text:
Fìobha
Se roinn àrsaidh agus siorrachd traidiseanta na h-Alba a tha ann am Fìobha. Is e "Rìoghachd Fìobha" far-ainm a tha air, o chionn 's gu bheil (neo gu robh) gach ni a bhiodh aig rìoghachd neo-eisimeileach ri lorg taobh a-steachd a crìochan. Tha muir is beanntan aige còmhla le talamh àiteachas meinnearan agus gnìomhachasan ghiollachais.
A-nis tha Comhairle Fhìobha na chomairle ionadail airson Fìobha.
Susbaint
Cruth na Tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha oir na mara a sineadh bho Ros Saidhe air an Linne Foirthe, tro Cill Rìmhinn air an Ear gu Port na Creige agus Obar Neithich air bruaich deas na Tatha. Tha calan le cidhean-luing aig Cathair Challdainn agus an Eilean Loisgte, tha àireamh de bailtean iasgaidh, na measg Cathair Aile agus Ànsruthair air an oir deas
B'e Cùbar prìomh baile na Fìobha. Bha Malairt Arbhair an seo. Is e talla poblach a tha anns an togalach anns an latha an diugh.
Bha Cille Rìmhinn le a Chaisteal agus Oilthigh Chill Rìmhinn na phort cudthromach re na meadhan aoisean. Anns a' bhaile seo tha Sràid Earra Ghaidheil a' comharrachadh chun latha an diugh far an robh an ceàrnag Gàidhealach de'n bhaile anns an linn sin.
Tha tur-cruinne, de linn na h-Eaglais Ceilteach agus 24m a dh'àirde anns an cladh aig Obar Neithich.
Is e Beinn Loman am beann as àirde ann am Fìobha. Is beinn bhòidheach a tha innte ged nach eil a mullach fiù 's 600m os cionn barr na mara.
'S e tairbeart a tha ann, agus o chionn goirid, roimh na drochaidean thairis an Tatha agus Linne Foirthe, bha i nas iomallaiche.
Gnìomhachasan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àiteachas na roinn gnìomhachais cudthromach do eaconomaidh na Fìobha. Tha talamh beartach an meadhan na Fìobha, agus tha muileann coirce a chruthaicheas bleideagan-bhrochan (Scott's Porridge Oats) aig Cùbar. Tha an taigh-staile a thogas an t-uisge bheatha shile-singilte, "Stewarts Cream of the Barley" aig agus tha taigh-staile a thogas malt-singilte aig Achadh an Fhuarain. Bha muilnean pàipear aig Marg Innis agus Drochaid-Gèaird.
Tha gnìomhachasan giollachais air trèigsinn Fìobha gu ìre mhòr rè an trithead bliadhna a chaidh, ach bha obraichean salainn air an oir deas bho'n 18mh linn, nuair a chaidh a' chiad leasachadh air an Raon Guail Fìobhach. Bho meadhan an 19mh linn, nuair a fhosgail James Williamson a Lancaster, Muileann Linoleum ann an Cathair Challdainn gu na 1970an bha am baile am prìomh ionad-giollachais de chuibhrigidhean ùrlair anns an t-saoghail. Cha do mhair na muilnean lino tro an gluais bho stuth-beathachaidh nàdarra (b' e jute, ola-fhrois-lìn agus min-airc na bun-stuthan do linoleum) ri plastaigean stèidhichte air ola-mèinneireachd.
Mèinnearan[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh ath-leasachadh air an raon-ghuail Fìobhach as deidh an dara cogadh, stèidhicheadh mèinn-domhainn mhòr ùr aig Seafield, ri taobh Cathair Challdainn anns na 1960an. Chaidh a dhùnadh as deidh stalc nàiseanta na mèinnearan a mhair bliadhna re 1983-84. Tha mèinnearachd fhathast a' dol an iar-deas na roinn, ach cladhair an gual a mach a slochdan fosgailte, seachd mèinnean-domhainn.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gordon Brown, prìomhaire
- Kathleen Jamie, bàrd
- Jocky Wilson (1950 - 2012). Cluichdeadair gathain.[1]


c: text/html

text:
Anns na nobhailean Cultair aig Iain M. Bank, tha muinntir a’ Chultair ceangailte ri chèile agus ris na longan-fànais ghlice aca tro eadar-aghaidh ann an riochd lìon neuranail innealta air fhighe nan eanchainn. ’S urrainn dha na caractaran aig Banks fiosrachadh a lorg air an eadar-lìon agus conaltradh ri chèile gu h-obann tron eadar-aghaidh seo nan claigeann, agus cuideachd, cleachdaidh iad an lìon neuranail gus an eanchainn fhèin agus an corp fhèin a riaghladh. Tha seasamh ceadachail aig sìobhaltas a’ Chultair a thaobh dhrugaichean agus staidean-inntinn atharraichte, agus leis an lìon neuranail aca, ’s urrainn do mhuinntir a’ Chultair diofar dhrugaichean a sgaoileadh tro an corp fhèin, ag atharrachadh ghnìomhan bitheòlach am bothaige fiosaigich no ghnìomhan inntinneil an eanchainn: gan socrachadh fhèin; gan giorrachadh fhèin; no gan cur fhèin air mhisg.
A-nis, tha saidheantairean aig Harvard air rudeigin coltach a dhèanamh ann an eanchainn luchagan. Dh’ann-steallaich iad lìon cuairt-dhealain ann an eanchainn nan luchagan agus chunnaic iad gun do dh’fhill an lìon a-steach do neuranan nan luchagan rè ùine, gun cron sam bith, is coltach, air na luchagan fhèin. An uair sin, tron chuairt-dhealain, b’ urrainn dha na saidheantairean mothachadh do shruth-dhealain ann an neuranan fa leth. Mar a thuirt prìomh rannsaiche an tionnsgnaidh, Charles M. Lieber, ann an agallamh ri Smithsonian, “we think we can really revolutionize our ability to interface with the brain”. Creididh na saidheantairean gun gabh lìon coltach ri seo cleachdadh anns a’ gheàrr-ùine gus sructar na h-eanchainn a mhapadh, agus cuideachd, anns an fhad-ùine, mar eadar-aghaidh eadar an eanchainn agus coimpiùtairean.
Is cinnteach gur e greis a bhios ann mus tig eadar-aghaidh dhen leithid dhan mhargaid phoblaich, ach tha companaidh mharsanta a-nis air eadar-aghaidh eanchainn diofraichte a chur air a’ mhargaid mar thà, agus cha leigear leas a chur anns an eanchainn gu fiosaigeach. Thèid a càradh air craiceann a’ chinn, os cionn na mala deis, agus ann an conaltradh le ap air fòn glic. ’S Thync as ainm dhi, agus gabhaidh i cleachdadh gus staid-inntinn atharrachadh, gad dhèanamh nas giorra no nas sochaire. Sin an agairt aca co-dhiù. ’S e brodadh sruthaidh dhìrich thar-chlaiginn (tDCS sa Bheurla) an teicneòlas air cùl an inneil. Rinneadh beagan rannsachaidh air an teicneòlas (cuid le proifeiseantaich agus cuid eile le daoine aig an taigh), agus tha fianais ann gu bheil buaidh aig tDCS air staid-inntinn ann an da-rìribh, gu h-àraidh air daoine a tha a’ fulang fo iomagain, ach chan eil an t-inneal fhèin aig Thync air mòran dearbhaidh fhaighinn. Sgrìobh na saidheantairean air a chùl pàipear an taic ris, ach cha deach am pàipear fhoillseachadh fhathast le iris sgoileireil, agus mar sin, cha deach lèirmheas neo-eisimeileach a dhèanamh air.
Caveat emptor mar sin, ach ma tha e ag obair, dè ur barail? An cleachdadh sibh e? Tha mi fhìn caran amharasach mu dhealan ga shruthadh tro m’ eanchainn, ach tha mi feòrachail. Dè mun lìon neuranail? An leigeadh sibh le cuideigin sin a chur nur claigeann?
Via boingboing.com, laughingsquid.com, techcrunch.com agus The Guardian.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
The View (còmhlan)
'S e còmhlan-ciùil à Dùn Dèagh a tha anns The View. 'S iad na buill Kyle Falconer (prìomh sheinneadair, giotàr, piàna, harmonica), Kieren Webster (giotàr beus, seinneadair), Peter Reilly (giotàr uchd) agus Steven Morrison (drumaichean). Tha na h-òrain aca air an sgrìobhadh le Falconer agus Webster. Dh'fhoillsich iad dà albam, Hats Off to the Buskers ann an 2007 agus Which Bitch? ann an 2009. Tha dùil gun tèid an treas albam, The Best Lasts Forever, fhoillseachadh sa Mhàirt 2011.


text:
Seumas VI na h-Alba is Seumas I Shasainn
B' e Rìgh na h-Alba bho 24 an Iuchar 1567 gu 27 Mairt 1625 agus Rìgh Sasainn bho 24 am Màrt 1603 a bha ann an Seumas VI Alba agus I Shasainn. Rugadh e: 19 an t-Ògmhios 1566, Caisteal Dhùn Èideann, Alba, a' chiad-gin mic dha mhàthair, a' Bhan-rìgh Màiri
Fhuair e seilbh air crùn Alba, mas fhìor, is gun e ach bliadhna a dh'aois, nuair a rinneadh cùl-mhutaireachd le cuid de dh'àrd-uaislean Alba agus chaidh a mhàthair a chuir an greim leotha (aig a cheann thall, chaidh a toirt seachad dha na Sasannaich).
Na òige, bha làn chumhachd aig iomadach tanaistear a ghabh stiùir na dùthcha. Ach aig aois 17, chuir Seumas roimhe gun rìoghaicheadh e fhèin, agus fhuair e cuidhteas na tanaistearan.
Ann am beachd cuid, b' e an rìgh mu dheireadh ann an Alba a bha fileanta sa Ghàidhlig, agus chuir e greis seachad a' tadhal anns na h-Eileanan an-iar, is e a' feuchainn ri fineachan Gàidhealach nan Eilean, a rinn ar-a-mach gu tric, a cheannsachadh.
B'e Seumas VI a' chiad rìgh a-riamh a shuidh air rìgh-chathair Alba agus Sasainn còmhla; shealbhaich e crùn Shasainn ann an 1603 nuair a chaochail a' bhan-rìgh Ealasaid I, co-ogha a mhàthar, gun sliochd. 'S e Aonadh nan Crùintean a chanar ri seo. Nuair a shealbhaich e an coron Sasannach, dh'fhàg e Alba is cha do thill. Bha e cuideachd na Rìgh Èireann.
Fhuair Seumas oideachadh math na òige, agus bha e fhèin na sgoilear ainmichte. Fo làimh-riaghaidh, lean na "làithean geal" dhen litreachas Beurla, comharraichte le ùghdaran mar William Shakespeare, John Donne is Francis Bacon. Chaidh am frith-ainm "an t-amadan as glice a th' anns a' Chrìosdaidheachd" a bhuileachadh air.
Fo riaghladh, chaidh a' chiad thuinneachadh Sasannach ann an Ameireaga a Tuath a stèidheachadh - "Baile Sheumais" no Jamestown (1607).
Nuair a shiùbhail e, shealbhaich a mhac a bu shine a mhair beò, Teàrlach, oir bha a chiad-ghin mic, am Prionnsa Eanraig, air caochladh gun e ach aois ochd-deug.


text:
16 an t-Sultain
'S e 16 an t-Sultain an 259mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (260mh ann am bliadhna-leum). Tha 106 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1858 - Andrew Bonar Law, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 1888 - Frans Eemil Sillanpää, ann an Hämeenkyrö. Sgrìobhadair à Suòmaidh.
- 1925 – Cathal Séamas Ó hEochaidh, ann an Caisleán an Bharraigh. Fear-poileataigs à Èirinn.
- 1974 - Marie-José van der Kolk, ann an IJmuiden. Seinneadair às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1701 - Rìgh Seumas VII na h-Alba is II Shasainn is na h-Èireann.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Latha fèille Naomh Ninian.


text:
Reachdair
Chaidh Anton Edwards a thaghadh mar an còigeamh reachdair againn sa Chèitean 2014.
Eu-coltach ris a’ mhòr-chuid de dh’oilthighean traidiseanta, is e an reachdair cathraiche an stèidheachd agus ball de chùirt an oilthigh.
Tha an reachdair air a thaghadh leis an stèidheachd à ainmeachaidhean air an cur a-steach le luchd-obrach com-pàirteachas an oilthigh, ar n-oileanaich, buill den stèidheachd, alumni agus riaghladairean com-pàirteachas an oilthigh. Faodar duine sam bith ainmeachadh airson dreuchd an Reachdair. Chan eil e mar riatanas gum bu chòir dhaibh a bhith às na buidhnean ainmichte gu h-àrd.
Bha Anton na eòlaiche-fiosaig mara fad a’ mhòr-chuid de a bheatha, a’ cur eòlas-mara ri cùisean a thaobh cuairteachadh mara, truailleadh mara, dìon, cultar-mara agus stiùireadh agus riaghladh mara. Bha obraichean aige mar òraidiche, neach-saidheans agus manaidsear aig Comann Saidheans Mara na h-Alba UHI agus Buidheann Dìon Àrainneachd na h-Alba, agus tha e a-nis ag obair mar cho-chomhairliche mara neo-eisimeileach. Tha e na chaidreamhach de dh’Institiud an Fhiosaigs, na bhall de Cholaiste Acadaimigeach Comhairle Rannsachaidh na h-Àrainneachd Nàdarra, rùnaire air a’ chomhairle coimhearsnachd aige, deasaiche air an iris aig an Scottish Rock Garden Club, comhairliche saidheansail do dh’Fhoram Rannsachaidh Cultar-mara na h-Alba, na bhall de dh’Fhoram Inbhir Tatha agus na àrd-ollamh urramach de dh’Oilthigh Chill Rìbhinn.


text:
Comhairle Pheairt is Cheann Rois
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Pheairt is Cheann Rois a tha a' dèiligeadh le Siorrachd Pheairt is Cheann Rois.
Bailtean is clachain[deasaich | deasaich an tùs]
- Abbots Deuglie
- Achadh Loinne
- A' Cheannmhor
- Almondbank
- Àilt
- Am Port Mòr
- Àth a' Chàirn
- Àth Maol Ruibhe
- Baile a' Chlachain
- Baile an Luig
- Baile Chloichridh
- Balado
- Bankfoot
- Blàr Athall
- Blàr Ghobharaidh
- Both Bhùirnich
- Ceann Loch Raineach
- Ceann Rois
- Cille Mhìcheil
- Cinn Rosaidh
- Cluainidh
- Coille Chneagaidh
- Craoibh
- Cùbar Aonghais
- Cuimrigh
- Drochaid Bhalgaidh
- Drochaid Èireann
- Dul
- Dùn Chailleann
- Dunning
- Errol
- Fartairchill
- Feàrnan
- Fèith nan Ceann
- Forgrann Eithne
- Fothair Tabhaicht
- Gleann Sìdh
- Glenfarg
- Inbhir Ghobhraidh
- Innis Tuathar
- Kingoodie
- Labhar
- Lag an Ràtha
- Leetown
- Longartaidh
- Madderty
- Maothail
- Meadhainnigh
- Meikleour
- Mìgeil
- Milnathort
- Obar Neithich
- Obar Pheallaidh
- Obar Ruadhainn
- Peairt
- Raitear (baile leth-aoin ri Blàr Ghobharaidh)
- Sgàin
- Spideal Ghlinn Sìdh
- Stanley
- Srath Gaoithe (Blackford)
- Trian a' Phùir
- Uachdar Àrdair
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
Tha Pàrlamaid na h-Alba airson a bhith cho so-ruigsinneach sa ghabhas dhan a h-uile duine ann an Alba agus airson 's gun gabh muinntir na h-Alba pàirt san obair aice.
Tha fiosrachadh air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba ann an roghainn de chànanan airson an dà chuid daoine a tha a' fuireach ann an Alba agus airson daoine a tha a' tadhal air Alba.
Tha cleachdadh nan cànanan ann am Pàrlamaid na h-Alba air a stìureadh le Poileasaidh Cànain Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba (63.2KB pdf)
Tha Pàrlamaid na h-Alba airson a bhith cho so-ruigsinneach sa ghabhas dhan a h-uile duine ann an Alba agus airson 's gun gabh muinntir na h-Alba pàirt san obair aice.
Tha am plana a’ mìneachadh mar a chleachdas Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba a’ Ghàidhlig na seirbheisean, mar a chuireas i cleachdadh na Gàidhlig air chomas ann an conaltradh agus mar a bhios i ag ag àrdachadh is a leasachadh na Gàidhlig.


text:
Geilleagar na h-Éireann
Nuair a dh'fhuair na 26 chontae de Saorstait na h-Eireann saorsa bho Sasunn ann an 1921, bha eaconomaidh na h-Eireann gu ire mhor steidhichte air tuathanas. Suidheachadh a bha air an leasachadh tro an dara leth den 19mh linn, agus gniomhacasan giollachaidh na h-Éireann a' fuilling an comh-fharpais le giollachadh Sasunnach.
Cho anamoch ri 1951, bha 73% de rath duthchail na h-Éireann a' crochadh air àiteachas neo giollachadh de bathar ceangailte ri aiteachas. Re na 1950'n thoisich Eireann iomairt a tharruinn in-bheisticheadh chun tire, iomairt a bhuann leasachadh de geilleagar giollachais eadar 1960 agus 2000.
Ro deireadh na 1990'n thoisich gniomhacasan seirbhis a dol an meud an Eireann, agus le sluagh na h-Eireann a' fas, bha gannad de taigheadas. As deidh 2003, bha atharrachadh bun-aiteach an geilleagar na h-Eireann, agus lean fiabhas togail leis a' mhargaid airson taigheadas agus ionadan malairt ag eirigh aig luathsnach do-sheasmhach. Ranaig prisean taigheadas sgurr ann an 2006. Roimhe 2008 bha bancaichean na h-Eireann a' sas an margaidean fiach-taigheadas nan Staitean Aonaichte, agus nuair a thuit margaid maoinichidh nan Staitean Aonaichte lean tuiteam gu h-obann san margaidh airson taighean, fearann agus buithtean ann an Eireann.
Dh'aobharaich seo crionadh an Eaconomaidh na h-Eireann, agus anns an t-Sultain de 2008, bha cunnart gun tuiteadh coras bancaireachd na duthcha a-mach as a cheile. Thug an Riaghaltais gealladh taic de luach Eu 400,000,000,000 do luchd-sabhalaidh le argaid aig na bancaicheanagus thoisichan riaghaltas agus ughdarrasan ionadail a ghearradh tuarasdailean de seirbhisich pobalachd, polasaidh a lean iomadh gniomhacasan priobhaideachd anns a' bhad.
Cha mhor nach deach Eire banc-bhriste an Sultain 2010, agus air 28 Samhuinn 2010, dh'aontaich Minisdeirean Maoinchidh nan Staitean 'san Aonadh Eorpach comhla le Lar-banca na h-Eorpa ri pasgan maoineachaidh do Riaghaltas na h-Eireann de Eu 85,000,000,000 aig riadh de 5.7%.


text:
San Jose, Calafòrnia
'S e San Jose (Naomh Iosaf, ann an Spàinntis, an treasa baile as motha ann an California (as dèidh Los Angeles agus San Diego) agus an deicheamh as motha anns na Stàitean Aonaichte. 'S e prìomh-bhaile na Siorramachd Santa Clara (California).
Tha e suidhichte aig ceann a deas Bagh San Francisco agus na làthair chudromach anns a' ghnìomhachas àrd-teicneòlas. 'S e suaicheantais a' bhaile Prìomh-bhaile Gleann an t-Sileagain (Capital of Silicon Valley).
Chaidh a stèidheachadh mar El Pueblo de San José de Guadalupe ann an 1777, a' chiad bhaile anns an tìreachadh Spàinnteach de Nueva California, agus as dèidh do neo-eisimeileachd Meagsagach, bha e anns an stàit Alta California. Nuair a chaidh California na stàit Ameireaganach, b' e San Jose a' chiad phrìomh-bhaile, ach dìreach airson dà bhliadhna.


text:
Episodes
All »
You are up to date!
-
1 episode1 episode
-
December 30, 2013Comadaidh tiamhaidh airson teaghlach a' sealltain an taobh cruaidh de shoirbheachas agus fortan tro shùilean Calum Mac, deugair à Glaschu aig a bheil a h'uile rud, ach nach eil ag iarraidh dad dheth! An diugh, tha suidheachadh doirbh aig Calum: feumaidh e an dreuchd aig a bhràthair a shabhaladh mus dig e fotha ann an saoghal na 'charts'! Poignant family sitcom pilot, parodying the supposedly glamorous side of fame and fortune as seen through the eyes of Calum Mac, a teenage Glasgow Gael who's got it all, and wants none of it. Today Calum and his mates have a dilemma - to save his brother's music career or let him sink into chart oblivion.Series Premiere
December 30, 2013Series PremiereComadaidh tiamhaidh airson teaghlach a' sealltain an taobh cruaidh de shoirbheachas agus fortan tro shùilean Calum Mac, deugair à Glaschu aig a bheil a h'uile rud, ach nach eil ag iarraidh dad dheth! An diugh, tha suidheachadh doirbh aig Calum: feumaidh e an dreuchd aig a bhràthair a shabhaladh mus dig e fotha ann an saoghal na 'charts'! Poignant family sitcom pilot, parodying the supposedly glamorous side of fame and fortune as seen through the eyes of Calum Mac, a teenage Glasgow Gael who's got it all, and wants none of it. Today Calum and his mates have a dilemma - to save his brother's music career or let him sink into chart oblivion.No links available
-
With SideReel you can...
Track your favorite shows
Choose from 21,000 shows
Earn badges for watching


text:
Is an Linne Chluaidh air a bhith a’ crìonadh gu mòr airson còrr is leth-cheud bliadhna, tha Daibhidh Rothach a’ beachdachadh air an oidhirp as ùire gus smachd a chur air an iasgach neo-sheasmhach a rinn sgrios oirre. Daibhidh Rothach looks at the latest attempts to curtail the unsustainable fishing methods which have led to the ruination of the Firth of Clyde over the past fifty years.
Tha an Huntress, is i a’ fàgail Inbhir Garbhain air a màl le iasgairean-slaite, na h-ìomhaigh bhrònach aonarach, a’ dèanamh cuairt thar a’ mhuir gu long-bhriseadh air choireigin san d’ fhuair beagan shaoidhein fasgadh on a’ chreach. O chionn trithead bliadhna bha co-dhiù ceud bàta charter eile eadar na lochan mu thuatha agus na Rannaibh, bàtaichean a tha a-nis air a’ chladach, nan ìobairt do dh’obair nan tràilearan a th’ air a’ Chluaidh a dhèanamh na tuathanas creachainn. Ged a tha trì roinnean dìonta mara gu bhith stèidhichte air feadh na linne – ‘s iad Sòla Chluaidh, Loch Fìne is Loch Goill, is Ceann Deas Àrainn – tha fada cus a dhìth ma tha an linne gu bhith a’ tilleadh gu slàinte.
Tha a’ mhòr–chuid a bhuidhnean àrainneachd agus luchd-saidheans ag aontachadh, agus tha SIFT, an Sustainable Inshore Fisheries Trust, no Urras Iasgach ri Cladach Co-sheasmhach, airson na linne a chur fo Òrdan Riaghlaidh, is cead a thoirt do bhàtaichean-sgrìobaidh a dh’obair aig amannan sònraichte a-mhàin.
‘S e a tha sònraichte mu na mhol UICC an coimeas ris na roinnean dìonta – a tha stèidhichte air glèidhteachas – gu bheil iad airson siostam a chur air dòigh a bhios a’ brosnachadh iasgach de gach seòrsa san linne mar a bha – iasgach-slaite nam measg – agus mar sin a’ toirt bhuannachdan ionmhasail na bu fharsainge do choimhearsnachdan na iasgach a’ chreachainn agus a’ ghiomaich. Tha na figearan aca fhèin a’ sùileachadh gun cuireadh tilleadh an iasgaich-slaite fhèin £7.5 millean not a-steach don eaconamaidh, is barrachd na ceud dreuchdan ùra a chruthachadh, agus ‘s e sin gun bhruidhinn air iasgach coimeirsealta.
Ach a dh’ aindeoin is gu bheil an dà chuid bith-iomadachd na mara agus meud glacaidh èisg is chreachainn air a dhol an àirde air feadh an t-saoghail far a bheil a’ mhuir ga manaidseadh gu ceart, tha Caidreachas Iasgairean Chluaidh – a tha cuideachd a’ togail guth an aghaidh nan roinnean dìonta mara – gu dubh an aghaidh barrachd chrìochan air iasgach. ‘S e na h-iasgairean, a-rèir iad fhèin, a tha eòlach air a’ mhuir. Sheòl iad oirre fad iomadh ginealach is rè gach ràidh, ‘s iadsan a tha ga tuigsinn is ‘s ann fon stiùireadh aca fhèin a bu chòir dhi a bhith.
Agus nach romansach an sgeul a tha iad ag innse. Tha am bàta beag dathail a’ fàgail a’ chalaidh, ga dubadaich air toinn ghorma fo ghathan na grèine is a’ tilleadh air an fheasgar le gu leòr de dh’èisg airson a’ bhùird is a’ mhargaidh. Tha an ìomhaigh duilich a dhiùltadh oir, còmhla ris, thathar a’ diùltadh sgeulachdan Mhic Dhùghaill Hay, Rothaich, is Ghunna, dualchas na mara agus dòigh-bheatha a tha, sa mhac-meanmna co-dhiù, nas simplidhe na gleadhrach is cabhag a’ bhaile. Ach air cùl romansa tha fìrinn, agus ‘s e sgeul iasgach a’ Chluaidh sgeul crìonaidh agus croin san do sheall iasgairean, mar a dh’innis Mac Dhùghaill Hay fhèin, gu bheil fèin-riaghailteachadh a’ fàilligeadh ro shannt mhac an duine.
Ann an 1984, b’ e guth nan iasgairean a bh’ air cùl Achd Iasgach ri Cladach. Thogadh an casg air tràlairean mòra o a bhith ag obair taobh a-staigh na crìche trì mìle a chuairtich oirthir na dùthcha, agus thàinig iad a-steach. Ged a chaidh am meud glacaidh an àirde airson grunn bhliadhnaichean na dhèidh, cha b’ fhada gus an do thuit e a-rithist, is creach a’ tighinn air, a bharrachd air na h-èisg fhèin, raointean a’ bhilearaich-mhara a tha riatanach airson altramachadh èisg òige. Fad na 60an, thugadh cead do chaochladh sheòrsa acainn air an do chuireadh casg aig deireadh an 19mh linn, is dragh – smaoinich – aig luchd-saidheans an ama gun robh àireamhan èisg a’ crìonadh. A-rithist, dh’ àrdaich am meud glacaidh airson beagan bhliadhnaichean na dhèidh – ann an 1967 thàinig trì mìle tunna de chuiteag gu cladach, figear na b’ àirde na sna bliadhnaichean roimhe agus o sin a-mach – agus thuit e.
Cha bheag a’ bhuaidh a rinn seo air na coimhearsnachdan oir, mar a dh’fhalbh an t-iasg, dh’fhalbh an t-iasgair-slaite, agus mar a thiormaich an driamlach, thiormaich an sruth airgid don a’ bhùth. A dh’innis ach beagan den sgeul, ann an 1995 ghuidh gnìomhachasan ionadail eadar Stinston agus Grianaig sòraidh slàn le Co-fharpais Fhosgailte a’ Bhaile Shalainn. Is e na linn a’ cho-fharpais iasgach-slaite a bu motha san dùthaich, le cèilidh bhliadhnail, sponsaireachd on a’ chompanaidh uisge beatha An t-Each Geal, is na mìltean de not ann an duaisean, dh’fhàillig cha mhòr mìle iasgair-slaite gu leth trosg fhaighinn gu cladach, agus chuireadh stad oirre. Chuireadh stad cuideachd air Fèis Loch an Eilein, cruinneachadh a thug na mìlean de not do dh’ eaconamaidh Àrainn gach bliadhna nuair a thuit am meud glacaidh fo thunna, agus tha bàtaichean charter, mar an Huntress, a-nis cho gann ris an sgadan fhèin.
Ged nach eil coimeas eadar meudan glacaidh na dhòigh fhoirfichte gus slàinte na mara no àireamhan èisg a thomhas, ‘s e a tha soilleir gu bheil an crìonadh air tràladh an èisg-ghil agus àrdachadh mòr ann am meud glacaidh giomach na Nirribhidh (nephrop) is a’ chreachainn air a dhol cuide ri togail air bacaidhean. Ga chur gu simplidh, chuir tràlairean às do stòras an èisg-ghil san linne, agus tha obair nan sgrìobairean a’ dèanamh cinnteach nach till iad a-riamh.
A-rèir iasgairean, ge-tà, chan eil ann an seo ach co-thachartas. ‘S iomadh adhbhar, tha an sgeul aca a’ dol, airson crìonadh a’ Chluaidh – blàthachadh an t-saoghail, iasgairean-slaite gun chomas agus, gu h-iongatach, nach eil crìonadh ann idir; tha an linne slàn fallainn is tha draghadh an sgrìobair air grunn na mara fiù a’ biathachadh nan iasg. Is an deasbad aca stèidhichte air seachnadh agus sluagh-ghairm shuarach, chan e a th’ ann an Caidreachas Iasgairean Chluaidh ach deise spaideil air eucorach, na dhotair-grèisidh a’ cur lìomh air an dunaidh àrainneachdail as miosa ann an eachdraidh na h-Alba, agus le a bhith a’ dìon a chuid bhuill o ìobairt sam bith, ‘s ann a tha iad a’ cumail o choimhearsnachd is dùthaich buannachd luachmhor.
Is e a’ toirt a bheannachd do chor nan iasgairean an t-seachdainn ‘s a chaidh, chuir Torcall Crichton aig an Daily Record a chas a-steach air an deasbad, a’ cur coire – ‘s beag an t-iongnadh – air a’ Phàrtaidh Nàiseanta, agus a’ dealbhachadh nam buidhnean glèidhteachais mar uilebheistean beartach cèin fo mhionnan cosnadh is beatha an iasgaire chòir a sgrios. Cò iad gu dearbh, an luchd-àrainneachd ghallda a tha seo, leis an cuid saidheans is rannsachadh is leabhraichean, a dh’ innis do dh’Albannaich gun d’ rinn iad rud ceàrr? Thathar ag ràdh, uaireannan, nach urrainnear deasbad le glaoic, oir chan fhaighear boinneag de chiall às, ach ‘s e a tha nas fhaisge air an fhìrinn gu bheil an nàmhaid seòlta le cosnadh mì-mhoralta, no gu dearbh an neach-naidheachd le claon-bhreith phoileataigeach, nas cunnartaiche buileach. Ann an suidheachadh mar seo, tha e feumail cluas bhodhar a chur ris an dithis.
Chan eil coltas ann gun cuirear casg air a’ mhodh iasgach tàmailteach a tha seo, no fiù gun ath-stèidhich an riaghaltas a’ chrìoch trì mìle, ach tha na molaidhean aig UICC na cheum, beag ‘s a tha e, a dh’ionnsaigh ceartas do mhuinntir oirthir a’ Chluaidh. Feumaidh an riaghaltas gabhail riutha agus smachd a thoirt do choimhearsnachdan a bhios a stiùireadh le dleastanas is cùram buannachd a bu chòir a bhith againn uile, chan ann aig beag-chuid de bhalgairean a tha gan adhartachadh fhèin ge b’ e dè a’ chosgais do chàch.


text:
Ulapul
Tha Ulapul na phort a tha ann an Alba-a-tuath. Tha an t-aiseag a’ dol eadar Ulapul agus Steòrnabhagh ann an Leodhas.
Tha e na bhaile Iasgaidh anns a' sgìre Ghlinne Bhraoine (Loch Bhraoin), Rós an Iar. Bha mu 1,500 duine a' fuireach ann ann an 1988.
Stèidhichte leis a' Bhritish Fisheries Society ann an 1789, seasaidh am baile air cladach-thogta a tha mu 8m as cionn àrd na mara. Leigeadh na sraidean a mach an cruth A' Bhranndair bho thus, ged a chaidh iomadh bliadhna seachadh mus an robh taigh air gach lot.
Anns an latha an diugh, bithidh an t-aiseag eadar Eilean Leodhais agus an Tir Mòr a' seòladh bho Ulapul gu Steornabhagh. Is e an laimhrig a tha na fior cridhe dhan bhaile, agus air barrachd ionad an aiseag tha laimhrig-iasgaidh le acfhuinn-deoigh, thogta 's na 80'n nuair bha Ulapul na phort air leth chudthromach ann an malairt nan "klondyker". Tha Àrd Sgoile nan sia bliadhna stèidhichte 's a' bhaile agus tha aonad Gàidhlig aig a' bhun-sgoile. Tha an nobhail Na Klondykers stèidhichte ann an Ulapul. Bha Ulapul ainmeil airson na luing mòra Sovietach a thadhail air. Bha Pravda air reic ann an Ulapul aig aon àm.
Tha Ulapul ainmeil airson an "Ceilidh Place" stèidhichte leis an actar Raibeart Urchardan (Robert Urquhart), nach maireann. A-rèir an t-Urchardan bha Ulapul riamh baile nan coigreach: - Baile Gallta stèidhichte an sgìre a bha air leth Gàidhealach. Gu deireadh na 1980'n bha seo follsaichte le "Parlamaid nan Penguin"- buidheann nam bodaich a bhiodh a' cruinneachadh gach madainn aig ceann "Sraid na Laimhrig" agus a bhiodh a' comharachadh le cheile as Gàidhlig na sgìre.
Anns an latha an diugh tha ministeir sgireil de Eaglais na h-Alba steidhichte an Ulapul, ach mus an deach steidhicheadh air a bhaile, b' e Clachan aig Ceann Loch Bhraoin (mar a bhiodh daoine an duil!), bun-eaglais a' pharaiste. Aig àm an Ath-leasachaidh mharbhadh an sagairt mu dheireadh an siorrachd Rois "An Sagart Ruadh", le saighead, faisg air Clachan.


text:
- TIOTAL
- Colonel Donald Walter Cameron of Lochiel (1876-1951), 25th Chief of Clan Cameron
- EXTERNAL ID
- GB232_CL_B_LETTER_000
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Andrew Paterson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglainn Loch Abar
- AITHNEACHADH MAOINE
- 626
- KEYWORDS
- clan chiefs
biographies
Fhuair an Còirneal Dòmhnall Ualtar Camshron Loch Iall (1876-1951), 25mh Ceannard Chlann Chamshroin, fhoghlam ann an Harrow agus aig Colaiste Armachail Sandhurst. Chaidh a cheangal an uairsin do na Grenadier Guards, agus còmhla riutha bha e a' sabaid ann an Dara Cogadh nam Boer ann an Afraga a Deas ann an 1899 agus cuideachd ann an 1901-02, far an deach a leòn gu dona ann am Blàr Bhelmont ann an 1902. Nuair a bhàsaich athair ann an 1905, 's e Dòmhnall a bha an uair sin am 25mh Ceannard aig Clann Chamshroin agus chaidh e na bhall de Chomhairle Siorrachd Inbhir Nis. An 1906, phòs e an Leadaidh Hermione Emily Ghreumach (1882-1978), an dara nighean aig Diùc Mhontròis, ris am bheil na litrichean seo uile air an sgrìobhadh. Leig e dheth a dhreuchd san arm an uair sin agus chaidh iad a dh'fhuireach air Oighreachd Loch Iall ann an Ach' na Cairidh.
Nuair a thòisich an Ciad Cogadh ann an 1914, dh'iarr Morar Kitchener air Camshron batàlian ùr de Ghàidheil Chamshroin a thogail airson an airm, a' chuid as motha dhiubh às a' Ghàidhealtachd. 'S ann on àm seo air adhart a tha an cruinneachadh seo de litrichean.
Ann an ionnsaigh ainmeil ann am Blàr Loos ann an 1915 (nuair a tha an t-sreath seo de litrichean a' criochnachadh), 's e a bha an ceann nan saighdearan aige san ionnsaigh, ach chaidh a bhràthair, Ailean Camshron a mharbhadh ann. Às dèidh sin chaidh a chur dhachaigh 's e air a leòn agus chaidh an C.M.G. a bhuileachadh air airson a sheirbheisean. Thill e dhan Fhraing an ceann Loisgeadairean-amais Bheachdairean Mhic Shimidh, na 'Lovat Scout Sharpshooters', gu ruig deireadh a' Chogaidh. Nuair a sguir an t-sabaid, ghabh e air a-rithist comannd den 3s Bhatàlian de Ghàidheil Chamshroin. Às dèidh a' Chogaidh rinn e seirbheis na bhall de Chomataidh Thaigh-tasgaidh Cogaidh Nàiseanta na h-Alba, agus ann an 1920 rinneadh e na Aide-de-Camp do Rìgh Deòrsa V.
Ann an 1934 rinneadh e na Ridire a' Chluarain, agus, ceithir bliadhna às dèidh sin ann an 1938, chuir e fàilte gu Achadh na Cairidh air luchd-feadhna Chamshroin bho air feadh an t-saoghail airson a' chiad Chruinneachadh Eadar-nàiseanta Chlainn Chamshroin. An ath bhliadhna a-rithist chaidh a chur na dhreuchd mar Mhorair-ionaid a' Chrùin do Shiorrachd Inbhir Nis. San Dàrna Cogadh, 's e bha an ceann a' Gheàrd Dhùthchail, a' Home Guard, san t-siorrachd, agus o 1942 gu 1945 ghluais e a-mach à Ach' na Cairidh, ga chur a-null do luchd-armailteach Bhreatainn ach an dèanadh 25,000 saighdear treanadh commando an sin. Bhàsaich e ann an 1951 agus chaidh a thiodhlacadh ann an Achadh na Cairidh.
Chaidh an dealbh a thogail le Andrew Paterson.


text:
Una Voce Scotland
Tha Una Voce Scotland ("una voce" = "aon ghuth") 'na chomann ann an Alba airson daoine a tha ag iarraidh an Aifreann Laidinneach tradaiseanta a rèir òrdugh 1962. Chaidh Una Voce Scotland (neo "Una Voce Alba") a stèidheachadh ann an 1965. A barrachd air glèidheadh agus teasairgeadh an Aifrinn Naoimh san òrdugh Ròmanach tradaiseanta, tha Una Voce Scotland airson òrain Ghriogarach agus dìonadh na tèarmainn de eaglaisean Caitligeach a ghlèidheadh.
Tha Una Voce Scotland 'na bhall a' chomainn eadar-nàiseanta Una Voce a tha a' streap airson an Aifreann Laidinneach air feadh an t-saoghail. Cha robh an t-Aifreann tradaiseanta Laidinneach ceadaichte eadar 1962 agus 1984 ach tha e ceadaichte a-nis.
Anns an Eaglais Sacred Heart, Bridgeton, Glaschu bi Aifreann Naomh Laidinneach a h-uile DiDòmhnaich aig 10:15am.
(Tha aifreannan cuideachd a' chiad DiSathairne sa Mhàrt, san Ògmhios, san t-Sultain agus san Dùbhlachd aig 12:00noon.)
Anns an Eaglais Chaluim Chille, 693 Old Edinburgh Road, Viewpark, Siorrachd Lannraig, bi Aifreann Naomh Laidinneach aig a cheud Di-Haoine gach mios aig 7:30pm
MAPA airson Eaglais Chaluim Chille
A bharrachd air sin, bi Aifreann Naomh Laidinneach aig Eaglais Naomh Aindrea (St Andrew's Church), Belford Road, Ravelston, Dùn Èideann, a h-uile DiDòmhnaich aig 11.30am.


text:
Categories
Archives
- November 2016
- October 2016
- September 2016
- August 2016
- June 2016
- May 2016
- April 2016
- January 2016
- December 2015
- November 2015
- October 2015
- September 2015
- July 2015
- June 2015
- April 2015
- March 2015
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Meta
Archive for the Category: Gaeilge
Seisean
Bha seisean math nam thaigh an-diugh, agus bha ceathrar againn ann an t-seachdain seo. Sheinn sinn measgachadh de puirt-cruinn, ridhleachan, córn-phìoban agus puirt eile air caochladh innealean-ciùil, mar is àbhaist. A-màireach bidh dithis couchsurfers às an Ruis a’ fuirich leam, agus bidh fàth agam Ruisis a’ bruidhinn riutha. Tha fadachd orm ris. Bhí seisiún maith […]
Cailín na Gruaige Báine
An-diugh chlaraich mi òran eile anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar Cailín na Gruaige Báine. Rinn mi deannan clàraidhean, agus chan eil mi làn sàsta dhiubh fhathast. Bidh mi a’ feuchainn clàradh nas fhearr a dhèanamh a-màireach, ‘s dòcha. Inniu chláraigh mé amhrán Gaeilge eile darb ainm Cailín na Gruaige Báine. Rinne mé […]
Òrain Gaeilge
Madainn an-diugh chlaraich mi òran anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar An Saighdiúir Tréigthe, a dh’ionnsaich mi ann an Éirinn ann an t-Iuchar. Chur mi na facail agus eadar-theangachadh air mo làrach-lìn cuideachd. An t-seachdain seo chaidh chur mi dhà òran eile air mo làrach-lìn – Mo Mhadadh Beag agus Túirne Mháire no […]
Aoighean
Choinnich mi ri na Aimeireaganaich (Couchsurfers) ann taigh-seinnse ann an baile an-raoir. Tha iad a’ siubhal timcheall a’ Chuimrigh an-dràsta a’ falbh air an òrdaig agus a’ siubhal air busan agus trèanaichean. Tha iad a’ fuirich anns a’ Ghearmailt, nuair nach eil iad a’ siubhal, agus tha Gearmailtis fileanta ag fear dhiubh, agus do bhrìgh […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language Leave a comment
Latha leisg
Rinn mi beagan obair madainn an-diugh, agus an déidh lòn chaidh mi chun an leabhar-lann gus leabhraichean a’ thilleadh agus leabhraichean eile a gabh air iasad. Cha do cheannaich mi móran leabhraichean anns an latha a tha ann gus airgead a chaomhnadh, ach leabhraichean le mo roghainn ùghdaran. Ansin dh’ionnsaich mi beagan Breatnais, agus rinn […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language Leave a comment
Seisean
Bha seisean ann nam thaigh feasgar an-diugh, agus thàinig Steve agus Magnus. Sheinn Steve an fhìdheall, an dhuiseal agus an t-organ-beòil; sheinn Magnus an concertina, an giotàr agus a’ fhìdeag; agus sheinn mise a’ fhìdeag, a’ fhìdeag ìseal, an giotàr, ceithir recorder eadar-dhealaichte, am melodica, an t-organ-beòil agus am mandoilin. Is mhòr a’ còrdadh rium […]
Spollagyn son tey
An-dé chrìoch mi òran ùr agus rinn mi clàradh dheth. ‘S e òran dà-chànanach a th’ann anns a’ Mhanannais agus a’ Bheurla mu dhéidhinn faoileagan agus slisneagan, agus ‘s e “Spollagyn son tey / Chips for tea” an t-ainm a th’air. Seo an clàradh: An-raoir thàinig cuideigin eile chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach air a’ […]
Also posted in English, Gaelg, Gàidhlig, Music Leave a comment
Uisge
Bha e ag uisge fad an latha an-dé, is tha an-t-uisge ann fhathast an-diugh, ach chan eil mi a’ dèanamh gearan ri sin. Chaidh Seaghan chun an Eisteddfod a’ mhadainn seo, is chaidh mise chun a’ còmhlain recorder (chan fhios agam a’ facal Gàidhlig air recorder). Bidh sinn a’ tighinn ri chéile dà uair ‘sa’ […]
Tigh na Craoibhe
Thàinig Seaghan, an Éireannach, feasgar an-dé, agus an déidh dìnnear chaidh sinn do chuirm-chiùil ag cafaidh Blue Sky. Sheinn seinneadair iondail air thùs, agus bha e go math, gu h-àraid air an giotàr. Ri a shàil sheinn còmhlan-ciùil House of Trees (Tigh na Craoibhe) ás an t-Suain, agus bha iad math dha-rìribh, gu h-àraid a’ […]
Also posted in English, Language, Music Leave a comment
Còisir faoin
Sheinn mi òrain anns an chòisir faoin an-raoir. ‘S i an chòisir faoin còmhlan caraidean a bhi a’ seinn òrain sunndach le chéile dà uair ‘sa’ mhìos, is bidh na seiseanan seo làn ri gàire cuideachd. Tha Éireannach a tha a’ fuireach anns an Canada agus Gàidhlig na h-Éireann aige a’ tighinn gu Bangor an-diugh, […]


text:
- TIOTAL
- LMS 17704, Inbhir Nis, Sultain 1937
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_007_255
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 8 An t-Sultain 1937
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25722
- KEYWORDS
- einnsean-smùid
treanaichean
trèanaichean
rathaidean-iarainn
Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
einnseanan-treana
Chaidh clas 'Barney' 0-6-0 de dh'einnseanan-trèana aig Rèile na Gàidhealtachd a dheilbh le Pàdraig Druiminn ach an tarraingeadh iad bathair malairt, ach glè thric chaidh an cur gu obair thrèanaichean luchd-siubhail. Chaidh 12 dhiubh a thogail uile gu lèir. Chaidh a' chiad sia dhiubh (Àmhn. 134 gu 139) a thogail le Dubs & Co agus a lìbhrigeadh sa Ghearran 1900. Bha carbadan-frithealaidh nan 8-cuibhle aca. Chaidh an dàrna buidheann de cheithir einnseanan, cuideachd air an togail le Dubs & Co, a lìbhrigeadh san Lùnastal 1902. Chaidh na dhà mu dheireadh dhiubh a thogail le Companaidh Einnsean-trèana Bhreatainn a Tuath san Iuchar 1907. Mhair a h-uile h-aon den dusan einnsean seo fada a-steach gu seilbh an LMS agus bha còig dhiubh fhathast ann an seirbheis an dèidh an cur gu seilbh nàiseanta ann an 1948.
San dealbh-chamara seo chithear LMS 17704 (HR55 roimhe) ann an Inbhir Nis san t-Sultain 1937. Thug Rèile na Gàidhealtachd àireamh eile dha, 37, san Lùnastal 1921 agus chùm e a' dol gus an deach a tharraing à seirbheis san Dùbhlachd 1946.


text:
Iomradh bho Martyn Wade
Iomradh bho Martyn Wade, Àrd-oifigear agus Neach-gleidhidh Leabhraichean Nàiseanta aig Leabhar-lann Nàiseanta na h-Alba, co-cheangailte ri fiosrachadh bho Riaghaltas na h-Alba mu mhaoineas luach £100,000 airson sgeama-dearbhaidh a ruith an co-bhonn ri Tobar an Dualchas airson Tasglann Nàiseanta Clàran-fuaim son Alba a chruthachadh.
'Tha Leabhar-lann Nàiseanta na h-Alba a cur fàilte air an taic seo bho Riaghaltas na h-Alba ‘s tha sinn toilichte cothrom fhaighinn obrachadh còmhla ri Tobar an Dualchais air sgeama-dearbhaidh airson Tasglann Nàiseanta Clàran-fuaim son Alba. Tha na cruinneachaidhean mòr-thaitneach aig Tasglann Sgrion Alba taisgte aig An Leabhar-lann ‘s tha e toirt togail dhuinn cothrom fhaighinn na cruinneachaidhean nàiseanta a leudachadh le bhith tional clàran-fuaim.'


text:
- TIOTAL
- Cumhnant eadar am fear-uasal Alasdair MacDhòmhnaill agus Raibeart Moireach
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_15_MEP3696_8_1
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- DEIT
- 1739
- LINN
- 1730an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2572
- KEYWORDS
- pàipearan laghail
luchd-lagha
an lagh
crodh
fèill
cumhnant
aonta
oighreachd Chlann Dòmhnaill
Cumhnant airson a bhith a' reic a' chruidh air Oighreachdan Chlann Dòmhnaill, 1739
Reicidh Alasdair MacDhòmhnaill Chlann Dòmhnaill ri Raibeart Moireach agus Dòmhnall MacLabhrainn " dà cheud beathach mairt mhath agus daimh de bhriod an Iarthuath, fichead no mar sin dhiubh"
'S e a 'phrìs a chaidh aontachadh airson gach beathaich £1 4t 6s. Bha aig Raibeart Moireach agus Dòmhnall MacLabhrainn ri £105 a phàigheadh airson a'chruidh an toiseach ach mura toireadh Triath Chlann Dòmhnaill thuca na beathaichean a chaidh aontachadh, dh' fheumadh e airgead a thoirt dhaibh an àite gach beathaich.
Tha sgrìobhadh a' chumhnant soilleir agus furasta a leughadh an dèidh 160 bliadhna. Chan eil aon stad-puing air fheadh. Aon rosg-rann fada.
Chaidh an làmh-sgrìobhainn seo à chur ann an cruth digiteach. Thàinig e à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
1. Òrain is rannan
Màiri NicAonghais
Cothrom òrain is rannan Gàidhlig ùra ionnsachadh airson a bhith ag obair le clann òga còmhla le Mairi NicAonghais. Tòrr spòrs agus gàireachdainn!
2. A’ sgrìobhadh òrain sìmplidh
Mòrag Stiùbhart agus Màiri NicAonghais
Cothrom òrain shìmplidh a sgrìobhadh a bhios furasta agus spòrsail a chleachdadh le teaghlaichean agus clann ag ionnsachadh Gàidhlig.
3. Mindstretchers: Bho Àrach gu Nàdar
(a’ toirt clann 0-3 a-mach)
Katy Hookham
A’ toirt clann òga 0-3 a-mach agus ag ionnsachadh bho nàdar anns a’ choimhearsneachd tro bhith a’ cluich agus a’ cleachdadh na tha timcheall airson na sgilean agus an t-eòlas aca a neartachadh.
4. Teaghlaichean agus Sgoiltean Còmhla (TASC)
Comann nam Pàrant
Diorbhail Wentworth & Carrie Afrin
Bha am buidheann-obrach seo air a ruith le Diorbhail Wentworth agus Carrie Afrin aig Comann nam Pàrant agus thug iad fiosrachadh agus taic air a bhith a’ brosnachadh Gàidhlig san dachaigh, san sgoil agus sa choimhearsneachd.
Bha fiosrachadh aca air pròiseact ùr airson a bhith ag obair còmhla ri teaghlaichean agus a’ brosnachadh Gàidhlig anns an dachaigh.
5. Eadar-ghluasadan – anns na trath ìrean
Fiosrachadh air taic do chlann anns na tràth ìrean airson an deisealachadh gu bhith a’ gluasad dhan sgoil-àraich agus dhan bhun-sgoil.
6. Go!Gaelic
Fiosrachadh air Go!Gaelic agus na goireasan a th’ ann airson taic a thoirt do phàrantan agus do chlann òga ag ionnsachadh Gàidhlig.
1. Lasadh: A’ cleachdadh stuthan practaigeach
air-loidhne/làrach-lìn cànain
Gwen Culbertson agus Màiri NicDhòmhnaill
Sùil air làrach-lìn ùr litearrachd airson ìrean bun-sgoile. Cothrom cluich leis, rannsachadh air, agus ceistean a chur air Màiri is Gwen.
2. Pròiseact an Dàrna Cogaidh
(P4-7 agus far a bheil aonadan ann le P1-7)
Jayne NicAsgaill
Chaidh goireas eadar-chuspaireil a chruthachadh air-loidhne a bheir taic do luchd-teagaisg an cuspair seo a lìbhrigeadh le clasaichean 4-7 sa bhun-sgoil.
Tha planaichean agus goireasan feumail ann a tha a’ ceangal ris na cuspairean a leanas – Aig an Dachaigh, Fògradh Chloinne, Anne Frank, Am Blitz, Prìosanaich Cogaidh agus Obair nam Mnathan. Fhuair luchd-frithealaidh cothrom sealltainn ris an làrach, beachdachadh air na stuthan agus cuid de na gnìomhan fheuchainn dhaibh fèin.
3. Fonaigs Gu Bràth (Bun-sgoil – Tràth Ìrean)
Anna Glennie agus Jayne NicAsgaill
Thug Fonaigs Gu Bràth sùil air an dòigh as èifeachdaiche air clann ionnsachadh air leughadh, stèidhichte air rannsachadh ann am foghlam an-dràsta agus air a’ mhodh teagaisg as ùire, seach ge bith dè an ‘sgeama’ a tha sa phreasa! Sa bhùth-obrach bheothail, inntinneach seo, bha iad:
- A’ bruidhinn air mar a ghabhas Còd na h-Aibideil a theagasg agus a dhèanamh brìoghmhor do dh’oileanaich – ann am Beurla ’s ann an Gàidhlig
- A’ coimhead air an rannsachadh a tha a’ dol an-dràsta agus a’ toirt iomradh air sàr chleachdadh tro Phrionnsapalan nam Fonaigs Cho-thàthte Eagarach
- A’ toirt sùil air sàr mhodh-obrach ann an teagasg leughaidh, sgrìobhaidh agus litreachaidh, agus cuideachd air prìomh mhodh-obrach agus air cleachdadh nan sgilean
- A’ toirt comhairle, obair agus goireasan gus taic a chur ri teagasg agus measadh leantainneach, agus mar a bhrosnaichear oileanaich agus pàrantan sa phròiseas seo
Thug Fonaigs Gu Bràth an t-eòlas teagaisg, na sgilean agus na goireasan a tha a dhìth do thidsearan gus gun soirbhich leis a’ chloinn gu lèir a tha an urra riutha ann an leughadh.
Chuala luchd-frithealaidh mu eadar-theachd stèidhichte air fianais gus am beàrn coileanaidh san sgoil a dhùnadh.
4. Obair PE sa bhun-sgoil
Megan NicChoinnich
Anns a’ bhùth-obrach seo, bha cothrom eòlas a chur air obair agus geamannan PE airson gach ìre sa bhun-sgoil.
Choimhead luchd-frithealaidh air na goireasan PE a th’ ann, agus fhuair iad fiosrachadh air mar a chuireas iad air dòigh seata leasanan agus plana bliadhnail PE.
5. A’ teagasg ceòl sa bhun-sgoil
Kirsteen Ghreumach
Òrain agus geamaichean dhan fheadhainn òga (Sgoil-àraich – P1/2), òrain agus òrain gnìomh do P3 – 5, agus òrain agus òrain gnìomh airson pròiseactan P4 – 7.
6. Saidheans sa bhun-sgoil
Catriona Chaimbeul agus Anna NicArtair
Sa bhùth-obrach seo chunnaic luchd-frithealaidh mar a ghabhas prògram leantainneach dhan sgoil gu lèir a chruthachadh airson Saidheans gus an fheum as fheàrr a dhèanamh den ùine air a chomharrachadh dhan chuspair sa bhun-sgoil.
Chunnaic iad obair phractaigeach, planaichean, ro-innleachdan ’s deuchainnean a ghabhas a chleachdadh.
7. STEM
Ailean Smithyman, Catriona Gilchrist, Cairistiona NicLeòid, Judy NicDhonnchaidh, Phil McKnight
Bha a’ bhùth-obrach seo ag amas air taic a chur ri cuspairean STEM sa bhun-sgoil. Fhuair luchd-frithealaidh fiosrachadh bho eòlaichean agus luchd-foghlaim air na buannachdan a tha an lùib sgilean STEM a leasachadh agus air mar a dh’fhaodas sgoiltean clubaichean STEM a chur air dòigh.
Cuideachd, chaidh iomradh a thoirt air leasachaidhean nàiseanta ann am foghlam Teicneòlais agus chuala luchd-frithealaidh mu phròiseact inntinneach a thathas a’ cur air bhog gus STEM a thoirt air adhart sa Ghàidhlig tron iomairt ùr, e-Sgoil.
8. Làn-bhogadh
Màiri Sìne Clarke agus Alison NicLeòid
Tha Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig stèidhichte air prionnsabalan bogaidh.
Canar làn-bhogadh ris an ìre thràth de dh’ionnsachadh tro mheadhan na Gàidhlig far nach eil cànan sam bith eile air a cleachdadh gus dèanamh cinnteach gu bheil a’ chlann a’ cluinntinn agus a’ gabhail a-steach Gàidhlig de dh’àrd-chàileachd.
Anns an t-seisean seo bhathar a’ coimhead air na molaidhean agus na modhan-obrach as fheàrr a tha san aithisg Comhairle air Foghlam Gàidhlig (Foghlam Alba, 2015) agus a’ toirt eisimpleirean air cuid de na tachartasan agus de na gnìomhan a bhios luchd-teagaisg a’ cleachdadh gus seo a choileanadh.
Bha fòcas glè làidir air èisteachd is còmhradh agus air ionnsachadh tro churraicealam a tha stèidhichte air cluich.
1. A’ toirt taic do dh’oileanaich ASN sa chlas
An Dr Fiona Lyon agus Catriona Chaimbeul
Bha a’ bhùth-obrach phractaigeach seo a’ coimhead air an Leabhar-taic ASN air-loidhne a bharrachd air a bhith a’ cruthachadh liostaichean fhaclan le prògram bathar-bog.
Chaidh coimhead air goireasan taic litearrachd agus fhuair luchd-frithealaidh cunntas air a’ phròiseact measadh leughaidh.
Chaidh coimhead air gnothaichean practaigeach a thaobh a bhith a’ toirt taic do sgoilearan air a bheil dyslexia – agus le sin do sgoilearan gu lèir!
2. Leughadh, sgrìobhadh agus ionnsachadh còmhla ri Ceitidh, Guth Coimpiutair Gàidhlig
Pòl Nisbet
Sa bhùth-obrach seo dh’ionnsaich luchd-frithealaidh mar a chleachdas tu Ceitidh, a’ chiad ghuth coimpiutair sa Ghàidhlig, airson oileanaich FMG a chuideachadh.
Tha leughadairean coimpiutair nam buannachd mhòr, gu h-àraidh do dh’oileanaich le duilgheadasan litearrachd agus ASN, ach faodaidh a h-uile oileanach ann am FMG teacsa-gu-cainnt a chur gu feum ann a bhith a’ dearbh-leughadh agus a’ toirt piseach air an sgrìobhadh aca. Fhuair luchd-frithealaidh a-mach mar a leughas tu teacsa bhon eadar-lìon, bho leabhraichean agus bho mheasaidhean (mar eisimpleir, ann an Teisteanasan Nàiseanta Litearrachd far nach fhaod daoine leughadh a mheasadh, ach faodaidh Ceitidh) no ann an deuchainnean.
Dh’ionnsaich iad cuideachd mar a chleachdas tu Ceitidh còmhla ri bathar-bog airson taic a chur ri sgìobhadh, mar Clicker 6/7 agus Penfriend XL.
Fhuair iad CD le bathar-bog a’ ghuth an-asgaidh airson a chleachdadh aig an taigh agus anns an sgoil.
3. Comas air Obair agus Sgilean: Ag ullachadh airson saoghal na h-obrach
Joan NicAoidh agus Maeve NicFhionghain, Foghlam Alba
Bha compàirtichean a’ toirt sùil air na cùisean air cùl a bhith ag ullachadh òigridh airson saoghal na h-obrach, agus a’ phàirt a tha acasan ann a bhith a’ coileanadh nam builean do chlann agus do dh’òigridh 3-18.
Bha fiosrachadh ann air an adhartas gu ruige seo agus chaidh beachdachadh air na planaichean airson nam bliadhnaichean ri teachd.
Bha cothrom aig compàirtichean bruidhinn air an eòlas fhèin a thaobh a bhith ag ullachadh clann agus òigridh airson saoghal na h-obrach.
Bha cothrom ann cuideachd smaoineachadh air gnìomhan ionnsachaidh co-cheangailte ri saoghal na h-obrach le fòcas sònraichte air Dreuchdan sa Ghàidhlig.
4. Am Frèam Leasachaidh Nàiseanta
Charles Rooney agus Maeve NicFhionghain, Foghlam Alba
Thug an seisean seo am fiosrachadh as ùire air a’ Frèam Leasachaidh Nàiseanta agus chaidh beachdachadh air a’ bhuaidh a th’ aige air Foghlam Gàidhlig.
Bha cothrom aig compàirtichean bruidhinn air na prìomhachasan agus na sia raointean a chaidh a chomharrachadh sa Frèam Leasachaidh Nàiseanta.
5. Ionnsachadh co-obrachail
Mark Jones agus Sophie Beavitt
Fhuair luchd-frithealaidh fiosrachadh air ionnsachadh co-obrachail mar dhòigh-teagaisg le structar air, ach a tha fhathast sùbailte.
Tha e a’ gabhail a-steach fuasgladh cheistean, ionnsachadh tro labhairt, eadar-eisimeileachd dheimhinneach, cunntachalachd dhaoine fa leth agus cuideam air sgilean sòisealta agus acadaimigeach.
Bha luchd-frithealaidh a’ gabhail pàirt agus ag ionnsachadh tro innleachdan ionnsachaidh co-obrachail, agus fhuair iad a-mach mar a dh’fhaodas tu piseach a thoirt air èasgaidheachd nan oileanach, an dà chuid ann an clas luchd-ionnsachaidh agus ann an clas fhileantach.
1. SQA – Sgrìobhadh aig Àrd Ìre do luchd-ionnsachaidh
Eòghan Stiùbhart
’S e prìomh neach-dearbhaidh SQA airson luchd-ionnsachaidh a th’ ann an Eòghan agus anns a’ bhùth-obrach seo bha e a’ coimhead air dè tha a dhìth airson ìre nàiseanta a ruighinn aig an Àrd Ìre.
Bha cothrom ann coimhead ris na diofar ìrean agus chaidh sùil a thoirt air na cleasan, na sgilean agus na comasan a bhios a dhìth air oileanaich airson an comharra sgrìobhaidh aca a thoirt air adhart.
2. Ceumannan
Chrisma NicPhàrlain
Bha a’ bhùth-obrach seo a’ toirt sùil air na tha san amas airson Ceumannan 5 agus na chaidh ullachadh gu ruige seo dheth.
Cuideachd, bha cothrom aig tidsearan beachdan a thoirt seachad air dè bu chòir a bhith ann an Ceumannan 5.
3. Ag ullachadh agus a’ measadh deuchainnean labhairt nam fileantach: N5/H/AH
Fiona NicAonghais agus Iain MacAonghais
Bha compàirtichean a’ sealltainn air mar a dh’ullaicheas tidsearan àrd-sgoile sgoilearan gu bhith a’ dèanamh cho math ’s as urrainn dhaibh sna deuchainnean labhairt aig SQA.
Bha iad cuideachd a’ measadh eisimpleirean labhairt aig diofar ìrean bho N5 gu Àrd Ìre agus cuideachd aig Sàr Àrd Ìre.
4. Deagh Ghàidhlig
Eòghan Stiùbhart agus Màiri NicRisnidh
Bha Eòghan a’ stiùireadh thidsearan tro ghoireas gràmair ùr Stòrlann airson gràmar a theagasg gu ìre nàiseanta agus bha cothrom ann airson còmhradh agus deagh-chleachdadh a roinn ri chèile.
Bha iad a’ bruidhinn air mar a ghabhas an goireas a chleachdadh anns an t-seòmar-teagaisg.
5. A’ neartachadh sgilean sgrìobhaidh
Catriona Nic a’ Phì
Bha a’ bhùth-obrach seo a’ coimhead air dòighean anns am faodar sgoilearan a bhrosnachadh gu bhith a’ sgrìobhadh gu siùbhlach sa Ghàidhlig.
Chaidh coimhead ri mar a ghabhas sgilean sgrìobhaidh cruthachail agus litreachail na cloinne a neartachadh.


text:
- TIOTAL
- Inbhir Pheofharain a dhionnsaigh Chàrn-cuimhne an Dòmhnallaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0399
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 1927
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32321
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bailtean
acarsaidean
canàlaichean
càrn-cuimhne
gaisgich
Tha a' chairt-phuist seo à 1927 a' sealltainn Inbhir Pheofharain a dhionnsaigh Chàrn-cuimhne an Dòmhnallaich
Tha prìomh bhaile Rois 's Chrombaidh, Inbhir Pheofharain, aig ceann Caolas Chrombaidh. Thathar a' creidsinn gun do rugadh MacBeth anns a' chaisteal an seo ann an 1005. Stèidhich an ceannard Lochlannach Thorfin an "cathair a' cheartais"aige no "thing vollr" an seo agus 's ann à sin a thàinig an t-ainm Inbhir Pheofharain. Rinn Alexander II Inbhir Pheofharain mar bhaile rìoghail ann an 1227. Bha Iarlan Rois a' riaghladh an seo gus a' chòigeamh linn deug nuair nach do rinn an t-Iarla mu dheireadh an gnothach air an cathair-rìoghail a thrasgairt agus chaidh an tiotal air ais don Chrùn.
Chrìon Inbhir Pheofharain anns an t-seachdamh linn deug agus chaidh an caisteal a leagail ann an 1818. Thàinig piseach air gnothaichean nuair a thog Tòmas Telford acarsaid. Chaidh canàl a thogail cuideachd ach gu luath stadar ga chleachdadh. Thàinig barrachd beartais don bhaile nuair a thàinig an rathad-iarainn ann an 1862. Dh'fhàs am baile mar bhaile margaid agus bha e na mheadhan airson àiteachas le margaid bheathaichean cunabhalach.
Tha Cnoc Mhitchell air an làimh dheis air ainmeachadh an dèidh Iain Mitchell a bha na phrobhaist ann an Inbhir Pheofharain. Chaidh an càrn-cuimhne eireachdail air a' mhullach a thogail mar chuimhneachain air am Màidsear Seanalair An Ridire Eachann Dòmhnallach a bha na mhac chroitear bhon Eilean Dhubh agus a chaidh dhan arm mar shaighdear agus a dh'èirich suas tro na h-ìrean gu inbhe ann an dòigh nach deach fhaicinn riamh roimhe. Shaighdear e le cliù ann an Afghanistan, Afraga a Deas, Na Innseanach agus Sudan agus dh'fhàs e a bhith na ghaisgeach agus fhuair e am farainm 'Eachann nan Cath'. Rinnear Ridire dheth ann an 1901 ach chaidh droch chasaidean a thoirt na aghaidh. An dèidh dha droch chunntasan ma dheidhinn a leughadh anns na pàipearan naidheachd, chuir e às dha fhèin ann an taigh-òsta ann am Paris ann an 1903


text:
- TIOTAL
- An t-Urramach Iain Moireach, Brùra
- EXTERNAL ID
- QZP40_467_P378
- DEIT
- 1897
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- Rev Adam Gunn, MA & John Mackay (eds)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31262
- KEYWORDS
- ministearan
teachdairean
Rugadh Iain Moireach ann an Steòrnabhagh ann an 1841, 's chrìochnaich e fhoghlam ann an diadhachd aig a' Cholaiste Ùr ann an Dùn Eideann. Chaidh a shocrachadh ann an 1869 anns An Eaglais Shaoir aig Claon faisg air Brùra an Cataibh.
Bha ùidh mhòr aig an Urramach ann an cuspairean ionadail, leithid suidheachadh bochd nan croitearan, agus chan e iongantas sam bith a bh'ann nuair a chaidh ainmeachadh mar neach-cathrach a' chiad Chomhairle Siorrachd Chataibh. 'S e neach-cathrach comasach is cothromach a bh'ann.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Sutherland and the Reay Country', air deasachadh leis an Urr Adhamh Gunnach is Iain MacAoidh, 1897


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisg' , An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2319
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34219
- KEYWORDS
- loch
beanntan
dealbhh tìre
turasachd
'S e seo dealbh clasaigeach de dhruim a' Chuilthinn, air a thogail o oir Loch Coir' Uisg'. Theirear gu tric gur e An Cuiltheann rìgh nam beanntan ann am Breatainn, agus ma tha sin fìor, tha Coir' Uisg' mar sheud sa chrùn.Tha luchd-turais air a bhith a' tighinn dhan àite aonaranach seo o thràth anns an 19mh linn, 's iad air am brosnachadh le sgrìobhadh Sir Bhaltar Scott agus Iain MhicCullaich a thàinig dhan àite ann an 1814, agus na b' anmoiche le obair luchd-ealain mar Uilleam Daniell agus J.M.W. Turner. Tha an suidheachadh annasach, an duilgheadas faighinn dhan àite, agus an dealbh-tìre o ìre na mara gu mullach nam beanntan ga dhèanamh fhathast tarraingeach do dhaoine


text:
- TIOTAL
- An Sruthan, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- KIGHF_HF_13_003_017
- ÀITE
- An Sruthan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1920s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 42577
- KEYWORDS
- taighean
ailtireachd
sreap
tobhtaichean aosmhor
B' e sealladh air cairt-puist a bha san dealbh-camara seo, leis an tiotal 'Looking East, Struan'. Bha a' chairt air fhoillseachadh le Raphael Tuck & Mic, Earr., Lunnainn.
'S dòcha gum b' e dà thaigh a bha coltach ri chèile, ach nan dà thogalach leotha fhèin ach còmhla ri chèile, a ghlac sùil an fhir-chamara. Mar bu trice, b' e taighean nan seasamh leotha fhèin a bha san t-seòrsa taigh seo. Thòisich na dhà dhiubh seo mar thaigh le aon lobhta, agus an lobhta shuas is staidhre air a chur ris pìos às dèidh sin. Tha na rudan a-muigh, beulaibh cloiche a tha gealaichte le aol, agus uinneagan diofraichte ann an àite diofraichte, gam fàgail nan togalaichean buileach sònraichte. Chaidh an dà thaigh a thogail le teaghlaichean MhicFhionghain, a tha fhathast a' fuireach annta. 'S e 'Craiglea' a th' air an taigh gu clì agus 'Craigard' air an taobh dheas.
'S e baile beag air cost an iar an Eilein Sgitheanaich a th' ann an Sruthan. Tha e na laighe air tràighean Loch Beag, sàilean den loch nas motha, Loch Harport. Uaireigin b' ann air croitearachd is iasgach a bha am baile a' tighinn beò ach an-diugh tha turasachd a' cur ri eaconamaidh na sgìre cuideachd.
Gu tuath air an ionad san dealbh seo lorgar Dùn beag, dùn o Linn an Iarainn, tè de na dùintean as fheàrr air an glèidheadh a th' air an Eilean Sgitheanach. Am measg nan rudan a chaidh a lorg air an ionad, tha grìogagan glainne, buinn, crèadhdaireachd agus fainne òr. Tha an cladh faisg air làimh agus air an tiodhlacadh an sin tha sreapadairean ainmeil na Cuilinn, J Norman Collie agus a charaid, an neach-iùil Sgitheanach, Iain MacCoinnich.


text:
Ceithir dùil phrìomh-shamhlach
Na dùilean prìomh-shamhlach air a' Ghrèig[deasaich | deasaich an tùs]
'S e na dùilean prìomh-shamhlach Grèigeach a th' anns an Teine, an Talamh, an t-Adhar, agus an t-Uisge. Riochdaichidh iad anns a' Feallsanachd Ghrèigeach, eòlaidheachd, agus eòlas-leighis na rìoghachaidhean nan co-eagar far an tha h-uile rud/neach beò agus far an tha h-uile rud/neach leis a' co-sheasamh.
- Tha teth agus searg Teine.
- Tha fuar agus searg Talamh.
- Tha teth agus fliuch Adhar.
- Tha fuar agus fliuch Uisge.


text:
- TIOTAL
- Caithness, 1925 - A' Bh-uas Stroma Nic na Clèirich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS 1925-26_56001_007
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- DEIT
- 1925
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Herbert Sinclair
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31850
- KEYWORDS
- dealbhan-camara
eich
marcachd
daoine
Seo duilleag bho leabhar dhealbhan de Ghallaibh bho 1925. Chithear dealbh den Bh-uas Stroma Nic na Clèirich, nighean an Àrd-mharaiche Mac na Clèirich.
B' e Àrd-mharaiche Breatannach a bh' ann an Sir Edwyn Sinclair Alexander-Sinclair MVO GCB à Inbhir feisidh ann an Gallaibh, Alba (1865 ann am Malta - 13 Dàmhair 1945). Tha e ainmeil airson a bhith os cionn sguadron de chorsairean aotrom sa Bhaltaig a' toirt taic do neo-eisimealachd Estonia agus Latbhia ann an 1918.
Fhuair e Knight Grand Cross, Order of the Bath (GCB) agus bha e na bhall dhen Royal Victorian Order (MVO).
Bha e na chomanndair air an t-Siathamh Sguadron de Chorsairean Aotrom aig Blàr Heligoland Bight (1914) air HMS Cardiff agus b' e bha na chomanndair air a' Chiad Sguadron de Chorsairean Aotrom aig Blàr Jutland (1916) far an robh an soitheach aige,Galatea, glè chudromach


text:
1936
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1936 (MCMXXXVI).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 an t-Iuchar - Thòisich Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
- 1 an Dàmhair - Toiseach deachdaireachd Fhranco anns an Spàinn.
- 11 an Dùbhlachd - Leig Eideard VIII a rìoghachadh dheth.
- Chaidh Universidad Pontificia Bolivariana a stèidheachadh ann am Medellín.
- Bhuannaich Eugene Gladstone O'Neill an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Lorg Emilio Segrè agus Carlo Perrier teicnetium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 am Faoilleach - Alan J Heeger, ann an Sioux City. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 28 am Màrt - Mario Vargas Llosa, ann an Arequipa. Sgrìobhadair à Pearu.
- 22 an Giblean – Glen Campbell ann an Delight, Arkansas. Seinneadair agus sgrìobhadair Americanach.
- 5 an t-Iuchar - James Mirrlees, ann am Minnigaff. Eaconamaiche à Alba.
- 18 an Lùnasdal - Robert Redford, ann an Santa Mónica. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 20 an Lùnasdal - Hideki Shirakawa, ann an Tokyo. Ceimigear às an t-Seapan.
- 7 an t-Sultain - Buddy Holly, ann an Lubbock (Texas). Seinneadair agus sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an t-Sultain - Silvio Berlusconi, ann am Milano. Neach-poileataics às an Eadailt.
- 10 an Dàmhair - Gerhard Ertl, ann an Stuttgart. Ceimigear às a'Ghearmailt.
- 19 an t-Samhain - Yuan T. Lee ann an Hsinchu. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Dùbhlachd - Jorge Mario Bergoglio, ann am Buenos Aires. Am Pàp.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Faoilleach - Rudyard Kipling, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 20 am Faoilleach - Edward Saxe Coburg und Gotha, ann an Sandringham. Rìgh à Sasainn.
- 14 an t-Ògmhios - G. K. Chesterton, ann am Beaconsfield. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 3 an t-Iuchar - Ivar Kamke, ann an Helsingborg. Neach-ealain às An t-Suain.
- 15 an Lùnasdal - Grazia Deledda, san Roimh. Sgrìobhadair às An Eadailt.
- 2 an t-Samhain - Martin Lowry ann an Cambridge. Ceimigear à Sasainn.
- 10 an Dùbhlachd - Luigi Pirandello, san Roimh. Sgrìobhadair às An Eadailt.


text:
- TIOTAL
- An Dotair Alasdair Mac Bheathain
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_194
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11265
- KEYWORDS
- sgoiltean
ràitheachain
sgoilearan
Sgoil Raining
Alasdair Bain
Bàideanach
Rugadh an Dotair Alasdair Mac Bheathain ann an Gleann Feisidh, Bàideanach air an 22 dhen Iuchar 1855. Ann an 1876 chaidh e gu Colaiste an Rìgh, Obar Dheathain, far an do leugh e feallsanachd. As dèidh dha ceumnachadh chaidh a chur na dhreuchd mar Cheannard-sgoile ann an Sgoil Raining, Inbhir Nis, far an robh e gu 1894. Am measg na dh'fhoillsich e tha 'Celtic Mythology and Religion' (1855), 'Personal Names and Surnames of Inverness' (1895) agus 'Etymological Dictionary of the Gaelic Language' (1896)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Taighean-croite aig Gartaidh Mòr
- EXTERNAL ID
- GART_010
- ÀITE
- Gartaidh Mòr
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Timespan - Bun Ilidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7916
- KEYWORDS
- aimhreit fearainn
Dealbh-camara de thaighean-croite fhathast air an cleachdadh aig Gartaidh Mòr, faisg air Bun Ilidh.
'S e baile beag croitearachd ann an Cataibh a bh' ann an Gartaidh Mòr, àite a bha aig meadhan Connspaid nan Croitearan. B' e seo aimhreit a sgaoil air feadh na Gàidhealtachd fada san naoidheamh linn deug. Bha cuid de mhuinntir an àite an sàs ann an cur air bhonn a' chiad mheur de Luchd-spàirn Lìg an Fhearainn a chuidich ann an Achd na Croitearachd 1886 a thoirt gu buil.
Tha taisbeanadh sgeulachd a' Ghartaidh Mhòir a th' aig Timespan ann am Bun Ilidh, ag innse mu na teaghlaichean croitearachd a bha a' fuireach agus ag obair air taobh an ear Chataibh


text:
- TIOTAL
- Tagradh le Murchadh MacCoinnich, t.d 3
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_16I_03
- DEIT
- 1764
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5753
- KEYWORDS
- pàipearan-cùirte
clàran-cùirte
clann
Seo duilleag bho thagradh le Mgr Murchadh MacCoinnich, a bha na mhinistear agus na mhodaratar air seisean Inbhir Nis, agus barantas prìosain airson Gilleasbaig MacPhàil, Ealasaid NicAoidh, Ailig Gavin agus Anna NicGhlasain, a bha nan searbhantan aig Alasdair Mac na Clèirich, am fear-tac, à Geddes ann an Siorrachd Inbhir Nàrainn, air a thoirt seachad leis An Fhìor Urramach Alasdair Boswell à Achadh nan Leac, fear de choimiseanairean mòrairean breitheamhan a' Chrùin, leis an deit 26mh den Cheitean 1764 ann an Inbhir Nis.
Tha e air a chur às a leth gun tug an ceathrar a tha fo chasaid, leanabh do thaigh Phineas Mac anTòisich, a bha na cheannaiche agus na Dheaghan ann an Inbhir Nis, 's dh'fhàg iad an sin e aig dà uair 's a' mhadainn air oidhche le reothadh anns an Fhaoilleach.
Carson a chaidh an leanabh seo fhàgail aig an dearbh thaigh seo, ann an Inbhir Nis, nuair a bha na daoine fo chasaid, nan searbhantan ann an Geddes Beag ann an Siorrachd Inbhir Nàrainn? 'S dòcha gun robh ceangal air choreigin ri teaghlach Mhic anTòisich, no 's dòcha nach eil ann ach gun robh Phineas Nic anTòisich gu math cumhachdach ann an Inbhir Nis (tha an t-ainm aige a' nochdadh ann an iomadh pàipear, aig iomadh ìre) 's nan gabhadh a theaghlach a-steach an leanabh gum biodh cothrom aige air beatha na b' fheàrr. 'S dòcha nach b' e na daoine a chaidh a chur fo chasaid a bha an sàs anns a' ghnothaich idir 's nach b' ann à Inbhir Narann a bha an leanabh. Chaidh urras a stèidhicheadh aig 100 marg Albannach an duine


text:
- TIOTAL
- Litir o Sheumas Caimbeul 22 Giblean 1800 (2)
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_8_18_2
- DEIT
- 1800
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7479
- KEYWORDS
- litrichean
Litir o Sheumas Caimbeul aig an Shakespear Tavern ann an Lunnainn gu a phàrantan ann an Dealgros. Tha an ceann latha 22 Giblean 1800 air an litir.
Tha Seumas air Lunnainn a ruighinn gu sàbhailt, far a bheil bràthair a mhàthar ga chur dhan sgoil. Tha e gu bhith na chòcaire, oir tha bràthair a mhàthar ag ràdh gur e sin an obair as fheàrr a th'ann. Tha Seumas ag iarraidh air a phàrantan innse do athair Uilleim Fhriseil gu bheil e gu math is gu bheil bràthair a mhàthar a' feuchainn ri Uilleam fhaighinn dhan 9mh Rèisimeid na Coise, ach chan eil e ro dheònach seach gur e Rèisimeid Sasannach a th'ann.
Tha Seumas ag iarraidh air a phàrantan iasg tioram is uisge-beatha a chur thuige. Tha e air fo-sgrìobhadh a chur ann ag ràdh gu bheil bràthair a mhàthar air ainm atharrachadh gu Seumas MacGilleBhàin


text:
- TIOTAL
- Eas Rothagaidh, Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1131
- ÀITE
- Eas Roagaidh
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33054
- KEYWORDS
- cairtean
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
easan
aibhnichean
làraichean cuirmean-cnuic
turasachd
Tha a' chairt seo a' sealltainn Eas Rothagaidh air Allt Rothagaidh faisg air Cunndainn, còig mìle an iar air Srath Pheofhair. Tha drochaid a' dol tarsainn na h-aibhne. Bha cuairt gu Eas Rothagaidh a' còrdadh ri mòran den luchd-turais a bhiodh a' tighinn gu Srath Pheofhair air sgàth an uisge, anns an linn nuair a bha e na spà fasanta Bhictòrianach. Ged nach eil an t-eas gu sònraichte àrd no annasach, tha e a' còrdadh ri daoine fhathast a bhith a' tighinn dhan àite airson chuirmean-cnuic. Tha sreathan de chraobhan beithe air an oir, agus uaireannan chithear bradain a' leum


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Seumas MacNeacail mu Bhlàr Monte Casino
- EXTERNAL ID
- WD_BF01_TRACK07_NICOLSON_GAELIC
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- James Nicolson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3141
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cogaidhean
Feuchdan Armaichte
arm
batail
blàir
cathan
claistinneach
Uill, bha sinn treis mhòr timcheall air Casino mus do bhris sinn a-mach às. Agus mar a bha e a' tachairt bha am monastery aig Casino, bha e gu h-àrd air mullach nam beanntan a bha sin agus cha robh e soirbh faighinn faisg air an àite. Bha na Gearmailtich, bha iad air commanndadh air - ceithir-thimcheall air Casino. Agus chaidh an uamhas dhaoine a chall ann a shin ann an Casino is chunna mi ann an leabhar an àiteigineach eadar Gearmailtich is Breatannaich is a h-uile saighdear a bha a' sabaid, a h-uile rìoghachd a bha sabaid timcheall ann a shiud, gu robh suas mu fhichead mìle air an leòn no air an call, no rudeigineach dhen t-seòrsa sin. Agus mar a thuirt mi, bha e uamhasach doirbh faighinn a-staigh ann an Casino agus tha cuimhn 'am bha aon fheasgar mar a, nuair a bhrist sinn an uairsin a-staigh an Casino a' coimhead an Air Force a' bombadh an àite. Agus tha mi a' dèanamh dheth gu robh suas ri leth-cheud plean a' dol a-staigh còmhla, chan eil fhios 'am an e, suas mu leth-cheud, timcheall air a sin, a' bombadh an àit is a' dol a-staigh is a' tighinn a-mach a-rithist is relays a' dol a-staigh ann a shin - bombs a' tuiteam fad an t-siubhail air a' mhonastery. Agus sin feadhainn, cuimhnichean a th'agam air.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Phort Righ.


text:
Cunnart nan arm-tilgidh ann an Cùba
Ann an 1962 thug Nikita Krushchev cead airson airm niùclasach a stèidheachadh ann an Cùba airson an eilean a dhìon an aghaidh ionnsaigh Ameireaganach agus cuideachd airson co-chuideam a righinn an aghaidh cho cumhachdach sa bha na Stàitean Aonaichte a-rèir arm-tilgidh niùclasach le ruigheachd fhada a bha suidhichte aca anns an Roinn Eòrpa. An deidh do itealan-lorgaire sùil fhaighinn air na gearasdain urchair chaidh innis don an Ceann-suidhe, Kennedy, agus fad seachdain bha e a coimhead coltach gun robh an saoghal gus a dhol gu cogadh a-rithist.
Mar a thachair se an Aonadh Sobhiat a sheas sìos an deidh do Kennedy gealladh do Khrushchev nach dèanadh e ionnsaigh air Cùba. Thuirt na h-Ameireaganaich cuideachd gun doireadh iad na h-airm "Jupiter" aca a-mach às an Tuirc.
Dh’aontaich Kennedy gu poblach ris a chiad iarraidh agus gu dìomhair ris an dara.
Chaidh na longan Ameireaganach a thoirt air ais air an 20mh den t-Samhain. Thug na Sobhiataich na h-air niùclasach aca a-mach robh deireadh na bliadhna agus rinn na Stàitean Aonaichte an aon rud le na h-airm aca anns an Tuirc an ath-bhliadhna.
Chaidh hot-line a chruthachadh eadar na Stàitean Aonaichte agus an t-Aonadh Sobhiat airson dèanamh cinnteach nach tachaireadh a leithid a-rithist.


text:
- TIOTAL
- Sgeulachd' - Deilbheadh Neo-mhaireannachd, Loch nam Madadh
- EXTERNAL ID
- TCT_LEGEND_002
- ÀITE
- Loch nam Madadh
- SGÌRE
- Uibhist a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Tuath
- DEIT
- 1998
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Diane Maclean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Urras Taigh Chearsabhagh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39681
- KEYWORDS
- cultur
ealain fhaicsinneach
claistinneach
neo-mhaireannachd
ealain phoblach
Ortha nan Gaidheal
bàrdachd
a' phìob mhòr
stàilinn
miotas-eòlas
ceòl
beul-aithris
S e pìos ealain phoblach neo-mhaireannaich a th'ann an 'Sgeulachd', a fhuair taic bhon Chrannchur Nàiseanta agus a chaidh a chur ri chèile le Ealain Phoblach Neo-eisimealach. 'S e bha iad ag iarraidh ach pìos ealain le meadhannan eadar-dhealaichte air an suidheachadh ann an àite far nach robh ealain roimhe.
'S e deilbheadh stàilinn le fuaim a th' ann an 'Sgeulachd', a chaidh a chur air ceithir bheanntan agus chladaichean anns a' Ghaidhealtachd thairis air ochd miosan ann an 1998.
Tha 'Sgeulachd' a' coimhead air tìr na Gaidhealtachd, na stoiridhean a thàinig bhon àite, agus an cànan anns an deach an innse


text:
Gàidhlig - cha bhithinn às a h-aonais!
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Sgrìob gu Dùn Eideann le Cromarty Rising agus an c...
- Teine san dorachadas An Dùbhlachd 2016
- Huntlaidh 4 Inbhir Narann 6 - Sgioba Siorrachd Nar...
- "Gum bi Oidhche Shamhna mhath agaibh uile! " Comha...
- Deoch-slàinte do Sheirbheis Nàiseanta na Slàinte
- Gàidhlig aig Baile - modh teagaisg a th'aca ann an...
- Bretagne Réunie - Manifestation annuelle 2016 - M...
- Seilcheag /ʃeleçag/ boir. gin. -eige, iol. -an 1 s...
- Tha cruaidh fheum againn air Lidl ann an Inbhir Na...
- Dol fodha na grèine Inbhir Naran 29 an t-Sultain
Tasglann
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
- TIOTAL
- Litir o Oighreachd A' Mhorfhaich, 1920
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D522_10
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5221
- KEYWORDS
- glèidhteachas
coilltearachd
smachd phlàighean
Litir o Oifis Oighreachd A' Mhorfhaich a' toirt fios do Rianadair Chlub Fheòrag na Gaidhealtachd gu bheilear air bogsa le 523 earball feòrag a chuir thuige.
Ann an 1844, thug Baintighearna A' Mhorfhaich air an riaghaltas feòragan dearga a thoirt air ais dhan Ghaidhealtachd. Ach chaidh an àireamh aca am meud gu luath, is chaidh iad a dh'iomadh àite. Air sgàth a' mhillidh a bha iad a' dèanamh anns na coilltean, chruthaich sealbhadairean-fearainn Club Feòrag na Gaidhealtachd gus na feòragan a shealg, a ghlacadh is a mharbhadh. Bha an Club a' pàigheadh airgead airson gach feòrag a bha sealbhadair no an luchd-obrach a' marbhadh, a rèir àireamh nan earball a bhathar a' faighinn


text:
NAUJOJI SPAUSTĖ, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
NAUJOJI SPAUSTĖ, UAB
Cairtean gnothachais, Clò-bhualadh seirbheisean, Clò-bhualadh seirbheisean, uidheam, stuthan, Colour clò-bhualadh, Goireasan +6
Imprint
I-IV 8:00-17:00
V 8:00-16:00
- NAUJOJI SPAUSTĖ, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Cairtean gnothachais, Clò-bhualadh seirbheisean, Clò-bhualadh seirbheisean, uidheam, stuthan, Colour clò-bhualadh, Goireasan, Leabhrain, Lethbhreac seirbheisean, Mòr-chruth a chlò-bhualadh, Obraichean clò-bhualaidh, Sanasachd, foillseachadh, Stampaichean


text:
1917
MCMXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 an Dàmhair - Chaidh am Pàrtaidh Co-obrachail a stèidheachadh.
- Bhuannaich Karl Adolph Gjellerup agus Henrik Pontoppidan an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Forbes a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 am Faoilleach - Ernest Borgnine, ann an Hamden. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an Gearran - Herbert A. Hauptman, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 24 am Màrt - John Cowdery Kendrew, ann an Àth nan Damh. Ceimigear à Sasainn.
- 2 an Giblean - Ella Fitzgerald, ann an Newport News, Bhirginia. Seinneadair Aimeireaganach.
- 10 an Giblean - Robert Burns Woodward, ann am Boston. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an Cèitean - John F. Kennedy, neach-poileataigs às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an t-Ògmhios - William S. Knowles, ann an Taunton (Massachusetts). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an t-Ògmhios - Augusto Roa Bastos, ann an Asunción. Sgrìobhadair à Paraguaidh.
- 15 an t-Ògmhios - John B. Fenn, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 6 an Lùnastal- Robert Mitchum, cleasaiche à Connecticut, na Stàitean Aonaichte.
- 15 an Lùnasdal - Seán Ó Loinsigh, san tSeann Dhún (Contae Chorcaí). Neach-poileataigs à Èirinn.
- 15 an Lùnasdal - Martin Ljung, ann an Luleå. Actair às An t-Suain.
- 21 an Lùnasdal - Leonid Hurwicz, ann am Mosgo. Eaconamaiche às a' Phòlainn.
- 7 an t-Sultain - John Warcup Cornforth, ann an Sydney. Ceimigear à dh'Astràilia.
- 11 an t-Sultain - Ferdinand Marcos, neach-poileataigs agus ceann-suidhe nan Eilean Filipineach.
- 12 an t-Sultain - Raymond Burr, ann an New Westminister (Columbia Bhreatannach). Actair à Canada.
- 21 an Dùbhlachd - Heinrich Böll, ann an Köln. Sgrìobhadair às a' Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an Gearran - Diego Lemos, ann am Funza. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 12 an Lùnasdal - Eduard Buchner, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 21 an Lùnasdal - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer, ann an Starnberg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 15 an Dàmhair - Mata Hari, ann an Vincennes. Tè-bhuairidh às Na Tìrean Ìsle.
- 17 an t-Samhain - Auguste Rodin, ann am Meudon. Deilbhear às An Fhraing.


text:
- TIOTAL
- Drochaid-thogail, Caisteal Chaladair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2681
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- LINN
- 1870an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34586
- KEYWORDS
- cairtean-puist
caistealan
drochaidean
uillt
aibhnichean
dìgean
taighean-tùir
geataichean
aisealan
dualchas
ainmeil
seanchas
fo-thallannan
Clann Chaimbeul
cinnidhean
seann dachaighean
Shakespeare
Seumasaich
turasachd
Sa chairt-phuist seo chithear an drochaid-thogail a tha a' dol thairis air an dìg thùsail aig Caisteal Chaladair faisg air Inbhir Narann. Tha craobhan àrda air cùl gàrradh ìseal cloiche ri taobh an starrain a tha a' dol gu àirdse agus geata iarainn. A rèir MacBeth aig Shakespeare, 's ann ann an Caisteal Chaladair a fhuair Rìgh Donnchadh bàs, ach bhàsaich MacBheatha fhèin ann an 1052, grunn linntean mus deach an caisteal seo a thogail.
Bha Tàinean tràtha Chaladair nan neach-glèidhidh air caisteal rìoghail Inbhir Narann, ach bha taigh dùthchail aca aig Seann Chaladar mu aon mhìle gu tuath air Caisteal Chaladair an là an-diugh. Tha fianais ann gur math dh'fhaoidte gu robh togalach air a thòiseachadh anmoch sa 14mh linn air ionad an là an-diugh, ach cha b' ann gu ruig 1454 a fhuair Tàna Uilleam Chaladair cead rìoghail gus caisteal a thogail ann an Caladar. Thog e taigh-tùir sìmplidh ceithir-lobhtach, a chaidh ath-chruthachadh a-rithist le turaidean mullaich. Chaidh an geata iarainn a thoirt ann o Chaisteal Lochandorb nuair a chaidh a leagail ann an 1457.
Tha seanchas ag innse gun deach an caisteal a thogail timcheall air craobh droighinn an dèidh do bhruadar a bhith aig Tàna Uilleam, bruadar a dh' innis dha a chiste ionmhais a thogail air aiseal agus far an stadadh am beathach, sin far an robh còir aige a chaisteal a thogail. Laigh am beathach ri taobh craoibh droighinn agus chaidh an t-àite a sguabadh glan gus bun-chlachan an tùir a chur sìos. Tha na mhaireas de sheann chraoibh fhathast air a glèidheadh ann am fo-thalla aig bun an tùir agus tha lorg-aoise-charbon air sealltainn gu bheil i mu 600 bliadhna a dh'aois.
'S e Caladar an t-ainm a bh' air an teaghlach an toiseach, ach ann an 1510 thug iad air Moireal Chaladair, aois 13, Sir Iain Caimbeul, mac Iarla Earra-ghàidheil, a phòsadh, agus chaidh am fearann agus an tiotal seachad do chlann Chaimbeul. Anmoch san t-17mh linn rinn Sir Ùisdean Caimbeul atharrachadh mòr agus chuir e pìosan ùra ris a' chaisteal beagan mus tàinig air fhèin agus air a theaghlach Caladar fhàgail air sgàth an taobh a bh' aca do na Seumasaich. Dh'fhuirich iad sa Chuimrigh cha mhòr fad na linn às dèidh sin mus do thill iad nan Iarlachan Chaladair gus obair ùrachaidh agus glèidhidh a dhèanamh air a' chaisteal. Tha Caisteal Chaladair fhathast na dhachaigh do theaghlach Chaladair a bharrachd air a bhith na phrìomh àite-tàlaidh an luchd-turais


text:
- TIOTAL
- Uaimh a' Mhorair Hunndaidh, Srath Spè, 1905
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_135
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1905
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23385
- KEYWORDS
- caves
Cairt-phuist de dh'uaimh a' Mhorair Hunndaidh o 1905.
Tha an uaimh mu 5km gu tuath air Baile nan Granndach, agus 's ann air Leòdhas Gòrdan, 3mh Marcais Hunndaidh a tha i air a h-ainmeachadh. Dh'fhalaich e an sin airson greis tràth sna 1640an
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Litir gu Grannd o Skinner, an 5mh là dhen Fhaoilleach 1906, duilleag 14
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_039_009
- DEIT
- 1906
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7190
- KEYWORDS
- fìdhleirean
fìdhlean
slatan-iasgaich
luchd-ciùil
sgrìobhadairean-ciùil
puirt Srath-Spè
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856-1942) don Bhadan Ghorm ann an Dhrochaid Chàrr, agus 's ann às a sin a thàinig am far-ainm aige - 'Battan'. Na bhalach chuir e eòlas air dà rud anns am biodh sàr ùidh aige - fìdhlearachd agus iasgach. Ràinig e an ìre a b' àirde anns an dà raon; na iasgair a' cruthachadh slat-iasgaich dha fhèin dham b' ainm 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear a bha na cheannard a' chuid bu mhotha de dhà fhichead bliadhna air Comann Ruidhle agus Strath-Spè na Gàidhealtachd, agus na shàr-eòlaiche air dòighean fìdhlean a dhèanamh. Rinn e cuideachd fidheall annasach chruinn dham b' ainm an 'Rondello'. Tha eisimpleir dhen t-slat-iasgaich, fidheall agus 'Rondello' aig Grannd ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealan Inbhir Nis.
Bha Grannd na dheagh charaid dhan neach-ciùil agus sgrìobhadair-ciùil Seumas Scott Skinner (1843-1927), am fear ris an cante gu tric 'Righ an t-Srath-Spè', agus a bha fìor chudromach ann a bhith a' leasachadh ceòl tradaiseanta na h-Alba. Sgrìobh Skinner an litir seo gu Grannd à Monikie faisg air Dùn Dè, air a 5mh là dhen Fhaoilleach 1906. Air duilleag 14, tha Skinner ag iarraidh air Grannd daoine 'dùthchasach, beartach' a lorg gus taic airgid a thoirt do sgoil ùir de dh'fhidhleireachd Albannaich


text:
Tampere
‘S e baile[1] mòr faisg air Nokia, ann an ceann a deas Shuòmaidh a th' ann an Tampere san Fhionnlannais (IPA: tɑmpere) neo Tammerfors san Shuainis (IPA: tamərˈfɔrs). Tha an dà ainm co-oifigeil. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Tammerkoski, eadar Loch Näsijärvi agus Loch Pyhäjärvi, 114m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Pirkanmaan maakunta,[3] 161km air falbh bho Helsinki (prìomh-bhaile na dùthcha), 400km bho Oulu, 141km bho Turku agus 33km bho Hämeenkyrö.[4] Chaidh Tampere a stèidheachadh mar mhargaidh ann an 1775 leis an Righ Gustav III, nuair a bha Suòmaidh fo bhuaidh na Suaine. Tha 216,586 duine a' fuireach ann.[5] 'S e an dàrna baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[6]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Brașov
- Chemnitz
- Essen
- Guangzhou
- Kaunas
- Kiev
- Klaksvík
- Kópavogur
- Linz
- Łódź
- Miskolc
- Mwanza
- Nizhny Novgorod
- Norrköpping
- Odense
- Olomouc
- Saskatoon
- Syracuse
- Tartu
- Trondheim


text:
Teicneòlas
Is e a tha ann an teicneòlas an àlach de sgilean agus fiosrachadh a tha sònraichte ri cruthachadh goireasan de gach seòrsa.
Aithnichear anns an latha an diugh trì inbhe de teicneòlas: Teicneòlasan Ìosail, Teicneòlasan Meadhanach agus Ard Teicneòlasan.
Mar sin tha teicneòlas (ged nach eil e ach aig ìre ìosal) an dèanamh bogha agus saighead le ceann cloiche. Feumaidh muinntir a' chiad dhomhainn a bhi faiceallach co-dhiù nuair a bhios iad a' measadh teicneòlasan simplidh - oir ged nach eil na teicneòlasan fa-leth seo stèidhichte air saidheans mar a bhiodh sinn ga tuigsinn, tha eòlas agus sàr-sgilean aig tùsanach air bith a tha comasach a dhèanamh faobhar-ghearraidh a spealg cloiche.
Thoisich sàr-eòlaich a dh'aithnich seo rè na beagan bliadhnaichean a chaidh, bu sònraichte an Canada, far a bheil 's an latha an diugh colaiste neo dha a' tairgse cùrsaichean an "teicneòlasan tùsanaich" air toiseach a dh'aithneach.
Tuigear, bho na facail as àirde, gu bheil roinn de teicneòlas sònraichte ri gach roinn gnìomhachais. Nas àirde a bhios inbhe de teicneòlais, nas eagnaidh a bhios na rudan dèanta leis na teicneòlaich.
Tha obraichean (neo innealan) mar "rathad-iarainn" nam deagh eisimpleir den dòigh a tha teicneòlas fa-leth sònraichte ri gach seòrsa muileann, agus tha diofar seòrsaichean rathad-iarrainn a' crochadh air teicneòlasan aig ireaibh eadar-dhealaichte. Anns an 17mh Linn, cha deach cleachdadh air gadaibh iarrainn ach air maidibh fiodha.
Glèidhear na carbadan air na gadaibh leis na slisean agus sin a h-aon prionnsabal a tha cleachdta 'san lath an diugh ged is a tha "An teicneòlas air gluasad ar adhart gus an aite cuibhlean fiodh a ruithe aig 2mph air gadaibh fiodh, chì sinn trèanaichean sar-luatha le cuibhlean stàilinn a ruith aig 300 mìle san ur air gadaibh stàilinn.


text:
{MS folio/column 63va}Kal. Ian. f. uii., l. x., Anno Domini M.cc.lxxx.i.1284
Muiris h-Ua Conchobuir, espuc Oil Find, in Christo quieuit.
Donnchadh h-Ua Briain, ri Tuadh Muman, do marbadh la Toirrdhelbach h-Ua m-Briain.
Amlaim O Tomoltaigh, togha confirmaiti episcopi Oil Finn, quieuit in Christo.
Dubghall mac Maghnusa h-Ui Baighill, toisech Cloichi Cinnfhaelaidh, do marbadh la muinnter h-Ui Mailgaithi.
Mac na h-Aidhche Mac Dorchaidh, taisech Ceniuil Luachain (no Duachain), quieuit in Christo.
(Gilla Isu Mac Tigernain, ard taiseach Chinel Brenainn, mortuus est.)
(No, gumadh uire so, scilicet A.D. 1281, Matha h-Ua Raigillaigh, ri Breifne.)
Kal Ian. f. ii, l. xxi., Anno Domini M.cc.lxxx.ii.1285
Símon h-Ua Ruairc, espuc na Breifne, quieuit in Christo.
Maidhm do thabairt do Maghnus h-Ua Conchobuir ar Adamh Cimsog & ar Gallaibh Iarthair Connacht ag Eas Dara, dú inar'marbadh daine imdha & inar'gabadh Colín Cimsóg, a derbrathair, a m-braighdenus do cinn na sligedh do légadh dó fein, tareis a muinnteri do marbadh co mór.
Maidm tuc Pilib Mac Goisdeilb, ar muinnter Maghnusa h-Ui Conchobuir ar Sliabh Gamh, gur'marbadh moran do glaslath ann.
Enri
p.366Mac Gille Fhinnein do marbadh.
Ruaidhri h-Ua Gadhra, rí Sleibhe Lugha, do marbadh la Mac Fheorais ar a loch fein.
A.D. M.cc.lxxx.ui.
Sluagh mór la h-Iarla Uladh i Connachtu, gur'míll moran do chellaibh & do mhainistrechaibh. Ocus ger'b'edh, doghabh nert gach conair rainic & doghabh braíghdi Connacht & Conaill & Eogain & doaithrigh Domnall h-Ua Neill (idon, Domnall mac Briain) & tuc righi do Níall Culanach h-Ua Neill.
Muiris Mael Mac Gerailt quieuit in Christo.
Kal. Ian. f. iiii., l. x.iii. Anno Domini M.cc.lxxx.iii.1287
Matha mac Muirgisa mic Cathail, quieuit in Christo.
Diarmait Midhech (mac Diarmada mic Cathail Mic Diarmoda, idon, ri Muinntire Mailruanaid) quieuit in Christo.
Floirínt O Gibellan, arcideochan Oil Finn, fellsum eolais & inntliuchta, quieuit in Christo.
Gilla na n-Óg O Mannachan, ri na Tuath, quieuit in Christo.
Mael Sechlainn mac Tomaltaigh Mac Oirechtaigh do marbadh la Toirrdhelbach mac Eogain h-Ui Concobuir, a n-dhighailt a athar do tregadh do Tomaltach cetna do macaibh Toirrdhelbaigh.
Adam Cimsóg quieuit in Christo.
{MS folio/column 63vb}Bean Muman ingen h-Ui Cathan, mortua est.
p.368
Kal. Ian. f. u., l. xx.iiii., Anno Domini M.cc.lxxx.iiii.1288
Michael Mac in t-Shair, espuc Clochair, mortuus est.
Maghnus h-Ua Concobuir (idon, mac Concubhair Ruaidh), maraen le fuair do Connachtaibh & h-Ui m-Briuin & Conmaicne, do thecht lais do ghabhail righe Connacht dó fein. Ocus do h-athrigadh Cathal Ruadh, a derbrathair & tocht doibh co h-Ath Slisen, mur aroibhe Cathal co n-a shochraide & cumusc doib leth ar leth & Cathal do ghabhail aigi & maidm do thabairt ar a muinnter. Ocus dohairged urmhor Connacht don dul sin & righi Connacht do ghabhail ar eigin do Mhaghnus.
Donnchadh Riabhach mac Maghnusa mic Muircertaigh h-Ui Concobuir, quieuit in Christo.
Tech do ghabhail ar Mhaghnus h-Ua Conchobuir do Thoirrdhelbach mac Eogain h-Ui Conchobuir, isin Ros Mór & Maghnus do lot ann & Ragnall Mac Raghnaill, taisech Muinteri h-Eolais, do marbadh d'en urchur soighdi & doloitedh Níall Gelbhuidhe h-Ua Conchobuir & domarbadh daine aili & do bheanaidh eich maithi dhibh.
Sloíg le Maghnus O Conchobuir ar éis a leighis a Sil Muiredhaigh, gur'gabh a nert & a m-braighde.
Sluagh leisan Iarla (idon, an t-Iarla Ruadh) dochum Connacht, co tainíc co Ros Comain & cum Maghnusa h-Ui Conchobuir, rí Chonnacht & i n-adhaigh muinteri in righ & Mic Gerailt & dogreannaighedur in t-Iarla im tocht secha sin & ní torracht iter. Sgailis a sluagh & a sochraidhe gan tenn do ghabhail.
Steaphan, ardespuc Tuama & Giustis na h-Erenn, in
p.370Christo quieuit.
Cathal mac Taidhg mic Cathail Mic Diarmata, do ghabhail righi Muighi Luirg.
Uilliam Mac Fheorais, do thoghadh cum airdespocoide Tuama.
Kal. Ian. f. uii., l. u., Anno Domini M.cc.lxxx.u.1289
Tadhg h-Ua Flannagan, taisech Clainni Cathail, quieuit in Christo.
Matha O Sgingin, airdshenchaidh Erenn uile, mortuus est.
Miles,espuc Conmaicne, idon, in Gaillespuc, quieuit in Christo.
Símon h-Ua Fínachta, aircinnech Oil Fínn, quieuit in Christo.
{MS folio/column 64ra}Sluaghadh la Ricard Diuid & le Gallaib na Midhe & Maghnus h-Ua Conchohuir, ri Connacht, leis cum Uí Mail Shechlainn, co tucadh maidm mor orra (idon, maidm in Crois Sleibhe) & romarbadh Ricard Diuíd ann, in Barun moruasal & a braithrecha & Sécus h-Ua Cellaigh, idon, mac in espuic.
Fiachra h-Ua Flainn, taisech Sil Mailruanaig, in t-aen duine rob' ferr einech & égnom & comairce dobí i Connachtaibh, do dul do dhenum cleamnusa re Gallaibh, gur'marb mac Ricaird Fhinn a Burc & Mac Uilliam & Mac Fheorais i mebhail é.
p.372
Sluagh mor le Mac Fheorais cum in Chalbaigh h-Ui Concobuir & na mac righ Laighnech, co tucadh maidm mor forro & gur'marbadh Mailir d'Eisetra & Goill imda aili & eich ímdha do buain de.
Kal. Ian. f. i, l. x.ui., Anno Domini M.cc.lxxx.ui.1290
Uilliam Mac Fheorais do ghabhail ardespocoide Tuama.
In t-espoc h-Ua Sedechan, idon, espuc Cille mic n-Duach, quieuit in Christo.
Cairpri h-Ua Mail Shechlainn, rí Midhe, in mac amh is moirgnimaichi dobí i n-Erinn i n-a aimsir, do marbadh (le Mac Cochlan).
Sluaighedh la Domnall mac Briain h-Ui Neill i Ceinel n-Eogain, gur'cuir Níall h-Ua Neill (idon, Niall Culanach) ar eigin eisti & gur'gab fein righi ar los a lamha.
Aedh h-Ua Domnaill do athrighadh d'a derbrathair fein, idon, do Tairrdhelbach h-Ua Domnaill, tre cumachtain cínídh a mathar, idon, Clainni Domnaill & Gallóglach n-imda aile (& righi do gabhail do fein ar eigin)
(Hoc anno Iohannes de Ianua, frater Ordinis Predicatorum, auctorem qui dicitur Catholicon perfecit, seu ad finem perduxit, Nonis Marcii.)
p.374
Kal. Ian. f., ii., l. xx.uii., Anno Domini M.cc.lxxx.uii.1291
Toirrdhelbach mac Eogain h-Ui Concobuir, in duine is mo & is aille & rob' ferr einech & egnom & coscur dobí i n-Erinn, do marbadh la Níall n-Gelbuidhe h-Ua Concobuir.
Sluagh le Ricard a Burc, le h-Iarla Uladh (idon, in t-Iarla Ruadh), i Tir n-Eogain, d'ar'athrigh sé Domnall mac Briain h-Ui Neill & dorighadh leis Níall Culanach O Neill & mur dofhag in t-Iarla in tír, domarbadh Níall Culanach le Domnall h-Ua Neill. Ocus dorighadh a h-ucht an Iarla cetna le Mac Mairtin & le Mac Eoin mac Aedha Buidhe h-Ui Neill (idon, Brian mac Aeda Buidhe) & rofhagaibh Domnall in tír.
Sluagh leisin {MS folio/column 64rb}Iarla i Tir Conaill cum Toirrdhelbaigh, gur'airg in tir, eter cill & tuaith & co tainic i Connachtaibh co h-Oil Finn & co tucadur Connachta felbraighde do.
p.376
Concobur h-Ua Dubhda, ri h-Ua Fiachrach, do bathadh ar in t-Sinainn.
Comthogbail do dhenum do Chathal h-Ua Concobuir & do Níall Ghelbuidhe & do lucht gacha coimeirghi d'a raibe acu, eter Gallaibh & Gaidhelaibh, d'aithrighadh Maghnusa & imresain do thabairt doibh i Caraidh Culaind (alias -Chulmhaile). Ocus Cathal do lot ann & Murchadh mac Taidhg h-Ui Conchobuir, do marbadh ann & daine eile & eich imdha do bhuain do mhuínnter Maghnusa & maidm do thabairt ar fein & a dul as fo laim & crecha mora do dhenum do muínnter Cathail Ui Conchobuir & do Níall Ghelbuidhe ar n-guin Cathail i Cairpri. Ocus Maghnus O Concobhair, ar techt do Shil Muiredhaigh chuigi & a aes grada fein & Gallaibh Rosa Comain d'a fhoirithin ar namharach ar eis in madma, tocht dó i n-airrchis na crech. Ar breith do forro ar Srath in Fherainn fo'n Aenach, in crech uile do buain dibh & Níall fein do dhul ar eigin as & Tomas Mac Goisdelbh do marbadh ann & a brathair, Daibhith Mac Goistelbh, do ghabhail ann & a marbadh isin laimh sin & moran aile don t-slogh sin do marbadh ann, eter Gallaibh & Gaidhelaibh. Ocus techt do Níall ar sith astir & a ferann fein do thabairt dó. Dorighnedh etercasait mor & innlach adbhul eturru: fuabairt in tire do ghabhail do Níall ; crech mor do dhenum do Mhaghnus ar Níall & a argain uile.
Aedh h-Ua Fallamhain quieuit in Christo.
Conghalach Mág Eochagan, taisech Ceneoil Fhiachaidh, mortuus est.
(Brian O Flainn, ri O Tuirtri, occissus est.)
(Toirrdhealbach h-Ua Domnaill do athrighadh d'a brathair
p.378fein, idon, d'Aedh h-Ua Domnaill & righi do ghabhail do fein aris.)
(Aedru Mhagrath, abb na Trinoide ar Loch Che, in Christo quieuit.)
Kal. Ian. f. iii., l. ix., Anno Domini M.cc.lxxx.uiii.1292
Sluagh lesin Iarla cetna cum Maghnusa, no co rainíc co Ros Comain & doimthíc gan braighde, gan nert don turus sin. Rolen imorro Maghnus in t-Iarla co Míliug & dorighne a oighreir ann.
Donnchadh mac Eogain h-Ui Conchobuir, quieuit in Christo.
Somhairlidh O Gairmleghaidh do marbadh la h-Ua Neill.
Niall Gealbuidhe h-Ua Conchobuir do marbadh do Thadhg mac Ainnrias h-Ui Conchobuir & do Thuathal mac Muircertaigh.
Mag Cochlan, ri Delbhna, do marbadh {MS folio/column 64va}do Shifin Mac Fheorais tre forgoll in Iarla.
Aindiles O Dochartaigh, taisech Arda Midhair, quieuit in Christo.
Kal. Ian. f. u., l. xx., Anno Domini M.cc.lxxx.ix.1293
Maghnus h-Ua Concobuir, ri Connacht re coic bliadhna co leith, in fer denmha sidha & cagaidh robo mó grain & cosgur & rob' ferr eínech & egnom i n-a aimsir fein do Ghaidhelaibh, iar m-beith dó raithi i n-galar, mortuus est.
Cathal h-Ua Conchobuir do marbadh do Ruaidhri mac Donnchadha Riabhaigh.
Cathal Ruad h-Ua Conchobuir (idon, mac Concubair Ruaidh) do ghabhail righi Connacht iar n-gabail Aedha mic Eogain. Ocus Cathal cetna do marbadh i cinn raithi do Ruaidhri mac Donnchadha Riabhaigh h-Ui Conchobuir & Aedh mac Eogain, do
p.380legan as & righi Connacht do ghabhail do tre nert in Ghiustis.
Caislen Sligigh do dhenum do Sheon Fitz Tomus & a dhul tairis co tech righ Saxan.
Aedh mac Eogain h-Ui Conchobuir, do ghabail righi Connacht & a righadh don Giústis & do muinnter in righ & an dechmadh la iar n-a righadh, a gabhail do Mac Gerailt i mebhail & coica da muinnter do marbadh & crecha mora do dhenum air.
Murchadh h-Ua Mail Shechlainn, ri Midhe, quieuit in Christo.
Ferghal h-Ua Raghaillaigh, rí Muínnteri Mhailmórdha, mortuus est.
Taissi Padraic & Coluim Cille & Brighde do fhoillsiúghudh do Nícol Mac Mail Issu, do Chomarba Padraic, do beth Sabhull Patraic & a tógbail do & iar n-a togbail, ferta móra & mirbuiledha do dhenum & a cur dósun a scrin cumdaigh co h-onorach.
Mór ingen Feidhlimthe h-Ui Conchobuir, quieuit in Christo.
Floirínt h-Ua Cerballan, espuc Tire h-Eogain (alias, espuc Daire), quieuit in Christo.
Muircertach h-Ua Flannagan, taisech Clainni Cathail, quieuit in Christo .
Tuathal mac Muircertaigh (h-Ui Chonchubair), do marbadh la Muinnter Eaghra.
(Cathal Mac Diarmada, righ Mhuighe Luirg, do ghabhail le h-Aedh mac Eoghain h-Ui Chonchubhair, im meabhuil & he fein do dhul ar éigin ar toradh a lamha as a chuibhrighibh & creach do dhenum dho ar chloinn Chathail h-Ui Fhlannagan. Ocus milledh Connacht do theacht do na h-olcaibh dorindedh annsin etir ghabhail & mharbadh.)
(Aed mac Eogain
p.382hUi Conchubuir, incipit regnare.)
(Reliquiae Sanctorum Patricii, Columbae et Brigidae hoc anno inuentae sunt.)


text:
- TIOTAL
- LMS 14689 'Cluny Castle' air trèana ann an Inbhir Ùige, An t-Iuchar 1926
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_093
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 28 An t-Iuchar 1926
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28142
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14689 'Cluny Castle' air trèana ann an Inbhir Ùige san Iuchar 1926. 'S e an 10.00 m à Inbhir Nis a th' anns an t-seirbheis.
B' e pàirt den dàrna baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an LMS 14689 (roimhe seo HR 28). Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Bhreatainn a Tuath agus fhuairear i ann an1913. Lean i ann an seirbheis gua an deach a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1944.


text:
- TIOTAL
- Am broinn Taigh-staile Thom Aitinn
- EXTERNAL ID
- PAW25778A
- ÀITE
- Tom Aitinn
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: A' Mhòigh 's Dail Fhearghais
- DEIT
- 1961
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21354
- KEYWORDS
- uisge-beatha
taighean-staile
Tom Aitinn
Tha taigh-staile Thom Aitinn air fear cho mòr 's tha ann an Alba. Tha cunntasan ann air grùdaireachd mhì-laghail anns an àite on 15mh linn. Chaidh an taigh-staile a th'ann an-diugh a stèidheachadh ann an 1897 leis an Tomatin Spey District Distillery Co Earr. Bha dà stail ann an toiseach. Cha do sheas an iomairt seo fada - chaidh e fodha ann an 1906 - ach chaidh ath-nuadhachadh ann an 1909 leis an New Tomatin Distillers Co Earr. Thathar air àireamh nan stailean a chur am meud, còig tursan, agus tha 23 ann an-diugh.
Ann an 1986, an dèidh greis ann an làmhan neach-trusaidh nam fiachan, 's e Tom Aitinn a' chiad taigh-staile ann an Alba a bha gu tur fo stiùir companaidh Iapanach
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Chaguanas
‘S e baile meadhanach air àirde an iar-thuath Thrianaid agus Tobago a th’ ann an Chaguanas. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1779 leis na Sasannaich.[1] Tha e suidhichte faisg air a’ Bhoglach Caroni,[2] ri taobh na h-aibhne Chaparo,[3] aig 48m os cionn ìre na mara,[4] 23km air falbh bho Phointe-à-Pierre, 26m bho San Fernando agus 18km bho Phort of Spain, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha 67,433 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[6]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Vidiadhar Surajprasad Naipaul: (1932 -) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2001.