text:
Siorrachd Rois
'S e fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Rois.
Bailtean Beag[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh nan Allt, Achadh an Dùnaidh* Achadh Dhubhaird, An t-Achadh Garbh, Achd Ille Bhuidhe, Achadh an Dreaghainn, Achadh na Tràghad, Achadh nan Gearran, Achadh na h-Àirde, Achadh na Sìne, Achadh nan Seileach, Alcaig, Allt na h-Airbhe, Àmait na Tuath, Àth nan Ceann, An Annaid, Àrbol, Àird nan Easgann, Àird Cheatharnaich, Àird Chrònaidh, Àird Heisleag, Àird an Dreaghainn, Àird Mhèar, An Àird Mhòr, Àird Rois, Àird Ilidh, Arpa Phìlidh, Àirde Fàillidh, Attadal, Achadh an Dreaghainn, An t-Allt Beithe, Abhach, Achadh na h-Àirde, Alltan an t-Salainn, Alanais
- Bad a' Chrò, Baile Dhubhthaich, Am Bog, Bada Call, Am Bad Luachrach, Am Bad Ràilleach, Baile an Todhair, Baile na Tràghad, Beul-àtha na Crà, Baile nam Pèiling, Baile Eòghainn, Baile Sheumais, Baile Màirì, Baile Mhuilinn Anndra, Am Blàr Dubh, Bun Lòchaidh, Baile Chailnidh
- Cinn Dèis Bhig, A' Chomraich, An Cladach, Camas Teile, Camas Tearach, Càrnach, Cunndainn, Na Cùileagan, An Cùil Bhàicidh, Cùil Duibh, Cùl a' Chudainn, Caoldaraigh, Cinn Chàrdainn, Ceann Loch Iù, Cnoc Fearghalaigh, An Claon, Ceasag a Tuath, Creag Tarail Bhig, Cnoc na Gaoithe
- Drochaid Sguideil, Deilgnidh
- Eadardan
- Fodhraitidh
- Geàrrloch, Gairbh, An Goirtean
- Inbhir Àiliginn, Inbhir Chòmhrainn, Inbhir Ghòrdain, Inbhir Pheofharain
- Manachainn Rois, Meallan Theàrlaich, Meallan Ùdraigil
- An Leathad, Leac Mailm, An Leitir, Loch Carrann, Loch Slinn, An Lòn Dubh, An Lòn Mòr
- An Neag
- Na h-Òbaidhnean, Ormasgaig
- Port Mo Chalmaig, Am Poll Glas, Poll Iù, Portaigil, Port Mo Chalmaig, Radharaidh, An Rubha Dearg, An Rubha, Ros Mhaircnidh
- Sgoraig, Sannda Mhòr, Sannda, Seannduaig, Sìldeag, Strath Carrann, Srath Chainneart, Srath Pheofhair, An t-Srathaidh
- Na Tathagan, Na Trì Port Mara, Na Tathagan, An Todhar, Toirbheartan, Toghsgaig, Toll a' Mhadaidh
- Uachdar Niad, Ulapul, Urrath
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- Abhainn Sgitheach
- Beinn Mhòr na Còigich, Beinn Uais, Bealach na Bà, Bailcnidh, Beinn Dearg
- Caolas Chrombaidh, Caolas Dhòrnaich, Camas Neig, Cùl Mòr, Cùl Beag, Creag a' Chnocain, Càrn Eige, A' Chòigeach, Conann, Cill Tighearna, An Cuan Moireach, Carrann
- Na h-Eileanan Samhraidh, An t-Eilean Dubh
- Leòdhas, Loch Ma-ruibhe, Loch Mheathadaidh
- Ros an Ear
- Sula Bheinn, Stac Pollaidh, Seana Bhràigh, Sleaghach
- Taobh Siar Rois


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Mgr Hosack, Manadsair a' Bhanca
- EXTERNAL ID
- HCD00826
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12521
- KEYWORDS
- Mgr Hossack
banca
manaidsear
daoine
Tha Mgr Hosack na shuidhe aig doras Taigh a' Bhanca anns an dealbh seo le a nighean Netta air a ghlùin. B'e Manaidsear a' Banca Mhalairtich anns a' Chaol a bh' ann. 'S ann le Banca Rìoghail na h-Alba a tha am banca seo an-diugh. Bha e dèidheil air eachdraidh ionadail agus bhiodh e a' cur air dòigh thachartasan mar thaisbeanaidhean de bhathar às an sgìre fhèin. B' esan fear de na daoine a stèidhich Tàmh nan Saighdear aig àm a' Chiad Chogaidh, àite a bha air a ruith leis an Red Cross ann an Talla an Drile anns a' Chaol
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Craobh Teaghlaich JLM Mhitchell (làmh-sgrìobhte)
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_II_07
- LINN
- 20l
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5609
- KEYWORDS
- sloinntearachd
eachdraidh teaghlaich
eachdraidhean teaghlaich
craobhan teaghlaich
Tha a' chraobh teaghlaich làmh-sgrìobhte seo, le Murchadh MacMhathain agus an t-Urramach Raibeart MacGhriogair (le chèile bho Chille Mhoire, an t-Eilean Sgitheanach) air a ceann, a' sealltainn nan ginealaichean sìos gu Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (1929-2001) agus a phiuthar, Dr Harriet Mhitchell. Tha i na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis.
Bhuineadh Mitchell do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. An dèidh seirbheis a thoirt na fho-liefteanant san Chàbhlach Rìoghail, chaidh Mitchell a leigeil a-steach gu Dàmh an Luchd-tagraidh ann an 1957. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995.
Ged a chuir e seachad a bheatha ag obair ann an Dùn Èideann, bha gràdh fhathast aig Mitchell don Ghàidhealtachd. Chuir e seachad ùine a' siubhal air feadh na Gàidhealtachd ann an cas-cheumannan Bhoswell agus MhicIian, a' comharrachadh làraich a bh' air a dhol à cuimhne o chionn fhada agus a' togail dhealbhan airson taisbeanadh a chomharrachadh dà cheud bliadhna bho chaidh 'Journal of a Tour of The Hebrides' fhoillseachadh. Thòisich an taisbeanadh ann an Taigh na Pàrlamaid agus lean e ann an Inbhir Nis fad grunn bhliadhnaichean an dèidh sin


text:
- TIOTAL
- HR 120 'Loch Ness' a' paidhleatadh Àir 55 'Clan Makinnon' aig Druim Uachdair
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_298
- ÀITE
- Druim Uachdair
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- DEIT
- 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28312
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 20 a' paidhleatadh Àir 55 'Clan Mackinnon' air trèana luchd-siubhail ann an Druim Uachdair.
B' e ball de locomotaibhean 4-4-0 clas 'Loch' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 120. Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14380 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san t-Samhain 1941.


text:
1977
MCMLXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Vicente Aleixandre an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 27 an t-Ògmhios - Fhuair Diobutaidh a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 13 an Cèitean - Thill Dolores Ibárruri dhan Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Shakira
- 16 an Gearran - Sandra van Nieuwland, ann an Delft. Seinneadair às Na Tìrean Ìsle.
- 8 an t-Iuchar - Kanye West, ceòladair Aimeireaganach.
- 8 an t-Iuchar - Tânia Calil Padis Campos, ann an São Paulo. Actair à Braisil.
- 22 an t-Iuchar - Alex Cole-Hamilton, neach-poileataigs Albannach.
- 30 an t-Iuchar - Derek Mackay, neach-poileataigs Albannach.
- 3 an t-Sultain - Daniel Johnson, neach-poileataigs Albannach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 am Faoilleach - Anthony Eden, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 16 an Lùnasdal - Elvis Presley, seinneadair Aimeireaganach
- 25 an Dùbhlachd - Charlie Chaplin, ann an Vevey. Actair à Sasainn.


text:
- TIOTAL
- An t-Easbaig Iain Leslie no Lesley
- EXTERNAL ID
- PC_STAND_CATH_044
- DEIT
- 1697
- LINN
- 1690an
- CRUTHADAIR
- Pieter Stevens à Gunst
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Scottish Episcopal Church, Diocese of Moray, Ross and Caithness
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30040
- KEYWORDS
- eaglaisean
clèirich
ministearan
easbaigean
Chaidh an gràbhaladh seo, o 1697, a stèidheachadh air dealbh peanta den Easbaig Leslie leis an neach-ealain, Adriaen van der Werff (1659-1722), fear Duitseach a bha cliùiteach air a pheantaidhean de dhaoine agus de sheallaidhean earotach, naomh no miotasach. B' e an neach-gràbhalaidh Pieter Stevens à Gunst/van Gunst (1659-1724), neach-tarraing agus neach-gràbhalaidh chlàran copair.
Rugadh an t-Easbaig Lesley ann an 1527, 's dòcha na mhac mhì-laghail aig Gavin Lesley, Reachdaire Chinn a' Ghiùthsaich. Fhuair e àrd-fhoghlam aig Oilthigh Obar Dheathain. B' ann ann an Cathair-eaglais Obar Dheathain a bha e an toiseach na oifigear ìseal, an uair sin na chanan agus na fhear-tuarasdail. Rinneadh e na Dhotair nan Laghan san Fhraing ann an 1553. Ann an 1558 thog e riaghailtean naomh air agus rinneadh e na fhear-tuarasdail na ministreachd ann an Oyne, Siorrachd Obar Dheathain.
Ann an 1561 bha e an làthair ann an Dùn Èideann aig a' chonnspaid ainmeil, far na ghabh e an taobh an aghaidh Iain Knox. San aona bhliadhna chaidh a chur na bhall den bhuidheann-tagraidh a bheireadh a' bhanrigh òg, Màiri Banrigh na h-Alba, on Fhraing a dh'Alba. Chaidh e an uair sin a chur san dreuchd na Bhall den Chomhairle Dhìomhair agus na Phroifeasair de Lagh nan Canan aig Colaiste an Rìgh, Obar Dheathain agus rinneadh e na Easbaig do Ros ann an 1565, ged nach b' urrainn dha a dhleasdanasan a choilionadh ceart mar thoradh air an Ath-leasachadh agus beachdan dhaoine air riaghaltas leis an Eaglais.
Dh'fhuirich e na fhìor charaid aig Màiri Banrigh na h-Alba agus sheas e mu choinneamh na cùirt Sasannaich is na Banrigh Ealasaid a' gearan mun mhì-cheartas an aghaidh Màiri. Cha b' fhada gus an deach a chur sa phrìosan ann an Tùr Lunnainn, far na chuir e còmhla stuth airson eachdraidh na h-Alba.
Air a shaoradh ann an 1573, ghluais e dhan Ròimh, far an do dh'fhoillsich e an eachdraidh aige ann an 1578, leis an ainm ann an Laideann, 'De Origine, Moribus, et Rebus Gestis Scotorum'. Bliadhna às dèidh siud bha e san Fhraing agus na neach-cuideachaidh agus na àrd-bhiocair ann an Àrd-easbaigeachd Rouen. An dèidh dha dà ghreis eile sa phrìosan a chur seachad, rinneadh e na Easbaig aig Coutances ann an Normandy, gus an tigeadh an àm nuair a dh'fhaodadh e Easbaigeachd Rois a thogail gu sìtheil. Ach cha do thachair sin a riamh, agus ghluais e na chluaineas gu manachainn faisg air a' Bhruiseal far an do chaochail e ann an 1596.


text:
- TIOTAL
- Glamaig, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_030
- ÀITE
- Glamaig
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12853
- KEYWORDS
- beanntan
cnuic
rathaidean
Cairt-phuist de Ghlamaig san Eilean Sgitheanach. 'S i Glamaig, le àirde 775 meatairean, as àirde de na Cnuic Dhearga. Còmhla ri druim creagach, eagach a' Chuilthinn Dhuibh, tha na Cnuic Dhearga (ris an canar uaireannan an Cuiltheann Dearg) a' dèanamh sreath bheanntan a' Chuithinn. Ann an 1899, ruith saighdear Gurkha, Harkabir Thapa, casrùisgte bho Thaigh-òsta Shligeachain gu mullach Ghlamaig agus air ais ann an 55 mionaidean. Tha Rèis Beinne Ghlamaig a' tachairt a-nis san Iuchar a h-uile bliadhna, agus cha deach uair Thapa a briseadh gu na 1980an.
Chun an 19mh linn bhathas den bheachd nach gabhadh sreath bheanntan a' Chuilthinn a bhith air an sreap, gu h-àraidh a' Chuiltheann Dhubh, agus cha deach a' mhòr-chuid de na stùcan a dhìreadh gu na 1800an. Rinn dà shreapadair a rigadh san Eilean Sgitheanach. Iain MacCoinnich à Sgonsair agus an Siorram Alasdair MacNeacail ciad dìiridhean sònraichrte anns an t-sreath bheanntan agus tha stùcan air an ainmeachadh mar urram dhan dithis aca - SgùMhic Coinnich agus Sgùrr Alasdair.
Tha an t-sreath bheanntan cuideachd air a bhith anns na naidheachdan o chionn ghoirid, nuair a chur Iain MacLeòid Chlann 'IcLeòod an Cuiltheann Dubh air a' mhargaid airson £10 millean ann an 2000 gus càradh airson a chathair Cinnidh, Caisteal Dhùn Bheagain, a mhaoineachadh. Ann an 2003, an dèidh iolach mòr poblach, dh'aontaich MacLeòid na beanntan a thoirt mar thiodhlac dhan dùthaich air chùmhnant gun ùraicheadh urras carthannais a chaisteal.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Port-Joinville
‘S e baile beag agus port[1] air an àirde an iar-thuath na Frainge a th’ ann am Port-Joinville Tha e suidhichte aig ìre na mara, air an ceann a tuath an eilein Île d'Yeu, anns an sgìre (Fraingis: Département) Vendée anns an roinn (Fraingis: Région) Pays de la Loire, 423km air falbh bho Pharis, Prìomh-bhaile na dùthcha, agus 589km bho Lille.[2] Tha àireamh-sluaigh dhe 4,961 air an eilean air leth is mu 2,000 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[3] Chaidh ainm a’ bhaile atharrachadh ann an 1846 bho Port aux Bretons (Gàidhlig: Port nam Breatannach). Fhuair e an t-ainm bho phrionnsa na Frainge a bha beò aig an àm.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail Philippe Pétain ann am prìosan an seo ann an 1951.


text:
- TIOTAL
- Liosta de Sgoiltean Chomann airson Adhartachadh Eòlas Crìosdail ann an Alba
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_7_10
- LINN
- 1740an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7455
- KEYWORDS
- CAECA
Comann airson Adhartachadh Eòlas Crìosdail ann an Alba
sgoiltean
togalaichean
liostaichean
'S e liosta de sgoiltean a bha fo stiùir an Comann airson Adhartachadh Eòlas Crìosdail ann an Alba ann an 1748. Tha fiosrachadh mu làthair an sgoile, an Clèir ris an robh e ceangailte is an ceann-là a chaidh an sgoil fhosgladh anns an liosta. Tha fiosrachadh mun àireamh de chlann-nigheanan is balaich a bh'anns an sgoil anns an liosta cuideachd.
Fhuair an CAECA bann sgrìobhte rìoghail ann an 1709. Bha an comann a; brosnachadh foghlam Crìosdail, gu sònraichte anns a' Ghàidhealtachd is nan Eileanan. Bha sgoil ann an eilean Hiort iomallach, fiù. Chan e a-mhàin eòlas Crìosdail a bh' air teagasg anns na sgoiltean, ach leughadh, sgrìobhadh is àireamhachd, agus, a-rithist, rudan ceangailte ri tuathanachas is taigheadas, mar a' snìomhadh is a' fidhe.
Ged a bha còir aig an teagasg a bhi air a dhèanamh ann am Beurla, bha seo doirbh airson sgoillearan aig nach robh Beurla, is mar sin dh'eadar-theangaich an comann am Bìoball dhan Ghàidhlig


text:
A' cur cuairt air dòigh / Planning my trip
Faisg air an dachaigh, tha iomadh nì ann a dh'fhaodas tu a mhealtainn nach eil a' cur feum air mòran eagrachaidh no ullachadh - 's e a tha cudromach ach faighinn ann!
Ach ma tha thu an dùil a dhol nas fhaide air falbh feumaidh tu ullachadh a dhèanamh le bhith a' cur ort aodach is brògan a tha freagarrach airson na h-aimsire, na talmhainn fod chasan agus airson na tha thu a' dèanamh. Airson tursan nas fhaide thoir leat biadh is deoch gu leòr agus biodh fios agad air mar a chleachdas tu map is combaist ma dh'fheumar. Meal am fiadh-bheatha agus an àrainneachd ach giùlain thu fhèin gu ciallach timcheall air beathaichean agus bi cùramach mu mheanbh-chuileagan is ghartain .
Cur d' aghaidh air beanntan na h-Alba
Faigh fiosrachadh feumail an seo ma tha dùil agad ùine a chur seachad sna cnuic.
Last updated on Monday 19th March 2012 at 08:48 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
- TIOTAL
- Inbhir Narann a' coimhead dhan ear
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2806
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34718
- KEYWORDS
- cairtean-puist
sgoiltean
acadamaidhean
clasruman
bailtean
sràidean
Sa chairt-phuist seo tha sealladh ann air Inbhir Narann a' coimhead dhan ear sìos Sràid an Acadamaidh. Chaidh an togalach mòr sa mheadhan dhan deas a thogail mar Acadamaidh Inbhir Narann ach an-diugh 's e Bun-sgoil Rosebank a th' ann. Chaidh taobh chlì an togalaich seo a dheilbh le Uilleam Mac anTòisich agus a thogail ann an 1901-3. Chaidh an leudachadh a tha gu math nas motha a chur ris sna 1930an air talamh far an robh uaireigin Taigh Ivybank. Far an robh na gàrraidhean aig Ivybank, 's ann an sin a chaidh raointean cluiche an Acadamaidh an cur sìos.
Chaidh ciad Acadamaidh Inbhir Narann a thogail le airgead o fho-sgrìobhadh phoblach air talamh a chaidh a thoirt seachad leis a' Chaiptein Seumas Ròs o Thaigh Ivybank. Nuair a chaidh a' chiad chlasrum fhosgladh ann an 1832 bha là sgoile a' dol o 7m gu ruig 5f le beàrn dìnnearach dà uair a thìde. Ann an 1841chaidh an Acadamaidh ath-ainmeachadh mar 'Rose's Academical Institution', às dèidh an duine a bu thaiceil na thogail, agus chùm e an t-ainm sin gu 1953. Ann an 1976 ghluais Acadamaidh Inbhir Narann dhan àite far a bheil e an-diugh ann an Slighe Dhonnchaidh


text:
- TIOTAL
- Taigh-solais a' Phluic agus Loch Carrann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0846
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32764
- KEYWORDS
- cairtean-puist
taighean-solais
eileanan
lochan
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Taigh-solais A' Phluic agus Loch Carrann ann an Siorrachd Rois. Tha an taigh-solais air eilean beag air a bheil Eilean a' Chait aig beul na loch. Chaidh a thogail mu 1880, is chaidh bothag bheag a chur ris airson fear-gleidhidh an taigh-sholais. Cha ghabhadh a' bhothag ach aon neach agus chaidh taigh eile a thogail airson bean an neach-gleidhidh air Eilean an Dùin, a tha faisg air làimh. Nuair a tha muir-tràigh ann tha e comasach coiseachd sa mhuir eadar an dà eilean.
Chaidh an taigh-solais a thoirt a-mach à seirbheis anns na 1920an agus tha na togalaichean air gach eilean a-nis air an ceannach. Tha teaghlach a' fuireach san taigh air Eilean an Dùin, ach tha an taigh-solais dùinte is chan fhaigh duine na bhroinn


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne do Mhurt Ghlinne Comhainn
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_06_044_0044
- ÀITE
- Gleann Comhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- DEIT
- 1980
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15363
- KEYWORDS
- cuimhneachain
carraighean-cuimhne
murt
cinnidhean
seumasaich
Tha carragh-cuimhne Murt Ghlinne Comhainn suidhichte aig ceann an ear baile Ghlinne Comhainn agud chaidh a chruthachadh le Dòmhnallach Obar Dheathain. Tha e a' cuimhneachadh air murt Dòmhnallaich Ghlinne Comhainn sa Ghearran 1692.
Thabhainn an Rìgh Uilleam mathanas a thoirt do na cinnidhean Gàidhealach a bha a' sabaid na aghaidh ann an Ar-a-mach nan Seumasach 1689 nan gealladh iad ùmhlachd a thoirt dha ro 1 Am Faoilleach 1692. Chaidh Alasdair MacIain, Ceann-cinnidh Dhòmhnallaich Ghlinne Comhainn a ghealltainn ùmhlachd a dh'Inbhir Lòchaidh ach chaidh iarraidh air a dhol a dh'Inbhir Aora. Air sgàth sin bha ùmhlachd còig latha fadalach. Chaidh Dòmhnallaich Ghlinne Comhainn a thaghadh gus eisimpleir a shealltainn do na cinnidhean eile a dhiùlt ùmhlachd a ghealltainn. Chaidh saighdearan, fon Chaiptean Raibeart Caimbeul, a chur a dh'fhuireach còmhla ri na Dòmhnallaich agus an dèidh dà sheachdain fhuair iad òrdugh 'putt all to the sword under seventy'. Sa chiad dol a-mach, chaidh 38 a mharbhadh, ach bhàsaich barrachd an dèidh sin le dìth fasgaidh sa ghleann an dèidh dhan dachaighean a bhith air an cur nan teine.
Fa chomhair cùl-ionad de còrr agus 200 bliadhna de shabaid eadar cinnidhean, le bhith a' cur Caimbeulach os cionn nan saighdearan dh'fhàg sin gun robh àite an Riaghaltais sa mhurt air fhalach gu mòr ann an inntinnean cuid de dhaoine


text:
Tha cuirm dhuaisean bliadhnail nan Trads, a bhios a’ gabhail àite oidhche Shathairne sa tighinn, gu tric air a samhlachadh ri pàrtaidh oidhche Nollaige do luchd-ciùil tradaiseanta.
Tha an coimeas eirmseach sin gu math freagarrach oir, dha na ceudan de luchd-ciùil a thig còmhla ann an Talla Caird Dhùn Dè, ’s e seo an aon chothrom a tha aca coinneachadh tro bhliadhna anns a bheil iad iad uile trang a’ clàradh, a’ cluich neo a’ teagasg ceòl.
Chan ann a-mhàin a’ taisbeanadh ceòl tradaiseanta na dùthcha a tha an tachartas. A bharrachd air a bhith a’ comharrachadh neart a’ ghnìomhachais, tha na Trads a’ sònrachadh brìgh an dualchais. Cha bheag an t-saothair a bhith tarraing nan ceudan anns an aon talla, ach tha am fear ris a bheil sin an urra, Simon Thoumire (Hands Up For Trad), a’ faighinn tlachd air leth às:
“Nuair a chì mi còmhlan pìoba le seinneadair Gàidhlig a’ gabhail pàirt an cois còmhlain dannsa ann an cuirm a tha tighinn gu crìch le còmhlan roc dùthchais, tha mi cho moiteil às an rìoghachd chultaraich againn agus mar a thèid aig gach gnè ciùil air seasamh taobh ri taobh.”
Le ceithir bliadhn’ deug bho chaidh an stèidheachadh, tha soirbheachadh Duaisean Ceòl Tradaiseanta na h-Alba MG ALBA air a bhith sònraichte, agus tha fìor dheagh oidhche leis a’ cheòl thradaiseanta as fheàrr air a gealltainn dhan luchd-amhairc. Am measg na bhios air an àrd-ùrlar tha measgachadh farsaing à saoghal a’ chiùil, bho Chòmhlan Scott Wood, Wilma NicUalraig a tha air dà bhonn a’ Chomuinn a chosnadh agus air a dachaigh a dhèanamh ann an Dùn Dè, an Halton Quartet agus Songs of Separation, còmhlan de dheichnear bhoireannach à Alba agus Sasainn.Am-bliadhna thèid duais shònraichte a thoirt seachad airson na ciad uarach nuair a bhios an sgrìobhadair is craoladair, Billy Kay, air aithneachadh mar ghaisgeach Albais airson an obair dhìcheallach a tha e air a coileanadh às leth na cànain.
Thèid duais shònraichte eile a bhuileachadh air an t-seinneadair, sgrìobhaiche agus bana-chleasaiche Dolina NicIllInnein a thug a’ chiad bhuaidh air saoghal ceòl folk Dhùn Èideann anns na 60an. Ann a bhith bruidhinn mu deidhinn ’s i na boireannach òg, thuirt Hamish MacEanruig gun tàinig Dolina gu Dùn Èideann “mar bhana-bhuachaille a’ leantainn òrain òir an àm bho shean.”
Nì an oidhche moladh air an fheadhainn a thog cliù a’ chiùil tron bhliadhna. Am measg an fheadhainn a tha air an ainmeachadh airson Duais Seinneadair Gàidhlig na Bliadhna, tha fear a bha thall ’s a chunnaic, Calum Ros, agus Ellen NicDhòmhnaill a tha leth-char ùr chun an àrd-ùrlair seo. Bidh grunnd chòmhlan san t-strì airson Cluich Beò na Bliadhna - Skerryvore, Treacherous Orchestra, Mànran, Elephant Sessions agus Niteworks - a’ sealltainn cho tarraingeach is tlachdmhor ’s a tha ceòl tradaiseanta do ghinealaich òga.
Chan e obair oidhche a tha ann an craoladh beò de dh’aon de na cuirmean dhuaisean as motha ann an Alba. Le mu 70 bhideo ghoirid ri ullachadh ron àm agus an sealltainn air an oidhche, agus deich còmhlain ri bhith air an clàradh, tha deasachadh nan duaisean seo a’ tòiseachadh mìosan mus bi an tachartas fhèin ann. Tha co-obrachadh le coimhearsnachd a’ chiùil fhèin agus taic bho shàr sgioba uile riatanach gus oidhche shoirbheachail a ghealltainn.
Le àrd-ùrlar air a thogail agus air a sgeadachadh, bidh latha gu leth de ruith-thairis ann mus tòisich a’ chuirm. Am-bliadhna thèid an tachartas a sgaoileadh beò gu luchd-amhairc air feadh an t-saoghail tro làraich-lìn BBC ALBA.
A bharrachd air craoladh beò le taic bho dheich camarathan anns an talla, chan ann socair a bhios cùisean air cùl gnothaich nas motha, far am bi Linda NicLeòid a’ còmhradh ri rionnagan nan Trads agus luchd-gleidhidh nan duaisean. Tha i a’ coimhead air adhart gu mòr ris:
“Tha blàths agus càirdeas air leth am measg oidhche mhòr Na Trads ‘s i a’ toirt iomadh neach-ciùil, seinneadair agus sgrìobhaiche ciùil tàlantach còmhla airson luaidh a dhèanamh air an gibhtean ciùil agus an oidhirpean sònraichte thairis air bliadhna air leth trang.”
Ged a bheir e latha a’ togail an àrd-ùrlair, cha toir e ach trì uairean a thìde ga thoirt às a chèile. Cha tàr a’ chuirm a bhith seachad agus am prògram air tighinn gu crìch aig 11 oidhche Shathairne, nuair a bhios sgioba èasgaidh air an stuth gu lèir a chur air falbh. Mun àm a thig madainn na Sàbaid, cha bh bìog ri chluinntinn ann an Talla Caird, ach bidh Simon Thoumire air tòiseachadh air smaoineachadh mu Na Trads 2017.
Thèid Na Trads a chraoladh beò air BBC ALBA Disathairne 3 An Dùbhlachd aig 9f is am prògram a riochdachadh le Bees Nees Media.
O CHIONN 80 BLIADHNA – ON WEEKLY SCOTSMAN, 28 SAMHAIN 1936
An Gàidheal an Lunnainn
Tha iomadh Gàidheal an Lunnainn agus tha iad uile cho dìleas do’n dùthaich a dh’fhàg iad riù-san nach do chuir cas riamh thar na Crìche Shasunnaich. Tha iad a’ cruinneachadh an ceann a chéile cho tric sa tha an càirdean an Dun-éideann no’n Glaschu. Chan abair sinn mar a theireadh an Dotair Johnston gur e a’ chuid is gleusda agus is foghaintiche de’r muinntir a tha triall gu deas, ach their sinn gu’m bheil móran dhiubh, an dèidh ruigheachd, a’ dèanadh ainm math dhaibh féin an iomadh dreuchd, cèird agus gnìomhachas. Is iomadh latha o’n thòisich iad ri cuideachadh le’n dàimhich aig an taigh, agus bha an cuid bhursaries feumail do mhóran de oileanaich Ghàidhealach o cheann dlùth air ceud bliadhna.
Air an latha diugh tha iad tabhartach air a’ mhodh cheudna, agus sònruichte toileach air còmhnadh a dhèanamh a thaobh teagasg na Gàidhlig anns na sgoiltean. Tha móran de chomuinn Ghàidhealach an Lunnainn, agus tha àireamh an cuid muinntir a’ sìor dhol an àird. Tha so a’ ciallachadh dà nì – gu’m bheil tuillidh is tuillidh de Ghàidheil a’ ruigheachd a’ bhaile agus gu’m bheil iad a’ dol an còmhnuidh na’s dealasaiche gu a chéile a choinneachadh agus gu caidreamh a chéile a mhealtainn.
Chan eil sinn idir a’ call seallaidh air clann ar cinnidh an uair a théid iad fada uainn gu deas. Chan eil an cliù a’ dol an lughad ged bhios iad am measg choimheach agus thig iad ’gar n-amharc gu minig.
Aonghas MacEanraig
GAELIC GUIDE FOR LEARNERS
Children’s Books in Gaelic - 4
This week’s excerpt comes from an original Gaelic novella. Despite having no English version to fall back on, stories written in Gaelic for children will be easier for the learner to understand than the adult corpus, having simpler vocabulary, grammatical structures and plot.
“Sgoinneil! Fòn-làimhe! An dearbh rud a bha mi ag iarraidh!” Thilg Seònaid am pàipear dathte air an dàrna taobh agus thog i am fòn gu h-àrd mar gu robh i a’ sealltainn Cuach na Cruinne do na mìltean de luchd-amharc. Thug i pòg mhòr dhan chuaich. “Tha an saoghal a-nise,” thuirt i le gàire, “aig bàrr mo chorraig.”
(“Brilliant! A mobile phone! Just what I wanted!” Janet threw the coloured paper to one side and lifted the phone up high as though she was showing the World Cup to thousands of viewers. She gave the cup a big kiss. “Now I have the world,” she said with a laugh, “at my fingertips.”) (From ‘Oidhche air Tom na h-Iùbhraich’ by Ruairidh MacIlleathain.)
Notes: air an dàrna taobh ‘to one side’( literally ‘on the second side’). Gaelic often uses dàrna where English would use ‘one’ or ‘first’: air an dàrna làimh … air an làimh eile (‘on the one hand … on the other hand’); thuirt an dàrna fear … thuirt am fear eile … (‘the first man said, the second man said’).
Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning


text:
Tachartasan SMO@40
Gheibh thu blas de na tachartasan a bhios a' gabhail àite tron bhliadhna an seo agus air an duilleag Facebook againn. Bidh fiosrachadh mu dheidhinn thachartasan a bharrachd a' nochdadh san àm ri teachd.
An t-Ògmhios
26-28 An t-Ògmhios
Tional: Co-labhairt Celtic Neighbours
Bidh an co-labhairt, cruinneachadh is fèill eadar-nàiseanta nan ealain 's a' chultair seo a' gabhail àite aig Sabhal Mòr Ostag am bliadhna. Le daoine a' tighinn à dùthchannan a leithid Alba, Èirinn, A’ Chuimrigh, Galicia, Na h-Eileanan Fàro, Dùthaich nam Basgach agus Fryslan, 's e cothrom a bhios ann dòighean-obrach nas èifeachdaiche agus nas fheumaile a lorg airson co-obrachadh san àm ri teachd. Barrachd fiosrachaidh agus foirm-iarrtais ri fhaighinn aig www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/tional
An t-Iuchar
01 An t-Iuchar
Cùrsaichean Goirid an t-Samhraidh
Thèid taisbeanadh ùr a chur air bhog a’ foillseachadh eachdraidh an t-Sabhail ann an dealbhan, cuimhneachan agus bàrdachd.
29 An t-Iuchar- 2 An Lùnastal
Cùrsa Chleasaidheachd: Dràma sa Ghàidhlig
Anns a' chùrsa seo tha cothrom ann a bhith ag obair cuide ri cleasachaidhean proifeiseanta Gàidhlig ann an sreath de bhùithtean-obrach agus sàr-chlasaichean gus na sgilean dràma, gutha agus gluasaid agad a leasachadh. barrachd fiosrachaidh aig www.smo.uhi.ac.uk/gd/cursaichean/cursaichean-goirid/acting_gaelic_drama_29_07_2013
An Lùnastal
5-9 An Lùnastal
A' Teagasg Dràma tron Ghàidhlig
Anns a' chùrsa seo bithear an sàs ann an sreath de bhùithtean-obrach is chòmhraidhean cuide ri luchd-teagaisg bhon RCS, agus an cleasaiche is stiùiriche, Artair Donald. Barrachd fiosrachaidh aig www.smo.uhi.ac.uk/gd/cursaichean/cursaichean-goirid/teaching_acting_05_08_2013
5-9 An Lùnastal
Cùrsa rèidio aig Conservatoire Rìoghail na h-Alba
An t-Sultain
2 An t-Sultain – Òraid Chuimhneachaidh Sir Iain Noble aig 7.30f ann an Talla Dhonaidh Chaimbeil, Sabhal Mòr Ostaig.
Bidh an òraid air a thoirt seachad am-bliadhna leis an Dr Urr Ruaraidh MacLeòid às an Fhùirneis ann an Earra-Ghàidheal agus ‘s e an cuspair a bhios aige, ‘Sgoiltean Gàidhlig san Eilean Sgitheanach san 19mh. Tha an òraid bhliadhnail air a chur air dòigh leis an t-Sabhal ann an co-bhonn ri Urras an Eilein, urras a chuir Iain Noble fhèin air chois. Tha fàilte ron a h-uile duine agus tha e an-asgaidh. Thèid an òraid a thoirt seachad ann an Gàidhlig, ach bidh innealan eadar-theangachaidh ann do dhaoine aig nach eil Gàidhlig. Bidh ceòl ann cuideachd agus aoigheachd às dèidh làimh.
10 An t-Sultain
40 bliadhna bhon latha a thòisich a’ chiad chùrsa aig a’ Cholaiste ann an 1973
17 An t-Sultain – Fàilteachadh aig Pàrlamaid na h-Alba
Bidh cothrom ann do dhaoine fiosrachadh fhaighinn mun Cholaiste agus thèid pròiseactan a tha stèidhichte aig a’ Cholaiste a thaisbeanadh.
An t-Samhain
09 An t-Samhain
Sabhal Mòr Ostaig Ball, Taigh-òsta Grosvenor, Glaschu


text:
CLÀR
'S e foillsichear Gàidhlig a th' ann an CLÀR . Chaidh an companaidh a chur air bhog ann an 1996 gu saor-thoileach agus gu neo-eisimeileach. 'S ann mar sin a tha iad fhathast. Tha CLÀR stèidhichte an Inbhir Nis, Alba. 'S e am foillsichear a th'ann airson Ùr-sgeul , pròiseact le cuideam air ficsean ùr [1]
Susbaint
Poileasaidh foillseachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha CLÀR a' cur cuideam laidir air leabhraichean agus foillsichidhean ann an Gàidhlig a-mhàin. 'S ann ainneamh a bhios iad a' foillseachadh ann am Beurla neo anns an dà chànan còmhla. A bharrachd air Ùr-sgeul, tha CLÀR a' foillseachadh sgeulachdan goirid agus nobhailean do dh'inbhich, leithid Air Cuan Dubh Drilseach bho'n sgrìobhadair Tim Armstrong[2] (a bha uaireigin ann am Mill a h-Uile Rud). Tha iad a' foillseachadh rosg eile bho ùghdaran leithid Seonaidh Ailig Mac a' Phearsain, Màiri Nic a' Ghobhainn agus Lisa Storey (Lisaidh Dhonnchaidh Mhòir).[3] A-measg nan cruinnichidhean bàrdachd a chaidh fhoillseachadh le CLÀR, tha Beatha Ùr le Niall O'Gallagher, a nochd ann an 2013. Cha bhi CLÀR a' foillseachadh leabhraichean-cloinne.
Eadar-nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Tha CLÀR air co-obrachadh a dhèanamh aig ìre eadar-nàiseanta, mar eisimpleir còmhla ris an sgrìobhadair Eireannach Ré Ó Laighléis, agus an leabhar aige Ecstasy agus sgeulachdan eile, a chaidh eadar-theangachadh gu Gàidhlig le Beathag Mhoireasdan. foillsichte le CLÀR ann an 2004. Bhuannaig Ecstasy agus sgeulachdan eile urram anns na Duaisean CBI Book of the Year Awards ('s e am Bisto Book of The Year Merit Award a b'abhaist a bhith orra), na Duaisean Litreachais European White Ravens, an Duais Litreachais NAMLLA (na Stàitean Aonaichte) agus Duaisean Oireachtas na Gaeilge.[4]
Sgrìobhadairean Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha moran sgrìobhadairean Gàidhlig air a bhith foillsichte le CLÀR, nam measg Meg Bateman, Aonghas Pàdraig Caimbeul , Alasdair Caimbeul (Alasdair a' Bhocsair), Tormod Caimbeul (Tormod a' Bhocsair) , Catrìona Lexy Chaimbeul, Alison Lang, Donnchadh MacGIllIosa, Màiri Anna NicDhòmhnaill. Màrtainn Mac an t-Saoir, Pàdraig MacAoidh, Tormod MacGill-Eain, Finlay MacLeod, Iain F. Macleòid, Norma NicLeòid, Des Scholes agus Roy Wentworth nach maireann.
Duaisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha grunn leabhraichean foillsichte le CLÀR air duaisean fhaighinn, neo tha iad air a bhith air gearr-liosta farpaisean-litreachais, leithid Duaisean Litreachais an Saltire Society. Ann an 2003, bhuannaig Ath-Aithne le Màrtainn Mac an t-Saoir, foillsichte le CLÀR/Ùr-sgeul, Duais an Saltire Society airson 'Ciad Leabhar na Bliadhna' [5] B' e Gormshuil an Rìgh le An Dr Fionnlagh MacLeòid a rinn an gnothach anns a' chiad bhliadhna de Duais Dhòmhnaill Meek, a chaidh a chumail aig Fèis Leabhraichean Dhùn Èideann ann an 2010. Ann an 2013, chaidh aig Màiri Dhall agus Sgeulachdan Eile le Donnchadh MacGillIosa, agus Air Cuan Dubh Drilseach le Tim Armstrong, air aite fhaighinn air Geàrr-liosta Dhuaisean Comann Crann na h-Alba.[6]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Storey, John (Am Màrt 2007): “Ùr-Sgeul: Ag Ùrachadh Litreachas is Cultar na Gàidhlig . . . Dè an Ath Cheum?”. Seminars on Research on Language Policy and Language Planning. Oilthigh Dhùn Èideann - Celtic and Scottish Studies. Air a thogail 31mh dhen Iuchar 2012.
- ↑ Armstrong, Tim (An Giblean 2013): “Bogadh Punc ann an Dun Eideann”. DRILSEACH. Air a thogail 29mh dhen Ghiblean 2013.
- ↑ Storey, Lisa (Am Faoilleach 2013): “CLÀR publishing programme past and future (Scottish Gaelic)”. CLÀR. Air a thogail 23mh dhen Fhaoilleach 2013.
- ↑ Moinin (Am Màrt 2007): “Ré Ó Laighléis”. Air a thogail 23mh dhen Fhaoilleach 2013.
- ↑ Saltire Society: “Past Winners 2003”. Air a thogail 23mh dhen Fhaoilleach 2013.
- ↑ Gasaet Steornabhaigh (An t-Samhain 2013): “2013 Literary Awards for Lewis Authors”. Gasaet Steornabhaigh. Air a thogail 12 an t-Samhain 2013.


text:
An tan tra ro comhfoiccsighettar don teine remráite ro fodhail an t-aingel an teine. Fursa, immorro, an tan do-riacht sé an dorus do-rinne an t-aingel{folio 51b} tresan teine, ro gabhsat na demhna duine dona daoinibh ro bháttar aga loscudh isin teinidh, & ro dhiubhraicset dochum Fursa, co ro loiscc a formna & a slinnén & a lecain. Ocus do-rad Fursa aithne forsan duine ro diubraiccedh dó, & do cuimhnigh co t- tarat ní dia édach dó reme. Ro gabh immorro an t-aingel naomh an duine ainnsein, & ro chuir isin teinidh doridhisi. Adubairt an Demon ainnsein: Na cuiridh uaib h- é i n- daírsi, uair mar do gabh sibh crodh an duine pheacthaigh útt, as amhlaidh dlighthi cuidiuccudh dia píanaibh. Ro freccair an t-aingel & is edh ro raidh: Ni h- ar saint an t- saogail ro gabh se crodh an duine útt, acht ar dháigh slainte a anma. Ocus ro thoirn an teine amlaid sein. Ocus do-chuaid an t-aingel le Fursa & is edh ro raidh: An tene ro fadáidhis is h- í rott-loiscc, uair muna ghabhtha-sa, ar se, ní do deolaid an duine pheacthaigh
p.396útt ni raghad aithber a pheacaidh fort. Ocus ro baí an t-aingel iarsin aga forcetal-somh im cech ní badh cóir dó do denumh im caingin na n- daoine do déndáis aithricche fri a m- bas.


text:
Iomain Cholmcille a Còig 7/4/12 Portree – Alba Squad named
Meallaibh bhur nàidheachd! Bidh Andy, Paul, Donald, Innes, Conor agus Micheal a’ riochdachadh na h-Alba aig Iomain Cholmcille a Còig air 7mh den Ghiblean.
Bidh Eòghan na mhanaidsear a-rithist agus Sean a’ cluich cuideachd.
Congratulations to Dukey, Andy, Donald, Innes, Micheal and Conor who will be playing for Alba at Iomain Cholmcille on the 7th of April in Portree.
Eòghan is manager again and Sean has also been selected.
Seo an sguad làn – Here is the full squad.
Sguad
Eòghan Stiùbhart (Manaidsear)
Crisdean MacFhionnlaigh (Lochcarrainn) Pòl Duke, Conor Dòmhnallach, Dòmhnall MacLaomainn, Aonghas MacLaomainn, Anndra Moireach MacDhòmhnaill, Micheal Dòmhnallach (Leòdhas), Sean MacLeòid (Tatha For), Calum Dòmhnallach (Oilthigh Ghlaschu/Uibhist), Dòmhnall Niall MacLeòid (Both Fhleasgainn) Seumas Charity, Seumas Nairn (Lochbhraoin) Stuart Camshron, JD MacMhaighstir (Ard nam Murchan), Seumas MacRàth (Ceann Loch Seile) Anndra Grace (Inbhir Nis) Jack Friseal (An Gearasdan)
Squad
Eòghan Stewart (Manager)
Crisdean Finlayson (Lochcarron) Paul Duke, Conor MacDonald, Donald Lamont, Innes Lamont, Andrew Murray MacDonald, Micheal MacDonald (Lewis) Sean MacLeod (Tayforth), Calum MacDonald (Glasgow/Uist) Doneil MacLeod (Boleskine) Seumas Charity, Seumas Nairn (Lochbroom) Stuart Cameron, JD MacMaster (Ardnamurchan) James MacRae (Kinlochshiel), Andrew Grace (Inverness) Jack Fraser (Fort William)


text: Mad al-lion immorro di aithechaib & di drochdóiniuh & di daoscarsluag & d'aos cecha danae olchenae diloutar a comoidecht an marsluaig aur dideochaid cech anroth & cech ardtoisech & cech airdri de Fomorcaib cona sochraide din chauth co torcradaur adn uili a sóir & a ndaoirnisn-airmium acht uothad di moghadaib na n-airdrigh namáu. Issed adnso au... lion ro airmios di suidhiuh amal attconnaurc. Secht fir secht fichit secht cét secht caocae .L. di cétaib cét .xx. fichi. cét cét .xl. immon Saub n-Uancendach mac Carpri Cuilc, mac sidhe moga di Indeuch mac De Domnadn .i. mac moga rich Fomore.


text:
PILSENA, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
PILSENA, UAB
Àirneis stòran, Àiteachas, food products, Bathar-loidhne, Beer, Beer uidheam +49
Imprint
I-V 8:00-17:00
- PILSENA, UAB
Teisteanasan
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Àirneis stòran, Àiteachas, food products, Bathar-loidhne, Beer, Beer uidheam, Bha innealan taighe, Biadh gnìomhachas uidheamachd, Bottling uidheam, Bùth uidheam, Bùth-staigh, Cafeteria àirneis, Càradh reothadairean, Ceàird, Chleachd uidheam malairt, Cleachdadh reothadairean, Còmhdhail, còmhdhail, Containers agus pasgadh, uidheam, Dealbhadh obair, Dèanaimh àirneis, Deoch-làidir, Deochan milis, Design, E-bùtha, Fèin-obrachas, Fèin-obrachas systems, Frids pàirtean, Fridsichean, Glainne, Gnìomhachas, riochdachaidh, Goireasan, Goods malairt, Industrial reothadairean, Inneal, Innealan, uidheam, Malairteach uidheam, Malairteach uidheam, Obair-ealain, Online stores, Outdoor àirneis, Pumpaichean uisge, Reothadair, Reòthadairean equipment, Reòthadairean uidheam, Reothadh mòr-thaisbeanaidhean, Seirbheisean air-loidhne, Ship càradh, Soithichean cutlery, Taighean-bìdh, taighean-bìdh uidheam, Taobh a-staigh pròiseactan, Togail, fìor oighreachd, Uidheam càradh, Uisge, Uisge maker, Uisge siostaman
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Pilstomo alaus įrangos gamyba ir pardavimas: Alaus išpilstymo įranga, alaus apskaitą, alaus baro įranga, pilstomo alaus įrangos gamyba, pilstymo įranga. UAB Pilsena.


text:
- TIOTAL
- Aiseag agus Caisteal Maoil aig Caol Àcain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0265
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32167
- KEYWORDS
- aiseagan
bàtaichean-aiseig
Drochaid An Eilein Sgitheanaich
cairtean-puist
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn na h-aiseig agus Caisteal Mhaoil aig Caol Àcain, anns an Eilean Sgitheanach. Tha busaichean Mhic a' Bhruthainn a' feitheamh ri taobh a' chidhe airson luchd-siubhail a tha a' tighinn bhon aiseag a thogail.
Tha Caol Àcain air a bhith na phrìomh shlighe dhan Eilean Sgitheanach bho thìr-mòr bhon t-17mh linn co-dhiù . Gu meadhan nan 1930an, cha b' urrainn ach aon chàr a thoirt thar a' chaolais gach turas. An-diugh, chan eil aiseag ann dhan mhòr-shluagh idir bhon a chaidh Drochaid an Eilein Sgitheanaich a thogail, a cheangail an t-eilean ri tìr-mòr.
Tha Caisteal Mhaoil, a chithear an-dràsta, a' dol air ais chun a' 15mh linn agus bha e aig Clann MhicFhionghain chun an t-17mh linn. A rèir aithrisbha fear de chinn-cinnidhean Clann MhicFhionghain pòsta aig Bana-phrionnsa Lochlannach, air an robh "Saucy Mary" a bhiodh a' cur chìsean air soithichean a bhiodh a' dol seachad air a' Chaol


text:
Gearmailtis
’S e cànan a tha sa Ghearmailtis a tha mu 100 millean ga bruidhinn, agus a mhórchuid dhiubh, mu 80 millean, a’ fuireach anns a’ Gearmailt. Tha luchd-labhairt eile a' fuireach anns an Ostair agus anns an Eilbheis.
'Se cànan Gearmaineach, Innd-Eòrpach a th’ innte.
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Faclairean Gearmailtis-Gàidhlig tro Multidict
- Schottisch-Gälische Wörterbücher le Olaf Klöcker (Faclairean Gàidhlig-Gearmailtis - Leabhraichean-d airson Kindle)
- Kurzgrammatik Schottisch-Gälisch le Olaf Klöcker (Gràmar na Gàidhlig tro mheadhan na Gearmailtis - Leabhar-d airson Kindle)


text:
LibreOffice
Tha LibreOffice 'na shreath de phrògraman oifis a tha stèidhichte air còd fosgailte agus tha e saor an-asgaidh ri linn sin. Chaidh LibreOffice a stèidheachadh mar ghobhal de OpenOffice agus tha e co-chòrdail le iomadh prògraman oifis eile leithid Microsoft Office agus tha e ag obair air iomadh siostam-obrach, a' gabhail a-steach Windows, Linux agus Mac OSX.
LibreOffice agus a' Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
'S e 3.4.4 a' chiad sgaoileadh de LibreOffice a tha ri fhaighinn sa Ghàidhlig a-mach o 9.11.2011 agus tha e a-nis suas ri 3.5. Tha e ri fhaighinn ann am barrachd air 100 cànan, a' gabhail a-steach Gaeilge, Cuimris agus Breatnais.


text:
- TIOTAL
- Litir gu Comhairle Paraiste Fhàrr, 1908
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_016
- ÀITE
- An t-Srathaidh
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1620
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Ghabhadh Furtachd Lagh nam Bochd bho Chomhairle na Paraist fhaighinn a bheireadh do dhuine an dà chuid, tabhartasan airgid agus seirbheisean slàinte, an asgaidh. Ach b' e daoine moiteil a bha sna croitearan agus b' e adhbhar nàire a bh' ann a bhith na do bhochdan 's mar sin cha bhiodh seo air a chleachdadh ach mar dhòigh dheireannach.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
Anns an alt seo tha Daibhidh Rothach a’ coimhead air seasamh nan Làbarach ann an Alba air Trident, agus a’ togail cheistean mu rùn a’ phàrtaidh. (‘Trident and Labour: A Tale of Two Parliaments’) In this article Daibhidh Rothach looks at Scottish Labour’s position on Trident, and questions the party’s motives in adopting an anti-renewal stance.
Tha an deasbad air an armachd niùclasach sa Chluaidh ann an linn ùr, is na Làbaraich ann an Alba a-nis an aghaidh siostam ùr a bhith a’ gabhail àite Trident nuair a ruigeas e ceann a bheatha ann an deich bliadhna. Gu ruige seo, ge-tà, chan e a th’ ann ach samhladh, is nam biodh am pàrtaidh a’ bhòtadh ann an tallaichean Westminster seach ann an Taigh an Ròid, far a bheil còmhradh air cumhachdan glèidhte gun bhrìgh, tha e teagmhach am biodh iad air tilleadh leis an aon fhreagairt. Ach air pàipear co-dhiù tha a’ mhòr mhòr chuid de Phàrlamaid na h-Alba a-nis an aghaigh armachdan niùclasach air a’ Gheàrr Loch, agus ann an saoghal far a bheil e nas èifeachdaiche raon an deasbaid a ghluasad na an argamaid a bhuannachadh, tha seo na cheum mhòr.
Faighnich dha Jeremy Corbyn bochd. Ged a ‘s ann ris a’ Chamshronach a tha e a’ strì, tha an àrainneachd phoilitigeach aig Westminster an là an-diugh air a chailbhreachadh do phoileasaidhean Maighreid Thatcher, poileasaidhean a rinn Tony Blàrach nan àbhaist, agus tha a-nis a’ leigeil leis na meadhanan Corbyn a chrochadh mar radaigeach cunnartach. Ach a dh’ aindeoin nam beachdan aige air cumhachd loisgeadh gu bàs nam poileas agus air Trident fhèin, tha coltas ann gun tèid am pàrtaidh a chuipeadh gus am bhòt a sheachnadh ann an Deasbad Là nan Dùbhlanaiche air ath-nuadhachadh an ath-sheachdain. Tha Corbyn, is meud na saothrach a th’ air a bheulaibh a-nis follaiseach, a’ feuchainn ri rèiteachadh a ruighinn leis a’ phàrtaidh aige, ach ma tha na fathannan fìor gum bhòt cuid dhiubh leis an riaghaltas, ‘s ann a bhios e gu math luath na cheannard gun smachd.
B’ e làidir a bha an rabhadh aig a’ Bharan Niall Kinnock – cuideigin a th’ air gèilleadh gu tur gu buaidh agus àirneis an taobh dheas – na bu tràithe air a’ mhìos seo, “’S aithne dhomh nach bhòt muinntir Bhreatainn airson dì-armachadh aon-taobhach. Agus ‘s e sin fìrinn leis am feumar dèiligeadh.” Agus tha Corbyn a’ dèiligeadh leis san aon dòigh a tha comasach ann am poileataigs: tha e ag atharrachadh agus, aig an aon àm, a’ dearbhadh gu bheil cuid de na poileasaidhean a bha, ann an linn Kinnock co-dhiù, reusanta, a-nis cho fada o raon deasbaid Westminster ‘s gu bheil iad nam bagairt air cumhachd ceannard an dearbh phàrtaidh aig am bu chòir dhaibh a bhith.
Ach ‘s mathaid nach robh cuimhne aig Kinnock air an reifreann agus mar a tha an deasbad air gluasad gu àird eile tuath air an Uisge Thuaidh, agus ‘s mathaid nach robh cuimhne aige air mar a bhòt am pàrtaidh aige ann an Alba gus dì-armachadh aon-taobhach a ghabhail mar phoileasaidh oifigeil. Nach e a tha fàs aosda. Tha cùis a bha o chionn deich bliadhna na adhbhar strì aig fir an fhuilt fhada is an aodaich robaich aig Campa Sìth Faslainn a-nis na dheasbad chudromach ann an cogais phoilitigeach na h-Alba. Bidh an argamaid aig pàrtaidhean ann an taghaidhean Taighe an Ròid an ath-bhliadhna air ath-nuadhachadh Trident a-nis a cheart cho cudromach ‘s a bhios na poileasaidhean aca air an t-Seirbheis Slàinte, foghlam, agus cìsean.
Fèin-mharbhtach is a tha na Làbaraich air a bhith fad dà bhliadhna, agus a dh’ aindeoin beachd ceannard a’ phàrtaidh, Kezia Dugdale, a tha airson dì-armachadh ioma-thaobhach – ann an da-rìribh a’ toirt taic do dh’ath-nuadhachadh oir cha tachair seo a-riamh – tha e do-chreidsinneach aig an ìre seo gun atharrachadh iad am beachd ron an taghadh Albannach. Car poilitigeach ann no às, tha iad a-nis ag aontachadh leis na Nàiseantaich agus an aghaidh poileasaidh oifigeil a’ phàrtaidh ann an Lunnainn. Ach is dùil gun gabh a’ phrìomh bhòt air ath-nuadhachadh àite ron na taghaidhean Albannach, chan e Coinneach Odhar a tha a dhìth gus an t-slighe air adhart fhaicinn. Togaidh na Làbaraich ann an Alba guth an aghaidh ath-nuadhachadh fad na h-iomairte, a’ gairm air na freumhan sòisealach aca is a’ cur fàilte air a’ bhràithreachas eadar-nàiseanta a bhios air fàire fon riaghailt, gun a’ bhìdeag de nàire nach d’ rinn am pàrtaidh ann an Westminster dad ach, aig a’ chuid as fheàrr, am bhòt a sheachnadh.
Do dh’ Alba, mura tig sgaradh air an Rìoghachd Aonaichte, bidh beatha fo sgàil bhàis niùclasaich a’ maireann gu co-dhiù meadhan an linn seo. Ceistean moralta ann no às – oir ‘s ann pailt is ioma-fhillte a tha iad ann an cogadh – ‘s e cnag na cùise nach eil Trident a’ dìon na dùthcha seo, ach a’ cur dleastanas uabhasach oirre mar thargaid do dh’ armachdan na Ruise, na Sìne, is ge b’ e cò na stàitean ùra a bhios a’ leasachadh armachdan niùclasach mar a tha teicneòlas ag adhartachadh. ‘S e dèideag mhòr Bhreatainn a th’ ann, dèideag a tha a’ toirt meas is cliù dhi am measg chàirdean a tha nas trice a’ cur cùl rithe ann an tachartasan an t-saoghail. Is Alba bheag, ga leantainn mar bhràthair òg, socharach is gòrach, gun tuigse air cho cunnartach ‘s a tha an gèam.
Agus tha cumhachd na droga làidir: chan ann gu saor-thoileach a thathar a’ gèilleadh, agus cho fad ‘s a tha airgead aig Westminster a chosg agus Pàrlamaid na h-Alba gun chumhachd, bidh armachd niùclasach air a’ Gheàrr Loch. Tha am poileasaidh ùr aig na Làbaraich a’ sealltainn far a bheil an deasbad ann an Alba an là an-diugh; beagan adhartas do dhì-armachadh agus chan eil taic do dh’ath-nuadhachadh Trident a-nis ach na bheag-chuid. Ach nach furasda beachdan connspaideach a ghairm ma tha na facail gun bhuil, agus fhad ‘s a tha na Làbaraich ann an Alba a’ diùltadh chumhachdan don a’ Phàrlamaid gus armachdan niùclasach a ghluasad on tìr, ‘s ann a tha an cuid fhacail cho math ris a’ bhreug.


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach bho Earradal a Tuath
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_032
- ÀITE
- Earradal a Tuath
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22576
- KEYWORDS
- sealladh na tìre
costaichean
Chithear anns an dealbh seo sealladh de chosta an ear-thuath an Eilein Sgitheanaich, mar a chithear bho Earradal a Tuath, Taobh Siar Rois e. Tha Earradal a Tuath mu 6 mìle gu tuath air am B8021 a' falbh bhon a' choimhearsnachd iasgaich chroitearachd de Gheàrrloch. Is e na shuidhe am measg an cuid dhe seallaidhean as creagach a lorgas anns a' cheann a tuath, tha e cuideachd nas lugha na dà mhìle air falbh bho thè dhe na tràighean as àile a gheibhear anns an sgìre, Sannda Mhòr.
B' e coimhearsnachd de chlachan beaga sgapte a bh' ann an Geàrrloch uaireigin. Mas deach an rathad a chuir air dòigh ann an 1843 ('s e siud an A832 an-diugh) cha mhòr gum faighear ann ach taobh na mara dheth. Nuair a chaidh i a fhosgladh a-mach, dh'fhàs an sgìre gu math tarraingeach dha luchd-turais linn Bhioctoria is iad a' lorg blas milis dhen a' Ghàidhealtachd. Fhuair am baile soirbheas mòr an dèidh do Bhanrigh Bhioctoria tadhal air an àite an 1877. Dh'fhuirich i ann an Taigh-òsta Loch Ma-Ruibhe is i a' gabhail cuairt tron ' sgìre.
Tha am baile a' toirt bith-beò do dhaoine chun an là an-diugh tron a' cheangal a th' aige ris a' mhuir, gu sònraichte le iasgach ghiomach, chrùbagan agus mhaorach. Tha turasachd fhathast na ghnìomhachas mòr dhan a' bhaile, ged a tha luchd-turais an-diugh nas motha airson a dhol a-mach chun nam beanntan agus gu costa garbh na sgìre, seach a bhith a' snàmh mu thè dhe na tràighean a gheibhear anns an sgìre air neo sealg fhiadh air a' mhonadh, mar a chleachd muinntir linn Bhioctoria romhpa


text:
- TIOTAL
- Ceithir Seallaidhean air Ros an Iar
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1344
- ÀITE
- multiple views
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33270
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
beanntan
cnuic
lochan
caibealan
naoimh
coille
coilltean
tèarmann nàdair
aiseagan
rubhannan
Tha ceithir seallaidhean air Ros an Iar sa chairt-phuist seo.
Tha an sgìre timcheall air Loch Ma-Ruibhe, san dealbh gu deas gu h-ìseal, cuideachd maiseach. Tha Loch Ma-Ruibhe na loch fìor-uisge a tha a' sgaoileadh mu 12mhìle o Cheann Loch Iùbh taobh Pholl Iùbh. Tha àireamh de dh'eileanan san loch, nam measg Eilean Ma-Ruibhe air a bheil tobhta de chaibeal a tha iad ag ràdh a chaidh a stèidheachadh leis an Naomh Maol Rubha san t-7mh linn. Tha Sleaghach, 3215 troigh (980 meatair) ann an àirde, na laighe air taobh a tuath an loch agus air a thaobh a deas tha seann choille Chailleanach ann a th' ann an Tèarmann Nàdair Nàiseanta Beinn Eighe.
Gu deas gu h-àrd chithear Caisteal Eilean Donnain, fear de na caistealan an Alba as trice a chaidh a thogail ann an deilbh. 'S dòcha gu robh daoine a' fuireach cho fada air ais ris an treas linn air an eilean bheag air a bheil an caisteal na shuidhe, ach chaidh an caisteal tùsail a thogail san 13mh linn. 'S ann le clann MhicRath a bha e fad 400 bliadhna, ach chaidh a sgrios le feachdan nèibhidh an riaghaltais ann an 1719 nuair a bha saighdearan Seumasach agus on Spàinn a' fuireach ann. Chaidh an t-eilean a cheannach ann an 1913, agus chaidh an caisteal a th' ann an-diugh ath-thogail bho na tobhtaichean le Fearchar MacRath airson Lt. Còirneal MacRath-Gilstrap.
Gu deas gu h-ìseal tha Loch Carrann, loch-mhara a tha a' fosgladh ri Caolas a-staigh an Eilein Sgitheanaich. Tha loch a-staigh agus loch a-muigh ann an Loch Carrann agus rubha na laighe eatorra aig an t-Sròm a Tuath, a tha na àite-seallaidh agus na àite dol-tarsainn a tha math is feumail. Gu ruige 1970 bha seirbheis aiseig a' ruith eadar Sròm a Tuath agus Port an t-Sròim air tràigh a deas an loch. Chithear an t-aiseag seo san dealbh gu clì gu h-ìseal


text:
MacCoinnich, A. (2013) Long, fìon agus fine. Dàn le Alasdair mac Mhurchaidh, fear Aicheallaidh, c. 1639 x 1643. In: O Baoill, C. and McGuire, N.R. (eds.) Rannsachadh na Gàidhlig 6. Papers read at the conference Rannsachadh na Gàidhlig 6 held at the University of Aberdeen, 23-26 August 2010. An Clò Gàidhealach: Aberdeen, UK. ISBN 9780952391180
Full text not currently available from Enlighten.
Abstract
Tha an alt seo a' toirt sùil as ùr air seann dhàn o làmh-sgrìobhainn mhic Rath agus ga cheangal ri co-theacs na h-eachdraidh: malairt, fineachan agus colonaidhean air a' Ghaidhealtachd. B'e Alasdair a' chiad bàillidh a bh' aig Clann Choinnich ann an Leòdhas an dèidh dhaibh grèim fhaighinn air an t-eilean ann an (1611-31), agus thèid fianais 'ùr' a libhrigeadh a shoillsicheas na tèaman a chithear anns an dàn: 'fineachas' agus marsantachd.This article places a poem by Alexander Mackenzie of Achilty in its historical context in light of newly discovered evidence relating to trade, colonies, and clans in the early modern Highlands. Alexander Mackenzie was the first chamberlain in Lewis (1611-31) following the colonisation of that island by his clan. This poem gives a unique Gaelic perspective on both clanship and mercantile activity and fresh archival evidence is used to explore these themes of clan and trade which are outlined in the poem.
University Staff: Request a correction | Enlighten Editors: Update this record


text:
Kl. Ianair .ui. f., l. xx.iiii. Anno Domini M.ii., alias Millissimo 3.
Flannchad H. Ruadhin comarba Ciarain, Dunchad H. Manchan comarba Coeimhgin, Donnghal m. Beoan airchinnech Tuama Grene, Eogan m. Cellaig airchinnech Arda Brecan, quieuerunt in Christo.
Sinach H. Uargussa, rí H. Meith, & Cathal m. Labradha, erri Midhe, do comtuitim.
p.432
Ceallach m. Diarmata rí Osraighi, Aedh H. Con Fhiacla rí Tethbha, Conchobur m. Mael Sechlainn ri Corcu Mbruadh, ocus Acher na Traightech occisi sunt.
Aedh m. Echtigern do marbad i n-dairthaigh Fherna Mór M' Oedoc.


text: Et da mbía an eslainti isin geimred & ar duine arrsaidh & gan faothugad no folmugad ele do techt cuige fo cenn xx. la, & in teaslan ar bisech, is comartha ar sin cur crichnuidhi a n-nescoid , & in t-inad is mo o tic an t-allus is and tic an nescoid; & da mbuailidhi cuislenna na nairgidh co lethan & in anal co luath, is deimin co mbia nescoid a mbun na cluaisi, no na leicne, no isin mbraiget, & da mbía tairring laidir let atis don sgairt cleib, no isna lochaib blen & isna lairgibh,128 & teindes & tesbach indtu, is comartha air sin gurub isna ballaib ichtaracha ata an nescoid.


text:
Electronic edition compiled by Elva Johnston, Beatrix Färber
Funded by University College, Cork and
Professor Marianne McDonald via the CURIA Project.
4. Fourth draft, with introduction and bibliographic details.
Proof corrections by Mavis Cournane, Donnchadh Ó Corráin
Extent of text: 4420 words
Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.
Text ID Number: G201008
Availability [RESTRICTED]
Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.
CELT: Corpus of Electronic Texts
This document represents pp 388400 of the published edition, including the editorial preface. A translation is available in a separate file.
Text has been thoroughly checked and proof-read. All corrections and supplied text are tagged.
The electronic text represents the printed text, but word-divisions are normalised in accordance with modern practice. There is some unavoidable ambiguity in the segmentation of former compound verbs.
Quotation marks are absent from the printed text.
Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word.
div0=the text; div1=the section of the text. Page-breaks are marked using milestone pb.
Dates are standardised in the ISO form yyyy-mm-dd.
Names of persons (given names), groups (dynasties, peoples etc.), and places are tagged. Names of professions are tagged.
This text uses the DIV1 element to represent the section.
Created: By unknown Irish cleric(s), and based closely on the Vernerable Bede, Historia ecclesiastica gentis Anglorum, III 19. Date range: 12001400.
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Julianne Nyhan (ed.)
Peter Flynn (ed.)
Margaret Lantry (ed.)
Margaret Lantry (ed.)
Donnchadh Ó Corráin (ed.)
Donnchadh Ó Corráin (ed.)
Mavis Cournane (ed.)
Elva Johnston (ed.)
p.385
The following Life, now for the first time published, forms part of the rich collection of biographies of Irish saints, preserved in the Royal Library, Brussels. The ms. is in the hand writing of Michael O'Clery, one of the Four Masters, who died about 1644, and the Life is said in the colophon to have been copied out of the Book of the Muinter Duinnín in the year 1629. The date of that book, and whether it still exists, I have been unable to ascertain.
The Life is a tolerably close version of chap. XIX of the third book of Baeda's Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum.1 It seems worth publishing, first, as a further contribution to the eschatology of the Irish2, secondly, as being, in a Celtic shape, the earliest of the series of mediaeval visions3 which culminated in the Divina Commedia; and, lastly, as containing several words absent from Prof. Windisch's Wörterbuch.
Our saint's name appears in two forms, Fursa and Fursu.4 Fursa is a Middle-Irish corruption of Fursae, gen. Fursai, which occurs (as is proved by the rhyme) in the Martyrology of Oengus, Jan. 16. The latinised Furseus is from Fursae. The form Fursu is found in the Book of Leinster 349f, 372d, the Annals of Ulster, A.D. 647, and the Yellow Book of Lecan,
p.386410d17, where a short collection of maxims (illegible in the facsimile) is headed Apgiter crabaidh inso sis Fursu (Craibdigh)5 This below is the Alphabet of Piety of Fursu the Pious. Fursae and Fursu may come from a root *vort and be cognate with Lat. versutus, vortere, etc.
The Irish authorities, says Mr Plummer (op. cit., II, 176) differ widely as to Fursa's pedigree; and indeed it is impossible to reconcile the genealogical statements in the Book of Leinster, p. 349f 38, with those in the same ms. p. 372d, and in the Martyrology of Donegal, p. 18, unless by the supposition that there were two or more saints of that name.6 Thus according to the Book of Leinster, p. 349f:
p.387
And according to the Book of Leinster, p. 372d 60: Brónach ingen Milchon maic Buain ca mbáe Pátric i ndáire, máthair Mochae Noendromma oc Loch Cuan, & Colmain Chomraire oc Uisniuch ocus Colmáin Mulind oc Daire Chaechain i nDal Riatai & epscuip Maic Erca o Domnuch Mór Maige Coba & Damnatan Slébe Betha & Fursu Craibdig in Perona.
Brónach, daughter of Miliuc son of Búan, with whom Patrick was in bondage, (was the) mother of Mochoe of Noendruim at Loch Cuan, and of Colmán of the Casket at Uisnech, and of Colmán of the Mill at Daire Caecháin in Dalriada, and of bishop Mac Erca of Domnach Mór Maige Coba, and of Damnatán of Slíab Betha, and of Fursu the Pious in Péronne.
According to the Martyrology of Donegal, (Jan. 16), Fursa's father was Lochín, of Dalaradia and his mother was Gelgéis (Bright Swan), who was, according to one authority, daughter of Guaire Aidne, (ob. A. D. 662), and, according to another, daughter of Aed Finn.
The very modern appearance of the text is probably due to the transcriber, who seems to have substituted cc for g, cch for gh, tt for d, ff for bf, (i. e. eclipsed f), ao for oe, aoi for ói, in accordance with the spelling usual in the 17th century. The presence of the infixed pronouns, t and n points to the Middle-Irish period as the date of the translation. But the absence of deponents, and the occurrence of the preterite passive in -it (ro calmaigit) and the 2d pl. in -bair (fedabair), prove that it cannot be older than (say) the thirteenth or fourteenth century.
p.388{folio 50a}
In tan ro bái Sigbert h- i r-righe Saxan, is annsin do-chuaidh Fursa Craibhteach tar muir d' iarraidh luic & ionaid i n- gébadh, uáir bá h- edrocht o breithir ocus o ghniomh é, ocus rob ergna ó fertaibh ocus o miorbuilibh, ocus is aire-sin roba cubaidh lais teacht ar deoraidhecht & ionadh deoradh do ghabhail. O rainic an fer-sin co cennathaigh Airthir Saxan ro gabadh go h- onórach h- é ón rígh, & tuccadh ionadh do, ocus ro obair bréithir n- Dé do irrdercucchad ann, ocus tuccadh sochaide do daoinibh lais docum creidmhe, & ro calmaighit foirenn ele ina c- creidemh, & ro médaighedh iris & gradh Dé lais.
IS annsin ro gab treabhlaid & aimhnerte cuirp eisidhe, & ro airiltnigh tréna dhegháirilledh go f- faccaidh sé aingle nimhe ina fiadhnaisi & co f-facaidh fís ann; ocus as h- í-so físi ro forchanadh-somh gomadh gresadh h- é i m- breithir n- Dé d' foircetal, uair roba cinnte lais bás d' faghbhail & ní fidir cuin fogebadh, amal at-bert Crist:
Matt. 25:13Frithairidh, uair ní fedabair an lá no an uair i n- gebthar lamh foraibh. Ocus as triasan fis-sin do fuair-siumh cudhnodh & tinnisniuccudh a mhainistrech do chumhdach ocus a h- orduccudh o foircetlaibh riaghaltaibh. Ro baí immorro mainistir aoibhinn ann, & sí cumdaighthi i c- coicrích na cailledh ocus an mhara i n- araile longport ann, & rob é a ainm 'san m- bérla, Cnomberbrug .i. cathair dianid ainm Cnobere; & ro tuillestair
p.390dano ri na cennaithche-sin .i. Anna, ocus an lucht socenelach ele robhadar 'san chathraigh-sin iarttain.
Ro bái tra Fursa do cenel na n- Gáoidel, acht cena gérbho soicenelach h- é iar c- colainn ro bai soichenelcha iar menmain, uair ó aimsir a naidhentachta ro bai deithitte aicce dona leabhraib coisriocthaib ocus dona forcetlaibh naomhaibh, & anní as mó maisighis na naomha .i. gniomha sochraidhe do dhenamh, is íad sin do-ghniodh-som.
Cidh fil ann tra acht ro cumhdaigh sé an ecclas adubhramur, ocus ro ghabhustar galar mor h- é innte ón t- satharn go 'roile, amal innisess {folio 50b} leabhar a bethad fein; ocus ruccadh asa curp h- é o fesccur go gairm an choiligh, & ro cuala se cantairecht aingel nimhe, ocus at-connairc íatt ina fiadhnise. Ocus issedh so no chandais .i.
Ps. 83:8 ibunt sancti de uirtute in uirtutem .i. raghait na naoimh do nirt for nirt. Ocus is edh fós at-bertis .i.
Ps 83:8uidebitur Deus deorum in Sion .i. at-cífider Dia na n- día h- i Sleibh Sioin.
Ro leiccedh iarsin h- e ina corp co cend tri lá, ocus isin tres lá ruccadh suás doridhisi, & at-connairc se annsin ni ba lia d' ainglib ag cathuccud fri sluagh mor do dhemhnaibh, ocus issedh do thairgdis, slige nimhe do gabáil & d' iadhadh fri Fursa, & olc & aithis do rádha fris. Arái sin tra ní ro fetsat-somh sin, uair ro bháttar aingil nimhe aga imdíden-somh isin t- sligidh.
INtí immorro, ar Béda, dia m- ba h- áil an fís at-connairc-siumh do innisin co comhlan legadh féin leabhar bethad Fursa.
Ata immorro, ar Béda, énní ann is áil dúinne d' faisnéis
p.392.i. an tan ruccadh-somh súas ar ammas nimhe adubhrattar na h- aingil ris: Feg h- úait an domhan síos, ar síatt. Ro iompá-somh ann sin & ro fegh anúas, ocus at-connairc glend mór domhain dorchæ fáoi anís i n- iochtar an talman. At-connairc ceithre teindte dermara ar derglasadh isin áer ós in n- glionn-sin, ocus nirbo lanfada eter na teinntibh-sin. Ro fiarfaigh-siumh annsin dona h- ainglibh cata reda na teinnte at-connairc, ocus ro raidhsiot na h- aingil: Teindte sud, ar síatt, filet oc losccudh an domuin. IN cédna teine, immorro, ar síatt, teine na breicce sin, uair an tan baistither cech duine is edh gheallus, frithbhrudh & obadh do Dhíabal & da ghniomhaibh. An lucht immorro na coimhlionn sin iarttain & teccat thairis, is íatt loisccter isin teine útt. An teine thánaisi immorro, teine an accobhair .i. saint isidhe, uair an lucht derscaiges nó accobrus na rétta saoghalta ara saint seach na rétta nemhdha, is íatt loisgter annsin. An tres teine, immorro, teine na h- esáontad{folio 51a} isidhein .i. an tan nach doiligh ocus nach cned libh bar m- braithri ocus bhar comhfoiccsi do beith h- i r- retaib forbasaibh ocus h- i réttaib dímaine, is annsin loiscter sibh isin teine útt. IN cethramadh teine dano teine in eccrabaidh isidhe. Is iatt loiscciter annsin, an lucht leis nach gráin na faínn & na truaigh do fodhbhadh ocus do chrechad, is íad loisgiter isin teine sin.
Ro foirbriter dano & ro métaighset na teinnte, & ro comraigset co n- dernta an teine dermair dib. O ro chomhfoiccsigh tra Fursa dona teinntibh ron-gabh eccla & ro raidh risan aingeal: A thigerna, ar sé, ag sin an tene chugainn. Ro freccair an t-aingel annsin & iss edh ro raidh: uair nach tusa ro fadáidh iatt, ol sé, nit-loisccfither ionntu, uair gidh mór & gidh uathmar an tene úd, ol se, ni loisccfe nech acht do réir a áirillteo féin: uair accobhar gach duine, or sé, iss é loiscces h- é isin tene út, uair cech duine loisgither ima curp o thoil indilmain & urchóidigh bódéin loisccither h- e tall iar n- deiliuccudh a chuirp fria anmain tria péin dleistionaigh.
p.394
IS annsin at-connairc Fursa áon dona tri h- ainglibh ro bhattar maille fris ina fís, & sé ríasan teinidh, & an da aingel ele immaccuairt 'mon teinidh. Ocus at-connairc sé na demhna ar foluamhain triasin teine, & síatt ag cathuccudh frisna fírénchaibh & aga t- tarraing isin tene ar éiccin. Ro bhattar na demhna dano ag aithisiuccudh Fursa. Ro bhatar immorro na h- aingil aga diden. At-connairc sé dano sluagh d' ainglibh ann & sochaide dona daoinibh naomhaibh don chinedh Ghaoidhelach féin do neoch roptar aithenta dó féin dona saccartaibh do lucht na h- Erenn. At-cualaidh-sein dano beccan do briathraib slánaighibh na 'thaibh-siumh. Ocus o thairnic doibh na bríathra becca-sin do rádh do-cúattar maráon risna h- ainglibh docum nimhe, & ro fansat na tri cedaingil maille frisium dia thabairt dochum an chuirp.
An tan tra ro comhfoiccsighettar don teine remráite ro fodhail an t-aingel an teine. Fursa, immorro, an tan do-riacht sé an dorus do-rinne an t-aingel{folio 51b} tresan teine, ro gabhsat na demhna duine dona daoinibh ro bháttar aga loscudh isin teinidh, & ro dhiubhraicset dochum Fursa, co ro loiscc a formna & a slinnén & a lecain. Ocus do-rad Fursa aithne forsan duine ro diubraiccedh dó, & do cuimhnigh co t- tarat ní dia édach dó reme. Ro gabh immorro an t-aingel naomh an duine ainnsein, & ro chuir isin teinidh doridhisi. Adubairt an Demon ainnsein: Na cuiridh uaib h- é i n- daírsi, uair mar do gabh sibh crodh an duine pheacthaigh útt, as amhlaidh dlighthi cuidiuccudh dia píanaibh. Ro freccair an t-aingel & is edh ro raidh: Ni h- ar saint an t- saogail ro gabh se crodh an duine útt, acht ar dháigh slainte a anma. Ocus ro thoirn an teine amlaid sein. Ocus do-chuaid an t-aingel le Fursa & is edh ro raidh: An tene ro fadáidhis is h- í rott-loiscc, uair muna ghabhtha-sa, ar se, ní do deolaid an duine pheacthaigh
p.396útt ni raghad aithber a pheacaidh fort. Ocus ro baí an t-aingel iarsin aga forcetal-somh im cech ní badh cóir dó do denumh im caingin na n- daoine do déndáis aithricche fri a m- bas.
Tuccadh tra Fursa iarsin ina corp, & ro bai ina churp iartain comhartha an loisccthi tuccadh for a anmain, gur uo follus d' feraibh domuin do neoch at-connairc amal ro baí 'na sdlinnen & ina gualainn & ina lecain. Ocus roba sgel iongnadh le gach n- duine comhartha in neich tuccadh ar in anmain do bhith h- i fiadhnaisi caich isin churp.
Ro bí immorro a betha-somh 'na diaidh-sin foircettal d' feraib an talman & briathra Dé do irrdercucchudh, amail do-nídh reme. Ocus gach ní no errdercaiged do cuiredh fein i n- gníomh.
Ord immorro a físi as doibh amháin nó innisedh h- í .i. don lucht nó iarradh ar daigh congaine cridhe. Ocus maraidh fós, ar Béda, araile senóir do lucht ar mainistrechni, ocus is h- é-sin innises gur' aigill féin araile duine craibhthech fírebertach, ocus is é-sin ro innis co f- facadh féin Fursa ocus gur' aigill i n- Airthir Saxan, ocus co c- cualaidh féin ag an c- cleirech an fís sin, & conidh i n- aimsir geimhridh{folio 52a} ro h- innisedh. Ocus co raibhe sioc mor ann maille fri snechta, & nach raibhe acht edach tana fóill uime, ocus co t- tainic allus mor dhe tre cuimhniugudh na h- eccla romhoire ro bhai fair ina fís amhail bidh i medhón in t- samradh no innisedh.
Cidh fil ann tra, an tan ro fulaing Fursa Craibhthech séselbhe na morshluagh ticcdís ar a ammass ina tír féin .i. i n- Erinn, ro fáccaibh an tír sin .i. Ere, & táinic go Saxanu amail ro raidhsiomar, & úathad do braithribh maille fris, iar fágbhail a charat uile & gach neich ele ro baí aicci, & ro cumdaigh sé mainistir sochraidh ann, & ro errdercaigh bhreithir n- Dé ainnsein.
O thairnic dó tra na neche-sin tainic fái a mhainistir
p.398& a dheithitte d' fagbáil ar Fullan & ar na h- uasalsaccartaibh ele .i. ar Guban & ar Dicuill, & rob ail dó a dhul féin os é sáer ona h- uile rétaibh sáoghultaibh ar ammas ionaid bhadh innilliumh. Do-cuaidh immorro Fursa & Ultan asin mainistir, & dochuatar i n- dithreibh, & ro bhattar bliadain innte ar sáothar a l- lámh co congain cridhe & ernaigthe.
O' t-connairc dano Fursa iarsin geinntlidhi & aimhirisigh ag lot na mainistrech & na cennaithche uile, iar fagbáil cech reda do reir uird isin mainistir, do-cuaidh tar muir soir i f- Frangcoibh, ocus ro frithailedh é, co h- onorach ó rígh Frangc .i. Clouis Ercinbald 'san ait darbh' ainm Latiniacum, & ro cumhdaigedh mainistir leis; ocus nirbó cían tra 'na diaidh-sin co ro gabh galar a báis eissiumh, & co riacht co deiredh a bethad.
Corp immorra Fursa rucc an righ Clouis Ercinbald leis é, & ro coimhéitt é i n- erdomh na h- eccailse cen co tairnic an ecclas do choisreccadh. IN tan immorro tuccadh an corp asin erdomh dia adhnacal h- i farradh na h- altora in uair rob ullamh an ecclas, as amhlaidh frith é, mar nó dheachsadh d' écc in uair-sin .i. a cinn seacht laithe fichet iarna ég, ocus ro h- adhnaicedh co h- oirmidnech onórach é 'san ecclais .i. isin c- cathraigh dianid ainm Perona, & ro h- ardaigedh é co h- onorach and .i. bhaile i n- déntar{folio 52b} ferta ocus miorbaile iomda ar Fhursa cech dia.
p.400
A c- cinn ceithre m- bliadan immorro iarsin ro cumdaighedh teghdhais fo leith dó, & tuccadh a corp indte, ocus frith a chorp fós gan acht amhail ro baí an tan at-bath.
Ni fil tra acht becc do sccelaibh Fursa sunn, & ant i dia m- ba h- ail ni bús mó dibh feghadh Bethaid Fursa & fo-gheba iatt. FINIT.
8


text:
- TIOTAL
- Postair Taigh-cluiche, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_355
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 16 An Lùnastal 1842
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6495
- KEYWORDS
- postairean
bileagan (postairean)
sanasachd
taighean-cluich
dealbhan-cluich
òrain
dannsa
Postair Taigh-cluich a' sanasachd na cluiche, oidhche Mhàirt an 16mh dhen Lùnastal 1842, de chleas-chluich dhen ainm 'London Assurance', sgrìobhte le Dion L Bourcicault, Esq. As dèidh seo bha Mgr MacThòmais a' dol a dhèanamh Dannsa Chlog Lancashire agus bha òran èibhinn gu bhith air a sheinn le Mgr Watkins. Bha am feasgar a' dol a thighinn gu crìch le dràma, 'The Noyades; or The Maid of Vendee.' Chaidh am postair a chlò-bhualadh aig Oifis a' Chourier, Inbhir Nis, agus bha prìsean nan suidheachan air an innse air cuideachd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Dùthaich nam Basgach
Tha iomadh ciall dhan bhriathar Dùthaich nam Basgach sa Ghàidhlig. Tha Basgaich a' fuireach anns gach aon ceàrn dheth ach tha iad ciall phoileataigeach eile aig gach aon dhiubh:
- Dùthaich nam Basgach (ceàrn fèin-riaghlaidh) (Comunidad Autónoma Vasca, Euskadi, País Vasco no Vascongadas), ceàrn fèin-riaghlaidh san Spàinn (ann am pinc sa mhapa)
- Dùthaich nam Basgach (mòr-cheàrn) (Euskal Herria, País Vasco, Pays Basque), sgìre cultar is cànan nam Basgach cha mhòr uile gu lèir
- Dùthaich nam Basgach a Tuath (Iparralde, Pays Basque no Pays Basque Nord), na trì mòr-roinnean san Fhraing (ann am buidhe sa mhapa).
- Dùthaich nam Basgach a Deas (Hegoalde), briathar nam Basgach a tha a' gabhail a-steach gach mòr-roinn Bhasgach san Spàinn, sin an ceàrn fèin-riaghlaidh agus Nafarroa (ann am pinc is uaine sa mhapa).


text:
Et bidh a fís aguib co fuilid 4 h-aimsera agna nescoidibh doniter o na 4 lennuibh .i. tosach, & tormach, sdaid & digbail. Is edh is tosach dí, in trath tindsgnus in t-adbur dul a nimell, na mball, & tindsgnus medugad do dénum. Is edh is tormach and, an trath méduidhes & attus. Is edh is sdaid and, in trath anus & nach meduidenn nís mo. Is edh is digbail, an trath tinnsgnus laigdiugad & aipiugad, & teid cum silid no sgailter gan mothugad, no teid cum cruais, oir is iad sin na 4 modha ina crichnuigter na nescoidi sin.
p.176


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach aig Timpsons, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_ATKINSON_028
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21804
- KEYWORDS
- greusaiche
bùth bhrògan
bùithtean bhrògan
San deilbh seo, chithear dà ghreusaiche a tha trang ag obair. Tha iad ag obair do William Timpson Eta, 48 Àrd-shràid, Inbhir Nis. Anns an àm a dh'fhalbh, bha na brògan aig a h-uile duine làmh-dhèante le leathair. Air an adhbhar seo, bha bòtannan is brògan glè dhaor agus mar sin, cha robh caisbheart aig cloinn gu tric agus bhiodh iad cas rùisgte an dà chuid a-staigh agus a-muigh.


text:
Cha chuir Tesco ri cosgais rathaid
6 An t-Sultain 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Cha chuir a' chompanaidh Tesco sgillinn ruadh ris a' phlana airson ceangal-rathad an iar air baile Inbhir Nis.
Sin a dh'aindeoin 's gun robh aonta eadar iad fhèin, agus Comhairle na Gàidhealtachd roimhe.
Fon aonta, bha aig a' Chomhairle ri crìoch a chur air a rathad ro 2012, 's leis nach do thachair sin chan fhaigh iad dad bho Thesco.
Thàinig seo agus comhairlichean a' cur an taic ris an ath-ìre den phlana, mar a tha Eileen NicDhòmhnaill ag aithris.


text:
1868
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1868 (MDCCCLXVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Giblean - Bha Santos Gutiérrez Prieto na cheann-suidhe Choloimbia gu 1870.
- Chaidh Esbjerg (an Danmhairg) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 am Faoilleach - Theodore William Richards, ann an Cambridge (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an t-Ògmhios - Ivar Henning Mankell, ann an Härnösand. Sgrìobhadair-ciùil às An t-Suain.
- 7 an t-Ògmhios - Charles Rennie Mackintosh, neach-ealain.
- 9 an Dùbhlachd - Fritz Haber, ann am Breslau.


text:
Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath (Beurla: North Ayrshire).
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cuid as motha dhith air tìr mhòr na h-Alba far an robh an t-siorrachd traidiseanta Inbhir Àir. Tha a' chomhairle a' gabhail a-steach cuideachd an t-eilean Arainn a bha aig Siorrachd Bhòid agus cuid de na h-eileanan ann an Linne Chluaidh, m. e.: Cumaradh Mòr agus Cumaradh Beag.
Tha Comhairle Shiorrachd Rinn Friù, Comhairle Shiorrachd Àir a Deas agus Comhairle Shiorrachd Àir an Ear timcheall oirre.
Tha Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath cho mòr ri 885 cileameatair ceàrnagach agus bha 135830 duine a’ fuireach an seo ann an 2005.
'S e Irbhinn prìomh-bhaile ionadail na chomhairle.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an tìr-mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Eilean Arainn[deasaich | deasaich an tùs]
Cumaradh Mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
Jean-Jacques Rousseau
B’ e Jean-Jacques Rousseau (Genève, 28 an t-Ògmhios 1712 – Ermenonville, 2 an t-Iuchar 1778) sgrìobhadair agus feallsanaiche à Genève san Eilbheis.[1]
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Rousseau do theaghlach iriseal Pròstanach. Bha athair na uaireadairiche agus chaill e a mhàthair nuair a bha e uabhasach òg. 'S piuthar-athar a thog e suas. Cha do deach e idir chun an oilthigh ach bha e na fhoghlainnteach fo nòtair.
Dh’fhàg e Genève ann an 1728 is chaidh e chun na Frainge. Chuir e seachad mòran bhliadhna an siud is e a’ fuireach ann an Chambéry, far a leughadh e tòrr is far an do leig e dheth a’ Phròsdanachas. Bha e fo bhuaidh a’ Bhan Iarla Warens, a leannan. Ann an 1742 chaidh e gu Paras. Chruthaich e siostam ùr airson Ceòl a sgrìobhadh is bha e na rùnaire Tosgair na Frainge ann an Venise fad bliadhna. Phòs e le Thérèse Levasseur ann an 1768 an dèidh còignear chloinne fhaighinn leatha.
Bha e an sàs ann an Encyclopédie a chuir D’Alembert agus Diderot air dòigh agus fiù 's bhuannaich e duais airson a’ chiad rud a sgrìobh e, air an robh Discours sur les Sciences et les Arts, ann an 1750. Thill e gu Genève ann an 1752. B’ fheudar dha a ghabhail ris a’ Phròstanachas gus a chuid chòirichean mar neach-dùthcha fhaighinn air ais. 'S ann an-siud far an do sgrìobh e leabhar eile, Discours sur l’origine de l’inégalité entre les Hommes ann an 1755. Bha Rousseau dhen bheachd gur e creutair sona sunndach nàdarra a bh' ann na daoine, is gur e dìreach saoghal nan daoine fhèin a bha a’ cur dragh oirnne.
Sgrìobh e dà leabhar cudromach ann am Montmorency, nuair a bha e na thàmh aig taigh Madame D’Epinay. Julie ou la nouvelle Eloise (1761) Ann an Du Contract Social (1762) sgrìobh e mu dheidhinn na daoine anns a’ chomann shòisealta, saorsa agus ar dleastanasan. Ann an Emile ou de l’Education (1762) bheachdaich e mu dheidhinn an Fhoghlaim is na creideamhan. Fhuair a dubh-chàineadh bho ùghdarrasan na dùthcha is b’ fheudar do Rousseau An Eilbheis fhàgail. Chaidh e thall gu Breatainn còmhla ri David Hume.
Thill Rousseau gu Paris ann an 1770 is bhàsaich e ann an Ermenonville ann an 1778.
Creideamh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha chuireadh idir Rousseau a chuid earbsa ann an creideamh nan daoine (eaglaisean) neo fiù 's anns na leabhraichean cràbhach (uile air an eadar-theangachadh). Tha fhios againn gun do thionndaidh Rousseau gu bhith na Chaitligeach nuair a bha e dìreach 17, ged an do thogadh e ann an Genève Pròstanach. Ach leig e dheth an Eaglais Chaitligeach nuair a bha e 42 ans, air adhbharan poilitigeach. Ann an 1768 phòs e ri Thérèse Levasseur aig Taigh-cùirte ann am Bourgoin, san Fhraing, ach cha d’ fhuair am pòsadh sin beannachadh na h-eaglaise idir, is le sin, a-rèir na laghan a bh' ann aig an àm sin, cha robh am pòsadh laghail co-dhiù. Mar a thuirt esan fhèin: S’ e Crìosdaidheachd a th’ annam, fìor Chrìosdaidh a-rèir an t-soisgeul co-dhiù, ach chan eil mi nam fhear-leantail nan sagart, ach dìreach fear-leantail Iòsa-chrìosd.[2] Tha sin a’ sealltainn gur e Crìosdaidheachd anabarrach a bh' aige, as aonais sgoilearachd diadhaireachd sam bith; Dhiùlt Jean-Jacques Rousseau meadhanaireachd: gun sagartan, gun ministearan, gun diadhairean, cha robh e a’ creidsinn anns na mìorbhailean, neo ann an teagasg a’ pheacaidh-gine nas motha. 'S seòrsa dhe deism reusanta a bh' ann a chuid Chrìosdaidheachd, a fhuair e bho Bhernard Lamy agus Nicolas Malebranche.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Projet concernant de nouveaux signes pour la musique (1742)
- Dissertation sur la musique moderne (1743)
- Discours sur les Sciences et les Arts (1750)
- Discours sur la vertu du héros (1751)
- Le Devin du village (1752)
- Narcisse ou l’amant de lui- même (1753)
- Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes (1755)
- Jugement du Projet de paix perpétuelle de Monsieur l'Abbé de Saint-Pierre (1755)
- Examen de deux principes avancés par M. Rameau (1756)
- Dictionnaire de Musique (1755 - 1767)
- Lettre sur la Providence (1758)
- J.-J. Rousseau, Citoyen de Genève, à M. d'Alembert sur les spectacles (1758)
- Lettres morales (1757 - 1758)
- Julie ou la Nouvelle Héloïse (1761)
- Du Contract Social (1762)
- Émile ou de l’Education (1762)
- Lettres écrites de la Montagne (1764)
- Lettres sur la législation de la Corse (1764)
- Projet de constitution pour la Corse (1765)
- Les Confessions (1765 - 1770)
- Considérations sur le gouvernement de Pologne (1770 - 1771)
- Pygmalion (1771)
- Essai sur l’origine des langues (1781)
- Émile et Sophie, ou les Solitaires (1781)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Je suis chrétien, et sincèrement chrétien, selon la doctrine de l'Évangile. Je suis chrétien, non comme un disciple des prêtres, mais comme un disciple de Jésus-Christ.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Fiosrachadh bho Mhòr NicLeòid à Brù, Leòdhas.
Oidhche an dàrna latha deug, sin Oidhche Challainn a rèir an t-seann chunntas. Bha, mar gum biodh, an t-seann bhliadhna air an cùlaibh agus bha togail aca ris a' bhliadhna a bha tighinn. Bha an latha gu bhith na b' fhaide is gheibheadh iad barrachd a dhèanamh a-muigh far an robh am bith-beò.
An ath Dhiluain às dèidh an tritheamh latha deug – Diluain Traoight. Bhite a' dol a-mach aig meadhan-oidhche a thoirt aire dha dè an taobh bhon robh a' ghaoth a' sèideadh. Bha iad dhan bheachd gur e sin a' ghaoth bu tric a bhiodh ann tron bhliadhna, ged a bhiodh atharrachadh ann nuair a bhiodh rotaichean ann. An uairsin bhiodh e dualtach gum biodh latha no dhà de ghaoth tuath ann a bhiodh geur is fuar. Ach, anns a' chumantas, tillidh a' ghaoth a-rithist chun na gaoithe a bha ann oidhche Diluain Traoight.
Bha an t-Earrach a' tòiseachadh air an tritheamh latha deug den Ghearran, air Latha Fhèill Brìghde. Ma chunntas sibh e, bha mìos agus còig oidhche, 's iad fhèin as an àireamh, eadar Oidhche Challainn agus oidhche Fhèill Brìghde. Bha an aon rud eadar Oidhche Fhèill Brìghde agus oidhche Fhèill Pàraig agus b' e sin an seachdamh latha deug de mhìos na Màirt – fìor leth an Earraich.
Bha tràigh mhòr toiseach an Earraich ann. Bha i sin sònraichte mòr 's bhiodh rotach na cois. Bhiodh tràigh mhòr ann a-rithist leth an earraich 's bhiodh i sin cuideachd sònraichte mòr ach na tràighean a bhiodh eatorra, cha bhiodh iad cho mòr, ged a bhiodh reothartan ann.
Mar tha fios agaibh sann a' ruith a' bhlàiths a bhios a' chuthag. Tha i a' falbh bhuainn mas tig am fuachd 's tha i a' tilleadh a-rithist nuair a shaoileas i a bhios am blàths air tighinn thugainn. Cha bu toigh leotha glè mhath gun tigeadh a' chuthag ro thràth. Nan tigeadh i tràth, bhiodh sìde mhath ann. Ach nam biodh an t-sìde mhath ann ro thràth, cha robh iad ag iarraidh sin. Bhiodh iad ag ràdh mun chuthaig "Chan fhada gus an cuir an doineann na tost i". Agus bhiodh sin a' tachairt. Bhiodh i a' dol air falach. Chan fhulaing i fuachd.
Cha bu toigh leotha an smeòrach a chluinntinn a' seinn gu Latha Fèill Bhrìghde, a' chiad latha dhen Earrach. Nan cluinneadh iad i toiseach a' Ghearrain, chanadh iad an aon rud. "Chuala mi an smeòrach an-diugh. Chan fhada gus an cuir an doineann na tost i."
Cha bu toigh leotha fàs feòir fhaicinn cho tràth sin, bhon bha fios aca gun tigeadh sìde theann às dèidh sin 's gun deidheadh e air ais dhan talamh. Bha e a' dol ga chumail na b' fhaide gun fàs ceart a dhèanamh.
'S ann mu Bhealltainn a bu chaoile a bha gnothaichean do dhaoine 's do bheathaichean. Bhathas a' cruinneachadh as t-fhoghar na bha gan toirt tron Gheamhradh agus tron a' chuid bu mhotha dhan Earrach. Ach bhiodh sin a' teirigeachdainn agus cha bhiodh gnothaichean eile air fàs mu Bhealltainn. 'S chante caoile na Bealltainn ris an àm sin bhon bha am buntàta air teirigeachdainn is biadh nam beathaichean. Agus bhite a' bruidhinn air na faighte air na beathaichean a thoirt tro chaoile na Bealltainn gum biodh a' chopag an uairsin a' tighinn tron talamh. 'S na faighte air na beathaichean a thoirt chun na copaig gun dèanadh iad a' chùis.
Nuair a chante "Is buidhe dhut!" bha sin a' ciallachadh "Tha thu fortanach!" Air Latha Buidhe Bealltainn bha, mar gum biodh, na duilgheadasan seachad. A' ghainne agus an t-uallach a bha an cois na gainne, bha sin seachad agus bha togail ri blàths na grèine agus fàs a' tighinn dhan talamh. Agus an uairsin bha na beathaichean a' dol chun na mòintich, an crodh agus na caoraich. 'S bha e na latha buidhe, mar saor-latha.
An uairsin bhiodh an t-Iuthar ann, trì seachdainean dhan t-Samhradh agus trì seachdainean dhan Fhoghar. Sìde dhuilich a bha anns an Iuthar, gu h-àraid ma bha duine tinn no leanabh nach robh a' tighinn air adhart glè mhath – àm a bha uabhasach trom air bochdainn. Bhiodh daoine toilichte nuair a bhiodh e seachad.
Bha am biadh cho duilich a ghleidheil an uair sin. Cha robh am bainne furasta a làimhseachadh a bharrachd. Bhiodh e a' dol tiugh, a' binndeachadh, mas robh an t-uachdar a' faighinn gu uachdar 's bha, mar gum biodh, am bainne sin a dhìth. An àite uachdar nàdarrach a bhite a' togail dheth airson ìm a dhèanamh, 's e nàdar meug a thigeadh air uachdar.
Bhite a' feuchainn ri àite fionnar a lorg as an deidheadh a chuir. B' e na saibhlichean àite cho fionnar sa bh' ann. Bhiodh iad falamh aig an àm oir cha robh am bàrr air a thighinn a-steach. Bhiodh ciste no bucas mòr aca san t-sabhal, le ceann ann, 's bhiodh iad a' cumail a' bhainne an sin. Shaoileadh sibh an uairsin gu faireadh sibh fionnarachd de dh'aotromas anns a' ghaoith. Ged a bhiodh gaoth ann tron Iuthar, bha bruthainn innte. Cha robh fionnarachd innte a thogaibh sibh.
Chante "Chan ith i copag na Bealltainn ," a' bruidhinn air àm na caoile nuair a bhiodh na beathaichean bochd, agus a' ciallachadh nach robh i dol a thighinn troimhe. Chan bhiodh i beò airson gu faigheadh i a' chopag ghorm a bheireadh beatha dhith is a bheireadh piseach oirre.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- Croitearan an Eilein Sgitheanaich
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_212
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12998
- KEYWORDS
- croitearachd
taighean-cruit
taighean-tughaidh
cuibhlichean-snìomh
dealbhan-camara air dathadh le làimh
'S dòcha gu bheil a' chairt-phuist seo, air a bheil beagan de thuar, tè am measg sreath de dhealbhan charactar a thogadh gus dèanamh inneas air beatha air a' Ghàidhealtachd airson luchd-turais. Gun teagamh bhiodh beatha chruaidh nan Gàidheal sna taighean-tughaidh is taighean-còmhnaidh beaga, tais iongantach dha-rìribh le daoine beairteach bho dheas.
Air cùl na càirt-phuist seo tha sgrìobhte mu Mh. NicArtair, Port Rìgh, a thathas a' saoilsinn a tha a' snìomh san dealbh. Ged a dh'fhaodadh gun deach seo a chur air dòigh airson dealbh a thogail, is cinnteach gun robh an obair seo cudromach ann am beatha nam ban, leis cha mhòr a h-uile pìos aodaich dhaoine dèante bho chlòimh, agus a' dèanamh clò dheth son fuaigheal no ga fhigheadh mar èideadh. Dh'fheumadh a h-uile breabaidear no figheadair, a rèir coltais, ceithir snìomhairean gus snàth gu leòr a chumail riutha, agus uime sin bhite aig a' chuibhle a h-uile cothrom a gheibhear airson is gum biodh snàth gu leòr aca. 'S e cuibhle-shnìomha 'Saxony' a chithear san dealbh seo, seòrsa a bha gu math cumanta air a' Ghàidhealtachd aig toiseach an 20mh linn. Tha an casan a' cur car dhen chuibhle a' ciallachadh gum faighear an snàth a thoinneamh sa shnìomh air a' bhoban aig an aon àm, a' dèanamh na obrach nas luaithe
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
“ABAIR masladh,” arsa Gogull ris fhèin. Thog e an t-òrd agus thug e brag mòr dhan luathaichear, agus aig a’ cheart àm, le greimiche eile, bhrùth e smachdair an iom-obraiche. Cha do thachair càil.
Cha robh sin math idir.
“Ceannaich ùr!” Sin a theireadh athair. “Ceannaich ùr agus ’s fhiach a phrìs.” Bu beag am feum a rinn a’ chomhairle sin do Ghogull. Cha tug am bodach airgead gu leòr dha gus long ùr a cheannach, ach seann ablach de shoitheach, agus seall air a-nis: air chall air planaid choimhich; an long aige ’na mìrean; gun bhiadh; gun deoch; gun fiù ’s lùths gu leòr san stòr gus teachdaireachd a chur dhachaigh.
“Bodach spìocach gun fhiù!” Thug Gogull brag mòr eile dhan luathaichear agus sgoilt an t-inneal ’na dhà leth, a’ cur shradagan agus toit suas anns a’ ghaoith làidir fhuair.
“Aghagha!” Thog e an t-òrd agus shad e a-mach air an tràigh e. Sheòl an t-òrd tron adhar agus laigh e a-mach á sealladh, air cùlaibh dùin-ghainmhich beagan mheatairean air falbh.
“Oh!”
Chaidh Gogull ’na thosd agus chrùb e sìos air cùlaibh an deasga-ionnstramaid. A Dhia, bha cuideigin air an tràigh còmhla ris, air cùlaibh an dùin-ghainmhich sin. Creutair coimheach air choireigin, ga shealg bha e coltach. Dè nì mi a-nis? smaoinich e. Choimhead e sìos air a’ chrios aige ach robh an daga aige air. Dh’fheumadh gun do dh’fhàg e aig taigh Lionda e. Uf, uiread a dh’òl e a-raoir. Cha robh cuimhne aige idir dè rinn e leis an arm aige.
Ceart, cha robh daga aige. Bha òrd aige, ach bha sin a-nis air taobh thall an dùin-ghainmhich, aig a’ chreutair choimheach, bu dòcha. Air a mhurt leis an òrd aige fhèin – cò chreideadh e? Uil, mar a chomhairlich e e fhèin iomadh uair: nì feall a’ chùis.
“He!” ghlaodh e. “Tha fhios agam gu bheil thu shìos an sin. Thig a-mach le do ghreimichean shuas, agus na feuch dad. Tha gunna agam agus abair thusa gun cleachd mi e.”
Sheas an creutair suas agus thug Gogull sùil gheur air. Bha e mun aon mheudachd ri Gogall fhèin, meatair de dh’àirde bu dòcha, ach de chruth gu tur eadar-dhealaichte: ceithir geugan air a stoc agus ceann mar bhall air slat. Dà shùil biorach agus gob làn fhiaclan geala. Grànda. Bha an creutair ’na èideadh ann an aodach tiugh dearg an aghaidh an fhuachd, agus mar sin, chan fhaca Gogull mòran dha chorp, ach cha robh e coltach gun robh e a’ giùlan arm.
“A bheil a’ Ghàidhlig agad?” ars’ an creutair. “Tha a’ Ghàidhlig agamsa.”
“Nach buidhe dhut,” arsa Gogull. A Dhia, nan robh am fear seo a’ riochdachadh brod na planaid seo, bha Gogull ga-rìribh gun chobhair. “A bheil innleadaireachd am measg nan tàlantan agad? Am b’ urrainn dhut long-fhànais a chàradh?”
“Long . . . fhànais?”
Gun fheum. Choimhead Gogull air an àite far an do land e. Bha e a’ siubhal air ais bhon phàrtaidh aig taigh Lionda nuair dh’fhalbh an t-einnsean-lùbaidh. B’ e a’ phlanaid seo an tè a b’ fhaisge, ach bha na putairean cugallach cuideachd, a’ tighinn air agus a’ dol dheth gu tuaireamach. Thàinig e sìos gun cus smachd aige oirre agus bha an long a-nis air a leth adhlacadh anns a’ ghainmhich le fòrsa a’ bhualaidh. Fiù ’s nan gabhadh an t-iom-obraiche càradh, cha sheòladh i a-rithist. Bha mullach cruinn an t-seòmair-stiùiridh air a reubadh dhith agus ’na laighe ceud meatair shìos an tràigh, agus pìosan beaga eile dhith air am breacadh mun cuairt anns a’ ghainmhich, cuid fhathast a’ leigeil toit. B’ e tràigh fhada gheal a bh’ ann, a bha a’ sìneadh suas agus sìos anns an dà àird cho fad ’s a bu lèir dha. Bha eòin gheala a’ cuairteachadh os cionn na mara, a’ sealg anns na tuinn aois-liath a bha a’ briseadh astar beag air falbh bho shlige na luinge aige.
Abair toll, smaoinich Gogull. Mar a bu luaithe a gheibheadh e far na planaide truaighe seo, b’ ann a b’ fheàrr. Ach cha tachradh sin an-diugh co-dhiù agus bha an t-acras ga dhalladh. Cuin a dh’ith e mu dheireadh? Dh’fheumadh gun robh an creutair sin a’ fuireach ann am badeigin. Bu dòcha gum biodh biadh aigesan.
“Dè an t-ainm a th’ ort a bhalaich?”
“Maiseag . . . agus se nighean a th’ annam.”
Sheas Gogull an àird beagan agus chuir e greimiche air a bhroilleach. “Gogull mac Ùfbain mhic Narbais an Dìthiche, ’nad charaibh. Ach cleachd Gugaidh! Sin na th’ aig mo charaidean dhomh. Nis, a Mhaiseag, càit a bheil mi? Dè an t-ainm a th’ air an dachaigh bhòidheach agad?”
“Gearraidh na Mònadh.”
“Ceart, agus càit a bheil thu a’ còmhnaidh sa mhonadh seo? Càit a bheil an toll agad . . . no nead . . . no lòn an e?
“Tha mi a’ fuireach ann an taigh.”
“Buileach nas fheàrr. A Mhaiseag chòir, lean ort! Thoir gu ceannard an treubh mi agus bheir mi spèis agus urram dha anns an nòs phrìomhadail agaibh . . . ge b’e nòs a tha sin. Innis dhomh air an rathad.” Thòisich Gogull a’ teàrnadh sìos bhon luing aige.
“Cha tèid mi dhachaigh.” Thàinig greann air an nighinn agus phaisg i a gàirdeanan gu daingeann air a broilleach. “Is beag orm iad.”
“Ah . . . trioblaidean leis an teaghlach. Tha mi a’ tuigsinn sin.” Choimhead e air an nighinn. Dhèanadh i fhèin deagh ghreim bìdh, bu dòcha. Bhiodh feòil gu leòr air a cnàmhan, ach an dèanadh e a’ chùis oirre gun arm? Bhiodh i sligheach air a casan anns a’ ghainmhich ghràineil seo. Bha e doirbh gu leòr do Ghogull fiù ’s coiseachd air an stuth.
“Bha mi ag iarraidh cù air son na Nollaige ach thuirt m’ antaidh gum biodh e làn gaoisid ’s nach faighinn fear.” Choimhead Maiseag sìos agus thòisich i toll anns a’ ghainmhich le a cas. “Thuirt i gun dèanadh cù sgrios air an taigh. Thuirt mise nach dèanadh, ach ’n uair sin, thòisich mo chousin rànaich, agus thuirt mo mhàthair gun do mhill mi dìnnear na Nollaige. Thuirt m’ antaidh, ‘Thalla a-mach dhan t-sitig,’ agus sin na rinn mi, agus cha tèid mi air ais.”
Dìnnear, smaoinich Gogull, agus dh’imlich e a bhilean le a theanga chaoil chòrcair. Cha robh fios fon ghrèin aige dè bh’ ann an “cù” no “dìnnear na Nollaige” ach bha an t-acras ga reubadh ’na dhà leth.
“Abair eucoir!” ars esan ann an guth a bha tòcail le diomb. Chrath e dà ghreimiche os a chionn. “Cha chuala mi sgeulachd cho tiamhaidh a-riamh. Ach èist – tha fuasgladh agam dhut. Nach e cù a th’ annam! Cù acrasach, tuigidh tu. Thoir dhachaigh mi agus togaidh sinn glainne do cheartas le chèile.”
“Cù?” Thionndaidh Maiseag a ceann agus choimhead i air Gogull air fiaradh. “Chan eil thu col’ach ri cù.”
“Ach se sin an rud as fheàrr umam. Se cù sònraichte a th’ annam, gun ghaoisid orm idir. Bidh d’ antaidh air a dòigh nuair a chì i mi.”
“Ach an dèan thu cleasan? An cluich thu ‘feids’?”
“Cleasan? B’ eòlach mi iomadh cleas ri mo latha. Ach tha mi fann is sgìth an-dràsta. A Mhaiseag chòir, nach toir thu biadh don chù agad?”
Shoilleirich aodann Maiseig. “OK, thig an taobh seo.” Rug i air greimiche Ghoguill agus thug i tarraing dha.
“Glè mhath,” arsa Gogull agus e a’ coiseachd ri a taobh. “Nis, innis dhomh mun antaidh agad. Tè òg a th’ innt’, an i?”
Stad Maiseag agus rinn i lachan-gàire. “Gugaidh, tha thusa làn mablais . . . air son cù. Thugainn.” Thug i tarraing eile dha agus lean iad orra. Rinn iad an t-slighe aca air falbh bhon luing aig Gogull, suas an tràigh, agus a dh’ionnsaigh an taigh aig Maiseag, làmh air greimiche.
• Sann á Seattle a tha Tim Armstrong, 46. Chaidh oideachadh mar bhitheòlaiche, agus bha e ’na bhall den chòmhlan punc Ghàidhlig Mill a h-Uile Rud. Ann an 2009 fhuair e PhD ann an soiseochànanas bho Shabhal Mór Ostaig agus Oilthigh Obar Dheathain le tràchdas anns a’ Ghàidhlig; a-nise tha e ’na rannsaiche aig SMO. Choisinn an nobhail aige Air Cuan Dubh Drilseach duais a’ “chiad leabhar as fheàrr” o Chomann Crann na h-Alba. Tha e a’ sgrìobhadh nobhail do dh’inbhich òga a-nis, Feur Buidhe an t-Samhraidh, a théid fhoillseachadh tràth an-athbhliadhna le Sandstone Press.


text:
- TIOTAL
- A' cleachdadh Cas-chrom anns an Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_216
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13002
- KEYWORDS
- innealan
croitearachd
crann
Bha a' chas-chrom gu math freagarrach airson na Gaidhealtachd air sgàth an talaimh bhriste agus na creagan a bh' ann. 'S e pìos fiodha, mu 6 troighean a dh'fhaid, a bha crom aig a' bhonn a bh' ann an cas-chrom. Bha ceann rèidh fiodha oirre, agus pìos de dh'iarann biorach air an taobh airson gearradh. Bha pìos fiodha a' tighinn bhon chois air an làimh dheis. Bha seo a' ciallachadh gum b' urrainn dhan duine a bha ag obair, a chas a chleachdadh gus an t-inneal a chur dhan talamh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Seumas Greumach, Marcais Mhontròis
- EXTERNAL ID
- QZP40_39_P048
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1640an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30759
- KEYWORDS
- Loch Abar
Marcais Mhontròis
Na Cùmhnantaich
Teàrlach I
Teàrlach II
Eaglais an Naoimh Giles
Batail Fhiliopfaich
batailean
Bha Seumas Greumach, Marcais Mhontròis (1612-50) a' toirt taic do na Cùmhnantaich an toiseach. Ach ann an 1641 dh'atharraich e a thaic do Theàrlach I. Bha e air ceann feachd de Ghàidheil a chaidh a shabaid an aghaidh feachdan nan Cùmhnantaich ann an 1644-45. Chaidh a' chùis a dhèanamh air aig Blàr Fhiliopfaich ann an 1645 agus theich e don Roinn Eòrpa. Nuair a thill e bha e air ceann feachd a bha a' toirt taic do Theàrlach II. Chaidh a' chùis a dhèanamh air a-rithist agus chuir Riaghaltas na h-Alba gu bàs e ann an 1650. Chaidh a dhusd a thìodhlaigeadh ann an eaglais an Naoimh Giles ann an Dùn Eideann ann an 1661.
Thàinig an dealbh seo à 'Loyal Lochaber. Historical Genealogical and Traditionary' le W Drummond Norie, Glaschu, 1898


text:
- TIOTAL
- Croitear is Iasgair san Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP99_97193_09_08
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38937
- KEYWORDS
- uidheaman
daoine
fireannach
aodach
èideadh
obair
balla
'S ann on chruinneachadh aig an neach-eachdraidh is an neach-dualchais, Iseabail F. Ghrannd, a thàinig an dealbh seo air a bheil an tiotal 'A Skye Crofter Fisherman'. San leabhar 'Highland Folk Ways', tha I F Ghrannd ag innse mu dhòigh-beatha dhaoine air a' Ghàidhealtachd.
Bhiodh croitear ag obrachadh croit, pìos beag talmhainn air an cuireadh e bàrr, leithid coirce is buntàta, agus far an cumadh e crodh is caoraich. Bhiodh croitearan glè thric a' dèanamh obair eile cuideachd, leithid iasgach, gus barrachd cosnaidh a dhèanamh
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library