text:
Tomás Cipriano de Mosquera
Susbaint
- 1 Tomás Cipriano de Mosquera
- 1.1 Cùrsa Beatha fo Armaibh agus anns a’ Poileataigs
- 1.2 A’ Chiad Cheannas (1845 – 1849)
- 1.3 Cogadh Sìobhalta dhe 1860 - 1862
- 1.4 Darna agus treas Cheannas (1861-1864)
- 1.5 Ceithreamh Ceannas (1866 - 1867), leigeil seachad agus bàs
- 1.6 Teaghlach agus beatha pearsanta
- 1.7 Iomraidhean
- 1.8 Ceanglaichean A-mach
Tomás Cipriano de Mosquera
B’ e Tomás Cipriano de Mosquera y Arboleda ( Popayán, 26mh an t-Sultain 1798 - Popayán, 7mh an Damhair 1878) saighdear, fear-poileataigs, leasachair agus rìochdaire dioplòmasach à Coloimbia,[1] a bha na Cheann-suidhe Poblachd Ghranada Ùr eadar 1845 agus 1849 agus na Stàitean Aonaichte Choloimbia eadar 1861 agus 1864 agus bho 1866 gu ruige 1867. Thathar a’ tagradh gur e fear dhe na figearan na bu chudromaiche ann an eachdraidh Choloimbia rè na 19mh Linne.[2][3]
Cùrsa Beatha fo Armaibh agus anns a’ Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann am Popayán 26mh an t-Sultain 1798. ‘S e mac an uachdaran-fearainn beartach José María Mosquera y Figueroa, agus María Manuela Arboleda y Arrechea a bh’ann, agus le sin bha e na bhall fear dhe na teaghlaich na bu chliùitiche na dùthcha rè na 19mh linne. Fhuair na triùir bhràithrean aige (Joaquín, Manuel José agus Manuel María) an cuid chliù cuideachd. Nan òige, ann an 1814, thoisich e ann an iomairt an saorsa, fon Sheanailear Simón Bolívar. Fhad ‘s a bha e na leas còrnaileir, ann an 1824 shabaid e an aghaidh na Guerrilla aig an Tùsanach rìoghaire Agustín Agualongo, ann am Barbacoas, Nariño, far an d’ fhuair e peilear a chaidh dìreach bho thaobh gu taobh tron bheul, is leig sin athailt anns an aghaidh: an a dhèidh bhiodh e doirbh dhàsan bruidhinn is air sgàth sin fhuair e am far-ainm "Mascachochas". Chaidh e a dh’ àrdachadh gu còrnaileir airson a chuid obrach ghaisgeil agus thoisich a bhith os cionn an Riaghaltais ann an caochladh cheàrna ann an ceann an iar-dheas na dùthcha: (Buenaventura, Guayaquil, Cauca) ach aig an aon àm lean e air mar shaighdear ainmeil, is chaidh e a dh’ainmeachadh na Sheanailear ann an 1829.
Ged nach do choileanadh e cùrsa ionnsachaidh sam bith aig an oilthigh Cauca, ‘s e duine gu math foghlamaiche ann an Laideann, Beurla, Fraingis agus Eadailtis a bh’ann, agus fiù’s thoisich e eadar-theangachadh dhe Tasso nan òige.[4] A bharrachd air sin, theagaisg e matamataig aig an oilthigh cuideachd.[5]
Bha e na sheòltaire ann am Pearu (1829 - 1830), ann an caochladh dhùthaich na Roinne Eòrpa agus anns na Stàitean Aonaichte (1830 - 1833). Nuair a thill e bha e na bhall a’ mhòr-dhail (1834 - 1837) agus an Riaghaltas nan Tòraidh aig José Ignacio de Márquez Barreto: chaidh Mosquera a dh’ainmeachadh rùnaire a’ Chogaidh agus le sin stiùir is bhuannaich e Cogadh nan Àrdanach ann an 1840. An uair sin bha e an sàs anns an dioplòmasaidh mar thosgair ann am Pearu, an t-Sile agus Boilibhia eadar 1842 agus 1845.
A’ Chiad Cheannas (1845 – 1849)[deasaich | deasaich an tùs]
Thug a’ Bhuidheann Ministreachd taic dha Mosquera airson an taghaidhean dhe 1845 (na Tòraidhean anns na bliadhnachan ri teachd), is bha esan ga thaghadh. Seo na rudan a lorg a’ chiad Riaghaltas aige:
- Chaidh an eaconamaidh a dh’fhosgladh chun a’ mhalairt eadar-nàiseanta; rèitich iad an Còrdadh Mallarino-Bidlack airson Sìth, Càirdeas, Luingearachd agus Malairt còmhla ris na Stàitean Aonaichte ann an 1846.
- Còmhla ri Rùnaire a’ Mhaoineachaidh Florentino González, b’ urrainn dhàsan mòran chìsean co-àiteachail a chuir às, is le sin ath leasaich iad gnìomhachas an tombaca.
- Chaidh an siostam meatrach deicheil a steidheachadh anns an dùthaich.
- Thoisich e poileasaidh dhe sgaradh eadar an Stàit agus an eaglais Chaitligeach.
- Rèitich e na h-obraichean airson am Pàrlamaid Nàiseanta a thogail.
- Chaidh a’ chiad chunntas-sluaigh nàiseanta ann an eachdraidh Choloimbia a dhèanamh.
- Bhrosnaich e na bàtaichean-smùid air an Magdalena.
Fhuair na poileasaidhean aige fìor dhubh chàineadh bho na daoine a thug taic dhàsan airson an ceannas fhaighinn, agus bha e a-nis na bu fhaisge air a’ Phàrtaidh Libearalach. Nuair a chrìochnaich an teirm aige chaidh e gu Eabhraig Nuadh airson gnìomhachas an teaghlaich a dhèanamh agus steidhich e companaidh malairt eadar-nàiseanta.
An dèidh corra bhliadhna anns na Stàitean Aonaichte, thill Mosquera ri sabaid an aghaidh ar-a-mach na luchd-Cheàirde agus an deachdaire José María Melo a chuir às a’ chathair ann an 1854. An uair sin, ri taobh nan Libearalach gu lèir, thug e pàirt anns a’ mhòr-dhail mar riochdaire agus seanadair agus bha e na thagraiche airson a’ chinneas ann an 1857, fhuair e an treas àite ri chùlaibh an Tòraidh Mariano Ospina Rodríguez agus fear Libearalach raideagach (a chuir am feadaraileas na dùthcha an cèill, a-nis fon ainm Co-chaidreachas Ghranada). Chaidh e a thaghadh ceann-suidhe stàit a’ Chauca, is leis an dreuchd sin thionndaidh e gu bhith os cionn na luchd-dùbhlain an aghaidh a’ chinn-suidhe Ospina, nach onarachadh fèin-riaghladh na stàitean.
Cogadh Sìobhalta dhe 1860 - 1862[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1860 chuir e naomh-thrèigsinn a’ Chauca an cèill agus rinn e glaodhach a’ chogaidh an aghaidh a’ cho-chaidreachais. An ceann greiseag fhuair e taic bho na stàitean Santander agus Tolima, a dh’ainmich iad Riaghladair e, agus an ceann bliadhna is beagan, b’ urrainn dhàsan na Tòraidhean a chur a-mach às an riaghaltas, agus an uair sin bha e fhèin na cheann-suidhe eadar-amail na dùthcha. Ghairm e Co-chruinneachadh Bun-Reachdail, a thug àite ann an Rionegro ann an 1863. Chuir e an comhstrìtheach Tòraidh aige às a’ chathair agus thug e an riaghaltas fo làimhe. Ghairm an Seanalair Leonardo Canal González gur e esan a bha os cionn an Riaghaltais, ach theich e thall thairis.
Darna agus treas Cheannas (1861-1864)[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an darna teirm aige anns a’ chinneas (1861 – 1863), dh’fhoillsich e sreath dhe àithntean airson neart na Eaglaise Chaitligeach a chur fo smachd, gu h-àraidh arfuntachadh an earrais làmh mharbh (mortmain), le sin chaidh oighreachdan na h-eaglaise ga toirt air falbh, gus a bhith gan reic an uair sin ann an rop poblach; a bharrachd air sin chuir e an Comann Iosaid a-mach às an dùthaich.
Chaidh na sgaraidhean eadar na radaigich (le Manuel Murillo Toro os an cionn) agus an fheadhainn aig Mosquera uabhasach follaiseach aig a’ Cho-chruinneachadh ann an Rionegro, (a bha loma-làn dhe Libearalaich). Ach chaidh bun-reachd gu math feadarail libearalach a rèiteachadh co-dhiù, a bheireadh barrantas dha còirichean nan saoranach agus a thaitinn gach uile ball a’ co-chruinneachaidh. A bharrachd air sin, chaidh Mosquera a thaghadh airson a’ chiad dhà bhliadhna riaghaltas na Stàitean Aonaichte Choloimbia a choileanadh, gu ruige 1 an Giblean 1864.
Anns an treas teirm aige, b’ fheudar dhàsan a chur an aghaidh cogadh còmhla ris an Eacuador: bha esan fhèin os cionn na feachdan Coloimbianach, agus fhuair e buaidh dheireannach aig Blàr Cuaspud ann an Dùbhlachd 1863. Nuair a leig e an ceannas chaidh e gu Paris mar thosgair.
Ceithreamh Ceannas (1866 - 1867), leigeil seachad agus bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Thill Mosquera buadhmhor dhan dùthaich ann an 1866 is chaidh e a thaghadh mar cheann-suidhe airson an ceithreamh turas aige, a dh’aindeoin dùbhlain nan Libearalach raideagach. Ach bha am Pàp a’ dol san eadraiginn gu dlùth air sàilleabh an fhrionais a bh’ann taobh làimhseachaidh dàimhean leis an eaglaise, agus leis gu robh an ceann-suidhe ga ghiùlain mar dheachdaire (dhùin e am mòr-dhail ann an Giblean 1867) rud a spreag na luchd-dùbhlain ga chur às a’ chathair 23mh an Cèitean 1867, agus an latha ud sin chaidh e a chur an greim le buidheann dhe shaighdearan fon chòrnaileir Daniel Delgado París agus le sin b’ urrainn dhan Sheanailear Santos Acosta Castillo, a bha os cionn na feachdan armachd aig an àm, an riaghaltas a thoir fo làimh.
Bha e na fhògarrach thall thairis fad trì bliadhna ann an Lima. Nuair a thill e ann an 1871 sheas e chun a’ chinneas gun shoirbheachas, ach chaidh e a thaghadh ceann-suidhe a’ Chauca gu ruige 1873. Ann an 1876 fhuair e àite anns an t-Seanaidh. Bhàsaich e aig 80 bliadhna a dh’aois air an oighreachd aige ann an Coconuco, faisg air Popayán. Tha an duslach aige na laighe ann an Teampall nan Curaidh (Panteón de los Próceres)) ann am Popayán, còmhla ris a’ mhòr-chuid dhe na daoine ainmeil a rugadh anns a’ bhaile.
Teaghlach agus beatha pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
A’ leantainn na cleachdaidhean àbhaisteach a riaghladh giùlan nam morair aig na linntean sin, phòs Mosquera a cho-ogha Mariana Arboleda y Arroyo ann an 1822. Cha robh am pòsadh sin uabhasach sona agus tha fios againn gum faigheadh Mosquera coinneachaidhean gu tric le mòran mhnathan rè a bheatha. Fhuair e cloinne le mòran dhuibh agus thug e an sloinneadh aige chun a’ mhòr-chuid. Fhuair e dithis chloinne leis a’ chiad bhean aige, Mariana: Aníbal agus Amalia (Phòs Amalia Pedro Alcántara Herrán, a bhios na cheann-suidhe).
An ceann greiseag na bhantrach-duine, phòs e María Ignacia Arboleda Arboleda, nighean pheathar a’ chiad bhean aige. A-rèir eachdraichean an àm, bha Mosquera mothachail gu robh e uabhasach aosda agus nuair a ghairm a ghràidh chun a’ chaileig òg thuirt esan dhi: " Am bu thoil leat a bhith banntrach an t-Seanaileir Mosquera?". Cha d’ fhuair iad ach aon mhac, José Bolívar Carlos Dorico Mosquera y Arboleda, a rugadh ann an 1878, beagan an dèidh bàs an t-Seanaileir.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
- ↑ Leabharlann Luís Angel Arango
- ↑ Malcom Deas - Roi-Radh ann an: Lofstrom, William (1996) La vida íntima de Tomás Cipriano de Mosquera (1798 - 1830), Bogotá: El Áncora Editores, p.11
- ↑ Oilthigh Cauca
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


c: text/html

text:
Oileanaich
Le bhith a' roghnachadh cùrsa a dhèanamh aig Sabhal Mòr Ostaig, bidh thu a' tighinn gu àrainneachd Ghàidhlig aig cridhe coimhearsnachd far a bheil an cànan fhathast làidir. Bidh thu air do bhogadh anns a' Ghàidhlig eadar ionnsachadh agus beatha làitheil agus bidh an cothrom as fheàrr agad airson an cànan ionnsachadh agus a bhruidhinn.
Tha a' Cholaiste suidhichte ann an sgìre eireachdail ann an Slèite ann am fìor cheann a deas an Eilein Sgitheanaich. Tha iomadh buannachd ann a gheibh thu aig colaiste bheag, dhùthchail mar Shabhal Mòr Ostaig an coimeas ri oilthighean mòra sa bhaile mhòr.
Bidh thu a' tighinn gu colaiste far a bheil na clasaichean nas lugha, far am faigh thu cothrom bruidhinn ris an luchd-teagaisg gu cunbhalach agus far am faigh thu taic is cuideachadh acadaimigeach is pearsanta sam bith a tha a dhìth ort airson do làn chomas a thoirt gu buil.
Bidh cothrom agad air goireasan ionnsachaidh, teicneolas fiosrachaidh is rannsachaidh air leth math le sàr leabharlann, seòmar coimpiutaireachd agus stiùideo clàraidh is craolaidh ùr cuideachd air an làraich. Tha àiteachan-fuirich sònraichte math aig a' Cholaiste anns am b' urrainn dhut fuireach, le seòmraichean ùra, cofhurtail agus fras-nighe agus wi-fi an-asgaidh anns gach fear.
Bidh thu am measg coimhearsnachd chridheil, chàirdeil far a bheil daoine a' tarraing air an aon ràmh ag obair a dh'ionnsaigh maith na Gàidhlig.
Agus cha bu bheag an càirdeas a nì thu an seo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cead do thuath-gaoithe mhòr
Thug Comhairle na Gàidhealtachd an taic do phlana airson 277 crann-gaoithe a thogail sa mhuir far chosta Ghallaibh.
'S ann aig Riaghaltas na h-Alba a tha an co-dhùnadh deireannach, agus dh'iarr iad beachd na Comhairle air an leasachadh, air a bheil Tuath-gaoithe Far-chladaich Beatrice.
Mhol oifigich na Comhairle nach cuireadh buill an aghaidh a' phlana.
Bhiodh còrr 's dàrna leth nan crann 187m (613tr) de dh'àirde.
Dh'fhaodadh obair air a' phròiseact tòiseachdainn ann an 2015, leis a' chiad dealain ga thoirt far an tuath-ghaoithe ro Shamhradh 2018.
'S e com-pàirteachas eadar SSE Renewables agus Repsol Nuevas Energias UK a th' anns a' phròiseact.
Tha dà chrann deuchainneach stèidhichte mar thà ann an raon gas agus ola Beatrice, far an deadh an leaschadh a thogail.
Chan e aon aon tuath-gaoithe den leithid a tha san amharc san sgìre ge-tà, agus comhairlichean air cead a thoirt sa Mhàirt am bliadhna do phlana airson 339 crann a chur 13.5 mìle a-mach far a' chladaich ann an Gallaibh.
Bidh trì tuathan fa-leth anns a' phròiseact, fo stiùir Moray Offshore Renewables Eta, a chosgadh £4.5bn.


text:
Stendal
‘S e seann bhaile Hanse[1] anns a' Ghearmailt agus cridhe na sgìre ris an canar Altmark[2] (ceann an tuath na Sagsainn-Anhalt) a th’ ann an Stendal (IPA:ʃtɛnda :l). Tha e suidhichte faisg air Schönhausen, ann an sgìre uabhasach torrach ri taobh na h-aibhne Elbe eadar Berlin agus Hànobhar. Rugadh Johann Joachim Winckelmann, tràchdair ealaine agus àrceolaiche ainmeil an sin agus fhuair an sgrìobhadair Fraingeach Stendhal ainm-pinn bho Stendal cuideachd.[3]
Tha Stendal ainmeil airson na togalaichean agus eaglaisean ann an stoidhle Backsteingotik (clachan a rinneadh à criadh-loisgte).


text:
9/11
Ann an 11 an t-Sultain 2001 thoirt ceannaircich ionnsaigh air an Ionad Malairt an t-Saoghail, no The Twin Towers, ann an New York, Na Stàitean Aonaichte. 'S aithne an tachartas mar 9/11 airson an dòigh aimeirigeach airson bruidhinn mu cheann-làithean.
Ghabh 19 ceannaircich smachd air 4 itealain. Stiùir iad 2 itealan a dh'ionnsaigh Ionad Malairt an t-Saoghail. Thuit an dà thùr ann an dà uair. Bhuail aon itealan Am Pentagon ann an Arlington, Bhirginia. Dh'fheuch an luchd-siubhal smachd a thoirt air an itealan United Airlines Flight 93 a bha a dhol a dh'ionnsaigh Washington ach thuit e ann an raon ann am Pennsylvania.
Bhàsaich faisg air 3,000 daoine air an latha.
Ghabh ceannairceach Osama Bin Laden le al-Qaeda uallach airson na h-ionnsaighean.


text:
Tha Pàrlamaid na h-Alba fosgailte do Luchd-tadhail Diluain gu Disathairne.
Nuair a bhios Pàrlamaid na h-Alba air fosadh tha na h-uairean fosglaidh gu h-ìosal airson Diluain is Dihaoine ann airson Dhimàirt, Diciadain is Diardaoin cuideachd.
Cinn-latha fosaidh mar a chaidh aontachadh leis a' Phàrlamaid:
- 29 Ògmhios – 1 Sultain 2013
- 12 – 27 Dàmhair 2013
- 21 Dùbhlachd 2013 – 5 Faoilleach 2014
- 8 Gearran - 16 Gearran 2014
- 5 Giblean - 20 Giblean 2014
- 28 Ògmhios - 3 Lùnastal 2014
- 23 Lùnastal - 21 Sultain 2014
- 11 - 26 Dàmhair 2014
- 20 Dùbhlachd 2014 - 4 Faoilleach 2015
(Tha na cinn-latha seo uile ion-ghabhalach)
Diluain, Dihaoine, Disthairne is saor-làithean poblach
10.00 gu 17.00 (inntrigeadh mu dheireadh 16.30)
Bidh na h-uairean fosglaidh seo ann airson Dimairt, Diciadain agus Diardaoin nuair a bhios a' Phàrlamaid na fosadh (ach a-mhàin fosadh a' Ghearain)
Dimàirt, Diciadain agus Diardaoin
09.00 gu 18.30 (inntrigeadh mu dheireadh 18.00)
Bidh na h-uairean fosglaidh seo ann airson Dimairt, Diciadain agus Diardaoin nuair a bhios a' Phàrlamaid na fosadh
Didòmhnaich
Dùinte


text:
Obar Lobhair
'S e baile ann am Moireibh a th' ann an Obar Lobhair. Tha Obar Lobhair na laighe aig bun an Uisge Spè. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 28′ 28.66″ Tuath agus 3° 13′ 0.35″ Iar. Anns a' bhliadhna 2006 bha 880 duine a' fuireach an seo.
Tha e ainmeil airson an taigh-staile aige agus an uisge-beatha leis an ainm Aberlour Single Malt. Tha e na dhachaigh de aran-milis - Walker's Shortbread.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 270 433


text:
Kl.
Bresal Conaillech do Conaillibh Muirtemne comarba Ciaráin quieuit.
Flaithbertach h. Nell do techt do Roimh.
Bachall Iosa do saruccadh um .3. caiplibh & ro marbadh ré cenn .3. la an fer ro saraigh.
Ros Comain & Ailfinn & Mag nAe uile do sárúcchadh.
Fasughadh Midhe do h. Maoilseclainn. {MS folio 208vb(318b)}
Ruaidrí h. Canannain do marbadh og Modorn la Aodh h. Nell.
Righe Mide do gabáil do h. Maoilseclainn iarna inarba dar Loc Ribh.
Aod h. Maoldoraidh do marbadh la Art h. Ruairc.
Tadg mac Catail meic Concupuir rí Connacht do marbadh o Maolseclainn h. Maolrúanaidh rí Crumhtainn & o cláinn Coscraigh im Ecsaidi h. Catluain.
Domnall Got rí Mide do marbadh tre meabail o Choncaird h. Mailcallann ó a amus fén.
Tadg mac Lorcain rí h. Censiolaigh d'ec i n-aitrige.
Maolodor Dall h. an Capaill fer leiginn quieuit.
Gormlaith ingen Murchadha meic Finn mathair righ Gall .i. Sitricc & righ Muman .i. Donnchadha meic Bríain moritur.
Concupur mac Taidg h. Ceallaigh rí H. Maine do marbadh d'feruib Teabta.
Kl.
Flaitbertach h. Nell do tiachtain ó Roimh.
Ard mBreacáin d'argain do Gallaibh Ata Cliath et da ced duine
p.232do losccadh isin dumlíag & da ced ele do breith i mbraid.
H. Donnagan rí Arad Tire do marbad d'U Bríain. {MS folio 209ra(319b)}
Catasach comarba Caoimgin do dalladh do Domnall mac Dunlaing et as gniom n-anaithnid sin.
Ua Agda rí Teabta occisus est a fratribus suis.
Kl.
Domnall mac Maoilrúanaidh h. Maoildoraidh rí Cinél Conaill do marbadh do clainn Fiangusa.
Maoltuile episcopus Aird Macha quieuit.
Romanus papa Romae quieuit.
Tene gelain i Saxain gur loiscc daoine imda et Caerabroc.
Kl.
Murchadh h. Maoilseclainn do marbadh tre meabail do mac Iarnan taoisech Cuircni.
Maol Iosa episcopus Alban quieuit.
Aodh mac Flaithbertuigh h. Néll rí Ailig penitens moritur.
Fogurtach h. Aedha rí fFer Luirg & H. fFiacrach Arda Sratha do marbadh d'Feraibh Manach.
Muiredach h. Manacain uasalepscop quieuit 10.
Kl.
Mael Coluim mac Cinaoda rí Alban ordan iartuir Eorpa obit.
Amlaibh mac Sitrioga do marbadh do Saxanoib og dul do Roimh.
Fir Muman do gabáil taige for drem do Teathbachaibh i c-Cluain muc Nois ubi multi ceciderunt im mac mBéc h. Agda.
Dubdaingen {.i. mac Donnchadha} ri Connacht a suis occisus est .i. de Aibh Maine .i. o Sitric h. F.
Gilla Patraic h. Flánnagáin rí Teabtha moritur.
Muiredhach h. Flaitbertaigh rí h. mBriuin Sheola per dolum occisus est.


text:
Frauenkirche
'S i am Frauenkirche (Eaglais nam Ban) ann an Dresden aon dhe na h-eaglaisean as àile anns an stoidhle baroc. Chaidh an eaglais a thogail eadar 1726 is 1743.
Susbaint
An seann eaglais[deasaich | deasaich an tùs]
Bha eaglais bheag anns an àite seo bhon 11mh linn a-mach ris an canar Kirche zu unser liuben Vrouwen. Tha an t-ainm a' ciallachadh: "Eaglais do ar mnà gràdhaiche" agus a' toirt urram do Mhoire. Is dòcha gum b' e sin an eaglais a bu shine a bha ann an Dresden. Anns an Àth-leasachadh dh’atharraich an Eaglais Chaitligeach chun na h-Eaglaise Pròstanaiche. Aig toiseach na 18mh linn bha an eaglais a' fhàs seann, bha eagal air muinntir Dresden gum biodh i a' briseadh. Agus cha robh i mòr gu leòr airson àireamh an luchd creideamh a bha a' fàs gu math luath. Mar sin chaidh an eaglais seo a chur sìos ann an 1727.
Am Frauenkirche[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an eaglais ùr, am Frauenkirche, a thogail eadar 1726 is 1743 a-rèir na planaichean a chruthaich George Bähr. Bha an rìgh August der Starke ag iarraidh eaglais anns an stoidhle coltach ris an àrd-eaglais anns an Rome no an eaglais Santa Maria della Saluteno ann an Venice.
An tòiseach chruthaich Bähr eaglais air a bheil "dome" à fiodh is copar. Ach air sgàth 's gun robh an t-airgead gann, dh'atharraich e am plana aige agus chuir e dome à clachan-ghainmhich air a bha fada na saoire ach fada nas truime. Tha an dome cho àird ri 96 m agus cho trom ri 12.000 tunna. Tha e coltach ri clag agus canar die Steinerne Glocke (clach-clag) ris. Bha deasbad mòr ann am biodh an togalach seasmhach gu leòr airson a bhith a' seasamh ris a' chuideam. Ach bha, agus bha am Frauenkirche ri fhaicinn bho astar fada ann am bun-sgòth Dresden airson 200 bliadhna.
Chaochail George Bähr 16 am Màrt 1738 ann an Dresden, còig bliadhna mus robh am Frauenkirche deiseil. Chaidh a thìodhlacadh am broinn na h-eaglaise.
An Dàrna Cogadh[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an Dàrna Cogadh bha Dresden air a mhilleadh gu mòr air , gu h-àraidh eadar an 13mh is 15mh dhen Ghearran 1945 nuair a chaidh mòran bhomaichean a' leigeil air a' bhaile leis na Breatannaich is na h-Aimeireaganaich. Bha na bomaichean a' losgadh an t-seann-bhaile agus bha am Frauenkirche air a milleadh leis an teine mhòr. Bha an teine am broinn na h-eaglaise cho teth ri 1200° C, mar sin bhris na clachan-ghainmhich às a chèile. Aig 10 uairean sa mhadainn 15 an Gearran bhris na ballaichean às a chèile agus bha an dome a' tuiteam am broinn an togalaich.
An dèidh a' chogaidh, aig àm GDR ann an 1962, dh’iarr comhairle a' bhaile pàirce-càraichean a chur an àite. Ach bha muinntir Dhresden an-aghaidh a' phlana sin. Chleachd iad na tobhtaichean gus cuimhne a thoirt don fheadhainn às an teaghlach aca a chaidh a mharbhadh anns a' chogaidh, gu h-àraidh don fheadhainn a bha air an caill gun tìodhlacadh ceart. Chuir iad rosan ris na clachan briste. Mar sin dh’fhàs an àite seo cudromach mar chuimhneachan-daoine agus ìomhaigh an-aghaidh chogaidhean.
Bhon bhliadhna 1982 a-mach thòisich coinneamhan-sìthe a bhith ann an seo cuideachd. Gach 13mh an Gearran bhathar a' coinneachadh an seo gu math sàmhach agus a' toirt flùraichean agus coinnlean ris an tobhta. Aig an deireadh , ann an 1989, bha nas motha na 10.000 duine a' gabhail pàirt anns a' ghluasad sìthe seo. Mu dheireadh thall bha sin a' leantainn, (le tachartasan eile) gu ath-aontachadh na Gearmailt ann an 1989.
Ath-thogail[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh ath-aontachadh na Gearmailt thòiseachadh air an eaglais a thogail a-rithist anns an stoidhle tùsail ann an 1994. Bha mòran daoine is buidhnean eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail an sàs anns an obair seo. Mar eisimpleir chruthaich Alan Smith à Lunnainn crois ùr an stìobaill. B’ esan mac an athair a b' e aon de na stiùireadairean plèana a chuir bomaichean air Dresden. [1]
Anns an 30 an Damhair 2005 bha a' chiad aifreann a-rithist anns am Frauenkirche. An-diugh 's e samhla na rèiteachd is na sìthe a tha anns am Frauenkirche.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Frauenkirche Dresden
- Die Dresdner Frauenkirche, Film mu eachdraidh na h-eaglaise, bhideo air Tbh Gearmailteach
- Alan Smith: crois ùr an stìobaill (Gearmailtis)
- The Frauenkirche - Duilleag aig "Library of Congress" (Beurla)


text:
Rèidio
Is e a tha ann an rèidio, modh cian-chonaltraidh a dh'obraicheas le sgaoileadh tuinn dealan-maigneideachd tron fhanais eadar ionad-sgaoilidh agus ionad-gabhaidh. Faodaidh don rèidio a chur a mach comharraidhean an cruth cod neo guth. Ma bhitheas an ionad-sgaoilidh a' sgaoileadh cod, chanar rèidio-teleagrafas ris an gnothach. Ach far a bheil an ionad sgaoilidh a' sgaoileadh comharra a tha na meudachadh agus lughadachadh aig minicead a tha so-claisneachd, is urainn don chomharra-rèidio a bhreith guth neo ceòl. Canar Rèidio-telefonas ri seo.


text:
1882
MDCCCLXXXII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - James Joyce. Sgrìobhadair.
- 20 an Cèitean - Sigrid Undset, ann an Kalundborg. Sgrìobhadair.
- 21 an t-Ògmhios - Lluís Companys i Jover, ann an Tarrós. Fear-poileataigs à Catalòinia.
- 11 an t-Samhain - Tomás Ó Rathaile, ann an Lios Tuathail. Cànanaiche na Gàidhlig à Èirinn.
- 14 an Damhair - Éamon de Valera, ann an Eabhraig Nuadh, Fear-poileataigs à Èirinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Dùbhlachd - Francisco Javier Zaldúa, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Basel
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eilbheis a th’ ann am Basel (IPA: ˈbaːzəl, Eadailtis/Rumantsch: Basilea, Fraingis: Bâle). Tha e suidhichte aig 257m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Rhein, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Basel-Stadt, air na crìochan trì-nàiseanta còmhla ris An Fhraing agus A' Ghearmailt. Tha Basel dìreach 75km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève, 78Km bho Luzern agus 70km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Ged nach eil ach 169,536 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, tha mu 830,000 anns an sgìre eadar-nàiseanta uile gu lèir, mòran dhuibh air an taobh thall na crìochan anns an Fhraing is A′ Ghearmailt. ‘S e an treas baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Basel. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 374 agus chaidh an t-Oilthigh, far an robh Erasmus, Paracelsus agus Nietzsche an sàs, a stèidheachadh ann an 1460. Chaochail Fritz Haber an seo ann an 1934 agus Tadeus Reichstein ann an 1996.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Daniel Bernoulli (1700 – 1782): Matamataigear.
- Johann Peter Hebel (1760 – 1826): Sgrìobhadair.
- Carl Jacob Burckhardt (1818 – 1997): Seanaiche.
- Carl Gustav Jung (1875 – 1961): Eòlaiche-inntinn.
- Roger Federer (1982): Cluicheadair Tennis.
Bailtean/Stàitean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ MockBa
- ↑ City of Miami Beach
- ↑ 上海
- ↑ Massachusetts
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Na Seumasaich
'S e na Seumasaich a chanar ris an fheadhainn a bha a' leantainn agus a' toirt taic don dà chuid :
- an seachdamh Rìgh Seumas Stiùbhart Alba (an darna Shasainn);
- agus a mhac an t-ochdamh Rìgh Seumas Stiùbhart Alba (an treasamh Shasainn, nan robh e air a' chrùn a bhuannachd).[1]
Chog luchd-leantainn Tigh Rìoghail nan Stiùbhartach ri luchd-leantainn Tigh Rìoghail Hanobhair, a thug Crùn Bhreatainn bhuapa san Ar-a-mach Ghlòrmhoir, 1688.
Ged a bha mòran uaislean am Breatainn air fad nan Seumasaich, 's ann an Alba a dh'èirich a h-uile ar-a-mach – ann an 1689-90, 1715, 1719 agus 1745-46. Bhiodh na Seumasaich a' cur mòran suim sna fineachan Gàidhealach, agus bha e nas fhasa dhaibh feachd armaichte a chruinneachadh air Gàidhealtachd na h-Alba airson adhbharan co-cheangailte ri cruth na tìre, eachdraidh sòisealta – gu seachd àraid an cumhachd a bh' aig na cinn-cinnidh agus an cuid fir-taic – agus dìth smachd an riaghaltas sna glinn.
Ged a bha na rìghrean seo (agus Prionnsa Teàrlach Stiùbhart, mac an ochdamh Rìgh Sheumais), nam Pàpanaich, bha a chuid a bu mhotha dhen luchd-leantainn aca an Alba nan Easbaigich. Sa chumantas cha b' e adhbhar creidimh idir a thug air luchd-taic nan Seumasach èirigh.
Lean an cogadh seo aig diofar amannan suas gu 16mh Giblean 1746, nuair a rinneadh spàirn mu dheireadh nan Seumasach fon Phrionnsa Teàrlach, agus thugadh adhbhar nan Seumasach gu crìch aig Blàr Chùil Lodair, faisg air baile Inbhir Nis, Alba.
Daoine[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair na Sheumasach gu chùl. Is iomadach òran-brosnachaidh a rinn e an adhbhar nan Seumasach.
Tuilleadh Leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
MacCoinnich, Iain, Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich, Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 – agus iomadach tionndadh às a dhèidh)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Usbagastàn
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Usbagastàn[1] neo Usbeagastan[2][3], ainm oifigeil: Poblachd Usbagastàn. Tha i suidhichte ann an Meadhan Àisia.
Tha crìochan aice san ear agus sa tuath le Casachstàn, san iar le Cirgiostàn agus Taidigeastàn agus sa deas le Afganastan agus Turcmanastàn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Fàilte
Welcome to LearnGaelic, a one-stop shop for anyone and everyone interested in learning Scottish Gaelic. Whatever stage you are at, and whatever age you are, all the help you need is just a click away. Fàilte gu LearnGaelic, aon àite air an eadar-lìon airson a h-uile duine le ùidh ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig. Ge bith dè an aois a tha thu, no dè an t-eòlas a tha agad, tha cuideachadh dìreach cliog air falbh.
Phone us free on 0800 1712994, or email us about any aspect of learning Gaelic. Choose from more than 400 video clips from the television series Speaking our Language. Search for a phrase, in Gaelic or English, and start speaking Gaelic today! Cuir fòn gun saor fhòn 0800 1712994, neo cuir post-d thugainn. Dèan tagh air criomag bhideo a-mach à 400 bhideothan bho Speaking our Language. Cleachd am bogsa-rannsachaidh gus abairt a lorg, agus tòisich an-diugh!
Or why not try our new online course for for absolute beginners? It'll have you speaking simple (but useful) words and phrases in no time! No carson nach fheuch thu ar cùrsa ùr sìmplidh do luchd-ionnsachaidh? Bidh thu a' bruidhinn beagan Gàidhlig anns a' bhad!
Air On Twitter
Abairt na seachdain
Teaghlach na GrèineTeaghlach na Grèine
This is the special name for the planets in our solar system. Is e seo ainm sònraichte airson nam planaidean a tha sna speuran.
Media Na Meadhanan
- Media pages Meadhanan
- Publishing Foillseachadh
- BBC Radio nan Gaidheal BBC Radio nan Gaidheal
- An Litir Bheag An Litir Bheag
- Litir do Luchd-ionnsachaidh Litir do Luchd-ionnsachaidh
- BBC ALBA BBC ALBA
- Speaking our Language Speaking our Language
- Bliadhna nan Òran, BBC ALBA Bliadhna nan Òran, BBC ALBA
Dictionaries and Resources Faclairean is Goireasan Eile
- Am Faclair Beag Am Faclair Beag
- An Seotal An Seotal
- An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig
- Big Dictionary (Ceumannan) Faclair Mòr (Ceumannan)
- Dwelly-d Dwelly-d
- Faclair na Pàrlamaid Faclair na Pàrlamaid
- Gaelic Nature Dictionary Faclan Nàdair
- GOC (spelling) English Modhan Litreachaidh Beurla
- GOC (spelling) Gaelic Modhan Litreachaidh Gàidhlig
- Grammar tips Criomagan Cànain
- Munros Pronunciation Guide Fuaimneachadh nam Beann
Computing Coimpiutaireachd
- iGaidhlig iGaidhlig
- LibreOffice
- OpenOffice OpenOffice
- Browser: Firefox Brabhsair: Firefox
- Browser: Opera Brabhsair: Opera
- Spellchecker: MS Word (LTS) Dearbhair: MS Word (LTS)
- Spellchecker: Mac (Sealgar) Dearbhair: Mac (Sealgar)
- Spellchecker: Firefox Dearbhair: Firefox
- Typing Taidhpeadh
Worth a look Seall Seo
- Akerbeltz Akerbeltz
- Am Baile (Gaelic Village) Am Baile
- Cainnt mo Mhàthar Cainnt mo Mhàthar
- Fòram na Gàidhlig Fòram na Gàidhlig
- Gaelic Resource Database GRD
- Island Voices Guthan nan Eilean
- Royal National Mod An Comunn Gàidhealach
- Scottish Natural Heritage Dualchas Nàdair na h-Alba
- Taic.me Taic.me
- Tobair an Dualchais Tobair an Dualchais
Parents, Carers and Teachers Pàrantan, Luchd-cùraim is Tidsearan
- Useful phrases Abairtean feumail
- Homework Help Taic le obair-dachaigh
- Parents and Teachers, BBC ALBA Pàrantan is Tidsearan, BBC ALBA
- Teachers' Notes, BBC ALBA Notaichean Tidseir, BBC ALBA
- Learning and Teaching Scotland Ionnsachadh agus Teagasg Alba
- Stòrlann Stòrlann
- Primary Subjects Cuspairean Bunsgoile
- Secondary Subjects Cuspairean Ard-sgoile
- Languagenut


text:
Aicseam
’S e aicseam gach ràdh, tagradh no riaghailt aig bun siostam foirmeil. Tha am fìrinn aige soilleir mar thà, gun fheum dearbhaidh, no ’s e barail a th’ ann a tha furasta ghabhail ris gun dhearbhadh. Mar eisimpleir, ma tha A agus B co-ionann, agus tha B agus C co-ionnan, nuair sin tha A agus C co-ionnan. Tha eòlas eile stèidhichte air grunnan aicseaman.
Tha dà sheòrsa aicseim ann am matamataig: aicseam rianais agus aicseam às-rianais. Tha aicseaman rianais freagarrach do shiostam sam bith. Mar eisimpleir, ma tha x na chaochladair ann an siostam air bith, is dligheach am foirmle:
-
- x = x
Tha aicseaman às-rianais freagarrach don darna siostam gun a bhith freagarrach do shiostam eile. Mar eisimpleir, ma tha x agus y nan àireamhan, tha e fìor gu bheil:
-
- xy = yx
Ma tha x agus y nam machlagan, chan eil seo fìor idir.


text:
An Cuiltheann
Tha an aiste seo a' deiligeadh leis na beanntan Sgitheanach - airson dain aig Somhairle MacGilleain - faic An Cuiltheann (bàrdachd)
Susbaint
- 1 Ainmean Àite a’ Chuilthinn
- 2 An Cuiltheann
- 3 Na beanntan as àirde
- 4 Ainm-eòlas
- 5 Faic cuideachd
- 6 Iomraidhean
Ainmean Àite a’ Chuilthinn[deasaich | deasaich an tùs]
Bidh an sluagh, gu h-àraidh daoine nach eil às an Eilean Sgitheanach a’ cleachdadh an fhacail airson gach beinn eadar Loch Ainort agus Gleann Breatail, agus cuiridh iad na h-ainmean Beurla The Red Cuillin(s) agus The Black Cuillins orra. Chan eil Cuiltheann Dearg no a leithid ann anns a’ Ghàidhlig agus cleachdar Na Beanntan Dearga no Na Binnein Dearga airson beanntan air taobh an ear Gleann Sligeachain. Tha feadhainn eile a’ gabhail a-steach Blabheinn a tha air taobh thall na Binnein Dearga a chionn ’s gu bheil cruth na beinne coltach ri cruth a’ Chuiltheinn fhèin. ’S e monadh a th’ anns a’ Chuiltheann agus ’s e aonad a th’ ann. Chan eil feum air ainm anns a’ chruth iolra coltach ri The Cuillins, ainm a bhios mòran daoine a’ cleachdadh gun fhios nas fheàrr.
An Cuiltheann[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eilear cinnteach idir cò às a tha an t-ainm An Cuiltheann a’ tighinn agus chan eil fiù ’s fios aig na sgoilearan dè an cànan a thàinig an t-ainm às. Tha Forbes [1] a’ smaoineachadh gur e facal Gàidhlig a th’ ann a tha a’ tighinn bho “Cuilionn”. Tha e a’ toirt dòighean sgrìobhaidh eadar-dhealaichte cuideachd, mar eisimpleir Cuilfhionn, Cuildhean agus Cuilion. Tha Drummond [2] dhen bheachd ge-tà nach eil seo coltach air sgàth ’s nach bi beanntan le ainmean chraobhan ainmeachadh às dèidh cruth na beinne (no a’ mhonaidh) ach às dèidh craobhan a tha a’ fàs air a’ bheinn. Agus ma thèidear dhan Chuiltheann chan fhaicear ach glè bheag de Chuilionn ann Gleann Breatail. Tha Drummond a’ smaoineachadh gur e ainm Lochlannach a th’ ann an Cuillin agus tha e a’ tighinn bhon seann fhacal Lochlannach kjølen, a tha a’ ciallachadh druim bheann no monadh àrd agus cuideachd druim bàta. Tha Iain Mac an Sporain dhen bheachd gur e mìneachadh coltach a th’ ann an kjølen a chionn ’s gum faicear monadh leis an ainm kjølen anns an Nirribhidh cuideachd. Tha e a’ dol le Drummond agus a’ tuigsinn an ainm mar druim àrd monadh agus druim bàta. Tha am mìneachadh seo coltach air adhbharan eadar-dhealaichte. Tha ainmean Gàidhlig air a’ mhòir-chuid de na beanntan anns a’ Chuiltheann ach tha ainm Lochlannach air a’ mhonaidh fhèin nam beann. Tha seo a’ toirt dealbh cultarach air a’ chùis. Nuair a thàinig na Lochlannaich dhan Eilean Sgitheanach is coltach gun d’ fhuair iad sealladh air na beanntan àrda seo bho astair mhòr, agus is coltach gun do chleachd iad airson stiùiridh air a’ mhuir iad. Mar sin chuir iad ainm air na chunnaic iad agus cha robh ùidh mhòr aca anns na beanntan singilte, ach ann an cruth na tìre, agus tha seo a’ sealltainn aonad nam beann. A rèir Richard Cox chan eil am mìneachadh seo coltach air adhbharan fuaimneach. Is e fuaimreag fada a th’ anns an /ø/ ann an kjølen ach gur e fuaimreag goirid a th’ ann ann an Cuiltheann, a chionn ’s nach urrainn dha fuaimreag fada a bhith ro “lth”. Mhìnich e cuideachd gur e /k/ leathann a th’ ann ann an Cuiltheann ach ’s e /kj/ caol a th’ ann ann an kjølen. Agus gur e /n/ leathann a thathar a’ cluinntinn ann an Cuiltheann ach /n/ caol ann an kjølen. Co-dhiù, tha Iain Mac an Sporain cinnteach gur e ainm Lochlannach a th’ ann agus mhìnich e gur coltach gun do dh’atharraich na fuaimnean sin tro na linntean. Chan eilear idir cinnteach dè tha fìor agus sgrìobh Iain Mac an Tàilleir[3] gun robhar a’ feuchainn ri mìneachadh fhaighinn ach nach eil dearbhadh sàsach ann.
Na beanntan as àirde[deasaich | deasaich an tùs]
Ainm-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Garsbheinn & Blàbheinn[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil Forbes [1] cinnteach cò às a tha a’ chiad eileamaid aig Garsbheinn a’ tighinn ach tha e a’ cur an aire gu bheil e a’ tighinn bhon fhacal Ghàidhlig gàirsinn. Thuirt Richard Cox ann an òraid aig Rannsachadh na Gàidhlig 2006 gu bheil beachd sònraichte aige mu dheidhinn bheann aig a bheil -bheinn mar dàrna eileamaid dhen ainm. Tha e a’ smaoineachadh gur e ainmean Lochlannach a th’ annta a b’ àbhaist a bhith nam Bla Fjall agus gun do dh’atharraich an dàrna h-eileamaid Lochlannach gu eileamaid Gàidhlig agus gun do chum na Gàidheil a’ chiad eileamaid.
Sgùrr a’ Mhadaidh, Sgùrr an Gobha, Bruach na Frìthe, Sgùrr na Banachdaich[deasaich | deasaich an tùs]
’S e seann ainmean a th’ ann an ainmean le beathaichean is dathan. Gu tric tha ainmean bheathaichean air beanntan air feadh an t-saoghail. Tha ainmean bheathaichean air cuid de na h-àiteachan anns a’ Chuiltheann. Mar eisimpleir Sgùrr a’ Mhadaidh, Sgùrr an Gobha. Tha Bruach na Frìthe ceangailte ri beathaichean cuideachd, oir ’s e coille fèidh a th’ ann am frìth. Chan eil a’ chùis seo soilleir le Sgùrr na Banachdaich. Tha Mac an Tàilleir [3] a’ cur air adhart gu bheil “banachdach” a’ ciallachadh “banachag” agus bhiodh sin a’ ciallachadh gun cleachte an sgìre sin airson banachaigeachd. Tha Forbes ge-tà dhen bheachd gu bheil “banachdach” a’ tighinn bho na creagan breacte coltach ris an tinneas ris an canar banachdach. Tha Forbes ag ràdh cuideachd gu bheilear a’ cluinntinn Banaraich agus Bànaraich gu h-ionadail, agus bhiodh sin a’ dol leis a bheachd aig Mac an Tàilleir.
Sgùrr Dubh, Sgùrr Dearg, Clach Glas, Blàbheinn[deasaich | deasaich an tùs]
Chan e rud iongantach a th’ ann gu bheil ainmean dathan air cuid de bheanntan. Gu tric tha na dathan sin an crochadh air a’ chreig agus cuideachd dè an dath a tha mar eisimpleir solas an fheasgair a’ cur orra. Anns a’ Chuiltheann chìthear Sgùrr Dearg, Sgùrr Dubh Mòr agus Sgùrr Dubh Beag, agus agus beagan taobh a-muigh a’ Chuiltheinn Clach Glas agus Blàbheinn.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Na Cuilthionnan Ruma
- Sgùrr nan Gillean
- Am Baisteir
- Sgùrr Alasdair
- Sgùrr MhicCoinnich
- Sgùrr a' Ghreadaidh
- Sgùrr Thearlaich
- Sgùrr Thormaid
- Sgùrr Thuilm
- Sgùrr an Fheadain
- Sgùrr nan Eag
- Sgùrr Sgumain
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Forbes, Alexander R. 1923; The Place-Names of Skye. Paisley: Alexander Gardner
- ↑ Drummond, Peter 1992. Scottish Hill and Mountain Names. Glasgow: Scottish Mountaineering Trust
- ↑ 3.0 3.1 Mac an Tàilleir, Iain 2001. Scottish Placenames
Faclairean[deasaich | deasaich an tùs]
- Dwelly, Edward 1902-1911. Illustrated Gaelic - English Dictionary. Birlinn (2001) ISBN 090177121X
- Mark, Colin 2004. The Gaelic - English Dictionary. London: Routledge ISBN 0415297613
Mapaichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ordnance Survey Landranger 32. South Skye & Cuillin Hills. 1994
- Ordnance Survey Explorer 411 Skye - Cuillin Hills, Soay. 1994


text:
Thèid Sainsbury’s Inbhir Nàrann fhosgladh air an ceathramh làth den ath mhios (bidh am baile seo faighinn saorsa bhon Cho-op an uair sin ach ‘s e sgeulachd eile a tha sin). Bidh Sainsbury’s na doras retail don Ghàidhealtachd bhon taobh an ear agus saoilidh mi gum bi cha mhor a h-uile duine aig a bheil beagan Gàidhlig no a tha taiceil dhan chànain toilichte leis na soidhnichean seo. Prìomhachas don Ghàidhlig cuideachd. Sin thu fhèin Sainsbury’s.Tuilleadh dealbhan an seo Agus seo na chaidha sgrìobhadh air gurnnurn.com ann an 2008.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Andalusia
'S e fear de na ceàrnaidhean as motha anns an Spàinn a tha ann an Andalusia (Spàinntis: Andalucía). Thàinig an t-ainm bhon fhacal Al-Andalus, b' e sin an t-ainm a bha air eadar 711 agus 1492.
Tha e suidhichte ann an ceann an iar-dheas na dùthcha. Tha a' Phortagail agus an Cuan Siar san àird an iar dheth. Tha am Muir Meadhannach san àird an ear agus tha Giobraltair san àird a deas Andalusia. 'S e Andalusia an ceangal nàdarra eadar Afraga agus an Roinn-Eòrpa.
'S e Andalucia an dàrna cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 87,268 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 8,059,431 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 91.39 duine gach km².
Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann (Almería, Málaga is Sevilla). Cuideachd tha port-adhair nàiseanta ann an Granada agus Jerez.
Tha Andalusia na Choimhearsneachd Fèin-Riaghailteach fo smachd an Junta de Andalucia. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Righlaidh aige. Tha ochd sgìrean ann an Andalucia.
Tha cruth na tìre gu math eadar-dhealaichte an seo. Tha monaidhean àrda ann a tha còmhdaichte ann an sneachda fad na bliadhna. Ach tha oir-thìrean tropaigeach, coilltean tais agus fàsaichean ann cuideachd, m.e.: am Fàsach Thabernas, a tha suidhichte anns an sgìre Almería.
Tha mòran togalaichean eachdraidheal ann an Andalusia, mar eisimpeir:
- El Torcal ann an Antequera
- Medina Azahara is Mezquita ann an Córdoba
- Alhambra, Palace of Charles V is Albayzín ann an Granada
- Alcazaba is El Tajo ann am Malaga
- La Giralda, Torre del Oro, Plaza de España, Àrd Eaglais Sheville is Alcázar ann an Seville
- Vázquez de Molina Square ann an Úbeda (Jaén)
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Adam Smith
B' e feallsanaiche Albannach a bh' ann an Adam Smith, (neo Àdhamh Mac a' Ghobhainn, 1723 - 17 an t-Iuchar 1790).
Bha easan h-Ollamh de Feallsanachd Moralta aig Oilthigh Glaschu bho 1752 gu 1763. Bha ùidh mòr aige ann an nàdar an duine - carson a bhitheadh daoine a' faireachdainn gu bheil feadhainn de rudan dona, no olc, agus feadhainn eile math. Bha e a' smaointinn gun robh co-thruas gu math cudthromach ann an lagh nam beus. Sgrìobh e leabhar don ainm 'The Theory of Moral Sentiments' a chaidh air foillseachadh ann an 1759.
Eadar 1763 agus 1766 bha e na taoitear do Dhiùc òg Bhuccleugh, air cuairt mòr na h-Eòrpa. Is beag an teagamh nach do stèidhich e sgoil-eaconomais ann an 1776 nuair a fhoillsich e a mhor-thràchdas air "Saoibhreas nan Nàisean" - Mar sin, 's e 'The Father of Modern Economics' a bhios daoine a' cantainn ris.
Bu choir dhuinn aithneachadh co-dhiù gu robh 'An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations' no dìreach 'Wealth of Nations' steidhichte air ceist moralta. Anns an leabhar chuir esan an ceist, 'Dé is urrainn do dhuine a dhèanamh a tha is fhearr airson an dùthaich aige?' Thàinig e dhan cho-dhùnadh: Nan dèanadh a h-uile duine an rud a b' fheàrr dhaibh fhèin gun dèanadh an dùthaich nas fheàrr. 'S e seo an modh smaoineachaidh ris an canar Libearalach.
Bha ceangail eadar Smith agus feallsanaiche Albannach ainmeil eile mar David Hume.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Franz Kafka
Rugadh Franz Kafka (IPA: ˈfʁants ˈkafka) (Pràg, 3 an t-Iuchar 1883 - Ibidem, 3 an t-Ògmhios 1924) ann am Pràg anns a' phairt den Iompaireachd Ostaireach-Ungaireach far a bheil a-nis am Poblachd Seiceach. 'S e aon de na sgriobhadairean as cliùiteach agus suaicheantach den 20mh linn a th' ann.
Chaidh cuid den obair aige fhoillseachadh as dèidh a bhàis agus tha am pàirt as motha dhith fhathast gun chrìoch. 'S e an dà phìos obrach as ainmeile aige:
- Gearmailtis: Der Prozess, (Gàidhlig: An Deuchainn) agus
- Gearmailtis: Die Verwandlung, (Gàidhlig: An t-Atharrachadh).
Rinn Edwin Muir, an sgrìobhadair Albannach, agus a bhean, Willa Muir, an ciad eadar-theangachadh den obair aig Kafka gu Beurla.


text:
Mu mo dheidhinn
-
Is mise Eilidh. Tha mi ag ionnsachadh na Gàidhlige o chionn Lunasdal 2004. Tha mi nam sgrìobhadair.
- Tir Nam Blog
- An Liosta (Blog nam blogaichean)
- BBC Island Blogging (sa Bheurla is sa Ghàidhlig)
- Schottish Blogs (sa Bheurla)
- Am blog agam 's a Bheurla
- obh obh, cha robh mi ann, tha mi duilich.
- Tha mi Air Ais
- Dè nam b'urrainn dhut...
- Cù mòr ‘s cù beag
- Cànan nan Gaidheil
- So, sgrìobh mi leabhar...
- Ouch!
- An e cànan cudromach a th’ anns a’ Ghàidhlig?
- Bas mo mhàthar
- Mort


text:
Halle (Saale)
‘S e baile mòr ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Halle. Thathar a’ cleachdadh an ainm oifigeil Halle (Saale) neo Halle an der Saale (Halle air an Saale) o chionns gu bheil baile eile anns A' Ghearmailt air a bheil Halle. ‘S ann às an t-seann cheilteach Halen (Breatannais: Holen, Gàidhlig: Salann) a th’ann an t-ainm is bha na mèinnean salainn uabhasach cudromach dhan bhaile o chionn fhada. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 806. Tha e suidhichte aig 87m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Saale, anns an stàit Sagsainn-Anhalt agus ‘s e am baile as motha na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 148km air falbh bho Bherlin, 78km bho Mhagdeburg, 131km bho Dresden agus dìreach 40km bho Leipzig.[1] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh ann an 1694.[2] Tha 232,963 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 32 baile nas motha na dùthcha.[3]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an Còisir Stadtsingechor air dòigh ann an Halle ro 1185 mar thà.[4] Bha an baile na phàirt co-bhann mhalairt Hansa bho 1281. Bha e fo bhuaidh easbaigeach Mhagdeburg bhon an 10mh Linn gu ruige 1680, nuair a ghabh A’ Phrùis thairis an sgìre uile gu lèir. Bha Màrtainn Lutair an sàs anns an sgìre seo (fiù’s thug e ceum thall ann an Erfurt) aig àm an Ath-Leasachaidh, is ‘s e daoine à Halle, ris an canar na Daoine Chràbhach (Gearmailtis: Pietismus),[5]a steidhich an Eaglais Lutairianach anns na Stàitean Aonaichte. Thachair cath fuilteach ann an sràidean is ceàrnagan a’ bhaile ann an 1806 eadar feachdan na Frainge is Arm na Prùise, ri linn cogaidhean ar-a-mach na Frainge. Dh’fhàs am baile a bhith gu math beairt tron mhalairt fad an 19mh Linn. Chaidh an taigh-gnìomhachas theòclaid ainmeil Halloren a stèidheachadh an seo ann an 1803 is tha e fhathast ann gus an latha an-diugh.[6] Chaidh Taigh Opara a thogail ann an 1886, ach rinn na plèanaichean cogaidh droch sgrios airsan ann an 1945.[7] Bha Halle na phrìomh-bhaile Sagsainn Anhalt an dèidh an Dàrna Cogaidh gu ruige 1952 nuair a bhrist an DDR a-mach à chèile na seann roinnean (Gearmailtis: Länder). Bha na taighean-gnìomhachas ceimigeach, mar Buna agus Leuna, uabhasach làidir ann an Halle ri linn nan Comunnach ach chaidh iad à bhith an dèidh 1989.[8]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Samuel Scheidt (1587 – 1654) Ceòladair.
- Georg Friedrich Händel (1685 – 1759) Ceòl-sgrìobhaiche.
- Friedrich Hoffmann (1660 - 1742) Ceimigear.
- Reinhard Heydrich (1904 – 1942) Nàsach ainmeil.
- Fabian von Schlabrendorff (1907 – 1980) fear-lagha a shabaid an aghaidh nan Nàsach.
- Margot Honecker (1927-) Bean Eric Honecker, ministear riaghaltas an DDR.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Oilthigh Halle
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Stadtsingechor
- ↑ New Advent
- ↑ Schokoladen Museum
- ↑ Bühnen Halle
- ↑ Abandoned Places
- ↑ Ville de Grenoble
- ↑ Stadt Hildesheim
- ↑ Stadt Linz


text:
Kal, Ian. uii. f., l., ii., Anno Domini M.c.lxx.ii.
Ri Saxan .i., Henricc, mac na Perisi do dhul a h-Erinn Dia Domnaigh Casc, iar ceilebradh Aiffrinn.
Tigernan h-Ua Ruairc, ri Breifne & Conmaicne, fer cumachta more fhri ré fhota, do marbadh do Shaxanaibh cetna & do Domnall, mac Annaidh, dia ceniul féin imaille friu. A dichennadh dono doibh & a cenn & a corp do breith co docraidh co h-Ath Cliath. In cenn{folio & column MS2 54a} do thogbail for dorus in Duine i n-a sgath derg truagh do Ghaidhelaibh. In corp dono do crochadh i n-inud aile & a cossa súas.
Tigernach h-Ua Mael Eoin, comarba Ciarain Cluana Mac Nois, quieuit in Christo.
Inis Eogain do fhasughudh la Cenel Conaill & ar do chor for a doenibh.
Maidm for Cenel n-Eoghain la Flaithbertach h-Ua Mael Doraidh & la Cenel Conaill & ár lan-mor do chor forru. Mirbuil tra do noemhaibh in Coimdedh in ní-sin, .i., do Patraic & do Colum Cille & do na naemaibh archena, isa cella ro millset.
Mael Muire Mac Murchadha, toisech Muinnteri Birn & toisech & ri h-Ua n-Echach, do marbadh la h-Aedh Mac Oenghusa & la Clainn Aedha h-Ua n-Echdach Uladh.
Lan-cuairt Coicidh Connacht in cethramadh fecht la Gilla Mac Liac, comarba Patraic, .i., la primaith Erenn, co h-Ard Macha.
Domnall h-Ua Ferghail, ard-toisech Conmaicne, do marbadh la muinnter righ Saxan.
Gilla Aedha, espuc Corcaighi, fer lan do rath Dé, in bona senectute quieuit.
p.174
{§LATE} Murchadh Mac Murchadha & Murchadh h-Ua Brian occisi sunt.
Gilla Crist, mac comarba Ciarain Cluana Mac Nois, quieuit.
Diarmoid h-Ua Caellaidhe occisus est. §


text:
Nirribhidh
Is e dùthaich ann an Lochlainn anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Nirribhidh.[1][2][3][4][5][6][7] A chionn 's gu bheil dà chànan ann an Nirribhidh, tha dà ainm oifigeil ann: Kongeriket Norge (bokmål) agus Kongeriket Noreg (nynorsk). Tha iad a’ ciallachadh Rìoghachd Nirribhidh. Tha crìochan aige leis an t-Suain anns an Ear agus leis an Ruis agus le Suomaidh anns an Earra thuath. Anns an Iar den dùthaich tha a' Chuan Siar ann. Tha Svalbard, eileanan beaga anns a’ Chuan Argtach, pàirt den Nirribhidh cuideachd. Tha Oslo na prìomh-bhaile. 'S e Baroniet Rosendal.[8] a th'ann an aon Baranachd na dùthcha.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Roald Amundsen, rannsachair agus a chiad sheòladair a rinn a shlighe tro Seòlaid an Iar-Thuath anns na bliadhnaichean 1903 - 1906.
- Bjornstjerne Martinus Bjornson, sgrìobhadair Nirribheach, a bhuannaich e an Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1903.
- Knut Hamsun, sgrìobhadair eile, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1920.
- Lars Onsager à Oslo a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1968.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na deich bailtean as motha na dùthcha a leanas:[9]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Rosendal
- ↑ City Population


text:
Gràdh
Tha mòran bhrìghean aig gràdh (a tha ainmichte gaol, cuideachd. Tha "gaol" nas dlùithe na "gràdh"). Gu h-àbhaisteach, tha e a' ciallachadh spèis, dìlseachd air cuideigin no rudeigin. Seach a bhuinteanas mòr timcheall eòlas-inntinn, 's e gaol a th'ann am cùis chumanta ann an ealain; tha sgeul-ghaoil aig a' chuid as motha nam film an-diugh is th' a' chuid as motha a' chiùil-dùthchais timcheall gràdh.
'S urrainn do daoine ghràdhachadh peataichean, pàrantan, càirdean, leannanan, neach sam bith. Mar theireadh abairtean, "Chan eil fhios aig gaol air crìochan.", "Chan urrainn do gaol air lorgadh bhith far nach eil e a' buntainn, is chan urrainn dha fhalach far a bheil e a' buntainn." Gu dearbh: 's urrainn do fireannach is boireannach a chèile, no dhà fireannaich no dhà boireannaich no gu dè eile; ma tha e ceadaichte a-staigh, buadhaichidh e thar rud sam bith.
Sònrachadh gràdh
Th'ann mòran dhealbhan a' ghràidh cho th'ann mòran sheòrsachan de leannanan. Tha gràdh air lorgadh 'san uile dualchaisean nan daonnach agus an seòrs' a' ghràidh a bheil a' maireann 'san dualchaisean eugsamhaile seo a' riochdachadh beachdan eugsamhaile timcheall mar a tha gràdh, a' cleachdadh an comharrachadh uileach de mar a tha gràdh gu fìor, doirbh a shocrachadh. Seallaibh barail gun dearbhadh Sapir-Whorf.
Th'ann mòran sheòrsachan a' ghràidh: an gràdh air anam no inntinn, gràdh air laghan agus eagrachaidhean, gràdh air corp, gràdh air nàdarr, gràdh air biadh, gràdh air airgead, gràdh air ionnsachadh, gràdh air cumhachd, gràdh air alladh, gràdh air an meas à daoine eile, agus mar sin air adhart. Lorgaidh daoine eugsamhaile seòrsachan eugsamhaile a' ghràidh nas cudthromaiche, is nas fheàrr, na daoin' eile. Tha gràdh beachdail, agus th'ann mòran cheistean uime.
Chan urrainn do gràdh mhaireann gun gràin, seach mar sin cha bhi càil aige a bhith coltaichte ri. Mura mhaireadh gràin, mar sin cha mhaireadh gràdh an dàrna cuid seach cha bhitheadh neach sam bith fiosrach mu mothachadh den t-seòrsa; feumaidh comhair bhith aig rudeigin a mhaireann gu fìor, ann am corp no ann an inntinn.
Uirsgeulach
Tha dualchasan eugsamhaile gràdh air dhiadhachadh, gu h-àraidh anns na dealbhan an fhireannaich is a' bhoireanaich. Th'an-seo clàr nan dia is ban-diathan a' ghaoil anns na h-eòlas-uirsgeul eugsamhaile.
- Àine; ban-dia an torachais agus a' ghaoil dhìoghrasaich 'san Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn
- Amor no Cupid — dia a' ghaoil dhìoghrasaich 'san Eòlas-ur-sgeulachd na Ròimhe
- Aonghus (no Aengus); dia na maise, na h-òige, agus a' ghaoil fheòlmhoir 'san Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn
- Aphrodite — ban-dia na maise 'gus a' ghaoil dhìoghrasaich 'san Eòlas-ur-sgeulachd a' Ghrèige
- Eros — dia a' ghaoil dhìoghrasaich 'san Eòlas-ur-sgeulachd a' Ghrèige
- Freya — ban-dia 'san Eòlas-uirsgeul na Lochlainn
- Kama — dia a' ghaoil fheòlmhoir 'san Eòlas-ur-sgeulachd na Hindi
- Rati — ban-dia a' ghaoil dhìoghrasaich 'san Eòlas-ur-sgeulachd na Hindi
- Venus — ban-dia na maise 'gus a' ghaoil dhìoghrasaich 'san Eòlas-ur-sgeulachd na Ròimhe
- Xochipilli — dia 'san Eòlas-ur-sgeulachd nan Astaiceach
Ceanglaichean a-mach
- Beachd Buddaidheachd air gaol agus iochd
- Dè tha gaol beachd chreideimh
- Clàrachadh an Leabhair Mhòir-Eòlais na Feallsanachd Stanford


text:
Pràis
'S e coimheatailt a tha ann an Umha air a dhèanamh a comh-leaghadh de chopar agus sinc, tha dath buidhe air, agus aobhrachaidh suathadh àrd-dearrsadh air. O chionn 's gu bheil copar nas ìsle na Haidreogan an sreath dealana-cheimigh nan meatailt cha tèid a mheirge gu ìre mhòr, ged a chailleas e a h-ìomhaigh dearrsach ré ùine, mura tèid a glanadh. Tha e nas cruaidh na copar agus tha feart saor-gearradh air. Chleachdar e gu mòr an uidheam dealanachd agus uidheam obair-phìob an da chuid pìoban uisge agus pìoban stoth.
Coltach ri copar cha tèid a mheirgeadh ach gu ìre bheag ann an àrainneachdan saillte. Ann an àillean nach eil saillte cha mheirg e ach gabhaidh a bharr dath donn-bhuidhe rè ùine air sgàth barr-ocsaideas.
Is e Pràis 60/40 (60% Copar, 40% Sinc) an riochd measgachaidh bu chumanta an gnìomhachas.


text:
Boksburg
‘S e baile mòr air iomall Johannesburg, ann an ceann a tuath Afraga a Deas a th’ ann am Boksburg. The suidhichte aig 1,590m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Gauteng (Transvaal roimhe), anns an sgìre Ekurhuleni, eadar Springs agus Spartan, ri taobh an Locha Boksburgmeer. Tha e 1,275km air falbh bho Kaapstat, 382km bho Bhloemfontein agus 56km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 260,321 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Afrikaans a th’ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Boksburg, ach tha isiZulu agus Beurla gu math làidir cuideachd. Chaidh Boksburg a stèidheachadh ann an 1887 agus chuireadh ainm ministear an riaghaltais air.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Kgalema Motlanthe (1949): Fear-poileataigs


text:
Kl. Ianair .ui. f., l. xx.iiii. Anno Domini M.ii., alias Millissimo 3.
Flannchad H. Ruadhin comarba Ciarain, Dunchad H. Manchan comarba Coeimhgin, Donnghal m. Beoan airchinnech Tuama Grene, Eogan m. Cellaig airchinnech Arda Brecan, quieuerunt in Christo.
Sinach H. Uargussa, rí H. Meith, & Cathal m. Labradha, erri Midhe, do comtuitim.
p.432
Ceallach m. Diarmata rí Osraighi, Aedh H. Con Fhiacla rí Tethbha, Conchobur m. Mael Sechlainn ri Corcu Mbruadh, ocus Acher na Traightech occisi sunt.
Aedh m. Echtigern do marbad i n-dairthaigh Fherna Mór M' Oedoc.


text:
Connrag
'S e aon seòrsa de dh'fhogharan a tha ann an connragan. Thathar gan cruthachadh le bacadh sèideadh a-mach an adhair le teanga, fiaclan agus mar sin sìos. Oir tha nas motha de na connragan ann na tha litrichean ann, bha aibidil eadar-nàiseanta fogharach air a dhèanamh air an son, agus tha cànanan fhèin a' cleachdadh dà no trì (no nas motha) litrichean airson aon chonnrag a sgrìobhadh.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì connragan deug sa Ghàidhlig:
- bileach: b, m, p, f
- deudach: d, n, t, l, s
- vèilearach: c, g
agus "h". Tha na fuaimean aca ag atharrachaidh a-rèir càit' a bheil iad anns an fhacal, a bheil iad air leantainn le "h", agus a bheil fuaimreagan caola no leathann romhpa agus/no as an dèidh.


text:
Eòlaichean
Na Nì Sinn Dhuibh
Tha Sabhal Mòr Ostaig OGE air cliù air leth a chosnadh airson ionnsachadh is bogadh sa chànan agus airson rannsachadh air cultar na Gàidhlig is na Gàidhealtachd. Tha luchd-obrach an t-Sabhail Mhòir an sàs ann an rannsachadh aig an ìre as àirde, ag obair cuide ri gnìomhachasan is coimhearsnachdan air feadh na h-Alba. Tha eòlas sònraichte aig a' Cholaiste air iomadh cuspair a leithid dealbhadh cànain is poileasaidh cànain, dualchas, leasachadh turasachd, eachdraidh na Gàidhlig is ainmean-àite Lochlannach is Gàidhlig. Tha an sàr eòlas a' freagairt do shàr ghoireasan na Colaiste far a bheil stiùideo sgaoilidh is clàraidh stèidhichte, leabharlann sònraichte, uidheamachd cho-labhairt is compiutaireachd air leth, àiteachan taisbeanaidh, goireasan cùram-chloinne is àiteachan-fuirich.
Seirbheisean
- Seirbheisean Gàidhlig is Beurla a leithid eadar-theangachadh agus clàraidhean airson thaisbeanaidhean
- Eadar-theangachadh beò
- Comhairle air seirbheisean taigh-tasgaidh bho shàr eòlaiche thaighean-tasgaidh
- Cùrsaichean goirid a' freagairt dhut fhèin ann an àite sam bith
- Seirbheisean rannsachadh co-chomhairleachaidh
- Lèirsinn ' seirbheisean rannsachaidh air cùmhnantSeirbheisean taic coimpiutaireachd
- Òraidean coimhearsnachd air eachdraidh ionadail/na Gàidhealtachd, cànan, cultar, foghlam is ceòl traidiseanta


text:
Galileo Galilei
'S e reuladair agus neach-smaoin ainmeil a bh' ann an Galileo (Pisa, 15 an Gearran 1564 – Firenze, 8 am Faoilleach 1642) . Thog e prospaig agus gloinn-amhairc gus am b'urrainn dha coimhead ri na rionnagan agus planaidean eile. Is e a chiad duine a lorg ceithir de na geallaich aig Iupatair agus smaoineach e air toir de na laghan ann an nadar-feallsanachd.
Seach gun robh Galileo den beachd gur e a' ghrian a bha na meadhan an Slighe Chloinn Uisnich an àite an t-saoghal chuir an eaglais Caitligeach e an sàs agus bha iad a maoidheadh a mharbhadh. Gheall e gun do dh'atharaich e aointean ach direach airson a bheatha a shabhaladh. Chùm an eaglais e fo smachd agus anns an taigh aige airson a choir den beatha aige.
Ged 's a tha Galileo comharraichte an latha an diugh airson a h-obair an fealsanachd-nadurra, bha e cuideachd, mar a bha an cuid bu mhor de Ollamhan Catligeach na linn, na h-Ollamh-Dhiadhaidh. Thog e, an luib a chuid rannsachaidh an saidheans-nadurra, ceist cudthromach mu deidhinn an cairdeas eadar firinn spioradail agus firinn an saoghal nadurra. B'anns a cheist seo "An e gu bheil firinnean spioradail agus nadurra neo-eisimileach: firinnean spioradail a bhuannachd do saoghal spioradail a mhain agus firinnean nadurra a bhuannachd do an duil nadurra a mhain neo An e gu bheil firinnean spioradail agus firinnean nadurra comhla na roinnean de an aon firinn?" Tha an ceist seo na h-aobhar connspaid aig cuid eadhan dhan latha an diugh- Thanaig Galileo fhein ris a cho-dhunadh gu robh firinnean spioradail agus nadurra co-cheangailte o chionn 's nach urrainn do firinn cuir an aghaidh firinn.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ughdarras do Para 3: Reuladair a' Phaip, aiste anns an "Tablet" bl. 2005
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Nafarroa
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Nafarroako Foru Erkidegoa (Basgais) neo Comunidad Foral de Navarra (Spàinntis). Thathar dhen bheachd gur ann às an fhacal roimh-ròmanach Naba a th’ ann an t-ainm is gu bheil sin a’ ciallachadh Tìr Rèidh a-measg nam Beanntan.[1] Tha e suidhichte air ann an ceann a tuath na dùthcha, ri taobh Beanntan nam Pirineo.[2] Tha Nafarroa aon-roinneil.
'S e Nafarroa an11mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 10,391 cilemeatair ceàrnagach, 2.2% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 620,337 duine de shluagh ann,[3] le dlùths aig àireamh 59.7 duine gach km². A bharrachd air sin, tha dà chànain oifigeil ann: Spàinntis agus Basgais.
Tha a’ Choimhearsnachd le Còirichean Nafarroa fo smachd an Parlamento de Navarra/Nafarroako Parlamentua. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Tha dìreach aon sgìrean ann is ‘s e Iruña a th’ ann am prìomh-bhaile. Tha aon port-adhair eadar-nàiseanta ann, (Iruña).
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
K. ui.
Murchadh mac Diarmuta maic Mail na m-Bó, rí Laigen & Gall, mortuus est i n-Ath Cliath.
Conchobar mac in Cleirig h-Úi Conchobair rígdamna Connacht, do marbad do Uib Fallomuin.
Glun Iaraind h-úa Mail na m-Bó do marbadh do Feraib Midhi.
Murchadh Liathanach h-Úa Concobair, rígdamna Connacht, do marbad do Chonmaicnib a fell.
Cond mac meic Cuind, rí Teftha, occissus est o Feraib Brefne, cum aliis multís.
Muirchertach h-Úa Concobair, rí h-Úa Failghe, do dallad la derbrathair fén.
Kl. Enair for Satharnn & .xx.ui.fuirri.
K. uii Enair for Satharnn & .xx.ui.fuirri.
Ruaidhrí h-Úa Canandan, rí Thiri Conaill, do marbadh.
O Mael Ruanaid, rí Ulad, do marbad.
p.410
Mac Rigbardan maic Con Corne, rí Elí, & mac Gilla Brighdi h-Úi Mail Muaidh, rí Fer Cell, occisus est.
Kl. Enair for domnach & .uii fuirri.
Diarmuit mac Mail na m-Bo, rí Breatan & Índsi Gall & Atha Cliath & Leithi Mogha Nuadhad, do marbadh la Concobur h-Úa MaelSechlainn a cath Odba, & ár diairimthe do Gallaib & do Laignib uime.
h-Ua Flaithri, rí Ulad, & a mac Aisidh, rí h-úa n-Gabla, da loscad a tigh tenedh & sochaidhe olchena.
Kl. Enair for Mairt & .xuííí. fuirri.
Concobur h-Úa Mael Sechlainn, rí Temrach, do marbadh do mac a derbrathar fein .i. do Murchertach h-Úu Mael Sechlainn tre mebail. A chenn do breith ar eicin asa adhnacal o Cluain Maic Nois co Cend Coradh la Toirrdelbach h-Úa m-Briain dia h-aíne Chasc mór. Rucadh in cend cétna fo thuaidh dia domnaigh
p.411arís co n-dib failgib oír immaille friss tria firt & mirbuilib Dia & Ciarain.
Kl. Enair for cétain & xxix fuirri.
Dunan aird-espoc Atha Cliath in pace quieuit.
Dunchadh h-Úa Cellaig, aird-ri h-Úa Maine occisus est a fratre suo per dolum.
Kl. for dardaín & .x. fuirre.
h-Úa Canandan, rí Ceneoil Conaill mortuus est.
Gofraidh rí Gall do éc.
Sluaigedh la Tairrdelbach h-úa m-Briain co h-Ath Fir Dhiadh, co forgla fer n-Erenn uime, do chuindcidh giall for Oirgiallaib & for Ulltaib, acht ro impa cen giallo, cen etire, iar marbadh dreme dia muntir.
p.412
Kl. enair for aenditen & .xxí fuirri.
Murchadh mac Flaind h-Úi Mael Sechlainn do marbad la h-Amlaim mac Maelan, ríg Gaileng, i cloictheach Cenandsa a mebuil, & a marbad fen fo chétoir, tre firt Coluim Chille, la Mael Sechlainn mac Conchobair.
Kl. enair for domnach & .ii. fuirri.
Cluain Maic Nóis do loscadh cenmotha tempull Bernáin Chíaráin.
Murchadh mac Conchobair h-Úi MaelSechlainn do marbadh do Feraib Teftha per dolum.
INghen h-Úi Fhócartaig, ben Tairrdelbaig h-Úi Briain, do éc, & cradh diairme do facbail cona cellaib di.
p.413
Kl. enair for luan & .xiii. fuirre.
Lethlobur O Laidhgnén, rí Airgiall, do ég, & Concobar h-Úa Briain, ri Ceneoil Eogain & Domnall mac Tigernain h-Úi Ruairc, rí Conmaicne, omnes occisi sunt.
Cend Faeladh mac Dungalaig, rí Muscraighi Thire, ordan Muman, mortuus est.
Kl. enair for mairt & xx.iiii. fuirre.
Cellach h-Úa Ruanadha, ollam Erenn quieuit.
Aedh h-Úa Flaithbertaig, rí Iarthair Connacht, do marbadh la Ruaidhri h-Úa Conchobair.
Argain na Cruaiche{folio 19a1} la Tairdelbach h-úa mBriain & argaín Lacha Bendchair lasin ríg cétna.
Sluagad la Tairrdelbach h-úa mBriain co h-Ath Cliath & co
p.414Firu Midi, co tainic Mael Sechlainn mac Conchobair ína theach la comurba Padraic & la Bachaill Íssa.
Kl. enair for cétaín
& coicid
dec fuirri.
Fir Teftha & Mundter Geradhan & Cairpri h-Úi Ciardha do thecht ar creich a n-Uib Failge, co riachtatar co termund Chilli Achaid, cor' brisedh maidm forro, cor' marbadh and h-Úa Ciardha & mac Meic Finnbairr, taissech Munteri Geradhan, & sochaide mor.
Kl. enair for aine & .xui. fuirri.
Mac Amalghada h-Úi Flaind, taisech Callraighi, do marbadh do Mael Sechlainn mac Conchobair.
Ára na naem d'argain do Gallaib.
p.415
Kl. enair for satharnn & .xxuii. fuirri.
Domnall mac Taidhg h-Úi Choncobair, rígdamna Connacht, do marbadh do Cathal mac Aedha h-Úi Choncobair a fill.
Cathal h-Úa Concobair do thecht la Ruaidhrí mac Aedha in Ga Bernaigh h-Úi Choncobair, co sochraiti moir uime.
K. i.
Aedh h-úa MaelSechlainn, rí Ailig mortuus est.
IN Meranach h-Úa h-Eochadha, rí Ulad, do bathad a Luimnech.
Tadhg h-Úa Taidhg, comurba Flandáin Cilli Da Lua, quieuit.
Kl. enair for luan & .xx. fuirri.
Cell Da Lua & Tuaim n-Gréne & Mag n-Éo a n-Orbraighe do loscud do Chonmaicnib.
p.416
Concobar h-Ua Cétfadha, ordan Muman, mortuus est.
Donnchad mac Airt .i. in Cailech, maic Shen-Fergail h-Úi Ruairc, rí Brefne, co n-Airrther Chondacht & Cairpri & Gailenga, do theacht i l-Laignib, co tarraidh Murchertach
Written man. rec. over Murchadh-úa Briain, rí Muman, co Feraib Muman & Gaill & Laigin & Osraige, co tardsat cath Mona Cruinneoíge, & cor' marbad and Dondchadh h-Úa Ruaircc, rí Airrthir Condacht, & Cendédigh Ua Briain, rígdamna Erenn, & Congalach mac Murchadha h-Úi Conchobair Failghi. et alíí .íííí. mile testa and. Rucad cend meic Cailig, righ Brefne, co Luímnech.
Teidm mor isin bliadain-sin, cor' marb cethraime fer n-Erenn. Is and ro gab ar tús tes, & ro sir fo chethri h-airdib Erenn. IS se fath fodera fochainn an tedma-sin .i. deamna thancatar a h-índsib tuaiscertachaib an domain .i. trichath & .x. cét ar fichit cét cach catha, amal ro índis Áenghus Occ mac an Daghda do Gilla Lughan ro tathaigedh an sith gach bliadain aidhchi shamna, & ad-chonnairc-sin fein aen-chath a Maistin dib .i. cath ro bai ac milliud Laigen. IS amlaidh do-ces do mac Gilla Lughan íat, & gach leth da roichedh a tesbach & a m-bruth as and ro gabadh a nem. Ar ro bái claidim tenedh a braighid gach fir dib, & airdithir neolla nime gach fer dib. Conidh esin fochond an tedma-sin.
p.417
Kl. enair for cétain, & aen
déc fuirri & is i-sin M.lxxx.u. bliadan o gein Crist.
Mac Domnaill h-Úi Ruaircc, rí h-Úa m-Bríuin Brefne, occisus est per dolum.
Treblaid mor galair for Thoirrdelbach h-ua m-Briain, corb e a méd cor' benadh a folt de.
Kl. enair .u. luna. xii. secundus annus bisextilis.
Mael Issu h-Úa Brolchan, sruith-senóir Erenn & ard-shai na h-ecna, conidh e a med co n-derna fen liubra & eladhna lan-mora do amaíndse & do índleacht, & fuair bass a n-gradsaib De.
p.418
Tairrdelbach h-úa Briain, rí urmóir Erenn, mortuus est lxx.uii. anno aetatis suae, reighni autem xxii .i. isin dara bliadain fichit a flaithiusa, cor' crichnaig a betha, co n-dechaidh iar n-aithrighi. Tadhg a mac do éc in uno mense.
Maidm na Crincha ria n-Gallaib & Laignib for Mael Sechlainn mac Concobair, uibí cecidit Mael Ciaran h-Úa Cathasaigh & Mael Muaidh rí Fer Ceall, et alíí.
IN Sindach Find .i. Cínaeth h-Ua Catharnaigh, rí Teftha, & a mac, & h-Úa Muiredhaigh, taissech Muntire Tlaman, do marbadh a fill o Mael Sechlainn mac Conchobair ic Loch Muige Luatha.
h-Úa Baigellan, rí Airgiall, occisus est o Conaillib.
Kl. enair. sexta feria xx .ííí. luna.
Mael Sechlainn mac Concobair rí Temrach, do marbad tre thangnacht.
p.419
Cath Conachla a Corand iter Ruaidhri na Saighe Buidhe, mac Aedha in Ga Bernaigh, h-Úi Concobair & Aedh mac Airt Uallaig h-Úi Ruairc, rí Connacht{folio 19a2} co torchair and Aedh h-Ua Ruairc & Muiredhach h-Úa h-Eolais & Sitriuc mac Con Sleibe h-Úi Fergail, & mac Gofraidh h-Úi Siriden, et ailii multi. Ruaidri h-Úa Concobair as leis tucadh.
Cath Ratha Edair iter Laighniu & Firu Muman, cor' maidh for Laignib. Muirchertach h-Úa Briain uictor fuit.
Kl. enair for satharn & .íííí. fuirri.
Maidm Indsi Adarcaige la Ruadhrí h-Úa Concobair for Muirchertach h-Ua m-Briain, dú n-ar' cuiredh ár Muman connar' leígedh a coblach secha-sin, & do-rad beous ár for choblach an fir chétna. Tanic timchell tiar for in fairrge do indradh Connacht.
p.420
INdradh Corco Mruadh fo thri la Ruaidhri h-Úa Conchobair & la Condachtaib, & in tres fecht a-torcratar and triar maith do Condachtaib .i. Mac Cathail h-Úi Mugroin, taissech Claindi Cathail, & Cu Sinna mac Muirchertaigh, taissech Clainde Tomaltaigh, & Mac Gilla Crist maic Echtigirnn, taissech Corco Achland. 1{folio 19a2}
p.9
Domnall mac Lochlainn & Conaill & Eogan do tiachtain do índradh Condacht fo comghelladh Muirchertaigh h-Úi Bríain, ríg Muman, & nir' comaill, co torachtatar son .i. Domnall cona shochraidi, co Raith Cruachan, co tarraidh Ruaidhri h-Úa Concobair, & cor' gab nert forro co tuc condmedh caicthigise doib uile, co n-deachatar dib linaib a Mumain, co ro millset co Imleach Iubair & co Loch n-Gair & Brug Righ & co Drumain h-Úi Cleirchén, & do mursat Lumnech, & tucsat cend maic Cailigh h-Úi Ruairc o Chnoccanaib Saíngil, & cor' toghailseat Cend Coradh, & ro gabsad .u. fichit laech etir Gallu & Gaedelo, & ro gabsad a n-giallu, co rucsat leo mac Mathgamna h-Úi Cennedigh esti, co tucadh bai imda & ór airged & cuirnn tara chenn & tar cend meic Congalaig h-Úi Óccan, & meic Eachach Uí Loingsigh do bí 'sa broit cetna etcc.
p.10
Dubchoblaith, ingen Aeda h-Úi Concobair mortua est.
Mor ingen Tairrddelbaig h-úi Briain, ben Ruaidri h-Úi Choncobair, mortua est.
O Mail Girig, ollam Ulad mortuus est.
Kl. enair for luan & .xu. fuirre. Cétbliadan for bisex.
Coblach mor la Muirchertach h-Úa mBriain ríg Muman for Sinaind & for Loch Ri, co ro aírgset Inis Bo Finde & Inis Clothrann, & cor' gabad Sinann friu la Ruaídri h-Úa Conchobair & la Connachtaib .i. Rechraith & Buindi in Beithe, co nach ro leged tairis-sin sís gerb' ailig léo. Tánic mac Flaind h-Úi MailSechlainn tara n-éssi co h-Ath Luain conár' leicedh siss na suas iat tre rath Ciarain cona naemaib, co n-dechatar uile for comairce
p.11h-Úi Mail Sechlainn, co tardsat a longa do, co n-deachatar uile .i. Mael Sechlainn & O Conchobair a longaib & a n-eathraib, co ro indairset Mumain .i. Irmumain, co Cluain Cain Mo Dhimócc, conidh anbecht ma do fhacsat mil na duíne in aired-sin uile.
Gilla Caindigh h-Úa Flaitile do marbadh do mac Maic Cochláin, da brathair.
Dondcadh mac Domnaill Remuir maic Mail na m-Bó, rí Laigen & Gall, láech as amra ro bái 'na aimsir & cend cathaigthe as chalma ro bai do Leith Mogha, do marbadh do Ua Choncobair co n-Uib Failge, co n-Iarthur Laigen immaille fris tri baeghal.
Donncadh mac Gilla Padraic, rí Osraige occisus est.
h-Úi Maelsechlainn do dul a n-Uaithne Thire & a n-Uaithne
p.12Fidbuidhe, co tucsat bu imdha leo.


text:
A'toirt Gunna air bòrd Itealan
S iongnantach mar cho furasda sa tha e gunna a thoirt air bòrd itealan sna Stàitean Aonaichte, gu laghail tha mi a'ciallachadh!
Tha mi a'siubhail cuide ris an teaghlach agam an-diugh. Tha sinn a'dol a Kodiak far am bi bainis ann. As dèidh sin, bith sinn ann an Anchorage fad seachdain. Shaoil mi gum biodh e math nan robh gunna agam fhad sa tha sinn a'siubhail. S e daonnan a'cheist a tha fa-near dhimh nuair a shiubhaileas mi, 's e ciamar a bheireas mi díon. Agus mar as trice, ma ghabhas sin a dhèanamh gu laghail, 's e gunna a thaghas mi.
Airson siubhail air itealan, feumaidh an gunna a bhith ann an cèis chruaidh ghlaiste. Agus feumaidh e a bhith air a 'checked-in' 's chan ann cuide riut fhèin air bòrd an itealain.
Chaidh mi dhan chunntair an-diugh 's a'chiad rud a rinn mi 's e gun do dh'innse mi dhaibh gu robh gunna falamh am broinn na cèise cruaidh a bha mi a'toirt dhaibh. Thug an tè seo pàipear dhomh a bha toirt mionnan gu robh an gunna falamh. Chuir mi m'ainm air.
Agus an uair sin, dh'iarr an tè seo orm dhol dhan doras nam feachdan-tearainteachd 's a dh'èigheachd orra gu bheil gunna agam! Shaoileadh tu gum b'e seo dearg amaideas ach sin a rinn mi, a'deanamh cinnteach gur 'gunna falamh' a thuirt mi. Thàinig an duine a bha seo thugam. Thug e a'chèis bhuam gus sgrùdadh a dheanamh dheth. Nuair a bhe e deiseil, dh'èigh e air ais thugamh gu robh e ceart gu leòr 's b'e sin e. Bha mi deiseil dhol dhan a'gheata.
Bha e cho símplidh ri seo!
An dealbh: sin a an gunna a th'agam. Gunna beag a tha glè freagaireach a thoirt ann am pòcaid.


text:
Càrdamon
Canar Càrdamon ri cuid de na lusan den ghnè Elettaria agus Amomum. Tha iad anns an teaghlach Zingiberaceae, far a bheil dinnsear is curcuma ann cuideachd.
Cleachdar càrdamon mar spìosradh ann am biadh is deoch, gu h-àraidh ann am biadh Àisianach is Arabach. Tha e na phàirt den "Masala", spìosradh cudromach do bhiadh Innseanach. Anns an Roinn Eòrpa bidh na bèicearan ga chur ri Lebkuchen agus Spekulatius.
Thàinig an t-ainm cardamom bhon fhacal Laideann "cardamomum",[1] a thàinig bho Ghreugais "kapδάuwuov" (kardamomon).[2]
Gnè[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà ghnè cudromach ann:
- Elettaria ris an canar càrdamom no càrdamom uaine cuideachd. Tha àiteachas den t-seòrsa seo sgaoilte eadar na h-Innseachan is Sri Lanca agus Tài-lann is Malaidhsia.
- Amomum ris an canar càrdamom dubh (沙仁) no càrdamom donn cuideachd. Tha e a' fàs ann an Àisia agus Astràilia.
Chithear diofar eadar an dà sheòrsa anns na maingeagan, tha an fheadhainn den ghnè Elettaria uaine, ach maingeagan Amomum nas motha agus donn.
Thèid Amomum a chleachdadh ann an leigheas tradaiseanta Sìonach.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ cardamomum, Charlton T. Lewis, Charles Short, Faclair Laideann, air Perseus Digital Library
- ↑ kapδάuwuov, Henry George Liddell, Robert Scott, Faclair Greugais-Beurla, air Perseus Digital Library


text:
Jane Austen
Bha Jane Austen (16 An Dùbhlachd 1775- 18 An t-Iuchar 1817) 'na sgrìobhadair Sasannach a sgrìobh nobhailean romansach mun uachdaranan agus na teaghlaichean aca. Bhuannaich iad cliù aice mar aon de na sgrìobhadairean nas ainmeile anns a Bheurla. Bha am fìorachas, an t-ìoranas làidir, is an aithris shòisealta aice ga bhuannaich an cuideam eachdraidheil a-rèir barail sgoilearan is bhreithnichean. Dh’fhuirich Austen fad na bheatha mar phàirt teaghlaich gu math dlùth. B’ e uachdaranan a bh’ annta ach chan e teaghlach beartach no neartmhor a bh’ ann.
Bha i air a foghlam fo a h-athair is a bràithrean nas aosta is a bharrachd air sàilleibh ’s gun do leugh i mòran. Bha taic dhìleas teaghlaich aice gu sònraichte cudromach dhi airson leasachaidh aice na sgrìobhadair proifeiseanta. Mhair a’ phreantasachd aice mar sgrìobhadair bhon deugachadh aice gu ruige is às dèidh dhi trithead bliadhna a dh’aois a ruigsinn. Rè an ama sin, dh’fheuch i diofar cruthan litreachais. Thòisich i epistolary novel (nobhail tro litrichean/leabhar-latha) ach, thug i thairis an nobhail seo. An-sin, sgrìobh i is dh’ath-sgrùd i trì nobhailean cudromach is thòisich i air a’ cheathramh fhear. Eadar 1811 is 1816 chaidh Sense and Sensibility (1811) Pride and Prejudice (1813), Mansfield Park (1814) is Emma (1816) fhoillseachadh agus dh’fhàs i shoirbheachail na sgrìobhadair. Sgrìobh i dà nobhail a’ bharrachd, Northanger Abbey is Persuasion, chaidh an dà chuid fhoillseachadh às dèidh dhi bhàsaich. Thòisich i a treas nobhail ach chaochail i mus do chuir i crìoch oirre.
Bha nobhailean Austen a’ cur air iolladh na nobhailean bho dàrna leth an ochdamh linn deug air a bheil an ainm novels of sensibility (nobhailean maoth-inntinneach). B’ e nobhailean Austen pàirt de leasachadh an nobhail fìor-riochdail air sgàth an robh an naoidheamh linn deug ainmeil. 'S e plotan èibhinn a th’ ann an leabhraichean aice ach bhruidhneadh iad cuideachd mu eisimeil bhoireannach air a’ phòsadh airson cliù is teachd a-steach aca. Bha leabhraichean aice fèill-mhor mar as trice ach chaidh iad fhoillseachadh neo-ainmeach. Cha robh i ainmeil agus cha d’fhuair i ach beagan lèirmheasan math nuair a bha i fhathast bheò. Chaidh leabhar ogha aice, A Memoir of Jane Austen fhoillseachadh ann an 1869 agus air sgàth seo dh’fhàs daoine an fharsaingeachd eòlach oirre. Rinn tòrr dhaoine rannsachadh acadaimigeach ma deidhinn ann an dàrna leth naoidheamh linn deug agus a-nis tha iomadh neach-leantainn Jane Austen.


text:
"Is sinne buidheann sgilean na h-Alba, a’ dìreadh air cur ri fàs seasmhach eaconamaidh na h-Alba tro bhith a’ cur ri lìbhrigeadh Ro-innleachdan Eaconamach is Sgilean na h-Alba".
Agus, nan robh an còrr fiosrachaidh a dhìth:
"Bidh sinn ag obair le com-pàirtichean air feadh na h-Alba gus na seirbheisean a leanas a lìbhrigeadh:
• Seirbheis TCFD na h-Alba
• BCFL (A’ Bhuidheann-ghnìomha Chom-pàirteach airson Fastachd Leantainneach) - taic do dhaoine a tha dith-obrach an dàn dhaibh
• Prògraman NàiseantaTrèanaidh a tha a’ dìreadh air taic a thoirt do neachan a chor is gum faigh iad ’s gun cum iad obair (Bithibh Deiseil a dh’Obair agus Trèanadh do dh’Obair) "
Gilleasbuig:
!!!
Seadh, an t-seachdain-sa tha Mghr Aotrom còir a' toirt thugaibh highlights bhon Ro-innleachd chorporra aig Skills Developement Scotland. Nach buidhe dhuibh!
Leasachadh Sgilean na h-Alba - 's iad na "neachan" ;-) seo a tha toirt a-mach sàr-mhathas mar bhuidheann!
"’S e ar sealladh ach Alba mar dhùthaich anns a bheil neachan is gnìomhachasan a’ faotainn taic o shiostam sgilean is foghlaim a chuidicheas iad an làn chomasan a choileanadh …" Gilleasbuig: zzzzz …
Mòran taing, a mhuinntir SDS! 'S fhada bho nach d'rinn Gilleasbuig a leithid de ghaireachdainn! 'S dòcha bho leugh e an aithisg leis the Gaelic Excellence Group fhèin!


text: ¶1] Tiagait asa haithlebh sin hi sliabh adbul uathmur. Ba hingnadh a met. Andala taob de lán do raibh & brentus et tenidh & dorchudus. In tæbh n-aill snechto & goith gér athuathmur 'arna linadh. Lin dirime do deamnuibh hi suidhiu fri riagadh et pianadh caich. Gabhla iairn ar lasad leo occus trepéte gearbh. Ba heiccin dona hanmannaibh a n-imthecht. Fecht ann dobertis on tsnechta cusan tenidh iatt, a contrarda in fecht oile. Ag súd, bar an t-aingel, fochaide & pían na droinge bhios faldsa cealcach.


text:
Co-bhualadair Mòr Hadron
Is e an Co-bhualadair Mór Hadron (no an LHC - mar as fheàrr a dh’aithnichear e) an greasadair-mhìrean as motha agus as cumhachdaiche air an t-saoghal.
Tha an LHC a’ cleachdadh nam mìltean de mhagnaitean os-giùlain ann an tunail de 27km a dh’fhaid, 100m fo chrìoch na Frainge ’s na h-Eilbheise, gus dà ghath de mhìrean meanbha a ghreasad ionnas a bhith aig astar an t-solais. An uairsin théid an dà ghath seo a bhualadh air a chéile gus an staid a bha ann dìreach aon trilleanamh de dhiog an déidh a’ Bhraig Mhóir ath-chruthachadh.
Anns a’ bhliadhna 2012 fhuair an LHC lorg air mìr ùr a tha a’ co-fhreagradh ris an Higgs Boson, a bhathar fada a’ sireadh.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Dè an ath-rud airson an LHC? (bileag PDF)


text:
Iruña
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Iruña (IPA Basgais: i'ɾuɲa) neo Pamplona (IPA Spàinntis: pam' plona). Tha an Euskaltzaindia a’ moladh an fhoirm Iruñea, ach ‘s e Iruña an t-ainm a thathar a’ cleachdadh aig ìre oifigeil.[1] Chaidh e a stèidheachadh ann an 74 Ro Chrìosd. Tha Iruña suidhichte shuas aig 490m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Arga.[3] Tha Iruña 325km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 250km bho Bharcelona.[4] Tha 198,491 daoine a’ fuireach ann an Iruñea,[5] am baile as motha ann an Coimhearsnachd le Còirichean Nafarroa agus an 3mh baile na Spàinne.[6] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Iruña a th’ ann Iruña cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ AEMET
- ↑ Parque Fluvial de Pamplona
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Mac Leòid, Aonghas U. G.
(2012)
Innis-na-Fìrinne: Dòmhnull Mac-na-Ceàrdaich (1885-1932) agus a obair fhoillsichte.
MPhil(R) thesis, University of Glasgow.
Full text available as:
Abstract
Tha an tràchdas seo a’ sgrùdadh beatha agus saothair Dhòmhnuill Mhic-na-Ceàrdaich (1885-1932). Tha e a’ coimhead air iomraidhean air am measg sgoilearach Gàidhlig cheana ged a tha iad seo air a bhith gu math gann. Chìthear ge-tà gu bheil a’ mhòr chuid de na h-iomraidhean a’ riochdachadh spèis an fhir-sgrùdaidh air a’ bhàrd. Nam measg tha Somhairle MacGill-eain agus Anna NicIain.
A’ coimhead air beatha a’ bhàird tha an tràchdas a’ cleachdadh tùsan foillsichte agus neo-fhoillsichte gus eachdraidh-bheatha bunaiteach a chur ri chèile. Tha e a’ daingneachadh cuid de dh’fhiosrachaidh mu bheatha obrach agus mu na gluasadan aige eadar Barraigh, Dùn Èideann, Lunainn agus Manchester.
A thaobh saothair a’ bhàird tha an tràchdas a’ coimhead air an obair fhoillsichte aige air fad. Tha e a’ cleachdadh na leabhraichean aige, Guth na Bliadhna, An Ròsarnach agus Gairm mar a’ phrìomh thùsan airson seo. Tha gach pìos obrach air a’ sgrùdadh bho sùil litreachail agus an tràchdas a’ feuchainn air a’ chiad mheasadh sgoilearail orra air fad. Tha obair dràmatach aige air a sgrùdadh còmhla ris na dàin agus tha seo a’ toirt cothrom a bhith a’ measadh na rinn e sa mheadhan ùr seo ann an litreachas na Gàidhlig.
Tha cuideachd sgrùdadh air na h-aistichean aige air chuspairean eadar poiliteags, creideamh agus ealain. Tha iad seo nan tùs gu math chudromach air beachdan feallsanachail am measg nan Gàidheal às dèidh a’ Chiad Chogaidh.
Tha liosta leughaidh aig a chrìoch a’ sealltainn far a gheibhear saothair sgaoilte a’ bhàird.
Actions (login required)


text:
Kirk Yetholm
'S e clachan anns na Crìochan a tha ann an Kirk Yetholm. Tha e suidhichte mu 8 mìltean ear-dheas air Cealsach is mu mhìle air falbh bho chrìoch Shasainn. Tha Town Yetholm leth-mhìle thairis air an allt Bowmont Water. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 33′ 0″ Tuath agus 2° 16′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 591 duine a' fuireach ann an Yetholm gu lèir. [1]
Chaidh an eaglais aige ainmeachadh airson a' chiad uair anns an 13mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 832 285


text:
Jacques-Louis David
'S e peantair nua-clasaigeach a bh' ann an Jacques-Louis David. Rugadh e 30 an Lùnasdal 1748 ann am Paris, an Fhraing agus chaochail e 29 an Dàmhair 1825.
An Rèabhlaid Fhrangach[deasaich | deasaich an tùs]
Thaic e an Rèabhlaid Fhrangach agus bha e eòlach air Maximilien Robespierre. 'S e comharradh an Rèabhlaid Fhrangach a th' ann an cuid de na dealbhean a rinn e, m.e. National Convention (1792) agus The Death of Marat (1793).
Napoleon[deasaich | deasaich an tùs]
Às dèidh an Rèabhlaid Fhrangach, bha David na pheantair aig cùirt Napoleon. Rinn e dealbh ainmeil de Napoleon, Napoleon at the Saint-Bernard Pass (1801).


text:
Ag Obair Còmhla
Tha an soirbheachadh aig Am Baile air a neartachadh le buidhnean coimhearsnachd agus daoine fa leth. Bidh sinn
a' toirt taic do bhuidhnean eachdraidh ionadail, buidhnean coimhearsnachd agus daoine fa leth ann a bhith a'
gleidheadh agus a roinn cultar nan sgìrean ionadail sin. Ma tha dealbhan no aithisgean sam bith agad a tha a'
toirt barrachd fiosrachaidh mu bheatha anns a' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan, an-dràsta no
anns na làithean a dh'fhalbh, chòrdadh e rinn cluinntinn bhuat.
- 'S urrainn dhuinn stuthan sam bith a bu thoigh leibh a roinn, didsiotachadh (an-asgaidh), nam measg sin dealbhan,
seann aithisgean agus eadhon clàran fuaim agus clàran bhidio.
- Bidh sinn a' didsiotachadh chun nan ìrean as àirde agus tillidh sinn an stuth thugad,
le leth-bhreac didsiotach cuideachd.
- Chan eil sinn ag iarraidh ach gun cur thu d' ainm ri aonta dlighe-sgrìobhaidh a' leigeil le Am Baile cead a thoirt,
cuid no a h-uile rud, dhe na stuthan didsiotach a chur air an làraich-lìn. Gus aonta an dlighe-sgrìobhaidh
fhaicinn bruth an seo.
- Ma tha clàran tùsail agad a bu mhath leath a ghleidheadh gu tèarainte, agus air am faodadh am poball
cothrom fhaotainn airson rannsachadh ann an suidheachadh fo smachd, cuir fios gu Seirbheis Tasglainn Chomhairle na Gàidhealtachd
air 01463 220 330 no air post-dealain aig archives@highlifehighland.com
- 'S urrainn dhuinn comhairle a thoirt air cùisean co-cheangailte ri dlighe-sgrìobhaidh.
Tha na leanas am measg nan dòighean anns a bheil sinn air taic a thoirt do bhuidhnean dualchais:
-
Le bhith a' brosnachadh fhoillseachaidhean agus thaisbeanaidhean le bhith a' sealltainn cuid dhe na stuthan nan
cois agus fiosrachadh mu dhòighean air na stuthan a cheannach
-
A bhith a' gleidheadh seann taisbeanaidhean le bhith a' didsiotachadh an cuid stuthan agus le bhith a' cur an fhiosrachaidh
an làthair air an eadar-lìon.


text:
Fernão de Magalhães
B' e maraiche agus rannsachair a bha ann am Fernão de Magalhães (Sabrosa 1470 - Mactan 1521).
Rugadh e anns a' Phortagail agus bha e iomadh bliadhna 'san t-seirbhis rioghail. Chosnaich e urram 'san t-seirbhis sin anns na h-Innsean Searach agus chaidh a leòn ann am Morocco. Dh'fhàgadh esan le càs cham agus gun meas ach culaidh-mhagaigh an suil Rìgh Immanuel. Chaidh Magalhaens as àicheadh a h-aiteachadh Portugaich agus thairgse e a sheirbhisean ri Rìgh na Spainne.
Bha esan a' creidsinn gum bhitheadh slighe do na Molucaich seachad air Mòr-Thir Aimeireaga a Deas. Thugadh cabhlach de còig luing dha còmhla le feachd de 250 daoine is rinn e air an Iar an 1519.
Lorgadh caolais eadar Ameireaga a Deas agus Tierra del Fuego, ris an chanar Caolais Mhagalhaeins an-diugh. Bhèat a luingean tron Chaolais seo fad 17? laithean, mun do dh'fhosgail cuan eile a roimhe. Chuir Magalhaens An Cuan Sìth air an fharraige seo air sgàths an faireachdainn siòchan a thàinig air nuair a chaidh a ruigsinn.
A chumail dhan iar, lorg e na h-Eileanan Filipineach far an deach buidheann aigesan a mach le buidheann tùsanaich. Mharbhadh esan anns an t-sabaid. As deidh an t-uabhas seo chum a sgioba nan seòladh dhan iar fo stiùir a h-iar-cheannard anns a long-bhrataich Victoria . Ràinig iad air an Spàinn ann an 1522 aig deireadh a chiad cuairt-sheòladh na cruinne an eachdraidh clann dhaoine.
Ceanglaichean a-mach
- GRD: Ferdinand Magellan (sa Ghàidhlig)


text:
Sen Kolomm Vyghan
‘S e baile beag ann am ceann a tuath na Còrn a th’ ann Sen Kolomm Vyghan (Laideann: Sancta Columba Minor,[1] Beurla: St Columb Minor).[2] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Naomh Calum Beag anns a’ Chònais agus tha e suidhichte faisg air a’ Mhuir, eadar Porth agus Quintrell Downs, dìreach ri taobh Tewyn Plustry, 49km air falbh bho Phensans agus 17km bho Truro prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Bha dìreach 3,586 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile ann an 1951.[4] Tha na figearan sin a-nis am broin an fheadhainn do Thewyn Plustry. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1284. Tha e na pàirt Tewyn Plustry a-nis.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- William Golding: (1911 – 1993) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann am 1993.


text:
Sincelejo
‘S e prìomh-bhaile na roinne Sucre, ann an Coloimbia, [1] a th’ann Sincelejo, neo San Francisco de Asís de Sincelejo.[2] Tha e suidhichte aig àirde dhe 213m os cionn ìre na mara ann an àirde an ear-thuath na dùthcha 987km air falbh bho Bhogotá.[3] Tha teodhachd meadhan dhe 27.1° aige, rè a’ bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1535 dìreach ri taobh Oirthir na Cairibianach. Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math crochte air an àiteachas agus air gnìomhachas a’ chruidh. Tha àireamh-sluaigh dhe 237,618 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntais-sluaigh mu dheireadh.[4] 'S e Sincelejo an 23mh baile as motha na dùthcha.[5]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 237,618 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 17,979 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Sincelejo, ach tha 14.5% dhe Tùsanaich agus 9.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 87.5% dhe na daoine ann an Sincelejo leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 50% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Sincelejo. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis na Cruidh (Spàinntis: Corraleja): 20mh am Faoilleach.
- Sabaidean le coilich.
- Fèille na Cruidh.
- Fèis na Comhlan Ciùil.
- Fèis Nàiseanta na Comhlan Ciùil neo Ceòl na Gaoith.
- Fèille Sincelejo an Iasgaich is an àiteachais.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichan A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Coinneamh mu bhuaidh atharrachaidhean RET
Cumar coinneamh Diardaoin a bhruidhinn air aithisg mun bhuaidh a thug atharrachaidhean ann an sgeama RET an Riaghaltais Albannaich air luchd-bathair nan Eilean Siar.
Sheall aithisg bhon bhuidhinn MVA Consultancy, a chaidh fhoillseachadh bho chionn cealla-deug, gun tug mar a chaidh faraidhean saor a thoirt air falbh bho luchd-bathair droch bhuaidh air eaconomaidh nan Eilean.
Chaidh luchd-bathair a thoirt a-mach à sgeama an RET 's an Riaghaltas a' dèanamh dheth nach robh iad air na prìsean aca a lùghdachadh, a-rèir an ìsleachaidh anns na faraidhean aiseig a bha iad fhèin a pàigheadh.
Fhuair an aithisg ùr ge-tà gur e an sgeama a dh'fhàg nach deach na prìsean aca an àirde, a-rèir àrdachaidhean ann am prìsean connaidh agus ann an ìre na h-atmhorachd.Coinneamh
Choinnich Buidheann Ghnothachais Innse Gall ri ball-pàrlamaid nan Eilean Siar ann an Westminster, Aonghas Brianan MacNèill, Dihaoine is iad a' sireadh taic bhuaithe-san airson faraidhean aiseig do luchd-bathair a thoirt a-nuas.
Gheall e strì an aghaidh an còrr àrdachaidh ann am faraidhean aiseig.
Thuirt Tormod MacAsgaill, a tha na bhall de Bhuidheann Ghnothachais Innse Gall, gu bheil iad a' gabhail ris gu bheil airgead poblach teann ach tha e a' dèanamh dheth gu robhas a' faighinn luach an airgid às.
“Start Quote
End Quote Tormod MacAsgaill Buidheann Ghnothachais Innse Gall
Chan eil sinn ag iarraidh na h-uidhir sin airson faraidhean RET a thoirt do charbadan bathair anns na h-Eileanan an Iar agus tha mise mionnaichte às gum faigheamaid luach an airgid às.”
"Chan eil sinn ag iarraidh na h-uidhir sin airson faraidhean RET a thoirt do charbadan bathair anns na h-Eileanan an Iar agus tha mise mionnaichte às gum faigheamaid luach an airgid às", thuirt e.
Thuirt Mghr MacNèill gu bheil faraidhean aiseag do luchd-bathair nan Eilean fhathast nas saoire na bha iad mus tàinig RET a-steach anns a' chiad dol a-mach.
Thuirt e, ma thig gearradh eile ann am faraidhean aiseig do luchd-bathair, gum bu chòir dhaibh-san na prìsean aca-san ìsleachadh sa bhad, gus dèanamh cinnteach gum faigh muinntir nan Eilean làn bhuannachd às an sgeama.


text:
Crann-treabhaidh
Is e inneal àiteachais a nì treabhadh a tha ann an crann-treabhaidh. 'Se treabhadh a' chiad cheum ann an ullachadh talmhainn airson sìol.
Air barrachd an roinneadh eadar croinn a bhitheas air an tarruing le eich agus iadsan a bhitheas slaodaichte le tractar, tha roinneadh eadar seòrsaichean croinn a-rèir cruth an urchair agus doimhnead an fhòid a tha iad dealbhaichte a chuir thairis.
- iomadh seòrsa croinn
- crann-ristil
- crann nan gad
- crann-fiodha
- crann-iarainn
- crann-ruslaidh
- crann-arbhair
Gnàthsan-cainnte co-cheangailte ri treabhadh[deasaich | deasaich an tùs]
- Nì farmad deagh-threabhadh


text:
Christopher Lee
'S e cleasaiche lìonmhor cliùiteach à Sasainn a th'ann an Christopher Frank Carandini Lee (Lunnainn, 27 an Cèitean 1922)[1] Tha e ainmeil airson cho fada 's a tha e air a bhith ag obair ann am fiolmaichean agus cuideachd airson na slaoightearan a bhios e tric a cluich. 'S e am pàirt aige mar Count Dracula ann an loidhne de fiolmaichean Hammer Horror a rinn ainmeil e agus bha pàirtean mòr aige cuidechd ann am fiolmaichean mòr anns na seachdadan mar The Wicker Man agus The Man With The Golden Gun.


text:
Tiriodh
Tha eilean Thiriodh anns na h-Eileanan a-staigh, don iar-dheas air Eilean Cholla. Tha e suidhichte ann an Roinn Comhairle Earra-Ghaidheal agus Bhòid. Tha timcheall air 800 duine a' fuireach anns an eilean. 'S e eilean ìosal, torrach a th' ann agus a bharrachd air turasachd 's e croitearachd am beòshlaint as motha aig muinntir an eilein.
'S e Sgairinis prìomh-bhaile Thiriodh. Bidh bataichean-aiseig a' seòladh a Sgairinis gu ruige Àirigh nan Gobhar air Colla agus an t-Òban air tìr-mòr Alba. Tha cuideachd port-adhair beag faisg air a' bhaile. A-measg bailtean eile an eilein tha Haoidhnis agus Sanndaig, le taighean-tasgaidh beaga 'san dà chuid.
Tha Tiriodh cliùiteach air sgath an Dùin Mhòir, brugh bhon chiad linn RC, Clach a' Choire, clach snaidhte àrsaidh agus airson eòin rubha Cheann a' Bhara. Thathar a' tighinn a Thiriodh cuideachd airson seòladh-clàir agus tha stèisean-rèadair air an eilean a tha a' cumail sùil air plèanaichean catharra.
Ann an 1770, 's ann le ceithir tuathanaich deug a bha air talamh a thraoghadh airson arbhair agus ionaltraidh a bha dàrna leth an eilein. Seach a bhith a' cur air falbh crodh beò (a bhiodh tric claoidhte as dèidh an turais fhada don mhargaidh agus air nach fhaighte prìsean àrda), thòisich iad air cur air falbh feòil-mhairt shaillte ann am baraillean, air an robh fèill na bu mhotha. Bha an corr den eilean air a chur a-mach air mhàl do dhà fhichead 's a còig buidhnean de dh'àitreabhaichean air tuathanasan co-chomuinn: buidhnean àiteachaidh a bh' air a bhith ann dh'fhaoidte o linn nan cinnidhean. Bhathar a' toirt seachad talamh-croit tro bhot bliadhnail agus bhathar a' taghadh cinn-latha cur agus buain le chèile. Chaidh aithris ann an 1774 gun robh muinntir Thiriodh well-clothed and well-fed, having an abundance of corn and cattle.
Tha toglaichean an eilein ainmeil, nam measg 'taighean dubha' agus 'taighean geala' - tha an seann tughadh fhathast air tòrr aca seo - agus na taighean 'breaca' nach fhaighear ach air an eilean, far a bheil an t-aol air a pheantadh geal.
Tha tòrr luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Tiriodh (48.6% a-rèir Cunntas-sluaigh 2001), ceudachd àrd airson nan Eileanan a-Staigh.
Tha cuid a' cumail a-mach gu bheil an t-ainm a' ciallachadh 'Eilean an Arbhair', air sgath mar a bhiodh Tiristich a' reic gràn do na manaich ann an Abaid Eilein I, air an ear-dheas, agus don Aba Calum Cille (b. 597), san t-siathamh linn. Bha grunn mhanachainn Crìosdail Ceilteach ann an Tiriodh fhèin aig aon am, agus tha clachan snaidhte ann an corra àite bhon linn seo, me. Teampull Naomh Phàdraig, Ceann a' Bhara (NL 938 401) agus Soiribidh(NL 984 416).
Chaidh port-adhair feachd an adhair (RAF) a thogail air Tiriodh tron Dàrna Cogadh agus chaidh a chleachdadh mar phort-adhair chatharra as dèidh a' Chogaidh. Bha cuideachd Stèisean-rèadair RAF aig Cill Choinnich agus fear eile aig Beinn Hogh. Bha stèisean-tamaill aig Goirtean Dhòmhnaill rompa seo agus as dèidh a' Chogaidh bha stèisean-reudair ROTOR aig an RAF aig Beinn Ghot.
Susbaint
Bàrdachd Thirisdeach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà leabhar mu na bàird Thirisdeach
- Rev. Hector Campbell (1932) 'Na Bàird Thirisdeach' Stirling
- Eric Creegan & Donald W. MacKenzie (1978) 'Tiree Bards and Their Bardachd' Isle of Coll, Argyll: Society of West Highland & Island Historical Research ISBN 0906366003
Na Bàird Thirisdeach[deasaich | deasaich an tùs]
- Dughallach, Donnchach (1841) "Laoidhean Spioradail a chum cuideachadh le Crabhadh nan Gael" Printed by John Niven & Son, Glasgow.
Eagar Earra Ghaidheal[deasaich | deasaich an tùs]
(25.06.2010) Dh'fhoillsich Scottish Renewable Power, aig toiseach Ògmhios 2010, sgeama 's an amharc, a thogail tuathanas gaoithe de 500 muilnean air an Sgeir Mhòir 5km iar-dheas a Tiriodh. Cosgaidh an leasachadh seo mu £6,000,000,000 Breatannach agus tha dùil gun adhbharaich e àrdachadh sluagh an Eilein bho 800 daoine gu 1100 daoine, le ceudan a bharrachd air sin a' còmhnaidh air an eilean fad 's a bhios an obair togail a' dol air adhart.
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Camshron, An t-Urr. Eachunn. (1938). 'Tiriodh', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 59-66.
- Meek, Dòmhnall (1980). 'Aimhreit an Fhearainn an Tiriodh, 1886', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 23-31.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Community Website - Duilleag oifigeil Thiriodh
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha