text:
Sen Kolomm Vyghan
‘S e baile beag ann am ceann a tuath na Còrn a th’ ann Sen Kolomm Vyghan (Laideann: Sancta Columba Minor,[1] Beurla: St Columb Minor).[2] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Naomh Calum Beag anns a’ Chònais agus tha e suidhichte faisg air a’ Mhuir, eadar Porth agus Quintrell Downs, dìreach ri taobh Tewyn Plustry, 49km air falbh bho Phensans agus 17km bho Truro prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Bha dìreach 3,586 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile ann an 1951.[4] Tha na figearan sin a-nis am broin an fheadhainn do Thewyn Plustry. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1284. Tha e na pàirt Tewyn Plustry a-nis.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- William Golding: (1911 – 1993) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann am 1993.


c: text/html

text:
Pàirc na h-Àirde "sònraichte"
- 3 An t-Sultain 2013
Thuirt Comann na Camanachd gum bi Pàirc na h-Àirde sa Ghearasdan deiseil 'son na cuairte deireannaich de Chupa na Camanachd.
Thèid Caol Bhòid an aghaidh Bhail' Ùr an t-Slèibh aig An Àird air an 14mh den mhìos.
Bha cuid air ceist a thogail mun phàirc is trioblaidean drèanaidh air a bhith ann roimhe, is chaidh obair mhòr a dhèanamh oirre an-uiridh.
Nochd draghan ùra ge-tà aig toiseach na Lùnastail às dèidh a' gheama eadar Caol Bhòid is Ceann a' Ghiuthsaich san iar-chuairt dheireannaich de Chupa na Camanachd.
A' ceasnachadh
Bha a' phàirc trom an là sin is cuid a' ceasnachadh an robh i math gu leòr 'son geama aig an ìre sin.
Às dèidh làimh chaidh a' phàirc a dhùnadh 'son sia seachdainean is chaidh feur ùr a chur sìos aig na tadhail agus ann am meadhan na pàirce.
A-nise tha Comann na Camanachd ag ràdh gu bheil a' phàirc ann an staid "shònraichte".
"Tha Pàirce na h-Àirde air a bhith cudromach ann an iomain fad bhliadhnaichean agus tha i a-nise cho math sa bha i a-riamh", thuirt Ridseard Gall bho Chomann na Camanachd.
Ceist
Bidh dragh air cuid ge-tà gun robh fiùs ceist ann mun phàirc nas lugha na cola-deug mus bi an geama ann.
"Tha mi a' smaoineachadh gum feum iad dèanamh cinnteach dìreach gu bheil fhios aig daoine dè tha a' tachairt agus nach eil teagamh ann a-nise mun phàirce", thuirt eòlaiche na h-iomain, Uisdean MacIllinneinn.
"Tha iad son dèanamh cinnteach nach bi teagamh sam bith aig duine sam bith - mar eisimpleir aig saoghal an telebhisein - gu bheil an geama a' dol air adhart", thuirt e.
Bidh an comann a-nise an dòchas nach bidh cus uisge ann an Loch Abar eadar seo agus a' chuairt dheireannach.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rio de Janeiro
'S e Rio de Janeiro (fuaimneachadh Portagailis ann an IPA: ˈhiw dʒi ʒʌˈnejɾu) an dàrna baile as motha ann am Braisil, an-dèidh São Paulo. Tha an t-ainm a' ciallachadh "Abhainn den Fhaoilteach". Tha e na laighe ann an earra-dheas na dùthcha. B' àbhaist dha a bhith na phrìomh-baile Braisil, gus an do ghluais an riaghaltas gu Brasília ann an 1960. Tha am baile ainmeil airson na traighean brèagha, m.e. Copacabana agus Ipanema agus an ìomhaigh mhòr "Cristo Redentor" (Crìosd am Fear-Saoraidh) air mullach Beinn Chorcovado. Tha an àrd-fhèill (carnival) agus fèis na bliadhna ùir (reveillon) ann an Rio de Janeiro cliùiteach air feadh an t-Saogail.
Daoine[deasaich | deasaich an tùs]
- Fernanda Erlanger Rodrigues (1979): Actair.
- Nathalia Goyannes Dill Orrico (1986): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lagos
- Lisbon[1]
- Miami Beach (Florida)[2]
- Montpellier[3]
- Nice[4]
- Oklamoma City (Oklahoma)[5]
- Tunis
- Warsaw[6]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Lisboa Câmara Municipal
- ↑ SisterCities
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Sister Cities International
- ↑ Urząd Miasta Warszawa


text:
Comhla rium
A tha thu an drasd
Mo shuilean duinte, mo chuimhne dan
Nam sheasamh a' coimhead
Gach cnoc is gach traigh
Is an siol a dh'fhag thu ann a 'fas
Tha an garradh lan
Le craobhan treun
Le meas a' fas dhuinn ann ri bhuain
Ubhlan abaich
Milis geur
Ach tha aon ubhal nach ruig sinn idir air
Seididh gaoth is dearrsaidh grian
Tro mheas nan craobhan lin gu lin
Ach thig an la is thig an t-am
Airson an ubhal as airde
Air a' chraobh a bhuain
Is co 'nar measg
A mhaireas la
Seachad air am is air oidhche fhein
A liuthad uair
A shreap mi suas
Airson an ubhal as airde chur gu beul
Seididh gaoth is dearrsaidh grian
Tro mheas nan craobhan lin gu lin
Ach thig an la is thig an t-am
Airson an ubhal as airde
Air a' chraobh a bhuain


text:
An Taobh Tuath agus Sgarasta
Ann am prògram an là an-diugh, tha Christine a' tadhal air an Taobh Tuath. Tha Fearchar MacLeòid a' tarraing dhealbh air cò ris a bha am baile coltach na òige fhèin. Tha Criosaidh Lawson a' ruith air eachdraidh a' bhaile agus ag innse mu na fìòr sheann làraich a tha mu chuairt; cuid a' dol air ais chun àm Mesolithic. Às a sin, bidh Christine a' cumail oirre suas gu ruige Sgarasta, far am bheil i coinneachadh ri Seòras MacLeòid aig seann Chlach Steineagaidh, ri oir na traghad, a' coimhead a-null gu eilean Tharasaigh.
Producer Mairianna MacKenzie.


text:
Aithbhreac inghean Coirceadail
B' e bana-bhàrd a bha ann an Aithbhreac inghean Coirceadail, no mar a chuireadh sinne oirre anns an latha an-diugh Aithbhreac Nic Chorcadail. Cha tàinig ach aon dàn a rinn ise a-nuas thugainn: am marbhrann A phaidrín do dhùisg mo dhéar, a tha air a ghlèidheadh ann an Leabhar Deadhan Lios Mòir agus anns a bheil i a' caoidh a fir, Niall Óg (mac Thorcuil) MacNéill Ghiogha, a bha na chonstabal aig Caisteal Suibhne ann an Cnapadal às leth MacDhòmhnaill nan Eilean, agus a dh'eug, a rèir coltais, uaireigin eadar 1455 agus 1472. Is dòcha gur e seo an dàn as tràithe a rinneadh (ann an Alba no ann an Èirinn) le bana-bhàrd air a bheil ainm cinnteach.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Derick S. Thomson: The Companion to Gaelic Scotland. Basil Blackwater Publisher Lim., Oxford 1983, ISBN 0-631-12502-7, d:3


text:
Comharrachadh Obair-Iarainn Steornabhaigh
2 May 2008
Tha aon de na h-eisimpleirean as fheàrr a tha fhathast ri fhaighinn de dh’obair-iarainn grinn Albannach air a chomharrachadh ann an leabhar ùr air foillseachadh le Alba Eachdraidheil.
Tha Scotland’s Hidden Gem - Architectural Ironwork in Stornoway a’ mìneachadh carson a tha cruinneachadh an Eilein cho cudromach agus is e a’ chiad foillseachadh aig Alba Eachdraidheil a tha ri fhaighinn ann an Gàidhlig agus Beurla.
Thuirt Ministear na h-Eòrpa, Cùisean Cèin agus Cultar Linda Fabiani BPA: “Chleachd Alba a bhith na prìomh reiceadair-a-mach de dh’obair-iarainn agus is e Steòrnabhagh eisimpleir fìor-mhath mu mar a bha sràidean air feadh na dùthcha mus robh an iarann air a thoirt air falbh airson oidhirp a’ chogaidh. Tha e mìorbhailteach a bhith a’ faicinn nan dealbhachaidhean seo slàn agus a bhith a’ faicinn an ùidh a tha aig a’ choimhearsnachd annta.”
“Tha mi cuideachd toilichte gu bheil an leabhar a tha clàradh an obair-ciùird seo ri fhaighinn ann an Gàidhlig is Beurla gus an ruig e air an àireamh as motha de daoine agus gus am bi ar cultar co-roinnte air a riochdachadh san dòigh as fheàrr.
An dèidh don taisbeanadh Obair Iarrainn Steòrnabhaigh fosgladh ann am Museum nan Eilean agus a bhios a’ dol gu deireadh na bliadhna, cuirear an leabhar air bhog an com-pàirt ri Urras nan Leabhraichean agus Comhairle nan Eilean Siar air an 3mh den Chèitean aig An Lanntair, Steòrnabhagh.
Thuirt John Randall, Cathraiche Urras nan Leabhraichean, a tha nan co-aoighean air an tachartas: “Tha mi uabhasach toilichte gu bheil Alba Eachdraidheil air an leabhar ùr seo ullachadh mu dheidhinn ailtearachd iarainn eachdraidheil Steòrnabhaigh. Tha foillseachadh an leabhair a’ leantainn air tachartas soirbheachail a chaidh a chumail an t-seachdain a chaidh nuair a thug Ali Davey, aon de na h-ùghdaran seachad òraid le dealbhan mun chuspair aig coinneamh Urras nan Leabhraichean. Bu chòir aithneachadh nas fheàrr a bhith aig a’ chomharradh sònraichte seo de Steòrnabhagh, agus cuidichidh an leabhar ùr le bhith ag àrdachadh mothachadh den taobh chudromach seo de dualchas a’ bhaile.”
Cuiridh an leabhar an cèill ann an dealbhan làn-dhathte iomadachd mìorbhaileach an obair-iarainn a tha ri lorg ann an Steòrnabhagh. Bheir e seachad eachdraidh agus fiosrachadh mu na h-ainmean a tha falaichte fo bhliadhnaichean de pheant.
Thuirt Fear-gairm Chomhairle nan Eilean Siar Alec Dòmhnallach:
“Tha an obair-iarainn ann am prìomh-bhaile Eilean Leòdhais am measg nan eisimpleirean as motha agus as fheàrr a tha air an gleidheadh air feadh na dùthcha. Mar choimhearsnachd eileanach, cha do chaill Steòrnabhagh obair-iarainn aig àm a’ chogaidh agus chùm e an obair-iarainn Bhictòrianach agus Eideardach a bha air a dhèanamh le luchd-iarrainn ainmeil a bha stèidhichte gu h-àraidh ann an Glaschu. Tha seo mar maoin luachmhor eile den chultar agus den dualchas bheairteach a tha againn sna h-eileanan.”
“Tha àrdachadh mothachadh den mhaoin dhualchasach a tha aig na h-eileanan cudromach ann a bhith a’ tarraing dhaoine gu na h-eileanan mar àite as fhiach a thadhal agus tha an obair-iarainn a tha air a chomharrachadh san leabhar na phàirt cudromach air a bheil sinn a’ cur fàilte, de beairteas dualchas ar n-Eilean. Tha mi toilichte gun cuidich an leabhar le bhith sgaoileadh an sgeulachd inntinneach seo.”
Tòisichidh an latha le cuairt a bhios a’ tòiseachadh aig Museum nan Eilean aig 3.30f gus sùil a thoirt air an obair-iarrainn mun cuairt a’ bhaile, agus thèid an leabhar a chur air bhog aig fàilteachadh aig 4.30f.
Fiosrachadh do luchd-naidheachd
1. Is e buidheann gnìomhach le Riaghaltas na h-Alba air a bheil an uallach airson a bhith a’ dìon àrainneachd eachdraidheil na dùthcha a tha ann an Alba Eachdraidheil. Tha am buidheann fo ùghdarras Mhinistearan na h-Alba agus tromhpa-san gu Pàrlamaid na h-Alba. Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh aig www.historic-scotland.gov.uk.
2. Clàraich airson fiosrachadh airson nam meadhanan tro phost-dealain aig www.historic-scotland.gov.uk/news. Ma tha sibh airson ath-fo-sgrìobhadh aig àm sam bith cuir post-dealain gu hs.website@scotland.gsi.gov.uk no cuir fòn gu 0131 668 8603
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu Urras nan Leabhraichean faic www.theislandsbooktrust.com no cuir fòn gu John Randall air 01851880365
Taic: Lesley Brown, Oifigear Conaltradh agus Meadhanan
Fòn: 0131 668 8603
Fòn-làimh:07788 923873
Post-dealain: lesley.brown@scotland.gsi.gov.uk


text:
Feisgoil
Meanbh-fhèis Àrd-sgoil Phort Rìgh
Pròiseact a' toirt taic ri builean a' Churraicealam airson Sàr-mhathais Gàidhlig aig ìre AS1
Dràma-oideachaidh: Beurla
Bidh Meanbh-chuileag, am pròiseact dràma taisbeanaidh aig Fèisean nan Gàidheal, a' lìbhrigeadh dràma-oideachaidh, le blas Gàidhealach, ann am bun-sgoiltean Beurla air feadh Alba.
Cuairtean Cultarail is Eachdraidheil
Bidh Fèisean nan Gàidheal a' lìbhrigeadh chuairtean Gàidhlig aig làraich eachdraidheil air feadh Alba, Caisteal Dhùn Èideann nam measg.
Taic cànain
Ann an 2011 agus 2012 ruith Fèisean nan Gàidheal sreath de bhùthan-obrach a chaidh a dhealbhachadh gus Gàidhlig a theagasg do chloinn nach eil ag ionnsachadh a' chànain gu foirmeil.
Pantomime
Bidh Fèisean nan Gàidheal a' sgrìobhadh is a' dol air chuairt le panto Gàidhlig ùr gach bliadhna.
Dràma-oideachaidh: Gàidhlig
Bidh Meanbh-chuileag a' dealbhachadh is a' taisbeanadh dealbhan-cluiche ann an sgoiltean air feadh Alba.
Sgioba G
Tha Gàidhlig aig cridhe nam Fèisean, agus tha Fèisean nan Gàidheal air iomairt a chur air bhonn gus dèanamh cinnteach gum bi a' chlann a' bhios gam frithealadh a' faighinn deagh theagasg sa chànan a bharrachd air ceòl.
Bùthan-obrach dràma: Fèisean Dràma
Thairis air na sia bliadhna a dh'fhalbh tha Fèisean nan Gàidheal air cothrom a thoirt do cha mhòr 2,000 sgoilear òg ann am bun-sgoiltean Gàidhlig dealbhan-cluiche a dheasachadh agus a chur air an àrd-ùrlar le taic bho eòlaiche dràma.


text:
Gàidheal
Is iad na Gàidheil (sluagh Ceilteach) a bhios a' bruidhinn Gàidhlig no cànanan Gàidhealach eile. Tha ceithir dùthchannan san latha an-diugh aig a bheil eachdraidh a tha co-cheangailte gu mòr leis na Gàidheil. Is iad : Alba, Éirinn (an dà thaobh) agus Eilean Mhanainn. Tha Alba is Éirinn-a-Tuath (6/32 siorrachdan Éireannach) fo'n Rìoghachd Aonaichte (le sgaoileadh-cumhachd, o chionn na 1990s); Eilean Mhanainn fo smachd Bhreatainn (ach le pàrlamaid aca fhèin, agus air taobh a muigh an Rìoghachd Aonaichte), agus Poblachd na h-Éireann (26/32 siorrachdan Éireannach) na stàit neo-eisimeileach.
Ged nach eil mòran sam bith a' bruidhinn na Gàidhlig tuilleadh ann an gin de na dùthchannan a tha air an ainmeachadh gu h-àrd, b' àbhaist gur i am prìomh chànan aig a' mhòr-shluagh agus aig na rìghrean còmhla ri na h-uaislean eile.
Susbaint
Eachdraidh nan Gaidheal[deasaich | deasaich an tùs]
Is ann fo Ghàidheil a bha Alba stèidhichte nuair a ghabh Coinneach mac Ailpin, Rìgh Dal Riada - an t-seann rìoghachd a bh' aig a' chiad Ghàidheil ann an Alba, grèim air slat rìoghail nan Cruithnich agus mar seo bha aonachadh eadar an dà dhùthach. 'S ann tro a mhàthair, ban-phrionnsa Cruithneach, a bha cothrom aig Coinneach a shuidhe air an Cathair-rìoghail aig Pictavia agus bha gu leòr pòsadh agus càirdeas eadar na Gaidheil agus na Cruithnich. Mar seo an dèidh do Ghàidheil cumhachd fhaighinn, thoisich a' Ghàidhlig buaidh a dhèanamh air cànan nan Cruithneach, agus ged nach robh uidhear a Ghàidheil ann an Alba ri Cruithneach (tha dùil gun robh corr is naoi Cruithneach airson a h-uile Gàidheal) am broinn corr is ceud/dà cheud bliadhna, cha robh càil ach cuimhne de chànain nan Cruithneach air fhàgail. 'Se Gàidhlig am prìomh cànan ann am Breatainn a'tuath a' nis.
Tighean na Lochlannaich[deasaich | deasaich an tùs]
Is ann à Èirinn a' dh'imrich na Gàidheil a' dh'Alba agus 's e Gàidhlig an cànan a bh' air a bhruidhinn air feadh an t-eilean ud. Dh'atharraich seo an dèidh an naoidheamh linn nuair a thoisich sgrios nan Lochlannach agus le ionnsaigh fiathach ghabh iad cumhachd tarsainn air pàirtean mòra den eilean - mar eisimpleir, an "Dubh Linn" air a neo 'san latha an diugh 'Dublin' sa Bheurla (is "Divlyn" sa Ghàidhlig Mhanainn) agus Baile Átha Cliath 'sa Ghàidhlig na h-Èireann/Alba.
Chan ann a-mhàin an Èirinn a lorgadh tù Gall bhon Lochlainn a' dèanamh creach agus sgrios ach cuideachd an Alba, Mhanainn (far an do ghabh iad grèim air an cathair-rìoghail) agus gu mòr ann an Sasainn far an do dh'ionnsaigh iad bho rìgh Cnut air a no Canute 'san aona linn deug agus cheannsaich iad an dùthaich. Ann an Alba chaidh na h-Eileanan Siar agus a' mhòrchuid den taobh Iar den dùthaich a ghlèidheadh fo cumhachd nan Lochlannaich - 'sann mar seo a' tha an t-ainm 'Innse Gall againn air na h-eilean 'san latha an diugh ged is e 'Innse Gàidheal' a bhiodh nas fìrinneach.
Chan ann gu tighean Somhairle, an gaisgeach ainmeil ud a thoisich Rìoghachd nan Eilean agus a' dh'fhàg iomadach teaghlach cumhachdach mar Clann MhicDhòmhnaill mar a ' Shìol a fhuair na Gaidheil buaidh agus cumhachd air na Gall anns na meadhan aoisean.
Gàidhlig a Crìonadh an Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Mun àm seo thoisich Gàidhlig a call talamh ann an taobh a deas agus oirthir Alba. Chan eil cinnt ann carson a thoisich seo ach tha e coltach gun robh barrachd air aon adhbhair ann - nam measg am bàs mòr a bh' anns an taobh a' deas de dh'Alba tro na cogaidhean a sheas iomadach bliadhna an aghaidh Sasainn agus an t-imreachadh a' rinn gall - Sasannaich mar is tric - tuath a dh'Alba. Ghluais uaislean Normannach bhon Fhraing a-steach cuideachd agus còmhla riutha thàinig saighdear agus luchd-leanmhainn eile a dùthchannan mar an Òlaind agus a' Ghearmailt.
Mu dheireadh dh'fhàs taobh a deas Alba a bharrachd air an iar-dheas - Gall-Gàidhealabh, cho làn Goill is gur e an Galldachd an t-ainm a bh' air agus a' Ghàidhealtachd a bh' air taobh tuath, iar-thuath agus na h-eileanan siar.
Mun t-àm an t-Ath-Leasachadh anns an siathamh linn deug, cha robh ach còir air leth de sluagh Alba aig an robh a' Ghàidhlig agus bha Albannaich Gall gu mòr a tionndadh an aghaidh na Gàidheil. 'S ann aig an àm seo a rinn iad oidhirp atharrachadh an t-ainm aig a' Ghàidhlig bho 'Scottis', no 'Scottish' gu 'Irish' no 'Erse' agus an cànan aca fhèin, a' Bheurla Ghallda , gu 'Scots'.
Deireadh an Tighearnas agus toiseach a' Chreach[deasaich | deasaich an tùs]
Anns a' bhliadhna 1493 chrìochnaich Tighearnas nan Eilean agus, seach nach robh cùmhachd no riaghaltas Gaidhealach ri lorg, thoisich àm 'nuair a' bha sabaid is goid cumanta 'sa Ghàidhealtachd. Chanar 'Linn nan Creach' ris an t-àm seo agus tha a' mhòrchuid de sheann bhàrdachd Gàidhlig o' na bliadhnaichean seo.
Le na linntean a leanas tha nas lugha agus nas lugha Albannaich a' bruidhinn a' Ghàidhlig agus tha a Ghàidhealtachd a fàs nas lugha cuideachd. Aig an aon àm tha Beurla a dèanamh ionnsaigh mòr an aghaidh a' Ghàidhlig ann an Èirinn an deidh do na h-uaislean imrich gu tìr mòr an Roinn-Eòrpa le feagal bho na Sasannaich ( Chanair 'Flight of the Earls' ris an seo anns a' Bheurla) . Thug seo cothrom do Shasainn, a' bha air cumhachd fhaighinn an Èirinn o' chionn linntean, sluagh mhòr de Ghoille a' ghluasad - mar is àbhaist bhon Galldachd gu Èirinn agus Ullamh gu h-àraid. Bhris seo an Gàidhealtachd Mòr a bh' ann fo taobh an iar-dheas de Èirinn gu ear-thuath de dh'Alba agus bhon àm is tha barrachd agus barrachd atharraichean a' nochdadh ann an Gàidhlig an dà dùthaich gu, mu dheireadh, bha dà (trì le Mhanann) chànain atharraichte ann.
An deidh call Blàr Chuil Lodair chaidh sgrios agus muirt mùr a' dhèanamh tron Gàidhealtachd fo Duke a' Chumberland. Stèidhich an riaghaltas laghan an aghaidh aodach, ceòl agus dualchas eile nan Gàidheal. Bha feum aig clann na h-uaislean a' dhol gu sgoiltean Beurla 'sa Ghalldachd an dèidh achd foghlam agus le achd foghlam nàiseanta chaidh cuir às do sgoiltean Gàidhlig agus dh'fheumadh a h-uile leanabh dhol gu sgoil a bha cleachdadh a' Bheurla.
An latha an Diugh[deasaich | deasaich an tùs]
'San ficheadamh linn tha a' Ghaidheal agus a' Ghàidhealtachd air fàs nas gann agus nas lugha nas luath na aig àm sam bith an eachdraidh. Bha mu 280,000 Gaidheal an Alba aig toiseach an linn agus a-nis tha fo 60,000. Ged a' tha an cànan air tòiseachadh taic fhaighinn fo pàrlamaid Bhreatainn agus Alba le sgoiltean a teagaisg 'sa chànan chan eil fios an dèid a sàbhaladh.
Ann an Èirinn chaidh taic làidir a thoirt dhan chànan fon Poblachd agus is e am prìomh cànan aig an riaghaltas is tha mòran foghlam air a' thoirt seachad sa chànan ach tha e fhathast a crìonadh le mu 70,000 neach a' bhios ga chleachdadh mar prìomh cànan (ged a chanas mu 1.5 millean gu bheil iad fileanta gu ìre mhath no uabhasach math.)
Ann am Manainn bhàsaich a' Ghàidhlig thùsach le Ned Maddrell ann an 1974 ach tha feadhainn a' tha air ionnsachadh agus a' bhios ga bruidhinn rin clann.
Ann an Aimearaga a Tuath, chan eil ach mu 1,000 Gàidheil air fhàgail den sluagh a dh'imrich - uile ann an Ceap Breatainn an Alba Nuadh. Tha a' mhòrchuid den luchd seo gu math aosd ach tha ruid beag foghlam tro mheadhan a' Ghàidhlig ann le colaistean Gàidhlig agus sgoiltean samhraidh.


text:
Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar (Beurla: West Dunbartonshire).
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text: .i. is edh is idropis and, sechran na brige aontuighte isin corp uile noch lenus claoclod na brigi 159...neach leanus claeclod na brigi dileghta isna h-aeibh & isin corp uile do reir Auiceanda neach adeir in trath nach aentaigeann in oileamhain risin mball a teid (ataid E) si, doni si atcomhall & in oileamhaim sin dileagthar ar dus hi & is ann sin sgailtir hi & aentaigid si ann sin risna ballaib & cosmailigh an treas uair ... Donitear fos an easlainti seo o anmhuindi na brigi atairrngti na n-arann no ar son dunaigh no cuimgi na sligeadh ata idir na h-ae & in domblas no ar son brig anbainne brig attairrngthi (no ar anmhuindi na brige atarraing E.) an domblais & ar son dunaigh na sligeadh ata on domblas cun na n-inneadh no ar son anbainde no easbada na brigi indarbthai sa domblas fein oir an trath duntar an tslighi sin bid an duine mar bis neach aga mbi inde dunta oir ni aileamhnaigi ata an brigh attaraing ... {folio 37a} ailemna ata in brig tairrngidsi, & coimlínuidh an brig ailemna a h-oipriugad ar son na 4 mbrig so, & in trat tesduiges brig dib, tesduidi co leir: & is mar sin atait na h-ao ar son an domblais áo, & adeir Averoes in trath bis aon mbrig dib co daingen gan truailled, bí in corp ina sdaid fein gan cunntubart.


text:
Am Bogotazo
'S e Am Bogotazo ùpraid a thachair ann am Bogotá an dèidh bàis tagraiche a' chinn-shuidhe Eliécer Gaitán air an 9mh latha dhen Ghiblean 1948.[1]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Mharbh Juan Roa Sierra an tagraiche Libearalach, is chaidh esan fhèin a mharbhadh anns a’ bhad leis na daoine a bha an làthair cuideachd. Chan eil fhios aig duine sam bith carson an do rinn e sin.[2] Nochd gràisg aimhreiteach fheargach aig co-labhairt na Stàitean Aimearaganach. ‘S e toiseach a’ chuthaich a bha sin.
Bha mòran plunndrainn ann, leis gu robh an t-Arm agus Am poileas às an làthair. Ghabh na daoine aig Gaitán stèisean radio os làimh agus dh’iarr iad air Mariano Ospina Pérez an ceannas a leigeil dheth. Chan urrainn dhan cheann-suidhe aontachadh fhaighinn leis na Libearalaich airson an suidheachadh a chiùineadh is dh’fhàs a h-uile càil suidheachadh na bu mhiosa. Mu dheireadh thall, ‘s e na saighdearan a chuir smachd air an t-suidheachadh.
Buile[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am baile air a mhilleadh mar bhuil air a’ chòmhstri eadar Libearalaich agus Tòraidhean agus sgaoil am brùid gu grad a dh’ iomadach baile eile, gu seachd àraidh Medellín, Ibagué agus Barranquilla. Cha b’ urrainn dhan Arm smachd a chur air a’ bhaile ach an toir air mòran làithean dhe murt, plunndrainn agus teintean. Chaidh mu 3,000 a mharbhadh anns a’ Bhogotazo is mòran air an leòinte. A bharrachd air sin, chaidh 136 toglaichean a chur às, an Lùchairt eachdraidheil dhe San Carlos, Taigh na Cùirte agus taigh-cràbhaidh nam measg.[3]. ‘S e toiseach àm na Brùidealachd (Spàinntis: La Violencia) a bh' ann am Bogotazo cuideachd.


text:
Lord of the Rings ( film )
Tri fiolmaichean steidhichte air an leabhar Lord of the Rings(Tighearna nam Fainne) le JRR Tolkien. Chaidh an stiùireadh le Peter Jackson(Peadair MacIain) agus chaidh a chlàradh ann an Seallain Nuadh ann an 1999. Thainig a' chiad fhiolm The Fellowship of the Ring(Caidreachas nam Fainne) a-mach anns an Dubhlachd 2001, le The Two Towers(An Da Thùr) a' tighinn a-mach ann an 2002 agus Return of the King(Tilleadh an Righ) a'nochdadh ann an 2003. Bhuannaich Tilleadh an Righ 11 duaisean acadamaidh ann an 2004.
Sgeulachd
Corr is tri fichead bliadhna as deidh nan tachartasan anns The Hobbit(Na Hàbad), tha an tighearna dorch, Sauron ag eirigh agus a' sireadh An Aon Fhainne a ghoid Bilbo bho Uamh Gollum. Feumaidh a cho-ogha òg, Frodo Baggins a chur às dhan Fhainne aig Bealach Bheinn Luain
Muinntir Sgioba
- Frodo - Elijah Wood
- Gandalf - Ian McKellen
- Aragorn - Viggo Mortensen
- Sam - Sean Astin
- Merry - Dominic Monaghan
- Pippin - Billy Boyd
- Legolas - Orlando Bloom
- Gimli/Gutha Treebeard - John Rhys-Davies
- Boromir - Sean Bean
- Faramir - David Wenham
- Denethor - John Noble
- Saruman - Christopher Lee
- Isildur - Harry Sinclair
- Bilbo - Ian Holm
- Elrond - Hugo Weaving
- Galadriel - Cate Blanchett
- Celeborn - Marton Csokas
- Gil-Galad - Mark Ferguson
- Arwen - Liv Tyler
- Haldir - Craig Parker
- Gollum - Andy Serkis
- Theoden - Bernard Hill
- Eomer - Karl Urban
- Eowyn - Miranda Otto
- Gamling - Bruce Hopkins
- Grimbold - Bruce Phillips
- Wormtongue - Brad Dourif
- Witchking/Gothmog/Lurtz - Lawrence Makoare
- Beul Sauron - Bruce Spence


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Alasdair Grannd, Gleann Moireasdan agus air a sheinn le: Donnie Murdo MacLeòid.
This is a song written by: Alasdair Grannd, Gleann Moireasdan and sung by: Donnie Murdo MacLeòid.
Ged nach eil mi ach òg
'S beag m' aire air ceòl
Rinn m' aighear 's mo phròis
Mo thrèigsinn;
Dhol don arm dem cheart deòin
'S mi chaidh iomrall sa cheò
Siud am marg' nach do chòrd
Na dhèidh rium!
Fhuair mi gealltanas mòr
Le boinn agus còir
Air nighean Rìgh Deòrs'
Mar chèile;
Nan creidinn an glòir
Cha b' eagal ri m' bheò
Dhomh an airgead no 'n òr
No 'n èideadh.
Nuair a shuidh sinn ag òl
'S a ghlac mise 'n t-òr
Gun robh dream mun a' bhòrd
Gar n' èisteachd;
Bha danns ann, bha ceòl,
Cur na bainnse gu dòigh
'S e mo chall-sa bha mòr
An dèidh siud.
'S iomadh oidhche fhliuch, fhuar,
Thug mi marcachd a' chuain
On a chinn an dath ruadh 's
Air m' èideadh;
Thug mi turas dà uair
Gu Righ Lochlainn nan cuach
'S ann da rìoghachd bu chruaidh
An sgeul ud.
Cha robh seud san robh luach
Eadar luingeas is shluagh
Nach do ghlac sinn an cluain
A chèile;
Loisg sinn aitreabh na ghual
Chuir sinn gaiseadh na Sguaib
Thug sinn creach às le ruaig
Beum-sgèithe.
Bha mi 'm Portugal thall
'S cha b'e m' fhortan a bh' ann
Nuair a nochd sinn cia 'n lann
Bu ghèire;
Nuair a ràineas an camp
Air Sliabh altair na Fraing
Cha robh chasgairt ud fann
Mun ghèill iad.
Fear le feadan thrì bann
Ga spreigeadh sa champ
Bu bheag dheth san àm
Mo chèutabh;
B' annsa geum aig mart seang
Dol don bhuaile na deann
'S bean ga leigeadh am fang
Sa Chèitein.
Cha do shocraich mo shàil
Nuair a chuir iad mi 'n Spàinnt,
Teas is fuachd ann am pàirt
A chèile;
Measg sluaigh air bheag bàigh
Nach gabh truas ri fear-càis
Ged a bhuail air am bàs
Na èiginn.
Gu robh m' fhuil air a' bhlàr
Cur na tuasaid gu làr
'S goirt a fhuair mi mo chràdh
'S mo dheuchainn;
Gun robh 'n uair gu ro bhlàth
Mun do bhuaineadh am bàrr
Gun robh cuan de shruth bàit'
Fo m' lèine.
'S iomadh fàrdach is fròg
Far an robh mi tra-nòin
On a chaith mi 'n ciad chòt'
Is lèine;
Agus clàr, agus bòrd,
Air na chàireadh mo lòn
'S tric a phàigh mi dhaibh òr
Na èirig.
'S gann àit' den Roinn Eòrp'
Eadar thràigh is thìr-mòr
Nach eil làrach mo bhròig
'S gach ceum dheth.
Falbh feadh fhàsaichean feòir
Agus àrd-bheanna ceò
Ri uchd spàirn agus gleòis
'S ratreuta.
'S fhad on chualas am rann
Mar a theirear sa champ:
"Cha dèan aithreachas mall
Bonn feuma."
Dh'fhaodainn-s' 'n air' thoirt san àm
Chaidh mo tharraing an rànc
Nach robh càirdeas aig ceann
Ri chèile.
Fhir a shiùbhlas mu thuath
Thoir an t-soraidh seo uam
Far nach d'fhàg mi fear m' fhuath
Nam dhèidh ann;
'S thoir an aire gu luath
Nuair a chluinneas tu 'n duan
Ma is math leat bhith buan
Gun èist thu.
Gur h-e 'n Gèaird a bhith fuar
Agus lughad na duais
Dh' fhàg bealach mo ghrua'ch
Iar beugadh –
Chuir e maille nam luaths
Agus gaiseadh nam ghruaig –
Chaill mi earrann den fhuair
Mi lèirsinn.
Thogadh Donnie Murdo MacLeòid ann a' Steòrnabhagh le Gàidhlig mar chiad chànan, rud nach robh cho àbhaisteach am measg a ...Fiosrachadh air Donnie Murdo MacLeòid / Learn more about Donnie Murdo MacLeòid
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Dante Alighieri
'S e bàrd Eadailteach a bh' ann an Dante Alighieri (Firenze, Cèitean/Òg-Mhios 29 an Cèitean, 1265 - Ravenna, 14 an t-Sultain, 1321). Sgrìobh è La Divina Comedia,[1] no 'sa Ghàidhlig An Cleas-Chluiche Nèamhaidh, agus is e seo am pìos sgrìobhadh is ainmeil aige. 'S e am pàirt dhe a bhàrdachd air a bheil a chuid mhòr eòlach a chiad treas dheth - na 34 duanag aig an tòiseach - ris an canar Inferno no Ifrinn a tha a dèiligeadh le Ifrinn mar a chì Dante e. 'S e aon de na ràdhan is ainmeil anns a' Cleas-Chluiche "Lasciate ogne speranza, voi ch'intrate" no "Leig as ur dòchas, neach sam bi dh'inntreadh an seo".
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Croit
Is e croit seòrsa tuathanas beag fo Achd na Croitearachd (1886) a lorgar ann an Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha cruth na tìre an Gaidhealtachd na h-Alba air aobharachadh iomadh ionadan far a bheil pìos fearann math fa-leth de farsaingeachd suas ri fichead heactair, cuairtichte le ceudan de heactairean garbh nan sìneadh suas gu mullaich nam beann.
Is e a tha ann an croit, an cuid den fhearann mhath a tha aig gach teaghlach. Chanar Baile Croitearachd ris na croitean gu lèir a tha còmhla anns a h-aon àite. Air barrachd an croit aige fhèin, tha roinn aig gach croitear anns a' mhòintich mun chuairt a' bhaile, agus cead aig gach croitear a chumail àireamh sònraichte de bhèistean air a' mhòintich chumanta seo. 'S e "an cùl-cinn" a chanar ris an talamh-mhonaidh seo ann an cuid a dh'àitichean, leithid an t-Eilean Sgitheanach.
Tha meud nan croitean ann am baile a-rèir àireamh nan croit agus farsuinneadh am fearann math.
Mar is tric, bithidh mu chòig acair (2 heactair) anns gach croit agus cuid mhòintich suas ri 70 acair an aghaidh gach croit. Ann cuid de na sgìrean tha na croitean fa-leth nas lugha ach mòinteach ana-mhòr. Anns an Eilean Dubh, air an dara làimh, tha sgìrean far a bheil croitean fa-leth a' cuibhrigeadh suas ri 30 acairean den talamh mhath ach gun mòinteach cumanta a bhith aca idir.
Is e croitear an t-ainm air fear neo tè a sheilbheas croit agus is e croitearachd gnìomh croitear.
Chan eil an cuid a bu mhotha de chroitean mór gu leòr a ghèill beò-shlàinte ris a' chroitear agus, is ann mar sin gum bithidh an cuid a bu mhotha de na croitearan ri obair eile cuideachd. Bha croitear-iasgairean gu math cumanta anns na h-eileanan, ach lorgar croitear-tidsearan, agus croitear-fir rathaid tric gu leòr.
Tha dlùth cheangail eadar a' choimhearsnachd chroitearachd agus coimhearsnachd nan Gàidheal.


text:
Siostam foirmeil
Anns an rianas ’s e siostam foirmeil a th' ann far a bheil cànan foirmeil agus àlach riaghailtean airson foirmlean deagh-dhèanta a thoirt bho fhoirmlean deagh-dhèanta eile.
Tha aibidil agus gràmar aig a' chànan fhoirmeil. 'S e àlach chomharran a tha anns an aibidil agus àlach riaghailtean airson foirmle a thogail a tha anns a' ghràmar. Thathar ag ràdh gu bheil foirmle deagh-dhèanta ma tha i sgrìobhte le comharran a' chànain agus air a cur ri chèile a-rèir a' ghràmair.
'S ann le siostaman foirmeil a tha dearbhaidhean matamataigeach air an dèanamh. Tha aicseaman aig bun siostam foirmeil. Tha iad air an sgrìobhadh mar foirmlean deagh-dhèanta agus tha foirmlean deagh-dhèanta eile air an toirt bhuapa. Leanaidh an argamaid ceum air cheum mar seo gus an ruigear co-dhùnadh. Is dligheach an co-dhùnadh seo mas dligheach gach ceum na h-argamaid agus 's ann mar seo a tha an co-dhùnadh dearbhte. Uaireannan, bidh co-dhùnadh feumail do iomadh dearbhadh eile no gheibh e lèirsinn sònraichte do mhatamataig. Nuair sin 's e teoirim a theirear ris.


text:
Cothrom 51
Chuala mi gun do sgrìobh Mona agus Gràisg rudeigin ann an GATH. Glè inntinneach, gu dearbh!
Tha sinn uile cho ainmeil!!!!!
Nauryz Kutty Bolsyn! ;-)
Aig àm na fèille seo, tha na sràidean ann an Almaty a' coimhead gu math snog. Thog mi beagan dhealbhan, ged nach eil iad cho math... Ach co-dhiù, 's dòcha gu bheil sibh airson faicinn dè tha dol ann an Almaty...
A' sgrìobhadh a-rithist...
Mosgo (Moscow)
Tha mo luchd-dàimh a’ fuireach ann am Mosgo, agus ’s e sin am prìomh adhbhar carson a chaidh mi a Mhosgo. Bha adhbhar eile ann cuideachd: ’s e seo mo chiad turas a Mhosgo. Seadh, ged a ’s e bana-Ruiseanach a th’ annam, cha robh mi anns an Ruis a-riamh roimhe. Neònach, nach eil? Uill, a thaobh nan adhbharan eile... Mmm... Gàidhlig? ;-) Uill, 's e adhbhar inntinneach a th' ann, gu dearbh... Ach chan eil càil a dh’ fhios agam càit’ a bheil an Comann Gàidhlig Mhosgo, ged a chunnaic mi an làrach-lìn aca... Cha do lorg mi rud sam bith eile co-cheangailte ris a’ Ghàidhlig ann am Mosgo. Leis an fhìrinn innse, cha robh mòran tìde agam airson sin, chuir mi seachad mòran ùine còmhla ri mo luchd-dàimh. Co-dhiù, nuair a bha mi ann am Mosgo, lorg mi CD le ceòl Ceilteach, agus bha òran Gàidhlig ann, “Nuair Bha Mi Òg”!!! Abair òran snog!!! An rud as inntinniche, - cha robh ainm an òrain sin air a sgrìobhadh air còmhdach a' CD! Ach BHA an t-òran sin ann! ’S toil leam seo!!! Tha mi cho toilichte gun do lorg mi an CD!!! Feumaidh mi ràdh gu bheil e uabhasach doirbh ceòl Gàidhlig a lorg ann an Almaty. :-( Gu mì-fhortanach :-(
Chan eil fios agam carson, ach, mus deach mi dhan Ruis, cha do smaoinich mi gum biodh an dùthaich seo cho eadar-dhealaichte bho Khazakhstan. Ach bha. Ged a tha daoine a’ bruidhinn an aon chànan a tha air a bhruidhinn ann an Kazakhstan cuideachd, - Ruiseanais, - tha an Ruis rudeigin neònach dhomhsa. Chan eil mi cleachdte ris an dùthaich seo idir. Leis an fhìrinn innse, cha do chòrd Mosgo rium: chan eil mi cleachdte ri bàiltean mòra mar sin, chan eil mi cleachdte ri trèanaichean fon talamh, no “metro” mar a chanas na Ruiseanaich – chan eil a leithid de rud ann an Almaty. ’S toil leam sìde Mhosgo, ge-tà: chan eil i cho teth ’s a tha i ann an Almaty. Bha an t-uisge ann ann am Mosgo gu math tric ge-tà, ach cha robh sin a’ cur dragh orm, co-dhiù fhads a bha sgàilean agam :-).
Co-dhiù, thadhail mi air mòran àiteachan ainmeil agus inntinneach ann am Mosgo. Thog mi mòran dhealbhan snoga. ’S dòcha gum bu toil leibh na dealbhan sin fhaicinn, -- mar sin, seo agaibh cuid de na dealbhan as fheàrr leam:
Ceàrnag Dhearg (Red Square)
Sealladh air Ceàrnaig Dheirg bhon Eaglais Naoimh Bhasil (St. Basil's Cathedral)
Agus seo Eaglais Naoimh Bhasil (St. Basil's Cathedral)
Sealladh air Mosgo bho Vorobyovy Gory (na cnuic Vorobyovy)
Eaglais am broinn Kremlin
Tsar-Cannon anns a' Kremlin
Sealladh bho Khremlin
Dealbhan eile:
Gàrraidhean neònach a chunnaic mi aig All-Russian Exhibition Centre (Chan eil fios agam ciamar a chanas mi sin sa Ghàidhlig gu ceart...)
Mar a tha sibh a' faicinn, 's e baile mòr brèagha a th' ann am Mosgo. Ach chan eil mi eòlach gu leòr air a' bhaile. Mar sin, chan urrainn dhomh mòran innse dhuibh, fhathast co-dhiù. Ach tha min dòchas gun do chòrd na dealbhan ruibh.
Mar sin leibh an-dràsta!
An samhradh...
'S fada bho nach robh mi a' sgrìobhadh rudeigin an seo... ’S dòcha gun do dhìochuimhnich a h-uile duine mi..... Ach tha mi fhathast ann!
Ged a tha mi deiseil leis a' cholaiste, agus ged as e an samhradh a th' ann a-nis, tha mi fhathast trang. Tha mòran agam ri dhèanamh na làithean seo, agus chan eil mòran ùine agam airson sgrìobhadh anns a' bhlog no anns an fhòram :-( Ach tha naidheachdan inntinneach agam ge-tà, agus tha mi an dòchas gum bi mi saor uaireigin, agus sgrìobhaidh mi mòran an seo.
Cha bhi mi saor anns an Lùnastal, ge-tà. Bidh mi ann an Mosgo a dh' aithghearr.
Na h-Innseachan (2)
Uill, mus tig sinn air ais don “bhaile nan ùbhlan”, no Almaty (agus tha mòran agam ri innse dhuibh fhathast! ;-) ), bu mhath leam innse dhuibh rudeigin a-rithist mu bhailtean nan Innseachan eile anns an robh sinn.
An dèidh Jaipur, bha sinn ann am baile eile, ris an canar Agra agus bha e glè inntinneach cuideachd.
Tha Agra ainmeil airson rudan bòidheach a th’air an dèanamh de marble, - rudan mar bhogsaichean, coinnlearan, truinnsearan, ìomhaighean is mar sin air adhart. Ach a bharrachd air sin, tha Agra ainmeil airson rudan a tha mòran nas iongantaiche na sin. Gu dearbh, tha fios aig mòran gur ann dìreach anns a’ bhaile sin a tha Taj Mahal, mausoleum bòidheach a tha ainmeil air feadh an t-saoghail.
Tha dealbhan inntinneach agam, agus tha mi a' dol gan sealltainn dhuibh an-diugh.
Mise agus mo phàrantan agus Taj Mahal air ar cùlaibh:
Nuair a bha sinn a’ coiseachd mu chuairt Thaj Mahal, bha neach-treòrachaidh còmhla ruinn, agus dh’ innis e dhuinn beagan eachdraidh an àite bhòidhich sin.
Bha Mughal Empire ann uaireigin ann an siathamh linn deug, far a bheil na h-Innseachan a-nis. Aig an àm sin, b’ e Agra am prìomh bhaile anns an Mughal Empire, agus b’ e Shah Jahan an emperor ann.
Agus b’ e Shah Jahan a thog Taj Mahal. Agus sin mar a bha e:
Bha bean aige, agus b’ e Mumtaz Mahal an t-ainm a bh’ oirre. Bha 13 daoine cloinne aca ach, an dèidh do Mhumtaz Mahal a ceathramh leanabh deug a bhreith, fhuair i bàs. Bha Shah Jahan glè bhrònach mu dheidhinn sin, agus dh’ òrdaich e do na h-obraichean lùchairt a bu bhòidhche a thogail air a son, lùchairt anns an rachadh a tiodhlacadh. Agus b’ e sin Taj Mahal a tha cho ainmeil an là an-diugh.
Tha Taj Mahal gu lèir air a dhèanamh de marble, agus tha e cho geal soilleir ann an solas na grèine ’s a tha e uaireannan doirbh do shùilean a chumail fosgailte fad na h-ùine. Tha e inntinneach mar a chaidh patterns àlainn a dhèanamh de diofar sheudan anns a’ marble sin - flùraichean, duilleagan, agus sgrìobhaidhean ann an Arabais, ’s dòcha bhon leabhar naomh aig Muslims, Qur’an. Tha e a’ cur iongnadh orm ciamar a rinn na luchd-togail sin. ’S dòcha gum b’ e obair dhoirbh chruaidh a bha sin, togalach mar sin a thogail. Gu dearbh, mar a dh’innis ar neach-treòrachaidh dhuinn, bha còrr is fichead mìle neach ag obair air an togalach sin, agus thug e 22 bliadhna an Taj gu lèir a thogail.
Pattern de diofar sheudan air balla Thaj Mahal:
Na sgrìobhaidhean Arabais:
Chaidh sinn a-steach don Taj Mahal, agus feumaidh mi ràdh gu robh e iongantach. Tha a h-uile rud air a dhèanamh de marble agus tha diofar sheudan ann cuideachd. Cha robh an seòmar anns an robh sin, cho mòr, ach ’s dòcha gun do smaoinich mi gu robh e mar sin, air sgàth ’s gu robh daoine gu leòr ann. Tha dà uaigh ann a th’ air an dèanamh de marble cuideachd, tè aig Mumtaz Mahal agus tè aig Shah Jahan, ged a tha iad fhèin air an tiodhlacadh ann am fear de 16 seòmair eile a tha fon t-seòmar seo fhèin.
Gun teagamh, ’s e baile inntinneach a tha ann an Agra. Agus chan ann air sgàth Taj Mahal a-mhàin. Tha Red Fort ann cuideachd, àite far an do dh’fhuirich cuid de na riaghladairean nuair a bha Agra na phrìomh bhaile. Bha Shah Jahan nam neasg cuideachd.
Chaidh Red Fort a thogail le emperor eile, Akbar, seanair Shah Jahain. Mòran bhliadhnaichean an dèidh sin, bha Shah Jahan fhèin na rìgh anns an Red Fort. Thachair rudan uabhasach rè nam bliadhnaichean mu dheireadh ann am beatha Shah Jahan, ge-tà: chaidh a phrìosanachadh anns an Red Fort fhèin, agus b’ e a mhac a chuir anns a’ phrìosan e, oir bha e fhèin ag iarraidh a bhith na rìgh an àite athair. Gu dearbh, bha beatha doirbh aig Shah Jahan aig an àm sin, ach co-dhiù, bha rudeigin ann fhathast a chuir a bhean na chuimhne, agus bha gaol aige oirre fhathast. Thathar ag ràdh gur ann tric a bhiodh Shah Jahan a’ coimhead air Taj Mahal bhon àite anns an Red Fort far an robh am prìosan aige. ’S dòcha gu robh sealladh aige rudeigin mar sin:
Tha abhainn a’ sruthadh eadar Red Fort agus Taj Mahal (ged a tha e rud beag doirbh a faicinn anns an dealbh). ’S e Yamuna an t-ainm a th’ oirre. ’S e abhainn bhòidheach a tha ann an Yamuna, ged a tha fios againn a-nis nach eil i cho bòidheach anns an Fhaoilteach. ’S ann aig an àm sin a bha sinn anns na h-Innseachan agus, bha dùil againn dealbh inntinneach a thogail, anns am faiceamaid Taj Mahal agus a faileas ann an uisge na h-aibhne. Ach nuair a chaidh sinn don bhruaich Yamuna, chunnaic sinn nach robh mòran uisge anns an abhainn. Co-dhiù, seo agaibh dealbh de Yamuna, mar a tha i anns an Fhaoilteach: ;-)
Co-dhiù, an dèidh dhuinn seallaidhean brèagha de Red Fort agus Taj Mahal fhaicinn, chaidh sinn do na bùthan a bha faisg air na h-àiteachan sin, airson cuimhneachain inntinneach a cheannachd. Agus gu dearbh, chunnaic sinn rudan gu leòr anns na bùthan a bh’ air an dèanamh de marble, agus bha iad glè bhòidheach. An dèidh sin chaidh sinn dhan taigh-bìdh anns an robh biadh uabhasach blasta, agus cuid de dhaoine ann an Kazakhstan ag ràdh nach eil biadh blasta anns na h-Innseachan idir!
Nise, seallaidh mi beagan dhealbhan eile de Red Fort dhuibh.
Nuair a chaidh sinn a-steach don Red Fort, chunnaic sinn gu robh cuid de dh’àiteachan ann a bha geal, chan ann dearg: ged a bha ballachan a’ Red Fort air an togail de sandstone dearg, bha cuid de lùchairtean ann, a bh’ air an togail de marble:
Tha muncaidhean gu leòr anns an Red Fort. Uill, dh’innis cuideigin a bha anns na h-Innseachan roimhe, dhuinn, gur e creutairean uabhasach a tha ann an muncaidhean a tha a’ fuireach ann: bidh iad a’ toirt ionnsaigh air daoine agus a’ goid rudan a th’ aca, mar speuclairean, uaireadairean is mar sin air adhart... Ach co-dhiù, cha do chuir na muncaidhean dragh oirnn, anns an Red Fort. ’S dòcha nach fhaca iad sinn :-). Ach chunnaic sinne fear dhiubh, co-dhiù:
Uill, mus cuir mi crìoch air an sgeulachd agam, seallaidh mi dealbh dhuibh, agus ’s e a tha anns an dealbh seo sràid ann an Agra:
Dh’ innis mi dhuibh roimhe, gu robh sràidean ann am bailtean nan Innseachan rud beag neo-àbhaisteach (dhomhsa co-dhiù!), le trafaig gu leòr ann, agus le beathaichean a tha a’ coiseachd dìreach air na rathaidean gun eagal sam bith. Uill tha e mar sin ann an Agra cuideachd, ach tuigidh sibh nach eil na sràidean ann an Agra cho bòidheach ris na feadhainn ann an Jaipur – chan fhaighear lùchairtean pinc an seo idir. Ach tha cuid de rudan ann anns an dealbh sin, ge-tà, a tha a’ sealltainn gur ann ann an Agra a tha an sràid seo. ;-) An urrain dhuibh am faicinn? ;-)


text:
Kal. Ian. i. f., l. xx. iiii., Anno Domini M.cc.x.ii.
Sitriuc h-Ua Laighenan, comarba Comgaill, do éc & Aengus Mac Cormaic do oirdnedh i n-a inadh.
Caistel Cluana Eois do denam do Ghallaibh (& don Gaillepscop) & crechsluaghadh do dhenum doibh i Tir n-Eogain. (Ocus tugsad Fir Mhanach ár mor orra ann.)
Aedh h-Ua Neill, rí Conaill & Eogain & Airghiall, do breith orra & maidm for Ghalluibh, dú in romarbadh ár diairmhidhe dibh.
Tomas mac Uchtraigh, co macaibh Raghnaill mic Somarligh, do thaidhecht do Dhaire Coluim Cille co sé longaibh sechtmogad & in baile do mílliudh doibh co mór & Inis Eogain co huilidhi do milliudh doib & do Cheniul Conaill.
p.254
(Sloigheadh le Connachtaibh tre thoghairm in Ghaillepscoib & Gillibert Mic Ghoisdealbh gu h-Eas Ruaidh, gu n-dearnad caislen Chailuisge leo.)
{MS folio/column 57rb}Kal. Ian. iii. f., l. u., Anno Domini M.cc.x.iii.
Donchadh Mac Cana, toisech Ceneoil Aenghusa, do éc.
Crech do denam do Ghilla Fhiaclach h-Ua Baighill & do dreim do Ceniul Conaill ar Ceniul n-Eogain & siat ar einech Ceneoil Conaill uile & h-Ui Tairceirt co sonradhach. Ruc imorro h-Ua Tairceirt forra & ferait debaid friu. Marbthar imorro in Gilla Riabhach h-Ua Tairceirt, idon, rightoisech Clainni Sneidhgile & Clainni Finghin, i cosnum a éinigh.
Druim Caín co n-a tempall do loscadh do Ceniul Eogain gan ceat do h-Ua Neill.
Ferghal h-Ua Cathan, ri Ciannacht & Fer na Craibhe, do marbadh do Ghallaibh.
Domnall h-Ua Daimín do marbadh do macaibh Meg Lachlainn i n-dorus reiclesa Daire Coluim Cille.
(Caislen Chluana Eois do losgudh.)
(Gillibert Mac Coisdealbh do marbadh i Caislen an Chail & in caislen do losgadh fos ann.)
(Donnchadh h-Ua h-Eidhin do dhalladh le h-Aedh mac Cathail Croibhderg.)
(Maidhm Chaille na Crann do thabhairt do Cormac mac Airt h-Ui Mhail Sheachlainn, ar Ghallaibh.)
Kal. Ian. iiii. f., l. x. ui., Anno Domini M.cc.x.iiii.
Donn h-Ua Breislen do marbhad d'a airiucht féin i
p.256mebhail.
Tomás mac Uchtraigh & Ruaidhri mac Raghnaill, do argain Dairi go huilidhi & do breith shet Muinntere Daire & Tuaisceirt Erenn archena do lár tempaill in reiclesa ímach.
h-Ua Cathain, & Fir na Craibhe do thiachtain co Daire do ghabail taighi 'mo macaibh Meg Lachlainn, co romarbsat celloir mor reiclesa Daire ettora. Dorona Dia & Coluim Cille tra mírbail moir annsein: idon, in fer tinoil & tochastail, idon, Mathgamain Mag Aithne, do marbadh i n-einech Coluim Cille fo cetoir i n-dorus in dubreiclesa Coluim Cille.
Ainmire h-Ua Cobhthaigh,ab reiclesa Daire, uasalcleirech togaidhe ar crabadh, ar duthchus, ar mine, ar mordhacht, ar midhcaire, ar mórdérch, ar ecnai, ar gach maithius archena, post optimam penitentiam ingressus est uiam uniuersae carnis i n-dubreicles Coluim Cille.
Castel Cula Rathain do dhenum le Tomas mac Uchtraigh & le Gallaibh Uladh. Ocus roscailedh reilce & clachana & cumdaichi in baile uile, cenmotha in tempall amain, cuicesein.
Ri Alban do éc, idon, Uilliam Garm.
Aedh h-Ua Neill do thabairt mhadhma {MS folio/column 57va}ar Ghallaibh & dergár Gall do chur ann & in Cairlongport do loscad isin loa cetna, eitir daine & inníle.
(Gilla na Naemh h-Ua Ruadhan, episcopus Luighne, in Christo quieuit.)
(Episcopus Cluana mac Nois, idon,
p.258h-Ua Muiricean, quieuit.)
(Muircheartach, Mac Briain, do marbadh do Ghallaibh.)
(Isin bliadhain si dobi in t-Aedh Breicci, fris a raitea An Cabharthach.)
(Iohannes,tunc Angliae rex, tuc se Saxana & Ere don Papa, idon, Innocentiustertius, & tuc an Papa do fein aris iad & mile marg dosan & posteris gacha bliadhain: idon, secht ced ex Anglia & tri ced ex Hibernia.)
Kal. Ian. u. f., l. xx. uii., Anno Domini M.cc.x.u.
Crech do dhenum d'Aedh mac Mail Sechlainn Meic Lochlainn, for comarba Coluim Cille & caun greigi do argain do & a marbadh fein do Ghallaibh isin bliadhain cetna, tria mirbail Coluim Cille.
Bean Mídhe, ingen h-Ui Eignigh, ben Aedha h-Ui Neill, righ Ailigh, in bona penitentia quieuit.
Sluaghadh la h-Aedh h-Ua Neill i n-Ulltaibh & tuc maidm mor for Gallaibh Uladh.
Uilliam, ri Alban, do éc & Alaxander, a mac, do oirdnedh i n-a inadh.
Generale Concilium sub Innocentio Papa.
p.260
(Cathal mac Diarmoda, in Christo quieuit.
Ordo Minorum confirmatur hoc anno.
Ardghar h-Ua Conchubhair, episcopus Shil Muirethaigh, in Christo quieuit.
Comdhail epscob na Crisdaidheachta co Roim i n-aimsir Innocentii Papae tercii. Is i nuimir na n-epscob bhadar ann: quadringenti quindecim, inter quos fuerunt septuaginta unus archiepiscopi et primates. Et octingenti abbates & priores. Ocus i Feil Martain do bi in comdail sin.)
Kal. Ian. ui. f., l. ix., Anno Domini M.cc.x.ui.
Mael Poil h-Ua Muiredhaigh, prioir Duine Geimhin, do éc.
Oengus h-Ua Cairellan, toisech Clainni Diarmata, do marbadh d'a braithribh fein.
Donnsleibhi h-Ua Mail Mena do mharbadh do Dhal Araide.
Trad h-Ua Mail Fhabhaill, toisech Ceneoil Ferghusa, co n-a braithribh & co n-ár mor, do marbadh do Muiredach mac Mórmair Lemhnach.
Donnchadh h-Ua Duibdirma, toisech na Bredcha, do éc i n-dubreicles Daire.
Murchadh Mac Cathmail, righthoisech Cheneoil Feradhaigh, do éc tria mírbail Coluim Cille.
Ruaidhri h-Ua Flainn, ri Dairlais, do éc.
Mag Cana, toisech Ceniuil Oengusa, do marbadh dia braithribh fein.
Dionisius h-Ua Longargan, ardespuc Caisil, mortuus est Romae.
Echdonn Mac Gille Uidir, comarba Patraic & primhaith Erenn, post Generale Concilium Lateranense Romae feliciter obdormiuit.
Concobur h-Ua h-Enne, epscop Cille da Lua, post idem Concilium reuertens in uia quieuit.
p.262
(Iohones, rex Anglie, mortuus est.)
(Annudh h-Ua Muirethaidh, episcopus Conmaicne, in Christo quieuit.)
(Obiit Innocentius Papa. Succedit Honorius.)
(Ordo Predicatorum confirmatur. A.D. 1216. Ag so an bliadhain a raibhe Comarlle Generalta 'sa Roim, idon, Laterann, ann a roibhe mile tri ced espoc.)
Kal. Ian. i. f., l. xx., Anno Domini M.cc.x.uii.
Mathgam{MS folio/column 57vb}ain h-Ua Fhlaithbertaigh, ri Clainni Domnaill, mortuus est.
(An t-airdepscob h-Ua Ruanadha do gabail do Mail Isu h-Ua Chonchubhair.)
(Gilla Arnain h-Ua Martain, ollum Erenn i m-breitheamhnacht, mortuus est.)
Kal. Ian. ii. f., l. i., Anno Domini M.cc.x.uiii.
Gilla Tighernaigh Mac Gilla Ronan, espuc Airghiall & cenn Canonach Erenn, in bona penitentia quieuit.
Ingantach Mac Congalaigh do éc.
p.264
(Diarmaid mac Conchubhair Mic Diarmada, righ Muige Luirg, mortuus est. Cormac do gabail righi d'a eis.)
(Domhnall h-Ua Gadhra mortuus est.)
(Mor, inghen h-Ui Briain, bean Chathail Croibhderg, mortua est.)
Kal. Ian. iii. f., l. x. ii., Anno Domini M.cc.x.ix.
Diarmait h-Ua Gilla Loinne do marbadh do Mac Gilla Ruaidh & d'a bhraithrib i mebail.
Muircertach h-Ua Flainn, ri h-Ua Tuirtri, do marbadh do Ghallaibh.
Congalach h-Ua Cainn, cainnel gaiscidh & eínig Tuaisceirt Erenn, rightoisech Muighi Lugad & Sil Cathusaigh uile, do marbadh do Gallaibh isin loó cetna.
Gilla na Naemh h-Ua Gormgaile, sacart Ratha Luraigh, in penitentia quieuit.
Mael Isu h-Ua Daighri, aircinnech Daire Coluim Cille dá fhichit bliadhain do i n-aircinnecht ar n-denum cacha maithusa eter cill & tuaith, i sext Id Decimber, i n-Domhnach, in bono fine quieuit in pace.
(Clemens, episcopus Luighne, in Christo quieuit.)
(Tempall Mainisdreach na Búille do coisecradh.)
(Hoc anno Sanctus Franciscus, a prima conuersione eiusdem anno decimo tertio, misit de uoluntate Domini sex fratres mirae sanctitatis ad regnum Marrochiorum, uidelicet, fratrem Uitalem, Beralldum, Ochtonem, Accuristium, Petrum et Adiutum. Quorum quinque ultimi anno sequenti fuerunt martirizati sub rege Marrochiorum, Miramolino nomine.)
p.266
Kal Ian. 4a f., l. xx. iii., Anno Domini M.cc.xx.
Fonachtan O Bronan, comarba Coluim Cille, in pace quieuit. Ocus dorala imresain eter Muinntir n-Daire & Cenel n-Eogain im togha i n-a inadh. Is edh dorighnedh annsein: dothoghadur Muinnter Daire Mac Cathmail isin comurbus & dothogh Aedh O Neill & Cenel n-Eogain Flann h-Ua Brolcan. Iar sin tra dorala imresain eter Muinntir Dhaire & O Brolcan & docuiredh O Brolchan as in comurbus. Iar sin tra rothoghadur Muinnter Daire & Cenel n-Eogain Muircertach h-Ua Millugan, idon, fer leighinn {MS folio/column 58ra}Daire, isin comurbus. Ocus dobai in firus leighinn & in comurbus ri bliadhain aigi, uel paulo plus. Ocus dorala imresain eter Goffraigh h-Ua n-Daighri, idon, aircinnech Daire & O Millugan, idon, in comarba, ím an firus leighinn, no co n-dechadur dochum breithi comarba Patraic, co n-derna sidh etarru & gur'toghadh Eoin, mac in fhir leighinn, isin firus leighin, do reir comarba Patraic & comarba Colum Cille & Muinntere Daire archena.
(Aedh h-Ua Mail Eoin, epscob Cluana mac Nois, do bhathudh.)
(Mail Seachnaill mac Concubair Mhaenmhuidhe, mortuus est.)
(Hoc anno quinque sanctissimi fratres Minores, scilicet, Beralldus, Octo, Acursius, Petrus et Adiutus, passi sunt sub Miramolino, rege Marrochiorum, Kalendis Februarii, alias decimo septimo Kalendarum Februarii, Domini Papae Honorii tercii
p.268anno quarto, fere septem annis ante mortem Sancti Franciscii.)
Kal. Ian. f. ui., l. iiii. Anno Domini M.cc.xx.i. 2
(Diarmuid mac Ruaidhri, do marbadh.)
(Iacobus, Penitentialis et Capellanus Domini Papae et Legatus totius Hiberniae, in Hiberniam uenit.)
(Mael Ruanaidh h-Ua Dubhda do bhathudh.)
(Sanctus Dominicus obiit hoc anno.)
(Primus Conuentus Predicatorum uenit in Angliam.)
p.270


text:
A' Chairtbheil
Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an Ear neo ann an Àisia an Iar a tha sa Chairtbheil neo Seòirsia [1] neo Grusia [2] neo Georgia.[3][4] Tha an Ruis ann an taobh tuath, Asarbaidean san iar agus ann an taobh a deas tha an Tuirc agus Airmeinia. Mar sin tha a' Chairtbheil eadar na Roinn-Eòrpa agus Àisia.
Tha eachdraidh na dùthcha inntinneach, a chionn ’s gun robh daoine a’ fuireach anns an àite seo gun stad bho 2000 ro Chrìosda. Aig an àm sin bha rìoghachd Colchis agus Iberia ann, a bha a’ leantainn do rìoghachd a' Chairtbheil anns na Meadhan-Aoisean. An dèidh 1922 bha iad pàirt den Aonadh Sobhiat. Ann an 1991 nuair a bhris an Aonach Sobhiat às a chèile, stèidhich a' Chairtbheil an dùthaich aca fhèin a-rithist mar stàit neo-eisimeileach.
Tha Tbilisi na prìomh-bhaile.
Rugadh Iosif Stalin sa Chairtbheil.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Ceann-suidhe
- Riaghaltas
- Pàrlamaid
- Open Directory Project
- Dictionary of Georgian National Biography
- Georgian Historical Monuments Gallery
- Ionad Turasachd
- Fiosrachadh mu Georgia (english, german, russian, georgian)


text:
Beginner Tòiseachadh
FAQs Ceistean Cumanta
How do I learn Gaelic?Ciamar a dh’ionnsaicheas mi a’ Ghàidhlig?
There are a number of ways to learn Gaelic, available through a variety of institutions and utilising a range of teaching methods. Choosing the most suitable method for you will depend on your own circumstances and preferred learning style. There is no right or wrong way to learn Gaelic, but trying more than one approach may be beneficial. A formal course can provide teaching on the structure of the language whilst a conversation group will enhance your language skills in a social setting.Tha grunn chùrsaichean Gàidhlig ann a tha air an tabhann le iomadh ionad ionnsachaidh is iad a’ cleachdadh diofar dhòighean teagaisg. Bidh an dòigh ionnsachaidh as freagarraiche dhut fhèin an urra ri do shuidheachadh pearsanta is an dòigh ionnsachaidh as fheàrr leat. Chan eil dòigh seach dòigh ceàrr airson a’ Ghàidhlig ionnsachadh, ach b’ fhiach dhut barrachd na h-aon rathad fheuchainn. Bheir cùrsa foirmeil teagasg dhut air structar a’ chànain is cuiridh buidheann-còmhraidh ri do chuid sgilean cànain ann an suidheachadh sòisealta.
How can this website help me learn Gaelic? Ciamar a chuidicheas an làrach seo mi le bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig?
You can search for a course. There are also a number of courses offered on this site and others that are linked to the site. Check the links on the left of this page for some of them. Lorg cùrsa. Tha grunn chùrsaichean rim faotainn air an làraich seo agus tha feadhainn eile ann a tha ceangailte rithe. Thoir sùil air na ceangalan a tha air taobh clì na duilleig airson feadhainn aca.
How long will it take to become fluent in Gaelic? Dè cho fad 's a bheir e dhomh tighinn gu fileantas sa Ghàidhlig?
This depends on how much time you are able to spend learning the language; your level of immersion in Gaelic; and the learning style you have chosen.Bidh seo a rèir na h-ùine a dh’fhaodas tu cur seachad ag ionnsachadh a’ chànain; an ìre gum bi thu air do bhogadh sa Ghàidhlig; agus an dòigh ionnsachaidh a tha thu air taghadh.
What course level is suitable for me?Dè an ìre a bhiodh freagarrach dhomh?
Titles such as ‘post-beginner’ and ‘intermediate’ have long caused confusion for Gaelic learners as they do not mean the same with all learning institutions. Most providers should be able to provide you with a course outline, explaining the topics which will be covered within the class. You can search for a course , or use the freephone number 0800 1712994 to talk through your learning options in more detail. Thar nam bliadhnaichean tha tiotalan mar ‘luchd-ionnsachaidh adhartach’ is ‘eadar-mheadhanach’ air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig fhàgail troimh-chèile air sgàth 's nach eil an aon mhìneachadh aig a h-uile ionad ionnsachaidh orra. Bheir a’ mhòrchuid de sholaraichean cunntas dhut air a’ chùrsa dhut agus mìnichidh seo dè na cuspairean a ghabhas e a-steach. Faodaidh tu cùrsa a lorg, no cuir fòn chun saor fhòn 0800 1712994 ma tha thu airson bruidhinn mud roghainnean ionnsachaidh ann am barrachd doimhneachd.
Immersion coursesCùrsaichean bogaidh
Throughout the year there are a number of Gaelic immersion courses. The courses vary in length, but each course is an effective way of learning the language and simultaneously putting your new skills into use. These courses are generally situated within a community with a strong Gaelic presence, exposing learners to the spoken language as part of their learning experience. Gheibhear grunn chùrsaichean bogaidh a tha gan ruith tron bhliadhna. Mairidh feadhainn dhiubh nas fhaide na feadhainn eile, ach bidh gach fear dhiubh èifeachdach ann a bhith a’ teagaisg a’ chànain agus ann a bhith a’ toirt cothrom dhut na sgilean ùra agad a chur gu feum. Mar as trice bidh cùrsaichean bogaidh suidhichte ann an coimhearsnachdan far a bheil a’ Ghàidhlig làidir, a’ toirt cothrom dha oileanaich an cànan a chluinntinn mar phàirt den ionnsachadh aca.
Distance learningIonnsachadh air astar
Sabhal Mòr Ostaig run distance learning courses catering for both learners and fluent speakers. Students take part in weekly telephone tutorials and access course materials online. Bidh Sabhal Mòr Ostaig a’ tabhann chùrsaichean air astar a tha freagarrach dhan dà chuid luchd-ionnsachaidh agus fileantaich. Bidh oileanaich a’ gabhail pàirt ann an clasaichean fòn a h-uile seachdain is gheibh iad chun stuth-teagaisg air loidhne.
College and university coursesCùrsaichean oilthigh is colaiste
Many colleges and universities in Scotland offer an excellent range of Gaelic and Gaelic-related courses for both learners and fluent speakers. Offering all the advantages of campus based college or university learning, there are courses out there to suit everyone. An increasing amount of degree programmes are also becoming available solely through the medium of Gaelic. Tha tòrr de na h-oilthighean is na colaistean ann an Alba a’ tabhann taghadh air leth farsaing de chùrsaichean Gàidhlig agus cùrsaichean co-cheangailte ri Gàidhlig airson an dà chuid luchd-ionnsachaidh is fileantaich. Tha rudeigin ann airson a h-uile duine, agus gach cùrsa stèidhichte ann an àrainneachd sheasmhach na colaiste no an oilthighe. Cuideachd, tha an àireamh de chùrsaichean ceuma rim faotainn tro mheadhan na Gàidhlig a-mhàin a’ dol am meud.
Local authority classesClasaichean ùghdarrasan ionadail
Since the passing of the Gaelic Language (Scotland) Act 2005 the status of the Gaelic language in Scotland continues to grow. Many local authorities throughout Scotland run Gaelic classes now. However the teaching method, frequency and duration of these classes does vary greatly from one authority to another. On a fhuair Achd na Gàidhlig (Alba) 2005 aonta Rìoghail tha inbhe na Gàidhlig ann an Alba a’ sìor dhol am meud. Tha grunn math ùghdarrasan ionadail air feadh Alba a’ ruith chlasaichean Gàidhlig a-nis. Ach bidh dòigh-teagaisg is tricead nan clasaichean agus an ùine a mhaireas iad ag atharrachadh gu mòr bho ùghdarras gu ùghdarras.
ÙlpanÙlpan
Ùlpan is a new way of learning Scottish Gaelic, using a method devised in Israel in and successfully implemented in Wales over the last 40 years to allow learners to reach fluency in Welsh. You can search for a course on their website, or contact them directly. 'S e dòigh ùr gus a’ Ghàidhlig ionnsachadh a th’ ann an Ùlpan. Chaidh an siostam a chruthachadh an toiseach ann an Iosrael, agus tha e air a bhith ga chleachdadh anns a’ Chuimrigh thairis air an 40 bliadhna mu dheireadh, far a bheil e air luchd-ionnsachaidh a thoirt gu fileantachd ann an Cuimris. Lorg cùrsa air an làraich-lìn aca no cuir fios thuca
Learning MaterialsGoireasan Ionnsachaidh
This depends on the learning method you have chosen. There are a lot of excellent resources for Gaelic learners available online so access to a computer with an internet connection would be beneficial. It is also worth familiarising yourself with a Gaelic dictionary. LearnGaelic’s free online dictionary, Am Faclair, offers examples of words in contextual phrases, all utilising contemporary spelling. Bidh seo a rèir na dòigh ionnsachaidh a thaghas tu. Tha pailteas de shàr ghoireasan do luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig rim faotainn air loidhne agus le sin bhiodh e na chuideachadh dhut nam biodh coimpiutair le ceangal dhan eadar-lìn agad. 'S fhiach dhut faighinn cleachdte ri faclair Gàidhlig cuideachd. Bheir faclair saor an-asgaidh LearnGaelic, Am Faclair, eisimpleirean dhut de dh’fhacail air an cur an cèill le abairtean air an litreachadh a rèir riaghailtean litreachaidh nuadh-aimsireil.
FundingMaoineachadh
There are a number of funding options available for Gaelic learners. Please contact the organisation directly before the start of your course for more information. Not all Gaelic courses are eligible for funding. Tha roghainn math de sgeamaichean maoineachaidh ann do luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig. Cuir fios gun bhuidhinn ro thoiseach a’ chùrsa airson barrachd fiosrachaidh. Chan eil a h-uile cùrsa Gàidhlig airidh air maoineachadh.
- Skills Development Scotland Leasachadh Sgilean na h-Alba
- 'Individual Learning Accounts' from Skills Development Scotland can be spent some Gaelic courses. More info - 0808 100 1090, www.myworldofwork.co.uk Faodar 'Individual Learning Accounts' bho Leasachadh Sgilean na h-Alba a chosg air cuid de na cùrsaichean Gàidhlig. Tuilleadh fios - 0808 100 1090, www.myworldofwork.co.uk
- SAAS SAAS
- To qualify for this funding you should have an individual income of £22,000 a year or less. You also need to be studying a part-time Higher Education course, Professional Development Award (PDA) or Continuing Professional Development (CPD) at levels 7-11 of the Scottish Credit and Qualifications Framework (SCQF) and complete at least 40 SCQF credits per year. You must also be studying at a Scottish Institution. www.saas.gov.uk Airson a bhith airidh air a’ mhaoineachadh seo cha bu chòir dhan tuarastal bliadhnail agad a bhith os cionn £22,000. Feumaidh tu a bhith a’ dèanamh cùrsa part-ùine aig àrd ìre, Teisteanas Leasachadh Proifeiseanta (PDA) no Leasachadh Leantainneach Proifeiseanta (CPD) aig ìrean 7 – 11 air Frèam Creideis is Teisteanasan na h-Alba (SCQF). Bu chòir dhut crìoch a chur air co-dhiù 40 aonad creideis SCQF gach bliadhna. Feumaidh tu cuideachd a bhith ag ionnsachadh aig ionad ionnsachaidh ann an Alba. www.saas.gov.uk/k
- Cliù CLÌ Cliù CLÌ
- Clì Gàidhlig offers a package of grant support for adults who are new to Gaelic learning. Support may be offered towards direct expenses incurred in the following areas - support for people ineligible for ILA funding, childcare, travel, accommodation, and added costs incurred because of mobility/disability problems. Applicants will be new to Gaelic learning, or lapsed elementary learners who wish to progress in their learning and use of the language.www.cli.org.uk 01463 – 226710 Bidh Clì Gàidhlig a’ tabhann sgeama taic-airgid airson luchd-cleachdaidh ùra aig a bheil ùidh ann an ionnsachadh na Gàidhlig. Faodaidh Clì Gàidhlig cuideachadh a thoirt do dhaoine le cosgaisean dìreach anns na roinnean a leanas – taic do dhaoine gun chothrom air taic-airgid ILA, cùram-cloinne, siubhal, àiteachan-fuirich agus cosgaisean a bharrachd co-cehangailte ri duilgheadasan gluasaid/ciorraim. Bidh na tagraichean ùr do ionnsachadh na Gàidhlig no nan luchd-ionnsachaidh tuisleach a tha airson adhartas a dhèanamh nan ionnsachadh agus nan cleachdadh cànain.www.cli.org.uk 01463 – 226710
Further funding opportunities may be available. Please contact the course provider for more advice regarding funding packages. Dh’fhaodadh barrachd chothroman maoineachaidh a bhith rim faotainn. Cuir fios gu solaraiche a’ chùrsa mus tòisich thu airson comhairle fhaighinn air maoineachadh.
Abairt na seachdain
DòrtadhDòrtadh
When the rain pours down non-stop. Seo nuair a tha an t-uisge ann agus tha e a' tuiteam gun sgur.
Media Na Meadhanan
- Speaking our Language Speaking our Language
- An Litir Bheag An Litir Bheag
- Litir do Luchd-ionnsachaidh Litir do Luchd-ionnsachaidh
- BBC ALBA BBC ALBA
- BBC Radio nan Gaidheal BBC Radio nan Gaidheal
- Media pages Meadhanan
- Publishing Foillseachadh
- Bliadhna nan Òran, BBC ALBA Bliadhna nan Òran, BBC ALBA
Dictionaries and Resources Faclairean is Goireasan Eile
- Big Dictionary (Ceumannan) Faclair Mòr (Ceumannan)
- An Seotal An Seotal
- Faclair na Pàrlamaid Faclair na Pàrlamaid
- Dwelly-d Dwelly-d
- GOC (spelling) English Modhan Litreachaidh Beurla
- GOC (spelling) Gaelic Modhan Litreachaidh Gàidhlig
- An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig
- Am Faclair Beag Am Faclair Beag
- Grammar tips Criomagan Cànain
- Munros Pronunciation Guide Fuaimneachadh nam Beann
Computing Coimpiutaireachd
- iGaidhlig iGaidhlig
- LibreOffice
- OpenOffice OpenOffice
- Browser: Firefox Brabhsair: Firefox
- Browser: Opera Brabhsair: Opera
- Spellchecker: MS Word (LTS) Dearbhair: MS Word (LTS)
- Spellchecker: Mac (Sealgar) Dearbhair: Mac (Sealgar)
- Spellchecker: Firefox Dearbhair: Firefox
- Typing Taidhpeadh
Worth a look Seall Seo
- Tobair an Dualchais Tobair an Dualchais
- Am Baile (Gaelic Village) Am Baile
- Royal National Mod An Comunn Gàidhealach
- Gaelic Resource Database GRD
- Scottish Natural Heritage Dualchas Nàdair na h-Alba
- Island Voices Guthan nan Eilean
- Akerbeltz Akerbeltz
- Taic.me Taic.me
- Cainnt mo Mhàthar Cainnt mo Mhàthar
- Fòram na Gàidhlig Fòram na Gàidhlig
- DASG DASG
Parents, Carers and Teachers Pàrantan, Luchd-cùraim is Tidsearan
- Useful phrases Abairtean feumail
- Homework Help Taic le obair-dachaigh
- Parents and Teachers, BBC ALBA Pàrantan is Tidsearan, BBC ALBA
- Teachers' Notes, BBC ALBA Notaichean Tidseir, BBC ALBA
- Learning and Teaching Scotland Ionnsachadh agus Teagasg Alba
- Stòrlann Stòrlann
- Primary Subjects Cuspairean Bunsgoile
- Secondary Subjects Cuspairean Ard-sgoile
- Languagenut


text:
Gunna
'S e inneal chogaidh neo arm-sheilg a tha ann an gunna neo isneach a chaidh air turachadh ré an aois meadhanach (an dàra linn Ghàidhealach).
Aig a char as simplidh is cruth do ghunna feadan meatailt, ceann duinte ach airson toll beag don ainm an cluasag agus beul fosgailte aig a cheann eile. Feumaidh do fheadan a' ghunna a bhith teannaichte sios air creathail, carbad, neo stoc.
Chuireadh urchar de pudar dubh anns a' cheann duinte agus ball (a thilgeas an arm ) os a chionn. Nuair a rachas loisgeadh air an urchar, le cuir maidse ris a' chluasag, loisgidh e gu leir anns a' bhad, a' saoradh bolg mòr de gasaichean teth a phutas am ball a mach à beul a' ghunna.


text:
Dachaigh-chùraim gus dùnadh rè ùine
- 4 An Dàmhair 2013
Thèid dachaigh chùraim ann an Inbhir Nis a dhùnadh rè ùine gus an tèid obair-leasachaidh a dhèanamh oirre.
Chaidh an obair òrdachadh air Dachaigh Chùraim Taigh Chlach na h-Airidh, às dèidh sgrùdaidh a rinn Buidheann-sgrùdaidh a' Chùraim.
Bha a' bhuidheann draghail mu staid cuid de dh'ùrlairean an taighe, agus na seòmraichean-ionnlaid.
Bha dragh orra cuideachd mu ghainnead de luchd-obrach, agus cumail chlàran.
Roghainnean 's Cothroman
Dh'innis NHS na Gàidhealtachd gun deadh an dachaigh-chùraim a dhùnadh ro dheireadh na Dùbhlachd. Thèid an 18 duine a tha a' fuireach ann a ghluasad gu dachaigh eile fhad 's a mhaireas an obair.
Chan eil a' chompanaidh a tha ga ruith, RDS Healthcare, air càil a ràdh mu dheidhinn.
Chaidh stad air daoine ùra a bhith air an gabhail a-steach chun na dachaigh-cùraim san t-Samhain 2012.
Thuirt labhraiche do NHS na Gàidhealtachd: "Tha an-dràsta 18 duine a' fuireach san dachaigh, agus bhiodh sinn ag amas air an gluasad gu àrainneachd chùraim ùir cho luath 's a ghabhas.
"Chaidh còignear a ghluasad dhan ospadal cheana ri linn na h-uidhir de dh'adhbharan clinigeach.
"Mar bhòrd, tha sinn a' toirt prìomhachais don luchd-còmhnaidh a tha fhathast ann an Clach na h-Airidh, agus tha sinn air còmhraidhean a thòiseachadh leothasan, agus le an càirdean, mu na roghainnean agus cothroman a tha rim faotainn dhaibh.
"San eadar-ama, cumaidh sinn oirnn ag obair le luchd-obrach na dachaigh-chùraim gus comhairle agus taic a thoirt seachad a chum 's gun gabh seo dèanamh cho sìmplidh 's a ghabhas."


text:
Calann Enair. Se bliadna et v. cet et mile ais an Tigerna.
Mac Uibilin .i. Ualtair, fer enigh
coitcinn et cenn fedhna
19] romaith, do marbad an bliadain-si le Domnall mac Seain h.
20] Chathain & le Clainn Blosgaid.
Paidín mac Lochlainn meic
Maoilsechlainn h. Maoilconaire,
22] fithír ufer nErenn re senchus & re filidecht, d'fagbail bais oboinn
23] an bliadain-si .i. luidhe slán{folio 69c} ina lepaidh a toigh Mathgamhna
24] Meic Caba et a fagbail marb ar maidin arnamarach.
Domnall h. Craidhen, cennoighe
saidhbir soconaigh dércach
26] daonachtach, d'fagbail bais oboinn an bliadain-si ac ésdecht
27] Aifrinn a mainestir Duin na nGall.
Concobar mac Ruaidri Meic
Donnchada do marbad le
29] hEogan mac Tigernain h. Ruairc a mBaile an Duin an bliadain-si.
p.612


text:
Thòisich an cursa maidainn an-diugh agus rinn sinn cuig òrain an-diugh: Seo mar Rachinn Fhèin is Thu, Seoc a’ Bhàigh, Dà Thàbh air an Fharaidh, Ceud Soiridh, Ceud Fàilte, agus Till an Crodh, Dhonnchaidh.
Tha ceithir daoine dheag againn anns an clas à Alba, à Èirinn, òn Stàitean Aonichte, à Canada, òn t-Seapan agus òn Ostair. Tha beagan Gàidhlig aig an mhór chuid againn, agus tha balach à Inbhir Nis agus Gàidhlig fileanta aige. Tha Màiri Anna tìdsear gle-mhath.
Tha seisean ann anns an talla mhòr anochd.
The course started this morning and we did five songs today: Seo mar Rachinn Fhèin is Thu, Seoc a’ Bhàigh, Dà Thàbh air an Fharaidh, Ceud Soiridh, Ceud Fàilte, and Till an Crodh, Dhonnchaidh
There are 14 of us in the class from Scotland, Ireland, the USA, Canada, Japan and Austria. The majority have at least a little Gaelic, and there’s a lad from Inverness who is fluent. Mary Ann is a great teacher.
There’s a session in the talla mhòr (big hall) tonight.


text:
Tha Pàrlamaid na h-Alba airson a bhith cho so-ruigsinneach sa ghabhas dhan a h-uile duine ann an Alba agus airson 's gun gabh muinntir na h-Alba pàirt san obair aice.
Tha fiosrachadh air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba ann an roghainn de chànanan airson an dà chuid daoine a tha a' fuireach ann an Alba agus airson daoine a tha a' tadhal air Alba.
Tha cleachdadh nan cànanan ann am Pàrlamaid na h-Alba air a stìureadh le Poileasaidh Cànain Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba (63.2KB pdf)
Tha Pàrlamaid na h-Alba airson a bhith cho so-ruigsinneach sa ghabhas dhan a h-uile duine ann an Alba agus airson 's gun gabh muinntir na h-Alba pàirt san obair aice.
Tha am plana a’ mìneachadh mar a chleachdas Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba a’ Ghàidhlig na seirbheisean, mar a chuireas i cleachdadh na Gàidhlig air chomas ann an conaltradh agus mar a bhios i ag ag àrdachadh is a leasachadh na Gàidhlig.


text:
Sìona (roinn chultarach)
Airson na dùthchannan no ciall eile, faic: Sìona.
'S e roinn chultaraich ann an Àisia a tha ann an Sìona [1][2][3] (Sìonais 中国, 中國, Zhōngguó = Rioghachd Meadhanach; Beurla - "China"). 'S e aon de na saoidheachdan as sine a tha ann air feadh an t-Saoghail. Tha e ann cho fad's sia mìle bliadhna.
An dèidh an cogadh mu dheireadh tha dà dùthchannan ann a-nise:
- Sluagh-Phoblachd na Sìne (Beurla: People's Republic of China), ainm nas cumanta: Sìona, a' gabail a-stech Tìr-mòr na Sìne, Hong Cong agus Macau
- Poblachd na Sìne (Beurla: Republic of China), ainm nas cumanta: Taiwan neo Tai-Bhàn, a' gabhail a-steach an eilein Tai-Bhàn agus eileanan eile
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse (duilleag 209, 326, 636, 666)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Dùthchannan ag SMO
Aistean cho-ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Poblachd na Sìne
- Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Tìr-mòr na Sìne
- Hong Cong
- Macau
- Tai-Bhàn (eilean)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Is e na tha ann am bile dreachd de lagh. Tha bilean an dara cuid:
- poblach – a’ feuchainn ris an lagh coitcheann atharrachadh, no
- prìobhaideach – ag iarraidh chumhachdan airson neach no eagrachadh air leth a tha a’ dol seachad air an lagh choitcheann no na aghaidh
Faodar Bilean Poblach a bhith air an toirt a-steach le:
- ball de Riaghaltas na h-Alba ("Bile Riaghaltais")
- comataidh aig a’ Phàrlamaid (“Bile Comataidh”), no
- ball air leth den Phàrlamaid (“Ball Buill”)
Tha Bilean Prìobhaideach gan toirt a-steach leis an neach a tha ag iarraidh nan cumhachdan dham bheil ullachadh leis a’ Bhile.
Is e na tha ann am Bile Measgaichte Bile Poblach a bheir droch bhuaidh air an leas aig neach no buidheann air leth ann an dòigh nach eil ionann ri leas dhaoine no bhuidhnean eile den aon seòrsa no aicme..
Airson fiosrachaidh mu Bhilean is mu mhodh an reachdais, cuiribh fios gu Sgioba Reachdais.


text:
Last on
More episodes
An t-Ollamh Urramach Tormod MacÌomhair
Rugadh Tormod MacÌomhair ann an Glaschu ann an 1941. Bhuineadh athar do sgìre Chàrlabhaigh agus a mhàthair do sgìre Leumrabhagh. Bha triùir bhalach san teaghlach agus b’ e Tormod a bu shine. Thòisich e anns an sgoil ann an Glaschu agus bha e fhèin agus Irene (a’ bhean aige )air an aona chlàs aig an àm sin san aon sgoil.
Ghluais an teaghlach a Leòdhas nuair a bha e sia bliadhna a dh’aois agus chaidh iad a dh’fhuireach a Chàrlabhagh far an robh athar dol a dh’obrachadh croit a theaghlaich. Bhàsaich athar nuair a bha Tormod deich bliadhna a dh’aois agus ghluais a mhàthair san teaghlach air ais a Ghlaschu bliadhna an dèidh sin. Chaidh iad air ais a dh’fhuireach dhan aon taigh san robh iad roimhe sin agus a’ frithealadh an aon eaglais agus sgoil.
Chaidh Mgr MacÌomhair gu Àrd-Sgoil Woodside airson foghlam aig àrd ire agus am measg nan cuspairean a bhathar a’ teagasg san sgoil sin aig an am bha a’ Ghàidhlig. Cho fad ‘s a bha e san sgoil fhuair e urram Caiptein na sgoile. Chaidh e an uairsin gu Oilthigh Ghlaschu airson ùine ghoirid agus an dèidh sin fhuair e cosnadh ann an gnìomhachas àrachais. Thug Irene a-mach àrd dhreuchd na banaltram. Ann an 1963 phòs iad, bha ceathrar chlann-nighean aca agus cheumnaich e fhèin à Oilthigh Chaledonia ann an Glaschu.
Ann an 1970 chaidh Mgr MacÌomhair air ais dhan oilthigh agus e nise a’ leantainn dreuchd na ministrealachd . Cheumnaich e le MA agus BD à Oilthigh Ghlaschu ann an 1976 agus thug e mach dreuchd ministear. Chaidh a phòsadh ri coitheanal Paraiste Newhills ann an Obar Dheathain ann an 1976 agus bha e a’ frithealadh an aon choitheanal gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 2006.
Cho fad sa bha e na mhinistear ann an Newhills bha e gu mòr a’ sàs ann an obair ministrealachd aig ire nàiseanta agus eadar-nàiseanta. Bhiodh e a’ siubhail gu àiteachan fad às mar na Philippines, Thailand, Brazil, Hungary, Israel agus na Stàitean Aonaichte. Bha e na àrd-stiùiriche aig Eaglais na h-Alba ann a bhith taghadh dhaoine a bha freagarrach airson a dhol a-staigh airson na ministrealachd. Bha e cuideachd na bhall air iomadach comataidh eile , nam measg Comhairle an Àrd Sheanadh far an robh e na neach-gairm air Comataidh a’ Chonaltraidh agus Comataidh na Gàidhlig . Bha e cuideachd na Mhodaràtor air clèir Obar Dheathain ann an 1988. Cheumnaich Mgr MacÌomhair le Urram Dotaireachd bho Seminary Diadhachd Pittsburgh an co-phàirteach ri Oilthigh Obar Dheathain ann an 2003. Tha e an-diugh na riaghladair air Colaiste Diadhachd na Gàidhealtachd agus air a’ bhuidheann Forward Together.
As dèidh dreuchd paraiste a leigeil seachad chaidh Mgr MacÌomhair agus a bhean Irene air cuairt tri mìosan air feadh an t-saoghail. Bidh e fhathast a’ searmonachadh ann am paraistean faisg air fhèin ann an sgìre Ghòrdain, agus bho chionn dà bhliadhna bha e ri chluinntinn a’ searmonachadh ann an Nassau anns na Bahamas. Shearmonaich e cuideachd air bàtaichean-cruise anns a’ Charibbean agus chualas e a’ seinn anns a’ Ghàidhlig air na tursan aige.
Mar a thuirt e fhèin “Tha mi air mo bheannachadh , tha mi slàn fallain, tha bean gràdhach agam (leth cheud bliadhna pòsta an ath-bhliadhna) ceathrar chlann-nighean agus iad uile pòsta agus dusan ogha àlainn – agus cuideachd fhathast air chothrom a bhith toirt seirbheis do Dhia”.


text:
Nicolaus Copernicus
B’ e Nicolaus Copernicus (Gearmailtis: Nikolaus Korpernikus, Pòlais Mikołaj Kopernik) a’ chiad reul-eòlaiche anns an Roinn Eòrpa a sgrìobh teoiric phuncail mu An Crios-grèine. Dh’fhoillsich e an leabhar: De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Canar gun do thòisich reul-eòlas ann an nòs ùr air sgàth an leabhair sin.
Beatha Chopernicus[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Nicolaus Copernicus air 19mh Gearran, 1473 ann an Toruń, Rìoghachd na Pòlainn (1385 - 1569) anns an t-seann dùthaich, A’ Phrùis. Eadar 1491 is 1494 bha e a' dol gu Oilthigh Jagiellonian ann an Kraków. An uair sin chaidh e don Eadailt. An toiseach bha e ann an Oilthigh Bhologna, far an do dh’ionnsaich e lagh agus reul-eòlas. An dèidh sin, chaidh e gu Oilthigh Phadua ann am Padova, far an do dh’ ionnsaich e a bhith na dhotair. Chuir e an cuid as motha den bheatha aige seachad ann an Frombork/Ermland ri taobh a' Mhuir Baltach. Bha e ag obair mar fhear-lagha, dotair, luchd-obrach clèireil, riaghladair, neach-chomhairle agus neach-rèite.
Siostam heliocentric[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an 16mh linn bha am mòr-shluagh agus an Eaglais Caitligeach den bheachd gun robh an Saoghal ann am meadhan fànais (Siostam cruinn-meadhanach). Ach bho àm gu àm nochdadh beachdan eile: Is dòcha gur e A' Ghrian a th' aig crìdhe fànais (siostam grian-mheadhanach). Mar sin dheth, cha robh na beachd-smaointean aig Copernicus cho ùr sin. Bha reuladairean a’ sgrìobhadh mu dheidhinn bho chionn linntean:
- reuladairean às na h-Innseachan, m.e.: duilleagan Vedic Sanskrit a chaidh a sgrìobhadh ann an 9mh neo 8mh linn ro Chrìosda
- às a' Ghrèig, m.e: Aristarchus à Samos, mu 270 ro Chrìosda
- às an Ear Meadhanach, m.e: Ibn al-Haytham às Iorac, (965 - 1039).
Chuala Copernicus mun t-siostam Greugach nuair a bha e anns an Eadailt. Rinn e rannsachadh airson faighinn a-mach mu ghluasad nam planaidean. Mar sin dheth, b’ e Copernicus a' chiad reul-eòlaiche aig an robh siostam matamataigeach gu math mionaideach mu heliocentrism. Thuirt esan gu bheil a’ ghrian anns an aon àite agus gu bheil an Saoghal agus na planaidean eile a’ cuartachadh na grèine. Rinn Kepler obair a bharrachd air an t-siostaim sin. Ach b' e Galileo Galilei am fear a chaidh le teoiric Chopernicus an aghaidh na h-Eaglaise Caitligich (1610 - 1633).
An leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1510 sgrìobh Copernicus leabhar beag Commentariolus (Litte Commentary), anns an do thug e seachad na beachdan ùra aige. Thòisich e air sùil gheur a chumail air gluasad nam planaidean airson a dhèanamh cinnteach gun robh an teoiric aige ceart. Bha e ag obair gu math cruaidh fad bliadhnaichean agus chruinnich e na smaointean aige ri chèile ann an leabhar De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Ach bha Copernicus ro dhiùid an leabhar aige fhoillseachadh. Ann an 1539 thachair e ri Georg Joachim Rheticus, (sgoilear Mhelanchthon agus ollamh matamataig à Wittenberg). Chunnaic Rheticus dè cho math 's a bha an leabhar agus thug sin misneachd do Chopernicus. Mu dheireadh thall, dh' aontaich Copernicus an leabhar a chlo-bhualadh. Bha e deiseil dìreach mus do chaochaill e air 24mh Cèitean, 1543 ann an Frombork.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacTutor History of Mathematics archive, Duilleagan fior-mhath le John J. O'Connor agus Edmund F. Robertson. Tha iad ag obair ri chèile le Oilthigh Chill Rìmhinn ann an Alba.
- gutenberg.org; Duilleag Project Gutenberg
- De Revolutionibus, autograph manuscript — Full digital facsimile, Jagiellonian University
- De Revolutionibus, 1543 first edition — Full digital facsimile, Lehigh University
- The Copernican Universe from the De Revolutionibus
- Copernicus and Astrology anns an Oilthigh Chambridge
- Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
- Taigh-taisgaidh Chopernicus ann am Frombork


text:
Sòrbais
Is e cànan Indo-Eòrpach a tha ann an Sòrbais. Tha an cànan a’ buntainn do theaghlach nan cànanan Slàbhach. San eachdraidh bha ainmean eile air: Wendish neo Lusatian. 'S e "wen" an còd ISO 639-2 a tha air.
Tha Sòrbais ga bruidhinn air a' chrìoch eadar a' Phòlainn agus a' Ghearmailt agus ann am Brandenburg cuideachd.
An Cànan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà chànan ann: Sòrbais Uarach (hornjoserbsce, Beurla: Upper Sorbian) agus Sòrbais Ìosal (dolnoserbski, Beurla: Lower Sorbian). Tha Sòrbais Uarach ga bruidhinn ann an Sagsainn le gu bhith 40,000 duine agus tha Sòrbais Ìosal ga bruidhinn ann am Brandenburg le gu bhith 10,000 duine. Canar Lusatia (Łužica ann an Sòrbais Uarach, Łužyca ann an Sòrbais Ìosal, neo Lausitz anns a' Ghearmailtis) ris an àite, far am bi an dà chànan a' bhruidhinn.
Anns a' Ghearmailt tha inbhe thèarainte is oifigeil aig Sòrbais mar mhion-chànain. [1]. 'S e teis-meadhan beatha cultarach Sòrbais Uarach a tha anns a' bhaile Bautzen neo Budyšin ann an Upper Lusatia. An seo tha Ionad na Sòrbais (Sorbisches Institut - Serbski institut) suidhichte, a tha a’ dèanamh rannsachadh mun eachdraidh, chultar agus chànan Sòrbais.
Tha Cottbus (Chóśebuz) na teas-mheadhan den chànain Sòrbais Ìosal.
Tha Sòrbais ga bruidhinn cuideachd ann an sgìre bheag ann an Lee County, Texas.
Tha cuid ainmean anns a' Ghearmailt an Ear a' tighinn à Sorbais, m.e.:
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Seo eisimpleir le Sòrbais agus Gàidhlig a tha a' sealltainn an diofair eadar Sòrbais Uarach is Sòrbais Ìosal:
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
Sanas rathaid dà chànanach ann an Cottbus (Chóśebuz) anns a' Ghearmailtis is Sòrbais.
-
-
-
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Comhairle Mhoireibh
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Mhoireibh (Beurla: Moray Council).
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha i suidhichte air àird an ear-thuath na h-Alba. Tha Comhairle na Gàidhealtachd air àird an iar dhith agus tha Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain air àird an ear-dheas. Tha i suidhichte air bruach Linne Mhoireibh.
Chaidh a' chomhairle a chur air bhonn ann an 1996. Tha i a' gabhail a-steach an t-siorrachd traidiseanta Moireibh agus pàirt dhen t-Siorrachd Bhanbh.
Tha Comhairle Mhoireibh cho mòr ri 2,238 cileameatair cèarnagach agus bha 86,900 duine a' fuireach an seo ann an 2007. 'S e Eilginn prìomh-bhaile ionadail na comhairle.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Sturt's Stony Desert
'S e fàsach ann an Astràilia a tha ann an Sturt's Stony Desert.
Tha e suidhichte ann an Astràilia-a-Deas. Tha am Fàsach Shimpson san àirde am iar dheth agus am Fàsach Strzelecki san àirde an earra dheas. San àirde an iar-dheas tha an Tirari Desert.
Thàinig an t-ainm bho Charles Sturt a bha a' feuchainn a dhol do mheadhan Astràilia ann an 1844. Air sgàths gu bheil mòran creagan anns an fhàsach seo, bha each Sturt air a ghoirteachadh air a ladhran.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Narrative of an Expedition into Central Australia...anns a' bhliadhna 1844, 5, agus 6, Charles Sturt, 1848.
Fàsach Ghibson • Fàsach Mhòr na Gainmhich • Fàsach Mhòr Bhictòria • Fàsach Bheag na Gainmhich • Fàsach dathte • Rangipo • Fàsach Shimpson • Fàsach Strzelecki • Sturt's Stony Desert • Tanami • Tirari


text:
Gàna
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Gàna, [3] ainm eile: Ghana[4][5] neo Gana[6], ainm oifigeil: Poblachd Ghàna. Tha crìochan aice san ear le Tògo, sa tuath le Buircina Fhaso agus san iar le Costa Ìbhri. Tha an Gulf of Guinea san taobh a deas dhith.
'S e Accra am prìomh-bhaile aice.
Tha an Loch Volta, an loch fuadain as motha air feadh an t-Saoghail, ann an ear na dùthcha.
Tha am facal "Ghana" a' ciallachadh "Warrior King", (Rìgh an luchd-cogaidh) [7]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Laoidh nàiseanta Ghàna
- ↑ The World Factbook
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Jackson, John G. Introduction to African Civilizations, 2001. Duilleag 201.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Gàna Duilleag oifigeil
- Pàrlamaid Ghàna , duilleag oifigeil