text:
A' Bheurla Ghallda
'S e a’ Bheurla Ghallda no Albais[1] (anns a chainnt fhèin Scots san latha an diugh agus Inglis gu h-eachdraidheal) cànan Tiùtonach a tha air a bhruidhinn anns a' Ghalldachd, Arcaibh agus Sealtainn ann an Alba agus Ulaidh an Èirinn (far an e 'Ullans' a bhios iad ag èigheachd air ann an còmhlan oifigeach ach 'se 'Scots' a chanas an sluagh fhein ris).
Eachdraidh a' Chànain[deasaich | deasaich an tùs]
'S e a’ Bheurla Ghallda an sean chànan aig Lodainn (agus an sean Rìoghachd Shasanach anns an robh Lodainn mus d'fhuair na Gàidheil smachd air, Northumbria) agus 'se a-chuir fhas den Ghàidhlig ann an Galldachd Alba. Aig aon àm 'se seo am prìomh cànan ann an Alba agus 'se a bhiodh air a cleachdadh mar cànan oifigeil leis na Rìghrean agus am Pàrlamaid ach tha e air crìonadh an dèidh do dh'Alba aonachadh le Sasainn ann an 1707 agus tha Beurla Shasainn air an aite aige a ghabhal mar prìomh cànan an t-sluagh mhòr de dh'Albannaich. Bha toir bàrdachd ainmeil air a sgriobhadh 'sa chànan agus 'se Raibeart Burns am Bàrd is ainmeil a dh'obair 'sa chànan - chanadh a chuid mhòr de dhaoine gur e' am prìomh bàrd aig na h-Albannaich.
'Se 'Inglis' a bh'aig na gall a bhitheadh ga bhruithinn air an cànan aca ach mun 15mh-16mh linn thoisich iad ag èigheachd 'Scots' air ged a se seo an t-ainm a bh'air a' Ghàidhlig aig an àm. An deidh seo se 'Erse' no 'Irish' a bha aca air gàidhlig na h-Alba. Tha feadhainn ann an t-saoghal a' Ghàidhlig a chleachdas an nua-fhacal connspaideach 'Albais' mar ainm a' Bheurla Gallda ged nach e seo ainm a tha freagarrach a rèir eachdraidh an dùthaich agus nan Gàidheil.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Wikipedia 'sa Bheurla Gallda
- Scots Language Centre
- “The Dialect of the Southern Counties of Scotland” (1873) - leabhar comasach le James A.H. Murray (WebArchive)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mar eisimpleir: “Farpais ùr 'son òran à mion-chànain Cheilteach agus Albais”. BBC. Air a thogail 25mh dhen Dàmhair 2016.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Drochaid Nis, bho Chaisteal Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW26010A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1961
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21364
- KEYWORDS
- drochaidean
Chaidh a' chiad Drochaid Nis fhosgladh anns an Lùnastal 1855. B' e drochaid-chrochaidh a bh'innte, 68.5 meatair a dh'fhaid, agus bha i an àite structair a bh'ann roimhe, a dh'fhalbh sna tuiltean ann an 1849. Seach nach robh e comasach dèiligeadh ris an trafaig a bha ga chleachdadh, chaidh cùmhnant a thoirt seachad airson t'èile ann an 1939, ged nach do thòisich obair air an drochaid chruadhtain aig Sir Murchadh MacDhòmhnaill is a Chom-pàirtichean airson 20 bliadhna eile
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baile Átha Cliath
Is e prìomh-bhaile Poblachd na h-Èireann a tha ann an Baile Átha Cliath[1] (IPA: bˠalʲə a:ha klʲiəh; Beurla: Dublin, Gaelg Mhannain Divlyn) , agus am baile as motha 's an tir sin cuideachd. Tha e suidhichte air gach taobh an linn cumhang de Abhainn na Lifé. Thàinig a h-ainm Beurla bhon ainm Gaeilgeair an seòlaid: "Dubh Linn". A dh'aointinn an t-ainm b' e na Lochlannaich a stèidhich am baile. Tha iad comharraichte an ainm sgìre "Baile Lochlainn" dlùth ri taobh tuath na Life faisg air na ceithir cuairtean, agus an ìomhaigh umha crannghail long-fhada aig beulaibh prìomh-oifis Comhairle Atha Cliatha air Na Laimrigean Deasa.
An linn nan Normanach shuidhich iomadh choigreach a Sasainn am Baile Atha Cliath, agus mar a fhuair na Tighearnan Normanaich smachd air Èireann, thànaig Baile Atha Cliatha a bhi cathair cumhachd nan Sasunnaich an Èireann - suidheachadh a mhair sìos ri 1921. Rinneadh "callaid" mun chuairt am baile Shasunnaich ré an 14mh linn, a dhìon na Gall bho na Gaidheal "borb" air an taobh a muigh. Tro na meadhan aoisean, b' e am Beurla cainnte na Callaid agus a' Ghàidhlig cainnte den chorr, shuidheachadh a mhair gu ìre mhòr mus Bliadhna a' Ghoirt Mhòir (1847).
A measg na prìomh thogalaich den cathair tha: Caisteal Atha Cliatha, Àros Eaglais Chrìosd (Eaglais na h-Èireann), Na Ceithir Cuairtean, Taigh nan Cuspainn, Oifig Ginearalta An Phoist. Tha an Taigh-grùdaidh ainmeil Guinness suidhichte aig Geata Naoimh Sheamuis. Tha Àros an Uachtaran suidhichte an Pàirc an Fhionn-Uisge, pàirc agus taigh a bhuineadh ris an teaghlach Ghuinness.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- George Bernard Shaw (1856 - 1950). Sgrìobhadair.
- William Butler Yeats (1865 - 1923). Bàrd.
- Pádraig Parthalán Ó hEachthairn (1951). Neach-poileataigs.
- Bono (1960). Ceòladair.
- Rody Gorman 1960. Bàrd Gàidhealach.
- Roibeard Ó Maolalaigh (1966). Cànanaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Barcelona
- Katowice
- León
- Meagsago (baile)
- Podgorica
- Poll a' Ghrùthain
- San Jose, California[2]
- Tunja
- Vilnius


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na dealbh-chluiche 'The Stranger'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_42
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4745
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Diardaoin 1d Gearrain 1849. Thòisich an oidhche leis an dealbh-chluich 'The Stranger' anns an robh 'Baron Steinfort' air a chluich le Mgr Glanville agus Lucy Fisher a' cluich 'Annette'. Anns an dùnadh bha a' bhaoth-chluich 'Box And Cox!' air a shealltainn.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7.30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdanan anns na bocsaichean.
B' e 'Box and Cox', a sgrìobh John Maddison Morton, aon de na baoth chluichean bu ainmeil aig an àm. Bha e mu dheidhinn dà fhireannach a fhuair an aon rum air màl gun fhios. Bha aon fhear ag obair troimhn' latha agus am fear eile troimh oidhche. Chaidh cùisean glè mhath gus an d' fhauir fear nan adan Mgr Cox latha dheth. Tha na brìathran 'Box and Cox' a ciallachadh 'greis mu seach'.
Chaidh a'chiad opera eibhinn aig Sir Arthur Sullivan's 'Cox and Box', a chruthachadh ann an 1867 ann an co-obrachadh còmhla ri F. C. Burnand, a stèideachadh air an dealbh chluich seo. I
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
Gaelic News
-
Co-chomhairle poileasaidh ainm-àite gàidhlig – Ainmean-Àite na h-AlbaPublished on 13 Dec 2016 in Council and government Gaelic news
Tha Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) air am Poileasaidh Ainm-Àite Gàidhlig aca a sgaoileadh airson co-chomhairle, gus cothrom a thoirt dhan phoball beachd a thoirt seachad air an dòigh anns a bheilear a’ dèiligeadh le ainmean-àite air feadh Alba.
-
Cupa Iomain na h-Òige – Farpais Nàiseanta Iomain do Sgoilearan ann am Foghlam tro Mheadhan na GàidhligPublished on 15 Sep 2016 in Council and government Gaelic news
.
-
Calum becomes tenth Highland Youth ConvenerPublished on 31 Aug 2016 in Community life and leisure Gaelic news
Calum Maclennan (18) from Alness took up the role of Highland Youth Convener this week
-
Take a dip in Tain and Muir of OrdPublished on 13 Jul 2016 in Community life and leisure Gaelic news
The Highland Council Countryside Rangers continue with their summer holidays programme next week looking at beasties that live in the water.
-
Take a dip in Tain and Muir of OrdPublished on 13 Jul 2016 in Community life and leisure Gaelic news
The Highland Council Countryside Rangers continue with their summer holidays programme next week looking at beasties that live in the water. Why not come along to learn about fish, water scorpions, whirligigs and other acquatic creatures alongside the Ranger?
-
Leugh is Seinn le LindaPublished on 14 Jun 2016 in Council and government Gaelic news
-
Duaisean Coileanaidh InbheachPublished on 23 Mar 2016 in Community life and leisure Gaelic news
Chaidh iarraidh air Sgioba na Gàidhlig aig Comhairle na Gàidhealtachd com-pàirt a ghabhail ann an Sgeama pìolait airson Duaisean Nàiseanta Coileanaidh Inbheach a bha Colaiste Abaid a’ Bhatail Nuaidh a
-
Tachartas gus Aire a Thogail mun GhàidhligPublished on 22 Mar 2016 in Community life and leisure Gaelic news
Chumadh tachartas gus aire a thogail mun Ghàidhlig ann an Taigh-tasgaidh Shrath Nabhair, far an d’fhuair pàrantan fiosrachadh agus comhairle mu bhuannachdan dà-chànanais bho oifigearan Sgioba na Gàidh
-
“Siuthad!”,Published on 11 Mar 2016 in Community life and leisure Gaelic news
Chaidh Latha Dhreuchdan airson sgoilearan Àrd-sgoile Gàidhlig sa Ghàidhealtachd fhosgladh an-diugh aig Cùirt Eden ann an Inbhir le Julie Fowlis, an seinneadair is an neach-ciùil ainmeil Gàidhlig.
-
‘Siuthad!’ – Tachartas Dreuchdan Gàidhlig san Eilean SgitheanachPublished on 9 Mar 2016 in Community life and leisure Gaelic news
.
-
Ministear na h-Alba a’ fosgladh na ceathramh sgoile Gàidhlig ann an AlbaPublished on 4 Mar 2016 in Council and government Gaelic news
-
Bun-Sgoil Ghàidhlig Loch Abar a’ cumail feasgar fiosrachaidhPublished on 26 Nov 2015 in Council and government Gaelic news
-
Seiseanan Spòrsail sa Ghàidhlig ann an Leabharlann Inbhir Theòrsa!Published on 26 Nov 2015 in Council and government Gaelic news
-
Buadhaichean nan Còmhlan-ciùil aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail san ÒbanPublished on 12 Oct 2015 in Council and government Gaelic news
Tha Clann Thròndairnis air a’ chiad duais a bhuannachadh ann am farpais nan còmhlan ciùil dhaibhsan fo aois 13 bliadhna aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail san Òban. B’ iad a thog an duais an-uiridh cuideachd aig a’ Mhòd ann an Inbhir Nis.
-
Am Mòd Nàiseanta Rìoghail a’ Tilleadh dhan ÒbanPublished on 9 Oct 2015 in Council and government Gaelic news
-
Zeroing in on waste @Belladrum Tartan Heart FestivalPublished on 14 Sep 2015 in Community life and leisure Gaelic news
The 2015 Belladrum Tartan Heart festival, in partnership with Pat Munro Waste Services and The Highland Council’s Carbon CLEVER initiative has recently confirmed it achieved its goal of zero waste to landfill. As far as it is aware it is the only festival of its size in Scotland to have done this.
-
A’ CHIAD CHUAIRT DE FHARPAIS DEASBAD NÀISEANTA NAN ÀRD-SGOILTEAN AIR FÀIREPublished on 10 Sep 2015 in Community life and leisure Gaelic news
Tha an obair ullachaidh mu choinneamh Deasbad Nàiseanta nan Àrd-sgoiltean 2015, a bha roimhe air ainmeachadh Deasbad BT Alba, a-nis air tòiseachadh agus tha a’ chomataidh rianachd air ainmeachadh cò bhios a strì an aghaidh a-chèile sa chiad chuairt den fharpais.
-
Latha Spòrs ann an Inbhir NarannPublished on 13 Aug 2015 in Community life and leisure Gaelic news
-
Fiughair ga Dhèanamh ri Fosgladh Bun-Sgoil Ghàidhlig Loch AbarPublished on 3 Aug 2015 in Education and learning Gaelic news
Bidh an sgoil Ghàidhlig ùr aig Comhairle na Gàidhealtachd, Bun-Sgoil Ghàidhlig Loch Abar, ann an Caol a’ Ghearasdain, a’ cur fàilte air sgoilearan air Diciadain 19 Lùnastal.
-
Iuchair gu dàrna sgoil ùr Ghàidhlig sa GhàidhealtachdPublished on 6 Jul 2015 in Council and government Gaelic news
An-diugh (Dihaoine 3 Iuchar 2015) fhuair Ceannard ùr Bun-Sgoil Ghàidhlig Loch Abar iuchraichean na sgoile ùir – an dàrna sgoil Ghàidhlig a tha Comhairle na Gàidhealtachd air a thogail airson an adhbhair sin fhèin sa Ghàidhealtachd.
-
Blas 2015 air iteig le subhachas is clachan-mhìlePublished on 11 Jun 2015 in Community life and leisure Gaelic news
Thèid fèis Blas 2015, an 11mh fèis, a chomharrachadh le grunn thachartasan iomraiteach agus eachdraidheil fad ochd latha air feadh na Gàidhealtachd agus Earra-Ghàidheal bho 4 gu 12 Sultain.
-
A’ Chomhairle a’ cur ceannard an dreuchd air Bun-Sgoil Ghàidhlig Loch AbarPublished on 10 Jun 2015 in Council and government Gaelic news
Is e Mgr Iain Iòsaph MacNèill ceannard ùr Bun-Sgoil Ghàidhlig Loch Abar, sa Ghearasdan.
-
Cuach na Cloinne A’ Dol Tarsaing A’ Chuan Sgìth Airson A’ Chiad UairPublished on 29 May 2015 in Community life and leisure Gaelic news
‘S iad Bun-sgoil Lacasdail a thog tiotal Cuach na Cloinne 2015, a’ toirt a’ chupan tarsaing a’ Chuan Sgìth airson a’ chiad uair. An dèidh sia farpaisean roinneil air feadh Alba, thairis a’ mhìos a chaidh seachad, rinn Bun-sgoil Lacasdail an gnothach air Bun-sgoil Phort Rìgh sa chuairt deireannach, a chumadh an Inbhir Nis an de, 27 Cèitean.
-
Ag ionnsachadh na Gàidhlig tro chuairt air a’ chladachPublished on 27 May 2015 in Community life and leisure Gaelic news
.
-
Sgoilearan Gàidhlig a’ coinneachadh a-rithistPublished on 26 May 2015 in Council and government Gaelic news
Tha deich bliadhna fichead bho thòisich Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig ann an Comhairle na Gàidhealtachd agus a-nis tha cuid de na ciad sgoilearan a bha riamh na lùib a’ tilleadh gu na buidhnean Pàrant is Pàiste Gàidhlig leis a’ chloinn aca fhèin.
-
Atharrachadh ann an clàr a’ Mhòid Nàiseanta Rìoghail san Òban ga ainmeachadh agus an ceann-latha airson tagraidhean a’ tighinn faisgPublished on 22 May 2015 in Council and government Gaelic news
Atharrachadh ann an clàr a’ Mhòid Nàiseanta Rìoghail san Òban ga ainmeachadh agus an ceann-latha airson tagraidhean a’ tighinn faisg
-
Atharrachadh ann an clàr a’ Mhòid Nàiseanta Rìoghail san Òban ga ainmeachadh agus an ceann-latha airson tagraidhean a’ tighinn faisgPublished on 20 May 2015 in Council and government Gaelic news
Thèid Am Mòd Nìaseanta Rìoghail a chumail anns an Òban eadar 9-17 Dàmhair 2015.
-
Ceannard Maireannach Ùr ga Cur an Dreuchd aig Bun-Sgoil Ghàidhlig Inbhir NisPublished on 30 Apr 2015 in Community life and leisure Gaelic news
Tha Comhairle na Gàidhealtachd air a’ Bh-uas Barbara Nic a’ Ghobhainn a chur an dreuchd mar Cheannard Maireannach aig Bun-Sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis.
-
Five candidates contest Nairn by-electionPublished on 1 Apr 2015 in Council and government Gaelic news
Five candidates are to contest the upcoming by-election to elect a councillor to represent Nairn on The Highland Council.
-
Deireadh-seachdain Trèanaidh airson Oidean GàidhligPublished on 18 Mar 2015 in Community life and leisure Gaelic news
Chuir Sgioba na Gàidhlig aig Comhairle na Gàidhealtachd Tachartas Trèanaidh airson Oidean Gàidhlig air dòigh ann an Cùirt Eden air an deireadh-sheachdain a chaidh seachad. Bha an tachartas a’ toirt trèanadh ùr do dheich Oidean Gàidhlig airson Ionnsachadh Inbheach an dà chuid à sgìre an Eilein Sgitheanaich agus sgìre Inbhir Nis.
- More articles in the Gaelic news archive


text:
Setsubun
Tha Setsubun'節分', no Roinneadh Aimsireil, air a chumail air 3 agus 4 Gearran san t-Seapan. Thathar a' cumail làithean na fèille seo agus na deas-ghnàthan a tha na lùib airson comharrachadh an earraich nach tàinig a-rèir seann mhìosachan na gealaich. Gabhaidh setsubun a' samhlachadh ris an Earraich Gheamhraidh mar a roinneadh na Gàidheil bho shean e. [1]
Mamemaki(豆まき)[deasaich | deasaich an tùs]
'S e seo cleachdadh setsubun gus olc agus àmhghar fhògradh às an dachaigh. Thathas a' tilgeil pònairean ròiste feadh seòmraichean an taighe gus deamhanan a spìonadh às (mamemaki 豆まき); agus thathas a' crochadh ceann-seirdean loisgte (柊さし), air an dealgachadh air meangan cuilinn. Thathar a' creidsinn gun glèidhear deagh shlàinte fad na bliadhna sin ma dh' itheas àireamh de phònairean tilgte co-ionnan ris an aois fhèin. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faclair Dwelly
- ↑ 英語で作る和食・Recipes of Japanese Cooking ISBN 4-8163-3677-X


text:
1953
MCMLIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Winston Churchill an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh an t-ainm Katowice atharrachadh gu Stalinogród (airson trì bliadhnaichean).
- Chaidh Oilthigh Caitligeach Phetrópolis a stèidheachadh ann am Petrópolis (Braisil).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Faoilleach - Dag Malmberg, ann a Gävle. Actair agus riochdaire nam filmichean às An t-Suain.
- 25 an Gearran - José María Aznar López, ann am Madrid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
- 28 an Gearran - Paul Krugman, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 13 am Màrt - Seumas Ó Dornáin. Neach-poileataigs à Alba.
- 16 am Màrt - Richard Stallman, ann an Eabhraig Nuadh. Neach-prògramaidh às na Stàitean Aonaichte.
- 17 am Màrt - Seumas Ó Dornáin, neach-poileataigs à Alba.
- 8 an Cèitean - Alex van Halen, ann an Amsterdam. Ceòladair às Na Tìrean Ìsle.
- 17 an Lùnastal - Herta Müller, ann an Niţchidorf. Sgrìobhadair à Romàinia.
- 12 an t-Samhain - Calum Dòmhnallach, ann an Loch nam Madadh. Ceòladair à Alba.
- 28 an t-Samhain - Alistair Darling, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs.
- 13 an Dùbhlachd - Jim Davidson, ann an Lunnainn. Comaig à Sasainn.
- 26 an Dùbhlachd - Toomas Hendrik Ilves, ann an Stockholm. Neach-poileataigs à Eastòinia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 am Màrt - Iosif Stalin, ann am Mosgo. Deachdaire às a' Chairtbheil.
- 4 an Dàmhair - Hjalmar Hammarskjöld, ann an Stockholm. Neach-poileataigs às an t-Suain.
- 8 an t-Samhain - Ivan Bunin, ann am Paris. Sgrìobhadair às an Ruis.
- 16 an t-Samhain - Tomás Ó Rathaile, ann an Lios Tuathail. Cànanaiche na Gàidhlig à Èirinn.
- 27 an t-Samhain - Eugene O'Neill, ann am Boston. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.


text:
Bho chionn còrr is ceala-deug, chaidh co-labhairt a chumail air Craoladh na Gàidhlig aig Oilthigh Dhùn Èideann. Bha a’ cho-labhairt fhèin na chomharra gu bheil feum air còmhradh agus deasbad mun t-slighe air adhart airson BBC Alba, agus bha e follaiseach bhon t-sluagh mòr a nochd gu bheil mòran a’ faireachdainn làidir mun chuspair seo. Chuala sinn aig a’ cho-labhairt bho mheasgachadh de riochdairean, eòlaichean, ministearan agus luchd-strì (uill, neach-strì, ach bha tuilleadh san luchd-èisteachd).
Cò ris a bha an deasbad coltach? A-measg nan rudan ris a bhiodh dùil (àireamhan, grafaichean, diagraman dathte agus mar sin air adhart), chaidh cuspairean susbainteach, inntinneach a dheasbad. Mar eisimpleir, bha e air leth inntinneach cluinntinn bho an t-Ollamh Eithne O’ Connell, eòlaiche air craoladh agus mion-chànain, a dh’innse na h-òraid gu bheil fo-thiotalan Beurla a’ dèanamh feum don Bheurla fhèin, agus cron air a’ mhion-chànan. Cha b’ urrainn dhi air a bhith na bu shoilleire mu dheidhinn sin, agus cha deach facal a thogail na h-aghaidh san t-seòmar. Thubhairt an t-Ollamh O’ Connell cuideachd gu bheil feum air còmhradh fallain eadar luchd-ùidhe, agus tuigse shoilleir mu dè dìreach na h-amasan agus prìomhachasan a tha aig craoladairean. Bha i ceart mun dà phuing sin.
Chan eil mi a’ smaoineachadh gun deidheadh mòran às àicheadh briathran Aonghais Pàdraig Chaimbeil san Herald bho chionn beagan sheachdainean nuair a thubhairt e gu bheil BBC Alba air aon dha na buannachdan as motha a tha air nochdadh ann an craoladh na h-Alba anns an deichead mu dheireadh. Tha e cho ceart ri ceart gu bheil seanail Ghàidhlig ann; tha TBh sa chànan riatanach ma tha i gu bhith beò idir san àm ri teachd, agus tha sinn gu mòr an comain an fheadhainn a bha an sàs anns an iomairt gus an t-seanail a thoirt gu buil sa chiad àite. Ach ’s e cuis-nàire a th’ ann gum feum cuid a bha a’ strì airson seanail sa chiad dol a-mach fhathast a bhith a’ spàirn airson fìor sheirbheis Ghàidhlig ann an 2016.
Chuala sinn o Lisa Storey bhon bhuidheann coiteachaidh Craoladh Gàidhlig aig a’ cho-labhairt, agus bha e na fhaochadh an òraid làidir, chalma a thug i seachad a chluinntinn. Na bu tràithe san latha bha am BPA Mìcheal Russell air iomradh a thoirt air dìth luchd coiteachaidh na Gàidhlig an-diugh, agus tha fhios gu bheil fìrinn anns na thubhairt e, ach tha Lisa na eisimpleir air neach a th’ air a bhith deònach fad a beatha bruidhinn a-mach às leth na Gàidhlig. Bha e na bhriseadh-dùil nach do ghabh Ailean Esslemont, ceannard phrògraman MG Alba, cothrom leisgeul Lisa iarraidh aig a’ cho-labhairt airson an dìmeas a rinn e oirrese agus eile ann an 2015, nuair a thubhairt e gur e ‘iomall’ a tha airson ‘ghetto Gàidhlig’ a chruthachadh a th’ anns an iomairt (tha an cothrom sin fhathast ann ge-tà, agus tha Craoladh Gàidhlig air sgrìobhadh gu MG Alba bho chionn goirid gus seo a chur nan cuimhne).
Chuir Lisa far comhair seachd molaidhean airson BBC Alba: fo-thiotalan Beurla loisgte a bhith gan toirt air falbh; tuilleadh luchd-aithris Gàidhlig; thar-ghuthan Gàidhlig; Gàidhlig a bhith deatamach airson obraichean anns na meadhanan Gàidhlig; fo-thiotalan Gàidhlig; stiùireadh cànain ùr; agus slatan-tomhais ùra airson soirbheachas. Chan eil càil ann an seo a tha cho connspaideach no radaigeach sin, agus thèid a chur an gnìomh gun mhòran cosgais – ’s e a tha a dhìth ach miann.
Ged nach tuirt riochdairean MG Alba agus BBC Alba mòran mu fho-thiotalan no Bheurla san taisbeanadh aca fhèin, bha iad deònach dèiligeadh ri seo ann an ceistean. Agus thubhairt Dòmhnall Caimbeul, Àrd-oifigear MG Alba, gum faod dùil a bhith againn ri cothrom fo-thiotalan Beurla a thoirt air falbh ann an 2017. ’S e ceum air adhart a th’ ann an seo, ach chan eil e math gu leòr. Le aire air rabhaidhean an t-Ollaimh O’ Connell mu bhuaidh fho-thiotalan air mion-chànain, feumaidh sinn a bhith ag amas air suidheachadh far nach eil fo-thiotalan sam bith a’ nochdadh anns a’ chiad àite, le cothrom an uairsin Beurla no Gàidhlig a thaghadh (mar a th’ aca air S4C sa Chuimrigh). A-rèir MG Alba, bhiodh seo a’ cur dùbhlan ro mhòr mu choinneamh luchd na Beurla. Gus a bhith soilleir: tha seo a’ ciallachadh gum biodh e ro dhuilich dhaibh putan a phutadh. Ma tha luchd-coimhead comasach air BBC Alba a chur air anns a’ chiad àite, tha iad comasach air na fo-thiotalan a thoirt a-nuas.
A-thaobh uiread na Beurla, ’s ann bhon luchd-èisteachd a thàinig aon dha na puingean as inntinniche. Dh’fhaighnich Aonghas Pàdraig Caimbeul a bheil MG Alba a’ cumail ri riatanasan laghail a-thaobh a bhith a’ dèanamh phrògraman ann an Gàidhlig. Tha Achd Conaltraidh 2003 ag ràdh: “The functions of the Service shall be to secure that a wide and diverse range of high quality programmes in Gaelic are broadcast so as to be available to persons in Scotland”. ’S e na briathran ‘in Gaelic’ as cudromaiche an seo, oir tha ceist a bheil cuid a phrògraman air BBC Alba ‘ann an Gàidhlig’ idir. Chaidh prògram a-mach an-uiridh mu dheidhinn Jim Baxter agus bha a h-uile agallamh ann am Beurla, le ceanglaichean Gàidhlig. Deagh phrògram ann no às, cha b’ e prògram Gàidhlig a bh’ ann.
Chan e nach bu chòir facal Beurla a bhith ri cluinntinn air BBC Alba, agus bha am poileasaidh a b’ àbhaist a bhith an àite (a-rèir freagairt aig aon dhe na tachartasan conaltraidh a chum MG Alba an uiridh) nach biodh nas lugha na 80% de Ghàidhlig ann am prògraman sa chumantas reusanta. Chaidh Craoladh Gàidhlig beagan na b’ fhaide na sin aig a’ cho-labhairt le iarrtas gum biodh 90% de Ghàidhlig ann am prògraman bho seo a-mach. ’S e a tha cho soilleir ’s a ghabhas gum feum poileasaidh air choreigin a bhith ga chur an àite a-rithist, gus riatanasan an dà chuid laghail agus moralta a choileanadh.
Càite a bheil sin gar fàgail ma-tha? Tha ceist nam fo-thiotalan mu dheireadh thall a’ faighinn prìomhachas, agus gach aithris ceangailte ris a’ cho-labhairt air cuideam a chur air. Tha Aonghas Pàdraig Caimbeul agus Ailean Dòmhnullach air innse nach gabh iad pàirt ann am prògram sam bith air BBC Alba gus an tèid ceistean mu fho-thiotalan agus Bheurla fhuasgladh. ’S e seasamh làidir a th’ ann an seo bho dhithis le inbhe ann an saoghal na Gàidhlig, agus chan urrainn – no co-dhiù cha bu chòir – MG Alba gun aire a ghabhail ris.
Tha beachdan làidir timcheall craoladh na Gàidhlig agus tha e coltach gu bheil gu leòr còmhraidh, deasbaid agus coiteachaidh romhainn fhathast – agus ’s e rud fallain a th’ ann an sin.


text:
Gnàthachas Litreachaidh Gàidhlig SQA
Ann an 1976, chuir Bòrd Dheuchainnean Foghlam na h-Alba (SCEEB) mar thoradh air iarrtas bhon Phannal Ghàidhlig aca, Fo-chomataidh den Phannal air bhonn a rannsachadh chùisean co-cheangailte ri litreachadh na Gàidhlig. Bha luchd-sgrùdaidh SCEEB air neo-chunbhalachdan ann an inbhe sgrìobhaidh Gàidhlig a thoirt fa-near, agus bhathar a’ faireachdainn gum bu chòir stiùireadh a chruthachadh gus a dhèanamh cinnteach gun gabhadh tidsearan agus tagraichean dheuchainnean ri seat ùghdarraichte de ghnàthasan litreachaidh. Bha e cudromach cuideachd gun cleachdadh luchd-sgrùdaidh, luchd-seataidh agus luchd-comharrachaidh an sgrìobhainn aig àm dèiligidh le pàipearan agus sgriobtaichean dheuchainnean.
Chaidh toraidhean an Fho-chomataidh fhoillseachadh ann an 1981 anns an dreach Bheurla de Ghnàthachas Litreachaidh na Gàidhlig (4.08MB). Tha an sgrìobhainn seo air dearbhadh a bhith na bhunait luachmhor do mhòran raointean de leasachadh na Gàidhlig bhon uair sin, fhad ’s a tha cleachdadh air a’ Ghàidhlig air leudachadh a-mach do dhiofar cheàrnaidhean den bheatha phoblaich ann an Alba.
SQA Gaelic Orthographic Conventions
In 1976, the Scottish Certificate of Education Examination Board (SCEEB), at the request of its Gaelic Panel, set up a Sub-committee of the Panel to investigate issues related to Gaelic orthography. Inconsistencies in the standard of written Gaelic had been noted by SCEEB examiners and it was felt that guidelines should be created to ensure that an authoritative set of orthographic conventions was adopted by teachers and examination candidates. It was also important that examiners, setters and markers would use the document when dealing with Gaelic examination papers and scripts.
The findings of the Sub-committee were published in 1981 in Gaelic Orthographic Conventions English version (4.08 MB). This document has proved to be a valuable foundation for many areas of Gaelic development since then as Gaelic usage has expanded into different domains of public life in Scotland.
Related Information
Contact Information
- Candidate Enquiries
- General Enquiries
- 0345 279 1000
- Centre Enquiries
- 0303 333 0330


text:
- TIOTAL
- Loidse Druim an t-Sabhail, An Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0003
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 1920
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31884
- KEYWORDS
- càirtean-puist
loidsean-seilg
Tha a' chàirt-phuist seo a' sealltainn Loidse Druim an t-Sabhail, dà mhìle air falbh bhon Aghaidh Mhòir. Buinidh an loidse-sheilg seo do Linn Bhioctoria seo. Tha loch aice dhi fhèin, agus tha I air a suidheachadh anns an t-seann ghiùthsaich air Oighreachd Ràta Mhurchais aig bonn a' Mhonaidh Ruaidh. Thogadh I ann an 1878 agus bha 4 seòmraichean poblach, 12 sheòmar teaghlaich, 8 seòmraichean airson shearbhantan agus cluain chneutaig leis. An diugh 's e àite-fuirich do luchd-turais a th'ann


text:
- TIOTAL
- Cairtean bainne air an tarraing le eich bho Taigh-bainne Stratton, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAN_10_56
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20340
- KEYWORDS
- Taigh-bainne Stratton
Inbhir Nis
bleoghan
bainne
cairtean-bainne
botail bainne
Cairtean-bainne air an tarraing le eich bho Thaigh-bainne Stratton, Inbhir Nis, 1950an. Aig an àm seo bha an oifisean aig 92 Sràid na h-Eaglaise, Inbhir Nis.
B' e 'Polly' an t-ainm a bh air aon de na h-eich. Mas urrainn dha duine sam bith cuideachadh le bhith ag aithneachadh an t-each eile, leigibh fios thugainn mas e ur toil e.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Y Byd – an Saoghal
Bidh pàipear-naidheachd lathail sa chumris ga chur an gnìomh an ath-bhliadhna. Tha an companaidh air cùl an iomairt Dyddiol Cyflàn làn dùil gum bi a’ chiad iris a’ tighinn a-mach air a’ chiad Diluain den Mhart 2007.
Thuirt am neach-deasachaidh Aled Price, 'Bidh ann an Y Byd ar-a-mach sa chuimris, airson a’ chiad turas bidh pàipear-naidheachd laitheil sa chuimris.
Bidh pàipear-naidheachd coileanta a th’ ann, a’ toirt a-steach spòrs, saor-ùine, gnìomhachas agus poileataics.’
Cosgaidh Y Byd 70p Diluain gu Diardaoin agus £1.20 Dihaoine nuair a bidh leasachadh an deireadh seachdain na luib. Gheibh thu tuilleadh fiosrachaidh sa bheurla aig làrach a' BhBC.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Chan eil fiosrachadh againn mun sgrìobhaiche aig an ìre-sa.
Fiosrachadh mun t-Eadar-theangaiche: Dòmhnall Caimbeul Mac a' Phearsain (Mac Mhuirich)
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
1248
{folio 22a}K.A.D. Moccxluiii. Fingin mac Diarmada Duna Draignein do tabairt bais do Sefraigh mac Seoain Moir Gogan
1249
K.A.D Mo K. A.D. Moccxluiiii. Fingin mac Diarmada Duna Draignein do marbhadh tar sid a cuirt An Sdondunaigh a Coill in Luaithtighi le Domnall God Cairbreac & le Goganachaibh
1252
K. A.D. Mocclii. Domhnall God Cairbreach mac Domnaill Moir mic Diarmada Cille Badhuna do marbadh a feall la Seoan mac Tomais Mic Gearailt a m-Baile I Dunaighi a tigh An Roidsigh.
1254
K. A.D. Moccli4. Sefraigh an Tighi O Donnchadha, & Sadhbh ingin I Briain a bean, & Domhnall a brathair, & a tri mic fein, & Donnchadh mac Cathail I Donnchadha do marbhadh & do losgadh a n-Gort Achaidh Glais ana tigh fein la Fingin mac Domnaill Guid Cairbrigh mic Domhnaill Moir arna m-brath do cloinn An Fiaguidhi I Donnchadha.
1257
K. A.D. Moccluii. Sluaigead la Gallaibh a Tuaghmughain dar marbadur Mathgamain mac Domnaill Connachtaigh I Briain, & Tuaghmugha do cur air moir aran sluagh n-Gall.
p.102
1259
1. K. A.D. Mocclix. Fingin Reanda Roin mac Domnaill Guid Cairbrigh & I Donnamain do marbhadh Mic Craith mic Diarmada mic Donnchadha na h-Imirci Timcill a n-eiric An Cruim do marbhadh ar Innsi Beil Atha Doss do Ibh Eathach a timcill trodain buacaillin m-bó.
2. Docuaidh Donnchadh mac Cormaic Mec Carrthaigh ar sluaigead a Ciarraighi Luachra, gur gonad e fein & gur marbadh moran da muinntir ar ruaig Monadh Cradain.
1260
K.A.D. Mocclx. Tadhg mac Concubuir mic Donncaidh I Briain do ég, sgel is maith le Gallaibh.
1261
1. K. A.D. Mocclxi. Brian Catha an Duin mac Neill Ruaidh mic Aeda do marbhadh a n-Dun Da Leathglas le Gaeidhilaibh fein & le Gallaibh an Duin gu n-ar mac righ & taiseac Cinil Eogain uime dia Damnaigh, & a ceann do breith go Lunduin.
2. Clann Gearailt & sluagh mor leo do Gallaibh do dul a Tugmugain, & Concubur na Siudaine mac Donnchadha Cairbrig do tabairt madma {folio 22b} Caille Bairin ar n-Gallaibh Dauit Prinndragas & moran do Gallaibh fariss.
3. Fingin Reanda Roin mac Domnaill Guid Cairbridh do dol a Ciarraighi Luachra & loisgti & airgti & marbta do deanum do innti.
4. Eoghun O Muirceartaig do marbhadh do Gallaibh Duin na m-Barc.
1262
1. Kl. A.D. Mocclxii. Dun na m-Barc & Inis Eoghunain & caislen Duna Uabair do losgadh d[apos ]Fingin Randa Roin.
p.104
2. Uilliam de Dena, Giusdis na h-Ereann & Clann Gearailt & Mac Riseard & sluagh romor Gall maille riu & Domnall Ruadh mac Cormaic Finn Meg Carrthaigh guna fuair do Gaeidealaibh do dul ar Tuaith Cinn Mara. Maidm & ar orrtha ag Calluinn Gleanna O Ruachtaigh dar marbhadh Seaan mac Tomais Mic Gearailt, seinisgal na Muman, & Sir Muiris, a mac, & moran do ridiribh ele & moran do Gallaibh & do Gaeidhealaibh maille riu.
3. Caislen Duin Mic Toghmainn & caislen Duin Uisni & caislen Muighi Cromta & caislen Muighi Oiligh &, caislen Duna Loith & Cill Forglann & cuid maith do caislenaibh O Conaill do brisadh & do losgadh le Fingin Randa Roin & la Deasmumain.
4. Sluaigead la Fingin Mag Carrthaigh & la Deasmumain do losgadh Randa Roin, & targaidh Milis a Cuirsi comtacha do, & o nn-ar gab Mag Carrthaigh na comta-sin, docuaidh Milis go lín a comheirgi ar Bearndaigh Reanna Roin roime an sluagh, & tug maidm orrtha dar marbhadh Fingin & moran do maithibh Desmuman de dardain a n-diaigh Feile Micil.
5. Giuisdis do teacht o rig Saxan cum Ereann, & a teacht a tir a n-Dun na Long a n-Ibh Eathach, & dul do as sin gu Luimneac o Cormac na Mangartan mac Domnaill Guid Cairbrigh & o Deasmumain imad sluagh.
1263
K. A.D. Mocclxiii. Mac Uilliam a Burc & urmor Gall Ereann & moran Gaeidhil do teacht a n-Deasmumain, & Cormac mac Domnaill Guid Cairbrigh do marbhadh leo ar Tuairín Cormaic.


text:
28 am Màrt
'S e 28 am Màrt an 87mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (88mh ann am bliadhna-leum). Tha 278 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1939 - Chaidh crìoch a chur air Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Bhuain Francisco Franco.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1880 - Eachann MacDhùghaill ann an Colla. Sgrìobhadair Gàidhlig.
- 1936 - Mario Vargas Llosa, sgrìobhadair à Pearu
- 1986 - Lady Gaga, seinneadair is sgrìobhadair-òrain à Eabhraig Nuadh
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1982 - William Francis Giauque, ann am Berkeley, Calafòrnia. Ceimigear à Canada a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1949.
- 2004 - Peter Ustinov, actair Sasannach.
- 2013 - Richard Griffiths, ann an Coventry. Actair à Sasainn.


text:
Kl. Ianair, .u. f., l. i. Anno Domini M.xl.uii.
Snechta mor isin bliadain-si o Fheil Muire Geimhridh co Feil Patraicc dona-frith samail, coro la ar n-daine & innile & fiad-mil in mhara & en.
Natiuitas Domnaill m. Amalgadha, .i. comarba Patraic.
Muirchertach m. m. Motadhan, ri H. m-Bresail, do marbad i n-Ard Macha do Matadan H. Ceilecan per dolum.
Lann ingen m. Selbachan, comarba Brigte, in pace quiéuit.
Niall H. Ruairc do marbad la H. Concobair.
Crech-sluaighedh la Niall m. Mail Sechlainn i m-Breghu coro marbh H. n-Iffernan.


text:
14 an Giblean
'S e 14 an Giblean an 104mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (105mh ann am bliadhna-leum). Tha 261 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1931 - Chaidh Dàrna Poblachd na Spàinne a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1717 - Abraham Darby, maighstir-iarrainn Shasannach.
- 1738 - William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland, Prìomh-mhinistear na Breatainn.
- 1921 - Thomas Schelling, ann an Oakland (Calafòrnia). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1926 - Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo, ann am Madrid. Neach-poileataigs às an Spàinn.
- 1927 - Alan G MacDiarmid, ann am Masterton. Ceimigear à Sealainn Nuadh.
- 1954 - Cathaidh Craigie, ann an Sruighlea. Neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1759 - Georg Friedrich Händel, ceòl-sgrìobhaiche Gearmailteach, ann an Lunnainn.
- 1845 - Juan de Dios Aranzazu, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1908 - Diego Lemos, ann am Funza. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1952 - Kurt Heinrich Meyer, ann am Menton. Ceimigear às Eastòinia.
- 1976 - Mariano Ospina Pérez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1986 - Robert Sanderson Mulliken ann an Arlington (Virginia). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1966.
- 2011 - William Nunn Lipscomb, ceimigear, ann an Cambridge (Massachusetts).


text:
Rèisimeid Rìoghail na h-Alba
'S e Rèisimeid Rìoghail na h-Alba an resimeid a chaidh a cur air chois ann an 2006 nuair a thàinig na rèisimeidean anns an Scottish division ri chèile airson aon rèisimeid a chruthachadh.
- Na H-Albannaich Rioghail (An Resimeid Rioghail)
- The King's Own Scottish Borderers
- Na Fusiliers Rioghail Gaidhealach
- Am Freiceadan Dubh (Reisimied Gaidhealach Rioghail)
- The Highlanders (Sìophortaich, Gordonaich is Camshronaich)
- An reisimeid Gaidhealach Earra Ghaidheal is Chataibh.
Thàinig na h-Albannaich rìoghail is na KOSB ri chèile airson na Royal Scots Borderers a chruthachadh mar a chiad battalion dhen rèisimeid. Seo de th' ann an dràsda:
- SCOTS Royal Scots Borderers (1 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)
- SCOTS Fusiliers Rioghail Gaidhealach (2 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)
- SCOTS Am Freicadean Dubh (3 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)
- SCOTS The Highlanders (4 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)
- SCOTS An reisimeid Gaidhealach Earra Ghaidheal is Chataibh (5 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)
Tha da bhattalion TA aig an rèisimeid cuideachd, seo:
6. SCOTS 52 Gallda (6 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)
7. SCOTS 51 Gaidhealach (7 Battalion Reisimeid Rioghail na h-Alba)


text:
Lachlann MacGuaire
'S e oifigear airm agus rianaire tìr-imrich Breatannach a bha ann an Lachlann MacGuaire (Lachlan Macquarie, 31 am Faoilleach 1762 – 1 an t-Iuchar 1824). Bha e na Riaghaladair air New South Wales 1809 - 1821, agus bha e cudromach airson Astràilia atharrachadh bho thìr-imrich peanasach ann an dùthaich shaor.
Rugadh e ann an Ulbha ri taobh Muile agus chaidh fhoglam ann an Dùn Èideann. An dèidh dha seirbheis a dhèanamh ann an Ameireaga-a-Tuath, na h-Innseachan agus an Èipheit, dh'fhàs e Riaghaladair air New South Wales, agus ann an 1813 chaidh a dhèanamh màidsear-seanailear.
Nuair a bha e na riaghladair, bha e a' togail gearastan mar bu chòir an àite bothain airson nan ciomaich, rathaidhean, cidheachan, ospadalan agus togalaichean eile. Bha e a' brosnachadh leasachadh àiteachas tuathanachais cuideachd. 'S dòcha nas cudromaiche, ge-tà, bha e a' leigeil leis na ciomaich na bha as dèidh nam breithean aca oifisean poblach fhaighinn, agus bha e a' dèilig riutha mar daoine co-ionnan.
Bha Lachlann MacGuaire fìor chudromach don leasachadh na dùthcha, agus thathar a' canar ris "Athair Astràilia"[1]. Chaochail e ann an Lunnainn agus bha e air a thiodhlacadh ann am Muile. Tha Urras Nàiseanta Astràilia a' gleidheadh an uaigh aige.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Tom Steel, Scotland's Story, HarperCollins, 1994


text:
Gobhal Luimnigh
Is e gobhal Iarnroid, ann an Contae Tiobraid Arainn, mu fhichead mìle gu deas bho Chathair Luimnigh a tha ann an Gabhal Luimnigh. Tha an gobhal - còmhla le stèisean mòr agus baile beag - suidhichte far a bheil an Iarnrod eadar Baile Átha Cliath agus Corcaigh a' dèanamh crasgadh còmhnard leis an Iarnrod eadar Port Láirge agus Luimneach.
Eagar[deasaich | deasaich an tùs]
Tha eagar an stèisean, nach deach atharrachadh gu mòr bho na 1850an caran neònach, le aon àrd-làr fada airson trèanaichean a tha nan siubhal suas gu Baile Átha Cliatha agus sìos gu Corcaigh. Thig trèanaichean air an sgrìob eadar Port Láirge agus Luimnigh a-steach air taobh eile an àrd-làr seo. Air barrachd, is fheudar do na trèanaichean bho Phort Láirge a chur ais mus am faigh iad a-steach air an stèisean, agus feumaidh trèanaichean gu Port Láirge a chur air ais a fhàgail an stèisean.


text:
- TIOTAL
- Mazures de l'Eglise Cathedrale d'Elgin (Ruins of Elgin Cathedral)
- EXTERNAL ID
- PC_STAND_CATH_51
- ÀITE
- Eilginn
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- LINN
- 1690an
- CRUTHADAIR
- unknown
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30047
- KEYWORDS
- bailtean
seallaidhean bhailtean
eaglaisean
tobhtaichean
'S ann on taobh tuath a tha an sealladh seo air Cathair-eaglais Eilginn, a' sealltainn coltas an togalaich mar a bha e am meadhan no fada san t-17mh linn, an dèidh don mhullach tuiteam a-steach ach mus do thuit a' phrìomh thùr. 'S e Taigh a' Chaibideil, an togalach ochd-thaobhach air an làimh chlì, an t-aon phàirt den togalach a tha fhathast ga chleachdadh an-diugh, an dèidh ath-mhullachadh mu 1980.
Chan eil fhios co às a thàinig an dealbh seo, ach tha e coltach gur ann air sealladh air a tharraing le John Slezer airson Theatrum Scotiae, foillsichte o 1693, a tha e stèidhichte.
Chaidh Cathair-eaglais Eilginn a chur air bhonn ann an 1224 mar chathair-eaglais Sgìre-easbaig Mhoireibh. Roimhe seo b' ann aig Spynie, no Spinnean, an ear-thuath air Eilginn a bha a' Chathair-eaglais. Chaidh an togalach a bhriseadh gu dona ann an ionnsaigh le Madadh-allaidh Bhàideanaich ann an 1390.
An dèidh an Ath-leasachaidh bhiodh muinntir na sgìre a' cleachdadh Eaglais na Paraiste an Naoimh Giles, agus chaidh a' chathair-eaglais fhàgail bàn. Thug Achd Pàrlamaid 1567 ùghdarras gum biodh luaidhe a mullaich a thogail air falbh on chathair-eaglais ach am pàigheadh e cosgaisean cumail suas an airm. Ach chaidh an soitheach a bha a' giùlan an luaidh a-null don Òlaind fodha ann an cala Obar Dheathain.
San Dùbhlachd 1637 thuit pàirt den mhullach a-steach, agus air Sàbaid na Càisge 1711 thuit an tùr sa mheadhan agus leag e corp na h-eaglais. Às dèidh siud bhiodh muinntir an àite a' falbh leis na clachan. Cha do thòisich obair gus an structar a neartachadh gu 1809. Bho 1824, thòisich Iain Shanks, greusaiche sa bhaile, a' glanadh air falbh an sprùillich. Ach cha b' ann gu na 1930an a thòisich obair mhòr airson na tobhtaichean a chumail suas. Tha an togalach an-diugh fo chùram Alba Eachdraidheil.
Ann an 1851, ann an Eaglais Easbaigeach na h-Alba, chaidh Sgìre-easbaig Mhoireibh a chur còmhla ri Sgìre-easbaig Rois. Chaidh Gallaibh a chur ris ann an 1864. B' e a' chiad easbaig a bh' aig na sgìrean aonaichte an t-Easbaig Raibeart Èdein, agus chuir esan roimhe gur e Inbhir Nis am baile a bha na mheadhan air an sgìre 's cha b' e Eilginn. Mar siud chaidh Cathair-eaglais an Naoimh Anndra ann an Inbhir Nis a thogail eadar 1866 is 1869, agus tha an togalach sin a' frithealadh mar Chathair-eaglais don sgìre a tha an-diugh na Sgìre-easbaig do Mhoireibh, Ros is Gallaibh.


text:
Marc Parrot
'S e sgrìobhaiche ciùil agus seinneadair catalanach a th’ann Marc Parrot Rufias. Rugadh e ann am Barcelona, Catalòinia, An Spàinn, air 14mh an Cèitean 1967.
Susbaint
Beatha ann an Saoghal a’ Chiùil[deasaich | deasaich an tùs]
Thug e a’ chiad cheum aige ann an Saoghal a’ Chiùil ann an 1990 leis a’ chomhlan ciùil Regreso a las minas, (Spàinntis: Tilleadh dha na Mhèinean) le Julián Ruiz na riochdaire. An uair sin dh’fhoillsich e dà dhiosg na aonar, is iad Sólo para locos (Airson daoine cràichte a-mhàin) ann an 1993 agus Sólo para niños (Airson clann a-mhàin) ann an 1995. Chlàraich e an treas diosg aige, Cocinero ann an 1998, ach cha robh an diosg sin ga reic nuair a rinn e e, is cha do deach òrain a’ phròiseact sin fhoillseachadh. Bha e aig obair còmhla ris a’ chompaidh ciùil Warner Music aig an àm sin.
Dh’fhàs e gu math ainmeil air feadh na dùthcha nuair a rinn e caractar air prògram Deireadh na Bliadhna air Telebhisean Chatalòinia (Catalanais: Televisió de Catalunya), a dhèanadh dreachan pearsanta dhe seann òrain Spàinnteach. Mar sin thoisich am pròiseact ris an canar El chaval de la peca (Spàinntis: Balach a’ Buill-dòrain), agus dh’fhoillsich e a’ chiad dhiosg aige fon ainm sin ann an 1998.
Bha a’ chiad òran singilte aige, deach ùr dhen òran "Libre" (Saor) a rinn Nino Bravo o shean, uabhasach soirbheachail. ‘S e òran mòr-chòrdte an t-Samhraidh a bh’ann is chleachd an companaidh fònaichean-làimhe Amena e nuair e thoisich iad an gnothach. Rinn òran neo dhà eile aig an alter ego sin anns na charts, agus dh’fhoillsich e 3 diosgaichean fon ainm sin, gus a cho-dhùin Marc a chur às a’ charactar ann an 1999. Rinn e cuirm-ciùil mar shòraidh slàn is thuirt e gun do dh’fhalbh e gu Miami airson a bhith a’ leantainn mar Mharc Parrot. Mar a thuirt e dha na meadhanan:
Nise, tha e air a bhith mar gum falbhadh fìor dheagh charaid bhon a chuir mi gu cùl ris. ‘S e caractar gu math èibhinn a bh’ann is fhuair sinn mòran fhealla-dhà còmhla. Ach, ge-tà, chaidh e air falbh gus àite a leigeil airson luchd-ciùil eile mar mise fhìn cuideachd, leis cho deònach ‘s a bha sinn. Bha esan anns gach uile àite. [1]
Ann an 2001 chuir Marc Parrot diosg ùr air dòigh leis an airgead a fhuair e bhon Chaval de la Peca. ‘S e Rompecabezas (Tòimhseachan) an t-ainm a bh’air agus bha e na riochdaire còmhla ri Robin Hancock. Aig an aon àm bha e an sàs a’ togail agus a’ cur air bhog an stiùideo aige, air a bheil Grabaciones Silvestres (Clàraidhean na Coilltean). Tha e air a bhith an sàs mar riochdaire is e a’ clàradh diosgaichean na daoine eile bhon àm sin.
Nuair a chaidh an cùmhnant aige le Warner Music gu crìoch, Thagh Marc an companaidh neo-eisimeileach PIAS, far an do chlàraich e an diosg Dos maletas (Dà mhàileid) ann an 2002. An ceann greiseag dh’fhoillsich e dà dhiosg ann an Catalanais, Mentider (Breugadair) ann an 2005 agus Interfèrencia (Riasladh) ann an 2007. Tha e dìreach air diosg ùr dà-chànanach, Avions (Pleànaichean), a dh'fhoillseachadh ann an 2009. Nochd an t-òran ainmeil Ulleres per veure-hi malament (Speuclairean son ga fhaicinn gu dona) air a' chlàr sin. Thoir e a’ mhòr-chuid dhe na cuirm-ciùil agus tursan aige ann an Catalòinia fhèin a-nis. Tha e ag obair fhathast mar cheòladair, sgrìobhaiche òrain agus riochdaire ciùil.
Diosgaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Fon ainm Regreso a las minas[deasaich | deasaich an tùs]
- Regreso a las minas (ann an Spàinntis) (1990)
Fon ainm Marc Parrot[deasaich | deasaich an tùs]
- Sólo para locos (1993) (ann an Spàinntis) le Warner Music
- Sólo para niños'(1995) le Warner Music
- Cocinero' (airson a bhith ga fhoillseachadh ann an 1998, ach chuir soirbheachas El Chaval de la Peca dàil air) (ann an Spàinntis)
- Rompecabezas (2001) (ann an Spàinntis) le Warner Music
- Dos maletas (2004) (ann an Spàinntis) le PIAS
- Mentider (2005) (a’ chiad dhiosg aige sa chatalanais) le PIAS
- Interferència (2007) (an darna diosg aige sa chatalanais) le PIAS
- Avions (2009) (diosg dà-chànanach Spàinntis-Catalanais) le PIAS
Fon ainm El Chaval de la Peca[deasaich | deasaich an tùs]
- Artista Internacional (1999) le Warner Music
- Grandes éxitos (1999) le Warner Music
- In person (1999) le Warner Music
Rud neo dhà inntinneach[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha stiùideo ciùil aig Marc Parrot fhèin, Grabaciones Silvestres, ann am baile beag ris an canar Sant Quirze Safaja ann an sgìre Barcelona.
- Tha Marc Perrot air iomadh phìos chiùil a sgrìobhadh airson prògraman telebhisein, (mar eisimpleir Malalts de tele neo Club Super 3), tòrr dhaibh air TV3 ann an Catalonia. A-nis, tha e cuideachd na chraoladair air a' phrògram ciùil Casal Rock[2] air an telebhisean ann an Catalòinia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ El Mundo, 6 an t-Iuchar 2001 (Spàinntis)
- ↑ Casal Rock, TV-3 (Catalanais)
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn oifigeil (Catalanais/Spàinntis)
- Làrach-Lìn an Stiùideo aige (Beurla/Catalanais/Spàinntis)


text:
Heertçh (ellan)
She Heertçh (Gaelg Albinagh: Hiort, Baarle: Hirta) yn ellan smoo mastey ellanyn yn ellanree t'er enney fo'n ennym cheddin. T'eh ny lhie magh veih coose heear ny h-Albey. Ta'n ellan 3.4 km (2.11 mi) er lheead veih'n neear my hiar, as 3.3 km (2.05 mi) veih'n twoaie my yiass. T'eh 6.285 km2 (2.427 mi ker) er eaghtyr as ta'n coose 15 km (9.3 mi) er lhiurid. Cha nel agh un ynnyd tarlheimagh er yn ellan as eh soit ayns baie coadit Bàgh a' Bhaile er çheu hiar yiass yn ellan. Magh veih Bàgh a' Bhaile as magh veih'n lhargagh veen ta roie gys Gleann Mòr, ta ny h-eayninyn shassoo jeeragh magh veih'n 'aarkey. She Conachair (430 m, 1,410 tr) y boayl s'yrjey er yn ellan. Ta Dùn scarrit veih Heertçh liorish ammyr cheyll aaghowin 50 m er lheead.


text:
11 an Dùbhlachd
'S e 11 an Dùbhlachd an 345mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (346mh ann am bliadhna-leum). Tha 20 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1688 - Deireadh rìoghachadh Sheumais VII.
- 1816 - Inbhe stàite do dh' Indiana.
- 1936 - Thug Eideard VIII suas.
- 1970 - Chaidh am film "The Aristocats" fhoillseachadh anns na Stàitean Aonaichte.
- 2009 - Chaidh am film "The Princess and the Frog" fhoillseachadh anns na Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1475 - Pàpa Leo X (ch. 1521)
- 1781 - David Brewster, neach nàdar-fheallsanachd Albannach. Innleachdair kaleidoscoip.
- 1792 - Joseph Mohr, ann an Salzburg, an Ostair. Chruthaich e an t-òran "Oidhche Shàmhach".
- 1843 - Robert Koch, ann an Clausthal. Dotair agus bith-eòlaiche.
- 1911 - Naguib Mahfouz, ann an Cairo. Sgrìobhadair às an Èipheit.
- 1918 - Aleksandr Solženicyn, ann an Kislovodsk. Sgrìobhadair às an Ruis.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1282 - Llywelyn ap Gruffydd, Prionnsa na Cuimrigh agus Gwynedd.
- 1978 - Vincent du Vigneaud, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- An Lairig Ghru, Am Monadh Ruadh
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_171
- ÀITE
- Làirig Ghrù
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29012
- KEYWORDS
- cnuic
Chaidh an dealbh seo a thogail faisg air Ràta Mhurchais agus tha e a' sealltainn an Lairig Ghru. 'S e an Lairig Ghru bealach sa Mhonadh Ruadh, a' ruith bho thuath gu deas eadar Oir Spè agus Oir Dhè. Tha Càrn Gorm agus Beinn Mac Duibh ag èirigh gu sear air an Lairig Ghru, agus Am Bràigh Riabhach agus Càrn an t-Sabhail gu siar.
Faisg air mullach a' bhealaich, a tha ag èirigh gu 838 meatairean (2750 tr), tha Lòin Dhè, bun Abhainn Dhè


text:
- TIOTAL
- Dinnear 160mh Cheann-bliadhna de Theachdaire Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_PC_WGORDON3_008_018
- DEIT
- 1977
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8641
- KEYWORDS
- Teachdaire Inbhir Nis
cinn bliadhna
Taigh-òsta Chaledonian
Tha an ìomhaigh seo a' sealltainn dòigh rèiteachaidh nan suidheachain airson Dinnear 160mh Ceann-bliadhna Teachdaire Inbhir Nis. Chaidh an tachartas a chumail ann an Taigh-òsta Chaledonian ann an Inbhir Nis, air an 9mh Dùbhlachd 1977.
Fhuair aoighean cuireadh gun dinnear bhon Bh-Uas Eveline Barron, neach-seilbh agus neach-deasachaidh a' phàipeir. Chaidh Teachdaire Inbhir Nis a stèidheachadh ann an 1817 agus tha e a' dèanamh malairt gus an latha an-diugh


text:
- TIOTAL
- Buill desgioba an gheat 'Florinda'
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0373
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40249
- KEYWORDS
- Gheataichean
Florinda
Ulapul
Loch Bhraoin
Lipton
Pelagia
Na Hearadh
Cuid den sgioba den gheat 'Florinda'. Tha na buill sgioba seo a' caitheamh an èideadh dreuchdail as fheàrr 's dòcha air a chleachdadh airson a dhol air tìr. Bha e cumanta do dh'fhireannaich à bailtean mar Leitir an Lagaidh agus an Ruigh Ruadh air taobh a tuath Loch Bhraoin falbh tràth air an t-samhradh mar sgiobaidhean air na gheataichean rèisidh a bha le daoine mar Sir Tòmas Lipton, uachdarain agus luchd-gnothaich beairteach eile, anns na 1920an. Bha an t-seasan gheataidh a' freagairt air a' bhliadhna croitearachd agus àiteach. Bha a' mhòine a bha air a' buain tràth san earrach còmhla ri cuir a' bhàrr a bhith deiseil a' toirt cothrom do na fireannaich a dhol gu na gheataichean airson an t-samhraidh agus a bhith air ais air a' chroit ann an àm airson buain. B' e an dàrna buannachd gun robh tionaichean peant agus bhàrnais a bha air an cleachdadh ann am pàirt air an toirt do bhuill an sgioba aig deireadh an t-seusain an àite iad a dhol a dholaidh. B' ann air an adhbhar seo a rèir aithris a bha na taighean anns na bailtean sin air am measadh glè ghrinn agus sgiobalta. Bhon fhiosrachadh a tha air a chumail ann an Taigh-tasgaidh Ulapuil dh'fhaodadh gu bheil na fir seo bhon gheat Pelagia. 'S iad bho C-D Donnchadh Mac an Aba (Loch Bhraoin), Dòmhnall Moireasdan agus Iain MacDhòmhnaill (an dithis às Na Hearadh).
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
1987
MCMLXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Joseph Brodsky an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Alasdair MacGill-Eain, ann am München. Sgriobhadair à Alba.
- 11 an Giblean - Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às an Eadailt.
- 17 an Cèitean - Gunnar Myrdal, ann an Danderyd. Eaconamaiche às an t-Suain.
- 27 an Cèitean - John Howard Northrop, ann an Wickenburg. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an Lùnasdal - Georg Wittig, ann an Heidelberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 29 an Lùnasdal - Lee Marvin, ann an Tucson. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an t-Sultain - Vera Schmiterlöw, ann an Stockholm. Actair às An t-Suain.
- 3 an Dùbhlachd - Luis F. Leloir, ann am Buenos Aires. Ceimigear às an Argantain.
- Fionnlagh J MacDhòmhnaill - deasaiche agus riochdaire telebhisein agus réidio às na Hearadh


text:
An eadar-lìn Gàidhlig
An eadar-lìn Gàidhlig
Tha grunn buidheann Gàidhlig ann an Yahoo. Mholainn gu dearbh ‘Iomairtean Gàidhlig’. Feumaidh tu a bhith nad bhall mus tèid sibh a-staigh ach chan eil ballrachd doirbh ri fhaighinn. Tha an clàradh furasta air Yahoo ‘s an uair sinn tha agad ri feitheamh air an Webmaster (maighstir-làraich?) a’ toirt sùil air do iarrtas. Tha mòran Gàidhlig am broinn ‘s chì thu sgrìobhadairean a’ toirt beachd air a h-uile seòrsa. Tha fiù’ s beagan a’ dol air adhart a thaobh savegaelic.org. Chan fhaic thu eadar-theangachadh ge-tà de gach pìos sgriobhaidh ach ma bhios ùine agad bu chòir dhut sùil a toirt air.
Nì mi mholadh eile an-diugh, blog aig ar càraid Chuc ann an Alasca.
http://gaidheal.blogspot.com/
Tha deagh chothrom agad a bhith faighinn a-mach dè tha dol ann an Codiac.
Tha an eadar-lìn Gàidhlig a’ fàs nas fheàrr na telly air oidhche gheamhraidh sam bith.


text:
Campamento (Antioquia)
‘S e baile beag ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ann Campamento. Tha e suidhichte aig 1,700m os cionn ìre na mara agus 149m air falbh bho Mhedellín. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 24˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1827.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na ciad thìrichean gus an àite far a bheil Campamento ann an 1827, leis an t-Sagart José Antonio Palacios Izaza os an cionn.[3] An ceann ochd bliadhna chaidh am baile a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), nuair a bha e fhathast na Riaghladair ann an Antioquia. A bharrachd air Campamento, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Liborina, Ebéjico, Entrerríos, Girardota agus Cocorná.[4] A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a stèidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 9,688 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 7,238, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh uabhasach traidiseanta a th’ann.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Campamento. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a’ Chomhairle
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
- TIOTAL
- DMU agus GNSR 49 ann am Baile Chè, Ògmhios 1960.
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_849
- ÀITE
- Baile Chè
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- An t-Ògmhios 1960
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27554
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
locothan
einnseanan
San deilbh seo, chithear DMU (Ioma-aonad Diesel - Diesel Multiple Unit) agus GNSR 49 ann am Baile Chè san Ògmhios 1960.
Tha stèisean Bhaile Chè air an loidhne eadar Obar Dheadhain is Inbhir Nis. Bha e aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd an toiseach agus is e Ceann-loidhne (junction) Bhaile Chè an t-ainm a bh' air an toiseach. 'S ann an seo a bha Rathad-iarainn na Gàidhealtachd agus Rathad-iarainn Mòr Cheann a Tuath na h-Alba (Great North of Scotland) a' tighinn ri chèile. Dh'fhosgail e san Lùnastal 1858.
Chaidh GNSR 49 a thogail an an 1920 le North British Locomotive Company ann an Glaschu agus b' e seo fear de na locothan luchd-siubhail mu dheireadh a chaidh a dhealbhadh do Rathad-iarainn Mòr Cheann a Tuath na h-Alba (Great North of Scotland). Às dèidh do na companaidhean rèile a bhith gan cur còmhla (an "grouping"), is e LNER 2277 a bh' ann.
Is e "an Saighdear" am far-ainm a bh' air. Chaidh a thoirt a-mach à seirbheis agus a ghlèidheadh ann an 1958. Chaidh a chleachdadh airson tursan rèile-smùid gus an Ògmhios 1966 nuair a chaidh a chur ann an Taigh-tasgaidh Còmhdhail Ghlaschu.


text:
- TIOTAL
- Caiptean Camshron dhen "SS 'Sheila'
- EXTERNAL ID
- HCD00100
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11828
- KEYWORDS
- bàtaichean
aiseagan
caiptein
Sheila
Seo Caiptean Camshron air bòrd a bhàta posta an SS 'Sheila' a bha a' ruith eadar An Caol agus Steòrnabhagh. Chaidh i air na creagan air cladach na Comraich ann an 1927 agus chaidh a briseadh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Leòmhann
'S e seòrsa cat mhòr a tha anns an leòmhann[1][2][3] (iolra: leòmhannan) (Laideann: pantero leo) a tha a' fuireach ann an Afraga agus sna h-Innseachan. B' àbhaist dha fuireach anns an Roinn Eòrpa, a' mhòrchuid den Àisia, agus Aimeireaga a Tuath. Tha leòmhann air bratach rìoghail na h-Alba.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 10 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 10 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 10 Faoi. 2015


text:
- TIOTAL
- Club Camanachd Ghleann Urchadain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_041
- ÀITE
- Gleann Urchadain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- DEIT
- 1904
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22708
- KEYWORDS
- spòrs
cur-seachad
spòrs-sgioba
Loch Nis
Druim na Drochaid
Tha camanachd air a bhith na chur-seachad cudromach is mòr-chòrdte bho chionn fhada an Gleann Urchadain. Tha an geama coltach gu ìre ri hocaidh, ged a tha na camain tòrr nas truime, agus tha cliù cus nas fhearaile aig a' ghèam. 'S ann bho na h-Albannaich a dh'fhalbh a Chanada is a thug leotha an geama, a thòisich an geama hocaidh-eighe. B' e pàirt dhen adhbhar gun robh camanachd a' còrdadh cho mòr ri muinntir Ghleann Urchadain gun robh croitearachd a' toirt dhaibh bith-beò is gu robh sin gu mòr an eisimeil co-obrachaidh. Bha e na rud àbhaisteach do chroitearan a bhith cumail taic ri nàbaidhean is iad a' buain nan achaidhean aca. 'S mathaid gun robh an spòrs na cho-obrachadh a dh'fheumadh leithid de choimhearsnachd chroitearachd.
Thogadh an dealbh seo an 1904, is chithear an sgioba bhon sgìre. Tha e inntinneach nach eil iad sgeadaichte le dubh is dearg, a ghabh iad a-rithist mar na dathan aca. B' e an t-adhbhar airson seo nach robh aig an àm pàirt cho mòr aig sgoiltean ann a bhith cur spòrs an rian. Tha nise an aon dhathan aig sgioba chamanachd Ghleann Urchadain is a tha aig an Àrd-sgoil, seach gu bheil na dàimhean eadar an sgoil agus an sgioba chamanachd air fàs cho làidir.
Choisinn Sgioba Camanachd Ghleann Urchadain mòran cliù airson geama a thachair an 1887 nuair a rinn iad a' chùis air Srath Ghlas air Pàirc nam Bochd. 'S ann aig a' gheama seo a chaidh riaghailtean camanachd a chui air bhonn gu foirmeil


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson a' chomadaidh 'She Stoops To Conquer!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_40
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4740
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Diardaoin 25 Faoillich 1849. Thòisich an cluich leis a' chomadaidh 'She Stoops To Conquer!' agus an dèidh sin lean an t-eadar-cluiche 'The Married Rake'. Anns an dùnadh chluicheadh an comadaidh 'Did You Ever Send Your Wife To Dingwall' anns an robh 'Mrs Honeybun' air a cluich le Lucy Fisher agus 'Crank' le Mgr G. Fisher. Tha e cuideachd ag ràdh air an t-sanas gun deach 'Bata le Mullach Airgid fhàgail anns an taigh-cluich; gheibhear air ais e an deidh bruidhinn ri Mgr Glanville'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7.30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdanan anns na bocsaichean. Tha na facail ann an Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
The Renewable Heating Initiative scandal poses one of the greatest challenges to the power-sharing set up in Northern Ireland. The UK Government treats Northern Ireland as less than an afterthought, says Calum Macleòid, but it is there that the most serious consequences of Brexit are playing out, and through their incompetance the Tories are putting at risk much of the progress made over decades there.
CHAN eil 2017 air a bhith na bhliadhn’ ùr mhath airson Prìomh Mhinistear Èireann a Tuath Arlene Foster. Tha connspaid mhòr air èirigh mu dheidhinn an sgeama RHI – Renewable Heat Initiative – a chaidh a chur air bhog ann an 2012 nuair a bha i na Ministear.
Gheibh gnìomhachasan a ghabhas pàirt anns an RHI maoineachadh ma ghluaiseas iad bho bhith a’ cleachdadh connadh-fosail gu connadh ath-nuadhachail gus na togalaichean aca a theasachadh. An ceann beagan mhìosan bha prìsean connaidh ath-nuadhachail air ìoslachadh anns an sgìre, ach bha ìrean de mhaoineachaidh an sgeama a’ fàs mar a dh’fhàs ìrean na h-atmhorachd. Mar as motha a chleachdadh tu, ’s ann as motha a gheibheadh tu air ais ann am maoineachadh bhon sgeama.
Loading article content
A-nis tha e air tighinn am follais gu bheil cuid air cleachdadh seo gus togalaichean mòra, sabhalan is taighean-bathair mar eisimpleir, a chumail blàth, fiù ‘s nuair nach robh feum sam bith air, dìreach gus an t-airgead fhaighinn. Tha coltas ann gun tèid mu £1 billean a thoirt seachad thairis air an ath 20 bliadhna dha na 1946 iarrtasan soirbheachail. Bha iomairt coltach ri seo ‘a ruith ann an Sasainn ach ann an Sasainn chuir iad bacadh air na b’ urrainn dhut fhaighinn air ais, gus nach èireadh an dearbh shuidheachadh seo.
Tha na pàrtaidhean eile a-nis ag ràdh gum bu chòir do Foster seasamh sìos agus tha cuid airson is gum bi rannsachadh poblach a’ coimhead air a’ chonnspaid air fad. Cha tèid aig aon phàrtaidh a-mhàin cumhachd a ghlèidheadh ann an Stormont mar thoradh air Aonta Dihaoine na Ceusta.
An-dràsta tha cumhachd air a co-roinn eadar Sinn Féin agus an DUP, ach tha e doirbh fhaicinn mar a thèid aca leantail orra còmhla, mura h-eil Foster deònach a dreuchd fhàgail. Bhiodh seo na shuidheachadh doirbh uair sam bith, ach ann an co-theacs Brexit, tha cunnartan ann nach mair a’ cho-roinn cumhachd.
Cha mhòr nach eil Rùnaire Stàite Èireann a Tuath, James Brokenshire air guth a ràdh. Abair gu bheil sloinneadh freagarrach aige airson na dreuchd. ’S e am prìomh moladh a tha air a bhith aige airson na sgìre thairis air na miosa cudromach seo ach gu bheil an rannsachadh air eucoirean eachdraidheil a thachair ri linn nan Trioblaidean air cus ùine a chur seachad a’ coimhead air mar a ghiùlain saighdearan Breatannach iad fhèin, agus gum bu chòir dhan rannsachadh sin coimhead air na ceannaircich nach robh a’ caosg èideadh na stàite. ’S e seann chleas a tha seo, tagh poileasaidhean a chòrdas ri bhòtairean ann an tòin Shasainn agus coma leat mun bhuaidh a bhios aca air Èirinn a Tuath.
Tha sìth ann an Èirinn a Tuath stèidhichte air co-roinn cumhachd aig ìre ionadail agus co-obrachadh aig ìre eadar-nàiseanta. Thug e bliadhnaichean agus an t-uabhas de dh’obair gus Aonta Dihaoine na Ceusta a ruigsinn. Agus ’s e sìth chugallach a th’ ann fhathast agus tha na Tòraidhean seo cho aineolach mu Èireann a Tuath is gu bheil deagh theans gun tèid an t-adhartas a chaidh a dhèanamh thar nam bliadhnaichean a thilgeil air falbh.
Aig ìre ionadail bidh an DUP, am pàrtaidh as motha ann an Stormont, a’ toirt taic do Brexit, ach nach do bhòt a’ mhòr-chuid ann an Èirinn a Tuath, 55%, airson a bhith a’ fuireach taobh a-staigh an Aonaidh Eòrpaich?
Agus a-nis ciamar fon ghrèin a thèid aig Riaghaltas Poblachd na h-Èireann co-obrachadh le Riaghaltas Bhreatainn nuair nach eil na Tòraidhean airson innse do dhuine beò dè na planaichean a th’ aca?
Tha saorsa gluasaid eadar na Sia Conntaidhean agus an còrr den eilean, às aonais stad agus deuchainnean chrìochan, aig cridhe Aonta Dihaoine na Ceusta. Chan eil na Tòraidhean fiù ‘s air dearbhadh dè tha iad gus dèanamh leis na crìochan a chruthaich Riaghaltas Bhreatainn air an eilean.
A bharrachd air sin tha an t-uabhas de na còraichean a tha air aontachadh agus air an dìon ann an Aonta Dihaoine na Ceusta a’ crochadh ri laghan bhon Aonadh Eòrpach, agus tha sin gun ghuth a ràdh mun mhaoineachadh Eòrpach a gheibh an sgìre.
Chuala mi barrachd rabhaidhean mun droch bhuaidh a bhiodh aig neo-eisimeileachd na h-Alba air sìth ann an Èirinn a Tuath ri linn an reifrinn ann an 2014 na chuala mi anns a’ bheagan de dheasbad a chaidh a ghlèidheadh an-uiridh.
Tha mìltean, gu litireil, ann an Èirinn a Tuath, agus ann am Breatann, a tha beò an-diugh air sgàth ‘s gun do mhair an t-sìth. Tha na Toraidhean air sin a chur ann an cunnart a-nis, agus chan eil for aca ma dheidhinn.
Tha e soilleir gu bheil na Tòraidhean airson ’s gum biodh an saoghal air stad gus an tèid aca air co-dhùnadh a ruigsinn a thaobh dè dìreach a tha iad gus dèanamh a thaobh Brexit. Ach, mar a tha an staing seo a’ dearbhadh, chan e ach faoineas a tha sin.
Glossary
Ath-nuadhachail – Renewable
Aonta Dihaoine na Ceusta – Good Friday Agreement
Connadh-fosail – Fossil-fuel
Atmhorachd - Inflation


text:
- TIOTAL
- One is never bored at Kincraig
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3126
- ÀITE
- Ceann na Creige
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Albhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34989
- KEYWORDS
- cairt-puist
cartùn
Ceann na Creige
Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh
cartùn
cairt-puist
àbhachdas
Tha cartùn èibhinn leis an tiotal 'One is never bored at Kincraig' air a' chairt-puist seo. Tha an cartùn a' sealltainn fear a tha a' coimhead caran mì-onarach na shìneadh a-muigh air seithear-pasgaidh, a' smocadh a phìob ann an dòigh shocrach, gun beachd aige gu bheil fhois gu bhith air a briseadh le tarbh feargach.
'S e baile beag a th' ann an Ceann na Creige a tha taobh a-staigh crìochan Phàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh. Suidhichte eadar An Aghaidh Mhòr agus Ceann a' Ghiùsaich, tha am baile ann an suidheachadh mìorbhaileach am measg cuid de na seallaidhean-tìre as bòidhche air Ghàidhealtachd agus tha luchd-turais air a bhith a' tighinn ann bhon Linn Bhictòria


text:
- TIOTAL
- Taigh-Club Goilf agus Beinn Uais, Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5655
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37281
- KEYWORDS
- cairtean-puist
spòrs
goilf
Gàrraidhean Ameireaganach
beanntan
Air a' chairt-phuist seo chithear Taigh-Club a' Ghoilf agus Beinn Uais, Inbhir Ghòrdain
Chaidh Club Goilf Inbhir Ghòrdain a chur air bhonn ann an 1893. B' e cùrsa naoi-tuill a bh' ann an toiseach, air a thogail air fearann Caisteal Inbhir Ghòrdain (air a leagail ann an 1928) a bha a' toirt a-steach àite ris an canar na Gàrraidhean Ameireaganach. Tha an t-ainm air a ghleidheadh air an naoidheamh toll. Chaidh an cùrsa a leudachadh gu ochd tuill deug ann an 1996.
Air cùl an Taigh-Chlub tha stìopall na h-Eaglaise Saoire Aonaichte, air a togail ann an 1861, agus a-nis na h-Eaglais na h-Alba.
'S e Beinn Uais, aig 3430 troigh, a' bheinn as motha agus as àirde air taobh sear na h-Alba tuath air Inbhir Nis. Tha 'Uais' 's dòcha bhon fhacal 'fuathas' agus dh'fhaodadh iomadh ciall a bhith aige - eagal, urram, àrd, urramach no taibhseach. Tha iad sin uile a' freagairt air a' bheinn seo. Anns na coireachan gu sear bidh sneachd a' laighe fad iomadh mìos agus nuair a fhuair Clann Choinnich sealbh air an fhearann bhon Rìgh b' ann air chùmhnant gun nochdadh iad ball-sneachda uair sam bith a bhiodh e air iarraidh


text:
- TIOTAL
- LMS 14393 'Loch Laoghal' aig seada nan einnsean san Aghaidh Mhòir
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_762
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25215
- KEYWORDS
- treanaichean
einnseanan rèile
einnseanan smùid
rèile na gàidhealtachd
rathaidean iarainn
Comann Rèile na Gàidhealtachd
B' e an clas mu dheireadh einnseanan rèile a chaidh a dheilbh do Rèile na Gàidhealtachd le Daibhidh Jones an fheadhainn clas 'Loch' 4-4-0. Chaidh còig-deug dhiubh a thogail le Dübs & Co. ann an Glaschu an 1896 agus trì eile, le beagan atharrachaidhean, air an dèanamh le Companaidh Einnseanan Bhreatainn a Tuath ann an 1917. Fhuair a' chiad bhuidheann dhiubh na h-àireamhan 119 gu 133 agus na h-einnseanan eile, 70 gu 72. Bha dùil gum biodh iad ag obair air seirbheisean grad-shiubhail luchd-siubhail agus chaidh iad uile ann an seilbh an LMS ann an 1923.
San dealbh-chamara chithear LMS 14393 'Loch Laoghal' ( HR 133 roimhe) taobh a-muigh seada nan einnsean san Aghaidh Mhòir. Chaidh a tharraing à seirbheis san Dùbhlachd 1934.


text:
- TIOTAL
- Soitheach copair air lorg faisg air Fartaichill, Gleann Lìomhann
- EXTERNAL ID
- QZP40_407_P237
- ÀITE
- Fartairchill
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Fartairchill
- DEIT
- 1887
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31211
- KEYWORDS
- soithichean copair
bhàsan
Tha an dealbh seo de shoitheach copair a' nochdadh sa leabhar 'Tours in Scotland 1747, 1750, 1760' le fear Ridseard Pococke, Easbaig na Mì, air fhoillseachadh le Comann Eachdraidh na h-Alba, 1887.
Aig an àm a chaidh a sgrìobhadh, 's ann aig a' Mhorair Bhràghad Albainn a bha an t-soitheach. Chaidh a lorg faisg air Fartairchill, aig ceann an ear Ghleann Lìomhann, aig làraich campa Ròmanaich 's dòcha. 'S e 'An Ancient Vase' a th' aig Pococke ris an t-soithich, ach tha clàraidhean RCAHMS mun làraich ag ràdh 'nach eil càil Ròmanach aig an làraich agus a h-uile coltas ann gur e làrach meadhan aoiseil a th' innte, leis is gu bheileas air soitheach copair a lorg air a bheil gob, làmh agus trì casan'.


text:
- TIOTAL
- Taigh-seinnse Steinn, Bhatairnis
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_02_031_0896
- ÀITE
- Steinn
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14421
- KEYWORDS
- taighean-òsta
gniomhachas an iasgaich
bailtean air am planadh
iasgach
Loch a' Bhàigh
Bidh iad ag ràdh gur e Taigh-seinnse Steinn an taigh-seinnse as aosta a th' air an Eilean Sgitheanach, ach 's ann a tha iomadh togalach air a chur ri chèile ann, agus chaidh e atharrachadh gu mòr thar nam bliadhnachan.
Bha dùil gum biodh Steinn air a dhèanamh ann am Baile Iasgaich air a phlanadh le Comunn Iasgaich Bhreatainn agus chaidh dealbhan mionaideach air a shon a dhèanamh le Tòmas Telford ann an 1790 anns an robh eaglais nuadh-chlasaigeach, taigh-sgoile, sreathan de thaighean agus fiù 's easan-spùtaidh. Cha tàinig am plana gu buil, mar thoradh air, ann am pàirt, eaconamaidh lag an Eilein, an droch ghnàth-shìde agus cho mì-chinnteach 's a bha na sgaothan sgadain. Chaidh dhà no trì de na togalaichean a thogail ach chan eil sa bhaile an-diugh ach sreath bhriste de thaighean a' leantainn na tràghad, nam measg an taigh-seinnse air a thogail le Dòmhnall MacIllEathain ann an 1800.


text:
- TIOTAL
- B.P. Transporter ann an Cala Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW25204B
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21322
- KEYWORDS
- bàtaichean
soithuchean
tancairean
Chaidh an tancair seo, ri faicinn an seo ann an Acarsaid Inbhir Nis, a chrìochnachadh ann an 1945 mar an Empire Shetland. Chaidh an t-ainm atharrachadh gu Adib ann an 1948 is am B.P. Transporter ann an 1952. Chaidh a briseadh ann an 1965
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Cuimhneachaidhean air Acadamaidh Inbhir Ùige (1 de 2)
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_152
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Nancy Roloff
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41430
- KEYWORDS
- claistinneach
clann sgoile
àrd-sgoil
àrd-sgoiltean
'S a phìos chlaistinneach seo tha cuimhne aige Nancy Roloff, tè a' fuireach ann an Gallaibh, air a làithean-sgoile. Chaidh i an toiseach gu bun-sgoil bheag a bha tuath air Cèis, mus do ghluais i an-àirde mu dheireadh gu Acadamaidh Inbhir Ùige. Bha feum aice fuireach ann an taigh-loidsidh sa bhaile sin, a' ruighinn dhachaidh dìreach gach deireadh seachdain.
(tras-sgrìobhadh shlàn ri leantainn a dh'aithghearr)


text:
- TIOTAL
- Caisteal Chaladair on Raon-cùirte
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2687
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34592
- KEYWORDS
- cairtean-puist
caistealan
drochaidean
uillt
aibhnichean
dìgean
taighean-tùir
geataichean
aisealan
dualchas
ainmeil
seanchas
fo-thallannan
Clann Chaimbeil
cinnidhean
seann dachaighean
Shakespeare
Seumasaich
turasachd
Sa chairt-phuist seo chithear sealladh air Caisteal Chaladair o fhear de na raointean-cùirte aige. 'S ann on t-seann taigh-tùir a tha am balla. Tha cabar fèidh os cionn an dorais agus nas àirde air a' bhalla chithear suaicheantas armachd.
A rèir MacBeth aig Shakespeare, 's ann ann an Caisteal Chaladair a fhuair Rìgh Donnchadh bàs, ach bhàsaich MacBheatha ann an 1052, grunn linntean mus deach an caisteal seo a thogail. Ann an 1454 fhuair Tàna Uilleam Chaladair cead rìoghail gus caisteal a thogail ann an Caladar. Thog e taigh-tùir sìmplidh ceithir-lobhtach, a chaidh ath-chruthachadh a-rithist le turaidean mullaich.
'S e Caladar an t-ainm a bh' air an teaghlach an toiseach, ach ann an 1510 thug iad air Moireal Chaladair, aois 13, Sir Iain Caimbeul, mac Iarla Earra-ghàidheil, a phòsadh, agus chaidh am fearann agus an tiotal seachad do chlann Chaimbeul. Anmoch san t-17mh linn rinn Sir Ùisdean Caimbeul atharrachadh mòr agus chuir e pìosan ùra ris a' chaisteal beagan mus tàinig air fhèin agus air a theaghlach Caladar fhàgail air sgàth an taobh a bh' aca do na Seumasaich. Nuair a thill iad thòisich iad air obair ùrachaidh agus glèidhidh a dhèanamh air a' chaisteal. Tha Caisteal Chaladair fhathast na dhachaigh do theaghlach Chaladair a bharrachd air a bhith na phrìomh àite-tàlaidh an luchd-turais


text:
Sionnach
Tha an sionnach[1] (iolra: sionnaich) 'na shineach ann an teaghlach nan con, (Laideann: Vulpes vulpes). Theirear am madadh-ruadh ris agus ann an sgeulachdan à beul-aithris, canar Gille-nan-car ris cuideachd. Tha a dhath donn, a bheul biorach, a chluasan àrd agus dìreach, agus earball fada dosach, agus breac. 'S e 'cuilean sionnaich' a chanas ri sionnach òg.[1]
Susbaint
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an toll sam bheil e a' gabhail còmhnaidh am bitheanta fon talamh no ann an sgeirean chreag.
Beathachadh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e is biadh dhan t-sionnach, a' mhaigheach, an coinean, cearcan agus eunlaith de gach seòrsa. Ithidh e mar an ceudna faimh, radanan, agus luchan; agus tha e ro dhèidheil air ùbhlan agus air gach gnè meas.
Gnàthachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chan fhàg an sionnach a gharadh gu feasgar; agus an sin thèid e a-mach air feadh nan coilltean agus an fhearainn airson cobhartaich, agus fanaidh e a-muigh gu madainn. Ged a tha e ro dhìobhalach am measg eunlaith agus uan, tha e a' dèanamh feum mòr le bhith a' cur às do iomadh creutair millteach agus gràineil. Ann an Iapan, measar mar Dhiadhachd an fhogharaidh e, beathach a tha a' dìon bàrr an ruis.
Tha an sionnach ro innleachdach a chum breith air a chobhartach, agus chum a nàimhdean a sheachnadh. Tha seo cho aithnichte do gach neach is gun abrar mar ghnàth-fhacal ri duine carach agus cuilbheartach, "Gum bheil e cho seòlta ris an t-sionnach." 'S iomadh sgeul a dh'innsear mu thimcheall an t-sionnaich agus mu thimcheall nan innleachdan a tha e a' gnàthachadh a mhealladh a nàimhdean.
Ann an iomadh àite den domhain, tha an sionnach a' toirt mòr-shùgradh agus aighear do luchd-seilg. Chasgadh ruaig an t-sionnaich ann an Alba ann an 2002, agus ann an Sasann 's a' Chuimrigh air Gearran 18, 2005. Roimhe sin ann an Sasann, bhiodh na sealgairean a' marcachd an dèidh an t-sionnaich, agus ga ruagadh le madaidhean; ach is tric a sgìthicheas e na coin, na h-eich agus na sealgairean; agus faodaidh e bhith, an dèidh dhaibh a leantainn car leth-cheud mìle, gun toir e an car asta mu dheireadh - gun ruig e ionad falach èiginn, agus gun tèarainn e a bheatha.
Abairtean mu dheidhinn Sionnaich[deasaich | deasaich an tùs]
- Cho seòlta ri Sionnach.
- Cho carach ris a' mhadadh ruadh.
- Caoidh an t-sionnaich air a' chaora mhairbh, nach do rug i an t-uan mun do dh' fhalbh i.
- Is math an latha a nì a' madadh-ruadh searmoin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Taigh an Droma
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Taigh an Droma (Beurla: Tyndrum).[2][3]
Tha am baile suidhichte ann an gleann na Sraithibh air oir deasach Mòinteach Raineach.
Tha timcheall air 167 duine a' fuireach an seo.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin.
Tha dà stèiseanan aig Taigh an Droma: Taigh an Droma Uarach agus Taigh an Droma Iarach. Tha Stèisean Taigh an Droma Iarach air Loidhne don Oban bho Ghlaschu. Tha Stèisean Taigh an Droma Uarach air loidhne bho Ghlaschu do Mhalaig agus dhan Ghearasdan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geohack
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba: T (duilleag sàbhailte aig Archive.org 27 Dàmhair 2015)
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 114, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 329 303
- Taigh an Droma aig Undiscovered Scotland (Beurla)
- Taigh an Droma aig Gazetteer for Scotland (Beurla)
- BBC Naidheachdan 2016-08-03: Mèinn Thaigh an Droma fosgailte (aithris-bhideo 2:05 mu mhèinn an òir)


text:
Clann sgoil Innis an Uillt, Drochaid an Easbaig agus Ministear na Gàidhlig a' cur goireas air bhog
09 An Gearran 2012
Chaidh goireas ùr, Mar a chuala mise e, agus turas dràma a chur air bhog le clann Bun-sgoil Innis an Uillt, ann an Drochaid an Easbaig agus leis an Dr Alasdair Allan, am Ministear airson Ionnsachadh le uallach airson na Gàidhlig.
'S e cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta a th' ann am "Mar a Chuala Mise e" agus a thuilleadh air a bhith na leabhar Gàidhlig feumail ann fhèin, tha cuideachd feadhainn de na sgeulachdan air an toirt beò dha clann tro obair dràma.
Ann a bhith toirt an leabhair ri chèile, bha Stòrlann ag obair ann an co-phàirteachas leis a’ Chomhairle airson Curraicealam, Dheuchainnean agus Measadh (CCEA) ann an Èirinn. Mar dhòigh air cosgaisean a shàbhaladh dhan dà bhuidheann, chaidh na h-aon sgeulachdan agus na h-aon dhealbhan a chleachdadh agus an aon chòmhdach, ach le sgrìobhadh Gàidhlig dha sgoiltean na h-Alba agus facail Gaeilge ann an Èirinn.
Bha a' chiad bhliadhna a' gabhail a-steach an leabhar fhèin a chlò-bhualadh agus anns an dàrna bliadhna chuir a' bhuidheann "Meanbh-chuileag", a tha ag obair fo ùghdarras Fèisean nan Gàidheal, feadhainn de na sgeulachdan ann an riochd dràma agus is e seo iad ga chur air adhart anns an sgoil. Thatar an dòchas na dealbhan-cluiche a thoirt gu leth-cheud ionad Gàidhlig air feadh Alba.


text:
- TIOTAL
- Sealladh dhen Drochaid, Coit a' Ghartain
- EXTERNAL ID
- PC_JMACGILLIVRAY_010
- ÀITE
- Coit a' Ghartain
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J MacGillivray
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28846
- KEYWORDS
- abhnaichean
drochaidean
bailtean
bailtean beaga
Cairt-phuist dhen drochaid a tha a' dol thairis Abhainn Spè, faisg air Coit a' Ghartain.
Tha Coit a' Ghartain 9.5 km an ear-thuath air an Aghaidh Mhòir. Bha clachan an seo anns an t-17mh linn, air an robh An Gart, ach 's ann às dèidh fosgladh an stèisein rèile an 1863 a chaidh am baile a leasachadh gu ceart. Chaidh an stèisean rèile ainmeachadh mar 'Boat of Garten' air a' bhàta-aiseig slabhraidh a bhiodh a' falbh air Abhainn Spè aig Gartan Mòr. Chaidh drochaid a chur an àite a' bhàta-aiseig an 1899, ach chumadh an t-ainm 'Boat of Garten'.
Dhùin stèisean rèile Coit a' Ghartain airson luchd-siubhail an 1965, ach tha Companaidh Rèile Shrath Spè air a bhith a' cur togalach an stèisein agus an loidhne gu feum, le trèana-smùide a' ruith eadar an Aghaidh Mhòr agus Broomhill, taobh Coit a' Ghartain.
Tha Loch a' Ghartain, far a bheil ionad-coimhid iolairean-uisge, na laighe gu sear air Coit a' Ghartain


text:
- TIOTAL
- Tagradh an teaghlaich Rois gu Morair Achadh na Cloiche: am freagairt
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_27III_03
- DEIT
- 1792
- LINN
- 1790an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5759
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
Seo susbaint an tagraidh a rinn Iain Ros, Alasdair agus Iain Ros, Dòmhnall Rothach agus Uilleam Rothach gu an Fhìor Urramach Morair Achadh na Cloiche. Tha an tagradh ag agairt gum faod an eucoir, leis a bheil iad fo chasaid, a bhith air urras agus ag iarraidh urras a stèidheachadh. Thathar a' cur às leth an fheadhainn fo chasaid "gu robh iad ciontach às a bhith a' cròdhadh, a' glacadh agus a' cur ruaig gu mì-laghail air iomadh treud chaorach".
Tha an sgrìobhainn co-cheangailte ri tachartas ann an Aimhreit Chaorach Shiorrachd Rois, às dèidh sin ainmichte mar 'Bliadhna nan Caorach'. Air an 27 den Iuchair 1792 bha Clann Rois Shrath Rùsdail cruinn còmhla aig banais agus a chuir iad romhpa am bagairt a chur an gnìomh agus na caoraich fhuadach a-mach. Ceithir latha às dèidh sin thòisich timcheall air 400 duine a' sgiùrrsadh chaorach a-mach à cnuic na Gàidhealtachd, agus mu Dhisathairne an 6mh latha den Lùnastal bha còrr agus sia mìle beathach caorach aca air an rathad gun Mhanachainn. Bha an t-arm air an t-slighe ged-thà, agus ann an uairean moch na maidne thug iad an grèim grunn de na Rosaich, a bha fhathast a-muigh sa bheinn, agus cuideachd Iain Ros, Dòmhnall Rothach agus a mhic Uilleam agus Seòras, a bha air tilleadh dhachaigh.
Bha Aimhreit Chaorach Shiorrachd Rois fìor chudromach ann a bhith a' sealltainn toiseach tòiseachaidh nam Fuadaichean, nuair a bha na h-uachdarain a' faighinn a-mach gun robh tomhas mòr de thuathanachas chaorach na bu phrothaidiche na bhith a' leigeil an cuid talmhainn a-mach air màl gu luchd-gabhail. Bha an t-àm a' leantainn air ar-a-mach nan Seumasach ann an 1745 agus Blàr Chùil Lodair na àm atharrachaidh deatamach ann an cultar nan Gàidheal. Mar a b' àbhaist fon t-siostam cinnidh, bha beairteas a' chinn-cinnidh air a thomhas leis an àireamh shaighdearan a b' urrainn dha a chur gu blàr cogaidh. Bha e fo fhiachan aig na fir sin an ùmhlachd a thoirt dha agus b' e a dhleastanas an treòrachadh agus an dìon. A thuilleadh air an sin, bhuineadh na daoine, an ceann-cinnidh nam measg, dhan fhearann.
Às dèidh an '45 ge-tà, ghèill bun-bheachd a' chinn-cinnidh dha bun-bheachd an uachdarain. Chaill cinn-cinnidh an uachdranachd oighreachail agus an cumhachdan traidiseanta agus bhuannaich iad dlighe fhoirmeil air an fhearann a bha iad air a bhith a' gleidheadh às leth nan daoine. Aig àm nan 1790an bha 'leasachadh fearainn' glè fhasanta, co-dhiù ann an àrd shreathan a' chomainn shòisealta, ach b' ann a bha an leasachadh mar bu thrice anns a' phrothaid ionmhasail a bha ri fhaotainn, seach ann am meudachadh air uallach sòisealta. Bha an neach-gabhail cumanta sa ghleann a' faicinn an t-saoghail san aon dòigh gu ìre mhòr agus a bha a shìnnsearan, agus sin an t-adhbhar gu robh fuadach an luchd-gabhail air fhaicinn, chan ann a-mhàin aingidh gu sòisealta ach mar bhrath uabhasach le na dearbh dhaoine a bu chòir a bhith gan dìon.
Ann an 1792, bha eagal air cuid de na h-uachdarain Gàidhealach gu leanadh mì-riarachadh air gu ar-a-mach fosgailte. Ach, dhiùlt na poilis san nàbaidheachd gnothaich a ghabhail ri Aimhreit Chaorach Shiorrachd Rois agus mar sin, dh'ionnsaich na h-uachdarain gum faodadh iad earbsa le misneachd a chur ann an taic bhon lagh agus bhon arm gus an còirean nochdte a chumail suas. Rèitich seo an t-slighe dha na Fuadaichean


text:
- TIOTAL
- Miseanaraidhean taobh a-muigh Eaglais Àird an Naoimh Cholm, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAN_16_50
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20471
- KEYWORDS
- eaglaisean
sgoiltean-shamraidh
Cruinneachadh bliadhnail de mhiseanaraidhean neo-chlèireach Eaglais na h-Alba, an dealbh-camara air a thogail taobh a-muigh Eaglais Àird an Naoimh Cholm ann an Inbhir Nis. Thàinig na misionairidhean à air feadh Alba is bha sgoil-shamhraidh bhliadhnail aca, air an cumail ann an àite eadar-dhealaichte gach bliadhna. Bha na sgoiltean-shamhraidh a' gabhail àite anns a' chiad seachdainn de shaor-làithean samraidh na sgoiltean
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Chan eil fios caite an deach an dealbh seo a thogail
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_139
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11231
- KEYWORDS
- air leth
cùirm sgoil Shàbaid
Chan eil fios le cinnt cò iad no càite an deach an dealbh seo a thogail ach d' fhaodadh gur ann aig cùirm sgoil Shàbaid a bha iad. Tha aodach spaideil orra agus tha na balaich air leth bho na nigheanan.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
University staff encouraged to learn Gaelic with new toolkit | Luchd-obrach an oilthigh air am brosnachadh a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig le inneal ùr
STAFF at the University of the Highlands and Islands are being encouraged to learn Gaelic with a new online toolkit.
Launched today, the interactive resource will be available to employees around the partnership, who are based everywhere from Shetland to Dunoon and from Lewis to Moray. It includes audio files, animations, puzzles and word lists to help staff learn to read, write and speak the language.
The university, which offers Gaelic courses through Sabhal Mòr Ostaig UHI on Skye and Lews Castle College UHI on the Isle of Lewis, received funding from Bòrd na Gàidhlig’s Gaelic language act implementation fund to develop the resource. It was then produced by Skye-based company Cànan.
Scottish National Heritage, the Forestry Commission and CalMac are just some of the organisations to have worked with Cànan to develop their own, tailored toolkits.
University of the Highlands and Islands staff are already encouraged to learn Gaelic as part of their professional development plans and those based in Inverness have the opportunity to attend a weekly conversation class.
The university was the first Scottish Higher Education institution to produce and implement a Gaelic Language Plan, a Scottish Government requirement for all public sector organisations.
Alasdair Allan, Minister for learning, science and Scotland’s languages, said: “I am pleased to see UHI joining other organisations across Scotland in providing staff the opportunity to gain some experience in the Gaelic language.
“It is important that bodies are able to interact with the Gaelic communities that they serve and this will enable UHI to do this and help ensure a vibrant future for the language.”
Brian Boag, subject network leader for arts and social science at the university and a Gaelic learner, said: “As a fairly new learner, I find the toolkit concept to be really helpful, accessible and enjoyable – it certainly keeps me engaged.”
Bòrd na Gàidhlig chief executive, John Angus Mackay, said: “The University of the Highlands and Islands has a significant role to play in encouraging the learning and use of the Gaelic language on an everyday basis. In language learning a range of resources are needed and it is very encouraging to see this toolkit coming on-stream.
“UHI is to be congratulated on this initiative to complement existing resources and we hope that staff in institutions across the network will use them to enhance Gaelic language learning.”
ENDS
Thathas a’ brosnachadh luchd-obrach aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ Ghàidhlig ionnsachadh le inneal air-loidhne ùr. Agus e air a chur air bhog an-diugh, bidh an goireas eadar-obrachail ri fhaotainn do luchd-obrach air feadh a’ chom-pàirteachais, a tha air an suidheachadh sa h-ùile àite bho Shealtainn gu Dùn Omhainn agus bho Leòdhas gu Moireibh. Tha e a’ gabhail a-steach fhaidhlichean claistinneach, dealbhan beò, geamaichean agus liostaichean de dh’fhaclan gus an luchd-obrach a chuideachadh a bhith a’ leughadh, a’ sgrìobhadh agus a’ bruidhinn a’ chànain.
Fhuair an t-oilthigh, a bhios a’ tabhann chùrsaichean Gàidhlig tro Shabhal Mòr Ostaig UHI san Eilean Sgitheanach, agus Colaisde a’ Chaisteil air Eilean Leòdhais, maoineachadh o mhaoin buileachaidh achd na Gàidhlig aig Bòrd na Gàidhlig gus an goireas a chruthachadh. Chaidh a dhèanamh an uairsin le Cànan, companaidh a th’ air a suidheachadh san Eilean Sgitheanach. Tha Dualchas Nàdair na h-Alba, Coimisean na Coilltearachd agus CalMac am measg nam buidhnean a dh’obraich le Cànan gus na h-innealan sònraichte aca fhèin a chruthachadh.
Thathas mar-thà a’ brosnachadh luchd-obrach Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig mar phàirt de na planaichean leasachaidh dhreuchdail aca agus tha cothrom aig an fheadhainn a tha air an suidheachadh ann an Inbhir Nis pàirt a ghabhail ann an clas còmhraidh seachdaineach. B’ e an t-oilthigh a’ chiad bhuidheann àrd-fhoghlaim an Alba a chruthaich agus a ghnìomhaich Plana Gàidhlig, rud a tha mar riatanas aig Riaghaltas na h-Alba air a h-uile buidhinn san roinn phoblaich.
Thuirt Alasdair Allan, am ministear airson ionnsachadh, saidheans agus chànanan na h-Alba: “Tha mi toilichte gu bheil UHI a’ tighinn còmhla ri buidhnean eile air feadh Alba ann a bhith a’ toirt cothrom don luchd-obrach aige beagan eòlais a chur air a’ Ghàidhlig. Tha e cudromach gum bi e comasach do bhuidhnean a dh’eadar-obrachadh leis na coimhearsnachdan Gàidhlig air am bi iad a’ frithealadh agus leigidh seo le UHI seo a dhèanamh agus àm ri teachd beòthail a dheanamh cinnteach airson a’ chànain.”
Thuirt Brian Boag, stiùiriche an lìonra chuspairean airson nan ealain agus nan saidheansan sòisealta aig an oilthigh, a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig e fhèin: “Thòisich mi a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig o chionn ghoirid agus ’s e rud gu math cuideachail, ruigsinneach agus spòrsail a th’ anns an inneal – co-dhiù tha e a’ glacadh m’ aire-se.”
Thuirt Iain Aonghas MacAoidh, ceannard Bhòrd na Gàidhlig: “Tha àite cudromach aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ann a bhith a’ brosnachadh ionnsachadh agus cleachdadh na Gàidhlig o latha gu latha. Ann an ionnsachadh cànain tha feum air farsaingeachd de ghoireasan agus tha e gu math brosnachail an t-inneal seo a bhith ga chur air bhonn. Bu chòir meal-an-naidheachd a chur air UHI airson an tionnsgnaidh seo a chuireas ri goireasan a th’ aca mar-thà agus tha sinn an dòchas gun cleachd an luchd-obrach air feadh an lìonra iad gus an neartaich iad ionnsachadh na Gàidhlig.”
CRÌOCH
MEDIA RELEASE posted by UHI. You too can post media releases (aka press releases) on allmediascotland.com. For more information, email here.
Contact: Susan Szymborski
Phone: 01463279210
Email: susan.szymborski@uhi.ac.uk
Website: http://www.uhi.ac.uk


text:
Copacabana
' S e baile-mòr anns A' Ghleann Aburrá a tha ann an Copacabana. Tha e faisg air Medellín ann an Antioquia,[1] Coloimbia. Tha Copacabana na phàirt dhen Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín. 'S e Copacabana an 72mh baile as motha na dùthcha.[2] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1615.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar ag ràdh gur ann à Cawana, Ban-dia nan Aymara, a thàinig an t-ainm Copacabana, leis gu bheil e sgaoilte air feadh Aimearaga a Deas.[3] Ach tha feadhainn eile a' cumail gur e facal Quechua a'th'ann, bho Coppa (Gorm) neo Copa (Solleir) agus Kahuana (Sealladh).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 61,234 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 8,405 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Copacabana, ach tha 0.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 92.4% dhe na daoine ann an Copacabana leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 94.6% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Copacabana. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa oifigeil na roinne
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ La Prensa
- ↑ Enciclopedia de Antioquia
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Marseille
'S e baile mòr agus port ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann am Marseille (IPA: maʁsɛj, Ocseadanais: Marselha, IPA: maʀˈsejɔ). 'S ann às a’ Ghreugais Maσσaλίa a tha an t-ainm. Tha am baile suidhichte aig 54m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na mara Meadhanach.[2] aig inbhir na h-Aibhne Rhône, anns an Sgìre (Fraingis: Département) Bouches-du-Rhône anns an Roinne (Fraingis: Région) Provence-Alpes-Côte-d'Azur. Tha na Eileanan Frioul ri beulaibh a’ bhaile.[3] Tha Marseille 758km air falbh bho Rouen, 156km bho Nice, 506km bho Bhordeaux agus 662km bho Paris, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 859,543 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[5] an dàrna baile as motha anns an dùthaich.[6]