text:
Ezequiel Hurtado
Susbaint
Ezequiel Hurtado
B’ e Ezequiel Hurtado Hurtado fear-poileataigs, saighdear agus stàitire à Coloimbia[1], a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1883 agus 1884.[2][3]. Rugadh e ann an Silvia, anns a’ Chauca air 14mh an Dùbhlachd 1825 agus dh’eug e ann am Popayán 4mh an t-Sultain 1890. Mac Nicolás Hurtado agus María Trinidad Hurtado, fhuair Ezequiel Hurtado a chuid fhoghlaim anns an sgoil San José agus an dèidh sin dh’ionnsaich e Lagh aig Oilthigh Chauca, far an tug e ceum air 27mh am Faoilleach 1852. An uair sin bha e na ollamh aig an oilthigh sin.[4]
Anns na Cogaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a’ chiad bhlas a’ chogaidh ann an 1851, nuair a bha e an sàs ann an dìon bunaite laghail na dùthcha. Thoisich a bheatha armailt poiliteagach ceart gu leòr dà bhliadhna an dèidh sin, nuair a bha e an sàs anns na sabaidean an aghaidh an deachdaire José María Melo ri taobh a' Pàrtaidh Libearalach. Bho 1860, bheireadh e pàirt anns na còmhragan rèabhlaideach an aghaidh Riaghaltas an Tòraidh Mariano Ospina Pérez. A bharrachd air sin bha e am measg na feachd aig an t-Seanalair Tomás Cipriano de Mosquera is bhuannaich iad ann an 1861; Fhuair e an rang dhe Seanalair an Airm air a sgàth. An dèidh sin bha e an sàs ann am Mòr-dhail a’ Chauca agus e iomadh thuras am broinn a’ Bhuidhne Riaghlaidh na Stàite co-dhiù. A bharrachd air sin, thug e pàirt anns a’ Cho-Chruinneachaidh dhe Rionegro, a chuir Bun-Reachd 1863 air dòigh.
Anns a' Phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh sin, ann an 1868, chaidh e a thaghadh mar Riochdaire dhan Mhòr-dhail agus an uair sin mar Sheanadair. Chaidh e a dh’ainmeachadh ministear a’ chogaidh is a’ Chabhlaich leis a’ cheann-suidhe Julián Trujillo Largacha ann an 1878 agus an ceann bhliadhna chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe (Riaghladair) Stàit Fèin-riaghlach A’ Chauca, airson teirm dhe ceithir bliadhnachan (1879 - 1883); Fhuair e an dreuchd sin tron "Rèabhlaid A’ Ghiblein" (1879), leis na seanalairean Eliseo Payán agus Juan de Dios Ulloa os a chionn, is iad nan riochdairean co-bhann dhe na daoine aig Mosquera agus daoine neo-eisimeileach a bha an aghaidh na mì-ghnàthachaidhean a rinn na daoine radaigeach.
Nuair a leig e an dreuchd sin ann an 1883, chaidh e a thaghadh leis a’ Mhòr-dhail mar neach-ainmichte gu Ceannas na Dùthcha agus chaidh e a dh’ainmeachadh mar Bhritheamh Àrd-Chùirt a' Cheartais cuideachd. Le sin chleachdadh e còirichean a’ chinn-suidhe eadar an Giblean agus an Lùnasdal 1884, air sàilleabh na dàlach a bha aig Rafael Núñez airson an dreuchd fhaighinn. Nuair a chuir e a Bhuidheann Riaghlaidh air dòigh thug e na raoin-ùghdarrasan dhe Riaghaltas (ministrealachd na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh), Maoineachadh, Ionmhas, Leasachadh, Dùthchannan Cèin, Foghlam agus Cogadh gu Manuel M. Castro, Felipe Angulo, Mariano Tanco y José María Caro, José J. Vargas, Eustorgio Salgar, Napoleón Borrero agus José María Campo Serrano fa leth.
Fhuair e dreuchdan cudromach seadh anns a’ Chauca, seadh aig ìre nàiseanta, bha e na Bhritheamh aig Taigh Cùirte a’ Chauca agus aig Àrd-Chùirt a' Cheartais, eadar dreuchdan eile cargos. A bharrachd air sin , bha e an sàs anns a’ ghnìomhachas na Cairte-Gheal (neo Quinine) anns an Stàit sin.
An dèidh a’ chinneas fhàgail thug e fuidse do Phròiseact an Ath-Bheòthachaidh a bha aig Núñez, ann an Cogadh ann an 1885, agus chuir iad dhan phrìosan e, far an d’ fhuair e fìor dhroch làimhseachadh, an uair sin thilg iad a-mach an dùthaich e gu Costa Rica; fhuair e cead airson tilleadh ann an 1889, far an do bhàsaich e an ceann greis.
Tha an duslach aige na laighe ann an Teampall nan Urramach (El Panteón de los Próceres) anns a’ bhaile Popayán ann an (Cauca), coisrigte ann an 1940 leis a' Cheann-suidhe Guillermo León Valencia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


c: text/html

text:
Kl.
Niall h. Concupuir righdamna Connacht et Maolseclainn Got rí Mide do ec.
Saorbreatach ab Imlech Iobair ordan Erenn quieuit.
Muiredhach mac Mugróin do muintir Imligh fordeoraigh comarba Ciarain quieuit.
Comaltan rí h. fFiacrach Aidne occissus est.
p.228
Kl.
Sluaighedh la mac Briain go ttug gialla Midhe et Bregh & Gall & Laigen {&} Osraighe.
Sluaighedh la Flaithbertach h. Néill et la mac Maoilseclainn meic Maoilrúanaidh i mMidhe go ttugsat gialla & go ndecatur for lic aigridh gur innirsit Inis Mochta.
Maolrúanaidh h. Maoldoruidh ri Cineóil Conaill do dul tar muir da ailitre.
Conall h. Cillin comarba Cronáin Tuama Greine quieuit.
An clochan ó garda an bainb co ilaid chilaid na ttri ccros do denam la Bresal Conaillech.
Tri catha {MS folio 208rb(317b)} ria Róen {.i. Raon} .i. cath for fire Mide et cath for fire Bregh et cath for Gallaibh Atha Cliath.
Kl.
Sluaighedh la mac Bríain i n-Osraighibh gur raoinedh {for} drem día muintir gur marbadh ann Gadra mac Dúnadaigh et Domnall mac Sencáin meic Flaithbertaigh rigdamna Muman et Maolsechlainn h. Concupair ri Corcumrúadh et da mac Cuilin meic Concuphair rí & rigdamna H. Conaill et dá mac Egertaigh rí & rigdamna tuaisgirt Eoganachda & Ogan h. Cuirc mac Anluain meic Cennedigh & alii.
Bachall Iosa do brisiodh.
Maolrúanaidh h. Maoldoraidh d'ec i n-ailitre.
Ricard rí Frangc moritur.
Sluaighedh la Sitricc mac Amlaibh & la Donnchadh rí Breagh i m-Midhe go Lec mBladha & go Munai Milain go gcomrangattur friú fir Midhe go ttorchair Raon rí iartair Midhe & Dunchadh rí Bregh & ri H. mBriuin Cualann et alii.
Kl.
Tuathal h. Dubanaich episcopus Cluana Iraird quieuit.
An t-epscop h. Suairlig quieuit.
Sitriucc mac Amlaibh do dul do Roim & Flánnugan h. Ceallaigh rí Bregh. {MS folio 208va(318a)}
Mac Amlaibh o Roimh.
Brían mac Cathail h. Concupuir rigdamna Connacht do marbadh la Maolseclainn h. Maolruanaidh.
p.230
Kl.
Amlaibh mac Sitricc do gabail do Mathgamain h. Riagain rí Desceirt Bregh go ffargaib da ced décc bó & se .xx. ech Bretnach et tri .xx. unga d'ór et claidhiom Carlusa & marc ind fhir rodnergaib.
Mortlaid mor i n-Inis nAlainne hi gCairbre moir dú in ro loisgtea da .xx. dég duine {do} maitib Cairbre & rí Dartraighe & rí Coirbre et airchinnech Droma Cliabh.
Muircertach h. Maoildoraidh rí Cineóil Conaill do marbadh do Uib Canannain Catain oc Rait Canannain.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na Tròiseachan
Tha Na Tròiseachan (no Na Tròisichean) na cheàrn am meadhan na h-Alba. Tha iad ainmichte airson bòidhchead nàdurrach nam beann is nan gleann is nan loch. Is e facal àrsaidh a th' anns na tròiseachan, a' ciallachadh nan àite-coise (a-rèir choltais eadar Loch Ath-chrathaigh agus Loch Ceiteirein). O chionn 's gu bheil Na Tròiseachan cho faisg air Glaschu is Sruighlea, tha iad nan ceann-uidhe coitcheanta. B' e a chiad phàirc nàiseanta Albannach Loch Laomainn is nan Tròisichean. Is e a' bheinn as motha anns na Tròiseachan Beinn Lidi (no Lididh). Is iad na lochannan Loch Ceiteirein, Drongaidh, Ath-Chrathaigh, Ard, Bheannchair. Ged a tha an ceàrn ainmeil airson a bhòidhchead nàdurrach, tha iomadh baile ann cuideachd, a' gabhail a-staigh Calasraid, Obar Phuill, Srath Eadhair, agus Both Chuidir. Tha uaigh an fhear-cùirn ainmeil, Raibeart Ruadh MacGriogair, ann am Both Chuidir.


text:
Chemnitz
'S e baile ann an Sagsainn, a' Ghearmailt a tha ann an Chemnitz. Tha e suidhichte aig cois nam beann Erzgebirge ann an iar na dùthcha. 'S e seo na co-chomharran aige: 50° 50′ 0″ Tuath agus 12° 55′ 0″ Ear. Ann an 2009 bha 243.089 duine a' fuireach an seo.[1] Mar sin 's e Chemnitz an treasa baile as motha ann an Sagsainn a-rèir àireamh-shluaigh.
Thàinig ainm a' bhaile bhon abhainn Chemnitz a tha a' ruith tron bhaile. 'S e ainm Slabhach a th' ann a thàinig bho Kamjenica, (Sorbais: kamjeń, clach), agus tha e a' ciallachadh "Allt na cloiche". Eadar 1953–1990, aig àm GDR, dh’atharraich Chemnitz gu Karl-Marx-Stadt (Baile Karl Marx).
Tha a’ chiad tùs sgrìobhte mu chemnitz a' nochdadh ann an 1143. Aig àm tionndadh-gnìomhachais dh'fhàs am baile cudromach mar teas meadhan gnìomhachais.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Akron (Ohio)[2]
- Arras[3]
- Düsseldorf[4]
- Łódź[5]
- Manchester
- Mulhouse[6]
- Taiyuan
- Tampere
- Timboktu
- Ústí nad Labem
- Volgograd
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Otto von Bismarck, a dh' innlich cruthachadh Stàit na Gearmailt mar a tha i an-diugh. B' esan a' chiad seansalair dhen Impireachd na Gearmailt.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.statistik.sachsen.de
- ↑ SisterCities
- ↑ Ville d’Arras
- ↑ Stadt Düsseldorf
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ Annuaire de France
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil a' bhaile (Beurla)


text:
Julián Trujillo Largacha
Susbaint
Julián Trujillo Largacha
B’e Julián Trujillo Largacha stàitire, fear-lagha, fear-poileataigs agus saighdear à Coloimbia[1]. Rugadh e ann am Popayán air an 28mh latha dhen Fhaoilleach 1828 agus chaochail e ann am Bogotá air an 18mhlatha dhen Iuchar 1883. Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1878 agus 1880. Ged an tug e ceum anns an Lagh, thug an t-airm buaidh na bu treasa na a chuid trèanaidh laghail air a’ ghaisgeach sin. Shabaid esan, mar iomadh cheann-suidhe na dùthcha rè an 19mh linn, an aghaidh an deachdaire José María Melo, a thuilleadh air Riaghaltas A' Cho-chaidreachas Ghranada a bha aig Mariano Ospina Rodríguez. ‘S e ball a’ Phàrtaidh Libearalaich a bh' ann, agus bheireadh e pàirt ann am mòran cho-labhairte ri taobh na Libearalaich. Bha e na mhinistear na Stàite, Ceann-suidhe Stàit Fèin-Riaghlach A’ Chauca, ceannard sìobhalta agus armachd Stàit Fèin-Riaghlach na h-Antioquia a measg dreuchdan eile.[2][3]
Ceannas na Poblachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ach gu dearbh, 's e leis gu robh Julian Trujillo os cionn na feachdan a chuir às na Tòraidhean a rinneadh ar-a-mach armachd rè a’ cheannais aig Aquileo Parra Gómez a cho neartaich an co-dhùnadh aige ri sheasamh mar thagraiche làidir gu Ceannas na Poblachd. Rinn Trujillo an gnothach gu math furasda air a’ cho-fharpaiseach na bu dhlùithe air, an Seanalair Tomás Rengifo, Riaghladair Stàit na h-Antioquia, leis gun do bhuannaich na feachdan aige Blàr los Chancos (Roinn Valle del Cauca an latha an-diugh). Tha e uabhasach cudromach gun do rinn Manuel Murillo Toro, seann cheann-suidhe agus ceannard nam Libearalach, dubh chàineadh air Trujillo mar thagraiche air sàilleabh gum biodh esan comasach air cus ghèilleadh a dhèanamh dha Núñez, agus le sin an cumhachd a thoirt dha na Tòraidhean, rud a mhilleadh na h-adhartasan a rinneadh na daoine radaigeach rè 25 bliadhnachan anns an Riaghaltas.
Agus le sin, thathar dhen bheachd gur e Trujillo a chur air gleus an t-slighe airson an Ath-Bheòthachaidh a chuir Rafael Núñez agus am Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia, air bhog eadar 1882 agus 1886.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Fuath
Bha am Fuath no a' Bhaobh coltach ris am Bhampair.
'S e creutair, no deamhan a bh' ann a bhuineadh don t-saoghal eile. Bhiodh e ag òl fuil a' chuspair air an robh e an tòir. Thigeadh e ga ionnsaigh na chadal agus stobadh e a' bhiodag na chridhe, no ghearradh e a chuisle, gus an sileadh an neach ceudna am boinne deireannach fala gun dùsgadh às a shuain bith-bhuain.
Bha dòigh ann airson a char a thoirt às an Fhuath nam faiceadh neach a' tighinn e air a' bhlàr a-muigh is e ann an riochd usp no uilebheist.
Chuairticheadh fear-siubhail e fhèin gu luath leis a' Chaim. (Cearcall a bhiodh daoine a' cur orra fhèin an àm gàbhaidh no cunnairt).
Cha robh aig aon ach seasamh anns a' bhad san robh e agus samhla cearcaill a tharraing timcheall air le a bhata air an talamh agus cha robh cumhachd olc sam bith a b' urrainn a ruighinn a taobh a-steach don riomball.
Bha na draoidhean a' cur a muinighin gu làidir ann an Dia na grèine. Tha a' ghrian a bheir buaidh air cumhachdan an dorchadais a' ruith a rèis ann an cearcall agus mar sin bha an cearcall na nì ro èifeachdach nan creideamh.


text:
Beul Feirste
'S e Beul Feirste[1] neo Béal Feirste[2] [3] am prìomh-bhaile ann an Èirinn a Tuath agus Ulaidh. Tha mu 270,000 neach beò 'san sgìre agus chaidh a stèidheachadh mar a phrìomh-bhaile aig an aon àm a chaidh Èirinn a Tuath a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1921.
Tha am baile suidhichte air bruach Sruth na Maoile.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Logainm
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ SisterCities
Aistidhean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Siombabue
'S e dùthaich ann Afraga a tha ann an Siombabue,[1][2][3] neo Zimbabwe;[4][5] ainm oifigeil: Poblachd Shiombabue.
Tha e suidhichte eadar an Abhainn Zambezi agus an Abhainn Limpopo. Tha crìochan aice sa deas le Afraga a Deas, san iar-dheas le Botsuana, san iar-thuath le Saimbia agus le Mòsaimbic san ear.
Thàinig an t-ainm bhon fhacal "Dzimbadzemabwe" (Cànan Shona). Tha e a’ ciallachadh: Taigh mòr à clachan.[6]
'S e Beurla an cànan oifigeil a tha ann an Siombabue ach tha an cuid as motha de na daoine a’ bruidhinn Shona, aon de na cànanan bho tùs a tha anns an dùthaich seo. 'S e Mount Nyangani (seann ainm: Mount Inyangani), (2,592 m; 8,504 ft);[7] a’ bheinn as àirde a tha ann an Siombabue. Tha e na laighe anns an Pairce Nàiseanta Nyanga san ear na dùthcha. Tha na Victoria Falls cliùiteach ri measg an luchd turais.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Zimbabwe, History Department of UKZN.
- ↑ Zimbabwe Parks and Wildlife Management Authority
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Parliament of Zimbabwe — Duilleag oifigeal Pàrlammaid Shiombabue


text:
Seumas II Alba
Coltach ri iomadach fear (agus tè) dhe na rìghrean Stiùbhartach, ghairmeadh rìgh dheth Seumas II na naoidhean (chaidh athair Seumas I a mhurt le uaislean an-riaghlaidh), agus cha do dh'fhàg e ach naoidhean às a dhèidh.
Chaidh a mharbhadh, gun e ach 29 bliadhna a dh'aois, aig sèiste Caisteal Rosbrog (a bha an sealbh Shasainn aig an àm) ann an 1460, nuair a sprèidh fear dhe na gunnaichean-mòra, air an robh e cho measail, ri thaobh.
Chithear fhathast craobh a' fàs, a chaidh a chur airson an dearbh àite a chomharrachadh; tha a' chraobh seo a-nis air fearann Caisteal Floors, Siorrachd Rosbrog.


text:
Coldingham
'S e baile ann an Siorrachd Bhearaig a tha ann an Coldingham. Tha e suidhichte tuath air Inbhir Eighe faisg air costa ear-dheas na h-Alba. Tha St. Abbs an ear-thuath air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 0″ Tuath agus 2° 10′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 600 duine a' fuireach an seo. [1]
Bha abaid ann an Coldingham air an tug Bede tuairisgeul ann an 679 AD mar "the Monastery of Virgins". Thuirt e cuideachd gun deach an abaid a losgadh anns an dearbh bhliadhna. Ann an 1139 chaidh an Coldingham Priory a thogail le Dabíd mac Maíl Choluim.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 896 656
- Fiosrachadh Choldingham
- Coldingham Priory


text:
Eachann MacDhòmhnaill
Rugadh Eachainn MacDhòmhnaill air an tritheamh là deug dhen Ghiblean ann an ochd ceud deug caogad ‘s a trì aig Rootfield, a’ chroit athair ann am Maol Buidhe faisg air Inbhir Pheofharain. Thogadh e an sin cuideachd ach dh’fhàs e sgìth dhe obair air a’ chroit agus chaidh e a dh’Inbhir Nis airson obair a fhaighinn.
Fhuair e obair ann an Royal Clan & Tartan Warehouse agus gabbh e ann an companaidh marsantach, pàirt dhe na Highland Rifle Volunteers. Ann an 1870 liosdaich e san Naochadamh Gòrdan Gàidhealach ‘s a dhà agus chaidh e gu na h-Innseachan, Afganastan, Afraga a dheas agus an Sudan is na h-Èipheit agus chaidh e na Mhàidsear. Ann an 1900 chaidh e na Mhàidsear-Seanailear nuair a chaidh e gu Afraga a dheas agus ann an 1901 thug an Rìgh an tiotal Mhàidsear-Seanailear Sir Eachainn MacDhòmhnaill air.
Chaidh e gu Ceylon ann an 1902 ach cha robh na h-oifigearan eile a bha e còmhla ris toilichte gun robh iad ag obair còmhla ri mac croiteir agus ann an 1903, a rèir cuid luchd-eachdraidh chuir iad pìos anns a’ phàipear-naidheachd ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus b’ toil leis companaidh le balach beag. Seo pìos dhen sgeulachd sin : -
"Dearest Mab, Do you really mean to say that, besides your-self three ladies (all up country ones, too) were the only ones who went to see our new General arrive?... Then, dear, you know we heard a whispered rumour that he does not like ladies, and possibly may have been pleasently surprised when he had dropped on a spicy little Isle where ladies are far and few between."
Times of Ceylon 1903.
Chaidh an sgeulachd seo tro Ìompaireachd Breatannach agus bha tòrr dhaoine ag ràdh gun robh Eachainn co-ghnèitheach. Thàinig e air ais gu Breatainn airson cuideachadh a fhaighinn bhon Rìgh, ach cha robh an Rìgh deònach a’ toirt cuideachadh dha agus chuir e Eachainn air ais gu Ceylon far an robh e a’ dol gu bhith “court-marshalled”. Air an t-slighe air ais, chaidh e gu Paras agus dhùisg e aon là agus chaidh e sìos an staidhre airson bracaist a fhaighinn. Leugh e am pàipear-naidheachd agus chunnaic e pìos ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus a’ bruidhinn mu dheidhinn an sgeulachd. An dèidh dha an sgeulachd leughadh, chaidh e air ais suas an staidhre gu a sheòmar agus chuir e peilear tro a cheann.
Chan eil fianais aig luchd-eachdraidh fhathast a chanas a bheil an sgeulachd seo fìor neo an e dìreach sgeulachd a chuir na h-oifigearan a-mach air sgàth gun robh iad mì-thoilichte a bhith ag obair còmhla ri mac croiteir. Ach tha fianais ann gun robh e pòsta agus bha clann aige.
Eadar 1904 agus 1907 chaidh an Carragh-cuimhne Shir Eachann MacDhòmhnaill a thogail air Cnoc Mhìcheil ann an Inbhir Pheofharain.


text:
Mohammed
Muhammad (Arabais: محمد muḥammad); rugadh mu 570, bhàsaich air 8 an t-Ògmhios 632). ’S e Muhammad (ainm slàn: Muhammad ibn Abdullah (a’ ciallachadh "Muhammad mac Abdullah")), an neach a stèidhich an creideamh Ioslam - an dara creideamh as motha anns an t-saoghal às dèidh Crìosdaidheachd. Tha sluagh Ioslam, na Moslamaich, a’ creideamh gur e am Fàidh mu dheireadh a bh' ann am Muhammad agus gur e an leabhar, an Churàn, facal Dhè a chaidh innis do Mhuhammad tron Aingeal Gabrial.
Tha pailteas de sgrìobhaidhean agus ràdhan againn a tha dèiligeadh le beatha Muhammad. Nam measg ’s e an fhear is ainmeil eachdraidh-beatha a chaidh a chruthachadh anns an 8mh linn le sgoileir den ainm Ibn Ishaq.
Susbaint
Toiseach beatha agus Mecca[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Muhammad timcheall air a’ bhliadhna 570 AC gu treubh Arabach den ainm Quraysh ann an taobh a deas sgìre Hijaz. ’S e teaghlach uasal a bh' annta agus mu chòig ginealach ro Muhammad fhuair iad smachd air baile Mhecca agus, fon shinn-seanair aige, chaidh an àite a stèidheachadh mar aon de na prìomh bhailtean airson malairt anns an Ear-Mheadhan le càirdeas ri Impireachd an Roimh còrdaidhean le na dùthchannan eile mun cuairt – Impireachd Phearsia agus na Rìoghachdan ann an Yemen agus an Itiop. Agus ’s ann mar seo a chaidh an coimhearsnachd ris am buineadh Muhammad, le marsantachd fìor aig a chridhe, a chuir air dòigh.
Ged a rugadh e ann an 570 AC cha do ghabh e dreuchd mar fhàidh gu 610 nuair a bha e mu 40 bliadhna a dh’aois. Anns na bliadhnachan ron a sin cha robh beatha annasach aige idir. Bhàsaich athair mus deach a bhreith agus bhàsaich a mhàthair nuair a 's e pàistean a bh' ann fhathast. Mar sin chuir e seachad a òigridh a’ fuireach le bràthair athar, duine den ainm Abu Talib. Nuair a ràinig e 25 fhuair e obair a’ coimhead an dèidh carabhan le banntrach beartach agus an dèidh greis phòs iad.
Ged is e pàganachd an seòrsa creideimh a bu chumanta ann an Arabia aig an àm a bha seo, bha gu leòr, gu h-àraidh ann an taobh a tuath na sgìre, a chumadh ris an creideamh Chrìosdaidh anns a' chruth Nestorian no Monophysite. Gu dearbh, ’s ann mar àite aon-diathach a chaidh Mecca a stèidheachadh ged a bha e air tilleadh gu creideamh pàganach mun àm a rugadh Muhammad.
Taisbeanadh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhiodh Muhammad a cuir seachad aon mìos sa bhliadhna seachad air Beinn Hira’ – cleachdadh pàganach a bha cumanta aig an àm. Aon oidhche agus e a cadal air a' bheinn chunnaic e an aingeal Gabriel, a dh’èigh ris “Ath-innse!” (recite!) Anns na bliadhnachan a lean se Gabriel a bhiodh a toirt na ràdhan a chruthaicheadh an Quran agus an creideamh Muslamach do Mhuhammad. Ach, aig an àm, bha seo a cuir dragh mòr air agus airson greis bha eagal air gun ro e air a chiall a chall agus gun ro diabhail a choireigin ga phianadh. Ach, mu dheireadh, ghabh e ris an dreuchd. Chuir e seachad an ath deich, còig deug bliadhna a fuireach ann am Mecca a toirt seachad ràdhan ùr agus a teagaisg na bha a creideamh.
A’ sgaoileadh a chreideamh agus Hijra[deasaich | deasaich an tùs]
An toiseach cha robh duine a’ leantainn Muhammad ach a theaghlach fhèin agus fad timcheall air trì bliadhna cha robh ann ach rud prìobhaideach, pearsanta. Ach an dèidh greis chaidh cantainn ris a chreideamh a sgaoileadh a-measg an t-sluaigh mhòir. Cha robh seo a’ cuir dragh air na pàganaich ann am Mecca an toiseach (agus 's iad a mhòrchuid anns am baile fhathast) agus iad ag ràdh nach robh adhbhar sam bith ann nach fhaodadh duine creideamh a thaghadh dha fhèin mar a thogradh e. Ged a chaidh a chàineadh rud beag cha robh cus trioblaid aig Muhammad gus an do thòisich e a magadh nan diathan pàganach a bhuineadh ris a’ choimhearsnachd fhèin. Bhris an càirdeas sìos a bh' ann eadar na diofar threubhan agus theich buidhean de na Muslamaich gus an Itiop ach dh’fhuirich Muhammad fhèin ann am Mecca agus e sàbhailte air cùlaibh cumhachd bràthair athar – Abu Talib. Ach chaochail Abu Talib agus bha aig Muhammad coimhead airson taic an àiteigin eile. Chuir e greis seachad a’ siubhail bho àite gu àite a’ sireadh taice bho dhiofar threubhan ach cha deach leis gus an do choinnich e ri buidhean bho bhaile Medina. Chuir e cuireadh thuca suidhe leis. Dh’fhoillsich e a chreideamh aige agus ghabh iad ris – bha seann choimhearsnachd Iùdhach stèidhichte ann am Medina agus mar sin, ged is e pàganaich a bh' annta, bha na Arabaich a bhuineadh ris an àite nas eòlaiche, agus mar sin nas fosgailte, do ràdhan aon-diathach den t-seòrsa a bha Muhammad a’ teagaisg. Dh’iarr iad air a thighinn dhachaidh còmhla riutha agus iad ag ràdh:
- "mu ruigeas ar daoine aonadh fo Dhia, cha bhi neach ann a tha nas cumhachdach na thu"
Agus an dèidh dhaibh cùmhnant a dhèanamh dh’òrdaich Muhammad air an luchd-leantainn aige gluasad bho Mecca gu Medina. ‘S e an “Hijra” an t-ainm a th' aig na Muslamaich air a’ chuairt seo agus tha an mìosachan Muslamaich a’ tòiseachadh bho bhliadhna an Hijra – 622 AC.
Medina[deasaich | deasaich an tùs]
Stèidhichte ann am Medina mar ceannard chuir Muhammad air dhòigh riaghailtean sòisealach, poilitigeach agus laghail a chaidh a chruinneachadh mar rud ris an canar a-nis “Cùmhnant Mhedina”. Tha an aithisg seo a foillseachadh gu bheil coimhearsnachd de dhaoine ann a tha a leantainn Muhammad – se an “umma” an ainm aca. Tha e cuideachd a cuir air adhart inbhe Muhammad mar am prìomh cumhachd anns an coimhearsnachd agus gum beachdadh esan (agus troimhe, Dia) air argamaid no comh-strì sam bith a-measg nan daoine. Cha do ghabh a h-uile duine ris an cùmhnant ùr. Dh’agallaidh Muhammad na Iùdhaich anns an sgìre agus chaidh an càirdeas eatarra a shàrachadh le feadhainn de na treubhan air an tilgeil a mach as am baile. Chrìochnaich an sabaid nuair a chuir Muhammad a h-uile fìrinneach ann an treubh Iùdhach den ainm Banu Qurayza (Clann Qurayza) gu bàs agus rinn e tràillean de na boireannaich agus clann aca. An dèidh seo cha ro àite ann an coimhearsnachd ùr Mhuhammad airson nan Iùdhaich.
Cogadh agus smachd air Arabia[deasaich | deasaich an tùs]
'S e am prìomh chur-seachd de àm Muhammad ann am Medina cogadh. Thairis air ochd bliadhna bha cogadh ann eadar Medina, le Muhammad os a chionn, agus baile Mhecca a bha air eilthireach a dhèanamh dhe. Mu dheireadh rinn Muhammad a chùis agus fhuair e smachd air a' bhaile anns an do rugadh agus thogadh e. Anns an ùine seo chan ann a mhàin an aghaidh Mecca a bha e a' sabaid; fhuair e buaidh air iomadach threubh eile – Iùdhach agus Arabach. A-rèir eachdraidh an t-saoghail air fad 's e an rud as cudromaiche a thachair anns an àm a tha seo gun do thionndaidh Muhammad a shùil gu tuath, seachad air crìochan Arabia. Bha e an dòchas ionnsaigh a dhèanamh air Impireachd an Roimh ach bhàsaich e mus d’fhuair e an cothrom, agus e a fàgail 9 mnathan agus aon choileabach air a chùlaibh. Ach, mu ginealach an dèidh dha caochladh bha an luchd-leantainn aige air cuir às don an Impireachd aosmhor aig Persia agus smachd fhaighinn air a chuid mhòr do dh'Impireachd an Ròimh agus 's ann mar seo a chaidh an Ear-mheadhanach air a bheil sinn eòlach an diugh a chruthachadh.
Aistidhean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
West Highland Free Press
Tha a' West Highland Free Press, no 'Pàipear Beag an Eilein Sgitheanaich/Am Pàipear Beag', mar as fheàrr a dh'aithnichear e anns a' Ghàidhlig, na phàipear-naidheachd ionadail ann an Gàidhealtachd na h-Alba. Chaidh a stèidheachadh ann an 1971 le Brian MacUilleim. Thèid a fhoillseachadh gach Diardaoin anns an Àth Leathann anns an Eilean Sgitheanach.
'S e sluagh-ghairm a' phàipeir sluagh-ghairm Caidreamh Fearann na Gàidhealtachd on naoidheamh linn deug, 'An Tìr, an Cànan 's na Daoine'. Tha seo a' nochdadh prìomhachasan a' phàipeir, nam measg leasachadh na Gàidhlig agus ath-chruthachadh laghan fearainn.
Tha am pàipear taiceil do dh'iomairt nan tuathanasan-gaoithe air Ghàidhealtachd ach bha e caran leam-leat mu deidhinn an iomairt aig SKAT gus cur às do chìsean Drochaid an Eilein Sgitheanaich. Tha e a' taobhachadh ris a' Phàrtaidh Làbarach, rud nach eil dh'fhaoite na ìognadh leis mar as ann le ball den Phàrtaidh a chaidh a stèidheachadh, agus 's e seo a choisinn dha am far-ainm sgaiteach West Highland Free Pravda.
Tha pàipearan-naidheachd nàiseanta corra uair a' togail air sgeulachdan a nochdas an toiseach anns a' Phàipear Bheag, leithid mar nach robh e comasach do dh'Austin Boyle ainm na h-inghe aige a chlàradh ann an Gàidhlig.
Tha am Pàipear Beag cuideachd ag aithris ann an doimhneachd air camanachd.


text: Cid nachimm-airme-se , a ingen, ol Cuchulaind, liasna trénferoib sen? Madcodo do gniomafesne , ol an ingen, cidh im nach airmebaind etorra? Forglim fen em, a ingien, ol Cu Chulaind, comad luiet mo gniomaie etir clothaip nert n-erridaie . Caidie do neurt-so didiu ? ol Emer. Ni ansa em, ol sé. Argair fichid fauth mo comroicc, lor de trichaid triean mo galie. Ro ferai .xl. mo comlond m'oenar. Argair cét mo commairge . Imgaibtir athai & irgolae rem errud & rem úath. Techid sluaicc & socaide & ilor fer n-armach re h-uatgráiene mo dreche & mo gnusse.


text:
Kal. Ian. u., f., l. x. ui., Anno Domini M.c.lxx.ui.
Saxain do innarba do Domnall h-Ua Briain a Luimniuch{folio & column MS2 54c} tre fhorbaisi do denum forru.
Bean Midhe, ingen Donnchadha h-Ui Cerbaill, ben Con Maighi h-Ui Fhlainn, rigan h-Ua Tuirtrí & Fer Lí, do éc.
Ingen Ruaidhri h-Ui Conchobhair, ben Fhlaithbertaigh{folio & column MS1 52d} h-Ui Mael Doraidh, do marbadh do macaibh h-Ui Cairellan.
Fabor & Cenannus do fhasughadh do Ghallaibh & do h-Uib Briuin.
Niall, mac Mic Lochlainn, do marbadh do Muinnter Branain.
Lughmadh do fhasughadh do na Saxaibh.
Caistel Gall 'ga dhenamh i Cenannus.
In t-
p.184Iarla Saxanach do éc i n-Ath Cliath do bainne aillsi ro gab ar a chois tria mírbuilibh Brighti & Coluim Cille & na noemh archena, isa cella ro mhill.
Caistel Slaine i raibe Ricard Fléimenn cona sluagh, as a rabhus ic milliudh Airgiall & h-Ua m-Briuin & Fer Mídhe, do milliudh la Mael Sechlainn, mac Mic Lochlainn, la righ Ceneoil Eogain & la Cenel n-Eogain budhein & la h-Airghiallaib, dú in ro marbadh cet, no ní is moo, do Ghallaibh, re taebh ban & lenum & ech in chaisteoil do marbadh, cona térna duine i m-bethaidh asin caistel. Ocus ro fasaighti tri caisteoil i Midhe iarnabarach ar uamhan Ceniuil Eogain, .i., caistel Cenannsa & caistel Calatruma & caistel Daire Phatraic.
Cu Maighe h-Ua Flainn, rí h-Ua Turtri & Fer Lí & Dal Araide, do marbadh do Coin Midhe, d'a brathair fein & do Feraibh Lí. {§LATE}
Diarmoid, mac Cormaic Mheg Carrthaigh, ri Deasmhughan, do gabail la a mac fein, .i., la Cormac Liathan. §


text:
Comhairlichean a' coimhead ri riaghailtean màil Inbhir Nis
Cha tèid casg a chuir air taighean anns a bheil iomadh duine a' fuireach ann am meadhan Inbhir Nis.
Bha luchd-gnothachais ann am meadhan a' bhaile air gearain gun robh iad làn de dhaoine le trioblaidean deoch is drugaichean, 's gu robh iad a' toirt droch shealladh air meadhan a' bhaile.
Ach cho-dhùin Comataidh Dealbhachaidh na Gàidhealtachd Diciadain nach deidheadh an casg.
An àite sin, thèid riaghailtean nas teanna a chuir an-sàs.
Tha tuilleadh aig Dòmhnall Moireasdan.


text:
Liam Cosgrave
By Hoshiagh, ny Taoiseach myr t'eh enmyssit ayns Yernish, Phobblaght Nerin, eh Liam Cosgrave (Yernish: Liam Mac Cosgair; v'er ny ruggey er 13 Averil 1920). By Hoshiagh eh eddyr ny bleeantyn 1973 as 1977. Hie eh stiagh 'sy pholitickaght 'sy vlein 1943 as chossyn eh yn soiag echey derrey dirree eh magh ass yn oik 'sy vlein 1981. Roish haink er dy ve ny Hoshiagh by Hirveishagh Chooishyn Mooie eh.
- Bunyn
- Ruggyryn 'sy vlein 1920
- Fir hoshee Fine Gael
- Sleih ass Divlyn
- Sleih ass Doon Laoire
- Taoisigh Nerin
- Olteynyn y 11d Dáil
- Olteynyn y 12oo Dáil
- Olteynyn y 13oo Dáil
- Olteynyn y 14oo Dáil
- Olteynyn y 15oo Dáil
- Olteynyn y 16oo Dáil
- Olteynyn y 17oo Dáil
- Olteynyn y 18oo Dáil
- Olteynyn y 19oo Dáil
- Olteynyn y 20oo Dáil
- Olteynyn y 21d Dáil


text:
A' Chiste-Chiùil
11 An t-Samhain 2011
Air nochdadh às ùr bho Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus Young Musicians Hebrides tha A' Chiste-Chiùil.
'S e bogsa de dh'ionnsramaidean ciùil a tha seo le pasgan de notaichean stiùiridh air mar a chleachdar an goireas.
Tha seiseanan trèanaidh fa-near dhuinn a bharrachd air seiseanan trèanaidh air-loidhne.
Chaidh fàilte mhòr a chur air a' ghoireas aig co-labhairt nan tidsearan, An t-Alltan, ann an Inbhir Nis san Dàmhair.
Tha cothroman an cois a' ghoireis seo leigeil leis a' chloinn (agus an tidsear!) cluich le ceòl gus fàs cofhurtail leis 's iad ag ionnsachadh òrain, rannan agus fuinn a bheir dhaibh bonn-stèidh bho aois òg.
Tha sinn an dòchas gum bi spòrs aig tidsearan agus sgoilearan sna tràth-ìrean agus gum bi an goireas seo gu feum dhaibh.


text:
Jean-Jacques Rousseau
B’ e Jean-Jacques Rousseau (Genève, 28 an t-Ògmhios 1712 – Ermenonville, 2 an t-Iuchar 1778) sgrìobhadair agus feallsanaiche à Genève san Eilbheis.[1]
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Rousseau do theaghlach iriseal Pròstanach. Bha athair na uaireadairiche agus chaill e a mhàthair nuair a bha e uabhasach òg. 'S piuthar athar a thog e suas. Cha do deach e idir chun an oilthigh ach bha e na fhoghlainnteach fo nòtair.
Dh’fhàg e Genève ann an 1728 is chaidh e chun na Frainge. Chuir e seachad mòran bhliadhna an siud is e a’ fuireach ann an Chambéry, far a leughadh e tòrr is far an do leig e dheth a’ Phròsdanachas. Bha e fo bhuaidh a’ Bhan Iarla Warens, a leannan. Ann an 1742 chaidh e gu Paras. Chruthaich e siostam ùr airson Ceòl a sgrìobhadh is bha e na rùnaire Tosgair na Frainge ann an Venise fad bliadhna. Phòs e le Thérèse Levasseur ann an 1768 an dèidh còignear chloinne fhaighinn leatha.
Bha e an sàs ann an Encyclopédie a chuir D’Alembert agus Diderot air dòigh agus fiù 's bhuannaich e duais airson a’ chiad rud a sgrìobh e, air an robh Discours sur les Sciences et les Arts, ann an 1750. Thill e gu Genève ann an 1752. B’ fheudar dha a ghabhail ris a’ Phròstanachas gus a chuid chòirichean mar neach-dùthcha fhaighinn air ais. 'S ann an-siud far an do sgrìobh e leabhar eile, Discours sur l’origine de l’inégalité entre les Hommes ann an 1755. Bha Rousseau dhen bheachd gur e creutair sona sunndach nàdarra a bh' ann na daoine, is gur e dìreach saoghal nan daoine fhèin a bha a’ cur dragh oirnne.
Sgrìobh e dà leabhar cudromach ann am Montmorency, nuair a bha e na thàmh aig taigh Madame D’Epinay. Julie ou la nouvelle Eloise (1761) Ann an Du Contract Social (1762) sgrìobh e mu dheidhinn na daoine anns a’ chomann shòisealta, saorsa agus ar dleastanasan. Ann an Emile ou de l’Education (1762) bheachdaich e mu dheidhinn an Fhoghlaim is na creideamhan. Fhuair a dubh-chàineadh bho ùghdarrasan na dùthcha is b’ fheudar do Rousseau An Eilbheis fhàgail. Chaidh e thall gu Breatainn còmhla ri David Hume.
Thill Rousseau gu Paris ann an 1770 is bhàsaich e ann an Ermenonville ann an 1778.
Creideamh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha chuireadh idir Rousseau a chuid earbsa ann an creideamh nan daoine (eaglaisean) neo fiù 's anns na leabhraichean cràbhach (uile air an eadar-theangachadh). Tha fhios againn gun do thionndaidh Rousseau gu bhith na Chaitligeach nuair a bha e dìreach 17, ged an do thogadh e ann an Genève Pròstanach. Ach leig e dheth an Eaglais Chaitligeach nuair a bha e 42 ans, air adhbharan poilitigeach. Ann an 1768 phòs e ri Thérèse Levasseur aig taigh-cùirte ann am Bourgoin, san Fhraing, ach cha d’ fhuair am pòsadh sin beannachadh na h-eaglaise idir, is le sin, a-rèir na laghan a bh' ann aig an àm sin, cha robh am pòsadh laghail co-dhiù. Mar a thuirt esan fhèin: S’ e Crìosdaidheachd a th’ annam, fìor Chrìosdaidh a-rèir an t-soisgeul co-dhiù, ach chan eil mi nam fhear-leantail nan sagart, ach dìreach fear-leantail Iòsa-chrìosd.[2] Tha sin a’ sealltainn gur e Crìosdaidheachd anabarrach a bh' aige, as aonais sgoilearachd diadhaireachd sam bith; Dhiùlt Jean-Jacques Rousseau meadhanaireachd: gun sagartan, gun ministearan, gun diadhairean, cha robh e a’ creidsinn anns na mìorbhailean, neo ann an teagasg a’ pheacaidh-gine nas motha. 'S seòrsa dhe deism reusanta a bh' ann a chuid Chrìosdaidheachd, a fhuair e bho Bhernard Lamy agus Nicolas Malebranche.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Projet concernant de nouveaux signes pour la musique (1742)
- Dissertation sur la musique moderne (1743)
- Discours sur les Sciences et les Arts (1750)
- Discours sur la vertu du héros (1751)
- Le Devin du village (1752)
- Narcisse ou l’amant de lui- même (1753)
- Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes (1755)
- Jugement du Projet de paix perpétuelle de Monsieur l'Abbé de Saint-Pierre (1755)
- Examen de deux principes avancés par M. Rameau (1756)
- Dictionnaire de Musique (1755 - 1767)
- Lettre sur la Providence (1758)
- J.-J. Rousseau, Citoyen de Genève, à M. d'Alembert sur les spectacles (1758)
- Lettres morales (1757 - 1758)
- Julie ou la Nouvelle Héloïse (1761)
- Du Contract Social (1762)
- Émile ou de l’Education (1762)
- Lettres écrites de la Montagne (1764)
- Lettres sur la législation de la Corse (1764)
- Projet de constitution pour la Corse (1765)
- Les Confessions (1765 - 1770)
- Considérations sur le gouvernement de Pologne (1770 - 1771)
- Pygmalion (1771)
- Essai sur l’origine des langues (1781)
- Émile et Sophie, ou les Solitaires (1781)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Biografías y Vidas
- ↑ Je suis chrétien, et sincèrement chrétien, selon la doctrine de l'Évangile. Je suis chrétien, non comme un disciple des prêtres, mais comme un disciple de Jésus-Christ.


text:
An t-Uabhas
'S e còmhlan-ciùil garaids no punc a th' anns an Uabhas, a tha stèidhichte anns an Eilean Sgitheanach. Chaidh an còmhlan a chur air chois ann an 2010 le Roddy Neithercut (guth), Sìleas Landgraf (giotàr), Oisean MacUrcrin (beus) agus Tim Armstrong (drumaichean). Dh'fhàg Oisean tràth ann an eachdraidh a' chòmhlain agus ghabh Hester Levack am beus os làimh. Anns an Fhaoilleach, 2011, chuir iad CD air bhog, Togaibh Ur Guth, le còig òrain ùra Ghàidhlig, agus ceithir leasanan Gàidhlig cuideachd na chois, Gaelic for Punks. Chaidh an CD a chlàradh aig 16 Ohm Studio ann an Glaschu air £150 not ann an dà latha. Tha an t-Uabhas air cluich aig cuirmean-ciùil air feadh na h-Alba, air a' Ghàidhealtachd, ann an Inbhir Nis, ann an Glaschu agus ann an Dùn Èideann. Tha an ceòl air fad aca ann an Gàidhlig agus 's e luchd-labhairt na Gàidhlig fileanta a th' annta uile.


text:
[Dòmhnall Angaidh Moireasdan - Preseantair] Air falbh bho na farpaisean sin ‘s e fear à Dùn Phris air an deach duais Neach-ionnsachaidh Gàidhlig na Bliadhna a bhuileachadh. Bha Iain Howieson ag obair fad bhliadhnaichean a' teagaisg. Thuirt na britheamhan gun robh e na dheagh eisimpleir do luchd-ionnsachaidh, agus na dhearbhadh gun gabh Gàidhlig ionnsachadh aig àm sam bith de bheatha. Tha Eileen NicDhòmhnaill ag aithris.
[Fireannach] Seo an teisteanas a rinneadh air an neach a tha a’ cosnadh na duais seo am-bliadhna agus tha e cho math dhomh innse dhuibh aig an toiseach gur e, an neach a tha a’ cosnadh na duais am-bliadhna gur e John Howieson às an Eilean Sgitheanach.
[John Howieson] Bha co-là-breith sònraichte agam an-uiridh agus thuirt mo bhean, “bu toil leam prèasant sònraichte a cheannach dhut” agus thuirt i ’s dòcha bungee jump no bliadhna sa cholaiste agus thuirt mise uill, b’ fheàrr leam bliadhna sa cholaiste.
[Eileen NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Thug Seonaidh Howieson ceum a-mach aig Sabhal Mòr Ostaig o chionn bliadhna. Tha e ag obair a dh’ionnsaigh ceum le urram. Bha e fad bhliadhnaichean a’ teagaisg agus mu dheireadh na cheannard air Sgoil Phort Rìgh. Bha riamh ùidh aige ann an cànan agus cultar nan Gàidheal ge-tà. Ach, cha robh e riamh a’ saoilsinn gum faigheadh e duais a-mach às.
[John Howieson] ‘S e urram mòr mòr a th’ ann. Cha robh mi an dùil ri rud mar sin sam bith agus tha e mìorbhaileach math, tha mi uabhasach moiteil agus taingeil dhan h-uile duine a tha air a bhith a’ bruidhinn rium sa Ghàidhlig.
[Eileen NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Thuirt na britheamhan gu bheil e na dheagh eisimpleir dhan ghinealach aige agus nach e an-còmhnaidh an t-ionnsachadh òg an t-ionnsachadh bòidheach.
[Iain MacLeòid] ‘S e deagh eisimpleir a th’ ann saoilidh mi dha inbheach a tha air a’ Ghàidhlig a thogail agus ‘s e dearbhadh a th’ ann gu bheil e comasach a’ Ghàidhlig ionnsachadh aig ìre nas sine na do bheatha na tha anns an sgoil.
[Eileen NicDhòmhnaill – Neach-aithris] Chan e seo a’ chiad duais a tha Maighstir Howieson air a chosnadh son a chuid Gàidhlig ge-tà. Tha cuach mòr sa chabinet aige mar tha. Chaidh cur ris an sin an-diugh agus ‘s dòcha gun tèid a-màireach cuideachd agus e na fharpaiseach air Bonn Òr a’ Chomuinn Ghàidhealaich. Dh’fhaighnich mi dha ge-tà, co-dhiù an robh e am beachd leantainn air leis a chuid Ghàidhlig san ùine fhada?
[John Howieson] Tha e air a bhith cho math gun do dh’aontaich mi a bhith a’ tilleadh agus tha mi dèanamh an dàrna bliadhna a-nis agus ‘s dòcha gun dèan mi an treas bliadhna cuideachd. Chì sinn.


text:
Ny h-Ellanyn Heear
Ta ny h-Ellanyn Heear (Gaelg Albinagh: Na h-Eileanan Siar, Baarle: Western Isles ny Outer Hebrides) ellanragh t'ayns y Keayn Sheear er y sheear twoaie jeh Nalbin. Ta ny h-ellanyn scarrit rish y çheer vooar lesh y cheayn veg, an Cuan Sgìth. V'eh Suðreyjar yn ennym va currit orroo tra dy vel ad fo stiurey Norlynn. Ayns 1266 rere Conaant Perth va'n ellanragh astreeaghit fo stiurey Nalbin.
Cummal
Ellanyn[reagh]
Ta ny h-ard-ellanyn n'ellanragh. Lesh ny h-ellanyn beggey ta mygeayrt currit yn ennym yn Ellan Foddey ny an t-Eilean Fada orroo. T'ad Ellan Lioas as ny Harrey, Ooisht Hwoaie, Beinn na Faoghla, Ooisht Yiass as Barraie ard-ellanyn yn ellanragh.
Ellanyn cummaltit[reagh]
Ellanyn neuchummaltit[reagh]
T'ad ny h-ellanyn neuchummaltit na:
- Barraie, Bearnaraigh Beag, Bhacsaidh, Bhàlaigh, Bhuia, Boraraigh
- Calbhaigh, Campay, Ceileagraigh, Circeboist
- Easiagh, Eilean Chaluim Chille, Eilean Chearstaidh, Eileanan Iasgaich, Eilean Iubhard, Eilean Mhealasta, Na h-Eileanan Mòra
- Fiaraidh, Flodaigh, Flodaigh, Flodaigh Beag, Flodaigh Mòr, Fuaigh Beag, Fuaigh Mòr, Fùideigh, Fùidheigh
- Gilsay, Gioghaigh, Groay
- Lingay
- Miùghlaigh
- Opsay, Orasaigh, Orosay
- Pabaigh, Pabaigh Mòr
- Rònaigh
- Sgarabhaigh, An Sgarp, Sgeotasaigh, Siolaigh, Sìphiort, Sòdhaigh Beag, Sòdhaigh Mòr, Stocainis, Stromay, Stuley, Sursay
- Taghaigh, Tarasaigh, Thearnatraigh, Theiliseigh
Ta ellanyn beggey as possanyn ellan ayns y Keayn Sheear mygeayrt yn ard-ellanragh. Sheear ta Eilean Heisgeir, na h-Eileanan Flannach, Heertçh, as Rockall. Twoaie ta Rònaidh as Sula Sgeir.
Craueeaght[reagh]
Baataghyn assaig[reagh]
Jeeagh neesht er[reagh]
Kianglaghyn çheumooie[reagh]
- hebrides.com fotografyn veih Sam Maynard
- Visit Hebrides Boayrd Turrysagh ny h-Ellanyn Sheear
- Stiurey Steornavaie
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Comunn na Gàidhlig. Census 2001 Scotland: Gaelic speakers by council area.


text:
Athgenumair assa h-amlaid an fer sin, ol Medb.{folio 6a2}
Toing & rel., mas co mbaraind do to-toet Cuchulaind qucainn, amal meiles muilend .x. norcel mraich racruaidh, is amlaid cotunmela an fer sen a oenur ar uir & grían, cíe nobetis fir in .u.id uili immond, mani foiclethur a bruth, & rel.
- Broa mara | bara bledmaill | blog dercteneth
tonn mairnech mathruamdha
morbruth borr-biasta
brisius muadh morcatha.
Cing tar eccraid necomlund
allbach mpratha brogene
bruth mathgaman for mincetraib murtcet for crechaib
cuirethair glond ar glonn | cenn ar cend.
p.164Caind cur cóir coscrach cridimhuil
fri Coinculaind comcosmail.
Cotunmelai amal melius muilend muadh mraich.


text:
Ulapul
Tha Ulapul na phort a tha ann an Alba-a-tuath. Tha an t-aiseag a’ dol eadar Ulapul agus Steòrnabhagh ann an Leodhas.
Tha e na bhaile Iasgaidh anns a' sgìre Ghlinne Bhraoine (Loch Bhraoin), Rós an Iar. Bha mu 1,500 duine a' fuireach ann ann an 1988.
Stèidhichte leis a' Bhritish Fisheries Society ann an 1789, seasaidh am baile air cladach-thogta a tha mu 8m as cionn àrd na mara. Leigeadh na sraidean a mach an cruth A' Bhranndair bho thus, ged a chaidh iomadh bliadhna seachadh mus an robh taigh air gach lot.
Anns an latha an diugh, bithidh an t-aiseag eadar Eilean Leodhais agus an Tir Mòr a' seòladh bho Ulapul gu Steornabhagh. Is e an laimhrig a tha na fior cridhe dhan bhaile, agus air barrachd ionad an aiseag tha laimhrig-iasgaidh le acfhuinn-deoigh, thogta 's na 80'n nuair bha Ulapul na phort air leth chudthromach ann an malairt nan "klondyker". Tha Àrd Sgoile nan sia bliadhna stèidhichte 's a' bhaile agus tha aonad Gàidhlig aig a' bhun-sgoile. Tha an nobhail Na Klondykers stèidhichte ann an Ulapul. Bha Ulapul ainmeil airson na luing mòra Sovietach a thadhail air. Bha Pravda air reic ann an Ulapul aig aon àm.
Tha Ulapul ainmeil airson an "Ceilidh Place" stèidhichte leis an actar Raibeart Urchardan (Robert Urquhart), nach maireann. A-rèir an t-Urchardan bha Ulapul riamh baile nan coigreach: - Baile Gallta stèidhichte an sgìre a bha air leth Gàidhealach. Gu deireadh na 1980'n bha seo follsaichte le "Parlamaid nan Penguin"- buidheann nam bodaich a bhiodh a' cruinneachadh gach madainn aig ceann "Sraid na Laimhrig" agus a bhiodh a' comharachadh le cheile as Gàidhlig na sgìre.
Anns an latha an diugh tha ministeir sgireil de eaglais na h-Alba steidhichte an Ulapul, ach mus an deach steidhicheadh air a bhaile, b' e Clachan aig Ceann Loch Bhraoin (mar a bhiodh daoine an duil!), bun-eaglais a' pharaiste. Aig àm an Ath-leasachaidh mharbhadh an sagairt mu dheireadh an siorrachd Rois "An Sagart Ruadh", le saighead, faisg air Clachan.


text:
Stàitean Aonaichte Choloimbia
'S e poblachd fheadarail a bh' ann na Stàitean Aonaichte Choloimbia far a bheil dà stàit ann an latha an diugh: Coloimbia agus Panama. Lean an stàit sin Co-chaidreachas Ghranada ann an 1863 agus thug Poblachd Choloimbia an àite aige ann an 1886.[1]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an t-ainm Stàitean Aonaichte Choloimbia a chur air bhog airson an dùthaich ùr, na bu lugha, a thug àite an t-seann Cho-chaidreachas Ghranada ann an 1863, tro Bhun-reachd Rionegro.
Ann an 1885, an dèidh sreath dhe chogaidhean sìobhalta, rinn am Pàrtaidh Tòraidh an gnothach air a chuid nàimhdean anns a' Pàrtaidh Libearalach Choloimbia, le Rafael Núñez os a chionn. Ghairm iad Bun-reachd ùr na mheadhanach agus le sin chaidh sin na Stàitean Aonaichte Choloimbia à bhith. Thoisich Poblachd Choloimbia an uair sin.


text:
'S e an t-Ollamh Iain MacAonghais fear de na prìomh sgoilearan Gàidhlig agus eòlaichean air beul-aithris na h-Alba san t-saoghal.
Rugadh e ann an Sgìr' Ùig an Leòdhas ann an 1930 ach chuir e seachad a' chuid bu mhotha de dh'òige ann an Ratharsair, agus ghabh e ùidh ann an òrain, dualchas agus beul-aithris nan Gàidheal aig aois gu math òg. Thàinig e a dh' obair aig Sgoil Eòlais na h-Alba aig Oilthigh Dhùn Èidinn ann an 1958 far an robh e gus an do leig e seachad a dhreuchd ann an 1993.
Anns an t-sreath phrògraman seo, tha Iain a' toirt sùil air ais air a bheatha agus gu seachd àraid air na bliadhnachan a chuir e seachad a' siubhal air feadh Alba a' trusadh beul-aithris airson Sgoil Eòlais na h-Alba. Tha e ag innse dhuinn mu na sgìrean air an do thadhail e agus cuid de na daoine a chlàr e agus na dh' ionnsaich e bhuapa.
Anns a' phrògram seo tha Iain a' toirt thugainn sgeulachdan bho bheul-aithris mu shìthichean, bhocain agus tachartasan os-nàdarra a thog e air feadh na Gàidhealtachd.
Producer Fiona MacKenzie.


text:
Ronaldinho
Ronaldo de Assis Moreira; rugadh 21 am Màrt, 1980 ann am Porto Alegre, Braisil. Na chluicheadair ball-coise ris an canar nas trice Ronaldinho Gaúcho, air sgàth gur h-ann às roinn Rio Grande do Sul a tha e; no mar is àbhaist dìreach Ronaldinho.
Tha an t-ainm Ronaldinho (IPA - Brazil: [ʁonɑu'dʒɪɲo]) a' ciallachadh "Ronaldo beag" ann am Portugais; chaidh am frith-ainm a bhuileachadh air gus a shònrachadh bhon chluicheadair Braisileach eile, Ronaldo. Tha Ronaldinho air iomadach duais a bhuannachadh, nam measg an tè airson FIFA World Player of the Year (dà thuras), agus chaidh ainmeachadh mar European Footballer of the Year agus mar FIFPro World Player of the Year aon thuras le chèile. Tha a' chuid as mò dheth saoghal na ball-coise dhen bheachd gur h-esan an cluicheadair as fheàrr air an t-saoghal, agus aon de na cluicheadairean a b' fheàrr a bh' ann a-riamh - ged a tha e fhèin a' smaoineachadh gur h-e dearg amaideas a tha seo, is e fhèin air a ràdh gu bheil e dhen bheachd nach e fiù 's an cluicheadair as fheàrr aig FC Barcelona, an sgioba dhan cluich e an-dràsta.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
A Bheatha Pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
'S i banaltruim a th' ann am màthair Ronaldinho, Migeulina. Bhàsaich athair, João, le grèim-cridhe nuair nach robh Ronaldinho ach 8 bliadhna a dh'aois. Bha athair na neach-obrach ann an gàradh togail-luing agus na chluicheadair ball-coise saor-thoileach airson Cruzeiro. Chluich bràthair bu shine Ronaldinho ball-coise proifeiseanta airson Gremio ach chaidh stad a chuir air sin tràth nuair a chaidh a dhroch leòn, agus tha e a-nis ag obair mar mhanaidsear dha bhràthair òg. Tha gille beag aig Ronaldinho, air ainmeachadh João airson a sheanar, a rugadh air an 25 latha den Ghearran 2005 le Janaína Nattielle Viana Mendes.
Na òige leig Ronaldinho fhaicinn dè cho ealanta 'sa bha e le ball le bhith a' cluich futsal agus ball-coise air an tràigh, agus an deidh grèis ghabh e an sàs ann am ball-coise na bu thraidiseanta. Thog e aire dhaoine nuair a bha e 13 bliadhna a dh'aois agus e air 23 tadhal a chur an aghaidh sgioba àraid. Fhuair e tuilleadh cliù le cho math 'sa chluich e san Cupa na Cruinne dhan fheadhainn fo aois 17 san Èiphit an 1997.
Tha ùidh mhòr aige ann an ceòl Braisileach agus is toigh leis seinn is cluich an druma còmhla ri charaidean ann am Barcelona.
A Bhith-beò Proifeiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Braisil[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd e a' chiad uair a-riamh ann an sgioba nàiseanta Braisil ann an 1999 air an 26 Ògmhios an aghaidh Laitbhia. Anns a' chiad gheama aige a bha co-fharpaiseil chuir e tadhal an aghaidh Venezuela anns a' Chopa América 1999 a chaidh a ghlèidheadh le Braisil.
Bha buaidh nach robh beag aig Ronaldinho nuair a bhuannaich Braisil Cupa na Cruinne an Iapan agus Coirea a Deas 'sa bhliadhna 2002. 'S e aon de na tadhail a b' fheàrr sa cho-fharpais am fear a chuir e seachad air David Seaman, fear-glèidhidh Shasainn, anns an treas chuairt deireannach den Chupa. Fhuair e cairt dhearg anns a' gheama ud cuideachd agus mar sin chaill e an ath gheama an aghaidh an Tuirc, ach chluich e an uairsin anns a' chuairt dheireannach an aghaidh a' Ghearmailt, geama a bhuannaich Braisil 2-0.
Air an 29mh latha dhen Ògmhios 2005, bha làmh nach robh beag aige mar chaiptean nuair a bhuannaich Braisil an dara Cup FIFA nan Confederations aca nuair a thug iad buaidh air Argentina 4-1, agus Ronaldinho fhèin a' buannachadh an duais mar "Man of the Match". Sa Mhàrt 2004, dh'ainmich Pelé Ronaldinho mar aon de na 125 cluicheadairean as fheàrr ball-coise a tha beò.
Aig Grêmio[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann air sgioba nan òganach aig a' chlub Grêmio am baile Porto Alegre a thòisich a bheatha proifeiseanta, fo sgèith a' chòidse Luiz Felipe Scolari, a bhiodh na mhanaidsear air sgioba nàiseanta Bhraisil anns na bliadhnachan a leanadh agus a bha na cheannard nuair a bhuannaich iad Cupa na Cruinne ann an 2002. Fhuair e a chiad gheama airson prìomh sgioba Ghrêmio anns an Cupa Libertadores an 1998, agus cha robh e fada a chomasan airson tadhail agus cluich ealanta a thaisbeanadh.
An 2001, aig deireadh a thìm aig Grêmio, bha iomadach sgioba air feadh an t-saoghail a' cur suim ann an Ronaldinho agus gu h-àraid feadhainn bho Shasainn ach aig a' cheann thall rinn e imrich gu Paris Saint-Germain san Fhraing, 's e a' cur ainm ri cùmhnant a sheasadh còig bliadhna.
San Fhraing[deasaich | deasaich an tùs]
An 2001 dh'fhàg Ronaldinho Grêmio agus chuir e aghaidh air ball-coise na Roinn-Eòrpa. Ged a bha iomadach sgioba a' feuchainn ri grèim fhaighinn air, 's e PSG a ghabh e ris. Fhad 's a bha e le PSG bhiodh am manaidsear, Luiz Fernandez, tric a' gearain gun robh Ronaldinho a' cur seachad cus tìde 'sa bhaile air an oidhche, an àite suim a chur ann am ball-coise, agus nach biodh e a' cumail ris na dh'aontaich e de thìde airson nan làithean-saora aige am Braisil.
An dèidh Cupa na Cruinne an 2002, is Ronaldinho air nochdadh dè cho math 'sa chluicheadh e aig ìre eadar-nàiseanta, bha sgiobannan na bu mhotha a' feuchainn ri fhaighinn agus ann an 2003 thuirt e gu robh e airson PSG fhàgail. Lean tòrr còmhstri eadar caochladh sgiobannan 's iad airson grèim fhaighinn air, le tuilleadh is tuilleadh airgid air a thairgse air a shon.
Barcelona[deasaich | deasaich an tùs]
Air an naoidheamh latha deug dhen Iuchar 2003 cheannaich FC Barcelona Ronaldinho airson mu £18,000,000. Bha ceannard Barcelona, Joan Laporta, an toiseach an dùil David Beckham a thoirt dhan sgioba ach dhiùlt an cluicheadair ud iad; b' fheàrr leis gluasad gu Real Madrid, mar sin ghabh iad ri Ronaldinho, air thoiseach air Manchester United a bha airson a shoidhnigeadh cuideachd. A' dol gu Barcelona bha Ronaldinho a' leantainn dòrlach de chluicheadairean ainmeil eile Braisileach mar Evaristo, Romario, Ronaldo agus Rivaldo.
Anns a' chiad seusan aige (2003/4) chrìochnaich Barca anns an dara àite 'san lìog (La Liga). Còmhla ri Samuel Eto'o, Deco, Xavi, Ludovic Giuly agus Henrik Larsson bha e am measg buidheann de chuspairichean cumhachdach a bhuannaich La Liga an ath-bhliadhna airson Barcelona. Air 20 Dùbhlachd 2004 chaidh Ronaldinho ainmeachadh mar Cluicheadair Fifa na Bliadhna a b' fheàrr air an t-saoghal, air thoiseach air Thierry Henry (Arsenal) agus Andriy Shevchenko (AC Milan) agus thionndaidh Barca sìos an £60,000,000 a bha Chelsea a' tairgse air a shon.
Air 19 Samhainn chuir e dà thadhal mìorbhaileach a chuidich Barcelona gu buaidh air Real Madrid 3-0 san Santiago Bernabeu, Madrid. An dèidh dha an dàrna thadhal fhaighinn - an treas fear aig an sgioba aige - dh'fhan a' chuid a bu mhotha de luchd-leanmhainn Real Madrid nan seasamh is iad ga mholadh, rud iongantach a leithid nach robh air tachairt bhon a chluich Maradona nan aghaidh, cuideachd airson Barcelona.
An 2005 chaidh Ronaldinho ainmeachadh mar chluicheadair na bliadhna a b' fheàrr san Roinn-Eòrpa agus an cuspairiche as fheàrr ann an Cupa na Roinn-Eòrpa airson a' cho-fharpais ud thar 2004/05. 'S e Ronaldinho an treas Braisileach a tha air an duais airson a' chluicheadair as fheàrr san Roinn-Eòrpa a bhuannachadh. Air 19 Dùbhlachd fhuair e an duais Cluicheadair FIFA na Bliadhna a b' fheàrr air an t-saoghal a-rithist, le 956 comharraidhean - còrr is trì uidhir na fhuair an cluicheadair a bha san dàrna àite, Frank Lampard (306), agus Samuel Eto'o san treas àite (190). Chaidh a thaghadh airson sgioba UEFA 2005 airson an treas bliadhna ann an sreath, agus fhuair e tuilleadh bhòt airson an sgioba ud na cluicheadair sam bith eile a bh' ann le còrr is 1,500,000 neach a' gabhail pàirt san taghadh.
Air an 7mh latha dhen Mhàrt 2006, anns an dàrna geama dhen chuairt sa Chupa Eòrpach san Nou Camp, rinn Ronaldinho agus Barcelona a' chùis air Chelsea, an deidh dhaibh call riutha aig an aon ìre sa cho-fharpais a' bhliadhna roimhe; chaidh tadhal sgileil a chur le Ronaldinho. An lorg sin, thug iad buaidh air AC Milan 1-0 thairis air dà gheama gus àite fhaighinn an aghaidh Arsenal sa chuairt dheireannach am Paris. Anns a' gheama sin rinn iad a' chùis 2-1 an deidh dhaibh a bhith air dheireadh 1-0 airson a' chuid a bu mhotha dhen gheama, le Henrik Larsson a' cur gach tadhal airson Barca - a' chiad uair a bha Arsenal air tadhal a chall ann an còrr is deich geamaichean. San aon bhliadhna bhuannaich Barca La Liga airson an dàrna seusan le buaidh a thug iad air Celta Vigo 1-0.


text:
Kl. enair for mairt & xx.ui fuirri.
Muirchertach h-Úa Briain do dul for Loch Riach tre nert sluaigh & tre báeghal.
Cináeth h-Úa Mordha & mac Mael Ruanaid maic Con Coirne a comthoitim a tigh h-Úi Briain.
Crech la Murcertach h-Úa m-Briain a Feraib Cell, conas-tarraidh h-Úa Mael Sechlainn cona teglach, & do-rala a n-ár, du a torchair Mael Sechlainn mac Dunghalaig{folio 19b1} et mac Conén I Duibgind, et alíí multi nobilés.
Muirchertach h-Úa Bricc, rí na n-Deisse occisus est.
Minda Colaim Chille .i. Clog na Righ & an Chuilebaidh & in da Sosscéla do tabairt a Tir Conaill & .uíí. fichit uínge d' airged, & Aenghus h-Ua Domnallan is se dos-fuc atuaidh.
p.13
Sluagad la Muirthertach h-Úa m-Briain & la Firu Muman & la Gallu Atha Cliath, co ro índairset cendtar Laigen & Firu Bregh co Ath m-Buidhi, & co tarsat .ii. etere do Domnall mac maic Lochlainn ara n-anacol ótha sin síar.
Dun Aiched do loscud la Ruaidhrí h-Úa Concobair.
Kl. enair quarta feria, luna septima.
Sitriuc mac Gilla Bruidhe h-Úi Ruairc occisus est per dolum a suis.
IN chuid rob uilli d' Ard Macha do loscadh.
Sluaiged la Muircertach h-Úa m-Briain la rig Muman a Midhi, cor' airg Iarthar Midhi.
Sluaiged la Connachtaib cor' loisced moran don Mumain.
Goffraidh mac Maic Arailt, rí Atha Cliath.
Creach mor la Domnall h-Úa Mael Sechlainn ríg Temrach co riacht Iubar Chind Trachta, cor' airg Firu Fernmuighe & Conaille & Mugdhorna & h-Úu Meith, & cor' loiscsit Conaille don crech-sin.
p.14
Laidgnen h-Úa Duinn Cathaig .i. an Buidhenach, rí Gaileng, do marbadh do Uib Briuin per dolum.
Cerball h-Ua h-Aeda, sindser Claindi Colmaín, obít.
Donn Sleibe h-Úa Eochadha, nó comad h-e Donncadh mac Duinn Shlébe, rí Ulad, occisus est o Cenel Eoghain, maille re h-urmor Ceneoil Eogain lais. rí Ulad
Kl. enair .u. feria. luna. xuiii.
Ruaidhri na Saidhe Buidhi mac Aeda in Ga Bernaigh h-Úi Choncobair, rí Connacht, do dallad d' O Fhlaithbertaigh & do Fhaghartach h-Úu Fhagartaigh, & gnim trúagh sin d' O Flaithbertaigh .i. altra & a chairdis Crist fó secht & a tigherna do dallad.fech so
Enda mac Diarmuta a fratribus suis occisus est.
Donncadh mac Carrthaigh, rí Eoghanachta occisus est.
IN Craibtheach O Fallomain do bathadh a l-Loch Cairrgin.
Aed mac Cathail h-Úi Choncobair do gabail do Briain, & righi
p.15Sil Muiredaigh do thabairt do Gilla na Naem h-Úu Eidin. fech so
Coblach fer Muman do argain Cluana Maic Nois.
Kl. uii. feria. luna xx.ix.
Trenfer h-Úa Cellaig, rí Bregh, do marbad do mac h-Úi Duibidhir a n-Damliag Ciannáin.
Aed h-Úa Baigellan, rí Fernmuige, do marbadh do Chonaillib.
Dub Dara, mac maic Aigenain, rí Luigne Midi, mortuus est.
Mael Colaim mac Donnchadha, rí Alban, occisus est o Frangcaib, & Edabard a mac, & Margarita, ben Mail Colaim, do ég da chumaidh.
Aedh mac Cathail h-Uí Concobair, do marbadh a mebail, rí Sil Muiredhaigh, a n-gemil.
Meabal ar Sil Muredaig uile la Murchertach h-Úa m-Briain, ríg Erenn, cor' airg & cor' índarb a Tir Eogain, cor' gab a rig .i. Gilla na Naem O Concobair, & h-Úa Con Chenaínd mac Taidhg maic Diarmuda ri h-Úa n-Diarmada.
p.16
Kl. enair prima feria, decima luna.
Sluagad la Murchertach h-Úa m-Briain la ríg Muman for Gallaib Atha Cliath, co tanic a Midhi, & cor' indrastair Airrther Midhe, & cor' marb ríg Midhi .i. Domnall h-Úa MaelSechlainn, aird-righ Temrach & cosnumaidh Erenn archena. Infelix hícc annus!
Cath Fidhnacha le Tadg mac Ruaidhrí & le Sil Muiredhaigh for h-Úu Flaithbertaigh & for Corco Mruadh & for Iarthar Condacht, cor' cuiredh a n-ár, du a-torchair Amlaim Ó h-Aichir & Dond Sleibe O Cind Faeladh & mac Gilla Fhursa h-Uí Mail Muaidh et alíí.
Annadh h-Ua Céli, rí Aradh, do marbad d' Feraib Muman ic Áth Cliath.
Ruaidri h-Úa Dondacan, rí Aradh, do éc.
Aedh h-úa Domnaill do bathadh.
Domnall mac Flaind{folio 19b2} h-Úi Mael Sechlainn, rí Temrach, do marbad do Luignib Midhi.
p.17
Mor-chuairt Muman co léir la comurba Patraic. Airgne tara éis a n-Ard Macha.
Midhi do roind etir Concobar & Donnchadh h-Úa Mail Sechlainn.
IMar h-Úa Gilla Ulltain, taissech Munteri Mail Sinna, do marbad.
Gilla na n-Ingen h-Úa Cobthaigh, rí Umaill & airchíndech Achaidh Fobuir, do marbad d' Fheraib Cera.
Kl. enair for luan .xxi.
Caisel na Ríg do loscud ex maxima parte.
Durmach Coluim Cille & Fobur & Cluain Iraird & Glend Da Lacha & Cenannus do loscud in hoc anno.
Donngus espoc Atha Cliath quieuit.
Domnall O Fergail, rí Fortuath Laigen. Donnchadh rí Ulad, & mac Duind t-Slebe rí Ulad do aithrighadh.
Goffraidh rex Normannorum mortuus est.
Taichleach h-Úa h-Eagra, rí Luigne, occisus est.
p.18
Domnall h-úa Muredhaigh, en-rí Teftha, & Amlaim mac Conmeda do marbadh a fill a n-gemil a Mumain.
Cluain Maic Nóis do argain do Conmacnib, & dorus an tempuill do dunadh do clochaib.
Kl. enair. feria tersia. luna .ii. Exit malus annus et ueniat bonus annus .i. bliadan na feli Eoin.
Ri Airgiall .i. h-úa h-Aínuith obit.
Mathgamuin h-Úa Ségda, rí Corco Duibne quieuit.
Muirchertach h-Úa Dubda, rí h-Úa n-Amalgaidh & h-Úa Fiachrach & Chera tre thangnacht a suis occisus est.
Gilla Osén, mac Coirten do marbad do Ib Laeghaire Midhi.
Kl. enair .u. feria xiii luna.
Tadhg mac Ruaidhrí h-Úi Concobair, rí Connacht do marbad do Clainn Concobair & do aes gradha fen a fill .i. do
p.19Con Luachra h-Ua Mael Brenaind cum suis in immatura etate, id est in .xx.íííí. aetatis suae.
Amairgen O Morda, rí Laigsi quieuit.
Flaithbertach O Flaithbertaigh do dul a n-athardha co h-Aedh ín Ga Bernaigh mac Taidhg in Eich Gil h-Úi Concobair, & righe Connacht do gabail do.
Mael Brigde O Brolchan, espoc Cilli Dara, quieuit.
Kl. enair .uí. feria. luna uigisima .iiii. Pluuialis annus et fertilis (.i. bliadan fhliuch saidbir).
Derborgaill ingen Taidhg maic Gilla Padraic, máthair Muirchertaig h-Úi Briain, ríg Erenn, a n-Glend Da Locha quieuit.
Domnall h-úa h-Enna, aird-espoc Erenn & cend crábaidh & egna & derci fer n-Erenn, quieuit.
Flaithbertach h-Úa Flaithbertaig, rí Connacht, do marbadh do Sil Muiredaigh a n-dighail dallta Ruaidhrí na Saidhe Buidhe.
p.20
Kl. enair .uii. feria. luna quinta.
Domnall mac Donnchada, rí Alban, do dallad da brathair.
Maidm Locháin Geiredh re n-Íarthar Teftha for Airrther Teftha, du a torchair Muirchertach h-Ua h-Airt, rí Teftha, & h-Ua Lachtnán.
Kl. enair prima feria luna .xui.
Aedh espoc Cilli Dara d' ec.
Donnchadh h-Úa h-Eochadha, rí Ulad, do ergabil do mac Maic Lochlainn tre tangnacht .i. do ríg Ceneoil Eogain.
Mor-sluaiged la Laignin, co rancatar Slaib Fuaíd & cor' loiscset Airgialla & h-Úu Méith & Firu Rois.
Gilla na Naem O h-Eidhin, rí Sil Muiredaigh & Condacht, mortuus est. I Cluain Maic Nois ro h-adnacht.
Cu medha h-Úa Laeghechan, ard-taiseach Síl Ronaín, quieuit.
p.21
Kl. enair for mairt & .xxuii. fuirri & cét-bliadan for bisex.
Dondchadh mac Airt h-Úi Ruairc, rí h-Úa m-Briuin & Conmaicne, mortuus est.
Mor-sluaiged fer n-Erenn la Muirchertach h-Úa m-Briain la ríg n-Erenn, i Cenél n-Eogain, cor' scail Ailech & co tanic timcell Erenn, & ni thard giallu na h-eteri.
Eachthigern h-Úa Braín, rí Breaghmune, do marbad ar crech a n-Airgedglend, et alii multí occisi sunt.
Comrac da ceithernn a Cluain Maic Nois .i. Munter Tadhgan & Mundter Cinaetha, cor' marbad in Gilla Find mac Maic Uallachan and, .i. rí Sil n-Anmchadha, cum aliis.
Ferdomnach espoc Cilli Dara, in Christo quieuit.
Gilla na Naem h-Úa Dunabra, ollam Connacht mortuus est.
Cathal h-Ua Muiricen, rí Teftha, do marbad o Airrther Teftha.
p.22
Comdail fer n-Erenn im Muirchertach h-Úa m-Briain i Caisil .i. laechaib, cleirchib, & is annsin tuc Muircertach h-Úa Briain Caisil na Righ a n-ídhbairt do Padraic & don Chomdidh.
Kl. enair for cetain & nómad
déc fuirri, & is i sin ín
dara bliadan ar cét ar míli ó Incollugadh
Crist.
Domnall mac Tigernain Uí Ruairc, rí Connacht & h-Ua Bríuin & Conmaicne a tempus, occisus est o Muintir Eolais.
Murchertach h-Úa Conchobair Failghe quieuit.
Hua Baigill aird-espoc Aird Macha quieuit.
Sitriuc mac Con Medha h-Ui Laigechan, taisech Sil Ronaín, mortuus est.
Muirchertach h-Úa Mail Sechlainn d'aithrighadh & rige do gabail do Murchadh.
Niall mac maic Neill h-Úi Ruairc, rígdamna Brefne, do marbadh do Feraib Luirg, et alii muiltí.
Mael M' Aedhoíc O Mongair & Mughron a athair, & Gilla Crist fer leigind Arda Macha do ég a triur.
p.23
Sith bliadne do Muirchertach h-Úu Bríain & do Magnus do rig Lochlann.
Kl. enair for dardáin.
Cormac mac Cuind na m-Bocht, tanaiste abadh Cluana Maic Nois, quieuit.
Maidm Atha Calgan etir Airther Teftha & a h-Iarthur, uibi occisus est Cinaedh mac maic Amalgada, rí Callraighi in Calaidh.
Sluagad la Murchertach h-Úa mBriáin & Leth Mogha Nuadhad uile, & Connachta & Fir Midhi, co rancatar Ard Macha & co rabatar caecthighis a longport ann, co ro millsed co mor é, cor' bo tanaiste airgne dó, & tancatar a Midhi co Magh Coba a n-Ulltaib, & do roindset andsin a sluag, & do-chuaidh Murchertach h-Úa Bríáin & Mael Sechlainn rí Midhi & Domnall mac Ruaidhri h-Úi Conchobair, rí Connacht ar crechaib a n-Dail Araidhe, cor' marbad ann Dondchadh mac Tairrdelbaig h-Úi Briáin & Petta Demain h-Úa Beollain & h-Úa Concobair Ciarraighi & Donnacan h-Úa Duibcinn .i. tre sualchaib Dia & Patraic, et alíí muiltí.
Tancatar didiu Cenel Eogain co Mag Coba .i. Domnall mac maic Lochlainn, co fuair and Laigin & Osraigi & urmor fer Muman, & araill d' Feraib Midi & Connacht, cor' ferad cath
p.24Muighe Coba andsin, cor' marbad a maithe uile , & at e andso na righ & na taisich ro marbadh and .i. Muirchertach mac Gilla Mo Cholmóc, rí Laigen, & da h-Úa Lorcan, & Murcadh rí h-Úa Muiredaigh & a brathair, & Mac Iaraind Ua Fhiachrach, rí h-Úa n-Enechalais, & da mac Mail-mordha h-Úi Domnaill & a brathair, & Gilla Padraic Ruadh, rí Osraige, et ailíí.
Maghnus, ri Lochland & na n-Indsi, fer ro triall forbais for Erinn, do marbad a n-Ulltaib.
p.25
Amalgaid mac Aedha maic Ruaidrí, do Clainn Coscraigh, do marbad da athair & da máthair & da brathair a n-dighail a n-dalta .i. Concobar mac Ruaidri h-Úi Conchobair, ro marb-som.
Ben do breith da lenam a n-aenfecht isin bliadain-si, & aen-chorp aco otha a m-braghaid co rigi a n-imlinn, & a m-boill co coir cen-motha sin, & aigedh cáich dib ara cheli.
K. ui.
Fiachra h-Úa Flaind, taisech Sil Mail Ruanaid, occisus est o Conmaicnib.
Gilla Crist h-Úa Echtigirn, espoc Cluana Maic Nois, quieuit.
Cu Ulad h-Úa Caindelban do escar a Traigh Baile & a ég ic a thaig.
K. i.
Mac Gilla Bruite maic Thighernan, rí h-úa m-Bríuin Brefne & Gaileng, do marbad do macaib a máthar fein .i. do macaib Donncaidh maic maic Cailig h-Úi Ruairc.
p.26
Concobur h-Ua Mael Sechlainn maic Concobair do marbad .i. rí Midhi, le Mumnechaib, no is la h-Uib Briuin Brefne ad-bath.
Muirgius h-Úa Concenaind, rí h-Úa n-Diarmuda mortuus est.
Domnall mac an Guit h-Úi Mail Sechlainn do marbadh do Cenel Fiachach.
K. ii.
Donncadh mac Murchaidh maic Flaind h-Úi Mail Sechlainn, ri Midhi, do marbad do Mumneachaib.
Domnall mac Ruaidrí h-Úi Concobair do aithrighadh do Connachtaib, & a brathair .i. Tairrdelbach Mór, do rigadh tosach rigi Tairrdelbaig. Ic Atha in Termuind do righadh.{folio 20a2}
Muirchertach h-Úa Mael Sechlainn do aithrigad, & rige Midhi do Murchadh mac Flaind.
Kl. enair for cetain.
p.27
Concobur Cisenach h-Úa h-Eochada, rí Ulad, do marbadh. rí Ulad.
Tene gelan & gaeth isin bliadain-sin.
Kl. enair for cetaín & a .u. dec fuirri, & bliadan bisex & milisimó centesimo ochtauus annus ab Incarnatione Domini.
Mael Finnen mac Donngaile aird-espoc Laigen.
Mac maic Aigenaín, rí Láigse subíta morte periit.
Luimneach do loscud in oc anno.
Domnall mac Donnchaidh h-Úi Ruairc, rí h-Úa mBríuin Brefne, occisus est o Cairpri.
Díass do marbadh do thenidh gelan a Termand Chaelaind.
Crech la mac n-Domnaill mac maic Lochlainn .i. rígdamna Ailig, isin Corand, co ruc bu imda & bruid.
Creach la h-Ulltaib i n-Uib Meith, cor' airgset uili acht bec.
Goll Garbraidhe h-Úa h-Eochada, rí Ulad, occisus est o
p.28h-Úu Mathgamna. rí Ulad.
h-Úa Cerbaill, ríg Eoganachta Locho Lein, occisus est o brathair fein.
Troscud samaidh Ciarain for Muiredhach h-Úa Mael Sechlainn oc cuindchid saire Cilli Moire i Muig in Fhir, & as moch do-righne Dia a índeachadh .i. tasc Muirchertaig fo Erinn & argaín Midhi.
Kl. enair for áine & .xx.ui. fuirre, & caisc for septkl. mai (& min)chasc a samradh.
Creach la Muirchertach h-Úa Mael Sechlainn, la ríg Temrach, cor' airg Firu Roiss & cor' marbad a ri .i. h-Úa Find, do fáesam Bachla Issa & comarba Padraic, sed uindicauit Deus.
Sluagad la Muirchertach h-Úa mBriuin co feraib Muman & Midhe a Condachtaib a n-Uib Bríuin Brefne, co tuc bu & brait moir, & co n-dechatar for indsib Locha h-Uachtair, co tucsad bruid estib. Taníc iarsin h-Úa Ruairc & h-Úa Briuin, cor' cuirsed h-Úa MaelSechlainn asa longport & tucsat ár Fer Midi im mac Gilla Fhulartaigh et alios cum eo.
p.29
Ard m-Brecan cona templaib do loscud la h-Uib Briuin & daíne do loscadh & bruit do breth as.


text:
Eabhraig
'S e baile eachdraicheil ann an Siorrachd Eabhraig a th' ann an Eabhraig, aithnichte cuideachd mar Iorc a rèir GOC, aig a bheil seann bhalla air a thimcheall. Tha am baile air a shuidheachadh far am bi dà abhainn (Ouse agus Foss) a' coinneachadh. Tha am baile ainmeil air sgàth eachdraidh beartaich, a chionn 's gu bheil e mu 2,000 bhliadhna dh'aois.
Shuidhicheadh am baile mar Eboracum ann an AD 71 leis na Ròmanaich is b' e fear an dà phrìomh-bhailtean de Breatainn Ròmanach air fad'. Fad an tràth seo, chaidh iomadh daoine eachdraidheil, mar Constaintìn Mòr, a chomannach leis a' bhaile. Riaghaileadh an rìoghachd Ròmanach air fad' bho Eabhraig fhèin fad' dà bhliadhna le Septimus Severus.
Às dèidh teachd nan Angles, chaidh ainm ùr Eoferwic a chuir air a' bhaile, is chleachdadh e mar prìomh-bhaile na rìoghachd Northumbria. Fhuair na Lochlannaich grèim air a' bhaile ann an 866, is chuir iad an t-ainm Jórvík air a' bhaile fhèin is sgìre fada nas fharsainge eile air a' thaobh thuath Shasainn. Mun bhliadhna 1000, dh' ainmeachadh am baile mar York.
Dh'iarr Ridseard I Shasainn air Eabhraig mar prìomh-bhaile Shasainn air fad' ach mus an do rinn e a' chùis a dhèanamh, chaidh e a chuir à dreuchd. Às dèidh cogaidhean nan Ròsan, thug Eabhraig taigh do Chomhairle an Tuath is dh'aithneachadh e mar prìomh-bhaile taobh tuath na dùthcha. B' ann às dèidh na h-Aisige a thòisich cudthrom poilitigeach a dhol a taobh. 'S e mòr-roinn Eabhraig a th' ann tè an dà roinn eaglaiseil, ri taobh Canterbury.
Bho 1966 's e teirm Baile Eabhraig a bhios ag ainmeachadh sgìre ùghdarrais a' gabhail a-steach sgìrean tuatheil thairis crìochan traidiseanta a' bhaile. Tha sluagh de 137,505 anns a' bhaile fhèin, ged a bhios 184,900 de dhaoine anns an ùghdarras air fad'. Aig an àm seo, bidh meadhan a' bhaile, taobh a-staigh nam ballaichean mòra, na h-àite thurasachd chudthromaich, far an deach iomadh luchd-chèilidh à gach ceàrnag an t-saoghail.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Dijon[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Contra Danns Albanaich
Is e a tha ann an contra-danns modh dannsaidh steidhichte air "seata fada" 's a bhitheas sreath nam fir a' dannsadh an aghaidh (contra)ri sreath na' mna. Taobh a-steachd am patran seo, dannsaidh "cupalan" le cheile agus bithidh gach cupal (fear is boireann)a dannsadh ri na cupalaibh eile a tha a' gabhail pairt 's an seata. Bithidh gach dannsa fa-leth deanta a gluasdan sonraichte. Anns a' chuid bu mhor de na dannsaichean, Is e an cupal aig ceann na seata a dhannsaicheas "turus" le na dannsairean eile mus a bith iad a' ruigsinn bun na seata agus toiseachaidh an dannsa a-rithis le cupal ur gan treorachadh. Theid roinneadh eadar na dannsaichean a reir an seorsa ciuil as freagarrach dhaibh: Port Singilte (6/8), Ruidheal (4/4) agus Srath Spè (4/4).
Cruth seata[deasaich | deasaich an tùs]
Aig toiseach gach dannsa seasaidh na cupalan nan loidhneachan shios an talla, Is e "ceann" an seata an ceann as fhaisg air a comhlan ciuil, agus a choimhead a nuas (bhon comhlan ciuil) bithidh na fir nan loidhne air an taobh deas agus na cailleagan nan loidhne air an taobh cli. Gach dannsair a chuir aghaidh ris a cheile/ a ceile agus (ma bhitheas an talla mor gu leor ri uimhir nan dannsairean) astar mu deidhin 2 metre eadar na boireann agus na daoine. Cleachdaidh an cuid bu mhòr de na dannsaichean "Albannach" 4 cupal ris an seata, ged nach bi ach triur cupal nan dannsadh aig uair sam bith. Mar sin bithidh a' chiad cupal a'dannsadh turas leis an 2na agus an 3s cupal, a' criochnachadh 's an 2na ionad. Dannsaidh iad turas eile ( dara thuras) mus am bithidh iad nan "sleimhinn" ri bun na seata. Mur eil daoine gu leor ann a dheanamh seataichean slan, uaireanan bith seata ghoirid deanta a tri cupal-gach dannsair na dannsadh fad an t-siubhail. Anns an Dùn Deagh agus Machair Aonghais theid cleachdadh air "seata nan seachd cupal" airson a h-aon aobhar.
Glusadan[deasaich | deasaich an tùs]
Bithidh gach dannsa fa-leth deanta a "gluasadan" 8 ceum ri gach gluasad, ceum ri gach "slat" ciuil. Mar eisimplirean: Ruidhle(8 ceum ), cearcall (4ceum dhan deas, 4 ceum air ais), Posette (2 chupal a’ dannsadh seachad air a cheile an 8 cheum ri gabhail ionad a cheile). Reul (4 duine a’ dannsadh mun chuairt agus na laimhean deas an greim(4 ceum) agus air ais, le na laimhean cli(4ceum)).
Spòrs nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh gu bheil ball-coise spòrs nàiseanta na h-Albainn ach chan eil contra-danns' fada ga chulaibh, agus air feadh Alba cha mhor nach eil talla-bhaile as aonais "clas" a cruithneachas oidhche 's a seachdainn a dheanamh (neo a ionnsachadh)dannsaichean 's a mhodh. Bithidh gach clas ionadail a'cumail dannsa 2 neo 3 turus 's a bhliadhna. Mar is tric aig na tachartasan seo, bithidh 18 dannsaichean eadar dhealaichte air a' phrogramme agus bithidh 2 bhreic- 1d airson srupag 'us ceapairean agus 2na airson roiteag is sile. Is e priomh riaghal nach danns thu leis a h-aon partner ach trip neo dha air feadh an oidhche, dara riaghal nach diult thu danns' mur eil cuideigin eil air iarraidh an danns 'ud leat nas traithe agus an treas riaghal- ma thuiteas tu nach laighe thu air an urlar ach feumaidh tu eirigh cum ort ri deireadh na danns. Danns soisealta neo martial art? Deagh Spors co dhiu. Feuch E!


text:
Chan eil sinn ach beag ann an sùilean Pàrlamaid Lunnainn
Chan eil mise ag iarraidh gun tachair e ach tha e a’ sìor-fhàs duilich an gnothaich seo a sheachnadh. Le mar a thathas a’ sgrùdadh sgìrean Pàrlamaid dha Westminster tha e gu bhith a’ ciallachadh gu bheil e gu bhith duilich argamaid a dhèanamh son sgìre Pàrlamaid nan Eilean Siar a chumail air leth leatha fhèin.
Tha an riaghaltas ann an Lunnainn den bheachd gu bheil cus buill-pàrlamaid ann is gum bu chòir an àireamh a ghearradh is cur a do suas ri 200 de na buill. Tha iad a’ cumail a-mach gun fheum cosgaisean poilitigs Bhreatainn a ghearradh. Tha fios gu bheil a h-uile càil anns an t-saoghal phoblach ga ghearradh anns an là a th’ ann. Ach tha sin a’ ciallachadh ceistean dha na h-Eileanan an iar.
Chan eil ach beagan is 20,000 luchd-bhòtaidh anns an sgìre. Tha sgìrean gu leòr ann an Sasainn far a bheil na mòr-chuidean mòran nas mò na sin gun luath air àireamh air luchd-bhòtaidh. Tha gu leòr ann an Sasainn den bheachd gu bheil luchd-poilitigs is riochdachadh gu leòr againn ann an Alba mar-thà, chan eil cho fada ri sin bhon a bha an dà chuid Prìomhaire is Seansailear Albannach againn. Tha buill Westminster againn, tha Pàrlamaid Dhùn Èideann againn, is chan eil a dhìth tuilleadh ach allt aig ceann an taigh againn. Tha sin uile a’ ciallachadh gu bheil an t-argamaid son sgìre Pàrlamaid fa leth dha na h-Eileanan gu bhith a’ fulang.
Tha fios gu bheil argamaidean ann son sgìre fa leth a bhith aig an sgìre. ‘S iad na h-Eileanan Siar an aon àite ann an Alba far a bheil mòr-chuid de luchd-bruidhinn na Gàidhlig. Tha an sgìre far air falbh gu leòr bho àitichean eile is gu bheil feumalachdan is gnothaichean eadar-dhealaichte a’ buaileadh oirnn. Ach le cuid de roinnean pàrlamaid ann an Sasainn gu bhith a’ fàs cho mòr ri 90,000 fo na planaichean ùra, chan eil e gu bhi càil nas fhasa an t-argamaid a dhèanamh.
Nam bithte ag iarraidh na h-Eileanan Siar a chuir còmhla ri sgìrean eile, ciamar a dh’ oibricheachadh e? An tigeadh iad a-steach còmhla ris an Eilean Sgìtheanach? Nan tigeadh, am biodh sin a’ ciallachadh gun fheuimte sgìre Loch Aillse a thoirt a steach cuideachd? Tha fios nach eil na seann sgeulachdan mu dheidhinn ‘nàimhdeas’ eadar Leòdhasaich is Sgìtheanaich cho buadhmhor is a bha iad. Ach chanadh gu leòr gu bheil an dà sgìre cho eadar-dhealaichte is nach bu chòir dhaibh a bhith còmhla.
Tha fios gu bheil Comhairle nan Eilean Siar air a bhith a’ beachdachadh agus a’ bruidhinn air an seo. Tha fios gu robhas a’ bruidhinn agus a’ smaoineachadh air an seo bho chionn fhada. Ach bidh muinntir nan Eilean an dòchas gu bheileas a’ bruidhinn ri na daoine ceart agus gu bheil fios aca càite am faigh iad èisteachd cheart.
Tha crìonadh na sgìre a thaobh daoine cuideachd gu bhith a’ togail ceistean gu leòr eile. Ma thathas a’ dùnadh sgoiltean agus a’ gearradh ann an ospadail, carson a tha ùghdarras foghlaim agus Bòrd Slàinte air leth gu bhi ann tuilleadh? Tha fios gu bheil gu bheil clèireachd is seirbheisean taic a-nis cudromach son oibrichean anns an sgìre, ach tha deisichean gu leòr ann an Dùn Èideann is Lunnainn a thigeadh air ais leis a’ phuing nach e sin as caithreach gu bheil na buidhnean sin ann.
ENGLISH SUMMARY: Reforms which will cut the number of MPs at Westminster pose uncomfortable questions for the Western Isles. It will be harder to argue for the case for a separate MP when the number of voters (about 20,000) is less that the majorities in some English seats.


text:
2003
MMIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Sultain: Thòisich an wikipedia seo.
- Bhuannaich J.M. Coetzee an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Augusto Roa Bastos am Bonn-Cuimhne José Martí ann an Cuba.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Cèitean - Ilya Prigogine, anna A' Bhruiseal. Ceimeagair.
- 30 an t-Iuchar -Carlos Lemos Simmonds, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 25 an t-Sultain - Franco Modigliani, eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach
- 25 an t-Sultain - Chaochail Eideard Said ann an Eabhraig Nuadh
- 12 an Damhair - Johnny Cash, seinneadair Aimeireaganach
- 19 an Damhair - Roy Wentworth, PhD air dualchainntean


text:
Cum in cetresuin, aderim co fétund ní beith rolínta a n-egmuis lennann omha, cemadh arrsaidh iad is in línadh. Et atait daine and aga fuilid cuislenna cumga, & gemadh bec
p.46do biadh caitit, dileghit co maith isin gaile sin & isna h-aoibh, & ni lughuidi remruighid siad co h-imurcach. No dfetamuis a radh co fuil an urduil sin agan adbur gan sgailed ar son a saothair mina folmuighti co h-op49und é co muchfadh, & ni fuil ní is obuindi folmuiges na in cuisle; & cin co foghna si ara son fein fognuid si ar son an imurcaigh. Ar in corugad cetna, fregruim cum in resuin dorindi se cum nescoidi cleib & sgamhan. Cum in resuin elé .i. gurub glic an naduir ina h-oipriugad, aderim curub fir sin, an uair buadartar co mor ina h-oipriugad hi. Aderim cum in resuin ele, aderim, nach coir in cosmailius, oir bi osluccudh mor agin cuislinn, & ni bí agan leighes lagthach, acht teit ona cuislennuibh mora cum na cuislend cumang bis a ndruim na n-áo, & ainnsein cum na cuislend is cumga na sin re n-abur miseracia uéna, & mar sin is urusa a connmail fa deoigh; masedh innurbtur fa deoigh an ní is mó imduiges, no an ní is lugha ric a leas an naduir.
p.4850


text:
Am mìos seo chaidh thàinig le Pen a-mach an aghaidh cùisean dà-chànanach san Fhraing. Thog feadhainn na sràidean orra ann an Roazhon greisg às dèidh sin. Agus seo bhideo a rinn iad. Gheibh thu tuilleadh air an làrach Ai ’ta.
Tha Oifis a’ Phuist Fhrangach cho coma leis a’ Bhreatnais sa tha NHS Eileanan Siar leis a’ Ghàidhlig air an làrach-lìn aca. Mhothaich mi nach eil a h-uile duine toilichte leis a sin agus tha iad a’ dèanamh an dìcheall airson piseach a’ chur air ‘La Poste’.
Beurla a-mhàin. Am faigh an làrach NHS Eileanan Siar duais shònraichte?
Seo rudeigin a thog mi an dearbh mionaid bhon iomairtean gàidhlig thall aig Yahoogroups:
Abair làrach-lìn:http://www.wihb.scot.nhs.uk/Tha an làrach anns a' Bheurla a-mhàin, ach tha bucas a' nochdadh airan duilleig-dhachaigh, ag ràdh AltaVista Babel FishTo translate this page, click a flag!
Tha brataichean ann airson: Sìne,a' Ghearmailt, Seapan, Coiria, An Fhraing, An Eadailt, Portagail, An Spàinn. Ceist: a bheil càil a dhìth an seo?
Chan eil deoch ro dhaor san Fhraing an taca ri Alba agus gheibh thu botail den leithid seo airson dà iùro. Tha muinntir a’ Bhreatainn Bhig gu math moiteil às a’ bhiadh agus an deoch a tha a’ buntainn don àite agus tha sanas beag ri fhaicinn air a leithid. Chì thu sa bhotail e gu h-àrd air an taobh deas, ‘s e dealbh taigh-solais a th’ ann leis na faclan ‘Produit Bretagne’. Tha fiù ‘s làrach-lìn far am faigh thu fiosrachadh mu dheidhinn a h-uile càil eile a tha air a dhèanamh sa bhad seo. Cha do gabh mise ach liotair dheth co-dhiù agus saoilidh mi gu bheil beagan a bharrachd rannsachaidh a dhèanamh air an leann-ubhail.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
1926
MCMXXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Grazia Deledda an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an Gearran - Leslie Nielsen, ann an Regina, Canada. Cleasaiche.
- 25 am Màrt - Derek Bickerton, cànanaiche.
- 14 an Giblean - Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo, ann am Madrid. Fear-poileataigs às An Spàinn.
- 1 an t-Ògmhios - Andy Griffith, ann am Mount Airy. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an t-Iuchar - Robert Fogel, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 11 an Lùnasdal - Aaron Klug, ann an Želva. Ceimeagair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 am Faoilleach - Benjamin Neeve Peach, clach-eòlaiche Breatannach
- 14 an t-Sultain - Rudolf Christoph Eucken, sgrìobhadair Gearmailteach
- 29 an Dùbhlachd - Rainer Maria Rilke, ann am Montreux. Bàrd às An Ostair.
- Frances Tolmie - a chruinnich iomadh òran Ghàidhlig


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Dachaigh > Eachdraidh
Earrainn
Ceanglaichean
Ùghdarras Theisteanas na h-Alba: Goireasan Eachdraidh a tha a' gabhail a-steach Pàipearan Dheuchainnean a bh' ann roimhe, Stiùireadh mu Dheuchainnean agus Stiùireadh Ceartachaidh.
Ceanglaichean
Cruinneachadh ghoireasan bho Ionnsachadh agus Teagasg Alba airson do chuideachadh gu bhith ag ullachadh airson nan deuchainnean.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Goireasan
Tha goireasan Stòrlann air an roinn ann an trì prògraman:
- goireasan àrd-sgoile airson Gàidhlig (luchd-ionnsachaidh agus fileantaich)
- goireasan àrd-sgoile airson chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig
- goireasan airson nan tràth-ìrean agus bun-sgoile
Corra uair tha Stòrlann a’ gabhail phròiseactan os làimh do bhuidhnean eile agus tha a’ bhuidheann air stuthan a dheasachadh san dòigh seo do dh’inbhich a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig.
13 Postairean Eòlas Corporra
’S e Daydream Education a dh’fhoillsich na postairean seo ann am Beurla mar ghoireas teagaisg do thidsearan Eòlas Corporra agus bha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig uabhasach toilichte cead fhaighinn am foillseachadh ann an Gàidhlig. Tha iad stèidhichte air cuspairean a tha nam pàirt den churraicealam airson Eòlas Corporra sa bhun-sgoil agus san àrd-sgoil. Tha iad air an dealbh le ìomhaighean agus grafaigean a tha dathach, tarraingeach, agus chan eil teagamh nach cuidich iad le ionnsachadh agus le bhith a’ brosnachadh ùidh na cloinne, chan ann a-mhàin ann an Eòlas Corporra ach, cuideachd, ann an Slàinte is Sunnd.
Tha Stòrlann air am foillseachadh ann an dà mheudachd, A2 agus A3. Tha na postairean A2 gu sònraichte freagarrach airson a bhith gan cleachdadh san gym agus bidh an fheadhainn nas lugha freagarrach airson an taisbeanadh sa chlasrum agus air ballaichean trannsaichean na sgoile.
Tha sinn gu mòr an dòchas gun còrd an goireas ris na tidsearan agus ris na sgoilearan agaibh. Tha Stòrlann a’ cur fàilte air beachdan no iarrtasan bho thidsearan no sgoilearan; gabhaidh fios a chur thugainn uair sam bith aig oifis@storlann.co.uk no air 01851 700 880.
Stiùireadh air clàran a gheibhear air Tobar an Dualchais
Le còrr is 33,000 clàran air-loidhne (21,705 dhiubh anns a’ Ghàidhlig) air iomadach cuspair co-cheangailte ri dualchas na h-Alba, ’s e goireas air leth a th’ ann an Tobar an Dualchais a dh’fhaodadh a bhith feumail aig diofar ìrean den sgoil. Tha na clàran, a chaidh a thogail bho na 1930an gu 2005, a’ tighinn bho trì chruinneachaidhean: Tasglann Sgoil Eòlais na h-Alba (Oilthigh Dhùn Èideann); Cruinneachadh Chanaigh agus BBC Alba. Nam measg tha sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh de gach seòrsa.
Air sgàth ’s gu bheil uibhir air an làrach-lìn, ge-tà, tha e a’ cosg ùine do thidsearan clàran a lorg a tha freagarrach a thaobh cuspair, ìre cànain, aois a’ chlas agus mar sin air adhart agus tha seo uaireannan a’ cur bacadh air tidsearan, a tha gu math trang, bho bhith ga chleachdadh. ’S ann airson an t-suidheachadh sin a leasachadh a chaidh an earrann seo a dheasachadh, le taghadh de chlàran air diofar chuspairean agus aig diofar ìrean den bhun-sgoil agus àrd-sgoil. Chaidh na cuspairean a thaghadh às dèidh còmhraidhean le tidsearan...
Tha Giglets Gaidhlig uaireannan ainmeil agus uaireannan nan leabhraichean clasaigeach an ýmpis a dhol air dhýochuimhne, a tha air an ath-chruthachadh agus air an atharrachadh airson luchd-Ŕisteachd an latha an-diugh.
Cèaird an Sgrìobhaiche
Cruinneachadh de ch˛rr is 30 teacsa a ghabhas cleachdadh ann an obair Leughaidh Cho-roinnte agus Sgrýobhaidh Cho-roinnte aig ceann shuas na bun-sgoile agus ceann shýos na h-Órd-sgoile.
Tha na teacsaichean anns an leabhar ann an ceithir roinnean: neo-fhicsean, ficsean, bàrdachd agus sgeulachdan à beul-aithris na Gàidhlig.
Tha cùl-sgeul a’ mìneachadh cò às a thàinig an earrann, beagan mun t-seòrsa sgrìobhaidh agus fiosrachadh mun ùghdar.
Leugh tuilleadh - Cèaird an Sgrìobhaiche
ĺS e taghadh de sgeulachdan goirid ¨ra, tarraingeach a tha seo bho sgrýobhadairean ¨ra mar Caron NicFhionghain agus Daibhidh MÓrtainn, agus bho sgrýobhadairean e˛lach mar D˛mhnall Iain Mac╠omhair.
Bheir na sgeulachdan seo an leughadair air thuras bho eu-d˛chas gu d˛chas, eadar Alba agus Haiti agus bho ghruamachd gu aoibhneas.
Na Lochlannaich
Tha còrr is mìle bliadhna bhon a dh'fhairich Alba smachd nan Lochlannach.
Aig an àm sin, chaidh an ainmeachadh mar dhaoine cumhachdach, feargach agus eagallach. Mìle bliadhna air adhart 's chan eil dealbh slàn againn fhathast de na Lochlannaich.
Chaidh an goireas seo a chruthachadh airson 's gun ionnsaich thu mu na Lochlannaich ann an dòigh tharraingeach. Leugh tuilleadh...
Èist!
Tha Fo Bhruid agus feadhainn de na sgeulachdan goirid à Eadar dà Sgeul againn a-nis nam faidhleachan claisneach so-luchdaichte no sruthach. Tha cuid dhiubh air an leughadh leis na h-ùghdarran fhèin.
Leabhraichean-d
Tha leabhraichean-d a-nis rim faighinn airson Leughadairean-d agus innealan Kindle. Gabhaidh Kindle airson PC a luchdachadh a-nuas.
- Mar a Chuala mise e epub (Leughadairean-d)
Mar a Chuala mise e mobi (Kindle)
- Fo Bhruid epub (Leughadairean-d)
Fo Bhruid mobi (Kindle)
- Ailig Aurora epub (Leughadairean-d)
Ailig Aurora mobi (Kindle)
St˛rlann - Foillseachadh 2012


text:
Inbhir Garadh
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Garadh (Beurla: Invergarry). Nochd ainm a' bhaile ann an Dwellys 1912 mar Inbhir-gharadh. [1] Tha am baile suidhichte san àird an ear anns a' Ghleann Mhòr far a bheil Abhainn Gharadh a' sruthadh ann an Loch Omhaich. Faisg air meadhan a' bhaile tha gobhal-rathaid ann eadar an A82 bho Inbhir Nis don Ghearasdan, agus an A87 a leanas don Eilean Sgitheanach. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 4′ 8.11″ Tuath agus 4° 48′ 3.1″ Iar.
Tha Eaglais Inbhir Garadh ann bho 1864 a-mach agus chaidh an togalach a leudachadh ann an 1896. Chaidh an drochaid thairis air Abhainn Gharadh a thogail anns na 1930an. Ann ann 2006 thogadh ionad-coimhearsnachd ùr far a bheil an ionad-fiosrachaidh cuideachd.
Tha tobhtaichean den Chaisteal Inbhir Garadh faisg air a' bhaile air Creagan an Fhithich.
Tha Comann Camanachd Ghleanna Garadh aca, agus tha an cluicheadair camanachd James Clark a’ fuireach ann an Inbhir Garadh.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH 308 011
- Gazetteer for Scotland - Inbhir Garadh
- Undiscovered Scotland - Inbhir Garadh


text:
Llandudno
'S e baile ann am Bwrdeistref Sirol Conwy, a' Chuimrigh a tha ann an Llandudno (Cille Tudno). Tha an cille fhein, a chaidh air togail, neo ath-thogail 's na meadhan aoisean, suidhichte air sleibh tuathail a' Ghogairth. Is priomh-bhaile Glan Conwy a tha anns a' bhaile a tha suidhichte air machair eadar tìr-mhòr na Cuimrigh agus an leth-eilean Y Gogarth. Ann an 2001 bha 15,000 duine a' fuireach an seo.
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Eachdraidh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a bha tuineachaidhean anns an àite seo bho Linn an Uamha bha a' chiad tùs sgrìobhte a' nochdadh ann an 1284. Bha mainear ann aig an àm ud a bha a' gabhail a-steach trì bailtean: Y Gogarth anns an iar-dheas, Y Cyngreawdr anns an tuath agus Yn Wyddfid san àirde an earra-dheas. Ann an 1840 chaidh eaglais ùr a thogail agus an uair sin dh'fhàs Llandudno nas motha. Bha muinntir a' baile ag obair ann am meinearachd no ann an àiteachas no bhathar ag iasgach.
Aig àn Bhioctoria chleachadh am baile airson saor-làithean a chur seachad. Dh'fhosgail rathad-iarainn an seo ann an 1858. An-diugh tha Llandudno na àite làithean-saora as motha anns a' Chuimrigh a tha suidhichte ri taobh na mara. Tha mòran togalaichean brèagha ann,m.e.: an taigh-cluiche Venue Cymru no cidhe Llandudno.


text:
Uile-losgadh
Is e an t-Uile-losgadh (Eabhra: haSho'ah, השואה) an scrios is murt den Iùdhaich Eòrpach a rinn na Nàsaich agus na luchd sin gun do phàirtich am beachd nan Nàsaich den linn an Dàrna Cogadh. Bha gràin mòr aig na Nàsaich air Iùdhaich sa' bheachd-smaoinealas agus sluagh-iùlach aca bho thùs, agus sgrìobh Adolf Hitler air a' chuspair sin san leabhar leis - Mo Chath Fhein (Mein Kampf). Smaoinich iad gun do rinn na Iùdhaich brath air a' Ghearmailt san Chiad Cogadh. Air sgath sin, rinn na Nàsaich iomairt bruideal is luath, a' cur muileannan de Iùdhaich ri campaichean-braighdeanais, agus gan marbhadh, a' mhorchuid le gas nimheil. Còmhla leis na h-Iùdhaich, dh'iarr na Nàsaich cuideachd a mharbhadh na Giofagan, Pòlainnich dhùthchasach agus Slàbhaich eile, prìosanaich-cogaidh on t-Aonadh Sobhiat, Comannaich, Clachairean, fir cho-sheòrsach, Pàpanaich, ciorramaich, agus daoine eile gum foillsicheadh maoidheadh ris na Nàsaich 'nan tòrachd airson chumhachd.
A-reir mòran daoine, se an eucoir as motha a bha a-riamh.
Na h-Ìobairtich[deasaich | deasaich an tùs]
Crochaidh an t-àireamh nan ìobairteach air a' chomarrachadh "an Uile-losgaidh" gu bheil air chleachdadh. Sgrìobh Donald Niewyk agus Francis Nicosia san Columbia Guide to the Holocaust gu bheil am facal air chleachdadh gu cumanta a chiallachadh am mòr-mhort, agus an oirdhirp a sgrios às, nan Iùdhach Eòrpach, 's mar sin chuireadh sin an t-àireamh iomlan nan ìobairteach ri beagan fo sia millean — mun chuairt 78 sa' cheud nan 7.3 millean Iùdhach 'san Roinn-Eòrpa at the time.[189]
Gabhaidh comharrachaidhean nas fharsainge a-steach eadar 220,000 agus 1,500,000 Giofag, agus na 200,000 ri 300,000 ciorramaich (gu corporra 's gu inntinneil mar son) a bha air mharbhadh, oir bha na roinnean seo cuideachd roghnaichte airson sgrios. Gabhaidh comharrachadh nas fharsainge fhathast a-steach na luchd-dealachaidh cràbhach 's sluagh-iùlach, dà ri trì millean prìosanaich-cogaidh Sobhiat, agus 5,000 ri 15,000 fir cho-sheòrsach, a' cur an àireimh iomlain ri naoi millean. Èirigh sin ri 11 millean marbhan ma tha na bàsan de 1.8 ri 2 millean Pòlainneach dùthchasach air ghabhail a-steach. Ghabhadh an comharrachadh as fharsainge a-steach na 6 millean luchd Soviat nach robh 'nan saighdearan, ag èirigh an àireimh-bàis iomlain ri 17 millean. Rinn R.J. Rummel meas air an t-àireamh-bàis iomlan na Gearmailte Nàsaich a bhith 21 millean.
- 5.1 - 6 millean Iùdhach, a-measg trì millean Iùdhach on Phòlainn
- 1.8 - 2 millean Pòlainneach neo-Iùdhach
- 200,000 - 1,500,000 Giofag
- 200,000 - 300,000 ciorramach
- 80,000 – 200,000 Clachair
- ceud mìle Comannach
- 10,000 - 25,000 fear co-sheòrsach
- 2,000 ri 5,000 Fianaiseach Iachobha


text:
Moguer
‘S e baile beag ann an ceann a deas na Spàinne aig 51m os cionn ìre na mara a th’ ann Moguer. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1333 leis manaich mar mhanaistear. ‘S ann às an Arabais Maghaarah (مغارة) a th’ann an t-ainm is e a’ ciallachadh uamh.[1] Tha am baile ri taobh na h-Aibhnichean Galarín agus Montemayor, is iad a’ sruthadh dhan Abhainn Tinto. A bharrachd air sin, tha tràighean ris an canar Arenas Gordas (Spàinntis Gainmheach Reamhar) ri taobh a’ bhaile. Tha e suidhichte aig astar dhe19km bho Huelva, 456km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha, 76km bho Sevilla, prìomh-bhaile na coimhearsachd agus 235km bho Mhalaga.[2] Tha am baile anns an roinn Huelva, air an àirde an iar Andalusia. Tha 15,219 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Juan Ramón Jiménez: (1881 – 1958) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1956.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Meatailt Bàis
Thoisich meatailt bàis aig toiseach na 1980an, a' tighinn bho meatailt slaic. Am measg nan comhlanan cudthromach anns an stoighle seo tha Autopsy, Cannibal Corpse, Carcass, Dismember, Death, Deicide, Entombed, Possessed agus Obituary.
An Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta de rudan a tha daonnan a' tighinn suas ann an ceol meatailt bàis:
- Faclan mu dhedhinn rudan mar marbh agus cogaidh. Leis an seinn mu dheidhinn rudan daonan gu math dorachd, tha seo caran coltachd rith meatailt dubh. Cuideachd, s'docha gur e na cuspairean a tha comhlanan a'seinn mu dheinn, neo cuideachd an stoighle aige, a tha diorabh ag eisteach rith agus gu math ainneart, a tha a'toirt an t-ainim gun a cheòl.
- A' cleachdadh gluasadan cromtacha.
- A' cleachdadh structar a tha comhltachd rith ag innse sgeulachd, chan e an structar nas tradiseanta de rann-sèist-rann.
- Ceòl luatha, ainneart, anns a tha rithim gu math cudthromach. ' S e giotaran agus drumaichean na h-ionnstramaidean as cudthromach, mar ann a gu bhith a h-uile seorsa de meatailt. Uaireanan a-nis tha comhlanan a'cleachdadh na meur-chlàr, ach chan eil seo cho cumanta ri ann an stoidhlean eile den ceòl.
- Tha an seinn uairidh neo-àbhaisteach: ìseal, diorabh a'tuigsinn, agus air a'deanabh aig caol an abhachd. Tha seo a'deanabh fuaim air a tha an t-ainim "death grunt/growl".
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig meatailt bàis bho meatailt slaic, agus 's e Slayer còmhlan gu math cudromach ann an seo. Bha buaidh mhòr aig an clàr aca "Reign in Blood" (1986), agus na clàran as deidh sin, air meatailt bàis.
Ach thòisich an stoidhle rò an sin, ann an 1983, le còmhlanan anns na Stàitean Aonaichte mar Death agus Possessed. 'S e `s docha a chiad eiseimpleir de meatailt bàis a bhith air a chlàradh an clàr "Seven Churches" aig Possessed, ann an 1985.
Ach tha daoine ann a tha ag ràdh nach robh na ciad còmhlanan seo ach "post-thrash", agus gun d'fhuair iad an t-ainm meatailt bàis dìreach air t-saileabh an t-ainm aig Death: cha robh gu leor uair mu dheidhinn an ceòl fhathast.
Tha na daoine seo ag ràdh gun d' thòisich meatailt bàis aig dearadh na 1980an, leis am buadh de punk air ceòl roc gu leithir. Mar eiseamplear, bha Napalm Death an toiseach pairt den seoladh hardcore, agus a'cluich grindcore, ach aig toiseach na 1990an tionndaidh iad go stoidhle uair, a'fagail grindcore agus a mhor cuid den comhlan air falbh.
Thachair mòran diofar rudan gu meatailt bàis anns na 1990an, le iomadh diofar stoidhlean agus còmhlanan. Thòisich meatailt bàis binn anns An t-Suain (gu h-àraid am baile Göteborg), agus cuideachd ann an Nirribhidh agus ann an Suòmaidh. Tha comhlanan mar Arch Enemy, In Flames agus Dismember cudthromach gun stoidhle seo.
Cuideachd bha buaidh aig meatailt bàis air meatailt dìt, le comhlanan mar My Dying Bride agus Paradise Lost a'cleachdadh seinn meatailt bàis uaireanan, agus ceòl nas slaodachd ach caran coltachd, airson a'deanabh "doom death".
Tha daoine ag ràdh gur e grindcore dìreach meatailt bàis a tha nas ainneart, ach tha daoine eile ag radh gun robh buaidh na bu mhotha aig hardcore air grindcore, leis am buaidh as mòr air meatailt bàis a bhith meatailt slaic, agus mar sin, gur e seòrsan de ceòl diofairte a th'annad.


text:
Magnus Maximus
Bha Magus Maximus (Macsen Wledig anns a’ Chuimris, mu 335 - 388) na cheannard air taobh an-iar na h-Ìompaireachd Ròmanaich eadar 383 agus a bhàs anns a’ bhliadhna 388.
Rugadh e sa Spàinn agus chaidh e a stèidheachadh mar iompaire leis an arm fhad’s a bha e air dleastanas ann am Breatainn. Rinn e a’ chùis air a phrìomh nàmhaid Gratianus faisg air Pairios agus chaidh a mharbh ann am blàr ann an Lyons air an 25 Lùnasdal 383. Thog Magnus Maximus prìomh bhaile Augusta Treverorum (Trier anns a’ Ghearmailtis) agus bha e na Chrìosdaidh.
Magnus Maximus ann am beul-oidas na Cuimrigh[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir faon-sgeul Chuimrich bho na meadhan-aoisean, phòs Magnus Maximus Elen Luyddog, nighean Eudaf à sgìre Segontium, ‘s e sin an daingneach Ròmanach faisg air Caernarfon, agus tha fianais, gu ìre, gu bheil an sgeulachd seo fìor. A rèir faon-sgeul Chuimris dh’fhàg na Ròmanaich a' Chuimrigh fichead bliadhna ron chòrr dhe Bhreatainn.
A rèir sinnsireachd Chuimrich tha Naomh Peblig agus Owain fab Macsen Wledig nam mic aig Magnus Maximus agus Elen.
Sgrìobh agus sheinn Dafydd Iwan òran ainmeil mu dheidhinn Mhagnus Maximus, ‘Yma o Hyd’.