text:
Tha tarraing aig Hiort air daoine bho air feadh an t-saoghail.
Tha cuid a smaoinicheas air an eilean mar nàdar de phàrras iomallach, le sluagh a bha mar aon, deamocratach, le dùchas fada arsaidh a bhith ann, agus cuid eile, a tha ga ghabhail mar àite brèagha sìtheil, a th' air a shàbhaladh dhuinn bho eachdraidh.
Tha eachdraidh Hiort a' sealltainn gun robh e mar a bha mòran de dh'eileanan beaga Innse Gall nuair a bha daoine a' fuireach annta, le chuid thrioblaidean agus de thoileachas.
'S dòcha gur e an t-eisimpleir as fheàrr de mar a bha an sluagh fosgailte do chunnart a th' ann an sgeulachd nach chualar gu tric, agus a thachair ann an 1726.
Nuair a thadhal an Sgìtheanach Màrtainn Mac 'ille Mhàrtainn air Hiort ann an 1697, dh'fhoillsich e na chunnaic e anns an leabhar ainmeil 'A Late Voyage to St Kilda.'
Feusagan
Am measg na sgrìobh e, bha nach tigeadh feusagan air na fireannaich gus an robh iad 30 bliadhna a dh'aois no mar sin, 's nach robh iad an uair sin ach gu math tana.
Mothaichidh duine sam bith a th' air dealbh fhaicinn de na Hiortaich do cho mòr is tiugh 's a bha feusagan nam fireannach anns an 19mh linn. Ciamar a dh'atharraich sin ma-tha?
Ann an 1726, dh'fhalbh fireannach à Hiort a thadhal air na Hearadh, ach cha b' esan a thill dhachaigh.
Agus e ann, ghabh e am breac, agus 's ann anns na Hearadh a tha e fhathast.
As dèidh dha bàsachadh, chaidh aodach a chuir air ais a Hiort, mar rud prìseil a ghabhadh cleachdadh fhathast.
An ath-thuras a thadhail am bàilidh air Hiort gus am màl a thogail, sheòl an soitheach aige seachad air Stac Lì, faisg air Boigheireigh, mu cheithir mìle gu tuath air Hiort fhèin.
Thog e triùir fhireannach agus ochdnar balach a chaidh dhan stac a shealg eun. Bha iad air a bhith ann naoi mìosan, a' feitheamh air a' bhàta Hiortach.
As dèidh dhaibh cho fada a chuir seachad air creag chas sa chuan, thill iad do na dachaighean aca, far an do lorg iad aon inbheach, agus ochd duine cloinne deug fhathast beò, agus am breac air cha-mhòr 200 duine den t-sluagh dùthchasach a mharbhadh.
Bha màl Hiort luachmhor don uachdaran, MacLeòid Dhùn Bheagain, a gheibheadh £85 Albannach (£7 Sterling) gach bliadhna bhon stiùbhart, a thogadh sin ann an itean, feòil, eòin mhara, agus uidhir de chàis is de dh'ìm a ghabhadh toirt dha leis an t-sluagh.
Ath-thuinneachadh
Cha robh MacLeòid deònach leigeil leis a' mhàl sin sguir, agus chuir e tuilleadh dhaoine, Sgitheanaich as motha, ach cuid às na Hearadh cuideachd, a dh'fhuireach ann an Hiort.
'S ann mar sin a nochd na h-ainmean aithnichte ann an Hiort: Dòmhnallach, Fearghastan, MacCriomain, Mac Fhionnghainn, MacLeòid, MacCuithinn, Mac Gill-Ìosa agus Moireasdan.
Dh'ionnsaich na daoine ùra seo dòighean sealg nan eun bhon dream a bh' air fhàgail den t-sluagh, agus b' e an sliochd-sa a bha san eilean bhon uair sin a-mach.
'S iomadh rud a dh'èirich dhaibh. Ann an 1746, fichead bliadhna as dèidh don Hiortach dèanamh air na Hearadh, thàinig tri soithichean cogaidh a Hiort agus iad air chluinntinn gun robh am Prionnsa Teàrlach san eilean, agus e am badeigin air taobh siar na Gàidhealtachd as dèidh Chul Lodair.
Nuair a lorg an airm na Hiortaich agus iad am falach anns na creagan shuas os-cionn a' bhaile, thuirt iad nach cuala iad dad mun ar-a-mach.
Dh'fhaighnich iad an robh e fìor gun robh trod mòr air a bhith a' dol eadar an Rìgh Deòrsa agus Ban-Ìmpearair na Ruis.
Turasachd
Anns an 19mh linn, thòisich sreath de luchd-turais a' tadhal air Hiort, a' toirt leotha beachdan airson an t-àite a leasachadh, agus dh'fhàs na Hiortaich nas eisimeile air an t-saoghal a-muigh.
Anns na 1850an, dh'imthirich 42 Hiortach a dh'Astràilia, agus an dàrna leth dhiubh a' bàsachadh air an t-slighe.
Suas gu deireadh an deicheid sin, bha taighean an eilein riamh air an togail le rudan a bha ri làimh ann an Hiort. Ballachan cloiche, agus mullaichean tughaidh, no feòir.
B' e fear de na 'leasachaidhean' a thàinig bhon t-saoghal a-muigh, 16 taighean ùra a chaidh a thogail sa bhaile, ann an 1860.
Bha na taighean seo fuar, agus b'fheudar dhaibh gual a cheannach a-staigh, agus iarrtas ro-mhòr air a' mhòine san eilean gus na taighean a theasachadh.
Cuideachd, cha ghabhadh an càradh le stuthan san eilean fhèin, a' fàgail gun robh na daoine a' coimhead a-mach à Hiort airson rudan a bha riatannach don bheatha aca, airson a' chiad uair riamh.
Ri linn an luchd-turais, chuala an saoghal mun 'Phàrlamaid Hiortach,' far an do chuir fireannaich an eilein rompa obraichean a dhèanamh gach madainn, agus mu adhbrainnean nan Hiortach, a bha nas tiugha na aig daoine eile, an dèidh mar a dh'atharraich an cuirp air sgàth uiread de shreap.
Cha chuala sinn mu bheachd nan Hiortach air an luchd-turais.
Iomallach?
Bha geamhradh 1929 gu math cruaidh anns an eilean, agus bhàsaich cuid de na bh' air fhàgail den t-sluagh, an dèidh do mhòran dhiubh an t-eilean fhàgail, air an tarraing chun nam bailtean mòra anns an t-saoghal a-muigh, agus don t-saoghal ùr.
Cha do chreid iad riamh roimhe gur ann iomallach a bha Hiort. 'S e meadhan an t-saoghail a bh' ann dhaibh, gus an tàinig an t-saoghal a choimhead orra.
Sgrìobh muinntir an eilein - 36 duine aig an ìre seo - don Riaghaltas, ag iarraidh orra an toirt gu tìr-mòr, agus chaidh an t-eilean fhàsachadh ann an 1930.
An-diugh, 's ann an sealbh Urras Nàiseanta na h-Alba a tha Hiort, le inbhe mar Làrach Dhualchais na Cruinne, fo dhìon aig ìre eadar-nàiseanta.


c: text/html

text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Niall MacLeòid agus air a sheinn le: ailig macDhòmhnaill, coinneach mac a' ghobhainn agus Dòmhnall MacRath.
This is a song written by: Niall MacLeòid and sung by: ailig macDhòmhnaill, coinneach mac a' ghobhainn and Dòmhnall MacRath.
Air latha dhomh 's mi falbh nan àrd,
Àit'-àraich fir na cròic,
Gun chaill mi m' iùil air feadh nam màm
Le bàrcadh trom de cheò;
Bha 'n oidhche dhorcha tarraing teann,
'S mo chridhe fann gun treòir,
Nuair thachair rium a' ghruagach bhàn
Air àirigh Bhaile Chrò.
Is thug i cuireadh dhomh gun dàil
Gu fàrdaich bhig gun sgòd;
Is thuirt i rium mi dhèanamh tàmh
Gu 'n sgaoil an latha na neòil;
Gum faighinn leabaidh thioram bhlàth
De bharrach àlainn òg;
Gum faighinn biadh is deoch is bàidh
Air àirigh Bhaile Chrò.
Is lìonmhor ròs tha fàs fon driùchd
Nach fhaca sùil an glòir;
Is lìonmhor maighdeann mhaiseach chiùin
Nach deach a cliù an ceòl;
Ach riamh cha d' fhosgail ròs fo dhriùchd
No òigh an cùirt san Eòrp'
Cho fìnealt' ann an cruth 's am blàth
Ri Màiri Bhaile Chrò.
Ged bheireadh baintighearna dhomh làmh,
Le saibhlean làn a dh'òr,
Gur lìonmhor buaireas agus cràdh
Tha 'n càradh ris an t-seòrs';
Gum b' annsa bhith air chosg an tràth
Le sìth is gràdh na chòir,
An gleann nan cuach, 's a' ruith nam bà,
Le Màiri Bhaile Chrò.
Nuair thèid i mach sa mhadainn chaoin,
Gu fallain, aotrom, beò,
'S a ghleusas i a duanag ghaoil
An doire mhaoth nan cnò,
Bidh eòin nan geug a' seinn dan àl
Gu h-ait air bhàrr nam meòir;
Ach èistidh iad, 's an cinn fo sgàil,
Ri Màiri Bhaile Chrò.
Tha sùilean iochdmhor, baindidh, ciùin,
Ag inns' a rùin gun ghò,
Tha ceum neo-throm 's a cruth gun smùr,
Gun mheang, gun lùb, gun leòn;
Tha mais' is nàire snàmh na gruaidh,
Gun fhoill, gun uaill na dòigh,
Mar lilidh mhìn a' fàs le buaidh
Aig fuaran Bhaile Chrò.
Mo shoraidh slàn gu robh gu bràth
Na fàrdaich is na stòr;
Tha ìomhaigh ghràidh nam chuimhne ghnàth,
Is briathran blàth a beòil;
Bidh m' aigne làn de ghaol nach cnàmh
Gun càirear mi fon fhòd,
Don ghruagach bhàn a dhùisg mo dhàn
Air àirigh Bhaile Chrò.
Rugadh Dòmhnall MacRath ann an Tàbost nan Loch, Leòdhas air 26 Lùnastal, 1941, mac Ciorstaidh Anna Mhurchaidh Mhurchaidh. Nuair a bha e dà bhliadhna dheug ...Fiosrachadh air Dòmhnall MacRath / Learn more about Dòmhnall MacRath
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Speaking Our Language is a television series which transmitted for the first time in 1993. It is currently broadcast on BBC ALBA and a substantial part of all four of the original series has been edited and included at LearnGaelic. So if you are learning Gaelic, access video clips suitable to your level of ability here.Chaidh an sreath telebhisein Speaking Our Language a chraoladh airson a’ chiad uair ann an 1993. Tha e ga chraoladh an-dràsta air BBC ALBA agus gheibhear cuid mhath de na ceithir sreathan tùsail aig LearnGaelic. Mar sin, ma bhios tu ag ionnsachadh na Gàidhlig, gheibhear criomagan bhideo an seo a bhios a’ freagradh an ìre chànain agad fhèin.


text:
Poblachd Dhoiminicia
'S e dùthaich anns na Greater Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach a tha ann am Poblachd Dhoiminicia neo A' Phoblachd Dhominicanach[1] (Spàinntis: República Dominicana, IPA: re'puBlika domini'kana). 'S e an dàrna phàirt den eilean Hispaniola, agus mar sin dheth tha crìoch aice le Haiti. Tha Cùba agus Iaimeuca san taobh an iar agus tha Puerto Rico san taobh an ear dhith.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Là eadar nàiseanta nam ban an diugh, innsidh Joanne carson a tha daoine ga chumail.
Smocadh nuair a thu thu a' giulan leanabh, cluinnidh sinn na cunnartan a tha ann.
Film ùr a bhios anns na taighean deilbh bho Pixar - Brave - an e deagh shanas a th'ann do dh' Alba, agus nighean òg le falt ruadh na gaisgeach anns an dealbh, an e ìomhaigh mhath a tha seo de chlann nighean?
Cuideachd, cluinnidh sinn òrain bho James Vincent McMorrow, The Shirelles agus Metronomy.
International Women's Day today, Joanne tells us why we celebrate it.


text:
Prògram 4
Tha beothalachd an t-samhraidh air a mhilleadh le naidheachd gu bheil an Galar Roilleach ann an Sasainn -- tha Anne, Dòmhnall agus Calina a' beachdachadh air a' bhuaidh mharbhteach a dh' fhaodadh a bhith aig a' ghalar anns an dùthaich le fèilltean reic gan cuir dheth agus bacadh ga chur air stoc a ghluasad.
Aig a' cheart àm, tha Anna a' tadhal air aon de na croitean a th' aice anns na Hearadh, far a bheil dà bhò leatha-se a' feurachadh -- tha i a' bruidhinn mu dheidhinn nam buannachdan a tha an lùib an Sgeama Stiùiridh Sgìrean Dhùthchail anns a bheil i an sàs agus na leasachaidhean a tha i air a dhèanamh air an talamh croitearachd aice.


text:
Feannagan ùra do dh'Eurabol
Thèid ath-bheothachadh a thoirt air dòigh àiteachais thraidiseanta ann an Eurabol ann an Cataibh agus urras na sgìre am measg na fhuair airgead bho sgeama na companaidh SSE 'son phròiseactan coimhearsnachd.
Cleachdaidh a' bhuidheann £20,000 a fhuair iad airson fearann a cheannach bho Choimisean nan Coilltearachd, agus thèid feannagan a dhèanamh ann a-rithist.
Bha feannagan air an làraich uair - an aon àite, thathas a' tuigsinn, air taobh sear na Gàidhealtachd far an robh feannagan.
Bha feannagan glè chumanta air a' chosta an iar agus anns na h-Eileanan, agus tha cuid air an taobh an iar fhathast gan obrachadh.
Bhiodh muinntir a' bhaile gan àiteachd a chùm am bìdh fhèin.Ionnsachadh
"Bha e na chleachdadh anns na linntean a chaidh seachad aig teaghlaichean anns a' choimhearsnachd a tha seo gum biodh na feannagan aca fhèin aca, 's gum biodh iad gan obrachadh gu cruaidh," thuirt an t-Urr. Donnchadh MacLeòid a tha a' fuireach san sgìre.
"Bha sin a' dol air adhart fad ghinealaichean. Ach an uair sin, suas mu àm an Dàrna Cogaidh, bha na fir air falbh, 's bha na boireannaich, 's ann aca a bha a' chuid mhòr den obair ri dhèanamh, 's bha e gu math cruaidh orra 's mar sin air adhart.
"Beag air bheag, thòisich iad tha mi a' smaoineachadh dìreach a' leigeil seachad an t-seòrsa obrach a bha sin.
"An dèidh dhan Dàrna Cogadh a bhith seachad, 's anns na bliadhnaichean an dèidh sin, cha-mhòr dìreach nach deach e à bith uile gu lèir.
"'S e fìor thogail a th' ann dhan choimhearsnachd a tha seo gu bheil SSE airson an t-airgead a thoirt seachad, agus tha mi a' tuigsinn gu bheil 33 teaghlaichean mar-thà air a ràdh gum biodh ùidh aca ann a bhith an sàs ann.
“Start Quote
End Quote An t-Urr. Donnchadh macLeòid A' fuireach san sgìre
Tha fhios gu bheil iad a' dol a dh'fhoghlam mòran às seo nach ionnsaicheadh iad gu bràth ann an sgoil”
"Tha mi glè chinnteach gun tèid cur ri àireamh nan teaghlaichean sin aon uair 's gun cluinn iad an naidheachd mhìorbhaileach a tha seo.
"Bidh a h-uile seòrsa rud a' fàs ann. Bidh arbhair, buntàta, 's bidh dìreach rud sam bith a tha na teaghlaichean fhèin ag iarraidh.
"Faodaidh iad a chur - cho fad 's a tha e freagarrach - agus iad a bhith ag obrachadh còmhla.A-muigh còmhla
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil e uabhasach cudromach cuideachd gum bi an òigridh a tha a' fuireach anns an sgìre a' faighinn eòlais air an t-seòrsa sgil a th' air a ghabhail a-steach ann a bhith a' cur nithean eadar-dhealaichte, agus gum bi sin tòrr nas buannachdail dhaibh na dìreach a bhith a' suidhe a-staigh no a bhith air beulaibh sgrìonaichean de gach seòrsa.
"Tha seo a' toirt dhaibh cothrom dìreach a bhith a-muigh còmhla ri chèile, gu h-àraid nuair a tha là math ann, 's tha e a' toirt dhaibh eacarsaich.
"'S tha e a' toirt dhaibh eòlais air eachdraidh na sgìre.
"Tha mi a' creidsinn gum bi na seann daoine ag innse dhaibh gur ann mar seo a bhiodh iad a' cur a' bhuntàt' 's gur ann mar siud a bhiodh iad a' cur an eòrna.
"Tha fhios gu bheil iad a' dol a dh'fhoghlam mòran às seo nach ionnsaicheadh iad gu bràth ann an sgoil.
"'S tha e math gu bheil a' choimhearsnachd a' faighinn cothrom a bhith a' teagasg nan sgilean a tha sin dhan ghinealach a tha ag èirigh 's dhan ghinealach a bhios ann nar dèidh," thuirt e.
Tha dùil gun tèid na ciad chuibhreannan de 1/4 acaire a thoirt seachad an ath-bhliadhna.


text:
An Danmhairg
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Danmhairg[1][2][3][4][5] neo an Danmhairc[6][7], ainm oifigeil: Rìoghachd na Danmhairg (Danmhairgis: Kongeriget Danmark). 'S i an dùthaich as lugha 's as deasaiche de na Dùthchannan Lochlannach, is 's i ball den Aonadh Eòrpaich . Tha i suidhichte 'san Lochlainn, a tha 'san tuath na Roinn-Eòrpa, ach chan eil i air a' cheann-tìre na Lochlainn. Tha a' Ghearmailt deas air an Danmhairg. Tha Copenhagen na prìomh-bhaile. Tha na h-Eileanan Fàro nan ceàrn fhèin riaghlach ann an Rìoghachd na Danmhairg. Tha iad suidhichte anns a' Chuan Siar eadar Nirribhidh agus Innis Tìle. 'S e dathaich fhèin-riaghladh ann an Rìoghachd na Danmhairge a tha anns a' Ghraonlainn.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na deich bailtean as motha na dùthcha a leanas:[8]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Gàidhlig - Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Cothrom Ionnsachaidh, Ronald Black, ISBN 0-906981-33-6
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ City Population


text:
B’ e ceimeagair a bha ann an Sir John Anthony Pople. Rugadh e san 31mh, an Dàmhair, 1925 ann am Burnham on Sea, Somerset, Sasainn agus chaidh a thogail an seo cuideachd. Bha e aig Sgoil Gràmair Bhristol as deidh sin, far a bheil seòmar IT air a bheil ainm. An uair sin chaidh e a Trinity College, Cambridge. Fhuair e BA ann an 1946 agus rinn e ollamhachd ann am Matamataig ann an 1951 anns an Oilthigh Chambridge. Dh’imrich do na Stàitean Aonaichte anns a’ bhliadhna 1964. Chaochail e san 15mh, am Màrt 2004.Tha e ainmeil air sgàth a chuid obrach airson molecular orbital, aig an robh Rudolph Pariser agus Robert G. Parr ag obair cuideachd. An-diugh canar Pariser–Parr–Pople method ris.[1] Bhuainaich e Duais Nobel ann an Ceimeagachd ann an 1998.[2]
- ↑ Pariser-Parr-Pople
- ↑ Nobel Prize


text:
Ann an Dèanamaid Adhradh còmhla ris an Urr Iomhar Màrtainn cluinnidh sibh na sailm is leughadh a leanas:
Salm 122: 1-4 air fonn St Paul, os cionn na seinn bha an t-Urr Iain D Caimbeul le taic bho Choitheanalan Eaglaisean Leòdhais agus na Hearadh.
Salm 73: 24-25 air fonn Stornoway, os cionn na seinn bha D R Dòmhnallach le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Steòrnabhaigh
Salm 40: 103 air fonn Ballerma, os cionn na seinn bha Murchadh MacÌomhair le taic bho choitheanalan Eaglaisean Leòdhais agus an Hearadh.
Leughadh 1 Rìghrean 19: 1-13
Ceann-teagaisg 1 Rìghrean 19:13
B' ann an sgìre Phàislig ann an Glaschu a rugadh 's a thogadh Ìomhar Màrtainn - bha athair aig an àm na mhinistear aig an Eaglais Shaor anns an sgìre.
Às dèidh an sgoil fhàgail chaidh Ìomhar gu Colaiste Raibeart Gordon's ann an Obar Dheathain far an robh e ag ionnsachadh mu nithean eileagtronaigeach. As dèidh dha ceumnachadh ann an 1980 chaidh e a dh'obair na innleadair ann an gnìomhachas micro-eileagtronaigeach far an robh e son dusan bliadhna.
Ann an 1992 chaidh Iomhair gu Colaiste na h-Eaglaise Saoire ann an Dùn Èideann airson foghlam na ministrealachd a thoirt a-mach.
Chuir e seachad ùine ghoirid ann an Steòrnabhagh an toiseach nuair a thàinig e mach na mhinistear agus às an sin chaidh e son sia bliadhna gu eaglais Bon Accord ann an Obar Dheathain. Tha e an-diugh stèidhichte ann an Eaglais Shaor Steòrnabhaigh.
Tha Maighstir Màrtainn pòsta aig Màiri agus tha sianar chloinne agus seachdnar oghaichean aca. Is caomh leis a bhith dèanamh tòrr leughadh nuair a gheibh e ùine dha fhèin
Producer Angela MacKinnon.


text:
An Ath Cheum
Ma tha sibh air a chur romhaibh gu bheil sibh ag iarraidh a dhol an sàs ann am foghlam Gàidhlig, no tha ma tha sibh airson ur cuid chloinne a chur gu foghlam Gàidhlig, tha grunn bhuidhnean agus làraichean-lìn ann a bheir taic is comhairle dhuibh.
Ma tha ceistean agaibh mu fhoghlam tron Ghàidhlig do chloinn, gheibh sibh freagairtean airson grunn dhiubh air an làrach-lìn Fiosrachadh do Phàrantan.
Ma tha sibh a’ sireadh tuilleadh fiosrachaidh mu fhoghlam ro-sgoile, faodaidh sibh bruidhinn ris an Ùghdarras Ionadail agaibh feuch a bheil foghlam Gàidhlig ro-sgoile ri fhaotainn san sgìre agaibh. Faodaidh sibh cuideachd bruidhinn ri aon de na h-oifigearan a th’ aig Bòrd na Gàidhlig a tha dèiligeadh ris na tràth-bhliadhnaichean, a bheir cuideachadh agus comhairle dhuibh.
Agus gheibh sibh fiosrachadh mu fhoghlam Gàidhlig san fharsaingeachd bho luchd-obrach a tha an sàs san Sgeama Chomhairleachaidh Phàrant a tha air a ruith le Comann nam Pàrant. Tha fiosrachadh cuideachd mu fhoghlam ro-sgoile ri fhaighinn air làrach-lìn a’ Bòrd na Gàidhlig.
Ma tha sibh a’ lorg tuilleadh fiosrachaidh mu fhoghlam bun-sgoile no àrd-sgoile, faodaidh sibh bruidhinn ris an Ùghdarras Ionadail agaibh feuch dè na sgoiltean san sgìre agaibh a tha tabhann foghlam Gàidhlig aig na h-ìrean sin. A-rithist, gheibh sibh fiosrachadh mu fhoghlam bun-sgoile agus àrd-sgoile air làrach-lìn a’ Bhùird, agus math dh’fhaodte gu bheil neach bhon Sgeama Chomhairleachaidh Phàrant a’ frithealadh air an sgìre agaibh.
Mas e ’s gu bheil ùidh agaibh ann a bhith teagasg Gàidhlig gheibh sibh tuilleadh fiosrachaidh mu dheidhinn air an làrach-lìn Teagasg a stèidhich Bòrd na Gàidhlig gus fiosrachadh is comhairle mu theagasg ann an Gàidhlig a thoirt seachad. Ma tha sibh airson Gàidhlig ionnsachadh mar inbheach no ionnsachadh fhaighinn tron Ghàidhlig, tha tuilleadh fiosrachaidh ri fhaotainn air làrach-lìn a’ Bhùird fo Gàidhlig do dh’Inbhich agus Foghlam Àrd Ìre. Cuideachd gheibh sibh tuilleadh fiosrachaidh mu bhith ag ionnsachadh Gàidhlig mar inbheach bho Learn Gaelic agus Clì Gàidhlig. Gheibh sibh fios mu bhith teagasg Gàidhlig do dh’inbhich bho Chlì cuideachd agus Ùlpan.
’S e a th’ anns an ath cheum agaibh, a’ chiad cheum. A’ chiad cheum gu oideachadh agus foghlam ann an cànan a tha brìoghmhor agus uidheamaichte. Cànan a tha na bun-fhreumh de dhualchas na h-Alba agus a tha na snàithlean smiorail de chultar na dùthcha nar linn fhìn. Thig sin agus gach buannachd eile a thig le dà chànan.
Prìomh Fhiosrachadh
‘Gaelic Education: Building on the successes, addressing the barriers’ (Aithisg bho HMiE)
‘Gaelic-medium Education in Scotland: choice and attainment at the primary and early secondary school stages’ (Aithisg air soirbheachadh ann am Foghlam tron Ghàidhlig)
Far an ionnsaich clann Gàidhlig
Liosta de dh’ùghdarrasan ionadail a tha tabhann Foghlam tron Ghàidhlig


text:
Draghan mu dhùnadh ionadan èiginn
Chuala buill ann am Pàrlamaid Albannach draghan mu phlanaichean gus seòmraichean stiùiridh èiginn ann an Inbhir Nis agus Obar Dheathain a dhùnadh.
Dh'innis an luchd-iomairt Jody Curtis às Obar Dheathain, agus Laura Ros às Inbhir Nis, do Chomataidh nan Ath-chuingean gun deadh eòlas ionadail a chall nan deadh na h-ionadan a dhùnadh.
Tha iad ag ràdh gum biodh ainmean-àite agus blasan-cainte ionadail doirbh do luchd-obrach ann an sgìrean eile den dùthaich a thuigsinn.
Dh'aontaich bùird Phoilis agus Smàlaidh na h-Alba san Fhaoilleach gun deadh na th' ann de sheòmraichean-stiùiridh a lùghdachadh.Rannsachadh
Thuirt an luchd-iomairt gun robh dream de luchd-obrach a bh' air a bhith ris an obair iomadh bliadhna anns na seòmraichean-stiùiridh, 's aig an robh eòlas farsainn ionadail ri linn.
Thuirt iad cuideachd gum bu chòir gun robh co-chomhairleachadh am measg choimhearsnachdan air a bhith ann air na planaichean.
Thuirt am BPA Nàiseantach airson Ceann a Deas na h-Alba, Chic Brodie, gun gabh draghan mu eòlas ionadail tuigsinn, ach nach seasadh iad ri sgrùdadh.
Thòisich Comataidh a' Cheartais, agus fo-chomataidh ùr a chruthaich buill na comataidh sin, mar thà air coimhead ri draghan mu na planaichean gus na seòmraichean-stiùiridh a dhùnadh.
Dh'aontaich Comataidh nan Ath-chuingean gum feitheadh iad ri toraidhean an rannsachaidh sin mus deadh iadsan air adhart.
Fo phlana a chuir Àrd-Chonstabal Phoilis na h-Alba, Sir Stephen House, air adhart, dheadh còig de na 11 ionadan a ghlèidheadh.
Dheadh Sgìre an Iar a riaghladh bho ionad Thobar na Màthar agus Bhaile a' Ghobhainn, le Sgìre an Ear fo sgèith ionad Bilston Glen faisg air Dùn Èideann.
Dheadh Sgìre a Tuath a chur fo sgèith ionadh Dhùn Dè.
Caillidh Inbhir Nis a sheòmar-stiùiridh phoilis, ach an àite sin, thèid e na phrìomh ionad airson dèiligeadh ri suidheachaidhean mòra èiginneach air feadh na h-Alba.
Thèid cuideachd ionadan Onar Dheathain, Dhùn Phris, Fìobha agus na h-Eaglaise brice a dhùnadh.
Glèidhear ionadan Dhùn Èideann, Dhùn Dè, agus Johnstone ann an Siorrachd Rinn Friù.


text:
Chuir an t-Oilthigh Plana Gàidhlig gu Bòrd na Gàidhlig san Lùnastal 2012. Tha am Plana ag amas air aire a thogail mun Ghàidhlig san Oilthigh agus cothroman practaigeach a chruthachadh airson gun tèid a cleachdadh.
Fiosrachadh air Plana Gàidhlig an Oilthigh agus dè a chaidh a chur ann.
Tha grunn thachartasan co-cheangailte ris a’ Ghàidhlig gan cur air dòigh do dh’oileanaich agus luchd-obrach feadh na bliadhna, leithid chlasaichean, òraidean, bhùithtean-obrach agus làithean togail aire.
Tha dleastanas aig buidheann-ghnìomha Plana Gàidhlig Oilthigh Dhùn Èideann am plana a chur an gnìomh.
Ag iarraidh tuilleadh fhaighinn a-mach? Faighibh an cuairt-litir againn no leanaibh sinn air na meadhanan sòisealta.
This article was published on Jun 13, 2014


text:
'Se Seachdain Nàiseanta Cupcake agus airson an t-seachain seo a chomharraachadh tha mòran rudan sònraichte a' dol leithid adhartachaidhean agus bake-offs airson carthanntais ann am bùithean, sgoiltean agus clubaichean air feadh na dùthcha. Se amas Seachdain Nàiseanta Cupcake gun còrd aon chèic - cupcake - leis a h-uile duine air feadh na dùthcha co dhiù aon uair 'san latha. Uill chì sinn an gabh na cupcakes aig Eilidh Duncan à Leòdhas ithe agus i fhèin agus Janice Ann air a bhith trang anns a' chidsin.
Tha Calum air ais leis an t-sreath air ionnnstramaidean cìuil agus agus an t-seachdain-sa am piàno a th'aige.
Le bliadhna ri dhol gu àm an Referendum, tha Isabelle Nic IlleBhàin air a bhith a' faighinn a-mach barrachd ma dheidhinn.
A thuilleadh air an sin tha Aileen ag innse dhuinn mun phlanaid Mars agus i cuideachd a' foighneachd an tig an latha nuair is urrainn do dhaoine fuireach ann? bbc.co.uk/aileag.


text:
Chanadh iad an Dotair Mòr ris. bha an Dotair A J MacLeòid a’ coimhead ri slàinte an t-sluaigh ann an Uibhist a-Tuath bho 1932 gu 1974.
Fad nam bliadhnachan sin bha e air a chuideachadh le a bhean an Dotair Julia. Nuair a bha esan air a ghairm gu euslaintich ann an àiteachan iomallach mar Loch Portain agus Cladach Càirinis, agus ann an eileanan mar Beàrnaraigh agus Boighreigh, b’ise a bheireadh seachad comhairle ann an ionad meadaigeach Loch nam Madadh. Bhiodh an Dotair, aig an toiseach, ag obair ás aonais fòn neo càr agus a’ siubhal air rathaidean nach robh dòigheil.
As a dhèidh thàinig a mhac an Dotair John a bha, còmhla ri bhean Lorna, ris an obair gu 2000, a’ ciallachadh gun do chuir na Dotairean MacLeòid seachad suas ri 70 bliadhna ag obair, aig uairean gach latha is oidhche, gu math an t-sluaigh.
Ann an 1932 chuir Zadoc, am farainm a bh’ air nuair a bha e ’na oileanach, air dòigh a’ chiad phleuna-eiridinn a thug euslainteach a bha glè thinn dhachaigh. B’esan an t-Urr. Calum MacIllÌosa. Thàinig am pleuna a-nuas air an tràigh aig Cladach Iolaraigh agus thogadh carragh cuimhne air cnoc faisg air far an do laigh i.
Thogadh cuimhneachan, a chaidh fhoillseachadh leis an Dotair Iain MacIllÌosa, a tha càirdeach don Urr. Calum, ri taobh a’ charraigh Di-Sathairne sa chaidh, a’ comharrachadh obair nan Leòdach. Bha sluagh mòr an làthair. Chuir iad uile clach air an càrn.


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig air an aithisg bhliadhnail 2012-13 fhoillseachadh, a’ tairgsinn fianais gu bheil adhartas ri fhaicinn ann an leasachadh na Gàidhlig.
Dh’éirich àireamh na cloinne a’ tòiseachadh sa bhunsgoil le sia ás a’ cheud, a’ ciallachadh gu bheil 428 dhiubh ann am bunsgoil a h-aon a-nis an coimeas ri 406 an-uiridh. A réir cuid anns na meadhanan Beurla tha seo a’ coimhead caran ìosal s a’ sealltainn nach eil am Bòrd a’ dèanamh gu leòr, fiùs gu bheil e “a’ fàilligeadh”. Sin beachd leis nach eil ceannard a’ Bhùird, Iain Aonghas MacAoidh, ag aontachadh idir. “Chuir sinn romhainn na h-àireamhan a chumail co-dhiù far an robh iad roimhe fhads a bha sinn trang a’ cur siostam cunbhalach air dòigh anns na roinnean obrach anns a bheil làmh againn fhìn.
“Bha againn ri daoine fhastadh ’s an trèanadh agus structaran ùra thoirt a-steach. A dh’aindeoin sin tha sinn glé thoilichte fhaicinn gu bheil na h-àireamhan a’ sìor dhol am meud le àrdachadh 16 ás a’ cheud ann an clann aois 3–5. Tha an àireamh anns na tràth-bhliadhnaichean, clann fo aois a trì, air a dhol suas còrr agus 50 ás a’ cheud taobh a-staigh 18 mìosan. Mar sin, sann a tha an obair seo air a bhith air leth soirbheachail dhuinn.”
Tha gainnead luchd teagaisg fhathast a’ cur bacadh air foghlam Gàidhlig ’s tha aig a’ Bhòrd ri coimhead air dòighean gus luchd teagaisg a tha ag obair sa chànan eile an-dràsta a thoirt gu fileantas gu ìre ’s gum biodh iad comasach gluasad gu Gàidhlig. Tha e coltach gu bheil am Bòrd air an uallach seo a thoirt gu buil gun a bhith ach a’ cumail trì seachdainean de chùrsa bogaidh do dhaoine aig an robh tomhas de chomas sa chànan mar-thà.
Tha Mgr MacAoidh a’ dol ás àicheadh nach eil seo a’ coimhead ach suarach, mar nach eil iad ach a’ cur strìochagan ann am bogsaichean gus na dleastanasan aca choileanadh air pàipear. “Tha fada bharrachd air cùlaibh na toraidhean na tha nochdadh san aithisg fhéin. Thug na trì seiseanan sin cothrom dhuinn coimhead air feumalachdan an luchd teagaisg fhéin. Tha sinn a-nis a’ leasachadh cùrsa a bheireadh na comasan cànanach deatamach dhaibh taobh a-staigh bliadhna.
“Tha sinn cuideachd a’ coimhead air goireasan a dh’ fhaodadh a bhith cuideachail ann an toirt sgilean leughaidh agus sgrìobhaidh do luchd teagaisg aig a bheil Gàidhlig mar chiad chainnt a bhiodh deònach gluasad gu teagaisg sa Ghàidhlig nan robh an cothrom aca.”
Seach a bhith ’na briseadh dùil, tha Mgr MacAoidh a’ faicinn gach adhbhar dòchais san aithisg. “Tha mise air a bhith an sàs san obair seo fad 30 bliadhna ’s an còrr agus se seo a’ chiad turas riamh a tha mi faireachdainn gu bheil misneachd agam, gu bheil sinn faisg air cruthachadh suidheachadh far an gabh cor na Gàidhlig a thionndadh bho chrìonadh gu fàs.”


text:
Teine ann am meadhan Inbhir Pheofharain air a chur fo smachd
Tha luchd-smàlaidh a bha a' dèiligeadh ri teine ann am meadhan baile Inbhir Pheofharain air an teine a chur fo smachd.
Tha pàirt de mheadhan a' bhaile fhathast dùinte, às dèidh mar a thòisich an teine anns an Taigh-òsta Rìoghail air an Àrd-Shràid.
Tha na Poilis ag iarraidh air daoine an sgìre a sheachnadh.
B'e ostal do dhaoine gun dachaigh a bh' anns an taigh-òsta, agus tha a' Chomhairle a-nis a' feuchainn ri dachaigh ùr a lorg do naoinear a bha a' fuireach ann.
Bha còrr is 50 oifigear-smàlaidh aig an tèine, le ochd einnseanan.
Thòisich e ro 03:30m madainn Diluain.
Tha e air a thuigsinn gun deach grunn dhaoine a thoirt a-mach às an dachannan san sgìre.


text:
Comhairle gus fearann a ghabhail os làimh an Inbhir Narrann
Dh'fhaodadh gun tèid fearann a tha le Stòras Maith Choitchinn Inbhir Narrann a ghabhail thairis le Comhairle na Gàidhealtachd às dèidh mar a dh'fhailich air oidhirp taighean a thogail air.
Dh'aontaich a' Chomhairle ann an 2007 86 acair fearainn a reic aig Sandown, air iomall an iar a' bhaile, ris a' chompanaidh togail Deveron Homes.
Ach cha tàinig sin gu buil, leis nach d'fhuair a' chompanaidh cead-dealbhachaidh airson nan 550 taigh a bha iad airson togail air an làraich.
Dh'fhàg sin fiachan £750,000 air Stòras Maith Coitchinn Inbhir Narrann, ri linn chosgaisean laghail, agus gun tàinig orra aonta màil fada a bh' aig tuathanach air an fhearann.
Chaill an Stòras cuideachd cothrom air an £15m a thigeadh bhon leasachadh.
Mhol oifigich na Comhairle gun gabh an t-ùghdarras ionadail earrann den 86 acair aig Sandown os làimh, air a' mhalairt gum pàigh iad fiachan Stòras a' Mhaith Choitchinn.
Thèid na molaidhean mu choinneimh na Làn-Chomhairle Diardaoin.


text:
Pràg
'S e priomh-bhaile na Seic a tha ann am Pràg (IPA: [ˈpraɦa], Seacais "Praha"; Beurla: "Prague"). Tha Pràg na laighe ri taobh na h-aibhne Vltava. 'S iomadh togalach eachdraidheil ann am Pràg. Dh'fhàs meadhan a' bhaile Làrach Dhualchas na Cruinne aig UNESCO ann an 1992.
Daoine ainmeil à Pràg[deasaich | deasaich an tùs]
- Jan Hus, sagart
- Franz Kafka, sgrìobhadair
- Václav Klaus, Eaconamaiche agus Fear-poileataigs. (1941).
- Ranier Marie Rilke, bàrd
- Jan Palach
- Jaroslav Seifert, bàrd
- Bedřich Smetana, sgrìobhaiche-ciùil
- Jaroslav Heyrovský (1890 – 1967), ceimigear
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Donnchadh 'Major' Moireasdan
Duration: 03:40
Tha Donnchadh 'Major' Moireasdan ag innse mar a fhuair e bursaraidh bhon Chomunn Gàidhealach ann an 1932 airson a chuid chiùil a thoirt air adhart.
Tha e cuideachd ag innse mar a bha Màthair na Banrigh an làthair aig consairt aig a robh e a' cluich air a' phiàno ann an Londonderry House ann an Lunnainn agus mar a chòrd Mòrag Bheag Nighean Mhurchaidh an t-Saoir rithe.
Tha Mairead Nic a' Phì cuideachd ag aithris mu dheasbad mun Ghàidhlig a bh' ann an Taigh nan Cumanatan ann an 1932.
Available since: Thu 13 Sep 2012
This clip is from
Bliadhna na Gàidhlig Episode 3
Eachdraidh a' Chomuinn Ghàidhealaich eadar 1929 agus 1936. Còmhla ri Mairead Nic a' Phì.
First broadcast: 03 Sep 2012


text:
Geamannan - Games
Gheibh thu an dà chuid geamanan ionnsachaidh is geamannan dha na fileantaich air na duilleagan seo.
On these pages you get both learning games and games for fluent speakers.
Geamannan brabhsair - Browser Games
-
Àireamh Muinntir Fhinn agus Dhubhain - BBC Alba - Tha lorg air an tòimhseachan seo, Ludus Sancta Petri, cho fada air ais ris an 9mh linn. Tha iomradh air ann an iomadach cànan. Anns a' Ghàidhlig agus ann an Gàeilge na h-Èireann, tha e tric a' ruith/ga chluich air an sgeulachd seo, a' toirt a-steach a' ghaisgich ainmeil Fionn agus a' cheannaird nàimhdeil Dubhan. Cluich Àireamh Mhuinntir Fhinn agus Dhubhain air-loidhne an-dràsta.
-
Am Baile - spòrs agus geamannan - Ann an siud lorgaidh tu geamannan 'Flash' agus coimigean stèidhichte air cuid de na caractaran as èibhinne anns a' Ghàidhealtachd. Tha na coimigean agus na geamannan uile ann am Beurla agus ann an Gàidhlig airson do chuideachadh a dhol an-sàs annta. [...]
-
BBC Alba - Geamannan - Bho mheanbh-chuileagan gu mìrean-measgaichte tha spòrs is fealla-dhà ann an seo airson a h-uile duine.
-
BBC Colin and Cumberland - Enter the world of Aberant and help Colin overcome various obstacles by learning Gaelic.
-
Bullshit Bingo - 'Eil thu air do shàrachadh le coinneamhan no òraidean làn buzzwords? Seo beagan dibhearsan dhut!
-
An Crochadair - Geama toimhseachain. Feuch am faigh thu a-mach dè am facal a th' ann. Le liosta mòr de dh'fhaclan air neo ainmean-àite. [...]
-
Fireann no Boireann - Comharraich na faclan a tha boireann. Stèidhichte air a' Bhriathrachan Bheag. [...]
-
Leacan - Cuir na leacan san òrdugh cheart gus ìomhaigh ath-chruthachadh. [...]
-
Leumadairean - Thoir air a h-uile leumadair leum! Coimhead air bhideo air Youtube. [...]
-
lichess - Tàileasg air loidhne an asgaidh. Cluich an aghaidh a' choimpiutair neo le daoine eile.
-
Longan-cogaidh - Dèan a' chùis air an nàmhaid mus tèid na longan agad fhèin chun a' ghuinnd. [...]
-
Matamataigs - Geama gus na h-àireamhan a thrèanadh.
-
Tetris - Geama Tetris sa Ghàidhlig stèidhichte air Js Tetris 1.19.
-
Webfeud - Seo geama a tha car coltach ri Scrabble. Cluichidh tu an aghaidh daoine eile air an lìon, a' cur sìos faclan Gàidhlig air bòrd agus gheibh thu puingean a-rèir dè cho ainneamh 's a tha na litrichean a chleachd thu agus dè na ceàrnagan air an do chuir thu am facal. Gu math furasta agus dùbhlanach aig an aon àm! Obraichidh seo air iomadh ùrlar, gabhaidh a chluich ann am brabhsair sam bith ach a bharrachd air sin tha aplacaidean Android, Blackberry Playbook, iPads is iPhones agus Windows Phone 7 ann! [...]
Geamannan rin luchdadh a-nuas - Games for download
-
0 A.D. - 'S e geama ro-innleachd fìor-ùine (RTS) open source 's an-asgaidh a tha sa 0 A.D. a tha ga leasachadh le Wildfire Games, seo buidheann eadar-nàiseanta de leasaichearan geama saor-thoileach. Bidh thu 'nad cheannard aig sìobhaltas àrsaidh 's feumaidh tu stòrasan a chruinneachadh gus feachd a thogail 's na nàimhdean a cheannsachadh. 'S e linn nach robh a-riamh ann a tha san "0 A.D.": Sa mhìosachan àbhaisteach, rachar o 1 R.C. gu 1 A.D, a' leum thairis air a neoni. Riochdaichidh seo an fhaoin-sgeul eachdraidheil sa geama: Cò bhuannaicheadh nan robh na sluaghan a' dèanamh sabaid air àirde an sìobhaltas uile? [...]
-
Freeciv - 'S e geama ro-innleachd far an tog thu sìobhaltas a tha ann. Tha e coltach ri Civilisation le Sid Meier ach the a an asgaidh. Rinn mi video à bloighean beaga dhe gheama Freeciv a chluich mi.
-
Frogatto & Friends - 'S e geama tachartais 2D air nòs clasaigeach a th' ann am Frogatto is 's e losgann quixotach a th' anns a' phrìomh phearsa. Chaidh a dhèanamh leis an aon sgioba a thug Battle for Wesnoth dhuibh is chaidh ealain phiogsail àrd-ìre a chruthachadh a làimh is le gaol san aon dòigh. 'S e geama "ùrlaran" or "ruith is leum" le sealladh on taobh a th' ann am Frogatto san stiùirich thu am pearsa-tiotail againn air gnothach leamh a thèid na sgiorradh dàna. [...]
-
Inneal Flare - 'S einnsean saor airson cluich ghnìomhan mas fhìor a tha sa Flare ach tha geama 'na bhroinn cuideachd. Chan e ach tionndadh alpha ri fhaighinn gu ruige seo, mar sin tha rud no dhà sa Bheurla fhathast. [...]
-
Megaglest - 'S e geama ro-innleachd fìor-ùine (Real Time Strategy Game) a th' ann am Megaglest. 'S urrainn dhut cnàmh-sgeulan no mapaichean air thuaiream a chluiche, agus tha modh ioma-chluicheadair aige. [...]
-
Neverball agus Neverputt - 'S e geama teòmachd 's tòimhseachain 3-D a tha san Neverball. Is amas a' gheama gun ruig thu tadhal le bàla mus fhalbh an ùine ort. Air an t-slighe, feumaidh tu roiligeadh thairis air buinn gus an cruinneachadh. Chan fhosgail an tadhal ach nuair a bhios tu air buinn gu leòr a chruinneachadh agus faodaidh cnapan-starra a bhith san rathad. Gheibhear an geama goilf Neverputt an lùib Neverball.
-
OpenTTD - 'S e geama saoghail mas-fhìor stèidhichte air Transport Tycoon Deluxe a th' anns an OpenTTD. Togaidh tu lìonra dhe sheirbheisean bus, trèana, luing is plèana. Faodaidh tu cluiche nad aonar no ann an lìonraidh no air loidhne. Tha iomadh tuilleadan ri làimh as urrainn dhut luchdadh a-nuas. [...]
-
Pingus - Sa gheama thoimhseachain seo, feumaidh tu cinn-fhionn a stiùireadh dhan doras a-mach is iomadh cnap-starra san rathad. Cuiridh tu comasan a leithid leum no togail dhrochaidean dhaibh ach am faigh iad thairis orra gu sàbhailte. Tha an geama seo coltach ri Lemmings ach tha e an-asgaidh. [...]
-
PokerTH - 'S e einnsean poker airson Texas Hold'em a th' anns a' PokerTH a gheibhear an-asgaidh. 'S urrainn dhut cluiche 'nad aonar an aghaidh suas gu 9 co-fharpaisichean coimpiutair no le daoine eile air loidhne no air lìonra. Gabhaidh an eadar-aghaidh atharrachadh le gailearaidh dhe stoidhlichean air loidhne. Tha làrach-lìn rangachaidh le clàraidhean nan toraidhean ann. [...]
-
Scrabble 3D - Scrabble sa Ghàidhlig. Cluichibh an aghaidh a' choimpiutair no an aghaidh dhaoine eile. [...]
-
Strì Bheasnaid - The Battle for Wesnoth - 'S e geama ro-innleachd fantastachd suidhichte air cuairtean a th' ann am Strì Bheasnaid. Tha modhan cluiche eadar-dhealaichte aige: iomairtean no geamannan ioma-chluicheadair. Faodaidh tu na geamannan ioma-chluicheadair a shuidheachadh cuideachd ach an cluich thu an aghaidh a' choimpiutair. [...]
-
SuperTuxKart - 'S e geama rèise 3D a th' anns an SuperTuxKart. Nì thu rèis ann an cart an aghaidh a' choimpiutair no cluicheadairean ionadail eile. Feumaidh tu an aire a thoirt air an rathad cuideachd far an tog thu nithean air an t-slighe a bhios feumail no a chuireas maille ort. [...]
-
Webfeud - Seo geama a tha car coltach ri Scrabble. Cluichidh tu an aghaidh daoine eile air an lìon, a' cur sìos faclan Gàidhlig air bòrd agus gheibh thu puingean a-rèir dè cho ainneamh 's a tha na litrichean a chleachd thu agus dè na ceàrnagan air an do chuir thu am facal. Gu math furasta agus dùbhlanach aig an aon àm! Obraichidh seo air iomadh ùrlar, gabhaidh a chluich ann am brabhsair sam bith ach a bharrachd air sin tha aplacaidean Android, Blackberry Playbook, iPads is iPhones agus Windows Phone 7 ann! [...]
An deasachadh mu dheireadh: 15mh dhen t-Samhainn 2012 22:50:10


text:
Toruń
S' e baile mòr ann am meadhan na Pòlainn a tha ann an Toruń (IPA: ˈtɔruɲ, Gearmailtis: Thorn, Liotuànais: Torunė, Latbhais: Toruņa, Laideann: Thorunium). Tha e suidhichte aig 68m os cionn ìre na mara,[1] dìreach ri taobh Bydgoszcz, air an abhainn Vistula,[2] anns an roinn Kujawsko-pomorskie. Ann an 2010 bha 205,312 duine a' fuireach ann. Tha Toruń 335km air falbh bho Lublin, 340km bho Kraków, 147km bho Gdańsk agus 184km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] ‘S e an 16mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4] A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1233[5] ri linn nam Piast agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1945.[6]


text:
Nelson Mandela
B' e neach-poileataigs Afraganach agus a' chiad Cheann-suidhe dubh a bh' aig Afraga a Deas a-riamh a bha ann an Nelson Rolihlahla Mandela (IPA: xoˈliːɬaɬa manˈdeːla, far-ainm san treubh aige: Madiba,Mvezo,[2] 18 an t-Iuchar 1918 - Johannesburg[3], 5 an Dùbhlachd 2013)[4] Bha e gu mòr an sàs anns an iomairt an aghaidh sgaradh-cinnidh (apartheid) ann an Afraga a Deas.
Beatha pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
B' e Rolihlahla Dalibhunga Mandela an làn ainm aige.[5] Ged an do rugadh Mandela ann am Mveso, thogadh e ann an Qunu, o chionn 's gun do chuireadh athair, Gadla Henry Mphakanyiswa, às a dreuchd mar ceann-feadhna. Chaochail athair nuair a bha Mandela naoi bliadhna a dh'aois.[5] Mar iomadach bhuill dhen iomairt an aghaidh Apartheid, 's e isiXosa[6] an cànan a fhuair e bho ghlùn.
Bha e pòsta ri triuir bhoireannach na bheatha. Phòs e a chiad bhean, Evelyn Mase, ann an 1944 agus bha triùir chloinne aca. Dhealaich iad ann an 1957.[7] Phòs e Winnie Madikizela ann an 1958. [8] Dhealaich iad ann an 1992 as dèidh gun deach Winnie fhaighinn ciontach fo chasaidean gun tug i daoine am bruid.[9] Phòs e an treas turas ann an 1998 ri Graca Machel nuair a bha e 80 bliadhna a dh'aois.[10]
Beatha obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e an lùib an 'ANC' - Còmhdhail Nàiseanta Afraga - ann an 1943 agus chuir e air dòigh an Lìg Òigridh.[7] Fhuair e teisteanas mar fear-lagha anns na 1950an agus bha oifis lagha aige ann an Johannesburg le fear eile, Oliver Tambo.[7]
Anns na 1950an, bha laghannan ùra ann an Afraga a Deas ag ràdh nach b'urrainn do dhaoine dhubha fuireach no obair ach ann an àiteachan a bha air a chomharrachadh dhaibh.[8] Ann an 1956, chaidh casaidean brathaidh a chur às leth Mandela agus 155 luchd-iomairt eile. Ach às dèidh ceithir bliadhna, chaidh na casaidean sin a leigeil às.[8]
Ann an 1960, rinn riaghaltas Afraga a Deas an ANC mì-laghail.[11] An dearbh bliadhna, thachair sgrios ann an Sharpeville nuair a mharbh am poileas 69 daoine.[11] Gu ruige sin, bha an iomairt aig Mandela an aghaidh sgaradh-cinnidh sìtheil. Ach mun àm sin, chuir Mandela roimhe gun chleachdadh e fòirneart an aghaidh eaconamaidh na dùthcha le sabotàis.[11]
Ann an 1964, thugadh binn beatha do Mhandela. Chuireadh gu prìosan Eilean Robben e ri linn riaghaltas Hendrik Verwoerd.[12] A dh'aindeoin a' bheachd a bha cumanta ann am meadhanan an t-saoghail gum b' e ceannairceach a bh' ann am Mandela, chuir a cho-obraiche, Oliver Tambo, iomairt air dhòigh ann an 1980 gus Mandela a shaoradh on phrìosan.[13] B' e iomairt eadar-nàiseanta a bh' ann a rinn Mandela ainmeil air feadh an t-saoghail. Ann an 1981, thug Comhairle Baile Ghlaschu an duais 'Saorsa a' Bhaile' dha, rud a sgaoil an uairsin gu Obar Dheathain, Dùn Dèagh, Greenwich, Islwyn in Gwent, Kingston Upon Hull, Midlothian, Newcastle agus Sheffield.[14]
Tharraing Glaschu aire muinntir Alba dha a-rithist ann an 1986 nuair chaidh an t-ainm 'Nelson Mandela Place' a chuir air St George's Place ann an teis-meadhan a' bhaile. Bha an t-atharrachadh gu sònraichte eirmseach seach gun robh consulate-general Afraga a Deas stèidhichte anns an togalach Stock Exchange air an dearbh sràid.[15]
B' ann anns na 1990an a dh' atharraich cùisean ann an Afraga a Deas. Thog F.W. de Klerk, ceann-suidhe Afraga a Deas, an casg air an ANC ann an 1990.[13] An uair sin, leigeadh le Mandela am prìosan fhàgail air 11 an Gearran 1990.[13] Rèitich Mandela agus F. W. de Klerk na còrdaidhean a chruthaich stàit ùr gun gràin-chinnidh ann an Afraga a Deas is bhuannaich an dithis aca an Duais Nobel airson Sith ann an 1993.[16] An ath bhliadhna, bhuannaich Mandela an taghadh airson ceann-suidhe na dùthcha anns a' chiad taghadh far an robh còir bhòtaidh aig a h-uile duine ann an Afraga a Deas.[17]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mandela, Nelson (1994). Long Walk to Freedom: The Autobiography of Nelson Mandela. Randburg: Macdonald Purnell. d. 438. ISBN 0-316-87496-5.
- ↑ Nelson Mandela Centre of Memory: Biography
- ↑ El País
- ↑ The Nobel Peace Prize 1993
- ↑ 5.0 5.1 O' Henley, d.5.
- ↑ BBC
- ↑ 7.0 7.1 7.2 O' Henley, d.6.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 O' Henley, d.8.
- ↑ O' Henley, d.15.
- ↑ O' Henley, d.18-9.
- ↑ 11.0 11.1 11.2 O' Henley, d.10.
- ↑ O' Henley, d.11.
- ↑ 13.0 13.1 13.2 O' Henley, d.14.
- ↑ "BBC Scotland news website: Why did Nelson Mandela thank Glasgow? By Steven Brocklehurst". A' tarraing air 6 Dùbhlachd 2013.
- ↑ "BBC Scotland news website: Why did Nelson Mandela thank Glasgow? By Steven Brocklehurst". A' tarraing air 6 Dùbhlachd 2013.
- ↑ Nobel
- ↑ O' Henley, d.16.
- O' Henley, Ailig. (2004) Beatha le Buaidh: Nelson Mandela Inbhir Nis: Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig ISBN: 1-904730-08-6
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
Stans
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Stans (Laideann: Stannis). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1124. Tha e suidhichte aig 558m os cionn ìre na mara[1] ann an ìochdair ghlinn eadar na beanntann Stanserhorn agus Buochserhorn, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Nidwalden, dìreach 47km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève agus 68Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 7,961 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 187mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Stans.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Arnold Odermatt (1925): Dealbhadair.
- Urs Odermatt (1955): Riochdaire fiolmaichean.
- Zoël Amberg (1992): Dràibhear rèiseadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Arlene "airson dealachadh"
Chuala a' chùis-lagha aig fear à Moireabh a tha fo chasaid gun mhort e a bhean ann an 1998 gun robh i a' dol a choinneachadh ri fear-lagha mu dheidhinn sgaradh-posaidh fhaighinn an latha a chaidh i a dhìth.
Chaidh Arlene Fhriseal, 33 aig ann robh dithis chloinne, a dhìth bho a dachaigh ann an Eiliginn anns a' Ghiblean 1998.
Tha Nat Friseal, 53, a' dol às àicheadh gun mhort e Arlene.
Thuirt caraid dhi nach robh Nat agus Arlene rèidh nuair a chaidh i a dhìth.
Bha Patricia Gauld ag ràdh gun robh coinneamh gu bhi aig Arlene le fear-lagha air an dearbh latha a chaidh i a dhìth is i airson bruidhinn mu dhèidhinn dealachadh.
Thuirt i cuideachd gun robh i ag iarraidh an taighe agus gum biodh a' chlann còmhla rithe fhèin.
Tha a' chùis, leis a' bhritheamh am Morair Bracadail, a' leantainn.


text:
Co-labhairt mu chàbal a' Chuain Sgìth
Chaidh co-labhairt a ghairm le Ministear Chumhachd na h-Alba airson deasbad na ghabhas dèanamh airson dealan a thèid a chruthachadh ann an eileanan na h-Alba fhaighinn gu Tìr Mòr.
Dh'fhoillsich Fearghas Ewing gun tèid a' choinneamh a chumail sa Bhliadhna Ùir, airson deasbad, am measg rudan eile, ciamar a thèid cumhachd an dealain a thoirt air falbh às na h-Eileanan mu Thuath agus na h-Eileanan Siar.
Tha seo an dèidh don chompanaidh chumhachd SSE innse gu bheil dàil eile sa phlana airson càbal a chur eadar na h-Eileanan Siar agus Tìr Mòr, le coltas ann a-nis gum bi 2019 ann, air a' char as tràithe, mus bi e na àite.
A' sireadh fhreagairtean
Tha Mgr Ewing a' feuchainn ri freagairtean fhaighinn do shuidheachadh nan Eilean Siar, Shealtainn is Arcaibh, far a bheilear fhathast a' feitheamh ri càbal a cheanglas iad ri Tìr Mòr.
Tha esan ag ràdh gu bheil cumhachd mòr ath-nuadhachail ri thoirt às na h-eileanan, agus gum feum iad dòigh a lorg air sin fhaighinn gu na margaidhean aig deas.
Gu ruige seo, a dh'aindeoin mòran obrach agus chòmhraidhean, tha seo air failleachadh orra.
Ach, thuirt Mgr Ewing gu bheil e deimhinnte gum faighear na freagairtean a tha a dhìth an turas seo, mar eisimpleir, dòighean air pàigheadh airson na càbail a chur an sàs airson buannachd a thoirt dhan choimhearsnachd agus an cumhachd a thoirt a-mach.Coinneamh
Chaidh coinneamh a chumail ann an Glaschu Dimàirt far an robh luchd-leasachaidh SHE Transmission, seirbheisich chatharra agus riochdairean bho na trì buidhnean eileanan an làthair.
Aig a' choinneamh, dh'innis SHE Transmission nach b' urrainn dhaibh a-nis càbal a chur a-null dha na h-Eileanan Siar gu co-dhiù 2019, dà bhliadhna eile nas fhadalaiche na bha dùil.
Thuirt riochdaire bho SHE Transmission gun robh iadsan deiseil airon fios a chur gu Ofgem mu na bha san amharc aca, 's gun robh iad ag iarraidh gealltanais bhon luchd-leasachaidh tràth sa Bhliadhn' Ùir gun robh iadsan airson a dhol air adhart.
An dèidh sin, thuirtear gun toireadh Ofgem co-dhiù 15 mìosan a' beachdachadh air an sin, 's gur e sin a bha a' cur dàil air a' chùis.Dòchasach
Tha an luchd-leasachaidh fhathast dòchasach, ag ràdh nach eil seo a' dol a chur cus dàil air na planaichean aca-san - 's e fios le cinnt as motha a tha a dhìth.
Bha cuid dhiubh an-fhoiseil gu bheil SHE Transmission ag iarraidh gealltanais bhuapa-san san Fhaoilleach, 's iadsan fhathast a' feitheamh fiosrachaidh bho Ofgem sa Mhàrt mu na tha e a' dol a chosg an dealan a thoirt a-mach.
Le ceann-là às dèidh cinn-là a' dol seachad, thathas a' fàs beagan amharasach mu dè dìreach a tha am beachd SHE Transmission.Deagh rùn
Uair is uair tha Mgr Ewing air a ràdh gum biodh e gòrach mura deadh an cumhachd a tha seo, an cumhachd as fheàrr a th' anns an Roinn Eòrpa, a chur gu feum, gu maith an t-sluaigh.
Ged a tha esan a' tighinn thuige le deagh rùn, 's ann aig Riaghaltas Bhreatainn a tha am facal mu dheireadh mu rudan leithid Ofgem agus cosgaisean na h-obrach, agus mar sin, tha e airson Ed Davey, Ministear Chumhachd Riaghaltas Bhreatainn, a thoirt a-steach dhan chùis.
Chaidh aithisg-rannsachaidh a dhèanamh roimhe fo stiùireadh Mhgr Davey agus Mgr Ewing, a' moladh gum bu chòir taic subsadaidh a bhith ann do dhealan anns na h-Eileanan.
Thill Riaghaltas Bhreatainn leis an aon phrìs do na trì buidhnean de dh'eileanan - £115 gach megawatt - prìs nach eil a' freagairt air Arcaibh no na h-Eileanan Siar, ged a tha e a' freagairt air Sealtainn.
Às aonais fhreagairtean gu ruige seo, chan eil dearbhadh sam bith gum faighear fuasglaidhean aig an ath cho-labhairt san Fhaoilleach.


text:
Craobh-Iubhair Fhartairchill
Is e iùbhar de ghnè Taxus baccata anns a' chladh ann am Fartairchill, Siorrachd Pheairt a tha anns a' Chraobh-Iubhair Fhartairchill. Tha i eadar 2,000 agus 5,000 bliadhna a dh'aois agus mar sin is e a' chraobh as aosda anns an Roinn-Eòrpa air a thathar eòlach, ged a tha siostam nam freumhan den ghiuthas Lochlannach Old Tjikko anns an t-Suain nas sine. Tha laodhan na craoibhe air falbh agus mar sin tha an iùbhar a' coimhead mar gum b' i grunn chraobhan na bu lugha, agus chan fhaodar a h-aois innseadh gu cinnteach bho na fàinneachan fàis.


text:
Dh'iarr polis air daoine air a' chost an iar a bhith faiceallach is neart na gaoithe glè làidir aig an deireadh-sheachdain.
Chaidh na mìltean fhàgail gun dealan san Eilean Sgitheanach agus anns na h-Eileanan an Iar oidhche Shathairne.
Dhearbh SSE gun deach an dealan dheth mu 10.00f ach gun robh cùisean ag obair mar bu chòir a-rithist trath sa mhadainn Didòmhnaich.
Chaidh mòran aiseagan air a' chosta an iar a chur dheth ri linn na droch shìde cuideachd.
Chìthear am fiosrachadh às ùr air làraich lìn Chaledonian Mhic a' Bhruthainn.


text:
Concubhur mac meic Donncaidh h. Mhaílseachlaind do marbadh i ngemhil la Murchadh h. Maolsechlainn.
Art mac Murchadha h. Máoilsechlainn righdomhna Teamhrach mortus est.
Domhnall mac Ruaidhri h. Maílmhúaidh ri Fer Cell occissus est o Muintir Luanaim.
Comarba Ciaran .i. Mael Mochta do argain do Síl nAnmchadha ocus do Concobhur mac Mic Cochlain.
Kl. Enair for Cetain & oen uathadh fuirri.
Conchabhar mac Diarmada h. Bhríain rí Mumhan in tribulatione bona quieuit i Cill da Lua.
Giolla Siadnata mac meic Amalgadha táoisioch Callruighe occisus est o Bregmainibh.
Mac Fearghail h. Mháoilmuaidh ri Fhear Ceall occisus est o mhac Rúaidhrí h. Maoilmuaidh i n-Durmaig Coluim Cille.
Cathasach h. Ceirchaerach fer léghinn Ard Macha in Christo quieuit.
Donnchadh h. Conchabhair rí Ciarruighe Luachra do mharbhadh do Coin Mara mhac mhic Con Mara.
Kl. Enair for Aoine & aili dec fuirri.
Muirchertach h. Maílsechlainn ríghdhamhna Teamhrach & ri Iarthair Midhe mortus est.
Donncadh h. Coinceanuind mortus est.
A mhac fén .i. Rúaidhrí do erghabháil lá Toirrdhealbhach h. Conchabhair dar sárughadh laech & clerech.
Sluaigheadh la Toirrdhealbhach h. mBríain & ría fearuibh Mumhan hi Con[n]achta cor teascsat in Ruadbetig & cor scaílsiot a caisel et postea reuersi sunt cen creich cen cat.
Murcadh h. Maolseachluinn airdrí Midhe cona fortuathataibh do ergabhail la Toirrdhealbhach h. Conchabhair for snadudh mind & commairged na h-Erenn.
Righe Midhe do thabhairt do Toirrdhealbhach dia mhac fén .i. do Conchabhar.
Righe Chenél Eoghain do ghabhail d'U Galmreadhaigh & mic Néll do ionnarba.
Mac Raith h. Faillecain episcopus & uirgo quieuit.
Giolla Aonghusa h. Cluman ollom Con[n]achta mortus est.
p.292
Kl. Enair for Sathurnd & tres .xx. fuirri & bliadain bisexa.{MS folio 332}
Tadhg mac Toirrdhealbhaigh h. Choncabhair mortus est.
Conchabhar mac Toirrdhealbhaigh h. Conchabhair ríghdhamna Erenn {& ri Laigen fri re} et rí Midhe fría ré léthbhliadhna do mharbhadh lá h. Duiblaich la righ Fhear Tulach & ria Ruaidhri h. Seanchan.
Domnall h. Coinfiacla rí Teathbha tuile sonusa & saidhbriosa Erenn in clericatu uitam feliciter finiuit i c-Clúain Iraird.
Cearbhall h. Finnallan rí Dealbna Móire do éucc.
Domhnall mac meic Taidg h. Cealluigh do marbadh do tri macuibh meic meic Concabair h. Chealluigh; in treas mac díbside do eucc i c-Clúain iarná ghuin hi frithscannir et da mac oile do thuitim la Muintir Tadgan.
Giolla Pádruig mac Congail fear legind Cluana Ioraird & a sagurt quieuit.
Cionaodh mac meic Amhalgadha a suis occissus est.
Donnchadh mac meic Cartaigh aeirriogha Muman do éug a gemil ag Tairdealbach úa Briain.
Donnchadh mac Taidhg ua Mailruanuidh mortuus est.
Kl. Enair for Luan & .iiii. uathadh fuirre.
Ardchogad mór isin bliadhainsi. Fir Mhidhe do techt i Laighnibh & fir Brefne do theacht i ffudomun na Brephne & Airgialla do theacht tar Sliabh Fúaid fo thuaigh.
Creachadh la Murchadh ua Maoilsheachlainn i n-Airghiallaibh go ttard na bu o Cuailnge.
Fir Mhumhan i c-Connachta go rugsad TadhgÓ Cellaigh leó righ Ó Maine & goro marbhsad RuaidhrighÓ Flaithbertaigh.
Maidm Dhúine Dubhain ria Maoilshechlainn mac Murchaid Ui Maoilsechlainn ria Cairpribh for fioru Brefne ubi .ccc. ceciderunt uel amplius immó Serrach Ua Connachtaigh & immo Cathail Ua Catluain & im H. Cubran.
Fionn h. Cerbhaill rioghdomhna Ele occisus est.
Donn ua Mannachán rí Ua mBriúin na Sionna & Murchadh ua Maoilbrenuinn taoisioch Cloinne Conchabhair & a bhen do tuitim la h. Briúin Brefne i n-ammus longpuirt.
Murchadh Ó Maoilsheclainn go fferuibh Midhe & Teathbha & Conmhaicne do iompodh ar Tardealbhach úa cConchabair & Tairdhealbhach ó Bríain do ríoghadh dhóibh.
Tadg ua Briain do iorghabhail la Tairdhealbhach h. mBriain hi tanaisi.
Gilli episcopus Luimnig quieuit.
Giolla Cainnig h. Luanaim mortuus est.{MS folio 333}
p.294


text:
Cupanan Leòdhais is Na Hearadh
Cupa ABC
B' iad am Bac a thog Cupa ABC an-uiridh, a' dèanamh na cùise air Taobh Siar 4-3 san chuairt dheireanaich.
Coinnichidh an dà sgioba anns a' chiad chuairt am bliadhna.
Ro-gheama
Aths v Point
A' Chiad Chuairt
Aths/Point v Ness
Carloway v Lochs
Back v West Side
Harris v United
Iar-chuairt Dheireannach
Aths/Point/Ness v Carloway/Lochs
Back/West Side v Harris/United
Cupa Jock Stein
Thog A' Bhac a chupa seo cuideachd ann an 2012 agus coltach ri Cupa ABC cluichidh iad An Taobh Siar sa chiad chuairt.
Fhuair Nis na buinn airgid an-uiridh, tha United air am beulaibh sa chiad chuairt am bliadhna.
Ro-gheama
Aths v Lochs
A' Chaid Chuairt
United v Ness
Point v Aths/Lochs
Back v West Side
Harris v Carloway
Iar-chuairt Dheireannach
United/Ness v Carloway/Harris
Point/Aths/Lochs v Back/West Side
Cupa Leòdhais
Bha feum air breaban-peanais son an cupa seo a rèiteach ann an 2012.
B' iad Càrlabhagh a shoirbhich aig a' cheann thall a' buinig 4-3 an agahidh An Taobh Siar air breaban-peanais.
Gu h-iongantach coinnichidh am Bac ris An Taobh Siar sa a' chiad cuairt an seo cuideachd.
Ro-gheama
Point v Ness
A' Chiad Chuairt
Point/Ness v United
Lochs v Aths
Back v West Side
Carloway v Harris
Iar-chuairt Dheireannach
Point/Ness/United v Back/West Side
Carloway/Harris v Lochs/Aths


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Calum MacArtair ann a' Steòrnabhagh air 15 Màrt 1940. B' e càraid a bh' ann fhèin is a bhràthair Coinneach. Bha an athair bhon an Acha Mhòr, am màthar à Liurbost, agus bha companaidh saorsainneachd, M.J. MacArthur, aig an teaghlach ann a' Steòrnabhagh. Nuair a bha Calum mu dhusan bliadhna chaidh iad a dh'fhuireach chun an Ach.
Nuair a dh'fhàg e Sgoil MhicNeacail chaidh Calum gu Colaiste a' Chaisteil a dh'ionnsachadh saorsainneachd agus clachaireachd, ach cha do chuir e crìoch air a' chùrsa. An 1958 fhuair e obair an Glaschu aig a' chompanaidh Standard Life agus cha b' fhada a bha e aca gus an d' fhuair e àrdachadh gu ìre neach-sgrùdaidh, stèidhichte an Inbhir Àir, ach a' frithealadh taobh an iar Alba.
Dh'fhàg Calum Standard Life ann an 1968 agus, ann an compàirt le Dòmhnall Skinner, thòisich iad a' meas luach thaighean agus gan reic, ann an Glaschu an toiseach. Shoirbhich an obair sin agus mu dheireadh bha trì oifisean aca an Glaschu agus tè anns an Òban. Reic iad an gnìomhachas an 1988. Fiù 's an dèidh sin, 's iomadh Gàidheal a chuidich Calum gus taigh a cheannach, ann an Glaschu gu h-àraidh.
Bha fèill air Calum mar sheinneadair agus mu dheireadh chuir e roimhe feuchainn airson a' Bhuinn Òir aig a' Mhòd. Bha e as a' chuairt dheireannaich aon trì tursan agus bhuannaich e an t-Òran Mòr trì tursan cuideachd mus do thog e am Bonn Òr ann am Peairt ann an 1980. B' e an t-òran a chuireadh mu choinneamh 'Iain Caimbeul a' Bhanca' ach b' e a roghainn fhèin An Ataireachd Bhuan.
Bha Calum a' seinn ann an Ceòlraidh Ghàidhlig Ghlaschu fad iomadh bliadhna. Bha e na ionmhasair aca agus na cheann-suidhe airson trì bliadhna. 'S iomadh buidheann ann an Glaschu dhan tug Calum a thaic gu saor-thoileach, nam measg Comann Leòdhais is Na Hearadh, An Lòchran agus Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu. Bha ionndrainn mhòr air am measg Gàidheil Ghlaschu nuair a chaochail e air 2 Giblean 2009. Bha e pòsta le aon nighean aige.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Port Chnocaidh
'S e baile ann am Moireabh a tha ann am Port Chnocaidh (Beurla: Portknockie). Tha am baile suidhichte air Linne Moireabh. 'S e Banbh, Bucaidh, Am Fionn Ochdamh agus Inbhir Cuilinn na bailtean a tha faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 42′ 13.61″ Tuath agus 2° 51′ 26.91″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,217 duine a' fuireach an seo. [1]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1677. Bha e ainmeil mar port iasgach sgadain anns an 19mh linn ach chan eil mòran bhàtaichean iasgaich air fhàgail an seo anns na làithean an diugh.
'S e àite inntinneach a tha ann am Bow Fiddle Rock. 'S e creag a th' ann a tha suidhichte dìreach mu 50 troigh air falbh bhon chòrsa. Tha e a’ coimhead mar bogha fidheall.
'S e àite eachdraidheil a tha ann an Green Castle, a tha suidhichte air rubha faisg air a’ mhuir. Chaidh a thogail mu 1000 RC agus bha daoine a’ fuireach ann gu 1000 AC. Tha tobhtaichean a’ chaisteil fhathast rim fhaicinn an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | edit source]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | edit source]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 489 685


text:
Muralto
‘S e baile beag ann an ceann a deas na h-Eilbheis a th’ ann am Muralto (Lombard: Müralt). Tha an t-ainm a’ ciallachadh ballan àrda, bho dhà fhacal anns an Eadailtis: Muro (balla) agus Alto (àrd). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1235 agus chaidh an caisteal a mhilleadh mu 1380.[1] Tha e suidhichte air iomall Locarno, aig 207m os cionn ìre na mara ri bruaich Loch Maggiore (Eadailtis: Lago Maggiore), anns an roinn (Eadailtis: Cantone) Ticino. Tha dìreach 2,769 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.[2] ‘S e Eadailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Muralto. Chaochail Paul Klee an seo ann an 1940, Richard Martin Willstatter ann an 1942, Richard Klatz ann an 1968 agus Erich Fromm ann an 1980.
Daoine Ainmeil[deasaich | edit source]
- Diego Bianconi (1952): Dealbhadair.
Iomraidhean[deasaich | edit source]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | edit source]


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Faigh fiosrachadh air seirbhisean adhraidh na seachdain-sa.
Seirbheisean Ghàidhlig à tasglann a' BhBC.
Seumas Greumach a' gabhail Salm 95.
Catriona Anna Nic a Phì & Kathleen NicAonghais a' seinn Solus M' Àigh.
BBC Vocab displays Gaelic to English translations of words on BBC web pages.
Click the Vocab button to enable the tool.
Smuain spioradail gach latha air BBC Radio nan Gàidheal.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Dante Alighieri
'S e bàrd Eadailteach a bh' ann an Dante Alighieri (Firenze, Cèitean/Òg-Mhios 29 an Cèitean, 1265 - Ravenna, 14 an t-Sultain, 1321). Sgrìobh è La Divina Comedia,[1] no 'sa Ghàidhlig an Cleas-Chluiche Nèamhaidh, agus is e seo am pìos sgrìobhadh is ainmeil aige. 'Se am pàirt dem bàrdachd air a bheil a chuid mhòr eòlach a chiad treas dhe - na 34 duanag aig an toiseach - ris an canar Inferno no Ifrinn a tha a dèiligeadh le Ifrinn mar a chì Dante e. 'Se aon de na ràdhan is ainmeil anns an Cleas-Chluiche "Lasciate ogne speranza, voi ch'intrate" no "Leig as ar dòchas, neach sam bi dh'inntreadh an seo".
Iomraidhean[deasaich | edit source]


text:
Paul Karrer, (Moscobha 1889 - Zürich 1971), bith-cheamagair Eilbheiseach a bhuain an Duais Nobel ann an Ceimeagachd ann an 1937[1] còmhla ri Walter Norman Haworth. Rugadh e ann an Moscobha, anns an Ruis, ach bha a phàrantan às an Eilbheis, agus ann an 1892, thill a phàrantan chun na h-Eilbheis. Leann e ceimeagachd aig Oilthigh Zürich fo Alfred Werner, agus fhuair e PhD ann an 1911. Chaidh a leabhar, Lehrbuch der Organaischen Chemie fhoillseachadh ann an 1927 agus chaidh a ath-fhoillseachadh 13 tursan. Chaidh e a-mach ann an seachd cànanan cuideachd. Bha e pòsda, agus bha da mhac aige.[2]
- ↑ Nobel Prize
- ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse


text:
Friday, November 09, 2007
Sunday, December 17, 2006
Na dèanaibh gàire rium, rinn mi mo dhìcheall!
powered by ODEO
Thursday, August 03, 2006
Spliathartaich, pludaraich agus ...splongaideachd.
Bidh seorsa de spriùlleach chruaidh a` leantainn air mo shùilean tron oidhche, agus cha mhòr nach faigh mi air am fosgladh sa mhadainn air sàilleabh sin. Tha an stuth sligeach buidhe seo mar chriomagan à cùl seann arain-frangach.
An dèidh còig mionaidean, `s mi a-niste nam làn fhaireachadh, tòisichidh an streothairtaich, gun sguir. Mairidh sin gus an cuir mi steall den leighis-sròine suas mo chuinnleanan, agus boinne no dhà den leighis-sùla ann an gach sùil.
Tuigidh sibh gu bheil mi air mo lèireadh gu dubh an-dràsta le tinneas an fheòir. Dh`fhàs e na bu mhiosa bho chionn beagan seachdain.
Cia-tà, bha mi a` bruidhinn roimhe ri tidsear de Sheapannais, air an tinneas bliadhnail seo , agus mar a tha mi air mo lèireadh an-seo tuilleadh air `s nas miosa na bha mi ann an Alba. Dh` innis e dhomh gu bheil na h-amannan far am bi daoine a` fulaing a-rèir na h-aimsire agus gu sònraichte a-rèir ràith far am bi gnè àraidh de chraobh fo bhlàth.
A-rèir coltais, `s e an crann-sheudair Seapannaich as motha is adhbhar dhan tinneas eadar a` Chèitean agus an t-Og-mhìos. Bidh poilean nan craobhan-seudair a` sgaoileadh anns an aimsir sin. Chan fhaigh fulaingaichean cuidhteas dheth ach air làithean sileadh an uisge.
Carson, ma-tà, nach eil mi fhèin air cuidhteas fhaighinn dhen tinneas seo, `s sinne seachad air na mìosan sin?"
Monday, July 17, 2006
Mar a chì mis` e! Aithris air Eachdraidh na h-Alba agus na Gàidhlig
`S i dùthaich àrsaidh a th`ann an Alba. `S i a` bhratach aice – speur-ghorm air cùlaibh crann gheal – a` bhratach as sìne san Roinn-Eòrpa. `S tric is minig a chìthear an-diugh i, bratach dubh-ghorm fo chrann gheal, ach tha gormachadh eug-samhail ri fhaicinn oirre cuideachd! `S e speur-ghorm an dath cheart - ann an tomhas eachdraidh.
Thug na Goill an t-ainm “Scotland” air an dùthaich, ged `s e Alba a bh`oirre bho thùs, agus tha an dà ainm “Scotland” agus “Alba” air an cleachdadh an-diugh leis an t-sluaigh. `S ann às an ainm “Scotti”, bho Laideann a thàinig an t-ainm “Scotland”. `S iad na Ròmanaich a thug “Scotti” air treubh ann an Ulaidh ann an taobh tuath na h-Eireann. Leudaich an treubh Ghàidhealach seo an rìoghachd aca, Dail Riata, gu taobh iar-dheas na h-Alba, àite air a bheil Earra-Ghàidheil an-diugh.
Ged a tha a` Ghàidhlig a` sìor chrìonadh, tha i fhathast ga bruidhinn ann an iomadh àite ann an Earra-Ghàidheil, nam measg – Ile (30%), Tiriodh agus Lios Mòr. Tha dualchainntean Earra-Ghàidheil car diofraichte an coimeas ris a` Ghàidhlig a thathas ga bruidhinn anns na h-Eileanan an Iar, san Eilean Sgitheanaich no ann an Loch Abair. Tha cùrsaichean ri fhaotainn a bheireas dhuit blas na Gàidhlig Ileach aig Ionad Colm Chille. www.colmcille.net
Co-dhiù no co-dheth, b`iad na Gàidheil, na ciad Albannaich a chuir Rìoghachd na h-Alba air bhonn – rìoghachd a bhiodh air sgaoileadh a-mach gu ìre mhath far a bheil crìochan Alba an latha an-diugh. Thachair seo ann an 843 AD an dèidh dha Choinneach MacAilpein na Cruithnich `s na h-Albannaich a chur an co-chomuinn a chèile. Chaidh “Alba” a thoirt air an rìoghachd agus b`i a` Ghàidhlig cànan nan cùirtean, `s an rianachd agus cànan a bh` aig a` mhòr-shluaigh.
EACHDRAIDH CHEILTE
Bhon a chaidh a stèidheachadh, chan eil Siostam Foghlam na h-Alba air feart a thoirt air dòighean-seallaidh chudthromaich nar n-eachdraidh agus dh`fhaodadh tu ràdh gum bheil e air seallaidhean meallta a thoirt do mhuinntir na h-Alba chun là-an-diugh. Mar a sheinn Runrig san òran aca “Fichead Bliadhna” - “Thug iad ar n-eachdraidh bhuainn.”
Tha seo a` tachairt fhathast, agus air sgàth sin, tha mòran Albannaich nam barail nach robh Gàidhlig ga bruidhinn gu fad is farsaing air feadh na dùthcha agus nach eil i dùthchasach dhaibh IDIR. `S e tàmailt nàiseanta a tha seo.
Ged a tha ceangail làidir aig a` Bheurla Ghallda, no Doric, ris an ear-thuath, bha Gàidhlig ann roimhpa. Mhair Gàidhlig dhùthchasach Siorrachd Obar Dheathain air bilean cuid de dhaoine chun ùine bhig a dh` fhalbh. Chaidh an luchd-labhairt Gàidhlig dhùthchasach na sgìre mu dheireadh air Gàidhealtachd Siorrachd Pheairt a chlàradh anns na 1970an agus tràth anns na h-ochdadan. Bha Gàidhlig ga bruidhinn anns na sgìrean sin mar chànan na coimhearsnachd gus bho chionn ghoirid, dha rèir fhèin.
Mar an ceudna, nas lugha na leth-cheud bliadhna roimhe, bha Gàidhlig fhathast na cànan coimhearsnachd gu ìre ann an àiteannan mar Taobh Loch Laomainn, Calasraid, Ceann Drochaid, Arrochar agus Obair-phuill. (Mìcheal Newton)
Tha e do-chreidsinneach ach, bidh daoine às na sgìrean sin a chaidh ainmeachadh roimhe, fhathast a` cumail a-mach "nach robh Gàidhlig ga bruidhinn an-seo” `s mar sin air adhart. Co-dhiù is ann a dheòin no a dh`aindeoin, chan e seo ach breug gun fìrinn sam bith, agus feumaidh aghaidh a chur air a` chùis seo oir, cha seas a` bhreug ach air leth-chois.
NEART NA GAIDHLIG
`S e adhbhar duilchinn agus bròn gu bheil i cho lag an-diugh, ach`s iongantach gu robh a` Ghàidhlig againn air mhaireann anns na h-àiteannan a dh`ainmich mi roimhe chun
ùine bhig a dh`fhalbh. Tha e a` dearbhadh dè cho mòr ann an dualchas ar dùthcha `s a tha a` Ghàidhlig ann an dà-rìreabh. Nuair a smaoinicheas neach air an cumhachd `s air an neart a chaidh na h-aghaidh , gu h-àraid thairis air an 300 bliadhna a dh`fhalbh, nach i a tha air dol an aghaidh an t-sruth!
A dh`aindeoin fuadach nan Gàidheal bhon 18mh linn gu toiseach an 20mh linn, agus àm an fhògraidh mhòir dèistinnich a bu mhiosa eadar 1830-1870, bha Gàidhlig na cainnt mhàthaireil fhathast aig a` mhòr-shluaigh air Gàidhealtachd an iar-thuath (agus Earra-Ghàidheil) – fiù `s cho fadalach ri 1921. Bha fhathast 71.75% aig an robh Gàidhlig ann an Cataibh ann an 1901, agus eadhon ann an 1921, bha tuilleadh air an leth uiread dhen t-sluaigh aig an robh Gàidhlig ged `s i an siorrachd a bu mhotha a dh`fhuiling aig àm nam fuadaichean.
http://www.scottishhistory.com/articles/highlands/gaelic/gaelic_statistics.html
A-rèir a` chuid as motha de eòlaichean Gàidhlig, b` e Achd an Fhoghlaim 1871 a thug buille-bàis air a` chànain. Chaidh an achd seo an urras gu faigheadh gach pàiste foghlam, ach a-mhàin tron Bheurla chruaidh. Bhiodh clann, air dhaibh tighinn dhan sgoile airson a` chiad uair nam beatha, gun aca ach Gàidhlig, air am peanasachadh gu brùideil airson bruidhinn sa chainnt mhàthaireil aca anns an seòmar-teagaisg no anns an raon-cluiche. `S e an t-amas a chaidh a chur an cèill gu follaiseach, soilleir leis an Riaghailtais bho àm an ath-leasachaidh, "Gàidhlig a spìonadh às fonn na h-Alba gu lèir." Bha seo a` ciallachadh nach b`fhiach labhairt na Gàidhlig airson buannachd phearsanta sam bith, agus gun deigheadh na clann sin a thogail a dhèanamh tàir (air sàilleabh cion-mhisneachd) air an cainnt aca fhèin, agus a-rèiste cha toireadh iad dha an gineal fhèin i.
`S dòcha gum b`e a` Chiad Chogadh am bàs-buille mu dheireadh cia-tà a chaidh a thoirt dhan Ghàidhlig air an tìr-mòr, ged a mhair i ann an cuid de dh`àiteannan na b` fhaide air adhart (mar Eurabol an Cataibh an Ear). Chaill Alba àireamh de dhaoine a bha mì-rèireach ri meud àireamh a sluaigh, agus mì-rèireach ri an còrr dhen Rìoghachd Aonaichte. B` iad na Gàidheil a bu mhotha a dh`fhuiling taobh a-staigh Alba fhèin gu mì-rèireach ri meud àireamh an t-sluaigh.
An dèidh a` chogaidh, bha Gàidhlig air a leòn gu dubh, `s bhon uair sin, thàinig crìonadh nas aithghearra buileach oirre air mòrthìr na h-Alba. Tha i a-nis air a cuingealachadh gu ìre mhòr mar chànan na coimhearsnachd anns na h-eileanan far costa an iar.
Ann am Beurla faic seo: http://www.geocities.com/steaphris/Eachdraidh.html
Tòimhseachain dhuibh!
Seo a` chiad fhear air innse le Jimmy Mackay:
Ceithir a` ruith
Ceithir air chrith
Dithis a` coimhead san adhair
Dithis a` dèanadh an rathaid
agus aon fhear ag èigheachd.
Dè th`ann?
Seo an dàrna fhear:
Blàrag a` dol don choillidh
`s a h-aghaidh air an taigh.
Dè th` ann?
*`S e a th` ann am "blàrag" ainm bitheanta airson "bò".
Ma-tà, ma shaoileas tu gum feuch thu orra – nach cuir thu fios thugam?
Friday, May 12, 2006
PROISEACT UR –– Gnàthsan-cainnte na Gàidhlig
Bidh mi ag èisteachd ri Rèidio nan Gàidheal gu math tric, ach tha e maslach mar a bhios nan gnàthsan-cainnte a` dol à cuimhne, agus mòran den luchd-aoigheachd aca (mar mi-fhein) a` cur Gàidhlig air gnàthsan-cainnte na Beurla.
Mar sin dheth, an toisich sinn ma-tà leis an fhacail, “bàs”? `S mòr am beud, ach tha e gu math iomchaidh.
Ann am Beurla, canaidh tu “X is on his/her/its deathbed”, no “at the point of death”.
Dè a` Ghàidhlig a chuireadh tu air sin ma-tà?
Cha robh agamsa ach a bhith a` rùrachann an Dwelly`s agus ann am faclairean eile.
A` chiad fhear air an d` fhuair mi lorg, `s e:
“ri uchd bàis” - “at the point of death”
`S e “the breasts” a chanas sinn ri “na h-uchdan” ann am Beurla.
Faodaidh tu ràdh cuideachd “ri beul bàis”, airson “at the point of death (faic: ri seach aig).
Ann an Gàidhlig Siorrachd Pheairt, bhathar a` cantainn “aig roinn a` bhàis”.
Airson “on one`s deathbed” a chur ann an Gàidhlig, tha “ann an cadal a`bhàis” ceart gu leòr.
`S dòcha gun sguir mi leis an obair seo.....tha i gam chur eadar cadal is faireachadh! Cha robh mi an dùil gum biodh e cho blian ri seo! Zzzzzzzz
Dìreach thoir sùil air Faclair Dwelly, Abairtean is faclan à Siorrachd Rois an Iar le Roy Wentworth agus gun teagamh, air Faclair nan Gnàthsan-cainnte air làrach Akerbeltz. Cum a`dol a`toirt sùil orra cho tric `s urrainn dhuit!
Friday, December 30, 2005
NAIDHEACHD DO-CHREIDSINNEACH
NB: Tha am fear seo gun ainm, oir gheibheadh e magadh uabhasach ann am Bàr a` Chroitear ann an Geàrrloch.
Cìochan a` Chroiteir
Obh, obh! Tha caochladh air tighinn orm agus tha e a` cur rium. Ma dh`innseas na fìrinn, `s e caochladh a tha a` tighinn air bràigh mo cholainn. `S èiginn dhomh aideachadh ach tha mo bhroilleach a` fàs agus chan e gu bheil mi air mo bhruanadh idir!
Tha cìochan bheaga a` fàs agam, agus ged a tha mi nam fhear òg, àrd, caol, tha iad a` stobadh a-mach gu maothach. Cha robh iad ann mar sin roimhe, air neo, cha tug mi feart orra co-dhiù! Obh, obh, bha dà shine agam ceart gu leòr, agus bha iad mòr an coimeas ri sineachan fireannaich eile, ach `s cinnteach leam nach ann air ceann cìochan bheaga a bha iad nan suidhe – gu dèimhinne - cha b`ann!
Saturday, August 20, 2005
Làrach ùr (a' casadaich)
Ceannaich e, ceannaich e!!!! (Tha mi a'guidhe oirbh)


text:
Sgioba G
Tha cothrom ann do chompàirtichean aig na Fèisean beagan Gàidhlig ionnsachadh agus a chur gu feum ann dòigh spòrsail 's tarraingeach le na geamaichean agus cur-seachadan eadar-obrachail aig Sgioba G.
Tro na cur-seachadan seo, gheibh compàirtichean aig nach eil eòlas air a' chànain agus luchd-ionnsachaidh aig ìre eadar-meadhanach cothrom roghainn de dh' fhaclan 's abairtean Gàidhlig ionnsachadh. Thèid fileantaich a shòlarachadh cuideachd le geamannan agus cur-seachadan a tha gam brosnachadh gu bhith cleachdadh na Gàidhlig gu misneachail 's gu cruthachail le na co-aoisean aca
Gu h-àbhaisteach ann an clàr-ama Fèise gheibhear timcheall air 30 mionaid gach latha airson gach seisean Sgioba G, ùine gu leòr gus 2 no 3 chur-seachad a lìbhreagadh. Faodaidh na seiseanan a leanas tron seachdain a bhith gabhail a-steach geamannan agus cur-seachadan tha daingneachadh faclan a chaidh a theagasg.
Cuiridh comataidh na Fèise compàirtichean ann am buidhnean ro làimh a-rèir aois agus comas anns a' chànan.
Bu chòir comas sa Ghàidhlig a bhith air a chomharrachadh anns na foirmean-clàraidh.
'S àbhaist don luchd-stiùiridh a thèid a thaghadh leis a chomataidh a bhith fileanta ann an Gàidhlig no ag ionnsachadh aig ìre eadar-meadhanach a tha deònach seisean Sgioba G a lìbhreagadh a bharrachd air na dleastanasan a th'orra mar luchd-oide.
Cha bu choir uallach a bhit air luchd-stiùiridh nach eil fileanta. Airson buidhnean luchd-ionnsachaidh thèid na geamannan 's cur-seachadan a lìbhreagadh anns a' Ghàidhlig 's cha bu choir duilgheadas a bhith aig luchd-ionnsachaidh aig ìre eadar-meadhanach le bhith fuaimneachadh faclan 's abairtean anns na pasgain-teagaisg.
Atharraichaidh an àireamh de luchd-stiùiridh a bhiodh a dhith 's an t-sèorsa chur-seachad a ghabhadh a chleachdadh a-rèir an àireamh de chompàirtichean a ghabhas pàirt 's na raointean-teagaisg aig an Fhèis. Airson buidhnean mòra ma dh'fhaoidhte gum bi feum air dithis luchd-stiùiridh.
Gabhaidh briathrachais a thèid a chleachdadh aig gach Fèis a thoirt seachadh ro-làimh gus ùine a thoirt do luchd-stiùiridh eòlas a chur air na cur-seachadan, briathrachais agus fhaighneachd son comhairle no taic fhaighinn le fuaimneachadh nam biodh sin a dhith.
Tha e cudromachd gu bheil geamaichean 's cur-seachadan Sgioba G air an lìbhreagadh le misneachd 's moit as a chànan le abhachdas gu leòr nan cois.
Bu choir luchd-òide a tha gann de mhisneachd ach aig a bheil ùidh a bhith libhreagadh an cur-seachadan a bhith air am brosnachadh gus eòlas fhaighinn an cois oidiche eile tron t-seachdain.
Cothroman trèanaidh
Bheir Fèisean nan Gàidheal cothrom do bhuill chomataidh agus luchd-oide seiseanan trèanaidh a dhèanamh ma tha ùidh aca ann a bhith lìbhreagadh geamaichean Sgioba G.
Nam biodh feumail airson comataidh d' Fhèise no ma tha thu nad oidiche aig aig am biodh ùidh pàirt a ghabhail ann an seisean trèanaidh, gabhaidh clàradh a dhèanamh le bhith cur fios gu Oifigear Trèanaidh Iona NicDhòmhnaill aig oifis Fèisean nan Gàidheal ann am Port Rìgh le post-d aig iona@feisean.org no 01478613355 no le bhith lionadh an fhoirm-chlàraidh air-loidhne: Thoir dhomh na sgilean son Sgioba
Cur-seachadan 's geamaichean
Tha Fèisean nan Gàidheal air cruinneachadh de gheamaichean 's cur-seachadan airson Gàidhlig ionnsachadh stèidht air roghainn de chuspairean m.e.
Fèisean nan Gàidheal have gathered together a collection of language learning activities and games based on a variety of topics e.g.
FIntroductions
Àireamhan
Dathan
Am bodhaig
Aodach
Aig na bùthtean
Gabhaidh briathrachais agus goireasan eile bhiodh feumail ann a bhith lìbhreagadh na cur-seachadan 's geamaichean a thabhann cuideachd m.e. cairtean-boillsgidh
Aon uair 's gu bheil thu air clàradh a dhèanamh gus geamannan Sgioba G a lìbhreagadh thèid ceangal a chur thugad chun tasglann de gheamaichean aig Sgioba G.
Ma tha ceistean sam bith agaibh mun dòigh 's ghabhadh na cur-seachadan 's geamaichean, tha fàilte oirbh brath a chur thugainn.
Bhiodh sinn gu mòr nur comain ma tha molaidhean agaibh fhèin airson geamaichean 's cur-seachadan agus gabhaidh an cur ris an tasglann againn airson maith na Fèisean.
Seo agaibh eiseimpleir den dòigh 's a thathar a lìbhreagadh Sgioba G aig Fèis Lochabair:
Sùil air Sgioba G aig Fèis Lochabair
Tha Sgioba G air a bhith mar phàirt de sheachdain Fhèis Lochabair bho thòisich an iomairt, agus ann an 2011 agus 2012 bha Dougie Beck an sàs ann a bhith a' lìbhrigeadh clasaichean Sgioba G aig an Fhèis.
Tha na seiseanan Sgioba G aig Fèis Lochabair mu 35 mionaid a dh'fhad, agus bidh na com-pàirtichean, as trice, air an roinn a rèir aois agus ìre de Ghàidhlig, a' ciallachadh gum bi 6 no 7 buidhnean ann: luchd-tòiseachaidh òga is nas sine, eadar-mheadhanaich (iadsan a tha air beagan Gàidhlig a dhènamh mar-thà) òga is nas sine, agus fileantaich òga is nas sine. Bidh diofar thachartasan ann do na diofar ìrean.
Ged as e Dougie a bha a' stiùireadh Sgioba G aig an Fhèis, bha a h-uile neach-teagaisg eile an sàs anns na clasaichean. 'S iad an luchd-teagaisg fileanta a bha os cionn nan clasaichean, is bha an còrr den luchd-teagaisg ann còmhla riuth amar luchd-taice.
Bha a' chlann an sàs ann an tachartasan diofraichte gach latha, agus air an latha mu dheireadh ghabh a h-uile duine pàirt quiz, a leig leis an luchd-teagaisg dearbhadh gun robh iad air rudeigin ionnsachadh!
Tha Fèisean nan Gàidheal a' sìor leasachadh nan gèamaichean is tachartasan a bhios Sgioba G a' cleachdadh, is tha sinn air feum mhòr a dhèanamh às na stuthan a chaidh ullachadh airson an sgèama Taic Cànain.
A bharrachd air na Fèisean, tha sinn air Sgioba G a chur gu feum ann an diofar shuidheachaidhean, leithid seiseanan Gàidhlig do bhuidhnean coimhearsnachd, sgoiltean agus buidhnean ionnsachaidh etc.


text:
Bochdainn na cruinne
Tha bochdainn a' toirt buaidh air gach dùthaich timcheall an t-saoghail. 'S ann glè ainneamh a tha aon dùthaich air fad bochd, ach tha cuid de shluagh na dùthcha sin ann am bochdainn. Ann an dùthaich bheairteach, leithid na RA, tha mòran dhaoine a tha bochd. San aon dòigh, tha mòran dhaoine beairteach a' fuireach ann an dùthchannan leithid Tanzania a thathar a' meas gu math bochd.
Tha Buidheann nan Dùthchannan Aonaichte (UNO: United Nations Organisation) a' feuchainn ri smachd a chumail air bochdainn agus tha iad air Amasan Leasachaidh na Mìle Bliadhna (MDGs: Millennium Development Goals) a chur air chois airson an soirbheachas a thomhais. 'S e a bhith a' lùghdachadh ìre bochdainn prìomh amas na buidhne. Tha iad ag amas air an àireimh sa cheud de dhaoine a tha a' cosnadh nas lugha na $1 gach là a lùghdachadh 50% eadar 1990 agus 2015.
Tha adhartas mòr air tighinn ri linn obair bhuidhnean leithid an UNO, cobhair bho dhiofar dhùthchannan, faochadh bho fhiachan agus fàs eaconomach ann an cuid de dhùthchannan Afraganach. Tha nas lugha de dhaoine bochd san là an-diugh na bha bho chionn deich bliadhna, agus tha a h-uile coltas gun ruig an UNO an t-amas aca bochdainn a lùghdachadh 50% ro 2015. Ach, chan eil seo a' ciallachadh nach bi bochdainn fhathast na thrioblaid san t-saoghal, oir tha grunn mhilleanan a' fuireach ann am bochdainn agus tha seo a' toirt buaidh mhòr air am beatha agus air an dùil-aoise.


text:
Ceist mu phoileasaidh taigh-staile
Thathas ag iarraidh air a' chompanaidh uisge-bheatha Whyte and MacKay mìneachadh carson nach gabh iad ri arbhair bho thuathanaich air taobh sear Rois aig an taigh-staile aca ann an Inbhir Ghòrdain.
Thuirt Aonadh Nàiseanta nan Tuathanach (NFUS) gu bheil a' chompanaidh a' cleachdadh màis à thall-thairis, an àite cruinneachd ionadail airson spiorad grànach a dhèanamh.
Tha BPA na sgìre, Rob Gibson, air sgrìobhadh chun na companaidh ag iarraidh gun coinnich iad ri riochdairean thuathanach na sgìre airson am poileasaidh a mhìneachadh.
Thuirt Mgr Gibson gun do dh'innis a' chompanaidh dha gur ann co-cheangailte ri càilleachd na cruinneachd ionadail a tha an co-dhùnadh.
Ach thuirt e, às dèidh samhraidh cho math 's a bh' ann am bliadhna, cha bu chòir gum bi a' chàilleachd na trioblaid.
"Tha Whyte and MacKay ag ràdh gu bheil foghairean truagha air a bhith ann, 's gu bheil an gràn nas bige, ga dhèanamh nas duilghe dhaibh a phròiseasadh," thuirt e.
"Ach, gu follaiseach, tha tighinn aig taighean-staile grànach eile ann an Alba air a' chruinneachd seo à taobh sear Rois a phròiseasadh.
"Saoilidh mi gu bheil feum againn fhathast air coinneamh le Taigh-staile Inbhir Ghòrdain feuch de na roghainnean a th' ann.
"Tha samhradh math air a bhith ann, agus creididh mi gum feum iad measadh a dhèanamh air bàrr na bliadhna seo, mus can iad an leithid.
"Tha eagal orm gu bheil e nas saoire dhaibhsan màis a cheannach, agus nach eil aca ach leisgeul.
"Tha mi an dòchas gun tèid againn air coinneamh a chumail airson na puingean seo a dheasbad," thuirt e.


text:
1987
MCMLXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Joseph Brodsky an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Alasdair MacGill-Eain, ann am München. Sgriobhadair à Alba.
- 17 an Cèitean - Gunnar Myrdal, ann an Danderyd. Eaconamaiche às An t-Suain.
- 27 an Cèitean - John Howard Northrop, ann an Wickenburg. Ceimeagair às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an Lùnasdal - Georg Wittig, ann an Heidelberg. Ceimeagair às A' Ghearmailt.
- 29 an Lùnasdal - Lee Marvin, ann an Tucson. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Dùbhlachd - Luis F. Leloir, ann am Buenos Aires. Ceimeagair às An Argantain.


text:
Innis Fhionghain
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Innis Fhionghain (Beurla: Inchinnan). [1] Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid A8 eadar Rinn Friù is Grianaig, dìreach air àird an earra-dheas Arascain. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 0" Tuath agus 4° 25′ 0″ Iar.
Ann an 1991 bha 1,574 duine a' fuireach an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 489 682
- Làraich-lìn a' bhaile


text:
Anns an t-sreath seo, tha Murchadh MacLeòid agus Dòmhnall Dòmhnallach - dithis a tha eòlach agus dèidheil air a bhith coiseachd - a' leantainn Slighe Iain Muir tro sgìre Lodainn an Ear.
Tha iad a' ruith air sgeulachd a bheatha agus a' toirt dhuinn an sealladh fhèin air an àrainneachd, an sgìre, na bailtean agus na costaichean a bhrosnaich Muir na bhalach òg.
An-diugh, tha Murchadh dol mu chuairt an taigh anns an deach Iain Muir a bhreith agus a thogail ann am baile Dhun Barra. Tha an taigh an-diugh ga chumail mar thaigh-tasgaidh a tha ag innse sgeulachd beatha Muir. An cois Mhurchaidh, tha Alasdair MacNèill a tha a' fuireach sa sgìre agus aig am bheil ùidh mhòr ann an eachdraidh Iain Muir.
Tha an t-sreath a' comharrachadh 100 bliadhna bhon a bhàsaich Iain Muir. Chaidh a chlàradh ann an 2013 agus chaidh Slighe Iain Muir a leudachadh gu ruige Bail' Eilidh air a' chost an iar sa Ghiblean 2014. 'S ann à Bail' Eilidh a sheòl teaghlach Muir a dh'Ameireagaidh.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Iain MacIlleathain anns a' Chaolas, Eilean Thiriodh, ann an 1787. B' esan an treas mac aig Ailean MacIlleathain is Mairead NicPhàidein.
Fhuair e deagh oideachadh, 's bha comas sgrìobhaidh aige anns an dà chuid Beurla agus Gàidhlig. An dèidh dha an sgoil fhàgail, thug MacIlleathain a-mach ceàird greusaiche. Aig an àm-sa, bha MacIlleathain cuideachd na bhàrd ainmichte do Thighearna Eilean Chola, Alasdair MacIlleathain.
Thòisich e a' dèanamh bàrdachd 's e glè òg, agus ann an 1818 dh'fhoillsich e cruinneachadh de bhàrdachd, 'Orain Nuadh Ghàidhealach, le Iain Mac Illeain, ann an Eilean Tirreadh' - cuid a bha e fhèin air a dhèanamh agus cuid bho bhàird eile.
Ann an 1819 dh'imrich teaghlach MhicIlleathain a dh'Alba Nuadh, a' sireadh beatha ùr. B' ann mun àm seo a sgrìobh MacIlleathain A' Choille Ghruamach, bàrdachd anns a bheil e a' gearain mu bheatha san t-Saoghal Ùr.
Dh'fhàs cùisean na b' fheàrr ged-tà, agus ann an 1831 bha an teaghlach air gluasad gu Gleann a' Bhàird, baile air taobh siar Antigonish.
An dèidh dha Alba fhàgail, chùm MacIlleathain a' dèanamh dàin molaidh do theaghlach Thighearna Eilean Chola. Rinn e cuideachd dàin molaidh, cumhaichean, òrain aotrom mu thachartasan agus mu dhaoine sònraichte, dàin spioradail agus dà dhàn iomraiteach mun t-suidheachadh aig luchd-imrich à Alba a Chanada.
Chaochail e ann an Alba Nuadh ann an 1848.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Rinn e obair chudromach a' trusadh bàrdachd
Tha mi smaointinn am measg cuid mhath dhe na bàird, tha mi smaointinn gu robh cuid aca co-dhiù cho òg sin, cuid aca bhiodh iad a' tòiseachadh na b' ainmiche. Ach, a-rithist, na thàinig a-steach ormsa dìreach cho foirfe..
Dhomhsa, cuid dhe na h-òrain molaidh a rinn e do Thighearna Chola, mar bhàrdachd bha 'ad gu math comasach, ach chan eil 'ad 's docha a cheart cho inntinneach dhuinne san là th' ann, ach dìreach a thaobh meatarachd agus an greim a bh' aige air meatarachd na bàrdachd, agus faclaireachd no briathrachas a chleachdadh na bàird. Tha deagh eisimpleirean den chòd molaidh, mar a th' aig Iain MacAonghais air a' bhriathrachas agus na h-ìomhaighean a chleachdadh nam bàird gus moladh a dhèanamh do chinn-chinnidhean no do h-urracha mòra. Agus san t-seagh sin, tha mi smaointinn gun e bàrd gu math, gu math comasach aig aois gu math òg, agus 's e sin a thàinig a-steach ormsa.
Chan urrainn dhuinn a bhith buileach cinnteach cuin a sgrìobh e cuid dhen bhàrdachd molaidh agus 's e bàrd baile, mas toil leibh, a bha as a' bhàrd cuideachd. Bha e dèanamh bàrdachd mu chuspairean làitheil a bha tachairt ann an Tiriodh cuideachd, agus cuid dhen bhàrdachd sin, 's ann a tha e duilich ri ràdh cuin a chaidh am pìos bàrdachd a dhèanamh.
Ach tha mi smaointinn a-rithist, stèidhichte air an fhiosrachadh, am fiosrachadh a tha sa bhàrdachd, gun deach cuid mhath a dhèanamh aig aois cuimseach òg. Cha robh e ach trì fichead sa dhà nuair a dh'fhàg e Tiriodh, agus nuair a dh'fhàg e bha e air leabhar fhoillseachadh mar-thà, ann an 1818, leis a' bhàrdachd aige fhèin.
A bharrachd air a' sin bha bàrdachd a rinneadh le bàird ainmeil eile. Sin rud eile a bha cudromach mu dheidhinn, bha e a' trusadh bàrdachd cuideachd agus rinn e obair uamhasach fhèin cudromach ann a bhith sgrìobhadh sìos bàrdachd bhàird eile. Bha e comasach ann an leughadh agus sgrìobhadh agus as a' leabhar a chur e a-mach, chan eil sinn buileach cinnteach cuin a thòisich e air ath-sgrìobhadh òrain a bha e cluinntinn, ach tha amharas agam gur ann eadar 1814–1816. Tha fhios againn gun do ghabh e turas no dhà gu tìr-mòr a dh'aona ghnothach gus òran a thogail agus bàrdachd a' sgrìobhadh sìos. Tha pìosan bàrdachd a rinneadh le Mairead nighean Lachainn, a rinneadh le Iain Lom, Alasdair MacFhionghain, a bha na bhàird cudromach à Mòrar, agus bàird eile, Sìleas na Ceapaich, ma 's math mo chuimhne.
Agus as an ro-ràdh as an leabhar a chur e a-mach 1818, nuair a bha e mu fichead sa h-aon deug bliadhna a dh'aois, bha e ag ràdh gun tug e sùil agus gun do leugh e na co-chruinneachaidhean eile cudromach a bha nochdadh, co-chruinneachadh aig Raghnall Dòmhnallach a thàinig a-mach ann an 1776, leabhar a thugadh a-mach le fear Gilliosach beagan bhliadhnaichean às dèidh sin, an co-chruinneachadh cudromach air na Stiùbhartaich a thàinig a-mach tràth as an naoidheamh linn deug, agus Mac an Tuairnear cuideachd, co-chruinneachaidh uamhasach fhèin cudromach.
Agus bha na leabhraichean sin aige nuair a thàinig e a Chanada agus is cinnteach gun tug e sùil air na co-chruinneachaidhean eile a bha tighinn a-mach, gu robh e air a bhrosnachadh leis an obair sin, gu robh e mothachail air cho cudromach sa tha e a' bhàrdachd seo a sgrìobhadh sìos. Bha fios aige gu robh atharraichean mòra a' tachairt as an t-saoghal a bha dualtach uallach a chur air a' Ghàidhlig agus air na h-òrain cuideachd, agus bha e deimhinnte gun robh aige, agus aig daoine eile aig an robh comas sgriobhaidh, bàrdachd a' sgrìobhadh sìos, nan seann òran a' sgrìobhadh sìos agus thuirt e as an ro-ràdh aige gun do leugh e na co-chruinneachaidhean eile, gun robh e a' feuchainn ri òrain nach deach an clò mar-thà, nam measg na h-òrain aige fhèin, a chur ann an clò los gum biodh clàr na b'fharsaing aig na Gàidheil air an dualchas aca fhèin, agus chùm e air leis an obair ath-sgrìobhaidh às dèidh dha dhol a Chanada cuideachd.
Agus le sin, 's e fear cruinneachaidh nan òran a bh' ann cuideachd agus rinn e seirbheis nach beag san t-seagh sin. Ach bha a' sealltainn an seòrsa duine a bh' ann, bha e na bhàrd, bha e na sheinneadair math a rèir na chuala sinne, ach bha e mothachail air cho cugallach sa bha dìleab nam bàrd agus an cultar aig an àm a bha sin. Agus cuideachd cho cudromach sa bhiodh clò-sgrìobhte, am facal sgrìobhte, leabhraichean, ann a bhith a' tasgadh cultar nan Gàidheil, agus tha mi a' smaointinn, a-rithist, bha e 'g obair air an obair sin aig aois gu math òg, nuair a bha e na òige na 30, agus as an t-seagh sin 's e duine a bha uamhasach fhèin comasach na inntinn aig aois gu math òg. Tha mi smaointinn gur e duine uamhasach fhèin lèirsinneach a bh' ann agus dìlseachd dhan a' chànan, dìlseachd dhan a' chultar agus dìlseachd dha na seann feartan Ghàidhealach - bha sin aig cridhe na bàrdachd aige, ach is cinnteach gu robh na feartan sin aig cridhe a bheatha cuideachd.
Air adhart guCuspairean
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Kal. Ian. u. f., l. x., Anno Domini M.c.lxx.
Concobhar, mac Muircertaigh h-Ui Lochlainn, ri Ceneoil Eogain & ridomna Erenn uile, do marbadh do Aedh Bic Mac Canae & do Uib Caracain, Dia Sathairn Casc, ar lar Trin Moir i n-Ard Macha.{folio & column MS1 51c}
Donnchadh Ceinnsealach h-Ua Ceallaigh do marbadh do Laighnibh. {§LATE}
Sluaighedh la Ruaidhri h-Ua Conchobair & la Mail Seachlainn & la Tigernan h-Ua Ruairc &; la Murchadh h-Ua Cerbhuill cu h-Ath Cliath i n-airis catha do Mac Murchadha & dondh Iarla. In tan tra ro bhadar ar i n-aighthi ic irnaidhi in chatha, nuchur rathreigset nu cu fhaccadar in dun tre theinidh, .i., teni dhi aitt. Ro shoi dono iar sen h-Ua Conchubair, iar femiud chatha do tabairt dho. Ro chuaidh iar séin Mac Murchadha i nn-Ath Cliath, iar tabhairt breithri do Ghallaibh Atha Cliath dho. Ocus ro fheall for a bhreithir & ro marbadh daine imdha ann & ro innarb na Galla.
Braighde Mic Murchadha, .i., a mac fein & mac a mic, .i., mac Domhnaill Chaemhanaigh & mac a
p.164comaltha, .i., mac h-Ui Chaellaidhe, do mharbhadh la Ruaidhri h-Ua Conchubhair, tre aslach Tighernain h-Ui Ruairc. §
Ath Cliath do milledh do Dhiarmait Mac Murchadha & do Allmurchaibh tuc leis anair do mílliudh na h-Erenn i n-dighail a innarba dar muir as a ferunn fein & a mhic do marbadh. Tucsat dono ar for Gallaibh Atha Cliath & Puirt Lairgi & tuctha tra áir ímda forru-sum. Do mílltea dono Laigin & Fir Mídhe, eter cella & tuatha, leó & ro gabsat At Cliath & Purt Lairgi.
Gnim mór aínfial do dhenum don manach, .i., do Amlaímh, mac comarba Finnéin Muighi Bile & do Maghnus Mac Duinn Sleibhe, do righ Uladh, co toisighibh Uladh & co n-Ultaibh archena, cenmothá Mael Isu, espuc & Gilla Domanghairt Mac Cormaic, comarba Comgaill & Mael Martain, comarba Finnéin co n-a muinnteraibh: .i., Coimtinol Canonach Riagulla cona n-abaidh, ro ordaigh Mael M'Oedoic h-Ua Morgair, leghait comarba Petair, i Saball Patraic, do innarba asin mainistir ro cumdaigsetar féin & do arcain co leir, eter libru & aidhmí, bu & dainiu, eochu & cairchiu & na h-uile ro tinólsat ann o aímsir in legait{folio & column MS2 53b} remraiti
p.166conice-séin, cenmothat na inair & na capai ro batar ímpu isind uair-sein, tria format & baidh collaidhe & saint onóiri dó féin. Uair ro díchuirsetar manaigh Drochait Atha é asan abdaine, tria chuisibh dlightechaibh. Uch ! Uch! Uch ! tra. Mairg do-róne & mairg thir i n-dernadh in gnim. Acht ní dechaidh cen innechadh on Coimdigh; uair ro marbait i n-oín-fhecht o uaitibh namhat na toisigh do-rone & ro gonadh in rí & ro marbadh gar bic iartain co h-aínfechtnach isin baile i n-dernadh in comhairle aínfiren-sin, .i., i n-Dun. Dia Mairt tra ro díchuiredh in coimtinol. Dia Mairt tra, i cinn bliadhna, ro marbait maithi Uladh & ro gonadh a righ. Dia Mairt, gairit iartain, ro marbadh é fein o derbrathair i n-Dun.
Diarmait h-Ua Ainbfheith, rí h-Ua Meith & toisech marc-sluaighi righ Ailigh, do marbadh do longais táinic a h-Innsibh Orcc isin innsi ro cumtaighedh aca féin for Loch Ruidhe, .i., for Inis Lacain.


text:
Tighernán Ua Ruairc do ghabháil Donnchadha Uí Chearbhaill, tigherna Oirghiall, iarna dhol 'na chomhdhail go Cenandus i nd-uathadh sochaidhe, & a chur i laimh ar Loch Sighlen & ro bói coictighis ar mhís and, no ní is uilliu & ro fhuasluic in eclus naem & rath Patraic h-e & ro marbaid na coimédaigi ro badur ica coimed.
Dorus tempaill Daire do dhenam la comarba Coluim
p.128Cille, .i., la Flaithbertach h-Ua Brolchan.
Amlaim Mac Canai muire Ceniuil Oengusa), tuir gaiscidh & beodhachta Ceniuil Eogain uile, mortus est.


text:
Luchd-rannsachaidh
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' cur gu mòr ri rannsachadh na Gàidhlig. Chaidh 15% de dh'obair rannsachaidh na Colaiste ann an cuspairean Ceilteach a chomharrachadh mar 'internationally excellent or world-leading' bhon RAE anns an Dùbhlachd 2008.
Tha iomadh pròiseact rannsachaidh anns a bheil a' Cholaiste an sàs leithid Ionad Nàiseanta na h-Imrich agus Soillse, iomairt nàiseanta a tha a' ceangal a-staigh OGE agus na h-oilthighean ann an Obar Dheathain, Glaschu agus Dùn Èideann.
Tha luchd-obrach na Colaiste an sàs ann an obair rannsachaidh aig fìor àrd-ìre agus tha 11 dotaireachd nam measg. Tha cruinneachadh prìseil de leabhraichean Gàidhlig agus Ceilteach aig an Leabharlann agus tha a' Cholaiste cuideachd a' toirt chothroman do dh'oileanaich PhD.
-
An Dr Jacob King
Neach-rannsachaidh (Obair Dàta)
Tha an Dr Jacob King ag obair aig Ainmean-Àite na h-Alba, com-pàirteachadh nàiseanta gus dreachan ceart de dh’ainmean-àite Gàidhlig a rannsachadh agus stèidheachadh airson mhapaichean, shanasan is cleachdaidh choitcheann. ’S ann aigesan a tha an obair rannsachaidh gus na h-amasan seo a choileanadh; tha e cuideachd an sàs ann a barrachd...
-
An t-Oll Ùisdean Cheape
Àrd-Òraidiche
-
An t-Oll. Richard A.V. Cox
Òraidiche
Bha Richard corra bhliadhna a' fuireach ann an Leòdhas mas deach e na oileanach a dh'Oilthigh Ghlaschu a dh'ionnsachadh fon Oll. Ruairidh MacThòmais. An dèidh dha tòiseachadh air an fhor-cheum aige ann an Glaschu, fhuair e cothrom a dhol a dh'ionnsachadh ann an Oilthigh Oslo fad dà mhìos gu leth, barrachd...
-
Brian Dòmhnallach
Neach-rannsachaidh (Obair Dàta)
-
Dr Caoimhín Ó Donnaíle
Àrd-Òraidiche
-
Dr Dòmhnall Uilleam Stiùbhart
Òraidiche
-
Dr Gillian Rothach
Àrd-Òraidiche agus Iar-Stiùiriche an Fhoghlaim
-
Dr Iain Mac a' Sporain
Rannsaiche
-
Dr Meg Bateman
Àrd-Òraidiche
'S ann à Dùn Èideann a tha Meg Bateman. Dh'ionnsaich i a' Ghàidhlig ann an Uibhist a Deas na banaltram-chuideachaidh agus aig Oilthigh Obair Dheadhain far an tug i a-mach ceum ann an Eòlas Ceilteis agus PhD ann am Bàrdachd Chlasaigeach Spioradail. Sgrìobh i cùrsaichean air astar do Cholaiste Thelford barrachd...
-
Dr Mike Cormaig
Àrd-Òraidiche
-
Dr Sìleas L. NicLeòid
Neach-rannsachaidh, Soillse
Tha e fa-near dhomh sgrùdadh a dhèanamh air cànan agus cultar ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig agus mar a bhios buaidh aig an fhios a-steach a gheibh a' chlann tron t-siostam sin air an cuid comasan agus beachdan cànain (fios a-mach). 'S e pròiseact rannsachaidh aig ìre PhD barrachd...
-
Dr Timothy Currie Armstrong
Neach-rannsachaidh, Soillse
-
Iain Mac an Tàilleir
Òraidiche
-
Màiri Sìne Chaimbeul
Òraidiche
-
Mark Wringe
Àrd-Òraidiche


text:
Argidys
Ta argidys çheet er çhaglym dy eieyn as mooinjerys eddyr oc, bentyn rish ymmyd argid. Ayns y cheeayll lhean, t'eh çheet er reaghey as stiurey argid, as obbraghyn bentyn rish shen. Ny keayrtyn elley, t'eh çheet er bun-argid chooish ennagh, ny eeasaght son shalee ennagh.[1] Dy cadjin, t'eh bentyn da eddyr-obbraghey sleih as feme oc er argid son shaleeyn ennagh (myr sampleyr, sheshaghtyn-dellal as eer yn reiltys), as sleih as sproaig oc; ta commynyn eddyr-ghoaillagh garraghey as geeasaghey argid eddyr oc. Myr shen, bee argid dy liooar son ny shaleeyn, as yiow ny kiarailee use er yn argid oc. Ta lheid ny commynyn goaill stiagh thieyn-argid, colughtyn-dellal, colughtyn urryssagh as treishtyn argidagh.[2]
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Bunachar náisiúnta téarmaíochta don Ghaeilge (Yernish) (2009-04-02).
- ↑ (2009-04-02) "finance", Encyclopædia Britannica Online (Eddyrlhieen) (Baarle).


text:
Fiosrachadh mun Phàrlamaid sna h-Eileanan
Bidh cothrom aig muinntir nan Eilean Siar fiosrachadh fhaighinn air mar tha Pàrlamaid na h-Alba ag obair an t-seachdainn seo, agus riochdairean bho Holyrood air sreath de bhùithdean-obrach a chur air dòigh san sgìre.
Bithear gu mòr a' toirt sùil air mar a thèid aig a' phoball air ath-chuinge a thòiseachadh, mus tadhail Comataidh nan Ath-Chuingean Poblach aig a' Phàrlamaid air Steòrnabhagh air 15mh am Màrt.
Cumaidh iad bùithdean-obrach mar a leanas: Diciadain ann an Taigh-Òsta an Eilein Duirche ann am Beinn nam Fadhla eadar 4:00f is 6:00f, agus a-rithist eadar 6:30f agus 8:30f.
Diardaoin ann an Taigh-Òsta na Hearadh air an Tarbeart eadar 3:00f is 5:00f.
Dihaoine ann an Taigh-Òsta a' Chaladh ann an Steòrnabhagh eadar 3:00f is 5:00f, agus a-rithist eadar 6:00f agus 8:00f.