text:
Caraidean
Anns a' phrògram seo, tha sinn a' leantainn oirnn ann an cuideachd Sùsaidh agus a bràthair Seoc a tha a' fuireach ann an Alba, agus Peadar, balach ùr a thàinig dhan sgoil aca à Sìona. Tha a' chlann air turas gu sùtha agus tha sinn a' cluinntinn mu na gnèathan a tha ann an cunnart a dhol à bith. Tha sinn a' faighinn a-mach an tuilleadh mu na h-eadar-dhealachaidhean a th' ann eadar Sìona agus Alba, le fòcas air an cànan Sìonach agus beul-aithris. Thathas cuideachd a' dèiligeadh ri càirdeas, tàlantan agus mì-thuigse cultarail tro chleachdaidhean agus àbhachdas.An dèidh gach earrainn dhen phrògram, faighnichidh am preseantair ceistean. Dh'fhaodar iad seo a chleachdadh mar bhunait airson còmhradh clas no leigeil leis a' chloinn bruidhinn mun deidhinn ann an càraidean no ann am buidhnean.Tha na prògraman air an dealbh gus taic a thoirt do chlann a tha ag obair a dh'ionnsaigh a' chiad 's an dara ìre den Churraicealam airson Sàr-mhathais.Tha notaichean tidseir le gnìomhan obrach rim faighinn aig bbc.co.uk/foghlam.
Last on
More episodes
See all episodes from Èisteachd is Labhairt: Sealladh air Sìona


c: text/html

text:
Geàrr-sgrìobhadh Tiro
Chaidh geàrr-sgrìobhadh Tiro (Laideann: notae Tironianae) a dh'innleadh leis an rùnaire aig Cicero a rèir coltais, fear air an robh Marcus Tullius Tiro. Dh'innlich e na mìltean de chomharraidhean airson an t-siostam seo agus chaidh a leasachadh 's a chleachdadh fad ùine mhòr. 'S e siostam leth-lideach a th' ann.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha siostaman geàrr-sgrìobhaidh san Àirde an Iar a' dol air ais dhan 4mh linn ro Chrìosd agus fhad 's fhios dhuinne, 's e Xenophon a' chiad duine a chleachd siostam mar seo. 'S e notae an t-ainm a bh' air an t-siostam seo agus chan eil na sgrìobhadairean Ròmanach ag aontachadh idir cò dh'innlich a chiad dhiubh airson na Laidinn.
Dh'innlich Tiro an siostam aigesan mun bhliadhna 60 ro Chrìosd agus ged a chrìoch a chleachdadh an dèidh 1100, chunnacas e gu ruige na 17mh linn.[1][2][3]
An t-agusan[deasaich | deasaich an tùs]
Cha deach an ampersand (cothlamadh de et "agus" sa Laideann) a chleachdadh san t-siostam aig Tiro. Chleachd esan an t-agusan ⁊ () agus gu ìre, 's e seo an aon chomharra dhen t-siostam aige a dh'aithnichear cuid mhath dha na daoine fiù an-diugh, gu h-àraidh ann an Èirinn is Alba.
Còdachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil cus dhe na comharran aig Tiro ann an Unicode agus leis a sin, tha e doirbh an cleachdadh air coimpiutairean. Ge-tà, tha an t-agusan ⁊ ri fhaighinn aig U+204A agus tha a chleachdadh gu h-àraidh cumanta ann an Èirinn agus tha e a' nochdadh ann an Alba an-siud 's an-seo cuideachd.
Tha gu h-àraidh bathar-bog Gàidhlig leithid Firefox, Opera agus LibreOffice ga chleachdadh, ged a chuireas iad gu feum comharra aig puing-còd eile (┐ aig U+2015) an àite an agusain fhèin a chionn 's gu bheil e ag obair nas fhearr air na siostaman-obrach a th' againn.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Guénin, Loius-Prosper Histoire de la sténographie dans l'antiquité et au moyen-âge; les notes tironiennes (1908) Hachette ISBN 301255530
- ↑ Mitzschke, P. Biography of the father of stenography, Marcus Tullius Tiro. Together with the Latin letter, "De notis", concerning the origin of shorthand (1882) Brooklyn ISBN 11943552
- ↑ Kopp, U. Lexicon Tironianum (1965) Osnabrück ISBN 2996309

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Loch an Dàla
Loch an Dàla (Loch Indaal pe Lochindaal e saozneg) zo ul loc'h-vor e-kreiz Enez-Ìle, e Bro-Skos. War lez gwalarn al loc'h emañ kêriadennoù Bruichladdich ha Port Sgioba, ha war al lez biz emañ Beul an Àtha hag Am Bogha Mòr, kêr-benn an enez.
Kanaouenn[kemmañ]
Da noz e weler gouleier teir aod al loc'h, ha ganto eo bet awenet Iain Simpson da sevel ur ganaouenn saoznek brudet er vro hag anvet The Lights of Lochindaal.
Traezh meur[kemmañ]
Er c'hreisteiz da Am Bogha Mòr, ez eus un traezh hir, 10 km bennak dezhañ, hag a ya betek Ceann Tràgha, anvet Grand Strand e saozneg, ma weler kalz tud e-pad an hañv.
Skeudennoù[kemmañ]
-
-
Lochindaal, gwelet eus Beul an Àtha.


text:
Bile an Referendum sa Phàrlamaid
- 14 An t-Samhain 2013
Thèid am bile tro Phàrlamaid na h-Alba Diardaoin a bheir cead seachad airson an referendum air neo-eisimeileachd.
Thèid an cuspair a chur ri muinntir na h-Alba air an 18mh là den t-Sultain an ath-bhliadhna.
Bheir am bile bunaid laghail dhan referendum.
Tha e a' stèidheachadh riaghailtean an referendum, agus na dh'fhaodas na h-iomairtean a chosg.
Thèid a dheasbad le buill air thoiseach air bhòt, leis a h-uile coltas ann gun tèid e troimhe.
Chaidh na th' anns a' bhile aontachadh roimhe ann an Aonta Dhùn Èideann, eadar Riaghaltas Bhreatainn agus Riaghaltas na h-Alba.
Feumaidh an t-aonta sin a bhith air a dhèanamh na lagh ge-tà, le bhith a' cur a' bhile tron Phàrlamaid.
Bidh 16 seachdainnean de dh'iomairt ann ro là an referendum, le casg air na dh'fhaodas gach taobh a chosg.
Thèid a' bhòt a chumail fo shùil Choimisein an Taghaidh, a tha an urra ri bhith a' dearbhadh gu bheileas a' cumail ris na riaghailtean, agus ri bhith a' cur fiosrachaidh mu dheidhinn an referendum mu choinneimh an t-sluaigh.
Chaidh reachdas fa-leth, a bheir cead do dhaoine aois 16 agus 17 bhòtadh san referendum a chur troimhe mar thà.


text:
Leasoto
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Leasoto,[1][2][3] neo Leosoto[4] ainm oifigeil: Rìoghachd Leasoto. Tha Afraga a Deas timcheall oirre. 'S e Maseru am phrìomh-bhaile aice. Tha Leasoto na ball den Cho-fhlaitheas.
'S e an t-aonar dùthaich air feadh an t-Saoghail a tha na laighe nas àirde na 1.000 meatair. Tha an t-àite as ìosal aig 1,400 meatair agus tha 80% den dùthaich nas àirde na 1,800 meatair.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Dùthchannan aig SMO


text:
Abraham Darby
B' e Abraham Darby I (Dudley, 14 an Giblean 1678 - 8 am Màrt Madley 1717) Maighstir-Iarrainn Shasunnach. Rugadh esan aig Dudley,an Siorramachd Worcester. Is e Mac Cheird-Glaise a bha ann. Bhuannaig esan ri Cuaigearan. Dh'ionnsaich e ceàrd e fhèin, fo saor-mhuillin an Birmingham roimhe 1699 nuair a phòs e.
Thog e fhèin is a' bhean ri Bristol, far an do shas e an obraichean-umha. Ghluais e bho obraichean umha ri iaruinn-tilgte. Fhuair e taic de obraichean iarrainn aig Coal Brook Dale ri taobh Abhainn na Severn an 1708, far an d' rinn e poitean agus coireachan a mach a iaruinn "tilgte". Cha robh e fada 's na h-obraichean sin mus an do thoisich e a lorg connadh nas fhearr (agus nas shaora) na gual-fiodha a theasachadh na furnaisean iaruinn aige.
Lorg e gu robh gual-rosta fhreagaireach (an 1709) agus o chionn 's gu robh gual tòrr nas pailte na fiodh, adhbharaich leaghadh le gual lughadhadh an pris iarrainn nuair a thoisich ludh-leaghaidh eile a bhi ga cleachdadh. Adhbharaich lughadadh a' phrìs meudachadh an fhèille airson bathair iarrainn, agus cuir seo spionnadh air leasachadh eaconomachd air feadh Breatainn. Dh'eug e an 1717, amm am Madley, Shropshire.


text:
Girardota
'S e baile meadhanach ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a tha ann an Girardota. Tha e suidhichte aig 1,425m os cionn ìre na mara anns a' Ghleann Aburrá, dìreach ri taobh Medellín, prìomh-bhaile na roinne. ' S e baile le clìomaid teth a th'ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 22˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1833.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile ris an canar Girardota an latha an-diugh a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), ann an 1833 anns a' Ghleann Aburrá, ga sgaradh bho Bharbosa.[3] Bha Aranzazu fhathast na Riaghladair ann an Antioquia aig an àm. A bharrachd air Girardota, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Liborina, Entrerríos, Ebéjico agus Cocorná.[4] A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a steidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 42,566 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 17,555 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine afro-coloimbianch a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Girardota (is mòran dhuibh mestizos). Chan eil Tùsanaich ann idir, ach tha 73.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.7% dhe na daoine ann an Girardota leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 87.9% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Girardota. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Girardota (Medellín)


text:
Gini-Bissau
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Gini-Bissau, [1][2][3] neo Guinea-Bissau[4][5] (Beurla: Guinea-Bissau IPA: gɪni bɨˈsaʊ), ainm oifigeil: Poblachd Ghini-Bissau (Portagailis: República da Guiné-Bissau (IPA: ʁɛˈpublikɐ dɐ giˈnɛ biˈsau). 'S e aon de na dùthchannan as lugha air feadh Afraga a th' innte.
Tha crìochan aice sa tuath le Seanagal agus san iar ‘s sa deas le Gini. Tha an Cuan Siar san iar dhith.
Nuair a fhuair an dùthaich neo-eisimeileachd bhon Phortagail, chuir iad Bissau (ainm a’ phrìomh-bhaile aice) ri ainm na dùthcha. Mar sin cha bhiodh measgachadh ann le Gini.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- - Guinea Bissau Government Duilleag oifigeil Riaghaltas Ghini-Bissau
- BBC News Fiosrachadh - Gini-Bissau
- CIA World Factbook - Gini-Bissau


text:
Am Pàipear Beag
Tha a' West Highland Free Press, no Pàipear Beag an Eilein Sgitheanaich/Am Pàipear Beag, mar as fheàrr a dh'aithnichear e anns a' Ghàidhlig, na phàipear-naidheachd ionadail ann an Gàidhealtachd na h-Alba. Chaidh a stèidheachadh ann an 1971 leis na Labaraich Brian MacUilleim, agus tha smachd làidir aige air fhathast. Thèid a fhoillseachadh gach Diardaoin anns an Àth Leathann anns an Eilean Sgitheanach.
'S e sluagh-ghairm a' phàipeir sluagh-ghairm Caidreamh Fearann na Gàidhealtachd on naoidheamh linn deug, 'An Tìr, an Cànan 's na Daoine'. Tha seo a' nochdadh prìomhachasan a' phàipeir, nam measg leasachadh na Gàidhlig agus ath-chruthachadh laghan fearainn.
Tha am pàipear taiceil do dh'iomairt nan tuathanasan-gaoithe air Ghàidhealtachd ach bha e caran leam-leat mu deidhinn an iomairt aig SKAT gus cur às do chìsean Drochaid an Eilein Sgitheanaich. Tha e a' taobhachadh ris a' Phàrtaidh Làbarach, rud nach eil dh'fhaoite na ìoghnadh leis mar as ann le ball den Phàrtaidh a chaidh a stèidheachadh, agus 's e seo a choisinn dha am far-ainm sgaiteach West Highland Free Pravda.
Tha pàipearan-naidheachd nàiseanta corra uair a' togail air sgeulachdan a nochdas an toiseach anns a' Phàipear Bheag, leithid mar nach robh e comasach do dh'Austin Boyle ainm na h-ighne aige a chlàradh ann an Gàidhlig.
Tha am Pàipear Beag cuideachd ag aithris ann an doimhneachd air camanachd.


text:
Soillseachadh
B’ e An Soillseachadh (Fraingis: Les Lumières; Gearmailtis: Aufklärung; Beurla: Enlightenment; Eadailtis: Illuminismo) gluasad feallsanachail, poiliteagach agus sòisealta a thòisich anns An Fhraing, Alba A’ Ghearmailt agus Sasainn is a sgaoil às an sin gu ruige na Roinn Eòrpa air fad agus na Stàitean Aonaichte anns an 18mh Linn, neo Linn an t-Solais mar a chanadh e. Chan atharrachadh làmhachas làidir[1] ann an siostam poiliteagach na Roinne Eòrpa fad na linne sin idir, gu seachd àraidh anns An Fhraing.[2] A dh’aindeoin sin, dh’adhbharaich an dà chuid fàs an eaconomaidh is an t-sluaigh agus smuaintean an t-Soillseachaidh sreath dhe tachartasan a thug làmh an uachdair dha na bùirdeasaich,[3] gu sònraichte Ar-a-mach na Frainge agus an Tionndadh-gnìomhachais. Tha an t-ainm Soillseachadh, ann an cànan air choireigin, a’ sealltainn gu robhar airson reusanachd an àite baoth-chreideamhan agus aineolas a brosnachadh.[4] Thathar dhen bheachd gun do mhair an gluasad sin fad an 18mh, ged an robh gluasadan inntleachdail ann eile cuideachd aig an aon àm. Chuir Cogaidhean na Frainge crìoch air an t-Soillseachadh gu grad.[5]


text:
Contae Uíbh Fhailí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Uíbh Fhailí[1] (Laideann: Comitatus Offaliensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 76,687 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,998km²,[2] an 18mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 22mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Uíbh Fhailí le Cill Dara, Gaillimh, Iarmhí, Laois, An Mhí, Ros Comáin, Tiobraid Árann.[3] Bha 176,857 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S e Ard Èireann (527m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bharanachd dheug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Uíbh Fhailí: Baile Átha Buí, Baile an Bhairínigh, Baile an Bhriotaigh, Baile an Chúlaígh, Baile Mhic Comhainn, Cill Chuairsí, Cluain Leisc, An Daingean Íochtarach, An Daingean Uachtarach, An Eaglais, Garraí an Chaisleáin agus Géisill. A bharrachd air sin, tha 51 parraistean[6] (ann an còig sgìreachdan-easpaig: An Mhí, Osraí, Ardach-Cluain Mhic Nóis, Cill Ala agus Cill Dara-Leithghlinne)[7] agus 1,194 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Brian Ó Comhain: (1960) Taoiseach bho 2008 gu ruige 2011.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Teàrlach Mòr
Tearlach Mòr b. 742 no 747 - 28mh Faoilleach, 814 - (No Charlemagne san Fhraingis, Karl der Große sa Ghearmailtis, Karel de Grote san Duitseis agus Carolus Magnus sa Laidinn) Rìgh nan seann Ghearmailteach ris an canar na 'Fraingich' agus an duine a stèidhich Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
B' e am mac as sine aig Rìgh Pippin Òg (cuideachd air ainmeachadh ' Pippin Goirid '). Nuair a bhàsaich Pippin, chaidh an rìoghachd aige a phàirticheadh ann an dà leth eadar a mhic - Teàrlach agus a bhrathair Carloman. Bhàsaich Carloman air an còigeamh latha den Damhair 771, mar sin a'fagail Teàrlach Mòr mar cheannard na rìoghachd Fraingich aonaichte. Bha Teàrlach Mòr a' cogadh airson a' mhòr-chuid de bhliadhnaichean a rìoghachd - leis a' chlaidheamh ainmeil aige 'Joyeuse' na làimh. An dèidh trithead bliadhna de chogadh agus ochd blàran deug, cheannsaich e na Sagsonaidh - amas a bh'aig Ìmpire Augustus den Ìmpireachd Romanach ach nach robh na chùmhachd a dhèanamh. An dèidh dha smachd fhaighinn air talamh no sgìre, dh'iompaich e na daoine chun a' chreideimh Chrìosdaidh. Stèidhich e Magdeburg ann an 805 agus ionad riaghlaidh ann an Worms cuideachd.
An ceann na 8mh linne thag rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an rath a b' fheàrr aige. Thog e cille, "Pfalzkapelle" agus pàlas impireil.
Bidh duais "Karlspreis" ann airson a chuid obrach ro aonachd na Roinn-Eòrpa a h-uile bliadhna deasghabhail ann an talla a' bhaile.


text:
Kl. Ianair .iii. f., l. iiii. Anno Domini M.x.i., alias M.12.
Teidm tregait isin bliadain sin i n-Ard Macha coro marbh ár. Mael Brigte m. in Gobann, fer leiginn Aird Macha, do éc de; & Scolaighi m. Clercen sacart Ard Macha, & Cenn Faelad ant Shabaill .i. anmchara toghaidhe, mortui sunt.
Slogad la Flaithbertach m. Muirchertaich, la righ n-Ailigh, i Cinel Conaill co roacht Magh Cetne co tuc bo-ghabhail moir & co tainic imslan. Slogad la Flaithbertach doridhisi i Ceinel Conaill co roact Druim Cliabh & Tracht n-Eothaili coro marbsat m. Gilla Patraicc m. Fergaile, .i. Niall, & co tucsat maidm for Mael Ruanaidh H. Mael Doraidh, acht ni fargbadh nech ann. Slogad caleic tara n-eisi la Mael Sechlainn i Tir n-Eogain co Magh Da Ghabhul coro loiscset a crecha Telaigh n-Oóc co ruc gabhail. Slogad la Flaitbertach bes co rici Aird Ulad coro ort in Aird{folio & column H54vb} & co tuc gabhala is moamh tuc ri riam eter brait & innile, ce nach n-arimter.
Slogad la Brian i Magh Muirteimhne co tuc og-shoere do chellaib Patraicc dont shluagad-sin.
p.444
Maidm, .i. cath na Mulach, for Niall m. Duib Thuinne ria Niall m. Eochada du i torchair Muirchertach m. Artan, ridomna H. n-Echoch, & righadh m. Eochada iarum.
Coencomrac H. Scannlan airchinnech Daiminsi, m. Lonan airchinnech Rois Cre, mortui sunt.
Oengus, airchinnech Sláne, do marbad do airchinnech Dubadh.
Crinan m. Gormladha, rí Conaille, occisus est o Coin Chuailgni.


text:
Tionndadh Gnìomhachais
'S e atharrachadh mòr eaconomach, teicneòlach, gnìomhachasail sòisealta a bh' anns an Tionndadh Gnìomhachais.
Ghabh a' chiad Thionndadh Gnìomhais àite ann am Breatainn aig deireadh na 18mh linn agus rè na 19mh linn. Mar is tric, measar 1709 (nuair a lorg Abraham Darby gu robh gual-rosta na connadh freagaireach ri leaghadh-iarruinn) mar toiseach den raithe seo, ach laigheadh a' bhun-steidh an Sasainn re linn na ban-righ Ealasaid.
Raithe ann an Eachdraidh Breatainneach, 's an do ghearr eaconomaidh na stàite car a' mhuiltean, bho eaconamachd stèidhichte air aiteachais, ri eaconomaidh steidhichte air giollachas. An co-bhonn le seo, chrion an sluagh a bha nan comhnaidh ann am bailtean-fhearann, ach mheudaich am bloigh den shluagh a bha na comhnaidh ann am bailtean-mòra.


text:
¶144] Tinnscnamh for mhachtnad & tuaruscbail na h-Innia annso la Marcus fora loingius cetamus.
p.404
¶145] Faidhit dín claraigh uasa m-barcuibh dia n-din ar na tonnuibh muiridhe. Ni chuirid pic forro, acht ola & cailc & cnaib do mhingerred tritha, & a cur fuithib, leanuidh dhibh tre bhithu co n-dínenn a bh-fhaenscuil for in muir. Cethra seolta for gach luing dhibh. Cuirid clár for an clár n-aili dhibh gacha bliadna fri re secht m-bliadan, gu m-bit secht clair druim ar druim for gach clar dhibh, & ní ascnamhait for muir leo ni is síre.
¶146] Sipangu didiu, inis mhuiridi isidhe, & ri fuirri gin umlugud do righ for bith. Imad óir leo: ni leic a righ dhoib a chur a crichaib n-aile a creic na a cunnrad. A fudhomhuin fairge fuil an inis sin, gurub uathad long na barc darub eolach hi.
¶147] Fil cathair oirechuis leou. Do roine in rí palas anorach 'na medhon cu halla rigda & gu seomradhaib solusda. Ba do claruibh óir aithleaghtha ro-s-dín diblinaib. Ni raibhi forles fora fedh nach le h-ór do h-iatta, & fa h-edh sin dia h-urlar.
¶148] La n-aon ro fhaidh Magnus Cam slógh do irghabáil na h-innsi sin gu n-dá taisechuibh forra, Abatam & Uosanchim a n-anmunna. Ascnait for muir in loingius sin. Gabsat port a Sipangu. Facbhait a longa insin & gabsait oc ínnred na criche, gur gabsat in chathair dithoglaidi bui isinn insi. Tiagait fuirre la nert lann & sciath, cu ro lásat ár for aes na cathrach, firu, maccu, mna, acht aenochtar namma, as nar fhaelsat braen dia cru dia rennuibh na dia faebhraib, ar batar upthada demhnaigi leo 'ar n-a cur {MS folio 87b1} la druidhecht & demhnaighecht tria tuaichlect a clochuibh allastig dia croicnib, gur' iadhsat na h-alada dia n-eis, gurub aire sin nar' fetadh a n-guin. Iar faghbail a fhesa sin do na Tartraidib gabsait do lorcuibh & tuinidhibh in talman forro, cu ro coimmbrisedh a cnamha & a cuirp, gur fhacsat gin anmain iat.
p.406
¶149] Na taisigh immorro fasais imfhorrach n-ura etarra fa sétaibh & mainibh na cathrach & na criche archena, cu nach tuc nech dibh umla d'aroili, gur bha miscnigi lasna sloghuibh sin a cheli ina aes na criche. Gu ro clodhsat for culai cusin loingis do 'ridhisi. Iar n-dul doibh ina m-barcuibh sreathais ainbhthine dermair fri aroili iat. Bai inis fria toebh. Buailis in ainbhthine forbha in loingis fria taebhaibh & tractaibh na h-innsi, co nar' facbhadh clár for clar dhibh, cu m-batar a laeich & a milid for immbathad. Gabhuid in cuit ele don loingius i crichaib na Tartraidhi for a n-aghaidh. Tiagait tricha mile don t-slogh loingsi sin a tir isin n-inis for claraibh & sesaibh a long iar n-gait cheilli dia n-anmain. Ni riacht rímh forar' baidhedh dhibh. Batar Tartraidig fora n-inis in tan sin gin biad gin deoig.
¶150] Ri Sipangu didiu, o 'd-clos do in saebhudh sin for loingius na Tartraidech, do beir a shloghu dia shaighid. Trialluit ina m-barcuibh & gabuit port 'san inis a m-batar na Tartraidig. Tiaguid a tir dia n-dithugud. Na Tartraidig immorro gabait conair aili dia n-eis cu rancatar a m-barcu & luidhset a tir a n-inis Sipangu. Tiaghait for beol na righchathrach. Osluicid aes na cathrach na doirrsi cu h-oibheil, ór nír' fhinnsad nar' iat sloigh na criche at-conncatur. {MS folio 87b2} Gabhuit na Tartraidig in chathair, & triallait sloigh na h-innsi a m-bloigh dia m-barcuibh, & gabhaid in raen for lurg na Tartraidech.
¶151] 'Ar bh-faicsin doibh na cathrach do irghabail gairmter accu a milid & a laeich gaile i cein & i bh-foicsi, & do niad forbhais fuirri. Gabhait ag deabhthaibh & ag tuarguin a chele, gur' bhó ár miled leo i l-liu & anall. Secht misa dhoibh forsan abart sin, ár bui suil na Tartraidech fria Magnus Cam dia bh-furtacht. Do beruit in cathair iarsin & ro tinnlaiced iat-som go Cublay. Scarsat fri araili fo shidh & chaenchomhrac.
¶152] Sipangu didiu righi forlethan isidhe. Ailli de laechuibh
p.408dia slogaib & dia n-ainndribh. Do idhlaibh & arrachtaibh creidit, & rinntar a bh-fuatha leo cu teora cennuibh forro, no gu cethra n-aighthibh for aen cenn, nó gu n-deich lamhuibh for aen corp, nó gu cét lam beos. In dar leo-som gach imat cruth bias fora n-dee is liai-di a cumhachta. Dia n-gabhthar gialla a h-echtarcrich isin n-innsi suis, di tucthar múine dia eis fo geibh saeire. Dia m-be gin fhuaslucud lais marbhuit h-e, & do níat a berbhudh & a thomailt co n-anair moir.
¶153] Do cursid lucht taistil in mhara Innecdha rímh fora innsibh fecht riamh. Conadh secht n-innsi for .xl. & secht míli inis frith fuirri, & is uathadh dhibh sin gin aitreabadh forro, & as imdha righi forlethan dibh som.
¶154] Ciamba immorro, inis mhuiridi isidhe gu righ fuirri. Pibar geal fhasas isin righi sin.
¶155] Ni bi acht da ghaeith isin bliadain forna h-innsib sin, leth na bliadne cen clódh for cula dhi & in leth aili 'na h-aghaid-sium cen clódh.
¶156] Faidis Magnus Cam fecht n-aill toisech dia muintir gu sloghuibh n-dermhaire lais a Cyambai dia h-irghabáil a nirt chatha. Bai dia daingne & do chalmacht a laech nar' fhaelsat toghuil {MS folio 88a1} for dhun na for cathair dhibh. Gabsait in slogh iarsin oc tescad a n-gort & a bh-finemna. Faidis Acupius .i. ri na h-innsi, techta do athchar chisa do Magnus, Cisogatu .i. an toisech, & ba senda in ri in tan sin, ár bai dh 'imad cheiledh lais fecht riam cu raibhi .xxx. for teora cét do claind lais, & ba milidh calma a cathaibh tri .L. dib-som. Cidh fil ann tra, acht do beir umhla do Magnus Cam, & do beredh .xx. elefaint do forro gacha bliadne tria bhithu. Scaraid & in slúag re araile fo shidh & chaenchomhrac.
¶157] Iana mor fria h-ur na righi sin, & rí fuirri cin comus righ for bith fair. Tricha cét míle a timcill na ríghi sin. Is lan da gach uili mhaithius for bith hi.
p.410
¶158] Gendur & Gondur fria h-or na righi sin. Dá inis muiridi iat-sum co n-immat gacha maine leo. Inis Leoach allamuigh dhibh sin. Righi forlethan isside, & ri fuirri nach giallann do righ for bith. As ferdha línmhar a laeich. Immut óir & elefinnted fora fedh.
¶159] Inis Pentam didiu, tír isidhe co n-imud fhedh toirthech le & muir forthana 'na timcheall, cethra troigthi fora doimne. Cét míle gacha taebha dhi nach tualang barc seolaid na sdiuraid for in muir sin.
¶160] Inis Iana Beg didiu, tír fhoirlethan iside co .uii. righaib fuirre. Do bhadhus-sa fein, ar Marcus, a se righachtaibh dhibh. xx. cét míle a timchell na h-indsi sin.
¶161] Righi Fer-lech didiu, in chetna righi dhibh ina rabhadhus, do Macametus adrait, & in cét ainmhidi at-cithfe gach aen dibh a tús lai a sé is dia adhartha dho cu h-eirghi grene ar n-a marach. Toimhlit feoil con & daine & gach etaide for bith.
¶162] Basmam didiu, in dara righi dhibh sein. Tir shlébtidhi iside, gin dliged for bith leo acht a m-betha do chaithimh amail gach n-anmann n-ecendsa nó biasdu. & aderuid gurub do Magnus Cam adhrait, & ni thabrait cain na dliged do. Imat onocorn {MS folio 88a2} for fed na righi sin. Clúmh buabhuill lais & cenn muice & cosa elefinnti. Benn dimor a comhroinn a dhá shuil, & tenga co n-imut renn fuirri. As í is arm dithaigthi lais. Imat gacha ceneoil n-apad for bith isin crich sin. Do niat sealg for cenel do n-apaib beca dhibh & cruth daine forro, & beruit iat dia
p.412creic a n-ilthirthaib, & is ed asberuit conadh óicc iatt, & is anorach la rigaibh na n-iltire in fheoil sin fria tomhuilt.
¶163] Samaria didiu in treas righi dhibh. Ní fhasann fínemain na cruithnecht tre uir innti, conadh arán ríghle & feoil chaithit. Ata coill isin crich sin, & cenglait a croinn cu snighenn sugh friu amail chuslenna uiscidhe, derg & finn is dath don t-sug sin. Timuircter sin a soithighibh cumdachta la h-aes na criche, cunad lor dhoibh do digh a bh-fagat samlaid, & is ferr oldas in fín.
¶164] Dragoiam didiu in cethrumad righacht dhibh. Dia n-gabha serg galair aen duine fiafraighit dia n-draidhib in m-bia furtacht fair. Tiagait na draide dh'fhagail chelmaine óna déibh. Dia n-eibrit gin furtacht do bheith fair timsaighit a ghaelta & a charait chuige, co n-abrait fris: Nach ferr duit; ol siat, do tomuilt duinne in cein bias do cruth & t'fheoil fort ina do thomhuilt do phiasdaib na talman iar nat' eillnedh don t-saeth fil fort? Marbthur leo h-e, & caithit a fheoil gu n-onair moir.
¶165] Lambríí in cóiced righi dhibh. Fil fidbaidh isin crich sin, Birsi a ainm. Benaid aes na criche a croinn a h-uir dia n-athcur do 'ridhisi, & bid teora bliadna os úir gen a cur. Ticit iarum co torad anorach forro.
Fil blogh d'aes na criche sin a m-bennuibh sliab & a n-ochtuib all, & fasait erbaill for a senaibh amhail chonu.
¶166] Fanfur (leg. Fansur) is seised righi dhibh-sein. Ni fhasann arbhur for bith na finemain tre uir innte, conadh righle no-s-toimhlit. Suighi na fidhbaide as fleadha dhoibh amail ro raidh-sium romuinn. Fil fidhbad isin crich sin co remhe n-dermhair. Do gheibh lucht na crichi sin a n-dáithan bídh
p.414do min & do phúdar onorach allastigh do croicnibh na crann sin.
¶167] Iar g-cur chúil risin crich sin, fo gebha inis muiridhi, Necuram a h-ainm. Do Macametus adrait. Ni bhí timthach ar bith la laech na ingin dibh, acht a m-beith denocht amail thusmiter iat.
¶168] Fo gebtha inis Augamam fria taebh na h-innsi sin.
¶169] Righi forlethan isidhe, co n-adhrait do Macametus. Bai cét & tri mili do mhilibh ina timchell fecht riam, gu ro-s-caith imghluaisecht mara la gaeith h-i, co nach fuil acht .xx. cét míle ina timcheall inniu. Toimdit aes na criche sin nách fil for bith inis is ferr inás. Ni bhi edach acht la h-uathaid dia dainib. Tocbaidh nert gaeithe imut dibh isin muir gu m-baidhter iat. Ni umhlaighinn a righ do righ for bith. Ni theit lucht na criche sin a g-cathuibh acht da m-be conblicht forro do beruit echtarchricha dia cabair, & do beruit cendach dia mainib dhoibh. Imad leag m-buadha innti. Is oc un righ sin ata in cloch is ferr for bith. Derg iside, métithir fria laim laeich h-i, & reisi fora fedh. Glainithir fria gris gan crithir h-i. Cuiris Magnus Cam techta do chuinghid na clochi buada sin for in righ sin. Ro raidh in ri gur' sét fine do righraidh Seylam in cloch sin, & nach raibhi nert a tidlaicthi aige fein.
¶170] Fil an India fria h-or na h-innsi sin. Prouinnsi Maabar is foicsi dhi. Cóic righa fuirri: in cétna righi díb Buaar Scuderba ainm in righ fil fuirri. Lomnocht tre bithu caithit a m-betha. Imut cloch m-buada isin crich sin, & is mod lasin righ sin chethra lega buada for cét foa braghait tre bithu, & a tuilledh dibh fora lamhuibh & chosaibh. Gabaidh .iiii. h-orthana for cét
p.416frisna deibh gach laithi & in oiret cetna gach n-oidchi do bheith furtachta na n-dee fair .u. aindre sirdha lais.
¶171] Uar dono {MS folio 88b2} in dara righi dhibh. Damh is dia adurtha dhoibh. Ní mharbuid damh & ní thoimhlit a fhéoil dia marbhthar. Do níat balsamum anorach dia fheoil & dia gheir, & coimlit fo chulaib & cernuibh in brogha, ardaigh comad naemtha in brugh o gheir in daim naeim do chomailt fair.
¶172] Madh éc don righ no do thaisech dhib, marbhthar leo a aes cumtha & aes gach oifice bui lais dia cur da freastul isin bethaid araill, & marbhuit a sheitig dia cur lais ar omun cheli aili do beith le, & loiscid a cuirp diblínaibh.
¶173] Is annsa crich sin do martradh Tomas apstal iar techt do proicept breithri Dé doibh, & ni tualang aen dia marand d'iarsma na m-basairedh sin triall istech tar beolu na h-ecuilsi in ro h-adnacht corp Tomais. & in ait inar' marbsat h-e fil derg aniu dia chrú amail bui in cétla. Do ghní an úir sin ic-shlainti da gach aen no-s-toimliunn bec no mor dhi for dhigh. Ata began Cristaidi imm on cathraig m-bic ina bh-fhuil corp Tomáis. As mór do mhirbhuilibh in fhir Dhia foillsighther and sin.
¶174] Uar didiu & ni pecad la nech dhibh pecad for bith do pecthaibh na m-ban.
¶175] Loighit aes na criche sin forsan talmain, & issed at-berat: Don talmain sinn, ar siat, & a talmain rachmait. Ni thoimlit fin tria bithu, & ni gabuid aeir na aithis in neich dhibh no-s-ibenn. Do gniat osaic gach laithe. Ni bhi arm la nech dhibh acht gai & sciath. Ni gadtar ní for bith leo. Ní marbhthar aen a n-eisimul leo. Ni fhasann ech dia n-groighibh, conadh .x. míli ech gacha bliadhna chennghaid. Coic righ Maabar. Feoil berbhthi & uighi & righle thoimlit a n-eich. & is lomnocht thiaghuid lucht na criche sin for sét la tormach tesa na grene, or ni féttar {MS folio 89a1} siubal na crichi sin acht a tri misaibh 'san bliadain .i. Iunius, Iulius, Augustus .i. da mhi deridh in t-samhraidh & cétmhi in fhoghmhair. Do beredh bas íat-som lasna ruithnibh grianda muna bheth furtacht na mis-soin forro. Is suail dia n-echuibh nach faghuibh bas gach bliadain lasin m-bethaidh
p.418n-anaithnidhe. Sebhuic dhubha leo, anas ferr do sheabhcaibh dhoibh. Fialtoca leo meidithir fre fiachu.
¶176] Righi na paghanach didiu in cóiced righi do prouinnsi Maabar. Damh is dia adhartha dhóib, & is ed asberuit conadh geal fil fuath in Diabuil, conad aire sin rindait-suim fuath a n-dee dubh, & cuirit uindiminte & oladha duba futhaibh badhesin, cu m-bid for aen dath fria n-deibh, & mad geal aen dibh ocá thusmed ní oirisid cu m-ba dísholus h-e.
¶177] Dia n-dechuit i cath no a conghal berit leo clúmh in daim dia n-adrait amail Dia, & ni bhi leo máine is airmitnighi innas som.
¶178] Righi Musili (leg. Mutfili) didiu fria h-or righi na paganach fhuil si, & ní umhlaigh do righ for bith. Ni fhuilet srotha nait aibhne for fedh na criche sin, acht tobair sholusda ag snighi a fudhomon thalman leo. Fo ghabhuid imat cloch m-buada inntibh iar tragad doib la turcbáil n-grene. Sleibhte & benna urarda isin crich sin gu n-aquilibh geala forthaibh & co n-imut nathrach neimhe conad iat na nathracha sin thoimhlit na h-aquile dímhora, & cruthaigter lecca buada inntibh dib-som nach faghthar a n-aithghin for fot in betha acht annsom. Adhamoint a n-anmanna, inann son & diamont. Oirisid na h-aquile sin a m-bilibh dimhora, gurub omhun la h-aes na criche triall ina n-gaire la a calmacht, conudh feolbaighe berait isin glind dithoghlaidi fil fuithibh. Tecut na h-aicile anuas iar bh-faicsin na feola. {MS folio 89a2} Tiaghait dono aes na criche dia n-eis, & fo gabhit na clocha buada ina n-inglanuibh iar cur na n-aiquiled dhibh, & anas ferr dhibh bit oc na righuibh imfhoicsi, & do gabur in chuid ele dibh fria creic for fiarláit in betha.
¶179] Righi Lae (leg. Lar) didiu, ní chanuit gó tria bhithu. Abraiamíni in sloinnedh aitreabhus innte. Ni thoimhlit fin na
p.420feoil tre bhithu, & ní marbhthar duine na anmanda aili leo. Aeinshétigh snadhmtha la gach n-aen dibh. Ni benuit crann na duille ur a n-doigh anma do beith inntibh. Lomnocht bhid tria bithu, & dam in dia n-adrait. Iar n-ég don damh sin do niat luaith dia chnamhaibh & crothait forro h-i. Is áintech troiscthech do na deibh iat som. Bíth fuath daim 'ar n-a rinnadh a n-edan gach aein dibh, & duilledha crand parduis na miasa fora toimhlit.
¶180] Crich Coylus didiu, righi fhoirlethan isidhe. Ni giallann do righ for bith, & ni fhaieann nech la celi dibh muna rabhut in treas glun d'fhialus diblínaibh, nó seitig a athar no a bhrathar dia n-eis. Immat leoman n-dubh isin crich sin. Do cithir polus articus innti cubut ar turcbáil ós muir.
¶181] Righi Cumar & righi Melibar & righi Gusurach & ríghe Caria & ríghi Cambaech & ríghe Semanach & ríghe Osmacoram, don India moir iat sumh, & immat righi immale friu, & ro badh scith tenga fria tuarascbail do tabairt.
¶182] Do rímhset eolaig in mhara fecht riam .uii. cét for da míli dhec innsi for in muir n-Indegda sin, genmotha innsedha na h-India Bice, & ticfamait tar began dibh annso.
¶183] Atat di inis a fudomhuin in mara sin & is e Issu adhrait. Oilén na n-Ingen & Oilén na bh-Fher do berar forro. Ni ghluaisit na h-ingena asa n-iniss fein {MS folio 89b1} tria bithu, acht na laeich ag triall co h-airm a m-bít tri la co n-oidhchi in gach mis dhoib i comamus fri araili, gach laech laa setigh dhibh ina n-araglaib badesin frisin re sin. Impóidhit na firu for cula dia tighibh iarum cusin mis n-aill, conadh amlaid sin do mhelit a m-bethaidh. In tan lamhnaigid na mna, mad ingena no-s-berat
p.422no-n-alad fri druine & gresa, mad maccu, dono, berat co a n-aithribh dia tabairt fri laechdacht.
¶184] Fira amhainsi iat fria seilg for fiadhmhila mara & tiri. Loimm & carna & gach cenel toraidh do thir & muir no melit fira, mnaa. Eascop as ceann forro.
¶185] In t-escop sin didiu, fil inis lais, Scoria a h-ainm. .U. cét míle uaithib-sium, co n-ilibh do dhaínibh lais fria creidium & araill fria h-idhlacht, gin tlacht na edach leo fria m-bethaid. Impóidhid na h-idhla na longa co n-a seola a n-agaidh ghaeithi la a n-geinntleacht cu rannait etarra iat iar n-a gabáil.
¶186] Iar bh-facbáil Scoria iarum uidhi x. cét míle fo ghebha inis n-dimoir is mo do oilenuibh talman da .cc. míle 'na thimchill. Madei a ainm. Ili chenela daine le. Do Macametus adrait. Carna camull mhelit. Ni h-urusa a rímh ina fil do chamullaib leo. Geala son dono, & ni fhil for talmain cenel frisa samalta iat ar mheit. Fedha dímhora leo. Derga son dono idir duille & rúscu. Ialla imdha leo do ilcenel én idir gnath & ingnath. Ealtada dimhora forro side ba móomh do enuibh in talman. Rúc a n-anmanna.8 Tocbhuit na h-elifinnti ina crobhaibh isin firmamint, co leicit anuas do 'ridhisi, co n-denann briscbruar dia m-ballaibh, cu toimhlit iat iarum.
¶187] Fa ghebha oilen n-aill iar suidhiu. Adhbhul a mheit-sidhe. xx. cét míle 'na timcheall. Samsibár a ainm. Ilchenéla athachdha no-s-aitreabhann. {MS folio 89b2} Srona dímhora a tulaibh a n-étan, a ruisc for tuaithbhil. Fuilt dubha leo & beoil lethna. Lethithir fria gach cethrar don droing dhaenna a bh-fhir & a mna, & ni h-airdi oldait na daine ele. Calma oldas cethrar for nert & chathugudh. Ni bhit eich leo, acht for elifinntibh & camhallaibh
p.424cathaighit. Ni bhi tlacht na édach leo. Carna & loim & righle chaithid. Do gniter fledha leo do shiucra & righle & luibhibh imdha archena, or ni bi finemain leo, co leicid deocha dia n-elifinntib & dia camullaib do na fledib sin do metugud a menman & a n-dasachta don cathugud.
¶188] Cidh ni fuil sunn budhesta acht oirisiumh do sceluibh innsedh & crich na h-India iar toidhecht tar beg dib, ár ni thicfadh linn a rimh. Acht as iat so críchaighechta in da India fria h-iltiribh. An India Mhor didiu adotha probinnsi Maabar gu Rosmacorum & an India Beg adotha Caiamba gu Mechile.
¶189] Abaschia didiu, ríghi dímhor isidhe co .uii. righaibh fuirre .iiii. righa dhibh oc adhrad don fhirDhia, & cros óir a tul eduin gach aein dibh, & as ferdha a cathuibh iat; ár is friu ro-nn-altadh oc imairecc fria geinntiu. Na teora riga aili dono filet fria h-aincreidiumh & idlacht.
¶190] & rigi Aden .i. soudan is ri forro sum.
¶191] Conad h-i airec menman for' fhuair ri Abascia feacht n-aen, triall cu h-airm i r-raibhe Íssu 'ar n-a adlucadh. Nato idir, ol a mhaithe & a mhilid fris, ár ro budh omhun linne gennti dot' marbad for an conair, ar is tritha no ghebtha. Fil escop naemhtha lat, ol siat, & cuir co h-adhnucul Íssu h-e co n-imut oir lais[...]


text:
Et doni sechna oiprighti gnaith uair and co ngabund an bolgach co ma do nech, an uair nach innurbunn co ma
p.304dho co leir in cetuair. Tar a eissi sin arís caithed duine figeda co minic oir indurbid siad an t-adbur imach: & is minca tic a coimplex te fliuch na i coimplex te tirim, & is minca tic si isna lenbuidh beca & isna macamuibh, na san oigentus & isan arrsaidecht, oir ni dentur san arrsaidecht hi acht o laidirecht & a tir te fliuch. Et ádeir Isác nach gabund si na senoiri co brath, & is mo ticc si isin errach na isin geimred & is mo tic si isin gaoith andes na isin gaoith atuaigh; & ullmuige cum na bolguighi nec do beith fada fa grein na comnuighi.


text: Tiagaid iarom Ulaid uili isan dun & dolecter ar-ricthech ndoib amul dorimthiur, .i. .uíí. cuardai ann & secht nimdhadai o ten go fraigh. Airenech credhuma[gap: extent: not indicated]a tulaich {folio 6b1} in toighi. Tech ndaruch co tuigi slindiudh. Dí fhenistir dec ann co comladaibh glainide friu. Imdai Ailella & Medba a medon an tighe. Airinig aircdidi impi & stell creduma & flesc aircid a na narinech ar belaib Ailella, adcoimhced midli-siu an tiche di cosc an teglaig do gres. Tairmchellset gaiscid fer n-Ulad óin dorus di aroili dond rightigh & arduspetid a naes ciuil, cen both ac aurcnom bid doib. Bai tra de fairsengi an tighi hi tallustar formna lath ngaili an coicid uli am Concobur. Concobar vero & Fercus mac Roigh a nimdui Ailella & nonuar do lathaib gaili an cuicid maille friu. Tusnarnectar fledui morai iarsuidi. Botar and iarom co cend tri laa & tíara n-aidhce.


text:
1943
MCMXLIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an Gearran - Joseph Stiglitz, ann an Gary (Indiana). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 19 am Màrt - Mario J. Molina, ann am Meagasgo. Ceimigear à Meagsago.
- 19 am Màrt - Mario Monti, ann an Varese. Eaconamaiche agus fear-poileataigs às An Eadailt.
- 29 am Màrt - John Major, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 15 an Giblean - Robert Lefkowitz, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Cèitean - Ólafur Ragnar Grímsson, ann an Ísafjörður. Fear-poileataigs à Innis Tile.
- 6 an t-Ògmhios - Richard Smalley, ann an Akron (Ohio). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Lùnasdal - Robert De Niro, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an t-Sultain - Lech Wałęsa, ann an Gdańsk. Fear-poileataigs às a' Phòlainn.
- 1 an Dùbhlachd - Finn E. Kydland, ann an Ålgård. Eaconamaiche à Nirribhidh.
- 24 an Dùbhlachd - Tarja Halonen, ann an Helsinki. Tè-poileataigs à Suòmaidh.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an t-Iuchar - Han Hollander, ann an Sobibór. Fear-aithris às Na Tìrean Ìsle.
- 13 an Damhair - Henrik Pontoppidan, ann an Copenhagen. Sgrìobhadair às An Danmhairg.


text:
B’ e ceimigear a bha ann an Sir John Anthony Pople. Rugadh e san 31mh, an Dàmhair, 1925 ann am Burnham on Sea, Somerset, Sasainn agus chaidh a thogail an seo cuideachd. Bha e aig Sgoil Gràmair Bhristol as deidh sin, far a bheil seòmar IT air a bheil ainm. An uair sin chaidh e a Trinity College, Cambridge. Fhuair e BA ann an 1946 agus rinn e ollamhachd ann am Matamataig ann an 1951 anns an Oilthigh Chambridge. Dh’imrich do na Stàitean Aonaichte anns a’ bhliadhna 1964. Chaochail e san 15mh, am Màrt 2004.Tha e ainmeil air sgàth a chuid obrach airson molecular orbital, aig an robh Rudolph Pariser agus Robert G. Parr ag obair cuideachd. An-diugh canar Pariser–Parr–Pople method ris.[1] Bhuainaich e Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1998.[2]
- ↑ Pariser-Parr-Pople
- ↑ Nobel Prize


text:
La Jolla, Calafòrnia
‘S e baile beairteach agus port air an àirde an iar Nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an La Jolla. Thathar dhen bheachd gur ann às an Spàinntis La Joya (Gàidhlig: An Seud) neo am facal Tùsanach Mat Kulaaxuuy (Gàidhlig: Na Tollan) a th’ann ainm a’ bhaile. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann am 1850. Tha e suidhichte ri taobh a’ Chuain Sheimh, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Shan Diego. Tha am baile 3,657km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 161km bho Los Angeles, 2,786km bho Chicago agus 2,516km bho St. Louis.[1] Tha 42,808 duine a' fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Oilthigh UCSD a stèidheachadh an seo ann an 1960.[2] Tha am baile ainmeil airson gràin-cinnidh an aghaidh nan Iùdhach. A bharrachd air sin, tha prìsean nan taighean as àirde ann an La Jolla na ann an àite eile sam bith anns Na Stàitean Aonaichte, leis cho beairteach ‘s a tha muinntir a’ bhaile. Chaochail an Ceimigear Harold Clayton Urey an seo ann an 1981.


text:
An Là
'S e prògram telebhisean nan naidheachdan Albannach ann an Gàidhlig bhon BBC Alba a tha ann an An Là . Tha e air BBC Alba aig ochd uairean feasgar gach là.
Susbaint
Preseantairean[deasaich | deasaich an tùs]
Presenters[deasaich | deasaich an tùs]
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde[deasaich | deasaich an tùs]
Luchd-naidheachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luchd-naidheachd aig An Là air feadh Alba. Tha iad ann Steòrnabhagh, Inbhir Nis, Port Rìgh agus Glaschu.
Steòrnabhagh[deasaich | deasaich an tùs]
- Tormod Caimbeul
- Alasdair MacAmhlaigh
- Catriona NicIlleathain
Earra-Ghàidheal[deasaich | deasaich an tùs]
- Doneil MacLeòid
An t-Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain MacDiarmaid
Uibhist[deasaich | deasaich an tùs]
- Eilidh NicAsgaill
Inbhir Nis[deasaich | deasaich an tùs]
- Calum Dòmhnallach
- Eilidh NicLeòid
- Dòmhnaill Moireasdan
- Mairi Rodgers
Parlamaid na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- Mìcheal MacNèill
- Niall O' Gallacher
Glaschu[deasaich | deasaich an tùs]
- Morna NicLeòid


text:
Edward Said
B' e sgoilear Palastainianach a bh’ ann an Edward Wadi Said a rugadh ann an Ierusalem air 1 an t-Samhain 1935 nuair a bha Palastain fo smachd Ìompaireachd Bhreatainn. Ged a b’ e Crìosdaidhean a bhuineadh dha Eaglais Shasainn (Easbaigeachas) a bha san teaghlach aige, thuirt Said ma dheidhinn fhèin gur e “Crìosdaidh còmhdaichte ann an cultar Muslamach” a bh’ ann dheth. Chuir e seachad a' chuid bu mhotha de bhliadhnaichean fhìor-òigridh ann an sgoiltean Ierusalem, ach an dèidh a' chogaidh eadar na h-Iùdhaich agus na h-Arabaich ann an 1948 ghluais e fhèin agus a theaghlach gu Cairo far an robh bùth aig athair. An dèidh dha a bhith a' frithealadh àrd-sgoil ainmeil anns an Èipheit, chuir e crìoch air a chuid foghlaim anns na Stàitean Aonaichte aig Oilthigh Phrinceton agus Oilthigh Harvard; agus an dèidh greis fhuair e dreuchd mar ollamh ann an litreachas na Beurla aig Oilthigh Cholumbia ann an New York. Bhiodh e gu tric a' càineadh poileasaidhean stàit Iosrael is e a' toirt taic do mhuinntir Phalastain. Tha e ainmeil airson an leabhair 'Orientalism' a sgrìobh e mu bhuaidh ìompaireachdan na Roinn-Eòrpa air seallaidhean an luchd-ealain Eòrpaich mu choinneamh coimhearsnachdan, cànanan is cultar an Ear-Mheadhanaich is Àisia a Deas. Cho math ri bhith na sgoilear cliùiteach a thaobh litreachais, bha Said cuideachd na neach-ciùil gu math ealanta air a' phiàno. An dèidh dha a bhith a' fulang le aillse airson còrr is deich bliadhna, fhuair e bàs air 25 an t-Sultain 2003.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Eustorgio Salgar
B’ e Eustorgio Salgar Moreno fear-lagha, fear-poileataigs agus saighdear à Coloimbia;[1] rugadh e ann am Bogotá 1 an t-Samhain 1831 agus chaochail e an suid fhèin 25mh an t-Samhain 1885. Bha e na bhall Pàrtaidh Libearalach Choloimbia agus na Cheann-suidhe Stàitean Aonaichte Choloimbia eadar 1870 agus 1872. ‘S e am pearsa na b’òige a bhith ga thaghadh Ceann-suidhe Choloimbia a-riamh a bh’ann.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich e a beatha anns a’ phoileataigs gu math òg, dìreach an dèidh do cheum a ghabhail aig an Oilthigh Central (Oilthigh Nàiseanta Coloimbia an latha an-diugh) ann an 1851. Rè na ciad bliadhnachan sin anns a’ bheatha poblach bha e na Riaghladair air a’ cheàrn García Rovira (ann an ceann a deas na Roinne Santander) eadar 1853 agus 1855, an uair sin, an dèidh dhan cheàrn sin a thàthadh còmhla ri Pamplona, bha e na Riaghladair a’ cheàrna ùr rè trì bliadhna. Chaidh an Stàit Santander a chruthachadh ann an 1858, agus thug na ceàrnan ceann fodha, agus an uair sin fhuair Salgar àite ann an Seanaid a’ Cho-chaidreachas Ghranada, an t-ainm ùr a fhuair an dùthaich anns a’ Bun-reachd Nàiseanta ùr. Chaidh e a thaghadh ann an 1859 airson na Stàite Santander a riaghladh, aig toiseach toisichidh mar cheann-suidhe eadarach agus an ceann beagan mhìos bha e na cheann-suidhe fhèin. Bhon dreuchd sin, agus dìreach mar gach uile libearalach a bha na cheann-suidhe Stàite, rinn e dùbhlan cruaidh an aghaidh Ceann-suidhe a’ Cho-chaidreachais, an Tòraidh Mariano Ospina Rodríguez. Cho-dhùin esan taic a thoirt dha ar-a-mach nan Tòraidh ann an Santander airson Salgar a chur à cathair na Stàite sin, ach dh’fhàilnich an gnothach, leis cho làidir ‘s a bha taic poblach airson an riaghaltair libearalach òg. ‘S e balach luathaireach a dh’eug aig 54 bliadhna a dh’aois a bh’ann.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bhris a-mach an cogadh sìobhalta dhe 1860, a dh’adhbhraich Tomás Cipriano de Mosquera, (ceannn-suidhe a’ Chauca agus seann cheann-suidhe na dùthcha), cho-dhùin seann cheann-suidhe na Stàite Shantander taic a thoirt dhàsan. Le sin shabaid e an aghaidh Riaghaltas na dùthcha. Bha an gnothach cho doirbh ‘s gun do ghairm iad an cogadh, ach chaill na daoine à Santander, an dèidh Bhlàr El Oratorio, sa bhliadhna sin fhèin. Chaidh Salgar, an caibineit aige agus na ceannardan libearalach na bu chliùitiche na roinn a chur an greim is a thoirt gu Bogotá. Bhuannaich Mosquera an ath bhliadhna, mu dheiradh thall:, chaich iad a shaorachadh is an uair sin thoisich Salgar cliù poileataigeach aig ìre nàiseanta fhaighinn, is e ga ainmeachadh na Àrd-neach-lagha.
Chaidh Salgar a thaghadh Ceann-suidhe na Stàite a-rithist leis a’ Mhòr-dhail Shantander aig toiseach a’ bhliadhna 1862 agus thill e gu Bucaramanga, prìomh-bhaile na Stàite, nuair a fhuair e an dreuchd sin. An aon bhliadhna fhuair e àrdachadh armachd gu Seanailear an airm. Bha e an sàs anns a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro an ath bhliadhna, is e na leas cathraiche na buidhne; mar thoradh a’ cho-cruinneachaidh, chaidh Riaghaltas iomarra, eadarach a thaghadh, le còignear rùnairean (ministearan) ann, is Salgar nam measg.
Ceann-suidhe na dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Thill e gu Riaghaltas na Stàite ann an Santander ann an 1864, ach am bliadhna ud fhèin chaidh e a dh’ainmeachadh Rùnaire a’ Mhaoineachaidh agus an uair sin Tosgair anns na Stàitean Aonaichte, far an robh e a’ fuireach gu 1867. Nuair a thill e dhan dhùthaich bha e na cheann-suidhe ann an Santander airson an ceathramh turas, gus an robh e ga thaghadh ceann-suidhe na dùthcha gu lèir.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
An t-Ìochdar
'S e am baile as motha ann an ceann a tuath Uibhist a Deas a tha anns an Ìochdar.[1] Tha an coimhearsnachd air a dhèanamh suas le tòrr diofar bailtean; Àird a Mhachair, Cill Amhlaigh, Lionacua, Baile Gharabhaigh, Aird na Monaidh, Bualadubh, An Càrnan, An Àird Mhòr. Bi sgioba ball-coise Ìochdar Saints (Ceann a Tuath), cluiche aig Talla an Ìochdair.
Sgoil an Ìochdair[deasaich | deasaich an tùs]
'S e bun-sgoil a th' ann an Sgoil an Ìochdair, a' bhios a teagaisg clann bho clas 1-7. 'S i Màiri NicAonghais prìomh-thìdsear na sgoile.
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- NicDhòmhnaill, Iseabail T. 2014. Peanaidh Mhoireasdan às an Ìochdar an Uibhist a Deas ann an Tobar an Dualchais: Ulaidh Nàiseanta/ Kist o Riches: A National Treasure deas. le Chris Wright (An t-Eilean Sgitheanach: Tobar an Dualchais), d.76-81 (agus sa Bheurla d.82-88)


text:
Stafainn
Is e sgìre (reachdail) Eaglais na h-Alba agus sgìre croitearachd air taobh sear Trondarnais Eilean Sgitheanach a th' ann an Stafainn[1]. Tha an sgìre sinte fo charnaich Cuithe Fhraing bhon Leth Allt gu deas thairis gu Cille Moluaig air Tuath.
Tha Stafainn a' gabhail a-steach grunnan bailtean croitearachd: a-nios bho deas: An Leth Allt, , Clachan, Digg, Flòdaigearraidh is Baile Mhic Chuinne.
Tha An Clachan, far a bheil Eaglais na h-Alba agus Eaglais Shaor còmhla le bun-sgoil agus Ionad "Columba 1400" suidhichte aig 57° 37′ Tuath agus 6° 13′ Iar. Tha buth, talla, taighean beaga agus ionad pheatroil sinte a mach ri taobh an rathaid eadar Clachan agus Digg.
A-rèir staitistearachd ann an 2001, b'urrainn do 61% den t-sluagh Gàidhlig a bhruidhinn is a thuigsinn. [2] Ann an 2010 bha Gàidhlig aig 25 cloinne a-mach à 30 ann an Bun-sgoil Stafainn.[3]
Ann an 2010 bhuaileadh an tiotal "Coimhearsnachd Gàidhlig na Bliadhna" air le Comann na Gàidhlig. 'S e a’ chiad turas a bha an fharpais air a bhith ann. Fhuair a' choimhearsnachd a’ phrìomh dhuais de thrì mìle not (£3,000).[4]
Tha clachan Diùrasacha ann an Stafainn anns an fhuaireadh annta lorgan agus fosailean de chnàimhean dìneasair. ’Nam measg tha Dearcmhara, ichthyosaur a bha beò mu 170 millean bliadhna air ais. Dh’aithneachadh e mar gné ùr de dhìneasair ann an 2015 agus thugadh an t-ainm Gàidhlig “Dearcmhara” air.[5]
Urras an Taobh Sear[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh Urras an Taobh Sear an cois ann an 1994 air sgàth 's gun robh dragh air daoine leis mar a bha àireamh-sluaigh na sgìre a' crìonadh.[6]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean Àite na h-Alba
- ↑ Mac an Tàilleir, Iain (2004) 1901-2001 Gaelic in the Census (PowerPoint) Linguae Celticae. A tarraing air: 22 an t-Sultain 2010
- ↑ Ross, John (18 an t-Sultain 2010) "Second school set to replace English with Gaelic as classroom language". Dùn Èideann: The Scotsman. A' tarraing air 22 an t-Sultain 2010.
- ↑ Stornoway Gazette: Coimhearsnachd Ghàidhlig na Bliadhna Sgrìobhte 1d Sultain 2010. A' tarraing air 10 Samhain 2014
- ↑ BBC Naidheachdan 2015-01-12: Ainm Gàidhlig air dìneasair ùr (air a tharraing 2015-01-20)
- ↑ Eachdraidh an Urrais aig Làrach-lìn an Urrais


text:
Ceithir-cheàrnach
'S e ceithir-cheàrnach an t-ainm a th' air poileagan aig a bheil ceithir ceàrnan, goban, no taobhan. Faodaidh e bhith sìmplidh no fèin-thrasnaidh, dronnach no cuasach. Tha dà thrastan aig ceithir-cheàrnach, agus ma tha e sìmplidh 's e suim nan ceàrnan a-staigh 360°.
Susbaint
Ceithir-cheàrnaich dhronnach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e na ceithir-cheàrnaich dhronnach a dh' aithnichte nas fheàrr, agus tha ainmean sònraichte aig cuid dhiubh.
Trapesium[deasaich | deasaich an tùs]
'S e trapesium (facal Laideann leis an iolra: trapesia) a th' ann ma tha paidhir thaobhan co-shìnte aig a' cheithir-cheàrnach. Tha na ceàrnan ∠BAD agus ∠ADC co-leasachail, mar a tha na ceàrnan ∠ABC agus ∠BCD.
Parailealogram[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha an dà phaidhir thaobhan co-shìnte, 's e ceithir-cheàrnach co-shìnte no parailealogram mar ainm air. Tha trastain a' pharailealograim a' dèanamh dà leth air a chèile. Tha na taobhan mu choinneamh den aon fhaid agus tha na ceàrnan aig goban mu choinneamh co-ionnan.
Rombas[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha parailealogram ionnan-thaobhach, canar sinn rombas ris. Tha trastain an rombais a' trasnadh aig ceàrn ceart. 'S e parailealogram agus trapesium a th' ann an rombas agus tha e a' sealbhachadh feartan nan cumaidhean ud.
Ceart-cheàrnach[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha parailealogram ionnan-cheàrnach, canar sinn ceart-cheàrnach ris. Tha faid nan trastan co-ionnan agus 's e ceàrn ceart a th' anns gach gob. 'S e parailealogram agus trapesium a th' ann an ceart-cheàrnach agus tha e a' sealbhachadh feartan nan cumaidhean ud.
Ceàrnag[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha rombas ionnan-cheàrnach, no ceart-cheàrnach ionnan-thaobhach, canar sinn ceàrnag ris. 'S e ceart-cheàrnach, rombas, parailealogram agus trapesium a th' ann an ceàrnaig agus tha i a' sealbhachadh feartan nan cumaidhean seo uile. A bharrachd air sin 's e ceithir-cheàrnach riaghailteach a th' innte.
Ceithir-cheàrnaich chearclach agus bheantainneach[deasaich | deasaich an tùs]
Ma ghabhas gach gob a' cheithir-cheàrnaich a' lorg air cearcall, 's ann cearclach a tha an ceithir-cheàrnach agus tha feartan eile aige.
Ceàrnan aig goban mu choinneamh[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann co-leasachail a tha na ceàrnan aig goban mu choinneamh ceithir-cheàrnaich cearclaich sam bith.
Trapesium co-chasach[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha trapesium cearclach tha e co-chasach. Tha loidhne cothromachaidh aige. Tha an aon fhaid aig na taobhan claon agus 's ann co-ionnan a tha na ceàrnan aig gach ceann nan loidhnichean co-shìnte.
'S e cuisean sònraichte de thrapesium cearclach a th' ann an ceart-cheàrnach agus ceàrnag.
Ceart-cheàrnaich bheantainneach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceithir-cheàrnach beantainneach ma tha gach taobh dheth na bheantan ris an aon chearcall shnaighte. Ma tha e co-chasach, 's e itealag a th' ann. Tha a dhà de na taobhan a tha dlùth ri chèile co-ionnan agus tha an dà eile den aon fhaid cuideachd. 'S e an loidhne chothromachaidh an trastan as mò. Tha an trastan seo a' dèanamh dà leth air an trastan eile agus tha iad a' trasnadh aig ceàrn ceart.
'S e cuis sònraichte de dh' itealaig a th' ann an rombas agus ceàrnag.
Ceart-cheàrnaich dhà-mheadhanach[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha ceithir-cheàrnach beantainneach agus cearclach tha cuairtchearcall agus cearcall snaighte aige. San fharsaingeachd, chan eil an dà chearcall co-mheadhanach. Nam biodh, b' e ceàrnag a bhiodh ann.


text:
Rubhanda
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Rubhanda[1] no Ruanda[2][3][4] (IPA: ɾ(g)wɑndɑ), ainm oifigeal: Poblachd Ruanda. Tha crìochan aice le Uganda, Burundaidh, Poblachd Dheamocrach na Congo ’s Tansainìa. Le mu 9 millean duine 's e àireamh dlùths na dùthcha an àireamh as motha ann an Afraga. Ach tha far-ainm air an dùthaich: Land of a Thousand Hills, (Fraingis: Pays des Mille Collines, cànan Ruanda: Igihugu cy'Imisozi Igihumbi).
'S e Kigali am prìomh-bhaile Ruanda.
Tha 12 sgìrean ann an Ruanda:
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Stockholm
'S e prìomh-bhaile Suaineach a tha ann an Stockholm (IPA: stɔkːɔlm).[1] Tha nas motha na aon muileann duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin agus timcheall air a' bhaile. Tha Stockholm suidhichte 513km air falbh bho Malmö, 484km bho Helsingborg, 396km bho Ghöteborg agus 61km bho Uppsala.[2] Tha Rìgh na Suaine a' fuireachd an-seo.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ingrid Bergman: (1915 - 1982). Actair.
- Arne Wilhelm Kaurin Tiselius: (1902 - 1971), Ceimigear.
- Toomas Hendrik Ilves: (1953), Fear-poileataigs à Eastòinia.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bassano del Grappa
- Belgrade
- Cali
- Copenhagen
- Helsinki
- Istanbul
- Kiev
- Nuuk
- Oslo
- Rabat
- Reykjavík
- Sankt Peterburg
- Sarajevo
- Siracusa
- Tirana
- Tórshavn
- Tunis
- Islamabad
- Vilnius
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Teamplaid:Dàta brataich A' Ghearmailt an Iar
Teamplaid:Dàta brataich A' Ghearmailt an Iar a tha 'na shoitheach dàta agus chan eilear an dùil ri transclusion dìreach. Tha seo 'ga chleachdadh air dòigh neo-dhìreach le teamplaidean leithid Bratach, ibrat agus feadhainn eile.
Susbaint
Paramadairean stannardach
Eug-samhailean na brataich
Brataichean an airm
Tha an teamplaid seo a' gabhail a-steach eug-samhail de bhratach a' chabhlaich as urrainnear cleachdadh le Teamplaid:Cabhlach:
- {{cabhlach|A' Ghearmailt an Iar}} → Cabhlach na Gearmailte
- {{ibrat|A' Ghearmailt an Iar|cabhlach}} →
Ball-eisimpleir cleachdaidh
- {{Bratach|A' Ghearmailt an Iar}} → A' Ghearmailt an Iar
- {{ibrat|A' Ghearmailt an Iar}} →
Teamplaidean co-cheangailte
Thoir sùil air na teamplaidean Dàta brataich seo a tha co-cheangailte ris:


text:
Càin do chroitear a bha a' ruith taigh-spadaidh
- 18 An Dùbhlachd 2013
Chaidh càin £1,500 air croitear ann an Leòdhas às dèidh mar a fhuaireadh ciontach e de bhith a' ruith taigh-spadaidh mhì-laghail.
Chuala Cùirt an t-Siorraidh ann an Steòrnabhagh nach do chuir Tormod Caimbeul, a tha 24 agus à Àrnol air taobh siar an eilein, càil air dòigh airson stad a chur air galairean leithid BSE/CJD bho bhith a' sgapadh.
Bha e cuideachd fo chasaid gun do bhris e riaghailtean slàinte a' bhìdh, ach fhuaireadh na casaidean sin neo-dhearbhte.
Dh'innis luchd-obrach na Comhairle, agus luchd-obrach slàinte bheathaichean don Chùirt roimhe gun robh iad air 77 cinn chaorach a lorg, am measg eile, ann sabhal a' Chaimbeulaich air a' chroit aige.


text:
Dath nan sùilean
Tha Dath nan sùilean 'na comharradh iomabhunach agus 's e suidhichte leis a' mheud agus seòrsa nan dathan gur làthaireil 'san sùil. Tha mòran chlaonaidhean anns na dathan nan sùilean aig daoine daonna.
Susbaint
Dathan[deasaich | deasaich an tùs]
Sùilean donna[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sùilean ciara aig a' chuid as motha an t-sluaigh an t-saoghail, le raon bho donn ri gu bhith dubh. Tha cuideachd làthaireil ann am mòran dhaoine sùilean bàn-dhonn, ach ri ìre nas lugha. Tha sùilean donna aig a' chuid as motha nan luchd-àiteachaidh tùsail na h-Afraga, na h-Àisia, agus na h-Aimearaga. Tha sùilean donna cuideachd air lorgadh 'san Roinn-Eòrpa, Mhòr-chuanachd, agus Ameireaga-a-Tuath, ged chan eil iad buadhach iad ris an ìre cheudna ann an sluaghan na Roinn-Eòrpa. Am measg muinntire na Roinn-Eòrpa, tha comannaichte gu tric le gruag chiar agus leis an dath an craicinn dhaonna sùilean donna, ach 's urrainn do sùilean gorma, uaine, no liatha aig daoine donn/dubh a bhith.
Sùilean dubha[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh sùilean dubha aig daoine le sùilean glè chiar air a bhith nochdadh. Seo glè chumanta ann an daoine le sinnsearachd Afraganach, Àisianach, no Ameireagach Dùthchasach.
Sùilean nan coill[deasaich | deasaich an tùs]
Tha "coll" mar as trice air chleachdadh a thoirt dealbh air sùilean le bunabhasan de sùilean uaine agus sùilean donna, air uairibh a' dol bho uaine air an iomall ri donn aig a' chlach na sùla. Cha bu chòir do seo am breislich a bhith le cearcallan na sùla gun nochd fàinne donn, buidhe, no umhach mun cuairt na cloiche na sùla, mar a' chlach na sùla air nochdadh fodha.
Sùilean gorma[deasaich | deasaich an tùs]
Am measg nan coltasan daonna, tha sùilean gorma nas ainneimhe agus cuingichte ris An Roinn-Eòrpa mar as trice. Tha iad air lorgadh gu sònraichte ann an sluaghan nan sinnsearachdan Eòrpach mu Thuath agus Eòrpach an Ear, agus ri ìre nas lugha, ann an sluaghan na Roinne-Eòrpa mu Dheas, san Ear Mheadhanach, Afraga mu Thuath agus Àisia Mheadhanach.
Faodaidh sùilean gorma aig Àisianaich mu Dheas a bhith, ach chan cumanta seo, ged 's e nas cumainte am measg nam Pathanaich agus Pairsisich sa' Phagastàn, Gujarat, Rajasthan, ann an Kashmir agus Punjab. Tha an ceudad as àirde nan daoine le sùilean gorma aig Suòmaidh. Tha air a bhreith le sùilean gorma mòran leanaban Caucasach, ged fàsaidh an sùilean nas duirche no atharraichidh an dath. Tha suidhichte an dath nan sùilean leanabain a-staigh ann am beagan de làithean ri beagan de seachdainnean, ged mairidh an dath nan sùilean de roinn nan daoine a dh'atharrachadh air àireamh de bliadhnaichean.
Sa' mheadhan na 20mh linne an dèidh an tòiseachadh nam filmean an datha, bha sùilean gorma air chreidsinn a bhith glè mhiadhail airson ag iarraidh a bhith cleasaicean de Hollywood. Dh'fhàs seo nas lugha na fìor a dh'ionnsaigh an leth deireannach na linne sin.
Sùilean liatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S e malairt (tric nas soilleire) nan sùilean gorma a th'anns na sùilean liatha. Tha beò iolar leathann nan dathan liatha, bho gu bhith geal (bàan-liath) ri dorcha.
Tha air fhaicinn gu cumanta mun cuairt na cloiche na sùla fàinne bhuidhe, bhuidhe-shoilleir, no umhach.
Sùilean uaine[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sùilean uaine nas ainneimhe na sùilean donna, gorma, is liatha, agus tha iad air lorgadh as trice ann an daoine nan sinnsearachdan Ceilteach, Gearmailteach, agus Slòbhach. Tha an ceudad as àirde nan sùilean uaine na sluagh sam bith aig Ungairich, dlùth ri 20%.
Sùilean na h-òmaraich[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sùilean na h-òmaraich air lorgadh nas trice ann am beathaichean a-mach na roinne dhaonna.
Sùilean dearga[deasaich | deasaich an tùs]
Ann am beathaichean (a' gabhail a-staigh daoine daonna) a tha an gealachd aig, faodaidh na cearcallan nan sùilean dearg nochdadh do bhrìgh de dìth nan dathan — gabhaidh an cearcall na sùla an dath na fala. Bheir buaidh air na dathan nan sùilean na ginean cumanta dhan ghealachd, agus th' ann tuilleadh ginean ionadaile an datha cuideachd, mar gealachd na sùla.
Nochdaidh gu cumanta buaidh na sùla dheirg ann an dealbhan-camara air ghabhail le boillsgeadh, gu h-àraidh le daoine le sùilean soilleire.
Iol-dathachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iol-dathachd (àitheanta cuideachd ri iol-dathachd an cearcall-na-sùla) 'na cor na t-sùla nuair bidh aon cearcall na sùla de dath air leth an cearcaill na sùla eile (iol-dathachd iomlan), no nuair tha cuid aon cearcaill de dath air leth às an fhuigheall an cearcaill (iol-dathachd roinnte).
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cairt nan sealbhaireachd an datha na t-sùla, deasbad air na sia daith nan sùilean
- Gintinneachd an datha nan sùilean
- Ameireaganach Eòlaidheachd - Faighnich na Eòlaichean, "Ciamar a gheibh cuideigin dà sùil de dathan air leth?"
- Dath nan sùilean: inntrinnean a-steach do ginean nan dathan agus sinnsearachd
- Ceanglaichean air leth air an dath nan sùilean
- Soilleireachd air ciamar a gheibh sùilean gorma neach de sinnsearachd Afraganach
- Inneal-tàrmachaidh de dathan tuairmeach nan sùilean. - Roghnaich na ginean agus tàrmaichidh e na dathan tuairmeach nan sùilean.


text:
Nunavut
'S e aon de na territories Chanèidianach a tha ann an Nunavut(IPA: /ˈnuːnəvʊt/, cànan Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ). Tha e suidhichte san àirde an earra-thuath na dùthcha. Tha Iqaluit na phrìomh-bhaile.
'S e Nunavut an territory as motha a tha ann an Canada. 'S e am fear as oige a tha ann cuideachd. Fhuair iad neo-eisimeileachd bho Roinnean an Iar Thuath air 1 an Giblean 1999 tron Nunavut Act [1] agus tron Nunavut Land Claims Agreement Act,[2].
Rinneadh Achd nan Cànan Oifigeil ann an 2008 leis an Nunavut Legislative Assembly. Tha an t-Achd ag ràdh gu bheil an cànan Inuit (i.e. Inuktitut agus Inuinnaqtun), Beurla agus Fraingis nan cànain oifigeil ann an Nunavut le inbhe agus còraichean co-ionnan eadarra. [3]
Eileanan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid de na h-eileanan as motha air feadh an t-Saoghail stèidhichte ann an Nunavut:
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Justice Canada (1993). "Nunavut Act". A' tarraing air 2007-04-26.
- ↑ Justice Canada (1993). "Nunavut Land Claims Agreement Act". A' tarraing air 2007-04-26.
- ↑ Dorais, Louis-Jacques (2010) The Language of the Inuit: Syntax, Semantics, and Society in the Arctic Montreal & Kingston: McGill-Queen's University Press, p.247
Alberta | Columbia Bhreatannach | Manitoba | Brunswick Nuadh | An Talamh Ùr is Labrador | Alba Nuadh | Roinnean an Iar Thuath | Nunavut | Ontario | Eilean Eòin | Quebec | Saskatchewan | Roinn an Iukon


text:
Ceann Loch Biorbhaidh
'S e baile air a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Ceann Loch Biorbhaidh (Beurla: Kinlochbervie).[1] Tha am baile suidhichte air taobh an iar-thuath Chataibh. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 27′ 36″ Tuath agus 5° 3′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 480 duine a' fuireach an seo. Tha iasgach agus roinn turasachd nan gnìomhaichean cudromach san bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC 221 564
- Ceann Loch Biorbhaidh aig Undiscovered Scotland (Beurla)


text:
Naidheachdan
25/11/13
Nàiseanta 5 (Fileantaich agus Luchd-ionnsachaidh)
A chàirdean chòir,
Bidh sibh mothachail nach robh fo-dheuchainnean Nàiseanta 5 (Fileantaich agus Luchd-ionnsachaidh) an lùib a’ phasgain a fhuair sibh air CD bho chionn ghoirid oir cha robh e nar dùil an dèanamh.
Bhon uair sin tha sinn air tagraidhean fhaotainn bho ghrunn sgoiltean airson a leithid seo de phàipearan ullachadh agus, ann an neart sin, tha Stòrlann air co-dhùnadh pàipearan deuchainn Nàiseanta 5 a dheasachadh mar ghoireas do sgoiltean a tha airson fo-dheuchainn a chleachdadh.
Bu mhath leam ur n’ aire a tharraing gu na puingean a leanas:
- Cha bu chòir na fo-dheuchainnean a bhith air an cleachdadh mar phrìomh eisimpleir air ìre a’ chùrsa oir tha stuth samhail air fhoillseachadh le SQA airson an adhbhair seo.
- Cha robh e ceadaichte do Stòrlann luchd-sgrìobhaidh a bha air am fastadh le SQA airson pàipearan N5 ullachadh a tharraing a-steach air obair ullachaidh nam pàipearan fo-dheuchainn.
- Ma tha sgoiltean airson atharrachadh a dhèanamh air na ceistean a th’ anns na pàipearan, tha cothrom ann sin a dhèanamh. Tha faidhle ‘Word’ an cois gach pàipear airson an roghainn seo fhuasgladh.
- Leis gu bheil cùrsa N5 ùr, tha Stòrlann air ìre nam pàipearan a sheatadh a rèir an eisimpleir a tha air a thoirt dhuinn le SQA a thaobh ìre a’ chànain, gnè nan ceistean agus fad nan earrainnean.
Tha Stòrlann ag amas air na pàipearan (air CD le faidhlichean MP3 nan cois) a sgaoileadh mu 16 Dùbhlachd 2013.
Cuireadh do luchd-sgrìobhaidh:
Tha e nar rùn tagradh a dhèanamh airson maoin a bheir cothrom dhuinn trì pàipearan an urra airson fileantaich agus luchd-ionnsachaidh ullachadh aig ìre N5. Bhiodh e feumail na beachdan a th’ agaibh air pàipearan deuchainn N5 na bliadhna seo fhaotainn airson iùl a thoirt don luchd- sgrìobhaidh a bhios an sàs ann an cruthachadh a’ ghoireis seo. Ma tha neach ann le dèoin compàirt a ghabhail tro sgrìobhadh is deasachadh, cuiribh fios thugam.
Anns an dealachadh bu mhath leam taing a thoirt dhuibh airson ur taic agus ur molaidhean mu choinneimh a’ chuspair seo.
Ann an dòchas gun tèid gu math dhuibh.
Le deagh dhùrachd
Dòmhnall MacGilleMhoire
Ceannard


text:
Cunnart nan arm-tilgidh ann an Cùba
Ann an 1962 thug Nikita Krushchev cead airson airm niùclasach a stèidheachadh ann an Cùba airson an eilean a dhìon an aghaidh ionnsaigh Ameireaganach agus cuideachd airson co-chuideam a righinn an aghaidh cho cumhachdach sa bha na Stàitean Aonaichte a-rèir arm-tilgidh niùclasach le ruigheachd fhada a bha suidhichte aca anns an Roinn Eòrpa. An deidh do itealan-lorgaire sùil fhaighinn air na gearasdain urchair chaidh innis don an Ceann-suidhe, Kennedy, agus fad seachdain bha e a coimhead coltach gun robh an saoghal gus a dhol gu cogadh a-rithist.
Mar a thachair se an Aonadh Sobhiat a sheas sìos an deidh do Kennedy gealladh do Khrushchev nach dèanadh e ionnsaigh air Cùba. Thuirt na h-Ameireaganaich cuideachd gun doireadh iad na h-airm "Jupiter" aca a-mach às an Tuirc.
Dh’aontaich Kennedy gu poblach ris a chiad iarraidh agus gu dìomhair ris an dara.
Chaidh na longan Ameireaganach a thoirt air ais air an 20mh den t-Samhain. Thug na Sobhiataich na h-air niùclasach aca a-mach robh deireadh na bliadhna agus rinn na Stàitean Aonaichte an aon rud le na h-airm aca anns an Tuirc an ath-bhliadhna.
Chaidh hot-line a chruthachadh eadar na Stàitean Aonaichte agus an t-Aonadh Sobhiat airson dèanamh cinnteach nach tachaireadh a leithid a-rithist.


text:
Kl. Ianair .ii. f. l. xx.iiii. Anno Domini m.c.x.uii.
Conchobur H. Cairillan do marbadh do Feraibh Manach.
Cathusach H. Cnaill uasal-espoc Connacht in Christo dormierunt.
Mael Brighte m. Ronan comarba Cenannsa & ar muinntiri Cenannsa ime do marbadh do Aedh H. Ruairc & do Uib Briuin i n-aine Domnaigh Cruim Duban.
Ps. 33:17Facies Domini super facientes scelera ut perdat de terra memoriam eorum.
p.560
Cath .i. cath Lecan do denamh do Brian m. Murchadha & do macaibh m. Cathail H. Concobair co Connachtaibh impu fri Tairrdhealbach m. n-Diarmata & fri Dal Cais co remaidh for Dal Cais & co ro ladh a n-ár.
Ár Ceniuil n-Eogain na h-Innsi do chor la Cenel Conaill ocus maithi imdai do thuitim ann.
Cathusach H. Cnaaill uasal-espoc Conacht, Flann H. Sculu espoc Connere, Mael Muire espoc Duin Da Lethglas, Gilla Mo Chua m. Camchuarta episcopus Daim Liacc, Ceallach H. Colman espoc Ferna, Anmchadh H. h-Anmchadha espoc Arda Ferta Brenaind, Muiredhach H. h-Enlainge espoc Cluana Ferta Brenaind, Mael Ruanaidh H. Ciflichan comarba Fobair fri ré ciana omnes in Christo dormierunt.
Mael Muire H. Dúnan sui espoic Goidhel & cenn cleirech n-Erenn & muire dérce in domain in lxxuii anno aetatis sue in nonis Kallandis Ianuarii relegionis suae magnae optimum cursum consumavit.


text:
Na h-Eileanan Balèarach
'S e bhuidhean de eileanan a tha anns na h-Eileanan Balèarach[1], na h-Eileanan Balèaric[1] na h-Eileanan Balearic[2], neo Na h-Eileanan Bailearach (Catalanais: Illes Balears, Spàinntis: Islas Baleares).
Tha iad suidhichte mu cheud cilemeatair bho chladach na Spàinne anns a' Mhuir Mheadhanaich. Tha iad a' gabhail a-steach mu cheud 's gu leth eilean gu lèir. Tha iad sgapte thar 5,014 cilemeatair ceàrnagach, eadar 40° 05' 17" agus 38° 40' 27" tuath agus 1° 17' 23" an ear. Tha ceithir eileanan mòra ann: Mallorca (Mallorca sa Catalanais), Menorca (Menorca), Ibiza (Eivissa), agus Formentera.
A-rèir cùnntas shluagh anns a' bhliadhna 2006 bha 1,001,062 duine a' fuireach anns na h-eileanan gu lèir.
Tha 1,239 km a dh'fhaid ann an oirthir na h-eileanan le pailteas tràighean freagarrach airson snàmh. Tha spòrsan mara agus bàtaichean air màl ann cuideachd. Mar sin tha roinn na turasachd gu math làidir anns na h-Eileanan Balèarach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 13,27 millean neach turas a' tadhail orra, gu h-àraidh luchd turais às a' Ghearmailt (29,4 % neo 3,9 millean[3]). Tha ceàird ann mar obair-gloinne, fuaigheal, àirneis, neamhnaidean-brèige, bèin, caisbheart, seudan, iarann toinnte agus nithean fiodh.
'S e iasg agus maorach nam biadh traidiseanta, tha annlann shònraichte ann air feòil chaorach agus muice. Tha isbeanan ionadail ann ris an canar sobrasada agus longanzia.
Tha na h-Eileanan Balèarach nan ceàrn na Spàinne agus 's e Palma de Mallorca prìomh-bhaile nan Eileanan Balèarach. Tha da chànan oifigeil ann: Spàinntis agus Catalanais.
Tha Oilthigh nan Eileanan Balèaric ann am Palma de Mallorca.
Tha ochd puirt gnìomhachas ann agus nas motha na 40 port airson spòrs. Tha trì puirt adhair ann: Palma de Mallorca, Máhon agus Ibiza.
Na sgìrean as motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta de na sgìrean as motha a tha anns na h-Eileanan Balèarach:
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Riaghaltas nan Eileanan Balèarach
- Illes Balears - Duilleag oifigeil Ionad turasachd nan Eileanan Balèarach
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 “Iùil cuairtean Culturach nan Roinnean Eòrpach”; Neach-foillseachaidh: Buidhne Stéidhichte airson Turasachd an AER”, foillsichte aig MACULART, S. A. , Barcelona, 1995, ISBN 84-87722-19-9
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Iris „Mallorca Magazin – Spezial Berlin“, an t-Iuchar 2008, duilleag 6
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Ontario
'S e mòr-roinn Chanèidianach a tha ann an Ontario. Tha i suidhichte ann am meadhan Chanada. Tha Toronto na prìomh-bhaile, agus am baile as motha cuideachd. Tha Ottawa, priomh-bhaile Chanada, ann an Ontario cuideachd.
Baile beag na h-Alba à Ontariodh
Baile na h-Alba à Ontariodh
- Nottawasaga Township
- Sydenham Township
- Glenelg Township
- Kincardine Township
- Easthope Township
- Tuckersmith Township
- McKillop Township
- Nichol Township
- Puslinch Township
- Guelph Taunschip
- Zorra Township
- Ekfrid Township
- Aldborough Township
- Dunwich Township
Alberta | Columbia Bhreatannach | Manitoba | Brunswick Nuadh | An Talamh Ùr is Labrador | Alba Nuadh | Roinnean an Iar Thuath | Nunavut | Ontario | Eilean Eòin | Quebec | Saskatchewan | Roinn an Iukon


text:
Barraigh
Barraigh, pe Eilean Bharraigh (distagañ: [ˈparˠaj] ha [ˈelan ˈvarˠaj]), Barra e saozneg, zo un enezenn tostik da Bhatarsaigh, an enezenn greisteisañ tudet eus Inizi Gall e Bro-Skos. Gouezeleg a gomzer enni.
Douaroniezh[kemmañ]
1 174 a dud a oa o chom enni hervez niveradeg 2001, katoliked evit an darn vrasañ. Ar gêriadenn vrasañ eo Bàgh a' Chaisteil (Castlebay e saozneg). Liammet eo Barraigh ouzh Eilean Bhatarsaigh (Vatersay e saozneg) gant ur chaoser.
Traezhegi gwenn a zo er c'hornôg, kerreg e-leizh er reter.


text:
Gdańsk
‘S e baile mòr agus port[1] uabhasach cudromach ann an ceann a tuath na Pòlainn a th’ ann Gdańsk (IPA: 'ɡdaɲsk, Gearmailtis: Danzig, Fraingis: Danztick, Caisiubianis: Gduńsk). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 999. Tha e suidhichte aig beul na h-Aibhne Motława, far a sruthas e dhan bhàgh Gdańsk anns a’ Bhaltach, 280km air falbh bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha agus 482km bho Kraków.[2] Tha 455,830[3] daoine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 865 799 eadar na trì bailtean a tha ri-chèile (Pòlais: Trójmiasto), Gdańsk, Gdynia agus Sopor, is le sin ‘s e an 4mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ransachaidhean arc-eòlais a’ sealltainn gu robh clachan iasgaich is luchd-ciùird Pomeranianach (sinnsearan na Caisiubianaich a th’ann an latha an-diugh), ann bhon an 8mh Linn.[5] Chaidh daingneach (grod) a thogail an siud le Diùcan na Pomerania anns an 10mh Linn. B’ àbhaist do luchd-malairt Lochlannach is na Gearmailteach a bhith ann. Chaidh Gdańsk (Gyddanyzc urbs) a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 999,[6] san leabhar Eachdraidh Mhisean an Naoimh Adalbert à Pràg, a dh’fheuch ris a’ Chrìosdaidhachd a thoirt do Phomerania agus dha na seann Phrùisianaich.[7]
Fhuair Gedania (an t-ainm ann an Laideann) a chuid chòirichean mar bhaile tro na laghan Lübeck ann an 1224 agus thug Rìoghachd na Pòlainn thairis am baile is an sgìre mu thimcheall ann an 1295. Air an 14 an t-Samhain 1308,[8] thug na Ridirean Teutonach thairis Gdańsk, chuir iad ruaig air Iarla a’ Phomerania, chuir iad muinntir a’ bhaile gu bàs is an roinn gu lèir fòdhpa. Le sin, chuireadh am baile ri Prùis-an-Ear. Leudaich iad am baile ann an 1311 is dhaingnich iad e ann an 1314.
A bharrachd air na Tùsanaich Kashubianach, ‘s e luchd-imrich Gearmailteach a bh’ann mòr-chuid na daoine sa bhaile: luchd-malairt, croitearan is manaich. ‘S e àite uabhasach cudromach làidir ri linn Ionnsaighean dhan Ear (Gearmailtis: Drang nach Osten) a rinn na Gearmailtich fad na Meadhan Aoisean.[9]
Fhuair Dantzig Gearmailteach ballrachd na Lìog Hansa ann an 1310,[10] is dh’fhàs e a bhith fear dhe na bailtean na bu chudromaiche dhan lìog nuair a bhrist an Lìog a-mach às a chèile chùm Danzig a chuid cheanglaichean gu Lübeck, Hamburg agus Bremen a dhol gu ruige an 19mh Linn, is le sin ‘s e na Bailtean Hansa am far-ainm a bh’ orra. ‘S e fear dhe na margaidhean na bu chliùitiche a thaobh malairt eadar an ear, an iar is an ceann a tuath na Roinn Eòrpa bhon an 8mh Linn gu ruige an 17mh Linn a bh’ann Danzig.[11]
Dh’ath-cheannsaich na Pòlaich e air ais ann an 1454,[12] is bha Gdańsk na shaor-bhaile am broinn Rìoghachd na Pòlainn eadar 1466 agus 1793, fiù’s gur e Gearmailtich a bh’ann mòr-chuid mhuinntir a’ bhaile. B’ fheudar dhan bhaile cogadh a dhèanamh an aghaidh Stefan Batory leis gun do dhiùlt Gdańsk a bhith ga aithneachadh mar rìgh ann an 1575,[13] is thug esan thairis e mu dheireadh thall, ann an 1577. Bha Stanislas Leszczyński, athair-cèile Louis XV, na fhògarrach an seo ann an 1734 is sheas e ri cuairteachadh a’ bhaile, ri Linn Cogadh Còir-sheilbh na Pòlainn.[14]
Chuireadh am baile ris a’ Phrùis mu dheireadh thall ann an 1793. bha e na phrìomh-bhaile Prùis-an-Iar gu ruige 1920, a’ chur a thaobh greiseag fo Napoléon Bonaparte, eadar 1807 is 1813. Cuairtich an ceann-fheadhna Joséph Lefebvre am baile, is ga thoirt thairis ann an 1807. Chaidh esan ainmeachadh Dùic Ghdansk (Fraingis: Duc de Dantzick) mar dhuais.[15] Chaidh Danzig ainmeachadh na shaor-bhaile an aon bhliadhna, fo Chòrdadh Tilsitt, fo bhuaidh na Prùise is Diùcachd na Saxe, ach le gearasdan frangach fhathast ann. Ghlac na caidreabhaich e a-rithist ann an 1814[16] an dèidh cuairteachadh fada, air a stiùireadh le Jean Rapp:[17] chaidh e a chur air ais dhan A’ Phrùis, is e na phrìomh-bhaile Prùis-an-Ear (Gearmailtis: Westpreussen).
Chaidh am baile a ghairm na shaor-bhaile fon Chòrdadh Versailles ann an 1920,[18] is e fo bhuaidh Lìog na Nàiseanan, an aghaidh miannan mòr-chuid mhuinntir a’ bhaile, is iad 96.4 % dhe Gearmailtich. Thoisich an Dàrna Cogadh anns An t-Sultain 1939 le ionnsaigh boma nan Gearmailteach air a’ ghearasdan Phòlach ann an Westerplatte, is fhuair A’ Ghearmailt Danzig air ais an uair sin.[19]
Chaidh am baile a mhilleadh uile gu lèir leis an Arm Dhearg, aig deireadh an Dàrna Cogaidh, chaidh na Gearmailtich a chur gu bàs neo sgapte air falbh is thug Stalin àithne gun toireadh e air ais dhan a’ Phòlainn, le aonta bho Winston Churchill is Franklin D. Roosevelt.[20] Fhuair e an t-seann ainm Pòlais dhe Gdańsk air ais, gu h-àraidh sa Bheurla is san Fhraingis. Chaidh na seann toglaichean ann am meadhan a’ bhaile a dh’ ath-thogail is chaidh sgìrean ùra a thogail ri taobh na mara Bhaltach.
Dh’fhàs Gdańsk a bhith am port na bu chudromach na dùthcha. Ann An Dùbhlachd 1970,[21] chuir luchd-obrach na gàraidhean-bhàtaichean aonadh-ciùird neo-eisimeileachd air dòigh is thog iad fianais an aghaidh ùghdarrasan Comunnach na dùthcha. Chaill 44 am beath is chaidh mòran eile leòinte sa mhùchdadh sin, gu h-oifigeil. Dh’fhàgadh air an t-seanailear Jaruzelski (na mhinistear an dìon aig an àm) gun tug e àithne chun na saighdearan gun loisgeadh iad air na daoine, air an 16 an Cèitean sa bhliadhna sin.[22]. Le taic bho na daoine ann an Szczecin is thall ann an Silesia, s’ urrainn dhan luchd-obrach ann an Gdańsk atharrachadh-inntinn a chruthachadh eadar na muinntir na dùthcha taobh na ceannardan Comunnach. Ann an 1980, stiùir aonadh-ciùird air an robh Dlùthachd (Pòlais: Solidarność) agus a cheannard Lech Wałęsa ar-a-mach eile sna ghàrraidhean sin.[23] Ann an 1989, dh’fhàs A’ Phòlainn a bhith na dùthaich deamocratach, is le sin dh’ fhaodadh do Ghdańsk leasachadh luath a dh’ionnsaigh siostam calpachas a chruthachadh. ‘S e prìomh-bhaile òmar na cruinne am far-ainm a th’air Gdańsk.[24]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Richard Abegg: (1869 - 1910). Ceimigear.
- Günter Grass: (1927 –) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1999.
- Lech Wałęsa: (1943 -) Ceann-suidhe na Pòlainn eadar 1990 agus 1995, Duais Nobel na Sìthe 1983.
- Donald Tusk: (1955) Ceann-suidhe na dùthcha an latha an-diugh..
- Leszek Mozdzer: (1971) Cliucheadar a' phiàna.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àireamh-sluaigh a' bhaile air a bhith a' fàs beag air bheag bho thoiseach an 20mh linn, ged an do thuit e aig deireadh an Darna Cogaidh air sgàth gun do chuir na Ruiseanaich ruaig air Arm na Gearmailte, theich na daoine is chaidh am baile a thoirt dhan a' Phòlain.[25] Tha am baile air a bhith a' fàs nas motha agus 's e an 4mh baile na dùthcha le mòr-chuid de dhaoine phòlach a th'ann an latha an-diugh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Zarząd Morskiego Portu Gdańsk
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Bailtean na cruinne
- ↑ Sopot
- ↑ Pomorskie
- ↑ Advent
- ↑ Dwór Artusa
- ↑ North Dakota State University
- ↑ Hanse
- ↑ Zentrale für Unterrichtsmedien
- ↑ Dux Turystyka
- ↑ Historicy
- ↑ Zentrale für Unterrichtsmedien
- ↑ History of War
- ↑ France Pittoresque
- ↑ Virtual Arc
- ↑ Humanities ans Sciences Online
- ↑ Uczen
- ↑ Danzig Online
- ↑ Limcom
- ↑ Presse Francophone
- ↑ Ponude
- ↑ Regiony Poland
- ↑ Zentrale für Unterrechtsmedien
- ↑ Stadt Bremen
- ↑ SisterCities
- ↑ Gemeente Rotterdam


text:
France Prešeren
Seann dealbh camara den bhàrd France Prešeren (mas fhìor)
'S e bàrd Romansach Sloibhiniach a tha ann an France Prešeren (aithnichte anns a’ Ghearmailtis mar Franz Prescheren). Is ann iomraiteach a tha e mar bhàrd nàiseanta na Sloibhinia. Ged nach robh a chuid sgrìobhaidh glè phailt, bhrosnaich e a h-uile litreachas Sloibhiniach na dhèidh. Rugadh e ann an Vrba sa bhliadhna 1800, agus chaochail e ann an Kranj ann an 1849. Tha e ainmeil gu h-àraidh airson a dhàin fhada Sonetni Venec (Blàth-fhleasg Shonaidean”),[1] anns a bheil gràdh a’ bhàird da dhùthaich agus da phoball air an riochdachadh ann an samhladh a ghràidh mhì-shona da leannan Iulia.
Tha cruth an dàin seo gu math iomadh-fhillte. Is e co-chruinneachadh de chòig sonaidean deug (gach tè le 14 sreathan) a tha ann. Tha a’ chiad sreath den chiad rann air aithris anns an t-sreath dheireannaich den 14mh sonaid, agus mar a’ chiad shreath den 15mh sonaid (ris an canar ann an Sloibhinis “Magistrale”). Mar an ceudna, is ann a tha a t-sreath deireannach de gach sonaid air aithris anns a’ chiad shreath den ath shonaid. Mu dheireadh, tha an 15mh sonaid air a cruthachadh às na sreathan a thòisich gach tè de na 14 sonaidean eile. Air an dòigh seo, tha na sreathan roimhaithnichte air an ath-aithris trì uairean san dàn gu lèir, agus gach àm ann an co-theacs eadar-dhealaichte.
Chan eil e furasda eadar-theangachadh math fhaotainn air son an fhacal “Magistrale”. Is dòcha gun dèan am facal Gàidhlig “ùrlar” an gnothach, ged nach eil e dìreach ceart. Ann an 1994 dh’ fhoillsich an iris GAIRM (Àireamh 167 agus Àireamh 168) eadar-theangachadh Gàidhlig den dàn gu lèir, air a dhèanamh le Garbhan MacAoidh. Seo a' chiad shonaid agus am “Magistrale”:
- Chruthaicheam, air ur son, fleasg ùr, mo phobail,
- de shonaidean – còig-deug an àireamh –
- a-chum gun taitinn ùrlar dàin trì uairean
- air aithris ruibh, le sgoinn cho-sheirmich chiatach.
- Imichidh agus tillidh rainn na sonaid’
- an cuilbh, rann seach rann, is riamh ‘ roimhe;
- a los gum bi an toiseach mar an deireadh,
- is bàrd na fleasga coltach ri a bhàrdachd:
- Air an dòigh cheudna, bheir gu buil an smuaintean
- mu gràdh san oidhche, cràdh gu moch sa mhadainn;
- lasrach am briseadh-latha ‘s àm ur n-èirigh,
- Is ùrlar cridhe thusa, oir an dèidh seo,
- san àm ri teachd, a bhitheas cliùiteach, allail,
- cuiridh mi ‘n cuimhne dhuibh mo leòntan fhathast.
Magistrale (“Ùrlar”)[deasaich | deasaich an tùs]
- Cruthaicheam, air ur son, fleasg ùr, mo phobaill;
- cuiridh mi ‘n cuimhne dhuibh mo leòntan fhathast,
- a thaobh nam fiùran ann am chridh’ ag cinntinn,
- rìoghaichidh daonnan ròsan mìn na bàrdachd.
- Chan eil ‘ad ceangailte le crios na grèine;
- sa chamhanaich chan eil na gaothan soitheamh,
- is sinne air ar n-iadhadh le creagan;
- gu domhain dhrùidh an stoirm air ar dachaigh.
- Air’n uisgeachadh le deòir, le iargain mathaicht’,
- le cobhair spionnaidh chinneasaich an teanntachd,
- thàinig mar seo na h-uairean dubha ‘s doilleir.''
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faic an dàn (sa Bheurla) Kranjska Gora, Slovenia le J. F. Hendry, ann an Modern Scottish Poetry, deasaichte le Maurice Lindsay. Faber & Faber, Lunnainn, 1946.
à


text:
Cataibh
'S e aon de na Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Cataibh (Beurla: Sutherland).
Ged a tha gu tric Cataibh air "Sutherland" air fad anns an latha a tha ann, gu traidiseanta cha b' e ann an Cataibh ach a' phàirt an ear, le Dùthaich MhicAoidh (no Dùthaich 'Ic Aoidh) air a' phàirt an iar-thuath agus Asaint (no Asainte) air a' phàirt an iar-dheas.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 13,466 duine a' fuireach an seo.
'S e Dòrnach prìomh-bhaile na sgìre agus an t-aona borgh ann an Cataibh. Seo cuid den na bailtean eile:
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh Anndra, Achadh an t-Sabhail, Achadh Taigh Phairidh, Achadh an Dabhaic, Achadh Mhealbhaich, Achadh nan Càrnan, Achadh na h-Annaid, Achadh an Fheàrna, Achadh Rìdhisgil, Achadh Rumasdail, Achadh Toitidh, Achadh a' Bhàthaich, Alltais, Allt na h-Eirbhe, Àrd Achadh, Àird Gaoith, Armadal, Allt a' Phuirt, Ailbhinn, Àisir Beag, Àisir Mór, Asaint
- Brùra, Bada Call, Baile a' Chladaich, Baile a' Chnuic, Baile na Coille, Baile na Cill, Am Blàran Odhar, Am Blàr Mòr, Borghaidh, Bràigh Thunga, Bun Ilidh, Bad an Tràill
- Ceann Loch Biorbhaidh, An Cadha Mór, Clach Toll, An Clais Mór, Clais an Easaidh, Callbacaidh, An Crasg, Craoich, A' Chròic, An Cùl-cinn, Cùl-cinn an Droma Bhig, Cul Raoin, Cill Pheadair, Ceann a' Bhràist, An Caolas Cumhang, Caol Sròim
- Drochaid a' Bhanna, Diùranais, An Dail Riabhach, An Dail, Dòrnach, An Dùn, Dùnaidh, An Droman, An Druim Beag,
- Eurabol, Éibhleag
- An Fheannag Mhór, Farr, An Fhionndail, Forsan Àird,
- Goillspidh, Gartaidh Mór, Na Grùidean
- Innis nan Damh, Inbhirean, Inbhir Chirceig, Inbhir Sin, Innis nan Lìon
- An Luirg, Loch an Inbhir, An Leathad, An Leithrinn Mhór, Lianasaid Mhór, An Lòn Mòr, Loth Beag, An Lùb Chruaidh
- A' Mhealbhaich, A' Mhuigh
- An Nead,
- Am Port Beag, Port nan Con, Port Sgeirea, Prannsaidh Cruaidh
- Ruigh an Lòin, An Ruigh Còinnich, Raoghard
- Sgobhairigh, Saingea Beag, Sabhal, Sgeirea, Spainnigeadal, An Stòr, Srathan, Suardailigh, Saghair
- Tunga, Taobh Mhealanais, Tealamainn, An Tairbeart, Torrasdal, Tranntail Beag, Tranntail Mór, Tunga
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- Bodach Storr, Am Buachaille, Beinn Hòb, Beinn Laoghail, Beinn Mhór Asaint, Beinn Dearg, Beinn a' Bhragaidh, Beinn Clìbric, Bàgh Shanabhait, Beinn Spionnaidh
- Calbha Beag, Calbha Mór, Caolas Dhòrnaich, A' Chuineag, Canasp, Cùl Mòr, Creag a' Chnocain, Carn Liath (broch), Carrann, Creag a' Chnocain, An Caol Catach, Cona Mheall
- Dùn Dòrnaigil
- Eilean an Róin Mór, Eilean Choraidh, Eilean nan Rón, Eilean Shannda, Eileanan nan Gall, Eas a' Chual Aluinn
- Fionne Bheinn, An Fharaird
- Loch Fleòid, Loch a' Chàirn Bhàin, Loch Sìn, Loch Mheathadaidh, Loch na Claise
- Am Parbh
- Stac Pollaidh, Srath Ilidh
- Uamh an Claonaite


text:
Aonadan-smàlaidh gus dùnadh
- 1 Am Màrt 2013
Bhòt Bòrd-Smàlaidh na Gàidhealtachd 's nan Eilean airson dà aonad-smàlaidh coimhearsnachd a dhùnadh.
A rèir na seirbheis-smàlaidh tha aonad Eilein Eige a' fàileachadh gach slat-tomhais a thathas a' cur roimhe airson seasmhachd aonadan a mheasadh.
Chan eil aonad Chnòideirt a' coileanadh ach aon de na slatan-tomhais.
Ged nach robh ach aon ghairm air an aonad ann an Eige anns na còig bliadhnaichean a dh'fhalbh, bha sgioba an eilein feargach mu na molaidhean, agus iad den bheachd gu bheil Eige ro iomallach airson a bhith air am fàgail às aonais aonaid-smàlaidh.
Bhòt am Bòrd, sa choinneimh mu dheireadh aig a' bhuidhinn mus tèid cur às do na bùird-smàlaidh sgìreil an ath-mhìos, 13-8 airson an dà aonad a dhùnadh.
Dhùin am Bòrd-Smàlaidh aonadan coimhearsnachd eile ann an Slèite san Eilean Sgitheanach, agus Coit a' Ghartain ann an Srath Spè san Lùnasatal an-uiridh.
Bhon Ghiblean, cha bhi ach aon bhòrd-smàlaidh ann airson Alba gu lèir.


text:
Nürnberg
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann am Nürnberg (IPA: nʏɐ̯nbɛɐ̯k, Beurla/Frangais: Nuremberg). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Mòinteach Chreagach bho dà fhacal anns an t-seann Gearmailtis berg (beinn) agus nuor (creag). Tha baile eile ann air a bheil Nürburg[1] le u an àite e, ann an Rheinland-Pfalz,[2] ach ‘s e Nürnberg le e a tha mòran nas ainmeil is nas motha. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1050 mar Noremberc. Tha e suidhichte aig 302m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Pegnitz agus an Canal Rhein-Main-Donau, anns an stàit Bayern. Tha am baile 378km air falbh bho Bherlin, 150km bho Mhünchen, 157km bho Stuttgart agus 171km bho Heidelberg.[3] Tha Nürnberg am broinn na sgìre Meadhan nam Frangach (Gearmailtis: Mittelfranken). Tha 505,664 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an dàrna baile as motha na roinne agus an 15mh baile nas motha na dùthcha.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a h-uile coltas ann gun do stèidheachadh Nürnberg aig tòiseach an 11mh Linn, a-rèir a’chiad sgrìobhainn eaglaiseil mu dheidhinn a’ bhaile, a nochd ann an 1050, leis gu robh caisteil ann an seo eadar Bayern agus na Frangaich.[5] Dh’fhàsadh am baile mòran eadar 1050 agus 1571 air sàilleabh a shuidheachadh math air na rathaid mhalairt. Bhìte a’ cumail taighean-cùirte agus Dàil na h-ìompaireachd ann an Nürnberg, is bhrosnachadh sin malairt cuideachd. Thug an Rìgh Friedrich II còirichean sònraichte sgrìobhte (Gearmailtis: Großen Freiheitsbrief) dhan bhaile ann an 1219, is le sin dh’fhaodadh a bhith a’ deànamh airgid agus taigh cusbainn a chumail.[6] Bha Nürnberg os cionn lìonra mhalairt mhòr eadar An Eadailt is Eòrpa an tuath. Bheireadh ionnsaighean fuilteach air na h-Iùdhaich ann an 1298, is bhathar a’ fàgail orra gun do rinn iad droch sgrios air Abhlan coisrigte. Chaidh 698 Iùdhaich a mharbhadh anns a’ Phogrom siud. Bha na ionnsaighean sin uabhasach àbhaisteach ri linn na Plaighe,[7] gu h-àraidh ann an 1405, 1435, 1437, 1482, 1494, 1520 agus 1534.[8]
Bha ar-a-mach neo shoirbheachail an aghaidh nan Uachdarain ann an 1349 ris an canar Ar-a-mach na Luchd-chiùird (Gearmailtis: Handwerkeraufstand), a fhuair taic bho na luchd-malairt agus comhairlichean. Chaidh buidhnean ciùird, a bha cho àbhaisteach air feadh na Roinn Eòrpa, a chur às is le sin bha làmh an uachdair aig na h-uachdarain fad na linntean.[9] Thug Tearlach IV tuilleadh chòirichean do Nürnberg is le sin dh’fhaodadh am baile caidreachasan poiliteagach a chruthachadh mar phrionnsaichean is rìghrean[10] A dh’aindeoin sin, bha còmhstri poiliteagach ann mar bu thric, ged nach do dheànadh sin cron maireannach air a’ bhaile. Rinn teine droch sgrios is milleadh doirbh air a’ chaisteal ann an 1420 ri linn trioblaid eadar Rìgh Freidrich I à Brandenburg agus Diùc Bhavaria-Ingolstadt. Cheannaich am baile tobhtaichean a’ chaisteil is a’ choille mu a thimcheall ann an 1427. Le sin, bha Nürnberg gu math sàbhailte taobh chrìochan is fiù’s dh’fhàs e tuilleadh leis gun do ghabh e thairis sgìrean eile. [11] Thuit an àireamh dhe daoine a bha a’ fuireach an seo ri linn na Cogaidhean Hus eadar 1419 agus 1434, an uair sin thill a’ phlàigh ann an 1437 agus bha an Cogadh Markgraf ann an dèidh sin. A dh’aindeoin sin, thug Nürnberg taic dhan Dhiùc Bhayern anns a’ chogadh Landshut aig tòiseach an 16mh Linn is le sin fhuair e mòran fhearainn (64.7 km2) air ais is bha Nürnberg fear dhe na bailtean na bu mhò anns an dùthaich.[12]
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha gniomhachas le Lebkuchen, aran-cridhe sònraichte aig àm na Nollaige, cudromach do dh'eaconomaidh a' bhaile. Nochd a' chiad tùs mu Lebkuchen ann an Nürnberg ann an 1395. [13] 'S e aon de na margaidhean na Nollaige as sine air feadh a' Ghearmailt a tha anns an Nürnberger Christkindlesmarkt. Tha na h-eachdraichean dhen bheachd gun deach am margadh a chur air bhonn eadar 1610 is 1639. An-diugh tha e a' tarraing timcheall air 2 millean luchd-turais gach bliadhna, mar sin 's e sin aon de na margaidhean as motha a th' ann cuideachd.[14]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Albrecht Dürer (1471 – 1528) Dealbhadair.
- Michael Wolgemut (1434 – 1519) Dealbhadair.
- Arnold Hans Weiss (1924 – 2011) Saighdear a shabaid an aghaidh nan Nàsach.[15]
- Johann Philipp von Wurzelbauer (1651 – 1725) Eòlaiche na Speuran.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Nürburg
- ↑ Rheinland-Pfalz
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Nürnberg, Reichsstadt: Politische und soziale Entwicklung
- ↑ Nürnberg, Reichsstadt: Politische und soziale Entwicklung
- ↑ "Black Death". JewishEncyclopedia.com
- ↑ Jerry Stannard, Katherine E. Stannard, Richard Kay (1999). Herbs and herbalism in the Middle Ages and Renaissance. University of Michigan Press. ISBN 0-86078-774-5
- ↑ Entwicklung
- ↑ New Advent
- ↑ New Advent
- ↑ New Advent
- ↑ Biadh Gearmailteach
- ↑ Nürnberger Christkindlesmarkt 2009: Daten und Fakten
- ↑ New York Times
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Gera
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
- ↑ Annuaire de France
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Comhairle Shiorrachd Rinn Friù
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Shiorrachd Rinn Friù a tha a' deiligeadh le Siorrachd Rinn Friù.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Bishopton
- Bridge of Weir
- Brookfield
- Crosslee
- Elderslie
- Erskine
- Houston
- Howwood
- Inchinnan
- Johnstone
- Kilbarchan
- Langbank
- Linwood
- Lochwinnoch
- Paisley
- Ralston
- Ranfurly
- Renfrew
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar