text:
'Cha robh i air a bhith gu mòr an sàs san iomairt an aghaidh cumhachd niuclasach bhon uair sin ge-tà, chaidh i gu feadhainn de na choinneamhan ach bu bheag oirre an seòrsa gnìomhan a bha os cionn na h-iomairt. Chuir e dragh oirre dìreach cho macho ‘s a bha iad fhad ’s a bha iad a’ toirt a chreidsinn gur e coimhearsnachd eadar-dhealaichte air an robh iad ag amas. Bha adhbhar eile cuideachd, bha i air a bhith ann an trom ghaol le fear aca. Daibhidh, bha e daonnan air falbh bho Dùn Èideann aig coinneamhan nàiseanta agus eadar-nàiseanta no shìos aig Torness le na dìcheallaich eile. Ochd mìosan, bha e air fuirich san lobhta aice, uill bha sin ri ràdh gun do dh’ fhàg e a chuid aodaich san lobhta. Rinn ise a chuid nigheadaireachd, bheathaich i e, thug i iasad as dèidh iasaid airgid dha. Aon latha thàinig i dhachaigh tràth agus fhuair i Daibhidh an sàs ann an tè eile. Le sgian àrain na làimh fhuair e cuidhteas den coimhearsnachd eadar-dhealaichte. Bha Daibhidh shìos an t-sràid, a bhodhaig air a phasgadh ann an siota geal, coltais truagh aithreach air. Bha a chompanach na b’ fhortanaiche, mus do theich i fhuair i greim air a Jeans ach bha aice a ghàirdean a chur air a cìochan. Bha e a’ guidhe air Gillian a bhith reusanta.
‘Reusanta, amadan, tha mi air a bhith reusanta, tha thusa fhathast beò.’ Agus an uair sin thòisich i a’ tilgeil a-mach a fhaidhlichean agus a chuid leabhraichean agus litreachas. Thuit an stuth bu thruime bhon cheathramh làr ach bha pàipearan eile air fleòdradh gu slaodach air an oiteag mar confetti. An uair sin thòisich aodach a’ tuiteam gun t-sràid ach rinn i beagan obrach orra le siosaran mus do thuit iad. Thuit fras leantailean agus laigh mòran dhiubh air falt dubh fada Daibhidh. Bha sluagh mòr a-nis air taobh thall an rathaid ga brosnachadh a h-uile turas a thilg i bad aodaich a-mach agus bha iad sunndach ann a bhith èisteachd leis an òraid shiùbhlach phongail a lìbhrig i. ’S gann gun deach comasan mealltach adhaltranach am mìneachadh ann an leithid de shuidheachadh. Thuig Daibhidh nach biodh e gu mòran feum dha fuireach far an robh e agus dh’fhalbh e aig an dearbh mionaid a thoisich Gillian coltas a dhèanamh eadar meud a bhod agus a mhiann-adhartais poilitigeach. Bha aig Daibhidh agus a leannan ùr mìle gu leth tarsainn Dùn Èideann a choisich, ’s e astar mòr a bh’ ann nuair a bha feum agaibh ann do cìochan a chumail am falach le do ghàirdean. Thug sin cothrom dhan tè leth-rùisgte a co-dhùnadh fhèin a ruigsinn. '
'An leabhar làn sgudal a bha 'too racy' dhaibh? - latha craicte ann am baile aig iomall na Gàidhealtachd ann an 1986 agus àm Chernobyl.


c: text/html

text:
Moratainia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Moratainia no Moratàinia[1] (Arabais موريتانيا). Tha e suidhichte air a’ Chuan Siar. Tha crìochan aice san ear le Màili, san earra-thuath le Aildiria, san iar-thuath le Sathara an Iar agus san iar-dheas le Seanagal. Tha ¾ den dùthaich na fàsach.
Thàinig an t-ainm Moratainia bho seann rìoghachd nam Berber.
‘S e Nouakchott prìomh-bhaile Mhoratainia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- République Islamique de Mauritanie Duilleag oifigeil Riaghaltas Mhoratainia
- Encyclopaedia Britannica, Moratainia

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dùn Èideann
'S e Dùn Èideann prìomh-bhaile na h-Alba (bho 1437) ach chan e am baile as motha - sin Glaschu. 'S e 453,670 àireamh-sluaigh a' bhaile agus 's e an seachdamh cathair as motha a tha anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha Dùn Èideann suidhichte air an oirthir aig taobh an ear na h-Alba. 'Se Dùn Èideann prìomh-bhaile sgìre Lodainn cuideachd.
Susbaint
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
'S e baile le sean Rìoghachd Bhreatannach a bh'ann an Dùn Èideann no Din Eidyn mar a chanar anns an sean chànan aig nam Breatannaich. Tha an daingneach fein suidhichte air creag bholcanachd. Re an linn reoithte, bha sgire Dun Eidinn fo raon doigh a bha siubhal dhan ear. Dh'fhag sin aghaidh direach dhan iar de'n creag agus earball truaill dhan ear (Is e Creag is Earball an t-ainm air an cruth-tire seo). Air barrachd dh'fhag e lagan air taobh tuath agus taobh dheas- a chruthaich da loch: Loch A' Thuatha agus an Loch Deasachd.
Tha "An Seann Bhaile" suidhichte air an earball, leis an Ard Sraid na ruith sios na droma dhan Chanongait a leannas air adhart gu geata Luchairt Rioghail An Ròid. Eadar Dun agus luchairt lorgar prìomh togaileachain na staite: Seann Cearnag a' Pharlamaid- a tha chun latha an diugh priomh ionad nan luchd-lagha Albannaich (gleidh Achd an Aonaidh de 1707 Co-rian lagh na h-Albainn)agus an Aros, sonraichte ris Giles Naomh, Seachad air Taigh Comhairle Dhun Eidinn, lorgar an seann "Tolbooth" agus Taigh Seinnse "Deireadh an t-Saoghal" (a chomharrachas iomall balla a'bhaile 's na meadhan aoisean, nuair a bha an Canongait na baile fa-leth taobh a-muigh na ballaichean). Ri taobh bun a'Chanongait lorgar "Taigh an Roid", taigh parlamaid ur na h-Alba.
Thòisich am baile a sgap am seachad air a sheann crìochan re an 18mh cheud. Thogadh Baile Ur Dhuin Eidinn dhan thaobh tuatha aig deireadh an 18mh cheud, mu'n am a' ghluais muintir an oilthaigh dha thaobh deas far a bheil an oilthigh suidhichte chun latha an diugh.
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e cridhe a' bhaile Caisteal Dhùn Èideann air mullach Creag a' Chaisteil. Tha fèis armachd ainmeil ann gach bliadhna ris an canar an "Edinburgh Military Tattoo", far am bi saighdearan a sealltainn cho ealanta 's a tha iad ann an co-fhairpis, ceòl agus màrsaladh.
Tha fèis ainmeil eile ann airson dràma ris an canar, gu simplidh, Fèis Dhùn Èideann no 'The Edinburgh Festival' ann am Beurla. Bidh mìlltean de chleasaichean a' tighinn agus a' gabhail pàirt bho fheadhainn ainmeil gu feadhainn neo-ainmeil a tha a' feuchainn ri ainm a dheanamh dhaibh fhèin.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an lann-cluiche nàiseanta airson sgioba Rugbaidh Albannach ann - Murrayfield - agus dà sgioba mòr ball-coise a bhios a' cluich anns a' Phrìomh-Lìog ; Hibs agus Hearts.
Tha Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba a'cluich aig The Grange ann an Dùn Èideann. Bha Dùn Èideann fear-an-taighe de co-fhlaitheas cluiche ann an 1970 agus 1986.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dìleab agus tòrr eachdraidh ann am fòghlam a' bhaile agus 's e Oilthigh Dhùn Eideann aon de na h-oilthighean as ainmeil ann am Breatainn agus san t-saoghal. Tha dà oilthigh ùr ann an Dùn Èideann , Oilthigh Heriot-Watt, stèidheichte ann an 1821 agus Oilthigh Napier, stèidheichte ann an 1992.
Tha Scottish Agricultural Collage (SAC) an colaiste ann an Dùn Èideann a deas.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Walter Scott (1771 - 1832). Sgrìobhadair.
- Alexander Graham Bell (1847 - 1922). Dh'innlich e am fòn.
- Sean Connery (1930). Actair.
- Coinneach MacAsgaill (1958). Fear-poileataigs.
- Meg Bateman (1959). Bàrd Gàidhealach.
Baile-cèile[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Prìomh-bhailtean
- Hibernian
- Hearts
- Sgioba Rugbaidh Dùn Eideann
- Sgioba Naiseanta Alba
- Oilthigh Dhùn Èideann
- Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Dùn Èideann · Dùn Dèagh · Glaschu · Inbhir Nis · Obar Dheathain · Sruighlea
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Dr. Dre
Fìor-ainm Andre Young R. 18 An Gearran 1965, Baile nan Aingeal, Na Stàitean Aonaichte.
'S e rapair is riochdaire-ciùil ainmeil a tha ann an Dr. Dre. Bha e na bhall anns an World Class Wreckin' Cru agus N.W.A. agus tha e air da chlar a chur a-mach leis fhèin, The Chronic ann an 1992 agus 2001 ann an 1999. Lorg e Eminem cuideachd agus riochdaich e a' chiad chlàr aige, The Slim Shady Lp ann an 1999. Chruthaich e stoidhle ur le bhith a' tarraing air seann chlàran aig Seòras Clinton, ag atharrachadh a' chiùil bho P-Func gu G-Func. Chaidh gangsta rap a thoirt air an stoidhle seo, o chionn 's gun robh e a' moladh dòigh-beatha air a ghlacadh le gunnaichean, boireannaich is airgead. Tha e a-nis air a dhreuchd a leigeil dheth mar rapair, a' briseadh cridhean a luchd-leantainn a bha an dùil a threasamh clàr Detox. Tha e air ghealltainn ge-tà gun cum e air a' riochdachadh chlàran aig rapairean eile. Tha e air 50 Cent, Ice Cube, Eve agus fiù 's Na Rolling Stones a riochdachadh. Tha an rapair Warren G na leth-bhràthair do Dre.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Liz Lochhead
Tha Ealasaid 'Liz' Lochhead (rugadh 26mh den Dhùbhlachd, 1947) na bana-bhàrd agus bana-dhràmadaiche à Newarthill, Siorrachd Lannraig a Tuath.
Cùl-ionad[deasaich | deasaich an tùs]
Aig tòiseachd nan seachdadan, dh'aontaich i leis a' bhuidhinn sgrìobhaichean aig Philip Hobsbaum, a bha deatamach don adhartas ealanach ann an Alba is a thug ballrachd do Alasdair Gray, Seumas Kelman is Tomas Lionaird. Sgrìobh i na dealbhan-chluiche Blood and Ice, Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off (1987), Perfect Days (2000) agus thionndaich i Tartuffe, le Molìère, dhan Beurla Ghallda; obair a fhuair deagh chliù critigeach. B'e a rèiteachadh de Medea, le Euripedes, a bhuainnich Duais a' Chomuinn Saltire mar leabhar a' bhliadhna ann an 2001. Sgrìobh i son BBC Rèidio a 4: Blood and Ice (11mh den t-Ògmhìos, 1990), The Perfect Days (16mh den Chèitinn, 1999), Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off (11mh den Ghearrain) agus The Stanley Baxter Playhouse: Mortal Memories (26mh den t-Ògmhìos, 2006). Mar a' chuid obrach aice san taigh-chluiche, bidh a chuid bhàrdachd beòthail le gnàthasan cainnt innsginneach. Am measg nan cruinneachaidhean aice tha Memo For Spring (1972), True Confessions and New Clichés (1985), Bagpipe Muzak (1991) agus Dreaming Frankenstein and Collected Poems (1984). Tha i air co-obrachadh ris an sgrìobhaiche òrain is seinneadair Mìcheal Marra.
Ann an Fhaoilleach 2001, chaidh i a h-ainmeachadh mar Prìomh Bhàrd nan Albannach, am bàrd nàiseanta, a' leantainn air Eideann Mòrgan a bhàsaich am bliadhna an-uiridh.


text:
Cùba
'S e dùthaich anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Cùba neo Ciùba[1], ainm oifigeil: Poblachd Chùba (Spàinntis: República de Cuba, IPA: re'puBlika ðe ˈkuBa). 'S e Cùba an t-eilean as motha anns na Greater Antilles. Tha i na laighe eadar Am Muir Caraibeach agus an Cuan Siar deas air na Stàitean Aonaichte agus na h-Eileanan Bhathama. Tha Meagsago san taobh an iar dhith.
Leis na tràighean brèagha aice tha roinn na turasachd gu math làidir ann an Cùba.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Goran Bregovic - A Mhairi Bhoidheach Lyrics
A Mháiri bhóidheach 's a Mháiri ghaolach
A Mháiri bhóidheach gur mór mo ghaol ort
A Mháiri bhóidheach gurtu a chlaoidh mi
'S a dh'fhág mi brónach gun dóigh airt' fhaotainn
A Mháiri bhóidheach gur mór mo ghaol ort
Gutric mi 'cuimhneachadh ort 's mi m'ónar
Ged a shiubhlainn gach ceum dhe'n t-saoghal
Bidh t'iomhaigh bhóidheach 'tighin beó gach taobh dhionn
'S truach nach robh mi 's mo Mháiri bhóidheach
Ann an gleannan faoin 's ceó air
Ged bu rÃÂgh mi 's an Roinn-Eórpa
Chan iarrain póg ach o Mháiri bhóidheach
Ach chÃÂthear féidh air sgéith 's na speuran
'S chÃÂthear iasg air áird nan sléibhtean
ChÃÂthear sneachda dugh air gheugan
Mum faicear caochladh tighinn air mo speis dhut
(Thanks to Andrei for these lyrics)
Most Searched
Goran Bregovic Lyrics
- 1. This Is A Film
- 2. 7/8 & 11/8
- 3. Ederlezi
- 4. Ausencia
- 5. Kalasnjikov
- 6. Venzinadiko Gas Station
- 7. So Nevo Si
- 8. Mesecina
- 9. Death
- 10. Cajesukarije Cocek
Sweetslyrics Charts
Sweetslyrics Poll
Has anyone ever made a romantic gesture to you?


text:
Loch Tahoe
'S e Loch Tahoe loch mòr fìor-uisge anns a' mhonadh Sierra Nevada air a' chrìoch eadar California agus Nevada anns na Stàitean Aonaichte.
'S e an loch ailpeach as motha ann an Ameireaga a Tuath agus an dara loch as doimhne sna SA. 'S e Tahoe a chanar cuideachd ris an fhairseangachd mun cuairt air an loch.
Tha Tahoe ainmeil airson bòichead nam beann mun cuairt air an loch, agus tha e na cheann-uidhe chudromach do luchd-turais, gu h-àraid taing a sgìtheachadh anns a' gheamhradh. Cuideachd, air a' chliathach Nevada gheibhear cèarrachas ann an ionadan-cèarrachais mòr.
O thùs, 's e an treubh Washoe a dh'fhuirich anns an àrainn, agus tha cuid de na h-ainmean anns an fharsaingeachd a' tighinn bho' n chànan aca, a' gabhail a-steach Tahoe fhèin, a thàinig bho' n Washoe Da-ow-a-ga, a tha a' ciallachadh oir an loch. [1]


text:
The browser you are using is out of date and is no longer supported. To view and use this site correctly, please update your browser to the latest version.
Is e a th' ann an Alba Aosmhor Buidheann a tha mar chuid de Riaghaltas na h-Alba agus a tha cunntachail gu dìreach do Mhinistearan na Pàrlamaid gus àrainneachd eachdraidheil na rìoghachd a ghleidheadh, agus fios a sgapadh a thaobh mar a dh’fhaodas daoine a tuigsinn agus tlachd a ghabhail aiste.
Tha sgeul na h-Alba ga h-aithris tro na carraighean agus na togalaichean eachdraidheil far am faighear eachdraidh phrìseil na dùthcha againn. Chan e dìreach comharraidhean-tìre a tha san àrainneachd thogte againn idir ach rud a tha fa leth agus nach gabh a samhail cur na h-àite, agus cultar agus ìomhaigh na h-Alba ga toirt seachad gu fìrinneach aice.
Bho thursachan bho na Linntean ron Eachdraidh gu manachainnean bho na Linntean Meadhanach gu liosan mòra agus caistealan mòrail, tha sinn a’ toirt cuiridh dhuibh tighinn a thadhal air còrr agus 300 làraichean thairis air 5000 bliadhna den eachdraidh.
Nach tadhail sibh air na làraichean againn air feadh na dùthcha.
Tadhailibh air an eachdraidh às ùr. Èistibh ri sgeul ar dualchais.
#
#


text:
1898
MDCCCXCVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Faoilleach - Fhuair Tulsa (Oklahoma) inbhe oifigeil.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 an t-Ògmhios - Maurits Cornelis Escher, ann an Leeuwarden. Dealbhadair agus Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 26 an t-Samhain - Karl Ziegler, ann an Helsa. Ceimigear.
- 6 an Dùbhlachd - Gunnar Myrdal, ann an Skattungbyn. Eaconamaiche às An t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Cèitean - William Gladstone, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 24 an t-Iuchar - Eòghann MacColla ann an Katarokwi (Canada). Bàrd Gàidhleach à Alba.
- 30 an t-Iuchar - Otto von Bismarck, ann am Friedrichsruh. Prìomhair na Prùise is na Gearmailte.
- 20 an t-Sultain - Theodor Fontane, ann am Berlin. Sgrìobhadair às a' Ghearmailt.
- Eòghan MacColla


text:
Faighean
Tha 'n faighean (cuideachd "duille", "geobag" no "truiteach" ) 'na fheadan a' leantainn às a' mhachlag dhan taobh a-mach a' chuirp 'san t-sineach bhoireannach, no dhan raon caolanach, fualach agus dham ghineadan 'san eòin bhoireannaich agus roinn snàigeanan bhoireannaich. Tha faighean aig biastagan agus creutairean eile gun chnàimh-droma, agus tha 'n faighean a' chuid togalach-uidhe an fheadain nan uighean.
Air na h-adhbharan na bothaige, 's urrainn do faighean co-chur sam bith a bhith a bheil a' riarachadh ri faighean, mar an faighean a' chuisle. Tha eisimpleir eile 'n faighean snàthainneanach mun fèithean-lùthaidh.
Faigheanan daonna[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 'n faighean 'na fhearan lùbach lùthmhor mu 100 mm fada 'gus 25 mm sa' chroislin a bheil a' ceangal a' phit a-muigh dham mhuineal na machlaig a-staigh. Ma tha a bhean a' seasamh dìreach, tomhaidh na pìoba an fhaighein ri rathad suas-far cùl, cruthachadh ceàrn beagan nas motha na 90 puingean leis a' mhachlag. Tha 'n beul an fhaighein aig an crìoch chùl na pite, air chùl an beul an fhualaire. Tha 'n ròmag thairis an fhaighean. Tha 'n leth a-staigh an fhaighein bàn-dhearg mar is trice, mar na sgannan ronnach 'san leth a-staigh nan sineach.
(Sa' bhruidhinn cumanta, tha 'n facal "faighean" air chleachdadh gu mì-choltach a thoirt iomradh air a' phit no dham chrobhall bhoireannach am bitheantas; a' bruidhinn gu cruaidh, tha 'n faighean togalach àraid 'san leth a-staigh agus tha a' phit a-mach a-mhàin. A' cantainn ris a' phit an faighean dlùth an dàimh a chantainn ris a' bheul an sgòrnan.)
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Taigh-solais Àird nam Murchan
Tha Taigh-solais Àird nam Murchan suidhichte aig Rubha Àird nam Murchan, mu leth mhìle air falbh bhon chnoc bheag ris an canar Corrachadh Mòr, an t-àite as fhaide iar air tìr-mòr Bhreatainn. 'S ann an seo far bhios a’ chladaich dheasaich den leth-eilean Àird nam Murchan (a’ leanntain Loch Suaineart agus a' Chaol Mhuileich) a’ ruith le chèile leis a’ chladaich thuathaich a tha air ruith le Rùm, Eilean nam Muc, Eige agus leis an Eilean Sgitheanach. 'S e seo na co-chomharran a tha aige: 56° 43.6 Tuath agus 6° 13.4 Iar.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig ainm an taigh-solais. Tha dà bheachd ann: Tha aon mhìneachadh ag ràdh gun tàinig e bho na faclan "Airde" agus "Muirchu" (biast dhubh) neo ròn [1] agus a' ciallachadh: àite nam biastan dubha. Tha mìneachadh eile ag ràdh gu bheil an t-àinm ceangailte leis an fhacal: "Muirchol" leis a' chiall: àite spùinneadairean-mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'Sa bhliadhna 1845 cheannaicheadh 20 acair-fearainn bho Alexander Cameron airson 20 nòtaichean. Fhuair e cuideachd 58 nòta airson nan trioblaidean a bha aige aig an àm nuair a bha an taigh solais air a thogail.
Rinn Alan Stevenson an dealbhadh. Bha esan a’ buntainn do theaghlaich Stevenson, a bha ainmeil air sgàth 's gun robh iad a’ dealbhaidh an cuid as motha de na taighean-solais ann an Alba. 'S e Taigh Solais Àird nam Murchan an t-aona fear air feadh an t-saoghail a tha deilbhte anns an stoidhle Èipheiteach [2] . Chaidh an tùr a thogail le clachan eibhir a thàinig às an eilean Muile. Bathar ag obair trì bhliadhnaichean gus an robh an taigh-solais deiseil. San 5 an Dàmhair 1849 chaidh an solas a losgadh airson a' chiad turas.
An uair sin bha dithis luchd-obrach a' fuireach an-seo, b' e 18 nòtaichean gach bliadhna am pàigheadh a bha aca. Bha cothrom aca cuideachd dà bhò agus dusan caoirich a chumail airson a bhith beò.
Sa madainn 22 am Faoilleach 1852 bha stoirm mhòr ann, chaidh pìosan den tùr a bhriseadh le dealanach. Thuit 40 troigh den rathad anns a’ mhuir agus bhris an cuid as motha den bhalla, a tha timcheall na togalaichean, sìos. Ged a bha bàta na luchd-obrach na laighe 15 troighean nas àirde na a’ mhuir làn mu dheireadh, bhris e às a chèile fo chumhachd nan tonnan àirde.
Bhon bhliadhna 1988 bidh an taigh solais ag obair fèin-ghluasadach, bidh an Northern Lighthouse Board a’ gabhail cùram air a-nise. Bhon bhliadhna 1996 tha taigh an luchd-obrach agus na togalaichean eile aig an Ardnamurchan Lighthouse Trust. Tha ionad airson luchd-turais ann a-nise. Gheibh an luchd-turais fiosrachadh a bharrachd air sanasan-fiosrachaidh ann am Beurla agus ann an Gàidhlig a chaidh a chur an àrd aig cois an taigh-solais.
Togalaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an taigh-solais 35 meatair a dh’àird os cionn an talamh, tha staidhre ann le 152 ceum. Tha e 55 meatair a dh’àird os cionn na mara, tha an solas ri fhaicinn aig astar 24 mìltean. ‘S e sin an comharra aige: Flashing (2) White every 20 Secs.
Aig cois an taigh-solais tha inneal dearg ann airson fuaim àrd mhòr a dhèanamh, ma bhios e ceòthach. Ach chan eil an inneal seo ag obrachadh, tha fear ùr dealanach am broinn an tùir.
Dh’atharrachadh taigh luchd-obrach gu taigh tasgaidh. Tha an taisbeanadh a’ sealltainn ciamar a bhios an taigh solais ag obrachadh. Tha seòmar eile ann làn fhiosrachaidh mun dòigh beatha na luchd-obrach anns na 1940an. Air a thaobh tha taigh nan innealan. Anns an t-seann stàball tha cafaidh agus bùth ann a-nis.
Tha an rathad chun an taigh-solais gu math caol is lùibeach, mar sin tha solas trafaig ann. Canar gur e sin an t-aona fear a tha ann airson 50 mìle. [3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir (pdf-Datei), "Placenames", Duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba (englisch)
- ↑ ardnamurchanlighthouse (Beurla)
- ↑ undiscoveredscotland (Beurla)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Northern Lighthouse Board (Beurla)


text:
Ianus .i. Ian rig na n-Eperda, ise ced rig ro gab Romanchu, agus is uad ainmniger mi Enair. Sadurnd iardain. Ioib iardain. Dardan mac Ioib iardain. Piccus mac Ioib iardain. Funus mac Piccus xx. bliadhan. Ladin a mac .l. bliadhan. Aenias a. iii. Ascan a. xxxiiii. Siluius xii. cona ro
p.40marb a mac, n. Britus, amail ro raidseamar. Siluius ainim gach rig o soin ille, co toracht Romal mac sidein Rea Siluiae ingeine Numitair, mic Proic Siluii, mic Auentine Siluii, mic Araimulisi Siluii, mic Agraippae Siluii, mic Tiberne Siluii mic Albani Siluii, mic Ascain Siluii, mic Postaime Siluii; brathair side & Britis da mac Siluii mic Ascain mic Aeniasa iat.
Postomus a rigi Roman xxxix. Britas a rigi indsi Breatan xxx. bliadain. Postomios a brathair a rigi Roman ut diximus. Heile sagart ba flaith mac n-Israthel, & is na comair rugad ind airc is in daire, & tugad fo cedoir.
O gabail Britais go gabail Cruithneach a n-Indsib Orcc d. cccc. bliadhan; & ro gabsatar in trian tuaiscgeartach
p.42indsi Breatan ar egin o Breatnaib, & aittreabait ann cos andiu.
Gaedil iardain ro gabsat in rand cetna na Cruithneach, & do ronsat aentaig re Cruithnib a n-agaid Breatan.
Saxain ro gabsat iardain inis Breatan a n-aimsir Marciain in rig. Gortigearnn dna ba rig Breatan ann .i. lucht tri long tangatar as in Gearmain im da brathair .i. Ors & Aigeast go ro dicuirseat Breatnu in imlib na h-indsi.


text:
Loch Innis Mo Cholmaig
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Innis Mo Cholmaig no Loch a' Phuirt[1] (Beurla: Lake of Menteith, ron 20mh linn Loch of Menteith).[2] Tha e suidhichte air àird an ear Obar Phuill. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 10′ 0″ Tuath agus 4° 17′ 0″ Iar.
'S e Port Teadhaich an t-aona tuineachadh air an loch.
Tha cuid eilean beaga anns an loch, m. e. Innis Mo Cholmaig, Dog Isle, is Inch Talla.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cothrom 73 (2012), d 37
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 582 995


text:
Fianais shaidheansail "a' cur an aghaidh SAC Chaolas Bharraigh"
Tha a' bhuidheann SHAMED, a tha a' strì an aghaidh sgìre ghlèidhte SAC ann an Caolas Bharraigh, ag ràdh gum bu chòir do dh'ath-sgrùdadh neo-eisimeileach air fianais shaidheansail SNH, toirt air an riaghaltas cùl a chur ris a' phlana.
Dh'iarr Riaghaltas na h-Alba an t-ath-sgrùdadh an dèidh do luchd-iomairt dragh a nochdadh mun rannsachadh shaidheansail a rinn a' bhuidheann san sgìre.
Tha an t-ath-sgrùdadh sin aig Ministear na h-Àrainneachd, Pòl Wheelhouse a-nis, agus tha dùil ri co-dhunadh mun sgìre ghlèidhte fhèin an ceann cola-deug.
Tha SHAMED ag ràdh gun d'fhuair iad fiosrachadh tro Achd Saorsa an Fhiosrachaidh a tha a' sealltainn gun robh an Riaghaltas an sàs ann an dealbhachadh na h-argamaid airson SAC a stèidheachadh bho 2004, seach a bhith fa-leth bhon phròiseas.Geòidh Ghlasa
'S ann gus ròin, bacan gainmhich agus sgeirean mara a dhìon a tha SNH a' moladh SAC a stèidheachadh.
Bha a' bhuidheann ag iarraidh gun deadh làn-rannsachadh a dhèanamh air SNH, agus dragh orra mu dhòighean-obrach na buidhne. Ach dhiùlt an riaghaltas sin a chur an sàs.
“Start Quote
End Quote Aonghas MacLeòid Cathraiche SHAMED
Às dèidh 50 bliadhna de glèidhteachas, chan eil geòidh ghlasa sam bith a' tighinn beò aig Loch Druidibeag”
Tha na teagamhan a tha SHAMED a' togail mu shaidheans SNH stèidhichte air mar a dh'èirich do dhà sgìre ghlèidhteachais eile air a' chosta an iar - Eilean Rùim, agus Loch Druidibeag ann an Uibhist a Deas.
"Tha Eilean Rùim air a bhith ann an làmhan SNH bho 1958, airson glèidhteachais stàite," thuirt Cathraiche SHAMED, Aonghas MacLeòid.
"On uair sin chaidh an t-eilean mòr seo a chleachdadh mar dheuchainnlann mhòr phrìobhaideach, gu h-àraid airson na fèidh ruadha a sgrùdadh.
"Ach cha chuala mi thuige seo gu bheil meas no luach anns an obair seo do luchd-manaidearachd fhiadh ann an Alba."
"Cuideachd, rinn seann Chomhairle a' Ghlèidhteachais Nàdair (NCC) Loch Druidibeag ann an Uibhist a Deas na Tèarmann Nàdair Nàiseanta (NNR) le inbhe SSSI ann an 1958, leis an amas - a tha a-nis fo sgèith SNH - a bhith a' dìon a' cholonaidh as motha de gheòidh ghlasa dhùthchasach ann am Breatainn, anns an robh 30-50 pàidhir, agus a bha faisg air a dhol à bith aig an àm.
"Às dèidh 50 bliadhna de glèidhteachas, chan eil geòidh ghlasa sam bith a' tighinn beò aig Loch Druidibeag, agus tha an loch air an inbhe NNR aige a chall.
"Aig a' choinneimh far an do dh'aontaicheadh sin a dhèanamh, chaidh a ràdh: "chan eil geòidh ghlasa nan adhbhar prìomhachais airson glèidhteachais sna h-Eileanan Siar tuilleadh, agus chaidh an toirt a-mach à cùmhnantan an SSSI ann an 2009."Caochladh Bheachdan
"'S i fìrinn na cùise gu bheil na geòidh a-nis nam plàigh sna h-Eileanan Siar ri linn 's nach do chùm na h-ùghdarrasan smachd orra aig ìre thràith.
"A dh'aindeoin 's gu bheil iad nam plàigh ann an Uibhist, cha bhi iad a' dol faisg air talamh a tha ga ruith le SNH.
"Ach chan eil seo na adhbhar dragh do SNH. Cha do rinn iad ach inbhe NNR a thoirt bho Loch Druidibeag, agus na facail ann an cùmhnant an SSSI atharrachadh, gus nach eil iomradh ann tuilleadh air geòidh ghlasa.
“Start Quote
End Quote Riaghaltas na h-Alba
Chan eil sinn den bheachd gu bheil adhbhar ann sgrùdadh nas fharsainne a dhèanamh”
"Tha na dearbh dhaoine a-nis ag iarraidh oirnne creidsinn gur iad a b'fheàrr airson ròin, bacan gainnmhich agus sgeirean a ghlèidheadh!" thuirt e.
Tha Mgr MacLeòid cuideachd ag ràdh gur ann a' tuiteam a tha àireamhan nan ròn ann an Caolas Bharraigh, agus gu bheil sin a' lagachadh na h-argamaid airson SAC a stèidheachadh.
Thuirt labhraiche às leth Riaghaltas na h-Alba: "Tha caochladh bheachdan air tighinn am bàrr ri linn an SAC a thathas a' moladh ann an Caolas Bharraigh, le feadhainn aca a' togail ceist mun mheasadh shaidheansail a rinneadh air an làraich.
"'S e sin as coireach, mus dèanar co-dhùnadh deireannach, gun do dh'iarr Ministear na h-Àrainneachd gun deadh ath-sgrùdadh neo-eisimeileach a dhèanamh air an argamaid shaidheansail. Ach chan eil sinn den bheachd gu bheil adhbhar ann sgrùdadh nas fharsainne a dhèanamh.
"Tha an t-ath-sgrùdadh neo-eisimeileach a-nis dèante, agus tha Mgr Wheelhouse a' beachdachadh air an-dràsta. Tha dùil ri co-dhùnadh deireannach a dh'aithghearr."


text:
Ann an Alba, tha Prionnsa na Cuimrigh air ainmeachadh mar Diùc Baile Bhòid, agus a bhean mar Bana-dhiùc Baile Bhòid.
Chaidh an tiotal seo ann am moraireachd na h-Alba a bhuileachadh an toiseach le Raibeart III, Rìgh na h-Alba, air a mhac Daibhidh ann an 1398. Dhaingnich Achd bho Pàrlamaid na h-Alba ann an 1469 gun robh e gu bhith air a chuingealachadh ri oighre crùn na h-Alba. Bho Aonadh nan Crùn ann an 1603 tha an tiotal air a thighinn sìos ri taobh Diùcachd na Còirn, agus thàinig am Prionnsa gu bhith na Dhiùc Baile Bhòid nuair a thàinig a’ Bhànrigh gun rìgh-chathair.
Tha na tiotalan, Iarla Charraig agus Ridire Rinn Friù aig Diùc Baile Bhòid cuideachd. Tha Oighre a’ Chrùin a’ sealbhachadh nan tiotalan sin ann am moraireachd na h-Alba fo Achd 1469.
Tha e air ainmeachadh cuideachd mar Tighearna nan Eilean. Chaidh an seann tiotal seo, a bh’ air a dhleasadh le riaghladairean nan Eilean Siar mar bhasaillean Rìgh na h-Alba, a chur ris a’ Chrùn le Seumas V na h-Alba ann an 1540, airson a shìneadh sìos gu oighreachan.
Tha sealbh aige cuideachd air an tiotal, Prionnsa agus Àrd Stiùbhart na h-Alba. Tha an dreuchd oighreachail, Mòr (no Àrd) Stiùbhart a’ dol air ais gun 12mh Linn. Dhaingnich Achd 1469 gum bu chòir an tiotal a dhol gu “ciad mhac Rìgh na h-Alba gu bràth”.
Tha dlùth bhuntanas aig a’ Phrionnsa ri Alba, is tha grunn bhuidhnean carthannais aige a tha gu math gnìomhach, nam measg Urras a’ Phrionnsa ann an Alba/The Prince’s Trust Scotland; Urras Taigh Dhùn Phris Àrd Stiùbhart na h-Alba/The Great Steward of Scotland’s Dumfries House Trust; Stèidheachd a’ Phrionnsa airson Coimhearsnachd a Thogail/The Prince’s Foundation for Building Community; Urras Ath-chruthachail a’ Phrionnsa/The Prince’s Regeneration Trust; Iomairt Ceann a Tuath na Gàidhealtachd agus Gnothachas Albannach sa Choimhearsnachd/the North Highland Initiative and Scottish Business in the Community.
Chaidh Urras Taigh Dhùn Phris Àrd Stiùbhart na h-Alba a stèidheachadh an dèidh dha Diùc Baile Bhòid co-bhanntachd a stiùireadh airson an àrois Dheòrsaich, Taigh Dhùn Phris, a shàbhaladh dhan Rìoghachd ann an 2007. Bhathas an dùil an taigh agus na bha na bhroinn a reic aig rup, ach on uair sin thathas air an taigh agus an àirneis a bh’ ann bho thùs, gu sònraichte preas-leabhraichean Chippendale, ath-leasachadh gu cùramach. Tha an taigh a-nise fosgailte dhan t-sluagh agus bithear a’ cumail bhainnsean ann.
Tha mòran a’ dol air adhart air an oighreachd. Tha grunn de phròiseactan ath-leasachaidh co-cheangailte ri dualchas a’ gabhail àite leithid ath-leasachadh air structairean cudromach eachdraidheil, nam measg Drochaid Adhaimh agus a’ Mhuileann-shàbhaidh, a’ leasachadh ionad airson sgilean ciùird agus modail de thuathanas sheasmhach.
Tha Cafaidh is Ionad Tadhail soirbheachail a-nise far an robh an Taigh Coidse is na Stàballan, agus tha tuilleadh leasachaidh a’ dol air adhart. Tha na leasachaidhean sin uile a’ cur an Taigh is na h-Oighreachd aig cridhe na coimhearsnachd agus a’ tabhann cosnadh air an robh mòr fheum. Tha obair a’ dol air adhart sa Ghàrradh Bhallaichte gus a thoirt air ais gu mòralachd na 18mh Linne agus bheir e lotaichean curachd dhan choimhearsnachd ionadail.
Tha Stèidheachd a’ Phrionnsa airson Coimhearsnachd a Thogail/ Prince’s Foundation for Building Community a’ co-obrachadh le na com-pàirtichean ionadail, Hope Homes agus Comhairle Chumnaig airson leasachadh seasmhach, Knockroon, a thogail faisg air far a bheil crìoch na h-Oighreachd agus baile eachdraidheil Chumnaig a’ coinneachadh.
Gach bliadhna, bidh Diùc Baile Bhòid a’gabhail Caisteal Mheidh air mhàl airson greis bheag as t-samhradh bho urrasan a’ Chaisteil. B’ ann le Bànrigh Ealasaid, Màthair na Bànrigh a bha Caisteal Mheidh agus tha e na tharraing mhòr ann an Gallaibh do luchd-turais. Ann an 2005, chuir A Mhòrachd Rìoghail Iomairt Ceann a Tuath na Gàidhealtachd a’ Phrionnsa air bhog. Tha trì prìomh amasan aig a’ phròiseact – buaidh mhath a thoirt air eaconamaidhean Ghallaibh, Chataibh is Rois an Ear; cuideachadh le leasachadh turasachd sheasmhach agus; ath-bheothachadh a thoirt air an oighreachd thogte ann an Ceann a Tuath na h-Alba. Tha N.H.I. air cuideachadh le lìbhrigeadh a’ chuid mhòr den £2 mhillean den teachd-a-steach a bharrachd a fhuair tuathanaich na sgìre bho reic feòil mhairt is feòil uain. Tha dhà de Bhuidhnean Carthannais a’ Phrionnsa – Stèidheachd a’ Phrionnsa airson Coimhearsnachdan a Thogail agus Urras Ath-chruthachail a’ Phrionnsa – ag obair còmhla air pròiseactan co-cheangailte ris an àrainneachd ionadail thogte mar thaic do dh’amasan farsaing N.H.I. Sna bliadhnaichean mu dheireadh thathas air tòrr oidhirpean a dhèanamh gus turasachd a leasachadh agus tha àireamh mhòr de chompanaidhean ionadail air buannachd fhaighinn à seo.
Nuair a tha iad ann an Alba bidh Diùc is Bana-dhiùc Baile Bhòid a’ cur seachad saor-làithean an t-samhraidh mar as trice nan dachaigh Albannach, Birkhall, air oighreachd Baile Mhoireil air Oir Rìoghail Dhè.
Mar a h-uile taigh còmhnaidh oifigeil aig Am Mòrachdan Rìoghail tha Birkhall ga ruith air bunait organaig a tha seasmhach a thaobh na h-àrainneachd agus mar sin cha bhithear a’ cleachdadh puinnsean fuadain bhiastag no todhar Gallda sna gàrraidhean.
Nuair a tha iad a’ fuireach ann am Birkhall, ‘s toigh le Am Mòrachdan Rìoghail a bhith ag iasgach is a’ coiseachd còmhla san dùthaich àlainn Albannach.
Bidh an Diùc is a’ Bhana-dhiùc cuideachd a’ gabhail os làimh tachartasan sa sgìre agus a’ cumail chuirmean dhan choimhearsnachd ionadail agus dhan fheadhainn a tha an sàs nam buidhnean carthannais.
Related News
-
HMS Astute
-
First World War Commonwealth commemoration service
-
The Duke of Rothesay visits Caithness
-
XX Commonwealth Games 2014
-
XX Commonwealth Games
-
Holyrood Week: Day Four
-
Holyrood week: Day three
-
Holyrood Week: Day two
-
Holyrood Week: Day One
-
Dumfries House visit
-
Ballater Caravan Park
-
Visit to Craithie Opportunity Holidays
-
Australian Women's Weekly interview
-
New Maggie's Centre in Aberdeen
-
Caithness visits
-
Scottish Highlands visit
-
Holyrood: Day Four
-
Holyrood: Day Three
-
Holyrood: Day Two
-
Horse logging
-
Visit to Morayshire


text:
G̣ireas Mor Air An Ĺon Mu Eilean Idhe
27 August 2010
Làrach-lìn san dà chànan mu Eilean Idhe
Thathar air goireas mòr san dà chànan a chur air an Lìon airson tè de na làraichean as ainmeile ann an Alba, Eilean Idhe ann an Inse Gall.
Chaidh an làrach-lìn, ionahistory.org.uk
, a chruthachadh le Alba Aosmhor – a tha an urra ri trì de na comharraidhean-tìre as comharraichte san eilean – an Abaid, Taigh nan Cailleachan-dubha agus Crois an Leathanaich – gus slighe a-steach a thoirt san dà chànan do luchd-tadhail ach am faod iad rannsachadh a dhèanamh air oighreachd shaidhbhir an eilein.
Is e an làrach-lìn, a fhuair taic bho Bhòrd na Gàidhlig, a’ chiad tè airson an eilein a nochdas ann an Gàidhlig is ann am Beurla le chèile, agus tha i na cothrom don luchd-chleachdaidh dol a-null ‘s a-nall bho chànan gu cànan gun strì. Tha seo a’ toirt leis sreath de ghoireasan-foghlaim a ghabhas luchdachadh gun strì.
Thuirt am Ministear airson Cultair agus Chùisean air an Taobh A-muigh, Fiona Hyslop:
“Tha dàimh air a bhith ann eadar Eilean Idhe agus a' Ghàidhlig o chionn fhada. B' e cridhe spioradail Alba nan Gàidheal a bha innte aig toiseach nan linntean meadhanach agus tha mòran de na h-ainmean-àite ann sa Ghàidhlig fhathast.
“Bheir an làrach-lìn seo goireas a thaobh dealbhaidh, rannsachaidh is oideachaidh do luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a dh’fhaighinn a-mach barrachd mu aonan de na làraichean as cudromaiche ann an Alba agus tha mi an dòchas gun gabh iad tlachd à cleachdadh a' ghoireis ùir luachmhoir seo."
Tha an làrach-lìn ùr air a roinn ann an dà leth far am faodar rannsachadh gun strì. Tha an dara fear dhiubh. ‘Mu Eilean Idhe’ na fhacal-tòiseachaidh mu eachdraidh is oighreachd Chrìosdail an eilein - an t-àite a bha aige mar ionad-adhlacaidh airson feadhainn de rìghrean na h-Alba aig toiseach nan linntean meadhanach, agus anns an fhear eile, an earrann 'Rannsachaidh', tha stiùireadh goirid ceum air cheum mu charraighean, obair-làimhe agus chomharraidhean an eilein.
Air an làraich cuideachd tha earrann mun chruinneachadh brèagha de chlachan snàighte air Eilean Idhe, nam measg croisean is leacan-uaghach a bhuineas do Thaobh an Iar na Gàidhealtachd. Tha feadhainn dhiubh seo a’ nochdadh ann an earrann le dealbhan air an làrach-lìn nan dealbh geàrr do dhaoine de chuid den luchd-fhuirich as annasaiche san eilean. Cuideachd, tha clàr-ama eadar-ghnìomhach a’ leigeil le luchd-tadhail rannsachadh a dhèanamh mu chinn-latha cudromach ann an eachdraidh an eilein.
Thuirt Andrew Burnet, Manaidsear Fhoillseachaidhean agus Fiosrachaidh aig Alba Aosmhor:
“Tha eachdraidh fhada aig Eilean Idhe agus thathar mothchail air a’ chuideam na lùib chan ann a-mhàin ann an Alba ach le daoine air feadh an t-saoghail.
“Bha sinn ag iarraidh làrach-lìn a chruthachadh a dh’innseadh eachdraidh shaidhbhir an eilein ann an dòigh a tha ùr ùr le comhairle phractaigeach do dhaoine a bhios ag iarraidh tadhal air an eilean, bho luchd-fuirich gu tachartasan is imeachdan.
“Ach tha sinn mothachail cuideachd gu bheil mòran eile ann aig a bheil ùidh ann an eachdraidh an eilein nach urrainn dhaibh an turas a dhèanamh agus chaidh an làrach-lìn a dhealbhadh mar sin cuideachd gus goireas a thoirt seachad a ghabhas cleachdadh ann an caochladh dhòighean.”
Thuirt Art MacCarmaig, Cathraiche Bhòrd na Gàidhlig:
“Tha Bòrd na Gàidhlig toilichte gun urrainn dhuinn taic a thoirt do Alba Aosmhor gus goireas prìseil a chruthachadh agus a tha a’ soilleireachadh cho cudromach ‘s a tha Eilean Idhe ann an eachdraidh a’ chànain. Bidh e air leth feumail do chlann ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, oileanaich agus luchd-ionnsachaidh. Tha goireasan eadar-lion mar seo a’ brosnachadh Gàidhlig a chleachdadh agus feumaidh sinn barrachd ghoireasan mar seo airson an ath ghinealaich de luchd-labhairt na Gàidhlig.”
Tha làrach-lìn Ì Chaluim Chille beò a-nis. Tha an Abaid fosgailte fad na bliadhna, seachd latha san t-seachdain. Cead a-steach do dh’inbhich: £4.70. pàiste: £2.80, lasachadh, £3.80. Tha Taigh nan Cailleachan-dubha agus Crois an Leathanaich fosgailte fad na bliadhna, cead a-steach an-asgaidh.


text:
Atgenumair asa h-amlaid an fer sen, ol Medb.
Toncu-sai a toing mo thuath, ol Medb, massa co fercc & co mbaraind debtha dotoed Loegairi Buadach cucaind, amal benur foltcip fri laur talman co naltain aith, búd si sin glice an airlich dombera fornn lin atam a Cruachnaib, mani foichlicter a bruth & a prig & a borrfad fo a rér fodein co tlathugud a debtha.
- Gred rig einrectaid buadhai
barc bodbai | pruth pratha
breo digla | drech curad
cuinse churaid cride ndracan.
Altfad mbethreoch buadhai forduintibh
ind luchdonn laimdercc Laeccairi
luth lan foebrae foltchip tonn fri talmain tartbem.


text:
Tha Biadhlann na Pàrlamaid stèidhichte aig cùl Thalla a’ Phobaill. Tha cathraichean innte airson mu thuairim 60 duine agus bidh biadh is deochannan rin reic don phoball an-sin nuair a bhios Taigh an Ròid fosgailte.
Amannan Fosglaidh
Tha am Biadhlann fosgailte aig na h-aon amannan ’s bhios Taigh an Ròid le dinnear ann gach latha bho 11.30 – 14.30.
Clàr-bidhe na Biadhlann
Tha biadhlann na Pàrlamaid a’ reic taghadh farsaing de bhiadh, eadar cèicichean is aran milis (air an dèanamh aig a’ Phàrlamaid) is brot, ceapairean, saileadan agus dinnearan tè
Barrachd Fiosrachaidh
- Tha lùb claistinneachd anns a’ bhiadhlann agus gheibhear cupannan, truinnsearan is uidheam-ithe so-ruigsinn (accessible cutlery) ann
- Tha taghaidhean a' seachnadh glùtan (gluten) air a’ chlàr-bidhe
- Tha cathraichean leanabh ann agus goireasan gus botulan is biadh leanabh a theasachadh


text:
£1m gus milleadh stoirme air Ghàidhealtachd a chàradh
Tha dùil gun cosg e còrr is £1m do Chomhairle na Gàidhealtachd am milleadh a rinn stoirm deireadh na seachdain a chur ceart.
Tha dùil gum feum an ùghdarras ionadail taic-airgid iarraidh bho Riaghaltas na h-Alba airson rudan mar bhallachan-mara agus cidheannan a' chàradh.
Tha luchd-obrach Comhairle na Gàidhealtachd air a bhith a' glanadh grunn làraichean anns an sgìre às dèidh na stoirme.
Bha dùil ris an stoirm, ach cha robh dùil ri suailichean cho mòr.
Le sin chaidh milleadh a dhèanamh air cuid de bhallachan-mara agus calaidhean air costa an ear na Gàidhealtachd.
Thuirt Cathraiche Comataidh na Còmhdhail, na h-Àrainneachd agus nan Seirbheisean Coimhearsnachd aig a' Chomhairle, Graham Philips, gun tèid coimhead air a h-uile balla a tha a' dìon bhailtean bho thuiltean anns an sgìre, gus dèanamh cinnteach gu bheil iad làidir gu leòr airson seasamh ri fìor dhroch aimsir aig àm sam bith.


text:
Ur-dhubhadh
'S e caochladh fuaime a tha san ur-dhubhadh a gheibhear anns na cànain Ghàidhealach, Gàidhlig na h-Èireann (far an canar úrú ris), Gàidhlig agus gu ìre, sa Mhanannais. Thig guthachadh agus, gu tric, srònachadh air consan 'na chois, mar eisimpleir ceann → ar gceann "ar ceann" sa Ghaeilge.
Dh'èirich an t-ur-dhubhadh gu eachdraidheil an cois consan srònach (gu h-àirid -n deireannach) a bha air beulaibh consan bacaidh, m.e. an + c, g, d, t, b, p, f.
Susbaint
An dà sheòrsa[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà sheòrsa dheth ann, ur-dhubhadh eachdraidheil agus ur-dhubhadh neo-eachdraidheil. 'S e ur-dhubhadh eachdraidheil a tha sa Ghaeilge agus ur-dhubhadh neo-eachdraidheil a tha ann sa Ghàidhlig.
'S ciall dha sin gun tachair an t-ur-dhubhadh sa Ghaeilge fiù mur eil an consan srònach ri chluinntinn tuilleadh:
ceann → ar gceann "ar ceann" teanga → seacht dteanga "seachd teangannan"
Ach ann an Gàidhlig, chan fhaighear e ach ma tha an consan srònach ann e fhèin:
ceann → ar ceann teanga → seachd teangannan
ach
cù → an cù /əŋˈgʱuː/ teanga → an teanga /əɲˈdʲʱɛŋgə/
Atharrachadh nam fuaimean[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha an dearbh fhreumh aig an ur-dhubhadh anns an trì cànan, chan eil e ag obair air an dearbh dhòigh gu buileach.
Gaeilge[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann mar seo a dh'atharraicheas na fuaimean sa Ghaeilge:[1]
1. Tha consan casgaidh agus /fˠ, fʲ/ a' dol 'nan consain ghuthach:
2. Tha consan casgaidh guthach a' dol 'na chonsan srònach:
3. Tha an -n 'ga ghlèidheadh ro fhuaimreag:
An litreachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Gaeilge[deasaich | deasaich an tùs]
A chionn 's gur e ur-dhubhadh eachdraidheil a tha ann sa Ghaeilge, 's mar sin cha ghabh a thomhas, thèid a sgrìobhadh ann:
- peann → ar bpeann
- bean → ar mbean
- tigh → ar dtigh
- droim → ar ndroim
- ceann → ar gceann
- glúin → ar nglúin
- fuinneog → ar bhfuinneog
- éan → ar n-éan
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
A chionn 's nach fhaighear e sa Ghàidhlig ach an cois an uilt agus grunn fhaclan sònraichte eile (an, nan, gun), cha dèid a sgrìobhadh ann agus cleachdaidh gach duine an t-ur-dhubhadh a-rèir a dhual-chainnt fhèin:
- peann → am peann
- bùth → am bùth
- taigh → an taigh
- druim → an druim
- ceann → an ceann
- glùn → an glùn
Tha glè bheag de dh'fhaclan ann far am faicear iarmaid an ur-dhubhaidh ann an àitichean far nach biodh dùil a-rèir riaghailtean a' chànain an-diugh. 'S e cruthan reòite a chanar ris a leithid seo de dh'fhacal. Mar eisimpleir, tha an cruth a bheil a' tighinn on ghnìomhair fuil (cf. Gaeilge an bhfuil) gu eachdraidheil, le ur-dhubhadh an f → bh.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ó Siadhàil, M., Wigger, A. Córas Fuaimeanna na Gaeilge (1975, air ath chlò-bhualadh 1983) Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath


text:
An Tairbeart Iar
'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann An Tairbeart Iar no An t-Àrar (Beurla: Arrochar). Tha am baile suidhichte faisg air ceann Loch Long. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 11′ 46.39″ Tuath agus 4° 44′ 52.87″ Iar. Tha Beinn Artair (884 meatair) faisg air a' bhaile. Bha crìochan de na siorrachdan traidiseanta Earra-Ghàidheal is Siorrachd Dhùn Bhreatainn aig ceann siarach a’ bhaile gus a’ bhliadhna 1975.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir tha an t-ainm Gàidhlig "An t-Àrar" is an t-ainm Beurla "Arrochar" ceangailte ri Beinn Artair. Tha an dàrna ainm Gàidhlig "An Tairbeart Iar" a’ sealltainn gu bheil am baile eadar-dhealaichte bhon Tairbeart faisg air Loch Tairbeart.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 9, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN2952203791


text:
Cogadh Sìobhalta na Spàinne
B’ e cogadh uabhasach mòr, a mhair bho 17 an t-Iuchar 1936 gu ruige 1 an Giblean 1939, a th’ann Cogadh Sìobhalta na Spàinne,[1] far a shabaid na daoine a bha dìleas do Riaghaltas Dàrna Poblachd na Spàinne an aghaidh an fheadhainn a dh’èirich na h-aghaidh fo stiùireadh an Seanailear Francisco Franco. Bhuannaich na reubalaich agus lean Franco san Riaghaltas gus a chaochail e an ceann 36 bliadhna.[2] Thoisich an cogadh an dèidh Gairm nan Seanailearan (Spàinntis: pronunciamiento), is an fheadhainn sin fo stiùireadh an Seanailear José Sanjurjo an aghaidh Riaghaltas laghail dàrna Poblachd na Spàinne. Bha an Riaghaltas sin air a thaghadh gu deamocratach agus bha Manuel Azaña na Cheann-suidhe air. Fhuair an t-ar-a-mach taic bho mòran bhuidhne traidiseanta, CEDA (Comann Neo-eisimeilach Luchd an làimhe Deise na Spàinne), rìoghairean agus Faisistich nam measg.[3]
Thug feachan an Airm ann am Maroco,[4] Iruña, Burgos, Valladolid, Cádiz, Cordoba, agus Sevilla taic dhan ar-a-mach. Ach cha do ghabh na gearrastanan anns na bailtean mòra mar Mhadrid, Barcelona, València, Bilbao neo Málaga ann. Le sin, bha An Spàinn air a sgaradh gu poiliteagach agus aig ìre armailteach. Thoisich na Reubaltaich, leis an Seanailear Franco os an cionn, ri cogadh caithreimh a thoirt air an Riaghaltas laghail airson an dùthaich a ghabhail os làimhe. Gheibheadh A' Phortagail,[5] Rìoghachd na h-Eadailt agus na Nàsaich san Ghearmailt cobhair do na Reubaltaich, fhad ‘s a chuideachach Meagsago agus an Aonadh Sobhiat an fheadhainn a bha ri taobh na Poblachd. Gabhadh dùthchannan eile, mar An Rìoghachd Aonaichte agus An Fhraing, ri polasaidhean oifigeil dhe neo-eadraiginn. Bha làmh an uachdair aig na Comannaich taobh a-staigh na Poblachd aig deireadh an latha, air sgàth gu tug Stailinn taic dhi.
Chaidh buirbe is uamhas a dheànamh leis a h-uile buidheann a bha an sàs sa chogadh.[6] Rinneadh murt is sgrios fuilteach gu siostamataigeach air na daoine anns na sgìrean a bha fo bhuaidh nam feachdan aig Franco gus an rèisim ùr a bhonntachadh. Thachair murt na bu lugha san talamh fo smachd na Poblachd, ann am bitheantas an cois bristeadh sìos an lagha anns a’ chiad dol a-mach an dèidh an Rèabhlaid fhèin. Dh’atharrachadh cho deònach ‘s a bha ùghdarrasan na Poblachd a bhith a ghabhail ris a’ mhurt sin bho àite gu àite.[7] ‘S e bha cogadh bruideil fuilteach dìoghrasach a bh’ann co-dhiù. Chaidh na mìltean dhe daoine àbhaisteach a mharbadh air sgàth na creideamhan neo na beachdan poiliteagach aca, fiù’s an dèidh crìoch a’ chogaidh ann an 1939, ri linn tòrachd nan Nàiseantaich air na Poblachdaich, is iad dìreach air an cogadh a chall.
Thàinig an cogadh gu crìoch nuair a bhuannaich na Nàiseantaich is b’ fheudar do na mìltean dhe daoine na làimhe clì a dh’fhalbh thall thairis nam fògarraich.[8] Theich mòran dhuibh gu ruige nan campaichean san cheann a deas na Frainge.[9] Stèidhich an Seanailear Franco Deachdaireachd an dèidh a’ chogaidh, is dh’aontachadh gach uile Pàrtaidh phoileatagach na làimhe deise am broinn structar na Stàite ùire.
Fiolmaichean[deasaich | deasaich an tùs]
- ¡Ay Carmela! Carlos Saura, 1990
- Tierra y Libertad (Talamh agus Saorsa), Ken Loach, 1995
- Los Girasoles Ciegos (Na Nèoineannan Grèine Dall), José Luis Cuerda, 2008
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ World History
- ↑ Red Escolar
- ↑ Espagne Facile
- ↑ Bolinaga, Iñigo: Breve Historia de la Guerra Civil española, Nowtilus, 2009, ISBN-13:978-84-9763-660-5
- ↑ Historias Siglo 20
- ↑ Bolinaga, Iñigo: Breve Historia de la Guerra Civil española, Nowtilus, 2009, ISBN-13:978-84-9763-660-5
- ↑ Beevor, Antony (1982, 2006). The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939. London: Weidenfield and Nicolson. ISBN 0-297-84832-1
- ↑ Beevor, Antony (1982, 2006). The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939. London: Weidenfield and Nicolson. ISBN 0-297-84832-1
- ↑ Archives Ouvertes


text:
Contae Uíbh Fhailí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Uíbh Fhailí[1] (Laideann: Comitatus Offaliensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 76,687 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,998km²,[2] an 18mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 22mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Uíbh Fhailí le Cill Dara, Gaillimh, Iarmhí, Laois, An Mhí, Ros Comáin, Tiobraid Árann.[3] Bha 176,857 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S e Ard Èireann (527m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bharanachd dheug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Uíbh Fhailí: Baile Átha Buí, Baile an Bhairínigh, Baile an Bhriotaigh, Baile an Chúlaígh, Baile Mhic Comhainn, Cill Chuairsí, Cluain Leisc, An Daingean Íochtarach, An Daingean Uachtarach, An Eaglais, Garraí an Chaisleáin agus Géisill. A bharrachd air sin, tha 51 parraistean[6] (ann an còig sgìreachdan-easpaig: An Mhí, Osraí, Ardach-Cluain Mhic Nóis, Cill Ala agus Cill Dara-Leithghlinne)[7] agus 1,194 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Brian Ó Comhain: (1960) Taoiseach bho 2008 gu ruige 2011.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Gustave Flaubert
B ’e Gustave Flaubert (IPA:ɡystav flobɛʁ) sàr ùghdair Fraingeach. Rugadh e ann an Rouen air an 12mh neo an 13mh latha dhen Dhùbhlachd 1821[1] [2] agus chaochail e air an 8mh latha dhen Chèitean 1880, ann am baile beag ris an canar Croisset.[3][4]
Mar sgrìobhadair rosg na b’fheàrr darna leth na 19mh linne, thug Gustave Flaubert buaidh làidir air litreachas na Frainge leis cho domhainn ‘s a bha a chuid mhion-sgrùdadh eòlais-inntinn agus am fìorachas litreachail aige, air sgàth cho soilleir ‘s a bha e taobh cleachdaidhean na daoine agus a’ cho-chomann, agus air sàilleabh cho cumhachdail s’ a bha an stoildh aige anns na nobhailean mòra a sgrìobh e, mar eiseimpleir Madame Bovary (1857), Salammbô (1862), L'Éducation sentimentale (1869), neo fiù’s na sgeulachdan goirid aige, mar Trois Contes (1877).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh e do theaghlach buirdeasach caitligeach ach ‘s e pròstanaich a bh’ann a chuid shinnsearan. Mar a thuirt e dha na Pròstanaich ann an Nîmes “‘S e fìor chaitligeach a th’annamsa fhèin, ach cha dhìochuimhnichidh mi a-riamh gur e pròstanach a bh’ann mo shinnsear na b’aimneil.” [5][6] ‘S e an darna mhac aig Achille Cléophas Flaubert (1784-1846), àrd dotair-lannsa aig an ospadal Hôtel Dieu ann an Rouen, agus a bhean Anne Justine Caroline (Fleuriot) (1793-1872), a bh’ann Gustave.
Fhuair a phàrantan sianar daoine-chloinne: Achille (1813 – 1882); Caroline (1816 –1817); Émile Cléophas (1818 – 1819); Jules (1819 – 1822); Gustave (1821 – 1880) agus Joséphine Caroline (1824 – 1846). Rugadh e an dèidh do piuthair is dithis bhràthair na b’aodsa a bhàsachadh. Dh’eug a mhàthair nuair a bha i trom le nighean, Caroline. ‘S e Gustave fhèin a thug a cuid fhoghaim dhi, mus do phòs ise. Fhuair Gustave Flaubert leanabas gu math brònach, is thug arainneachd doirinneach anns am flat aig athair anns an ospadal ann an Rouen (Taigh-tasgaidh Flaubert an latha an-diugh[7]) buaidh mhòr airsan. A dh’aindeoin sin, chiùnich sin càirdeas a’ phiuthar bheag Caroline, a rugadh trò bliadhna an a dhèidh.[8] [9] Bha an teaghlach dhen bheachd gur e a bhràthair mòr a bha na bu chudrmaiche is na bu sgileil, is lean esan athair mar àrd dotair-lannsa aig an ospadal.
‘S e òganach fa leth romansach a bh’ann Flaubert agus bha uidh mhòr aige anns an litreachas mar-thà, ged nach robh e dealas idir air an fhoghlaim a fhuair e aig an sgoil Collège royal, neo an uair aig an àrd-sgoil Lycée de Rouen (bho 1832). Chaidh e a chur air falbh anns an Dùbhlachd 1839 airson dhìth-smachd agus rinn e a chuid dheuchainnean na aonar ann an 1840. Choinnich e Élisa Schlésinger ann an Trouville-sur-Mer, as t-samhradh 1836. Seo an tachartas na bu chudromaiche a thachair dha nuair a bha e òg, agus thug sin buaidh mhòr mhaireannach airsan. Chleachd e an gaol lasanta a dh’fhairich e anns an nobhail L'Éducation sentimentale, gu seachd àraidh anns an duilleig ainmeil far a “nochdas” Madame Arnoux ri beulaibh Frédéric òg aig a’ choinneamh geur searbh mu dheireadh eatorra.
Sheachainn e an t-Arm air sgàth gun do bhuannaich e crannchar-gìl (gu cumanta aig an àm), agus ann an 1841 thòisich e air an Lagh ag ionnsachadh ann am Paris, gun dealas, ach bha e gu math beòthail brogail an siud co-dhiù. Choinnich e mòran dhaoine ainmeil ann an saoghal na ealain is na litreachas, mar an snaidheadair James Pradier agus an t-ùghdar Maxime Du Camp, deagh charaid aige, is fiù’s am bàrd agus sgrìobhadair dràma Victor Hugo. Leig e leas an Lagh, nach do chòrdadh leis a-riamh, anns an Fhaoilleach 1844 an dèidh droch Ghalair thuiteameach fhulang. Thill e gu Rouen, is an uair sin, bho An t-Og-mhios 1844 bha e na thàmh ann an Croisset, ri taobh na Seine, faisg air Rouen. Sgrìobh e sgeulachd neo dhà agus a’ chiad dreach an nobhail L'Éducation sentimentale an siud. Chaochail athair agus a phiuthar bheag ann an corra sheachdain aig toiseach 1846, (dìreach dà mhìos an dèidh an torraicheis — ‘S e Flaubert fhèin a thogadh nighean a phiuthar, Caroline). A bharrachd air sin, as t-earrach na bliadhna sin thoisich e càirdeas dòbhaidh eadar-ùineach fad dusan bliadhna leis a’ bhan bhàrd Louise Colet, Sgrìobhadh esan tòrr litrichean dhise is bheireadh e gu ìre a chuid bheachdan taobh obair an sgrìobhadair, seòltachd an Fhraingis agus na smuaintean aige taobh chàirdeas eadar na boireannaich is na fireannaich an sin. Lean sin mus do bhriste iad is sgrìobh e a litir mu dheireadh dhi air an 6mh latha dhen Mhàrt 1855. Ged an do dh’ fhàs e gu math reamhar na bhodach, ‘s e òganach làidir spòrsail a bh’ann Gustave Flaubert, seach gu robh e cho dhèidheil air snàmh, claidheamhaireachd, marachd is fiù’s sealgaireachd.
Ceithir baidealan na sgrìobh Flaubert[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Flaubert agus Charles Baudelaire beò aig an aon àm agus bha e cho cudromach mar am bàrd sin a sgrìobh Les Fleurs du Mal ann an litreachas Fraingeach na 19mh linne. Ann an dà cuid air a chàineadh (air adhbharan moralta) agus tlachdmhor (air sgàth am fòrsa litreachas aige) nuair a bha e beò fhathast, thathar dhen bheachd an latha an-diugh gur e fear dhe na sgrìobhadairean nobhailean na b’ fheàrr na linne aige, gu seachd àraidh airson Madame Bovary, an nobhail a chuir am Bovaryas (Fraingis bovarysme) air dòigh, agus airson L'Éducation sentimentale a lean e; thathar a’ cur a chuid obrach eadar na nobhailean eòlais-inntinn a sgrìobh (Stendhal), agus an nàdarras aig (Émile Zola agus Guy de Maupassant, ged an robh an dithis sin cinnteach gur e Flaubert a sheall an t-slighe air adhart dhuibh). Thug na sgrìobh Honoré de Balzac buaidh mhòr airsan, agus bha e ag obair air na cuspairean sin ann an dòigh uabhasach pearsanta (Tha L'Éducation sentimentale coltach ri Le Lys dans la vallée agus chuir La Femme de trente ans smuaintean na inntinn airson Madame Bovary a sgrìobhadh)[10]. ‘S e nobhailean gu math fìorachail a sgrìobh e. A bharrachd air sin, bha àilleachd sgrìobhaidh (Fraingis: ésthetique) fa leth cudromach dha, is le sin chuireadh e mòran ùine seachad gus gach leabhar a chur air dòigh, is e gan sgrùdadh leis ainmeil “Deuchainn na Beòil” (Fraingis: L’épreuve du gueuloir)[11] », nuair a leughadh e na sgrìobhadh anns an guth àrd). Bha beò-ghlacadh mòr aige taobh na sgrìobhHonoré de Balzac, an t-athair litreachail aige, agus sgrìobh e an seantans sin anns na notaichean aige: Teich bho Le Lys dans la vallée, na chuir earbsa ann an Le Lys dans la vallée.[12]
Mu dheireadh thall, ‘s e ùghdair uabhasach moralta a bh’ann, air sàilleabh cho ìoronasach agus eu-dòchasach a bha, taobh na daoine. Sheall Dictionnaire des idées reçues (Gàidhlig : Faclair na smuaintean air fhaighinn) dìreach cho tàlantach ‘s a bha e le sin. Chuir Pléiade còig leabhraichean dhe litrichean a sgrìobh e gu Louise Colet, George Sand agus mòran eile anns a’ chlò.
A chuid obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Leabhraichean
- Rêve d'enfer, 1837
- Mémoires d'un fou, 1838
- Madame Bovary, 1857 agus 1930 (le sgrìobhainnean taigh nan Cùirte)
- Salammbô, 1862 agus 1874 (clò-bhualdh mu dheireadh)
- L'Éducation sentimentale, 1869
- Le Candidat (vaudeville), 1874
- La Tentation de saint Antoine, 1874 agus 1903 (clò-bhualdh mu dheireadh)
- Trois Contes :Un cœur simple, La Légende de saint Julien l'Hospitalier, Hérodias, 1877
- Le Château des cœurs (Dràma), 1880
- Bouvard et Pécuchet (nach do chrìochnaich e), 1881
- Par les champs et les grèves (Voyage en Bretagne), 1886
- Mémoires d'un fou, 1901
- À bord de la Cange, 1904
- Œuvres de jeunesse inédites, 1910
- Dictionnaire des idées reçues, 1913
- Premières œuvres, 4 leabhraichean, 1914 – 1920
- Novembre, 1928 (ach 1842)
- Souvenirs, notes et pensées intimes (1838 – 1841), 1965
- Album, annoté par Jean Bruneau agus Jean A. Ducourneau, 1972
- Bibliomanie et autres textes 1836 - 1839, 1982
Litrichean
- Lettres à la municipalité de Rouen, 1872
- Lettres à George Sand, 1884
- Correspondance, 4 leabhraichean, 1887 – 1893
- Lettres à sa nièce Caroline, 1906
- Lettres inédites à Georges Charpentier, 1911
- Lettres inédites à la Mathilde Bonaparte, 1927
- Correspondance, 9 leabhraichean, 1926 - 1933 agus Supplément, 4 leabhraichean, 1954
- Lettres inédites à Tourgueneff, 1946
- Lettres inédites à Raoul Duval, 1950
- Lettres d'Orient, 1990
- Correspondance, notaichean le Yvan Leclerc agus Jean-Benoît Guinot, 6 leabhraichean: I (1830 - 1851), 1973; II (1851 - 1858), 1980; III (1859 - 1868), 1991; IV (1869 1875), 1998; V (1875 – 1880), 2007; Index, 2007 (éd. Jean Bruneau)
Cruinneachaidhean
- Œuvres complètes, 8 leabhraichean, 1885 (Quantin)
- Œuvres, 10 leabhraichean, 1874 – 1885 (Lemerre)
- Œuvres complètes, leabhraichean, 1926 - 1933 (Conard)
- Œuvres complètes illustrées, leabhraichean, 1921 – 1925
- Œuvres, 2 leabhair. 1951 – 1952 agus 1989 (clò-bhualadh ùr), notaichean le Albert Thibaudet agus René Dumesnil (Gallimard)
- Œuvres complètes, 1940 – 1957 (Les Belles Lettres)
- Œuvres complètes, 2 leabhair. 1964 (Seuil)
- Œuvres complètes, 18 leabhraichean, 1965 – 1965, notaichean le Maurice Nadeau
- Œuvres complètes, 16 leabhraichean, 1975 (Études littéraires françaises)
- Œuvres complètes, 16 vo leabhraichean, 1971 – 1975, notaichean le Maurice Bardèche
- Œuvres complètes, notaichean le Claudine Gothot-Mersch agus Guy Sagnesinconnue, 5 leabhraichean. : Œuvres de jeunesse, 2001; I-V: air an t-slighe.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ L'acte de naissance
- ↑ L'acte de décès
- ↑ Encyclopædia Britannica
- ↑ Encyclopédie Larousse
- ↑ Consultable en ligne
- ↑ Deach tùsail: Je suis bon catholique. Mais je n’oublierai jamais que le plus illustre de mes ancêtres fut protestant
- ↑ Taigh-tasgaidh Flaubert
- ↑ Biographie
- ↑ documents familiaux
- ↑ C. Gothot-Mersch, Dictionnaire des littératures de langue française, Bordas, p810.
- ↑ Le gueuloir de Flaubert : explications du mythe
- ↑ C. Gothot-Mersch, Dictionnaire des littératures de langue française


text:
Tha cànan, dualchas agus dòigh-beatha nan Gàidheal air coimhearsnachd shònraichte a chruthachadh air Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan. Tha a' Ghàidhlig a' ruith tro dhualchas na Gàìdhealtachd agus nan Eilean an Iar agus 's iad sloinnidhean chinnidhean fhathast as pailte ann an iomadh sgìre, mar eisimpleir na Caimbeulaich ann an Earra-Ghàidheal, Clann MhicChoinnich ann an Siorrachd Rois agus Clann Mhic Aoidh ann an Cataibh.
Coimhearsnachd agus an luchd-tuineachaidh ùr
Tha leasachadh air tighinn air a' Ghàidhealtachd ged-tà thairis air iomadh linn agus chan e freumhan Ceilteach a-mhàin a th' aice. Nuair a ghluais na Lochlannaich a-staigh air an h-oirthirean a tuath agus an iar agus na h-eileanan thug iad leotha an dualchas agus an luachan fhèin. Nuair a rinn iad fhèin agus luchd-labhairt na Gàidhlig eadar-phòsadh, chaidh a' chuid a b' fheàrr dhen dà dhualchas a ghleidheadh. Gu dearbh tha buaidh nas làidire aig am freumhan Lochlannach air cuid a chinnidhean na tha aig am freumhan Ceilteach. Fiù 's san là an-diugh bidh daoine a thig a-staigh o dheas a' cur gu mòr ri na coimhearsnachdan Gàidhealach anns a bheil iad air tuineachadh.
Coimhearsnachd agus atharrachadh
Thug e iomadh linn mus d' fhuaireadh air an siostam laghannan a th' ann an-diugh a chur air cinn-chinnidh aindeònach; ach cò an-diugh a dh'iarradh nach biodh na Siorraidhean ionadail, luchd-casaid a' Chrùin agus an luchd-lagha ann? Tha stèidheachadh Seirbheis na Slàinte air piseach mhòr mhòr a thoirt air solar slàinte agus shochairean.
Coimhearsnachd Ghàidhealach thall thairis
Ma tha luchd-imrich don Ghàidhealtachd air iomadh buannachd a thoirt a-staigh leotha tha an t-iomadh eilthireach Gàidhealach air na buannachdan sin a thoirt a-null gu tìrean cèin thar a' chuain. Smaoinich air Canada agus a choimhearsnachd Gàidhlig ann an Ceap Bhreatainn, air neo Eilean Stiùbhairt ann an Sealan Nuadh 's e cho Albannach. Bha Clèirich a' cur luach ann an obair chruaidh agus tur-ionracas anns gach cùis, agus tha na luachan sin air greimeachadh ann an dùthchannan ann an Afraga agus san Ear cho math ri Ameireaga a tuath 's a deas, Astràilia agus eile.
Romansachd seach fìrinn
'S dòcha gu bheil romansachd a' togail ìomhaigh de 'a land of mountain and flood' anns a bheil Gàidheil ghaoisideach ann an èilidhean a' fuireach, a bhios a' cluich na pìoba 's ag ithe taigeis. Ma tha romansachd mar sin a' toirt luchd-turais dhan Ghàidhealtachd agus dha na h-Eileanan, biodh sin mar a bhios. Tha an fhìrinn fichead uair nas fheàrr. Ann an coimhearsnachd na Gàidhealtachd tha cothromachd, ceartas, cobhair agus cùram airson nam bochd, agus nàbaidheachd rim faicinn ann am pailteas.
Ma tha leabhar sa chlàr gu h-ìseal ri fhaotainn bho Leabharlainn na Gàidhealtachd, bidh samhla leabhair ri thaobh -
Boswell, James
Boswell's Journal of a tour to the Hebrides
Scottish society, 1500-1800
Cambridge : Cambridge University Press, 1989
Grant, I. F
Periods in Highland History
Scott, Walter
Manners, Customs and History of the Highlanders of Scotland
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


text:
Ceannard ùr dha Stòrlann
23 Am Faoilleach 2012
Tha Stòrlann, a’ bhuidheann a bhios ag ullachadh stuthan teagaisg Gàidhlig do sgoiltean, air fhoillseachadh gu bheil iad air ceannard ùr fhastadh. ’S esan Dòmhnall Uilleam MacGille Mhoire, a b’ àbhaist a bhith ag obair aig Bòrd na Gàidhlig.
Ghabh Mgr MacGilleMhoire an obair os làimh air a’ mhìos seo fhèin agus e ag ràdh gu bheil e a’ coimhead air adhart gu mòr ri bhith a’ leasachadh agus a’ cur ri obair na buidhne. Tha e a’ gabhail thairis na dreuchd bho Johanna Marshall, a tha air tilleadh gu teagasg.
Bho chaidh Stòrlann a stèidheachadh ann an 1999, tha an obair aca air sìor dhol am meud an cois leudachadh ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig. Tha iad a-nis a’ cur a-mach raon farsaing de stuthan airson sgoiltean-àraich, bun-sgoiltean agus àrd-sgoiltean.
A thuilleadh air leabhraichean is eile a chruthachadh dha sgoiltean, tha a’ bhuidheann an urra ri làrach-lìn Gaelic4Parents, far am faigh pàrantan stiùireadh ann a bhith a’ cuideachadh an cuid chloinne le obair dachaigh.
Tha An Seotal an lùib na buidhne cuideachd – pròiseact a tha a’ leasachadh briathrachas ùr airson nan goireasan a thathar ag ullachadh airson nan sgoiltean.
Tha na prìomh oifisean aig Stòrlann ann an Steòrnabhagh agus tha seachd duine deug de luchd-obrach aca stèidhichte ann an diofar àitean an Alba.
Thuirt Mgr MacGilleMhoire, aig a bheil còrr air trichead bliadhna de dh’eòlas air obair leasachaidh ann an raointean ealain, foghlaim agus cànain: “Bu mhath leamsa togail a dhèanamh air an obair ionmholta agus na stuthan tlachdmhor a tha sgioba Stòrlann air a thoirt gu buil gu ruige seo.”
“Tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr ri bhith ag obair ann an co-bhonn ri buidhnean eile airson lìbhrigeadh a dhèanamh air na targaidean nàiseanta airson Gàidhlig ann an Alba, le amas togail agus cleachdadh a’ chànain anns an sgoil agus anns an dachaigh a bhrosnachadh.”
Buinidh Mgr MacGilleMhoire do Nis ann an Leòdhas agus bha e ag obair aig Bòrd na Gàidhlig fad ochd bliadhna, mu dheireadh a’ dèiligeadh ri planaichean Gàidhlig nam buidhnean poblach.
“Tha mi den bheachd gu bheil Stòrlann an sàs ann an obair a tha dha-rìribh inntinneach agus cruthachail anns a bheil ùidh mhòr agam,” thuirt e.
“A thuilleadh air an sin, tha a’ bhuidheann aig teis-meadhan na h-iomairt airson spionnadh às ùr a thoirt don Ghàidhlig ann an Alba – cuspair a tha glè dhlùth ri mo chridhe fhèin.”
Thuirt cathraiche Stòrlann Seonag NicFhionghuin: "Tha sinn uabhasach fhèin toilichte gu bheil Dòmhnall air a dhreuchd a ghabhail thairis agus tha sinn làn misneachd gun toir e a dhreach fhèin air an dreuchd. Tha sinn an dùil gur e àm soirbheachail a bhios ann dha Stòrlann."
Airson tuilleadh fiosrachaidh cuiribh fios gu Dòmhnall MacGilleMhoire air: 01851 700880
++++++++++++
Fiosrachadh do luchd deasachaidh
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig a’ co-òrdanachadh ullachadh agus sgaoileadh ghoireasan foghlaim Gàidhlig gu nàiseanta ann an Alba. Tha a’ bhuidheann air a maoineachadh le Riaghaltas na h-Alba agus Bòrd na Gàidhlig agus tha i ag obair ann an co-bhuinn ri ùghdarrasan ionadail air feadh na dùthcha, Ionnsachadh agus Teagasg Alba (LTS) agus buidhnean eile gus piseach a thoirt air ruigse agus càileachd ghoireasan foghlaim.
Tha àireamh bheag de ghoireasan Stòrlann do sgoiltean a-mhàin, ach tha a’ mhòr-chuid rin ceannach leis a’ mhòr-shluagh cuideachd. Nam measg seo tha faclairean, cùrsaichean, mapaichean, geamaichean, postairean agus tòrr eile. Tha tòrr dhiubh aig ìre a tha gu sònraichte freagarrach do luchd-ionnsachaidh. Gheibhear barrachd fiosrachaidh agus catalog air an làrach-lìn againn, www.storlann.co.uk/goireasan
PRÒISEACTAN
Tha an làrach-lìn www.Gaelic4Parents.com loma-làn ghoireasan do phàrantan le ùidh ann an Gàidhlig. Airson abairtean Gàidhlig do phàrantan, leabhraichean-èisteachd, fòram, òrain, rannan is tòrr eile, tadhailibh air an làraich. Ma tha a’ chlann agaibh ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig gheibh sibh ainm-cleachdaidh agus facal-faire on sgoil a leigeas sibh don àrainn theàrainte air an làraich far am faigh sibh taic ‘bheò’ le obair-dachaigh agus cothrom còmhraidh ri pàrantan eile.
‘S e Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig a th’ anns An t-Seotal gu sònraichte airson taic a thoirt dha luchd-teagaisg chuspairean àrd-sgoile tro mheadhan na Gàidhlig ach a tha na ghoireas feumail dha luchd-compàirt eile leithid chraoladairean agus luchd-sgrìobhaidh fhaclairean. Thathas a’ co-obrachadh le buidhnean iomchaidh gus dèanamh cinnteach gun gabhar ri briathrachas a’ phròiseict gu tar-roinneil. Gheibhear barrachd fiosrachaidh air an làrach-lìn, www.anseotal.org.uk
Gach bliadhna tha Stòrlann a’ ruith co-labhairt nàiseanta Ghàidhlig do thidsearan àrd-sgoile agus bun-sgoile agus luchd-obrach nan tràth ìrean. Tha a’ cho-labhairt a’ toirt sùil air iomairtean ionnsachaidh agus teagaisg co-cheangailte ri goireasan ùra Stòrlann, no goireasan anns a’ bheairt. Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh agus stòr de phàipearan bho gach co-labhairt aig www.storlann.co.uk/an-t-alltan


text:
Duileasg
'S e duileasg (palmaria palmata) fear de na feamainnean dearga. Tha e dosrach goirid meanbh, ach tha e a' fàs gu math fada shìos a' chladaich. Mar seo, chan fhaighear ach le tràigh mhòr e.
ALBA[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an Alba, gheibhear as t-samhradh e.
Tha rannan à beul-aithris ag innse seo Cairgean earraich, Duileasg samhraidh, Gruaigean foghar, Stamh geamhraidh.
Feumalachd[deasaich | deasaich an tùs]
Bha duileasg ga chleachdadh airson dath donn a dhèanamh agus ann an gnìomhachas an obair-aodaich.[1]
Biadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thathas a' cleachdadh duileasg bho chionn linntean ann an Alba. Tha cunntas ann gun robh manaich Chaluim Chille ga ithe.[2]
'S ann an còmhnaidh as t-samhradh a bhathas ga ithe, ga glanadh san t-sàl 's ga h-ithe às a' chladach, air neo ga thoirt dhachaigh. Ged nach robh e cho pailt sin, bhite ga thoirt mar bhiadh dhan chruidh mar an ceudna.[3]
An dèidh nighe, tha duileasg uabhasach fhèin fallainn dhuit ma dh' itheas tu amh e,.[4] ged a tha e rud beag duilich a chagnadh mura h-eil deagh fhiaclan agad. Gabhaidh a cleachdadh ann an saileidean, a ròstadh, grìosadh no a tiormachadh.
Nuair a bhite ri iasgach no buain na feamainn air a' chladach, bhite ag ithe duileasg amh, ga chnuasachadh airson an t-acras a chumail air falbh, agus airson fradharc a leasachadh.
Bhite a' cagnadh duileasg ann an àite tombaca. Bhite ga nighe, 's ga ghearradh na phìosan beaga, 's an uairsin ga mheasgachadh le ìm gus blas a chur air, agus mu dheireadh, ga thiormachadh.
Bhite ga bhruich ann am bainne 's ga thoirt seachad le ìm mar shoitheach fa leth.
Leigheas[deasaich | deasaich an tùs]
Bhathas ga cur gu feum mar leigheas ann an caochladh suidheachaidhean:-
Tha tòrr iarann innte. Mar iomadh fheamainn, tha tòrr aidhiodain ann an duileasg 's mar sin dheth, thathas a' cur duileasg gu feum ann a bhith a' làimseachadh trioblaidean an fhàireag sgiathaich.
Tha duileasg na chliabh-sgeitheach agus na leigheas-boiteig ma ghabhas tiormaichte i an dèidh trasg.
Bhathas a' gabhail seòrsa brot air am bheil càl duilisg gus teannachadh-innidh a làimhseachadh, agus mar ghiullachd airson galairean an stamaig agus tinneasan a' chraicinn san fharsaingeachd. Bhite ag ithe càl-duilisg gu co-dhiù nan seasgadan (1960an) ann an cuid de dh'àiteannan air a' Ghàidhealtachd. Tha rannan à beul-aithris ag innse mar cho fallainn is a tha duileasg:
Bheir càl duilisg is càl deanntaig snuadh air gruaidh mar mhadainn shamraidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [1] Flora Celtica
- ↑ [2] Beul-aithris - Lusan a' Chladaich
- ↑ Facal Oirbh
- ↑ Feum à Feamainn (DVD), Comhairle nan Eilean Siar.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Palmaria palmata anns an "Encyclopedia of Marine Life of Britain and Ireland"


text:
Catrìona air chuairt
Catrìona a’ tadhal a-rithist...
Tha ceithir leabhraichean ùra againn bhon t-sreath seo airson nan tràth-ìrean agus na sgoil-àraich. Tha Ist agus Faigh Iasg Dhòmhsa stèidhte timcheall air na cuspairean biadh agus bùithtean. An uair sin tha Spòrs le Sgudal agus Gluasad Gleusta stèidhte air togail mar ghnìomhachas. Tha pacaichean de stuthan-taic air gach cuspair a’ dol còmhla ris na leabhraichean agus bidh cd-rom a’ tighinn a-mach a dh’aithghearr air am bi audio de na sgeulachdan am measg rudan eile.
Tha notaichean do thidsearan rim faighinn gu h-ìosal.
Notaichean
Faigh Iasg dhòmhsa
Ist!
Spòrs le Sgudal
Gluasad Gleusta
Catrìona air chuairt
Tha iomadach seòrsa stuth is cur-seachad ann am baga Catrìona a chuidicheas tidsearan agus inbhich eile Curraicealam nan Tràth Ìrean a lìbhrigeadh an Alba. Seo na nithean bunaiteach sa bhaga:
- Aon leabhar dhealbhan Catriona air chuairt
- Aon sheata de dheich thaighean Sràid a’ Chnuic
- Ceithir leabhraichean beaga: Am Bèicear, An Dotair, Am Fear-smàlaidh, An t-iasgair
- Aon phupaid Catrìona
- Aon dèideag Catrìona
- Dà shamhail de dh’aghaidhean-coimheach airson gabhail-riochd: Catrìona an cat; Calum an cù
- Ceithir samhailean de phupaidean maide: am bèicear, an dotair, am fear-smàlaidh, an t-iasgair (feumaidh tu maidean loili, no rudeigin coltach ris, airson pupaidean a dhèanamh)
- Aon gheama chumaidhean Catriona (ceithir cairtean-bùird; ceithir cairtean ‘cumadh’ airson an gearradh a-mach; aon dìsinn ‘cumadh’
- Aon sheata de cheathrad ’s a h-ochd cairtean-dhealbh beaga
- Aon gheama lotto Catrìona (ceithir cairtean lotto, sia-deug cunntairean, sia-deug cairtean-dhealbh air an toirt bho sheata ’s a bheil ceathrad ’s a h-ochd)
- Aon shnìomhadair airson geama fhaireachdainnean: ‘Ciamar a tha thu a Chatrìona?’
- Dà dhuilleag de steigearan duaise Catrìona
Feallsanachd
Tha a h-uile càil an cois Catrìona stèidhichte air caractar cat òg ceasnachail agus an toileachas a tha e a’ toirt dhi a bhith a’ cèilidh air a caraidean ’s a nàbaidhean. Gu fortanach tha iad uile a’ fuireach ann an aon bharraid fhada, Sràid a’ Chnuic, ann an taighean a tha eadar-dhealaichte ann an àirde, leud, dath agus cumadh; tha àireamh nan uinneagan eadar-dhealaichte, dìreach mar a tha an dreach agus coltas nan dorsan. Thathas an dòchas le bhith a’ toirt sheallaidhean bho thaobh muigh agus staigh gum brosnaich seo iomadach còmhraidh agus coimeis oir tha na daoine nam broinn cuideachd ao-coltach ann an aois, gnè, cinneadh agus am bith-beò. Tha an leabhar dhealbhan ann am meud freagarrach airson a leughadh a-mach, agus airson a chleachdadh ann am buidhinn bhig.
Tha pàtrain cànain glè chudromach ann an Catrìona air Chuairt. Tha pàtran àireamh nan taighean, dòigh aoigheachd, tairgse bracaist is freagairt Catriona: Cha ghabh, tapadh leat (no thank you) an aon rud gach turas gun tig i chun an taigh mu dheireadh, far nach eil tìde aice freagairt leis a’ chabhaig a th’ oirre faighinn air falbh bho Chlaum, cù mòr dealasach an lighiche-sprèidh! Tha dòigh cunntaidh air adhart, stèidhichte aig taigh àireamh a h-aon, a’ dol calg-dhìreach an aghaidh sin nuair a tha Catrìona a’ dèanamh a slighe dhachaigh.


text:
Boireannach
Tha boireannach 'na gnè fhàs-beairt, no cuid fhàs-beairt, gum cruthaich ughan. Th' an "ugh" air a shònrachadh cho a' ghamait as motha ann an riaghailt-ginidh iol-ghamait, cho fad 's a bhios a' ghamait nas lugha, mar as trice nas gluasadaiche (cealla-sìl) air a chruthachadh leis an fhireannach. Chan urrainn do boireannach a gineadh gu feòlmhor gun cothrom ris na gamaitean fhireannaich. 'S urrainn do roinn nam fàs-beairtean a ghineadh gu feòlmhor agus gu gun-mhiannach
Tha ♀ (Unicode: U+2640) na shamhladh cumanta air chleachdadh a dh'fhoillseachadh a' ghnè bhoireannach, cuairt le crois bheag fodha. Tha an samhladh seo a' coltachadh a' phlanaid Àine agus 's i riochd maisichte den làmh-sgàthan Àine.
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Riaghailt an t-sònrachaidh na gnè
- Bean agus caileag, boireannaich dhaonna
- Taobh boireannach
- Fireannach


text:
Two essays on the Ulster Scots - the first a brief history of Scottish migrations to Ireland, the second the story of United States President Andrew Jackson, in Scottish Gaelic (Gàidhlig) - enjoy!
(c) Chris Paton 2009
The Ulster Scots - a brief history
Although from the earliest times of recorded history there had been frequent cultural and commercial exchanges across the
For hundreds of years, the Ulster-Scottish link was one of almost complete cultural unity, with both territories of Dál Riada referred to as the one country, but the capital of which existed at
For the next few hundred years the Ulster Irish, whilst sending out Christian missionaries throughout
The Bruce Invasion
On
With the aid of their Gaelic Irish cousins, they swept down the east coast of
For an entire year the castle withstood the siege. On one occasion, an English relief squad from
At Christmas, Robert the Bruce arrived at Carrickfergus with more gallowglasses, and moved to the south of
By May 1317, things were not going well for the Bruces. Robert could not secure the south of
The MacDonnells and the Glens of Antrim
After the Bruce invasion, Scots continued to settle in
After the defeat in
In the same year, John Mor MacDonnell married Margery Bissett, a member of a Norman ruling family in Antrim. This union led to the MacDonnells, the clan ruling the Scottish Lordship of the Isles, to gain a great deal of land in Antrim, including the Glens of Antrim and the
The result of this was that the rest of his clan sought refuge in
The MacDonells of Antrim suffered a heavy defeat in 1565 at the hands of the ambitious Irish chieftain Shane O’Neill. Shane wanted the patronage of Elizabeth I, and was advised that if he was to conquer the Scots in the Antrim Glens, it would be looked on favourably by the Queen. With the aid of the Clandeboye O’Neill clan, he set north from
The MacDonnells, under Sorley Boy MacDonnell, saw the O’Neill army arriving and set off warning fires along the north coast, at Fair Head and at Torr Point. The flames were seen across the
Meanwhile, Sorley Boy was leading a rearguard defensive action from the Glens towards the north coast. He met up with James’ army at Knocklayd, but their combined forces were not enough to withstand the O’Neill. Between six and seven hundred Scots were murdered in the ensuing battle, and eventually the two MacDonnells were captured. Both Elizabeth and Mary Queen of Scots pleaded for Shane to accept a ransom for their release, but Shane refused. He let James die from his wounds, and threatening Sorley Boy with starvation, he forced the surrender of the Scottish held castles at Dunseverick, Ballycastle and Dunluce.
But Shane O’Neill’s ambitions were ultimately to lead him to his death at the hands of the MacDonnells. In trying to further his gains, he soon found himself fighting against an English army from the Pale in
Respite for the Scots was short.
The influx of Highlanders and Islanders to
With the advance of a new English army to
The Plantations of
Ulster
In 1603, Irish chieftains Hugh O’Neill and Rory O’Donnell went to
By August 1607, however, these new ‘earls’ had lost control of their domestic situation, with new laws and English settlements gaining a firm grip on their land. When it was realised that the English were manouevering to accuse the chieftains of treachery against the king, they fled
The Plantation of Ulster was not a one-off event, but a series of colonisations over a number of years. Even before the king had formally created the project, settlements had already been started by other means. In 1605, the Irish chieftain Conn MacNeill O’Neill had been rescued from
Once the Plantations were started they spread like wildfire. Sir Hugh Montgomery had a small harbour built at Donaghadee in
The Plantations occurred in all of Ulster’s counties, but the counties of Antrim and Down found the policy the easiest to accommodate, simply because there were so many English and Scottish settlers there already. In Antrim, the three hundred thousand acres of land owned by Sir Randal MacDonnell in the Glens and the Route, readily absorbed thousand of immigrant Scots, and in 1620 Sir Randal became the first Earl of Antrim.
But unlike the settlements in previous years and centuries, there were great differences between them and the new colonists. The newcomers were mainly Protestant in their religion, with the majority being Presbyterians. In the eyes of the English, this was almost as heinous a crime as being a Roman Catholic.
The Scottish settlers differed from the English in one other major point – language. Many of the Presbyterian settlers were Scottish Gaelic speakers. Indeed, the first book to be published in Gaelic was the Calvanist Book of Common Order in
But the majority of the Scots immigrants that came to Ulster spoke in the ‘Scots’ dialect of English, which in Scotland is sometimes called Lallans, and which in Ulster became known as Ullans (‘Ulster Lallans’). Today, Ullans speakers can still be found in communities in the north of Antrim and Donegal, and Ian Paisley’s DUP issues press releases bilingually, in both English and Ullans.
Many of the settlers arrived with nothing more than a cow and a few sheep, but within a couple of years they had transformed
The final migration - the Presbyterians
The start of the Williamite Wars in 1689 saw hundreds of Presbyterian Scots cross the
The 1690s were a terrible time for
With such numbers arriving in the Province, the English colonists began to despair that they were becoming vastly outnumbered. Jonathan Swift, author of ‘Gulliver’s Travels’, complained that in Kilroot he could find nobody from the Anglican Church with whom to converse – he was more frightened of the Scottish Presbyterians than he was of the Irish Catholics. The Anglican Church, as the ‘
The Scots received a temporary respite in 1701 from their persecution, when they gained limited recognition and rights, but three years later they were almost back to square one. In 1704 a law to Prevent the Further Growth of Popery was injected with a sub-clause, which stated that any person wishing to hold public office in
Things finally came around for the Scots when after the Jacobite invasion scare of 1715 they had declared for George II. In reward for their loyalty the Toleration Act of 1719 granted them equal rights to other forms of Protestantism. However, times remained occasionally hard for the Presbyterians, and in the early 18th Century they suffered many harvest failures and many of their cattle became diseased. They were so disillusioned that many decided to leave their new temporary home of
The last great act that the Scots carried out in Antrim and Down occurred at the end of the 18th Century, when still being discriminated against by the Anglican Church and taxed to the hilt by the English Parliament, they rose in rebellion. In 1798 the United Irishmen rose in Antrim and Down to try and overthrow the Anglican regime. Aided by Catholic farmers, they were ultimately crushed by the English and the Orange Order, a secret society which at that stage had a majority of Anglican members. The result of this action was the assimilation of
Ceann-suidhe nan Stàitean Ceilteach Bha ‘Na Stàitean Ceilteach’ air Telebhisean na-h-Alba ann an 2000, sreath Gàidhlig mu dheidhinn eachdraidh nan Cuimreach, nan Albannach agus nan Eireannach ann an Ameireagaidh. Chaith mi deich mìosan anns a’ bhliadhna sin ag obair air a’phroiseacht seo, agus mar phàirt de seo chaidh mi ceithir mìosan ann an Ameireagaidh a’ rannsachadh is a’ togail dhealbhan dha. Bha e gu math inntinneach, ach b’e eachdraidh nan Clèireach as Ulaidh a b’inntinniche dhomh. ’S ann as Eirinn a-Tuath a tha mi fhìn, agus bha ùidh agam gu h-àraidh ann an aon duine gu sònraichte – Andrew Jackson, an seachdamh Ceann-suidhe air na Stàitean Aonaichte. Rugadh màthair Andrew Jackson ann an Latharna ann an Contae Aontrama, agus rugadh athair ann an Carraig Fhearghasa, 14 mìle air falbh. Uill, rugadh mi fhìn ann an Latharna is thogadh mi ann an Carraig Fhearghasa cuideachd – air sgàth sin b’ aithne dhomh an sgeul aige! Dh’ fhuirich a phàrantan ann an Carraig Fhearghasa anns an 18mh linn, ach dh’ fhalbh iad a dh’Ameireagaidh còmhla ri mòran Chlèirich eile as Ulaidh is as Alba, nuair a rinn an Crùn geur-leanmhainn orra air sgath na diadhachd aca. Ach bha chuimhne aig na h-Ultaich air na rudan a rinn na Sasannaich orra ann an Ulaidh is an Alba. Dhìol iad an Riaghaltas Sasannach ann an Ameireagaidh ann an 1776 anns an Ar-a-mach Ameireaganach, agus chuidich iad na Stàitean Aonaichte gu bhith air an cruthachadh. Gu dearbh, thuirt mòran daoine aig an àm gum b’e ar-a-mach Clèireach a bh’ ann. Rugadh is thogadh Andrew air a’ chrìoch eadar Carolina a-Tuath is Caroline a-Deas. Bha iongnadh orm nuair a dh’ ionnsaich mi gun robh Gàidhlig air a’ cleachdadh anns na Carolinas gu 150 bliadhna air ais, fiù ’s anns na cuirtean. Bha mòran Albannaich is Eireannaich a’ fuireach an-sin agus tha an sliochd air an ainmeachadh an-sin mar “Eireannaich Albannach” fiù ’s an-diugh. An robh Gàidhlig no Gaeilge aig Tha argamaid a’ dol an-diugh mu dheidhinn àite bhreith Jackson, agus tha dà àite air gach taobh den chrìoch far a bheil muinntir nan àite sin ag radh gun robh e air a bhreith! Tha e coltach gun robh e air a bhreith air an taobh a-deas agus dh’ fhuirich e ann an taigh far a bheil Pàirc Stàite Andrew Jackson an-diugh. Tha a phàrantan is a’ bhraithrean nan laighe ann an uaighean ann an cladh Clèireach ann an Old Waxhaws, baile beag faisg air làimh, agus nuair a bha mi an-sin bha tè de’ n sliochd a’ fuirich an-sin fhathast. B’ e Nancy Crockett an t-ainm a bh’ oirre agus bha i air a bhith na tè aithris den sgeul Jacksonach an-sin fad deicheadan. Bha i gu math pròiseil as a sinnsear ainmeil! Tha e gu math neònach a dh’ ionnsachadh mu dheidhinn na pearsantachd aige, nuair a smaoineachas tu gum b’ e Clèireach Ultach a bh’ ann! B’ fhuath leis na Sasannaich agus bha ballrachd aige anns an Ancient Order of Hibernians, buidheann a thog airgead air son an ar-a-mach mhòir a thachradh aon là ann an Eirinn. Nuair a bha Ann an 1829, chaidh Bha Jackson fiadhaich agus cruaidh, ach gun
Ceann-suidhe nan Stàitean Ceilteach
Bha ‘Na Stàitean Ceilteach’ air Telebhisean na-h-Alba ann an 2000, sreath Gàidhlig mu dheidhinn eachdraidh nan Cuimreach, nan Albannach agus nan Eireannach ann an Ameireagaidh. Chaith mi deich mìosan anns a’ bhliadhna sin ag obair air a’phroiseacht seo, agus mar phàirt de seo chaidh mi ceithir mìosan ann an Ameireagaidh a’ rannsachadh is a’ togail dhealbhan dha. Bha e gu math inntinneach, ach b’e eachdraidh nan Clèireach as Ulaidh a b’inntinniche dhomh. ’S ann as Eirinn a-Tuath a tha mi fhìn, agus bha ùidh agam gu h-àraidh ann an aon duine gu sònraichte – Andrew Jackson, an seachdamh Ceann-suidhe air na Stàitean Aonaichte.
Rugadh màthair Andrew Jackson ann an Latharna ann an Contae Aontrama, agus rugadh athair ann an Carraig Fhearghasa, 14 mìle air falbh. Uill, rugadh mi fhìn ann an Latharna is thogadh mi ann an Carraig Fhearghasa cuideachd – air sgàth sin b’ aithne dhomh an sgeul aige! Dh’ fhuirich a phàrantan ann an Carraig Fhearghasa anns an 18mh linn, ach dh’ fhalbh iad a dh’Ameireagaidh còmhla ri mòran Chlèirich eile as Ulaidh is as Alba, nuair a rinn an Crùn geur-leanmhainn orra air sgath na diadhachd aca.
Ach bha chuimhne aig na h-Ultaich air na rudan a rinn na Sasannaich orra ann an Ulaidh is an Alba. Dhìol iad an Riaghaltas Sasannach ann an Ameireagaidh ann an 1776 anns an Ar-a-mach Ameireaganach, agus chuidich iad na Stàitean Aonaichte gu bhith air an cruthachadh. Gu dearbh, thuirt mòran daoine aig an àm gum b’e ar-a-mach Clèireach a bh’ ann.
Rugadh is thogadh Andrew air a’ chrìoch eadar Carolina a-Tuath is Caroline a-Deas. Bha iongnadh orm nuair a dh’ ionnsaich mi gun robh Gàidhlig air a’ cleachdadh anns na Carolinas gu 150 bliadhna air ais, fiù ’s anns na cuirtean. Bha mòran Albannaich is Eireannaich a’ fuireach an-sin agus tha an sliochd air an ainmeachadh an-sin mar “Eireannaich Albannach” fiù ’s an-diugh. An robh Gàidhlig no Gaeilge aig Tha argamaid a’ dol an-diugh mu dheidhinn àite bhreith Jackson, agus tha dà àite air gach taobh den chrìoch far a bheil muinntir nan àite sin ag radh gun robh e air a bhreith! Tha e coltach gun robh e air a bhreith air an taobh a-deas agus dh’ fhuirich e ann an taigh far a bheil Pàirc Stàite Andrew Jackson an-diugh. Tha a phàrantan is a’ bhraithrean nan laighe ann an uaighean ann an cladh Clèireach ann an Old Waxhaws, baile beag faisg air làimh, agus nuair a bha mi an-sin bha tè de’ n sliochd a’ fuirich an-sin fhathast. B’ e Nancy Crockett an t-ainm a bh’ oirre agus bha i air a bhith na tè aithris den sgeul Jacksonach an-sin fad deicheadan. Bha i gu math pròiseil as a sinnsear ainmeil! Tha e gu math neònach a dh’ ionnsachadh mu dheidhinn na pearsantachd aige, nuair a smaoineachas tu gum b’ e Clèireach Ultach a bh’ ann! B’ fhuath leis na Sasannaich agus bha ballrachd aige anns an Ancient Order of Hibernians, buidheann a thog airgead air son an ar-a-mach mhòir a thachradh aon là ann an Eirinn. Nuair a bha Ann an 1829, chaidh Bha Jackson fiadhaich agus cruaidh, ach gun
Tha argamaid a’ dol an-diugh mu dheidhinn àite bhreith Jackson, agus tha dà àite air gach taobh den chrìoch far a bheil muinntir nan àite sin ag radh gun robh e air a bhreith! Tha e coltach gun robh e air a bhreith air an taobh a-deas agus dh’ fhuirich e ann an taigh far a bheil Pàirc Stàite Andrew Jackson an-diugh. Tha a phàrantan is a’ bhraithrean nan laighe ann an uaighean ann an cladh Clèireach ann an Old Waxhaws, baile beag faisg air làimh, agus nuair a bha mi an-sin bha tè de’ n sliochd a’ fuirich an-sin fhathast. B’ e Nancy Crockett an t-ainm a bh’ oirre agus bha i air a bhith na tè aithris den sgeul Jacksonach an-sin fad deicheadan. Bha i gu math pròiseil as a sinnsear ainmeil!
Tha e gu math neònach a dh’ ionnsachadh mu dheidhinn na pearsantachd aige, nuair a smaoineachas tu gum b’ e Clèireach Ultach a bh’ ann! B’ fhuath leis na Sasannaich agus bha ballrachd aige anns an Ancient Order of Hibernians, buidheann a thog airgead air son an ar-a-mach mhòir a thachradh aon là ann an Eirinn.
Nuair a bha
Ann an 1829, chaidh
Bha Jackson fiadhaich agus cruaidh, ach gun


text:
Mammern
‘S e baile beag air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann am Mammern. Tha e suidhichte aig 409m os cionn ìre na mara[1] air an taobh thall an Loch Constance (Gearmailtis: Bodensee) bhon A’ Ghearmailt air iomall Frauenfeld, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Frauenfeld, dìreach 42km air falbh bho Zürich, 264km bho Ghenève agus 135Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 590 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Mammern. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 909 mar Mhanburron.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail an Ceimigear Leopold Ružička an seo ann an 1976.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Sterling, Illinois
‘S e baile faisg air Chicago ann an ceann a tuath nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Sterling.[1] Tha e suidhichte aig 207m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Rock, 1,119km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 354km bho St. Louis, agus 2,633km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha.[2] Tha am baile air an àirde an iar-thuath Illinois. Tha 15,370 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 24.2% dhuibh.[3] Tug 12.1% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4]Chaidh am baile a stèidheachadh le James Sterling ann an 1838 nuair a chuir esan Harrisburg agus Chatham ri chèile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Paul J. Flory (1910 –1985). Ceimigear.


text:
15.06.2012
Bidh Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, a chuir rannsachadh air chois o chionn ceithir miosan air lùths ath-nuadhachail, a’ crìochnachadh a h-obair a thaobh cruinneachadh fianais air cho ruigsinneach ’s a tha na targaidean aig Riaghaltas na h-Alba mu lùths ath-nuadhachail aig coinneamh Diciadain (20mh den Ògmhios).
Bidh Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, a chuir rannsachadh air chois o chionn ceithir miosan air lùths ath-nuadhachail, a’ crìochnachadh a h-obair a thaobh cruinneachadh fianais air cho ruigsinneach ’s a tha na targaidean aig Riaghaltas na h-Alba mu lùths ath-nuadhachail aig coinneamh Diciadain (20mh den Ògmhios).
Tha an t-Urramach Ed Davey, Rùnaire Stàite airson Lùths agus Atharrachadh Cliomaid, a’ toirt fianais mu choinneamh buill pàrlamaid na h-Alba mu dheidhinn na buaidh a bhiodh aig Bile a’ Chumhachd aig Pàrlamaid an Rìoghachd Aonaichte. Bidh Fearghas Ewing BPA, Ministear na h-Iomart, a’ Chumhachd agus an Turasachd, an neach-fianais mu dheireadh a bhruidhneas mu choinneamh na Comataidh agus crìochnaichidh obair na Comataidh a thaobh cruinneachadh fianais leis an teisteanas aige.
Thuairt Neach-gairm na Comataidh Eaconomachd, Cumhachd agus Turasachd, Murchadh Friseal BPA:
“Bha an rannsachadh seo gu math farsaing, a’ toirt a-steach a h-uile càil bhon an teicneòlas a tha a dhìth oirnn gus na targaidean a’ choileanadh, gu na sgilean deatamach airson atachadh a’ ghniomhachais a’ stiùireadh anns an àm ri teachd, chun an t-siostaim dealbhaidh, ionmhais, agus a’ bhuaidh a bhios aig cumhachd-ghaoithe air tìr air turasachd agus coimhearsnachdan.
“Anns na miosan bhon a thòisich an rannsachadh seo, bhruidhinn sinn ri 80 luchd-fianais, a thug seachad iomadach beachdan diofaraichte dhuinn agus a dh’abhraich beagan de choinnspaid. Thig a’ Chomataidh a-nis gu a co-dhùnaidhean deireannach agus foillsichidh i a h-aithisg as t-Fhoghar.”
Chuala a’ Chomataidh còrr air 25 uairean a-thìde de theisteanasan bho luchd-fianais agus chaidh timcheall air 400 beachdan sgrìobhte a chur a-steach thuca.
Thèid a’ Chomataidh a Fhìobha, ann an turas dheireannach airson fiosrachadh a’ chruinneachadh, gus tadhail air BiFab agus Ionad “Future Skills” aig Colaiste Adam Smith air Diluain (18mh den Ògmhios). Tha a’ Chomataidh air fianais a’ chruinneachadh ann an Siorrachd Pheairt, an Arcaibh s’an Cataibh.
Cùl-fhiosrachadh
Chuir a’ Chomataidh air chois an rannsachadh air lùths ath-nuadhachail aca a-thaobh an gabh amasan Riaghltas na h-Alba a choileanadh taobh a-staigh a Mhapa Slighe 2020 chun Lùths Ath-Nuadhaichte no nach gabh, a’ sgrùdadh gu sònraichte an targaid mhòr gum biodh Alba a’ gintinn 100% de chuid dealain fhèin o stuthan-ath-nuadhaichte mu 2020.
Am measg nan ceistean as cudromaiche a bha air am beachdachadh ri linn an rannsachadh, bha:
· A bheil an teicneòlas a choileanas gach targaid ri fhaighinn agus a bheil e neo-chosgail?
· A bheil ar n-oilthighean agus ar n-ionadan rannsachaidh deiseil airson dèiligeadh ris an iarrtas airson leasachadh teicneòlach?
· Ciamar a ghabhas prìomhachaisan nàiseanta agus ceistean na chùis ùidhe aig ìre ionadail a rèiteachadh?
· A bheil sinn fìor chinnteach gun gabh am bun-structair a tha a dhìth an-drasta a leasachadh is a mhaoinicheadh a chor ‘s gun rèic Alba an dealain a tha i a’ gintinn a bharrachd ris a chòrr den Rìoghachd Aonaichte?
· De a’ bhuaidh a bhios aig a seo air prìsean dealain airson luchd-chleachdaidh?
· Am bi maoineachadh gu leòr ri fhaighinn, a leigeas le airgead a’ chur an seilbh airson gum bi an teicneòlas buntainneach ’s an dà chuid a’ chuir a-steach agus a’ leasachadh?
· Am bi sgilean gu lèor aig luchd-obrach Albannach a tharraingeas a-steach luchd-tasgaidh bho taobh a-muigh na h-Alba?
· A bheil na h-ath-leasachaidhean a tha a gabhail àite ann am margaidhean an lùths agus a thaobh subsadaidhean ‘s an dà chuid aig ìre an RA agus an AE fòghainteach gus na tairgaidean a choileanadh?
Thathar an dùil gum foillsich a’ Chomataidh an cunntas mu dheireadh aca as t-Fhoghar, an dèidh dhan obair aca a-thaobh beachdachadh agus cruinneachadh fianais a’ chrìochnachadh.


text:
Contae Thiobraid Árann
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Thiobraid Árann[1] (tuiseal ainmneach: Tiobraid Árann,[2] Laideann: Comitatus Tiperariensis). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 158,754 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 4,255km²,[3] an siathamh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an deicheamh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Thiobraid Árann le Port Láirge, Corcaigh, Luimneach, Cill Chainnigh, Uíbh Fhailí, Laois, Gaillimh agus An Clár.[4] Bha 435,553 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Mór na Gaibhlte (919m) a th' ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Contae Thiobraid Árann a chruthachadh ann an 1211 agus chaidh i a roinneadh ann an dà leth ann an 1838.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bharanachd deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Thiobraid Árann: Clann Liam, Coill na Manach Íochtarach, Coill na Manach Uachtarach, Éile Uí Fhógarta, Sliabh Ardach, An Trian Meánach, Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thiar, Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir, Uí Chairín, Uaithne agus Ara, Urumhain Íochtarach agus Urumhain Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 203 parraistean[8] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Cill Ala, Port Láirge-Lios Mór agus Caiseal-Imleach)[9] agus 3,245 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Facts
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí