text:
Categories
Archives
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Archive for the Category: Gaeilge
Seisean
Bha seisean math nam thaigh an-diugh, agus bha ceathrar againn ann an t-seachdain seo. Sheinn sinn measgachadh de puirt-cruinn, ridhleachan, córn-phìoban agus puirt eile air caochladh innealean-ciùil, mar is àbhaist. A-màireach bidh dithis couchsurfers às an Ruis a’ fuirich leam, agus bidh fàth agam Ruisis a’ bruidhinn riutha. Tha fadachd orm ris. Bhí seisiún maith […]
Cailín na Gruaige Báine
An-diugh chlaraich mi òran eile anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar Cailín na Gruaige Báine. Rinn mi deannan clàraidhean, agus chan eil mi làn sàsta dhiubh fhathast. Bidh mi a’ feuchainn clàradh nas fhearr a dhèanamh a-màireach, ‘s dòcha. Inniu chláraigh mé amhrán Gaeilge eile darb ainm Cailín na Gruaige Báine. Rinne mé […]
Òrain Gaeilge
Madainn an-diugh chlaraich mi òran anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar An Saighdiúir Tréigthe, a dh’ionnsaich mi ann an Éirinn ann an t-Iuchar. Chur mi na facail agus eadar-theangachadh air mo làrach-lìn cuideachd. An t-seachdain seo chaidh chur mi dhà òran eile air mo làrach-lìn – Mo Mhadadh Beag agus Túirne Mháire no […]
Aoighean
Choinnich mi ri na Aimeireaganaich (Couchsurfers) ann taigh-seinnse ann an baile an-raoir. Tha iad a’ siubhal timcheall a’ Chuimrigh an-dràsta a’ falbh air an òrdaig agus a’ siubhal air busan agus trèanaichean. Tha iad a’ fuirich anns a’ Ghearmailt, nuair nach eil iad a’ siubhal, agus tha Gearmailtis fileanta ag fear dhiubh, agus do bhrìgh […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language Leave a comment
Latha leisg
Rinn mi beagan obair madainn an-diugh, agus an déidh lòn chaidh mi chun an leabhar-lann gus leabhraichean a’ thilleadh agus leabhraichean eile a gabh air iasad. Cha do cheannaich mi móran leabhraichean anns an latha a tha ann gus airgead a chaomhnadh, ach leabhraichean le mo roghainn ùghdaran. Ansin dh’ionnsaich mi beagan Breatnais, agus rinn […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language Leave a comment
Seisean
Bha seisean ann nam thaigh feasgar an-diugh, agus thàinig Steve agus Magnus. Sheinn Steve an fhìdheall, an dhuiseal agus an t-organ-beòil; sheinn Magnus an concertina, an giotàr agus a’ fhìdeag; agus sheinn mise a’ fhìdeag, a’ fhìdeag ìseal, an giotàr, ceithir recorder eadar-dhealaichte, am melodica, an t-organ-beòil agus am mandoilin. Is mhòr a’ còrdadh rium […]
Spollagyn son tey
An-dé chrìoch mi òran ùr agus rinn mi clàradh dheth. ‘S e òran dà-chànanach a th’ann anns a’ Mhanannais agus a’ Bheurla mu dhéidhinn faoileagan agus slisneagan, agus ‘s e “Spollagyn son tey / Chips for tea” an t-ainm a th’air. Seo an clàradh: An-raoir thàinig cuideigin eile chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach air a’ […]
Also posted in English, Gaelg, Gàidhlig, Music Leave a comment
Uisge
Bha e ag uisge fad an latha an-dé, is tha an-t-uisge ann fhathast an-diugh, ach chan eil mi a’ dèanamh gearan ri sin. Chaidh Seaghan chun an Eisteddfod a’ mhadainn seo, is chaidh mise chun a’ còmhlain recorder (chan fhios agam a’ facal Gàidhlig air recorder). Bidh sinn a’ tighinn ri chéile dà uair ‘sa’ […]
Tigh na Craoibhe
Thàinig Seaghan, an Éireannach, feasgar an-dé, agus an déidh dìnnear chaidh sinn do chuirm-chiùil ag cafaidh Blue Sky. Sheinn seinneadair iondail air thùs, agus bha e go math, gu h-àraid air an giotàr. Ri a shàil sheinn còmhlan-ciùil House of Trees (Tigh na Craoibhe) ás an t-Suain, agus bha iad math dha-rìribh, gu h-àraid a’ […]
Also posted in English, Language, Music Leave a comment
Còisir faoin
Sheinn mi òrain anns an chòisir faoin an-raoir. ‘S i an chòisir faoin còmhlan caraidean a bhi a’ seinn òrain sunndach le chéile dà uair ‘sa’ mhìos, is bidh na seiseanan seo làn ri gàire cuideachd. Tha Éireannach a tha a’ fuireach anns an Canada agus Gàidhlig na h-Éireann aige a’ tighinn gu Bangor an-diugh, […]


c: text/html

text:
Bidh Bana-dhiùc na Còirn a’ gabhail os làimh tachartasan is obair charthannach gu cunbhalach ann an Alba, a’ toirt taic dha cèile, Diùc Baile Bhòid na obair is na dhreuchd mar Oighre a’ Chrùin.
Aithnichte ann an Alba mar Bana-dhiùc Baile Bhòid, bidh A Mòrachd Rìoghail a’ tadhal gu cunbhalach ann an Alba airson tachartasan a ghabhail os làimh còmhla ri a cèile agus na h-aonar.
Tha Bana-dhiùc Baile Bhòid an sàs ann an grunn bhuidhnean carthannais ann an Alba, nam measg Ionadan Cùram Aillse Magaidh /Maggie’s Cancer Caring Centres; Saor-làithean Cothroim Chraichidh/Crathie Opportunity Holidays; Bràgad nan Nighean ann an Alba/Girls Brigade in Scotland; Sgeama Ghàrraidhean na h-Alba/ Scotland’s Gardens Scheme;Ionad Nàiseanta Marcaiche na h-Alba/the Scottish National Equestrian Centre; Institiùd Dùthchail Boireannaich na h-Alba (Meur Bhealadair)/ Scottish Women’s Rural Institute (Ballater branch); Comann Ealain Taobh Uachdrach Dè/the Upper Deeside Art Society; agus na neach-taice dha HMS Astute stèidhichte aig HMNB Faslane.
Tro a h-obair charthannais tha A Mòrachd Rìoghail airson aire a thogail gu cùisean sònraichte, a’ gabhail a-steach slàinte is fallaineachd, ag adhartachadh litearrachd, a’ cuideachadh nam feumach, nam measg feadhainn a dh’fhuiling èigneachadh is sàrachadh gnèitheasach, a’ misneachadh clann airson a bhith ag ithe rudan fallain, a’ toirt brosnachadh dha dualchas agus na h-ealain agus dha fallaineachd bheathaichean.
‘S e Birkhall an dachaigh oifigeil a th’ aig Am Mòrachdan Rìoghail ann an Alba. Tha e suidhichte air Oighreachd Bhaile Mhoireil air Oir Rìoghail Dhè a bha roimhe na dhachaigh aig a’ Bhànrigh Ealasaid nach maireann, Mathair na Bànrighe.
Ann an 2009, rinn a’ Bhana-dhiùc fosgladh foirmeil air gàrradh leasachail Ionad Cùram Aillse Magaidh/Maggie’s Cancer Caring Centre aig Ospadal Ninewells ann an Dùn Dèagh. Tha A Mòrachd Rìoghail na Ceann-suidhe air Ionadan Cùraim Magaidh a bhios a’ tabhann àrainneachd fhàilteachail dha daoine le aillse agus dhan teaghlaichean. De na naoi ionadan Magaidh san RA, ‘s e Dùn Dèagh a’ chiad fhear aig a bheil gàrradh leasachail.
Ann an 2008, thug A Mòrachd Rìoghail taic dhan sgeama biadh-air chuibhlichean/ meals-on-wheels, agus thug i a reasabaidh fhèin airson paidh-èisg dha na còcairean telebhisein, The Hairy Bikers, mar phàirt den iomairt ann an 2011.
Tha A Mòrachd Rìoghail air bruidhinn roimhe mu cho dèidheil ‘s a tha i air Alba, gu sònraichte air a’ Ghàidhealtachd. Nuair a thadhail i air Sgoil Pàirc Alexandra ann an Lunnainn airson farpais nàiseanta Cruinneachadh Bàrdachd a’ Bhàird Laibhrichte a chur air bhog, b’ e “My Heart is in the Highlands” leis a’ bhàrd Albannach Raibeart Burns a thagh a’ Bhana-dhiùc, a tha na neach-taic dealasach dha adhartachadh leughaidh is litearrachd, airson a leughadh.
A’ bruidhinn mun roghainn aice thuirt a’ Bhana-dhiùc: “’S e bàrdachd chuimhneachail a tha seo dhòmhsa oir ‘s e àite a th’ ann air a bheil mi air leth dèidheil agus bidh mi a’ cur seachad ùine ann a’ coiseachd is a’ mealtainn nan seallaidhean.”
Bidh Diùc is Bana-dhiùc Baile Bhòid gu tric a’ cur seachad saor-làithean bliadhnail an t-samhraidh ann am Birkhall.
Mar na dachaighean oifigeil uile aca tha Birkhall air a ruith air bunait organaig is stèidh sheasmhach àrainneachdail gun puinnseanan fuadain bhiastag no toradh Gallda gan cleachdadh sna gàrraidhean.
Nuair a bhios iad a’ fuireach ann am Birkhall, bidh Am Mòrachdan Rìoghail ag iasgach agus a’ coiseachd san dùthaich àlainn Albannach.
Nuair a tha iad ann an Oir Rìoghail Dè bidh an Diùc is a’ Bhana-dhiùc cuideachd a’ gabhail os làimh tachartasan san sgìre ionadail agus a’ cumail chuirmean dhan choimhearsnachd ionadail agus dhan fheadhainn a tha an sàs nam buidhnean carthannais.
Mar eisimpleir, san t-Sultain 2006 bha a’ Bhana-dhiùc air ceann ciad caismeachd Comann Nàiseanta Osteoporosis, Big Bone Walk, nuair a bha iad a’ fuireach ann am Birkhall agus thog i fhèin faisg air £200,000 de dh’urrasachd le bhith a’ gabhail pàirt ann an coiseachd timcheall air Loch Muick.
Related News
-
HMS Astute
-
First World War Commonwealth commemoration service
-
The Duke of Rothesay visits Caithness
-
XX Commonwealth Games 2014
-
XX Commonwealth Games
-
Holyrood Week: Day Four
-
Holyrood week: Day three
-
Holyrood Week: Day two
-
Holyrood Week: Day One
-
Dumfries House visit
-
Ballater Caravan Park
-
Visit to Craithie Opportunity Holidays
-
Australian Women's Weekly interview
-
New Maggie's Centre in Aberdeen
-
Caithness visits
-
Scottish Highlands visit
-
Holyrood: Day Four
-
Holyrood: Day Three
-
Holyrood: Day Two
-
Horse logging
-
Visit to Morayshire

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Corcaigh
Is e Corcaigh an t-ainm air Cathair agus Contae Èireannach.[1] Tha Corcaigh suidhichte an Contae Chorcaí, Còigeamh Mumhan, ainm a tha sònrachadh iar-dheas na h-Èireann.
Susbaint
Cathair Corcaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Cathair Corcaigh an dara chathair as motha ann an Èirinn. Chaidh a stèidhicheadh le na Lochlannaich air bad de eileanan beaga agus boglachan aig inbhir na Lí. Rè ùine, thogadh talmhainn eadar na h-eileanan nàdurra le cuir crèadha as grunnd na h-aibhne air bogalaich eadar na h-eileanan. O cionn 's gun deach a leasachadh tràth mar seo, chan eil làr a' bhaile ach beagan meatair os cionn barr na mara agus leanaidh abhainn na Lí slighe luibheach tron bhaile.
Tha obair àrc-eòlais, dèanta an co-bhonn le ath-leasachadh air lorg ballan-bhruaich dèanta à fiodh daraich, a chaidh air gearradh mu 1070. Tha obair àrc-eòlais eile air dearbhadh gun togadh cuid de na longan Lochlannaich as darach Èireannach.
Drochaidean: Tha coir is dusan drochaidean thar an Li anns a' bhaile, na measg Drochaid Uí Cleirig a chaidh air togail an 1776.
Foghlam: Tha Colaisde de Oilthigh Nàiseanta na h-Èireann aig Corcaigh (UCC), còmhla le Institiud Teicneolais (CIT) agus Colaisde na Malairte.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Seán Ó Loinsigh (1917 - 1999) Taoiseach.
Contae Chorcaí[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cairt dealbh a' comharrachadh na crìochan air Contae Chorcaigh


text:
Bilbao
‘S e baile uabhasach mòr agus port gu math cudromach ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Bilbo neo Bilbao.[1] Thathar dhen bheachd gur ann às a’ Bhasgais Bil-Ibaia-Bao, a tha a’ ciallachadh Caladh na h-Aibhne, a th’ann an t-ainm,[2] ged a tha feadhainn eile a’ cumail a’ dol gur e dìreach ainm Spàinntis a th’ann, Bello Vado (Àite-coise Brèagha). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1300.[3] Tha Bilbao suidhichte eadar 19m agus 689m os cionn ìre na mara (33m ann am meadhan)[4] faisg air a' bhàgh Biscay, ri taobh inbhir na h-aibhnichean Nervión agus Ibaizabal.[5] Tha Bilbao 329km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 50km bho Vitoria-Gasteiz, prìomh-bhaile Dùthaich nam Basgach[6] Tha 353,187 daoine a’ fuireach ann am Bilbao,[7] am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach,[8] agus an 10mh baile as motha na Spàinne. [9] A bharrachd air sin, 's e prìomh-bhaile na Roinne Bizkaia a th'ann cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Pittsburg, Na Stàitean Aonaichte
- Sant Adrià de Besòs, Catalòinia
- Tbilisi, Gruisia
- Qingdao, Sìona
- Bordeaux, An Fhraing
- Medellín, Coloimbia
- Iloilo, Na h-Eileanan Filipineach
- Buenos Aires, An Argantain
- Rosario, An Argantain
- Surakarta, An Innd-Innse
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ Quiroga, Ramón; Marrodán, Miguel Ángel (2001). Bilbao: 700 años de historia. Abanto y Ciérvana. p. 115. ISBN 84-931494-3-8
- ↑ Tusell Gómez, Javier (2004). Bilbao a través de su Historia. Bilbao. p. 212. ISBN 84-95163-91-8
- ↑ Mongabay
- ↑ IETB Bizkaia
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Eustat
- ↑ Bailtean na Cruinne
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Sgalpaigh an t-Sratha
'S e eilean beag a tha ann an Sgalpaigh neo Sgalpaigh an t-Sratha. Tha e suidhichte san àird a deas Ratharsair faisg air oirthir an Eilein Sgitheanaich. Tha e na phàirt de na h-Eileanan a-staigh. Tha e cho farsaing ri 2,483 heactair (9.6 mìltean ceàrnagach). Anns a’ bhliadhna 2001 bha 10 daoine de shluagh ann.
'S e "Mullach na Càrn" (396 meatair neo 1,300 troigh) a’ bheinn as àirde a tha ann.
Tha an cuid as motha den eilean còmhdaichte le fraoch. Tha tuathanas fèidh ann.
Thàinig an t-ainm Sgalpaigh bhon Seann Lochlannais agus tha e a’ ciallachadh: "Eilean na luinge". Canar "Sgalpaigh an t-Sratha" ris cuideachd airson sealltain gu bheil e eadar-dhealaichte bhon eilean Sgalpaigh faisg air na Hearradh.[1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Placenames", duilleag 103, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 605 315


text:
Eibhir
Tha eibhir no clach-ghràin na seòrsa de na clachan teinnteach a tha gu math cumanta air feadh an t-saoghail. Tha i na pàirt mòr de rùsg na Talmhainn. Thàinig am facal clach-ghràin bhon fhacal Laideann "granum", (gràinne) is a' toirt iomradh air structar na cloiche.
Chaidh eibhir a chruthachadh nuair a bha magma teas leaghta a' sgaoileadh fo bhàrr na talmhainn far an deach e eadar clachan eile. Tro fhuarachadh den mhagma dh' atharraich an structar gu clach chruaidh. Mar is trice thachair am pròiseas seo anns an doimhne eadar 1.5 cilemeatair is 50 km am broinn rùsg na talmhainn. Ged a chaidh clachan gràine a chruthachadh fo bharr na talmhainn chaidh an toirt gu barr le gluasad ann an rùsg na talmhainn agus nochdaidh iad gu math tric mar bheanntan àrda, mar eisimpleir: am Monadh Ruadh.
Tha clach-ghràin a' gabhail a-steach 20% èiteag air a' char as lugha den tomhas-lìonaidh, mioca agus feldspar.
San fharsaingeachd seo an co-dhèanamh ceimigeach a th' ann an cloich-ghràin: [1]
- SiO2 — 72.04% (silica)
- Al2O3 — 14.42% (alumina)
- K2O — 4.12%
- Na2O — 3.69%
- CaO — 1.82%
- FeO — 1.68%
- Fe2O3 — 1.22%
- MgO — 0.71%
- TiO2 — 0.30%
- P2O5 — 0.12%
- MnO — 0.05%
Tha clach-ghràin a' nochdadh ann an iomadh dath, bho phinc gu liath. Tha sin a' crochadh air na gràinnean mèinnireach a th' innte agus a bha air an atharrachadh gu criostalan. Chithear iad ma thèid a' clach a ghearradh agus a lìomhrachadh.
Tha clach-ghràin gu math cruaidh, cha dèan uisge no truailleadh mòran cron don chloich, mar sin thèid i a chleachdadh ann an iomadh dòigh. Cleachdar i airson taighean a thogail no mar clach lìomhte anns a' chidsin no mar làr. Tha cuaraidhean ann airson clachan-gràine le dath agus/no structar sònraichte a mhargaideach.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Harvey Blatt and Robert J. Tracy (1997). Petrology, 2nd, New York: Freeman, 66. ISBN 0-7167-2438-3.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Lite
'S e lite am facal Gàidhlig airson biadh sìmplidh is bunaiteach, gu math furasta ri dhèanamh; ann an Alba tha sinn a' cleachdadh min-choirce, uisge is salann airson lite tradaiseanta. Tha iad a' cleachdadh gràinean eile timcheall an t-saoghal. Mar eisimpleir, ann an Afraga tha min-bhuidhe air a chleachdadh gu math cumanta, am feadh an Roinn-Eòrpa an Ear tha iad a' cleachdadh cruithneachd-buidhe. Tha rìs gu math cumanta ann an Sìona is anns na h-Innsean cuideachd. Anns na làithean an-diugh tha mòran gràinean bracaist ann, ach gu math tric 's e biadh giullaichte a th' annta is chan eil dad cho fallain ri lite, gu h-àiridh lite tradaiseanta na h-Alba. A thaobh còcaireachd, thathar ag ràdh gum bu chòir sleaghag a bhith air a cleachdadh, 's ann às a phoit gheibhear an lite as fheàrr. Tha an salann riatanach airson lite a tha blasta. Tha e gu math cumanta a bhith ag ithe lite le bainne, no uachdar air uairibh. Tha cuid ag ràdh nach bu chòir a bhith bainne air an lite fhèin anns a' bhobhla, ach gum bu chòir bainne a bhith anns a' chupan ri thaobh, airson sgobag lite a thumadh, a rèir beul-aithris. Tha lite gu math feumail airson dhaoine a tha a' cunntadh nan calaraidhean. 'S e deagh bhiadh a th' ann cuideachd airson coileastarail a' cumail aig ìre ìosal. A bharrachd air sin, bheir e spèird dhan bhodhaig, ach ann an dòigh màirnealach.


text:
Calum Cille
Rugadh Calum Cille no Colum Cille (Gaeilge: Colm Cille; Gaelg: Columb Killey; Beurla: Columba) mu 517 ann an Doire ann an Còigeamh Uladh. Dh'eug e ann an 597.
Am prìomh naomh aig Alba, fiu's os cionn Naomh Anndra o chionn's gur e fhéin is coireach airson leasachadh na Criosdaidheachd bho Éirinn gu air feadh na h-Alba. (Ged feumar a radh gun robh Ninian a' searmonachadh an ceann a deas na dùthcha dà cheud bliadhna roimhe seo.).
Air an Leabhar Déar[deasaich | deasaich an tùs]
I
Colum Cille & Drostán mac Cosgreg a dalta tángator a hÍ mar ro falseg Dia doib gonic' Abbordoboir, & Bede cruthnec robo mormær Buchan ar a ginn; & ess é ro thidnaig doib in gathraig-sain in saere go bráith ó mormaer & ó thosec. Tángator as a athle-sen in cathraig ele, & do-raten ri Colum Cille sí, iar fa llán do rath Dé. Acus do-rodloeg ar in mormær .i. Bede go-ndas tabrad dó, & ní tharat. Acus ro gab mac dó galar, iar n-ére na glérec, & robo marb act mad bec. Iar sen do-chuid in mormaer d'attac na glérec go ndéndaes ernacde lesin mac go ndísad slánte dó; & do-rat i n-edbairt doib ua Cloic in Tiprat gonice Chloic Pette Mec-Garnait. Do-rónsat i n-ernacde, & tánic slá dó. Iar sen do-rat Collum Cille do Drostán in chadraig-sen, & ro-s benact, & fo-rácaib in mbréther, ge bé tísad ris, ná bad blienec buadacc. Tángator déara Drostán ar scarthain fri Collum Cille. Ro laboir Colum Cille, ‘Bed Déar a anim ó shunn imacc.’
II
Comgall mac Éda do-rat ua Orti 'nice Fúréne do Colum Cille & do Drostán. [...]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Slighe Chaluim Chille - àiteachan ann an Éirinn agus Albainn a bhuineas ri Calum Cille
- GRD: Colum Cille
- GRD: Là Choluim Chille
- GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: Colum Cille
- GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: Sgeulachdan mu Cholum Chille
- GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: Bàs Choluim Chille


text:
Salvador Allende
B’ e Salvador Allende Gossens (Valparaiso, 26mh An t-Ògmhios 1908 - Santiago de Chile, 11mh An t-Sultain 1973), lighiche agus fear-poileataigs às An t-Sile.[1] Chaidh e a thaghadh ceann-suidhe ann an 1970, an dèidh na taghaidhean nàiseanta is e os cionn co-bhann leis an canadh Aonachd Phoibleach (Spàinntis: Unidad Popular).[2]
B’ fheudar dha a bhith an dùthaich a stiùireadh gu ruige deireadh 1976 ach thug An t-Arm, daoine an làimh dheis agus Na Stàitean Aonaichte ionnsaigh airsan air an 11mh An t-Sultain 1973, is chuir sinn crìoch gu h-obann dha na h-atharrachaidhean sòisealta a bhathar a’ cur air dòigh aig an àm. Chaochail e is An t-Arm a’ leigeil bomaichean air Lùchairt a’ Chinn-suidhe. [3] Chuir e làmh na bheatha fhèin nuair a bha e air a chuairteachadh leis na Feachdan Armachd, is e a’ dìon an Riaghaltais gus a bhàsaich e. Rinn an saoghal air fad bròn leis cho gaisgeach is cho truagh ‘s a bha sin.[4]
Fhuair e am Duais Christa Leem ann an 2007[5] agus an Duais Lenin ann an 1972. Tha nighean a’ bhràthar, Isabel Allende, uabhasach ainmeil gus an latha an-diugh mar ùghdair.[6]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Memoria Chilena
- ↑ Salvador Allende
- ↑ Salvador Allende
- ↑ Stòras Salvador Allende
- ↑ Un dels nostres
- ↑ Club Cultura


text:
Selchidh (Neach-ròn)
Tha na luchd-ròn (àitheanta cuideachd ri selkies silkies or selchies sa' Bheurla) 'nam creutairean uirsgeulach 'san eòlas-uirsgeul na h-Èireann agus na h-Alba a 's urrainn dhaibh fhèin chruth-atharrachadh à ròin ri daoine daonna. Thòisich an fionnsgeul gu soilleir 'san Arcaibh, far a tha "selkie" gu soirbh am facal arcach air "ròn".
Tha luchd-ròn urrach a dh'fhàs daoine le cur air imrich am bèin-ròin, agus 's urrainn dhaibh ris an dealbh ròin thilleadh le cur am bèin air ais umpa. Am bitheantas tha sgeulan timcheall luchd-ròn 'na sgeulan brònach suirgheil: tuitich duine daonna agus neach-ròn a-steach do gaol, ach an dèidh do ùine fàsaidh 'n neach-ròn neo-fhoisneach, a' socrachadh ri thilleadh dham mhuir. Uaireannan cha bhi fhios aig duine 'bheil a leannan 'nan neach-ròn, agus dùisgidh gan lorgadh air falbh. Uairean eile falaichidh 'n duine an bian an neach-ròn, mar sin gam bocadh an tilleadh dhan dealbh-ròin. Tha An Liath Neach-ròn dhen Sulaciarraighe 'n h-òran coltach an ciad, fad tha An Rùn an Ròn-Innis 'na film innseadh an sgeul deireannach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- The Selkie Folk, às an Arcaibhcnogan, "làrach-lìn coisrigte dhan teàrnadh, rannsachadh 'gus mìneachadh 'n eachdraigh sean, beul-aithris agus dualchasan an t-Arcaibh."
- Goireasan notaichte nan neach-ròn às Maighdeanan-mhara air an Eadar-lìon
- An Toiseach nan Neach-ròn às an Arcaibhcnogan
- Dachaigh ri Luchd-ròn le Beileag Winegarner


text:
Coinneach MacIomhair
Tha Coinneach MacIomhair na chraoladair sa Ghàidhlig.
Susbaint
Uairean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Prògram Choinnich ri chluinntinn air BBC Radio nan Gaidheal bho Dhiluain gu Dihaoine, eadar 9m agus 10m. Tha ath-chraoladh den phrògram a' dol a-mach aig 9f den aon là.
Cuspair a' Phrògraim[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am prògram ann an cruth "iris" mar as trice, le Coinneach a' togail cuspair (gu math tric, cuspair a th' anns na naidheachdan) agus aoidhean/eòlaichean aige airson deasbad a thogail co-cheangailte ris.
Aig amannan ge-tà tha Coinneach 's an sgioba a' falbh a-mach às an stiùidio airson prògram sònraichte a chlàradh air an dùthaich am badeigin.
An Sgioba[deasaich | deasaich an tùs]
Coinneach MacIomhair[deasaich | deasaich an tùs]
Làrach-lìn a' phrògraim[deasaich | deasaich an tùs]
Tha làrach-lìn aig Prògram Choinnich far a bheil cothrom dealbhan de thachartasan sònraichte fhaicinn, beagan fiosrachaidh mun phrògram a leughadh, agus goireas "Èist a-rithist" a chleachdadh.


text:
Aois Criost, ocht c-céd a sé décc.
An cethramhadh bliadhain fichet d'Aodh.
Airbhertach Cille Dara.
& Dioma, mac Fianghusa, abb Rossa Cré, d'écc.
Mac Lachtna, tigerna Ciarraighe Luachra, d'ég.
Iomairecc Ratha Fearadh ria
p.428t-toiseachaibh Ua m-Briúin, Diarmuid, mac Tomaltaigh, & Maol Cothaigh, mac Fogartaich, for tigherna Ua Maine, Cathal, mac Murchadha, occ Dealbhna Nuadhat, eitir Suca & Sionainn, airm a t-torchair Cathal, & araile saerchlanna imaille fris.
Iomaireacc eitir Ultaibh féisin, in ro marbhadh Caireall, mac Fiachna, ri Uladh, la Muireadhach mac Eachdhach.
Diarmaid, abb Iae Coluim Cille, do dhul i n-Albain.
Aois Criost, ocht c-céd a seacht décc.
Reachtabhra ua Muichtighern, eagnaidh & abb Imleacha Iubhair.
Muireadhach, mac Crunnmhaoil, abb Dísirt T' Ernócc.
Crunnmhael, mac Ailella, comharba Cianáin Doimh Liacc.
Laisrén Chille Dara.
Crundmael Tighe Munda.
& Condmhach ua Cathail, egnaidh Cluana Ferta Brénainn, d'ég.
Fásucchadh criche Cualann & Laighin go Glend Dá Locha, lasin righ, la h-Aodh Oirdnidhe.
Iomaireacc etir Cenel Conaill & Cenel n-Eoghain, in ro marbadh Maol Bresail, mac Murchadha, tighearna Ceneoil c-Conaill, la Murchadh mac Mael Dúin.
Cathal, mac Dunlaing, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, d'écc.
Conghalach, mac Ferghaile, tigherna Fer c-Cúl, d'ég.
Iar m-beith cúig bliadhna fichet i n-airdrighe na h-Ereann d'Aodh Oirdnidhe, mac Néill Frasaigh, at-bath ag Ath Dá Fearta, i Muigh Conaille, iar m-buaidh n-aithrighe.
Airtri, mac Conchobhair, co scrín Patraicc do dhol h-i c-Connachtaibh.
Indreadh Laighen la h-Aedh n-Oirdnidhe .i. Tír Chualand go Glend Dá Lacha.
Aois Criost, ocht c-céd a h-ocht décc.
An chéd-bhliadain do Chonchobhar, mac Donnchadha, mic Domhnaill, ós Erinn h-i righe.
Mael Tuile, abb Bendchair.
p.430
Crundmhael, mac Odhrain, abb Cluana h-Ioraird.
& Dálach, mac Congusa, comharba Cianáin Doimh Liacc, d'écc.
Sloighedh la Murchadh, mac Maoile Dúin, do Druim Indech go n-Uibh Néill an Tuaisceirt immaille fris. Táinic Conchobhar, righ Ereann, co n-Uibh Néill an Deisceirt andes, & co Laighnibh don leith oile, & iar rochtain co h-aon-mhaighin dóibh táinic, do mhiorbhailibh Dé, go ro sgarsat fri aroile an tan-sin gan fhuiliucchadh gan foirdheargadh ó neach díbh for aroile.
Aois Criost, ocht c-céd a naoi décc.
An dara bliadhain do Chonchobhar.
Cenn Faoladh, mac Ruamain, scribhneóir, epscop, angcoire, & abb Atha Truim
& Flann Dairinsi d'écc.
Orgain Edair la Gallaibh, & broid mhór do mhnáibh do bhreith leo.
Orgain Becc-Ereann, & Dairinsi Caomháin leo doridhisi
Slóigheadh la Conchubhar, mac Donnchadha, co h-Ardachaidh Sleibhe Fuait, go ro fásaighedh na h-Airthera uile lais go riacht Eamhain Macha.
Aois Criost, ocht c-céd a fiche.
An treas bhliadhain do Chonchobhar.
Mac Riaghail ua Maglena, scribhneóir, epscop, & abb Biorair.
Laithbheartach, mac Aenghasa, epscop, Cluana Ferta Brenainn.
Eocha ua Tuathail, angcoire, epscop, & abb Lughmhaidh.
Olcobhar, mac Cummusccaigh, abb Cluana Fearta Brénoinn.
Forbhasach, abb Achaidh Bó Cainnigh.
& Aildeabhair Cille Manach, d'écc.
Slóighedh la Murchadh, mac Maoile Dúin, co b-Fhearaibh ind Fochla imme, co ráinic Ard m-Breacáin. Ro elaidhseat iaramh Fir Bregh & Síol Aodha Sláine cuige, co ro ghiallsat dó acc Druim Ferghasa.
Cumasccach, mac
p.432Tuathail, tighearna Airde Ciannachta, do mharbhadh la Murchadh.
Raoinedh for Fhiora Airde Ciannachta, h-i cath Cairn Conáin, ria c-Comasccach, mac Conghalaigh, in ro marbhadh Eodhos, mac Tighearnaigh, & sochaidhe oile araon ris.
Raoinedh ria n-Aoibh Garbhan & Cuircne for Delbhnae.
Orgain Insi Doimhle, & Corcaighe la Gallaibh.
Aois Criost, ocht c-céd fiche a h-aon.
An cethramhadh bliadhain do Chonchobhar.
Diarmait, mac Donnchadha, abb Roiss Each.
Dubh Dá Chrioch, mac Maoile Tuile, abb Chille Achaidh.
Muiredhach, mac Ceallaigh, abb Chille Dara.
Seachnusach Locha Cendin, epscop & ancoiri.
Cu Caech, abb Cluana h-Uamha.
Forbhasach, comharba Bairre Corcaighe.
Sealbhach Inis Pích.
& Conghal, mac lorghalaigh, prioir Cluana Mic Nois d'ég.
Fineachta, mac Badhbhchadha, tighearna na n-Déisi, d'ég.
Fearghal, mac Catharnaicc, tigherna Loca Riach, d'écc.
Conaing, mac Congail, tighearna, Teathbha, d'ég.
Aithrigheadh Murchadha, mic Maoile Dúin, la Niall Caille, mac Aedha Oirdnidhe, la Cenel n-Eoghain.
p.434
Aois Criost, ocht c-céd fiche a dó.
An cúicceadh bliadhain do Chonchubhar 'san righe.
Muireadhach, mac Ceallaigh, comharba Conlaedh d'écc.
Orgain Beannchair la Gallaibh, & cosccradh a derthaighe, & relcci Comhghaill do chrothadh as an sgrín ina rabhsat, amhail ro thairngir Comghall féisin, dia n-ebairt:
- Bidh fír, fír,
do dheoin áirdrigh na rígh,
Berthor mo cnámha gan crón,
ó Bheandchuir bagha do Eantrobh.
Niall, mac Feargusa, tighearna Ua Forannáin, d'écc.
Iomaireacc Fionnabhrach eitir Fhiora Tethbha féisin, in ro marbhadh Aodh, mac Foghartaigh, & aroile sochaidhe.
Eochaidh, mac Bresail, tigherna Dail Araidhe an Tuaisceirt, do mharbhadh la a mhuintir féisin.
Spealán, mac Sloighedhaigh, tigherna Conailli Muirtheimhne, d'écc.
Tighearnach, mac Cathmogha, tigherna Aidhne
& Fionnaccán, mac Cosccraigh, tigherna Breaghmhaine, d'ég.
Lex Pátraicc for Mumhain la Felim, mac Criomhthainn, & la h-Airtri, mac Conchobhair, .i. epscop Arda Macha.
Aois Criost, ocht c-céd fiche a trí.
An seiseadh bliadhain do Chonchubhar.
Cuana Lughmhaidh, eagnaidh & epscop.
Diarmuid ua Aodha Róin, angcoire & dochtuir derscaighthe esidhe.
Cuimnech, abb Fionnghlaisi.
Aodhan, abb Tamhlachta Maele Ruain.
Suibhne, mac Fergasa, abb Dúin Lethglaisi, angcoiri, & epscop.
Flannabhra, abb Maighe Bile.
Colman mac Ailealla, abb Slaine & ecclas oile archéna isin f-Frainc & i n-Erinn.
Mael Rubha, angcoire, epscop &
p.436abb Aird Breacáin.
Flann, mac Foircheallaigh, abb Lis Móir, d'écc.
Fearghal, mac Cathrandaigh, tighearna Locha Riach d'ég.
Aengus mac Maoile Dúin, tigherna Locha Gabhar, d'écc.
Blathmac, mac Flainn, do ghabháil coróna mairtir, uair do marbhadh-somh la Galloibh i nh-I Coluim Cille.
Dún Da Lethghlais d'orgain la Galloibh..
Losccadh Maighe Bile cona dearthaigibh leo bheós.
& orgain Insi Doimhle.
Roinedh i Muighinis ria n-Ultoibh for Ghallaibh, du in ro marbhadh sochaidhe,
Raoineadh ria n-Gallaibh for Osraighibh.
Mael Bresail, mac Oilella Cobha, tighearna Dail Araidhe, d'écc.
Aois Criost, ocht c-céd fiche a cethair.
An seachtmhadh bliadhain do Chonchobhar.
Clemens epscop, abb Cluana h-Ioraird.
Ruthmael, epscop abb Cluana Ferta Brénainn, d'écc.
Condmhach, mac Saerghusa, abb Ruis Ailithir.
Baethlocha, abb Biorair, d'écc.
Maol Dúin, mac Gormghaili, tigherna Ua Méth, d'écc i c-cléircheacht.
Diarmuid, mac Neill, tigherna Deisceirt Bregh.
Niall, mac Diarmada, tigherna Midhe, d'écc.
Art, mac Diarmada, tigherna Teathbha do mharbhadh.
Losccadh Dealbhna Bethra la Feidhlimidh, mac Criomhthainn.
Léx Pattraicc for Teoraibh Connachtaibh la h-Airtri, mac Concobhair, .i. epscop Arda Macha.
Aois Criost, ocht c-céd fiche a cúig.
An t-ochtmhadh bliadhain do Chonchobhar.
Echtgus, comharba Maeile Ruain Tamhlachta, d'écc.
Abnier, abb Cille h-Achaidh, d'écc.
Maonach, mac Crunnmhaoil, prióir Fer Rois, d'écc.
Sárughadh Eoghain Mainistreach im phriomhaidecht Arda Macha, dia rochuir Cumusccach, mac Cathail, tigherna Airghiall este cco h-aimhdheonach é, & ro chuir Airtrí, mac Conchobhair (mac máthar esidhe do Cumusccach) ina ionadh.
Eoghan imorro, fer leighinn Mainistreach, do-righne an rann-so, dia ro chuir a psailm-chettlaigh d'accalaimh Néill Chaille, ar ba h-eisiumh rob anmchara do
p.438Niall, im chomharbus Pádraicc do chosnamh dhó, óir ro ba nertmhar-somh .i. Niall i nd-Ultoibh:
- Abair ré Niall ni madha,
guth Eoghain, mic Anmchadha,
Ni biodh 'san righe i rabha,
munab abb a anmchara.
Is é tra a chomair, tionóilidh Niall a shlógha .i. Conaill & Eoghain. Tionóilidh Cumusccach, tigherna Airghiall, & Muireadhach, mac Eathach, tigherna Ua Eathach Uladh, Airghialla & Ulaidh, & fearthair cath crodha etorra, .i. cath Leithe Caim, h-i Maigh Enir. As do thairngire in catha sin ro thiorchan Da Chiarócc .i. naomh a h-Airiccul:
- Lethi Cam,
do faethsat mór n-gerat ann,
Tarrustar occ Leith Luin
cidh cian, cidh cuin is cidh mall.
As do thairngire an chatha cédna ad-bert Becc mac Dé:
- Leithe Cam,
con-ricfad dias amhnus ann,
Bidh ri Eoghan ar Eoghan,
ard an gleóghal bhias and.
Ro comhailleadh samhlaidh, ar do mheabhaidh for bhuidhnibh Ailigh ria n-Airghiallaibh isin dá lá toisigh, an treas lá imorro, dia t-táinic Niall féisin isin cath oc Leithi Luin h-i c-comhfoccus Leithi Caim ro meabhaidh for Airgiallaibh, & ro díóthaighit, & ro lenta co Craibh Caille, ós Callainn, fri h-Ard Macha aniar, & ro mheabhaidh an cath for Ulltoibh & Airghiallaibh, & ro ladh a n-ár. Ro marbhadh ann Cumusccach & Conghalach, dá mac Cathail, & araile saorchlanna do Airghiallaibh.
Ro ghabh iaromh Eoghan Mainisttreach ardcomharbus Pádraicc fri ré naoi m-bliadhan iar sin tré neart Neill Chaille, & c.
Senoir do mhuintir Arda Macha at-bert iar n-ár Airghiall h-i c-cath Léithi Caim:
p.440
- Ní ma ruccsam ar m-báire,
ní má lodmar sech Léire,
ní mar ggabhsam Eoghan
sech cech n-deoraidh i nd-Ere.
Ríoghdhál occ Biorrae etir Conchubhar, mac Donnchadha, rí Ereann, & Fedhlimidh. .i mac Criomhthainn, rí Mumhan.
Flaithemh, mac Donnghalaigh, tigherna an Fhochla, do mharbhadh.
Corbmac, mac Domhnaill, tigherna na n-Déisi, d'écc.
Luscca do orgain la Gallaibh.
Flannghas, mac Loingsigh, abb Arda Macha, d'écc.
Coscradh aonaigh Taillten for Gailengaibh, la Conchobhar, mac Donnchadha, dia ro marbhadh sochaidhe.
Coscradh aonaigh Colmain la Muiredhach for Laighnibh Deasgabhair dú in ro marbhadh íle.
Coscradh Dunaidh Laighean i n-Druim la Geintibh, du in ro marbhadh Conaing, mac Con Congelt, tigherna na f-Forthuath co sochaidhibh ile.


text:
Fiosrachadh mun Phàrlamaid sna h-Eileanan
- 13 An Gearran 2013
Bidh cothrom aig muinntir nan Eilean Siar fiosrachadh fhaighinn air mar tha Pàrlamaid na h-Alba ag obair an t-seachdainn seo, agus riochdairean bho Holyrood air sreath de bhùithdean-obrach a chur air dòigh san sgìre.
Bithear gu mòr a' toirt sùil air mar a thèid aig a' phoball air ath-chuinge a thòiseachadh, mus tadhail Comataidh nan Ath-Chuingean Poblach aig a' Phàrlamaid air Steòrnabhagh air 15mh am Màrt.
Cumaidh iad bùithdean-obrach mar a leanas: Diciadain ann an Taigh-Òsta an Eilein Duirche ann am Beinn nam Fadhla eadar 4:00f is 6:00f, agus a-rithist eadar 6:30f agus 8:30f.
Diardaoin ann an Taigh-Òsta na Hearadh air an Tarbeart eadar 3:00f is 5:00f.
Dihaoine ann an Taigh-Òsta a' Chaladh ann an Steòrnabhagh eadar 3:00f is 5:00f, agus a-rithist eadar 6:00f agus 8:00f.


text:
Murchadh MacSuain, Èildear, Eaglais na h-Alba, Àird Rosain 2000
Anns an t-seirbheis cluinnidh sibh na sailm is an leughadh a leanas:
Salm 107: 1-2 air fonn Kilmarnock, os cionn na seinn bha Dòmhnall Iain MacIllinnein le taic bho choitheanal Eaglais na h-Alba ann an Loch nam Madadh.
Salm 91: 1-2 air fonn Walsall, os cionn na seinn bha Aonghas MacSuain le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Sgalpaigh.
Salm 66: 6-7 air fonn Montrose, os cionn na seinn bha Iain MacPhilip le taic bho choitheanal Eaglais na h-Alba ann am Beàrnaraigh.
Leughadh: Eòin 4: 3-14
Genesis 27: 18.


text:
Tri Yann
'S e còmhlan-ciùil bho Naoned/Nantes anns a' Bhreatainn Bheag 'san Fhraing a tha ann an Tri Yann (Breatannais airson "Trì Iain"). Bidh iad a' cluich ceòl ceilteach le ceangal làidir ri dualchas na sgìre.
Thòisich am buidhean ann an 1971 le Jean Chocun, Jean-Paul Corbineau agus Jean-Louis Jossic - agus tha iad uile ann fhathast - agus 's ann is coireach ris a seo a thagh iad an t-ainm Tri Yann an Naoned ('S e "Yann" am Breatannais airson "Jean").
'S iad am buidhean ceilteach is ainmeile anns an Fhraing agus aon de na còmhlan-ciùil is aosd ann an ceòl Breatannais agus iad air fuireach ri chèile bho an "ath-beòthachadh" ann an ceòl traidiseanta na 1970an.
Am measg na h-òrain is ainmeile aca tha "La Jument de Michao" ("j'entends le loup, le renard et la belette" no 'sa Ghàidhlig : Cluinnidh mi am matadh-allaidh, an t-sionnach agus an easag) agus "Les Prisons de Nantes" (Ann am prìosan Nantes).


text:
Cànanan Ceilteach
'S iad cànanan Innd-Eòrpach a tha ann an cànanan Ceilteach. Thathar gam bruidhinn an-diugh anns na h-Eileanan Breatannach, a' Bhreatainn Bheag, Alba Nuadh agus Patagòinia. Tha iad a' cleachdadh na h-aibidil Ròmanaich. Roinnear na cànanan a tha beò air dà bhuidhean.
Daoine a' bruidhinn cànanan Ceilteach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cànanan Goidhealach:
- Gaeilge: 355,000 duine
- Gàidhlig: 58,000 - 62,000 duine
- Gàidhlig Mhanainn - grunnan cloinne aig a bheil i mar a' chiad chànan a-rithist, agus ceud daoine fileanta.
- Cànanan Briothannach:
- Breatannais: 200,000 - 300,000 duine
- Còrnais - mu 1,000 duine, agus grunnan cloinne aig a bheil i mar a' chiad chànan a-rithist
- Cuimris: 750,000 duine
- Cànanan marbh:
- Cruithnis - ga bruidhinn ann an Alba roimhe Meadhan-Aoisean.
- Gaillis - ga bruidhinn far a bheil an-diugh an Fhraing agus a' Bheilg.
- Gallaicis - ga bruidhinn far a bheil an-diugh Galicia, anns an Spàinnt.
- Ceilt-Ìbeiris - ga bruidhinn far a bheil an Spàinnt an-diugh.


text:
NHS ga chàineadh mu Ospadal Gheusto
- 5 Am Màrt 2013
Tha càineadh ga dhèanamh air NHS na Gàidhealtachd airson togalach eachdraidheil san Eilean Sgitheanach a reic gun fios a chumail ri buidhinn san sgìre a bh' airson a ghlèidheadh airson maith na coimhearsnachd.
Tha Ruaraidh Hilleary, fear de shliochd an uachdarain, Coinneach MacLeòid, a stèidhich Ospadal Gheusto bho chionn còrr agus ceud bliadhna, a' cumail a-mach gun deach a reic airson prìs mòran na b' ìsle na bha an t-ùghdarras slàinte ag iarraidh air a shon sa chiad dol a-mach.
B' e uncail seanmhair Ruaraidh Hilleary a bh' ann an Coinneach MacLeòid.
Nuair a bhàsaich e ann an 1879 dh' fhàg e airgead son a' chiad ospadail san Eilean Sgitheanach.
Nuair a dhùin Ospadal Gheusto bho chionn seachd bliadhna thòisich iomairt airson a ghlèidheadh mar ghoireas choimhearsnachd.
Bha NHS na Gàidhealtachd a' sireadh £250,000 air a shon - prìs ro àrd dhan bhuidhinn, a rèir Ruaraidh Hilleary.
Tha esan a' cumail a-mach gun deach an t-seann ospadal, taigh a tha na chois agus coille a reic toiseach na bliadhna airson £105,000 - naidheachd a tha a' cur feirg air.
Tha e ag ràdh, nan robh fios aca gun gabhadh bòrd na slàinte ri prìs cho ìosal dh'fhaodadh an goireas an-diugh a bhith leis a' choimhearsnachd.
Chan innseadh an t-ùghdarras slàinte dè a' phrìs a fhuair iad, agus thuirt iad gun do lean iad na riaghailtean mar a bu chòir.


text:
1810
MDCCCX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 16 an t-Sultain - Fhuair Meagsago a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- Chaidh Oilthigh Humboldt Berlin a stèidheachadh ann am Berlin, sa Ghearmailt.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 an Gearran no 1 am Màrt - Frédéric Chopin ann an Żelazowa Wola, luchd-ciùil às a' Phòlainn
- 2 am Màrt - Vicenzo Pecci, ann an Carpineto Romano. Pàpa bho 1878 gu 1903.
- 3 an t-Ògmhios - Robert Mallet, ann am Baile Átha Cliath. Innleadair à Èirinn.


text:
Am boireannach a bhàsaich far na Hearadh air a h-ainmeachadh
- 13 An Lùnasdal 2013
Chaidh am boireannach a bhàsaich às dèidh mar a bha duilgheadas aice a' snàmh far chosta an iar na Hearadh oidhche Luain ainmeachadh.
B' i Rosemary Wickstead, 45, à sgìre Lunnainn.
Bha i a' snàmh còmhla ris an duine aice agus an triùir mhac aca air an Tràigh Mhòir, a tha eadar Sgarastadh agus na Buirgh.
Chuir cuideigin às an sgìre fios air Maoir-chladaich Steòrnabhaigh mu 19:40 agus chaidh Rosemary Wickstead a thogail gu Ospadal nan Eilean Siar, far na bhàsaich i.
Chaidh an duine aice agus dithis dhe na balaich a thoirt dhan ospadal cuideachd, ach tha iad air faighinn a-mach.


text:
Antalop
’S e antalop no gobhar-fhiadhaich[1] (iolra:goibhrean-fiadhaich) (Beurla:antelope) seòrsa bocanach a tha a' fuireach ann an Afraga no na h-Innseachan[2]. Ruithidh iad, ach 's fheàrr leotha leum gu tric, uime sin chuir na Afrikaaners ainm springbok (bocanach-leum) air.
Susbaint
- 1 Subfamily Aepycerotinae (Beurla:impala)
- 2 Subfamily Alcelaphinae (Beurla:wildebeest, hartebeest, bonteboks, msaa.)
- 3 Subfamily Antilopinae Antalop, Earran-gheal (Beurla: dwarf antelope, gazelles, saiga)
- 3.1 Tribe Antilopini
- 3.2 Tribe Neotragini
- 3.3 Tribe Saigini
- 4 Subfamily Hippotraginae (Beurla: grazing antelopes)
- 5 Subfamily Pantholopinae
- 6 Subfamily Peleinae (Beurla: grey rhebok)
- 7 Subfamily Reduncinae (Beurla: waterbucks, reedbucks)
- 8 Iomraidhean
Subfamily Aepycerotinae (Beurla:impala)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Aepyceros[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus) (Beurla:impala)
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus johnstoni) Thomas, 1893[3]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus katangae) Lönnberg, 1914[3]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus melampus) (Lichtenstein, 1812)[3] (Beurla:common impala)
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus petersi) Bocage, 1879[3] (Beurla:black-faced impala)
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus rendilis) Lönnberg, 1912[3]
- (Laideann neo saidheansail: Aepyceros melampus suara) Matschie, 1892[3]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Alcelaphinae (Beurla:wildebeest, hartebeest, bonteboks, msaa.)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Alcelaphus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus) (Beurla: Hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus buselaphus †) (Beurla: Bubal hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus cokii) (Beurla: Coke's hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus lelwel) (Beurla: Lelwel hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus major) (Beurla: Western hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus swaynei) (Beurla: Swayne's hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus buselaphus tora) (Beurla: Tora hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus caama) (Beurla: Red hartebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Alcelaphus lichtensteinii) (Beurla: Lichtenstein's hartebeest)
Gnè Beatragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Beatragus hunteri) (Beurla: Hirola)
Gnè Connochaetes Wildebeest (Beurla: Wildebeest, Gnu)[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes gnou) (Beurla: Black wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus) (Beurla: Blue wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus albojubatus) (Beurla: Eastern white-bearded wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus cooksoni) (Beurla: Cookson's wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus johnstoni) (Beurla: Nyassaland wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus mearnsi) (Beurla: Western white-bearded wildebeest)
- (Laideann neo saidheansail: Connochaetes taurinus taurinus) (Beurla: Blue wildebeest)
Gnè Damaliscus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum) (Beurla: Topi)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum jimela) (Beurla: Topi)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum korrigum) (Beurla: Korrigum, Tiang)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus korrigum topi) (Beurla: Coastal topi)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus lunatus) (Beurla: Tsessebe)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus pygargus) (Beurla: Bontebok)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus pygargus phillipsi) (Beurla: Blesbok)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus pygargus pygargus) (Beurla: Bontebok)
- (Laideann neo saidheansail: Damaliscus superstes) (Beurla: Bangweulu tsessebe)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Antilopinae Antalop, Earran-gheal (Beurla: dwarf antelope, gazelles, saiga)[deasaich | deasaich an tùs]
Tribe Antilopini[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Ammodorcas[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Ammodorcas clarkei) (Beurla: Dibatag)
Gnè Antidorcas[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Antidorcas marsupialis) (Beurla: Springbok)
Gnè Antilope[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Antilope cervicapra) (Beurla: Blackbuck)
Gnè Eudorcas[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas albonotata) (Beurla: Mongalla gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas rufina †[2]) (Beurla: Red gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas rufifrons) (Beurla: Red-fronted gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Eudorcas thomsonii) (Beurla: Thomson's gazelle)
Gnè Gazella[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Gazella arabica †[2]) (Beurla: Arabian gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella bennettii) (Beurla: Chinkara, Indian gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella bilkis †) (Beurla: Queen of Sheba's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella cuvieri) (Beurla: Cuvier's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella dorcas) (Beurla: Dorcas gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella gazella) (Beurla: Mountain gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella leptoceros) (Beurla: Rhim gazelle, slender-horned gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella psolea †)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella saudiya †) (Beurla: Saudi gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella spekei) (Beurla: Speke's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Gazella subgutturosa) (Beurla: Goitered gazelle)
Gnè Litocranius[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Litocranius walleri) (Beurla: Gerenuk)
Gnè Nanger[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Nanger dama) (Beurla: Dama gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Nanger granti) (Beurla: Grant's gazelle)
- (Laideann neo saidheansail: Nanger soemmerringii) (Beurla: Soemmerring's gazelle)
Gnè Procapra[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Procapra gutturosa) (Beurla: Zeren)
- (Laideann neo saidheansail: Procapra picticaudata) (Beurla: Goa)
- (Laideann neo saidheansail: Procapra przewalskii) (Beurla: Przewalski's gazelle)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Tribe Neotragini[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Dorcatragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Dorcatragus megalotis) (Beurla: Beira)
Gnè Madoqua[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua guentheri) (Beurla: Günther's dik-dik)
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua kirkii) (Beurla: Kirk's dik-dik)
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua piacentinii) (Beurla: Silver dik-dik)
- (Laideann neo saidheansail: Madoqua saltiana) (Beurla: Salt's dik-dik)
Gnè Neotragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Neotragus batesi) (Beurla: Bates's pygmy antelope)
- (Laideann neo saidheansail: Neotragus moschatus) (Beurla: Suni)
- (Laideann neo saidheansail: Neotragus pygmaeus) (Beurla: Royal antelope)
Gnè Oreotragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Oreotragus oreotragus) (Beurla: Klipspringer)
Gnè Ourebia[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Ourebia ourebi) (Beurla: Oribi)
Gnè Raphicerus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Raphicerus campestris) (Beurla: Steenbok)
- (Laideann neo saidheansail: Raphicerus melanotis) (Beurla: Cape grysbok)
- (Laideann neo saidheansail: Raphicerus sharpei) (Beurla: Sharpe's grysbok)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Tribe Saigini[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Saiga[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Saiga tatarica) (Beurla: Saiga)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Hippotraginae (Beurla: grazing antelopes)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Addax[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Addax nasomaculatus) (Beurla: Addax)
Gnè Hippotragus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus equinus) (Beurla: Roan antelope)
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus leucophaeus †) (Beurla: Bluebuck)
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus niger) (Beurla: Sable antelope)
- (Laideann neo saidheansail: Hippotragus niger variani) (Beurla: Giant sable antelope)
Gnè Oryx[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Oryx beisa) (Beurla: East African oryx)
- (Laideann neo saidheansail: Oryx dammah) (Beurla: Scimitar oryx)
- (Laideann neo saidheansail: Oryx gazella) (Beurla: Gemsbok)
- (Laideann neo saidheansail: Oryx leucoryx) (Beurla: Arabian oryx)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Pantholopinae[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Pantholops[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Pantholops hodgsonii) (Beurla: Tibetan antelope, chiru)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Peleinae (Beurla: grey rhebok)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Pelea[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Pelea capreolus) (Beurla: grey rhebok, grey rhebuck)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Subfamily Reduncinae (Beurla: waterbucks, reedbucks)[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè Kobus[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Kobus anselli) (Beurla: Upemba lechwe)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus ellipsiprymnus) (Beurla: Waterbuck)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus kob) (Beurla: Kob)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus leche) (Beurla: Lechwe)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus megaceros) (Beurla: Nile lechwe)
- (Laideann neo saidheansail: Kobus vardonii) (Beurla: Puku)
Gnè Redunca[deasaich | deasaich an tùs]
- (Laideann neo saidheansail: Redunca arundinum) (Beurla: Southern reedbuck)
- (Laideann neo saidheansail: Redunca fulvorufula) (Beurla: Mountain reedbuck)
- (Laideann neo saidheansail: Redunca redunca) (Beurla: Bohor reedbuck)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ 2.0 2.1 2.2 Retrieved [1, 10, 2015], from the Encyclopedia of Life,http://eol.org/.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 "Aepyceros melampus Impala". EOL Encyclopedia of Life. A' tarraing air 13 Faoi. 2015.


text:
Bànrigh Bhictoria
Rugadh a' Bhànrigh Bhictoria air 24 an Céitean 1819 agus chaochail i air 22 am Faoilleach 1901. Bha i 81.
Thàinig i gun rìgh-chathair air 20 an t-Ògmhios 1837 agus chaidh a crùnadh mar Bhànrigh na Rìoghachd Aonaichte air 28 an t-Ògmhios 1838 aig Abaid na h-Iar - Mhainistir ann an Lunnainn, Sasainn.
Air 10 an Gearran 1840 phòs a' Bhànrigh Bhictoria Ailbeart Saxe-Coburg-Gotha agus bha naoinear chloinne aca. Chaochail am Prionnsa Ailbeart air 14 an Dùbhlachd 1861. 'S e am fiabhras breac a thug bás dha.
Ré rìoghachadh Bhictoria bha Breatainn Mór na bùth-obrach dhan t-saoghal agus bha Impireachd Bhreatainn a riaghladh an dà chóigeamh cuid dhen t-saoghal. Chaidh Bhictoria a dhèanamh na Ban-Impire na h-Innseachan air 10 an Céitean 1876 agus bha i na Bànrigh airson 63 bliadhna agus 7 mìosan.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcc.xc.ii.
Dubh Da Leithi m. Sinaich, abbas Aird Machae, Crunnmail Droma Inasclann abbas Cluana Iraird, Coirpri m. Laidhgnein ri Laigen Desgabair, Doimtech prinnceps Treoit Moer, Cinaedh m. Cumuscaigh abbas Dermhaigi, Flaithgel m. Taichlich abbas Droma Rathae, perierunt.
Lex Comain la Aildobur & Muirghus for Teora Connacht.
Lex Ailbhi for Mumain & ordinatio Artroigh m. Cathail in regnum Mumen.
Sarugad Faindelaig la Gormghal m. n-Dindanaigh; & eccur & innred Aird Machae & guin duine ann la h-U Cremhtain. Receptio Foindelaig iterum i n-Ardd Machae.
Comotatio reliquiarum Toli.


text:
1827
MDCCCXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Malabo, prìomh-bhaile Gini Mheadhan-Chriosach, a stèidheachadh leis na Breatannaich.
- Chaidh Bremerhaven (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.
- Chaidh Campamento (Coloimbia) a steidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an t-Samhain - Santos Acosta Castillo, ann am Miraflores. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 6 an Lùnasdal - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 am Màrt - Ludwig van Beethoven, ann an Vienna.
- 12 an Lùnasdal - William Blake, ann an Lunnainn (Sasainn). Bàrd.


text:
Port Adhair Steòrnabhagh
'S e port-adhair a tha ann am Port Adhair Steòrnabhagh. Tha am port-adhair suidhichte san taobh an ear Steòrnabhagh. Tha Port Adhair Steòrnabhagh sealbhaichte le HIAL, a tha fo smachd Riaghaltas na h-Alba.
Companaidh phlèanaichean agus cinn-siubhail[deasaich | deasaich an tùs]
- British Airways
- obraichte le Loganair (Dùn Èideann, eadar-nàiseanta Ghlaschu, Inbhir Nis) (crìochnaichte 25mh, an Dàmhair)
- Eastern Airways (Obar Dheathain)
- Flybe
- obraichte le Loganair (Dùn Èideann, eadar-nàiseanta Ghlaschu, Inbhir Nis) (ag toiseachadh 26mh, an Dàmhair)
- Highland Airways (Beinn na Faoghla, Inbhir Nis)


text:
Naoise
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bha Naoise (no Noisiu) 'na mhac-peathar Rìgh Conchobhar na h-Uladh, agus mac Usnach (no Uisliu), sa' Chuairt na h-Uladh.
Nuair bha Deirdre air bhreith, dh'fhàisnich Cathbad an draoidh a bhitheadh i àlainn, ach bheireadh i na bàsan nam gaisgeach ainmeile na h-Uladh. Shocraich Conchobhar ga h-àrach ann an dealachadh, agus nuair bha i aig aois dhòigheil, phòsadh e i. Ge-tà, dh'fhàs Deirdre 'steach do rìbhinn àlainn, ged aonarach, agus choinnich i, ghabh gaol mòr air, agus ruith air falbh le Naoise, laoch, sealgair, is seinneadair òg brèagha, compàirtichte le a bhràithrean, Ardan agus Ainle.
Mus a coinneachadh le Naoise:
"Aon là, choimhid Deirdre cho mharbh a h-altrach laogh a dh'ithe. Ruith an fhuil dearg glan 'san sneachda, agus chrom neabhan sìos.
"Nan robh ann fear cho dubh ris an neabhan sin, craiceann cho geal ris an sneachda sin, agus gruaigean cho dearg ris an fhuil sin, bu mhiann leam e phòsadh," thuirt Deirdre, ann an mar a bha 's dòcha 'n ciad nochdadh a darna lèirsinn.
"Th'ann fear den t-seòrsa," dh'fhreagair a bean-theagaisg, Leabharcham."
Theich iad a dh'Alba, ach ge be air bith càite thàinig iad dh'fheuchadh 'n rìgh dùthchail a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean is mar sin gabh Deirdre. Ri ùine thàinig iad gu stad aig eilean cian, far lorg na fir Chonchobhair iad. Chuir Conchobhar Fearghus mac Róich dhaibh le fios de seòladh sàbhailte dhachaigh. Bha Deirdre mì-earbsach dhiubh agus dh'fheuch i a thoirt rabhadh Naoise 'gus a bhràithrean, ach cha do chreid iad i agus chaidh i leòtha gu h-aindeònach. Air an tilleadh dhan dh'Eamhain Mhacha bha Fearghus air thoirt ionnsaigh agus thug Conchobhar àithne a mharbhadh Naoise 'gus a bhràithrean 's mar sin b'urrainn dha Deirdre phòsadh, ma le spàirn. Bha Fergus air a shàrachadh leis a' bhrath seo a ghealladh, 'gus chaidh e 'steach do fògradh sa' Chonnacht. Thug Deirdre ùthachd dhi fhein, no, ann an seòrsachan nas fadalaiche na sgeulachd, bhàsaich i de bròn.


text:
dhna 1799, air dha bhi ann an Caisteal Dhunn-bheagain, 'san Eilean Sgiathanach. Chunnaic e mar an ciadna aig an àm sin "Bratach Shith" Mhic Leòid 'ga toirt air lom as a' chist iaruinn san robh i an tasgadh, air a dùnadh suas ann am bocsa fiodha chùbhraidh, deagh-bholtrach. Bha {15} 'bhratach na mir ceithir-chearnach de shioda luachmhor air fhigheadh le croisean tarsuinn de shnàthuinnibh òir. Tha chuid eile de 'n fhàisneachd ri tighinn, ma thig i idir.
Bheir sinn fainear a nis mar a thainig crioch a bheatha air Coinneach Odhar. Ri linn Righ Tearlach II., an deidh dha bhi air aiseag a chum a' chrùin agus na righ-chathrach, chaidh Iarla Shi-phort, Coinneach, an treas Iarla, air teachdaireachd gu Paris, baile mor na Frainge, agus dh' fhàg e a' Bhan-Iarla aig an taigh ann an Caisteal Bhrathainn. Dh' fhuraich an t-Iarla ùine fhada ann am Paris, agus thòisich a' Bhan-Iarla air gabhail fadail agus iogh-naidh nach robh e a' tighinn dac


text:
Priobhaideachd is Criomagan
Poileasaidh air Prìobhaideachd
Tha Sabhal Mòr Ostaig OGE a’ meas prìobhaideachd phearsanta na chùis chudromach agus tha e ag obair a rèir laghan na Rìoghachd Aonaichte airson prìobhaideachd a luchd-cleachdaidh a ghleidheadh.
Tha’ Cholaiste a’ cumail fiosrachadh pearsanta a rèir Achd Dìon Dàta 1998. Tha am poileasaidh seo a’ cur an cèill nan dòighean a chleachdas is a dhìonas sinn fiosrachadh sam bith a bheir thu seachad ‘s tu a’ cleachdadh na làraich-lìn seo. Tha thu ag aontachadh gu bheil thu a’ gabhail ri cruinneachadh is cleachdadh an fhiosrachaidh agad a rèir a’ phoileasaidh sa.
Neach-stiùiridh-dàta
Ma tha thu airson fiosrachadh a tha a’ Cholaiste a’ cumail atharrachadh no a dhubhadh às, cuir fios gu sm02mm@smo.uhi.ac.uk
Na tha sinn a’ cruinneachadh
- ‘S ma dh’fhaoidte gum bithear ag iarraidh ort fiosrachadh pearsanta a thoirt seachad airson litrichean-naidheachd, a’ bhùth air-loidhne no cùrsaichean air-loidhne a chleachdadh. ‘S ma dh’fhaoidte gum biodh an t-ainm, an tiotal, an seòladh is an àireamh-fòn agad am measg an fhiosrachaidh seo, a dheigheadh a chumail air pàipear no air coimpiutair.
- ‘S ma dh’fhaoidte gun iarr foirmichean-lìn ort fiosrachadh cairt-chreideis agus/no banca a chur thugainn gus an tèid againn air bathar no seirbheisean a thoirt seachad. Tha na foirmichean seo ag obair air ceangal dìonach gus an tèid fiosrachadh a chumail sàbhailte.
Na nì sinn leis an fhiosrachadh
- Tha e air a chleachdadh airson am bathar, na seirbheisean no am fiosrachadh a bha thu ag iarraidh a sholarachadh
- Tha sinn cuideachd ga chleachdadh airson fiosrachadh a tha sinn a’ meas inntinneach dhut a chur thugad, ach ma tha thu a’ canail rinn nach eil thu ga iarraidh
- Tha sinn a’ sgrùdadh an fhiosrachaidh airson an làrach-lìn againn a leasachadh
- Bidh sinn a’ sgaoileadh fios air atharrachaidhean do na seirbheisean againn
Cha tèid fiosrachadh pearsanta a chleachdadh ach a rèir nan adhbharan a chaidh a chur an cèill is cha tèid a reic, a cheadachadh no a mhalairteachadh do dhaoine eile ach ma dh’fheumas a rèir an lagha.
Brath
Tha am fiosrachadh an lùib na làraich-lìn seo mar fhiosrachadh coitcheann a-mhàin. Tha am fiosrachadh ga thoirt seachad le Sabhal Mòr Ostaig agus ged a tha sinn a’ feuchainn ri fiosrachadh a chumail ceart is freagarrach, bidh cuid a rudan ag atharrachadh an-dràsta ‘s a rithist. Cha bhi coire air a’ Cholaiste airson fiosrachadh a thèid atharrachadh is tha i a’ gleidheadh na còrach airson am fiosrachadh atharrachadh nuair a thogras i. Mar sin, ‘s ann an urra riut fhèin dè an earbsa a tha thu a’ cur air an fhiosrachadh.
Tha ceanglaichean do làraichean-lìn le buidhnean is goireasan eile taobh a-muigh Sabhal Mòr Ostaig air an làraich-lìn sa. Chan eil smachd againn air dè an t-susbaint a nochdas air na làraichean sin. Chan eil foillseachadh nan ceanglaichean sin a’ ciallachadh gu bheil sinn a’ moladh no a’ dol le beachdan nan làraichean sin.
Thathar a’ dèanamh a h-uile oidhirp airson an làrach sa a liubhairt gu h-èifeachdach. Ach cha bhi coire air Sabhal Mòr Ostaig ma bhios gnothaichean teicnigeach ag adhbharachadh nach bi an làraich ri fhaighinn air chor sam bith.
Faodaidh Sabhal Mòr Ostaig am poileasaidh seo atharrachadh bho àm gu àm le bhith ag ùrachadh na duilleig seo. Bu chòir dhut sùil a chumail air an duilleig bho àm gu àm feuch a bheil thu a’ cumail ris a h-uile atharrachadh.
Poileasaidh Coimpiutaireachd air Criomagan (Cookies)
Dè th’ ann an criomagan?
‘S faidhle beag a th’ ann an criomag a bhios a’ sireadh cead a bhith suidhichte air draibh cruaidh a’ choimpiutair agad. Bidh a’ chriomag a’ cuideachadh le sgrùdadh trafaic lìn no ag innse dhut gu bheil thu air tadhal air làrach shònraichte. Tha i a’ leigeil le prògraman lìn freagairt a thoirt dhut mar neach-cleachdaidh fa leth. Chan eil criomag, air chor sam bith, a’ leigeil leinn an coimpiutar agad no fios mu do dheidhinn a chleachdadh, ach na tha thu fhèin airson a thoirt dhuinn.
Ciamar tha sinn gan cur an sàs?
Tha sinn a’ cleachdadh trì prìomh sheòrsachan chriomagan.
• Criomagan a tha am bathar-bog-lìn a’ cleachdadh (airson na mòr-chuid, ainmean a’ tòiseachadh le exp) – can gu bheil sinn a’ cumail nam beagan duilleagan mu dheireadh air an robh thu gus an toir sinn thu air ais far an robh thu mus do lìon thu foirm, no ‘s ma dh’fhaoidte gun steidhich sinn criomag airson innse dhuinn dè cho fad ‘s a dh’fheumas sinn fiosrachadh a thasgadh dhut. Tha a’ bhùth-lìn a’ cur chriomagan an sàs airson a’ bhasgaid agad a chuimneachadh is an t-òrdugh a chur air dòigh. Tha liosta ann de na criomagan exp as cumanta againn. Faodaidh tu gabhail ris na criomagan seo no an diùltadh, ach mura h-eil an làrach ag obair mar bu chòir, ‘s dòcha gum feum thu gabhail riutha.
• Criomagan a sgrùdas trafaic (tòiseachadh le __utm) – tha sinn a’ cleachdadh Google Analytics airson faighinn a-mach ciamar a tha daoine a’ cleachdadh na làraich againn, agus airson seirbheis nas fheàrr a chur an gnìomh is sinn a’ sgrùdadh nan duilleagan a thathar a’ meas feumail is nach eil feumail. Tha sinn a’ cleachdadh an fhiosrachaidh air adhbharan sgrùdaidh a-mhàin.
• Criomagan ioma-mheadhan is sòisealta – ‘s ma dh’fhaoidte gum bi cuid de na meadhanan fillte air na duilleagan againn, a leithid bhideothan YouTube no goireasan Facebook, a’ cleachdadh chriomagan airson an t-seirbheis a dhèanamh nas fheàrr, is iad ga dèanamh nas pearsanta. Tha na criomagan seo riatanach, mar as àbhaist, airson am fiosrachadh ioma-mheadhan is sòisealta againn a chleachdadh, agus le bhith gan cleachdadh, tha thu ag aontachadh gun tèid an stèidheachadh.
Agus thèid criomag a tha fìor riatanach a stèidheachadh airson cuimhne a chumail gun do dhùin thu am fios mu dheidhinn nan criomagan.
Dè a nì mi mur a bheil mi airson gabhail ri criomagan?
Tha suidheachaidhean anns a’ bhrobhsair-lìn agad a leigeas leat smachd a chumail air mar a bhios tu a’ brobhsadh làraichean-lìn. Tha seo a’ gabhail a-steach suidheachaidhean gus rian a chumail air na criomagan agad. Thoir sùil air fiosrachadh cuideachaidh do bhrobhsair no tadhail air na ceanglaichean gu h-ìosal airson barrachd fiosrachaidh:


text:
- Tanag danaid an enic
Magh Ai lorg landhemhin
glor mn dlighim re gach ndreim
sirim gach tir fo tuarim.
- 3660] Ceilligh gach aen bhis a mbroid
gid
[...]
deachfear ag Fanaid
mor broid gach deidhfhir re dan
goid an enic don abhran.
- Is e in tabhran ro alaich
3665] an edail an ealadhain
do sgar in daghdan re dhath
abhran ban agus bachlach.
- Le righaib chagillte in cruid
nach tabhair treas ar mianaib
3670] bindi in cliar abhran foltach
sa camdhan fiar firlochtach
p.238
- Is iad duasa a nduthaich daib
(bia dna olarndha) d'aghbhail
mor a ceadach ar a cuid
3675] or na theallach ni iarraid.
- Sgarloid ur is eich is ba
duasa deaghaesa dana
a nedail mhor ni muirrnd beag
cuirn is or is airgead.
- 3680] Cliar ag cach rindi ga rad
cliar re (thathraisg) an abhran
gach fili bind da bagud
tind laim chridi is comthlamadh.{MS folio 23r b}
- Da rindeadh creach nac coir di
3685] ni thed rinn anadh (eirbhi)
da trian bho is each is arradh
ni mo creach dha gualabhair.
- Da trian indmhais Inse Fail
fheacht eile rob i ar nedail
3690] bha farbrig ba boing re baeis
boill na nairdrigh ro iarrmais
- Mael seaclaind Gabran da ghuid
aensuil Eochadha d'iarraidh
gor shir sin saeghul Mo Bhi
3695] nir daeradh ind fa eni
- Sa Bhreifni ni beg a rath
a cloind Bhriain mhoir meic Eathach
re la gan debheach re daimh
ata in teneach ar admhail.
- 3700] Oireacht meanmnach Maighi Slecht
Teallach nEathach na nardecht
sith mhagh ar ar shill gach neach
da dichradh ind in teneach.
p.240
- Da creachadh Inis Fail
3705] re fis an enich daghbhail
in eli mar dha fuair cor
da cuaid Eriu as a thinod
- Teallach nEathach na narm nglas
na neneach nan indmhas
3710] deigfir gan eallach gan or
teallach an enic dhadogh.
- Tomas mac Briain briseas cath
ise triath Teallaich Eathach
fear gradha ind na oireact
3715] dana lind a lorgaireacht.
- Ni fuil mas fhir don fhir sgeoil
nocho triall a tir naineoil
o bord maigi na in Ai
uaindi ach madh uighi aenlai.
- 3720] Dadola ar fud na Fodla
ar cis chaich da chomhfhuagra{MS folio 23v a}sgeal truadh mar tharlla in teneach
ag sluadh Banbha is bigeanach.
- Na chin fein fuair a ghabhail
3725] ig Mag soiclech Shamhradhan
on te gar choir a chagar
nocho doigh e dhuaslugud.
- Easbhaidh bho is indmhais is each
ar a thir thug in teneach
3730] tegheadh fa crodh mara cleacht
is nir ghon enfear dand oireacht.
- Is righdha rugadh i breath
ag mac Briain Benni Coilceach
ar ar chrodh ge dha cuir sin
3735] is gan dol fa fhuil inn enich.
p.242
- Fir mo ghut re geg Findi
maith fuigeall na firindi
do ghebh loghadh ar bru bhais
acht go molar thu a Thomhais.
- 3740] Teallach nEathach na neach nhgeal
teni beo nachar baideadh
bristear ar chach gach cath leo
a rrath gu brath bidh bithbheo.
- Mac meic Dhondchaidh dhuin Uisnich
3745] fhados teni in teallaichsin
a brondadh mar gual ngairthi
condadh buan a beathaiti.
- Athair Tomais tug gach maighm
Brian Breagach rob e a orainm
3750] ba Brian Breagach im cheand greach
in seaghach fial seang suirgheach.
- Righraidh Teamhrach tuaithi Breadh
as iad sgaith gleiri Gaegheal
ar ud Bhanbhan cian re clas
3755] a darrla im Brian da mbregas.
- Breaghdha ar gach neach fo nimh
is on righraigsin raithteir
a radh ri neach im ni olc
ni thi ar mbhreath ar a mbredhocht.
- 3760] As i in breagacht ge be i mbheath
gaisgeadh is uaill is eneach
ag sin triar nar tri lochta{MS folio 23v b}
da bhi a mBrian na breadhachta.
- Ceirdi a athar o fhas
3765] meabrach ataid ag Tomas
in triur ro bhi im Brian on brudh
dlai ar a triar ni tugsun.
p.244
- Gaisgeadh is eneach is uaill
sa fhearchoin echtaich armruaidh
3770] na dhiaid lenas is ni da locht
breogos Briain is a beogocht.
- In fod fireonach i bhuil
is da cinel cleach Ludhbhaidh
suithneart san uir as ar as
3775] da cruithneacht a tuir Tomas.
- Rigan chonghaireach caithmeach
a thir duasbhog dheaghaichneach
a fidh na talamh ni thug
a tarad ach dfir fialbug.
- 3780] A tuath ni theid ar a muin
marcach ainfhial nach easguir
tir na ngeleac is na greadh seang
fear gan eneach ni fuilnghnend.
- Da thir is fearta feili
3785] freasdal churadh Chorrshlebhi
idna i tuath nar cnai bha crodh
is gnai i Dhuach fan domhan
- Liadi uisgi a ol gu beacht
dala in uaran ga oireacht
3790] brondadh cruidh gan cruas du cach
as uas da tuir a chonach.
- Eneach orro ga urail
is bind le sil Samhradan
neach do miadaich miadh na nam
3795] ga riar a gegaibh Gabhran.
- Ni uil is ni bia is da mbeath
fear dan aicmi gan eneach
comhartha a sil is e riam
ni dibh e damad ainfial.
p.246
- 3800] Gach cluain taebtrom torrach
dun gealal dedbhan dearclondach{MS folio 24r a}a tir inn inbhaidh a toir
bidh re tignaib ga iarraid.
- Mor saith tanaisdi a thiri
3805] beag nar baid clu a choimdhini
docair do domna fai fas
is a gnai tarrla ar Tomas.
- Mairg do ni fraechacht na fearg
ris an gruadh chorcra ngelearg
3810] magnenar neach do ni tlas
da mbeath ar a thi Tomas.
- Mac Briain mheic Samradhan shaeir
a lucht deabtha ro dhiansgail
gach greas da gresaibh re gha
3815] ga mheas re treasaib Tana. Tanag
- Nualaith Breadh bumi na gliar
bainmheirrleach enich Oirghiall
ar muin mhna Eni na eoch
ata a theiri don neneoch.
- 3820] In teneach na fhir ghradha
gun geanmnaidh reigh rosgmhalla
a crodh mar ra chleacht ro chaith
no gor ghabh neart ag Nualaith.
- Ingean Mheg Ughir ucht ban
3825] glac mheirgeal amlas uchtan
gach eang greata o gheis Chabha
mar neachta ar eis fhearthana. Tanag
- Tanag dathchur Fhodla air
Aedh O Domhnaill Duin Bhalair
3830] gealltair do ri Fail i fhad
cain as gach thir as a tanag. Tanag
p.248


text:
Contra-danns Albannach
Is e a tha ann an contra-danns modh dannsaidh stèidhichte air "seata fada" 's a bhitheas sreath nam fir a' dannsadh an aghaidh (contra)ri sreath na mnà. Taobh a-steach am pàtran seo, dannsaidh "cupalan" le chèile agus bithidh gach cupal (fear is boireann)a dannsadh ri na cupalaibh eile a tha a' gabhail pàirt 's an seata. Bithidh gach dannsa fa-leth dèanta a gluasadan sònraichte. Anns a' chuid bu mhòr de na dannsaichean, Is e an cupal aig ceann na seata a dhannsas "turus" le na dannsairean eile mus a bith iad a' ruigsinn bun na seata agus tòiseachaidh an dannsa a-rithis le cupal ur gan treòrachadh. Thèid roinneadh eadar na dannsaichean a rèir an seòrsa ciùil as freagarrach dhaibh: Port Singilte (6/8), Ruidhil (4/4) agus Srath Spè (4/4).
Cruth seata[deasaich | deasaich an tùs]
Aig toiseach gach dannsa seasaidh na cupalan nan loidhneachan shìos an talla, Is e "ceann" an seata an ceann as fhaisg air a còmhlan-ciùil, agus a choimhead a nuas (bhon còmhlan-ciùil) bithidh na fir nan loidhne air an taobh deas agus na caileagan nan loidhne air an taobh clì. Gach dannsair a chuir aghaidh ris a chèile/cèile agus (ma bhitheas an talla mòr gu leòr ri uimhir nan dannsairean) astar mu deidhinn 2 mheatair eadar na boireann agus na daoine. Cleachdaidh an cuid bu mhòr de na dannsaichean "Albannach" 4 cupal ris an seata, ged nach bi ach triùir cupal nan dannsadh aig uair sam bith. Mar sin bithidh a' chiad cupal a' dannsadh turas leis an 2na agus an 3s cupal, a' crìochnachadh 's an 2na ionad. Dannsaidh iad turas eile ( dara thuras) mus am bithidh iad nan "sleimhinn" ri bun na seata. Mur eil daoine gu leòr ann a dhèanamh seataichean slàn, uaireannan bith seata ghoirid dèanta a trì cupal gach dannsair na dannsadh fad an t-siubhail. Anns an Dùn Deagh agus Machair Aonghais thèid cleachdadh air "seata nan seachd cupal" airson a h-aon aobhar.
Gluasadan[deasaich | deasaich an tùs]
Bithidh gach dannsa fa-leth dèanta a "gluasadan" 8 ceum ri gach gluasad, ceum ri gach "slat" ciùil. Mar eisimpleir: Ruidhle(8 ceum ), cearcall (4ceum dhan deas, 4 ceuman air ais), Posette (2 chupal a’ dannsadh seachad air a chèile an 8 cheum ri gabhail ionad a chèile). Reul (4 duine a’ dannsadh mun chuairt agus na làmhan deas an greim (4 ceuman) agus air ais, le na làmhan clì (4 ceuman)).
Spòrs nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh gu bheil ball-coise spòrs nàiseanta na h-Albainn ach chan eil contra-danns' fada ga chùlaibh, agus air feadh Alba cha mhòr nach eil talla-bhaile as aonais "clas" a chruinnicheas oidhche 's a seachdainn a dhèanamh (neo a ionnsachadh)dannsaichean 's a mhodh. Bithidh gach clas ionadail a' cumail dannsa 2 neo 3 turus 's a bhliadhna. Mar is tric aig na tachartasan seo, bithidh 18 dannsaichean eadar dhealaichte air a' phrògram agus bithidh 2 bhreic- 1d airson strùpag 'us ceapairean agus 2na airson roiteag is sile. Is e prìomh riaghailt nach danns thu leis a h-aon partner ach triop neo dha air feadh an oidhche, dara riaghailt nach diùlt thu danns' mur eil cuideigin eil air iarraidh an danns 'ud leat nas tràithe agus an treas riaghailt - ma thuiteas tu nach laighe thu air an ùrlar ach feumaidh tu èirigh cum ort ri deireadh na danns.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Gun Urra agus air a sheinn le: magnus greumach.
This is a song written by: Gun Urra and sung by: magnus greumach.
Èisg bhig, èisg bhig,
nach tu tha math air snàmh.
Gu dearbha feumaidh mise sin
oir bidh mi snàmh gu bràth.
Èisg bhig, èisg bhig,
am fairich thusa fuachd?
Chan fhairich idir, 'ille chòir,
ged tha mi measg nan stuadh.
Èisg bhig, èisg bhig,
a bheil thu idir sgìth?
O chan eil, chan eil, chan eil,
cha toigh leam bhith air tìr.
Èisg bhig, èisg bhig,
a leig thu idir d' anail?
Is math a dh'fhaodas mise sin
a-staigh am measg an fheamainn.
Èisg bhig, èisg bhig,
dè dh'ith thu an-diugh?
Lugaichean is boiteagan,
is smodal anns an t-sruth.
Èisg bhig, èisg bhig,
càite bheil do dhachaigh?
Tha mo dhachaigh anns a' chuan
mìle mach on chladach.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Hànobhar
‘S e baile mòr air an àirde an iar na Gearmailte a th’ ann am Hànobhar (Gearmailtis: Hannover, IPA: 'ha'no:fɐ, Laideann: Hannovra). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1150 is fhuair e a chuid chòirichean ann an 1202 agus tha an t-ainm a’ ciallachadh àrd bruaich. Tha e suidhichte aig 55m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Leine, anns an stàit Sagsainn Iosail agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 249km air falbh bho Bherlin, 240km bho Düsseldorf agus 132km bho Hamburg.[1] Chaidh Oilthigh Leibnitz Hànobhar a stèidheachadh dìreach ann an 1831.[2] Tha 519,619 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 11 baile nas motha na dùthcha.[3]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Hànobhar a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn bho 1150. ‘S e dìreach baile beag iasgach suidhichte air àrdan os cionn na h-aibhne Leine a bh’ann (dh’fhaodamaid ann t-seann ainm Honovere (Hohes Ufer), a chur sa Ghàidhlig mar "bhruich àrd"). Ann an 1241, thug an Diùc Otto à Hànobhar neo-eisimeileachd dhan bhaile.[4] Tha dà achd ann is iad a’ dearbhadh na còirichean sin, air an stèidheachadh seann laghan coitcheann a’ bhaile. Bha slighe aibneach chudromach an seo aig an àm ud leis gun tigeadh dà sheann shlighe mhòr dìreach an seo. Dh’fhàsadh an clachan air sgàth sin is ‘s e baile marsanta le margaidh a bh’ann Hànobhar aig deireadh na meadhan-aoisean is fiù’s fhuair e còirichean sònraichte. Chaidh am baile a reic dha na Welf, is iad a’ fuireach an seo anns an 17mh Linn co-dhiù.[5]
Dh’fhàs am baile na bu bheartaiche ann an àite goirid is fiù’s fhuair e ballrachd na Lìog Hansa ann an 1368.[6] Chaidh na h-eaglaisean as motha an Hànobhar a thogail fad an 14mh Linn. Aig an aon àm thogadh mùr làidir dìona mu thimcheall a’ bhaile. Tha pìos neo dhà bhuaithe air fhàgail ann an corra àite, mar eisimpleir An Tùr Béguinage agus aig an Taigh-tasgaidh.
Bha dleastanas poiliteagach uabhasach cudromach aig ìre eadar-nàiseanta aig Hànobhar bhon 17mh Linn: ann an 1714, ghabh mac an Rìgh de Ernst-August thairis cathair-rìgh na Breatainn Mòire mar Rìgh Seòras I tro phòsadh; fhuair Hànobhar deagh chliù air sàilleabh an aonaidh phearsanta seo eadar dà theaghlach rìoghail.[7] Ghabh an Cath Hastenbeck àite ri linn Cogadh na Naoi Bliadhna, ann an 1757.[8] Chuir Arm na Frainge ruaig air Feachdan Hànobhar is ghabh iad thairis am baile. Ann an 1803, ri linn cogaidhean ar-a-mach na Frainge, bha mu 25,000 saighdearan frangach anns a’ bhaile.[9] ho 1807 gu ruige 1813 bha i na pàirt Rìoghachd Westphalen.
‘S e rìoghachd neo-eisimeileach fo Rìghrean Hànobhar fhèin, a bh’ann Hànobhar gus a dh’aonadh e leis A’ Phrùis ann an 1866.[10] Bha na daoine ann an Hànobhar an aghaidh Riaghaltas na Prùise.[11] Aig an aon àm, thòisich leasachadh mòr ann an Hànobhar. Fiù’s thogadh baile ùr eadar an stèisean is an t-seann bhaile agus thachairt fàs mòr anns a’ ghnìomhachas an dèidh Aonadh na Gearmailte ann an 1871.
Thug saighdearan na 84mh rèisimeid coise às na Stàitean Aonaichte Hànobhar thairis, gun sabaid sam bith, air an 10mh latha dhen Ghiblean 1945, is chuir sin crìoch air a’ chogadh anns a’ bhaile seo.[12] Thug an cogadh buaidh mhòr air a’ bhaile. Chaidh meadhan a’ bhaile a mhilleadh gu lèir leis na h-ionnsaighean boma. Ann an 1945, bha faisg air 2/3 na toglaichean air an leigeil nan tobhtaichean neo ann an droch stàit air sàilleabh na h-ionnsaighean boma.[13] Bha mòran de dhaoine gun dachaigh. Bhìte a’ sgioblachadh is a’ togail a’ bhaile a-rithist gu luath an dèidh a’ chogaidh.
‘S e baile torach nàdarra ann an nòs ùr a th’ann Hànobhar an latha an-diugh.[14] Tha iomadach àite cultarail ann, a bharrachd air deagh bhùithtean is tachartasan sònraichte aig ìre nàiseanta mar na fèiltean is na fèisean Schützenfest: ‘s e fèis bhliadhnail do clubaichean boghadaireachd na roinne a th’ann.[15] Tha Fèis an locha Machsee ainmeil cuideachd.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gottfried Leibniz (1646 – 1716) Matamataigear.
- Wilhelm Herschel (1738 – 1822) Eòlaiche na Speuran.
- Deòrsa II, Rìgh Bhreatainn is Èireann (1683 - 1760).
- Armand-Octave-Marie d’Allonville (1809 – 1867) Saighdear.
- Adolph Wilhelm Hermann Kolbe (1818 - 1884) Ceimigear
- Otto Sander (1941 - 2013) Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Oilthigh Leibnitz Hànobhar
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ World 66
- ↑ Welfen
- ↑ Dr Johannes Falke(1863). Die Hansa als deutsche See- und Handelsmacht
- ↑ Alison Weir:Britain's Royal Families: The Complete Genealogy, Revised edition. Random House
- ↑ Sam Mustafa
- ↑ Jstor
- ↑ Jstor
- ↑ The Routledge companion to European history since 1763, Chris Cook, John Stevenson, ISNB 0415345839
- ↑ US Holocaust Museum
- ↑ Nicola Lambourne: War Damage in Western Europe: The Destruction of Historic Monuments During the Second World War, Edinburgh University Press 2001, ISBN 0-7486-1285-8
- ↑ World Guides
- ↑ Germany Tourism
- ↑ SisterCities
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ Stadt Leipzig
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Annuaire de France
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Seumas IV Alba
Ghairmeadh Rìgh Alba dheth Seumas IV nuair a chaidh athair, Seumas III, a mharbhadh le cuilbheirt às dèidh Bhlàr Allt nan Seileach (Beurla: Sauchieburn - 11 an t-Ògmhios 1488). Bha Seumas, mas fhìor, aig ceann nan reubaltach a rinn ar-a-mach an aghaidh athar, ged nach robh e ach na ghille òg san àm. A-riamh bhon uair sin gu latha a bhàis, chaith Seumas IV crios-iarrain trom mu chneas gach inid, mar nàdar de aithreachas.
Is fhada bho bha eachdraichean dhen bharail gur h-e a bu chomasaiche dhe na rìghrean Stiùbhartach, agus shoirbhich le Alba fo riaghladh. Stèidhich e oilthigh leighis ann an Obar Dheathain, agus bhrosnaich e malairteachd is na h-ealain; bha e fhèin ionnsaichte is iomadach cànan aige, Gàidhlig nam measg.
Tha cuid a' cumail a-mach gun robh Seumas IV na Rìgh Alba mu dheireadh a bha fileanta sa Ghàidhlig. Tha fios againn gun robh Gàidhlig aige bhon fhianais a dh'fhàgadh le fear Pedro Ayala, an tosgaire Spàinnteach - uime sin, 's e Seumas am fear mu dheireadh air a bheil fios le cinnt againn, ged a tha cuid eile ag ràdh gun do bhruidhinn Seumas V i. Ach Gàidhlig ann no às, 's e Seumas IV a chuir às do Thighearnas nan Eilean ann an 1493; bha an tighearnas air fàs ro chumhachdach, chun na h-ìre far an do chuir e an rìgh fhein gu dùbhlan.
Bha e a' mhiannachadh gum biodh sìth eadar Alba is Sasainn; air an dòigh sin phòs e Mairead Tudor, nighean Eanraig VII, ann an 1503 - thuirte "pòsadh a' chluarain san ròs" ris a' phòsadh seo.
Ach bhris cogadh a-mach a-rithist eadar an dà dhùthaich, agus chaidh Seumas IV a mharbhadh a' sabaid aig ceann airm, latha Blàr Flodden (9 an t-Sultain 1513), batail mòr an ceann a-tuath Shasainn an aghaidh nan Sasannach. Bha e mar amas aige cuideachadh a thoirt do na Fraingich, oir bha cogadh ann eadar an Fhraing agus Sasainn aig an àm.
Dh'fhàgadh a mhac Seumas V na rìgh, ged nach robh e ach bliadhna a dh'aois. Dh'fhosgail seo an doras gu amannan glè dhoirbh airson Alba.


text:
Alexis de Tocqueville
Air a bhreith ann an 1805, chanadh iomadach duine gun do mhìnich Alexis de Tocqueville (IPA: alɛksis də tɔkvil) nàdar na dùthcha agus an t-sluaigh Aimearaganaich na b' fheàrr na duine roimhe no duine eile a lean.
Cha robh e ach 25 agus a treanadh airson dreuchd a ghabhail mar bhreitheimh nuair a shiubhail e gu Aimeareaga ann an 1831 le caraid dha, Gustave de Beaumont, a bha cuideachd na fhear-lagha. Airson mu naoi mìosan chuairtich iad an duthaich – bho New Orleans an taobh an deas na dùthcha gu Michigan faisg air na crìochan le Canada. B’ e an obair a thug iad tarsainn air A' Chuan Siar agus còir aca rannsachadh a dhèanamh air prìosanan anns na Stàitean Aonaichte gus am b’ urrainn do luchd na Frainge na prìosanan acasan a leasachadh, ach dh’aidich e aig an àm gun robh làn a dhùil aige barrachd a dhèanamh agus e an dòchas “pìos mòr a sgrìobhadh agus cliù a choisinn dhuinn fhèin.”
Mar rannsaichear chan eil teagamh sam bith gur e duine comasach dha-rìreabh a bh’ ann an de Tocqueville agus bhiodh e a' còmhradh agus a' cur ceistean air a h-uile duine gun diofar am b' e luchd-obrach bochd a bh’ annta no dotairean, seanatairean, ollamhan, uachdarain gu duine ainmeil agus cumhachdach mar Sam Houston, a bha na cheann-suidhe air Texas mus do dh’aonaich e leis na Stàitean, am President Anndra Jackson agus am President John Quincy Adams. Gu dearbh fhèin fhuair e fiù 's cothrom bruidhinn ri Charles Carroll – an duine mu dheireadh a bha beò a chuir ainm ris an Declaration of Independence agus an duine a bu bheartaich anns an dùthaich aig an àm sin. An dèidh a' chuairteachaidh mhòir a rinn e agus na h-oidhirpean aige rannsachadh domhainn a dhèanamh air nàdar na dùthcha, thill e dhachaidh agus sgrìobh e “Democracy in America” agus ged a chaidh fhoillseachadh an toiseach ann an 1835 cha deach e a riamh a-mach à clò.
Tha an leabhar seo sònraichte cliùiteach airson mar a bha tuigse aige air eachdraidh na dùthcha agus cho tric ‘s a bhruidhinn Tocqueville air rudan a thachaireadh thairis air na bliadhnachan a bha rin tighinn. Dh’aithnich...?
Bha dragh mòr air Tocqueville mun “tyranny of the majority” agus 's ann bhuaithe a thàinig an term sin. Thuirt e gun robh cumhachd dha-rireabh aig am majority anns na Stàitean Aonaichte agus gun robh e duilich do dhuine dhol an aghaidh a' mhòr-shluaigh an dèidh dhaibh tighinn gu aontadh air ceist. Bha e dhen beachd gur e rud cunnartach a bha seo, agus gum faodadh e cròn a dhèanamh anns an àm ri teachd. Chanadh cuid gun robh seo ri fhaicinn anns na bliadhnachan a lean 9/11 agus tha e duilich dha rireabh beachdachadh an aghaidh a mhòr-shluaigh.
Tha Tocqueville fosgailte agus buadhach do gach ginealach ùr agus a' cleachdadh daoine le iomadach beachd no partaidh no feallsanachd phoilitigeach na thuirt e mar fhianais gu bheil na beachdan aca ceart. ‘S e aon de na beachdan as ainmeil a bh’ aige gun tigeadh Aimearaga agus an Ruis gu còstrì agus iad air fàs nas cumhachdach na na dùthchanan eile. “Tha atharraichean mòra dha-rireabh eadarra, agus dòighean nan sluaighean a cheart cho atharraichte. Ach tha a h-uile coltas ann gu bheil e an dàn gum bi buaidh aig gach dùthaich thairis air leth an t-saoghal anns an linn ri thighinn.” Aig àm a' cgogaidh fhuair bha luchd na làimhe-dheise ann am poiliteags Amerigeanach gu math deidheil air cho tùrail ‘s a bha e agus bhiodh iad gu tric ag ràdh na thuirt e nuair a rinn e coimeas eadar na Stàitean Aonaichte agus an Ruis: “aig crìdhe an Americanach tha a nàdar aige stèidhichte air saorsa; aig cridhe an Ruiseanaich tha a nàdar stèidhichte air tràillealachd” Ach aig a cheart àm bhiodh luchd na làmhe chlì a' freagairt le beachd eile a bh’ aige: “Chanain gum bì e gu sìorraidh nas fhasa do phrionnsa a dh’ èiricheas ann an dùthaich a tha deamocrach agus cumhachdach arm a thoirt gu cogadh eile na a chumail ann an sìth an deidh buaidh fhaighinn.” Mar Chaitligeach, ghabh Tocqueville beagan iongadh air cho laidir ‘s a bha creideamh anns na Stàitean Aonaichte, agus e den bheachd gun robh an sluagh nas diadhaidh air fad na bha sluagh na Frainge. Bhruidhinn e mun chùis ri luchd-leantainn bhon a h-uile eaglais, ach gu h-àraidh sagairtean na h-Eaglaise Chaitligich, agus chuala e bho gach taobh gur e mar a bha sgaradh laghail ann eadar an eaglais agus an stàit a bha fàgail creideamh cho laidir. Mar sin sgrìobh e “cho fad 's nach eil cumhachd aig creideamh seachad air dòchas agus dòigh a thoirt do dhuine ann am bròn, buannaichidh e aithre mic-an-duine.” Ach thug e seachad rabhadh cuideachd: “chan urrainn do chumhachd an riaghaltais a bhith aig na h-eaglaisean gun daoine a' fàs a cheart cho gràinneil nan aghaidh ‘s a tha iad ris an stàit agus luchd-poileataigs fhèin.”
Bha è gu math teagmhach mun dòigh a bhiodh an riaghaltas agus cumhachd luchd-phoileataigs a' fàs agus a' sgaoileadh agus tòrr de na thuirt e a cheart cho iomchaidh ann an Washington san latha an diugh. Bhruidhinn e air mar a tha an-còmhnaidh sluagh mòr de dhaoine ann a ghabhas ris a' phrionnsabal nach eil gnothaich sam bith aig an riaghaltas ri na thachaireas ann am beatha priobhaideach, ach aig a cheart àm tha iad uile a feuchainn ri argamaid a dhèanamh gu bheil adhbhar sònraichte aig an riaghaltas taic a thoirt dha anns na cùisean aig a bheil buaidh air an obair aigesan, ach nach bu choir dha idir gabhail ri roinn sam bith eile.
Ged a bha Tocqueville mothachail air trioblaidean, agus na paradoxes, a bha rin lorg anns an t-siostam Aimearaganach tha Democracy in America làn dòchais airson, agus a dèanamh moladh air, na Stàitean Aonaichte agus e ag ràdh mu dheireadh “ann an America chan e na Stàitean Aonaichte a chunnaic mi a-mhàin ach fìor-chruth agus nàdar Deamocrasaidh fhèin.”
Chunnaic e mu fhichead bliadhna mus do thachair an Cogadh Siobhalta, gum biodh cogadh mòr borb ann, stèidhichte ann an taboh a deas na dùthcha – ged a bha esan den bheachd gur ann eadar na daoine dubha agus na daoine geala a bhiodh e an àite eadar taobh tuath agus taobh deas nan Stàitean.
Canaidh tòrr dhaoine - ge a b’ e coigrich th’ annta no Americanach – gur ann tro shùilean Tocqueville agus an sgrìobhadh a rinn e o chionn corr is 170 bliadhna a thuigse iad nàdar nan Stàitean Aonaichte.


text:
Luchd-rannsachaidh
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' cur gu mòr ri rannsachadh na Gàidhlig. Chaidh 15% de dh'obair rannsachaidh na Colaiste ann an cuspairean Ceilteach a chomharrachadh mar 'internationally excellent or world-leading' bhon RAE anns an Dùbhlachd 2008.
Tha iomadh pròiseact rannsachaidh anns a bheil a' Cholaiste an sàs leithid Ionad Nàiseanta na h-Imrich agus Soillse, iomairt nàiseanta a tha a' ceangal a-staigh OGE agus na h-oilthighean ann an Obar Dheathain, Glaschu agus Dùn Èideann.
Tha luchd-obrach na Colaiste an sàs ann an obair rannsachaidh aig fìor àrd-ìre agus tha 11 dotaireachd nam measg. Tha cruinneachadh prìseil de leabhraichean Gàidhlig agus Ceilteach aig an Leabharlann agus tha a' Cholaiste cuideachd a' toirt chothroman do dh'oileanaich PhD.
-
An Dr Jacob King
Neach-rannsachaidh (Obair Dàta)
Tha an Dr Jacob King ag obair aig Ainmean-Àite na h-Alba, com-pàirteachadh nàiseanta gus dreachan ceart de dh’ainmean-àite Gàidhlig a rannsachadh agus stèidheachadh airson mhapaichean, shanasan is cleachdaidh choitcheann. ’S ann aigesan a tha an obair rannsachaidh gus na h-amasan seo a choileanadh; tha e cuideachd an sàs ann a barrachd...
-
An t-Oll Ùisdean Cheape
Àrd-Òraidiche
-
An t-Oll. Richard A.V. Cox
Òraidiche
Bha Richard corra bhliadhna a' fuireach ann an Leòdhas mas deach e na oileanach a dh'Oilthigh Ghlaschu a dh'ionnsachadh fon Oll. Ruairidh MacThòmais. An dèidh dha tòiseachadh air an fhor-cheum aige ann an Glaschu, fhuair e cothrom a dhol a dh'ionnsachadh a dh’Oilthigh Oslo fad dà mhìos gu leth, fhad barrachd...
-
Brian Dòmhnallach
Neach-rannsachaidh (Obair Dàta)
-
Dr Caoimhín Ó Donnaíle
Àrd-Òraidiche
-
Dr Dòmhnall Uilleam Stiùbhart
Òraidiche
-
Dr Gillian Rothach
Àrd-Òraidiche agus Iar-Stiùiriche an Fhoghlaim
-
Dr Iain Mac a' Sporain
Rannsaiche
-
Dr Meg Bateman
Àrd-Òraidiche
'S ann à Dùn Èideann a tha Meg Bateman. Dh'ionnsaich i a' Ghàidhlig ann an Uibhist a Deas na banaltram-chuideachaidh agus aig Oilthigh Obair Dheadhain far an tug i a-mach ceum ann an Eòlas Ceilteis agus PhD ann am Bàrdachd Chlasaigeach Spioradail. Sgrìobh i cùrsaichean air astar do Cholaiste Thelford barrachd...
-
Dr Mike Cormaig
Àrd-Òraidiche
-
Dr Sìleas L. NicLeòid
Neach-rannsachaidh, Soillse
Rinn Sìleas a' chiad cheum aice (1ad Staatsexamen) ann an Cànanas is Litreachas na Gearmailtis agus na Beurla, agus ann an Oideachas aig Oilthigh Mhainz (A' Ghearmailt) ann an 2006. Chuir i crìoch air teisteanas foghlam àrd ìre ann an Gàidhlig aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 2007, mus robh barrachd...
-
Dr Timothy Currie Armstrong
Neach-rannsachaidh, Soillse
-
Iain Mac an Tàilleir
Òraidiche
-
Màiri Sìne Chaimbeul
Òraidiche
-
Mark Wringe
Àrd-Òraidiche


text:
News Article
Alba name squad for Gaelic Shinty/Hurling International
Wednesday, March 21st, 2012 at 9:22AM
Alba, the Scots Gaelic shinty team has named its squad for the fifth running of Iomain Cholmcille, the Shinty/Hurling International Series between Gaelic speakers from Scotland and Ireland, will be held in Portree, Isle of Skye on Saturday 7th April.
Players from across Scotland are involved in the squad with Lewis, Inverness, Ardnamurchan, Kinlochshiel and Lochcarron all in volved. But Eòghan Stewart, manager of Alba will have to do without any players from Skye, but he is very happy about this.
The Squad is as follows:
Eòghan Stewart (Manager)
Crisdean Finlayson (Lochcarron) Paul Duke, Conor MacDonald, Donald Lamont, Innes Lamont, Andrew Murray MacDonald, Micheal MacDonald (Lewis) Sean MacLeod (Tayforth), Calum MacDonald (Glasgow/Uist) Doneil MacLeod (Boleskine) Seumas Charity, Seumas Nairn (Lochbroom) Stuart Cameron, JD MacMaster (Ardnamurchan) James MacRae (Kinlochshiel), Andrew Grace (Inverness) Jack Fraser (Fort William)
Since the competition started in Oban in 2007, the trophy has been fought for between the Alba team and Micheal Breathnach GAA, representing Ireland. This year, however, there will be a new shape to it.
The festival has been supported with funding from Colmcille, the body with responsibility for strengthening links between the Gaelic communities of Ireland and Scotland, but with the event growing ever more successful each year, Colmcille have been interested in widening the scope of the series.
Stewart said, “ The competition has been so successful over the years that Colmcille made a big push to expand the competition to include Northern Ireland, but that would mean two teams from Ireland and one from Scotland. It was therefore natural enough to divide the squad in two and give more Scottish Gaels the chance to get involved and have one team for the Sgitheanachs and one for the rest of Scotland.”
For the first time, there will be four teams, two representing shinty, Alba and a representative Skye team, and two from hurling, Micheal Breathnach and a team from Ulster. This fulfills a long term aim of Colmcille that Northern Ireland be part of the project.
The competition will be held at Pàirc nan Laoch, the home of Skye Camanachd, one of Scotland’s greatest shinty grounds.
Stewart is looking forward to seeing his young squad on the park. “There are young, talented players in the squad, it’s great to give an opportunity like this to lads like Jack Fraser from Fort William who has come through Gaelic Medium Education and to Andrew Grace who has learned the language to a great level at university. It will also be great to welcome back JD MacMaster and Doneil MacLeod, they played in the first Gaelic game five years ago and it will be good to have them involved again.”
“We will miss big Keith MacDonald from Uist and Coinneach Campbell from Scalpay, one is abroad and the other is injured but we have Keith’s little brother Calum involved and he is a great player for Glasgow University.”
Winning isn’t the be all and end all for Stewart, although he will make sure his team does enough to win the tournament. The revitilisation of the language is the primary aim of the project.
“This is the thing, there are not many opportunities for young men to speak Gaelic informally, some can access music and dance but through sports many more can come together and use the language naturally and easily.”
“We only have one rule and that is that players speak Gaelic whilst training and playing. In fact we have a rule that the referee can send a player off for not speaking Gaelic but that has never happened. Everyone buys into the concept and within a day, those who may not speak Gaelic that often (for whatever reason) are filled with confidence and speaking away as fluently as everyone else.”
Alba ag ainmeachadh sguad airson Iomain Cholmcille a Còig anns an Eilean
Tha Alba air an sguad aca ainmeachadh airson a’ chòigeimh chluiche de dh’Iomain Chomcille, an co-fharpais iomain eadar-nàiseanta eadar luchd na Gàidhlig ann an Alba is Èirinn, a thèid chumail ann am Port Rìgh, an t-Eilean Sgitheanach air Disàthairne 7mh den Ghiblean.
A-measg an sguad, tha cluicheadairean bho air feadh na h-Alba an-sàs ann. Tha cluicheadairean à Leòdhas, Inbhir Nis, Ard nam Murchan, Ceann Loch Seile agus Lochcarrainn nam pàirt den sguad. Ach feumaidh manaidsear Eòghan Stiùbhart a dhèanamh as aonais chluicheadairean bhon Eilean Sgitheanach, ach tha e toilichte mu dheidhinn seo.
On a thòisich an co-fharpais seo san Òban ann an 2007, tha an strì air a bhith eadar sgioba na h-Alba agus CLG Micheal Breathnach, a’ riochdachadh na h-Èireann ach am bliadhna bidh crùth ùr air.
Airson a’ chiad uair, bidh ceithir sgiobaidhean ann, a dhà a’ riochdachadh iomain na h-Alba, Alba fhèín agus sgioba a’ riochdachadh an Eilein Sgitheanaich fa leth, agus a dhà a’ cluich iomain na h-Èireann, Micheal Breathnach agus sgioba o Uladh. Tha seo a’ coileanadh àmas Cholmcille gum biodh Èirinn a Tuath (no an Tuaisceart ann an Gàidhlig na h-Èireann) a’ gabhail pàirt sa ghnòthach.
Chaidh Iomain Cholmcille a chur air chois le taic-airgid o Cholmcille, am buidheann airson ceanglaichean eadar na Gaidheil ann an Alba is Èirinn a neartachadh. Ach, leis an tachartas a’ sìor-fhàs nas soirbhichile gach bliadhna, bha ùidh aig Colmcille a’ chùis a leudachadh.
Thuirt Stiùbhart “Tha an co-fharpais air a bhith cho soirbheachail thar nam bliadhnaichean gun robh impis ann bho Cholmcille a leudachadh gus Eirinn a Tuath a thoirt na lùib, ach bhiodh sin a ‘ ciallachadh gum biodh dà sgioba bho Èiriinn agus aon bho Alba. Bha e nàdarrach mar sin, an sguad a roinn ann an dà leth agus an cothrom a thoirt do bharrachd Ghaidheil a thighinn an lùïb ghnothaichean le sgioba ann dha na Sgitheanaich agus sgioba eile ann airson a’ chòrr de dh’Alba.”
Thèid an co-fharpais a chumail aig Pàirc nan Laoch, dachaigh Camanachd an Eilein, fear dhe na goireasan iomain as fheàrr ann an Alba.
Thuirt Stiùbhart gun robh e a’ coimhead air adhart ris an sguad ùr òg aige fhaicinn air a’ phàirc, “Tha gillean òga làidir is tapaidh anns an sguad, bidh e math cothrom a thoirt do ghillean mar Jack Friseal às a’ Ghearasdan a tha air tighinn tro mheadhan na Gàidhlig agus do dh’Anndra Grace a tha ag ionnsachadh a’ chànain gu deagh ìre aig an oilthigh. Bidh e math fàilte air ais a thoirt do JD MacMhaighstir agus Doneil MacLeòid, chluich iadsan anns a’ chiad gheam o chionn còig bliadhnaichean agus bidh e math a thoirt a-steach a-rithist.”
“Bidh sinn cuideachd ag ionndrainn Keith Dhòmhnallaich agus Choinnich Chaimbeul, tha fear dhiubh thall thairis agus am fear eile air a dhroch leòn ach bidh bràthair Keith, Calum, a tha na dheagh chluicheadair do dh’Oilthigh Ghlaschu a’ gabhail pairt mhòr sa ghnòthaich
Chan e buannachadh an rud as cudromaiche ge-tà, ged a bhios Stiùbhart a’ dèanamh cinnteach gun dèan an sgioba aige cho math ‘s a b’ urrainn dha an co-fharpais a ghleidheadh. ‘S e ath-bheòthachadh cànain a tha anns a’ phrìomh àmas aig a’ phroiseact.
“”S e a tha ann, nach eil cothroman gu leòr aig fir òga Gàidhlig a bhruidhinn ann an suidheachaidhean neo-fhoirmeil, tha ceòl agus dannsa ann do chuid ach ‘s ann tro spòrs ‘s urrainn dha fada a bharrachd tighinn ri chèile agus an cànan a chleachdadh gu nàdarrach is gu furasta.”
“Chan eil ach aon riaghailt, ‘s e gum bruidhinn cluicheadairean Gàidhlig ann an treanadh agus air a’ phàirc. Gu dearbh, ‘s urrainn don reitire cairt dhearg a thaisbeanadh do dhuine sam bith nach bhruidhneas i ach cha do thachair sin riamh. Bidh a h-uile duine a’ gabhail ris agus taobh a-staigh latha, tha feadhainn nach eil a’ bruidhinn Gàidhlig cho tric (ge b’e an t-adhbhar) a’ togail misneachd ‘s iad cho fileanta ri càch.”
Eòghan Stiùbhart (Manaidsear)
Crisdean MacFhionnlaigh (Lochcarrainn) Pòl Duke, Conor Dòmhnallach, Dòmhnall MacLaomainn, Aonghas MacLaomainn, Anndra Moireach MacDhòmhnaill, Micheal Dòmhnallach (Leòdhas), Sean MacLeòid (Tatha For), Calum Dòmhnallach (Oilthigh Ghlaschu/Uibhist), Dòmhnall Niall MacLeòid (Both Fhleasgainn) Seumas Charity, Seumas Nairn (Lochbhraoin) Stuart Camshron, JD MacMhaighstir (Ard nam Murchan), Seumas MacRàth (Ceann Loch Seile) Anndra Grace (Inbhir Nis) Jack Friseal (An Gearasdan)
PHOTO: Courtesy of Neil G Paterson (c)


text:
Bàn-dhearg
'S e dath dèanta le measgachadh geal agus dearg a tha ann an bàn-dhearg neo pinc. Tha mòran dhathan ann air leth an datha.
Bàn-dhearg ann an gnè agus suidheachadh-miann[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha ceangal aig an dath bàn-dhearg leis na buill-gineamhainn an boireannaich.
- Tha fir an-diugh a' ceannach aodach bàn-dhearg, a bha gus amannan ùra air smaoineachadh toirmeasg air fir (co-dhiù air an Iar).
- Tha cuideachd ceangailte ri fir cho-sheòrsach, leasbaichean, agus dà-mhiannaichean, gu tric anns an dealbh na trì-cheàrnaig bhàn-dhearg.


text:
La Mesa
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ann La Mesa neo Guayabal de la Mesa. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 1200m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe 65km bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. ‘ S e baile le clìomaid blàth a th’ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 22˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1777.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na h-ùghdarrasan iondail dhen bheachd gur e Doyma an t-seann ainm an tug na Tùsanaich Panche air an àite seo mus do ràinig na Spàinntich[3]. Tha an t-ainm La Mesa a' ciallachadh faiche àrd ann an Spàinntis oir tha am baile suidhichte ann an àite àrd shuas ann am beanntan na h-Andes. 'S e achadh chraoibh Guava a th'ann Guayabal, meas troipeagach le ainm Arawak.[4] Tha an t-iar-leasachan -al a' ciallachadh àite làn chraobh neo doire-choille,[5] m.e: El Rosal ann an Cundinamarca neo Chaparral ann an Tolima.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 27,165 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 12,963 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an La Mesa, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an La Mesa leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 40.5% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Mesa. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa na Roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Real Academia decla Lengua
- ↑ Spanish about.com
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
05/09/2013
An-diugh cunntas air taghadh Pàrlamaid Astràilia bhon Urr Coinneach MacLeòid a bhios a' bruidhinn rinn beò à New South Wales. Tha Coinneach MacMhathain agus Dòmhnall MacRisnidh a' cnuasachadh an ath leth cheud bliadhna de dh'ola anns a' Chuan a Tuath. Dè na trioblaidean a tha aig daoine a tha nas àirde no nas giorra nan àbhaist còmhla ri Joy Dunlop, Shona Nic a' Mhaoilein, Alasdair MacIlleathain agus Dòmhnall MacIlleathain. Cuideachd ciamar is urrainn dhuinn barrachd fìrinn a chuir air na'r briathran nuair a tha sinn a' toirt breith no beachd do dhaoine eile air cuid a rudan? bbc.co.uk/coinneach.