text:
p.24
Maine Mor, mac Eachach Fir da Giall, mic Domhnaill, mic Imchada, mic Colla da Crích, aen mhac lais, .i. Bresal. Cuig meic la Bresal, .i. Fiachra Find, ocus Dallan, ocus Conall, ocus Creamthand,41 ocus Maine Mall, a quo h-Ui Maine Brengair. Tri meic Dallain, mic Bresail, .i. Duach, ocus Lugaidh, ocus Loman. Cuig meic Lugaidh, .i. dá Eogan, ocus Cremthand Cael, ocus Fearadach, ocus Findall Fathach, ut dixit poeta:
- Eogan, Eogan, Crimthand Cael,42
fa saer an cinel brathar,
cuig meic Lugaid, niss timair
Fearadach, Finnall Fathach.
Tri meic Fearagaidh,43 .i. Cairpri Crom, ocus Cairpri Mac
p.26Feithine,44 ocus Nadsluaig, a quo h-Ua Finain. Cairpri, mac Feithine, ceithri meic lais, .i. Brenaind Dall, ocus Aed Abla, ocus Aed Guairi, ocus Loithin.45 Ocht meic Brenaind Daill, .i. Colman, ocus Coman, ocus Maelbracha, no Cronan, ocus Garban, ocus Toman, ocus Amlaib al. Amalgaidh, ocus Maine, ocus Fland.
Conall, mac Cormaic, mic Ceithernaig, mic Fogartaig, mic Fearadaig, mic Eachtgaile, mic Sechnasaigh, mic Congail, mic Eogain, mic Comain, mic Brenaind Daill, mic Cairpri Feichine, mic Fearadaig, mic Luigdheach, mic Dallain, mic Bresail, mic Máine Móir.
Murchatan,46 mac Sochlachain,47 mic Diarmata, mic Fergusa, mic Murchada, mic Duib-da-Thuath, mic Daimine, mic Daimdairi, mic Ailella, mic Coirbine, mic Aeda, mic Crimthaind Chaeil, mic Lugdach, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Ailell, mac Finain, mic Ceallaig, mic Nadsluaig, mic Fearadaig, mic Luigdeach, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Cairpri Crom en mac lais, .i. Cormac. Da mac la Cormac,
p.28.i. Eogan Finn, ocus Eogan Buac. Eogan Finn, dia ta tuaiscert O Maine, ocus Eogan Buacc, a quo deiscert O Maine.
Ceathrar mac la h-Eogan Finn, .i. Dicholla, ocus Fithchellach, ocus Maelanfaid, ocus Scannlan, ocus Scannall. Maelanfaid eisidi, a quo h-Ua Duibgind.48
Connagan mac Cernaig, mic Ailella, mic Cernaig, mic Coscraig, mic Fidchellaig, mic Dicolla, mic Eogain Find.
Cosgrach, mac Cernaig, mic Ailella, ceithri meic deg lais; dibaid iad-sidhein acht cethrar, .i. Flaithem, ocus Cernach, ocus Daithgeal, ocus Duibinnracht. Dubcailli, mac Lachtnain, mic Indrachtaig, mic Fhlaithim, mic Cosgraigh, mic Cernaig.
Loingseach, mac mic Cormaic, mic Ciardeirg, mic Fidgaili, mic Flaithim, mic Cosgraig.
Is iad so for-sloinnti Sil Cernaig, .i. h-Ua Finain,49 h-Ua Laidhin,50 h-Ua Lachtnan,51 h-Ua Conbuidi,52 h-Ua Ullscaid,53 h-Ua Cheinnedid,54
p.30h-Ua Dorchaidi,55 h-Ua Sidachain,56 h-Ua Furadain,57 h-Ua Cuilein,58 h-Ua Crabadain.59 60
Maelisa Ruadh, mac Saerbrethaig, mic Flaind, mic Gilli Shuasanaig, mic Saerbrethaig, mic Muirchertaig, mic Floind, mic Aedagain, mic Goistin, mic Flaithim, mic Flaithgili, mic Cosgraig, mic Fidchellaig.
Indrachtach, mac Dluthaig, mic Oilella,61 mic Innrechtaig, mic Dluthaig,62 mic Fhithchellaig,63 mic Dicholla, mic Eogain Find, mic Cormaic, mic Cairpri Cruim.
Duibginn, mac Feargaili, mic Ailella, mic Conaill, mic Ailella, mic Innrachtaig.
Ceallach, mac Findachta, mic Ailella, mic Innrachtaig.
Maelbrigdi, mac Indrachtaig, mic Flaithnia, mic Flaitheamail, mic Dluthaig.
Domnall, mac Dunchada, mic Muirchertaig, mic Flaithnia, mic Dluthaig,64 mic Fidcheallaig, mic Dicholla.
p.3265
Domnallan, mac Maelbrigdi, mic Grenain, mic Loingsich, mic Domnallain, mic Bresail, mic Dluthaig, mic Fithchellaig,66 mic Dicholla, mic Eogain Find.
Ceithri meic Fiachra Find, .i. Amlaib, Cairpri, Eochaidh, Seisgnia.
Nechtain,67 mac Maeilcheir, mic Aengusa, mic Tuathail, mic Miclaeich, mic Conalaig, mic Amalgaid, mic Deinmnedaig, mic Dima, mic Laidgind, mic Maeluidir, mic Aeda, mic Finntain, mic Amlaib, mic Fiachrach Find, mic Bresail, mic Maine Moir.68
Amlaib, mac Gilli Crisd, mic Domnaill, mic Ceindeidid, mic Domnaill, mic Maelfhalaid, a quo h-Ua Maeilfalaid, mic Concichi, mic Maeltuili, mic Meiclaich, mic Condalaig.
Catt, mac Seisgnia, mic Fiachrach Find, an uair do marb se Ailell, mac Fiachrach Find, do chuaid se co h-Aedan Bruindi Luim, mic Fergusa, mic Eogain, mic Neill Noígiallaig; ocus, is uime a dearthai Aedan Bruindi Luim, .i. a bruinni lom o fhaebraib colg,
p.34ocus arm, ocus tuc Cat Eadan, ingen Aedain, ocus rug sí mac do, .i. Ruadan mac Cait, o fuiled muinnter Ruadhan, ocus ro ansad a comfhagas a shean-athar, .i. Aedan, mac Fergusa, ocus a Cuil Aneirig do ansad. 69
Ruaidri, mac Coindligain, mic Draignein, mic Echach, mic Connmaig, mic Forbasaig, mic Coidbeanaig, mic Rechtagain, mic Odrain, mic Maeilenaid, mic Eachach, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir, a quo h-Ua Maine.
Cuig meic Aengusa Lomain, mic Dallain, .i. da Eochaid, ocus Ainmiri, ocus Carrthach, ocus Fathach, ut poeta dixit:
- Eochaid, Eochaid, Ainmire,
Carrthach, caime craebdosa,
drong brathar do airmisa,
Fathach Finn, mac Aengusa.
Flandagan, mac Meiscill, mic Bruagair, mic Findachta, mic Conclochair, mic Faelchon, mic Critain, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain.70
Cormac, mac Maenaig, mic Ailibair, mic Colaim, mic Rechtamail, mic Colmain, mic Flaind, mic Aengusa, mic Uradrain, mic Fathaid, mic Aengusa Lomain.
p.3671
Fland, mac Cinaetha, mic Donngaili, mic Eachach, mic Airmedaig, mic Congalaig, mic Inndelbaid, mic Daithnennaig, mic Crundain, mic Fergna, mic Aedha Senaig, mic Eachach, mic Ainmirech, mic Aengusa Lomain.72
Niall, mac Cearbaill mic Mailcoba, mic Rudgusa, mic Follachtaig, mic Concaissil, mic Fhachtna, mic Lachtnain, mic Fhindtain Uallaig, mic Seith, mic Cormaic, mic Crimthainn, mic Bresail, mic Maine Moir.
Duach, mac Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
p.3873
Cubaga mac Ceallaig, mic Dungaili, mic Congail, mic Congusa, mic Ronain, mic Maeluma, mic Crimthainn, mic Bresail, etc.74
Anmchad, mac Eogain Buacc, mic Cormaic, mic Cairpri Chruim, tri meic lais, .i. Dondgalach, ocus Fiangalach, ocus Forbasach. Maelduin, mac Donngalaig, da mac lais, .i. Cobthach, ocus Indrachtach. Gadra, mac Dunagaig, mic Loingsig, mic Dunagaid, mic Cobthaig, mic Mailiduin, mic Donngalaig, mic Anmchada.
Maelcothaig, mac Donngaili, mic Anmchada. Da mac Dunagaig, mic Cobthaig, .i. Loingsech, ocus Draignen, a quo h-Ua Draignen,75 .i. Ceandfaelad, mac Find, mic Tresaig, mic Draignen, mic Dunadaig. Coig meic Loingsig, .i. Gadra, ocus Gledra, ocus Cinaeth, ocus Currain, a quo h-Ua Churrain,76 ocus Flandchad, a quo h-Ua Flandchada.77 Echtigern, mac Gadra, mic Loingsig. h-Ua Chinaeith,78 o Chinaeth, mac Loingsig. h-Ua Gledra,79 o Gledra, mac Loingsich. Dongalach, mac Anmchaid, a quo Muinnter Chobthaig,80
p.40ocus h-Ui Donngalaig.81 Fiangalach, mac Anmchaid, a quo Muinnter Chonnagain,82 ocus meic Cadhusaig,83 ocus h-Ui Ainchine,84 mic Ceallaig, ocus h-Ua Bimnein85 mic Muireadaig, ocus h-Ua Tholairg86 mic Neill, ocus h-Ua Aithusa87 mic Neill, ocus h-Ua Braenain,88 ocus Muinnter Chicharan,89 ocus Muinntir Rodaigi,90 ocus Muinnter Congalaig,91 ocus h-Ua Daigin.92
Uallachan, mac Flaind, mic Flandchada, mic Innrachtaig, mic Mailiduin, mic Donngaili, mic Anmchaid, mic Eogain Buac. Is o'n Uallachan sin Meg Uallachain,93 .i. sein-riga na n-Anmchadach.
Lorcan, mac Muroin, mic Floind, mic Indrachtaig, a quo h-Ua Dublaich.94 Forbusach, mac Anmchada, a quo Muinnter Lorcain,95 ocus Mic Ceillaig,96 ocus h-Ua Findachtaig,97 ocus h-Ua Coscraid,98
p.42ocus h-Ua Maenaig,99 ocus h-Ua Connachtain,100 ocus h-Ua Chanain,101 ocus h-Ua Maelduib.102 103
Ocus Muinnter Chinaith,104 ocus Muinnter Tresaig,105 ocus Muinnter Laegairi mhic Dunadaig, ocus h-Ua Flannchada,106 ocus h-Ua Gledraig,107 ocus h-Ua Currain,108 ocus h-Ua Aedha,109 ocus h-Ua Cairten,110 ocus h-Ua Chuagain.111
Cland Indrachtaig, mic Mailiduin, .i. Muinnter Ruairc,112 ocus Mic Brain,113 ocus Mic Muroin,114 &ca. ocus Muinnter Mailchada, a quo Muinnter Dublaind,115 ocus h-Ua Flannchada, &ca. ocus Muinnter Mailcroin,116 Mic Dungail,117 ocus Muinnter Arrachtan,118 ocus Muinnter Duibgilla,119 ocus Muinnter Conrai.120
Domnall Mor, mac Taidg Thaillten, mic Concobair in Catha, mic Diarmada, mic Taidhg, mic Murchaid, mic Concobair, mic
p.44Taidg Catha Briain,121 mic Murcaidh, mic Aedha, mic Ceallaig,122 mic Findachta, mic Ailella, mic Innrechtaig, mic Dluthaig, mic Fhidchellaig, mic Dicholla, mic Eogain Finn, mic Cormaic, mic Cairpri Cruim, mic Fearadaig, mic Lugaid, mic Dallain, mic Bresail, mic Maine Moir.
Aed mac Diarmada, mic Taidg Chata Briain.
Tadg Dub, mac Aeda, mic Diarmada.
Sé meic Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, .i. Concobar, ocus Tadg Find Muigi Ruscach, ocus Eogan, ocus Tomas Espuc,123 ocus Lochlaind, ocus Diarmaid. Ingen Domnaill Moir h-I Bhriain, mathair an t-seisir sin, ocus derbshiur di mathair Fheidlimid, mic Cathail Croibdheirg, ocus derbsiur eli doib mathair Ricaird, mic Uilliam Find, o fhuil Clann Ricaird.
Clann Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Domnall. Cuig meic la Domnall, .i. Gilliberd, ri O Maini, ocus Dauith, ocus Tadg Mor Catha Atha na Righ, ocus Concobar, ri O Maine, ocus Aed; ocus nir b'inann mathair leo, acht le dis, .i. Tadg, ocus Conchobar; Abis, ingen h-Ui Fhlaind, a mathair.
Clann Gilliberd in so, .i. Diarmaid, mac Gilliberd, ri O Maine, ocus Tomas Espuc,124 ocus Domnall Tuathach, ocus Murchadh, ocus Cormac, ocus Brian, ocus Dáuíth, a sinnsear.
p.46
Clann Diarmada, mic Gilliberd, .i. Concobar Cerrbach, ocus Sean; én mathair leo, ocus Maine, ocus Tadhg; Mor, ingen Aeda h-I Concobair, mathair an Taidg sin. Concobar, mac Concobair, Cerrbaig. Tadg, mac Diarmada, mic Gilliberd, tri meic leis, .i. Uilliam, ocus Donchad, ocus Seaan.
Clann Tomais Espuic, mac Gilliberd, .i. Maeleachlainn, ocus Muircertach, ocus Tomas, ocus Diarmaid, ocus Murchad, ocus Tomaltach.
Clann Domnaill Tuathaig, mic Gilliberd, .i. Uilliam, ocus Ruaidhri, ocus Cairpri, ocus Brian, ocus Roberd, ocus Domnall. En mac la Murchad, mac Gilliberd, Dauith. Da mac la Cormac, mac Gilliberd, Murchad ocus Tomas. Clann Dauith, meic Gilliberd, Brian, ocus da Muircertach, ocus Eogan, ocus Aed, ocus Murchad. Aen mac la Donnchad, mac Gilliberd, Gilliberd.
Tadg Chatha Atha na Rig, mac Domnaill, tri meic lais, .i. Donnchad, ocus Tadg, ocus Concobar. Tri meic la Tadg, .i. Tadg Og, ocus Donnchad Ruadh, ocus Tadg Ruadh eile. Tri meic la Concobar, mac Taidg, .i. Ruaidri, ocus Eogan, ocus Aed.
Concobar, mac Domnaill, mic Concobair, mic Domnaill Moir, tri meic lais, .i. Domnall, ocus Maine, ocus Eogan. Muirchertach, ocus Uilliam Ballach, da mac Domnaill, mic Concobair. Tri meic ag Maine, mac Concobair, .i. Murchad, ocus Donnchad Ballach, ocus Maine. Aen mac Eogain, mic Concobair, .i. Brian mac Eogain. Aed, mhac Domnaill, mic Concobair, mic Domnaill Moir, da mac lais, .i. Pilip ocus Siacus. Clann Domnaill, mic Concobair, conuigi sin.
Donnchad Muimnech, mac Concobair, mic Domnaill, nai meic lais, .i. Muircertach, ocus Aed, ocus Maileachlainn, ocus Maine; Ingen Meic Uigilin,125 a mathair. Mic aile do, Tadg ocus Concobar;
p.48dibaid iad-sidi, ocus Emand, ocus Uilliam, ocus Domnall Muimnech. Dubesa, ingen Maileachlainn, mic Donnchaid, mic Domnaill, mic Magnusa, mic Toirrdealbaig Moir h-I Concobair, ri Erenn, mathair na mac sin. Aed, mac Donnchaid Muimnig, cuig meic leis, .i. Muircertaig, ocus Domnall Mor, ocus Mathgamain. Róis, ingen h-I Madagain, mathair na mac sin. Eogan, ocus Seaan, ocus Tomas, na meic sin ele.
Tri meic la Domnall Mor, mac Aeda, .i. Concobar, ocus Domnall Ab, ocus Donnchad Gall. Ceithri meic la Mathgamain, mac Aeda, .i. Maeleachlainn, ocus Aed, ocus Ruaidri, ocus Eogan. Maeleachlainn, mac Donnchaid Muimnig, se meic lais, .i. Diarmaid, mac ingine h-I Mailalaid, Brian, ocus Murchad, da mac ingine h-I Fhlandagan. Eochaid, ocus Ceallach, ocus Donnchad, tri meic ingine h-I Concobair. Eochaid, mac Mailechlainn, tri meic lais, .i. Maileachlainn, ocus Cairpri, ocus Diarmaid. Da mac la Cellach, .i. Brian ocus Donnchad. Da mac la Donnchad, mac Mailechlainn, .i. Seaan ocus Domnall.
Maine, mac Donnchaid, tri meic lais, .i. Pilip, ocus Tadg, ocus Eogan. Clann mor la Pilip, .i. Maine, ocus Donnchad, ocus Muirchertach, .i. an t-Espuc,126 ocus Diarmaid Cleirech, ocus Aed. Tri meic la h-Emann, mac Domnaill Muimnig, .i. Emann Og, ocus Uilliam, ocus Tadg; mac do Thadg Brian.
Maeleachlainn,127 mac Uilliam, ingen h-I Grada a mathair, ocus
p.50Uilliam Og, ocus Tadg, ocus Aed Buidi, clann Uilliam in sin. Maeleachlainn clann mor lais, .i. Ruaidri, ocus Brian, ocus Concobar.128 Ingen Baiter a Burc mathair an trir sin. Aed,129 ocus Feradach, ocus Tadg, ocus Donnchad, ocus Domnall, ocus Uilliam, ocus Emand. Finnguala, ingen Toirrdelbaig h-I Concobair, mathair na mac sin. En mac la Muircertach, mac Uilliam, mic Donnchaid Muimnig, .i. Domnall. As iad so clann Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Domnall O'Cellaig, ocus Donnchad Muimnech, &ca, ocus Maine Mor, ocus Murchad, ocus Cathal, ocus Cairpri Brathair, ocus Muris, ocus Nicol. Ingen h-I Eighin mathair Domnaill ocus Murchaid; Ingen h-I Lochlainn mathair Donnchaid Muimnig ocus Maine; Ingen Mec Con Mara mathair Cathail, ocus Cairpri, ocus Muiris. Maine, mac Diarmada, mic Taidg, mic Maine Moir. Da mac la Maelechlainn, mac Cormaic, mic Murchaid, mic Concobair, mic Domnaill Moir, .i. Siacus, ocus Cormac, ocus Diarmaid an tres. Tri meic la Siacus, .i. Seaan, ocus Mailechlainn Cleirech, ocus Tadg. Cathal, mac Concobair, mic Domnaill Moir, tri meic lais, .i. Cairpri, dibaid, ocus Maeleachlainn, ocus Uilliam. Clann maith la Maelechlainn, .i. Concobar, ocus Cairpri, ocus Maine Cleirech. Ingen h-I Madagain mathair an trir sin. Mac aili do Aed. Cuig meic Uilliam, mic Cathail, mic Concobair, .i. Seaan, ocus Magnus, ocus Diarmaid, ocus Lochlainn, ocus Diarmaid, ocus Siacus. Ingen Meg Oirechtaig mathair na mac sin. Muircertach mac aili do. Maelechlainn, mac Concobair, mic Mailechlainn, mic Cathail. Clann Eogain, mic Domnaill Moir, .i. Mathgamain, ocus Donnchad Mor, ocus Brian, ocus Cairpri, ocus Domnall Cleirech. Do badur triuir mac ag
p.52Mathgamain,130 .i. Pilip, ocus Ruaidri, ocus Concobar. Ingen Meic Cochlain mathair an trir sin. Da badar ceithri meic ag Pilip, .i. Cairpri, ocus Murchad, ocus Catal, ocus Maelechlainn. Mathgamain, mac Murchaid, mic Pilip, mic Mathgamna. Seacht meic ag Ruaidri, .i. Donnchad, ocus Domnall, ocus Mathgamain, ocus Tadg, ocus Concobar, ocus Brian, ocus Diarmaid. Mor, ingen Uilliam Leith a Búrc, mathair Donnchaid; Ingen h-I Concobair Failgi mathair Domnaill, ocus Ruaidri, mic Lochlaind, o fuiled Cland Lochlaind Ruaid. Maelruanaid, mac Ruaidri, an t-ochtmad mac. Domnall, mac Ruaidri, aen mac lais, .i. Tadg. Eogan, mac Ruaidri, mic Donnchaid. Uilliam, mac Donnchaid, mic Ruaidri. En mac la Maelruanaid, mac Ruaidri, .i. Seaan. Tri meic Briain, mic Ruaidri, .i. Maghnus ocus Muirchertach ocus Concobar. Cormac, mac Cairpri, mic Eogain, mac do Prioir Cluana Tuaiscirt.131
Clann Concobair mic Mathgamna mic Eogain: Ceitri meic aigi, .i. Eochaid, ocus Domnall, ocus Pilip, ocus Magnus. Mac do Pilip Concobar. Clann Donnchaid Moir, mic Eogain, .i. Concobar, ocus Eogan, ocus Maeleaclainn Dubh, ocus Aed. Donnchad, ocus Concobar Odur, da mac Conchobair, mic Donnchaid. Clann Donnchaid, mic Concobair, mic Donnchaid Moir, .i. Maine, ocus Murchad, ocus Muircertach Cleirech, ocus Domnall Glas. Clann Briain, mic Eogain, .i. Donncuan, ocus Brian, ocus Murchad. Da mac Duinnchuan, Aed ocus Tomas. Maine, mac Siacusa, mic Briain, mic Briain, mic Eogain. Ocus Domnall, mac Siacusa. Tadg, mac Murchaid, mic Eogain, tri meic lais, .i. Lochlainn, ocus Domnall, ocus Siacus. Seann ocus Cormac, da mac Cairpri, mic Eogain. Tri meic Domnaill Chleirig, mic Eogain, .i. Uilliam,
p.54ocus Pilip Cas, ocus Eogan. Clann Uilliam, mic Domnaill Cleirigh, .i. Muircertach, ocus Dauith, ocus Diarmaid, ocus Concobar Cluasach. Clann Pilip Chais, .i. Tadg, ocus Aed, ocus Maelechlainn, ocus an Dall. Clann Taidg, mic Pilip, .i. Tomas, ocus Muircertach, ocus Donnchad,132 ocus Diarmaid. Clann Maelechlainn, mic Philip Cais, .i. Maghnus, ocus Concobar Riabach, ocus Seaan Dub, ocus Domnall. Tadg Find Muigi Ruscach, mac Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, da mac lais, .i. Cathal ocus Diarmaid. Tri meic la Cathal, .i. Tomaltach, ocus Aed, ocus Maelechlainn. Murchad, mac Maeileachlainn, mic Cathail, mic Taidg Finn. Da mac Diarmada, mic Thaidg Fhinn, .i. Art Ruad, ocus Tadg Direach. Da mac ag Art Ruad, .i. Tomaltach, ocus Magnus. Da mac ag Tadg Díreach, .i. Mathgamain ocus Donnchad. Diarmaid ocus Concobar, da mac Aeda, mic Catail, mic Taidg Finn.
Tadg, mac Maileachlainn, ocus Ruaidri, ocus Murchad, clann Maileachlainn, mic Cathail, mic Taidg Find.
Clann Lochlaind, mic Domnaill Moir, .i. Aed, ocus Magnus, ocus Simon Cleirech, ocus Tadg, ocus da Domnall, ocus Cairpri. Clann Lochlainn, mic Aeda, mic Lochlainn Moir, .i. Ruaidri, ocus Lochlainn Og, ocus Maine, ocus Tadg Dub, ocus Murchad Ruad. Tri meic Ruaidri, mic Lochlaind, .i. Donnchad, ocus Domnall, ocus Conchobar. Da mac Lochlaind Oig, .i. Donnchad, ocus Maeleachlainn. En mac la Donnchad, mac Aeda, mic Lochlaind, .i. Tadg. Domnall, mac Aeda, mic Lochlainn. Cairpri, mac Aeda, mic Lochlainn. Magnus, mac Lochlainn, mic Domnaill Moir, da mac lais, .i. Tadg ocus Domnall. En mac la Domnall, .i. Magnus. En mac la Tadg, .i. Conchobar. Clann Simoin, mic Lochlainn, mic Domnaill Moir, .i. Brian,
p.56ocus Seaan, ocus Uilliam, ocus Cathal, ocus Diarmaid, ocus Tomaltach, ocus Tomas Ruad. Clann Diarmada, mic Domnaill Moir, mic Taidg Taillten, .i. Eochaid ocus Donnchad. Nicol, mac Tomais, mic Eochaid, mic Diarmada, mic Domnaill Moir. Clann Tomais, mic Domnaill Moir, .i. Siacus ocus Seaan. Tadg, imnorra, mac Siacusa, mic Tomais Espuc, mic Domnaill Moir.
p.58
p.62


c: text/html

text:
Cruit
Se inneal ciùil a tha ann an Cruit air a dhèanamh le fiodh agus cruaidh. Se an t-ainm eile air an inneal ciùil seo clàrsach.
Chan eil cinnt sam bith ann mu dhéidhinn ciall an fhacail "cruit" bho thùs. Faodar a ràdha le cinnt gu robh am facal riamh air a chleachdadh airson an ionnsramaid ris an can sinn a' chlàrsach Ghàidhealach. Chan eil fhios againn le cinnt dé seòrsachan de chlàrsaichean a bha againn ann an Alba, Éirinn agus Eilean Mhanainn anns na linntean mus robh clàrsach Ghàidhealach ann mar a tha againn an diugh i.
Anns a' Chuimrigh, tha an aon fhacal (canaidh iadsan crwth) ga chleachdadh airson ionnsramaid eile a tha na sheòrsa de liora s chan e clàrsach. Dh'fhaodadh gu bheil an inneal Cuimreach seo coltach ri seann inneal Ghàidhealach eile, an tiompan, a chaidh a bith gun sgeul.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A' Chongo
'S e dùthaich ann an Afraga a tha anns a' Chongo [1] ainm eile: an Congo[2] neo Congo[3][4] ainm oifigeil: Poblachd na Congo (Fraingis: République du Congo, Cànan Kongo: Repubilika ya Kongo, Lingala: Republiki ya Kongó). Gus a’ bhliadhna 1960 b’e colonaidh fhrangach a bha innte. Tha crìochan aice le Gabon, Camarun, Poblachd Meadhan Afraga, Poblachd Dheamocrach na Congo agus le Angòla. Tha an Gulf of Guinea san àird an iar dhith.
'S e Brazzaville am prìomh-bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Gaoth Dobhair
She skeerey er coose Atlantagh Choontae Ghoon ny Ghoal, Nerin, eh Gaoth Dobhair (Yernish son "Geay Doour"; Baarle: Gweedore). T'eh sheeyney magh feie 28 km (16 mi) veih Mín an Chladaigh 'sy twoaie gys Croithlí 'sy jiass, as feie 14 km (9 mi) veih Dún Lúiche 'sy niar gys Machaire Chlochair 'sy neear. She fer jeh ny h-ardjyn çheerey smoo cummaltit 'syn Oarpey t'ayn as mysh 4,000 deiney cummal ayn. Ta seyrlannyn ardjynagh jeh'n çhirveish radio Yernish RTÉ Raidió na Gaeltachta soit ayn, myrane lesh campus mooie Ollooscoill Nerin, Galliu. Ta Gaoth Dobhair ny hoie fo scaa an Earagail.
Ta enney mooar er yn ard er-yn-oyr dy vel eh coontit myr crean y chultoor Yernagh, goaill stiagh shenn-chliaghtaghyn Yernagh, y chiaull hradishoonagh, y theater, ny cloiaghyn Gaelgagh as y Yernish. She ard Gaeltacht t'ayn as y chooid smoo jeh pobbyl yn ard nyn Yernisheyryn. Ta'n ennym "ny tree skeeraghyn" currit er Gaoth Dobhair as ny h-ardjyn Cloch Cheann Fhaola as na Rosa.


text:
Dlighe Charles
Ann an Eòlas-nàdair, tha Dlighe Charles a' cur an cèill cuid dhe na feartan a th' aig a h-uile seòrsa gas. Chaidh a h-ainmeachadh às dèidh fear Jacques Charles, Frangach a bha beò eadar 1746 is 1823.
Susbaint
Dlighe Charles[deasaich | deasaich an tùs]
Airson meall stèidhichte de gas, agus e ga chumail air teannas stèidhichte, thèid na th' ann dhen a' ghas am meud no an lughad gu dìreach a rèir àrdachadh neo ìoslachadh air a theasad.
Eachdraidh na Dlighe[deasaich | deasaich an tùs]
B' e fear Ioseph Louis Gay-Lussac a dh'fhoillsich an dlighe son a' chiad uair an 1802, ach dh'ainmich e gun robh e a' togail air obair, nach deach fhoillseachadh a-riamh, a rinneadh le Jaques Charles mun a' bhliadhna 1787. Air an adhbhar sin, tha Charles aithnichte an-diugh mar a' chiad fhear a dhearbh an dlighe, le deuchainn. Tha Dlighe Charles, Dlighe Úi Bhaoghail agus Dlighe Gay-Lussac uile a' tighinn cruinn còmhla ann an Dlighe Aonaichte nan Gas.
Geàrr-chunntas[deasaich | deasaich an tùs]
Is e iomradh matamatachd na dlighe:
a' toirt fa-near gur iad:
- V - toirt-lionaidh de'n gas
- T - teasad a' ghais (air a thomhas a rèir Kelvin)
- k - Àireamh cunbhalach (Cunbhalach a' mheudachaidh).
Ach ann am minichidhean eile, far a bheil prìomhachas ga chur air na buadhan a th' aig teas air a h-uile sìon sa chruinne-cè, thèid meall de ghas sam bith an lughad fhad 's a thèid teas an t-siostaim am meud, agus an rathad eile dha rèir:
far a bheil a' riochdachadh feart-sgaoilidh de ghas àraid, agus a' riochdachadh teas (air a thomhas a rèir Kelvin).
Na tha a' leantainn bhuaipe[deasaich | deasaich an tùs]
Air sgàth 's gu bheil k stèidhichte, chithear, nuair a chuirear teas ri gas, gum feum an gas sgaoileadh nas fharsainge. Air a chaochladh, nuair a thèid gas fhuarachadh thèid na smùirnein dheth nas dùmhaile cruinn còmhla. Cha leig sinn a leas luach k a bhith aithnichte gus an dlighe a chur gu feum a' dèanamh coimeas air dà ghas agus iad air an dearbh theannas:
A' leantainn na h-argamaid seo, ma thuiteas teasad a' ghas gu fìor-neoni (0 Kelvin) cha bhith sìon ann dhen a' ghas. Chan fhaicear sin an da-rìribh a chionn 's gun atharraich a h-uile gas a th' ann gu nì ruithteach aig teas os cionn fìor-neoni.
Fiosrachadh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Wikibooks (sa Bheurla): Tha duilleag ann a mhìnicheas ciamar a chruthaicheas neach Pìoban Dlighe Charles ann an Wikibooks School Science.


text:
Mariano Ospina Rodríguez
B’ e Mariano Ospina Rodríguez fear-poileataigs, fear-aithris agus fear-lagha à Coloimbia, [1] a steidhich am Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1857 agus 1861. [2][3] Rugadh e ann an Guasca, Cundinamarca 18 an Dàmhair 1805 agus chaochail e ann an Santa Marta, Magdalena, 9 am Faoilleach 1885.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Dh’ionnsaich e eòlas-lagha aig an Colegio de Nueva Granada agus fhuair e deagh chliù rè na bliadhnachan mu dheireadh na Coloimbia Mòire o chionns gur e sàr dhìonadair agus fear-taic Francisco de Paula Santander a bh’ann; a bharrachd air sin, bha e an sàs ann an Cuilbheart an aghaidh Bholívar, is b’ fheudar dhàsan a theich gu Antioquia, an roinn far an robh iomadh luchd-dhùbhlain an aghaidh Bholívar fo stiùireadh an t-Seanalair José María Córdova: bha Ospina fiù’s na Rùnaire an t-Seanalair fhèin. Nuair a bhàsaich Córdova ann an 1829, thoisich Ospina a chuid obrach ann an saoghal a’ poileataigs gu dearbh, mar bhall-phàrlamaid anns an roinn ùr dhe Antioquia, far an robh e cuideachd na rùnaire a’ chaibineit agus na Riochdaire anns a’ Chòmhdhail.
‘S e fìor dheagh dhaoine a bh’ann oir dhèiligeadh ris na daoine ann an dòigh glè mheasail. ‘S e ball Buidheann nam Ministear (neo meadhanach) a bh’ann. Dh’ainmich an ceann-suidhe Pedro Alcántara Herrán e mar Rùnaire na Roinne agus na Dùthchannan Cèin ann an 1841; chleachd e an dreuchd sin airson pàirt a ghabhail ann an deasachadh a’ Bhun-Reachd dhe 1843 agus steidhich e siostam làidir an fhoghlaim anns na bun-sgoiltean agus aig ìre meadhanach anns an dùthaich. An uair sin bha e na Riaghladair ann an Antioquia.
Thill e chun a’ Chòmhdhail ann an 1845 agus sgrìobh esan agus José Eusebio Caro a’ chiad prògram an Riaghaltais aig Buidheann nam Ministear (Spàinntis Sector Ministerial), ainm a bha air na Tòraidhean aig an àm (1849); thathar ag ràdh gur e steidheachadh a’ Phàirtidh Thòraidh a bh’ann an gnothach sin.
Dh’fhàs e a bhith na phrìomh cheannard nan Tòraidh rè na 1850an agus sheas e mar thagraiche a’ chinneas aig na taghaidhean ann an 1857. Fhuair e buaidh air dithis nàmhaid Libearalach, Manuel Murillo Toro agus Tomás Cipriano de Mosquera airson an teirm bho 1857 gu ruige 1861. A dh’aindeoin nach d’ fhuair e ach beagan na bu fheàrr na 40% nan bhòtaichean, chuir e air dòigh Riaghaltas smachdail a’ phàirtidh. Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais shabaideadh an aghaidh buaireas siostam a’ Ghranada Ùr o chionns gur e stàit meadhanachadh a bh’ann a leigeadh e do stàitean feadarail (Panama agus Antioquia) a bhith ann. Le sin, ghairm e co-chruinneachadh ann an 1858 airson bun-reachd na dùthcha a leasachadh, is le sin rugadh Co-chaidreachas Ghranada.
Dh’adhbharaich na atharraichean poileataigeach-shòisealta sin an Cogadh Sìobhalta dhe 1860. B’ fheudar dha Ospina a shabaid an aghaidh Tomás Cipriano de Mosquera, ach chaill e. Chaidh e a chur às an tìr ann an 1861 an dèidh an Riaghaltas agus thill e ann an 1871; chuir e seachad na bliadhnachan mu dheireadh aige an sàs anns na meadhanan agus a’ teagasg aig an oilthigh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Spekulatius
'S e briosgaidean sònraichte a tha ann an Spekulatius a tha gu math cumanta aig àm na Nollaige.
Gu tradaiseanta tha iad às an Òlaind, às a' Bheilg agus às an sgìre North Rhine-Westphalia anns a' Ghearmailt. Canar Spekulatius sa Gearmailtis, Speculaas ([spekyˈlaːs]) san Duitsis, no spéculoo san Fraingis. Chan eilear cinnteach co às a thàinig an t-ainm. Is dòcha gu bheil Speculaas ceangailte leis an fhacal Laideann: "speculum" (sgàthan) air sgàth 's na dealbhan a th' orra, no leis an fhacal Dhuitseach: "Specerij" a tha a' ciallachadh spìosrach. Ann an 1870 bha Antonie Deplée, bèicear à Hasselt, baile anns a' Bheilg, ag iarraidh cead airson nam briosgaidean aige. B' e na "Hasselt speculaas": "une espèce de pain d'amandes connu sous le nom de spéculation" (Seòrsa aran à min à almon ris an canar spéculation).
'S e seòrsa aran-cridhe a th' annta, tha iad tana, cnapach, caran donn agus tha dealbhan orra air am beulaibh. Mar is àbhaist tha iad a' dèanamh le min, siùcar donn, ìm agus spìosraich sònraichte. 'S iad na spìosraich a thèid a chleachdadh gu cumanta: caineal, cnò-mheannt, clo-mheas, dinnsear, càrdamon agus piobar geal. Uaireannan cuirear pìosan almoin air a chùlaibh.


text:
Karlsruhe
‘S e baile mòr air an àirde an iar-dheas na Gearmailte a th’ ann an Karlsruhe (IPA: ˈkaɐ̯lsʁuːə: seann dhòigh-sgrìobhaidh: Carlsruhe). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Fois Theàrlaich, bhon ainm Karl (Teàrlach) agus Ruhe (Fois) anns a’ Ghearmailtis. Chaidh am baile a stèidheachadh ann am 1715 mar lùchairt leis an Rìgh Teàrlach Uilleam II à Baden. Tha e suidhichte aig 116m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Rhein (leis An Fhraing air an taobh thall), anns an stàit Baden-Württemberg. Tha am baile 526km air falbh bho Bherlin (Prìomh-bhaile na dùthcha), 253km bho Mhünchen, 64km bho Stuttgart agus dìreach 27km bho Phforzheim.[2] Tha 288,917 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e dàrna baile na stàite, an 21mh baile nas motha na dùthcha[3] B' e am baile prìomh-bhaile na h-Àrd-Dhiùcachd Bhaden eadar 1803 agus 1918. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1970. Tha Àrd-chùirt na Gearmailte air a stèidheachadh ann an Karlsruhe cuideachd.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Karoline von Günderrode (1780 – 1806) Bàrd.
- Carl Benz (1844 – 1929) Innleadair.
- Hermann Billing (1867 – 1946) Ailtire
- Richard Martin Willstatter (1872 – 1942) Ceimigear.
- Hans Frank (1900 – 1946) Gauleiter nan Nàsach.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Stadt Halle
- ↑ KpacHoдap
- ↑ Ville de Nancy
- ↑ City of Nottingham
- ↑ Primăria Municipiului Timişoara
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Blàr Allt a' Bhonnaich
B' e seo blàr a chuireadh faisg air Sruighlea aig Allt a' Bhonnaich eadar arm Albannach fo stiùir Rìgh Raibeart Brus agus arm Sasannach le Rìgh Eideard II air a cheann, ann an 1314. Bhuannaich na h-Albannaich, agus shocraich Blàr Allt a' Bhonnaich na Cogaidhean neo-eisimealachd na h-Alba na thòisich aig deireadh 13mh linn.
Susbaint
Toradh a' Bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cumhachd Shasainn cho mòr air a briseadh an dèidh a' bhlàir 's nach b' urrainn dhi na b' fhaide feachd de eachraidh 's de choisichean armaichte a thaomadh a-nall air Alba a-rithist. Leis a' bhuaidh seo, bha làn shaorsa air a cosnadh, ged a lean an còmhrag ri Sasann ri linn Eideird, agus ann an dàrna bliadhna de rioghachadh Eideard III, chaidh an t-sìth a nasgadh ri Alba, leis an do dh' aidich rìgh Shasainn gun robh Alba saor bho siud a-mach gu bràth bho thighearnas sam bith a bhith aig rìghrean Shasainn thairis oirre. Gus an t-sìth seo a dhèanamh na bu treise dh' aontaich Eideard gum biodh Ioanna, a phiuthar, air a pòsadh ri Dàibhidh, mac agus oighre rìgh Alba. Rinneadh an còrdadh seo sa bhliadhna 1328.
Comharran sònraichte a' bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
- Ron bhlàir, b' iad Ridire Tòmas Randolph, mac a pheathair, Morair Seumas Dùghlas agus Ridire Eideard Brus, a bhràthair fhèin, Seanalairean a b' àirde a bh' aig rìgh Raibeart os cionn na h-armailt, agus fodha fhèin. Chùm e obair riutha eadar a sia 's a seachd de bhliadhnachan na bha de chaistealan san rìoghachd a spìonadh bho na Sasannaich.
- Mar sin, ro àm a' bhlàir, b' e Caisteal Sruighlea an daingneach a bu chudromaiche a bha nis aig na Sasannaich ann an Alba. Nuair a chunnaic 's a chuala àrd-mhaithean Shasainn mar a bha an gnothach, thug iad taic don rìgh gus am falbhadh e fhèin do Alba air cheann armailt cho lìonmhor 's a b' urrainn dha thogail. Chaidh saighdearan Sasannach, Èireannach, Cuimreach 's fiù na h-Albannaich na bha an aghaidh Bruis fhathast a thogail còrr is 20,000 fear, eadar choisichean is eile, 's thriall an rìgh fhèin a-nall do Alba air an ceann.
- Bha fios aig gach inbhe shluaigh air a' Ghàidhealtachd cho math 's air a' Ghalltachd, dè ris am faodadh sùil a bhith aca nam faigheadh rìgh Shasainn cothrom ruith mar thuil thairis air an tìr a-rithist. Chan eil iomradh air gu robh uiread riamh roimhe de na Gàidheil an aon bhlàir còmhla ris na Goill, 's a bh' ann latha Allt a' Bhonnaich.
- A rèir Seanalair Stiùbhairt bha ochd cinn-fheadhna dheug seo a leanas an làthair an latha ud: an Camshrònach, an Caimbeulach, am Frisealach, an Granndach, MacAoidh, MacCoinnich, MacCuaraidh, MacGillEathain, MacGriogair, MacPhàrlain, Mac a' Phearsain, Mac an Tòisich, am Mengiseach, an Robasdanach, an Rosach, an Rothach, an Sincleireach agus an Sutharlanach. A rèir Seanalair Christison tha na Dòmhnallaich, na Gòrdanaich, na Gunnaich agus na Siosalaich ag agairt gun robh na cinnidhean ann cuideachd.
- Tha e soilleir gu robh na Gàidheil a' dèanamh suas roinn nach bu bheag de armailt na rìoghachd an latha ud. A dh' aindeoin gach tional a bh' ann, a tuath is deas, cha bu mhotha na eadar 5,0000 is 6,000 saighdear a fhuair an rìgh chun na h-àraich. Bha seo beagan na bu mhotha na an ceathramh cuid den fheachd Shasannach. Bha na Sasannaich air an armachadh fada na b' fheàrr cuideachd, agus bha na fir-bogha Cuimreach annns an airm air an ionnsachadh gu foirfeachd ann an cleachdadh an cuid fhèin de eòlas arm.
Innleachd is ullachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Threòraich Raibeart Brus an t-arm sìos do chòmhnard a tha faisg air Sruighlea ris an abrar a' Phàirc. 'S ann dlùth don Phàirc sin agus air grunnd na b'ìsle a dh'fheumadh an t-arm Sasannach gabhail seachad tro bhoglaich is shruthan uisge. Bha mar seo roghainn làraich aig na h-Albannaich.
Cha b' urrainn dha na Sasannaich Sruighlea a ràining bhon àirde an ear, far an robh an talamh ro bhog, no bhon àirde an iar, far an robh coille dhùmhaill. A bharrachd air sin, leag na h-Albannaich rè na h-ùine a bha iad a' campachadh ann craobhan air slighean anns a' choille agus chladh iad àireamh mòr shlochd anns an talamh chòmhnard; chuir iad breug-riochd de bharrach is feur air na slochdan.
Bha ceann a deas an airm a' ruigsinn gu bruachan Allt a' Bhonnaich agus bha an t-airm na laighe air gach taobh rathaid shean Ròmanaich a b' e aon de an dà slighean a b' urrainn dhan eachraidh Sasannaich a chleachdadh. Bha àireamh mòr sheirbhiseach, gillean cartach, co-chàirdean 's a leithid sin, aig nach robh airm mar bu chòir, agus fir le airm, ach na thàining ro fhadalach airson trènadh, a' leantainn a' chaimp. Dh'òrdaich am Brusach an dream sin uile air falbh gu gleann air cùlaibh a' chnuic, ris an abrar "Cnoc nan gillean" bhon latha sin, a tha ri ear-thuath air àite na h-armailt.
An dèidh sin, chaidh an t-airm a roinn mar seo: an tùs-feachda, fo Thòmas Randolph, na b' fhaide mu thuath faisg air Cille Naomh Ninean; roinnean fo Sheumas Dùghlas agus Eideard Brus gu a làimh cheart ri taobh an rathaid Ròmanaich; agus an roinn fo Raibeart Brus fhèin agus an eachraidh fo Robert Keith, an t-Iarla Marasgal, mar chùl-chuideachd, na bu doimhne anns a' choille.
A' chiad latha den bhlàr[deasaich | deasaich an tùs]
Air feasgar 23 an t-Iuchair dhlùthaich an t-arm Sasannach riutha. Dh'fhuasgail iad gun toir an tùs-feachda fo Iarla Gloucester agus Iarla Hereford aghaidh air na h-Albannaich taobh an rathaid Ròmanaich, agus gum marcaich aig an aon àm 600 ridirean fo Ridire Robert Clifford agus Ridire Henry Beaumont du ruigsinn na h-Albannaich bho an cùl, far an robh dùil aig na Sasannaich gum biodh an t-airm Albannach a' teicheadh.
Chunnaic fear de mharcaichean a' thùs-feachda, Henry de Bohun, rìgh Raibeart le còran òir air a chlogaid agus a' giùlan tuagh-chatha stàilinn na làimh. Chaidh e air adhart a' Bhrusaich leis a shleagh, ach nuair a bha e gu bhith aige, mharbh am Brusach e le beum a thuagh-chatha cho làidir 's a deach an tuagh tron chlogaid 's tron chlaigeann aig de Bohun, a thuit marbh às a dhiollaid. As dèidh sin chuir an roinn fon rìgh aghaidh air an tùs-feachda Sasannach. Oir bha duilgheadasan gu leòr aig na marcaichean mu thràth air sgàth na slochdan falaichte, thug iad teicheadh.
An uair sin mhothaich am Brusach don bhuidheann aig Clifford is Beaumont, agus chuir e a-mach an roinn Thòmais Randolph nan aghaidh. Chuir Randolph na daoine aige ann an schiltron (cearcall de shleaghadairean leis na sleaghan aca air an cur a-mach às a' chearcall) faisg air Cille Naomh Ninean. Ged a chuartaich na marcaichean Sasannaich iad agus ged a bha iad a' toirt aghaidh orra bho gach taobh, chùm na saighdearan aig Randolph riutha, agus nuair a ghluais iad air adhart chun buidheann nam marcaichean gus an roinn, theich na Sasannaich.
An dàrna latha den bhlàr[deasaich | deasaich an tùs]
Gus uisge a thoirt chun nan each aca agus gus campachadh ann an àite às am faodadh iad aghaidh a chur air an airm Albannach air talamh fosgailte sa' mhadainn, chaidh an eachraidh Sasannach tarsainn air All a' Bhonnaich. Ge-tà, nuair a chunnaic am Brusach anns a' mhadainn de 24 an t-Iuchar gun robh an eachraidh air a cuartachadh air trì taobhan leis an allt 's an leas-abhainn aige, agus a' choisridh air air an taobh eile den uisge, dh'fhuasgail esan aghaidh a chur orrasan.
Chaidh an roinn aig Eideard Brus an toiseach, le Allt a' Bhonnaich air a làimh cheart; an roinn aig Seumas Dùghlas air a làimh cheàrr agus beagan air a chùlaibh; agus beagan air cùlaibh agus air làimh cheart roinn Dhùghlais an roinn aig Thomas Randolph, le Pelstream (leas-abhainn na h-uillt) air a làimh chlì. Cha b' urrainn do na marcaich gluasad mar bu chòir anns an àite stainnte agus mar sin cha robh an tairbhe gnàthach aca air saighdearan-coise Albannach. A bharrachd air sin, cha b' urrainn do na fir-bogha Sasannach losgadh chun na h-Albannaich gun chunnart gum marbhadh iad na marcaichean aca fhèin; agus nuair a chaidh na iad gu cliathach a' bhlàir, ruaig an eachraidh Albannach fo Robert Keith iad.
As dèidh ùine, thòisich an eachraidh Sasannach ri lagachad. Nuair a chunnaic am Brusach sin, chuir e càch na saighdearan aige fo Aonghas MacDhòmhnaill chun a' bhlàir. Thuig Iarla Pembroke agus Ridire Giles D'Argentan gun robh am blàr air chall agus chuir iad ìmpidh air Eideard II falbh gus am beatha aige a shàbhaladh. Chaidh na h-Albannaich na bha air cùlaibh Chnuic nan Gillean air adhart an uair sin. Nuair a chunnaic a' choisridh Albannach iad, bha iad a' smaoineachadh gur e arm eile aig a' Bhrusach a bha annta, agus leis na fir-bogha a' tilleadh agus a' bhratach rìogail Shasannach a' fàgail a' bhlàir, ghabh iad eagal agus theich iad le maoim.
Teicheadh Eidird II[deasaich | deasaich an tùs]
Dhiùlt Ridire Philip Mowbray, fear-gleidhidh Chaisteil Shruighlea, an rìgh Sasannach a leig a-steach don chaisteal, on a bhiodh aige an dèidh a' bhlàir ris a' chaisteal a ghèilleadh agus bhiodh an rìgh na phrìosanach. Mar sin, thionndaidh Eideard II le mu 500 marcaichean aige gu deas, agus Seumas Dùghlas gan ruagadh le 60 marcaichean aige fhèin. Rug iad na Sasannaich seachad air Gleann Iucha, agus ged nach b' urrainn dhaibh aghaidh a chur orra, chùm iad gan ruagadh agus sàrachadh gus am faigh iad gu Dhùn Bharra. An uairsin thill Dùghlas leis na h-eich a dh'fhàg na Sasannaich a-muigh air a' chaisteal; dh'fhàg Eideard II air a' bhàta a gu Bamburgh, agus an uairsin gu Bearaig, gus feitheamh airson càch an airm aige.
Na chaill Sasann[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit mu 4,000 Albannaich agus còrr is 10,000 Sasannaich anns a' bhlàr. Ghlac na h-Albannaich mòran creiche (a-rèir Manach de Mhalmesbury fiach £200,000 de airgid an ama siud) agus mòran phrìosanach, gu seachd àraidh Iarla Hereford, agus chaidh èirig mhòr a phàigheadh air an son. Anns na h-iomlaidean seo, fhuair Raibeart Brus air ais a bhean, a nighean, a phiuthar Cairistìona (bha a phiuthar Màiri saor bho 1312) agus Robert Wishart, Easbaig Ghlaschu na bha nam prìosanaich rè ochd bliadhna.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ronald McNair Scott: Robert the Bruce, King of Scots, Canongate Books, 1996
- David Ross: Scotland - History of a Nation, Geddes & Grosset, 2002
- G. W. S. Barrow: Robert Bruce and the community of the realm of Scotland, Edinburgh University Press, 2005


text:
Herbert Simon
B' e eaconamaiche agus eòlaiche-inntinn às na Stàitean Aonaichte a bha ann an Herbert Alexander Simon (15 an t-Ògmhios 1916, Milwaukee, Wisconsin – 9 an Gearran 2001, Pittsburgh, Pennsylvania).
Bha e na ollamh aig an Oilthigh Charnegie Mellon. Bha e ag obair anns na roinnean "cognitive psychology", eòlas coimpiutair agus leasachadh-rianachd cuideachd.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1978.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
Iar n-imcosaid Conaill Cernaig do amal robo data les, dolleici am buidin Conculaind. {folio 3b2} Maith sin, ol.ui. a
p.152Cuculaind, a catbuadaig Bregh, a ligbrataig Line, a mactretill Emna, a lendain ban & ingen n-Ulad & Erend! Ni lesainm dit anú Cuculaind, uair is tussa qu urbaga faili la h-Ultai, doemh a morgresai & a morergalai & saighius a chert da gac aen uaidib, & ni nad roichet Ulaid uli, rosaigesi t'aenur, & adaimed fir Erend uili do gail & do gaisced & do gnima-s . Cid doid-si iarom an curadmir do lecadh di neoch aile la h-Ulta? uair ni tualaing nech de feraib Erend a cosnam frit. Tongu-sa a toing mo tuath immoro, ar Cuculaind, bid cia gan cend antí ragus dia cosnam frimmsae! Scaraid dano Bricriu friu arsin & tet a comhaidecht an t-sluaig, amal na denadh eter a n-imcosait.


text:
Glamaig
'S i beinn anns na Beanntan Dearga anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Glamaig. Tha a' bheinn ri taobh a deas Loch Sligeachain. Is cruth na beinn mar dà sgùrr càs le druim seang eadarra. Cumar reis bliadhnail bhon Taigh Seinnse aig Sligeachan suas Sgùrr Mhàiri, an sgurr searach. Is e An Coilleach an t-ainm air an sgurr siarach: Tha ceann siarach na beinn leth-sgurrachd agus stiallaichte, a' toirt coltas slige coilleaich ris.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 513 301


text:
Cothrom ùr do bhreabadairean
- 27 An Lùnasdal 2014
Thèid trì obraichean ùra a chruthachadh ann an gnìomhachas a' Chlò Hearaich is urras coimhearsnachd a' dol a cheannach trì beartan a leigeas iad a-mach air iasad.
Bidh na beartan a cheannaicheas Urras Coimhearsnachd Tuath-ghaoithe Mhuaitheabhail a' dol gu breabadairean ùra anns a' Phàirc, ann an Ceann an Loch, agus Ceann a Tuath na Hearadh.
Tha e air a bhith doirbh is daor do dhaoine beartan a cheannach iad fhèin.
Fon sgeama seo gheibh iad beart air iasad bho Urras Coimhearsnachd Tuath-ghaoithe Mhuaitheabhail is faodaidh iad na h-uimhir a phàigheadh air ais às dèidh dhaibh tòiseachadh air an obair.
Roinn
Tha an t-urras os cionn mar a thèid airgead bho thuath-gaoithe na Beinn Moire ann an Ceann a Deas nan Loch a roinn sa choimhearsnachd.
"Tha sinne mothachail gu bheil airgead againn agus gu bheil daoine ann a chuireadh feum air cuideachadh agus bha sinne a' faicinn bhreabaidearan a' freagairt sin", thuirt Cathraiche Urras Coimhearsnachd Tuath-ghaoithe Mhuaitheabhail, Iain MacÌomhair.
"Chan e a-mhàin gun cuidicheadh e breabadairean anns an sgìre ach cuideachd an Clò Hearach.
"Tha e a' ciallachadh gu bheil sinn a' dèanamh feum den airgead, a' cruthachadh obraichean agus a' dèanamh feum dhan choimhearsnachd, an àite a bhith a' dèanamh feum dhan bhanca", thuirt e.
Thuirt Mgr MacÌomhair gur e cothrom a tha seo do dhaoine a tha eòlach air a' ghnìomhachas mar thà agus feadhainn a tha airson tòiseachadh ann.
Leudachadh
Dh'innis e cuideachd gum bi cothrom ann leudachadh air an sgeama seo agus taic a chur ri pròiseictean eile an uair a bhios an tuath-gaoithe deiseil agus ag obair.
"Bhiodh sinn ann an suidheachadh tòrr na b' fheàrr nam biodh càbal a' tighinn tarsainn air a' chuan agus gum faiceadh sinn tuath-gaoithe a' dol an-àirde.
"Tha sinne ann an sheo le airgead agus cha deach càil a chur dhan talamh fhathast is mar sin chan e rud a th' ann a mhaireas mar bu mhiann leinn, ach aig an ìre seo, an t-airgead a th' againn, tha sinn ga chur gu feum.
"Chan eil ann ach toiseach-tòiseachaidh. Nan tachradh an tuath-gaoithe agus am màl a gheibheadh sinn, bheireadh sin sinn gu ìre", thuirt e.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc. xx.iii., alias .dcccc.24.
Longus di Gallaibh for Locha Eirne cor innriset innsi ind Locha & na tuatha imbi sancan. A n-derghe dind Loch isint shamhradh ar ciunn.
Gaill for Loch Cuan & Mael Duin m. Aedha, ridomna In Coicidh, do thotaim leu. Nochobhlach mar de Ghallaibh Locha Cúan do badhadh oc Fertais Rughraighe, du inro badudh noí cét aut eo amplius.
Sloghadh la Gothbrith h. n-Imair o Ath Cliath co Luimnech co fargbadh slogh dimar dia muintir la m. n-Ailche.
Mochta, epscop Oa Neill & sacart Aird Macha, in pace quieuit.
Muiredach m. Domnaill, tanuse abad Aird Macha & ard-maer Oa Neill in Deiscirt & comurba Buiti m. Bronaigh, cenn adcomairc fer m-Breg n-uile ocaibh cleirchibh, quinto die Kalendarum Decimbrium uita descessit.
Mael Mordha m. Conghaile, princeps Daiminnsi, quieuit.


text:
LEUGH mi a’ chuid as motha den iomadh eachdraidh-beatha a sgrìobh Roger Hutchinson, Calum’s Road ’nam measg, agus ’na mo bheachd-sa, se The Silent Weaver: The Extraordinary Life and Work of Angus MacPhee (Birlinn, £8.99) as fheàrr air fad.
Saoilidh mi gu bheil dà adhbhar air a-seo. Bha bòidhchead neònach mu bheatha Aonghais, a ghabhas a chur an céill an ìomhaighean làidir: torann cruidhean nan each air machair Uibhist nuair dh’fhalbh e dhan chogadh còmhla ri chàirdean sna Lovat Scouts ann an 1939; na rudan iongantach a bhiodh e a’ fighe á feur, á flùraichean, á duilleagan agus á badan clòimhe anns na lethcheud bliadhna a thug e ’na euslainteach ann an Craig Dunain.
Se ’n t-adhbhar eile Hutchinson fhéin. Chaidh a thrèanadh mar naidheachdair, ach chan eil Gàidhlig aige, agus saoilidh mi gun robh Mac-a-Phì ’na chuspair coileanta dha, oir bhuineadh e do dhàrna leth an 20mh linn, ’s chan e rannsachadh eachdraidheil a bha dhìth air Hutchinson ach bruidhinn agus éisteachd ris na daoine a bha timcheall air ann an Inbhir Nis neo a bha eòlach air a chuid obrach.
Gabhaidh beatha Mhic-a-Phì innse ann am faclan sìmplidh. Rugadh e ann an 1915. Thogadh e san Ìochdar an Uibhist a-Deas. Bha e ’na dhuine àrd grinn, air leth math le eich (a bha pailt san eilean ri linn). Cha robh feum air saighdearan eich san dàrna cogadh ’s chuireadh na Lovat Scouts ’nam freiceadain dha na Faeroes. An ceann sia mìosan thàinig tinneas inntinn air Aonghas agus chuireadh dhachaigh e. Sguir e a bhruidhinn. Chaidh e a-staigh do Chraig Dunain ann an 1946. Se bh’ aige “simple schizophrenia”.
Bha tuathanas aig Craig Dunain far am b’ urra do dh’Aonghas obair le eich. Chaidh e an sàs ann an ciùird Uibhisteach air an robh e eòlach, a’ dèanamh shriantan agus chliabh á feur (an Uibhist, muran). Cha do sguir e dh’fhighe fad lethcheud bliadhna. Bha e toilichte. Ann an 1996, an uair a dhùin an t-ospadal, chaidh a thoirt gu Taigh Uibhist. Dh’eug e ann an 1997 agus thiodhlaiceadh e ann an Àird a’ Mhachair.
Tha Hutchinson a’ mìneachadh car son a bha obair Aonghais cudromach. Tha e furasta fhaicinn car son a tha co-fhaireachdainn aige, mar shoìsealach, ris a’ chuspair. Oir seo cruth ealain cho non-elitist ’s a th’ ann.
Tha schizophrìnich tric ’nan luchd ealain. Tha ainmean aig an genre: l’art des fous (ealain an luchd cuthaich), l’art brut (ealain amh), outsider art, art extraordinary. Ach tha, neo bhà, ealain Aonghais trì uairean cho inntinneach. B’esan am fear mu dheireadh a ghnàthaich ciùird Ghaidhealach a bha cho sean ris na cnuic: mar tha an seanfhacal ag ràdh, “Ith aran, snìomh muran, agus bi am-bliadhna mar a bha thu ’n-uiridh.” Thug e air adhart i: dhèanadh e h-uile seòrsa rud á feur, bonaidean, adan, còtaichean, brògan. ’S chailleadh e ùidh sna rudan a dheanadh e cho luath ’s a bha iad dèanta: chailleadh iad dath, rachadh iad ruadh, donn, odhar, marbh, ’s bhiodh iad air an losgadh no an sadail a-mach. Gu fortanach, chaidh beagan dhiubh a ghleidheil le daoin’ eile.
Abair meatafor. Abair leabhar.


text:
Iain MacDhòmhnaill
Bha Iain MacDhòmhnaill (Beurla:Sir John A. Macdonald; 11 am Faoilleach, 1815 – 6 an t-Ògmhios, 1891) na ciad prìomhair Chanada, airson a' phartaidh Tòraidh (Liberal-Conservative Party of Canada). Chum e reachd eadar 1867 is 1873, agus a-rithist eadar 1878 is 1891 nuair a bhàsaich e anns an oifis. Thàinig a theaghlach à Glaschu do Chanada nuair a bha e còig bliadhna a dh'aois. Air sgàth 's gun do rugadh athair air a' Ghàidhealtachd, bha Gàidhlig fhileanta aige.
Ann an 1867 - am bliadhna nuair a chaidh Canada a chruthachadh mar tighearnas den mhonarcachd Bhreatannaich - chaidh Iain MacDhòmhnaill a dhèanamh na ridire le Ban-rìgh Bhictoria.


text:
Ceann Loch Gilb
'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann an Ceann Loch Gilb (Beurla: Lochgilphead). Tha am baile suidhichte air bruach cladh-abhainn Chrìonan aig ceann Loch Gilb a tha na phàirt den Loch Fìne. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 2′ 24″ Tuath agus 5° 26′ 24″ Iar.
Tha timcheall air 3,000 duine a' fuireach an seo.
Tha Caisteal Cill Mhoire a chaidh a thogail anns an 19mh linn, rud beag air àird a deas a’ bhaile.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR 857 883


text:
Saint John's, Antigua agus Barbuda
'S e prìomh-bhaile Antigua agus Barbuda a tha ann an St John's, dùthaich bheag anns a’ Mhuir Cairibianach. Leis a’ phort-mara aige 's e teas meadhan malairteach na dùthcha a th’ ann cuideachd. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1632. Tha an Sir Vivian Richards Stadium san àird an ear a’ bhaile. Bha mòran gèamaichean criogaid an seo anns a' Chupa na Cruinne Criogaid 2007.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Map St. John's aig Caribbean-On-Line.com


text:
Sgoil Ghàidhlig eile do Ghlaschu
- 7 An Gearran 2013
Thèid bun-sgoil ùr Ghàidhlig a stèidheachadh ann an Glaschu.
Dh'innis Riaghaltas na h-Alba gun cuir iadsan £800,000 ris an leasachadh aig sgoil Ghleann Dail ann am Pollokshields ann an taobh a deas a' bhaile.
Bidh sgoil Bheurla cuideachd air an làraich.
Dh'fhosgail a' chiad sgoil Ghàidhlig ann an Glaschu ann an 1999.
Iarrtas
Tha i air a bhith stèidhichte aig Woodside sa bhaile - le sgoil-àraich, bun-sgoil is àrd-sgoil air an làraich - bho 2006 is tha iarrtas son foghlam tro mheadhan na Gàidhlig sa bhaile a' sìor fhàs.
"Tha sinn air leth toilichte gu bheil airgead a' tighinn bhon riaghaltas son na pròiseict seo", thuirt Ceannard an Fhoghlaim aig Comhairle Bhaile Ghlaschu, Steaphan Curran.
"Còmhla ri airgead bhon chomhairle fhèin, bidh seo a' ciallachadh gun urrainn dhuinn goireas a chruthachadh son 200 sgoilear.
"Bidh cothrom a bharrachd ann son tidsearan Gàidhlig ann an Glaschu agus bheir seo cuideachd uallach far na sgoile aig Woodside", thuirt e.
Dragh
Tha e coltach ge-tà gu bheil dragh air cuid de phàrantan gum bi a' bhun-sgoil ùr air an aon làraich ri sgoil Bheurla.
"Tha mi a' smaointinn gun robh pàrantan a' faireachdainn nach robh cothrom aca a bhith a' faighinn a-steach dhan deasbad trath gu leòr agus gu bheil co-dhùnadh no dha air an dèanamh mar-thà", thuirt Bruce Whyte bho Chomann nam Pàrant ann an Glaschu.
"S e sgoil Ghàidhlig a bhios ann agus 's e tidsear Gàidhlig a bhios san cheannard ach tha deasbad ann mu dheidhinn dè an ìre de Ghàidhlig a bhios anns an sgoil, dè an ìre de Ghàidhlig a bhios san talla-bhidhe no san raon-cluiche agus tha sinn a' bruidhinn ris a' chomhairle mu dheidhinn sin agus tha sinn air na draghan sin a thogail", thuirt e.
Chan eil Comhairle Bhaile Ghlaschu air beachd a nochdadh air na draghan sin aig an ìre seo.
Thathas an dùil gun tòisich obair air an sgoil ùr san t-Sultuin am bliadhna agus gum fosgail i ann an 2015.


text:
Jean-Jacques Rousseau
B’ e Jean-Jacques Rousseau (Genève, 28 an t-Ògmhios 1712 – Ermenonville, 2 an t-Iuchar 1778) sgrìobhadair agus feallsanaiche à Genève san Eilbheis.[1]
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Rousseau do theaghlach iriseal Pròstanach. Bha athair na uaireadairiche agus chaill e a mhàthair nuair a bha e uabhasach òg. 'S piuthar athar a thog e suas. Cha do deach e idir chun an oilthigh ach bha e na fhoghlainnteach fo nòtair.
Dh’fhàg e Genève ann an 1728 is chaidh e chun na Frainge. Chuir e seachad mòran bhliadhna an siud is e a’ fuireach ann an Chambéry, far a leughadh e tòrr is far an do leig e dheth a’ Phròsdanachas. Bha e fo bhuaidh a’ Bhan Iarla Warens, a leannan. Ann an 1742 chaidh e gu Paras. Chruthaich e siostam ùr airson Ceòl a sgrìobhadh is bha e na rùnaire Tosgair na Frainge ann an Venise fad bliadhna. Phòs e le Thérèse Levasseur ann an 1768 an dèidh còignear chloinne fhaighinn leatha.
Bha e an sàs ann an Encyclopédie a chuir D’Alembert agus Diderot air dòigh agus fiù 's bhuannaich e duais airson a’ chiad rud a sgrìobh e, air an robh Discours sur les Sciences et les Arts, ann an 1750. Thill e gu Genève ann an 1752. B’ fheudar dha a ghabhail ris a’ Phròstanachas gus a chuid chòirichean mar neach-dùthcha fhaighinn air ais. 'S ann an-siud far an do sgrìobh e leabhar eile, Discours sur l’origine de l’inégalité entre les Hommes ann an 1755. Bha Rousseau dhen bheachd gur e creutair sona sunndach nàdarra a bh' ann na daoine, is gur e dìreach saoghal nan daoine fhèin a bha a’ cur dragh oirnne.
Sgrìobh e dà leabhar cudromach ann am Montmorency, nuair a bha e na thàmh aig taigh Madame D’Epinay. Julie ou la nouvelle Eloise (1761) Ann an Du Contract Social (1762) sgrìobh e mu dheidhinn na daoine anns a’ chomann shòisealta, saorsa agus ar dleastanasan. Ann an Emile ou de l’Education (1762) bheachdaich e mu dheidhinn an Fhoghlaim is na creideamhan. Fhuair a dubh-chàineadh bho ùghdarrasan na dùthcha is b’ fheudar do Rousseau An Eilbheis fhàgail. Chaidh e thall gu Breatainn còmhla ri David Hume.
Thill Rousseau gu Paris ann an 1770 is bhàsaich e ann an Ermenonville ann an 1778.
Creideamh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha chuireadh idir Rousseau a chuid earbsa ann an creideamh nan daoine (eaglaisean) neo fiù 's anns na leabhraichean cràbhach (uile air an eadar-theangachadh). Tha fhios againn gun do thionndaidh Rousseau gu bhith na Chaitligeach nuair a bha e dìreach 17, ged an do thogadh e ann an Genève Pròstanach. Ach leig e dheth an Eaglais Chaitligeach nuair a bha e 42 ans, air adhbharan poilitigeach. Ann an 1768 phòs e ri Thérèse Levasseur aig Taigh-cùirte ann am Bourgoin, san Fhraing, ach cha d’ fhuair am pòsadh sin beannachadh na h-eaglaise idir, is le sin, a-rèir na laghan a bh' ann aig an àm sin, cha robh am pòsadh laghail co-dhiù. Mar a thuirt esan fhèin: S’ e Crìosdaidheachd a th’ annam, fìor Chrìosdaidh a-rèir an t-soisgeul co-dhiù, ach chan eil mi nam fhear-leantail nan sagart, ach dìreach fear-leantail Iòsa-chrìosd.[2] Tha sin a’ sealltainn gur e Crìosdaidheachd anabarrach a bh' aige, as aonais sgoilearachd diadhaireachd sam bith; Dhiùlt Jean-Jacques Rousseau meadhanaireachd: gun sagartan, gun ministearan, gun diadhairean, cha robh e a’ creidsinn anns na mìorbhailean, neo ann an teagasg a’ pheacaidh-gine nas motha. 'S seòrsa dhe deism reusanta a bh' ann a chuid Chrìosdaidheachd, a fhuair e bho Bhernard Lamy agus Nicolas Malebranche.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Projet concernant de nouveaux signes pour la musique (1742)
- Dissertation sur la musique moderne (1743)
- Discours sur les Sciences et les Arts (1750)
- Discours sur la vertu du héros (1751)
- Le Devin du village (1752)
- Narcisse ou l’amant de lui- même (1753)
- Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes (1755)
- Jugement du Projet de paix perpétuelle de Monsieur l'Abbé de Saint-Pierre (1755)
- Examen de deux principes avancés par M. Rameau (1756)
- Dictionnaire de Musique (1755 - 1767)
- Lettre sur la Providence (1758)
- J.-J. Rousseau, Citoyen de Genève, à M. d'Alembert sur les spectacles (1758)
- Lettres morales (1757 - 1758)
- Julie ou la Nouvelle Héloïse (1761)
- Du Contract Social (1762)
- Émile ou de l’Education (1762)
- Lettres écrites de la Montagne (1764)
- Lettres sur la législation de la Corse (1764)
- Projet de constitution pour la Corse (1765)
- Les Confessions (1765 - 1770)
- Considérations sur le gouvernement de Pologne (1770 - 1771)
- Pygmalion (1771)
- Essai sur l’origine des langues (1781)
- Émile et Sophie, ou les Solitaires (1781)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Je suis chrétien, et sincèrement chrétien, selon la doctrine de l'Évangile. Je suis chrétien, non comme un disciple des prêtres, mais comme un disciple de Jésus-Christ.


text:
Pònair
'S e sìol ri ithe dhen sheòrsa Phaseolus vulgaris (ainm Laideann) a th' ann am pònair.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e fear dhe na stuthan bìdh as sine na cruinne a th' anns a' phònair, is iad aig cridhe diathad nan daoine bho mhìltean dhe bhliadhna. Tha am pònair a-measg na prìomh lusan a challaich dh'fhàs na daoine.
Thòisich fàs na pònaire ann an ceann a deas Mheagsago o chionn mu 7000 bliadhna R.C. Dh'fhàsadh na Tùsanaich pònair geala, dubha agus gach seòrsa is a h-uile dath eile. A bharrachd air sin, bha sìol beag agus mòr aca.


text:
Poilinèis na Frainge
'S e bhuidhean de h-eileanan a tha fo smachd na Fraingich a tha ann an Poilinèis na Frainge (Fraingis: Polynésie française, Cànan Tahitianais: Pōrīnetia Farāni). Tha iad nan laighe anns a' Chuan Sèimh. 'S e Tahiti aon de na h-eileanan as ainmeile ann an Roinn a' Chuain Shèimh. Tha am prìomh-bhaile, Papeete ann an Tahiti.
Tha na h-eileanan Na Marquesas pàirt de Phoilinèis na Frainge cuideachd.
-
Baie de Cook ann am Moorea
-
Mont Otemanu ann am Bora-Bora
-
Satellite view of the Iles Gambier
-
-
Fakarava lagoon
-
Baie des traîtres, Hiva `Oa
-
-
-
Boireannaich à Tahiti air an tràigh, le Paul Gauguin (1891)
-
-


text:
Toronto
'S e Toronto am baile as motha a tha ann an Canada. Cuideachd tha e na phrìomh bhaile Roinn Ontairio. Tha 2.5 millean duine a' fuireach anns a' chathair fhèin agus faisg air 6 millean anns an sgìre. Tha am baile suidhichte air taobh tuath Loch Ontario.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Christopher Plummer (1929): Actair.
- Stephen Harper (1959). Ann an 2006 chaidh a thaghadh mar Phrìomh-mhinistear Chanada.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Nis, Leòdhas
Sgìre ann an ceann a tuath Eilean Leòdhais. Tha mu 16 bailtean beaga anns an sgìre: (tuath gu deas): Eoropaidh, na Còig Peighinnean, an Cnoc Àrd, Am Port (Port Nis), Lìonal, Tàbost, Suainebost, Cros, Cros-Sgiogarstaigh, Eoradal, Adabroc, ÀAird Dhail, Dail bho Thuath, Dail bho Dheas, Sgiogarstaigh agus Cuishader. Chan eil coimhearsnachd anns an Aonadh Eorpach nas fhaide chun an iar-thuath na Nis. Tha a' Ghàidhlig nas treasa ann an Nis na tha i ann am pàirt sam bith eile de Leòdhas; tha mu 75% ga bruidhinn.
Tha cunntas-sluaigh 2001 ag ràdh gu robh beagan nas lugha na 1,000 duine ann an Nis aig an àm. Ann an 1831 bha nas motha na 3,000 duine ann.
A h-uile bliadhna aig deireadh an Lùnastail bidh deichnear a dol a-mach bho Nis gu Sula Sgeir airson 2,000 guga (sùlaire òg) a mharbhadh.
'S e Sgoth an t-anim th' air an t-seorsa bàta a bhathar a' cleachdadh le na Nisich airson iasgach agus tha urras ann a-nis (Falmadair) airson bataichean a chumail ann an deagh òrdugh.


text:
Posted by liam on May 24th, 2010
’S mòr am buaidh a tha aig Shakespeare gus an latha an-diugh air an dòigh anns a’ bhiodh sinn a’ coimheadaibh air eachdraidh agus gu h-àraidh air duine sònraichte ann an eachdraidh na h-Alba, an rìgh Mac Bheatha. Tha sinn uile eòlach air an dealbh-chluich a sgrìobh Shakespeare agus an naidheachd a thug e dhuinn – ciamar a mhortadh MacBheatha an t-seann rìgh, Donnachadh, ri cealgaireachd.
Deagh-sgeul, ach cha b’ e sin an fhìrinn.
Tha fhios againn an-diugh nach b’e ain-tighearna neo sglaimir a bh’ ann. Cha do ghoid MacBheatha an crùn anns an dòigh a bha Shakespeare agus sgrìobhadairean Gallda a’ creidsinn na ceudan bliadhna as a dheaghaidh.
Cha robh an rìgh Donnachadh na bhodach nuair a chaidh a mharbhadh, ann an cath, is dòcha, a’ sabaid ann aghaidh MacBheatha. A-rèir an siostam politeagach aca aig an àm, bha ceart aig MacBheatha air a’ chrùn cuideachd.
Ach aig deireadh an naoidheimh linn deug, sgrìobh Ionatan MacFhionghain an naidheachd a leanas anns a’ phàipeir aige, Mac-Talla. Chì sibh dè cho làidir a bha buaidh Shakespeare air an naidheachd aige mu dheidhinn MacBheatha.
Mac Bheatha, Righ na h-Alba
Tha e air a ràdh gu’n d’fhuair Mac Beatha Crùn na h-Alba troimh mortadh Rìgh Donachadh ’sa bhliadhna 1039 aig Both-nan-gobhain faisg air Eiliginn. Dh’fheuch e le riaghladh firinneach agus ceart a dhèanamh suas air son an droch obair a rinn e fhaotainn greim air a’ chrùn. Thug e duaisean airgiod do Roimh, agus fearannan farsuing do’n eaglais, agus duaisean lìonmhor do’n bhochd, ach tha e coltach nach d’rinn iad seo uile feum “fois a thoirt dha bho na bruadaran oillteil a bha a’ cur dragh air gach oidhche.” Ged a thug e seachad uiread do’n t-sluaigh, cha d’fhuair e mòran cuideachadh bho’n chlèir, ni mò an d’thug an sluagh fois dha. Cha do chord an doigh a ghabh e greim air an righ-chaithir riu riamh, agus dh’fhàs e nis ain-tighearnail mar a bha e smuainteachadh gu’n robh a chumhachd dol am mòid. Rinn e nàmhaid làidir dha fhein ann Macdubhaich, Fiofa, leis a’ chreachadh a rinn e air, agus theich am morair sin le daoine mòra eile gu Calum a’ chin mhòir, mac Dhonachaidh, a bha an deigh teicheadh gu Cumberland, agus chomhairlich e an righ-chaithir a ghabhail. Chaidh Suaird Iarla Northumberland agus a mhac Osbert gu Albainn còmhla ri Calum ’sa bhliadhna 1054. An deigh dian chogaidh anns an deach Osbert a mharbhadh chaidh an ruaig an deigh Mac Beatha gu Lumphanan an siorrachd Abareadhain far an robh e air a mharbhadh le Macdubhaich an 1054 an deigh rioghachadh còig bliadhna deug.
— Mac-Talla, Desember 29, 1899.
podcasts | 117 Comments »


text:
Nach math an obair a tha am Bòrd a' dèanamh, improbably says Gilleasbuig agus e a-mach air Ulpan a-rithist
Aidh a chàirdean, nach math an obair a tha Bòrd na Gàidhlig
a’ dèanamh na làithean-sa, a’ tionndachadh chòrnairean agus a’ comharrachadh
chlachan-mìle.
Tha Gilleasbuig dhen a’ bheachd gu bheil am
Bòrd gu seachd àraid àraidh air urram airson an dòigh ’san do bhrosnaich iad sgeama Ùlpain.
Mar a tha cuimhn’ againn uile chaidh an cùrsa iomraiteach seo chur air bonn leis
a’ Bhòrd mu 2005/6 am measg brathan-naidheachd nach robh gann, agus ged a bha feadhainn nar measg caran teagmhach an
toiseach, bha am meadhan-ionnsachaidh cànain soirbheachail seo a-riamh “a’
stèidheachadh slighe shoilleir adhartais” mar a thuirt Aithisg Bhliadhnail a’
Bhùird ann an 2007, agus mòran ga mholadh:
Tha e fìor gun deach an targaid a sheatadh
leis a’ Bhòrd ann an 2010 – 1,600 neach às dèidh crìoch a chur air a’ chùrsa
aig deireadh mìos a’ Mhàirt 2012 – a chall, ged nach robh na h-àireamhan ach mu
1,600 gann. A dh’aindeoin sin dhèilig am Bòrd ris a’ chall seo mar an adhartas mòr a bh’ann an dà-rìribh, le bhith fuireach buileach balbh mu dhèidhinn agus
cumail orra toirt seachad taic-airgid mar na sligean.
Tha e fìor cuideachd gum b’ àbhaist do 'Illeasbuig fhèin a bhith meas a’ Bhùird àiridh air càineadh, ach dh’fhalbh na làithean sin nuair a fhuair e pasgan donn bàn sa phost agus a-nise tha e faicinn gun deach leasanan ionnsachadh, modhanan-obrach a leasachadh agus gu bheil làn uair againn gluasad air adhart.
’S gann gun gabh a chreidsinn ach fhuair am
Bòrd trod bho dhuine mosach no dithis mun £1.1 millean agus an còrr a chaidh a
chur ri chèile às an sporan phoblach airson na h-iomairt iomraiteach seo a thacachadh, gun buaidh sam bith ri fhaicinn, ach cha robh sin idir cothromach oir, mar a tha Gilleasbuig ga fhaicinn, chaidh
an t-airgead sin a-steach dhan eaconomaidh ionadail ann am feadhainn dhe na
sgìrean as iomallaiche agus as mò feum ann an Alba, leithid Dùn Èideann,
teas-meadhain Ghlaschu agus Obar-Dheathainn.
Tha BBC Alba, a th’ air a leithid de chliù
a choisinn bho chionn ghoirid, agus rèidio Gàidhlig air a bhith sàmhach mun a’
chuspair seo sna naidheachdan aca agus tha iad glè cheart, a chionn ’s nach
robh ann ach £1.1M+, sùim beag biodach dha-rìribh an coimeas ri na tha ’adsan
a’ cosnadh.
Oir ’s e an rud as cudromaiche buileach,
nach can neach sam bith nar measg guth mu “Ùlpan”, no mu “£1.1M air chall gun sgeul air”, no
mu “bumalaireachd a’ Bhùird”. Oir ma nì neach critique dhe urracha mòra na Gàidhlig, chan eil ann ach ionnsaigh
pearsanta air na daoine chòir sin a bhitheas, tha mi creidsinn, glè thraing
an-dràsta ag obair a dh’ionnsaigh cùmhnant ùr a thoirt do Dheiseal airson cùrsa
ùr Ùlpain.


text:
Hamburg
'S e saor bhaile ann an taobh tuath na Ghearmailt a tha ann an Hamburg.
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hamburg ann an taobh tuath na Gearmailt, mu 100 cilemeatair air falbh bhon Chuan a Tuath. 'S e Hamburg am baile as motha ach aon anns a’ Ghearmailt as dèidh Berlin. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 1754317 duine a’ fuireach ann an Hamburg. 'S e baile agus stàit a tha ann an Hamburg mar a tha e ann an Berlin agus Bremen cuideachd. Anns a’ Chuain a Tuath tha trì eileanan, Neuwerk, Scharhörn agus Nigehörn, agus am pàirce nàdair Hamburgisches Wattenmeer a tha a’ buntainn ri Hamburg cuideachd. Taobh tuath air Hamburg tha Schleswig-Holstein agus 'san taobh a dheas tha Sagsainn Iòsail. Tha am pàirce-nàiseanta Lüneburger Heide suidhichte deas air Hamburg..
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cruth na tìre timcheall air Hamburg rèidh, chan eil cnoc nas àirde ach 116 meatair (Beinn Hasselbrack) ann.
Anns a’ bhaile tha tòrr aibhnichean, mar sin dheth canaidh iad: Venedig a Tuath ris. Seo na h-aibhnichean cudthromach:
- Elbe, an abhainn as cudthromaiche
- Alster
- Bille
- Este
- Flottbek
- Seeve
Tha dàm ann an Alster ann am meadhan a’ bhaile, mar sin tha dà loch-tasgaidh ann, an Außenalster (an loch as motha) agus am Binnenalster.
Sgìrean ann an Hamburg[deasaich | deasaich an tùs]
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Is e àite glè chudthromach anns a’ Ghearmailt agus anns an Roinn-Eòrpa airson malairt agus trafaig a tha ann an Hamburg. Is e Hamburg an sgìre as beartaiche anns an Roinn-Eòrpa, an dèidh Lunnainn, am Bruiseal agus Luxembourg[2]
'S e adhair-sheòladh an gnìomhachas as chudthromaiche ann an Hamburg (m.e.: Airbus Deutschland Gmbh). Tha ceimigeachd, bàtaichean, ola-thalamhain, bancaichean agus na meadhanan ann cuideachd. Tha foillsichearan chudthromach agus cliùiteach ann an Hamburg, m.e. Axel Springer AG, Gruner&Jahr neo Heinrich Bauer Verlag. A thuilleadh air sin, tha stèiseanan telebhisean m.e.: NDR, ARD agus an caochladh gnìomhachais ciùil ag obair anns a’ bhaile.
Ged nach eil Hamburg suidhichte aig a’ chladach tha an Elbe anns a’ bhaile domhainn agus leathann gu leòr airson port-mara cudthromach. Is e am port as motha air feadh a’ Ghearmailt a tha anns a’ phort Hamburg agus an dàrna phort as motha anns an Roinn Eòrpa. B’ e baile malairteach bhon meadhan–aoisean a bha ann an Hamburg agus chaidh margadh nan sèaraichean a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1558, a chiad mhargadh anns a’ Ghearmailt. Chan eil e glè chudthromach an-diugh.
An-diugh, ri taobh a’ phuirt, a’ mhalairt agus a’ gnìomhachas, tha Hamburg air toiseach le co-labhairtean agus fèillean cuideachd. Tha oilthigh agus colaisdean saidheansail ann an Hamburg.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhon 4mh linn bha daoine a’ còmhnaidh anns an sgìre far a bheil Hamburg an-diugh. Chaidh eaglais agus daingneachd a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 810 bho Teàrlach Mòr. B’ e Hammaburg an t-ainm a bha air an daingneach. Ach tro na linntean dh’atharraich Hammaburg gu Hamburg.
Bhon 12na linn bha àite malairt ann. Bhon a sheo dh’ fhàs am baile nas motha agus anns na meadhan-aoisean b’ e àite cudthromach a bha ann an Hamburg, is dòcha an àite a bu chudthromaiche anns an Hanse.
B’ e companaidh malairt eadar-nàiseanta a bha anns an Hanse. Chaidh a stèidheachadh le luchd-malairt à Lübeck, Rostock, Wismar, Hamburg agus bailtean eile anns a' Ghearmailt. Chaidh iad còmhla oir bha iad airson a bhith farpaiseach air taobh a-muigh a' Ghearmailt. Bha an Hanse glè shoirbheachail agus dh’fhàs e glè bheartach. Tro na bhliadhnaichean dh’atharraich iad bho comann mhalairt gu comann nam bailtean.
Aig an àm seo chaidh bathar a ghiùlain air a' mhuir agus na h-aibhnichean agus mar sin dh’fhàs spùinneadairean–mara nas treasa. B’ fheudar do fir-cheàirde fhulang cho fad air 300 bliadhna. B’ e Klaus Störtebeker an spùinneadair–mara as ainmeile aig an àm seo. Chaidh e a thoirt don phrìosan agus chaill e a cheann anns a’ bhliadhna 1401. Anns a' bhliadhna 1619 b’ e Hamburg am baile as motha air feadh a' Ghearmailt a bha ann an. Eadar an 16mh linn agus an 20mh linn bha Hambug a’ buntainn don Danmhairg agus pàirt dhen Ìompaireachd Naomh Ròmanach na Gearmailt. Anns a’ bhliadhna 1871 cheangail Hamburg ris an Deutsches Reich.
Anns an Dàrna Cogadh, anns an Iuchar agus an Lùnasdal 1943, nuair a leag itealanan bomaichean air Hamburg, chaochail eadar 40.000 agus 50.000 duine. B’ e Operation Gomorrha an t-ainm a bha air an gnìomh seo.
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e am prìomh-bhaile do Mhusicals anns a’ Ghearmailt a tha ann an Hamburg. Bidh tòrr Musicals ainmeile air an chluich an seo fhad a’ bhliadhna.
Tha opra agus cuirm-chiùil agus tòrr thaighean-cluiche mòra ann an Hamburg, m.e.:
- Thalia Theather
- Deutsches Schauspielhaus
- Ohnsorgtheather
Daoine ainmeil à Hamburg[deasaich | deasaich an tùs]
San 3 am Faoilleach 1809 rugadh Felix Mendelssohn Bartholdy, neach ciùil cliùiteach, ann an Hamburg.
- Otto Paul Hermann Diels - (1876 - 1954). Ceimigear.
- Gerhard Herzberg - (1904 - 1999). Ceimigear.
- Angela Merkel (1954). Neach-poileataigs.
Àiteachan inntinneach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e àite inntinneach agus iomraiteach air feadh na Roinn Eòrpa a tha ann an Reeperbahn. An toiseach b' e àite far an do rinn daoine ròpaichean a bha ann an Reeperbahn. Thàinig an t-ainm bhon fhacal Ghearmailtis "Reep" a tha a’ ciallachadh ròpa. An-diugh tha an t-sràid cliùiteach airson taighean-shiùrsachd, taighean-cluiche, ceòl agus Cabarett.
Tha an Reeperbahn anns a' cheàrn St.Pauli (Naomh Pauli), agus tha St.Pauli faisg air a’ phuirt. Mar sin tha tòrr taighean-seinnse agus taighean-òsda beaga anns a' cheàrn seo.
Faisg air an Reeperbahn tha am Fischmarkt (margadh-èisg). Ach cha do rèic daoine iasg a-mhàin, ach beathaichean eadar-dhealaichte agus tòrr rudan eile.
Ann an St. Pauli, faisg air am Fischmarkt, tha na Landungsbrücken, àite far a bheil na bàtaichean mòra a’ ruigsinn air Hamburg.
Eadar meadhan a’ bhaile agus am port tha an Speicherstadt, àite far a bheil tòrr seann ionadan-tasgaidh mòra. Chan eil sràidean ann ach cladhan-aibhnichean ris an canar Fleete. 'S e àite inntinneach agus brèagha a th’ ann an-diugh. Chan eil a h-uile taighean cleachdte mar taighean stòras-bhathair. Tha na h-oifisean agus na taighean-còmhnaidh daor an seo a-nis. Tha sia eaglaisean mòra ann an Hamburg agus 's e Eaglais Naomh Mìcheal an ìomhaigh a tha aig Hamburg.
Chan eil an taigh as sine den bhaile anns a’ bhaile fhèin ach air an eilean Neuwerk. 'S e taigh-solas a tha ann, chaidh a thogail anns a’ bhliadhna 1310.
- Hella Kemper, Kerstin Schmidtfrerick, Eva-Christiane Wetterer: Hummelbuch, Hamburg Brevier, Fiosrachadh mu Hamburg, Murmann-Verlag, Hamburg 2007, ISBN 3-86774-009-7 ('sa Ghearmailtis)
- Eckart Kleßmann: Geschichte der Stadt Hamburg. Eachdraidh Hamburg/Sabine Groenewold Verlage/Europäische Verlagsanstalt, Hamburg 2002, ISBN 3-434-52596-3 ('sa Ghearmailtis)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Hamburg ('sa Bheurla)
- Port Hamburg ('sa Bheurla)
- Hamburg travel guide - Wikitravel
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
-
-
-
-
-
-
Clach-chuimhe Bismarck
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Co- mheasgadhadh eadar Gearmailtis agus Niederdeutsch
- ↑ Eurostat News Release 63/2006: Regional GDP per inhabitant in the EU 25
- ↑ Stadt Dresden
- ↑ Annuaire de France
- ↑ SisterCities
Baden-Württemberg • Bayern • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sagsainn • Sagsainn-Anhalt • Sagsainn Iosail • Schleswig-Holstein • Thüringen


text:
Scrabble
'S e geama bùird a tha ann an Scrabble. Thathar a chluich air bòrd ceàrnagach 15 le 15 raointean agus 's e amas a' gheama faclan a chur sìos air a' bhòrd agus sgòr àrd fhaighinn gus buaidh a thoirt.
'S ann aig Hasbro, Inc. 's a tha còraichean air a' gheama sna Stàitean Aonaichte agus Canada agus aig Mattel sa chorr dhen t-saoghal.
Eachraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a dh'innleadh le fear Alfred Mosher Butts ann an 1938, stèidhichte air geama eile air a bheil Lexiko.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil Scrabble ri fhaighinn mar gheama-bùird ach tha e ri làimh mar gheama coimpiutair fon ainm Scrabble3D.


text:
Pròsdanachas
‘S e seòrsa dhe creideamh Chrìosdail a th’ann am Pròsdanachas (Laideann: Protestantes).[1] Anns a’ bhitheantas bheir am facal Pròsdanachas a-steach caochladh bhuidheann Chrìosdail a sgar bhon an Eaglais Chaitligeach ri linn an Ath-leachaschaidh anns an 16mh Linn,[2] neo buidhnichean le freumhan anns an fheadhainn sin neo fiù’s a bhios a’ com-pàirteachadh an cuid beachdan. ‘S e tè dhe trì geugan na Crìosdaidheachd a th' ann am Pròsdanachas, còmhla ris an Eaglais Chaitligeach[3] agus an Eaglais an Iar.[4]


text:
Saighdear
‘S e fear neo tè a tha an sàs anns na feachdan armachd neo buidheann eile dhen sheòrsa th' ann saighdear.[1] Tha feadhainn ann a thaghas an dreuchd sin gu saor-thoileach ach tha feadhainn eile a tha nan saighdearan o chionn 's gur e dleastanas nasgach anns an dùthaich aca. Thoir ùghdarrasan na stàite trèanadh agus acfhainn dhuibh airson na dùthcha a dhìon. Sgaraidh na feachdan armachd ann an caochladh bhuidhne, neo rèisimeidean, mar eisimpleir saighdear-coise, saighdear-mara, saighdear-tochlaidh neo saighdear-eachdraidh, etc).[2]
‘S ann às an t-seann fhacal Ghàidhlig saiget[3] (saighead) a thàinig am facal saighdear.‘S ann às an fhacal Laideann solidus (tuarasdal) a tha am facal airson saighdear anns a’ mhòr-chuid dhe na cànanan anns an Roinn Eòrpa: Soldato (Eadailtis agus Esperanto), Soldat (Catalanais, Danmhairgis, Frangais, Gearmailtis, Nirribhis agus Suainis), Soldado[4] (Portagailis agus Spàinntis).
Chan e làmh-chòmhraig a th' ann gach saighdear co-dhiù. Ged a gheibh a h-uile saighdear trèanadh bunaiteach fo armaibh, tha feadhainn ann a nì dreuchdan agus seirbheisean eile am broinn an Airm a bharrachd air a bhith dìreach a’ sabaid, mar eisimpleir gnothaichean clèireachail, solarachd, innleadaireachd, sgrùdadh neo trèanadh.


text:
Tidsearan air an glèidheadh?
- 6 An Gearran 2013
Bheir Comhairle nan Eilean Siar sùil às ùr air a' bheachd gus cuir às do dhreuchdan tidsearan sònraichte a tha a' dol eadar sgoiltean gus cuspairean leithid P.E agus ceòl a theagasg.
Thàinig seo às dèidh do bheachdan làidir nochdadh mun ghnothach aig coinneamhan poblach aig CNES san Fhaoilleach.
Bha buill na comhairle Dimàirt a' beachdachadh air na molaidhean airson gearraidhean a thèid air beulaibh na làn còmhairle an t-seachdain seo tighinn.
"S e am poileasaidh a bh'aig a' chomhairle gun deigheadh cur às dhaibh (dreuchdan nan tidsearan sònraichte) tro ùine ach tha na h-oifigearan ag ràdh a-nis nach eil sin a' dèanamh ciall", thuirt Cathraiche Foghlam CNES, Catriona Stiùbhart
"Tha sinn a' dol a choimhead ri dòighean air dèiligeadh ris an t-seòrsa foghlam cudromach sònraichte sin.
"Tha luchd-oideachaidh againn a tha a' dèanamh obair ionmhalta ag ionnsachadh ionnstramaidean ciùl dha chloinn agus 's e a bha sinn an dòchas, gun cuireadh sinn barrachd taic a-steach a thaobh luchd-oideachaidh, an àite a bhith a' caitheamh airgid air luchd-obrach a' dol eadar na sgoiltean, ach bidh e a rèir nan co-dhùnaidhean dhan tig na comhairlichean air fad an ath-sheachdain", thuirt i.
Feumaidh Comhairle nan Eilean Siar £4.5m a chaomhnadh agus thuirt a' bhean phòsta Stiùbhart gu bheil uallach mòr air comhairlichean na gearraidhean a dhèanamh.
"Tha sinn a' dèanamh rannsachadh agus ag èisteachd.
"Feumaidh sinne mar chomhairlichean a bhith a' coimhead ri na coimhearsneachdan air leth agus tighinn gu co-dhùnadh - a tha sinn a' smaoineachadh as fheàrr - dhaibhsan.
"Chan eil e furasta - uaireannan chan eil thu a' faighinn cadal", thuirt i.
Thèid buidseat na comhairle a stèidheachadh air an 14mh den mhìos.


text:
La Palma (eilean)
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an La Palma, ainm fada: Isla de La Palma. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar.
Tha La Palma cho farsaing ri 706 cilemeatair ceàrnagach. Tha e 42 cilemeatair a dh’ fhad agus 28 cilemeatair a leud. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 85.933 de shluagh ann.
'S e Santa Cruz de La Palma na phrìomh-bhaile, ach 's e Los Llanos de Aridane am baile as motha an eilein.
Tha Pàirc-nàiseanta ann ris an canar Parque Nacional de la Caldera de Taburiente.


text:
El Hierro
'S e eilean Spàinnteach agus an t-eilean as lugha de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an El Hierro, far-ainm Isla del Meridiano. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar.
Tha El Hierro cho farsaing ri 278 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 10.558 de shluagh ann. Tha Valverde na phrìomh-bhaile.
Tha El Hierro na phàirt den chèarn Santa Cruz de Tenerife. Tha trì sgìrean aige:
- Frontera
- Valverde
- El Pinar
Tha roinn na turasach gu math làidir anns an eilean. Tha port-adhair beag ann, le El Hierro Airport mar ainm. Tha aiseag a’ ruith eadar El Hierro agus Tenerife.
Bha Umberto Eco a' cleachdadh an eilein seo anns an nobhail aige "The Island of the Day Before" ("L'isola del giorno prima", 1994).


text:
Skelmorlie
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann an Skelmorlie. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 7.46″ Tuath agus 4° 53′ 18.4″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,828 duine a' fuireach an seo. [1]
Chaidh Skelmorlie a chur air bhonn anns an 15mh linn. Bha Caisteal Skelmorlie deas air a’ bhaile, chaidh a thogail ann an 1502. Anns na bliadhnaichean mu dheireadh bha taigh-òsta ann, ro àm a chaidh an togalach a chur sìos anns na 1990an.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 193 677


text:
Dordrecht
‘S e baile mòr agus port cudromach air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th’ ann an Dordrecht (IPA: ˈdɔr.drɛxt, Beurla: Dort, Frysk: Doardt, Laideann: Dordracum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh tarraing acair na h-Aibhne Thure, bhon fhacal draeg (tarraing acair) ann an Duitsis. Tha e suidhichte air eilean air iomall Rotterdam, aig 3m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhnichean Oude Maas, Beneden, Merwede, Nieuwe Merwede, Hollands Diep agus Dordtsche Kil, anns an roinn Zuid-Holland (An Òlaind a Deas). Chaidh Dordrecht a chlàradh airson a' chiad turas ann an 846 agus noch an t-ainm Thuredrech mu 1120. Fhuair Dordecht a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1220. Dh'fhàs Dordrecht gu math beairteach fad an 12mh Linn agus an 13mh Linn tron mhalairt. Chaidh an sgìre a sgiùireadh le droch tuiltean ann an 1427, a chruthaich an t-eilean far a bheil am baile an latha an-diugh. 'S e am baile as sine na dùthcha a th'ann agus tha e dìreach 38km air falbh bho Dhen Haag (Prìomh-bhaile na dùthcha), 64km bho Amsterdam, 44km bho Utrecht agus 202km bho Ghroningen.[2] Tha 118,528 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin, leis gur e 24mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Joris van der Haagen (1615 – 1669): Peantair.
- Johan de Witt (1625 – 1672) Stàitire.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bamenda[4]
- Dordrecht
- Hastings
- Recklinghausen
- Varna
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ "Bailtean na Cruinne". Archived from the original on 2013-06-21.
- ↑ DB City


text: GLEACHD AN T-SEANN DUINE AGUS AN DUIN' OIG: LE IAIN MORISTON A BHA NA CHEISTE4B AIG AN EAGLAIS SHAOIR ANNS NA H-EARADH. " Gu'n cuir sibh dhibh, thaobh a'cheud chaithe-beatha an seann duine, a tha truaillidh a reir nan ana-miann cealgach: Agus gu'n cuir sibh umaibh an nuadh-dhuine a tha air a chruthachadh a reir Dhe am fireantachd ag- ia* am fìor-naomhachd." Ephesianaich iv. 22. 24. GLASGOW; PRJNTED BY JOHN GILLIES 303 ARGYLE 8T. MDCCCLIÌI. QLÈACHD AN T'SEANN DUINE 'S AN DÌJIN OI'Q- Lè IAIN MORISTON A dh'eug 1852. Tha duirì òg a's seann duirì agam, Tha duirì òg a's seann duirì agam; Nach robh'n seann duirì air mo chulthaobh^ 'èan duin' og nCs muirnich agam. Seami duin' mi o leasradh Adhàmh O'n do shìolaich mi thaobh nàduir, Ach duin' òg tre Lèigh na slàinte Shaor o'n bhàs mi tre ghràs naisgte. Nach robh seann duine 'na ghrain domh 'S an duin' og 'na ghradh ni's faisge. Rinn an seann duine daor-thràill dhiom Thug mi *m braighdeanas do shàtau, 'S e'n duin' òg a shaor o mhàig mi Dh'ionnsuidh slàint' o phlàigh a' pheacaidh, Leag an seann duin' arms an ùir mi 'Se'n duin' og a dhuisg a mach mi. 'Nuair thàinig" an t-ò  nach do shealbhaich deadh-ghean m'òig-fhear Mur gabh thu ri gairm a thròcair Fhearg bidh dòruinneach do t-anam Cha'n 'eii ogach seann duin' marriut &c. Tilo- an seann duin air do chulthaohh, 'S gabh an t-og as ur mar t earradh. "Faigh fòghlum air brigh mo chòmhraidh 'S feuch e gu reusanta 's gu còmhnard, ^j 'S martreabh thu le m'agh gu seòlta Bidh mo thòimhseachan's ort falaicht. 16 Cuir an ssann <luin' uait gu h-ealamh &e. Fas ra'un t-seann duine caoin-shuarach, 'S bheiran t-og dhuit buaidh le caithream. Gabh sàr-bheachd air luach na tròcair Bheir peacaich o bhruaich na dòruinn, A steach tre dheuchainnibli«mòra Gu fairge ghlòrmhor mar ghlaine. Mu'n toir nn seann duin' do'n uaigh thu Grad theich uaithe a chum na carraig Far an seinn iad gu luath-ghàireach. Air clàrsaichean Dhè nan làmhan, Oran Mhaois 's an Uain a ghràdhaich Iad 'sa shaor o'n bhàs trid f hal' iad. Dh'fhag an seann duin' thu fo'n truaighe TVich gu luath oir 's luachmhor t'anam ,Na meas fonn' an t-seann duin eutrom Ge' b'àrd fhuaim am beul an t-saoghail Fhuair mis' e cho trom 's gun shaoil leam Gum shlàinte dhomh saorsa o 'eailach.