text:
- TIOTAL
- Clann-nighean an sgadain, Steòrnabhagh
- EXTERNAL ID
- QZP99_92052_03_05
- ÀITE
- Steòrnabhagh
- SGÌRE
- Leòdhas
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Steòrnabhagh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38404
- KEYWORDS
- sgadan
iasgach
sgoltadh
obair
iasg
iasgach sgadain
San dealbh-chamara seo chithear buidheann de bhoireannaich a' cutadh èisg air a' Mhol a Deas, Steòrnabhagh. Chaidh na togalaichean sa chùl an aithneachadh o chionn greiseag. Chaidh an togalach dhan fhìor dheas, Taigh a' Mhoil/ Beach House, a leagail sna 1950an agus togalach ùr a thogail ann ann an 1958 - Oifisean Comhairle Siorrachd Rois is Chrombaigh, an-diugh Bòrd Slàinte nan Eilean Siar. B' e an togalach beag sa mheadhan, a chaidh a leagail mu 1957, bùth-èisg Ùisdein MhicCoinnich. B' e taigh-saillidh èisg a bha san togalach dhan taobh chlì, a chaidh a leagail cuideachd mu 1957 agus ath-thogail às dèidh sin. Tha ionad rùmannan-ionnlaid an-diugh san àite.
Tha an dealbh seo a' sealltainn bhoireananch a' sgoltadh èisg ann an Steòrnabhagh. Bha na boireannaich seo, 'Clann-nighean an Sgadain', a' leantainn bàtaichean an sgadain mu chost Bhreatainn gach bliadhna. Bha iad ag obair ann an sgiobaidhean de thriùir, dithis a' sgoltadh is te a' cur an sgadain ann am baraillean. Bha an sgadan air a chur ann an amaran mòra fiodha air an robh 'farlans'. Bhiodh an luchd-sgoltaidh a' glanadh an èisg le aon bhuille den sgithinn. B' urrainn don mhòrchuid de bhoireannaich mu 40 iasg a sgoltadh gach mionaid, ach bha cuid fiù 's nas luaithe na seo.
Bha an t-iasg a' dol ann am baraillean a rèir meud is bha tuathanaich a' cleacdhadh nam mionaich mar thodhar. Bha am beatha is an obair duilich. Bha sgioba a' siubhal, ag obair is a' fuireach còmhla fad an t-sèasain. Bha an là-obrach fada, ag obair air cidheachan fosgailte. Bha na boireannaich a' cur pìosan cotain no sac mu na corragan aca gus an dìon o na sgeinnean


c: text/html

text:
20 an t-Iuchar
'S e 20 an t-Iuchar an 201mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (202mh ann am bliadhna-leum). Tha 164 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1810 - Neo-eisimeileachd Choloimbia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1864 - Erik Axel Karlfeldt, ann an Karlbo. Sgrìobhadair às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1616 - Aodh Mór Ó Néill, anns an Ròimh.
- 1903 - Vicenzo Pecci, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1878 gu 1903.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rubha Robhanais
Tha Rubha Robhanais (am Buta Leòdhasach) ann an Sgìre Nis agus 's e an t-àite as fhaide gu tuath ann an Eilean Leòdhais. Tha taigh-solais air a bhith ann o na 1860an; chaidh a dhealbh le Daibhidh Stevenson. Tha stèisean diofarail GPS air cnoc eile faisg air làimh.
Tha bàgh seasgair air a bheil Stoth air an rathad gu ruige an taigh-solais. Tha feannagan rim faicinn air taobh eile an rathaid. Tha toll mòr cruinn anns na creagan gun iar air an taigh-sholais air a bheilear a' toirt An t-Suil. Gheibhear an sealladh as fheàrr air an seo a machair Thàboist.


text:
TALJA, S. Rakūno TŪBMas-fhìor air cairt gnothachais
TALJA, S. Rakūno TŪB
A 'cur crìoch pannalan, A 'cur crìoch stuthan, Artificial cloiche, Building materials, Building materials +26
Imprint
I-V 9:00-18:00
VI 9:00-15:00
- TALJA, S. Rakūno TŪB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
A 'cur crìoch pannalan, A 'cur crìoch stuthan, Artificial cloiche, Building materials, Building materials, Clach bathair, Clach giollachd, Clach products, Clach sgeadachadh, Clachan a 'bhlàr a-muigh, Crèadhadaireachd, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Cutairean, Earthenware, Eileagtronaigeach glasan, Glasan-uisge, Glasan-uisge, Gnìomhachas, riochdachaidh, Goods malairt, Iùil-tharraingeach glasan, Làmhan, Latches, Measgachadh glasan-uisge, Mullaich, Padlocks, Pool uidheam, Stoneware, Swimming pools, Tiles, Togail, fìor oighreachd, Togalach coimeasgaichte
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: S. Rakūno TŪB "TALJA" | prekyba vidaus ir išorės apdailos medžiagomis


text:
- TIOTAL
- Aithisg Eilthirich mu Bheatha ann an Astràilia (2)
- EXTERNAL ID
- AB_HIGHLANDERS_ON_THE_MOVE_31
- ÀITE
- Astràilia
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Inverness Courier
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40944
- KEYWORDS
- claistinneach
eilthireachd
Seo pìos a' pàipear naidheachd 'Inverness Courier' bho leabhar le duilleagan-eachdraidh a chaidh a chruinneachadh le Seumas Maidment (leabhar.1, d.74). 'S e an leabhar seo pàirt den chruinneachadh fiosrachaidh aig Leabharlann Inbhir Nis.
Seo earrann bho litir a sgrìobh Mairead NicLeòid à Melbourne, Astràilia gu a bràthair agus a piuthar aig an dachaigh san Eilean Sgitheanach.
Tha an earrann seo air a leughadh le Sarah Fraser.
'B' fheàrr leam gun tigeadh tu fhèin agus Mairead a-mach an seo oir dhèanadh sibh le chèile gu math. Dh'fhaodadh Mairead nigheadaireachd a dhèanamh. Gheibheadh i h-ochd tastain airson gach dusan a ghlanadh i.'
Chaidh an earrann chlaistinn seo a dhèanamh airson pac stòrais nan sgoiltean, 'Gàidheil air Imrich,' a rinn Am Baile airson Tilleadh Dhachaigh 2009.


text:
- TIOTAL
- Taigh-seilg Lochdhu, Allt nam Breac
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH388
- ÀITE
- Allt nam Breac
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4713
- KEYWORDS
- taighean-seilge
taighean-òsta
taighean-aoigheachd
Tha Taigh-seilg Lochdhu na thaigh-seilg Bhictòrianach an sgìre Hacraig. Thogadh sna 1890an e agus bha e uaireigin aig teaghlach Mhic na Ceàrdaich. Chaidh a ruith mar thaigh-òsta am meadhan an 20mh linne agus chaidh e air ais gu bhith na thaigh-còmhnaidh prìobhaideach an 1975
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
The Two Towers (leabhar)
'Se The Two Towers (Gàidhlig: An Dà Thùr) an darna leabhar san t-sreath Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien. 'S e seo an leabhar an dèidh Fellowship of the Ring agus ro Return of the King.
Susbaint
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chruthaich Tolkien an t-ainm fo spàirn an là inbhidh agus chuir an cèill nas fhadalaiche mì-bhuidheachas leis. Ann an litrichean agus aon dealbh smaoinich e iomadaidh buidhnean nan turaidean, gabhail a-staigh Minas Tirith agus an Barad-dûr, agus eadhon a' chomasachd de fàgail an cuspair dà-sheaghach. Ge-tà, shocraich e ri ùine air Orthanc agus Minas Morgul agus sgrìobh fios dham bhrìgh seo a nochdaidh aig an deireadh na codach as motha nan leabhraichean den Comann na Fàinne. Rinn e cuideachd dealbh deireannach dham bhrat nochdadh na turaidean seo, ach shocraich an foillsichear cha 'chleachadh air chor a shàbhail airgead air na cosgais-cinneasachaidh.
Gu fuasgail, b' urrainn do càraid sam bith bho buidheann de còig turaid 'n t-ainm fhreagairt: Cirith Ungol, Orthanc, Minas Tirith, Barad-dur, agus Minas Morgul.
Toglach[deasaich | deasaich an tùs]
Do bhrìgh bha An Dà Thùr breithnichte ris a' chuid mheadhanach na h-oibre nas fhaide, tha a toglach air leth bhon toglach sin na h-ur-sgeulachd gnàthaiche. Tòisichidh 's crìochaichidh e gu grad, gun dèanamh eòlach air na caractaran, mìneachaidhean de prìomh-mìrean an ghnìomhaidh no deireadh sàsachail. Tha ciad roinn leanntainn na slighean sgapte de iomadaidh charactaran cudthromach às An Comann na Fàinne, ach cha dh'innis càil de a phrìomh-charactar, air an cuiridh a dàn earbsa mhòr ann an, toirt comas dhan leughadair a phàirteachadh 'san fheitheamh agus mì-chinnte nam caractar fhèin. Tha 'n aithris na darna codach tilleadh dhan tòrachd a' ghaisgich a mhilleadh 'n t-olc a bheil a' bagradh 'n saoghal. Fad innisidh a' chiad chuid timcheall blàr mòr, tha na mòran nan spàirn sa' dharna chuid 'san leth a-staigh.
Clàr-innse[deasaich | deasaich an tùs]
Book III: The Treason of Isengard[deasaich | deasaich an tùs]
Theich Hàbadan Merry agus Pippin às na Orcan a ghlac iad agus coinnich ri famhairean craobhaile àitheanta ri Entan. Cumaidh na neach-dìona sin na coille dhaibh fhèin mar as trice, ach tha iad air ghluasad a chur an aghaidh an bagradh air thoirt seachad air na craobhan leis an draoidh Saruman.
Coinnichidh Aragorn, Gimli an Dwarf agus Legolas an Sìthiche, rannsachadh Merry agus Pippin, an caraid draoidh, Gandalf, a chreid iad a bhàsaich 's na tochailtean Mhoria. Their e dhaibh de a thuiteam a-steach dham ghlòm, a bhlàr dham bhàs leis a' Bhalrog agus ath-dhùsgadh. Marcaichidh na ceathrar dhan dh'Edoras a thoirt a chreidsinn do Rìgh Théoden a bheil a mhuinntir an cunnart. Siubhailidh iad dhan daingneach dìonadach, Doimhne na Failme, far cuiridh iad an aghaidh na h-Orcan agus Daoine air chur le Saruman, mus a' dol dhan daingneach Sharuman 'san Isengard.
An-siud, ath-aonaichidh iad le Merry 's Pippin agus lorgaidh Orthanc cuaitichte le Entan. An dèidh do toirt cothrom ri Saruman a ghabhail aithreachas, tilgidh Gandalf a-mach an t-eagair nan Draoidh. Thilg Gríma Wormtongue rudeigin à uinneag aig Gandalf agus na daoine leis. Bidh e air lorgadh 'mach a bhith aon den palantíri. Murrach a chur an aghaidh ioghnadh, seallaidh Pippin a-steach dha agus bidh coinneachadh le Sauron aige. Gabhaidh Gandalf an Pippin eagalach 's boilisgeach dham Mhinas Tirith a dheasachadh air a' chogadh dlùthachadh.
Book IV: The Journey to Mordor[deasaich | deasaich an tùs]
Lorg Frodo agus Sam Gollum gan leantainn cho bha iad a' feuchainn a ruidheachd A' Bheinn Dàin a mhilleadh 'n An Aon Fàinne. Tha Gollum a' cur dòchas air gabhail an Fàinne air ais. Tha Sam ga fhuathachadh 's mhì-earbsadh, ach tha Frodo a' cur truas air. Gheall Gollum gan leantainn ri inntreadh rùnach dhan Mhordor agus fad ùine 'nochdadh 'bhtih 'na charaid fìor. Ri ùine, ge tà, leanaidh e a-steach dham fhaiche Shìolob, bèist mhòr mar dàmhan-allaidh, a sàraichidh a lotadh puineanta air Frodo, ach cuiridh Sam ruaig oirre, ga lotach mus biadhaichidh i. Buailte le bròn, fo gheilt a bheil Frodo marbh, sònraichidh Sam a chrìochnaichidh 'n Tòrachd fhèin, gabhail an Fàinne. Ach nuair chì e Orcan gabhail an corp Fhrodo, leanaidh e iad agus ionnsaichidh nach eil Frodo marbh ach às aithne 'gus a-nis am ciomach. Feargach aca, leanaidh Sam iad do am caisteal.
Freagarrachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Bha roinn nan cùisean de Na Dà Turaid air dhealbhadh 'san fhilm An Tighearna nam Fàinnean 1978 le Ralph Bakshi agus An Tighearna nam Fàinnean: Na Dà Turaid 2002 le Peadar Jackson. Dh'fhàg dà film na sgeulachdan co-shìnte an leabhair sa' bhàidh de cumadh eachdraidheach. Nochdaidh 'n ciad ceann-puist bhon leabhar gu fìor aig an deireadh An Tighearna nam Fàinnean: An Comann na Fàinne le Jackson. Nochdaidh cùisean nas fhadalaiche de Na Dà Turaid 'san An Tighearna nam Fàinnean: An Tilleadh an Rìgh le Jackson.


text:
26 an Lùnastal
'S e 26 an Lùnastal an 238mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (239mh ann am bliadhna-leum). Tha 127 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1768 – Thriall James Cook gu Haiti air bòrd HMS Endeavour.
- 1978 - Taghadh Phàpa Iain Pòl I, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1676 - Robert Walpole, Prìomh mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
- 1934 - Iain Fearchar Rothach, neach-poileataigs na h-Alba a bhuannaich an duais Sàr Ghàidheal ann an 2011.
- 1976 - Dòmhnall Camshron, neach-poileataigs Albannach.
- 1980 - Chris Pine, actair Aimeireaganach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1987 - Georg Wittig, ann an Heidelberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.


text:
- TIOTAL
- Fionne Bheinn, Arcail agus Beinn Stac à Bada Call faisg air Ceann Loch Biorbhaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3738
- ÀITE
- Ceann Loch Biorbhaidh
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35574
- KEYWORDS
- beanntan
lochan
'S e beinn ann an Alba, suidhichte ann an oisean an fhìor iar-thuath Gàidhealtachd na h-Alba a th' ann am Foinne Bheinn.
Tha Arcail suidhichte ann an fhìor oisean an iar-thuath de Ghàidhealtachd na h-Alba. Mar a co-bheinn Foinne Bheinn, tha a' bheinn air a dèanamh suas de chlach-eitig ghleansach Chambrianach, a chaidh a chur sìos mu 530 millean bliadhna air ais air stèidh mì-chòmhnard de ghneiss Leòdhasach.
'S e beinn suidhichte ann an siorrachd Chataibh a th' ann am Beinn Stac. Tha i 721 meatair (2365 troigh) a dh'àirde innte. Tha i an ear-dheas air Drochaid Lusaird agus an iar-thuath air Loch Mòr agus baile Luirg, air rathad an A838, agus dìreach an iar air Loch Stac tarsainn an A838.
Tha Bada Call air a dhèanamh suas de dhà bhaile beag, Bada Call Iarach agus Bada Call Uarach. Tha iad suidhichte faisg air an oirthir faisg air na h-Innse Gall. Tha Bada Call suidhichte dà mhìle (3 km) a deas air Sgobhairidh, a tha air taobh an iar Bàgh Bhada Call, agus tha Bada Call Iarach chun an ear. Tha tobhta stèisean èisg a bh' ann roimhe ann agus tha tuathanachas èisg na ghnìomhachas ionadail cudromach.


text:
- TIOTAL
- Seada nan einnsean san Aghaidh Mhòr, A' Mhàirt 1962
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_129
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- Am Màrt 1962
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26864
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
HRS
'S e sealladh de sheada nan einnsean aig stèisean an Aghaidh Mhòir sa Mhàirt 1962 a tha seo.
Tha an stèisean air a' phrìomh loidhne eadar Peairt agus Inbhir Nis. Chaidh a' chiad stèisean san Aghaidh Mhòr fhosgladh le Rèile Snaim Inbhir Nis agus Pheairt air 3 An Lùnastal 1863. Chaidh stèisean ùr a thogail le Rèile na Gàidhealtachd gus ceangal a-steach ri fosgladh an t-slighe ùr nas dìriche a dh'Inbhir Nis. Dh'fhàg seo gun robh An Aghaidh Mhòr na snaim cudromach agus b' ann bhon àm seo a thòisich baile an Aghaidh Mhòr ri fàs. Chaidh an stèisean a dhèanamh suas as ùr ann an 1998.
'S e cuideachd an ceann-uidhe a deas aig Rèile Srath Spè (rèile glèidhte) a th' innte.


text:
Rathad Iarainn nan Eilean
Is Rathad Iarainn nan Eilean an t-ainm air an dà rathad-iarainn fa-leth, a chiad fear bho Ghobhalach Creag an Dobhrain don Ghearasdan ainmichte gu reachdail "The West Highland Railway", agus an dara fear an rathad-iarainn bhon Ghearasdan do Malaig, port iasgaich air Linne Shlèite mu choinneamh an Eilein Sgiathanaich, is e an stoidhle reachdail don rathad-iarainn seo "The Mallaig Extension Railway".
Thogadh an dà loidhne seo as leth an North British Railway, is chaidh fhosgladh air an loidhne eadar Creag an Dobhrain is An Gearasdan ann an 1894.
Anns a' chiad dol a-mach bha an cuid bu mhotha de na stèiseanan air an loidhne chun a' Ghearasdan sònraichte le àrd-làran inniseachd agus togalaichean an nós airidh Helbhitia.
B' e Rabairt Mac Albainn am prìomh chunnradair air na h-obraichean de Rathad-Iarainn a Mhalaig agus is ann air an rathad-iarainn sin a chaidh concrait mòr a chleachdadh mar phrìomh stuth-innlichidh nan drochaidean agus obraichean eile airson a chiad turas ann am Breatainn. Tha an tìr ana-dhoirbh airson rathaid-iarainn eadar an Gearasdan is Malaig mar a tha na feartan de 11 trannsaichean-talmhainn an astar 40 miltean agus claon-bhord riaghaltachd de 1 an 40 nan dearbhadh.


text:
Ma tha sinn fortanach...
‘Eh up, that’s a big pack you have, ’ow far are you going?’ Bha dual-chainnt Siorrachd York dìreach sgoinneil air. Bha mi bruidhinn riutha còig mionaidean mus chùm mi orm a’ coiseachd air mo shlighe. Thàinig iad bho Skipton ‘s b’abhaist dhaibh a’ bhith air a’ phàirt ud den chanàl aon turas gach seachdain. Dhomhsa bha iad dìreach mar pàirt den àrainneachd, cho ‘Yorkshire’ sa ghabhas; daoine coir ‘s càirdeil ‘s cho Sasannach ri dad sam bi eile ri fhaighinn san sgìre, na dathan beothail air aodaich a’ bhoireannaich cho àlainn ri cuid den dathan nam bataichean-fada air an ceangailte ri taobh a’ chanàl.
Aig an aon àm began astar air falbh ann an Leeds bha buidheann bheag de cheannairc a’ dèanamh deiseil. B’ e Àisianaich Breatannach eile a th’ annta ach ged’ s a bha iad san aon Siorrachd ris an dithis a bha mi air bruidhinn ris, bha an sgioba sin a’ fuireach ann an t-saoghal eile: saoghal a chaidh às a chiall le gràin, creideamh ‘s creud. Chaidh am marbh leis a’ mheasgadh ud fada mus do chuir an cuid spreadhaidhean às a chèile iad. Cheannaich iad na ticeadan ‘s sna trèanaichean fo thalamh thug iad orra brochan a dhèanamh, brochan de fhuil, chnàmhan, mhetailt ‘s fhèith.
Cia mheud eile a tha nar measg? Cia mheud a th’ ann fo smachd den aon gnè de smaointinn cumhang is cunnartach. Cia mheud eile a tha dèanamh deiseil? Cia mheud stoirmean casgairt air fàire?
Tha mi an dòchas nach d’ rinn iad cus cron, tha mi an dòchas gum bi a’ chàraid ud fhathast a’ coiseachd air a’ chanàl gach seachdain ‘s gum bi iad sàbhailte bho ghràin-chinnidh ‘s amharas sam bith. Tha mi an dòchas gum bi iad nan suain gach oidhche gun eagal.
Ma tha sinn fortanach cumaibh sinn greim oirnn fhèin ‘s ar sìobhaltach


text:
Bearaig a Tuath
'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann am Bearaig a Tuath (Beurla: North Berwick). Tha e suidhichte eadar Meall Bhearaig agus eileanan bholcànach mar Fhiodra agus an Creag nam Bathais.
Nuair a chaidh eilthirich do Cill Rìmhinn, chaidh iad mar as trice do Bearaig a Tuath gus an aiseag do Earlsferry ann am Fìobha a ghabhail. Thachair deuchainn buidseachd ann an 1591 nuair a rinneadh càsaid air boireannach stoirm a chruthachadh gus bàta an Rìgh Seumas VI a chur fodha.[2] Thug e na bhaile-turasachd san 19mh linn an dèidh don loidhne rèile gu Dùn Eideann a thogail.
Tha mòran raon goilf ann, agus tha cala bòidheach an seo cuideachd. Tha stèisean rèile aig am baile agus tha e a' ceangal Bearaig a Tuath do Dùn Eideann agus do bhailtean eile ann an Lodainn an Ear mar Bhaile nam Feusgan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Gazetteer for Scotland: North Berwick (Beurla). Air a tharraing 21 an Cèitean 2016.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- North Berwick High School (Beurla)
- Sula II Seabird Boat Trips (Beurla)


text:
Calicut
Is e port mara de Cearala, na h-Innseachan, a tha ann an Calicut a tha na laighe aig 75° 47' Ear, 11° 15' Tuath.
Bha Calicut na cathair malairt air leth bheartach anns an 15mh linn. B'e Calicut am prìomh phòrt Innseach air an do rinn Bhasco da Gama air a' chiad boidse do na h-Innseachan ann an 1498.
Chuir na Portugaich ionnsaigh air a' bhaile an 1509, ach chaidh an iomain air ais dà thrup. Stèidheich na Frangaich Ionad malairt aig Calicut an 1698, a mhair sios gu na 1930'n. Dh'fhuair na Breatuinneach seilbh air a' bhaile an 1792 agus chum na Breatainneach greim air mun d'fhuair na h-Innseachan saorsa an 1948.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Ailbeart Robasdan agus Peigi Spence mun Dàrna Cogadh
- EXTERNAL ID
- WD_HF01_TRACK03_ROBERTSONSPENCE
- ÀITE
- Ceann Loch Lìobhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Albert Robertson & Peggy Spence
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3183
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
Arm na Sgìre
Territorial Army
claistinneach
Tha cuimhn aig Ailbeart Robasdan agus Peigi Spence air toiseach a' chogaidh ann an Ceann Loch Lìobhain.
AR: Chan urrainn dhomh cuimhneachadh buileach càit a robh mi nuair a chuala mi gu robh an cogadh air èigheachd. Dìreach lorg mi a-mach nuair a thàinig mi dhachaigh bhon sgoil an la sin. Bha mi ann an Sgoil Chinn Loch Lìobhain aig an àm agus tha mi air a bhith ann an Ceann Loch Lìobhain a-riamh bhon uairsin, eil fhios agaibh. Ach tha cuimhn' agam gun do thuit nàdar de shàmhchair thairis air a' bhaile. Bha a h-uile duine a' meòmhrachadh, seòrsa 'dè bha a' dol a thachairt?' A robh sinn gu bhith ceart gu leòr, 's an leithid? Agus bha e dìreach, mar a thuirt mi, mì-chinnt air dè bha dol a thachairt.
P.Sp: Saoilidh mi, Alby, ann an Ceann Loch Lìobhain, gur e an là a bu mhiosa an ath-mhadainn nuair a dh'fhalbh na busaichean le balaich Arm na Sgìre, na Territorials gu lèir.
AR: Seadh
PSp: Agus bha e mar gun robh am baile gu lèir buileach falamh; dh'fhalbh sia busaichean. Agus bha coltas buileach falamh air a' bhaile, leis mar a chaidh na pàrantan uile dhachaigh an dèidh dha na busaichean fàgail agus bha iad uile cho tùrsach a chionns cha mhòr gun robh aon taigh sa bhaile nach do dh'fhàg co-dhiù aon mhac. Agus dh'fhàg e coltas gu math falamh air a' bhaile. Cha robh e falamh, ach bha e a' faireachdainn mar sin. Agus nuair a chunnaic thu na fireannaich a' tighinn a-mach às an fhactaraidh an oidhche sin, bha e gu math muladach.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Cheann Loch Lìobhann.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Ruadhainn, Ceann a' Ghiùthsaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0294
- ÀITE
- Cinn a' Ghiùthsaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- LINN
- 1910an; 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32198
- KEYWORDS
- caistealan
taighean-feachd
Seumasaich
Cuimeinean
Madadh Bhàideanach
Seanalair Wade
Blàr Chùil Lodair
cairtean-puist
'S e 'Ruthven Castle' an tiotal a th' air a' chairt-phuist seo ach 's e dealbh de Ghearastan Ruadhainn a th' ann, tobhta a tha 1.1km gu deas air baile beag Chinn a' Ghiùthsaich.
Chaidh Gearastan Ruadhainn, a chaidh a chrìochnachadh ann an 1724, a thogail san ionad far an robh Caisteal Ruadhainn. Tha iad den bheachd gur e daingneach a bh' ann aig Tighearnan Chuimein, no Comyn, Bhàideanaich agus cuideachd aig Alasdair Stiùbhart, 1d Iarla Bhuchain, air an robh Madadh Bhàideanach, 'Wolf of Badenoch'. Ann an 1451 fhuair Alasdair Gòrdan, Iarla Hunndaidh, sealbh air a' chaisteal agus ann an 1590 chaidh a thogail às ùr leis an t-6mh Iarla Hunndaidh. Ann an ar-a-mach nan Seumasach ann an 1689 chaidh an caisteal a losgadh le feachd Seumasach agus Iain Greumach Chlaverhouse, Morair Dhùn Deagh, air an ceann.
Às dèidh ar-a-mach 1715 nan Seumasach chuir riaghaltas Hanòbhair romhpa gun neartaicheadh iad na feachdan aca air a' Ghàidhealtachd. Thog iad trì gearastanan ùra a bheireadh taic do na dhà a bh' ann mar-thà ann an Inbhir Nis agus sa Ghearasdan. Chaidh na gearastanan ùra a thogail ann an Ruadhainn, ann am Beàrnara aig beul Ghleann Eilg, agus ann an Cill Chuimein, no 'Kiliwhimen', aig ceann an iar Loch Nis. Chaidh an ceathramh gearastan a thogail ann an Inbhir Snàthaid taobh Loch Laomainn air an rathad mhòr a-steach don Ghàidhealtachd.
'S e na togalaichean as àirde a chithear san dealbh blocan rumannan nan saighdearan, a bha mu choinneamh a chèile thairis air ceàrnag agus a ghabhadh 120 fear, ged a tha iad den bheachd nach robh Ruadhainn riamh làn shaighdearan. Ann an 1734 chaidh taigh-luchd-faire agus bloc stàballan a chur ris, agus chithear seo air taobh clì an deilbh.
Ann an 1745 sheas Sàirdseant Molloy agus 12 duine a-mach, gu soirbheachail, an aghaidh feachd de mu 200 Seumasach. Ach cha sheasadh an gearastan ri armachd nan gunnaichean mòra, agus dhearbhadh sin ann an 1746 nuair a ghabh feachd nan Seumasaich Gearastan Ruadhainn leis na gunnaichean mòra aca agus sgrios iad e le teine. Às dèidh Chùil Lodair chruinnich feachdan Seumasach aig Ruadhainn ach thug am Prionnsa Teàrlach dhaibh an t-òrdugh gum feumadh iad sgaoileadh


text:
- TIOTAL
- Ceann Chille Chiarain o Bheinn Gullion
- EXTERNAL ID
- AB_LL_CAMPBELTOWN
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Angus Martin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Angus Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 474
- KEYWORDS
- bailtean beaga
Tha an dealbh a' sealltainn Ceann Chille Chiarain o Bheinn Gullion. 'S e seo am baile as motha ann an leth-eilean Chinn Tìre agus an treas baile as motha ann an Earra-Ghàidheal air fad. Air ainmeachadh an dèidh Caimbeulaich Earra-Ghàidheil, bha e roimhe seo air aithneachadh ann am Beurla mar 'Kinlochkerran' (Ceann Loch Chiarain). An eisimeil air a' mhuir airson a bheòshlaint, 's e port mòr a th' ann fhathast airson iasgaich agus airson togail bhàtaichean


text:
Snùcair
'S e spòrs-ciutha a tha ann an snùcair.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Canar gun deach Snùcair a thùradh 17 an Giblean 1875 le oifigearan Breatannach anns na h-Innseachan.[1].
Acainnean[deasaich | deasaich an tùs]
Bidh am bòrd-snùcair nas motha na bòrd-billiard. Bidh meudachd de 12x6 troigh annsan air fad agus bidh an earrann-cluiche eadar na cuiseanan 11 troigh 8.5 òirlich ann an leud is 5 troigh 10 òirlich a dh'fhaid. Bidh clàr a' bhùird à sglèat, agus tha e còdaichte le clò uaine. Bidh sia pocaidean air a' chlàr, fear aig gach ceàrn, agus fear aig gach taobh fada.[2]
Tha 22 bàlaichean ann:
- 1 bhàla geal (bàla-ciutha)
- 15 bàlaichean dearga (1 phuing an urra)
- 6 bàlaichean dàthte: buidhe (2 phuing), uaine (3 puingean), donn (4 puingean), gorm (5 puingean), pinc (6 puingean), dubh (7 puingean).
Cluichear le maide fada, ciutha. Feumaidh an ciutha 3 troigh a dh'fhaid air a' char as giorra.[2] Cleachdar ciutha à fiodh uinnsinn ann an snùcair gu mòr.
Riaghailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Buailear am bàla geal leis a' chiutha agus buailidh am bàla seo na bàlaichean eile. Feumaidh aon chas co-dhiù a bhith air an ùrlar nuair a bhuaileas an cluicheadair am bàla-ciutha.
Feumaidh na bàlaichean dearga agus feadhainn dathte dol anns na pòcaidean, agus gheibh an cluicheadair, a chuireas am bàla ann am pòcaid, puingean a' bhàla. Chan fhaod am bàla geal dol a-staigh aig àm sam bith. Nuair nach cuir cluicheadair bàla ann am pòcaid, chan fhaigh e puing agus bidh turas aig an fhear eile. Feumaidh gach cluicheadair a' tòiseachadh le bàla dearg, an uair sin buailear bàla datha eile, an uair sin bàla dearg a-rithist, amsaa. Fanaidh na bàlaichean dearga anns na pòcaidean, ach feumar na bàlaichean eile gach turas a chur air ais air a' chlàr. Nuair nach bidh bàlaichean dearga ann air fhàgail, feumaidh na bàlaichean eile dol dhan phòcaidean san sreath (v.s.).
'S e break an t-ainm a th' air an àm, nuair a chluicheas dìreach aon chluicheadair ann aon shreath. 'S urrainn a bhith a 147 puingean air a char as motha ann an aon bhreak. 'S e maximum (uas-mheud) an t-ainm a tha air a' bhreak seo, agus bidh e coileanta glè ainneamh.
Buannaichidh an cluicheadair, aig a bheil na puingean as motha.[2][1].
Co-fharpaisean[deasaich | deasaich an tùs]
Is e farpais na cruinne a tha air an co-fharpais snùcair as cudromaiche. Tachraidh e gach bliadhna anns an taigh-cluich Crucible ann an Sheffield, Sasainn.
Cluicheadairean ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Stephen Hendry, Alba (7 Tiotal Cruinne)
- Steve Davis, Sasainn (6 Tiotal Cruinne)
- Ray Reardon, a' Chuimrigh (6 Tiotal Cruinne)
- Ronnie O'Sullivan, Sasainn (5 Tiotal Cruinne)
- John Higgins, Alba (4 Tiotal Cruinne)
- Walter Donaldson, Alba (2 Thiotal Cruinne)
- Graeme Dott, Alba (1 Tiotal Cruinne)
- Neil Robertson, Astràilia (1 Tiotal Cruinne)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
-
Ronnie O’Sullivan, Berlin 2012
-
Ronnie O’Sullivan, Berlin 2012
-
-
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Rolf Kalb agus Thomas Hein: Snooker. Copress Sport 2006 ISBN 978-3767909519
- ↑ 2.0 2.1 2.2 World Snooker. Riaghailtean oifigeil
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- World Snooker Làrach oifigeil (Beurla)


text:
Sàmais
'S ann ann an teaghlach-chànan Fionno-Ugrach (Finno-Ugric) a tha Sàmais. 'S e Laplannais neo Lapais a thathas a' toirt oirre cuideachd. Tha e ga bruidhinn ann an Ceann a Tuath Lochlainn, a' gabhail a-steach Nirribhidh, an t-Suain, Suòmaidh agus pìos beag dhen Ruis.
Susbaint
Àireamh luchd-labhairt[deasaich | deasaich an tùs]
Sàmais Tuathach: 17,000 Sàmais Lule: 2,000 Sàmais an Deasach: 500 Chan eil ach leth phàirt dhiubh comasach air an cànan a sgrìobhaidh agus a leughaidh.
Do na Sàimi fhèin 's e Sàimi a th' ann an duine aig a bheil Sàmais no aig a bheil pàrantan no sinnsearan le Sàmais. Mar sin tha an fhèin-aithne ceangailte ris a' chànan agus a' chinneachd.
Teaghlach Cànain[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e cànan Finno-Iugraig a th‘ ann an Sàmais. Tha e a‘ tighinn fon mheur Fionach agus tha Sàmi fhèin a‘ dealachadh gu Sàmais an Ear agus Sàmais an Iar. Tha cuid a dèanamh diofar eadar Sàmi an Iar, an Ear agus an Tuath. An-diugh tha naoi cànanan Sàmais air fhàgail:
Sàmais Earach[deasaich | deasaich an tùs]
1. Sàmais Deasach
2. Sàmais Ume
3. Sàmais Pite
4. Sàmais Lule
Sàmais Iarach[deasaich | deasaich an tùs]
5. Sàmais Tuathach
7. Sàmais Inari
6. Sàmais Skolt
8. Sàmais Kildin
9. Sàmais Ter
B' àbhaist Sàmais Kemi agus Sàmais Akkala a bhith ann cuideachd. Chan eil eòlaichean ag aontachadh an e cànanan no dualchainntean a th‘ anns na cànanan Sàimi.
Gràmar[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e cànan le gràmair iomadh-fillte a th‘ ann an Sàmais. Tha 7 no 8 tuislean aice (a rèir dualchainnt). ‘S e cànan agglutinative a th‘ ann, a tha a‘ ciallachadh gun tèid pìosan a chur gu deireadh an fhacail airson diofar ciall a chur air an rann.
Tha eachdraidh chruaidh aig na Sàmi agus le duilgheadasan an cultar aca a chumail beò, bha duilgheadasan ann an cànan a chumail. Anns an 19mh linn bha iomadh lagh an aghaidh na Sàmais agus bho 1913 gu 1920 cha robh an cànan ceadaichte ann an sgoiltean nan siùbhladairean-inilt.
Inbhe Oifigeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ach thòisicheadh barrachd cuideim chultarail a thoirt don chànan agus chaidh achdan cànain a chur an cois.
- Nirribhidh: Achd Sàmais 1990
- Fionlainn: Achd Sàmais 1991 - coir dha daoine an cànan aca a chleachdadh airson a h-uile seirbheis riaghaltais
- Fionlainn: Achd Sàmais 2003: cànan oifigeil ann an anns na sgìrean in Enontekiö, Inari, Sodankylä agus Utsjoki
- An t-Suain: 2002 - Sàmais mar mhion-chànan oifigeil an t-Suain. Faodar a cleachdadh ann an cùisean poblach ann an Arjeplog, Gällivare, Jokkmokk agus Kiruna.
An-diugh tha riaghaltasan nan dùthchannan a‘ mothachadh gleidhean a' cànain agus a' cultair, agus thòisicheadh air taic airgid a thoirt dhan Sameting airson cànan is cultar a bhrosnachadh.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còir aig gach pàiste ann an Sapmi (ach anns an Ruis) foghlam bun-sgoile agus toiseach àrd-sgoile fhaighinn tro mheadhan na Sàimis. Chan eil mòran àrd-sgoiltean Sàmi ann fhathast air sgàth 's nach eil tidsearan gu leòr ann. Tha na planaichean teagaisg a’ gabhail a-steach cuspairean cultarail Sàmi. Tha Colaiste Sàmi ann an Kautokeino.
Meadhanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Stèiseanan Radio agus TBh
- 3 Pàipearan-Naidheachd, 1-2 turas gach seachdain
- Foillsichearan
- Dealbhan Cluiche
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Sàmais aig Eurolang
- Sámi Language Act
- Rosgrannan Shàmais
- The Sami of Norway
- The Sámi of Northern Scandinavia and Russia World Libraries, Vol. 12, No. 1, Spring 2002
- Wikipedia ann an Sàmais


text:
1992
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1992 (MCMXCII) .
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Derek Walcott Duais Nobel ann an Litreachas.
- 6 an t-Ògmhios - Thòisich Urras Croitearan Asainte am fearann aig Oighreachd Asaint a Tuath a cheannachd.
- 5 an t-Samhain - Bhathar a' gabhail ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan.
- 31 an Dùbhlachd - Chaidh an t-Seic-Slòbhac a sgaradh.
- Chaidh Iùgoslaibhia a sgaradh.
- Cur às do thràilleachd ann am Pacastan.
- Chaidh Cothrom, ionad foghlaim ann an Ormacleit, Uibhist a Deas a stéidheachadh le buidhean de bhoireannaich sa sgìre.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 an t-Iuchar - Selena Gomez à Grand Prairie, Texas .
- 20 an Lùnasdal - Demi Lovato, seinneadair Aimeireaganach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 am Màrt - Friedrich A. von Hayek , eaconamaiche agus feallsanaiche poileataigeach Ostaireach.
- 20 an Giblean - Peter D. Mitchell, ann am Bodmin. Ceimigear.


text:
- TIOTAL
- Crois Cheilteach, Teampall Mo Luaidh
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_01_031_0802
- ÀITE
- Eòropaidh
- SGÌRE
- Leòdhas
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Barbhas
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13708
- KEYWORDS
- eaglaisean
togalaichean
carraighean-cuimhne
cuimhneachain
An Cogadh Mòr
An Dàrna Cogadh
Tha a' chrois Cheilteach taobh a-muigh Teampall MoLuaidh ann an Eilean Leòdhais na chuimhneachan-cogaidh air na daoine a chaill am beatha anns a' Chogadh Mhòr.
Tha Teampall MoLuaidh suidhichte ann am baile Eòrapaidh ann an ceann a tuath Leòdhais. Chaidh an eaglais ainmeachadh air an naomh Èireannach às an t-6mh linn a bha beò aig an aon àm ri Calum Chille. Tha an togalach ann an cruth T agus tha ceabal beag air gach taobh den phrìomh thogalach. B' e àite-taisgealachd a bh' ann do dhaoine a bha a' sireadh slànachadh. A chionn 's nach robh doras a-steach gu fear de na caibealan bho thaobh a-staigh na h-eaglaise, thathar den bheachd gur dòcha gun robh e ann airson daoine air an robh tinneasan leithid luibhre gus am b' urrainn dhaibh na searmonan a chluinntinn gun a bhith a' dol a-steach don choithional fhèin. Anns an 19mh linn bha an togalach air a dhol a dholaidh ach chaidh ath-nuadhachadh ann an 1912. Tha i a-nis le Eaglais Easbaigeach na h-Alba


text:
- TIOTAL
- An Geata an Ear agus an t-Sràid Àrd mar a chithear iad bho Bhràigh Steafain
- EXTERNAL ID
- HC_MISC_IMAGES_023
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13559
- KEYWORDS
- bùth
ionadan bhùthan
Gu meadhan an 19mh linn, bha na tuathanaich a' dròbhadh an sprèidh tro shràidean Inbhir Nis gu margaidhean a' chruidh aig mullach Bràighe Steafain. Bha mòran de mhargaidhean eile a' bhaile suidhichte air an t-Sràid Àrd. A-diugh 's e àrainnean choisichean a th' anns a' Gheata an Ear agus an t-Sràid Àrd agus tha àite cudromach aca fhathast ann am beatha mhalairteach Inbhir Nis. Tha Ionad Bhùthan a' Gheata an Ear, a chaidh a chrìochnachadh ann an 1983, air taobh dheis an deilbh. Ghabh e àite seann thogalaichean teanamaint a chaidh a leagail gus rùm a dhèanamh dha.


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach Taigh-staile Gleann Òrd, Am Blàr Dubh
- EXTERNAL ID
- THCCP_DINGWALL_DISTILLERY
- ÀITE
- Am Blàr Dubh
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Urrath
- DEIT
- 2004
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Alexander Collett
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Community Planning & Resources Project
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39962
- KEYWORDS
- bailtean beaga
rathaidean-iarainn
taighean-staile
Tha an dealbh seo a' sealltainn luchd-obrach aig taigh-staile Gleann Òrd, Am Blàr Dubh, Siorrachd Rois. 'S iad, (deiseal bhon làimh chlì bhon aghaidh) Alex Johannesen, Eric Walker (Manaidsear), Mike Haldane, Iain Rois, Stevie Ciltsham (le botal Gleann Òrd na làimh). Chaidh an dealbh a thogail anns an Lùnastal 2004 le Alasdair Collett mar phàirt den phròiseact 'Make the Muir Matter' a bha na innleachd planaidh coimhearsnachd air a stiùireadh le muinntir a' bhaile le taic bho Highland Wellbeing Alliance: Highland's Community Planning Partnership.
Tha Taigh-staile Gleann Òrd anns a' Bhlàr Dhubh, Siorrachd Rois a' dol air ais gu 1838 nuair a thug an t-uachdaran ionadail Tòmas MacChoinnich Òrd, talamh air màl gus a b' urrainn don taigh-staile a bhith air a thogail. B' e an t-amas aige obair a thoirt do mhuinntir an àite fad na bliadhna agus margaid fhurasta a bhith ann don eòrna aige. Bhon uair sin, tha luchd-seilbh eadar-dhealaichte air a bhith aig an taigh-staile tro naghabhail thairis le Guinness. An-diugh, tha an companaidh na phàirt den cheangal eadar Guinness agus Grand Metropolitan, DIAGEO


text:
- TIOTAL
- Tobraichean is Fuarain Leigheasach sa Ghàidhealtachd & sna h-Eileanan (1 de 3)
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_CLOOTIEWELL_A
- ÀITE
- Bun Lòchaidh
- SGÌRE
- Abhach
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: An Cnoc Bàn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22340
- KEYWORDS
- tobar
tobar nam miann
deas-ghnàthan
deas-ghnàth
craobhan
beul-aithris
Shìos fodha tha liosta de chuid de na fuarain, lochan is tobraichean air a' Ghàidhealtachd agus sna h-Eileanan a bha, agus a tha fhathast do chuid de dhaoine, nan àiteachan aig an robh an cumhachd daoine a shlànachadh. (San dealbh chithear an 'Clootie Well' ann am Bun Lòchaidh air an Eilean Dubh.)
Tha iomadh tobar eile ann a tha ceangailte ri saobh-chràbhadh sgìreil. Ann an "The Records of the Meeting of the Exercise of Alford" (New Spalding Club, 1847 dg. 415) tha luaidh air sia ceud tobar ann an Alba. Bha tòrr dhiubh nach robh idir nan tobraichean "naomh" no slànachaidh. Bha daoine den bheachd gun robh feadhainn aca le cumhachd a thaobh na sìde agus feadhainn a bha fiù 's nan tobraichean le cumhachd nam mallachdan.
Tha adhradh nan tobraichean a' dol air ais gu làithean tràth nan Ceilteach, ach bha an Eaglais Albannach gu dubh na aghaidh, cho dona 's gun deach an t-adhradh sin a thoirmeasg le Seisean na h-Eaglais san t-seachdamh linn deug. Chaidh òrdachadh "Whosoever shall be found guiltie of the premises that they mak ther publick repent-ance in sack cloth befor the congregaône" (Northern Notes & Queries lr. IV 1890 dgn. 27-8)
GALLAIBH
LOCH CALADAR, na laighe còig mìle an iar dheas air Inbhir Theòrsa: tha fuaran aig ceann an iar-thuadh an loch a shlànaicheadh iomadh tinneas. Tha àireamh de dh'fhuarain ann, feadhainn aca a tha beairteach ann an iarann (chalybeate) agus chan eil cinnt co fear aca an tobar slànachaidh:
Tobar Achliobstair
Tobar Mhic na Brataich
Tobar an Lòin
DÙNAID - Thalaidh Loch. B' e an cleachdadh an seo gun tilgeadh an duine tinn bonn a-steach don uisge agus coiseachd no a bhith air a ghiùlan deiseal mun cuairt an loch. Mur nach deach an duine a shlànachadh chuir iad an coire air dìth creidsinn. Ma thàinig piseach air 's e cumhachd slànachaidh an loch a dh'adhbhraich e.
DÙNAID - Loch "Heilen" (loch slànachaidh). Na laighe gu deas air Dùnaid, bha an loch seo cliùiteach gu ruig meadhan an naoidheimh linn deug airson slànachadh mìorbhaileach. B' e an cleachdadh an duine tinn a thumadh san loch ro èirigh na grèine agus bonn airgid a thilgeil ann.
DÙNAID - Loch an Naoimh Eòin. Aig an loch seo, gu tuath air Dùnaid, bha an cleachdadh coltach ri Loch Heilen. Chanadh iad gur ann on naomh, aig an robh caibeal aig ceann eile an loch, a thàinig cumhachd slànachaidh nan uisgeachan. Bha an t-Urr Tòmas Jolly, na chunntas air a' pharraiste sa Chunntas Stataistigeil Ùr, den bheachd "Hypochondriacs and nervous people may sometimes feel better for this: but those seriously ill are of course worse for it and die occasionally on the road." Tha e a' co-dhunadh, "I do not think it does much good to the people of the parish; it seem most efficacious to those at a distance."
SIORRACHD INBHIR NIS
OBAR ITHEACHAN - Clach Tollta no le Amar. 'S e leac mhòr a bha seo le toll domhainn sa mheadhan a bha an còmhnaidh làn uisge. Bhiodh iad ag ràdh gun do bhaist Colm Cille an Rìgh Brùd an seo. Tha iad ag ràdh cuideachd gu bheil an t-uisge math airson boireannaich a tha trom le leanaibh.
ÀIRD NAN SAOR - Baile a' Cham Beul. 'S ann air an tràigh a tha an tobar, còmhdaichte nuair a tha muir-làn ann, agus comas aige an t-sruthach a shlànachadh, bhiodh iad ag ràdh.
ÀIRD NAM MURCHAN - Suardail ('Suerdal Charrach' sa Chunntas Stataistigeil Ùr). Tha slocan eu-domhainn ann an uaimh, air tràigh a tuath Àird nam Murchan, ga lìonadh fhèin air ais nuair a thèid a thraoghadh. Bhiodh daoine tinn a' dol ann a' lorg slànachadh. Bhiodh an duine tinn ag òl an uisge agus a' fàgail ìobairt bheag gun luach ann - bonn, prìne, putan.
BUN CHRAOBH - Fuaran a' Chladaich. Tha am fuaran air an tràigh, trì mìle an iar air Inbhir Nis. Tha builgeanan a' tighinn bhuaithe fiù 's nuair a tha e còmhdaichte leis a' mhuir agus bha uaireigin cabhsair timcheall air gus am faigheadh daoine thuige. Bha iad den bheachd gu robh an t-uisge na dhìonadh an aghaidh galar na Buinnich-mòire
CLACH NA H-AIRE - Fuaran Allt an Ionnaid/ ionnlaid. Tha am fuaran seo na laighe taobh an iar chrìochan Inbhir Nis. Bhiodh e air leth math airson tinneasan craicinn a shlànachadh, tha e coltach. Bhiodh an duine tinn ga nighe fhèin san allt ri thaobh agus an uair sin ag òl on fhuaran. Ach tha e coltach gun do chaill e a chumhachd nuair a bhog boireannach a leanaibh, a bha tinn leis an tachas tioram, a-steach san tobar, a' cur caise air dia an tobair. Shlànaicheadh e cuideachd tinneasan-nan-alt. Ann an 1650 chaidh leigeil le Marcas Mhontròis, air a ghlacadh aig Cath Charbasdail, òl às an tobar air a rathad a Dhùn Èideann airson a chur gu bàs.
FUARAN PRISEAG - Na laighe taobh thall drochaid na rèile aig Clach na h-Aire, taobh clì an rathaid, bhiodh iad ag ràdh gun do bheannaich an Naomh Ceiseag an tobar seo, agus gu robh comas aige sùilean goirt no lag a shlànachadh. Nan deigheadh bonn airgid a-steach don tobar mus do dh'òl thu às, bha sin ga do dhìon an aghaidh na droch-shùil. Bhiodh deoch a h-uile latha a' cumail nan deamhain air falbh.
CÙIL LODAIR - Tobar na Naoimh Moire, no ainmean eile air - an Tobar Ghorm, Tobar na h-òige agus Tobar Miannachaidh Chùil Lodair (Culloden Wishing Well). Tha an tobar ainmeil seo na laighe ceithir mìle an ear air Inbhir Nis ann an Coilltean Chùil Lodair. Bha uaireigin togalach le mullach, seataichean agus neach-cùraim no bana-shagart aige, ach a-nis chan eil ann ach na ballachan cearcallach. Cho fada ris na 60an bhiodh mìltean de dhaoine a' dèanamh cuairt don tobar a' chiad Shàbaid sa Chèitean, a' tilgeil bonn ann agus a' dèanamh miann. Bha cliù aige cuideachd mar thobar slànachaidh. Bhiodh an deas-ghnàth air a dhèanamh ro èirigh na grèine, a' dol timcheall air an tobar trì turais, a' tilgeil bonn ann, an duine tinn ag òl an uisge agus bìdeag aodaich air a reubadh o aodach an duine, ga thumadh san uisge agus an uair sin air a cheangal ri meanglan. 'S ann mar sin a bhiodh 'clootie (cloth) wells' orra. Feumaidh am pìos aodaich a bhith de stuth nàdarra ach an lobh e air falbh, a' toirt leis an tinneas. Duine sam bith a thogas an clobhd air falbh, thig an tinneas air fhèin


text:
- TIOTAL
- Seulan Bhailtean-malairt na h-Alba
- EXTERNAL ID
- QZP40_687_P049
- DEIT
- 1892
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- W Jolly and Sons
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31309
- KEYWORDS
- bailtean-malairt
seulan
riaghaltas
bailtean
malairt
sgrìobhainnean
Tha an dealbh seo a' sealltainn Seulan de cheithir Bailtean-malairt Albannach. Bha na seulan air an cleachdadh airson sgrìobhainnean oifigeil a chomharrachadh.
Rinn Teàrlach I Baile-malairt Rìoghail de bhaile Dòrnach ann an 1628. Tha a sheula a' sealltainn trì èisg drioman is sionnach, agus am facal-suaicheantais 'Sans Peur' (gun eagal).
Tha dà sheula air a shealltainn airson Inbhir Ùige. Rinneadh Inbhir Ùige na Bhaile-malairt Rìoghail ann an 1589 agus, aig an aon àm, fhuair e còirean malairt a dhèanamh thall-thairis.
Rinneadh Baile-malairt Rìoghail de Bhanbh ann an 1372. B' e baile malairt cudthromach a bh'ann agus bha e na bhall den Cho-bhann Hanseatic - comann tràth airson malairt shaor.
Tha na seulan seo ann an 'Scottish Notes and Queries' Leab.V, Ògmhios 1891 chun Chèitean 1892


text:
- TITLE
- Craigard Day Centre Documentary (Gaelic 1 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_01_GD
- PLACENAME
- Lochmaddy
- DISTRICT
- North Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: North Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 147
- KEYWORDS
- social work
special needs
This is a short documentary about the Craigard Day Centre in Lochmaddy, North Uist. It's a centre for people with disabilities, run by the Social Services Department of Comhairle nan Eilean Siar, the Western Isles Council.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
Seo an t-Ionad Creag Àrd ann an Loch nam Madadh, Uibhist a Tuath. Tha e air a ruith le Roinn nan Seirbheisean Sòisealta aig Comhairle nan Eilean Siar.
A bharrachd air bùth-obrach, tha cidsin ann agus rùm-suidhe, far am faigh thu cupa tì agus còmhradh.
Bidh grunn dhaoine a' tighinn an seo airson diofar rudan a dhèanamh.
Bidh Dòmhnall MacFhionghain a' tighinn ann dà latha san t-seachdain.
Bidh Jamie MacCumhais a' dèanamh an aon rud.
Am measg rudan eile, 's urrainn dhaibh àirneis a dhèanamh, fuirm mar eisimpleir. Bidh iad gan reic anns a' choimhearsnachd.
Bidh an luchd-obrach san Ionad a' toirt taic dhaibh ann an iomadach dòigh - mar eisimpleir ann a bhith a' cruthachadh phìosan ealain. 'S e Marnie Keltie a tha a' stiùireadh ghnothaichean bho latha gu latha.
'S dòcha gu bheil an obair a' coimhead sìmplidh. Ach uaireannan, bho thoiseach a' ghnothaich gus an cuir thu crìoch air, feumaidh tu ceumanan gu leòr a ghabhail.
Agus nuair a tha e deiseil, faodaidh tu bhith gu math moiteil às an obair a rinn thu.
Aon latha gach seachdain bidh a h-uile duine a' dol a Thaigh Chearsabhagh, an taigh-tasgaidh agus ionad-ealain anns a' bhaile, airson biadh a ghabhail agus coimhead air na taisbeanaidhean.
An-dràsta tha cuid dhe na dealbhan a rinn Dòmhnall agus Jamie fhèin rim faicinn sa chafaidh. Agus chaidh cuid dhiubh a reic mar-thà.
'S e cothrom snog a th' ann cuideachd airson faighinn a-mach, faicinn gu dè tha a' dol anns a' bhaile, agus biadh a ghabhail.
Ann an aon ghailearaidh tha bonaidean is geansaidhean is aodach eile air an taisbeanadh, a tha air an dèanamh a-mach à clòimh.
Anns an taigh-tasgaidh tha Flòraidh NicDhòmhnaill a' sealltainn nan seann
chleachdaidhean tradaiseanta airson snìomh agus breabadaireachd.
Tha Dòmhnall a' faighinn cothrom an rud fheuchainn leis fhèin.
A bharrachd air ealain, tha Dòmhnall dèidheil air ceòl. Gu tric, bidh an latha a' tighinn gu crìoch le Dòmhnall a' cluich port no dhà air a' bhocsa, nuair a thilleas iad gu Creag Àrd.


text:
- TIOTAL
- Postair taigh-cluiche airson an Taigh-cluiche Rìoghail, Sràid na h-Eaglaise, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_379
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6500
- KEYWORDS
- postairean thaighean-cluich
Taigh-cluich Rìoghail
Inbhir Nis
Miss Lucy Fisher
Dealbh-camara de phostair taigh-cluiche airson an Taigh-cluiche Rìoghail ann an Inbhir Nis, a' sanasachd na deilbh 'Perfection or, the Lady of Munster'. Bha Lucy Fisher na h-aoidh shònraichte agus bha prìsean faighinn a-steach eadar trì tastain airson suidheachan sna bocsaichean agus tastan airson suidheachan san lobht-àrd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Caisteal Dhuntuilm, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_022
- ÀITE
- Dùn Tuilm
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28879
- KEYWORDS
- caistealan
fineachan
tobhtaichean
uirsgeulan
togalaichean
'S e tobhta a th' ann an Caisteal Dhuntuilm air taobh tuath oirthir an Eilein Sgitheanaich mu 6 mìle tuath air Ùige. Bho thùs bha broch bhon Linn an Iarainn air an làraich ach chaidh an caisteal a thogail anns a' 14mh agus sa 15mh linnt le tùr air a chur ris anns an t-17mh linn. B' ann aig na Dòmhnallaich agus na Leòdaich a bha an caisteal aig diofar amannan ach mu dheireadh chaidh fhàgail anns na 1730an nuair a thuit an leanabh-oighre aig a' cheann-chinnidh, (a dh'aona ghnothach no mar thubaist), bho uinneag agus chaidh a mharbhadh air na creagan fon chaisteal


text:
Standard guitar tuning:EADGBENo capo
Intro
Em Em7 Em Em7 Bm DEmRuith's a Cmhonadh DRuith nam bEmeann G'S mar sin dhan sgDoil aig Cdeireadh samhraidh Em'Nar clann aig cCoig Dbliadhna dh'aEmois C'S gun facal bDeurla 'nar cEmeann Em"Seo do Cleabhar Dseo do phEmeann GDean do leDasan," thCuirt iad riumsa "'SEm gunn eirich sCibh suas aDnns an t-saoEmghal 'CS gheibh sibh an adDhart aEmnn"
ChorusGFichead bliadhna'airsD/F♯on firinn B'fheudar dhomh fEmeitheamh B'fheudar dhomh lBmorg GFichead bliadhn' de bhD/F♯reugan Thug iad eaEm/Cchdraidh air fDalbh bhuaiEmnn
C
BridgeCNuair a thoisich mi air lorgBm Cha do chCreid mi mo shuilean Obair olcBm DOh, Oh
CSPOKEN VERSE: Play intro chords over this.
OutroRepeat x3) Fichead blEmiadhn', fichead blEmiadhn' Fichead blBmiadhn' 's mi aineoDlach Lyrics Dh'ionnsaich sinn a leithid ann Canan's bardachd, bardachd Bheurla Ceol na Gearmailt Eachdraidh na Spainnt 'S b'e sin an eachdraidh mheallt Bhon sgoil do'n oilthigh chaidh sinn ann A' leantail foghlum, tuilleadh foghlum Mar amadan air deiradh streang Seorsa de dh'fhoghlum 'nam cheann
CAch dh'eirich mi suas anns an t-saoghal Fhuair mi deise, 's fhuair mi leine Fhuair mi aite ann an suilean dhaoin Fada bhon mhonadh mi'n drasd Carson a chum iad eadchraidh bhuainn Innsidh mi dhut, tha iad gealltach Mas eirich clann nan Gaidheal suas Le ceistean sireach is cruaidh
C
BSpoken verse: 'S iomadh rud a chunnaic mi ri mo latha agus ri mo linn. Chunna' mi na mnathan a' cur no cloinne anns na cairtean a bha dh'an cur o'n Iochdar agus o Bheinn a Bhaoghla. Am fir phósda ceangailte ri'n taobh gun chomas laimh cuideachidh a thoir dhaibh. Chunna' mi na fir mhóra láidir, ceatharnaich an t-saoghal, dh'an ceangal air ceidhe Loch Baghasdail agus dh'an tilgeil anns an luing mar an crodh. Dg'fhalbh iad uile gu straidean Ghlaschu agus gu fásaichean Chanada, a chuid dhuibh nach do bhásaich le acas agus le pláigh a' dol a null air a'chuain. Aig Dia nan dúl agus aige-san a mhain tha fios air obair ghraineil dhaoine an lá ud. TRANSLATION Freedom of the moor Freedom of the hill And then to school at the end of summer Children, Five years of age, Without many words of English "Here is your book Here is your pen Study hard that's what they told me "And you will rise up in the world You will achieve" Twenty years for the truth I had to wait I had to search Twenty years of deceit They denied me knowledge of myself I learned many things The English language, the poetry of England The music of Germany The history of Spain And even that was a misleading history Then on to further education Following education, more education Like puppets on the end of a string Our heads filled with a sort of learning
CAnd I did rise in the world I found my suit, I found my shirt I found a place in the eyes of men Well away from the freedom of the moor But why did they keep our history from us? I'll tell you they are frightened In case the children of Gaeldom awaken With searching and penetrating questions
BridgeWhen I started searching I could not believe my eyes Dark Deeds Spoken verse: Many a things I have seen in my day and in my generation. I saw the the mothers putting the children into the carts that were coming from Iochdar and from Benbecula. Their husbands tied up beside them and unable to give any resistance. I saw the big strong men, the champions of the world, being tied up on the pier at Lochboisdale and thrown into the ships like cattle. They left for the streets of Glasgow and for the wilds of canada, those that did not die of hunger and disease as they crossed the ocean. God only knows. and he alone bares witness to the dreadful deeds of mankind that day.
OutroTwenty years, twenty years Twenty years and I have not been infromed.
Terms and Privacy | API | Just Added Tabs | Tags | How to Read Guitar Tab | Music Theory | Contact/Support
© 2017, Songsterr.com.
© 2017, Songsterr.com.


text:
Seirbheisean
Dè na seirbheisean a bheir an t-oilthigh dhan bhuidhinn agadsa?
- Cothroman gus do bhuidheann a bhrosnachadh agus luchd-obrach a dh’fhaodadh a bhith agaibh anns an àm ri teachd a chomharrachadh le bhith a’ dol an sàs ann am prògraman seamanair agus bùithean-obrach air sgilean sònraichte
- Clàradh an asgaidh do Bhòrd Dhreuchdan an oilthigh – cothroman do luchd-ceumnachaidh, eòlasan obrach agus dreuchdan làn agus pàirt-ùine a shanasachd an asgaidh
- Cothroman obrach air am brosnachadh air Facebook, Twitter agus iomairtean air puist-d cuideachd
- Cothrom gus oileanaich a ghabhail air greis ionnsachaidh, rud a bheir an t-eòlas as ùire, dòighean smaoineachaidh agus beachdan ùra


text:
1114
1. {folio 6:1a}[...] eturra gan Diarmaid do chur chum Leithi Cuinn do gabhail & Toirdealbhach O Concubhair do [...] ea.Leithe Moda do Diarmaid. Tainic Diarmaid O Briain iar sin co Luimneac & do innarb se Muircirtac O Briain, ri Eireann, asa leabaidh galair & asa longport fein o Luimneac co Cill Da Lua & coimed uadha air.
2. Sigh do denamh do Diarmaid O Briain re Brian mac Murchadha An Sgeith Ghirr mic Dondchadha mic Briain Boramha & re Domnall mhac mic Muirceartaigh mic Taidhg mic Briain Boramha, & a n-gabail araon do tar sarughadh mind Eireann.
3. Muircirtac O Briain da uralumh ar Gallaibh Luimnigh [...] Diarmaid O Briain do gabhail & tainic fein cuca o Cill Da Lua go Luimneach & do leig amach Briain mac Murcadha& Domhnalla mhac fein & docuaid a seilbh a righi aris. Et docuaidh co maithibh Mumhan ar sluaigead fa Laignibh co tuc gialla Laighean & Ghall leis & gur agaibh Domnall O Briain a mac fein a righi Atha Cliath.
4. Indsaighi do cuid da muinntir fein for Toirdealbac mhac Ruaidhri ac Ath Bo a crich Iartair Condacht corba crolighi bais do. Do leig-sin Domnall mac Ruaidhri a dearbrathair fein do bi a laim aigi amach ge do beith fein aga leigheas.
5. Cuigead Condacht uile do coimerigi do Domnall& a innarbadh a Tuaghmumuin.
1115
1.Sluaigheadh la Toirrdealbac mhac Ruaidhria Tuagmumain dar. marbadh Domnall Claen mhac Taidhg I Briain.
2. Laighnighdo impodh ar Muircirtac O m-Briain. Domnall mac Muircirtaigh I Briain do dul da dighail sin ar Laignibh, Cath do cur aturro anar marbadh Donnchadh Mac Murchadha. ri Laighin, & Concubar O Concubair, ri O Failghi, guna damh &
p.4Tadg O Lorcain, ri[...] iar maidhm orro le Dondchadh.
3. Creach la Condachtaibh a n-Urmumuin co rucsat ba imda. Morsluaigheadh la Muircirtac O m-Briain da digailt sin a Condachtaib co raibhi urmor seachtmuine a foslongport ag Loch Cime ag lot Condacht da gac leath de.
4. Sluaigheadh la Toirrdealbhach mac (Ruaidhri) {folio 1b} a Tuagmumain co n-dearnaigh olca mora ann dar marbadh Maol Seaclaind mac mic Aedha mic Ruaidhri.
5. Cobhlac la Toirrdealbhach mac Ruaidhrifor Sinaind gur reigidh Buinne an Beithi a n-aighidh Muimneac & co n-dearnaigh comdal iar sein re Murchad mac n-Domnaill fri ri Midhe a Cluain Mic Nois co n-dearnsatt sigh & comaenta and. Creacha mora la Toirrdealbac mac Ruaidhri arin cablac-soin gurro airg dream mor don Conmaicne co tainic co Cluain Mic Nois guro troisg innti & co tuc corn go n-or & bleidhi airgid co n-ór do Dia & do Ciaran.
6. Creach la Domnall mac Muirceartaigh I Briain a Midhe a n-Urmumhuin for Diarmaida n-digailt aithrightha a athar fa dho. Rug Diarmaid O Briain air & tug maidm air, & do gabad Domnall fein lais, & do marbadh mac Donnchadha Mic Murcubha, ri Laighin, co n-ar Laigneac & Muimneac uime. Docuaidh Diarmaid iar sin sluagh mór co Luimneac a foslongportt ar Muircirtac & ar Brian mac Murcadu & do geall co n-dallfadh Domnall mac Muirceartaigh muna deacadh Muircirtac ara breit fein. Docuaidh Muircirtac h-Briain ar breith Diarmada a dearbrathar fein tar ceann Domnaill a mic.
7. Sigh do denamh do Gallaibh Luimnigh & do Diarmaid, & Brian mac Murchudo indarbadh a Mumhain a Condachtaib.
1116
1. Diarmaid O Briain an bliadhain roimhe sin do inntogh ar Muircirtac mac Toirrdealbhaigh I Briain a dearbrathair fein & rigi Mumhun do buain de tar sarughadh mind & neimeadh Eireann uile a Caisil & a Lis Mor.
p.6
2. Creach la Toirrdealbhach mac Ruaidhri I Concubhuir a n-Iartar Midi guro airg o Loch Aininne siar a n-aenlo h-i.
1117
1. Mael Muire O Dunain, airdeaspog na h-Eireann d[apos ]easpogaib Mumhan uile & da cleircib, da fagbhail Mumun do dighailt a saraighthi ar Diarmaid O m-Briain trerighi Mumun do buain da dearbraithir {folio 2a} do Muircirtac Mor mac Toirrdealbhaigh I Briain.
2.Gorta mor a Mumain ar n-gabail righi do Diarmaid O Briain tar slantaigheacht
na mind & na cleireac assa samail 'na tainic [...] o Lind Mode N. & o G
[...]
anuas gur fasaig urmor Mumun. Sean gorta [...] a n-aimsir Loingsigh mic Aengusadamtacas [...] ceile.
3. Diarmaid O Briain go sluagh Mumun do dul [...] uigh An Ruaghbeitigh co n-dearna moran uilc a Condachtaibh da gach leath de.
4. Aodh mac Donnchadha I Ruairc, ri Breitne, co maitibh Conmaicne & O m-Briuin do dul a teach Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri I Concubhair.
5. Sluaigheadh la Toirrdealbhach mac Ruaidhri I Concubhair co Rubha Conaill a Midhi go tuc gialla Midhi (leis).
6. Sluaigheadh la Diarmaid mac Toirrdealbaid I Briain gur [...] & a impodh gan cath gan gialla.
7. Plaigh romor a Laignibh & a Mumhuin co tuc ar mor i n-Ath Cliath.
8. Mael Brighde Mac Ronain [...] Ceanannais le h-Aed mac Donnchadha I Ruairc [...]
9. Diarmaid mac Toirrdealbaic I Briain [...] Fiachrac & Condacht co h-Ib Briuin [...]
10. An Diarmaid-sin O Briain mac Toirrdealbhaigh mic Taidg mic B(riain Boramh)a d[apos ]eg a Corcaigh fo buaidh n-aitrighi [...] aid.
p.81118
1. A.D.Mcoxuoiii. Brian mac Murchadha An Sgeith Girr mic Dunnchadha mic Briain (Boramhado) gabail righi ar Slicht Eogain Moir [...]
2.[...] {folio 2b} don taibh toir do Corcaigh a coinne Briain mic Murchadha, & cath do cur atura ann inar marbadh Brian Gleanna Maidhir mac Murchadha An Sgeith Girr do laimh Toirrdealbhaigh mic Diarmada mic Taidhg mic Briain Boromha do bi ar indarbadh o Muircirtac mac Toirrdealbhaigh & o Brian mac Murchadha fare Tadhg mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh.
3. Muircearttach mac Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha co Tuaghmumhuin, & Toirrdealbhach mhac Ruaidhri, righ Connacht, & Murchadh O Maol Seaclainn, ri Midhi, & Aedh mhac Donnchadha I Ruairc, ri O m-Briuin, cona sluaghaibh do teacht go Gleann Maidhir do digailt Briain mic Murchadha & do gabhail righi Sleachta Eoghain Moir aris do Muircirtac. Slicht Eoguin do dul 'na coinde don leath eile don Gleann. Toirrdealbac O Concubhair & Murchadh O Mael Seachlaind & Aedh mhac Donnchadha I Ruairc do teacht a n-oireachtas Taidhg mic Mic Carrthaigh & daingniughadh ris & re Cormac a brathair ele do sir a n-aighidh Muircirtaigh mic Toirrdealbhaigh & Sil m-Briain gurub ann sin do sgarad righi Mumhun & Eireann re Muircirtac O m-Briain.
4. Teach do gabhail ar Coin Collcaille O m-Baigheallain a Ros Cloinne Cinaetha; ard ollamh Eirand ar dan ar einach & ar coinneircle coitcind h-e fein, & a bean & a dis mac, & u. fir x., & se xx. da cleir do marbhadh d[apos ]O Flannagain Tuaithi Ratha & do Fearaibh Luirg.
5. Ruaidhri O Concubhuir do dalladh leis O Flaithbhearttaigh, re n-aburtaighi Ruaidhri Na Soighi Buighi, mac Aeda In Ga Bearrnaigh mic Taidhg An Eith Gil, do ég a Cluain Mic Nois iar m-buaidh n-aithrighi & iar caithimh cuirp Crist & fina a Fraechan Ciarain.
6. Domnall mac in Ruaidhri-sin (do) eg a Tuaghmumain arna innarbadh do Toirrdealbac a brathair fein a Connachtaibh {folio 3a} & a annlucadh a Tuaim Greine.
p.10
1119
1. Niall mac Domnaill mic Ardgail Mic Lochlainn, rídamhna Oiligh, do marbhadh a feall do Cinel Moghain.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri I Concubhuir a Laignibh co Raith n-Edair, corro roinn cuigeadh Laighean ara dho idir Donnchadh Mac Gilla Padraic & Enda mac Donnchadha mic Murchadha mic Mail na m-Bo. Docuaidh as sin co h-Ath Cliath & do boin dibh ar eigin mac Murchadha mic Domnaill, ri Midhe, do bi a laimh aco, & a roibh do braidibh Leithi Cuinn o h-(oin) amach faris, & do fag Enna mhac Donnchadha fri laimh fein a r(ighe) Laighean & Atha Cliath.
3. Coblach la Toirrdealbac mac Ruaidhri for Loch n-Dergeirt gur [...] Raith Cind Chorad.
4. Muircirtac mac Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Borama, airdrigh Eireann, do eg a Cill Da Lua iar n-aithrighi & ongaidh & ar caitheamh cuirp Crist annsa u. bliadhain a treabhlaide & a adhlucadh gu n-anoir a teampoll Cille Da Lua.
1120
1. A.D. Mocoxx. Donnchadh Dond mac Con Mara mic Brodcon mic Mathgamhna mic Cein do ég [...]
2. Tadhg mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh co maithib Mumhun [...] righibh co tuc gialla [...]
3. Creachsluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri I Concubhair a.atra.c & tar sigh Mic Loclainn gurro innarb Murchadh O Mael Seaclainn tar Ath Fir Dia anoir a Laighnib co n-dearnadh aenach Tailltean leis don t-siubhal-sin.
4. [...] gur cuir a n-ar {folio 3b} um Coin Cumair O Neil go rangadur a sgeimhilta co Sliabh Ban Find co h-Eoghanacht Caisil.
5. Morsluaigheadh la Domnall mac Ardgair Mic Lochlainn
p.12& la Murchadh Ua Mael Seaclainn a n-Iairtur Midhe. Tinol le Toirrdealbach mac Ruaidhri co h-Ath Luain 'na coinde gur sgarsatt fa sigh, & Domhnall Mac Lochlaind a slanaigheacht ittir Toirrdealbac mac Ruaidhri & Murchadh O Maol Seaclainn, ri Midhe. Dorindeadh tri droithit le Toirrdealbac don turus-sin: droithit Atha Luain & Atha Cro tar Sinaind, & droithit Duna Leoa tar Suca.
1121
1. Kl.Domnall mac Ardgair Mic Loclainn, ri Eireann ar cruth & ar ceill & gaisgidh & taibhris & ar tighlacadh bidh & tseod, do eg a n-Doire Coluim Cille iar caitheamh ocht m-bliadhan & tri xx. do saoghal. Ao. Mocoxxoio.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri a Mumain, gur loisg Ciarraighi Luachra co n-deacaigh as soin ar fud Mumhun soir, gur loisg teach I Caimh a m-bruach Abhann Moire & co rangadur a sceimhilta co Madh Ceithniuil & co Druim Fingein, & gurro marbhadh andsa lo-soin Muiridhach O Flaithbheartaigh, ri Iartair Condacht, & Aodh O h-Eighind, ri O Fiathrac Aighne a n-dighailt saraighthi Mo Cuda, ge do aisig Toirrdealbac an creachadh. Foslongport la Toirrdealbac mac Ruaidhri a Muidh Birri feadh an geimridh gur reighidh ittir Cloind Carrthaigh & Sil m-Briain, & umhla uatha araen do-san.
1123
1. Ao.D.Mocoxxoiiio. Toirrdealbac mac Ruaidhri ar sluaigheadh go Cicib Danann & go h-imlibh Musgraighi Mithain, & a inntogh gan gialla.
2.{folio 4a} O Matgamhna & O Suilleabhain &O Caim& O Muircheartaigh & O Faelain do aithrighadh Taidhg mic Muireadaigh Mic Carrthaigh, & Cormac mac Mic Carrthaigh a dearbrathair fein do gabail righi 'na fiadhnuise uatha-soin.
3. Aedh mac Donnchadha I Ruairc, ri Breithfne & Conmaicne, do marbhadh le fearaibh Midhe. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri da dighail sin a Midhe co Loch Craibhe co tainic Enna mac Donnchadha Mic Murchadha, ri Laighean & Gall,
p.14ana theach co tuc a oighreir do annsa gnimh-sin.
4. Tadhg mac Muireadhaigh mic Carrthaigh mic Saerbreathaigh do ég la h-aithrige a Caisil na Righ.
1124
1. Ao.D. Mocoxxoiiiio. Coblach la Toirrdealbac mac Ruaidhri ar Loch Dergeirt a coinde Laighean & Osraighi & Urmumhun & Eile co tangadur andsna Deisibh co rucadur airgthe mora leo co h-Ath Caille fon Caisg-sin.
2. Impodh do Murchadh mac Domnaill do righ Midhe & do Enna mac Donnchadha Mic Murcubha do ri Laighean & do Tigearnan O Ruairc, ri Breithfne, ar Toirrdealbac mac Ruaidhri.
3. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhrida dighailt sin go n-dearna da creith a n-aighidh a ceile ar Conmaicne, co rugadur fir Midhe & Conmaicne a Craibh Ruis Da Carnn air co tucatur cath ann gurro muid for Midheachaibh & for Conmaicni co tugadh a n-ar and.
4. Sluaigheadh la Cormac mac Mic Carrthaigh la ri Deasmuman & la h-Eanna mac Donncubha Mic Murchadha la ri Laighean & la Murchadh mac Domnaill la ri Midhe & la Tigearnan O Ruairc, ri Conmaicne, gu h-Inneoin a n-Iairtur Midhe do milleadh Condacht, & impodh doibh gan cath gan gialla.
5. Mael Seaclainn mac Taidhg, ri Muighi Luirg, do marbhadh la Tigearnan O Ruairc la ri Breithfne.


text:
- TIOTAL
- Boireannach a' faighinn togail!
- EXTERNAL ID
- HCD00587
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12289
- KEYWORDS
- Caol Loch Aillse
cidhe
Tha boireannach air a sgeadachadh gu snasail air a togail air cidhe a' Chaoil, 's dòcha gus nach fliuch i na brògan aice. Tha seo gu math èibhinn le feadhainn dhe na tha a' coimhead
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Oisean a' Chungadair, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00758
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12455
- KEYWORDS
- bùth cungadair
balaich
Niall Mac a' Phearsain
caoraich
Chaidh an dealbh seo a thogail mu dheireadh nan 1930an taobh a-muigh bùth a' chungadair, Donnchadh Mac a' Phearsain, air oisean na Prìomh Shràid agus Rathad an Stèisein ann an Caol Loch Aillse. Tha Niall, mac Dhonnchaidh Mhic a' Phearsain, a' "cuideachadh" a charaid a' togail pòla-teileagraf ùr. Ris a' chùl tha cìobair agus cù a' dèanamh cinnteach gu bheil treud chaorach a tha gan gluasad on chidhe a' dol air an t-slighe cheart
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
'S e earrann Albannach Pàrtaidh Libearal Deamocratach na Breatainne air fad a th’ann am Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba (no am Pàrtaidh Libearalach Deamocratach[3]) is chaidh am pàrtaidh seo a chruthachadh ann an 1988 tro aonadh a’ Phàrtaidh Libearal còmhla ris a’ Phàrtaidh Sòisealta Deamocratach ann an Alba. Tha 5 seataichean dhe 129 air fad aca ann am Pàrlamaid na h-Alba, 1 ann an Lunnainn (dhe 59 do dh’ Alba) ach chan eil Lib Deamach sam bith anns a' Bhruiseal (dhe 6 do dh'Alba). Tha 4,000 buill a’ phàrtaidh air feadh na h-Alba.
Ged a tha iad an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba tha iad dhen bheachd gum bu chòir do Phàrlamaid na h-Alba tuilleadh cumhachdan fhaighinn, gu seachd àraidh conaltradh, lùth, drogaichean agus casg-breith. Tha iad gu math neo-eisimeileach dhen phàrtaidh ann an Lunnainn.
Susbaint
Tiomnadh chumhachdan agus co-bhanntachd[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am pàrtaidh an sàs anns an iomairt airson fèin-riaghlaidh ann an Alba, mar phàirt do prògram feadarail a’ phàirtidh do Bhreatainn air fad, is iad an sàs cuideachd ann an Co-chruinneachadh Bun-reachdail na h-Alba còmhla ris na Làbaraich, Pàrtaidh Uaine na h-Alba, aonaidhean-ciùird agus eaglaisean. Fhuair iad 17 seataichean ann am Pàrlamaid na h-Alba aig na taghaidhean Albannach ann an 1999 is stèidhich iad co-bhann leis na Làbaraich, airson atharrachadh ann an lagh taobh chaitheamh an fhoghlaim is mion-atharrachadh ann an siostam taghadh na h-Alba. Chaidh ceannard a’ Phàrtaidh, Seumas Uallas, na mhinistear an fhoghlaim ann an Alba agus na mhinistear a’ cheartais, a bharrachd air a bhith na phrìomh-mhinistear nuair a bha Dòmhnall Mac an Deòir tinn. Chaidh dreuchdan ministearan na co-bhanntachd air atharrachadh ri linn taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2003 is bha Uallas na mhinistear ghnothaich an uair sin. Leig Uallas a dreuchd air an 23mh latha dhen Ògmhios 2005 is chaidh Nicol MacStèaphain a thaghadh mar cheannard.
Anns an Dùbhlachd 2007 thug iadsan, na Làbaraich agus na Tòraidhean taic do choimisean airson tuilleadh fèin-riaghlaidh am broinn na Breatainne Mòire a thoirt do Phàrlamaid na h-Alba. Bha na Nàiseantaich air Còmhradh Nàiseanta a chur air dòigh ro-làimh, nach chumadh neo-eisimeileachd na h-Alba a-mach co-dhiù.
Mar phàrtaidh dùbhlanachd[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair iad seataichean a bharrachd aig taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2007. Dhiùlt iad moladh bho na Nàiseantaich airson Riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh leis a’ Phàrtaidh Uaine, oir bha iad an aghaidh referendum mu neo-eisimeileachd na h-Alba. Leig MacStèaphain a dreuchd air an dàrna latha dhen Iuchar 2008 is chaidh Tavish Scott a thaghadh mar cheannard na àite. Ann an 2011 thug Willie Rennie na cheannard. Ann an 2016 thug na Lib Deamaich nam pàrtaidh as lugha sa' Phàrlamaid, an dèidh do nan Uainean.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Liberal History
- ↑ http://www.scotlibdems.org.uk/willie_rennie
- ↑ T.E.L.I. (2001) Faclair na Pàrlamaid (Dùn Èideann: Pàrlamaid na h-Alba)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba • RISE
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Concubhur mac meic Donncaidh h. Mhaílseachlaind do marbadh i ngemhil la Murchadh h. Maolsechlainn.
Art mac Murchadha h. Máoilsechlainn righdomhna Teamhrach mortus est.
Domhnall mac Ruaidhri h. Maílmhúaidh ri Fer Cell occissus est o Muintir Luanaim.
Comarba Ciaran .i. Mael Mochta do argain do Síl nAnmchadha ocus do Concobhur mac Mic Cochlain.
Kl. Enair for Cetain & oen uathadh fuirri.
Conchabhar mac Diarmada h. Bhríain rí Mumhan in tribulatione bona quieuit i Cill da Lua.
Giolla Siadnata mac meic Amalgadha táoisioch Callruighe occisus est o Bregmainibh.
Mac Fearghail h. Mháoilmuaidh ri Fhear Ceall occisus est o mhac Rúaidhrí h. Maoilmuaidh i n-Durmaig Coluim Cille.
Cathasach h. Ceirchaerach fer léghinn Ard Macha in Christo quieuit.
Donnchadh h. Conchabhair rí Ciarruighe Luachra do mharbhadh do Coin Mara mhac mhic Con Mara.
Kl. Enair for Aoine & aili dec fuirri.
Muirchertach h. Maílsechlainn ríghdhamhna Teamhrach & ri Iarthair Midhe mortus est.
Donncadh h. Coinceanuind mortus est.
A mhac fén .i. Rúaidhrí do erghabháil lá Toirrdhealbhach h. Conchabhair dar sárughadh laech & clerech.
Sluaigheadh la Toirrdhealbhach h. mBríain & ría fearuibh Mumhan hi Con[n]achta cor teascsat in Ruadbetig & cor scaílsiot a caisel et postea reuersi sunt cen creich cen cat.
Murcadh h. Maolseachluinn airdrí Midhe cona fortuathataibh do ergabhail la Toirrdhealbhach h. Conchabhair for snadudh mind & commairged na h-Erenn.
Righe Midhe do thabhairt do Toirrdhealbhach dia mhac fén .i. do Conchabhar.
Righe Chenél Eoghain do ghabhail d'U Galmreadhaigh & mic Néll do ionnarba.
Mac Raith h. Faillecain episcopus & uirgo quieuit.
Giolla Aonghusa h. Cluman ollom Con[n]achta mortus est.
p.292
Kl. Enair for Sathurnd & tres .xx. fuirri & bliadain bisexa.{MS folio 332}
Tadhg mac Toirrdhealbhaigh h. Choncabhair mortus est.
Conchabhar mac Toirrdhealbhaigh h. Conchabhair ríghdhamna Erenn {& ri Laigen fri re} et rí Midhe fría ré léthbhliadhna do mharbhadh lá h. Duiblaich la righ Fhear Tulach & ria Ruaidhri h. Seanchan.
Domnall h. Coinfiacla rí Teathbha tuile sonusa & saidhbriosa Erenn in clericatu uitam feliciter finiuit i c-Clúain Iraird.
Cearbhall h. Finnallan rí Dealbna Móire do éucc.
Domhnall mac meic Taidg h. Cealluigh do marbadh do tri macuibh meic meic Concabair h. Chealluigh; in treas mac díbside do eucc i c-Clúain iarná ghuin hi frithscannir et da mac oile do thuitim la Muintir Tadgan.
Giolla Pádruig mac Congail fear legind Cluana Ioraird & a sagurt quieuit.
Cionaodh mac meic Amhalgadha a suis occissus est.
Donnchadh mac meic Cartaigh aeirriogha Muman do éug a gemil ag Tairdealbach úa Briain.
Donnchadh mac Taidhg ua Mailruanuidh mortuus est.
Kl. Enair for Luan & .iiii. uathadh fuirre.
Ardchogad mór isin bliadhainsi. Fir Mhidhe do techt i Laighnibh & fir Brefne do theacht i ffudomun na Brephne & Airgialla do theacht tar Sliabh Fúaid fo thuaigh.
Creachadh la Murchadh ua Maoilsheachlainn i n-Airghiallaibh go ttard na bu o Cuailnge.
Fir Mhumhan i c-Connachta go rugsad TadhgÓ Cellaigh leó righ Ó Maine & goro marbhsad RuaidhrighÓ Flaithbertaigh.
Maidm Dhúine Dubhain ria Maoilshechlainn mac Murchaid Ui Maoilsechlainn ria Cairpribh for fioru Brefne ubi .ccc. ceciderunt uel amplius immó Serrach Ua Connachtaigh & immo Cathail Ua Catluain & im H. Cubran.
Fionn h. Cerbhaill rioghdomhna Ele occisus est.
Donn ua Mannachán rí Ua mBriúin na Sionna & Murchadh ua Maoilbrenuinn taoisioch Cloinne Conchabhair & a bhen do tuitim la h. Briúin Brefne i n-ammus longpuirt.
Murchadh Ó Maoilsheclainn go fferuibh Midhe & Teathbha & Conmhaicne do iompodh ar Tardealbhach úa cConchabair & Tairdhealbhach ó Bríain do ríoghadh dhóibh.
Tadg ua Briain do iorghabhail la Tairdhealbhach h. mBriain hi tanaisi.
Gilli episcopus Luimnig quieuit.
Giolla Cainnig h. Luanaim mortuus est.{MS folio 333}
p.294


text:
- TIOTAL
- Balaich ag eacarsaich air Lianag Stiùbhairt, Ceann Loch Chill Chiarain
- EXTERNAL ID
- QZP27_59_59_0_1
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30619
- KEYWORDS
- sgoil
leasain
leanabachd
drill
eacarsaich
Balaich sgoile agus iad ri leasain eacarsaich air Lianag Stiùbhairt, Ceann Loch Chill Chiarain. Cha robh na h-amannan seo leis an tidsear cho foirmeil ris an 'drill' a bha iad a' faighinn dà uair san t-seachdainn cuideachd
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Coire Harta, An Cuiltheann, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2635
- ÀITE
- Coire Harta
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34538
- KEYWORDS
- beanntan
coire
MacDhòmhnaill
Dòmhnallach
MacLeòid
blàr
Bho Ghleann Shligeachan, ruigear Coire Harta tro thalamh garbh, aonarach, uaigneach. Tha an cruth-tìre mar seo oir chaidh pìosan mòra cloiche a chladhach às le eigh-shruth. Chithear Mullaichean eagach prìomh dhruim a' Chuilthinn bhon t-slighe seo. Mar as trice, cleachdaidh daoine slighe eile do Choire Harta: an t-slighe a-nuas bho dhruim Sgùrr nan Gillean agus seachad air Loata Coire, a tha nas lugha. Os cionn a' Ghlinne, bidh uillt bheothail a' ruith sìos bho na beanntan agus iad a' tighinn còmhla aig bun Abhainn Shligeachan. Bha blàr fuilteach ann aig Coire Harta eadar na Leòdaich agus na Dòmhnallaich. A rèir na sgeòil, mhair am blàr fad latha agus cha robh ach aon duine beò aig deireadh an latha - aon Leòdach. Tha ulbhag ann faisg air Coire Harta a tha 30 troighean a dh'àirde. Chaidh corpan nan daoine a chaidh a mharbhadh a chuir ann an tòrr mòr timcheall air a' chloich seo. Mar thoradh air seo, is e "a' chlach fhuilteach" an t-ainm a th' air a' chloich a-nis


text:
- TIOTAL
- Sgeulachd Taistealaiche - A' Cosnadh Beò-shlàint
- EXTERNAL ID
- GB1796_TRAVELLER_INTERVIEW_04
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- DEIT
- 2003
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11718
- KEYWORDS
- luchd-siubhail
dòighean-beatha
luchd-tathaich
taistealaich
ceàrdan
luchd na staoin
eich
staoin
Ann an 2003, rinn Taigh-tasgaidh is Gailearaidh Ealain Inbhir Nis taisbeanadh air luchd-siubhail. Ghabh Wille, 's e fhèin na thaistealaiche, pàirt ann an agallamh eachdraidh beul-aithriseach a bha inntinneach agus fiosrachail ach an cuidicheadh e an rannsachadh fiosrachaidh. Ann an seo tha e a' bruidhinn air mar a bha a theaghlach a' cosnadh caithe-beatha. (San dealbh-chamara chithear campa àbhaisteach luchd-siubhail mu 1920-1940).
Am faod mi faighneachd dè na rudan a dhèanadh do mhàthair?
Uill chaidh ise, dìreach, a' glanadh - chuireadh i sinne don sgoil, còcaireachd. Chuir a' chuid a bu mhotha den luchd-siubhail seachad leth dham beatha cha mhòr a' còcaireachd, glanadh, agus dìreach mar a dhèanadh tu ann an taigh! Nigh'daireachd! An uair sin dheidheadh i dha na taighean i fhèin le a basgaid. Bha i a' reic prìnichean anairt. Bhiodh m' athair gan dèanamh. Dheidheadh i do na bùithean, gheibheadh i barr-iallan saora, bruisean fhiaclan, cìrean, is rudan airson praisean a sgùradh. Agus bhiodh m' athair a' dèanamh rudan e-fhèin a sguradh praisean, dèant à fraoich, 'scrubbers'. Bhiodh e a' dèanamh sguaban agus dhèanadh e basgaidean, flùraichean fiodha. Agus bhiodh e a' dèanamh tòrr 'busgadh' bhon 's e pìobaire a bh' ann, eil thu faicinn? 'S e pìobaire a bha sa h-uile duine san teaghlach agam - ach mise! [gàire] Bhiodh e a' cluiche tòrr airson airgid - rinn e caithe-beatha math às a siud - ach eh, 's e obair thartach a bh' ann dha, tuigs'? 'S ann mar sin a chumadh sinn a' dol. Tron gheamhradh 's e mo mhàthair a bu trice a dheidheadh dha na taighean, a' reic bhasgaidean, 's chanadh i gum b' e sin a stoc.
Bhiodh mòran den luchd-taisteil sna làithean sin a' dèanamh an staoin fhèin. Tuigidh tu nach robh plastaig idir ann. Tha mi 'smaoineachadh gur e Grianaig a bh' ann. Chuireadh iad air falbh airson clàran tiona, leithid cho mòr ris a' bhòrd seo. Gheibheadh iad tiùrr math chlàran. Phaigheadh iad air sin agus thug iad air ais e (gu tuath). Bha an 'stake' aca - 's e cnap iarainn a tha sin, caran coltach ri innean, 'l fhios ad. 'S ann mar sin a dhèanadh iad am peileannan, cupanan is soithichean - mìosan shoithichean. Agus bhiodh iad a' dol timcheall air na tuathanasan. Bhiodh iad gan soldraigeadh, agus bhiodh mòran dhiubh a' cur dùnaidhean orra.
B' e na daoine a dhèanadh an staoin 's an leithid, 's ann às a seo, luchd-siubhail an taobh a Tuath a bh' annta, 'l fhios ad? Bha mòran den luchd-taisteil shìos taobh Obar Dheathain 's e luchd-malairt de mhìr-sgudal, 's luchd-reic nan each, a bh' annta. Na tog ceàrr mi, bha tòrr de mhuinntir an Eilein Sgitheanaich ris na h-eich cuideachd - ann am Port Rìgh bha fèill-reic eich ann a h-uile Disathairne, 'l fhios agad.


text:
Am Bòrd
Tha na buill a leanas air a’ Bhòrd-stiùiridh airson 2014-15:
- Raibeart Dalzell, Comhairle Siorrachd Lannraig a Tuath Cathraiche
- Gillian Campbell-Thow, Comhairle Baile Ghlaschu Iar-chathraiche
- Norma Martin, Comhairle Baile Dhùn Èideann
- Anne Paterson, Comhairle Earra-ghàidheal agus Bhòid
- Norma Young, Comhairle na Gàidhealtachd
- Aonghas MacIllFhinnein, Comhairle nan Eilean Siar
Tha na leanas nam buill de phannalan-comhairleachaidh Stòrlann:
- Cathy NicIain
- Donalda NicThòm, Comhairle Bhaile Ghlaschu
- Raonaid Nic a’ Phearsain
- Dòmhnall MacLeòid, Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid
- Dòmhnall Iain MacLeòid
- Jo NicDhòmhnaill
- Anna NicSuain
- Boyd Robastan, Sabhal Mòr Ostaig
Tha grunn thidsearan àrd-sgoile an-dràsta nam buill de bhuidhnean-gnìomh a’ stèidheachadh phrìomhachasan airson ghoireasan nan cuspairean sin. Thathar gu mòr an comain na muinntir sin, a h-uile neach air ainmeachadh gu h-àrd, agus gach uile tidsear agus neach-foghlaim eile a tha cho fialadh len eòlas agus ùine fhad ’s a thathar a' deasachadh nan goireasan.


text:
Báinigh
She barranys ayns sheear yiass Choontae Ghoon ny Ghoal, Nerin, ee Báinigh (Baarle: Banagh). T'ee çhemmal rish Baollaigh 'sy twoaie, rish Ráth Bhoth Theas 'sy niar hwoaie as rish Tír Aodha 'sy niar. Ta Baie Ghoon ny Ghoal ny lhie 'sy jiass as y Keayn Sheear 'sy neear. Ta ram baljyn as baljyn beggey ayn 'sy varranys, goaill stiagh Ard an Rátha, na Cealla Beaga, an Charraig, Cill Charthaigh, Doon ny Ghoal, Dún Cionnaola, na Frosa, Gleann Cholm Cille, Inbhear, Tamhnach an tSalainn as Teileann. She ard sleitagh t'ayn as y chooid smoo jeh fo scaa na Cruacha Gorma as sleityn as eayninyn ardjey, goaill stiagh Sliabh Liag, ry-gheddyn 'sy varranys. 'Sy vlein 2011 va mysh 16,000 deiney cummal 'sy varranys.


text:
- TIOTAL
- Memories of a Highland Drover (2)
- EXTERNAL ID
- PC_HIGHLANDLIVESTOCK_AUDIO_02
- SGÌRE
- Uibhist a Tuath; Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- DEIT
- 2006
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Ian Munro
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Sprèidh na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2658
- KEYWORDS
- dròbhairean
dròbhadh
margaidhean
claistinneach
San earrainn claistneachd seo, clàraichte ann an 2006, tha Iain Rothach a bha roimhe na dhròbhair a' cuimhneachadh air mar a bha cùmhnantan reic stuic air am maoineachadh sna h-Eileanan A-muigh. San ìomhaigh tha ropairean a bha roimhe ag obair do na ropairean stuic Reith agus MacAnndrais, cuide ri luchd-malairt cruidh.
'The sales in Uist took, took place twice a year - April and August/September. At the sale - the seller, he got a, he got a piece of paper just like what you have there, with the number of cattle he sold and the price that they made - and at the sale was the local, was the banker, maybe the banker for the whole of the South Uist, and that customer went down to the banker with his little bit paper and was handed the money in cash, or it was transferred to his account. And the banker would be there at the sale, even in those days, with thousands of pounds in money. Folk said, well there's no point anybody pinching it because they would never get off the island. The island's great security. And that's how it was handled in those days. The banker was at the sale and he paid the people then for their livestock. That's the way it was handled then. Everything was quite simple.'
Rugadh Iain Rothach air Tuathanas a' Chnuic Dhuibh, Baile Eòghainn, Siorrachd Rois ann an 1933. Bha athair 's a sheanair nan luchd-malairt cruidh agus chaorach, agus b' ann air sgàth a' cheangail a bh' aig athair ri na ropairean stuic, Reith agus MacAnndrais, a thòisich Iain, nach robh ach aois 11 no 12, a chuideachadh aig fèilltean stuic ann an Inbhir Pheofharain. Aig aois 18, thòisich Iain a dhol a-mach gu na h-Uibhistean na dhròbhair le Reith agus MacAnndrais a chuideachadh aig na fèilltean ràitheil. Aig an àm sin, cha robh goireasan ann airson làraidhean a chur air tìr air na h-eileanan agus mar sin dh'fheumadh an crodh a bhith air an iomain bho na fèilltean gu na bàtaichean, gus an tàinig na h-aiseagan ro-ro ann an 1965.
Ghabh Iain os làimh tuathanas an teaghlaich faisg air Baile Eòghainn ann an 1964 agus bha e ri tuathanachas an sin gu 1984. Lean e air a' cuideachadh aig na fèilltean roip ann an Inbhir Pheofharain nuair a bha feum air. O leig e seachad an tuathanas, tha Iain air fuireach ann an obair co-cheangailte ri tuathanachas, a' dràibheadh làraidhean, a' reic fras fheòir agus a' cuideachadh nàbaidhean agus teaghlach le stoc.


text:
- TIOTAL
- Tocsaid Uisge aig Allt nam Breac
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_FNL_DS080525
- ÀITE
- Allt nam Breac
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- DEIT
- An t-Sultain 1999
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19850
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
Chaidh an dealbh camara seo de stèisean iomallach Allt nam Breac a thogail san t-Sultain 1999, agus 's e aon de na stèiseanan as iomallaichre air lìonra rèile na RA.,
Chaidh an stèisean fhosgladh air 28 An t-Iuchar 1874 le Rèile Chataibh agus Ghallaibh agus chaidh a ghabhail thairis an dèidh sin le Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh a thogail mar stèisean le dà àrd-chabhsair le lùb seachnaidh. An-diugh thathas a' cleachdadh aon àrd-chabhsair agus tha bun an t-seann tanca uisge agus frith-loidhne fhathast ann. Tha aon de thogalaichean an stèisein fhathast na sheasamh agus tha e air a chleachdadh mar dhachaigh prìobhaideach. Tha an dà bhogsa chomharran, 'Allt nam Breac a Deas' agus 'Allt nam Breac a Tuath' air an leagail.
Tha an t-adhbhar airson an stèisean a thogail na rùn dìomhair oir chaidh a thogail ron taigh-òsta/loidse selig 1.54 cilemeatair (1 mìle) gu deas.'S dòcha gun deach a shuidheachadh airson adhbharan obrach oir tha lùb seachnaidh le tanca uisge ann.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd air a ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad gu làrach-lìn Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh beò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- Rathad Thoirbheartan gu Diabaig
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1438
- ÀITE
- Toirbheartan
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33361
- KEYWORDS
- cirtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
rathaidean
lochan
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainnlùb air an rathad eadar Toirbheartan agus Dìobaig. Tha baile Thoirbheartan aig ceann Loch Àrd Thoirbheartan, agus tha Dìobaig air Loch Dhìobaig, locha ath ceangailte ri Loch Àrd Thoirbheartan. Tha an rathad singilte a tha a' dol eadar an dà bhaile a' dol ri taobh ceann a tuath Loch Àrd Thoirbheartan, Loch Shìldeig agus Loch Thoirbheartan. Tha e a' cromadh gu cas gu Dìobaig Ìosal agus tha e a' tighinn gu ceann aig a' chidhe


text:
- TIOTAL
- Taigh-sgoile Chaol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- PC_RAMSAY_026
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- William J Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- William J Ramsay
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29731
- KEYWORDS
- sgoil
taigh-sgoile
Tha an sealladh geamhradhail seo air a thogail air a' chnoc dìreach air cùlaibh a' chiad sgoil agus taigh-sgoile ann an Caol Loch Aillse, a tha suidhichte dìreach a-mach às a' bhaile air rathad a' Phluic. Chan eil an sneachd air tìr-mòr ach mar dhustadh an taca ris a' phlaide gheal a tha a' còmhdach a' Chuilthinn ann an Eilean a' Cheò. Chaidh an togalach susbainteach a thogail ann an 1898, agus on dhùin e mar sgoil tha e air a bhith air a chleachdadh airson diofar ghnothaichean mar oifisean an iomairt ionadail, bùth leabhraichean agus taigh-bidhe


text:
AM bu chòir do dh’Alba a bhith ’na dùthaich neo-eisimeileach? Bu chòir gun teagamh. Sin mar a tha mise dol a bhòtadh co-dhiù. Se ceist shìmplidh a tha ann dhòmhsa. Tha sinn làn chomasach smachd a ghabhail air na gnothaichean againn fhìn agus tha e ciallach agus iomchaidh an dleastanas sin a choileanadh.
Tha an dùthaich bheag againn anabarrach beartach a réir gach tomhais oifigeil. Dh’fhaodadh Alba seasadh air a casan fhéin. Fiùs ás aonais na h-ola bhiodh econamaidh fallain againn.
Mar sin chan e ceist “am b’ urrainn” a tha fanear dhuinn idir, ged a tha móran sna meadhanan ro dhéidheil car a chur air gnothaichean mar gur e nàdar de fo-chreutairean a tha annainn nach eil comasach air an dùthaich againn fhìn a riaghladh.
Ge-tà chan e dìth mhisneachd a tha mise faighinn agus mi a’ dol mun cuairt na dorsan le bileagan taiceil do neo-eisimeileachd. Is iongantach an uiread a tha a’ cur fàilte chridheil air naidheachdan brosnachail mun reifreann. Chanainn-sa gu bheil sin gu h-àraidh fìor ás leth nam boireannach. Ged a tha fireannaich buailteach coimhead air gnothaichean mar gur e geama eadar dà sgioba ball-coise a tha ann ’s iad deònach an taic a thoirt don sgioba aca fhéin, buaidh no bàs, tha na boireannaich fada nas comasaiche coimhead air an dealbh mhór.
Sin a dh’fhairich mi cuideachd air a’ chaismeachd air son neo-eisimeileachd tro shràidean Dhùn Éideann san t-Sultain ’s aig a’ chuirm-chnuic air Cnoc a’ Chaltainn. Bha fireannaich ann ’nam mìltean le’n cuid bhratach, ag eubhachd asta ’s a’ coimhead dàna gu leòr. Ach sann le na boireannaich a bha an latha. Feadhainn aosta, cuid dhiubh ann an seathraichean cuibhle air neo an taic an càirdean a’ coiseachd gu slaodach, ceum air cheum, an àirde a’ chnuic. Bha màthraichean òga ann, móran dhiubh le’n cuid chloinne mu’n glùinean air neo ann am pramaichean, feadhainn air a’ chìch. Thòisich buidheann de bhoireannaich a’ dèanamh ruidhle ’s iad a’ toirt air a h-uile duine a bha dol seachad a thighinn a-steach air an danns, mar gur ann aig banais a bha iad.
Bha boireannaich ás iomadh sluagh agus cinneadh an làthair eadar Sìnich, muinntir Phakistan agus India agus Pólaich cho math ri gu leòr á Sasainn. Dh’innis iad uile dhomh mun tlachd a tha iad a’ faireachdainn a bhith ’nan Albannaich. Bhruidhinn mi ri té á freumhan Afraganach a dh’aithris briathran Dhante Alighieri rium san Eadailtis. Bha a mac, 10, ri taobh, a dh’innis gu modhail cho toilichte ’s a tha e gun tàinig iad a dh’fhuireach a dh’Alba.
Bhruidhinn mi ri boireannaich ás a’ Bhreatainn Bhig, á Catalùnia ’s á Flanndrais, a thàinig a-nall air son an taic a shealltainn ’s iad an dùil ’s an dòchas gun tig piseach air na cùisean aca fhéin nuair a gheibh sinne neo-eisimeileachd.
Tha rudan a ghabhas tomhais le figearan agus rudan eile a tha sinn a’ faireachdainn. Tha e glé choltach gum biodh Alba neo-eisimeileach ’na dùthaich mhath do bhoireannaich ’s do chlann oir se sin an fhaireachdainn a tha tighinn gu bàrr am measg an fheadhainn a tha air a shon. Tha sealladh sònraichte aig boireannaich òga, anam agus beatha na dùthcha. Tha iad a’ faicinn Alba ùr, far am faigh iad cothrom na comasan cruthachail aca a chur gu cleachd chum maith na h-uile.
Le bhith a’ cur comharrachadh air pìos pàipeir Diar-Daoin 14 Sultain 2014 is urrainn dhuinn obrachadh còmhla gus dìleab thar prìs a thoirt don òigridh. An dùthaich aca fhéin.
• Thill Seonaidh Caimbeul, 58 (a rugadh ann an Glaschu ’s a thogadh ann an Siorrachd Lannraig) a dh’fhuireach do sheann taigh a sheanar faisg air an Agaidh Mhór. Tha e a’ tairgse seirbheisean rannsachaidh/sgrìobhaidh ’s tha e ’na bhall de dh’iomairt “Bu Chòir” Bhàideanaich ’s Shrath Spé.


text:
2003
MMIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Sultain: Thòisich Uicipeid na Gàidhlig.
- Bhuannaich J.M. Coetzee an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Augusto Roa Bastos am Bonn-Cuimhne José Martí ann an Cuba.
- Chaidh Saalburg-Ebersdorf (A' Ghearmailt) a chruthachadh tro aonadh Saalburg agus Ebersdorf.
- 1 an Cèitean - an Dàrna Thaghadh Albannach
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Cèitean - Ilya Prigogine, anns a' Bhruiseal. Ceimigear.
- 29 an t-Ògmhios - Katharine Hepburn, ann an Old Saybrook, Connecticut. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an t-Iuchar -Carlos Lemos Simmonds, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 3 an Lùnasdal - Charles Bronson, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 25 an t-Sultain - Franco Modigliani, eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach.
- 25 an t-Sultain - Chaochail Eideard Said ann an Eabhraig Nuadh.
- 12 an Dàmhair - Johnny Cash, seinneadair Aimeireaganach.
- 19 an Dàmhair - Roy Wentworth, PhD air dualchainntean.
- Dòmhnall Alasdair Dòmhnallach, sgrìobhaiche agus bàrd à Garrabost, Eilean Leòdhais.


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Loch' neo-aithnichte le HR a' cromadh bho Thunail Choille an Rìgh gu Mòrthlaich
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_624
- ÀITE
- Coille an Rìgh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Baile a' Mhuilinn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28596
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Loco clas 'Loch' neo-aithnichte le Rèile na Gàidhealtachd, LMS 143??, air trèana luchd-siubhail. Tha i a' cromadh bho Thunail Choille an Rìgh gu Mhòrlaich..
B' e an clas 'Loch' 4-4-0 an clas mu dheireadh de locomotaibhean a dhealbhaich Daibhidh Jones dha Rèile na Gàidhealtachd . Chaidh còig-deug dhiubh a thogail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896 agus chaidh trì eile, le atharrachaidhean beaga, a dhèanamh le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1917. Chaidh a' chiad bhaidse àireamhachadh 119 gu 133 agus na h-einnseanan an dèidh sin air an àireamhachadh 70 gu 72. Bha iad airson obrachadh air seirbheisean luath luchd-siubhail agus ghluais iad uile gu sealbh LMS ann an 1923.


text:
Rafael Reyes
'S e ceann-suidhe Choloimbia[2] a bh'ann José Gregorio Ambrosio Rafael Reyes Prieto (Santa Rosa de Viterbo ann am Boyacá 5mh Dùbhlachd 1849 - Bogotá 18mh Gearran 1921)[3] [4]. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha dìreach an dèidh Cogadh na Mìle Làithean bho 7mh Lùnasdal 1904 gu 27mh Iùl 1910[5]. 'S e Toraidh a bh'ann.[6]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rinn Rafael Reyes, còmhla ri an dithis bhràthar aige, taisgleadh air an abhainn Ica (neo Putumayo an latha an-diugh)[7] ann an ceann a deas na dùthcha. Sruthaidh am Putumayo dhan abhainn Amazonas agus mu dheiredh thall gu Braisil[8]. Lorg iad àiteachan làn rubair agus cairt-gheal (quinine), dà lus troipgeach gu math inntinneach taobh às-mhalairte aig an àm ud sin. Chaochail an dithis bhràthar an siud: fear dhe tinneasan na coilltean, agus mharbh na Tùsanaich am fear eile. 'S e fìor churaidh a bh'ann cuideachd, agus ghabh e pàirt anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1885 agus 1895: thug e cliù dhàsan fhèin, is chuir e às gu cruaidh fuilteach ar-a-mach ann an Cauca. Ann an 1889 chuir e às ar-a-mach ann am Panama, a bha pàirt na dùthcha fhathast. An dèidh a bith na sheanalair bha e na mhinistear an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) le dleastanas airson malairt fo cheann-suidhe Rafael Nuñez Moledo. Bha e thall thairis rè Cogadh na Mìle Làithean mar Tosgair ann am Paris, rud a chuidich e a bhith na cheann-suidhe an a dhèidh.
Beatha ann am Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1904 fhuair e an Ceann-shuidheas le taic bhon a' phàrtaigh Tòraidh (Los Conservadores), agus an dùthaich ann am fìor dhroch staing an dèidh Panama a chall. Thuirt esan aig toiseach toisichidh an teirm aige:
“...Tha a h-uile dòchas againn gun do ràinig sinn àite as ìsle an dragh ma-thà, agus gum bi àm a thoiseachadh dhuinn airson a bhith a dh'èirich suas dhan bheartas agus dhan mhòrachd...”[9]
Cha robh sin cho furasda a dheànamh. Aig an toiseach, bha e airson aonadh nàiseanta a bhrosnachadh, tro leasachadh na dùthcha agus malairt. Cha b'urrainn dha sin a dheànamh idir, leis cho làidir 's a bha na dùbhlanaich. Le sin, dh'atharraich e a chuid phoilasaidhean gu tur, agus an ceann greiseag, bha dìreach na dheachdaire[10]. Fhuair e cuidhteas air a' phàrlamaid tro èigheachd, is na buill pàrlamaid dhan phrìosan. Chuir e Ministrealachd an Ionmhais agus Ministrealachd na Cìsean ri chèile, gus airgead a shàbhlachadh agus lorg e iasdan eadar-nàiseanta gus an dùthaich a leasachadh. A bharrachd air sin, chruthaich e banca agus feachdan armachd nàiseanta agus ath-stèidhich e càirdeas dioplomasach leis A' Bheiniseala[11].
Sgaoil e am teirm aige gu ruige 1919 tro èigheachd eile, ach cha do mhair ann an dreuchd aige na bu fhaide na 1909, air sàilleabh ùpraidean agus aimhreit air feadh na dùthcha, gu h-àraidh aig na oilthighean. Bha e air fheuchdainn ainm a chur ri aontaidhean poiliteagach còmhla ri na Stàitean Aonaichte agus Panama, mu dheidhinn neo-eisimealachd an t-seann Roinne sin. Leig esan an dreuchd agus chaidh e thall thairis na fhògarrach poiliteagach anns an t-Og-mhìos 1919. Thill e air ais dhachaigh ann an 1920, agus dh'eug e le galar-clèibh ann an 1921.[12]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geni
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Presidents of the Americas, Georgetown University
- ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/500747/Rafael-Reyes Encyclopedia Britannica
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe],
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Grandes Oradores Colombianos: Rafael Reyes, Antonio Cruz Cárdenas
- ↑ Reyes Dictator of Colombia, New York Times, 20th September 1905
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Goran Bregovic - A Mhairi Bhoidheach Lyrics
A Mháiri bhóidheach 's a Mháiri ghaolach
A Mháiri bhóidheach gur mór mo ghaol ort
A Mháiri bhóidheach gurtu a chlaoidh mi
'S a dh'fhág mi brónach gun dóigh airt' fhaotainn
A Mháiri bhóidheach gur mór mo ghaol ort
Gutric mi 'cuimhneachadh ort 's mi m'ónar
Ged a shiubhlainn gach ceum dhe'n t-saoghal
Bidh t'iomhaigh bhóidheach 'tighin beó gach taobh dhionn
'S truach nach robh mi 's mo Mháiri bhóidheach
Ann an gleannan faoin 's ceó air
Ged bu rÃgh mi 's an Roinn-Eórpa
Chan iarrain póg ach o Mháiri bhóidheach
Ach chÃthear féidh air sgéith 's na speuran
'S chÃthear iasg air áird nan sléibhtean
ChÃthear sneachda dugh air gheugan
Mum faicear caochladh tighinn air mo speis dhut
(Thanks to Andrei for these lyrics)
Download this song with Freemake MP3 Boom or YouTube-MP3.org