text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Taghadh à lèirmheasan a chaidh a sgrìobhadh mun bhàrdachd aig Somhairle MacGill-Eain, cuide ri beachdan air an clàradh air bhidio agus ann an earrainnean fuaim.
MacThòmais, R. (An Geamhradh 1977-78) Reothairt is Contraigh, taghadh de dhaìn 1932-72, le Somhairle MacGill-Eain.
Gairm, 101, td. 94
"Dhe na 71 dàin a th' anns an leabhar, sgrìobhadh 55 ro 1945, agus 16 bhon uair sin. Tha an cruinneachadh seo a' toirt beachd cothromach don leughadair air saothair a' bhàird, agus is math gu bheil e ri fhaotainn a-nis. Chì sinn gur h-e prìomh chuspairean na bàrdachd aige, na faireachdainnean aige fhèin (gu h-àraidh fo bhuaidh a' ghaoil), eachdraidh, agus poilitigs, agus uaireannan tha na cuspairean sin gu lèir air an snìomh ri chèile ann an dòigh a tha glè sgileil is làn ùidhe. Bha mòran de na dàin air an sgrìobhadh nuair a bha Cogadh na Spàinne a' dol, air neo ùr an cuimhne dhaoine, 's dh'fhàg sin làrach air a' bhàrdachd, mar a dh'fhàg beachdan Co-mhaoineach is Nàiseantach cuideachd. Tha na beachdan as daingne anns an taghadh seo, ach tha iad ann an sin fhathast, ged is ann air na Sòisealaich as motha bhios McGill-Eain a' leigeil a thaic an-diugh – no 's dòcha gur h-ann a tha feadhainn eile a' cur sin air a mhanadh. Poilitigs ann no às, tha mòran de dheagh bhàrdachd an seo, agus 's e sin an rud a sheasas.
Saoilidh mi gur e adhbhar duilgheadais a th' ann nach do dh'fhàg MacGill-Eain an ruith-dhàn "Dàin do Eimhir" slàn mar a bha e. Tha e air còig air fichead de na dàin a bh' anns a' chiad ruith-dhàn (1943) a thoirt dhuinn an seo, agus trì eile a bhuineadh dha ach a chaidh an clò an toiseach an Lines 34, agus tha e air ceithir air fhichead fhàgail às. Gun teagamh, bha mòran dhiubh sin goirid... agus bha feadhainn eile ann nach buineadh gu coileanta don ruith-dhàn...
Togaidh an taghadh seo, agus an t-òrdugh a th' air, mòran cheistean am measg eòlaichean, 's cha mhiste sinn sin. Agus tha Dàin do Eimhir ann fhathast, gu tilleadh thuca nuair a theirgeas an t-annas."
Caimbeul Hay, D. (An t-Earrach 1978) Do Shomhairle MacIlleathain.
Gairm, 102, td. 157
MacThòmais, R. (An Geamhradh 1990) O Choille gu Bearradh.
Gairm, 150, td186
"..dearbhadh dhuinn aon uair eile, gur h-e na dàin gaoil a rinneadh o chionn leth-cheud bliadhna as prìseile fhathast. Sin an fheadhainn a mhaireas, agus do na h-eòlaich co-dhiù mairidh iad anns a' chruth a bh'orra ann an 1943. Cha bu chòir seo a bhith na bhriseadh dùil no na adhbhar dragh don bhàrd. Cha do sgrìobh Burns facal nach robh sgrìobhte aige mus robh e ochd-deug air fhichead, 's tha deagh chuimhne air fhathast."
Meek, D. E. (2002) An Aghaigh na Sìorraidheachd?
Bàird na Ficheadamh Linn agus an Creideamh Crìosdail ann an Ò Baoill, C & McGuire, N.R. deas. Rannsachadh na Gàidhlig 2000. Oilthigh Obar dheathain, Roinn na Ceiltis
"Cho luath 's a thogas duine an cuspair seo – na bàird agus an creideamh Crìosdail anns an fhicheadamh linn – bidh an luchd-èisteachd, no cuid mhath dhiubh co-dhiù, buailteach a bhith a' smaoineachadh nach robh bàird na ficheadamh linn, agus gu h-àraidh na baìrd a bhios a' cleachdadh nua-bhàrdachd, a' dèanamh sìon ach a' càineadh na h-eaglaise, agus bidh iad buailteach cuideachd a bhith a' smaointeachadh gur e rud ùr a tha an sin, rud a tha coimheach agus air taobh a-muigh crìochan an dualchais...
Gun teagamh, tha MacGill-Eain a' togail casaid an aghaidh na h-eaglaise, ach 's e a tha ga bhioradh nach do thog an eagalis a guth an aghaidh aintighearnas is sàrachadh an t-sluaigh. 'S e an t-anam agus an spiorad an aon rud a b' fhiach don eaglais. Ach chan eil sin co-ionann ri bhith a' cur na sgine ann an cridhe a' chreideimh. 'S e tagradh an aghaidh anaceartas a tha anns an dàn seo (Ban-Ghàidheal). Gheibhear an aon seòrsa seallaidh 's tha aig MacGill-Eain ann an "diadhachd na saorsa), 's e sin liberation theology, mar a their sinn ris an-diugh. Thàinig an diadhachd sin gu aire dhaoine ann an Ameireaga a Deas agus ann an Afraga anns an dara leth den fhicheadamh linn, agus gu h-àraidh anns an dualchas Chaitligeach. Dh'fhaodamaid a' Bhan-Ghàidheal aig MacGill-Eain ath-chruthachadh mar bhean à Ecuador, no à Soweto...
Feumaidh sinn na linntean a dh'fhalbh a thoirt fa-near, ach tha e a cheart cho cudromach gum bi an sealladh a tha againn air an là an-diugh cothromach. Tha barrachd cothromachaidh anns an dealbh mhòr na bhios cuid ag aideachadh. Ma chuireas sinn gach dàn air leth leis fhèin, bidh sinn buailteach a bhith a' tighinn gu co-dhùnadh a rèir sealladh a' bhàird anns an dearbh mhionaid anns an do rinn e /i an dàn sin. Ma dhìochuimhnicheas sinn na beachdan a bhios an clò aig na bàird ann an rosg a bharrachd air dàn, bidh an dealbh a' sìor fhàs nas cumhainge. Mar eisimpleir, tha sinn uile glè eòlach air "Ban-Gàidheal" MhicGill-Eain, ach a bheil sinn cho eòlach air a' mholadh a bha aige air na searmonaichean cumhachdadh a chuala e na òige ann an Ratharsair, no air an dòigh anns an do dh'atharraich a bheachdan rè nam bliadhnachan air a' bhuaidh a bha aig creud chumhang nan Saor Chlèireach air dualchas na Gàidhlig anns an eilean sin agus air feadh na Gàidhealtachd?"
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Diofar chuimhneachain air Somhairle bhon phrògram Eòrpa
Patsi NicCoinnich: Air mo chùlaibh, chì sibh Eilean Ratharsaidh far an do rugadh 's an do thogadh Somhairle MacGill-Eain. Bha Somhairle ainmeil mar sàr bhàrd na Gàidhlig, ach cha b' ann dìreach ann an Alba a bha meas air an sgrìobhadh aige. Sgaoil a chliù mar bhàrd agus chaidh na dàin aige an eadar-theangachadh gu iomadh cànan Eòrpach. A' toirt Èorpa gu crìch a-nochd le bhith a' toirt sùil air a bheatha agus a bhuaidh air litreachas, seo Aonghas Pàdraig Caimbeul...
Aonghas Pàdraig Caimbeul: Tha e iomchaidh gur e an gaol a' cheist mhòr a bh' aig Somhairle MacGill-Eain anns an dàn sin oir b' e gaol a bha ann an teis mheadhan a bheatha agus a bhàrdachd. Cha b' e an gaol a thig agus a dh'fhalbhas mar oiteag gaoithe, ach an gaol a mhaireas, gràdh dùthcha, gràdh dualchais agus gràdh cridhe. Saoil nach e an gràdh cridhe a tha sin a tha a' bàthadh gach dleastanais eile a tha romhainn a dh' fhàg Somhairle na shàr bhàrd Eòrpach.
Iain Mac a' Ghobhainn: Nam bheachd fhèin 's e a' bhàrdachd as fheàrr a sgrìobh e a-riamh, an leabhar ud a fhuair mi ann an Sgoil Mhic Neacail bliadhnaichean mòra air ais, Dàin do Eimhir. 'S e sin na h-òrain gaoil agus bha mi a' smaoineachadh a-riamh nach eil bàrd ann coltach ris air a' Ghàidhealtachd no ann an àite sam bith eile airson òrain gaoil. Is bha mise ag ràdh glè thric, gu robh e cho àrd ann ann òrain gaoil ri Catullus no Yates no duine sam bith coltach ris an sin. Agus chanainn-sa gu bheil an cliù aige mar bhàrd mìorbhaileach agus rud a chòrd rium fhèin mu dheidhinn, cha do sgrìobh e mòran aig an deireadh idir agus tha mi smaoineachadh gur e rud math a bha sin. Cha robh e airson càil a sgrìobhadh ach rud a bha a' tighinn bhon a' chridhe aige, tha mi a' smaoineachadh.
Seumas Heaney: He was a kind of a rampart, to use one of his own images and you feel that some rampart has fallen and the whole fabric has been a bit shaken. I personally have a great sense of honour and gratitude just for knowing him, because I think all of us are helped if we are alive at the same time as a great figure like Somhairle Maclean. It's easier for us to trust in the utter reality of poetry, trust in it as a necessity because you feel it's verfied by somebody like him. He saved Gaelic poetry, you could say he did, so Sorely did, in this century and therefore in a sense, saved it for all time.
Aonghas Pàdraig Caimbeul: Rugadh Somhairle ann an Ratharsair ann an naoi ceud deug 's a h-aon deug. Chaidh e a dh' àrd sgoil Phort Rìgh ann am fichead 's a h-aon agus a dh'Oilthigh Dhùn Èideann ann am fichead 's a naoi.
Uilleam MacGillIosa: Cha chreid mi nach do dh' fhosgail iomadh doras ron sgoilear òg a bha a' dol dha na h-oilthighean aig an àm sin, tràth anns na deich thar fhicheadan, mar a chanas tu. Bha farsaingeachd ann an saoghal litreachais na Beurla gu mòr, agus bha gluasadan mòra a' dol ann an saoghal poilitigs na h-Eòrpa agus rudan mar sin. Agus bha thu na b' fhaisge air an sin, air cridhe a' ghnothaich nam biodh tu anns an oilthigh aig an àm sin. Bha faireachdainn ann gu faodadh daoine atharrachaidhean a dhèanamh air an t-saoghal agus dh' fharaicheadh tu mar sin gu robh e na do chomas a bhith a' gabhail pàirt anns na gluasadan mòra a bha sin agus tha mi làn chinnteach gun do dh' fhairich Somhairle na dearbh rudan a bha an sin.
Aonghas Pàdraig Caimbeul: Agus 's ann aig an ìre seo, anns na tricheadan, leis an Roinn Eòrpa air las le brùidealachd nam facists a rinn Somhairle MacGill-Eain an obair mhòr a thug dha cliù mar bhàrd eadar-nàiseanta.
Antonio Givero: Tha na chruthaich agus na chuir Somhairle MacGill-Eain an dàn mu chogadh na Spàinne uabhasach fhèin inntinneach. Tha e eadar-dhealaichte seach bàird eile air a' chuspair, mar eisimpleir na bàird a thàinig dhan Spàinn. Cha b' urrainn dha fhèin tighinn, bha a chosnadh a' cur bacadh air agus bha sin na adhbhar èiginn dha. Agus gluais sin e An Spàinn a ghabhail mar cheann-chuspair a-nochd ann an dusan de na dàin aige. Tha sinn a' faicinn èiginn-sa: Am fan mi? Am falbh mi? Ach cha b' urrainn dha falbh air sgàth adhbharan pearsanta agus lean a theagamh-sa, dh' fhaodadh e a bhith air tachairt ach cha do thachair e. Lean seo ris fad a bheatha.
Aonghas Pàdraig Caimbeul: Chaidh a lèon san dàrna cogadh agus an dèidh greis anns an ospadal, thill e a theagaisg nuair a chrìochnaich an cogadh sin. Bha e air a bhith a' teagaisg greis ann am Muile far an deach a shàrachadh leis mar a thachair dhan eilean àlainn sin air sgàth nam fuadaichean...
Bha e a' teagaisg cuideachd ann an Dùn Èideann agus mu dheireadh anns A' Phloc, far an robh e na Mhaighstir-sgoile. Chan e a-mhàin gu faiceadh e an t-Eilean Sgitheanach agus Ratharsaidh às an sin, ach cuideachd iomain air an robh e a' cheart cho dèidheil.
Tha beagan is fichead bliadhna bhon a thachair mi fhèin ri Somhairle an toiseach is mi nam oileanach ann an Dùn Èideann. Leugh e mo chuid bhàrdachd agus a-riamh bhon uair sin, chan eil càil nach thuirt e nach do chuidich mi. Bha an sàr bhàrd ro dheònach ginealachan eile a mhisneachadh.
Aonghas Dubh: Bha còig bliadhna fichead an-dèidh dhan an leabhar aige Dàin do Eimhir a thighinn a-mach an toiseach mus faca mise sealladh air a' bhàrdachd aig Somhairle. Bha i a-mach à clò bho chionn iomadh bliadhna, ach nuair a chunnaic mi a' chiad shealladh oirre is chan ann dhen leabhar ach air pìosan pàipeir rhoneo ann an colaiste ann an Glaschu, rinn i dùsgadh mhòr dhomh. Tha mi smaointinn gu robh daoine eile a' tighinn thuige aig an aon àm. Bha iomadh bliadhna ann a bha e dìreach na ainm dhuinn, ach bha grunn againn a thàinig a-mach caran mun an aon àm mar bhàird. Mi-fhèin, clann 'IcGumaraid, Mòrag is Catrìona, Maoilios Caimbeul – ceithir Sgitheanaich. Bha feadhainn eile ri bàrdachd cuideachd ach b' e sinne mar gum biodh a' chiad ghinealach a thàinig às ath-bheothachadh Shomhairle. Bha e mar a thuirt mi, sàmhach. Cha robh guth ri fhaicinn, ri chluinntinn mu dheidhinn a bhàrdachd ach gu robh an leithid ann. Ach nuair a chunnaic sinn i, 's thàinig an uair sin thàinig leabhraichean a-mach, thàinig Four Points of a Saltire is an uair sin thàinig cruinneachaidhean dhen bhàrdachd, rinn e ath-chraoladh orra agus chunnaic sinn anns an fharsaingeachd dè an seòrsa bàird mìorbhaileach a bh' ann.
Aonghas Dòmhnallach: Bha ùidh mhòr aig Somhairle ann an ceòl pìoba, ach gu h-àraidh ann an ceòl mòr. Leis gu robh eòlas cho farsaing is cho domhainn aig Somhairle air ceòl Gàidhealach, bha e a' tuigsinn cho cudromach is a bha ceòl mòr dha na Gàidheil agus dha ar dualchas. Bha bràthair Shomhairle na phìobaire agus bha seinneadairean gu leòr anns an teaghlach, agus ged a chanadh Somhairle fhèin nach seinneadh e òran, creid thusa gu robh na foinn aige.
Tha cuimhne agamsa a bhith ann an Èirinn còmhla ris uair agus mi a' cluich ceòl mòr agus gun fhiosda dhomh fhèin chaidh mi dheth agus gu port eile. Agus anns a' bhad, chunnaic mi gun do thuig Somhairle agus chan e idir gun do thuig e, ach bha fios aige dè am port a bha mi a' cluich cuideachd.
Aonghas Pàdraig Caimbeul: Nuair a bhàsaich a bhràthair Calum agus e cho òg, sgrìobh Somhairle cumha dha...
Tha sin mar sheòrsa de mhac-talla air Hallaig far an tug am bàrd Somhairle MacGill-Eain an guth air ais dha na ginealachan a dh'fhalbh. Agus aig deireadh an latha, is dòcha gur e sin obair is dìleab a' bhàird, a bhith na fhear-labhairt dha dhaoine fhèin – faireachdainnean a chur ann am briathran agus an uair sin sin a leigeil ma sgaoil air feadh an t-saoghail mhòir.
Air adhart guCeanglaichean
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Clann taobh a-muigh na sgoile air Eilean Mhàrtainn
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0629
- ÀITE
- Eilean Mhàrtainn
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1949
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40387
- KEYWORDS
- Eilean Mhàrtainn
na h-Eileanan Samhraidh
sgoiltean
Naomh Màrtainn
iasgach
croitearachd
Thogadh an dealbh seo san Ògmhios 1949 agus chithear riùir chloinne nan seasamh air steapaichean na sgoile air Eilean Mhàrtainn. A' tòiseachadh air an làimh chlì tha Seumas Boa, Norah Chaimbeul is Cairistiona Boa.
Is e Eilean Mhàrtainn fear de na h-Eileanan Samhraidh agus 's e am fear as fhaisge air tìr-mòr aig Ullapul. Chaidh ainmeachadh air Naomh Màrtainn, a thathas a' saoilsinn thog manachainn air an eilean sa cheathramh linn. Sanochdamh linn deug bha gnìomhachas-iasgaich gu math soirbheachail air a stèidheachadh air an eilean, le còrr is ceud duine a' fantainn air. Chaidh croitearachd làmh ri làimh le gnìomhachas an iasgaich, agus mòran dhen eilean na ionaltradh do chrodh agus do chaoraich, le beagan den fearann a-mhàin na àiteach.
Chaidh an t-eilean a thoirt seachad le Monica Goldsmith an 1979 mar thiodhlac don RSPB (Comann Rìoghail Dìon nan Eun), agus an dèidh fichead bliadhna an urra ris an eilean, thug an RSPB e seachad do dh'urras de choimhearsnachdan Loch Bhraoin agus na Còigich. Chan eil duine a' fuireach air an eilean an-diugh
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Tagradh a thaobh Catriona NicAoidh
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_1_19
- ÀITE
- Eilean Ròin
- SGÌRE
- Tunga is Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cinn t-Sàile MhicAoidh
- DEIT
- 6 An Giblean 1847
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6140
- KEYWORDS
- faothachadh nam bochd
airgead
taigh nam bochd
Tunga is Fàrr
tinneas
Tagradh a thaobh Catriona NicAoidh le a teaghlach ag iarraidh taic seach nach b' urrainn dhi rud sam bith a dhèanamh dhi fhèin. Bha i ceithir bliadhna fichead a dh'aois agus chan fhaigh i a-steach dha leabaidh fhèin gun chuideigin ga giùlan.
Tha i cuideachd ag iarraidh biadhadh bho nach eil comas nan làmhan aice idir.
Cuideachd tha not ghoirid ann o bhòrd a' pharraist ag ràdh "not admitted". Chaidh an tagradh a dhiùltadh


text:
- TIOTAL
- Sula Bheinn bhon rathad Loch an Inbhir, Asainte
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_POSTCARDS_021
- ÀITE
- Loch an Inbhir
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- LINN
- 1940an; 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29681
- KEYWORDS
- cairtean-puist
beanntan
geòlas
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Sula Bheinn mar a chithear bho rathad Loch an Inbhir, ann an sgìre Asainte ann an Cataibh. Tha an t-ainm a' tighinn bhon Lochlannais airson Beinn Stac. 'S e clach-ghainmhich Thoirbheartan a th' ann an dà bhinnean Shula Bheinn, air bunait Gneiss Leòdhasach. Tha am mullach as àirde, ris an canar Caisteal Liath cuideachd, air an taobh an iar, 2398 (731m) troighean de dh'àirde. Tha am binnean as ìsle is as bioraiche 2372 (723) troighean de dh'àirde


text:
Dreathan donn
'S e eun beag a th' ann an dreathan-donn (Troglodytes troglodytes, Wren neo Winter Wren ann am Beurla).
S'àbhaist dhaibh a bhith eadar 10 's 11 cm a dh'àirde 's tha iad caran donn. Bith iad a' fuireachd am a measg nan lùsan ìosal anns na coilltean giuthais. 'S àbhaist dhaibh neadachadh faisg air an làr neo air an làr fhèin. Tha na dreathanan-duinn gu math farsaing. Chìthear iad anns na coilltean bho Alasca thar ceanna a tuath Aimearaga a Tuath agus bho Bhreatainn thar an Roinn Eòrpa 's ceann a tuath Àisia.


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig air an aithisg bhliadhnail 2012-13 fhoillseachadh, a’ tairgsinn fianais gu bheil adhartas ri fhaicinn ann an leasachadh na Gàidhlig.
Dh’éirich àireamh na cloinne a’ tòiseachadh sa bhunsgoil le sia ás a’ cheud, a’ ciallachadh gu bheil 428 dhiubh ann am bunsgoil a h-aon a-nis an coimeas ri 406 an-uiridh. A réir cuid anns na meadhanan Beurla tha seo a’ coimhead caran ìosal s a’ sealltainn nach eil am Bòrd a’ dèanamh gu leòr, fiùs gu bheil e “a’ fàilligeadh”. Sin beachd leis nach eil ceannard a’ Bhùird, Iain Aonghas MacAoidh, ag aontachadh idir. “Chuir sinn romhainn na h-àireamhan a chumail co-dhiù far an robh iad roimhe fhads a bha sinn trang a’ cur siostam cunbhalach air dòigh anns na roinnean obrach anns a bheil làmh againn fhìn.
“Bha againn ri daoine fhastadh ’s an trèanadh agus structaran ùra thoirt a-steach. A dh’aindeoin sin tha sinn glé thoilichte fhaicinn gu bheil na h-àireamhan a’ sìor dhol am meud le àrdachadh 16 ás a’ cheud ann an clann aois 3–5. Tha an àireamh anns na tràth-bhliadhnaichean, clann fo aois a trì, air a dhol suas còrr agus 50 ás a’ cheud taobh a-staigh 18 mìosan. Mar sin, sann a tha an obair seo air a bhith air leth soirbheachail dhuinn.”
Tha gainnead luchd teagaisg fhathast a’ cur bacadh air foghlam Gàidhlig ’s tha aig a’ Bhòrd ri coimhead air dòighean gus luchd teagaisg a tha ag obair sa chànan eile an-dràsta a thoirt gu fileantas gu ìre ’s gum biodh iad comasach gluasad gu Gàidhlig. Tha e coltach gu bheil am Bòrd air an uallach seo a thoirt gu buil gun a bhith ach a’ cumail trì seachdainean de chùrsa bogaidh do dhaoine aig an robh tomhas de chomas sa chànan mar-thà.
Tha Mgr MacAoidh a’ dol ás àicheadh nach eil seo a’ coimhead ach suarach, mar nach eil iad ach a’ cur strìochagan ann am bogsaichean gus na dleastanasan aca choileanadh air pàipear. “Tha fada bharrachd air cùlaibh na toraidhean na tha nochdadh san aithisg fhéin. Thug na trì seiseanan sin cothrom dhuinn coimhead air feumalachdan an luchd teagaisg fhéin. Tha sinn a-nis a’ leasachadh cùrsa a bheireadh na comasan cànanach deatamach dhaibh taobh a-staigh bliadhna.
“Tha sinn cuideachd a’ coimhead air goireasan a dh’ fhaodadh a bhith cuideachail ann an toirt sgilean leughaidh agus sgrìobhaidh do luchd teagaisg aig a bheil Gàidhlig mar chiad chainnt a bhiodh deònach gluasad gu teagaisg sa Ghàidhlig nan robh an cothrom aca.”
Seach a bhith ’na briseadh dùil, tha Mgr MacAoidh a’ faicinn gach adhbhar dòchais san aithisg. “Tha mise air a bhith an sàs san obair seo fad 30 bliadhna ’s an còrr agus se seo a’ chiad turas riamh a tha mi faireachdainn gu bheil misneachd agam, gu bheil sinn faisg air cruthachadh suidheachadh far an gabh cor na Gàidhlig a thionndadh bho chrìonadh gu fàs.”


text:
- TIOTAL
- Clach Ghnogaidh is Tuarg airson Eòrna Poite a dheasachadh
- EXTERNAL ID
- QZP40_2471_VOLXII_P263
- SGÌRE
- Sealtainn
- DEIT
- 1876
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31633
- KEYWORDS
- bràthntan
clachan
muilnean
muillearachd
gràn
min
cinneas
Chaidh a' chlach ghnogaidh seo a lorg ann an Sealtainn, ach bha i cumanta air feadh na h-Alba. Bha toll sa chloich far an robh gràinne ga chur. Bha a' ghràinne an uair sin air a phrannadh leis an tuarg. Bha seo a' plaosgadh a' ghràinne agus b'urrainn do dhuine ithe an uair sin.
Bha ceann an tuairg anns an dealbh seo air a dhèanamh le darach is an sgonnan le giuthas, ach bhathar gan dèanamh le cloich cuideachd. Bha a' chlach ghnogaidh mu 19x13 òirleach (48x33 ciadameatair) is bha an toll 12 òirleach (30 ceudameatair) de leud aig a' mhullach.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland. Vol XII, Part I' (1876-77)


text:
- TIOTAL
- Loidse a' Choire, An t-Ath Leathann
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_03_059_0420
- ÀITE
- An t-Ath Leathann
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14731
- KEYWORDS
- taighean mòra
Chaidh Loidse a' Choire a thogail mu 1790 dha Clann 'Ic Fhionghain. Bha an dachaigh roimhe seo ann an Coire Chatachain fo Bheinn na Caillich. 'S e taigh nas eireachdail a th' ann an Loidse a' Choire, faisg air an t-seann chidhe san Àth Leathan agus tha e a' coimhead thar Rubha Laorais air taobh an iar Bàgh An Àth Leathainn. Tha taobhan an taighe ceangailte ris a' bhloca meahdain le 'bays' chumhang a' tha a' dèanamh gàrradh-cùirte aig cùl an togalaich a tha fo smach tùr cruinn anns a bheil staidhre.


text:
- TIOTAL
- Rinn sinn bodach sneachd an diugh
- EXTERNAL ID
- PC_FJM_DUAN_NOLLAIG_02_11
- DEIT
- 2007
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- traditional
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Fiona J NicCoinnich
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2610
- KEYWORDS
- claistinneach
Rinn sinn bodach sneachd an diugh.
'S ann o 'Duan Nollaig', CD dùbailte air a dhèanamh le Caidreabh Màiri Mhòr nan Òran, airson Comhairle na Gàidhealtachd, ann an co-obrach le Greentrax Recordings, a tha am pìos clàr-claistinneach seo. 'S e an CD seo a' chiad chruinneachadh a chaidh a dheanamh a-riamh de dhuain Nollaige do dhaoine de dh'aois sam bith.
Rinn Fiona J NicCoinnich, an tè a bha roimhe (2002-09) na Caidriche Òrain Màiri Mhòir, clàradh a CD, a' freagairt iarrtas mòr airson stuth na Nollaig sa Ghàidhlig. Am measg nan 35 pìos de cheòl, tha laoidhean traidiseanta ann, òrain traidiseanta Gàidhlig, Òrain Nollaig Ùra Gàidhlig, agus òrain do dhaoine òga agus do luchd-ionsachaidh na Gàidhlig.
Chaidh Obair an Òranaiche a stèidheachadh ann an 2002 gus ùidh ann an òrain Ghàidhlig a bhrosnachadh agus gus goireas a thoirt do dhaoine a bha ag iarraidh fiosrachaidh mu chàil sam bith ceangailte ri òrain Ghàidhlig.
'S e banaltram à Sgèabost an Eilein Sgitheanaich a bh' ann am Màiri Mhòr nan Òran (Màiri Nic a' Phearsain.) Rinn i tòrr òran an dèidh aois 50 anns a bheil òrain-mrich, òrain-mholaidh agus òrain shuigeartach a bharrachd air òrain a thog gearan mun dòigh san deach dèiligeadh ris na Gaidheil.


text:
- TIOTAL
- Fireannach taobh a-muigh togalaich, Caladar
- EXTERNAL ID
- PC_CAWDOR_02
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Chaladair
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22077
- KEYWORDS
- spaidean
bailtean
oighreachdan
caistealan
taigh
liana
oifisean-puist
bùithtean
tobraichean
liana bhòbhlaichean
taighean-òsta
taighean-seinnse
taigh-òsta
Chaidh an dealbh seo a thogail ann an Caladar. Tha duine na sheasamh taobh a-muigh togalach ìosal cloiche, fhad 's a tha nighean òg a' coimhead on doras. Tha spaid agus peileachan nan laighe ris a' bhalla.
Tha baile beag Chaladair ri taobh Allt Chaladair, mu 13 mìle an ear air Inbhir Nis agus 5 mìle an iar-dheas air Inbhir Narann. Dh'fhàs e na bhaile oighreachd a' frithealadh Chaisteal Chaladair agus tha e an-diugh na bhaile a tha glèidhte agus tha na taighean beaga cloiche agus na frith-rathaidean snìomhach, socair ann fhathast. Am measg nan goireasan a th' aige tha oifis puist agus bùth, eaglais, tobar-uisge, liana bhòbhlaichean agus taigh-òsta tlachdmhor


text:
1890
MDCCCXC
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 an t-Iuchar, inbhe stàite do dh'Idaho.
- 10 an t-Iuchar, inbhe stàite do Wyoming.
- 23 an t-Samhain - Stad aonadh pearsanta aig Lucsamburg.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an Gearran - Boris Pasternak, ann am Mosgo. Sgrìobhadair às An Ruis.
- 13 am Màrt - Willa Muir, sgrìobhadair agus eadar-theangaiche à Sealtainn.
- 27 an t-Ògmhios - Roberto Urdaneta Arbeláez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an t-Sultain - Bep Schrieke, ann an Zandvoort. Neach-poileataigs às Na Tìrean Ìsle.
- 16 an Dàmhair - Mícheál Ó Coileáin ceannard bun-os-cionn Èireannach.
- 22 an t-Samhain - Charles de Gaulle, ann an Lille. Ceann-suidhe na Frainge.
- 20 an Dùbhlachd - Jaroslav Heyrovský, ann am Pràg. Ceimigear às An t-Seic.
- Murchadh Moireach, bàrd Gàidhlig à Leòdhas.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an t-Iuchar - Vincent van Gogh, peantair.
- 24 an t-Sultain - Ezequiel Hurtado, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.


text:
- TIOTAL
- Comharraidhean taobh a-muigh Stèisean Ceann Bhuirgh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_265
- ÀITE
- Am Broch
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- c.1950
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- Henry Orbach/Highland Railway Society
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26983
- KEYWORDS
- meur-loidhne Cheann Bhuirgh
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Anns an dealbh seo, chithear an rathad-iarainn dìreach a deas air stèisean Ceann Bhuirgh cho math ris na comharraidhean 'dachaigh' a bhiodh a' leigeil trèanaichean a-steach don stèisean. Tha an comharra air an làimh dheis a' stiùireadh na loidhne do stèisean an luchd-siubhail agus don loidhne gu Hudaman agus tha an stèisean nas lugha air an làimh dheis a' stiùireadh na loidhne do stèisean a' bhathair agus don chala.
Chaidh an rathad-iarainn eadar an Abhais agus Ceann Bhuirgh air an loidhne eadar Eilginn agus Farrais, fhosgladh le Rathad-iarainn Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain air 22 Dùbhlachd 1862. Chaidh an rathad-iarainn seo na phàirt de Rathad-iarainn na Gàidhealtchd ann an 1865. Chaidh a' mheur-loidhne seo a leudachadh gu Hudaman air 10 Dàmhair 1892 agus chaidh stèisean ùr do luchd-siubhail fhosgladh aig an àm sin. B' e an seann stèisean an stèisean airson bathar gus an do sguir seirbheisean bathair air 7 Samhain 1966


text:
- TIOTAL
- Loch Usaidh, faisg air Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1275
- ÀITE
- Loch Usaidh
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33201
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois, Ros is Cromba
lochan
fiosaichean
fàidhean
Loch Usaidh
Is ann bhon t-sreath 'Oilette' aig Raphael Tuck a tha a' chairt-phuist seo. Chithear Loch Usaidh, faisg air Srath Pheofhair. Tha iomadach eilean beag is fiadh-bheatha air an loch. A rèir beul-aithris, 's ann ann an Loch Usaidh a shad Coinneach Odhar a' chlach aige mus deach e fo chasaid airson buidseachd. Rinn e fàidheadaireachd gun deigheadh a lorg aon latha am broinn èisg agus gum faigheadh an neach a lorgadh a' chach comas fàidheadaireachd a dhèanamh. Cho fad 's as aithne do dhuine, cha deach a' chlach a lorg fhathast


text:
1906
MCMVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Giosuè Carducci an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Henri Moissan an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh El Cerrito (Calafòrnia) a stèidheachadh.
- Chaidh Gary (Indiana) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Gearran - Dietrich Bonhoeffer, ann am Breslau. Diadhaire às A' Ghearmailt.
- 13 an Giblean - Samuel Beckett, ann am Baile Átha Cliath. Ùghdair à Èirinn.
- 28 an t-Ògmhios - Maria Goeppert-Mayer, ann an Kattowitz. Fiosagaiche às a' Ghearmailt.
- 3 an t-Iuchar - Alberto Lleras Camargo, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 23 an t-Iuchar - Vladimir Prelog, ann an Sarajevo. Ceimigear à Bosna
- 6 an t-Sultain - Luis F. Leloir, ann am Paris. Ceimigear às An Argantain.
- 1 an Dàmhair - Iain Latharna Caimbeul, ann an Earra-Ghàidheal. Neach-clàraidh à dh'Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an Gearran - Pierre Curie ann am Paris. Fiosaigiche Frangach.


text:
Lagos
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a deas Nìgeiria a th’ ann Lagos (IPA: ˈleɪɡɒs, Edo: Èkó). ‘S ann às a’ Phortagailis a tha an t-ainm, is tha e a’ ciallachadh lochan. Tha am baile suidhichte aig dìreach 35m os cionn ìre na mara,[1] faisg air an Lagùn Lagos,[2] air sreath dhe Eileanan mar Eilean Lagos agus Eilean Bhictoria,[3] aig beul na h-Aibhne Niger. Anns an Stàit Lagos fhèin. Tha Lagos 118km air falbh bho Ibadan, 78km bho Abeokuta, 18km bho agus 541km bho Abuja, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 7,937,932 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[5] am baile as motha na dùthcha, is an dàrna baile as motha ann an Afraga.[6]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Atlanta, Na Stàitean Aonaichte[7]
- A' Bhruiseal, A' Bheilg
- Bucharest, Ròmainia
- Cotonou, Beinin
- Daegu, Coirea a Deas
- Cairo, An Èipheit
- Fukuoka, An t-Seapan
- Istanbul, An Tuirc
- Jaipur, Na h-Innseachan
- Montego Bay, Iaimeuca
- An Caisteal Nuadh, Sasainn
- Nürnberg, A' Ghearmailt
- Olympia, A' Ghrèig
- Port of Spain, Trianaid agus Tobago
- Ra'anana, Iosrael
- Rio de Janeiro[8] Braisil
- Salcedo, Poblachd Dhoiminicia
- Salzburg, An Ostair
- Taipei, Taiwan
- Tiflis, Gruisia
- Toulouse, An Fhraing
- Santa Fe, An Argantain


text:
- TIOTAL
- A' Dol tarsainn na Fadhla a Tuath eadar Beinn a' Bhaoghla is Uidhist a Tuath, 1950an
- EXTERNAL ID
- PC_HIGHLANDLIVESTOCK_008
- ÀITE
- Fadhail a Tuath
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Sprèidh na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23463
- KEYWORDS
- sprèidh
crodh
dròbhairean
beathaichean
àth
fadhail
fadhail
B' e astar cunnartach a bh' ann a' dol thairis air an Fhadhail a Tuath a bh' eadar Beinn a' Bhaoghla agus Uibhist a Tuath. Tha an fhadhail ceithir mìle gu leth ann am fad agus b' ann dìreach nuair a bha muir-tràigh ann a dh'fhaodadh duine a dhol a-null. Bha rathad sònraichte ann a dh'fheumadh a leantainn. Chaidh an cabhsair thar na Fadhla a Tuath fhosgladh ann an 1960 le Màthair na Banrigh.
(Airson tuilleadh fiosrachaidh mu dhol tarsainn na Fadhla a Tuath, faic pìos claisneachd - Cuimhneachain Dhròbhair Ghàidhealaich 10)


text:
- TIOTAL
- Seann taigh aig Loch Ailleart
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_20_05
- ÀITE
- Loch Ailleart
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38888
- KEYWORDS
- taighean
togalaichean
tuineachaidhean
bailtean
similearan
Tha an seann taigh seo air a thogail le clachan is tha tughadh air a' mhullach. Tha dà shimileir air an dèanamh le bogsaichean fiodha air a' mhullach. Tha an dealbh on chruinneachadh aig I.F. Ghrannd a' sealltainn beatha air an tuath sa Ghaidhealtachd is na h-Eileanan tràth san fhicheadamh linn. Thog an Dotair Ghrannd mòran de na dealbhan i fhèin, is chruinnich i dealbhan aig daoine eile cuideachd.
Tha baile air a bhith aig ceann Loch Ailleart o 1650 co-dhiù nuair a chaidh taigh-aoigheachd a chlàradh an sin. Ann an 1750, bha e mòr gu leòr airson nochdadh air map mar 'Kinloch Hoylort'. Tràth anns na 1800an, chaidh an 'Rathad gu na h-Eileanan' aig Tòmas Telford a thogail tro Cheann Loch Ailleart air a shlighe on Ghearasdan gu Arasaig, is gu Malaig a-rithist. Tha Rèile Taobh Siar na Gaidhealtachd a' ruith tro Loch Ailleart cuideachd. Mu 1900, chaidh ainm a' bhaile atharrachadh o Cheann Loch Ailleart gu Loch Ailleart. Chuir cuid fàilte air seo, ach bha daoine eile mì-thoilichte leis, ag ràdh gur e baile a bh' ann an Ceann Loch Ailleart is uisge a bh' ann an Loch Ailleart
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Nochd teachdaireachd air an Fòram Runrig. a-rèir coltas tha cùisean air a bhith a’ dol sìos o chionn greis le cogaidhean lasair agus a leithid sin. Bidh a h-uile càil ga dhubhadh às air an 4mh den mhìos seo. Cha robh mise ann gu tric ach bha fhios agam gu robh roinn Gàdihlig ri fhaighinn, saoilidh mi gum bi a h-uile cail a bha sin fhaighinn an t-sitig cuideachd.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Prionnsapal agus Iar-Sheansalair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ leigeil dheth a dhreuchd aig deireadh na bliadhna
Dh’innis Seumas M Friseal, Prionnsapal agus Iar-Sheansalair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean do Chùirt an Oilthigh (buidheann riaghlaidh an oilthigh), an-diugh (Dimàirt 18 Ògmhios 2013) gu bheil e an dùil a dhreuchd a leigeil dheth aig deireadh 2013.
Thòisich Mgr Friseal aig Institiud OGE nam Mìle Bliadhna, mar a bh’ air aig an àm, mar Rùnaire anns an t-Sultain 2002. Chaidh a chur an dreuchd mar Leas-Phrionnsapal ann an 2007. Ann an 2009 thàinig Mgr Friseal an àite an t-Àrd-Ollamh Raibeart MacCarmaig mar Phrionnsapal, agus tha e air a bhith na Phrionnsapal agus Iar-Sheansalair bho Gearran 2011, o bhuileachadh tiotal oilthigh.
Thuirt an t-Àrd-Ollamh Mata MacÌomhair CBE, Cathraiche Chùirt an Oilthigh: “As leth na Cùirt bu toigh leam taing a thoirt do Sheumas Friseal airson a dhealas mòr ri leasachadh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Bha Seumas mar mheadhan air a bhith a’ coisinn cumhachdan buileachaidh cheuman ann an 2008 agus chuir a spionnadh, dìcheall agus aire do mhion-phuingean gu mòr ri bhith a’ coisinn tiotal oilthigh ann an 2011. Bhon uairsin chùm e air a’ stiùireadh an oilthigh tron àite atharrachail aige anns an dà chuid àrd-fhoghlaim agus foghlam adhartach anns an sgìre.
“Tron eòlas agus ceannas aige, chuir Seumas gu mòr ri soirbheas an oilthigh mar phàirt deatamach de bhun-structair shòisealta, chultarach agus eaconamach na Gàidhealtachd agus nan Eilean.”
Chuir Cùirt an Oilthigh comataidh rannsachaidh air dòigh aig am bi ceannardas air a’ phròiseas gus prionnsapal ùr a chur an dreuchd.


text:
- TIOTAL
- A' dol a-steach do Linne Chrombaigh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0360
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- DEIT
- 1944
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32273
- KEYWORDS
- cairtean-puist
nèibhi
linneachan
famhairean
Sa chairt-phuist seo o thràth san fhicheadamh linn chithear Sùdraichean Chrombaigh le bàta-cogaidh a' seòladh a-steach dhan linne agus bàtaichean beaga iasgaich air an tarraing suas air an tràigh ann an Cromba.
Tha an dà mhaol, na Sùdraichean gu Tuath is gu Deas, a' dìon doras Linne Chrombaigh.
Tha e air aithris gu bheil na Sùdraichean air an ainmeachadh air dà fhuamhaire a bha a' fuireach air gach maol agus a bha a' coimhead thairis air muinntir Chrombaigh. 'S e greusaichean no sùdraichean tranga a bh' annta agus bhiodh iad a' tilgeil innealan an obrach dha chèile thairis air a' chaolas.
'S e sàilean de Linne Mhoireibh a th' ann an Linne Chrombaigh. Air a cruthachadh aig an aon àm ri Loch Nis, 's e acarsaid dhomhainn, nàdarra a th' anns an Linne. Ann an 1912 thàinig an caolas gu bhith na bhun-àite an Nèibhi agus 's e acarsaid shàbhailte a bh' ann don chabhlach san dà chogadh. Ghabhadh inntrigeadh na linne a dhìon gu furasta agus bha na Sùdraichean làn de dhaingneachdan armachd, agus chithear fhathast làraichean nan dìdeanan sin. Nas fhaisg air an là an-diugh chleachdadh Linne Chrombaigh na àite do thogail, càradh is cumail-dìomhain nan crann-ola on Chuan a Tuath


text:
- TIOTAL
- An Seann Mhuileann, ga fhaicinn o 'Seafield'
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_020
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39109
- KEYWORDS
- muilnean
muilinnean
taighean aosta
Dealbh gun bhliadhna ris anns am faicear an seann mhuileann, ga fhaicinn o 'Seafield'. Chaidh am muileann a chur air bhonn an toiseach le fear den ainm Mac na Ceàrdaich no Sinclair. Mu 1927-28 chaidh leth den mhuilinn atharrachadh, le tè den ainm a' Bh-ph Masterton, gu bhith na thaigh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
A' mealtainn am blàr a-muigh / Enjoying the outdoors
Toileachasan sìmplidh
Tha obair nàdair dìreach air do stairsich. Tha an iomairt againn gad bhrosnachadh airson a dhol a-mach agus cur-seachadan sìmplidh na beatha a mhealtainn, ge bith càit am bi thu.
Carson am blàr-a-muigh?
Faigh a-mach mu dheidhinn Alba, rannsaich do sgìre fhèin agus meal na sochairean a tha a' tighinn bho bhith a-muigh nas trice.
Àiteachan far am faodar a dhol
Faigh barrachd a-mach mu àiteachan sònraichte air am faodar tadhal leithid Tèarmainn Nàdair agus Pàircean Nàiseanta. No rannsaich ceuman agus slighean.
Dè nì mi?
Eadar coiseachd is tadhal air àiteachan, gu obair saor-thoileach is gàirnealaireachd airson fiadh-bheatha, lorg cuid de na rudan a dh'fhaodas tu a dhèanamh an seo.
Dè chì mi?
Tha iomadachd iongantach de dh'àrainneachdan, fhiadh-bheatha is gheòlas ann an Alba ri rannsachadh is a mhealtainn. Sgrùd beachdan an seo airson do thàladh a-mach.
Do chòraichean slighe
Ge bith càite an tèid thu biodh fios agad mu na ceuman sìmplidh a dh'fheumas tu a ghabhail airson an àrainneachd a dhìon is airson a bhith cùramach mu feuman an fheadhainn a tha ag obair innte no ga mealtainn.
A' cur cuairt air dòigh
A' dol nas fhaide air falbh? Gabh ùine airson a mhealtainn agus faigh comhairle mu bhith a' cur do thurais air dòigh.


text:
Kl. Ianair .iiii. f., l. .xui. Anno Domini M.xx.iiii
Ugaire m. Dunlaing, ri Laigen, & Mael Mordha m. Lorcan, rí H. Ceinnselaig: tech do gabail forra ic Dubloch la Donn Sleibe m. Mail Mordhai, la righ H. Faelain, & a tuitim ann. Donn Sleibe iarum do marbad do H-Uib Muiredhaigh.
Cath Atha na Croisi i Corunn iter H. Mael Doraidh & H. Ruairc coro muidh for U Ruarc & coro ladh a ar. {§H1}
§
fechtatar fir cen taisi,
ro linadh collaibh Corann,
is la Conall a mhaisi.
p.462
Cuan H. Lothcan, prim-eices Erenn, do marbad i Tebtha d'Fearaibh Teabhtha fein. Brenait a n-aen-uair in lucht ro marb. Firt filed innsein.
Domnall m. Aedha, ridomna Ailigh, do marbad do Ghilla Mura m. Ocan.
Mael Duin H. Con Chaille, ri H. Niallain, do marbad do h-Uib Dorrthainn.
Mael Ruanaid H. Ciardhai, ri Cairbri, a suis occisus est.
Crech la mc. H. Neill coro ort H. Meith & H. Dorrthainn.


text:
1858
MDCCCLVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an Cèitean, inbhe stàite do Mhinnesota.
- Chaidh Támesis (Coloimbia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 am Faoilleach - Tomás Carrasquilla, ann an Santo Domingo. Sgrìobhadair à Coloimbia.
- 23 an Giblean - Max Planck, ann an Kiel. Fiosagaiche às a' Ghearmailt a tha ainmeil airson na h-obrach aige air buaidh an dealan-solais, rèidhidheachd chorp dhubh agus meacanaigs cuantamach.
- 16 an t-Sultain - Andrew Bonar Law, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs à Sasainn.
- 18 an t-Sultain - Pedro Nel Ospina Vásquez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 20 an t-Samhain - Selma Lagerlöf, ann an Sunne. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 22 an Dùbhlachd - Giacomo Puccini - ceòladair às an Eadailt.


text:
- TIOTAL
- Dealbh den teaghlach Urchadan
- EXTERNAL ID
- PAW0009064
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- c.1948
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20981
- KEYWORDS
- teaghlaichean
culaidhean choimheach
Chaidh an dealbh seo a thogail aig ath-aonadh den teaghlach Urchadan, à Inbhir Nis, 's dòcha airson Banais Òrach. Bha fear den teaghlach ag obair aig an companaidh marsantachd Jardine MacMathain, is chaidh e a dh'fhuireach ann an Hong Kong, far an do phòs e boireannach Sìneach. Chaidh esan is a theaghlach gu Canada a-rithist. Aig deireadh na 1940an, thadhal iad ann an Inbhir Nis is choinnich na h-Urchadain Sìneach na co-oghan Albannach aca.
Chaidh Jardine MacMhathain a stèidheachadh ann Canton ann an 1832 le Uilleam Jardine, à Loch Mhabain, ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh, is Seumas MacMhathain as An Luirg ann an Cataibh. Bha an companaidh a' brosnachadh Hong Kong a stèidheachadh anns na 1830an. Bha iad ag as-mhalairt tì gu Breatann is ag in-mhalairt gual, meatailtean is innealraidh gu Sìna. An dèidh sin, leudaich iad an gnìomhachas gus Iapan, Na h-Innseachan is pàirtean eile de Shìna a ghabhail a-steach, is bha iad ag obair ann am bancaireachd, luingearachd, àrachas, siùcar, cotan is tochladh cuideachd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Er y fa dy row mee leaghtyn ayn 'syn 'astyr, as ta reddyn soccar ayns Purt ny h-Inshey, ren mee briwnys dy cheau y laa ayns shen. V'ee foast çheh as tash ec y traa hie mee er boayrd y varroose, agh roish my rosh shin Purt ny h-Inshey v'ee ceau fliaghey dy moal. V'eh faggys da munlaa (va mee er gadley dy anmagh) as ghow mee kirbyl ayns thie oast Marine Hotel. Briwnys mie - va mellyn oc.
S'goan ad buill ta çhebbal mellyn dy jeianagh, agh she my reih choorse-toshee rieau t'ayn, as va mee jeant bwooise fakin eh er y chaart bee. T'eh jeeaghyn dy vel soddag eeast Thaiagh, ooastyryn as praneyn mooarey er ngoaill yn ymmyd v'oc keayrt dy row myr coorse-toshee ooilley-laaragh y teihill.
Va beggan fliaghey ayn foast, agh ghow mee toshiaght shooyl seose Cronk y Chaitnys er son beggan lheiltys. Dy dooghyssagh, as mish er mullagh y chronk, cheau ee ny smoo beggan er veggan derrey va mee kerroo baiht tra rosh mee fastee hie ooree Hie Manannan. Diu mee tey as clashtyn rish creeley-fynneigagh ennagh, as eisht goll mygeayrt y thie tashtee. Va mee ayns shen nurree as cha row caghlaa erbee ry-akin ayms, myr shen va mee tappee dy liooar, agh ghow mee taitnys jeh ny yei shen. Wahll smooinee mee ny row eh traa dy hirrey er ynnyd ny leaghtyn, "Guild Room, Athol Street". Baghtal dy liooar. Hooar mee caslys-balley er yn çhooylaghan, as cur geill da ynnyd Atholl Street. Dy meeaighar, erreish dou shooyl rish queig ny jeih minnid as çhyndaa jesh as toshtal as jesh, v'eh lieh-jarroodit aym as chaill mee y raad. Jannoo reddyn ny smessey, ta coonceilee Vannin nearildagh as imlagh, myr cretooryn feie, as cha mie lhieu brishey stiagh er pobble liorish cowraghyn boiragh ooilley mygeayrt as enmyn reddyn orroo. Wahll, cha nee ard-valley t'ayn, cre mysh briaght jeh peiagh ennagh? Bee fys oc, dy shickyr.
Cha row fys ec y chied tree sleih vrie mee jeu er ynnyd Athol Street, ny'n Guild Room (as cha row fys oc er c'red ta'n Guild Room noadyr). Bwooise da jee, va fys ec y treeoo er y Centenary Centre raad va cuirrey kiaullee ny h-oie, as ta shen er Atholl Street myrgeddin. Hooar mee y straid, as goll sheese. Eisht hooill mee seose. As sheese reesht. Cha nee straid liauyr t'ayn, as myr shen cha row feme aym er monney traa shen y yannoo. Va'n Centenary Centre baghtal as buigh ny hoie ayns mean ny straiddey, agh cha row lorg erbee jeh Guild Room erbee ry-akin aym. Va troor aeg nyn soie rish y Centenary Centre, goaill cowag, as vrie mee jeu. Hug ad leshtal doaieagh dou nagh dod ad mish y chooney, er y fa dy row mee er reih tree Albinee joarree ass pobble Phurt ny h-Inshey. As mish my ommidagh, by foddey ny s'anmey eh hoig mee dy nee Rua Macmillan as y possan ec v'ayn. Fy-yerrey, hoilshee peiagh ennagh 'sy Centenary Centre dou (Breeshey Maddrell, foddee?) nagh vel y Guild Room ny hroggal hene, agh çhamyr ennagh 'syn agglish Saasilee hoal noi y Centre nagh row enmyssit er y chlaare. Va peiagh kioot ennagh er chur seose cowrey "Guild Room →" er yn agglish, agh atreih! V'eh follit voish y straid ec pillyr, son y chooid smoo, faagail y cowrey elley "Peel Methodist Church" dy chur sleih er shaghryn. Ta bea lane dy cheishtyn beggey ta cur blass urree as bree aynjee. Hie mee stiagh.
Cha row monney sleih 'sy leaght, mysh queig-jeig, foddee. Dindys mee er shen, agh va ram sleih gobbraghey, s'cosoylagh, cha row adsyn er seyrey. Vrie mee jeh ben my nee ad recortys jeu myr t'ad ny keayrtyn, do noddagh sleih nagh row ayns shen eaishtagh rish, agh dooyrt ee dou nagh row shamraig hellveeish oc. Wahll, haghyr eh dy row recortysser beg aym - ta mee jannoo ymmyd jeh ny keayrtyn dy yannoo recortys jeh seshoonyn gamman as stoo myr shen, as hug lhiam eh dys Mannin. Myr shen heb mee dy yannoo recortys, as v'ad jeean dy liooar.
Va daa leaght ayn, liorish Úna Uí Lachtnáin voish Oireachtas na Gaeilge, as Christine James voish yn Eisteddfod. Loayr ad er shennaghys y daa 'eailley, doilleeidyn as caghlaaghyn, as er y chultoor as cummey t'oc nish. Va doilleeidyn dy liooar oc, goaill stiagh cohuittym tradishoon bardagh ayns Bretin rish unnaneys Vretin as Sostyn, as cummaght pholitickaght as caggey theayagh ayns Nerin. S'treisht lhiam dy bee ny leaghtyn greinnaghey sleih dy vooadaghey ynnyd as cummaght ny Cruinnaght ayns cultoor Vannin. Va'n recortys castreycair as hug mee coip da skimmee ny Cruinnaght erreish dou roshtyn thie.
Screeu mee lane phost ayns shoh, goaill stiagh smooinaghtyn reaghee, beggan dy veg er thieyn oast, as ram er y cuirrey kiaull, obbyr lane oor, bunnys. Eisht gholl Blogger y clane gyn oyr erbee. Nee'm my chooid share ny va scanshoil y aascreeu, agh gow my leshtal my t'eh beggan cuttagh; ta fa mie ayn. Erskyn ooilley va ram screeuit aym er Strengyn as Rua Macmillan nagh gooin lhiam eh, as cha nel cree aym dy yannoo eh ass y noa.
Dy firrinagh, ghow mee beggan yindys hoshiaght nagh row ny smoo goll er 'sy laa. T'eh jeeaghyn dy vel lhiettrimys 'cooid hoshee' (critical mass) ayn. She feailley veg t'ayn, ta mooar-chooid nyn Manninee ta goll da cuirraghyn kiaull erreish daue faagail yn obbyr, as cha nel monney sleih seyr 'sy laa; myr shen cha nel eh feeu reaghey monney 'sy laa. Er y laue elley, mannagh vel reddyn er lheh ry-yannoo 'sy laa, cha nel eh feeu goll er seyrey rish y Chruinnaght mannagh vel oo er seyrey foast; as mannagh vel oo er seyrey, t'eh ny sloo cosoylagh dy jig oo dys cuirraghyn kiaull as reddyn elley, er y fa dy bee reddyn elley shirrey ort ad y yannoo as bee oo skee lurg yn obbyr. Chammah's shen, foddee sleih çheumooie jeh Mannin jannoo briwnys nagh vel eh feeu çheet harrish jus er son cuirrey ny ghaa (haink mish, dy jarroo, agh va mee er seyrey hannah as jeean agglagh dy loayrt beggan Gaelg fy-yerrey; cha nel monney caa aym ayns Aah yn Ollee). Dy beagh eh gollrish yn Eisteddfod, as reddyn goll er car y laa, hig ad, foddee. As veagh ee ny taghyrt smoo, myr shen veagh ny smoo geill currit jee, s'cosoylagh. C'red foddee oo jannoo? Wahll, er thurrick hene: co-chosheeaghtyn, co-hurryssyn da ynnydyn cultooragh as najooragh, leaghtyn (cur studeyryn rish obbyr!), filmyn ny drama Celtiagh, lessoonyn bunneydagh ayns çhengaghyn Celtiagh, tuarastyllyn ellyn as keirdey, co-lhongaghyn foddee, aachroo shennaghyssagh ayns Cashtal Rosien... C'red by vie lhiat? Agh dy shickyr, ta feme ec reddyn er argid as traa, as t'ad goan dy liooar, as cha nel eh feeu reaghey reddyn nagh jig sleih daue.
Shoh eh ny va mee son gra heose, dy giare: Cha nel eh feeu reaghey reddyn 'sy laa mannagh vel sleih er seyrey dy heet daue, agh cha nel eh feeu goll er seyrey 'sy laa mannagh vel veg taghyrt. Shen y cheisht!
V'eh orrym ceau daa oor erreish da'n leaght, er y fa nagh ghoghe y cuirrey kiaull toshiaght derrey 8f. She oor dree t'ayn 6f, as ooilley ny thieyn-tey dooint; shen y reih voayl aym dy cheau traa ayn. Hooill mee rish yn çhooylaghan as kionnaghey tey voish bwaane tey va foshlit foast, myr bannaght veg Yee. V'ee kiart grianagh dy liooar dy gholley magh bree feayree ny geayee. Va mee er n'ee bee mea dagh ec lhongey rish shiaghtin hannah, as cha dod mee surranse moggaid 'oalley 'oawragh elley, myr shen chionnee mee arran bainney as ooyl 'sy Cho-op.
Hoshee Strengyn y cuirrey kiaull, roie trooid meshtane breck dy charryn crampey dy liooar. V'ad maylartey gitar, mandalyn as banjoe eddyr y jees oc rere ny carryn v'ayn, as cummal seose ryddim breeoil as gerjoilagh. Chloie ad shenn charryn çheerey, carryn noa, as eer asstayrn ny ghaa ass filmyn as y lheid, gyn doilleeid erbee caghlaa eddyr oc. Cha ghow ad arrane, agh va'n kiaull tayrnagh dy liooar ny yei shen. Poynt loggyr da Paayl er y fa dy loayr eh Gaelg! Reill ad ennaghtyn caarjoil er y chooish as mongey er eddinyn.
Rish y scuirr, dinsh fer ennagh "Juan?" dou as hooar magh mee dy nee Rob y Teare v'ayn, çhyndaader Jeih Skeealyn Scaanjoon. Myr haghyr eh, va mee lhaih Jeih er y turrys shen, agh cha row caa aym d'insh da wheesh va mee goaill soylley jeh. Hug eh mish da quaiyl Chris Sheard, ta cur çhyndaayssyn Coonceil ny Gaelgey dou nish as reesht er son obbyr er Wiki ny Gaelgey (agh cha row traa aym rish tammylt dy jannoo monney). Nagh mie eh cur eddinyn marish ooilley ny h-enmyn fy-yerrey!
Eisht troor Albinagh, Rua Macmillan er yn 'iddyl, Tia Fyles er y yitar as Adam Brown er y dollan. V'ad cloie carryn kiuney as jeeaney, sursmooinaghtagh as gleashagh, shenn charryn as (son y chooid smoo) nyn obbyr noa hene. Va'n kiaull ny smoo çhaghnoil na claare Strengyn, er lhiam - cheayll mee blass Egyptagh ny keayrtyn, as va ram caghlaaghyn bieauid as aght ayn - agh cha nel oalaght chiaullee aym. Chloie Adam as Tia carr ynrican y chione, as b'vaghtal eh dy nee troor feer schleioil t'ayn. Cosoylit rish seshoon coloayrtyssagh Strengyn, va clabberaght ny smoo cliaghtit ec Rua, agh reill ad yn ennaghtyn ainjyssagh ta scanshoil ec cuirrey kiaull çheerey. Cha ghow adsyn arrane noadyr, agh ren tidey dy charryn eigsoylagh cummal seose anaase as tastey eer rish jerrey ny h-oie. She oie feer vie v'ayn dy jarroo, as harrin d'akin Strengyn ny troor Rua reesht gyn ourys.
Dy meeaighar, va blass boiragh er jerrey ny h-oie ayms er coontey ny barrooseyn. Va'n barroose aym dy gholl ec 10.20f, as rish 10.15 hug shin bannaght vooar da carr s'jerree y troor as geddyn aarloo. Traa dy liooar! Eisht daahoilshee ny lampaghyn as roie ad erash er yn ardan. She aagherrym v'ayn! Wahll cha row mee tappee dy liooar dy heiy shaghey y sleih faggys dou; er oyr ennagh cha row mee jerkal aagherrym. Ghow ad toshiaght, as mish boirey ny smoo as ny smoo, jeeaghyn as aayeeaghyn er yn ooreyder aym as bleastey fo veehurransaght, bunnys. Va mee my hoie ec kione foddey straih, rish cleigh yiarn, jeih trieyn erskyn thallooin ec y chione, as ga nagh row aght erbee dy ghrappal harree smooinee mee er shen keayrt ny ghaa. She carr mie v'ayn, ta mee shickyr, agh y tree minnid sodjey hurr mee rish traa liauyr. Scuirr ad as skellal roish fy-yerrey ec 10.18, as ersooyl lhiam gollrish tendreil, lheimmey harrish glioonyn peiagh ny ghaa as aaskinney voish reddyn. Bwooise da Jee, honnick yn immanagh mish çheet as fuirraghtyn orrym, agh dooyrt eh dou myr spotçh: "Remember, you wait for the bus, the bus doesn't wait for you!"
Ny yei shen as ooilley, she oie haitnyssagh v'ayn.


text:
Baile Nèill
'S e baile anns an t-Siorrachd Rinn Friù an Ear a tha ann am Baile Nèill (Beurla: Neilston).[1] Tha e suidhichte ann an Gleann Levern, mu 2 mhìle air àirde an iar-dheas Ceann a' Bhàirr, 3.8 mìltean deas air Paislig agus mu 5.7 air àirde an iar-dheas air Rinn Friù. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 47′ 4.79″ Tuath agus 4° 25′ 24.23″ Iar.
Ann an 2001 bha 5,168 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha Baile Nèill a' nochdadh ann an seann tùsan às an 12na linn. Bha e na sgìre eaglaiseil cudromach le ceangal làidir gu Abaid Phaislig air an taobh tuath dheth.
An-diugh tha mòran duine a' fuireach ann am Baile Nèill a tha a' dol gu Glaschu gach latha airson an obair aca. Tha meur rathad-iarainn a' crìochnachadh aig Baile Nèill.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 481 572


text:
- TIOTAL
- Murt Ghlinne Comhann - far an do thachair a' mhurt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3606
- ÀITE
- Gleann Comhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35447
- KEYWORDS
- Gleann Comhann
Murt Ghlinne Comhann
MacDhòmhnaill
Caimbeul
1692
Iain MacDhòmhnaill
Tha a' chairt-puist seo leis an tiotal 'The Massacre of Glen Coe' a' toirt geàrr-iomradh air an tachartas chianail ann an 1692. Bha companaidh de shaighdearan an Riaghaltais fo òrdugh a' Chaiptein Raibeart Caimbeul, mas fhìor nan aoighean aig Clann Dhòmhnaill, mus do bhrath iad aoigheachd Chlann Dhòmhnaill agus a mhurt iad an luchd-aoigheachd. Uile gu lèir chaidh 38 de luchd-cinnidh Clann Dhòmhnaill a mhurt nan leapannan, nam measg an ceann-cinnidh, Iain MacDòmhnaill. Tha a' mhurt na pairt de dh'eachdraidh na Gàidhealtachd air a bheil cuimhne agus mu bheil faireachdainnean làidir fhathast.
Tha dealbh-camara air a thoirt den ghleann anns an do thachair a' mhurt.


text:
bruidhinn
Contents
Scottish GaelicEdit
EtymologyEdit
PronunciationEdit
VerbEdit
bruidhinn (past bhruidhinn, future bruidhinnidh, verbal noun bruidhinn, past participle bruidhinnte)
Usage notesEdit
- Used with the preposition ri:
- Bha mi a' bruidhinn ri d' athair an-dè. ― I was speaking to your father yesterday.
NounEdit
bruidhinn f (genitive singular bruidhne, no plural)
- verbal noun of bruidhinn
- conversation, talk
ReferencesEdit
- Faclair Gàidhlig Dwelly Air Loidhne, Dwelly, Edward (1911), Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan/The Illustrated [Scottish] Gaelic-English Dictionary (10th ed.), Edinburgh: Birlinn Limited, ISBN 0 901771 92 9


text:
- TIOTAL
- An 12mh Ban-iarla Seafield Taobh a-Muigh Chaisteal Ghrannd
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_PHOTOGRAPHS_008
- ÀITE
- Caisteal Ghrannd
- SGÌRE
- Crombail
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22775
- KEYWORDS
- daoine
aodach Gàidhealach
teaghlaichean
Chithear anns an dealbh seo bho thasglann Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach, tè Nina Caroline Ogilvie-Grant, 12mh Bana-iarla Seafield, ann an gàraidhean Chaisteal Ghrannd. Tha an duine aice, Derek Herbert Ogilvie-Grant-Studley-Herbert , na shuidhe air an làimh chlì, le speuclairean air.
Rugadh Nina Caroline Ogilvie-Grant an 1906, is i na nighean do Sir Seumas Ogilvie-grannd, 11mh Iarla Seafield. Bhàsaich Sir Seumas anns an t-Samhain 1915 an dèidh a dhroch leòn sa Chogadh Mhòr.
Bhàsaich Nina Caroline Ogilvie-Grant, an 12mh Ban-Iarla Seafield, an 1969. B' e a mac, Iain Derek Francis Studley, an uair sin a fhuair an tiotal 13mh Iarla Seafield
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Deòrsa I Bhreatainn is Èireann
- Rugadh: 1660, sa Ghearmailt
- Bha e de theaghlach uasal Hanobhair
- Na Rìgh Bhreatainn: 1mh Lunasdal 1714
- Bas: 1727
- Shealbhaich a mhac, an darna Rìgh Deòrsa.
Carson Deòrsa?[deasaich | deasaich an tùs]
Rinneadh ban-oighre don Bhan-rìgh Anna dheth Sophia, mathair Dheòrsa, an 1701. Chaidh Sophia, a bha de shliochd Sheumais VI Alba is I Shasainn, agus bha cuideachd na pròstanach, a thaghadh le uaislean pròstanach Shasainn a-chum is nach fhaigheadh Na Stiùbhartaich agus an luchd-leantainn na Seumasaich an rìoghachd air ais nan caochladh Anna gun sliochd. Chaochail Sophia corra sheachdainean mus deach crun Bhreatainn a bhuileachadh air a mac Deòrsa air a' chiad latha dhen lunasdal, 1714.


text:
Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte
B’ e Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte (Duitsis: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden; Laideann: Res Publica Coniunctarum Provinciarum) stàit neo-eisimeileachd ann an ceann a tuath na Roinn Eòrpa far a bheil Na Tìrean Ìsle an latha an-diugh.[1] B' e Poblachd a bh' ann agus bha Amsterdam agus Den Haag nam prìomh-bhailtean.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha robh stàit susbainteach seasmhach idir ann far a bheil A' Bheilg, Lucsamburg agus Na Tìrean Ìsle gu ruige an 16mh Linn, ach sreath dhe stàitean beaga, easbaigeachdan, bailtean neo-eisimeileachd agus tìrean fo bhuaidh dùthchanan mòra eile, gu seachd-àraidh An Spàinn.[2]


text:
Kl. Ianair .iii. f., l. xxuii. Anno Domini M.u., alias 1006.
Airmedach m. Coscraich, episcopus & scriba Ard Macha, in Christo quieuit; & Finghuine, abb Rois Cre, moritur.
Mael Ruanaidh H. Dubtai & a mc. Mael Sechlainn, & a brathair Geibennach, mortui sunt.
p.436
Echmilid H. Atidh, rí H. n-Echach, o Ultaibh, Mael Ruanaid m. Flannacan o Conaillibh, Cathalan rí Gaileng, occisi sunt.
Slogad timceall Erenn la Brian i Connacta, for Ess Ruaidh i Tir Conaill, tria Cenel Eogain, for Fertais Camsa, i n-Ultu, i n-oenach Conaille co roachtadur Lughnasadh co Belach n-Duin, co tarait oighreir samhtha Patraicc & a comharbai, .i. Mael Muire mc. Eochadha. {§H1} Id est in tempore Briain.
§
Gaill cen imram im Eidhnigh,
oenben do thecht tar Luachair,
bai cen buachail ic neimleith
Id est in tempore Briain.
Bellum eter fhiru Alban & Saxanu co remaidh for Albanchu co fargabsat ar a n-deghdhaine.
Mael na m-Bó, .i. ri H. Ceinnsealaig, a suis occisus est.
Gilla Comgaill mc. Ardghair mc. Madadhain, .i. ri Ulad, do marbad dia brathair, .i. do Mael Ruanaidh mc. Ardghair.


text:
- TIOTAL
- Seann Drochaid Chloiche, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_371
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11355
- KEYWORDS
- Drochaid Cloiche
Inbhir Nis
Abhainn Nis
Oliver Cromwell
prìosain
Dealbh-camara de sgeidse de sheann Drochaid Chloiche ann an Inbhir Nis. Ann am meadhan na sgeidse chithear boireannaich, a' nighe aodaichean ann an Abhainn Nis.
Air a togail ann an 1685, bha grunn bhoghachan air an drochaid agus bhathar ag ràdh gun deach cuid dhi a thogail le cloich bho dhùn a chaidh a leagail. Chaidh a togail le Oliver Cromwell nuair a bha na saighdearan aige stèidhichte ann an Inbhir Nis. San treas cidhe dhen drochaid, chaidh airse a thogail a bhiodh na phrìosan. Bha dìreach sia troighean de dh'àirde san airse agus deich troighean agus seachd troighean sna taobhannan. Chaidh an drochaid a sguabadh air falbh ann an tuiltean 1849
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Cidhe an aiseig, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00161
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11889
- KEYWORDS
- carbadan
còmhdhail
càraichean
cidhe
aiseag
Tha càraichean a' feitheamh air cidhe Chaol Loch Aillse airson a dhol air an aiseig dhan Eilean Sgitheanach. 'S e Landaulette Body tourer 6 siolandair le mullach fosgailte a tha sa chàr mhòr le àireamh clàraidh à Cumberland, RM6543, a tha ris an an aghaidh. Dh'fhaodadh gum buin e do mheadhan no deireadh nan 1920an. 'S e càr daor, leòmach a bha seo. Dh'fhaodadh gur e slige Daimler, Lagonda no Humber a tha cuideachd air a' chàr a tha a' coimhead taobh a' chamara agus, mar sin, 's dòcha gu robh an dà char le daoine beartach le ùine is airgead gu leòr airson tadhal air a' Ghàidhealtachd ann an cofhurtachd. 'S dòcha gur e fasgadh dhan fhear-obrach a bha a' cladhach ri taobh an rathaid a bha san teanta le na srianagan
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Hunzahúa
‘S e fear dhe na cinn-fheadhna Muisca ainmeil, neo (Zaque), a bh’ ann Hunzahúa.[1] Nuair a bha esan os cionn na rìoghachd, b’ urrainn dhàsan an cumhachd a mheadhanachadh ann an Hunza (Tunja an latha an-diugh). Fiù ’s leig e ainm dhan bhaile, leis cho cudromach ‘s a bha e. Dh’aontaich e creideamhan agus cànan nam Muisca. Bha am fearann bho Chicamocha gu Sutagaos fo bhuaidh Hunzahúa.[2]
Nochdaidh e gu tric ann am miotas a’ bhaile. Tha am beul-aithris a' mìneachadh dhuinn gu robh gaol aige air a' phiuthair Noncetá, ach am peacadh-collaidh toirmisgte ann an lagh nam Muisca.[3] Theich an dithis còmhla, a-rèir am miotas, agus tionndaidh iad gu clachan ann an uamh mar pheannas airson an eucoir a rinn iad.[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Universidad Distrital Francisco José Caldas
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Proactiva Tunja


text:
- TIOTAL
- Loch Maol Fhinn bho os cionn an Stèisein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0576
- ÀITE
- Gairbh
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32498
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Fionn
Cill Fhinn
pegmatities
gàirneid
eich uisge
Rathad-iarainn an Eilein Sgitheanaich
canàl
Pòrt an t-Sròim
bàtaichean iasgaich
rathaidean-iarainn
Chithear Loch Maol Fhinn, no Loch Garve sa Bheurla, sa chairt-phuist seo. Chaidh an dealbh a thogail bho os cionn an stèisein.
Is e "Loch Killen" an t-ainm a th' air an loch ann am mapa Roy a chaidh a dhèanamh ann an 1747 ach is e "Loch Killen" a th' aig an New Statistical Account (1834-45) air. Tha Cill Fhinn aig ceann an iar an locha. Tha an t-ainm "Garve" a' tighinn bhon fhacal "Garbh". Thathar air clachan pegmatite a lorg anns a bheil gàirneidean ri taobh Loch Maol Fhinn. Is e seòrsa de chloich theinntich agus garbh a th' ann am pegmatite agus chaidh a cruthachadh nuair a dh'fhuaraich làbha àrsaidh gu slaodach.
Tha stèisean aig Gairbh air Loidhne an Eilein Sgitheanaich, a dh'fhosgail ann an 1870. Chaidh an stèisean a dhealbhadh le Murchadh Peadarsan agus tha drochaid coise ann tarsainn an rathad-iarainn. Anns an stèisean, tha beàrn mòr ann eadar na loidhnichean gu tuath is gu deas. Tha seo ann mar thoradh air na planaichean tùsail airson na loidhne. Bhathar an dùil gum biodh an loidhne a' giùlan bhàtaichean-iasgaich a bharrachd air daoine, bathar is iasg. Bhathar a' moladh seo gus nach biodh aig bàtaichean ri seòladh timcheall costa a tuath na h-Alba - turas a bha gu math cunnartach. Bha e na bu shàbhailte a bhith a' seòladh tron Chanàl Chaileanach ach bha seo cosgail. Mar sin, bhathar a' moladh gun rachadh na bàtaichean a thoirt à Canal Inbhir Pheofharain le crann agus gun rachadh an cur air carbadan sònraichte. Bhiodh an trèana gan toirt gu Port an t-Sròim far an rachadh an cur air ais dhan mhuir. Bha feum air beàrn mòr ann an Gairbh gus an rachadh trèanaichean-bàta agus trèanaichean àbhaisteach seachad air a' chèile gu sàbhailte. Chaidh na cruinn òrdachadh agus bhathar an dòchas gum biodh an rathad-iarainn fosgailte tràth san t-samhradh nuair a bhiodh feum aig na bàtaichean air gluasad. Nuair a dh'fàs e soilleir nach biodh an rathad-iarainn deiseil gus an Iuchar, chaidh dàil a chur air an òrdugh gus an ath bhliadhna. B' e sin an rud mu dheireadh a chualas mu sgeama nam bàtaichean iasgaich agus is e a' bheàrn aig Stèisean Ghairbh an aon dìleab a bh' aig an sgeama seo. Bha dà sgeama ann aig deireadh an naoidheamh linn deug gus ceangail rèile a thogail aig Gairbh mar thoradh air sgeamaichean gus rathad iarainn a thogail eadar Gairbh is Ulapul. Fhuair an rathad-iarainn seo Aonta Rìoghail ann an 1890 ach cha deach an loidhne seo a thogail riamh mar thoradh air eas-aonta eadar na diofar chompanaidhean rèile
Tha sgeulachd ann mu each-uisge a tha a' fuireach ann an Loch Maol Fhinn. Thèid aig eich-uisge air nochdadh ann an cruth eich no cruth duine. Bha each-uisge Loch Maol Fhinn ag iarraidh bean agus mar sin, dh'fhalbh e le boireannach mar a bhios eich-uisge a dèanamh. Ged a thug an t-each-uisge deagh thaigh agus gu leòr bìdh dhi fon uisge, cha robh i toilichte a chionn 's gun robh i cho fuar. Bha an t-each-uisge còir agus bha gaol aige air a mhnaoi. Chaidh e gu baile Ghairbh ann an cruth eich gus clachair a lorg. Leig a leis a' chlachair a ghlacadh agus a dhol air a mhuin ach an uair sin thug e air ais don loch e. Chuir e ìmpidh air a' chlachair àite teine agus similear a thogail gus am biodh an taigh fon uisge na bu bhlàithe agus an uair sin, thug e an clachair air ais don bhaile gun cron sam bith a dhèanamh air. Bha bean an eich-uisge a-nis toilichte a chionn 's gun robh i blàth agus a chionn 's gum b'urrainn dhi biadh a chòcaireachd. Mar thuarastal airson na rinn e, cha robh aig a' chlachair ach ri seasamh ri taobh an locha agus "iasg" a ràdh agus an ath latha bhiodh basgaid làn èisg ùir ann dha. Thathar ag ràdh gu bheil pàirt den loch nach reoth uair sam bith mar thoradh air teas bho shimilear an eich-uisge


text:
Sìthiche
'S e sìdhiche/sìthiche, sìdh no duine-sìdhe, creutair bho sgeulan agus eòlas-ur-sgeulachd. 'S urrainn do sìthiche dealbh sam bith fhaighinn le comas sònraichte ainmichte "draoidheachd" agus 's urrainn dhaibh dealbh a' chuirp atharrachadh no àrdachadh a fhalach gnèthean sìtheile às na sùilean nan duine bàsmhor. Tha 'n facal seo bunaichte às an ainm an t-àite far a bheil iad air smaoineachadh a fhuireach: Sídhe, agus tha na Sìdhichean air uairibh air chantainn ris na daoine-sìdh. Tha 'n ur-sgeulachd gu soilleir piceanta thairis mòran nan dualchas is beul-aithris eugsamhail. Tha mòran ainmean 's dealbhan aca.
Eòlas-ur-sgeulachd Ceilteach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran iomraidhean aig na muinntir Cheilteach air sìthichean 'nan ur-sgeulachdan is seann-sgeulan, agus tha mòran dhealbhan eugsamhail air chur air an nàdar. Tha iad àitheanta cuideachd ris 'na muinntir bheaga', ach 's urrainn do seo thoirt dealbh air luprachánan, bòcanan, menehune, agus creutairan ur-sgeulach eile, ged chan eil uile sìthichean "beag". 'San Eireann, bha na sìthichean air chantainn ris na Sídhe, agus 'san Alba, na Daoine-Sìdh, Sìthichean, no mòran ainmean eugsamhail.
Cha robh an àirde nan sìthiche daonnan cho seasmhach ri 's e air chumail an-diugh. Gu dualchasach, bha 'n àirde dhaonna aig sìthichean gu tric.
Bha aon creideamh seasmhach mun Breatannaich gun robh na daoine-sìdh fann an aghaidh iarann fuar, leantainn ri mòran nan saobh-chràbhaidhean co cheangailte ri iarann a bheil air mhaireann, roinn dhiubh a bheil a' maireann an-diugh (mar eisimpleir, a' cur cruadha air ur doras).
Thug an creideamh sin còmhnadh do roinn nan eachdraichean is luchd-aithris an t-eòlais-ur-sgeulachd a bheachdachadh gu bheil na sìthichean gu fìor bunaichte à beul-aithris nam muinntir a chòmhnaich an t-eilean na Breatainn Mhòir mus ràinig na Ceiltich. Bhiodh na muinntir seo armaichte a-mhàin le umha, 'gus às a seo bhiodh iarann an leas cinneach nam Ceilteach air bhith.
Sa' chreideamh co-aimsireil, tha sìthichean gu tric comharraichte ri bunasach caoimhneasach 'nam beus; chan eil seo, ge-tà, a' cumail fìor leis na mòran fhoillseachaidhean eachdraidheil. Mar eisimpleir, bha 'n creideamh ann am clann Tàcharan, far bhiodh na sìthichean a' goid air falbh duine-cloinne bàsmhor agus chuireadh le aon de am pàisde fhèin, bitheanta anns na linnean meadhan-aoiseach; tha 'n t-ùrlar seo 'nochdadh sa' mhith-òrain Tòmas an Duanaire agus Tam Lin, am measg òrain eile.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Aziza
- Adhene
- Alux
- Bean-shìth
- Bean-uasal dhubh seunta
- Bugul Noz
- Curupira
- Duende
- Encantado
- Faery Wicca
- Fàinne shìth
- Feri Tradition
- Gabhail dealbhan nan sìthichean
- Jogah
- Leipreachan
- Lùchairt Thitania
- Luspardan
- Marcachd sìdh
- Mogwai
- Paristan
- Peri
- Preserver (Elfquest)
- Radical Faeries
- Sìdhe
- Sìthichean Slàbhach
- Tàcharan
- Teine-sionnachain
- Wichtlein
- Xana
- Clàr nam caractaran sìthe