text:
- TIOTAL
- Reic Fearainn eadar Seumas Manasco agus Eanraig Williams, Carolina a Tuath
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_A_I_04
- ÀITE
- Carolina a Tuath
- DEIT
- 1770
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5523
- KEYWORDS
- gnìomhasan fearainn
USA
planntachas
eilthireachd
eilthirich
cùmhnantan
colonaidhean
Tha a' chùmhnant seo, leis an deit 31 Dùbhlachd 1770, eadar Seumas Manasco ann an Siorrachd [?], Carolina a Tuath agus Eanraig Williams, Siorrachd Anson, Carolina a Tuath. Fon aonta, reic Manasco 200 acair fearainn (a rèir an tuairisgeil) ri Williams airson £20, fearann a chaidh a bhuileachadh ron seo air Manasco ann an 1764. Bha a' chùmhnant clàraichte aig cùirt Siorrachd Anson agus tha comharran oirre seach ainmean-sgrìobhte.
Tha an sgrìobhainn mar phàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


c: text/html

text:
Tha mi dìreach a’ tighinn bho sùil a thoirt air dà bhlog a tha air leth inntinneach. Tha iad a’ sealltainn dhuinn dìreach cho fad ‘s farsaing sa tha ùidh sa Ghàidhlig bho taobh a-muigh na h-Alba.
Tha Rikki air blog a thòiseachadh airson an feadhainn aig a bheil fraingis agus a tha airson beagan Ghàidhlig a thogail. Mar a thuirt e sa chànain eile. ‘Voici un blog pour les francophones qui apprendre le Gaélique écossais. Carson nach toirt sùil air a bhlog gus beagan bhrosnachadh a thoirt dha, gu h-àraidh ma tha beagan fraingis agad? Seo e: Gaélique pour les Francophones.
Tha blog eile ri fhaicinn a-nis agus tha am fear seo sgrìobhte ann an Catalan. El món gaélic – Saoghal na Gàidhlig. Agus a-rèir am blog seo bidh sibh faighinn a-mach mu dheidhinn:
Una mirada al món gaèlic: Aquesta weblog, és un esforç per donar a conèixer, en llengua catalana, aspectes de la cultura gaèlica d'Irlanda, Escòcia i l'Illa de Man.
Ma dh’fhaoidte nach bi ùidh aig a h-uile daoine ann an Alba sa Ghàidhlig ach gu h-àraidh tha na h-àireamhan de luchd-ionnsachaidh taobh a muigh na dùthcha a sìor dol am meud.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thug bàs dithis dhìulnach tulgadh air coimhearsnachd Ghàidhlig Cheap Breatainn bho chionn ghoirid. B’ e Leathanaich a bh’ annta le chèile: Peadar Jack Pheadair mac Chaluim Ghobha agus Eòs Peadair mac Theàrlaich ’ic Eòis. Bha na seirbheisean cuimhneachaidh drùidhteach ach cha b’e tuireadh a-mhàin a bha air aire dhaoine ach gàirdeachas air son na buaidh a thug an dà laoch seo air am beatha agus an dualchas fhèin.
Ràinig Peadar Jack aois mhòr. Bha e a’ streap ris a’ cheud. Ged a thachair mi ris cha do chuir mi mòran eòlais air, ach bha mi glè eòlach air Èòs Peadair (dealbh, deas). Chaill sinn esan aig aois 67. Bha e iomraiteach mar fhìdhlear agus, mura bheil mi air mo mhealladh, se am fìdhlear mu dheireadh an Ceap Breatainn a bha fileanta ann an Gàidhlig.
Bha e tlachdmhor a bhith ’na chuideachd. O chionn dà bhliadhna chuir mi còmhradh ris air bhideo ann an Oilthigh Cheap Breatainn. B’ e susbaint an t-seanchais gur ann o phuirt Ghàidhlig a dh’ionnsaich e an fhidheall a chluich, oir cha robh e comasach air ceòl a leughadh. Bha e seinn nam port dhomh agus an uair sin gan cluich air an fhidhill. Cha do rinn mi clàradh riamh a bha cho taitneach. Gun tàire a dhèanamh air fìdhlearan cliùiteach eile, thuig mi car son a bha an ceòl aig Eòs Peadair na bu Ghaidhealaiche na ’n ceòl acasan.
Thogadh e ann an ceàrn iomallach, agus chan eil teagamh nach b’ e sin bu choireach gun robh Gàidhlig aige mar chainnt mhàthaireil agus gun do mhair i anns an smior aige. Dh’innis e cuideachd dhomh nach robh e ach beagan lathaichean anns an sgoil. Ghabh e blas a’ chrogain dhi, oir cha robh e cluinntinn ach Beurla. Theich e dhachaigh ’s cha do thill e. Ach ged a bha e ás aonais foghlam foirmeil dh’ionnsaich e Beurla agus Gàidhlig a leughadh. Ged a bha e measail agus math air ceòl bha e mothachail gur i a’ chànan an ceangal bu treasa a bh’ aige ri a dhualchas.
B’ann á Uibhist a-Deas a thàinig a shinnsearan a Cheap Breatainn. Agus thug e toileachadh mòr dha a bhith faighinn cuireadh chun na fèis bhliadhnail Ceòlas. Nuair a thachair mi ris beagan lathaichean mus deach e air a thuras mu dheireadh gu Ceòlas, thuirt e: “Tha mi tilleadh dhachaigh an t-seachdain sa tighinn.” Tha e fhèin agus Peadar Jack a-nis ’nan dachaigh bhuan, agus tha sinn gan caoidh.


text:
- TIOTAL
- Crois Ì, Eaglais na Cille, Loch Àlainn, A' Mhorbhairne
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0730_AT
- ÀITE
- Loch Alainn
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Mhorbhairne
- DEIT
- 2007
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10630
- KEYWORDS
- croisean
croisean Ì
eaglaisean
ath-thogail dhealbhan
'S e seann làrach cràbhach, faisg air Loch Àlainn air rubha Na Morbhairne a th' ann an Cille agus tha ceangal aige ri Calum Cille. Ged 's ann san 19mh linn a chaidh an eaglais a th' ann an Cille an-dràsta a thogail, tha làraich de dh'eaglais bho na meadhan-aoisean ann an cladh na h-eaglaise. Tha a' chrois seo le ceann cruinn a deas air an eaglais a th' ann an-dràsta, a' coimhead a-mach air Caolas Mhuile. Ach, chan eil i anns an àite far an robh i an toiseach agus 's dòcha gu bheil ceangal aice ris an eaglais bho na meadhan-aoisean bhon a chaidh a dèanamh anns an 14mh no anns a' 15mh linn. 'S ann de sheòrsa Ì a tha an snaigheadh le figheachain agus ìomhaighean lusan air an eadar-thoinneamh agus a' tighinn gu crìoch aig a' bhonn aig ceann nan dràgoin.


text:
- TIOTAL
- Luchd-ceannach 's luchd-ruip a' dol thairis air an Fhadhail a Tuath, Beinn a' Bhaoghla
- EXTERNAL ID
- PC_HIGHLANDLIVESTOCK_029
- ÀITE
- Beinn a' Bhaoghla
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Sprèidh na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23483
- KEYWORDS
- dròbhaireachd
rathaidean na dròbha
bàtaichean
aiseagan
margaidean
rup
Dealbh-camara de luchd-ceannach agus de luchd-ruip a' dol thairis air an Fhadhail a Tuath gu Beinn a' Bhaoghla air bàta beag.
'S e eilean ann an Innse Gall a-muigh a th' ann am Beinn a' Bhaoghla, eilean a tha na laighe eadar Uibhist a Tuath is Uibhist a Deas. Tha farsaingeachd de 51 cilemeatair ceàrnagach san eilean agus aig àm Cunntas an t-Sluaigh ann an 2001, bha 1249 daoine a' fuireach air. 'S ann o 'Bheinn nam Fadhla' a tha ainm a' tighinn, leis mar a tha fadhail, no slighe sa ghainmhich nuair a tha muir-tràigh ann, gach ceann dheth a bhiodh daoine a' dol thairis gu ruig na h-Uibhistean gu deas is gu tuath, ach an-diugh tha an t-ainm air atharrachadh beagan gu Beinn a' Bhaghla, no Beinn a' Bhaoghla. Ged a thàinig sluagh mòr na Beurla a-steach am meadhan an 20mh linn gu raon nan rocaidean faisg air Bail' a' Mhanaich, am baile as motha san eilean, sa Chunntas ann an 2001 bha fhathast 56 sa cheud de mhuinntir an eilein aig an robh a' Ghàidhlig.


text:
- TIOTAL
- Clach na Carraig faisg air an Òban, Earra-ghàidheal 's Bòid
- EXTERNAL ID
- QZP40_222_P259
- ÀITE
- Gleann Lònan
- SGÌRE
- Ceann a Deas Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Chille Mhòr 'a Cille Bhrìghde
- DEIT
- 1879
- LINN
- Linn an Umha
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31036
- KEYWORDS
- Loch Eite
Clann Uisneach
tursachan
càirn
Diarmad
Tha iomadh àite ann an Alba a tha a' cumail a-mach gu bheil uaigh a' ghaisgich Èireannaich 'Diarmad' san sgìre acasan. 'S e a' chlach seo, 'Clach na Carraig' no 'Clach Dhiarmaid', aon de na trì carraighean a tha faisg air a chèile ann an Gleann Lònan, an ear air an Òban ann an Earra-ghàidheal 's Bòid. Tha beul-aithris ag ràdh gu bheil a' chlach agus an càrn a tha an earra dheas air, a' comharrachadh uaigh a' ghaisgich Èireannaich.
Thàinig an dealbh à 'Loch Etive and The Sons of Uisnach', a dh'fhoillsich MacMhaoilein & Co,1879


text:
- TIOTAL
- Sula-Bheinn, bhon Cham Loch, faisg air Loch an Inbhir
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3752
- ÀITE
- Loch an Inbhir
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35588
- KEYWORDS
- beanntan
lochan
'S i Sula-Bheinn aon de na beanntan as sònraichte ann an Alba. Suidhichte ann an ceàrnaidh iomallach ann am fìor cheann an iar-thuath Chataibh, tha i ag èirigh cha mhòr dìreach à fàsach de mhòinteach, de bhoglaichan agus de lochain ris an canar Inbhir Pollaidh.
Tha a' bheinn a' cruthachadh druim le leòidean casa mu 2 chileameatair a dh'fhad. 'S e an Caisteal Liath a tha air an àite as àirde aig ceann an iar-thuath an droma seo.
Tha dà mhullach eile ann: tha Meall Meadhanach ann an teis meadhan an droma aig 723m de dh'àirde, agus tha Meall Beag aig ceann an ear-dheas an droma.
Tha Cam Loch aig An Leathad Mòr ann an Cataibh furasta a ruigsinn agus tha mu 100 troigh de dhoimhe ann agus tha e 2.5 mìle a leud.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - Clàrachadh Stèisean Phort Rìgh, 1947
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_090
- DEIT
- 1947
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1353
- KEYWORDS
- West Highland Salmon Fisheries
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
bàtaichean iasgaich
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
Tha an sgrìobhainn seo o Chompanaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar, stèidhichte ann am Port Rìgh, a' clàrachadh àireamh an èisg a chaidh a ghlacadh ann an ràith 1947 aig Stèisean iasgaich Phort Rìgh. B' ann on Chèitean gu ruig an Lùnastal a bha seusan an iasgaich a' dol, agus bha cuid luchd-obrach air am fastadh ro thoiseach an t-seusain agus às a dhèidh a bhiodh a' coimhead às deidh na h-uidheim agus nam bàtaichean.
Tha an clàrachadh seo a' briseadh sìos nam figearan gus an seall e an àireamh de bhradan, bànag (bradan a' tilleadh gu fìor-uisge às dèidh aon gheamhradh aig muir) agus breac a chaidh a ghlacadh. Mar bu trice bha còig lìn fa leth aig stèisean Phort Righ, ach fad ghrunn bhliadhnachan bha seachd lìn aca. Uaireannan gheibheadh na lìn ainm cruth-tìre faisg air làimh: "Prince Charlie's Cave (Uamh Theàrlaich)", "Rubh' Beag", no "Camas Bàn", 's chan e dìreach àireamh. San t-seusan seo aig stèisean Phort Rìgh, b' e an t-Iuchar a' mhìos a b' fheàrr a thaobh àireamh èisg air a ghlacadh agus b' e a' bhànag a bu mhotha gach mìos. Tha an clàr seo a' sealltainn gum b' e 1947 a' bhliadhna san deach an àireamh a bu lugha a ghlacadh le 462 iasg. B' e1957 a' bhliadhna a b' fheàrr dhaibh le 1631 iasg air a ghlacadh.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Mairead NicIlleDhuibh mun dubhadh-às
- EXTERNAL ID
- WD_HF08_TRACK06_BLACK
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Margaret Black
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3258
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
dubhadh-às
claistinneach
Tha cuimhn' aig Mairead NicIlleDhuibh mar a dh'fheumadh teip a dhol air na h-uinneagan aig àm an Dàrna Cogaidh.
Dè a' chuimhn' a th' agaibh air an dubhadh-às, am black-out?
O, seadh, a' tarraing nan cùrtairean a h-uile h-oidhche. Chan fhaodadh tu an solas a chur air mus do dhùin thu na curtairean dubha gu lèir. Agus bhiodh teip staoigeach thairis air na h-uinneagan gu lèir, 's an uairsin ma bha iad air am briseadh nach biodh pìosan a' dol a h-uile h-àite; bhriseadh iad gu math socair. Agus dh'fheumadh tu a bhith uabhasach faiceallach ma bha thu a' dol a-mach le biùgan, torch; dh'fheumadh sgàilean a bhith agad air mullach a' bhiùgain, agus dh'fheumadh sgàileanan a bhith air mullach solais a' chàir agad gus am biodh an solas a' deàrrsadh sìos agus nach fhaiceadh plèana a' dol os do chionn càil idir.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Ard Rois.


text:
- TIOTAL
- 'Thursday' - 'Tomorrow will Uilebheist Loch Nis aig a' mhanachainn, Cille Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2853
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34764
- KEYWORDS
- cairt-puist
cartùn
Cille Chuimein
manachainn
manaich
abaid
cairt-puist
Abbey Publishing
Uilebheist Loch Nis
beairt clò-bhualaidh
Loch Nis
iasgach
Tha a' chairt-puist seo leis an tiotal 'Thursday' - 'Tomorrow will be Friday', a' sealltainn dealbh air a pheantadh de bhuidheann mhanaich ag iasgach air bruaich Loch Nis le Cille Chuimein air an cùlaibh. Tha aon de na manaich air Uilebheist Loch Nis a ghlacadh air a loidhne, agus tha an fheadhainn eile ga chuideachadh ga thoirt air tìr.
Tha an sealladh seo inntinneach oir tha e a' sealltainn na manaich taobh a-muigh an gnàth-ìomhaigh dubhach agus cràbhach.
B' àbhaist dha abaid Chille Chuimein a bhith a' ruith companaidh foillseachaidh beag bhon bheairt clò-bhualaidh anns an fho-làr, agus dh'fhaodadh gun deach a' chairt-puist seo fhoillseachadh le na manaich fhèin.


text:
Aah
Ta aah ny aae çheet er boayl 'syn awin ny 'sy strooan raad t'eh so-aahoil er shooyl ny liorish carbyd. Dy mennick, she phenomenon najooragh t'ayn.
Ta'n fockle 'aah' ry-akin ayns enmyn ram buill, lheid as Droghad Aah (aah raad ta droghad ayn), ny Aah yn Ollee (aah 'syn awin raad ren dew goll harrish yn awin). Ayns cosoylagh rish shen, ta'n fockle áth ny Yernish (ayns Baile Átha Troim as Áth an Ghainimh) as yn fockle àth ny Gaelg Albinagh (ayns Àth a' Chàirn as Àth Maol Ruibhe) nyn go-cheintee as ta'n cheeall cheddin oc.


text:
- TIOTAL
- Muileann Mhine air Eilean Mhàrtainn
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0204
- ÀITE
- Eilean Mhàrtainn
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1930
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40102
- KEYWORDS
- gnìomhachas
cala
cidhe
B' e an Comanndair Vyner, leis an robh an t-eilean, a bha ag obrachadh muileann na mine air Eilean Mhàrtainn bho na 1930an gu na 1940an. Bha a' mhuileann ann an seann togalaichean stèisean an sgadain a thogadh tràth sna 1700an. Bha rèile aotrom a' ruith eadar an cala agus a' mhuileann ach chaidh a thoirt às nuair a dhùin a' mhuileann. Thug a' mhuileann obair do dh'fhireannaich na sgìre agus bha iad gan aiseag a-null is a-nall à Eilean Mhàrtainn
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Caisteal Ghrannd, faisg air Baile nan Granndach, Moireibh
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_POSTCARDS_040
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 20 Am Màrt 1905
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29699
- KEYWORDS
- cairtean-puist
caistealan
Clann Ghrannd
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Caisteal Ghrannd, faisg air Baile nan Granndach, Srath Spè. Bha an caisteal aig cinn-feadhna Ghranndaich Shrath Spè. Chaidh an tùr thùsail a thogail anns a' chòigeamh linn deug le Cuimeanach Bhàideanch.
An toiseach, b' e Caisteal Fraochaidh a bh' air. Bho 1693 b' e prìomh àite-còmhnaidh nan Granndach a bh' ann. Seach gur e luchd-taic an riaghaltais a bh' anns na Granndaich, ghabh na Seumasaich thairis an caisteal aig àm ar-a-mach nan Seumasach ann an 1715 agus 1745.
Chaidh an tùr tùsail air cumadh L, a leudachadh le Ridire Ludovic Grannd ann an 1765 gus an robh e na chaisteal a tha fhathast na sheasamh an-diugh. Leigeadh leis a' chaisteal a dhol o fheum mu dheireadh, ach chaidh ùrachadh a dhèanamh anns na 1990an agus 's e àite-còmhnaidh prìobhaideach th' ann an-diugh


text:
Network Rail
Is e an companaidh rathad-iarainn as motha anns na h-eileanan Breatannach a tha ann an Network Rail. Tha Network Rail, a' seilbheadh branndair rathad-iarainn eadar-nàiseanta na Breatainn. Tha na rathaidean iarainn aig Network Rail gu lèir do ghèidse de 1435mm ( 4 troigh 8 òirlich). Tha branndair Network Rail sgapta air feadh Breatuinn bho Inbhir Theòrsa an ear-thuath na h-Alba, gu Penzance air oir dheas na Còirne. Is e prìomh cinn sgrìob nan rathad iarainn seo baile Lunnainn agus chanar gu bheil gach trèan a tha a' cur aghaidh ri Lunnainn na dhol shuas (A nios), agus gu bheil gach train a tha a' cur cùl ri Lunnainn na dhol shìos (a nuas).
Chan eil cumhachdan laghail aig Network Rail a' ruith trèanaichean a fhèin agus is e Train Operating Companies a tha a' ruith na trèanaichean gu lèir air a' bhranndair aig Network Rail.


text:
30 an Giblean
'S e 30 an Giblean an 120mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (121mh ann am bliadhna-leum). Tha 245 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1662 - Mary II na Sasainn, Alba is Èireann (ch. 1694).
- 1853 - Carl Theodor Setterberg, ceimigear às an t-Suain.
- 1901 - Simon Kuznets, ann am Pinsk. eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1902 - Theodore W. Schultz, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1979.
- 1959 - Stephen Harper, ann an Toronto. Fear-poileataigs à Canada.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1945 - Adolf Hitler, ann am Berlin. Deachdaire às an Ostair.
- 2016 - Harold Kroto, ceimigear à Sasann


text:
- TIOTAL
- Clach le Comharraidhean-cupa, Clabhalag
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_CLAVA04
- ÀITE
- Clabhalag
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Crothaigh 's Dealgros
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22337
- KEYWORDS
- cùirn thrannsach
cairn sheòmarach
cùirn Chlabhalaig
San dealbh seo chithear clach le comharraidhean-cupa a tha ri oir a' bhuinn sa chàrn thrannsach dhan ear-thuath aig Clabhalag faisg air Inbhir Nis.
San ionad aig Bail' an Fhuarain de Chlabhalag tha dà chàrn a tha seòmarach agus aon chàrn cuairteach ann, gach fear dhiubh air an cuairteachadh le cearcall de leacan. Tha an t-ionad air ainm a thoirt air dà sheòrsa de chàirn a tha rin lorg timcheall air Inbhir Nis (càrn cuairteach agus uaigh thrannsach). An toiseach bha iad den bheachd gur ann bho anmoch san àm Nuadh Leacach a bha cùirn Chlabhalaig ach tha cladhadh àrsachail ùr a' toirt a' chreids gur dòcha gu bheil iad às dèidh sin, 's dòcha bho Linn an Umha.
Tha loidhne nan trannsa aig an dà chàrn tìodhlacaidh, no uaighean trannsach, a' coimhead dhan iar-dheas agus ri dol fodha na grèine an là meadhan-geamhraidh, an là as giorra a tha sa bhliadhna. Tha na clachan ìseal taiceil agus na tursachan mun cuairt air na cùirn de dhiofar meud, a' dol nas motha taobh an iar-dheas agus laighe na grèine meadhan-geamhraidh. Tha cladhadh àrsachail ann an 1828, 1857 agus na 1950an air pìosan beaga crèadha agus clach-spor a lorg agus cuideachd cnàmhan dhaoine, feadhainn dhiubh siud a chaidh an losgadh. Tha fianais ann gu robh an t-ionad air leth cudromach agus 's dòcha air a chumail do dhaoin-uasal


text:
Aachener Dom
Co-chomharran: 50°46′29″N 6°05′02″E / 50.774694°N 6.083889°E
'S e àrd-eaglais ann an meadhan-bhaile Aachen a th' ann an Aachener Dom. 'S e eaglais easbaige a th' innte agus tha i coisrigte ris a' Mhoire Mhàthair. Tha i air Liosta Làrach Dhualchas na Cruinne.
Togalach[deasaich | deasaich an tùs]
Bha spatha agus teampall Apollo Ghrannois ann an àite na h-àrd-eaglaise gus an 5mh linn. An uair sin chaidh cill bheag a thogail airson Mhoire Mhàthair an sin. Aig deireadh na 8mh linne thàg rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an ràtha a b' fheàrr aige. Thog e am "Pfalzkapelle" (cill ràtha) anns dearbh àite far an robh a' chill bheag roimhe sin. Chan eilear cinnteach cuin a thoisicheadh togail is dòcha eadar 786 agus 794, ach is cinnteach gun deach a' chlach-bhuinn a' chur air bhonn ann an 796. Thog Teàrlach an "Oktogon" (ochdamhach) agus cliath an iar a-mhàin, ach chaidh ionad-ciùil a' chur an ceann na 14mh linne. Bha e deiseil ann an 1414. Canar "Glashaus von Aachen" (taigh-glainne an Aachen) air sgàth 's na h-uinneagan dathach iomadach. Tha dà dhoras mòr ann an umha aig cliath an iar, 's e "Doras Faoil" an t-ainm a th' orra. Tha làmhan nan dorsan aca sgeadaichte mar ceann leòmhainn. Tha sgeulachd ag innse gun do chuidich an diabhal togail na h-eaglaise agus gur e òrdag an diabhail a th' ann ann an craos an leòmhainn deise.
Taobh a-staigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an rìgh-càthair de dh'fhiodh agus mharmor ann an ciad gailearaidh an Oktogon. Chunnaic an t-impire bhon an seo an altair agus broinn na h-eaglais air fad. Tha dà sgrìn sgèimhichte anns an ionad-ciùil. Tha cnaidhneach na impire ann an "Karlsschrein" (sgrìn Thearlaich) agus tha ceithir taise ann an "Marienschrein" (sgrìn Mhoire): Barran is iall na leasraidh Ìosa, aodach Mhoire agus clò dì-cheannaidh Eòin Baistidh. Fhuair Teàrlach Mòr iad à Ierusalem agus tha taistealachd ainmeil "Heiligtumsfahrt" ann an Aachen ann a h-uile seachdamh bliadhna. Tha crùn-choinnlear Bharbarossa a' crochadh bho mhullach an Oktogon. 'S e iomhaigh Ierusalaim nèamhail a th' ann.
Roinn àrd-eaglaise[deasaich | deasaich an tùs]
Tha talla a' bhaile mu choinneimh na h-àrd-eaglaise ri taobh an tuath. Bha e na phàirt de phàlais impireil Theàrlaich Mhòir. Tha taigh-tasgaidh na h-ard-eaglaise "Domschatzkammer" ri taobh an iar, far a bheil m. e. bùinne Theàrlaich anns a bheil taise a chinn.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Roth, Hans Jürgen: Haus zweier Welten. Mönchengladbach 1999 ISBN 3874482030
Maas, Walter und Siebigs, Pit: Der Aachener Dom. Köln 2001 ISBN 3774303258
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Offizielle Website des Aachener Doms - Duilleag oifigeil (Gearmailtis)
- Der Aachener Dom aig Monumente Online
- Aachen Cathedral Photos - Dealbhan (Beurla)


text:
Comhairle nan Leabhraichean
Tha Comhairle nan Leabhraichean (Beurla: The Gaelic Books Council) a’ cur taic ri foillseachadh na Gàidhlig. Thòisich i ann an Roinn Ceiltis aig Oilthigh Ghlaschu. Tha e ann am Partaig ann an Glaschu, far a bheil bùth, oifis agus stòras aice.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh An Comunn Leabhraichean, an t-aimn a bha air aig an àm, a chur air chois ann an 1968.[1] B' e a' chiad stiùiriche a bh' air an sgrìobhadair Iain Moireach. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 MacLeòid, Dòmhnall Iain. 2011. Dualchas an Aghaidh nan Creag: The Gaelic Revival 1890-2020 (Inbhir Nis [Inverness]: Clò-beag) d.23. ISBN: 978-0-9505640-0-5


text:
- TIOTAL
- LMS 14276 'Glenbruar' ann an Eilginn
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_402
- ÀITE
- Eilginn
- SGÌRE
- Eilginn
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24863
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Strath' de locomotaibhean 4-4-0 luchd-siubhail a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Nelson Reid & Co. à Glaschu ann an 1892. Chaidh an togail a rèir dealbhachadh Daibhidh Jones, àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh, agus bha iad coltach nan dealbhachadh ri a locomotaibhean eile ach gun robh goileadairean na bu mhotha aca. Bha an dusan locomotaibh air an àireamhachadh 89 gu 100 agus ghluais sia dhiubh gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14276 ann an Eilginn. Nuair a chaidh a crìochnachadh dha Rèile na Gàidhealtachd bha an t-àireamh 100 oirre ach chaidh a h-ath-àireamhachadh 100A san Iuchar 1919 mus do thill i air ais gu 100 san t-Sultain an aon bhliadhna. B' i aon den chlas a ghluais gu sealbh LMS agus chaidh an t-àireamh 14276 a thoirt dhi leis a' chompanaidh ùr. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1930


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Agnes Milne mu chompanas sa WAAF
- EXTERNAL ID
- WD_BF03_TRACK01_MILNE_01
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Agnes Milne
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3157
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
caraidean
càirdealachd
companas
Feachdan Armaichte
RAF
Feachd an adhair
claistinneach
Tha Agnes Milne a' bruidhinn air a' chompanas eadar na boireannaich sa WAAF san Dàrna Cogadh.
Och bha spiorad iongantach, iongantach math de chompanas ann. Bha a h-uile duine a' cuideachadh a chèile. Bha basgaid mhòr a thàinig don roinn WAAF agam. 'S ann bho na Feachdan Aimeireaganach a thàinig e. 'S iad a bha seo ach rudan airson nan caileagan: bha pùdar tailc ann agus Lux - tha mi fhìn fhathast a' cur siabann Lux gu feum - Lux toilet, bàr uabhasach mòr, agus fhuair a h-uile tè rudeigin agus fhuair mise am bàr mòr de shiabann aodainn Lux. 'Nise' thuirt mise 'chan fhaod thu seo a chleachdadh gus am bi thu a' coinneachadh ri cuideigin a tha uabhasach inntinneach agus chan fhaod thu a chleachdadh ach an aon turas, chan e dà nighe, agus an uairsin tiormaich e agus cuir air ais dhan bhogsa e airson an ath dhuine.' Mar sin sheas an siabann sin greis mhòr. An uairsin bha cuid mhaidean de pheanta-bilean ann - dathan grot agus tha mi 'smaoineachadh gun d'fhuair triùir maide pheanta-bilean ach bha sinn uile a' cleachdadh an aon mhaide. Ach a-rithist sin mar a bha. Bha a h-uile duine a' cuideachadh a chèile. A h-uile duine a' cuideachadh.
A h-uile h-oidhche Mhàirt bhiodh oidhche dèan-a' chùis-is-càirich againn agus dh'fheumadh a h-uile duine fuireach a-staigh is na putanan aca a ghlanadh agus a dhèanamh càradh sam bith air an robh feum dhan èideadh againn. Bhiodh sinn mu uair a thìde gu leth ris agus bhiodh sinn deiseil mu naoi uairean. Bhiodh sinn an uairsin a' cruinneachadh timcheall air an stòbha. Bha stòbhaichean againn - bha iad mu' n àirde sin, stòbhaichean iarainn, agus cuairt-thimcheall mar seo - agus lìonadh tu suas le còc iad agus chuireadh tu teine ris a' bhonn. Agus bhiodh tu mu lethuair a thìde ris, ach bhiodh iad a' deàrrsadh - tha mi creids' nach fhaodadh iad a bhith ann na làitheans' - bhiodh iad a' deàrrsadh agus bha e àlainn. Bhiodh sinn nar suidhe an sin agus an cocoa againn. Ach gu dearbh aig an aois a bha sinne cha b' ann air fighe a bha sinn a' còmhradh. 'S ann air na fir òga a bhiodh sinn a' bruidhinn. 'Och, tha esan eireachdail, tha falt dualach bàn air.' 'Tha sùilean gorma airsan.''Na bruidhinn ris-san - tha e oillteil.' Tha mi creids' nach eil e mòran diofraichte an-diugh. Ach mar sin a bha e - an aon dòigh. Agus an uairsin, nuair a bha an cogadh seachad agus chaidh sinn uile dhachaigh bha thu ga ionndrainn. Tha mise ag ionndrainn na bh' ann de chompanas.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
Fiadh
Sònraichte gu teann, tha fiadh 'na shineach ath-chagnach air buntainn ris an teaghlach Cervidae. Tha àireamh-shluaigh nam beathaichean fìor-eugsamhail, bho teaghlaichean càirdeach 'san co-eagar Artiodactyla, gu tric ainmichte fèidh cuideachd.
A' cur earbs' air an ghnè, tha fèidh fhearannach ainmichte daimh no daimh-fèidh, agus tha fèidh bhoireannach ainmichte earbaichean, èildean, aighean no bà. Tha fèidh òga ainmichte laoigh-fèidh no mangan.
- Canar damh ri fiadh fhireann a tha os cionn bliadhna a dh' aois.
- Canar agh ri fiadh bhoireann fo bhliadhna a dh' aois.
- Canar eilid ri fiadh bhoireann os cionn bhliadhna a dh' aois.
Aois an fhèidh[deasaich | deasaich an tùs]
Trì aois coin, aois eich
Trì aois eich, aois duine
Trì aois duine, aois fèidh
Trì aois fèidh, aois fìrein
Trì aois fìrein, aois craoibh dharaich.
Ruigidh cuid den fhèidh aois mhòr, eadhon 120 - 140 bliadhna a dh' aois.
Tha làn dearbhadh aig sealgairean an fhèidh air Gàidhealtachd na h-Alba, gun robh cuid dhiubh ann am frith Ghlinne-garadh a bha 80 bliadhna agus còrr. Fhuaireadh damh ann an 1826 agus bha comharra-cluaise air a bhuineadh do fhorsair ainmeil, Eòghann mac Iain Òig a chaochail ceud gu leth bliadhna ron àm sin. Bha aon agh geal a bha ann am fàsach Loch Trèig fad chuimhne trì linntean dhaoine. Bha i cho furachail, seòlta 's nach d' fhuaireadh riamh urchair oirre.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- GRD: Fiadh
- Fèidh an Alba Goireas air-loidhne dha sgoilearan aig ìre bun-sgoile is àrd-sgoile le Dualchas Nàdair na h-Alba. (gd)
- Lìn Fèidh an t-Saoghail
- Gnèthan Fèidh an t-Saoghail
- BBC Naidheachdan 2015-10-22: Rabhadh mu fhèidh air na rathaidean
- BBC Naidheachdan 2016-09-16: Rabhadh mu ghnìomhachas nam fiadh (tuathanasan fhiadh)


text:
Kal. Ian. ii. f., l. xx., Anno Domini M.c.lxx.ix. Idon, in dara bliadhain do Noidechda, in tres bliadhain for Bisex.
Sidh do dhenum do Dhonnchadh h-Ua Cairellan & do Clainn Diarmata uile re Cenel Moien & ri h-Ua n-Gailmredhaigh, .i., ri h-Amlaim, mac Menman, .i., derbrathair mna Donnchadha h-Ui Cairellan, ar lar tempaill Arda Sratha, ima minnaibh Domnaigh Moir & na h-Ernaidhi & Arda Sratha. h-Ua Gailmredhaigh dono do taidecht isin loo arnabarach do ghabail tuillidh slan co tech Donnchadha h-Ui Cairellan. Mebol áinfhial do denum for lar in airechta i n-dorus taighi h-Ui Cairillan, i fiadhnuse a derbhshethar fein, .i., mna Donnchadha: .i., triar da muinnter do marbadh maroen ris fein, .i., Cinaeth, mac Airt (.i., lan-biathach) h-Ui Bracan & mac Gilla Crist mic Cormaic, Mic Reodan, .i., derb-comhalta do Donnchadh h-Ua Cairellan.
Ard Macha do loscadh ex maiori parte: .i., na h-uile reiclesa & ina h-uile tempaill ro batar ann, uile do loscadh, cenmotha Reicles Brighti & tempoll na ferta.
h-Ua Ruadhacan,rí h-Ua n-Echach, do ec do ghalar tri n-aidhche iarna innarba & iar sarughudh Canoine Patraic do gar roime.
Cealla Thire h-Eogain o Shleib fadhes do fholmhughudh tria chocadh & tria dochmataidh isin bliadhain-sin.
Gilla Domnaigh h-Ua Farannan, aircinnech Arda Sratha & Mael Muire,
p.196mac Gilla Cumain, secnap in baile cetna, in Christo quieuerunt.
Colman h-Ua Scannlan, aircinneach Cluane, mortus est.
Cluane & Ard Sratha & Domnach Mór & in Airnaidhe do fholmughudh do Feraibh Muighi Itha.
Noenenach, mac in fhir leighinn, Ua Touaid, toisech Clainne Finghin & a n-aircinnech archena & a comuirlech, mortus est.
{§LATE} Raghnall, mac Mic Raghnaill, toiseach Maintiri h-Eolais, occisus est.
Tuathal h-Ua Connachtaigh, episcopus Thiri Briuin, quieuit.
Sneachta na mure hoc anno. §


text:
Taisgelta na h-eslainti so. An trath is arrsaid an brisid, & bis bel na cneidi let istig lesach, cruaidh, tar eis bliadna no
p.242let bliadna ni leighister& is urusa gach uile tuitim do leighes ana tosach & co h-airithi isna macaib & ni leighister isna sendainib§ isna sendainib, & co medonac isna dainibh oga. In trath doniter ona h-indibh hi, & si arrsaidh, ni leighister hi acht maille sinidh láimhe , no re loscad & maille slapur: & re gerrad & ni fetur in gerrad sin do denum ac na sendainib, & is andum tic in gerrad gan dol cum bais& is trit gu saera Dia sinn ar in uathfas sin [add.]§: ampersir; da ndecha an gne sinti tar se mísaib is eigin a leigin cum sinidh laíme.


text:
Facal-toisich
Sa chatagaraidh seo gheibhear fiosrachadh mu rianachd càileachd teagaisg san stèidheachd a’ gabhail a-steach innleachdan a bhith a’ sgrùdadh is a dèanamh cinnteach de chàileachd an teagaisg a bhios ga sholar.[1] Còrr’ uair bidh fiosrachadh air a shaoradh o fhoillseachadh ma bhios fiosrachadh pearsanta ann, no fiosrachadh a dh’fhaodadh, nan leigte ris e, droch bhuaidh mhòr a thoirt air leas malairteach duine sam bith, slàinte cuirp no inntinn no sàbhailteachd duine sam bith a chur an cunnart, droch bhuaidh mhòr a thoirt air coilionadh èifeachdach ghnothaichean poblach, no nam faodadh e bhith na bhriseadh dìomhaireachd a bhiodh buailteach do cheuman laghail.
Proformaichean acadaimigeach Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
[1] Tha fiosrachadh a dh’fheumas stèidheachdan toirt seachad, le òrdugh na Comhairle Mhaoineachaidh aca no le òrdugh buidheann riaghlaidh, na fhiosrachadh a ghabhar a-steach sa chatagaraidh ‘Dàimhean ri Riaghaltas is Buidhnean-riaghlaidh’ (12.18).
[2] BDC: Buidheann Dearbhadh Càileachd


text:
- TIOTAL
- Armadal, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2346
- ÀITE
- Slèite
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34251
- KEYWORDS
- Caisteal Camus
Eilean Iarmain
Cidhe Armadail
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn sheallaidhean à Slèite, ris an canar 'Lios an Eilein Sgitheanaich', ged nach eil feur gorm agus coilltean na sgìre air an sealltainn gu math an seo idir. Tha an cidhe aig Armadal air a bhith air ùrachadh thar nam bliadhnaichean agus tha slighe aiseig à Mallaig air tìr-mòr air a cleachdadh le mòran agus tha iad measail oirre. A tuath air Armadal, tha Caisteal Chamus, a bha fo smachd Chlann MhicLeòid gu toiseach a' 15mh linn, agus an uairsin a chaidh a ghabhail thairis le Dòmhnallaich Shlèite. Beagan nas fhaide a tuath tha Eilean Iarmain, a bha aig aon àm na phort sgadain cudromach


text:
- TIOTAL
- Taisbeanadh Shitheanan don 51mh Roinn Ghàidhealach
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2007_1320
- ÀITE
- Port Ghlaschu
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40772
- KEYWORDS
- Dàrna Cogadh
sìtheanan
flùraichean
dìtheanan
Dealbh-camara de thaisbeanadh shìtheanan, ann am Port Ghlaschu, don 51mh Roinn Ghàidhealach.
B' e Roinn Thìreil den Arm Bhreatannach a bha sa 51mh Roinn Ghàidhealach, agus rinn iad sabaid san Dàrna Cogadh. B' e am Màidsear-Seanalar Victor Fortune a bha an ceann na Roinne nuair a chaidh a cur air bhonn agus bha i na pàirt den 'British Expeditionary Force' (Feachd Chabhagach Bhreatainn). An dèidh do dhà de na bragàdan aig a' 51mh a bhith air an glacadh san Fhraing, cha mhòr nach do chuir sin às don Roinn. San Lùnastal 1940, chaidh an 9mh Roinn ath-àireamhachadh an 51mh, agus rinn iad seirbheis ann an Còmhrag Afraga a Tuath.
'S e Port Ghlaschu an dàrna baile as motha ann an sgìre Comhairle Inbhir Chluaidh ann an Alba.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- LMS 17926 a' paidhleatadh 14762 'Clan Campbell' air trèana faisg air An t-Sloc, An t-Iuchar 1933
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_675
- DEIT
- An t-Iuchar 1933
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28645
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 17926, a' paidhleatadh 14762 'Clan Campbell' air trèana luchd-siubhail faisg air An t-Sloc san Iuchar 1933.
B' e ball den chlas de locomotaibhean 4-6-0 'Big Goods' aig Rèile na Gàidhealtachd a chaidh a thogail le Sharp Stewart & Co ann an Glaschu a bh' ann an 17926 (HR 1013 roimhe). Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1939.
B' e ball den chlas 'Clan' de locomotaibhean luchd-siubhail 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14762 (HR 49 roimhe). Chaidh a dealbhachadh le Crìsdean Cuimein agus chaidh a togail le Hawthorn Leslie & Co sa Chaisteal Nuadh ann an 1919. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Ògmhios 1947.


text:
9 an Giblean
'S e 9 an Giblean an 99mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (100mh ann am bliadhna-leum). Tha 266 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1605 - Chaidh Oulu (Suòmaidh) a stèidheachadh.
- 1865 - Chaidh an Cogadh Catharra Ameireaganach gu crìoch.
- 1991 - Fhuair a' Chairtbheil a chuid neo-eisimeileachd bhon Aonadh Sobhiat.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1806 - Isambard Kingdom Brunel ann am Portsmouth. Innleadair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1565 – Giovanni Angelo Medici di Marignano, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1559 gu ruige 1565.
- 1945 - Dietrich Bonhoeffer, ann am Breslau. Diadhaire às a' Ghearmailt.
- 1948 - Jorge Eliecer Gaitán, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1959 - Frank Lloyd Wright, ann am Phoenix (Arizona). Ailtire às na Stàitean Aonaichte.
- 1978 - Sir Bertram Clough Williams-Ellis, ailtire a chruthaich am baile Portmeirion anns a' Chuimrigh.


text:
- TIOTAL
- Oifis a' Phuist agus Banca Malairteach, Inbhir Pheofharain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0393
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 1918
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32315
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bancaichean
eaglaisean
Tha a' chairt-phuist seo à 1918 a' sealltainn Oifis a' Phuist agus am Banca Malairteach, Inbhir Pheofharain.
Tha am Banca Malairteach a tha a-nis na Bhanca Rìoghail na h-Alba aig ceann an ear na h-Àird Shràid. Chaidh a dhealbhadh le W.C. Joass agus chaidh a thogail ann an 1906. Tha Oifis a' Phuist seachad air a chaidh a dhealbhadh le Ros agus MacBheatha agus a chaidh a thogail ann an 1906 cuideachd. Tha stìoball na h-Eaglais Shaoir, a chaidh a dhealbhadh le Iain Rhind agus a chaidh a thogail eadar 1867 agus 1870, ri fhaicinn air cùlaibh Oifis a' Phuist


text:
Categories
Archives
- November 2016
- October 2016
- September 2016
- August 2016
- June 2016
- May 2016
- April 2016
- January 2016
- December 2015
- November 2015
- October 2015
- September 2015
- July 2015
- June 2015
- April 2015
- March 2015
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Meta
Archive for the Category: Gàidhlig
Fraingis
Cha robh ceannabhaidh an còmhlain còmhraidh Fraingise ann anocht a chor ‘s gun robh i tinn. Nuair a tha i ann, bidh sinn a’ bruidhinn ann an Fraingis, gu beag-nithe, ach nuair nach eil i ann, bidh sinn a’ bhruidinn measgachadh de Fraingis, Beurla agus Cuimris. Anocht bha sinn a’ bruidhinn mu dhéidhinn làithean-saora, obair […]
A’ Challaid
Tha callaid phriobaid i mo ghàrradh agus bha i a’ fàs ro ard agus ro bhagaideach, mar sin dheth ghearr mi i an dé. Ba mhath leam cuidhteas a fhaigh dhith gu léir, ach s’e obair mòr mòr a th’ann, agus tha mi a’ dèanamh sin beag air bheag. Bha seisean math nam thaigh an-diugh, […]
Cearcall còmhraidh iol-chainnteach
Bha ceathrar againn ann ann an cearcall còmhraidh iol-chainnteach an-raoir, fiù balach às an t-Suain a bhith Suainis, Beurla agus Innis Tìlis fileanta aige, agus a bhith ag ionnsachadh cànanachas. Bhruidhinn sinn mu dhéidhinn na cànain Lochlannaiche agus iommadh rud eile. An-diugh thàinig mo chlàirneid air ais an-déidh càiridhean, agus tha i fada nas fheàrr […]
Cuisleanan-bhinn
Sheinn mi cuisleanan-bhinn ri mo chairdean madainn an-diugh, agus sheinn sinn fuinn clasaigeach, agus fuinn a Alba, às a’ Ghearmailt agus a Hawai’i. An-déigh lòn sheinn mi fuinn clasaigeach air mo ghiotàr, dh’fheagair mi puist-dhealain, agus chuir mi òran agus alt ùr air mo làrach-linn. Tha mi a’ dul chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach anochd. […]
DiDòmhnaich ciùine
Cha do rinn mi móran an-diugh. Rinn mi beagan obair sa mhadainn, agus an déidh lòn chaidh mi chun an oll-mhargadh, agus leugh mi labhar inntinneach mu dhéidhinn mapichean. Tha a’ ghrian a’ deàrrsadh a-nis agus tha mi a’ dol air chuirt. Ní dhearna mé móran inniu. Rinne mé beagan obair sa mhaidin, agus i […]
An rathad lùbach gu Cemaes
An raoir chaidh mi gu seisean òran ann taigh-samhraidh ann an gàrradh taigh caraid. Bha sinn a’ tionnsgnadh òrain ùr, agus a’ seinn òrain a sgrìobh mise, agus òrain eile tha sinn eòlach aca. Bha spòrs is mireadh againn. An-duigh chaidh mi gu seisean òran ann an Cemaes faisg air Machynlleth. Bha daoine ann as […]
Na Ruisich
Bha i a’ dòrtadh feasgar an-dé, agus thàinig na Ruisich air ais gu moch. Bhruidhinn sinn ri chéile gu ceann greise, agus an-sin chaidh sinn gu taigh-òsda an Tap & Spile agus dh’ith sinn dinnear an-siud. As déidh sin chaidh sinn gu taigh-òsda eile chun mo chàirdean anns an còmhlan còmhraidh Fraingise a choinneachadh. Cha […]
Ruisis
Thàinig na couch surfers Ruiseach aig uair an-diugh, agus an déidh còmhradh goirid, chaidh iad gu Beaumaris agus timcheall Anglesey. Bidh sinn a’ coinneachadh ri chéile anocht ann an taigh-òsta, agus bidh mi a’ feuchainn Ruisis a’ bhruidhinn riutha. Tháinig na couch surfers Rúiseach ag an haon a chlog inniu, agus i ndiaidh cómhrá gearr, […]
Seisean
Bha seisean math nam thaigh an-diugh, agus bha ceathrar againn ann an t-seachdain seo. Sheinn sinn measgachadh de puirt-cruinn, ridhleachan, córn-phìoban agus puirt eile air caochladh innealean-ciùil, mar is àbhaist. A-màireach bidh dithis couchsurfers às an Ruis a’ fuirich leam, agus bidh fàth agam Ruisis a’ bruidhinn riutha. Tha fadachd orm ris. Bhí seisiún maith […]
Cailín na Gruaige Báine
An-diugh chlaraich mi òran eile anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar Cailín na Gruaige Báine. Rinn mi deannan clàraidhean, agus chan eil mi làn sàsta dhiubh fhathast. Bidh mi a’ feuchainn clàradh nas fhearr a dhèanamh a-màireach, ‘s dòcha. Inniu chláraigh mé amhrán Gaeilge eile darb ainm Cailín na Gruaige Báine. Rinne mé […]


text:
Achd na Croitearachd (1886)
'S e lagh de Phàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Achd na Croitearachd (1886) (uaireannan: Achd Chroitearachd (Alba) 1886) a tha an sàs ann gus an latha an-diugh. Anns an achd seo chaidh mìneachadh oifigeil a chur air bhonn cò th' ann an croitear agus dè tha ann an sgìre chroitearachd. Airson a chiad turais fhuair na croitearan tèarainteachd air an fhearann aca agus mar sin chuir an achd seo crìoch air Fuadaichean nan Gàidheal.[1] Bha i a' leantainn gu ìre mhòr na h-achdan a chaidh a stèidheachadh ann an Èirinn ann an 1870 is 1881.
Susbaint
Ro-eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a chunnacas anns na Fuadaichean, cha robh còraichean oifigeil aig na croitearan air an fhearann aca gus 1886, bha e ceadaichte gam fuadach a-mach às na bailtean croitearachd aca gun dragh sam bith. Thòisich strì nan croitearan ann an 1874, air sgàth 's gun robh iad ag iarraidh na còraichean tradaiseanta air an fhearann air ais. [2]
Tha adhbharan na strìthe rin lorg ann an eachdraidh siostam nan cinnidhean, a chaidh a stèidheachadh ann na Meadhan Aoisean. Tro leasachaidhean eaconomach is poileataigeach chaidh seallaidhean eadar-dhealaichte a chruthachadh eadar na daoine uasail agus an tuath:
The cultural force of dùthchas was pervasive in Gaeldom and was central to the social cohesion of the clan because it articulated the expectations of the masses that the ruling family had the responsibility to act as their protectors and guarantee secure possession of land in return for allegiance, military sevice, tribute and rental. It was a powerful and enduring belief which lived on long after the military rationale of clanship itself had disappeared and tribal chiefs had shed their ancient responsibilitities and become commercial landlords. [3]
Thòisich strì nan croitearan air sgàth an gluasad "Home Rule" ann an Èirinn agus na beachdan aca a chaidh a thoirt do na h-Eileanan Siar leis na h-iasgairean. Chleachd iad stailcean màil agus chuir iad an sprèidh aca air a’ choitcheann. Bha na croitearan den bheachd gum b’ ann leotha a bha còraichean air a' choitcheann, ach bha na uachdaran gan iarraidh airson nan caoraich mòra agus mar oighreachdan seilg. Dh'fhàs an strì na bu mhiosa, dh'iarr na uachdaran bàtaichean-chogaidh airson an dìon an aghaidh nan croitearan. Bho àm gu àm bha ùpraidean is sàbaidean cruaidh eatorra.
Aig ìre phoileataigeach bhathar ag iarraidh fuasgladh laghail, mar sin chaidh Comunn Gàidhealach Ath-Leasachadh an Fhearainn (Highland Land Law Reform Association) a chur air bhonn 1885 ann an Lunnainn. Cuideachd chaidh Pàrtaidh nan Croitearan a stèidheachadh, bha còignear bhuil phàrlamaid aca ann an 1885. 'S e 'Is Treasa Tuath na Tighearna' an sluagh-ghairm a bha aca.
Bha eagal air an riaghaltas gum biodh an gluasad "Home Rule" a' sguabadh thairis air a' Ghàidhealtachd cuideachd. Le agallamhan leis na croitearan air feadh na Gàidhealtachd rinn an Coimisean Napier sgrùdadh mionaideach air suidheachadh nan croitearan. Chuir iad aithisg a-mach ann an 1884. Dh’fhiach William Gladstone lagh ùr a chur tron phàrlamaid ach chaidh e a dhiùltadh san Chèitean 1885. Leig Gladstone an dreuchd aige dheth san Ògmhios 1885, ach dh'fhairlich na pàrtaidhean eile riaghaltas ùr a chruthachadh. Nuair bha Gladstone air ais san Fhaoilleach 1886 thug e an achd a-mach san 25mh den Ògmhios 1886.
An Achd[deasaich | deasaich an tùs]
Airson a' chiad turais ann an eachdraidh na h-Alba bha Achd na Croitearachd (1886) a' dearbhadh gun robh còir aig na croitearan air an fhearann aca. Thug i inbhe laghail do na bailtean croitearachd tradaiseanta cuideachd. [4]
Bha an achd a' dèiligeadh gu sònraichte leis na puingean a leanas:
- Bha i a' toirt tèarainteachd fearainn do na croitearan, cho fad 's a bha iad ag obair na croite agus a' pàigheadh a' mhàil.
- Bha cothrom ann a-nis a' chroit a thoirt seachad san teaghlach.
- Ma bhios dìth aig na h-uachdaran air an fhearainn gheibh na croitearan dìoladh airson na leasachaidhean a rinn iad air a' chroit (m.e.: taigh no feansaichean a thogail, drèanadh an fhearainn).
- Feumaidh am màl a bhith reusanta.
- Thèid Coimisean nan Croitearan a stèidheachadh.
- Cothrom do na croitearan am màl a chothromachadh le Choimisean nan Croitearan.
A rèir an lagha chaidh Coimisean nan Croitearan a chur air bhonn. B' urrainnear dol ann nan robh trioblaidean eadar na h-uachdaran agus na croitearan. A-measg na ciad dleastanasan a bha aig a' choimisean bha e ri ràdh dè na sgìrean a bha nan sgìrean croitearachd agus mar sin a' tighinn fon achd ùr. B’ e sin na Siorrachdan tràidiseanta na h-Alba a leanas Sealtainn, Àrcaibh, Gallaibh, Cataibh, Siorrachd Rois, Cromba, Inbhir Nis is Earra-Ghàidheal. 'S e coimhearsnachd croitearachd a bha ann anns na sgìrean far an robh croitearan ann fad 's 80 bliadhna gun chùmhnant màil agus a' pàigheadh màl na b' ìsle na £30 gach bliadhna agus aig an robh coitcheann.
A-measg na dleastanasan eile den choimisean bha e aca ri màl cothromach a stèidheachadh agus ath-sgrùdadh a dhèanamh gach seachd bliadhna. Nan robh croitearan dhen bheachd gun robh e a' pàigheadh màl ro àrd bha cothrom aca dol don choimisean airson am màl a' cothromachadh. Gu math tric chaidh am màl a ghearradh sìos no a dhubhachd às, nan robh an croitearan a' pàigheadh cus roimhe sin.[5] Bha cumhachd aig an coimisean an achd seo a leasachadh agus achdan ùra eile a chur air bhonn. Bha cumhachd aca cuideachd talamh feurach a thoirt do na croitearan airson croitean beaga a leudachadh.
Buaidh na h-achda[deasaich | deasaich an tùs]
Bha beachdan eadar-dhealaichte ann mun achd seo. Air an dàrna làimh bha na croitearan a' caoineadh nach deach an achd fada gu leòr, air sgàth 's nach robh cothrom aca greim fhaighinn air fearann torrach airson na croitean beaga aca a leudachadh. Agus na b' mhiosa, cha robh an achd a' dèiligeadh le suidheachadh nan coitearan, aig nach robh fearann idir. Ach an dèidh greis chunnaic iad gun robh an coimisean deònach na còirichean aca a chur gu bhuill, gu h-àraidh a thaobh tèarainteachd màil. Gu mì-fhortanach bha cion-airgid aig a' choimisean agus cha robh fearann gu leòr ann airson a thoirt do na croitearan cuideachd. Cha robh an achd a' dèiligeadh leis an duilgheadas a bu mhotha: am fearann a thoirt air ais do na croitearan. Cha robh fuasgladh ann do na cùisean far an robh an t-uachdaran agus na croitearan ag iarraidh an dearbh pìos fearainn.[6]
Air an làimh eile thuirt na h-uachdaran gun robh "...communism looming in the future agus sgrìobh am pàipear-naidheachd The Scotsman gum b' e "great infringement on the rights of private property" a bha anns an achd seo. [7]
Cha do chuir an achd crìoch air strì nan croitearan, air sgàth' s gun robh Arthur Balfour dhen bheachd gun tug an achd seo ùghdarras mhoralta dha gach ùpraid a chur sìos le armachd airson Law and order a stèidheachadh a-rithist. [8] Mar sin thàinig bàtaichean-cogaidh air ais don Eilean Sgitheanach agus Tiriodh.
Anns na bliadhnaichean an dèidh na h-achda chaill Comunn Gàidhealach Ath-Leasachadh an Fhearainn (a-nise fon ainm: Dionnasg an Fhearainn) agus Pàrtaidh nan Croitearan a' chumhachd phoileataigeach aca, air sgàth 's nach b' urrainn dhaibh aontachadh air ceist an fhearainn agus dè cho fad 's am biodh iad a' leantainn a' ghluasaid "Home rule" ann an Èirinn a thaobh seilbh an fhearainn.
Chaidh am beachd seo a thogail a-rithist ann an Achd Chroitearachd (1976) anns an d’fhuair na croitearan cothrom a' chroit aca a cheannachd airson prìs 15 x am màl bliadhnail agus mar sin a bhith na neach-seilbh. Ach le seilbh air a' chroit chaill iad an còir air grantaichean CCAGS (Crofting Counties Agricultural Grant Scheme). Ann an Achd Ath-leasachaidh Fearainn (Alba) 2003 chaidh còir ceannachd a thoirt do bhuidheann coimhearsnachd croitearachd eadhon an-aghaidh miann nan uachdarain airson leasachaidhean eaconomach is sòisealta a chur air adhart. Ann an Achd Chroitearachd 2010 chuirear co-ionnanachd do luchd-gabhaltais agus luchd-seilbh, gu h-àraidh a thaobh grantaichean agus dleastanasan agus chaidh soilleireachadh nas mionaidiche a chur seachad mu neo-làthaireachd. A-nise feumaidh an neach-gabhail no an neach-seilbh a bhith a' fuireach an taobh a-staigh 32 cileameatair bhon chroit. Le sin chaidh cothrom a chruthachadh croitean nach eil air an obrachadh ceart a thoirt seachad do luchd-gabhaltais ùr.
Le a bhith a' coimhead air ais ann an eachdraidh tha Hunter den bheachd gun do stèidhich an achd suidheachadh seann-fhasanta, suidheachadh gabhaltais eu-coltach ri Èirinn far an robh cothroman ann do na croitearan am fearann aca a cheannachd a rèir nan achdan "Home rule". Bha an achd gun buadhachd airson leasachadh a chur ri àiteachais agus nach do ghabh i a-steach beachdan poileataigeach is sòisealta. [9] Ach a rèir Wightman tha Achd na Croitearachd (1886) a' sealltainn an rathaid gu ath-leasachaidhean an fhearainn ann an Alba, ged nach robh buaidh aice ach air a' Ghàidhealtachd. Chan eil fuasgladh do cheist an fhearainn ann gus an latha an-diugh air sgàth ’s gu bheil 2/3 de dh’Alba ann an làimh de 1.252 uachdaran a-mach à sluaigh de 5 millean Albannaich. (Àireamhan à 2000). [10]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Thomson: The Companion to Gaelic Scotland. 1983, d. 237
- ↑ Hunter: The making of the crofting community. 1976, d. 219
- ↑ Devine: Clanship to Crofters' War. 1993, d. 11
- ↑ Hunter: The making of the crofting community. 1976, d. 206
- ↑ Hunter: The making of the crofting community. 1976, d. 225
- ↑ Thomson: The Companion to Gaelic Scotland.1983, d. 237
- ↑ Hunter: The making of the crofting community. 1976, d. 225
- ↑ Hunter: The making of the crofting community. 1976, S. 228
- ↑ Hunter: The making of the crofting community. 1976, d. 283
- ↑ Wightman: Scotland: Land and Power. 2000, d. 23-29
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- T. M. Devine: Clanship to Crofters' War: The Social Transformation of the Scottish Highlands. Manchester Univ Press, Manchester 1993
- James Hunter: The making of the crofting community. John Donald, Dùn Èideann 1976 (deasachadh ath-sgrùdaichte, 2000), ISBN 0-85976-537-7
- Derick S. Thomson: The Companion to Gaelic Scotland. Basil Blackwater Publisher Lim., Àth nan Damh 1983, ISBN 0-631-12502-7
- Andy Wightman: Scotland: Land and Power. Luath Press Lim., Dùn Èideann 2000, ISBN 0-946487-70-7
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Teacsa oifigeil Achd na Croitearachd (1886), mar a tha i an sàs anns an Rìoghachd Aonaichte an-diugh (a' gabhail a-steach leasachaidhean cuideachd) bho UK Statute Law Database (Beurla)


text:
Eachann MacDhòmhnaill
Rugadh Eachainn MacDhòmhnaill air an tritheamh là deug dhen Ghiblean ann an ochd ceud deug caogad ‘s a trì aig Rootfield, a’ chroit athair ann am Maol Buidhe faisg air Inbhir Pheofharain. Thogadh e an sin cuideachd ach dh’fhàs e sgìth dhe obair air a’ chroit agus chaidh e a dh’Inbhir Nis airson obair a fhaighinn.
Fhuair e obair ann an Royal Clan & Tartan Warehouse agus gabbh e ann an companaidh marsantach, pàirt dhe na Highland Rifle Volunteers. Ann an 1870 liosdaich e san Naochadamh Gòrdan Gàidhealach ‘s a dhà agus chaidh e gu na h-Innseachan, Afganastan, Afraga a dheas agus an Sudan is na h-Èipheit agus chaidh e na Mhàidsear. Ann an 1900 chaidh e na Mhàidsear-Seanailear nuair a chaidh e gu Afraga a dheas agus ann an 1901 thug an Rìgh an tiotal Mhàidsear-Seanailear Sir Eachainn MacDhòmhnaill air.
Chaidh e gu Ceylon ann an 1902 ach cha robh na h-oifigearan eile a bha e còmhla ris toilichte gun robh iad ag obair còmhla ri mac croiteir agus ann an 1903, a rèir cuid luchd-eachdraidh chuir iad pìos anns a’ phàipear-naidheachd ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus b’ toil leis companaidh le balach beag. Seo pìos dhen sgeulachd sin : -
"Dearest Mab, Do you really mean to say that, besides your-self three ladies (all up country ones, too) were the only ones who went to see our new General arrive?... Then, dear, you know we heard a whispered rumour that he does not like ladies, and possibly may have been pleasently surprised when he had dropped on a spicy little Isle where ladies are far and few between."
Times of Ceylon 1903.
Chaidh an sgeulachd seo tro Ìompaireachd Breatannach agus bha tòrr dhaoine ag ràdh gun robh Eachainn co-ghnèitheach. Thàinig e air ais gu Breatainn airson cuideachadh a fhaighinn bhon Rìgh, ach cha robh an Rìgh deònach a’ toirt cuideachadh dha agus chuir e Eachainn air ais gu Ceylon far an robh e a’ dol gu bhith “court-marshalled”. Air an t-slighe air ais, chaidh e gu Paras agus dhùisg e aon là agus chaidh e sìos an staidhre airson bracaist a fhaighinn. Leugh e am pàipear-naidheachd agus chunnaic e pìos ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus a’ bruidhinn mu dheidhinn an sgeulachd. An dèidh dha an sgeulachd leughadh, chaidh e air ais suas an staidhre gu a sheòmar agus chuir e peilear tro a cheann.
Chan eil fianais aig luchd-eachdraidh fhathast a chanas a bheil an sgeulachd seo fìor neo an e dìreach sgeulachd a chuir na h-oifigearan a-mach air sgàth gun robh iad mì-thoilichte a bhith ag obair còmhla ri mac croiteir. Ach tha fianais ann gun robh e pòsta agus bha clann aige.
Eadar 1904 agus 1907 chaidh an Carragh-cuimhne Shir Eachann MacDhòmhnaill a thogail air Cnoc Mhìcheil ann an Inbhir Pheofharain.


text:
- TIOTAL
- An Tuathanach Siubhail, Gallaibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_179
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Mrs E Mackenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41454
- KEYWORDS
- claistinneach
tuathanachas
luchd-obrach nan tuathanas
Sa phìos chlaistinneach seo tha A' Bh-ph NicCoinnich a' bruidhinn air an diofar àite anns an do dh'fhuirich i fhad 's a bha i a' fàs suas ann an Gallaibh. B' e neach-obrach air tuathanasan a bha na h-athair agus bhiodh an teaghlach a' gluasad bho àite gu àite feuch am faigheadh e obair no pàigheadh na b' fheàrr.
(tras-sgrìobhadh shlàn ri leantainn a dh'aithghearr)


text:
6 an t-Ògmhios
'S e 6 an t-Ògmhios an 157mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (158mh ann am bliadhna-leum). Tha 208 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1944 - Batail Normandy (D-Day), An Dàrna Cogadh
- 1992 - Thòisich Urras nan Croitearan Asaint am fearann dhen Oighreachd Asaint a Tuath a cheannachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1871 - Thomas Mann, sgrìobhadair Gearmailteach.
- 1943 - Richard Smalley, ann an Akron (Ohio). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1956 - Björn Borg, ann an Stockholm. Cluicheadair às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1891 - Iain MacDhòmhnaill, ciad Phrìomh-mhinistear Chanada.
- 1912 - Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil, neach-cruinneachaidh beul-aithris.
- 1946 - Gerhart Johann Robert Hauptmann, sgrìobhadair Gearmailteach.
- 1961 - Carl Gustav Jung, ann an Küsnacht. Lighiche-inntinn, saidhceolaiche agus feallsanaiche às an Eilbheis.


text:
Bratach na dùthcha
Tha bratach na dùthcha aig gach dùthaich air feadh an t-Saoghal. Is e ìomhaigh a tha innte a tha sònraichte don dùthaich fhèin. Mar is àbhaist tha i dìonta leis an lagh. Cleachdar a' bhratach mar riochdachadh aig tachartasan oifigeil.
Mar is trice tha a' bhratach air a dèanamh à sìoda. Tha na dathan eadar-dhealaichte a rèir nan dùthchannan fèin.
Chan eilear cinnteach dè a' bhratach as aosda a th' ann: Bratach na h-Alba neo Bratach na Danmhairg.
Tha liosta anns a' Wikipedia Commons leis a h-uile bratach:


text:
- TIOTAL
- Litir gu Dtr MacIlleDhuibh bho Uilleam MacAoidh Duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_1_05
- ÀITE
- Morbhoich
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoird agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- DEIT
- 29 Am Màrt 1848
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6118
- KEYWORDS
- faothachadh nam bochd
taigh nam bochd
airgead
Tunga agus Fàrr
Litir gu Dtr MacIlleDhuibh bho Aonghas MacAoidh mu phàrantan.
Tha Mgr MacAoidh an toiseach a' toirt seachad seòlaidhean a dhithis bhràithrean.
Air an duilleig seo tha e ag ràdh nach eil fios aige dè chanas e mu phàrantan a bhith gan cur air Clàr nam Bochd. Bha airgead aige o chionn greis ach chan eil e air a bhith ag obair air sgàth tinneas agus chan eil e air a dhol am feabhas fhathast


text:
Asunción
Tha Asunción[1] na phrìomh-bhaile Pharaguaidh. 'S e Nuestra Señora Santa María de la Asunción a t-ainm oifigeil a tha air, ainm Spàinnteach a tha a' ciallachadh: Our Lady, Holy Mary of the Assumption. Mar sin dheth tha far-ainm eile air: Màthair nam bailtean. Tha Asunción na laighe ann an iar-dheas na dùthcha air bruach an Abhainn Paraguay.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Augusto Roa Bastos: (1917 -2005) Sgrìobhadair ainmeil
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bogotá
- Buenos Aires
- Campinas
- Caracas
- Curitiba
- Chiba
- Chimbote
- Eabhraig Nuadh, Eabhraig Nuadh
- Iquique
- La Paz
- La Plata
- Madrid
- Meagsago
- Miami
- Posadas
- Puebla
- Resistencia
- Santa Cruz de la Sierra
- São Paulo
- Taipei
- Trujillo
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Chaidh oifigear leasachaidh ionadail air fastadh airson cruthachadh plana eaconamach, sòisealta agus cultarach airson fàs teachdail ann an coimhearsnachd bheag air an Eilean Sgitheanach.
Bidh Marion Beaton ag obair airson Urras an Taobh Sear troimh iomairt a chuir Iomairt na Gàidhealtachd (HIE) air adhart.
Tha HIE a' cuideachadh suas ri 40 pròiseactan choimhearsnachd ann an sgìrean cugallach sa Ghàidhealtachd is na h-Eileanan, le airgead ionmhais a chum luchd obrach ùr a bhios ag obair còmhla ri buidhnean choimhearsnachd.
Bidh Marion an sàs ann an iomadh phròiseactan choimhearsnachd, a' meudachadh gnìomhachas eaconamach ionadail san roinn, agus ag obair còmhla ri Sabhal Mòr Ostaig airson leasachadh foghlam Gàidhlig.
Cuideachd, bidh iomadh tachartasan poblach air cuir air dòigh le Marion airson faighinn a-mach bho dhaoine dè tha iad ag iarraidh faicinn sa roinn, agus gum faigh iad cothrom beachdan a chur-a-steach dhan iomairt.
Dh'fhaodadh seo gabhail a-steach leasachadh fèis dealbh-camara Sùil an t-Solais, planaichean airson fàs deuchainnean cù-chaorach, cumhachd ath-nuathchail, agus leasachaidhean air a' chidhe. A thuilleadh air pròiseactan an urrais, Bidh Marion cuideachd ag obair air planaichean gnìomh nas fharsaing eile ann an Stafainn.
Thar na bliadhnaichean a chaidh seachad, bha Marion ag obair aig Comunn na Gàidhlig agus Bòrd na Gàidhlig agus tha i a' tilleadh gu Stafainn airson tòiseachadh an dreuchd ùr. Tha i a' bruidhinn Gàidhlig gu fileanta agus tha an urras gu math dèidheil air grunn phròiseactan Ghàidhlig a thoirt air adhart le Marion.
Tha Stafainn air taobh sear ceann-tìre Tròndairnis, faisg air ceann Bàigh Stafainn agus 18 mìle tuath bho Port Righ. Bidh Marion ag obair anns na 23 bailtean ann an Stafainn, bho Flodigarry air an taobh tuath, gu Lealt agus An Tobhta air an taobh deas. Tha an urras air grunn phròiseactan àrd-amasach a thoirt seachad mu thràth, a' cur fòcas air cuspairean eachdraidheil agus na h-àrainneachd a tha ag aithneachadh maoin roinn Stafainn agus dearbh-aithne làidir, le àrainneachd nàdarra àraid a bhios a' tàladh a-steach geòlaichean, luchd-nàdair, agus luchd-coiseachd.
Thuirt Marion: "Tha mi gu math toilichte an cothrom fhaighinn airson tilleadh dhachaidh gu Flòdaigearraidh agus tha mi a' coimhead air adhart ri cuideachadh Urras an Taobh Sear leis na planaichean a tha aca."
Thuirt Claire Hannah: "Tha HIE gu math toilichte taic a thoirt dha Marion agus an urras airson am plana choimhearsnachd a leasachadh. Tha mi cinnteach gum bi an iomairt seo na bhuannachd do choimhearsnachdan ann an Stafainn a thaobh an dualchas cultarach agus bheir e cothrom math dha pròiseactan eile a bhios a' tarraing a-steach airgead airson neartachadh an eaconamaidh san roinn."
Tha luchd-stiùiridh Urras an Taobh Sear an dràsta a' beachdachadh air grunn atharraichean laghail airson àireamh ballrachd nas àrd fhaighinn agus a' dèanamh cinnteach gum bi barrachd daoine an luib ann am pròiseactan gu h-ionadail.
crìoch.


text:
Gleann Iucha
'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an Gleann Iucha (Beurla: Linlithgow;[2] Beurla Gallta: Lithgae). Tha e ann an Lodainn an Iar.
Tha lùchairt ainmeil an seo. Thog Seumas I doras-mòr ann an 1424. Eadar 1488 is 1513 chuir Seumas IV crìoch air an cùirt-lios ceàrnagach. Ath-thogadh an sgiath a tuath eadar 1618 agus 1624.[3]
Rugadh is thogadh Ailig Salmond ann an Gleann Iucha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ “Linlithgow/Gleann Iucha”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 17mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Linlithgow, Linlithgow Palace”. Canmore. Air a thogail 17mh dhen t-Samhain 2016.


text:
Cosnadh: Comunn Blogaichean na Gàidhlig :-)
Thathar a' lorg cuideigin èasgaidh airson ar program Cùrsaichean bhlog a stiùireadh is a leasachadh sna t-Stàitean Aonaichte.
Bu choir eòlas a bhith agaibh air rianachd is margaideachd agus bu chòir dhuibh a bhith comasach air conaltradh gu siùbhlach ann am bruidhinn agus sgrìobhadh Gàidhlig gus am bi sibh comasach air comhairle a thoirt dha luchd-bhlog mu dè an ìre cùrsa bhiodh freagarrach dhaibh.
Còrdaidh e ribh a bhith ag obair mar phàirt de sgioba agus bidh sibh deònach pàirt a ghabhail ann an dealbhadh agus leasachadh nan Cùrsaichean bhlog. Bu chòir dhuibh a bhith eòlach air daoine agus buidseatan a stiùireadh agus a bhith sgileil le coimpiutair.
Tuarastal eadar £77,000 - £50,000. Tha sgeama peinnsein fosgailte dhan neach a gheibh an dreuchd ma thogras e/i.
Cosnadh: Oifigear Margaideachd nam blog (offis Paris)
Ìomhaigh nam blog neartachadh gu eadar-nàiseanta
Ceanglaichean a neartachadh leis na meadhanan
Obrachadh airson cheanglaichean le buidheann eile san t-saoghal Gàidhlig a' neartachadh
Gnìomhachas Cho-labhairt a leasachadh
Aithisg bhliadhnail agus stuthan foillseachaidh eile a leasachadh
Siostaman conaltraidh èifeachdach a leasachadh taobh a-staigh na h-offis
Bidh an dreuchd inntinneach seo freagarrach do neach a tha eòlach air obair Margaideachd no aig a bheil eòlas iomchaidh eile; fileanta anns a' Ghàidhlig; math air conaltradh; comasach le coimpiutairean; comasach obrachadh leis/leatha fhèin agus mar phàirt de sgioba.
Tuarastal eadar £73,000 - £47,000. Tha sgeama peinnsein fosgailte dhan neach a gheibh an dreuchd ma thogras e/i.


text:
- TIOTAL
- Dealbh de dh'Alasdair Mitchell agus Seòras Robasdan
- EXTERNAL ID
- GB232_D928_C_III_02_03
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 19l
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8237
- KEYWORDS
- eachdraidhean teaghlaich
sloinneadh
cungadairean
leigheadairean
leigheadaireachd
ìoclann
Chaidh an dealbh seo de dh' Alasdair Mitchell a thogail mu 1885. Bha Alasdair (1843 -1889) na chungadar is na leigheadair, an toiseach ann am Port Rìgh agus mu dheireadh ann an Ìoclann Fhoirbeis, Inbhir Nis. Tha an dealbh na pàirt de thasglann JLM Mitchell aig Comunn Gàidhlig Inbhir Nis. 'S e seanair JLM Mitchell a bh' ann an Alasdair.
'S ann à Inbhir Nis a bha an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r.13 Ògmhios 1929) agus 's e an dotair iomraiteach, Lachlann Mitchell, a b' athair dha. Chaidh Seumas a shuidheachadh na shiorraidh làn-ùine ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus rinn e seirbheis an sin gun do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Bhàsaich e air an t-26mh dhen t-Samhainn 2001


text:
- TIOTAL
- Gleann Chuitheil, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5719
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37347
- KEYWORDS
- dealbh-camara
Caol Loch Aillse
Siorrachd Obar Dheathain
Donnchadh Mac a' Phearsain
bungalo
Tha dealbh an seo le màthair agus dithis chloinne mu choinneamh Ghleann Chuitheil, Caol Loch Aillse. Chaidh an taigh a thogail tràth san fhicheadamh linn agus bha e suidhichte am measg chreagan is garbhlach. 'S ann le Donnchadh Mac a' Phearsain a bha an taigh, agus chuir e air an t-ainm a bh 'air àite a bhreith ann an Siorrachd Obar Dheathain. Bha dealbhadh an taighe cho annasach 's gun robh mòran dhaoine sa Chaol a' bruidhinn air nuair a chaidh a thogail


text:
IS amlaid seo imorro atfiadait na h-eolaid na n-gaedeal
p.54imteachta a n-arsaide toiseach. Ro bai araile fear soceanolach for loingeas i n-Eigipt, iar na h-indarba a rigi Sgeithia, in n-inbaid tangadar meic Israthel tre Muir Ruaid, & ro baidead Forand cona sluag. In sluag terna as gan badad, ro h-innarbsat a h-Eigipt in loingsech soicenelach ud, ar ba cliamain sium do Forand do baidead ann .i. Forann Cíncris.
Roascnadar iarum in Sgeitheagdai co na clann is a n-Affraig, co h-altoraibh na Feilisdinach co cuithib Salmara, & eitir na Ruiseagdaib & sliab Iasdaire, & tar sruth m-bailb tres in Set Muiride co Colamnaib Ercail tar muncinn Gaididoin co h-Easpain; & ro aittreabaid in Espain iardain, co tangadar meic Milead Easpaine co h-Eirind co trichait cuile, co tricha lanamain cach cul, a cind da bliadan ar mile iar m-badad Foraind im Muir Ruaid.
Rex hautem eorum mersus est .i. ro baidead in rig .i. Donn ag
p.56Tig Duind. Tri bandé in n-inbaid sin a flaithius Erenn, Folla, & Banba, & Eire, coro moideadar tri catha forro re macaib Mileadh. Coro gabadar meic Milead rigi iardain.
Contensio magna facta est .i. ro fhas cosnam mor eter da mac Milead imon rige co ro sidistar a m-breitham iat .i. Amairgein Glun Geal mac Miled, & ba filid eisiden dna; & is e in sidh do roinde .i. raind Erenn a n-do, & rogab Eber in leath teas, & Eiremon sa leath tuaig; & ro aittreabaid a clanna an n-indsi seo cus andiu.


text:
Loch Tahoe
'S e Loch Tahoe loch mòr fìor-uisge anns a' mhonadh Sierra Nevada air a' chrìoch eadar California agus Nevada anns na Stàitean Aonaichte.
'S e an loch ailpeach as motha ann an Ameireaga a Tuath agus an dara loch as doimhne sna SA. 'S e Tahoe a chanar cuideachd ris an fhairseangachd mun cuairt air an loch.
Tha Tahoe ainmeil airson bòichead nam beann mun cuairt air an loch, agus tha e na cheann-uidhe chudromach do luchd-turais, gu h-àraid taing a sgìtheachadh anns a' gheamhradh. Cuideachd, air a' chliathach Nevada gheibhear cèarrachas ann an ionadan-cèarrachais mòr.
O thùs, 's e an treubh Washoe a dh'fhuirich anns an àrainn, agus tha cuid de na h-ainmean anns an fharsaingeachd a' tighinn bho' n chànan aca, a' gabhail a-steach Tahoe fhèin, a thàinig bho' n Washoe Da-ow-a-ga, a tha a' ciallachadh oir an loch. [1]


text:
- TIOTAL
- Seanadh na h-Eaglaise Saoire, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_15_VI
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1888
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11150
- KEYWORDS
- cruinneachaidhean
eich
carbadan
sluagh
eaglaisean
Tha buidheann mòr air cruinneachadh ri taobh Abhainn Nis airson seanadh na h-Eaglaise Saoire ann an Inbhir Nis. Anns a' chùlaibh, tha dà charbad le eich a' toirt tuilleadh dhaoine ann.
B' e am Moderàtor air a' bhliadhna sin an t-Oll Urr Gustavus Aird. B' e an neach-togail fuinn W S Roddie à Inbhir Nis. Tha e air a ràdh gun do sheas e a sheinn, cleachdadh a bha neo-àbhaisteach san Eaglais Shaoir oir bhiodh a' mhòr-chuid de choitheanalan a' seinn nan suidhe agus ag èirigh airson ùrnaigh.
Chaidh an togalach fiodha a thogail dhan t-seanadh le Mgr Noble, saor à Inbhir Nis. Ghabhadh e 3000 duine. Nuair a bha an t-seachdain seachad, chaidh a leagail agus am fiodh a thoirt air falbh. Thachair an aon rud aig Pàirc Farraline beagan bhliadhnaichean roimhe sin
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- SS 'Claymore' aig cidhe a' Chaoil
- EXTERNAL ID
- HCD00989
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1910an; 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12640
- KEYWORDS
- S.S. Claymore
bàta-smùide
Mac @ Bhruthainn
cidhe
Caisteal Mhaoil
Caol Acain
zoomable
deilbh leudachail
B' e an SS 'Claymore' a' chiad shoitheach a chaidh a thogail do Dhaibhidh Mac a' Bhruthainn. Chaidh a cur air bhog ann an 1881 le tonnachas 726, is bhathar ag ràdh gur e soitheach tlachdmhor is sònraichte a bh' innte.
Bha an Claymore air a cleachdadh airson a h-uile dad a ghiùlan fad na bliadhna, eadar Glaschu is Steòrnabhagh, is a' stad ann an Geàrrloch, Poll Iùbh, An t-Allt Bheithe is Loch an Inbhir. O 1918 bha I a' giùlan bathar eadar An t-Eilean Sgitheanach agus tìr mòr, ach chaidh a cleachdadh airson cuairtean-mara 10 là cuideachd. Chaidh a cleachdadh an àite an SS 'Sheila' airson greis an dèidh dhan 'Sheila' a dhol air creagan ann an 1927, ach ro dheireadh 1929 bha Mac a' Bhruthainn a' beachdachadh air a toirt a-mach à seirbheis. Chaidh a fàgail bliadhna is planaichean gan dèanamh airson taigh-òsta a dhèanamh dhith. Cha deach seo a dhèanamh is chaidh a reic ann an 1931 airson £75, is a briseadh.
Chithear an Claymore an seo aig cidhe rèile Chaol Loch Aillse, le Caisteal Mhaoil is Caol Àcain san Eilean Sgitheanach sa chùlaibh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Thomas Telford
'S e innleadair Albannach a bha ann an Thomas Telford (1757–1834). Tha e ainmeil air sgàth 's na togalaichean agus na rathaidean a thog e.
Beatha trath[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Thomas Telford san 9 an Lùnastal 1857 air croit ann an Glenndinning, mu thrì mìle san iar air Eskdalemuir Eskdalemuir Kirk, Eisgeadal /Eskdale, gleann ann an Siorrachd Dhùn Phrìs mu 10 mìle san ear-thuath Logarbaidh. Chaochail athair, Iain Telford, san dearbh bliadhna nuair a rugadh Telford. B' e cìobair a bha ann an Iain Telford le taigh air mhàl airson na h-obrach a rinn e do dh'uachdaran na h-oighreachd, agus mar sin chaill an teaghlach an dachaigh aca an dèidh bàs athar. Dh'fhuirich Thomas is a mhàthair còmhla ri nàbaidhean agus chaidh Thomas Telford a thogail ann am bochdainn. Thòisich e ag obair tràth sa bheatha, mar bhuachaille no thug e cuideachadh sam bith don teaghlach far an robh iad a' fuireach. A dh'aindeoin sin chaidh e gu sgoil gu cunbhalach, dh'ionnsaich e leughadh, sgrìobhach is cunntadh, rudeigin nach robh àbhaisteach aig an àm ud.
Nuair a bha e 14 bliadhna a dh'aois dh'ionnsaich e a bhith na chlachair. An dèidh crìoch a chur air an tàilleabhachd, bha e ag obair mar chlachair-siubhail anns an sgìre timcheall air Langaim, far nach robh ach gu ìre mhòr ach taighean-tughaidh le ballaichean eabair. Tha soidhnichean rim faicinn gus an latha an diugh air cuid de na clachan ann an bogha-drochaide thairis air an abhainn Easg ann an Langaim far an robh Telford ag obair eadar 1775 is 1778.
Air sgàth 's gun robh Langaim cho beag, bha e h-uile duine eòlach air a chèile. Mar sin thachair e ri Miss Pasley, a thug cuireadh don dìlleachdan bhochd ag bha ag obair cho cruaidh. Nuair a mhothaich i gun robh ùidh aig Telford air leughadh leabhraichean, fhuair e leabhraichean bhuaipe air iasad, leithid leabhraichean Robert Burns no John Milton 'Paradise Lost' agus bhrosnaich sin ionnsachadh air a cheann fhèin. A bharrachd air sin thòisich Telford air bardachd a sgrìobhadh cuideachd.
Dùn Èideann is Lunnainn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1780 dh'fhàs e sgìth a bhith ag obair ann an sgìre bochd mar Langaim, mar sin chaidh e gu Dùn Èideann. Bhathar a thogail am Baile Ùr agus bha obair gu leòr ri faighinn do chlachair eòlach. Nuair a bha àm saor aige ionnsachadh mu ailtireachd is tarraing dhealbhan dha fhèin agus choisich e tron bhaile is a' coimhead gu dhlùth air na seann togalaichean mar Holyroodhouse agus Caisteal Dhùn Éideann.
Ann an 1782, nuair a bha e 25 bliadhna a dhaois, chaidh e a Lunnainn, far an robh cosnaidhean na b' fheàrr rim faighinn le fàs gnìomhasaich. Le litir bho Miss Pasley fhuair e cosgnadh le Sir William Chambers, ailltire Somerset House, Telford ag obair air Taigh Somerset. Nuair a bha Telford ag obair an seo b’e amas: a bhith an clachair as fheàrr san àite-obrach seo.
Obair[deasaich | deasaich an tùs]
Dhealbhaich e na planaichean gus an drochaid Pont Grog y Borth (Beurla: Menai Suspension Bridge) eadar an t-eilean Ynys Môn agus tìr-mòr na Cuimrigh a thogail.


text:
Gneiss Leòdhasach
'S e seòrsa de chlach a tha ann an gneiss Leòdhasach. 'S e aon de na clachan as sine air feadh an t-saoghail a th' ann is e eadar 3.0–1.7 billean bliadhna a dh'aois. 'S e clach chruth-atharrachail a th' ann, chaidh a cruthachadh à clach-ghràin agus gneiss.
Mar a tha ainm na cloiche ag ràdh, tha i gu math cumanta ann an Leòdhas, ach chithear i anns na h-Eileanan Siar air fad. Tha i ri faicinn gu h-àraidh ann an Rùm, Colla agus Tiriodh, agus air taobh an iar-thuath na Gàidhealtachd cuideachd.


text:
Ceisteachar
Tha ceisteachar 'na fhacal-foincsein a chleachdar gus ceist a dhèanamh de dh'abairt, mar eisimpleir ciamar no càit(e).
Tha an dà mhìr ceisteach a(n) agus nach 'nan ceisteacharan sònraichte a ghabhas freagairt le abairtean pòlarach, mar eisimpleir tha/chan eil no chunnaic/chan fhaca.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a' sgaradh ceisteacharan na Gàidhlig ann an dà bhuidheann mòr, an fheadhainn neo-eisimeileach (m.e. ciamar) ach an fheadhainn eisimeileach (m.e. càit). Tha an fheadhainn neo-eisimeileach 'gan leantainn leis a' mhìr dàimheach a agus cruth neo-eisimeileach no dàimheach de ghnìomhair, m.e. ciamar a tha agus ciamar a bhios. Gheibhear cruth eisimeileach dhen ghnìomhair an dèidh a' mhìr eisimeilich, m.e. càit am faca.
Seo liosta dhiubh:
- riochdair ceisteach
- cò (pearsanta)
- (gu) dè (neo-phearsanta)
- co-ghnìomhair ceisteach
- càit(e) (àite, ceann-uidhe)
- cò às (tùs)
- cuin (àm)
- ciamar, dè man, dè mar (dòigh)
- carson (adhbhar)
Cha ghabh a' mhòrchuid dhiubh an cleachdadh mar mhìrean dàimheach mar a nithear sa Bheurla agus feumar cruthan sònraichte dhiubh a chleachdadh:
- Ciamar a bha e? vs Seall dhomh mar a nì mi sin
- Càit a bheil thu? vs Thuit mi far a bheil e
ach
- Carson a rinn thu seo? vs Innis dhomh carson a rinn thu seo?
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
San t-Seann Ghàidhlig, bha mu 4 ceisteacharan ann, cía (cò), ce, ci (cò), co· (càit) agus cid (dè).
cid[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd seo mar ciod sa Mheadhan Ghàidhlig agus mar ciod é 's ciod tá (ge-tà) sa Ghàidhlig choitcheann. Tha e againn sa Ghàidhlig sheann-nòsach mar gu dè agus ge-tà agus le dè 'na aonar ann an cainnt an latha. Tha dè 'ga fhuaimneachadh mar /tʲeː/ ann an cuid a dh'àitichean agus mar /t̪eː/ ann an àitichean eile ach 's e /t̪e/ an cruth as sine.
co·[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil co· againn tuilleadh mar "càit" ach ann an aon abairt cheisteach, cò às.
cía (cò) agus ce, ci[deasaich | deasaich an tùs]
Cha robh diofar mòr eadar an dà cheisteachar seo ach gun robh beum air cía agus cha robh beum air ce no ci. Thàinig iad còmhla san aon fhacal cia sa Mheadhan Ghàidhlig.
Dh'èirich iomadh ceisteachar às an uairsin:
- cia "cò; càit"
- cia mheud "co mheud"
- cia úine "cuin"
- cia mar "ciamar"
- cia air son "cò air a shon"
- cia áite "càite"
- cia bíth "ge brith"
Nochd iad seo sa Ghàidhlig sheann-nòsach mar
- có
- cia mheud
- cuine
- ciamar
- carson
- càite
- cibe "ge brith"
Ann an Gàidhlig an latha an-diugh, chan eil cibe cumanta tuilleadh ach dh'èirich na leanas a bharrachd air càch:
- co mheud
- ge b(r)ith
Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid mhath dhiubh a' tòiseachadh le wh- sa Bheurla agus leis a sin, canaidh cuid wh- words riutha.
Gabhaidh ceisteacharan a chleachdadh sa Bheurla an dà chuid mar cheisteachar agus mar riochdair dàimheach ann an cuid a dh'abairtean, mar eisimpleir where are you? (ceist) agus the place where you left it (riochdair dàimheach).
Tha mìr ceisteach aig a' Bheurla cuideachd leis an dèanar ceistean yes-no.
Seo liosta dhiubh:
- dearbhair ceisteach
- which, what
- whose
- pro-form ceisteach
- riochdair ceisteach
- who, whom (pearsanta)
- what, which (neo-phearsanta)
- pro-cho-ghnìomhair ceisteach
- where (àite)
- whence (tùs)
- whither (ceann-uidhe)
- when (àm)
- how (dòigh)
- why, wherefore (adhbhar)
- whether (roghainn)
- riochdair ceisteach


text:
Baile Ùr nan Stiùbhartach
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Poll an Iùbhair, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach (Beurla/Beurla Ghallta: Newton Stewart). Tha e suidhichte aig 42m os cionn ìre na mara,[4] air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975), eadar Port Aiseig a' Chrìch agus Bàrr a' Ghrianain, ri taobh na h-aibhne Crìch,[5] far a shruthas e gu màthair-uisge na Linne Salmhaigh aig Bàgh Chrìch. Tha a' chuid as motha dhen bhaile air taobh an iar na h-aibhne. Tha a' mhòr-rathaid A75 a' ceangal a' bhaile leis an t-Sròin Reamhair san iar agus le Dùn Phrìs san ear.Tha e 285km air falbh bho Obar Dheathain, 102km bho Ghlaschu, 57km bho Dhùn Phrìs agus 137km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[6] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, turasachd agus coilltearachd. Taobh fhoghlaim, tha dà bhun-sgoil[7] agus àrd-sgoil ann.[8] 'S e Baile Ùr nan Stiùbhartach teis-mheadhan clèireachail sgìre na Machrach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 17mh linn le William Stewart, am mac as òige dhen 2na Iarla Gall-Ghaidhealaibh. Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm Wickerman fhilmeadh an seo ann an 1973[9] agus bha am film ri fhaicinn ann an taigh-dealbh airson a' chiad turas anns a' bhaile fhèin.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd Gleann a' Chrìch a bhuineas Baile Ùr nan Stiùbhartach, a ghabhas a-steach Muine Gobha, Poll an Iùbhair, Gleann an t-Sruthail, Bàrr a' Ghrianain agus cuid mhòr dhen Phàirc-choille na Gall-Ghàidhealaibh cuideachd. Tha 4,730 duine a' fuireach san sgìre air fad.[10] Tha 21 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre agus thathar a' cumail coinneamhan na Comhairle gach mìos ann Talla MhicGilleMhaoil, ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 03 (Meadhan Ghall-Ghàidhealaibh) airson Comhairle na Roinne.[11]
Gnàth-shìde[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.4 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1124mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha Baile Ùr nan Stiùbhartach . Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' ann am Baile Ùr nan Stiùbhartach .[12] Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 63mm eadar an Giblean (dìreach 63mm) agus an Dàmhair/an t-Samhain (126mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.3 °C.
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha sia seirbheisean bhus a' frithealadh a' bhaile:
- 359 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Inbhir Gharbhain - Inbhir Àir - Glaschu.
- 415 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Machair.
- 416 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Taigh Mhàrtainn - An t-Sròn Reamhar.
- 420 Baile Ùr nan Stiùbhartach a-mhàin.
- 430 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Clachan Ghlinn Lus - An t-Sròn Reamhar.
- 431 Baile Ùr nan Stiùbhartach - Taigh an Rathaid.[13]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Falling Rain
- ↑ Andrew Symson, A large description of Galloway, 1823, W. and C. Tait, duilleag 94
- ↑ Distance From To
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Douglas Ewart High School
- ↑ Movie Locations
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Climate Data
- ↑ Còmhdhail na Comhairle
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 414 654
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
Inbhir Pheofharain
’S e Inbhir Pheofharain am prìomh-bhaile ann an Siorrachd Rois. Tha e suidhichte mu dhà mhìle dheug air falbh bho Inbhir Nis fo dhubhar Bheinn Uais (3429’). Tha e air a bhith na Bhorgh Rìoghail fad barrachd air 780 bliadhna, a bheir cead dha malairt a dhèanamh tron t-saoghal. ’S e àite math a th’ ann airson faighinn gu àiteachan eile sa Ghàidhealtachd le rathadan agus an rathad-iarainn a’ dol deas tro Inbhir Nis, a’ dol an iar agus a’ dol tuath tro Inbhir Ghòrdain.
Susbaint
Staitistearachd[deasaich | deasaich an tùs]
Na h-ainmean :-
• Beurla – Dingwall
• Gàidhlig – Inbhir Pheofharain
• Gàidhlig – Baile Chàil (Bailechaul)
Àireamh-shluaigh - 5521 (Cunntas-sluaigh 2001)
Ordanance Survey - NH549590
Siorrachd - Siorrachd Rois
Sgìre Comhairle - A’ Ghàidhealtachd
Baile Puist - Inbhir Pheofharain
Siorrachd Puist - IV15
Fòn – 01349
Ro Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bho Linn Deigh mu dheireadh suas gu mu 500ÀC, bha an làrach far a bheil Inbhir Pheofharain air a shuidheachadh na pàirt dhe bhoglach làn-mara. Thàinig an abhainn Pheofharain gu crìoch far a bheil Srath Pheofharain air a shuidheachadh agus bha Inbhir Pheofharain fon uisge bhon Tulach air an taobh tuath gu Baile a' Ghlasaich air an taobh deas agus bho Millnain, trì mìle air falbh bho Inbhir Pheofharain, air an taobh an iar dha Linne Crombaigh air an taobh an ear.
Na Cruithnich[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh 500ÀC, thòisich an làrach a thiormachadh agus thòisich na Cruithnich bho Bhaile a' Ghlasaich agus an sluagh bhon Tulach a' fuireach air. Chuir iad an t-ainm Inverfheoran air a’ bhaile neo Inverferan mar a chleachd an Eaglais. Bha ainm eile air a' bhaile cuideachd agus 's e Baile Chàil a bh' ann, air sgàth 's gun robh tòrr phòran a' cuairteachadh a' bhaile. Tha fianais fhathast anns an Eaglais Parraist gun robh na Cruithnich a' fuireach ann an Inbhir Pheofharain far a bheil Clach Chruithneach dhen 1d chlas ann.
Na Maormores[deasaich | deasaich an tùs]
Bhon an 6mh linn bha Inbhir Pheofharain fo smachd na Maormores a bha coltach ri Rìghrean na h-Alba. Tha dà Mhaormores uabhasach ainmeil fhathast ’s e sin Finlaec agus a mhac MacBheatha. Chan eil fianais aig duine sam bith nan rugadh MacBheatha ann an Inbhir Pheofharain, ach tha fianais aig luchd-eachdraidh gun robh Finlaec a’ fuireach anns a’ bhaile nuair a rugadh MacBheatha. Cuideachd tha fianais gun robh MacBheatha a’ fuireach ann an Inbhir Pheofharain nuair a bha e òg agus mus robh e na Rìgh air Alba.
Na h-Albannaich agus na Lochlannaich[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh nam Maormores thug na Gaidheil smachd air Inbhir Pheofharain nuair a thàinig iad gu Alba bho Èirinn. Aig an àm sin b' e Inbhir Pheofharain an t-àite a b' fhaide anns an taobh tuath a bha fo smachd nan Gaidheal, agus na h-àiteachan eile anns an taobh tuath fo smachd nan Lochlannach. Bha tòrr sabaid aig Inbhir Pheofharain air sgàth ’s gun robh e uabhasach math mar àite airson faighinn tron a’ Ghàidhealtachd; cuideachd, thug na Lochlannaich ionnsaigh air Inbhir Pheofharain gu tric. Ann an 1035, thàinig na Lochlannaich gu Inbhir Pheofharain a’ leantainn Thorfinn; bha blàr beag ann: ’s e am “Battle of Torfness” a bh’ ann. Bhuannaich Thorfinn agus an armailt aige agus chuir e Inbhir Pheofharain, a chaisteil agus an talamh fo smachd. Bha am baile fo smachd Thorfinn airson an ath 37 bliadhna. Nuair a thug e smachd air a’ bhaile thòisich e seòrsa cùirt neo þing mar a chanas iad ann an Lochlannais agus chaidh an t-ainm Inbhir Pheofharain gu þingvollr a tha a’ ciallachadh “achadh na cùirte” ann an Lochlannais agus chaidh seo gu "Dingwall". Mu 1200 thug rìghrean na h-Alba smachd maireannach air a' bhaile.
Iarlan Shiorrachd Rois[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1226 chaidh Inbhir Pheofharain na Bhorgh Rìoghail agus thug an Rìgh cead dhan bhaile malairt a dhèanamh tron t-saoghal. Tro na Cogaidhean Albannach bha Inbhir Pheofharain fo smachd Eideird I à Shasainn, ach bhuannaich Iarla Rois smachd air a’ bhaile airson Raibeart Bruis. A-rithist ann an 1314, thug Iarla Rois cuideachadh do Robert the Bruce aig Blàr Allt a' Bhonnaich. Airson a’ chuideachaidh sin, thug Robert the Bruce Inbhir Pheofharain, a chaisteal agus an talamh dha Iarla Rois. Ann an 1411 dh’fheuch Aonghas, Tighearna nan Eilean, smachd a ghabhail air Inbhir Pheofharain air sgàth ’s gun robh e a’ feuchainn an tiotal Iarla Rois a ghabhail ach cha robh e soirbheachail. Co-dhiù, ann an 1438 chaidh Alexander, Tighearna nan Eilean, na Iarla Rois agus thòisich e a’ fuireach anns a’ bhaile. An dèidh Alexander thàinig a mhac an ath Iarla Rois ach cha robh e cho shoirbheachail air sgàth ’s gun do dh’fheuch e co-chòrdadh a dhèanamh le Rìgh Shasainn, Eideard IV, gus Crùn na h-Alba a ghabhail. Chuala Rìgh Seumas III na h-Alba mu dheidhinn seo agus thug e smachd air Inbhir Pheofharain agus air a h-uile rud a bh’ aig Iarla Rois. An dèidh sin ‘s e an dàrna mac aig an Rìgh a bha na Iarla Rois. Dh’fhàg an crùn Inbhir Pheofharain mu 1600 agus chaidh an caisteil na thobhta. Bha e ga chleachdadh mar dhoca suas gu 1817 nuair a sgrios e.
Ghluais an Riaghaltas ann an Inbhir Pheofharain gu Dùn Èideann agus dh’fhàg iad am baile leatha fhèin. Ann an 1707 ghluais an Riaghaltas a-rithist gu Lunnainn agus thug iad aon bhòt anns a’ phàrlamaid eadar na còig buirgh anns an taobh tuath, 's e Inbhir Pheofharain, Baile Dhubhthaich, Inbhir Ùige, Inbhir Theòrsa agus Baile na h-Eaglais a th’ annta. Anns an taghadh airson an riochdaire seo, bha Inbhir Pheofharain ainmeil airson airgead a ghabhail gus an bhòt aca atharrachadh. Ann an 1730 chleachd a’ chomhairle ann an Inbhir Pheofharain an t-airgead seo airson Talla a’ bhaile a thogail, agus ann an 1774 chleachd iad an t-airgead seo a-rithist gus an tur gleoc a chur air Talla a’ bhaile. Bha an gleoc an seo suas gu 1906 nuair a chaidh gleoc ùr a chur na àite. Chan eil seo ach aon dhe àireamh bheag dhe ghleocaichean mar seo a tha fhathast ag obair ann an Alba agus tha e 100 bliadhna a dh’aois a’ bhliadhna seo.
Cùl Lodair[deasaich | deasaich an tùs]
Roimh 1707 bha tòrr smachd air an t-siorrachd aig Clann Choinnich air sgàth ’s gun robh iad càirdeil ris a’ crùn. Ann an 1745 thug Iarla Chrombaigh neo Probhaist Inbhir Pheofharain Clann Choinnich gu Cùl Lodair a chuideachadh a' Phrionnsa ach cha bhuannaich iad am blàr. An-dèidh Cùl Lodair bha a’ chùirt anns a’ bhaile gu math cudromach airson cumail ris an dòigh ùir. Thàinig tòrr luchd-lagha gu Inbhir Pheofharain air sgàth 's gun robh a’ chùirt gu math trang agus bha tòrr airgid ri fhaighinn.
Am Baile Siorrachd agus an t-Ionad Margaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Eadar an ochdamh linn deug agus an naoidheamh linn deug thòisich a' tuathanachas ag atharrachadh agus bha tuathanachas malairteach na bu chumanta agus thàinig tòrr airgid gu Inbhir Pheofharain. Anns an naoidheamh linn deug chaidh rathaidean ùr a thogail le Thomas Telford agus bha Inbhir Pheofharain gu math trang. Thug an Rìgh an tiotal Baile Siorrachd air a’ bhaile ann an 1843.
Bha coinneamh aig a’ chomhairle ann an 1884 mu dheidhinn ionad margaidh a thogail agus chaidh a' chiad fèill-reic a chumail aig a’ mhart air an 5mh là dhen Lùnastal 1884. Ann an 1890 thàinig an rathad-iarainn dhan bhaile còmhla ris an ionad margaidh ur, agus ann an 1891 thòisich an ionad margaidh a' cumail fèill-reic gach seachdain.
Bha am mart fo smachd buidhnean diofraichte thairis air na bliadhnaichean ach ann an 1992 chaidh iad na aon chompanaidh, Dingwall Auction Mart Ltd, ach ann an 1995 chaidh sin na Dingwall & UA Partnership Ltd agus dhùin UA am mart aca ann an Inbhir Nis. Ann an 2000 chaidh UA a cheannach le Dingwall Auction Mart Ltd, agus ann an 2002 chaidh iad nan Dingwall & Highland Marts Ltd. Ann an 2003 dhùin iad am mart agus ghluais iad gu làrach ùr aig Humberston Farm air an taobh deas a’ bhaile agus thog Tesco bùth ùr air an t-seann làrach i.
A' Chlais-uisge[deasaich | deasaich an tùs]
Aig toiseach naoidheamh linn deug bha conaltradh le bailtean eile air feadh na Gàidhealtachd glè dhoirbh. Leasaich conaltradh nuair a thog Thomas Telford na rathaidean a’ dol gu Inbhir Pheofharain ach bha e fhathast glè dhoirbh airson bàtaichean bathair fhaighinn gu Inbhir Pheofharain. B’ àbhaist dhaibh stad aig Crombaigh agus chaidh am bathair a chur air bàtaichean mòr agus chaidh iad dhan tràigh aig Inbhir Pheofharain. An uair sin chaidh am bathair a chur gu Inbhir Pheofharain le carbadan. Rinn Thomas Telford, Henry Davidson agus Alexander MacKenzie na planaichean airson an clais-uisge agus dh’obraich iad air Clais-uisge na h-Alba cuideachd. Thòisich iad ga thogail anns a’ Ghiblean ochd ceud deug ‘s a sia deug agus bha iad deiseil ann am Mart ochd ceud deug ‘s seachd deug. Ach cha do dh’èist na clachairean ri Telford nuair a thuirt e gum biodh an clais-uisge làn le silt ma bha an abhainn Pheofharain a’ dol troimhpe. Bha e ceart agus lìon an clais-uisge le silt as dèidh ùine ghoirid, cha robh airgead gu leòr aig a’ chomhairle airson an clais-uisge a chumail agus chaidh a dùnadh ann an ochd ceud deug ‘s a ceathrad. Tha i ann fhathast an-diugh ach chan eil i ag obair.
Eachann nan Cath[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Eachann MacDhòmhnaill air an tritheamh là deug dhen Ghiblean ann an 1853 aig Rootfield, croit athar ann am Maol Buidhe faisg air Inbhir Pheofharain. Thogadh e an sin cuideachd ach dh’fhàs e sgìth dhen obair air a’ chroit agus chaidh e a dh’Inbhir Nis airson obair a fhaighinn.
Thòisich e ag obair leis an Royal Clan & Tartan Warehouse agus ghabh e a-mach ballrachd ann an companaidh marsantach, pàirt dhe na Highland Rifle Volunteers. Ann an 1870 ghabh e a-mach ballrachd san Naochadamh Gòrdan Gàidhealach 's a dhà agus chaidh e gu na h-Innseachan, Afghanastàn, Afraga a dheas agus an Sudan na h-Èipheit agus chaidh e na Mhàidsear. Ann an 1900 chaidh e na Mhàidsear-seanalair nuair a chaidh e gu Afraga a dheas agus ann an 1901 thug an Rìgh an tiotal Mhàidsear-seanalair Sir Eachainn MacDhòmhnaill air.
Chaidh e gu Ceylon ann an 1902 ach cha robh na h-oifigearan eile a bha e còmhla ris toilichte gun robh iad ag obair còmhla ri mac croiteir agus ann an 1903, a rèir cuid luchd-eachdraidh chuir iad pìos anns a’ phàipear-naidheachd ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus b’ toil leis companaidh le balach beag. Seo pìos dhen sgeulachd sin : -
“Dearest Mab, Do you really mean to say that, besides your-self three ladies (all up country ones, too) were the only ones who went to see our new General arrive?... Then, dear, you know we heard a whispered rumour that he does not like ladies, and possibly may have been pleasently surprised when he had dropped on a spicy little Isle where ladies are far and few between.”
Times of Ceylon 1903.
Chaidh an sgeulachd seo tro Ìompaireachd Bhreatannach agus bha tòrr dhaoine ag ràdh gun robh Eachainn co-ghnèitheach. Thàinig e air ais gu Breatainn airson cuideachadh a fhaighinn bhon Rìgh, ach cha robh an Rìgh deònach a’ toirt cuideachadh dha agus chuir e Eachainn air ais gu Ceylon far an robh e a’ dol gu bhith “court-marshalled”. Air an t-slighe air ais, chaidh e gu Paras agus dhùisg e aon là agus chaidh e sìos an staidhre airson bracaist a fhaighinn. Leugh e am pàipear-naidheachd agus chunnaic e pìos ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus a’ bruidhinn mu dheidhinn na sgeulachd. An dèidh dha an sgeulachd leughadh, chaidh e air ais suas an staidhre gu a sheòmar agus chuir e peilear tro a cheann.
Chan eil fianais aig luchd-eachdraidh fhathast a chanas a bheil an sgeulachd seo fìor neo an e dìreach sgeulachd a chuir na h-oifigearan a-mach air sgàth gun robh iad mì-thoilichte a bhith ag obair còmhla ri mac croiteir. Ach tha fianais ann gun robh e pòsta agus bha clann aige.
Eadar 1904 agus 1907 chaidh an Hector MacDonald Monument a thogail air Cnoc Mhìcheil ann an Inbhir Pheofharain.
An-diugh[deasaich | deasaich an tùs]
An-diugh tha Inbhir Pheofharain uabhasach trang agus beòthail. Tha an Sràid Àrd air cumail airson coisiche agus tha sgeama Shop Mobility ag obair anns a’ bhaile airson daoine ciorramach. Bidh an Sràid Àrd dùinte gach mìos air sgàth 's gum bidh Mart na Tuathanaich ann. ‘S urrainn dhaibh glasraich, measan, flùraichean, feòil, aran, iasg, lusan agus seudan a cheannach bho luchd-dèanaidh ionadail. Cuideachd tha Car boot sale ga chumail gach Disathairne aig an t-ionad-margaidh ùr aig Humberston Farm.
Tha leabharlann ann agus tha seo ri taobh an Ionaid Choimhearsnachd agus an Ionad Gàidhlig. Cuideachd tha Sgoil St. Clemants, sgoil sònraichte airson daoine le ciorram, ann.
Tha Ionad Spòrs ann faisg air an Àrd-sgoil a tha mu choinneamh na Bun-sgoil. Tha lon snàmh mòr, talla geama beag airson ball coise, martial arts, badminton agus tòrr eile. An-dràsta tha iad a’ togail Àrd-sgoil ùr agus bidh seo deiseil ann am bliadhna neo dha.
Tha pàirc na cloinne neo Pàirc Pheofharain air cùlaibh an Tesco ùr le pàirc airson cloinn nas òige agus pàirc eile airson cloinn nas sine, cùirtean Tennis, linne bàta agus bùth ann cuideachd. Tha làrach airson teantaichean neo carabhanaichean faisg air Pàirc Bhioctoria, an dachaigh aig Siorrachd Rois agus far a bheil an Àrd-sgoil Ball Coise suidhichte agus tha achadh “astroturf” ball-coise ann cuideachd airson na coimhearsnachd.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2016-10-24: Slighe ùr a Shrath Pheothair? (aithris bhideo 3:03)


text:
Richtersveld
'S e fàsach ann an Afraga a tha anns an fhàsach Richtersveld.
Tha e suidhichte ann an Afraga a Deas. Tha cruth na tìre gu math eadar-dhealaichte, tha e ag atharrachadh bho beanntan gu beanntan teine gu raon gainmheich.
Bhon bhliadhna 2007 tha pàirt dheth dìonta leis an UNESCO mar pàirce nàiseanta ris an canar "Richtersveld Cultural and Botanical Landscape".
Fàsach Bhayuda • Fàsach Chalbi • Danakil • Ferio • Kalahari • Fàsach Libianach • Fàsach Namib • Fàsach Nubianach • Richtersveld • Sahara • Ténéré • Fàsach Geal