c: text/html

text:
- TIOTAL
- Octogenarians, Drochaid Neithich
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_045
- ÀITE
- Drochaid Neithich
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Obar Neithich 's Cinn Chàrdainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23298
- KEYWORDS
- seann daoine
aodach
boireannaich
snìomh
cuibheall-shnìomh
Is e 'Strathspey Octogenerians at Nethy Bridge' an tiotal a th' air a' chairt-phuist seo. Tha Drochaid Neithich suidhichte mu 8 mìle iar dheas air Baile nan Granndach.
A rèir Francis H. Groome san leabhar aige 'Ordnance Gazateer of Scotland' (foillsichte 1882-85) is e a' bruidhinn air sgìre Bhaile nan Granndach, "In no other part of Scotland are there more octogenerians and nonagenarians to be met with"
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NetSongs.Net
Tha Kannada Songs,Tha Kannada Mp3,Tha Kannada Movie Songs,Tha Film Songs,Tha Film Mp3,Tha All Songs Kannada,Tha Songs Wap
BσσkMaяk us!
Tha Kannada Movie Mp3 Songs Download Free
Movie :: Tha
Director :: Giridhar.P
Cast :: Vinodh, Krish, Bindhu, Roja
Year :: 2016
Music :: Murali Leon
Tracks :: 6
Tracks List Of Tha (160 kbps)
Tha Kannada 2016 Songs Download,Kannada Tha Songs Free Download, Tha Kannada 2016 Songs, Tha 2016 Movie Songs, Tha Kannada 2016 Mp3 Songs
Tha Audio Songs, Tha Kannada Film Songs, Tha Audio Download, Tha Mp3 Free Download Kannada,
Kannada Tha All Songs Download, Tha iTunes rip ACDrip Mp3, Tha hq Mp3 Songs Kannada, Tha Kannada Film Songs,
Tha Songspk, Tha Kuttywap
Enter Keyword


text:
1997
MCMXCVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an t-Sultain - as deidh reifreann, thaghadh na h-Albannaich pàrlamaid ùr
- 18 an t-Sultain - as deidh reifreann, thaghadh na h-Cuimrich comhdail ùr
- Bhuannaich Dario Fo an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 am Faoilleach - Melvin Calvin ann am Berkeley (Calafòrnia). Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1961.
- 10 am Faoilleach - Lord Alexander R. Todd, ann an Glaschu. Ceimigear à dh'Alba.
- 21 am Faoilleach - Còirnealair Parker, ann an Las Vegas. Manaidsear ciùil às na Tìrean Ìsle.
- 20 an Cèitean - Virgilio Barco Vargas, eaconomaiche, innleadair agus neach-poileataigs à Coloimbia.
- 21 an Lùnastal - Misael Pastrana Borrero, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 23 an Lùnastal - John Cowdery Kendrew, ann an Àth nan Damh. Ceimigear à Sasainn.
- 1 an t-Iuchar - Robert Mitchum ann an Santa Barbara. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 2 an t-Iuchar - James Stewart, ann am Beverley Hills. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an t-Sultain - Burgess Meredith, Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Dùbhlachd - Toshiro Mifune, actair Seapanach.
- Theo l'Herminez, ann an Tilburg. Peantair às na Tìrean Ìsle.


text:
- TIOTAL
- Dealbh de Chathair-eaglais Naoimh Anndra, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_434
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11394
- KEYWORDS
- cathair-eaglaisean
Easbaigeach
Alasdair Ros
Thagh clèir sgìr'-easbaig Mhoiribh agus Rois Raibeart Eden mar Easbaig ann an 1851. Airson a' chiad dà bhliadhna dhen dreuchd aige bha e an urra ris a' choithional an Eilginn mus do dh'fhosgail e am 'Bishop's Mission Chapel' ann an Inbhir Nis. Thòisich seirbheisean ann an sgoil ùir nan nigheanan ann an Sràid an Acadamaidh gus an tàinig togalach air taobh an ear na h-aibhne gu bhith na Chaibeal Misean. Ann an 1865 bha an coithional air fàs ro mhòr airson a' chaibeil aca agus dh'aontaich iad, san Fhaoilleach 1866, ri moladh an easbaig gus cathair-eaglais ùr a thogail.
Thugadh coimisean do dh'Alasdair Ros, ailtire òg a bha sa choithional, airson dealbh ullachadh. Cha deach planaichean an Rosaich an cur an gnìomh gu lèir air sgàth cion airgid. Chaidh a' chiad chlach dhen Chathair-eaglais a leagail le Dr Charles Longley, Àrd-easbaig Chanterbury, air an t-17mh dhen Damhair 1866. B'e seo a' chiad ghnìomh oifigeil a rinn Prìomhaid Sasannach ann an Alba o chaidh Clèireachdas a stèidheachadh. Chaidh a' Chathair-eaglais fhosgladh air a' 1 dhen t-Sultainn 1869. 'S e Easbaig Oxford agus Easbaig Rochester a bha os cionn an t-searmoin. Tha an t-astar a shiubhail an dithis a' sealltainn na spèis a bha aca do dh'Easbaig Eden.
Chosg a' Chathair-eaglais £15,106 0 4¾d ga togail. Cha robh seo a' cunntas na glainne dhathte no an t-organ. Bha fiachan £6,835 air an togalach nuair a dh'fhosgail e. Chan urrainn eaglais a bhith air a coisrigeadh fhad 's a tha fiachan oirre. Ach an taobh a-staigh de chòig bliadhna bha iad air airgead gu leòr a thogail. Choisrig Easbaig Eden a' Chathair-eaglais air an 29mh dhen t-Sultainn 1874. B'e seo a' chiad Chathair-eaglais ùr a thogadh agus a choisrigeadh ann an Alba o Linn an Ath-leasachaidh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Ealain nan Ceilteach Pàganach
Susbaint
Ealain nan Ceilteach Pàganach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ìomhaighean bheathaichean sònraichte rim faicinn anns na làmh-sgrìobhainnean Ceilteach-Eileanach de na 7mh agus 8mh linntean. An toiseach ann an Leabhar Darú, thàinig eileamaidean còmhla bho thrì tùsan: ealain nan Ceilteach pàganach, ealain nan Lochlannach/Gearmailteach, agus ealain bho sgìre na Mara Meadhanach: Byzantium nan Greugach agus an Ròimh. Ann an Leabhar Cheanannais agus ann an Soisgeulan Lindisfarne chaidh an cothlamadh a leasachadh gu iomlanachd.
Tha e iomchaidh coimhead air eisimpleirean ealain bho na tùsan a lean dhan chothlamadh, agus air na h-eileamaidean mar a nochd iad anns na làmh-sgrìobhainnean.
Hallstatt agus La Tène anns an Roinn-Eòrpa[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na Ceiltich bho mheadhan agus bho thaobh an ear na Roinn Eòrpa, agus ghiùlain iad comharraidhean bhon àirde an ear a dh'ionnsaigh na h-àirde an iar. Dh'èirich cultar nan Ceilteach ri taobh cultar nan Illyrian. Bha an dà chultar ceangailte aig àm Hallstatt a thaobh dòighean cleachdadh iarainn agus umha. Nochd sìobhaltas Ceilteach La Tène mun chòigeamh linn R.C. bho fhreumhan cultar Hallstatt.
Sgaoil sìobhaltas La Tène bho sgìre bhreith stoidhle ealaine La Tène. Bha treubhan Ceilteach pàganach ag imrich air feadh na Roinn Eòrpa iomadh uair fad nan linn R.C.
Siubhal[deasaich | deasaich an tùs]
A bharrachd air siubhal air talamh ann an carbadan agus air eich, bhiodh na Ceiltich phàganach a' siubhal air sàl agus uisge. Bha an fheadhainn a bha air iomall a' chuain agus an fheadhainn a bha a' fuireach air bruthaich nan aibhnichean math air eathraichean a thogail. Shiubhail iad air na h-aibhnichean mòra anns an Roinn Eòrpa agus cuideachd air a' mhuir. Fada ro linn na Crìosdaidheachd, bha na Ceiltich a' malairt ri daoine ann an sgìre na Mara Meadhanach, ris na Greugaich agus ris na Etruscanaich. Gu h-àraidh, bha iad a' malairt ri baile Massalia, air Inbhear na Rhône, tìreachas Greugach a chaidh a stèidheachadh mu 600 R.C. le Phocaeans bho Anatolia, rud a cheangail Massalia ri sgìre mhalairt gu math farsaing.
Gu cunbhalach, ghabh na Ceiltich ri dòighean obrachaidh ùra ann an umha, òr, airgead, agus iarann, agus chleachd na Ceiltich iad còmhla ri dòighean obair-chiùird a bha aca mu thràth.
Mar thoradh air malairt, nochd cumaidhean agus ìomhaighean ann an ealain nan Ceilteach a thàinig bho àiteachan fad air falbh, mar Inbhear na Danube, na Monaidhean Charpathia, Thrace air a' Cheann-tìre Balkan, Anatolia, Beanntan Cabhcas, Àirdean Meadhanach na Ruis, agus Steipichean Meadhan na h-Àisia. Ghabh na Ceiltich ri ìomhaighean agus ornaidean a bha cumanta am measg nan slògh coigreach agus chleachd iad iad anns an dòigh aca fhèin.
Eoin is Beathaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Cho tràth ri linn chultar Hallstatt, bha iomadh ìomhaigh eòin agus beathaich ann an ealain nan Ceilteach. Cha b' e comharradh coimheach a bha sin idir: bha eòin agus beathaichean cudthromach ann an creideamh nan Ceilteach pàganach.
Is ann air sàilleabh 's gun robh na Ceiltich a' gluasad air feadh Mòr-thìr na Roinn Eòrpa gu bheil a' chuid as motha den stuth a dh'fhàg iad 's a chaidh a lorg caran beag. Dh'fhàg iad rudan a ghabhadh a ghiùlan gu furasta, mar seudraidh, acfhainn carbaid, armachd agus acfhainn airson eich. 'S ann bho uaighean a thàinig cuid mhòr de na nithean seo.
Gabhaidh cumadh ealain Etruria no ealain na Grèige clasaigich fhaicinn anns a' chlagan-fìona Cheilteach bho linn La Tène a chaidh a lorg ann am Basse-Yutz, Moselle. Tha bonn a' chlagan Etruriach agus tha bàrr a' chlagan Ceilteach. Tha beathaichean agus eun La Tène air bàrr a' chlagan.
Ealain nan Ceilteach Eileanach ro linn Crìosdaidheachd[deasaich | deasaich an tùs]
Dìreach mar a bha structar sòisealta nan Ceilteach anns an Roinn Eòrpa, bha dòigh-beatha an t-sluaigh ann an Èirinn agus ann an Alba stèidhichte air structar sòisealta treubha. Ro linn na Crìosdaidheachd, bhiodh luchd-ealain a' dèanamh an cuid obrach airson uaislean mar rìghrean, ridirean agus ghaisgich.
Bhiodh uaislean na dùthcha ag iarraidh obair ealain mar seudraidh agus armachd. Cha robh togalaichean sòghail cudthromach dhaibh.
Chaidh ceanglaichean cultarach agus poileataigeach a stèidheachadh eadar na h-Eileanan Breatannach agus an Roinn Eòrpa aig an àm a bha na Ròmanaich ann an Sasainn. B' ann an sin a nochd an creideamh Crìosdaidh airson a' chiad uair. Ach cha tug na Ròmanaich buaidh mhòr air cultar na h-Èireann neo na h-Alba.
Anns an roinn mu dheireadh de stoidhle La Tène Eòrpach, bha cumaidhean lùbte agus cuairteagan a' faighinn prìomh àite anns an ealain. Gidheadh, anns an Roinn Eòrpa, fo bhuaidh cultar nan Ròmanach, chaidh ealain na roinne mu dheireadh de linn La Tène a chrìonadh gu stoidhle nach robh idir cho beòthail 's a bha e aig an toiseach.
'S ann an Èirinn agus ann an Alba a chaidh feadhainn de na h-eisimpleirean as fheàrr den roinn mu dheireadh de chultar La Tène a chruthachadh. Mhair sàr-ealain La Tène sna àiteachan sin gu ruig an àm nuair a ràinig an creideamh Crìosdail.
Chì sinn tè de na h-eisimpleirean as fheàrr de La Tène Eileanach anns a' chlogaid umha airson capaill a chaidh a lorg ann an Torrs, Siorrachd Cille Chuithbeirt, Alba. Tha ceann eòin air ceann-deiridh an dàrna adhairc.
Co-dhùnadh[deasaich | deasaich an tùs]
Is urrainn dhuinn faicinn gun robh na Ceiltich, feadh nan linntean, gu tric a' gabhail ìomhaigh neo eileamaid ealain a bha aig sluagh eile, agus ga chleachdadh ann an dòigh eadar-dhealaichte. Gu h-àbhaisteach, bhiodh iad ag atharrachadh an rud a fhuair iad agus ga dhèanamh nas sìmplidh. Bha ealain nan Ceilteach stèidhichte air eileamaidean teibidh (eas-cruthach) gu ìre mhòr: cha robh i riamh stèidhichte air fìorachas (rèalachas).
Bha òrdugh an luchd-ealain Cheiltich stèidhichte air cumaidhean lùbte agus snìomhach gu ìre mhòr. Bha ceàrdan-umha a' cleachdadh phàtranan lùbte neo ceart-cheàrnach air seudraidh agus armachd. Bhiodh iad ag atharrachadh ìomhaighean eòin agus beathaich agus a' dèanamh chumaidhean lùbte nach robh idir nan leth-bhreac de na tha sinn a' faicinn ann an nàdar.
Gabhaidh seo fhaicinn anns an ealain Cheiltich, agus gu h-àraidh anns an ealain Cheiltich anns na h-Eileanan Breatannach, gun robh an aon rud a' tachairt gu cunbhalach. Bhiodh na ceàrdan-umha agus ceàrdan-airgid ag atharrachadh nì air an robh cumadh lùbte bho chruth sìmplidh neo-sgeadaichte gu nì air an robh cinn beathaich no cinn eòin.


text:
- TIOTAL
- HR 129 'Loch Maree' a' paidhleatadh loco clas 'Loch' eile air trèana ann an àite neo-aithnichte
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_676
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28646
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 129 'Loch Maree' a' paidhleatadh loco clas 'Loch' eile air trèana ann an àite neo-aithnichte. Tha an trèana air pìos de loidhne dhùbailte. Tha an inneal glacaidh chlàran air ìsleachadh air an dàrna einnsean.
B' e ball de locomotaibhean 4-4-0 clas 'Loch' aig Rèile na Gàdhealtachd a bh' ann an HR 129. Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14389 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1931.


text:
Cill Dara
'S e baile meadhanach sa Chontae Chill Dara air an àirde an ear na h-Èireann a th’ ann Cill Dara.[1] Tha e suidhichte faisg air Nás na Ríogh, ri taobh na R445 aig 105m os cionn ìre na mara, 206km air falbh bho Dhoire, 171bho Bheul Feirste, 176km bho Chorcaigh agus 48km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 8,412[3] duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus mu 100,000 san sgìre sgìre air fad. Thugadh ainm a’ bhaile air Contae Chill Dara, ach 's e An Nás a th’ ann prìomh-bhaile na siorramachd. Chaidh eaglais (Cill) a stèidheachadh leis an Naomh Brìd san 5mh Linn, san àite far a bheil am baile an latha an-diugh.


text:
Na Cruithnich
'S e seann sluagh a bha beò ann an taobh tuath Bhreatainn a bh' anns na Cruithnich (Beurla: Picts). Còmhla ris na Gàidheal stèidhich iad rìoghachd Alba fo Choinneach Mac Alpin anns a' bhliadhna 843. Is e 'Picts' an t-ainm a bh' aig na Romanaich air na Cruithnich agus Pictavia a bh' aca air an rìoghachd Chruithnich.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Slighe Chaluim Chille: Rubha an Tairbeirt (Calum Cille agus na Cruithnich)
- The language of the Picts (en), aiste le Paul Kavanagh, 2012-02-04


text:
Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear.
Tha an oifis aice ann an Giofnag.
Tha 20 comhairlichean aice, 8 Làbarach, 6 Nàiseanta, 4 Tòraidhean agus 2 neo-eisimileach.[1]
Bailtean is clachanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Baile Chlarc
- Baile na h-Eaglais
- Baile Nèill
- Baile Ùr na Maoirne
- Bruach nan Dealgan (Thornliebank)
- Busbaidh (Busby)
- Ceann a' Bhàirr (no Ceann a' Bhàrra)
- Giofnag
- Muirend
- Netherlee
- Stamperland
- Uplawmoor
- Waterfoot
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Siorrachd Rinn Friù an Ear: Co-dhèanamh (Beurla)
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
- TIOTAL
- Cidhe na Ath Leathainn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_727
- ÀITE
- An t-Àth Leathann
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11449
- KEYWORDS
- aiseagan
rathaidean
cidheachan
calachan
Tha an t-Ath Leathann aig cois Beinn na Caillich, a' chiad bheinn ann an sreath a' Chuiltheann. Thòisich daoine a' cruinneachadh an seo aig deireadh an 18m linn nuair a bhiodh fèill-chruidh ann. Ann am pàipear Inbhir Nis air an 20mh dhen t-Samhainn 1807 nochd fios gun robh Iarla MhicDhòmhnaill a' dol a thogail cidhe anns an Ath Leathainn. Chaidh am baile na bu mhotha an dèidh dhan rathad eadar Port Rìgh agus Caol Àcain, a chaidh a thogail le Tomas Telford, a chrìochnachadh ann an 1812. Bha na stiomairean a' stad le na litrichean air an t-slighe a Phort Rìgh.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Antstolės E. Rulienės kontoraMas-fhìor air cairt gnothachais
Antstolės E. Rulienės kontora
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cur an gnìomh, Debt chruinneachadh, Debt chruinneachadh +8
Imprint
- Antstolės E. Rulienės kontora
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cur an gnìomh, Debt chruinneachadh, Debt chruinneachadh, Debt chruinneachadh thall thairis, Fiachan, Ionmhas, àrachas, lagh, Lien, Modha sgrìobhainnean, Rianachd fhiachan, Seilbh rupan, Seilbh rupan
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Antstolės E. Rulienės kontora | VisaLietuva.lt


text:
Jaén (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne leis an aon ainm a th' ann am baile Jaén (IPA: xaˈen) , far ainm Prìomh-bhaile na Rìoghachd Naoimh. Tha e suidhichte ann an ceann a deas na Spàinne anns an ear-thuath Andalusia. Tha àireamh-shluaigh dhe 120,021 aige, neo mu 1/6 àireamh-shluaigh na roinne gu lèir. Tha Jaén ann an teas mheadhan a’ Cheàrna Cathaireil Jaén, far a bheil 1/3 àireamh-shluaigh na roinne na tàmh.
Tha Jaén na laighe aig bun a' bheinn ris an canar Cerro de Santa Catalina. Tha lìonra dhe sràidean caola aig cridhe a' bhaile mu thimcheall a' chaisteil. Tha mòran fhearainn torrach làn achaidhean olivares mu thuath. Tha sliabh Jaén agus sliabh Jabalcuz ris an taobh dheas agus iar-dheas, le faiche na h-aibhne Guadalbullón (Wadi Abd Allah ann an Arabais [1]) mu thuath, is an abhainn a' sruthadh dlùth air a' bhaile. 'S e leas-abhainn an Guadalquivir (Al Wadi Al Kebir -An Abhainn Mhòr ann an àrabais) a th' ann an Guadalbullón.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid a' mìneachadh gur e às an Laideann Villa Gaiena a thàinig an t-ainm Jaén bho thùs. Tha feadhainn eile, is iad Iùdhaich Arabach à Afraga a Tuath, ag innse gur e dìreach às an fhacal Eabhra Dayan (britheamh) a thàinig ainm a' bhaile. A dh'aindeoin an connspaid sin, 's e جيان (Jayyān) a bh'air aig àm nan Arabach co-dhiù.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ro na Ròmanaich[deasaich | deasaich an tùs]
Bha oppidium (dùn) ann am Puente Tablas, dìreach ri taobh a' bhaile, ach bha e lom ron a' chogaidh Punico. Bha tùir agus mùirean spaideil aig an dùn, agus thathar air poitean Iberianach agus stuthan eile a leag na Tartesos a lorg, is na rudan seo bhon na linntean V agus IV Ro Chrìosda. Thàinig in-imrichean às a' Ghrèig agus Phoenicia an dèidh sin. Eadar 237 RC agus 231 RC fhuair Cartago làmh an uachdair air an abhainn leis an canar Guadalquivir an latha an-diugh. 'S e caisteal aig Hannibal a bh' ann Jaén, is rinneadh iad mèinnean anns na beanntan Sierra Morena.
Na Ròmanaich[deasaich | deasaich an tùs]
Cheannsaich Scipio am baile mu 207 RC. Sgrìobh Livius gur e baile beairteach a bh' ann Jaén, rud a dh'aidich na h-ainm a thug na Ròmanaich air a' bhaile, stèidhichte air an fhacal Aur (òr): Auringi/Oringe air rèir Strabo agus Nijis/Oringis a-rèir Pliny. Phàigheadh na daoine cìsean sònraichte agus chumadh na Ròmanaich feachdan anns a' bhaile, leis cho dlùth 's a bha na ceanglaichean eadar Jaén agus Carthage. Mu dheireadh thall, ghairm Vespasian, gur e baile Ròmanach a bh' ann, is esan ga ainmeachadh Aurgi.
Na Gotaich[deasaich | deasaich an tùs]
Cheannsaich na Gotaich (Visigodos ann an Spàinntis) am baile anns an 6mh linn, an dèidh do Iompaireachd na Ròimhe a thuit às a chèile. 'S e daoine Ròmanach-Spàinnteach a bh' ann iad uile fhathast le bhuidhnean dhe Ghotaich nan tàmh anns a' Chaisteal. Dh'èirich na Ròmanaich-Spàinntich suas bho àm gu àm. Chaill am baile a chuid chultair agus bheairteas rè àm nan Gotach.
Na Muslamaich[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na Muslamaich à Afraga a Tuath ann an 711. Chuir iad còig linn seachad ann an Jaén. 'S e baile mòr cudromach a bh' ann Jaén fo na Muslamaich agus thogadh iad lùchairtean, tùir, mùirean, mosgaichean agus taighean-ionnlaid. 'S e prìomh-bhaile na Rìoghachd Dijaryan a bh'anns a' bhaile an dèidh do Rìgh Abdelazib ga cheannsachadh anns an 10mh linn. Thug na Almoravidich làmh an uachdair anns an 1091 agus chaill e gu na h-Almohadaich ann an 1148. Thug am baile cliù airson deagh àiteachais agus coilltearachd rè linntean nan Muslamach agus bha e ainmeil cuideachd airson às-mhalairt stuthan ann am fiodh agus brat-ùrlair, gan reiceadh air feadh Al-Andalus (Spàinn nan Arabach) agus thall thairis ann an Afraga a Tuath. Ann an 1212 bhuannaich na Crìostaidh Blàr Navas de Tolosa agus le sin fhuair iad smachd air an Guadalquivir. Beagan bhliadhna an dèidh sin, ann an 1246 cheannsaich Rìgh Fernando III am baile, tro aonta leis an Rìgh Muhammad Alhamar. Dh'fheuch na h-Arabaich Nasridich, à Granada, ris a' bhaile a thoirt a-mach às na Crìostaidh ann an 1300, ach b' urrainn dhuibh sin a dhèanamh. Thog na Crìostaidh caistealan air feadh na sgìre, is am baile fo bhuaidh na Spàinne a-chaoidh, gus an latha an-diugh. Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[2]
Rudan ri Fhaicinn[deasaich | deasaich an tùs]
Lùchart Villadompardo[deasaich | deasaich an tùs]
'S e togalach stèidhichte aig àm an Ath-Bheòthachadh a th' ann an Lùchart Villadompardo. 'S ann leis a' chiad Iarla Villadompardo, Fernando Torres y Portugal, a bha na Leas-Rìgh air a' Pearu aig àm Iompaireachd na Spàinne a bha an lùchart[3]. Bhathar a' cleachdadh an Lùchart mar bhanca eadar an 17mh linn agus an 18mh linn. An dèidh sin bha e na thaigh-Eirdinn banail gu ruige 1901, nuair a thug an comhairle os làimh e. Tha an Hamman (Taigh-Ionnlaid) as motha anns an Roinn Eòrpa fon lùchairt. Chaidh an Hammam[4] a thogail aig àm Righ Abd-Al-Rahman II (Toledo 792 - Córdoba 852). Chaidh an Hamman a dhìochuimhneachadh an dèidh na lùchairte a thogail gu ruige 1922. Bhuannaich an togalach, na thaigh-tasgaidh bho 1970, nuair a ghluais an Taigh-eiridinn gu àite eile, an Duais Europa Nostra ann an 1984. Tha dà thaigh-tasgaidh am broinn na lùchairte: Taigh-tasgaidh Ealain agus Cleachdaidhean an Tuath agus Taigh-tasgaidh Ealain Nòs Soineannta[5].
Caisteal Santa Catalina[deasaich | deasaich an tùs]
'S e togalach le freumhan Arabach a th' anns a' Chaisteal Santa Catalina. Chaidh caisteal a stèidheachadh shuas air a' bheinn os cionn a' bhaile leis na h-Arabaich anns an 8mh Linn, ach bha structar dìonail air a bhith ann an siud bho àm nan Iberach, iomadach linne ro ìompaireachd nan Ròmanach. Thog na h-Arabaich Alcazar (Caisteal ann an nòs Arabach) aig àm Rìgh Alhamar. An dèidh ceannsachadh a' bhaile ann an 1246, chaidh Caisteal mòr a stèidheachadh air tobhtaichean a' chaisteil Arabach, agus Eaglais Naoimh Catalina na lùib[6]. Dh'òrdaich Condestable Iranzo obair mhòr anns an 15mh linn. Chaidh an caisteal a leasachadh aig àm nan Frangach, aig toiseach na 19mh linne, is thog iad ospadal, sabhail, àros an Riaghladair, oifisean agus làrach airson gunnaichean mòra. Rè an 19mh linne. Leag iad ann an fìor droch stàit e ann an 1812. Rinneadh obair air a' chaisteal rè an 19mh linne, gu brìgh gu robh còmhstri ann ceangailte le Cogadh nan Carlistas, 'S e Taigh-òsta na Stàite, neo parador, a th'ann an latha an-diugh[7].
Cathair-Eaglais[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich obair air Cathair-eaglais a' bhaile anns an 16mh linn, ann an àite far an robh mosg. Chaill na h-Arabaich Jaén ann an 1249 agus dh'òrdaich Rìgh Fernando III gun deach e a thionndaidheadh gu eaglais. Chaidh am mosg a milleadh gu lèir airson eaglais a thogail anns an aon làrach, agus chuir an còmhstri eadar Muslamaich agus Crìosdaidhean stad air an obair. Rinn na h-Arabaich creach air a' bhaile ann an 1368, a fhuair droch bhuaidh air an eaglaise. Mu dheireadh thall mhair an gnothaich aig àm an Ath-bheòthachadh 164 bliadhna, bho 1540 gu ruige 1724. 'S e Andrés de Vandelvira (Alcaraz 1509 - Jaén 1575) an t-ailtire a fhuair a' bhuaidh a bu treasa air togail na h-eaglaise. Chaidh mòr-chuid na cathair-eaglaise a thogail ann an nòs gotach[8].
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Real Jaén an t-ainm a tha air sgioba ball-coise a' bhaile. Ghuais iad bhon sheann Pharque de las Victorias gu Nuevo Estadio de las Victorias ann an 2001, airson ionad bùithtean a chur ann an àite. Tha am pàirc ùr aca a-nis air iomall a' bhaile ris a thaobh mu thuath. Faodaidh am pàirc sin 12,000 luchd-leantainn a' chlub a thoirt a-staigh. Chaidh an club a stèidheachadh ann am 1922[9].
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hasday (Abu Yusuf ben Yitzhak ben Ezra) ibn Shaprut (Jaén mu 910 — Córdoba, mu 975 ) Dotair, tosgair. Iùdhach ainmeil.
- Abu Abd Allah Muhammad ibn Muadh Al-Jayyani (Jaén 989 – Jaén 1079): Matamataicear, reuladair.
- Francisco de Viedma y Narváez (Jaén 1737 - Cochabamba Boilibhia 1809): Maraiche, taisgladair, Riaghladair.
- Francisco Coello de Portugal y Quesada (Jaén 1822 - Madrid 1898). Saighdear, dealbhadair mapaichean.
- Antonio Flores de Lemus (Jaén 1876 - Jaén 1941) Eaconamaiche agus neach-poileataigs.
- Ramón Espantaleón Molina (Jaén 1880 - Jaén 1970). Feallsanaiche. Probhaist a ' bhaile ann an 1916.
- Pedro Márquez Montilla (Jaén 1897 - Jaén 1942): Dealbhadair.
- Cristóbal Ricardo Montoro Romero (Jaén 1950 -). Ball Pàrlamaid na Roinn Eòrpa.
- Diego García Fernández (1976 -): craoladair.
- Ismael Santiago López López (Jaén 1978 -): Cluicheadair Ball-coise.
- José Luís Carrasco Gámiz (Jaén 1982 -): Rothaireadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Diario de Jaén (Pàipear-naidheachd a' bhaile)
Ideal Jaén (Pàipear-naidheachd a' bhaile)
Làrach-lìn Turasachd a' Cheàrna
Gailearaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ El Valle del Río Guadalbullón an La Baja Edad Media. Una frontera entre Castilla y Granada, Juan Antonio López Cordero
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Ùghdarrasan Ionadail
- ↑ Andaluía.com
- ↑ Palacio de Villadompardo en La Guía Go
- ↑ CastillosNet
- ↑ Parador de Jaén
- ↑ Catedral de Jaén, Macarena Guillén Peche, Universidad de Navarra
- ↑ Làrach-lìn oifigeil C.B. Real Jaén


text:
- TIOTAL
- Solarachadh Fhreiceadan airson Itealain a tha air an sgrìos
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_D592_5_46
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 3 An Dùbhlachd 1940
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6083
- KEYWORDS
- freiceadan na dùthcha
itealain air an sgrios
freiceadain
itealain air tighinn gu talamh
RAF
feachd an adhair
dara cogadh
R.A.F
an cogadh ann am Breatainn
an cogadh aig baile
Litir a chaidh a chur leis a' Chaiptean, Luchd-obrach Coitcheann (G.S), Fo-sgìre Chataibh, le mapa na cois a tha a' mìneachadh far an cuireadh a dh' iarraidh fhreiceadan airson itealain a bha air tighinn gu talamh.
Is e seo am map air an treas duilleig den litir. Tha e a' sealltainn gu soilleir dè na h-aonadan agus dè na dleastanasan a bhiodh orra airson a bhith a' dìon itealain a bha air tighinn gu talamh


text:
Glionteeyn Aontrym
Ta Glionteeyn Aontrym (Yernish: Gleannta Aontroma, Baarle: Glens of Antrim) nyn ard ayns Coontae Aontrym, Nerin Hwoaie, ta jeant seose jeh nuy glionteeyn as ad goulraghey veih Ard-Chlaare Aontrym dys y choose. Ta cummaltee ny glionteeyn jeh sluight Yernagh as Albinagh ass Inshyn Goal son y chooid smoo. T'ad ny baljyn smoo scanshoil 'syn ard na Baile an Chaistil, Cois Abhann Duinne, Bun Abhann Dalla, Gleann Aireamh, as Carnlach.
T'ad ny nuy glionteeyn ayn veih'n twoaie na:
- Gleann Taise
- Gleann Seisce
- Gleann Doinne
- Gleann Corp
- Gleann Athain
- Gleann Baile Éamainn
- Gleann Aireamh (glion)
- Gleann Cloiche
- Gleann Arma
Kianglaghyn mooie[reagh | edit source]
- Glens of Antrim Historical Society (Baarle)
- Landscapes Unlocked veih'n BBC


text:
Aspen, Colorado
'S e baile ann am Colorado, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Aspen. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 6,658 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 2,579m os cionn ìre na mara,[1]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1879.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Canfranc, An Spàinn
- Chamonix, An Fhraing
- Davos, An Eilbheis
- Garmisch-Partenkirchen, A' Ghearmailt
- Queenstown, Sealainn Nuadh
- San Carlos de Bariloche, An Argantain
- Shimukappu, An t-Seapan


text:
- TIOTAL
- HR 60 'Ben Bhreac Mhor' air trèana a' tighinn dlùth air Stanlaidh, An Lùnastal 1912
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_061
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 1 An Lùnastal 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28116
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 60 'Ben Bhreac Mhor' air trèana a' tighinn dlùth air Stanlaidh san Lùnastal 1912. 'S e an 12.00 à Peairt a dh' Inbhir Nis a th' anns an t-seirbheis.
B' e pàirt den chlas 'Big Ben' de locomotaibhean 4-4-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 60. Bha iad sin glè choltach nan dealbhachadh ris an clas 'Ben' a bh' ann roimhe ach gun robh goileadairean nas motha aca, 's mar sin thathas a' toirt iomradh orra a-nis mar 'Big Bens' agus an fheadhainn a bh' ann romhpa mar 'Small Bens'. Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an Glaschu agus fhuairear i ann an 1909. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14421 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1932.


text:
2005
MMV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Giblean - Chaidh Joseph Alois Ratzinger a taghadh na phàp, san Roimh.
- 21 an Giblean - Achd na Gàidhlig 2005, a' chiad lagh le Pàrlamaid na h-Alba gus aithneachadh foirmeil fhaighinn airson na Gàidhlig.
- 30 an Dàmhair - A' chiad aifreann a-rithist ann am Frauenkirche ann an Dresden.
- 22 an t-Samhain - Chaidh Angela Merkel a thaghadh mar Seannsalair na Gearmailt.
- Bhuannaich Harold Pinter an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Faoilleach - Martyn Bennett, ann an Dùn Èideann. Fear-ciùil ùr-ghnothach a mheasgaich ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
- 2 an Giblean - Karol Józef Wojtyła, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1978 gu 2005.
- 26 an Giblean - Augusto Roa Bastos - sgrìobhadair à Paraguaidh.
- 6 an t-Iuchar - Claude Simon, ann am Paris. Ùghdair às an Fhraing.
- 13 an t-Sultain - Julio César Turbay Ayala, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 28 an Dàmhair - Richard Smalley, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 16 an t-Samhain - Henry Taube, ann am Palo Alto. Ceimigear.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Gun Urra agus air a sheinn le: catrìona r. mhoireach.
This is a song written by: Gun Urra and sung by: catrìona r. mhoireach.
Am bruadar ud a chunna mi
Chan urrainn g' eil e fìor
Do chomann gaoil cha dìochuimhnich mi
Airson òr no nì
Ma rinn an snaim ud sgaoileadh ort
Don t-saoghal tha mi sgìth
O 's daor gur daor a cheannaich mi
'S air cailin an fhuilt mhìn.
'S daor gur daor a cheannaich mi
An sonas nach robh buan
Nuair bha dùil rium dhachaigh
Chaidh mo thilleadh air a' chuain
Cò riamh a chual no dh'aithris e
No dh'fhairich e cho cruaidh
Gun rinn fear eile rùn thoirt dhut
Mus d' dhùisg mi às mo shuain?
Is mairg tha 'g earbs à boireannaich
Oir 's ainneamh gheibh thu tè
Tha dìleas ann an leannanachd
Is daingeann ann an gaol
Mar is bòidhch' iad 's ann is caraich iad
'S tha an aigne mar a' ghaoth
Is aotrom faoin na geallaidhean
Len aithris iad an gaol.
A' fhleasgaich òig bi fuirealach
'S gabh an earail seo bhuam fhèin
Na taobh ri tè bhios eireachdail
Mur aithne dhut a beus
Ma gheibh thu eòlas aithghearr oirr'
'S gur leannan i dhut fhèin
Nì ise dhiot-sa an t-amadan
Gun aithreachas nad dhèidh.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
24 am Màrt
'S e 24 am Màrt an 83mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (84mh ann am bliadhna-leum). Tha 282 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1603 - Chaidh Seumas VI na h-Alba is Seumas I Shasainn a chrùnadh mar Rìgh Shasainn. Canar "aontachadh nan crùintean" ri seo.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1607 - Michiel de Ruyter, ann an Vlissingen. Àrd-mharaiche às na Tìrean Ìsle.
- 1884 - Petrus Josephus Wilhelmus Debije, Ceimigear à Maastricht, na Tìrean Ìsle. Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1936.
- 1903 - Adolf Butenandt, ann am Bremerhaven. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1917 - John Cowdery Kendrew, ann an Àth nan Damh. Ceimigear à Sasainn.
- 1926 - Dario Fo, ann an Sangiano. Dràmaire às an Eadailt.
- 1930 - Steve McQueen, actair Aimeireaganach.
- 1986 - Nathalia Goyannes Dill Orrico, ann an Rio de Janeiro. Actair à Braisil.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1603 - Ealasaid Tudor, Ban-rìghinn Ealasaid I à Sasainn.
- 1974 - Eduardo Santos, ann am Bogotá, neach-poileataigs à Coloimbia.
- 2012 - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluicheadair gathain.


text:
2 an Dùbhlachd
'S e 2 an Dùbhlachd an 336mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (337mh ann am bliadhna-leum). Tha 29 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1409 - Chaidh Oilthigh Leipzig a stèidheachadh.
- 1804 - Chrùn Napoleon Bonaparte fhèin mar “Ìompaire nam Frangach”.
- 2005 - Latha eadar-nàiseanta an aghaidh Thràilleachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1930 - Gary Becker, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1993 - Pablo Escobar, Ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.


text: Leighister nescoid te na breithi o cuisle na n-áo, & risin cuisle ri n-abur souena, oir fostid an fuil mista andsa nescoid, & dentur sgetrach da eisi; & dentur sisan ina mberbtar sal cuach & adhund & na caithid anti ara mbí acht becan bidh & dighi, & bid co fada gan collad, & curtur neithi degbalaid san inad a mbiadh. Aindsein cuirter casia fistola ina leigesuibh, & berbtar h-ocus & ros lin & cruach Padruig & curtur ola na roisi trithu, & curtur olund and, & tumtur an olund ainnsein uirridhsi. Aipigter le h-ocus hi & le dathaibh & le methradh ganduil & le mín eórna, & cuir mar ceirin arin fordronn, & ar an inad a mbia an teindes. Madh abuid hi, brister le figedhuibh & {MS folio 31a} le musdard & le cac gabuir no coluim, & glantur an crecht ainnsein le h-uisgi mela.


text:
Santa Fe de Antioquia
'S e seann phrìomh-bhaile na h-Antioquia,[1] ann an Coloimbia a th'ann an Santa Fe de Antioquia. Tha am baile suidhichte mu 50 cilemeatair gu tuath air Medellín. Tha timcheall air 23,000 duine a' fuireach an seo. Chaidh am bailea steidheachadh ann an 1541.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Guadalajara de Buga, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Santa bhon fhacal Laideann Sanctus[2] (Coisrisgte) agus Fe (Creideas) bhon fhacal Laideann Fides.[3] Thathar a' creidsinn gur e facal Tùsanach a th'ann an eileamaid Antioquia, 's dòcha bhon na Anti, sluagh Arawak a bha nan tàmh an seo mus do ràinig na Spàinntich.[4]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Leis an fhar-ainm Baile na Mathar, ‘s e, gun teagamh, fear dhe na bailtean as gràidhichte leis na daoine a Antioquia agus luchd turasachd bho air feadh na cruinne a th’ann Santa Fe de Antioquia. Tha na sràidean cloiche, na dorsan co-àiteachail, na for-uinneagan agus na h-eaglaisean àlainn aige gar toirt air ais gu seann linntean son cianalas na làithean a dh’fhalbh fhaireachdainn a-rithist.
Chaidh Santa Fe de Antioquia a steidheachadh leis a’ Mharasgal Jorge Robledo 4mh an Dùbhlachd 1541, agus tha am baile na laighe aig 79 cileameatair bho Mhedellín ann an aide an iar Antioquia (Roinn).
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 22,903 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 9,267 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Santa Fe de Antioquia, agus tha 29.6% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 83.2% dhe na daoine ann an Santa Fe de Antioquia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 44% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Santa Fe de Antioquia. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Corpus Christi: an Cèitean neo an t-Ogmhios dhe gach bliadhna.
- Latha an Naoimh Moire (Spàinntis: Virgen del Carmen: 16mh an t-Iuchar.
- Latha nam Baighseagal: 20mh an t-Iuchar.
- Fèis anT tamarind.
- Antioquia seinn do Choloimbia: an Dàmhair.
- Latha Antioquia, 4mh an Dùbhlachd.
- Latha nan Diablitos: 22mh gu 31mh an Dùbhlachd.
- Fèis nam Filmichean.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Santa Fe de Antioquia (Medellín)


text:
Kl. Ianair ui f. l. iiii. Anno Domini m.c.xx.ui.
Ennai mc. mc. Murchadha ri Laigen mortuus est.
Sluagadh la Tairrdelbach H. Conchobuir i l-Laighnibh co ro ghaibh a n-giallu.
H. Mael Ruanaigh ri Fer Manach a suis occisus est.
Mael Isu H. Conne sui Goeidhil i senchus & i m-brithemhnacht & i n-urd Patraic iar n-athrighe thoghaidhe in Christo quieuit.
Corcach Mhor Muman cona tempull do loscadh.
Domnall H. Dubhdai do badhudh iar n-denam creichi i Tir Conaill.
Righ-therus Toirrdhelbaigh H. Conchobuir co h-Ath Cliath co tard righi Atha Cliath & Laigen dia mac .i. do Conchobur.
Anfad cocaidh mhoir i n-Erinn corbo ecen do chomarba Patraic bith mi for bliadhain fri h-Ard Macha i n-echtair oc sithughadh fer n-Erenn & oc tabairt riaghla & sobhesa for cach eter tuaith & ecluis.
Crec mebhla la Ruaidri H. Tuachair i n-Airtheraibh conat{folio & column MS2 50ra} tarthadar Airthir co ro ladh a n-ar & coro dichennadh fadhein.
Muiredach h. Cuillen airchinnech Clochair do marbadh d'Feraibh Manach.
Damh liac reiglesa Poil & Pedair do-ronadh la h-Imar H. n-Aedhacan do choisecradh do Cheallach comarba Patraic in xii Kl. Nouimbir.
Crech-sluaghadh la Tairrdhelbach H. Concobhair a n-Desmumain co roacht Glenn Maghair & co tuc boroma diairmhidhe.
p.572


text:
- TIOTAL
- Seada bathair ann an Inbhir Ùige, An t-Sultain 1997
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1440
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 1 An t-Sultain 1997
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28048
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Tha an dealbh camara seo, a chaidh a thogail san t-Sultain 1997, a' sealltainn an t-seada bathair a bh' ann roimhe aig Stèisean Inbhir Ùige.
Chaidh stèisean Inbhir Ùige fhosgladh air 28 An t-Iuchar 1874 mar cheann-uidhe Rèile Chataibh agus Ghallaibh a bha air obrachadh le, agus an dèidh sin air a ghabhail a-steach, le Rèile na Gàidhealtachd. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho sheirbheisean riaghailteach.


text:
- TIOTAL
- Buidheann dhaoine ri taobh bhogsaichean èisg, Ullapul
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0598
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40362
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
Ullapul
iasgach
San dealbh-chamara seo tha buidheann dhaoine ann a tha nan suidhe ri taobh bhogsaichean èisg aig Sràid na Tràghad ann an Ullapul. Thòisich Ullapul ann an 1788 na bhaile beag a bha air a phlanadh, air a dheilbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgaich Bhreatainn ach an coisneadh e às a' mhòr-fhàs ann an gnìomhachas an sgadain.
An-diugh tha bàtaichean-iasgaich na sgìre a' glacadh ghiomaich Lochlannach (muasgain chaola), giomaich, creachainn agus crùbagan agus 's e an cidhe fhathast cridhe a' bhaile.
Tha clèibh nan giomach air an ceangal ri ròpan grunna agus ri puta, agus tha iad air am biathadh le iasg. Tha a' chuid as motha de na bàtaichean ag iasgach fad na bliadhna agus a' tighinn a-steach don chala a h-uile feasgar. Bidh làraidhean nan reothadairean a' giùlan a' mhòr-chuid de na thèid a ghlacadh gu taighean-giullachd san sgìre agus às an siud gu margaidean na Roinn Eòrpa
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Afon Dyfrdwy
Is i Afon Dyfrdwy (Beurla: River Dee) an abhainn a bu mhotha ann an Gogledd Cymru (Tuath a' Chuimrigh), tha i a' doirteadh a-mach a Lynn Tegid, an loch nàdurra a bu mhotha na dùthcha, mu dheidhinn mìle gu deas a Bala agus a' sruthadh chun ear le rathad Corwen agus Llangollen gu Ruabon, far a bheil i a' trèigsinn na beanntan agus a' tionndadh dhan a thuath. Airson an cuid bu mhotha de a cùrsa eadar Ruabon agus Y Caer (Chester) tha an abhainn na crìoch eadar a' Chuimrigh agus Sasainn. Tha cairidh aig Chester, a bha na Port ann an linn na Sacsonaich a' comharrachadh ceann sail Dyfrdwy. Fo Caer, tionndaidh cùrsa na h-Aibhne a-rithisth, chun iar-thuath agus thèid i sìos eadar bruaichean cladhaichte thairis raon oirtireil chun drochaid a bu ìsle aig (Aiseag na Ban-righinn) a' sruthadh seachad clachan aois-mhor Shotwick air a bruaich Sasannach agus baile Fflint air a bruaich Cuimreach thig i chun a linn a dh'fhosgaileas a-mach gus am bith e a' coinneachadh a' mhuir fhosgailte eadar Rubha Aer agus West Kirby.
Chan eil ach aon port air an Dyfrdwy 's an latha an diugh, Mostyn, ann an Siorrachd Fflint. Ged nach eil cala Mostyn domhain gu leòr airson luing nas motha na 2,000 tunna, tha ùtraidean rathad-iarainn ga frithealadh agus tha am bathair a bhitheas a' trachadh tron phort a' gabhail a-steach lannan stàilinn cuibhlichte.


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisg', An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2302
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge'
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1960an; 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34202
- KEYWORDS
- loch
beanntan
dealbh-tìre
Tha an dealbh ciùin seo de Loch Coir' Uisg' aocoltach ris na seallaidhean ùdlaidh, agus uaireannan gruamach a chithear ann am meadhan A' Chuilthinn Duibh. Tha an loch seo ann an lag fada, domhainn a chruthaicheadh o chionn mhìltean bhliadhnaichean le gluasad eigh-shruthan, agus tha e ann an suidheachadh mìorbhaileach a tha air a mholadh le iomadh neach-turais a choisicheas an seo à Sligeachan no Camas Fhionnaraigh, agus leis an fheadhainn nach eil cho misneachail a thig ann am bàta à Ealaghol. Thàinig Sir Bhaltar Scott agus na peantairean Uilleam Daniell agus J.M.W. Turner anns an dòigh seo. Tharraing an obair a rinn iad aire an t-sluaigh gu Coir' Uisg' agus dh'fhàg sin a chliù maireannach


text:
- TIOTAL
- A' chiad Dhrochaid Dhubh, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_2_VI
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11133
- KEYWORDS
- drochaid fhiodha
Drochaid Dhubh
Drochaid Waterloo
Anns an dealbh seo tha a' chiad Dhrochaid Dhubh ann an Inbhir Nis a bha air a deànamh à fiodh. Chaidh a togail ann an 1808, is thathas ag ràdh gun d' fhuair i a h-ainm air sgàth cho dubh 's a bha am fiodh. Chaidh a leagail agus thogadh Drochaid Waterloo na h-àite ann an 1896
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Gearr-chunntas coinneamh mu sgoil-eaglais ùr ann an Sniosart, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_04_4446_1_2
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Snìothasort
- DEIT
- 1804
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2537
- KEYWORDS
- foghlam
luchd teagaisg
tidsearan
sgoiltean
taighean sgoile
coinneamhan
comataidhean
Geàrr-chunntas coinneamh nan urrasairean a bha ann am Parraiste Shnìosairt far an robhas a' bruidhinn air meud taigh-sgoile agus dè an teisteanas a bu chòir a bhith aig an tidsear.
'An dèidh cuireadh bhon Urramach Calum MacLeòid, Ministear Shnìosairt.
Còirneal MacDhòmhnaill Lianadail.
Am Maidsear Iain Caimbeul, Cinnseaborgh òs leth a' Mhorair MacDhòmhnaill
An Dotair Seumas Rothach às leth Mgr MacAlasdair à Strath na h-Àirde.
Thuirt an t-urramach Mgr Calum Macleòid gun robh e a' bruidhinn às leth Sheumais Mhic Dhòmhnaill à Sgeabost.
Chaidh Còirneal MacDhòmhnaill Lianadail a thaghadh mar cheann-suidhe..'B'e an t-Urramach MacLeòid a dh' iarr coinneamh airson sgoil Pharraiste a thogail ann an Sniosart, san Eilean Sgitheanach. Bhruidhinn na bha lathair air cho feumach 's a bhathas air sgoil, dè am pàigheadh a bu chòir a thoirt seachad agus mun àite a b'fheàrr airson taigh-sgoile.
Dh'aontaich a' choinneamh gun robh urrasairean nach robh an làthair, agus gum bu chòir am beachdan air na bhathas a' moladh a chluintinn. Dheigheadh leth-bhreac de gheàrr-chunntas na coinneimh a chur thuca.
Chaidh iarraidh gun biodh iad an làthair aig an ath choinneamh air an 20mh dhen Dùbhlachd nuair a dheigheadh co-dhùnadh a dheànamh air suidheachadh na sgoile.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
Dàmh saidheans, slàinte agus innleadaireachd
Tha dàmh saidheans, slàinte agus innleadaireachd air a stiùireadh le Deadhan, An t-Oll Gary Caimbeul.
Bidh an dà dhàmh againn a’ gabhail a-steach a h-uile colaiste agus ionad rannsachaidh agus tha an curraicealam air a chruthachadh agus air a stiùireadh taobh a-staigh lìonraidhean chuspairean.
Is iad na lìonraidhean chuspairean ann an dàmh saidheans, slàinte agus innleadaireachd:
- Innleadaireachd agus an àrainneachd thogalaichte - Stiùiriche Lìonradh Chuspairean: Bob Mac a’ Ghobhainn
- Saidheans, teicneòlas agus an àrainneachd - Stiùiriche Lìonradh Chuspairean: An t-Oll Sue Engstrand
- Eòlas beatha gnìomhaichte - Stiùiriche Lìonradh Chuspairean: An t-Oll Fiona Skinner


text:
- TIOTAL
- LMS 15053 aig Ionad-obrach St Rollox, An Dàmhair 1948
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_345
- ÀITE
- Glaschu
- DEIT
- 23 An Dàmhair 1948
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25807
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1905/06 thog Rèile na Gàidhealtachd ceithir einnseanan tanca 0-4-4 gus obrachadh air a diofar meur-loidhnichean beaga. Air an àireamhachadh 25, 40, 45 agus 46, b' iad na locomotaibhean mu dheireadh a chaidh a thogail aig ionad-obrach Loch Gorm ann an Inbhir Nis. Mhair dhà den chlas gu math a-steach do làithean Rèile Bhreatainn.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 15053 (roimhe seo HR 45) aig ionad-obrach St. Rollox ann an Glaschu san Dàmhair 1948. Lean i ann an seirbheis gu math a-steach do làithean Rèile Bhreatainn, gus ann deach a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Fhaoilleach 1957. B' i an t-einnsean mu dheireadh aig HR a bh' ann an seirbheis.


text:
- TIOTAL
- Slighe nan Craobh, Landmark, Drochaid Chàrr
- EXTERNAL ID
- PC_WDOWNIE_027
- ÀITE
- Drochaid Chàrr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Downie
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30204
- KEYWORDS
- pàirceannan tèama
ionadan dualchais
turasachd
muilnean sàbhaidh
Dh'fhosgail Pàirce Chuspaireach Coille Landmark ann an Drochaid Chàrr anns a' Chèitean 1970. Am measg nan cuspairean tarraingeach a th' ann tha slighean coille, tùr faire coille, muileann-sàbhaidh smùide a tha ag obair agus slighe uisge fhiadhaich. Is e Slighe nan Craobh, a chaidh fhosgladh anns an Ògmhìos 1981, aon de na cuspairean as tarraingiche


text:
- TIOTAL
- Clas 'Duke' 4-4-0 air an loidhne brisidh ann an Cùil Lodair, 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_160
- ÀITE
- Cùil Lodair
- SGÌRE
- Inverness
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24639
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ghabh a phrìomh neach-cuideachaidh, Daibhidh Jones, àite Uilleam Stroudley mar àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean aig Rèile na Gàidhealtachd ann an 1870. B' e a' chiad locomotaibh a chaidh a thogail de dhealbhadh Jones an clas 'Duke 4-4-0 a bha ag obair air trèanaichean luath luchd-siubhail. Chaidh deich a thogail le Dübs à Glaschu ann an 1874 (àireamhan 60 gu 69) agus chaidh seachd eile a dhèanamh ann an Inbhir Nis eadar 1876 agus 1888 (àireamhan 4, 71 gu 75 agus 84. Glè thric thathas a' toirt iomradh air na trèanaichean as fhaide sin mar 'Lochgorm Bogies'.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn locomotaibh clas 'Duke' gun fhios air an loidhne brisidh ann an Cùil Lodair, 1923


text:
- TIOTAL
- Barantas Coimisein (Caiptean) airson Uilleim Picton
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_B_I_02
- DEIT
- 1760
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5553
- KEYWORDS
- barantasan
coimiseanan
airm
armailteach
saighdearan
arm
Tha am barantas seo leis an deit 27 Dàmhair 1760 a' cur Uilleam Picton aig inbhe Caiptein air Companaidh san 12na Rèisimeid Coise fon cheannard Liefteanant Seanalair Raibeart Napier. Tha am barantas air a chlàradh gu riaghailteach agus air a shoidhnigeadh le Uilleam Pitt, am Prìomhaire, am measg eile. Dh'èirich Uilleam Picton gu inbhe Màidsear Seanalair san 12na Rèisimeid Coise agus bha e a' sabaid aig Sèist Gibraltar ann an 1782. Chaidh saorsa borgh Fharrais a bhuileachadh air ann an 1764.
Tha an sgrìobhainn mar phàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Country
England France Italy Scotland Switzerland Wales
Crag
A'Chailleach Agden Rocher Aiguille Dibona Aiguille du Midi Aiguille du Peigne Aiguille du Plan Aiguille du Tour Aiguille Purtscheller Aiguilles Rouges Ailefroide Multi-Pitch routes Am Basteir Am Bodach An Caisteal An Gearanach An Stuc An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Sgurr Fiona Aonach air Chrith Aonach Beag Aonach Dubh, West Face Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Mor Ardmair Crags Avon Gorge (Main Area) Avon Gorge (Sea Walls) Back Tor (Edale) Baggy Point Bamford Edge Baslow Edge Beeston Tor (Manifold Valley) Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn a'Chroin Beinn a'Ghlo - Carn nan Gabhar Beinn Alligin - Sgurr Mhor Beinn Alligin - Tom na Gruagaich Beinn an Dothaidh Beinn an Dothaidh, North East Corrie Beinn Bhan Beinn Bheoil Beinn Chabhair Beinn Dearg Beinn Dorain Beinn Dubhchraig Beinn Eighe - Ruadh-stac Mor Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Beinn Ghlas Beinn Ime Beinn Liath Mhor Beinn Narnain Beinn Udlaidh Ben Alder Ben Cruachan Ben Lawers Ben Macdui Ben More Assynt Ben Nevis Ben Oss Ben Vorlich Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Bidean nam Bian Binnein Shuas crag Birchen Edge Birkside Gill Blea Water Crag Blencathra (aka Saddleback) Bosherston Head Bosigran Bosigran Ridge Area Bowfell Buttress Braeriach Braigh Coire Chruinn-bhalgain Breithorn Breithornzwillinge Brimham Rocks Bruach na Frithe Buachaille Etive Beag - Stob Coire Raineach Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Buckstone How Burbage North Bus Stop Quarry Bynack More Cairn Gorm Cairn Toul Carn a'Chlamain Carn Barra Carn Dearg Carn Gorm Carn Kenidjack (Kenidjack Cliffs) Carn Liath Carn Liath Carn Mairg Carn Mor Dearg Carn Sgulain Carnedd Dafydd Carnedd Llewelyn Carreg Wastad Castle Inn Quarry Castle Naze Castle Rock of Triermain Chair Ladder Chapel Point Chee Dale Lower Clogwyn Du'r Arddu (Cloggy) Clogwyn y Ddysgl Clogwyn y Grochan Coire an Lochain (Cairngorm) Coire an t'Sneachda Coire Fee, Glen Clova Coire na h-eilde Cona' Mheall Conival Craig Bwlch y Moch (Tremadog) Craig Lloer Craig Pant Ifan (Tremadog) Craig y Castell (Tremadog) Craig Yr Ogof (Cwm Silyn) Craig Yr Ysfa Cratcliffe Tor Creag a'Mhaim Creag Coire an Dothaidh Creag Dubh, Newtonmore Creag Meagaidh Creag Mhor (Meall na Aighean) Creag nan Damh Creise Crib Goch Crib y Ddysgl Crickmail Point Crookrise Cuillin Ridge (Traverse) Curbar Edge Cyrn Las Dôme de Neige des Écrins Dali's Hole Dent Blanche Diabaig Dinas Mot Dove Crag (Dovedale) Dovedale Dovestone Tor Dow Crag Driesh Druim Shionnach Duntelchaig Eastern Breithorn Eididh nan Clach Geala Elidir Fawr Foel Grach Foel-fras Froggatt Edge Gable Crag Garbh Bheinn, South Wall Gardoms Edge Garnedd Uchaf (Carnedd Gwenllian) Geal-Charn Gimmer Crag Glyder Fach Glyder Fawr Gogarth North Stack and Main Cliff Gogarth South Stack Gorges de l'Arveyron Hare Crags Haytor (aka Hay Tor) and Low Man Helvellyn - Red Tarn Cove Hen Cloud Higgar Tor High Crag Holyhead Mountain Idwal Slabs (aka Cwm Idwal) Kinder Northern Edges Kinder Southern Edges L'Aiguille Verte Launchy Gill Lauteraarhorn Lawrencefield Liathach Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Lightning Crag Lochnagar Lochnagar - Cac Carn Beag Long Scar Low Water Crag & Low Water Beck Lundy Mönch (Bernese Oberland) Mam Tor Maol Chinn-dearg Mayar Meall a'Bhuiridh Meall Corranaich Meall Dearg Meall Garbh Meall Garbh Meall Greigh Meall nan Ceapraichean Meall nan Tarmachan Milestone Buttress Millstone Edge Mont Maudit North Buttress/Cambridge Crag Pavey Ark Pen yr Ole Wen Pic du Glacier Blanc Pillar Rock Piz Badile Piz Prevat Polldubh Crags, Glen Nevis Ponte Brolla Raven Crag (Langdale) Raven Crag, Combe Ghyll Ravensdale Reiff - Rubha Coigach Reiff - Rubha Ploytach Rivelin Edge Roaches Lower Tier Roaches Skyline Roaches Upper Tier Saddle Head Saileag Salbitschijen Sandwood Bay Crags Scafell Crag Schiehallion Schreckhorn Schreckhorn (Bernese Oberland) Scout Crags Sennen Serengeti Sergeant Crag Slabs Sgùrr Alasdair Sgor an Lochain Uaine Sgor Gaoith Sgorr Ruadh Sgurr a'Bhealaich Dheirg Sgurr a'Ghreadaidh Sgurr a'Mhadaidh Sgurr a'Mhaim Sgurr an Doire Leathain Sgurr an lochain Sgurr Dearg Sgurr Dubh Mor Sgurr Mhic Choinnich Sgurr na Banachdich Sgurr na Ciste Duibhe Sgurr nan Eag Sgurr nan Gillean Shepherds Crag Slioch Snowdon (Yr Wyddfa) Spazzacaldera Sron na Ciche St. Govan's Head Staden Main Quarry Stanage North Stanage Plantation Stanage Popular Standing Stones Steeple East Buttress Stennis Head Stob a'Choire Odhair Stob Ban Stob Ban Stob Coire a'Chairn Stob Coire nan Lochan Stob Coire Sgreamhach Stob Diamh Stob Ghabhar Stob Poite Coire Ardair Stone Valley Crags Stoney Middleton Stuc a'Chroin The Castle The Cobbler The Five Clouds The Napes The Saddle Tollie Crag Tour Ronde Traprain Law Tryfan Tryfan (East Face) Vallon de Berard Vallorcine Varenna Water-cum-Jolly Western Breithorn Wharncliffe Crags White Ghyll Wildboar Clough Wildcat Crags (aka Wild Cat) Wilderness Rocks Willersley Castle Rocks Windgather Rocks Y Garn Yr Elen Ysgolion Duon (Black Ladders) Zerfreilahorn
Discipline
Alpine Bouldering Scrambling Sport Trad Winter
Partner
Abbi Aidan Alan Alan and Andy Amanda Anders andybuckley Bart Bart & Duncan Bart & Sci Bart Shaw Bob Bruce Carla Chris Chris Bateson Conrad crag_hopper_Jay Dan Danny decs Djuke Duck Egg Eero & Bart Gary K James Higgins Jamie Jamie & Luke Jamie & Paul John John, Abbi John, Paul Jon Jon & Luke Jon & Paul Katie Kim Laura Lead 1st pitc h Mackie Matt Michael Myles Neil Neil and Mark Nick Nick Galpin nick mattia Paul Paul, Abbi Phil rossh Sam Sam and Katie Sam Loveday Sarah Si Simon steev Steve Tom Lambert
Year
1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017


text:
- TIOTAL
- Sgoil na h-Abaid, Cille Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_6062
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37707
- KEYWORDS
- foghlam
sgoil
sgoiltean
foghlam cràbhach
sgoiltean creideimh
Caitligeachd
Caitligeachd na Ròimhe
Sa chairt-phuist seo chithear Sgoil na h-Abaid agus bloc na sgoile ann an Cille Chuimein. Far a bheil an abaid an-diugh, bha gearastan an airm ann roimhe a chaidh a thogail leis an t-Seanalair Wade an dèidh ar-a-mach nan Seumasach ann an 1715. Chaidh an gearastan ainmeachadh 'Fort Augustus' air a' Phrionnsa Uilleam Augustus, Diùc Chumberland.
Ann an 1876 chaidh pìosan de thogalach a' ghearastain a chleachdadh ann an togail na h-abaid agus na sgoile aig Òrdugh nam Benedioctanaich. Bha manaich fhathast a' fuireach ann gu 1998


text:
- TIOTAL
- Cruinneachadh Chloinn Chamshroin aig Taigh Achadh na Càiridh, 2009
- EXTERNAL ID
- Z_AB_CLAN_CAMERON_GATHERING_2009_04
- ÀITE
- Achadh na Càiridh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40801
- KEYWORDS
- cinnidhean
tachartasan chinnidhean
taighean
caistealan
Chaidh an dealbh-camara seo a thogail aig Cruinneachadh Chomann Chlann Chamshroin aig Taigh Ach' na Cairidh an 1mh Lùnastail 2009.
Gu meadhan an 18mh linn b'e adhbhar cruinneachadh cinnidh a bhith a' comharrachadh deireadh an fhoghair, a bhith a' comhairleachadh mu ghnothaichean a' buntainn ris a' chinneadh, no airson ullachadh airson creich. A-nis tha cruinneachaidhean cinnidh, mar a chithear aig Cruinneachadh Chloinn Chamshroin an seo, airson a bhith a' cumail suas cheangalaichean agus dàimh a' chinnidh.
Tha Taigh Achadh na Càiridh (ris an canaiste cuideachd Caisteal Achadh na Càiridh), a tha eadar Loch Long agus Loch Lòchaidh, air a bhith na chathair do Chamshronaich Loch Iall bho na 1660an. Chaidh an togalach tùsail a sgrios ann an 1746 le fir a bha fo òrdugh a' Chaiptein Seòras Rothach Culcairn, mar pheanas airson a' phàirt a ghabh Loch Iall anns an '45. Thòisich ath-thogail an taighe ùir, a bha air a dhealbhachadh le Seumas Gilleasbuig Greumach, ann an 1802 ged nach deach crìoch a chur air gu 1835-7.
Rè an Dara Cogaidh, bha an taigh air a chleachdadh mar àite-trèanaidh do Chommandos Bhreatainn, do na US Rangers, agus do shaighdearan bho airm eile a bha air taobh Bhreatainn.


text:
Nochd mi rudeigin air an duilleag Facebook “Gàidhlig a-mhàin” an seachdain seo chaidh, sgrìobh te bhon BBC: “Hello Uileadh, tha mi ag iarraidh air daoine agaibh a-seo bhruidhinn air program Choinnich, Radio nan Gaidheal madainn diciadain mu dheidhinn iomairtean air loidhne. Bheil daoine agaibh an sas ann an iomairt far an sgaoil sibh fios air na meadhanan soisealta, agus a bheil e dha riribh eifeachdeach an leithid a dheanamh, seach a bhith caismeachd air na sraidean, mar a chitheadh sibh anns na bliadhnaichean a dh' fhalbh? A bheil nas lugha e dhaoine air na sraidean air sailleibh s' petition air loidhne? Bhithinn fada nur comain nan cuireadh sibh fios air ais thugam mur deidhinn agus nam biodh sibh deonach bruidhinn air a' phrogram mu dheidhinn na h-iomairtean agaibhse.”
Sgrìobh mise an fhreagairt a tha seo: “"Mar a chitheadh sibh anns na bliadhnaichean a dh'fhalbh"? Seo Inbhir Narann an t-Sultain 2013 dhut agus muinntir an aite a' gabhail na sraidean orra agus iadsan seach searbh sgith le poliseadh dealbhachaidh Comhairle na Gaidhealtachd. http://www.youtube.com/watch?v=yzAqqD8Yjog
Ro laimh bha daoine gu mor a-mach air seo air loidhne agus duine eile sna craobhan marbh (mar a chanas iad). Chuir mi piosan air mo bhlog gurnnurn.com aig an am a bha sin agus nam bheachd fhein chan eil e furasta criochan fhaicinn air cuisean air loidhne agus buaidh tha sin a' toirt air gnothaichean taobh a-muigh na meadhanan soisealta.”
Agus as deidh sin madain Diciadain bha mi bruidhinn air Program Choinnich air Redio na Gaidheal. Cothrom dhomhsa gus an “fòn glic” ù r agamsa a chleachadh. Chanainnsa gur e rud gu math neonach a th’ann a bhith eisteachd ris an reideo agus an uair a bhith a’ ghabhail pairt air fòn. ‘Se fuaim diofraichte a bhith cluinntinn agus air sgath’s gur e sin a chiad turas a rinn mi a leithid cha robh mi tuigsinn de bha direach a tachairt. Chuir RnG fòn thugam dà mhionhaid mus robh mi beo.
Thuirt mise gu robh mi caran amharasach nach robh ne ath-chuingean-E gu moran feum le daoine a gluasad bho duilleag iomairt dhan ath duilleag agus a’ briogadh air “like”. Nam bheachd sa cha bhi sin a chur moran dragh air an luchd-poiliteags. Co-dhui aig an ìre iondail a leithid Inbhir Narann agus bailtean beaga eile saoilidh mi gur e rud diofraichte a th’ann leis a h-uile iomairt air Facebook buailteach a bhith
fada nas soirbheachail agus pearsanta. Bha mi a-mach a-rithist air an latha an t-Sultain an uiridh nuair a thog muinntir Inbhir Narann na sràidean orra agus buaidh nach bu bheag a dh’adhbhraich sin air bus loma-lan Chomhairleachan o Inbhir Nis. ‘S ann follaisech a tha e ann a sheo ge-tà, chan eil na seann dòighean gus fianais a thogail marbh buileach ann an Inbhir Narann. Bha na meadhan soisealta na phàirt den upraid co-cheangailte le Inbhir Narann a Deas ach bha coinneamhan, litrichean dhan paipear-naidheachdan, leintean-t agus tuilleadh eile ann cuideachd. Chan urrainn dhut Facebook agus Twitter a sheachnadh ge-tà agus iadsan cha mhòr na phàirt dhan a h-uile dhèanamh nar cuid bheatha làithel.


text:
Arabais
'S e Arabais (عربي neo ‘Arabii) a th’ ann an cànan oifigeil fad 26 dùthchannan anns an Ear Mheadhanach.[1] Tha Arabais ga bhruidhinn ann an Aildiria, An t-Siad, An Èipheit, Bachrain, Catar, Cubhait, Diobutaidh, Eartra, Ioràc, Iosrael/Pàlastain, Iòrdan, Leabanon, Libia, Moratainia, Maroco, Na h-Eileanan Chomoro, Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte, Omàn, Saud-Aràibia, Siria, Somàilia, Sudan, Sudan-a-Deas, Tuinisia agus Iemen ann an corra àite còmhla ri cànain eile. Tha Arabais uabhasach coltach ris na cànain Seimiteach eile, mar Eabhra.[2] ‘S e cànan ùrnaigh na h-Ioslaim a th’ann.[3] Tha Arabais air buaidh mhòr a thoirt air mòran de chànain eile air feadh an t-saoghail tron mheadhan na h-Ioslaim: [4] thathar ga chleachdadh airson faclan ùra a dhèanamh anns na dùthchannan Muslamaich gus an latha an-diugh. Thug e buaidh fa leth mòr air Spàinntis[5] cuideachd is tha sinn air tòrr fhacal saidheansail faighinn bhuaithe. Tha an Arabais eadar-dhealaichte anns gach sgìre is dùthaich, ach ‘s e Arabais an Coràn,[6] le faclan ùra, a thathar a’ leughadh is a’ sgrìobhadh anns na meadhanan agus na sgoiltean.[7]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Gràmar Arabais
- Apprendre l’arabe
- Omniglot
- Lire et écrire l’arabe, Rachid Belmouhoub, Larousse, 2006, ISBN 2-03-540279-4
- Easy Arabic


text:
- TIOTAL
- Leth-bhreac de Thiomnadh Alasdair MhicMhathain, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_I_08A
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- DEIT
- 1845
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5633
- KEYWORDS
- tiomnaidhean
dìleabaich
Seo leth-bhreac, air a sgrìobhadh ann a' Bhictòria, Hong Kong, de thiomnadh Alasdair Màrtainn MhicMhathain. B' iad na dìleabaich bu mhotha, athair Mhurchaidh agus a chiad bhràthair Lachlann, cuide ri bhràithrean eile Gilleasbaig, Dòmhnall agus Iain a bha a' còmhnaidh ann an Cille Mhoire. Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' e Alasdair MacMhathain bràthair seanair Sheumais Mhitchell.
Bhuineadh an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Uicipeid:Ro-ràdh
Dè a tha ann an Uicipeid?
'S e Uicipeid leabhar-eòlais saor an asgaidh a thathar a' sgrìobhadh leis na daoine a tha ga chleachdadh.
Ciamar a dh'fhaodas sibh cuideachadh
Na gabh eagal ro dheasachadh - faodaidh a h-uile duine cha mhòr a h-uile duilleag a dheasachadh. Lorg rudeigin a dh'fhaodas sibh a leasachadh agus dèan sin nas fheàrr – mar eisimpleir, cuir susbaint ris no cuir ceart litreachadh, gràmar no briathrachas.
Cuimhnichibh nach tèid agaibh air Uicipeid a bhriseadh – dh'fhaodhadh gach deasachadh dona a bhith a' neo-dhèanamh no a' cur air dòigh. Dìreach briog Seall an ro-shealladh airson ur n-atharrachaidhean fhaicinn agus Sàbhail an duilleag nuair a tha thu riaraichte leis mar a tha iad a' coimhead.


text:
Clàr nan Eileamaidean
01 Cèitean 2012
’S e stòr-dàta briathrachais air-loidhne a th’ anns ‘An Seotal’, a tha ag amas gu sònraichte air àrd-sgoiltean a tha a’ teagasg chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig.
Tron obair aig ‘An Seotal’ tha e air dèiligeadh ri tòrr briathrachas saidheans, agus o chionn ghoirid rinn am pannal co-dhùnaidhean air briathrachas co-cheangailte ri eileamaidean ceimigeach.
Mar thoradh air an seo, chaidh postair a chruthachadh a tha a’ sealltainn Clàr nan Eileamaidean, agus chaidh a sgaoileadh air àrd-sgoiltean a tha a’ teagasg Gàidhlig.
Chaidh a sgaoileadh cuideachd gu clasaichean sia agus a seachd ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig gus cothrom a thoirt dha sgoilearan fàs eòlach air facail a bhios iad a’ cleachdadh tric nuair a thòisicheas iad a’ dèanamh cùrsaichean saidheans san àrd-sgoil.
Tha am briathrachas air fad bhon a’ phostair seo, agus beagan a bharrachd fiosrachaidh mu na facail, ri fhaighinn air ‘An Seotal’ aig www.anseotal.org.uk


text:
- TIOTAL
- Ford Shooting Brake a' tarraing bàta snàithleach-glainne
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON_002_080
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30413
- KEYWORDS
- bàtaichean fibreglass
càraichean
Anns an dealbh seo, chithear càr agus e a' tarraing bàta snàithleach-glainne. Is e Ford Shooting Brake a th' anns a' chàr. Chaidh am bàta a thogail le Ailig MacCoinnich. B' e Ailig tùsaire bàtaichean snàithleach-glainne ann an Inbhir Nis. Bha Ailig na bhràthair cèilidh aig Iain Gòrdan leis an robh a' bhùth-chiùil 'An Record Rendezvous' a bha suidhichte ann an Sràid na h-Eaglaise ann an Inbhir Nis


text:
- TIOTAL
- A' Chuinneag agus Loch Asainte à Innis nan Damh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3744
- ÀITE
- Innis nan Damh
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35580
- KEYWORDS
- beanntan
aibhnichean
'S e beinn mhòr ainmeil a th' anns A' Chuinneag ann an Asainte, Cataibh. Tha trì binneanan shònraichte oirre a tha nan 'Corbetts' (beanntan Albannach eadar 2500 troigh agus 3000 troigh le teàrnadh de 500 troigh air gach taobh) air an druim a tha na chumadh 'Y'. 'S e An t-Sàil Gharbh aig 808m (2651 troigh) as àirde dhiubh agus an uair sin An t-Sàil Ghorm (776m/2546 troigh) agus Spidean Còinnich (764m/2506 troigh). A thaobh clach-eòlas, tha A' Chuinneag air a dèanamh suas le clach-ghainmhich Thoirbheartan air gneiss Leodhasach le beagan clach-èite Chambrianach. 'S e Beurlachas air a' Ghàidhlig 'cuinneag' a' ciallachadh peile bleoghainn, air sgàth cumadh na beinne, a th' anns an ainm.
Chaidh Oighreachd Chuinneig, le 8400 acaire a cheannach le Urras Iain Muir ann an 2005.
Chaidh taigh-seinnse dhròbhair a thogail an seo an toiseach ann am meadhan na h-ochdamh linn deug. Aig deireadh na h-ochdamh linn deug chaidh ghabh taigh-seinnse coidse nas susbaintiche àite. An-diugh tha Taigh-òsta Innis nam Damh ainmeil do luchd-iasgaich-slait agus luchd-coiseachd.


text:
Muralto
‘S e baile beag ann an ceann a deas na h-Eilbheis a th’ ann am Muralto (Lombard: Müralt). Tha an t-ainm a’ ciallachadh ballan àrda, bho dhà fhacal anns an Eadailtis: Muro (balla) agus Alto (àrd). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1235 agus chaidh an caisteal a mhilleadh mu 1380.[1] Tha e suidhichte air iomall Locarno, aig 207m os cionn ìre na mara ri bruaich Loch Maggiore (Eadailtis: Lago Maggiore), anns an roinn (Eadailtis: Cantone) Ticino. Tha dìreach 2,769 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.[2] ‘S e Eadailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Muralto.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810. Chaochail Paul Klee an seo ann an 1940, Richard Martin Willstatter ann an 1942, Richard Klatz ann an 1968 agus Erich Fromm ann an 1980.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Diego Bianconi (1952): Dealbhadair.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Eilean Donain an uair a bhathar ga ath-thogail
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0762
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10661
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
caisteil
caisteal
Seumasaich
Tha Caisteal Eilean Donain aig beul Loch Dubhthaich, faisg air An Dòrnaidh air Taobh Siar Rois. Tha rudeigin air a bhith air an làraich bho shean; bha tobhta dùin bho Linn an Iarainn ri fhaicinn mus deach an t-ath-thogail a dhèanamh anns an 20mh linn. Chaidh caisteal geàrraidh a thogail air an làraich aig an àm a bha Alasdair II (1214-1249) a' riaghladh. Ro dheireadh an 13mh linn, bha an caisteal fo smachd Clann MhicCoinnich. Chaidh tùr a chur ris a' chaisteal anns a' 14mh linn. Mar luchd-dìon do Chlann MhicCoinnich, b' iad Clann MhicRath a' chiad fheadhainn a bha nam Maoir a' Chaisteil ann am 1511. Rè àr-a-amach nan Seumasach, chaidh gearastan a dhèanamh dheth le feachdan Shasainn ach chaidh sin fhaighinn fo smachd nan Seumasach. Ann an 1719, thug longan-cogaidh an riaghaltais agus chaidh tobhta a' chaisteil fhàgail fo fheum. Ann an 1911 chaidh an caisteal a cheannach le Iain MacRath-Gilstrap agus chuir esan air dòigh gum biodh e air ath-thogail anns an 20 bliadhna an dèidh dha a cheanach. An-diugh, 's e fear dhe na h-ìomhaighean as fheàrr leis na meadhanan dhen Ghàidhealtachd. Tha an dealbh a' sealltainn a' chaisteil mus deach ath-thogail. Chaidh an dealbh a thogail le M.E.M. Donaldson.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin ann an Sanna a rinn i a dachaigh ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh air Eilean I
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Saighdear air a ghlanadh le pìob-uisge
- EXTERNAL ID
- QZP27_60_8_1
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30654
- KEYWORDS
- saighdearan
Saighdear agus a nàbaidh ga ghlanadh le pìob-uisge faisg air Ceann Loch Chille Chiarain. Bha na dealbhadaireanTeàrlach is Dennis MacGrory nam buill den bhuidhinn shaor-thagrach ionadail is thog iad dealbhan aig na campaichean bliadhnail
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
Leabharlann
Bidh fàilte chridheil romhad ann an Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig. Gheibh thu a-mach barrachd mu ghoireasan an Leabharlainn is ciamar a bhios tu gan cleachdadh air duilleagan na làraich seo.
'S e rùn Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig a bhith a' leasachadh cruinneachadh de ghoireasan air cànan, cultar is dualchas na Gàidhlig a bhios slàn agus coileanta, agus a bhrosnaicheas ionnsachadh, rannsachadh agus sgoilearachd; a' cumail taic ris a' Cholaiste agus i na sàr ionad-foghlaim na Gàidhlig; a' brosnachadh fèin-mhisneachd air a' Ghàidhealtachd a thaobh a litreachais is a cultair fhèin.
Tha Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig na leabharlann sgoilearachd ach tha fàilte air daoine on taobh a-muigh a thighinn a-steach airson rannsachadh a dhèanamh.
Uairean-fosglaidh
Tron Teirm :
Diluain - Diardaoin 9.00m - 8.30f
Disathairne - Didòmhnaich 2.00f - 5.00f
Làithean-saora:
Diluain - Dihaoine 9.00m - 5.00f
Inntrigeadh an Leabharlainn air loidhne
Bheir am fiosrachadh seo stiùireadh dhut air ciamar a chleachdas tu an Leabharlann agus ciamar a gheibh thu an tuilleadh fiosrachaidh is taic bho luchd-obrach an Leabharlainn.
Tha Leabhar-làimhe an Leabharlainn ri fhaighinn mar fhaidhle PDF
Cuir fios thugainn
Ceannard an Leabharlainn: Cairistìona Cain, MA(Hons), MSc, DipPsych
Leabharlannaiche: Greg MacThòmais, BA(Hons)
An Leabharlann
Sabhal Mòr Ostaig
An Teanga
Slèite
An t-Eilean Sgitheanach
IV44 8RQ
Fòn: 01471 888447 / 888431
Post-d: sm00ll@uhi.ac.uk


text:
Òraid a’ cur aghaidh ris na dùbhlain a th’ ann do mhion-chànanan
Bheir eòlaiche air mion-chànanan òraid an asgaidh seachad aig Sabhal Mòr Ostaig UHI air an ath-mhìos. Sgrùdaidh Conchúr Ó Giollagáin, Àrd-Ollamh Rannsachaidh na Gàidhlig aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean na dùbhlain ionadail is eadar-nàiseanta a th’ ann do mhion-chànanan. Bruidhnidh e mu mar a tha beatha nua-aimsireil na cunnart do mhion-chànanan agus mìnichidh e gur e fuasgladh eile air an t-suidheachadh a tha a dhìth.
Mar a tha an t-Àrd-Ollamh Ó Giollagáin a’ mìneachadh: “Tha mòran den deasbad a th’ ann an-dràsta mu iomadachd mhion-chànanan mì-fhreagarrach agus neo-threibhdhireach. Feumaidh sinn measadh soilleir air na tha a’ tachairt don Ghàidhlig agus do mhion-chànanan eile a chur a chèill mar chiad cheum ann a bhith a’ moladh fhuasglaidhean ùra air an t-suidheachadh a th’ againn an-dràsta. Ma tha sinn gu bhith a’ toirt dòchas do choimhearsnachdan, feumaidh sinn lèirsinn agus ro-innleachd a chur an cèill anns am faod misneachd a bhith aig daoine.”
Bheir an t-Àrd-Ollamh Ó Giollagáin seachad an òraid ùr-thòiseachaidh aige ‘Ath-sgrùdadh air ar Suidheachadh: Na Mion-chànanan ann an Nua-aimsireachd an t-Saoghail Mhòir’ seachad eadar 5.15f agus 7.15f Dimàirt 19 Giblean aig Sabhal Mòr Ostaig UHI san Eilean Sgitheanach. Thèid an òraid a thoirt seachad ann am measgachadh de Ghàidhlig agus Beurla agus bidh goireasan ann don fheadhainn a tha airson eadar-mhìneachadh Beurla a chluinntinn. Thèid an tachartas fhilmeadh agus bidh e ri fhaotainn goirid an dèidh làimh air farsaingeachd de làraich-lìn. Airson barrachd fiosrachaidh mun òraid, no airson àite an asgaidh a ghleidheadh, cuir post-d gu events@uhi.ac.uk no tadhal air www.uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- An t-Urramach Adhamh Gunnach à Diùirnis
- EXTERNAL ID
- QZP40_467_P373
- ÀITE
- Diùranais
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Diùirnis
- DEIT
- 1897
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- Rev Adam Gunn, MA & John Mackay (eds)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31259
- KEYWORDS
- ministearan
searmonaichean
Rugadh Adhamh Gunnach air a' 15mh den Lùnastal 1859 aig Srathaidh ann an Cataibh. Bha e na oileanach ann an Cill Rìmhinn an toiseach (D.D., 1917), is an uairsin aig a' Cholaiste Ùr, Dùn Eideann. Thòisich e a' searmonachadh ann an 1888 is chaidh a shuidheachadh ann am parraist Dhiùirnis (Durness) goirid an dèidh sin. Ann an 1895, phòs e nighean leis an Urr. Dòmhnall MacCoinnich às A' Bhlàran Odhar. Bhàsaich e ann an 1925.
Rinn Adhamh Gunnach mòran sgrìobhadh do dh'iomadh iris Cheilteach, mar 'The Celtic Monthly' is Gnothaichean Chomann Gàidhlig Inbhir Nis.
Tha an dealbh seo air a thoirt o 'Sutherland and the Reay Country' deasaichte leis an Urr Adhamh Gunnach & Iain MacAoidh, 1897


text:
Cànanan Ceilteach
'S iad cànanan Innd-Eòrpach a tha ann an cànanan Ceilteach. Thathar gam bruidhinn an-diugh anns na h-Eileanan Breatannach, a' Bhreatainn Bheag, Alba Nuadh agus Patagòinia. Tha iad a' cleachdadh na h-aibidil Ròmanaich. Roinnear na cànanan a tha beò air dà bhuidhean.
Daoine a' bruidhinn cànanan Ceilteach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cànanan Goidhealach:
- Gaeilge: 355,000 duine
- Gàidhlig: 58,000 - 62,000 duine
- Gàidhlig Mhanainn - grunnan cloinne aig a bheil i mar a' chiad chànan a-rithist, agus ceud daoine fileanta.
- Cànanan Briothannach:
- Breatannais: 200,000 - 300,000 duine
- Còrnais - mu 1,000 duine, agus grunnan cloinne aig a bheil i mar a' chiad chànan a-rithist
- Cuimris: 750,000 duine
- Cànanan marbh:
- Cruithnis - ga bruidhinn ann an Alba roimhe Meadhan-Aoisean.
- Gaillis - ga bruidhinn far a bheil an-diugh an Fhraing agus a' Bheilg.
- Gallaicis - ga bruidhinn far a bheil an-diugh Galicia, anns an Spàinnt.
- Ceilt-Ìbeiris - ga bruidhinn far a bheil an Spàinnt an-diugh.


text:
Kl. Ianair iii f. l. uii. Anno Domini m.c.xx.ix.
Mac Maras H. Rebochan airchinnech Lis Moir Mo Cutu.
Gilla Mo Chonna H. Duib Dirma do marbadh do Ulltaibh i n-Inis Taiti.
Ceallach comarba Patraic mac óghe & aird-espoc Iarthair Eorpa & oein-chenn ro riaraighsetur Goidhil & Gaill laich & cleirich iar n-oirdnedh dano espoc & shacart & ais gacha graidh archena & iar coisecradh tempall & reilgedh n-imdha iar tidhnacal seot & moeine & iar n-arail riaghla & sobhesa for cach eter tuaith & eclais iar m-bethaigh celeburtaigh aiffrennaigh oentigh ernaigthidh iar n-ongadh & aithrighi thoghaidhe ro fhaidh a anmain a n-ucht aingel & archaingel i n-Ard Patraic isin Mumain i Kl. April in secunda feria & isin cethramadh bliadhain fichit a abdaine & isin coecatmad bliadhain a aisi. Rucadh tra a chorp h-i .iii. Non. April co Les Mór Mo Chutu do reir a timna fadhein & ro frithairedh co salmaibh & ymnaibh & canntaicibh & ro h-adhnaicedh co h-onórach i n-ailaidh na n-espoc i Prid. Non. April. in u. feria. Muircertach m Domnaill do oirdnedh i comurbus Patraic in Non. April.
Teach Coluim Cille i Cill Mc. n-Enain do ghabail d'Ó Thaircert for Aedh m. Cathbairr U Domnaill{folio & column MS2 50vb} & a loscadh dó.
Caistel Atha Luain do dhenamh la Tairrdhelbach H. Conchobair.
Gilla Crist m. m. Uidhrin toisech Ceniuil Feradhaigh do loscadh a tigh a altrann h-i Tir Manach i mebhail.
Niall H. Crichan ri H. Fiacrach Arda Sratha do marbadh d'Uib Cennetigh.


text:
- TIOTAL
- 44258 air a treigsinn san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_520
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28513
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
44258 air a treigsinn san Aghaidh Mhòr.
Chaidh 44258, locomotaibh smùide 0-6-0T, a thogail dhan LMS ann an 1926 a rèir dealbhachadh le Eanraig Fowler. B' pàirt de chlas 4F-C a' chompanaidh sin a bh' innte. Nuair a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Pheairt a Deas. Chaidh ba toirt a-mach à seirbheis sa Chèitean 1962 agus fhuaireas cuidhteas i an ath mhìos.


text:
Reul-eòlas
Is dòcha tha thu lorg speuradaireachd (astrology)
Is e reul-eòlas (no speur-eòlas no reuladaireachd) saidheans an stutha anns a' chruinne-chè agus bithidh e a' rannsachadh an sgaoilidh, an gluasad, nan coimeasgadh, nan staid agus an rothlas aige. Bithidh reul-eòlas a' mìneachadh tuiteamasan a thachras a-muigh a' Chruinne agus an àile aige. Bithidh reul-eòlaichean a' sgrùdadh an tùs is rothlas aig cùisean anns an domhan, cho math ris na buadhannan fiosaigeach is ceimigeach aca.
Tha reul-eòlas a' dèiligeadh ri rudan thairis air tomhasan aibhseach, bho phlanaidean, gu siostaman grèine, suas gu reultan, reul-bhagaidean, reul-chriosan (còmhla ris an stuth eatarra) suas ris an domhan fhèin na iomlan.
Susbaint
Reul-eòlas a-rèir an fhaclair[deasaich | deasaich an tùs]
Reul-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir Richard Cox [1] 's e reul-eòlas
- an t-eòlas mu dheidhinn na grèine, na gealaich, nam planaidean, agus nan reultan.
Tha e cudthromach iomsgaradh soilleir a dhèanamh eadar reul-eòlas a tha na saidheans, agus speuradaireachd. Tha mòran daoine ann nach tuig an difir eadar reul-eòlas agus speuradaireachd (fiosachd a-rèir suidheachadh nam planaidean agus nan reultan). Is fìor saidheans an reul-eòlas, ach is geaslanachd agus baoth-chreideamh an speuradaireachd. Is ann ro chumanta mì-thuigse mu dheidhinn an dà chuspair seo fhathast.
Speuradaireachd[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir Richard Cox[1] 's e speuradaireachd
- a’ rannsachadh mar a dh’fhaodadh buaidh a bhith aig planaidean agus reultan air ar beatha
Litreachas Reul-eòlais[deasaich | deasaich an tùs]
Tha litreachas anns a’ Ghàidhlig mu dheidhinn reul-eòlais nas pailte na litricheas mu dheidhinn saidheans eile air bith. Is e leabhar feumail Reul-eòlas leis an Ollamh Pàdraig Moore, eadar-theangaichte le Iain Aonghas MacLeòid. [2](Faic clàr-fiosrachaidh shìos.)
Ann an Àireamhan 174 agus 175 (1996), dh’fhoillsich GAIRM alt Reul-eòlas airson Luchd-'tòiseachaidh le Garbhan MacAoidh, còmhla ri foirlionadh: Clàr Briathran Reul-eòlais agus Eòlaidheachd. [3] Sgrìobh ùghdar Reul-eòlas airson Luchd-tòiseachaidh: “Cha tèid agam air creidsinn nach robh ar sinnsearan eòlach air a’ mhòr-chuid de na reul-bhaid* as cudthromaiche, gu h-àraid nan robh iad a’ seòladh air an àrd-chuan. Ach a-rèir coltais cha do chuir iad ainmean air mòran dhiubh. Dh’aithnich iad An Grioglachan, An Crann-arain, Slighe Chloinn Uisnich (a’ ghalacsaidh againne), ach glè bheag eile. B’ aithne dhaibh Reul na maide agus Reul an fheasgair (Bheunus no planaid eile nuair a dh’èireas i roimh ghrèin,agus an dèidh laighe na grèine), ach gu cinnteach cha b’ urrainn daibh na planaidean eugsamhail eadar-dhealachadh. Co-dhiù cha robh iad comasach air na planaidean as fhaide ás fhaicinn. A bharrachd air na reultan, dh’aithnicheadh iad na dreugan a thuiteadh air uairibh on speur, ged nach robh fios aca dè an nàdur”.
Sa bhliadhna 1857 dh’fhoillsich ministear Apainneach dom b’ ainm Duncan MacNair Connell leabhar Gàidhlig fon tiotal Beurla Gaelic Astronomy.
An 1872-1873 fhoillsich an iris-leabhar ainmeil "AN GAIDHEAL" sreath de deich aistean "AIR CRUINN-CHORPAIBH SOILLSEACH NAN SPEUR" leis an t-Urramach Alasdair Mac Griogair a sgrìobh fon ainm phinn "SGIATHANACH". [4]
Tha Irish Astronomical Tract sa Ghàidhlig ann bhon 14mh linn.
Gheibhear Stellarium sa Ghàidhlig, bathar-bog amharc-lann nam planaidean agus nam speuran.
Reuladairean ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Nicolaus Copernicus
- Tycho Brahe (1546–1601)
- Johannes Kepler (1571–1630)
- Caroline Herschel
- Cecilia Payne-Gaposchkin
- Jocelyn Bell Burnell
- Vera Rubin
- Martin Ryle
- Antony Hewish
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Clàr-fiosrachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Richard A.V. Cox, Brìgh nam Facal. ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Moore, Pàdraig, Reul-eòlas, Eadar-theangaichte le Iain Aonghas MacLeòid, Foillseachair: John A. Macleod, Largs, Ayrshire, 1997.ISBN 0-9530874-0-9
- ↑ MacAoidh, Garbhan, Reul-eòlas air son luchd-tòiseachaidh, GAIRM Àireamhan 174, 175, 1996.
- ↑ AN GAIDHEAL: Leabhar I àireamh 9 (Ceud Mhìos A' Gheamhraidh 1872)- Leabhar II Àireamh 18 (Ceud Mhìos An Fhogharaidh 1873)


text:
Mod o esbadh collata doniter he & fostog do beith air
p.64tobuir clisteri, no gaoithi meala do; & da mbia an biadh ar snamh isin gaile, dentur sgeathrach do, & na caited biad no co ndilega in imurchaid & na tobuir brig isin fiabras ann sin, & dentur an gaile do comfurtacht, innus co ndilegtur an imurcach. Mad lagthac an medon curtur sugh mormont, is e te, ar bel an gaile, & tobuir biadha sodilegtha do, rachas cum fuachta maille cinel sdipcidachta, mar ata ros & nutmuic guna cosmailius. Mod o gorta tic an t-adbur tobuir biada do, & co h-airighi modh he linn ruadh bis cintac no bis tresi and, oir ni fuilngit siad aoncuid do denumh . Madh o nescoid doniter an cuis so, 1eighister na nescoidi, mar ata a trachtadh na nescoididh. Et is amlaid dleghus ailemain bidh & dighi lucht na fiabras so beith ac dul cum fuachta & cum fliuchaidechta a n-egmuis an trath doniter o imurcach bidh do caithimh.


text:
Poli
'S e baile beag ann am meadhan na h-Eadailte a th' ann am Poli (Laideann: Castrum Poli). Tha e suidhichte aig 414m os cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Roma, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Lazio, eadar Tivoli agus Palestrina 34km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 496km bho Mhilano, 400km bho Phadova agus 248km bho Fhirenze.[2] Tha 2,479 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Poli do Stàitean na h-Eaglaise.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Michelangelo Conti (1810 - 1903) Pàp bho 1878 gu 1903.


text:
Motala
'S e baile meadhanach faisg air Väversunda anns na Suaine a th' ann am Motala. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha ri taobh Loch Vättern anns an sgìre Östergötland,[1] anns an roinn (Suainis: län) Östergötlands län aig astar dhe 193km bho Stockholm agus 203km bho Ghöteborg.[2] Tha 29,789 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 37mh baile na dùthcha, a-rèir àireamh-sluaigh.[3]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à ahls (teampall) ann an Gotais a tha an t-ainm.[4]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair Carl Gustaf Verner von Heidenstam: (1859 – 1940) aig an taigh ris an canar Övralid faisge air Motala.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Reine Wisell (1941). Dràibhear-rèisidh.


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean ann an Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1583
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33500
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
taighean-òsta
taighean
bailtean
oifisean puist
costa
eaglaieasn
costa
costaichean
Chithear diofair seallaidhean inntinneach ann an Taigh Iain Ghròt air a' chairt-phuist seo. Is e Taigh Iain Ghròt am baile air tìr-mòr Bhreatainn a tha as fhaide air falbh bho Land's End. Tha 876 mìle eadar an dà bhaile.
Tha a' chairt-phuist a' sealltainn oifis a' phuist, Taigh-òsta agus an Taigh mu Dheireadh ann an Alba ann an Taigh Iain Ghròt. Tha dealbhan ann cuideachd de sheann eaglais Chanasbaigh.
Is e coimhearsnachd bheag sgapte a th' ann an Canasbaigh anns a bheil eaglais a chaidh a thogail san 19mh linn. Bidh an Teaghlach Rìoghail a' cleachdadh na h-eaglais bho àm gu àm a chionn 's gu bheil e faisg air caisteal a' Mhàigh, a bha le Màthair na Banrigh. Tha an eaglais fosgailte don t-sluagh.
Tha cuimhneachan ann taobh a-staigh na h-eaglais a tha a' comharrachadh Jan de Groot, a thòisich seirbheis aisig do dh'Arcaibh ann an 1496


text:
Comataidhean
Faodaidh a’ chùirt uallachaidhean a thiomnadh do chomataidhean gus cuideachadh leis an obair aice:
Comataidh sgrùdaidh
A’ coinneachadh ceithir tursan sa bhliadhna. Bidh i a’ toirt comhairle agus aithisgean don chùirt air cùisean ceangailte ri sgrùdadh a-staigh agus a-muigh agus a’ sgrùdadh ullachaidhean a thaobh rianachd chunnairt, smachd agus rialadh. Bidh i a’ sgrùdadh litir-stiùiridh an sgrùdaire a-muigh, aithisgean bhon sgrùdaire a-staigh agus freagairtean bhon luchd-stiùiridh, agus aithisg bhliadhnail an sgrùdaire a-staigh.
Coinneamhan
1 Màrt 2016
8 Ògmhios 2016
1 Sultain 2016
7 Dùbhlachd 2016
1 Màrt 2017
7 Ògmhios 2017
Comataidh an ionmhais agus adhbharan coitcheann
A’ coinneachadh a h-uile ochd seachdainean mar as trice. Bidh i a’ toirt comhairle don chùirt air farsaingeachd de chùisean ceangailte ri ionmhas. Tha ceannas aice air an t-siostam airson smachd agus rianachd ionmhasail, bidh i a’ moladh bhuidseatan, a’ sgrùdadh adhartais agus ag aontachadh gnìomhachdan taobh a-staigh ùghdarras tiomnaichte. Bidh i a’ toirt comhairle mu fhastadh, caidreabh gnìomhachais, slàinte agus sàbhailteachd, agus co-ionannachd is iomadachd.
Coinneamhan
3 Màrt 2016
9 Ògmhios 2016
8 Sultain 2016
7 Dùbhlachd 2016
19 Faoilleach 2017
2 Màrt 2017
8 Ògmhios 2017
Comataidh ainmeachaidhean
Le cathraiche na cùirte mar chathraiche, bidh a’ chomataidh seo a’ coinneachadh nuair a dh’fheumas i gus ballrachd na cùirte a sgrùdadh, buill ùra a lorg nuair a nochdas àiteachan bàna agus a dhèanamh cinnteach gu bheil ballrachd chomataidhean na cùirte freagarrach ris na raointean-ùghdarrais agus cruthan aontaichte aca.
Comataidh ìocaidh
Is e ball neo-eisimeileach na cùirte cathraiche a’ chomataidh seo. Bidh i a’ cur an gnìomh poileasaidh ìocaidh a bhios a’ chùirt ag aontachadh a’ gabhail a-steach a bhith a’ socrachadh agus ag aontachadh tuarastail àrd luchd-obrach. Tha am prionnsapal agus iar-sheansalair na bhall den chomataidh seo, ach chan eil e/i an sàs ann a bhith a’ socrachadh an ìocaidh aige/aice fhèin. Nuair a thathas a’ socrachadh ìocadh a’ phrionnsapail agus iar-sheansalair, faodaidh a’ chomataidh comhairle bhon thaobh a-muigh a lorg bho roinn nan colaistean is nan oilthighean agus buidhnean eile. Bidh i ag aontachadh ghluasadan coitcheann ann an tuarastail luchd-obrach agus is urrainn dhi beachdachadh air gluasadan atmhorachd, cumhachdan na margaide gu nàiseanta agus gu h-eadar-nàiseanta agus slatan-tomhais.
Comataidh nan duaisean urramach
Le cathraiche na cùirte mar chathraiche, bidh a’ chomataidh seo a’ coinneachadh mar as iomchaidh gus daoine a mholadh airson duaisean urramach.
Bòrd sgìreil an fhoghlaim adhartaich
Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaotainn anns na h-artaigilean companaidh.
Neach-conaltraidh: Roger Sendall, Manaidsear Riaghladh Corporra


text:
Francisco Javier Zaldúa
B' e Francisco Javier Martínez de Zaldúa y Racines fear-lagha agus neach-poileataigs à Coloimbia,[2] a rugadh ann am Bogotá, 3 an Dùbhlachd 1811, agus chaochail esan an siud fhèin 21 an Dùbhlachd 1882. An dèidh bheatha fhada anns a' phoileataigs am broinn a' Phàrtaidh Libearalach, chaidh Zaldúa a thaghadh mar Cheann-suidhe na dùthcha airson an teirm 1882 - 1884. Bhàsaich e an ceann 8 mìos san dreuchd.[3][4]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a nach robh e ach balach beag chunnaic e gun do chuir iad gu bàs athair air sàilleabh a taic a thug esan do Antonio Nariño, ann an 1816. A dh’aindeoin sin, b’ urrainn dhàsan a chuid fhoghlaim fhaighinn aig an sgoil San Bartolomé le taic bho shargart a bha ne Deagh charaid an teaghlaich, is rinneadh uabhasach math aig an sgoil agus an uair sin fhuair e ceum ann am lagh ann an (1836), Chaidh e a dh’ainmeachadh leas Reachdadair na Sgoile fiu’s mus tug e ceum, leis cho tàlanatach a bha e taobh sgoilearachd. Bha e gu math cliùiteach fad iomadh bhliadhna air sgàth an sàr oideachaidh a rinneadh e is e os cionn roinn an Lagha (Lagh na h-Eaglaise agus Lagh na Rìoghachd), a bharrachd air a chuid obrach laghail aig Taigh na Cùirte anns a’ bhaile La Palma ann an Cundinamarca, gus an do dh’fhàs e a bha na bhreitheamh aig Àrd Cùirt a’ Cheartais. Aig an aon àm, bha e an sàs anns an gnothach mar ball phàrlamaid, bho 1837 gu ruige 1849, far an do rìochdachadh e prìomh-bhaile na dùthcha le taic bhon A’ Phàrtaidh Libearalach. Leig e a dreuchd anns a’ Mhòr-dhail airson a bhith na Rùnaire (ministear) ann Riaghaltais fon cheann-suidhe José Hilario López, ach cha do mhair e ach bliadhna san dreuchd, mus do thill e chun a’ Phàrlamaid.
Riochdaich e Cundinamarca aig a’ Cho-Chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863, a dh’ath leasaich Bun-Reachd na dùthcha. Cha robh e cho ainmeil anns a’ phoileataigs aig ìre nàiseanta fad 15 bliadhna, leis gu robh e an sàs mar Sheanadair airson Cundinamarca, agus oide an Oilthigh, far an do chuir e seachad ùine a bhith na Reachdadair Oilthigh Nàiseanta Colombia. Dh’fhàs e beagan na bu chudromaiche nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Julián Trujillo e mar Rùnaire na Dùthchannan Cèin, far an robh gu ruige 1878.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am Pàrtaidh aige ga sgaradh aig àm a’ Thaghaidh ann an 1882, eadar na Raidigich agus na daoine aig Rafael Núñez (Spàinntis: nuñistas). Chaidh esan a mholadh mar thagraiche an aonaidh, leis gur e seann bhall-pàrlamaid le deagh chliù a bh’ann. Fhuair e fiu’s taic nan Tòraidh.
Thoisich an Riaghaltas aige 1 an Giblean 1882 agus gheall e na Libearalaich a dh’aonachadh air fad a-rithist agus còrdadh na sìthe maireannach a dheànamh leis na Tòraidhean. Ach thug na daoine aig an t-seann cheann-suidhe Núñez, is iad a’ mhòr-chuid anns a’ Chòmhdhail, an cuid taic air falbh, leis gun do mhothaich iad gun robh Zaldúa airson a bhith gu math neo-eiseimeileach taobh riaghaladh na dùthcha, agus ghairm iad gum biodh iad nan dùbhlanaich dhàsan. Cha do rinn na luchd-dùbhlain ach ionnsaighean uabhasach pearsanta breugach an aghaidh ceann-suidhe na dùthcha. Chruthaich sin sàrachadh cruaidh agus chaill e tinn an ceann greiseag. Bhàsaich e dhe greim cridhe 21 an Dùbhlachd 1882.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón