text:
¶54] {MS folio 82a1}Feachtus do Mhagnus Cam a cathair Cambalau co n-fhacad techta dia shaigid. Bennuighit dó. Fochtus Magnus scela dibh. Fuigli ruin againn duit, ar na techta. Adre Magnus asin t-suidhi rigda i m-bui co n-dechsat for leth. Naim, ol na techta .i. brathair (t)h'athar-sa, ar n-diultad umla righi duit-si. Do roine & Cadau .i. mac a brathar, aenta at agaid-si. Atat & na cethri righ fil fo mamus Naim lín a slúaig ac toidhecht at rigi si .i. Fuci Orcra & Cauli & Barsceel & Suchitingni, & asberit conad ferr a n-dliged forsin righi annaisi.
¶55] Ba tus rigi do Chublay in tan sin iar m-brised cath n-imdba lais for iltiribh. Ba gaeth intí frisar' canad sin. Gnuis rigda lais co n-dercuibh dishoillsidhe. Mét & calmacht mhiled lais. Do oirdis a bhaill di araili. Ro raidh dono nach cuirfed a choroin rig dia chind no gu n-aithed forro in fuighiull sin. Faidhis techta for cenn a laech & a rig n-imfhoicsi, ar ba derb lais dia cuiredh togairm fora shloghu i cianuibh a fhis d'fhaghbáil do Naim & triall
p.364teiched do fó fhoithrib & daingnib. Faidhis coimhét ar na conairibh ar omun scel d'fhaghbail do Naim. Ba h-e lin in t-slúaig do freagair h-e .i. dá chath déc & .xxx. míle marcach in cech cath dibh, & di troighthech um cech marcach. Dia toghairmedh a shloghu i cianaib ni ria rímh forro. Ro h-indledh cethri h-elifainti don righ & caislen claruig forro. Teit ann dono i remthus in chatha & a mergi h-uasa {MS folio 82a2}. Di la for fhichit dó oc tinol in morsluaig sin.
¶56] Naim immorro gluaisis co slogh n-dermhair lais a n-dail Cadau for mag forlethan co sliabh urard fria thaeb i righi Cublay. Ni raibhi Cadau forsin mag soin amail ro geall. Ro niat-som airisiumh risin adaig sin isin du sin. Tocbait a pupla & sreathait fora taebuibh. Ni bhui omhun forro, ar nír' shailset a scela do beith la Cublay. Cublay didiu ro ghluais in adaig sin for set in dail in morshlúaig sin, ar nír' bho ail doibh in laithi do imluadh ar omun a faircsina, gur' eirigh ruithned n-greine forro ar aenchaei fri Naim.
¶57] Co facatar na mergeda ailli eitecha & na sceith corcra cobradhacha, & na cathbairr coindleacha cruaidhrighne os na miledaib croda Cambulu. Co tucsat aithni ar mergi Cublay osna cathbarraib. Conadh eadh ro-s-dúsigh in slúagh asa suan, fogur na sdocc & na sdurgan & na laech ac gairm a caismert catha.
¶58] Faidhis Cublay a draidhe uadha dia fhis in soinmigi nó doinmhigi no bhiath dó don cath. Gabsat na laeich ac snas a slegh & ag limad a lann & a loirc-fhersat fria licuibh & tuinidib in talman. Tecuit na draithi for cúlu cu celmaine maithiusa dhó on chath.
¶59] Naim didiu, .u. cét míle lín a slúaig. Ba forlethan forro in uair sin, ár ni bui omun forro.
¶60] Bai Cadau fora conair gin toidecht in tan sin cét míle laech, & ni ro fhinnsat fis la Cublay forro. Cidh fil ann tra, ní ar time do dhechaid do Naim sin.
p.366
¶61] Gabhait na slúaig sin a n-asaín gloinidi gorma glais-iaruinn & a luirecha daingne doi-brisdi & a scabail cuana chumdachta fona minnaib sliptha so-radhaircc. Sínit a mergeda badbdha breacamlacha ris na sleghuibh seimnecha sithfhota, gur' iadh gach deglaech dibh ima rig & ima thaisech, cu ro línsat na tolcha & na tuaitheabhracha for gech taebh do fhuaim, gur comdluthaigseat na catha re cheli in tan sin, cu ro-s-tocaibh nel niamdha dá n-dornclaidbib dathordha, {MS folio 82b1} & da muincidib dualacha dergoir, cor 'ba soighnen solusta a clethe nime os cinn na curad cechtardha sin. Ro eirig dono glasnel uathmar oigrita don taeb araill don aer, idir mhinn & asa, idir shleigh & tuaigh. Maidid do na cathaib a n-dail araili amail easa fria h-alluibh, gur 'ba breasmaidm bratha i n-allaib & i n-uamhunnaib mongur na curad ac comghabail a b-fhedhmann catha, & fuaim a soighit asa sreanguibh, & foluaman a b-fhagadh, & grechach a n-greg aga n-guin, & oiccfedach a n-anruth oc blaisecht bhais.
¶62] Oirisis Naim a n-airiniuch in chatha & roigne a rig & a thaisech, gu m-broin n-doinnsciath n-deallradtach 'na urtimchell, cu n-doiri slegh coimrigin cruadha ima mergi uasa, co fighuir na Croichi cesta ar n-a rinnad fuirri.
¶63] Ar bh-faicsin mergi Naim do Chublay tocbais cath coimthiugh lais dia riguibh & anradaibh, cu ro scail in cath n-aili dia dheis & cli, co n-derna giall do Naim iar cur áir a mhiled lais. Muidhis fora shloghuib iarsin, cuna riacht rímh a n-écht.
¶64] Batar crisdaidi forna cathaib sin diblínaib. Do radsat na gennti tallann fora n-dia & forsin figuir bui i merge Naim & gin furtacht fair, cu ro fhas coinblict mor itir in sluag sin, co n-dechatar gennte & cristaidi i n-dail chatha fri araili a h-ucht a n-dee. O 't-connuic Cublay inní-sin ro raid: Fos a dhegmhuinnter, ol se; na tabhraidh dimhicin for Isu, ar ní guth dó gin fhurtacht Naim, ár cristaidi no chanadh fein fris, & nir bo gnima diadha lais, ar
p.368do impa for a thigerna.
¶65] Sidhuighit na slúaig lasan aithiusc sin, & do berur Naim a fiadhnuse in righ a medon in oirechta. Cidh as ni do so? ol siat. Bas a dhlighedh, ol Magnus Cám, & ni h-ail damsa a chru do dhorted fon uir la h-omun na toirthedh do clod for culu. Ni tol dam beous grian na esca dh'faicsin a bhais. Gurub i oidhid do radad fair: soidhech do claraib comdluthta {MS folio 82b2} do chengal do reifedhaibh & fhonnsaidibh: do cenglad Naim dá chur fora lar, & gluaisecht do chur fair, cu m-bith oc tecmang dia thaebhuibh alliu & anall, co fuair bás amlaid.
¶66] Oirisis Cublay ina righi iarsin gin shlaid, gin sarugud, gin triall cathaigthi dó, acht a riga & a thaisigh do chur laa macu a congaluibh, & in mac no beredh buaidh dhibh do beredh ardugud flaithiusa & múine do. Do beredh beous clar aircdidi & ainm Magnuis Cam 'ar n-a scribhadh do litrib ordha fair, & leomhan & gribh 'ar n-a rinnad don taeibh araill de i comurtha coscair. Do rindta rotha grene & escai fair; & gach neach oca faicthi in clar sin i crichaib na Tartraidhi do berthi umhla dó o gach aen, & in nech nach tabrad do gheibedh bas do dliged in righ.
¶67] Magnus Cam immorro .iiii. rigna lais, & in cétben laa faienn dib as i is fortailli fair, & as é in mac thusmes is oigri air dia eis. Bit beous cethra dinna anorcha acu soin, & x. míli in cech dhinn dibh dia fresdal itir ingin & ocláech. Cet ainder n-aile lais, & mna gu n-gaeis & gu n-aeis crichtaigh leo dia cur dia frestal ag Cublay ar saethaib & gallraib, & thecasc druinechais & bescna doibh. Madh ec dh' ingin don cét soin do berar ainder 'na h-inat (no ait) do Burgoguna .i. cinedh dh' uaislib na Tartraidech iat-somh co n-aindribh cruthacha leo, & ni fhaienn ainder dhibh la cele n-aile acht feitim for in righ.
p.370
¶68] Fil cathair n-aili la Magnus Cam, cathair Cambalu a h-ainm. As iside cathair oirechais na n-uili Thartraidech. Bui didiu sruth fora feadh fecht riam, co facuidh Cublay a b-faicsin neoil & rotha grene & escai celmaine dochuir do beith dó de dia m-beth in sruth trithi, cu ro-s-tocuibh in cathair don taeb araill don t-sruth la tuaichlecht & amaindsi.
¶69] Batar .iiii. cula for in cathraig sin & sé míli for cech n-ae. Teora doruis umhaidi for cech ceathramain di, & dind dithoghlaidhi for cech n-dorus & for cech cuil dibh, gu n-griananuib solusda, gu h-alladaibh righda. Is ann sin didiu cuirter a n-airm & a n-eidiud & a n-eirriud uile {MS folio 83a1} dia taiscidh co h-uair chatha dhoibh. Mili laech cech n-aidchi oc faire in righ for gach n-doras don dá n-doirrsib déc soin. Ni bi omun ar bith fair. Acht modh na righi do coimét.
¶70] Ni dentar creic na cundrad isin cathraig sin, acht duinti & cathracha allamuich di ina n-dentar. Ni h-adluicter marbh innti beous. A medon na Tartraidhe fuil si. As coimdhes na h-iltíre dhi. Ni h-urusa a rim indiull5 na cathrach sin, & a tic innti do clochaib búada & do eduighibh sirecdha & da gach maithius arcena as na h-iltirthaib i cein & i bh-fhocus. Ni bhí in cathair sin tre bithiu gin míli roth for fenaibh6 & damhuibh & asanaibh ac togluasacht shida dia h-innsaigid.
¶71] Ata clog romor fora lar, & do cluinter a fhogur isna cethri cúlaib fil le. Ni lamhann nech a siubal a tús oidche o bentar é gin sutralla solusda lais cu ruithned n-gréne ar a bharach.
¶72] Palas in righ i medhon na cathrach-sin .iiii. cula lais, míle fod cech ae díbh. Istadh oirmitnech lasna .iiii. riguib fil forro, cu halladaib rigda & cu n-griananaib solusda do mharmair ghloin, & tuir dhithoglaidi fora muraib ina taiscthe a cuaich & a n-escrai & a seotu aili.
p.372
¶73] Dinna na n-ingen & na laech archena for fiarláit in dúnaidh, & lubhghuirt lesaighthe fria taebhuibh cu topraibh taitnemhacha, cu fiadhmhilaib ecennus da gach mhonad for bith, co luibhibh íctha cacha tedma.
¶74] Sluaighthech ina medon. Do marmuir ro tocbhadh. Adbhul a fhod & a lethet. Niamh oir fair allastigh & dia n-echtair. Do rinnadh fair beos do brechtrad gacha datha ímhaighi na cath & na congal do ratad isna h-iltirib sin & fuath gach anmanna ecennus for bith, cur' bho dith amhairc do shuilibh dercadh fair.
¶75] Seinistre glainidhe lais cu sduaghaib caemha cumdachta forro. Seomrada & sellada fria taebhuibh fon {MS folio 83a2} n-innus sin. Se míli no bítis oc tocaithium immon righ isin sluaighthech sin d'uaislibh na Tartraidech, & da .xx. mili dia laechaibh & dia n-anradaib no thochaithdis isna tighibh fria taebhu.
¶76] .iiii. táisigh imchoimeta fair & .iii. míli laech la gach taisech. Tri h-oidhchi da gach thaisech dib diaidh a n-diaidh ac faire in righ, conadh amlaid sin no chaithdis a remes. Don mhodh righdha tra ro gnithe lais-sium sin, & ní ar omon chena.
¶77] .U. dhoirrsi toebh fria toebh forsin righthech: in dorus medhonach dhibh sduagha aille amlacha fair, ár ni triallann nech inn acht in ri & a shluag ac gabáil na n-dorus fria thaebh.
¶78] No shuidhedh Cublay ina shuidhe righ, & a druim budh thuaidh & a agaidh budh des, & in mac ba sine lais for a láimh dheis, & a righa & a thoisigh diaidh a n-diaidh for in leith sin do reir a n-dualgus, & in righan ba togha laiss for a cli & na righna eli 'na deagaid, & mná na rígh & na taisech for a n-egar cubaid 'na n-deghaidh na rígh. No bhidh in rí uas na sloghaibh oca bh-fhaircsi cur' bhó comhard fria a bhond-sumh mullach gach aein dia mhuinntir.
¶79] No bhi tunna ordha a medhon an rightoighi & cethri tunna ordha budh lugha inas-som fria a taobhaibh, & fin ac toidhecht indtib as-sum. Righa & baruin ac freastal na bruidhne
p.374sin do shaine gacha bidh for bith. Eirgidh dona foireann ele dia toisechaibh cosna tunnaibh & eascrada dimhora do dergór leó. Fedhm dési laoch a n-imchar. Sreathaid lasna h-eascradaibh sin for culaib & cernaibh na bruidni & linaid cuach nó cupa órda asna h-eascraibh dimora sin for fiarlait na bruidhni do gach aon, cu ro bhad mescdha medharcaine. Seinnter gach fogur & gach ceól for bith doibh, co m-bi an t-istad uile 'na cairchi ciuil. Do ghniad foireann ele cleasaighecht & amuinsi doibh. Ni bhi dono ri na taisech dibh gen a ghlun fria lar in cen bhís Cublay for a chuid.
¶80] Tri mhissa {MS folio 83b1} gnathaighit bheith amhlaid sin .i. Decimber & Ianuarius et Februarius. Ni samhail doib rigu nait slóig for bith.
¶81] Fil tulach ard allamuigh don cathraig-sin cu fidhbaidh foda 'na timcheall, cen díchur a duilli di tria bithu, & luibhi cen claechlodh a n-datha samlaid, cur' bha miadh menman la gach n-óen a bh-fegad. In Tulach Uaine at-berar fria.
¶82] Batar didiu secht meic for .xl. la Cublay. Do ronad palas righda forsin tulaig sin don mac ro derrscaigh dib. Chemchíni a ainm. Ba laech amra eiside. Do ratad in dun do a comartha oigrechta, & ro cuir a scribne & a sheotu fine don dun sin dia n-imcoimet. Ba gnath lais dono iar facbail cathrach Cambalu triall don dun sin & oirisium ann la toil a menman. Bui, tra, dliged aigi fora raibhi do Thartraidhib tricha míle for cach toeb don dun sin sealg do denam for mucaibh & aigibh & for cech fiadhmil ecennus olcena, & a m-breith don dun sain gin dith forro. Ba a croicnibh na bh-fiadhmil sin no taisced an ri airm & eirred a muindtiri & a mhiled.
¶83] At-bath Chemchini & ro facuibh uricc (leg. macc), Temin a ainm. Do rat Cublay in dun dó, ár bá ar lurg araili no gabhtha righi na Tartraidhi.
p.376
¶84] Do gniter dono festa la Cublay a laithi a thusmeda. Tri festada dec airmhitnecha do beired do Tartraigib isin bliadain. Da mili dhec dia righaibh & toisechaibh no bhídis for in bh-fleid sin, co n-deisi n-aluinn n-órdha um gach aen dib. Iar n-ecar in t-slóigthighi sin leo do leicdís a n-gluine fria h-uir, & do ghuided gach aen dib in dia dia n-adhrad im shoinmhighi fhlaithiusa d'fhagbail do Chublay. In t-ochtmad la .xx. do mhi Decimbir (leg. Septembir) do ghniat in fledugud sin. Do beredh in rí tidlaicthi dermhaire {MS folio 83b2} da gach aen fo leith do or & mháinibh anaithintiu. Do shuidhdis for a n-aitibh comoil do 'ridhisiu. Do theighdis diuice & iarlada dia freastal for culuibh & taebhuibh na bruidhne sin. No bidh in ri 'na shuidhi righ uaisdibh oc faircsi for na slogu, co scaildis fo shellaidibh & seomradaibh iar ceolaib & clesrad imda.
¶85] Araile festa la Cublay in cétna laithi don bliadain do ronta h-e. Is fris at-bertis-sium sin, frisin láithi toisech do mi Febra. Ni oirisedh ri na taisech dibh in laithi sin gin triall a n-dail Cublay, & eirredh geal um gach n-aen dibh, uair indar leo ba solus in bliadain doibh samlaid on bliadain co araili. Nir' bho ál doib glacad na faircsi neich for bith in láithi sin acht ní solusta. Bui rigdacht na Tartraidhi macu, mna fonn innus sin. Iar n-dul do na maithibh sin isin sluaighthech, teit Cublay 'na suidhi rig uaistib, & a agad ar in solus n-grianda budh dhes & a druim fo túath, na righu for a dheis & na righna fora cli. Eirghidh ocláech i medhon na bruidne co n-abair: Eirgidh, ol se, & adhruidh in ri amail dia! Lecit uile a n-gluine & a cinn fria h-uir. Eirget iarsin a bh-fiadhnuise in righ. Do beir gach ri & gach taiseach dhibh ech buadha dhó, conad .u. míli each do berit dó & siat uili geal.
¶86] Altoir onorach a medon in righthighi sin, clár corcra fuirri. Ainm in righ 'ar n-a rinnadh fair do litrib ordha. Tuis
p.378as chensaidib ordha ac righuibh & ac taisechuibh oca crothad for culaibh & taebaibh in tighi. Do beir gach aen do na maithibh sin paxa co n-umhla dermhair d'ainm in righ. Scailid gach aen dibh 'na inadh chomoil iarsin.
¶87] Ni tocaibhter cuach na cupa na corn na escra dia freasdul in laithi sin nach gel uili bhít, conadh aire sin gairit in Fesda Gel de, & is eirred gel bis impa uili in lá sin.
¶88] Do berur leomhain istech i bh-fiadhnuisi in righ in tan sin. Do niat umla dhó amail do ronsat {MS folio 84a1} na maithe ucut.
Mi dhoibh forsin fleidh sin.
¶89] Do thiagat for seilg asa h-aithle & dias brathar aigi 'na conmaeruibh, & ba taisech gach aen dib for .x. míli conmaer, & .u. míli cu la gach conmaer dib. Baym & Nuncam (leg. Mincam) a n-anmanna. In cailli selga no ghabhdais do sreathdais 'na uirtimcill lamh fria laim cu nach facbatis dam na torc isin cailli gin gluasacht & marbad. In ri didiu cu maithibh a righ & a thaisech for tulaig aird oca feitim samlaid, & leomuin for cuanairt lais o nach teighedh fiadh for bith na anmann ecennus archena, or is forro ro-n-alt iat. Finna gaisitech forru amail ingin no fiacuil oo culai.
¶90] Do gnither selg eli la Cublay for enuibh & ealtaib la h-ilcenel gacha seabac for bith. Ár batar ocht n-gribha ingnecha for .xl. lais ar n-a seolad for seilg na n-anmunn n-aerdha, & ata taisech dia muintir co n-deich mílib lais fria seilg & imcoimet a sheabac, curius .u. míli dhibh for tolchuibh & tuaithebraibh na crich a cein & a bh-foicsi, co nach dighsitis a sheabaic i tíribh ciana iar n-a lecan for enuibh. Ceolan beg n-ordha for cois gacha sebaic dibh, & ainm in righ 'ar n-a rindad fair, co n-aithnenn gach aen h-e, dia cur for cula dia n-dighsedh i tirib ciana.
¶91] In ri didiu is amhlaid bis ocun t-seilg sin, a seomra co neim n-oir fair, & rotha fena fai oca imchur for elifaintibh, & croicne leoman fair immuigh ica dhin for fhuacht & derdun.
p.380Beridh in ri elta dia gribhuibh lais isin tegdus-sin, a righa & a thoisigh & a shlogha ina sreathaibh & ina n-eisibh allamuigh de. Iar facsin na n-eltad n-aerdha dhoibh tocbait na croicne don t-seomra, & lecidh in ri na griba futhaibh, & oirisid fein 'na shuidhi oc feithim na cles & na cluiche sin, gurub gairdigud menman lais-sium & laa righaibh dercadh foran enluith diblinaibh.
¶92] A Casi Mordín dono do niter na selga sin. Magh forlethan eside, & ní lamthar fiadha na eltada do marbad la Tartraidibh uidi .xx. la fria thaebhuibh. Ro cumdaigid tegduse {MS folio 84a2} la Cublay for in magh soin fria broinn sealga .x. cét pupall a l-lin. Míle laech no thochaited a pupaill in righ. Niam oir fuirri. Croicne leoman n-gel & dub & derg ina tithib fuirri dia din ar shnechta & derdun. Reifedha sida allamuigh dibh. Pupla na h-ingenraide sida uili no-s-ditnenn. Pupla na righ & na miledh ina sreathuibh & ina sraitibh fria taebhuib fonn-innus ro bhátur a cathraig Cambalau.
¶93] Fria mi Marcius doibh amlaidh sin. Triallaid for cul go cathair Cambalau.
¶94] Dá thaisech déc la Cublay, & as iat ba coimsigh ara canta fris & uadh. Cethra cricha .xxx. do shaeri gacha taebhu don cathraig sin. Is lasna taisecha sin do suidhighthe iat do shoeiri no do doire dho-som.
¶95] Teora fidhbhuidi no fhasat imon cathraig sin & is dia croicnib sin do níther monad don righ fria creic & cundrad na crichi, & ni do dhíth óir no indmhus do nither son lais-sium, ár ba lia do ór & innmhus é ina a roibhi do rigaibh for bith.
¶96] In tan do nither nos nó dliged do nuaidiged, do bereth in da taisech dhéc sin chuigi, & do bereth scribhne dhoib dia cur fon crich d'fhoillsiugud na nóus sin. Do chuirdis-sium techta lasna scribhnibh sin for echaibh luatha, ar bu mo ina .u. cét ech bui ocon righ 'ar n-a sreathad forsna cathrachaib i cein & i foicsi an oirichill techtadh, & ni scuirdis in t-ech dia rith cu m-ba scith hi.
p.382No fhacbhaitis in t-ech sin & fo gheibhtis ech ele isin cathraig fora cind, & teighedh fuirre gu luas & denmne. Bui dia luas-som cu cengailtea a marcaig isna dillaitibh orda ar omun nach lenfaitis dib, conadh ar x. míli cathrach do shiublaighdis techta Magnuis Cam la scéla a dhliged & a nos o maduin co fescor.
¶97] Fechtus do Marcus ócc i fiadhnusi Magnuis Cam. A Marcuis, or se, eirg laam maeruibh-se for fiarláit na crich, & tuc a fhis lat gach dal fora m-biat. Triallus fora set cu tarla sruth dhímhor dhoibh forsin conair, & droichet do marmair tairis, .ccc. cubat ina fhot, .x. cubhait ina lethet, .xxx. uaithne fulaing fai cu saine gacha gresa forro. Sduagha cama cumdachta on uaithne có araili dibh, {MS folio 84b1}7 fuatha leoman & gach anmanna ecennus fora dhibh taebhuibh. Da míli déc leoman 'ar n-a rinnad a marmair fair. Fuli saingium ainm in t-srotha sin.
¶98] Triallait iarsin gu Caycai, cathair oirdnidi isidhe do tocbad la Darius ri fecht riam for beluibh Prespiter Seon .i. ri na h-India, iar n-a cur a n-daeiri do Dharius. Accainis Prespiter Seon laa n-aen fria shloghaibh in daeirse i raibhi o Darius. Batar moirsheiser dia muintir oc coistect fris in tan sin. Dia tuctha a logh dhúinne, ol siat, do bhermais in Darius sin a n-giallnacht duit. Gellais-sium sin. Triallait-sium co h-airm i m-bai Darius & oirisit fora theglach. Bliadan doibh aigi. Teid Darius la n-aen do seilg, co rucat na laeich-sin fair a n-uathad oa muintir. Berit h-e co Prespiter Seon amail ro gheallsat. Bliadan dó 'na giallaigi, cu ro-s-leic for cula dia thigh, for forciull shidha & caencomraic dhoibh fri araile, & batar samlaid airiut ba beo iat.
¶99] Tiaguit iarum cu cathair Fundifa, .xx. míle ina h-uirtimcheall. Iar n-ec in righ bai fuirri rannait a tri maic in cathair
p.384etarra a tri. Tairrngit múir aelta trithe iar n-a toruinn doibh. Cuiris Magnus Cam faa smacht h-e.
¶100] Sruth Quianfa fora lar, uidhi ochtmogat la fora fhot. Fil droichet ac on chathraig sin, marmur essidhe itir sduaga & fostada, .u. cét cubat ina fhod, .x. cubait fora lethet. Din d'fhidhbadaib uaisli uasa cu seomradhuibh & sellaidhibh fuithibh ana n-denuid creic & cunnraid.
¶101] Probinnsi Tebeit didiu, tír isidhe co bhfasach bh-fada fria h-ucht. Uidhi .xxx. la ina fot. Lointi imchuibhde no-s-berat leo dia siubal for damuibh & asanaibh. Boicshimhne is fidhbadh forsin conair sin .u. cubhait dec fot cacha simne dhib & teora basa fora lethet. Iar n-airisium adaigh dhoibh foran conair adaighter tente doib do crinach na simin sin. Iar faicsin na teinnted do na fiadmilaib neme rithait cu luath dia n-dithugud, gurub e furtacht fo ghebhtis lucht na tennted, fuaimm do bein a crinach na m-boicshiben oca m-brised, cu teichdis na fiaidmhilaón {MS folio 84b2}, bresmaidm sin gin dith do denam doib.
¶102] Iar facbail in fasaig sin doibh fo ghabhat probinnsi co .uii. riguibh le fo aen inc[...] Ni fhaienn cele la h-ingin dibh gidh imdha cele leo, gurub amhlaid ellnighter a n-ingina, gach dream do echtarcrichaib triallus fora set fria creic no ghail tiagait a maithrecha & a n-gaelta co h-airm a m-bit & na h-ingena maraen friu dia n-athchar forro. Faidhit lasna ceilib sin in cein airisit isna cennturuibh sin, & ni thiagat leo ní issiriu. Bidh didiu clar aircdidi for ucht gacha aindre dhibh & ainm gach cele lasa fáiet 'ar n-a rinnadh ann, ár is moidi fo ghabat ceileda isin crich gach mét lasa fáiet. Indar leo is ara maith ro thoghsat iat.
¶103] Curel is monad doibh fria creic & cunnrad. Do níat cuma cruthach fair. Imut torc & agh n-allaid leo, & imut
p.386cuanart fria seilg. Meidithir fri h-asal cach cú dhibh. & is do thimthachtuibh a bh-fiadmil do-niad eirreda oirmitnecha & bucarem allastigh fris.
¶104] Fil prouinnsi Cariaiam fria thaebh sidhe & .uii. rigachta fuithi. Mac do Chublay is ri fuirri, Cusentemus a ainm. Ni thocuib finemhuin a mullach tria uir fora fedh cunad do rígle & do luibhibh do gniat a bh-fleda meascdha fria fin doib h-e.
¶105] Fil loch isin crich cétna sin, cét míle 'na timcheall, immut níamhann & cloch m-buadha lais. Dia leiced Cublay a teccar do-thicfad dia n-imut nach biath anoir forro. Ór diairmidi i n-alluibh & bruachaibh in locha sin dia n-denuit caera & tinnedha oir, & ni rannuid ní is lugha h-e, acht a creic ara truma.
¶106] Ni cron la neach isin righi sin dia bh-fhaie a ben la fer n-aile. & dia tisat aighidh nó echtrainn do thigh nó do dhun dib, dia carait é no-s-muirbhfit, or dar leo ni triallfa a anum tar bel in duin gin beith araen friu. & ro tairmisc Magnus Cam in gnathugud sin.
¶107] {MS folio 85a1} Prouinnse Cariaiam didiu, mac do Magnus Cham is ri fuirri. Iaci a ainm. Imut do natrachaib dimhora fora fedh .x. cubhuid fot cech nathrach dhibh, x. troighthi fora lethet. Toimhlidh in loech nó in leoman tara gin, nó gach anmann eceannus archena. A fidhacaibh talman oirisit cech laithi, & gabait sechnon na criche gach n-oidhchi oc tomuilt a cruidh & a h-indile. Gurub amlaidh dhithaighit laeich na criche na nathracha sin, dul ar beluibh na fidice talman dia n-eis, & bera iarnaidi do inniull fair. Oc impod do na nathrachaib for cula gusin fidhic sin tecmait na bera dhoibh co treaghdat a cuirp, cu farcbat cin anmain. Do niat na laeich a h-imfhuine & a h-indeonad. Foiridh a domblas aei gach neim for bith. Do beruit a feoil do righuibh & uaislibh na criche, & do geibhit anoir dhiairmhidhi fuirri. Cabhraidh sin beous ingina ria n-idhnuibh.
¶108] Ni berbthar feoil isin rigi sin, acht salann do chaithim le omh.
p.388
¶109] Prouindsi Aroandum didiu, do rigi Magnuis Cam dhi. Dia lamhnaighthe ingen fora fedh loighidh in laech fria re .xl. la & adaig. Tiaghait a charait & a ghaelta dia fhis & bidh an ingen oca frithailim.
¶110] Seinser gacha duine as dia adhartha dhoibh. Ni bí liaigh na fisidh leo. Dia n-gabhu searg nó teidm galair nech díb fiafraighit dia n-draithib in m-bia furtacht fair. Tiagait na druid do thogairm na n-dee n-demhnaidi ina n-dail d'faghail chelmhuini in tedma sin, dia n-dech didiu indisit nach fuil furtacht fair, nó da m-bia furtacht fair indisit do fearg na n-dee do beth fris, & asberait idberta do denum doibh. Beruit leasdar do chru an esláin leo, & reithedha cu ceannuibh dubha leo, & dibraiccit in chru a n-aieor a n-airdi araen re dech na h-idberta. Ticit na dee dia n-acallaim sium. {MS folio 85a2} Idhbrait-siumh in t-othar doibh siu & tall.
¶111] Fil crich ele fria h-or na criche sin, Míena a h-ainm. Ni rabha ri fuirri-seic. Ro fhas conblicht iter in crich sin & prouindsi Oraandum. Faidhius Magnus Cam taisech dia muintir cu slog n-dermhair lais d'furtacht prouindsi Oraandum, ár nir' umhul Miena dhó. Niscardin ainm in taisigh. Da mili dhec marcach lin a shlóig cenmothat troighthigh. O 't-clós do Bagul .i. do righ Miena, slogh na Tartraidech do thoidhecht fria thaebh, faidhis teachta ar cenn a righ & a thaisech & a mhiled dia tabairt cuigi, ar ba h-omun lais Tartraided d'innred a crichi fair. Ba h-e lin do freacair h-e .lx. míle laech. M.M. elifint co caislénaib claraidh forro, ina m-bitis laeich fría deabhuidh osna sloghuibh. Tiagait in slúag sin co Uocia, cathair oirechais Miena isidhe. Gabait longport fria taeb.
¶112] Niscardyn immorro, o 't-clos do in t-imat sloigh sin ac triallad 'na dhail sreathais a scora fria taebh fhedha dithoghlaidhi
p.390bui fria taeb na cathrach, dob ail doibh gin toidhecht for a n-druim don t-slúag romhór sin. Gairis a thaisigh & a laeich gaili cuigi. Na h-eaglaighidh na slóigh dimhora ucut, ol se, ar is ferdha bar laeich innaid, & is fria galaib ro-n-altad sib.
¶113] Moidhit na slóigh cechtarda sin a n-dail aroili amail tonna fria traigh. Na Tartraidid, immorro, iar faicsin na n-eilifant dhoib, nir' fhetsat ceim fora n-agaid dia n-echuib la h-omun na n-eilifant, gur' impoisit for cula cusin fidh remhraitti, gin comus marcach na srein forro. Gabhais Bagul co n-a shloghuibh fora lorg. Oirisit na Tartraidid for an fidh, & snadmait a n-eochu don fhidhbaid, & do beruit ucht ar Bagul co n-a shlogaib.
¶114] Ba calma do cuired in cath soin leo alliu & anall, {MS folio 85b1} co m-benadh bonn fria meidhi & méidhe fria bonn doibh. Gonait na Tartraidid na h-elifainnte dia soigdibh, ár ni rabha for bith fria dibracadh soighet slog budh ferr indat. Gabait na h-eilifaint for miri & dasacht, co n-dechsat fon coill gin comus dia laechaib forro, cu ro-s-trascrait la dairghibh & omnuib in fhedha a caislena debtha cusin bh-fialluch n-gaiscid bui 'na m-broinn, innus gur' dithaigedh sloigh Miena amlaidh sin.
¶115] Na Tartraididh immorro, ni ro fhaelsat fos forsna h-eilifaintib, cu tucsat saeire dia n-giallaibh i l-logh a ceannsaigthi. Gabhuit na geill .cc. eilifant doib-sium. Beris Niscardyn iat co Magnus Cam, ar nir' aithnedh dia sloghuibh beith for eilifaintibh riam co sin.
¶116] Ata magh isin crich sin, uidhi da la fora fhot & fora lethet, fasach eisium co m-bennuib & sleibhti urarda 'na timcheall. Airdithir fria clethe nimhe iat-som. Is ana mullach sin aitreabat aes na criche. Immut oir leo. Ticit laithi airigthi anuas for in magh sin do creic a n-oir for gach ni is esbaidh doibh. Ticit didiu na h-iltíri a cein & a faicsi 'na comdhail forsin magh an laithi sin do cennach in oir. Iar scarad dhoibh fri araili ni leicit
p.392lucht na criche nech for bith leo do dhecsain a n-aitreabh, conadh aire sin nach eolach nech for bith for a modhuibh na for a m-bescnadaib. Ata immorro dh'airdi na h-aiti a n-airisit cu m-bit a n-oes calma dá la & oidche ag techt anuas cusin magh n-uccut.
¶117] Prouindsi Canhgigu fria thaebh sidhe. Bui ri amra fuirri, & nir' bo miadh lais Magnus Cam do beith 'na righ fair. Faidhis Cublay slúag dia irghabail a nirt chatha. Gabais serg galuir ri Canhgigu co táinic a thiughlaithe. {MS folio 85b2} Ro orduigh a adhnacul co h-anorach & tor do thocbail for gach taebh dhe .x. cubait i n-airdi cech ae dib. Cenn co claradh oir for tor dibh & di ordlach fora thighi. Cluic ordha uassa cu toghluaisedh gaeth a ceol. Cluic airgit for in tor n-aild.
¶118] Na Tartraidid immorro gabuit for loscud & innred an tiri cu riachtsat adlucud Cangigu. O 't-conncatar in t-or & na maine diairmhidi forsna toraibh, faidhit techta co Magnus Cam dia fhis cidh do ghendais friu, ár ba toil doibh-sium a roinn etarra. Acc, ol Magnus Cam, ni toil dam-sa anoir righ for bith bias fora adnacul do thurnamh. Do berait na slúaig saeire don aduacul for fuigled Magnus Cam, & gidh adhnacul carat nó namhat bis i crichaib na Tartraidech ni turntar a onoir fora lurg sin.
¶119] Umhlaigidh didiu in rig sin do Cublay iar sin. Tri cét rigan lasan ríg bis fuirre. Imat oir leo. Ni fhasann finemain tre úir innti. Feoil & righle no-s-toimlit. Do niat balsamum onorach do leomanuibh & draicibh & anmannaib ecennus. Cuirit saine gacha datha fair. Do níatt a rinnadh forro, firu, macu, mna, cu nach scarat fris tria bithu, cu m-bi saine gacha datha fora m-ballaib & fuatha na n-anmunn n-ecennus 'ar n-a rindad
p.394forro, & gach meit bhias for nech dhe sin is moidi a anoir leo-som.
¶120] Gach marbh theit isin righi sin do niat luaith dia churp, & cuirit a crannoic chumhdachta h-í a m-bennuibh slíab & a n-ochtuibh all, cu nach faicet daine na ethaite h-e tria bhithu.
¶121] Prouindsi Singuy didiu, do níat erreda anórcha do croicnibh & timthachtuibh a bh-fidhbhuidi. Imat leoman for a fedh, cu nach fetann neach {MS folio 86a1} siubal a n-uathad tharrsa. Fria h-or in mara fil si. Ni leiceann omhon na leoman do luing na do bharc oirisium adaig fria h-or in puirt, na acarsoitt do shnaidm fria tir. Ni dhenann eis na buidin dib suan fora conairib. Dingbad di coin isin tir sin in leoman. Conadh airi sin nach togluasinn laech do chois na dh'eoch gan da choin & glac lais or' dailedh na soigdi for in leoman in cein bit na coin ac comhrac fris, gurub amlaid sin dhíthaigid laeich na crichi iat.
¶122] Prouindsi Cayguy. Sruth Cora mora for teibersnaigh fora fedh. 'San India tocbhais cenn ar tus. Adbhul a fod .x. cét cubat fora lethet. Loingis in rig fora n-acarsoidib fair ina triallunn for muir .u. míli dec long a lin .xx. laech in gach luing dibh fria freasdul .u. eich .x. in gach luing ica freasdul la Magnus Cam do bhiudh & deoch & edgud nó ecasc, ár ni h-al do gan bheith urlum do shlúag & loingis dia triallait for oilenaib nó insibh muiridi dia n-irghabail a nirt catha.
¶123] Fil prouindsi ele fria toebh & ri fuirri. Ni ghiallann do Magnus beous. Prouinsi Mangua isidhe. Stactur ainm in righ fil fuirri. Ni fhil isin uili domon ri is ferr innás cenmotha Cublay, ár ni raibhi omhon righ for bith fair do línmaire a laech & do daingne a dhúintedh & a cathrach, ar ní raibhi dun for bith lais gin díc uiscidhi 'na timchell co n-urchur saigte a fidhbac fora lethi.
p.396
¶124] Ba trocar essium fri gach n-aen, & ni lamtha slad na sarugud for fod a righi. Ni h-iadhtha tegh for múinib na sétaibh leo. Do chuired techta ar fod a righi dia athchar forro cech doini no truagh no bhiad leo a tidlacad dia dun-som, & gech naide {MS folio 86a2} do bhiath cen athair no máthair a breith chuigi-sium dia freasdal, & do shnadhmad re araili a meic & a n-ingena cu mainib leo in tan ba h-aesmhur iat, cur' mho ina .x. míli dib sin no bhidh do shir oca m-biathad & eided ac Scactur.
¶125] Bai cathair oirechais aigi, Cuinglay a h-ainm. Daingne do chathrachaib betha dhi. Ro thircansat faidhe di fecht riam gin dul fuirri la feraib domuin cu tised nech ara m-biadh cét suil d'ainm suil ti dia togail. Do chuir-sium a menma do righ for bith do beith fortill fuirri, ár ba derbh lais nar' tusmhedh & nach tusmighfe nech oca m-biadh cét suil.
¶126] Stactur imorro do chuir omhon a imairec forna h-iltirib i cein & i foicsi, cu nach tabairthe cath na conghal dó, & nach leicedh a omon claenad fora dhliged, ar ni claenad-som for nech ar bhith. Oirisit-sium isin t-soinmighi sin nach raibe for menmain righ na thaisigh dhibh acht fledach & clesrad & ceola, co n-dechaidh a n-gail for bathad, cu nach raibhi arm na erred imairic la laech na le milid dibh.
¶127] Magnus Cam, imorro, ba galar croidhi lais ri for bith fria thaebh gin giallad dho. Do gairit cuigi a righa & a tóisigh & a laithi gaile & gaiscid. Is ed is ail dam-sa, ol se, slúaig dhiairmidi acuibh-se do triall a prouinsi Manguay dia h-irghabáil a nirt catha, ár ní miadh lim-sa Stactur friam thaebh gin ghialladh dam.
¶128] Bui toisech amra dia muintir-sium ac coistecht fris, & ba tóisech imghona la Cublay esium, Baiam a ainm. Innann son a bérla na Tartraidech & cét suil asin bérla scoitecda. Di bh-fhagha-sa sloigh lim-sa, ol Bayam, triallfat a Manguay & do-ber a n-gialla duit-si. Faidis Cublay slúag la Bayam a Manguay.
p.398Gabsait oc argun na crichi & ac brised a duinte & a cathrach, gur' gabsat dí chathair déc dia n-dinndaib dithoghlaidi.
¶129] {MS folio 86b1}Stactur didiu, ba lan d'omun in t-sloig-sin h-é fein & a righa & a thoisigh, ár ba senda a churaid cum gaiscid, & ni ro chuirset a n-oicc gu gail lá saime in t-sidha conad h-i comairli ro craittea leo, triall doibh for innsibh muiridhe bai leo o nar' thualaing cathaigthi iat. Co n-dechaidh in ri lucht míle long for na h-indsibh sin iar bh-facbail choimhéta fora dhuintibh.
¶130] Gabuid slúaig na Tartraidech forbhuis h-i Maunglay, & sinit a scora fria taebhuibh, & ba h-isidhe righchathair Stactur isidhe. Gabait na slúaig fora togail. O 't-clos do shlúag na cathrach gur' Baiam a taisech togla, & gur' inann son & cét suil, do tucsat celmhaine na n-druadh fecht riamh, & do berait in cathraig.
¶131] Triallaid in slúag Tartraidech gu Siangfu, cathair dhithoglaidi la Stactur is dhe, & muir fria taebh, & nir' bhá tualaing n-amais fuirri acht for cuil m-bic dhi, ar do ticedh loingius on righ do na h-indsibh d' furtacht fuirri. Cidh fil ann tra, ba dith laech for na slogaib sin, alliu & anall, ac togail na cathrach & nír' fhétsat Tartraidig dul fuirre fria re teora m-bliadan batar oc forbais for in cathraig sin.
¶132] Faidit techta co Magnus Cam dia innisin do Quinglay do dhul dibh. Bai Marcus & a aes cumtha araen fri Magnus Cam ic coistecht frisna techtuib sin. Ba doirbh la Magnus na h-aithiusca sin. Cuingit in da Marcus & Niclaus sais fair, & do niat teora sasa dia n-diubraicfidhi aili dímhora don fhidhbaid bui 'na freacnairc, ár bat eoluigh-sium i togail cathrach fecht riamh.
¶133] Faidis Magnus Cam na techta for culu do 'ridhisi lasna sasaibh gu Cuinglay. Iar rochtain doibh cu slogh Baiam ro gabsat imat cloch & aile n-dimhor asta forsin cathraig, gur brised a taibli & a tighi. {MS folio 86b2} Gabais omhun lucht na cathrach lasna h-airdhibh anaithinti sin, co tucsat in cathraig. Umlaighid
p.400cathracha Manguay do Magnus Cam in tan sin, & oirisis Stactur forna h-indsibh muiridi gen umhlugud do Magnus Cam, ar nir' mhiadh lais umhla do righ for bith.
¶134] Ata sruth for fod prouinnse Manguay, Quian a ainm. uidi cét la fora fot, x. míli fora lethet. Dá cét cathair fora dhib taebuibh. Is lia do loingius dó innat srotha in betha.
¶135] Fil cathair n-aile isin crich sin, Sintuy a h-ainm. .lx. míle ina timceall, secht míli droichet for a feadh fo a n-gabhunn bárc cu seol fuirri. Dar leo-sum ní fhuil ar bith cathair is lia laech innas.
Cathair Singuy didiu, inann son & cathair na talman.
¶136] Fil cathair n-aili, uidhi .u. laithe fria taebh sin, cét míli ina timchell. Quinlay a h-ainm, inann son & in cathair nemhdha dia tengaid-sium, ár ni fhuil for bith cathair is mó inás. Da míli dhec droichet le, fo n-gabhait longa dimhora cen trascradh seoil dibh, & tor dithoglaidi for cech n-droichet dhibh, & .iiii. mílid ag Magnus ac fare for cech n-droichet dibh ar omun a h-impóid fair, ór ba cathair oirechuis do righraid Manguay isidhe feacht riam.
¶137] Do ronsat palas rigda for loch a medhon na cathrach sin. Ni fuil sét na samail do phalas for bith do. .x. slúagtheach lais & .x. míli do thoimhledh in gach slúagthech dhibh, & tene bithbeo a medhon gacha bruidhne dhibh & míle do sheomradhuibh solusda fria suan & freasdal ina n-urthimceall co neim n-oir forra & co fuath gach anmanna ecennus for bith 'ar n-a rinnadh forro do ilbrechtadh gacha datha.
¶138] In tan ro irghabh Magnus Cam in cathair sin & prouindsi {MS folio 87a1} Manguay, ro h-oirdnedh nai righa do Tartraidibh forro, & do ronad forro in da míli decc cathair bai isin rigi sin. Occus ni raibhi cathair dhibh gan drong do míledhuib Magnuis Cam, oca h-imcoimet ar omhun a h-impódh fair.
p.402
¶139] Fil loch a medon na cathrach sin & .xxx. míle 'ná uirtimcheall. Di inis fair, dun rigda a medhon gacha h-innsi dibh. Ni la nech for bith iat-som, & inas ferr do bhiudh & deog & mhainibh na cathrach cuirid a medon na n-duinte, & intí dianad ail fledhughadh do dhenam tiagait dhia tochaithimh inntibh & foghebha. & ni la nech don cathraig dinn ná caislén da fuil fora fedh, acht coimdhes da gach aen iat-som. & as eadh do beir an t-imat droichet sin le, for srothaib & uscedaib fil si, & ni bhi an imthecht for araili acht dibh.
.xl. míle tighidhis .xl. fecht is aitreabhthaigh don chathair sin.
¶140] Ni thusmidter gein innti nach scribhthar a ainm & in cruth forsa m-bi in re & reanna nime oca tusmhedh, & dia n-dech nech dibh as bentar a ainm as, & scribhthar aris h-e & ainm a ech & a maine & a aesa cumtha, & loiscter diblinuibh araen ria chorp, & dar leo gach a scribtha dho do beidis araen fris isin bethaidh n-aile.
¶141] Imut eclas n-oirmhitnech isin cathraig sin. & ni fhil acht aen eclas dibh ag fognum (nó adhradh) do Dia.
¶142] Cidh fil ann tra, dia m-beth gan do righe la Cublay acht na nai righa ro h-oirdned for righi Stactur do rachad os fhorbha righ in betha.
¶143] Fil crich n-aili iar facbáil Quinglay fri taebh criche Stactur. Crich Stucguy iside. Imat duinte & chathrach le laeich amra le. Toimhlit feoil a laech & a miled, & ibhit a bh-fuil i cathaibh, & toghuit h-í tar gach n-digh íttan for bith, & ní thoimhlit {MS folio 84a2} madh do shaeth no dhigsedh.
Do prouinnsi Manguay iside.


c: text/html

text:
Szczecin
S' e baile mòr agus port air an àirde an iar-thuath na Pòlainn a tha ann an Szczecin (IPA: 'ʃʧɛtɕin, Gearmailtis/Suainis: Stettin, Liotuànais: Ščecinas, Latbhais: Ščecina, Caisiuibianis: Szczecëno, Laideann: Stetinum).[1] Tha e suidhichte aig dìreach 1m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Odra, air an Lagùn Szczecin agus am bàgh Pomerania,[3] anns an roinn Zachodniopomorskie. Ann an 2008 bha 406,307 duine a' fuireach ann. Tha Szczecin 593km air falbh bho Lublin, 521km bho Kraków, 292km bho Gdańsk agus 450km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] ‘S e an 7mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[5] A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1243[6] agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1984.[7]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha eachdraidh gu math inntinneach aig Szczecin. Tro na linntean tha am baile seo air a bhith fo bhuaidh nam Pòlach, nam Prùisianach, nan Danmhairgeach, nan Suaineach agus nan Gearmailteach. ‘S e baile uabhasach Gearmailteach a bh’ann anns an roinn Pomerania (Stàit na Prùise), gu ruige 1945. Tha e air a bhith na bhaile Pòlach on Chòrdadh Photsdam sa bhliadhna sin.
Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas, nuair a bha e fhathast na chlachan beag iasgaich is malairteach nan treubhan Slàbhach anns an 8mh Linn .[8] Chaidh an fheadhainn sin a chur ri Rìoghachd ùr na Pòlainn, a chuireadh air chois mu 970,[9] ach dh’èirich iad na h-aghaidh ann an 1005 oir bha iad ag iarraidh an cuid chreideamhan pàganach a cumail beò.
Bu mhiann an rìgh Mieszko I an roinn a chumail is le sin thug e fèin-riaghladh dhan roinn Pomerania (Pòlais: Pomorzanie), a bha mu thimcheall Szczecin,[10] gu h-àraidh taobh mhalairt is creideamhan. Chuir sin, agus adhbharan eaconamach, dragh orrasan taobh a-staigh an Naomh Iompaireachd Ròmanach. Anns an 12na linn bha am baile fo bhuaidh nan Danmhairgeach fad mu 40 bliadhna. [11]
Fhuair Szczecin, neo Stettin sa Ghearmailtis, a chuid chòirichean (Gearmailtis: Statsrechten) mar bhaile ann an 1243 bhon Rìgh Barnim I.[12] Dh’ fhàsadh am baile na bu Ghearmailtiche mean air mhean agus chaidh e ainmeachadh prìomh-bhaile Diùcachd Phomerania ann an 1309 [13]is e fo bhuaidh uachdaranachd Shlàbhach air an robh na Griffin.[14] Leasachadh Stettin gu luath taobh mhalairt eadar 1243 agus 1630 is fiù’s nochd clàs bhùirdeasach. Fhuair am baile ballrachd na Lìog Hansa is chruthaich e càirdeas sochairichte le Frankfurt-am-Oder. Chuir na Suainich, is 800 Gàidheil nam measg,[15] ruaig air na Griffin ann an 1631. Chaidh Stettin a chur ris An t-Suain gu h-oifigeil tro Chòrdadh Westphalien ann an 1648.[16] Le sin, chaidh a chuid cheanglaichean leis an Hansa a ghearradh, is bha am baile ann an droch staing an eaconomaidh gus an tug A’ Phrùis ionnsaigh air na Suainich ann an 1713,[17] is thug iad thairis e. Dh’fhàg na Suainich am baile an ceann seachd bliadhna, fiù’s nach do dh’aidich iad a-riamh gun do chaill iad e. ‘S e baile Prùisuianach bho 1720, is an uair sin Gearmailteach bho 1871, le muinntir Gearmailteach nan tàmh an seo gu ruige 1945. Rugadh a’ bhana-phrionnsa Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst-Dornburg, am biodh na Iompaire na Ruise, an seo ann an 1729.[18] Nuair a chùl-ghairm Riaghatas na Frainge Àithne Nantes ann an 1685,[19] thug ùghdarrasan na Prùise cuireadh dha na Pròstanaich Fraingeach (Fraingis: Huguenot) is ràinig na mìltean dhuibh, is iad a’ leasachadh a’ bhaile cuideachd. Le sin, dh’fhàs Stettin a bhith fear dhe na bailtean na bu bheairtiche is na bu chudromaiche air a’ Bhaltach co-dhiù. Ràinig mòran dhe dhaoine bho air feadh na Gearmailte is chuidich iad le fàs an eaconamaidh. Bha mu 76,000 a’ fuireach a seo ann an 1870 is mu 240,000 ann an 1920.[20] Chaill A’ Ghearmailt Stettin an dèidh an Dàrna Cogaidh, is chuireadh am baile ris A’ Phòlainn air an 5 an t-Iuchar 1945. Tha Szczecin, le ainm ùr ann am Pòlais, air a bhith am broinn Poblachd na Pòlainn bhon àm sin.[21]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Catrìona II na Ruise: (1729 – 1796) Banrìgh.
- Hermann Günther Graßmann: (1809 – 1877) Matamataigear.
- Franz San Galli: (1824 – 1908) a chruthaich a’ chiad radiator.
- Carl Ludwig Schleich: (1859 – 1922) Sgrìobhadair.
- Konstanty Ildefons Gałczyński: (1905 – 1953) Bàrd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Orbis Latinus oder der Verzeichniss lateinischen Benennugen, Dr J. G. Th. Graesse, Dresden, 1891.
- ↑ Mongabay
- ↑ IKZM
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Stary Szczecin Republika
- ↑ Uniwersytet Szczeciński
- ↑ Spanghus Danmark
- ↑ UMBC
- ↑ Historia Gazeta
- ↑ Go Poland
- ↑ Nordsee Urlaub
- ↑ Stary Szczecin
- ↑ Spanghus Danmark
- ↑ Sacred Texts
- ↑ Yale Law School
- ↑ ПOЛTABCbKA БИTBA
- ↑ Go Poland
- ↑ Hérodote
- ↑ Nordsee Urlaub
- ↑ Polen Digital
- ↑ Comune di Bari
- ↑ Stadt Berlin
- ↑ Stadt Bremerhaven
- ↑ 大连
- ↑ ДHiпpoпeTpoBcbk
- ↑ Esbjerh Kommune
- ↑ Hansestadt Greifswald
- ↑ 济南
- ↑ Kingston-upon-Hull
- ↑ Klaipeda
- ↑ Hansestadt Lübeck
- ↑ Malmö Stat
- ↑ MýpMaHck
- ↑ Stadt Rostock
- ↑ City of St. Louis

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qunu
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann an Qunu (IPA: ˈk͡ǃuːnu). The suidhichte aig 915m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre OR Tambo, eadar KuMveso agus Butterworth, ri taobh na h-aibhe Mbashe. Tha e 27km air falbh bho Mthatha, 21km bho Mvezo, 641km bho Johannesburg agus 677km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 213 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Xhosa a th’ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Qunu. Thogadh Nelson Mandela ann an Qunu, leis gun do deach na daoine aige Mvezo air sàilleabh gun do chuireadh athair às a dreuchd mar cheann-feadhna an suid. Chaidh Nelson Mandela (1918 – 2013) a thìodhlacadh ann am Qunu, an t-àite far a thogadh e.[4]


text:
A rèir aithisg a leugh mi an diugh tha a h-uile coltas gun tèid mòran den ghàrraidhean ainmeil ann an Alba fo fheur. Dè as coireach? Chan eil gàirnealairean ri fhaighinn ‘s tha a mhòr chuid a tha an sàs san obair taobh a-staigh fichead bliadhna bhon a bhith leigeil dheth an dreuchd. (75 às gach 100). Gu mi-fhortanach tha an suideachadh fada nas miosa na sin, oir chan eil ùidh aig na òigridh a’ sireadh teachd-an-tìr às. Chan eil ach còig às gach ceud de gàirnealairean san làraichean ainmeil ud fo h-aois sia air fhichead.
Sin mar a tha cùisean ach feumaidh mi a ràdh ‘s e beag an t-iongnadh orm.
Tha mi air dà fhichead 's seachd bliadhna a dh’ aois ‘s bha mi nam ghàirnealair aig a’ Chaisteil Chaladair gu 2003 nuair a dh’ fhalbh mi ‘s thog mi a’ chùrsa chomais orm ann an Inbhir Nis. Bha mi a’ faireachdainn sgìth leis. Bha mi air a bhith ag obair san àite bhon 1993 ‘s ged ‘s a bha gràdh orm air na lusanan, na craobhan ‘s an àrainneachd mu chuairt air fad a chaisteil bha mi a’ faireachdainn sgìth leis. Saoilidh mi gur e nàdarrach a bhith fàs nas slaodaiche anns an dol seachad na bliadhnaichean ach bha iad ag iarraidh ort a bhith ag obair aig an luathas as àirde. Tha fhios aig a h-uile duine nach bi thu beartach mar ghàirnealair ach tha an tuarasdal fada air cùlaibh mòran dhreuchdan eile.
Uaireannan bidh gàirnealairean a faighinn taighean soar an asgaidh bhon na h-uachdarain ach, mar sin, a bheil iad riamh saor bhon obair aca? Tha aca beagan a thoirt air ais airson na taighean; a’ cumail sùil air na taighean-glainne aig an deireadh seachdain ‘s amannan eile ‘s an leithid sin. Bha taigh agam fhèin ann an Inbhir Narann ‘s chaidh mi dhachaigh aig leth uair an dèidh còig a h-uile latha ach bha agam a bhith an làthair aon Disathairne ‘s La na Sabaid as gach ceithir. Air sàillibh ‘s gun robh taigh agam fhèin cha robh eagal orm mar an luchd obrach eile ‘s thug sin an saorsa dhomh a bhith trod nan robh rud sam bith th’ ann nach robh ceart: chan eil sin cho furasta ma tha an taigh agad bho smachd an fhastaice agad.
Cha bu toil leam a bhith dealbhachadh rudeigin a bha gu tur dubh: mar a thuirt mi, chòrd an àrainneachd rium gu mòr ‘s bha deagh spors ri fhaighinn leis na gàirnealairean eile. Dh’ ionnsaich mi mòran mu dheidhinn gàrradaireachd ‘s bha cothroman gu leòr a bhith bruidhinn ri luchd-turais bho na ceithir ranna ruadha ach chan fhaca mi Coirstaidh bho Rio nuair a bha i aig a chaisteil. ‘S bochd sin nach eil?
Co dhiù aon latha thuirt Frangach rium: ‘Monsieur, vous allez vivre vieux!’
‘Merci, monsieur’, fhreagair mise.
Tha mòran dhen bheachd gum bi a h-uile gàirnealair a’ mair beò nas fhaide na a mhòr chuid. Tha mi an dùil, tha mi an dòchas gum faigh mi mòran bliadhnaichean eile a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig air sgath ‘s a h-uile càil a tha mi a dhèanamh taobh a-muigh.
Tha mi fhathast a’ dèanamh beagan gàirnealaireachd ach feumaidh mi ag aideachadh cha chreid mi nach eil iad glic na òigridh: a bhith sheachnadh obair cruaidh air latha uabhasach Ghearran taobh a-staigh na glasraich le corragan reòta. .
Ma tha iad ag iarraidh na h-òigridh tarraing a-steach dhen dreuchd bu chòir dhaibh a’ toirt beagan a bharrachd den phrothaidean den luchd-obrachd.
Caisteal Caladair


text:
Naire mor na h-Alba: 1707-2007
De tha an naire as motha air an duthaich seo an diugh? Uill, tha taghadh farsaing ann - eucoir, cogadh ann an Iorac is Afghanistan, brùidealachd (den gach seorsa), /sectarianism/, truailleadh, cealgaireachd poileatagach... neo eadhon an telebhisean againne?
Nam bheachdsa, tha naire mor aig na h-Albannaich, ged nach eil iad uile ga mhothachadh. Sin an "Aonadh", eadar Alba agus Sasainn (san fhirinn, chan e direach na h-Albannaich agus Sasannaich, ach na Cuimrich, cuid de na h-Eireannaich, agus Cornaich cuideach).
Ann an Alba, tha muinntir bochd, neo-fhallain gun foghlam math againne, agus tha cuid a' creidsinn gur e rud math a tha ann. Is docha, tha eagal orra air atharrachadh sam bith, agus is urrainn dhuinn uile a thuigsinn. Ach, tha atharrachadh a' tachairt gach latha - gach mionaid - air an saoghal seo. Deich bliadhna air ais - cha robh blogaichean sam bith, mar eiseimpleir, agus cha robh telebhisean digiteach againne, neo Parlamaid na h-Alba. Atharraichidh Alba co-dhiu. Ach a bheil na h-Albannaich a' dol a taghadh atharrachadh bochd Breatannach, neo atharrachadh math a bhios aig Alba neo-eiseimealach?
Chan e aisling gorach a tha ann, neo seorsa /utopia/. Gun teagamh, bidh trioplaidean gu leor againne, an deidh neo-eiseimleachd na h-Alba. Feumaidh sinn a' coimhead air duthchannan eile, seachad am BBC Breatannach, neo na paipearan Breatannach sna bailtean mora na h-Alba. Tha Lochlainn sa suidheachadh fada, fada nas fhearr na suidheachadh againne. Tha na Lochlannaich beart, foghlamaichte agus dochasach. Chan eil iad bochd, agus aineolach ma tha moran daoine ann an Alba an diugh. Agus, ann an Eirinn, chi sinn fein-earbsa sa phoblachd a tha a dhith air Alba fhein.
Tha na duthchannan beaga seo nas fhearr, agus nas beartaiche as deidh neo-eiseimleachd againne bhon Ruis, a' Ghearmailt agus Breatann. Carson nach eil sinn cho glic?


text:
Amersfoort
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), faisg air Utrecht ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an Amersfoort (IPA: aːmərsfʊːrt, Frysk: Amersfoart). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Eem, a sruthas dhan Loch Eemmeer, 8m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Utrecht, 42km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 68km bho Rotterdam, 74km bho Den Haag, 123km bho Bhreda agus 80km bho Eindhoven.[3] Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1028 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) bho Hendrik van Vianden, Easbaig Utrecht, ann an 1259. ‘S ann à Amer (seann ainm na h-aibhne) agus voorde (àth san Duitsis) a th’ann an t-ainm. Tha 149,653 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an dàrna bhaile as motha na roinne agus an 17mh fear as motha na dùthcha a th’ann an Amersfoort.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Piet Mondriaan: (1872 - 1944) Peantair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Liberec[6]


text:
Caergybi
'S e prìomh phort agus baile de Ynys Môn a th' ann an Caergybi neo Holyhead mar a chanas luchd na Beurla ris. Anns a' bhliadhna 2001 bha 11,237 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. Is i a' Chuimris a tha na cànan màthaireil aig a' chuid bu mhotha de muinntir a' bhaile.
Is e eilean mòr don iar-thuath a' Chuimrigh, a tha roinnte bhon tìr mhòir leis an Linne Menai a tha anns an Ynys Mon. Tha Caergybi suidhichte air eilean beag air a bheil an t-ainm Holy Island. Tha an t-eilean ceangailte ri Ynys Mon le drochaid agus cabhsair.
Tha Caergybi air a bhith na phort cudthromach air taobh conaltradh co-dhiù bho thoiseach an 19mh cheud, nuair a rinneadh ionad-phacaid dheth, airson a' puist rìoghail "The Irish Mail" eadar Lunnainn agus Caisteal Átha Cliath. Rinneadh rathad-phuist, innlichte le Tómas Telford, bho Lunnainn gu Caergybi ann an 1815. Ràinig an rathad-iarainn Caergybi ann an 1847.
Tha Caergybi suidhichte air an seòlaid a steach ri Poll a' Ghruthain bhon Chuan Cheiltich agus bho na 1820n gu 1847, bha telegraf seamafoir le seachd ionadan, stèidhichte eadar an dà Phort. Chaidh a chleachdadh a thoirt rabhadh do na malairteaich aig Poll a' Ghruthain nuair a bhiodh na luingean aca a' tighinn gu phort. [[Faidle:Stena_Explorer_leaving_Holyhead.jpg|thumb|left| Am bàta Stena Explorer (Stena Line) a' fàgail Caergybi]] Ged nach eil na postan fhathast a' dol gu Èirinn tro Chaergybi tha e fhathast na Port cudthromach airson an dà chuid, bathair agus daoine air an triall eadar Sasainn agus Èirinn. Bithidh Stena Line a' ruith luingean aiseig gu Port Átha Cliath agus bàta-luath "hydrofoil" gu Dùn Laoghaire agus bithidh Irish Ferries a' ruith aiseagan gu Port Átha Cliath.
Tha am frith-rathad astair Slighe Cladach Ynys Môn (Cuimris: Llwybr Arfordirol Ynys Môn; Beurla: Anglesey Coastal Path) a' tòiseachadh is a' crìochnachadh ann an Caergybi.[1] Tha an cas-cheum mu 124 mìle (200 km) de dh'fhaid agus a' leantainn iomall-fairge Ynys Môn. Tha e na phàirt de Shlighe Costa na Cuimrigh, cas-cheum mu 870 mìle (1,400 km) de dh'fhaid.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Rogers, Carl [2005] (2010). Walking the Isle of Anglesey Coastal Path. Frodsham: Mara Books. ISBN 978-1-902512-15-0.


text:
Ard-firryn jiarg
She lus 'sy chynney Lamiaceae eh ard-firryn jiarg (Lamium purpureum). T'eh gaase er feie yn Europey as 'syn Aishey, ayns banjee ny keyljyn, er thalloo tash.
Jalloo-oaylleeaght[reagh]
She lus lussagh t'ayn. T'eh gaase dys 20 kentimeadar er yrjid. Ta ny duillagyn echey oochrooagh dys cree-chrooagh as ta oirr tonnagh dys saue-eeacklagh oc. T'ad jiargaghey faggys da kione y lus. T'ad gollrish duillagyn undaagee, agh cha nel ad cur gah. T'eh cur magh blaaghyn jiargey-gorrym, cosoylagh rish blaaghyn slaanee.
Ymmyd[reagh]
Ta ny duillagyn aegey yn-ee, as t'ad jannoo glassan assdaue. T'eh scanshoil da shellanyn, er y fa dy nod eh cur magh blaaghyn car ny bleeaney ny keayrtyn.


text:
Yn Spaainey
She çheer 'syn Oarpey heear yiass ee yn Spaainey (Spaainish: España) ny Reeriaght ny Spaainey (Spaainish: Reino de España) dy oikoil. Ta'n çheer ny soie er Lieh-innys ny h-Ibeir. Ta'n çheer vooar eck caglit da'n jiass as da'n shiar liorish y Veanvooir, faagail magh joarey beg 'sy jiass liorish Gibraaltar; da'n twoaie liorish y Rank, Andorra, as Baie ny Biscaayn; as da'n jiass liorish y Cheayn Sheear as y Phortiugal. Ta thalloo ny Spaainey goaill stiagh ny h-Ellanyn Balearagh 'sy Veanvooir, ny h-Ellanyn Canaaragh 'sy Cheayn Sheear magh veih coose ny h-Affrick, as daa valley seyr 'syn Affrick Hwoaie, Ceuta as Melilla, as adsyn shen çhemmit liorish y Varoc. Ta'n Spaainey ny nah çheer smoo 'syn Unnaneys Oarpagh jei'n Rank, as ish 504,030 km² er eaghtyr.
Ta'n Spaainey ny deynlaghys ta reirit liorish reiltys parlamaidagh fo reeriaght vunraghtoil. T'ee ny çheer lhiasit lesh y nuyoo tarmaynys smoo 'sy theihll rere LTS ennymagh. Ta'n çheer ny h-oltey jeh ny h-Ashoonyn Unnaneysit, yn Unnaneys Oarpagh, RCAH, RCTL, as RTT (WTO).
Cummal
Çheeroaylleeaght[reagh]
Ta'n Spaainey ny 51-d çheer smoo er y theihll as ish 504,782 km² (195,884 mi²) er eaghtyr. T'ee begnagh 47,000 km² ny sloo na'n Rank as 81,000 km² ny smoo na'n steat Americaanagh California.
Er y çheu heear, ta'n Spaainey çhemmit liorish y Phortiugal, da'n jiass t'ee çhemmit liorish Gibraaltar (thalloo harrish mooir Goaldagh) as liorish y Varoc trooid ny baljyn eck 'syn Affrick Hwoaie (Ceuta as Melilla). 'Sy niar hwoaie, rish ny Sleityn Pyreanagh, t'ee çhemmit liorish y Rank as y phrinsaght veg Andorra. Chammah lesh shen, ta'n çheer goaill stiagh ny h-Ellanyn Balearagh 'sy Veanvooir, ny h-Ellanyn Canaaragh 'sy Cheayn Sheear as ram ellanyn neu-chummaltit er çheu Veanvooiragh jeh Keyllys Ghibraaltar, as yn ennym Plazas de soberanía currit orroo, lheid as Islas Chafarinas, Isla de Alborán, ny "creggyn" (peñones) jeh Vélez as Alhucemas, as Isla Perejil beg. Rish ny Sleityn Pyreanagh 'sy Chataloan, ta'n balley beg Llívia cruinnit dy lane lesh y Rank. Ta'n ellan beg Konpantzia ayns Awin Bidasoa ny cho-hiarnys Spaainagh-Frangagh.
Ta çheer vooar ny Spaainey jeant seose jeh ard-chlaareyn as rheamyn sleitoil, lheid as Sierra Nevada. Veih ny h-ardjyn shen ta ny h-awinyn Tagus, Ebro, Duero, Guadiana as Guadalquivir. Ta thallooyn rea gleayragh ry-gheddyn rish y choose, as she y thalloo rea smoo ayn na thalloo rea yn Ghuadalquivir ayns Andalucía.
Speyr[reagh]
Er coontey boayl çheeroaylleeaght as staydyn cronk-oaylleeagh ny Spaainey, ta speyr anchasley ry-gheddyn 'sy çheer; faagail magh y speyr sleitoil, foddee y çheer y rheynn magh ayns queig ardjyn:
- Speyr Veanvooiragh vooarheeragh ayns ardjyn antraieagh y lieh-innys (ard-valley smoo, Madrid).
- Speyr vooiragh 'sy Ghaleesh as 'sy straih slystagh faggys da Baie ny Biscaayn (ard-valley smoo, Bilbo). Ta'n ennym "Y Spaainey Ghlass" currit er yn ard shen dy mennick.
- Speyr lieh-hirrym ny Veanvooiragh hirrym 'sy niar yiass (ard-valley smoo, Murcia).
- Speyr Veanvooiragh 'syn ard ta sheeyney magh veih thalloo rea Andalucía rish ny cooseyn jiass as shiar dys ny Sleityn Pyreanagh, er y çheu ta lesh yn 'aarkey. Ta'n ard shen goaill stiagh Ceuta as Melilla myrgeddin (ard-valley smoo, Barcelona). Ta speyr fo-hropickagh ynnydoil ry-gheddyn ayns cooseyn Ghranada as Válaga chammah (Costa Tropical).
- Speyr fo-hropickagh ayns ny h-Ellanyn Canaaragh (ard-valley smoo, Las Palmas de Gran Canaria).
Shennaghys[reagh]
Yn hoghtoo eash jeig[reagh]
Ayns yn hoghtoo eash jeig haink ayrnyn dy yn impiraght dy ve steatyn, ny va'ad goit rish çhengaghyn noa, lheid as ny Steatyn Unnaneyssit.
Yn nuyoo eash jeig[reagh]
Va'n Spaainey rueggit rish Napoleon dy yn Rank. Hug yn Spaainey as yn Vretyn Vooar e sidooryn dy caddey yn kione çheerey.
Yn feedoo eash jeig[reagh]
Phrow ennagh Spaainaghyn dy cur ayns clou deynlagh, as haink yn paainey dy ve pobblaght. Agh va caggey currit er bun rish ennagh Spaainaghyn skian yesh ayns 1936. Va'n caggey noi cummynyn, gleashaghtyn neuchommeeys, soshiallys as elley gleashaghtyn cummit seose rish sleih berçhagh, yn armee as cooid dy yn Keeill. Jei yn caggey, va ard-reillaght currit er bun as va'n pobblaght jeant ayns 1939.
Hooar yn ard-smaghteyder basse ayns 1975. Va Juan Carlos I enmyssit ree rish Franco. Agh cha ren yn ree reiltys as ard-smaghteyder. Nish ta'n Spaainey çheer deynlagh, as t'eh oltey dy yn Unnaneys Europagh.
Aarheynnyn reiragh[reagh]
Ta'n Spaainey rheynnit magh ayns 17 ard. T'ad enmyssit boodeeyssyn hene-reiltagh (Spaainish: Comunidades Autónomas). Ta 2 chaayr ayns chammah.
- Boodeeyssyn hene-reiltagh:
- Buill chionyssagh ny Spaainey:
Çhengey[reagh]
Ta deam ashoon ny Spaainey Spaainagh. She'n Spaainish yn çhengey oikoil. Loayr ashoon myrgeddin Bascish, Catalonish, Occitaanish as Galeeshish. T'ad coadit. Cha nel elley çhengaghyn coadit, lhied as Astoorish, Aragonish as Arabish.
Lout foshlit[reagh]
-
Yn Sagrada Família er oie, Barcelona
-
-
-
Yn Alhambra, Granada
-
-
-
-
-
Marrey dy Cantabria
-
Yn Maspalomas
-


text:
Knoxville, Tennessee
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Knoxville. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 178,874 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 270m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1791.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Patricia Neal, actair Aimeireaganach (1926-2010)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Chełm, A' Phòlainn
- Kaolacki, Tai-Bhàn
- Chengdu, Sìne
- Lárisa, A' Ghrèig
- Neuquén, An Argantain
- Muroran, An t-Seapan
- Sgìre Yesan, Coirèa a Deas


text:
San José de David
‘S e prìomh-bhaile na roinne Chiriquí ann am Panama a th’ ann San José de David, neo gu sìmplidh David. Tha am baile suidhichte ann an àird an iar na dùthcha. ‘S e an treas baile as cudromaiche Panama an dèidh a bhaile Panama agus Colón. A bharrachd air sin, ‘s e am baile le ìre na bochdainn nas ìsle na dùthcha, far a bheil seibheisean bunaiteach mar fhìor uisge agus dealan aig gach uile teaghlach.
‘S e David am baile as cudromaiche ann an àird an iar na dùthcha, is le sin cèilidh iomadh daoine bho na roinnean mu thimcheall airsan, a bharrachd air daoine à Ciudad Nely agus Golfito ann an Costa Rica, is bailtean na crìochain eile cuideachd. Gheibh tachartasan cultarail àite an sin, mar eisimpleir opera, dealbh-cluiche, cùraim ciùil agus consartan beaga dhe còmhlain-ciùil ròc sgìreil. Le sin, thathar ag ràdh gur e prìomh-bhaile a’ chiùil ròc na dùthcha a th’ann. Tha faiseanan na daoine òga uabhasach cudromach dhan bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail José de Obaldía an seo ann an 1889.


text:
1809
MDCCCIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Campoalegre (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh a' chiad rathaid a thogail air bruach a tuath Loch Carrainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Felix Mendelssohn Bartholdy, ann an Hamburg. Neach ciùil às A'Ghearmailt.
- 12 an Gearran - Abraham Lincoln, 16mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 12 an Gearran - Charles Darwin, ann an Shrewsbury. Fear-saidheans à Sasainn.
- 9 an t-Ògmhios - William Forbes Skene, ann an Obar Dheathain. Sgoilear ceilteach à Alba.
- 29 an Dùbhlachd - William Gladstone, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.


text:
Jena
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas na Gearmailte a th’ ann an Jena (IPA:ˈjeːna). Tha e suidhichte aig 155m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Thüringen, 216km air falbh bho Bherlin agus 151km bho Dresden.[1] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus tha mu 25,000 oileanaich aig an oilthigh.[2] Tha 104,449 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Jena a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn bho 1182.[3] Anns an 11mh Linn bha am baile fo na h-Uachdarain à Lobdeburg ach, anns an ath linn, dh’ fhàs e a bhith na bhaile neo-eisimeileach le margaidh, laghan agus britheamhan aige fhèin. Chaidh an eaconomaidh ionad a stèidheachadh air fìon. Ràinig na manaich Dominicanach ann an 1286 is na Cistercianaich ann an 1301.
Chuir na h-uachdarain à Meißen am baile fo smachd dhaibh ann an 1331.[4] Bha Jena leis na Wettin, sealbhadairean na Meißen, bho 1423 is fiù’s chum iad e an dèidh sgaradh na h-oighreachdan aca ann an 1485.
Ràinig an Ath-leasachadh gu Jena ann an 1523.[5] Thug muinntir a’ bhaile ionnsaighean air taighean-cràbhaidh nan Dominicanach is nan Carmeliteach fad na bliadhnaichean a lean sin. Stèidhich an Rìgh Jan Freidrich à Sagsainn Oilthigh Jena (Oilthigh Jena Friedrich Schiller mar an canar e an-diugh) ann an 1558.[6]
‘S e prìomh-bhaile na Diùcachd Saxe-Jena fad ùine ghoirid a bh’ann Jena, dìreach bho 1670 gu 1690.[7] Ghabh Saxe-Eisenach thairis Jena ann an 1692 ach chaidh e a chur ri Diùcachd Saxe-Weimar ann an 1741 far an robh e ruige 1918.[8]
Dh’fhàs an t-oilthigh a bhith am fear na bu mhotha is na bu chliùitiche anns a’ Ghearmailt air fad aig deireadh an 18mh Linn[9] is le sin bha Jena uabhasach làidir taobh Feallsanachd aislingeach (le ollamhan mar Johann Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Friedrich Schiller agus Friedrich Wilhelm Joseph Schelling) agus romansaidheachd tràth (le bàird mar Novalis, na bràithrean Schlegel agus Ludwig Tieck). Choinnich Goethe agus Schiller aig an an oilthigh ann an 1743 agus bha deagh chàirdeas maireannach aca.[10]
Chuir Napoléon ruaig air Arm na Prùise an seo air an 18mh An Dàmhair 1806, aig Cath Jena-Auerstedt.[11] Shabaid muinntir a’ bhaile an aghaidh nam Frangach, gu h-àraidh na h-oileanaich, is mòran dhaibh a’ sabaid anns na feachd saor Lützow (Gearmailtis: Lützowsches Freikorps) ann a 1813.[12] An ceann dà bhliadhna chaidh am buidheann càirdeil Urburschenschaft a stèidheachadh anns a’ bhaile.[13] Chaochail an sgrìobhadair Rudolf Christoph Eucken ann an Jena ann an 1908.
B’ urrainn do Jena a bhith ga leasachadh fhèin aig toiseach an 19mh Linn taobh innealtachd pongalachd, glainne agus fradharceolas air sàilleabh gu robh rathad-iarainn ann, Saalbahn (rathad-iarainn an Salle) a’ dol ri taobh na h-aibhne Salle bho Halle (Saale)/Leipzig gu Nürnberg.[14] Chaidh companaidhean ainmeil air an stèidheachadh ann an Jena aig an àm, mar eisimpleir Carl Zeiss AG agus Schott AG.[15]
Aig deireadh an Dàrna Cogaidh ann an 1945, thug na h-Aimearaganaich is na Sasannaich ionnsaighean le bomaichean troma air Jena.[16]Chaidh 153 a mharbhadh is bha mòr-chuid sheann mheadhan a’ bhaile air a mhilleadh. Dheànadh obair càraidh airsan an dèidh a’ chogaidh.
Tha Jena air a bhith na phàirt Thüringen bho stèidheachadh na stàite sin ann an 1920,[17]is chaidh e a thoirt a-steach dhan DDR ann an 1949 is am broinn na sgìre Gera bho 1952. ‘S e pàirt na Stàite Shaoir Thüringen agus Poblachd Fheadarail na Gearmailte a th’ann Jena bho 1990.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jakob Rodewitz: (1365 – 1431) Eòlaiche-lagha.
- Johann Theodor Schenck: (1619 – 1671) Dotair is eòlaiche-lusan.
- August Batsch: (1761 – 1802) Dotair is eòlaiche-lusan.
- Louise Seidler: (1786 – 1866) Dealbhadair.
- Arnold Eucken: (1884 – 1950) Ceimigear, mac Rudolph Eucken.
- Magnus Poser: (1907 – 1944) Comunnach a shabaid an an nan Nàsach.
- Ludwig Kratz: (1911 – 1957) Ceimigear.
- Otto Günsche: (1917 – 2003) Ofigear sna Waffen SS.
- Peter Ackermann: (1934 – 2007) Dotair is eòlaiche-lusan.
- Thomas Oberender: (1966 –) Sgrìobhadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Wirtschaft Jena
- ↑ Lichtstadt jena
- ↑ Die Dresdner Bilderhandschrift des Sachsenspiegels: Studien zur Schreibsprache, Jörn Weinert, ISBN-10: 3412172065
- ↑ Oilthigh Jena
- ↑ Shanghai Ranking
- ↑ World Statesmen
- ↑ World Statesmen
- ↑ Oilthigh Jena
- ↑ Literatur Welt
- ↑ Bibliothèque Nationale de France
- ↑ Johann Friedrich Gottfried Eiselen: Geschichte des Lützowschen Freikorps. 2. Auflage. Anton, Halle 1841.
- ↑ Burgkeller Jena
- ↑ Die Saalbahn: Die Geschichte der Eisenbahn zwischen Großheringen, Jena und Saalfeld, Werner Drescher.ISBN-10: 3882555866
- ↑ Optisches Museum Jena
- ↑ RAF
- ↑ Thüringen.de
- ↑ Ville d’Aubervillers
- ↑ Stadt Erlangen
- ↑ Porto Câmara Municipal
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
SS Great Britain
Chuireadh an SS Great Britain air bochd aig Bristol ann an 1845. B’ ise an dàra tè de na trì luing mhòir a dhealbh an t-innleadair ainmeil Isambard Kingdom Brunel. B’ innte a chiad long-chuain a chaidh air togail le slige iarainn agus a chiad long-chuain a bhi iomanaichte le bidhis, ged ’s a bha làn seoil orra cuideachd.
Tha a slige 274 troighean anns an fhàd 'us bha i uidheamaichte le innealan fiarachd a dhealbh Brunel fhèin. Aig an àm cha ghabhadh e dhèanamh a thogail inneal-stoith le comas a thionndaich luath gu leòr a dh’ioman bidhis-uisge gu dìreach, airson an aobhar sin, dh’iomain na h-innlean fearsaid na bidhis tro bheart de rothan-fhiacalachd le riochd-bheairt 1:3. (1 car a-staigh: 3 car a-mach). Bha i grunnan bliadhna air an triall ri Astràilia agus nuair a bha a latha seachad anns a’ mhalairt siud, chaidh a chleachdadh mar slige gual aig Port Stanley anns na h-Eileanan Mailbheana. Mu dheireadh chaidh i air tìr an siud, far an do laighe i air a’ chladach gu 1976, nuair a chaidh a toirt dhachaidh ri Bristol. Chaidh a ath-uidheamachadh a bhi na long-taisbeanaidh, mar a tha i chun latha an diugh (2008).
Seolaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Fad: 322 ft (98.15 m)
- Leud: 50 ft 6 in (15.39 m)
- Aird (Druim gu Priomh-Uachdar): 32 ft 6 in (9.91 m)
- Cuideam: 1,930 tunna Breatuinneach (2,161 gearr thunna, 1,961 tunna metreachd)
- Meud-Steallaidh: 3,018 tunna fada (3,380 gearr thunna, 3,066 tunna metreachd)
Inneal[deasaich | deasaich an tùs]
- Cumhachd Claraichte: 1,000 Eich
- Cuideam Iomlan: 340 tons
- Eagar: 4 Siolandairean fiarach, an cruth "V" bun os ceann.
- Siolandairean: 88 (220 cm) tarsuinn x 72 oirlich (180 cm) sguib
- Car per mionaid: (Macs) 20 CPM
- Meud Crom-fhearsaid: Fad: 17 troighean (5.18 m) agus tarsuinnead 28 oirlich (71 cm)
Bidhis-Uisge[deasaich | deasaich an tùs]
- Tarsuinnead: 15'6"
- Cuideam: 77 cwts (3,912 kg)
- Luaths sniomhaidh: 55 CPM
Data eile[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgioba
- Caile Chonnaidh: 1,100 tunna of guail
- Caile Uisge: 200 tunna
- Caile Bathair: 1,200 tunna
- Cosgais a thogail: £117,295


text:
Iona Abbey
Abaid agus Taigh-chailleachan Ì Chaluim Chille
Aon de na làraichean as ainmeile agus as coisrigte ann an Alba. Chaidh abaid Ì Chaluim Chille a stèidheachadh le Calum Cille agus an luchd-leanmhainn aige à Èirinn ann an AD 563. Gu math ainmeil mar ionad-eilthireachd Crìosdaidh tha faireachdainn spioradail mu Ì fhathast agus tha i na samhla buan de dh’aoradh.
Còrr is ceud bliadhn’ air ais, chaidh an abaid agus na togalaichean na cois a thogail às ùr agus ann an 1938 chaidh Coimhearsnachd Ì Chaluim Chille a stèidheachadh gus aoradh a chumail a’ dol san àite tro sheirbheisean agus tro theagasg.
Am measg nan rudan a bhios a’ tàladh dhaoine gu Ì Chaluim Chille tha an eaglais, cùmhdach Chaluim Chille, an làrach far am biodh an t-àite-sgrìobhaidh aig Calum Cille agus cruinneachadh eireachdail de chòrr is 180 de chlachan agus de chroisean air an snaigheadh bho na Linntean Meadhanach.
Anns a’ chladh tha iomadach rìgh agus ceann-cinnidh Albannach agus rìghrean à Èirinn, à Lochlann agus às an Fhraing, air an tòrradh agus faisg air an àite tha an tobhta de thaigh-chailleachan bhon 13mh linn. Tha bùth ann an clabhstair na h-Abaide far am faighear stuth-ealain agus stuth-ceàirde ionadail agus tomhas farsaing de chuimhneachain a bhuineas do dh’Eilean Idhe agus do Mhuile.
Suidheachadh
Ann an Eilean Idhe, aiseag bho Fhionnphort, Muile.
Roinn – Meadhan agus Taobh Siar na h-Alba.
Slighean-rothaireachd - Làrach air Lìonra Nàiseanta nan Slighean-rothaireachd
Fios gu
Fòn 01681 700512
Uairean fosglaidh
Fosgailte fad na bliadhna.
Àm na Nollaige agus na Bliadhn’ Ùire
Dùinte 25 is 26 Dùbhlachd agus 1, 2 Faoilleach
Cìsean Tighinn-a-steach
Inbhich £4.70 Clann £2.80 Ceadachadh £3.80
Location
Region – Central and West
Postcode: PA76 6SQ
Opening arrangements
Summer
1 April - 30 September, Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun, 9.30 am to 5.30 pm
Winter
1 October - 31 March, Mon Tue Wed Thu Fri Sat, 9.30 am to 4.30 pm (Sundays unmanned – Abbey Church, Shrine, Michael Chapel and grounds open)
Admission prices
All year
Adult £7.10, Child £4.30, Concession £5.70


text:
Bha e a’ cur sneachd a-raoir agus sin air mullach cabhsairean agus rathaidean a bha cunnartach reòta mu thràth. Chòrd sin ris an fheadhainn a bha air an ran-dàn ge-tà. Abair thusa gun robh deagh spòrs aca ann a bhith a’ tilgeil cnapan sneachda air a cach a chèile. Cha robh duine sam bith a bha a’ dhraibheadh a dol ro luath agus bha fiù ‘s an A96 ann an fìor dhroch stad. Saoilidh mi nach do chuir iad salainn air gus sa mhadainn seo. Tha cùisean a fàs nas fheàrr an diugh agus ghabh mi sgrìob mu cuairt na h-aibhne agus an uair sin sìos dhan chala. Seo grunn dhealbhan a thog mi na bu thràithe.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Contae Fhear Manach
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Fhear Manach,[1] (tuiseal ainmneach: Fear Mananch).[2] Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 54,200 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,691km²,[3] an 25mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 27mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Fhear Manach le Dún na nGall, Tír Eoghain, Muineachán, An Cabhán agus Liatroim.[4] Bha 156,481 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Binn Chuilceagh (665m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Comhairle Chontae Fhear Manach a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ochd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Fhear Manach: Clann Amhlaoibh, Clann Cheallaigh, Cnoc Ninnidh, An Chúil, Lorg, An Machaire Buí, An Machaire Steafánach agus Tír Cheannada. A bharrachd air sin, tha 22 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Cill Mhór agus Clochair)[9] agus 2,162 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh Lon
- Baile an Irbhinigh, Béal Átha na Mallacht, Béal Cú, Béal Liche
- Cill Chéile Dé, Cill Náile, An Cheis
- Daimhinis, Doire Ó gConaíle, Droim Scine
- Eadarnaidh
- An Garastún
- Lios na Scéithe , Lios Béal Átha
- Mullach na Seangáin
- Paiteagó
- Ros Liath
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ ULST
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Plèanaichean ùra do shlighean eileanach
Tha Riaghaltas na h-Alba air innse gu bheil iad airson dà itealan ùr a cheannach airson sgìrean Bharraigh, Tiriodh agus Chinn Loch Chille Chiarain a fhrithealadh.
Tha an Riaghaltas ag ràdh gu bheil iad ag iarraidh sealbh a bhith aca air na plèanaichean seach a bhith a' crochadh air companaidh choimearsalta plèanaichean a chur air na slighean, agus an uair sin gum biodh cùmhnant nan seirbheisean sin nas tarraingiche nuair a thèid iad a-mach gu tairgse an ath-bhliadhna.
'S iad plèanaichean Twin Otter a tha iad ag ràdh a tha iad ag iarraidh airson nan slighean air a bheil òrdugh seirbheis phoblaich.
"Thar nam bliadhnaichean, an duilgheadas a th' ann tha mi a' smaoineachadh, 's e nach robh na companaidhean a tha a' ruith na seirbheis deònach plèanaichean ùra a cheannach," thuirt an Comh. Dòmhnall Manford.
"Le sin, ged a tha plèanaichean a-niste ann gan reic, mur a bheil companaidh airson an t-ionmhas a chur a-mach orra, cha bhi iad againn mur a bheil dòigh eile againn air am faighinn.Naidheachd mhòr
"'S e naidheachd mhòr, mhòr a tha seo. Chan eil mi a' smaointinn gun do thachair e roimhe, far a bheil riaghaltas a' ceannach nan uidheaman airson an t-seirbheis a chur ann.
"Bha an t-seirbheis air a dhol gu bàs gu seo," thuirt e.
'S e Loganair a tha a' ruith na seirbheis an-dràsta, ach tha an cùmhnant a' tighinn gu ceann as t-Earrach 2016.
Tha an cùmhnant ùr airson an t-seirbheis a ruith fosgailte do dhuine sam bith, ach 's ann le Riaghaltas na h-Alba a bhios na plèanaichean fhèin.


text:
Obair
Tha a’ phrìomh obair aig Biùro na Pàrlamaid air a cur an cèill ann an Gnàth-riaghailtean na Pàrlamaid (Riaghailt 5.1) mar:
(a) clàr-gnothaich na Pàrlamaid a mholadh;
(b) atharrachaidhean air liosta a’ ghnothaich làitheil a mholadh;
(c) stèidheachadh, raon-ùghdarrais, ballrachd is beatha comataidh no fo-chomataidh sam bith a mholadh; agus
(d) ceist sam bith a thaobh comas comataidh gus gnothach a ghabhail ri cùis a shocrachadh agus, a' phrìomh chomataidh ainmeachadh mu cheist sam bith a bhios an urra ri barrachd air aon chomataidh.
Ballrachd
Tha na Gnàth-riaghailtean ag ràdh gum bi Biùro na Pàrlamaid air a dhèanamh suas leis an Oifigear Riaghlaidh, riochdaire bho gach pàrtaidh poilitigeach aig a bheil còignear Bhall no barrachd agus riochdaire bho bhuidhnean sam bith le còignear bhall no barrachd bho phàrtaidhean aig a bheil nas lugha na còignear Bhall no nach tig bho phàrtaidh poilitigeach idir.
B’ e a’ bhallrachd a bha air Bureau na Pàrlamaid aig deireadh Seisean a Trì:
- Bruce Crawford BPA, Rùnaire Caibineit airson Gnothach na Pàrlamaid agus Roi-inneachd Riaghaltais (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba)
- Pòl Màrtainn BPA (Làbaraich na h-Alba)
- Iain MacLaomainn BPA (Tòraidhean na h-Alba)
- Alison NicAonghais BPA (Deamocrataich Libearalach na h-Alba)
Tha na Gnàth-riaghailtean a' leigeil le buill a' Bhiùro cur air dòigh gun gabh ball eile an t-àite aca aig coinneamhan den Bhureau le bhith a’ cur fios ann an sgrìobhadh don Oifigear Riaghlaidh ro làimh.
Modhan-obrach
Fo na Gnàth-riaghailtean (Riaghailt 5.3.2), bidh am Biùro a' coinneachadh ann an dìomhaireachd. Bidh am Bureau a' feuchainn an-còmhnaidh ri co-dhùnaidhean a ghabhail le aonta, ach nuair a bhios feum air bhòt, bidh na buill a’ cur aon bhòt do gach ball den phàrtaidh no den bhuidhinn a tha iad a' riochdachadh. Nuair a bhios iad air an aon rèir, tha bhòt-sheulachaidh aig an Oifigear Riaghlaidh.
Chaidh Iùl Buill Biùro na Pàrlamaid aontachadh le Biùro na Pàrlamaid san t-Samhain 2007.
Coinneamhan
Bidh am Biùro a' coinneachadh gach seachdain madainn Dimàirt mar as trice. Gheibhear cothrom gu h-ìseal air clàr-obrach, pàipearan is geàrr-chunntas airson coinneamhan uile a’ Bhiùro.
Mar as trice, bidh pàipearan is clàran coinneamhan Biùro na Pàrlamaid gam foillseachadh, còmhla ris a’ gheàrr-chunntas air aontachadh, air an t-seachdain an dèidh don choinneimh a bhith air a cumail. Cha tèid na pàipearan anns a bheil fiosrachadh a tha ga mheas saor bho Achd Saorsa an Fhiosrachaidh (Alba) 2002 fhoillseachadh.
Gheibhear pàipearan is clàran coinneamh a' Bhiùro le bhith a' putadh air English gu h-àrd.


text:
Duais bhann-leathainn don Chomraich
Dh'fhaodadh buannachdan mòra a bhith an cois seirbheis bhann-leathainn adhartaich do choimhearsnachd bhig air taobh siar Rois.
Dh'innis Riaghaltas na h-Alba gum faigh a' Chomraich buannachd à stòras luach £5m airson seirbheis nas fhèarr a thoirt do choimhearsnachdan iomallach.
Bha iad am measg sia àiteachan a shoirbhich.
"Tha mi a' smaointinn gum faigh sinn an t-uabhas de bhuannachdan às an sgeama a tha seo," thuirt Gòrdan Camshron, a tha a' fuireach 's ag obair air a' Chomraich.Eaconamaidh
"Tha mi a' smaoineachadh cuideachd gu bheil e a' sealltainn do choimhearsnachdan eile air Ghàidhealtachd agus ann an sgìrean iomallach ma tha comas agaibh rudeigin a dhèanamh air do cheann fhèin, tha buidhnean maoineachaidh 's dòcha rud beag nas deònaiche airgead agus taic a thoirt dhuibh.
"Tha bann-leathann againn an-dràsta, ach tha e gu math slaodach. Far a bheil mise ag obair tha e aig 0.5 Mb.
“Start Quote
End Quote Gòrdan Camshron
Tha seo a' toirt cothrom do dhaoine 's dòcha gnìomhachasan beaga a chur air dòigh a dh'fhaodadh iad a ruith bhon taigh”
"Leis an sgeama a tha seo, fhuair sinne aig an ionad dualchais air a' Chomraich cothrom air a' bhann-leathann ùr, agus bha e fada fada nas luaithe, còrr is 6 MB.
"Tha sin a' dèanamh diofair mhòir. Tha e a' ciallachadh, fiù 's anns an dachaigh, gun urrainn do dhaoine rudan mar Youtube agus iPlayer a chleachdadh.
"Tha seo a' toirt cothrom do dhaoine 's dòcha gnìomhachasan beaga a chur air dòigh a dh'fhaodadh iad a ruith bhon taigh.
"Cuideachd do luchd-turais, tha e caran doirbh uaireannan dhaibhsan fiosrachadh fhaighinn mu na rudan a tha a' dol air a' Chomraich," thuirt e.
Tha bann-leathann air taobh sear na Gàidhealtachd, timcheall Inbhir Nis, mu 6 Mb.
Tha Colbhasa cuideachd am measg nan sgìrean a gheibh buannachd às an sgeama.


text:
Tha stòras mòr de bheul-aithris ann an Gàidhealtachd agus Eileanan na h-Alba. Tha iomadh seòrsa sgeulachd ann: seann sgeulachdan Ceilteach agus Iongantais, sgeulachdan mu thachartasan eachdraidheil, uirsgeulan agus sgeulachdan os-nàdarrach. Bha meas cuideachd air sgeulachdan mu ainmean nan àitichean, mu charactaran an àite agus mu ainmhidhean fàidheanta.
Sgeulachdan Ceilteach agus Iongantais
Buinidh cuid dhe na seann sgeulachdan Ceilteach agus Iongantais do bheul-aithris a tha glè shean. Tha dlùth-cheangal aig na sgeulachdan Iongantais gu h-àraidh ri sgeulachdan nan Laoch à Eirinn. Chaidh na sgeulachdan as sine a ghleidheadh ann am beuloideas nan aos-dàna, na bàird agus na seanchaidhean a sgrìobh cuid dhen stuth aca air craiceann anns Na Meadhan Linntean. Bha na dearbh sgeulachdan fhathast gan clàradh le luchd cruinneachaidh beul-aithris air a' Ghàidhealtachd sna 1970an.
Seanchas
Bha na h-uirsgeulan air an gleidheadh le teaghlaichean àraidh, mar a bha ceòl, sinnsireachd is eile cuideachd. Far am biodh feadhainn a' tighinn air chèilidh air an fhionnairidh bhiodh sgeulachdan air an innse, gu h-àraidh nam biodh seanchaidh ainmeil an làthair. Bhiodh abairtean leithid "A bheil cuimhn' agaibh nuair..." no "Bha uair ann sa ghleann nuair..." a' cur chùisean a' dol agus bhiodh sean is òg air am beò ghlacadh le sgeulachdan ròlaisteach, iongantach no fìrinneach. Cha dèanadh ach corra dhuine air an dachaigh tràth!
Crìonadh ann am beul-aithris
Anns na bliadhnaichean mu dheireadh tha crìonadh air tighinn air seanchas. Tha cuideam bho na nuadh-mheadhanan cha mhòr air cur às don chèilidh dhualchasach a bha a' cur spionnadh sa bheul-aithris. Chan eil ann an-diugh ach fealla-dhà is naidheachdan beaga gan innse. Tha crìonadh ann an labhairt na Gàidhlig a' fàgail nas lugha dhaoine a dh'innseas na sgeulachdan. Ged a tha a' bheul-aithris seo air maireachdainn nas fhaide am measg nan teaghlaichean siubhail, fiù 's an sin tha na seann chleachdaidhean gu luath a' dol à bith.
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
Popular Tales of the West Highlands
Bruford, Alan
Scottish Traditional Tales
Faigh tuilleadh leabhraichean mu bheul-aithris
Faigh tuilleadh leabhraichean mu eachdraidh beòil
Jackson, Kenneth H.
'The Folktale in Gaelic Scotland'
PSAFS IV (3), 1952, pp 123-140
Thomson, Derick S.
'The Gaelic Oral Tradition'
PSAFS V (1) - 1954, pp 1-16.
MacDonald D.A.
'The Scottish Tradition of Story Telling'
J M Fladmark (ed) Heritage: Conservation, Interpretation and Enterprise - 1993, pp 311-24.
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Cairteil Medellín
'S e a' bhuidheann eucoireach a bu mhotha rè na 70an agus na 80an a bh' ann an Cairteil Medellín. Chaidh a' chairteil a stèidheachadh ann am Medellín oir 's e a' bhaile a b' adhartaiche na dùthcha a bh' ann, le deagh cheanglaichean adhair dha na Stàitean Aonaichte (prìomh mhargaidh na drogaichean) agus gu Pearù, far a dh'fhàsadh a' mhòr-chuid dhen Coca. Bha am baile ainmeil airson gnìomhachas agus foghlam aig àrd ìre. A bharrachd air sin, bha am baile air a lìonadh le daoine bochd, fògarraich a' chogaidh air an dùthaich. 'S e Pablo Escobar ceannard a' bhuidhne fad iomadh bliadhna. Chaidh e a mharbhadh leis a' phoileis agus na feachdan armachd ann an 1993.


text:
Rathad Iarainn nan Eilean
Is Rathad Iarainn nan Eilean an t-ainm air an dà rathad-iarainn fa-leth, a chiad fear bho Ghobhalach Creag an Dobhrain don Ghearasdan ainmichte gu reachdail The West Highland Railway, agus an dara fear an rathad-iarainn bhon Ghearasdan do Malaig, port iasgaich air Linne Shlèite mu choinneamh an Eilein Sgiathanaich, is e an stoidhle reachdail don rathad-iarainn seo The Mallaig Extension Railway.
Thogadh an dà loidhne seo as leth an North British Railway, is chaidh fhosgladh air an loidhne eadar Creag an Dobhrain is An Gearasdan ann an 1894.
Anns a chiad dol a-mach bha an cuid bu mhotha de na stèiseanan air an loidhne chun a' [[An Gearasdan|Ghearasdan sònraichte le àrd-làran inniseachd agus togalaichean an nós airidh Helbhitia.
B' e Rabairt Mac Albainn am prìomh chunradair air na h-obraichean de Rathad-Iarainn a Mhalaig agus is ann air an rathad-iarainn sin a chaidh concreit mòr a chleachdadh mar phrìomh stuth-innlichidh nan drochaidean agus obraichean eile airson a chiad turas ann am Breatainn. Tha an tìr ana-dhoirbh airson rathaid-iarainn eadar an Gearasadan is Malaig mar a tha na feartan de 11 trannsaichean-talmhainn an astar 40 miltean agus claon-bhord riaghaltachd de 1 an 40 nan dearbhadh.


text:
Maoineachadh agus Àrachas
Air an duilleag seo gheibhear fiosrachadh mu Sgeama Tabhartasan nam Fèisean, Sgeama Leasachaidh nam Fèisean agus cothroman maoineachaidh bho bhuidhnean eile. Gheibhear cuideachd fiosrachadh mun dìon-àrachais a bhios Fèisean nan Gàidheal a' cur air dòigh airson nam Fèisean uile.
Sgeama Tabhartasan nam Fèisean 2014-15
Tha Foirm-iarrtais ann an cruth Word agus Excel, agus stiùireadh mun sgeama, air taobh deis na duilleig. 'S e 24mh den Fhaoilleach an ceann-latha airson iarrtasan agus gheibhear taic sam bith bhon Prrìomh Oifigear a bhios a' dèiligeadh ri ur Fèis. Tha foirmean tagraidh agus clàr-ruith le cinn-làithean cudromach eile air taobh deis na dulleige.
Sgeama Leasachaidh nam Fèisean 2014-15
Bidh cothrom maoin fhaighinn airson pròiseactan ùra tro Sgeama Leasachaidh nam Fèisean a bhios a' fosgladh sa Ghiblean 2014 nuair a gheibhear barrachd fiosrachaidh air an duilleag seo.
Cothroman Maoineachaidh eile
Gu h-ìseal gheibhear ceangal gu diofar maoin-airgid a tha freagarrach airson obair nam Fèisean, pròiseactan cànain, ciùil is cultarail. A bharrachd air sin, air taobh deas na duilleig, tha stòr-dàta de luchd-maoineachaidh is urrasan airson a thoirt a-nuas.
Airgead a' Chrannuchuir Nàiseanta - Big Lottery
Taic Frèumhan Coimhearsnachd aig Bòrd na Gàidhlig
Àrachas
Tha poileasaidh àrachais aig Fèisean nan Gàidheal a tha a' toirt dìon-àrachais do na Fèisean uile airson gnothaichean àbhaisteach sam bi iad an sàs - clasaichean, tachartasan, uidheamachd ICT agus ionnsramaidean ciùil. Gheibhear fiosrachadh mun phoileasaidh an seo.
Bu chòir do na Fèisean a bhith mothachail air na tha air a dhìon tron phoileasaidh agus a dhèanamh cinnteach gu bheil àrachas a bharrachd aca ma tha iad gu bhith an sàs ann an gnothach sam bith nach eil a' tighinn fon phoileasaidh.


text:
Borneo
'S e an treasamh eilean as motha air an t-saoghal a tha ann am Borneo.[1] Tha e suidhichte air àird an iar a’ Chuan Sèimh. Tha e a' buntainn don Innd-Innse, do Mhalaidhsia agus Bhrùnaidh.
Tha Borneo cho mòr ri 743,330 cilemeatair ceàrnagach.
Anns a’ bhliadhna 2000 bha timcheall air 16 millean a’ fuireach air an eilean fhèin, 's e sin 22 duine gach km2.
'S e Kinabalu a’ bheinn as àirde air an eilean, tha e 4,095 metair os cionn na mara.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Gàidhlig - cha bhithinn às a h-aonais!
Deasbad eadar Gràisg agus Art MacCarmaig (no fìor dheagh dhoppelgänger didisteach)
Art:
Hello a h-uile duine. Chan ann tric a bhios mi a' gabhail pàirt ann am fòram den t-seòrsa seo ach tha mi air a bhith a' leughadh nam beachdan mu mygaelic a nochd an dèidh sgeulachd anns a' Sun bho chionn greis. Tha mi nam Chathraiche Eadar-amail air Bòrd na Gàidhlig agus tha mi air freagairtean a chur do chuid de na ceistean a th' air a bhith aig daoine air ForArgyll agus chì sibh iad thall an sin. Chan eil sinne aig Bòrd na Gàidhlig airson dad a chumail falaichte. Cha robh sam amharc againn a-riamh ach cha robh sinn deònach a dhol an-sàs ann an deasbad mas do nochd mygaelic. Leis gun deach a' phròiseact a chur air bhog an diugh, ma tha ceistean a bharrachd agaibh nach deach a fhreagairt fhathast, leig fios.
Gràisg:
Halo agus fàilte ort Art Ceist sam bith ceangailte le obair a' bhùird no dìreach mygaelic.com?
Art:
Tha mise fosgailte do cheist sam bith, a Ghràisg. Mar a bha mi ag ràdh cha bhi mi a' gabhail pàirt sna fòraman seo ro thric ach cuiridh mi sùil bho àm gu àm. Ach tha Bòrd na Gàidhlig deònach gu leòr ceistean a fhreagairt aig àm sam bith air cuspair sam bith co-cheangailte ri ar n-obair.
Gràisg:
ok ma tha a charaid seo ceist dhut agus beagan searmonaich na luib
Bho seo a-mach am biodh am Bòrd deònach a dh’obair leis a’ choimhearsnachd a tha air loidhne mu thràth air proiseactean eile – a leithid eadar-theangachaidh ‘strings’ Abair Thusa agus goireasan eile? Sheall air an Fhòram seo, rinn tè sa Ghearmailt eadar-theangachaidh air cha mhòr a h-uile càil i fhèin agus chuir i an àirde i-fhèin e. . Tha i airidh air moladh bhon bhòrd aig a char as lugha. Seall air an sàr obair a rinn ‘Cadalach’ shìos ann an Manchester le tirnamblog.com agus cha d’fhuair esan facal molaidh bhon bhòrd no bhuidheann Gàidhlig sam bith eile nas motha. An cuir am Bòrd duais bhliadhnal air dòigh airson a leithid sàr obair a rinn ar caraid 'Gun Ghleoc' no Cristean thall aig Abair Thusa no Akerbeltz le d-dwelly? Bu choir don bhòrd a h-uile tàlant a tha sin a thoirt a-steach don ghnothaich nam bheachdsa. Tha daoine deiseil ‘s deònach Art. Dè do bheachd?
Tuilleadh air Fòram na Gàidhlig ann an uine nach bi fada tha mi an dòchas...
Agus a tuilleadh air sin thuirt Art thall aig ForArgyll.com:
Sgrìobhadh ùr - An Claigeann aig damien hirst
Tha sgrìobhadairean stèidhichte mar Alasdair Caimbeul (Alasdair a’ Bhocsair), Màrtainn Mac an t-Saoir agus Catrìona Lexy Caimbeul ann, còmhla ri sgrìobhadairean ùra mar Alison Lang augs Màiri E.NicLeoid. Tha ùghdaran gu tur ùr ri fhaighinn cuideachd, agus tha sgrìobhadairean bho dhùthchannan eile ann; bhon a’ Ghearmailt, na Stàitean agus Iapan. Tha ficsean Gàidhlig a’ tighinn beò. Saoilidh mi gu bi iad ri reic aig Comhlaire nan leabhraichean a’ dh’ aithghearr. Dhomhsa gun teagamh sam bi ’s e Leabhar trì an leabhar as fheàrr agus gu h-àraidh an sgeulachd ‘Tìr nan Còtaichean Geala’- saoil Carson a tha sin? J
Co-dhiù Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh air làrach Comhairle nan Leabhraichean.


text:
Calann Enair. Bliadain et v. cet et mile ais an Tigerna.
Maidm hSlebi Betha la hAodh mac
Rémainn Még
3] Mathgamna, inar marbad Tomas mac Tomais Óic Meg Uidir co
4] n-ár diáirmhe uime.
Mac h. Concobair Fhailge d'ecc .i.
Rúghraide mac Cathair
6] meic Coinn meic an Calpaig.
Niall mac Airt h. Neill d'ecc.
Caislen Sligig do gabail le
dremeire le clainn Ruaidri meic
9] Toirrddbaig Carraig hI Conchobair & an Calbach Caoch mac
10] Domnaill meic Eogain do marbad ann. Sean mac Ruaidri meic
11] Toirrdelbaig Carraig do tuitim leisin Calpach an oidci-sin.
Aibne mac h. Cathain do marbad le Brian Finn h. Cathain.
Toirrdelbach mac Cuinn meic Enrigh
meic Eogain h. Nell
14] do marbad le Mác Mathgamna .i. Ros mac Maghnusa.


text:
William Shakespeare
B' e William Shakespeare na sgrìobhadair Sasannach. Tha William Shakespeare cho ainmeil ann an Sasainn ri Cervantes san Spàinn neo Camões sa Phortagail.
Tha an dealbh seo aithnichte ann am Beurla mar an 'Chandos portrait': air ainmeachadh mar sin oir b' ann le James Brydges, 1d Diùc Chandos a bha e. Thathar a' creidsinn gun do rinn am peantair John Taylor (? - 1651) e uaireigin eadar 1600-1610. 'S e a' chiad dealbh a fhuair an National Portrait Gallery (Lunnainn) ann an 1856 nuair a thug Francis Egerton, 1d Iarla Ellesmere dhaibh e. 'S e seo an aon dealbh de Shakespeare a thathar a' creidsinn gun deach a dhèanamh le Shakespeare fhèin an làthair.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Duilleag oifigeil an National Portrait Gallery (Lunnainn). leughte 4 Sultain 2014


text:
Leonardo Da Vinci
B'e Leonardo da Vinci (IPA: leoˈnardo da vˈvintʃi, ainm slàn: Leonardo di ser Piero da Vinci, Firenze, 15 an Giblean, 1452 - Amboise, 2 an Cèitean 1519. 'S e Peantair, dealbhadair, snaidheadair, cumudair-ciùil, bàrd, innleadair agus innleadair às An Eadailt. 'S iad dà de na dealbhan is ainmeil aige am 'Mona Lisa' agus 'The Last Supper.' Thòisich da Vinci dòigh ùr airson peantadh an àite cleachdadh an dòigh àbhaiseach.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ioraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Naypyidaw
'S e prìomh-bhaile Mhianma a tha ann an Naypyidaw neo Nay Pyi Taw, (Cànan Burmanach: ). Tha an t-ainm Naypyidaw a’ ciallachadh: Baile rìoghail. Anns an 6mh latha den t-Sultain 2005 chaidh Naypyidaw a stèidheachadh mar prìomh-bhaile rianachail ann am pàirc trì cilemeatair san àirde an iar Pyinmana. 'S e seo an co-chomharran aige: 19° 45′ Tuath agus 96° 6′ Ear.
Canar gun robh mu 97.400 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 2005 agus 925,000 anns a' bhliadhna 2009.
Tha Naypyidaw suidhichte mu 320 cilemeatair air falbh san àirde a tuath Yangon, am baile as motha ann am Mianma. Tha trèana a’ ruith eadarra. Bidh an trèana a’ fàgail Yangon aig 9.00 uairean feasgar agus a' ruigsinn Naypyidaw aig 6.00 uairean 'sa mhadainn. [1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Prìomh-bhaile ùr ann am Burma, Fiosrachadh aig BBC, 27mh am Màirt 2007


text:
Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan
Anns a’ bhliadhna 1960, dh’aontaich an 11mh Comhairle Ginearalta air Cuideaman agus Tomhaisean ris an ainm Système International d'Unités, 'sa Ghàidhlig: Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan, agus ris a’ ghearr-sgrÌobhadh eadar-nàiseanta SI , airson an siostam de aonadan-thomhais practigeachd a chaidh air mhòladh leis a’ chomhairle.
Tha an SI steidhichte air seachd bun-aonad. Air barrachd na bun aonadan, dh’aontaich an 11mh Comhairle Ginearalta, riaghailtean airson ro-ainmean, airson aonadan-leasaichte, agus airson gniomhan eile.
Is àlach de aonadan sàr-sònraichte, a tha anns an seachd bun-aonad. Gabhar, le abhaisteas, gu bheil gach bun-aonad a’ tomhais bun-feart a tha neo-eisimileach ri cach air taobh seoladh. Is iad na bun-aonadan : Am Metre (m), and Cilogram (kg), an Diog (d), An Ampere (A), An Ceilbhin (K) Am Mól (mol) agus an Càindeile (Cd).
Tha na aonadan-leasaichte cruthaichte as bun-aonadan co-cheangailte. Tha cruth de gach aonad-leasaichte a reir an cairdeas ailseabrachd eadar a bhun-fheartan.
Tha ainmean (agus comharraidhean) sònraichte ri na h-aonadan-freumhaichte bu cudthromach. Far a bheil ainm sònraichte do aonad-freumhaichte, faodar don ainm is comharra a bhi cleachda an tuairsgeulan agus mar phàirt de aonadan ro-leasaichte.
Chan eil an SI na shiostam reoithte, ach theid a leasachadh gu leantainneach mu choinneamh sàr-fheuman tomhais de shaidheans agus teicneòlas.
Na Bun Aonadan[deasaich | deasaich an tùs]
Meatair m
Is an t-aonad de Fàd a tha anns an meatair.
Is meatair an astar a shuibhalas gàth sholais, ann an falamhantas, re dail tím de 1/299 792 458 de diog.
Cilogram Kg
Is an t-aonad de Màs a tha anns an Cilogram.
Tha màs a’ Chilograim co-ionnan ri màs den ro-shamhuil eadar-naiseanta.
Diog s
Is an t-aonad de Tím a tha anns an diog.
Is diog an dail tím ré 9 192 631 770 dail den reideachd saoraichte le adamh de Caesium 133, agus an adhamh an iompachadh eadar dà inbhe haidhper-mìn de a bhun-stàid.
Ampere A
Is an t-aonad de Srùth-Dhealanachd a tha ann an Ampere.
Is e a tha anns an Ampere an sruth-dhealain cunbhalach a bhiodh, nan ro e na srùthadh tro dà teud direach, de tar-raoin neo-mheudachd, , de fàd eicriochte, co-shinte le astar de 1 metre eadarra agus suidhichte ann an falmhantas, ag aobharachadh forsa eadar an dà theud co-ionnan ri 2 x 10-7 Newton air gach metre nan fhàid.
Ceilbhin K
Is an t-aonad teasad teirmidinimiciúil a tha anns an Ceilbhin.
Is e a tha anns an Cheilbhin ceum de teasad teirmidinimiciúil co-ionnan ri 1 / 273.16 de an teasad teirmidinimiciúil aig am pung tri-staideachd de uisge.
Mól mol
Is aonad uimhir a tha ann am Mól
1. Is uimhir de stugh a tha ann an mól, le aireamh de bun-mirean co-ionnan ris an aireamh de àdamhan a tha ann 0.012 cilogram de Carbon 12.
2. Nuair a theid cleachdadh air an mól, b’fheudar do na bun-mirean a bhi sonraichte, faodar bun-mhirean na cuise a bhi àdamhan, moileiciuilean, ionan, éileactronan, neo buidhnean-mirean sonraichte le na mírean sin.
Càindeile Cd
Is an t-aonad de soillearad a tha ann an Càindeile
Is e a tha anns a’ Chaindeile, an dlùths-sholais, ann an rian ainmichichte, bho mathair-sholais a sgaoileas reideachd mhonocrómatachd aig minigead de 540 x 10 12 Hertz, agus le dluths-reideachd anns an rian sin de 1/683 Bhatt air an stereidean.
Aonadan Leasaichte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ficheadan de aonadan-leasaichte anns an t-Système International. Tha cuid dhaibh ri lorg anns an earann seo.
Joule (J) : Is aonad-luith a tha anns an Joule.
Bhatt (W): Is aonad Cumhachd a tha anns an Bhatt.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BIPM Bureau International des Poids et Mesures (SI maintenance agency) (Duilleag oifigeil)
- BIPM brochure (Iomradh SI )


text:
Boireannaich nas crosta na fireannaich?
Duration: 09:42
Tha rannasachadh a' sealltainn gu bheil boireannaich nas crosta na fireannaich nan seann aois, ach saoil a bheil Chrissie Nic a' Ghobhainn, Mary Bell Nic a' Bhreatanaich agus Seònaid Fhriseil ag aontachadh?
Available since: Thu 3 Oct 2013
This clip is from
Coinneach Maclomhair 02/10/2013
An e na bodaich no na cailleachan as gearainiche nuair a ruigeas iad seann aois?
First broadcast: 02 Oct 2013
More clips from Coinneach Maclomhair
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Coinneach MacÌomhair Duration: 04:34 12/08/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Dòmhnall Moireasdan Duration: 05:13 08/08/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Anna NicSuain Duration: 04:24 07/08/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm le Alasdair MacEachainn Duration: 02:58 06/08/2014
- Litir chun an t-Saighdeir Gun Ainm leis am Brigadier Iain MacPhàrlain Duration: 03:39 05/08/2014


text:
Beauty and the Beast (film 1991)
'S e film chruthaichte le Walt Disney Feature Animation a tha ann an Beauty and the Beast. Bha Gary Trousdale agus Kirk Wise nan stiùirichean. Chaidh am film fhoillseachadh 22 an t-Samhain 1991 anns na Stàitean Aonaichte.
Muinntir Sgioba[deasaich | deasaich an tùs]
- Paige O'Hara - Belle
- Robby Benson - Beast
- Richard White - Gaston
- Jerry Orbach - Lumière
- Angela Lansbury - Mrs. Potts
- David Ogden Stiers - Cogsworth / The Narrator
- Bradley Pierce - Chip
- Jesse Corti - LeFou
- Rex Everhart - Maurice
- Jo Anne Worley - Armoire
- Hal Smith - Phillipe
- Kimmy Robertson - Fifi
- Tony Jay - Monsieur D'Arque


text:
Linne Shlèiteach
Co-chomharran: 57°06′32″N 5°46′34″W / 57.109°N 5.776°W
Is e a tha ann an Linne Shlèiteach an linne eadar Slèite, rubha an Eilein Sgitheanaich dhan iar-thuath agus an Cnòideart dhan ear-dheas.
Tha an Linne Shlèiteach mu 8 cilemeatair de leud aig a beul deasach agus mu 20 cilemeatair de dh'fhad.
Tha dà bhàta-aiseig a' dol tarsaing na linne:
- Fad na bliadhna eadar Malaig agus Armadal le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
- Anns an t-samhradh eadar Gleann Eilg and Caol Reithe air a' Glenachulish.


text:
Glasag
'S i glasag, no leatas cuain (Ulva Lactuca), aon sheòrsa feamainn a bhathas, agus a thathas ag ithe amh. Gheibhear air feadh an t-saoghail i.
Gabhaidh ithe mar sin fhèin, air neo ann am brot no sùgh. Tha tòrr iarann ann an glasag. Tha an seòrsa Enteromorpha Intestinalis càirdeach rithe, agus tha e math airson a bhith ga frithigeadh ann an ola. [1]
'S i glasag an seòrsa Albannach anns am bheil an tomhas as àirde de bhiotamain C. Dh' fhiosraicheadh bho chionn ghoirid gun robh an co-thàth, poilisacoraideach, (polysacchoride), a' nochdadh buaidhean antivìorasach nuair a chaidh as-tharraing às an fheamainn air a leth. Bha e a' lùghdachadh ràtaichean fri-fhillteach ann an iomadh seòrsa vìoras cinne-daonna, 's eun dhen chnatan-mhòr.[2]
A thaobh mean-fhàs, 's iad na h-Algae ghorma (Chlorophyta) as cudthromaiche, agus tha a' ghlasag na pàirt den chòmhlan seo. Tha a' mhòr-chuid dhiubh beò ann an uisge, ach tha a' ghlasag na pàirt den 13% a tha beò ann an sàl. [3]
Àiteachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an Iapan, a-rèir aithrisean, thathar a' togail agus a' buain seòrsaichean ghlasag ris an canar Aosa (アオサ)bho chionn 1930 ann an Linne Ise (伊勢湾)agus Linne Mikawa (三河湾). Tha àiteach Aosa feumach air bàgh, caol, caolas no camas sèimh socair, far am bheil tomhas an t-salainn san t-sàl rud beag nas lugha.[4]