text:
Baile Átha Luain
‘S e baile meadhanach sa Chontae na h-Iarmhí ann an cridhe na h-Èireann a th’ ann am Baile Átha Luain.[1] Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Sionainne[2] faisg air Loch Ríbh[3] aig 57m os cionn ìre na mara,[4] 179km air falbh bho Dhoire, 183m bho Bheul Feirste agus 113km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha 15,558 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus 25,543 anns an sgìre air fad.[6] Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1001 nuair shiubhal an Rìgh Brian Bóruma mac Cennétig tron àite. Tha drochaid air a bhith stèidheachadh anns a’ bhaile bhon 12mh Linn. Thog Turloch Mór Ó Conor daingneach an seo cuideachd agus mu dheireadh thall chruthaich na Tòrmodaich caisteal san aon àite.


c: text/html

text: In la ro fothraicfaidis Cland Muireadaich i n-dabaid Cormaic cen dul d' oigid gona iar sin & in ben do cloind cetna do-ragad i n-dabaig Cormaic a roga tochmairc di 'na tir fein & gan eg do ban-oigid acht co facad a h-errad ar bord na dabcha ac Cormac; buaid n-eladna uaidib & gaiscid & dith co h-aen leo dia n-disliged Cormac a n-eachtraind do thraethad. Cland Muiredaich meic Aengusa & cland Feargusa meic Conaill meic Finain meic Conaill meic Fearadaich meic Cormaic meic Aengusa meic Amalgaid meic Fhiachrach is le Cormac a cain.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHUIR sinn a’ cheist air aon duine ás gach gin de phrìomh eileanan na Gaidhealtachd – dè as fheàrr leatsa, an Nollaig no a’ Bhliadhn’ Ùr? Tha na freagairtean aca a’ sealltainn mar a dh’atharraich an saoghal
Iain Urchardan
Na Hearadh
Nuair a bha mise ’nam bhalachan cha robh guth againn air Là na Nollaige. B’ann a’ comharrachadh na Bliadhn Ùire bhiodh sinne. Ach sa bhliadhna 2000, chaidh mo theaghlach a Bharraigh, ’s ann a-sin dh’ionnsaich sinn nach eil càil coltach ri Nollaig air a comharrachadh gu ceart. Tha cuimhn’ againn fhathast air na seirbheisean sgoile; air na h-oidhcheannan aoibhneach sa Bhàgh a-Tuath, a’ seinn laoidhean Nollaige fo sholas choinnlean; air a’ bhiadh sgoinneil a bhiodh againn an dèidh làimh; air na rocaidean deàlrach a bhiodh air an leigeil ás an dèidh sin leis an luchd-smàlaidh, ’s ar cuid cloinne air ar guailnean gan coimhead le iongnadh; air na seirbheisean ann an Eaglais Bhaile na Creige (’s na caractaran-fiodha snaidhte àlainn a bh’ aca).
Aidh, tha cuimhn’ againne air gràdh na Nollaige, foillsichte ann am Barraigh . . . agus bithidh gu bràth. Nollaig Chridheil agus Bliadhna Mhath Ùr dhuibh uile!
Dòmhnall Angaidh MacillInnein
Uibhist a-Tuath
Dhomh fhìn, ag èirigh suas ’nam dheugaire sna 1980an ann an coimhearsnachd dhlùth ann an Uibhist a-Tuath, bha an dà chuid an Nollaig agus a’ Bhliadhn’ Ùr mu dheidhinn teaghlaichean a’ tighinn còmhla ’s daoine a’ siubhal dhachaigh. Bha tòrr òigridh an uair sin ann an Loch Portain, Bàgh a’ Chàise ’s na Hogha Bheag leis na taighean làn dhaoine agus na teaghlaichean air fad a’ dol an cuideachd a-chèile. Bha pàirt cudromach aig an eaglais am beatha nan daoine cuideachd. Mar sin, bha an Nollaig nas motha mun teaghlach a’ tighinn còmhla agus bha am biadh, na tiodhlacan agus sonas na h-òige a’ còrdadh rium glan. Bhiomaid an uair sin a’ tadhal air càirdean aig àm na Bliadhn’ Ùire le òrain, ceòl agus dramaichean ann am pailteas. Mar sin, tha e doirbh dhomh taghadh a dhèanamh air dè as fheàrr a chòrd rium – cò ris nach còrdadh na tha sin? Ach ma dh’fheumas mi fear a thaghadh, chan eil am beat air dìnnear na Nollaig!
Laura NicillInnein
Leòdhas
Se àm na Nollaig as fheàrr leamsa na àm na Bliadhn’ Ùire. Chan e gum bi sinn a’ dèanamh tòrr ás, ach tha mi tòrr nas taingeil’ an-diugh, ’s mi nas sine, a bhith am measg an teaghlaich agus sinn uile cruinn còmhla, rud nach eil tron mhòrchuid dhen bhliadhna. Chan eil mi uabhasach dèidheil air àm na Bliadhn’ Ùire, ged a tha e a’ còrdadh rium beagan a bharrachd na b’ àbhaist dha. Bidh e toirt orm a bhith smaoineachadh: a’ meòrachadh air na thachair sa bhliadhna chaidh seachad ’s na dh’fhaodadh tachairt san tè tha romham. Ach bidh mi fhathast a’ coimhead air adhart ris a’ bhliadhna air thoiseach oirnn, agus tha làn dùil agam gur e 2014 a’ bhliadhna as fheàrr a bhios ann fhathast!
Seònaid NicDhòmhnaill
Muile
Nan robh sibh air a’ cheist sin a chur orm nuair a bha mi òg, b’e a’ Bhliadhn’ Ùr a bhithinn air a ràdh, gun teagamh. Aig an àm sin, gun dragh sam bith, bhithinn air a bhith a-mach a’ tadhal air càirdean agus caraidean fad na h-oidhche, agus a-rithist air Là na Bliadhn’ Ùire, a’ dol bho taigh gu taigh, a’ seinn ’s a’ dèanamh spòrs. Ach aon uair ’s gun robh clann agam, cha robh e idir furasta sin a dhèanamh! Ged a bha mòran fhathast a’ tadhal oirnn aig an taigh, ’s ged bhiodh cèilidhean glè mhath againn le òrain agus ceòl a’ dol, cha b’e an aon rud a bh’ ann!
Bhon a rugadh a’ chlann againn, feumaidh mi aideachadh gu bheil an Nollaig a’ còrdadh rium fada nas fheàrr na a’ Bhliadhn’ Ùr, agus an-diugh se na h-oghaichean againn a tha a’ toirt dhuinn toileachas, a bhith gam faicinn a’ fosgladh nam prèasantan aca ’s a bhith cluiche gheamannan còmhla riutha. ’S gu dearbh chan e an aon rud a th’ anns a’ Bhliadhn’ Ùir an-diugh, co-dhiù sa choimhearsnachd againne. Cha bhi daoine a’ tadhal air a-chèile mar a b’ àbhaist, oir bidh a’ mhòrchuid dhiubh a’ dol sìos am baile far am bi fireworks agus far am bi tòrr luchd-turais a’ tighinn son “Bliadhn’ Ùr thradiseanta” fhaicinn – mas fhìor!
Sìne NicEalair
Ìle
’S fhEÀrr leamsa an Nollaig na a’ Bhliadhn’ Ùr ged a tha mi den bheachd gu bheil an Nollaig a’ call na cèill’ aice. Tha mi smaoineachadh gur ann air sgàth ’s gu bheil mi ag obair làn-ùine agus gur e seo an t-àm den bhliadhna nuair a bhios a h-uile duine san taigh a’ tighinn còmhla ’s nuair a bhios mi a’ gabhail fois, agus cha bhi mi a’ mothachainn ciontach nuair a bhios mi ’nam shuidhe ag amharc air an TBh. Aig a’ Bhliadhn’ Ùr bidh daoine daonnan a’ smaointinn air dè thachair tron bhliadhna, agus uaireannan tha sin gu math duilich.
Tormod Dòmhnallach
An t-Eilean Sgitheanach
Chan ionann am posta le parsailean air adhaircean a’ bhaidhsagail agus a’ bhana bhuidhe a’ tighinn le “Amazon” sgrìobhte air a h-uile bogsa. Sin saoghal m’ òige agus beatha an là an-diugh. Cha bhiodh càirdean a’ tighinn dhachaigh airson Nollaig neo Bliadhna Ùr. Bha daoine ag obair, eadhon air Là na Nollaige. An aon rud a dh’fhàgadh an ràith sin eadar-dhealaichte, se gum biodh botal sherry agus uisge-beatha anns a h-uile taigh, aran-cridhe agus, a’ sìor thighinn am follais, cèic Nollaige le marzipan agus Santa beag air a mullach.
Tha cuimhneam a’ chiad chraobh Nollaige a bh’ againn, mu 1959, agus m’ athair a’ ràdha gum b’ i “a’ chiad chraobh Nollaige riamh ann am Minginis”, ach tha amharas agam gum faodadh gun robh e ceàrr an sin. An-diugh, thig an teaghlach dhachaigh air son dhà neo trì làithean. Ach tillidh iad a Ghlaschu ’s a Dhùn Èideann son pàrtaidhean mòra nam bailtean.
Eilidh NicPhàidein
Tiriodh
Ged a tha an dà latha a’ còrdadh riumsa gu mòr, dhòmhsa chan eil dad nas fheàrr na an Nollaig. Chan e a-mhàin an latha fhèin, ach na làithean ro làimh cuideachd, a’ sgeadachadh an taigh, na h-òrain, agus a’ deasachadh am biadh.
Air Oidhche na Nollaig bidh sinne mar theaghlach a’ dol dhan eaglais agus an dèidh dhuinn tilleadh dhan taigh cuiridh sinn ar stocainnean a-mach air son Santa! Tha an latha fhèin làn fealla-dhà leis an teaghlach, bho na prèasantan gu àm biadh ’s na crackers dha na prògraman sònraichte air an telebhisean. Ged a tha Latha na Bliadhn’ Ùire snog, tha rudeigin nas sònraichte, blàth, mu àm na Nollaige.
Annie NicNèill
Bhatarsaigh (Barraigh)
Feumaidh mi a ràdh gu bheil an dà chuid a’ còrdadh rium, air son diofar adhbharan. Ach is fheàrr leam an Nollaig. A’ tòiseachadh le muinntir Bhatarsaigh a’ cruinneachadh air son aifreann oidhche ron an Nollaig, a’ seinn laoidhean agus a’ cur fàilte air a-chèile. Air an latha fhèin tha an teaghlach còmhla a’ fosgladh prèasantan, a’ cluich leis a’ chlann, a’ coimhead filmichean air an teilidh, agus se an aon latha dhen bhliadhna a bhios sinn ’nar suidhe aig bòrd còmhla air son dìnneir. Latha làn spòrs, gàireachdainn agus fealla-dhà. Latha a bhios mi taingeil air son mo chuideachd.


text:
Gàidhlig
Turas
Ro-ràdh
Tha na gailearaidhean againn dìreach àlainn, ’s iad air trì làraichean an Dùn Èideann. Tha gach tè dhiubh ’na dachaigh do thaisbeanaidhean sònraichte ’s do dhiofar phàirtean den chruinneachadh nàiseanta de dh’àrd ealain. Gheibhear a-steach gu na cruinneachaidhean an-asgaidh, tha iad fosgailte gach latha, ’s tha iad am measg an fheadhainn as fheàrr san t-saoghal.
Dè tha romhad? Dealbhan iongantach le Monet, Van Gogh, Raphael agus Titian, snaidheadaireachd mhìorbhaileach Chanova “Na Trì Gràsan”, agus mòran de shàr obair Albannach sa Ghailearaidh Nàiseanta. Ealain an fhicheadamh linn ’s an latha an-diugh a thuilleadh air gàrraidhean dealbhte ann an suaimhneas spaideil Gailearaidh na h-Ealain Nuaidh. Lorgaidh thu cuideachd taisbeanaidhean sònraichte, tachartasan inntinneach, agus nithean ri dhèanamh a thogas do chridhe, còmhla ri cafaidhean ’s bùithtean dripeil.
Cleachd an earrann seo airson do thuras gu ar gailearaidhean a phlanadh. Tha sinn a’ dèanamh fiughair ri fàilte a chur ort.Cuir fios thugainn
Fòn: +44 (0)131 624 6200
Fiosrachadh clàraichte (Beurla a-mhàin): +44 (0)131 332 2266
Post-d: enquiries@nationalgalleries.org
Gailearaidhean nan Nua-Ealain (Modern Art Galleries)
Na dhachaigh de na cruinneachaidhean nàiseanta ealain, nuadh is co-aimsireil, as barraichte ann an Alba, tha Gailearaidh Nàiseanta Nua-Ealain na h-Alba a’ gabhail a-steach Gailearaidh Dean agus Gailearaidh nan Nua-Ealain.
Tha an dà ghailearaidh suidhichte ann am pàirc fharsaing far a bheil cothrom aig luchd-tadhail obair shnaighte luchd-ealain ainmeil, leithid Ian Hamilton Finlay, Henry Moore, Rachel Whiteread agus Barbara Hepworth, fhaicinn. Chaidh an rèidhlean air beulaibh Gailearaidh nan Nua-Ealain ath-dhealbhachadh ann an 2002 a rèir dealbhadh Charles Jencks. Tha an obair dhràmatach seo, no an ‘cumadh-talmhainn’ seo, na mheall cheumach, shuaineach ann an trì lòin chorranach de dh’uisge.
Tha taisbeanaidhean sònraichte is obair bho mu 1900 gun latha an-diugh ann an Gailearaidh nan Nua-Ealain, agus tha obair bho chruinneachadh ainmeil eadar-nàiseanta Dada is Surrealist ann an Gailearaidh Dean ri taobh obair le Eduardo Paolozzi.
An Cruinneachadh
Gailearaidh nan Nua-Ealain
Thathas a’ cleachdadh a’ chiad làr mar as trice airson taisbeanaidhean sònraichte agus airson foillseachaidhean sealach nas lugha. Tha obair bho chruinneachadh a’ Ghailearaidh, meudaichte le iasadan sònraichte, air an taisbeanadh air an dara làr. Tha obair thràth a’ chruinneachaidh a’ sealltainn ealain Frangach is Ruiseanach bho thoiseach na ficheadamh linne, dealbhan Ciùbach agus cruinneachaidhean mìorbhaileach de dh’ealain Expressionist agus nua-ealain Breatannach. Tha dealbhan le Matisse agus Picasso sna nithean a tha comharraichte.
Tha cruinneachadh mìorbhaileach de dh’obair eadar-nàiseanta iar-chogaidh sa Ghailearaidh cuideachd, a thuilleadh air a’ chruinneachadh as cudromaiche is as farsainge de nua-ealain na h-Alba. Anns a’ chruinneachadh iar-chogaidh tha ealain le Francis Bacon, David Hockney, Andy Warhol agus Lucian Freud, le obair nas ùire bho luchd-ealain leithid Antony Gormley, Gilbert & George, Damien Hirst agus Tracey Emin.
Gailearaidh Dean
Tha cruinneachadh Dada is Surrealism Gailearaidh Dean ga thaisbeanadh ann an Gailearaidh Roland Penrose agus ann an Leabharlann Gabrielle Keiller. Fhuair an Gailearaidh a’ chuid mhòr de na cruinneachaidhean mìorbhaileach anns na 1990an agus tha obair chudromach le Dalí, Miró, Ernst, Magritte agus Picasso ann.
Taisbeanaidhean sònraichte
Tha làr ìosal Gailearaidh nan Nua-Ealain agus làr àrd Gailearaidh Dean air an coisrigeadh do thaisbeanaidhean sònraichte. Tha na taisbeanaidhean a th’ ann an-dràsta air an liostadh ann an Dè tha Dol?
Goireasan Luchd-tadhail
Ann an Gailearaidh Dean tha leabharlann is tasglann iongantach, a tha toirt a-steach ealain na ficheadamh is na h-aon air fhicheadamh linntean gu h-iomlan ach gu sònraichte a’ buntainn ri gluasadan Dada agus Surrealist. Tha e fosgailte dha oileanaich is luchd-sgrùdaidh le ro-iarraidh a-mhàin. Ann an Gailearaidh nan Nua-Ealain tha clò-rùim, le còrr air 4,000 dealbh air pàipear, fosgailte do na h-uile le ro-iarraidh. Tha bùithtean is cafaidhean san dà ghailearaidh.
Togalaichean a’ Ghailearaidh Nàiseanta (National Gallery Complex)
Tha Coimpleacsa Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba a’ tarraing barrachd luchd-tadhail na ionad-turasachd an-asgaidh sam bith eile an Dùn Èideann. Se th’ ann ach trì thoglaichean eadar-cheangailte ann am fìor chridhe Dhùn Èideann. Tha Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba ’na dhachaigh do phàirt chudromach den chruinneachadh annasach nàiseanta Albannach de dh’àrd-ealain; tha Togalach Acadamaidh Rìoghail na h-Alba air aon de na prìomh ionadan san Roinn Eòrpa airson taisbeanaidhean eadar-nàiseanta; agus tha Ceangal Weston, a tha fon dà thogalach, gan tarraing ri chèile le àrainnean bùthadaireachd, ionnsachaidh, ithe ’s òil.
An Cruinneachadh
Tha cruinneachadh nàiseanta nan Ealain ghrinn bho tràth ann an Linn an Ath-leasachaidh gu deireadh na naoidheamh linne deug anns a’ Ghailearaidh Nàiseanta. A’ coiseachd timcheall an t-suidheachaidh shìtheil air do shocair chì thu sàr-obraichean le Raphael, Titian, El Greco, Velázquez, Rembrandt agus Rubens gu Van Gogh, Monet, Cézanne, Degas agus Gauguin. Airson dùthaich de mheudachd Alba, tha an cruinneachadh air a mheas gu ceart mar aon den fheadhainn as fheàrr san t-saoghal. Tha am pàirt as farsainge den chruinneachadh a’ gabhail a-steach eachdraidh obair-peantaidh na h-Alba. Tha obair nam prìomh pheantairean leithid Ramsay, Raeburn, Wilkie agus McTaggart, air am foillseachadh ann an doimhneachd. Tha an obair a th’ air a thaisbeanadh a’ gabhail a-steach dealbh measaichte Raeburn, The Reverend Robert Walker Skating on Duddingston Loch no, mar a thathar a-nis ga aithneachadh, the ‘Skating Minister’.
Taisbeanaidhean Sònraichte
Dh’fhosgail Togalach ùr-leasaichte Acadamaidh Rìoghail na h-Alba, air beulaibh a’ Ghailearaidh Nàiseanta, a-rithist ann an 2003 mar shàr ionad dha taisbeanaidhean sònraichte sealach. Tha dà làr taisbeanaidh ann agus tha na taisbeanaidhean a th’ ann an-dràsta air an liostadh ann an Dè tha Dol?
Goireasan Luchd-tadhail
Bhon dà thogalach sin gheibhear gu Weston Link – nua-ionad spaideil anns a bheil taigh-bidhe, cafaidh, taigh-beag, bùth, gailearaidh IT agus deasg fiosrachaidh. Tha seòmar-òraid san Link cuideachd far am bi sinn a’ lìbhrigeadh ar prògraman cliùiteach foghlaim. Chithear seallaidhean brèagha thar Gàrraidhean Sràid a’ Phrionnsa bhon Link cuideachd.
Gailearaidh Dealbhan Dhaoine (Portrait Gallery)
Tha Gailearaidh Nàiseanta Dealbhan Dhaoine na h-Alba a’ tabhann eachdraidh lèirsinneach na h-Alba, tro dhealbhan nan daoine a thug cumadh oirre. Tha i a’ dèanamh rannsachadh air beatha sàr Albannaich, a bh’ ann agus a th’ ann, a th’ air an t-saoghal a bhrosnachadh is atharrachadh – daoine rìoghail is reubaltaich, bàird is feallsanaich, gaisgich is eucoraich.
B’ e Gailearaidh Nàiseanta Dealbhan Dhaoine na h-Alba a’ chiad ghailearaidh dealbhan dhaoine a chaidh a thogail a dh’aona ghnothaich san t-saoghal. Tha an togalach eireachdail, os cionn Bail’ Ùr eachdraidheil Dhùn Èideann, air a thighinn gu bhith na cheann-uidhe thlachdmhor dha 200,000 de luchd an àite is luchd-tadhail gach bliadhna, le a mheasgachadh fàilteachail de thaisbeanaidhean sònraichte, dà làr de dhealbhan dhaoine bhon chruinneachadh nàiseanta, agus a bhùth mhìorbhaileach is a chafaidh.
An Cruinneachadh
Bho dh’fhosgail an Gailearaidh a dhorsan an toiseach, tha an cruinneachadh air fàs gu leantainneach gu bhith na ioma-shealladh neo-choimeasaichte de bheatha is de dh’eachdraidh na h-Alba. Am measg nan dealbhan eachdraidheil as ainmeile tha Màiri, Bànrigh na h-Alba, dealbh Allan Ramsay den fheallsanach David Hume, dealbh Alexander Nasmyth de Raibeart Burns agus dealbh Sir Henry Raeburn de Shir Ualtar Scott.
Goireasan Luchd-tadhail
Tha bùth mhòr is cafaidh anns a’ Ghailearaidh, gach aon dhiubh measail aig daoine.
Tha clò-rùim, roinn fiosrachaidh, leabharlann is tasglann de thrìd-dhealbhan sa Ghailearaidh cuideachd a tha na ghoireas luachmhor dha sloinntearan, oileanaich, sgoilearan is luchd-tadhail sam bith aig a bheil ùidh ann an sluagh is eachdraidh na h-Alba. Tha na seirbheisean sin rim faighinn le ro-iarrtas a-mhàin.
Mar a Gheibh thu Thugainn, Nua Ghailearaidhean nan Ealain (Modern Art Galleries)
Gheibhear gu Gailearaidh Nàiseanta Nua-Ealain na h-Alba is Gailearaidh Dean, a tha suidhichte ann am pàirc àlainn, le coiseachd de chòig mionaidean deug bho Sràid a’ Phrionnsa.
Air Càr
Tha pàircean-chàraichean an-asgaidh aig Gailearaidh Nua-Ealain na h-Alba is Gailearaidh Dean. Tha goireasan airson pàirceadh dha daoine ciorramach aig Gailearaidh Nàiseanta Nua-Ealain na h-Alba is Gailearaidh Dean.
Air Trèana
Tha Gailearaidh Dean is Gailearaidh nan Nua-Ealain dhà no trì mhionaidean de choiseachd bho Stèisean Haymarket, sìos Ionad Phalmerston.
Gailearaidhean Nua-Ealain na h-Alba
Rathad Belford
Dùn Èideann
EH4 3DR
Mar a Gheibh thu Thugainn, Togalaichean a’ Ghailearaidh Nàiseanta (National Gallery Complex)
Tha Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba air The Mound, dìreach an teis-mheadhain Dhùn Èideann, air Sràid a’ Phrionnsa.
Air Bus
Tha busaichean Meadhan a’ Bhaile/Sràid a’ Phrionnsa a’ dol seachad air togalaichean Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba.
Air Càr
Lean na slighean airson Meadhan a’ Bhaile is City Centre Attractions. Chan eil pàirc-chàraichean aig a’ ghailearaidh, agus ‘s e glè bheag de phàirceadh sràide a tha faisg air an ionad. Tha sinn a’ moladh dhut do chàr fhàgail ann am pàircichean chàraichean Meadhan a’ Bhaile.
Air Trèana
Tha Togalaichean Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba beagan mhionaidean de choiseachd bho Stèisean Waverley. Gabh slighe a-mach Drochaid Waverley, agus coisich an t-astar goirid tro ghàrraidhean Sràid a’ Phrionnsa gus an ruig thu inntrigeadh an taisbeanaidh.
Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba
The Mound
Dùn Èideann
EH2 2EL
Mar a Gheibh Sibh Thugainn, Gailearaidh Dealbhan Dhaoine (Portrait Gallery)
Tha Gailearaidh Dealbhan Dhaoine na h-Alba 5 mionaidean de choiseachd bho Sràid a’ Phrionnsa air Sràid na Bànrighe (timcheall an oisein bho Harvey Nichols).
Air Càr
Lean slighean airson Meadhan a’ Bhaile agus City Centre Attractions. Chan eil pàirc-chàraichean aig a’ ghailearaidh, agus ‘s e glè bheag de phàirceadh sràide a tha faisg air an ionad. Tha sinn a’ moladh dhut do chàr fhàgail ann am pàircichean chàraichean Meadhan a’ Bhaile.
Air Trèana
Tha Gailearaidh Dealbhan Dhaoine na h-Alba beagan mhionaidean de choiseachd bho Stèisean Waverley. Gabh slighe a-mach Sràid a’ Phrionnsa agus coisich an t-astar goirid tro Cheàrnag Naomh Anndrais, a’ tionndadh gud làimh dheis gu Sràid na Bànrighe.
Gailearaidh Dealbhan Dhaoine
Sràid na Bànrighe
Dùn Èideann
EH2 1JD
Uairean Fosglaidh, Gailearaidhean nan Nua-Ealain (Modern Art Galleries)
Uairean fosglaidh:
Fosgailte gach latha bho 10m-5f.
Uairean fosglaidh a bharrachd aig Fèis Dhùn Èideann (An Lùnastal).
Uairean fosglaidh àm na Nollaige:
Dùinte a-mhàin air 25 agus 26 Dùbhlachd. Fosgailte 1 Faoilleach bho 12 nòin-5f.
Inntrigeadh an-asgaidh. Dh’fhaodadh gum bi cìs ri phàigheadh airson taisbeanaidhean sònraichte.
Uairean Fosglaidh, Togalaichean a’ Ghailearaidh Nàiseanta (National Gallery Complex)
Uairean fosglaidh:
Fosgailte gach latha bho 10m-5f. Diardaoin gu 7f.
Uairean fosglaidh a bharrachd aig Fèis Dhùn Èideann (An Lùnastal).
Uairean fosglaidh àm na Nollaige:
Dùinte a-mhàin air 25 agus 26 Dùbhlachd. Fosgailte 1 Faoilleach bho 12 nòin-5f.
Inntrigeadh an-asgaidh. Dh’fhaodadh gum bi cìs ri phàigheadh airson taisbeanaidhean sònraichte.
Uairean Fosglaidh, Gailearaidh Dealbhan Dhaoine (Portrait Gallery)
Uairean fosglaidh:
Fosgailte gach latha bho 10m-5f. Diardaoin gu 7f.
Uairean fosglaidh a bharrachd aig Fèis Dhùn Èideann (An Lùnastal).
Uairean fosglaidh àm na Nollaige:
Dùinte a-mhàin air 25 agus 26 Dùbhlachd. Fosgailte 1 Faoilleach bho 12 nòin-5f.
Inntrigeadh an-asgaidh. Dh’fhaodadh gum bi cìs ri phàigheadh airson taisbeanaidhean sònraichte.
Tursan Bhuidhnean
Tha sinn a’ cur fàilte air tursan bhuidhnean gu Gailearaidhean Nàiseanta na h-Alba. Mas e buidheann mhòr a th’ annaibh, a tha ag iarraidh tadhal air ar cruinneachadh nàiseanta cha leig sibh a leas ro-iarraidh a dhèanamh seach gu bheil ar n-ionadan an-asgaidh. Mas e buidheann-sgoile a th’ annaibh, ge-tà, tadhalaibh air ar roinn Foghlaim gus am faigh sibh a-mach mar a chuidicheas sinn tidsearan gus an luach as fheàrr fhaighinn à turas.
Mas e buidheann de chòrr air deichnear a th’ annaibh, a tha ag iarraidh tadhal air taisbeanadh sònraichte air a bheil cìs inntrigidh, gheibh sibh reitichean lasaichte.
Malairt Siubhail
Ma tha thu nad bhall de mhalairt siubhail a tha a’ cur turas gu Gailearaidhean Nàiseanta na h-Alba air chois, cuir fios thugainn aig:
Travel Trade
Marketing Department
Bridge Lodge
70 Belford Road
Edinburgh
EH4 3DS
Fòn: +44 (0)131 624 6283
Bidh sinn air leth toilichte nithean brosnachail a chur ri ur clàr-siubhail, leithid tursan gailearaidh, grad-shochairean airson prìomh thaisbeanaidhean is amannan bidhe.
Guides nam Baidsichean Gorma
Faodaidh Guides ùghdarraichte nam Baidsichean Gorma daoine a stiùireadh taobh a-staigh a’ ghailearaidh, an-asgaidh. Gheibh Guides nam Baidsichean Gorma a-steach an-asgaidh gu taisbeanaidhean sònraichte le bhith sealltainn an teisteanais.


text:
Bha mi mothachail co-dhiù gu robh beàrn mòr ann eadar sinne sna Stàitean Aonaichte 's an fheadhainn a tha a'fuireachd sa Roinn Eòrpa ri thaobh gunnaichean. Ach thàinig seo a-steach orm gu soilleir 's gu pearsanta bho chionn ghoirid nuair a dh'fhàg cuideigin mi mar charaid Facebook, cuideigin a b'aithne dhomh o chionn suas ri deich bliadhna. Thuirt i gu robh gunnaichean cus am foillis air an làrach FB agam. Dh'innse mi mun a thachair do thriùir a bhios ag obair còmhla rium 's b'e seo cùis-iongnaidh mhòr dhaibh. Feumaidh gu bheil an sgaireadh nas motha na bha mi a'smaoineachadh.
Ach shaoil mi gum biodh e math 's inntinneach sreath a dèanamh air gunnaichean ann an Ameireagaigh, bho thaobh nach tèid innse gu tric sna meadhanan. 'S iomadh cuspairean a ghabhas innse. Bhiodh seo nàdar de thuraisgeul bho thaobh a-staigh cultar nan gunnaichean sna Stàitean Aonaichte. Eadar eachdraidh 's fiosrachadh teigneagach 's sabhailteachd 's mar a tha lagh ag obair 's uibhir de phoileataigs cuideachd 's mathaid gum biodh an sreath seo inntinneach.
Anns a'chiad dol-a-mach bu mhath leam geàrr-chunntas a dhèanamh de mo bheatha fhìn 's gunnaichean.
Bha gunnaichean riamh san taigh againn. Bho na ciad chuimhnean agam, bha suas ri dhusan gunnaichean againn: mu leth-dhusan raidhfilean 's gunnaichean-froise 's mu leth-dhusan gunnaichean-làimhe.
Nuair a rachamaid air làithean-saora, bha daonnan gunnaichean againn fiù 's mura robh sinn a-mach airson sealg. Tha cuimhn'am, bha baga sònraichte daonnan ann air cùl an t-suidheachain-dhràibhidh anns an robh gunna-làimhe neo dhà agus peilearan. An rud nach buinn dhut nach bean dha. Thuig sinn nach robh còir againn idir beantainn ris a'bhaga seo. Tha cuimhn'am gur e 45 ACP fear de na gunnaichean a bh'ann 's gun teagamh 's ann airson ar dìon fhèin a an gunna seo.
Ach bha gunnaichean eile againn cuideachd: 22 neo dha airson spòrs nuair bha sinn a'campachadh. Cuairtean sa choille, snàmh, iasgach 's losgadh gunnaichean. Seo a bhiomaid ri dhèanamh nuair a bha sinn a'campachadh.
Saoilidh mi gu robh mi seachd neo ochd bliadhna dh'aois nuair a thòisich m'athair làimhseachadh gunnaichean a theagaisg dhomh. On a thòisich sinn còmhla, bha mo bhràthair na b'òige na bha mise, còig neo sia. Chuireamaid corra canaichean nan seasamh an sreath a'chèile 's bhiomaid a'losgadh orra.
'S e Stevens 22 LR an raidhfil a chleachd sinn, seann raidhfil a chaidh e a dhèanamh ann an linn 1900 neo na bu thràithe. Raidhfil singailte a bh'ann, b'fheudar dhut an raidhfil fhosgladh an toiseach, peilear a chur ann 's an uair sin 's an raidhfil a dhùnadh. An dèidh dhut an raidhfil a losgadh, b'fheudar dhut fhosgladh as ùr 's an t-slige falamh a tharraing a-mach 's peilear ùr an chur ann. Cùis caran slaodach faiceallach a bh'ann. Ach leis an raidhfil sin, dh'ionnsaich mi sgillean bunateach ri thaobh gunnaichean. 'S iomadh làithean an t-samhraidh a chuir mi seachad ann a bith a'cur peilearan tro canaichean.
Nuair a bha mi aois dhà bhliadhna dheug, thug m'athair raidhfil-ghaoithe 22 dhomh. Airson gach peilear, dh'fheumadh tu a phompadh eadar leth-dhusan 's dhusan uair. Ach bha e comasach peilear a shadadh tro suas ri leth dhusan canaichean an seasamh an sreath a chèile. Agus bha e pongail cuideachd. Bha mi comasach sreath de pheilearan a chur san dearbh tholl.
Thar na bliadhnaichean a lean, losg mi chan eil fhios cò mheud de mhilltean de pheilearan. Bha sinn a'fuireach ann an Arizona aig oir a'bhaile ri thaobh an fhàsaich. 'S iomadh feasgar as dèidh na sgoile a rachainn fhìn 's mo bhràthair cuide ris a'chù againn (German Shepherd) dhan fhàsach ri losgadh air siud 's air seo. On a 's e obair caran mhòr a bh'ann airson gach peilear fhaighinn deiseil, dh'ionnsaich sinn a bhith pongail faiceallach le gach peilear. Fiù 's chun an latha an-diugh, ge-be cò mheud peilearan a th'agam, tha e do-dhèanta dhomh losgadh gu luatha gun cuimseachadh. Tha mi daonnan faiceallach a bhith cho pongail sa s'urrainn dhomh.
Nuair a bha mi trì bliadhna deug a dh'aois, cheannaich mi a'chiad gunna le mo chuid airgead agam fhìn. 'S e Remington 700 ann an 30-06. Fìor raidhfil a bh'ann a bha freagarach airson sealg mòr. Seo an raidhfil a chleachd mi airson sealg fad bliadhnaichean mòra.
An Raidhfil a cheannaich mi aois trì bliadhna deug
Seo an t-slige 30-06 ri taobh 223 's 22LR
Nuair a bha mi ceithir bliadhna deug a dh'aois, ghluais sinn a Chanada, a Quebec 's b'fheudar dhuinn na gunnaichean-làimhe againn fhàgail sna Stàitean Aonaichte, rud a bha na annas dhomh. Ach b'ann sa cheann a tuath Quebec a bha sinn a'fuireachd 's bha gunnaichean ceart cho nàdarrach dhaibhsan ann an sin sa bha iad air a bhith dhuinne ann an Arizona. Bha caraid dhomh leis a bha mi a'losgadh. Cuideachd bha e a'sealg le athair. B'aithne dhomh cuideachd daoine eile san sgaoil a bha a'sealg as dèidh na sgoile.
Tha cuimhn'am air partaidh shònraichte a rinn sinn san sgoil. Bha corra coinneanaich sa chlas againn 's chleachd sinn iad airson tourtière (nàdarr de phàidh thraidisanta Quebec). Ach chan e seo a-mhàin. Chaidh fear de na h-oileanach a-mach dhan a'choille 's fhuair e corra gheàrr dhuinn cuideachd. An tidsear? Uill, 's ise a thug dhuinn an leann!. Smaoinich! An tidsear ag òl deoch làidir linn 's sinn ag ithe biadh a bha sinn air mharbhadh le gunna! Cò mheud riaghailtean 's 'taboo's' a bhris sinn san lath ud! An rud as cuimhne mun an latha sin leam chun an latha an-diugh 's e saorsa.
Seo an cuimhne a th'agam ann an ceann tuath Quebec, La Baie James. Aig a'cheann thall, b'fheudar dhomh dhol gu deas gu Montreal airson leantainn orm le mo chuid fhoghlaim. Chaidh mi dhan cholaid Brébeuf. Cha robh na gunnaichean agam leam 's feumaidh mi aideachadh, cha robh gunnaichean cus air m'aire san linn sin. Bha mi bochd 's an rud a bu chudthromaich dhomh aig an àm sin 's e faighinn air adhart le mo chuid fhoghlam.
Ach an caraid a b'fheàrr leam san linn sin, bha dualchas sheilg aigesan gu mòr. 'S ann às na siorrachdan an ear a bha e (les Cantons de l'est). B'àbhaist dhasan 's d'athair ri sealg le athair. Agus dh'innse e sgeulachd dhomh a bha gu math èibhinn. B'àbhaist dha-san 's d'athair a bhith a'sealg faisg air na crìochan eadar Quebec 's na Stàitean Aonaichte. 'S san sgìre seo, b'e an crìoch sruth beag a bha seo. Agus an rud a dhèanadh mo charaid 's 's e gun ruitheadh e thar an t-sruth a-steach do na Stàitean Aonaichte le gunna aige na làmhan mar gu robh e a'deanamh 'invasion' 's an uairsin ruitheadh e air ais cho luath sa b'urrainn dha.
Ach ged nach do mhothaich mi cus air a sin an toiseach, bha Montreal gu math eadar-dhealaichte bho rud sam bith a b'aithne dhomh roimhe. 'S e baile mòr a bh'ann. 'S mean air mhean thàinig e a-steach orm gu robh na beachdan co-cheagnailte ri gunnaichean gu math eadar-dhealaichte bho na bha mi air fhaicinn gu ruige sin. 'S e glè bheag de dhaoine aig an robh gunnaichean. 'S bhiodh daoine eile caran amharasach mu do dheidhinn-sa nan robh fios aca gu robh gunnaichean acad. An treas bliadhna an oilthigh, fhuair mi leannan ùr 's bha ise gu tur an aghaidh gunnaichean. 'S ann à Èirinn a Tuath a bha a pàrantan 's nam beachd-san 's e rud co-ceangailte ri eucoraich a-mhàin a bha gunnaichean.
Mar a dhlùthaich mi gu deireadh na linne agam san oilthigh, dh'fhàs an cuspair ri thaobh gunnaichean na bu chonspaidiche eadar mi fhìn 's mo leannan. Bha ise ag iarraidh 's gum faigh mi cuideas iad mus phòsamaid. Ach o nach robh mi deònach sin a dhèanamh 's dhealaich sin o chèile. Cha b'ann airson sin a-mhàin, cha bha seo na phàirt dhe.
Aig a'cheann thall, ghluais mi air ais do na Stàitean Aonaichte 's bean agam. Ach chan do staite sam bith ach a dh'Alasga. Staite a tha cha so saor sa th'againn ri thaobh gunnaichean.


text:
Whisky Galore
'S e nobhail as ainmeile aig Compton Mackenzie a tha ann an Whisky Galore (Uisge-beatha gu leòr). Bha i air a foillseachadh an toiseach ann an 1947. Tha an sgeul suidhichte air fìor thachartas aig àm an Dàrna Cogaidh, nuair a chaidh an long SS Politician a briseadh air Eilean Eirisgeigh. An dèidh nam mìosan nuair nach robh braon uisge-beatha (agus mu dheireadh braon alcol sam bith) anns na h-eileanan uirsgeulach Todaidh Mór agus Todaidh Beag, tha an long Cabinet Minister le 50,000 cèis uisge-beatha a' dol a briseadh air creag faisg orra. On a tha an riaghaltas slaodach rudeigin a dhèanamh mu dheidhinn, tha na h-eileanaich fhèin a' "sàbhaladh" an t-uisge-beatha bho bhàthadh. Aig an aon àm, tha dà sgeul gaoil a' dol ann.


text:
Manuel Antonio Sanclemente
Rugadh Manuel Antonio Sanclemente Sanclemente ann am Buga, anns an roinn Valle del Cauca an latha an-diugh, 19mh an t-Sultain 1813 agus dh’eug e ann an Villeta, Cundinamarca, 19mh am Màrt 1902. ‘S e stàitire, oide, fear-lagha agus fear-poileataigs à Coloimbia[1] a bh’ann agus bha e na Chean-suidhe[2][3] Choloimbia eadar 1898 agus 1900. Thoisich Cogadh na Mìle Làithean nuair a bha e na cheann-suidhe. A bharrchd air sin tha e ainmeil leis gur e an duine na b’aosda a thug an ceannas os làimhe a-riamh, aig 84 bliadhna a dh’aois.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig Oilthigh a’ Chauca ann am Popayán,[4] far an tug e dotaireachd ann an lagh ann an 1837. An uair sin bha e an sàs ann an caochaldh dhreuchdan ann an siostam a’ cheartais agus a bharrachd air sin chaidh e a thaghadh chun an àrd-chùirt a’ cheartais ann an 1854. Dh’obair e anns an lagh agus an oideachas, is bha e na cheann na sgoile Colegio de Buga.
Cùrsa Beatha anns a’ Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an dotair Sanclemente a thaghadh iomadh thuras chun a’ mhòr-dhail mar riochdaire agus seanadair airson a’ Chauca is e ball a’ Phàrtaidh Tòraidh. Thionndaidh e gu ruige an riaghtas fhèin ann an 1857 nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez na Rùnaire an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) agus a’ chogaidh. Le sin, b’ fheudar dhàsan an cogadh sìobhalta dhe 1860 a làimseachadh, cogadh a thoisich anns na stàitean dhe Cauca, Santander agus Bolívar agus a sgaoil a-mach air feadh na dùthcha le sabaidean cudriomaiche ann an Oratorio, Manizales, Segovia, La Barrigona, Subachoque, El Rosal, Usaquén agus Bogotá.
Còmhrag ann an Santander[deasaich | deasaich an tùs]
Thug Sanclemente pàirt uabhasach dlùth anns a’ chòmhraig ann an Santander còmhla ris a’ cheann-suidhe Ospina Rodríguez, agus bha e an sàs anns a’ bhlàr aig El Oratorio. Thug na reabaltaich thairis Bogotá, prìomh-bhaile a’ Cho-chaidreachais Ghranada 18mh an t-Iuchar 1861; chuir iad an an ceann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez an greim còmhla ris a’ Chaibineit aige, Sanclemente na measg. An dèidh na triobleanan sin, chaidh e thall thairis na fhògarrach ann am Panama, ach an ceann iomadh bhliadhna thill e dhan dùthaich aigese fhèin far an d; fhuair e fàilte chridheil agis an uair sin chaidh e air ais chun a’ Mhòir-dhail.
Ceann-suidhe na Poblachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1898 fhuair e taic bho n cheann-suidhe Miguel Antonio Caro Tovar, leis gu robh e air a bhith na mhinistear an Riaghaltais fodha airson greiseag bheag. Bha Caro Tovar airson smachd a chumail air an riaghaltas tron bhodach sin a bhiodh na cheann-suidhe (chàineadh iad an aois aige fad an iomairt). Chuir Sanclemente ruaig air tagraiche nan Libearalach Miguel Samper, ach chan urrainn dhàsan a dhol bho Bhuga gu Bogotá airson a’ chinneas a ghabhail os làimhe 7mh an Lùnasdal, leis nach robh e slàn fallain idir. Chaidh an leas ceann-suidhe José Manuel Marroquín a chur an àite aige; b’ urrainn dhàsan fhèin Bogotá a ruigsinn 3 an t-Samhain agus thug e an ceannas os làimh, ach dìreach an uair sin thug e an riaghaltas leisesan gu Villeta, baile a bha cho freagarrach dhàsan, a bha glè thinn, air sgàth gu bheil e suidhichte gu math faisge air ìre na mhara.
Cur às a’ Chathair[deasaich | deasaich an tùs]
Dìreach bho toiseach toisichidh an teirm aige, b’ fheudar dha Sanclemente a sheasamh mu choinneamh fìor dhroch dhùbhlain a’ Phàrtaidh nan Libearalach agus dubh chàineadh bhon bhuidheann ris an canadh am Pàrtaidh Tòraidh traidiseanta(am Pàrtaidh Nàiseanta Choloimbia), ged s’ann às na Tòraidhean Tòraidhean Nàiseantaich a bha Sanclemente, leis an leas ceann-suidhe Marroquín os cionn na Tòraidhean dùbhlanaich. Thoisich Cogadh na Mìle Làithean ann an 1899 leis a’ Phàrtaidh Libearalach a’ sabaid an aghaidh an Riaghaltais. Cho-dhùinn an leas ceann-suidhe Marroquín an ceann-suidhe Sanclemente a chur às a’ chathair leis cho cugallach ‘s a bha an dùthaich, rud a thachairt an 31mh an t-Iuchar 1900.
Chaidh Sanclemente a chumail an greim is e na phrìosanach ann an dòigh uabhasach mì-shuairc anns an eaglais ann an Villeta, far an do bhàsaich e an ceann dà bhliadhna.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
1884
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1884 (MDCCCLXXXIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Ògmhios - Chaidh Pentre Ifan a chlàradh mar a' chiad Scheduled Ancient Monument anns a' Chuimrigh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 am Faoilleach - Edward Sapir, ann an Lauenburg. Cànanaiche agus corpeòlaiche às A' Ghearmailt.
- 30 an Lùnasdal -Theodor Svedberg, ann an Valbo. Ceimigear às An t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an Cèitean - José Eusebio Otálora, ann an Tocaima. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Leipzig
'S e Leipzig (Sorbais Uarach: Lipsk) am baile as motha ann an Sagsainn, anns an earra-dheas na Gearmailt. Ann an 2009 bha 518.862 duine a' fuireach an seo.[1]
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha am baile suidhichte anns an Leipziger Tieflandsbucht, àite gu math rèidh, ann an iar-thuath Shagsainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 20′ 25.2″ Tuath agus 12° 22′ 29.1″ Ear.
Tha an abhainn Weiße Elster a' ruith tron bhaile. 'S e am Monarchenhügel (159 m) agus am Fockeberg (153 m) na h-àitichean as àirde anns a' bhaile fhèin, tha a' bheinn Galgenberg (163 m) faisg air a‘ bhaile.
Timcheall air Leipzig tha bailtean mòra eile ann, tha Halle (Saale) mu 30 cilemeatair air falbh san iar-thuath, anns an àirde a deas tha Chemnitz a tha mu 80 cileameatair air falbh agus Gera aig astar 60 cilemeatair. Tha Dresden mu 100 cileameatair san earra-dheas, Erfurt timcheall air 100 cilemeatair san iar-dheas agus Magdeburg mu 100 cilemeatair san iar-thuath.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 900 ri taobh an abhainn Parthe mar tuineachadh Slàbhach. Tha a' chiad tùs sgrìobhte a' nochdadh ann an 1015, far an robh Thietmar von Merseburg a' toirt fiosrachadh seachad mu "urbs Libzi" (Baile nan Teilean). Dh' atharraich an t-ainm seo tro na linntean gu Liptzick (1220), Leiptzgk (1402) agus ann an 1507 gu Leipzig.
Bhon 12na linn a-mach 's e teas-meadhan malairt cudromach a tha ann an Leipzig. Chaidh an Leipziger Messe (Fèill Leipzig) a chur air bhonn ann an 1190 agus mar sin 's e aon dhe na h-àiteachan-fèille as aosta anns an t-saoghal air fad. Air sgàth 's nach robh na seann toglaichean dhen fhèill mòr gu leòr, chaidh àros ùr a thogail ann an 1996. Chaidh na seann tallaichean ath-nuadhachadh cuideachd, tha bùthan ann a-nis. An-diugh tha fèillean diofraichte a' tachairt aig àmanan eadar-dhealaichte tron bhliadhna, m.e.: fèill ris an canar Auto Mobil International no an Games Convention Online. Tha fèillean eile a' sealltainn nan rudan ùra a tha ceangailte le taighean, gàirnealachd agus còcaireachd.
Ann an eachdraidh a' bhaile chithear gu bheil ceangal làidir eadar Leipzig agus clò-bhualadh is malairt leabhraichean. Anns an 17mh linn chaidh an "Leipziger Buchmesse" a stèidheachadh, 's e fèill leabhraichean a tha ann.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an dàrna oilthigh as sine anns a' Ghearmailt a tha ann an Oilthigh Leipzig. Chaidh a stèidheachadh ann an 1409. Mar a b' abhaist aig an àm ud, b' e eòlas-lagha, eòlas-leighis, eòlas-diadhachd agus feallsanachd na cuspairean a bha ann.
Bhon bhliadhna 1927 bha Werner Heisenberg ag obair mar ollamh ann an Oilthigh Leipzig. Bhuannaich e Duais Nobel ann an 1932.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran daoine ainmeil à Leipzig. Rugadh Richard Wagner an seo ann an 1813, neach-ciùil a tha cliùiteach airson nan oparan aige. Rugadh Karl Liebknecht ann an Leipzig ann an 1871.
Chuir Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn Bartholdy agus Friedrich Nietzsche pàirt dhen bheatha aca seachad ann an Leipzig.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.statistik.sachsen.de
- ↑ Stadt Frankfurt am Main
- ↑ Stadt Hannover
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
- ↑ Ville de Lyon
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Leipzig-Lexikon – Tuilleadh fiosrachaidh mu Leipzig (Gearmailtis)
- Dealbhan eachdraidheil mu Leipzig (Gearmailtis)
- Duilleag oifigeil baile Leipzig (Beurla)


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
B' ann an Gleann Dail air taobh siar an Eilein Sgitheanaich a rugadh Niall MacLeòid ann an 1843, agus chaidh a thogail san aon àite. A rèir aithris, cha d' fhuair Niall cus foghlaim oifigeil, ach dh'ionnsaich e Beurla dha fhèin le bhith ga leughadh agus ga sgrìobhadh.
Bhiodh athair Nèill a' sgrìobhadh bàrdachd cuideachd, agus rachadh e tric còmhla ri mhac gu cèilidhean ionadail, far an cluinneadh Niall òrain is sgeulachdan. 'S coltach gun tug seo buaidh mhòr air a' bhalach agus thòisich e ri bàrdachd 's e fhathast òg.
Nuair a bha Niall timcheall air 20 bliadhna a dh'aois, chaidh e a Dhùn Èideann, far an robh e ag obair mar neach-siubhail aig gnìomhachas-teatha a cho-ogha. Chuir e seachad a' mhòr-chuid dhe bheatha ann an Dùn Èideann, a' siubhal air feadh na dùthcha mar phàirt dhen obair aige.
Chaochail e ann an 1913.
Na bhàrdachd, bha e gu mòr fo bhuaidh 'romansachd' is a' ghluasaid Oiseanaich, a bha cumanta is ainmeil aig an àm. B' e seo an t-àm a chaidh coimhearsnachdan ùra Gàidhlig a chruthachadh ann am bailtean mòra na Galltachd. Canar gun robh Niall a' riochdachadh faireachdainnean nan coimhearsnachdan ùra seo le chuid bàrdachd. Gu tric bhiodh e a' dèanamh bàrdachd mun dachaigh agus mu dhòigh-beatha nan Gàidheal sna làithean a dh'fhalbh, ged a chanadh feadhainn nach ann mar siud a bha an dòigh-beatha a-riamh.
Tha bàrdachd MhicLeòid air buaidh mhòr a thoirt air bàird eile thar nam bliadhnaichean, agus cluinnear na h-òrain as ainmeile aige fhathast gu math tric aig cèilidhean agus air clàran.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Ag innse mu beatha a' bhàird
Niall Macleòid, Niall Dhòmhnall nan òran. Uill, mar a thuigeas tu bho ainm, 's e bàrd a bha na athair cuideachd, Dòmhnall nan Òran. 'S e bard a bha na bhràthair cuideachd, Iain Dubh, agus bhiodh e nàdarrach gum biodh sin a' ruith as an teaghlach.
Rugadh e ann an Poll Losgann, cho fad 's as aithne dhomh co-dhiù, ann am Poll Losgann ann an Gleann Dàil. Tha sin beagan seachad air baile beag Hamara, agus caran sìos ris a' chladach bho Bhorghadal, sin caran far a bheil e.
Sin far a' robh e 'g èirigh suas gu robh e mu, 's chaidh e dhan an sgoil, sgoil a' bhaile. Agus tha mi cinnteach gur e rud a bu chudromaiche a dh'ionnsaich e san sgoil, gun dh'ionnsaich e sgrìobhadh is leughadh Beurla, rud a dh'fheumadh tu dhèanamh. Ach, dh'ionnsaicheadh e mòran bho athair agus bhon teaghlach mu bhàrdachd is eile.
Tha mi smaoineachadh gu robh e mu bhliadhna thar fhichead nuair a chaidh e sìos a Dhùn Èideann a dh'obair. Bha duine a bha gu math càirdeach dhaibh as an teaghlach, Ruairidh MacLeòid, bha e ann an gnìomhachas an tì, agus ghluais Niall sìos, fhuair e obair còmhla riutha, gu bhith na mharsanta-siubhail. Agus 's e, an-diugh chan eil mòran seasamh aig marsanta-siubhail, chan eil fios 'am fiù a bheil mòran dhiubh ann, ach aig an àm a bha sin 's e dreuchd gu math cudromach a bh' ann a bhith na do mharsanta-siubhail.
'S e duine a bh' ann, dealbh a bhios mi.. tha deagh dhealbh dhe as an leabhar a thàinig a-mach dhan a' bhàrdachd aige, Clàrsach an Doire, ach chan fhaic thu, 's ann an dubh 's an gheal a tha i, agus chan fhaic thu cho gorm 's a tha mi a' tuigsinn a bha na sùilean aige - sùil dhìreach, ghorm.
Duine dreachmhor a bh' ann, agus duine dòigheil, èibhinn, eirmseach, ùidheil, càirdeil. Dìreach, cha b' e duine a bh' ann a bhiodh, bha e gu math, bha e cho eu-choltach ri bràthair Iain 's a b' urrainn dha a bhith, 's e sgealb eile a bh' annsan. Ach Niall, bha e dìreach ag iarraidh a bheatha a bhith dòigheil, rianail, agus dìreach a' dèanamh a' chuid obrach mar bu choir dha.
Air adhart guCuspairean
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
1931
MCMXXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Erik Axel Karlfeldt an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 14 an Giblean - Chaidh Dàrna Poblachd na Spàinne a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Gearran - Toni Morrison, ann an Lorain (Ohio). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 2 am Màrt - Mikhail Gorbachev, ann am Privolnoye. Fear-poileataigs às an Ruis.
- 15 an Giblean - Tomas Tranströmer, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 10 an t-Iuchar - Alice Munro, sgrìobhadair Canadianach.
- 15 an Giblean - Torgny Lindgren, sgrìobhadair ainmeil às an t-Suain.
- 31 an t-Iuchar Cees Nooteboom, ann an Den Haag. Sgrìobhadair às Na Tìrean Ìsle.
- 15 an Lùnasdal - Richard Fred Heck, ann an Springfield (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 4 an Dàmhair - Basil D'Oliveira, ann an Cape Town. Cluicheadair criogaid à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Gearran - Theo van Doesburg, ann an Tavau. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 2 an Gearran - Otto Wallach, ann an Göttingen. Ceimigear às A'Ghearmailt
- 8 an Giblean - Erik Axel Karlfeldt, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 28 an Damhair - Ricardo Rendón, ann am Bogotá. Dealbhadair à Coloimbia.


text:
Allt na h-Eirbhe
'S e clachan air a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Allt na-h-Eirbhe (Beurla: Altnaharra).[1] 'S e an Luirg is Tunga na bailtean a tha faisg air. Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid A836. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 16′ 48″ Tuath agus 4° 27′ 0″ Iar.
Tha am baile ainmeil airson an taigh-òsta aige a chaidh a thogail ann an 1820. Cha tug e fada agus bha mòran iasgairean a’ fuireach anns an taigh-òsta seo air sgàth ‘s gun robh an t-iasgach math anns na lochan faisg air. An-diugh tha an t-àite ainmichte ri measg an luchd streip cuideachd, tha Beinn Hòb agus Beinn Chleithbhrig faisg air.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 4, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC 563 350
- Altnaharra Hotel


text:
Kl. Ianair i. f. l. xui. Anno Domini m.c.
Flann H. Cinaedha airchinnech Atha Truim ard-ollam Midhe.
Donnchadh m Eochadha ri Uladh & drem do maithibh Uladh ime do ghabail la Domnall H. Lochlainn la righ n-Ailigh i quint. Kl. Iuin.
Crech la Domnall H. Lochlainn co ro ort feru Bregh & Fine Gall.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co h-Es Ruaidh.
Longus Atha Cliath co h-Inis n-Eogain coro ladh a n-ár eter bathadh & marbadh.
M. m. Gilla Coluim ui Domhnaill ri Ceniui a suis occisus est.
Assid H. Amhran muire Dal Fiatach, Gilla Brighdi H. Cuirc ri Muscraidhe Bregain, Gilla na Noebh H. h-Eidhinn ri H. Fiacrach mortui sunt.
Echri H. Mael Muire ri Ciannacht do marbadh d'Ó Chonchobair Ciannacht.
{§H3}Hoc anno ecclesia sancti Sinelli de Claininis fundata est.§


text:
1870
MDCCCLXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Fhosgail an "Dingwall & Skye Railway" eadar Inbhir Pheofhuarain agus Port an Sròin.
- 1 am Màrt - Crìoch Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
- 8 an t-Samhain - Chaidh Modesto (Calafòrnia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Lùnasdal - Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (b. 26 an Gearran 1950)
- Vladimir Lenin
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail Charles Dickens air an 9mh latha den Ògmhios 1870 ann an Higham, Kent, Sasainn.


text:
Coloimbia
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Coloimbia [1][2], no Colombia[3], agus 's e Bogotá am prìomh-bhaile aice. Tha crìochan aice leis a' Bheiniseala agus le Braisil 'san ear, Pearù agus Eacuador gu deas, Panama gu siar agus am Muir Cairibianach gu tuath. Tha an dùthaich air ainmeachadh airson Christopher Columbus a lorg an t-Saoghal Ùr. Chaidh Coloimbia a stèidheachadh ann an 1810 an dèidh dhà briseadh air falbh bho Ìmpireachd an Spàinn agus 's e Spàinntis an cànan oifigeil aice.
Susbaint
Crìochan[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir Map Oifigeil Crìochan na Dùthcha[4], tha crìochan aig Coloimbia le còig dùthaich: A' Bheiniseala (2,219 cilemeatair), Braisil (1,645 cilemeatair), Eacuador (586 cilemeatair), Panama (266 cilemeatair) agus Pearù (1,626 cilemeatair). A bharrachd air sin, tha oirthir air Muir a' Chairibianach (1,600 cilemeatair) agus air a' Chuan Sèimh (1,300 cilemeatair) aig an dùthaich. Le sin, tha cuairt-thomhas dhe 9,242 cilemeatair aig Coloimbia.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ro àm a' cheannsachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha mòran bhuidhne dhe tùsanaich nan tàmh air an fhearann far a bheil Coloimbia an latha an-diugh. Tha na Tùsanaich ann fhathast ann an corra sgìre, ach tha an àireamh-sluaigh aca air thuiteam gu mòr bhon àm a thàinig na Spàinntich. 'S e òr-cheàrdaichean agus tuathanaich a bh' annta. Bha treudan dhe daoine Arawak, Muisca agus Carib nan tàmh air feadh na dùthcha.
Coloimbia Mhòr[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bhuannaich Coloimbia a chuid neo-eisimeileachd bhon Spàinn, bha an dùthaich mòran na bu mhotha na tha i an latha an-diugh, leis gu robh a' Phoblachd ùr ga stèidheachadh air an seann roinn Nueva Granada na h-ìompaireachd Spàinnteach. Bhrist an dùthaich a-mach a chèile mus do bhàsaich Simón Bolívar fhèin is na uachdarain ann an Caracas agus ann an Quito a' cur poblachdan ùra air bhog. Chaill Coloimbia Roinn a' Chaolais (El departamento del Istmo) ris an canar Panama an latha an-diugh. 'S e Coloimbia Mhòr (La Gran Colombia) an t-ainm a th' oirre.
Cogadh na Mìle Làithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cogadh sìobhalta cruaidh fuilteach ann eadar 1899 agus 1903 ris an canar Cogadh na Mìle Làithean. Chaill Coloimbia Roinn A' Chaolais, Poblachd Panama an latha an-diugh, agus an Canal cudromach cuideachd. An dèidh a' chogaidh bha an dùthaich ann am fìor dhroch staing, fo cheann-suidhe Rafael Reyes, a bha mar dheachdaire. Chaill esan an dreuchd aige oir bha e airson ainm a chur gu aontaidhean le Panama agus leis na Stàitean Aonaichte.
An t-Ainneart[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh an ùpraid a dh'adhbharaich murt Jorge Eliecer Gaitán ann an 1948, thuit an dùthaich ann an cogadh sìobhalta neo-fhoirmeil eadar an dà phàrtaidh mòr. Bha prìs eadar-nàiseanta a' chofaidh air a thuiteam gu mòr, agus bhris sin suidheachadh poileataigeach na dùthcha. 'S e An t-Ainneart (La Violencia) an t-ainm a tha air a' chòmhstri ud. Chuir an t-airm an dùthaich fo smachd an deachdair Rojas Pinilla, is bu ghann a bha sìth agus òrdugh.
Cogadh na Guerillas[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich cogadh na Guerrillas an dèidh an Ainneirt, anns na sgìrean dùthchasail a bha fo bhuaidh an ainneirt, mar dhòigh iadsan a dhìon. Bha iomadh bhuidheann dhe guerrillas ann, feadhainn dhuibh a' dol fhathast. Cha robh Riaghaltas na Poblachd an làthair ann an gach uile sgìre is àite leis cho mòr 's a tha an dùthaich is le sin, fhuair na guerrillas làmh an uachdair air mòran sgìre, ach cha b' urrainn dhuibh cuidhteas fhaighinn bho Riaghaltas na dùthcha. Le sin, thar na deicheadan, bha na bailtean mòra fo smachd an Riaghaltais, leis na guerrillas air an dùthaich is iad a' sabaid an aghaidh feachdan prìobhaideach na h-uachdarain.
Bailtean-Mòra[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Bogotá, Cali, Medellín, Cartagena de Indias, agus Barranquilla na bailtean as motha ann an Coloimbia. Thòisich imrich mhòr a-steach dha na bailtean aig àm an Ainneirt airson obair fhaighinn agus iomadh dhuibh nam fògarraich. Tha a' mhòr-chuid a-nis nan tàmh anns na bailtean
Roinnean na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Clioc air an roinn air a’ mhapa shìos an seo gus an t-artaigil a leughadh.
Na Meadhanan[deasaich | deasaich an tùs]
Pàipearan-naidheachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh phàipear-naidheachd gam foillseachadh gu làitheil agus gu seachdaineil ann an Coloimbia. 'S e gnothach roinneil neo sgìreil a th' ann a' mhòr-chuid dhuibh air sgàth gu nochdadh na pàipearan-naidheachd airson aon bhaile mòr neo aon roinn neo aon cheàrn a fhrithealadh, oir cha robh ach margaidh nàiseanta ann o shean, leis gu robh tionndadh ghnìomhachasail na dùthcha fa-leth roinneil. Leughadh luchd-malairt ann am Medellín El Colombiano, gun sgeul air El Tiempo, bho Bhogota. A bharrachd air sin, chuireadh gach uile pàipear-naidheachd làn taic seadh dhan na Libearalaich, seadh dha na Tòraidhean. Seo liosta na pàipearan-naidheachd as cudromaiche ann an Coloimbia:
El Colombiano Medellín
El Espectador Bogotá
El Mundo Medellín
El Tiempo Bogotá
El Diario del Sur Huila
El Diario del Magdalena Barranquilla
Ràidio[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich a' chiad sheirbheis rèidio ann an Coloimbia ann an 1929, ged a thòisich a' Chompanaidh Marconi an teicneolas a chur air dòigh ann an 1923. 'S e HJN an t-ainm a bha air an t-seirbheis is 's e ceann-suidhe na dùthcha Miguel Abadía Méndez a fhosgail i. Dà bhliadhna as a dhèidh thòisich HKF, a' chiad sheirbheis marsantach, ann an 1931. Bhàsaich an seinneadair Tango Argantach Carlos Gardel ann an tubaist plèana ann am Medellín ann an 1935 agus le sin rugadh Radio Perdiodismo (Aithrisean naidheachd ràdio). Chaidh na stèiseanan nàiseanta RCN, Caracol agus Todelar a chur air bhog ann an 1945. Tha mòran stèisein rèidio ann an latha an-diugh.[5] Seo liosta na stèiseanan rèidio as cudromaiche ann an Coloimbia:
Telebhisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich a' chiad sheirbheis thelebhisean ann an Coloimbia ann an 1954[6], fon Dheachdair Gustavo Rojas Pinilla. Fhuair esan deagh fhoghlaim mu dheidhinn cho cudromach 's a bha an telebhisean fhad 's a bha e a' fuireach anns A' Ghearmailt aig àm Adolf Hitler. 'S e teicneolas Gearmailteach agus Aimeireaganach a chleachd iad aig toiseach tòiseachaidh an t-seirbheis, is chaidh na sianalan a stèidheachadh air na stèiseanan rèidio a bh' ann mar-thà. Thòisich Teletigre, a' chiad sheirbheis prìobhaideach a chraoladh ann am Bogotá ann an 1966. Thàinig telebhisean dathach dhan dùthaich ann an 1979. Chaidh seirbheisean roinneil a chuir air dòigh rè na 1980an. Chaidh siostam dhe telebhisean didseatach a thaghadh ann an 2008. Seo liosta na sianalan telebhisean as cudromaiche:
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
-
Manizales view.jpg
Manizales
-
-
-
-
-
-
-
-
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Encyclopaedia Britannica Coloimbia
- - Agustin Codazzi Geographic Institute - Cairt Coloimbia (Spàinntis)
- Portal del Estado - Duilleag oifigeil riaghaltas Choloimbia (Spàinntis)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mapa Oficial de Fronteras Marítimas y Terrestres de la República de Colombia
- ↑ Pareja, Reynaldo: Historia de la Radio en Colombia, 1929-1980, Servicio Colombiano de Comunicación Social, Bogotá, 1984
- ↑ Historia de la Televisión en Colombia


text:
Meatailt Bàis
Thoisich meatailt bàis aig toiseach na 1980an, a' tighinn bho meatailt slaic. Am measg nan comhlanan cudthromach anns an stoighle seo tha Autopsy, Cannibal Corpse, Carcass, Dismember, Death, Deicide, Entombed, Possessed agus Obituary.
An Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta de rudan a tha daonnan a' tighinn suas ann an ceol meatailt bàis:
- Faclan mu dhedhinn rudan mar marbh agus cogaidh. Leis an seinn mu dheidhinn rudan daonan gu math dorachd, tha seo caran coltachd rith meatailt dubh. Cuideachd, s'docha gur e na cuspairean a tha comhlanan a'seinn mu dheinn, neo cuideachd an stoighle aige, a tha diorabh ag eisteach rith agus gu math ainneart, a tha a'toirt an t-ainim gun a cheòl.
- A' cleachdadh gluasadan cromtacha.
- A' cleachdadh structar a tha comhltachd rith ag innse sgeulachd, chan e an structar nas tradiseanta de rann-sèist-rann.
- Ceòl luatha, ainneart, anns a tha rithim gu math cudthromach. ' S e giotaran agus drumaichean na h-ionnstramaidean as cudthromach, mar ann a gu bhith a h-uile seorsa de meatailt. Uaireanan a-nis tha comhlanan a'cleachdadh na meur-chlàr, ach chan eil seo cho cumanta ri ann an stoidhlean eile den ceòl.
- Tha an seinn uairidh neo-àbhaisteach: ìseal, diorabh a'tuigsinn, agus air a'deanabh aig caol an abhachd. Tha seo a'deanabh fuaim air a tha an t-ainim "death grunt/growl".
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig meatailt bàis bho meatailt slaic, agus 's e Slayer còmhlan gu math cudromach ann an seo. Bha buaidh mhòr aig an clàr aca "Reign in Blood" (1986), agus na clàran as deidh sin, air meatailt bàis.
Ach thòisich an stoidhle rò an sin, ann an 1983, le còmhlanan anns na Stàitean Aonaichte mar Death agus Possessed. 'S e `s docha a chiad eiseimpleir de meatailt bàis a bhith air a chlàradh an clàr "Seven Churches" aig Possessed, ann an 1985.
Ach tha daoine ann a tha ag ràdh nach robh na ciad còmhlanan seo ach "post-thrash", agus gun d'fhuair iad an t-ainm meatailt bàis dìreach air t-saileabh an t-ainm aig Death: cha robh gu leor uair mu dheidhinn an ceòl fhathast.
Tha na daoine seo ag ràdh gun d' thòisich meatailt bàis aig dearadh na 1980an, leis am buadh de punk air ceòl roc gu leithir. Mar eiseamplear, bha Napalm Death an toiseach pairt den seoladh hardcore, agus a'cluich grindcore, ach aig toiseach na 1990an tionndaidh iad go stoidhle uair, a'fagail grindcore agus a mhor cuid den comhlan air falbh.
Thachair mòran diofar rudan gu meatailt bàis anns na 1990an, le iomadh diofar stoidhlean agus còmhlanan. Thòisich meatailt bàis binn anns An t-Suain (gu h-àraid am baile Göteborg), agus cuideachd ann an Nirribhidh agus ann an Suòmaidh. Tha comhlanan mar Arch Enemy, In Flames agus Dismember cudthromach gun stoidhle seo.
Cuideachd bha buaidh aig meatailt bàis air meatailt dìt, le comhlanan mar My Dying Bride agus Paradise Lost a'cleachdadh seinn meatailt bàis uaireanan, agus ceòl nas slaodachd ach caran coltachd, airson a'deanabh "doom death".
Tha daoine ag ràdh gur e grindcore dìreach meatailt bàis a tha nas ainneart, ach tha daoine eile ag radh gun robh buaidh na bu mhotha aig hardcore air grindcore, leis am buaidh as mòr air meatailt bàis a bhith meatailt slaic, agus mar sin, gur e seòrsan de ceòl diofairte a th'annad.


text:
Zug
‘S e baile meadhanach ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann am Zug (Eadailtis: Zugo, Fraingis: Zoug, Laideann: Tugium). Tha e suidhichte aig 503m os cionn ìre na mara[1] eadar Loch Zug (Gearmailtis: Zugersee) agus an Coille Deinikerwald, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Zug fhèin, dìreach 22km air falbh bho Zürich, 209km bho Ghenève agus 84Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 26,327 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 26mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Zug. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1240.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johann Michael Bossard (1874 – 1950): Fear-ealaine.
- Walo Lüönd (1927): Actair.
- Thomas Hürlimann (1950): Sgrìobhadair.
Bailtean Co-cheagailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Fürstenfeld[4] (Steiermark)
- Kalesija[5] (Càirdeas)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Jaén (baile)
‘S e prìomh-bhaile na roinne leis an aon ainm a th’ann am baile Jaén (IPA: xaˈen) , far ainm Prìomh-bhaile na Rìoghachd Naoimh. Tha e suidhichte ann an ceann a deas na Spàinne anns an ear-thuath Andalusia. Tha àireamh-sluaigh dhe 120,021 aige, neo mu 1/6 àireamh-sluaigh na roinne gu lèir. Tha Jaén ann an teas mheadhan a’ Cheàrna Cathaireil Jaén, far a bheil 1/3 àireamh-sluaigh na roinne na tàmh.
Tha Jaén na laighe aig bun a' bheinn ris an canar Cerro de Santa Catalina. Tha lìonra dhe sràidean caola aig cridhe a' bhaile mu thimcheall a' chaisteil. Tha mòran fhearrainn torrach làn achaidhean olivares mu thuath. Tha sliabh Jaén agus sliabh Jabalcuz ris an taobh dheas angus iar-dheas, le faiche na h-aibhne Guadalbullón (Wadi Abd Allah ann an Arabais [1]) mu thuath, is an abhainn a' sruthadh dlùth air a' bhaile. 'S e leas-abhainn an Guadalquivir (Al Wadi Al Kebir -An Abhainn Mhòr ann an àrabais) a th'ann an Guadalbullón.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid a' mìneachadh gur e às an Laideann Villa Gaiena a thàinig an t-ainm Jaén bho thùs. Tha feadhainn eile, is iad Iùdhaich àrabach à Afraga a Tuath, ag innse gur e dìreach às an fhacal Eabhra Dayan (britheamh) a thàinig ainm a' bhaile. A dh'aindeoin an connspaid sin, 's e جيان (Jayyān) a bh'air aig àm nan Arabach co-dhiù.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ro na Ròmanaich[deasaich | deasaich an tùs]
Bha oppidium (dùn) ann am Puente Tablas, dìreach ri taobh a' bhaile, ach bha e lom ron a' chogaidh Punico. Bha tùran agus mùirean spaideil aig an dùn, agus thathar air poitean Iberianach agus stuthan eile a leag na Tartesos a lorg, is na rudan seo bhon na linntean V agus IV Ro Chrìosda. Thàinig in-imrichean às a' Ghrèig agus Phoenicia an dèidh sin. Eadar 237 RC agus 231 RC fhuair Cartago làmh an iuchdair air an abhainn leis an canar Guadalquivir an latha an-diugh. 'S e caisteal aig Hannibal a bh'ann Jaén, is rinneadh iad mèinnean anns na beanntan Sierra Morena.
Na Ròmanaich[deasaich | deasaich an tùs]
Cheannsaich Scipio am baile mu 207 RC. Sgìobh Livius gur e baile beairteach a bh'ann Jaén, rud a dh'aidich na h-ainm a thug na Ròmanaich air a' bhaile, steidhichte air an fhacal Aur (òr): Auringi/Oringe air rèir Strabo agus Nijis/Oringis a-rèir Pliny. Phàigheadh na daoine cìsean sònraichte agus chumadh na Ròmanaich feachdan anns a' bhaile, leis cho dlùth 's a bha na ceanglaichean eadar Jaén agus Carthage. Mu dheireadh thall, ghairm Vespasian, gur e baile Ròmanach a bh'ann, is esan ga ainmeachadh Aurgi.
Na Gotaich[deasaich | deasaich an tùs]
Cheannsaich na Gotaich (Visigodos ann an Spàinntis) am baile anns an 6mh linn, an dèidh do Iompaireachd na Ròimhe a thuit às a chèile. 'S e daoine Ròmanach-Spàinnteach a bh'ann iad uile fhathast le bhuidhnean dhe Ghotaich nan tàmh anns a' Chaisteal. Dh'èirich na Ròmanaich-Spàinntich suas bho àm gu àm. Chaill am baile a chuid chultair agus bheairteas rè àm nan Gotach.
Na Muslamaich[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na Muslamaich à Afraga a Tuath ann an 711. Chuir iad còig linn seachad ann an Jaén. 'S e baile mòr cudromach a bh'ann Jaén fo na Muslamaich agus thogadh iad lùchairtean, tùran, mùirean, mosgaichean agus taighean-ionnlaid. 'S e prìomh-bhaile na Rìoghachd Dijaryan a bh'anns a' bhaile an dèidh do Rìgh Abdelazib ga cheannsachadh anns an 10mh linn. Thug na Almoravidich làmh an iuchdaire anns an 1091 agus chaill e gu na h-Almohadaich ann an 1148. Thug am baile cliù airson deagh àiteachais agus coilltearachd rè linntean nan Muslamach agus bha e ainmeil cuideachd airson às-mhalairt stuthan ann am fiodh agus brat-ùrlair, gan reiceadh air feadh Al-Andalus (Spàinn nan Arabach) agus thall thairis ann an Afraga a Tuath. Ann an 1212 bhuannaich na Crìostaidh Blàr Navas de Tolosa agus le sin fhuair iad smachd air an Guadalquivir. Beagan bhliadhna an dèidh sin, ann an 1246 cheannsaich Rìgh Fernando III am baile, tro aonta leis an Rìgh Muhammad Alhamar. Dh'fheuch na h-Arabaich Nasridich, à Granada, ris a' bhaile a thoirt a-mach às na Crìostaidh ann an 1300, ach b'urrainn dhuibh sin a dheànamh. Thog na Crìostaidh caistealan air feadh na sgìre, is am baile fo bhuaidh na Spàinne a-chaoidh, gus an latha an-diugh.
Rudan ri Fhaicinn[deasaich | deasaich an tùs]
Lùchart Villadompardo[deasaich | deasaich an tùs]
'S e togalach steidhichte aig àm an Ath-Bheòthachadh a th'ann an Lùchart Villadompardo. 'S ann leis a' chiad Iarla Villadompardo, Fernando Torres y Portugal, a bha na Leas-Rìgh air a' Pearu aig àm Iompaireachd na Spàinne a bha an lùchart[2]. Bhathar a' cleachdadh an Lùchart mar bhanca eadar an 17mh linn agus an 18mh linn. An dèidh sin bha e na thaigh-Eirdinn banail gu ruige 1901, nuair a thug an comhairle os làimh e. Tha an Hamman (Taigh-Ionnlaid) as motha anns an Roinn Eòrpa fon lùchart. Chaidh an Hammam[3] a thogail aig àm Righ Abd-Al-Rahman II (Toledo 792 - Córdoba 852). Chaidh an Hamman a dhìochuimhneachadh an dèidh na lùchairte a thogail gu ruige 1922. Bhuannaich an toglach, na thaigh-tasgaidh bho 1970, nuair a ghluais an Taigh-Eirdinn gu àite eile, an Duais Europa Nostra ann an 1984. Tha dà thaigh-tasgaidh am broinn na lùchairte: Taigh-Tasgaidh Ealainn agus Cleachdaidhean an Tuath agus Taigh-Tasgaigh Ealainn Nòs Soineannta[4].
Caisteal Santa Catalina[deasaich | deasaich an tùs]
'S e toglach le freumhan Arabach a th'anns a' Chaisteal Santa Catalina. Chaidh caisteal a steidheachadh shuas air a' bheinn os cionn a' bhaile leis na h-Arabaich anns an 8mh Linn, ach bha strucar dìonail air a bhith ann an siud bho àm nan Iberach, iomadach linne ro ìompareachd nan Ròmanach. Thog na h-Arabaich Alcazar (Caisteal ann an nòs Arabach) aig àm Rìgh Alhamar. An dèidh ceannsachadh a' bhaile ann an 1246, chaidh Caisteal mòr a steidheachadh air tobhtaichean a' chaisteil Arabach, agus Eaglais Naoimh Catalina na lùib[5]. Dh'òrdaich Condestable Iranzo obair mhòr anns an 15mh linn. Chaidh an caisteal a leasachadh aig àm nan Frangach, aig toiseach na 19mh linne, is thog iad ospadal, sabhail, àros an Riaghladair, oifisean agus làrach airson gunnaichean mòra. Rè an 19mh linne. Leag iad ann an fìor droch stàit e ann an 1812. Rinneadh obair air a' chaisteal rè an 19mh linne, gu brìgh gu robh còmhstri ann ceangailte le Cogadh nan Carlistas, 'S e Taigh-Osta na Stàite, neo parador, a th'ann an latha an-diugh[6].
Cathair-Eaglais[deasaich | deasaich an tùs]
Thoisich obair air Cathair-eaglais a' bhaile anns an 16mh linn, ann an àite far an robh mosg. Chaill na h-Arabaich Jaén ann an 1249 agus dh'òrdaich Rìgh Fernando III gun deach e a thionndaidheadh gu eaglais. Chaidh am mosg a milleadh gu lèir airson eaglais a thogail anns an aon làrach, agus chuir an còmhstri eadar Muslamaich agus Crìodaidhich stad air an obair. Rinn na h-Arabaich creach air a' bhaile ann an 1368, a fhuair droch bhuaidh air an eaglaise. Mu dheireadh thall mhair an gnothaich aig àm an Ath-bheòthachadh 164 bliadhna, bho 1540 gu ruige 1724. 'S e Andrés de Vandelvira (Alcaraz 1509 - Jaén 1575) an t-ailtire a fhuair a' bhuaidh a bu treasa air togail na h-eaglaise. Chaidh mòr-chuid na cathair-eaglaise a thogail ann an nòs gotach[7].
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Real Jaén an t-ainm a tha air sgioba ball-Coise a' bhaile. Ghuais iad bhon sheann Pharque de las Victorias gu Nuevo Estadio de las Victorias ann an 2001, airson ionad bùithtean a chur ann an àite. Tha am pàirc ùr aca a-nis air iomall a' bhaile ris a thaobh mu thuath. Faodaidh am pàirc sin 12,000 luchd-leantainn a' chlub a thoirt a-staigh. Chaidh an club a steidheachadh ann am 1922[8].
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hasday (Abu Yusuf ben Yitzhak ben Ezra) ibn Shaprut (Jaén mu 910 — Córdoba, mu 975 ) Dotair, tosgair. Iùdhach ainmeil.
- Abu Abd Allah Muhammad ibn Muadh Al-Jayyani (Jaén 989 – Jaén 1079): Matamataicear, reuladair.
- Francisco de Viedma y Narváez (Jaén 1737 - Cochabamba Boilibhia 1809): Maraiche, taisgladair, Riaghladair.
- Diego Coello de Portugal y Quesada (Jaén 1820 - An Ròimh 1897) Tosgair, fear poileataigs.
- Francisco Coello de Portugal y Quesada (Jaén 1822 - Madrid 1898). Saighdear, dealbhadair mapaichean.
- Antonio Flores de Lemus (Jaén 1876 - Jaén 1941) Eaconamaiche agus fear poileataigs.
- Ramón Espantaleón Molina (Jaén 1880 - Jaén 1970). Feallsannaiche. Probhaist a ' bhaile ann an 1916.
- Pedro Márquez Montilla (Jaén 1897 - Jaén 1942): Dealbhadair.
- Cristóbal Ricardo Montoro Romero (Jaén 1950 -). Ball Pàrlamaid na Roinn Eòrpa.
- Diego García Fernández (1976 -): craoladair.
- Ismael Santiago López López (Jaén 1978 -): Cluicheadair Ball-coise.
- José Luís Carrasco Gámiz (Jaén 1982 -): Rothaireadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Diario de Jaén (Pàipear-naidheachd a' bhaile)
Ideal Jaén (Pàipear-naidheachd a' bhaile)
Làrach-Lìn Turasachd a' Cheàrna
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ El Valle del Río Guadalbullón an La Baja Edad Media. Una frontera entre Castilla y Granada, Juan Antonio López Cordero
- ↑ Ughdarrasan Ionadail
- ↑ Andaluía.com
- ↑ Palacio de Villadompardo en La Guía Go
- ↑ CastillosNet
- ↑ Parador de Jaén
- ↑ Catedral de Jaén, Macarena Guillén Peche, Universidad de Navarra
- ↑ Làrach-lìn oifigeil C.B. Real Jaén


text:
Salzburg
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Ostair a th’ ann Salzburg is tha an t-ainm a’ ciallachadh Caisteal Saillte anns a’ Ghearmailtis. Tha am baile suidhichte aig 422m os cionn ìre na mara,[1] faisg air na Beanntan Alpen,[2] ri taobh na h-Aibhne Salzach, anns an Stàit Salzburg fhèin. Tha A' Ghearmailt dìreach air an taobh thall na h-aibhne.Tha Salzburg 199km air falbh bho Ghraz, 109km bho Linz agus 252km bho Vienna, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 147,571 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] agus ‘s e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th’ ann Salzburg.[5]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Atlanta, Na Stàitean Aonaichte[6]
- Berne, An Eilbheis
- Shanghai, Sìona
- São João de Madeira, A' Phortagail
- Lagos
- León, Niocaragua
- Verona, An Eadailt
- Merano, An Eadailt
- Kawasaki, An t-Seapan
- Dresden, A' Ghearmailt[7]
- Reims, An Fhraing
- Vilnius
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Virtual Tourist
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Stàite
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Dresden


text:
Baile MhicIllFhaolain
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Baile Ùr nan Stiùbhartach air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am Baile MhicIllFhaolain (Seann Chuimris: Treuercarcou). Tha e suidhichte aig 85m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh agus Clachan Eòin, ri taobh an Uillt Aquavitae.[2] Tha e 33km air falbh bho Dhùn Phrìs, 85km bho Glaschu, 62km bhon An t-Sròn Reamhar agus 111km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha dìreach 140 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[4] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Baile MhicIllFhaolain, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[5] Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. Thathar air ball-ceàirde Ceilteach neo dhà a lorg san sgìre agus chleachdadh an t-seann ainm aig ìre oifigeil gu ruige an 13mh Linne agus thogadh daingneach Ghàidhealach san 12mh Linn a thug ainm dhan bhaile. Chruthaich Uilleam MacIllFhaolain Caisteal Barscobe an seo ann an 1648,[6] fear dhe na taigh-tùir mu dheireadh a chuireadh air dòigh ann an Alba. Ri linn An Ath-Leasachaidh bha an t-suidheachadh gu math connspaideach agus bha mòr-chuid Pròstanach sa bhaile, a dh'aindeoin na dhèanadh an riaghaltas nan aghaidh. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do rugadh bana-bhuidseach an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, a chuireadh gu bàs ann an Cille Chuithbeirt ann an 1698[7] agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Meteo Consult
- ↑ Kirkcudbright
- ↑ Google Earth
- ↑ The Glenkens
- ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
- ↑ Barscobe Castle
- ↑ A' Chomhairle
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Airds of Kells • Dail Bheithe • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Cille Chuithbeirt • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsock • Dùn Droighnein • Haugh of Urr • Baile Labhrainn • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise


text:
Lùth
'S e an comas obair a dhèanamh a tha ann an lùth.
Is e an t-aonad neirt anns an t-Siostam Eadar-nàiseanta nan Aonadan a tha ann an "Joule" (comharra J).
Mhìnichear an Joule a bhith An uimhir neirt a tha dìth a ghluais forsa de 1 Newton tro astar de 1 meatair.
SEORSAICHEAN NEIRT[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh seorsa cumhachd san domhainn ach tha iad uile co-cheangailte ri na ceithir neartan bunaiteach. Bidh na neartan laidear is na mi-fallain direachd ag obair aig astar goirid,se iad a tha cunntachailairson a cumail seorsa nucleons(buail dealain) agus cruachd nuclei(atomic nucleus) comhla.Bidh electromagnetic neart a cluich eadar chargean dhealain agus bidh an neart gravitational a snamh eadar neartan eadar-dhealaichte.
Tha Pauli exclusion principle a tha a deanamh suas an curam airson na caillean(atoms) ,gus nach bidh na caillean a dol thairais air a cheile,tha seo ciamar a tha an neart gu math roc agus duilich ri gluasad ach, tha fhathast a toirt feum dhan neart electromagnetic a bhios a' cur na stuthan seo ri cheile. Tha uile de na neartan eile co-cheangailte ri na ceitheir seo. Mar suathadh(friction) , se foillseachdadh de an electromagnetic a ni na cailleanaig dha uachdar agus am Pauli exclusion principle, a cuir stad air caillean gus nach theid iad tro a cheile. Na neartan ann an cruinnleum air a thogail le Dlighe Hooke, tha iad cuideach freagairt a thanaig bho neartan electromagnetic agus an exclusion principle a bhios a cluich an pairt nuair a tha an rud a tighinn air ais dhansuidheachadh ceart aige.Neartan meadhon-sheachnach,se sin an neart bhidh a toirt air luaths is cabhag, ni e cuideachsin luath no slaodach ma tha sinn a dol ann an cearcallan.


text:
¶1359] Muirchertach m. Tairdelbaich m. Taidgcc m. Briain ríg h-Érenn m. Ceinnétich m. Lorccáin m. Lachtnai m. Cuircc m. Anluain m. Mathgamna m. Tairdelbaich m. Caidléine m. Áeda m. Conaill m. Echach Balldeirg m. Cáirthind m. Blait a quo Úi Blait m. Tháil qui fuit Cass m. Conaill Echluaith m. Luigdech Mind m. Óengusa Tírich m. Fir Choirb m. Moga Coirb m. Cormaic Caiss m. Ailella Auluimb m. Éogain Toídlich m. Moga Néit m. Dergthened m. Dergfothaid m. Fothurdecht m. Énnae Munchaín m. Lóiche m. Luaigne Imbrib m. Ma Femis m. Lethairbre m. Echach Momou m. Muiredaich Múcnai m. Duach Duind m. Cairpri Luisc Lethet m. Luigdech Láigne m. Fintait Máir m. Niad Segamain m. Amadair Flidais Foltchaín m. Fir Choirbb m. Cobthaich Caín m. Rechtada Rigdeirg m. Labrada Lámfota m. Crimthaind Máir m. Fidaich{facsimile page & column 154b} m. Óengusa m. Énna Doat m. Duach Find m. Findsrotha m. Breisse Ríg
p.251m. Imbrich m. Éillim Ollfínnachta m. Echach Uarchés m. Luigdech Luind m. Ánrutha m. Róeda m. Roáin Ruaid m. Rígairlid m. Faílbi Ilchoraich m. Céite Cumnich m. Áeda Deirg m. Maine Máraicdich m. Caiss Clothaig m. Airir Arda m. Aín Rothechta m. Rossa Rígairlid m. Dáire Deirg m. Con Oiss m. Nuadat Décláim m. Echach Fáebair m. Conmaíl m. Ébir m. Míled.
¶1360] Domnall m. Duib Dá Bairenn m. Domnaill m. Duib Dá Bairenn m. Óengusa m. Flaithniad m. Anilte m. Dúnlaing m. Élódaich m. Selbaich m. Cláirenich m. Cairpre m. Aeda m. Láegaire m. Echdach m. Caiss m. Cuircc m. Ailella Flaind Bic m. Fiachach Mullethain m. Éogain m. Ailella Auluimb.
¶1361] Dúngal m. Máel Fathardaig m. Flaind m. Donnchada m. Máel Fathardaich m. Bróen{facsimile page & column 154c} m. Móenaich m. Indrechtaich m. Flaind m. Rechtabrat
p.252m. Sechnassaich m. Fíngin m. Áeda m. Crimthaind m. Feideilmid m. Óengusa m. Nad Fróech m. Cuircc m. Luigdech.
¶1362] Donnchad m. Carthaich m. Saírbrethaich m. Cellacháin m. Buadacháin m. Lachtnae m. Arttgaile m. Snéidgaile m. Donngaile m. Fáelgusa m. Óengusa m. Nad Fróech m. Colgan m. Faílbe m. Flaind mc Áeda m. Fíngin m. Áeda ut supra.
¶1363] Máel Ruanaid m. Máel Suthain m. Echthigirn m. Billrin m. Dúbartaich m. Gussáin m. Dúnadaich m. Gillai Fursu m. Conaill m. Cind Fáelad m. Duib Dá Bairenn m. Áeda Róin m. Éoganáin m. Crunnmaíl m. Áedo m. Óengusa (.i. Lappae) m. Ailella Cennfota m. h-Eircc m. Cairpri m. Brioin m. Fiachach Fidgenid m. Maine Munchaín m. Ailella Flaind Bic.
p.253{facsimile page & column 154d}
¶1364] Conchobor m. Gillai Ailbe m. Meic Maras m. Ciarmaicc m. Máel Guaile m. Rind m. Find Sláine m. Cerbaill m. Coirne m. Ólchobuir m. Duib Indrecht m. Cathassaich m. h-Uisnich m. Máel h-Umae m. Cúáin m. Amalgada m. Énnai m. Crimthaind m. Ailella m. Nad Fraích m. Cuircc.
¶1365] Gilla Pátric m. Máel Sechnaill m. Gillai Brigte m. Domnaill m. Fáeláin m. Cormaic m. Mothla m. Ruadrach m. Donnchada m. Dúnchada m. Éogain m. Bregduilb m. Cumascaich m. Cobthaich m. Áeda m. Fintain m. Cláire m. Cainnich m. Ernbraind m. Niad m. Briúin m. Éogain Bricc m. Airtt Chirp m. Cairpri Rigronn m. Fiachach Suigde m. Feideilmid Rechtada.
p.254
¶1366] Mac Raith m. Meicc Bethad m. Conchobuir m. Cathail m. Conchobuir m. Muiredaich m. Diarmata m. Indrechtaich m. Cormaic m. Cobthaich m. Máel Coba m. Flaind Féornae m. Colmáin m. Rechtabrat m. Máel Tule m. Áedloga m. Daurthecht m. Senaich m. Rethaich m. Ferbba m. Imchada m. Ambrit m. Mochon m. Saulim m. Messe Chon m. Saulo m. Mogo Airtt m. Orbbsa m. Fiachna m. Aithre m. Ailte m. Ochomon m. Fidchuire m. Delbnae m. Einne m. h-Uillriuch m. Astomuin m. Moga Tuath m. Fergusa m. Rosa m. Rudraige.
¶1367] Conchobor & Lochlaind dá m. Máel Sechnaill m. Argddai m. Sairennáin m. Flaithbertaich m. Duib Ruip m. Rechtabrat m. Láeg m. Duib Dá Chrích m. Báethellaich m. Máelduib m. Cuilíuin m. Senaich m. Amargein m. Táil m. Bruicci m. Conbruic m. Cúscraid
p.255m. Messen Nued m. Messen Sulad m. Meic Eirce m. Oscair m. Ochon m. Nechtain m. Art Chuirp m. Áeda Gnóe Fir Gaí Lethain{facsimile page & column 155a} m. Aislithi m. Me Druad m. Ollomna m. Déodai m. Echdach m. Cuircc m. Fergusa m. Rossa m. Rudraigi.
p.256


text:
Barbacoas (Nariño)
‘S e baile beag ann an Nariño, Coloimbia,[1] a th’ann Barbacoas. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara aig astar dhe 236km bho Phasto, prìomh-bhaile na roinne ‘ S e baile le clìomaid teth a th’ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1600.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann às na Barbacoas, tuath Tùsanach a bha nan tàmh anns an sgìre seo o shin,a thàinig ainm a' bhaile.[2]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 30,270 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 18,668 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Ach ‘ s e baile agus sgìre traidiseanta dùthchasail a th’ann Barbacoas fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine Afro-Coloimbianach a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Barbacoas: 15.1% dhe Tùsanaich, 6.7% dhe daoine geala/mestizos agus 78.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 61% dhe na daoine ann an Barbacoas leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 10% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Barbacoas. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
B' e innleadair Gearmailteach a bha ann an Carl Benz. B' esan ann an 1885, a' chiad fhear a dh'iomain carbad (rothair nan tri a dh'innis am firinn) le inneal a losg a chonnadh an broinn an t-siolandair aige fhèin. (qv inneal broinne-losgaidh).
-
Bothan Obraich Carl Benz‘ an Mannheim/A' Ghearmailt
-
Leth-bhreac den Benz Patent Motorwagen thogta an 1885
-
Inneal den Bhenz Phatent Mhotorwagen
-
A' Chiad Chead Stiuiridh 's an t-Saoghal, air a thoirt ri Carl Benz air 1 Lunasadail, 1888
-
Automuseum Dr. Carl Benz an Ladenburg/A' Ghearmailt
-
-
Sanas a' comharrachas slighe a' chiad sgriob fhada deanta le Benz Patent Motorwagen an 1888.
-
A' Chiaed Steisean Lionaidh anns an t-Saoghal: Buth Poitigear na Cathair, Wiesloch, A' Ghearmailt.


text:
Nori
'S e nori (海苔・のり)Porphyra Tenera) facal Iapanais a th' air gnè de dh'fheamainn a gheibhear air feadh Àisia an Ear. 'S iomadh seòrsa a tha ann, agus thèid an t-uabhas dhiubh a ghabhail is a chleachdadh ann an caochladh dòighean, ach gu h-àraid ann am biadh. Tha e càirdeach ri slòcan Porphyra umbilicalis.
'S iad Iapan, Coirea agus Sìona na dùthchannan as motha a tha a' dèanamh feum dheth. Gheibhear e ann an caochladh diofar biadhan, agus ann an caochladh diofar cumadh is cruth.
Air an aon dòigh is a thathas a' dèanamh clàran pàipear traidiseanta ann an Iapan, thathas a' cruthachadh clàran nori cuideachd. Thèid a chleachdadh anns a' chruth thioram seo gus onigiri (bonnachan rìs) no sushi a phasgadh, air neo dìreach mar sin fhèin le rìs is picil.
Ann an Coirea, gheibhear lorg air a leithid annasan mar teòclaid le nori sa chruth thioram seo nam broinn.


text:
Asal
'S e mamal a tha san asal is tha a choltas car mar each beag le cluasan fada air.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-asal (equus asinus) a' tighinn on asal fhiadhaich Afraganach, gnè aig a bheil trì fo-ghnèithean:
- an t-asal Atlasach
- an t-asal Nùbach
- an t-asal Somàilleach
Chan eil cinnt dè an fho-ghnè on dàinig an t-asal taighe ach 's iad na h-Èiphitich aig an robh e an toiseach faisg air 6000 bliadhna air ais.
Sa chultar[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgeulachdan mu asail cumanta sa Bhìoball. Mharcaich Ìosa asal, nuair a chaidh e gu Ierusalem.


text:
Feasgair Disathairne 2-1 shuas aig Station Park. Cha bhiodh thu a’ creidsinn gur e 23 puing eadar an dhà sgioba anns an liog na Gaidhealtachd! Tha Inbhir Uaraidh air a bhith nan suidhe aig mullach an liog o cionn fhada ‘s ‘s e sgioba gu math tàlantach a bh’annta ‘s mar sinn bha na luchd-leantainn a bh ‘aca gu math mi-thoilichte leis na cluicheadairean anns na lèintean dearga ‘s dubha. Ach bha e math gan faicinn sa bhaile, tha iad daonnan gu math càirdeil ruinn ann an Inbhir Uairaidh ‘s tha fàilte mhòr gan feitheamh gach turas sa chlub socialite aca. Thàinig barrachd air ceud dhiubh ‘s mar sin beagan airgead nan cois. Stad am bus bh’ aca aig an Legion ‘s ghabh iad drama no dhà roimhe a’ ghèama mar a b’ àbhaist. Chan eil e fada bhon an Legion gu a’ phàirc bhuill-choise.
‘S e feasgar dìreach sgoinneil a bh’ ann a thaobh an ‘Wee County’ mar a chanas sinn sa bhaile. Bha an sgioba ‘s gu h-àraidh na cluicheadairean ùra a cheannaich Les Fridge a’ ruiginn inbhe far a bheil iad comasach an geama a thoirt dhan sgioba sam bith. Gu mi-fhortanach tha sin cho fada air cùlaibh na balach mòr a nis a bhith dèanamh math anns an t-sèasan seo ach cò aig a tha fios – cha chreid mi nach bi club ‘glamour’ eile a bhriseadh a-mach an ath shèasan ‘s bith sinn air a’ mhullach cuideachd leis an leithid Inbhir Uaraidh……
………..Tha mi an dùil tha mi an dòchas……
Cha robh paidh sam bith air fhàgail cuideachd!


text:
Catriona Nicleòid
Air 21 den Ghiblean 1923, sheòl an t-soitheach a Metagama à Steòrnabhagh le trì cheud eileanach air bòrd 's iad a dèanamh air beatha ùr ann an Canada. Nam measg, bha pàrantan Chatriona NicLeòid: rud a thug buaidh mhòr air a beatha fhèin. Anns a' phrògram seo, tha i ag innse do Mhairianna NicChoinnich mu a pàrantan, am beatha ann an Canada agus a h-òige fhèin ann a sin. Is iomadh car a thàinig air am beatha 's a tharraing air ais a Leòdhas iad tro na bliadhnaichean sin. Tha Catriona ag innse sgeulachd a tha tiamhaidh ach aigheareach cuideachd, 90 bliadhna an dèidh dhan Mhetagama falbh a Leòdhas.
Last on
More episodes
SS Metagama
Alasdair MacÌomhair, athair Chatriona, dol air bòrd a’ Mhetagama
Alasdair MacÌomhair, athair Chatriona, dol air bòrd a’ Mhetagama ‘s a’ leigeil soraidh le phiuthar, Seònaid agus a bhràthair, Dòmhnall
Catriona na pàiste còmhla ri h-athair ‘s a màthair ann an Canada
Còmhla ri seanmhair ann a Rànais, an dèidh tilleadh dhachaigh
Catriona NicLeòid aig a dachaigh ann an Leòdhas
Catriona agus an duine aice, Calum aig an dachaigh ann an Rànais.
Athair Chatriona agus Dòmhnall MacLeòid
Athair Chatriona ( air an làimh cheart) agus fear de chàirdean ann an Canada, Dòmhnall MacLeòìd à Aiginis ‘s an Rubha.
An soitheach air an tàinig athair Chatriona dhachaigh ann an 1935
Sgian
An sgian a cheannaich i dha h-athair, air bòrd an Duchess of York.
Catriona na nighean òig
Sgoiltean na sgìre ann am Fort William
Sgoiltean na sgìre ann am Fort William, Ontario. Sgoil Franklin Street gu h-àrd air an taobh cheart agus an Collegiate gu h-ìosal.
Catriona aig aois 17
Catriona aig aois 17 ann an dealbh a thug i dha h-athair, Nollaig 1945, còig mìosan mus do chaochail e ann an tubaist-rathaid.


text:
Aimearaga a Deas
'S e mòr-roinn a th' ann an Aimearaga a Deas , aon de na seachd mòr-roinnean, agus 's e pàirt de na h-Aimearagan. Tha an Cuan Siar air taobh an ear, agus an Cuan Sèimh air an taobh an iar, agus tha am Muir Caraibeach air an oirthir a tuath. Ged a tha Aimearaga Mheadhanach ann an Aimearaga a Tuath, san fhirinn, gu tric tha e cruinnichte le Aimearaga a Deas air sgàth gu bheil iad ann an Aimearaga Laideannach còmhla.
'S e Spàinntis a tha aig a' mhòrchuid ann an Aimearaga a Deas, ach tha Braisil a' cleachdadh Portagailis (a tha gu math càirdeil ris), agus gheibhear cànanan eile ann: cànanan Eòrpach mar Beurla, Fraingis is Duitseis, agus mòran cànanan tùsach. Ged a tha an àireamh de chànanan tùsach gu math àrd, chan eil ach dà neo trì aig a bheil mòran luchd-bruidhinn ann fhathast - Quechua (cànan Incach) is Guaranaidh (cànan oifigeil ann am Paraguaidh, agus làidir)


text:
Iomradh bho Martyn Wade
Iomradh bho Martyn Wade, Àrd-oifigear agus Neach-gleidhidh Leabhraichean Nàiseanta aig Leabhar-lann Nàiseanta na h-Alba, co-cheangailte ri fiosrachadh bho Riaghaltas na h-Alba mu mhaoineas luach £100,000 airson sgeama-dearbhaidh a ruith an co-bhonn ri Tobar an Dualchas airson Tasglann Nàiseanta Clàran-fuaim son Alba a chruthachadh.
'Tha Leabhar-lann Nàiseanta na h-Alba a cur fàilte air an taic seo bho Riaghaltas na h-Alba ‘s tha sinn toilichte cothrom fhaighinn obrachadh còmhla ri Tobar an Dualchais air sgeama-dearbhaidh airson Tasglann Nàiseanta Clàran-fuaim son Alba. Tha na cruinneachaidhean mòr-thaitneach aig Tasglann Sgrion Alba taisgte aig An Leabhar-lann ‘s tha e toirt togail dhuinn cothrom fhaighinn na cruinneachaidhean nàiseanta a leudachadh le bhith tional clàran-fuaim.'


text:
Felix Mendelssohn Bartholdy
B’ e neach ciùil Gearmailteach a bha ann an Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy. 'S e aon de na luchd ciùil as ainmeile den àm Ròmansach. Rugadh e san 3 am Faoilleach 1809 ann an Hamburg agus chaochail e san 4 an t-Samhain 1847 ann an Leipzig. 'Sa bhliadhna 1829 chaidh e do Lunnainn far an do ghabh e cuirm-ciùil. An uair sin rinn e turas tro Alba, bha e a’ siubhail na h-Eileanan a-staigh cuideachd. Sgrìobh e dà phìos ainmeil an seo:
- Symphony No. 3, ann an A Minor, ris an canar the "Scottish" Symphony cuideachd
- Hebrides Overture, ainm eile: Fingal's Cave


text:
Mu ar deidhinn
Bha Fèisean nan Gàidheal air a stèidheachadh ann an 1991 mar an comann iomlan neo-eisimeileach airson Iomairt nam Fèisean. ‘S e buidheann le ballrachd a th’ ann a tha a’ tairgse iomadh seirbheis a’ gabhail a-steach taic le tabhartasan, trèanadh, àrachas agus iasadan ionnstramaidean. 'S e companaidh earranta a tha ann am Fèisean nan Gàidheal, clàraichte ann an Alba SC130071. ‘S e Buidheann Charthannais Albannaich a th’ ann, àireamh SC002040, maoinichte le Alba Chruthachail, Bòrd na Gàidhlig, Comhairle na Gàidhealtachd agus Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
Tha mu 13,000 duine òg a’ gabhail pàirt gach bliadhna ann an tachartas a tha a' faighinn taic bho Fèisean nan Gàidheal, 6,300 den àireamh sin a’ gabhail pàirt anns na Fèisean fhèin. Tha mu 4,800 a’ gabhail pàirt ann an clasaichean Iomairt Ciùil an Òigridh a bhios Fèisean ionadail a’ cur air dòigh, tro chunnradh le Comhairle na Gàidhealtachd. Tha Fèisean nan Gàidheal a’ leantainn air a’ toirt taic don Chompanaidh Theatar Meanbh-chuileag, a bhios a’ dol timcheall nan sgoiltean le deilbh-chluich a bhios a’ cur cudrom air dualchas agus eachdraidh na Gàidhlig agus bho 'm bi mu 2,000 a’ faighinn buannachd.
Tha Fèisean nan Gàidheal cuideachd an urra ris an fhèis Bhlas, ann an com-pàirteachas le Comhairle na Gàidhealtachd agus an Lìonra Adhartachaidhean Ealain, agus tha iad cuideachd a’ toirt taic do dh'Fhèisean a tha a’ cur air adhart Cèilidhean air Chuairt a bhios a' cluich air beulaibh mu 10,000 neach gach bliadhna.
Tha liosta den luchd-obrach ri fhaicinn an seo le na dleasdanasan sònraichte aca.
Tha liosta de bhuill a' Bhùird-stiùiridh a bhios a' riaghladh Fèisean nan Gàidheal ri fhaicinn an seo cuide ri pàipearan a' Bhùird.


text:
San Antonio, Texas
‘S e baile mòr ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte ann an Texas a tha ann an San Antonio. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 1,382,951 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 198m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1691.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bruce McGill, actair, (1950)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Monterrey, Nuevo León, Meagsago
- Guadalajara, Jalisco, Meagsago
- Las Palmas, Na h-Eileanan Canàrach, An Spàinn
- Kwangju, Coirèa a Deas
- Kaohsiung, Tai-Bhàn
- Santa Cruz de Tenerife, Na h-Eileanan Canàrach, An Spàinn
- Kumamoto, An t-Seapan
- Chennai, Tamil Nadu, Na h-Innseachan
- Wuxi, Jiangsu, An t-Sìn