text:
Àrd-bhaile
'S e a th' ann an àrd-bhaile no àrd-chathair ach cathair, no baile, a tha mòr dha-rìreabh, le tuilleadh air leth-mhillean luchd-còmhnaidh anns a' chathair-bhaile fhèin, agus le co-dhiù millean daoine a' fuireach mun cuairt air. Tha na bailtean mòra a thèid a ghabhail a-steach ann an sgaoileadh àrd-bhaile gam meas mar phàirt dheth, 's chan ann nan àrd-bhailtean iad fhèin, a chionn 's nach eil iad aig cridhe an sgaoilidh bhailteil sin.
Mar as trice, tha àrd-bhaile ann an teis-mheadhan gnothaichean eaconamach, agus aig cridhe cùisean phoilitigeach chultarach roinn no dhùthcha. Mar an ceudna, tha e na bhoillsgean, a thaobh ceanglaichean agus conaltradh roinneil no eadar-nàiseanta.
Bhathar a' meas rìgh-chathair mar àrd-bhaile a chionn 's gum b'e àite-còmhnaidh an rìgh a bhiodh ann.
Cathair chruinne/Baile mòr cruinne[deasaich | deasaich an tùs]
Thathas a' toirt tuilleadh 's a chòir eòlas air a' bhriathar seo bho chionn ghoirid a-nis air sgàth fàs dlùth-chruinneas (globalisation) san t-saoghal a th' ann (m.e. a thaobh ionmhas cruinne, conaltradh is siubhal). 'S e a th' anns a' bhun-smuain seo, cathair aig a bheil buaidh gu soilleir dìreach air cùisean an t-saoghail tro mheadhan sòiseo-eacanomaigeach, cultarach, poilitigeach. Chan e cathair chruinne a th' ann an àrd-bhaile sam bith ge-tà, agus mas e 's gu bheil e na chathair chruinne, chan fhaod sin a bhith a-rèir ìre de mhathas ann am bun-structairean, leasachadh no beò-shlàinte muinntir a' bhaile. Ma dh' fhaoidte gur e Lunnainn a' chiad chathair chruinne agus àrd-bhaile ùr-nodha riamh a bh' anns an t-saoghal. Ach, 's e àrd-bhailtean mar An Ròimh, Constantinople, Damascus, Nanjing sa leithid a bhathar a' meas mar chathraichean chruinne ann an tomhas eachdraidh.


c: text/html

text:
1864
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1864 (MDCCCLXIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an Gearran - 30 an Dàmhair: Dàrna Cogadh Schleswig eadar an Danmhairg air an dàrna thaobh agus a' Phrùis agus an Ostair air an taobh eile.
- 31 an Dàmhair - inbhe stàite do Nevada.
- Thòisich Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
- Rinn Hieronymous Theodor Richter Indium fìorghlan.
- Rinn Jean Charles Galissard de Marignac niobium fìor-ghlan.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Éideard Dwelly.
- 25 an t-Ògmhios - Walther Hermann Nernst, ann am Briesen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 20 an t-Iuchar - Erik Axel Karlfeldt, ann an Karlbo. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 21 an t-Iuchar - Eduard Frankfort, ann am Meppel. Peantair às na Tìrean Ìsle.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La crise de l'esprit
‘Cha b’ann an Elam, Nineveh agus Babylon ach ainmean àlainn neo-shoilleir, agus bha an leth sgrios a bh’ orra cho coma againn sa bha an dearbh bhith aca. Ach an Fhraing, Sasainn, an Ruis... bhiodh iadsan nan ainmean àlainn cuideachd. Mar an ceudna, ‘s e ainm àlainn a th’ ann an Luisitania. Agus tha sinn a’ faicinn a-nis, gu bheil domhainn gu leòr aig dubhaigeann na eachdraidh a dh’fhaodadh sinn uile a thoirt a-steach. Tha sinn mothachail gu bheil sìobhaltas dìreach cho lag ri beatha. Chan eil seachad thar tuigse a-nis, na suidheachan a chuireadh an cuid obrach aig Keats agus Baudelaire dhan aon staing sa tha sin aig Menander; tha iad rim faicinn sna pàipearan-naidheachd.
A bheil mòran diofraichte eadar na làithean seo ciamar a bha e ann an 1919 no 1965 no àm sam bith eile, am bi seòrsa ‘crise de l'esprit’ againn gu bràth siorraidh.


text:
- TIOTAL
- Oighreachdan, croitean agus tacannan beaga Bhaile MacCathain, Ghlinn Urchadain agus Obar Itheachan 1945
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_BGRANT_001
- ÀITE
- Gleann Urchadain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- DEIT
- 1945
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22647
- KEYWORDS
- Eanraig
Bàgh Urchadain
sealbh air fearann
roup
Jackson Stops
Nicholas Reading
zoomable
Ron 20mh linn, bha barrachd fearainn ann an Gàidhealtachd na h-Alba ga reic na chunnacas riamh roimhe, oir bhathar a' meas gun robh e air a luach a chall. Air an duilleig seo tha mapa de Ghleann Urchadain agus na h-earrannan a tha rin reic. Tha am mapa a' còmhdach Inbhir Nis an Iar agus dòrlach fearainn air bruach Loch Nis mu choinneamh Glinn Urchadain. Ged-tà, tha am mapa ag amas air an sgìre bho Obar Itheachan gu coille Inbhir Moireasdan. 'S e raointean fearainn gu math mòr a tha seo, agus bhiodh iad uaireigin nam pàirt de dh'oighreachd Rubha Nòis ('Seafield'). Tha seo na chomharra air na h-atharrachaidhean ann an Alba an dèidh an Dàrna Cogaidh. Aig aon àm, bha oighreachd air a faicinn mar shamhla air mòrachd teaghlaich. Anmoch san 19mh Linn agus tràth anns an 20mh Linn ged-tà, dh'atharraich seo agus na h-uachdarain dùthchasach eu-comasach air farpais eaconamach a dhèanamh ri milleanairean tionnsgalach.
Is beag mion-fiosrachaidh a th' ann mu chumadh-tìre na sgìre sa mhapa seo. Tha na coilltean air an tarraing gu mionaideach, ach chan eil ach àirde 2264 air a thoirt airson creag àrd Meall Fuar-mhonaidh (' Mealfourvanie'). Bha mòran de dh'fhearann na sgìre nach biodh buileach freagarrach airson tuathanachais. Tha sgìre Ghleann Urchadain creagach agus tha tòrr fraoich agus boglaich san ùir. Ron àm seo, bha eaconamaidh àitich na h-Alba air tighinn fo sgàil tionnsgaladh


text:
- TIOTAL
- buidheann bhoireannach agus chloinne còmhla ri Fionnlagh MacCoinnich
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0604
- ÀITE
- Loch Bhraoin
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40367
- KEYWORDS
- seòladair
seòladairean
Chithear anns an dealbh-chamara seo buidheannn bhoireannach agus chloinne còmhla ri seòladair. 'S e an seòladair fear Fionnlagh MacCoinnich às an Leitir, Loch Bhraoin. Chithear sgrìobhte air a' gheansaidh aige na litrichean RNYC, giorrachadh 's dòcha air Royal Northumberland Yacht Club.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Litir chun a' Ghranndaich bho A. E. Young, 26 Dùbhlachd 1934
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_MUSIC_038_001
- DEIT
- 1934
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6897
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
luchd-ciùil
sgrìobhaichean
fuinn
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856 - 1942) do Bhattangorm, Drochaid Chàrr, agus b' ann bho ainm a' bhaile a thàinig am far-ainm aige - "Battan". Na bhalach bha e an lùib an dà rud bu mhotha anns am biodh ùidh aige fad a bheatha - fìdhlearachd agus iasgach. Dh'fhàs e air leth math air an dà chuid; na iasgair-slait dh'innlich e a shlat shònraichte fhèin air an robh 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear bha e os cionn Comann Srath-spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd cha mhòr fad fichead bliadhna agus bha e na eòlaiche air mar a dhèanar fidheall. Dh'innlich e cuideachd fidheall shònraichte air cruth clàir air an robh "Rondello". Tha eisimpleir de shlat-iasgaich, fidheall agus Rondello a' Ghranndaich ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh is Gailearaidh Inbhir Nis (IMAG).
Tha an litir seo, leis an deit 26 Dùbhlachd 1934, bho Mhgr A. E. Young à Obar Dheathain gu Alasdair Grannd. Tha i an cois làmh-sgrìobhainn an fhuinn shocair 'Pastoral' a sgrìobh Mgr Young bho chionn ghoirid.Tha Mgr Young air mòran a chluinntinn mun Ghranndach bho fhear as aithne dhaibh le chèile, Mgr Rose Wood, agus bu toigh leis gun cuireadh Mgr Grannd am fonn ris an stòr aige


text:
1938
MCMXXXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh San José del Guaviare (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Bhuannaich Pearl S. Buck an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 am Faoilleach - Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, san Roimh. Rìgh na Spàinne.
- 10 am Faoilleach - Donald Knuth, ann am Milwaukee. Eòlaiche Coimpiutair às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Giblean - Kofi Annan, ann an Kumasi. Neach-poileataigs à Gàna.
- 15 an Giblean - Torgny Lindgren, sgrìobhadair ainmeil às an t-Suain.
- 18 an t-Iuchar - Paul Verhoeven, ann an Amsterdam. Stiùiriche nam Fiolm às na Tìrean Ìsle.
- 28 an Lùnasdal - Paul Martin, ann an Windsor (Ontario). Neach-poileataigs à Canada.
- 3 an t-Sultain - Ryoji Noyori, ann an Kobe. Ceimigear às an t-Seapan.
- 4 an Dàmhair - Kurt Wüthrich, ann an Aarberg. Ceimigear às an Eilbheis.
- 22 an Dàmhair - Christopher Lloyd, cleasaiche à Stamford sna Stàitean Aonaichte.
- 14 an Dùbhlachd - Leonardo Boff, ann an Concórdia (Santa Catarina). Sagart, Feallsanaiche agus Diadhair à Braisil.
- An t-Urramach Jack MacArtair, ann an Leòdhas. Ministear ann an Eaglais na h-Alba agus comhairliche riaghaltais ionadail.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an t-Samhain - Mustafa Kemal Atatürk, ann an Istanbul. Neach-poileataigs às An Tuirc.
- 11 an t-Samhain - Mary Mallon. Tè à Èirinn a bheireadh typhoid.
- Efe Gómez, ann am Fredonia (Antioquia). Sgrìobadair à Coloimbia.


text:
Am Bogotazo
'S e Am Bogotazo ùpraid a thachair ann am Bogotá an dèidh bàis tagraiche a' chinn-shuidhe Eliécer Gaitán air an 9mh latha dhen Ghiblean 1948.[1]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Mharbh Juan Roa Sierra an tagraiche Libearalach, is chaidh esan fhèin a mharbhadh anns a’ bhad leis na daoine a bha an làthair cuideachd. Chan eil fhios aig duine sam bith carson an do rinn e sin.[2] Nochd gràisg aimhreiteach fheargach aig co-labhairt na Stàitean Aimearaganach. ‘S e toiseach a’ chuthaich a bha sin.
Bha mòran plunndrainn ann, leis gu robh an t-Arm agus Am poileas às an làthair. Ghabh na daoine aig Gaitán stèisean radio os làimh agus dh’iarr iad air Mariano Ospina Pérez an ceannas a leigeil dheth. Chan urrainn dhan cheann-suidhe aontachadh fhaighinn leis na Libearalaich airson an suidheachadh a chiùineadh is dh’fhàs a h-uile càil suidheachadh na bu mhiosa. Mu dheireadh thall, ‘s e na saighdearan a chuir smachd air an t-suidheachadh.
Bha Fidel Castro ann am Bogotá aig an àm airson chruinneachadh oileanaich le taic airgid a fhuair e bho Juan Domingo Perón, ceann-suidhe aig an àm. Chuidich Castro na Libearalaich ann an aimhreit a bha seo.
Buile[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am baile air a mhilleadh mar bhuil air a’ chòmhstri eadar Libearalaich agus Tòraidhean agus sgaoil am brùid gu grad a dh’ iomadach baile eile, gu seachd àraidh Medellín, Ibagué agus Barranquilla. Cha b’ urrainn dhan Arm smachd a chur air a’ bhaile ach an toir air mòran làithean dhe murt, plunndrainn agus teintean. Chaidh mu 3,000 a mharbhadh anns a’ Bhogotazo is mòran air an leòinte. A bharrachd air sin, chaidh 136 toglaichean a chur às, an Lùchairt eachdraidheil dhe San Carlos, Taigh na Cùirte agus taigh-cràbhaidh nam measg.[3]. ‘S e toiseach àm na Brùidealachd (Spàinntis: La Violencia) a bh' ann am Bogotazo cuideachd.


text:
Hobbit
Tha Hàbadan (no Hobbit(ean)) 'nan sìol às an domhan Mheadhan-thalmhainn cruthaichte le J. R. R. Tolkien. Nochdaidh Meadhan-thalmhainn a' chiad 'san leabhar The Hobbit. Cluichidh iad cuideachd prìomh-dhreuchd 'san Tighearna nam Fàinnean.
Susbaint
Dealbh-chunntas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha eadar dà ri ceithir troighean a dh'àirde anns na Hàbadan, an àirde chumanta 'bhith 3 troighean 's leth, le cluasan socach beagan agus casan mòra molach le buinn leathrachaile, do bhrìgh le cha cur brògan mu am casan. Tha iad an dèidh air beatha sìtheil, gun deuchainn le tuathanachas, ithe, 'gus àm le càirdean. Maireann rudeigin nas fhaide na daoine daonna, 's thèid do Hàbadan suas do 130 bliadhna air uairibh mhaireann (le 100 bliadhna cumanta). Tha 'n aois ri "thighinn gu inbhe" do Hàbad òg 33, an àite 21 bliadhna ri daoine daonna. Mar sin bhiodh Hàbad le 50 bliadhna aois meadhan-aosda 'mhàin. 'S toil le Hàbadan ag òl leann aig taighean-leanna, cha eu-coltach na muinntir na dùthcha na Sasainn, a bha 'n dùsgadh-inntinn Tholkien. 'S urrainn dhuinn ain cuideachd fhaicinn 'san ainm a roghnaich Tolkien dham chuid a' Mheadhain-thalmhainn far a dh'fhuirich na Hàbadan: tha "An t-Sìorrachd" coltach gu soilleir dhan ainmean nan sìorrachdan Sasainn (e.g., Lancashire, Shropshire).
Bun[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hàbadan càirdeach ri Daoine gu follaiseach, agus tha iad comharraichte ri meanglan an t-sìol sin. Tha am bun eagarra neo-aithnichte, ach leis an Treas Linn mhoch bha iad a' fuireach 'san Srathan an Anduin 'san Rhobhainion.
Bunachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Hàbadan cuideachd air chantainn ri Luchd-leth ('san Sindarin, perian aonar agus periannath iomarra) seach an àirde bheag. Ge-tà, tha 'n facal beagan cronail ri Hàbadan, seach dhaibh fhèin chan eil iad 'leth' de rud sam bith, agus cha chleachd iad an facal a thoirt iomradh orra fhèin gu dearbh. Tha 'n bunachas Tholkien air 'Hàbad' ùidheil cuideachd: cruthaichte gu soilleir gun ro-bhath, bhiodh nàdarra dha ga cheangal dhan ro-leasachan na Gearmailtise hob ciallachadh beag (e.g. hobgoblin (bòcan)). Ge-tà, tha 'n ro-leasachan seo a' cur là air an 13mh Linn "a-mhàin", ro-fhadalach leis na h-inbhean Tholkien, 's mar sin rinn e bunachas eile, às an Sean-Bheurla hol-bytla, "còmhnaiche-tuill". Nuair nas fhadalaiche thòisich e ag obrachadh air na cuideachdan nam cànanan nas fhaide, bha Hàbad a bhith bunaichte às an Rohirris (gu fìor Sean-Bheurla - a bheil Rohirris co-shìnte ri 'san domhan Tholkien) Holbytlan (toglaichean-tuill). 'San Westron àrsaideach, bha 'n t-ainm Kuduk (Hàbad), bunaichte às an Rohirris àrsaideach kûd-dûkan (còmhnaiche-tuill).
A-rèir ri Tolkien, bha am facal hàbad an ciad bunabhas de An Hàbad a chruthaich e. Ri neach-teagaisg de oilthigh, mar a chaidh an sgeul, b' e 'san obair de cheartachadh aithisgean nuair thòisich e sgrìobadh air mìr phàipeir, "Ann an toll 'san talamh dh'fhuirich ann Hàbad", agus chinn an lìonmhorachd nan sgeulan às sin. 'S e math a thoirt fa-near, ge-tà, gun robh an smuain nan creutair beag fuireach ann an tuill dèanta eòlach air Tolkien le aon a oileanaich ann an sgeul a sgrìobh e.
Roinn nan Hàbad ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bilbo Baggins
- Frodo Baggins
- Samglic "Sam" Gaimdsidh
- Meriadoc "Mearach" Branndaidhboc
- Peregrin "Pippin" Tùc
- Fredegar "Reamhar" Boildsear
- Otho and Lotho Sackville-Baggins
- Tùc Sean
- Bandobras "Tarbhrànaiche" Tùc
- Sméagol (a dh'fhàs an creutair Gollum)
- Déagol
Ged anns An Hàbad 's e toirt iomradh air Gandalf a "bha 'n urra ri mòran òganaich 's chaileagan ciùine 'dol de 'steach dham Ghorm ri deuchainnean saobha" chan eil ban-hàbadan air nochdadh anns na sgeulan Tholkien dèanamh sin; ge-tà th'ann ban-Hàbadan 'na obrachan, mar an Lobelia Sackville-Baggins chumhachdach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Gu h-eachdraidheil, tha na Hàbadan àitheanta ri 'san Ghleann na h-Anduin air bhunachadh, eadar Mirkwood agus na Beinntean a' Cheò. A-rèir ris An Tighearna nam Fàinnean, tha iad na tuairisgeulan na sinnsireachd air chall timcheall mar a tha iad co-cheangailte ris a' chòrr a' chinne-daonna. Aig an uair seo, bh'ann trì cinne-Hàbad, le nàdaran eugsmhaile. Bha na Harfùtaich as cumanta agus ach beag ceudna dhan Hàbadan mar bha iad air thoirt dealbh air anns An Tighearna nam Fàinnean. Bha dàimh air uisge, bàtaichean is snàmh aig na Stùraich; bha na Fallohidich 'nan daoine dàna. (Bh' eadar nan dòighean seo nas ainnimhe ann an làithnean nas fhadalaiche.) Fad suidhichte 'san Ghleann na h-aibhne na h-Anduin dh'fhuirich na Hàbadan dlùth ris na dh'Éothéod, na sinnsearan nan Rohirrim, agus stiùir sin ri beagan cur fios gu eatorra. Cho buil tha mòran nam facal sean agus ainmean 'san "Hàbadais" 'nan sruth-fhclan nam facal 'san Rohirric, cho mòran ri a b' urrainn do cuideigin eadhon gun teagasg cànanach an caraid thuigsinn (sgrìobhadh Merridh nas fhadalaiche leabhar iomlan coisrigte dham chàirdeas, Ainmean Seana nan Ainmean-Àite 'san Sìorrachd).
Àmeigin dlùth dhan tòiseachadh na Treas Linn, ghabh iad orra fhèin, air adhbharan neo-aithnichte, ach 's dòcha gabhail a-staigh an cumhachd Mhordor, an obair dhain de dol thairis nam Beinntean a' Cheò. Ge-tà, dh'fhuirich roinn nan Stùraich an dèidh, 'gus 's e na luchd seo a thigeadh Gollum mòran bliadhnachan nas fhadalaiche. Ghabh na Hàbadan slighean eugsamhaile 'nan turas dhan Iar, ach re ùine thàinig iad ri tìr eadar an Abhainn Bharanduin (a dh'ath-ainmich iad Branndaidh-fìon) agus na Cnocan na h-Aimsire. An-siud bhunaich iad mòran tuineachaidhean, agus thòisich eadar na cinnean-Hàbad fhàs doilleir.
Mun cuairt an bliadhna 1600 na Treas Linn, shocraich dithis bràthair Fhallohideach, a-rithist air adhbharan neo-aithnichte, a dhol thairis na h-Aibhne Bharanduin agus àitich air an taobh eile. Lean meudan mòra nan Hàbad iad, agus a' chuid as motha an talamh sean air dhìobradh. Mhair Bridh agus beagan bailean cuairteachadh 'mhàin gus an deireadh na Treas Linn. Tha 'n tìr nuadh a bhunaich iad air a' bruach na h-Iar na h-Aibhne Bharanduin air chantainn ris an t-Sìorrachd.
Faodainn dealbh-dùthcha na t-Sìorrachd agus na tìrean aig an Eriador air lorgadh.
Gu h-àrsaideach, thug na Hàbadan na t-Sìorrachd facal air strìochdadh ainmeach dhan Rìghean deireannach na h-Arnor, an dìth 'g aideachadh an tighearnas, a' greasad am gillean-gnothaich, agus a chumail na drochaidean 's na rathaidean ann an leasachad 'mhàin. Fad an sabaid deireannach an aghaidh Angmar aig a' Bhlàr na Fornost, thagair na Hàbadan a chuir iad buidheann de saigheadairean a chuideachadh ach chan eil seo clàraichte àite sam bith eile. An dèidh dham bhlàr an rìoghachd na h-Arnor millte, agus 'san neo-làthaireachd an rìgh thagh na Hàbadan Morair na t-Sìorrachd bho am measg am ceann-cinnidh fhèin.
B' e 'n ciad Morair na t-Sìorrachd a th'ann Bucca na Marrise, a bhunaich an teaghlach nan Seanboc. Ge-tà, nas fhadalaiche chaidh 'n teaghlach Seanboc thairis an Abhainn Bharanduin a chruthaich an tìr air leth, an Tìr a' Bhoic, agus dh'atharraich an t-ainm an teaghlaich dham "Bhranndaidhboc" càirdeil. Dh'fhàs an àrd-athair an Maighstir na Tìre a' Bhoic. Leis an fhalbh nan Seanboc/Branndaidhboc, bha teaghlach ùr air roghnachadh a ghabhail an àite ri Morair, an teaghlach nan Tùc (Gu dearbh, bha Pippin Tùc 'na mhac a' Mhorair agus dh'fhàsadh e Morair fhèin nas fhadalaiche). Bha 'n Morair an urra ris a' Chòmhradh 'gus Cruinneachadh, am measg rudan eile, ach cho dh'fhuirich na Hàbadan na t-Sìorrachd beathannan ciùine, neo-thachartach bha 'n oifig a' Mhorair air fhaicinn cho rudeigin de riaghailt.


text:
Sìleas na Ceapaich
Bha Sìleas na Ceapaich no Sìleas NicDhòmhnaill na bàrd Gàidhlig (mu 1660 - mu 1729).
B' i nighean Ghilleasbuig, Mhic 'ic Raghnaill, 15mh Triath Dòmhnallaich na Ceapaich. Phòs Sìleas Alasdair Gòrdanach agus rinn iad an dachaigh ann am Baile Dhòrnaidh, faisg air Hunndaidh. Tha làrach na dachaigh aca fhathast ri fhaicinn air an rathad eadar Obar Dheathain agus Monadh Choinnich. Tuigear o bhàrdachd Sìleas gun robh còignear mhac aca agus co-dhiù triùir no 's dòcha ceathrar inghean.
Susbaint
Òrain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e soilleir bho ìomhaighean agus meataireachd na bàrdachd aig Sìleas gun robh i, mar nighinn chinn-chinnidh, foghlamaichte a thaobh bàrdachd na Gàidhlig. Tha a bàrdachd cuideachd a' toirt dhuinn sealladh air beachdan bhoireannach, an dà chuid a thaobh ghnothaichean pearsanta mar a tha comhairle do nighinn air caran an t-saoghail, call chloinne agus cèile agus creideamh, ach cuideachd air mar a bhathar a' meas thachartasan mòra na linne.
Tha tòrr de bhàrdachd Sìleas a' nochdadh faireachdainn làidir Seumasach. Nam measg seo tha:
- Do Fheachd Mhorair Màr
- Òran air là Sliabh an t-Siorraim
Bha creideamh làidir Caitligeach aice agus tha seo ga nochdadh anns na laoidhean aice, nam measg:
- Laoidh Mhoire Mhaighdeann
Bha a' bhàrdachd aice a' nochdadh uallaichean a' chinnidh aice, na Dòmhnallaich, ach cuideachd uallaichean an teaghlaich aice fhèin, gu sònraichte ann an:
- Cumha Bàs a Fir agus a h-Ighne
- Marbhrann air Bàs a Fir
Liosta òrain[deasaich | deasaich an tùs]
- Alastair á Gleanna Garadh: An Lasair, d.100-101
- An Aghaidh na h-Oba Nodha: An Lasair, d.22-27
- Cumha Bàs a Fir agus a h-Ighne
- Do Fheachd Mhorair Màr
- Laoidh Mhoire Mhaighdeann
- Marbhrann air Bàs a Fir
- Òran air là Sliabh an t-Siorraim
Òran do Alasdair Ghlinnne Garadh[deasaich | deasaich an tùs]
Alasdair à Gleanna Garadh,
Thug thu an-diugh gal air mo shùilean;
'S beag iongnaidh mi bhith trom chreuchdach:
'S tric ga reubadh as ùr sinn.
Dearcair dhomhsa bhith gan osnaich
'S meud an dosgainn th' air mo chàirdean;
'S tric an t-eug oirnn a' gearradh,
Taghadh nan darag as àirde.
Chaill sinn ionnan agus còmhla
Sir Dòmhnall a mhac 's a bhràthair.
Ciod e am fàth dhuinn bhith gar gearan?
Dh'fhan Mac Mhic Ailein sa bhlàr uainn.
Chaill sinn darag làidir liath-ghlas
Bha cungbhail dìon air a chàirdibh,
Capall-coille bhàrr na giùthsaich,
Seabhag sùil-ghorm lùthmhor làidir.
Dh'fhalbh ceann na cèille is na comhairle
Anns gach gnothach am bi cùram,
Aghaidh shoilleir sholta thaitneach,
Cridhe fial farsaing mun chùinneadh;
Bu tu tagha nan sàr-ghaisgeach,
Mo ghuala thaice is mo dhiùbhail;
Smiorail fearail foinnidh treubhach,
Ceann feachda chaill Seumas Stiùbhart.
Nam b' ionnan do chàch is do Ghoill
An uair dh'imich an long a-mach,
Cha rachadh i rithist air sàil
Gun fhios dè am fàth mun tàin' i steach.
Ach nuair chunnaic sibh san tràth sin
A bhith gar fàgail air faondradh,
Bhrist bhur cridheachan le mulad:
Is lèir a bhuil nach robh sibh saoghlach.
Bu tu an lasair dhearg gan losgadh,
Bu tu sgoltadh iad gun sàiltibh;
Bu tu guala chur a' chatha,
Bu tu an laoch gun athadh làimhe;
Bu tu am bradan anns an fhìor-uisge,
Fìor-eun as an eunlaith 's àirde;
Bu tu leòmhann thar gach beathach,
Bu tu damh leathann na cràice.
Bu tu an loch nach faoidte thaomadh,
Bu tu tobar faoilidh na slàinte;
Bu tu Beinn Nibheis thar gach aonach,
Bu tu a' chreag nach fhaoidte theàrnadh.
Bu tu clach-mhullaich a' chaisteil,
Bu tu leac leathann na sràide;
Bu tu leug lòghmhor nam buadhan,
Bu tu clach uasal an fhàinne.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn)
Tuilleadh leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha bàrdachd Sìleas air a cruinneachadh le Colm Ó Baoill ann am Bàrdachd Shìlis na Ceapaich (Scottish Gaelic Texts Society, 1972)


text:
- TIOTAL
- Ruby Chorbett; Eachann MacCoinnich agus Ealasaid NicGhillEathain
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_003
- ÀITE
- Innis nan Damh
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- DEIT
- 1936
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30501
- KEYWORDS
- taighean-òsta
làithean-saora
àitichean
togalaichean
Tha an dealbh seo a' sealltainn Ruby Chorbett agus Eachann MacCoinnich le Ealasaid NicGhillEathain na pàiste. Chaidh an dealbh a thogail aig Taigh-òsta Innis nan Damh ann an 1936.
Tha Innis nan Damh aig ceann Loch Asainte ann an Cataibh agus tha e mu naoi mìle an ear air Loch an Inbhir. 'S e taigh dròbhaireachd a bh' anns an taigh-òsta an toiseach mus deach atharrachadh gu taigh-seinnse faisg air deireadh an 18mh linn. An-diugh, tha an taigh-òsta trang le iasgairean agus luchd-coiseachd nam beann


text:
- TIOTAL
- Beachd-chomhairlean a thaobh na buinnich mhòir
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_PA_IB_M_72_01
- DEIT
- 6 An t-Sultain 1832
- LINN
- 1830an
- CRUTHADAIR
- Inverness Board of Health
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5815
- KEYWORDS
- a' bhuinneach-mhòr
galaran
galar
Bòrd Slàinte Inbhir Nis
bòrd slàinte
ospadalan
ospadal Dhunbar
Beachd-chomhairlean a thaobh na buinnich mhòir, le stiùiridhean a dh'fhaodaist a leantainn gu sàbhailte nuair nach fhaighear cobhair mheidigeach sa bhad.
Air a chur mun cuairt an asgaidh le Bòrd Slàinte Inbhir Nis, Inbhir Nis, 6mh An t-Sultain, 1832.
Thòisich galar na buinnich-mhòir sna h-Innseachan ann an 1829. Chan fhacas an galar eagalach seo san iar roimhe seo. Cha robh fios dè dh'abhbharaich e. Cha deach an ceangal eadar a' bhuinneach-mhòr agus uisge truaillte ri òl fhaighinn a-mach gu 1854.
Sgaoil an galar gu luath thar Àisia agus An Ruis. Ràinig e ceann an ear-thuath Shasainn air soithichean à puirt a' Bhaltaig. Chaidh a ghliùlan gu tuath le bàtaichean-iasgaich anns an t-samhradh 1832, a' creachadh nam bailtean beaga air oithir an ear na Gàidhealtachd.
Ràinig e Inbhir Nis mu dheireadh aig deireadh an Lùnastail. Bha ullachadh an sàs mu thràth. Bha airgead air a thogail airson nam bochd a chuideachadh agus bha ospadal Dhunbar ann an Sràid na h-Eaglaise deiseil airson euslaintich a ghabhail.
Dh'fhoillsich Bòrd na Slàinte 'Hints Regarding Cholera' ('Beachd-chomhailrean a thaobh a' Bhuinnich-mhòir'). Tha an sgrìobhainn seo a' toirt comhairle air daithead, slàinteachas agus eacarsaich. Tha e a' cur cudrom air a bhith ag aithneachadh agus a' dèiligeadh ri na ciad chomharran. Thathas a' toirt tuairisgeul air adhartas aithghearr a' ghalair còmhla ri dòighean làimhseachaidh agus cungaidhean leighis. Tha e a' cur cudrom air cobhair mheidigeach fhaighinn cho luath 's a ghabhas agus tha e ag ràdh gum bi 'Medical Gentlemen' ('Daoin'-uasal Meidigeach') an làthair a latha agus a dh'oidhche aig an ospadal.
Ro dheireadh an Dàmhair bha an galar air a chùrsa a ruith. Chaidh iomradh a thoirt air 556 euslainteach ann an Inbhir Nis agus dhuibh sin bhàsaich 176


text:
- TIOTAL
- Loch an Rubha, Achadh Mhealbhaich
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_074
- ÀITE
- Achadh Mhealbhaich
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22618
- KEYWORDS
Sealladh thar Loch an Rubha (no Loch Ruadh - Loch Roe ann am Beurla). 'S ann air a' bhruaich a tha rathad Achadh Mhealbhaich. Chan eil an sgìre ach trì mìle an iar-thuath air baile Loch an Inbhir ann an Cataibh. Tha an rathad aon-fhillte o Loch an Inbhir doirbh a stiùireadh, ach chan eil sin a' cur bacadh air luchd-turais dàna a tha airson tadhal fad na bliadhna air na tràighean-gainmhich àlainn geala a th' ann an Achadh Mhealbhaich.
'S e 'Caisteal an Fhuadain' comharra-tìre eile san sgìre, glè thric ag adhbhrachadh an dà chuid, mì-chreidsinn is feòrachas san duine a chì e. Air a thogail le ailtire Sasannach, Daibhidh Scott sna 1950an, tha cuid air cumail a-mach gur e an caisteal as lugha san Roinn Eòrpa. An-diugh tha luchd-siubhail ga chleachdadh, ach glè ainneamh, mar bhothan-fasgaidh.
Airson luchd-turais don sgìre a tha a' lorg àite-fuirich, tha Ostail Òigridh ann air neo dà phàirc airson campadh is carbhanadh a tha faisg air an tràigh


text:
Sòrbais
Is e cànan Innd-Eòrpach a tha ann an Sòrbais. Serbšćina sa chànan fhèin. Air neo, gus a bhith nas cirte, ’s e cruinneachadh a th’ ann de dà chànan sgrìobhte a tha dlùth ri chèile agus iomadh dualchainnt. Buinnidh i don roinn Shlàbhach den theaghlach Indo-Eòrpach. Ainmean eile a b’àbhaist a bhith oirre b’iad Wendish no Lusatian sa Bheurla, Wendisch sa Ghearmailtis. Tha an t-Sòrbais ga bruidhinn sna stàitean Brandenburg agus Sagsainn den Ghearmailt, faisg air a’ chrìch ris a’ Phòlainn agus ris an t-Seic.
Susbaint
An Cànan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà chànan ann: Sòrbais Uachdarach (hornjoserbšćina, Beurla: Upper Sorbian) agus Sòrbais Ìochdarach (dolnoserbšćina, Beurla: Lower Sorbian). Tha an t-Sòrbais Uachdarach ga bruidhinn ann an Sagsainn le timcheall air 13,300 duine agus tha an t-Sòrbais Ìochdarach ga bruidhinn ann am Brandenburg le timcheall air 6,670 duine. Canar Lusatia sa Bheurla/Ladainn (Łužica san t-Sòrbais Uachdarach, Łužyca san t-Sòrbais Ìochdarach, Lausitz sa Ghearmailtis) ris an sgìre far a bheil an dà chànan gam bruidhinn. Tha an t-Sòrbais dlùth-chàirdeach don t-Seacais, don t-Slòbhacais agus don Phòlainnis ach anns an là an-diugh tha buaidh làidir aig a' Ghearmailtis oirre cuideachd. Nochd an t-Sòrbais a’ chiad turas mar chànan anns an litreachas anns an t-siathamh Linn.
Eachdraidh a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
'S e sluagh Slàbhach an Iar a th' anns na Sòrbaich, sluagh gun dùthaich, gun stàit aige fhèin. Anns an t-siathamh Linn, thàinig sinnsearan nan Sòrbach dhan Ghearmailt, dhan sgìre taobh an ear nan abhnaichean Elbe agus Saale.Thug iad an t-ainm Lausitz dhan sgìre. Ged a bha 20 geug eadar-dhealaichte aig an t-sluagh, cha robh ach na Lusici agus na Milzener comasach thairis air na linntean air am fèin-aithne a ghlèideadh. Thàinig tuinichean eile bho air feadh na dùthcha, gu h-àraidh na Sagsannaich, na Flannraich, na Tùiringaich agus na Frangan. Thairis air na linntean dh'fheuch cha mhòr a h-uile riaghaltas ri bacadh a chur air an t-Sòrbais. Anns an treas Linn deug, bha an t-Sòrbais toirmisgte anns na bailtean mòra agus chaidh riaghailtean a stèidheachadh taobh a-staigh nan comainn-cheàrd gum bu chòir dhan Ghearmailtis a bhith aig daoine nam biodh iad ag iarradh obair. Bhon t-seachdamh Linn deug a-mach, bha leasachadh an aghaidh na Sòrbais ri fhaicinn cuideachd oir bhathar den bheachd gun robh an t-Sòrbais agus mion-chànanan eile cunnartach agus bhathar ag iarraidh Impireachd na Gearmailte a dhìon. A dh’aindeoin sin, chaidh àireamh nan Sòrbach am meud gus an robh barrachd is dà cheud mìle duine a’ bruidhinn na Sòrbais mar chànan màthaireil. Air sgàth ’s gun robh Sòrbais aig a’ mhòrchuid ann an Lusatia, bha tionndadh air crìonadh a’ chànain ri fhaicinn anns an naoidheamh Linn deug agus bha na daoine moiteil às an cànan fhèin. Ach aig an aon àm, chaidh laghan an aghaidh na Sòrbais a stèidheachadh leis a' Phruis. Thòisich na pàipearean-naidheachd air crìonadh agus bha an t-Sòrbais toirmisgte anns na sgoiltean. Eadar 1921-1945 bha an t-Sòrbais toirmisgte gu tur agus chaidh ceannardan nan Sòrbach a chur gu prìosan. Às dèidh an dàrna cògaidh bha Lusatia na phàirt den raon Sovietach agus bhon àm sin fhuair na Sòrbaich taic airson an cànan a chleachdadh anns na roinnean poblach. Às dèidh 1989 chaidh còirichean a stèidheachadh airson an t-Sòrbais a dhìon.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còir aig gach pàiste air foghlam fhaighinn tro mheadhan na Sòrbais, an dòchas gun tig a h-uile sgoilear gu fileantachd phragtaigeach anns an dà chànan Sòrbais agus Gearmailtis. A bharrachd air sin, tha an t-Sòrbais ga teagasg mar chuspair fa leth ann am bun-sgoiltean eile. Tha an t-Sòrbais ga teagasg ann an ceithir àrd-sgoiltean, agus tha dà sgoil-chòmhnaidh ann cuideachd ann an Cottbus agus ann am Bautzen. A bharrachd air sin, tha ceòl tradaiseanta, bàrdachd agus dannsa tradaisenta gan teagasg airson cultar nan Sòrbach a neartachadh. Chaidh coimeas a dhèanamh eadar sgoiltean gun Sòrbais agus feadhainn le Sòrbais agus fhuaireadh a-mach gun robh an aon ìre aig na sgoiltean, air neo gun robh na sgoilearan na b' fheàrr aig an robh an t-Sòrbais.
Inbhe a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
Anns a' Ghearmailt tha inbhe thèarainte is oifigeil aig Sòrbais mar mhion-chànain [2].
Ann an 1997 chuir a' Ghearmailt a h-ainm ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan[3]: A rèir seo
- Tha na Sorbaich a' buntainn don t-sluagh Ghearmailteach.
- Tha na Sorbaich a' fuireach gu tradaiseanta anns a' Ghearmailt.
- Tha iad a' fuireach an seo anns an àite-tuineachaidh seasmhach aca.
- Tha iad a' cleachadh a' chànain, a' chultair agus na h-eachdraidh aca.
Tha dà Achd ann:
- Achd Sagsannach nan Sòrbach
- Achd mu rèiteachadh nan còraichean den t-sluagh Shòrbach ann am Brandenburg
A rèir nan Achdan seo tha còir aig na Sòrbaich gun tèid seirbheis tro meadhan na Sòrbais a thoirt seachad dhaibh: Faodaidh na Sòrbaich Sòrbais a chleachadh mar chànan oifigeil anns a' chùirt, agus mur am bi Sòrbais aig an luchd-obrach an sin feumaidh saor-stàit Sagsainn neo Brandenburg eadar-theangadair a sholarachadh. Mar phàirt den dà Achd, chaidh sanasan-rathaid dà chànanach a chur an àirde agus chìthear iad anns an sgìre phoblach air fad: air an rathad, air beulaibh nan sgoiltean neo air na togalaichean poblach.
Planadh-cànain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha saor-stàit Sagsainn air planadh-cànain airson na Sòrbais a stèidheachadh[4]. Thathar den bheachd gu bheil e cudromach gun tèid foghlam dà-chànanach a bhrosnachadh ann an Lausitz, agus thathar ag iarraidh tuilleadh luchd-teagaisg ann an Lausitz airson a bhith cinnteach gum tèid foghlam tro mheadhan na Sòrbais a thoirt seachad san àm ri teachd. Thathar ag iarradh gum bi clasaichean-oidhche ann airson inbhich. Bidh e cudromach gum bi an t-Sòrbais follaiseach anns na bailtean air fad. Uime sin, chaidh soidhnichean-rathaid a chur an àirde mar-thà, agus bidh tuilleadh a’ leantainn. A bharrachd air sin, bu chòir don teicneolas ùr eadar-theangachaidhean a toirt seachad. Thathar ag iarraidh gun tèid na Sòrbaich a bhrosnachadh airson an cànan a chleachdadh, agus bheirear taic do dh’fhoillsichearan, agus do thaighean-tasgaidh ùra a dhèanas an cultar, an eachdraidh is an ceòl so-fhaicsinneach.
’S e baile Bautzen neo Budyšin ann an Lusatia Uachdarach teas-meadhan na beatha cultarach Sòrbais Uachdarach. ’S ann an seo a tha Ionad na Sòrbais (Sorbisches Institut - Serbski institut) suidhichte, a tha a’ dèanamh rannsachadh mun eachdraidh, mun chultar agus mun chànan.
’S e baile Cottbus (Chóśebuz) teas-mheadhan an chànain Sòrbais Ìochdarach.
Tha Sòrbais ga bruidhinn cuideachd ann an sgìre bheag ann an Lee County, Texas.
Tha cuid de dh’ainmean anns a’ Ghearmailt an Ear a’ tighinn bhon t-Sorbais, m.e.:
Eisimpleir[deasaich | deasaich an tùs]
Seo eisimpleir le Sòrbais agus Gàidhlig a tha a' sealltainn an diofair eadar Sòrbais Uachdarach is Sòrbais Ìochdarach:
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
Sanas rathaid dà chànanach ann an Cottbus (Chóśebuz) anns a' Ghearmailtis is Sòrbais.
-
-
-
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ethnologue
- ↑ Bericht der deutschen Staatsregierung zur Lage des sorbischen Volkes
- ↑ European Charter for Regional or Minority Languages: List of declarations made
- ↑ Maßnahmeplan


text:
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Tha e air a bhith cho fuar ris a’ phuinnsean agus ...
- Càirdeas
- Facal Brezhoneg: Morvleiz
- Cuir sin an aghaidh na fàilte ri fhaighinn ann an ...
- Beatha, an cruinn-cè agus Savegaelic.org
- Tha a h-uile càil a’ tighinn beò a-rithist
- Tha sinn air fàs cho beag-sealladh?
- Skol Ober
- 'Tha e math a bhith beò’
- Chan eil dad ceàrr le Mandarin ach…
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Teàrlach I
Ged a rugadh e ann an Alba, chaidh Teàrlach Stiùbhart a thoirt gu deas na naoidhean ann an 1603, nuair a shealbhaich athair, Seumas VI Alba, crùn Shasainn ann an Aonadh nan Crùintean.
Bha e na ghille beag lapach, agus cha robh mòran a' cur suim ann an coimeas ri a bhràthair a bu shine, am Prionnsa Eanraig - oighre Rìgh Sheumais. Ach nuair a chaochail am Prionnsa Eanraig is gun e ach òg (1612), fhuair Teàrlach e fhèin aig teas-meadhain a' ghnothaich mar oighre nan trì duthchannan - Sasainn, Alba is Èirinn.
Dh'fhàs e suas bhon uair sin a' làn-chreidsinn gun tugadh còraichean-riaghlaidh dha le Dia. Mar dhuine bha e caran fad às na dhòigh, agus gu pearsanta bhiodh e a-riamh a' taobhadh ris an eaglais pàpanach. Dh'fhàg siud mòran dhuilgheadasan na rathad, agus chaidh e fhèin agus a phàrlamaidean a-mach air a-chèile - Pàrlamaid Alba an toiseach, an uair sin Pàrlamaid Shasainn. Lean siud gu Cogaidhean nan trì Rìoghachdan, agus Cogadh Sìobhalta Shasainn far an robh a' bhuaidh aig Co-fhlaitheas Shasainn aig a' cheann thall. Chaidh Teàrlach a thoirt am bruid na phrìosanach, agus chaidh a chur gu bàs ann an 1647 fo òrdugh Oliver Cromwell às leth Co-fhlaitheas Shasainn.


text:
16 am Màrt
'S e 16 am Màrt an 75mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (76mh ann am bliadhna-leum). Tha 290 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1751 – James Madison, an ceathramh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1839 - Sully Prudhomme, sgrìobhadair às an Fhraing.
- 1953 - Richard Stallman, neach-dèanadais agus neach-prògramaidh às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1738 - George Bähr, neach-thogail Eaglais nam Ban ann an Dresden.
- 1940 - Selma Lagerlöf, ann an Sunne. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 1998 - Derek H. R. Barton, ann an Gravesend. Ceimigear à Sasainn.


text:
Là Luain
'S e còmhlan-ciùil puinc às an Eilean Sgitheanach a th' ann an Là Luain. Thòisich an còmhlan ann an 2005 le Kathryn NicAoidh air na drumaichean, Greg MacThòmais air a' bheus agus Tim Armstrong air a' ghiotàr. Chaidh Kathryn trom le leanabh agus ghabh a piuthar, Nicola, ris na drumaichean, ach goirid às dèidh sin, phòs Greg agus Nicola agus dh'fhàg iadsan an còmhlan cuideachd. Thòisich Tim a-rithist le Raonaid Alcorn, à Èirinn, air na drumaichean agus Tòmaidh MacAlpain air a' bheus, agus mhair an sgioba sin gus an latha an-diugh.
Cluichidh iad punc ceòlmhor, uile ann an Gàidhlig. Chluich iad a' chiad chuirm-chiùil aca aig Àrdsgoil a' Phluic, tràth ann an 2007. Rinn iad pìos air Rapal T.Bh, air BBC2 agus anns a' Mhàrt, 2007, chaidh iad air turas ròc, Gàidhlig tro Alba agus Èirinn, còmhla ri Oi Polloi agus còmhlan teacno, Gaeilge, Grà Grànna, a ghabh a-steach 13 bailtean agus 14 cuirmean-ciùil uile gu lèir fad dà sheachdain.
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Leirmheas air cuirm aig an 13th Note ann an Glaschu


text:
P. W. Botha
B' e Pieter Willem Botha (Paul Roux, 12 am Faoilleach 1916 - Wildernis, 31 an Dàmhair 2006) neach-poileataigs Afraganach geal ri linn Apartheid ann an Afraga a Deas. Bha Botha na phrìomhair fad sia bliadhna dìreach an dèidh Balthazar Johannes Vorster agus na cheann-suidhe fad còig bliadhna, dìreach an dèidh Marais Viljoen.[1] Bha Botha na bhall an Ossewabrandwag[2] (Gàidhlig: freiceadan a' Charbad-daimh), buidheann na làimh dheis a bha an aghaidh nam Breatannach agus airson na Gearmailt rè an dàrna Cogaidh. 'S e Afrikaans an cànan a fhuair e bho ghlùn. Bha far-aimn aige cuideachd: Die Groot Krokodil (Gàidhlig: An Crogall Mòr)[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
- TIOTAL
- An Soitheach-cuairt S.S. Princess Royal aig Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00920
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12579
- KEYWORDS
- bàtaichean
plèanaichean
Loch Aillse
cidhe rèile
Bha soithichean-cuairt a' tighinn gu Caol Loch Aillse gu math tric anns an t-samhradh is bha iad nan cuideachadh do dh'eaconamaidh an àite. Tha e follaiseach gun robh Donnchadh Mac a' Phearsain, an dealbhadair,gu math èibhinn nuair a rinn e cairt-phuist den dealbh seo airson a reic anns a' bhùth-chungaidhean aige. Tha am fo-thiotal ag ràdh 'The S.S. "Princess Royal" has landed, and I am greatly im-pressed by the beauty of Kyle'
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Taigh-feachd Ruadhainn, Cinn a' Ghiùthsaigh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0205
- ÀITE
- Taigh-feachd Ruadhainn
- SGÌRE
- Cinn a' Ghiùthsaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9732
- KEYWORDS
- feachdan
saighdearan
Seumasaich
rathaidean
caistealan
Tha tobhta Taigh-feachd Ruadhainn air bàrr tuim mu leth mhìle an earra-dheas air Cinn a' Ghiùthsaigh. Chleachd Caisteal Ruadhainn a bhith air an làraich seo agus bha e na dhaingneachd aig Alasdair Stiùbhart, Madadh Bhàideanaich.
Thog an riaghaltas an taigh-feachd an dèidh Aramach nan Seumasach ann an 1715 agus iad a' feuchainn ri smachd a chumail air muinntir na Gàidhealtachd. Bha na togalaichean deiseil ann an 1724 agus chuireadh crìoch air an taigh-faire agus na stàbaill deich bliadhna an dèidh sin. Tha trì dhe na rathaidean aig Seanalair Wade a' coinneachadh aig an taigh-fheachd. Chumadh an taigh-feachd 120 saighdear agus 28 each. Ghlac na Seumasaich an taigh-feachd , air an dara oidhirp, sa Ghearran 1746. An dèidh call aig Blàr Chuil Lodair, choinnich mu 3000 dhe na Seumasaich aig Ruadhainn 's iad an dùil cumail orra a' sabaid. Nuair a ràinig iad, bha brath romhpa bhon Phrionnsa Teàrladh ag iarraidh orra iad fhèin a chumail sàbhailte agus chuir iad teine ris an taigh-fheachd mus do sgaoil iad. Cha robh duine tuilleadh san taigh-fheachd agus chaidh e bho fheum.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Alderney
'S e eilean anns a’ Chaolas Shasannach a tha ann an Àldarnaigh [1](Beurla: Alderney; Fraingis: Aurigny; Àldarnaighis: Aoeur'gny). 'S e an treasamh eilean as motha ann an Eileanan a' Chaolais. 'S e an darna eilean as motha den Bhàillidhneachd Gheàrnsaidh.
Tha e suidhichte mu dheich cilemeatair air falbh bho La Hague anns an Fhraing agus mu 97 cilemeatair air falbh bho Shasainn. Tha Burhou air an àird a iar-thuath.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
Les Étacs - colonaidh Sùlaire


text:
1650
MDCL
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Castries, prìomh-bhaile Naomh Lùisia a stèidheachadh leis na Frangaich
- 3 an t-Sultain - rinn na Sasannaich fo Oliver Cromwell a' chùis air na h-Albannaich fo David Leslie anns an dàrna Blàr Dhùn Bharra
- Chaidh Fredericia (An Danmhairg) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Pietro Francesco Orsini, ann an Gravina in Puglia. Pàp bho 1724 gu ruige 1730.
- 14 an t-Samhain – Uilleam III Shasainn is II Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Cèitean - Seumas Greumach, a' chiad mharcais Mhonadh Rois (cùl-taic Teàrlaich I, air a chur gu bàs)


text:
Mòinteach Raineach
'S e mòinteach bhog àrd ann an Loch Abar a th' anns a' Mhòintich Raineach. Tha i mu 50 mìle ceàrnagach agus i e na làighe air àird an iar Loch Raineach air a' Gàidhealtachd. Tha i clàraichte mar àite nàiseanta dualchais.[1]
Tha a' Mhòinteach Raineach ainmeil airson bheathaichean agus lusan sònraichte, gu h-àraidh Roid Raineach (Laideann: Scheuchzeria palustris) a fhuair ainm bhon àite. Tha a' mòinteach a' cur dragh mòr air innleadairean a thogas rathaidean agus rathaidean-iarainn. Nuair a chaidh rathad-iarainn iar na h-Alba a thogail thairis air a' mhòintich, bha aca ris a thogail air làr de dh'fhiodh, freumhan agus mìltean de thunnaichean de thalamh agus luaithre.
Tha am prìomh-rathad A82 a' dol tron Mhòintich Raineach eadar a' Chrìon Làraich agus an Gearasdan. Chithear Lochan na Stainge gu taobh an iar an rathaid, agus tha Loch Buidhe san àird an iar dheth. Chun an ear tha Loch Bà ri fhaicinn agus nas faide air falbh tha Loch Laidon ann.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar a' dol tron Mhòinteach Raineach eadar a' Chrìon Làraich, Taigh an Rìgh agus Ceann Loch Lìobhann.
Far a bheil a' mòinteach an-diugh bha an èigheanach-shiubhail mu dheireadh ann am Breatainn aig deireadh na linn-deighe mu dheireadh. Air sgàth sin tha an talamh fhathast ag èirigh 2-3mm gach bliadhna.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 92. Rannoch Moor, National Heritage Designations in Scotland. The Scottish Office. 1998.


text:
Rònaigh
'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a th' ann an Rònaigh (IPA: [ˈrˠɔːnaj], Beurla: Rona). Air uairibh canar Rònaigh a Deas ris, airson sealltainn gu bheil e eadar-dhealaichte bho Rònaigh a Tuath faisg air Sula Sgeir. Tha Rònaigh suidhichte eadar an Eilean Sgitheanach agus leth-eilean A' Chomraich. Tha Ratharsair san àird a deas dheth.
Tha an t-eilean cho farsaing ri 3.6 mìltean ceàrnagach, agus ‘s e Meall Acairseid an t-àite as àirde, tha e 125 meatair (410 troigh) a dh’àird. 'S e seo na Co-chomharran aige: 57° 34′ 0″ Tuath agus 5° 59′ 0″ Iar.
Thàinig an t-ainm Rònaigh bhon fhacal Seann Lochlannais Hrauney , agus tha e a’ ciallachadh "Eilean sturrach". [1]
B' e Acarsaid Mhòr an tuineachadh a bu mhotha a bha ann. Ged a bha 180 duine a' fuireach air an eilean anns a' bhliadhna 1881 cha robh ach dithis a' fuireach ann 'sa bhliadhna 2001. Tha manaidsear an eilein a' fuireach ann an Rona Lodge, far a bheil leabaidh is bracaist. Tha taighean beaga air mhàl ann an Acarsaid Thioram cuideachd.
Tha aiseag a’ seòladh eadar Port Rìgh agus Rònaigh dà thuras gach seachdain.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 618 599
- Duilleag eadar-lion Rònaigh
Colla | Colbhasa | Diùra | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh an t-Sratha | Stafa | Tiriodh | Ulbha
Na h-Eileanan Tarsainn: Canaigh | Eige | An t-Eilean Gainmhich | Eilean nam Muc | Haoisgeir | Rùm
Na h-Eileanan Sglèata: Saoil | Eilean Èisdeal | Luinn | Beul na h-Uamha


text:
- TIOTAL
- LMS 17952 agus loco clas 'Loch' neo-aithnichte air trèana a' feitheamh gus An Caol fhàgail
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_681
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28651
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS17952 agus loco clas 'Loch' air trèana luchd-siubhaik a' feitheamh gus An Caol fhàgail.
B' e ball den chlas de locomotaibhean 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd air an robh 'Superheated Goods' a bh' ann an 17952 (HR 77 roimhe) . B' e dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' ainmeil bho 1894 a bh' annta. Chaidh a togail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh ann an 1918. Chaidha toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1946.


text:
'Ma sgrùdar ar n-eachdraidh fad an dà linn so chaidh, chìthear gur i a’ bhàrdachd a sheas inbhe is maireannach na Gàidhlige, oir as aonais obair nam bàrd air beul a luchd-labhairt is na chomhchruinneachdiadhean bàrdachd nan làmhan bha i air sgaradh ’sna ceudan frithtchainnt is air dol ’na patois suarach gun lìomhadh, gun snas, gun mheas. Is i Ghàidhlig prìomh dhaingneach ar cultair Albannaich agus is iad na ’ bàird le’n cuid rann a thug tilleadh as an luchd séiseadh a bha an rùn daingneach dheireannach ar cinnidh a thoirt a nuas ‘na chruach chlach. '
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- Loidse Allt nan Car, Inbhir Sin
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0167
- ÀITE
- Inbhir Sin
- SGÌRE
- Dòrnach agus Craoich
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Craoich
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32065
- KEYWORDS
- loisichean-sealg
Soisgeul
Anndra Carnegie
Caisteal Sgìobal
cairtean
Tha a' chairt seo a' sealltainn Loidse Allt nan Car an Inbhir Sin. B' e fear fialaidh Anndra Carnegie, a choisinn na milleanan an cois obair stàilinn an Ameireaga, a thog e ann an 1904 mar loidse-seilg, agus bhiodh e fhèin agus a theaghlach ga chleachdadh mar àite prìobhaideach, nuair a bha iad a' fuireach aig Caisteal Sgìobal. An-diugh, 's ann le "Scottish Gospel Outreach" a tha e, agus tha e air a chleachadh airson saor-làithean agus co-labhairtean Crìosdaidheil


text:
Arasgain
- Faic cuideachd: Arascain (soilleireachadh) airson an sloinneadh.
'S e baile ann an Alba meadhanach a tha ann an Arascain no Arasgain (Beurla: Erskine).[1][2] Tha e faisg air Rinn Friù ann an Siorrachd Rinn Friù.
Ann an 2001 bha 15,347 duine a' fuireach an seo. [3]
Drochaid Arasgain[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an Drochaid Arasgain a' ceangal Arasgain ri Cill Phàdraig. Thogadh i thar an Abhainn Chluaidh ann an 1971 is tha i 1321.87 m a dh'fhaide.[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ “Erskine”. Ainmean Àite na h-Alba. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016.
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ “Construction of the Erskine Bridge”. duilleag mì-oifigeil. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- A Personal Account Of Erskine In The 1930s.
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 461 702


text:
- TIOTAL
- Sgioba Ball-coise fo aois 16 an Gleann Urchadain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_046
- ÀITE
- Gleann Urchadain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22713
- KEYWORDS
- spòrs
geamannan sgiobaidh
cur-seachad
slàinte
fallaineachd
Druim na Drochaid
Ann an Gleann Urchadain, mar sgìrean dùthchail eile, tha spòrs na dòigh fheumail airson a bhith a' neartachadh choimhearsnachdan is fallaineachd. Chithear anns an dealbh seo balaich òga is iad air an sgeadachadh le dathan na sgoile, srianagan dearga 's dubha. Tha iad air pàirc a' Bhlàir Bhig, le cnoc air an cùlaibh


text:
Cape Verde
'S e dùthaich eileanach a tha ann an Cape Verde,[1] no Ceap Verde[2] (Portagailis: Cabo Verde, IPA: 'kabu 'veɾdɨ)). Tha i suidhichte anns a' Chuan Siar 'san taobh an iar Afraga.
Thàinig an t-àinm Cape Verde bho Cap Vert ann an Seanagal, an t-àite as fhaide siar de tìr-mòr Afraga.
Ràinig seòladairean às a' Phortagail air an eilean ann an 1460. Bhon uair sin bha Cape Verde pàirt den Impireachd na Portagail. Anns a’ bhliadhna 1975 fhuair iad neo-eisimeileachd.
Sgrìobh Charles Darwin anns an leabhar aige The Voyage of the Beagle tuairisgeul math mun chruinn-eòlais Cape Verde agus na beathaichean agus na flùraichean a bha rim faicinn air an eilean.
Tha Cape Verde a’ gabhail a-steach deich eileanan mòra agus ochd eileanan beaga. Seo an fheadhain as cudthromaiche:
- Barlavento (buidheann 'san taobh tuath)
- Santo Antão
- São Vicente
- Santa Luzia
- São Nicolau
- Sal
- Boa Vista
- Sotavento, (buidheann 'san taobh a deas)
- Maio
- Santiago
- Fogo
- Brava
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Loidhne-tìm
Cinn-là cudromach
1991-1994
1991
Comhairle Sgìreil na Gàidhealtachd a’ cur buidheann-stiùiridh air dòigh, leis a’ chomhairliche agus neach-gairm comataidh an fhoghlaim Val NicÌomhair mar chathraiche, a sgrùdadh a’ chùis airson Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
Bòrd Leasachaidh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ barrantachadh an Ridire Graham Hills (a bha roimhe prionnsapal agus iar-sheansalair Oilthigh Shrath Chluaidh) gus aithisg a chruthachadh air mar as urrainnear dol air adhart.
Buidheann Chomhairleachaidh Oilthigh na Gàidhealtachd a’ coinneachadh airson a’ chiad thuras.
1992
Tha co-labhairt air a chur air dòigh le Barail, an t-Ionad airson Rannsachadh Poileasaidh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, aig Sabhal Mòr Ostaig, a’ sgrùdadh nan cothroman a th’ann airson Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
An Ridire Graham Hills a’ foillseachadh na h-aithisg aige a’ daingneachadh a’ chomais airson oilthigh feadarail colaisteach stèidhte air colaistean foghlam adhartach a tha ann mar-thà.
Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ tighinn am bith.
1993
Tha comataidh comhairleachaidh acadaimigeach na pròiseict a’ foirmeileachadh a structar agus a’ dol na bhòrd acadaimigeach. Tha e a’ cumail a’ chiad choinneimh.
Tha oifis a dh’aona ghnothach airson Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, air a stiùireadh le Robin Lingard, air a chruthachadh le Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean.
Tha UHI Earranta air a dhèanamh na bhuidheann corporra.
1994
Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean a’ cur sgioba beag de luchd-obrach làn-ùine còmhla a dh’aona ghnothach airson na pròiseict adhartachadh.
1995-1999
1995
Tha Patrick Dark a’ tòiseachadh mar mhanaidsear co-òrdanachaidh IT agus e a’ chiad neach-obrach oifigeil.
UHI Earranta a’ buileachadh a chiad 12 phròiseact rannsachaidh, as fhiach £44,000 gu h-iomlan.
Ciad sheiminear rannsachaidh (ann an Inbhir Nis)
1996
Tha Coimisean nam Mìle Bliadhna a’ toirt seachad tabhartas pròiseict as fhiach £33.35 millean
1997
Tha an t-Àrd-Ollamh Brian Duffield air a chur an dreuchd mar cheannard UHI Earranta.
Tha UHI Limited a’ soidhneadh aonta com-pàirteachaidh acadaimigich leis an Oilthigh Fhosgailte.
Tha an oifis stiùiridh air a cruthachadh.
Tha Fraser Moireasdan CBE a’ tighinn an àite Val NicÌomhair mar chathraiche a’ bhùird UHI. Tha Val NicÌomhair a’ tighinn na ceannard air Stèidheachd UHI.
Tha Oifis na h-Alba a’ cur £3.6 millean ri Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
Tha an Aithisg Garrick air Foghlam Albannach a’ toirt iomradh air Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean mar “leasachadh brosnachail agus dùbhlanach”.
1998
Tha barantachadh bho Sheirbheis Bharantachaidh an Oilthigh Fhosgailte air a dhaingneachadh.
Tha a’ chiad cho-labhairt bhliadhnail do luchd-obrach air a chumail ann an Inbhir Nis.
An dèidh sgrùdadh an riaghaltais air càileachd agus fiosrachadh foghlaim, tha UHI air a mholadh le Comataidh Mhòr na h-Alba.
Tha ceithir sgoiltean rannsachaidh air an stèidheachadh.
Tha comhairle nan oileanach air a stèidheachadh.
Thathas a’ foillseachadh cruthachadh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean mar aon de prìomh thargaidean an riaghaltais anns a’ phàipear uaine aca “Opportunity Scotland”. Tha Stèidheachd UHI a’ cur roimhe UHI ath-chumadh le structaran riaghlaidh ùra.
Tha Donaidh Rothach air a thaghadh mar a’ chiad reachdair.
Tha a’ chiad leabhran-iùil air a chur air bhog.
Tha UHI Limited a’ cur iarrtas foirmeil ri rùnaire na stàite airson Alba airson inbhe stèidheachd àrd-fhoghlaim fhaighinn.
2000-2005
2000
Tha an t-Àrd-Ollamh Alistair MacPhàrlain a’ tighinn an àite an Àrd-Ollamh Brian Duffield mar stiùiriche agus ceannard air UHI Earranta air stèidh eadar-amail.
Tha UHI Earranta air a dhearbhadh mar stèidheachd àrd-fhoghlaim.
2001
Tha Institiud OGE nam Mìle Bliadhna ainmichte mar stèidheachd àrd-fhoghlaim le inneal reachdail Phàrlamaid na h-Alba.
Tha an t-Àrd-Ollamh Raibeart MacCarmaig a’ tighinn an àite an Àrd-Ollamh Alistair MacPhàrlain.
Tha Cailean MacAoidh CBE air a chur an dreuchd mar cathraiche bòrd nan riaghladairean.
Thathas a’ measadh rannsachadh ann an saidheansan àrainneachd agus mara a bhith “cudromach gu h-eadar-nàiseanta” ann an eacarsaich measaidh an rannsachaidh (RAE), a ghabhas a-steach an RA air fad.
2002
Tha sinn a’ faighinn maoineachadh rannsachaidh an dèidh dhuinn pàirt a ghabhail ann an eacarsaich measaidh an rannsachaidh 2001.
Tha an t-Àrd-Ollamh Raibeart MacCarmaig ainmichte mar phrionnsapal.
2005
Tha iarrtas airson cumhachdan buileachaidh cheumannan agus tiotal oilthigh air a chur chun Chomhairle Dhìomhair.
2006 – an-diugh
2006
Thathas a’ foillseachadh nach faighear cumhachdan buileachaidh cheuman agus tiotal oilthigh ann an 2007, mar a bhathas an dùil.
2008
Tha a’ Chomhairle Dhìomhair a’ buileachadh chumhachdan ceumannan teagaisgte air Institiud OGE nam Mìle Bliadhna.
2009
Tha Seumas Friseal, rùnaire agus iar-phrionnsapal, air ainmeachadh mar phrionnsapal às dèidh don Àrd-ollamh MacCarmaig an dreuchd aige a leigeil dheth.
Tha Cailean MacAoidh CBE a’ leigeil dheth a dhreuchd mar chathraiche bòrd nan riaghladairean, agus tha an Àrd-ollamh Mata MacÌomhair CBE a’ tighinn na àite.
2010
Tha an darna iarrtas airson tiotal oilthigh air a chur chun na Comhairle Dhiòmhar.
Tha Buidheann Barrantas Càileachd airson Foghlaim Àrd-ìre a’ moladh Institiud OGE nam Mìle Bliadhna airson tiotal oilthigh
2011
1 Gearran – Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach an Taigh-Eiridinn Rìoghail a Tuath, 1932
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_038
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1932
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1713
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Rinn Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean atharrachadh iongantach air cùram slàinte aig barrachd air 300,000 duine ann an leth de dh'fhearann na h-Alba. Cha b' ann a mhàin gu robh prìomh chùram ga lìbhrigeadh gu a h-uile pàirt den t-sluagh ach bha e aig ìre mòran na b' àirde na bh' aig iomadh sgìre eile ann am Breatainn.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
Curraicealam
Amas ro-innleachdail 3
Caochladh bun-churraicealaim a thoirt seachad do choimhearsnachdan na sgìre againn air fad, còmhla ri caochladh chùrsaichean a bhios sònraichte do na neartan rannsachaidh againn agus àrainneachd, dualchas cultarach, dreuchdan is gnìomhachasan na sgìre agus a thàirngeas oileanaich às an sgìre againn fhèin agus nas fhaide às.
Bidh trì eileamaidean fa leth sa churraicealam fho-cheum againn; bunait chuspairean a bhios ri am faotainn gu farsaing a bheir co-ionannachd cothruim tarsainn na roinne againn (agus faodaidh e bhith nas fhaide às cuideachd) a thèid a liubhairt tron mhodail ionnsachaidh cho-mheasgaichte againn; cruinneachadh air leth de chuspairean a thig às na neartan rannsachaidh againn a bhios airson a’ chuid as motha air an suidheachadh air àrainn shònraichte aig ìre fho-cheum; agus caochladh solair air a stiùireadh le dreuchdan/gnìomhachasan a dh’fhaodas a bhith ri fhaotainn air aon àrainn no barrachd is aon. Bidh an cruinneachadh for-cheum againn a’ gabhail a-steach roghainnean aon àrainn, feadhainn chòmhnaidheach gheàrr-ùine agus feadhainn air-loidhne, a bhios freagarrach don chuspair agus don mhargadh, agus thig e às ar neartan rannsachaidh agus an solar againn a bhios air a stiùireadh le dreuchdan/gnìomhachasan.
Tha sinn a’ creidsinn gu bheil àireamh chuspairean, a tha cuingealaichte ach cudromach, anns a bheil na neartan as dual dhuinn, còmhla ri feartan comharraichte na sgìre againn, a’ fàgail gun e Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean an t-àite as nàdarra do dhuine a bhith ag ionnsachadh ann. Coisnidh sinn cliù dhuinn fhèin aig an ìre nàiseanta is eadar-nàiseanta airson sàr-mhaitheis anns na cuspairean seo.
Amasan taobh a-staigh de dh’ùine a’ phlana ro-innleachdail seo:
3.1 A bhith a’ dèanamh cinnteach gum bi dealbhadh a’ churraicealaim a’ toirt nan cothroman is na taice as motha airson inntreadh, altachadh agus leantainn air aghaidh.
3.2 A’ cho-dheasachd as motha a ghabhas e a thairgsinn a thaobh luathas, suidheachadh agus modh an ionnsachaidh, gus am fritheil sinn air an fheum a tha air ionnsachadh fad-beatha leis an neach-ionnsachaidh sa mheadhan, a’ gabhail a-steach chothroman air grad-ionnsachadh agus air creideasan a chruinneachadh is a ghiùlan thairis taobh a-staigh de Fhrèama Theisteanas is Creideis na h-Alba.
3.3 Bun-churraicealam a stèidheachadh is a liubhairt is cothrom aig daoine air air feadh na sgìre againn tro na h-àrainnean is na h-ionadan ionnsachaidh sgapte againn.
3.4 Barrachd coitcheannais a bhith againn a thaobh susbaint eadar cùrsaichean tarsainn na ciad bliadhna, gus barrachd chothroman a thoirt airson inntreadh agus leantainn air aghaidh.
3.5 A bhith a’ leigeil le oileanaich àrd-ruigsinneach le teisteanasan matha aig sàr àrd ìre, ìre A agus a leithid dol a-steach dìreach do dhàrna bliadhna chùrsaichean ceithir bliadhna airson ceum le urram.
3.6 A bhith ag obair le sgoiltean san sgìre againn a thoirt a’ chothruim do dh’oileanaich a bhith ag ionnsachadh susbaint ciad bhliadhna an oilthigh san t-sèathamh bliadhna aca, gus am bi e nas fhasa nuair a thèid iad air aghaidh don oilthigh agus a leigeil leotha a bhith a’ dol air aghaidh nas luaithe chun ceum.
3.7 An curraicealam againn a leasachadh a sholar feumalachdan a’ phrofaidhl atharrachail de dh’oileanaich a th’ againn agus luchd-fastaidh san sgìre san fharsaingeachd cho math ri ceàrnaidhean ionadail, is dlùth-aire ga toirt do roinnean prìomhachais mar a tha lùth ath-nuadhachail, turasachd, biadh is deoch, gnìomhachasan cruthachail agus saidheansan beatha, cho math ri seirbheisean poblach.
3.8 Ath-sgrùdadh a dhèanamh air a’ cho-chothromachd eadar ullachadh airson teisteanas nàiseanta àrd-ìre agus dioplòma nàiseanta àrd-ìre, le altachadh ri cùrsaichean ceuma, agus solar cheumannan le urram ceithir bliadhna, ag aithneachadh cho cudromach ’s a tha barrantasan nàiseanta àrd-ìre mar shlighe inntridh agus ann an roinnean gnìomhachais sònraichte.
3.9 Feartan cheumnaichean a fhreumhachadh sa churraicealam againn, a’ gabhail a-steach freagarrachd airson cosnadh agus tionnsgnachd.
3.10 A bhith ag obair le fastaichean ann a bhith a’ leasachadh a’ churraicealaim againn agus a sholar chothroman air suidheachaidhean obrach, gnàth-eòlas obrach agus ionnsachadh ceangailte ri obair.
3.11 Meudachadh a thoirt air a’ chruinneachadh de chùrsaichean for-cheuma againn.
3.14 Barrachd chothroman a chruthachadh airson ionnsachadh tro mheadhan na Gàidhlig agus a’ Ghàidhlig fhèin ionnsachadh agus an rud mu dheireadh seo a sholar nas fharsainge, ann an co-chòrdadh ri Plana Nàiseanta na Gàidhlig agus ris a’ Phlana Ghàidhlig againn fhèin.
Plana Ro-innleachdail Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean 2012-2017 mar a chaidh aontachadh leis a’ Chùirt air 13 Dùbhlachd 2011


text:
- TIOTAL
- An Caol Arcach is Eilean Stroma o Thaigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1556
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33473
- KEYWORDS
- cairtean-puist
cairt-puist
cairt-phuist
linneachan
geòdhannan
cost
cladach
oirthirean
tràighean
Cairt-phuist den Chaol Arcach is de Eilean Stroma o Thaigh Iain Ghròt.
Tha an Caol Arcach na laighe eadar eileanan Arcaibh agus Gallaibh; thatar den bheachd gur e samhla de 'Pictland Fjord' a tha san ainm ann am Beurla. Tha an Caol Arcach ainmeil air neart nan sruthan aige. Tha iad am measg nan sruthan-mara as luaithe air an t-saoghal le luaths 16 mìle-mara (30cil/uair) air an clàradh faisg air na Sgeirean Arcach an iar. Mar thoradh air neart làn na mara bidh caoban uisge is sruthan-mara brasa ann aig ìrean diofraichte ann an seòl a' mhuir-làin.
'S e eilean Stroma am fear as fhaide gu deas den dà eilean a tha nan laighe sa Chaol Arcach eadar na h-Eileanan Arcach is Gallaibh air cost a tuath tìr-mòr na h-Alba


text:
Roinn-seòrsa:Faclan na Fraingise
Fo-roinnean-seòrsa
Tha na 8 fo-roinnean-seòrsa a leanas san roinn-seòrsa (a-mach à 8 uile gu lèir).
A
- ► Ainmearan na Fraingise (44 D)
B
- ► Buadhairean na Fraingise (2 D)
G
- ► Giorrachaidhean na Fraingise (7 D)
I
- ► Iarrtas airson bunachas na Fraingise (42 D)
L
- ► Làithean na Fraingise (8 D)
M
- ► Mìosan na Fraingise (21 D)
T
- ► Truaill-chainnte na Fraingise (11 D)
Duilleagan san roinn-seòrsa "Faclan na Fraingise"
Tha na 54 duilleag a leanas san roinn-seòrsa seo (a-mach à 54 uile gu lèir).


text:
Crois
B’e Crois comharradh mar “+” neo “+”, neo crann le slat-tàrsainn.
Iosa is an Crois[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Iosa air a cheusadh air crois (“a’ Chrann-Cheusaidh”), agus sin mar a tha na Crìosdaidhean ga chleachdadh (cha crèidh na JWs neo Mùslamaich gun d’thachair sin san dòigh seo. Crèididh gun do chaochail Iosa air crann, agus na Mùslamaich nach do cheus iad e idir).
Ku Klux Klan[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdaidh an KKK crann tara, crois air losgadh, mar seòrsa rabhadh. Ged is aosda a tha an crann tara, cha do chleachd an Klan e gus an d’thàinig Birth of a Nation a-muigh ann an 1915.


text:
Thimphu
'S e prìomh-bhaile Bhutàin a tha ann an Thimphu (Cànan Tibetianach: ཐིམ་ཕུག།) agus cuideachd 's e ainm a’ ghleann a tha timcheall air a’ bhaile. Tha am baile suidhichte air bruach na h-Aibhne Wang Chhu. 'S e am baile as motha den dùthaich a thaobh àireamh-shluaigh. Chaidh a’ mhanachain Tashichoedzong air a togail anns an 17mh linn. Bho 1952 tha an riaghaltas Bhùtain suidhichte an seo. Tha an Teampall Dechenphu, a’ mhanachainn Tango, a’ mhanachainn Cheri agus an lùchairt Dechenchoeling san àird a tuath a’ bhaile. Tha an rìgh a’ fuireach anns an Lùchairt Dechenchoeling. Tha ìomhaigh Buddha, an Buddha Dordenma statue air a togail air a' bheinn Kuensel Phodrang. Bidh i deiseil anns a’ bhliadhna 2008, ‘s e sin an ìomhaigh Bhudda as motha air feadh an t-Saoghail.


text:
NUAIR bha mi ann am Bunsgoil Thruimisgearraidh bha, gach madainn Di-Haoine, Alice Reid a’ tadhal. Bha i a’ dol timcheall gach bunsgoil ann an Uibhist a-Tuath a’ teagasg còcaireachd do na gillean ’s do na nighnean agus fhuair sinn deagh oideachadh.
Cha robh Gàidhlig aice ach cha robh teagasg ann an Gàidhlig air a cheadachadh co-dhiù.
An-diugh tha sgoiltean ann far am bi a’ chlann air an teagasg gu tur anns a’ chànain, agus tha Bunsgoil Ghàidhlig Inbhir Nis air sealltainn an t-adhartas a chaidh a dheanamh le bhith a’ foillseachadh leabhar de reasabaidhean ann an Gàidhlig.
Tha Kirsty Nic a’ Phiocair a’ teagasg clann aig ìre a ceithir ’s a còig. Smaoinich i gum biodh e feumail agus inntinneach don chloinn reasabaidhean a thaghadh, Gàidhlig a chur orra ’s an cur ann an leabhar a reiceadh iad gus airgead a thogail son ionad chloinne aig Ospadal an Ràthaig Mhòir. Chaidh ceud a reic gu sgiobalta ’s tha iad a’ feitheamh ris an ath chlò-bhualadh. Thàinig urrasachd bhon chompanaidh IT Fujitsu, CNAG, Comhairle nan Leabhraichean – agus ASDA, a bhios a’ reic nan leabhraichean.
Chan eil na reasabaidhean idir cho sìmplidh ri buntàta agus sgadan, neo gruth agus uachdar. Gheibhear, am measg nan 24, biadh annasach mar measgan musgain, toiteanan muice ann an criomagan arain, sconaichean le measain, agus brot peasrach.
Thuirt Ceit Dunbar, a tha ag obair aig àrd ìre aig Fujitsu (bha a mac Calum an sàs san leabhar), “Tha am pròiseact a’ leigeil leis a’ chloinn Gàidhlig a chleachdadh ann an diofar dhòighean. Is toigh leotha a bhith a’ blasad air na dheasaicheas iad. Is olc an còcaire nach imlich a mheur!”


text:
- TIOTAL
- HR 138 a' paidhleatadh HR 78 'Durn' air trèana a' dèanamh deiseil gus Inbhir Ùige fhàgail
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_009
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28073
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 138 a' paidhleatadh HR 78 'Durn' air trèana a' dèanamh deiseil gus Inbhir Ùige fhagail. 'S e an 8.25m a dh'Inbhir Nis a th' anns an t-seirbheis. Tha crann-sneachda meadhanach mòr air an locomotaibh air thoiseach.
B'e ball de locomotaibhean 0-6-0 clas 'Barney' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an HR 138. Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu agus fhuairear i sa Ghearran 1900. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 17697 a bh' innte agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1951.


text:
V'eh ry-yerkal, gyn ourys, agh she skeeal mie t'ayn ny yei shen. Ta ronseyderyn er ngeddyn feanish dy dug magh coyr rioee "inçhynagh" post-l spammagh.
Ren Proofpoint (ny cholught shickyrys fysseree) cronnaghey soiaghey spammagh rish y Nollick. Hug ny kimmee postyn-l tree keayrtyn 'sy laa er feie ny cruinney dys sleih as colughtyn, 100,000 'sy cheayrt. Cha daink agh 10 postyn-l ass enmys IP er lheh, myr shen by ghoillee eh ad y haghney liorish lhiettal IP. Y red anaasoil, shen dy daink 25 'sy cheead jeh jeshaghtyn elley, cha nel jeh co-earrooderyn tradishoonagh. Hooar ad çhaghteraghtyn daink ass "router" thie, jeshaghtyn yl-vean, çhellveeishanyn as coyr rioee; va co-earrooder as ablid eddyr-voggyl ec dagh fer. Son y chooid smoo nagh row ny kimmeeyn er mrishey jeshaghtyn sauçhey, agh er ngeddyn adsyn nagh row reaghit dy cooie hoshiaght, as adsyn ragh row er gaghlaa focklyn arrey jeh ny dug colughtyn er dagh fer. Myr shen, by aashagh eh ad y chleayney.
Cha nel mee goaill yindys kyndagh rish shen. Ta jeshaghtyn inçhynagh goaill stiagh co-earrooder dys geddyn fysseree as aawoalley yn aghtey oc rere eh, ny kiangley rish jeshaghtyn elley, agh ta'n ablid shen nyn vosley magh dys kimmee. S'doillee dy liooar eh cur er sleih co-earrooderyn tradishoonagh y choadey, gyn çheet er y choyr rioee! Mannagh vel jeshaght jeeaghyn dy ve ny cho-earrooder, s'cosoylagh nagh ver sleih my ner dy vel feysht ayn. Chammah's shen, cha nel eh baghtal cre'n feeu t'ec kimmee geddyn greim er coyr rioee - cha neeu eh boirey ort lesh stiurey eh, cha nel fysseree scanshoil aynsyn. Cha nel eh baghtal da cagh noadyr cre'n assee jeh my ghoys ad greim er noadys, ga dy dod veerys neuchramp cur er meeobbraghey er lhiam.
As erskyn shen, cha nel ny jeshaght jeant dy ve feer sauçhey. Dy cadjin, rere Proofpoint, cha nel eh aashagh da'n çhellooder kiangley roo as reaghey ad, dys aanoaghey claareyn noi-veerys as reddyn elley. S'doillee eh feddyn veeryssyn er y jeshaght mannagh vel corys-obbree cadjin oc, ny aght neuchramp dy obbraghey er. Cha nel coadey noi-veerys mie ry-gheddyn, cha nel claareyn oc ta shickyraghey as gaanoaghey lheid ny cooid vog, as cha nel skimmee coadee cur geill da'n 'eysht. Er lhiam nagh vel sleih smooinaghtyn dy baghtal - she co-earrooder t'ayn, myr shen t'eh lane scanshoil ad y choadey noi kimmee, son ta co-earrooder gyn coadey ny cho-earrooder gyn mainshtyr, as dy leah she co-earrooder kimmeeagh t'ayn. Ta co-earrooderyn feer ymmydoil da kimmee - ta niart co-earrooagh lhiggey daue brishey coryssyn scanshoil elley, my she glioonagh ny coyr rioee t'ad gaavainshtyr, she co-earrooder t'ayn.
She eiyrtys gyn shaghney t'ayn, er lhiam, as wheesh sleih cur wheesh jeshaghtyn elley er y voggyl (cre'n fa? cha nel mee toiggal), as toiggalys beg oc er sauçhys co-earrooder. Wahll, chammah's shen, she dooghys lhiastey t'ain, son y chooid smoo, as cha nel monney sleih coadey y co-earrooder hene oc, gyn çheet er jeshaghtyn elley. Cha neeu eh, ta shin lieh-chredjal, as shen dy liooar dooin gyn jannoo eh.
As rish 2020, myr shen, bee y kishtey stiagh ad lane dy soilsheenyn noa-Viagra hug y coyr rioee dhyt, as bee y jeshaght chaffee as y çhellveeishan cur co-chialg er bun dty varroo ass lieh possan kimmeeagh ayns çheer elley.


text:
- TIOTAL
- HR 2 'Aldourie' ann an Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_010
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- DEIT
- c.1874
- LINN
- 1870s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24525
- KEYWORDS
- railway locomotives
Highland Railway locomotives
Highland Railway Society
HRS
Dealbh camara de HR Àir. 2 'Aldourie', air trèana bathair ann an Inbhir Theòrsa c1874.
Chaidh an locomotaibh seo a thogail dha Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narann le Hawthorns à Lìte san Dàmhair 1855 agus bha co-chur rothan 2-2-2 aice. Chaidh a gluasad gu Rèile na Gàidhealtachd a bha air ùr chruthachadh ann an 1865. Thug an HR a-mach à seirbheis i sa Ghearran 1871 agus chleachd iad cuid de na pàirtean ann a bhith a' togail einnsean ùr leis an aon ainm agus àireamh. Bha co-chur rothan 2-4-0 aig an locomotaibh a chaidh ath-thogail agus dh'obraich i gu 1903.
Chaidh a h-ainmeachadh 'Aldourie' an dèidh Caisteal agus Oighreachd Allt Dobhraig, a bha le Teàrlach Eidearf Friseal-Tytler (1817-1891), fear de stiùirichean an Inbhir Nis & Inbhir Narann


text:
- TIOTAL
- Ceann-cunntais aig R Noble, Rupadair, Luachadair agus Luchd-gnothaich
- EXTERNAL ID
- GB232_D594A_RNOBLE
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1911
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8195
- KEYWORDS
- cunntasan
cunntais
'S e seo an ceann-cunntais aig R. Noble. Tha an ceann-cunntais ag ràdh ''Art Cabinet Maker and Upholsterer, House Agent, Auctioneer, Valuator and Undertaker.' Bha a' ghnothachas aig 6 & 8 Sràid Inglis, Inbhir Nis. Chaidh an cunntas a dhèanamh suas air a' 5mh Dùbhlachd, 1911.
Chaidh cinn-chunntasan an cleachdadh ann an gnothaichean reic o mun cuairt air an 18mh linn gu meadhan an 20mh linn. Sna bliadhnaichean deireannach aca bha iad air a dhol a-steach nan ceann-litrichean cuideachd airson sgrìobhadh gu daoine. 'S ann às a' chairt-mhalairt, mar a dh'aithnicheadh e, a thàinig an ceann-cunntais agus a bharrachd air a bhith na chunntas no 'invoice' agus na chuidhteas no 'receipt', bha e cuideachd feumail na shanas gus companaidh a mholadh. Mar bu trice, air a' cheann-chunntais bhiodh ainm, ceàrd, comharra-ceàird agus seòladh na companaidh. Bhiodh àireamh a' chunntais, fios mu phàigheadh, liosta den bhathar agus suim uile gu lèir, uile air an sgrìobhadh air. Bhiodh cuid de chinn-chunntasan ann air am biodh dealbh den bhùth no den fhactaraidh agus clàr den bhathar a bha iad a' reic, leithid adan, brògan no tombaca


text:
- TIOTAL
- Bratach Swastica Gearmailteach
- EXTERNAL ID
- PC_WD_WS_026
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30242
- KEYWORDS
- Maoir rannsachaidh a' Chogaidh
An dara Cogadh
samhla
samhlaichean
Feachdan Armaichte
swastika
swastikathan
Chaidh a' bhratach seo a thoirt far long Ghearmailteach rè an dara Cogaidh nuair a bha Uilleam Shand na sheòladair air an HMS Franklin.
Air a' bhratach, tha iolaire nan Nàsach le a sgiathan air an sìneadh a-mach is e na sheasamh air swastika taobh a-staigh blàth-fhleasg. A chionn 's gun do chleachd Hitler is na Nasaich an swastika mar an samhla, tha a' mhòr-chuid anns an iar den bheachd gu bheil e co-cheangailte ri olc is gràin.
Thaidhp na seòladairean Breatannach a ghlac a' bhratach beagan fiosrachaidh air a' bhrataich mun na thachair dhaibh rè a' chogaidh. Aig mullach na brataich, tha ainm na luinge aca (HMS Franklin) agus nuair a bha iad oirre (1944-45) sgrìobhte. Tha liosta ann cuideachd de na h-àiteachan far an robh iad rè an seirbheis: Arromanches, Le Havre, Ostend, Antwerp, Cuxhaven, Brunsbuttel, Cherbourg, Dieppe, Ternezen, Ghent, Flushing, Hamburg and Kiel.
B' e minesweeper clas Halcyon a bh' anns an HMS Franklin agus bha Rear Admiral Sir Edmund Irving an ceann na luinge. Sgrùd i calaidhean iar-thuath na h-Eòrpa às dèidh ionnsaighean Normandy.
Rinn sgoilearan à Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Nàrann, agallamh còmhla ri Uilleam Shand mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005


text:
- TIOTAL
- Nithean on mheadhan-linn a chaidh an lorg aig Dùn Staifnis
- EXTERNAL ID
- QZP40_351A_2_P410
- ÀITE
- Caisteal Dhùn Stafhainis
- SGÌRE
- Ceann a Deas Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Chille Mhòr 'a Cille Bhrìghde
- DEIT
- 1776
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31156
- KEYWORDS
- caistealan
claidhmhnean
spealan
innleachdasan
rudan àirseachail
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'A Tour in Scotland' le Tòmas Pennant. Tha e a' sealltainn nithean on mheadhan-linn a chaidh an lorg aig Caisteal Dhùn Staifnis, faisg air an Òban.
Tha an dealbh anns a' mheadhan a' sealltainn ìomhaigh bheag ìbhri, a chaidh a lorg ann am pàirt briste den chaisteal. Thathar ag ràdh gu bheil e a' riochdachadh na cathair-crùnaidh aig Dùn Staifnis, far an robh an Lia-Fàil air a shuidheachadh gus an deach a chur air falbh gu Sgàin. Na shuidhe air samhla den chathair-chrùnaidh, tha ìomhaigh de mhonarc is crùn air agus leabhar aige na làimh. Tha riaghailtean na tìre san leabhar seo, agus tha e a' gealltainn gum bi e umhail riutha.
Air taobh chì na cathair-chrùnaidh tha eisimpleir de chlaidheamh Dhanmhairceach, agus tha speal shaighdearach air an làimh dheis. Fodha, tha pàirt de chlaidheamh iarainn sgonnach, sìmplidh a chaidh a lorg ann an Ìle


text:
Comann Camanachd Glaschu Meadhan Earra Ghàidheal
'S e comann camanachd a tha a' cluich ann an Glaschu a tha ann an Comann Camanachd Glaschu Meadhan Earra Ghàidheal.
Bhuannaich iad Cupa na Camanachd ann an 1973 an aghaidh Comann Camanachd Chinn a' Ghiuthsaich.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Marine Harvest Premiership” (Beurla). Comann na Camanachd. Air a thogail 14mh dhen Dùbhlachd 2016.
- ↑ “Club History”. Comann Camanachd Glaschu Meadhan Earra Ghàidheal. Air a thogail 13mh dhen Dùbhlachd 2016.


text:
Creid e neo na creid, bha uair ann, nuair a bha mi na b’ òige ’s dìreach air ùr thòiseachadh a’ siubhal leam fhìn, a bhithinn a’ seachnadh sàmhchair agus snas anns na h-àitean fuirich a bhithinn a’ taghadh.
Cha b’ ann dìreach air sgàth cion airgid ach cuideachd air son a bhith ’nam neach-siubhail ceart, eachtrannach. Is iomadach uair a chaidil mi air ùrlar no ann an suain-lann le 30 eile. Ach mar as sine a tha mi a’ fàs, sann as cudromaiche dhomh a tha comhartachd, cadal agus sòghalachd. Leis a-sin, air turas gu Dubai o chionn ghoirid, chaidh mi a dh’fhuireach do dh’aon de na taighean-òsta as snasaile, as sòghaile ’s as ainmeile a th’ ann – am Burj Al Arab (www.jumeirah.com).
Fhuair mi tagsaidh thuige bho mheadhan Dubai agus bho astar math air falbh bhuaithe, bha e follaiseach mar-thà gur e taigh-òsta sònraichte fhèin a th’ ann. Tha e air fear de na taighean-òsta as àirde san t-saoghal. Tha e coltach ri seòl mòr geal, ’s e air a thogail air eilean beag fuadain dha fhèin, ’na laighe mu 280 meatair a-mach anns a’ Chamas Pheirsianach.
Daonnan leis na taighean-òsta as snasaile, a’ cheist a th’ aig daoine se cò na rionnagan a dh’fhuirich annta. Bho dh’fhosgail e ann an 1999, seall na h-ainmean mòra a tha air an ceann a chur ri ge b’e dè chluasag a thagh iad bhon 25 a th’ air clàr-cluasaige a’ Bhurj – leithid Claudia Schiffer, Michael Jackson, Richard Branson, Bill Clinton, Nelson Mandela, Banrigh Rania na h-Iòrdaine, Righ Abdullah na h-Iòrdaine, Sultan Hassan Bhrunei, agus mar sin air adhart.
Bidh daoine den t-seòrsa an dùil, agus cleachdte, ri sàr sàr sheirbheis, ach fiùs leis a-sin, bidh luchd-obrach an taigh-òsta ag amas air a dhol tarsainn air barr dhùilean gach aoigh a’ Bhurj – ge b’e cò iad, no dè cho àrd no ìosal ’s a tha na dearbh dhùilean. Tha e doirbh sin a mhìneachadh, oir se faireachdainn a th’ ann, ach mar eisimpleir, dh’òrdaich mi cappuccino nuair a ràinig mi ’s thàinig e air a chòmhdachadh le rud gleansach air a bhàrr. Dh’fhaighnich mi don neach-frithealaidh dè bh’ ann, agus gun rud mòr sam bith a dhèanamh dheth, fhreagair i gur e bh’ ann ach craiteachan de dhust òir 24 carat!
Dust òir! Smaoinich thusa!
A’ tionndadh gu na seòmraichean cadail, uill chan eil càil cho cumanta ri “seòmraichean cadail” aig a’ Bhurj – se suites a th’ aca. Agus tha iad do-chreidsinneach. Fhuair mi fear den fheadhainn as lugha aca. Bha e thairis air dà làr, le staidhrichean snìomhach suas dhan t-seòmar-chadail, ’s e air a sgeadachadh le àirneis agus gleans Versace cho dathach ’s gum biodh tu uaireannan a’ faireachdainn mar gun robh thu beò ann am bogha-froise!
Bha an seòmar suidhe cha mhòr mòr gu leòr gus geama ball-coise a chluich ann, ’s bha an fhras ’s an jacuzzi san t-seomar-bheag mòr gu leòr gus na sgiobaidhean a ghabhail as dèidh a’ gheama! As dèidh còig mionaidean de ruith suas agus sìos na staidhre, ’s de leum air an leabaidh shàr-rìoghail, bha glag aig an doras agus cò bh’ ann ach am buidealair agam gus a’ mhàileid agam fhalmhachadh agus m’ aodach a phasgadh!
Nise, leis cho tric ’s a tha mi ga dhèanamh, is cianail beag orm pacaigeadh, agus nach tàinig Boris bochd air ais gus a’ mhàileid a lìonadh mus do dh’fhalbh mi an ath latha. Thuirt e gun robh e ann gus rud sam bith a dh’iarrainn air a dheanamh dhomh. Thuirt mi ris dìreach anns an dol seachad gun còrdadh G agus T rium, agus nach tàinig e air ais an ceann mu thrì mionaidean le taghadh de G agus T-aichean agus blasadan bìdh á Dubai.
An-diugh, tha mi a’ sgrìobhadh seo agus cuideachd ag ullachadh son falbh air turas eile. Tha a’ mhàileid ghrànda sin a’ tarraing asam thall anns an oisean. Tha am Burj air mo mhilleadh gu ìre cho cianail ’s gu bheil pacaigeadh tòrr nas dorra na bha e riamh, agus tha fhios gum bi gu bràth tuilleadh ás aonais Boris am buidealair!


text:
- TIOTAL
- Litir o Dhotair Neacal, Inbhir Nis gu Anna Bhàillidh, mu chùisean leigheil, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D456_A_70_49_2
- ÀITE
- Dùn Eathain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1835
- LINN
- 1830an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5079
- KEYWORDS
- Bàillidhean Dhùn Eathain
Tasglann na Gàidhealtachd
Anna Bhàillidh
dotairean
cungaidh-leighis
uachdarain-fearainn
seòlain-leighis
co-sgrìobhadh
litrichean
'S e teaghlach à Inbhir Nis a bha a' fuireach anns an sgìre o mheadhan an 15mh linn a bh' ann am Bàillidhean Dhùn Eathain. Ged a bha an t-oighreachd aca beag an taca ri mòran de phrìomh theaghlaichean na Gàidhealtachd, bha àite sònraichte aca am-measg uachdarain na Gàidhealtachd.
Tha cruinneachadh mòr de phàipearan an teaghlaich ann an Tasglann Comhairle na Gàidhealtachd.Tha iad a' dèiligeadh ris an àm mu 1760-1860.
Tha an sgrìobhainn seo o'n 13mh den t-Samhainn 1835. 'S e litir o Dhotair Neacal à Inbhir Nis gu Anna Bhàillidh a th' ann. Tha Anna a' fulang le 'fàireag leudaichte' (enlarged gland) is tha Dotair Neacal a' moladh riaghailt-bhìdh theann de bhiadh shìmplidh gun spìosraidh, gun salann, gun alcal no biadh chrèiseach le geir. Tha e ag òrdachadh 'rhubarb pills' cuideachd, gus am mionach a chumail a' gluasad.
Tha Dotair Neacal a' sùileachadh gum bi an euslainteach a' faireachdainn nas fheàrr an dèidh 10 no 14 là


text:
- TIOTAL
- Taobh a-staigh Teatar na h-Ìmpireachd
- EXTERNAL ID
- PAW24280A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 23 An t-Sultain 1939
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21268
- KEYWORDS
- Teatar na h-Ìmpireachd
Teatairean
Sràid an Acadamaidh: Talla Mheadhanach nan Dealbh
Tallaichean nan Consairtean
Taobh a-staigh Teatar na h-Ìmpireachd air Sràid an Acadamaidh ann an Inbhir Nis. Dh'fhosgail an teatar an toiseach mar Thalla Mheadhanach nan Deilbh ann an 1912, ach an deidh dhan Teatar Rìoghail air Sràid a' Bhanca a losgadh gu làr, chaidh Talla nan Deilbh ath-stèidheachadh mar Theatar na h-Ìmpireachd. Chaidh an togalach a dhealbh le A Ros agus chaidh a leagail ann an 1971. B'e an aon talla chonsairt a bha anns a' bhaile airson 40 bliadhna
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Eilean Dubh
Eilean Dubh:
- Gu àbhaisteach, An t-Eilean Dubh, Ros is Cromba. Se àird a th'ann.
Eileanan ann an Alba:
- Eilean Dubh, Baile na Cill, eilean faisg air Baile na Cill, Diùranais, Cataibh
- Eilean Dubh, na Caoil Bhòdach
- Eilean Dubh, Loch Craignish, deas air an Òban, Earra-Ghàidheal.
- Eilean Dubh, an Linne Rosach
- Eilean Dubh, na h-Eileanan Samhraidh
- Eilean Dubh, dà eilean faisg air Eilean Earraid
- Eilean Dubh, innis beag ann an Loch Seile
- Eilean Dubh, ceangailte ri Eilean Mòr, Loch Dhùn Bheagain aig an ìsle-mara.
- Eilean Dubh a' Chumhainn Mhòir, ann an Loch an Tairbeirt, Diùra
- Eilean Dubh Mòr, Linne Latharna
- Eilean Dubh Beag Linne Latharna
- Eilean Dubh Beag, innis mu thuath Eilean Dubh ann an Loch Dhùn Bheagain.
- Eilean Dubh Mòr, ann an Loch Sgadabhagh, Uibhist a Tuath
- Dubh Eilean, mun iar Orasa
Bàta-aiseig:
- Eilean Dubh (bata), bàta-aiseig, a bha a' dol eadar Inbhir Nis is An t-Eilean Dubh.


text:
Blog aig Seirbhis nam meadhanan Gàidhlig far am faigh thu deasbad air loidhne
A bheil beachd agad air dè seòrsa programan a bu chòir a bhith ann nuair a thoiseachas an t-seirbheis thelebhisean Ghàidhlig? Tha iad a’ sireadh do bheachd. Seo far am faod thu do bheachd a chuir a-steach. Chan fhaigh thu ann gus rudeigin a sgrìobhadh gun chunntas Google ge-tà. Thuirt mise gum bu chòir fada a bharrachd a bhith ann airson luchd-ionnsachaidh agus gu robh me den bheachd gu robh na tachartasan 'mas fhìor' airidh air sgrùdadh.
Nochd teachdaireachd air an Fòram Runrig. a-rèir coltas tha cùisean air a bhith a’ dol sìos o chionn greis le cogaidhean lasair agus a leithid sin. Bidh a h-uile càil ga dhubhadh às air an 4mh den mhìos seo. Cha robh mise ann gu tric ach bha fhios agam gu robh roinn Gàdihlig ri fhaighinn, saoilidh mi gum bi a h-uile cail a bha sin fhaighinn an t-sitig cuideachd.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach na h-Oighreachd, Caladar
- EXTERNAL ID
- PC_CAWDOR_24
- ÀITE
- Caladar
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Chaladair
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22107
- KEYWORDS
- oighreachdan
neach-obrach oighreachd
gàirdeachas deireadh dreuchd
teisteanasan
Seo dealbh de dh'fhireannaich a' leigeil seachad an dreuchd air Oighreachd Chaisteal Chaladair. Tha pàipear seirbheis-fhada aig gach fear na làimh a' sealltainn cia mheud bliadhna de dh'obair a rinn gach duine. O chlì gu deas, 's iad:
Alasdair Ros (glacadair), Robaidh Mac a' Phearsain (gàirnealair), Seumas Clèireach (forsair), Donnchadh MacArtair (gàirnealair), Seumas Noble (muilnear-chraobhan geàirrte) agus Seòras Mac a' Phearsain (forsair)


text:
- TIOTAL
- LMS 14767 'Clan Mackinnon' a' dìreaadh Bruaich an t-Sruthain air trèana luchd, An t-Sultain 1932
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_682
- ÀITE
- An Sruthan
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- DEIT
- An t-Sultain 1932
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28652
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14767 'Clan Mackinnon' a' dìreadh Bruaich An t-Sruthain air trèana luchd san t-Sultain 1932. Tha an trèana a' gabhail a-steach einnsean bancaidh.
B' e ball den chlas 'Clan' de locomotaibhean luchd-siubhail 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14767 (HR 55 roimhe). Chaidh a dealbhachadh le Crìsdean Cuimein agus chaidh a togail le Hawthorn Leslie & Co sa Chaisteal Nuadh ann an 1921. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1950. B' i an aon bhall den chlas a mhair a-steach do làithean Rèile Bhreatainn..


text:
- TIOTAL
- Taobh a-staigh taighe le dealbhan agus oir-chriadh
- EXTERNAL ID
- HCD00158
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- neo-aithnichte
- SIORRACHD/PARRAIST
- NEO-AITHNICHTE
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11884
- KEYWORDS
- rùm
taobh a-staigh
airneis
oir-chriadh
dealbhan
gaotharan
Chan eil fios càit a bheil an rùm seo ach dh'fhaodadh gum b' ann le cuideigin ann an teaghlach Mhic a' Phearsain a bha an taigh, 's dòcha piuthar an fhear-togail-dhealbhan, Mairead, a bha a' fuireach ann an Athfort agus a bhiodh a' tadhal gu tric. Chithear dealbhan an teaghlaich air a' bhalla chun a làimh chlì os cionn a' ghaotharain ann am frèam
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
An Tàinistear
'S e pearsa a nì obair Rìgh neo Banrìghinn fhad's a bha esan/ise na leanabh neo ro òg airson an gnothach a dheànamh a th'ann an Tàinistear neo Leas Rìgh[1]. 'S e Guardian am facal a bha aca anns a' Bheurla Gallda. Gu tric 's e ball theaghlaich rìoghail neo àrd mhinistear an Riaghaltais a bhios ann.
'S ann às an fhacal Laideann regens/entis, a tha a' ciallachadh riaghaladh, far an d' fhuair iomadh chànan ann an Roinn Eòrpa am facal airson Tàinistear, mar a' Bheurla (regent)[2], an Eadailtis (reggente)[3], an Fhraingais (régent)[4], a' Ghearmailtis[5] (Regent) agus an Spàinntis (regente)[6].
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
- Seumas Ceanadach, (1463 – 1466) nuair a bha Seumas III na bhalach òg.
- Raibeart I na h-Alba (1298 – 1300)
- Mariana na h-Ostaire (1664 - 1696)


text:
- TIOTAL
- Loch an Inbhir le Canasp agus Sula-bheinn
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3757
- ÀITE
- Loch an Inbhir
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35593
- KEYWORDS
- beanntan
lochan
bailtean
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn baile Loch an Inbhir, ann an sgìre Asainte de Chataibh. Chithear binnean cruinn Shula-Bheinn ann an cùl an deilbh.
Tha Loch an Inbhir suidhichte aig beul Abhainn Inbhir, far a bheil i a' sruthadh dhan loch-mhara, Loch an Inbhir. 'S e am baile mu dheireadh de mheudachd sam bith ro bhaile Inbhir Theòrsa, agus còmhla ri Ceann Loch Biorbhaidh, 's e aon de na puirt iasgaich as trainge air taobh an iar Chataibh.
'S e clach-ghainmhich Thoirbheartan a th' ann an dà bhinnean Shula-Bheinn, air bunait Gneiss Leòdhasach. Tha an t-ainm a' tighinn bhon Lochlannais airson Beinn Stac. Tha am mullach as àirde, ris an canar Caisteal Liath cuideachd, air an taobh an iar, 2398 troighean (731m) a dh'àirde. Tha am binnean as ìsle agus nas bioraiche aig 2372 troighean (723m) a dh'àirde.


text:
1 an Dùbhlachd
'S e 1 an Dùbhlachd an 335mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (336mh ann am bliadhna-leum). Tha 30 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1918 - Chuir Romàinia ri chèile le Transylvania.
- 1973 - Neo-eisimeileachd Phapua Guinea Nuaidh bho Astràilia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1743 - Martin Heinrich Klaproth, ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1832 - Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil, neach-cruinneachaidh beul-aithris.
- 1928 - Malachi Throne, actair Aimeireaganach.
- 1943 - Finn E. Kydland, ann an Ålgård. Eaconamaiche à Nirribhidh.
- 1949 - Pablo Escobar, ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1886 - Pierre Kemp, ann am Maastricht. Bàrd às na Tìrean Ìsle.
- 1928 - José Eustasio Rivera, bàrd agus sgrìobhadair à Coloimbia.
- 1947 - Aleister Crowley, buidseachd, draoidh, bàrd, peantair agus nobhailiche à Sasainn.
- 1960 - Ernst Rowohlt, ann an Hamburg. Deasaiche às a' Ghearmailt.
- 1991 - George J. Stigler, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 2009 - Ramses Shaffy, ann an Amsterdam. Actair agus Seinneadair às na Tìrean Ìsle.


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach bhon mhòr-thìr
- EXTERNAL ID
- HCD00571
- ÀITE
- A' Chomraich
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12274
- KEYWORDS
- A' Chomraich
An Cuithionn
Rubha Eighre
Ratharsair
Glàmaig
zoomable
deilbh leudachail
Tha an dealbh sgaoilteach seo, air a thogail bho dheas air a' Chomraich, a toirt dhuinn sealladh òirdheirc tarsainn air an Linne A-Staigh gu beanntan an Eilein. Tha Rubha na Cloiche agus Rubha Eighre air bàrr a deas Ratharsair rim faicinn am meadhan an raoin-aghaidh. Air an cùlaibh tha diollaid shònraichte Ghlàmaig, 's an Cuilthionn Ruadh ris an taobh chlì
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Solar Uisge a' Phluic - Loch Lanndaidh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_PLANS_01_026
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- CRUTHADAIR
- The Highland Railway
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26404
- KEYWORDS
- rathaidean iarainn
Rathad Iarainn na Gàidhealtachd
Alba agus Meadhan Lunnainn
gluasadail
zoomable
Is e 'Sgìre na Gàidhealtachd de Roinn Alba, Alba agus Meadhan Lunnainn. Loch Lanndaidh. Solar Uisge a' Phluic' an tiotal a th' air a' phlana seo. Chan eil ceann-latha air.
Is e 1:25000 clàr den locha a th' ann agus plana 1 òirleach gu 40 troigh de chùisean co-cheangailte ris an t-solar uisge. Tha dealbhan crois-roinneil ann de bhruachan agus de dhamaichean.
Tha meud 28 òirleach × 23 òirleach sa phlana


text:
- TIOTAL
- Sanas airson criostalan liomaineid
- EXTERNAL ID
- Z_HCD_DOC_0003
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROSS AND CROMARTY: Lochalsh
- LINN
-
- CRUTHADAIR
- Moorland
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7366
- KEYWORDS
- sanas
eòlas-leigheis
Is coltach gun robh an t-sanas seo airson tionaichean chriostalan leis an dèanadh "liomaineid ceart" air a chlò-bhualadh le Moorland, an neach-dèanamh, le ainm an t-solaraiche ionadail air a chur aig bonn na duilleige. Is e Donnchadh Mac a' Phearsain an solaraiche sa chùis seo, a stèidhich agus a ruith a' bhùth ceimigeir ann an Caol Loch Aillse bho 1912 gus na 1960an. Bha a' bhùth ceimigeir aige, a bha dlùth dhan chidhe airson aiseag an Eilein Sgitheanaich, ann an deagh shuidheachadh airson seirbheis dha luchd-turais a sholarachadh a thuilleadh air muinntir na coimhearsnachd, agus bha Mac a' Phearsain na dhuine a bha fìor aithnichte san àite. Bha a' bhùth ceimigeir a' solarachadh bathar sgeadachaidh agus feumalachdan taighe a thuilleadh air bathar ceimigeach dha sgìre Loch Aillse, ceann a deas an Eilein Sgitheanaich agus ceàrnaidhean de na Hearadh aig an robh ceangal leis a' bhàta
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Aithisgean làimhseachadh ghearanan
Ghabh an t-oilthigh ri Poileasaidh Làimhseachadh Ghearanan Samhlach anns a bheil dà ire, a’ gabhail ris na prionnsapalan air an cuir a-mach bho Ombudsman Sheirbheisean Poblach na h-Alba. Is iad na prionnsapalan seo gum bu chòir don phoileasaidh agus modh ghearanan a bhith ruigsinneachd, cothromach, sùbailte, dìomhair, soilleir agus an deagh àm. Ann an co-chòrdadh ris a’ phoileasaidh seo, bidh an t-oilthigh a’ foillseachadh geàrr-chunntas gach ràith de thoraidhean ghearanan, gluasadan agus gnìomhan a ghabh sinn os làimh gus feabhas a thoirt air na seirbheisean againn.
- Geàrr-chunntas Bliadhnail 2015-16
- 1 Iuchar 2015 - 30 Sultain 2015
- 1 Giblean 2015 - 30 Ògmhios 2015
- 1 Faoilleach 2015 - 31 Màrt 2015
- Geàrr-chunntas Bliadhnail 2014
- 1 Dàmhair 2014 - 31 Dùbhlachd 2014
- 1 Iuchar 2014 - 30 Sultain 2014
- 1 Giblean 2014 - 30 Ògmhios 2014
- 1 Faoilleach 2014 - 31 Màrt 2014
- 1 Sultain 2013 - 31 Dùbhlachd 2013