text:
pdf.io >> Health and Medicine >> AG ULLACHADH AIRSON ÈIGINN.pdf
-
AG ULLACHADH AIRSON ÈIGINN
-
- FileName: dg_176629.pdf
[preview-online]
-
-
- FileSize: 482 KB download
-
Share |
- Shared by: direct_gov_uk 65 month ago
- Category: Health and Medicine
- Report us: delete it
-
-
Abstract: aiseag an sàs. Bidh na h-eacarsaichean seo a\' tomhas mar a bhios sinn ... air làimh, thoiribh dhaibh aiseag beul gu. beul fhad s a tha sibh a\' feitheamh air ...
-
Download the ebook
AG ULLACHADH AIRSON ÈIGINN
AM FIOSRACHADH A THA DHÌTH OIRBH
Clàr-innse
3 Tha an leabhran seo ag innse dhuinn dè th’ agaibh ri dhèanamh an àm èiginn
4 Comhairle san fharsaingeachd mu na nì sibh an àm èiginn
6 A’ gabhail gnothaich ri diofar sheòrsaichean èiginn
10 Na nì sibh mura bheil sibh aig an taigh
12 Ciad Chobhair bhunaiteach
14 Ag ullachadh airson èiginn – nas urrainn dhuibh a dhèanamh
16 A’ cuideachadh gus stad a chur air ionnsaigh le luchd-oillteachais
18 Dè thathar a’ dèanamh gus an Rìoghachd Aonaichte
a dhìon?
20 A’ cur fios an àm èiginn
21 Rudan rin cuimhneachadh
Tha an stuth a chaidh a chleachdadh san fhoillseachan seo air a dhèanamh suas de 75% de thruileis luchd-
caitheimh agus 25% de shnàithleach nàdarrach
Tha an leabhran seo ag innse dhuibh dè
th’ agaibh ri dhèanamh an àm èiginn
“Tha Comann Ullachadh airson na h-Èiginn den bheachd gu bheil an leabhran seo a’ toirt seachad comhairle a tha
prìseil agus ciallach dhan a’ phobal, a ghabhas cleachdadh ann an iomadach suidheachadh aig an taigh. Is e rud
math a tha ann gum bi a’ chomhairle seo aig a h-uile teaghlach.” Debbie Spargo, Ceannard, Comann Ullachadh airson na h-Èiginn
Tha an Riaghaltas ag obair gu dìcheallach gus a dhèanamh cinnteach gum bi an Rìoghachd Aonaichte cho ullamh
agus a ghabhas ma dh’èireas èiginn agus tha e cudromach gum bi sibh fhèin ullamh cuideachd. Le bhith ullamh
agus fiosraichte, faodaidh sibh lùghdachadh nach beag a dhèanamh air a’ ghàbhadh do bheatha agus do sheilbh.
Bheir an leabhran seo fiosrachadh dhuibh mun dòigh san urrainn dhuibh sibh fhèin agus an teaghlach agaibh
a chuideachadh an àm èiginn. Tha mòran den fhiosrachadh seo stèidhichte air comhairle a tha ciallach agus
toinisgeil agus is dòcha gum bi an coltas air gu bheil e tuilleadh is follaiseach dhuibh ach tha e air beatha a
ghleidheadh san àm a dh’fhalbh. Leigidh e fios thugaibh cuideachd dè chaidh a dhèanamh gus an rìoghachd
againn ullachadh agus a dhìon o chionn beagan bhliadhnaichean.
3
Comhairle san fharsaingeachd mu na nì
sibh an àm èiginn
Ma thachras dhuibh a bhith am meadhan èiginn, bidh ur toinisg agus tùr gur stiùireadh mar as trice. Tha e
cudromach, ge-tà, gun dèan sibh na leanas:
Dèanaibh cinnteach gun deach fios a chur gu 999 ma tha daoine air an leòn no ma tha beatha an cunnart
Na cuiribh sibh fhèin no daoine eile an cunnart
Gabhaibh comhairle luchd nan seirbheisean-èiginn
Dèanaibh oidhirp air gabhail air ur socair agus breithnichibh mus dèan sibh càil agus dèanaibh oidhirp air
misneach a thoirt do dhaoine eile
Seallaibh a bheil leòn sam bith ann – cuimhnichibh air cuideachadh a thoirt dhuibh fhèin mus dèan sibh
oidhirp air cuideachadh a thoirt do dhaoine eile
Mas e ‘s nach do bhuail an tubaist oirbh fhèin ach gu bheil sibh faisg air làimh no ma tha sibh den
bheachd gu bheil sibh an cunnart, is e a’ chomhairle, mar as trice:
Rachaibh am broinn togalaich a tha slàn sàbhailte
Fuirichibh na bhroinn gus am faigh sibh comhairle a chaochladh a dhèanamh
Dèanaibh cluas ri èisteachd ri radio no telebhisean ionadail airson barrachd fiosrachaidh
Gun teagamh, bidh amannan ann an-còmhnaidh nuair nach bu chòir dhuibh “dol am broinn” togalaich, mar
eisimpleir ma tha teine ann. Mura bheil: RACHAIBH NA BHROINN, FUIRICHIBH NA BHROINN, DÈANAIBH CLUAS
RI ÈISTEACHD.
4
Rachaibh na bhroinn, Fuirichibh na
bhroinn, Dèanaibh cluas ri èisteachd –
thathar ag aithneachadh agus a’
cleachdadh na comhairle seo air feadh an
t-saoghail. Chaidh a leasachadh le
Comataidh-stiùiridh Neo-eisimeileach na
Rìoghachd mu bhith a’ Toirt Rabhaidh agus
Fiosrachaidh don Phoball mar a’
chomhairle choitcheann as fheàrr ri thoirt
do dhaoine anns a’ cuid as motha de
shuidheachaidhean èiginn. Tha aonta le buidhnean radio agus
telebhisein gum brisear a-steach air
prògraman ma tha èiginn mhòr ann gus
comhairle mu thèarainteachd phoblach a
thoirt do dhaoine mu na thachairt gus am
faigh sibh a’ chomhairle a tha dhìth oirbh
ma chuireas sibh AIR GHLEUS gu h-ionadail
no an àite sam bith san Rìoghachd Aonaichte.
Rachaibh na bhroinn, Fuirichibh na bhroinn,
Dèanaibh cluas ri eisteachd
Dèanaibh cluas ri èisteachd
5
A’ gabhail gnothaich ri diofar sheòrsaichean èiginn
Tha luchd nan seirbheisean-èiginn air an ullachadh gus dèiligeadh ri tomhas farsaing de shuidheachaidhean
èiginn ach tha tòrr a nì sibh gus iadsan agus sibhse a chuideachadh.
Lùghdachaibh ìre nan gàbhaidhean teine aig an taigh
Cuiribh a-steach innealan-rabhaidh teine agus gleidhibh iad – co dhiù aonan air gach làr
Bidh a’ chuid as motha de shuidheachaidhean far a bheil daoine a’ dol bàs no gan leòn ri linn teine
a’ tachairt nuair a tha iad nan cadal. Cruthaichibh rathad-teichidh mus èirich teine san oidhche
Ma tha teine ann, teichibh a-mach, fuirichibh an sin agus cuiribh fios gu 999
Na cleachdaibh an t-àrdaichear aig àm sam bith
Ma tha sibh a’ gluasad no air ur bacadh ann an toit, cumaibh gu dlùth ris an làr far an glaine an àile
Ma tha doras teth, na fosglaibh e oir is ro dhòcha gun bheil seo a’ ciallachadh gu bheil teine air
an taobh thall
Cuimnhichibh – na tillibh dhan taigh a-chaoidh gus a bheil Seirbheis an Teine is na Tèarainteachd
air a dhèanamh sàbhailte
Bacadh is tèarainteachd teine
6
“Chan eil tèarainteachd ri linn teine san taigh air atharrachadh agus ma bhios teine ann, “Fàgaibh”,”Fuirichibh
A-muigh” agus “Cuiribh Fios air an Inneal-smàlaidh” le bhith a’ cur fios gu 999. Na tillibh a-chaoidh dhan taigh
gus an innis an Luchd-smàlaidh dhuibh gu bheil e sàbhailte a leithid a dhèanamh.”
Jeff Ord, Neach-sgrùdaidh na Bàn-righ airson nan Seirbheisean Smàlaidh
Ma tha rabhadh boma san àite-obrach agaibh, gabhaibh comhairle luchd-rianachd.
Ma spreadhas boma san togalach agaibh, lorgaibh an t-slighe a-mach as tèarainte.
Ma thèid ur glacadh ann an sprùilleach:
Cumaibh dlùth ri balla agus dèanaibh cnag air pìoban gus an cluinn luchd-teasairginn sibh
Na cleachdaibh lasadairean gun fhios nach sgeith gas
Ma spreadhas boma an taobh a-muigh ur togalaich, fuirichibh na bhroinn (air falbh bho uinneagan,
àrdaichearan agus dorsan a-muigh) gun fhios nach eil boma eile air an àrainn.
Mas e ‘s gum faca sibh an spreadhadh, fuirichibh air an àrainn ann an àite tèarainte agus innsibh dan
phoileas dè chunnaic sibh.
Bomaichean
7
Chaidh an Luchd-smàlaidh uidheamachadh beagan bhliadhnaichean air ais gus àireamh mhòr dhaoine a
dhì-thruailleadh gu math luath. Bithear a’ dèanamh seo le bhith a’ frasadh le siabann agus uisge agus an
uair sin a’ sgeadachadh ann an aodach sealach air a thoirt seachad. Tha e cudromach gun tachair seo far an
do dh’èirich na dh’èirich gus nach bi àrainnean eile, mar an dachaigh, air an truailleadh. Nan robh feum air,
dhèanadh luchd seirbheis na slàinte sgrùdadh oirbh cuideachd.
Gluaisibh air falbh bhon àite as fhaisge cunnart
Ach fuirichibh gus an nochd luchd nan seirbheisean-èiginn gus ur sgrùdadh agus, ma tha feum air,
ur dì-thruailleadh
Ma thèid sibh dhachaigh gun leigheas is dòcha gun dèan sibh truailleadh air daoine eile agus gum
fàs an tachartas nas miosa
Tachartas ceimigeach, bith-eòlasach no radio-eòlasach (CBR)
Ma tha gearradh mòr cumhachd ann, cuiribh innealan dealanach dheth a thig air ais gu fèin-ghluasadach
leis a’ chumhachd – ma thòisicheas mòran aig an aon àm, ‘s dòcha gum bi cus air an t-siostam. Èistibh ri
radio ionadail airson comhairle agus naidheachdan le bhith a’ cleachdadh radio a tha ga ruith le bataraidh.
8
Tha planaichean èiginn anns a h-uile ceàrnaidh
Anns a h-uile den Rìoghachd
Tha am poileas, luchd-smàlaidh agus muinntir nan
fear de na carbadan-eiridinn air deuchainn a chur air
planaichean a tha mar fhreagairt air tachartasan,
suidheachaidhe bho theine gu spreadhadh, co dhiubh a tha iad aig an
taigh, san sgoil no a’ bualadh air dòighean siubhail.
an seo – Slàinte agus ospdalan
gabhaibh air ur Tha acainn-èiginn, stuth breac-a’-chruidh agus
antibiotaicean gan gleidheadh air feadh na
socair agus Rìoghachd agus gabhaidh iad a thoirt do lighichean
gun dàil.
èistibh ri Eacarsaichean planaidh èiginn
comhairle A h-uile bliadhna, tha mòran eacarsaichean gan
cumail anns a bheil muinntir nan seirbheisean-
muinntir nan èiginn agus na buidhnean uile a tha an urra ri
aiseag an sàs. Bidh na h-eacarsaichean seo a’
seirbheisean- tomhas mar a bhios sinn a’ freagairt air èiginn, agus
oillteachas, le bhith a’ cur deuchainn air cho ullamh
èiginn. agus a tha sinn.
9
Na nì sibh mura bheil sibh aig an taigh
Sgoiltean
Ma tha a’ chlann agaibh san sgoil bidh sibh ag
iarraidh an togail cho luath ‘s a ghabhas ma bhios
èiginn mhòr ann. Ach is dòcha nach bi e sàbhailte
sin a dhèanamh. Thoiribh CLUAS RI ÈISTEACHD don
radio ionadail airson comhairle agus fios mu na
chuir a’ chomhairle ionadail air dòigh gus fios a
leigeil do phàrantan cuine bu chòir a’ chlann aca
...tèarainteachd na cloinne
thogail bhon sgoil.
Tha planaichean aig na sgoiltean uile gus
dèiligeadh ri èiginn gu h-ionadail mar theine is thuil
agus bidh luchd-teagaisg agus luchd-taice a’
dèanamh nas urrainn dhaibh gus sùil a chumail air
a’ chloinn ris a bheil iad an urra. Gheibh sibh a-
mach barrachd mu phlanadh èiginn sna sgoiltean
bho www.ukresilience.info/home.htm
10
Gnìomhachas
Tha dleastanas air luchd-fastaidh mu thèarainteachd
agus shàbhailteachd an luchd-obrach aca. Bu chòir
gum biodh dòighean an sàs aig a h-uile gnìomhachas
gus gnothach a ghabhail ri mòr-thachartas no mòr-
thubaist. Dèanaibh cinnteach gu bheil sibh a’
tuigsinn dè dh’fheumas sibh a dhèanamh ma bhios
èiginn aig obair.
Mas e gnìomhachas a th’ annaibh, airson comhairle
mu phlanadh èiginn, rachaibh gu www.mi5.gov.uk
tèarainteachd aig obair...
11
Ciad Chobhair bhunaiteach
"Bu chòir gum biodh a h-uile duine comasach air Ciad Chobhair bhunaiteach a thoirt do dhaoine air an leòn ann
an èiginn. Le bhith a’ gabhail comhairle sìmplidh agus a’ cur feum air toinisg, thèid beatha shàbhaladh.”
An Dr. Mac Armstrong, Prìomh Oifigear Leigheis
Tha e cudromach cudromach gum bi fios aig duine dè tha ri dhèanamh ann an èiginn. Nach gabh sibh beachd
air beagan ullachaidh ann an Ciad Chobhair fhaighinn agus san trealaich air a son ach am fàs sibh cleachdte
ris an dòigh san dèiligear ri feadhainn de na suidheachaidhean as bitheanta gu h-ìseal. Ma tha cuideigin air a
leòn, cumaidh na ceumannan a leanas cho sàbhailte agus a ghabhas gus an tig cobhair dhreuchdail.
Ma tha daoine air an leòn gu dona, cuiribh fios gu 999 sa bhad
Gabhaibh air ur socair
Dèanaibh cinnteach nach eil sibh fhèin agus an neach air a leòn an cunnart
Thoiribh cobhair dhan neach air a leòn gu faiceallach agus dèanaibh ga rèir a’ cur feum air na
ceumannan ann an Ciad Chobhair gu h-ìseal – cuimhnichibh nach e stiùireadh slàn ann an Ciad Chobhair
a tha ann idir
Cumaibh sùil air cor an duine air a leòn gus an nochd muinntir nan seirbheisean-èiginn
12
Ma tha cuideigin neo-fhiosrach is gun coltas Cumaibh smachd air cur fala a tha
beothachaidh orra, cuiribh fios gu 999 agus gàbhaidh le bhith a’ bruthadh gu teann air
iarraibh carbad-eiridinn. Ma tha an t-eòlas a an lot le ìoc-chòmhdach a tha glan agus
tha dhìth agaibh fhèin no aig cuideigin faisg tioram agus àrdaichibh i os cionn ìre a’
air làimh, thoiribh dhaibh aiseag beul gu chridhe. Cuiribh an neach sìos, thoiribh
beul fhad ‘s a tha sibh a’ feitheamh air misneach dha, cumaibh blàth e agus leigibh
muinntir nan seibheisean-èiginn. aodach a tha teann mu sgaoil.
Neo-fhiosrachd Sileadh fala
Le losgaidhean, fuaraichibh le uisge iad Feuchaibh gun cumar cho ciùin gun
fad co-dhiù 10 mionaidean. Paisgibh an ghluasad agus a ghabhas.
àrainn a chaidh a losgadh ann am fiolm
claonach, na cuiribh ìoc-chòmhdach oirre,
cumaibh an neach blàth agus cuiribh fios
air carbad-eiridinn.
Losgaidhean Cnàmhan briste
Ma tha sibh ag iarraidh barrachd fiosrachaidh no comhairle, rachaibh gu www.redcross.org.uk/firstaid no gu
www.firstaid.org.uk
13
Ag ullachadh airson èiginn –
nas urrainn dhuibh a dhèanamh
Gus ullachadh a dhèanamh airson èiginn, faighibh a-mach mu na leanas:
Mar a tha an t-uisge, an gas, agus an dealan gan cur air agus dheth san taigh agaibh
Na dòighean-obrach an àm èiginn don a’ chloinn agaibh san sgoil
Na dòighean-obrach an àm èiginn san ionad-obrach agaibh
Mar a chumas an teaghlach agaibh ceangal ribh ma dh’èireas èiginn
Ma tha nàbaidhean agaibh a tha aosta no so-leònte am feum cuideachaidh bhuaibh
Mar a chuireas sibh an stèisean radio ionadail agaibh air ghleus
14
Ma tha sibh aig an taigh nuair a dh’èireas èiginn, dèanaibh oidhirp air na leanas a chruinneachadh:
Liosta àireamhan fòn feumail mar àireamh an lighiche no an luchd-dàimh as fhaisge oirbh
Iuchraichean an taighe ‘s a’ charbaid
Stuth-ionnlaid, stuth-slàinteachais agus cungaidh-leigheis a bhios sibh a’ gabhail gu cunbhalach
Radio le bataraidh agus feadhainn a bharrachd
Biùgan, le bataraidhean a bharrachd, coinnlean agus lasadairean
Trealaich Ciad Chobhair
Am fòn-làimhe agaibh
Cairtean airgid agus creideis
Aodach agus plaidichean a bharrachd
Cuideachd, tha e an-còmhnaidh cuideachail a leithid seo a bhith agaibh:
Uisge ann am botal, biadh a ghabhas ithe san spot (m.e. ann an crogain) agus fosglair botail/crogain gun
fhios nach bi agaibh ri fuireach a-staigh fad làithean
Uair ainneamh ainneamh, is dòcha gun tèid iarraidh oirbh an dachaigh fhàgail le muinntir nan
seirbheisean-èiginn. Ma thachras seo, fàgaibh cho luath ‘s a tha agaibh agus air ur socair. Agus, ma
bhios tìde agaibh:
Cuiribh dheth an dealan, an t-uisge agus an gas, cuiribh goireasan dheth agus glaisibh na dorsan agus na
h-uinneagan uile
Seallaibh na nithean gu h-àrd feuch dè bheir sibh leibh
Ma dh’fhagas sibh ann an carbad, thoiribh leibh uisge ann am botail agus plaidichean agus cuiribh an
radio ionadail air ghleus airson comhairle agus fios èiginn
Nuair a thathar air innse dhuibh gu bheil e sàbhailte tilleadh dhachaigh, fosglaibh na h-uinneagan gus àile
ùr a leigeil a-steach mus cuir sibh an gas, an dealan agus an t-uisge air ghleus a-rithist.
15
A’ cuideachadh gus stad a chur air ionnsaigh
le luchd-oillteachais
“Thathar a’ dèanamh rannsachaidh mu na brathan Is dòcha gu bheil fiosrachadh glè chudromach agaibh.
uile a gheibhear air an loidhne bheò mus dèan am
Ma chluinneas sibh no ma chì sibh no ma thig sibh air
poileas càil. Fàgaibh againn fhèin dèanamh
dad a dh’fhaodadh a bhith ceangailte ri obair-
a-mach a bheil am fiosrachadh a tha
agaibh feumail gus nach eil. Tha feum
oillteachais, cuiribh fios chun a’ phoileis. Bidh iad ag
mòr againn fhathast air ur iarraidh chluinntinn bhuaibh.
cuideachadh gus lùghdachadh a Tha feum aig luchd-oillteachais air…
dhèanamh air a’ chunnart a beirr
luchd-oillteachais. Gu dearbh, chaidh Àite-fuirich: A bheil amhras agaibh mu luchd-gabhail no
stad a chur air àireimh de dh’eucoirean luchd-aoigheachd sam bith?
oillteachais mar sin mar thoradh air
sùilean agus cluasan a’ phobaill.” Planadh: Am faca sibh duine sam bith a’ toirt aire a-mach
Peter Clarke, Leas-choimisinear Cuideachaidh Co- às an àbhaist do cheumannan tèarainteachd san àite?
òrdanaiche Nàiseanta APCO Rannsachaidhean Oillteachais
Airgead: Is dòcha gun tòisich daoine cunntasan breugach
Faodaidh sibh fios a chur gu Loidhne Bheò banca, gum breacaich iad cairtean-creideis no gun cuir iad
a’ Phoileis an aghaidh an Oillteachais air bathar air ais airson suim mhòr airgid.
0800 789 321. Èistear ribh ann an Trealaich: Mas e neach-reic a th’ annaibh, a bheil adhbhar
sam bith agaibh a bhith amhrasach mu dheidhinn càil
dìomhaireachd. Ma tha sibh den bheachd
sam bith a cheannaich sibh?
gu bheil beatha an cunnart an-dràsta
fhèin, cuiribh fios gu 999. Comharraidhean oillteachais a dh’fhaodadh a bhith ann
16
Chan eil ar comas stad a chur air ionnsaigh luchd-oillteachais an crochadh air na h-ùghdarrasan
a-mhàin. Tha cho math is a shoirbhicheas leinn cuideachd an crochadh oirbh fhèin.
Gheibhear ceanglaichean ri fiosrachadh agus comhairle fheumail aig www.preparingforemergencies.gov.uk
"Is e bacadh an oillteachais an obair as cudromaiche do MI5. Ag obair gu dlùth le luchd-pàirteachaidh èigneachadh an
lagha agus fiosrachaidh, bidh sinn a’ feuchainn ris an Rìoghachd a chumail sàbhailte agus a dhèanamh doirbh do
luchd-oillteachais a bhith ag obair an seo. Ach tha aire, toinisg agus co-obrachadh a’ phobaill a-cheart cho cudromach
agus nan cuid riatanaich de fhreagairt na Rìoghachd anns an fharsaingeachd.”
Eliza Manningham-Buller, Àrd-stiùriche Seirbheis na Tèarainteachd (MI5)
Mar as trice, bidh ionnsaighean boma le luchd- Is e tèarainteachd a’ phobaill an rud as
oillteachais a’ tachairt ann an àiteachan cudromaiche dhuinn anns a h-uile co-dhùnadh
poblach, gu sònraichte far am bi daoine a’ mu fhiosrachadh no rabhaidhean poblach. Is e
cruinneachadh no a’ siubhal. poileasaidh an Riaghaltais rabhaidhean a thoirt
seachad nuair as urrainn don phoball
Bithibh furachail gnìomhadh mar fhreagairt air bagairt
Cumaibh sùil a-mach airson giùlan, carbadan shònraichte no air bagairt a ghabhas creidsinn.
no pacaidean a tha nan adhbhar-amhrais Bheir rabhaidhean mar sin barrachd fiosrachaidh
Na bithibh leisg idir fios a chur chun a’ phoileis cuideachd a chuidicheas am poball gus freagairt
nas èifeachdaiche a thoirt seachad.
An aire Poileasaidh an riaghaltais mu oillteachas
17
Dè thathar a’ dèanamh gus an
Rìoghachd Aonaichte a dhìon?
Tha am polieas, an luchd-smàlaidh agus muinntir nan carbadan-eiridinn air an ullachadh gus gnothach a
ghabhail ri èiginn agus tha uidheamachadh fa leth aca airson tomhas farsaing de shuidheachaidhean. Ma
tha feum air, faodaidh an Riaghaltas cobhair iarraidh air an arm agus air na seirbheisean èiginn.
Tha an ìre dham bheilear a’ rannsachadh bhagaichean agus luchd-siubhail ann am puirt-adhair na
Rìoghachd air a dhol am meud agus far a bheil e iomchaidh bidh itealain na Rìoghachd a’ giùlan
poileis ann an aodach cumanta. Thathar air dorsan làidir earball a’ choilich a chur air itealain
mhòra cuideachd.
Tha sinn cuideachd air siostaman ùr-nodha a chur a-steach gus sùil a chumail air gnothaichean aig
calaidhean agus ann an àiteachan far am bi daoine a’ tighinn a-steach don Rìoghachd. Cuideachd,
tha planaichean èiginn aig a h-uile gnìomharraiche còmhdhail gus ur toirt air falbh gu sàbhailte bho
na seirbheisean aca ma bhios èiginn ann.
Gus faighinn a-mach cho sàbhailte agus a tha ceann-uidhe no dùthaich àraid, iarraibh air an neach-
ionaid siubhail agaibh air neo air Oifis Ghnothaichean Thall Thairis agus a’ Cho-fhlaitheis aig
www.fco.gov.uk no fònaibh gu 0870 606 0290.
A’ siubhal
18
B’eudar dhan Rìoghachd tighinn beò agus bagairt
an oillteachais ann fad ùine fhada agus tha
Sa trì bliadhna a chaidh seachad, thàinig dòighean stèidhichte an sàs aig muinntir nan
feabhas air tèarainteachd mu ghoireasan seirbheisean-èiginn gus aghaidh a chur air tomhas
riatanach nàiseanta mar uisge, lùth agus farsaing de shuidheachaidhean.
chòmhdhail, agus comhairle mu
shàbhailteachd do ghnìomhachasan is do Tha clàr-obrach farsaing aig an Riaghaltas gus
dh’àiteachan is do laghan a dh’fhaodadh a freagairt nas fheàrr a thoirt air èiginn ùpraidich a
bhith an cunnart a dhaingneachadh gus a dh’fhaodadh buaidh fhàgail air an Rìoghachd, seach
bheil e nas dorra do luchd-oillteachais a an t-oillteachas a-mhàin.
bhith ag obair an seo.
Tha e mar amas aige a dhèanamh cinnteach gum
Feumar mòran den obair seo a chumail faod sinn freagairt a thoirt air èiginn aig ìre
dìomhair gus nach fhaigh luchd- nàiseanta, roinneil agus ionadail agus a dhèanamh
oillteachais grèim air fiosrachadh feumail. cinnteach gun cùm na seirbheisean riatanach (biadh,
uisge, còmhdhail, slàinte, seirbheisean ionmhais agus
a leithid) orra ag obair’.
Feabhas san Rìoghachd
19
A’ cur fios an ‘S dòcha gum biodh e feumail dhuibh am fios seo a lìonadh agus
àm èiginn a chumail ann an àite tèarainte. Bu chòir gum faigh sibh lorg air
na h-àireamhan seo nur leabhar-seòlaidh ionadail.
Ainm Àireamh Fòn
Seirbheisean-èiginn
SNS Dhìreach
Loidhne Bheò an aghaidh an Oillteachais
Oifis Ghnothaichean Thall Thairis agus a’ Cho-fhlaitheis
Stèisean a’ Phoileis Ionadail
Ùghdarrasan Ionadail
Dotair
Obair
Sgoil
Tricead (seallaibh sna pàipearan ionadail
Stèisean Radio Ionadail airson barrachd fiosrachaidh)
Gheibhear barrachd fiosrachaidh mu ullachadh an àm èiginn aig www.preparingforemergencies.gov.uk
20
Cuimhnichibh...
Ma tha sibh ann an èiginn sam bith, tha na leanas cudromach:
Dèanaibh cinnteach gu bheilear air fios a chur gu 999 ma tha daoine air an leòn no ma tha beatha an cunnart
Na cuiribh sibh fhèin no daoine eile an cunnart
Gabhaidh comhairle muinntir nan seirbheisean-èiginn
Fuirichibh air ur socair mas urrainn dhuibh agus breithnichibh mus cuir sibh an gnìomh agus dèanaibh
oidhirp air misneach a thoirt do dhaoine eile
Thoiribh sùil a bheil duine sam bith air a leòn – cuimhnichibh air sealltainn oirbh fhèin an toiseach mus
fheuch sibh ri daoine eile chuideachadh
Mas e ‘s nach do bhuail tubaist oirbh fhèin ach gu bheil sibh faisg air làimh no ma tha sibh den bheachd gu
bheil sibh an cunnart, is e a’ chomhairle mar as trice: RACHAIBH AM BROINN, FUIRICHIBH NA BHROINN,
DÈANAIBH CLUAS RI ÈISTEACHD.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh aig www.preparingforemergencies.gov.uk
Reubaibh an duilleag seo dheth agus cumaibh an àiteigin sàbhailte i mar fhiosrachadh dhuibh.
© Crown Copyright 2004
Faodar teacsa na sgrìobhainn seo a bhreacadh saor an-asgaidh ann an cruth no ann am meadhan sam bith gun cead sònraichte iarraidh. Tha seo san tuigse nach tèid an stuth a chleachdadh air
mhodh a tha tarchuiseach no a mhì-threoraicheas daoine. Feumar tùs an stuth aideachadh mar chòir a’ Chrùin agus feumar tarraing a thoirt air tiotal na sgrìobhainn nuair a thathar ga breacadh mar
phàirt de dh’fhoillseachadh no de sheirbheis eile.
21
- Related pdf books
- Warning signs
- Jobcentre Plus local events
- Magistrates\' recruitment: advisory committee information 2010
- For parents who live apart - Gov.uk
- FIRE SAFETY
- Application for Form Student Finance EU9N for EU Students
- Evidence of income for EU student finance applications Germany
- ! this declaration
- Observers at United Kingdom
- Quer saber mais acerca dos seus direitos no trabalho? Tem um ...
- HUNGARY When you complete your application form you will need
- Reflecting on the past and looking to the future The 2007
- Date of Marriage Age Please note that the age given by the bride
- Assisted Visits Scheme
- The chart above shows overall standards of five headline ...
- Register an overseas adoption
- Application to tax a Heavy Goods Vehicle HGVV85
- Popular epubs
- 06-1760-ag(L) 06-2750-ag(Con), 06-5358-ag(Con)
- ‹Xr¥blKrIj hr.]r.AG. Il~rˆu›o ¿ AG.AG
- Ag(p)+Ab(s) [Ag(p)–Ab(s)+ENZ] [Ag(p)-Ab(s)–ENZ] blue yellow ...
- AG-8 and AG-8/80 Installation and Developer’s Manual
- ENF-003 Ag and non-ag pest control use r. 5-09
- AG-AF100 / AG-3DA1
- AG R I C U LTURA L FERTILIZER & GRAIN S TO R AG E FAC I L I T Y
- Copyright Liz Greene, Astrodienst AG and Astro*Intelligence AG. Version 2.5
- AG® 50W and AG MP-50
- Breitenmoser & Keller AG Breitenmoser & Keller AG
- Am Prionnsa Teàrlach agus Ban-diùc na Còirne
- Guide to Gaelic origins of place names in Britain


c: text/html

text:
Liam Cosgrave
By Hoshiagh, ny Taoiseach myr t'eh enmyssit ayns Yernish, Phobblaght Nerin, eh Liam Cosgrave (Yernish: Liam Mac Cosgair; v'er ny ruggey er 13 Averil 1920). By Hoshiagh eh eddyr ny bleeantyn 1973 as 1977. Hie eh stiagh 'sy pholitickaght 'sy vlein 1943 as chossyn eh yn soiag echey derrey dirree eh magh ass yn oik 'sy vlein 1981. Roish haink er dy ve ny Hoshiagh by Hirveishagh Chooishyn Mooie eh.
- Bunyn
- Ruggyryn 'sy vlein 1920
- Fir hoshee Fine Gael
- Sleih ass Divlyn
- Sleih ass Doon Laoire
- Taoisigh Nerin
- Olteynyn y 11d Dáil
- Olteynyn y 12oo Dáil
- Olteynyn y 13oo Dáil
- Olteynyn y 14oo Dáil
- Olteynyn y 15oo Dáil
- Olteynyn y 16oo Dáil
- Olteynyn y 17oo Dáil
- Olteynyn y 18oo Dáil
- Olteynyn y 19oo Dáil
- Olteynyn y 20oo Dáil
- Olteynyn y 21d Dáil

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Comann Camanachd Chaol-Ghleann
Is e sgioba iomain a tha anns a' Choman Chamanachd Chaol-Gheall.
Sgìre-chluiche : Sgìre a Deas.
Dathan: buidhe agus dubh. Dathan Eile: ruadh-donn agus geal.
Tha an sgioba seo a' tarraing chluicheadaran bho Chaol an t-Snàimh agus Ghleann Dà Ruail. Chaidh an sgioba inbhich à bith airson cuid bhliadhnaichean ach chaidh an ath-thòiseachadh ann an 2005. Chaidh iad a-steach do Liga a Deas a Dhà ann an 2006. Tha dlùth-cheangal aca ri Kyles Athletic, an sgioba mòr ann an Taigh na Bruaich.


text:
20/09/2013
'Se Seachdain Nàiseanta Cupcake agus airson an t-seachain seo a chomharraachadh tha mòran rudan sònraichte a' dol leithid adhartachaidhean agus bake-offs airson carthanntais ann am bùithean, sgoiltean agus clubaichean air feadh na dùthcha. Se amas Seachdain Nàiseanta Cupcake gun còrd aon chèic - cupcake - leis a h-uile duine air feadh na dùthcha co dhiù aon uair 'san latha. Uill chì sinn an gabh na cupcakes aig Eilidh Duncan à Leòdhas ithe agus i fhèin agus Janice Ann air a bhith trang anns a' chidsin.
Tha Calum air ais leis an t-sreath air ionnnstramaidean cìuil agus agus an t-seachdain-sa am piàno a th'aige.
Le bliadhna ri dhol gu àm an Referendum, tha Isabelle Nic IlleBhàin air a bhith a' faighinn a-mach barrachd ma dheidhinn.
A thuilleadh air an sin tha Aileen ag innse dhuinn mun phlanaid Mars agus i cuideachd a' foighneachd an tig an latha nuair is urrainn do dhaoine fuireach ann? bbc.co.uk/aileag.


text:
Guiana
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Guiana[1][2][3][4] neo Guidheana[5].
Tha crìochan aice san taobh an ear le Suranam, sa deas le Braisil agus san iar leis a' Bheiniseala. Tha an Cuan Siar anns an taobh tuath dhith. 'S e Georgetown am prìomh-bhaile a tha aice.
'S e an t-aonar dùthaich ann an Aimearaga a Deas far a bhios Beurla ga bruidhinn. A-rèir cultair tha iad ceangailte leis a' Chairibìan. Tha iad ball den Cho-fhlaitheas.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Beag


text:
Thüringen
Is e saor-stàit Ghearmailteach a tha ann an Thüringen. Tha Erfurt ann am meadhan na dùthcha na phrìomh-bhaile.
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Thüringen anns an taobh an ear na Gearmailt. Mu thimcheall tha na stàitean Sagsainn Iosail, Sagsainn-Anhalt, Sagsainn, Bayern agus Hessen.
Is iad na bailtean as motha : Erfurt, Gera, Jena agus Weimar. Tha an àireamh shluaigh de na bailtean eile nas lugha na 50.000.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Cruth na tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an tuath tha earran bheag de na beanntan Harz. Anns an earra-dheas tha an Thüringer Wald (coille Thuringia), beanntan le tòrr choilltean. Tha slighe fhada chliùiteach an-seo air a bheil “Rennsteig” mar ainm. Is e a’ bheinn as airde am Großer Beerberg le 982 m. Anns an ear tha an dùthaich rèidh. Is e Thuringia ris an canar „an cridhe uine na Gearmailt“.
Aibhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Saale
- Ilm
- Werra
- Unstrut
- weiße Elster.
Lochan[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil lochan mòra ann an Thüringen.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha glainne, deideagan, poitean agus aodaich air an dèanamh agus tha tòrr fhactoraidhean ag obair le fiodh agus meatailt. Tha Jena ainmeil airson inneal- fradhairc. Ann an Eisenach tha factoraidhean Opel agus Bosch.
Tha àiteachas cudthròmach cuideachd. Tha cruithneachd, èorna agus biatas-siùcar air am plantadh anns an dùthaich rèidh. Anns na gleanntann tha lusan agus measan a’ fàs.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Gus am bliadhna 1920 bha Thüringen ri moinn ann an stàitean eadar-dhealaichte agus air a riagladh le diùic. An dèidh a’ chiad cogadh chaidh na stàitean seo a chuir ri cheile gu aon stàit leis a’ phrìomh-bhaile Weimar. Chaidh a’ chiad Poblachd na Gearmailt a stèidheachadh a-mhàin ann am Weimar ann an 1919. Chaidh crìoch a chur air ann an 1933 nuair a thàinig Hitler agus a’ phartaidh Nasach gu cumhachd. An dèidh an Dàrna Cogadh dh’ fhuirich Thüringen anns a’ phàirt Rùiseach agus an uair sin dh’ fhàs e na phàirt dhen DDR. Ann 1989 thuit Balla Bherlin agus chaidh a' Ghearmailt aonachadh.
Àitichean eachdraidheal[deasaich | deasaich an tùs]
Is e àite-eachdraidheil ann an Thüringen a tha ann am Weimar. Dh’ fhuirich an dithis sgrìobhadairean Gearmailteach as ainmeile, Johann Wolfgang von Goethe agus Friedrich Schiller an-seo fàd bhliadhnachan. Tha na taighean aca nan taighean–taisgaidh an-diugh. Tha an seann bhaile glè bhrèagha agus tha mòran luchd-turais a’ tighinn airson fhaicinn.
Is e àite eile cliùiteach a tha anns a’ Wartburg. Is e caisteal a th’ ann air cnoc àrd faisg air Eisenach. B’e Màrtainn Lùtair am fear-àiteachaidh a b’ ainmeile. Dh’ fhuirich e anns a’ chaisteal bho 1520 gu 1522 fo tèarmunn an riaghladair de Weimar agus dh’eadar-theangaich e am Bioball an-seo.
Is e àite brèagha a th’ ann an seann bhaile Erfurt leis an eaglais mhòr, togte anns an darna linn deug. Chaidh Màrtainn Lùtair don Oilthigh Erfurt.
Daoine cudthromach[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh fireanaich agus boireanaich cudthromach ann an Thüringen: Fireannaich-ciùil:
Dealbhadairean:
- Till Riemenschneider
- Lucas Cranach
- Otto Dix
Bha Carl Zeiss a’ stèidheachadh a’ ghnìomhachas inneal-fradhairc.
Biadh agus deoch[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair bhitheas sibh ann an Thüringen, bu chòir dhuibh Thüringer Bratwurst fheuchainn. Is isbean blàsda a th’ ann. Agus feuchaibh ri leann dubh „Köstritzer“ òl.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Baden-Württemberg • Bayern • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sagsainn • Sagsainn-Anhalt • Sagsainn Iosail • Schleswig-Holstein • Thüringen


text:
Ourense
‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann Ourense (Gàilisis) neo Orense (Spàinntis). Tha Ourense suidhichte shuas air còmhnard àrd,[1] aig 327m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Miño.[3] Tha Ourense 403km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 83km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile na Gàilise.[4] Tha 107,057 daoine a’ fuireach ann an Ourense,[5] an 3mh baile as motha ann an Galicia agus an 61 baile na Spàinne.[6] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Ourense a th’ann Ourense cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Vila Real, A' Phortagail
- Tlalnapantla de Baz, Meagsago
- Quimper, An Fhraing
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Canal Social
- ↑ Mongabay
- ↑ Galeón
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne


text:
Nuoro
‘S e baile meadhanach air an eilean Eadailteach Sardainia ann an cridhe na Mara Mheadhanach a th’ ann Nuoro (IPA: ‘nu.oɾɔ, Sàrdais: Nugoro). Tha e suidhichte aig 554m os cionn ìre na mara, aig bun a’ Bheinn Ortobene,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Nuoro fhèin, aig astar dhe 317km bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 180km bho Chagliari agus 419km bho Napoli.[2] Tha 36,449 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Grazia Deledda (1871 – 1936): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1926.


text:
Pàircean Nàiseanta na h-Alba
Ged a thòisich iomairt eadar-nàiseanta nam pàircean nàiseanta às dèidh brosnachadh Albannaich ainmeil, John Muir (eilthireach à Dùn Barra dha na Stàitean Aonaichte), cha d' fhuair Alba fhèin a ciad phàirc nàiseanta gu 2002 — Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Tròsaichean (a' gabhail a-steach Na Tròiseachan, Loch Laomainn, Bràid Albainn, agus pàirt de Chòmhal a tuath).
Thàinig an dara pàirc, Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh, ann an 2003, ach bha deasbad ann an toiseach mun ainm cheart sa Ghàidhlig. An coimeas ri Beurla, chan e An Càrn Gorm ach aon bheinn anns an t-sreath air a bheil an t-ainm Am Monadh Ruadh.


text:
1965
MCMLXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11mh an t-Sàmhain: Neo-eisimeileachd Siombabue bhon Rìoghadh Aonaichte
- Bhuannaich Mikhail Sholokhov an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 18 an Gearran - Fhuair A' Ghaimbia a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an t-Sultain - Murchadh Friseal, neach-poileataigs Albannach
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 am Faoilleach - Winston Churchill, Prìomh-mhinistear Bhreatainn (rug. 1874)
- 30 an Cèitean - Boris Pasternak, ann am Moscobha. Sgrìobhadair às An Ruis.
- 13 an t-Iuchar - Laureano Gómez Castro. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
An Apainn
Tha An Apainn na sgìre iomallach anns A' Ghàidhealtachd. Tha suidhichte air àird an iar An Linne Dhubh, deas air Loch Creran, ear air Latharna agus air àird a tuath Loch Lìobhann. Tha a’ chuid as motha dhuibh ann an Earra-Ghaidheal le pìos beag a tha aig a' Ghàidhealtachd.
Thachair Murt na h-Apainn an seo air 14 an Cèitean 1752.
Bailtean as motha[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Baile a' Chaolais, Duror, Portnacroish, Appin agus Port Appin na bailtean as motha a th’ ann.
Beanntan as motha[deasaich | deasaich an tùs]
- Beinn a' Bheithir - 3,362 troigh (1,025 meatair)
- Creag Ghorm - 2,372 troigh (723 meatair)
- Fraochaidh - 2,883 troigh (879 meatair)
- Meall Bàn - 2,148 troigh (655 meatair)
- Beinn Mhic na Céisich - 2 troigh feet (638 meatair)


text:
naidheachdan
Articles 1 to 5 of 160
Dealbh-chluich mun Chogadh Mhòr a bhrosnaicheas na Gàidhlig
Tuesday 10th February 2015
An t-seachdains tha Meanbh-chuileag air turas timcheall sgoiltean Bheurla ann an Lochabar, Earra-Ghàidheal 's Siorrachd Pheairt le 'Obair Latha Tòiseachaidh', dealbh-chluich eadar-obrachail stèidhichte aig àm a' Chogaidh Mhòir.
Bùthan-obrach ciùil a’ Ghearrain
Thursday 5th February 2015
Fèisean air fàire – ceòl, dràma, dannsa, ealain is fealla-dhà
Thursday 5th February 2015
Tha a h-uile coltas ann gu bheil an Gearran gu bhith na mhìos trang trang is fèisean air feadh na h-Alba air raon farsaing de chothroman anns na h-ealain traidiseanta a chur air dòigh do dh’ òigridh ri linn shaor-làithean nan sgoiltean.
Ceòl nam Fèis 2015 aig Celtic Connections
Wednesday 4th February 2015
Breisleach gu leòr am panto ùr na Gàidhlig
Wednesday 3rd December 2014
Bidh Meanbh-chuileag a' tadhal air sgoiltean agus ionadan-taisbeanaidh poblach air feadh Alba le panto ùr eadar 1 agus 12 Dùbhlachd.


text:
£3m dhan Chòigich is Asaint
- 30 An Dàmhair 2013
Chaidh £3m a thoirt seachad do phròiseict a tha ag amas air àrainneachd na Còigich agus Asainte a dhìon.
Tha an t-airgead a' tighinn bho Mhaoin a' Chrannchair.
'S e a' bhuidheann Coigach-Assynt Living Landscape (CALL) a tha os cionn na h-obrach.
Tha iad an dùil an t-airgead a chosg air coilltean a tha dùtchasach dhan àite ath-bheòthachadh, air monaidhean agus boglaichean a chur air ais mar a bha iad bho thùs agus air staranan a leasachadh.
Cuiridh a' bhuidheann rompa cuideachd ceangal làidir a dhèanamh le sgoiltean na sgìre gus an òigridh a bhrosnachadh ann an obraichean a bhios gan cumail annns an àite.
Coimhearsnachd
Tha CALL airson 's gun gabh a' choimhearsnachd pàirt nas motha ann an dualchas na sgìre agus thèid àiteachan mar a' bhroch aig Clach Toll a dhìon.
Thuirt a' bhuidheann gu bheil iad den bheachd gun cuir an obair seo gu mòr ri eacomonaidh an àite.
"Bidh cothrom againn an seo buannachdan eaconomach, sòisealta is culturail a thoirt dhan sgìre", thuirt Sìm Milne bho Urras Fiadh-Bheatha na h-Alba, a tha nam pàirt de ChALL.
Le Mhaoin a' Chrannchair a-nise air an airgead a ghealltainn, feumaidh CALL plana mionaideach a chur ri chèile 'son sealltainn mar a thèid a chosg.


text:
B' e radio-cheimigear Sasannach a bha ann am Frederick Soddy (Eastbourne 2 an t-Sultain 1877 – Brighton 22 an t-Sultain 1956). Rugadh e ann an Eastbourne, Sassain agus dh'ionnsaich e ceimigeachd ann an Colaiste na Cuimrigh ann an Aberystwyth agus an uair sin ann an Oilthigh Oxford far an robh e ag obair an-dèidh a dheuchainnean gus 1900. An uair sin rinn e rannsachaidhean air rèidio-beò (radioactivity) ann am Montreal còmhla ri Ernest Rutherford agus le Sir William Ramsay ann an Lunnainn. Eadar 1904 is 1913 bha e a' teagaisg ann an Oilthigh Ghlaschu, an uair sin ann an Oilthigh Obar Dheathain, mus thill e air ais gu Oxford ann an 1919, far an robh e ag obair gus 1936. Chaochail e ann am Brighton, Sasainn. Bhuannaich e ann Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1921.[1]
- ↑ Nobel Prize


text:
1917
MCMXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ar-a-mach Ruiseanach
- Bhuannaich Karl Adolph Gjellerup agus Henrik Pontoppidan an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Forbes a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 am Faoilleach - Ernest Borgnine, ann an Hamden. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Gearran - Herbert A. Hauptman, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 24 am Màrt - John Cowdery Kendrew, ann an Àth nan Damh. Ceimigear à Sasainn.
- 10 an Giblean - Robert Burns Woodward, ann am Boston. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an Cèitean - John F. Kennedy, ann an. Fear-poileataigs às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an t-Ògmhios - William S. Knowles, ann an Taunton (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an t-Ògmhios - Augusto Roa Bastos, ann an Asunción. Sgrìobhadair à Paraguaidh.
- 15 an t-Ògmhios - John B. Fenn, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 15 an Lùnasdal - Seán Ó Loinsigh, san tSeann Dhún (Contae Chorcaí). Fear-poileataigs à Èirinn.
- 21 an Lùnasdal - Leonid Hurwicz, ann am Moscobha. Eaconamaiche às A' Phòlainn.
- 7 an t-Sultain - John Warcup Cornforth, ann an Sydney. Ceimigear à dh'Astràilia.
- 12 an t-Sultain - Raymond Burr, ann an New Westminister (Columbia Bhreatannach). Actair à Canada.
- 21 an Dùbhlachd - Heinrich Böll, ann an Köln. Sgrìobhadair às A' Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an Gearran - Diego Lemos, ann am Funza. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 12 an Lùnasdal - Eduard Buchner, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 21 an Lùnasdal - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, ann an Starnberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 15 an Damhair - Mata Hari, ann an Vincennes. Tè-bhuairidh às Na Tìrean Ìsle.
- 17 an t-Samhain - Auguste Rodin, ann am Meudon. Deilbhear às An Fhraing.


text:
Ellanragh Arctagh ny Canadey
She ellanragh Canadagh soit çheu hwoaie jeh'n çheer vooar eh Ellanragh Arctagh ny Canadey. T'eh ny hoie ayns feer hwoaie America Hwoaie as t'eh coodaghey 1,424,500 km2 (550,000 mi ker) dy hallooyn. Ta'n ellanragh shoh jeant ass 36,563 ellan as t'eh goaill stiagh y chooid smoo jeh thalloo yn Chanadey Hwoaie - y chooid smoo jeh Nunavut as ayrnyn Hallooyn yn Eear Hwoaie. T'ad Ellan Baffin, Ellan Victoria as Ellan Ellesmere ny h-ellanyn smoo, as she Iqaluit (6,184 dooinney) y chaayr smoo. Cha nel agh 14,000 dooinney cummal 'syn ard er feie.


text:
Na Lochlannaich
B' e na Lochlannaich (Seann-Lochlannais: víkingr) na daoine a thàinig à Lochlann,[1] ann an ceann a tuath na Roinn Eòrpa. A rèir an ollaimh Nirribhich Yngvar Ustvedt (1928 - 2008), sgaoil iad fad is farsaing a-mach à Lochlann gu ruige Alba, Éirinn, Sasainn, An Fhraing, An Spàinn, A' Ghearmailt agus Na Tìrean Ìsle, is ràinig iad fiù 's na lochan mòra san Ruis, tro mheadhan a' chogaidh agus a' mhalairt.[2] Gu h-iongnadh, stèidhicheadh còlonaidhean lochlannach sa Ghraonlainn agus san talamh far a bheil Canada an latha an-diugh.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Leabhraichean-leughaidh Blackie > Na Lochlannaich anns an Gaelic Resource Database (anns a' Ghàidhlig)
- Na Lochlannaich – Arcaibh agus Sealtainn


text:
Bodach Stòrr
'S e stac-mara a tha ann am Bodach Stòrr (Beurla: Old Man of Stoer).[1] Tha e mu 60 meatair (197 troigh) a dh'àird agus tha e à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha e suidhichte beagan san earra-dheas air Rudha Stòir agus mu leth-mhìle air falbh san àirde an iar-thuath a’ Chùl-cinn. Tha a' bheinn Sidhean Mor faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 15′ 39.51″ Tuath agus 5° 22′ 57.76″ Iar. Tha slighe a' leantainn chun an staic bhon taigh-solais Ru Stoer.
Tha Bodach Stòrr ainmeil a-measg an luchd-sreap. Chan urrainnear an stac a ruigsinn ach ma bhios a’ mhuir air falbh. Tha na fulmairean (Fulmarus glacialis) cunnartach don luchd-sreap ma thèid iad ro fhaisg orra. Chithear fàsgadairean (Stercorarius parasiticus) agus fithich an seo cuideachd.
Anns na 1990an rinneadh sreath telebhisean mu shreap agus teasairginn-beanntain an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC015352
- Lochinver Scotland (Beurla)


text:
8 an t-Iuchar
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 68 Ghabh an Senaid Romanach ri Galba mar Impire.
- 536 Chaidh an Naomh Silbherius a thaghadh mar a' chaid Pàpa.
- 793 An creach Lochlannach aig Lindisfarne
- 1949 Chaidh 1984 (leabhar) le George Orwell a chuir a mach.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1916 - Francis Crick. Eòlaiche-Bith Shasannach a bhuannaich an Duais Nobel airson Eòlas-leighis. B. 2004.
- 1976 - Lindsay Davenport Cluicheadair tennis Aimeireaganach
- 1977 - Kanye West. Ceòladair Aimeireaganach
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 218 - Macrinus, Impire na Ròimhe
- 632 - Muhammad, fàidh agus stèidhiche de dh'Ioslam
- 1505 - Hongzhi, Impire Siona


text:
The Godfather
'S e film domhainn, fada le Francis Ford Coppola a bhios a' suathadh air eòlas nan Eadailteach Amerigeanach tro shùilean an teaghlaich Chorleone, an teaghlach Mafia as motha ann an New York. Stèidhichte air an leabhar leis an aon ainm le Mario Puzo, (a dh'obair an comunn le Coppola ann a bhith a' dealbhadh an leabhair airson an sgailein airgid), thathar a radh gur e The Godfather a th' ann am fear de na fiolmaichean as fheàrr is as cudromaiche ann an eachdraidh Fhiolmaichean.
Susbaint
Tuairisgeul Teaghlaich[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an teaghlach a th' anns an sreath as cudromaiche a bhios a' ruith tron fhiolm, 's ann às an teaghlach a dh'èiricheas a h-uile rud.
Na Caractaran[deasaich | deasaich an tùs]
The Godfather no Vito Corleone[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le Marlon Brando
Sonny no Santino Corleone[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le James Caan
Fredo no Federico Corleone[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le Iain Cazale
Connie no Constanza Corleone[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le Talia Shire
Michael Corleone[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le Al Pacino
Kay Adams[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le Diane Keaton
Tom Hagen[deasaich | deasaich an tùs]
Cluichte le Robert Duvall
Tessio[deasaich | deasaich an tùs]
Sollozzo[deasaich | deasaich an tùs]
Apollonia
Na còig teaghlaichean
Johnny Fontane


text:
Newton
'S e aonad forsa den SI a tha anns an Newton.
A rèir an 2na Lagh Newton,
Fòrsa = Màs x Ath-luathsachadh.
Is e a tha ann an Ath-luathasachadh, atharrachadh ann an luaths rè ùine.
Tomhaisear luaths le aonadan de meatairean anns an diog (m/s).
Mar sin, tomhaisear ath-luathsachadh (atharrachadh de luaths rè diog) an aonadan de (meatairean/diog)/diog (m/s/s).
Mìnicheadh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e a tha ann an Newton:
Am Fòrsa a dh'aobhrachas: Ath-luathasadh de 1 metre/diog/diog, an rian na forsa, cho fàd 's a bhitheas e a gnàthadh air corp le màs de 1 Cilogram.
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cuideam de ubhal le meall de 102 gram (1/9.8 kg) co-ionnan ri forsa de 1 Newton.
Cleachdadh air an Kilo-Newton (kN)[deasaich | deasaich an tùs]
Is e a tha ann an kilonewton (kN) forsa de 1,000 N. Cleachdar an aonad seo gu tric ann an gnìomhachas togail agus le luchd-innlichidh.
An Deca Newton (daN)[deasaich | deasaich an tùs]
Is aonad eu-cumanta a tha anns an decanewton. Comharraichte le daN tha e faisg air co-ionnan ri forsa cuideam chileagraim. Cleachdar e uairean an formulae empiriceal innleadaireachd. bu sònraichte an formulae airson bacadh mu choinneamh carbadan rathad-iarainn- a tha a measadh bacadh anns an aonad de decanewton per tonna (daN/T).


text:
Buidheann aillse sna Hearadh
- 29 An t-Samhain 2013
Tha a' bhuidheann taic son fireannaich le aillse sna h-Eileanan an Iar am beachd meur ùr a thòiseachadh anns na Hearadh.
Tha iad stèidhichte an-dràsta ann an Steòrnabhagh a-mhàin, agus a' toirt taic do dhuine sam bith air a bheil aillse, no a tha air a bhith leis roimhe.
Bidh coinneamh air an Tairbeart an t-seachdain seo tighinn airson beachdachadh air obair na buidhne a leudachadh.
"Tha a' bhuidheann air a bhith a' dol suas ri còig bliadhna a-nis, agus a' coinneachadh gu h-àraid a h-uile feasgar Dihaoine eadar 2:00f agus 4:00f an Ceann a' Bhàigh anns an Retirement Centre," thuirt an Dr Fionnlagh MacLeòid, a tha air comataidh buidheann Leòdhais.
Black Humour
"'S urrainn dha duine tadhail a-steach mar a tha e fhèin ag iarraidh.
"Tha luchd-cuideachaidh ann cuideachd air nach robh aillse, ach a' chuid as motha, tha iad le aillse, no air a bhith le aillse.
"'S e prìomh adhbhar na buidhne a bhith a' toirt còmhraidh is taic dha chèile, tòrr dibhearsain, tòrr "black humour" bhon a tha gu leòr dhiubh air a thighinn tro àmhghar, agus le slàinte bhriste agus aillse air a bhith orra, far a bheil an aillse, buinidh e ri ball sam bith dhe do chorp mar a tha fhios againn.
"'S mar sin, tha daoine ann a tha a' bruidhinn air a h-uile càil a tha sin, ach cuideachd a' bruidhinn air a h-uile rud eile.
"Bhon am measg aillse tha rudan eile a' tighinn na chois. Uaireannan tha duine a' faireachdainn ìosal, bhon tha an corp mar gum biodh air a dhol sìos, 's chan eil e a' tuigsinn dè th' ann.
"'S e seòrsa de chogadh a th' ann.
"Bithte ag ràdh nach eil fireannaich cho deònach bruidhinn air am bodhaig 's mar sin.
"Ach gu dearbha, nuair a tha thu air a thighinn tro àmhghar agus ana-cothrom is euslaint, mar as trice tha thu deònach gu leòr bruidhinn air agus taic a thoirt do dhaoine eile.
"'S bidh a' bhuidheann a tha seo, ma bhios duine ag iarraidh, bidh iad a' tadhail air daoine anns na dachaighean aca fhèin, no ann an ospadal, daoine a tha air am bualadh sìos le aillse.
"Tha e anabarrach feumail. Bhon ma tha thu ann an ospadal, tha daoine eile timcheall ort, a tha iad fhèin ann an càs.
"Ach nuair a tha thu a' tighinn a-mach à ospadal 's urrainn dhut uaireannan a bhith air d' fhàgail leat fhèin.
"Tha a' bhuidheann a' sgaoileadh a-mach, agus Dimàirt seo tighinn, sin an 3mh là den Dùbhlachd, thathas a' dol dha na Hearadh.
"Tha coinneamh fhosgailte - cho fosgailte 's as urrainn dhi a bhith - gu bhith ann an Taigh-òsta na Hearadh aig 7:30f.
"Tha sin fosgailte dhan a h-uile duine - daoine le aillse, no teaghlaichean no luchd-cuideachaidh - gus 's dòcha coimhead ri buidheann a chur air chois sna Hearadh, no barrachd cheangail a dhèanamh ris a' bhuidhinn a th' ann an Steòrnabhagh.
"Tha a' bhuidheann fosgailte dha na h-Eileanan an Iar air fad," thuirt e.


text:
Seula
Is e soidhne sònraichte a tha ann an seula. Anns na meadhan-aoisean chleachdadh fàinne-seula agus cèir-sheulaidh. B’ àbhaist do na daoine an t-ainm aca a sgrìobhadh fo litir. An uair sin chaidh an litir air a seulachadh airson barantas a shealltainn gu robh am fo-sgrìobhadh ceart.
Uaireannan chleachdadh seula cuideachd air cèis-litreach. Mar sin dheth cha b’urrainn do daoine sam bith an litir fhosgladh gun ceud, nam bitheadh seula air.
Gus an latha an-diugh cleachdar seula air litrichean neo pàipearan oifigeil.
Tha dealbhan de seulachan diofraichte anns an Wikipedia Commons:


text:
Ard-firryn breck
She lus 'sy chynney Lamiaceae eh ard-firryn breck (Lamium maculatum). T'eh gaase er feie yn Europey, ayns banjee ny keyljyn, er thalloo tash.
Jalloo-oaylleeaght[reagh]
She lus lussagh t'ayn. T'eh gaase dys meadar er yrjid, as ta gish gheayney kiare-corneilagh echey. Ta ny duillagyn echey oochrooagh dys sleeanagh as ta oirr feeacklagh oc. T'ad gollrish duillagyn undaagee, agh cha nel ad cur gah. Ta cowraghyn bane orroo dy cadjin. Ta blaaghyn jiargey-gorrym ec y lus, cosoylagh rish blaaghyn slaanee.


text:
Rolling Stone
Is e Rolling Stone iris Aimerigeanach mu dheidhinn ciùil agus cultair poblaich.
Nochdaidh iris ùr gach co-latha-deug. An-diugh, foillsichear e ann an ochd dùthchannan deug, Sìona, na h-Innseachan agus An Ruis nam measg.
Chaidh a steidheachadh ann an San Francisco ann an 1967 le Jann Wenner (a tha fhathast na dheasaiche) agus sgrùdaire-ciùil Ralph J. Gleason. An toiseach bha e a' dol còmhla ris agus ag iomradh air a' chultar hippie a bha cumanta den àm. An toiseach bha iad cuideachd a' cur astair eadar iad fhèin agus na beachdan bunasach aig pàipearan eile coltach riutha ach tro na seachdadan bhiodh susbaint aig feadhainn dhe na pìosan aca a' beantainn barrachd ri saoghal poileataigs gu h-àraid tro Hunter Thompson nuair a thòisich e air sgriobhadh dhaibh. Chuidich an iris tòiseachadh dreuchdan daoine mar Cameron Crowe is Greil Marcus am measg feadhainn eile.
Anns na h-ochdadan bha an iris a' fàs na bu corporra agus bha feadhainn de na sgriobhadairean aosta a' fàgail agus feadhainn ùra a' gabhal nan àitean aca. Tric a-nis bhiodh e cumanta luchd-cleasaiche fiolm a bhith air a chomhdach an àite rudan neo daoine co-cheangailte ri ceòl.
Ann an 2004, airson cumail dè bha iad a' faicinn mar an '50mh cò-là-breith aig roc', chuir iad ri chèile sreath de chlàran mar 'The 500 Greatest Albums of All Time' a' moladh agus ag aithneachadh euchdan eachdraidheal anns an seòrsa ciùil seo.


text:
Inneal-bualaidh
Is e uidheam airson sìol a bhualadh a-mach à diasan arbhair a tha ann an inneal-bualaidh. Chaidh an t-inneal-bualaidh a dhealbhadh le innleadair Albannach do 'm b' ainm Anndra Meikle mun bhliadhna 1784.
- Bha tuathanaich 's a' Ghàidhealtachd a' cleachdadh innealan-bualaidh roimhe 1885.
- Tha sgeul mu dheidhinn inneal-bualaidh air a' Ghàidhealtachd (Siorrachd Pheairt) anns an iris Ghàidhlig de sgeul-bheatha Aonghais Bhig MhicGilleEathain (tar-sgrìobhta le Fear Chanaigh, 1965).
- Bho na 1850an bha innealan-bualaidh iomanaichte far feàrsaid de inneal-siubhail tro bhonn-iomain.
- Nas anamoch chaidh an iomain far roth mòr innealan-slaodaidh agus nas anamoch a-rithist far feàrsaid cumhachd a-mach de tractaraibh.
- Chaidh iad a-mach a chleachdadh ann am Breatuinn 's na 1950an, nuair a fhàs innealan-fogharaidh pailt.
- Tha croitearan ann an Uibhist fhathast a' cleachdadh inneal-bualaidh airson bualadh arbhair sinnsearachd.


text:
Chidambaram
‘S e baile mòr air an ear-dheas na h-Innseachan a th’ ann an Chidambaram (Tamil: சிதம்பரம், IPA: ˈtʃiðʌmbəɾʌm). Tha e suidhichte aig dìreach 3m os cionn na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Kollidam, 1,937km air falbh bho Dhelhi (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,545km bho Kolkata agus 1,119km bho Mhumbai.[2] Tha 58,968 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo an an 1929.[4] Tha Teampall Hindu cudromach anns a’ bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Venkatraman Ramakrishnan (1952): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 2009.


text:
Amstelveen
‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Amsterdam ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann an Amstelveen. Tha e suidhichte aig 0m os cionn ìre na mara,[2] eadar na h-Aibhne Amstel, anns an roinn Òlaind a Tuath (Duitsis: Noord-Holland), 25km air falbh bho Almere, 50km bho Rotterdam, 153km bho Ghroningen, 106km bho Eindhoven agus 30km bho Utrecht.[3] Tha 84,295 duine a' fuireach ann.[4] Tha prìomh-oifisean KLM agus KPMG an seo.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Famke Janssen (1964): Actair.[5]
- Michiel Huisman (1981): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Óbuda-békásmegyer[6]
- Villa El Salvador
- Woking


text:
Ro tocuirisdair iardain Gortigernd cuice da druidh deg, co feasad uathib a ní bo coir do deanam. Do raidsid ris na druidi, Sír imli innsi Breatan, & fo geba dun daingean do'd didean ar in cinél n-eachtrann dia tartaisi do thír & do righe, daig nod múirfid do namaid, & gébaid do tír & do talam tar t'éis. Ro tochleasdair Gortigernd co n-a sluag & co n-a druidib deisceart
p.92innsí Breatan uile, co rangadar Guined, & ro sirsead sliab Herer uile, & conad andsin fuaradar in dind os in muir, & fearand daingean, cor cumdaigeg h-e; atbertadar a druidi ris, Déana-su sunda du dun, ol siad, ar ni caemnagair ní do co brath. Tuctha sair iardain & no tinolit adhbair in duin eitir cloich & crand, & rugad as uile in comadbar a n-aen aidce, & ro tinolit fo trí indsin in comadbur sin & rugad as fo tri. Ocus ro fiarfaig tra dia druidhthib cid dia da in t-olc-sa ar sé; ro raidseat a druidhe, cuingid mac na feas a athair & marbtar leat & easrainter a fhuil tar in dun; & as amlaid con n-icfidear a cumdach.
Ro laithe teachta uad fo inis Breatan d'iarraidh mic gan athair, & ro sírseat co mag Eilleite a tir Gleuisic, is and sin fuaradar na macu ag imain, co tarla deabaid etir da macam dib, con n-ebairt in mac fria araile, a duine gan athair, ní fhil maith agud edir. Ro h-iarfaigseat na teachta cid dia bo mac in gilla ris a n-abre siud? Atbert lucht na faithe, ní eatamar, ol siad ta
p.94a mhathair sunn, or siad. Ro iarfaidseat dia mathair cid diar bo mac an gilla. Ro freagair in mathair ni eadar-sa, ol si, athair oga, & ni eadar cindas do rala im broind eitir. Tugasdair tra na teachta leo in mac sin co Gortigernn, & ro h-indisdair amail fuaradar e.


text:
Alan Turing
Alan Mathison Turing (23 an t-Ògmhios 1912 - 7 an t-Ògmhios 1954), dh'aithnichear mar “athair” coimpiutairean digiteach. B' e neach-matamataig agus eòlaiche choimpiutairean a bh' ann. Leasaich e an smaoin air Inneal Turing, siostam nan riaghailtean agus nan coir, ann an 1936. Chruthaich e an Deuchainn Turing, nuair a tha coimpiutair a' feuchainn nochdadh mar duine ri duine. Air feadh An Dàrna Cogadh b' e còd-cnacair a bh' ann an Turing. Dh'obair e aig Pàirc Bletchley ann an Sasainn agus bhrist e an Inneal Enigma aig na Gearmailtiche.
Thug coimhearsnachd agus riaghaltas Bhreatainn droch cheann do Thuring air sgath 's gu bheil e co-sheòrsachd. Ann an 1952, chiontaich e airson cleamhnas a dhèanamh le fear. Bha roghainn aige eadar prìosan no spoth ceimigeach. Thagh e spoth. B' e buaidh an spoth neo-chomas agus dh'fhàs uchdan air. As dèidh dà bhliadhna a' fuireach leis na buaidhean sin, thug Turing ùthachd dha fhèin. Ann an 2009, ghabh Prìomh Mhinistear na Breatainne, Gordon Brown, a leisgeul ri teaghlach Turing airson a làimhseachadh[1].
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
1846
MDCCCXLVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 am Faoilleach - chaidh Milwaukee (Na Stàitean Aonaichte) a stèidheachadh.
- Chaidh Bloemfontein, prìomh-bhaile breithneachail Afraga a Deas, a stèidheachadh le Henry Douglas Warden
- Sgrìobh Honoré de Balzac an leabhar La Cousine Bette.
- 16 an t-Ògmhios - Taghadh Phàpa Pius IX, ann an Cathair na Bhatacain.
- 28 an Dùbhlachd, inbhe stàite do dh' Iowa.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 am Faoilleach - Rudolf Christoph Eucken, ann an Aurich. Sgrìobhadair Gearmailteach.
- 5 an Cèitean - Henryk Sienkiewicz, ann an Wola Okrzejska. Sgrìobhadair Pòlach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an t-Ògmhios - Bartolomeo Alberto Cappellari, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1831 gu 1846.


text:
1881
MDCCCLXXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Kinshasa, prìomh-bhaile na Poblachd Dheamocrach na Congo, a stèideachadh mar àite–malairt le Henry Morton Stanley.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an Lùnasdal - Alexander Fleming, bith-eòlaiche Albannach a lorg penicillin
- Juan Ramón Jiménez
- Hermann Staudinger ann an Worms.
- 25 an t-Samhain - Angelo Giuseppe Roncalli, ann an Sotto il Monte. Pàp bho 1958 gu 1963.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Giblean - Benjamin Disraeli, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 21 an Dùbhlachd - Francisco Javier Zaldúa, ann am Bogotá.
- 5 an t-Samhain - Robert Mallet, ann an Lunnainn. Innleadair à Èirinn


text:
Gnìomhachas Gàidhlig na Bliadhna
- 24 An Dàmhair 2013
Chaidh duais Ghnìomhachas Gàidhlig na Bliadhna aig Comunn na Gàidhlig a roinn eadar buidhnean ann an Leòdhas agus Dùthaich MhicAoidh.
Gheibh an dà chuid Comunn Eachdraidh Nis agus an gnìomhachas cànain 'Facal', a tha stèidhichte ann an Srath Nabhair, an duais airgid eatorra.
"Na slatan-tomhais a tha sinn a' coimhead ris nuair a thig tagraidhean thugainn airson na farpais a tha seo, 's e gum bi na companaidhean a' cleachdadh na Gàidhlig ann a bhith a' dèiligeadh ri luchd-frithealaidh, gum bi iad a' cleachdadh na Gàidhlig am measg an luchd-obrach, gum bi follaiseachd a thaobh soidhnichean agus eile sa Ghàidhlig, agus cuideachd gum bi iad a' cleachdadh na Gàidhlig tro ìomhaigh 's margaidheachd 's raointean-reic na buidhne," thuirt Calum Iain MacLeòid, bho Chomunn na Gàidhlig.
"Bha am panal a' faireachdainn gun robh an dà bhuidhinn a bha seo, no an dà chompanaidh a bha seo, a' coileanadh nan amasan a bha sin.
Coimhearsnachd Gàidhlig
"'S e siud an rud as lugha a tha sinn a' coimhead ris anns na tagraidhean.
"Tha sinn an dùil, agus a' sùileachadh gun tèid an duais airgid a chosg airson fàs a thoirt air na gnìomhachasan, agus bidh sinn a' bruidhinn riutha mu dheidhinn sin.
"Ach aig a' cheann thall tha sinn ga fhàgail aca fhèin air dè nì iad leis an airgead a tha seo," thuirt e.
Bha Comunn na Gàidhlig roimhe a' toirt seachad duais Choimhearsnachd Gàidhlig na Bliadhna, ach chan eil an duais sin ga toirt seachad am bliadhna.
"Feumaidh sinn tuigs' nach eil againn ach na h-uidhir de choimhearsnachdan Gàidhlig.
"Bha an fharpais sin a' ruith airson trì bliadhna, agus dh'fheumainn a ràdh gun robh a' mhòr-chuid de na coimhearsnachdan Gàidhlig an dèidh cur a-steach airson na farpais.
"Cuid a bh' air soirbheachadh nach cuireadh a-steach air a son a-rithist, cuid eile nach robh air soirbheachadh agus 's dòcha cuideachd nach robh a' faireachdainn gun cuireadh iad a-steach air a son a-rithist.
"Anns a' bhliadhna mu dheireadh a-rèiste, bha sinn dìreach a' faireachdainn gun robh i an dèidh ruith a cùrsa.
"'S dòcha an ceann bliadhna no dhà, gun coimhead sinn ri a h-ath-bheothachadh," thuirt e.
Thuirt Mgr MacLeòid gun robh e na cùis mhisneachd gun deach pàirt den duais gu gnìomhachas Gàidhlig ann an Dùthaich MhicAoidh.
"Tha e mìorbhailleach a bhith a' coimhead far an deach an dà dhuais," thuirt e.
"Tha an dà sgìre gu math eadar-dhealaichte. Comunn Eachdraidh Nis ann an sgìre far a bheil a' Ghàidhlig fhathast an ìre mhath làidir, agus an uair sin Facal, stèidhichte ann an Dùthaich MhicAoidh, far nach eil a' Ghàidhlig buileach cho làidir.
"'S tha e mìorbhailleach gu bheil Facal, a chaidh a chruthachadh bho chionn trì bliadhna air ais, gu bheil e a' dèanamh sheirbheisean cànain ann an Dùthaich MhicAoidh, a' cumail dà obair làn-ùine ann an sin.
"Agus bha e uabhasach taitneach a bhith ag èisteachd ri Alasdair, bho Facal, dìreach ag innse mu mar a tha a' dol dhaibh," thuirt e.


text:
Clach
Ann an eòlas-talmhainn canar clach ri gràinnean mèinnireach a tha ceangailte rin chèile gu nàdurra ann an staid chruaidh. Tha rùsg na talmhainn air a dhèanamh à cloich.
Sa chumantas thèid clachan a' seòrsachadh a rèir a' cho-dhèanamh cheimigich is mèinnirich aca, a rèir structar nam mìrein aca agus a rèir a' phròiseis anns an deach iad a chruthachadh.
Seòrsaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Seo na trì prìomh roinnean-seòrsa de chlachan:
- Clach theinnteach: Chaidh iad a chruthachadh le magma no làbha a bha air am fàs fuar. Canar clach Phlutonach ris an fheadhainn far an robh fuarachadh magma a' tachairt am broinn na talmhainn agus clach bholcànach ris an t-seòrsa a chaidh a chruthachadh à làbha air bàrr an talmhainn.
- Clach chruth-atharrachail: Bha robh cruth na cloiche tùsanaich ag atharrachadh fo bhuaidh teas àrd is fo bhrùthadh no tro phròiseas tectonic.
- Clach ghrùideach: Chaidh iad a chruthachadh le tasgaidhean de stuth air bàrr na talmhainn a bha air a gluasad gu àite eile le uisge, gaoith, deidh no eigh-shruth. Bha gràinnean mèinnireach agus/no mìrean fàs-bheartach a' tuiteam air a' bhonn agus a' càrnadh.
'S e petrology an rannsachadh saidheansail air na clachan, tha e na phàirt riatanach de eòlas-talmhainn.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha agus tha buaidh mhòr air cleachdadh nan clachan air leasachadh cultarail agus teicneòlach nan daoine.
Ann an Linn na Cloiche (eadar 2.6 millean is 7 mìle bliadhna RC) thòisicheadh clachan a chleachdadh mar innealan. Lorgadh an fheadhainn a bu shine anns an roinn far a bheil an Aetiòp an-diugh, tha iad eadar 2 is 3 millean bliadhna a dh'aois.
Anns na seann làithean chaidh togalaichean a thogail le clachan a-mhàin, an-diugh chithear clachan gu math tric am broinn an taighe mar làr, mar staidhir no anns a' chidsin, no taobh a-muigh air na rathaidean. Thèid an cleachdadh airson clach-chuimhneachain no mar bun-stuth ann an ealain cuideachd.
Ann an eachdraidh bha mèinnearachd nan clachan cudromach airson adhartas a thoirt do na daoine. Bho Linn an Iarainn a-mach bhathar a' feuchainn meatailt fhaighinn às na clachan. An toiseach chaidh teine a chleachdadh, ach dh'fhàs sin gu gnìomhachas cudromach. Chithear mar eisimpleir tobhtaichean de mhèinnearachd iarainn ann an Ratharsair, a chuir ri eaconomaidh an eilein aig deireadh an 19mh linn. Lorgar daoimeanan, gual is mòran rudan eile anns na clachan eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail a dh'fhiach airson mhèinnearachd.
Air a' Ghàidhealtachd chaidh clachan a chleachdadh airson taighean no feansaichean a thogail gu h-àraid anns na h-àitichean far an robh fiodh gann. Chithear cuideachd mòran chlachan Chruithneach a bhios a' toirt iomradh mu eachdraidh nan tuineachaidhean. Tha Clach a' Charraidh ann an Seannduaig na deagh eisimpleir de chloich Chruithnich Clas II.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kal. Ian. i. f., l. x. u., Anno Domini M.c.lxxx.iiii.
Deich taighi fichit do maithibh muinnteri Arda Macha do argain do Ghallaibh na Midhe.
Mael Isu h-Ua Cerbaill do ghabail comurbuis Patraic iarna fhagbail do Tomaltach h-Ua Conchobuir.
Art h-Ua Maelechlainn, rí Iarthair Mídhe, do marbadh i mebhail ar erail Gall. Mael Sechlainn Bec do gabail righi ina inad.
Caistel d'athughudh la Gallaibh i Cill Fair.
Caistel aile do milliudh la Mael Sechlainn & la Concobur Maenmaighi h-Ua Concobair co sochaidhe moir do Ghallaibh and.
p.204
{§LATE} Donnchadh, mac Domnaill Midigh, occisus est.
Gilla Isu h-Ua Mailin, espuc Muighi Eo, moritur.
Cogadh mor eter Ruaidri h-Ua Concobhair & a mac, .i., Concobur Maenmuighi.
Brian Breifnech, mac Toirrdelbaigh h-Ui Concobair, moritur.
Flann h-Ua Finnachta, taisech Clainni Murchadha, moritur.§


text:
Hyères
‘S e port agus baile meadhanach ann an ceann a deas na Frainge a th’ ann Hyères (IPA: 'jɛʁ, Ocseadanais: Iero, IPA: 'jeɾɔ). ‘S ann às an fhacal Laideann Araea, neo boglach saillte a th’ann ainm a’ bhaile.[1] Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 963 mar Eras. Tha e suidhichte eadar 0m agus 364m os cionn ìre na mara (42 ann am meadhan),[2] 65km air falbh bho Mharseille agus 702km bho Pharis prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 55,135 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[4] Tha gnothaichean turasachd agus gnìomhachas a’ phuirt agus àiteachas gu math làidir an seo.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thog na Greugaich daingeanach anns an sgìre anns an IV linn R. C. ris an canadh Olbia.[5] Chruthaich na Ròmanaich port ris an canadh Pomponiana dìreach ri taobh Olbia anns an 2na linn R.C.[6]
Chaidh Olbia a mhilleadh leis an Rìgh Gontran ann an 578. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an dà sgrìobhainn bho 963: litir eaglaiseil bhon Phàp Leon VIII agus èigheachd bho Conrad, Rìgh na Bourgogne agus Provence, a thug am baile is an sgìre do dh’ Abaid Montmajour. Thog Guillaume de Marseille Caisteal Hyères anns an 11mh linn, an dèidh do ruaig a thoirt air na Arabaich[7]. ‘S e an 8mh baile na bu motha na Provence a bh' ann Hyères aig toiseach an 14mh linn, le mu 5,000 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, ach chaochail mòran dhuibh leis a' Phlàigh, a ràinig ann an 1347. Cha robh ach mu1,900 daoine an seo an ceann ciad bliadhna.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chuir Robert Louis Stevenson dà bhliadhna seachad ann an Hyères, eadar 1883 agus 1885, dìreach mar Joseph Conrad agus Lev Tolstoj. A bharrachd air sin, chaochail an sgrìobhadair Saint-John Perse (1887 – 1975) ann an Presqu’Île de giens, dìreach ri taobh a’ bhaile, agus bha taighean aig Edith Warton agus Paul Bourget ann an Hyères cuideachd.[8]
(air a dhèanamh le Uicipeid)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Coni (An Eadailt)[9]
- Koelkelberg (A' Bheilg)[10]
- Rottweil (A' Ghearmailt)[11]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Toponymie des communes du Var
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Frainge
- ↑ Fouilles à Olbia, Jacques Coupry, Revue Gallia, duilleagan 3-33, CNRS, 1954
- ↑ Jacques Coupry, Le Site Antique d'Olbia, Revue Archéologique, 1947, duilleagan 12-22
- ↑ Henry de Gérin-Ricard, Actes concernant les vicomtes de Marseille et leurs descendants, Picard, 1926
- ↑ La Côte d'Azur des écrivains, C. Arthaud agus E. Paul, Edisud 1999
- ↑ Mineastralachd na Dùthchanan Cèin
- ↑ Fiosrachadh na Comhairle
- ↑ Mineastralachd na Dùthchanan Cèin


text:
Deuchainnean cumhachd ann an Ciseòrn
- 6 An Dùbhlachd 2012
Thèid pàirt de seann ghàradh ola Chiseòirn, air taobh siar Rois, a chleachdadh airson deuchainnean air inneal ùr cumhachd nan tonn.
Thèid pìos den làraich a thoirt air màl fad bliadhna do chompanaidh chumhachd Trident.
Thuirt a' chompanaidh gun robh cidhe susbainteach ann an uisge domhainn a bhiodh math airson na deuchainean a dhèanamh.
'S ann air an inneal Powerepod a thèid na deuchainnean a dhèanamh, 's e ga cheangal ri taobh a' chidhe.
Tha an làrach fosgailte gu tuinn mheadhanach nach eil cho buileach fiadhaich ris na tuinn anns a' Chuan Shiar.
Ach tha iad làidir gu leòr airson deuchainnean a dhèanamh às aonais nan cosgaisean an lùib leasachaidhean pìos far a' chosta.
Tha dùil gun tòisich an gabhaltas air an làraich as t-Earrach an ath bhliadhna, 's e a' maireachdainn aon bhliadhna.
Tha sin a' crochadh air cead mara sònraichte.
Chuir ard oifigear Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean (HIE), Ailig MacPhàdraig, fàilte air an naidheachd, 's e ag ràdh gu bheil i na deagh chomharra air na ghabhadh dèanamh aig a' phort.


text:
Ath-thagradh mu chrainn-ghaoithe Bheàrnaraigh
- 4 Am Màrt 2013
Tha croitear à Leòdhas, a tha a' feuchainn ri tuath-gaoithe beag a chur air adhart, ag ràdh gu bheil e a' dol a thagradh an aghaidh co-dhùnadh Riaghaltas na h-Alba cead a dhiùltadh dha.
Tha Tormod Dòmhnallach ag iarraidh dà chrann-gaoithe a chur an-àirde ann am Beàrnaraigh Leòdhais.
Bhiodh 45 meatar de dh'àirde anns na crainn, agus thuirt Comhairle nan Eilean Siar gum bu chòir dhan phròiseact a dhol air adhart.
Cha deach leis an iarrtas ge-tà, leis gun do chuir Alba Aosmhor na aghaidh seach gum biodh na crainn rim faicinn bho Thursachan Chalanais.
"'S e gnothach mì-choltach a th' ann. Tha croitearan eile a' crochadh air a' cho-dhùnadh a bha seo a thuilleadh ormsa," thuirt Mgr Dòmhnallach.
"Tha a' Chomhairle fhèin, anns a' phlana leasachaidh aca, chan eil guth air sòna falamh timcheall air na Tursachan idir.
"Tha e mar gum biodh tu a' marbhadh an àite gu lèir 's a' dèanamh fàsaich dheth.
"Chan fhaod duine crann-gaoithe a chur an-àirde. Agus an sia mu dheireadh dhiubh a th' air a dhol an-àirde air Rathad a' Phentland, tha iad follaiseach bho na Tursachan.
"Tha sin fhèin a' cur na h-argamaid a bh' aca a-mach à sealladh.
"Chan eil mi a' dol a sguir a shabaid. 'S tha croitearan eile air mo chùlaibh.
"Tha sinn am meadhan am fearann ann am Beàrnaraigh a cheannach an-dràsta a thuilleadh air a h-uile càil eile," thuirt e.


text:
Tro na bliadhnaichean on a thòisich e, tha an sreath “Scottish Tradition” aig Sgoil Eòlais na h-Alba air clàraidhean prìseil á iomadh cèarn de dh’Alba a chur an aithne an t-sluaigh.
Se òrain á Uibhist a-Tuath a chaidh a thaghadh dhan CD Ghàidhlig as ùire san t-sreath, Bu Chaoin Leam Bhith ’n Uibhist (CDTRAX9025). B’ i Mairead Challan a rinn an taghadh de dh’òrain. B’ i cuideachd a sgrìobh na notaichean ’s na h-eadar-theangaidhean san leabhran tha tighinn leis an CD.
Tha òrain de dh’iomadh seòrsa san taghadh, le puirt, òrain-obrach, òrain mu ghràdh-dùthcha, òrain-ghaoil, aoirean agus eisimpleir de bhàrdachd spioradail uile ri’n cluinntinn. Tha deagh chlàraidhean de dh’òrain le bàird an eilein ann cuideachd – mar Cailleach Mhòr Staghlaigh le Iain MacMhathain, a th’ air a ghabhail le Fred MacAmhlaigh, Òran na Caillich le Anndra Laing (air a ghabhail leis a’ bhàrd fhèin), agus Sann mu Thuath, Fada Tuath le Fionnlagh Moireasdan, air a ghabhail le Eòghainn a mhac. Cha bhiodh CD de dh’òrain á Uibhist a-Tuath slàn ás aonais an òrain àlainn aig Dòmhnall Ruadh Chorùna An Eala Bhàn a th’ air a ghabhail gu brèagha le Eilidh Mhoireasdan.
Cluinnear òrain mar ’Ghruagach Dhonn a’ Bhroillich Bhàin agus Horò chan Eil Cadal Orm anns an taghadh. Bha òrain dhen t-seòrsa gu math cumanta aig cèilidhean mu mheadhan an 20mh linn, ach cha chluinnear iad ro thric a-nis aig seinneadairean òga. Air grunn de na clàraidhean cluinnear buidheann a’ gabhail nan sèistean gu làidir, mar a dhèanadh iad gu nàdarra ann an deagh thaigh-cèilidh.
Tha blàths anns na clàraidhean seo a tha a’ tarraing an luchd-èisteachd a-steach dhan choimhearsnachd agus a bhios a’ toirt ort seinn còmhla riutha. Bu chòir dhan CD seo a bhith aig neach sam bith a tha ’g iarraidh eòlas agus tuigse fhaighinn air fìor chultar na Gàidhlig.
Tha taobh gu math Gaidhealach air gu leòr de na chluinnear air Room Enough for All (CDMD 2106), an CD ùr aig a’ Bhattlefield Band a nochd o Themple Records na bu tràithe air a’ bhliadhna. ’S iadsan Mike Katz, Alasdair White, Sean O’Donnell agus Eòghainn MacEanraig. Mar sin, tha am fuaim stèidhichte gu mòr air pìoban, fìdeagan agus fidhill, le giotàr, bouzouki agus piàna air an cleachdadh gu ìre mhòr mar ionnstramaidean taic. Se Eòghainn agus Sean prìomh sheinneadairean a’ chòmhlain.
Tha dà òran Ghàidhlig air an CD, Nic Còiseam agus Duanag an t-Seòladair, air an gabhail le Eòghainn. Air adhbhar air choreigin dh’atharraicheadh am fonn sna rannan aig an dàrna òran, oir ’s nach biodh an rann ’s an t-sèist ionnan mar a bha àbhaisteach. B’ e mearachd a bh’ ann seo a dhèanamh le òran a tha cho aithnichte, oir a h-uile turas a chluinneas tu e, saoilidh tu gun deach iad ceàrr anns an fhonn.
A dh’aindeoin sin, tha mòran mun CD seo a tha fìor tharraingeach. Tha an ceòl a’ gluasad gun strì o ionnstramaid gu ionnstramaid, ’s tha an taghadh de phuirt inntinneach, le cuid dhiubh air an tarraing o na seann chruinnichidhean on 18mh ’s an 19mh linn. Mar sin, cluinnear ’nam measg cuid de na seann phuirt dannsa air an robh na pìobairean Gaidhealach an seo agus an Alba Nuadh cho dèidheil. Tha an ceòl aig ìre gu math àrd, agus còrdaidh e ri mòran.
B’E Ailean MacEanraig, bràthair Eòghainn o chòmhlan Bhattlefield, a riochdaich Dreams and Dances (SKYECD55) le Dòmhnall MacIlleDhuibh, an sàr-chluichdeadair harmonica. Mar tha fios aig neach sam bith a dh’fheuch e, chan eil e idir furasta deagh cheòl fhaighinn ás an dearbh ionnstramaid, ach tha Dòmhnall a’ tarraing ceòl ás a tha mìorbhaileach. Tha a h-uile puing dheth soilleir agus cinnteach, fiù ’s ann am puirt luath mar MacLeod’s Reels, agus tha togail anns am Barn Dance mar a gheibhear o dheagh chluichd air bogsa nam putan. Bheir e ort a dhol a dhannsa. Ach tha Dòmhnall air leth math cuideachd air puirt a tha mall a chluichd le faireachdainn. Chan eil an taic uair sam bith a’ mùchadh na harmonica, ’s tha seo a’ leigeil leis an luchd-èisteachd a chluinntinn gu ceart cho sgileil ’s a tha cluichd Dhòmhnaill. Se sàr dheagh CD a tha seo, a th’ air a dheagh stiùireadh.
Nochd EP o chionn ghoirid o chòmhlan ùr air a bheil Mira. ’S iadsan na clàrsairean Sarah NicNìll agus Jessica Burton còmhla ri John Lowrie air percussion. Tha iad a’ cluichd measgachadh inntinneach de cheòl ann an nòs tradiseanta ach le blas jazz. Còrdaidh an ceòl aca gu sònraichte ri daoine aig a bheil ùidh ann an ceòl na clàrsaich, agus na dòighean anns an gabh ceòl ann an nòsan ùra a chluichd air an ionnstramaid. Gabhaidh an EP fhaighinn gu dìreach o www.sarahmacneil.com
Tha mi an dòchas gum bi deagh Nollaig agus Bliadhn’ Ùr agaibh uile, le ceòl agus òrain am pailteas.


text:
Càrn-cùl-ri-Èirinn
'S e càrn a tha air mullach cnuic ann an Eilean Ì a th' ann an Càrn-cùl-ri-Èirinn. Chaidh a thogail an dèidh do Cholum Cille Eilean Ì a ruigsinn bho Èirinn. Nuair a ràinig Colum Cille agus a chompanaich an t-eilean anns a' bhliadhna A.D. 563, dhìrich e an cnoc a b' àirde a bha anns an eilean, 's chunnaic e gun robh e à sealladh Èirinn. Bha de ghràdh aig a dhùthaich, 's nach biodh e toilichte a bhith ga faicinn gun a bhith innte. Rùnaich e a chòmhnaidh a dhèanamh ann an Eilean Ì oir chunnaic e gun robh e so-ruigsinn do na h-eileanan mun cuairt, agus gun robh e na eilean a bha math airson bàrr agus ionaltradh, agus mar sin ro fhreagarrach airson àite tàimh fhoghlamaich agus theachdairean. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 283 252


text:
Sgùrr Thormaid
'S i beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr Thormaid. Tha i 926 m a dh'airde.
Chaidh Sgùrr Thormaid ainmeachadh às dèidh Norman Collie a bha na bhall anns an Scottish Mountaineering Club cuideachd agus a’ sreap anns a’ Chuiltheann còmhla ris na sreapadairean shuas. Tha leac aig taobh an iar-tuath Sgùrr MhicCoinnich leis an ainm Collie’s ledge.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 441 227
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Am plana leasachaidh air feadh na Gàidhealtachd ga dhubh-chàineadh ann an Inbhir Narann.
Ma dh’fhaoidte chan e ann an Inbhir Narann a-mhàin a tha am plana seo ag adhbharachadh deasbaid teth ach faodar a ràdh chan e deagh chàirdeas san fharsaingeachd a bha eadar muinntir an àite agus a’ chomhairle sa chiad dol a-mach. Gheibhear mòran a tha faicinn na comhairle mar nàmhaid, nàmhaid a tha a’ dèanamh sgrios air goireasan agus dearbh-aithne a’ bhaile againn agus nàmhaid a tha làidir den bheachd chan eil ann an Inbhir Narann ach iomall-baile Inbhir Nis.
Ma thèid am plana seo air adhart mar a tha e an-dràsta bhiodh sluagh Inbhir Narann a’ dol am meud 80% bho seo a-mach gu 2031. A-nis chan eil luchd togail-fianais a’ tuigsinn ciamar ‘s urrainn dhut 5,000 cosnaidh a chruthachadh agus bun structair a chuir air dòigh le togail thaighean a-mhàin. A bheil a’ comhairle den bheachd gun tig a h-uile càil eile sa bhad as dhèidh làimh? Nach e sin ro-innealachd caran cunnartach a tha seo aig na luchd-dealbhachaidh?
Chan e nimbys a th’ ann an muinntir a’ bhaile seo tha làn fhios aca gur e rud deatamach don eaconamaidh a th’ann an leasachaidh. Tha iadsan a’ faighnich ge-tà, carson bu choir don a h-uile càil a bhith mu thimcheall a’ bhaile seo agus carson a tha feum air na bailtean ùra Tornagrain agus Whitness. (nach ann as na seachadhan a tha a leithid smaoineachadh, bailtean ùra msaa?) Nach eil badan eile den Ghàidhealtachd airidh air leasachadh cuideachd?
Tha a’ cho-chomhairle fhathast a’ ruith agus leis a h-uiread dhaoine a tha a’ cur an aghaidh a’ ghnothaich mar a tha e chì sinn dè thachras aig a cheann thall.


text:
Cumaidh Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba (BCPA) obair na Pàrlamaid agus a buill. Bidh an luchd-obrach aca a' toirt seachadh nan seirbheisean làitheil a dh'fheumas BPA airson an cuid obrach a dhèanamh.
Buidheann an luchd-stiùiridh
Is e Buidheann an luchd-stiùiridh àrd-bhuidheann stiùiridh Pàrlamaid na h-Alba
Coimiseanairean
Tha uallach reachdail air Pàrlamaid na h-Alba caochladh dhreuchdan aig àrd-ìre ainmeachadh do A Mòrachd A’ Bhanrigh.
Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba
Tha a’ Bhuidhinn Corporra an urra ri bhith dèanamh cinnteach gu bheil an t-seilbh, luchd-obrach agus seirbheisean aig Pàrlamaid na h-Alba a tha a dhìth oirre.


text:
Devil's Staircase
'S e bealach a th' anns an Devil's Staircase a tha a a' fàgail an rathaid mhòir A82 bho Allt na Feadh faisg air Gleann Comhan agus a' leantainn gu Ceann Loch Lìobhann. An-diugh 's e pàirt den Slighe na Gàidhealtachd an Iar a th' ann. Ann an 1692 chleachd saighdearan an riaghaltais e gus tighinn bho Cheann Loch Lìobhann gus cuideachadh ann am Mort Gleann Chomhan.
Bho thùs chaidh an rathad saighdearach a thogail fo stiùir General Wade agus às a dhèidh Major William Caulfield mu 1750. B' e pàirt se shiostam rathaidean saighdearach a bh' ann gus siubhail eadar Dùintean Hanobharian[1] agus na h-àiteachan saighdearach a bu chudromaiche. Thòisich iad an obair mar fhreagairt ri Strì nan Seumasach anns an 18mh linn.[2]. 'S e obair chruaidh a bh' ann le bhith a' giùlain stuthan togail suas bhon rathad gus an rathad saighdearach a thogail, agus b' iadsan a chuir an t-ainm air a' phìos seo. Chaidh an t-ainm ath-bheothachadh nuair a chaidh casg-uisge an Uisge Dhuibh a thogail, agus an luchd-obrach a' coiseachd thairis air an Devil's Staircase dhan taigh-sheinnse. Cha do rinn a h-uile gin dhiubh an rathad air ais air casan cugallach, agus chanadh gun d' fhuair an Diabhal cuid dhiubh[3].
Às dèidh dha an rathad fhàgail agus dìreadh thèid an rathad tron bhealach eadar Stob Mhic Mhartuin agus a' Bheinn Bheag, dìreach ri taobh an Aonaich Eagaich. Tha an t-slighe a' cromadh às dèidh sin le sealladh air a' Black Water Reservoir.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 215 571 (56° 40′ 16.07″ Tuath, 4° 54′ 37.5″ Iar)


text:
Nils Holmer
Bha Nils Magnus Holmer (Göteborg, 5 an Gearran 1904 – Lund, 1994) 'na chànanaiche a rugadh anns an t-Suain 's a rinn rannsachadh mòr air a' Ghàidhlig, gu h-àraid dual-chainntean taobh a deas na dùthcha mar Ghàidhlig Arainn, Chinn Tìre is Earra Ghàidheal agus dh'fhoillsich e grunn phàipearan is leabhraichean cudromach air a' chuspair.[1] Tha sin a' gabhail a-steach leabhar air Gaeilge Eilean Reachra a tha leathach slighe eadar Gàidhlig is Gaeilge.[2] Bha ollamhachd aige ann an cànanachas aig Oilthigh Lund eadar 1949-1969 agus tha e ainmeil mar an aon Suaineach aig an robh a-riamh trì artaigealan san iris Language.[3]
Gu h-annasach, rinn e obair blàir chan ann a-mhàin air aon no dhà chànan ach air iomadh cànan air grunn mhòr-thirean, a' gabhail a-steach Gaeilge, Basgais, cànain Siouanach, cànain Algonquianach, cànain Iroquoianach, Kuna à Meadhan Aimeireaga agus Choco is Wayuu agus cànain nan tùsanach Astràileanach.[1]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Chelliah, Shobhana and de Reuse, Willem The History of Linguistic Fieldwork (2011) Springer ISBN 978-9048190256
- ↑ Holmer, N. The Irish Language in Rathlin Island (1942) Royal Irish Academy
- ↑ Sigurd, Bengt Svensk språkforskning under 1900-talet Linköping Electronic Conference Proceedings


text:
Canada
S' e dùthaich ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an Canada[1]. Tha e suidhichte tuath air na Stàitean Aonaichte.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran ag aideachadh gu bheil dualchas na Gàidhlig ann an Canada ann an Albainn Nuaidh ann an suidheachadh cunnartach. Cho fad air ais ri 1987, chaidh a dhearbhadh gun robh fìor fheum anns a’ mhòr-roinn air leasachadh taobh na Gàidhlig.
Ann an 1890, chaidh bile thoirt a-steach le Seanadhair Tomas Raibeart MacAonghais, a rugadh an Ceap Breatainn ach a bha ’na riochdaire airson Cholumbia Bhreatnach; ged nach do shoirbhich leis, bha e ’na bheachd Gàidhlig ainmeachadh mar an treas cànan oifigeil ann an Canada. Dh’ainmich e àireamhan a' Chunntais 1881 a bha sealltainn gum b’e 1,657,266 uil-àireamh an t-sluaigh Albannaich agus Èireannaich, an coimeas ri 1,289,929 de Fhrangaich agus gun ach 881,301 de Shasunnaich. Ged nach robh e cumail a-mach gun robh Gàidhlig aig gach Albannach is Èireannach, na eadhoin aig a’ mhòr chuid dhiubh, thagair e gun robh an àireamh a bha bruidhinn cànan an sinnsir anns an dà bhuidhean nàiseanta mòr gu leòr chum inbhe thearainte a chosnadh."
Bailtean Mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha ann an Canada:[2]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an darna dùthaich as motha anns an t-Saoghal às dèidh na Ruise a th' ann an Canada, agus tha an t-iomall-fairge na Canada nas fhaide na fear aig dùthaich sam bith eile anns an t-saoghal.
Ged as e dùthaich mhòr agus farsaing a th' ann an Canada, chan eil mòran de dhaoine a tha a' fuireach innte an coimeas ri dùthchanan eile. Thar farsaingeachd de 9,984,670 km², chan eil ach 32.976.026 (2007) a tha a' fuireach innte, neo 3.2 daoine airson gach km². Tha an cuid as motha de muinntir na Canada a' fuireach eadar Uindseor, Ontairio agus Baile Quebec, Quebec.
Tha na Beanntainn Creagach san àirde an iar na dùthcha. Tha an Fhàsach Nc'mip suidhichte ann an Columbia Bhreatannach.
A thaobh am meud agus an doimhneachd, 's e ni as iongantaiche ann na Canada na lochan uisge a th' ann. Tha iad a' toirt bàrr air lochan uisge an t-saoghail; mar a tha Loch Superior, an dàrna loch-uisge as motha sa chruinne a-rèir fharsaingeachd uachdair (Loch Michigan-Huron, 1mh) agus a tha 350 mìle air fad, agus 160 mìle air leud. Tha astar 115 mìle ceithir timcheall an loch-uisge seo, agus tha e 1,332 troigh air doimhneachd. Tha trì no ceithir de na lochan seo dlùth do a chèile; agus a' tearbadh Chanada uachdrach bho Stàitean Aonaichte Aimearaga a tha air an taobh eile. Bho loch gu loch dhiubh seo tha aibhnichean a' ruith, a' meudachadh gu mòr mar a tha iad a' dol air an aghaidh, gus am bheil an abhainn mhòr don ainm an Abhainn Labhrainn(Abhainn naoimh Labhrainn) a' tòiseachadh. Tha an abhainn seo dlùth do 100 mìle air leud far am bheil i a' ruigsinn a' chuain. Tha 1900 mìltean bhon àite bho am bheil an abhainn seo ag èirigh, a dh' ionnsaigh an àite far am bheil i a' coinneachadh na fairge. Tha aon àite air Abhainn Labhrainn a tha air ainmeachadh "loch nam mìle eilein"; tha 117 eilean ann an aon ruith air an abhainn seo. Tha iad do gach cumadh agus meudachd, fo choille dheachmhor. Anns na h-àiteachan sin, far am bheil loch a' tuiteam a-staigh do loch eile mar a tha iad a' tèarnadh le leathad chum a' chuain, tha sruthan brasa, agus leumannan uisge nach eil an coimeas ri fhaicinn anns an t-saoghal gu lèir.[3]
Mòr-roinnean Chanada[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na deich mòr-roinnean aig Canada air an ainmeachadh mar a leanas còmhla ri na prìomh-bhailtean agus a' bhliadhna anns a dh'aonaich iad leis an dùthaich. Tha trì roinnean ann an Canada cuideachd, 's e sin Roinnean an Iar thuath, Nunabhùt is Roinn an Iucon.
- Faic cuideachd: Mòr-roinnean Chanada
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- B' e ceimigear a bha anns an t-Onorach Gerhard Herzberg a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1971.
- 'S e eaconamaiche a tha ann an Robert Mundell a bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomacachd anns a' bhliadhna 1999.
- B'e fear-ciùil ùr-ghnothach a bha ann am Martyn Bennett. Mheasgaich e ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
- Tha Loreena McKennitt, C.M., 'na seinneadair, clàrsair, agus neach-piana ainmeil.
- B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr, chluich e m. e. anns a chiad shreath de Ironside. Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliu ann an Hollywood.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
- 'S e Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh.
- 'S e spòrs bhuidheann ann an Canada a tha ann am Ball-coise Canaidianach.
- Tha hocaidh-deighe cumanta cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay
- ↑ Mac-Talla, Òg-mhios 16, 1894, d3.
Leughadh a-bharrachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain a' Chaoil. 'Gàidheal ann an Canada' (4), Gairm 57, An Geamhradh 1966. d.30-31.


text:
.i. As amlaidh ata an talam a cert medhon na firmaminti a fidhair dul sis na corp trom mar sheantrom .i. ponc medhonach a raed crinn. Et mar adubramar as e inadh nadurtha an usci beit a timceall na talman & da fadadh slighe gan oilbeim on talmain, o ta fein na corp trom siltec siblach ni anfadh co roitfedh seantrom na talman & d'anfad annsin oir as e sin, mar adubrumar, inadh deiginach sibail na corp trom. Et atait ranna an usci ac dinge a ceili da dul tar a ceili d'iarraidh seanntroim an domain mar inadh nadurtha doib fein da ligeadh daingne na talman doib . As egin, o ta an talam comcruinn daingean a gabail risin uisci gan a dul cum an t-seantruim, co fuil an t-uisci comcruinn a dimceall na talman & as mar sin ata fidair cruinn ag an da duil ele gluaises suas on t-seantrom co ruic an cercaill timcill.
Oir ata an tene ar son a h-edruime ac tarraing suas no co n-gabann cercall daingean dotruailligte an re ria & o nach fadhann slidhi tairis do coimed & da comhdaigh hi fein fo ascaill cruinn na cercaille sin & as uime sin as egin di fein beith cruinn mar ata cercall
p.18an re cumdaighes astig innte fein hí. Et as i an cercall sin as re deridh gluasta na corp n-edrom. Et as e ni doni an t-aer cruinn, druim an uisci cruinn sa glotain ichtaraidh suas aige & an cuit uachtarach de fein sa glotain ichtaraidh don tene; & o ta an tene & an t-uisci comcruinn mar da derbamar as egin dan aer ata ar na cumdach etorra beth cruinn da rer a fidrach sin. Et as amlaid ata an suighiugad sin na n-dul andluite sin a n-glotain a ceili nac feadann ni ele beth aturra & is mar sin nach fedann inad folamh beth sa domhan uili.


text:
Clò Shiaboist aig Geamaichean Ghlaschu
- 1 An t-Luchar 2014
'S e deiseachan de Chlò Hearach bho Mhuillinn Shiaboist a bhios air an fheadhainn a bhios a' toirt seachad nan duaisean aig Geamaichean a' Cho-Fhlaitheis ann an Glaschu.
Chaidh an clò fhighe do Mhuilinn Shiaboist le Dòmhnall Iain Dòmhnallach à Barabhas.
Thuirt Mgr Dòmhnallach: "Tha e mìorbhaileach an ceangal seo a bhith eadar an Clò Hearach agus Geamaichean a' Cho-Fhlaitheis. Tha an clò a chaidh iarraidh orm fhighe àlainn agus ioma-fhillte. Thèid fhaicinn le luchd-amhairc eadar-nàiseanta agus tha mi an dòchas gun toir e togail eile dhan ghnìomhachas againn."
Chaidh còrr is 50 fèileadh agus seacaid a dhèanamh den chlò dorcha-ghorm, 's tha dùil gun tèid fhaicinn le còrr is billean neach air feadh air an t-saoghal tro sheachdainean nan geamaichean.
Pròiseil
Thuirt Àrd-Oifigear Chlò Mòr Innse Gall, Iain Aonghas MacCoinnich: "Tha sinn glè phòiseil às a' phàirt a th' againn ann an samhradh mòr spòrs na h-Alba. A thuilleadh air a' chlò a bhios air an fheadhainn a tha a' toirt seachad nan duaisean aig Geamaichean a' Cho-Fhlaitheis, 's e sinne cuideachd luchd-solarachaidh oifigeil Chupa Ryder agus tha an cruinneachadh sin mar-thà air ùidh mhòr a thogail.
"Tha seo uile na chuideachadh a thaobh ìomhaigh ar stuthan agus tha sin a' toirt spionnadh, chan ann a-mhàin do Chlò Mòr Innse Gall, ach do na breabadairean agus eaconamaidh an eilein air fad."
Thadhail sgioba bho Gheamaichean a' Cho-fhlaitheis air Muileann Shiaboist sa Mhàirt gus bhidio a chlàradh mun Chlò Hearach. Thèid a' bhidio a shealltainn mar phàirt de phrògram mu "chruthachadh nan geamaichean", a thèid a chraoladh ro dheireadh na mìos seo.
Tha na Geamaichean a' tòiseachadh air an 23mh là den Iuchar.


text:
Dr. Dre
Fìor-ainm Andre Young R. 18 An Gearran 1965, Baile nan Aingeal, Na Stàitean Aonaichte.
'S e rapair is riochdaire-ciùil ainmeil a tha ann an Dr. Dre. Bha e na bhall anns an World Class Wreckin' Cru agus N.W.A. agus tha e air da chlar a chur a-mach leis fhèin, The Chronic ann an 1992 agus 2001 ann an 1999. Lorg e Eminem cuideachd agus riochdaich e a' chiad chlàr aige, The Slim Shady Lp ann an 1999. Chruthaich e stoidhle ur le bhith a' tarraing air seann chlàran aig Seòras Clinton, ag atharrachadh a' chiùil bho P-Func gu G-Func. Chaidh gangsta rap a thoirt air an stoidhle seo, o chionn 's gun robh e a' moladh dòigh-beatha air a ghlacadh le gunnaichean, boireannaich is airgead. Tha e a-nis air a dhreuchd a leigeil dheth mar rapair, a' briseadh cridhean a luchd-leantainn a bha an dùil a threasamh clàr Detox. Tha e air ghealltainn ge-tà gun cum e air a' riochdachadh chlàran aig rapairean eile. Tha e air 50 Cent, Ice Cube, Eve agus fiù 's Na Rolling Stones a riochdachadh. Tha an rapair Warren G na leth-bhràthair do Dre.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Napoleon Bonaparte
Bha Napoleon Bonaparte (15 an Lùnasdal 1769 - 5 an Cèitean 1821) na Impire na Frainge agus na Sheanailear. Rùghadh e ann an Ajaccio, Corsaca, far an robh a theaghlach a' fuireach. Bha athair, Carlo Maria Buonaparte na neach-lagha, agus bha a mhàthair, Maria Letizia Ramolino, ga bhrosnachadh nuair a bha e na bhalach beag gu rudan cudromach a dhèanamh anns an àm ri teachd.
Chaidh e gu Acadamaidh an Armailt ann am Paras nuair a bha e dìreach 14 bliadhna a dh'aois agus bhuannaich e urram is meas gu luath. Ann an 1799 bha e na sheanailear ann am Arm na Frainge, agus ged a chaill iad an Èipheit, dh'fhàs Napoleon ainmeil am measg muinntir na Frainge, an dà chuid na beartaich is na bochd.
Bha e na Chonsal nuair a chuir e an tiotal air fhèin, “Ìompaire nam Frangach” còmhla ri a chiad bhean Josephine, air a' chiad latha den Dùbhlachd 1804. Aig an àm sin bha cumhachd mhòr aige agus chuir e iomadh dùthaich fo smachd anns an Roinn Eòrpa, neartaich e an siostam sòisealta is chruthaich e codex a chleachd mòran riaghaltasan mar eisimpleir às dèidh sin, fiù 's san latha an-diugh.
Ach bha nàmhaidean cumhachdach na aghaidh. Impireachd na Breatainne, a' Phruis agus an Ruis, agus chuidich iad dùthchannan eile airson na Frangaich a chuir air falbh. Chaill iad an Spàinnt ann an 1812 agus cha do chuir iad an Ruis fo smachd ann an 1813. Thòisich crìonadh na Impireachd aig an àm a bha siud.
Mar sin, chaidh a fhògradh a dh'Eilean Elba ann an 1814 is thill Rìgh Louis XVI corr is 15 bliadhna às dèidh an ar-a-mach mhòir. Ach ann an 1815 thill Napoleon dhan Fhraing gu mòr-thoilicheas an t-sluaigh, gus am blàr mu dheireadh ullachadh ann an Bhatarlù. Anns a' Chèitean 1815 shabaid Napoleon an aghaidh a thrì nàmhaidean, ach cha robh e soirbheachail is chaidh a fhògradh a-rithist, an turas seo gu Eilean Naomh Eilidh far an do bhàsaich e sia bliadhna às dèidh sin ann an 1821. Bha e dìreach 51.


text:
Eartra
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Eartra [3] neo Eritrea[4][5]. Tha crìochan aige le Sudàn san iar, an Itiop sa deas, agus Diobùtaidh san earra-dheas. Tha oirthir aige, ann an taobh an ear, is taobh tuath, air Muir Dearg.
Fhuair e neo-eisimeileachd air An Cèitean, 1993, as dèidh ar-a-mach fada. Chan eil cànan oifigeil aice, ach cleachdaidh iad Tigrinya, Arabais, Eadailtis agus Beurla.
'S e Asmara am prìomh-bhaile agus am baile as motha a tha ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ revues org.,
- ↑ Profile Eritrea.
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Categories
Archives
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Archive for the Category: Gàidhlig
Blwyddyn newydd dda!
Bloavezh mat / Št'astný nový rok / Blwyddyn newydd dda i chi i gyd / Einen guten Rutsch ins neue Jahr / Happy New Year to you all / Bonne année / Athbhliain faoi mhaise daoibh / Blein Vie Noa / Bliadhna mhath ùr / Blydhen Nowydh Da / C HoBыM ГoдoM / CpeћHa HoBa […]
Air ais anns a’ Chuimrigh
Thàinig mi air ais dhan a’ Chuimrigh oidhche Shathairne an déidh seachdain math dha rìreabh ann an Sabhal Mòr Ostaig. Rinn mi cùrsa Òrain Ghàidhlig ri Christine Primrose, agus bu mhór a chòrd e rium. Bha tri duine deug anns a’ chlas à Alba, ‘nam Ghearmailt, às na Stàitean Aonaichte, agus à Sasann. Chan robh […]
Deireadh an cùrsa
Chrìoch an cùrsa an-dè agus dh’fhàg feadhainn againn. San oidhche chruinnich sinn ann an Cafaidh Ostaig agus sheinn sinn òrain le chèile. An uair sin chaidh feadhainn againn gu taigh-òsta Àird a’ Bhàsair airson deoch no dhà. Air an t-slighe air ais sheinn sinn òrain glè aisealaiche ann an Albais. The course finished yesterday and […]
Roag, Port Rìgh agus Flòdaigearraidh
An-dè an dèidh lòn chaidh sinn air sgrìob timcheall an eilean. An toiseach chaidh sinn gu Roag agus chunnaic sinn seann-chroit teaghlaich Màiri Anna. An uair sin chaidh sinn gu Port Rìgh gus dinnear a ith ann taigh-òsta, agus gu Flòdaigearraidh. Bha seòrsa de chèilidih ann ann am Flòdaigearraidh, agus sheinn sinn òrain agus fuinn […]
Leabhraichean, seisean agus banais
An-raoir bha tachartas chun leabhraichean ùra a’ chur air bhog – leabhar bàrdachd anns a’ Bheurla agus a’ Ghàidlig le Meg Bateman, ceachdadair ann an Sabhal Mòr Ostaig, agus nobhail ficsean saidheansail le Tim Armstrong, neach-rannsachaidh anns a’ cholaiste. Leugh iad bho na leabhraichean agus dh’fhreagair iad ceistean mu dhèidhinn na leabhraichean agus am pròiseas […]
Also posted in English, Language, Music, Poetry Leave a comment
Cuirm-chiùil
Bha cuirm-chiùil samhaidh ann an-raoir le Màiri Anna, Finlay Wells agus Lorne MacDougall. Sheinn Màiri Anna òrain le com-pàirt na fir, agus ‘na aonrachd, agus sheinn na fir le chéile agus ‘nam aonrachd. Tha buaidh aig Finaly air an ghiotàr, agus tha buaidh aig Lorne air an phìob agus air an fhideag. Sheinn an clas […]
Braon
Bha seisean math ann anns an Talla Mhòr an-raoir, agus sheinn mi an fhideag ìseal agus an bodhrán. Bha mi i mo leapaidh mu aon uair deug, ach bha daoine eile a’ seinn gu dhà uair, agus bha iad uabhasach sgìth an-diugh. Bha madainn bhraonaich ann an-diugh, ach tha i nas tiorma a-nis. Dh’ionnsich sinn […]
Òrain Ghàidhlig
Thòisich an cursa maidainn an-diugh agus rinn sinn cuig òrain an-diugh: Seo mar Rachinn Fhèin is Thu, Seoc a’ Bhàigh, Dà Thàbh air an Fharaidh, Ceud Soiridh, Ceud Fàilte, agus Till an Crodh, Dhonnchaidh. Tha ceithir daoine dheag againn anns an clas à Alba, à Èirinn, òn Stàitean Aonichte, à Canada, òn t-Seapan agus òn […]
Sabhal Mòr Ostaig
Dh’fhàg mi an Gearasdan aig meadhan-latha an-diugh, agus chaidh mi air an trèan gu Mallaig. Tha latha soillear grianach ann agus bha na seallaidhean math dha-rìribh. Chaidh mi air an aiseag bho Malliag gu Armadal, agus ansin choisich mi gu Sabhal Mòr Ostaig, mar chan eil busan ann DiDòmhnaich. Tha mi ann Sabhal Mòr Ostaig […]
An Gearasdan
Dh’éirigh mi pailt ro mhoch madainn an-diugh agus bha mi air an trèan aig sia uairean. Ràinig mi dhan Ghearasdan ochd uairean nas fhaide, agus tha mi a’ fuireach ann Leabaidh is Lìte fasig air meadhan a’ bhaile anochd. Dh’ith mi isbeanan agus sliseagan bho bhùth sliseagan airson mo dhinnear. Cha robh i ro dhaor, […]
Also posted in English, Gaeilge, Language, Travel Leave a comment


text:
Karl Marx
Karl Heinrich Marx (5 an Cèitean, 1818 – 14mh den Mhairt 1883)
Feallsanaiche poileataigeach às a' Ghearmailt. Bhitheadh e a sgrìobhadh mu airgeid agus cumhachd. Cuide ri Friedrich Engels, stèidhich e an fheallsanachd phoilitigeach ris an canar Co-mhaoineas anns an duilleachan no pamflaid Gairm-fhollaiseach a' Phartaidh Chomannaich a thàinig a-mach ann an 1848. An dèidh seo 's e 'Marxachas' a dh'èighear air na smuaintean aige.
Tha mòran den bheachd gur e an leabhar is cudromaiche aige Das Kapital a sgrìobh e tarsainn air trì deichead agus far an do bhris e sìos, bheachdaich e agus gu ìre dh'ainmich e an seòrsa eaconamas ris an canar Kapitalismus (Gàidhlig: calpachas) san latha an diugh. Bha e a' dol an aghaidh bheachdan eaconamas libearalaich agus lean mòran deasbaid eadar an fheadhainn a tha ag aontachadh leis agus an fheadhainn nach eil.
Dh'ùghdar e gu leòr leabhraichean eile mu iomadach cuspair cuideachd.
Ged a chaidh a bhreith anns a' Ghearmailt bha aige ri gluasad dhachaigh glè thric oir nach bu chaomh le toir dhaoine na beachdan aige agus mu dheireadh rinn e a dhachaigh ann an Lunnainn agus dh'fhuirich e an sin gus an do bhàsaich e ann an 1883.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Somhairle MacGill-Eain
- Vladimir Lenin
- Leon Trotsky
- Mao Zedong
- Co-mhaoineas
- Marxachas
- 1871 Commune
- Rosa Lucsamburg
- Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba