text:
BHIODH m’ athair ag ràdh nach robh ach aon seòrs’ eachdraidh gu feum, eachdraidh chompanaidhean.
Ach bha esan ag obair aig companaidhean a choisinn àit’ ann an eachdraidh: an Albion Motor Company, General Motors, an African Lakes Corporation, an Anglo-Iranian Oil Company!
Bhuail an smuain sin orm ’s mi a’ leughadh Ceilp le Richard Devéria. Oir ged a tha Devéria math air làithean tràtha na ceilpe tha e math dha-rìribh air na bliadhnachan mu dheireadh, an uair a chaidh Alginate Indusries a reic ri Kelco, a bhuineadh do Mherck, a reic e ri Monsanto, etc.
Tha Devéria a-muigh an-sin leis fhéin, a’ sgrìobhadh ’s a’ foillseachadh leabhraichean car teicnigeach mu eachdraidh economaigeach na Gaidhealtachd ann an Gàidhlig. Tha leabhar eil’ agam an àiteigin mu cheilp, ach cha bhuin e dhan latha an-diugh mar a bhuineas am fear seo.
Tha fios gu bheil rud na dhà a dhìth air Ceilp; mar eisimpleir cha do mhìnich duine riamh dhan ùghdar mun diofar eadar “loisg iad an fheamainn” (aon uair) agus “loisgeadh iad an fheamainn” (iomadh uair). Ach cha bu chòir dhuinn a bhith ’n dùil ri grinneas cainnte bho luchd-saidheans ann an cànain sam bith – am bu chòir? Agus mar fhear (eu-coltach ri m’ athair) a tha cur an luach as motha ann an eachdraidh shòisealta, tha mi ag ionndrainn guth drùidhteach Dhòmhnaill Iain ’ic Dhòmhnaill ’ic Dhonnchaidh ann an ‘Òran an Fheamnaidh’:
Ochòin, a chiallain, gur mì tha cianail
’S mi ’n-seo gam riasladh am bial na Cròice . . .
Ach tha Ceilp cho làn ri ugh gille-Brìghde de rudan math – eachdraidh mhionaideach, reifreansan, dealbhan, agus bloighean agallamhan a rinn an t-ùghdar ri seann cheilpearan á Bail’ Ailein ’s á Beàrnaraigh na Hearadh. Tha e foillsichte le Capercailzie Publications ach tha e ri fhaotainn bho Chomhairle nan Leabhraichean air £5.


c: text/html

text:
Kl. Ianair .iii. f. l. xui. Anno Domini m.lx.ii.
Ruaidri H. Flaitbertaigh ri Iarthair Connacht do marbadh la h-Aedh H. Conchobhair i cath.
Gilla Crist H. Mael Doraidh comarba Colaim Cille eter Erinn & Albain, Mael Ruanaidh H. Daigri prim-anmchara Tuaisceirt Erenn in Christo dormierunt.
Tadg m. Aedha H. Concobair do marbadh la Clainn Coscraidh {§H2}& la h-Iarthar Connacht per dolum.§
Crech la h-Ardghar m. Lochlainn i coicedh Conacht co tucsat .ui. mile do buaibh, mile imorro do dhainibh.
Donn Cuan H. Machainen do marbadh do Gilla Ciarain H. Machainen ri Mughdorn.
Eochaidh m. Neil m. Eochadha ridomna Coicidh Erenn & Eochaidh H. Laithein ri Sil Duibtire in penitencia mortui sunt.
Ruaidri m. Con Chairrgi ridomna Fernmhuigi do marbadh do mc. Neill H. Ruairc.
p.500

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kislovodsk
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Ruise a th’ ann an KиcлoBoдck neo Kislovodsk. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "uisge searbh". Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1803 mar ghearasdan. Tha e suidhichte eadar 720m agus1,060m os cionn ìre na mara, aig taobh na h-Aibhne Olkhovka, anns an tìr (Ruiseis: Krai) Stavropolski, anns an roinn (Ruiseis: Okrug) Cabhcas a Tuatha, 1,365km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,964km bho Shankt Peterburg agus 139km bho Stavropol.[1] Tha 129,219[2] duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 128mh baile na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Aleksandr Solzhenitsyn (1918 – 2008): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1970.


text:
- TIOTAL
- Sanasachd air oigreachd Chlann Dòmhnaill, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_25_MEP3747_1_1
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 26 Am Faoilleach 1865
- LINN
- 1860an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2614
- KEYWORDS
- sanas
oigheachdan
frìth
fiosrachadh
monadh
cearc- fhraoich
Sanasachd ann an làmh-sgrìobhaidh airson cothroman seilg agus iasgaich air oighreachdan Chlann Dòmhnaill anns an Eilean Sgitheanach.
'Frìth Chlann Dòmhnaill le Monadh Chearcan Fraoich ri thaobh agus còraichean iasgaich air Abhainn Shligeachain rim fastadh airson ùine nach eil nas fhaide na còig bliadhna.'
Tha an sanas cuideachd ag ràdh gu bheil Loidse chofhartail leis gach nì a tha èiseil, ag ainmeachadh gach rùm agus na tha annta. 'S e am màl airson na Frìthe £500 agus airson Monadh nan Cearc Fraoich £200. Tha ainmeannan ann airson barrachd fiosrachaidh fhaotainn.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
- TIOTAL
- Uinneagan 3 - Taigh Baile Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- AB_INVTOWNHOUSE07_35
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1870s;1880s
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 410
- KEYWORDS
- Taigh Baile Inbhir Nis
glainne dhathte
suaicheantasan
sgiath
facail-suaicheantais
cinnidhean
Siosalaich
MacShimidh
Foirbeis Chul Lodair
claidheamhan
Andreas Ferrara
Sliabh an t-Siorraim
Ùisdean MacPhàil
Sisealach
Cùil Lodair
Tha na h-uinneagan seo le glainne dathte ann an Taigh Baile Inbhir Nis, anns a' Phrìomh Thalla, air a' bhalla an iar.
Aig a' mhullach, tha na suaicheantasan, sgiathan agus facail-suaichentais de thrì dhe na teaghlaichean as ainmeile anns an sgìre. 'S iad, bhon chlì gu deas, Siosalaich, Frisealaich MhicShimidh agus Foirbeis Chùil Lodair.
Tha ìomhaighean co-cheangailte ri cumail leabhraichean, àiteachas, seirbheis armachd, gnothachas, lagh agus cùram meidigeach gu h-ìseal.
Tha dà chlaidheamh Andreas Ferrara air a' bhalla. Chaidh am fear air an làimh chlì a ghiùlain le fear de Chlann Shisealach aig Blàr Sliabh an t-Siorraim. Bha am fear eile le Ùisdean MacPhàil Sisealach à Srath Ghlais a shabaid aig Cul Lodair. B' esan fear de sheachdnar fhireannach Ghleann Mhoireasdan a chùm Teàrlach Òg Stiùbhart teàrainte an dèidh a' bhlàir.
Tha an ìomhaigh seo de cheann agus guaillean de Chailean Lyon MacCoinnich à St Martins, Pròbhaist bho 1855-1867, 1873-1875 agus Alasdair Penrose Hay. Alasdair Penrose Hay, Stiùiriche Puist Inbhir Nis 1853 -1887 agus Siomarlan Baile Inbhir Nis bho 1862 - 1892.
Chaidh an 'coinnlear' seo ann an stoidhle rìoghail a dhèanamh ann an 1957 agus tha e air iasad bho Chomann nan Cruinneachadh a Tuath


text:
- TIOTAL
- Taigh-cruinn Inbhir Nis le 14767 'Clan Mackinnon'
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_807
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Harold D. Bowtell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27515
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
HRS
Taigh-cruinn Inbhir Nis le 14767 le 14767 'Clan Mackinnon ri aghaidh an deilbh.
B' e HR Àir. 55 a bh' ann an 'Clan Mackinnon' a chaidh a thogail san Iuchar 1921. Thàinig i gu bhith Àir. 54767 aig BR agus b' i an tè mu dheireadh a mhair de a clas, agus chaidh a' toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Fhaoilleach 1950.
'S e seada einnsein air a chuir a-mach mar bhogha leis a h-uile loidhne a' dol gu clàr-tionndaidh sa mheadhan a th' ann an taigh-cruinn. 'S deagh eisimpleir a bh' ann an Inbhir Nis le 31 stàile.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narann stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte


text:
Radio nan Gàidheal
'S e stèisean-rèidio a tha ann an Radio nan Gàidheal.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh a' chiad phrògram Gàidhlig (seirbhis adhraidh) a chraobh-sgaoileadh air an radio anns an Dùbhlachd 1923. Ach bha bliadhnaichean mhòra ann gus an d'fhuair na Gaidheal seirbheis rèidio a bha an ìre mhath nàiseanta agus cunbhalach.
Tha na cinn-là gu lèir ann an eachdradh na seirbhis ri leughadh ann an loidhne-tìm a BhBC agus chan eil adhbhar ann an cuir sìos ann an seo. Chì thu an fhiosrachaidh aig www.bbc.co.uk.
An-diugh, bho stiùireadh Ceannard na Roinn na Gàidhlig Mairead Màiri Moireach, tha RnG a' craoladh bho 0730 gu 2300 gach là Diluain gu Dihaoine, ach a mhàin beàrn bheag eadar meadhan-là agus 2f.
Prògraman[deasaich | deasaich an tùs]
Seo sùil air cuid dhe na prògraman a tha rin cluinntinn air BBC Radio nan Gaidheal.
- Aithris na Maidne
- Coinneach MacIomhair
- Mire ri Mòr
- Caithream Ciùil
- Grinneas Ciùil
- Crunluath
- Ceòl is Dùthcha
- Aithris an Fheasgair
- Siubhal gu Seachd
- Rapal


text:
- TIOTAL
- Aithisg o Oifigear Meidigeach na Slàinte do Shiorrachd Chataibh, 1913
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_009
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH
- DEIT
- 1913
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1597
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Dh'fhàg an dòigh shìmplidh de thogail agus an làr talmhainn a-staigh na taighean a-staigh a bhith làn cheò, dampachd is shalachair, deagh àite do thinneas na caitheimh (phthisis) fhàs, gu h-àraidh nuair a bhiodh beathaichean a' fuireach fon aon mhullach 's gun mhòran bhallachan a-staigh eatorra.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
Oilthigh eadar-dhealaichte
Chan e oilthigh traidiseanta a th’ annainn. Tha sinn eadar-dhealaichte. Tha sinn nar pàirt de shìol ùr de stèidheachdan treas ìre, gun ar leithid a bhith ann an Alba is gun ach beagan ann san Roinn Eòrpa.
Stèidhte air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan, tha an com-pàirteachas sònraichte againn de 13 colaistean agus ionadan rannsachaidh neo-eisimeileach stèidhte gu h-ionadal agus freumhaichte ann an coimhearsnachdan, le buaidh nàiseanta agus eadar-nàiseanta, mar phàirt de structar oilthigh sgìreil.
Tha ar cliù eadar-nàiseanta air a thogail air an dòigh ùr-ghnàthach anns am bi sinn a’ dol an sàs ann an ionnsachadh agus ar rannsachadh agus ar curraicealam sònraichte a shaibhrichear le daoine, àrainneachd nàdarra, eaconamaidh agus cultar ar sgìre agus a coimhearsnachdan.
Tha 40,000 oileanach aig cridhe is cuislean ar com-pàirteachas oilthighe agus is ann mar a shoirbhicheas iadson a bu chòir dhuinn a bhith air ar tomhas. Tha am portfòilio curraicealach againn, thairis air foghlam adhartach is àrd-ìre, air a dhealbhachadh a choinneachadh ri feumalachdan ionadail is sgìreil, an-dràsta agus san àm ri teachd, agus a tharraing oileanaich don Ghàidhealtachd is na h-Eileanan.


text:
Frankfort, Kentucky
'S e prìomh-bhaile Kentucky a tha ann am Frankfort. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 25,527 duine a’ fuireach an seo. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1792. Is dòcha gun tàinig an t-ainm bhon tachartas ann an 1780 nuair a chaidh Stephen Frank a mharbhadh ann an sabaid an aghaidh na 'Indians' aig àth Abhainn Kentucky. B' àbhaist “Frank’s Ford” an t-ainm a bha air an àite seo bhon uair sin, a-nise nas giorra mar Frankfort.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johnny Depp, actair Aimeireaganach (1963)


text:
- TIOTAL
- BR 45165 & HR 103 san Aghaidh Mhòr, An t-Ògmhios 1960
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_109
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- An t-Ògmhios 1960
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26842
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
HRS
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn dà locomotaibh aig stèisean an Aghaidh Mhòir san Ògmhios 1960. 'S e Stanier 'Black 5' air trèana seirbheis a th' ann am BR 45165. Air an làmh dheis tha HR 103 glèidhte air Railtour luchd-dealasach.
Tha stèisean An Aghaidh Mhòir air a' phrìomh loidhne eadar Peairt agus Inbhir Nis. Chaidh a' chiad stèisean san Aghaidh Mhòr fhosgladh le Rèile Snaim Inbhir Nis agus Pheairt air 3 An Lùnastal 1863. Chaidh stèisean ùr a thogail le Rèile na Gàidhealtachd gus ceangal a-steach ri fosgladh an t-slighe ùr nas dìriche a dh'Inbhir Nis. Dh'fhàg seo gun robh An Aghaidh Mhòr na snaim cudromach agus b' ann bhon àm seo a thòisich baile an Aghaidh Mhòr ri fàs. Chaidh an stèisean a dhèanamh suas as ùr ann an 1998.
'S e cuideachd an ceann-uidhe a deas aig Rèile Srath Spè (rèile glèidhte) a th' innte.


text:
1877
MDCCCLXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar Trois Contes.
- Sgrìobh Émile Zola an leabhar L'Assommoir.
- Chaidh Wildernis (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an t-Iuchar - Hermann Hesse, ann an Calw. Sgrìobhadair.
- 1 an t-Sultain - Francis William Aston ann am Birmingham. Ceimigear agus fiosaigiche Breatannach.
- 2 an t-Sultain - Frederick Soddy, ann an Eastbourne. Ceimigear à Sasainn.
- 24 an Dàmhair - Rika Hopper, ann an Assen. Actair às Na Tìrean Ìsle.


text:
Itagüí
'S e baile-mòr anns A' Ghleann Aburrá, ann an Antioquia,[1] Coloimbia, a th' ann an Itagüí (IPA:itaˈɡwi). Tha e dìreach ri taobh Medellín, prìomh-bhaile na roinne. 'S e fear dhe na deich bailtean ann an Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín agus 's e baile uabhasach gnìomhasachail a th' ann. Tha am baile suidhichte aig 1,569m os cionn ìre na mara.[2] 'S e Itagüí an 26mh baile as motha na dùthcha.[3] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1774.[4]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil e cho cinnteach cò às a thàinig ainm a' bhaile, ach 's e ainm gu math Tùsanach a th' ann. Tha feadhainn ag ràdh gur e às na faclan ita (clach) agus gui/guei (fo) ann an Cànan nan Nutabe,[5] an tuath a bha nam tàmh an seo ro àm nan Spàinnteach. Saoil feadhainn eile gur e dìreach an t-ainm pearsanta Bitagüí', a bha air ceann-feadhna nan Nutabe, neo fiù 's ainm an tuatha a th' ann.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 235,016 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 21,779 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[6] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Itagüí (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann agus 6.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 95,1% dhe na daoine ann an Itagüí leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 94,7% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Itagüí. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Eladio Vélez (1897 - 1967). Dealbhadair.


text:
29/10/2013
An-diugh bidh fiosrachadh againn bho Ruaraidh Moireach mun Fhèis Leabhraichean Faclan, a th' anns an Lanntair ann a Steòrnabhagh bho Dhiciadain gu Disathairne.
Chaidh Calum MacFhionghain a dh'fhaicinn an dealbh-chluich, The Lady Killers, ann an Lunnainn agus cluinnidh sinn ciamar a chòrd e ris?
Tha an comaig Asterix ri fhaighinn a-nis ann an Gàidhlig agus Albais. Dè beachd Mhurchaidh MhicLeòid air a seo 's esan uabhasach dèidheil air an t-sreath bho bha e ochd bliadhna a dh'aois.
bbc.co.uk/feasgar.


text:
Kl. Ianair .u. f. l. xii.Anno Domini m.lxxx.ui.
Mael Isu H. Brolcan sui in ecna & in crabaid & i filidhecht i m-berlai cechtardhai suam spiritum emisit. {§H2}
§
aidhchi fheile Fursa finn
ad-bath Mael Issu H. Brolchan
ach cia danach trom-tam tinn.
Mael Sechlainn H. Faelan athloech toghaidhi, M. Beathadh H. Concobuir ri Ciaraidhe, Erchadh H. Mael Fhoghamair ardescop Connacht, Mael Coemgin uasal-espoc Uladh, Fiachna H. Ronan airchinnech Cluana Dolcan in pace dormierunt.
Amalgaidh m. Ruaidri H. Ruadhacan do marbadh do Feraibh Fernmuighi.
Tairrdelbach H. Briain ri Erenn do ec i Cinn Choradh iar mor-martra & iar n-aithrighi fhota & iar tomailt cuirp Crist & a fhola i Prid. Id. Iuil isin sechtmadh bliadain sechtmogat a aisi. {§H2}
§ Tadhg imorro a mac do éc a cinn mhis.
i feil Iacoib co nglan-ruin
i .ix. fichet ad-bath
in t-airdrigh tenn Tairrdelbach.
Maidm na Crincha for Mael Seachlainn ria Laighnibh & ria Gallaibh i torcair Mael Ciaran H. Cadhusaigh ri Breg & alii multi.
Maidm ria n-Airteraibh for Uib Echach i torchair Domnall H. Atteidh.
Maidm Eochaille ria n-Ulltaibh for Airgiallu & for Ua Ruadhacan dú i torcair Cumuscach H. Laithein ri Sil Duibtire & Gilla Mo Ninne H. Eochadha muire Cloinni Sinaigh & alii multi.
p.522


text:
Inbhir Anainn
‘S e baile beag dùthchasail agus port iasgaich faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Inbhir Anainn neo Anainn. Tha e suidhichte aig 20m os cionn ìre na mara,[1] air an àirde an iar-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Cathair Ruairidh agus Greatna, ri taobh na h-aibhne Anainn.[2] Tha e 251km air falbh bho Obar Dheathain, 116km bho Ghlaschu, 24km bho Dùn Phrìs agus 107km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Inbhir Anainn, ged a tha Pòlais làidir cuideachd. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, coilltearachd, taighean-gnìomhachais agus dreuchdan ann an Cathair Luail. A bharrachd air sin, tha an t-àite làn seirbheisean dhen a h-uile sheòrsa. Taobh fhoghlaim, tha ceithir bun sgoiltean agus àrd sgoil ann.[4] Ann an 2001 bha 8,389 duine a' fuireach an seo. [5] Tha an t-Slighe Srath Anainn air a bhith a' dol tron bhaile bho 2009.[6]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha a h-uile coltas ann gur ann às an ainm Ban dhia Gàidhealach Anu neo Cuimris Anaw[7] a tha ainm a' bhaile.[8] 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris neo Gàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba, gu ruige Inbhir Anainn.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Inbhir Anainn a chlàradh airson a' chiad turais ann an 1124 mar Estrahannent.[9] Chuir Prionnsa Teàrlach Stiùbhart seachad na h-oidhche ann an taigh ann an Inbhir Anainn, far a bheil an taigh-seinnse Auberge a-nis, air DihAoine 20 an Dùbhlachd 1745, air an t-slighe air ais a dh' Alba gu ruige na Gàidhealtachd.[10] Sgrìobh Raibeart Burns an dàn ainmeil The Deil's awa' wi' the Exciseman (Gàidhlig: Tha an diabhal air falbh leis a' ghàidsear) an seo ann an 1792, nuair a bha esan fhèin na ghàidsear.[11] A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 214 duine à Dail Bheithe bàs sa Chogadh Mòr[12] agus 56 duine eile san Dàrna Cogadh. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1930, nuair a chuireadh às dhan t-siostam.[13]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Falling Rain
- ↑ River Annan
- ↑ Distance From
- ↑ Schools Search
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Annandale Way
- ↑ Scottish Places
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Dumfries Museum
- ↑ Open Plaques
- ↑ Scottish War Memorials Project
- ↑ NRS
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NY 190 661
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dubhras na Doire • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
- TIOTAL
- Litir bho Raibeart Small gu Sgrùdaire nam Bochd ann am Fàrr
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_7_21
- ÀITE
- An t-Srathaidh
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 20 An Dàmhair 1899
- LINN
- 1890s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6470
- KEYWORDS
- Alasdair MacAoidh
Raibeart Small
An t-Srathaidh
Loch Gheallaidh
cobhair bochdainn
Litir bho Raibeart Small, Sgrùdaire nam Bochd ann an Loch Gheallaidh gu Sgrùdaire nam Bochd ann am Paraiste Fhàrr, mu dheidhinn Alasdair MacAoidh.
Tha Raibeart Small ag aithris gun d' rugadh Alasdair MacAoidh san t-Srathaidh o chionn còig bliadhna fichead, ach tha e air a bhith air an allaban bhon uair sin, gun a bhith a' caitheamh barrachd na mìos san aon àite. Tha e ag iarraidh gun gabh Sgrùdaire nam Bochd ann am Fàrr uallach airson Alasdair MacAoidh


text:
- TIOTAL
- Tursa Cruithneach, Cladh Inbhir Pheofharain
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_01_086_1325
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13842
- KEYWORDS
- samhlaidhean Cruithneach
Clach Shamhla
cladh
Chaidh a' chlach shamhla Cruithneach seo a lorg ann an 1880 mar phàirt de dh'Eaglais Pairiste an Naomh Chliamhainn ann an Inbhir Pheofharain mar àrd-dhoras os cionn doras. Tha i a-nis na seasamh san t-seann chladh mu choinneimh a' gheata a-steach, ann an ionad adhlacaidh a tha mòran nas aosta na an eaglais. Tha an sealladh bhon chùl seo den leac cheithir-cheàrnach de 'mica schist' a' sealltainn trì cearcaill, corran agus slat-V, agus sia comharran cupa, a bha nan samhlaidhean Cruithneach àbhaisteach. Tha a h-aghaidh air a snaidheadh le diosc dhùbailte agus slat-Z, agus dà chorran agus dà shlat-V.


text:
- TIOTAL
- Barraid an Rathaid Iarainn, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD01242
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12809
- KEYWORDS
- taighean-dùthchail
barraid
rathad-iarainn
Caol Loch Aillse
Thogadh a' bharraid de thaighean gus àite-còmhnaidh a thoirt do luchd-obrach an rathad-iarainn nuair a chaidh an rathad-iarainn a leasachadh bho Phort an t-Sròim gu Caol Loch Aillse an 1897. Thogadh a' bharraid, air taobh sear a' bhaile, faisg air an stèisean, agus rathad Bhaile Mac Ara is An Dòrnaidh. Tha e follaiseach gun robh na taighean le poirdsean, leithid an fheadhainn air taobh deas na deilbh, airson luchd-obrach na b' uaisle
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
15 an Dàmhair
'S e 15 an Dàmhair an 288mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (289mh ann am bliadhna-leum). Tha 77 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1582 - Thug Pàpa Griogair XIII am Mìosachan Griogarach gu buil anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1944 - Daibhidh Trimble, ann am Beannchar. Neach-poileataigs à Èirinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1917 - Mata Hari, ann an Vincennes. Tè-bhuairidh às na Tìrean Ìsle.
- 1940 - Lluís Companys i Jover, ann am Barcelona. Neach-poileataigs à Catalòinia.
- 1998 - Iain Mac a' Ghobhainn, sgrìobhadair Albannach.
- 2008 - Eddie MacThòmais, cathraiche club ball-coise Albannach, Dùn Dèagh Aonaichte, le aillse.


text:
- TIOTAL
- HR 21 'Forres' le crann-sneachda mòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_050
- ÀITE
- neo-aithnichte
- CRUTHADAIR
- F Moore
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24557
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Dealbh-camara de HR 21 'Forres' le crann-sneachda mòr.
Chaidh an locomotaibh seo a thogail dha Rèile Snaim Inbhir Nis & Obar Dheathain le Sharp Stiùbhart san Lùnastal 1863. 'S e dìreach aon de dheich einnseanan anns a' chlas '18' a bh' innte agus bha co-chur rothan 2-4-0 aice. Chaidh a gluasad gu Rèile na Gàidhealtachd a bha air ùr-chruthachadh ann an 1865. Air 4 Am Faoilleach 1901 spreadh goileadair an einnsein nuair a bha i air trèana bathair tràth sa mhadainn faisg air Fachabair, a' marbhadh fear a' bhreige agus a' leòn an dràibhear agus am fear-smàlaidh. Dh'ath-thog an HR i le siolandairean ùra sa Ghiblean 1874 agus a-rithist deich bliadhna an dèidh sin. Fhuair i àireamh ùr, 39, san Lùnastal 1902, mus deach a toirt a-mach à seirbheis san Iuchar 1909


text:
Dryburgh
'S e baile beag anns na Crìochan a tha ann an Dryburgh. Tha e suidhichte air bruach Abhainn Thuaidh ear air Baile Ur Chille Bhoisil.
'S e seo na co-chomharran aige: 55° 34′ 47.64″ Tuath agus 2° 39′ 1.08″ Iar.
Tha tobhtaichean de dh'abaid ainmeil deas air a' bhaile, an Dryburgh Abbey, a chaidh a thogail ann an 1150. Tha Sir Walter Scott agus Douglas Haig adhlaicte ann an seo. Gu tuath a' bhaile tha clach-cuimhneachan Uilleam Uallas ann.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 590 320


text:
- TIOTAL
- Eaglais na Manachainn (Seansail)
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_BEAULYPRIORY02
- ÀITE
- A' Mhanachainn
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22317
- KEYWORDS
- eaglaisean
manachainnean
Oliver Crombail
tiodhlacaidhean
San dealbh seo chithear uinneagan an t-seansail (balla don cheann an ear) aig Eaglais na Manachainn. Tha Eaglais na Manachainn aig ceann an ear na prìomh cearnaig sa Mhanachainn. Chaidh a stèidheachadh mu 1230 le Sir Iain Bisset do na manaich den òrdugh Valliscaulian Frangach. Bha manachainnean cuideachd acasan ann an Àird Chatain ann an Earra-Ghàidheal agus aig Plas Càrdain ann an siorrachd Mhoireibh. Chaidh a' mhanachainn a leudachadh agus a h-atharrachadh eadar an 14mh agus an 16mh linn ach às dèidh an Ath-leasachaidh thòisich an togalach a' crìonadh. Sna 1650an thog saighdearan Chrombail air falbh pàirt de na clachan aice gus an cur a-steach don ghearastan ann an Inbhir Nis. Ann an 1901 chaidh pàirt den sgiath a tuath aig a' mhanachainn ath-thogail às ùr mar thrannsa tiodhlacaidh do Chlann MhicCoinnich ChinnTàile


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Gàidhlig
Gnìomhairean neo-riaghailteach
Tha deich gnìomhairean neo-riaghailteach ann an Gàidhlig. Is fhiach eòlas a chur orra oir tachraidh tu riutha gu math tric.
Gu h-ìosal tha clàr leis na deich gnìomhairean neo-riaghailteach. Chì thu freumh, gnìomh-ainmear, gnìomh-ainmear rùnach, tràth caithte agus tràth teachdail air an son.
Nise, feuch air deuchainn ghoirid
Ceanglaichean
Ciamar a tha do ghràmar? Ma tha thusa fo iomagain mu dheidhinn, carson nach feuch thu air na geamannan ann an ‘Snasail’? ‘S e rud gu math cudromach a tha ann an deagh ghràmar, gu h-àraidh airson nan deuchainnean.
Ceanglaichean
Làrach a tha a' toirt mìneachadh agus fiosrachadh seachad mu bheatha agus bàrdachd bàird Ghàidhlig an 18mh, 19mh agus 20mh linn.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Grytviken
'S e prìomh-tuineachadh ann an Seòirsia-a-Deas a tha ann an Grytviken. ‘S e am port-mara aige am fear as fheàrr a tha anns na h-eileanan seo.
Chaidh an tuineachadh air stèidheachadh air an 16mh, an t-Samhain, 1904 le caiptean Carl Anton Larsen, seòladair às an Nirribhidh. Aig an àm seo b’e “whaling station” a bh’ ann airson a' chompanaidh iasgaich aige, an Compañía Argentina de Pesca.[1][2].
Tha bàtaichean cuairt-mhara air an t-slighe do dh’ Antargtaga a’ stad air an eilean cuideachd, mar sin dheth tha beagan turasachd ann. Tha an uaigh Shackleton inntinneach, agus tha taigh-tasgaidh beag ann an.
Tha eaglais an “whaling station” fhathast ri cleachdadh mar eaglais, uaireannan tha bannais ann. Bha a’ chiad bhannais ann aig 24mh, an Gearran 1932.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geografía Argentina, Santillana, Buenos Aires
- ↑ History of Argentina's Foreign Afairs


text:
- TIOTAL
- The Pot Luck Tea Rooms, An Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0004
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31885
- KEYWORDS
- càirtean-puist
taighean-bìdh
Tha a' chàirt-phuist seo bho anmoch san 20mh linn a' sealltainn "The Pot Luck Tea Rooms" anns An Aghaidh Mhòir. A-nis 's e taigh-bìdh a th'ann.
Thàinig An Aghaidh Mhòr gu bith sna1600an ach gus an tàinig an rathad-iarainn ann an 1862 cha robh ann ach beagan thaighean sgapte agus taigh-òsta beag. Ann an 1892, air tàilleabh loidhnichean an rèile gu Inbhir Nis, Peairt agus Farrais, b' e ceangal cudromach a bh'ann. Dh'fhàs e gu luath, an toiseach mar àite-fuirich do luchd-obrach an rèile agus an uair sin do dhaoine beartach a bhiodh ri sealg is iasgach.
Chunnaic am baile sàmhach, Gàidhealach seo tuilleadh leasachaidh anns na 1960an. Thàinig An Aghaidh Mhòr air adhart gu mòr nuair a dh'fhosgladh àrainn-sgithidh A' Mhonaidh Ruaidh, ochd mìle air falbh, ann an 1961 agus a-rithist ann an 1964 nuair a dh'fhosgladh inoad làithean-saora sònraichte. Ged tha, chan eil na togalaichean cruadhtain, a bha cho tlachdmhor dha na h-ailteirean an uair sin, a' còrdadh ri daoine a-nis agus bidh ionad nan làithean-saora air a leasachadh.
An-diugh, bidh luchd-turais san àrainn fad na bliadhna agus tha caochladh mòr de chur-seachadan ann ri dhèanamh. Tha Am Monadh Ruadh, a' phàirc nàiseanta as motha ann am Breatainn, na àite sònraichte le seallaidhean-tìre de bheanntan, fuigheall de ghiùthsaich Albannaich, aibhnichean, lochan agus gleanntan. Tha mòran eòin, bheathaichean agus lusan a tha ann an cunnart a' fàs an seo


text:
- TIOTAL
- An Clansman a' tighinn a-steach do Steòrnabhagh
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_01_125_0226
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14216
- KEYWORDS
- aiseagan
bàtaichean
bàtaichean-aiseig
longan
còmhdhail
slighean
siubhal
Chaidh an Clansman a thogail le Hall, Russell & Co Ltd airson David MacBrayne Ltd ann an 1964. Bha crann-charbadan agus ramp air taobh a' bhàta an toiseach agus ruith i an toiseach air an t-slighe eadar Armadal is Malaig. Bha i cuideachd ga cleachdadh an àite bhàtaichean eile air slighean Mhuile, Leòdhais agus Ùige-An Tairbeart-Loch nam Madadh rè mìosan a' gheamhraidh. Chaidh a h-ath-nuadhachadh gu mòr ann an 1972. Chaidh an crann-charbadan agus an ramp a taobh a thoirt air falbh agus chaidh rampaichean ùra a chur ann aig toiseach agus deireadh a bhàta. Chaidh a dèanamh nas fhaide agus chaidh deic an luchd-siubhail a leudachadh. Chaidh dà chruinn ùra a chuir rithe cuideachd cho math ri rèidear agus dà stiùir. Chaidh an Clansman a chleachdadh air an t-slighe ùr gu Steòrnabhagh ann an 1973 agus 1974. Às dèidh seo, chaidh a cleachdadh air slighe Mhuile agus chaidh a cleachdadh an àite bàtaichean eile, nuair a bha feum air seo, air slighe Leòdhais agus air slighe P&O eadar Stromness agus Sgrabstal. Reic Caledonian Mac a' Bhruthainn an Clansman ann an 1984


text:
Tunga
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Tunga no Ceann Tàile (Beurla: Tongue).
Tha am baile suidhichte anns an t-Siorrachd traidiseanta Cataibh air cladach an ear Chaolas Tunga (Kyle of Tongue). Tha Beinn Hòb agus Beinn Laoghail deis air a’ bhaile. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 28′ 42.2″ Tuath agus 4° 25′ 4.76″ Iar.
Tha an cuid as motha de na taighean air croitean.
Tha tobhtaichean Caisteal Bharraich faisg air a' bhaile. Chaidh an caisteal a thogail anns an 11mh linn.
Thàinig an t-ainm Tunga bhon t-Seann-Lochlannais "Tunga" a tha a ciallachadh teanga na dùthcha. Ach tha ainm Gàidhlig eile air : "Ceann Tàile", 's e ainm goirid bhon ainm: "Ceann Tàile MhicAoidh". [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 113, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC5901856960


text:
Dùn Phàrlain
'S e baile ann an Alba a th' ann an Dùn Phàrlain. Tha e ann am Fìobha agus tha e ri taobh Linne Foirthe agus na drochaidean.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
B' e prìomh-bhaile na h-Alba a bha ann an Dùn Phàrlain aig aon àm.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh an sgrìobhadair ficsean Iain Banks air an 16mh latha dhen Ghearran, 1954, ann an Dùn Phàrlain. Is ann à Dùn Phàrlain a bha Andrew Carnegie.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Logroño
- Sarasota (Florida)[1]
- Wilhelmshaven


text:
Inbhir Eighe
'S e baile iasgaich anns na Crìochan a Deas a tha ann Inbhir Eighe (Beurla: Eyemouth) neo Inbhir Aigh[1] . Tha e suidhichte mu 8 mìltean gu tuath air Bearaig. Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 10.2″ Tuath agus 2° 5′ 26.05″ Iar.
Ann an 2001 bha 3,383 duine a' fuireach an seo. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 943 640


text:
Comhairle Shiorrachd Àir an Ear
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear (Beurla: East Ayrshire). Tha an comhairle cho mòr ri 1262 cileameatair cèarnagach agus bha 119400 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 2005.
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath, Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear, Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas, Comhairle Shiorrachd Àir a Deas agus Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh timcheall oirre. Bha a' chuid as motha den Chomhairle Shiorrachd Àir an Ear a' buntainn don t-siorrachd traidiseanta Siorrachd Inbhir Àir a bha a' gabhail a-steach Comhairle Shiorrachd Àir a Deas agus pàirt den Chomhairle Shiorrachd Àir a Tuath cuideachd.
'S e Cille Mheàrnaig prìomh-bhaile ionadail na chomhairle agus am baile as motha cuideachd.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
3 an Lùnastal
'S e 3 an Lùnastal an 215mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (216mh ann am bliadhna-leum). Tha 150 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1492 - Thoisich Cristoforo Colombo air a' Chuan Siar.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1867 - Stanley Baldwin, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- 1959 - Koichi Tanaka, ann an Toyama. Ceimigear às An t-Seapan.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1460 - Rìgh Seumas II Alba
- 1942 - Richard Martin Willstatter, ann am Muralto. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1979 - Bertil Ohlin, ann an Stockholm. Eaconamaiche às an t-Suain.
- 2003 - Charles Bronson, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 2008 - Aleksandr Solženicyn ann am Mosgo. Sgrìobhadair Ruiseach.


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh air an Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_139
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28987
- KEYWORDS
- croitean
taighean-croite
mullaichean-tughaidh
Tha an taigh-tughaidh na thaigh traidiseanta a bha uaireigin cumanta air a' Ghàidhealtachd, anns na h-Eileanan, an Èirinn agus sna h-àitichean far an do ghabh Gàidheil na h-Alba còmhnaidh an Alba Nuadh.
Mar bu trice, dheigheadh na taighean a thogail le dà bhalla-cloiche is ùir air a phacadh sa bheàrn eatarra, agus cabair air an còmhdach le tughadh-fhàd agus gràn, connlach air neo cuilc. Gu bitheanta bhithodh an làr air dhèanadh le leacan air neo ùir air a teannachadh, agus bhiodh cagailt sa mheadhan. Cha bhithodh similear ann idir airson a' cheò, ach dheigheadh e às tron a' mhullach.
Bhithte a' cumail stoc a-staigh, a bharrachd air daoine. Bha na daoine a' fuireach aig aon cheann dhen taigh agus na beathaichean aig a' cheann, le balla-tarsainn eatarra


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Anmoch air an fheasgar air 31mh Dùbhlachd 1918, dh’fhàg HMY Iolaire Caol Loch Aillse air an t-slighe gu Steòrnabhagh. Bha 283 duine air bòrd. A bharrachd air criutha an t-soithich, b’ e seòladairean agus saighdearan air an t-slighe dhachaigh aig deireadh a’ chiad chogaidh a bh’ air bòrd.
Dìreach ro dà uair sa mhadainn, madainn Là na Bliadhn’ Ùire 1919, mu 50 slat bhon chladach, chaidh an Iolaire às an rathad air Biastan Thuilm, mu mhìle bho chidhe Steòrnabhaigh. Cha dhìochuimhnich muinntir nan eilean a’ chreach a thàinig orra gu sìorraidh.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Seilchidh (Neach-ròn)
Tha na luchd-ròn (àitheanta cuideachd ri selkies silkies or selchies sa' Bheurla) 'nam creutairean uirsgeulach 'san eòlas-uirsgeul na h-Èireann agus na h-Alba a 's urrainn dhaibh fhèin chruth-atharrachadh à ròin ri daoine daonna. Thòisich an fionnsgeul gu soilleir 'san Arcaibh, far a tha "selkie" gu soirbh am facal arcach air "ròn".
Tha luchd-ròn urrach a dh'fhàs daoine le cur air imrich am bèin-ròin, agus 's urrainn dhaibh ris an dealbh ròin thilleadh le cur am bèin air ais umpa. Am bitheantas tha sgeulan timcheall luchd-ròn 'na sgeulan brònach suirgheil: tuitich duine daonna agus neach-ròn a-steach do gaol, ach an dèidh do ùine fàsaidh 'n neach-ròn neo-fhoisneach, a' socrachadh ri thilleadh dham mhuir. Uaireannan cha bhi fhios aig duine 'bheil a leannan 'nan neach-ròn, agus dùisgidh gan lorgadh air falbh. Uairean eile falaichidh 'n duine an bian an neach-ròn, mar sin gam bocadh an tilleadh dhan dealbh-ròin. Tha An Liath Neach-ròn dhen Sulaciarraighe 'n h-òran coltach an ciad, fad tha An Rùn an Ròn-Innis 'na film innseadh an sgeul deireannach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- The Selkie Folk, às an Arcaibhcnogan, "làrach-lìn coisrigte dhan teàrnadh, rannsachadh 'gus mìneachadh 'n eachdraigh sean, beul-aithris agus dualchasan an t-Arcaibh."
- Goireasan notaichte nan neach-ròn às Maighdeanan-mhara air an Eadar-lìon
- An Toiseach nan Neach-ròn às an Arcaibhcnogan
- Dachaigh ri Luchd-ròn le Beileag Winegarner


text:
- TIOTAL
- Beanntan Dearga na Torran, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2576
- ÀITE
- Na Torran
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34479
- KEYWORDS
- beanntan
baile-croitearachd
sgoil
Tha mullaichean cruinn nam Beanntan Dearg anns na Torran ann an sgìre an t-Srath, gu sàr fhollaiseach anns an t-sealladh seo chun an ear-thuath dhen bhaile chroitearachd. Tha an eibhir rèidh aig Beinn Dearg Mhor (709m) agus Beinn Dearg Bheag (582m) gu math eadar-dhealaichte on ghabro eagach aig na beanntan air taobh eile Loch Shlaopainn, gu h-àraid Blàbheinn (928m), slighe meadhanach furasta suas Munro anns a' Chuiltheann, a chleachdar gu tric.


text:
- TIOTAL
- Taigh croite mar a bha cumanta air a' Ghàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_356_XI
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11340
- KEYWORDS
- taighean croite
Na Fuadaichean
Highland Land League
Achd nan Croitearan 1886
cuibhlichean snìomh
snìomh
fearsaid
snìomh bhasgaidean
Taigh croite a bha bitheanta san 19mh linn air an tuath air a' Ghàidhealtachd.
Is e tuathanasan beaga a tha ann an croitean a thàinig gu bith mar phàirt de thoradh Nam Fuadaichean. Ann an àm ath-leasachaidh san eaconamaidh, chuireadh daoine às an dachaighean gu fearann mu na cladaichean agus an àitichean eile nach robh air a chur gu feum. Dh'fhaodadh na Gàidheil a chur às an fhearann, agus dh'iarr mòran dhen fheadhainn a chaidh fhuadach barrachd fearainn. Air an adhbhar seo, thòisich iad ri gearan san 1880an agus buidheann poileataiceach air an ceann ris an canadh iad 'Highland Land League'. Sguir iad de phàigheadh màil, ghabh iad seilbh gu mì-laghail air tuathanasan chaorach, am measg rudan eile. An dèidh bliadhnaichean dhen iomairt seo, chaidh Achd nan Croitearan 1886 aontachadh leis an riaghaltas, a thug dha na croitearan còir-fearainn laghail.
Chithear bean taobh a-muigh na croite is i a' snìomh. Aig toiseach an 18mh linn chleachdadh an fhearsaid airson clòimh a shnìomh, ach an dèidh sin chuireadh a' chuidhle shnìomh na h-àite. Air an taobh dheas dhen chiad doras chithear basgaid air a dèanamh le làimh, eisimpleir de làimh-chiùird ann an coimhearsnachd croitearachd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Rathad Grampian, An Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0068_AT
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31956
- KEYWORDS
- bailtean beaga
turasachd
rèile
San dealbh-chamara seo chithear an t-sràid mhòr - Rathad Grampian - san Aghaidh Mhòir, tuath air meadhan a' bhaile.
Tha An Aghaidh Mhòr air a bhith ann o na 1600an ach cha robh ann ach a dhà no trì thaighean agus taigh-seinnse gus an tàinig an rèile ann an 1862. Ach ann an 1892, le loidhnichean a' dol gu Inbhir Nis, Peairt agus Farrais, 's e ceangal glè chudromach a bh' ann. Dh'fhàs e luath, an toiseach na bhaile-fuirich do luchd-obrach na rèile ach an uair sin na àite do na daoine beartach a bha ri sealg agus iasgach.
Sna 1960an thòisich ath-leasachadh eile sa bhaile bheag shàmhach seo. Nuair a dh'fhosgail ionad sgithidh air a' Mhonadh Ruadh, 8 mìle air falbh ann an 1961 agus an uair sin ionad sònraichte airson saor-laithean ann an 1964, 's ann a dh'fhàs e na bu mhotha buileach. Ach cha do sheas na togalaichean cruadhtain, air an robh ailtirean an là ud cho dèidheil, agus tha an t-ionad a-nis ga ath-thogail.
An-diugh tha an t-àite a' frithealadh luchd-turais fad na bliadhna agus taghadh mòr de spòrs a-muigh ri fhaighinn ann. 'S e àite sònraichte gun choimeas a tha sa Mhonadh Ruadh, a' phàirc nàiseanta as motha ann am Breatainn, le beanntan fuaraidh, fuigheall na seann ghiuthsaich Chailleannaich, aibhnichean, lochan agus glinn, agus tha e na dhachaigh do dh'iomadh gnè eòin, bheathaichean agus lusan a tha ann an cunnart.


text:
- TIOTAL
- A' Bhanrigh Ealasaid agus Comanndair agus Leadaidh Vyner
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0340
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1947
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40221
- KEYWORDS
- teaghlach rìoghail
rìoghalachd
tursan rìoghail
cuairtean rìoghail
uachdarain
A' Bhanrigh Ealasaid (Màthair na Banrigh) còmhla ris a' Chomanndair Clare Seòras Vyner agus an Leadaidh Doris Hilda Vyner aig Loidse Ceann a' Chaolais.
Cha deach na daoine eile aithneachadh agus 's dòcha gur e feadhainn eile de theaghlach Vyner a th' annta. Bha a' Bhanrigh Ealasaid na dlùth charaid aig na Vyners. Bha an Comanndair air a bhith an sàs a' stèidheachadh muilinn mine air Eilean Mhàrtainn faisg air làimh.
B' e an nighean aig Teàrlach Eanraig Gòrdan-Lennox, 8mh Diùc Richmond agus Hilda Madeline Brassey a bh' ann an Leadaidh Doris Hilda Gòrdan-Lennox. Rugadh i ann an Èirinn an 6mh Sultain 1896. An 10mh Giblean 1923 phòs i an Comanndair Clare Seòras Vyner, mac Mhorair Alwyne Frederick Compton agus Màiri Evelyn Violet Vyner, 's mar sin b' e a h-ainm pòsta Vyner. Chaochail i ann an 1980.
Tha Loidse Ceann a' Chaolais na shuidhe mu sheachd cilemeatair gu tuath air Ulapul.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Naomh Adhamhnán
B' e aba ann an Ì Chaluim Chille (679–704) agus neach-lagha clèireachail a bha ann an Naomh Adhamhnán (627/8 – 704). Canar Saint Adamnan ris sa Bheurla, ach ann an Èirinn chithear cruth Beurla mar Saint Eunan cuideachd.
Chan eilear buileach cinnteach far an do rugadh e, ach canar cuid gum b' e Ráth Bhoth ann an Contae Dhún nan Gall an t-àite-breith aige. Ann an 679, thòisich e mar aba ann an Abaid Ì Chaluim Chille. B' e esan an naoidheamh aba an dèidh Chaluim Cille. Chaochail e ann an 704. Tha e na naomh ann an Èirinn agus Alba agus tha e na dhuine cudromach ann an eachdraidh an dà dhùthaich cuideachd. Dh'fhàs e ainmeil air sgàth 's na leabhraichean a sgrìobh e.
Na h-obraichean aige[deasaich | deasaich an tùs]
'S e "Vita Columbae" an leabhar as cudromaiche aige a bhios a' toirt seachad fiosrachadh mionaideach mu bheatha Calum Cille. Rinn e cruinneachadh mu àitichean naomh ann an "De Locis Sanctis".
Bha e an sàs gu mòr cuideachd gus lagh ùr a chur air bhonn ris an canar "Cáin Adomnáin", (Lagh Adomnán) no "lex innocentium" (Law of Innocents sa Bheurla) an-diugh. Bha Cáin Adomnáin a-mach air daoine a dhìon nach eil an sàs ann an cath. Chuir an lagh peanasan air marbhadh luchd clèireachail, clann no boireannaich; mar eisimpleir:
whoever slays a woman ... his right hand and his left foot shall be cut off before death, and then he shall die ...
Eadar-theangachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Alan Orr Anderson, Marjorie Ogilvie Anderson (deas.): Adomnan's Life of Columba. Clarendon Press, Oxford 1991
- Reeves, William, James Henthorn Todd (deas.). Vita Sancta Columbae: The life of St Columba founder of Hy, written by Adamnan, ninth Abbot of Iona. Dublin: Dublin University Press for the Irish Archaeological and Celtic Association, 1857. Ri fhaotainn aig CELT
- Denis Meehan (deas.): Adamnan's De Locis Sanctis. The Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin 1958 (Scriptores Latini Hiberniae. 3)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cáin Adomnáin bho Kuno Meyer aig Internet Medieval Sourcebook


text:
- TIOTAL
- A' fosgladh na carragh cuimhne, Caisteal Eilean Donnain
- EXTERNAL ID
- HCD00795
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1932
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12488
- KEYWORDS
- Eilean Donain
carragh cuimhne
MacRath
Flànras
cladh Wimereux
a' Chiad Cogadh
an Cogadh Mòr
Chaidh an dealbh seo, le sluagh mòr dhaoine, a thogail nuair a chaidh an carragh cuimhne aig Caisteal Eilean Dhonain fhosgladh san Iuchar 1932. Tha e a' cuimhneachadh nan 423 neach de Chlann MhicRath a bhàsaich sa Chiad Chogadh. Nam measg, tha Fo-cheannard Còirneal Iain MacRath à Canada, a sgrìobh an dàn 'In Flanders Fields'. 'S e leth-bhreac den chathair a th' ann an cladh Wimereux ann am Flànras mar chuimhneachan air a th' anns a' charragh seo. 'S e Fo-cheannard Còirneal Gilstrap-MacRae a dh'fhosgail carragh cuimhne MhicRath aig Caisteal Eilean Donain
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Cluba Camanachd na Manachainn
- EXTERNAL ID
- PAN6_1
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20206
- KEYWORDS
- camanachd
Cupa na Camanachd
a' Mhanachainn
spòrs
clubaichean
sgiobaidhean
duaisean
Cluba Camanachd na Manachainn anns na 1950an. Am measg nan duaisean a tha mu choinneamh na sgioba tha Cupa na Camanachd (an dara fear bhon làimh chlì) agus Cupa MhicThàimhmhis (an ceathramh fear bhon làimh chlì). Cha do choisinn a' Mhanachainn gin dhe na cupannan seo anns na 1950an ged a bha iad air am buannachadh roimhe sin. Chan eil fios air ainmeannan nan cupannan eile
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Rudolph Pariser
'S e ceimigear a th’ ann an Rudolph Pariser.
Rugadh e san 8mh, an Dùbhlachd 1923 ann an Harbin, an t-Sìn. Chaidh e dhan sgoil an toiseach ann am Beijing agus an uair sin ann an Tokyo. Dh’imrich do na Stàitean Aonaichte anns a’ bhliadhna 1944, dìreach ron Darna Cogadh.
Tha e ainmeil air sgàths an obair aige airson molecular orbital computation a dh’fhoillsich e anns a’ bhliadhna 1953. Bha e ag obair còmhla ri Robert Parr air a’ phròiseict seo. An-diugh canar Pariser–Parr–Pople method ris, o chionns gun robh John A. Pople ag obair air an aon rud aig an aon àm cuideachd.


text:
Inbhir Garadh
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Garadh (Beurla: Invergarry). Nochd ainm a' bhaile ann an Dwellys 1912 mar Inbhir-gharadh. [1] Tha am baile suidhichte san àird an ear anns a' Ghleann Mhòr far a bheil Abhainn Gharadh a' sruthadh ann an Loch Omhaich. Faisg air meadhan a' bhaile tha gobhal-rathaid ann eadar an A82 bho Inbhir Nis don Ghearasdan, agus an A87 a leanas don Eilean Sgitheanach. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 4′ 8.11″ Tuath agus 4° 48′ 3.1″ Iar.
Tha Eaglais Inbhir Garadh ann bho 1864 a-mach agus chaidh an togalach a leudachadh ann an 1896. Chaidh an drochaid thairis air Abhainn Gharadh a thogail anns na 1930an. Ann ann 2006 thogadh ionad-coimhearsnachd ùr far a bheil an ionad-fiosrachaidh cuideachd.
Tha tobhtaichean den Chaisteal Inbhir Garadh faisg air a' bhaile air Creagan an Fhithich.
Tha Comann Camanachd Ghleanna Garadh aca, agus tha an cluicheadair camanachd James Clark a’ fuireach ann an Inbhir Garadh.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH 308 011
- Gazetteer for Scotland - Inbhir Garadh
- Undiscovered Scotland - Inbhir Garadh


text:
- TIOTAL
- Tobhta Teampall an Naoimh Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_102_P022
- ÀITE
- Teampall Naomh Dhubhthaich
- SGÌRE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- DEIT
- 1886
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30888
- KEYWORDS
- eaglaisean
teampaill
Baile Dhubhthaich
naoimh
an Naomh Dubhthach
tobhtaichean
tearmann
comraich
Raibeart Brus
Rugadh an Naomh Dubhthach ann am Baile Dhubhthaich mu 1000 AD. Bhàsaich e ann an Èirinn agus chaidh an dusd a thoirt air ais a Bhaile Dhubhthaich agus chaidh na cuimhneachain a thìodhlaigeadh anns a' chaibeal air an tugadh ainm.
Thathas den bheachd gun deach an caibeal a thogail air an làrach far an do rugadh e air taobh an ear thuath a' bhaile.
Bha an caibeal na chomraich agus àite taisdeil. Chuir Raibeart am Brus a theaghlach a chaibeal an Naoimh Dhubhthaich ach am biodh iad tèarainte. Cha do ghabh Iarla Rois ri inbhe comraich an teampaill agus rug e orra agus thug e iad dha na Sasannaich. Ann an 1427 chuir fear a bha fo choill a' chomraich na teine agus an nàmhaid a-staigh na broinn.
Tha na tha air fhàgail den teampall ann an cladh a' bhaile an-diugh.
Chaidh an dealbh seo a thoirt às an leabhar aig an Urr W Mac an Tàilleir, 'Researches into the History of Tain'


text:
Thòisich an cursa maidainn an-diugh agus rinn sinn cuig òrain an-diugh: Seo mar Rachinn Fhèin is Thu, Seoc a’ Bhàigh, Dà Thàbh air an Fharaidh, Ceud Soiridh, Ceud Fàilte, agus Till an Crodh, Dhonnchaidh.
Tha ceithir daoine dheag againn anns an clas à Alba, à Èirinn, òn Stàitean Aonichte, à Canada, òn t-Seapan agus òn Ostair. Tha beagan Gàidhlig aig an mhór chuid againn, agus tha balach à Inbhir Nis agus Gàidhlig fileanta aige. Tha Màiri Anna tìdsear gle-mhath.
Tha seisean ann anns an talla mhòr anochd.
The course started this morning and we did five songs today: Seo mar Rachinn Fhèin is Thu, Seoc a’ Bhàigh, Dà Thàbh air an Fharaidh, Ceud Soiridh, Ceud Fàilte, and Till an Crodh, Dhonnchaidh
There are 14 of us in the class from Scotland, Ireland, the USA, Canada, Japan and Austria. The majority have at least a little Gaelic, and there’s a lad from Inverness who is fluent. Mary Ann is a great teacher.
There’s a session in the talla mhòr (big hall) tonight.


text:
Bu chòir dhomh a bhith a' leughadh...
Seo dealbh a thug mi mu còig mìle gu deas air a’ bhalla Ròmanach. Am bi nad chuimhne nuair a bha na Hippis gu math trang air busaichean, chaidh iad ris an canar ‘New Age Travellers’? Bha trioblaidean gu leòr sna ceithir ficheadan nuair a bha iad a’ gluasad bho fhèis gu fèis ann an taobh a deas Shasainn. Ma bhios sibh airson faighinn a-mach tuilleadh den sgeulachd sin seo làrach inntinneach dhut. Uill tha feadhainn dhaibh fhathast a’ cumail a’ dol ach chan eil iad furasta dhaibh, ann an 1994 thug an riaghaltas laghan ùra a-mach agus chuir sin bacadh mòr orra. Bha feadhainn dhaibh a’ lorg dòigh bheatha ùr ach bha feadhainn eile ga chleachdadh dìreach mar leisgeil a bhith mi mhodail agus ri goid msaa. Ach sin mar a bha e, ‘s e measgadh gu dearbh a bh’ annta eadar daoine snog agus gràisg: hippis cho sìtheil ‘s ghabhas agus seòrsa eile le a’ sìor dhol crogan Carslberg special le cù air sreang sa darna làimh.
Bha mi eòlach air duine a bha a’ fuireach air bus bho àm gu àm, trì tursan thachair mi air nuair a chaidh mi sìos gu Glastonbury agus rinn mi began obair le buidheann airson airgid a thogail airson a’ phàrtaidh uaine. Chuir mi mo tent ri taobh a’ bhus aig Steve. Aon madainn dhùisg mi gu math tràth, bha fuaimean uabhasach san achadh le daoine a’ sgreuchach agus a ruith siud’ s seo, bha a h-uile càil air bhoil. An uair sin chuala mi bragan agus fuaimean uabhasach eile. Mhothaich mi solas mi-nàdarrach a bha dannsadh air taobh mo thenta. Bha am bus na theine agus spreadh na h-uinneagan leis an teas. Ged’ s a fhuair a h-uile mac màthar a-mach gu sàbhailte bha cuisean fhathast cunnartach airson greis às dèidh sin. Dh’ fhàg iad coinneal a’ losgadh agus rinn i sgrios air a h-uile càil.
Mar a thuirt mi tha feadhainn de an Hippis fhathast a’ cumail a dhol agus tha an t-slighe Phennine a’ dol seachad taigh mar sin, taigh a chur nam chuimhne na faclan aig Neil Young;
’There’s a mansion on the hill,
Peace and Love live there still.’
Uill ri taobh an taigh bha bus a bha fada seachad air an turas mu dheireadh shìos gu Glaostonbury no Stonehenge. Bha e na laighe ann an droch stad gu dearbh ach bha fianais gu robh feadhainn fhathast ga chleachdadh mar bothan aig amannan sònraichte a leithid de latha na trì-suipeirean shaoil mi. Uill cha robh duine sam bith an làthair agus ‘s bochd sin, bhiodh e air a bhith inntinneach a bhith faighinn a-mach mu dheidhinn sgeulachd a’ bhus. An robh na hippis trang gus am biodh obair an latha aca ri chùl.


text:
25 an t-Samhain
'S e 25 an t-Samhain an 329mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (330mh ann am bliadhna-leum). Tha 36 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1562 - Lope de Vega, bàrd agus sgrìobhadair dràma às an Spàinn (chaochail 1635).
- 1787 - Franz Gruber, ann am Unterweizberg. Tha e ainmeil air sgàth an òrain "Oidhche Shàmhach".
- 1835 - Andrew Carnegie, ann an Dùn Phàrlain. Fear-gnìomhachais à Alba.
- 1844 - Carl Benz, ann an Karlsruhe.
- 1881 - Angelo Giuseppe Roncalli, ann an Sotto il Monte. Pàp (Iain XXIII) bho 1958 gu 1963.
- 1897 - William Faulkner, ann an New Albany. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 1959 - Teàrlach Ceanadach, neach-poileataigs.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1034 - Maol Chaluim II na h-Alba, Rìgh na h-Alba.
- 1885 - Eustorgio Salgar, fear-lagha, fear-poileataigs agus saighdear à Coloimbia.
- 1950 - Johannes Vilhelm Jensen, ann an Copenhagen. Sgrìobhadair às an Danmhairg.
- 2016 - Fidel Alejandro Castro Ruz, ann an La Habana. Neach-poileataigs à Cùba.


text:
Click!Hiragana fuaimneachadh Clàr
- urrainn dhut coimhead air Coltas agus Caolas Hiragana a 'cleachdadh an Hiragana Clàr fuaimneachadh.
Click!Katakana fuaimneachadh Clàr
- 'S urrainn dhut sùil a Coltas agus Caolas Katakana cleachdadh an Katakana fuaimneachadh Clàr .
Click!Japanese Name Generator
- ann an Iapan Name Generator urrainn thu a mholadh airson Japanese ainmean agad na caractaran (airson agad fhèin no geamannan nobhailean), do naoidheanan no càil sam bith eile air thuaiream.
Click!Japanese Dictionary Kanji Ainm (Ciamar a leughas Japanese ainm)
- Iapanach Kanji Ainm Dictionary (Ciamar a leughas Japanese ainm)
Click!Japanese Ainm Liosta
- Japanese Ainm Liosta
Click!Iapan Nàiseanta còd-puist Liosta
- Japanese Nàiseanta còd-puist Liosta Rannsachadh agus Japanese translation seòladh
Click!Hangul Caractaran gu Hiragana / Katakana Converter
- arigatou. ⇒ ありがとう.
- arigatou. ⇒ アリガトウ.
Click!Ròmanach Alphabets gu Hiragana / Katakana Converter
- 아리가토우. ⇒ ありがとう.
- 아리가토우. ⇒ アリガトウ.
Click!Katakana gu Hiragana Converter
- カタカナ ⇒ かたかな
Click!Hiragana a Katakana Converter
- ひらがな ⇒ ヒラガナ
Click!Meud Iomlan Katakana gu Leth-Meud Katakana Converter
- オハヨウゴザイマス ⇒ オハヨウゴザイマス
Click!Half Meud Katakana gu Full Meud Katakana Converter
- コンニチハ ⇒ コンニチハ
Click!Seann Japanese Kanji gu New Japanese Kanji Converter
- 國 ⇒ 国
Click!New Japanese Kanji airson Old Japanese Kanji Converter
- 医者 ⇒ 醫者
Click!Japanese Language Sgrùdadh Ghoireasan is làraichean-lìn
- Ma tha thu Iapanach Cànain an luchd-ionnsachaidh, feumaidh sibh sùil air seo gu làraichean-lìn! Na ceanglaichean seo tha a h-uile stòrasan an-asgaidh.
Click!Chinese Characters gu Pinyin le Tone Marks Converter
- 你好吗?⇒ nǐ hǎo ma?
- 你好吗?⇒ ni3 hao3 ma?
- 你好吗?⇒ 你(nǐ) 好(hǎo) 吗(ma)?
- 你好吗?⇒ 你(ni3) 好(hao3) 吗(ma)?
Click!Chinese Characters Pinyin gu Hangul Leughaidh Converter
- 你好吗?⇒ 니 하오 마?
- 你好吗?⇒ 니3 하오3 마?
- 你好吗?⇒ 你(니) 好(하오) 吗(마)?
- 你好吗?⇒ 你(니3) 好(하오3) 吗(마)?
Click!Chinese Characters Pinyin gu Katakana Leughaidh Converter
- 你好吗?⇒ ニー ハオ マー?
- 你好吗?⇒ ニー3 ハオ3 マー?
- 你好吗?⇒ 你(ニー) 好(ハオ) 吗(マー) ?
- 你好吗?⇒ 你(ニー3) 好(ハオ3) 吗(マー)?
Click!Pinyin dòighean ion-chuir - Pinyin le tòna comharrachadh
- ni3 hao3 ma? ⇒ nǐ hǎo ma?
Click!Shimplichte Chinese Characters gu Traidiseanta Converter
- 娱乐 ⇒ 娛樂
Click!Sìnis Thradaiseanta Caractaran gu Shimplichte Converter
- 新聞 ⇒ 新闻
Click!Chinese Characters gu Hangul Leughaidh Converter
- 韓國 ⇒ 한국
- 韓国 ⇒ 한국
- 韩国 ⇒ 한국
Click!Hangul fuaimneachadh Clàr
- urrainn dhut coimhead air Coltas agus Caolas Hangul cleachdadh an Hangul Clàr fuaimneachadh.
Click!Coirèanais Name Generator
- an Korean Name Generator urrainn mholadh thu Coirèanais ainmean airson agad na caractaran (airson agad fhèin nobhailean no geamannan), do naoidheanan no càil sam bith eile air thuaiream.
Click!Korea Nàiseanta còd-puist Liosta
- Korean Nàiseanta còd-puist Liosta Rannsachadh agus Coirèanais seòladh eadar-theangachadh
Click!Coirèanais Names Romanization Converter
- 김 사랑 ⇒ Kim Sarang
Click!Chinese Language Sgoiltean agus Blogs
Click!English Name Generator
- a' Bheurla Name Generator urrainn mholadh sibh Beurla ainmean airson agad na caractaran (airson agad fhèin nobhailean no geamannan), do naoidheanan no càil sam bith eile air thuaiream.
Click!English fuaimneachaidh airson Coirèanais fuaimneachadh Converter
- apple [ӕpl] ⇒ apple [ӕpl / 애플]
Click!Uppercase / Lowercase Converter
- language tools ⇒ LANGUAGE TOOLS
- LANGUAGE TOOLS ⇒ language tools
Click!Brath a ghabhail Bhinn / Gach Words
- language tools ⇒ Language tools
- language tool ⇒ Language Tool
Click!Cànan Sgrùdadh Ghoireasan is làraichean-lìn
- Ma tha thu nad Cànan luchd-ionnsachaidh, feumaidh sibh sùil air seo gu làraichean-lìn! Na ceanglaichean seo tha a h-uile stòrasan an-asgaidh.
Click!World Gleoc
- Current Àm liosta ann an diofar dhùthchannan is sgìrean. 'S urrainn dhut a' cleachdadh prìomh fhaclan airson rannsachadh nas luaithe gleoc lorg sònraichte dùthcha cuideachd. ☀ An ìomhaigheag = là. ★ An ìomhaigheag = oidhche.
Click!National Brataichean liosta
- National brataichean liosta ann an òrdugh aibidileach. 'S urrainn dhut a' cleachdadh prìomh fhaclan airson rannsachadh nas luaithe bratach lorg sònraichte dùthcha cuideachd. Dèanaibh gliog dùthcha ainm no bratach fhaicinn nas motha bratach.
Click!Country Gairm còdan liosta
- Country gairm còdan liosta ann an òrdugh aibidileach. 'S urrainn dhut a' cleachdadh prìomh fhaclan airson rannsachadh nas luaithe na dùthcha ag iarraidh còd lorg sònraichte dùthcha cuideachd.
Click!Global àireamh fòn converter
- This inneal iompachadh do àireamh fòn gu cruinneil àireamh fòn eadar-nàiseanta airson gairmean. Mar eisimpleir, tha thu a 'taghadh do na dùthcha agus a' cur ur gabhail a-steach an àireamh fòn le còd na sgìre ionadail. Agus a 'cur a' phutan gus a dhèanamh do na cruinne àireamh fòn.
Click!Language Còdan liosta
- Language còdan (ISO 639) liosta ann an òrdugh aibidileach. 'S urrainn dhut a' cleachdadh prìomh fhaclan airson rannsachadh nas luaithe còd lorg sònraichte chànan cuideachd.
Click!Country Còd mullach-ìre àrainn (ccTLD) liosta
- The liosta iomlan de na ISO 3166 còdan agus còd dùthcha mullach-ìre raointean, mar ris an canar ccTLD ann an òrdugh aibidileach. 'S urrainn dhut a' cleachdadh prìomh fhaclan airson rannsachadh nas luaithe code dùthcha lorg cuideachd.
Click!fo-thiotal Deasaiche
- Ma agad fo-thiotalan a tha a-mach à sioncranachaidh leis an fhilm, 's urrainn dhut atharrachadh air àm tòiseachaidh nan fo-thiotal le seo fo-thiotalan deasaich an inneal.
Click!HTML Tag Remover
-  www.ltool.net  ⇒ www.ltool.net
Click!Character Counter
- Ltoot.net ⇒ 9
- こんにちは ⇒ 5
- 안녕하세요. ⇒ 6
Click!Words / Caractaran Lorg àite agus
- 'S urrainn dhut lorg agus iomadh àite faclan no caractaran.
Click!Anniversary Calculator
- an là an dèidh 7 làithean, 100 làithean, 1000 làithean, bliadhna 1, 2 bliadhna, bliadhna 3 agus nas Ceann-bliadhna bho cheann-latha sònraichte.
Click!Age Calculator
- urrainn dhut obrachadh a-mach an ceart aois stèidhichte air an là breith.
Click!Zodiac Rannsaich
- 'S urrainn dhut fhèin a lorg Zodiac Sign seo le inneal.
Click!Unix Uair Stamp a ghabhas a leughadh le Ceann-là / àm Converter
- 1485263968 ⇒ 2017-01-24 22:19:28
- 1485263968 ⇒ January 24, 2017, 22:19 pm
- 1485263968 ⇒ Tue, 24 Jan 2017 22:19:28 +0900
- 1485263968 ⇒ 2017-01-24T22:19:28+09:00
- 1485263968 ⇒ 2017年 01月 24日 22时 19分 28秒
- 1485263968 ⇒ 2017年 01月 24日 22時 19分 28秒
- 1485263968 ⇒ 2017년 01월 24일 22시 19분 28초
Click!Furasta a leughadh Ceann-là / àm gus Unix Stamp Time Converter
- 2017-01-24 22:19:28 ⇒ 1485263968
Click!Diog / Mhàigh uairean / Hour / Latha Converter
- 300 secounds → 5 mionaid
Click!Bho làithean Ceann-là Calculator
- urrainn dhut ris no toirt air falbh bho cheann-latha sònraichte.
Click!Loan Calculator
- urrainn dhut obrachadh a-mach diofar iasad clàr-ama pàighidh roghainnean aig an aon àm.
Click!CSS RGB-lìn Color Chart
- HTML Color Charts / HTML Colors Duilleag
Click!Beautiful CSS Amaireaga
- Beautiful CSS Clàr Eisimpleirean airson desingers-lìn.
Click!Unicode Converter
- Unicode Online Converter
Click!Unicode Clàr
- List of Unicode caractaran
Click!aSCII ART / AA Cruinneachadh
- aSCII ealain Cruinneachadh - an seòrsachadh a rèir seòrsa
Click!Emoji, Emoticon faclair
- Unicode Emoji / Eemoticon faclair. Dìreach air a chopaigeadh agus a cuir an Emoji / Eemoticon tha thu ag iarraidh a chleachdadh a-steach do blog, duilleag-dachaigh agus SNS leithid Facebook, Twitter, Instagram agus mar sin air adhart.
Click!URL Encoder / Decoder
- Faodaidh tu a dhì-cheileadh URL encoded strings coltach '% E4% BD% A0% E5% A5% BD' cleachdadh URL Decoder
Click!Base64 Encoder / Decoder
- Faodaidh tu a dhì-cheileadh base64 encoded strings coltach 'SGVsbG8h' cleachdadh Base64 Decoder
Click!Thuaiream Password Generator
- 'S urrainn dhut faclan-faire a ghineadh air thuaiream cleachdadh an thuaiream Password Generator.
Click!Binary / Octal / Decimal / Hexadecimal Converter
- 'S urrainn dhut iompachadh àireamhan (Binary, Octal, bloighean deicheach agus Hexadecimal) a 'cleachdadh an Number Converter.
Click!QR Code Generator
- urrainn dhut a dhèanamh agad fhèin QR Codes cleachdadh an QR Code Generator.


text:
Gnothach a dhèanamh rinn
Mar bhall de Sholar Adhartach do dh’Oilthighean is Colaistean, tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ag obair ann an com-pàirteachas ris an ionad shàr-eòlais seo a thoirt taic do leasachadh solar adhartach tarsainn roinn an fhoghlaim adhartaich agus an fhoghlaim àrd-ìre ann an Albainn. Mar aithneachadh air an taic sin agus a chum ’s gum biodh e ag obair gu tur a rèir phoileasaidhean solair Riaghaltas na h-Alba agus reachdas solair na Roinn Eòrpa, stèidhich an t-oilthigh poileasaidh solair.
Tha Leabhar-làimhe Poileasaidh Solair na h-Alba a’ cur sìos nan riaghailtean, nan gnàthannan, is nan slatan-tomhais bunaiteach a bhuineas do sholar poblach an Albainn, agus am poileasaidh seo, an co-chòrdadh ris a’ chleachdadh as fheàrr a thaobh solar, a’ toirt fios air na gnothaichean a leanas an co-cheangal ris an oilthigh:
- an ceannardas agus na dòighean-riaghlaidh aige a thaobh solar
- na daoine aige
- an ro-innleachd is na h-amasan aige a thaobh solar
- a’ mhodh-obrach a th’ aige a bhith a’ comharrachadh a fheuman a thaobh solar, a’ gabhail a-steach bathar is seirbheisean a shònrachadh
- a ro-innleachd thàiridh agus am feum a nì e de sholar co-oibreachail
- na prìomh phròiseasan is siostaman ceannaich aige, agus
- mar a bhios e a’ riaghladh chunnraidhean.
Chuir an t-oilthigh ainm ris a’ Chairt Luchd-solair aig Riaghaltas na h-Alba, mar phàirt den uallach a ghabh e air fhèin a bhith a’ co-oibreachadh le buidhnean ceannaich eile san Roinn Phoblaich is gnothachasan Albannach gus am bi pròiseasan is còmhradh nas fheàrr ann a thaobh solar san roinn phoblaich.
Poileasaidh an aghaidh brìbearachd
Tha an t-Oilthigh dealasach a thaobh nan inbhean eadarnàiseanta as àirde de dh’ionracas agus a bhith a’ dèanamh cinnteach gun lean e is gun adhartaich e an cleachdadh as fheàrr a thaobh brìbearachd a bhacadh. Tha Poileasaidh an oilthigh an aghaidh brìbearachd air a dhealbhadh a bhith a rèir Achd Brìbearachd 2010.
Is e poileasaidh an oilthigh gum bi am foireann agus na h-oileanaich air fad a’ dol mu an gnothach ann an dòigh onarach, is gun a bhith ri cleachdaidhean coirbte no brìbearachd airson buannachd neo-chothromach fhaotainn. Chan e dìreach an t-oilthigh a bhith a’ gabhail uallach cultarach air fhèin a tha seo; is e briseadh-lagha a th’ ann am brìbearachd sa mhòrchuid de dhùthchannan agus bidh gnìomhan coirbte a’ fàgail an oilthigh agus an luchd-obrach aige buailteach do chasaid laghail, unnlaghan agus prìosan, cho math ri bhith a’ cur deagh chliù an oilthigh ann an cunnart.
Achd Tràilleachd an Lath an-diugh 2015
Fiosrachadh mun uallach a tha sinn a’ gabhail oirnn fhèin a thaobh Achd Tràilleachd an Latha an-diugh 2015.


text:
Tha, bha e còrr is ceithir bliadhna bho chaidh a 'chiad dreach de Transposh airson WordPress Chaidh a leigeil mu sgaoil. agus gu dearbh, tha sinn air tighinn gu math fada.
Transposh ga chleachdadh leis na mìltean de làraich air feadh an eadar-lìon, agus tha sinn toilichte mòran luchd-cleachdaidh (agus beagan nas lugha toilichte fheadhainn 🙂 ).
Tha an dreach seo, 0.9.2, Chan eil na tha sinn an dùil gu bheil a-nis le, an dèidh ceithir bliadhna bhiodh sinn an dùil gur e dreach aon ('s dòcha fiù' sa dhà) mar-thà air a bhith air a leigeil ma sgaoil. ach a rèir coltais, beatha chan ainneamh a dhol air adhart mar tha thu an dùil gu e.
Tha an tiotal seo dha-rìribh a 'buntainn ri dreuchdan ùr giùlan ar parser, nuair a bhiodh sinn a 'tighinn tarsainn air an (a bu chòir a bhith neo-briseadh àite) sinn dha-rìribh a bhris an dà abairt a-steach, a tha àite air an dearbh-chaochladh de dè na rudan a bu chòir a bhith. Mar sin, thathar an dòchas seo a-nis stèidhichte, agus sinn nach eil a bhriseadh!
Am measg nan atharrachaidhean eile:
- Basic taic airson Woocommerce amalachadh
- Sàraich Riaghailt a 'chùis nuair eile no plugain ùrlaran adhbhrachadh an process_page a bhith air a ghairm prematurely
- Fix droch bug nuair a nochd na h-aon eadar-theangachadh ann am paragraf barrachd air aon uair
- Bing air a chur ris dà chànan
- Fix an bug aithris le dserber disallowing cànan taghadh air dreuchd far a bheil translate_on_publish bha ciorramach
- Update airson .po faidhlichean, Eadar-theangachadh le Turkish Omar Faruk Khan
Bidh thu a 'gabhail tlachd às an tionndadh seo! 'S e seo an òrdugh! 🙂


text:
Mar Sgiathanach (gu follaiseach, ’na Ghàidheal), agus a-nise mar uchdmhac nan Crìochan Albannach, a chuir seachad grunnd bhliadhnaichean sunndach ann an Lunnainn, tha mi toilichte dearbhadh gur Albannach mi.
Bidh mi ri bàrdachd an Gàidhlig, Albais, agus (gun dragh sam bith, nuair a tha an eanchainn sunndach) am Beurla. Ged is toil leam a bhith ri rosg sa Ghàidhlig, tha barrachd cothroman air nochdadh am Beurla, ach chan eil sin air a bhith cràiteach dhomh.
Bhon a b’ ann am Beurla a dh’ionnsaich mi leughadh (agus sgrìobhadh) an toiseach – ged a b’e Dùn Dé a thug an Dandy ’s am Beano dhuinn, cha robh na caractaran air an d’ rinn mi eòlas ro ionadail: leithid Desperate Dan, Dennis the Menace, Minnie the Minx, Lord Snooty, Korky the Cat agus creutairean eile dhen t-seòrsa.
’Nam inbheach, chòrd mo bhliadhnaichean ann an Lunnainn rium glé mhath. ’S dòcha gun robh barrachd Caraibich agus Éireannaich am measg mo chuid eòlaich na Sasannaich bona fide, ach cha robh nàimhdeas eadar aon seach aon againn agus Cognaidh sam bith ris na choinnich sinn. Mar sin, bhiodh e fìor nach eil crìochan air a bhith ’nam buaireadh dhan eanchainn.
Agus, air a dhol tarsaing na crìche eadar Poblachd na h-Éireann agus Éirinn a-Tuath, gun a bhith cinnteach, gu mionaideach, cuin a thachair an trasdadh eadar dùthaich neo-eisimileach agus pàirt dhen Rìoghachd Aonaichte, theirinn nach eil trioblaid buailteach a bhith romhainn, ma ghabhas Alba ceum gu neo-eisimeileachd.
Ach car son a ghabhadh Alba leithid de cheum? A réir nàimhdean a’ cheuma, tha iomadh gàbhadh romhainn ma ghabhas sinn ris. Ach có miad dùthaich, nas lugha na Alba ann am miadachd agus àireamh sluaigh, a tha saor, soirbheachail? Na biodh dùil, no iarraidh, againn air pàrras: ach, le cothrom deasbad air nithean a tha sònraichte agus a’ sireadh coitcheannais (ris nach bi dùil buileach) shaoilinn gu bheil barrachd dòchas aonachaidh ann an amharc sluaigh nach eil cho lìonmhor.
Agus tha mise faicinn gu bheil tarraing mhaireannach, ris an abair mi “reachdachd choitcheann”, eadar dhaoine, tha ’g éirigh ás na cinnidhean bho shean (Gàidhealach agus Crìochail), far an robh dleasdanas co-chòrdach eadar tuath agus tighearna. Ged nach b’e co-ionnanachd a bh’ ann buileach, saoil nach eil buaidh air a bhith aice air mar a tha Albannaich a’ faicinn a-chéile?
Tha fhios againn gun do sgar “Reachdan Ì” ceannard bho shluagh, gu ìre ’s nach robh iad a’ bruidhinn na cànain cheudna, ach am measg an fheadhainn a dh’fhan (a’ mhuinntir), theirinn gun do mhair sìneadh gu co- ionnanachd agus co-obrachadh, mar a chunnacas, gu h-eachdraidheil air Cluaidh Ruadh. Agus nach eil sìneadh cosmhail ri fhaicinn ann an stéidh nan eaglais Albannach (’s dòcha nach eil “taghadh” cléir buileach co-ionnan ri taghaidhean eile).
Ma tha mi fiùs letheach ceart, tha sinn ann an cruinneadaireachd air leth bho na tha sluagh-iùlachd na dùthcha aig deas bhuainn a’ leantainn. Tha adhbhar againn a bhith an dùil gun téid roinnean mar slàinte, foghlam, na seirbheisean sòisealta agus tèarainteachd shòisealta a dhìon mar ghoireasan poblach: gun téid, air an aon àm, taigheadasachd phoblach a chur air stéidh dhearbhte, le gealltanas gun téid leasachadh deatamach a dhèanamh oirre.
Co leis a bhiodh seirbheisean siubhail, trèan, bus, aiseagan agus prìomh sheirbheis-adhair, am posta rìoghail, am fón? Dé mu dheidhinn co-chomainn nàiseanta? Le taic an riaghaltais agus chomhairlean, nach fhaodadh an leithid a bhith soirbheachail? Chan eil gainne nòsan cumhachd againn; gaoth, muir, dealain-uisgeach, grian (tha leasaichean daonnan gan dèanamh). ’S an gabhadh obair a dhèanamh air gual glan? Agus dé mu seilbh air fearann, na tha de ghleanntan falamh? Smachd orrasan cuideachd – agus daoine gan àiteachd. Le làn phàrlamaid ann an Taigh an Ròid, bhiodh leithid de cheistean na b’ fhaisge agus na b’ fhasa an togail.
Ann an gnìomhachas, tha ola ’nar n-eòlas, ach cluinneamaid barrachd mu na thig aiste (plastaigean mar eisimpleir). Tha Alba beò san t-saoghal leatronaigeach. Ach dé mu dheidhinn seann charaidean, mar gàraidhean iarainn, a thoirt beò a rithist, air ar socair iomairteach? Le làn smachd air ionmhasachd na dùthcha, dheònaicheadh sinn buaidh chothromach fhaighinn air bancaichean agus comainn togalach – agus ás-ghluasad ionmhais gu fasgaidhean diamhair (leis na tha sin a’ cosg dhuinn).
Gun a bhith an urra ri Broadcasting House agus a’ West End, bidh e inntinneach faicinn saoghal craolaidh agus ealain na h-Albainn a’ gabhail sealladh air an t-saoghal fharsaing. Car son nach tigeadh Dàibhidh Lindsay roimh Shakespeare, MacGill-Eain agus MacCaoig roimh Hughes agus Larkin, le Grassic Gibbon ’s an uair sin Dickens, ann an eòlas ar sgoilearan?
’S fhada bho chuala mi gu bheil eadar-nàiseantachd gun nàisean do-dhèanta. Smaoinich air dùthaich cho-ionnan, a’ coimhead a-mach thar a crìochan fhéin, le càil air son malairt, agus deas air son tionnsgal càirdeil. Nach eil e ’nar comas?


text:
- TIOTAL
- 'Mur b' e thusa bhiodh an Cuilthionn'
- EXTERNAL ID
- AB_LL_SORLEY_MACLEAN_ENG
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Sorley MacLean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1446
- KEYWORDS
- bàrdachd
claistinneach
cruthan-tìre litreachais
'S e seo eadar-theangachadh sa Bheurla den duan 'Mur b' e thusa bhiodh an Cuilthionn' clo-bhuailte an toiseach le Somhairle MacIllEathain ann an 1943 na phàirt den chruinneachadh 'Dàin Do Eimhir agus Dàin Eile'.
Beagan air ais, chaidh an dàn a chur ri ceòl le Dòmhnall Seàdha à Capercaillie agus a sgaoileadh ann an 1998 mar 'Am Mur Gorm' air an CD 'Beautiful Wasteland' aig a' bhuidhinn.
Tha e air a leughadh le sgoilear o Àrd Sgoil a' Phluic. (Dealbh le cead coibhneil on Dr. Julian Toms.)
'If it weren't for you the Cuillin would be
a level of olive blue
encircling with its tight belt
my heart's barbarous retinue.
If it weren't for you the numerous sand
that lies on Talisker's compact shore
would be the tablet of my wishes
without the sting of salt desire
If it weren't for you the huge seas
both in their motion and their rest
would raise the sea foam of my mind
to a monument on a calm coast.
While the flat brown and brindled moorland
and my clear intellect would be drowsing together
if it weren't for the sovereign force
of your degree'
'S e Somhairle MacIllEathain fear de na prìomh dhaoine ann an litreachas Alba an là an-diugh. Rugadh e ann an Oscaig an Eilean Ratharsair ann an 1911, 's chaidh e gu Bun-sgoil Ratharsair agus gu Àrd-sgoil Phort Rìgh mus deach e an uair sin do dh'Oilthigh Dhùin Èidinn far an do rinn e sgrùdaidhean air Beurla. Chaidh e a-steach do theagasg sgoile agus bha obair aige ann an Tobar Mhoire, Hamhaig agus an Dùn Èideann, mus d' fhuair e obair mar Cheannard Àrd-sgoil a' Phluic far na dh'fhuirich e gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1972.
Mar a bha e a' tighinn o theaghlach de sheinneadairean traidiseanta is de phìobairean, agus mar a chaidh a thogail ann an coimhearsneachd làn de chànan is chultar na Gàidhlig, b' e siud an cànan a thagh e gus a bhàrdachd a sgrìobhadh. Ach rinn e eadar-theangachadh a-rithist de mhòran dheth gu Beurla, ga fhosgladh gu luchd-èisteachd gu math na bu mhotha. Chaidh a tharraing fo aire dhaoine cuideachd le foillseachadh de 'Four Points of a Saltire' (1970), aig Gòrdan Wright.
Bha buaidh aig na bàird fheallsanachail agus cuideachd aig seann litreachas Ceilteach agus aig seann òrain Ghàidhlig air MacIllEathain. Chaidh obair as ainmeile 'Dàin do Èimhir agus Dàin Eile', sgrìobhte anmoch sna 1930an, a' coimhead air cuspairean de ghaol, agus cuideachd air mì-cheartas poilitigeach. Bha an aon seòrsa de thaobh ri Chomannachas is ri Nàiseantachd aig MacIllEathain 's a bh' aig a charaid, Hugh MacDiarmid, agus cuideachd bha buaidh aig rudan mar Cogadh Sìobhalta na Spàinne agus neart Fascism air obair. Bha an cruinneachadh mòr de a bhàrdachd, 'Reothairt is Contraigh', air fhoillseachadh ann an1977.
A bharrachd air a bhith ag adhbhrachadh ath-bheothachadh de litreachas Gàidhlig, bha Somhairle MacIllEathain an luib brosnachadh teagasg na Gàidhlig ann an sgoiltean na h-Alba. Am measg a dhuaisean bha Bonn Òr na Banrigh airson Bàrdachd, ann an 1990. Bhàsaich e ann an 1996 aig aois 85, a bhean agus a dhithis nighean a' beò às a dhèidh.


text:
Worms
‘S e baile meadhanach air an àirde an iar na Gearmailte a th’ ann am Worms (IPA: 'vɔɐ̯ms, Laideann: Vormitia, Eabhra: Vermayza/ורמיזא). 'S ann on t-seann Cheiltis Borbetomagus a tha a' ciallachadh Baile nam Boglach anns a' Ghàidhlig. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 14 RC. Tha e suidhichte aig 92m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Rhein eadar Ludwigshaven agus Mainz, anns an stàit Rheinland-Pfalz. Tha am baile 476km air falbh bho Bherlin, 58km bho Frankfurt, 113km bho Stuttgart agus 34km bho Heidelberg.[2] Tha 85,829 dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Worms, neo Borbetomagus aig an àm, a stèidheachadh leis an sann Cheiltich ro àm nan Ròmanach. Ghabh Nero Claudius Drusus thairis am baile ann an 14 RC agus thog e daingneach an seo, air an robh Augusta Vangionum.[3] Dh’ fhàs baile Ròmanach mu thimcheall a’ Ghearasdain le ceàrnagan, teampullan is a h-uile càil. Bha obair-crèadha ann air an taobh dheas a’ bhaile is thathar air amphorae chrainn-ola às An Spàinn a lorg cuideachd. Bho 411 gu 413 bha Gunther, Rìgh nam Burgundiōnes (Greugais: BoύpYouvδoι), na iompaire brèige ann am Borbetomagus. ‘S e prìomh-bhaile nam Burgundiōnes mus do chuir na Hun (a bha nan Gaolaich air airgead dhan sheanailear Ròmanach Flavius Aetius) ruaig orra ann an 437.[4] Chuir sin stad air creachan nam Burgundiōnes. Chaidh an t-seann sgeulachd Nibelungenlied a stèidheachadh air na tachartasan sin.[5]
‘S e easbaigeachd Chaitligeach a bh’ann Worms bho 614 anns a’ char as lugha, 's dòcha bho 346.[6] Bha am baile gu math cudromach do dh’ Iompaireachd nam Frangach, is thog Tearlach Mòr (Gearmailtis: Karl der Grosse) ionaid riaghlaidh an seo, is na h-easbaigean an urra ris a’ bhaile a chumail, Easbaig Burchard nam measg.
Dh’ fhàs Worms a bhith uabhasach beairteach aig deireadh na meadhan-aoisean. Fhuair am baile tòrr chòirichean sònraichte bho Heinrich IV ann an 1074,[7] is ann uair sin chaidh e a ghairm na Bhaile neo-eisimeileach na h-ìompaireachd (Gearmailtis: Reichsstadt), dìreach fo riaghladh an iompaire fhèin is ghabh caochladh rud cudromach àite anns a’ bhaile air sgàth sin. Chaidh ainmean a chur gu Aonadh Worms ann an 1122; Bha pàrlamaid na h-ìompaireachd (Gearmailtis: Reichstag) an seo ann an 1495, a rinn a dhìcheall airson an iompaireachd a dh’ ath-leasachadh. A bharrachd air sin, bha pàrlamaid eile ga chumail ann an 1521 ann an Worms, a chuir air bhog Èigheachd Worms, a cho-dhùin gur e eucoireach a bh’ann Màrtainn Lutair leis gun do dhiùlt e na creideamhan aige a leigeil dheth.[8] Chaidh a’ chiad dreach a' Thiomnaidh Ùir anns a’ bheurla a chur sa chlò le William Tyndale ann an Worms ann an 1526,[9] air a eadar-theangachadh dìreach bhon Ghreugais, an àite a bhith air a stèidheachadh air an Vulgata ann an Laideann.
Ann an 1689, ri linn Cogadh na Naoi Bhliadhna, rinn feachdan Rìgh Louis XIV na Frainge droch mhilleadh air iomadh bhaile anns an sgìre seo, gu h-àraidh Heidelberg, Mannheim, Oppenheim, Speyer, Worms agus Bingen am Rhein, ged nach robh na Frangach ann ach fad corra sheachdain.[10] Chaidh ainmean a chur gu Còrdadh Worms ann an 1743,[11] a cuir stad air an Dàrna Cogadh Shilesia eadar A’ Phrùis agus An Ostair. Bha na saighdear Frangach air ais ann an 1792 ri linn Ar-a-mach na Frainge. Chaidh easbaigeachd Worms a chur às ann an 1801[12] is am baile am broinn Iompaireachd na Frainge. Thug Còrdadh Vienna am baile do Hessen ann an 1815.
An dèidh iomairtean na h-Ardennes,[13] chaidh na Caidreabhaich air adhart airson ionnsaigh mòra a thoirt air an Rhein, cridhe na Reich. ‘S e àite dìona làidir ann an ceann a deas sgìre na Rhein a bh’ann Worms is shabaid na Gearmailtich gu cruaidh an aghaidh nan Caidreabhach. Le sin, thug an RAF dà ionnsaigh doirbh mòr air Worms le bomaichean làidir tro mhìosan mu dheireadh a’ chogaidh, air an 21 an Gearran agus 18 am Màrt 1945.[14]
An dèidh a’ chogaidh sheall sgrùdadh gun do deach 39% dhen bhaile a mhilleadh.[15] Bha na h-ionnsaighean sin ag amas air an stèisean mòr ann an cridhe a’ bhaile agus ionaid ceimigeach ann an ceann a deas a mhilleadh. Gu mì-fhortanach, chaidh tòrr sgìre am broinn Worms a mhilleadh. Bha 334 plèanaichean cogaidh an sàs anns na h-ionnsaighean is thuit 1,100 tonna dhe bomaichean os cionn Worms taobh a-staigh corra mhionaid, agus loisg na bomaichean cathair-eaglais a’ bhaile. Cha do deach na Aimearaganaich a-steach gu Worms mus robh drochaid Remagen nan làmhan. Chaidh 239 a mharbhadh anns na h-ionnsaighean is chaill 35,000 (60% bho 58,000) an dachaighean. Chaidh 6,490 toglaichean a mhilleadh uile gu lèir. Bha am baile air a thogail a-rithist an dèidh a’ chogaidh, ann an nòs ùr. Tha Worms air a bhith am broinn Rheinland-Pfalz bho uair sin, ged an do chaill e an sgìre, air an taobh thall na h-aibhne, gu Hessen.
Worms nan Iùdhach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e àite pròiseil sònraichte dha na h-Iùdhaich fad na meadhan-aoisean a bh’ann Vermayza neo Vermaysa (ורמיזא neo ורמישא). Ràinig na ciad Iùdhaich aig deireadh an 10mh Linn is chaidh a’ chiad Shìonagoga a thogail ann an 1034. Gu dòrainneach, chaidh mu 800 Iùdhaich a mharbhadh ann am Pogrom an seo ann an 1096 is ‘s e muinntir an àite fhèin agus saighdearan cogaidh-croise a bha bu choireach.[16] Thathar a’ creidsinn gur e am fear as sine san Roinn Eòrpa a th’ann Cladh Iùdhach Worms, a tha air a bhith ann bhon 11mh Linn. Chaidh Sìonagoga Rashi a thogail ann an 1175 is e am fear as sine anns A’ Ghearmailt. Bha e air a mhilleadh is air a shalachadh ri linn Kristallnacht ach chaidh e a thogail a-rithist an dèidh a’ chogaidh. Tha Shlomo Yitzhaki “Rashi”, Elazar Rokeach agus Yair Bacharach air a bhith a-measg ollamhan iùdhach ainmeil a’ bhaile. Dhearbhaich Rabbi Gershom Ben Judah (Rabbeinu Gershom) gu robh ioma-phòsadh toirmisgte airson a’ chiad turas a-riamh, aig co-chruinneachadh nan Rabbi ann an Worms aig toiseach an 11mh Linn.
Fad na linntean, bha sgìre nan Iùdhach aig cridhe am beatha gu ruige Kristallnacht ann an 1938,[17] nuair dhèanadh sgrios is milleadh air an sgìre gu lèir. Chan eil ach Iùdhach neo dhà a’ fuireach ann an Worms an latha an-diugh agus chan eil coimhearsnachd Iùdhach ann idir.[18] A dh’aindeoin sin, tha tòrr togalach na sgìre ann an deagh stàit a-nis, an dèidh na h-obrach a bh’ann fad na 70an is na 80an, is e Taigh tasgaidh fosgailte a th’ann an sgìre co-dhiù.
Bheireadh ionnsaigh le boma-teine air an Sìonagoga ann an 2010. Loisgeadh ochd ceàrnagan an togalaich, is chaidh boma pheatrail a thilgeil tron uinneag. Cha do deach duine sam bith a leòin. Fhuair an ionnsaigh dubh-chàineadh bho Kurt Beck, Prìomhaire Rheinland-Pfalz is gheall esan gun chuireadh na daoine a bha bu choireach an greim is esan ag ràdh, "Cha chuir sinn suas idir le ionnsaighean mar sin air Sìonagoga".[19]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Erentraud: (mu 650 – 710) Naomh na h- Eaglaise Chaitligeach.[20]
- Heribert à Köln: (970 – 1024) Easbaig agus neach-poileataigs.
- Rabbi Meir à Rothenburg: (1215 – 1093) Bàrd, sgoilear an Talmud.[21]
- Rabbi Samuel Adler: (1809 – 1891)
- Curtis Bernhardt: (1899 – 1981) Riochdaire fiolmaichean.
- Hans Diller: (1905 – 1977) Sgoilear clasaigeach.
- Ludwig Edinger: (1855 – 1918) Eòlaiche-inntinn/cuirp.
- Hans Folz: (mu 1435/1440 – 1513) Sgrìobhadair na Meadhan-Aoisean.
- Friedrich Gernsheim: (1839 – 1916) Ceòladair.
- Hanya Holm: (1893 – 1992) Dannsadair.[22]
- Vladimir Kagan: (1927 – ) Dealbhadair Àirneis.
- Johann Nikolaus Götz: (1721 – 1781) Bàrd.
- Hermann Staudinger: (1881 – 1965) Ceimigear.
- Hugo Sinzheimer: (1875 – 1945) Sgoilear lagha.[23]
- Rudi Stephan: (1887 – 1915) Sgrìobhadair Ciùil.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cache Coins
- ↑ Omnibiography
- ↑ Nibelungenmuseum
- ↑ Friedhelm Jürgensmeier: Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801. Echter Verlag, Würzburg 1997. ISBN 978-3-429-01876-4
- ↑ Eichfelder
- ↑ Martin Luther
- ↑ Contra Mundum
- ↑ Vauban and the French Military Under Louis XIV: An Illustrated History of Fortifications and Strategies, Jean-Denis Lepage,ISBN 978-0-7864-4401-4
- ↑ Jstor
- ↑ Friedhelm Jürgensmeier: Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801. Echter Verlag, Würzburg 1997. ISBN 978-3-429-01876-4
- ↑ Worls War II History
- ↑ RAF
- ↑ Sgamboti
- ↑ Jewish virtual Library
- ↑ Jewish virtual Library
- ↑ Destruction of the Jewish Community of Worms, 1933-1945 A Study of the Holocaust Experience in Germany, Pf. Sepher Hermon, ISBN 9789992283554
- ↑ Ha’aretz
- ↑ Nonnberg
- ↑ Chabad
- ↑ Craine, Debra; Mackrell, Judith, eds (2000). "Hanya Holm". The Oxford Dictionary of Dance. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0198601067
- ↑ Digifindingaids
- ↑ Annuaire de France
- ↑ Stadt Bautzen
- ↑ Sister Cities
- ↑ Annuaire de France
- ↑ St. Albans City and District Council
- ↑ Riaghaltas Iosrael