text:
Episodes
All »
You are up to date!
-
8 episodes8 episodes
-
October 2, 2010Tha cogadh air a bhi na phàirt do bheatha nan Gàidheal agus cliù aig na Gàidheal mar shaighdearan aig muir is air tir. Tha am prògram seo a' rannsachadh cogadh mar chuspair òrain nan Gàidheal aig am nuair a bha a' rìoghachd a' comharrachadh gu ro 60 bliadhna bho thànaig an darna cogadh gu ceann. The series exploring the music of the Gael concludes with a special edition to mark the 60th anniversary of the end of the Second World War. The experience of the Gael as soldier at home and abroad is a common theme in the work of the bards and Calum MacDonald explores their stories in song. Performers include Julie Fowlis.Season Finale
October 2, 2010Season FinaleTha cogadh air a bhi na phàirt do bheatha nan Gàidheal agus cliù aig na Gàidheal mar shaighdearan aig muir is air tir. Tha am prògram seo a' rannsachadh cogadh mar chuspair òrain nan Gàidheal aig am nuair a bha a' rìoghachd a' comharrachadh gu ro 60 bliadhna bho thànaig an darna cogadh gu ceann. The series exploring the music of the Gael concludes with a special edition to mark the 60th anniversary of the end of the Second World War. The experience of the Gael as soldier at home and abroad is a common theme in the work of the bards and Calum MacDonald explores their stories in song. Performers include Julie Fowlis.No links available
-
September 25, 2010Tha gach taobh de bheatha an duine ri fhaighinn ann an òrain nan Gàidheal agus thar na linntean tha poilitigs an am ri lorg unnta. Bho Blàr Chulodair gu strì an fhearainn bha sùil nam bàrd oirre uile. Tha Donaidh Murdo MacLeòid, Cathy Anna Nic a Phì agus Anna Nic na Ceàrdaich a' seinn. Music series which explores the place of song in the world of the Gael, and the intrinsic link between song, language, landscape and people. A look at some of the many songs that have political themes. Featuring new performances from Donnie Murdo MacLeod, Cathy Ann MacPhee, and Anne Sinclair.
September 25, 2010Tha gach taobh de bheatha an duine ri fhaighinn ann an òrain nan Gàidheal agus thar na linntean tha poilitigs an am ri lorg unnta. Bho Blàr Chulodair gu strì an fhearainn bha sùil nam bàrd oirre uile. Tha Donaidh Murdo MacLeòid, Cathy Anna Nic a Phì agus Anna Nic na Ceàrdaich a' seinn. Music series which explores the place of song in the world of the Gael, and the intrinsic link between song, language, landscape and people. A look at some of the many songs that have political themes. Featuring new performances from Donnie Murdo MacLeod, Cathy Ann MacPhee, and Anne Sinclair.No links available
-
September 18, 2010Music series which explores the place of song in the world of the Gael, and the intrinsic link between song, language, landscape and people.
September 18, 2010Music series which explores the place of song in the world of the Gael, and the intrinsic link between song, language, landscape and people.No links available
-
September 11, 2010Tha creideamh air a bhi dlùth do bheatha nan Gàidheal ann an difir chumaidhean thar iomadh ginealach. Agus tha samhla air a sin ri fhaicinn anns na laoidhean agus na dàn spioradail a tha a' nochdadh sa chanan. A-measg na seinneadairean tha Art MacCarmaig agus Catrìona Garbutt. Ag aithris tha Calum Dòmhnallach. The place of faith and spirituality in daily life and how that is reflected in the musical tradition of the Gael is the subject of this programme. Calum MacDonald explores the hymns and spiritual songs and amongst the performers are Arthur Cormack and Catrìona Garbutt.
September 11, 2010Tha creideamh air a bhi dlùth do bheatha nan Gàidheal ann an difir chumaidhean thar iomadh ginealach. Agus tha samhla air a sin ri fhaicinn anns na laoidhean agus na dàn spioradail a tha a' nochdadh sa chanan. A-measg na seinneadairean tha Art MacCarmaig agus Catrìona Garbutt. Ag aithris tha Calum Dòmhnallach. The place of faith and spirituality in daily life and how that is reflected in the musical tradition of the Gael is the subject of this programme. Calum MacDonald explores the hymns and spiritual songs and amongst the performers are Arthur Cormack and Catrìona Garbutt.No links available
-
September 4, 2010Mar a tha obair mar phàirt bunaiteach de bheatha an duine , tha òrain airson spiorad a' luchd-obrach a thogail aig cridhe ar ciùil. A-measg a luchd - ciùil a tha seinn is a' cluich tha Ailean Dòmhnallach, Màiri NicaGhobhainn agus Rona Lightfoot. Continuing the series which looks at the place of song in the world of the Gael. Songs to lift the spirit and to lighten the burden of work are a common feature across cultures, not least that of the Gaels. Amongst those singing while they work are Rona Lightfoot, Allan MacDonald, and Mairi Smith.
September 4, 2010Mar a tha obair mar phàirt bunaiteach de bheatha an duine , tha òrain airson spiorad a' luchd-obrach a thogail aig cridhe ar ciùil. A-measg a luchd - ciùil a tha seinn is a' cluich tha Ailean Dòmhnallach, Màiri NicaGhobhainn agus Rona Lightfoot. Continuing the series which looks at the place of song in the world of the Gael. Songs to lift the spirit and to lighten the burden of work are a common feature across cultures, not least that of the Gaels. Amongst those singing while they work are Rona Lightfoot, Allan MacDonald, and Mairi Smith.No links available
-
August 28, 2010Music series which explores the place of song in the world of the Gael, and the intrinsic link between song, language, landscape and people. Looking at the many ways that aebhachas (humour) appears in Gaelic song. Featuring performances from Rona Lightfoot, Donnie MacLeod and classic audio archive from Kenna Campbell, John 'Hoddan' MacDonald and Donald Joseph MacKinnon.
August 28, 2010Music series which explores the place of song in the world of the Gael, and the intrinsic link between song, language, landscape and people. Looking at the many ways that aebhachas (humour) appears in Gaelic song. Featuring performances from Rona Lightfoot, Donnie MacLeod and classic audio archive from Kenna Campbell, John 'Hoddan' MacDonald and Donald Joseph MacKinnon.No links available
-
August 21, 2010Leis mar a bha e mar chleachdadh do na Gaidheal a bhi siubhal ge bith an ann len toil neo ri linn is nach ro roghainn aca tha gaol dutcha mar chuspair a' nochdadh gu tric is minic anns na h-òrain Ghaidhlig. Tha Ruaraidh Macilleathain agus Mark Wringe a' meorachadh air na briathran agus na sgeulachdan air an culaibh . A-measg na tha ga seinn tha Calum Ailig Mac a' Mhaoilein, Seumas Greumach, Cairistiona Primrose agus Mairead Stiubhart. Whether by choice or necessity, for many Gaels, taking leave of their homeland has been a fact of life down through the generations. Distance probably does make the heart grow fonder if the canon of Gaelic song is anything to go by and this programme explores how the songwriters expressed their 'longing for home'. The singers include Calum Alex MacMillan, James Graham, Christine Primrose and Margaret Stewart.
August 21, 2010Leis mar a bha e mar chleachdadh do na Gaidheal a bhi siubhal ge bith an ann len toil neo ri linn is nach ro roghainn aca tha gaol dutcha mar chuspair a' nochdadh gu tric is minic anns na h-òrain Ghaidhlig. Tha Ruaraidh Macilleathain agus Mark Wringe a' meorachadh air na briathran agus na sgeulachdan air an culaibh . A-measg na tha ga seinn tha Calum Ailig Mac a' Mhaoilein, Seumas Greumach, Cairistiona Primrose agus Mairead Stiubhart. Whether by choice or necessity, for many Gaels, taking leave of their homeland has been a fact of life down through the generations. Distance probably does make the heart grow fonder if the canon of Gaelic song is anything to go by and this programme explores how the songwriters expressed their 'longing for home'. The singers include Calum Alex MacMillan, James Graham, Christine Primrose and Margaret Stewart.No links available
-
August 14, 2010Tha gach earrann do bheatha an duine air spiorad a bhàrdachd a dhùsgadh anns na Gàidheal. A' toirt gu buil òrain a th'air a bhi air bilean nan Gàidheal tro nan ginealachan agus gach ginealach a' cruthachadh an cuid fhein. Tha an gaol mar chuspair iomadach òran agus tha na seinneadairean Jenna Chuimineach, Màiri Anna NicUalraig, Mairead NicGillFhaoilein agus Raonaid Walker ga seinn. Tha haunting melodies of Gaelic song are widely known but what has been and is the role of song in the life of the Gael? This series explores the genre through the prism of different themes, beginning with love. The singers include Jenna Cumming, Mary Ann Kennedy, Mairead MacLellan and Rachel Walker.Series Premiere
August 14, 2010Series PremiereTha gach earrann do bheatha an duine air spiorad a bhàrdachd a dhùsgadh anns na Gàidheal. A' toirt gu buil òrain a th'air a bhi air bilean nan Gàidheal tro nan ginealachan agus gach ginealach a' cruthachadh an cuid fhein. Tha an gaol mar chuspair iomadach òran agus tha na seinneadairean Jenna Chuimineach, Màiri Anna NicUalraig, Mairead NicGillFhaoilein agus Raonaid Walker ga seinn. Tha haunting melodies of Gaelic song are widely known but what has been and is the role of song in the life of the Gael? This series explores the genre through the prism of different themes, beginning with love. The singers include Jenna Cumming, Mary Ann Kennedy, Mairead MacLellan and Rachel Walker.No links available
-
With SideReel you can...
Track your favorite shows
Choose from 21,000 shows
Earn badges for watching


c: text/html

text:
An Òlaind
Gu math tric canar an Òlaind[1][2][3][4][5] neo An Olaind[6][7] seach na Tìrean Ìsle ris. Gu h-àraidh anns a’ Bheurla agus ann am Fraingis, eadhan ann an Duitsis fhèin, cleachdar an t-ainm "An Òlaind" airson na dùthcha gu lèir. Ach chan iad ach pàirt de na Tìrean Ìsle.
'S e ceàrn a tha anns an Òlaind, suidhichte ann an taobh siar na dùthcha. Tha dà sgìre ann: Noord-Holland (Òlaind a Tuath) agus Zuid-Holland (Òlaind a Deas) le 6.1 millean luchd-còmhnaidh gu lèir.
B’ e dùthaich a bh' ann leis fhèin aig àm Impireachd nan Ròmanach. Chaidh ceàrn na h-Òlaind a stèidheachadh ann an 1840.
Tha bailtean mòra mar Amsterdam, Den Haag agus Rotterdam suidhichte anns an sgìre seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse, duilleag 266
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Eaglais Abaid Chille Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0023
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31906
- KEYWORDS
- cairtean
dùin
abaidean
eaglaisean, sgoiltean
Tha a' chairt seo a' sealltainn eaglais na h-Abaid an Cille Chuimein.
Cheannaich an 14mh Morair MacShimidh an gearastan an Cille Chuimein on riaghaltas ann an 1867, 's e an dùil a cleachdadh mar loidse-sheilg. Leigeadh a-mach na togalaichean air mhàl dha na manaich Bhenedictineach anns na 1870an, agus dh'atharraich iadsan iad gus abaid, sgoil agus manachainn a dhèanamh. Chaidh na togalaichean ath-thogail agus an leudachadh a rèir dealbhachadh le Joseph Hansom (a thug ainm do charbadan Hansom), agus chaidh togalaichean eile a chur riutha le Peter Paul Pugin, Reginald Fairlie, Charles Gray agus William Watt Allan


text:
- TIOTAL
- Sgioba rugbaidh as sine seachd-gach-taobh Àrd-sgoil Allt a' Mhuilinn
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON3_003_004
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30299
- KEYWORDS
- sgoilearan
clann-sgoile
àrd-sgoiltean
sgiobaidhean rugbaidh
Allt a' Mhuilinn
San dealbh seo chithear an sgioba rugbaidh as sine an Àrd-sgoil Allt a' Mhuilinn, bliadhna na sgoile 1968-69. 'S e a' Chuach Cupan Bon-Accord, air a thoirt seachad don fheadhainn a choisinn na puingean a bu motha san lìog. Nan seasamh clì gu deas, sa chùl, tha Teàrlach Foirbeis, gun aithne, Iain Aird, Seoc Gilham, Keith Poole, Teàrlach Sutharlanach, Raibeart Brus is Mìcheal Tuach. Nan seasamh clì gu deas, san aghaidh, tha Sheumais Gòrdan, Calum Pringle, Ailean Mac an Tòisich, Seumas Olsen, Iain MacÌomhair, gun aithne, is Seumas Grannd.
'S e 'Millburn Junior Secondary School' an t-ainm a bh' air an sgoil nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1961, an t-ainm a' tighinn o Allt a' Mhuilinn a bha ri a taobh. B' ann an 1967 a thàinig an t-ainm 'Acadamaidh' air an sgoil, an dèidh dha h-ainm atharrachadh grunn tursan san eadar-ama. Ann an 1979, nuair a dhùin seann togalaichean Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis sìos sa Chrùn, thòisich Acadamaidh Allt a' Mhuilinn a' gabhail clasaichean suas dhan t-siathamh bliadhna, agus 's ann mar sin a tha i chun an latha an-diugh.
An-diugh tha barrachd air 1000 sgoilear air a' chlàr aig Acadamaidh Allt a' Mhuilinn agus tha cliù aice air feadh Alba air cho math 's a tha foghlam àrd-ìre innte. Chaidh sgoil ùr fhosgladh air 3mh den t-Samhain 2008 is chaidh a thogail air raon-chluich na seann sgoile.


text:
- TIOTAL
- Faidhir aig Ceann Loch Chille Chiarain
- EXTERNAL ID
- QZP27_00_00_00
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30579
- KEYWORDS
- cur-seachdan
spòrs
fèill
Pàirce Cheann Loch
Faidhir a thàinig dhan a' bhaile 's dòcha aig Pàirc Cheann Loch ann an Ceann Loch Chille Chiarain. Am meadhan na deilbh tha clann a tha air greallag air cumadh bàta. Bha am faidhir na tharraing mòr dhan chloinn le cur-seachadan mar 'timcheallain smùide', 'Kennedy's Boxing Booth' agus inneal 'Test Your Strength'
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Taobh a-muigh Taigh-solais an Rubha Rèidh
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_673
- ÀITE
- Loch Iùbh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5940
- KEYWORDS
- taighean-solais
taighean-soluis
taigh-sholas
Sealladh a' coimhead dhan iar a-mach gu muir o Thaigh-solais an Rubha Rèidh, a tha aig fosgladh Loch Iùbh, faisg air Geàrrloch.
Chaidh an taigh-solais a thogail fo stiùireadh Ailein A. Stevenson agus dh'fhosgail e an toiseach air a' 15mh Faoilleach 1912. Chaidh inneal-rabhaidh ceò a chur ann an 1912 agus chaidh a tharraing às, mu dheireadh, san t-Sultain 1980. Tha an dùdan-ceò agus inneal a' chloc, agus cuideachd a' ghlainne mhòr agus uidheam an t-solais, an-diugh air an cumail aig Taigh-tasgaidh Dualchais Gheàrrloch a tha faisg air làimh.
Ann an 1944, bha dithis de luchd-an-t-solais an sàs a' sàbhaladh 15 a mhair bhon t-soitheach 'William H Welch', soitheach 'Liberty' Ameireaganach. Bha stoirm mhòr ann agus cha do lorg am bàta fosgladh Loch Iùbh, ach chaidh a grunnachadh aig a' Bhàgh Dhubh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
- TIOTAL
- Litir gu Louis Albert Necker, duilleag 5
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_D_II_02B
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 1856
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5689
- KEYWORDS
- litrichean
creag-eòlas
creag-eòlaichean
an t-Eilean Sgitheanach
cànain
Chaidh an litir seo ann am Fraingis a sgrìobhadh gu 'Mon cher cousin' air 12 Cèitean, bho Chateau de la Berge. 'S dòcha gu bheil i a' buntainn ri Loius Albert Necker, clach-eòlaiche Eilbheiseach a bha na oileanach aig Oilthigh Dhùn Èideann 's a dh'fhoillsich obair an dèidh sin air clach-eòlas tìr-mòr na h-Alba agus Innse Gall. Airson nam fichead bliadhna mu dheireadh de bheatha rinn e a dhachaigh ann am Port Rìgh. Chaochail e ann an 1861 aig aois trì fichead bliadhna 's a còig deug, agus chaidh a thiodhlacadh ann an cladh eaglais Phort Rìgh.
Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhuineadh Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
- TIOTAL
- Sula-Bheinn agus Canasp bho Loch Suaralain, Loch an Inbhir
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3754
- ÀITE
- Loch an Inbhir
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Libraries
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35590
- KEYWORDS
- beanntan
lochan
'S e beinn ann am fìor cheann an iar-thuath na h-Alba a th' ann an Canasp. Tha i suidhichte ann am paraiste Asainte 25 cilemeatair gu tuath air Ulapul. Tha Canasp a' ruighinn àirde 2779 troigh agus tha inbhe Corbett agus Marilyn aice. Tha ainm na beinne a' tighinn bhon t-seann chànan Lochlannach a' ciallachadh "Beinn Bhàn".
'S i Sula-Bheinn aon de na beanntan as sònraichte ann an Alba. Suidhichte ann an ceàrnaidh iomallach ann am fìor cheann an iar-thuath Chataibh, tha i ag èirigh cha mhòr dìreach à fàsach de mhòinteach, de bhoglaichan agus de lochain ris an canar Inbhir Pollaidh.
Tha a' bheinn a' cruthachadh druim le leòidean casa mu 2 chileameatair a dh'fhad. 'S e an Caisteal Liath a tha air an àite as àirde aig ceann an iar-thuath an droma seo.
Tha dà mhullach eile ann: tha Meall Meadhanach ann an teis meadhan an droma aig 723m de dh'àirde, agus tha Meall Beag aig ceann an ear-dheas an droma.


text:
5 an Giblean
'S e 5 an Giblean an 95mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (96mh ann am bliadhna-leum). Tha 270 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1568 - Maffeo Barberini (Pàpa Urbain VIII), ann am Firenze. Pàp bho 1623 gu ruige 1644.
- 1950 - Agnetha Fältskog, ann an Jönköping. Ceòladair às an t-Suain.
- 1976 - Henrik Stenson, cluicheadair goilf à Gothenburg, an t-Suain.
- 1989 - Rory McIlroy ann an Ard Mhic Nasca, ann an Contae an Dúin, Èirinn a Tuath. Cluicheadair goilf.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2008 - Charlton Heston, actair Aimeireaganach


text:
Tha mi air a bhith a’ leughadh Colbh Aon sa Phress & Journal. An t-seachdain seo ’s e Aonghas a bha a’ sgrìobhadh. Bha e a-mach air ‘Gàidhlig, an eaglais agus ‘ur beatha.’ Chan ann gu tric a bhios mise a’ dol leis a chuid beachdan ach tha deagh stoidhle sgrìobhaidh aige a tha a’ còrdadh rium gu mòr agus bidh mise a’ toirt sùil air a chuid obrach a h-uile turas a nochdas i. An t-seachdain seo , leugh mi dà bheachd aige a chuir mi beagan sìos nam inntinn. Seo iad:
‘Tha suideachadh na Gàidhlig mar a stuth a bha ‘s na bùitean ro àm na Nollaig. Bucais mhòra, dathan brèagha, agus gleans as a h-uile càil, agus na lionadh gucan uighe ‘n uair a bheireadh tu h-ùile càil a tha sin air falbh.’
‘Agus tha sin ann a seo aig toiseach bliadhn’ ùr eile, le polaisdhean gus ‘ur tiodhlaigeadh agus a’ Ghàidhlig a’ bàsachadh ma’r casan’.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Toruń
S' e baile mòr ann am meadhan na Pòlainn a tha ann an Toruń (IPA: ˈtɔruɲ, Gearmailtis: Thorn, Liotuànais: Torunė, Latbhais: Toruņa, Laideann: Thorunium). Tha e suidhichte aig 68m os cionn ìre na mara,[1] dìreach ri taobh Bydgoszcz, air an abhainn Vistula,[2] anns an roinn Kujawsko-pomorskie. Ann an 2010 bha 205,312 duine a' fuireach ann. Tha Toruń 335km air falbh bho Lublin, 340km bho Kraków, 147km bho Gdańsk agus 184km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] ‘S e an 16mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4] A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1233[5] ri linn nam Piast agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1945.[6]


text:
- TIOTAL
- HR 96 'Strathcarron' faisg air Inbhir Theòrsa, An Dàmhair 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_365
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- 11 An Dàmhair 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24831
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an clas 'Strath' de locomotaibhean 4-4-0 luchd-siubhail a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Nelson Reid & Co. à Glaschu ann an 1892. Chaidh an togail a rèir dealbhachadh Daibhidh Jones, àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh, agus bha iad coltach nan dealbhachadh ri a locomotaibhean eile ach gun robh goileadairean na bu mhotha aca. Bha an dusan locomotaibh air an àireamhachadh 89 gu 100 agus ghluais sia dhiubh gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 95 'Strathcarron' faisg air Inbhir Theòrsa san Dàmhair 1923. Chaidh a h-ath-àireamhachadh dà uair le Rèile na Gàidhealtachd: gu 95A sa Ghiblean 1919 agus air ais gu 95 san t-Sultain an aon bhliadhna. Ghluais i gu LMS agus chaidh a h-àireamhachadh 14274 leis a' chompanaidh ùr. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1930


text:
Tobar Mhoire
'S e am prìomh-bhaile Muile a tha ann an Tobar Mhoire.[1]
Tha e ainmeil airson na taighean dathte aige, agus mar suidheachadh "Balamory".
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bobby MacLeod, cluicheadair a' bhocsa Albannach
Tuilleadh leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacPhàrlain, Iain. 'Fàs Suas ann an Tobar Mhoire' ann an MacNeill, Mòrag & Kenneth Lindsay (deas.). 2010. Mas Math Mo Chuimhne Clì Gàidhlig, d.18-20. ISBN: 978-0955-163029. (Sgeul pearsanta air Tobar Mhoire tro shùilean phàiste aig toiseach an Dàrna Chogaidh)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba Bailtean le T- (duilleag sàbhailte aig Archive.org 27 Dàmhair 2015)


text:
- TIOTAL
- Caisteal Ghrannd, Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_061
- ÀITE
- Caisteal Ghrannd
- SGÌRE
- Crombail
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23315
- KEYWORDS
- togalach
togalaichean
ailtireachd
Tha Caisteal Ghrannd 2.3 km ear-thuath air Baile nan Granndach.
Tha a' chiad iomradh sgrìobhte air tùr a bhith ann an seo ann an 1536. Aig an àm seo bha an togalach agus am fearann timcheall air le Donnchadh le Gaunte à Fruychy, a fhuair sealbh orra mu 1450.
Thug Sir Ludovic Grannd 'Caisteal Ghrannd' air an togalach ann an 1694, agus chaidh a leasachadh aig amannan eadar-dhealaichte thairis air an 17mh linn agus tràth san 18mh linn. Chaidh Caisteal Ghrannd ath-dhealbhachadh agus a leudachadh gu mòr anns na 1750an leis an ailtire Albannach Iain Adam, agus b' e Adam a dhealbhaich an aghaidh chruaidh air taobh tuath an togalaich.
Thàinig Iain Adam (1721-1792) bho theaghlach ailtirean ainmeil. Dhealbhaich athair, Uilleam Adam, Taigh Hopetoun faisg air Dùn Èideann, agus dhealbhaich a bhràthair, Raibeart Adam, Ceàrnag Teàrlaig ann an Dùn Èideann agus Caisteal Culzean ann an Siorrachd Air.
An-dràsta tha Caisteal Ghrannd falamh agus feumach air càradh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Mustafa Kemal Atatürk
B' e ceann-suidhe na Tuirce a bha ann am Mustafa Kemal Atatürk (19 an Cèitean 1881 - 10 an t-Samhain 1938).
Stèidhich e Poblachd na Tuirce agus b' e a' chiad ceann-suidhe a bh' ann.
Rugadh Atatürk anns a' bhaile Ottoman Salonika (Turcais: Selânik), ris an canar Thessaloniki, a' Ghrèig san latha an-diugh. B' iad a phàrantan Ali Rıza Efendi agus Zübeyde Hanım agus rugadh e leis an ainm Ali Rıza oğlu Mustafa. Chaidh a sloinneadh, Atatürk (a' ciallachadh "Athair nan Turcach"), a thoirt dha ann an 1934 leis a' Phàrlamaid Turcach agus chaidh a chasg do dhuine sam bith eile.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Kemal Anzac. 1998. Memories of Atatürk. Revolution Bookstore. d. 54. ISBN: 975-10-1392-5.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Nis mar a chithear e bho thaobh thall na h-aibhne aig Rathad an Easbuig
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_076
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1910an; 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11107
- KEYWORDS
- Caisteal Inbhir Nis
Caisteal Inbhir Nis mar a chithear e bho thaobh thall na h-aibhne aig Rathad an Easbuig. Thogadh na togalaichean cloich-gainmhich a chithear an-diugh ann an 1833-36 a rèir plana le Uilleam Burn à Dun Eideann, ach bha togalaichean làidir air an làrach bho chionn cho fada air ais ri na 1100an. An-diugh tha an caisteal na ionad-chlèireachd agus na thaigh-cùrtach.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
26 an Cèitean
'S e 26 an Cèitean an 146mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (147mh ann am bliadhna-leum). Tha 219 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1538 - Chaidh Jean Calvin a dh'fhuadachadh à Genève.
- 1918 - Fhuair A' Chairtbheil a chuid neo-eisimeileachd bhon Ruis.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1907 - John Wayne, actair Aimeireaganach.
- 1966 - Seòna Robasdan, neach-poileataigs Albannach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1976 - Martin Heidegger, ann am Freiburg im Breisgau. Sgrìobhadair agus feallsanaiche às a' Ghearmailt.
- 1985 - Magne Oftedal, ann an Oslo. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
Là na plèanaichean-pàipear anns na Stàitean Aonaichte


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Castle' neo-aithnichte a bha le HR roimhe a' fàgail Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_352
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28361
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Locomotaibh clas 'Castle' neo-aithnichte a bha le Rèile na Gàidhealtachd roimhe a' fàgail Inbhir Nis air trèana a' dol gu deas.
Chaidh a' chiad dreach de locomotaibhean luath luchd-siubhail clas 'Castle' aig Rèile na Gàidhealtachd a thoirt a-steach le Pàdraig Druiminn ann an 1900. Chaidh a' chiad sia (àir 140 gu 145) a thogail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear iad san Ògmhios a' bhliadhna sin. Fhuairear ceithir eile ((àir 146 gu 149), a chaidh a thogail le Dübs ann an Glaschu san Iuchar 1902 agus chaidh dhà eile (àir 30 agus 35) a thogail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1910 agus 1911. Chaidh iad uile gu sealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite ann an 1948.
Chaidh an dàrna baidse de cheithir de dh'einnseanan clas 'Castle' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd rè ùine Frederick Mac a' Ghobhainn mar stiùireadair nan locomotaibhean. Chaidh an togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn agus fhuairear iad ann an 1913. Àireamhaichte 26, 27, 28 agus 43 bha beagan atharrachaidhean orra bhon bhaidse roimhe. Nam measg sin bha bufairean na b' fhaide, cuachan-mullaich na bu mhotha agus leudachadh air na bogsaichean-toitee. Chaidh iad uile do shealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite.
Chaidh an treas baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhaill clas 'Castle' a thoirt a-steach le Rèile na Gàidhealtachd san earrach 1917. Chaidh trì einnseanan a thogail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn. Àireamhaichte 50, 58 agus 59, bha iad diofraichte bho na baidsichean roimhe oir bha cuibhlichean dràibhidh na bu motha annta, goileadairean beagan na b' fhaide agus einnseanan frithealaidh le sia cuibhlichean. Chaidh iad uile do shealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite.


text:
Inneal-bualaidh
Is e uidheam airson sìol a bhualadh a-mach à diasan arbhair a tha ann an inneal-bualaidh. Chaidh an t-inneal-bualaidh a dhealbhadh le innleadair Albannach do 'm b' ainm Anndra Meikle mun bhliadhna 1784.
- Bha tuathanaich 's a' Ghàidhealtachd a' cleachdadh innealan-bualaidh roimhe 1885.
- Tha sgeul mu dheidhinn inneal-bualaidh air a' Ghàidhealtachd (Siorrachd Pheairt) anns an iris Ghàidhlig de sgeul-bheatha Aonghais Bhig MhicGilleEathain (tar-sgrìobhta le Fear Chanaigh, 1965).
- Bho na 1850an bha innealan-bualaidh iomanaichte far feàrsaid de inneal-siubhail tro bhonn-iomain.
- Nas anamoch chaidh an iomain far roth mòr innealan-slaodaidh agus nas anamoch a-rithist far feàrsaid cumhachd a-mach de tractaraibh.
- Chaidh iad a-mach a chleachdadh ann am Breatuinn 's na 1950an, nuair a fhàs innealan-fogharaidh pailt.
- Tha croitearan ann an Uibhist fhathast a' cleachdadh inneal-bualaidh airson bualadh arbhair sinnsearachd.


text:
- TIOTAL
- Aithisg air na taighean-aoidheachd, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_22_MEP4554_2_1
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- DEIT
- 1 An Dàmhair 1810
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2606
- KEYWORDS
- taighean-aoigheachd
taighean-òsta
talamh
oighreachdan
stàbaill
an t-Eilean Sgitheanach
togalaichean
Seo aithisg a chaidh a dhèanamh do Thriath Chlann Dòmhnaill a thaobh nan taighean-aoigheachd air an oighreachd aige.
'S e dròbhairean chruidh as trice a tha a' cleachdadh an taigh-aoigheachd ann an Caol Reatha, tha an togalach ann an deagh òrdugh ach nach eil stàball ann. Bhathas air aontachadh roimhe seo nach deigheadh stàball a thogail gus an tigeadh prìs an fhiodh a-nuas ach cha robh e goireasach do luchd-siubhail no don fhear a bha a' cumail an taigh-aoigheachd. Aig an àm bhathas a' cumail nam beathaichean ann an rùm nach robhas air a chrìochnachadh, a bhathas an dùil a bhiodh na chidsin. Bha seo a' fàgail an taighe salach.
Bha na coimiseanairean aig Triath Chlann Dòmhnaill air iarraidh gun deigheadh taigh a thogail ann an Steiseal, air taobh an ear Throndairis agus chan fhaodaist barrachd air £200 a chosg air. Bha gealltanas air talamh an cois an taighe nan deigheadh feum a thoirt às.
Chaidh a ràdh nuair a bhith 'còmhraidhean' a' Chaoil seachad gum feumar taigh-aoigheachd a thogail ann agus fear eile ann an Aird a' Bhàsair.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
GED a tha cus de phrògraman air an ath-aithris air BBC Alba, le cion maoineachais, tha a’ mhòrchuid de na tha ri fhaicinn brìoghmhor, ciallach agus nas fheàrr na an smodal a chithear gu tric air a’ chòrr.
An dèidh còig bliadhna tha àireamhan luchd amhairc a’ dol an àird agus a-nis tha na mìltean ga choimhead air iPad agus air uidheaman didseatach eile.
Gun teagamh tha beàrnan ann, oir chan eil dràma neo comadaidh ann fhathast, agus tha e cosgail dealbh-chluich a chur air an èadhar. A bharrachd air a-sin chan eil mòran ann do dheugairean, ged a tha Rapal tarraingeach don fheadhainn as sine. Tha fèill mhòr air, agus tha am prògram Gleusda feumail dhaibhsan a tha nas òige.
Nach math gu bheil feadhainn den luchd-aithris a-nis a’ craoladh ann am Beurla air na prògraman naidheachd aig a’ BhBC. Bidh dà chaileag bhòidheach, Ciorstaidh NicDhòmhnaill agus Sarah Cruickshank, air a bheil sinn eòlach, ag innse dhuinn gu pongail ’s gu siùbhlach air BBC1 gu dè an t-sìde a tha romhainn. Agus tha luchd-naidheachd tàlantach mar Alasdair Friseal agus Niall O’Gallacher a’ craoladh anns an dà chànain.
’S gu dè mu Andreas Wolff, a tha ioma-chànanach? Ged as ann á Berlin a tha e, dh’ionnsaich e Gàidhlig ’s tha e a’ còmhnaidh sa Chonghail. Choisinn e Bonn Òir Tìm an Òbain aig a’ Mhòd ann an 2012 agus bidh e gu tric ag aithris air BBC Alba agus air BBC1. Fhuair e duais air son craoladh bho Bhòrd na Gàidhlig.
Tormod E Dòmhnallach


text:
Zaque
'S e tiotal urramach rìoghail airson rìghrean na sgìrean mu thuath ann an Dùthaich nam Muisca a bh'ann an Zaque.[1] Bha am prìomh-bhaile aig Hunza, far a bheil Tunja a-nis.[2] Bha an dùthaich aca far a bheil na roinnean Cundinamarca, Santander agus Boyacá, ann an Coloimbia an latha an-diugh.[3] Thathar dhen gu robh an dioplòmasaidh glè chudromach ann am beatha poiliteageach nan Zaque. 'S e an Zaque Quemuenchatocha a bha os cionn an Riaghaltais nuair a ràinig Gonzalo Jiménez de Quesada. 'S e cultar uabhasach adhartach, s' dòcha aig mar na bhuidhnean adhartach ann am Pearu agus Meagsago a bh'ann.
Zaque à Hunza[deasaich | deasaich an tùs]
- Goranchacha: Steidhiche e prìomh-bhaile nan Zaque ann an Tunja.
- Hunzahúa: Leig e ainm dha Hunza.
- Michuá (¿? -1490): Zaque dhe Hunza.
- Quemuenchatocha (1490 - 1537): Bha e na Zhaque nuair a ràinig na ceannsaichean Spàinnteach.
- Aquiminzaque (1537- 1541): An Zaque mu dheireadh.


text:
I ri dhiu o ro hu o
I ri dhiu o ro eile
I ri dhiu o ro leannain
Se bu mhath leam bhith reidh riut
Bha am brathair a b'fhaisg ort
Dha do choimhead 's tu nad eiginn
'S ann a direadh na bruthaich
'S ann a rug iad air m'eudail.
'Sann a' direadh na bruthaich
'Sann a rug iad air m'eudail
'Sann a direadh a' gharraidh
Leig mo ghradh a cheud eibhe
Thuirt am brathair bu shine,
"Leig na sginean gu cheile"
Thuirt am brathair a b'oige
"Chan i choir, ach 's i'n eucoir"
Tha mo mhollachd aig mo phiuthair
Gruagach bhuidh' an fhuilt ghie-ghil
'S i a dh'innis do m'bhraithrean
Thu bhith air airigh a Cheitinn.
What I Would Like Is To Be At Peace With You
The brother nearest to you
Was watching you in your agony
It was going up the brae
That they caught up with my darling
It was when climbing the garden wall
That my love gave the first shout
The oldest brother said
'Engrage the knives'
The youngest brother said
My curses on my sister
Golden girl of the white fair hair
It was she told my brothers.
Lyrics taken from http://www.lyricsmode.com/lyrics/c/capercaillie/milleadh_nam_braidhrean.html


text:
Eryri
Co-chomharran: 52°54′N 3°51′W / 52.9°N 3.85°W
'S e roinn is pàirc nàiseanta ann an ceann a tuath na Cuimrigh a th' ann an Eryri (Beurla: Snowdonia). Tha a' phàirc nàiseanta cho mòr ri 838 mìle ceàrnach (2,170 km2). 'S e a' chiad phàirc nàiseanta a chaidh a chur air bhonn anns a' Chuimrigh agus cuideachd na pàirc nàiseanta as motha anns a' Chuimrigh. Chaidh a stèidheachadh ann an 1951, roimhe seo chaidh an t-ainm Eryri/Snowdonia a chleachdadh airson roinne na bu lugha timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa.
Susbaint
Ainmean[deasaich | deasaich an tùs]
Gu eachdraidheil canar "Eryri" anns a' Chuimris ris an roinn timcheall air a' bheinn Yr Wyddfa. Is dòcha gu bheil an t-ainm seo ceangailte ris an fhacal Chuimreach eryr a tha a' ciallachadh "iolaire" neo mar tha Sir Ifor Williams, sgoilear Chuimreach, a' cumail a-mach is dòcha gu bheil an t-ainm dìreach a' ciallachadh "àrd-tìr".[1] Tha dlùth-cheangal aig an t-ainm Eryri ri eachdraidh, dualchas is cultar na Cuimrigh.
Thàinig an t-ainm Beurla Snowdonia bhon ainm Bheurla "Snowdon" airson Yr Wyddfa. Anns na Meadhan aoisean chaidh an tiotal "Tywysog Cymru ac Arglwydd Eryri" (Prince of Wales and Lord of Snowdonia) a chleachdadh gu oifigeil airson Llywelyn ap Gruffudd, Prionnsa na Cuimrigh. Mus deach a' phàirc nàiseanta a chur air bhonn, bha "Snowdonia" dìreach a' ciallachadh na roinn bige ann an ceann a tuath Gwynedd, an àrd-tìr timcheall air Yr Wyddfa agus trì sreathan bheanntan eile faisg air, Glyderau, Carneddau agus Moel Siabod. An-diugh tha a' phàirc nàiseanta "Snowdonia" mu dhà thuras as motha na an roinn tùsail agus tha e a' sìneadh gu deas gu Meirionnydd. Ach chan eil na beanntan deas air Maentwrog nam pàirt den phàirc.
A' Phàirc nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a' phàirc nàiseanta Parc Cenedlaethol Eryri (Cuimris; Snowdonia National Park sa Bheurla) a chur air bhonn ann an 1951 agus 's e an treas pàirc nàiseanta a chaidh a stèidheachadh anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha e cho mòr ri 827 mìle ceàrnach (2,140 km2), agus tha mu 37 mìle (60 km) de na crìochan aige air iomall-fairge.[2][3] Tha e a' gabhail a-steach cuid de na beanntan is lochan as motha a tha anns a' Chuimrigh is ann an Sasainn.
Tha e fo chùram Ùghdarras Pàirc Nàiseanta Snowdonia. Tha prìomh-oifis an ùghdarrais ann am Penrhyndeudraeth agus tha 18 buill aig an ùghdarras. Air sgàth 's gu bheil a' phàirc suidhichte gu ìre mhòr ann an Gwynedd agus na sìneadh gu Conwy tha 9 buill à Gwynedd agus 3 buill à Conwy ann mar riochdairean ionadail agus 6 eile bhon t-Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh mar riochdairean nàiseanta.[4] Eu-coltach ri pàircean nàiseanta ann an dùthchannan eile tha a' phàirc seo a' gabhail a-steach an dà chuid fearann ann an seilbh phrìobhaideach is ann an seilbh poblach a bhios uile fo stiùireadh ùghdarras na pàirce.
Tha barrachd na 26,000 duine a' fuireach anns a' phàirc, agus tha Cuimris aig 62% dhiubh. [5][6] Ged a tha mòran bheanntan ann, tha àiteachas cumanta an seo fhathast. Tha barrachd na 6 millean luchd-turais a' tighinn don phàirc gach bliadhna, leis an dàrna leth dìreach a' tighinn dìreach airson latha. Mar sin tha a' phàirc seo anns an treas àite a thaobh luchd-tadhail ann am pàircean nàiseanta ann an Sasainn agus a' Chuimrigh.[7]
Tha toll ann am meadhan na pàirce timcheall air a' bhaile Blaenau Ffestiniog, teis-meadhan chuaraidhean sglèata. Ged a tha sin caran neo-àbhaisteach, rinneadh a dh'aona-ghnothach e gus cothrom a thoirt do mhuinntir na h-àite, gnìomhasan beaga a stèidheachadh an àite nan seann chuaraidhean sglèata a bh' ann gu ruige seo.
Sreath bheanntan[deasaich | deasaich an tùs]
Canar gu bheil ceithir roinnean ann an Eryri :
- Tha ceann a tuath as tarraingiche don luchd-turais. Tha e a' gabhail a-steach (bhon iar chun an ear) Moel Hebog, Mynydd Mawr is an Nantlle Ridge; an Snowdon Massif; Glyderau agus Carneddau. 'S iad na beanntan as àirde anns a' Chuimrigh. Tha Yr Wyddfa, a' bheinn as àirde anns a' Chuimrigh, suidhichte anns an roinn seo. Tha e mu 3,560 troigh (1,085 m) a dh'àird os chionn na mara.
- Tha an dàrna roinn a' gabhail a-steach mullaichean mar Moel Siabod, Cnicht, Moelwynion, agus na beanntan timcheall air Blaenau Ffestiniog.
- Tha an treas roinn a' gabhail a-steach Rhinogydd san iar; Arenig, Migneint (boglach) agus an t-seann bheinn-teine Rhobell Fawr. Air sgàth 's gu bheil an roinn seo gu math iomallach, chan tèid mòran luchd-turais ann.
- 'S iad Cadair Idris, na Dyfi hills agus na beanntan timcheall air Aran Fawddwyanns an roinn as deasaiche.
Coiseachd[deasaich | deasaich an tùs]
Is fheàrr leis an luchd coiseachd an roinn timcheall air beinn Yr Wyddfa. Air sgàth 's gu bheil an dùthaich seo math airson coiseachd is sreap, tha na slighean a' fàs caran dòmhail bho àm gu àm, gu h-àraid leis an Snowdon Mountain Railway a bhios a' dol gu mullach na beinne.[8] Ge tà, tha cuid sligean inntinneach eile anns na beanntan nas ìsle ann nach eil cho trang.
A measg nan h-àitichean as fheàrr airson coiseachd 's iad: Y Garn san àird an ear air Llanberis; Mynydd Tal-y-Mignedd san iar air Yr Wyddfa; Moelwyn Mawr san iar air Blaenau Ffestiniog agus Pen Llithrig y Wrach san àirde a tuath air Capel Curig. Sa deas tha Y Llethr ann an Rhinogydd, agus Cadair Idris faisg air Dolgellau tarraingeach don luchd-coiseachd cuideachd.
Uile gu lèir tha mu 1,479 mìle (2,380 km) de chas-cheuman airson coiseachd ann. A bharrachd air sin tha 164 mìle (264 km) de shlighean ann airson marcachd.[9]
Àrainneachd[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Ionad Sònraichte Glèidhteachais a th' ann an iomall-fairge na pàirce gu lèir. Tha an t-iomall-fairge a' dol eadar an leth-eilean Llŷn agus an costa ann am meadhan na Cuimrigh, far a bheil dùin-ghainmhich sònraichte ann.
Bho thùs bha agus tha coilltean ann le craobhan eadar-dhealaichte. 'S e an darach neo-ghasagach (quercus petraea) a' chraobh as cumanta a th' ann. Tha craobhan beithe, craobhan-uinnsinn (fraxinus excelsior), caorainn (sorbus) is craobhan-calltainn rim faicinn cuideachd. Bha prògraman coilltearachd ann agus thogadh coille chònach mar Gwydir Forest faisg air Betws-y-Coed, ach a-nis leigear na craobhan a' fàs gu nàdarra a-rithist.
'S e Eryri a tuath an t-àite a-mhàin ann am Breatainn far a bheil an Snowdon lily a' fàs. Agus 's e sin an t-àite a-mhàin air feadh an t-saoghail, far a bheil an Snowdonia hawkweed (Hieracium snowdoniense) a' fàs.
Tha pàirt mhòr den phàirc nàiseanta ainmichte mar Ionad de Shuim Shònraichte Shaidheansail (ISSS), Tèarmann-nàdair Nàiseanta, Ionad Sònraichte Glèidhteachais, Arainn Glèidhteachais Shònraichte, bith-chruinne neo air a dhìon a rèir Cùmhnant Ramsar.
Ach tha trioblaidean ann cuideachd air sgàth 's gu bheil cus ròsan-craobh (Rhododendron ponticum) ann. Tha iad a' fàs cho luath nach eil cothrom fàis ann airson nan luibhean ionadail. A bharrachd air sin tha fungas puinnseanach a' thiginn còmhla ris na ròsan-craoibhe, fungas a mhaireas beò fhad seachd bliadhna san talamh agus a chuireas bàs air na luibhean eile.[10]
Fiadh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha gu bhith 20% dhen fhearann ann an Eryri dìonta le laghan glèidhteachais leis an dàrna leth dhiubh mar Ionad Sònraichte Glèidhteachais. [11]
Tha beathaichean a tha gann a' fuireach an seo. Chithear feòcallain, dobhrain agus gobhair fhiadh an seo ged nach fhacas an taghan (martes martes) fad cuid bhliadhnaichean.[12] 'S e Eryri an t-àite a-mhàin ann am Breatainn far a bheil an Snowdon beetle (Chrysolina cerealis) a' fuireach, daolag le gach dath sa bhogha-fhrois.
An t-sìde[deasaich | deasaich an tùs]
'S e aon de na h-àitichean as fliuiche anns an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Eryri le Crib Goch mar àite as fliuiche. Airson na 30 bliadhna sa chaidh bha an cuibheas bliadhnail de dh'uisge mu 4473 mm (176.1 in) an seo. [13][14]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ifor Williams, Enwau Lleoedd (Liverpool, 1945), dt. 18. Dèan comas air an aiste ann am Bulletin of the Board of Celtic Studies, vol. iv, tdd. 137–41.: The plural of Welsh eryr (eagle) is eryrod or eryron, with no example of a form eryri being attested. A second word eryr, plural eryri, means "shingles" in modern Welsh; in the old Welsh place name this suggests uneven or upraised ground, a land of hills; "the uplands" or "highlands"
- ↑ Culliford, Alison: “National Parks – The complete guide to Britain's national parks”, The Independent. 24mh dhen Ògmhios 1999.
- ↑ “Our national parks”. MSN.
- ↑ Walkey, Mike, Swingland, Ian Richard; Russell, Shaun (1999): Integrated protected area management. Springer, td. 91. ISBN 978-0-412-80360-4.
- ↑ Thomas, Helen: “Make the most of Snowdonia”, The Independent. 28.10. 2001.
- ↑ “The Welsh Language”. Snowdonia National Park Authority.
- ↑ Park Profile 2007. Snowdonia National Park Authority.
- ↑ Parker, Mike, Whitfield, Paul (2003): The Rough Guide to Wales, 4 deas., Rough Guides, td. 385. ISBN 978-1-84353-120-3.
- ↑ “Walks for region – Snowdonia Mountains and Coast”. Walking in North Wales.
- ↑ “Important plant areas in the UK”, The Daily Telegraph. 24mh dhen Ògmhios 2007.
- ↑ “Wildlife”. Snowdonia National Park Authority. Air a thogail 19mh dhen Lùnasdal 2013.
- ↑ Turner, Robin: “If you go down to the woods today you might find an endangered pine marten”, WalesOnline. 3:8.2009.
- ↑ Clark, Ross (28mh dhen Dàmhair 2006): “The wetter, the better”. The Independent.
- ↑ Philip, Catherine (28.6. 2005): “40 die as one year's rain falls in a day”. The Times.


text:
- TIOTAL
- A' foillseachadh Cuimhneachan-cogaidh Bhaile nan Granndach, 18 An t-Sultain 1921
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_POSTCARDS_020
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1921
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22868
- KEYWORDS
- carraighean-cuimhne
cuimhneachain-cogaidh
Suidhichte sa phrìomh cheàrnag chaidh an Cuimhneachan-cogaidh ann am Baile nan Granndacha dhealbhadh le Alasdair Marshall MacCoinnich agus fhoillseachadh le Ban-iarla Seafield air 18 An t-Sultain, 1921. Aig an t-seirbheis chaidh an òraid a thoirt le Diùc Richmond agus Ghòrdain.
Bha an t-ailtire Alasdair Marshall MacCoinnich stèidhichte ann an Obar Dheathain agus bha cliù aig a obair ann an ear thuath na h-Alba. Is dòcha gur e an obair a rinn e air Colaisde Marishal an Obar Dheathain an obair as ainmeil aige. Leudaich e a' cholaiste gu mòr eadar 1893 agus 1905. Dhealbhaich e Eaglais Chraichidh cuideachd. Chaidh an eaglais seo a thogail eadar 1893 agus 1895 agus bidh an teaghlach rìoghail ga frithealadh nuair a bhios iad ann am Baile Mhoireil.
Dhealbhaidh Marshall MacCoinnich iomadh togalach ann am Baile nan Granndach a' gabhail a-staigh Taigh-òsta Grant Arms agus a' chiad Sgoil Ghràmair Bhaile nan Granndach.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Litir bho Thaigh Achadh na Creige gu Mgr. MacDhùghaill
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_4_01
- ÀITE
- Armadal
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 24 An Lùnastal 1899
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6258
- KEYWORDS
- Fear-Sgrùdaidh nan Dèirceach
Taigh Armadail
An Clachan
Mgr MacDhùghaill
A' chiad duilleag de litir bho Fhear-Sgrùdaidh nan Dèirceach gu Mgr. MacDhùghaill, ag innse gun do thadhail e air Seonag NicAoidh on Chlachan, a dh'aindeoin a h-uile èis, agus lorg e i na suidhe ri taobh an teine cho fallain 's a bha i riamh.
Tha Fear-sgrùdaidh nan Dèirceach mì-thoilichte gun do chuireadh fios air ann an cabhaig, ged a bha e follaiseach nach robh èiginn ann


text:
Barcelona
'S e prìomh-bhaile Chatalòinia agus port[1] cudromach a tha ann am Barcelona (Catalanais IPA: bəɾsəˈlonə, Spàinntis IPA: baɾθeˈlona). 'S e an dàrna baile as motha anns an Spàinn. Tha e suidhichte mu 120 cilemeatair air àird a deas na Beanntan Pirineach air oirthir a' Mhuir Mheadhanaich. Anns a' bhliadhna 2007 bha 1,595,110 duine a’ fuireach anns a' bhaile fhèin. Tha Catalanais agus Spàinntis nan cànain oifigeil ann am Barcelona.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann às an ainm (Barkeno) ann an Ibearais no Foìnis a th' ann.[2] Bha baile fo bhuaidh nan Ròmanach an seo air an robh Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino ann an Laideann (Bapkιvώv ann an Greugais). Bha teòiridh eile ann a chanadh gur robh an t-ainm ceangailte ri Hamilcar Barca, athair Hannibal, ach chan eile mòran dhaoine a' gabhail ri seo an latha an-diugh.[3] Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: Barcilonum → Barceno → Barchelona → Barçalona → Barcelona.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[4]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Barcelona.[5] Cha thuit ach 621mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 552mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm)[6] - leis gur e àite caran fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinn.
Daoine ainmeil à Barcelona[deasaich | deasaich an tùs]
- Carme Ballester i Llasat: 1900 - 1972. Tè-iomairt.
- José Luis Sert: (1902 - 1983). Ailtire.
- Jordi Pujol: (1930 - ). Ceann-suidhe Chatalòinia eadar 1980 agus 2003.
- Salvador Puig i Antich (1948 - 1974). Anarcach.
- Marc Parrot: (1967 - ). Ceòladair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Algiers
- An Àithne
- Antwepen
- Baile Átha Cliath
- Boston (Massachusetts)
- Busan
- Cairo
- Cebu
- Dubai
- Gàsa
- Gdańsk
- Guayaquil
- Havana
- Heidelberg[7]
- Ho Chi Minh (baile)
- Isfahan
- Istanbul
- Kobe
- Köln[8]
- Monterrey
- Montevideo
- Montpellier[9]
- Perpignan[10]
- Rio de Janeiro
- San Francisco (Calafòrnia)
- São Paulo
- Sarajevo
- Sevilla
- Shanghai
- Tel Aviv
- Valparaiso
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Port de Barcelona
- ↑ Emerita: Revista de Lingüística y Filología clasica 11, 194
- ↑ Historia breve de Barcelona, Agustí D., Sílex Ediciones, 2008
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Aemet
- ↑ Oifis na Sìde
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Stadt Köln
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Annuaire de France


text:
- TIOTAL
- A' moladh ais-ghairm Laghan a' Choirce
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_437
- DEIT
- 1846
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6504
- KEYWORDS
- riaghaltas
Chaidh Laghan a' Choirce an gairm ann an 1804, le pàrlamaid a bha gu mòr fo bhuaidh nithean talmhainn, airson cìs a chur air coirce a bha air a thoirt a-steach dhan dùthaich.
Le deireadh Cogaidhean Napoleon ann an 1815, thòisich malairt leis an Roinn Eòrpa a-rithist agus thuit prìsean a' choirce gu 65s 7d gach cairteal (ochd buisealan) bho phrìs àrd 126s 6d ann an 1812. Choitich uachdarain a' Phàrlamaid gus am prothaidean a dhìon agus chaidh lagh a ghairm a bha a' toirt cead do chruithneachd a bhith ga thoirt a-steach dhan dùthaich gun chìs, ach a-mhàin nuair a ruigeadh prìsean na dùthcha 80 tastan gach cairteal.
Fhad 's a bha an lagh seo ga ghairm, b' fheudar dhan Phàrlamaid a bhith air a dìon le feachdan armaichte, an aghaidh sluagh feargach nach robh air an dòigh mu bhith a' pàigheadh phrìsean àrda airson an arain. As dèidh ìsleachadh ann am malairt ann an 1839, agus sreath de dhroch fhogharan, thug barrachd feirg an aghaidh Laghan a' Choirce agus beachd an t-sluaigh orra an ais-ghairm. Ann an Taghadh Pàrlamaid 1841 thàinig Richard Cobden, a bha a' stiùireadh na h-Iomairt an Aghaidh Laghan a' Choirce, gu bhith na Bhall-Pàrlamaid airson Stockport. Ged a chum Cobden air a' siubhal air feadh na dùthcha le òraidean an aghaidh Laghan a' Choirce, bha e a-nis ann an suidheachadh far am b'urrainn dha a bhith a' sìor chuimhneachadh do Riaghaltas Bhreatainn gun robh feum air leasachadh. Le ìsleachadh eaconamach 1840-1842 thàinig barrachd bhall dhan Iomairt an Aghaidh Laghan a' Choirce agus bha seo a' ciallachadh gum b' urrainn do Chobden agus Iain Bright bruidhinn ri cruinnichidhean mòra air feadh na dùthcha.
Thug gaiseadh a' bhuntata an Eireann ann an 1845 agus a' ghoirt uabhasach a thàinig as a dhèidh air an Ridire Raibeart Peel agus an riaghaltas Tòraidheach ath-bheachdachadh air gliocas Laghan a' Choirce. Thàinig Poblachdaich Eireannach leithid Daniel O'Connell a-steach air an Iomairt cuideachd. Thugadh Peel o thaobh mu dheireadh agus san Fhaoilleach 1846 chaidh lagh ùr airson a' choirce a ghairm a bha a' lùghdachadh nan cìsean air coirce, eòrna agus cruithneachd gu ìre beag seagha de aon thastan gach cairteal
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Snaim Stanlaidh bhon drochaid rathaid
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1246
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27891
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Sealladh de Shnaim Stanlaidh bhon drochaid rathaid.
Chaidh Snaim Stanlaidh fhosgladh air 7 An Giblean 1856 mar phàirt de Rèile Pheairt agus Dhùn Chailleann, Bha e air obrachadh bho thùs le Rèile Snaim Meadhan-thìre na h-Alba agus chaidh a ghabhail a-steach le Rèile Snaim Inbhis Nis agus Phreairt air 29 An Gearran 1864.. Thàinig e gu bhith na phàirt de Rèile na Gàidhealtach a' bhliadhna an dèidh sin. Tha e fhathast na phàirt de Phrìomh Loidhne na Gàidhealtachd.


text:
- TIOTAL
- Litir mun rathad-iarainn aig a' chompanaidh Marmor an Eilein Sgitheanaich Earr, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_19_MEP4445_12_2
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- DEIT
- 23 An t-Iuchar 1910
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2591
- KEYWORDS
- marmor an Eilein Sgitheanaich
cuaraidhean
trèanaichean
rèile
rathaidean iarainn
gnìomhachas
marmor
togail
Tha am fear a sgrìobh na litreach seo na bhall ann an Institiùd nan Innleadairean Sìobhalta agus na Stiùiriche air Marmor an Eilein Sgiathanaich Earranta. Thòisich Marmor an Eilein Sgitheanaich Earranta a' cladhach anns an t-Srath a' cleachdadh luchd-obrach às a' Bheilg ann an 1904. Greis an dèidh sin thog iad rèile a bha a' ceangal na cuaraidh ann an Cille Bhrìghde ri cidhe an Ath Leathain.
Bhathas a' pàigheadh £250 gach mìos ann an cosnadh aig an àm seo. Bha companaidhean eile a' pàigheadh barrachd. Bha luchd-obrach às an àite fhèin a' faighinn 12-19tasdan gach seachdain agus bha iad air an ionnsachadh le eòlaiche marmoir às a' Bheilg.
Bhathas air a bhith a' feuchainn ri croit Ceit NicFhionghuin a cheannach ach cha deach dhaibh. Bha stiùrichean a' chompanaidh a' beachdachadh air rèile a chur timcheall air a' chroit air sgàth nach fhaigheadh iad troimhpe. Bhathas dhen bheachd gum faodaiste a dhol eadar a' chroit 's an cladach ach air sgàth ìre an làin cha ghabhadh seo dèanamh.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
Mbewuleni
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Mthatha, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann am Mbewuleni. Tha e suidhichte ann an cridhe na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre Chris Hani, eadar Cala agus Ngcobo, ri taobh na h-aibhe Mbewuleni. Tha e 21km air falbh bho Qunu.[1] Tha dìreach 233 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[2] agus 's e Xhosa a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mbewuleni.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Thabo Mbeki (1942) Neach-poileataigs agus Stàitire


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh, Cille Mhoire, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_021_1318
- ÀITE
- Hungladair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- DEIT
- 27 An Cèitean 1982
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15827
- KEYWORDS
- taighean dubha
taighean croite
taighean-tughaidh
Tha an taigh-tughaidh a chithear san dealbh seo na shuidhe ann an Hungladair san Eilean Sgitheanach a tuath. B’ e an dachaigh aig teaghlach MhicFhionghain gu meadhan nan 1980an. Aig an àm sin bha tughadh sgiobalta oibrichte air, le clachan mòra ga chuideamachadh, ach nuair nach deach an tughadh a chumail suas no ùrachadh, cha robh an taigh tuilleadh iomchaidh airson fuireach ann. Ann an 2011, bha e gu buil air a chrìonadh gu làr.


text:
Each
Cleachdaidhean eile aig: "Each (soilleireachadh)"
Tha an t-Each (Equus caballus neo Equus ferus caballus) na bheathach ceithir-chasach callta, a tha air a chleachdadh airson marcachd, slaodadh chairtean, tarraing chrann-treabhaidh agus mar sin air adhart.
Tha an dàimh eadar an each agus cinne-daonna gu math dlùth; gabhaidh a chomas ris a' "cho-cheangal" eadar cinne-daonna is coin.
Mus robh guth air an trèan no an càr, bha an t-each na phrìomh modh-siubhail an iomadh dùthaich. Agus mus do dh'fhàs an tractar cho cumanta (sna 1950an an Alba), chunnacas paidhir each agus crann-treabhaidh anns a h-uile tuathanas is croit.
- Asal
- Asal stiallach
- Pònaidh/Cudaidh


text:
- TIOTAL
- Bothan-aiseig is cidhe Thotaig
- EXTERNAL ID
- HCD01130
- ÀITE
- An Tobhtaig, Leitir Fheàrna
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12735
- KEYWORDS
- aiseagan
Loch Dubhthaich
cidheachan
laimhrigean
On chidhe aig Totaig, chaidh aiseag thar Loch Dubhthaich dhan Dòrnaidh no Aird Eilbh, a' caomhnadh turas fada air an rathad do mhuinntir Leitir Fheàrna, tro Dhrochaid Sheile aig ceann Loch Dubhthaich. Bhathar fhathast a' cleachdadh na h-aiseig tràth san 20mh linn. Tha dùn miorbhaileach, Caisteal Grugaig, air rubha faisg air an aiseig
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Iomairt gus cuidhteas fhaighinn de Ghluineach Sheapanach, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór
Leugh mi artaigil mu dheidhinn nam craobh fo bhlàth ann an Iapan agus chuir sin orm smaoineachadh. Chan e a-mhain mu dheidhinn nam dathan brèagha air na craobhan agus ciamar a tha sin a chuir daoine ann an deagh shunnd. Chithear grunn chraobhan den leithid sin ann an Inbhir Narann - uill prunus eile (siris sheapanach), chaidh am brosnachadh leis an turadh agus teas a bh' againn o chionn greis ach gu mi-fhortanach tha iad air a bhith fo bhlàth fada ro thràth agus a-nis tha iad fo chunnart reòthadhan àbhaisteach a tha buailteach a bhith againn sa Ghiblean. Dhùisg ceàrn eile nam inntinn a chuir nam chuimhne siubhal a-mach a Lunnainn a rinn mi o chionn fhada. 'S e turas a bha mi cleachdte ris ach abair thusa gur e sealladh ur a fhuair mi an latha ud le mìltean craobh siris fo bhlàth air sràidean chathair bhaile Shasainn.
Co dhiù thoisich mise a' smaoineachadh air lus eile bhon Iapan a tha gu math cumanta ri taobh abhainn Narann. 'S e sin ri ràdh Gluineach Sheapanach agus faodaidh mi a ràdh le làn cinnt gur ann air a dòigh ghlan a tha e san àrainneachd againn sa bhaile seo. Gheibhear da lus eile bho thall thairis timchioll na h-aibhne cuideachd, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór. Air sgath 's gu bheil iad a' fàs cho annasach math tha iad nan cunnart don lusan nàdarrach le buinteanas don abhainn. A bharrachd air sin air sgath 's gu bheil daimh sònraichte eadar na tha a' tachairt air bruaichean na h-aibhne agus cùisean san uisge tha na lusan coigrich nas cunnartaiche buileach don abhainn san fharsaingeachd.


text:
- TIOTAL
- Agallamh leis a' Bh-ph I M NicArtair mu shiubhal aig àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF04_TRACK02_MACARTHUR_01
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Crothaigh 's Dealgros
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Mrs I M Macarthur
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3211
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cogaidhean
cùmhnadh
cuibhreannan
rations
claistinneach
Tha cuimhn' aig a' Bh-ph I M NicArtair air dòigh annasach cead fhaighinn gus siubhal aig àm an Dàrna Cogaidh.
Bha cuideachd cùmhnadh de pheatrail ann agus dh'fhaodadh tu a bhith air do stad aig àm sam bith agus duine a' faighneachd 'A bheil cruaidh fheum air do shiubhal?' Mar sin, bha piuthar mo phàrant a' fuireach an Cowie Muir, a tha pìos timcheall Bàgh Spè, agus bhiodh sinn a' dol a chèilidh orra mu aon turas ann an trì mìosan. Agus chaidh laogh a chur ann am poca an cùl a' chàir agus nan dèidheadh ar stad 'A bheil cruaidh fheum air do shiubhal?' 'Tha, tha sinn a' falbh leis an laogh seo.' Agus bhiodh an laogh a' dol ann agus a' tilleadh air ais leinn agus mus ruigeadh sinn air ais gu Cill Rabhaig bhiodh fàileadh uabhasach ann. Ach sin mar a bha, cha mhòr gu robh càr air an rathad le cho beag de ghalanan de pheatrail a gheibheadh tu sa mhìos agus nuair a bhiodh e deiseil, bha e deiseil. Mar sin, chan fhaigheadh leanabh sam bith togail sa char dhan sgoil sna làithean ud, no cail mar sin. Dh'fheumadh sinn uile coiseachd dà mhìle gu leth ann agus air ais a-rithist.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
Sgòrr an Lochain Uaine
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Sgòrr an Lochain Uaine.
Tha e suidhichte eadar Am Bràigh Riabhach agus Càrn an t-Sabhail air taobh an iar dhen bhealach Làirig Dhrù. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 49′ 17.18″ Tuath agus 3° 43′ 34.39″ Iar.
Mar is trice bithear a' sreap a' bheinn seo còmhla ri beanntan eile, air an t-slighe bho dheas còmhla ri Càrn an t-Sabhail no air an t-slighe bho thuath feumar a dhol seachad air a' Bhràigh Riabhaich.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 953 976


text:
- TIOTAL
- Litir gu Dtr MacIlle Dhuibh, Neach-sgrùdaidh nam Bochd
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_1_02
- ÀITE
- Àird Tòirinis
- SGÌRE
- Goillspidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- DEIT
- 4 An t-Sultain 1848
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6114
- KEYWORDS
- faothachadh nam bochd
taigh nam bochd
airgead
Tunga agus Fàrr
Litir gu Dtr MacIlleDhuibh bho Aonghas MacAoidh mu phàrantan.
Tha Mgr MacAoidh a' sgrìobhadh gu Dtr MacIlleDhuibh a' toirt taing dha airson tìodhlac a thug e dha phàrantan nuair a bha iad ann an èis. Cha robh fios aig Mgr MacAoidh gun robh duilgheadas ann gus an do sgrìobh a bhràthair thuige a dh'innse dha. Ach tha cùisean doirbh dha fhèin cuideachd air sgàth gaiseadh a' bhuntàta ann an 1847


text:
Bàrdachd Ghàidhlig
Susbaint
13mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
15mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
16mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
17mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
18mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 18mh linn, bha cuid de na bàird Gàidhlig an sàs ann an Ar-a-mach nan Seumasach, mar eisimpleir Alasdair mac Mhaighstir Alasdair neo Iain Ruadh Stiùbhart, is bha iad a' sabaid anns an arm aig Prionnsa Teàrlach Stiùbhart. Bha Rob Donn MacAoidh a' sgrìobhadh bàrdachd mu dhèidhinn nan daoine is nan tachartasan anns a' bhaile far an robh e a' fuireach, agus òrain a tha fhathast ainmeil. Tha Uilleam Ros gu h-àraidh ainmeil mar bhàrd gaoil. 'S e bàrd spioradail a bh' ann an Dùghall Bochanan, sgrìobh e dàin diadhaidh is cuideachd leabhar-latha far a bheil e a' toir cunntas air a bheatha is iompachadh cràbhach. Tha Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir ainmeil airson a bhàrdachd nàdarrach, mar eisimpleir 'Òran Coire a' Cheathaich', 'Cead Deireannach nam Beann' neo 'Moladh Beinn Dòbhrain'.
Bàird ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alasdair mac Mhaighstir Alasdair
- Cairistìona NicFhearghais
- Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir
- Dùghall Bochanan
- Iain Lom
- Iain Ruadh Stiùbhart
- Pàdraig Grannd
- Rob Donn MacAoidh
- Sìleas na Ceapaich
- Uilleam Ros
19mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 19mh linn, tha eilthireachd, fuadaichean is atharrachaidhean sòisealta air leth cudromach anns a' bhàrdachd Ghàidhlig. Bha Màiri Mhòr nan Òran an sàs ann an Còmhstri an Fhearainn, is sgrìobh i tòrr airson na croitearan a bhrosnachadh. Tha bàrdachd Uilleim MhicDhunlèibhe a' toirt dealbh air seann eachdraidh na h-Alba, air na fuadaichean agus tachartasan co-aimsireil eile.
Tha Niall MacLeòid à Gleann Dail fhathast ainmeil mar ùghdar nan òran binne, mu dhèidhinn gaoil, an t-Eilean Sgitheanach neo cianalas, mar eisimpleir 'An Gleann San Robh Mi Òg'.
Bàird ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
20mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 20mh linn, thòisich iomairt ùr sa bhàrdachd Ghàidhlig, nua-bhàrdachd, le cuspairean is dòighean-sgrìobhaidh ùr-nòsach.
Bha na bàird, Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a' Ghobhainn neo Dòmhnall MacAmhlaigh nam measg, fhathast a' sgrìobhadh mu dhèidhinn na h-àiteachan far an do rugadh is thogadh iad, ach ann an dòigh ùr is toinnte. 'S e cuspair cudromach anns an nua-bhàrdachd a bh' ann an cogadh cuideachd: Cogadh Sìobhalta na Spàinne airson Somhairle MacGill-Eain neo An Dàrna Cogadh airson MacGill-Eain is Deòrsa Mac Iain Dheòrsa.
Ann an 1943, nochd an ciad leabhar le Somhairle MacGill-Eain na h-aonar, Dàin do Eimhir agus Dàin Eile, ann an clò, is 's e aon de na leabhraichean Gàidhlig as cudromaiche ann an 20mh linn. 'S e 'Hallaig' (1954, Gairm) le MacGill-Eain, dàn mu dhèidhinn baile fuadaichte ann an Ratharsair, aon de na dàin Gàidhlig as ainmeile.
A thaobh nua-bhàrdachd is litreachas Gàidhlig anns an fharsaingeachd, bha Gairm, iris ràitheil Gàidhlig, air leth cudromach. Chaidh Gairm stèidheachadh ann an 1952 le Ruaraidh MacThòmais is Fionnlagh J. MacDhòmhnaill, is bha Ruaraidh MacThòmais na neach-deasachaidh airson 50 bliadhna eile.
Bàird ainmeil
- Anna Frater
- Aonghas Dubh MacNeacail
- Aonghas Pàdraig Caimbeul
- Calum Ruadh MacNeacail
- Catrìona NicGumaraid
- Crìsdean Whyte
- Deòrsa Mac Iain Dheòrsa
- Dòmhnall MacAmhlaigh
- Dòmhnall Ruadh Chorùna
- Dòmhnall Mac an t-Saoir "Dòmhnall Ruadh Phàislig"
- Fearghas MacFhionnlaigh
- Iain Mac a' Ghobhainn
- Maoilios Caimbeul
- Màiri NicGumaraid
- Meg Bateman
- Mòrag NicGumaraid
- Murchadh MacPhàrlain "Bàrd Mhealaboist"
- Rody Gorman
- Ruaraidh MacThòmais
- Somhairle MacGill-Eain
- Uilleam Nèill
- Màiri Chamshron
Cruinneachaidhean de bhàrdachd Ghaidhealach[deasaich | deasaich an tùs]
19mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
- Sàr obair nam bàrd Gaelach, deasaichte le John MacKenzie, 1841.
20mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
- Bàrdachd Gàidhlig, deasaichte le William J. Watson, 1915.
- Nua-bhàrdachd Ghàidhlig, deasaichte le Dòmhnall MacAmhlaigh, Southside: 1976.
- An Aghaidh na Sìorraidheachd, deasaichte le Crìsdean Whyte, Polygon: 1991.
- An Tuil, deasaichte le Ronald Black, Polygon: 1999.
- An Lasair, deasaichte le Ronald Black, Birlinn: 2001.
- Caran an t-Saoghail, deasaichte le Donald Meek, Birlinn: 2003.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Alba Làrach nam Bàrd: fiosrachadh, sgeulan-beatha, bàrdachd, beachdan
- Sàr obair nam bàrd Gàidhealach scan dhe air an Archive.org


text:
- TIOTAL
- Leac cuimhneachaidh aig Cill Donnain an Eilean Eige
- EXTERNAL ID
- QZP40_687_P166
- ÀITE
- Cill Donnain
- SGÌRE
- Eige
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Na h-Eileanan Beaga
- DEIT
- 1890
- LINN
- 1640an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31314
- KEYWORDS
- leacan
clachan uaghach
leacan air an snaidheadh
gràbhaladh
snaidheadaireachd
carraighean
Clann Ràghaill
Clann Dòmhnaill
Tha an leac seo ann an toll anns a' bhalla ann an seann chaibeal air Eilean Eige. Chaidh an caibeal a steidheachadh leis an Naomh Donnan a bha ann aig an aon àm ri Calum Cille.
Thathas den bheachd gu bheil an leac a' comharrachadh Clann Ràghnaill aig an robh an t-eilean aig aon àm. 'S e ceann-là na cloiche 1641 ach bha ceann-là eile oirre roimhe sin.
Chaidh an dealbh seo a thoirt à 'Scottish Notes and Queries, leabhar 4, 1890-1891'


text:
- TIOTAL
- Compo 6-chuibhlichean le HR aig Taigh-tasgaidh Bo'ness, 1 de 13
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_096
- ÀITE
- Bo'ness
- DEIT
- 1995
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Ian Ford
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23680
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn coidse Àir.17 le Rèile na Gàidhealtachd .Bha e air a dhèanamh suas de thrì sheòmraichean treas clas agus trì sheòmraichean chiad clas agus cha robh trannsa no taighean beag ann. Chaidh a thogail ann an 1908 aig Ionad-obrach Loch Gorm aig Rèile na Gàidhealtachd agus bha e ann an seirbheis gu 1944.
Tha a' charbad mar phàirt de chruinneachadh Comann Glèidhteachais Rèile na h-Alba agus nuair a chaidh seo a sgrìobhaadh (2012) bha e air a stòradh aig seada nan carbadan aig Taigh-tasgaidh Rèile na h-Alba ann am Bo'ness.


text:
- TIOTAL
- Beinn Nibheis bho bheinn Riabhach
- EXTERNAL ID
- QZP40_39_P240C
- ÀITE
- Beinn Nibheis
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30788
- KEYWORDS
- Loch Abar
Is Beinn Nibheis a' bheinn as àirde ann am Breatainn le 1,344 meatairean de dh'àirde innte. Is an frith-rathad Achadh an t-Sìthidh am fear motha a thathas a' cleachdadh le ceudan de choisichean ga streap gach bliadhna. Tha m frith-rathad seo a' ruith ri taobh Mheall an t-Suidhe mas ruig e an t-Allt Dearg. An dèidh an uillt seo, tha am frith-rathad a' streap le lùban mòra agus e an uairsin a' ruigsinn mullach rèidh na beinne.
Thogadh an dealbh seo bhon leabhar 'Loyal Lochaber. Historical Genealogical and Traditionary' le W Drummond Norie, Glaschu, 1898


text:
- TIOTAL
- Loch Loch Coir' Uisg' agus An Cuiltheann, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2292
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34192
- KEYWORDS
- loch
beanntan
dealbh-tìre
Tha Abhainn Sgabhaig a' fàgail Loch Coir Uisg' aig a' cheann a deas, gus tuiteam ann an Loch Sgabhaig. Tha Coir' Uisg' , fear de na coireachan as ainmeile ann am Breatainn, na shealladh fìor dhrùidhteach anns An Cuiltheann, anns an Eilean Sgitheanach. Tha na binneinean eagach air druim a' Chuilthinn an cùl na deilbh, 's iad cuartaichte le ceò anns an t-sealladh seo, rud nach eil mì-àbhaisteach. A dh'aindeoin sin, chan eil e a' lùghdachadh na tarraing a th' aig an loch aonaranach seo


text:
- TIOTAL
- Leth-bhreac dhen dealbhadh cuideam einnsean trèana 4-4-0
- EXTERNAL ID
- GB232_D501_30
- CRUTHADAIR
- The Highland Railway
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8137
- KEYWORDS
- loidhneachan-rèile
loidhne-rèile na Gàidhealtachd
einnseanan rèile
einnseanan trèana
zoomable
deilbh leudachail
'S e leth-bhreac dhen dealbhadh cuideam einnsean trèana 'Loch' Loidhne-Rèile na Gàidhealtachd anns an robh teasadair air a chur às ùr. B' e 4-4-0an air an dealbh le Daibhidh Jones a bh' ann, agus a bha air an toirt gu cleachdadh ann an 1896 agus a bha air an cleachdadh gu tric air loidhneachan a tuath air Inbhir Nis. Bha 15 dhiubh air an togail le Dubs & Co ann an Glaschu, agus chaidh tòiseachadh air an cleachdadh eadar An t-Iuchar agus An t-Sultain 1896. Bha iad air an àireamhachadh HR119 gu 133 agus bha iad uile air an ainmeachadh an dèidh lochan


text:
Port Bhruachaidh
B' e baile iasgaich leis fhèin a bh' ann am Port Bhruachaidh[1] (Beurla Ghallda: Brochtie), a tha a-nis na phàirt de Chathair Dhùn Dèagh, suidhichte air oir an ear na cathrach sin, air cladach Linne Tatha, air taobh ear na h-Alba. Canaidh muinntir a' bhaile The Ferry ris, agus 's e Broughty Ferry an t-ainm a th' air sa Bheurla. Tha pàirtean dhen bhaile seo mar iomall-bhaile Dhùn Dèagh, ach tha meadhan a' bhaile fhathast a' glèidheadh an dualchas aige fhèin, a thaobh coltas agus faireachdainn. Tha a h-uile coltas ann gur e Port Bhruachaidh an t-ainm a bh' air an àite seo bho thùs, agus gur ann à sin a thàinig Brocht-Brochtie is an uairsin Broughty sa Bheurla. Bhathas a' cuideachd a' toirt "Brothaig" air ann an Gàidhlig, agus 's e ainm Gàidhlig eile a th' air a' bhaile Aiseag Bhrothaig. B' e borgh neo-eisimileach a bh' ann am Port Bhruachaidh bho 1864 gus an deach a thoirt a-steach do Bhorgh Rìoghail Dhùn Dè ann an 1913.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha fianais ann air tuineachadh daonna bho chionn an linn ro-eachdraidheil agus dh'fhàs e gu bhith na bhaile iasgaich 's muc. B' e dachaigh Barain Gnìomhachas mòr an Diut san 19mh linn, agus dh'èigheadh air "am mìle ceàrnagach as beartaiche san Roinn-Eòrpa" aig an àm sin.
Chaidh Caisteal Bhrothaig a thogail ann an 1492, 's e a' dìon beul na h-aibhne gu 1932. Ach, a-rèir coltais, chaidh an caisteal, mar a tha e an-diugh, a thogail aig deireadh na naoidheimh linn deug, air an dearbh làraich far an robh an t-seann Daingneach. Tha e na sheasamh air roinn creige am Beul na Tatha.
Bha an Caisteal seo an sàs gu mòr ann an Cogaidhean ris na Sasannaich agus cuideachd ann an Cogadh Sìobhalta Shasainn.Ghabhadh le cabhlach Shasannach e sa bhliadhna 1547, agus thugadh air ais bhuapa e le cabhlach Albannaich is Fhrangaich sa bhliadhna 1550. B' e seo sèist a chuir crìoch air a' chogadh mu dheireadh eadar Alba agus Sasann. Tha toll ri fhaicinn ann am balla a' chaisteil agus bhathas a' cumail a-mach am beul a' bhaile gur e balla canain a dh'adhbhraich e, ach chan eil cinnt ann ma tha seo fìor, gus nach eil. Tha an caisteal an-diugh na thaigh-tasgaidh a tha saor an-asgaidh. Tha an taisbeanadh a' foillseachadh diofar àm ann an eachdraidh an àite, mar eisimpleir: gnìomhachas nam mucan-mara, gnìomhachas an diut, cogaidhean agus mar sin air adhart. Gheibh luchd-tadhail sealladh air dualchas nàdair an àite cuideachd.
Mus deach a' chiad drochaid-rèile an Tatha a thogail ann an 1878, b' e bat'-aiseig a bha a' ceangladh an loidhne-rèile bho Obar Dheidhinn gu Dùn Èideann eadar Port na Creige agus Port Bhruachaidh.
Chaidh bàta-teasairginn a' bhaile, Bàta-teasairginn Mona, a chall san Dùbhlachd, 1959 leis a h-uile neach a bh' air bòrd, 's iad a' feuchainn ri long a bha eadar-dha-leann a shàbhaladh.
Taighean-òil[deasaich | deasaich an tùs]
Tha meadhan a' bhaile làn taighean-òil agus corra thaighean-seinnse, tòrr dhiubh aig a bheil deagh chliù, agus a tha a' toirt seachad biadh, a bharrachd air deoch. Chan e ach mìle ceàrnagach a th' ann am meud meadhan a' bhaile, agus gheibhear co-dhiù 15 taighean-seinnse na bhroinn, aon no dhà air gach sràid, agus gun ach mionaid no 30 diogan a thìde de chois eatorra. Tha The Fisherman's Tavern, The Ship Inn agus The Royal Anchor am measg an fheadhainn as aosta. Tha Fèill Leanna a' tachairt ann gach samhradh ann an cuid de na taighean-seinnse, ach gheibhear an cothrom beòir is leann àraid bho air feadh na h-Alba òl fad na bliadhna anns The Fisherman's Tavern.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Broughty Ferry/Port Bhruachaidh”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 25mh dhen t-Sultain 2016.


text:
Salm 68
Tha an t-salm seo a’ dèiligeadh ri iomadh cuspair, le cuid de na rannan air an sgrìobhadh ann an diofar stoidhlean. Bhon toiseach, suas gu rann ochd-deug thathas air an sgrìobhadh le dreach duanaig fhads a tha na rannan às-dèidh sin gu trichead sa còig (19-35) nas coltaiche ri laoidh. Tha cuid air a ràdh gur dòcha gur e measgachadh a tha seo de dhiofar òrain is laoidhean.
‘S e am prìomh chuspair cumhachd Dhè; ‘san t-àm a dh’fhalbh, ‘san t-àm a bh’ann, agus ‘san t-àm ri teachd leis an fhiosrachadh air a tharraing à eachdraidh Israel.
Tha Dia air ainmeachadh mar cheannard, a’ seasamh air beulaibh nan daoine aige, agus e gan dìon agus a’ toirt mathanais dhaibh.
Thathar a’ tòiseachadh leis an ecsodus a-mach às an Eiphit agus a’ crìochnachadh le Dia ann an Zion.
Dìreach mar a fhuair an t-sluaigh taic bho Dhia anns na bliadhnachan a chaidh, tha e fhathast gan cuideachadh agus gam beannachadh gach latha.
Tha an t-salm a’ toirt ìomhaigh dhuinn de chaismeachd aig fèis, a’ moladh Dhè agus a’ sealltainn mar a chaidh a chrùnadh mar Rìgh. Tha Benhamin agus Judah an-làthair bho na treubhan mu dheas, agus Zebulun agus Naphtali bho na treubhan mu thuath.
Tha beannachdan Dhè anns an t-àm a dh’fhalbh agus an t-àm a th’ann gan cleachdadh mar fhianais gum bi an Tìghearna buadhach san an àm ri teachd. Tha iad a’ toirt cuireadh seachad don h-uile nàisean Dia aithneachadh agus a mholadh.


text:
Julián Trujillo Largacha
B’e Julián Trujillo Largacha stàitire, fear-lagha, neach-poileataigs agus saighdear à Coloimbia[2]. Rugadh e ann am Popayán air an 28mh latha dhen Fhaoilleach 1828 agus chaochail e ann am Bogotá air an 18mhlatha dhen Iuchar 1883. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1878 agus 1880. Ged an tug e ceum anns an Lagh, thug an t-airm buaidh na bu treasa na a chuid trèanaidh laghail air a’ ghaisgeach sin. Shabaid esan, mar iomadh cheann-suidhe na dùthcha rè an 19mh linn, an aghaidh an deachdaire José María Melo, a thuilleadh air Riaghaltas A' Cho-chaidreachas Ghranada a bha aig Mariano Ospina Rodríguez. ‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich a bh' ann, agus bheireadh e pàirt ann am mòran cho-labhairte ri taobh na Libearalaich. Bha e na mhinistear na Stàite, Ceann-suidhe Stàit Fèin-Riaghlach A’ Chauca, ceannard sìobhalta agus armachd Stàit Fèin-Riaghlach na h-Antioquia a measg dreuchdan eile.[3][4]
Ceannas na Poblachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ach gu dearbh, 's e leis gu robh Julian Trujillo os cionn na feachdan a chuir às na Tòraidhean a rinneadh ar-a-mach armachd rè a’ cheannais aig Aquileo Parra Gómez a cho neartaich an co-dhùnadh aige ri sheasamh mar thagraiche làidir gu Ceannas na Poblachd. Rinn Trujillo an gnothach gu math furasda air a’ cho-fharpaiseach na bu dhlùithe air, an Seanalair Tomás Rengifo, Riaghladair Stàit na h-Antioquia, leis gun do bhuannaich na feachdan aige Blàr los Chancos (Roinn Valle del Cauca an latha an-diugh). Tha e uabhasach cudromach gun do rinn Manuel Murillo Toro, seann cheann-suidhe agus ceannard nam Libearalach, dubh chàineadh air Trujillo mar thagraiche air sàilleabh gum biodh esan comasach air cus ghèilleadh a dhèanamh dha Núñez, agus le sin an cumhachd a thoirt dha na Tòraidhean, rud a mhilleadh na h-adhartasan a rinneadh na daoine radaigeach rè 25 bliadhnachan anns an Riaghaltas.
Agus le sin, thathar dhen bheachd gur e Trujillo a chur air gleus an t-slighe airson an Ath-Bheòthachaidh a chuir Rafael Núñez Moledo agus am Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia, air bhog eadar 1882 agus 1886.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Juan Manuel Santos Calderón
'S e neach-poileataigs, fear-aithris agus eòlaiche-eaconomaidh à Coloimbia[1]. a th’ ann Juan Manuel Santos Calderón. Rugadh e air an 10mh latha dhen Lùnasdal 1951 ann am Bogotá. Tha e air a bhith na cheann-suidhe na dùthcha bhon an 7mh latha dhenLùnasdal 2010. An dèidh a bhith an sàs anns na meadhanan thòisich e ann an saoghal poilitigeach mar bhall a’ Phàirtidh Libearalach is bha e os cionn ministrealachd na Malairt Eadar-nàiseanta fo Chésar Gaviria. An uair sin leig e am Pàrtaidh Libearalach is chaidh e dha na Tòraidh fo Andrés Pastrana Arango is e na Mhinistear a’ Mhaoineachaidh. Dh’fhàsadh e na bu treasa is na bu treasa am broinn an Riaghaltais aig Álvaro Uribe, a ghabh thairis a’ chinneas ann an 2002, Chuir e na Libearalaich ris a chùlaibh gu tur agus bha còmhla ris an fheadhainn a stèidhich Pàrtaidh an Aonaidh Nàiseanta (Spàinntis: Partido Social de Unidad Nacional). Chaidh e ainmeachadh mar Mhinistear an Dìona ri linne an Riaghaltais aig Uribe bhon Iuchar 2006 gu ruige Chèitein 2009. Ghabh Santos thairis ceannas na dùthcha air an 7mh latha dhen Lùnasdal 2010 airson an teirm bho 2010 gu 2014.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Buinidh e do na Santos, teaghlach a tha air buaidh mhòr a thoirt air eachdraidh na dùthcha. ‘S e am fear-naidheachd Enrique Santos Montejo, far-ainm "Calibán", a bh' ann a sheanair agus b’ e bràthair a sheanair, Eduardo Santos, na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1938 agus 1942, is bha e os cionn a’ pàipeir-naidheachd El Tiempo cuideachd. [2] ‘S e co-ogha Francisco Santos Calderón, seann leas cheann-suidhe Choloimbia, a th’ann co-dhiù. Tha Santos pòsta le María Clemencia Rodríguez de Santos agus tha triùir daoine-chloinne aca, María Antonia, Martín agus Esteban.[3]
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Thug Juan Manuel Santos ceum ann an Eaconomaidh agus Rianachd ghnothaichean aig an Oilthigh Kansas, anns na Stàitean Aonaichte. An uair sin fhuair e maighstireachd ann an Eaconomachd agus Leasachadh Eaconamach aig an LSE ann an Lunnainn agus maighstireachd eile ann an Rianachd Phoblach aig an Oilthigh Harvard.
A bharrachd air sin, fhuair e tabhartas bhon a’ Bhuidhne Fulbright aig Sgoil Fletcher an Lagha agus na Dioplomasachd aig an Oilthigh Tufts, agus tabhartas eile bhon a’ Bhuidhne Nieman airson Naidheachdais aig Oilthigh Harvard. Tha e air dotaireachd Honoris Causa ann an Lagh fhaighinn cuideachd.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2016, mu dheireadh thall, chuir na FARC agus Juan Manuel Santos Calderón - ceann-suidhe na dùthcha - ainmean gu còrdadh na Sìthe agus bhuannaich Santos Calderón Duais Nobel airson Sìthe air a shonsa.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Cambio, "Pretenden sacarme del juego político"
- ↑ msn.com Colombia: La Madre y la Política, María Clemencia Rodríguez de Santos
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
- TIOTAL
- Cuimhneachan-cogaidh ann an Sicily
- EXTERNAL ID
- PAW21600
- ÀITE
- Sicily
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21099
- KEYWORDS
- cuimhneachain
an Dara Cogadh
Cuimhneachan air a ghràbhaladh air balla am broinn taigh ann an Sicily. Tha ainmean nam fear a chaidh a mharbhadh ann an cogadh, anns an Dara Cogadh, ainmean nam blàr is na briathran 'Lochaber no more' sgrìobhte air. Os cionn ainmean nam marbh, tha na briathran: 'They fall; but we passed on, thro' desert and thro dust. We'll fight on; we know they're safe. In God's Own Sacred Trust'
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Clann-nighean an iasgaich, Cromba
- EXTERNAL ID
- QZP99_97193_05_01
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38918
- KEYWORDS
- iasg
sgadan
Bha boireannaich cudromach ann an iasgach na h-Alba. Bha cuid air am fastadh airson biadh a chur air loidhnichean, ach bha a' mhòr-chuid a' cutadh is a' sailleadh an èisg. Nuair a thigeadh na bàtaichean a-steach, bha an t-iasg air a thoirt gu na claisean cutaidh. An seo, bhiodh na boireannaich a' dèanamh dà ghearradh ann an amhach gach èisg, is gheibheadh iad air am mionach is an t-àdha a thoirt às. Bha seo air a reic ri tuathanaich mar thodhar.
Bha luchd-iasgaich luath is uabhasach math air an obair. Thuirt Teàrlach Weld, nuair a bha e a' siubhal timcheall na h-Alba ann an 1860, gun robh na boireannaich ann an Inbhir Ùige a' cutadh mu 26 sgadan gach mionaid. An dèidh dhaibh a bhith air an cutadh, bha an t-iasg air a thoirt gu taigh-saillidh far an robhas ga chur ann am barraillean mòra, le salann-mara air uachdar gach sreath de dh'iasg.
Chaidh an dealbh a chlàradh leis an fhoillsichear, Valentine, ann an 1897.
Tha an tasglann as motha de sheallaidhean-tìre dubh is geal le James Valentine & Co air a chumail ann an Leabharlann Oilthigh Chill Rimhinn. Airson fiosrachadh a bharrachd air a' chruinneachadh seo, cuir fios dhan Leabharlann, air neo coimhead air Special Collections at St Andrews
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Lethbhric den Gàidheal Ur (nach maireann)
‘S e goireas air leth a bh’ann am Paipear Naidheachd an Gaidheal Ur. Chaidh a fhoillseachadh eadar 1999 agus 2009. A-nis chan eil sgeul air na PDF’s air an t-seann làrach mar sin seo feadhainn dhiubh taing do Alasdair Bhochd choir (na bhall Fòram na Gàidhlig). Bha 43 iris den phàipear aige. Thug e dhomh mar zip iad agus chuir mi an àirde iad. Seo far am faigh thu iad. Chìthear gu bheil fhathast beàrnan ann agus mar sin ma tha feadhainn eile agad-sa leig fios dhuinn.


text:
Comann Camanachd Bhaile Ùr an t-Slèibhe
'S e Comann Camanachd Bhaile Ùr an t-Slèibhe an sgioba as soirbhicheil ann an eachdraidh na camanachd. Tha e suidhichte ann am Baile Ùr an t-Slèibh.
Bidh iad a' cluich aig an Eilean. Stèidhicheadh an sgioba ann an 1890.[2]
Duaisean[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuannaich iad Cupa na Camanachd anns a' Ghearastan ann an 2016.[3]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2015-12-01: Duais ùr mar chuimhne air “Prionnsa na h-Iomain”
- BBC Naidheachdan 2016-10-03: An t-seachdamh tiotal aig a' Bhail' Ùr
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Marine Harvest Premiership” (Beurla). Comann na Camanachd. Air a thogail 14mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ “club history” (Beurla). Comann Camanachd Bhaile Ùr an t-Slèibhe. Air a thogail 14mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ “Camanachd Cup final: Newtonmore 1-0 Oban Camanachd” (Beurla). Air a thogail 19mh dhen t-Sultain 2016.


text:
20 an Dàmhair
'S e 20 an Dàmhair an 293mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (294mh ann am bliadhna-leum). Tha 72 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1784 - Henry Temple, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
- 1946 - Elfriede Jelinek, ann am Mürzzuschlag. Sgrìobhadair às an Ostair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1959 - Alfonso López Pumarejo, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1984 - Paul Dirac, ann an Tallahassee. Eòlaiche-fiosaig à Sasainn.
- 1999 - Jack Lynch, san tSeann Dhún (Contae Chorcaí). Neach-poileataigs à Èirinn.
- 2011 - Muammar al-Gaddafi, saighdear agus deachdaire à Libia.


text:
’S e fèill a th' ann an Samhain a bhios air a chomharrachadh air oidhche an 31mh den Dàmhair .
A rèir coltais, do na Ceiltich a bha a’ fuireach san Roinn-Eòrpa, is gu h-àraid do na Gàidheil, bhiodh a’ bhliadhna roinnte eadar na ceithir ràithean, a thòisicheadh le fèilltean sònraichte, is bha na fèilltean seo dha-rìribh cudromach dhaibh. Bhiodh iad a’ comharrachadh toiseach an Earraich le fèill ris a’ chanadh iad Imbolc, air 1 an Gearran (Là Fhèill Brìghde an dèidh làimh), fèill aig toiseach an t-Samhraidh ainmichte mar Chéadamhan no a-nis Bealltainn, air 1 an Cèitean, Lugnasad air 1 an Lùnastail mar thoiseach an Fhoghair, is Samhain, no deireadh an t-samhraidh (Samrad Fuin san t-Seann Ghàidhlig), aig toiseach a’ mhìos air a bheil an aon ainm. Ge-tà, tha na cinn-là air a bhith a’ gluasad thairis air na linntean.
Mar a bhiodh na làithean a’ tòiseachadh le beul na h-oidhche a rèir nan Seann Gàidheal, bhiodh a’ bhliadhna a’ tòiseachadh leis a’ gheamhradh, is ’s e àm sònraichte a bha seo.
Chan ann dìreach gur b’ e sin deireadh na buana, is àm na casgairte gus biadh fhaighinn airson a’ gheamhraidh, ach bhathar a’ creidsinn gum biodh dorsan gu saoghal eile air am fosgladh.
A thaobh nan seann fhionn-sgeul pàganach a bh’ aig na Gàidheil, ’s mar a chaidh a sgrìobhadh air Lebor Gabála Érenn san 11mh linn, bha treubhan a’ fanachd mar-thà ann an Èireann nuair a thàinig na Mìle Spàinne no Gàidheil, ’s iad na Tuatha Dé Danann is na Fomoirich, daoine-sìthe leis an robh aca ri sabaid mus d’fhuair iad an eilean. Nuair a bhuannaich na Gàidheil Èirinn, chaidh na sìthichean dhan t-Saoghal Shìos.
Ged-tà, bhiodh am brat eadar an dà Shaoghal a’ fàs tana aig deireadh an t-samhraidh is anns a’ chiad là den t-Samhain bhiodh na sìthichean a’ ruith air feadh an àit’ ...leugh an corr