text:
¶144] Tinnscnamh for mhachtnad & tuaruscbail na h-Innia annso la Marcus fora loingius cetamus.
p.404
¶145] Faidhit dín claraigh uasa m-barcuibh dia n-din ar na tonnuibh muiridhe. Ni chuirid pic forro, acht ola & cailc & cnaib do mhingerred tritha, & a cur fuithib, leanuidh dhibh tre bhithu co n-dínenn a bh-fhaenscuil for in muir. Cethra seolta for gach luing dhibh. Cuirid clár for an clár n-aili dhibh gacha bliadna fri re secht m-bliadan, gu m-bit secht clair druim ar druim for gach clar dhibh, & ní ascnamhait for muir leo ni is síre.
¶146] Sipangu didiu, inis mhuiridi isidhe, & ri fuirri gin umlugud do righ for bith. Imad óir leo: ni leic a righ dhoib a chur a crichaib n-aile a creic na a cunnrad. A fudhomhuin fairge fuil an inis sin, gurub uathad long na barc darub eolach hi.
¶147] Fil cathair oirechuis leou. Do roine in rí palas anorach 'na medhon cu halla rigda & gu seomradhaib solusda. Ba do claruibh óir aithleaghtha ro-s-dín diblinaib. Ni raibhi forles fora fedh nach le h-ór do h-iatta, & fa h-edh sin dia h-urlar.
¶148] La n-aon ro fhaidh Magnus Cam slógh do irghabáil na h-innsi sin gu n-dá taisechuibh forra, Abatam & Uosanchim a n-anmunna. Ascnait for muir in loingius sin. Gabsat port a Sipangu. Facbhait a longa insin & gabsait oc ínnred na criche, gur gabsat in chathair dithoglaidi bui isinn insi. Tiagait fuirre la nert lann & sciath, cu ro lásat ár for aes na cathrach, firu, maccu, mna, acht aenochtar namma, as nar fhaelsat braen dia cru dia rennuibh na dia faebhraib, ar batar upthada demhnaigi leo 'ar n-a cur {MS folio 87b1} la druidhecht & demhnaighecht tria tuaichlect a clochuibh allastig dia croicnib, gur' iadhsat na h-alada dia n-eis, gurub aire sin nar' fetadh a n-guin. Iar faghbail a fhesa sin do na Tartraidib gabsait do lorcuibh & tuinidhibh in talman forro, cu ro coimmbrisedh a cnamha & a cuirp, gur fhacsat gin anmain iat.
p.406
¶149] Na taisigh immorro fasais imfhorrach n-ura etarra fa sétaibh & mainibh na cathrach & na criche archena, cu nach tuc nech dibh umla d'aroili, gur bha miscnigi lasna sloghuibh sin a cheli ina aes na criche. Gu ro clodhsat for culai cusin loingis do 'ridhisi. Iar n-dul doibh ina m-barcuibh sreathais ainbhthine dermair fri aroili iat. Bai inis fria toebh. Buailis in ainbhthine forbha in loingis fria taebhaibh & tractaibh na h-innsi, co nar' facbhadh clár for clar dhibh, cu m-batar a laeich & a milid for immbathad. Gabhuid in cuit ele don loingius i crichaib na Tartraidhi for a n-aghaidh. Tiagait tricha mile don t-slogh loingsi sin a tir isin n-inis for claraibh & sesaibh a long iar n-gait cheilli dia n-anmain. Ni riacht rímh forar' baidhedh dhibh. Batar Tartraidig fora n-inis in tan sin gin biad gin deoig.
¶150] Ri Sipangu didiu, o 'd-clos do in saebhudh sin for loingius na Tartraidech, do beir a shloghu dia shaighid. Trialluit ina m-barcuibh & gabuit port 'san inis a m-batar na Tartraidig. Tiaguid a tir dia n-dithugud. Na Tartraidig immorro gabait conair aili dia n-eis cu rancatar a m-barcu & luidhset a tir a n-inis Sipangu. Tiaghait for beol na righchathrach. Osluicid aes na cathrach na doirrsi cu h-oibheil, ór nír' fhinnsad nar' iat sloigh na criche at-conncatur. {MS folio 87b2} Gabhuit na Tartraidig in chathair, & triallait sloigh na h-innsi a m-bloigh dia m-barcuibh, & gabhaid in raen for lurg na Tartraidech.
¶151] 'Ar bh-faicsin doibh na cathrach do irghabail gairmter accu a milid & a laeich gaile i cein & i bh-foicsi, & do niad forbhais fuirri. Gabhait ag deabhthaibh & ag tuarguin a chele, gur' bhó ár miled leo i l-liu & anall. Secht misa dhoibh forsan abart sin, ár bui suil na Tartraidech fria Magnus Cam dia bh-furtacht. Do beruit in cathair iarsin & ro tinnlaiced iat-som go Cublay. Scarsat fri araili fo shidh & chaenchomhrac.
¶152] Sipangu didiu righi forlethan isidhe. Ailli de laechuibh
p.408dia slogaib & dia n-ainndribh. Do idhlaibh & arrachtaibh creidit, & rinntar a bh-fuatha leo cu teora cennuibh forro, no gu cethra n-aighthibh for aen cenn, nó gu n-deich lamhuibh for aen corp, nó gu cét lam beos. In dar leo-som gach imat cruth bias fora n-dee is liai-di a cumhachta. Dia n-gabhthar gialla a h-echtarcrich isin n-innsi suis, di tucthar múine dia eis fo geibh saeire. Dia m-be gin fhuaslucud lais marbhuit h-e, & do níat a berbhudh & a thomailt co n-anair moir.
¶153] Do cursid lucht taistil in mhara Innecdha rímh fora innsibh fecht riamh. Conadh secht n-innsi for .xl. & secht míli inis frith fuirri, & is uathadh dhibh sin gin aitreabadh forro, & as imdha righi forlethan dibh som.
¶154] Ciamba immorro, inis mhuiridi isidhe gu righ fuirri. Pibar geal fhasas isin righi sin.
¶155] Ni bi acht da ghaeith isin bliadain forna h-innsib sin, leth na bliadne cen clódh for cula dhi & in leth aili 'na h-aghaid-sium cen clódh.
¶156] Faidis Magnus Cam fecht n-aill toisech dia muintir gu sloghuibh n-dermhaire lais a Cyambai dia h-irghabáil a nirt chatha. Bai dia daingne & do chalmacht a laech nar' fhaelsat toghuil {MS folio 88a1} for dhun na for cathair dhibh. Gabsait in slogh iarsin oc tescad a n-gort & a bh-finemna. Faidis Acupius .i. ri na h-innsi, techta do athchar chisa do Magnus, Cisogatu .i. an toisech, & ba senda in ri in tan sin, ár bai dh 'imad cheiledh lais fecht riam cu raibhi .xxx. for teora cét do claind lais, & ba milidh calma a cathaibh tri .L. dib-som. Cidh fil ann tra, acht do beir umhla do Magnus Cam, & do beredh .xx. elefaint do forro gacha bliadne tria bhithu. Scaraid & in slúag re araile fo shidh & chaenchomhrac.
¶157] Iana mor fria h-ur na righi sin, & rí fuirri cin comus righ for bith fair. Tricha cét míle a timcill na ríghi sin. Is lan da gach uili mhaithius for bith hi.
p.410
¶158] Gendur & Gondur fria h-or na righi sin. Dá inis muiridi iat-sum co n-immat gacha maine leo. Inis Leoach allamuigh dhibh sin. Righi forlethan isside, & ri fuirri nach giallann do righ for bith. As ferdha línmhar a laeich. Immut óir & elefinnted fora fedh.
¶159] Inis Pentam didiu, tír isidhe co n-imud fhedh toirthech le & muir forthana 'na timcheall, cethra troigthi fora doimne. Cét míle gacha taebha dhi nach tualang barc seolaid na sdiuraid for in muir sin.
¶160] Inis Iana Beg didiu, tír fhoirlethan iside co .uii. righaib fuirre. Do bhadhus-sa fein, ar Marcus, a se righachtaibh dhibh. xx. cét míle a timchell na h-indsi sin.
¶161] Righi Fer-lech didiu, in chetna righi dhibh ina rabhadhus, do Macametus adrait, & in cét ainmhidi at-cithfe gach aen dibh a tús lai a sé is dia adhartha dho cu h-eirghi grene ar n-a marach. Toimhlit feoil con & daine & gach etaide for bith.
¶162] Basmam didiu, in dara righi dhibh sein. Tir shlébtidhi iside, gin dliged for bith leo acht a m-betha do chaithimh amail gach n-anmann n-ecendsa nó biasdu. & aderuid gurub do Magnus Cam adhrait, & ni thabrait cain na dliged do. Imat onocorn {MS folio 88a2} for fed na righi sin. Clúmh buabhuill lais & cenn muice & cosa elefinnti. Benn dimor a comhroinn a dhá shuil, & tenga co n-imut renn fuirri. As í is arm dithaigthi lais. Imat gacha ceneoil n-apad for bith isin crich sin. Do niat sealg for cenel do n-apaib beca dhibh & cruth daine forro, & beruit iat dia
p.412creic a n-ilthirthaib, & is ed asberuit conadh óicc iatt, & is anorach la rigaibh na n-iltire in fheoil sin fria tomhuilt.
¶163] Samaria didiu in treas righi dhibh. Ní fhasann fínemain na cruithnecht tre uir innti, conadh arán ríghle & feoil chaithit. Ata coill isin crich sin, & cenglait a croinn cu snighenn sugh friu amail chuslenna uiscidhe, derg & finn is dath don t-sug sin. Timuircter sin a soithighibh cumdachta la h-aes na criche, cunad lor dhoibh do digh a bh-fagat samlaid, & is ferr oldas in fín.
¶164] Dragoiam didiu in cethrumad righacht dhibh. Dia n-gabha serg galair aen duine fiafraighit dia n-draidhib in m-bia furtacht fair. Tiagait na draide dh'fhagail chelmaine óna déibh. Dia n-eibrit gin furtacht do bheith fair timsaighit a ghaelta & a charait chuige, co n-abrait fris: Nach ferr duit; ol siat, do tomuilt duinne in cein bias do cruth & t'fheoil fort ina do thomhuilt do phiasdaib na talman iar nat' eillnedh don t-saeth fil fort? Marbthur leo h-e, & caithit a fheoil gu n-onair moir.
¶165] Lambríí in cóiced righi dhibh. Fil fidbaidh isin crich sin, Birsi a ainm. Benaid aes na criche a croinn a h-uir dia n-athcur do 'ridhisi, & bid teora bliadna os úir gen a cur. Ticit iarum co torad anorach forro.
Fil blogh d'aes na criche sin a m-bennuibh sliab & a n-ochtuib all, & fasait erbaill for a senaibh amhail chonu.
¶166] Fanfur (leg. Fansur) is seised righi dhibh-sein. Ni fhasann arbhur for bith na finemain tre uir innte, conadh righle no-s-toimhlit. Suighi na fidhbaide as fleadha dhoibh amail ro raidh-sium romuinn. Fil fidhbad isin crich sin co remhe n-dermhair. Do gheibh lucht na crichi sin a n-dáithan bídh
p.414do min & do phúdar onorach allastigh do croicnibh na crann sin.
¶167] Iar g-cur chúil risin crich sin, fo gebha inis muiridhi, Necuram a h-ainm. Do Macametus adrait. Ni bhí timthach ar bith la laech na ingin dibh, acht a m-beith denocht amail thusmiter iat.
¶168] Fo gebtha inis Augamam fria taebh na h-innsi sin.
¶169] Righi forlethan isidhe, co n-adhrait do Macametus. Bai cét & tri mili do mhilibh ina timchell fecht riam, gu ro-s-caith imghluaisecht mara la gaeith h-i, co nach fuil acht .xx. cét míle ina timcheall inniu. Toimdit aes na criche sin nách fil for bith inis is ferr inás. Ni bhi edach acht la h-uathaid dia dainib. Tocbaidh nert gaeithe imut dibh isin muir gu m-baidhter iat. Ni umhlaighinn a righ do righ for bith. Ni theit lucht na criche sin a g-cathuibh acht da m-be conblicht forro do beruit echtarchricha dia cabair, & do beruit cendach dia mainib dhoibh. Imad leag m-buadha innti. Is oc un righ sin ata in cloch is ferr for bith. Derg iside, métithir fria laim laeich h-i, & reisi fora fedh. Glainithir fria gris gan crithir h-i. Cuiris Magnus Cam techta do chuinghid na clochi buada sin for in righ sin. Ro raidh in ri gur' sét fine do righraidh Seylam in cloch sin, & nach raibhi nert a tidlaicthi aige fein.
¶170] Fil an India fria h-or na h-innsi sin. Prouinnsi Maabar is foicsi dhi. Cóic righa fuirri: in cétna righi díb Buaar Scuderba ainm in righ fil fuirri. Lomnocht tre bithu caithit a m-betha. Imut cloch m-buada isin crich sin, & is mod lasin righ sin chethra lega buada for cét foa braghait tre bithu, & a tuilledh dibh fora lamhuibh & chosaibh. Gabaidh .iiii. h-orthana for cét
p.416frisna deibh gach laithi & in oiret cetna gach n-oidchi do bheith furtachta na n-dee fair .u. aindre sirdha lais.
¶171] Uar dono {MS folio 88b2} in dara righi dhibh. Damh is dia adurtha dhoibh. Ní mharbuid damh & ní thoimhlit a fhéoil dia marbhthar. Do níat balsamum anorach dia fheoil & dia gheir, & coimlit fo chulaib & cernuibh in brogha, ardaigh comad naemtha in brugh o gheir in daim naeim do chomailt fair.
¶172] Madh éc don righ no do thaisech dhib, marbhthar leo a aes cumtha & aes gach oifice bui lais dia cur da freastul isin bethaid araill, & marbhuit a sheitig dia cur lais ar omun cheli aili do beith le, & loiscid a cuirp diblínaibh.
¶173] Is annsa crich sin do martradh Tomas apstal iar techt do proicept breithri Dé doibh, & ni tualang aen dia marand d'iarsma na m-basairedh sin triall istech tar beolu na h-ecuilsi in ro h-adnacht corp Tomais. & in ait inar' marbsat h-e fil derg aniu dia chrú amail bui in cétla. Do ghní an úir sin ic-shlainti da gach aen no-s-toimliunn bec no mor dhi for dhigh. Ata began Cristaidi imm on cathraig m-bic ina bh-fhuil corp Tomáis. As mór do mhirbhuilibh in fhir Dhia foillsighther and sin.
¶174] Uar didiu & ni pecad la nech dhibh pecad for bith do pecthaibh na m-ban.
¶175] Loighit aes na criche sin forsan talmain, & issed at-berat: Don talmain sinn, ar siat, & a talmain rachmait. Ni thoimlit fin tria bithu, & ni gabuid aeir na aithis in neich dhibh no-s-ibenn. Do gniat osaic gach laithe. Ni bhi arm la nech dhibh acht gai & sciath. Ni gadtar ní for bith leo. Ní marbhthar aen a n-eisimul leo. Ni fhasann ech dia n-groighibh, conadh .x. míli ech gacha bliadhna chennghaid. Coic righ Maabar. Feoil berbhthi & uighi & righle thoimlit a n-eich. & is lomnocht thiaghuid lucht na criche sin for sét la tormach tesa na grene, or ni féttar {MS folio 89a1} siubal na crichi sin acht a tri misaibh 'san bliadain .i. Iunius, Iulius, Augustus .i. da mhi deridh in t-samhraidh & cétmhi in fhoghmhair. Do beredh bas íat-som lasna ruithnibh grianda muna bheth furtacht na mis-soin forro. Is suail dia n-echuibh nach faghuibh bas gach bliadain lasin m-bethaidh
p.418n-anaithnidhe. Sebhuic dhubha leo, anas ferr do sheabhcaibh dhoibh. Fialtoca leo meidithir fre fiachu.
¶176] Righi na paghanach didiu in cóiced righi do prouinnsi Maabar. Damh is dia adhartha dhóib, & is ed asberuit conadh geal fil fuath in Diabuil, conad aire sin rindait-suim fuath a n-dee dubh, & cuirit uindiminte & oladha duba futhaibh badhesin, cu m-bid for aen dath fria n-deibh, & mad geal aen dibh ocá thusmed ní oirisid cu m-ba dísholus h-e.
¶177] Dia n-dechuit i cath no a conghal berit leo clúmh in daim dia n-adrait amail Dia, & ni bhi leo máine is airmitnighi innas som.
¶178] Righi Musili (leg. Mutfili) didiu fria h-or righi na paganach fhuil si, & ní umhlaigh do righ for bith. Ni fhuilet srotha nait aibhne for fedh na criche sin, acht tobair sholusda ag snighi a fudhomon thalman leo. Fo ghabhuid imat cloch m-buada inntibh iar tragad doib la turcbáil n-grene. Sleibhte & benna urarda isin crich sin gu n-aquilibh geala forthaibh & co n-imut nathrach neimhe conad iat na nathracha sin thoimhlit na h-aquile dímhora, & cruthaigter lecca buada inntibh dib-som nach faghthar a n-aithghin for fot in betha acht annsom. Adhamoint a n-anmanna, inann son & diamont. Oirisid na h-aquile sin a m-bilibh dimhora, gurub omhun la h-aes na criche triall ina n-gaire la a calmacht, conudh feolbaighe berait isin glind dithoghlaidi fil fuithibh. Tecut na h-aicile anuas iar bh-faicsin na feola. {MS folio 89a2} Tiaghait dono aes na criche dia n-eis, & fo gabhit na clocha buada ina n-inglanuibh iar cur na n-aiquiled dhibh, & anas ferr dhibh bit oc na righuibh imfhoicsi, & do gabur in chuid ele dibh fria creic for fiarláit in betha.
¶179] Righi Lae (leg. Lar) didiu, ní chanuit gó tria bhithu. Abraiamíni in sloinnedh aitreabhus innte. Ni thoimhlit fin na
p.420feoil tre bhithu, & ní marbhthar duine na anmanda aili leo. Aeinshétigh snadhmtha la gach n-aen dibh. Ni benuit crann na duille ur a n-doigh anma do beith inntibh. Lomnocht bhid tria bithu, & dam in dia n-adrait. Iar n-ég don damh sin do niat luaith dia chnamhaibh & crothait forro h-i. Is áintech troiscthech do na deibh iat som. Bíth fuath daim 'ar n-a rinnadh a n-edan gach aein dibh, & duilledha crand parduis na miasa fora toimhlit.
¶180] Crich Coylus didiu, righi fhoirlethan isidhe. Ni giallann do righ for bith, & ni fhaieann nech la celi dibh muna rabhut in treas glun d'fhialus diblínaibh, nó seitig a athar no a bhrathar dia n-eis. Immat leoman n-dubh isin crich sin. Do cithir polus articus innti cubut ar turcbáil ós muir.
¶181] Righi Cumar & righi Melibar & righi Gusurach & ríghe Caria & ríghi Cambaech & ríghe Semanach & ríghe Osmacoram, don India moir iat sumh, & immat righi immale friu, & ro badh scith tenga fria tuarascbail do tabairt.
¶182] Do rímhset eolaig in mhara fecht riam .uii. cét for da míli dhec innsi for in muir n-Indegda sin, genmotha innsedha na h-India Bice, & ticfamait tar began dibh annso.
¶183] Atat di inis a fudomhuin in mara sin & is e Issu adhrait. Oilén na n-Ingen & Oilén na bh-Fher do berar forro. Ni ghluaisit na h-ingena asa n-iniss fein {MS folio 89b1} tria bithu, acht na laeich ag triall co h-airm a m-bít tri la co n-oidhchi in gach mis dhoib i comamus fri araili, gach laech laa setigh dhibh ina n-araglaib badesin frisin re sin. Impóidhit na firu for cula dia tighibh iarum cusin mis n-aill, conadh amlaid sin do mhelit a m-bethaidh. In tan lamhnaigid na mna, mad ingena no-s-berat
p.422no-n-alad fri druine & gresa, mad maccu, dono, berat co a n-aithribh dia tabairt fri laechdacht.
¶184] Fira amhainsi iat fria seilg for fiadhmhila mara & tiri. Loimm & carna & gach cenel toraidh do thir & muir no melit fira, mnaa. Eascop as ceann forro.
¶185] In t-escop sin didiu, fil inis lais, Scoria a h-ainm. .U. cét míle uaithib-sium, co n-ilibh do dhaínibh lais fria creidium & araill fria h-idhlacht, gin tlacht na edach leo fria m-bethaid. Impóidhid na h-idhla na longa co n-a seola a n-agaidh ghaeithi la a n-geinntleacht cu rannait etarra iat iar n-a gabáil.
¶186] Iar bh-facbáil Scoria iarum uidhi x. cét míle fo ghebha inis n-dimoir is mo do oilenuibh talman da .cc. míle 'na thimchill. Madei a ainm. Ili chenela daine le. Do Macametus adrait. Carna camull mhelit. Ni h-urusa a rímh ina fil do chamullaib leo. Geala son dono, & ni fhil for talmain cenel frisa samalta iat ar mheit. Fedha dímhora leo. Derga son dono idir duille & rúscu. Ialla imdha leo do ilcenel én idir gnath & ingnath. Ealtada dimhora forro side ba móomh do enuibh in talman. Rúc a n-anmanna.8 Tocbhuit na h-elifinnti ina crobhaibh isin firmamint, co leicit anuas do 'ridhisi, co n-denann briscbruar dia m-ballaibh, cu toimhlit iat iarum.
¶187] Fa ghebha oilen n-aill iar suidhiu. Adhbhul a mheit-sidhe. xx. cét míle 'na timcheall. Samsibár a ainm. Ilchenéla athachdha no-s-aitreabhann. {MS folio 89b2} Srona dímhora a tulaibh a n-étan, a ruisc for tuaithbhil. Fuilt dubha leo & beoil lethna. Lethithir fria gach cethrar don droing dhaenna a bh-fhir & a mna, & ni h-airdi oldait na daine ele. Calma oldas cethrar for nert & chathugudh. Ni bhit eich leo, acht for elifinntibh & camhallaibh
p.424cathaighit. Ni bhi tlacht na édach leo. Carna & loim & righle chaithid. Do gniter fledha leo do shiucra & righle & luibhibh imdha archena, or ni bi finemain leo, co leicid deocha dia n-elifinntib & dia camullaib do na fledib sin do metugud a menman & a n-dasachta don cathugud.
¶188] Cidh ni fuil sunn budhesta acht oirisiumh do sceluibh innsedh & crich na h-India iar toidhecht tar beg dib, ár ni thicfadh linn a rimh. Acht as iat so críchaighechta in da India fria h-iltiribh. An India Mhor didiu adotha probinnsi Maabar gu Rosmacorum & an India Beg adotha Caiamba gu Mechile.
¶189] Abaschia didiu, ríghi dímhor isidhe co .uii. righaibh fuirre .iiii. righa dhibh oc adhrad don fhirDhia, & cros óir a tul eduin gach aein dibh, & as ferdha a cathuibh iat; ár is friu ro-nn-altadh oc imairecc fria geinntiu. Na teora riga aili dono filet fria h-aincreidiumh & idlacht.
¶190] & rigi Aden .i. soudan is ri forro sum.
¶191] Conad h-i airec menman for' fhuair ri Abascia feacht n-aen, triall cu h-airm i r-raibhe Íssu 'ar n-a adlucadh. Nato idir, ol a mhaithe & a mhilid fris, ár ro budh omhun linne gennti dot' marbad for an conair, ar is tritha no ghebtha. Fil escop naemhtha lat, ol siat, & cuir co h-adhnucul Íssu h-e co n-imut oir lais[...]


c: text/html

text:
Dr Hugh Dan MacLennan looks at who currently represents the Gaelic community and asks if individuals and certain organisations could do more. Cleas iomadach ceist, tha diofar thaobhan air an dearbh cheist, a tha a’ buaireadh dhaoine an-diugh ann an iomadach dòigh. Anns a’ chiad àite, dè, no cò, th’ ann an coimhearsnachd na Gàidhlig agus càite bheil e, i, no iad?
‘S e firinn na cùise gur e beathach gu tur ùr a th’ ann an Gàidheal an latha an-diugh (ma tha sinn a’ ciallachadh cuideigin le Gàidhlig le bhith ag ràdh sin) agus gu bheil am beathach sin ri lorg ann an àiteachan no le dreach is cumadh gu math eadar-dhealaichte bhon choltas a bh’ air ‘Gàidheal’ nuair a bha mi fhèin nam ghiobal òg an Lochabar.
Tha gu leòr gam meas fhèin mar Ghàidheil an-diugh ma tha Gàidhlig aca no ùidh ‘sa chànan – biodh iad fileanta bho thùs no nan ‘luchd ionnsachaidh ùra’. Tha sin gam fàgail beachdail mun Ghàidhlig agus dè tha ceart no ceàrr mun dòigh sa bheil cuid de rudan a’ tachairt.
Feumaidh mi ràdh son mo thaobh fhèin dheth nach robh mi a-riamh gam mheas fhèin mar riochdaire do shaoghal na Gàidhlig mura robh mi air m’ fhasdadh son sin a dhèanamh. Ma bha, no tha, beachdan agam air cùisean Gàidhlig, nì mi sin follaiseach ann an dòighean a tha iomachaidh agus, tha mi an dòchas, ciallach.
‘S e dòigh car iomrall a tha sin air dèiligeadh ris a’ cheist anns a’ cheann-teagasg. Ach cò gu fìrinneach a tha a’ riochdachadh na coimhearsnachd Gàidhlig? ‘S e mo bharail fhèin gu bheil làn cheartas agus làn chòraichean aig gach neach bhon choimhearsnachd sin a bhith a’ riochdachadh na Gàidhlig – agus bu chòir sin a dhèanamh ann an dòighean a tha ciallach, innleachdach, dìreach agus susbainteach.
Ro-thric ge-tà, `s dòcha nach eil coimhearsnachd na Gàidhlig ga riochdachadh fhèin ann an dòigh a tha cho ealanta, gleusda ‘s a bu chòir. Chan eil againn ach coimhead air an dòigh sa bheileas, no nas fìrinniche nach eileas, a’ dol an sàs anns an ladarnas a bhios a’ dol mun Ghàidhlig agus gu sònraichte mun ‘ana-caitheamh airgid’ a th’ ann a’ cosg airgead poblach air a’ chànan.
‘S e an rud as draghaile mun seo nach eil buidhnean na Gàidhlig – foirmeil, neo-fhoirmeil no eile, idir deònach, sa chumantas, a dhol an sàs anns an deasdad gus còraichean na Gàidhlig a sheasamh. Tha adhbharan gu leòr ann a chur an aghaidh na tha de dh’easbhaidh anns na meadhanan, ach tha leisg uamhasach oirnn sin a dhèanamh. Tha eachdraidh, teisteanas, toradh ransachaidhean, fiùs seasamh laghail a dh’fhaodamaid a chleachdadh son car a chur an amhaich nan argamaidean ladarna a tha a’ spùtadh air Facebook, Twitter agus bho chuid de luchd-naidheachd nam pàipearan, ionadail agus nàiseanta.
‘S dòcha gu bheil ceist eile ann ge-tà, agus ‘s e sin a bheil còir dragh a bhith oirnn mu na tha de sgudal mun cuairt? Cia mheud a tha a’ leughadh phàipearan-naidheachd san latha th’ ann? Nas lugha agus nas lugha gach latha. Twitter? Facebook? Cia mheud a tha a’ leantainn bheachdan an fheadhainn a tha ri faoineas? Aig amannan chan eil cus, agus `s dòcha nach bu chòir dhuinn feart sam bith a ghabhail de na beachdan.
Gu math tric tha e air fhàgail aig duine no dithis a tha gu math dìcheallach a bhith a’ tilleadh air easbhaidh. Chan eil sin math gu leòr nam bharail-sa, agus tha làn thìde aig buidhnean Gàidhlig, bho ìre choimhearsnachd gu ìre a’ Bhùird, a dhol air an casan – chan ann le pylons a leagail no taighean còmhnaidh a chur nan teine mar bhathas uaireigin a’ muigheadh sa’ Chuimrigh, ach tro innleachdan agus le cleachdaidhean a tha tòrr nas fhearr na an fheadhainn ris a bheileas a’ coiteachadh.
Air a stèidheachadh fo Achd na Gàidhlig (Alba) 2005 ’s e Bòrd na Gàidhlig a’ phrìomh bhuidheann ann an Alba air a bheil dleastanas gus leasachaidhean Gàidhlig a chur air adhart agus gus comhairle a thoirt do Mhinistearan na h-Alba mu chùisean Gàidhlig. Chan e na briathran agam-sa a tha sin ach na faclan oifigeil a tha a’ stiùireadh obair a’ Bhùird. Tha a leithid eile a’ stiùireadh obair an TBh. Ach dè tha a’ stiùireadh bhuidhnean eile agus gam bacadh bho chrann-tara na Gàidhlig a thogail dhan adhar agus a’ sgoileadh air an eadar-lìon is meadhanan eile? Cion fiosrachaidh, cion diù, cion misneachd? ‘S dòcha earrann mhath dhen h-uile càil an sin.
Bidh sibh a’ faighneachd dè an fhreagairt a th’ agam son a t-suidheachaidh? Ceart no ceàrr e tha mi dhen bharail gu bheileas a’ sùileachadh cus air buidhnean oifigeil leithid a’ Bhùird agus MG Alba is gun stòras no cothrom aca ach na h-uimhir a dhèanamh fo na dleastanasan laghail a th’ orra. ‘Chanadh Ùisdean sin co-dhiù’, canaidh cuid agaibh. Cha chanadh gun adhbhar, o chionn tha sinn a’ tighinn beò ann an suidheachadh gu math cugallach is èiginneach. Buidseit bho Westminster a dh’fhaodadh ionmhas na Gàidhlig a sgrios an ath bhliadhna (tro làmhan is gnìomhan Dhùn Èideann), a cheart cho math ‘s a thèid gearraidhean garbha eile a chur troimhe.
Agus ciamar no carson a thigeadh neach poileataigs sam bith gu cobhair na Gàidhlig agus seirbhisean poblach gan gearradh, sgoiltean a’ dùnadh, agus fhathast sinn a’ suileachadh fàs ann an àireamhan na Gàidhlig. Sin fuaim na h-argamaid. ‘S e fìrinn na cùise nach eil còraichean againn a dh’ fhosglas sgoiltean Gàidhlig ùra agus tha amharas agam nach bi a’ chiad ghreis. Mura bi neart is susbaint sna h-argamaidean againn chan eil an saoghal Gàidhlig gu bhith buan.
Agus a’ tilleadh gu na ceist cò tha a’ riochdachadh? Tha e nas fheàrr coimhead ri cò bhios. Bu chòir gum biodh oilthighean, buidhnean leithid a’ Chomainn Ghàidhealaich (aig a bheil neart ann an àireamhan is taic) agus buidhnean is comainn Ghàidhlig eile a’ dèanamh barrachd a thaobh a bhith a’ cur ìmpidh air comhairlean agus an dà Phàrlamaid a tha gar cumail air ais a rabhaigeadh.
Cuireamaid innleachd air dòigh sa choimhearsnachd son ar còraichean a sheasamh – agus an cabhaig.
Ùisdean MacIllInnein
Co-Rannsachaidh Soillse
Oilthigh Dhùn Èideann
Bidh seminar air a’ cheann-teagaisg aig HD ann an Oilthigh Dhùn Èideann Dihaoine 13mh aig 50 Ceàrnag Sheòrais, aig 1300

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Taighean aig Taigh a' Bhealaich
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_15_03
- ÀITE
- Taigh a' Bhealaich
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Tuath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38865
- KEYWORDS
- taighean
bailtean
togalaichean
lochan
Tha na taighean-tughaidh seo ann an Taigh a' Bhealaich, baile iasgaich beag ann an Cnapadal. Tha e air cladach Loch a' Bhealaich, caolas ann an Loch Suain. Bha na Lochlannaich san sgìre seo gu math tràth, is chleachd iad an loch mar chala seasgair airson nam bàtaichean-fada aca. Thog Tòmas Telford cidhe aig Taigh a' Bhealaich anns na 1800an, agus fear eile aig Càrsaig, a tha gu math faisg.
Anns an 19mh linn, b' e tuathanachas a' phrìomh obair san sgìre, ach tha iasgach nas cudromaiche a-nis. Tha turasachd cudromach dhan sgìre cuideachd is tha mòran de luchd-obrach na comhairle ionadail ann an Ceann Loch Gilb a' fuireach ann air sgàth nan rathaidean matha eadar an dà àite
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Sruighlea
'S e baile a tha ann an Sruighlea (Beurla: Stirling). Tha e suidhichte ri taobh A' Mhonaidh Ochail ann an Alba mheadhanach. Anns na seann linntean bha Sruighlea na phrìomh-bhaile Rìoghachd na h-Alba.
Seann Bhaile Sruighlea[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Seann Bhaile Sruighlea suidhichte cruinn timcheall air Sràid Bhràghaid (Broad), Sràid Naomh Eòin (St John's) agus Slighe Naomh Mhoire fo mhùran a' Chaisteil. Tha blas agus coltas baile meadhan-aoiseach gan gleidheadh aige fhathast, le sràidean chlachan càsaichte agus pailteas de sheann dachaighean agus aitreabhan eile, is eachdraidh àraidh aig gach aon dhiubh. Tha taighean-bìdh, bùthan cofaidh, gailearaidhean ealain, taighean-tasgaidh agus taigh-cluiche ann cuideachd.
Balla a' Bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Balla Sruighlea am mùr bhaile as fheàrr a tha a' mairsinn ann an Alba. Chaidh a thogail ann an 1547 mar dhìdean nuair a bha Rìgh Shasainn, Eanraig VIII, ag iarraidh pòsadh a sparradh eadar an leanaban Màiri, banrigh nan Albannach, agus Ìomhair, a mhac. Bha ionnsaighean daonnan gan toirt air Sruighlea, leis gum b' e àite-suidhe na Cùirte Rìoghail a bh' ann.
Tha slighe choisich, air ruith a' bhalla, ainmichte mar an ceum rathaid bailteil as fheàrr san Roinn Eòrpa. Bha i air a dealbhadh timcheall air 1723 agus 1791, agus chithear seallaidhean ceutach bho air a fad agus bhon iomadh suidheachan a tha oirre. 'S i cuairt iomlan a th' anns an t-slighe a ghabhar ruigsinn aig mòran ionadan san t-Seann Bhaile, cho fada ri Guildhall, agus chan eil bacadh mu choinneimh chathraichean-cuibhle no charbadan cloinne.
Daoine cudromach[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Cathaidh Craigie, neach-poileataigs Albannach san 14 an Giblean 1954 ann an Sruighlea.
A’ Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Sruighlea anns na bliadhnaichean 1909, 1961, 1971, 1987 agus 2013.
Dùn Èideann · Dùn Dèagh · Glaschu · Inbhir Nis · Obar Dheathain · Sruighlea


text:
Uaine: Aibidil Ròmanach
Dearg: Aibidil Cirillach
Gorm: Aibidil Arabach
Dubh: Aibidil eile
Light Gray: gun aibidil
Donn: Mixed: Aibidil Ròmanach agus Cirillach
Gorm soilleir: Measgte: Aibidil Arabach agus Ròmanach
Dubh-liath: Measgte: aibidil eile is gun aibidil
Uaine soilleir: Aibidil Brahmach
B’e aibideil no aibidil na litrichean a gheibhear ann an cànan air an cur ann an òrdugh sònraichte.
Bidh sinne a' sgriobhadh ann an Aibidil Ròmanach
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons
cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:


text:
- TIOTAL
- Fear air cairt-asail aig a' chidhe
- EXTERNAL ID
- QZP27_58_14_12_12A
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30598
- KEYWORDS
- each is cairt
carbadan
còmhdhail
Fear air cairt-asail aig a' chidhe ann an Cinntìre. Ged a bha baidhsagalan agus carbadan ann an Ceann Loch Chill Chiarain aig deireadh an naoidheimh linn deug agus toiseach an fhicheadamh linn, b' e an t-each 's a' chairt a bu trice a bhathas a' cleachdadh airson siubhal mun cuairt. Bha eich a' tarraing iomadh seòrsa agus iomadh cumadh de charbad is de chairt gus daoine agus bathar a thoirt bho àite gu àite. Chaidh gual 's mòine an giùlan gu na taighean staile san sgìre agus gu na dachaighean cuideachd. 'S e cairtean a bhiodh aca cuideachd gus gràinn a thoirt gu na taighean braiche bho na bàtaichean a bha air ùr thighinn
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Douglas!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_43
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4747
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Diciadain 31 Faoillich 1849. Thòisich an oidhche leis a' bhròn-chluich 'Douglas!' agus an deidh sin bha òrain agus danns ann bho Mhgr Fisher, Lucy Fisher agus Mgr Warren. Anns an dùnadh chaidh a' bhaoth-chluich 'Raising The Wind!' a shealltainn.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7.30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdanan anns na bocsaichean.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
- TIOTAL
- A' coimhead chun an iar bhon drochaid-choise aig Sèisean Fharrais, 1960
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_548
- ÀITE
- Farrais
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- 14 An t-Ògmhios 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- Harold D. Bowtell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27266
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
rathaidean-iarainn
HRS
A' coimhead chun an iar bhon drochaid-choise aig Farrais, tha 45465 a' ruighinn air trèana Inbhir Nis - Glaschu agus tha 40663 air trèana 'Special' aig an àrd-chabhsair.
'S e locomotive clas 'Black 5' a th' ann an 45465 a chaidh a thogail le LMS san t-Samhain 1938. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearrann 1964. 'S e 2P 4-4-0 a bha le LMS a th'ann an 40663. Chaidh a toirt a-steach don t-seirbheis mar LMS Àir. 668 san Dùbhlachd 1931 agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis ann an 1961.
Dh'fhosgail Farrais bho thùs air 25 Am Màrt 1858 air loidhne Bhaile Chèith gu Inbhir Nis. Chaidh làrach an stèisein a ghluasad air 3 An Lùnastal 1863 le bhith a' fosgladh na 'prìomh loidhne' gu deas (ged a chaidh an sònrachadh seo a chall nuair a chaidh loidhne ùr nas dìriche tro Dhrochaid Chàrr fhosgladh ann an 1898).
Thug an stèisean ùr snaim dùbailte leis an loidhne a bha ann mu thràth gus am faodadh trèanaichean à Inbhir Nis no Baile Chèith faighinn chun na loidhne gun a dhol an comhair an cùil. Bha àrd-chabhsairean air a h-uile loidhne, a' toirt cruth triantanach neo-àbhaisteach dhan stèisean.
Dhùin an t-seann phrìomh loidhne dhan Aghaidh Mhòr air 5 An t-Iuchar 1965, ged a tha an earrann eadar An Aghaidh Mhòr agus Broomhill air fhosgladh a-rithist le Rèile Srath Spè


text:
Bho thòisich Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig aig ìre bunsgoile ann an Dùn Èideann o chionn 25 bliadhna ann am Bunsgoil Crois na Cìse, bha riamh aig pàrantan ’s aig daoine eile a bha taiceil dhan chànan ri strì a dhèanamh gus an seòrsa foghlaim sin a chur air adhart ann am prìomh bhaile na h-Alba.
Bha aig pàrantan ri cumail orra a’ cur an cuimhne oifigearan agus luchd-poileataigs na Comhairle gun robh luach ann am foghlam Gàidhlig agus gun robh còir aig muinntir a’ bhaile a bhith moiteil gun robh a leithid a dh’fhoghlam ri fhaotainn ann. Ri ùine bhiodh aca ris an argamaid a dhèanamh grunn thursan do dhiofar chomataidhean agus chomhairlichean gum b’ fhiach e beachdachadh air sgoil Ghàidhlig fa leth a stèidheachadh, an àite an aonaid a bh’ ann.
Mu dheireadh thall, o chionn cola-deug, dh’fhosgail a’ chiad sgoil Ghàidhlig an Dùn Èideann – Bunsgoil Taobh na Pàirce ann am Bonnington – ’s i a’ cur ris na h-iomairtean a shoirbhich ann an Glaschu agus Inbhir Nis a-cheana gus sgoiltean gu tur Gàidhlig a chur air bhonn.
Mar a thuirt Ceitidh Mhoireach, aig an robh clann san aonad Ghàidhlig aig deireadh nan ochdadan nuair a thòisich e, “Se latha mìorbhaileach a bh’ ann nuair a dh’fhosgail an sgoil, latha a bha mi a’ smaoineachadh iomadach latha nach tigeadh gu bràth, gun tachradh a leithid a rud an Dùn Èideann. Ach tha e air tachairt a-nis, ’s tha sgoil air leth goireasach ann. Agus tha an luchd-obrach agus a’ chlann uile dìreach air leth toilichte agus air bhioran gus faighinn dhan sgoil an seo ’s an àrainneachd Ghàidhlig aca fhèin a chruthachadh.
“Tha iad cuideachd a’ dèanamh an dìchill a’ choimhearsnachd air fad a thoirt a-staigh gu àrainneachd na sgoile, son gum bi a’ chlann a’ tuigsinn gu bheil iad beò ann an coimhearsnachd Ghàidhlig, chan e dìreach àrainneachd na sgoile. Chan ann dìreach san t-seòmar-teagaisg no air an raon-chluiche a tha Ghàidhlig beò, tha i beò ann an Dùn Èideann agus sa choimhearsnachd.”
Thuirt Fiona Stephen, neach-gairm Comann nam Pàrant Dhùn Èideann, buidheann a bha gu mòr an sàs san strì gus an sgoil a chur air chois: “Tha pàrantan air an dòigh gu bheil Taobh na Pàirce a-nis fosgailte ’s gun deach cho math leotha agus iad a’ tòiseachadh air teirm ùr ann an togalach brèagha a chaidh a chur air dòigh as ùr. As dèidh iomairt fhada, tha sinn taingeil dha na daoine aig an robh ceangal ris an aonad Ghàidhlig, agus dhan choimhearsnachd Ghàidhlig san fharsaingeachd, air son an taic ann a bhith leudachadh ’s a’ leasachadh foghlam tro meadhan na Gàidhlig ann an Dùn Èideann thar nam bliadhnaichean.
“Tha daoine dòchasach mu na bliadhnaichean a tha romhainn. Tha iad air son obair còmhla ri Comhairle Dhùn Èideann agus Riaghaltas na h-Alba gus togail air a’ chliù a th’ aig FMG an Dùn Èideann ’s mar a tha e air soirbheachadh. Bidh Taobh na Pàirce ’na phàirt cudromach de shiostam sgoiltean Dhùn Èideann, ’s bidh e air leth cudromach dhan iomairt gus tuilleadh luchd-labhairt Gàidhlig àrach.”
Thuirt Alasdair Allan, am Ministear son Ionnsachadh agus Cànanan na h-Alba: “Chaidh tòrr obair a dhèanamh gus a’ chlach-mhìle seo a ruighinn, ’s bu thoil leam mo mheal-a-naidheachd a chur air an luchd-obrach ’s a’ chlann sgoile. Tha mi an dòchas gun tèid gu math leotha sna teirmichean a tha ri thighinn. Tha mi a’ coimhead air adhart ri bhith tadhal air an sgoil a-rithist san t-Sultain nuair bhios daoine air cothrom fhaighinn eòlas a chur air an sgoil ùr aca.”
Ged nach robh a h-uile comhairliche daonnan taiceil thar nam bliadhnaichean ris an iomairt gus an sgoil a stèidheachadh, fhuair i aonta aonaghuthach aig a’ cheann thall, ’s thàinig an t-airgead a bha a dhìth bhon Riaghaltas agus bhon Chomhairle. Thuirt Paul Godzik, neach-gairm Comataidh an Fhoghlaim, na Cloinne ’s nan Teaghlaichean: “Tha mar a dh’fhosgail Bunsgoil Taobh na Pàirce ’na chomharra air an taic leantainneach a tha a’ Chomhairle air a thoirt do dh’obair leasachaidh na Gàidhlig. Tha mi an dòchas gun còrd an sgoil ùr ris na sgoilearan ’s na tidsearan, ’s gum bi i ’na goireas a bheir togail mhòr do dhaoine.”
Tha 213 sgoilear sa bhunsgoil, agus gabhaidh i suas ri 420. Tha sgoil-àraich ann cuideachd, a ghabhas 40 pàiste sa mhadainn agus 40 feasgar. Cuideachd air làrach na sgoile tha an t-ionad cùram chloinne “Òganan Dhùn Èideann” – faodaidh clann aois 3 gu 12 a dhol ann air son cùram nuair nach eil iad san sgoil. Tha an t-seirbheis air a cumail tro mheadhan na Gàidhlig.


text:
- TIOTAL
- Corra-chriostag agus am Plocadh
- EXTERNAL ID
- HC_GAELICSTORYTAPE_018
- DEIT
- 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2353
- KEYWORDS
- beul aithris
sgeulachdan
stòiridhean
Gàidhlig
seanchas
claistinneach
Tha an sgeulachd seo air a clàradh sa Ghàidhlig agus 's e eadar-theangachadh gu Beurla a leanas an seo.
Corra-chriostag agus am Plocach.
Bha siud ann o chionn fhada Corra-chriostag agus Plocach an Ruamhair. Bha ise cho leisg ri leisg, agus esan cho èasgaidh. Bha ise, Corra-chriostag, a' cur seachad a h-ùine a' cèilidh nan taighean an uair a bhiodh am Plocach a-muigh ag obair.
Latha dhe na làithean thàinig am Plocach dhachaigh agus thuirt e ri Corra-chriostag. "Nach eil an t-àm agad clò a dhèanamh dhomh, a Chorra-chriostag?"
"Is mise gun dèanadh sin," fhreagair ise, "nam biodh clòimh agam."
"Càite bheil a' chlòimh a thug mise dhachaigh an seo air Latha Fèill Brìde seo chaidh?" thuirt am Plocach.
"Tha e ann an tuill a' bhalla," thuirt ise, "agus ma tha toil agad mise dhèanamh clò dhut, thoir thusa a' chlòimh a-mach à tuill a' bhalla."
Fhuair am Plocach basgaid bheag agus thug e thuige a' chlòimh a-mach à tuill a' bhalla agus chuir e a' bhasgaid sìos air a beulaibh. Chuir Corra-chriostag toban beag dhen chlòimh air a' chuigeal agus shnìomh i criopag bheag agus thilg i suas i air sgeilp a bha faisg air mullach an taighe.
"Gabh suas an sin," thuirt i, "far a bheil an còrr dhe do sheòrsa." Agus thug i a casan leatha a-mach air chèilidh.
Bha am Plocach bochd a' gabhail fichead fadachd nach robh e a' cluinntinn guth air a' chlò. Latha dhe na làithean nuair a thàinig e dhachaigh thuirt e ri Corra-chriostag, "An deachaidh an clò riamh don bheairt, a Chorra-chriostag?"
"Tha mi a' falbh leis an-diugh fhèin," thuirt ise. "Suas leat chun na sgeilp sin gu h-àrd agus tilg a-nuas thugamsa an snàth a gheibh thu shuas an sin."
Suas a ghabh esan, dìreach mar a dh' iarr i air.
"Chan fhaic mise an seo ach aon chriopag bheag," fhreagair am Plocach.
"Tha pailteas agus gu leòr shuas an sin, ma tha, agus dìreach tilg thusa nuas an seo thugams' iad," thuirt i fhèin.
Thilg am Plocach thuice an aon chriopag bheag a bh' ann. Thilg Corra-chriostag air ais a' chriopag suas thuigesan, air a chùlaibh ... agus bha iad ris a' chleas sin, air ais 's air adhart, bhuamsa 's thugadsa, gus mu dheireadh an do dh' èigh Corra-chriostag, "Tha a' bhasgaid bheag làn agam, a Phlocaich."
Dh' fhalbh Corra-chriostag leis an t-snàth anns a' bhasgaid gu taigh na ban-fhighiche.
Bha an ùine a' dol seachad ach cha robh guth no iomradh air a' chlò agus bha am Plocach a' ghabhail fadachd nach robh e ga fhaighinn. Latha dhe na làithean thàinig e dhachaigh agus thuirt e ri Corra-chriostag, "An deachaidh an clò a luadh fhathast, a Corra-chriostag?"
"Thug mise," fhreagair ise, "an clò a-null gu bruaich an locha ud thall agus dh' èigh mi 'Fhithichean is fheannagan is fhaoileagan, thigibh an seo agus luaidhibh an clò!' Cha tàinig fitheach no feannag no faoileag. 'Thig no nach tig,' thuirt mise, 'tha mise falbh co-dhiù!' ... agus dh' fhàg mise aca e."
"Obhan, òbhan," thuirt am Plocach, "nach truagh mise leatsa! Cha do stad thu riamh gus na chuir thu a shiubhal an t-saoghail mi."
Thog e leis a' bhasgaid agus dh' fhalbh e a shiubhal an t-saoghail. Cha b' fhada gus an cuala e trotan beag air a chùlaibh. Sùil dhan tug e, cò bha seo ach ise, i fhèin, Corra-chriostag!
"Càite bheil romhad a dhol, a Chorra-chriostag?" thuirt am Plocach.
"Bidh mise far am bi thu fhèin," fhreagair ise.
"An do tharraing thu an doras às do dhèidh?" dh' fhaighnich am Plocach.
"Cha do tharraing idir," fhreagair ise.
"Till air d' ais, ma tha," thuirt esan, "agus tarraing an doras às do dhèidh!"
Thionndaidh ise, agus thill i air ais dhachaigh. Cha b' fhada gus an cuala am Plocach slaodadh is straighlich is stàrnaich às a dhèidh. Cò bha seo ach Corra-chriostag is i a' slaodadh an dorais agus nan ursainnean às a dèidh!
"Dè 's ciall dha seo?" thuirt am Plocach. "Nach ann a dh' iarr mise ortsa an doras a dhùnadh? Fàg an sin iad, an doras agus na h-ursainnean ... chan urrainn dhut eallach dhen t-seòrsa sin a shlaodadh leat."
"Far am bi mise bidh an doras agus na h-ursainnean," fhreagair Corra-chriostag. Thog iad orra, agus Corra-chriostag a' slaodadh an dorais agus nan ursainnean às a dèidh.
Aig beul na h-oidhche, dè chunnaic iad ach solas beag air ùrlar glinne, agus rinn iad dìreach air. Ged a b' fhada bhuaidh iad cha b' fhada bha iad ga ruighinn.
Dè bha seo ach uamh làn robairean, teine mòr aig a ceann shuas agus poit mhòr air an teine agus fiadh a' bruich innte.
Thug Corra-chriostag an doras agus na h-ursainnean a-steach don uaimh. Sùil dhan tug i chunnaic i gu robh sparran shuas air mullach na h-uamha.
"Siud sinn," thuirt i ris a' Phlocach, "cuiridh sinn an doras suas air na sparran."
Suas leis an doras chan nan sparran, agus na h-ursainnean na chois. An sin dè chunnaic Corra-chriostag ach cuach bheag ann an oisinn na h-uamha. Thog i làn na cuaiche dhen bhrot a bha sa phoit. Shuidh i fhèin agus am Plocach, duine air gach taobh dhen teine, ag òl balgam ma seach às a' chuaich. Cha b' fhada bha iad a' dèanamh sin an uair a chualas fuaim a-muigh. Cò bha seo ach na robairean air tilleadh! Chlisg Corra-chriostag agus am Plocach agus leum iad suas air an doras air na sparran. Steach a thàinig na robairean agus eallach a dhroma aig gach fear dhiubh. Dhòirt iad na pocannan òir is airgid air an ùrlar agus thòisich iad a' cunntas na bha aca air a ghoid. Chaidh fear dhiubh chun an teine agus thòisich e air an t-suipear a chur air dòigh. Dh' èirich an toit mu na sparran.
"Tha mise gus mo thachdadh," thuirt Corra-chriostag.
"Feuch am bi thu sàmhach," thuirt am Plocach rithe.
"Mo shùilean, mo shùilean, caillidh mi mo shùilean leis an toit a tha sin," thuirt ise.
"Nach fhan thu sàmhach, a Chorra-chriostag," thuirt am Plocach, "eagal 's gun cuir iad às dhuinn."
"Thugainn 's gu faigh sinn deoch," thuirt ise.
"Na can an còrr," thuirt esan, "neo marbhaidh iad sinn gun teagamh sam bith."
"Thig no nach tig thusa, tha mise a' falbh," fhreagair Corra-chriostag.
Ghluais ise gu ceann shìos an dorais. Rinn esan a dhìcheall gus a cumail air ais. Siud sìos an doras leis an dithis aca. Bhuail iad mun phoit a bha air an teine, iad fhèin agus an doras agus na h-ursainnean, cruinn cothrom còmhla! Leum steall às a' phoit agus bhuail e air a' chòcaire. Leig e èighe nan creach às.
A-mach na robairean agus thug iad am monadh orra. Liùg am fear a chaidh a losgadh dhan bheinn. Lìon am Plocach agus Corra-chriostag a' bhasgaid leis an òr 's leis an airgead agus thill iad dhachaigh dhan bhothan às na dh' fhalbh iad. Fhuair iad doras agus ursainnean ùra agus bha iad socair sona ann an sin gu bràth tuilleadh.
Tha an sgeulachd seo bho chruinneachadh a tha ri fhaotainn air teip agus anns an leabhar 'Am Bloigh Beag le Beannachd'


text:
- TIOTAL
- Muinntir a' bhaile taobh a-muigh an taighean, Hiort
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_04_05
- ÀITE
- Hiort
- SGÌRE
- Na Hearadh
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Na Hearadh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38827
- KEYWORDS
- eileanan
bailtean
toglaichean
San dealbh-chamara seo chithear muinntir a' bhaile taobh a-muigh an taighean air sràid a' bhaile ann an Hiort. 'S e oifis a' phuist a bha san togalach gheal sa mheadhan. Chan eil e na sheasamh tuilleadh.
Tha eileanan Hiort, a' chuid as iomallaiche de dh'Eileanan Bhreatainn, 41 mhìle (66cil) an iar air Beinn a' Bhaoghla. Tha grunnan eilean ann - Hiort (am fear as motha), Sòdhaigh, Boraraigh is An Dùn.
Bha a' Ghàidhlig aig muinntir Hiort agus bha am fearann aca air mhàl o uachdaran air tìr-mòr, MacLeòid Dhùn Bheagain mu dheireadh. Bhiodh am bàillidh a' tighinn air bàta uair sa bhliadhna gus am màl a thogail. Bha barrachd ceangail aca ris an t-saoghal anns an 19mh linn. Bha luchd-tadhail tràth ag ràdh gun robh muinntir an àite dèidheil air ceòl, òrain is dannsa, ach tha cunntasan eile ag ràdh nach robh iad cho measail air na rudan sin an dèidh dhan Eaglais Shaor tighinn 's a thòisich iad a' cumail na Sàbaid.
Thug tinneas is cion a' bhìdhe crìonadh air an t-sluagh agus, ann an 1930, dh'iarr an 36 duine a bha air fhàgail air an eilean a bhith air an toirt gu tìr-mòr
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Comar na Drise
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Inbhir Anainn, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Comar na Drise (Beurla: Cummertrees). Tha e suidhichte dà chilemeatair air falbh bhon a' chladaich, aig dìreach 4m os cionn ìre na mara,[1] air an àirde an ear-dheas Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar an Daltan agus Ruadhail, ri taobh an Uillt Pow.[2] Tha e 251km air falbh bho Obar Dheathain, 110km bho Ghlaschu, 108km bhon An t-Sròn Reamhar agus 108km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] 'S e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Comar na Drise. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha taigh-òsta[4] agus raon goilf air iomall Chomar na Dris aig Powfoot, a bhuineas dhan pharaiste. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann,[5] ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Inbhir Anainn.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Cymer agus Tres (a tha a' ciallachadh Comar na Trioblaid) ann an Cuimris a tha an t-ainm.[6] A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Gàidhlig Comar agus Dreas a tha e.[7] 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba. A bharrachd air sin, nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn.[8] Sa chùis seo, chan eil diofar mòr ann eadar a' Ghàidhlig agus a' Chuimris.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair arrabhaig eadar Arm Raibeart Bruis agus feachd Shasannach an seo ri linn Cogadh Neo-eisimeileachd na h-Alba.[9] Chuir na Gall ruaig air fir na h-Alba. Chaidh tùr dìona a thogail ann an 1590, air an robh Fourmerkland Tower. Chaidh Na Seumasaich seachad air Comar na Drise air an t-seann rathad shuas gu tuath ann an 1746, an dèidh dhaibh Sasainn fhàgail.[10]Chaidh lùchairt Kinmount a thogail an seo ann an 1820 leis a' Mharcas Queensberry agus 's e fear air an robh Robert Smirke a bh'ann an ailtire.[11] Cheannaich Steve Ovett, a bha na Lùth-chleasaiche, an lùchairt ann an 1988[12] Chaill an 9mh Marcas, Iain Sholto Dùghlasach, an oighreachd leis nach robh esan idir glic taobh gnothachas. A' dh'aindeoin sin, sgrìobh esan riaghailtean bogsaigidh agus dh'fhàg e air Oscar Wilde[13] gu robh an sgrìobhadair ann an càirdeas Co-sheòrsach leis a mhac, Percy. Thog fear-gnothaich à Sasainn sreath dhe taighean ann an stoidhle Shasannach fad na 1890an nuair a bha làmh an uachdair aige san oighreachd, is esan ag iarraidh an sgìre a leasachadh airson turasachd. Gu mì-fhortanach dhasan, rinn An Cogadh Mòr sgrios air a chuid phlanaichean.[14] Thogadh stèisean rèile air an loighne eadar Glaschu agus Cathair Luail ann an 1848 ach dhùnadh e ann an 1955 is chaidh an togalach a reic.[15]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Falling Rain
- ↑ Scottish places
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Powfoot Golf Hotel
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ The New Statistical Account of Scotland, Volume 2, William Blackwood, Dùn Èideann 1834
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Canmore
- ↑ Am Baile
- ↑ Alba Aosmhor
- ↑ Daily Record
- ↑ Dowling, Linda C (1994). Hellenism and homosexuality in Victorian Oxford. Ithaca, NY: Cornell University Press. d. 141. ISBN 9780801429606.
- ↑ Dumfriesshire Companion
- ↑ Lindsay, David M. E. (2002). G&SWR Register of stations, routes & lines. G&SWR Association. Pàirt 2.1, Duilleag 2
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dubhras na Doire • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
Aberystwyth
'S e baile anns an t-Sir Ceredigion, a' Chuimrigh, an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Aberystwyth. Ann an 2001 bha 15,935 duine a' fuireach an seo.
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e teas-mheadhan cultarach na Cuimrigh a tha ann an Aberystwyth. Chaidh Oilthigh Aberystwyth a stèidheachadh ann an 1872. An-diugh tha timcheall air 7.000 oileanach ann. A-measg nan oileanach ainmeil bha Frederick Soddy agus am Prionnsa Tearlach.
Tha an Leabharlann Nàiseanta anns a' bhaile cuideachd a chaidh a stèidheachadh ann an 1907. Tha an leabharlann a' gabhail a-steach nas motha na 4 millean leabhar agus 30.000 làmh-sgrìobhainn, nam measg leabhraichean cliùiteach mar a' chiad leabhar Chuimris a bha a' nochdadh ann an 1546. [1]
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.


text:
- TIOTAL
- Abhainn Shligeachan agus an Cuiltheann, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2569
- ÀITE
- Sligeachan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34472
- KEYWORDS
- beanntan
Am Basteir
Sligeachan
Tha daoine air a bhith den bheachd bho chionn fhada gur e Sligeachan prìomh bhaile an Eilein Sgitheanaich airson sreapadaireachd. Bidh iomadh neach-sreap is neach-turais a' tòiseachadh air tursan don Chuiltheann às an àite seo. Tha an sreath bheanntan os cionn a' bhaile na dheagh chùlraon don deilbh le bidean Sgùrr nan Gillean, a tha 3165 troighean (964m) a dh'àird, ri fhaicinn gu follaiseach. Air taobh deas na deilbh, chithear Am Baisteir 3065ft (934m) Fiacail a' Bhaisteir (914m), agus an uair sin Sgùrr a' Bhasteir 2947 troighean (898m). Tha 'Am Baisteir' a' ciallachadh 'The Executioner'. Tha an t-ainm seo a' tighinn bhon chreig air a bheil coltas tuaigh. Tha mullach na beinne os cionn seo. Tha an abhainn a' ruigh tro Ghleann Shligeachan do Loch Shligeachan


text:
Loidhne
Tha dol againn air mìneachadh a dhèanamh air loidhne mar lùb dhìreach neo-chrìochnach gun leud sam bith anns a bhios àireamh neo-chrìochnach de phuingean. Ann am matamataig, thathar a' beachdachadh air loidhne mar gum b' e cuis shònraichte de ghnè nan lùb a bhiodh innte, agus 's i eicrioch radius na caime aice.
Anns a' gheoimeatras Eoclaideach, 's e astar as giorra eadar dà phuing a th' ann an loidhne dhìrich, agus chan ann ach an aon loidhne dhìreach a thèid tro dà phuing. Air plàna, faodaidh dà loidhne bhith co-shìnte, 's e sin ri ràdh nach tig iad còmhla a-chaoidh no, mur eil, thèid an trasnadh aig aon phuing a-mhàin. Bidh an treas cuis ann ann an spàs le còrr is dà sheòl-tomhais. San t-suidheachadh seo, faodaidh dà loidhne bhith air fiaradh. Cha tig iad còmhla a-chaoidh ach chan eil iad co-shìnte chionns gu bheil cùrsaichean eadar-dhealaichte aca. Cha laigh dà loidhne air fiaradh air an aon phlàna.
Ma tha trì, no còrr is trì, puingean nan laighe air an aon loidhne, canar co-loidhneach riutha.
Dìreach no ingearach?[deasaich | deasaich an tùs]
Nar cainnt chumanta, canaidh sinn gu bheil loidhne dìreach nuair a tha sinn a' ciallachadh gu bheil i ingearach - 's e sin ri ràdh gu bheil an loidhne a' dol suas is sìos ceart-cheàrnach ri loidhne chòmhnard. Ann an suidheachadh eile, faodaidh sinn ràdh gu bheil i dìreach nuair a tha e nar rùn nach eil i lùbte. Togar a' bhrìgh cheart às an t-suidheachadh. Ann am matamataig, ge tà, tha e cudromach a bhith pongail agus brìgh fhaclan a chuingealachadh chionns nach togte gu tric a' bhrìgh cheart à teacsaichean geàrr cuimir matamataigeach. Ri linn seo, ann am matamataig:
-
- Is dìreach loidhne a tha neo-lùbte (agus sin a-mhàin).
- Is ingearach loidhne a tha ceart-cheàrnach ri loidhne chòmhnard.
Far a bheil am facal loidhne air a cleachdadh gun buadhair sam bith aice, 's e loidhne dhìreach a th' ann .
Co-aontaran loidhne[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an ailseabra, thèid loidhne dhìreach a sònrachadh le co-aontaran loidhneach, no fuincseanan loidhneach. Air plàna dà-sheallach tha an co-aontar samhlachail den riochd:
'S e caisead (no claonadh) na loidhne a th' ann an m, crasg na h-axis y a th' ann an c, agus caochladair neo-eisimeileach an fhuincsein a th' ann an x. Ma tha an caisead dearbh, thèid an loidhne suas bho chlì gu deas. Ma tha e àicheil, thèid an loidhne sìos.
Ma tha dà loidhne co-shìnte, tha an aon chaisead aca. Ma tha dà loidhne ceart-cheàrnach, 's e -1 a th' ann an toradh nan caisead aca. Ma tha caisead na loidhne co-ionnan ri neoni, , agus 's e loidhne chòmhnard a th' innte. 'S e cunbhal a th' ann an c. Ma tha co-aontar na loidhne: , tha an loidhne ingearach (ceart-cheàrnach ris an axis-x). 'S e eicrioch a th' ann an caisead na loidhne ingearaich.
Tha caisead na loidhne tron dà phuing (x1, y1) agus (x2, y2) air fhaotainn bho:
agus faodaidh co-aontar loidhne fhaotainn bho:
Tha co-aontar den aon riochd ann far a bheil trì siùil-thomhais ann:
'S e cuid a' chaiseid air plàna z-x a th' ann an a, cuid a' chaiseid air plàna z-y a th' ann an b, agus crasg na h-axis z a th' ann an c. Tha co-aontar den riochd seo feumail far a bheil z na fuincsean an dà chaochladair neo-eisimeilich x agus y. Uaireannan, 's ann nas feumaile a tha riochd paraimeatrach a' cho-aontar, agus a' cho-chothromachd a leanas bhon riochd seo. Mas e a th' ann an t am paraimeatair neo-eisimeileach, tha co-chomharran na loidhne rim faotainn bho:
'S e tùs-luachan nan caochladairean fa leth a th' anns an x0, y0 agus z0. 'S e sin ri ràdh na luachan x, y agus z nuair a tha t co-ionnan ri neoni. 'S e codaichean a' chaiseid an cois nan axes x, y agus z a th' anns na co-èifeachdaich a, b agus c.


text:
Kal. Ian f., uii. l. xu., Anno Domini M.cc.xx.ii.
Mac Uga de Laci do thaidhecht i n-Erinn da inndeoin righ Saxan, co táinic co h-Aedh O Neill, co n-dechadur 'maille i n-aghaidh Gall Erenn & co romillset mór i Midhe & i Laighnibh & i n-Ulltaibh & co roscailset caistel Cula Rathain & co rothinolsat Gaill Erenn cethri catha fichet co Delgain, co tánic Aedh O Neill & mac in Uga, cethri catha, 'n-a n-aghaidh, co tucsat Gaill breth a beoil fein d'O Neill.
(Cormac, abb Comair, occisus est.)
(Gilla Mochoinne h-Ua Cathail occisus est.)
(Mor, ingen h-Ui Bhuigill, bean Amlaibh h-Ui Bheollan, mortua est.)
Kal. Ian. i. f., l. xxui., Anno Domini M.cc.xx.iii.
Niall O Neill do sharughudh Daire 'mo ingin h-Ui Cathan & doroine Dia & Colum Cille mírbuil, co rogairdigedh a shnaithi.
Tadhg O Baighill, (idon, mac Ceallaigh) ana Thuaiscert Erínn, mortuus est.
(Mael Isu h-Ua Floinn, prior Easa mic n-Eirc, in Christo quieuit.)
(Murchadh Carrach h-Ua Fearghail do marbadh i n-Ghranard.)
(Ailbin h-Ua Maelmhuidh, escop Fearna, in Christo quieuit.)
p.272
{MS folio/column 58rb}Kal. Ian. f. ii., l. uii., Anno Domini M.cc.xx.iiii.
Cathal Croibhderg h-Ua Concobuir, ri Connacht & ri Gaidhel Erenn ar tothucht, adbath i Mainistir Cnuic Muaide, quinto Kalendarum Iuini. In t-aen Gaidhel is ferr tainig o Brian Boroma anuas ar uaisli & ar onoir; togbalach tresaghmur, tothuchtach na tuath ; sobartanach saidhber, suaithnigh, soinemhail na sithchana. Doigh is re a reimhes do gabadh dechmaidh co dlightech ar tús i n-iath Erenn. Columain cunnail craidhbech, cert-briathrach creidmhi & cristaidhechta ; certaightheoir na cíntach & na coibdhenach ; mughaightheoir na meirlech & na malartach ; coimetaigh coitchenn cathbuadhach in rechta rodlestaigh. D'a tuc Dia deghonoir i talmhain & in flaithius nemhda thall. Ar n-ég i n-aibit mhanaich dó, iar m-breith buada o doman & o deman.
Mathgamain mac Ceithernaigh h-Ui Ceirín, rí Ciaraidhe Lacha na Nairne, mortuus est.
Espuc Conmaicne, idon, in Gall-espuc, mortuus est.
Domnall h-Ua Cellaig, tanusti h-Ua Maine, mortuus est.
Mael Sechlainn mac Taidhg h-Ui Cellaigh, mortuus est.
(Find h-Ua Curmacan quieuit.)
(Mael Isu h-Ua Conchubhair quieuit.)
(Predicatores intrauerunt Hiberniam.)
p.274
Kal. Ian. iiii. f., l. xuiii. Anno Domini M.cc.xx.u.
Duarcan h-Ua h-Eaghra, ri Luighne, mortuus est.
Gilla in Coimdeg Mac Gilla Carraigh, uasalshacart & persun Tighi Baithin, quieuit in Christo.
Dionisius h-Ua Mael Chiarain, aircinnech Arda Carna, quieuit in Christo.
Morshluaighedh do dhenum do Aedh h-Ua Neill i Connachtu le macaibh Ruaidhri h-Ui Conchubuir & le toghairm Shil Muiredhaich uile, acht Mac Diarmata amhain, idon, Cormac mac Tomaltaigh, co n-dechaidh ar fut Connacht budhes co fedhaibh Atha Luain, co roibhe da aidhchi ic Muillibh Uanach & gur'airgestar Loch n-Én & co tuc seoit h-Ui Concobair leis as. Tainic 'n-a diaigh co Carn Fraich {MS folio/column 58va}& doairgestair Tairrdhelbhach mac Ruaidhri, ann. Ocus dochuaidh 'n-a luathcheim d'a thigh ar cloistecht do sluaigh moir do Ghallaibh & do Mhuimnechaibh fa Donnchadh Cairbrech h-Ua m-Briain & fa Sheffraigh Mares ag Aedh h-Ua Conchobhair & ag Mac Diarmata chuige. Ocus, o nach rucsatur ar h-Ua Neill, roleansatur macu Ruaidhri gur'taifnetur iat a n-ucht h-Ui Neill arithisi. Romarbsatur Muimnigh don dul sin Echmarcach Mac Branan, taisech Corco Achlann a Cill Cellaigh. Ar n-dichur clainne Ruaidhri a Connachtaibh amach, gabais Aedh mac Cathail Croibdeirg, righi Connacht d'a n-eis.
Tadhg h-Ua h-Eaghra do éc.
Etain, ingen Diarmata Mic Domnaill, quieuit in Christo.
Goill & Muimnígh do dhul fa
Termunn Cael Fhinn & rocuiredh ár na n-Gall tre fhirtaibh Caelfhind.
Concobur mac Taidhg &
Ardghal mac Taidhg occisi
p.276sunt.
Ar mor do dhainibh isin bliadhain si.
In t-arbur 'ga buain a haithle na feile Brighti & in treabadh 'ga dhenamh i n-ainfhecht.
Kal. Ian. u. f., l. xxix., Anno Domini M.cc.xx.ui.
Feidhlimidh h-Ua Concobhair do ghabhail taighi ar Domnall h-Ua Fhlaithbertaich, gur'marb & gur'loisc é féin & a brathair.
Aedh h-Ua Flaithbertaich do ghabhail la h-Aedh mac Cathail Croibdeirg & a thabairt i l-laim Ghall.
Tigernan mac Cathail h-Ui Concobhair, do mharbadh la Donnchadh h-Ua n-Dubhdai.
Muírghius Mac Diarmata do marbadh.
Connmach O Tarpa, espuc Luighne, in Christo quieuit.
Caislen Cille Moire do scailiudh la Cathal O Raighillidh.
(Aedh h-Ua Ruairc do marbadh la Cathal h-Ua Raigillidh & la Conchubhar mac Cormuic.)
Kal. Ian. ui. f., l. x., Anno Domini M.cc.xx.uii.
Uilliam Mares, mac Giustis na h-Erenn, do gabail do Chormac mac Tomaltaigh, do righ na Cairrgi & d'Aedh h-Ua Conchobair.
Donnsleibe O Grada (alias, h-Ua Gadhra; idon, ri Sleibe Lugha) do marbadh do mac a derbbrathar fein i fill & domarbadh e fein ind fo cetoir, tre ímdell Aedha h-Ui Conchobuir.
Brian mac
p.278Concobhair h-Ui n-Diarmata, do marbadh.
Dionisius h-Ua Mor{MS folio/column 58vb}dha do crosadh d'espuc Oil Find.
Cumara h-Ua Domnallan do marbadh i n-geimil do Ruaidhri Mac Duinnsleibhe, a n-dighail a athar & sé crosta.
Kal. Ian. uii. f.. l. xx. i., Anno Domini M.cc.xx.uiii.
Aedh mac Cathail Croibdeirg h-Ui Concobair, do marbadh do Gallaibh i mebhail, iar n-a dichur do Chonnachtaibh uaithibh.
Giustisecht na h-Erenn do ghabhail do mac Uilliam Burc (idon, Ricard).
Aedh mac Ruaidhri, do ghabail righe Connacht & rohairgedh cealla & tuatha Connacht leó & rodichuiredh a cleirigh & a lucht eladhna archena a tiribh comaidhchibh, ar n-a cur ri fuacht & ri gorta.
Muircertach mac Flaithbertaigh h-Ui Fhlannagan, do marbadh la macaibh h-Ui Ghadhra.
Ferghal mac Sitriuca h-Ui Ruairc, do marbadh do macaibh Neill mic Congalaich h-Ui Ruairc.
Niall mac Congalaigh h-Ui
p.280Ruairc, do marbadh do Art mac Airt h-Ui Ruairc & Amhlaim Gerr mac Neill, do marbadh du Amhlaim mac Airt, i fathrugadh.
Mac Craith h-Ua Mallachta quieuit in Christo.
(Dauid O Flainn, taisech Sil Mailruanaidh, d'héc.)
(Aedh mac Donnchadh I Fergaíl, do mharbadh la h-Aedh mac Amhlaim I Ferghail.)
(Caislen Chuil Rathain do denum in bliadhain si.)
(San Fronsias d'onorugadh mar gach naemh in bliadhain si leisin Papa, idon, le Gregorius nonus, scilicet, decimo septimo Kalendas Augustii.)
Kal. Ian. ii. f., l. ii., Anno Domini M.cc.xx.ix.
Duibessa ingen Ruaidhri, ben Cathail Mic Diarmata, do éc i n-a caillich duibh.
Diarmait Mac Carrtaigh, rí Des Muman, quieuit in Christo.
Dionis h-Ua Mordha, espuc Sil Muiredhaigh, do cur a espucoide uadha.
Girard h-Ua Cathan, canonach is eolcha dobi isin Ord Canonach in Christo quieuit.
Diarmait Mac Fiaich, abb reiglesa Gilla Molaisi h-Ui Gilluran i Tuaim, in Christo quieuit & a adhnucal i n-Ard Charna.
Muiredach h-Ua Gormghaile, prioir reiglesa Indsi mic n-Erind (no, -n-Erin), duine is egnaidhe & is craibthigiu dobi do coicedh Conacht, in Christo quieuit.
Diarmaid Mac Gilla Charraigh, airchinnech Tighi Baithin & uasalshacart & duine rob'fherr deirc & eineach dobi i cenntur Connacht, in Christo quieuit.
p.282
{MS folio/column 59ra}Kal. Ian. for Mairt, l. x. iii., Anno Domini M.cc.xxx.
Gilla Isu h-Ua Cleirigh, epscop Luighne, quieuit in Christo.
Gilla Carrtaigh h-Ua h-Elgiusan, canonach & angcaire, quieuit in Christo.
Donnsleibe h-Ua Inmhuine, manach naem & maigister saer, quieuit in Christo.
Mael Muire h-Ua Mail Eoin, abb Cluana mac Nois, in Christo quieuit.
Mael Sechlainn Mac Fhireidhind, uasalshacart & maigistir leighinn, quieuit in Christo, i n-a noibisdi i Mainistir na Buille.
Gilla in Coimdedh h-Ua Duillennan, comarba Feichin & abb reiglesa Canonach Esa Dara, in Christo quieuit.
Sluaighedh la h-Uilliam Burc i Connacta, gur'milled moran leis do Chonnachtaibh. Donn Óg Mag Oirechtaigh do marbadh doibh & Echtighern, mac in breithemhan, h-Ua Mincachain do marbadh doibh.
Art mac Airt h-Ui Ruarc, do marbadh do Raghnall h-Ua Find i mebhail.
Mac Craith Mac Sherraigh, espuc
p.284Conmaicne, duine is mo crabadh & einech dobi i l-Leith Cuinn, in Christo quieuit.
Aedh h-Ua Neill, rí Tuaisceirt (Erenn) & rí Leithi Cuinn uile & deghadhbhur airdrigh Erenn uile & duine is mo romarb & rocrech Gullu & romill caislena do bai do Ghaidhelaibh, a éc & duine is lughu rosailedh d'fhagbail bais innus aile acht le Gallaibh, quieuit in Christo.
Floirínt h-Ua Cerballan, espuc Thire h-Eogain, uasalshenoir togaidhe, pontificatus sui anno quadragesimo sexto, aetatis suae octogesimo sexto, in Christo quieuit.
(Iosep Mag Theichidhan, epscob Conmaicne, quieuit.
[gap: extent: ?]& corp San Fronses d'atrugud do comarba na m-brathar cum eaglaise dorigneth 'n-aonóir fein, 8 Kl.Iunii.)
Kal. Ian. for Ceatain, l. xx. iiii., Anno Domini M.cc.xxx.i.
Fethfolighi (idon, ben Muircertaigh Muimhnidh mic Toirrdealbaigh Moir I Concubuir), ingen Concobuir Mic Diarmata, quieuit in Christo.
Dubchablaigh, ingen Concobhair Mic Diarmata, do éc i Mainistir na Buille.
Flann h-Ua Connachtaigh, espuc na Breifne, in Christo quieuit.
Sluaghadh mor leis O n-Domnaill docum h-Ui
Raighillaigh, co ruc ben h-Ui
p.286Raighillaigh leis, idon, ingin Meg Fhiachrach & co rucsat seoit & innmhusa & maithius in bhaile uile leó.
Conchobur Got h-Ua h-Eaghra, ri Luighne, quieuit in Christo.
Dubthemhrach, ingen h-Ui Chuinn, ben Fhlaithbertaigh h-Ui Fhlannagan, quieuit in Christo.
Flaithbertach h-Ua Flannagan, taisech Clainni Cathail & duine is uaisle dobi do Shil Muiredaigh, do éc i n-a oilithri i Mainistir na Buille.
Dionisius h-Ua Mordha espuc Sil Muiredaigh, quieuit in Christo.


text:
Còigeamh Uladh
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Uladh (Gaeilge: Cúige Uladh).[1] Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na h-Èireann agus tha 1,870,003 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 22,138km².[2]Tha buaidh làidir Albannach air Uladh o chionn fhada, agus thàinig na Scotti bho Uladh. Nuair a thoisich Dal Riada, bha e ann an Alba agus ann an Uladh. Tha Uladh a' gabhail a-steach naoi Chontae, trà ann am Poblachd na h-Èireann (Contae an Chabháin, Contae Dhún nan Gall, Contae Mhuineacháin) agus sia ann an Èirinn a Tuath (Contae Fhear Manach, Contae Thír Eoghain, Contae Dhoire, Contae Aontroma, Contae an Dúin, Contae Ard Mhacha). 'S e Sliabh Dónairt[3] (852m) a th'ann a' beinn as àirde na roinne.[4]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- An Baile Meánach
- An Chorr Chríochach
- Ard Mhacha
- Baile Suingean
- Baile Eachaidh
- Beannchar
- Beul Feirste
- Cill Mhic Réanáin
- Doire
- Gaoth Dobhair
- Iúr Cinn Trá
- Latharna
- Leifear
- Ráth Maoláin
- Tulaigh Óg


text:
Kl. Ianair iii. f. l. x.uiii. Anno Domini m.lxx.iii.
Be Binn ingen Briain in perigrinatione i n-Ard Macha mortua est.
Concobhar H. Mael Sechlainn ri Temhrach do marbadh do mc. Flaind H. Mail Sechlainn dar airthech bachlu Isu baculo presente.
Domnall m. m. Ualgairg toisech H. n-Duib Innracht, Cu Chaille H. Finn ri Fer Rois, Cormac H. Clothagan moer Muman in penitentia mortui sunt.
p.510
Slogadh la Tairrdelbach i l-Leith Cuinn co n-derna creich n-diairmidhe for Gailengaibh & co ro marb Mael Mordha H. Cathusaigh ri Breagh.
Sitriuc m. Amhlaim & da H. Briain do marbadh i Manainn.


text:
- TIOTAL
- Pleana 'Gipsy Moth' thairis air Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_30A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Lùnastal 1986
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Hester Photography, Forres
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9324
- KEYWORDS
- dealbh-camara
Tha an dealbh camara seo a’ sealltainn de Havilland DH 60 Gipsy Moth a’ sgiathalaich os cionn Inbhir Nis san Lùnastal 1986. 'S ann leis a Mh. Heloise "Hailo" Pauer o Trentham ann an Siorrachd Stafford a bha am pleana an toiseach. 'S e dlùth charaid aig a' Chaiptein Edmund Ernest "Ted" Fresson a bh' innte agus bhiodh iad a' siubhal na dùthcha còmhla a' lorg àiteachan far am faodadh spòrs-adhair a bhith ann.
B' e Fresson ceannard-stiùiridh aig Slighean-adhair na Gàidhealtachd a stèidhich e ann an 1933. Cheannaich e an Gipsy Moth on Mh. Pauer san Ògmhios 1943. Tha am pleana fhathast a' dol dhan adhar
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Vézelay (Yonne)
‘S e clachan ann an cridhe na Frainge a th’ ann an Vélezay (IPA: ve’zlɛ). Tha e suidhichte aig 302mos cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Fraingis: Région) Bourgogne anns an roinn (Fraingis: Département) Yonne, 187km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 98km bho Dijon agus 175km bho Bhesançon.[2] Chan eil ach 473 duine aig a’ bhaile.[3] Thathar a’ cinntinn fìon-dhearcan chardonnay, melon agus pinot an seo. ‘S e fear dhe na bailtean as brèagha na Frainge a th' ann.[4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail an sgrìobhadair Romain Rolland (1866 – 1944) ann an Vélezay.


text:
- TIOTAL
- Cuimhneachan-cogaidh Bhaltos, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_138
- ÀITE
- Bhaltos
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12932
- KEYWORDS
- cuimhneachain-cogaidh
sgoiltean
Tha cuimhneachan-cogaidh Bhaltos suidhichte ann an Cùl nan Cnoc ann an rubha Thròndairnis san Eilean Sgitheanach air beulaibh an togalaich far an robh sgoil na sgìre suidhichte aig an àm. Chaidh an cuimhneachan cogaidh fhosgladh gu h-oifigeil 9 Lùnastal 1921 leis a' Chaiptean Nicol Màrtainn Ghleann Dail agus bha e na chuimhneachan an toiseach air an t-seachdnar seann-sgoilear à Sgoil Bhaltos a chaochail sa Chogadh Mhòr.
Chaidh na h-ainmean aig daoine às an sgìre a ghabh pàirt anns a' Chogadh Mhòr agus anns an Dàrna Cogadh ann an diofar dhòighean a chur ris a chuimhneachan bliadhnaichean às dèidh seo.
Tha an cuimhneachan air a dhèanamh à clach le bonn le trì steapaichean agus bun-carraigh caolaichte (tapered) agus air a bheil poit-tasgaidh chòmhdaichte. Tha sgrìobhadh air dà thaobh den bhun-carraigh agus tha rèile timcheall air a' chuimhneachan gu lèir. B' e £150 cosgais a' chuimhneachain agus chaidh seo a phàigheadh le seann sgoilearan às an sgoil, an dà chuid ann an Alba agus thall thairis.
Dh'fhaodte gur e sgoil Ghàidhlig a bha seo an toiseach nuair a bha Iain Ruadh Mac an Aba na mhaighstir sgoile. Chaidh Uilleam MacCoinnich fhasdadh mar mhaighstir sgoile mun bhliadhna 1879, agus leig e dheth a dhreachd ann an 1915 nuair a ghabh a nighean às sine Abby an obair thairis. Chaidh cor nan toglaichean am miosad mean air mhean agus cha b' urrainnear fuireach anns an taigh-sgoile tuilleadh ron bhliadhna 1933. Cha ghabhadh na clasaichean cleachdadh nas motha ro 1939. Chaidh an togalach a leigeil agus thathar a' tuigsinn gun deach a' chlach a chleachdadh ann an obair-togail Stèisean Cumhachd Drochaid Nòsdaidh ann an Loch Aillse a dh'fhosgail ann an 1948.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- LMS 14690 'Dalcross Castle' a' dol thairis air Abhainn Teilt air trèana luchd-siubhail, 1929
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_400
- ÀITE
- Blàr Athall
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- DEIT
- 1929
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28405
- KEYWORDS
- locomotaibhean
trèanaichean
LMS 14690 'Dalcross Castle' a' dol thairis air Abhainn Teilt air trèana luchd-siubhail sìos ann an 1929.
B' e pàirt den dàrna baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14690 (HR 29 roimhe). Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn agus fhuairear i ann an 1913. Lean i ann an seirbheis gus an deach a tort a-mach à seirbheis sa Ghiblean 1947.


text:
- TIOTAL
- Iasgairean agus cutairean air Cidhe Ullapuil
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0791
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40509
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach
soithean-iasgaich
bàtaichean-iasgaich
Dealbh geal is dubh de dh'iasgairean agus de chutairean air Cidhe Ullapuil. Chithear iomadh bàta-iasgach ri cùl na deilbh.
Tha Ullapul suidhichte air cladach a tuath Loch Bhraoin. Chaidh Ullapul a dhealbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgach Bhreatainn ann an 1788. Ged a thàinig crìonadh air a' ghnìomhachas aig deireadh an 19mh linn, tha am baile fhathast soirbheachail mar thoradh air a' chala. San latha an-diugh, is e am port airson seirbheis aiseig gu Stèornabhagh a th' ann agus tha Ullapul cuideachd e na àite tarraingeach do luchd-turais
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- HR 80 'Stafford' air an drochaid rèile sa Mhanachainn
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_298
- ÀITE
- A' Mhanachainn
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24765
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1886 fhuair Rèile na Gàidhealtachd ochd einseanan frithealaidh 4-4-0 a bha iad air òrdachadh bho 'Clyde Locomotive Co Ltd'. B' e 'Clyde Bogies' a bha air a' chas seo agus bha iad airson an cleachdadh air seirbheisean na prìomh loidhne.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 80 'Stafford' air an drochaid rèile sa Mhanachainn. B' i an dàrna locomotaibh aig Rèile na Gàidhealtachd air an robh an t-ainm sin. Chaidh a crìochnachadh san Iuchar 1886, a h-ath-àireamhachadh 80A sa Mhàrt 1917 agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis agus a reic ann an 1923


text:
Fàilte / Welcome
Fàilte gu làrach-lìn Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, a' bhuidheann a tha a' co-òrdanachadh foillseachadh agus sgaoileadh ghoireasan do dh'fhoghlam Gàidhlig air feadh Alba.
Welcome to the website of Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig, the organisation charged with co-ordinating the production and distribution of Gaelic educational resources throughout Scotland.
Air an Làraich
A' Co-roinn Fhaidhleachan
Tha goireas aig Stòrlann a-nis a leigeas le luchd-cleachdaidh stuthan a tha iad fhèin air ullachadh a luchdachadh suas gu stòr susbaint didseatach.
An Dàrna Cogadh
Chaidh an goireas eadar-chuspaireil seo a chruthachadh airson taic a thoirt do luchd-teagaisg an cuspair seo a lìbhrigeadh le clasaichean 4-7 sa bhun-sgoil.An Dàrna Cogadh...
Bi Sunndach & Seinn
Ann an leabhar-ciùil Bi Sunndach agus Seinn tha 34 òrain, rannan agus geamannan a chaidh a dhealbh gus ùidh chloinne de gach ìre comais a thogail agus am brosnachadh.
This website is a fun filled resource for parents with children in Gaelic Medium Education. Join an on-line community, get help with homework, play games, listen to Gaelic phrases and lots, lots more...
Eadar dà Sgeul
Cruinneachadh de sgeulachdan goirid le measgachadh de sgeulachdan ùra agus sgeulachdan aithnichte.
’S e làrach do thidsearan a th’ ann am Mìrean airson taic a thoirt dhaibh le gràmar sa Ghàidhlig.


text:
- TIOTAL
- Litir o Sheumas Caimbeul An t-Òg-mhios 1800 (1)
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_8_20_1
- DEIT
- 1800
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7487
- KEYWORDS
- litrichean
seirbheis a' phuist
Seo litir a sgrìobh Seumas Caimbeul gu a phàrantan à Lunnainn air an 9mh dhen Ògmhios 1800. Cha robh an litir ann an cèis, ach bha I air a lùbadh is an seòladh sgrìobhte air an taobh a-muigh. Chan eil ach 'Alexr. Campbell at Dalcross, near Inverness, by Nairn, N B' sgrìobhte oirre mar sheòladh.
Tha 'N B' a' ciallachadh Ceann a Tuath Breatainn (North Britain), seann ainm airson Alba


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Nis agus Drochaid Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0224
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32123
- KEYWORDS
- caistealan
drochaidean, Drochaid Nis
cairtean
aibhnichean
Tha a' chairt seo a' sealltainn Caisteal Inbhir Nis agus Drochaid Nis.
Thogadh an caisteal a chithear an-diugh eadar 1833 agus 1836, ri plana a dhealbhaich Uilleam Burn à Dùn Èideann, ach bha caochladh dhaingnichean air an làrach bhon 12ra linn. An-diugh, tha an caisteal na ionad-rianachd agus na thaigh-cùirte.
Bha drochaid Nis a' dol tarsainn Abhainn Nis. Dh'fhosgladh i anns an Lùnastal 1855. B'e drochaid chrochte a bh' innte anns an robh 68.5 meatar a dh'fhaid, agus thogadh i an àite drochaid a chaidh a sguabadh air falbh ann an tuiltean 1849. O nach b' urrainn dhi na bha ga cleachdadh a ghiùlain, shireadh tairgsean ann an 1939 gus tè ùr a thogail na h-àite, ach cha do thòisich obair gu ceann 20 bliadhna.


text:
- TIOTAL
- 16291 ann an Inbhir Nis, An t-Sultain 1948
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_416
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An t-Sultain 1948
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28418
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
14691 ann an Inbhir Nis san t-Sultain 1948.
Chaidh 16291. locomotaibh smùide 0-6-0T, a thogail dha Rèile Chaledonia ann an 1904 a rèir dealbhachadh le Iain F Mac an Tòisich. Chaidh a h-àireamhachadh CR 637. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 16291 a bh' oirre. Aig an àm a chaidh an rèile do sheilbh na stàite bha i stèidhichte aig seada Inbhir Nis. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis agus fhuaireas cuidhteas i san Iuchar 1959.


text:
Granada
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Spàinne a th’ ann an Granada (IPA: ' ɡɾa'naða). Tha e suidhichte aig 658m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhnichean Beiro, Darro agus Genil.[2] Tha Granada 367km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 211km bho Shevilla.[3] Tha am baile air an àirde an ear-dheas Andalusia. Tha 237,929 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[4] an treas baile as motha ann an Andalusia agus an 19mh baile as motha na Spàinne. [5]
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil freumh-fhaclachd an ainm soilleir. Tha e coltach gur ann à Gar-anat (Gàidhlig: Cnoc na Luchd-taistealachd) ann an Arabais a tha an t-ainm. A dh' aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Garnatum ann an Laideann agus gu bheil sin a’ ciallachadh ruadh no gràn-ubhal:[6] Tha gràn-ubhal air seula a' bhaile agus tha ùir ruadh pailt san sgìre.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[7] Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936,[8] ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Granada.[9] Cha tuit ach 365mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 807mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite àrd tioram a th' annː
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Badajoz, An Spàinn
- Belo Horizonte, Braisil
- Sharjah, Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte
- Aix-en-Provence, An Fhraing
- Coral Gables Florida[10]
- Marrakesh, Maroco
- Tetuan, Maroco
- Freiburg im Breisgau, A' Ghearmailt
- Tlemcen, Aildiria
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Universidad de Granada
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Nueva Acropolis
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1
- ↑ Aemet
- ↑ SisterCities


text:
- TIOTAL
- Earrainnean o fhianais an Dr Dòmhnall Dòmhnallach, Lagan, 20 Lùnastal 1912
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_020
- DEIT
- 20 An Lùnastal 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1650
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Bha an Aithisg ag innse sgeulachd mu dhotair a chaidh èigheachd a-mach air droch oidhche gheamhraidh. Fhad 's a bha e a' siubhal às an Òban gu ruig taigh cìobair a bha mu 12 mìle air falbh, chaidh a ghlacadh ann an stoirm shneachda, chaidh e air chall agus dh'fheumadh cìobair eile a stiùireadh don taigh aigesan. Turas eile, fhuair an Dr MacDhòmhnaill à Bàideanach bonn gaisgich leis mar a chaidh e tarsainn beinne ach an ruigeadh e duine tinn, agus a bheatha fhèin ann am fìor chunnart.
"An 9mh den Fhaoilleach 1910, bha aiteamh mòr agus dearg gèile ann ann an sgìre Bhàideanaich de Shiorrachd Inbhir Nis. Fhuair an Dr MacDhòmhnaill telegram ag innse dha gu robh fear de na h-euslaintich aige, a bha a' fuireach 22 mìle air falbh, glè thinn.
A' togail air aig seachd uairean sa mhadainn, shiubhail an dotair taobh Dhail Chuinnidh agus tràigh Loch Eireachd gu ruig Loidse Beinn Aladair, far an do lorg e nach b' urrainn dha an rathad àbhaisteach a ghabhail le cho àrd 's a bha gach sruthan a bha roimhe. Mar sin shiubhail e tro choille agus thar ghualainn Beinn Aladair, a' dèanamh astair de dhà mhìle deug air chois, agus feum aige air luidreadh tro iomadh allt beinne a bha na thuiltean. Bha meallan mòra de shneachd is deigh a' fleòdradh sìos leis na sruthan, agus cha robh cinnt sam bith aige ann an làrach nan casan am measg nan clachan mòra, 's mar sin b' e obair chunnartach a bh' ann.
Cha do ràinig e taigh an euslaintich gu ruig sia uairean feasgar agus lorg e an duine glè thinn leis a' ghreim-sgamhain air. Ged nach robh an Dr MacDhòmhnaill fhèin idir fallain an dèidh latha fada a-muigh agus ri spàirn, tha e air innse gun robh e ag obair air an euslainteach fad an fheasgair, fad na h-oidhche agus fiù 's an ath latha gus am faca e gu robh piseach a' tighinn air. Bha buaidh an turais sin air an Dr MacDhòmhnaill fad ghreis, ach bha e comasach air cumail a' dol na dhreuchd.
Thug Urrasairean Maoin Ghaisgich Carnegie Bonn Umha don Dr MacDhòmhnaill air sgàth 's cho smiorail 's a bha e ann am fìor dhroch chàradh ach an sàbhaileadh e beatha euslaintich."
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
- TIOTAL
- Sealladh farsaing de Inbhir Nis ann an làithean HR bho thaobh an ear an t-snaim
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_798
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- F Moore 4373
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27506
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
HRS
Sealladh farsaing de Inbhir Nis ann an làithean HR a' coimhead taobh Ionad-obrach Loch Gorm agus tha na frith-loidhnichean nas fhaide air falbh.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narann stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte


text:
Barbados
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann am Barbados[1] (IPA: bɑrˈbeɪdos). Tha i na laighe ann an taobh an iar a' Chuan Siar agus sa taobh a deas a' Mhuir Chairibianach. Tha i pàirt de na h-eileanan ris an canar Lesser Antilles. Tha Naomh Bhionsant agus Naomh Lùisia san iar dheth agus Greanada agus Trianaid agus Tobago san taobh a deas dheth. Tha Barbados na ball den Cho-fhaitheas.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
- TIOTAL
- Sgioba Chamanachd Inbhir Nis le Cupa na Camanachd
- EXTERNAL ID
- PAW_18362
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 27 An t-Sultain 1952
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21642
- KEYWORDS
- camanachd
Cupa na Camanachd
Cupa MhicThàmhais
B' e seasan 1951-52 an seasan a bu shoirbheachaile ann an eachdraidh Sgioba Chamanachd Inbhir Nis. A dh'aindeoin 's gun do chaill iad ris A' Mhoroich anns a' chiad chuairt de Chupa MhicThàmhais, chaidh iad air adhart gus Cupa na Camanachd a bhuannachadh airson a' chiad turas agus, aig àm sgrìobhaidh (2003), an aon turas riamh. Rinn iad a' ghnothaich an aghaidh Caberfeidh, Inbhir Omhaich is Baile Ùr an t-Slèibh air an t-slighe dhan chuairt dheireannach, a chaidh a chluich an aghaidh Celtic an Òbain aig Old Anniesland, Glaschu, air an 12mh den Ghiblean 1952. Chunnaic còrr is10,000 duine Inbhir Nis a' buannachadh 3-2. Chuir Alasdair MacCoinnich a' chiad tadhal mus do chuir An t-Òban dà thadhal. Rinn Uilleam MacGilleBhràth cùisean co-ionnan mus d'fhuair MacCoinnich an dara tadhal aige, a bhuannaich an cupa.
Cùl (on chlì) - T Wade, T Cuimeanach, R Gòrdan, W Gòrdan, W Ceanadach, A MacCoinnich, W MacGilleBhràth, T MacCoinnich (trèanair).
Toiseach (on chlì) - W Mac a' Phearsain (Ceannard), W MacCoinnich, H MacEòghainn, W Dòmhnallach (Caiptean), A Cuimeanach, D MacAnndra, D Ceanadach (Rùnaire)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Stac Pollaidh agus Loch Lurgain bho Aichillidh Bhuidhe
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1450
- ÀITE
- A' Chòigeach
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33372
- KEYWORDS
- cairtean-puist, Siorrachd Rois, Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
lochan
cnuic
beinn
beanntan
Stac Pollaidh
aibhnichean
coiseachd nam beann
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn rathad cumhang a tha ri taobh Loch Lurgainn an Aichillidh Bhuidhe, le Stac Pollaidh air fàire. 'S e Stac Pollaidh a tha a' gabhail a h-ainm bho Abhainn Pollaidh a tha faisg air làimh a chanar ris a' bheinn. Tha i mu 11 mìle a tuath air Ulapul ann an sgìre na Còigich. Ged nach eil i uabhasach àrd, aig 2009 troigh (613 meatair), tha cumadh sònraichte oirre agus tha luchd-coiseachd nam beann glè dhèidheil oirre


text:
- TIOTAL
- LMS 14763 'Clan Fraser' air trèana a' dol gu deas san Aghaidh Mhòr, An t-Iuchar 1932
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_119
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 7 An t-Iuchar 1932
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28164
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14763 'Clan Fraser' air trèana a' dol gu deas san Aghaidh Mhòr san Iuchar 1932.
B' e ball den chlas 'Clan' de locomotaibhean luchd-siubhail 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14763 (HR 51 roimhe). Chaidh a dealbhachadh le Crìsdean Cuimein agus chaidh a togail le Hawthorn Leslie & Co sa Chaisteal Nuadh ann an 1919. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Lùnastal 1944.


text:
Magdeburg
‘S e baile mòr ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Magdeburg (IPA: makdəbʊɐ̯k, Gearmailtis Ìosail: Meideborg, IPA: ma:ɪdebɔɐx, Laideann: Magdeburgum). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 805 le Teàrlach Mòr.[1] Tha e suidhichte aig 43m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Elbe, anns an stàit Sagsainn-Anhalt agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 124km air falbh bho Bherlin, 417km bho Stuttgart agus 107km bho Leipzig.[2] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh dìreach ann an 1993.[3] Tha 230,140 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 34mh baile as motha na dùthcha.[4] ho 1807 gu ruige 1813 bha i na pàirt Rìoghachd Westphalen.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Otto von Guericke (1602 – 1686) Fear-saidheans.
- Johann Carl Simon Morgenstern (1770 – 1850) Eòlaiche chànain.
- Friedrich Wilhelm von Steuben (1730 – 1794) Reubaltach na Stàitean Aonaichte.
- Henning von Tresckow (1901 – 1944) Saighdear.
- Christiane Nüsslein-Volhard (1942 -) Tè-shaidheans.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dictionary
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Oilthigh Mhagdeburg
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Stadt Braunschweig
- ↑ SisterCities


text:
- TIOTAL
- Port-adhair Sumburgh, Sealtainn, 1968
- EXTERNAL ID
- GB1796_1989_P21_4
- ÀITE
- Sumburgh, Sealtainn
- DEIT
- 17 An Giblean 1968
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11034
- KEYWORDS
- airfields
aerodromes
royal air force
air travel
airlines
aircraft
aeroplanes
'S e sealladh bhon adhar air Port-adhair Sumburgh ann an 1968 a th' anns an dealbh seo.
'S e am prìomh phort-adhair ann an Eileanan Sealtainn a th' ann. Chaidh a chleachdadh gu mòr leis an arm mus deach a chleachdadh mar phort-adhair poblach agus 's e RAF Sumburgh a bh' air.
'S ann le Puirt-adhair na Gàidhealtachd agus nan Eilean a tha e agus faodar sgèith a Lunnain agus prìomh bhailtean na h-Alba
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Svalbard
Is e buidheann de eileanan a tha ann an Svalbard.[1] Tha iad anns a’ Chuan Argtach eadar Nirribhidh agus a’ Phòla-a-Tuath, eadar 76° is 81° Tuath agus 10° is 35° Ear. Tha iad pàirt den Nirribhidh tron "Svalbard Treaty" , ach ann an dòigh shònraichte. Mar sin is e Svalbard aon de na ceithir dùthchannan air feadh an t-saoghail ris an canar: Special entities whose status is recognized by international treaty.
Tha dìreach trì eileanan ann far a bheil daoine a’ fuireach. Is iad: Spitsbergen, Bjørnøya agus Hopen.
Is e Longyearbyen ann an Spitsbergen an t-àite as motha a tha ann an Svalbard.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
28 an t-Iuchar
'S e 28 an t-Iuchar an 209mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (210mh ann am bliadhna-leum). Tha 156 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1874 - Chaidh an stèisean ann an Goillspidh fhosgladh.
- 1914 - Thòisich an Cogadh Mòr.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1801 - Rufino Cuervo y Barreto, ann an Tibiritá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1750 - Johann Sebastian Bach, ceòl-sgrìobhaiche Gearmailteach, ann an Eisenach.
- 1968- Otto Hahn, ann an Göttingen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 2002 - Archer John Porter Martin, ann an Llangarron. Ceimigear à Sasainn.


text:
Air 7 Lùnastal, chaidh mi gu Stèisean Inbhir Gàradh.
Bho chionn trì no ceithir bliadhna, cha robh mòran ri fhaicinn aig seann stèisean Inbhir Gàradh idir. Dhùin an stèisean do luchd-siubhail air ais ann an 1933 agus cha deach a chleachdadh idir bho 1947 nuair a dhùin an rathad-iarainn. Bha craobhan agus preasan a’ fàs air feadh làrach na loidhne agus fiù ‘s air an àrd-ùrlar fhèin agus cha bhiodh fios aig duine gun robh stèisean rèile ann uair.
Bho chionn goirid, ge-tà, chaidh an làrach a chlioraigeadh le Comann Taigh-tasgaidh Stèisean Inbhir Gàradh agus chaidh trac a chur sìos ri taobh an àrd-ùrlair agus tha soidhne ùr ann. Tha shunter beag ann cuideachd a bhios a’ tarraing nan trèanaichean a dh’aithghearr. Tha coltas stèisein air an làraich a-rithist agus tha planaichean mòra aig a’ chomann gus togalach ùr a thogail agus gus an loidhne a leudachadh gu mu mhìle uile gu lèir.
Nuair a chaidh mi ann, rinn mi rud nach d’rinn duine sam bith bho 1933 – chaidh mi air trèana do luchd-siubhail! Air an latha fosgailte aca, bha seòrsa troilidh-rèile aig a’ chomann gus tursan trèana a thoirt do dhaoine.
Seo bhideo a thog mi den loidhne air fad – chan eil e ach goirid aig an àm seo ach tha i gu bhith a’ fàs!
Bha cothrom agam coinneachadh ri cuid de na buill de chomataidh comann an taigh-tasgaidh: Christopher Ellis, Mark Bowman agus Bill Hall agus bha iad uile cho laghach sa ghabhas agus bha deagh chomhradh againn mun rathad-iarainn agus mu cho doirbh sa bha e rathad-iarainn a thogail às ùr air a’ Ghàidhealtachd.
Às dèidh turais air an loidhne, dh’fhàs an aimisir gu math dona le gaoth àrd agus uisge agus cho-dhùin mi gun robh an t-àm ann falbh.
B’ e am plana agam coiseachd ri taobh a’ chanàil gu Drochaid an Aonachain gus an trèana a ghlacadh dhachaigh. Bha an t-sìde cho dona, gè-ta, is nach robh mi ag iarraidh cuairt 15 mìle a ghabhail san uisge is mar sin, dh’fheuch mi ris am bus fhaighinn.
Nuair a thàinig e, ge-tà, bha e làn agus cha b’ urrainn dhomh dhol air bòrd. Mar a bha e, ge-tà, bha piseach air tighinn air an t-sìde is mar sin, cho-dhùin mi gum biodh e a cheart cho math dhomh coiseachd.
Droch mhearachd! Bha deagh chuairt agam airson 5 no seachd mìle agus an uair sin, bha dìle bhàite ann agus dh’fhàs mi bog fliuch – cho fliuch ris a’ chù – ged a bha aodach uisge-dìonach orm.
Feumaidh mi a ràdh, ge-tà, gu bheil Slighe a’ Ghlinne Mhòr àlainn agus gu bheil tòrr de làrach na seann rathad-iarainn ri fhaicinn bhon t-Slighe.
Às dèidh beagan uairean a thìde, ràinig mi Geàrr Lochaidh agus bha mi mu mìle no dhà an iar air Commando Monument nuair a dh’fhàs e gu math follaiseach gun caillinn an trèana agam dhachaigh. Bha e às dèidh 5f agus bha an trèana agam gu bhith ann aig 5.37 no mar sin. B’ urrainn dhomh an cadailiche (an sleeper) fhaighinn gu Glaschu leis an tiocaid agam, ach bhiodh agam ri fuireach aig stèisean Drochaid an Aonachain is mi cho fliuch ris a’ chù fad 3 uairean a thìde no mar sin!
Bha mi a’ faireachdainn gu math fliuch, gu math gòrach is gu math duilich nuair a stad càr a bha a’ dol seachad orm. Bha an dràibhear, Ethel à Drochaid an Aonachain, a’ dràibheadh dhachaidh air an t-slighe dhan eaglais agus nuair a chunnaic i cho fliuch sa bha mi, thabhainn i lioft dhomh. Nach mi a bha taingeil!
Ràinig mi an stèisean goirid às dèidh sin ach bha mi ro anmoch – bha e coltach gun robh mi air an trèana a chall. Bha mi a’ leughadh a’ chlàr-ama agus a’ planadh dè dheidhinn an uair sin nuair a mhothaich mi gun robh daoine air an àrd-ùrlar airson trèanaichean gu deas. Choisich mi a-null agus dh’fhaighnich mi de bhoireannach snog cuine a bhiodh an ath thrèana gu deas ann.
“O” arsa ise “I saw you walking over here so slowly and I thought you knew something we didn’t – the train’s late and it should be here any minute. I thought you knew that there was a delay but you obviously walked over the footbridge so slowly because of the optimism of ignorance!”
Thuirt mise – “dòchas an aineolais agus casan goirt!”
Thàinig an trèana an uair sin agus bha mi air leth taingeil. Cheannaich mi cofaidh agus bha mi a’ dol a dhol dhan taigh-beag airson aodach tioram a chur orm gus am bithinn blàth air an t-slighe fhada dhachaigh. Bha mi cho sona ri bròg gus an do mhothaich mi gun robh mo bhaga – a bha supposed a bhith uisge-dìonach – cho fliuch agus a bha mi fhèin agus gun robh an t-aodach sa bhaga na bu mhìosa na an t-aodach a bh’ orm mar-thà!
Às dèidh beagan mhìonaidean bha mi air chrith leis an fhuachd agus a’ faireachdainn gu math gòrach gus an do chuimhnich mi gun robh space blanket sa bhaga. Dh’fhosgail mi e, chuir mi ummam e – bha coltas bratag psychadeligeach orm – agus bha mi a’ faireachdainn tòrr nas fhèarr is nas blàithe ged a bha mi a’ faireachdainn rud beag gòrach.
Cò a chì mi mar sin co-dhiù, dh’fhaighnich mi dhìom fhèin – agus an uair sin, thàinig co-obraiche agam bhon oifis air bòrd na trèana aig Raineach!
Bha fìor dheagh thuras agam dhachaigh. Mar as àbhaist, bha trèana loidhne na Gàidhealtachd an Iar mar phàrtaidh air cuibhlean. Bha i loma làn de dhaoine à diofar àiteachan – tòrr Ghearmailitis is Dùidis is Fraingis rin cluinntinn cho math ri Beurla à Alba, Sasainn is na Stàitean Aonaichte le tòrr dhaoine a’ tilleadh dhachaigh às dèidh dhaibh Slighe na Gàidhealtachd an Iar a’ dhèanamh. Bha deoch is gaireachdainn is sgeulachdan gu leòr ann.
Mo chomhairle dhuibh – rach gu Stèisean Inbhir Gàradh – ach thoir sùil air aithris na sìde mus fàg thu an taigh!
Alasdair
staran@tesco.net
27/12/16 – tha bhideo a-nis suas den shunter a’ ruith air an loidhne.


text:
- TIOTAL
- Seanmhair agus Piuthar-athar Eachainn MhicPhàdraig, dealbhadair
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_432
- ÀITE
- Inverness
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11392
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd
Bha Eachann MacPhàdraig na dhealbhadair mun cuairt Inbhir Nis ann am meadhan an 20mh linn. Bha e ag obair bho Ghàrraidhean Chulduthel, Inbhir Nis
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive