text:
Cali
‘S e prìomh-bhaile na roinne Valle del Cauca, ann an Coloimbia,[1] a th’ann Cali, neo Santiago de Cali (sanˈtjaɣo ðe ˈkali).[2] Tha e suidhichte aig 995m os cionn ìre na mara agus 440km air falbh bho Bhogotá.[3] agus tha teodhachd meadhan dhe 25° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1536 anns an sgìre ris an canar an Sliabh an Iar (Spàinntis: La Cordillera Occidental), ann an gleann mòr anns na h-Andes. Tha eaconomaidh làidir aig a’ bhaile, stèidhichte air sreath fhada dhe gnìomhachasan. Bha cunntas-sluaigh dhe 2,119,908 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh,[4] 'S e Cali an treas baile as motha na dùthcha.[5] agus an 12mh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach[6]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus San Juan de Pasto. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Seumas,[7] neo Santiago ann an Spàinntis. Thathar a' creidsinn gur e facal Quechua a th'ann an eileamaid Cali, leis cho faisg 's a tha am baile ri seann chrìochan ìompaireachd nan Inca. 'S e Cali an t-ainm a tha air abhainn a' bhaile cuideachd.[8]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 2,119,908 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 36,737 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e Daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Cali. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ann 0.5% agus tha 26.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 94.9% dhe na daoine ann an Cali leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 81.9% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cali. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Manuel María Mallarino: Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1855 agus 1857
Eliseo Payán: Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1887 agus 1888
Jorge Holguín Jaramillo: Ceann-suidhe na dùthcha ann ann 1909 agus eadar 1921 agus 1922
Ceanglaichan A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Mongabay
- ↑ New Advent
- ↑ Fiosrachadh na Roinne
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


c: text/html

text:
Ùrnaigh an Tighearna
Tha Ùrnaigh an Tighearna na Ùrnaigh as cudromaiche anns a' chreideamh Crìosdaidh. A-reir dualchas, agus an Tiomnadh Nuadh, thubhairt Ìosa Chrìosd fhèin an ùrnaigh seo.
- Ar n-Athair a tha air nèamh, Gu naomhaichear d' ainm.
- Thigeadh do rìoghachd. Dèanar do thoil air an talamh, mar a nithear air nèamh.
- Tabhair dhuinn an-diugh ar n-àran làitheil.
- Agus maith dhuinn ar fiachan, amhail mar a mhaitheas sinne dar luchd-fiach.
- Agus na leig ann am buaireadh sinn; ach saor sinn o olc:
- oir is leatsa an rìoghachd, agus an cumhachd, agus a' ghlòir, gu sìorraidh.
- Amen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Alba fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail, agus tha iad a' cluich a-measg na Sia Nàiseanan. Bha a' chiad gèama eadar-nàiseanta rugbaidh eadar Alba is Sasainn. Se Aonachd Rugbaidh na h-Alba (an SRU) a tha ga riaghladh.
Mar is trice, is ann as na Crìochan a tha a' mhòrchuid den cluicheadairean Albannach math, ach tha sluagh mòr a' tighinn as na bailtean mòra mar Glaschu is Dùn Èideann. Tha seòrsa buaidh aig rugbaidh air feadh na h-Alba, ged a bheil e a' tighinn as dèidh ball-coise - tha sgioba aig a h-uile baile mòr, mar eisimpleir, eadar Sealtainn is Gallobha.
Tha iad a' cluich sna lèintean gorma. Logo- cluaran.
Mae eu canlyniadau yn erbyn timau rhyngwladol eraill fel a ganlyn, yn nhrefn y nifer o gemau (yn gywir hyd at Hydref, 2005):
Cluicheadairean ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gordon Brown
- Gordon Bulloch
- Finlay Calder
- Mike Campbell-Lamerton
- Sandy Carmichael
- Chris Cusiter
- Gavin Hastings
- Scott Hastings
- Andy Irvine
- Eric Liddell
- Ian McGeechan
- Ian McLauchlan
- Chris Paterson
- David Sole
- Jim Telfer
- Doddie Weir


text:
Lucía Etxebarría
'S e ùghdar às an Spàinn a th’ ann Lucía Etxebarria de Asteinza (València, 7mh An Dùbhlachd 1966).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann à Bermeo (Dùthaich nam Basgach) a th’ ann a cuid phàrantan, is ise an tè nas òige dhe seachdnar daoine-chloinne. Rugadh i ann an València agus fhuair i a cuid fhoghlaim ann an sgoil air an ruith le cailleachan dubha. Chaidh i dhan oilthigh ann am Madrid far an tug i ceum ann am Beurla agus Naidheachdas. A bharrachd air a bhith na tè-fhrithealadh, tha i air a bhith an sàs anns na h-iris-leabhrichean Ruta 66 agus Nuevos Medios, bha i os cionn roinn na meadhanan aig Sony agus bha i an urra ri conaltradh airson Fnac. Leig i an dreuchd sin dheth beagan mus do dh’fhoillsich i a’ chiad leabhar aice.
'S e seòrsa dhe Beath-eachdraidh-ficsean mu dheidhinn Courtney Love agus Kurt Cobain a bh’ ann a’ chiad leabhar a sgrìobh i ann an 1996: Sgeulachd Kurt agus Courtney: cuir le sin (Spàinntis: La historia de Kurt y Courtney: aguanta eso). Chuir Ana María Matute taic dhi airson a’ chiad nobhail aice a sgrìobhadh ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan (Spàinntis: Amor, curiosidad, prozac y dudas). Bha an leabhar sin gu math connspaideach oir bhathar a’ fàgail oirre gu do chleachd i seantansan fa leth bhon an nobhail Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel ann an 1994. Tha i air càineadh fhaighinn gu seach-àraidh bho na pàipear-naidheachdan na làimhe dheis. Bhuannaich i an Duais Nadal an ath-bhliadhna airson an darna nobhail aice, Beatrix agus na Cuirp san iarmailt (Spàinntis: Beatriz y los cuerpos celestes). Bha an dà nobhail seo uabhasach fèin-eachdraidheil agus làn Boireann-dhligheachas, is chleachd i samhlaidhean dìreach mar anns na sgrìobh Dante Alighieri anns an darna fhear dhuibh. ‘S e dùsgadh na Dà-ghnèitheachd a tha aig cnag na cùise anns an leabhar sin, rud a tha dìreach mar an t-ùghdair fhèin. Ann an Chan eil sinne mar an fheadhainn eile (Spàinntis: Nosotras que no somos como las demás) (1999) chruthaich i nobhail le structar a tha coltach ris a’ chiad nì a sgrìobh i agus an leabhar Slaves of New York, le Tama Janowitz. Tha e làn sgeulachdan air an measgachadh ri chèile is na caractaran a’ nochdadh an siud ‘s an seo air feadh na sgeòil. Cuideachd anns a’ bhliadhna sin sgrìobh i sgriopt an fhiolm Mairidh mi beò (Spàinntis: Sobreviviré), ann an co-bhann le David Menkes agus Alfonso Albacete. Rinn i sgriop an fhiom I love you baby còmhla riutha ann an 2001, nuair a rinn an stiùiriche-fhiolm Miguel Santesmases dreach saor dhe Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan ged an d’ fhuair e cuideachadh bhuaipe, agus rinn Antonio del Real fiolm dhen sgriobt a sgrìobh i airson Boireannach mo bheatha (Spàinntis: La mujer de mi vida).
Chaidh e gu Alba ann an t-Sultain 2000 is i ag obair anns an Oilthigh Obar Dheathain mar thìdsear sgrìobhaidh sgriobtaichean. A bharrachd air sin ghabh i pàirt ann an caochladh cho-labhairt. Thug an t-oilthigh sin Dotaireachd Honoris Causa ann an litreachas dhise sa bhliadhna sin cuideachd. Nochd cruinneachadh dhe abaltanan mu dheidhinn Boireann-dhligheachas fon ainm Ebha ri teachd. Litir ri teachd (Spàinntis: La Eva futura. La letra futura]] ann an 2000. Sgrìobh i an t-altan Ann an gàirdeanan a’ mhnatha fhetis (Spàinntis: En brazos de la mujer fetiche) (2002), ann an co-bhann le Sonia Núñez Puente, mar thoradh na h-ùine a chuir i seachd ann an Alba.
Thill i dhan rosg le A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach (De todo lo visible y lo invisible) (2001), a bhuannaich an Duais Primavera airson nobhailean, agus dh’fhoillsich i an leabhar dhe sgeulachd goirrid Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin (Spàinntis: Una historia de amor como otra cualquiera) ann an 2003. An dèidh sin, ann an 2004, dheasaich i a’ chiad leabhar aige, a-nis leis an ainm ùr Courtney is mise (Spàinntis: Courtney y yo), le tòiseachadh ùr. Bhuannaich Mìorbhail ann an co-chuideam (Spàinntis: Un milagro en equilibrio), nobhail mu dheidhinn a bhith na màthair, an 53 Duais Planeta ann an 2004. Ann an 2005 chruinnich is dh’eadar-theangaich i Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Palastain (Spàinntis: La vida por delante: voces desde y hacia Palestina), air a dh’fhoillseachadh leis a’ chlò-bhualadair Editorial Fundamentos, is chaidh a h-ainmeachadh deasaiche a’ chruinneachaidh Astarté airson MR Ediciones.
A bharrachd air sin, tha ise air bàrdachd a dheasachadh cuideachd. Thòisich i le Stèisean na h-Ifrinn (Spàinntis: Estación de infierno) ann an 2001 ach dh’fhàgadh oirre anns an irisleabhar Inverviu gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh air na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas.[1] Ann an 2004 dh’fhoillsich i Gnìomhan a’ Ghràidh is na Tlachd (Spàinntis: Actos de amor y placer), a bhuannaich an 20mh Duais Barcarola, ged an do thabhainn iad an duais dhi mus do nochd an leabhar co-dhiù.
Ann an 2005 dh’fhoillsich i Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (Spàinntis: Ya no sufro por amor), is dh’innse i gu e seòrsa dhe aspirinn a th’ ann dhise, is tha feadhainn a’ cumail a’ dol nach ann ach leabhar fèin-cuideachaidh a th’ann. Leis an leabhar seo dh’fhàgadh air Etxebarria gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh a-rithist.
Dh’fhoillsich i nobhail ùr as t-earrach 2007, air a bheil Fuath ron Fhànais (Spàinntis: Cosmofobia),[2] is an leabhar seo a’ sealltainn beatha 20 neach is iad a’ fuireach còmhla anns an sgìre Lavapiés ann am Madrid fhèin.
Ann an 2009 dh’fhoillsich i an abaltan Club na droch mhàthraichean (Spàinntis: El club de las malas madres) ann an co-bhann le Goyo Bustos, is bha an leabhar sin làn beachdan is comhairle mu dheidhinn an dreuchd dhoirbh dhe màthair, athair neo maighstir sgoile an latha an-diugh.
Tha a cuid obrach air a bhith ga dh’eadar-theagachadh gu 20 cànain.
Meirle-sgrìobhaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2001 dh’fhàg oirre an irisleabhar Interviú gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh bho na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas anns an leabhar aice Stèisean na h-Ifrinn, a bha i dìreach air dh’fhoillseachadh sa bhliadhna sin fhèin (2001). A bharrachd air sin dh’aidich an t-irisleabhar sin gun do chuir i seantansan gu lèir às an leabhar Aimearaganach Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel, dìreach am broinn a’ chiad rud soirbheachail a sgrìobh i ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan. Dhìon Extchebarría ise fhèin is i a’ mìneachadh gur e dìreach eadar-rosgachadh (Spàinntis: intertextualidad) a bh’ann, is dh’innse i gu robhar a thoirt ionnsaigh oirre anns na meadhanan. Fiù ’s thuirt i gu robh sin "cho truagh mar èigneachadh".[3] Thug Etxebarria an t-irisleabhar gu lagh ann an 2003 is i a’ fàgail orrasan gun do chuir iad tuaileas air a h-onoir, ach bhuannaich Interviú a’ chùis. Dhearbhaich am britheamh ann am Madrid nach robh sin idir ceart is "Thug an t-irisleabhar fìor fhiosrachadh romhainn (...), rinn Etxebarria meirle-sgrìobhaidh do dh’Antonio Colinas". Thug i agartas ri beulaibh Àrd Chùirte na Spàinne.[4]
Ann An t-Sultain 2006, bhuannaich an t-eòlaiche-inntinn Jorge Castelló cùis lagh na h-aghaidh ann an València airson "gnàths eucoireach" is "ionnsaigh an aghaidh còirichean na seilbhe inntleachdail" a chuir esan dhan chùirt dà mhìos ro-làimhe.[5] Dh’innse Castelló, ann an litir dhan chùirt, gun tug Etxebarria paragrafaichean gu lèir bhon airtigil aige Eisimealachd thòcail agus ainneart na dachaigh (Spàinntis: Dependencia emocional y violencia doméstica), bho 2004 dìreach dhan leabhar aice Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (Spàinntis: Ya no sufro por amor). Nochd an t-airtigil sin an dà thaobh air an eadar-lìn[6] agus ann an irisleabhar oifigeil.[7] Rèitich an dithis an gnothach far a’ chùirte mu dheireadh thall is dh’aidich Etxebarria gun do chleachd i na sgrìobh Castelló taobh eòlas-inntinn is phàigh i €3,000 dha, mar dhamaistean.[8] Dh’innse Etxebarria gur e dìreachd mearachd taobh dheasachaidh bha as choireach.
Obair[deasaich | deasaich an tùs]
Rosg
- Amor, curiosidad, prozac y dudas Gaol, iongantas, prozac angus teagamhan (1997)
- Beatrix agus na Cuirp san iarmailt (1998), a bhuannaich an Duais Nadal.
- Chan eil sinne mar an fheadhainn eile (1999)
- A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach (2001), a bhuannaich Duais Primavera na nobhailean.
- Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin (2003)
- Mìorbhal ann an co-chuideam (2004), a bhuannaich an Duais Planeta.
- Fuath ron Fhànais (2007)
- An rud air nach eil fhios aig na fir - am fèis a-rèir na boireannaich (Spàinntis: Lo que los hombres no saben - El sexo contado por las mujeres, co-ùghdair (2009).
- S’ e diog breugach a th’ ann an rud fìor (Spàinntis: Lo verdadero es un momento de lo falso) (2010)
Bàrdachd
- Stèisean na h-Ifrinn (2001)
- Gnìomhan a’ Ghràidh is na Tlachd (2004)
Abaltan
- Sgeulachd Kurt agus Courtney: cuir le sin (1996)
- Ebha ri teachd. Litir ri teachd (2000)
- Ann an gàirdeanan a’ mhnatha fhetis (2002), ann an co-bhann le Sonia Núñez Puente.
- Courtney is mise (2004)
- Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (2005)
- Club na droch mhàthraichean (2009), ann an co-bhann le Goyo Bustos.
Sgriobtaichean
- Mairidh mi beò (1999). Le David Menkes agus Alfonso Albacete.
- Gaol, iongantas, prozac is teagamhan (2001). Le Miguel Santesmases.
- Boireannach mo bheatha (2001). Le Antonio del Real.
- I Love You Baby (2001). Le Alfonso Albacete agus David Menkes.
Eile
- Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Pàlastain, (2005), mar dheachdair.
- Vulgaria Vulgaria, le Francisco Villena (2009), sgrìobh i an roimhe-ràdh.


text:
Sgrùdadh sàbhailteachd nan sgoiltean
Thèid sgrùdaidhean sàbhailteachd a dhèanamh air uinneagan-mullaich ann an ceithir bun-sgoiltean ùra anns na h-Eileanan Siar, às dèidh mar a bhrist a' ghlainne ann an trì de na h-uinneagan.
Cha deach duine a ghoirteachadh.
Thèid sgrùdadh a dhèanamh air 32 uinneagan uile gu lèir eadar Sgoil an Rubha, Sgoil an Taobh Siar, Sgoil Dhalabroig is Sgoil Bhaile a' Mhanaich.
Thuirt Cathraiche Comataidh Foghlaim Comhairle nan Eilean Siar, Catriona Stiùbhart, gur e sàbhailteachd na cloinne agus luchd-obrach an rud as cudromaiche
Thuirt i cuideachd gur e a' chompanaidh a thog na sgoiltean a dh'fheumas pàigheadh airson na h-obrach a bhios a dhìth.
Tha dùil ri aithisg bhon chompanaidh togail, FMP, ro dheireadh na mìos.
Chan eil buaidh air sgoiltean eile nan Eilean Siar.


text:
Àireamhachd
’S e eòlas air làimhseachadh àireamhan a th’ ann an àireamhachd. Faodar àireamhan an cur ri chèile, an dealachadh, an iomadachadh agus an roinneadh agus tha comas-tuigse agus comas-cleachdaidh nan obrachaidhean seo èiseil dhuinn anns an t-saoghal mhòr.
’S e na h-àireamhan sìmplidh a tha air an cleachdadh airson cunntaidh. ’S e seo na h-àireamhan 1, 2, 3, 4, agus mar sin air adhart, ris an canar na h-àireamhan nàdarra ann am matamataig. Ach le bhith gan cur ri chèile agus gan dealachadh tha feumalachd àireamhan ùra – neoni agus na h-àireamhan àicheil – a’ tighinn mar coinneamh agus a’ leudachadh air ar tuigse àireamhan. Còmhla ris na h-àireamhan nàdarra, tha neoni agus na h-àireamhan àicheil a’ dèanamh suas àlach nan slàn-àireamhan. Tha roinneadh a’ toirt a-steach bun-bheachd nam bloighean agus an tuigse gum faod luach a bhith air àireimh eadar dà shlàn-àireimh. Mar eisimpleir, eadar a trì agus a ceithir tha 3.25, 3.617, 3.001 agus uiread de luachan gun chrìoch, agus gabhaidh àireamhan am meas mar gum biodh sreath leantainneach dhiubh. Uaireannan, tha seo air a riochdachadh le loidhne àireamh. Tha na slàn-àireamhan air an riochdachadh air an loidhne le puingean aig beàrnan cunbhalach, agus àireamh sam bith eile le puing aig àite sam bith air an loidhne. ’S e fìor-àireamh a chanar ri àireimh air am biodh luach sam bith.
Susbaint
Cur-ris (+)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e cur-ris bun-obrachadh na h-àireamhachd far an cuirear àireamh ri àireimh eile airson suim a dhèanamh. ’S e obrachadh eadar dà àireimh, ach ’s urrainnear grunnan àireamh a chur ri chèile ma chuirear an treas àireamh ri suim a’ chiad dà, an ceathramh ri suim a trì, agus mar sin air adhart. Tha dà fheart chudromach aig cur-ris. Cha tèid an t-suim a-rèir:
- òrdugh suimidh:
-
- 17 + 5 + 63 = 22 + 63 = 85
- 17 + 5 + 63 = 17 + 68 = 85
- agus seo an Lagh Co-thiomsach,
- òrdugh àireamhan:
-
- 24 + 69 = 93
- 69 + 24 = 93
- agus seo an Lagh Co-iomlaideach.
Toirt air falbh (−)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e toirt air falbh an t-obrachadh mùiteach ri cur-ris. Far a bheil dà àireimh air an cur ri chèile agus suim a dhèanamh, tha toirt air falbh a’ dealachadh àireimh bhon t-suim. ’S e a’ bhuil aice an diofar eadar dà àireimh. Mar eisimpleir:
-
- 27 − 8 = 19
Ma bheirear àireamh air falbh bho àireamh nas lugha, ’s e àireamh àicheil a tha anns a’ bhuil:
-
- 14 − 36 = −22
Ann an cunntasachd, thathar a’ dèanamh mìneachadh air àireimh àicheil mar suim air a ghabhail air iasad gu bhith ag ath-dhìoladh.
Tha e soilleir nach eil toirt air falbh a’ cumail ris an Lagh Co-iomlaideach no an Lagh Co-thiomsach. Tha a’ bhuil aice an urra ris òrdugh nan àireamhan:
-
- 15 − 7 ≠ 7 − 15
agus òrdugh an dealachaidh:
-
- 22 − 14 − 7 = 8 − 7 = 1
- 22 − 14 − 7 = 22 − 7 = 15
Mar sin tha e nas goireasaich a bheachdachadh oirre mar gum biodh i na suimeadh le àireamhan àicheil. Anns an dòigh seo:
-
- 22 + (−14) + (−7) = (22 + (−14)) + (−7) = (22 − 14) + (−7) = 8 + (−7) = 8 − 7 = 1
- 22 + (−14) + (−7) = 22 + ((−14) + (−7)) = 22 + (− 14 − 7) = 22 + (−21) = 22 − 21 = 1
Tha cur-ris a’ cumail ris na Laghan Co-thiomsach agus Co-iomlaideach co-dhiù a tha na h-àireamhan dearbh no àicheil.
Iomadachadh (× no ·)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e cur-ris a tha aig bun iomadachaidh cuideachd. Le bhith ag ràdh gu bheil 4 uiread 9 a’ dèanamh 36, tha sinn ag ràdh gu bheil:
-
- 9 + 9 + 9 + 9 = 36
Agus ’s e geàrr-sgrìobhadh a th’ ann:
-
- 4 × 9 = 36
Canar toradh ri buil iomadachaidh, agus ma tha 9 air a h-iomadachadh le 4, ’s e iomadair a th’ ann a 4. Chionns gu bheil iomadachadh a’ cumail ris an Lagh Co-iomlaideach agus tha:
-
- 4 × 9 = 9 × 4
chan eil e gu diofar co dhiubh a tha na h-iomadair. Uaireannan thathar ag ràdh factaran ris an dà àireimh a tha air an iomadachadh. Tha iomadachadh a’ cumail ris an Lagh Co-thiomsach cuideachd:
-
- 3 × 4 × 5 = 12 × 5 = 60
- 3 × 4 × 5 = 3 × 20 = 60
’S e ionnanachd an iomadachaidh a th’ anns a h-aon. ’S e sin ri ràdh gun dèante an aon àireamh nam biodh àireamh air a h-iomadachadh leis a h-aon. Agus ’s e co-thionndadh àireimh am bloigh far a bheil an àireamh fhèin na seòrsaiche agus a h-aon na h-àireamhaiche. Mar eisimpleir ’s e co-thionndadh 5 a tha ann an 1/5. Dhèante a h-aon nan iomadaichte àireamh leis a’ cho-thionndadh:
-
- 1/5 × 5 = 1
Tha feart cudromach eile aig iomadachadh. Far a bheil iomadair agus suim, faodaidh an t-iomadair a bhith air a sgaoileadh a-measg àireamhan na suime:
-
- 7 × ( 14 + 9 – 4) = (7 × 14) + (7 × 9) − (7 × 4)
Canar Lagh an Sgaoilidh ri seo.
Roinneadh (÷ no /)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e roinneadh an t-obrachadh mùiteach ri iomadachadh. Canar an roinn-àireamh ri buil roinneadh duaise-roinne le roinniche.
-
- roinn-àireamh = duais-roinn ÷ roinniche.
... agus dhèante an duais-roinn nam biodh an roinn-àireamh air a h-iomadachadh leis an roinniche. Faodaidh àireamh sam bith a bhith na roinniche ach neoni a-mhàin. Tha roinneadh le neoni gun bhrìgh. Cha chum roinneadh ris na Laghan Co-thiomsach no Co-iomlaideach agus tha e nas goireasaich a bheachdachadh oirre mar iomadachadh le co-thionndaidhean. Mar eisimpleir:
-
- 73 ÷ 21 = 73 × 1/21
Anns an riochd seo tha feartan iomadachaidh air an glèidheadh.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha àireamh air a h-iomadachadh leatha fhèin, faodar a geàrr-sgrìobhadh mar a leanas:
-
- 92 = 9 × 9
- 93 = 9 × 9 × 9
- 94 = 9 × 9 × 9 × 9.
Tha am for-sgriobta a’ sealltainn na h-uiread de naoidhean a tha air an iomadachadh le chèile mar os cionn. Canar a’ chumhachd ris an fhor-sgriobta seo. Mas a h-aon a’ chumhachd, ’s e an àireamh fhèin a th’ innte:
-
- 41 = 4.
Tha briathran sònraichte againn ma tha a’ chumhachd co-ionnan ris a dhà no a trì. Canaidh sinn gu bheil an àireamh ceàrnaichte no ciùbaichte fa leth. A-mach air seo canar gu bheil an àireamh (togte) chun na ceathramh/ còigeamh/ ... cumhachd. Canar bonn ris an àireimh a tha togte chun cumhachd.
Tha riaghailt chudromach iomadachaidh a dh’àireamhan leis an aon bhonn:
-
- 72 × 73 = (7 × 7) × (7 × 7 × 7) = 75.
- an × am = am + n
’S e sin ri ràdh, ma tha dà àireimh ann leis an aon bhonn...
-
- iomadachadh = suimeadh nan cumhachdan.
Tha e soilleir cuideachd:
’S e sin ri ràdh gu bheil am ÷ an = am – n. Bhon riaghailt os cionn am – n = am × a–n agus bhon tuigse gu bheil roinneadh an aon rud ri iomadachadh leis a’ cho-thionndadh:
tha mìneachadh air a dhèanamh air cumhachd àicheil mar a leanas:
Chionns gu bheil: agus: agus gum faighear an aon bhuil le bonn sam bith, thathar a’ toirt brìgh don chumhachd neoni. ’S e a h-aon a th’ ann an àireimh sam bith chun na cumhachd neoni.
-
- a0 = 1.
Cumhachdan chumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 23 = 8, agus tha 82 = 8 × 8. Mar sin tha:
-
- (23)2 = 23 × 23 = 26
agus tha dara riaghailt aig àireamhan leis an aon bhonn. ’S e sin...
- Ma tha àireamh, a tha togte chun cumhachd, ath-thogte chun cumhachd eile, tha na cumhachdan air an iomadachadh.
’S e sin:
-
- (am)n = am × n.
Freumhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha 22 = 4 canaidh sinn gu bheil 2 na freumh ceàrnagach de 4 agus tha seo air a sgrìobhadh 2 = √4. Anns an aon dòigh, ma tha:
-
- .
’S e am freumh ciùbach ach chan eil briathran sònraichte aig a’ chòrr. Canar an ceathramh/ còigeamh/ .../ nmh freumh ris a’ chòrr. Chionns gu bheil:
...bho riaghailt iomadachadh nan cumhachdan, tha againne:
Tha e soilleir cuideachd gu bheil:
agus gum faod cumhachd a bhith na bloigh cuideachd.
Log-àireamhan[deasaich | deasaich an tùs]
’S urrainnear àireamh dhearbh sam bith a’ sgrìobhadh anns an riochd an agus n na fìor-àireamh. Ma sgrìobh sinn x = an tha e soilleir nam biodh (agus a ≥ 1):
... agus gu bheil n ann do gach luach x > 0. Chan eil n ann far am bi an = 0, agus chan eil n ann do àireamhan àicheil. Canar log-àireamh le bonn a ri n, agus sgrìobhar...
-
- n = loga(x)
Chan eil ann ach dà luach a tha cumanta mar bhonn log-àireamhan. Is iad seo 10 agus an àireamh sònraichte e. ’S e bonn nan log-àireamhan nàdarra a tha e, agus ’s e àireamh eucoimeasta a th’ innte
-
- e = 2.71828182845904523536028747135...
ach tha feartan àraidh aig log-àireimh nàdarra.
’S e feartan nan cumhachdan feartan nan log-àireamhan. Gus dà àireimh a dh’iomadachadh, tha na log-àireamhan aca air an cur-ris. Gus àireamh a thogail chun cumhachd, tha an log-àireamh aice air iomadachadh leis a’ chumhachd.
Ann an coimpiutaireachd agus air àireamhairean, tha e cumanta a sgrìobhadh log an àite log10 agus ln an àite loge ach ann am matamataig agus ann am fiosaig, mar as cumanta ’s e brìgh loge a th’ ann far a bheil log air a sgrìobhadh gun fho-sgriobta.
Far a bheil:
-
- n = log (x)
agus n na log-àireamh x, thathar ag ràdh gu bheil x na h-anti-log-àireamh n.


text:
Cubhait (baile)
'S e prìomh-bhaile Chubhait a tha ann am Kuwait City, (Baile Chubhait, Arabais: مدينة الكويت, Madīnat al-Kūwait). Anns a’ bhliadhna 2005 bha 32,500 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, ach bha 2.38 millean duine a’ fuireach ann an àrd-bhaile Chubhait. Tha am baile suidhichte air a’ Chamas Pheirseanach ann am meadhan na dùthcha. Tha pàrlamaid Chubhait, ris an canar Majlis Al-Umma, suidhichte an seo. Cuideachd tha mòran oifisean riaghaltach, mòran bhancaichean agus ionadan malairteach ann. Mar sin dheth 's e teas meadhan poileataigeach 's ionmhasail na dùthcha a th’ ann am baile Chubhait.
Tha port-adhair eadar-nàiseanta aige cuideachd, an Kuwait International Airport. Tha port-mara Shuwaikh agus port-mara Al Ahmadi mu 50 cilemeatair air falbh, deas air baile Chubhait.


text:
Beirut
'S e prìomh-bhaile Leabanon a tha ann an Beirut, (Arabais: بيروت , Bayrūt, Greugais: Bnputtός). Mar is trice bidh muinntir na dùthcha a' cleachdadh an ainm Fraingis: Beyrouth. 'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd.
Tha Beirut suidhichte eadar a' bheinn Mount Lebanon agus cladach a’ Mhuir Mheadanach. Tha Tripolis agus Byblos san tuath aige agus tha Sidon agus Tyre sa deas aige.
Tha mòran ionaidean eadar-nàiseanta ann am Beirut: m.e.:
- na Dùthchannan Aonaichte
- Economic and Social Commission for Western Asia(ESCWA) [1][2]
Tha port-adhar eadar-nàiseanta aige, am Beirut Rafic Hariri International Airport, suidhichte deas air a’ bhaile. [5]
Tha am port-mara as motha den dùthaich aige cuideachd
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ ICPD+5 NEWS BULLETIN, United Nations General Assembly, 2007
- ↑ United Nations Economic and Social Commission for Western Asia
- ↑ International Labour Organization (Lebanon)
- ↑ UNESCO Beirut
- ↑ History Beirut Rafic Hariri, Port-adhar eadar-nàiseanta
- ↑ SisterCities
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
2002
MMII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean, a’ chiad phàirc nàiseanta ann an Alba, a stèidheachadh.
- Stad Gairm, iris Gàidhlig.
- Bhuannaich Imre Kertész an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Daniel Kahneman an Duais Nobel ann an Eaconomachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 am Màrt - James Tobin, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte
- John Thaw - actair Sasannach (rug: 1942)
- 31 an Lùnasdal - George Porter, ann an Canterbury. Ceimigear.


text:
Cille Mheàrnaig
'S e baile ann an deas na h-Alba a tha ann an Cille Mheàrnaig.
'S e Cill Mheàrnaig na phrìomh-bhaile ionadail Comhairle Shiorrachd Àir an Ear agus am baile as motha san t-siorrachd.
Tha grunn dòighean litreachaidh ann:
Tha am baile ainmeil mar an t-àite far a chaidh a' chiad cruinneachadh òrain le Raibeart Burns Poems, chiefly in the Scottish dialect fhoillseachadh ann an 1786, agus airson a' cheangal aige ris a' chomharra-malairt uisge-beatha Johnnie Walker. Am measg nan seallaidhean sa bhaile tha carragh-chuimhne do Raibeart Burns, Dean Castle, stèisean- is drochaid-rèile agus meadhan a' bhaile air a tha "Kilmarnock Cross".
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba
- ↑ Liosta stèiseanan-rèile na h-Alba
- ↑ Ainmean-àite bhon leabhar le Iain Mac an Tailleir
- ↑ Faclair SMO
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3, duilleag 728
- ↑ Illustrated Gaelic-English Dictionary, Edward Dwelly, Birlinn Limited, Dùn Eideann, 2001, ISBN 1-84158-109-7, duilleag 2018


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig ag obair chum maith na Gàidhlig, agus tha sinn a' dèanamh ar dìchill ann an co-bhuinn ri Riaghaltas na h-Alba, muinntir na h-Alba agus na buidhnean Gàidhlig gus piseach a thoirt air còr a' chànain.
Tha molaidhean sa Phlana a thaobh ro-innleachdan a chur air adhart airson an àireamh a bhruidhneas Gàidhlig àrdachadh, cleachdadh na Gàidhlig a bhrosnachadh agus cànan is cultar na Gàidhlig a dhèanamh nas fhollaisiche.
Tha am faclair seo a’ togail air agus a’ leasachadh a’ chiad dreach de dh’Fhaclair na Pàrlamaid, a chaidh fhoillseachadh ann an 2001.
Buill a’ Bhùird aig Bòrd na Gàidhlig gan cur an dreuchd a-rithist
Wednesday October 29th 2014
Iain Fearchar Rothach
Wednesday October 29th 2014
Bòrd na Gàidhlig a’ Foillseachadh Leabhran Ùr mu Dhreuchdan Gàidhlig
Wednesday October 29th 2014
A’ Cur Meal-a-naidheachd air Muinntir Shiaboist agus iad a’ Foillseachadh an Dàrna Plana Gàidhlig aca
Wednesday October 29th 2014
Buill Ùra do Bhòrd Gàidhlig
Wednesday October 29th 2014


text:
Aberteifi
'S e baile anns an t-siarrachd Ceredigion, a' Chuimrigh, an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Aberteifi (Beurla:Cardigan). Ann an 2001 bha 4.203 duine a' fuireach an seo.
Ann an Aberteifi tha an cuid as motha de na daoine a' bruidhinn Cuimris. A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 70% an cànan a bhruidhinn is a thuigsinn, agus tha 48% comasach Cuimris a sgrìobhadh. [1]
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Mu 17 km air falbh bho Aberteifi tha Pentre Ifan ann, a' chrom-leac as motha bho Linn Ùr na Cloiche anns a' Chuimrigh agus a' chiad tè a chaidh a chlàradh mar Scheduled Ancient Monument an seo.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 2001 Census. Neighbourhood Statistics: Cardigan


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Tha an làrach seo ag atharrachadh. Faic an dreach ùr an-dràsta.
Seo ur cothrom fios a chuir thugainn.
A bheil beachdan sam bith agaibh mu ar làraich-lìn agus ar prògraman rèidio? Cuiribh thugainn ur beachdan agus ur ceistean leis an fhoirm a leanas.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Chan eil coimhearsnachdan na Gàidhealtachd air a bhith gun thubaistean duilich. Tha teaghlaichean iasgairean air an luchd-gràidh a chall don mhuir. Tha tubaistean air a bhith ann an-còmhnaidh air a' bheinn air neo ann an aibhnichean fo thuil far an deach daoine a bhàthadh. Ach tha rudan air tachairt a tha comharraichte mar mhòr-thubaistean a tha air buaidh uabhasach a thoirt air làn-choimhearsnachdan. Seo cuid dhiubh:
Mòr-thubaist Phort a' Choltair
Suas gu 1812 cha robh dòigh thairis air Caolas Dhòrnaich ach an t-aiseag. Air an oidhche 16 Lùnastal 1809 chaidh còrr is 100 duine de mhuinntir Chataibh air bòrd air taobh Dhòrnaich dheth le bathar agus beathaichean airson na fèille ann am Baile Dhubhthaich. Dh'fhalbh am bàt-aiseig 's luchd ro mhòr oirre agus, ged a bha an t-sìde ciùin, bha am bàta eagalach ìosal san uisge. Mu letheach-slighe a-null thionndaidh am bàta tarsainn an t-sruth agus thòisich i air uisge a thoirt air bòrd. Chaidh i fodha sa bhad cha mhòr agus chaidh 99 daoine às an rathad, nam measg Siorram Dhòrnaich, Ùisdean MacCullach. Chaidh £2,900 a chruinneachadh airson cobhair a dhèanamh, mòran dheth à thall thairis. Ri linn 's na thachair chaidh Drochaid a' Bhanna a thogail ann an 1812.
Bàthadh Mòr Nis
Anns an 19mh linn thug mòran eileanach beòshlaint bhon mhuir, nam measg fir Nis aig fìor cheann a tuath Eilean Leòdhais. Thug an cosnadh cunnartach seo buille chruaidh don bhaile air 18 Dùbhlachd 1862, latha air a bheil cuimhne fhathast mar 'Là a' Bhàthaidh Mhòir'. Chaidh gach duine a bha air bòrd còig bàtaichean iasgaich bhon sgìre - 31 duine uile gu lèir - às an rathad ann an stoirm mhòir. Fhuair dà bhàta eile gu tèarainteachd air oirthir Chataibh. Thachair rud coltach ri seo ann an Sealtainn, mòr-thubaist Gloup ann an 1881, agus thug seo cuideachd droch bhuaidh uabhasach air a' choimhearsnachd.
Call na h-Iolaire
Cha do thachair mòran riamh a dh'fhàg uiread de làrach air a' choimhearsnachd 's a dh'fhàg Call na h-Iolaire. Bha an Cogadh Mòr seachad. Bha Leòdhas air faisg air 1000 de na fir òga aige a chall mu-thràth anns an t-strì; bha mòran dhe na balaich eile a' tilleadh dhachaigh air bòrd na h-Iolaire air 31 Dùbhlachd 1918. Cha b' urrainn dhan bhàt-aiseag a bhiodh a' ruith eadar an Caol agus Steòrnabhagh na saighdearan uile a ghabhail; mar sin chaidh an gheat spaideil an Iolaire a chleachdadh airson an còrr a ghiùlan, 284 uile gu lèir. Nuair a bha i a' dlùthachadh air Steòrnabhagh chuir sìde fhiadhaich agus fairge mhòr an soitheach air na creagan ris an canar Biastan Thuilm. Air an oidhche fhuar fhiadhaich sin chaidh 181 às an rathad. Bha iad air tàrrsainn às a' Chogadh Mhòr lem beatha agus bhàthadh iad ann an sealladh an dachaigh, agus iad an dùil a bhith a' cumail na Bliadhn' Ùire còmhla rin teaghlaichean. Tha bàird Ghàidhlig, leithid Mhurchaidh MhicPhàrlain, Bàrd Mhealboist, a' toirt cunntas air an sgrios seo agus a' bhuaidh a bha aige air a' choimhearsnachd.
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
MacPharlain, Murchadh
An toinneamh diomhair
pp 68-78 [two poems on the sinking of the Iolaire]
Dòmhnallach, Tormod
Call na h-Iolaire
Sage, Donald
Memorabilia Domestica
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Fiosrachadh mu thaghadh farsaing de dh'òrain Ghàidhlig bho thasglann a' BhBC. Find information on a wide range of Gaelic songs from the BBC's Gaelic archive.
Tha an fhiosrachadh air a roinn ann an còig diofar earrannan: a rèir ainm an òrain, ainm an sgrìobhaiche, ainm an t-seinneadair, cuspair an òrain, agus tasglann a' Mhòid. Tha an fhiosrachadh a rèir na h-aibidil, le ainmeannan dhaoine ann an òrdugh a rèir ainmean-baistidh. The information is categorised by: song title, writer, singer, song theme, and a Mod archive. The content is listed alphabetically, with people's names ordered according to Christian name.
Ann an tasglann a' Mhòid, cluinnear taghadh de dh'òrain a chaidh a chlàradh aig a' Mhòd Nàiseanta Rìoghail eadar 1894-1990: measgachadh de dh'inbhich agus de dh'òigridh a choisinn boinn thairis air na bliadhnaichean. Chithear cuideachd bhidiothan de chuid de luchd-buannachaidh Mod Ghallaibh 2010. In the Mod archive you can listen to songs recorded at the Royal National Mod between 1946-1989: including a selection of adult and junior medallists. You can also watch a selection of videos from the Caithness Mod 2010.
Rugadh Seasaidh NicAoidh ann an Circebost ann am Beàrnaraigh Leòdhais, an treas duine dhan teaghlach aig Ciorstaidh Màiri agus Coinneach MacAmhlaigh. B' e teaghlach air ...
Rugadh Seasaidh Anna NicAoidh NicChoinnich air 24 Samhain, 1918. B' i a b' òige den cheathrar theaghlach a bha aig Murchadh Choinnich Mhurchaidh agus a ...
B' i Seasaidh Niven NicLachlainn a' chiad ghuth Gàidhlig a chaidh riamh air clàr gramafon. Chuir i trì òrain air clàr ann an Glaschu air ...
B' iad Seonag NicChoinnich, Evelyn Chaimbeul, Iona NicDhòmhnaill, agus Màiri Sandeman Seinneadairean Dhùn ...
Rugadh Seonag NicChoinnich ann an Siadar a' Rubha, Leòdhas air 2 Sultain, 1929. Ann an Sgoil na h-Àird, b' e Ciorstag Mhòr no Miss Murray ...
Rugadh Seonag Chaimbeul, ann an Còrnal, ann a' Ròdhag anns an Eilean Sgitheanach, air 26 Sultain, 1920, a nighean a b' òige aig Calum Sheumais ...
Rugadh Sèonaid NicDhòmhnaill ann an Tobar Mhoire air 13 Màrt, 1946. 'S ann à Àird na Murchan a bha cuideachd a màthair, Sybil NicEanraig, agus ...
Rugadh Seònaid NicGriogair ann an 1946. Bha a màthair, Catrìona NicDhonnchaidh à Ealaghol as an Eilean Sgitheanach, air tighinn a theagasg dha na Hearadh, far ...
Rugadh Seonaidh 'Beag' Mac a' Mhaoilein, mac Sheonaidh Ciorstaidh, ann an Leumrabhagh air 7 Sultain, 1939. Bha athair a' ruith bus eadar Steòrnabhagh agus bailtean ...
Chaidh Seonaidh MacAsgaill a chlàradh le Fred MacAmhlaigh ann an Ceap Breatainn ann an ...
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Foillseachaidhean
Briathrachas
Foghlam
Bhideothan foghlaim
Làraichean Dualchas na Cruinne
Corporra
GlèidhteachasLaimhseachadh Atharrachadh
Leabhraichean Eile
Co-fhaclair
Briathrachas
(Gaelic Thesaurus)
Briathrachas Gaelic Terms [pdf, 2mb]
Historic Scotland Gaelic Site Names [pdf, 22kb]
Foghlam
Goireasan mu làraichean eachdraidheil
Ach nam Breac Clachan Chomharran Cupa is Cearcaill
(Achnabreck Marked Rock) Caisteal an Dùin
(Doune Castle) Caisteal Ceann Droma
(Kildrummy Castle) Caisteal Chill Rìmhinn
(St Andrews Castle) Caisteal Corr Gairbh
(Corgarff Castle) Caisteal Creag a’ Mhuilleir
(Craigmillar Castle) Caisteal Dirleton
(Dirleton Castle) Caisteal Hunndaidh
(Huntly Castle) Caisteal Huntingtower
(Huntingtower Castle) Caisteal MhicIllFhinnein
(MacLellan's Castle) Caisteal Shruighlea
(Stirling Castle) Caisteal Tantallon
(Tantallon Castle) Caisteal Threibh
(Threave Castle) Caisteal Tolquhon
(Tolquhon Castle) Caisteal Urchadain
(Urquhart Castle) Carragh Dhrostain
(Drosten Stone) Carragh Obar Leamhnach
(Aberlemno Stone) Carragh Sueno
(Sueno's Stone) Eilean Ì: Crois Naoimh Eòin
(Iona: St John's Cross) Eilean Ì: Crois Naoimh Màrtainn
(Iona: St Martin's Cross) Lùchairt Ghleann Iucha
(Linlithgow Palace) Steòrnabhagh: Obair-iarainn Steòrnabhaigh
(Ironwork of Stornoway) Taigh-feachd an Ruadhainn
(Ruthven Barracks) Tursachan Choille
(Temple Wood Stone Circle)Goireasan foghlaim mu chuspairean Ar-a-mach nan Seumasach
(Jacobite Risings) Bogsa-làimhseachaidh: Caistealan Meadhan-aoiseil
(Medieval Castles Handling Box) Carraighean Snaighte Àrsaidh
(Early Carved Stones) Clàr fianais (Evidence Record)
– goireas do chloinn / resource for children Dualchas air do Starsaich
(Heritage on your Doorstep) A' Sgrùdadh Chaistealan ann an Alba [pdf, 3mb]
Màiri Banrigh na h-Alba [pdf, 837kb]Gàidhlig Blasad Gàidhlig (A taste of Gaelic)
Simple Gaelic phrases for learners
Bhideothan foghlaim
Tha clann ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Dùn Èideann air a bhith ag obair còmhla ri Alba Aosmhor gus filmichean ghoirid a dhèanamh a tha mar iùil timcheall Caisteal Dhùn Èideann. Coimhead air na filmichean air an t-seanail YouTube againn:An Talla MòrNa Seòmraichean RìoghailGreat Hall
(Bilingual version for Gaelic learners – good for GLPS)
Tha iad cuideachd rim faighinn air DVD.
Airson tuilleadh fiosrachaidh cur fòn dhan Oifigear Gàidhlig air 0131 668 8985. Taigh Longmore, Ionad Salisbury, Dùn Èideann, EH9 1SH.
Làraichean Dualchas na Cruinne Làraichean Dualchas na Cruinne ann an Alba [pdf, 605kb] Rannsaich Làraichean Dualchas na Cruinne an Alba Bileag is Postair [pdf, 750kb] Balla Antonine [pdf, 2mb] Crìdhe Linne Ùr na Cloiche ann an Arcaibh [pdf, 2mb] Lannraig Nuadh [pdf, 2.5mb] Dùn Èideann - Seann Bhaile is Baile ùr [pdf, 2mb] Hiort [pdf, 912kb]
Corporra Plana Gàidhlig Alba Aosmhor (Gàidhlig) [pdf, 124kb] Plana Gàidhlig Alba Aosmhor (Beurla) [pdf, 114kb] Plana Corporra Alba Aosmhor [pdf, 2mb]Plana Gàidhlig - Sgrùdadh air comasan Gàidhlig an luchd-obrach (Beurla) [pdf, 81kb]
Glèidhteachas Carraighean Clàraichte: Stiùireadh [pdf, 630kb] Cunntas de Gharaidhean is Sheallaidhean-tire Dealbhaichte ann an Alba [pdf, 1mb] Raoin-Mara tèarainte [pdf, 2mb] Cunntas de dh’àraichean [pdf, 2mb] Togalaichean Clàraichte [pdf, 1mb] Lorgaireachd Mheatailt [pdf, 2mb]
Accessibility [pdf, 500kb] Boundaries [pdf, 478kb] Demolition [pdf, 406kb] Doorways [pdf, 454kb] Extensions [pdf, 377kb] Fixtures [pdf, 442kb] Interiors [pdf, 364kb] Microrenewables [pdf, 386kb] Roofs [pdf, 399kb] Setting [pdf, 365kb] Shops [pdf, 333kb] Structures [pdf, 435kb] Walls [pdf, 397kb] Windows [pdf, 482kb]
Làimhseachadh Atharrachadh
Leabhraichean Eile
Tha leabhraichean iùil rim faighinn airson na làraichean a leanas:Caisteal Dhùn ÈideannCaisteal ShruighleaCathair-Eaglais GhlaschuFort George, Àird nan SaorTaigh Dubh ÀrnolSeann Fhùirneis-Iarainn Bhun AbhaCaisteal Dhùn Stafhainis
Leabhraichean eile: Obair-Iarainn Ailtireil ann an Steòrnabhagh
Sùil Litreachail air Tursachan Chalanais
Ma tha ùidh agaibh anns na leabhraichean seo cur fios dhan Oifigear Gàidhlig aig Taigh Longmore, Dùn Èideann, EH9 1SH. Fòn: 0131 668 8985.Back to top


text:
Stamford, Connecticut
'S e baile ann an Connecticut, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Stamford. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 125,109 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1641.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Christopher Lloyd, actair, (1938)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Minturno, An Eadailt
- Jajmau, Na h-Innseachan
- Afula, Iosrael
- Settefrati, An Eadailt
- Sparta, A' Ghrèig
- Lima, Pearù
- Jiangdu, An t-Sìn


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig ag obair chum maith na Gàidhlig, agus tha sinn a' dèanamh ar dìchill ann an co-bhuinn ri Riaghaltas na h-Alba, muinntir na h-Alba agus na buidhnean Gàidhlig gus piseach a thoirt air còr a' chànain.
Tha molaidhean sa Phlana a thaobh ro-innleachdan a chur air adhart airson an àireamh a bhruidhneas Gàidhlig àrdachadh, cleachdadh na Gàidhlig a bhrosnachadh agus cànan is cultar na Gàidhlig a dhèanamh nas fhollaisiche.
Tha am faclair seo a’ togail air agus a’ leasachadh a’ chiad dreach de dh’Fhaclair na Pàrlamaid, a chaidh fhoillseachadh ann an 2001.
Tha Bòrd na Gàidhlig agus Alba Chruthachail a’ gabhail ri iarrtasan airson Maoin Leasachadh Dràma na Gàidhlig a-rithist
Thursday December 4th 2014
Ceannard ùr gu bhith aig Bòrd na Gàidhlig
Tuesday December 2nd 2014
Bheir Riaghaltas na h-Alba taic do dh’iomairtean foghlaim a’ Bhùird
Monday October 13th 2014
Am Bòrd a’ Dèanamh Tuilleadh Adhartais ann a bhith Trusadh Thidsearan
Wednesday August 13th 2014
Foghlam Gàidhlig a’ cuideachadh le stad a chur air crìonadh a’ chànain
Tuesday July 8th 2014


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Dòmhnall Moireach, Dolaidh Chalum Mhurchaidh Ruaidh à Dail bho Dheas ann an Nis, Leòdhas san Dàmhair 1929. Bha athair, Calum bho àireamh 14 Dail bho Dheas agus a mhàthar, Cairistìona, bho àireamh 5 san aon bhaile. Bha sianar san teaghlach, Iseabail, Murchadh, Murdina, Catrìona agus dà Dhòmhnall.
An dèidh sgoil san sgìre chaidh e, mar mòran dhe cho-aoisean, gu muir, agus sin an obair a lean e fad a bheatha ach a-mhàin gun tug e seachd bliadhna ag obair air beairt.
Ann a' Mhàrt 1964, phòs e fhèin agus Doileag NicThòmais, Doileag a' Chaimein à 9 Tàbost agus bha an dachaigh aca aig 23 Dail bho Dheas. Bha triùir chloinne aca, Tormod, Cairistìona agus Calum.
Bhris air slàinte Dholaidh 's gun e ach 52, 's thàinig air fuireach air tìr. Chaochail e ceithir bliadhna an dèidh sin, anns a' Mhàrt 1985.
Tha fèill air na clàraidhean a rinn e de dh'òrain agus de laoidhean chun an latha an-diugh agus iomadh duine a' caoidh nach eil barrachd dhiubh ann.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Casg dì-chroitearachd "a' fuireach aig an ìre seo"
Thuirt Coimisean na Croitearachd gum feum casg air dì-chroitearachd a tha an sàs air sealbhadairean-croite fuireach ann an àite aig an ìre seo.
Thuirt an Coimisean gu bheil comhairle laghail a' dearbhadh dhaibhsan nach eil an lagh an-dràsta a' toirt cead do shealbhadair croite - croitear a th' air a' chroit aca a cheannach - fearann a thoirt a-mach à croitearachd airson taigh a thogail no leasachadh sam bith eile.
Thuirt an Coimisean gu bheil iad a' bruidhinn ri Riaghaltas na h-Alba airson fuasgladh fhaighinn air an t-suidheachadh, agus dh'iarr iad air duine sam bith dha bheil an suidheachadh sin a' dèanamh duilgheadas comhairle laghail neo-eisimeileach fhaighinn.


text:
Còirnealair Parker
B' e manaidsear ciùil às Na Tìrean Ìsle a bh'ann a Còirnealair Tom Parker (Fìor ainm: Andreas Cornelis van Kuijk, Breda, 26 an t-Ògmhios 1909 - Las Vegas, 21 am Faoilleach 1997).[1] Dh'fhàs e ainmeil air feadh an t-saoghail leis na bha e na mhanaidsear Elvis Presley fad 30 bliadhna. Dh'fhàg e Breda ann an 1929 is cha do thill e a-riamh.[2]. Chanadh e fad a bheatha gur ann à Bhirginia a bha esan fhèin, mus do bhruidhinn e Duitsis le fear-aithris às na Tìrean Ìsle.[3] Cha robh ach aon neach-dèiligidh aige, Elvis fhèin. A thuilleadh air sin, chan e idir Còirnealair a bh'ann co-dhiù. Thathar fhathast a' fàgail airsan nach do rinn e a dhleastanas taobh Elvis.[4]


text:
Mòinteach Raineach
'S e mòinteach bhog àrd ann an Loch Abar a th' anns a' Mhòintich Raineach. Tha i mu 50 mìle ceàrnagach agus i e na làighe air àird an iar Loch Raineach air a' Gàidhealtachd. Tha i clàraichte mar àite nàiseanta dualchais.[1]
Tha a' Mhòinteach Raineach ainmeil airson bheathaichean agus lusan sònraichte, gu h-àraidh Roid Raineach (Laideann: Scheuchzeria palustris) a fhuair ainm bhon àite. Tha a' mòinteach a' cur dragh mòr air innleadairean a thogas rathaidean agus rathaidean-iarainn. Nuair a chaidh rathad-iarainn iar na h-Alba a thogail thairis air a' mhòintich, bha aca ris a thogail air làr de dh'fhiodh, freumhan agus mìltean de thunnaichean de thalamh agus luaithre.
Tha am mòr-rathad A82 a' dol tron Mhòintich Raineach eadar a' Chrìon Làraich agus an Gearasdan. Chithear Lochan na Stainge gu taobh an iar an rathaid, agus tha Loch Buidhe san àird an iar dheth. Chun an ear tha Loch Bà ri fhaicinn agus nas faide air falbh tha Loch Laidon ann.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar a' dol tron Mhòinteach Raineach eadar a' Chrìon Làraich, Taigh an Rìgh agus Ceann Loch Lìobhann.
Far a bheil a' mòinteach an-diugh bha an èigheanach-shiubhail mu dheireadh ann am Breatainn aig deireadh na linn-deighe mu dheireadh. Air sgàth sin tha an talamh fhathast ag èirigh 2-3mm gach bliadhna.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 92. Rannoch Moor, National Heritage Designations in Scotland. The Scottish Office. 1998.


text:
Còigeamh Chonnacht
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Chonnacht (Gaeilge: Cúige Chonnacht).[1] Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha agus tha 542,547 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 17,122km².[2] Tha Connacht a' gabhail a-steach còig chontae: Contae na Gaillimhe, Contae Liatroma, Contae Mhaigh Eo, Contae Ros Comáin, agus Contae Shligigh. 'S e Cnoc Maol Réidh[3] (814m) a th' ann a' beinn as àirde na roinne.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Peadar Ó Tuathail (1932 - 2013: Actair[5]


text:
Kl.
Cosgrach mac Angeda comorba Flannain & Brenainn quieuit.
Maolmuire h. Uctan comarba Coluim Cille quieuit.
p.236
Donnchadh mac Critain airdri Alban inmatura aetate a suis occisus est.
Kl.
Glenn Uisnenn d'argain do mac Maoil na mBó et an duirtech do brisedh & céd do daoinibh do marbadh ann {MS folio 209vb(320b)} & secht ced do breith eiste .i. a ndigail Ferna d'argain do mac Bríain.
Kl.
Maolbrigde episcopus Cille Dara quieuit.
Loingsech h. Flaithnáin do Cuircnibh comarba Ciaráin & Cronain quieuit.
Murchadh mac Dunluing rí Laigen et Donnchadh mac Aoda rí H. mBairrche do tuitim la Gilla Patraic mac Donnchadha la righ n-Osraighe & Mac Raith h. Donnchadha rí Eoganachta ag tabairt crece a lLaignibh.
Kl.
Flaithbertach episcopus Duin Lethglaisi moritur.
Domnall h. Fergaile rí Forthuath Laigen do marbadh do mac Tuathail.
Trosccadh do sámhadh Ciaráin i tTulaigh Garba for Aodh h. Confiacla oirri Tebta gur benudh Bernan Ciarain fair go los Bacla Isa ann. An t-inadh iarum ra impaigh a druim risna clercibh, isin inadh sin talladh a cenn de ria cenn mís o feroib Mide.
Kl.
Maolmochta episcopus Lugbaidh quieuit.
Cluain M Nois d'argain do Conmaicnibh go ttard Dia & Ciarán digal forra inn .i. an tamh anaithnid gur marbadh irmor a ndaoinedh et a n-inniledh.


text:
Uàrd dùinte aig Ospadal an Rathaig Mhòir
Tha uàrd aig Ospadal an Rathaig Mhòir ann an Inbhir Nis dùinte do dh'euslaintich ùra agus luchd-tadhail, agus tinneas dìobhairt a' Gheamhraidh air sgapadh.
'S e seo an dàrna turas thairis air na seachdainnean mu dheireadh a tha an galair air a bhith anns an ospadal.
Thuirt NHS na Gàidhealtachd gun do cho-dhùin iad uàrd 3A a dhùnadh ri linn 's gun robh còignear euslainteach leis a' bhuinnich agus a' cur a-mach.
Dhearbh deuchainnean gun robh iad a' fulang le noro-bhìoras. Tha triùir aca fhathast tinn.
Sgap noro-bhìoras anns an ospadal mar thà anns an Damhair agus chaidh uàrd a dhùnadh an uair sin.
Tha e an dèidh a bhith ann an ospadalan eile air a' Ghàidhealtachd cuideachd.
Tha noro-bhìoras an-dràsta anns a' choimhearsnachd agus tha dùil gur e cuideigin a thug a-steach a dh'Ospadal an Rathaig Mhòir e.
A thilleadh air uàrd 3A a dhùnadh, tha Bòrd na Slàinte ag iarraidh air daoine a th' air a bhith leis a' bhuinnich no a' cur a-mach fuireach air falbh bhon ospadal gu dà là às dèidh dhaibh faighinn seachad air.


text:
Dàrna Poblachd na Spàinne
'S e Dàrna Poblachd na Spàinne an t-ainm a bha air An Spàinn eadar 1931 agus 1939, an dèidh gun do chuireadh crìoch gu Deachdaireachd Phrimo de Rivera agus nuair theich an Rìgh Alfonso XIII thall thairis.[1] Chuir Francisco Franco crìoch dhan Phoblachd ann an 1939, nuair bhuannaich e Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Rè 8 bliadhna fhuair an dùthaich 3 cinn-shuidhe:
- Niceto Alcalá Zamora
- Diego Martínez Barrio
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha suidheachadh sòisealta agus poileataigeach na Spàinne gu math cugallach an dèidh gun do chailleadh An Spàinn a cuid cholonaidhean thall thairis ann an Cogadh an aghaidh na Stàitean Aonaichte ann an 1901. Rachadh an dùthaich bho staing gu staing, Riaghaltas ùr gu Riaghaltas ùr fad na Bliadhanachan. Dh'fhàs an suidheachadh gu math doirbh agus chuireadh às dhan Dheachdaireachd agus dhan Mhonarcachd ann an 1931.[2] Thoisich an dùthaich às ùire le poblachd ùr ann an meadhan Staing an Eaconomaidh air feadh an t-saoghail ri na 30an.
Bhuanaich El Frente Popular (Caidreachais a' Phobaill) na taghaidhean nàiseanta ann an 1936.[3] 'S e mesgachadh dhe nàiseantaich ionadail, Sòisealtaich, Comunnaich agus Anarcaich a bh'ann ann Riaghaltas ùr, is thoisich iad ris an dùthaich atharrachadh gu tùr. Cha do chòrd sin leis an fheadhainn a bha air a bhith cumhachail san dùthaich bho thùs, gu h-àraidh an Eaglais Chaitligeach, An t-Arm agus na h-Uachdarain. Ann an 1936 sheas an t-Arm an aghaidh an riaghaltais laghail.[4] Fhuair na reubaltaich taic bhon A’ Ghearmailt agus An Eadailt ach cha d’fhuair an Riaghaltas agus ach beagan dhe chuideachaidh bhon An Aonadh Sobhiat. Mhair Cogadh Sìobhalta na Spàinne fad trì bliadhna dhe fuil, caoineadh agus ainneart, gus an do ghabh Francisco Franco an dùthaich os làimhe. Chaochail an ceann-suidhe Manuel Azaña na fhògarrach san Fhraing agus chuireach ceann-suidhe Chatalòinia, Lluís Companys i Jover gu bàs.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Suárez, Eduardo (2006). «Tres días de abril que revolucionaron España». La Aventura de la Historia (90). ISSN 1579-427X.
- ↑ Taringa
- ↑ Archontology
- ↑ Taringa
- ↑ Archontology


text:
Soillse
Tha Soillse a' toirt còmhla ann an com-pàirteachas Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean,agus Oilthighean Obar Dheathain, Ghlaschu is Dhùn Èideann.
Daoine
Fios air an Sgioba Stiùiridh aig Soillse; am Bòrd Stiùiridh; am Bòrd Comhairleachaidh, agus a' Chomataidh Cho-chomhairleachaidh.
pàipearan rannsachaidh
Tha na pàipearan rannsachaidh aig Soillse air poileasaidhean, foghlam, agus Gàidhlig anns a' coimhearsnachd an seo.
stòras rannsachaidh
Tha an Stòras Rannsachaidh aig Soillse a’ toirt taic do phròiseactan beaga ceangailte ri ath-bheothachadh na Gàidhlig.
fòram
Nach clàraich sibh an seo airson pàirt a gabhail ann an deasbadan rannsachaidh air cuspairean ceangailte ri ath-bheothachadh na Gàidhlig.
cuir a-steach
In-lìonra aig Soillse. Tha an earrann seo dhen làrach lìn airson an luchd-rannsachaidh agus an luchd-obrach aig Soillse.


text:
Example sentences with "good day", translation memory add example
One day she met a wolf in the woods. Aon latha, thachair i le madadh-allaidh anns a' choille. tatoeba Is it this hot every day? A bheil e cho teth a h-uile latha? tatoeba The days are getting longer and longer. Tha na laithean a' fàs nas fhaide 's nas fhaide. tatoeba Oure fadir that art in heuenes, halewid be thi name; thi kyngdoom come to; be thi wille don, in erthe as in heuene. Yyue to vs this dai oure breed ouer othir substaunce, and foryyue to vs oure dettis, as we foryyuen to oure dettouris; and lede vs not in to temptacioun, but delyuere vs fro yuel. Ar n-Athair a tha air nèamh, Gu naomhaichear d'ainm. Thigeadh do rìoghachd. Dèanar do thoil air an talamh, mar a nìthear air nèamh. Tabhair dhuinn an-diugh ar n-aran làitheil. Agus maith dhuinn ar fiachan, amhail a mhaitheas sinne dar luchd-fiach. Agus na leig ann am buaireadh sinn; ach saor sinn o olc tatoeba This happened more than three days ago. Thachair e bho chionn barrachd air trì latha. tatoeba I hope that you are good. Tha mi 'n dòchas gu bheil thu gu math. tatoeba Good-bye! Tìorraidh ma-thà! tatoeba Good night! Oidhche mhath. tatoeba You are fortunate for having such good friends. Tha sibh fortanach gu bheil càirdean cho math agaibh. tatoeba He is a good carpenter. Tha e na dheagh shaor. tatoeba I didn't know you were such a good cook. Cha robh fios agam gun robh thu cho math air còcaireachd. tatoeba Showing page 1. Found 15 sentences matching phrase "good day".Found in 4.26 ms. Translation memories are created by human, but computer aligned, which might cause mistakes. They come from many sources and are not checked. Be warned.


text:
Tha am prògram seo agus prògram na seachdain sa chaidh a' leantainn Freya a tha air saor-làithean ann an Arcaibh agus a' faighinn a-mach mu na Lochlannaich.
Tha i air tadhal air taigh-tasgaidh agus ged nach robh i a' tuigsinn an toiseach carson a bhathas a' cur uiread de shuim ann an nithean Lochlannach, beag air bheag tha i a' tighinn thuige agus air a beò-ghlacadh le na h-ainmean agus na sgeulachdan Lochlannach.
Anns a' phrògram seo tha i a' dol gu Maes Howe cuide ri Manus agus a mhàthair agus a' cluinntinn bhuapa mu Up Helly Aa.
An dèidh gach earrainn dhen phrògram, faighnichidh am preseantair ceistean. Dh'fhaodar iad seo a chleachdadh mar bhunait airson còmhradh clas no leigeil leis a' chloinn bruidhinn mun deidhinn ann an càraidean no ann am buidhnean.
Tha na prògraman air an dealbh gus taic a thoirt do chlann a tha ag obair a dh'ionnsaigh an dàrna ìre den Churraicealam airson Sàr-mhathais.
Tha notaichean tidseir le gnìomhan obrach rim faighinn aig bbc.co.uk/foghlam.


text:
Funafuti
'S e prìomh-bhaile Thubhalu a tha ann am Funafuti. Tha e suidhichte air atolan beaga eadar 20 ‘s 400 meatair air leud, a tha nan laighe timcheall air lagonn le 18 cilemeatair a dh’ fhad agus 14 cilemeatair air leud. Tha an lagonn cho mòr ri 275 cilemeatair ceàrnagach, ach chan eil am baile ach 2.4 cilemeatair ceàrnagach gu lèir. 'S e Fongafale an t-eilean as motha a tha ann am Funafuti. 'S e Vaiaku an t-ainm a tha air aon de na ceithir bailtean a tha air an eilean seo. Tha an riaghaltas suidhichte ann am Vaiaku. Ach gu oifigeil canar gur e Funafuti gu lèir na phrìomh-bhaile.
'S e seo an co-chomharran aige: 8° 31’ Deas agus 179° 13’ Ear
Anns a’ bhliadhna 2002 bha 4,492 duine a’ fuireach an seo.


text:
Baile
An Alba, is e a tha ann am baile ach aite far a bheil bad de taighean comhnaidh suidhichte còmhla. An Èirinn, is ciall don fhacal "baile", "dhachaidh".
Ged nach b' fheudar do ach dha neo trì taighean a bhith ann am baile, cha chleachdar an teirm baile airson taigh fa-leth a' seasamh leis fhèin. Uaireanan ged tha, far a bheil tuathanas fad air falbh bho àiteachas eile, cuirear an t-ainm baile-fhearainn air an taigh tuathanaich, còmhla le na stàbullan, sabhalan agus coitean nan sgalag.
Is e a tha ann an baile-croitearachd, baile air oighreachd croitearachd. Anns na bailtean croitearachd, is àbhaist do na taighean a bhith sgapta air feadh fearann àiteachas a' bhaile.
Ann an sgìre iomallach, chanar clachan, ris an aite far a bheil eaglais neo cille na sgìre suidhichte, mar is tric tha taigh neo dha mun chuairt- a chruthachadh baile air an téid an t-ainm ionadail "Clachan".
Is e a tha ann am baile-mòr, baile far a bheil ceudan neo milltean de thaighean, agus sluagh a' comhnaidh ann.


text:
Cosgaidh stoirm na Dùbhlachd £2.5m
Cluinnidh comhairlichean na Gàidhealtachd Diardaoin gun cosg e co-dhiù £2.5m airson am milleadh a rinn stoirm na Dùbhlachd air cladaichean a' chosta an ear a chàradh.
Innsidh oifigearan do Chomataidh Còmhdhail, Àrainneachd agus Seirbheisean Coimhearsnachd na Comhairle mun damaiste a dh'fhulaing cidhichean, ballachan-mara 's eile.
Thèid moladh dha na buill taic airgid èiginneach iarraidh bho Riaghaltas na h-Alba.Taic riaghaltais
An dèidh dhan stoirm a bhith ann san Dùbhlachd, bha Comhairle na Gàidhealtachd den bheachd gun cosgadh e mu £1m am milleadh air àiteachan leithid calaidhean Bhaile an Todhair agus Phort MoCholmaig a chur ceart.
Ach tha oifigearan a-nis den bheachd gun cosg e còrr is a dhà uidhir - mu £2.5m.
Molaidh na h-oifigearan do chomhairlichean sgrìobhadh gu Rùnaire na h-Àrainneachd, Ridseard Lochhead, ag iarraidh taic riaghaltais.
Tha Caladh Inbhir Lòsaidh san roinn taghaidh aige-san agus chaidh sin a mhilleadh gu dona san stoirm cuideachd.
Tha Comhairle Mhoireibh air taic riaghaltais iarraidh mar thà.
Chan eil fhios le cinnt fhathast dè a tha an obair-càraidh a' dol a chosg air a' cheann thall.


text:
Mad o linn ruad doniter an t-adbur, bi tes mor and, & teinnes ger bruiderrnach, & gan a beith rosintech, & ni bid tromdacht mor ann, oir is etrum an linn on dentur é: & teid dath in lettuir cum buidechta, no com soluis deirgi, oir is andsa teinnes doniter o fuil deirg is mo bis dath dub derg arin lethtur, na dath in cuirp roime, & etrumuighe re neithibh fuara do cur ris, & tromuighi re neithibh te. Et da mbia in fual co h-ard
p.334tanuidhi, & in puls luath, & in ferad buidhe, & in aimsir samhradh, & in t-eslan co h-occ maille coimplex coilirda .i. a beith truagh, is e (dond) etrum, & gur gnathaig in t-eslan biada imduighis linn ruad .i. biada coilirda, do caithimh, & gurub mo cuiris a eslainti air a n-aimsir lenna ruaid na in gach aimsir ele, is cosmail corob linn ruad doniter.


text:
.i. Aderaid blodh do na eolcaib tuile t-srotha Nil do techt a fertanaib mora noch feras a cricaib ciana & mar linas an sroth, sceighidh amach ar fud ferainn na h-Eigifti & ani dani an fertain do na cineadacaib eli, is e sin doni uisci srota Nil do na h-Egeftecaib. Et adermuid-ne nach fuil ardhamaint na resun acu san da derbad na neithi sin ach baramail
p.50amhain, oir mar dacit siat srotha eli an domain da linadh o fertanaibh , sailid gorab mar sin linas srut Nil.
Derbocamaid-ni anois gorab breg an baramail sin, oir da madh iat na fertana, mar adubradar san , cuis tuili srota Nil, da linfaide gan aimsir airithe cum a linta gac uair d'ferfad ann co h-acmainnech trit an m-bliadain amach, mar lintar na srota eli. Et as follus da gac aen daci e nac lintar an srot sin acht a n-aimsir airithi sa bliadhain .i. a mi Adhuist; ach an trat feras co h-imarcac a crich egin laim ris an Eghift, gabaidh an srot sin becan linta on fertain sin, oir an fertain feras a cricaib ciana on Eghift ni medaiginn si srot Nil caiti ar son rofad tobair an th-srota on Egift & ar rotirma na talman & is ime sin, gibe trat d'earrach no da th-samradh no d'aimsir eli feras ann, suidhid an ferann gainmec rotirim & britin na greine uisci na fertana & ni liginn e d'innsaidi an t-srota. No an trat lintar tri imarcaidh fertana, maille le fuarlochaib mora, an srot, ata da teas an talman a timcill an t-srota, nach tusca lintar na fuarlaidhi na suighes an talam iad. Ni minic bis an t-uisci aicideach sa t-srot sin & bidh caithi linta port re port da uisci fein.
Da derbad sin, da n-dernta claidhi a m-bedh da ced no tri ced mili ar fad an talman tirim ge madh mor d'uisci da doirtfea a ceann de da t-suidfedh an talam uili e sul da roised en deoir an ceann eli de; & is mar sin t-shuiges talamh brithnech te srota Nil na h-uiscada feras na timcill sul shoitid an Eghift, ma sedh ni hi an fertain cuis tuili srota Nil.
Ni ele da derbad an raeda cedna mar dacualasa om arsantaib fein .i. da sailedar Egiftidh uair egin nach linfad srot Nil no co curtaighi an maighdin
p.52budh ailli & bud ferr deissi isin Eighift ann, & is uime sin da ba egin doib fuarlaidhi an t-srota d'faghail da fliuchad an ferainn , oir as e sin bis acu a n-inadh na fertana; & da curdis an maidhin as ailli dageibthi ansa cric uili a tosac mi Auust annsa srot, & da linad an srot an uair da eissi sin & ni h-ar son na mna do cur annsin acht ar son a aimsiri fein da techt . Agus da linadh an Eghift na timcill fein uile & da bi an monadh so a n-gnathochann (?) isin Eigift no co tainic aimser Thomarus 6 .i. ri na h-Eigifti. Et mar daconnaic an ec isin angnathadh(?) borbpecac sin a tosach mis Adhuist, do rinne litir bec & adubairt innti A n-ainm an tigerna trocairidh Thomarus righ na h-Eighifti, betha & slainti da srot Nil, & madh ail let, a srot Nil , tri cumachtaib De t'uisci da dortad ar ferann na h-Eigifti, guidmid thu ma denum anois & munab ail let, ni fuil brig acainn innut. Agus da chuir an litir annsa srot annsin, & ni trit an litir, na trit an mnai, ac mar tainic a aimser fein da cuir dar a bordaib co h-acmuinnech & do lin an Egift. Et as uime sin, da mad o na fertanaib sin da ticfedh an tuili sin , as a minic sa bliadain feras ann, as minic do linfad an srot. Ma sed os a breg an baramail so, oisceol-sa cuis firinnech tuili srota Nil.
Agus aderim gorab idir oirrcer an domain & an ard teas ata bun an t-srota & idir iartar an domain & an aird tuaig teit se a fairgi & is amlaid ata aer na h-Egifti te, tirim & ni licinn gaeth na neil na fertain inti co brac ac co h-annam. Oir, ge tait na crica
p.54eli ac seidid 'na timcill, dluthaid & daingnidh an t-aer sin, innas corab maille re h-anfad romhor teit neil no fertain tar coicrich an aeir sin astec. Agus an uair ainminic theit, bid toirrnec adhuathmar ann & gaeth romor & teinntec mhor noch marbas eallach na h-Egifti. Et as i naduir an aeir coitcinn, an trat teidhes, dul a scailedh & a letni; & an tan fuaras, timsaighi d'innsaigi a celi, & dluthaid & tairrngidh gach ni is cosmail ris da innsaighi. Aer na mara, as fuare e san aithi na sa lo & is ime sin an trat ardaighes an grian co h-inadh medon lae, tri teas na greine, scailid an t-aer & lethnaidh & seididh an gaet aniar on uair sin co taca medon aichi a n-doirsib na srotann t-silis is in fairrgi siar, & buailidh a n-agaid na srotana & teilgid iat da n-ainneoin tar a n-ais & ni liginn doib siled sa fairgi no co m-boininn fuacht na h-aithi a brig as teas na greini; & is mar sin as o teas an aeir tic gabhail risna srotaib & is o fuacht an aeir tic an siledh. Et mar is teo aer na mara sa lo na san aithi & gorab o neasacht na greine duinn & o na fad uainn tig an claechlod sin ar an aer, ma sedh an aimser ana ro foicsi duinn sa bliadain hi .i. an samradh, as ann as roteo an t-aer sin na fairgi. Et as ime sin on ced la da mhi Mai conuic an taca a tet an grian a n-eccinocsium Septimpir, seididh gaet na fairgi soir d'innsaighi na h-Egifti as cinn srota Nil & cuiridh re h-aer na h-Egifti da gluasacht & da chur as a inadh fein.
Et o ta an t-aer sin tirim, trom, dogluasta gabaidh risin n-gaith & ni fagann a inadh fein, & an gaet bis oc sir seididh, o nac fadann slidhi eli, cuiridh srot Nil da aineoin tar a ais & ni leiginn en deor de sa fairgi, & scubaid an gaeth cedna moran da
p.56gaineamh na fairgi a n-dorus srota Nil da ainneoin . Et as uime sin, o nac leigter sibal dan t-srot sa fairgi, linaidh se ar fud na h-Eighifti suas & bid an tuili sin ar bun an comfad bis a brig fein sa gaith .i. feadh na h-aimsire adubramar o cianaibh, on ced la da mhi Mai co h-eccinocium Septimpir & as annsin tinnscnus a brig dul as an n-gaith & facus an grian a mullach na fairgi & islides si deis a celi san aird teas don doman. Et o nac fedann uisci an t-srota gabail ris an gaith mar fuair conuice sin, brisidh se an sliab gainimh & teit roimhe sa fairrgi & fagaidh in Egift & is annsin donit na h-Egiftidh treabad & cur , o bis a deimhin acu nac toirmeoscadh an srot iat co d-ti an aimser cedna aris. Et mar sin is follus co toirmeoscaithi iat co minic ni bud tusca na n-aimsir sin da madh o na fertanaib da ticfad tuili srota Nil.
Et tecmaid an linadh cedna da srotaib na cric eli siles is in fairgi siar gin co tecmann co mor re srot Nil, oir ni fuil acht aer lag sogluasta, nac gabann ansin n-gaith & gluaises le gac slighe da m-berinn e is na cricaib ele. Et as ime sin nac bi lethad tuili srota Nil a n-en t-sroth eli is na cricaibh &co raib in ti da crutaid srot Nil bennaithi tre bithu sir in secla cecloram .


text:
’S gann gu bheil mi ga chreidsinn gu bheil mi air ais far an do thòisich mi o chionn seachd bliadhna air ais agus gun an togalach fiu deiseil nuair a thòisich mi nam dhreuchd ann an 2007. Bha e gu math tlachdmhor aig an àm sin a bhith coinneachadh ri na pàrantan a bha a’ riochdachadh na sgoile air Comhairle nam Pàrant agus sinn a’ faighinn cothrom tadhal air an làrach. Marsin bidh e air leth tlachdmhor dhomhsa coinneachadh ri na pàrantan a-nochd aig BSGI aig 7f agus cothrom fàilte a chur oirbh agus beagan craic is strùbag fhaighinn còmhla ribh! Feumaidh mi a radh ged-thà gur e a bhith faicinn na cloinne, nam measg feadhainn a bha mi ag aithneachadh, a thug an toileachas ‘s motha dhomh. Tha mi an dòchas eòlas a chur oirbh uile sna seachdainean a tha romhainn san teirm seo. Nach eil e math…
Bu mhath leinn taing a thoirt dhan h-uile duine a thug airgead dhuinn fhad’s a bha sinn a’ gabhail pàirt anns an sgiobadh againn air an là spòrs againn. Chruinnich sinn £893.28. ‘S math a rinn gach duine agus tha sinn air leth taingeil airson an taic a thug sibh uile dhuinn.
Thàinig dithis bhon ‘British Heart Foundation’ a-steach an-diugh airson an seic againn fhaighinn as leth am ‘British Heart Foundation’.
We would like to thank everyone who sponsored us to skip on our Sports’ Day. We raised £893.28. Everyone did really well and we are very grateful for the support you all gave us.
Two people from the British Heart Foundation came to our assembly today to accept a cheque on their behalf.
It is due to be overcast tomorrow with heavy rain from 12.00 onwards. We originally had an idea of a follow-up picnic but this will not take place. We plan to go ahead and hope it remains dry till it is over.
If sports gets postponed or abandoned then the next available slot is after Nursery Sports on Monday 16th , – approx 11.00am
Tha buidheann (os leth Comhairle nam Pàrant) an dòchas ti/cofaidh a’reic aig Feit an t-Samhraidh as Di Sathairne 14 An t-Ogmhios. Tha iad a’sireadh taic bhuaibh; ceicean, milsean agus botail. Ma’s urrainn dhuibh cuideachadh an cur sibh iad gu Oifis na Sgoile. Mòran Taing.
The Fundraising Committee are hoping to do tea/coffee at the Gala day on Saturday 14th of June and are looking for donations of home baking and also bottles for the bottle stall. If you are able to help donations can be dropped off to the school office. Many Thanks.


text:
Torcuil Crichton a’ beachdachadh air sgrìobhadh Eachainn
Duration: 00:54
Torcuil Crichton’s views on Eachainn’s writing
Available since: Mon 27 Aug 2012
This clip is from
Ealtainn Series 1, Aimsir Eachainn
2/6 A profile of Aimsir Eachainn, noted for his witty column in the West Highland Free Press.
First broadcast: 23 Dec 2011
More clips from Ealtainn
- Tha Fiona NicChoinnich a’ rannsachadh clàr bho na 70an Duration: 00:41 Series 6, Punc an Innse Gall/Punk in the Hebrides
- Tha Cailean MacIlleathain ag innse dhuinn mun bhuaidh a bh’ aig Dòmhnall MacLeòid air pìobaireachd Duration: 01:42 Series 1, Sàr phiobaire/A master piper
- Coinnich ri Catrìona Nic Ille Dhuibh a bhios a’ dèanamh dealbhan-beò anns a’ Ghàidhlig Duration: 01:13 Series 5, A' sireadh na seoid/In search of a superhero
- Chuir Ailean Caimbeul MacIlleathain prosbaig air an t-Eilean Sgitheanach Duration: 00:34 Series 8, Allan Campbell MacLean
- Luchd-ciùil a’ bruidhinn mun mheas a th’ aca air ionnstramaidean-ciùil ‘Hohner’ Duration: 02:53 Series 1, The Hohner Story


text:
Kal Ian. 6 .f., l. xx. iiii., Anno Domini M.c.xc.iii.
Eochaidh O Baighill do marbadh do h-Uibh Fiachrach.
Mael Patraic O Cobthaigh do éc.
Cathal Mac Gaithne do éc.
{§LATE} Diarmait, mac Conbrogain h-Ui Dhíumasaigh taiseach Chlainne Mailighra & ri h-Ua Fhailghe fri ré fhada, mortuus est.
Cathal Odhur, mac Meg Carrthaigh, occisus est.
Der Fhorgaill, ingen Murchaidh h-Ui Mhail Sheachlaind, mortua est i m-Mainisdir Drochait Atha.
Muircheartach, mac Murchaidh Mic Murchadha, ri h-Ua Ceinnselaigh, mortuus est.§


text:
dhna 1799, air dha bhi ann an Caisteal Dhunn-bheagain, 'san Eilean Sgiathanach. Chunnaic e mar an ciadna aig an àm sin "Bratach Shith" Mhic Leòid 'ga toirt air lom as a' chist iaruinn san robh i an tasgadh, air a dùnadh suas ann am bocsa fiodha chùbhraidh, deagh-bholtrach. Bha {15} 'bhratach na mir ceithir-chearnach de shioda luachmhor air fhigheadh le croisean tarsuinn de shnàthuinnibh òir. Tha chuid eile de 'n fhàisneachd ri tighinn, ma thig i idir.
Bheir sinn fainear a nis mar a thainig crioch a bheatha air Coinneach Odhar. Ri linn Righ Tearlach II., an deidh dha bhi air aiseag a chum a' chrùin agus na righ-chathrach, chaidh Iarla Shi-phort, Coinneach, an treas Iarla, air teachdaireachd gu Paris, baile mor na Frainge, agus dh' fhàg e a' Bhan-Iarla aig an taigh ann an Caisteal Bhrathainn. Dh' fhuraich an t-Iarla ùine fhada ann am Paris, agus thòisich a' Bhan-Iarla air gabhail fadail agus iogh-naidh nach robh e a' tighinn dac


text:
Bithibh Leinn! Clàr-foghlaim Seisc-ri-Seisc
Thigibh Leinn!
Nuair a bhios sibh ag èisteachd ri òraid no taisbeanadh, am bi sibh a’ faireachdainn a-riamh gum bu mhath leibh an teachdaireachd a chur an cèill ann an an dòigh a tha nas inntinniche agus nas beothaile?
Mas e gum bi, tha feum aig Pàrlamaid na h-Alba agus Pàrlamaid Òigridh na h-Alba air cuideachadh, beachdan is dealas bhuaibh gus ceangal a dhèanamh ri feadhainn eile eadar aig aois 16 gu 25.
Faodaidh ceangal atharrachadh a thoirt – mar a thug airson Gemma Mac an Tòisich (17), a rinn coiteachadh gus taic na b’ fheàrr fhaotainn airson na cloinne a tha mall san fhradharc, agus Amal Azzudin (21), a rinn coiteachadh an aghaidh cleachdadh nan ruaigean a’ chiad char sa mhadainn air tagraichean-tèarmainn leis nach do shoirbhich.
A thaobh Bithibh Leinn!
Is e a tha ann am Bithibh Leinn an clàr-foghlaim ùr seisc-ri-seisc againn. Is e a tha ann an cothrom dhuibh fhèin cuideachadh gus tionnsgnadh ùr a chruthachadh is a lìbhrigeadh a bheir fiosrachadh mu Phàrlamaid na h-Alba do dhaoine.
Tha sinn a’ sireadh buidhnean dhaoine òga a tha ag iarraidh barrachd ionnsachadh mun Phàrlamaid is mu na cothroman na lùib - agus tha sinn ag iarraidh gun sgap iad an soisgeul. (Tha na buidhnean air an dèanamh suas le còignear eadar 16-25 bliadhna dh’aois agus aon obraiche-taice.)
Nì a’ chiad ìre den tionnsgnadh ceangal ri Taisbeanadh Sgeulachdan Siubhlach, leis an amas Bithibh Leinn! a sgaoileadh air feadh na h-Alba ceangailte ris an taisbeanadh seo.
Ma tha sibh ag iarraidh barrachd fiosrachaidh air Bithibh Leinn, faodaidh sibh post-dealain a chur gu Frances Paulo san sgioba againn ri Foghlam is Com-pàirteachasan Choimhearsnachdan.


text:
Neach-seinn àirde
Sa' cheòl, tha bean-seinn àirde 'na ghuth-seinne as àirde. Tha soprano (no neach-guth-àirde, no òranaiche-àirde) 'na seinneadair le guth rangachadh an ìre mhath às an C meadhanach dhan A, trì-deugamh os cionn an C meadhanach (os cionn a' bhinn-uchdach). Ann am co-cheòl le ceithir-cuid modh chòisirich, gabhaidh 'n t-òranaiche-àirde a' chuid as àirde, 'gus gabhaidh am bitheantas am binneas.
Tha "bean-seinn àirde" 'comharrachadh am bitheantas ri ban-sheinneadair na rainge ghuthaich as àirde 'gus ri a guth. Tha fir-seinn (a chan eil guthan air atharrachadh) àitheanta 'n dàrna cuid cho "gillean-seinn-àirde" no ri luchd-binneas ann an eaglasan Sasannach. Cleachdaidh roinn nam fir-seinn inbheach, air chantainn ri fir-seinn àirde spothaidh, dòigh sònraichte gun an cleachdadh guth àrd fuadain air chor a sheinn an rangachadh seo.
Gu h-eachdraigheil, cha robh mnàthan ceadaichte a sheinn 'san Eaglas, mar sin bha na dleasnasan nan òranaichean-àirde air thoirt ri balaich, agus nas fhadalaiche dhan fir-seinn-spothaidh, gun robh 'nam fir gun robh am guthlagan an sàs ann am cor ro-òigeach tron seòl an spothaidh.
Agus nas cumanta, tha guth àirde a 's an guth as àirde bhuidheann nan innealan-ciùil choltaich.
Am bitheantas, cluichidh òranaichean-àirde a' bhan-ghaisgeach anns na h-oprachan: cluichidh bean-seinn guanaig dleasnasan cluiche-àbhachd; bidh aig ri bean-seinn àirde luais, cleasach no ealaidheil, ceòl glè dhoirbh le mòran leuman a-steach dhan rèim nas àirde sheinn sing; cluichidh bean-seinn àirde liriceach na rìbhinnean mhaotha; cluichidh bean-seinn àirde sàthadh, bean-seinn àirde cumhachdach (gabhail a-staigh Bean-seinn àirde luais cleasach) agus Bean-seinn àirde Wagner na mnàthan fad-fhulangach nan oprachan.
Seòrsaichean nam mnàthan-seinn àirde[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an opra, tha 'n caractar agus an soindath a' ghutha nam mnàthan-seinn àirde air sheòrsachadh gu tric a-rèir dham co-rian Gearmailtis na Fach. Tha na h-eisimpleirean nan dleasnasan bhean-seinn àirde:
- Leggero (no bean-seinn guanaig)
- Adele (Die Fledermaus)
- Ännchen (Der Freischütz)
- Despina (Così fan tutte)
- Marzellina (Fidelio)
- Musetta (La bohème)
- Nannetta (Falstaff)
- Susanna (Le Nozze di Figaro)
- Zerlina (Don Giovanni)
- Bean-seinn àirde luais liriceach
- Blondchen (Die Entführung aus dem Serail)
- Gilda (Rigoletto)
- Norina (Don Pasquale)
- Olympia (Les contes d'Hoffmann)
- Rosina (Il Barbiere de Sevilla)
- Sofie (Der Rosenkavalier)
- Zerbinette (Ariadne auf Naxos)
- Lauretta (Gianni Schicchi)
- Oskar (Un Ballo in Maschera)
- Adina (L'Elisir d'Amore)
- Lakmé (Lakmé)
- Amina (La Sonnambula)
- Lisa (La Sonnambula)
- Bean-seinn àirde luais cleasach
- Konstanza (Die Entführung aus dem Serail)
- Fiordiligi (Così fan tutte)
- Königin (Die Zauberflöte)
- Rosalinda (Die Fledermaus)
- Violetta (La Traviata)
- Donna Anna (Don Giovanni)
- Lucia (Lucia di Lammermoor)
- Marguerite (Faust)
- Bean-uasal NicBheatha (Macbeth)
- Bean-seinn àirde liriceach
- Contessa (Figaro)
- Mimi (La bohème)
- Pamina (Die Zauberflöte)
- Micaëla (Carmen)
- Liù (Turandot)
- Nedda (I Pagliacci)
- Bean-seinn àirde sàthadh
- Agathe (Der Freischütz)
- Donna Elvira (Don Giovanni)
- Elsa (Lohengrin)
- Desdemona (Othello)
- Leonora (Il Trovatore)
- Tatajana (Eugene Onegin)
- Rezia (Oberon)
- Elizabeth (Tannhäuser)
- An Marschellin (Der Rosenkavalier)
- Elisabetta (Don Carlos)
- Bean-seinn àirde cumhachdach
- Aida (Aida)
- Leonore (Fidelio)
- Leonora (La Forza del Destino)
- Tosca (Tosca)
- Sieglinde (Die Walküre)
- Ariadne (Ariadne auf Naxos)
- Santuzza (Cavalleria Rusticana)
- Butterfly (Madama Butterfly)
- Amelia (Un Ballo in Maschera)
- Norma (Norma)
- Kundry (Parsifal)
- Bean-seinn àirde Wagner
- Senta (Der fliegende Holländer)
- Elektra (Elektra)
- Brünnhilde (Die Walküre, Götterdämmerung, Siegfried)
- Isolde (Tristan und Isolde)
- Turandot (Turandot)
Tha dà seòrsa na neach-seinn àirde gaolach gu h-àriadh dham Fhrangaich an Dugazon agus an Falcon, a bheil seòrsachan a' ghutha eadarrach eadar an neach-seinn àirde agus an neach-seinn leth-àrd: tha Dugazon 'na guth-gogaid nas doirche, tha Falcon 'na guth àirde cumhachdach nas doirche.
Òranaichean-àirde iomraiteach[deasaich | deasaich an tùs]
- June Anderson
- Arleen Augér
- Isobel Baillie
- Kathleen Battle
- Erna Berger
- Barbara Bonney
- Catherine Bott
- Sarah Brightman
- June Bronhill
- Gré Brouwenstijn
- Montserrat Caballe
- Maria Callas
- Lina Cavalieri
- Charlotte Church
- Patrizia Ciofi
- Ileana Cotrubas
- Victoria de los Angeles
- Emma Eames
- Geraldine Farrar
- Renée Fleming
- Florence Foster Jenkins
- Mirella Freni
- Amelita Galli-Curci
- Leyla Gencer
- Angela Gheorghiu
- Edita Gruberova
- Elisabeth Gruemmer
- Hilda Gueden
- Heather Harper
- Barbara Hendricks
- Gundula Janowitz
- Maria Jeritza
- Sumi Jo
- Sena Jurinac
- Raina Kabaivanska
- Emma Kirkby
- Lotte Lehmann
- Jenny Lind
- Maria Malibran
- Eva Marton
- Nellie Melba
- Zinka Milanov
- Nelly Miricioiu
- Anna Moffo
- Carmen Monarcha
- Ma. Cristina "Kit" Viguilla-Navarro
- Birgitt Nilsson
- Jessye Norman
- Adelina Patti
- Lucia Popp
- Leontyne Price
- Ema Pukšec, (Ilma De Murska)
- Diletta Rizzo Marin
- Amanda Roocroft
- Marijana Radev
- Elisabeth Rethberg
- Anneliese Rothenberger
- Bidu Sayão
- Elisabeth Schumann
- Elisabeth Schwarzkopf
- Beverly Sills
- Elisabeth Soderström
- Cheryl Studer
- Conchita Supervia
- Joan Sutherland
- Renata Tebaldi
- Luisa Tetrazzini
- Maggie Teyte
- Milka Trnina
- Eva Turner
- Kiri Te Kanawa
- Dawn Upshaw
- Galina Vishnevskaya
- Ljuba Welitsch
- Kirsten Flagstad
- Sarah Beckers
Tha luchd-seinn àirde iomraiteach air dhèanamh luchd-dealasach an t-opra 'dhealachadh 'steach do "buidhnean" a' cur an aghaidh, a' cumail suas aon seineadair thar eile. Bha a' chomhstrì eadar na uchd-dealasach àraide Mharia Callas agus Renata Tebaldi, fo eisimpleir, aon dhen chomhstrì as ainmeile (no maslaiche) nan uile oprachan, a dh'aindeoin an càirdeas nan dà seinneadair.


text:
Ball-coise
Tha an aiste seo a' bruidhinn mu dheidhinn socair (soccer), airson seòrsaichean eile - faic Còdaichean ball-coise
Is e spòrs buidheann poblach a th' ann am ball-coise. Gach latha, tha milleanan de dhaoine a' cluiche agus a' coimhead a' gheama. Is e buidheann riaghladh eadar-nàiseanta a' gheama FIFA (bho’n Fhraingis “Fédération Internationale de Football Association”) agus tha iad suidhichte ann an Zürich, An Eilbheis.
Riaghailtean a' Gheama[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bhuidheann le aon chluicheadair deug ann am buidheann a' cluich ris a chèile agus `s e amas a' gheama am balla a chur ann an lìon a' chuspairiche aig an sgioba eile. Buannaichidh am buidheann a nì sin nas trice. Chan urrainn ach do na neachan-bàire làmh a chur air a' bhall.
NB. Tha ball-coise (neo football anns a' Bheurla) glè thric a' ciallachadh diofar geamannan ann an Astràilia, Na Stàitean Aonaichte agus Poblachd na h-Èireann.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- FIFA
- UEFA
- FA
- SFA
- Cuach na Cruinne
- Cupa na Roinn Eòrpa
- Cupa Ameireaga a' Deas
- Cupa Afraga
- Lìog na Buadhaiche Eòrpach
- Cupa UEFA
- Ball-Coise ann an Alba
- Ball-Coise ann an Sasainn


text:
Coille Chneagaidh
'S e baile beag agus bealach ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Coille Chneagaidh neo Coille Chreithnich (Beurla: Killiecrankie). [1] Tha e ri taobh Abhainn a' Ghearaidh ann an Siorrachd Pheairt, 4 mìltean tuath 'san Iar Thuath bho Baile Cloiche Righ. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 44′ 38″ Tuath agus 3° 46′ 38″ Iar.
Tha "Rathad Mòr a' Ghàidhealtachd" de Seanailear Wade (1732) a' dol tron bhealach mar a tha Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (1863). Tha slèibhtean casa, còmhdaichte le coilltean daraich air gach taobh na h-Aibhne, agus do bhrìghe casad nan slèibh, thogadh an rathad-iarainn air fiadotto. Nuair a chaidh ath-leasachadh air an rathad mòr (A9 T) anns na 1980'n chuireadh an rathad ur air fiadotto co-shìnte nas fhada suas an t-slèibh.
Tha Coille Chneagaidh ainmeil cuideachd airson cath, 's an d'fhuair Claverhouse leòn a' bhàis. Ach bha an cath aig Raon Ruairidh faisg air Coille Chneagaidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 71, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 913 628


text:
Blàr na h-Eaglaise Brice
Chuireadh Blàr na h-Eaglaise Brice air an 17mh dhen Fhaoilleachd 1746, air Monadh na h-Eaglaise Brice mu trì mìle an iar-dheas air a' bhaile. B' e seo an darna blàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.
Bha am Prionnsa Teàrlach Stiùbhart an làthair, agus an t-arm aige fo chommand a' Mhorair Sheòrais Mhoireach. 'S e an Seanalair Hawley a bha os cionn arm an riaghaltais, ris an canar arm Rìgh Deòrsa no "an t-arm dearg".
Susbaint
Na lean chun a' bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Bho nach deach leotha air an triall a-staigh do Shasainn, dh'fheuch na Seumasaich ri Caisteal Sruighlea a ghlacadh. Dhaingneachadh seo an smachd a bh'aca air Alba air fad. Ach is math a bha fhios aca gun tigeadh feachd riaghaltais air an tòir rathad Dhùn Èideann, agus shuidhich iad iad fhèin - a chuid a bu mhotha dhiubh - sa choille mhòr an ear air Sruighlea, a' feitheamh. San anmoch air an 16mh Faoilleachd, thàinig fios thuca gun do rinn feachd Hawley campa faisg air an Eaglais Bhreac. Làirne-màireach, ghabh na Seumasaich comhairle-cogaidh agus chuir iad romhpa dhol na choinneamh.
Am blàr[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am blàr a chur ann am fìor dhroch shìde air ciaradh an fheasgair, ach bha Moireach às dèidh an arm Seumasach a shuidheachadh gus am biodh a' ghaoth an-iar leotha. Bha Hawley gu math àrdanach na dhòigh agus cha chreideadh e gun rinneadh na Seumasaich ionnsaigh air marc-shluagh, mar sin cha robh a shaighdearan uile deiseil agus ann an òrdugh-batail; cha do ràinig a ghunnaichean mòra a-riamh. An toiseach a' bhlàir, sheas làimh dheas arm a' Phrionnsa - Clann Dòmhnaill - ri ionnsaigh a thugadh le marc-shluagh arm an riaghaltais. Nuair a thèich na dragoons, chaidh a' chiad sreath dhen arm Seumasach air fad air adhart san dol-sìos agus chaidh a chuid a bu mhotha de dh'fheachd Hawley a ruagadh, ged nach do ghèill corra reisimeidean air a làimh cheart. Cha b'fhada gus an robh na Seumasaich air buaidh eile a thoirt air feachdan an riaghaltais, ged a 's e buaidh gu math mu-làimh a bh'ann an turas-sa.
A bhuil[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a thug, bha Caisteal Sruighlea fhathast gun a ghlacadh, agus bha aig na Seumasaich ri leantainn orra a' màrsail gu tuath às a dhèidh.
Am measg na bha an sàs air taobh Rìgh Dheòrsa bha Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, am bàrd, is e na fhear de Mhailisi Earra-ghaidheil.
Ann an "Òran do Bhlàr na h-Eaglaise Brice", rinn e iomradh air na chunnaic e:
"Chruinnich uaislean Earraghàidheil, Armailt làidir de Mhailisi, 'S chaidh iad mu choinneamh phrionns' Teàrlach, 'S dùil aca r'a chàmp a bhristeadh; 'S ioma fear a bha san àit' ud Nach robh sàbhailt mar bha mise, A' mheud sa dh'fhàg sinn anns an àraich, Latha Blàr na h-Eaglaise Brice".
Tuilleadh Leughaidh - Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
MacChoinnich, Iain, Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich, Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 - agus iomadach tionndadh às a dhèidh)
Tuilleadh Leughaidh - Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
Tomasson, Katherine & Buist, Francis, "Battles of the '45", Pan Books (1967)


text:
Sturt's Stony Desert
'S e fàsach ann an Astràilia a tha ann an Sturt's Stony Desert.
Tha e suidhichte ann an Astràilia-a-Deas. Tha am Fàsach Shimpson san àirde am iar dheth agus am Fàsach Strzelecki san àirde an earra dheas. San àirde an iar-dheas tha an Tirari Desert.
Thàinig an t-ainm bho Charles Sturt a bha a' feuchainn a dhol do mheadhan Astràilia ann an 1844. Air sgàths gu bheil mòran creagan anns an fhàsach seo, bha each Sturt air a ghoirteachadh air a ladhran.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Narrative of an Expedition into Central Australia...anns a' bhliadhna 1844, 5, agus 6, Charles Sturt, 1848.
Fàsach Ghibson • Fàsach Mhòr na Gainmhich • Fàsach Mhòr Bhictòria • Fàsach Bheag na Gainmhich • Fàsach dathte • Rangipo • Fàsach Shimpson • Fàsach Strzelecki • Sturt's Stony Desert • Tanami • Tirari


text:
Tha an t-Hearach, Calum Dòmhnallach a' tha a' fuireach anns an Eilean Sgitheanach, còmhla ri Cathy fad a' phrògram an-diugh.
Tha Daibhidh Byrne a' mineachadh airmiles agus na buannachdan a tha ann a bhidh gan cruinneachadh.
Tha Ceitlin Nic a' Ghobhainn agus Marie NicMathain ag innse dhuinn na beachdan aca air dè a' film is romansach a chunnaic iad riamh.
Am measg a' chiùil tha an t-oran aig Cyndi Lauper - Girls Just Wanna Have Fun - dhuibhse aig a bheil cuimhne, tha an t-oran sin a-nis deich bliadhna fichead a dh'aois. Cuideachd Barenaked Ladies, Billy Braggs agus Camera Obscura. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Taic-airgid do phontùin Loch nam Madadh
Chuir Oighreachd a' Chrùin taic-airgid ri sgeama gus pontùin a thogail ann an Uibhist.
Fhuair Comann na Mara iasad de cha-mhòr £400,000 airson a' phròiseict, a bhios ann an Loch nam Madadh.
Tha am pròiseact ag amas air bàtaichean mòra agus luchd-turais a thàladh a dh'Uibhist a Tuath.
"Bidh àite ann airson ceangail-suas 26 de bhàtaichean-siùil," thuirt Tormod MacIain, a tha an sàs ann an Comann na Mara.
"Tha sinn ag amas air duine sam bith a tha a' tighinn timcheall taobh siar na h-Alba 's aig a bheil bàta-siùil a thàladh.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil e fìor ri ràdh gu bheil taobh siar na h-Alba uabhasach fhèin freagarach.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil iad ag ràdh gur e an t-àite as fheàrr airson seòladh anns an Roinn Eòrpa, leis na th' ann de dh'eileanan.
"Agus ma choimheadas tu air na h-Eileanan an Iar, tha Uibhist a Tuath na theis-mheadhain, agus mu choinneimh an Eilein Sgitheanaich, 's i uabhasach freagarrach airson seòladh taobh seach taobh.
"Can gu bheil beagan dhaoine a' tighinn far bàta sam bith. Uell, faisg air a' chidhe, tha Banca na h-Alba, agus tha dà thaigh-òsta ann an Loch nam Madadh.
"A bharrachd air sin, tha cafaidh faisg air a' chidhe, 's gheibh iad biadh an sin.
"Tha àiteachan eile ann leithid Taigh Chearsabhagh, far a bheil sgoil ealain an-diugh, agus tha gailearaidh ann airson ealain a shealltainn, agus an taigh-tasgaidh.
"Tha sin uile beagan mhionaidean coiseachd on chidhe," thuirt e.
Tha dùil gum bi na pontùin ann an àite toiseach a' Chèitein, agus togaidh Comann na Mara cìsean far a h-uile bàta a chleachdas iad.


text:
Tha Foghlam Alba ag amas air a bhith a’ toirt na Gàidhlig air adhart mar làn phàirt de fhoghlam na h-Alba. Tro Stòras na Gàidhlig ghèibh luchd-gnìomh fiosrachadh agus taic.
Fiosrachadh ùr/New information
Report on Additional Support Needs in Gaelic-Medium Education by Archie MacLullich
Dreuchdan Gàidhlig/Career opportunities in Gaelic
Route maps through learning, teaching and assessment at National 4, National 5 and Higher
Latest briefing on Gaelic Education
The Role of Gaelic Education 3-18 in 'Language Learning in Scotland: A 1+2 Approach'
A cur taic ri Gàidhlig
An taobh a-staigh a’ Phrògraim-taic Chuimsichte, tha obair LTS co-cheangailte ri Gàidhlig cuimsichte air prìomhachas Riaghaltas na h-Alba a thaobh adhartachadh a’ chànain ‘s a’ chultair agus a’ meudachadh na h-àireamh de luchd-labhairt na Gàidhlig.
Plana Gàidhlig
Tha Foghlam Alba air Phlana Gàidhlig aca fhoillseachadh, ’s e air a dhealbh gus taic a chur ri adhartachadh a’ chànain ann am foghlam air feadh Alba.
Stuthan-taic Gàidhlig
Tha measgachadh de stuthan-taic ri fhaotainn gu h-ìosal. Gheibh sibh stuthan airson cuideachadh le teagasg, stuthan airson sgoilearan agus ceanglaichean a tha sinn a' smaointinn a bhios feumail.
Innealan taic airson luchd-gnìomh
An seo gheibh sibh tòrr rudan a tha feumail mar cheanglaichean gu An Dearbhair, OpenOffice 3.01 agus briathrachas feumail.


text:
Sealtainn
'S e eileanan eadar ceann a tuath na h-Alba agus Nirribhidh a tha ann an Sealtainn. 'S e Liùrabhaig prìomh-bhaile Shealtainn.
Cha robh Sealltainn ann an Alba roimhe 1471, agus cha robh A' Ghàidhlig ann, ged a bha na Cruithnich an siud. 'S e fear de na siorrachdan traidiseanta na h-Alba.
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Comhairle na Gàidhealtachd
Airson an roinn traidiseanta faic: Gàidhealteachd
'S e a’ chomhairle as motha de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle na Gàidhealtachd. Tha an cuid as motha dhith suidhichte air tìr mhòr na h-Alba far an robh na siorrachdan traidiseanta Gallaibh, Cromba Inbhir Nis, Inbhir Narann, Siorrachd Rois Cataibh agus am pàirt san iar-thuath Earra-Ghàidheal. Tha a' chomhairle a' gabhail a-steach cuid de na h-Eileanan a-staigh cuideachd. Tha Comhairle Mhoireach, Comhairle Pheairt is Cheann Rois, Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain agus Earra-Ghaidheal agus Bòd timcheall oirre.
Susbaint
Rianachd na Comhairle[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Inbhir Nis prìomh-bhaile ionadail na chomhairle. Tha 80 ball air a' chomhairle. As dèidh an taghadh de Ceitein 2007, chaidh a' Chomhairle fo Riaghladh leth-Phoiliteagach, as dèidh aontachadh eadar na buill neo-eisimileach agus na buill a bhuanaig ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Tha a' chomhairle ri comh-lionadh a dleasdanasan fon lagh tro seachd seirbhisean, a tha iadsan fhèin a' leantainn eagar steidhichte air trì roinnean.
Sluagh Roinn na Comhairle[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Comhairle na Gàidhealtachd cho mòr ri 30.659 cileameatair cèarnagach agus bha 213.590 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 2005. Tha mu 12,000 luchd labhairt na Gàidhlig air fhagail anns an sgìre seo.
Buidseat[deasaich | deasaich an tùs]
Buidseat bliadhnail (an duil 2007-2008) £518M. Luchd-obrach 10,800. Buidseat bliadhnail airson gach ceann sluaigh: £ 2409. Riochd Buidseat bliadhnail: Luchd-Obrach £48,000:1
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Tenerife
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an Tenerife. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar. Tha Tenerife 80 cilemeatair a dh’ fhad agus 50 cilemeatair a leud. Le 2.034,38 cilemeatair ceàrnagach de mheud 's e Tenerife an t-eilean as motha de na h-Eileanan Canàrach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 865.070 de shluagh ann.
Tha Santa Cruz de Tenerife na phrìomh-bhaile.
'S e Pico del Teide (3.718 m) a' bheinn as àirde air an eilean agus air feadh na Spàinne.
Tha oilthigh ann an Tenerife le La Laguna University mar ainm. Chaidh a stèidheachadh ann an 1792.
Tha Tenerife a' gabhail a-steach 31 sgìrean:


text:
Mu Dheidhinn na Sreatha
Tha Croit a' leantainn beatha còig chroitearan Albannach thairis air dusan mìos. Tha an t-sreath a' sealltainn na h-obrach a tha iad a' dèanamh, na h-amasan a th' aca agus na cunnartan a tha an lùib a bhith ag obair gu làitheil air a' chroit.
Tha croit a' sealltainn iomadach stoidhle croitearachd le caractaran làidir agus inntinneach. Thathas a' clàradh a h-uile nì bhon treabhadh as t-Earrach, àm cuir agus na h-uain gam breith, àm bearraidh tron t-samhradh agus fèilltean àiteachais agus fèilltean-reic an fhoghair.
Tha Croit a' sealltainn cho dùilich 's a tha cùisean, bhon eagal agus an iomagain a th' orra aig àm èiginneach, gu bhith a' soirbheachadh aig fèilltean àiteachais agus làithean reic. Tha an t-sreath a' toirt dhuinn blas air a' ghàirdeachas a tha co-cheangailte ri bhith ag obair a-muigh, a bhith ag àiteach fearann agus a bhith a' cumail bheathaichean, agus aig a' cheart àm, a' sealltainn an obair dhuilich agus an sgìths a tha an lùib an dòigh beatha a tha sin. 'S e dealbh dòchasach a th' ann de dhòigh beatha a tha mar as trice ceangailte ri fàilligeadh agus a thathas am beachd a tha a' dol à bith.
Na Croitearan
Anna Fhriseil, à Calanais air Taobh Siar Leòdhais.
Anne NicAoidh, à Nis air Eilean Leòdhais.
Derek MacIllinnean, à Toscaig, faisg air a' Chomraich.
Dòmhnall agus Calina, à Aineort air an Eilean Sgitheanach.
Dòmhnall Thormoid Dòmhnallach, à Uibhist a Tuath.
Beachd
Bidh croitear à Leòdhas, Niall MacLeòid, a' sgrìobhadh a bheachdan gach mìos air na nithean a tha a' toirt buaidh air croitearan air feadh Alba. 'S e Niall MacLeòid, fear-cathrach Bunait Croitearachd na h-Alba, ball dhen comataidh stiùiridh teicnigeach aig Quality Meat Scotland agus Comhairle Leasachaidh Dùthchail na h-Alba. A bharrachd air an sin, 's e croitear a th' ann, a tha a' cumail dubh-cheannaich agus caoraich Cheviot. Tha fiosrachadh aig Niall mu dheidhinn nan naidheachdan as ùire a tha a' nochdadh a thaobh croitearan agus bidh e a' toirt giorrachadh dhuinn air na prìomh leasachaidhean an seo thairis air na mìosan a tha romhainn.


text:
Cill Dara
‘S e baile meadhanach sa Chontae Chill Dara air an àirde an ear na h-Èireann a th’ ann Cill Dara.[1] Tha e suidhichte faisg air Nás na Ríogh, ri taobh na R445 aig 105m os cionn ìre na mara, 206km air falbh bho Dhoire, 171bho Bheul Feirste, 176km bho Chorcaigh agus 48km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 8,412[3] duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus mu 100,000 san sgìre sgìre air fad. Thugadh ainm a’ bhaile air Contae Chill Dara, ach ‘s e An Nás a th’ann prìomh-bhaile na siorramachd. Chaidh eaglais (Cill) a stèidheachadh leis an Naomh Brìd san 5mh Linn, san àite far a bheil am baile an latha an-diugh.


text:
Sgioba nàiseanta rugbaidh na Stàitean Aonaichte
Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na Staitean Aonaichte fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh, agus an dàrna fear as cudromaiche ann an Aimearaga-a-Tuath, as dèidh Canada. Bha iad sa h-uile Cupa an t-Saoghail.
Tha an reacord aca caran neo-rèidh, mar is trice, tha cluicheadairean glè mhath aca, ach chan eil na sgiobannan air leth math.
Chan eil rugbaidh mòr sna Staitean, air sgath gu bheil ball-coise Aimearaganach cho làidir, ach bha rugbaidh fhèin na bhuaidh air an geama seo.


text:
Sùil air Conservatoire Rìoghail na h-Alba, àite a tha làn chothroman do luchd-ciùil traidiseanta. Tha Josh Dixon, Ceannard Ceòl Albannach a' dearbhadh gu bheil cliù ceòl traidiseanta na h-Alba aig an aon ìre ri ceòl sam bith eile a tha na h-oileanaich ag ionnsachadh, agus bheir e mìneachadh air cho cudthromach 's a tha ceòl traidiseanta aig an àm seo ann an eachdraidh na dùthcha. Tha Kenna Chaimbeul, Mina Nic a' Ghobhainn agus Calum Ross ag innse mun a' chùrsa agus na diofar freumhan ciùil a tha ri chluinntinn agus ri ionnsachadh. Gheibh sinn beachd bho na h-oileanaich fhèin - Seonag Buxton, Ceitlin Nic a' Ghobhainn agus Ian Mac a' Ghobhainn - mu na tha iad a' faighinn às a' Chonservatoire, is na dh'fhaodadh a bhith romhpa às dèidh dhaibh ceumnachadh.
bbc.co.uk/alba.


text:
Ban-rìgh Ealasaid II
'S i Ealasaid II (Ealasaid Alexandra Mairi; breith 21 an Giblean, 1926) Ban-Rìgh an Rìoghachd Aonaichte agus iomadach dhùthcha eile mun cuairt an t-saoghal ris an canar na Riaghaltan Co-Fhlaitheas; mar eisimpleir Canada.
Gu lèir, tha i na monarc tarsainn air Antigua agus Barbuda, Astràilia, Na h-Eileanan Bhathama, Barbados, Belize, Canada, Grenada, Iaimeuca, Sealainn Nuadh, Papua Gini-Nuadh, Naomh Crìstean agus Nibheis , Naomh Lùisia, Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach, Na h-Eileanan Sholaimh, Tuvalu is An Rìoghachd Aonaichte am Breatainn Mòr agus Eirinn a Tuath.
Chaidh a h-athair, Seòras VI, a chrùnadh an deidh do a bhrathair, Eideard VIII, leigeal an cathair-rìoghail seachad ann an 1936.
Riaghail Seòras VI gu 1952 agus, an deidh do bhàsachadh, chaidh a chrùn gu an nighean is sine aige; Ealasaid. Chaidh a crùnadh mar ban-rìgh air an 6mh den Gearran, 1952. 'S e an duine aice, a phòs i ann an 1947, am Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann agus s'ann 'on a' Ghreig a tha e. Tha ceithir chlann aca leis am Prionnsa Tearlach is sine. Tha dà mhac eile aca, Anndra agus Eideard, agus aon nighean, Anna
Leanabachd[deasaich | deasaich an tùs]
'S i a' chiad leanabh a bh' aig Prionnsa Albert, Diùc York agus a bhean, Ealasaid. 'S e a h-athair an dàrna mac aig Rìgh Seòras V agus a Bhan-Rìgh Mairi. Rùgadh i aig 2.40 's a mhadainn (GMT) air 21 dhan Ghiblean 1926 aig taigh a seanair: 17 Sràid Bruton, Mayfair, Lunnainn.
Bha aon phiuthar aice, Mairead, a bha ceithir bliadhna nas oige na i.
Pòsadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair Ealasaid ri Prionnsa Philip ann an 1934.
Phòs iad air 20 dhan t-Samhain 1947 ann an Westminster Abbey. Fhuair iad thairis air 2,500 prèasantan bho air feadh an t-saoghal.
Rugadh Prionnsa Tearlach air 14 dhan t-Samhain 1948, agus a Bhana-phrionnsa Anna ann an 1950.