text:
A’ togail air a’ bhogadh sgoinneil a rinn sinn ann an Glaschu seachdain sa chaidh, chaidh ACDD a chur air bhog dà thuras eile ann an stoidhle punc Disathairne ann an Dùn Èideann. Air an fheasgar, chluich Oi Polloi cuirm mhì-laghail ann am meadhan an latha aig a’ bhùth-leabhair, Elvis Shakespeare, air Ceum Lìte.
’S e bùth cianail beag a th’ ann agus mar sin, chluich Oi Polloi taobh a-staigh agus bha a’ mhòr-chuid dhen èisteach taobh a-muigh air a’ chabhsair. Chluich Oi Polloi seat slàn Gàidhlig agus ged a bha sluadh mòr againn agus Lìte air fad a’ rocadh ris na fuaimean aig Oi Polloi, cha tàinig am poileas.
Ach thàinig mòran seann charaidean, nam measg Roddy (Atomgevitter/Na Gathan/An t-Uabhas/xSaxonx) agus Susan Bell.
Le taic bho Cam ann an Oi Polloi, rinn mi fhìn pios rap a-mach às an leabhar agus chaidh e na b’ fhèarr na bha mi an dùil. Bha e èibhinn co-dhiù.
An toil leibh na brògan gorma nìon agam? ’S ann airson fànas a tha iad. Seo triptych a thog Roddy:
Chì sibh beagan dhen t-seat aig Oi Polloi an seo is iad a’ cluich an òrain Òigridh air na Sràidean, beagan “complimentary wine” an làimh Ruairidh, agus Roddy a’ seinn bhon èiseachd:
Agus seo iad a’ cluich Carson:
Air an oidhche, ghluais sinn gu bàta aig a’ chidhe ann an Lìte, The Cruz.
Chluich The Pink Dogs an toiseach.
Agus an uair sin, ghabh Comann Ceilteach Oilthigh Dhùn Èideann ris an àrd-ùrlar. Bha Charlotte an ceann gnothaich agus chùm i deagh smachd air na puncairean.
B’ e sluadh doirbh a bhiodh ann do cheòladairean traidiseanta, bàta làn puncairean, ach rinn na h-oileanaich fìor mhath, agus bha amannan ann nuair a bha na puncairean uile sàmhach agus ag èisteachd ris a’ cheòl dhrùidhteach aca.
Chuir Charlotte ACDD air bhog aon uair eile agus rinn mi fhìn agus Cam am pìos rap againn a-rithist. Chaidh e fiù ’s na b’ fhèarr air an oidhche, chanainn. An dèidh a’ bhogaidh, ghabh Oi Polloi ris an àrd-ùrlar, agus mar a bha dùil, chaidh an talla buileach às a rian.
Bha “aoigh sònraichte” aig Oi Polloi, Roddy air a’ mheur-chlàr. Chluich Oi Polloi seat slàn Gàidhlig eile a bha àrd agus cruaidh.
A bharrachd air Roddy, thàinig mòran sean charaidean dhan oidhche cuideachd, nam measg, an t-àrd-ollamh (ùr!) Wilson McLeod agus Seonaidh MacAdhaimh. Chuir Balsall Heathens crioch chraicte air an oidhche agus chaidh a h-uile rud fada na b’ fhèarr na bha sinn an dòchas. Cha do bhàsaich duine agus chaidh ACDD a chur air bhog ann an stoidhle cheart.
Mar a thuirt Charlotte, bha e iomchaidh gun do dh’ionnsaich mi a’ Ghàidhlig am measg nam puncairean ann an Dùn Èideann an toiseach agus gun tàinig sinn air ais gus an nobhail agam a chur air bhog aig cuirm punc ann an Lìte. Ged nach robh a’ Ghàidhlig aig mòran anns an èiseachd aig an dà chuirm, bha e brosnachail faicinn cho taiceil agus fosgailte ’s a tha na puncairean ann an Dùn Èideann dhan Ghàidhlig.
Ceud mìle taing do ChLÀR, foillsichear ACDD, airson taic a thoirt dha na diofar chuirmean-bogaidh seo, an tè ann an Glaschu cho math ris an dà chuirm ann an Dùn Èideann. Tha CLÀR air a bhith cianail cudromach ann an leasachadh litreachas na Gàidhlig aig toiseach na h-aonamh linne air fhichead. ’S e buidhean lèirsinneach a th’ annta gun teagamh!


c: text/html

text:
Country
Belgium Czech Republic England France Ireland Italy Poland Scotland Slovakia Spain Switzerland Wales
Crag
A'Bhuidheanach Bheag A'Chailleach - Toman Coinich A'Chralaig A'Chralaig - A'Chioch A'Chralaig - Stob Coire na Cralaig A'Mharconaich Ablon Agden Rocher Agnielles Aiguille de l'M Aiguille du Peigne Aiguille du Plan Al Palazzo Alaro Aldery Cliff Aletschhorn Alfacar Alkazár Almscliff Am Bodach An Caisteal An Gearanach An Gearanach - An Garbhanach An Stuc An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Corrag Bhuidhe An Teallach - Glas Mheall Liath An Teallach - Glas Mheall Mor An Teallach - Lord Berkeley's Seat An Teallach - Sail Liath An Teallach - Sgurr Creag an Eich An Teallach - Sgurr Fiona An Teallach - Stob Cadha Gobhlach Anglezarke Quarry Angon Aonach air Chrith Aonach Beag Aonach Beag Aonach Beag - Sgurr a'Bhuic Aonach Beag - Stob Choire Bhealach Aonach Dubh, East Face Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Eagach - Stob Coire Leith Aonach Meadhoin Aonach Meadhoin - Sgurr an Fhuarail Aonach Mor Applegarth Scar Appy Arabaux Arboli Armathwaite Ash Tree Crag Attermire Scar Auchinstarry Quarry Back Tor Baggy Point Baildon Bank Baone Bareholme Crag Barmouth Slabs Baslow Edge Baudouvin Baume Noire Baume Rousse Beacon Scar Bearnagh Slabs Beckfoot (Eskdale) Quarry Becks Point Beeston Tor (Manifold Valley) Beinn a'Bheithir - Sgorr Bhan Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn a'Bhuird - Cnap a'Chleirich Beinn a'Bhuird - North Top Beinn a'Bhuird - South Top Beinn a'Bhuird - Stob an t'Sluichd Beinn a'Chaorainn Beinn a'Chaorainn - North Top Beinn a'Chaorainn - South Top Beinn a'Chlachair Beinn a'Chochuill Beinn a'Chreachain Beinn a'Chreachain - Meall Buidhe Beinn a'Chroin Beinn a'Chroin - West Top Beinn a'Ghlo - Airgiod Bheinn Beinn a'Ghlo - Carn nan Gabhar Beinn Achaladair Beinn Achaladair - South Top Beinn an Dothaidh Beinn an Dothaidh, North East Corrie Beinn Bheoil Beinn Bheoil - Sron Coire na h-Iolaire Beinn Bhuidhe Beinn Chabhair Beinn Dearg Beinn Dorain Beinn Dubhchraig Beinn Eunaich Beinn Fhada Beinn Fhada Beinn Fhada - Meall an Fhuarain Mhoir Beinn Fhada - Sgurr a'Dubh Doire Beinn Fhionnlaidh Beinn Ghlas Beinn Heasgarnich Beinn Ime Beinn Iutharn Mhor Beinn Iutharn Mhor - Beinn Iutharn Bheag Beinn Iutharn Mhor - Mam nan Carn Beinn Mhanach Beinn nan Aighenan Beinn Sgritheall Beinn Sgulaird Beinn Tulaichean Beinn Udlaidh Beinn Udlamain Belvedere Echelles de la Mort Belvedere, Nago Torbole Ben Alder Ben Avon - East Meur Gorm Craig Ben Avon - West Meur Gorm Craig Ben Challum Ben Challum - South Top Ben Cruachan Ben Cruachan - Drochaid Ghlas Ben Cruachan - Stob Dearg Ben Hope Ben Klibreck - Meall nan Con Ben Lawers Ben Lawers - Creag an Fhithich Ben Lomond Ben Lui (Beinn Laoigh) Ben Lui - North-west Top Ben Macdui Ben Macdui - North Top Ben More Ben More Ben More Assynt Ben More Assynt - South Top Ben Nevis Ben Nevis - Carn Dearg North Ben Nevis - Carn Dearg South Ben Oss Ben Starav Ben Starav - Stob Coire Dheirg Ben Vorlich Ben Vorlich Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Ben Wyvis - An Cabar Ben Wyvis - Tom a'Choinnich Benaojan Bench Tor Betlem (El Calo de Betlem) Biddiriscottai Bidean nam Bian Bidean nam Bian - Stob Coire nam Beith Bidean nam Bian - Stob Coire nan Lochan Bingorm West Binnein Beag Binnein Mor Binnein Mor - Sgor Eilde Beag Binnein Mor - South Top Binnein Shuas crag Birchen Edge Black Crag (Borrowdale) Black Crag (Wrynose) Black Rocks Blackchurch Blackingstone Rock Blake Dean Pinnacle Blazina Stena - Srbsko Bleak How Blencathra Blue Scar Boiler Slab Bosherston Head Bosigran Bowderstone Crag Bowfell Buttress Braeriach Braeriach - Carn na Criche Braigh Coire Chruinn-bhalgain Brandrith Brantrake Crags Brassington (Rainster Rocks) Brimham Rocks Broad Cairn Broad Cairn - Creag an Dubh-loch Brochon Rive Gauche Brownstones Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Buachaille Etive Mor - Stob Coire Altruim Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Buachaille Etive Mor - Stob na Doire Buchi Arta Buckbarrow Crag Buckbarrow, Wasdale Buckhaw Brow Buttress Buckstone How Buckstones Edge (Nont Sarah's) Budinetto Bull Scar Bullslaughter Bay Burbage North Burbage South Edge Burbage South Quarries Burbage South Valley Boulders Bus Stop Quarry Buzzard's Roost Bynack More Bynack More - A'Choinneach Bynack More - Bynack Beg Cader Idris (Cyfrwy) Cadshaw Rocks Cairn Bannoch Cairn Bannoch - Cairn of Gowal Cairn Gorm Cairn Gorm - Cairn Lochan Cairn Gorm - Cnap Coire na Spreidhe Cairn Gorm - Creag an Leth-choin Cairn Gorm - Stob Coire an t-Sneachda Cairn of Claise Cala Fuili Cala Magraner Caley Crags Callosa Calvia Carl Wark Carn a'Chlamain Carn a'Gheoidh Carn an t-Sagairt Mor Carn an Tuirc Carn Barra Carn Dearg Carn Dearg Carn Dearg - Carn Ban Carn Ghluasaid Carn Gorm Carn Kenidjack (Kenidjack Cliffs) Carn Liath Carn Liath Carn Liath - Meall an-t-Snaim Carn Mairg Carn Mairg - Meall a'Bharr Carn Mairg - Meall Liath Carn Mor Dearg Carn na Caim Carnedd Y Filiast (Cairn of the Greyhound Bitch) Carreg Alltrem Carreg Gwalch Carreg Wastad Carreg y Foel Gron Carreg-y-Barcud Carrock Fell crag Casarotto Caseg Boulder Castell Castle Inn Quarry Castle Naze Castle Quarry (Lobb Mill Delf) Castle Rock of Triermain Castro Caswell Bay Cave Dale (Castleton) Cerdon Chaine de Gigondas (Dentelles de Montmiral) Chaine du Grand Travers (Dentelles de Montmiral) Chair Ladder Chambolle Musigny Chanteloube Charnel Stones Chatelair Chatsworth Edge Chaulet Chee Dale Lower Chee Dale Upper Cheesewring Quarry Chno Dearg Chno Dearg - Meall Garbh Cima Colodri Cinque Torri Cirque du Verneau Ciste Dhubh Clifton Crag Clogwyn Bochlwyd Clogwyn Cyrau Clogwyn y Ddysgl Clogwyn y Garnedd Clogwyn y Grochan Clogwyn y Tarw (The Gribbin Facet) Clogwyn y Wenallt Clogwyn yr Oen (Moelwyns) Coire an Lochain (Cairngorm) Coire an t'Sneachda Col de l'epine Cold Stone Crag Compass Point - Bude Conival Cornakey Cliff Couloir de la Glisse Courbons Cow's Mouth Quarry Cowraik Quarry Crag Gate (Greystoke) Craig Aderyn (Teyrn Bluffs) Craig Badrig Craig Bwlch y Moch (Tremadog) Craig Caerfai Craig Ddu Craig Lloer Craig Nant y Fedw Craig Pant Ifan (Tremadog) Craig Rhiw Goch Craig y Castell (Tremadog) Craig y Longridge Craig Y Tonnau Craig Yr Ogof (Cwm Silyn) Craig Yr Wrysgan Craigencallie Crammag Head Cratcliffe Tor Creag a'Mhaim Creag an Dubh Loch Creag Coire an Dothaidh Creag Dubh, Newtonmore Creag Leacach Creag Leacach - South-west Top Creag Meagaidh Creag Meagaidh - An Cearcallach Creag Meagaidh - Meall Coire Choille-rais Creag Meagaidh - Puist Coire Ardair Creag Meagaidh - Sron a'Choire Creag Mhor (Meall na Aighean) Creise Creise - Clach Leathad Creise - Stob a'Ghlais Choire Crib Goch Crickmail Point (B-Team Buttress) Cromlech boulders Crookrise Crosano Cross Stone Quarry Croz De Le Niere - Preore Cruach Ardrain Cruach Ardrain - Stob Garbh Cruit Island Crummackdale Crystal Slabs, Mosaic Wall, Thunder Wall Culles Les Roches Cummingston Cumrew Crag Curbar Edge Dali's Hole Dalle de Chaumont Dalt Quarry Deeply Vale Deer Gallows Defile des Etroits Denham Quarry Derry Cairngorm Derry Cairngorm - Sgurr an Lochan Uaine Diabaig Dinas Bach Dinas Cromlech Dinas Mot Dovedale Dovedale Castle Dovestone Tor Dovestones (Ravens Peak) Dovestones Edge Dow Crag Drailles Blanches Drevenik Driesh Druim Shionnach Dunkeld, Craig a Barns Dunmore, Culdaff Dyserth Castle Slab Eagle Crag (Borrowdale) Eagle Crag (Grisedale) Earl Crag Eastby Crag Eastwood Rocks Eavestone Crag Eiger Eldorado Esk Buttress (Dow Crag) Fairy Steps Falaise d'Hermillon Falaise de Beaufort - Frison-Roche Falaise de la Grande Roche - Champagny Falaise de Leschaux Falaise du Croe Falaise du Torchet Falaise Village de L'Esseillon Falesia Ronco Fall Bay Buttress, King Wall, Giants Cave, Devils Falzarego Towers Far Hill Crag Farleton Crag Feizor Nick Fionn Bheinn Flimston Bay Forada Foratata and Foratata Boulders Forcan Ridge Forronias Four Gullies Freyr Froggatt Edge Frontier Zawn Garbh Chioch Mhor Garbh Chioch Mhor - Garbh Chioch Bheag Garbh Choire of Beinn a'Bhuird Gardoms Edge Geal Charn Geal-Charn Geal-Charn - Sgor Iutharn Gearr Aonach, East Face Gerstenegg Giggleswick North Giggleswick South Gill Crag Gillercombe Gilstead Gimmer Crag Glas Bheinn Mhor Glas Maol Glas Tulaichean Glen Croe Gleouraich Gleouraich - Craig Coire na Fiar Bhealaich Glyder Fawr crag Goat Crags, Borrowdale Goats Crag Gogarth North Stack and Main Cliff Gogarth South Stack Gola Island Goldsborough Carr Gordale Scar Gorge d'Agnielles Gouther Crags Gowbarrow Crag Grande Fistoire Grange Crags (Car Park Crag) Graymare Slabs Great Close Scar Great End (Sprinkling Tarn) Great Round How Great Tor Great Tor East Grey Crag (Buttermere) Guisecliff Gull Rock - Marsland Handegg Harborough Rocks Hardknott Crag Hare Crags Hawkcliffe Hawkswick Crag Haytor (aka Hay Tor) and Low Man Headend quarry Hebden Gill Hell Gill Hell's Lum Helm Crag Hen Mountain Heptonstall Heron Crag, Eskdale Higgar Tor High Crag High Crag (Ruthwaite Cove) High Tor Hobson Moor Quarry Hockenhorn Hodge Close Quarry Hoghton Quarry Holyhead Mountain Hound Tor Houses o' th' Hill Quarry Huntly's Cave Huntsman's Leap Hutton Roof Crags Idwal Cottage Crag Idwal Slabs (aka Cwm Idwal) Ilkley (Cow and Calf) Ilkley (Rocky Valley) Jack Scout Crag Jackdaw Point Jeau Jungfrau Kern Knotts Kilnsey Kinder Northern Edges Kinder Southern Edges Kings Meaburn, Jackdaw Scar Kingussie Crag Knipe Scar (Gate Cote Scar) La Cosina La Creveta La Culaz La Frasse & Treydon La Gola La Jarjatte La Mussara La Panocha La Poltrona La Ravoire La Roche Taillee La Roche-Sur-Le-Buis-Rocher Quebec La Rochette La Sainte Beaume, St. Montan La Turbie La Viste Lac de la Rosiere Lacou Laddow Rocks Laggantalluch Langcliffe Quarry Lantana Laus de Cervières - Sector Initiation Lawrencefield Le Bouchet Le Chambon Le Cirque des Gens Le Pont de la Serriere Le Rocher qui repond Lech Drws Y Coed Les Actinidias Les Cabannes Les Collets Les Guions les Traverses et la Vignette Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Northern Pinnacles Liathach - Spidean a'Choire Leith Ling Crag Little Stand Crags Llanddulas Cave Llenrac Slabs Lochnagar Lochnagar - Cac Carn Beag Lochnagar - Cac Carn Mor Lochnagar - Cuidhe Crom Lochnagar - Meikle Pap Logie Head Long Scar Lord's Seat Lost Valley Buttress Lower Cove Lower Falcon Crag Lower Sharpnose Point Luckey Tor (aka Eagle Rock) Lumbutts Quarry Lydstep Point Mönch (Bernese Oberland) Maeshafn Malham Cove Malsaire Maol Chinn-dearg Marche les Dames Margheddi Marmitte dei Giganti (Arco) Masarach Massi di Gaggiolo Massi di Prabi Massone Mazet Meall a'Bhuiridh Meall a'Chrasgaidh Meall Bhuidhe Meall Buidhe Meall Corranaich Meall Dearg Meall Dearg - Am Bodach Meall Garbh Meall Garbh Meall Ghaordaidh Meall Glas Meall Glas - Beinn Cheathaich Meall Greigh Meall nan Tarmachan Meall nan Tarmachan - Beinn nan Eachan Meall nan Tarmachan - Meall Garbh Meikle Partans Meikle Ross Menachurch Point Mewsford Milestone Buttress Milestone Buttress Boulders Millstone Edge Miners Crag Misty Wall Mont Rome Chateau Mont-ral Morata de Jalón Mother Carey's Kitchen Mount Faron Citerne Mount Faron Lierres Mozet Mt Coudon, Main Crag Mullach Clach a'Bhlair Mullach nan Coirean Muro dell'Asino Mytholm Steep quarry Na Gruagaichean Na Gruagaichean - North-west Top Nago Neckband Crag Notre Dame du Pre / Rocher du Glaisy Notre-Dame du Cros Ogden Clough Orihuela Orpierre Oxenber Palestra Alpini Palestra delle Guide Palestra Hans Marguerettaz Pallestre delle Guardie Panacelle Parrock Quarry Pass of Ballater Pavey Ark Paviland Peel Crag Pen Dal Aderyn Pen Trwyn Pic du Midi d'Ossau Pic Tor Piede dell'Elefante Pigeon Rock Pillar Rock Piz Ciavazes Placche di Flintstones Placche Zebrate Pobbles Bay Poingt Ravier Point of the Cleugh Polldubh Crags, Glen Nevis Pordenack Point Port a Doris Porth Dafarch Porth-Clais Porth-y-Ffynnon Portobello Pot Hole Quarry (Three Springs) Pot Scar Pra Premier Predore Premia Priestcliffe Quarry Promeghin Puig de Garrafa Pule Hill Rocks Punta Corno di Bo Quayfoot Buttress RAC boulders Rainbow Warrior Ramshaw Rocks Raven Crag (Langdale) Raven Crag (Walthwaite) Raven Crag, Combe Ghyll Raven Crag, Thirlmere Raven Scar Ravensdale Recess Point and Becks Zawn Reddyshore Scout Reecastle Crag Reiff - An Stiuir Reiff - Roinn a'Mhill Reiff - Rubha Ploytach Reiff - Stone Pig Cliffs Reotier Rheinstor Rhoscolyn Rian Cornei Rivelin Edge Roaches Lower Tier Roaches Skyline Roaches Upper Tier Rob's Rocks Robin Hood Rocks Robin Hood's Stride Rocher Baron Rocher de Amoureux Rocher de Gafouille Rocher de Neuf Heures Rocher des Aravis Rock Garden Crags Roda Di Vael Rodellar Rosemergy Towers Roundhill Runestone Quarry Rusty Point Rylstone Sa Gubia Saddle Head Saffres Saileag Saint Christophe (Dentelles de Montmirail) Saint Denis de Vaux Salem San Bartolo San Siro San Vito lo Capo Salinella Sasso Remenno Scafell Crag Schiehallion Scout Crag Scout Crags Scout Scar Scratchmere Scar Screda Point Scugdale - Scot Crags Seathwaite Buttress Secteurs De La Fissure D'ailefroide Sella Sella Towers Sennen Sgairneach Mhor Sgiath Chuil Sgor Gaibhre Sgor Gaoith Sgor Gaoith - Carn Ban Mor Sgor Gaoith - Meall Buidhe Sgor Gaoith - Sgoran Dubh Mor Sgor na h-Ulaidh Sgor na h-Ulaidh - Stob an Fhuarain Sgurr a'Bhealaich Dheirg Sgurr a'Chaorachain Sgurr a'Mhaim Sgurr a'Mhaim - Sgor an Iubhair Sgurr a'Mhaim - Stob Choire a'Mhail Sgurr a'Mhaoraich Sgurr a'Mhaoraich - Sgurr a'Mhaoraich Beag Sgurr an Doire Leathain Sgurr an lochain Sgurr Choinnich Mor Sgurr Choinnich Mor - Sgurr Choinnich Beag Sgurr Fhuaran Sgurr Mor - Carn na Criche Sgurr na Carnach Sgurr na Ciche Sgurr na Ciste Duibhe Sgurr na Sgine Sgurr na Sgine - North-west Top Sgurr nan Clach Geala Sgurr nan Coireachan Sgurr nan Coireachan Sgurr nan Conbhairean Sgurr nan Conbhairean - Creag a'Chaorainn Sgurr nan Conbhairean - Drochaid an Tuill Easaich Sgurr Thuilm Sheeps Tor Sheigra Sea Cliffs Shepherds Crag Shining Clough Rocks Shipley Glen Shooter's Nab Sierra de Toix Sigottier Simons Seat Sinsat Sisteron Sitting bull buttress Slieve Lamagan Slipstones Spazzacaldera Spekes Mill Mouth and Brownspear Point Spellack Spidean Mialach Spofforth Pinnacles Sron a'Choire Ghairbh St. Bees Head St. Govan's Head Stac An Fharaidh Staden Main Quarry Stag Rocks Stanage North Stanage Plantation Stanage Popular Standing Stones Ste-Victoire Stennis Head Stickle Barn Crag Stob a'Choire Mheadhoin Stob a'Choire Odhair Stob Ban Stob Ban Stob Binnein Stob Binnein - Meall na Dige Stob Binnein - Stob Coire an Lochain Stob Choire Claurigh Stob Choire Claurigh - Stob a'Choire Leith Stob Choire Claurigh - Stob Coire na Ceannain Stob Coir'an Albannaich Stob Coire a'Chairn Stob Coire an Laoigh Stob Coire an Laoigh - Beinn na Socaich Stob Coire an Laoigh - Caisteal Stob Coire an Laoigh - Stob Coire Cath na Sine Stob Coire an Laoigh - Stob Coire Easain Stob Coire Easain Stob Coire nam Beith Stob Coire nan Lochan Stob Coire Sgreamhach Stob Coire Sgreamhach - North-east Top Stob Coire Sgriodain Stob Coire Sgriodain - South Top Stob Diamh Stob Diamh - Sron An Isean Stob Diamh - Stob Garbh Stob Ghabhar Stob Ghabhar - Sron a'Ghearrain Stob Ghabhar - Stob a'Bhruaich Leith Stob Poite Coire Ardair Stob Poite Coire Ardair - East Top Stob Poite Coire Ardair-Sron Coire a'Chriochairein Stonestar Crag Stoney Bank Stoney Middleton Strans gill Striddle Crag Stuc a'Chroin Stuchd an Lochain Summit Quarry Tarn Crag (Grisedale) Tarn Crag (Langdale) Tegness Quarries Thackmell Crags The Cairnwell The Cobbler The Dewerstone The Five Clouds The Gelt Boulder The Hoff The Napes The Range The Ravenstones The Saddle The Saddle - Sgurr na Forcan Thirlstane Thorn Crag Thrang Crags Three Cliffs Bay Tilberthwaite Quarry Tiske skaly Toll Creagach Toll Creagach - West Top Tom a'Choinich Tom a'Choinich - An Leth-chreag Tom a'Choinich - Tom a'Choinich Beag Tomasovsky Vyhlad Tre Cime Trevor Quarry Trowbarrow Troy Quarry Tryfan (East Face) Tryfan Fach (Little Tryfan) Turnia Lechwora Twistleton Scars Ubrieux Upper Matlock Quarries Upton Slabs Vajolet Towers Val Lomasone Val San Nicolo Vall de Guadar (Echo Valley) Valldemossa Valle de Abdalajis Via Ferrata d'Andagne Via Ferrata du Pichet Vicarage Cliff Vieux-Chateau Vilanova De Prades - Camping Vilanova De Prades - Penya Alta Volx Wainstones Walla Crag Wallowbarrow Crag Water-cum-Jolly Wavelength Boulders West Nab West Tor Wharncliffe Crags White Ghyll White Tower Widdop Wildcat Crags (aka Wild Cat) Willersley Castle Rocks Wilton 1 Wilton 3 Wimberry Rocks Windgate Nick Windgather Rocks Windmore End Winnats Pass Witches' Quarry Wodens Face Woodhouse Scar World's End Y Garn Yarncliffe Quarry Yenne Yewdale Crag
Discipline
Aid Alpine Bouldering Scrambling Sport Trad Via Ferrata Winter
Partner
andy oxley anne vowles Ben Say Boardman Cat Forster chris ellis Dave Marriott dave snowden fi-fi Fireman Steve frou-frou Guy Lee ian fenton jamie smith nick colton Paul Leader Sian Sianny Steve Wray Terentius Tom Say Tom Say Tom Whittaker trish trish 1968
Year
1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cuan na Maoile Rua
She baie as logh marrey er coose hwoaie Choontae Ghoon ny Ghoal, Nerin, eh Cuan na Maoile Rua (Yernish son "Cooan y Veayll Ruy"; Baarle: Mulroy Bay). She fer jeh ny gulladyn marrey s'lhoobagh ayns Nerin t'ayn. T'eh mysh 12 km er lhiurid as eh roie my hwoaie gys y jiass. She baie cadjin yn entreilys, agh t'eh foshley rish ammyr cheayl ta 10 km er lhiurid. Cha nee lheead cheddin ec yn ammyr shoh. Keayrtyn cha nel ee agh 100-150 m er lheead, raad ta ny strooyn roie cha tappee as 3-5 mooir-veeilaghyn 'syn oor. Keayrtyn elley t'ee cha lhean as 2.5 km. Ny baljyn as baljyn beggey er y logh, t'ad goaill stiagh Baile na nGallóglach, an Cheathrú Chaol as Creamhghort.


text:
Ráth Maoláin
‘S e baile beag agus port sa Chontae Dhún na nGall ann an ceann a tuath na h-Èireann a th’ ann an Ráth Maoláin.[1] Tha e suidhichte ri taobh na Loch Súilí air an Leth-eilean Fanaid[2] aig ìre na mara,[3] 18km air falbh bho Dhoire, 225km bho Ghaillimh, 117m bho Bheul-Feirste agus 213km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Theich Aodh Mór Ó Néill, Ruairí Ó Dónaill agus na daoine aca chun na Spàinne air bàta a-mach à Ràth Maoláin ann an 1607, tacharas air a bheil Teicheadh nan Iarla (Gaeilge: Imeacht na nIarlaí). [5] A bharrachd air sin, anns an 18mh Linn chum na Sasannaich an Reubaltach Wolf Tone fo bhruid ann an Ráth Maoláin cuideachd. Tha dìreach 469 duine a’ fuireach an seo.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain Mac Anndais: (1925 – 2005) Ceann-suidhe an Eilein Mhanainn
- Mary McAlister: (1896 – 1976) Nurs agus Neach-Poileataigs Albannach.


text:
Comhairle Shiorrachd Rinn Friú
Ceantar chomhairle de chuid na hAlban is ea Comhairle Shiorrachd Rinn Friú.
Bailte[athraigh | edit source]
- Achadh an t-Sruthain, Ach na Feárna, Arascain
- Baile na h-Eaglais , Baile an Easbaig, Baile Chlarc, Baile Iain, Baile Néill, Baile Úr na Maoirne, Bagh nan Uaimhean, Baile Raghnaill
- Ceann a' Bhárra, Cille Pheadair, Coille an Dail, Cill Bhearchain
- Dail Bhaile Dhealgaiche, Dún Matilda
- Grianaig, Giofnag, Guireag
- Innis Fhionghain, Inbhir Chip
- Loch Eanach
- Páislig, Port Ghlaschú
- Rinn Friú, Rann Feóirling


text:
Air 24 Samhain thug sibh tarraing, am measg eile, air ceòl. An innis sibh dhòmhsa car son air thalamh a chuir muinntir a’ chiùil – na musical high-heid yins – ás do sol-fa?
Chan eil iomradh air sna sgoiltean, cha bhithear ga theagasg an sgoil, an colaiste neo an oilthigh, ’s ma bheir thu tarraing air am measg luchd-ciùil nì iad gàire.
Eil iad idir a’ tuigsinn gur h-e rud a th’ anns an sol-fa a tha nas fhasa leughadh na staff notation agus nas fhasa a theagasg, gu h-àraid do chloinn? Tha fios a’m nach tig e cho dlùth air a’ cheòl ’s a thig staff, ach tha luach ann ge-tà. Le staff tha thu glaiste anns a’ ghleus anns a bheil an ceòl air a sgrìobhadh, ’s chan eil tighinn ás agad. Le sol-fa gluaisidh tu bho ghleus gu gleus, mar a tha do ghuth neo d’ ionnsramaid ag iarraidh.
Tha fios againn gu bheil guthan òigridh agus guthan inbhich eadar-dhealaichte, ach chan eil sin, air rèir choltais, a’ deanamh diofar don fheadhainn a tha a’ sgrìobhadh ceòl an-diugh. Gu tric chan eil an gleus anns a bheil an ceòl air a sgrìobhadh freagarrach don a h-uile neach.
Dh’ionnsaich mo mhàthair dhòmhsa an sol-fa nuair bha mi glè òg, agus tha mi air leth taingeil. Ma tha thu dol a bhith ri ceòl, feumaidh tu eòlas fhaighinn air staff, tha sin follaiseach, ach dheanadh eòlas air sol-fa feum cuideachd.
Chan eil sol-fa cool, agus, tha mi creidsinn, tha e seann-fhasanta. Aig aon àm bhiodh e aig na Cuimrich, na h-Èireannaich, na Gaidhil agus eile cuideachd, tha mi cinnteach. Bhiodh e ga chleachdadh acasan a bhiodh a sgrìobhadh laoidhean.
Ruairidh Caimbeul
“Camuskellaig”
An Gleann, Barraigh
roddy@iorram.fsnet.co.uk


text:
08/02/2013
Litir na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's letter for learners from Roddy MacLean.
Last on
More episodes
Litir 708: Samson - Pàirt 2
An t-seachdain sa chaidh, bha mi a’ bruidhinn mu Shamson. Bha e na nàmhaid do na Philistich. Ghabh e gaol air boireannach air an robh Delilah. Thabhainn na Philistich airgead mòr dha Delilah nam faigheadh i a-mach gu dè bh’ air cùl neart Shamsoin agus mar a b’ urrainnear buaidh a thoirt air.
Chuir Delilah a’ cheist sin air Samson. Thuirt e nam biodh ise ga cheangal le seachd goid ùra nach do thiormaicheadh, nach fhaigheadh e às. Ach fhuair. ’S e breug a bh’ ann. Dh’fheuch i a-rithist. Dh’inns Samson breugan eile.
Mu dheireadh, fhuair i an fhìrinn bhuaithe. Thuirt e rithe, ‘Ealtainn cha tàinig riamh air mo cheann … ma bhearrar mi … falbhaidh mo neart uam… ’
Thug Delilah air Samson a dhol a chadal air a glùinean. Thàinig fear a gheàrr dheth seachd duail a chinn. Dh’fhalbh neart Shamsoin. Thàinig na Philistich. Ghlac iad e agus chuir iad na sùilean aige a-mach gu borb. Chuir iad ann am prìosan e ann an Gasa.
Ma tha sibh eòlach air an sgeulachd, tuigidh sibh nach e seo an deireadh, oir dh’fhàs falt Shamsoin a-rithist. Agus le fhalt, thill a neart.
Bha na Philistich a’ dèanamh gàirdeachas mun bhuaidh a thug iad. Bha Samson air a thoirt a-mach às a’ phrìosan airson fearas-chuideachd a dhèanamh dhaibh. Seo mar a tha e san t-seann Bhìoball – agus a-rithist atharrachaidh mi an t-seann Ghàidhlig dìreach rud beag:
Thuirt Samson … leig dhomh na puist a làimhseachadh air a bheil an taigh na sheasamh a chum gun leig mi mo thaic riutha. A-nise bha an taigh làn dhaoine agus bhan; agus bha uile thighearnan nam Philisteach an sin; agus bha air mullach an taighe mu thimcheall trì mìle fear agus bean ….
Agus ghairm Samson air an Tighearn’ agus thuirt e, O Thighearna Dhè, cuimhnich orm, guidheam ort, agus neartaich mi, guidheam ort … [gus am faigh mi dìoghaltas] air na Philistich airson mo dhà shùl. Agus ghabh Samson grèim don dà phost mheadhanach air an robh an taigh na sheasamh, agus ris an robh e an taic, fear dhiubh le a làimh dheis, agus am fear eile le a làimh chlì.
Agus thuirt Samson, faigheam bàs maille ris na Philistich. Agus phut e le uile neart; agus thuit an taigh air na tighearnan agus air an t-sluagh uile a bha ann; agus bha na mairbh a mharbh e aig a bhàs na bu lìonmhoire na iadsan a mharbh e na bheatha.
Bha Samson ainmeil air feadh saoghal na Crìosdachd airson a neart. Agus bhiodh daoine uaireannan a’ ceangal ris clach mhòr a bha na seasamh leatha fhèin, agus nach b’ urrainn do dhuine sam bith a thogail.
Tha clach de a leithid air mullach cnuic siar air Calasraid – Clach Shamsoin no Samson’s Stone. ’S e clach-shiubhail a th’ innte, a chaidh fhàgail ann le eighr-shruth o chionn fhada. Ach bha na seann daoine ag ràdh gun robh Samson air mullach beinne anns an sgìre – Beinn Lididh, a rèir cuid, ged a bha feadhainn eile ag ainmeachadh Beinn Labhair no Beinn Mhùrlaig Loch Laomainn. Bha Samson ann agus chuir e dùbhlan ro fhir làidir na dùthcha. Thilg e a’ chlach astar mòr. Ach cha b’ urrainn do dhuine eile eadhon a togail. Agus dh’fhàg sin i far a bheil i chun an latha an-diugh.
Faclan na Litreach
nàmhaid: enemy; breug: lie (untruth); an fhìrinn: the truth; Gasa: Gaza; maille ri: along with; clach-shiubhail: glacial erratic; Beinn Lididh: Ben Ledi; Beinn Labhair: Ben Lawers; Beinn Mhùrlaig Loch Laomainn: Ben Vorlich near Loch Lomond.
Abairtean na Litreach
Puing-chànain na Litreach
Gnàthas-cainnt na Litreach
ma bhearrar mi: if I [ie my head] is shaved. This is a future passive form.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
Ain-Riaghailteachd
Tha an t-ainm Ain-riaghailteachd sa Ghàidhlig (cuideachd, 'anargachd' neo anarcachas) gu math coltach ris an fhacal Greugais avapxίa ("às aonais archonan (riaghladair/riaghailt)"), agus co-ionann ri Anarchism (Beurla). Chan eil i a' ciallachadh mì-òrdugh ach 's e feallsanachd poiliteagach a tha innte a tha, ann an spiorad, a' nochdadh air feadh eachdraidh. Chaidh a cruthachadh mar shiostam ar-a-mach (aig an aon àm ri Marxachas) san 19mh linn an aghaidh ùghdarrasan, mì-cheartais is mì-chothromachd agus airson comainn far a bheil cumhachd aig na daoine fhèin.
Fiosrachadh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e sreath dhe smuaintean feallsanach agus poiliteagach a th' ann an t-"anarcachas" (bhon Ghreugais av- ,an-, "gun", agus apxw, arkho, "cumhachd"). Air an dàrna làimh thathar an aghaigh na Stàite, nan rangachdan neo Ùghdarras sam bith a chuireas bacadh (fiosaigeach, inntinneil neo spioradail) air saorsa phearsanta uile gu lèir. Thathar cuideachd dhen bheachd gum biodh an Comann Sòisealta mòran na b’ fhearr as àonais a leithid dhe eagrachasan, leis gu bheil iad ag obair os cionn nan daoine. Air an làmh eile thathar an aghaidh an t-seilbh prìobhaideach. Bheireadh beachdan agus smuaintean nan Ain-Riaghailtich buaidh uabhasach mòr air a’ chomann sòisealta san Roinn Eòrpa fad an 19mh Linn agus toiseach tòiseachaidh an 20mh Linn, ged nach d’ fhuair iad mòran taic taobh a-muigh Gluasadan nan Luchd-obrach.
Seall[deasaich | deasaich an tùs]
Mikhail Bakunin (1814 – 1876) neach-smaoin ain-riaghailteach, a shabaid an aghaidh Marx a thaobh stàitean, cumhachd, agus cothromachd ann an comann an luchd-obrach.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Salvador Puig i Antich (1948 - 1974). Ain-Riaghailteach à Catalòinia.
Ceanglaichean taobh a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Ain-Riaghailteachd • Calpachas • Co-mhaoineas • Faisisteachas • Marxachas • Lachasachd • Sòisealachd


text:
Conservatoire Rìoghail na h-Alba
Tha Conservatoire Rìoghail na h-Alba (Beurla: Royal Conservatoire of Scotland) ʼna sgoil ciùil ann an teas-mheadhan bhaile Ghlaschu. Bʼ e “Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dràma na h-Alba” an t-ainm a bhʼ air gu ruige 1 an t-Sultain 2011.
A bharrachd air cùrsaichean ann an ceòl clasaigeach agus iomadh rud eile, tha ceum aca ann "Ceòl na h-Alba" agus ann an "Ceòl na h-Alba - pìobaireachd". Tha Calum Ros aʼ teagasg Gàidhlig agus òrain còmhla riutha. Tha iad ag obair còmhla ri Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd ann an Glaschu agus ri Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Conservatoire Rìoghail na h-Alba - làrach-lìn oifigeil


text:
1805
MDCCCV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Giblean - Hans Christian Andersen sgrìobhadair às An Danmhairg
- 24 an t-Ògmhios - Juan José Nieto Gil, ann an Cibarco. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an Dàmhair - Mariano Ospina Rodríguez, ann an Guasca. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 23 an Dùbhlachd - Joseph Smith Jr a steidhich an gluasad Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 an Dùbhlachd - Eachann Rothach, 8mh Ridire Taigh an Fhuamhair is seanailear Albannach
- Horatio Nelson


text:
Leis nach eil mac an duine a' dèanamh cus buairidh air Ghàidhealtachd, tha fiadh-bheatha a' soirbheachadh. Mar sin tha eòin agus ainmhidhean a tha tearc air neo à bith sa chòrr de Bhreatainn gu tric rin lorg innte.
Ainmhidhean na mòintich fhosgailte
Tha beanntan nan dachaigh don fhiadh, don gheàrr-gheal, don iolair-bhuidhe agus don fhitheach. Bidh an tàrmachan, an t-amadan-mòinitich, agus eun an t-sneachda a' neadachadh an sin cuideachd, ged is fheàrr leis a' chirc-fhraoich agus na h-uiseagan a' mhòintich fhosgailte a tha nas ìsle. Bidh an sionnach agus am fiadh-chat a' sealg air feadh beinn is mòinteach, mar a bhios an seabhag agus clamhan nan cearc. Bidh an starrag ri sgudalaireachd. Bidh an guilbneach, an fheadag agus an deoch-bhiugh a' gairm an earraich len caoin thiamhaidh.
Ainmhidhean na coille
Tha coilltean agus mòr-choilltean nan dachaigh do thaghanan, bruic, earbaichean agus feòragan. Tha iomadach seòrsa eòin ri fhaotainn, nam measg lasair-coille, clamhan, cam-ghob Albannach agus gabhagan cìreanach. Tha capall-coille agus coileach-dubh ri fhaicinn ann am fosglaidhean sa mhòr-choille. Tha nathraichean-nimhe agus nathraichean gun phuinnsean bitheanta cuideachd.
Lusan an tuathanais
Air tuathanasan bidh geàrran agus coineanaich a' soirbheachadh. Bidh gealbhonnan, glaiseanan, bric an t-sìl, agus eòin eile, a' neadachadh ann an callaidean air falbh bho speireagan. Bidh speireagan-ruadh ag iadhadh gu h-àrd 's iad an tòir air biadh. Tha an traon tearc, ach tha e fhathast ri fhaotainn ann an sgìrean san iar; tha e air a chluinntinn nas trice na tha e air fhaicinn. Air feurach garbh bidh ainmhidhean dachaigheil dùthchasach mar chrodh Gàidhealach agus caoraich Shoaigh ag ionaltradh gu toilichte.
Ri taobh abhainn agus loch
Tha pailteas bhradain agus bhreac ann an aibhnichean agus lochan. Tha tarragan cuideachd ri fhaotainn ann an cuid de na lochan nas àirde. As t-earrach, bidh biastan-dubha a' fàgail a' chosta agus a' leantainn nan aibhnichean suas an tòir air iasg. Am measg nan eun aibhne tha gobhan-uisge, corrachan-gritheach, tunnagan agus sìoltan. Tha na lochan nan dachaighean do leargan-mòra agus dubha, agus bidh trìlleachain ag èalaidh ri taobh nan loch. Tha losgannan, muile-mhàgan agus dearcan-luachrach bitheanta.
Aig a' chladach
Bidh ròin agus pèileagan a' cluich mun oirthir, mar a bhios leumadairean agus cearbain. Bidh àireamhan mòra de dh'eòin-mhara - eòin-dubh an sgadain, sùlairean, sgaireagan, buthaidean, fulmairean agus corra sheòrsa faoileig - a' neadachadh ann. Bidh maorach a' greimeachadh air na creagan agus chìthear muirsgianan a' spùdadh uisge air an tràigh 's an làn a' tràghadh.
Biastagan
Tha iomadh seòrsa biastaig ann ann am pailteas, nam measg dealain-dè mar an Argus Albannach, tairbh-nathrach, creithleagan agus a' mheanbh-chuileag Ghàidhealach eagalach.
Fiadh-bheatha an ama a dh'fhalbh 's a tha ri teachd
San àm a dh'fhalbh bha mathain, tuirc, loin, biobhairean agus madaidhean-allaidh a' siubhal na Gàidhealtachd; ach chaidh an sealg à bith. Bho chionn ghoirid tha corra sheòrsa beathaich air tilleadh air neo tha iad air a bhith air an toirt a-staigh às ùr - gu sònraichte fiadh Lochlannach, capall-coille, iolairean-mara, cromain-lochaidh ruadha agus iolairean-iasgaich. Tha bruidhinn air a bhith ann mu bhith a' toirt a-staigh madaidhean-allaidh, mathain agus biobhairean às ùr; dè mun àm ri teachd ma-thà?
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
Thom, Valerie
Birds in Scotland
Thomson, George
The Butterflies of Scotland
The Natural Heritage of Scotland
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2015 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Tartu
‘S e baile mòr faisg air Viljandi, air an àirde an ear-dheas Eastòinia a th' ann an Tartu[1] (Fionnlannais: Tartto, Gearmailtis: Dorpat, Laideann: Tarbatum). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Emajõgi, eadar Loch Võrtsjärv agus Loch Peipsi-Pihkva järv, 39m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Tartu maakond, 165km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Narva, 119km bho Kohtla-Järve agus 129km bho Phärnu.[3] Chaidh Tartu a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1030 agus chaidh Oilthigh, air an robh Academia Gustaviana, a stèidheachdh an seo ann an 1632[4] leis an Righ Gustav Adolf den Store, nuair a bha Eastòinia fo bhuaidh na Suaine.[5] Tha 101,092 duine a' fuireach ann.[6] 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[7]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Kurt Heinrich Meyer (1883 - 1952): Ceimigear.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bærum
- Deventer
- Ferrara
- Fredriksberg
- Greifswald
- Hafnarfjörður
- Hämeenlinna
- Kaunas
- Lüneburg
- Pskov
- Riga
- Salisbury
- Tampere
- Turku
- Uppsala
- Veszprém
- Zutphen
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Entsüklopeedia Eestist
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Tartu Ülikool
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Eesti Statistika
- ↑ Geonames


text:
Criogaid
Tha criogaid neo cnagair na gheama a bhuineas ri Sasainn, ach a-nis tha air a chluich air feadh a' Cho-fhlaitheis. B' àbhaist am facal an iomain ghallda a bhith gu math cumanta.
Tha criogaid air a ruith le Comhairle Eadar-nàiseanta na Criogaid (ICC), ach tha na riaghailtean air an glèidheadh le Comunn Criogaid Mharyleborne no am MCC
Na Dùthchannan Test[deasaich | deasaich an tùs]
- Afraga-a-Deas
- Astràilia
- Sealainn Nuadh
- na h-Innseachan
- Pacastan
- Sri Lanca
- na h-Innseachan-an-Iar
- Bangladais
- Sasainn
- Kenya
- Zimbabwe


text:
Lyrics Depot is your source of lyrics to Dheanainn Sugradh by Clannad. Please check back for more Clannad lyrics.
Dheanainn Sugradh Lyrics
Artist: Clannad
Album: Clannad 2
Dhanainn sgradh ris an nighinn duibh
'N-didh dhomh irigh s a' mhadainn
Dhanainn sgradh ris an nighinn duibh
Dhanainn sgradh ris a' ghruagaich
Nuair a bhitheadh an sluagh nan cadal
Dhanainn sgradh (aig) an m dsgadh
(Aig a)n m na siil a bhith gam pasgadh
Di-Luain an-didh Di-Dmhnaich
Dh'fhalbh sinn le Senaid () Arcaibh
Bha muir ghorm a' ruith fo (a) cuinnlean
'S i (a') cur still grunnd an aigeil
Riof ga ceangal 's riof ga fuasgladh
Muir ma ghuallainn fuaim is fead oirr(e)
Null mu chaolas na Rimh
B' fheudar dhuinn am bm a liseadh
Null mu chaolas na Fraing
Maide na limh, gaoth ga greasad
Cha robh rpa feum a splaidseadh
Air mo mhighdeann ri tighinn dhachaigh
Dh'fheumadh prsan thighinn buth dhith
Ged a bhithead e crn an cairteal
Ged a bhitheadh e crn an irleach
Dh'fheumadh prsan dheth thighinn dhachaigh
Comments/Interpretations
Related:
Clannad Lyrics
Clannad Clannad 2 Lyrics
More Clannad Music Lyrics:
Clannad - An Phaire Lyrics
Clannad - Ar a ghabhail 'n a 'chuain damh Lyrics
Clannad - Caide Sin Do'n Te Sin Lyrics
Clannad - Fairies Hornpipe off to California Lyrics
Clannad - In Search Of A Heart Lyrics
Clannad - Mhaire Bruineall Lyrics
Clannad - Poison Glen, The Lyrics
Clannad - Song For Ireland Lyrics


text:
Stamford, Connecticut
'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Stamford. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 125,109 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1641.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Christopher Lloyd, actair, (1938)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Minturno, An Eadailt
- Jajmau, Na h-Innseachan
- Afula, Iosrael
- Settefrati, An Eadailt
- Sparta, A' Ghrèig
- Lima, Pearù
- Jiangdu, An t-Sìn


text:
Meanbh-chuileag
'S e buidheann oideachadh dràma Ghàidhlig a th' ann am Meanbh-chuileag. Tha i a' ruith fo sgeith Fhèisean nan Gàidheal.
Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh ann an 2000 mar phàirt de phròiseact air a ruith le Fèis Dhùn Èideann. Bha i stèidhichte ann an Gracemount ann an Dùn Èideann bho Iuchar 2002 gu Cèitean 2006, nuair a ghluais a' bhuidheann gu Inbhir Nis.
Gu ruige seo tha a' bhuidheann air tadhal air còrr is 300 sgoil ann an Alba, agus tha mu 10,000 duine-chloinne air dealbh-chluich Mheanbh-chuileag fhaicinn.


text:
1835
MDCCCXXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgrìobh Honoré de Balzac dà leabhair: Le Père Goriot agus Le Colonel Chabert.
- Chaidh Lansing (Michigan) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Màrt - Giuseppe Sarto, ann an Riese. Pàp bho 1903 gu 1914.
- 2 an t-Ògmhios - Giuseppe Melchiorre Sarto, ann an Riese. Pàpa.
- 13 an t-Ògmhios - William Butler Yeats, ann am Baile Àtha Cliath. Sgrìobhadair.
- 27 an t-Iuchar - Giosuè Carducci, ann am Pietrasanta. Sgrìobhadair.
- 31 an Dàmhair - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, ann am Berlin. Ceimigear.
- 25 an t-Samhain - Andrew Carnegie, ann an Dùn Phàrlain. Fear-gnìomhachais à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an t-Samhain - Seumas Hogg, ann an Eadaraig. Bàrd agus sgrìobhadair à Alba.


text:
Almaty
‘S e am baile as motha ann an Casachstan a tha ann an Almaty.[1] (cànan kazakh: AлMaTы). Eadar 1921 agus 1991 bha e na phrìomh-bhaile aig àm Kazakh Soviet Socialist Republic agus an uair sin ann am Poblachd Kazakhstan (1991 gu 1998). Eadhon ged an do ghluais an cùmhachd poileataigeach gu Astana ann an 1998, ‘s e Almaty cridhe malairteach na dùthcha fhathast. Gus na 1980 bha gu bhith 50% de mhuinntir a’ bhaile nan Ruiseach. Ach dh’fhàg iad aig àm neo-eisimeileachd Chasachstain.[2]
Tha Almaty na laighe anns an earra-dheas na Casachstain, faisg air crìochan Cirgiostàn agus 300 cilemeatair bhon chrìochan Sìneach. Tha am baile suidhichte aig cois na ruith bheanntan Tian Shan – Transili-Alatau. Tha an t-ainm Almaty a’ ciallachadh: "beairteach le ubhlan".
Anns na sgìrean timcheall air Almaty tha ubhlan riasgail (Malus sieversii) a’ fàs. Tha luchd rannsachadh ag smaoineachadh gur e sin an t-ubhal as sine air feadh an t-Saoghail agus gu bheil na h-ubhlan anns an latha an-diugh a’ buntainn don àite sin. Thàinig an t-ainm bho Alma-Ata, ainm a bha na Ruiseach a’ cleachdadh airson Almaty: "aлMa" (ubhal) agus "aTa" (seanair), ach canar gun do rinn iad mearachd leis an eadar-theangachadh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Lonely Planet


text:
Thug bàs dithis dhìulnach tulgadh air coimhearsnachd Ghàidhlig Cheap Breatainn bho chionn ghoirid. B’ e Leathanaich a bh’ annta le chèile: Peadar Jack Pheadair mac Chaluim Ghobha agus Eòs Peadair mac Theàrlaich ’ic Eòis. Bha na seirbheisean cuimhneachaidh drùidhteach ach cha b’e tuireadh a-mhàin a bha air aire dhaoine ach gàirdeachas air son na buaidh a thug an dà laoch seo air am beatha agus an dualchas fhèin.
Ràinig Peadar Jack aois mhòr. Bha e a’ streap ris a’ cheud. Ged a thachair mi ris cha do chuir mi mòran eòlais air, ach bha mi glè eòlach air Èòs Peadair (dealbh, deas). Chaill sinn esan aig aois 67. Bha e iomraiteach mar fhìdhlear agus, mura bheil mi air mo mhealladh, se am fìdhlear mu dheireadh an Ceap Breatainn a bha fileanta ann an Gàidhlig.
Bha e tlachdmhor a bhith ’na chuideachd. O chionn dà bhliadhna chuir mi còmhradh ris air bhideo ann an Oilthigh Cheap Breatainn. B’ e susbaint an t-seanchais gur ann o phuirt Ghàidhlig a dh’ionnsaich e an fhidheall a chluich, oir cha robh e comasach air ceòl a leughadh. Bha e seinn nam port dhomh agus an uair sin gan cluich air an fhidhill. Cha do rinn mi clàradh riamh a bha cho taitneach. Gun tàire a dhèanamh air fìdhlearan cliùiteach eile, thuig mi car son a bha an ceòl aig Eòs Peadair na bu Ghaidhealaiche na ’n ceòl acasan.
Thogadh e ann an ceàrn iomallach, agus chan eil teagamh nach b’ e sin bu choireach gun robh Gàidhlig aige mar chainnt mhàthaireil agus gun do mhair i anns an smior aige. Dh’innis e cuideachd dhomh nach robh e ach beagan lathaichean anns an sgoil. Ghabh e blas a’ chrogain dhi, oir cha robh e cluinntinn ach Beurla. Theich e dhachaigh ’s cha do thill e. Ach ged a bha e ás aonais foghlam foirmeil dh’ionnsaich e Beurla agus Gàidhlig a leughadh. Ged a bha e measail agus math air ceòl bha e mothachail gur i a’ chànan an ceangal bu treasa a bh’ aige ri a dhualchas.
B’ann á Uibhist a-Deas a thàinig a shinnsearan a Cheap Breatainn. Agus thug e toileachadh mòr dha a bhith faighinn cuireadh chun na fèis bhliadhnail Ceòlas. Nuair a thachair mi ris beagan lathaichean mus deach e air a thuras mu dheireadh gu Ceòlas, thuirt e: “Tha mi tilleadh dhachaigh an t-seachdain sa tighinn.” Tha e fhèin agus Peadar Jack a-nis ’nan dachaigh bhuan, agus tha sinn gan caoidh.


text:
Rubha Àird Eònain
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Rubha Àird Eònain (Beurla: Rowardennan).[1] Tha am baile suidhichte air bruach an iar Loch Laomainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 9′ 19.4″ Tuath agus 4° 38′ 31.31″ Iar.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin. Mar sin tha ostail òigridh agus àite-champaidh ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 102, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 359 990


text:
El Santuario
'S e baile meadhanach faisg air San Luis ann an àirde an iar Medellín, anns an Roinn Antioquia,[1] ann an Coloimbia[2] a th' ann El Santuario. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1765.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. 'S e ainm Spàinntis a th'ann El Santuario. Tha e a' ciallachadh A' Chomraich neo An Tèarmann, bhon fhacal Laideann Sanctuarium.[3] Thathar ag ràdh gu robh àite coisrigte dha na Tùsanaich an seo mus do ràinig na Spàintich. Chaidh seapail a thogail na àite.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 26,287 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 6,454 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Bello (is mòran dhuibh mestizos), tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 7.7% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92,9% dhe na daoine ann an El Santuario leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 91,4,7% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Ebéjico. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.


text:
Ferand do rúagell saccart cenandsa cona braethrib .i. oa breslen cona braithrib .i. isse inso in ferand .i. achad muine choscain cossin nachod mór ar a bélaib ocus cona lenu ocus cona mónaí .i. corrice in lathaig riss anes ocus cossin choélachod ris anair ocus cos sid aithlius ris anair co na lanntaib ocus frith lanntaib ocus co na aithche .i. cossin lathaig domnaig móir. Ocus is sé so in lóg, .i. xuiii. nungai co fuilledaib ailib .i. co fichet ungai iar dóthucht. Ocus ó ua riamán dergled, .i. a ferand díles fein. Ocus iteat so sís inna commairge & ina dílse do ratai and. Oengus mac mic rancáin lántoísech síl tuathail & coile follomain, ocus gilla odor mac mic ruadacháin ocus cudub mac
p.134mic comgain .i. o claínd ruadrach sen, ocus cuduilig óa sneain co na braithrib ó claind murchada sen, ocus oa gormán ó claind conaill, ocus tri micmeic cernaig, ocus da mac meic sherraig, ocus mac ui dubthaig doclaind chongalaig inna ndílsi foraib fen & for huíb riaman cossnaib uilib commairgib se reót ocus idiaid foraib fen .i. for claind chongalaig [...] ocus erchennech grellege & secnap & a bachall reódaide & erchennech cille scire & bachall scíre, & conall mac duib ocus iarnán .i. o shordus ule sen, ocus combarba coluim cille, .i. ferdomnach oa clucáin co samud coluim cille ule, ocus oengus oa domnallán in tanmcara
p.136.i. commarba in dissert coluim cille, ocus ind epscop óa dúnán .i. senoir leithe cuind, ocus rí temrach .i. domnall mac flaind huí maelshechnaill, ocus coss in cethor comothec ass in cetharaird .i. gilla beccán mac cillai shechnaill, oa oedan airchennech grencha, ocus ossin mac ectghail aistíre cennansa, ocus mac duibdaman airchennech ratha beccán, ocus óa fiachrach airchennech domnaig móir. Ocus is amlaid rogabta inna commairge se uile iar duidecht i timcell ind eraind do lár ind erainnd. Ocus bennacht de fors naib commairgib se uile nára trécet a commairge, ocus ní raib enech na comairce ó dia occu dia trécet. & issamlaid atá in ferannsa acht ni rodlecht nach císs de ria luaig & ní dlegar iar na luaigh.


text:
Jöns Jacob Berzelius
B' e ceimigear às an t-Suain a bha ann an Jöns Jacob Berzelius.
Canadh e "athair na chemigeachd san t-Suain" agus tha e ainmeal airson an taisgealadh de shileacon, shelenium, thorium is cerium.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann am Väversunda san t-Suain a deas. Bha e na oileanach ann an Oilthigh Uppsala far an do dh'ionnsaich e leigheas agus ann an 1807 thug e na ollamh ann an Karolinska Institutet.
Lorg e na h-eileamaidean sileacon, selenium, torium is cerium. Chaidh bhanadium agus litium a lorg anns a deachainn-lann rannsachaidh. Dh'ainmich Berzelius an tachartas "catailis". Thionnsgail e cuideachd samhlaichean mar H agus O do eileamaidean cheimigeach. [1]
Dh'obair e còmhla ri an neach-cuideachaidh aige, Anna Sundström, gus an do phòs e Elisabeth Poppius ann an 1836.
Urraman[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuannaich e an Bonn-Chuimhne Copley ann an 1836 còmhla ri Francis Kiernan. Dh'ainmicheadh pàirc ann an Stockholm air.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Eachdraidh-bheatha aig Pròiseact Runeberg (Suainis)


text:
Inbhir Eighe
'S e baile iasgaich anns na Crìochan a Deas a tha ann Inbhir Eighe (Beurla: Eyemouth) neo Inbhir Aigh[1] . Tha e suidhichte mu 8 mìltean gu tuath air Bearaig. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 10.2″ Tuath agus 2° 5′ 26.05″ Iar.
Ann an 2001 bha 3,383 duine a' fuireach an seo. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 943 640


text:
Pàislig
Tha Pàislig na bhaile ann an Siorrachd Rinn Friù, air Galldachd an ear na h-Alba. A dh'aindheoin an ainm, tha Port-adhair Eadar-nàiseanta Ghlaschu ann am Pàislig. Tha am baile anns an àite-cathaireach Ghlaschu, le meadhan a' bhaile Ghlaschu 6.9 mìltean (11.1 km) air falbh gu sear. Tha Pàislig na phrìomh-bhaile dha Siorrachd Rinn Friù.
Bhathar a' smaoineachadh aig aon àm gun robh làrach an dùin Ròmanach, Vanduara (no Vandogara), a bh' ann am Pàislig. Tha seo air sgàth 's gu bheil an t-ainm Breatannach air a' bhaile (Gwen-dwr, "Uisge geal") coltach ris an ainm Ròmanach air a shon. Thathar a' creidsinn gun robh ainm a' bhaile agus an abhainn (Abhainn a' Chairt Bhàin) an aon rud aig an àm seo.
Anns an dàrna linn deug chaidh eaglais a stèidhichte agus dh'fhàs baile ma thimcheall. Am broinn linn, chaidh staid Abaid a choileanadh leis an eaglais. Dh'fhàs am baile ainmeil tron ochdamh is naoieamh linntean deug air sgàth gnìomhachas clò, gu h-àraidh cotan leis a' phatran shònraichte, Phatran Phàislig.
Ged a tha e nas lugha na Glaschu, Dùn Èideann, Obar Dheathain no Dùn Deagh, 's e Pàislig an còigeamh baile as motha ann an Alba, anns a bheil tuilleadh daoine a' fuireach na Inbhir Nis no Sruighlea aig a bheil staid chathair-baile.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann am Pàislig sa bhliadhna 2013.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Dòmhnall Ruadh Phàislig, bàrd Gàidhlig
- Fulton Mackay
- Gerard Butler
- John Byrne
- Kari Corbett
- Jim Dewar
- Joe Egan
- Graham Fulton
- Hector Nicol


text:
Kl. Ianair u f. l. Anno Domini m.c.xx.
Sloigedh la Domnall H. Lochlainn i foiridhin Murchadha H. Mael Sechlainn co h-Ath Luain i n-aighidh Connacht co tarat Toirrdelbach H. Conchobuir breg-shidh umpo.
Maidm Machairi Chille Moire H. Niallain ria Raghnall m m Riabaigh for Uib Eachach co ro ladh a n-ár.
Concobur m. Flandacan m Duinn Chuan toisech Muinntiri Birn do ghuin i Sleibh Uait do Ib Cremhtaind & a éc de.
Ceallach comarba Patraic for cuairt Muman co tuc a ógreir & co fargaib bennachtain.
Branan m Gilla Crist ri Corco Achlann do éc.
Echmarchach m. Uidhrein toisech Ceniuil Feradhaigh do mharbadh do Feraibh Manach.


text:
Bonn (a' Ghearmailt)
Tha Bonn na laighe mu 20 cilemeatair deas air Köln ann an Nordrhein-Westfalen air bruach abhainn Rhein. Eadar 1949 agus 1990 bha Bonn na phrìomh-bhaile na Gearmailt an Iar. B’ e cathair oifigeil riaghaltas na Gearmailt a bha ann gu 1998, gus an do dh’imrich an riaghaltas a Bherlin ann an 1999. An uair sin thàinig mòran chompanaidhean agus ionadhan eadar-nàiseanta dhan bhaile, m.e.: IUCN Environmental Law Center agus 12 ionadh eile de na Dùthchannan Aonaichte.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 11 RC, nuair a bha saighdearan Ròmanach a’ campadh air bruach na h-aibhne. Thàinig an t-ainm Bonn bho Bonna[1], facal Ceilteach a tha a' ciallachadh "grunnd tioram" (Dry grounds).
S’ e àite-breith Ludwig van Beethoven, neach-ciùil anmeil, a tha ann am Bonn. An diugh tha taigh-tasgaidh ann, far an do rughadh e.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thog na seann Ròmanaich drochaid air an Rhein mu 10 RC faisg air àite ris an canadh Bonna.[2] Thathar dhen bheachd gur e tuineachadh nan Ceilteach a bh’ ann ro làimh is gu bheil an t-ainm a’ ciallachadh baile sa chànan aca. Chaidh daingeach Ròmanach a chruthachadh airson mu 7,000 saighdear a chumail an seo ann an 9,[3] an dèidh Cath Choille Theutoburg. Dh’ fhàs baile mu thimcheall an daingich air an robh Castra Bonnensia (Caisteal Bhonn anns an Laideann, is ‘s e àite cudromach dìona air crìoch na h-ìompaireachd a bh’ ann.[4]
‘S e làrach cràbhach ri linn Iompaireachd Theàrlaich Mhòir a bha ann am Bonn. Bha am baile am broinn nan sgìrean a bha fo bhuaidh nan easbaig-prionnsa-taghadair à Köln bhon 8mh Linn gu ruige deireadh na 13mh Linn is bha iad a’ fuireach an seo cuideachd. Mar dhìleab nan làithean spaideil sin, tha am baile làn toglaichean ann an stoidhle baroc,[5] mar eisimpleir oifisean an Oilthigh agus Lùchairt Phoppelsdorf, a bharrachd air taighean mòra bho dheireadh na 19mh Linn agus feadhainn eile ann an stoidhle art nouveau. Cha b’urrainn dhan Ath-Leasachadh càil a dheànamh an seo leis cho làidir ‘s a bha an Eaglais Chaitligeach ann am Bonn.[6] Bha athair Ludwig van Beethoven (1770 – 1827) na òrganaiche fon phrionnsa-taghadair mu dheireadh ann am Bonn. [7] Anns an 19mh Linn, an dèidh mì-bhuaidh Napoléon,[8] ghabh Rìoghachd na Prùise sealbh air Bonn. [9]
Ghabh saighdearan à Canada, Sasainn agus às An Fhraing sealbh air Bonn an dèidh a chèile bho chrìoch a’ Chogaidh Mhòir gu ruige 1926. [10] Ri linn an Dàrna Cogaidh bha mu 1,000 duine, gu h-àraid Iùdhaich, nan ìobairtean nan Nàsach. Chaidh 8,000 eile a thoirt air falbh gu campaichean-bàis neo a sgapadh thall thairis. Ann an 1945 b' iad na Sasannaich a ghabh sealbh air a’ bhaile.
Chaidh Bonn a thaghadh mar phrìomh-bhaile ùr na dùthcha (an àite Frankfurt) an dèidh a’ chogaidh, oir chaidh an dùthaich a sgaradh ann an dà stàit is bha Berlin air a mhilleadh. Le sin, ‘s e prìomh-bhaile Poblachd Feadarail na Gearmailte bho 1949 gu ruige 1990, nuair a thaghadh Berlin na phrìomh-bhaile a-rithist, mar thoradh Aonadh na Gearmailte. Chaidh pàrlamaid na Gearmailt agus pàirten den Riaghaltas a ghluasad air ais a Bherlin ann an 1999.[11]
A dh’aindeoin nach e prìomh-bhaile na dùthcha a th’ ann am Bonn nas motha, tha am baile air blas polataigeach dioplòmasach a chumail fhathast. Thathar a’ cumail gnothaichean na NA ann am Bonn, chaidh Comhairle na Roinn Eòrpa a chumail an seo ann an 1999 fad cinneas na Gearmailte air an Roinn Eòrpa. A bharrachd air sin, thachair trì co-labhairtean cudromach ann am Bonn taobh càirdeis pholataigich agus marsanta còmhla ri An t-Seapan, Canada agus na Stàitean Aonaichte.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ludwig van Beethoven: 1770 – 1827 Ceòladair.
- Friedrich August Kekulé von Stradonitz: 1829 – 1896. Ceimigear.
- Walter Gotell: 1926 – 1997 Actair.
- Thomas de Mazière: 1954 -) Fear-poiliteags.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Àth nan Damh
- Beul-Feirste
- Budapest, sgìre Budafok
- La Paz
- Opole
- Potsdam[12]
- Tel Aviv[13]
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stefan Zimmer: Die Kelten, Mythos und Wirklichkeit, duilleag 205, Theiss Verlag ISBN 3-8062-1908-7
- ↑ Livius
- ↑ Tribus Bonn
- ↑ Deutche Welle
- ↑ Larocheusa
- ↑ World 66
- ↑ Alemania
- ↑ World66
- ↑ BB German
- ↑ Pathé
- ↑ Buzer
- ↑ Stadt Potsdam
- ↑ Riaghaltas Iosrael


text:
Amman
'S e prìomh-bhaile Iòrdain a tha ann an Amman[1] (uaireanan: Ammann; Arabais: عمان, ʿAmmān).
Tha Amman suidhichte ann an taobh tuath na dùthcha. Chaidh am baile a thogail air seachd beanntan, ach an-duigh tha e a' sgaoileadh air 19 beanntan ris an canar jabal. Anns a' bhliadhna 2005 bha 2,125,400 duine a' fuireach anns a' bhaile fhèin. [2]
‘S e teas meadhan malairteach Iòrdainn a tha ann an Amman. Tha am baile cudthromach cuideachd airson foghlam àrd-ìre, nam meadhanan agus an roinn turasachd. Tha port-adhair eadar-nàiseanta, an Queen Alia International Airport, faisg air a’ bhaile.
Chaidh am baile a stèidheachadh mu 8500 RC, lorg na rannsaichearan arc-eòlas piosan beaga den seann bhaile ann an Ain Ghazal.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Algiers
- Astana
- Chicago (Illinois)[3]
- Khartoum
- Miami Florida[4]
- Nouakchott
- Pretoria
- San Francisco (Calafòrnia)[5]
- Tunis
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Jordan Department of Statistics
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Sùil ga fosgladh air nead Iolaire Bhuidhe
- 25 An t-Ogmhìos 2013
Faodaidh daoine a thadhaileas air Ionad-Turasachd Asainnte ann an Loch an Inbhir dealbhan beò fhaicinn a-nis bho nead iolaire bhuidhe.
Chuir Maoir-dhùthcha Chomhairle na Gàidhealtachd camara beag an sàs air a' chreig chais air a bheil an nead, agus thèid dealbhan a chraoladh air ais dhan ionad-turasachd, a tha cha-mhòr 20 cilemeatair air falbh.
Tha an nead ann am Pàirce Geòlais Iar-thuath na Gàidhealtachd.
Chan ann tric a chìthear iolairean buidhe, a tha mar ìomhaigh iomraiteach den Ghàidhealtachd do mhòran dhaoine air feadh an t-Saoghail.
Bha mu 442 pàidhir dhiubh ann an Alba nuair a rinneadh sgrùdadh air an àireamhan mu dheireadh ann an 2013.


text:
Càirdeas
Uill air sgath’ s sin rinn mi na gifs seo agus chuir mi anns an side-bar air mo bhlog iad. Chan e rocket-science a th’ ann an sin ach a h-uile turas a thèid mi a-steach an template bidh mi a’ putadh air ‘preview’ mus atharraich mi e. Airson ceangail a chur anns na gifs tha agad pìos code a cleachdadh. Cuir mi aig bonn an teachdaireachd seo e agus ‘s e sin ciamar a rinn mi e air mo bhlog fhèin. Chan eil fhios agam ma bhios ùidh agad an aon rud a dhèanamh no a bhith taisbeanadh nan seòlaidhean ud ann an dòigh sam bith eile ach dhomh-sa tha e follaiseach gum bheil sinn uile deònach a bhith ag obrachadh ri chèile airson Gàidhlig a brosnachadh agus mar sin bhiodh e nas fhurasda luchd-ionnsachaidh eile a’ tarraing a-steach, agus gan stiùireadh dhan àiteachean far a bheil an t-ùidh agus feumannan as motha aca. Dè do bheachd?


text:
O hoireann o/, co/ ni mire rium?
Hu hoireann o/, co/ ni mire rium?
O hoireann o/, co/ ni mire rium?
Co/ ni sugradh, co/ ni cinnealtas
Co/ ni a, mur dian na gillean a?
Latha dhomh 's mi falbh 'sna fireachan
Thachair orm a' ghruagach chinnealta
Theann mi null is fhuiar mi bruidhinn dhi
'S dh'fhoighneachd mi gu de/ bu chinneadh dhi?
Thuirt i riusa "Tha bann-Siosalach"
'S thuirt mi rith' gum b'e mo chinneadh a
Thuirt ir rium "Cha bhi mo thurus riut;
Gura Leathanach mo roghainn-sa
Gun dian Domhnallach mo choinneachadh"


text:
16/11/2012
Litir na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's letter for learners from Roddy MacLean.
Last on
More episodes
Litir 696: Dùthchas
Bu toigh leam sùil a thoirt air an fhacal dùthchas. Bha mi ag innse dhuibh mu leabhar beag ùr mu dhà eilean Ghàidhealach – Árainn Mhór ann an Èirinn agus Barraigh ann an Alba. Tha an leabhar trì-chànanach. ’S e a thiotal ann an Gàidhlig Dùthchas na Mara; ann an Gaeilge Dúchas na Mara. Tha am facal, agus an dòigh-smaoineachaidh co-cheangailte ris, beò fhathast anns an dà Ghàidhlig.
Ach dè a’ Bheurla a chuireadh sibh air Dùthchas na Mara? Chan eil facal Beurla coltach ri dùthchas, a bheil? Uill, ’s e an tiotal Beurla a thagh na h-ùghdaran Belonging to the Sea.
Seo na sgrìobh na h-ùghdaran, Iain MacFhionghain agus Ruth Ní Bhraonáin, (air a chur gu Gàidhlig le Rody Gorman): ‘Tha an rannsachadh againn a’ cur an cèill gu bheil aig cridhe [beachdan is giùlan nan eileanach] dòigh-labhairt a tha gu sònraichte Gàidhealach mu fhaireachdainn a tha an comas mhic-an-duine air feadh na cruinne-cè: an fhaireachdainn a thaobh a bhith a’ buntainn ri àite, agus an t-uallach a th’ ort airson an àite sin. A thaobh na Gàidhlig dheth, tha an fhaireachdainn seo – air an do ghabh an sgoilear mòr Gàidhlig Iain MacAonghuis seòrsa de ‘lùth-mothachaidh’ – air a glacadh leis an fhacal nach gabh tionndadh gu furasta, “dùthchas”.’
Tha MacFhionghain agus Ní Bhraonáin a’ mìneachadh, ged gur ann on fhacal Ghàidhlig dùth a tha dùthchas a’ tighinn, agus gu bheil dùth a’ ciallachadh ‘talamh’ no ‘fearann’, gu bheil an fhaireachdainn aig muinntir nan cladaichean, agus an t-uallach an lùib an fhacail, a’ buntainn a cheart cho math ris a’ mhuir ’s a tha e ris an tìr.
Airson dùthchas a mhìneachadh, tha iad a’ tilleadh gu Iain MacAonghuis: ’S e na th’ ann an dùthchas raon-tuigse làn anns a bheil ‘barrachd na uachdar na dùthcha no cruinn-eòlas leotha fhèin, no faireachdainn dìreach mun eachdraidh, ach rian-fiosrachaidh foirmeil san tig iad seo uile còmhla. Faodaidh an rud air a bheil an coltas ann an sùilean a’ choigrich a bhith na fhàsach falamh – eireachdail no gun bhrìgh a rèir nam beachdan a tha an uachdar – a bhith na fhearann beothail, ’s dòcha fiù ’s gaisgeil is a’ cur thairis le pearsaichean eachdraidheil – don luchd-dùthchais.’
Tha sin cho fìor ’s a ghabhas, nach eil? Bidh mi a’ dèanamh tòrr bhùthan-obrach le muinntir na Beurla. Chan eil càirdeas aig a’ chuid mhòir dhiubh don tìr mar luchd-dùthchais. Ach nuair a chluinneas iad mu dhùthchas nan Gàidheal, tha farmad orra. Tha iad ag iarraidh a bhith dlùth ris an tìr san dòigh sin. Agus ’s e an rud duilich anns an latha sa bheil sinn beò, nach eil dùthchas nan Gàidheal fhèin cho làidir ’s a b’ àbhaist. A thaobh ar fèin-aithne mar shluagh, chanainn gu bheil e riatanach gu bheil sinn moiteil asainn fhèin mar dhaoine le dùthchas, a tha dùthchasach do dh’Alba.
Às dèidh a bhith ag obair le muinntir Árainn Mhór agus Bharraigh, dà choimhearsnachd a tha a’ strì an aghaidh bhuidhnean nàiseanta a tha a’ feuchainn ri iasgach a theannachadh sna h-uisgeachan aca, tha MacFhionghain agus Ní Bhraonáin ag ràdh gu bheil diofar sheallaidhean dhen t-saoghal aig bunait na strì. Tha iad ag ràdh, nam biomaid a’ toirt spèis a bharrachd don eòlas thraidiseanta aig na h-eileanaich air na h-uisgeachan aca fhèin gum biomaid uile na b’ fheàrr dheth. Abair e.
Faclan na Litreach
Abairtean na Litreach
an dòigh-smaoineachaidh: the way of thinking; tha an rannsachadh againn a’ cur an cèill : our research suggests; gu bheil aig cridhe [beachdan is giùlan nan eileanach] dòigh-labhairt: that at the heart [of the beliefs and conduct of the islanders] is an expression; a tha an comas mhic-an-duine air feadh na cruinne-cè: that is universally potential in human beings; a bhith a’ buntainn ri àite: of belonging to a home place; nach gabh tionndadh gu furasta: that cannot be easily translated; muinntir nan cladaichean: maritime folk; an t-uallach an lùib an fhacail: the responsibility implicit in the word; barrachd na uachdar na dùthcha no cruinn-eòlas leotha fhèin: not so much a landscape nor a sense of geography alone; rian-fiosrachaidh foirmeil san tig iad seo uile còmhla: a formal order of experience in which these are all merged; sùilean a’ choigrich: the view [eyes] of a stranger; eireachdail no gun bhrìgh a rèir nam beachdan a tha an uachdar: magnificent or drab according to prevailing notions; a’ cur thairis le pearsaichean eachdraidheil: overflowing with historic figures; tha farmad orra: they are envious; dlùth ris an tìr: close to the land; moiteil asainn fhèin mar dhaoine le dùthchas, a tha dùthchasach do dh’Alba: proud of ourselves as people with dùthchas, who belong to Scotland; aig bunait na strì: at the basis of the struggle; gum biomaid uile na b’ fheàrr dheth: that we would all be better off.
Puing-chànain na Litreach
The subject of this week’s Litir is the word dùthchas which might be translated as ‘belonging’ but is more powerful than that. The dictionaries give ‘heredity, instinct, nationality, birthplace, native spirit or blood, hereditary right’. The native fishermen of Barra, for example, have a dùthchas which is special; they have it at that intensity for nowhere else and no other group has it at that intensity for the waters of Barra. The Gaelic scholar Dr John MacInnes, from a terrestrial perspective, writes about a holistic understanding which encompasses ‘not so much a landscape, not a sense of geography alone, nor of history alone, but a formal order of experience in which all these are merged. What is to a stranger an expanse of empty countryside – magnificent or drab according to prevailing notions – to the native sensibility can be dynamic, perhaps even heroic, territory peopled with figures from history and legend’. Are the Gaels ‘indigenous’ to Scotland? If we accept ‘indigenous’ as a translation of dùthchasach, absolutely. Seo ar dùthaich!
Gnàthas-cainnt na Litreach
A thaobh ar fèin-aithne mar shluagh: as regards our identity as a people.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
Valtos School 1904
by admin • 7 September 2008 • Archive photos, Education • 5 Comments
[singlepic=165,550,245]
There were 104 pupils at Valtos School in 1904. This key may help with the identification.
1 Mr Cameron
2 Flora Maciver Kneep (Floraidh nighean Mairead Alasdair)
3 Christina Mackay 21 Valtos (Cairstiona Rothaich)
4 Mary Matheson Kneep (Mairi Smiodaidh)
5 Betty Buchanan (Beit Dhomhnaill an t-Saighdear)
6 Barbara Maciver 25 Valtos (Bab Tharmoid Mhurchaidh)
7 Catherine Smith 13 Valtos (Catriona Chaluim a Ghobha)
8 Joan Buchanan 18 Uigen (Seonag Chaluim Mhoir)
9 Dolina Matheson 5 Kneep (Doileag Smiodaidh)
10 Annie Morrison Reithmir (Anna Mhurchaidh Sheumais Reithmir)
11 Annabella Macleod 29 Valtos (Barabal Dhomhnaill a’ Phost)
12 Annie Maclean 17 Valtos (Anna Tharmoid Bhain)
13 Peggy Matheson 18 Uigen (Peigi Chadham)
14 Anna Barbara Maciver 11 Kneep
15 James Morrison Reithmir (Seumas Dubh)
16 Angus Morrison 27 Valtos (Aonghas Moireasdan, An Ansh)
17 Murdo Smith 30 Valtos (Murchadh Gobha)
18 Donald Norman Mackay ? Valtos (Domhnall Tharmoid Aonghais)
19 John Buchanan 6 Kneep (Iain Dhomhnaill Iain Saighdear)
20 John Macleod 29 Valtos (Iain Dhomhnaill a Phost)
21 Farquhar Maclennan 15 Kneep (Fearchar Iain Seonaid)
22 Murdo Maciver 25 Kneep (Murchadh Tharmoid Mhurchaidh)
23 Norman Macdonald Kneep (Tarmod Mhorgain)
24 Donald Morrison 3 Valtos (Domhnall Aonghais Ruaidh)
25 Norman Macdonald Kneep (Tarmod Aonghais Domhnallach)
26 John Maclennan 15 Kneep (Iain Geal, Iolaire Survivor)
27 Hector Matheson 23 Valtos & 10 Reef (Eachainn Dhomhnaill Madson, lost in WW1)
28 Duncan Morrison Reithmir (Donnchadh Murchadh Sheumais)
29 Donald Macritchie 8 Kneep (Domhnall an Irish)
30 Malcolm Matheson 23 Valtos & 10 Reef (Calum Dhomhnaill Madson)
31 Norman Buchanan 8 Valtos (Tarmod Sham)
32 Angus Maclennan 1 Kneep (Aonghas a Rothaich)
33 Johan Matheson 29 Valtos (Seonag Chaluim Iain Mhoir)
34 Kate Macleod 37 Cliff Ceit (Chaluim Dhomhnaill)
35 Peigi Matheson 29 Valtos (Peigi Chaluim Iain Mhoir)
36 Christina Macdonald 14 Valtos (Cairstiona Choinnich Bhig)
37 Mary Macleod 19 Valtos & Bragar (Mairi Bhragair)
38 Annie Buchanan 18 Uigen (Anna Chaluim Mhoir)
39 Dolina Macleod 37 Cliff (Dollag Chaluim Dhomhnaill)
40 Annie Buchanan 6 Kneep (Anna Dhomhnaill Iain Saighdear)
41 Catherine Smith 30 Valtos (Catriona Dhomhnaill a Ghobha)
42 Annie Maclennan 24 Valtos (Anna Dhomhnaill Alasdair)
43 Mary Ann Maciver 11 Kneep (Mairi Ann an t-Saighdear)
44 Malcolm 13 Kneep (Calum, mac Anna Tharmoid)
45 Murdo Buchanan 18 Uigen (Murchadh Chalum Mhoir)
46 Iain Smith 30 Valtos (Iain Gobha)
47 John Morrison 32 Valtos (Iain Dhomhnaill Ruaidh)
48 John Morrison Reithmir (Iain Mhurchaidh Sheumais)
49 Alex Maciver 25 Valtos (Alasdair Tharmoid Mhurchaidh)
50 Malcolm Maclennan 24 Valtos
51 Donald Matheson 29 Valtos (Domhnall Chaluim an Mhoir)
52 Donald Maclennan Reithmir (Domhnall Ruadh Reithmir)
53 John Buchanan 8 Valtos (Iain Sham)
54 Donald Mackay 33 Valtos (Domhnall Uilleam Ruaidh)
55 Kenneth Maciver 11 Kneep (Coinneach an t-saighdear)
56 Peggy Buchanan 6 Kneep (Peigi Dhomhnaill an t-saighdear)
57 Margaret Matheson 18 Uigen (Mairead Chadham)
58 Unknown
59 Malcolm Macleod 17 Uigen (Calum a ‘Ghobha)
60 John Macleod 12 Valtos (Shonnaidh Mhic Iain)
61 unknown
62 Malcolm Morrison 3 Kneep (Calum Ailean)
63 Malcolm Matheson 5 Kneep (Calum Smiodaidh)
64 Unknown
65 Murdo Maclennan Reithmir (Murchadh Ruadh Reithmir)
66 Norman Maclennan 24 Valtos (Tarmod Dhomhnaill Alasdair)
67 Unknown
68 John Morrison 13 Kneep (Shonnaidh Mhartain)
69 Margaret Mackay Valtos (Mairead Tharmoid Aonghais)
70 Catherine Macdonald 4 Kneep (Catriona Aonghais Domhnallaich)
71 Christina Maciver 11 Kneep (Cairstiona an t-saighdear)
72 Jessie Morrison 3 Valtos (Seonaid Aonghais Ruaidh)
73 Anna Macdoanld 4 Kneep (Anna Aonghais Domhnallaich)
74 Etta Maciver 11 Kneep (Oighrig an t-Saighdear)
75 Malcolm Buchanan 7 Valtos (Calum Dhomhnaill an Mhurchaidh)
76 Unknown
77 Neil Maciver (Callanish) (Niall Aonghais Neill)
78 Unknown
79 Mary Ann Macdonald 4 Kneep (Mairi Anna Mhorgain)
80 Annie Macaulay 35 Cliff (Anna Bheag)
81 Annabell Matheson 29 Valtos (Barabal Chaluim an Mhoir)
82 Neillie Macdonald 2 Kneep (Neillie Mhurchaidh a Ghriasaich)
83 Unknown
84 Unknown
85 Unknown
86 Jessie Maclennan 15 Kneep (Seonaid an Seonaid)
87 Donald Maclennan 1 Kneep (Domhnall a Rothaich)
88 Unknown
89 Kenneth Macdonald 14 Valtos (Coinneach Choinnich Bhig)
90 Unknown
91 Angus Macleod 29 Valtos (Aonghais Dhomhnaill a Phost)
92 Kenneth Mackay 27 Valtos (Coinneach MacAoidh)
93 Angus Matheson 18 Uigen (Aonghas Chadham)
94 Norman Morrison 3 Kneep (Tarmod Mhartainn)
95 Angus Buchanan 18 Uigen (Aonghas Chaluim Mhoir)
96 Katie Ann Buchanan 6 Kneep (Ceitidh Ann Dhomhnaill an t-Saighdear)
97 Unknown
98 Chrissie Matheson 28 Valtos (Chrisiodh Eachainn)
99 Unknown
100 Donald Maclean 10 Valtos (Domhnall Dhomhnall Bhuidhe)
101 Annabell Macdonald 2 Kneep (Barabal Mhurchaidh a Ghriasaich)
102 Murdo Morrisom32 Valtos (Murchadh Dhomhnaill Ruaidh)
103 Calum Maciver/Buchanan? Kneep (Calum an t-Saighdear)
104 unknown


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Dòmhnall Caimbeul, Dòmhnall Phàil no Bàrd Chinn a' Ghiùthsaich, sa bhliadhna 1798 ann an Dail na Spideil am Bàideanach, beagan deas air Druim Uachdair, mu fhichead mìle an iar thuath air Baile Chloichrigh. Thàinig e a dh'obair mar bhuachaille a Bhàideanach mun bhliadhna 1822 agus bha a dhachaigh ann an Gleann Gòineig.
Ann an 1838 bha e an dùil a dhol null thairis còmhla ri buidheann a bha a' fàgail an dachaighean – a' mhòrchuid dhiubh bho oighreachd Inbhir Fhèisidh - airson beatha ùr a shireadh an Astràilia. B' e seo màthair-adhbhair an òrain ainmeil aige Guma Slàn do na Fearaibh, ach aig a' cheann thall cha do dh'fhalbh Dòmhnall Phàil agus chan eil fhios carson.
Chruinnich an fheadhainn a bha a' falbh ann an Ceann a' Ghiùthsaich air Latha Fèill Chaluim Chille, 9 Ògmhios, 1838. B' fheudar dhaibh coiseachd dhan Ghearastan agus às a' sin dhan Òban mas deach iad a Ghlaschu airson na h-imrich.
Dhealaich Dòmhnall Phàil riutha ann an Ceann a' Ghiùthsaich cho fad 's as aithne dhuinn. Chaidh càch air bòrd an St George, a sheòl air 4 Iuchar le còrr air 300 eilthireach air bòrd. Mus do ràinig i Sydney air 15 Samhain, bha deichnear dhiubh air bàsachadh; rugadh còignear cuideachd rè an turais.
Chaochail Dòmhnall Phàil ann an Ceann a' Ghiùthsaich ann an 1875 agus tha e air a thiodhlacadh ann an Cladh Meadhain a' bhaile, an teis mheadhain Chinn a' Ghiùthsaich. Bha mac Dhòmhnaill (Dòmhnall a bh' air fhèin) ainmeil mar bhàrd cuideachd, agus ann an saoghal na camanachd an lùib sgioba Chinn a' Ghiùthsaich, agus mar fhear-gnothach sa bhaile.
Ged a tha deasbad air a bhith ann mu ùghdarrais an òrain, tha na th' againn de dh'fhiosrachadh bho Thòmas Sinton, a dh'fhoillsich an t-òran anns an leabhar Poetry of Badenoch (Inbhir Nis, 1906), an ìre mhath a' dearbhadh gur e Dòmhnall Phàil a rinn an t-òran, agus Sinton air a thogail bho aithris a' bhàird fhèin.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Ann an 1660, an dèidh bàs Oilibheir Chrombail, ghabh na Rìoghalaich smachd air cùisean agus chaidh an Rìgh Teàrlach II a chur air ais air rìgh-cathair Shasainn. Bha Teàrlach a' riaghladh fhad 's a bha a' Phlàigh Mhòr a' sgrios Lunnainn an toiseach, agus an uairsin, ann an 1666, loisg Teine Mòr Lunnainn baile Lunnainn chun na talmhainn.
Deich bliadhna an dèidh sin, ann an 1676, dh’atharraich Seumas Diùc Iorc, bràthair Theàrlaich II gu bhith na Chaitligeach. Thàinig e gu bhith na Rìgh Seumas VII na h-Alba agus II Shasainn nuair a chaochail Teàrlach II ann an 1685. Bha oighre fireann aig an Rìgh Seumas VII agus II – Seumas Frangan Eideard Stiùbhart – ach thug Pròstanaich Shasann fiathachadh do mhac a pheathar, Prionnsa Uilleam Orains, a thighinn a Bhreatainn airson Pròstanachd a dhìon.
Theich Seumas don Fhraing le theaghlach, agus chaidh fiathachadh a thoirt don Phrionnsa Uilleam às an Òlaind an rìgh-cathair a ghabhail. Chaidh Uilleam agus Màiri (b' e nighean Sheumais VII agus II a bh' ann am Màiri) a chur air an rìgh-chathair mar an Rìgh agus Bhanrigh.
Bha mòran den bheachd gum b' e Seumas fhathast a bu chòir a bhith na rìgh. Thug iad ‘Na Seumasaich’ no ‘Jacobites’ orra fhèin oir is e ‘Jacobus’ an Laideann airson Seumas. Dheigheadh Albannaich a bha dìleas do Sheumas, a mhac, agus ogha, ‘am Prionnsa Teàrlach Bòidheach’, a shabaid ann an sreath de ionnsaighean air taobh nan Stiùbhartach a bha air am fògradh.
Tha BBC Alba air làrach-lìn a chur ri chèile air Na Seumasaich. Brosnaich na fineachan agus faic an cuir thusa rìgh Stiùbhartach dhan a’ rìgh-chathair!
Òrain ceangailte ri Na Seumasaich, na facail agus feadhainn dheth na fuinn.
Duilleag Gàidhlig mu Na Seumasaich air an làrach-lìn aig Wikipedia.
Tha fiosrachadh air an duilleag seo mu cò a dh’ainmich na h-àiteachan, agus carson agus fiù ’s, airson cuid dhiubh, cuin.
Bhon 'Ar-a-mach Ghlòrmhor' gu Ar-a-mach 1745, faigh a-mach mu na Seumasaich le ceangalan bhidio, ìomhaighean, ceangalan eadar-oibre agus teacsa bhon BhBC.


text:
Oilthigh Srath Chluaidh
Tha Oilthigh Srath Chluaidh ann an Glaschu. Chaidh a stèidheachadh ann an 1796 mar Institiud MhicAnndra ('Andersons Institution') agus thàinig e gu bhith na oilthigh an 1964.
Oileanaich ainmeil Oilthigh Srath Chluaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Elish Angiolini, Lord Advocate
- John Logie Baird, inventor of television
- Annabel Goldie
- Frank Hadden, còidse rugbaidh.
- Helen Liddell, ministear sa Riaghaltas.
- Daibhidh MacDhuinleibhe, miseanaraidh
- Brian Souter, Stagecoach Group
- Alex Kapranos, seinneadair Franz Ferdinand (Alumnus Of The Year 2005)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean cho-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthighean
- Oilthighean eile ann an Glaschu


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Tha an làrach seo ag atharrachadh. Faic an dreach ùr an-dràsta.
'S e BBC Radio nan Gàidheal an aon seirbheis rèidio Gàidhlig nàiseanta ann an Alba. Cluinnear measgachadh farsaing de phrògraman le còrr is 90 uairean air a craoladh gach seachdain.
Ri fhaotainn air 103.5 gu 105FM.
Cluinnear Radio nan Gàidheal tro radio digiteach DAB ma tha thu ann an sgìre far am faighear an t-seirbhis. Cuir a-steach do chòd-phuist 's faigh a-mach a bheil seirbheis DAB ri fhaotainn san sgìre agad.
Cluinnear Radio nan Gàidheal tro Tbh digiteach air na seirbhisean a leanas.
Tha Radio nan Gàidheal ri chluinntinn le bhith bruthadh air Èist beò air làrach-lìn BBC Alba. Cluinnear gach prògram airson suas ri seachd là as dèidh dhaibh craoladh le bhith bruthadh air Èist a-rithist air BBC iPlayer.
Iarr am podcast bho Radio nan Gàidheal. Lorg tuilleadh fios mu podcasts an seo.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Nàbaidhean Ceilteach
Chaidh cruinneachadh is fèill eadar-nàiseanta nan ealain is a’ chultair a chumail aig Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach eadar 26 agus 28 Ògmhios 2013. Thug Tional cothrom air leth dhuinn a thighinn cruinn còmhla le compàirtichean à dùthchannan a leithid Alba, Èirinn, A’ Chuimrigh, Galicia, Na h-Eileanan Fàro, Dùthaich nam Basgach agus Fryslan.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh air làrach-lìn Nàbaidhean Ceilteach agus gheibhear prògram na co-labhairt air taobh deas na duilleig.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh mun phròiseact san fharsaingeachd an seo.


text:
Mothtan
Tha mothtain (cuideachd: cailleach-stùir, clòimh-shìth) 'nan dosain bheaga de dhuslach a nochdas fo àirneis no ann an oisein nach eil 'gan glanadh gu cunbhalach. 'S e falt, lìon, craiceann marbh, lìontan dhamhan-allaidh agus duslach a bhios annta mar is trice, uaireannan le sgudal aotram 'nam measg agus tha iad 'gan cumail ri chèile le cumhachd dealain stadaigich agus greimeachadh ri chèile air nòs peileige. Chan eil feum ach air aon stùr a' gluasad ri linn oiteige shàmhach rèidh mar thoiseach tòiseachaidh air mothtan.[1]
Susbaint
Buaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Gheibhear mialan-duslaich agus faoighichean eile ann agus tha buaidh aca air criathragan duslaich.[2]
Tha droch bhuaidh aca cuideachd air innealan dealain a chionn 's gun cuir iad bacadh air sruthadh an adhair agus a' teasachadh nan innealan leis a sin.[3]
Ann an saidheans[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh gintinn nam mothtain a chleachdadh mar mhac-shamhladh air cruinneachadh stuthan fànais ann am planetoidean.[4][5]
Cànain eile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh ainm air an nì seo ann an diofar cànain:
- Bavarianais: Staubhexn (bana-bhuidseach duslaich)
- Beurla: Dust bunny (coineanach duslaich)
- Eadailtis: Gatti di polvere (cait fùdair) no batuffoli di polvere (buill duslaich)
- Fionnlannais: Villakoira no pölykoira (cù clòimh)
- Gaeilge: Cailleach deannaigh (cailleach duslaich)
- Gearmailtis: Staubmaus (luchag duslaich), Wollmaus (luchag clòimh), Lurch (san Ostair; muir-thìreach)
- Nirribhis: Hybelkanin (coineanach dachaigh)
- Seapanais: ほこりの塊 (hokori no katamari) (bòcan duslaich)
- Suainis: Dammråtta (radan duslaich)
- Ungairis: Porcica no Pormacska (piseag duslaich)
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dust and fibers as a cause of indoor environment problems. T. Schneider. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. 2008.
- ↑ Dust Control in Finite Air Volumes at Zero Gravity - Mean-Field Like Analysis. T.R.Krishna Mohan, Surajit Sen. 8 dhen Ghiblean 2004.
- ↑ Three Easy Ways to Save Your Computer From an Early Retirement. Christian Science Monitor. Chris Gaylord. 15 dhen Ghiblean 2010.
- ↑ Formation of Cosmic Dust Bunnies. Matthews, L.S. Hayes, R.L. Freed, M.S. Hyde, T.W. IEEE Transactions on Plasma Science. An Giblean 2007.
- ↑ Comet Dust Bunny. George Musser. Scientific American. 24 dhen Dàmhair 24 2005.


text:
Inbhir Moireasdan
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Moireasdan (Beurla: Invermoriston). [1] Tha e suidhichte air an rathad A82 far a bheil an gobhal-rathaid leis an A887. Tha Cille Chuimein mu 6 mìltean 14 (km) san àird a deas. Tha an Abhainn Moireastan a' sruthadh tron bhaile, tha inbhir na h-aibhne ann an Loch Nibheis faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 12′ 57.43″ Tuath agus 4° 37′ 6.83″ Iar.
Ann an Inbhir Moireasdan tha taigh-òsta ann leis an ainm Glenmoriston Arms a chaidh a thogail anns na 1800an. Roimhe sin bha taigh-seinnse ann far an do stad Samuel Johnson agus James Boswell air an turas aca air a' Ghàidhealtachd ann an 1773. Tha oifis a' phuist ann cuideachd, taigh-bìdh agus cuid bùthan. 'S e sealladh tarraingeach don luchd-turais a tha ann an eas Abhainn Moireastan. Tha seann drochaid thairis air an abhainn a chaidh a thogail ann an 1813 le Thomas Telford airson na bailtean Druim na Drochaid agus Cille Chuimein a cheangal. Ged a tha an drochaid caran briste san latha an-diugh tha i làidir gu leòr fhathast don luchd-coiseachd.
Cruth an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Thèid an t-ainm Inbhir Moireasdan a chleachdadh air na soidhnichean rathaid ach a-rèir Ainmean-àite na h-Alba bu chòir "Inbhir Moireastan" a bhith ann, ainm a leanas riaghailtean GOC.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", Pàrlamaid na h-Alba, duilleag 66
- ↑ Ainmean-àite na h-Alba - Inbhir Moireastan
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH420167
- Gazetteer for Scotland - Inbhir Moireasdan
- Undiscovered Scotland - Inbhir Moireasdan


text:
Ceisteachar
Tha ceisteachar 'na fhacal-foincsein a chleachdar gus ceist a dhèanamh de dh'abairt, mar eisimpleir ciamar no càit(e).
Tha an dà mhìr ceisteach a(n) agus nach 'nan ceisteacharan sònraichte a ghabhas freagairt le abairtean pòlarach, mar eisimpleir tha/chan eil no chunnaic/chan fhaca.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a' sgaradh ceisteacharan na Gàidhlig ann an dà bhuidheann mòr, an fheadhainn neo-eisimeileach (m.e. ciamar) ach an fheadhainn eisimeileach (m.e. càit). Tha an fheadhainn neo-eisimeileach 'gan leantainn leis a' mhìr dàimheach a agus cruth neo-eisimeileach no dàimheach de ghnìomhair, m.e. ciamar a tha agus ciamar a bhios. Gheibhear cruth eisimeileach dhen ghnìomhair an dèidh a' mhìr eisimeilich, m.e. càit am faca.
Seo liosta dhiubh:
- riochdair ceisteach
- cò (pearsanta)
- (gu) dè (neo-phearsanta)
- co-ghnìomhair ceisteach
- càit(e) (àite, ceann-uidhe)
- cò às (tùs)
- cuin (àm)
- ciamar, dè man, dè mar (dòigh)
- carson (adhbhar)
Cha ghabh a' mhòrchuid dhiubh an cleachdadh mar mhìrean dàimheach mar a nithear sa Bheurla agus feumar cruthan sònraichte dhiubh a chleachdadh:
- Ciamar a bha e? vs Seall dhomh mar a nì mi sin
- Càit a bheil thu? vs Thuit mi far a bheil e
ach
- Carson a rinn thu seo? vs Innis dhomh carson a rinn thu seo?
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
San t-Seann Ghàidhlig, bha mu 4 ceisteacharan ann, cía (cò), ce, ci (cò), co· (càit) agus cid (dè).
cid[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd seo mar ciod sa Mheadhan Ghàidhlig agus mar ciod é 's ciod tá (ge-tà) sa Ghàidhlig choitcheann. Tha e againn sa Ghàidhlig sheann-nòsach mar gu dè agus ge-tà agus le dè 'na aonar ann an cainnt an latha. Tha dè 'ga fhuaimneachadh mar /tʲeː/ ann an cuid a dh'àitichean agus mar /t̪eː/ ann an àitichean eile ach 's e /t̪e/ an cruth as sine.
co·[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil co· againn tuilleadh mar "càit" ach ann an aon abairt cheisteach, cò às.
cía (cò) agus ce, ci[deasaich | deasaich an tùs]
Cha robh diofar mòr eadar an dà cheisteachar seo ach gun robh beum air cía agus cha robh beum air ce no ci. Thàinig iad còmhla san aon fhacal cia sa Mheadhan Ghàidhlig.
Dh'èirich iomadh ceisteachar às an uairsin:
- cia "cò; càit"
- cia mheud "co mheud"
- cia úine "cuin"
- cia mar "ciamar"
- cia air son "cò air a shon"
- cia áite "càite"
- cia bíth "ge brith"
Nochd iad seo sa Ghàidhlig sheann-nòsach mar
- có
- cia mheud
- cuine
- ciamar
- carson
- càite
- cibe "ge brith"
Ann an Gàidhlig an latha an-diugh, chan eil cibe cumanta tuilleadh ach dh'èirich na leanas a bharrachd air càch:
- co mheud
- ge b(r)ith
Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid mhath dhiubh a' tòiseachadh le wh- sa Bheurla agus leis a sin, canaidh cuid wh- words riutha.
Gabhaidh ceisteacharan a chleachdadh sa Bheurla an dà chuid mar cheisteachar agus mar riochdair dàimheach ann an cuid a dh'abairtean, mar eisimpleir where are you? (ceist) agus the place where you left it (riochdair dàimheach).
Tha mìr ceisteach aig a' Bheurla cuideachd leis an dèanar ceistean yes-no.
Seo liosta dhiubh:
- dearbhair ceisteach
- which, what
- whose
- pro-form ceisteach
- riochdair ceisteach
- who, whom (pearsanta)
- what, which (neo-phearsanta)
- pro-cho-ghnìomhair ceisteach
- where (àite)
- whence (tùs)
- whither (ceann-uidhe)
- when (àm)
- how (dòigh)
- why, wherefore (adhbhar)
- whether (roghainn)
- riochdair ceisteach


text:
Miguel Abadía Méndez
B’ e Miguel Abadía Méndez (Piedras, Tolima, 5 an t-Ògmhios 1867 - La Unión - Fómeque, Cundinamarca, 15 an Cèitean 1947) fear-lagha, daonnaire agus fear-poileataigs à Coloimbia. Fhuair e a chuid fhoghlaim aig a’ Cholaiste Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario ann am Bogotá. Bha e na cheann-suidhe na Poblachd, [1][2] reachdadair, bha e air a bhith os cionn seachd ministrealachdan, na Chomhairliche na Stàite agus na Bhreitheamh aig Àrd-chùirt A’ Cheartais. Mar Mhinistear an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) stiùir esan an ath-leasachadh bun-reachdail dhe 1910 air a’ Bhun-Reachd dhe 1886. Riochdaich e an dùthaich ann an t-Sile, An Argantain agus Braisil[3].
Nuair a thug e a làmh air Ceannas na Poblachd airson an teirm eadar 1926 agus 1930 (bha esan an aon tagraiche a bh’ann agus fhuair e 370,611 bhòtaichean airson am Pàrtaidh Tòraidh)[4] rèitich e na crìochan mhara còmhla ri Niocaragua a’ cumail innis-mhuir San Andrés, Providencia agus Santa Catalina fo uachdaranas Choloimbia ach a’ toirt Costa de Mosquitos dìreach do Niocaragua; bhrosnaich e na h-obraichean poblach, am foghlam agus na miseanan chreidimh dha na Tùsanaich; Bha iomadh trioblaid poileataigeach, eaconamach agus sòisealta gu math doirbh roimhe, mar staing an eaconamaidh dhe 1929 agus Mort nam Bananeras ann an 1928[5], air brìgh na poileasaidhean aige ri piseach a dheànamh ann am fiachan eadar-nàiseanta na dùthcha, dhol an aghaidh toiseach tòisichidh na sòisealachd agus còmhstri anns an àiteachas a rèiteachadh le ceannsal: a bharrachd air buaidh phrìsean ìosal a’chofaidh air an dùthaich. Fhad ’s a bha e na cheann-suidhe steidhich e Co-nasgadh Nàiseanta Tuathanaich Cofaidh Choloimbia.
Mar eisimpleir dhe gràdh-dùthcha agus an dèidh 42 bliadhna na smachd Tòraidh, thug e an cumhachd seachad dhan ath cheann-suidhe agus a cho-chòmhragaiche poileataigeach Enrique Olaya Herrera ann an 1930.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Presidencia de Colombia
- ↑ Leabharlann Luís Angel Arango
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Eachdraidh Choloimbia 1926-1930
- ↑ Eachdraidh Choloimbia 1926-1930
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
An t-Uabhas
'S e còmhlan-ciùil garaids no punc a th' anns an Uabhas, a tha stèidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Chaidh an còmhlan a chur air chois ann an 2010 le Roddy Neithercut (guth), Sìleas Landgraf (giotàr), Oisean MacUrcrin (beus) agus Tim Armstrong (drumaichean). Dh'fhàg Oisean tràth ann an eachdraidh a' chòmhlain agus ghabh Hester Levack am beus os làimh. Anns an Fhaoilleach, 2011, chuir iad CD air bhog, Togaibh Ur Guth, le còig òrain ùra Ghàidhlig, agus ceithir leasanan Gàidhlig cuideachd na chois, Gaelic for Punks. Chaidh an CD a chlàradh aig 16 Ohm Studio ann an Glaschu air £150 not ann an dà latha. Tha an t-Uabhas air cluich aig cuirmean-ciùil air feadh na h-Alba, air a' Ghàidhealtachd, ann an Inbhir Nis, ann an Glaschu agus ann an Dùn Èideann. Tha an ceòl air fad aca ann an Gàidhlig agus 's e luchd-labhairt na Gàidhlig fileanta a th' annta uile.