text:
Gabhail Diarmada la Gentibh.
864 K. uii. Eidgin Brit, epscop Cille Dara, scriba & anchore, .cxiii. anno aetatis suae quieuit.
864 K. uii. Maonach mc. Connmaigh, ab Rois Cré, .m.
864 K. uii. Domhnall .H. Dunlaing, ríghdhamhna Laighean, .m.
864 K. uii. Cearmait mc. Catharnaig, rí Chorca Baiscinn, .m.
p.118
865K. ii. Tadhg mc. Diarmada, rí .H. Cinnsiolaigh, do mharbhadh da bhraithribh féin.
Ár for Lochlannachaib la Flann mc. Conaing, rí Cianacht.
866 K. iii. Deargár na Lochlannach & a m-buaidhreadh uile 'san bliadain si la h-Aodh mc. Néill, rígh Eireann. Maidhm lánmhór la h-Aodh forsna Lochlannachaib ag Loch Feabhaill. Innisit dno na h-éoluigh gurob í a bhean as móo ro greis Aod i c-ceann na Lochlannach, .i. Land ingean Dunlaing: & as i-sidhe ba bean do Maoil Seachloinn reimhe, mathair mc. Maoil Seachlainn, .i. Flainn. Ba h-í mathair Cennedigh mc. Gaithine í, .i. ri Laoighsi. As mór tra rá scriobhadh na f-fuarattar Lochlannaig d'ulc 'san bhliadain si, cidh móo fuarattar o Aodh Finnliath mc. Néill.
{MS page 46} 866 K. iii. Milleadh & innreadh Foirtreann la Lochlannachaib, go rugsat braighde iomdha léo i n-gill ra cíos; ro bás go fada iar t-tain ag tabhairt cíosa dhóibh.
866 K. iii. Ár for Gallaibh oc Mindroichit la Cennedigh mc. Gaithine, rí Laoighsi, & la tuaisgirt n-Osraighe.
867 K. iiii. Is in aimsir si tangattar Aunites, .i. na Dainfir, go sluaghaibh diairmhidhibh leo go Cáer Ebroic, gur ro thoglattar an cathraigh, & go n-deachattar fuire, & ba tosach imnidh & docrach móir do Breatnaibh sin; uair ní fada d'aimsir remhe so ro bhaoí gach cogadh & gach glífit i Lochlainn, & as as so ro fhás an cogadh sain i Lochlaind: .i. da mhac ócca Albdain, rí Lochlann, ro ionnarbsat an mac fa sine, .i. Raghnall mc. Albdain, ar eagla leo é do ghabail righe Lochlann tar éis a n-athar. Go t-tainic an Raghnall cona thri macaibh go h-Insibh Orc. Ro thairis iaramh Raghnall ann sin, & an mac ba sóo dhó. Tangattar imorro na mc. ba sine go sluagh mór léo, ar t-tionol an t-sluaigh sin as gach aird, ar na líonadh na mc. sin do dhíomus & do mhearsacht, um eirge i c-ceann Frangc & Saxan. Ra shaoilsiod a n-athair do dhol i Lochlainn fo cédóir dara n-éis.
Ra earail iaramh a n-díomus & a n-ogbadata orra iomramh reampa dar an Ocian Cantaibreachda, .i. an mhuir fil eidir Eirinn & Espain, go rangattar Espain, & go n-dearnsad ulca iomdha i n-Espain edir argain & innreadh. Tangattar iar t-tain dar an Muinceann n-Gadianta, .i. bail i t-téid Muir Eireann isin ocian imeachtrach, go rangattar an Afraic; & cuirid cath risna Mauriotánuibh, & tuitid deargár na Mauriotána. Acht cheana,
p.120as ag dul i g-ceann an chatha sa, adubhairt an dara mac risin mac oile, A brathair, ar sé, as mór an mhichíall & an dasacht fil forainn bheith as gach tír a t-tír ar fud an domhuin gár marbhadh, & nach ag cosnamh ar n-athardha fén atáam, & ríar ar n-athar do ghénamh, úair as a áonar atá annosa a múich & i mertin i t-tír nach leis féin, ar marbadh an dara maic ro fhágsom 'na fharradh, amhail foillsighthear dhamh-sa. Go madh i n-aislinge no foillsighthea do-somh sin: & ro marbadh an mac oile dhó a c-cath; 's inb
In tan ro bhaoí 'ga rádh sin as ann ad-chonnairc cath na Mauritana chuca: & mar ad-chonnairc an mac ro ráidh na briathra reamhainn sin, ro ling go h-oban 'san chath, & tainic d'ionnsoighidh rígh na Mauriotana, & tug buille do cloidheamh mhór dhó go ro ghad a lamh dhe. Ro cuireadh go crúaidh ceachtar an da leath 'san chath sa, & ní rug neach diobh cosgar da chele 'san cath sin. Acht táinig cách diobh d'ionnsaighidh a longpoirt ar marbhadh {MS page 47} sochaidhe ettura. Ra fhuagair imorro cách ar a chéle thoidheacht
h arnamhárach dochum an chatha.
Ro iomgabh imorro ri na Mauritana an longport, & ro éla isin oidhche ar n-gaid a laimhe dhe. O thainig tra an maidin ro ghabhsat na Lochlannaig a n-árma, & ro choirighsiod iad go crúaidh béodha dochum an chatha. Na Mauritana imorro, o ro airighsit a rí d'éludh, ro theichsiod ar marbadh a n-deargair. Ro chuattar iar sin na Lochlannaig fon tír, & ro airgsiot & ro loisgsiod an tír uile. Tugsad dna slúagh mór dhíobh a m-brait léo go h-Eirinn: .i. siad-sin na fir ghorma. Uair is ionann Mauri & nigri; Mauritania is ionann is nigritudo. As inbeachtain ma térna an treas duine do Lochlannachaib edir in neach ra marbhaid & ro baidhit dibh 'san muincinn muridhe Gaditanna. As fada dna ro badar na fir ghorma sin i n-Eirinn. As ann atá Mauritania contra Baleares insulas.
865 K. ii. Eclipsis solis in callandis Ianuarii.
865 K. ii. Ceallach mc. Ailella, ab Cille Dara & ab Iae, dormiuit in regione Pictorum.
865 K. ii. Mainchine, epscop Lethglinne, quieuit.
865 K. ii. Tuathal mc. Artgossa, prímhepscop Foirtreann & ab Duin Cailleann, .m.
p.122
865 K. ii. Guin Cholmain mc. Dunlainge, rí Fothart Thíre; do mharbadh da chloinn féin.
865 K. ii. Tighearnach mc. Focarta, rí fear m-Breagh.
866 K. iii. Isin bliadain si tainig Tomrar iarla o Luimnioch go Cluain Fearta Breanainn, (duine aindreannda, agarbh, aindgidh eisidhe do Lochlannachaib), andar leis fo ghebhadh brad mór 'sin chill sin. Gidh eadh ní mur ra sháoil fuair, uair táinig seal beag fios reimhe, & ro theichead go maith reimhe i n-eathraibh, dream eile i sescuibh, dream oile 'sin teampul. An dream imorro fora rug-som ar an urlár & isin relic, ro marbh-som. Ro bhaoí dno Cormac mac Elothaigh, saoí eagna Eireann, comharba sen-Chiarain Saighre, 'sin teampal sin. Rá sháor Dia & Brenainn íad amhlaigh sin. Marbh imorro do dhasacht an Tomrair 'sin bliadain si ar n-imirt do Bhrenainn miorbhal fair.
?866 K. iii. Isin bhliaghain sin ro chuadar na righ Lochlann i m-Mumhain & slúagha móra léo, & ra indrisid go cródha an Mumhain: gidh eadh cheana tugadh deargár forra ann. Úair tainig Cinnetigh mc. Gaithin, rí Laoighsi. Mac esidhe do {MS page 48} Land ingin Dunlainge, isidhe dno mathair Flainn mc. Maoil Seachlainn, & as í ba bean an tan sa d'Áodh mc. Néill, righ Teamhrach. Is é an mac Gaithin ba gairge & ba cosgracha for Gallaib 'san aimsir si i n-Eirinn. Tainig iaramh an Cinnetigh si & Laoigheas go n-dreim do Osraighibh maille ris, go longport na Lochlannach, gur ro marbhsat deargár a n-deaghdháoine ar lár an longpoirt. Is ann sin ad-chonnairc Cinnedigh fear da muinntir féin, & dias Lochlannach ag triall a chinn do bheim dhe, tainig go tric da shaoradh, & ro bhean an da ceann don dís sin, & ro sháor a fhear muinntire féin. Tainic remhe Cennedigh go m-buaidh & cosgar.
As ann-sidhe do rala an chreach Lochlannach i n-aighidh Chinnedig co n-édaluibh mora occa. O ro chúalattar na maithe úd do mharbadh, ro fhagsad a g-creich & a n-édala, & tangattar go crúaidh béodha i n-aighidh Cinnedigh. Ro thoghbhaid gotha allmhardha bharbardha ann-saidhe, & stuic iomdha badhphdha, & socuidhe 'ga rádh, Núi, nú. Ro diobhairgid iaramh saighde iomdha eaturra, & leathghae, & ra ghabhsat fa dhéoigh fora c-cloidhmhibh troma tortbhuilleadha. Gidh eadh tra ro bhaí Día ag furtacht do mac Gaithin cona mhuinntir; ro fhoruaslaighid na Lochlannaig, & ra fhagsat a lathraigh imbúalta: rá chuadar ass i maidhm ar marbhadh a n-deargár.
Dream oile ni dheachattar i f-fad ara f-fainne, ar f-fulang gorta moire dhóibh, no ara náire léo techeadh. In uair ad-conncattar sluagh meic Gaithin occ tionol an mhaithiusa ro fhagsad-somh léo, tangattar 'na n-deaghaidh. Mur ro chonnairc mac Gaithini esidhe, ro ghabh fotha
p.124amhail fáol fo cháorchaibh, go ro theichsiod 'san mhónaidh gur ro marbhaidh 'san mónaidh uile iad, go n-duattar coin a c-colla.
Ro mharbhsat dno an lucht sa, .i. mac Gaithin cona mhuinntir, deargár áosa grádha righ Lochlann i n-aird aile 'sin Mumhain, .i. marcshluagh rígh Lochlann. Is 'na dhioghail ra mharbhsat na Lochlannaig slúagh mór cléreach ra baoi7 fein, acht as íar m-búaidh ongtha & aithrighe.
Isin aimsir sin rug clú mór Maoil Ciaráin eidir Ghaoidhealuibh ara mence buadha do bhreith dhó do Lochlannachaib.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Farpais Goilf Neo-dhreuchdail na h-Alba ann an Inbhir Nàrann, 1954
- EXTERNAL ID
- PAN_15_19A
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- DEIT
- 1954
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20441
- KEYWORDS
- Goilf
Co-fharpais Fhosgailte na h-Alba
Comann Goilf Inbhir Narainn
Tom Morris
Cupa Mhic an Fhùcadair
Farpais Goilf Neo-dhreuchdail na h-Alba ann an Inbhir Nàrann, 1954. Stèidhicheadh comann goilf Inbhir Narainn ann an 1887 agus an dèidh sin chaidh a leudachadh le Eardsaidh Simpson, Seumas Braid agus 'Seann' Tom Morris. (Bha 'Seann' Tom agus a mhac, Tom 'Og' an aon athair is mac aig an robh tiotalan bhon Cho-fharpais Fhosgailte an dèidh a chèile.)
Tha mòran thachartasan neo-dreuchdail agus proifeiseanta air a bhith air a' Mhachair ann an Inbhir Narann, agus is tric a bha co-fharpaisean nàiseanta ann. B' e Cupa Walker ann an 1999 a' cho-fharpais mu dheireadh a bh'ann
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Litreachas
'S e teacsaichean sgrìobhte a tha ann an litreachas. Faodar ga roinn eadar sgrìobhaichean fìrinneach, mar eisimpleir aistean sna pàipearan-naidheachd agus leabhraichean saidheansail, agus an fheadhainn neo-fhìrinneach: rosg, bàrdachd agus dràma.
Susbaint
Freumh-fhaclachd
'S ann às an fhacal litir a tha am facal litreachas dèante, agus 's ann às an fhacal Laidinn littera (facal a' ciallachadh litir den aibidil, no, anns an iolra, litreachas, i.e. rudan a tha air an sgrìobhadh ann an litrichean — cf. letters sa' Bheurla) a tha am facal litir.
Eachdraidh
Am measg nan teacsaichean litreachais a bu shine tha Eipic de Ghilgamesh à Sumer agus Leabhar nam Marbh às an Èipheit ('s mathaid roimhe 2000 RC) no na Vedathan às na h-Innseachan ('s mathaid roimhe 1000 RC). Chan eilear cinnteach dè cho seann a tha iad, oir dh'fhàs iad bho beul-aithris mus robh iad air an cur air a' phàipear. Thathar a' smaoineachadh gur ann bhon 8mh linn RC a tha Ilias agus Odysseia le Homer a thòisich litreachas Greugach is Ròmanach Clasaigeach.
Airson na linntean, cha robh fàrmhorachd litreachais ann an diofar cheàrnan den t-saoghail cothromach, leis nach robh gu leòr eadar-obrachaidh ann eadar culturan sònraichte mar cultar na Roinn-Eòrpa, cultar Arabach, Innseanach, Sìneach no Seapanach. Mar sin, 's ann doirbh tuairisgeul a thoirt air litreachas an t-saoghail san fharsaingeachd. Anns na linntean mu dheireadh thòisich na diofaran seo ri dhol à sealladh; aig an aon àm, ge-tà, bha buaidh dona ann air na cultaran agus litreachasan mion-chuid.
Aig deireadh na 20mh agus toiseach na 21mh linn thàinig atharrachaidhean eile le nochdadh mheadhanan ùra mar rèidio, telebhisean, an Eadar-lìon no leabhraichean eileagtronaigeach.
Litreachas na h-Alba
Faic cuideachd: Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Albannach
'S ann anns a' Bhriothannais a chaidh na teacsaichean a bu shine a chaidh a sgrìobhadh far a bheil Alba an-diugh agus a mhair gu ruige seo, gu h-àraidh Y Gododdin. Tha iad a-nis nam pàirt den dhualchas Chuimris. As an dèidh, nochd sgrìobhaichean anns an Laideann, Fhraingis no Sheann-Lochlannais (ged a chaidh an Orkneyinga Saga ainmeil a sgrìobhadh ann an Innis Tìle), ach b' e litreachas sgrìobhte anns A' Bheurla Ghallda a dh'fhàs a bhith a bu chudromaiche anns na Meadhan-aoisean, le bàird mar John Barbour, William Dunbar, Walter Kennedy (aig a bha Gàidhlig bho thùs) no David Lyndsay.
As dèidh an aonaidh eadar Alba is Sasainn ann an 1603, thug Beurla an àite a bha aig Beurla Ghallda mar a' phrìomh-chànan de litreachas Albannach,[1] ged a chùm ùghdaran mar Allan Ramsay, James Hogg agus am "bàrd nàiseanta" Raibeart Burns sgrìobhadh anns an Beurla Ghallda. Bhuannaich grunnan ùghdaran Albannach bhon àm sin cliù air feadh an t-saoghail, Seumas Mac a' Phearsain leis na h-"eadar-theangachaidhean" fuadain Oiseanach, Walter Scott le nobhailean eachdraidheal, Robert Louis Stevenson agus Arthur Conan Doyle nam measg. Anns am 20mh linn thàinig ris an canar Ath-bheòthachadh na h-Alba le sgrìobhadairean mar Hugh MacDiarmid (Ùisdean MacDhiarmaid), Lewis Grassic Gibbon, Compton Mackenzie agus Edwin Morgan. Chunnaic an dàrna leth den linn ùghdaran a' sgrìobhadh ann an dà de na cànanan na h-Alba, m.e. Iain Mac a' Ghobhainn (no Iain Crichton Smith) a sgrìobh an dà chuid anns a' Ghàidhlig agus anns a' Bheurla, air no Irvine Welsh a tha a' measgachadh na Beurla agus na h-Beurla Ghallda anns na nobhailean aige.
Litreachas Ghàidhlig
Faic cuideachd: Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig
Ged a tha beartas mòr beul-aithris aig a' chànan, cha do mhair teacsaichean sgrìobhte aosda innte gu ruige seo ach a-mhàin Leabhar Deathan Lios Mòir (leabhar ioma-chànanach leis a' Ghàidhlig mar a' phrìomh chànan) bhon 16mh linn. Thathar a' smaoineachadh gur e poileasaidhean rìoghail an aghaidh na Gàidhlig as coireach gun deach mòran sgrìobhaichean sa chànan a sgriosadh.[2] A dh'aindeoin a' chliù a bhuannaich Seumas Mac a' Phearsain, cha robh eadar-theangachadh iomraiteach de Bhìoball ann gus deireadh an 18mh linn. Chaidh a' chiad nobhail sa chànan, Dùn Aluinn le Iain MacCormaig, fhoillseachadh ann an 1912. Rè na 20mh linn bha bàrdachd Ghàidhlig le ùghdaran mar Somhairle MacGill-Eain, Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a' Ghobhainn, Crìsdean Whyte neo Meg Bateman a bu shoirbheicheile, ged a sgrìobhadh ùghdaran mar Iain Mac a' Ghobhainn, Tormod Caimbeul neo Aonghas Pàdraig Caimbeul rosg ùr-ghnàthach cuideachd. Tha Comhairle nan Leabhraichean agus Ùr-sgeul[3] as cudromaiche airson a bhith a' brosnachadh foillseachadh bàrdachd is ruisg san 21mh Linn ('s e foillsichear CLÀR a dh'fhoillsich Ùr-Sgeul), mar eisimpleir nobhailean le Tormod Caimbeul, Aonghas Pàdraig Caimbeul, Iain F MacLeòid neo Tormod MacGill-Eain. 'S e Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig am buidheann as cudromaiche airson leabhraichean foghlaim.
Iomraidhean
- ↑ T.C. Smout: A History of the Scottish People 1560-1830, 1969, tdd 460-461.
- ↑ Peter Berresford Ellis: MacBeth, High King of Scotland, 1040-57, 1980
- ↑ Storey, John (Am Màrt 2007): “Ùr-Sgeul: Ag Ùrachadh Litreachas is Cultar na Gàidhlig . . . Dè an Ath Cheum?”. Seminars on Research on Language Policy and Language Planning. Oilthigh Dhùn Èideann - Celtic and Scottish Studies. Air a thogail 31mh dhen Iuchar 2012.
Faic cuideachd
- Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean
- Bàrdachd
- Beul-aithris
- Clò-bhualadh
- Dràma
- Duais Nobel ann an Litreachas
- Rosg
- Ùr-sgeulachd


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Anndra Marshall air deireadh a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_BF05_TRACK01_MARSHALL
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Marshall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3170
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
Feachdan Armaichte
arm
fèillean
fèill-ghàirdeachais
claistinneach
Bhlais Anndra Marshall a' chiad bhodka aige aig deireadh an Dàrna Cogaidh.
Dè chuimhnicheas sibh air àm deireadh a' chogaidh?
Nuair a thàinig an cogadh gu crìch bha sinn sa Ghearmailt agus gu dearbh bha e math. Bha gàirdeachas mòr ann, eil fhios agaibh. An là an dèidh dha sguir bha sinn ann am baile mòr Lübeck. An cuala tu riamh mu Lübeck? 'S e port mara a th' ann an taobh tuath a' Ghearmailt. Agus dh'fhàs a h-uile càil glè chomhartail, eil fhios agaibh - mas aithne dhut am facal 'cushy' - socair, dòigheil, eil fhios agaibh. Sguir na h-oifigearan a' toirt seachad òrdughan agus an leithid. Chaidh d' fhàgail, cha mhòr, fad dhà no trì làithean bha e mar nach robh thu idir san Arm. Dh'fhaodadh tu an rud a thogradh tu a dhèanamh, tighinn 's a' falbh ri do thoil fhèin, agus mar a shaoileadh tu bha a' chuid a bu mhotha dhe na daoine, mar a bha iad ann am baile mòr, a' dol a-mach a dh'òl, air an daorach, 's an leithid. Ann an Lübeck thachair sinn airson a' chiad uair ri daoine à Latvia no an e Estonia a bh'ann - tè dhe na dùthchannan Balcanach. Bha iad a' teicheadh bho na Ruiseanaich agus bha iad air tighinn dhan Ghearmailt. Agus 's e sin a' chiad turas a-riamh a bhlais mi air bhodka.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Cheann Loch Biorbhaidh.


text:
- TIOTAL
- HR 8 'Ben Clebrig' a' paidhleatadh Àir. 55 air trèana luchd-siubhail ann an Druim Uachdair
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_554
- ÀITE
- Druim Uachdair
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28538
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 8 'Ben Clebrig' a' paidhleatadh Àir. 55 air trèana luchd-siubhail ann an Druim Uachdair.
Chaidh HR 8 a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1899. B' e ball den chlas de locomotaibhean ris an canar le chèile a-nis na 'Small Bens' a bh' innte. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14404 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis an dèidh dhan rèile a dhol a sheilbh na stàite, agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Dàmhair 1950.


text: Cid nachimm-airme-se , a ingen, ol Cuchulaind, liasna trénferoib sen? Madcodo do gniomafesne , ol an ingen, cidh im nach airmebaind etorra? Forglim fen em, a ingien, ol Cu Chulaind, comad luiet mo gniomaie etir clothaip nert n-erridaie . Caidie do neurt-so didiu ? ol Emer. Ni ansa em, ol sé. Argair fichid fauth mo comroicc, lor de trichaid triean mo galie. Ro ferai .xl. mo comlond m'oenar. Argair cét mo commairge . Imgaibtir athai & irgolae rem errud & rem úath. Techid sluaicc & socaide & ilor fer n-armach re h-uatgráiene mo dreche & mo gnusse.


text:
Kl. Ianair, .iii. f., l. ix. Anno Domini M.xl.u.
Muiredach m. Soergusa airchinnech Daim Liac, Cathasach H. Cathail comarba Coeimgin, Maenach H. Cirduban airchinnech Lughmaidh, in pace dormierunt.
Conghalach H. Lochlainn ri Corcu Mbruadh, Glun Iarainn H. Cleirchen ri H. Cairpri, Flaithbertach H. Canannan ri Ceniuil Conaill, Domnall H. Cetfatha, ordan Muman, mortui sunt.
Airchinnech Lethglinne do marbad a n-dorus na cille.
Crech la Muirchertach H. Neill i feraibh Bregh conus-tarraidh Gairbeidh H. Cathusaigh, ri Bregh, i Cassan Linne & an muir lan ara chinn co torchair Muirchertach ann & alii multi.
Carrthach m. Soerbrethaig, ri Eoganachta Caisil, do loscad i tigh theined do h-u Longarcan m. Duinn Cuan cum multis nobilibus ustis.
Cath eter Albanchu fein i torchair Cronan, ab Duine Caillenn.


text:
- TIOTAL
- LMS 17952 a' tighinn a-steach don lùib ann an Ach na Sìne air trèana mheasgaichte
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_177
- ÀITE
- Ach na Sìne
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28213
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 17952 a' tighinn a-steach dhan lùib ann an Ach na Sìine air trèana mheasgaichte. Tha na cairtean bathair aig an toiseach.
B' e ball den chlas de locomotaibhean 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd air an robh 'Superheated Goods' a bh' ann an 17952 (HR 77 roimhe). B' e dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' ainmeil bho 1894 a bh' annta. Chaidh a togail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh ann an 1918. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1946.


text:
Port Vila
Is e prìomh-bhaile na Vanuatu a tha ann am Port Vila. 'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd. Tha e na laighe ann an cladach an earra–dheas na h-eilean Éfaté anns an ceàrn Shefa. 'S e 17° 45' Deas agus 168° 18' Ear an co-chomharran a tha aige.
Anns a’ bhliadhna 1999 bha 29,356 duine[1] a’ fuireach an seo. Leis a’ phort-mara as cudthromaiche air feadh an eilean, 's e teis-meadhan eaconamaidh a tha ann am Port Vila. Tha am port-adhair eadar-nàiseanta "Bauerfield International Airport" anns a’ bhaile cuideachd.


text:
- TIOTAL
- Litir bho Francois Mitterand gu seann shaighdearan Normanaidh
- EXTERNAL ID
- Z_PC_WD_WS_040
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8360
- KEYWORDS
- Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
An Dàrna Cogadh
An Dara Cogadh
Feachdan Armaichte
ionnsaigh
saoradh
subhachas
comharrachadh
Chaidh an litir seo a sgrìobhadh le Francois Mitterand, Ceann-suidhe na Frainge, anns an Ògmhios 1994, nuair a bhathar a' cumail cuimhne air leth-cheud bliadhna bho ionnsaighean Normandaidh. Tha an litir a' cur fàilte air seann shaighdearan nam Feachdan Dàimheil a bha a' tilleadh a Normandaidh gus pàirt a ghabhail anns na tachartasan a bha a' cuimhneachadh orra. Anns an litir tha Mitterand ag ainmeachadh 'prodigious acts of bravery and tenacity' a choilion iadsan a bha an sàs annta.
Chaidh an litir a thoirt seachad le Uilleam Shand a ghabh pàirt ann an iomairt Normandaidh ann an 1944; rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann agallamh ris mar phàirt de phròiseact Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh ann an 2005


text:
Cúcuta
‘S e prìomh-bhaile na roinne Norte de Santander, ann an Coloimbia,[1] a th’ ann an Cúcuta 'ku.ku.ta, neo San José de Cúcuta.[2] Tha e suidhichte aig 320m os cionn ìre na mara is tha e 568km air falbh bho Bhogotá.[3] agus tha teodhachd meadhan dhe 28° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733 anns an sgìre ris an canar Sliabh an Ear (Spàinntis: La Cordillera Oriental) anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan leis gu bheil am baile dìreach ri taobh na crìochan leis A' Bheiniseala. Tha àireamh-shluaigh dhe 587,676 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Cúcuta an 6mh baile as motha na dùthcha.[5] agus an 72mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach[6] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1733.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b' àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho Naomh Seosaiph,[7] neo José ann an Spàinntis. Thathar ag ràdh gu bheil Cúcuta a' ciallachadh Taigh na Daoine Sìthe ann an Cànan Bari.[8] Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e Kuku-uta an seann ainm a bh' air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh Taigh an Diabhail[9] ann an cànan Tùsanach.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 587,676 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 20,012 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[10] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
A thaobh chinnidhean, 's iad daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cúcuta, ach tha 0.86% dhe Tùsanaich agus 1.02% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dha 92.2% dhe na daoine ann an Cúcuta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 48.5% dhe na dachannan.[11]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cúcuta. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[12] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bucaramanga, Colombia.
- San Cristóbal, A' Bheiniseala.
- San Antonio del Táchira, A' Bheiniseala.
- Zaragoza, An Spàinn
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Francisco de Paula Santander (1792 - 1840): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1819 agus 1826.
Virgilio Barco Vargas (1921 - 1997): Ceann suidhe na dùthcha eadar 1986 agus 1990.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Mongabay
- ↑ Catholic Online
- ↑ Cámara de Comercio de Cúcuta
- ↑ Organización de Estados Iberamericanos
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
- TIOTAL
- Gearastan nan Camshronach, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_03_001_1463
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14501
- KEYWORDS
- arm
rèisimeidean
'S e seo dealbh-camara de Ghearastan nan Camshronach ann an Inbhir Nis. Air a thogail le Oifis nan Innleadairean Rìoghail eadar 1880 is 1886, 's e dachaigh Chamshronaich na Banrigh a bh' ann eadar Ògmhios 1886 agus Sultain 1960 nuair a ghluais an rèisimeid a Dhùn Deòrsa, beagan mus deach rèisimeidean Shìophoirt is Chamshroin an ceann a chèile


text:
The Fox and the Hound
'S e film chruthaichte le Walt Disney Productions a tha ann an The Fox and the Hound. Tha an t-ainm a' ciallachadh: An Sionnach agus an Cù anns a' Ghàidhlig. Bha Ted Berman agus Richard Rich nan stiùirichean. Chaidh am film foillsichte 10 an t-Iuchar 1981 anns na Stàitean Aonaichte.
Muinntir Sgioba
- Mickey Rooney - Tod
- Kurt Russell - Copper
- Sandy Duncan - Vixey
- Pearl Bailey - Big Mama
- Richard Bakalyan - Dinky
- Paul Winchell - Boomer
- Pat Buttram - Chief
- Jeanette Nolan - Widow Tweed
- Jack Albertson - Amos Slade
- Keith Coogan - Young Tod
- Corey Feldman - Young Copper
- John Fiedler - Porcupine
- John McIntire - Broc
- Clarence Nash - Mathan


text:
Bha e ro fhuar a’ mhìos seo chaidh agus cha robh a’ chiste-thoradh agam ag obrachadh gu math, bha i loma-làn agus bh’ agam tè eile a chur air dòigh. Tha e iongantach ge-tà, thàinig an teas mu dheireadh thall an t-seachdain seo agus nach do thuit an ìre taobh a-staigh a’ chiste sìos bharrachd air deich òirlich agus abair creutairean dripeil sunndach a tha rim fhaicinn a-nis. Tha mi a-mach air na baoiteagan dearga (Eisenia fetida). Nuair a bha mi ag obair sna liosan aig Caisteal Chaladair mhothaich mi gu robh iad a’ dhèanamh an dìcheall air uachdar dùn mòr de bhuachar. Thug mi dhachaigh feadhainn dhaibh agus tha iad air a bhith toilichte an seo o sin a-mach. Bidh iad ag obair air do shon, ma bhios e blàth gu leòr, gu saor-thoileach fad an t-samhraidh agus gu tric aig amannan eile den bhliadhna. Chan eil agad do sgudail glasraich a thilgeil orra turas no dhà gach seachdain. Nach e math gu bheil ruithimean nàdair air dùsgadh turas eile.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- An Cuilthionn bho Loch Eiseort
- EXTERNAL ID
- HCD01048
- ÀITE
- An t-Òrd
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12681
- KEYWORDS
- Loch Eiseort
An t-Eilean Sgitheanach
cairt-phuist
an Cuilthionn
Tha Loch Eiseort, a tha na loch-mara air costa siar an Eilein Sgitheanaich, a' gearradh a-staigh gu ceann a deas an eilein 's a' cruthachadh an rubha Shlèiteach. Is coltach gun deach an dealbh seo a thogail bho faisg air an Òrd, a' coimhead tarsainn gu Beinn Bhuidhe agus Beinn nan Càrn. Bha e air a chleachdadh ann an sreath de chairtean-puist a chur Donnchadh Mac a' Phearsain a-mach airson an reic na bhùth-ceimigeir ann an Caol Loch Aillse
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Port na Coise
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann am Port na Coise (Beurla: Portencross). Tha am baile faisg air Cille Bhrìghde an Iar agus mu 3 mìltean iar air Seamill. Tha an stèisean cumhachd niùclasach Hunterston B dà mhìle tuath dheth. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 42′ 0″ Tuath agus 4° 54′ 0″ Iar.
Còmhla ri Seamill agus Cille Bhrìghde an Iar bha 4,393 duine a' fuireach an seo ann an 2001. [1]
Tha caisteal ann, Portencross Castle, a chaidh a thogail anns an 14mh linn. Tha e dìreach ri taobh na mara aig a' phort-mhara.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 178 490


text:
Mccxl.uii. Kl. Enair ar Mairt & xxi. fuirri.
Sluaigheadh mór la Mac Muiris & la Gallaibh i Ceneal Conaill co rancatur Eas Ruaidh. Ó Domnaill do tinol Ceneoil Conaill & Cineoil Eoghain & tancadur na sluaigh-sin i nn-arceist a cheli & tucsat tóchur troda da ceili & ro meabhadh ar O nDomnaill; & ro marbhadh Mael Seachlainn O Domnaill, rí Ceneoil Conaill, ann sin, & Mac Somairli .i. ríg Oirir Gaideal & in Gilla Muinelach O Baigill & maithi Cineoil Conaill do marbhadh ann la Mac Muiris Mic Gearailt. Ro hairgeadh & ro hinnrad Ceneal Conaill co léir uili leo & gerb iad Gaill ann rob esbadhach iad dun ruathur-sin.
Uilliam Brit & a brathuir, .i. serriam Connacht in tUilliamsin, & ridiri og & seiniscal Conacht .i. Mac Eliget du marbhadh do mac Anmchadha Mic Gilla Padraig d'Osraighibh.
Tadhg mac Concubhair Ruaidh do loscadh Innsi Moiri Claenlocha & ochtur ar xx.it do Gallaibh do loscadh innti.
Comergi do macaib ríg Connacht ma Torrdhealbhach mac Aedha mic Cathail Croibhdeirg co riachtadur Fid O nDiarmada & Muintir I Fathaigh, & ro marbsadur daine inntib; & rancatur as sin co caislen Bona na Gaillme & ro loisceatar in baile & in caislen & ro marbaid & ro milid daine roimda. Ro lenadar Gaill iat & tugsat tochur doibh & ro marbhadar-sum drong do Gallaibh, & do imgedar da n-aindeoin uatha & docuadur a Cera.
p.126
Ro tinoil dino Siurtan d'Esetur & Clann Adam & Gaill Cera & d'innsaigeadur gu Toirrdealbhach. Ro fhagaibh Torrdhealbhach in crich o nach roibi lín teagmala riu.
Buirgeis Cinn Trachta do loscadh do Tadhg mac Concubhair Ruaidh & do Tadhg mac Tuathail.
Cidh tra acht ni fuaradur Gaill re fada crithnughadh coimeagla mar in cogadh-sin fa macaibh rígh, uair nír facsat tuath na tricha cead gan creachargain do Connachtaibh isin bliadhainsin.
Giústis nua do chur do ríg Saxan i nErinn isin bliadhainsin & ba maith a smacht.
Mccxl.uiii. Kl. Enair ar Ceadain & aili uathaidh fuirri.
Comergi do denam do macaib Maghnusa, & innto doib ar Gallaibh & caislean Mic Einri du loscadh leo, & do mac Conchobhair Ruaidh, & a constapla do gabhail & creacha tuaiscirt Umaill do breith doib ar Innsib Mod. Ro tinoil dono Siurtán d'Esetur & Seoan Puitiler & Robin Laighles & daine imda leó & táncadur co Baili Tobair Padraig & as sin gu hAchadh, Fhabhair, & ro airgseat Umhall ar {folio 27D}namarach tuaigh & teas. Tanic Enri dino sluag i nUmall, ar ba leis fein hí & ro bí innti 'na comnaighi. Doroinni dino Mac Enri sith re Domnall mac Magnusa & ro geall Domnall sochraidi & artraighi do innsaighid a braithreach. Mic h. Conchubhair do badar-sin ar Innsib Mod & rocualadar sochraiti do dul o Enrí ar ceand artraich cum Domnaill. Docuadar-sum i nn-arceist na buidhne-sin & ro marbadur dib Ouain mac na goillsighi & Seoan mac in gallshagairt, & ro marbhadh la Diarmaid mac Maghnusa arin ruathursin Senóid Guiber & iiii. dia muintir araen ris, & ro marbhadh Diarmaid arin lathair-sin & gnim truag e-sidei.
Tadhg mac Conchobhair Ruaidh du marbhadh do Gallaibh isin bliadhain-sin, & ba mór a gráin & a eagla in mic-sin ar Gallaibh co fuair bás.
Sluaidheadh le Muiris Fi Gearoid i Tir Conaill ; creacha & airgne do denum lais & O Canannan do innarbadh as tir amach & ríghi do fhagbail ac mac Hi Domnaill.
p.128
Sluaigheadh la Giustís na hEreann d'innsaigidh Hí Neill & Cinel Eoghain, & is i comairli dorinni o do bí neart Gall ar Erinn uili bráighde do tabhairt don Giustís.
Ruaidhri O Canannan du marbhadh la Gofraigh mac nDomnaill Moir Hí Domnaill & ríghi do gabhail do fein.
Muircheartach Cleirech O Dubhda do marbhadh la hAed mac Féidhlimidh Í Conchobhair isin bliadhain-sin.
Seoan Triiél co maithibh a muintiri do marbhadh la Gilla (na) Naem O Feargail.
Riccard mac muintire Uilliam Burc do eg a Saxanaib, & a corp do tabairt a nErinn & a adhlacadh i nAth Eiseal.
Amhlaibh mac Cathail Riabhaigh I Ruairc do marbhadh do Conchubhar Carrach Mac Donnchadha i meabhail.
Mccxl.ix. Kl. Enair ar Aine & xiii. fuirrí.
Sluaigheadh mor le Giusdís na hEreann do innsaighidh Laighin du cosc na mac rígh do bí ag denum uilc ar fud Laighean, & ni tucsat taeb ris, & ro airg-siumh in crich o nach rucc orro.
Cogad & uilc imda do denum do Fingin Mac Carrthaigh ar Gallaibh Desmumhan isin bliadhain-sin.
Adamh Minadur du marbhadh da mac Gilla Mo Coinni Í Catail & moran maille ris.
Piarus Puer & Dauid Triu & marcshluagh do gillib óga maraen riu do teacht roime Mic Feoruis i Conachtaib co caislean Sligidh; & do cualaidh mac Feidlimidh sin & tug airrceist orro & ro marbhadh leis Piarus Puér & Dauid Triu & cuicciúrdu gillib óga maraen riu, & rucad na cuirp-sin co hEas Dara. Imthusa mic Feidlimidh, tanic remi i Tír Fiachrach & ar fud crichi Mic Fheorais & ro airg o Muaigh co Traigh; & ro lean Gearoidin [...]
p.130
{folio 28A}intIarla & Gaill & Gaeidhil imda do dul a hErinn cabhlach mór & neart ar Albanchaibh do gabhail doibh.
Teapoid a Burc dearbrathair in Iarla d'ég ar toidheacht do don tshluaigheagh-sin i Carraig Feargusa adhaigh Nollac.
Mccxcxiiii.Kl.Enair.Matha mac Gilla Isa O Raighilligh, rí Brefne, do marbhadh do Teallach Dunchadha ar Achadh na Corra & galloglaigh do marbhadh malle fris. Mag Samradhan & Mag Dorchaidh do guin and.
In Cunndais bean Ricaird a Burc, Iarla Uladh, mortua est.
Uatér a Burc, oighri in Íarla ceadna, mortuus est.
Mcccu. Kl. Enair.Muircheartach O Conchobhair Fhailge & Mael Mordha & a brathair .i. in Calbhach O Conchobhair malle fri nonbur ar .xx.it do maithibh a muintire do marbhadh do Sir Ferus Mac Feoruis tre tangnacht a Caislen Feorais.
Caislean Innsi hEoghain do denum leisinn Iarla.
Maidm le hAedh mac Cathail Í Conchobhair & le Clainn Muircheartaigh air Muintir Raighilligh co ndorchair ann Pilip O Raighilligh & oighri Clainni Suibhne & Mag Buirrce ceann na ngalloclach malle fri c. ar xl. do dainib eili.
Toirrdhealbhach mac Neill Ruaigh Hi Briain quievit in Christo.
Matha Og O Raighilligh do marbhadh do Teallach Dunchadha.
Aed Og O Feargail in Christo quievit.
Mccc.ui.Kl.Enair.Toirrdhealbhach O Briain, ri Tuadhmumhan, do eg. Donnchadh O Briain a mac do righad na inad.
p.132
Feargal Mag Radhnaill, taiseach Muintire hEoluis, do marbhadh da brathribh fein.
Donnchadh mac Conchobhair in Copain & Flann O Floinn do marbhadh le hAedh mac Eoghain I Conchobhair.
Cagad mor etir Aedh mac Eoghain Í Conchobhair, rí Conacht, & maithi Síla Muireadhaigh araen ris & Aedh mac Cathail Ú Conchobhair gu moran do macaib rígh & taiseach Conacht malle ré taiseachaibh & oireachtaibh na Brefne air cheana 'man Sinainn re tri mís no ceathair, co ndearnadar drem do macaibh rígh Aedha mic Cathail forbais isna Tuathaibh maraen re sochraide gur gabsat creacha & airgne. Flann mac Fiachra Í Floinn, adbur taisigh Shíl Mail Ruanaidh, & Brian mac Donnchadha Riabhaigh Í Conchobhair maeraen redainib imda eile do marbhadh ar lorg na creiche-sin.
Donnchadh O Flaithbheartaigh, espog Cilli hAlaidh, saí einigh & crabhaidh, in Christo quievit.
Roberd a Briús, mórmaer Cairrgi, do gabhail ríghi nAlban ar eigin i n-agaigh rígh Saxan.
Domnall Tuirtreach O Neill do marbhadh i tuisil re lucht taighi I Neill.
Sir Uilliam Prinndargás, ridire rocrodha, mortuus est.
Creach mór do deanum do Clainn Muircheartaigh i crích Cairpri du ar marbhadh Dauid O Caeman & daine imda eli.
Brían Carrach O hEghra do marbhadh la Cormac O Flannacan.
{folio 28B}M.ccc.uii. Kl. Enair. Donnchadh Muimhneach O Ceallaigh, rígh O Maine, saí coimdeas im gach ní do maith dar fhoghain do duine, quievit in Christo.
Domnall mac Taidhg mic Briain mic Annrias mic Briain Luighnigh mic Toirrdhealbhaigh Móir do marbhadh le hAedh mBrefnech mac Cathail Ruaidh Í Conchobhair.
Tadhg mac Maeil Shechlainn mic Donnchadha mic Domnaill mic Maghnusa mic Torrdhealbhaigh Moir do marbhadh do Cathal mac Domnaill mic Taidhg.
Mael Shechlainn O Gairmfhleadhaigh, taiseach Clainni Moáin, quievit in Christo.
p.134
Amlaibh mac Airt mic Cathail O Ruairc, ri Brefne, do marbhadh la mac Feargail Gairbh Meg Samradhain.
Concubhar mac Fiachra O Floinn mortuus est.
Eachdhruim O Maine do loscadh le dreim do macaib rígh O Maine.
Goill Rosa Comain uib dorba do marbhadh le Donnchadh O Cellaigh, rig O Maine, ag Áth Eascrach Cuan du i ndorchuir Pilip Muinnter & Seoan Muinnter & Maighiu Triu maraen re dainibh ele etir marbhadh & fhadhbagh & gabhail. Do gabhadh ann Diarmaid Gall Mac Diarmada & Cormac Mac Cethernaigh & ro leiceagh as a sochraideadha fo comus, & ro gabhadh ann fos seirriam Rosa Comain; & do leiced as iad air trill & doronsat síth ar son in baile do loscadh le hEmunn Butillér.
Donnchadh O Flannacan, easpog Oili Finn, in Christo quievit.
Coróin do tabairt do rí Saxan & Breatan & Ereann .i d'Edubard Og.
Ailbe inghean Taidg Í Conchobhair mortua est.
Clann Muircheartaigh do teacht i Maigh Cetni & arbanna crichi Cairpri & morán d'arbannaibh Tíri hOilealla & in Corainn do loscadh leó, & is don toisc-sin do marbhadh Tadhg mac Maghnusa.
Cathal mac Maghnusa do marbhadh lesin Cathal ceadna.
Maghnus Mag Oireachtaigh mortuus est.
Mccc.uiii. Kl. Enair.Da crích Cairpri Droma Cliab d'argain do Ruaidhri mac Cathail Ruaidh I Conchobhair.
Tigearnan Mag Tigearnan mortuus est.
Creach mór do denum do Mael Ruanaigh Mac Diarmada ar macaib Domnaill Í Conchobhair i crich Cairpri. Creach ele do denum do Brian O Dubhda & do Gallaibh Luighne & O Fíachrach arna macaib ceadna.
Soighnen teneadh do toitim i mainistir na mbrathar i rRos Comain gur bris in mainistir.
p.136
Mccc.ix. Kl. Enair.Aedh mac Eoghain mic Ruaidhri mic Aedha mic Cathail Crobhdeirg, ríg Conacht & adbhar ríg Ereann, do marbhadh le hAedh mBrefneach O Conchobhair i Coill in Clachan & morán do maithibh a muintire; & is iat so na maithisin .i. Concubhar Mac Diarmada & Diarmaid Ruadh mac Taidhg Í Conchobhair & Diarmaid mac inCharraig mic Taidhg mic Mael Ruanaidh &Diarmaid O hEili & Gilla na Naem Mac Aedhacain ollamh. Aedh Brefneach do teacht as tír & na Tri Tuatha (do) techt 'na teach.
Mael Ruanaigh Mac Diarmada & Si(l Muiread)aigh do tabairt {folio 28C}Uilliam a Burc co hOil Finn.
Aedh Brefneach do beth isna Tuathaibh & a dul isa Midhe a coinde in Iarla, & na Tri Tuatha do impodh fair da eis. Aedh ar teacht asa Midhe do gabhail longphuirt a nUachtar Tiri & crech do denum dó ar Aedh O Flannacan & a caithem ann.
Concubhar mac Donnchadha Í Briain do marbhadh do Gallaibh a feall.
Cathal mac in Liathanaidh, ab na Trinoide, do togha cum easpogoidi Oili Finn.
Ruaidhri mac Cathail & O Floinn do dul aranMachaire marcsluagh & mac Mic Feorais do marbhadh leo.
Coinne do denum d'Uilliam a Burc & do Conachtaib re mac Cathail 'ma Áth Slisen. Brisedh coinne eaturu & maidm do tabairt ar mac Cathail ann sin & drem da muintir do marbhadh.
Uilliam Burc do dul co mainistir na Buille & Clann Muircheartaigh do teacht a Tír nOilealla. Arbar imda do loscadh & do milleadh doibh.
Mac Uilliam do teacht ar Corrshliab anúass. Mac Cathail do cur asa longphort dó & Donnchadh O Finnachta do marbhadh do tosach sluaigh Mic Uilliam & daine eli nach airimhtear sunna.
p.138


text:
24 an t-Ògmhios
'S e 24 an t-Ògmhios an 175mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (176mh ann am bliadhna-leum). Tha 190 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1244 - Heinrich I Landgraf Hessen.
- 1805 - Juan José Nieto Gil, ann an Cibarco. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1953 - William Moerner, fiosagaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1974 - Magnus Carlsson, ann am Borås. Ceòladair agus seinneadair às An t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2008 - Leonid Hurwicz eaconamaiche Pòlainneach.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèill Eòin (Latha Fhèill Eòin Baistidh)


text:
Vlissingen
‘S e baile meadhanach, port[2] agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Middelburg, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Vlissingen (IPA: ˈvlɪsɪŋən, Beurla: Flushing, Fraingis: Flessingue, Spàinntis: Flesinga). Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, ri taobh Inbhir Westerschelde, 5m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 136km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 81km bho Rotterdam, 86km bho Den Haag, 152km bho Almere agus 128km bho Utrecht.[4] Chaidh Vlissingen a stèidheachadh 620 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1315.[5] 'S e am port na bu chudromaiche na dùthcha a bh'ann Vlissingen ri linn Aois an Òir nan Tìrean Ìsle, ged an do chrìonaich a cuid bheartais is cudromachd san 18mh Linn. Bha gnothaichean mar spùinneadaireas, tràilleachd, malairt agus iasgach gu math làidir an seo. Tha 44,391 duine a' fuireach ann.[6]
Susbaint
Rudan ri Fhaicinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Beeldenhuis (Taigh nan Ìomhaighean-chloiche)
- Belgische Loodshuizen (taighean nam Màirnealach às A' Bheilg)
- Beursgebouw (Toglach a' Mhargaidh)
- Dokje van Perry (Cidhe Pherry)
- Fontein ter nagedachtenis aan Elisabeth Wolff en Agatha Deken (Tobar-cuimhne do dh' Elisabeth Wolff is Agatha Deken)
- Fort Rammekens (Daingneach Rammekens)[7]
- Garnizoensbakkerij en Kazematten (Taigh-fuine a' Ghearrasdain agus Casamatta)
- Gevangentoren (Tùr a' Phrìosain)
- Grote of Sint-Jacobskerk (Eaglais an Naoimh Sheumais neo Eaglais Mhòr)
- Het Arsenaal (An Arm-lann)
- Hoofdkantoor 'De Schelde' (Prìomh-oifisean 'De Schelde')
- Koopvaardijmonument (Carragh-chuimhne a' Chabhalaich Mharsanta)
- Lampsinshuis (Taigh an Teaghlaich Lampsins)
- Leeuwentrap (Staidhre nan Leòmhain)
- Lutherse kerk (Eaglais Lutaireanach)
- Zeevaartschool (Sgoil Còmhdhail na Mara)
- Standbeeld Michiel de Ruyter (Ìomhaigh-chloiche Mhichiel de Ruyter)
- NS-Station Vlissingen (Stèisean nan Treàna)
- Onze Lieve Vrouwekerk (Ealglais Mhoire)
- Oranjemolen (Am Muileann Orange)[8]
- Plein Vier Winden (Ceàrnag nan Ceithir Gaothan)
- Sardijntoren (Tùr nan Sàrdain)
- Stadhuis Vlissingen (Talla a' Bhaile)
- Timmerfabriek (Taigh-gnìomhachais a' Bhrait-ùrlair)
- Watertoren (Tùr an Uisge)
- Willem III Kazerne (Gearasdan Uilleam III)
- Windorgel (Òrgan na Gaoithe)
- Wooldhuis (Taigh Woold)
- Zeemanserve (Cornelia Quackshofje) (Àite-fuireach nam Maraichean)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Ambon[9]
- Govan Mbeki
- Taganrog
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Michiel de Ruyter (1607 - 1676): Àrd-mharaiche.
- Constantin Guys (1802 - 1892): Peantair.[10]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Zeeland Seaports
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Holland History
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Fort Rammekens
- ↑ Molendatabase
- ↑ DB City
- ↑ RO Gallery


text:
An Càrn Gorm
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Càrn Gorm (Beurla: Cairn Gorm). 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 7′ 1.56″ Tuath agus 3° 38′ 32.28″ Iar.
Tha i 1,245 meatair (4,081 troigh) a dh'àirde.
Sa Bheurla, 's e "the Cairngorms" a tha air Am Monadh Ruadh air fad, air sgàth 's gu bheil dà bheinn den ainm anns a' mhonadh agus gun do dh'innis streapadairean gu tric gun deach iad a shreap na Càrnan Gorma, sa Bheurla "the Cairngorms". 'S e clach-ghràin dhearg a tha a' dèanamh na beinne seo, agus le sin a' toirt an ainm Monadh Ruadh air an sgìre. Ach bho astar tha na beanntan a' coimhead gorm, mar a tha a mhòr-chuid de bheanntan, agus dh'fhaodadh gur ann bho sin a tha an t-ainm Càrn Gorm a' tighinn.[1]
Tha sgìre sgìthidh mhòr air a' bheinn agus na coireachan aice. Tha 11 lioftaichean ann agus 32 slighean sgìthidh ann[2]. Tha trèana beinne a' dol suas a' bheinn fad na bliadhna, a' giùlan luchd-turais gu taigh-bidh agus àite faire. Cha tèid e dhan mhullach ge-tà, agus air adhbharan glèidheadh na h-àrainneachd chan fhaodar coiseachd dhan mhullach bhon trèana ach le stiùir bho mhaor-dùthcha. Ma thathar airson coiseachd dhan mhullach gun stiùir, feumar tòiseachadh aig an raon-parcaidh aig a' bhonn.[3]
Tha aon slighe a' leantainn faisg air Coire Cas a tha gu math trang aig àm sgìthidh, tha an "Windy Ridge path", slighe eile a' dol air taobh tuath dhith. Cuideachd tha slighe ann seachad air Fiacaill a' Choire Chais.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Drummond, Peter 1991; Scottish Hill and Mountain Names, Scottish Mountaineering Trust; d.51, 78
- ↑ Lioftaichean is slighean sgìthidh a' Chùirn Ghuirm
- ↑ Trèana na Beinne aig a' Chàrn Ghorm
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach oifigeil a' Chùirn Ghuirm
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 006 041


text:
- TIOTAL
- Caisteal Armadal, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0214
- ÀITE
- Armadal
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32111
- KEYWORDS
- caisteil
Gilleasbaig Greumach
Dàibhidh Bryce
Dòmhnallaich Shlèite
Urras Chlann Dhòmhnaill
cairtean-puist
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn Caisteal Armadal, anns an Eilean Sgitheanach.
Ann an 1790, dh'iarr a' chiad Mhorair Dòmhnallach gum biodh taigh mòr air a thogail aig Armadal ann an Slèite anns an Eilean Sgitheanach. Chaidh cur ris an taigh leis an dealbhadh aig Seumas Gilleasbaig Greumach ann an 1815 agus le sin, chaidh Caisteal Armadail a stèidheachadh. Ann an 1855, chuir teine às do mhòran dhen togalach a bh' ann o thùs. Chaidh an earrann meadhan a chithear an-diugh a thogail an àite pàirt dhen togalach a chaidh na theine. 'S e Dàibhidh Bryce a dhealbh sin. Dh'fhàg teaghlach nan Dòmhnallach an caisteal ann an 1925 agus ghluais iad gu taigh na bu lugha faisg air làimh. Dh'fhuirich an caisteal na chathair Dòmhnallaich Shlèite gus an deach a cheannach le Urras Clann Dòmhnaill ann an 1971


text:
- TIOTAL
- Tagradh agus Barrantas Dealais dha Crìsdeag NicChoinnich, d.1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47_03_01
- DEIT
- 1764
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5795
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
murt
murtan
Is e seo susbaint litir co-cheangailte ri Tagradh agus Barrantas Dealais an aghaidh Chrìsdeig NicCoinnich, fon cheann-latha 28 Cèitean 1764. Tha i fo chasaid gun do mhurt i a màthair-chèile agus a bràthair-cèile san t-Sultain roimhe sin ann an Gleann Àirigh Gòbhlaich ann am parraiste Loch Bhraoin


text:
Saguamanchica
B’ e Saguamanchica an darna Zipa à Bacatá (Bogotá an latha an-diugh).[1] Bha e na Zipa bho 1470 gus a bhàsaich e faisg air Chocontá ann an 1490). ‘S e sàr ghaisgeach a bh’ann fad na h-iomairtean a rinn e le soirbheachas an aghaidh a chuid nàmhaidean a measg na Muisca fhèin, ach gu seachd àraidh an aghaidh nam Panche. Aig an toiseach, bha Saguamanchica fo dhìon an Zaque Michuá, ach chaidh iad a-mach air a’ chèile nuair a rinn esan ionnsaigh air tìrean a’ chinn-fheadhna à Ubaque. Chruthaich sin cogadh fada is bhàsaich an dithis Rìgh, ach bhuannaich feachdan an Zipa mu dheireadh thall. Lean mac a’ bhràthar Nemequene e, deagh reachdadair, mar Zipa.[2]
Toiseach an Rìoghachd[deasaich | deasaich an tùs]
Mu 1470, an dèidh an Rìoghachd Bhacatá a ghabhail os làimhe, bha an Zipa Saguamachica airson piseach a thoirt dhan a chuid thìrean. Chuir e arm dhe 30,000 air dòigh agus chaidh iad tro na còmhnardan àrda ann am Fusungha gu ruige dùthchannan nan Sutagao agus nam Panche.[3] Rinn na treubhan sin caidreabhas na aghaidh. Shabaid an t-Arm Muisca an aghaidh na feachdan ionadail sin faisg air na h-Aibhne Pazca. Thuig an Zipa gum biodh e uabhasach doirbh buaidh fhaighinn anns a’ bhatail, is le sin chuir e uachdaran le 12,000 saighdearan ri chùlaibh nan Sutagao an uaigneas gus ionnsaigh a dheànamh orra aig toiseach an ghnothaich. Thoisich an cath garg dòrainn sin tràth sa mhadainn, ach thrasgair na Muisca an cuid nàmhaid is fiù’s ghlac iad an Seanalair Uzathama, a bha os cionn na feachdan eile. Thug an ceann-fheadhna Tibacuy (is esan air a ghoirteachadh anns a’ chath) air Rìgh nam Panche Fusaghasugha is e ag ràdh gun tugadh e gèill dhan Zipa. Mar sin, chaidh na tìrean aige a chur ris an Stàit Bhacatá. [4]
Rinn an ceann-fheadhna à Guatavita ionnsaigh air tìrean an Zipa, ach fhuair an Zipa buaidh mhòr airsan ann an dà chath. Dh’iarr an ceann-fheadhna sin cuideachadh bhon Zaque Michuá à Hunzha Tunja. Chuir Michuá teachdaire chun an Zipa is e ag iarraidh gun tugadh an Zipa leisgeulan dhàsan. Chuir an Zipa an teachdaire gu bàs is an uair sin rinn e ionnsaigh air tìrean an Zaque le 40,000 saighdearan. Nochd an Zaque na aghaidh le 30,000 saighdearan. Rèitich an dithis còrdadh na Sìthe is le sin ’s urrainn dhaibh còmhstri a sheachnadh. Ach cha b’ fhada a rinn an ceann-fheadhna Ebaqué (à Ubaque) ionnsaigh air tìrean an Zipa, is e a’ glacadh Usme agus Pazca. Chuir an Zipa na feachdan aige air bhog agus cheannsaich e an sgìre. Theich Ebaque thall air a’ bheinn far an do dh’ fhalaich e a chuid ionmhais.[5]
An Cogadh Fada[deasaich | deasaich an tùs]
An ceann greis, mu 1474, thoisich cogadh a mhair 16 bliadhna, gu ruige 1490, nuair a chaochail an Zipa. Rinn na Panche ionnsaigh air na Muisca agus ghlac iad Zipacón agus Thena. Thuit Chía agus Cajicá do cheann-fheadhna à Guatavita aig an aon àm. Ghèill na Panche an dèidh 16 bliadhna dhe còmhstri fuilteach. Dh’iarr an cheann-fheadhna cuideachadh an Zaque a-rithist, ach nochd an Zipa le 50,000 saighdearan. Sheas an Zaque na aghaidh le 60,000 saighdearan aig Blàr Chocontá. ‘S e batail doirbh a mhair 3 uairean a bh’ann. Chaidh an dithis Rìgh a ghoirteachadh agus bhàsaich Zipa. A dh’aindeoin sin, chunnaic e buaidh mhòr an airm aige, is thuit Tunja dha na feachdan aige an dèidh a’ bhlàir.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Universidad Distrital Francisco José de Caldas
- ↑ Caballeros Andantes
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ José Antonio Plaza


text:
- TIOTAL
- Drochaid A' Chathair Bhig, faisg air Geàrrloch
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_1124
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Gairloch Heritage Museum
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6454
- KEYWORDS
- seallaidhean-tìre
glinn
drochaidean
Dealbh camara de Dhrochaid A' Chathair Bhig, faisg air Geàrrloch, air taobh siar na Gàidhealtachd.
Thàinig an t-ainm 'Gairloch', ainm baile air costa an iar-thuath Rois is Chrombaidh, bhon a' Ghàidhlig Geàrr Loch agus tha e air Bàgh a' Bhaile Mhòir ('Flowerdale Bay'), lùb seasgair a thathas, agus a bhathas roimhe, a' cleachdadh mar acarsaid chudromach air a' chost an iar airson bàtaichean-iasgaich is sgothan-seòlaidh.
B' e coimhearsnachd de chlachain bheaga sgapte a bh' ann an Geàrrloch uaireigin. Mus deach an rathad a chur air dòigh ann an 1843 (an A832 an-diugh), cha mhòr gum faighist ann ach air taobh na mara dheth. Nuair a chaidh fhosgladh a-mach, dh'fhàs an sgìre gu math tarraingeach do luchd-turais linn Bhioctoria is iad a' lorg blas milis dhen a' Ghàidhealtachd. Fhuair am baile soirbheas mòr an dèidh do Bhanrigh Bhioctoria tadhal air an àite an 1877. Dh'fhuirich i ann an Taigh-òsta Loch Ma-Ruibhe is i a' gabhail cuairt tron sgìre..
Tha am baile a' toirt bith-beò do dhaoine chun an là an-diugh tron a' cheangal a th' aige ris a' mhuir, gu sònraichte le iasgach ghiomach, chrùbagan agus mhaorach. Tha turasachd fhathast na ghnìomhachas mòr dhan a' bhaile, ged a tha luchd-turais an-diugh nas motha airson a dhol a-mach chun nam beanntan agus gu costa garbh na sgìre, seach a bhith a' snàmh mu thè dhe na tràighean a gheibhear anns an sgìre air neo sealg fhiadh air a' mhonadh, mar a chleachd muinntir linn Bhioctoria romhpa.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Castle' neo-aithnichte air trèana a' fàgail An Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_455
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28456
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Loco clas 'Castle' le Rèile na Gàidhealtachd air trèana suas a' fàgail an Aghaidh Mhòr.
Chaidh a' chiad dreach de locomotaibhean luath luchd-siubhail clas 'Castle' aig Rèile na Gàidhealtachd a thoirt a-steach le Pàdraig Druiminn ann an 1900. Chaidh a' chiad sia (àir 140 gu 145) a thogail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear iad san Ògmhios a' bhliadhna sin. Fhuairear ceithir eile ((àir 146 gu 149), a chaidh a thogail le Dübs ann an Glaschu cuideachd san Iuchar 1902 agus chaidh dhà eile (àir 30 agus 35) a thogail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1910 agus 1911. Chaidh iad uile gu sealbh LMS agus chaidh iad uile a thoirt a-mach à seirbheis mus deach an rèile do sheilbh na stàite ann an 1948.


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Postair a' toirt taic do Aonghas Mac an Tòisich na Ràthaig Mhòir
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P073
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9016
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Chaidh am pàipear-bhòtaidh mas fhìor seo fhoillseachadh rè iomairt Taghaidh Coitcheann 1874 ann an sgìre-taghaidh Bailtean Inbhir Nis leis an sgioba iomairt aig Aonghas Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir. B' e Fear an Ràthaig Mhòir am Ball Pàrlamaid airson na sgìre aig an àm. Tha ainmean nan tagraichean a tha a' seasamh anns an taghadh clò-bhuailte air a' phàipear.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
- TIOTAL
- HR 124 'Loch Laggan' a' dol seachad air Stanlaidh air trèana ceithir choidsichean
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_013
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28077
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 124 'Loch Laggan' deas air Stanlaidh air trèana ceithir choidsichean.
B' e ball de locomtaibhean 4-4-0 clas 'Loch' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 124. Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896. An dèidh a' bhuidhneachaidh b'e LMS 14384 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1934.


text:
- TIOTAL
- An Ros Muileach, taigh-tughaidh
- EXTERNAL ID
- QZP99_94157_08_06
- ÀITE
- An Ros Muileach
- SGÌRE
- Muile
- SIORRACHD/PARRAIST
- ARGYLL: Kilfinchen and Kilvickeon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38800
- KEYWORDS
- àitean-còmhnaidh
Earra-ghàidheal
tughadh
'S e 'an Ros Muileach' an t-ainm a th' air a' cheann-tìre a tha na shìneadh o bhonn a deas na Beinne Mòire agus Loch Sriodan gu ruig Fionnphort. Tha e mu 20 mìle a dh' fhaid. Tha grùnn bhailtean nan suidhe air an Ros Mhuileach, nam measg Ceann Loch is Peighinn a' Ghàidheil aig a' cheann an ear. Tha Bun Easain, far an d'fhuair Màiri NicDhòmhnaill grad-smuain a chum an laoidh 'Morning Has Broken' a sgrìobhadh, naoi mìltean à sin. Tha bailtean Ùisgean, Aldalnis, Àird Fìneig is Ceann Tràgha ann cuideachd. 'S e Fionnphort am baile mu dheireadh, far am bheil an t-aiseag a' dol a dh'Ì a' fàgail.
Bha taighean anns a' phàirt seo de dh' Earra-ghàidheal eadar-dhealaichte o thaighean ann an àite eile sa Ghaidhealtachd. Bha cinn nan taighean ceàrnach, na stuaghan cho àrd ri druim a' mhullaich is fiodh a' mhullaich na shuidhe air ballachan na stuaigh. 'S e am prìomh eadar-dhealachadh, ge-tà, gun robh luidhear-simileir anns gach ceann.
Bha fòidean air an cur air frèam an taigh, is tughadh air muin sin. Ann an àitean fosgailte, agus far an robh cinn nan taighean cruinn, bha an tughadh ceangailte le slatan, de challtainn mar as tric, air an cumail an àite le geugan. Air taighean le stuaghan, bha an tughadh air a chrìochnachadh le sreath de cheapan nan laighe air an tughadh aig oir na stuaigh. Bha an tughadh air a chumail sìos le ròpa le clachan mòra ceangailte ris. Far an robh e gu sònraichte gaothach
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Bh.ph. Iain (Ruairidh) MacCoinnich
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0325
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40207
- KEYWORDS
- BH.ph. Iain MacCoinnich
Ruairidh
Iain Ruairidh
A' Bh.uas Iain (Ruairidh) MacCoinnich a' caitheamh sgiorta fhada, seàla dhubh agus muidse. Air a cùlaibh tha duine le baidhsagal a tha a rèir coltais a' suathadh na cheap do leadaidh a tha a' tighinn da ionnsaigh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Càrradal
Càrradal (e gouezeleg; Carradale e saozneg) zo ur gêriadenn en aod reter ledenez Cinn Tìre (“Kintyre” e saozneg), e Bro-Skos, dirak An Caolas Branndanach (“Kilbrannan Sound”) hag aod kornôk Enez Arainn, ur 17 km eus Ceann Loch Chille Chiarain.
Er XVIIvet ha XVIIIvet kantved e oa kouerien ha pesketaerien war-dro Càrradal. Pa deuas al listri dre vurezh e choment a-sav e Càrradal war o hent eus Ceann Loch Chille Chiarain da-vetek Glasgow, adalek ar bloavezhioù 1830 ken fin an Eil brezel-bed.


text:
- TIOTAL
- ScotRail Clas 156 a' dol tarsainn Abhainn Nis
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_FNL_DS080628
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Gearran 2000
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19883
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
trèana
trèanaichean
drochaidean
Dealbh camara a chaidh a thogail sa Ghearran 2000 de ScotRail Clas 156 à Inbhir Pheofharain a' dol tarsainn na drochaid air Abhainn Nis.
Dh'fhosgail drochaid an rèile sa Ghiblean 1990 agus tha i mu 73 meatairean (80 slat) sìos an abhainn bho Dhrochaid Waterloo. Aig an àm seo 's i an drochaid as ùire thar Abhainn Nis. Shiab an abhainn air falbh an drochaid rèile thùsail air madainn 7 An Gearran 1989 an dèidh uisge trom an dà latha roimhe sin. Cha robh trèana air an drochaid aig an àm ged a bha trèana gu Caol Loch Aillse a' dol a dh'fhàgail stèisean Inbhir Nis aig 08.30, ach fhuaireas rabhadh ann an àm.
Bha an drochaid thùsail air a bhith na seasamh bho 1862 agus bha i air a dèanamh an-àirde de chòig boghaichean agus bha rèis 22 meatair (73 troigh) anns gach fear dhiubh. Bha boghaichean a bharrachd air gach bruaich agus dà dhrochaid shailthean airson rèis Sràid Mhic Anndrais air taobh Mharg Innis agus Sràid a' Chladaich air taobh a' bhaile. Mhair na h-earrannan mu dheireadh sin nuair a thuit an drochaid, ach chaidh an drochaid thar Sràid a' Chladaich a mhilleadh air 5 An Dàmhair 2003 le làraidh a bha a' giùlan JCB.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd air a ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad gu làrach-lìn Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh beò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
Eilean nam Muc
Tha Eilean nam Muc (IPA: [ˈelan nə 'muxk]) na eilean anns na h-Eileanan Tarsainn. Tha an t-eilean 2.5 mìle (4 km) a dh'fhad. Tha e cho farsaing ri 2.2 mìle ceàrnagach is nas motha na Eilean Chathastail agus Eilean nan Each anns an innis-mhuir seo.
Anns a' bhliadhna 2011 bha 27 daoine a' fuireach air an eilein. 'S e Port Mòr am port-mara aige, tha an cuid as motha de na daoine a’ fuireach an seo. 'S e an tuathanas Gallanach an tuineachadh eile a tha ann.
'S e Beinn Airein (137 m) a' bheinn as àirde a tha air an eilein.
Tha Eilean nam Muc ainmeil airson nan ròin agus nan mucan-bhiorach a tha gu math iomadach anns a’ mhuir timcheall air an eilean.
Chan eil an t-ainm "Eilean nam Muc" ceangailte leis a' mhuc idir. 'S e ainm goirid airson muc-mhara a tha ann. [1]
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an cidhe ann am Port Mòr a thogail anns a' bhliadhna 2005. Cleachdar na h-aiseagan Chaledonian Mac a' Bhriuthainn e. Tha an aiseag MV Loch Nibheis a' ruith eadar Malaig is Canaigh, Eige, Rùm is Eilean nam Muc. Ged as urrainn don aiseig càraichean a thoirt leatha, chan eil e ceadaichte do luchd-turais càraichean a chleachdadh air Eilean nam Muc.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mac an Tàilleir, Iain: “Placenames”. Pàrlamaid na h-Alba. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Eilean nam Muc - Duilleag oifigeil
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 408 794
Colla | Colbhasa | Diùra | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh an t-Sratha | Stafa | Tiriodh | Ulbha
Na h-Eileanan Tarsainn: Canaigh | Eige | An t-Eilean Gainmhich | Eilean nam Muc | Haoisgeir | Rùm
Na h-Eileanan Sglèata: Saoil | Eilean Èisdeal | Luinn | Beul na h-Uamha


text:
- TIOTAL
- HR 29 'Forres' ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_065
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1870an; 1880an; 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24566
- KEYWORDS
- railway locomotives
Highland Railway locomotives
Highland Railway Society
HRS
Eadar An t-Sultain 1863 agus an Dàmhair 1864, thug Rèile Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain a-steach 18 locomotaibhean clas 'Glenbarry'. B' e 2-2-2an a bh' annta sin a bha airson an cleachdadh sa chiad dol a-mach airson trafaig luchd-siubhail. Bha iad air an àireamhachadh 28 gu 35 agus 46 gu 55. Chaidh iad uile ach HR 32 ath-thogail mar 2-4-0an tro ùine.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 29 ann an Inbhir Nis. B' i dìreach aon de dhà clas 'Glenbarry' a chaidh a thogail le Hawthorns à Lìte. B' e 'Highlander' an t-ainm tùsail a bh' oirre agus chaidh a h-ath-thogail mar 2-4-0 san Lùnastal 1871 agus chaidh a h-ath-ainmeachadh 'Forres' sa Chèitean 1879, agus b' i an dàrna loco aig HR air an robh an t-ainm sin. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis ann an 1898


text:
Leeuwarden
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Sneek ann an ceann a tuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Leeuwarden (IPA: leˑˌwɑrdə(n), Frysk: Ljouwert, Stadfries: Liwwadden, Liotuànais: Leuvardenas). Tha e suidhichte aig ìre na mara,[2] anns an roinn (Frysk: provinsje) Fryslân, 110km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 168km bho Rotterdam, 160km bho Den Haag, 210km bho Tilburg agus 190km bho Utrecht.[3] Chaidh Leeuwarden a chlàradh airson a' chiad turas san 8mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: stadsrechten) ann an 1435. Tha 96,578 duine a' fuireach ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Mata Hari (1876 - 1917): Actair agus Tè-bhràthaidh.
- Maurits Cornelis Escher (1898 - 1972): Dealbhadair agus Peantair.


text:
An robh thu ann an Allt Eirnn* Disathairne seo chaidh?
*Auldearn mar a chanas iad sa Bheurla.
Uill rinn iad sàr obair a’ sgaoileadh fiosrachadh mu dheidhinn Gàidhlig san sgìre seo ‘s a’ bruidhinn ris na fileantaich ‘s na luchd-ionnsachaidh a bha an làthair aig Fèis an Naoimh Colms. Tha Aonghas MacLeòid à Borgh san t-Eilean Sgitheanach ‘s tha mi duilich, duilich, dhìochuimnich mi an t-ainm a th’air an tè san dealbh ach bha fìor dheagh Ghàidhlig aice cuideachd. Ma tha fios agad cò i chuir fios thugam air cùl phost-dhealain. Tha Aonghas na Oifigear pàirt-ùine airson obair co-òrdanachaidh le Plana Cànan is Cultar Sgìre Inbhir Nis agus Inbhir Narainn ‘s chì sinn gu tric e san àm ri teachd.
Bha deagh aimsir ann ‘s bha fiù’ s blàr ri fhaicinn, uill ‘s e ath-chruthachadh a bh’ ann a dh’ innse na fìrinn. Bha rudeigin aig An Greumach Mòr an turas seo nach robh aige san chiad dol a-mach: maicreafòn. Bha am Probhaist againn gu math an sas a’ phròiseact cuideachd, thug e ionnsaigh mhòr, mhòr, air na-isbeanan.


text:
- TIOTAL
- Rathad na Comraich agus Loch Ciseorn
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_071
- ÀITE
- Loch Ciseorn
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28927
- KEYWORDS
- rathad na comraich
bealach na bà
loch ciseorn
Tha Rathad na Comraich aithnichte mar Bealach na Bà, a tha a' dol tarsainn rubha na Comraich agus a' ruighinn àirde 2053 troigh (626 m), fo Sgùrr Achaoracahin sa bheil 774 m a dh'àirde.
Tha an t-ainm, A' Chomraich, 1300 bliadhna a dh'aois aig a' char as lugha agus tha an t-ainm sin air a thoirt dhan bhaile às an 19mh linn, le taigh-seinnse agus oifis puist, a tha suidhichte ann am Bàgh beag na Comraich mu choinneamh a' Chaolais a-staigh. Tarsainn bhuaithe tha Eilean Ratharsair, aon de na h-eileanan a-staigh ann an Innse Gall.
Tha Abhainn bheag na Comraich a' ruith dhan bhàgh anns a' Chomraich. Is e A' Chomraich an t-ainm a th' air an oighreachd


text:
- TIOTAL
- Stuthan airson taighe aig a' Mgdn NicDhòmhnaill air a' chladach
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0116
- ÀITE
- Sanna
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9543
- KEYWORDS
- taighean
cladaichean
togalaichean
tràghannan
togail
Thogadh an taigh aig MEM NicDhòmhnaill, Sanna Bheag, eadar 1925 agus 1927. B' i fhèin a dhealbh e a' cleachdadh nan taighean eile san sgìre mar stiùireadh. Bha na ballachan de chloich às an sgìre agus bha mullach tughaidh air. B' cuinneagan air an cur bun os cionn a bha sna poitean shimileir. Chaidh an taigh na theine ann an 1947.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Ailbhein ann an spaidsearachd soirceis ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_093
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Lùnastal 1891
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11123
- KEYWORDS
- soirceasan
caismeachd soirceis
soirceas Morair Seòras Sanger
spaidsearachd sràide
Caismeachd soirceis air sràidean Inbhir Nis, dh'fhaoidte soirceas a' Mhorair Seòras Sanger, a thàinig don bhaile air a' 15mh agus an 17mh dhenLùnastal 1891. San dealbh tha ailbhein a' spaidsearachd.
Bha iomadh gnè ainmhidhean aig soirceas a' Mhòrair Seòras Sanger, agus nam measg bha còrr is 200 each agus pònaidh, treud ailbhean, prasgan chàmhal agus 20 carbad de bheathaichean fiadhaich. Bha caismeachd mhòr air an t-sràid gach latha, agus dà chòmhlan-ciùil air an ceann. Thuirteadh gun do thadhail mòran dhaoine air an an t-soirceas
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Faodaidh tu coimhead air na h-iolairean buidhe a' neadachadh ann am Muile, no an deireadh-sheachdain a chur seachad aig Fèis Jazz Eilean Bhòid, no coinneachadh ri cuid de na sgrìobhadairean as fheàrr ann an Alba aig an fhèis litreachais as lugha ann am Breatainn a thèid a chumail ann an Colbhasa. Leig le treòraiche na beanntan as fheàrr ann an Arainn a shealltainn dhut, no mas e dùbhlan a tha dhìth ort, feuch an Rèis-Bheinne ann an Diùra.
Co-dhiù mas toigh leat ceòl, leabhraichean, ruith, coiseachd, no fiadh-bheatha - bidh rudeigin ann dhut sna h-eileanan. Gheibh thu fiosrachadh air na cur-seachadan is tachartasan, agus mar a gheibh thu thuca an seo: cur-seachadan is tachartasan.


text:
Genolier
‘S e baile beag ann an àirde an iar na h-Eilbheise a th’ ann an Genolier (Laideann: Genolliacum). Tha e suidhichte aig 542m os cionn ìre na mara[1] eadar dà choille mhòr (Bois de Chênes agus Bois Noir),[2] faisg air Nyon, ri taobh na h-Aibhne Oujon, anns an roinn (Fraingis: Canton) Vaud, 206km air falbh bho Zürich, 111km bho Bherne agus 26km bho Ghenève.[3] Tha 1,727 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[4] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine an an Genolier (72%) ach 's e Gearmailtis a tha aig dìreach 12.6%. Chaidh e a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1110.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile gu Poblachd Rhodàinia bho 1802 gu ruige 1810.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an t-actair Sasannach Peter Ustinov an seo ann an 1993.[5]


text:
- TIOTAL
- Bileag taigh-cluiche Artair Lloyd
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_337
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11325
- KEYWORDS
- Companaidh Chleasanta Artair Lloyd
bileagan taigh-cluiche
cuirm fealla-dhà
Bileag taigh-cluiche a' toirt fios mu "Two Hours of Genuine Fun with the Arthur Lloyd Comic Company".
Bha Artair Lloyd (1839-1904) na chleasaiche air an robh daoine measail san 19mh linn agus rinn e turas den Rìoghachd Aonaichte le chuirm fealla-dhà "Two Hours of Genuine Fun" sna 1870an
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- "A Highland Funeral" le Sir Seumas Guthrie
- EXTERNAL ID
- QZP99_97193_02_11
- ÀITE
- N/A
- DEIT
- 1881
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- James Guthrie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38906
- KEYWORDS
- luchd-ealain
dealbhan
tiodhlacaidhean
Rugadh Guthrie ann an Grianaig agus b' e mac ministeir a bh' ann. Chaidh e gu Oilthigh Glaschu a dhèanamh lagh, ach leig e sin seachad ann an 1877 airson a bhith na neach-ealain. Dh'ionnsaich e a' chuid mhòr e fhèin is b' e fear de na peantairean Albannach a b' adhartaiche san 19mh linn. 'S e cuspairean làitheil a bh' aige, is fhuair 'A Highland Funeral' (1881) cliù fad is farsaing. Chaidh a thaghadh mar bhall dhen Acadamaidh Rìoghail Albannach ann an 1888 is b' e an ceannard ann an 1902. Mar a chithear on dealbh, cha robh e cumanta do bhoireannaich a bhith a' dol gu tiodhlacaidhean aig an àm
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Zaragoza (provincia)
'S e provincia na Spàinne a tha ann an Zaragoza (IPA: θaɾaˈɣoθa). Tha e na laighe ann an Aragón, air an àirde an ear-thuath na dùthcha. 'S e Zaragoza a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1833 le Javier de Burgos, a bha na Rùnaire na Stàite agus Leasachaidh aig an àm.[1] B' e an siostam-riaghalaidh iondail na Frainge a chleachd e mar mhodal. Chuireadh a-steach na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh Aragòin i ann an 1978, nuair a sgrìobhadh Bun-reachd ùr.[2] Sìnidh Zaragoza fad 17,275km²[3] agus tha 973,325 duine a' fuireach ann.[4] Le sin, 's e an ceathreamh roinn as motha na Spàinne a thaobh talmhainn agus an 15mh tè a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochain aice le Soria, Lleida, Teruel, Nafarroa, La Rioja, Guadajara, Tarragona agus Huesca.[5] 'S e Spàinntis a tha ga bruidhinn an seo.
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e coltach gur ann à Caesaraugusta[6] ann an Laideann a tha an t-ainm, air sàilleabh gu robh baile air a stèidheachadh san sgìre le Octavius Augustus airson seann shaighdearan nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach.[7] Tha fuaimneachadh an ainm air atharrachadh fad nan linntean gu Zaragoza ann an Catalanais (k → s) agus fiù 's nas fhaide na sin ann an Spàinntis (k → s → θ). Mar a b’àbhaist san Spàinn, b’ e dìreach ainm a’ bhaile a bu motha sa sgìre a chuireadh air an roinn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Constitución Española de 1978
- ↑ Infoalso
- ↑ Classora
- ↑ Instituto Geográfico Nacional
- ↑ Sivan, Keay H.S., Mathisen R, Talbert R., Gillies S., Åhlfeldt J., Becker J., Elliott T., Places: 246344 (Col. Caesaraugusta), Pleiades.
- ↑ Fatás G., Guía Histórico-Artística de Zaragoza, Zaragoza, Institución «Fernando el Católico»-Ayto. de Zaragoza, 2008, ISBN 978-84-7820-948-4.


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich agus Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0749
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32668
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
Na Còig Peathraichean
Caisteal Eilean Donnain
Loch Aillse
Anns a' chairt-phuist seo chì sinn sealladh de Loch Dubhthaich agus Loch Aillse air a togail os cionn Eilean Donnain aig An Dòrnaidh. Tha Loch Aillse a' dol na dhà mheur nuair a tha e a' sruthadh a-staigh bhon chuan a' cruthachadh Loch Long agus Loch Dubhthaich. Tha na lochan seo air an cuairteachadh le seallaidhean àlainn le Còig Peathraichean Chinn Tàile aig ceann Loch Dubhthaich agus caisteal Eilean Donnain air a shuidheachadh far a bheil na trì lochan a' tighinn gu chèile


text:
- TIOTAL
- Comharra Comannachaidh bhon Phloc
- EXTERNAL ID
- HCD_ARCH_0002
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1830an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12814
- KEYWORDS
- creideamh
comanachadh
eaglais
Air an eisimpleir seo de chomharra comanachaidh meatailt, a tha 2.5cm ann an trast-thomhais, tha an sgrìobhadh 'PLOCKTON 1834' air aon taobh. Chan eil dealbhadh ri fhaicinn air a' chùl.
Bha comharran comanachaidh gan cleachdadh gu bitheanta ann an Eaglais Chlèireach na h-Alba bhon t-17mh chun an 19mh linn. 'S e bh' annta ach 'tiogaid' meatailt a leigeadh leis an neach aig an robh e comanachadh, cha b' ann san Eaglais Stèidhte
a-mhàin, ach cuideachd ann an eaglaisean clèireach eile. Leis gun robh seirbheis a' chomanachaidh na sàcramaid chudromach 's nach robh i air a cumail ach dà uair sa bhliadhna, cha robh na comharran air an toirt seachad ach dhaibhsan a bh' air am meas airidh orra. Mar bu trice bha na comharran air an roinn le na h-èildearan, agus an uair sin bheireadh an luchd-comanachaidh na comharran a-steach 's iad a' dlùthachadh air bòrd a' chomanachaidh air neo nuair a bha iad nan suidhe.
Bha eisimpleirean tràtha, agus feadhainn bho choitheanalan beaga 's dòcha, nan clàran sìmplidh le ainm na h-eaglais, an ceann-latha agus uaireannan ciad litir a' mhinisteir air am bruthadh dhan luaidhe. Na b' anmoiche bha molldairean air an cleachdadh gus dealbhachaidhean na b' iom-fhillte a chruthachadh, agus air cuid de chomharran bha ìomhaighean mar am preas a bha a' lasadh le teine no cupa comanachaidh, cho math ri sgrìobhadh. Ro 1900 an àite a' mhòr-chuid de chomharran bha cairtean ann
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- A' Chananaich a' Comharrachadh a Ceann-bliadhna 500, 1955 (1 de 8)
- EXTERNAL ID
- PAN_21_31
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1955
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20622
- KEYWORDS
- làithean fèille
comharrachadh
tachartasan sònraichte
Chaidh an dealbh-camara seo a thogail ann an 1955 air talamh Cathair-eaglais na Cananaich aig an àm a chomharraich a' Chananaich a 500mh ceann-bliadhna. Fhuair am Pròbhaist Iain Anderson aig an àm sèine ùr a dhreuchd sa bhorgh agus choisinn Madeleine, Ban-chunnt Middleton, Saorsa a' Bhuirgh. An seo tha i a' bruidhinn ris a' phròbhaist.
Chaidh film goirid sàmhach dubh is geal a thogail aig an àm le Seumas S. Nairn airson Taighean-dealbh Cailleannach Ceangailte (Caledonian Associated Cinemas). Lean an ceangal aig bonn na duilleig seo ach an coimhead thu pìos on fhilm
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Litir gu Alasdair Grannd bho Scott Skinner, 6 Giblean 1924, duilleag 6
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_054_006
- DEIT
- 1924
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7260
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
luchd-ciùil
sgrìobhaichean
srathan-spè
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856 - 1942) do Bhattangorm, Drochaid Chàrr, agus b' ann bho ainm a' bhaile a thàinig am far-ainm aige - "Battan". Na bhalach bha e an lùib an dà rud bu mhotha anns am biodh ùidh aige fad a bheatha - fìdhlearachd agus iasgach. Dh'fhàs e air leth math air an dà chuid; na iasgair-slait dh'innlich e a shlat shònraichte fhèin air an robh 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear bha e os cionn Comann Srath-spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd cha mhòr fad fichead bliadhna agus bha e na eòlaiche air mar a dhèanar fidheall. Dh'innlich e cuideachd fidheall shònraichte air cruth clàir air an robh "Rondello". Tha eisimpleir de shlat-iasgaich, fidheall agus Rondello a' Ghranndaich ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh is Gailearaidh Inbhir Nis (IMAG).
Bha an Granndach na dheagh charaid aig Seumas Scott Skinner (1843-1927) a bha cuideachd na fhear-ciùil 's na sgrìobhaiche. Bha àite mòr aig Skinner ann an leasachadh ceòl traidiseanta na h-Alba agus chanadh ris gu tric 'Rìgh an Sratha-spè'. Chaidh an litir seo leis an deit 6 Giblean 1924 a chur chun a' Ghranndaich le Skinner bho 25 Sràid Bhictòria, Obar Dheathain. San litir tha Skinner a' còmhdach corra chùis, nam measg gu bheil e fo bhròn agus mòran dhe chomhaoisean air caochladh (bha Skinner a-nis na sheann duine 81 bliadhna a dh'aois); càradh is leasachadh a' ghàrraidh; goid broidse a b' annsa leis; co-fharpaisean a bha ri thighinn; agus a bhanacharaid agus a bhean-taigheadais,Lily (Richards)


text:
- TIOTAL
- A' coimhead an ear thar Loch Chluanaidh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0208
- ÀITE
- Loch Cluanaidh
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9740
- KEYWORDS
- lochan
dealan-uisge
cumhachd
dàmaichean
'S e stòr-amar ann an Sgeama Dealan-uisge Gharaidh-Mhoireasdan a th' ann an Loch Chluanaidh. Tha e ann an Loch Chluanaidh ri taobh rathad an A87. Tha Abhainn Mhoireasdan a' sruthadh às an loch agus tha Dàm Chluanaidh aig a' cheann an ear. Nuair a chaidh an dàm (675 m a dh'fhaid agus 40m a dh'airde) a thogail, dh'eirich airde Loch Chluanaidh 29 meatairean.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Fergus Mòr Mac Earca
B' e Fergus Mòr Mac Earca no Fergus Mór mac Eirc[1] ( ? - c.501[1]) a' chiad rìgh Dail Riata an Alba.
Bidh feadhainn a' toirt an tiotal "Athair na h-Alba" dha agus gu mearachdach a' bruidhinn mu dheidhinn mar a' chiad Rìgh aig Alba an àite Cináed mac Ailpín (Coinneach mac Ailpin).
Anns an darna leth dhen 5mh linn, b' e Rìgh Dal Riata an Èirinn a bh' ann.[1] Ghluais e a dh' Alba c.500 agus stèidhich e Dail Riata an Alba.[1]
Tha tòrr connspaid ann mu rìoghachadh oir chan eil mòran fhios air fhàgail againn bhon linn anns an robh e beò. Ann an sgrìobhaidhean nan Ceithir Mhaistir, thathar ag ràdh gur e mac Muredach mac Eogan mac Niall Noigíallach, Àrd Rìgh na h-Eirinn, a bh' ann. Ach, tha an t-ainm aige a' seaghaicheadh gur e mac Erc, Rìgh Dál Riata a bh' ann ach b 'urrainn gur e Erc an aon duine ri Muredach. Bha a bhràthair, Muircheartach, a bha na Àrd Rìgh na h-Eirinn eadar 504 is 527.
Bha e aig ceann ionnsaigh gu Alba a thoirt taic don sheanair aige, Aonghas Muircheartach Loarn - rìgh Dail Riata - a bha fo smachd nan Cruithneach. Rinn Fearghas agus a còignear bhràithrean a chùis air na Cruithnich agus mar sin bhuannaich iad saorsachd Dhail Riata. Bhàsaich an rìgh goirid an dèidh sin agus chaidh Fearghas a thaghadh mar an rìgh ùr. Tha fionnsgeul ann gur e Fearghas a thug an Lia-Fàil gu Alba bho Eirinn .
Chaochail e c.501 agus b' e a mhac, Domangart, rìgh Dail Riata as a dhèidh.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Thomson, Derick S. (1994) The Companion to Gaelic Scotland Glasgow: Gairm, d. 71. ISBN: 1-871901-31-6


text:
Thoir tiodhlac do Mhaoin Leasachaidh nan Oileanach
Is e amas Maoin Leasachaidh nan Oileanach beagan cuideachaidh a thoirt do na h-oileanaich againn. Gheibh na h-uimhir de dh’oileanaich aig UHI cothrom pàirt a ghabhail ann an rudeigin beothachail, rudeigin a chuidicheas nan leasachadh pearsanta, a’ togail air an cuid eòlais no a’ toirt sealladh nas fharsainge dhaibh. Do chuid de dh’oileanaich, faodaidh cothroman a bhith air an call air sgàth gainnead airgid - gu sònraichte air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan far am faod cosgaisean siubhail a bhith tòrr nas àirde.
Le còrr is 8,000 oileanach an-dràsta ag ionnsachadh aig UHI, tha iarrtas mòr air a’ mhaoin seo. Tha UHI cudromach don eaconamaidh agus don sgìre, ach gu sònraichte do na h-oileanaich agus na mòr-mhiannan aca.
Bidh oileanaich a’ cur iarrtas a-steach airson tabhartas bhon mhaoin, a bhios ga rianachadh le Urras Leasachaidh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Chaidh a’ mhaoin a stèidheachadh le tabhartas bliadhnail de còrr is £5,000 an toiseach mar thoradh air tiodhlacan bho dhaoine fa leth agus companaidhean. Is e an t-amas a th’ againn san fhad-ùine maoin de £25,000 a stèidheachadh a bhios a’ fàs thar nam bliadhnaichean gus taic leantainneach a thoirt do dh’oileanaich aig UHI san fhad-ùine.
Bu toigh leinn uiread de dh’oileanaich ’s a ghabhas a chuideachadh a bhith a’ ruigsinn nan amasan aca agus a bhith a’ faighinn uiread ’s as urrainn dhaibh às an àm anns am bi iad aig UHI. A chum ’s gun urrainn dhuinn seo a dhèanamh, tha sinn feumach air taic ionmhasail bho ar caraidean, bho ar luchd-taice agus bhuaibh fhèin, ar n-alumni.
Fhuair tòrr oileanaich mòran às mar-thà, leugh mar a rinn cuid dhiubh feum de na duaisean aca.
Nam bu toigh leat taic a thoirt do Mhaoin Leasachaidh nan Oileanach, leugh mu dheidhinn nan caochladh dhòighean anns an urrainn dhut tiodhlac a thoirt dhuinn no nam bu toigh leat fiosrachadh a bharrachd, cuir fios chun na h-oifis leasachaidh, mas e do thoil e.