text:
Na Saoranaich
'S e làrach-lìn air cuspair Saoranachd a th' anns Na Saoranaich air a bheil cothroman freagarrach dha clann a tha ag obair a dh'ionnsaigh na Dara Ìre den Churraicealam airson Sàr Mhathas. Tha e dealbhte gus cothroman airson pearsanachadh a thabhann le roghainn ghnìomhan far am bi luchd-cleachdaidh a' tighinn gu co-dhùnadh mun bhuile. Tha na gnìomhan is na bhidiothan a' tabhann farsaingeachd de dhùbhlain a tha freagarrach ann an suidheachaidhean fìor.
Tha muinntir a' bhaile a' cur feum air do chuideachadh! Tha sia geamannan is gnìomhan anns Na Saoranaich. 'S e an dùbhlan a bhith a' fuasgladh duilgheadasan na coimhearsnachd sa bhaile robach seo. Tha bhideothan goirid ann cuideachd a' sealltainn pròiseactan fìor a tha gan gabhail os làimh ann an sgoiltean air feadh Bhreatainn agus a tha a' toirt fiosrachadh is brosnachadh dha sgoilearan.
Tha caractaran na sgioba-gnìomha aig Na Saoranaich air sia pròiseactan, a nì leasachadh air beatha muinntir a' bhaile, a chomharrachadh. Tha ball den sgioba a' toirt fiosrachadh mu gach roinn den bhaile agus nochdaidh am ball sin sa ghèam airson comhairle a thoirt seachad nuair a tha feum air a leithid.
Anns gach gnìomh feumaidh an neach-cleachdaidh nithean ùra no nithean eile a chur an àite seann rudan no rudan briste. Feumar cuid de na nithean ùra sin a bhuannachadh le bhith a' coileanadh gnìomhan co-cheangailte.
'S e an t-amas gum bi gach ball den choimhearsnachd sona. Tha co-rèiteachadh na chuspair tillteach sna sia gnìomhan. Airson soirbheachadh ann an gnìomh feumaidh an neach-cleachdaidh spèis a thoirt dha beachdan nan diofar bhall den choimhearsnachd agus slighe a tha freagarrach a thaghadh. Tha seo a' ceangal gu dìreach ri rùintean feartan Slàinte agus Sunnd le luchd-ionnsachaidh a' leasachadh tuigse air mar a chumas iad deagh dhàimhean le caochladh dhaoine agus mar a bhios mothachadh aca mar a dh'fhaodas smuaintean, faireachdainnean, beachdan, luachan is creideamhan buaidh a thoirt air co-dhùnaidhean mu dhàimhean. Tro na gnìomhan is na bhidiothan, chì an neach-ionnsachaidh na buannachdan a thig bho atharrachadh ceart ann an diofar àrainneachdan.
Tha na bhidiothan a' tabhann co-theacsan ann an raon de roinnean curraicealaim agus faodaidh iad cuideachd taic a chur ri obair eile. A thuilleadh air seo tha ceanglaichean soilleir ann a thaobh a bhith a' leasachadh sgilean meòrachaidh, beachdachaidh agus breithneachaidh.
Tha an obair a' tabhann suidheachaidhean airson beachdachadh is fèin-rannsachaidh mu co-dhùnaidhean an neach-ionnsachaidh.
Airson na gnìomhan a chluich cliog air na diofar roinnean ann an sealladh adharach a' bhaile. Faodar na h-earrannan a chluich ann an òrdugh sam bith no aig àm sam bith agus chan fheumar iad uile a thaghadh.
Duilgheadas sa Phàirc
Furasta. 'S e deagh àite tòiseachaidh a tha seo. Chan eil duine ag iarraidh a dhol gu pàirc robach a' bhaile tuilleadh. Tagh leasachaidhean a nì i na h-àite far am bi daoine ag iarraidh a dhol a-rithist.
Buaireadh sa Phàirc
Furasta. Tha a' chomhairle air airgead a thoirt seachad airson tuilleadh leasachaidhean a dhèanamh sa phàirc. Faigh a-mach dè tha muinntir na sgìre ag iarraidh agus feuch rin cumail dòigheil.
Duilgheadas aig Àm Pleatha
Meadhanach doirbh. Tha raon-cluiche na sgoile ann an staid uabhasach. Cuidich a' chlann a' dèanamh leasachaidhean a chumas na h-uile dòigheil aig àm pleatha.
Duilgheadas san Sgoil
Meadhanach doirbh. Cha toigh le na sgoilearan biadh na sgoile agus chan eil duine airson na taighean-beaga grod a chleachdadh. Cuidich a' chlann a' leasachadh an ionaid-bidhe, an leabharlainn agus nan taighean-beaga gus am bi a h-uile duine dòigheil.
Dragh sa Choimhearsnachd
Doirbh. Tha na bùithtean uile dùinte agus chan eil càil ri dhèanamh sa phàirt thrèigte seo den bhaile. Dèan atharrachaidhean a chumas gach neach dòigheil agus a bheir rudeigin dhan òigridh a nì iad.
Trioblaid sa Bhaile
Doirbh. Tha a' chomhairle ag ath-leasachadh meadhan a' bhaile. Cuidich le bhith a' dèanamh cinnteach gun toir seo buannachd gun choimhearsnachd air fad agus gun cùm e luchd-còmhnaidh agus gnìomhachasan na sgìre dòigheil.
Brosnaich luchd-ionnsachaidh gus:
• beachdan is barailean na caractaran a rannsachadh mus tigear gu co-dhùnaidhean.
• smaoineachadh mu mar a ghabhas na diofar charactaran ri cùisean mus tèid càil a dhèanamh.
• cuimhneachadh gum faodadh fuasgladh aon duilgheadas fear eile a chruthachadh.
Cuideachadh Claistinneach is Lèirsinneach
Cliog air a' phutan 'Roghainnean' gus:
• teacsa na sgriona ath-mheudachadh agus atharrachadh a dhèanamh air teacsa is dathan a' chùil-ionaid
• teacsa na sgriona a chluinntinn ga leughadh
• fo-thiotalan a chur ri susbaint na bhidio agus ris an obair chlaistinnich.
Chan fhaighear gu na roghainnean sin bhon earrainn Pàrantan & Tidsearan.
Gheibhear gun chuid as motha den t-susbaint le bhith a' cleachdadh a' mheur-chlàir.
A' Sàbhaladh Adhartas
Sàbhail adhartas sa ghèam le bhith a' cliogadh air a' phutain 'Sàbhail'. Cha tèid a shàbhaladh ach a-mhàin air a' choimpiutair air a bheil an neach-cleachdaidh ag obair aig an àm agus cha ghabh a luchdachadh ach a-mhàin air an inneal shònraichte sin an dèidh làimh.
Stiùireadh
Cliog air àite air a' mhap airson gnìomh a thòiseachadh. Cuidichidh ball de Na Saoranaich thu agus innsidh iad dhut an uairsin mun duilgheadas a tha ri fhuasgladh.
A' Logadh A-steach
Chan urrainn dhan neach-cleachdaidh adhartas a shàbhaladh gus an log e a-steach. Feumar cunntas, a thèid a chumail air a' choimpiutair air a bheilear ag obair, a chruthachadh. Tagh ainm sònraichte agus cleachd e airson an cunntas a luchdachadh gach uair an dèidh seo.
Dubh às cunntas sònraichte no na cunntasan uile air a' choimpiutair le bhith a' dol gu duilleag riaghlaidh nan cunntasan.
A' Cruthachadh Caractar
Tha an caractar seo a' riochdachadh an neach-cleachdaidh sa ghèam. Tagh:
• ainm
• àite
• gnè
• dath craicinn
• còmhdach cinn
• dath is stoidhle fuilt
• aodach, brogan is sgeadachaidhean.
Aon uair 's gu bheil an neach-cleachdaidh toilichte leis a' charactar, nì e cliog air an t-saighead-tòiseachaidh.
Gluasad
Gluais an caractar le bhith a' cliogadh air àite sam bith far an atharraich a' chursair gu paidhir bhrògan. Gluais gu àite faisg air làimh le bhith a' gluasad a' chursair gu oirean na sgrion. Cleachd am map airson a dhol bho àite gu àite.
Map
Cliog air ìomhaigh a' mhapa gus map leudachail den ghnìomh ghnàthaichte fhaicinn. Tha rionnag a' comharrachadh an àite aig a bheil thu. Gluais gu ceàrnaig eile le bhith a' cliogadh oirre. Tha am map cuideachd a' sealltainn far a bheil na caractaran a tha a' cur feum air cuideachadh is riarachadh airson crìoch a chur air a' ghnìomh.
Caractaran
Tha na caractaran a tha a' cur feum air cuideachadh is riarachadh a' nochdadh aig mullach na sgriona. Tha inneal-tomhais an toileachais a tha ri taobh gach neach a' sealltainn dè cho sona 's a tha iad agus tha fiamh an aodainnean cuideachd ga shealltainn. Freagraidh iad atharrachaidhean a thèid a dhèanamh mar a bhios an gèam a' dol air adhart.
Tha na caractaran sin cuideachd a' nochdadh sa ghèam fhèin. Cliog orra gus faighinn a-mach dè bhiodh iad fhèin airson fhaicinn a' tachairt. Tha gach ceàrnag dhearg sa bhuilgean cainnte a' riochdachadh rudeigin a tha iad airson a ràdh.
Nuair a nochdas am ball den sgioba a thug fiosrachadh mun duilgheadas an àite a' mhapa, cliog air no oirre gus comhairle fhaighinn.
A' Dèanamh Leasachaidhean
• Cuir rudan ùra bhon chlàr-pheantaidh air an làimh chlì an àite nan rudan briste.
• Tha an cursair le òrd is spanair a' sealltainn gun gabh rudan a chur nan àite.
• Tha an cursair le clisg-phuing a' sealltainn gur e soidhne a th' ann a ghabhas ri soidhne ùr.
• Cliog air an rud a tha dol a dh'fhalbh is an uairsin air an rud tha dol na àite.
• Airson rud a chaidh a thoirt a-steach a dhubhadh às, cliog air, agus an uairsin cliog air a' phutan ghlas leis a' chrois ghil.
• Feumar putanan le ìomhaigh ghlais-dhùirn fhosgladh le bhith a' coileanadh ghnìomhan.
• Cliog air Cuideachadh gus tuilleadh ionnsachadh mu mar a bhios a' chursair ag atharrachadh.
Gnìomhan
Coilean na gnìomhan sin gus goireasan, a ghabhas cleachdadh san dùbhlan gnàthaichte, fhosgladh. Cliog air an ìomhaigh gus am faic thu liosta nan gnìomhan.
Rannsaich Bhidio/Fuaim
Faigh gu bhidio ghoirid agus criomagan mu pròiseact buntainneach sgoile agus an uairsin freagair ceistean ioma-roghainneach. Fosglaidh freagairt ceart tuilleadh ghoireasan ruigsinneach. Tha fo-thiotalan roghnach Gàidhlig air na criomagan.
Rèitich Còmhstri
'S e ceannard sgioba a th' anns an neach-cleachdaidh agus feumaidh e co-rèiteachadh a thaghadh ris an gabh co-dhiù dithis no triùir de bhuill na sgioba.
Cuir an cursair tarsainn air dealbh gach neach, èist ri trì aithrisean gach neach agus an uairsin cliog air an tè as cudromaiche. Thèid gach tè a chur ris an leabhar-nota.
Tha an neach-cleachdaidh an uairsin a' faighinn trì roghainnean. Tagh aon ris an gabh co-dhiù dithis a-mach às an triùir den sgioba agus buannaich tuilleadh ghoireasan dhan ghnìomh.
Proiseact Togail Airigid
Dealbhaich tachartas air-loidhne gus airgead a thogail airson tuilleadh ghoireasan a cheannach dhan phròiseact.
Feumaidh an neach-cleachdaidh an toiseach sgioba luchd-togail maoineachaidh a thaghadh airson trì dreuchdan:
• neach-togail airgid
• neach-sanasachd
• neach-cuideachaidh
Cuir an cursair tarsainn air dealbh gach neach gus am feartan fhoillseachadh. Tha an sgil aca ann an dèiligeadh ri daoine agus ann an eagrachadh ga mheas a thuilleadh air an dealas. Cleachd na saigheadan dearga gus gluasad air feadh nan daoine a tha ri fhaotainn.
An uair sin molaidh buill na sgioba trì beachdan an urra. Cliog air a' bheachd as fheàrr bho gach neach agus nochdaidh e an uairsin nad leabhar-nota.
Cliog air an t-saighead airson artaigil pàipear-naidheachd fhaicinn is innsidh e an robh, no nach robh, do thachartas maoineachaidh soirbheachail.
Sgrìobh Litir
Sgrìobh litir gu neach ann an ùghdarras gus toirt orra rudeigin a dhèanamh a chuidicheas le bhith a' cur crìoch air a' ghnìomh.
Cuir litir ri chèile le bhith a' taghadh trì seantansan gus na beàrnan ann an cumadh na litreach a lìonadh. Cliog air earrann fhalamh den litir agus an uairsin tagh aon de na trì seantansan a nochdas.
Cliog air an t-saighead Air adhart. Fosglaidh litir shoirbheachail tuilleadh ghoireasan airson na gnìomha.
Taic
Cliog air an ìomhaigh Taic san oisean aig a' mhullach air an làimh dheis gus am faic thu mar a dh'atharraicheas an cursair.
Airgead
Tha àireamh shuidhichte de ghoireasan ri fhaighinn airson a chleachdadh anns gach gnìomh. Tha an crann Airgead aig a' mhullach air an làimh dheis a' sealltainn na th' air fhàgail.
Sàbhail
Nuair a tha thu air logadh a-steach sàbhail adhartas a' gheama le bhith a' cliogadh air an ìomhaigh Sàbhail san oisean aig a' mhullach air an làimh dheis.
Duilgheadas sa Pàirc
Amas: Sàbhail a' phàirc robach le bhith ga dèanamh na àite far am bi daoine airson a dhol. Co-dhùin dè na leasachaidhean a nì thu airson nan daoine a bhios ga cleachdadh a chumail dòigheil.
Tha Mikey, ball den sgioba, ag innse mun ghnìomh agus faodar comhairle fhaighinn bhuaithe.
'S iad Rita, Smu agus Toby na trì caractaran a tha rin riarachadh.
Tha Toby, balach a bhios a' cluich sa phàirc, ag iarraidh:
• barrachd uidheaman airson cluich orra
• cuidhteas fhaighinn de na coin
• àite far am faigh na tunnagan air snàmh.
Tha Smu, màthair le clann òga, ag iarraidh:
• riaghailt a' cur bacadh air a bhith a' fàgail sgudal
• cuidhteas fhaighinn de na coin a tha a' falbh leotha fhèin sa phàirc
• àite cluich dha cuid chloinne
• an geata a chàradh.
Tha Rita, seanmhair aig a bheil cù, ag iarraidh:
• flùraichean is luibhean ùra dhan phàirc
• àite airson geamannan buill a ghluasad
• àite airson suidhe
• an graffiti a thoirt air falbh
• àite fiadh-bheatha dha na tunnagan.
Leasachaidhean
Faodaidh an neach-cleachdaidh na leasachaidhean a leanas a thabhann:
• craobhan is flùraichean
• àirneis pàirce is bionaichean
• uidheam cluiche
• fuarain
• ballaichean airson dealbhan agus graffiti
• riaghailtean ùra is soidhnichean.
Gnìomhan
Feumar na gnìomhan a leanas a choileanadh gus na goireasan fhosgladh:
• Rannsaich Bùth Charthannais
Seall ri bhidio ghoirid mu ath-chuartachadh ann am bùth charthannais. Freagair na ceistean ceart airson bionaichean sgudail a bhuannachadh dhan phàirc.
• Rannsaich Gàrradh Sgoile
Èist ri criomag mu phròiseact air gàrradh sgoile. Thoir freagairt ceart dha na ceistean gus luibhean a bhuannachadh dhan phàirc.
• Sgrìobh Litir
Cuir ìmpidh air a' chomhairliche aontachadh ri riaghailt ùr a chuireas cìs air daoine a bhios a' leigeil às sgudal sa phàirc.
Buaireadh sa Pàirc
Amas: Thoir air muinntir na sgìre aontachadh air an dòigh as fheàrr air an t-airgead a chaidh fhaighinn bhon chomhairle a chosg airson tuilleadh leasachaidhean a dhèanamh sa phàirc. Chan eil a h-uile neach den aon bheachd mu pàirc spèilidh, cafaidh no roinn fiadh-bheatha.
Tha Mikey, ball den sgioba, ag innse mun ghnìomh agus faodar comhairle fhaighinn bhuaithe.
'S iad Toby, Smu, Rita, Badu agus Sara na còig caractaran a dh'fheumar riarachadh.
Tha Toby, balach a bhios a' cluich sa phàirc, ag iarraidh:
• pàirc spèilidh
• raon fiadh-bheatha
• bionaichean sgudail
• goireasan bidhe.
Tha Smu, màthair le clann òga, ag iarraidh:
• flùraichean ùra is luibhean dhan phàirc
• cafaidh
• gun smaoinich daoine gu faiceallach mu cosgais àrd pàirc ùr spèilidh.
Tha Rita, seanmhair aig a bheil cù, ag iarraidh:
• àiteigin far am faighear balgam teatha
• bionaichean sgudail.
Tha Badu, a bhios a' tighinn dhan phàirc airson spèileadh còmhla ri charaidean, ag iarraidh:
• pàirc spèilidh
• bùrn airson òl
• bionaichean sgudail.
Tha Sara, a bhios a' tighinn a chluich dhan phàirc, ag iarraidh:
• raon fiadh-bheatha le luibhean is uisge glan
• gun smaoinich daoine gu faiceallach an e dha-rìribh deagh rud a bhiodh ann am pàirc ùr spèilidh.
Leasachaidhean
Faodaidh an neach-cleachdaidh na leasachaidhean a leanas a thabhann:
• uidheam dha pàirc spèilidh
• cafaidhean is stàilichean bidhe
• àirneis cafaidh
• bionaichean airson sgudal is ath-chuartachadh
• àirneis pàirce
• feartan airson raon fiadh-bheatha.
Gnìomhan
Feumar na gnìomhan a leanas a choileanadh airson na goireasan fhosgladh:
• Rannsaich Raon-cluiche Dùbhlanach
Seall ri bhidio mu bhith a' togail Slighe Fiodha sgoile. Freagair na ceistean gu ceart airson uidheam pàirc spèilidh a bhuannachadh.
• Rannsaich Pròiseact Ealain
Seall ri bhidio de sgoilearan a ghabh pàirt ann an iomlaid ealain eadar Dùn Èideann agus an Eilean Sgitheanach. Freagair na ceistean gu ceart airson bogsaichean neadachaidh a bhuannachadh.
• Rèitich Còmhstri na Pàirce-spèilidh
Èist ri beachdan triùir dhaoine eadar-dhealaichte mu bhith a' togail pàirc-spèilidh. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh dhà de na trì bhòtaichean gus uidheam pàirc-spèilidh a bhuannachadh.
• Tog Airgead airson Fiadh-bheatha
Tog airgead a thèid a chosg air leasachaidhean fiadh-bheatha.
Duilgheadas aig Àm Pleatha
Amas: Thoir cuideachadh dhan chloinn a' leasachadh raon-cluiche grod na sgoile. Chan eil a h-uile neach ag iarraidh geamannan ùra, àiteachan sàmhach airson suidhe a' leughadh no eadhon leasachadh air sàbhailteachd rathaid aig geata na sgoile.
Tha Seònaid, ball den sgioba, ag innse mun ghnìomh agus gheibhear comhairle bhuaipe.
'S iad Màiri, Toby agus A' Mhgn. Fhriseal na triùir a dh'fheumar a riarachadh.
Tha Màiri, sgoilear anns an sgoil, ag iarraidh:
• gàrradh sàmhach
• sàbhailteachd rathaid leasaichte aig geata na sgoile
• gum faigh clann cothrom fuireach a-staigh a' leughadh.
Tha Toby, sgoilear anns an sgoil, ag iarraidh:
• geamannan ceart airson cluich
• sàbhailteachd rathaid leasaichte aig geata na sgoile
• gàrradh far am faod e cuideachadh le cur lusan
• gum faigh clann cothrom fuireach a-staigh a' cleachdadh nan coimpiutairean
• gàrradh fiadh-bheatha.
Tha A' Mhgn Fhriseal, pàrant agus tè tha ag obair sa bhiadh-lann, ag iarraidh:
• taghadh farsaing de gheamannan dhan chloinn
• sàbhailteachd rathaid leasaichte aig geata na sgoile
• àite sàmhach dhan chloinn aig àm pleatha.
Leasachaidhean
Faodaidh an neach-cleachdaidh na leasachaidhean a leanas a dhèanamh sa phàirc:
• beingean is bùird airson ithe
• flùraichean is lusan
• geamannan raon-cluiche is uidheam
• fuarain
• bionaichean sgudail is ath-chuartachaidh
• bùird eòin, socaisean-gaoithe agus ramp cathraichean-cuibhle
• feartan sàbhailteachd rathaid
• riaghailtean ùra is soidhnichean.
Gnìomhan
Feumar na gnìomhan a leanas a choileanadh airson goireasan fhosgladh:
• Rannsaich Pròiseact Eago-sgoile
Èist ri criomag bho sgoilearan a chuir air chois Eago-Chomhairle. Freagair na ceistean airson suidheachanan leughaidh a bhuannachadh.
• Rannsaich Raon-cluiche
Seall ri bhidio ghoirid mun obair a chaidh a dhèanamh airson raon-cluiche ùr coimhearsnachd fhaighinn. Freagair na ceistean airson uidheam raon-cluiche dùbhlanach a bhuannachadh.
• Togail Airgid
Dealbhaich tachartas maoineachaidh gus airgead a thogail airson uidheam raon-cluiche a cheannach.
• Rèitich Còmhstri mu Shàbhailteachd Rathaid
Èist ri na diofar bheachdan mu shàbhailteachd rathaid taobh a-muigh na sgoile. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh co-dhiù dà bhòt a-mach à trì airson feartan sàbhailteachd rathaid a bhuannachadh.
• Sgrìobh Litir
Cuir ìmpidh air ceannard na sgoile riaghailt ùr sgoile a chruthachadh a bheir cead dha sgoilearan fuireach a-staigh aig àm pleatha.
Duilgheadas san Sgoil
Amas: Thoir cuideachadh dhan chloinn airson goireasan san sgoil a leasachadh. Tha dìnnearan na sgoile mì-fhallain, tha na taighean-beaga grod agus tha a h-uile càil san leabharlann aost is briste. Mar as àbhaist chan eil gach neach ag aontachadh mu na dh'fheumar a dhèanamh.
Tha Seònaid, ball den sgioba, ag innse mun ghnìomh agus tha i deònach comhairle a thoirt seachad.
'S iad Toby, Ceit, Màiri, Mgr. Moireasdan agus A' Mhgn. Fhriseal na ceathrar a dh'fheumar a riarachadh.
Tha Toby, sgoilear, ag iarraidh:
• airgead a thogail airson na taighean-beaga a leasachadh
• barrachd choimpiutairean dhan leabharlann.
Tha Ceit, sgoilear, ag iarraidh:
• dìnnearan-sgoile nas fhallaine
• biadh-lann sgoile nas fheàrr
• riaghailtean ùra gus burraidheachd a chasg
• gum faigh muinntir na coimhearsneachd cead an leabharlann a chleachdadh
• barrachd choimpiutairean.
Tha Màiri, sgoilear, ag iarraidh:
• gum faigh muinntir na coimhearsneachd cead an leabharlann a chleachdadh
• taighean-beaga nas fheàrr.
Tha Mgr. Moireasdan, ceannard na sgoile, ag iarraidh:
• co-rèiteachadh mu dhìnnearan na sgoile
• ceanglaichean coimhearsnach nas fheàrr
• faighinn a-mach dè a tha a' chlann airson ith
• goireasan nas fheàrr san leabharlann
• muinntir na sgìre fhiathachadh dhan sgoil
• taighean-beaga nas fheàrr.
Tha A' Mhgn. Fhriseal, pàrant agus tè a tha ag obair sa àite-bìdh, ag iarraidh:
• taighean-beaga nas fheàrr
• riaghailtean ùra gus burraidheachd a chasg
• goireasan leasaichte san leabharlann
• biadh a bhios a' chlann deònach ithe
• biadh-lann sgoile nas fheàrr.
Leasachaidhean
Faodaidh an neach-cleachdaidh na leasachaidhean a leanas a dhèanamh:
• coimpiutairean ùra dhan leabharlann
• bionaichean sgudail is ath-chuartachaidh
• bùird is sèathraichean ùra
• sgeilpean ùra is preasan leabhraichean dhan leabharlann
• na taighean-beaga ath-nuadhachadh is a sgeadachadh
• àirneis ùr a chur dha na taighean-beaga
• roghainnean bidhe nas fhallaine dhan àite-bìdh
• riaghailtean ùra is soidhnichean.
Gnìomhan
Feumar na gnìomhan a leanas a choileanadh airson na goireasan fhosgladh:
• Rannsaich Biadh Fallain
Èist ri criomag bho sgoilear a bha a' cumail leabhar-latha "Health Attack". Freagair na ceistean gu ceart airson roghainnean fallain a bhuannachadh dhan àite-bìdh.
• Rannsaich Farpais Pàipeir-naidheachd
Seall ri bhidio ghoirid mu sgioba ball-coise chlann-nighean a chaidh a-steach do dh'fharpais pàipeir-naidheachd agus a chruinnich gu leòr bhileagan-eàrlais airson turas dhan Eadailt a bhuannachadh. Freagair na ceistean gu ceart airson riaghailtean sgoile a bhuannachadh.
• Rannsaich Ceanglaichean Coimhearsnachd
Seall ri bhidio ghoirid mu mar a tha sgoil a' dèanamh ceangal ri stèisean bàta-teasairginn na sgìre. Freagair na ceistean gu ceart airson soidhnichean a bhuannachadh a chuidicheas muinntir na sgìre nuair a thig iad gu leabharlann na sgoile.
• Pròiseact Taighean-beaga
Tog airgead airson àirneis ùr dha taighean-beaga na sgoile.
• Sgrìobh Litir
Cuir ìmpidh air ceannard na sgoile riaghailt ùr a chur ri leabhar riaghailtean na sgoile.
• Fuasgail Clàr-bidhe
Èist ri na diofar bheachdan air nas còir dha sgoilearan ithe aig an dìnnear agus thig gu co-dhùnadh mu mar a dh'atharraicheas tu an clàr-bidhe. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh co-dhiù dà bhòt a-mach à trì airson roghainnean fallain a bhuannachadh dhan bhiadh-lann.
Dragh sa Choimhearsnachd
Amas: Cuidich le ceàrn robach den bhaile a leasachadh. Tha na bùithtean uile air dùnadh agus chan eil càil ri dhèanamh. Tha daoine òga a' cruinneachadh agus a' dol an sàs ann am miastadh. Dèan leasachaidhean a chumas gach neach dòigheil.
Tha Ant, ball den sgioba, ag innse mun ghnìomh agus tha e deònach comhairle a thoirt seachad.
'S iad Badu, Raonaid agus Ruairidh na triùir a dh'fheumar a riarachadh.
Tha Badu, a tha a' fuireach san àite, ag iarraidh:
• bùithtean ùra
• taighean nas fheàrr
• sàbhailteachd rathaid leasaichte
• barrachd chur-seachadan dha daoine òga.
Tha Raonaid, a tha ùr dhan àite, ag iarraidh:
• goireasan ath-chuartachaidh
• bùithtean ùra
• sràidean nas tlachdmhoire
• solais nas fheàrr air na sràidean
• sàbhailteachd rathaid leasaichte
• gàrradh coimhearsnachd
• àite far am faigh a Granaidh air bobhladh a chluich.
Tha Ruairidh, aig a bheil dithis ghillean nan deugairean a bhios ga chuideachd le a stàile sa mhargaid, ag iarraidh:
• cur-seachadan dha daoine òga
• sàbhailteachd rathaid leasaichte
• solais nas fheàrr air na sràidean agus CCTV
• bùth ionadail
• sràidean nas tlachdmhoire
• cafaidhean is takeaways
• raon eacarsaich le cur-seachadan dha na h-uile.
Leasachaidhean
Faodaidh an neach-cleachdaidh na leasachaidhean a leanas a dhèanamh:
• sreath de bhùithtean ionadail
• diofar sheòrsaichean de sholais sràide
• bionaichean is goireasan ath-chuartachaidh
• goireasan ùra spòrs agus lotaichean curachd
• uidheam sàbhailteachd
• craobhan is leapannan fhlùraichean
• riaghailtean ùra.
Gnìomhan
Feumar na gnìomhan a leanas a choileanadh airson na goireasan fhosgladh:
• Rannsaich Ath-chuartachadh
Èist ri criomag mu sgeama ath-chuartachaidh glainne is pàipeir sna h-Eileanan Siar. Freagair na ceistean gu ceart airson sgeama ath-chuartachaidh a bhuannachadh dhan choimhearsnachd le bionaichean ath-chuartachaidh agus steigear dha gach taigh a ghabhas pàirt.
• Pròiseact Buidheann Ghnìomhachais
Seall ri bhidio ghoirid le clann bun-sgoile aig an robh buidheann iomairt a rinn DVD. Freagair na ceistean gu ceart airson luibhean is beingean a bhuannachadh dha gàrradh na coimhearsnachd.
• Rèitich Còmhstri mu Raon Cur-seachad
Èist ri na diofar bheachdan mu mar a ghabhas an raon eacarsaich a leasachadh. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh co-dhiù dhà de na trì bhòtaichean airson goireasan dhan raon eacarsaich a bhuannachadh.
• Iomairt airson Bùithtean Ionadail
Èist ri na diofar bheachdan mun t-seòrsa bhùithtean bu toigh le daoine fhaicinn a' fosgladh. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh co-dhiù dà bhòt a-mach à trì airson sreath bhùithtean a bhuannachadh dhan àite.
Trioblaid sa Bhaile
Amas: Thoir air muinntir na sgìre agus na gnìomhachasan aontachadh mu mar bu chòir dhan chomhairle ath-leasachadh a dhèanamh am meadhan a' bhaile. Dèilig ri na ceistean is na duilgheadasan agus dèan cinnteach gum bi a' choimhearsnachd air fad air a cur air thoiseach.
Tha Moilidh, ball den sgioba, ag innse mun ghnìomh agus deònach comhairle a thoirt seachad.
'S iad Ruairidh, Raonaid, Magaidh, Badu agus Ailean a dh'fheumar a riarachadh.
Tha Ruairidh, aig a bheil stàile sa mhargaid, ag iarraidh:
• barrachd dhaoine a thàladh dhan bhaile
• na togalaichean falamh a chur gu feum
• barrachd àiteachan pàircidh oir cha toigh leis busaichean
• ionad chur-seachad a tha saor a chleachdadh
• àite coinneachaidh dha daoine òga
• gnìomhachasan ionadail gus am bi na sràidean nas tarraingiche.
Tha Raonaid, a tha a' fuireach an seo, ag iarraidh:
• ionad coimhearsnachd
• busaichean dha luchd-ceannachd
• na bùithtean a bhith dùinte air an oidhche
• àiteigin far am faod i a caraidean a choinneachadh an-asgaidh.
Tha Magaidh, aig a bheil bùth, ag iarraidh:
• pàirc chàraichean dha luchd-ceannachd
• barrachd bhùithtean
• airgead a thogail airson gàrradh cuimhneachaidh
• còmhdhail phoblach nas fheàrr.
Tha Badu, a bhios a' coinneachadh a charaidean ann am meadhan a' bhaile, ag iarraidh:
• clubaichean an-asgaidh dha daoine òga
• ròidean a tha sàbhailte airson baidhsagalachd
• còmhdhail phoblach leasaichte
• àiteigin far am faigh e fhèin agus a charaidean air coinneachadh
• barrachd bhùithtean.
Tha Ailean, a tha ag obair dha companaidh ionadail, ag iarraidh:
• barrachd bhùithtean is ghnìomhachasan a thàladh a-steach
• gàrradh sa mhargaid
• am baile a dhèanamh nas sàbhailte air an oidhche.
Leasachaidhean
Faodaidh an neach-cleachdaidh na leasachaidhean a leanas a dhèanamh:
• bùithtean ùra
• stàilichean ùra sa mhargaid
• àirneis sràide
• oifisean, taigh-dhealbh, pàirc chàraichean, ionad eacarsaich, gailearaidh, ionad coimhearsnachd
• camarathan CCTV, stad bhusaichean, slighean bhaidhsagail
• riaghailtean ùra mu bhùithtean a bhith fosgailte air an oidhche.
Gnìomhan
Feumar na gnìomhan a leanas a choileanadh airson goireasan fhosgladh:
• Rannsaich Pròiseact Aithris Sgoile
Seall ri bhidio ghoirid mu sgoil a chaidh a-steach airson pròiseact a' BhBC air Aithris Sgoiltean. Freagair na ceistean gu ceart gus daoine òga a' bhaile a dhèanamh nas dòigheile agus airson seann dhaoine a chuideachadh a' tuigsinn an duilgheadasan.
• Sgrìobh Litir
Cuir ìmpidh air comhairliche ionadail cuideachadh le bhith a' toirt cairtean lasachaidh dha daoine òga airson an taigh-dhealbh is an ionaid eacarsaich.
• Rèitich Còmhstri Ath-leasachaidh
Èist ri na diofar bheachdan mu bhith ag ath-leasachadh meadhan a' bhaile. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh co-dhiù dà bhòt a-mach à trì airson togalaichean, bùithtean, stàilichean margaid, àirneis sràide, bionaichean agus feartan airson sàbhailteachd rathaid a bhuannachadh.
• Fuasgail Còmhstri Pàirc Chàraichean
Èist ri na diofar bheachdan mu dè bu chòir a dhèanamh le pàirc-chàraichean meadhan a' bhaile. Tagh plana a tha na cho-rèiteachadh freagarrach agus a gheibh co-dhiù dà bhòt a-mach à trì airson pàirc-chàraichean ioma-làir, a gheibhear air a chleachdadh nuair a thèid an obair ath-leasachaidh a dhèanamh, a bhuannachadh.
• Togail Airgid
Tog airgead airson luibhean a cheannach gus am bi am baile nas tarraingiche.


c: text/html

text:
An Earagail
She slieau faggys da Gaoth Dobhair, Coontae Ghoon ny Ghoal, Nerin, ee an Earagail (Baarle: Mount Errigal). T'ee shassoo 751 m (2,464 tr) er yrjid. She an Earagail y slieau s'yrjey ayns Sléibhte Dhoire Bheatha as ayns Coontae Ghoon ny Ghoal t'ayn. T'ee ny slieau smoo jiassagh, ughtagh as ard mastey reayn beg dy leityn ta goll er enney myr na Seacht Deirfiúracha ("ny Shiaght Shuyryn"). Ta'n reayn goaill stiagh an Mhucais, Cnoc na Leargacha, an Eachla Bheag, Ard Loch na mBreac Beadaí, an Eachla Mhór, Mac Uchta as an Earagail hene. She Mac Uchta yn slieau s'girrey da'n Earagail as ta'n ennym an Earagail Bheag currit er dy mennick.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Teine aig Taigh-dhealbh Bhaile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_PHOTOGRAPHS_063
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1933
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22803
- KEYWORDS
- taighean-dhealbh
Muinntir a' bhaile a' sgrùdadh na tha air fhàgail an dèidh teine aig Taigh-dhealbh agus Talla-baile Bhaile nan Granndach anns an Dàmhair 1933, a rinn sgrios mòr air na togalaichean is a dh'fhàg iad nan tobhtaichean, cha mhòr.
Tha Baile nan Granndach, a tha na bhaile dealbhaichte, suidhichte mu 32 km an ear-dheas air Inbhir Nis. Chaidh a stèidheachadh ann an 1765 le uachdaran na sgìre, Sir Seumas Grannd
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Caol Acainn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2281
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- CRUTHADAIR
- J. Valentine & Co
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34181
- KEYWORDS
- baile
caisteal
tobhta
Chan eil fhios againn cuin a chaidh an dealbh seo a dhèanamh oir chaidh fhoillseachadh bho dhealbh 'uisge-dhath' leis an neach-ealain Eideard H. MacThòmais. The e coltach gun do pheant MacThòmais an dealbh bho dhealbh-camara a bha air nochdadh air cairt-phuist aig Valentine's mar-thà. Tha an sgìre seo den bhaile air taobh thall an Òib, caolas mu choinneimh tobhta Caisteal Maol. Ruigear na taighean sgapte seo air drochaid thairis air an Òb beagan a-staigh san tìr bhon laimrig a b' àbhaist a bhith a' cur fàilte air luchd-tadhail don Eilean Sgitheanach bhon bhàta-aiseig


text:
Beattock
'S e baile beag dùthchasail faisg air a' Mhagh Fada, air àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am Beattock. Tha e suidhichte aig 158m os cionn ìre na mara,[1] air àirde ann ear-thuath Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Langaim agus An t-Seann Chathair, ri taobh na h-aibhne Anainn. Tha e 26km air falbh bho Dhùn Phrìs, 77km bho Ghlaschu, 109km bhon An t-Sròn Reamhar agus 74km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 350 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Beurla a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Beattock. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd. Tha taigh-òsta[4] agus taigh-seinnse[5] anns a’ bhaile cuideachd. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann,[6] ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil anns a' Mhagh Fada.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Gàidhlig Beath-achadh le co-chàradh Bheurla ann an a tha ainm an àite seo.[7] Bheireadh sin Achadh Bheithe dhuinn sa Ghàidhlig an latha an-diugh. Tha iomadh ainm-àite dà-chànanach ann an Alba. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an 14mh Linn.[8]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Beattock air a bhith na ionad-stad fad nan linntean. Bha rathad Ròmanach ann agus daingneach neo dhà cuideachd.[9] Chruthaich Thomas Telford rathad eile aig toiseach tòisichidh an 19mh Linne. Chaidh loidhne-rèile a thogail an seo leis a' Chompanaidh Caledonian Railway ann an 1847 ach chaidh e a dhùnadh ann an 1972.[10] Nochd e san leabhar The Thirty-Nine Steps a sgrìobh John Buchan.
Tha an M74, a thogadh ann an 1966, dìreach ri taobh a' bhaile agus tha an t-Slighe Àrd a Deas air a bhith a' dol tron bhaile bho 1984[11] agus an t-Slighe Dhail Anainn bho 2009.[12]
Bha an teaghlach Johnstone gu math làidir an seo bho 12mh Linn gus an 18mh Linn. Thog iad daingneach air a bheil Lochwood, a chaidh a losgadh leis na Maxwell ann an 1585.[13] A rèir carragh-chuimhne san eaglais, fhuair ceithir duine thar fhichead às a' pharraist bàs sa Chogadh Mòr[14] agus seachdnar eile san Dàrna Cogadh.
Còmhdhail[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil seirbheis rèile ann. A dh'aindeoin sin, tha dà sheirbheis bhus a' frithealadh a' bhaile: An X74 Dùn Phrìs - Am Magh Fada - Glaschu agus an 114 Dùn Phrìs - Beattock - Am Magh Fada.[15]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Meteo Consult
- ↑ Distance Calculator
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Auchen Castle Hotel
- ↑ The Old Stable
- ↑ Beattock Primary
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Dumfriesshire Companion
- ↑ Butt, R. V. J. (1995). The Directory of Railway Stations: details every public and private passenger station, halt, platform and stopping place, past and present (1st ed.). Sparkford: Patrick Stephens Ltd. ISBN 1-8526-0508-1. OCLC 60251199
- ↑ Southern Upland Way
- ↑ Annandale Way
- ↑ Dumfriesshire Companion
- ↑ War Memorials Project
- ↑ Còmhdhail na Comhairle
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dubhras na Doire • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Elsie Cormack mu bhiadh aig àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF03_TRACK03_CORMACK
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Elsie Cormack
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3204
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cogaidhean
cùmhnadh
cuibhreannan
rations dèanamh suaip
claistinneach
Tha Elsie Cormack den bheachd nach robh iad ro dhona a thaobh biadh ann an Gallaibh san Dàrna Cogadh.
Eil fhios agaibh, gheibheadh tu rudeigin, mar, fiach an tasdain de dh'fheòil-mhairt, ach, eil thu faicinn, cha dèan thu beachd air an-diugh - dè na th' ann am fiach tasdain de dh'fheòil-mhairt. Ach cha robh sinne cho dona dheth a thaobh cùmhnadh, rationing, shuas an seo gu tuath ann an Inbhir Theòrsa no Inbhir Ùige a chionns gu robh a' mhuir againn agus gheibheadh sinn iasg uair sam bith. Eil fhios agad, ma bha e ann, gheibheadh sinn iasg. 'S dòcha gum faigheadh tu iasg na bu trice na luthaigeadh tu ach bha e math dhut, math dhan eanchainn. An uairsin bha tuathanais timcheall oirnn 's mar sin gheibheadh tu uighean, agus glasraich, eil fhios agaibh - snèip is buntàta agus an còrr dheth 's mar sin cha b' e sinne a bu mhiosa dheth aig àm a' chogaidh. 'S e an fheadhainn a bha a' fuireach sna bailtean mòra a bu mhiosa, dh'fhaodadh tusa a dhol dhan bhuidsear. Mar a thuirt cuideigin an seo an Inbhir Theòrsa dìreach bho chionn ghoirid, thuirt e, cha robh cus airgid aig daoine, bha airgead - bhiodh iad a' dèanamh barrachd suaip de rudan na dèiligeadh le airgead. Ach dh'fhaodadh tu a dhol dhan bhuidsear agus gheibheadh tu leth-phunnd isbeanan, mar eisimpleir, agus cnàimh. Eil thu 'faicinn, ach bha sin mus robh BSE ann agus dh'fhaodadh tu cnàimh fhaighinn. Uill, dhèanadh do mhàthair prais àlainn de bhrot nam faigheadh i, rud a chanadh iad 'nap bone' - dhèanadh e drùdhag bhlasta de bhrot. Agus an uairsin gheibheadh tu isbean às a dhèidh no rudeigin. Uill, sin thu air do bhiadhadh. Agus gheibheadh tu buntàta 's a h-uile seòrsa rud.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Pheighinn, Inbhir Theòrsa.


text:
- TIOTAL
- A' treabhadh, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP99_94032_04_03
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38569
- KEYWORDS
- treabhadh
croinn
croitearachd
àiteachas
Tha an dealbh seo a' sealltainn duine a' treabhadh le cas-chrom. 'S e inneal àiteachais a bha gu sònraichte freagarrach airson cuid de sgìrean den Ghaidhealtachd far an robh an talamh creagach is briste. B' e pìos maide làidir a bh' ann, mu 6 troighean a dh'fhaid, is lùbte faisg air a' bhonn. Bha ceann fiodh còmhnard air agus iarann geur airson gearradh. Bha pìos fiodh ceangailte ris a' chois, air an taobh dheas. Bha an duine a bha a' cleachdadh cas-chrom a' bruthadh an iarainn dhan talamh le chois
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Raibeart II, Rìgh na h-Alba
'S e ogha Raibeart I a bh' ann an Raibeart Stiùbhart, rìgh Alba eadar 1371 is 1390. B' esan a' chiad monarc dhen teaghlach Stiùbhartach.
Thàinig an sloinneadh Stiùbhart bhon fhacal 'stiùbhard', a' ciallachadh 'fear a bhios a' cur rian air taigh an rìgh'. Bha sinnsearan Raibeart II ris an obair seo, ris an abradh 'àrd-stiùbhard na h-Alba', bho shean ann an Alba.
Òige[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Raibeart àrach air na h-oighreachdan Stiùbhartach ann am Bòid, Srath Chluaidh agus Rinn Friù.
Chaidh an t-urram 'àrd-stiùbhard na h-Alba' a bhuileachadh air (aois 10) ann an 1327 nuair a chaochail athair, Walter an Stiùbhard, a bha na sheirbhiseach dìleas do Raibeart I. Mun aon àm, air sgàth 's gur h-e ogha Raibeart I a bh' ann, chaidh Raibeart ainmeachadh le Pàrlamaid na h-Alba mar oighre dhan rìgh òg Daibhidh II (aois 2 aig an àm), nan caochladh esan gun sliochd.
Nuair a chaochail Raibeart I ann an 1329, ghabh Eideard III Shasainn brath air an t-suidheachadh agus thugadh ionnsaighean a-rithist air Alba leis na Sasannaich. Bha Raibeart an làthair, aois 17, aig cath mòr Halidon an 1333, a bha na chall mòr dha na h-Albannaich.
Fear-glèidhidh na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Na rìgh, aois 54[deasaich | deasaich an tùs]
(ri leantainn)


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach, Port Rìgh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2470
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34375
- KEYWORDS
- baile beag
bàgh
cnuic
taigh-òsta
Tha Bàgh Phort Rìgh a' fosgail bhar Caolas Ratharsaigh cha mhòr mu choinneamh meadan an eilein sin. Tha mìle gu leth de leud anns a' Bhàigh aig a bheul leis a' bheinn aithnichte Beinn Thianabheag chun a làimh dheis agus Beinn Chracaig chun a làimh chlì a bhios ga dhèanamh na rathad snog a-steach don Eilean Sgitheanach. Chithear Rubha Bhriscaig air a làimh dheis a' stobadh a-mach chun a' Bhàigh gus Camas Bàn a chruthachadh air a chùlaibh a tha na àite sònraichte do mhuinntir Phort Rìgh airson cuirmean-cnuic.
Air sgàth 's gu bheil e air a dìon bhon a' ghaoith air gach taobh thathar a' meas cala Phort Rìgh mar aon de na calaidhean as fhasgach air an Taobh an Iar. Tha am Meall no 'an Lump' mar a chanas muinntir an àite, ann am meadhan an t-seallaidh seo le taighean-croite An t-Sligneach air a' chladach. Ann an cunntas-sluaigh 1851 b' e An t-Sligneach a bha air an sreath seo de thaighean a tha a' ciallachadh 'shelly' anns a' Ghàidhlig ach 's e 'Bayfield' a th' air an-diugh. B' ann an seo cuideachd a bha stèisean-iasgaich nam bradan agus tha na raointean-tiormachaidh airson nan lìon fhathast an sin ged a tha na sreathan talmhainn air cùlaibh gach taigh an deidh bhith air a thoirt a-steach mar phàirt den làraich far a bheil an ospadal an-diugh.
Cha mhòr nach fhaicear Taigh Viewfield a-measg nan craobhan air a làimh dheis. Tha an teaghlach MhicDhòmhnaill air an taigh seo à anmoch anns an 18mh linn a leasachadh tro na bliadhnaichean agus ged a tha e na thaigh-òsda air a ruith leis an sìn sìn ogha a' chiad MhicDhòmhnaill a dh'fhuirich anns an taigh, tha e fhathast coltach ris an seann dachaigh a bha ann leis na seann dealbhan-teaghlach agus cuimhneachain eile às na linntean roimhe


text:
- TIOTAL
- Agobair air an fheaur ann an Sgoraig, 1963
- EXTERNAL ID
- PC_BUSH_002
- ÀITE
- Sgoraig
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- 1963
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Photograph
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22003
- KEYWORDS
- àiteachas
croitearachd
bàrr
talamh àitich
Sgoraig
Ann an 1963, ghluais Ailean Bush agus a theaghlach a Sgoraig agus bha e ag obair mar croitear-iasgair. Tha an dealbh camara seo a' sealltainn Ailean agus a theaghlach air beulaibh cruach fheòir. Chaidh a thogail rè an ciad seusan a' dèanamh feur ann an 1963. Rinn e eilthireachd a dh'Astràilia ann a 1981 ach thill e ann an 1996 gus Scoraig Weave a stèidheachadh.
'S e tuineachadh beag air an leth-eilean eadar Loch Bhraoin agus Loch Bhraoin Beag a th' ann an Sgoraig. Cha ruigear e ach air frith-rathad còig mìle, Creag a' Chadha, no turas goirid air bàta. Tha àireamh-sluagh air atharrachadh gu mòr tha na linntean. Bho mu dhà cheud anns an 19mh linn shìolaidh e gu beagan dhaoine anns na 1960an. Ach an uair sin chunnaic e na h-uiread de ath-bheothachadh le daoine a' tighinn a-steach a lorg dòigh-beatha "eile", mar a chanar an-diugh, nach robh comasach ann mòran àiteachan eile san dùthaich.
Thàinig an sgìre gu bhith fa chomhair an t-sluaigh aig deireadh na 1970an nuair a stèidhich Ùisdean Piggott Dealan Gaoithe Sgoraig a bha a' dèanamh roth-uidheaman gaoithe beaga gus dealan a thoirt dha taighean air an leth-eilean. Tha mòran den luchd-còmhnaidh gan cumail fhèin beò le gnìomhan traidiseanta leithid croitearachd, iasgach, fighe agus a' fàs glasraich. Tha sgoil ann a tha a' toirt foghlam dha clann eadar aois 3 gu 14.


text:
- TIOTAL
- SCM 18598, compo taigh beag gun trannsa Treas Clas le BR san Aghaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_218
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 14 An Lùnastal 1951
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J L Stevenson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23796
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn SCM18996, compo taigh beag gun trannsa Treas Clas le Rèile Bhreatainn. Chaidh a thogail san Lùnastal 1951.
Tha a' charbad a' gabhail a-steach an dà chuid àite luchd-siiubhail agus goireasan taigh beag. Tha na litrichean SC a' sealltainn gun deach a shònrachadh do Roinn na h-Alba de Rèile Bhreatainn agus tha an litir M a' sealltain gun tàinig e bho Rèile Lunnainn Meadhan-thìre & Alba bho thùs.


text:
1918
MCMXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an Cèitean - Fhuair A' Chairtbheil a chuid neo-eisimeileachd bhon an Ruis.
- 28 an Dàmhair - Chaidh An t-Seic-Slòbhac a cruthachadh.
- 29 an Dàmhair - Chaidh Iùgoslaibhia a cruthachadh.
- 9 an t-Samhain - An dèidh Ar-a-mach na Gearmailt leig Ceusair Uilleam II a dreuchd dheth.
- 11 an t-Samhain - Thàinig a' Chiad Cogadh gu crìoch.
- 11 an t-Samhain - Fhuair a' Phòlainn a chuid neo-eisimeileachd bhon Ruis.
- 18 an t-Samhain - Fhuair an Laitbhe neo-eisimeileachd bhon Ruis is Ghearmailt.
- Chaidh Katowice a chur ris a' Phòlainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 am Faoilleach - Gamal Abdel Nasser, ann an Alexandria. Neach-poileataigs às an Èipheit.
- 25 am Faoilleach - Ilya Prigogine, ann am Mosgo. Ceimigear às an Ruis.
- 26 am Faoilleach - Nicolae Ceauşescu, ceann-suidhe Romàinia.
- 5 am Màrt - James Tobin, ann an Champaign (Illinois). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 20 an Giblean - Kai Siegbahn, ann an Lund. Eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.
- 22 an Giblean - Donald J. Cram, ann an Chester (Vermont). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 18 an t-Ògmhios - Franco Modigliani, san Roimh. Eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach.
- 18 an t-Ògmhios - Jerome Karle, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 14 an t-Iuchar - Ingmar Bergman, ann an Uppsala. Riochdaire nam Film às an t-Suain.
- 18 an t-Iuchar - Nelson Mandela, ann am Mvezo. Neach-poileataigs agus stàitire à Afraga a Deas.
- 31 an t-Iuchar - Paul D. Boyer, ann am Provo (Texas). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an Lùnasdal - Frederick Sanger, ann an Rendcomb. Ceimigear à Sasainn.
- 4 an Dàmhair - Kenichi Fukui, ann an Nara. Ceimigear às an t-Seapan.
- 8 an Dàmhair - Jens C. Skou, ann an Lemvig. Ceimigear às an Danmhairg.
- 8 an t-Sultain - Derek H. R. Barton, ann an Gravesend. Ceimigear à Sasainn.
- 10 an t-Samhain - Ernst Otto Fischer, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 11 an Dùbhlachd - Aleksandr Solženicyn, ann an Kislovodsk. Sgrìobhadair às an Ruis.
- 25 an Dùbhlachd - Anwar El Sadat, ann an El Monufia. Neach-poileataigs às an Èipheit.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Giblean - Gavrilo Princip, ann an Terezín. Fear-iomairt às An t-Sèirb.
- 20 an t-Samhain - John Bauer, ann an Loch Vättern. Neach-ealain às An t-Suain.


text:
- TIOTAL
- Plana de Chal Inbhir Nis a' sealltainn leasachadh air a mholadh, 1846
- EXTERNAL ID
- GB1796_INV_MAPS_006
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1846
- LINN
- 1840s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11601
- KEYWORDS
- mapaichean
planaichean
calaidhean
docaichean
aibhnichean
gnìomhachas
einnseanaireachd
'Plan of the Harbour of Inverness, and part of the River Ness, shewing the proposed improvements thereon, 1846.' Seumas Leslie, Einnseanair.
Chaidh a' chiad cidhe a thogail ann an Inbhir Nis c. 1650 aig cosgais £300. Bha e a' leigeil le soithichean suas ri 80 tunna docaigeadh. Chaidh tòiseachadh air chidhe ùr (Cidhe an 'Citadel' [Daingneach]) ann an 1725 ach chur dìth maoin bacadh air a chrìochnachadh gu na 179an. Chaidh leasachaidhean a dhèanamh air an dà chidhe tràth anns an 19mh linn Chaidh cidhe an Thornbush a chur ris ann an 1817.
Chaidh Urras Cala Inbhir Nis a' stèidheachadh le Achd Cal Inbhir Nis (1847). Chaidh tuilleadh leasachaidhean, anns an robh £8,000 gu h-iomlan, a dhèanamh ann an 1883 agus dh'àrdaich seo na cìsean bliadhnail bho £1,00 gu faisg air £2,000.
Am measg leasachaidhean na 20mh linn bha meudachadh mòr ann an cargùthan saimeant airson Bòrd Dealan-Uisge Ceann a Tuath na h-Alba agus leudachadh air goireasan stòraidh ola agus peatroil. 'S urrainn dha soithichean le tarraing-uisge suas gu 6.7 meatair docaigeadh a-nis.


text:
- TIOTAL
- Caibeal an Naoimh Charmaig, Eilean Mòr, Loch Suain
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0988
- ÀITE
- Eilean Mòr
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10874
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd-camara
togail dhealbhan
A' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan
eachdraidh shòisealta
leacan croise
croisean
eaglaisean
caibealan
uaighean
uaimhean
manaich
naoimh
clachan-uaighe
Eaglais Cheilteach
Crìosdaidheachd
'S ann o thràth san 12ra no san 13mh linn, le atharrachaidhean air an dèanamh sa 14mh agus sa 15mh linn, a tha tobhta a' chaibeil bhig seo, Caibeal an Naoimh Charmaig mar a dh'aithnicheadh e, air Eilean Mòr. Tha an leac croise bhriste, a chithear air taobh a deas na deilbh, on 10mh linn. Tha i na seasamh ri oisean an earra-dheas a' chaibeil agus a rèir beul-aithris 's e seo uaigh an Naoimh Charmaig.
'S e Eilean Mòr an t-eilean as motha ann am buidheann de dh'eileanan ann an Caolas Dhiùra, aig beul Loch Shuain. 'S e àite sònraichte a th' ann airson cuilidh thràth Chrìosdail. Tha ceangal eadar an sgìre seo is an Naomh Carmag, manach Èireannach on t-7mh linn agus 's dòcha gun do chuir e seachad ùine san uaimh air a bheil 'Uaimh an Naoimh Charmaig' a tha an earra-dheas air Eilean Mòr.
Rugadh an tè a thog an dealbh, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. 'S e fear de na sgìrean a b' fheàrr leatha Rubha Àird nam Murchan agus b' ann an sin, ann an Sanna, a rinn i dachaigh ann an 1927.
Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchas agus eachdraidh shòisealta na Gàidhealtachd a tuath is an iar. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' a dhà de na leabhraichean as ainmeile aice agus 's e na dealbhan-camara aice fhèin a tha san dà leabhar. Bhàsaich i ann an taigh-altraim ann an Dun Èideann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Caisteal Innis Och (Innseach?), faisg air Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5790
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37426
- KEYWORDS
- Siorrachd Mhoireibh
Inbhir Narann
Caisteal Innis Och (Inniseach?)
Clann Hay Loch Lothaidh
Seumas VI
1580
Tha a' chairt-puist seo leis an tiota 'Inshoch Castle near Nairn', a' sealltainn dealbh air a pheantadh de chaisteal a tha a' dol air ais gu 1580, ann an staid millte. Chaidh a thogail le Clann Hay Loch Lothaidh agus tha molaidhean ann gum faodadh gun deach a sgrios le Seumas VI nuair a chaidh an cinneadh an aghaidh a' chrùin.


text:
Alasdair
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Alasdair [1][2]. 'S e ainm baistidh fireann a th’ ann. Tha e a' nochdadh ann am Beurla mar Alastair, Alistair no Alister [3]. Tha e co-ionnann le Alexander [4].
Susbaint
Bunachas[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig an t-ainm bho thùs bhon ainm Greugach AλέEavδpoς (Aléxandros). Tha ἀλέEw (aléxō) a’ ciallachadh " tha mi a' dìon, a’ cumail air falbh" agus + ἀvδpός (andrós), an tuiseal ginideach airson ἀvήp (anēr) a bhios a’ ciallachadh "duine". Mar sin 's e "dìonadair an duine" an ciall a th’ aig Alasdair. Nochd e ann an Laideann mar Alexander.
Canar gun do nochd an t-ainm airson a’ chiad turas le Alasdair Mòr Mac Dòmhnaill anns na 1250an.
Daoine air a bheil an t-ainm Alasdair[deasaich | deasaich an tùs]
- Alasdair mac Mhaighstir Alasdair
- Alasdair Mòr
- Alasdair Caimbeul
- Alasdair II na h-Alba
- Alasdair III na h-Alba
- Alasdair Crotach MacLeòid
- Alasdair Allan
- Alasdair MacCoinnich
- Alasdair MacGriogair
- Alasdair MacGilleBhàin
- Màiri nighean Alasdair Ruaidh
Ainmean-àite[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-ainm a' nochdadh ann an ainmean-àite cuideachd, mar eispimpleir:
- Sgùrr Alasdair, a' bheinn as àirde anns an Eilean Sgitheanach
- Creag Alasdair
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ MacLeod, Rev. Norman & Rev. Daniel Dewar, A Dictionary of the Gaelic Language in Two Parts, 1831, d.1006
- ↑ Mac Farlane, Malcom (1912): “The School Gaelic Dictionary prepared for the use of learners of the Gaelic language”. E. Mackay. d.143
- ↑ Behind the name
- ↑ Mac an Tàilleir, Iain: “Ainmean Pearsanta”. Sabhal Mòr Ostaig (faidhle docx).


text:
- TIOTAL
- Bachall le ceangalaichean ris an Naomh Maol Luag
- EXTERNAL ID
- QZP40_458_P048
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1885
- LINN
- 6l
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31231
- KEYWORDS
- Eaglais Ros Mhaircnidh
bachaill
easbaigean
leacan Piocach
Aonghas Peutan
An t-Eilean Dubh
Naomh Maol Luag
Barain a' Bhachaill
Tha e air ràdh gun deach am bachall seo (no 'crozier') a lorg fo leac chroise le ìomhaighean Chruithneach aig Eaglais Ros Mhaircnidh. Dh'fhaodadh gun robh am bachall aig an Naomh Maol Luag, manach à Èirinn a stèidhich manachainn ann an Ros Mhaircnidh anns an dara leth den 6mh linn. 'S e slat de phreas nan àirneag a tha 'sa 'Bhachall Mhòr' agus bhiodh iarainn ga chòmhdach aig aon àm. Chaidh am bachall fhàgail ann an cùram teaghlaich MhicDhùnLèibhe ann am baile beag Bachall. 'S ann aig an teaghlach seo a tha an tiotal aosmhar Barain a' Bhachaill.
Chaidh an dealbh seo a thoirt à leabhar Aonghais Peutain, 'Illustrated Guide to Fortrose and Vicinity, with an appendix on the Antiquities of the Black Isle', a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Nis ann an 1885


text:
Tha saoghal na camanachd aig crois-rathaid, no `s dòcha air cearcall-rathaid. Aig deireadh sèasan a mhair timcheall air dà fhichead seachdain (agus a chrìochnaich air an deireadh sheachdain seo chaidh le farpais òigridh chloinne fo aois seachd deug) tha an spòrs a’ coimhead air adhart ri bliadhna ùr gu math cugallach is mì-chinnteach.
Cluinnidh na sgiobaidhean agus buill a chruinnicheas dhan Ghearastan chun na Coinneimh Bliadhnail air an 25mh nach deach aig buidheann-riaghlaidh a’ gheama, Comann na Camanachd, air àrd-oifigear ùr fhasdadh agus gu bheil iad fhathast gun ghoistidheachd airson prìomh dhuais a’ gheama, Cupa na Camanachd fhèin.
A’ coimhead ri na thachair air a’ phàirc an toiseach, chanadh a’ mhòr-chuid a tha air a bhith a’ leantainn a’ ghèama son grunn bhliadhnaichean nach robh cùisean ach flat. Cha robh cus gheamaichean ann a bha airidh air èigheach mhòr sam bith ged a bha aon lasair ann, agus sin sgioba Chinn Loch Seile a’ togail a’ cheud dhuais aca aig àrd-ìre a’ gheama nuair a bhuinnig iad Cupa MhicAmhlaigh anns an Òban. Bha deagh naidheachd ann cuideachd anns an Òban agus sgioba camanachd a’ bhaile a’ tilleadh gu na seann làithean far an robh iad gu cunbhalach ann an cuairtean deireannach agus a’ cumail ceann a’ mhaide ri sgiobaidhean eile aig mullach lìogaichean.
Ach a bharrachd air sin fhèin, cha robh cus ann a b’ fhiach a mholadh. Bha an Gearastan truagh agus bha na Sgitheanaich cha mhòr a’ cheart cho lapach, ged nach do chaill iad uidhir sin de gheamaichean gu dubh. Bha iad co-ionnan ro thric agus cha robh duine aca a bha a’ cur a’ bhuill dhan lìon tric gu leòr. Bidh iad a-nis a’ tuiteam sìos dhan lìog nàiseanta agus gheibh aid a-mach nach bi e furasta idir cruinn-leum a dhèanamh a-mach às. Tha e math Glaschu fhaicinn a’ gabhail cothrom leum suas seachad orra.
Ma tha aon bhoillsgeadh air fàire do na Sgitheanaich – agus `s dòcha gu bheil seo fìor mun ghèam anns an fharsaingeachd, `s e sin an t-adhartas a rinneadh le na boireannaich air feadh na dùthcha. Deich bliadhna fichead air ais – seadh deich no `s dòcha còig bliadhna air ais – cha robh mi air sgillinn a ghealltainn air uidhir seo de dh’fhàs agus anns na sgìrean far a bheil e a’ tachairt. Gur math a thèid leotha.
Dè a-rèisd a tha a’ fàgail a’ ghèama ann an suidheachadh far nach urrainn dhaibh àrd-oifigear ùr fhastadh aig tuarastal suas gu £40,000 anns a’ bhliadhna, agus nach urrainn dhaibh buidheann no companaidh sam bith a thàladh a thoirt taic dha? Tha camanachd ga shealltainn air telebhisean gu ìre nach gabh creidsinn le cuid de na spòrsan eile a tha a’ strì airson iad fhèin fhoillseachadh air a’ bhocsa.
Gu ìre tha an dàrna ceist nas fhasa a freagairt seach gu bheil an eaconamaidh an staing agus companaidhean fìor leisg airgead a chur an dàrna taobh mu choinneamh goistidheachd agus iad air an làimh eile a’ cur daoine far an dreuchdan agus a’ gearradh air gach taobh. Bha latha eile ann far an robh e furasta gu leòr iarraidh air luchd an uisge-bheatha botal a chur air a h-uile bòrd (air uair mu choinneamh a h-uile duine) aig cuirmean is eile. Tha comhairlean ionadail cuideachd a’ sìor ghearradh ghnothaichean an co-cheangal ri spòrs, agus tha sin a’ bualadh air leithid oifigearan leasachaidh agus cosgaisean ghoireasan.
Tha a h-uile càil dhen sin a’ cur barrachd ìmpidh air gach sgioba agus mar as motha a tha a’ cluich aig sgioba sam bith, ‘s ann as dorra a tha e airgead a chruinneachadh ann an sgìrean-taic, gu h-àraidh far a bheil cion airgid ann an sgoiltean a’ cur am barrachd ìmpidh air daoine le taic-airgid a tha a dhìth orra fhèin. Agus anns an latha a th’ ann tha aon chaman a’ cosg suas gu £40 do dh’inbhich. Bha latha eile ann far nach robh iad ach leth-chrùn.
Seach nach deach aig Comann na Camanachd air àrd-oifigeir ùr fhastadh, bidh iad a-nis a’ dol air adhart air leth-chois, agus a’ feitheamh gus an teich Bodach na Nollaige agus gus an tionndaidh daoine an aire gu bhith a’ sireadh ceum ùr nam beatha. Airson suas gu £40,000 anns a’ bhliadhna, cha b’ e ruith ach leum chanadh tu. Ach chan e sin a tha air tachairt agus chan e sin a thachras mur an atharraich a’ bhuidheann-riaghlaidh an dòigh anns a bheil iad a’ sireadh neach aig a bheil gliocas Sholaimh, foghlam neach-lagha à Philadelphia, agus foighidinn Iòb. Sin a bharrachd air sròn a lorgas airgead ann an uaimh agus a nì rèite eadar suas gu trì fichead sgioba a tha uile a’ coimhead a-mach air an son fhèin, seach a bhith a’ cur ris an dealbh mhòr. Chan eil leithid de bheathach ann.
Tha cùmhnant aon bhliadhna eile a’ tighinn chun spòrs bhon BhBC. Ach le sporan Dhòmhnaill aig BBC Alba cho gann, `s e saoghal gu math mì-chinnteach a th’ann anns a’ gheàrr-ùine, agus romhainn, a’ chiad ghreis chanainn.
Agus mo dhìochuimhne. An sgioba as fheàrr a bh’ ann am bliadhna? Bail’ Ùr an t-Slèibhe gun cheist sam bith a chuir slighe cha mhòr cho fad ris an A9 eatarra fhèin is a h-uile sgioba eile. Agus meala naidheachd air sgioba na h-Alba a rinn a’ chùis air Èireann, ged nach robh an gèam sin cuideachd ach flat.


text:
- TIOTAL
- Buidheann Nursaichean aig Ospadal an Ràthaig Mhòir
- EXTERNAL ID
- PC_NURSES2_005
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- Star Photos
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29346
- KEYWORDS
- ospadalan
cùram slàinte
Dealbh-camara de bhuidhean nursaichean aig Ospadal an Ràthaig Mhòir anns na 1950an, agus tha aon dhiubh ag altraim naoidhean. San dàrna àite bhon làimh dheis tha Sister NicAmhlaigh.
Mas urrainn dhuibh ar cuideachadh ag aithneachadh neach sam bith san dealbh, leigibh fios thugainn mas e ur toil e


text:
Lia Fàil
Is clach coisrigidh Rìghrean na h-Alba a tha anns An Lia Fàil. B' àbhaist do rìghrean na h-Alba a shuidhe air An Lia Fhàil rè an coisrigeadh.
Cruth An Lia Fhàil[deasaich | deasaich an tùs]
Is leac de clach-shaor ruadh a tha ann, uidheamaichte le fainne iarainn air gach ceann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha tràth eachdraidh An Lia Fhail caillte ann an ro-eachdraidh na h-Alba. Is coltach gu robh e na clach coisrigidh do Rìghrean Dail Riada mus an deach aontachadh air Alba. Anns na meadhan aoisean, b' àbhaist do Rìghrean ur na h-Alba a bhi coisrigte aig Mainistir Sgàin, faisg air a' Pheairt agus bha i na laighe an eaglais a' mhainistir. B'e Am Peairt na chiad phrìomh-bhaile na h-Alba. Chaidh goid air a' cloiche le Eideard I na Sasainn ann an 1296 agus chaidh a chuir ann an cathair coisrigidh na Sasainn, far an do dh'fhan i gus 1951, nuair a chaidh an saoradh le buidheann beag de oileanaich tìr-gràdhach Albannach. Chaidh a' clach air chuairt, caillte do na h-ùghdarrasan, airson grunnan mìosan mus an do nochd e air altair Mainistir Obar Bhrothaig. Chaidh an toirt air ais ri Lunnainn a-rithist, far an do dh'fhan e gu 1996. Anns a' bhliadhna sin, dh'aontaich Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte gum bu choir don leac fhuirich an Albann ach an uair a bha feum air airson coisrigeadh Rìgh (neo ban-righinn). Tha A' Chlach a nis ri fhaicinn aig Caisteal Dùn Èideann.
Ainmean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Is gann gun cuir na Gaidheal ainm air bith air a' clach ach An Lia Fhàil, ged a tha i ainmichte fo riochd "A 'Chlach" , ann an Òrain na Cloiche, a chaidh air dèanamh tràth 's na 1950an a cheilearaich saoradh na cloiche. Air barrachd, tha an t-ainm Clach na Ceanamhainn clàraichte anns an fhaclair aig Dwelly, leis an fhiosrachadh gun tàinig an t-ainm seo bho seann chreideamh Albannach gum bitheadh fear do shloighne Albannach a' riaghladh aite sam bith a bhitheadh a' chlach air an cumail.


text:
Bealltainn
'S e aon de na seann-fhèisean Gàidhealach a tha ann am Bealltainn (Seann-litreachadh: Bealltuinn). Faighear ann an Èirinn, agus Eilean Mhanainn. 'S e a’ chiad là den Mhàigh. Tha e ceangailte le deagh-aimsir, agus uime sin, bha far-ainm “là buidhe Bealltainn” air. Is ann à solas na grèine a tha an teirm “buidhe”, agus tha e a’ bruidhinn air làithean soilleir grianach.
Tha “May Day” a tha a’ tachairt air an aon latha, caran eadar-dhealaichte. Ged a bha an t-sean “May Day” mar Bealltainn, a-nis, 's e fèis na luchd-obraich, a bha mòr anns an Aonadh Sobhiat 7c.


text:
- TIOTAL
- Caol Acain, an t-Eilean Sgiathanach
- EXTERNAL ID
- HCD00445
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12154
- KEYWORDS
- bailtean beaga
caistealan
Caol Acain
Caisteal Maoil
uirsgeulan
Clann 'ic Fhionghuin
zoomable
deilbh leudachail
Chaidh an dealbh seo de Chaol Acain a thogail a' coimhead dhan earra-dheas gu Caisteal Maoil agus beanntan Chinn Tàile fad as. Fhuair Caol Acainn an t-ainm ri linn gun do chuir Righ Haakon à Nirribhidh a chabhlach air acair a-seo anns an 13mh linn. Tha e coltach gu bheil tobhtaichean Chaisteal Maoil, a tha rim faicinn an-diugh nan seasamh air maol no rubha àrd, cho aosd ris an 15mh linn. B'e seo daingneach Chlann 'ic Fhionghuin chun an 17mh linn. A rèir beul-aithris thog bana-phrìonnsa Lochlannach a' chiad chaisteal a-seo anns an 10mh linn. B'e Saucy Mary a b'ainm dhi agus phòs i ceann-feadhna Chlann 'ic Fhionghuin. Tha e air aithris gun do chuir i slabhraidh tarsainn gu tìr mor agus thug i air na bàtaichean cìsean a phàigheadh gus an seòladh iad tron chaolas
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
A' Phrùis
B' e a' Phruis (Gearmailtis: Preußen; Laideann: Borussia, Prutenia; Làitbhianis: Prūsija; Liotuànais: Prūsija; Pòlais: Prusy; Seann Phruisis: Prūsa) stàit neo-eisimeileachd ann am meadhan na Roinn Eòrpa far a bheil a' Phòlainn, a’ Ghearmailt agus Kalingrad, sgìre Ruiseanach ri taobh na Mara Bhaltaich an latha an-diugh. Bha a' mhòr-chuid de dh'fhearann na Pruise suidhichte eadar na h-aibhnichean Vistula agus Nemen.[1]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thug a' Phruis thairis Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotàinia fad an 18mh Linn, ann an co-bhann leis An Ostair agus An Ruis. Dh’fhàs a’ Phruis na bu chumhachdaiche is na bu chumhanchdaiche[2] beag air bheag aig ìre na Roinn Eòrpa ro 1871 nuair a chaidh A’ Ghearmailt a stèidheachadh mar aon dùthaich.[3] ‘S e Königsberg a bh' ann a' chiad phrìomh-bhaile na Pruise, ach thaghadh Berlin mar phrìomh-bhaile ùr ann an 1701, o chionn 's gu robh e dìreach ann an meadhan na dùthcha. A bharrachd air sin, 's e a’ Phruis an dùthaich a fhuair an adhartas teicneòlais na bu motha anns an Roinn Eòrpa fad an 19mh linn.[4] B’ e dùthaich neo-eisimeileachd a bh' anns a’ Phruis bhon 17mh linn gu ruige 1871 nuair a ghabh Rìgh na Pruise thairis A’ Ghearmailt air fad, an dèidh buaidh a thoirt air An Danmhairg ann an Dàrna Cogadh Schlwesig ann an 1864 agus rinn iad a' chùis an aghaidh na h-Ostair ann an 1866 agus mu dheireadh thall chuir ruaig a chur air na Frangaich anns a’ Chogadh Frangach-Pruisianach ann an 1870 agus 1871.[5] Bha prìomh mhinistear na Pruise, Otto von Bismarck an sàs anns an iomairt gus A’ Ghearmailt a chur ris a chèile fo stiùireadh na Pruise airson Dàrna Reich (Gàidhlig: Rìoghachd) nan Gearmailteach a stèidheachadh is bha e na phrìomhair na Gearmailte an dèidh sin cuideachd.[6] Le sin, chaidh a’ Phruis à bith mar stàit ann an 1871, ged an do lean e gu ruige 1947 mar roinn.[7] Ann an 1853 chuir Riaghaltasan na Pruise agus na Diùcachd Oldenburg ainmean gu Còrdadh Jade (Gearmailtis: Jade-Vertrag),[8] a thug 3.13km² dhe talamh ri taobh Bàgh Jade dhan Phruis, far a bheil Wilhelmshaven an-diugh.


text:
- TIOTAL
- HR 48 'Dingwall' ann an Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_074
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1880an; 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24573
- KEYWORDS
- railway locomotives
Highland Railway locomotives
Highland Railway Society
HRS
Eadar An t-Sultain 1863 agus an Dàmhair 1864, thug Rèile Snaim Inbhir Nis agus Obar Dheathain a-steach 18 locomotaibhean clas 'Glenbarry'. B' e 2-2-2an a bh' annta sin a bha airson an cleachdadh sa chiad dol a-mach airson trafaig luchd-siubhail. Bha iad air an àireamhachadh 28 gu 35 agus 46 gu 55.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 48 'Dingwall'. B' e 'Cadboll' an t-ainm tùsail a bh' oirre agus chaidh a h-ath-thogail san Fhaoilleach 1881 agus a h-ath-ainmeachadh 'Dingwall' agus b' i an treas loco aig HR air an robh an t-ainm sin. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis agus a reic san t-Sultain 1892


text:
Bha cha mhòr 40 duine air am fastadh le Tobar an Dualchais nuair a bha am pròiseact aig a' mheud as àirde, feadhainn air cùmhnant agus feadhainn eile ag obair air an cinn fhèin. Bha feadhainn stèidhichte sna h-oifisean an Uibhist a Deas, san Eilean Sgitheanach, agus an Dùn Èideann agus bha feadhainn eile, luchd-catalog nam measg, ag obair bhon dachaigh aca fhèin ann an caochladh sgìrean air feadh Alba. Mar thoradh, bhrosnaich Tobar an Dualchais an eaconamaidh ann an diofar sgìrean de dh’Alba, a’ gabhail a-staigh feadhainn de na sgìrean far an deach cuid de na clàran a thogail sa chiad àite.
Chithear gu h-ìosal liosta den luchd-obrach, an tiotalan, agus an àitean-obrach.
Gu h-ìosal tha dealbhan de feadhainn den luchd-obrach. Brùth air gach dealbh airson a dhèanamh nas motha.


text:
- TIOTAL
- Eaglais Chaitligeach Naomh Muire, Àrasaig
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5959
- ÀITE
- Àrasaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37596
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
bàrd
bàird
eaglisean
caibeilean
cladhan
uaighean
tùir
Caitligeachd
an eaglais Chaitligeach
Chaidh Eaglais Chaitligeach an Naoimh Muire ann an Àrasaig a thogail ann am meadhan an 19mh linn a chionn 's gun robh sean chaibeal na sgìre air fàs ro bheag airson a coitheanal. Tha tobhta na seann eaglais paraiste air a bheil Caibeal Naomh Maol Rubha, no seann eaglais Chill Mhaol Rubha no Chille Mhoire suidhichte anns a' chladh deas air an eaglais ùir. Tha am bàrd Gàidhlig Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair air a thìodhlacadh anns a' chladh seo ach chan eil fhios againn càite.


text:
- TIOTAL
- buidheann taobh a-muigh an Tìr Àluinn
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0659
- ÀITE
- Leac Mailm
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40408
- KEYWORDS
- tidsearan
maighstirean-sgoile
Taigh-òsta Tìr Àluinn
a' leigeil dheth dreuchd
Chithear san dealbh-chamara seo buidheann de thidsearan aig Taigh-òsta Tìr Àluinn an Leac Mhailm, Loch Bhraoin. B' e an tachartas seo Maighstir-sgoile Sgoile Ullapuil Dòmhnall MacLeòid a' leigeil dheth a dhreuchd. Air a' chùl, bhon làimh chlì, tha Seumas MacMhathain, Iain S. MacIllEathain, A' Bh-Uas Catrìona Fhriseal, Anna NicLeòid agus Johann Hodgson.
Ris an aghaidh, bhon làimh chlì, tha a' Bh-Uas C. NicCoinnich, Mgr Dòmhnall MacLeòid is a' Bh-Uas M. MacCoinnich. Is e ainm a' phàiste, Anna NicIllEathain, nighean Iain S MhicIllEathain.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Fios mu Rannsachadh nan Creimeach ann an Oxford
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D522_3
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5208
- KEYWORDS
- glèidhteachas
coilltearachd
smachd phlàighean
Fios ag iarraidh gun tèid cuid de dh'fheòragan a dheigheadh a lorg marbh no a' bàsachadh a chur go Colaiste Rìoghail Lighiche-bheathaichean ann an Dùn Èideann mar phàirt de rannsachadh aig Taigh-tasgaidh an Oilthigh ann an Oxford.
Ann an 1844, thug Baintighearna A' Mhorfhaich air an riaghaltas feòragan dearga a thoirt air ais dhan Ghaidhealtachd. Ach chaidh an àireamh aca am meud gu luath, is chaidh iad a dh'iomadh àite. Air sgàth a' mhillidh a bha iad a' dèanamh anns na coilltean, chruthaich sealbhadairean-fearainn Club Feòrag na Gaidhealtachd gus na feòragan a shealg, a ghlacadh is a mharbhadh. Bha an Club a' pàigheadh airgead airson gach feòrag a bha sealbhadair no an luchd-obrach a' marbhadh, a rèir àireamh nan earball a bhathar a' faighinn


text:
- TIOTAL
- Seann Eaglais a' Pharraist, An Apainn
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_1004
- ÀITE
- An Apainn
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10891
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd-camara
togail dhealbhan
a' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan
eachdraidh shòisealta
carraighean-cuimhne
leacan-cuimhne
eaglaisean
caibealan
Stiùbhart Apainn
Stiùbhartan na h-Apainn
cladhan
tìodhlacaidhean
uaighean
Tha seann eaglais a' pharraist san Apainn, no Taigh an Ribidh, na tobhta gun mhullach, còmhdaichte le eidheann. Air a togail ann an 1749, bha togalach ann roimhe mu 1641, a bha 's dòcha na sheasamh air an aon làraich ri caibeal na bu thràithe dhen ainm Annat. 'S ann on chiad leth den 20mh linn a tha an dealbh seo den eaglais agus den chladh.
Air balla ceann an iar na h-eaglais tha cùlaist bhoghach ann far a bheil leac-cuimhne Stiùbhairt na h-Apainn air a gleidheadh. Bha an leac seo na seasamh roimhe air mullach uaigh Stiùbhairt na h-Apainn ann an Cuil Lodair agus tha e a' cuimhneachadh fir a' chinnidh a thuit ann am Blàr Chuil Lodair ann an 1746.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Bhàsaich i ann an taigh-altraim an Dun Èideann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- An ceathramh duilleag de Liosta nam Bochd am Paraist Fhàrr
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_5_04
- ÀITE
- Fàrr
- SGÌRE
- Tunga is Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 11 An t-Ògmhios 1869
- LINN
- 1860s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6357
- KEYWORDS
- paraiste fhàrr
liosta nam bochd
faochadh nam bochd
An ceathramh duilleag de cheithir ann an sgrìobhainn le liosta dhe na bochdan airson chìsean ann am Paraist Fhàrr. Tha iomradh ann cuideachd air cor cuid dhen fheadhainn air an liosta agus an àite-còmhnaidh.
Tha sia ainmean air an duilleig seo agus cuideachd ainmean ochdnar bhochdan ann am paraistean eile ach le cìsean rim pàigheadh le Fàrr


text:
- TIOTAL
- Seann Eaglais an Naomh Peadair, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_CAIMS_PHO323
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 845
- KEYWORDS
- eaglaisean caibeil
tobhtaichean
Dealbh camara de Sheann Eaglais an Naomh Peadair, Inbhir Theòrsa.
B' e caibeal Easbaig Ghallaibh a bh' ann an Seann Eaglais an Naomh Peadar nuair a bha e na thaigh-còmhnaidh samhraidh ann an Sgarbastair. An dèidh sin bha i air a cleachdadh mar Eaglais Paraiste. Thathas den bheachd gu bheil i a' dol air ais chun 12mh linn no 's dòcha nas tràithe, ged a tha an structair a th' ann an-dràsta sa mhòr-chuid a' dol air ais chun a' 15mh agus an 16mh linn. 'S e an comharradh cloiche ann an uinneag an trainseapt a deas (ri taobh an rathaid) aon nì sònraichte. 'S e Seann Eaglais an Naomh Peadair an aon stuctair clàraichte le inbhe "A" ann am baile Inbhir Theòrsa agus 's e aon de na togalaichean as aosta ann an Inbhir Theòrsa a th' innte.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
- TIOTAL
- Plaque on Roderick MacKenzie Cairn
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_03_061_0470
- ÀITE
- Inbhir Mhoireasdain
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14743
- KEYWORDS
- cùirn
carraighean-cuimhne
Seumasaich
saighdearan
cur gu bàs
ar-a-mach 1745
am Prionnsa Teàrlach
B' e oifigear ann an arm a' Phrionnsa Theàrlaich Èideard Stiùbhart a bh' ann an Ruairidh MacCoinnich ri linn bliadhna a' Phrionnsa. Bha e air leth coltach ris a' Phrionnsa agus chaidh e na gheàrrd agus na neach-meallaidh dha. An dèidh na ruaige aig Cùil Lodair, theich MacCoinnich còmhla ris a' Phrionnsa. Lorg saighdearan an Riaghaltais iad ann an Gleann Mhoireasdan, ach rinn MacCoinnich an gnothach air an stiùireadh air falbh. Nuair a chaidh losgadh air le peilear thathar ag ràdh gun do dh'èigh e 'Tha sibh air ur prionnsa a mharbhadh'. Thugadh an ceann aige gu Inbhir Nis, agus 's ann an sin a thuigeadh gun do rinneadh mearachd. Tha an uaigh aige comharraichte agus thogadh càrn faisg air làimh air a bheil e sgrìobhte:
'At this spot in 1746 died Roderick Mackenzie, an officer in the army of Prince Charles, of the same size and similar appearance to his Royal Prince. When surrounded and overpowered by the troops of the Duke of Cumberland, gallantly died in attempting to save his fugitive leader from further pursuit'


text:
{folio 33c}Kl. Enair. Mcccc. quarto.Umdcuiii.
Conchobhur h. Ceallaigh, righ [lt ]h. Maini, d'eg, & Taedhg h. Ceallai do rigadh da heissi.
Tomas Bairet, epscop Oile Find, d'eg.
Mael Seachlainn Ua Duda, saidh airmheach, d'eg.
Cogadh mor la Brien h. Conchobhuir & lisan Chalbhach h. Conchobhuir & la Cenel Fiacha for Dalatunachaib dar millset moran & dar loisgset Rath Sgiach .i. baili as mo a nn-Erinn do mhaith 'na comhaimsir .i. baili Haenrigh Dalatun.
Dichar Gall asan cuigeadh uili & an tuaisgert do losgu etir eaglais & tuaith & na maineistreacha do scris & do brisedh .i. Dun Da Lethglas & Inis Draighin & Cul Rathain la Mag Aenghusa & la Mac Gilli Muiri & la h-Albunachaibh.
Mainistir Cluana Tuaisgirt h. Maini da losgu do tini dait tre tubhaist.
Cathal .h. Conchobair mac Ruaighri mic Thoirrdhealbaidh da gabhail d'O Chonchobhair Ruadh arna thoghairm do fein cuigi 'na airechtus, & geimli do cur eir a caislen Duin Imgain, & cogudh mor a Chonnachta de sin & arbanna imga do milledh de sin.
Cathair h. Dimasaid, saeigh ar eineach & ar eghnamh, do marbhadh do Gallaibh laigean.
Tadhg mac Cathail Oig h. Concobhuir do marbhadh la Mac an Abadh h. Conchobhuir.
Conchobhur Mac Diarmada, righ Maighi Luirg, saigh n-eini & n-eghnam, d'ég ar Carraig Lacha Ce & Tadg 'na h-inadh.
Maircheartach Bacach mac Domnaill mic Muirceartaidh h. Conchobhuir, tighernna siartuaisgeirt Conacht, d'eg a Sligeach & Brien a brathair 'na inadh.
Feiglimi h. Dimasaidh do marbhadh do Gallaibh.
Seon Coltun, ardepscop Arda Macha, saigh eagnaidh onorach, d'ég sa bliadhain-sea.
Bonfasas octmadh papa d'eg, suigh dhiadha.
p.174
{folio 33d}Kl. Enair. Mcccc.quinto. Umdcix.
Taedhg mac Aeda Mic Dhiarmada, righ Maighe Luirg, da marbu le h. Conchobuir n-Donn & Ruadhri 'na inat.
Cogadh mór ac O Chonchobuuir Fhailghidh ré Gallaibh & sluadhed lis h-i f-Fearaibh Tulach dár loisc in tír acht begán.
Corco Raighe do loscudh la O Fearghail & le mac Airebert Almára & mac Uilliem Oig mic Aerebert da gabhail leo, & sith eitir O fFheargail & etir chlainn Uilliem Óig iar sin in bliadhain ceadna.
Caislen Gránaird do dhenamh d'Uilliem O Fearghail.
Caislen Barrcha do denamh le Cathal mac Tomais h. Feargail.
Caislen Impir do dhenamh le Anndriudh mac Henri mic Nicoil Dalatún.
Aedh Ua h-Ainlide, taiseach Ceneoil Doptha, d'ég in xluiii. anno a laithessa & a adhlacudh a Cluain Coirpi Bearaidh & Lochlainn .i. amac 'na hinadh.
Cogadh mór etir O Mael Seachlainn d'enleith & Dilmainidh & Calraidhi don leith ele & Murcudh Sremach mac Briein Meg Amalgaidh, adhbhar taeissi Calraighi, do marbhadh la h. Mael Seachlainn sa bliadhain ceadna.
Domnall mac Muircheartaidh Meg Amhalaid do gabail la h. Mael Seachlainn tré tusel.
Iarla Urmhumhan .i.Semus Butileir d'ég & amhneart mór ac Gallaibh iar sin.
Cormac mac Aedha Mic Diarmada do marbhadh le Ó Concubhuir n-Donn & le Mac Uilliam Clainni Ricard & cogadh mór a Connacht.
Congalach mac Muircheartaidh Mic Cairrghamhna, saeidh móraesmar, d'ég in xxi. anno a laithesa, .i. taeisseach Maintiri Mail Shinda, & Concobhur .i. a mac 'na inat.
Creach la Dilmaineachaibh & la Calraidhi for O Mael Sheachlainn da rugsat bú imdha.
Cú Chonnacht h. Cuind, taeiseach Muintire Gillgan, d'ég & Feidhlime 'na inat.
Baile Locha Riach do loscudh le h. Ceallaidh.
Cogadh mór la Albanachaibh & la Bretnachaibh for Saxanachaibh.
p.176
Tairrdealbhach mac Seaffraidh h. Fheargail, ceann cuibhrind Clainne Gilla na Neamh h. Feargail, d'ég.
Cearbhall mac Lochlaind h. Dalaid, ollamh Ereann i felidhecht, d'ég a Corcu Mru(adh).
{folio 34a}Creacha mora la Mac Uilliem .i. Uilliug Clainne Richcard for Ó Ceallaidh .i. Tadhg.
Mael Ruanaidh Mac Diarmata & clann Fhearghail Mic Diarmata do shaidheachu a Maigh Luirg arís & leath tíri doibh etir ainm & tigearnus, .i. ó Ruaighri Dhubh Mac Diarmata righ Maighe Luirg.
Uighistin Magraidhin, canonach do chanonachaibh Oiléan na Naemh, suígh gen rasabhra i nd-eagna dhiadha & domhanta etir léghend & shenchas & eladhnaibh imdha ele archeana, & ollamh daeirlabhra iarthair Eorpa, fear tecair in liubhair-sea & liubhar imdha ele etir beathaidh naemh & shenchas, do eg in cedain fria Samhain isan sesedh bliadhain coacat .i. in liu. anno a aeise for sesedh ésga .Trócari in tslainícedha Isu Crist do thaidhecht fora anmain.
Baile Locha Luatha do loscud la h. Mael Shechlainn .i. Cormac Óg mac Cormaic Ballaigh & an tempull do losgadh béos & maithciusa dairmhithi do mhilleadh ann im deilbh na Trinoidi.
Cogadh mór etir Romhanachaibh & an papa .i. Bonfas do dhichar on Roimh amach, amail aderit.
Creach lá Muiris mac Concubuir h. Feargail for Calraighi dar rug bú & dar marbh daighni.
Cathal h. Conchobair do fhuaslugu & braidhti uadha d'Ó Concobair Ruagh.
Donenn mór & falc dermair isin geimhredh-sa gura mill moran.
Epscop do theacht a n-Oil Finn .i. Seadhán O Grada.
p.178
Kl.Enair.Mccccui.Umdx
iic.
Maelir Mac Fheorais do dul a Crich na Cétach do cosnumh na Crichi a nn-adhaidh Gaedhel .i. a nn-adhaidh h. Concobhair Fhailghi go sochraidi móir malle fris do cughnum le Gallaibh na Midhi, & indsaidhi le mac Mic Fheorais .i. Maelir for Diarmait h. Concobhuir isin da Croit dú in ro marbhadh daighni imdha mo ingein Diarmada h. Concubhair & dar rugsat brait imdha & dar millset buar diarmithi.
Inoscint papa d'ég. Gregorius 'na inat.
{folio 34b}Cogudh etir Dalatunachaibh fein .i. etir an Dalatunach & Miles Dalatun. Indsaidhi leisan Dalatunach for Miles a caislean Mhuilinn Mhidheachan dar marbhadh Milis Dalatun d'enurchur saidhdi isin caislean, & in caislean do gabhail leisan n-Dalatunach & a thabhairt do Pheras mac Thobert Dalatun. Atuarastal & amhneart mór ac slicht Niclais Dalatun den gnímhsin.
Creacha mora la Gallaibh for O Raighilli dar rucsat bú imdha.
Mac Murchaidh in thSleibhi h. Feargail .i. Murcudh, ceann cuibhrinn Clainne Aedha in tShleibhi, d'ég.
Tempull Forgnaidhi do loscudh la clainn Robét Dalatun & tempull Padraic a nn-Imper do loscudh la clainn Milis Dalatun, & as ar eis seo do marbhadh Milis Dalatun.
H. Lochlaind .i. Donncudh, righ Corcu Mruadh, do marbudh la claind a dearbhrathar fein .i. la clainn Mael Sheachlaind Caimm a ndighailt a nn-athar do marbh-sum a fingail, & as firt mór do Dia sin, & Murcudh mac Briein h. Lochlainn do rigiudh 'na inat.
Cathal Mág Shamhradhán, saigh an mic thaeisi & adhbhar taeisi ara dhuthaidh fein, d'ég.
Mael Ruanaidh Mac Donnchaidh, righ Thíri Olealla, saigh n-einich & n-egnuma, d'ég in ix. anno regni sui & Concobhur .i. a dearbrathair 'na inat.
p.180
Mac ann Abadh h. Conchobhuir do dhul sa Midhi go sochraidhi móir malle fris do cughnumh le Gallaibh na Midhi & innsaidhi leis for h. Concobhuir Fhailghi ina bhaile fein & h. Concobhuir do dul as slán & an baile do losgudh leis & búar diarmhidh do breith leis bheós.
Caislean Tuillsce do dhenamh la h. Concobhuir Ruadh.
Caislean Atha na Stuaidhi do dhenamh la Chlannmaicni Eoghain h. Cheallaidh.
Caislean Tiri Leicin do dheannamh la Ross mac Conchobhuir mic Cathail h. Fearghail in bliadhain ceadna.
{folio 34c}Insaidhi le h-Eoghan Mac an Abadh mic Toirrdelbhaidh h. Concobhuir & la Gallaibh na Midhi i n-Uíf Failghi for baile h. Culcorra .i. mic Gilla Buidi, & an baili do congbhail friu go rug h. Concobhuir co n-Uibh Failgi forro gu tugsat maidhghm foro dú inar marbhadh Mac an Abadh h. Conchobhuir.i. Eoghan, saigh an mic righ lán da dheirc & d'eineach & do crabhu & da bheódhacht & da thighlacu; & Aedh Buidhi mac Émaind mic Emainn h. Cheallaidh do marbhadh ann beós & mac Mic Muiris na m-Brigh & Uilliam mac Seadhán Mic Branan mic taeisi Corco Acland & mac Mic Shuibhni guna cethri fichit galloglach malle fris acht began; & ni feas in lín ro marbhadh ann d'úaislibh & d'anúaislibh; & sagart an Buacaidh Padraic do gabail ann & an Búacach Padraic do bhúain de.
Creacha mora la Uilliem Ruadh mac Mael Seachlainn mic Uilliem mic Donnchaidh Muimhni h. Cellaidh for Concobur mac Émainn mic Emaind mic Donncaidh Muimhni dar rug bú imdha; & Conchobhur mac mic Émainn h. Chellaidh do ghabhail la Uilliem mac Mael Sheachlainn h. Chellaidh iarna toghairm dó ina oirechtus fein, & sesiur dia muintir do marbhadh a Port Airenaidh, & Domhnall mac mic Emainn h. Chellaigh do gabail ann béos.
In cogadh ceadna fós etir Dalatunachaib & slicht Niclais Dalatun d'ágbhail an tíri & dul doibh a Cenél Fhiacha mic Neill. Innsaidhi la Dalatunachaibh & la Cathal mac Tómais h. Feargail a Cenel Fiacha dar comaiscset Dalatunaigh & Cenel Fiacha fora chele inar mamaigedh Cenel Fiacha, & Nicol Cerr mac Seadhan Dalatuan do marbhadh la Dalatunachaibh, & Uilliem mac Seadhan
p.182da gabail leo. Dul doibh sa tír iar sin & teach Fheargail Ruaidh Meg Eochagán & Baili I Braenan do loscudh doibh & Baile Huigin h. Bhraenan d'innsaidhi doibh; & Cenel Fiacha do breith fortho & a madhmachu doibh & tri mic Briein mic Domhnaill h. Ferghail do marbhadh ann .i. Mael Sheachlainn & Diarmait & {folio 34d}Tomás Ruadh, & Cairbri mac Airt h. Mael Seachlainn do gabhail ann.
In Caislean Núadh do gabhail do claind Concobhuir mic Cathail & la clainn Tomais mic Cathail h. Feargail & Forgnaidhi da roind etturo dóibh do chet in Dalatunaidh.
Tadhg Ó Birnn, taeiseach Tíri Briuin, d'ég & Cormac O Birnn 'na inat.
Clann Feargail Mic Diarmata d'innarbadh arís la Ruaighri Dubh Mac Diarmata .i. ri Maige Luirg.
Tairrdelbhach Donn mac Aedha mic Thorrdelbaigh .h. Conchobuir, leithrigh Connacht, tuir chongbhala Gaedhel, fear neartmhar nósmhar nemhmaithfeach, do marbhadh a fill la Cathal Dubh & mac Í ConcobhuirRuaigh .i. Torrdelbac & la Seadhan mac Thobert Búrc a Fhiic a Clainn Connmhaidh, & in Seadhan-sin do thuitim la O Concobhuir i frithghuin den bhuilli do chlaidhemh uar as hé ro chétbhuail Ó Conchobhair.
-
- O géin Crist míli ní brég
sé bliadhna cethri chaemchét
gu marbhadh Tordelbhaidh sin
a Clainn Connmaigh tre mhebhail.
Dith mór i l-Laighnibh & isin Mumain & Aedh h. Tuathail d'ég don díth.
Innsaidhi la Barun Thosae .i. siriem na Midhi & la Dalatunachaibh i mBreghmhaine & h. Mael Seachlainn & Breghmaine & an Dilmainech do breith ortho istír & breisseim leó for Gallaibh inar marbhadh daigni & da each dhég no tri deg do buain dibh, & Émann mac Thobert Dalatun do gabhail la Domhnall h. mBraein don cur-sin.
p.184
Kl. Enair. Mccccuii. Umdcxi.
Donenn mór & díth for ceithribh isin bliadhain-sea.
Mac Uilliem Oig h. Cheallaid .i. Concobur, saidh an mic righ, & mac Matamhna h. Neachtain do marbhadh la Fearadhach mac mic Dhomhnaill h. Ceallaidh a Claindmaicni Eóghain a fill.
Cathal h. Concobhuir mac righ h. Fhailghi, saidh an mic righ & gaisgedhach Leithi Mogha, do marbhadh lá Clainn Fheorais.
Cathal mac Ruaighri h. Concobuir do rigu a Connachta la Mac Uilliam Clainne Ricard .i. Uilliuc & la mac Domhnaill mic Muircheartaidh .h. Concobhuir a nn-adhaig h. Concobuir Ruaigh. Cogudh mór a Connachta etir na righaibh-sin.


text:
- TIOTAL
- HR 78 am broinn seada Pheairt, An Lùnastal 1922
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_009_561
- ÀITE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 19 An Lùnastal 1922
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26003
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1918 chaidh ceithir locomotaibhean frithealaidh 4-6-0 a lìbhrigeadh do Rèile na Gàidhealtachd. B' e dìreach dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' aig Jones a bh' annta. Chaidh baidse eile de cheithir a lìbhrieadh a' bhliadhna an dèidh sin. Bha iad uile air an togail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh. Air an àireamhachadh 75 gu 82 b' e 'Superheated Goods' a bh' orra còmhla. Mhair iad uile ach a dhà a-steach do Làithean Rèile Bhreatainn.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 78 am broinn seada Pheairt san Lùnastal 1922. Chaidh a h-àireamhachadh 17953 leis an LMS agus lean i ann an seirbheis chun An Dàmhair 1948.


text:
Baintighearna
Tha baintighearna 'na bean gu bheil 'na samhail de tighearna.
Facal-freumhachd agus cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an facal bhon ro-leasachan ban- agus bhon fhacal tighearna, a tha bhon tiarna na Gaeilge fhacal na Gaeilge shean tigerne, sa' Chuimris teyrn, sa' Chuimris shean -tigern, sa' Chòrnais teern, 'sna Bhreatannais shean tigernus: *tegerno-s, tegernio-s, an fiamh teg de tigh, an dealbh sean de taigh; faodaidh an t-adhartas de tighearna agus baintighearna bho "an fear an taighe" agus "a' bhean an fhir an taighe" dhan chiall de "bean-uasal" dealbhaichte air a bhith leis an atharrachadh gun tig ri cànan; dh'èirich "fear an taighe" agus "bean an taighe" ri "duine-uasal" agus "bean-uasal", agus tha na ciallan seana à cleachdadh a-nis.
Ann an roinn nan dualchas na Roinn-Eòrpa, bidh an facal co-ionnan air chleachdadh ri ainm cumanta de labhairt ri, ionnanach ri Bean (air uairibh air fhaicinn ri A' Bh) (Fraingis Madame, Spàinnis Señora, Eadailtis Signora, Gearmailtis Frau, Pòlainnis Pani)
Tha cleachdadh sònraichte an fhacail cho ainm na h-Òighe Moire, mar as trice Ar Baintighearna, riochdachadh an Laideann Domina Nostra
Tha air chleachdadh an facal cuideachd cho an t-ainm na Ban-dè Wicca, A' Bhaintighearna.


text:
- TIOTAL
- Cabhlach an Sgadain aig Cidhe Uapuil
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3874
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35712
- KEYWORDS
- An Dàrna Cogadh
Cairt-puist den chidhe ann an Ulapul agus a' chabhlach sgadain ag obair ann an Loch Bhraoin.
Chaidh Ulapul a dheilbh ann an 1788 le Comann Iasgairean Bhreatainn nuair a bha iad airson brath a ghabhail air iasgach an sgadain san sgìre. Thar an ath 150 bliadhna bha fortanan Ulapuil ag èirigh agus a' tuiteam leis an sgadan a bha ri am faotainn anns na h-uisgeachan mu cuairt air Loch Bhraoin. An dèidh an Dàrna Cogadh dh'adhbhraich bàtaichean ùra na bu mhotha agus dòighean glacaidh na b' fheàrr gun deach gnìomhachas an iasgaich am meud ann an Ulapul, agus nuair a bha an stoc air am falmhachadh chrìon an gnìomhachas a-rithist..
Anns na 1970 nuair a bha rionnach a' còrdadh ri barrachd, thàinig àireamh mòr de shoithichean factaraidh bho taobh an Ear na Roinn Eòrpa gu acair ann an Loch Bhraoin. Glè thric bhiodh na 'klondyers' a' fuireach airson sia mìosan aig an aon àm, agus bhiodh na criuthaichean bhon Bhloc an Ear a' tighinn air tìr a cheannach bathair nach fhaigheadh iad nan dùthchannan fhèin.
An-diugh tha cabhlach beag de bhàtaichean à Ulapul ag iasgach mar as trice airson musgain-caola, creachainn agus crùbagan agus tha an aiseag chàraichean eadar Ulapul agus Steòrnabhagh agus ceanglaichean rathaid nas fheàrr a dh'Inbhir Nis a' fàgail Ulapul na cheann-uidhe a tha a' còrdasdh ri luchd-turais.


text:
- TIOTAL
- Teaghlach Mhic a' Phearsain, Gleann Chuidheil, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD01182
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1939; 1940
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12762
- KEYWORDS
- teaghlach Mac a' Phearsain
teaghlaichean
Glenquithel
Gleann Chuidheil
'S dòcha air a thogail le 'self-timer', tha an dealbh seo a' sealltainn Donnchadh Mac a' Phearsain, lèigheadair agus dealbhadair camara a' Chaoil, le bhean Mairead, an nighean Màiri ( treas bhon chlì), agus am mac Niall (còigeamh bhon chlì) agus peata an teaghlaich aige. Tha iad nan seasamh taobh a-muigh an dachaigh, Glenquithel no Gleann Chuidheil an Caol Loch Aillse, còmhla ri dithis pheathraichean aig Mairead Nic a' Phearsain, agus an teaghlach aig tè dhiubh.
'S ann às a' Chaol a bha a bhean, Mairead, tè de dh'ochdnar chloinne MhicIomhair a bh'aig sèirdeant poileis agus a bhean. Phòs Donnchadh is Mairead sa Ghiblean 1916, ceithir bliadhnaichean an dèidh do Dhonnchadh gluasad dhan sgìre à Siorrachd Obair Dheathain. Mar luchd-fianais aig a' phòsadh bha bràthair na bu shine aig Donnchadh, Iòsaph, agus piuthar Criosaidh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Mompós
‘S e baile meadhanach ann an Bolívar, Coloimbia,[1] a th’ann am Mompós neo Santa Cruz de Mompós. Tha e suidhichte aig 33m os cionn ìre na mara agus 291km air falbh bho Chartagena de Indias, prìomh-bhaile na roinne, agus 320km bho Bharranquilla. 'S e baile le gnàth-shìde uabhasach teth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 31˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1540.
Susbaint
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 41,565 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 18,974 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Mompós, ach tha 7.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 81.6% dhe na daoine ann an Mompós leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 22.9% dhe na dachannan.[4]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Mompós. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.


text:
- TIOTAL
- Aithisg on 'Inverness Courier' mu thuras Prionnsa na Cuimrigh, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D375_P047
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4869
- KEYWORDS
- turasan rìoghail
Eideard VIII
Seo an dara duilleag de dh'aithisg an 'Inverness Courier' mu thuras Eideird, Prionnsa na Cuimrigh gu Inbhir Nis air 26mh Ògmhios 1931. Tha e ag ràdh gun tàinig am Prionnsa an oidhche roimhe is gun do dh'fhuirich e còmhla ri Morair is Baintighearna MacShimidh ann an Caisteal Dhùnaidh


text:
Eacuador
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Eacuador[1][2] neo Ecuador[3][4], ainm oifigeil: Poblachd Eacuador (Spàinntis: República del Ecuador). Tha an t-ainm a’ ciallachadh: Poblachd den Crios-mheadhain. Tha crìochan aice san earra-dheas le Pearù agus sa tuath le Coloimbia. Tha an Cuan Sèimh san iar dhith. 'S e Quito a th' ann prìomh-bhaile na Poblachd, ach 's e Guayaquil am baile as motha san dùthaich. Tha an dùthaich a’ gabhail a-steach na h-Eileanan Galápagos a tha suidhichte mu 965 cilemeatair air falbh san iar bhon tìr mhòr.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1851.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ UNICEF
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Ceann-suidhe Eacuador (Spàinntis)


text:
Adhbharan chall Romney
Aon rud as cinnteach, 's e taghadh a b'fheudar do Obama a chall. Bha an eaconomaidh chi duilich 's bha am mòr-shluagh chi mi-thoilichte le Obama shaoileadh tu nach robh dòigh sam bith gun chàilleadh na Republicans an taghadh seo. Ach chàill agus 's iad na Poblachdaich fhèin as coireach!
S chiad a'dol a-mach chan eil mi ag aontachadh idir leis a'bheachd gur e fìor 'right wing' a th'ann an Romney. Chuimhnich gun deach Romney a thaghadh mar riaghladair ann am Massechusets, stàit nas libralaich sa th'againn sna S.A.! Fad ùine mhòr ag àm nan bu-tafhaidhean, cha d'fhuair Romney na bu mhotha na 30 neo 40%. An rud a bu choireach 's e gu robh Romney caran librealach an taca ri càch.
Agus an laigseas eile a bh'aig Romney 's e gu robh e dhen bheachd gum b'urrainn dha an taigh geal bhuannachadh as aonais luchd-taic Ron Paul. 'S e Ron Paul an aon Phoblachdach seach Romney a bhuannaich uair sam bith air thoiseach air Obama sna cunntais-bheachd. Ach bha nàdar de chogadh sìobhalta eadar an iomairt Romney agus Ron Paul. Rinn an iomairt Romney a h-uile seòrsa cleas sa b'urrainn dhaiibh gus na delegates Paul a-mach as an convention 's an fheadhain a fhuair a-staigh a chumail gun ghuth. Aig deireadh a'ghnothaich, bha an roinn Ron Paul fhathast taobh a-staigh an iomairt Romney nuair a thàinig an convention nàiseanta gu crìoch. Chunnaic mi fhìn beagan dearbhadh de sin gu pearsanta. Oir bha mi fhìn nam delegate dhan State Convention ann an Alaska. Agus tha dithis delegates co-dhiù as aithne dhomh NACH do bhot airson Romney! Smaoinich air a sin. Dithis delegate Republican nach do bhot airson Romney! Bhiodh ùidh mhòr agam fhaighinn a-mach co-mheud bhotaidhean-sgrìobhaidh a bh'ann an Ohio agus ann am Florida.
Rud eile mu na Hispanics. Tha roinn ann am measg nam poblachdach a bhios a smaoineachadh air na Stàitean Aonaichte mar nàdar de dhùthaich Shasanach. English only bidh iad ag èigheach. Agus chan eil iad airson a dhèighlicheadh gu cothromach ri na latinos a th'air tighinn a-steach gu mi-laghail. Tha Rick Perry na dhearbhadh de sin. Chaidh esan a thaghadh dà uair mar riaghladar ann an Texas far a bheil tòrr tòrr hispanics ann ged a 's e duine ghlè ghlèiteach a th'ann. Ciamar? Leig iad clann legal imigrants dhol dhan olthigh. Rinn Romney càineadh dheth airson sin 's cha do dhìochuimhnich na Hispanics e.
Am beachd sa th'agam-sa, 's e bu chòir poileasaidh dhà chànanachd nòs Canada chur air dòigh as leth nan Hispanics. A'cheist a th'agamsa duinn na poblachdaich-ne: cò as chudthromaich dhuinn: English only neo riaghltas nas lùgha 's riaghladh a-rèir na bun-reachd? Agus rud eile: chan fhaigh thu English only co-dhiù 's ma dh'fheuchas tu breith oirre, chan fhaigh thu an rud eile nas motha.
Aig a'cheann thall, 's iad na luchd-stiùiridh na partaidh as coireach gun do chàill. Bha an eaconomaidh dhuilich cho fàbhorach do ma poblachdaich ach chàill iad co-dhiù! Bith deasbaid inntinneach roinn taobh a-staigh na partaidh mu cait an tèid iad sna ceithir bliadhna a tha roinn!


text:
Ros
Contae de chuid na hAlban is ea Ros, i gComhairle na Gáidhealtachd.
Bailte[athraigh | athraigh vicithéacs]
- Achadh nan Allt, Achadh an Dúnaidh* Achadh Dhubhaird, An t-Achadh Garbh, Achd Ille Bhuidhe, Achadh an Dreaghainn, Achadh na Trághad, Achadh nan Gearran, Achadh na h-Áirde, Achadh na Síne, Achadh nan Seileach, Alcaig, Allt na h-Airbhe, Ámait na Tuath, Áth nan Ceann, An Annaid, Árbol, Áird nan Easgann, Áird Cheatharnaich, Áird Chrónaidh, Áird Heisleag, Áird an Dreaghainn, Áird Mhéar, An Áird Mhór, Áird Rois, Áird Ilidh, Arpa Phílidh, Áirde Fáillidh, Attadal, Achadh an Dreaghainn, An t-Allt Beithe, Abhach, Achadh na h-Áirde, Alltan an t-Salainn, Alanais
- Bad a' Chró, Baile Dhubhthaich, Am Bog, Bada Call, Am Bad Luachrach, Am Bad Ráilleach, Baile an Todhair, Baile na Trághad, Beul-átha na Crá, Baile nam Péiling, Baile Eóghainn, Baile Sheumais, Baile Máirí, Baile Mhuilinn Anndra, Am Blár Dubh, Bun Lóchaidh, Baile Chailnidh
- Cinn Déis Bhig, A' Chomraich, An Cladach, Camas Teile, Camas Tearach, Cárnach, Cunndainn, Na Cúileagan, An Cúil Bháicidh, Cúil Duibh, Cúl a' Chudainn, Caoldaraigh, Cinn Chàrdainn, Ceann Loch Iú, Cnoc Fearghalaigh, An Claon, Ceasag a Tuath, Creag Tarail Bhig, Cnoc na Gaoithe
- Drochaid Sguideil, Deilgnidh
- Eadardan
- Fodhraitidh
- Geárrloch, Gairbh, An Goirtean
- Inbhir Áiliginn, Inbhir Chómhrainn, Inbhir Ghórdain, Inbhir Pheofharain
- Manachainn Rois, Meallan Theárlaich, Meallan Údraigil
- An Leathad, Leac Mailm, An Leitir, Loch Carrann, Loch Slinn, An Lón Dubh, An Lón Mór
- An Neag
- Na h-Óbaidhnean, Ormasgaig
- Port Mo Chalmaig, Am Poll Glas, Poll Iú, Portaigil, Port Mo Chalmaig, Radharaidh, An Rubha Dearg, An Rubha, Ros Mhaircnidh
- Sgoraig, Sannda Mhór, Sannda, Seannduaig, Síldeag, Strath Carrann, Srath Chainneart, Srath Pheofhair, An t-Srathaidh
- Na Tathagan, Na Trí Port Mara, Na Tathagan, An Todhar, Toirbheartan, Toghsgaig, Toll a' Mhadaidh
- Uachdar Niad, Ulapul, Urrath
Tíreolaíocht[athraigh | athraigh vicithéacs]
- Abhainn Sgitheach
- Beinn Mhór na Cóigich, Beinn Uais, Bealach na Bá, Bailcnidh, Beinn Dearg
- Caolas Chrombaidh, Caolas Dhórnaich, Camas Neig, Cúl Mór, Cúl Beag, Creag a' Chnocain, Cárn Eige, A' Chóigeach, Conann, Cill Tighearna, An Cuan Moireach, Carrann
- Na h-Eileanan Samhraidh, An t-Eilean Dubh
- Leódhas, Loch Ma-ruibhe, Loch Mheathadaidh
- Ros an Ear
- Sula Bheinn, Stac Pollaidh, Seana Bhráigh, Sleaghach
- Taobh Siar Rois


text:
A bheil thusa cruthachail, comasach agus làn bheachdan a dhèanadh deagh phrògram? Tha thu san t-àite cheart.
Thoir sùil air filmichean na bliadhna-sa airson blasad fhaighinn dhen fharpais!
Sin agaibh e, tha filmichean na bliadhna air an làrach-lìn agus faodaidh sibh taic a chur ris an fheadhainn as fheàrr leibh, aon turas gach latha, airson Duais Roghainn an t-Sluaigh.
Gabh sùil air filmichean na h-Òigridh agus feadhainn nan Inbheach - agus feuch gun seall sibh dhar caraidean air na meadhanan-sòisealta iad cuideachd!
Tha ceithir seachdainean ann fhathast gu oidhche mhòr nan duaisean, agus na duaisean uile air an aontachadh, ach Duais Roghainn an t-Sluaigh. Faodaidh tu bhòt abarrachd...
Ma tha thusa dèidheil air spòrs, agus air a bhith bruidhinn air spòrs – carson nach cuir thu staigh son an duais ùr a tha seo am-bliadhna? Nan còrdadh e riutsa a bhith ag obair aig ìre Derek ‘Pluto’ Moireach no Ùisdean MacIllInnein, faigh tuilleadh fiosrachaidh air duilleagan nan Inbheach agus na h-Òigridh.