text:
Uisge-beatha
Is e uisge beatha spiorad dibhe làidir a tha air a dhèanamh le gràn. Gu h-àbhaisteach, tha uisge-beatha à Alba neo Èirinn, is ann à Aimearaga a tha bourbon. Tha uisge beatha, mar is àbhaist, buidhe is trid-shoilleir.
Gu tradiseanta, tha uisge beatha air tarraing a braich, se sin eòrna a th'air brachadh (toirnichte). As dèidh sin, thèid a thiormachadh os cionn teine mhòine, a chuireas blas so-aithnichte ris an deoch.
Is e an ath cheum a leaghadh na bracha tiormaichte ann an uisge a dhèanamh brailis (ris an abrar, cuideachd, dile no mir). Sin, cuirear beirm gus an tòiseach am brachadh a dhèanamh caochan.
Thèid an caochan a tharraing dà no trì uair ann am poit-staile. (As deidh ceithir tarraing, is e uisge beatha baoghal a bhitheas ann).
Uisge-beatha na h-Alba [deasaich]
Se deoch nàiseanta na h-Alba. Tha uisge beatha air a dhèanamh ann an Alba o chionn barrachd air mìle bliadhna, air tighinn o thùs bho Eireann gu Dal Riada.
Dhèanadh na Gaidheil uisge beatha dhaibh fhèin ann am poit-dhubh, ach nise, is e gniomhachas mòr a th'ann, agus bithidh grùdairean proifeasanta a'dèanamh uisge beatha ann an taighean-staile airson buidhnean mòra.
Roinntean Uisge Beatha ann an Alba [deasaich]
Faodaidh na braichean Albannach a dhealaichear ann an seachd roinntean tìr-eòlasach: Ìle, A'Ghaidhealtachd, Srath Spè, A'Ghalltachd, Na h-eileanan, An Iar-ghaidhealtachd, agus Ceann Loch Chille-Chiarain.
Seo cuid de na taighean-staile ainmeil:


c: text/html

text:
Tha Fèill Àiteachais Chàrlabhaigh air àite a chosnadh mar thachartas sònraichte, chan ann a-mhàin ann an Càrlabhagh fhèin ach ann an Leòdhas air fad. Tha gu leòr de mhuinntir an eilein a bhios a’ tighinn dhachaigh air saor-làithean a’ dèanamh cinnteach gum bi iad aig an taigh air a’ chiad Diciadain san Lùnastal – an latha a tha air a bhith aig “Show” Chàrlabhaigh bho 1954. Tha iomadh atharrachadh air a thighinn air dreach an Show bhon àm sin, ach tha brìgh an latha mar a bha e a-riamh – faireachdainn càirdeil agus tuigsinn gu bheil a’ choimhearsnachd fhathast fallainn. Tha fios agad gu bheil thu dol a choinneachadh ri daoine nach fhaca tu bho Show na bliadhn’ an-uiridh, tha fios agad gu bheil thu dol a dh’fhaicinn taisbeanaidhean eireachdail de ghlasraich, shìtheanan, obair-ciùird, bèicearachd, stoc – agus tha fios agad gu bheil sìde mhath gu bhith ann!
’S e an “Cattle Show” a bhios aig muinntir an àite air an Fhèill, a’ sealltainn cho cudromach ’s a bha an crodh aig toiseach cùise. Cha robh an t-ainm sin freagarrach airson grunnan bhliadhnachan, ach tha an crodh air fàs ann an àireamh a-rithist, agus tha sin a’ togail ùidh anns an stoc. An-diugh, tha crodh Gàidhealach air fàs cumanta, tha caoraich dhubha a-rithist san fhasan, agus ma tha ùidh agad ann an eich, no coin, no cearcan, no tunnagan, gheibh thu tlachd anns an Show.
Tha na farpaisean Gàidhealach air a bhith nan tarraing bho thoiseach, agus ’s e an Show an aon chothrom a th’ aig gu leòr farpaisean Geamannan Gàidhealach mar an dòrnag, an òrd agus an cabar fhaicinn. Faodaidh an òigridh nach eil tapaidh gu lèor fhathast, feuchainn air spòrsan mar leum agus ruith, agus fealla-dhà gu leòr a bhith aca leis an tug-o-war.
Sìtheanan, measan, glasraich, cèicichean, sconaichean, uighean, geansaidhean, Clò Hearach … tha na taisbeanaidhean cho lìonmhor ann an àireamh ’s a tha iad sònraichte ann an deasachd, agus ma bhios tu fortanach puingean a chruinneachadh, ’s dòcha gum faigh thu cupa no cuach aig deireadh an latha!
Tha an àite fhèin cuideachd aig ceòl agus dannsa. Tha farpaisean pìobaireachd ann do sgoilearan agus inbhich, agus tha an Dannsa Gàidhealach a’ tarraing tòrr luchd-amhairc.
Tha àireamh Fhèilltean anns na h-Eileanan a-nis, ach chan eil gin ach Càrlabhagh is urrainn a ràdh gu bheil iad air a bhith dol gun bhriseadh bho 1954. ’S e an aon Show cuideachd a tha fosgailte do Leòdhas agus Na Hearadh air fad. Ann an 2003, chaidh comharrachadh na leth-cheud bliadhna le iris bhrèagha dhathe fhoillseachadh, a’ toirt iomradh air eachdraidh an Show bhon chiad fhear ann an 1911 suas gu 2003. Am measg gach nì eile, tha cunntas ann air an fheadhainn a dhleas an onair Show Chàrlabhaigh fhosgladh. Tha an leabhar fhathast ri fhaighinn, agus ma tha sibh ag iarraidh leth-bhreac, leigibh fios
.
Feuch nach tèid an Show seachad oirbh – a’ chiad Diciadain san Lùnastal!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seumas IV Alba
Ghairmeadh Rìgh Alba dheth Seumas IV nuair a chaidh athair, Seumas III, a mharbhadh le cuilbheirt às dèidh Bhlàr Allt nan Seileach (Beurla: Sauchieburn - 11 an t-Ògmhios 1488). Bha Seumas, mas fhìor, aig ceann nan reubaltach a rinn ar-a-mach an aghaidh athar, ged nach robh e ach na ghille òg san àm. A-riamh bhon uair sin gu latha a bhàis, chaith Seumas IV crios-iarrain trom mu chneas gach inid, mar nàdar de aithreachas.
Is fhada bho bha eachdraichean dhen bharail gur h-e a bu chomasaiche dhe na rìghrean Stiùbhartach, agus shoirbhich le Alba fo riaghladh. Stèidhich e oilthigh leighis ann an Obar Dheathain, agus bhrosnaich e malairteachd is na h-ealain; bha e fhèin ionnsaichte is iomadach cànan aige, Gàidhlig nam measg.
Tha cuid a' cumail a-mach gun robh Seumas IV na Rìgh Alba mu dheireadh a bha fileanta sa Ghàidhlig. Tha fios againn gun robh Gàidhlig aige bhon fhianais a dh'fhàgadh le fear Pedro Ayala, an tosgaire Spàinnteach - uime sin, 's e Seumas am fear mu dheireadh air a bheil fios le cinnt againn, ged a tha cuid eile ag ràdh gun do bhruidhinn Seumas V i. Ach Gàidhlig ann no às, 's e Seumas IV a chuir às do Thighearnas nan Eilean ann an 1493; bha an tighearnas air fàs ro chumhachdach, chun na h-ìre far an do chuir e an rìgh fhein gu dùbhlan.
Bha e a' mhiannachadh gum biodh sìth eadar Alba is Sasainn; air an dòigh sin phòs e Mairead Tudor, nighean Eanraig VII, ann an 1503 - thuirte "pòsadh a' chluarain san ròs" ris a' phòsadh seo.
Ach bhris cogadh a-mach a-rithist eadar an dà dhùthaich, agus chaidh Seumas IV a mharbhadh a' sabaid aig ceann airm, latha Blàr Flodden (9 an t-Sultain 1513), batail mòr an ceann a-tuath Shasainn an aghaidh nan Sasannach. Bha e mar amas aige cuideachadh a thoirt do na Fraingich, oir bha cogadh ann eadar an Fhraing agus Sasainn aig an àm.
Dh'fhàgadh a mhac Seumas V na rìgh, ged nach robh e ach bliadhna a dh'aois. Dh'fhosgail seo an doras gu amannan glè dhoirbh airson Alba.


text:
Poblachd na h-Èireann
Is e dùthaich ann an Roinn-Eòrpa a tha ann am Poblachd na h-Èireann. [1] Tha i suidhichte air eilean Èirinn. Tha crìochan aice sa tuath le Èirinn-a-Tuath. Tha an Cuan Siar san iar na dùthcha agus Cuan na h-Eireann san ear. Tha Sruth na Maoile eadar Alba is Èirinn.
A-rèir an lagh chan eil Poblacht na hÉireann (Beurla: Republic of Ireland) ach "tuairsgeul" na stàite, ach tha Éire ainm na tíre.[2]
'S e TG4 an sianal telebhision aca a tha ag obair tro mheadhan na Gàidhlig na h-Èireann.
Bailtean as motha[deasaich]
Giùlan[deasaich]
Is e Córas Iompair Éireann neo CIE am Coras (Siostam) Iompair (comhdhail) nàiseanta a tha ann an Eirinn. Tha iad ag obair ri chèile le trì companaidhean eile:
- Iarnród Éireann, an rathad-iarainn nàiseanta
- Bús Éireánn
- Bús Átha Cliatha
Tha na priomh rathaidean agus na Motor-bhealaich fo curam Údaras nan Boithre Naiseanta (Ughdarras nan Rathaidean Naiseanta). Tha lionradh nan Rathaidean Naiseanta steidhichte air Baile Atha Cliatha, le na priomh rathaidean mar gathan a' sineadh a-mach ri gach cearnag na duthcha. Tha na Rathaidean Naiseanta gu leir clàraichte le aireamh comhla leis an ro-litir N. A measg na priomh rathaidean, chaidh am N1 an aghaidh Beul-Feirste, am N4 gu Sligeach agus N8 gu Corcuig. Tha an M1 agus an M8 a nis air toirt ionad N1 agus N8, agus tha Motor-bheallach iomlan mun chuairt Baile Atha Cliath a fhein.
'S e companaidh phlèanaichean Èireannach a tha ann an Ryanair. Tha i a' toirt seirbheis gu àitichean air feadh na Roinn-Eòrpa.
Spòrs[deasaich]
Is mòr spòrs le muintir na h-Èireann. Is Cumann Luth-Cleas Gaelige an ughdaras spòrs nàiseanta as cudthromaiche ann an Èirinn. Is iadsan prìomh spòrsan sgioba na h-Èireann: Peile agus Camanachd ( Camanachd Eireannach), chanar camogie ri camanacht nan mna. Is gann am paraisde as aonais club CLG ionadail.
Tha mionn-uidh ann an iomadh spòrs buidheann eile m.e.:
- Sgioba nàiseanta criogaid na h-Èireann
- Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Èireann
- Aonadh Rugbaidh na h-Èireann
Air barrachd, tha uidh mòr an co-ruith nan eich agus nan coin agus bithidh iomadh daoine ri "camanachd nan gall".
Faic cuideachd[deasaich]
- Poileataics ann an Èireann
- Taoisigh na h-Èireann
- Cóigeimh na h-Éireann
- Geilleagar na h-Éireann
- Eachdraidh na h-Éireann
- Eòlas-ur-sgeulachd na h-Èirinn
Iomraidhean[deasaich]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Article 4 of the Constitution of Ireland and Section 2 of the Republic of Ireland Act 1948.
Ceanglaichean a-mach[deasaich]
- Áras an Uachtaráin — Duilleag oifigeil ceann-suidhe Poblachd na h-Èireann (Gaeilge)
- Ireland Story — Eachdraidh, cruinn-eòlais agus naidheachdan


text:
Kl. Ianair i. f. l. xui. Anno Domini m.c.
Flann H. Cinaedha airchinnech Atha Truim ard-ollam Midhe.
Donnchadh m Eochadha ri Uladh & drem do maithibh Uladh ime do ghabail la Domnall H. Lochlainn la righ n-Ailigh i quint. Kl. Iuin.
Crech la Domnall H. Lochlainn co ro ort feru Bregh & Fine Gall.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co h-Es Ruaidh.
Longus Atha Cliath co h-Inis n-Eogain coro ladh a n-ár eter bathadh & marbadh.
M. m. Gilla Coluim ui Domhnaill ri Ceniui a suis occisus est.
Assid H. Amhran muire Dal Fiatach, Gilla Brighdi H. Cuirc ri Muscraidhe Bregain, Gilla na Noebh H. h-Eidhinn ri H. Fiacrach mortui sunt.
Echri H. Mael Muire ri Ciannacht do marbadh d'Ó Chonchobair Ciannacht.
{§H3}Hoc anno ecclesia sancti Sinelli de Claininis fundata est.§


text:
Sgeulachd na seachdaine
Nuair a chunnaic e mi nam sheasamh aig an doras, thuirt e: "Madainn mhath, a bheil na pàrantan a-staigh?" :o
Bha mi gun fhacal a ràdh an toiseach, an uair sin thuirt mi: "Dè na pàrantan...?" - Dh' innis e gun robh e airson sguabadairean a reic agus dh' fhaighnich e a-rithist am b' urrainn dha bruidhinn ri mo phàrantan. "Chan eil pàrantan an-seo idir!" thuirt mi. "Oh", ars esan, "tha mi duilich, eh, an tusa, eh... sibhse... bean an taighe?" Thuirt mi gur mi, agus tapadh leibh agus tioraidh.
Gun teagamh bha an duine agam, a chuala a h-uile rud bhon t-seòmar aige, dhen bheachd gun robh sin gu math èibhinn.
An latha as dèidh sin bha dùil aig cuideigin bho chompanaidh àrachais tighinn dhan taigh againn gus bruidhinn rium mu dheidhinn rud no dhà. Bha an duine agam air bruidhinn ris mar-tha aig an oifis aige, agus dh' innis e dhan duine ud gum bithinn-sa aig an taigh an latha sin.
Sheirm clag an dorais ma-tha agus dh' fhosgail mi. "Madainn mhath", thuirt mi ris an duine, agus bha esan a' coimhead rud beag troimhe-chèile. Thug e sùil air pàipear a bha na làimh agus thuirt e: "Eh, tha mi duilich, is dòcha gu bheil mi aig an doras ceàrr..." - "Cha chreid mi gu bheil", thuirt mise, "nach eil sibh a' tighinn bhon chompanaidh àrachais...?" - "Oh, tha", ars esan, "mar sin, an e is dòcha piuthair nas sìne agaibh no cuideigin eile san teaghlach a bhitheas mi a' bruidhinn ris?" Agus leugh e m' ainm bhon phàipear aige. Thuirt mi ris gur e mise sin, agus bha e troimhe-chèile dha-rìribh.
An-diugh a-nis, bha mi aig an sgoil shònraichte far a bheil mi ag obair. Bha mi nam shuidhe anns an t-seòmar teagaisg eadar dà leasan, a' sgrìobhadh rudeigin ann am faidhlichean nan sgoilearan, nuair a thàinig balach ùr a-steach. "A bheil mi ceart an-seo airson Laideann?" dh' fhaighnich e. "Tha", arsa mise agus cùm mi orm sgrìobhadh oir bha tìde gu leòr ann gus an tòisicheadh an leasan eile. Thòisich am balach na leabhraichean aige a chur air a' bhòrd agus gu h-obann dh' fhaighnich e: "Cò ris a tha an tìdsear coltach ma-tha? An e seòrsa seann bhò a th' innte?" - "Oh, chan eil fhios 'am...", thuirt mise, "ach tha i na suidhe air do bheulaibh co-dhiù." ;P Bha an nàire air gun teagamh.
Ach tha mise air mo shàrachadh le sin. Tha fios agam gu bheil coltas nas òige orm, ach chan eil mi choooo òg >:(
Dealbhan às na h-Eileanan :D
Seo an eilean Thiriodh...
Agus seo feadhainn eile à Bhatarsaigh + Barraigh:
"Wheelhouse" às an aois iarainn, agus an sealladh bhon t-sliabh sin...
Dùn ("broch") ann am Bhatarsaigh:
Agus an uair sin lean mi orm do na tràighean...:
Dathan nan eilean :D
Mona caran gòrach:
Thig tuilleadh, ach tha mi ro leisg an-dràsd' :-P
Turas a dh' Èirinn :)
Rud inntinneach a mothaich mi, 's e gun tèid mi a dh' Èirinn a chiad turas an dearbh latha a fhuair Pàdraig Pearse (gaisgeach mòr dhomh nuair a bha mi nas òige ;)) bàs o chionn 101 bliadhna, às deidh an Easter Rising ann am Baile Átha Cliatha :o
Ruigidh mi Baile Átha Cliath anmoch san oidhche a-màireach, agus tha mi an dòchas gum faigh mi lorg air an osdal-òigridh ceart gu leòr. Di-Haoine bidh ùine agam dol air turas beag tron bhaile, agus an uair sin thèid mi air a' bhus a Roscommon.
Chan eil fhios agam am bi cothrom agam dol a-steach dhan eadar-lìon an-sin, ach chì mi. Bidh mi trang gu leòr co-dhiù. Tha mi a' dèanamh fiughar mhòr ris an fhèis, ach tha mi beagan diùid cuideachd ;)
air na frith-rathaidean gaineimh
eadar lochan is abhainn
a' ruith air fad a' ghàradh bruaich
mar gum b' e leinn-se a tha e
sìos do na cluaintean torrach
freumhan nan craobh a' cagar a-nios
agus tarsainn na h-aibhne
anns na tuinn, am bàta ìosal
dhachaigh a-nis tron choille bheithe
mo smuaintean a' sgaoileadh
mar blàthan nan craobh
do snodha-gàire air sgiathan eòin
tarsainn na dùthcha
fori fora forum... agus smuaintean eile
Bha mise an sàs le duilleag aig MySpace ;)
Bha mi daonnan dhen bheachd nach toigh leam MySpace, ach chunnaic mi daoine snog ann bho àm gu àm, agus chan urrainnear teachdaireachdan a sgrìobhadh gun a bhith na bhall.
Co-dhiù 's co-dheth, tha mi fhathast ag iarraidh an làrach-lìn agam fhèin a thogal a-rithist, 's ann dìreach gu bheil mi ag iarraidh làrach àlainn, mòr, le mòran rudan inntinneach, agus chan eil tìde agam idir... no tha mi dìreach leisg, is dòcha. Ach tòisichidh mi :)
Bha e gu math teth an-seo an-diugh, tha mi an dòchas gum bi e nas fhuaire a-rithist a dh' aithghearr. Chan eil mi ag iarraidh samhradh bhon Ghiblean dhan t-Sultain :o cha bhi m' inntinn ag obrachadh gu ceart.
Nise, chuir mi romham dàn Gàidhlig a leughadh gach feasgar. Feumaidh mi aideachadh gun do chuir mi sin romham aig toiseach na bliadhna mar-tha. Haha... bidh mi fhathast a' cur seachad cus ùine air an eadar-lìon, chan eil sin cho math. Bu chòir dhomh leabhraichean a sgrìobhadh :P
Earrach :-)
Bha e fuar, fuar, fuar na laithean sa chaidh, agus fliuch cuideachd. Ach an-diugh bha latha brèagha grianach ann, chaidh mi a snàmh tràth sa mhadainn, agus bha mi ann an deagh shunnd as-dèidh sin. Thàinig an GATH ùr anns a' phuist, agus leabhraichean sgoinneil bho charaid ann an Innis Tìle :-D San fheasgar bha dà sgoilear agam anns an sgoil-taic shìos sa bhaile, ach cha do nochd iad, agus mar sin shuidh mi ann an cafaidh snog agus dh' ith mi reòiteag mhòr :-P Bha mi nam shuidhe an-sin fon ghrèin mu uair a thìde, a' leughadh sgeulachdan le Aesop ann an Seann Ghrèugais. Tha mi toilichte gu bheil mi a' dèanamh fìor adhartais anns a' chànan sin, bha mi an còmhnaidh ag iarraidh a bhith comasach Seann Ghrèugais a leughadh coltach ri Laideann.
A' coiseachd dhachaigh bhon bhùth ann am beul na h-oidhche, agus an adhar fhathast blàth agus socair, thàinig seo nam inntinn:
osna mhaoth a' ghiblein òig
a' sìreadh corragan ri m' fhalt
tha a' ghaoth air leigeil às
na h-aodach gruamach geamhraidh
agus mise a' toirt fa-near
na bliadhna a' sgaoileadh
bidh an sàmhradh seo sgoinneil
(Seadh seadh, tha fios agam nach eil an Giblean ann fhathast, ach cha bhitheadh e cho snog le "osna mhaoth a' mhàirt òig :-P)


text:
Galicia
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha anns Galicia (Spàinntis: Galicia, Gailìsis: Galicia/Galiza). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, ri taobh na A' Chuain Siar. Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann, Vigo, Santiago de Compostela agus Corùna.[1]
'S e Galicia an 7mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 29,574.4 cilemeatair ceàrnagach, 5.8% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 2,797,653 duine de shluagh ann,[2] le dluths aig àireamh 93.78 duine gach km². A bharrachd air sin, tha dà chànain oifigeil ann: Spàinntis agus Gailìsis.
Tha Galicia na choimhearsnachd Fèin-Riaghailteach fo smachd an Xunta de Galiza. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Tha trì sgìrean annn Galicia, mar a leanas:
Ceangal a-muigh[deasaich | edit source]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Cathair na Bhatacain
Is e dùthaich bheag neo stàit-chathrach anns an Eadailt ann an taobh deas na h-Eòrpa a tha ann an Cathair na Bhatacain[1] (Ainm oifigeil: Status Civitatis Vaticanae san Laideann/Stàit Cathair na Bhatacain). Tha i suidhichte taobh a-staigh Cathair na Ròimhe. Is e an dùthaich neo-eisimeileach as lugha san t-Saoghal.
Is e am Pàp àrd-Easbaig na Ròimhe, mar sin dheth, 's e ceannard na h-eaglaise Caitligich a th' ann cuideachd.
Is e am Pap ceannard na stàite gu sìorraidh. (Monarcachd thaghach cheannasach).
Iomradh[deasaich | edit source]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | edit source]
- The Holy See — Làrach oifigeil na Bhatacain
- Map Mionaideach Cathair na Bhatacain
- Duilleag Cathair na Bhatacain aig Leabhar Mòr-eòlais Bhritannica
- Eachdraidh Cathair na Bhatacain: Prìomh Sgrìobhainnean
- stpetersbasilica.org An stòras as motha airson Naomh Phàdraig anns a' Bhatacain
- Làrach UNESCO
- Tasglann Dhìomhair na Bhatacain
- Ballachan na Ròimhe
- Làrach Dhualchas an t-Saoghail


text:
Tha An Lòchran air leth toilichte Dòmhnall MacLeòid ainmeachadh mar an Cathraiche ùr aca.
Tha Dòmhnall na Phrìomh Achdaire aig an Scottish Friendly Assurance Society agus tha e cuideachd air Comhairle Stèidheachd agus Dàmh nan Achdairean. Thogadh e ann a Steòrnabhagh agus tha e air a bhith na bhall do Cheòlraidh Gàidhlig Ghlaschu airson iomadach bliadhna. Tha Dòmhnall cuideachd air comataidh Comunn nan Còisirean Ghàidhlig agus bha e cuideachd air comataidh Comunn Leòdhais agus na Hearadh.
Chaidh An Lòchran a chuir air bhonn ann an 1999 gus ealain agus cultair Gàidhlig ann an Glaschu adhartachadh agus a leasachadh. Anns an ùine sin, tha a bhuidheann air a bhith an sàs ann an iomadach pròiseact mar “Flower of the West” agus bha An Lòchran glè chudthromach cuideachd ann a bhith a’ cruthachadh Fèis Ghlaschu agus Ceòl ‘s Craic.
Thuirt Dòmhnall: `S e onair a th’ ann dhomhsa uallach Cathraiche An Lòchrain a ghabhail os làimh agus tha mi a’ coimhead air adhart ris gu mòr. Le taic bhon bhòrd-stiùiridh, tha mi an dòchas gun cuir sinn ris an obair sgoinneil a rinn buill na bùird romhainn. Na mo bheachdsa, tha cothroman air leth ann dhan Lòchran son ealain agus cultar na Gàidhlig a bhrosnachadh agus a leasachadh ann an Glaschu, mar eisimpleir, tha am Mòd Nàiseanta Rìoghail gu bhith ann am Pàislig am bliadhna agus tha Geamaichean a’ Cho-Fhlaitheis gu bhith ann an Glaschu fhèin ann an 2014. Tha mi mar sin a’ coimhead air adhart ri bhith ag obair còmhla ris a’ bhòrd-stiùiridh agus ri bhith a sàs ann am pròiseactan mòra mar seo.
Airson barrachd fiosrachadh fhaighinn a-mach mun An Lòchran agus na tha air thoiseach orra ann an 2013, coimheadaibh air an làrach-lìn aca: www.anlochran.com air neo cuiribh post-dealan gu
Tha am post-dealain fo dhìon an aghaidh botaichean spama. Feumaidh tu JavaScript a chus an comas gus fhaicinn.
neo air am fòn gu 0141 341 1025.


text:
Item doirter uisgi rosicda no uisgi ele co h-opunn ima aigid oir is maith[gap: cut off/extent: part of last line of folio] {MS folio 23a} isin naixis, gid edh doní se urcoid da h-eisi da mbia a fad air, mar bis isin anmuinne doniter o lennuibh omha, & o eccla; oir omhdhuighi sin an t-adbur, & connmuidh in t-adbur leth istigh, & in spirut, & trit sin is du in t-uisgi do dortadh co h-opund air, & gan cómnuidhi do legin dó air. Et dlegthar uair and an t-uisgi do dortadh tar eis a ceile, & comhnuidhi do legin do and: & mar bis i n-anmuindi doniter o gairdechus, & o flux; dlegtar ann sin sgethrach do denumh, & in tsron do coimilt, & na slindein, & dethtach do legin futhu fon medhon, do reir Galen; & is maith in t-uisgi fuar do dortadh co h-opund isin cuis so, ar son in buille do-beir do duisecht an tesa, & do bud ferr and sin a duisecht le coimilt,
p.158& le neithibh deghbalaid. Sa cuis fuar, masedh, & a techt o línadh ní maith ar tus in t-uisgi do dortadh, gid edh fo derig, & ni h-ar son in coimplexa, acht ar son an buille do-beir. Toburtur aindsein neithi deghbalaid sa cuis so117 mar ata sanduile & sal cuach, & raib uisgi; curtur a n-edach lín iad; & curtur sa cuis fuar; & curtur lignum aloes, & lapadanum. Mod o linn fuar118 tic, gabh alifidanus cata119, & coimilter na boill imellacha, & co h-airighi an trath tic in t-adbur o linadh. Mad o neim tic an t-adbur, tobuir niamnuid, maille fin no le baindi innti, no cnó maille figedhidh, no sug athar talman is e bog, & curtur maide lethan itir a fiaclaib, & gairmter na ainm dilés co h-ard he: & toburtur triacla dó, & diamariton, & fin.


text:
Gheibh sinne cùnntas air dealbh-chluich ùr Gàidhlig, MacBheatha, MacBheatha, a dh' fhosglas ann an Glaschu an ath sheachdain. Bidh cuid de na cluicheadaran a' bruidhinn rinn ma dheidhinn.
Tha Seonag Nic a' Ghobhainn air a bhith trang anns a' chidsin agus an t-seachdain 'sa se tray-bake a tha i a' bèicearachd.
Bheir Anna NicLeòid iomradh air dealbh-chluich ùr Blue Stockings a tha a' dol ann an Lunnainn an dràsta. Tha an dealbh chluich seo ma dheidhinn a' chìad oiltheanaich bhoireann a chaidh gu oilthaigh Chambridge.
Agus innsidh Murchadh Moireastan mu chuid de na prògraman a bhios ri'm faicinn air BBC Alba anns na lathaichean a tha romhainn. bbc.co.uk/feasar.


text:
Robert Aumann
S' e eaconamaiche a tha ann an Robert John Aumann, (ainm Eabhra: Yisrael Aumann ישראל אומן). Rugadh e ann am Frankfurt, a' Ghearmailt, 8 an t-Ògmhios 1930. Anns a' bhliadhna 1938 theich an teaghlach aige chun nan Stàitean Aonaichte dìreach cola-deug ron Kristallnacht pogrom. Mar sin chaidh a thogail ann an Eabhraig Nuadh.
An dràsda tha e na ollamh ann an Hebrew University ann an Ierusalem, Iosrael.
Còmhla ri Thomas Schelling bhuannaich e an Duais Nobel ann an 2005.
Faic cuideachd[deasaich | edit source]
Ceangal a-mach[deasaich | edit source]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
Naidheachdan
25/11/13
Nàiseanta 5 (Fileantaich agus Luchd-ionnsachaidh)
A chàirdean chòir,
Bidh sibh mothachail nach robh fo-dheuchainnean Nàiseanta 5 (Fileantaich agus Luchd-ionnsachaidh) an lùib a’ phasgain a fhuair sibh air CD bho chionn ghoirid oir cha robh e nar dùil an dèanamh.
Bhon uair sin tha sinn air tagraidhean fhaotainn bho ghrunn sgoiltean airson a leithid seo de phàipearan ullachadh agus, ann an neart sin, tha Stòrlann air co-dhùnadh pàipearan deuchainn Nàiseanta 5 a dheasachadh mar ghoireas do sgoiltean a tha airson fo-dheuchainn a chleachdadh.
Bu mhath leam ur n’ aire a tharraing gu na puingean a leanas:
- Cha bu chòir na fo-dheuchainnean a bhith air an cleachdadh mar phrìomh eisimpleir air ìre a’ chùrsa oir tha stuth samhail air fhoillseachadh le SQA airson an adhbhair seo.
- Cha robh e ceadaichte do Stòrlann luchd-sgrìobhaidh a bha air am fastadh le SQA airson pàipearan N5 ullachadh a tharraing a-steach air obair ullachaidh nam pàipearan fo-dheuchainn.
- Ma tha sgoiltean airson atharrachadh a dhèanamh air na ceistean a th’ anns na pàipearan, tha cothrom ann sin a dhèanamh. Tha faidhle ‘Word’ an cois gach pàipear airson an roghainn seo fhuasgladh.
- Leis gu bheil cùrsa N5 ùr, tha Stòrlann air ìre nam pàipearan a sheatadh a rèir an eisimpleir a tha air a thoirt dhuinn le SQA a thaobh ìre a’ chànain, gnè nan ceistean agus fad nan earrainnean.
Tha Stòrlann ag amas air na pàipearan (air CD le faidhlichean MP3 nan cois) a sgaoileadh mu 16 Dùbhlachd 2013.
Cuireadh do luchd-sgrìobhaidh:
Tha e nar rùn tagradh a dhèanamh airson maoin a bheir cothrom dhuinn trì pàipearan an urra airson fileantaich agus luchd-ionnsachaidh ullachadh aig ìre N5. Bhiodh e feumail na beachdan a th’ agaibh air pàipearan deuchainn N5 na bliadhna seo fhaotainn airson iùl a thoirt don luchd- sgrìobhaidh a bhios an sàs ann an cruthachadh a’ ghoireis seo. Ma tha neach ann le dèoin compàirt a ghabhail tro sgrìobhadh is deasachadh, cuiribh fios thugam.
Anns an dealachadh bu mhath leam taing a thoirt dhuibh airson ur taic agus ur molaidhean mu choinneimh a’ chuspair seo.
Ann an dòchas gun tèid gu math dhuibh.
Le deagh dhùrachd
Dòmhnall MacGilleMhoire
Ceannard


text:
Falt ruadh
Tha ruadh dath an fhuilt a' ruith bho dubh-ruadh ri ruadh-bhuidhe neo bàn-ruadh.
Susbaint
Sgaoileadh Eachdraidheil[deasaich | edit source]
'S gruag ruadh air lorgadh as cumanta aig na crìochan an iar 's an ear na Roinne-Eòrpa nuadh. Ged tha gruag ruadh 'san t-àireamh-shluaigh nan daoine daonna comannaichte le luchd air theàrnadh bho na 'Ceiltich' (Albannaich 's na h-Èireannaich, 's urrainn do dubh-ruadh no gruag lì-ruadh ann an sluaighean Caucasach eil' air lorgadh a bhith. Th' an ionnsaigh nam Galatach na bliadhna 275 BC air chrìochnachadh le àireamh-shluaigh nan daoine ruadh 'san t-àireamh-shluaigh na Tuirce nuadh, cho math ri roinn nan daoine ruadh 'san Ioràn, mar a' mhuinntir Pàistiùn.
Tha sùilean gorma seach sùilean uaine aig a' chuid as motha nan daoine ruadh, 's air shealbhachadh an gine nam breac-mhìnidh bho na tuathan Ceilteach nan eileanan Bhreatainn. Tha gruag ruadh air lorgadh cuideachd ann an àiteannan cèin às na crìochan na roinne-Eòrpa, mar Seapan.
Tha an roinn as motha nan daoine ruadha de dùthaich sam bith 'san saoghal aig Alba, le gruag ruadh aig 13% an àireimh-shluaigh. Tha 40% nas fhaide nan Albannaich a' giùlain an gine na malairte, MC1R, a thig gu crìoch cho gruag ruadh. Bha clàraichte na Cruithnich, muinntir gun do shuidhich sgrìobhadairean na Linne Sìor-bhrìgheil na Mara Meadhanach san Tìr Chailleannach (Alba), le gruag ruadh aca. Tha an roinn dara as motha nan daoine ruadha nàdarra 'san saoghal aig Èireann, a' ruigheachd 10% nan luchd-àiteachaidh, ged 's e mì-thuigsinn gun robh ruadh a' chuid as motha nan Ceiltich; tha gruag dhorcha aig a' chuid as motha nan Èireannaich is nan Albannaich. [1] Bha àitheanta ri am gruag ruadh na h-ionnsaighich Lochlannach, a bhunaich nas anmoiche Baile Àtha Cliath [2]. [3]. Bha mòran daoine ruadha aig na Normanaich cuideachd.
Gruag ruadh air dualchas mòr-chòrdte[deasaich | edit source]
'S e bean ruadh a bh' ann Ban-rìghinn Ealasaid I Shasainn, agus bha nòsail gruag ruadh fad na linne Ealasaid air Sasainn. Bha seo a' chùis cuideachd fad na riaghailte Òilibhear Cromail.
Ann an roinn nan dùthchannan Mohamadanach mar Pacastan, tha air chleachdadh heanna air gruag liathadh a thoirt fiamh ruadh soilleir dhi. [4]
Ach cho math ri a gaisge 's a maise, tha cuideachd gruag ruadh 'na cùis na fanaide. Mar eisimpleir, air a' Bhreatainn Mhòr agus Èireann, tha air uairibh an facal suarach "ginger minger" ("grànndachd ruaidhe", eadar-theangaichte gu garbh) air chleachdadh a thoirt dealbh air daoine ruadha. Tha earranta gu ìre bhig ri Èireann, An Rìoghachd Aonaichte, agus Astràilia an cleachdadh suarach an fhacail "ginger" (ruadh) agus 's e neo-aithnichte am bitheantas air Aimeireaga a Tuath.
Tha "gingerphobia" ("oillt-ruaidhe") air a dhèanamh aoir air àireamh nan gnìomhachaidhean an cian-fhuaime. Nochd an cleasaiche Breatannach Catherine Tate air sgeig maireannach air eadar-sgeul na The Catherine Tate Show nuair a bha i bruthte a lorgadh sòlas air daoine ruadha; bha air chleachdadh an cleachdadh suarach an fhacail "ginger" ("ruadh"), agus lethbhreith co-cheangailte, a thoirt dealbh air cuspair mun cuairt na cinneadachd agus claon-bhàigh air an eadar-sgeul "Ginger Kids" an South Park; agus dh'fhoillsich an cluich-àbhachd Bo' Selecta! aithriseach aoireil a ghabh a-staigh dealbh-magaidh an t-seinneadaire ruaidh Mick Hucknall de Simply Red, a' foillseachadh sealladh far a chuir luchd-iomraiteach (air chluiche leotha fhèin) dath ruadh air am gruag air là agus chaidh iad mun bheatha làitheil a' faighinn tàmailtean à daoine.
Air an làmh eile, th'ann roinn nan luchd gum beir dealbh orra fhèin cho redophiles (ruaidhe-mhiannaich). 'S toil leotha gu mòr daoine ruadha agus 's iad air tharrang gu drùiseach ri daoine ruadha. Mar le àraidh-mhiannachd sam bith, tha ann ìre caochaile ri gum cùm ruaidhe-mhiannach fosgarra am miann. Cuiridh roinn nan daoine leis a' ghruag ruaidh a-mhàin air a tarrang coimheach mothachail, tha nas dìoghrasaiche roinn eile, agus cumaidh iad air a' sgapadh an aire a-mhàin air daoine ruadha nàdarra do bhrìgh creididh iad gum bi coltasan corporra sònraichte air iarraidh aca, mar a' bhreac-sheunain, no craiceann geal nach ciaraich bhon ghrian. 'S tric a' chùis gun ciaraich no bànaich gruag ruadh gu h-amharcach fad an fhàis aosta nan daoine, a' fàs donn no bàn, agus stiùiridh roinn a cheangal gruag ruadh le ògalachd an iongantas seo, feart gu bheil am bitheantas air smaoineachadh a bhith coltas ion-mhiannaichte, gu h-àraidh am measg nam mnathan.
Dh'fhoillsich mòran lì-dhealbhadairean geasachd leis a' ghruag ruadh. Thàinig an ainm an datha "titian" à Titian, a lì-dhealbh gu tric mnathan ruadha. [5] Gabhaidh a-staigh lì-dhealbhadairean eile ainmeil air an daoine ruadha na Bràithreachas nan Ro-Raphaelich [6], Edmund Leighton, Modigliani [7], Gustav Klimt [8] agus Sandro Botticelli, an dealbh ainmeil, Breith Bheunais, a thae a' comharradh a' bhan-dia ùr-sgeulach, Bheunas, le gruag ruadh.
Gabhaidh a-staigh daoine ruadha ainmeile D.H. Lawrence, Woody Allen, Julianne Moore agus Ron Howard.
Saoileadh Eachdraidheil[deasaich | edit source]
'S falt ruadh air lorgadh as cumanta aig na crìochan an iar 's an ear na roinne-Eòrpa nuadh. Ged tha falt ruadh 'san t-àireamh-shluaigh nan daoine daonna comannaichte le luchd air theàrnadh bho na 'Ceiltich' (Albannaich 's na h-Èireannaich), 's urrainn do dubh-ruadh no falt lì-ruadh ann an sluaighean Caucasach eil' air lorgadh a bhith. Th' an ionnsaigh nan Galatach na bliadhna 275 BC air chrìochnachadh le àireamh-shluaigh nan daoine ruadh 'san t-àireamh-shluaigh na Tuirce nuadh, cho math ri roinn nan daoine ruadh 'san Ioràn.
Tha sùilean gorma seach sùilean uaine aig a' chuid as motha nan daoine ruadh, 's air shealbhachadh an gine nam breac-mhìnidh bho na tuathan Ceilteach nan eileanan Bhreatainn. Tha falt ruadh air lorgadh cuideachd ann an àiteannan cèin às na crìochan na roinne-Eòrpa, mar Seapan.
Seallaibh cuideachd[deasaich | edit source]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | edit source]
- Clàrachadh OMIM air gruag ruadh
- Na buinn na gruaige ruaidhe
- Ginteachd ghruaig ruadh genetics air neo-sàr-eòlaichean
- Gabhadan mhelanocortain 1: Dè a th'aig gruag ruadh a dhèanmah leis?
- An gabhadan mhelanocortain 1 (MC1R): Barrachd na Gruag Ruadh A-mhàin
- Tha an Riatanas na Cion-Faireachdain Àrdaichte sna Daoine Ruadha from Liem, Edwin B. et al. (2004) Anesthesiology: Volume 101(2), August 2004, pp 279–283.
- Carson a tha gruag ruadh le sùilean donna cho ainneamh? MadSci Network
- Ionad-Stuth nan Daoine Ruadha & a' Bhreac Sheunain
- Sgaoileadh nan dath na gruaige 's nan sùil agus gnè air 592 oilean na h-àireamhachd. from Snee, R. D. (1974). Graphical display of two-way contingency tables. The American Statistician, 28, 9-12. (air nochdadh cho clàr)
- Feumaidh nas lugha na Riatanasan na Cion-Faireachdain 'sna mnathan ruadha a bhith
- An Ealain air a Bhith 'nur Daoine Ruadh - Ealannlann na dealbhan na Linne 19mh a' foillseachadh mnathan ruadha


text:
Gaillimh
'S e baile mòr (Gaeilge: cathair) agus port cudromach air an àirde an iar Chontae na Gaillimhe, sa Chúige Chonnacht, Èirinn a th'ann an Gaillimh neo Cathair na Gaillimhe.[1] A bharrachd air sin ‘s e am baile as motha agus prìomh-bhaile na roinne a th’ann cuideachd. Tha Gaillimh suidhichte 157km air falbh bho Chorcaigh, 223km bho Dhoire agus 186km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1124 leis an Rìgh Toirdhealbhach Mór Ó Conchobhair (Seann Ghàidhlig: Tairrdelbach Ua Conchobair) air Inbhir Abhainn na Gaillimhe,[3] faisg air Loch Coirib,[4] fon ainm Dún Bhun na Gaillimhe. ‘S e an treas baile as motha na Poblachd[5] agus an ceithreamh baile as motha na h-Èireann air fad a th’ann an Gaillimh co-dhiù. Fhuair am baile am far-ainm aige, Baile nan Treubh (Gaeilge: Cathair na dTreabh), ri linn nan Normanach o chionns gum beireadh 14 teaghlach malartach buaidh làidir air Gaillimh fad iomadh linn gus a lagaich Oliver Cromwell an cuid chumhachd.[6]


text:
Salm 23
Tha an treas salm air fhichead stèidhichte air an taing a thug an Rìgh Daibhidh do Dhia an dèidh dha greim fhaighinn, gu sìtheil, air an rìoghachd aige agus e beò ann an soirbheas agus dòigh.
Leis na facail “’S e an Tighearna Fhèin mo chiobair” thathar ag àideachadh a' chreideis a th’ aig Daibhidh ann an Dia. Tha an cairdeas eadar Iosrael agus Dia air aithris mar gum b’ e aon neach a’ mothachadh a' cheangail a tha eadar e fhèin agus an Tighearna. Tha ìomhaigh de chìobair a tha dìleas a’ seasamh mar eisimpleir chumhachdach de churam. Tha earbsa, gu nadarrach, aig caoraich anns a’ chìobair - gun ullaich e na tha dhìth orra airson an làtha a-màireach agus na làthaichean a tha ri tighinn.
Mar chìobair, bha eòlas fhèin aig Daibhidh air cho cudromach ‘sa tha ciobair do chaoraich agus bha e den bheachd gun robh an aon nadar ri lorg anns a’ chairdeas a bh’ eadar e-fhèin agus an Tìghearna.
Canaidh cuid gur e an treas salm air fhichead (23) an t-salm is grinn a th’ ann, gu tric a’ chiad fhear a thèid ionnsachadh, am fear is tric a tha ri cluinntin agus am fear a mhaireas nar cuimhne. Chaidh a sgrìobhadh lìnntean ro àm Chrìosd ach b’ ann a’ coimhead air adhart a bha an sgrìobhadair.
Thuirt Iain Calvin mun t-salm, agus e a’ tarraing air na thuirt an Naomh Augustine roimhe, “Cha lorg sinn òran nas fheàrr, no nas freagarraiche, na na Sailm aig Daibhidh, a chaidh an labhairt tron Spìorad Naoimh… Nuair a bhios sinn gan seinn, faodaidh sinn a bhith cinnteach gur e Dia a tha a’ cur nam facail nar beòil, mar gum biodh E Fhèin a’ seinn tromhainn gus a Ghlòir a mholladh.”


text:
Opra
Tha Opra seòrsa ealaine air dhèanamh às gnìomh cluicheachd na h-àrd-urlair air chur ri ceòl.
Tha 'n dràma air nochdadh 'cleachdadh na dùilean coltach chluich, mar sealladh, culaidhean choimheach, agus cleasaidheachd. Ge tà, tha na faclan an t-opra, no an leabhran, air sheinn an àite air bhruidhinn. Tha na seinneadairean co-cheumaichte le ceòlchruinne rangachadh às ceòlchruinne beag nan ealaidh ri foileann-ciùil iomlan.
Tha Opra air thighinn às mòran sheòrsachan an ealaine. Co-dhiù na faclan no an ceòl àrd tha 'n cuspair chonnsachaidh air bhith o chionn an linn 17mh agus nas tràithe sa' chor nan uile obrach ghuthach. Tha na ealdhainean lèirsinneach, mar dealbhadh le peant, an gnìomh a chruthachadh an sealladh air an t-àrd-ùrlar, a tha beachdaichte cuid chudthromach an ghnìomh. Fa dheòidh, tha dannsadh cuid tric an gnìomh an opra, gu h-àraidh 'san Fhraing.
Tha seinneadairean agus na dleasnasan a cluichidh iad air sheòrsachadh a-rèir ris an raon am guthan. Atharraichidh an seòrsachaidhean sheinneadair àraidh gu trom thairis a bheatha/beatha, gu h-ainneamh ruigheachd ìre a' ghutha gus an treas deichead, agus air uairibh cha gus an meadhan-aois. Tha fir-seinn air sheòrsachadh ri fear-seinn prò, fear-seinn prò trom, fear-seinn trom, fear-seinn cruaidh agus fear-seinn cruaidh is àrd. Tha mnathan-seinn air sheòrsachadh ri bean-seinn dubhair, bean-seinn leth-àrd agus bean-seinn àirde. Tha fo-seòrsachaidhean aig gach nan seòrsachadh seo, mar bean-seinn àirde liriceach, bean-seinn àirde luais, bean-seinn guanaig, bean-seinn àirde sàthadh, 'gus bean-seinn àirde cumhachdach, a tha comannaichte leis a' ghuth sheinneadair le na dleasnasan nas iomchaidhe dhan soindath is càileachd a' ghutha agus a sheòrsa, no inneach. Tha 'n co-rian Gearmailteach den Fach co-rian cunbhalach gu h-àraidh nan seòrsachadh.
Tha co-chòrdalachd de dà seòrsa na seinne aig opra dualchasach: aithris, an còmhradh agus na h-earrain seòladh a' ghnìomhaidh air sheinn ann an dòigh neo-cheòlach a bheil comharradh an t-opra, agus fonn, fad a fuirichidh 'n gluasad an ghnìomhaidh gu tric, leis a' cheòl a' fàs nas binne sa comharradh agus tha 'n seinneadair a' toirt iomradh air aon cuspair no drùidhleig air. Earrain ghoiride no leth-cheòlach a' tachairt sa' mheadhan de mar a th' air mhodh eile aithris air thoirt iomradh air cuideachd ri arioso; 'san linn 19mh nas fhadalaiche, sgrios iomadh cumadairean-ciùil a-mach mòran den sònrachadh eadar aithris is fonn, sgrìobhadh opra 'bheil air nochdadh gu beagnaich ann an dòigh shiùbhlach feadh gach àite. Tha h-uile seòrsa na seinne 'san opra co-cheumnaichte ri innealan-ciùil, ged gus an linn 18mh nas fhadalaiche ann am bitheantas, agus leantail ri gu nas fadalaiche eadhon ann an roinn nan roinn, bha aithris co-cheumnaichte leis an roinn leanailteach (cruitchorda 'gus beus-fhidheall no torm-fheadhan) 'mhàin. Fad an t-ùine nuair chleachd cumadairean-ciùil gu tric eadar dòighean na t-aithris co-cheumnachadh 'san opra ceudna, bha 'n àbhaist na leantaileach a-mhàin air thoirt iomradh air ri aithris "secco" (searg), fad bha fonn co-cheumaichte leis an fhoireann-ciùil air thoirt iomradh ri "accompagnato" no "stromentato."
Cleachdaidh roinn nam gnè an t-opra còmhradh cuideachdaichte no neo-cuideachaichte leis an fhoireann-ciùil an àite dhen aithris. Tha 'n còmhradh den t-seòrsa cuideachd an comharradh riatanach fhaoncleas, 'na chiall na linn 19mh. Dh'fhàs faoin-chleas den t-seòrs' ann am cuid às an dòigh a bheil a' nochdadh 'san linn 16mh air thòiseachadh de sgrìobhadh ceòl-teagmhaiseach ri cleasan an t-àrd-ùrlair, an dàrna cuid na cleasan a' maireann a-cheana no socraichte 'cheana. Bidh 's dòcha 'n t-eisimpleir as aidichte den t-seòrsa dhan roinn leughadairean as motha 'n ceòl dhan Aisling Oidhche Leth an t-Samhraidh le Mendelssohn; tha 'n obrach seo ach beag gu cinnteach gnìomhaichte as trice an t-seòrsa ann am brìgh air leth bho a cleas co-cheumnachadh, agus th' ath-sgrìobhte air bhith air ach beag uile cothlamadh a' chiùil-caidreimh cruth-inntinneach, cho math ris a' chòmhlan-ciùil na ceòlcuirme. Tha 'n lag-ceòlainn a' toirt iomladh air an ghnìomhadh a' chleasa san fhaoin-chleas na linn 19mh a' maireann an-diugh 'san dualchas sa' cheòl fhilmean, agus is urrainn do filmean mhothachaidh coimeasgachadh ceòl cudthromach a bhith meòmhraichte na h-oighrean dìreach nam faoin-chleas. 'S mathaid 's urrainn do ceòl den t-seòrsa bhith eadhon, ann am ciall, meòmhraichte eadar na h-oighrean is na coimhlichean nam mòr opra.
Eachdraidh[deasaich | edit source]
Buin[deasaich | edit source]
Tha 'n facal opera 'ciallachadh gu soirbh "obrachan" 'san Laideann, an iolra de opus, comhairleachadh a bheil e 'cur còmhla na h-ealainean is seinn co-cheòlach, briathrachas, agus dannsa ann an sealladh gnìomhaichte. Tha 'n obrach nas muiche 'bhith meòmhraichte opra 'nar ciall an fhacail air chleachdadh 'n-dràsda 'cur là air mu 1597. 'S i Dafne, (a-nis caillte) sgrìobhte le Jacopo Peri fon brosnachadh gu mòr bhuidheann daonnairean litearra às an Fhlorence a chruinnich ris a' "Chamerata". Gu cuthdromach, bha Dafne oidhirp a dhùsgadh na dualchasach Chluichean Grèigeach, cuid an dùsgaidh nas leathainne an t-àrsaidh comharradh na Linn an Ath-bheòthachadh. Sa' chor seo, dh'fhairich daoine a' Chamerata cinnteach gun robh na cuidean "co-cheòl" nam Grèigeach chluich air sheinn gu h-àrsaideach, agus eadhon math dh'fhaodte an sgrìobhadh iomlan nan uile riochd; bha opra mar sin air thuigsinn ri dòigh de "dùsgadh" an suidheachdadh seo. Tha obrach nas fhadalaiche le Peri, Euridice, a' cur là air 1600, an ciad cheòl opra air mhaireann beò dhan àm seo.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | edit source]
- OperaGlass, goireas aig an t-Oilthigh Stanford
- Operabase.com, stòr-eòlais nan luchd-seinn 's riochdachaidhean cuarteach, seachad air is ri teachd


text:
Leabhran de bhriathrachas eadar-lìn ga sgaoileadh
11 Cèitean 2012
’S e stòr-dàta briathrachais air-loidhne a th’ anns ‘An Seotal’, a tha ag amas gu sònraichte air àrd-sgoiltean a tha a’ teagasg chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig, ach goireas a tha cuideachd feumail dha sgoilearan aig a h-uile ìre agus dha saoghal na Gàidhlig san fharsaingeachd.
Tha an làrach a’ sealltainn:
- briathrachas anns a’ Bheurla agus anns a’ Ghàidhlig
- fiosrachadh briathradaireachd iomchaidh eile, mar eisimpleir, gnè ainmearan, facail iomarra agus cruthan eile
- cuspair(ean) ris a bheil ceangal sònraichte aig a’ bhriathrachas
- eisimpleirean de chleachdaidhean far a bheil sin iomchaidh
- cliath gràmair a tha a’ toirt stiùir air mar a tha ainmearan ag atharrachadh ann an diofar thuisealan agus a rèir ’s a bheil alt còmhla riutha no nach eil.
Nuair a bhathas ag ullachadh na làraich nochd grunn cheistean mu bhriathrachas iomchaidh agus bha e follaiseach gun robh iomadach eadar-theangachadh Gàidhlig ann airson aon fhacal Beurla, mar eisimpleir, ‘brobhsair’, ‘rùraiche’, ‘sealladair’ airson ‘browser’; ‘cliog’ is ‘briog’ airson ‘click’; ‘thoir a-nuas’ is ‘luchdaich a-nuas’ airson ‘download’.
Ri linn sin thug ‘An Seotal’ còrr is deich riochdairean fichead bho bhuidhnean foghlaim, buidhnean leasachaidh Gàidhlig, craoladairean agus ionadan acadaimigeach còmhla aig co-labhairt gus feumalachdan briathrachas eadar-lìn na Gàidhlig a rannsachadh.
Tron latha bhathar a’ deasbad na ceiste san fharsaingeachd agus a’ toirt sùil air a’ bhriathrachas fhèin. Anns an leabhran seo gheibhear toradh na h-obrach aca, cuide ri toradh grunn leasachaidhean eile ann an cànan coimpiutaireachd na Gàidhlig.
Ar taing dhan a h-uile duine a bha an làthair, agus gu sònraichte dha TELI airson an cuid taice.
Chaidh gabhail ris aig a’ cho-labhairt gu bheil feum air briathrachas aontaichte, air grunnan adhbharan.
An toiseach, sàbhailidh e do bhuidhnean leasachaidh agus companaidhean dealbhachaidh ùine no airgead a chosg air eadar-theangachaidhean ùra gach turas a thèid làrach-lìn no eile a chruthachadh sa chànan.
Nas cudromaiche na sin, math dh’fhaodte, leigidh e le luchd-brobhsaidh fàs cleachdte ri bhith a’ cleachdadh an eadar-lìn anns a’ chànan.
’S e raon cudromach a th’ anns an eadar-lìon don Ghàidhlig, agus gu dearbha, do chànanan san fhairsaingeachd.
Mar sin, tha sinn an dòchas gun tèid aig an leabhran seo air cuid de na ceistean a bhios ag èirigh a fhreagairt ‘s gum bi e feumail dhuibh ann a bhith a’ cruthachadh ghoireasan ùra Gàidhlig.
Tha am briathrachas air fad san leabhran seo ri fhaighinn anns ‘An Seotal’ aig www.anseotal.org.uk.


text:
Pròiseact Thiriodh
'S e pròiseact geàrr-ùine a th'ann am Pròiseact Thiriodh gus teigneòlas a thoirt air aghaidh is fhoillseachadh a leigeas le daoine sgrùdadh is èisdeachd ri clàir a rinneadh ann an Eilean Thiriodh thairis air an dà fhichead bliadhna a dh'fhalbh.
Luchd-taic a' phròiseict
Thug na buidhnean a leanas taic dhan phròiseact:
- Co-Roinn Ghàidhlig Thiriodh is Cholla
- a thug seachad a' chuid as motha dhen airgead airson innealan is siubhail
- Sgoil Eòlais na h-Alba, Oilthigh DhunEideann
- a thug seachad clàir, innealan-fuaim, agus an siostam airson na 'metadata'
- Roinn Choimpiutaireachd Oilthigh DhunEideann
- a thug seachad làrach WWW agus a chuir an gnìomh a h-uile rud teignigeach
- BBC Alba
- a thug seachad clàir, agus innealan air iasad airson a' phròiseict
- Sabhal Mòr Ostaig, Pròiseact Oilthigh na Gàidhealtachd 's nan Eilean
- a thug seachad taic-rianachd agus ionmhas airson innealan is siubhail
Bu thoigh leinn taing mhòr a thoirt dhan -a-h-uile duine a chuidich le Pròiseact Thiriodh, gu h-àraid dhan fheadhainn a thug cead dhuinn an stuth aca a chur a-mach mar seo.


text:
Bò Ghàidhealach
‘S i a’ bhò Ghàidhealach, seòrsa de chrodh adharcach a bhuineas do Ghàidhealtachd na h-Alba. Tha i cho tapaidh ‘s gu bheil àrainneachd is sìde aig oir a’ chuain agus air slèibhtean creagach na Gàidhealtachd a’ freagairt gu math dhi. Mar sin dheth, thèid aice air feuraich bochd truagh fhulaing fad sheachdainnean. ‘S urrainn dhi a slighe a dhèanamh thairis air bealach, a’ snàmh tarsainn air loch agus eadhon laogh a bhreith san sneachda, nam biodh adhbhar ann. Ged a tha coltas caran eagallach air crodh Gàidhealach air sgàth an adhaircean, tha iad gu math socair mar as trice cho fad is nach eil laoigh aca.[1]
Coltas[deasaich | edit source]
Tha crodh Gàidhealach nas lugha am meud na crodh-bainne, ach le cho calgach is a tha an còta fionnaidh aca, agus adharcan mòra lùbte orra, tha aogas nam beathaichean seo tàlaidheach drùidhteach. Mar as trice, san latha a th’ ann an-diugh, tha dath ruaidh orra, ach tha crodh dubh a’ fàs nas cumanta a-rithist, agus gheibhear fiù ‘s beathaichean le calg bàn, buidhe, gann is ged a tha iad. Bho chionn dà linn, b’ e dubh an tuar a bha fada na bu bhitheanta, gu h-àraid air an taobh an iar.[2]
Eachdraidh[deasaich | edit source]
‘S i aon de na gnèithean chlàraichte as aosta air an t-saoghail a th’ anns a’ bhò ghàidhealach. Chaidh a chiad “leabhar-treud” a chur air dòigh ann an 1884. Bha an seòrsa cruidh seo na phàirt cudthromach ann an eachdraidh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean, agus tha iad nam mìr tarraingeach ann an àiteachas fàs-bheairteach an latha-an-diugh.
B' e crodh dubh a bu chumanta bho chionn dà linn, ach thàinig gun d' fhuair crodh ruadh làmh an uachdair rè an naoidheamh linn deug. B' e bun-stèidh eaconomaidh Gàidhealtachd na h-Alba fad linntean a bh' anns a' bheathach seo agus aig ìre ionadail, gheibheadh bainne, càise, ìm, gaoisidean airson an t-snìomhaidh agus (mu dheireadh thall) craiceann is leathar a rachadh a chur gu feum mòr.
Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)[deasaich | edit source]
Iomraidhean[deasaich | edit source]
- ↑ [1] Am Baile
- ↑ The Highland Cow, Colin Baxter Photography, Baile Ùr nan Granndach, Alba. ISBN 1-84107-283-4


text:
Camanachd, seusan na h-iomain a' tòiseachadh às ùr air an deireadh sheachdain seo le Bail' ùr an t-Slèibh a ghlèidh an lìog agus Cupa na Camanachd an-uiridh a' cur fàilte air Lobhat aig an Eilean.
Coimhead ri sgeamannan airson dràibhearan òga a thàladh gu ralaidh, sabaid Cage Fighting , ball-coise agus rugbaidh am measg nan naideachdan spòrs a bhios fon phrosbaig aig Iain Moireasdan agus an sgioba an t-seachdain-sa.
Post-d. - sns@bbc.co.uk / Fòn an asgaidh - 08000 96 70 50.
A look at the new shinty season and all the other latest sports news.


text:
Popayán
'S e baile eachdraidheil ann an iar dheas Coloimbia[1] a th' ann am Popayán. Bha e fa-leth cudromach anns na làithean a dh'fhalbh na a tha e an latha an-diugh. Chuir iomadh cheannsaiche seachd ùine mhòr neo bheag ann am Popayán, Jorge Robledo nam measg. 'S e 19 an teodhachd mheadhanach aige. 'S e prìomh-bhaile na roinne Cauca a th'ann Popayán. Tha e suidhichte aig astar dhe 557km bho Bhogotá.[2]. Bha àireamh-sluaigh dhe 257,512 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-shluaigh mu dheireadh.[3] 'S e Popayán an 25mh baile as motha na dùthcha.[4] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1537.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | edit source]
A-rèir beul-aithris a’ bhaile, thàinig an t-ainm bho cheann-fheadhna Tùsanach air an robh Payán, a bha os cionn daoine an àite nuair a thàinig na Spàinntich. Bha na Tùsanaich nan tàmh mu thimcheall na beinne ris an canar Cerro de la Eme neo Cerro de las Tres Cruces an latha an-diugh.
Air an dàrna thaobh, dh'innis an t-eachdraiche Arcesio Aragón dhuinn gur e Pampayán a bha air an àite bho thùs, bho dhà fhacal ann an Quechua: pampa "gleann, làrach neo bealach" agus am facal yan a tha a’ ciallachadh "abhainn". Bealach na h-Aibhne, leis gum b' urrainn dha na daoine a dhol thar na h-Aibhne Cauca dìreach an seo.
Air an taobh eile, thuirt seann seanchaidh air choireigin gur ann à cànan Aimearaganach mar An Guambía a tha an t-ainm Popayán, is le sin tha trì faclan ann: po: (dà), pa: (tugh) agus yan (taigh): Dà thaigh tughaidh.
Sluagh a' bhaile[deasaich | edit source]
Ged a tha 257,512 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 30,534 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Popayán, ach tha 2.8% dhe Tùsanaich agus 2.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 94% dhe na daoine ann an Popayán leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 70.7% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | edit source]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Popayán. Chithear fèilltean Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | edit source]
Daoine Ainmeil[deasaich | edit source]
- Joaquín Mosquera (1787 - 1878): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1830 agus 1831.
- Tomás Cipriano de Mosquera 1798 - 1878): Ceann-suidhe na dùthcha ceithir tursan.
- Froilán Largacha 1823 - 1892: Ceann-suidhe na dùthcha eadar an Gearran agus an Cèitean 1863.
- José Hilario López: Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1849 agus 1853.
- Julián Trujillo Largacha (1828 - 1883): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1878 agus 1880.
- Ezequiel Hurtado (1825 - 1890): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1883 agus 1884.
- Diego Lemos: Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1908.
- Guillermo León Valencia (1909 - 1971): Ceann-suidhe na dùthcha.
Gailearaidh[deasaich | edit source]
Iomraidhean[deasaich | edit source]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntais-shluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
Ceanglaichean A-mach[deasaich | edit source]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Contae Chill Mhantáin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Chill Mhantáin[1] (tuiseal ainmneach: Cill Mhantáin).[2] Tha e suidhichte ann an àirde an ear na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 136,640 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,025km²,[3] an 13mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 16mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Chill Mhantáin le Contae Átha Cliath, Ceatharlach, Cill Dara, agus Loch Garman.[4] Bha 126,143 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Log na Coille (925m) a th' ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | edit source]
Tha ochd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Chill Mhantáin: An tInbhear Mór, Baile na Corra Thuaidh, Baile na Corra Theas, An Caisleán Nua, Ráth an Dúin, Síol Éalaigh, Baile an Talbóidigh Íochtarach agus Baile an Talbóidigh Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 59 parraistean[7] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Átha Cliath, Fearna agus Cill Dara-Leithghlinne)[8] agus 1,370 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | edit source]
Iomraidhean[deasaich | edit source]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Geàrr-iomradh
Tha Iris Ghnothaichean Pàrlamaid na h-Alba ga fhoillseachadh a h-uile madainn nuair a bhios a’ Phàrlamaid na suidhe. Bidh i a' toirt seachad fiosrachaidh ann am mionaideachd mu ghnothach na Pàrlamaid an-dràsta, san ùine air thoiseach agus san ùine a dh'fhalbh. Aig àm-fosaidh, is ann a h-uile seachdain a bhios an Iris Ghnothaichean ga foillseachadh.
Am measg an fhiosrachaidh sa Gheàrr-iomradh tha na leanas:
Brathan
Earrann A: Liosta Gnothaichean Laghail
Earrann B: Clàr-gnothaich
Earrann C: Clàran Coinneamhan Chomataidhean
Earrann D: Ceistean-labhairt
Earrann E: Ceistean ann an Sgrìobhadh
Earrann F: Gluasadan agus Atharrachaidhean
Earrann G: Bilean
Earrann H: Sgrìobhainnean air an nochdadh
Earrann I: Athchuingean air an cur a-steach
Earrann J: Adhartas Gnothach na Pàrlamaid
Airson an Iris Ghnothaichean làithreach fhaicinn, briog air English aig mullach na duilleige.


text:
CosmoNOT no Big Issue?
Tha e eibhinn, agus tha e anns a' Ghaidhlig.
Ach chan eil stuth gu leor mu program-fànais Sobhietach ann.
'S mor am beud! Bha mi'n dochas gun do leugh mi mu dheidhinn Laika (taobh-chli - nach snog i?) agus Gherman Titov (se sin a cheud duine a rinn diobhairt ann am fànais) neo Sergei Korelev. Co-dhiu, bha drama inntinneach mun deidhinn air BBC2 o chionn goirid. Agus Werner von Braun.
Tha stuth ann an CosmoNOT air samobhar. Coire Sobhietach.
Is toigh leamsa Ann an Siorrachd Lannraig le Camara (bha mi fhein anns a' Bhigots' Bar, an ArdRuigh) agus Croitearan Pìosail ('s toil leam an artagail, chan eil mi airson croitear a phosadh).
Ach de mu dheidhinn Iris Mhor? Tha sin a' ciallachadh "Big Issue". A bheil deasaiche dem Big Issue ga foillseachadh?
ComosNOT an seo
http://www.cosmonot.co.uk


text:
Nürnberg
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann am Nürnberg (IPA: nʏɐ̯nbɛɐ̯k, Beurla/Frangais: Nuremberg). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Mòinteach Chreagach bho dà fhacal anns an t-seann Gearmailtis berg (beinn) agus nuor (creag). Tha baile eile ann air a bheil Nürburg[1] le u an àite e, ann an Rheinland-Pfalz,[2] ach ‘s e Nürnberg le e a tha mòran nas ainmeil is nas motha. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1050 mar Noremberc. Tha e suidhichte aig 302m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Pegnitz agus an Canal Rhein-Main-Donau, anns an stàit Bayern. Tha am baile 378km air falbh bho Bherlin, 150km bho Mhünchen, 157km bho Stuttgart agus 171km bho Heidelberg.[3] Tha Nürnberg am broinn na sgìre Meadhan nam Frangach (Gearmailtis: Mittelfranken). Tha 505,664 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an dàrna baile as motha na roinne agus an 15mh baile nas motha na dùthcha.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | edit source]
Tha a h-uile coltas ann gun do stèidheachadh Nürnberg aig tòiseach an 11mh Linn, a-rèir a’chiad sgrìobhainn eaglaiseil mu dheidhinn a’ bhaile, a nochd ann an 1050, leis gu robh caisteil ann an seo eadar Bayern agus na Frangaich.[5] Dh’fhàsadh am baile mòran eadar 1050 agus 1571 air sàilleabh a shuidheachadh math air na rathaid mhalairt. Bhìte a’ cumail taighean-cùirte agus Dàil na h-ìompaireachd ann an Nürnberg, is bhrosnachadh sin malairt cuideachd. Thug an Rìgh Friedrich II còirichean sònraichte sgrìobhte (Gearmailtis: Großen Freiheitsbrief) dhan bhaile ann an 1219, is le sin dh’fhaodadh a bhith a’ deànamh airgid agus taigh cusbainn a chumail.[6] Bha Nürnberg os cionn lìonra mhalairt mhòr eadar An Eadailt is Eòrpa an tuath. Bheireadh ionnsaighean fuilteach air na h-Iùdhaich ann an 1298, is bhathar a’ fàgail orra gun do rinn iad droch sgrios air Abhlan coisrigte. Chaidh 698 Iùdhaich a mharbhadh anns a’ Phogrom siud. Bha na ionnsaighean sin uabhasach àbhaisteach ri linn na Plaighe,[7] gu h-àraidh ann an 1405, 1435, 1437, 1482, 1494, 1520 agus 1534.[8]
Bha ar-a-mach neo shoirbheachail an aghaidh nan Uachdarain ann an 1349 ris an canar Ar-a-mach na Luchd-chiùird (Gearmailtis: Handwerkeraufstand), a fhuair taic bho na luchd-malairt agus comhairlichean. Chaidh buidhnean ciùird, a bha cho àbhaisteach air feadh na Roinn Eòrpa, a chur às is le sin bha làmh an uachdair aig na h-uachdarain fad na linntean.[9] Thug Tearlach IV tuilleadh chòirichean do Nürnberg is le sin dh’fhaodadh am baile caidreachasan poiliteagach a chruthachadh mar phrionnsaichean is rìghrean[10] A dh’aindeoin sin, bha còmhstri poiliteagach ann mar bu thric, ged nach do dheànadh sin cron maireannach air a’ bhaile. Rinn teine droch sgrios is milleadh doirbh air a’ chaisteal ann an 1420 ri linn trioblaid eadar Rìgh Freidrich I à Brandenburg agus Diùc Bhavaria-Ingolstadt. Cheannaich am baile tobhtaichean a’ chaisteil is a’ choille mu a thimcheall ann an 1427. Le sin, bha Nürnberg gu math sàbhailte taobh chrìochan is fiù’s dh’fhàs e tuilleadh leis gun do ghabh e thairis sgìrean eile. [11] Thuit an àireamh dhe daoine a bha a’ fuireach an seo ri linn na Cogaidhean Hus eadar 1419 agus 1434, an uair sin thill a’ phlàigh ann an 1437 agus bha an Cogadh Markgraf ann an dèidh sin. A dh’aindeoin sin, thug Nürnberg taic dhan Dhiùc Bhayern anns a’ chogadh Landshut aig tòiseach an 16mh Linn is le sin fhuair e mòran fhearainn (64.7 km2) air ais is bha Nürnberg fear dhe na bailtean na bu mhò anns an dùthaich.[12]
Eaconomaidh[deasaich | edit source]
Tha gniomhachas le Lebkuchen, aran-cridhe sònraichte aig àm na Nollaige, cudromach do dh'eaconomaidh a' bhaile. Nochd a' chiad tùs mu Lebkuchen ann an Nürnberg ann an 1395. [13] 'S e aon de na margaidhean na Nollaige as sine air feadh a' Ghearmailt a tha anns an Nürnberger Christkindlesmarkt. Tha na h-eachdraichean dhen bheachd gun deach am margadh a chur air bhonn eadar 1610 is 1639. An-diugh tha e a' tarraing timcheall air 2 millean luchd-turais gach bliadhna, mar sin 's e sin aon de na margaidhean as motha a th' ann cuideachd.[14]
Daoine ainmeil[deasaich | edit source]
- Albrecht Dürer (1471 – 1528) Dealbhadair.
- Michael Wolgemut (1434 – 1519) Dealbhadair.
- Arnold Hans Weiss (1924 – 2011) Saighdear a shabaid an aghaidh nan Nàsach.[15]
- Johann Philipp von Wurzelbauer (1651 – 1725) Eòlaiche na Speuran.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | edit source]
Iomraidhean[deasaich | edit source]
- ↑ Nürburg
- ↑ Rheinland-Pfalz
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Nürnberg, Reichsstadt: Politische und soziale Entwicklung
- ↑ Nürnberg, Reichsstadt: Politische und soziale Entwicklung
- ↑ "Black Death". JewishEncyclopedia.com
- ↑ Jerry Stannard, Katherine E. Stannard, Richard Kay (1999). Herbs and herbalism in the Middle Ages and Renaissance. University of Michigan Press. ISBN 0860787745
- ↑ Entwicklung
- ↑ New Advent
- ↑ New Advent
- ↑ New Advent
- ↑ Biadh Gearmailteach
- ↑ Nürnberger Christkindlesmarkt 2009: Daten und Fakten
- ↑ New York Times
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Gera
- ↑ Riaghaltas Iosrael
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
- ↑ Annuaire de France


text:
Kirk Yetholm
'S e clachan anns na Crìochan a tha ann an Kirk Yetholm. Tha e suidhichte mu 8 mìltean ear-dheas air Cealsach is mu mhìle air falbh bho chrìoch Shasainn. Tha Town Yetholm leth-mhìle thairis air an allt Bowmont Water. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 33′ 0″ Tuath agus 2° 16′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 591 duine a' fuireach ann an Yetholm gu lèir. [1]
Chaidh an eaglais aige ainmeachadh airson a' chiad uair anns an 13mh linn.
Iomraidhean[deasaich | edit source]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | edit source]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 832 285


text:
'S e liostaichean ghnèithean a th' ann an liostaichean-sgrùdaidh air an dèanamh gus
Tha na liostaichean-sgrùdaidh air an dèanamh le ùghdarras mar buidheann riaghaltais, eòlaichean saidheans agus buidhnean glèidhteachais. Buinidh cuid-seilbh agus còraichean na liosta dha na h-ùghdarrasan.
Tha còrr is 250 liosta-sgrùdaidh ghnèithean ann am Faclair Gnèithean na RA a thugadh seachad le buidhnean riaghaltais is glèidhteachais agus eòlaichean saidheans.
Ma tha trioblaid agad leis an liosta-sgrùdaidh seo, cuir fios thugainn air post-d
Lorg anns gach liosta-sgrùdaidh ann am Faclair Gnèithean na RA son feadhainn le ùidh agad
Birds which may be killed or taken
Birds which may be sold
Birds which must be registered and ringed if kept in captivity
Animals which are protected
Animals which may not be killed or taken by certain methods
Loading...


text:
Saorsa Fiosrachaidh
Mar chompanaidh fo shealbh Mhinistearan na h-Alba, ’s e ùghdarras poballach a tha ann an CMAL fo Achd Saorsa an Fhiosrachaidh (Alba) 2002. Bho 1 Faoilleach 2005 tha fiosrachadh sam bith a tha air a chumail le CMAL fosgailte dhan phoball air iarraidh sgrìobhte, a bhàrrachd air rud no dhà air leth. Tha an seòrsa fiosrachaidh a tha CMAL a’ cur am follais tric air an sealltain ann an Sgeama Foillseachaidh CMAL. Gheibhear an sgeama a luchdachadh-a-nuas an seo (PDF, 0.04MB). Tha an sgeama ag ràdh gum faigh a' phoball fiosrachadh a thaobh:
- Seirbheisean
- Cosgais nan seirbheisean
- An ìre a choisinn nan seirbheisean
- Fiosrachadh a thug buaidh air cò-dhùnaidhean
- Cudthromachd don phoball
- Foillseachadh de dh’adhbharan airson na cò-dhùnaidhean a chaidh a dhèanamh
Thèid ath-sgrùdadh a dhèanamh air an sgeama foillseachaidh bho àm gu àm mar dhearbhadh air amas CMAL a bhith soillear agus fosgailte. Cuiridh sinn fàilte air beachdan sam bith a tha agaibh airson ar cuideachadh le seo.
Mar a nì sibh iarrtas
Feumar iarratasan airson fiosrachadh nach eil anns an sgeama a bhith ann an sgrìobhadh, ag innse dìreach dè am fiosrachadh a thathar a’ sireadh agus a' toirt seachad seòladh. Tha post-d no facs cuideachd ceadaichte.
Cuir "AIRSON OIFIGEAR SAORSA FIOSRACHAIDH CORPORRA" air iarrtas sam bith airson fiosrachaidh.
Thèid dèiligeadh ri iarrtas sam bith cho luath sa ghabhhas agus taobh-staigh clàir-ama Achd Saorsa an Fhiosrachaidh (Alba) 2002. Ma tha cìs ri phàigheadh, thèid fios a chur thugaibh ro-làimh, seach gu feumar a’ chìs sin a phàigheadh mus tèid a’ cheist a fhreagairt.
Mion-chunntas Tuarasdail
A' leantainn chleachdaidhean an Riaghaltais, airson a bhidh soilleir agus fosgailte, bidh CMAL a' foillseachadh fiosrachadh air tuarasdal an sgioba stiùiridh againn.


text:
Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
‘S e pàrtaidh poiliteagach sòisealta deamocratach ann an Alba a tha a’ strì airson neo-eisimeileachd na dùthcha a th' ann Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Chaidh am pàrtaidh sin a stèidheachadh ann an Dùn Èideann ann an 1934 tro aonadh caochladh bhuidhne agus ‘s e Ailig Salmond a th' ann ceannard a’ phàrtaidh, Iain Hudghton a th’ann an cathraiche agus Donnchadh Ros a th' ann an Rùnaire Nàiseanta.[1] Tha am pàrtaidh na bhall Caidreachas Saor na Roinn Eòrpa. Fhuair na Nàiseantaich 47 seataichean dhe 129 ann am Pàrlamaid na h-Alba air fad anns na taghaidhean ann an 2007, ach cha d’ fhuair iad taic bho na pàrtaidhean eile airson riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh, leis gu bheil na Làbaraich, na Libearalaich agus na Tòraidhean gu math an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba. Le sin, tha iad a’ riaghladh na dùthcha ann an Riaghaltas beag-chuid.[2] Tha dithis bhall aca anns A' Bhruiseal, (dhe sianar do dh’ Alba air fad), 7 seataichean dhe 59 do dh’ Alba ann an Lunnainn a bharrachd air 364 comhairlichean (dhe 1,224 ann an Alba). Le sin, tha iad os cionn 12 comhairlean dhe 32 air fad.[3]
Susbaint
Daoine Ainmeil[deasaich | edit source]
Ionannachd ris a’ Phàrtaidh Québécois[deasaich | edit source]
Tha caochladh riochdaire a’ Phàrtaidh Québécois air ràdh gu bheil am pàrtaidh aca uabhasach coltach ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.[4] A bharrachd air sin, thathar a’ cur an cèill anns an cuid òraid phoiliteagach nach eil Catalòinia, Alba agus Québec (IPA: kebɛk) cho eadar-dhealaichte. Gu dearbha, chan eil iad air an cuid amasan a choileanadh fhathast ged a bheil iad air a bhith a’ lorg neo-eisimeileachd na dùthchannan aca, 's dòcha air sàilleabh gu bheil frionas ann eadar an taobh deamocratach sòisealta agus an taobh nàiseantach na trì dùthchannan sin. ‘S urrainn dhan Phàrtaidh Québecois agus na Nàiseantaich ann an Alba taghaidhean a bhuannachadh ach, gu ruige seo, chan fhaodadh iad neo-eisimeileachd fhaighinn. Mìnichidh am film Le confort et l'indifférence (Gàidhlig: Comh-fhurtachd agus Suarachas) dhuinn mu dheidhinn an t-suidheachaidh sin leis gu bheil sinn a’ fuireach ann an stàit shochairean agus ann an co-chomann na luchd-chleachdaidh.[5] ‘S e measgachadh dhe mòran dhaoine eadar-dhealaichte ann an co-bhann a bh' ann Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba nuair a thòisich e ann an 1934, is iad nan luchd-dealachaidh Albannach ann an dà chuid daoine na làimhe deise is daoine na làimhe chlì. Dh’ fhàsadh am pàrtaidh beag air bheag is iad a’ gabhail smuaintean bho na Làbaraich is bho na Tòraidhean. ‘S e an aon rud a thachair eadar Pàrtaidh Libearalach na Québec agus Aonadh Nàiseanta na Québec.
Iomraidhean[deasaich | edit source]
- ↑ David Ross: History of Scotland, Geddes & Grosset 2002, p 31 ISBN 1842051458
- ↑ Sociedades Offshore
- ↑ Cadena ser
- ↑ Virgile
- ↑ IMDB
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | edit source]
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Ma dh’fhaoidte gun do leugh thu e aig an Sunday Times, Uill a-nis a chàirdean, mu dheireadh thall tha cothrom agad an leinne-T a chur ort. Am faca tu am bùth aig Niall beag fhathast. Chan eil mi cinnteach mu dheidhinn an tè eile ge-tà. A bheil a leithid sin an aghaidh na feallsanachd ‘ceart gu poilitigeach’ Co-dhiù seo blas den stuth beagan nas laidire a tha aig Niall.
Nochd pìos sgrìobhaidh eile a bha gu tur an aghaidh a’ Ghàidhlig an-dè. Sin far am faigh thu e aig làrach Sunday Times. Dè tha an t-eagal orra roimhe Gàidhlig? Tha sinn beò ann an 2006 a-nis. Tha coitcheannas cultar na cruinne a’ dlùthadh air a h-uile càil. Chan eil cultair no canan sam bith sàbhailte. Seall air an roinn Eòrpa far a bheil Beurla a’ faighinn làmh-an-uachdar air grunn oilthighean agus gnothaichean. A h-uile turas a chuireas sibh sìos air cultair eile tha sibh dìreach a' fosgladh an doras beagan nas fhaide dhan latha a bhios a’ chultar agaibh fhèin a’ dol a-mach a shealladh. Nas miosa buileach tha an saoghal làn mì-chinnt agus cunnart agus tha e uaireannan doirbh a bhith coimhead air adhart. Sa leithid àrainneachd tha e buailteach gum bi eagal air feadhainn. Chan eil leisgeil sam bith a th 'ann an sin ge-tà airson a bhith a chur coltais ‘deamhan’ air buidheann sam bith eile an àite a bhith a’ coimhead air na fìor cuspairean a tha air faire. Tha e làn thìde gun do chuir na h-ughdarasan sùil mhionaideach air na a leithid a tha a nochdadh sa Sunday Times. ‘S e sin mo bheachdsa co-dhiù.
‘S dòcha gum bi fhios agad gur na gasgaich ‘ chan eil mi an aghaidh Gàidhlig ach’ air a bhith dripeil trang sa bhòrd bhrath aig an Albanach. Uill thall ann an Iomairtean Gàidhlig rinn ‘seonaidhadams’ iomradh air ciamar a bha sin a’ tighinn às rudeigin a thuirt comhairliche Toraidh ann an Dùn Eidhinn. Seo na thuirt Seonaidh
'Carson a tha uiread de ghearain a' nochdadh bho na Toraidhean an-dràsta a thaobh na gàidhlig. Bha uair nuair a bha iad co-dhiù a' toirt a chreids gun robh iad taiceil. Mo thogar, chan eil torr suim anns na Toraidhean a-nis, tha iad nan nàdar de Mhoonies ann an Alba.Craicte, gun iarraidh, gun fheum...'
Dè an dòigh eile a tha air fhàgail aca gus ceann-naidheachd beag fhaighinn ach ann a bhith a chur sìos air Gàidhlig? ‘S e roinn a th’ ann an sin a tha cheana loma-làn amadain ge-tà. Chan eil an t-amaideas acasan math no cruthachail gu leòr a bhith faighinn àite maireannach am measg an luchd-cumhang ealanta ud. Laighe iad air a’ chuspair mar dhealain-dè ach bu chòir do fios a bhith aca gur e dreuchd fad-bheatha a th’ ann ann an a bhith a’ cur sìos gu dìcheall air a’ chanan Bidh na Toraidhean ann an Alba a-mach air na Mohamadaich a-màireach saoilidh mi airson bìdeag bheag eile fhaighinn sna meadhanan-otrachais. Rudeigin gòrach eile a chur eadar dealbhan chìoch ‘s tòin.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Adhbharan chall Romney
Aon rud as cinnteach, 's e taghadh a b'fheudar do Obama a chall. Bha an eaconomaidh chi duilich 's bha am mòr-shluagh chi mi-thoilichte le Obama shaoileadh tu nach robh dòigh sam bith gun chàilleadh na Republicans an taghadh seo. Ach chàill agus 's iad na Poblachdaich fhèin as coireach!
S chiad a'dol a-mach chan eil mi ag aontachadh idir leis a'bheachd gur e fìor 'right wing' a th'ann an Romney. Chuimhnich gun deach Romney a thaghadh mar riaghladair ann am Massechusets, stàit nas libralaich sa th'againn sna S.A.! Fad ùine mhòr ag àm nan bu-tafhaidhean, cha d'fhuair Romney na bu mhotha na 30 neo 40%. An rud a bu choireach 's e gu robh Romney caran librealach an taca ri càch.
Agus an laigseas eile a bh'aig Romney 's e gu robh e dhen bheachd gum b'urrainn dha an taigh geal bhuannachadh as aonais luchd-taic Ron Paul. 'S e Ron Paul an aon Phoblachdach seach Romney a bhuannaich uair sam bith air thoiseach air Obama sna cunntais-bheachd. Ach bha nàdar de chogadh sìobhalta eadar an iomairt Romney agus Ron Paul. Rinn an iomairt Romney a h-uile seòrsa cleas sa b'urrainn dhaiibh gus na delegates Paul a-mach as an convention 's an fheadhain a fhuair a-staigh a chumail gun ghuth. Aig deireadh a'ghnothaich, bha an roinn Ron Paul fhathast taobh a-staigh an iomairt Romney nuair a thàinig an convention nàiseanta gu crìoch. Chunnaic mi fhìn beagan dearbhadh de sin gu pearsanta. Oir bha mi fhìn nam delegate dhan State Convention ann an Alaska. Agus tha dithis delegates co-dhiù as aithne dhomh NACH do bhot airson Romney! Smaoinich air a sin. Dithis delegate Republican nach do bhot airson Romney! Bhiodh ùidh mhòr agam fhaighinn a-mach co-mheud bhotaidhean-sgrìobhaidh a bh'ann an Ohio agus ann am Florida.
Rud eile mu na Hispanics. Tha roinn ann am measg nam poblachdach a bhios a smaoineachadh air na Stàitean Aonaichte mar nàdar de dhùthaich Shasanach. English only bidh iad ag èigheach. Agus chan eil iad airson a dhèighlicheadh gu cothromach ri na latinos a th'air tighinn a-steach gu mi-laghail. Tha Rick Perry na dhearbhadh de sin. Chaidh esan a thaghadh dà uair mar riaghladar ann an Texas far a bheil tòrr tòrr hispanics ann ged a 's e duine ghlè ghlèiteach a th'ann. Ciamar? Leig iad clann legal imigrants dhol dhan olthigh. Rinn Romney càineadh dheth airson sin 's cha do dhìochuimhnich na Hispanics e.
Am beachd sa th'agam-sa, 's e bu chòir poileasaidh dhà chànanachd nòs Canada chur air dòigh as leth nan Hispanics. A'cheist a th'agamsa duinn na poblachdaich-ne: cò as chudthromaich dhuinn: English only neo riaghltas nas lùgha 's riaghladh a-rèir na bun-reachd? Agus rud eile: chan fhaigh thu English only co-dhiù 's ma dh'fheuchas tu breith oirre, chan fhaigh thu an rud eile nas motha.
Aig a'cheann thall, 's iad na luchd-stiùiridh na partaidh as coireach gun do chàill. Bha an eaconomaidh dhuilich cho fàbhorach do ma poblachdaich ach chàill iad co-dhiù! Bith deasbaid inntinneach roinn taobh a-staigh na partaidh mu cait an tèid iad sna ceithir bliadhna a tha roinn!


text:
Pròtractair
'S e inneal dealbhaidh a tha ann am pròtractair, san cruth de cearcall neo leth-chearcall de stugh tana, gu h-àraid plastaig trìd-shoilleir. Bithidh "lar" (neo puing laraich) sgriobta aig meadhan a' chearcaill agus ceuman (aonad tomhais nan uilnean) sgriobta mun chuairt.
Tha cruth an inneal freagaireach ri:
- Tomhais den uilne eadar da loidhne sgriobta air pios paipir, agus a' gearradh a' cheile. Cuirear lar a' phrótractair air a' phuing ghearraidh, agus bun loidhne a' phròtractair (Ceum=o) air ti de na loidhnichean.
- Ri togail uilne, cuirear lar a' phròtractair aig an aite far am bithidh cearnag an uilne steidhichte, agus le bun-loidhne a' phròtractair na laighe air (aon) cas de an uilne, Comharraichear puing an lar air a' phaipear - le peansail biorach neo prine, agus comharraichear puing eile aig riomb a' phròtractair, tomhaiste le sgal nan ceum. Tog am pròtractar far a' phaipir agus tarrainn loidhne eadar an da phuing le riaghalt.


text:
Proifeasan
Is e a tha ann an proifeasan dreuchd sonraichte ri daoine le ceum oilthigh ann an cuspair (neo às alach de cuspairean) sonraichte ris.
Eisimplirean Albannach[deasaich | edit source]
1.Luchd-Theagaisg Bun-Sgoil: Is e Fleasgach an Fhoghluim, (Bachelor of Education, B.Ed) an bun-oideachas do luchd theagaisg an Alba. As deidh criochnachadh na cursa sin, is fheudar dhaibh a cho-lionadh bliadhna theagaisg nan "probaitionair" mus am faigh iad clàradh proifeasanta le Comhairle Coitcheann Teagaisg na h-Alba a tha na buidheann claraidh airson luchd teagaisg an sgoiltean poblachd na h-Alba. Chan fhaod neach sam bith a theagaisg ann an bun-sgoil neo Ard-Sgoil poblachd Albannach mur eil e/i claraichte leis a' bhuidheann seo.
2. Dotair: Is e M.B.Ch.B. an bun-oideachais do Lighiche ann an Alba, neo gu dearbh anns an Sasuinn. Tha M.B.Ch.B. a comharrachadh da cheum fa-leth aig ire coitcheann. Tha MB a' comharrachadh Ceum Fleisgeach ann an Leighis-Chuingidh agus tha Ch.B a' comharrachadh Ceum Fhleasgaich ann an Lannsaireachd.Cha gabh Sgoiltean leighis ceuman le urram idir, air sgaths gu bheil e cudthromach gum bithidh comas gach dotair cho faisg air co-ionnan 's a ghabhas. As deigh ceumanachadh cuiridh dotairean beagan bliadhnachan a-steachd nan neach-tighe, a frithealadh taighean-eirighdinn mus an teid iad air adhart 'san phroifeasan


text:
Port Phàdraig
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann am Port Phàdraig (Beurla: Portpatrick). [1] Tha e suidhichte air còrsa an iar na h-Alba iar air An t-Sròn Reamhar air a mhòr-rathaid A77. 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 50′ 42.14″ Tuath agus 5° 7′ 27.44″ Iar.
Ann an 2001 bha 585 duine a' fuireach an seo. [2]
Chaidh am baile a stèidheachadh mar bhaile-iasgaich, air sgàth 's gu bheil port-mara nadarra aige. Bha aiseagan a' ruith eadar Port Phàdraig agus Èirinn a Tuath airson bathar agus litrichean. Ach aig deireadh na 19mh linn, nuair a cheachdadh bàtaichean nas motha, bha triobaid aca am port-mara a' ruigsinn air sgàth 's a' ghaoth laidir a tha a' tighinn bhon àirde an iar. Mar sin dheth ghuais an gniomhachas seo chun an t-Sròin Reamhair. Tha tobhtaichean dhen Dunskey Castle mu leth mhìle deas air Port Phàdraig. Chaidh an caisteal a thogail anns an 16mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 001 544
- Undiscovered Scotland - Port Phàdraig


text:
Manuel Antonio Sanclemente
Rugadh Manuel Antonio Sanclemente Sanclemente ann am Buga, anns an roinn Valle del Cauca an latha an-diugh, 19mh an t-Sultain 1813 agus dh’eug e ann an Villeta, Cundinamarca, 19mh am Màrt 1902. ‘S e stàitire, oide, fear-lagha agus fear-poileataigs à Coloimbia[1] a bh’ann agus bha e na Chean-suidhe[2][3] Choloimbia eadar 1898 agus 1900. Thoisich Cogadh na Mìle Làithean nuair a bha e na cheann-suidhe. A bharrchd air sin tha e ainmeil leis gur e an duine na b’aosda a thug an ceannas os làimhe a-riamh, aig 84 bliadhna a dh’aois.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig Oilthigh a’ Chauca ann am Popayán,[4] far an tug e dotaireachd ann an lagh ann an 1837. An uair sin bha e an sàs ann an caochaldh dhreuchdan ann an siostam a’ cheartais agus a bharrachd air sin chaidh e a thaghadh chun an àrd-chùirt a’ cheartais ann an 1854. Dh’obair e anns an lagh agus an oideachas, is bha e na cheann na sgoile Colegio de Buga.
Cùrsa Beatha anns a’ Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an dotair Sanclemente a thaghadh iomadh thuras chun a’ mhòr-dhail mar riochdaire agus seanadair airson a’ Chauca is e ball a’ Phàrtaidh Tòraidh. Thionndaidh e gu ruige an riaghtas fhèin ann an 1857 nuair a dh’ainmich an ceann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez na Rùnaire an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) agus a’ chogaidh. Le sin, b’ fheudar dhàsan an cogadh sìobhalta dhe 1860 a làimseachadh, cogadh a thoisich anns na stàitean dhe Cauca, Santander agus Bolívar agus a sgaoil a-mach air feadh na dùthcha le sabaidean cudriomaiche ann an Oratorio, Manizales, Segovia, La Barrigona, Subachoque, El Rosal, Usaquén agus Bogotá.
Còmhrag ann an Santander[deasaich | deasaich an tùs]
Thug Sanclemente pàirt uabhasach dlùth anns a’ chòmhraig ann an Santander còmhla ris a’ cheann-suidhe Ospina Rodríguez, agus bha e an sàs anns a’ bhlàr aig El Oratorio. Thug na reabaltaich thairis Bogotá, prìomh-bhaile a’ Cho-chaidreachais Ghranada 18mh an t-Iuchar 1861; chuir iad an an ceann-suidhe Mariano Ospina Rodríguez an greim còmhla ris a’ Chaibineit aige, Sanclemente na measg. An dèidh na triobleanan sin, chaidh e thall thairis na fhògarrach ann am Panama, ach an ceann iomadh bhliadhna thill e dhan dùthaich aigese fhèin far an d; fhuair e fàilte chridheil agis an uair sin chaidh e air ais chun a’ Mhòir-dhail.
Ceann-suidhe na Poblachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1898 fhuair e taic bho n cheann-suidhe Miguel Antonio Caro Tovar, leis gu robh e air a bhith na mhinistear an Riaghaltais fodha airson greiseag bheag. Bha Caro Tovar airson smachd a chumail air an riaghaltas tron bhodach sin a bhiodh na cheann-suidhe (chàineadh iad an aois aige fad an iomairt). Chuir Sanclemente ruaig air tagraiche nan Libearalach Miguel Samper, ach chan urrainn dhàsan a dhol bho Bhuga gu Bogotá airson a’ chinneas a ghabhail os làimhe 7mh an Lùnasdal, leis nach robh e slàn fallain idir. Chaidh an leas ceann-suidhe José Manuel Marroquín a chur an àite aige; b’ urrainn dhàsan fhèin Bogotá a ruigsinn 3 an t-Samhain agus thug e an ceannas os làimh, ach dìreach an uair sin thug e an riaghaltas leisesan gu Villeta, baile a bha cho freagarrach dhàsan, a bha glè thinn, air sgàth gu bheil e suidhichte gu math faisge air ìre na mhara.
Cur às a’ Chathair[deasaich | deasaich an tùs]
Dìreach bho toiseach toisichidh an teirm aige, b’ fheudar dha Sanclemente a sheasamh mu choinneamh fìor dhroch dhùbhlain a’ Phàrtaidh nan Libearalach agus dubh chàineadh bhon bhuidheann ris an canadh am Pàrtaidh Tòraidh traidiseanta(am Pàrtaidh Nàiseanta Choloimbia), ged s’ann às na Tòraidhean Tòraidhean Nàiseantaich a bha Sanclemente, leis an leas ceann-suidhe Marroquín os cionn na Tòraidhean dùbhlanaich. Thoisich Cogadh na Mìle Làithean ann an 1899 leis a’ Phàrtaidh Libearalach a’ sabaid an aghaidh an Riaghaltais. Cho-dhùinn an leas ceann-suidhe Marroquín an ceann-suidhe Sanclemente a chur às a’ chathair leis cho cugallach ‘s a bha an dùthaich, rud a thachairt an 31mh an t-Iuchar 1900.
Chaidh Sanclemente a chumail an greim is e na phrìosanach ann an dòigh uabhasach mì-shuairc anns an eaglais ann an Villeta, far an do bhàsaich e an ceann dà bhliadhna.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Fribourg
‘S e baile mòr ann an air an àirde an iar na h-Eilbheis a th’ ann am Fribourg (IPA: fribwa, Gearmailtis Freiburg is IPA: fribʊrg, Eadailtis: Friburgo/Friborgo, Rumantsch: Friburg). Tha e suidhichte aig 543m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Sarine, anns an roinn (Fraingis: Canton) Fribourg. Tha Fribourg 123km air falbh bho Zürich, 100km bho Ghenève, 92Km bho Luzern agus dìreach 28km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 34,897 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e an 15mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Fribourg (63.6%) ach tha Gearmailtis aig 21.2% cuideachd. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1174 le Berchtold IV von Zähringen agus chaidh an t-Oilthigh a stèidheachadh ann an 1582.
Susbaint
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johann Jakob Hess (1866 – 1949): Eòlaiche na h-Èiphit.
- Jean Tinguely (1925 – 1991): Dealbhadair.
- Carl Rütti (1949): Cèoladair.
- Anne-Lise Thurler (1960 – 2008): Sgrìobhadair.
- Claude Longchamp (1957: Seanaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean eile leis an aon ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Roinn Eòrpa[deasaich | deasaich an tùs]
- Freiburg im Breisgau, (Baden-Württemberg), sa Ghearmailt, baile eile nan Zähringen.
- Freiburg an der Elbe, (Sagsainn Iosail) sa Ghearmailt.
- Freyburg, (Sagsainn-Anhalt), sa Ghearmailt.
- Fribourg, Moselle, san Fhraing.
- Friburge, Rhône-Alpes, san Fhraing, clachan faisg air Champagny-en-Vanoise. S’ dòcha gu bheil an t-ainm sin a’ ciallachadh Baile Fuar).[7]
- Świebodzice, sa Phòlainn, seann Freiburg in Schlesien ron Dàrna Cogadh.
- Frymburk, An t-Seic.
Aimearagaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Nova Friburgo, Rio de Janeiro, Braisil, air a stèidheachadh ann an 1818 le daoine à Fribourg fhèin.
- Fraiburgo, Santa Catarina, Braisil.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Nova Friburgo
- ↑ Rueil-Maison
- ↑ Zähringerstädte
- ↑ Frère des cimes: Cent paroles, Mille secrets, Geneviève Ruffier Lanche, ISBN 102842062698
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Iain A. MacDhòmhnaill
Dh'obair Iain A. MacDhòmhnaill (Beurla: John ('Jake') A. Macdonald) ann am foghlam Gàidhlig. Sgrìobh agus dheasaich e mòran theagsaichean cuideachd.
Sgrìobh e cùrsa do luchd-ionnsachaidh a nochd ann an Gairm leis an tiotal 'A New Course in Gaelic'. [1]
Dheasaich Iain A. MacDhòmhnaill an leabhar Crìochan Ùra : Trusadh de rosg is de Bhàrdachd o’n ràitheachan Gairm a chaidh fhoillseachadh le Gairm ann an 1958.
Clàr-leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- MacDhòmhnaill, Iain A. (1980). 'Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 12-22. (mu ‘Bhlàr a’ Bhràighe’ mar as aithnichear sa Bheurla a-nis)
Sgrìobhaidhean mu a dheidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- 'An Aithne Dhuibh...?' Gairm 12, 1955, d.315.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 'A New Course in Gaelic (VII)' Gairm 33, Am Foghar 1960, dd.45-7.


text:
Dùn Àluinn
By eh Dùn-Àluinn, ny Dùn-Àluinn, no an t-Oighre ’na Dhìobarach, y chied noaskeeal lane liauyr 'sy Ghaelg Albinagh hie er ny hoilshey magh 'sy vlein 1912. V'eh screeuit ec Iain MacCormaig as soilshit magh da'n chied cheayrt myr straih-skeeal 'sy People's Journal veih Boaldyn derrey Mean Fouyir ny bleeaney 1910. Ren MacCormaig soilshey magh noaskeeal beg, Gun d'thug i speis do'n Armunn, gerrid ny bleeantyn roish.
She skeeal mychione ny graynyn car Skeayley ny Gaeil ayns Nalbin t'ayn, as mychione eirey çhiarn thallooin tranlaasagh, Cailean Og, ren coayl e eiraght. She yn persoon smoo anaasagh t'ayn na'n shirveishagh ta goaill sharmane mychione kiartyn soshiallagh. Ta ny taghyrtyn 'sy skeeal goaill stiagh buill andooghyssagh, lheid as meainyn airhey 'sy Teelynn Noa.


text:
Wakame
'S i gnè de dh' fheamainn a th' ann an Wakame 若布(Undaria pinnatifida), a tha car coltach ri mircean (Alaria esculenta ), Ecklonia radiata, Saccorhiza polyschides, Undaria peterseniana agus Undaria undarioides. Canar wakame ri bàrr na feamainn seo - 's e sin an rùsg (an duilleag mhòr thana) - agus mekabu ris an duilleach - (buinneagan tiugha na feamnach).
Ged is ann a bhuineas an seòrsa seo do dh' Àisia an Ear-Dheas, thathas ga àiteachadh 's ga bhuain an-diugh anns an Fhraing far cladaichean na Breatainne Bige, agus chaidh a thoirt gu Astràilia agus dhan t-Sealainn Nuaidh cuideachd.


text:
Gàidhlig - cha bhithinn às a h-aonais!
Tir nam Beann, nan Gleann, 's nan Gaisgeach
Ùghdar: Graisg aig 13:28 A bheil beachd agad? 0
Brùth air an dealbh gus slideshow fhaicinn.
Mu mo dheidhinn
Fàilte chridheil ort Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann. Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan! Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach!
Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg
Feumaidh tu a dhol ann gun dàil, 's e bhideo air leth a th' innte!
An toigh leat a bhith sgrìobhadh? Carson nach tòisich blog Gàidhlig?
Ceanglaichean
-
- Reul Chearbach Air Chuairt
Am faca tu fhathast e?
Stuth eile a sgrìobh mi
- Dol fodha na grèine Inbhir Naran 29 an t-Sultain
- Air 18 Sultain 2014, eadar na h-uairean 7m agus 1...
- An reifreann - Eadar dà bheachd? Leugh an Leabhar...
- Saoil a dh'fhaodadh seo a' tachairt aig a' bhall-c...
- Dà bhlog eile a thachair mi air
- Dàn dà-chànnanach le John Aberdein
- Fo rìoghachd nan car
- "Bu Chòir" Uaine - Glac an Cothrom
- Ubhalghortean aig Buaile na Gainmhich, taobh an ia...
- Cala Inbhir Narann ga lionadh le gainmheach
Tasglann
Ùr agus uabhasach fhèin feumail: Podcasts sa Ghàidhlig
- Gaelcast
- Leabhraichean aig Clann Tuirc
- Comhairle nan Leabhraichean
- Cosmonot
- An Gàidheal Ùr
- Am Peursa
- "Cothrom" (Clì Gàidhlig)
- Ùr-sgeul
- Comhairle nan Eilean Siar
'Cha dèan brògan tioram iasgach'
Ceanglaichean eile far a bheil sgriobhaidh sa Ghàidhlig ri fhaighinn
‘Is fad' an abhainn air nach fhaighear ceann.’
‘Is tric a bheothaich srad bheag teine mòr.’
‘Is beò na h-eòin, ged nach seabhagan uil’ iad.’


text:
Blàr Boyacá
‘S e am blàr a dhearbhaich soirbheachas iomairt na neo-eisimeileachd ann an Granada Ùr agus fear dha na blàran na bu chudromaich ann an cogadh na neo-eisimeileachd ann an Aimearaga a Deas a bh' ann am Blàr Boyacá.[1] Ghabh e àite air an 7mh latha dhen Lùnasdal 1819.
Susbaint
Iomairt an aghaidh na Spàinne[deasaich | deasaich an tùs]
Chuir am "Blàr Boyacá" crìoch air iomairt dhe 77 a rinn Simón Bolívar airson Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire a shaorachadh. Chuir ràith an uisge trom tropaigeach bacadh air a’ chogadh anns A' Bheiniseala is le sin dh’fhàg Bolívar Angostura, prìomh-bhaile na dùthcha sin aig an àm, is rinn e air na faichean mòra dhe Apure agus an uair sin chaidh e dha na faichean mòra ann an Casanare, far an do chuir e fòirne an t-Seanalair Santander ri chèile leis a chuid shaighdearan. An uair sin thug e ionnsaigh air seann tìrean na roinne Tunja. Bha Barreiro a’ feuchainn ri Bogotá a ruigsinn is feachdan an Leas-Rìgh Juan de Sámano a lorg air an rathad gu Boyacà, an dèidh Blàr Pantano de Vargas a chall.
Latha a' Bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair am blàr Disathairne 7 an Lùnasdal 1819. Aig deich uairean sa mhadainn dh’òrdaich Bolívar nach leigeadh na feachdan aige dha na Rìoghairean a dhol thar na drochaide air an abhainn Teatinos, far am biodh na Rìoghairean a’ coinneachadh le Samacá. ‘S e rathad mòr rìoghail a bh’ann (Spàinntis: camino real). Chaidh na Poblachdaich, leis a’ chaiptean Diego Ibarra os an cionn, sìos aig dà uair feasgar agus chuir iad iongnadh air na Rìoghairean. Aig an aon àm bha an Seanalair Santander is a chuid shaighdearan a’ sabaid an aghaidh a’ chùl-choimhead rìoghail. Anns a’ bhad dh’ aontaich a’ mhòr-chuid dhe na Feachdan rìoghail aig Barreiro airson a shabaid an aghaidh cùl-choimhead an t-Seanalair José Antonio Anzoátegui.
Bha an còmhstri eadar an dà airm anns an àirde mu thrì uairean feasgar, ach bha na Rìoghairean fo anacothrom air sàilleabh gu robh iad a’ sabaid ann an dà àite. Rinn an còrnaileir Juan José Rondón ionnsaigh làidir leis a chuid eachdraidh às na faichean is chuir iad ruaig air na Rìoghairean. Aig an aon àm, b’ urrainn dha na saighdearan à Casanare aig José María Ruiz gan chur ri chùlaibh an tùis-feadhna Rìoghail. Dh’ òrdaich Santander na buidhnean Cazadores agus Primeros de Línea leis na còrnaileirean Joaquín París Ricaurte agus Antonio Obando os an cionn, thar na drochaide. Bha làmh an uachdair a-nis aig na Reubaltaich. Ged a dh’fheuch Barreiro ri dhol am feabhas, b’ fheudar dhasan a thoirt thairis, agus mar sin thàinig an latha eachdraidheil gu ceann aig ceithir uairean feasgar.
B’ urrainn dhan Leas-Rìgh Juan de Sámano a theiche, oir dh’innis teachdaire dìomhair dhasan gun do chaill na Rìoghairean am blàr.
Na Feachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Feachdan na Poblachd:
- Saighdearan: 2,851
- Ceannard na Feachdan: An Seanalair Simón Bolívar.
- Feachdan an Tùis-feachda: An Seanalair Francisco de Paula Santander.
- Feachdan a' Chuil-choimhead: An Seanalair José Antonio Anzoátegui.
- Ceannard nan Oifigear: An Seanalair Carlos Soublette.
- Cò às a bha iad?: ‘S ann A’ Bheiniseala agus Coloimbia a bha a’ mhòr-chuid dhuibh. bha iomadh coigreach ann cuideachd, mar Rèisimeid nam Breatannach.
- Mairbh: 13.
- Leòinte: 53.
Feachdan an Rìgh:
- Saighdearan: 2,670 (Saighdearan-coise 2,300; Eachraidh 350; Gunnaichean mòra 20).
- Treas Rèisimeid an Airm-thurais “Costa Firme”.
- Ceannard na Feachdan: An Ceannard-feachdna José María Barreiro Manjón.
- Ceannard nan Oifigear: Sebastián Díaz.
- Bha an Còrnaileir Francisco Jiménez os cionn a’ thùis-feachda
- Cò às a bha iad?: ‘S e daoine à Aimearaga Laideannach a bh’annta uile, bhon A’ Bheiniseala agus Coloimbia, le oifigearan às An Spàinn.
- Mairbh: mu 100.
- Leòinte: 150.
- Prìosanaich: 1.600.
Toradh a’ Bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Rinn Blàr Boyacà an gnothach air smachd na Spàinne air a’ Ghranada Ùr, a dh’aindeoin gun robh na Rìoghairean gu math làidir fhathast ann an roinnean eile an Leas-Rìoghachd mar Santa Marta agus Pasto, far an do mhair iad corra bhliadhna. Chaill prìomh-bhaile na dùthcha dha na reubaltaich agus le sin b’ urrainn dhuibh aonadh a’ Ghranda ùr leis a’ Bheiniseala a chur air dòigh: Coloimbia Mhòr.
Bonn-Cuimhne Boyacá[deasaich | deasaich an tùs]
Chruthaich Bolívar Bonn-Cuimhne Boyacá mar chuimhne air na saighdearan a bha an sàs anns a’ bhlàr eachdraidheil sin. ‘S e Am Bonn-Cuimhne a thoir Riaghaltas Choloimbia dha na daoine, Coloimbianaich neo coigrich, a nì sàr obair airson na dùthcha.
Fèis Nàiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e 7 an Lùnasdal fèis nàiseanta ann an Coloimbia mar chuimhne air an latha eachdraidheil ud nuair a rugadh an nàisean. A bharrachd air sin, thoir an ceann-suidhe ùr an Riaghaltas os làimhe air a’ cheann-latha sin cuideachd, ann an Lùchairt Nariño, ann am meadhan a’ bhaile Bogotá. Tachraidh sin gach uile ceithir bliadhna.
Beul-aithris[deasaich | deasaich an tùs]
Miotas a' bhalaich òg [2]
Innsidh am beul-aithris dhuinn mu dheidhinn an droch àigh a fhuair Barreiro ann an Aimearaga an oidhche ud ann am Boyacá nuair a chuir balach òg, a bha eadar 11 agus 14 bliadhna a dh’aois, an Seanalair agus an greim. Dhiùlt Pedro Pascasio Martínez an t-òr a thabhann an Seanalair dhà. Thathar ag ràdh gun do dh’ àrdachadh Simón Bolívar gu oifigear neo sàirdseant e.
Thathar ag ràdh gur e balach às a’ bhaile bheag Belén Boyacá a bh’ann Pedro Pascasio Martínez. Bha esan a’ cur cùraim air na h-eich aig Bolívar. Chaidh e a dh’ àrdachadh gu sàirdseant airson an Seanalair Barreiro a chur an greim gu curanta is chaidh gealladh a thoirt dhà gum faigheadh e 100 pesos. Cha d’fhuair e a chuid airgid a-riamh. Chaidh esan fhèin agus iomadh saighdear òg a leigeil ri taobh na h-Aibhne Mhagdalena, mus do ràinig iad Santa Fe (Bogotá an latha an-diugh).
A bharrachd air a’ mhiotas sin, tha e gu math soilleir gun do dh’ òrdaich Santander gun do chuir iad gu bàs Barreiro, a bha dìreach 26 bliadhna a dh’aois is esan na phrìosanach. ‘S e eisimpleir Cogadh chun a’ Bhàis (Spàinntis: Guerra a Muerte) a th’ann, far a mharbhadh iad gach uile Spàinnteach gun truas. Chaidh 38 oifigearan Spàinnteach eile, a thug gèill ann Boyacá, a chur gu bàs cuideachd. A dh’aindeoin sin, bha cleachdadh na cloinne mar shaighdearan toirmisgte fo na h-òrdughan armachd na Spàinne aig an àm.