn gur e rud math a tha ann. Is docha, tha eagal orra air atharrachadh sam bith, agus is urrainn dhuinn uile a thuigsinn. Ach, tha atharrachadh a' tachairt gach latha - gach mionaid - air an saoghal seo. Deich bliadhna air ais - cha robh blogaichean sam bith, mar eiseimpleir, agus cha robh telebhisean digiteach againne, neo Parlamaid na h-Alba. Atharraichidh Alba co-dhiu. Ach a bheil na h-Albannaich a' dol a taghadh atharrachadh bochd Breatannach, neo atharrachadh math a bhios aig Alba neo-eiseimealach?
Chan e aisling gorach a tha ann, neo seorsa /utopia/. Gun teagamh, bidh trioplaidean gu leor againne, an deidh neo-eiseimleachd na h-Alba. Feumaidh sinn a' coimhead air duthchannan eile, seachad am BBC Breatannach, neo na paipearan Breatannach sna bailtean mora na h-Alba. Tha Lochlainn sa suidheachadh fada, fada nas fhearr na suidheachadh againne. Tha na Lochlannaich beart, foghlamaichte agus dochasach. Chan eil iad bochd, agus aineolach ma tha moran daoine ann an Alba an diugh. Agus, ann an Eirinn, chi sinn fein-earbsa sa phoblachd a tha a dhith air Alba fhein.
Tha na duthchannan beaga seo nas fhearr, agus nas beartaiche as deidh neo-eiseimleachd againne bhon Ruis, a' Ghearmailt agus Breatann. Carson nach eil sinn cho glic?


text:
1 an Dàmhair
'S e 1 an Dàmhair an 274mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (275mh ann am bliadhna-leum). Tha 91 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- -331 - Bhuannaich Alasdair Mòr ann an Gaugamela an agaibh an rìgh Phearsaich.
- 1936 - Toiseach deachdaireachd Fhranco anns an Spàinn.
- 1961 - Fhuair Camarun a chuid neo-eisimeileachd bhon Rìoghachd Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1207 - Rìgh Eanraig III na Sasainn (ch. 1272)
- 1404 - Pàp Bonifatius IX.
- 1857 - Marsaili NicUalraig Fhriseal, seinneadair à Peairt.
- 1906 - Iain Latharna Caimbeul, ann an Earra-Ghàidheal. Neach-clàraidh à Alba.
- 1927 - Tom Bosley, actair Aimeireaganach.
- 1947 - Aaron Ciechanover, ann an Haifa. Bith-eòlaiche à Iosrael.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788 - Chaidh gadaiche Deucon Uilleam Brothaidh, "Deacon Brodie", air crochadh.


text:
Haracleas
'S e Ìompaire Bheasantian a bh' ann an Haracleas (Laideann: Flavius Heraclius Augustus; Greugais: Hpάkλeιoς, Hērakleios). Riaghail e eadar 610 agus 641. Tarsainn air na bliadhnachan a bha an ceann an impireachd bha tòrr creach agus iomadaidh cogaidh a dol air adhart. Bha Persia agus Beasantian a sabaist a chèile agus bliadhna no dhà an deidh deireadh an cogadh fhada eatarra thàinig na h-Arabaich a cheannsaidh air Beasantian agus iad a faighinn smachd air coir is leth de talamh an impireachd.


text:
- TIOTAL
- Duilleagan bho Leabhran Seirbheis agus Pàighidh Saighdeir
- EXTERNAL ID
- Z_PC_WD_NM_003
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8334
- KEYWORDS
- Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
An Dàrna Cogadh
An Dara Cogadh
tiomnadh
tiomnaidhean
saighdearan
arm
Tha na duilleagan seo air an toirt bho Leabhran Seirbheis agus Pàighidh Saighdeir a bha air a' chleachdadh rè an Dàrna Cogaidh. Tha an duilleag air an làimh chlì a' sealltainn gun deach buill èididh a riarachadh; 's e foirm a th' anns an duilleig air an làimh dheis a chleachdas saighdear a tha airson a chuid gu lèir fhàgail aig aon duine.
Chaidh an Leabhran Seirbheis agus Pàighidh Saighdeir a thoirt seachad le Niall MacEachainn airson pròiseact Luchd-rannsachaidh Cogaidh ann an 2005


text:
Mircean
'S e feamainn fhada a th' ann am mircean (alaria esculenta), a tha coltach ri crios.Gheibhear aig tràigh mhòr e, a chionn 's gum bi e a' fàs fada shìos ann am bonn a' chladaich. Canar gruaigean rithe cuideachd, ach 's e mircean a th' air ann an Leòdhas.[1]
Feumalachd[deasaich | deasaich an tùs]
Bithear ga ithe amh ann an grunn àiteannan fhathast- mar Alba is Èirinn. 'S e an rud cruaidh suas a mheadhain air fhad a thathas ag ithe amh (cas dhubh), agus a-rèir coltais, tha e car duilich a chagnadh. Thathas a' toirt dheth na h-oirean tana (an rùsg), gan rùsgadh dheth air gach taobh. [2]
'S e seo an seòrsa feamainn Eòrpach as dlùithe ri wakame, a gheibhear ann an Iapan, Coirea agus Sìona. 'S e wakame an t-ainm Iapanais air. Canaidh "rùsg" ris na h-oirean tana, "cas dhubh" ris a' ghais, agus "duilleach" ri na buinneagan. 'S e mekabu an t-ainm a th' air buinneagan Wakame ann an Iapanais.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Carmina Gadelic, Volume 2,t-d 291.
- ↑ Feum à Feamainn (DVD), Stòr-dàta Nàiseanta, Comhairle nan Eilean Siar.[1]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- F. G. Hardy & M. D. Guiry (2003). A Check-list and Atlas of the Seaweeds of Britain and Ireland ISBN 0-9527115-1-6.


text:
- TIOTAL
- BR 55216 air beulaibh a' bhogsa-chomharraidhean
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_937
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27635
- KEYWORDS
- stèisean-rèile
stèisesanan rathad-iarainn
Comann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
locothan
San deilbh seo, chithear BR 55216 air beulaibh a' bhogsa-chomharraidhean. Chaidh an loco a thogail don Rathad-iarainn Caledonian ann an 1912 leis an àireamh 458. Chaidh an àireamh LMS 15216 a chur air às dèidh am buidhneachadh (grouping).
Is e Caol Loch Aillse an ceann-loidhne aig an rathad-iarainn eadar Inbhir Nis agus an Caol. Chaidh an stèisean fhosgladh san t-Samhain 1897. Roimhe sin, b' e Port an t-Sròim ceann na loidhne. B' e an leudachadh de 10 mìle eadar Port an t-Sròim agus Caol Loch Aillse, a chosg £250,000 a thogail, an rathad-iarainn as cosgaile a chaidh a thogail riamh aig an àm sin.
Chaidh an stèisean, an gàrradh-bathair, na taobh-loidhnichean, na seadaichean-einnsein agus toglaichean co-cheangailte ri gnìomhachas an èisg uile a thogail air talamh far an robh creag cruaidh ann a dh'fheumadh iad spreadhadh air falbh. Sguir seirbheisean bathair sa Chaol san Lùnastal 1983.


text:
- TIOTAL
- Clachan Dubhthaich: Eaglais agus Cladh
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_030_1624
- ÀITE
- Inbhir Ìonaid
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 29 An t-Iuchar 1982
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15885
- KEYWORDS
- cladhan
eaglaisean
uaighean
clachan-uaighe
caibealan
tobhtaichean
cinnidhean
carraighean-cuimhne cogaidh
'S e Clachan Dubhthaich an seann eaglais agus cladh aig Clann MhicRath Chinn Tàile. Tha an eaglais, a tha na suidhe aig ceann Loch Dubhthaich, air a cleachdadh bho co-dhiù 1050 agus 's dòcha gu math na bu tràithe na sin. Tha i air a coisrigeadh don Naomh Dubhthaich, Easbaig Rois na h-11mh linn. Tha tobhtaichean na sean eaglais air an cuairteachadh le uaighean, feadhainn dhiubh air an comharrachadh agus feadhainn nach eil.
Anns a' chùlaibh tha na beanntan os cionn Ràtagain.


text:
- TIOTAL
- Beatha ann an clas an luchd-obrach, Inbhir Ùige (7 of 8)
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_187
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Nellie Mackenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41462
- KEYWORDS
- claistinneach
dotairean
slàinte
Bòrd na Sgìre
Sa phìos chlaistinneach seo tha A' Bh-ph Nellie NicCoinnich ag innse mar a bha beatha do bhoireannach o chlas an luchd-obrach a' fàs suas ann an Inbhir Ùige sna 1920an is 1930an. Tha i a' bruidhinn air aodach na sgoile, air Bòrd na Sgìre, air pàigheadh airson dotairean is sgrioptan meadaigeach, agus air cleachdadh luchd-eòlach na sgìre airson cùisean slàinte.
(tras-sgrìobhadh shlàn ri leantainn a dh'aithghearr)


text:
Sen Kolomm Vyghan
‘S e baile beag ann am ceann a tuath na Còrn a th’ ann Sen Kolomm Vyghan (Laideann: Sancta Columba Minor,[1] Beurla: St Columb Minor).[2] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Naomh Calum Beag anns a’ Chònais agus tha e suidhichte faisg air a’ Mhuir, eadar Porth agus Quintrell Downs, dìreach ri taobh Tewyn Plustry, 49km air falbh bho Phensans agus 17km bho Truro prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Bha dìreach 3,586 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile ann an 1951.[4] Tha na figearan sin a-nis am broin an fheadhainn do Thewyn Plustry. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1284. Tha e na pàirt Tewyn Plustry a-nis.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- William Golding: (1911 – 1993) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann am 1993.


text:
Narva
‘S e baile faisg air na crìochan leis An Ruis, air an àirde an ear-thuath Eastòinia a th' ann an Narva[1] (Gearmailtis/Pòlais: Narwa, Ruisis: HapBa). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Narva, eadar Loch Peipsijärv agus Am Muir Baltach, 30m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Ida-Viru maakond , 196km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Tartu, 187km bho Viljandi, 52km bho Kohtla-Järve agus 239km bho Phärnu.[3] Chaidh Narva a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1172 mar Narovsky konets. Tha 64,904 duine a' fuireach ann.[4] 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[5]


text:
25 an Dùbhlachd
'S e 25 an Dùbhlachd an 359mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (360mh ann am bliadhna-leum). Tha 6 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 800 - Teàrlach Mòr 'ga chrùnadh mar Impire.
- 1559 – Taghadh Phius IV, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1902 - Chaidh Florencia (Coloimbia) a stèidheachadh.
- 1941 - Ghabh Iapan thairis air Hong Kong.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1876 - Adolf Otto Reinhold Windaus (Ceimigear), ann am Berlin.
- 1899 - Humphrey Bogart, actair Aimeireaganach.
- 1904 - Gerhard Herzberg, ann an Hamburg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1918 - Anwar El Sadat, ann an El Monufia. Fear-poileataigs às an Èipheit.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1914 - Dòmhnall MacFhionghain ann an Colbhasa. Sgoilear Ceiltis, sgrìobhadair Gàidhlig, agus cruinneachair de leabhraichean Gàidhlig.
- 1977 - Charlie Chaplin, actair Sasannach.
- 1989 - Nicolae Ceauşescu, ceann-suidhe Romàinia.
- 2006 - James Brown, ann an Atlanta. Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 2010 - Iain Noble, fear-taice na Gàidhlig.
- 2016 - Vera Rubin, reuladair às na Stàitean Aonaichte.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Nollaig Mhòr.


text:
Ketchum, Idaho
‘S e baile beag ri taobh na Coilltean Nàiseanta Sawtooth ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann Ketchum.[1] Tha e suidhichte aig 1,784m os cionn ìre na mara anns na Beanntan Creagach, 3,163km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 148km bho Bhoise, prìomh-bhaile na stàite agus 1,138km bho Los Angeles, ait an taobh thall na dùthcha.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Idaho. Tha 3,261 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 16.8% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 21.2% dhuibh.[3] Thug 51.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4] Chaochail an sgrìobhadair Ernest Hemingway: (1899 – 1961) ann an Ketchum.


text:
- TIOTAL
- Seann Eaglais an Naomh Peadair, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_07_014_0501
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- DEIT
- 1981
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15435
- KEYWORDS
- eaglaisean
togalaichean
creideamh
Thathas den bheachd gur e Seann Eaglais an Naoimh Peadair ann an Inbhir Theòrsa tè de na h-eaglaisean as aosta ann an Gallaibh agus chaidh a stèidheachadh le Gillebrìde, Easbaig Ghallaibh (1222-1245). Tha a' cuid as motha a tha air fhàgail den eaglais a' dol air ais chun an t-16mh agus an t-17mh linn ged a bhathas fhathast a' cleachdadh an togalaich mar eaglais paraiste gu 1832. Am measg nan tachartasan ann an eachdraidh na h-eaglaise tha blàr fuilteach an aghaidh luchd-ionnsaigh Èireannach ann an 1649 agus balaich nan suidheh(agus uaireannan a' tuiteam às) na cabair fhad 's a bha iad ag èisteachd ri searmonan


text:
p.142
{FOLIO 29A}[gap: text acephalous/extent: unknown]mac Conchobhair mic Cathail I Feargail, & Domnall mac Conchobhair mic Cathail do gabhail croloiti cneadhach.
Ambros mac Uatter mic Ristuig Dalatun do marbhadh do mac Perais Dalatun tre tuisel.
Crach la Mairis mac Conchobhair ar mac Uiliem Dalatun a Cill Coinndi.
Creach Mailind Miadhachan lis beos a fearibh Midhi & a Aibh Failgi.
Creach mor do déanam d'earaibh Midhi ar h. Cobhthaidh, chainndeal eigsi & ealadhan iartair Eorpa, ar n-dul do fein a n-ichthar Laigen d'iarraidh edaladh dar h-inseadh a bas, uair dab e adhuar na creithi; & arna bheith slan, aisec as fearr fuair eigsi 'na aimsir da gabhail do .i. da .xx. d'iftibh bo.
p.144
Cairaidecht la h. Fhearghaill .i. la Seadhan mac Briein a Sruthair & a Chaill Ballan & fa Eichni.
Tomas mac Cathail h. Feargail do tiacht a teach h. Feargail & a ainm do treigen do, & sith do déanam do tar ceann braighet & tigherrnus Maintire Gillgan & Chlaindi Gilli na Naem & Chlaindi Amlaimh da Tomas, & tighernus Clainne Conchobhair & Claindi Uilliem 'na egmais.
Sith coitceann a Gallaibh re h. Fearghail.
Clann Seadhan .i. Murchu mac Seadhan mic Domnaill h. Fearghail do theacht a n-aireachtus h. Feargail & sith do dhenamh do riu.
Creach mor la Clainn Seadhan h. Fearghail ar Gallaib .i. ar Duiteachaibh & mac Feargail mic Domnaill mic thSeadhan do marbhadh don cur-sin.
Cogadh mor a Connachta etir da h. Concobhair.
{folio 29b}Sluaidh mor la h. Conchobhair n-Dond & la Mac Donchaidh & la Domhnall mac Muircheartaid & la h. Ruairc .i. Tigernan & la Mac Diarmadha & laisna Thuathaib a Maineachaibh dar millset moran & dar gabhsath na Feadha. Da an h. Conchobhair Donn intibh & a Claindmaicni Eogain.
Creach la Cathal mac Ruidhri mic Torrdealbhaigh h. Conchobhair ar mac Eochaidh h. Ceallaidh da rug buar & graigh annsna Feadhaibh lis. Sith eitir na rigaibh ceadna .i. roinn tiri beos, roinn na Feadh, etir da Maintir Neachtain.
O Conchobhair Ruadh & Brien Ballach h. Conchobhair do dhul go teach Mic Donnchaidh.
Maircheartach mac Maini h. Ceallaidh, epscop h. Maini, da dhul thairis d'iaraidh airdepsocoide Tuama.
Domnall Og Mac Carrthaidh, righ Deasmhudhan, d'ég, aensaidh na h-Ereann ar eneach & ar rath & ar uaisli d'ég, & Tadhg a mac 'na inat da eisi.
Dith mor a n-Erinn go forleathan dar marbh sochaidh do Gallaib & do Gaidhelaibh.
An dith-sin da gabhail Amhlaimh mic Amhlamh Meg Amhalai, taiseach Calraidhi, gur saeleadh a ég; & a teacht slan fo buaidh.
Nicol mac Eochai h. Ceallaidh, deganach mor Cluana Fearta & ceann a aicmi fein .i. tigerna Maidhi Find, saigh n-eini & cleirceacht, d'ég don dith cetna.
p.146
Haenri h. Neill, saigh n-eini & n-eagnama & fear claen coirpi colach, d'eg sa bliadhain-sea.
Donnchu mac Conghalaidh h. Braein mac righ Bregmhaine d'eg don dith ceadna.
Kl. Enair for Cetain. Mcccxciii.Umdxcuii.
Aedh Mac Diarmada, righ Maighi Luirc, {folio 29c}fear neartmar nosmhur neammaiffeach, d'eg do galar fada anaichni ar Carraig Lacha Cé.
Cathal Mac Diarmada mac don Aedh-sa adubhramar, saigh an mic righ, do bhathu ar Loch Innsigh Daigri ag innsaigh aiffrind Cedaini an Luaithri.
Creach mor lisan Giustis & la Gallaibh for O nAnluain.
Creacha mora lisna Gallaibh ceadna for h. Failgi.
Creach la Fearaib Ceall for Maintir Tagan.
Mael Ruadhnaigh Mac Diarmada .i. mac Feargail Mic Diarmada do righadh do Mac Donnchai d'ainneoin clainne Mic Diarmada.
Emund Mag Ranaill, saigh an mic thaisi, d'eg.
Cond mac Maircheartaidh Meg Ranaill, gaisgedhach h. n-Eolais, do teacht d'argain maintiri Emainn Meg Radhnaill. Atrochair fein don chur-sin d'aenurchar saighdi.
Brien h. Ceallaigh mac righ h. Maini, teannadhbhur tigernna ara dhuthaith fen, d'eg.
Domhnall Dubh Mac Diermada, righdomhna Maidhi Luirg, do marbhadh le Mael Ruanai Mac Dhiermada le righ Mhaighi Luirg, & Conchobhur Og Mac Diarmada & Ruaghri Mac Diarmada & sochaidhi male friu da gabhail aran lathair cetna.
Cormac Bacach h. Mael Seachlainn, righdhomhna Midhi, ceann suarcasa Leithi Cuind, ar n-gabhail Crichi na Cedach d'eg don díth annsa Crich ceadna.
Emunn mac Emuind h. Ceallaigh, righdhomhna h. Maini, d'eg don dith cedna.
An Sinnach .i. Marcheartach, righ Teffa iar munudhus & Maintiri Tadhgan da thsonrugh, saidh sonuis & saibhresa & déirci & deirlabhra, d'ég & a braithreacha gunar agadar adhbur righ acht madh linim nama.
p.148
Caislen Baili Baither do brissiu la h. Ceallaidh & la Cormac h. Mael Seachlainn.
{FOLIO 29D}Hoberd h. Feargail, saidh an mic taissi oig adhgmair, d'eg don díth ceadna.
Mac Cochlan Mael, righ Dealbhna, quievit.
Mac Uilliem Dalatun, saigh an gallmacaeimh, d'eg don díth ceadna.
Creach la Cormac h. Mael Seachlainn & la Diermait h. Conchobhuir Fhailgi & la Breghmhaini for Maintir Mail tSinna dar loisgedar Baili an Tochar & da rugadar bú-bruit & dar marbadar triur.
Emann mac Uilliemh Dalatun do marbhu a mBrebhaini & Tomas mac Seghan mic Filbug Dalatun farris & as truag an sgel. Creacha mora la Dalatunachaibh ar Dilmainechaibh trit-sin & loscu Droma Raithni & Duin na Mona leo beos.
Tomas Mortimer do techt a n-Erinn co cumhachta an Mortimer.
Emann h. Ceallaidh & Domhnall, da mac Mael Seachlainn mic Uilliemh mic Donnchaidh Muibhni, d'eg don dith.
Domnall mac Sairbreathaigh mic Mul Isa Duind Mic Aedhagan, ollum feasach fireolach fenachais Muintire hEanghoile & I Chonchubair Ruaigh & na Tri Thuath & droinge moire do Gaidealaib leo, fear cosanta na h-eacailsi & congbala a cearta do cach cinel, d'eg don teidhm iar mbuaidh enig & aithrige, & a adhlucud a n-Inis Clothrann.
Dondchudh na Cluaisi h-Ua Choncubair, ceann ceille & crodhachta an domain, & a brathair aile .i. Conchubar Tuillsge, da mac Aeda mic Fedhlime, d'eg don teidm ceada.
Ragnailt ingean Aedha mic Feidlime, bean lan d'umla & d'aithrighi & dorinde beg dí fein do moradh a h-anma ag Dia, quievit in Christo.
Kl. Enair. Anno Domini Mcccxciiii.Umdxcuiii
An Dilmhaineach .i. Muiris do mharbhu la Dalatunachaibh etir a dha caislean fein .i. Dun na Mona & Druim Raithni ; as truadh an sgel.
p.150
Fir Thulac do milledh la h. Conchobhair Failghe. Raith Guairi do loscu lis beos.
Land Mic Luachan do losgu le Maircheartach Og Mag Eochagan & teamhpall Collman gunnaa minnaib {folio 30a} do loscu do & scrin Colman Mic Luachan do losgudh beos, & as mor mor an sgel-sin & as mairg la n-dearnnudh an gníbh-sin.
Madh Eilli ag h. Mael Seachlainn do bas an tSinnaidh.
Caislen Droma Raithi & Duin na Mona do ghabhail la Dalatunacaibh.
Sinnach do denamh do Dhonnchu Sinnach a nn-inat a h-athar .i. Maircheartaidh.
Baili Lacha Seimdilli & Senlis do losgu le chlaind Hí Ceallaigh.
Indsai la h. Conchobhair Fhailgi ar Dalatunachaibh dar loisg Comrair & Baili an Tochair & Baili na Caru.
Creach le Cormac h. Mael Seachlainn dar airg Cluain Cuilean & Baili na Cailleach .i. air Cathul mac Tomais h. Fearghail.
Emunn mac Tomais h. Fearghail do gabhail le Laighneachuib don chur dar losgedar na balti reamraiti .i. Comrair & ceteri.
Mainistir Lacha Seimdilli do loscu le clainn h. Ceallaidh aen bliadhain deg & fici o loisgiudh roimhi hí Cathal Og O Conchobhuir.
Teampall Cilli Glas isna Tuaibh do losgu do tini dait & an dealbh Muiri maith do loscu and.
Teampall Padraig a Lis O n-Duthaidh do deanamh la Diarmait h. n-Duthaidh sa bliadhain-sea.
Teampall Cilli Epscuip Mune do denam fos lisan sagart Mac Mael Duibh.
Aedh h. Dimassaidh, saidh an mic urrig, do marbudh do Gaillaibh ar eis creithi do bhreith leis an la-sin ó Gaillaibh.
Coimhinnsaid do dheanam d'O Ceallaig .i. do Mael Seachlainn do righ h. Maini & sochaidh da Conachtaibh malle fris & do h. Conchobhair {folio 30b} Fhailghi & do cormac h. Mael Seachlainn & d'earaibh Mid cu nDalatunach; & comriechtain a n-eninadh doibh uili a mBhaili Lacha Seimdilli & an tir do losgu doib etir foirgneam & arbhar, acht h-ithla an Dalatunaidh a Raith Sgiach da cosnu gu crodha friudh do fein cum ailiis paucis.
p.152
Righ Sagsan do theacht a n-Erinn go sluadh dhiairmhi etir th-Sagsaxaib & Bretnachaib & gunach tainig samail na loingsi-sin a n-Erinn o tangadar loingsi chlund; & a Port Lairgi da gabhadar cuan; a sein d'innsaigh Mac Murcho & do milleadh Gaedhel Laighen; & forbaisi leo fon n-Garbhchaill, & Mac Murcho & O Brain & O Nuallan & O Morra do dhul a teach an righ, & Mac Murcho do dhul slan da thaigh ar n-gealladh theacht dorissi, & na Gaedhil reamhraiti do ghabhail & a mbhreith don righ leis go h-Ath Cliath. Maithi Gall na h-Ereann & a h-airdepscuip & moran da cleirchibh do dhul fo thoghairm an righ go h-Ath Cliath do gniadh comhairlli.
Pol Mag Muirith, .i. Pol an Aeilen, saigh n-dheirci & crabhaid & dheaghobri .i. as leis do reighiedh don dhord Doiri na Cailleach & Doiri Meinci, a eg ag aithridi in bona senectute.
O Fearghail do dul a teach an Mortimheir go h-Ath Truim & a teacht fo onoir don cur-sin.
Bealach Rathain do gearr le Gallaibh for Maintir Mael Morra.
Creach la Gallaibh for Airgillaibh.
Creach ele leo for Claind an Caith h. Raigilli.
Tomalltach h. Dimasai, saigh an mic rig, do marbhadh do Gallaibh & a ceann do breith go h-Ath Cliath d'innsai an righ.
An Righ do dhul go Drocht
Atha & go Dun Dealgan, & Niell Ua Neill .i. Niell h.Neill
{folio 30c}
do dhul 'na theach & a ceannas do thobhairt do & gradha rideri da thobhairt air, & dul do asa h-aithli da tir fein.
mili tri cet caemh comhlan
o gein Crist as buadhach bal
go riecht righ sluaghach Sacsan.
O'Brien
.i. Brien
& righ Tuadhmumhan, & Mac Carrthaidh .i. Tadg, righ Deasmumhan, do dhul a teach an righ.
O Conchobuir Fhailgi do dul ann beos, & a teacht as uili malle re haisgeoibh.
O Conchobhuir Ruadh do dhul ann, & h. Conchobhuir Donn do dhul ann asa h-athli, & a teacht as fo h-onoir.
Maithi Gaedheal Ereann do dhul 'na teach & a teacht as uili slan.
Mac Murcho d'eteach dhul 'na theach ar cor na ar choma.
O Dubhagan, .i. Cam Cluana, ollam seanchasa & deearrlabra & dána, do milledh le Gallaibh goda a mbruit.
p.154
Kl. Enair. Mcccxcu.Umdxcix.
Cing Risdert .i. righ Saxan do dul tairis dorissi malle re neart & re h-onoir o Ereannachaibh uili mar da dligh, uair as tearc tainig ana comhaimserracht a chomaith.
Domnall mac Mairchertaigh h. Conchobair, tighernna siarthuaisgirt Conacht, d'eg.
Coghadh mor a gConnacht da eisi sin.
Creach mor le mac Perais Dalatun a Caill Perais aran Dalatunach da rug bu imga & da rugadar Dalatunaidh ar ag an Chairtann & ar Cormac h. Mael Seachlainn ; da tugadar tochar tren gaiffeach graienemhail da chele gur loited mac Perais & mor da maintir & gur chrolighi bhais don Dalatunach & da Thobert Dalatun o a n-gael fein aran lathair-sin.
Creacha imga la mac Perais Dalatun ar Gallaibh dar losg an Sonnach taigibh teamplaibh & dar mill moran do Airmhidh.
{folio 30d}Andriugh h. h-Ainligh, prioir na m-bhrathar a Ros Coman, ceann crabhaigh & iarsma suagh na h-Ereann, d'eg go h-abaidh.
Breatnaidh imga do marbu le h. Tuathail.
Ruaighri O Ceallaidh, righdamna h. Mani, d'eg.
Kl. Enair. Mcccxcui.Umdc.
Insaidh la Iarla Mas go n-Gallaibh & go n-Gaeghdelaibh ar Cloinn thSeadhan h. Fearghail dar loisg Tulach guna caislean.
Loscu & geardh Chailledh Fintainn & an Mhaini Duibh leisan Iarla, & mac Gilla Issu mic Mathgamna h. Raighilli do marbhadh and.
An tEaspug Ruaghri Mac Bradaidh .i. epscop naBreiffini do teacht on Roimh cum bullis.
Seadhan h-O Fraich, epscop Ardachaidhi, d'eg.
p.156
Gormlaith Caemhanach bean Murchai h. Concobhair, righ h. Failgi, togha mna, d'eg.
Insaidh la thIarla Mas & la Iarla Urumhan & la Iarla Cilli Dara & la Gallaibh Ereann & la sochaidhi do Ghaedhelaibh sa cuigedh ar eis chreachfeill do dheanamh d'Iarla Más ar h. Neill romhi-sin; & dul doibh go h-Ard Macha & a chathraidh d'innriu doib & a mbheith caegais inti & a loscudh doibh fo dheoig & an teampul mor Padraig do losgu doibh go ndhugi crutsi na righ, & Dia da h-ic. Impo doibh & neart Uladh da gabhail doibh asa h-aithli.
{folio 31a}Coghadh mór a Conachta etir na righaibh sa bliadhain-sea, & O Conchobhair Rua do dhul a Caill na Creaga, & faslongfort ag h. Conchobhair Donn a Corrca Athclann, & indsaidh lis sa Caill ar h. Conchobhair Ruadh & breiseim ar blaidh don tsluadh dar marbhu Cond Mac Branan, taeiseach Corrca h-Athclann, la Diarmait mac Aedha mic Feighlim A Conchobhair sa Chaill ceadna. Da taiseach a Corrca Athclann da éis .i. Cormac & Tadhg.
Ingen righ Franc, bean do righ Saghsan hí, d'eg sa bliadhain-sea.
Easpagoid Ardachaidh da gabhail do Gillibert Mag Bradaidh sa bliadhain-sea.
Gallprioir do bheith a Lubha, & do b'annugh le, & a d'eg fo cetoir.
Abb taighi Sanc Tomais a nn-Ath Cliath d'eg.
Kl. Enair for
Luan. Mcccxcuii.Umd
xc ui ii.
Cogadh mor a Conachta etir h. Ceallaidh & a mac .i. Conchobhur h. Ceallaidh & Uiliug Mac Uilliem & Clannmaicni Eogain & bladh eili d'Uibh Maini, & comhainta accaibh-sin le h. Conchobhair n-Dond & Mac n-Donncaidh & h. Ruairc & clann Domnaill mic Marceartaidh & Mac Diarmada Maigi Luirg & h. Duda & h. Hadhra & h. Gadhra, & don leith ele h. Conchobuir Ruagh & h. Ceallaidh & Mac Uilliem Burc & Clann Connmaidh. H. Conchobhuir Donn do dhul a Clainn Rigairt. Innsaidh la h. Conchobhair Ruadh ar caislen Bhaili an Tobair dar bris bladh don badhun & dar loisc an baili & da rug seoit & maini
p.158imga. Faslongfart mor & caraidhecht la h. Conchobhair n-Donn & la Mac n-Donncaidh & la moran do Connachtaibh ar cheana ar Machairi Conacht, dar dichradar h. Conchobhair Ruagh a Clainn Chonnmaidh & a Maineachaibh, dar loisg h. Concobhair Donn & Mac Donncaidh Clainn Chonnbhai {folio 31b} & dar gearr a n-arbhanna, & da roinnedar a sluadh asa h-aithli da n-deaaidh h. Conchobhair Donn sluadh & basluaighi lis a Maineachaibh da chughnamh la mac h. Ceallaigh a nn-adhaidh a athair, et innsaidh la h. Concobhair Ruadh & le Mac Uilliem Burc & la Clainn Connmhaidh ar Mac n-Donnchaidh & ar Aedh mac Aedha mic Tordelbhaigh h. Concobhair guna faslongfart ac Currach Ceinn Eiti. Da tugadar troit talchar tinneasnach da cele gan aen traigh teithi rena ceili gur marbhu ann Aedh h. Conchobhair, righdomhna Conacht & adhbhur righ Ereann, uair da thaeilset cach gurbh é an tAedh ordhairc Eangach h-e ; & da marbhadh ann Tomaltach Mac Donnchaidh, righ Tiri h-Oilealla, Guaire eni Lethi Cuinn & Conall Cuigi Conacht & Cú Culainn ar tothaimh & ar tighlacu, uair as e as mo tighlacu & da tighlaic 'na comhaimsir fein, uair dob é enbhili iarthair Eorpa ar diden bocht & bhantreffach eaglas & etreorach e ; & da marbhu ann fos Diarmait Mac Donnchaidh & Mac Suibhni consapla na n-galloglach & a mac & a bratair, & ár diarmi do galloglachaibh & do Gaedhelaibh umpu ; & ní fetar a aremh craed rugadh da crod & d'innmas, d'etach & d'eghdiugh; & aighni na cetfeli Mairi d'oghmar da shthonrudh sin.
Innsaigh in darnu la a Maineachaibh la h. Concobhair n-Donn ar h. Concobhair Ruadh da rug buar diairmithi lis gu aghmur.
Mac Donncaidh do denam do Mael Ruanaidh Mac Donnchaidh da dherbhrathair Tomaltaidh.
Dochma bhi sa tsamru, & foghmar fliuch gaethach dibhalach uarbha.
{folio 31c}Maighm la mac Domhnaill mic Maircartaidh for h. n-Dhomhnaill du atrochair Marcas Mac Domhnaill .i. consabla na n-ghalloglach & socaidh malle fris.
Et easpaug Cluana .i. an Gallcorr d'eg.
Cogu mor etir h. Ceallaidh & a mac dar milleadh moran etarrudh.
p.160
Ingen Ruaighri h. Conchobhuir, bean Mic Donnchaidh, da thobhairt d'Uilleac Burc.
Creacha móra la Uillec Burc for h. Ceaallaidh da rug bú imga.
Innsaigh la clainn Ruaighri h. Conchobhuir ar Clainn Conmaidh dar rugadar ba imgha & dar marbhu O Taig go tubaisteach ann sin .i. datrochair guna each a poll tslebhi gur bris a munel.
Duic Lancaster do milledh do rig Saxan .i. dearbrathair a thathar fein a nn-dhighailt an marbhtha darinn-sium ar comhairleachaibh an righ dar mill an t-ardepscop & ceteros.
Tomas Mortemer d'innarba do righ Saxan a n-Albain tresan cuis cetna.
Bladh da cleirchibh Maintiri hEngaili do dhul don Roim mo Florens .i. Feargal mac Muircheartaidh offichel Ardacaidh, & mo ab Leathrath & mo abb Sruthra.
Insaidh lisan Ierla a Laighnib da gabh neart a ceantar Laighen.
Caislen do dheanam donn Iarla a Figh an Atha sa bliadhain-sea.
An MailennCeaarr & Fir Thulach & bladh d'earaibh {folio 31d}do loscu & do milledh do mac Murcaidh h. Briein & d'uachtar Laighen.
Kl. Enair. Mcccxcviii.Umdcii.
Innsai la Gallaibh Atha Cliath a Laignib dar marbhadh sochaidh dibh.
Sluaidheadh mor la h. Conchobhair Ruadh & Mac Uilliem Burc tar Sliab sis dar milleadar uili etir tuaith & eaglais.
Mac Diarmada Mag Luirc .i. Mael Ruanaidh do dul do chur bidh a Carric Lacha Cé & egen mainestreach na Builli do denam dochum na Cairrgi, & dul do asa h-aithli do milleadh arbann clainni Mic Diarmada .i. Aeda, & dul do da Calladh a teamhpall
p.162Eachrama mac n-Aedha & clann Aedha Mic Diarmada .i. Conchobhur & Ruaighri & Tadg do dul fa scor Mic Diarmada & a bhuain de; & Concobhur mac Feargail Mic Diarmada do marbhadh ann & a dha mac & an teampall da loscu a ceann Mic Dhiarmada, & a gabhail fein & sochaidh maille fris.
Sith etir h. Ceaallaidh & a mac.
Innsaidh fheilli le blaidh d'Uibh Mani for Conchobhur h. Ceallaidh & a theacht uaithi slan.
O Conchobhair Donn do dhul isna Feadhaibh & mac Eochaidh & clann Gillibert & mac mic Emainn h. Ceallaigh & Maintear Neachtain do dul lis & insaidh la clainn h. Ceallaigh ortho dar marbhadh buar diarmi.
Manistir Dhoiren do loscu taighibh teamplaibh do tini dait & moran do maitheas Conacht do loscu ann.
{FOLIO 32A}Seadhan mac Pilib mic Gilla Íssu Ruaidh h. Raigilli, righ Maintiri Mhael Mora, saigh rathmar rothoiceach, d'eg do galar anabaidh.
Teboit Baighi h. Mael Muaigh do marbhadh la claind Airt h. Mael Seachlainn a Cill Crom Riathrach & an ceall do losgu leo go rochtain ar son a n-earnaigh ar h. Mael Seachlainn .i. ar Conchobhur & fortho fein.
Creach la Cenel Fiacha & la Calrigi & la h. Mael Sechlainn for claind Airt.
Creach la claind Thoberd Dalatun & la Niclas Dalatun for Chalraigib.
Mac Oiribert .i. Seaffraid Alamara, saigh rothmar robeoga roglic, fear nar lig a hegoir le a comursaind gan digailt, d'eg do tubaist ar Rath Guairi ac dul go h-Ath Truim.
Mac righ Saxan do teacht a n-Erinn go sochradi do Sacsaibh lis.
Indsaidhi la Dalatunachaib & la blaidh d'Eanghaileachaibh a Maintir Tagan ar claind Airt h. Mael Seachlainn dar loitedh sochaidhe dib & tangadar neamtharbhach.
Caisslen Barrcha ga denam do Cathal mac Tomais h. Feargail & caisslen Baili h. Mathan la Mairis mac Concobhuir do tinnsgnu.
p.164
Caislen Baili na Cloithi do denam la mac mic Lucais Dalatun .i. Geroit.
Epscop do teacht sa Midi .i. Robert Muntan.
Mac Pilib mic Gilla Issu Ruaidh h. Raigilli do righu & a heg. Mac Seagan do rigu le Gallaibh da heissi.
{FOLIO 32B}Kl. Enair for Domhnach.Umdcui.
Cormac h. Maoil Seachlainn, righ Midhi, da ghabhail a chaislen Atha Luain don Dilmhaineach & da braithribh tre thuisel.
Eremon h. Maoil Seachlainn d'uaslagu o Ghallaibh.
Clann Conchobhuir mic Cathail & clann Uilliem mic Cathail h. Fearghail d'agbhail Mhaintiri hEngaili & caeraideacht leo a Caill an Rideiri & faslongfart leo a Madh Leacan sa Calad. Creach leo for clainn Aedha mic Mael Seachlainn h. Feargail a h-ichtar an Calaidh, & clann Aedha do theacht cuchu & lucht an Calaidh uili, & Murchu mac Carbri h. Feargail d'innarbhadh asan Caladh amach. Innsaidhi la mac h. Ceallaigh sa Calu da chunamh la clainn Muircerthaidh Mhidi & la claind Concobhuir, & innsaidh ortho beos la Murchu & la blaidh do Maintir Engaili, acht nir comgadar a beg da cele.
Innsaidi for Ossu la Feargal Ruagh Mag Eochagan & la blaidh d'Ibh Failge dar fhaircset Baili an Ratha.
Cealg la Feargal Ruaadh ceadna & la claind Mael Mora h. Conchobhuir Failgi ar bord Baili an Ratha dar bregadar da mac an Dalatunaidh .i. Haenraigh chuchu sa cheilg dar marbadar Filbín Dalatun, aenmacam a haesa dob fherr sa Mhidi ar ineach & ar feigm, & Niclas da ghabhail doib go crolighi báis arna anacul do Reigin do mac Maeil M(ordha).
Innsaidhi la h. Conchobhair Fhailgi & la Cenel Fiaichaidh for Daltunacaib; da marbhsat Mac an Rebairi consabla galloglach an Dalatunaidh & x. mallae fris.
Cagu gen cath[gap: LETTERS ILLEGIBLE: READ 'cathaigheacht'?]... a Maentir hAengaili & cella ga n-arr(gai)n[gap: TEXT ERASED/extent: BETWEEN ARR AND N]. Dia sa cabhair.
p.166
{folio 32c}H. Mael Seachlainn do legon asa gaeimill & a triur mac as & a bean, ingen Laisi h. Dimasaidh.
Mael Seachlainn h. Ceallaidh, airdrigh h. Maini uili .i. o Caraidh go Grein, aenbhili iarthair Eorpa, tuir congbala Gaeighel, aendhuini rabh fearr 'na haimsir fein ar eineach, ar beogacht, ar ceill, ar cosnudh cheall, ar congbail achtrand & etreorach & h-indarbach, & fa eacnaidh h-umal onorach fri h-eaclais & fri h-anmcharit e, & fo deircheach fri deibhleanaibh an Duileman, an deighfhear-sin do éc do lar a laitheausa & a maithiusa iar trebhlaid n-aithridhi & iarna breith ina beathai fein go mainistir Cnuich mBhuaigi, & a adhluchu innti ina leabhaidh cloithi fein iar facfail a claeinne ina comarbus.
Cathal Ruadh Mag Radhnaill, taeiseach Maintiri h-Eolaiis, saeigh bregha bheogha buanmathasach, do marbhu do clainn Mael Seachlainn Meg Radhnaill a fill gen easchairdius. Ragnall mac Mael Seachlainn da gabhail na taeisiechta da heisi uair ní raibhi cuit do a marbhadh Cathail, amail adeirit.
Rigi da gabhail do Conchobhur h. Ceallaidh for h. Maini.
Creach feilli la mac mic Emainn h. Ceallaidh for clainn Abairrd da rug bú imga.
Creach la claind Conchobhuir h. Fearghail for Maintir n-Gillgan.
Creach la hEngaileachaibh & la Gillganachaib {folio 32d}for Miles Dalatun a Forgnaidh.
Creach mor leisan Dalatunach & la h. Feargail for Chenel Fiacha da rugsat fiti d'itibh bo no paulo plus & ocht xx.it capall.
Insaidh la Feargal Ruadh Mag Eochagan for Eogan mBaidhi Mag Eochagan dar trochair Mairis Carrach Mag Eochagan don chur-sin da croligi de Fargal.
Sith etir Cenel Fhiacha & Dalatunachaibh.
Brien mac Aenri h. Neill do mharbhadh d'Ó Domhnaill.
Carrac Lacha Cé da gabhail do chlainn Fergail Mic Diarmada ar feall da fir chomeda fein furthi.
Domhnall mac Aenri h. Neill do legun asa geimhlibh do Gallaibh.
Creach la h. Mael Seachlainn for Chill Coinni dar rug bú imga i Machari Cuircni.
Creach la clainn Conchobhuir h. Fearghail for Fearghus mac Tomais h. Fearghail.
p.168
Creach la h. Ceallaigh & la Clainn Connmhaidh for mainistir Choman.
Comhthogbhail chagaidh lisna rigaibh a Connachtaibh & an Machairi d'asú doibh.
Insaidhi la blaidh do Dilbhaineachaibh & do chlainn Concobhair h. Fearghail & do Maentir Mael tSinna for Calraidhi dar marbhadar Brien Mag Amalaidh, aenmac Amlaim Meg Amhalaidh taisi Calraigh, taiseach aentuaithi as fearr re linn, & a thruagh truagh.
Tomas Carrach Mac Murcho do bhathu ag dul tar Ceann Eith do dil aesa ealadhan.
{folio 33a}Creac mor la h. Ceallaidh la mac mic Emaind h. Ceallaidh for Cenel Doffa da rugadar bú imga & dar mharbhadar daigni.
Mac Aenrigh h. Neachtain do marbhadh a n-Ath Luain la Breghmaini.
Ingen Laisi h. Dimasaid, bean h. Mael Seachlainn, do legun as ar fuaslugu & ar braighdibh.
Creach le Gallaibh for Ruaghri h. Ruadhagan & for Cenel Fiachaidh.
Tigernan h. Ruarc d'uabairt d'eg gur leath a tasg fo chach & creacha & losci la Clainn Donnchaidh fora maindtir.
O Raighilli do dheanamh do Mael Mora h. Raigilli & h. Raigilli óg d'innarba.
Donnchu mac Uilliem mic Cathail h. Feargail do ghabhail do Cathal h. Feargail .i. mac Tomas & a tairbheart d'O Fearghail .i. do Dhomhnall.
Kl. Enair for Luan; cicli lunaris xui; dominicalis litera G. McccciiiUmdcuii.
Feargal h. Ruairc, saigh an mic rígh, do marbhadh do Mael Seachlainn Colach Mac Caba tre fhill ar fuirel Eoghain h. Ruairc.
Magnus h. Neachtain do mharbhadh do Clainnmaicni Eogain h. Ceallaigh.
p.170
Insaidh la Ghallaibh for clainn Toimais da rugadar bu imga.
Caislean Barrca do brissiu do clainn Conchobhuir h. Fearghail.
Muris mac Conchobhuir h. Fearghail do gabail do maintir Uilliem h. Fearghail ar Osu & a tabairt a laimh h. Feargail.
Creach mor {folio 32b}la clainn Tomais h. Feargail for h. Mani & Sepfrai mac Concobhuir h. Fearghail da rugsat bu imga. As taesga so na innsai na n-Gall da scribamar romhaind.
Insaig la Gallaibh ar h. Failgidh da n-earrnsat sith & da rugsat braidi.
Cogad mor a Sagsanaibh & maighm catha lisan righ foran dreim da bhí 'na adhaidh dibh.
Cogha mor ac Iarla Deasmudun & Iarla Urumun re celi.
Niall h. Neill, righ Uladh, aensaeidh na h-Ereann ar einech, d'ég.
Mag Mathgamhna, righ Airgiall, d'eg & Argal Mag Mathgamna 'na inadh.
Insaidh la Feargal Ruagh Mag Ochagan for buaili an Dalatunaidh dar marbh ingen Torgealbhaidh mic Concobhuir h. Feargail da n-deachaidh falam.
Tri h-innsaidhi a n-ieigh a ceili lisan n-Dalatunach for Ceinel Fiacha dar loisg & dar h-airg an tir go mor.
Insaidhigh la Dalatunachaibh & la h. Mael Seachlainn for Cenel Fiacha da rugsat bú imga & dar marbhsat da fear deg no ní as mo fo ceathrar do thSinnchaibh .i. aenmac Maerceartaidh thSinnai dibh-sein & mac Mael Mora mic mic Diarmada.
Neart & braidi da ghabhail d'O Ceallaidh for Clainnmaicni Eogain h. Ceallaidh.
Maircertach mac Briein h. Fearghail & Amlaim mac Briein & mac Ruaghri mic Briein do legun a geimlib tar broinntitha & mind & laighedh & slana I Conchobhuir Ruaidh & I Ceallaidh atarru & mic Cairbri mic Briein h. Fearghail.
Creacha imgha & indsaidhi la Dalatunachaibh for Cheanel Fiacha.
H. Neill .i. mac do Niell mac Neill mic Aedha Moir d'eg arna righadh d'eiss a athar, & Domhnall mac Aenrigh mic Neill mic Aedha do righadh da heissi.
p.172


text:
1843
MDCCCXLIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Libreville, prìomh-bhaile Gabon, a stèidheachadh mar àite-malairt agus dùn (fort d'Aumale).
- Chaidh Heliconia (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Taisgealadh terbium le Carl Gustaf Mosander.
- Chaidh An Eaglais Shaor a stèidheachadh ann an Alba, an dèidh Briseadh na h-Eaglaise.
Brèithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an t-Samhain - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 11 an Dùbhlachd - Robert Koch, ann an Clausthal. Dotair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
1 an t-Iuchar - Domingo Caycedo Santamaría, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia


text:
- TIOTAL
- Eden Court Theatre, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_04_003_0711
- ÀITE
- Inbhis Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1975
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14796
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
ionadan ealain
oirfideas
Dh'fhosgail Taigh-cluich Eden Court ann an 1976 is chaidh ainmeachadh às dèidh Robert Eden a bha air a thaghadh mar Easbaig sgìre-easbaig Mhoireibh is Rois ann an 1851. Dhealbhaicheadh i leis na h-ailtirean Law Dunbar Naismith, agus an dà chuid pàtran sia-shliosach agus Lùchairt an Easbaig ghotach an lùib an togalaich. Bidh an taigh-dràma seo air leth cudromach ann an ealain Inbhir Nis, na Gàidhealtachd agus nan eileanan a tuath. Dh'ath-nuadhaicheadh agus leudaicheadh e eadar 2005 agus 2007, agus mar thoradh air sin 's e a-nis an t-ionad as motha an Alba anns am bi grunn sheòrsaichean de dh'ealain


text:
- TIOTAL
- Caol Loch Aillse a' coimhead chun An Eilean Sgitheanaich
- EXTERNAL ID
- HCD00819
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12513
- KEYWORDS
- An Caol
geamradh
seada einnsein
eaglais
'S e sealladh de Chaol Loch Aillse a' coimhead chun An Eilean Sgitheanaich a tha seo. Chaidh an dealbh camara a thogail sa gheamhradh. Tha an t-seada einnsein sa mheadhan agus Eaglais na h-Alba air taobh dheis an deilbh.'S e dachaigh an neach-togail dheilbh, Donnchadh Mac a' Phreasain, Gleann Chuidheil, a tha ri aghaidh an deilbh air an làimh dheis.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Am mìos seo chaidh thàinig le Pen a-mach an aghaidh cùisean dà-chànanach san Fhraing. Thog feadhainn na sràidean orra ann an Roazhon greisg às dèidh sin. Agus seo bhideo a rinn iad. Gheibh thu tuilleadh air an làrach Ai ’ta.
Tha Oifis a’ Phuist Fhrangach cho coma leis a’ Bhreatnais sa tha NHS Eileanan Siar leis a’ Ghàidhlig air an làrach-lìn aca. Mhothaich mi nach eil a h-uile duine toilichte leis a sin agus tha iad a’ dèanamh an dìcheall airson piseach a’ chur air ‘La Poste’.
Beurla a-mhàin. Am faigh an làrach NHS Eileanan Siar duais shònraichte?
Seo rudeigin a thog mi an dearbh mionaid bhon iomairtean gàidhlig thall aig Yahoogroups:
Abair làrach-lìn:http://www.wihb.scot.nhs.uk/Tha an làrach anns a' Bheurla a-mhàin, ach tha bucas a' nochdadh airan duilleig-dhachaigh, ag ràdh AltaVista Babel FishTo translate this page, click a flag!
Tha brataichean ann airson: Sìne,a' Ghearmailt, Seapan, Coiria, An Fhraing, An Eadailt, Portagail, An Spàinn. Ceist: a bheil càil a dhìth an seo?
Chan eil deoch ro dhaor san Fhraing an taca ri Alba agus gheibh thu botail den leithid seo airson dà iùro. Tha muinntir a’ Bhreatainn Bhig gu math moiteil às a’ bhiadh agus an deoch a tha a’ buntainn don àite agus tha sanas beag ri fhaicinn air a leithid. Chì thu sa bhotail e gu h-àrd air an taobh deas, ‘s e dealbh taigh-solais a th’ ann leis na faclan ‘Produit Bretagne’. Tha fiù ‘s làrach-lìn far am faigh thu fiosrachadh mu dheidhinn a h-uile càil eile a tha air a dhèanamh sa bhad seo. Cha do gabh mise ach liotair dheth co-dhiù agus saoilidh mi gu bheil beagan a bharrachd rannsachaidh a dhèanamh air an leann-ubhail.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Dòrnach (Siorrachd Dhùn Phrìs)
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Ruadhail, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Dòrnach. Tha e suidhichte aig 19m os cionn ìre na mara,[1] air an àirde ear Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Inbhir Anainn agus Eastriggs, ri taobh an Uillt Dhòrnaich, a shruthas dhan Linne Salmhaigh an dèidh a' bhaile. Tha e 249km air falbh bho Obar Dheathain, 115km bho Ghlaschu, 24km bho Dhùn Phrìs agus 107km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha. [2] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dòrnach. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus dreuchdan ann an Cathair Luail. A bharrachd air sin, tha taigh-spadaidh ann.[3] Taobh fhoghlaim, chan eil sgoil ann agus feumar a dhol dhan bhun sgoil ann an Eastriggs[4] agus dhan àrd sgoil ann an Inbhir Anainn.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann à dobhar sa a' Ghàidhlig fhèin a tha ainm a' bhaile.[5] Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn.[6] A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Cuimris Durn agus am meanabhan og a tha e,[7] gu seachd-àraidh ar sàilleabh an fhuaim k a th' ann an t-ainm sa Bheurla. Bheireadh sin Àite nan Clachan Beaga dhuinn. 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chithear clachan Lochlannach bhon 13mh Linn air a bheil druim nam muc sa chladh. Thogadh eaglais an seo an an 1793 agus leasachadh ann an 1884.[8] Chuireadh glainne dhathte neo dhà a-steach ann an 1893, air an dèanamh le Ballantine is Gardiner. Tha clag air dhìth o chionn 's gun do ghoid na Sasannaich e: tha e ri fhaicinn ann an Tèarmann thall ann am Bowness-on-Solway. Tha an eaglais seo ag obair ann an co-bhann leis an t-sean eaglais ann an Inbhir Anainn.[9]
Thachair cath eadar Arm na h-Alba[10] agus feachd Shasannach an seo ri linn Cogadh Neo-eisimeileachd na h-Alba ann an 1333.[11] Chuir na Gall ruaig air fir na h-Alba, mar a sgrìobh am bàrd Anndra Wyntoun:[12]
Chaidh Na Seumasaich seachad air Dòrnach air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail.[13] Thogadh loidhne-rèile eadar Glaschu agus Cathair Luail ann an 1848, le stèisean ann an Dòrnach. Bha an stèisean a dhùnadh fad 11 bliadhna bho 1854 gu ruige 1865.[14] Chaidh ainm an stèisein atharrachadh gu Eastriggs ann an 1923, agus dhùnadh e a-rithis ann an 1965. Tha an loidhne-rèile fhathast ann. A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 19 duine à Dòrnach bàs sa Chogadh Mòr[15] agus 18 eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Elevation Map
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Scotbeef
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Etymological Geography: Being a Classified List of Terms of Most Frequent Occurrence, T. A. Gibson, Dùn Èideann, 1835
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ The Brittonic Language in the Old North
- ↑ Scotland's Churches
- ↑ Presbytery of Annan and Eskdale
- ↑ English Monarchs
- ↑ The Douglas Archives
- ↑ Wyntoun, Anndra, The Original Chronicle of Scotland, F. J. Amours (Deasaiche), 1907
- ↑ Am Baile
- ↑ Butt, R. V. J. (1995). The Directory of Railway Stations: details every public and private passenger station, halt, platform and stopping place, past and present (1st ed.). Sparkford: Patrick Stephens Ltd. ISBN 1-8526-0508-1. OCLC 60251199.
- ↑ Scottish War Memorials Project
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dubhras na Doire • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
- TIOTAL
- Map deilbh dhen Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2343
- ÀITE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34243
- KEYWORDS
- mapa
An t-Eilean Sgitheanach
An Cuilthionn
Le na tha de chairtean-puist brèagha ri fhaighinn, shaoileadh tu gum biodh e annasach gum biodh dealbh làimhe dhen Eilean Shgitheanach mar a tha air a' chairt-phuist seo cho tarraingeach. Ach, tha i a' sealltainn nan sgìrean dhen eilean, cuid dhe na seallaidhean sònraichte agus na h-eileanan a tha faisg air làimh. Mar sin, tha an dealbh seo fiosrachail gu ìre ged nach eil i uabhasach brèagha


text:
Oileanaich
Le bhith a' roghnachadh cùrsa a dhèanamh aig Sabhal Mòr Ostaig, bidh thu a' tighinn gu àrainneachd Ghàidhlig aig cridhe coimhearsnachd far a bheil an cànan fhathast làidir. Bidh thu air do bhogadh anns a' Ghàidhlig eadar ionnsachadh agus beatha làitheil agus bidh an cothrom as fheàrr agad airson an cànan ionnsachadh agus a bhruidhinn.
Tha a' Cholaiste suidhichte ann an sgìre eireachdail ann an Slèite ann am fìor cheann a deas an Eilein Sgitheanaich. Tha iomadh buannachd ann a gheibh thu aig colaiste bheag, dhùthchail mar Shabhal Mòr Ostaig an coimeas ri oilthighean mòra sa bhaile mhòr.
Bidh thu a' tighinn gu colaiste far a bheil na clasaichean nas lugha, far am faigh thu cothrom bruidhinn ris an luchd-teagaisg gu cunbhalach agus far am faigh thu taic is cuideachadh acadaimigeach is pearsanta sam bith a tha a dhìth ort airson do làn chomas a thoirt gu buil.
Bidh cothrom agad air goireasan ionnsachaidh, teicneolas fiosrachaidh is rannsachaidh air leth math le sàr leabharlann, seòmar coimpiutaireachd agus stiùideo clàraidh is craolaidh ùr cuideachd air an làraich. Tha àiteachan-fuirich sònraichte math aig a' Cholaiste anns am b' urrainn dhut fuireach, le seòmraichean ùra, cofhurtail agus fras-nighe agus wi-fi an-asgaidh anns gach fear.
Bidh thu am measg coimhearsnachd chridheil, chàirdeil far a bheil daoine a' tarraing air an aon ràmh ag obair a dh'ionnsaigh maith na Gàidhlig.
Agus cha bu bheag an càirdeas a nì thu an seo.


text:
- TIOTAL
- Buidheann ri taobh seann bhus no charabanc
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0583
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40351
- KEYWORDS
- carbadan
seann bhusaichean
San dealbh-chamara seo chithear buidheann dhaoine nan seasamh ri taobh charabanc, seann bhus. Chaidh an dealbh a thogail ann an sgìre Loch Bhraoin, Siorrachd Rois. Chan eil fhios càite no cuine a chaidh an dealbh a thogail. B' e charabanc (on Fhraingeis 'char à bancs' - carbad le beingidhean) carbad fada fosgailte le sreathan shuidheachain, carbad a bhiodh gu tric air a chleachdadh mar bhus luchd-turais.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- "Gordon Highlander" air Loidhne Abhainn Spè
- EXTERNAL ID
- NRM_FILM_003
- DEIT
- 1961
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- John Adams and Patrick Whitehouse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2493
- KEYWORDS
- rèilichean
einnseanan rèile
einnseanan trèana
trèanaichean
Tha am film seo bho Chruinneachadh Iain MhicAdhaimh agus Phàdraig Whitehouse a tha fo chùram Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile ann an Iorc. Lorgar fiosrachadh a bharrachd mun chruinneachadh aig bonn an iomraidh seo. 'S e film gun fhuaim a tha seo.
Tha am film a' sealltainn einnsean glèidhte Àir 49 Rèile Mhòr Ceann a Tuath na h-Alba (GNSR), "Gordon Highlander", air Loidhne Abhainn Spè na Companaidh ann an 1960. Chaidh a thogail ann an 1920 le Companaidh Locomotive Breatainn a Tuath ann an Glaschu agus bha e air fear de na dealbhaidhean mu dheireadh de einnseanan GNSR airson luchd-siubhail. B' e An Saighdear am far-ainm aige, agus thugadh a-mach à seirbheis e airson a ghleidheadh ann an 958.
Chaidh am film seo a chraoladh air 11 Giblean 1961.
MacAdhaimh & Whitehouse:
Ann an 1980 cheannaich Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile cruinneachadh bho Iain MacAdhaimh agus Pàdraig Whitehouse de mu 100 film goirid a tha ag aithris air Rèilichean Bhreatainn anmoch sna 1950an gu tràth sna 1960an. Chaidh an craoladh an toiseach air Prògraman Chloinne a' BhBC fon tiotal "Railway Roundabout".
Chaidh a' chiad "Railway Roundabout" a chraoladh air Uair a Thìde na Cloinne aig a' BhBC air 22 Giblean 1958. Chaidh gach prògram a chraoladh beò bho stiùidio ann am Birmingham le Iain agus Pàdraig a' cur aithris ri na filmichean. Chaidh na prògraman a chraoladh aig 5.30f agus cha b' fhada gus an robh àireamh mhath de dh'inbhich am measg an luchd-amhairc.
Lean an t-sreath airson beagan is ceithir bliadhna, 's chaidh am prògram mu dheireadh a-mach air 12 Sultain 1962. Mar bu trice bhiodh am filmeadh ga dhèanamh san Iuchar agus san Lùnastal gach bliadhna agus cha robhar a' craoladh tro na mìosan sin.
Chaidh "Railway Roundabout" a chraoladh aig aon de na h-amannan as inntinniche aig Rèilichean Bhreatainn. Thòisich a' chiad shreath dìreach trì bliadhna an dèidh Plana Ath-nuadhachadh Rèile Bhreatainn ann an 1955 agus chrìochnaich e bliadhna ro Aithisg mhì-cliùiteach Bheeching