c: text/html

text:
- TIOTAL
- Liana Baile Dhruim na Drochaid
- EXTERNAL ID
- HC_MISC_IMAGES_006
- ÀITE
- Druim na Drochaid
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13547
- KEYWORDS
- bailtean beaga
caistealan
turasachd
neach-turais
lochan
cuairtean
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn taisbeanadh dhìtheanan earraich ri taobh feart-tìre Chaisteal Urchardain ann am meadhan baile beag Dhruim na Drochaid. Bhuannaich Druim na Drochaid am 'Beautiful Scotland in Bloom, Small VillageTrophy' ann an 1997 agus 2002.
Tha am baile beag na laighe aig ceann Bhàgh Urchardain air cladaichean an iar Loch Nis. Bho mheadhan na naoidheamh linn deug 's air adhart, bhiodh bàtaichean-smùide a' tadhal a-staigh aig Laimrig an Teampaill faisg air làimh gus luchd-turais don sgìre a leigeil gu tìr. An-diugh tha Druim na Drochaid fhathast na ionad a tha mòr aig luchd-turais, gu h-àraid aig an fheadhainn sa bheil ùidh ann an Uilebheist Loch Nis. Airson luchd-coiseachd, tha 'Slighe a' Ghlinne Mhòir', rathad-coise 73mìle a dh'fhad on Ghearasdan gu ruig Inbhir Nis, a' dol tro Dhruim na Drochaid

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Steisean Chaol Loch Aillse 1997
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_KL_DS080553
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- Am Màrt 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Chris Hogg
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20039
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
stèiseanan
Chaidh an Dealbh-camara seo de ScotRail Clas 156 aig stèisean Chaol Loch Aillse a thogail sa Mhart 1997.
Chaidh an 63 mìle de rèile à Inbhir Pheofharain gu Caol Loch Aillse fhosgladh air 2 An t-Samhain 1897, ged a dh'fhosgail a' chiad earrann à Inbhir Pheofharain gu Port an t-Sròim air 19 An Lùnastal 1870. Bha an gluasad gus am pìos a bharrachd a thogail airson a dhol an aghaidh planaichean Rèile Bhreatainn a Tuath, Rèile an Iar na Gàidhealachd a leudachadh chun an oirthir an iar. Thug an earrann mu dheireadh cho fada a' faighinn aonta togail air sgàth 's gum feumadh einnseanairean agus luchd-obrach 29 drochaid a thogail, gearradh tro 31 earrann de chreag chruaidh aig cosgais chuibheasach £20,000 gach mìle. Ann an 1893 thòisich am pròiseact eadar Port an t-Sròim agus An Caol leis an obair ga dhèanamh le Companaidh Rèile na Gàidhealtachd agus a chunnradairean. Thug e 80 nabhaidh faisg air ceithir bliadhna gus an obair a chrìochnachadh, obair a chaidh a chur air bhonn an toiseach le Companaidh Rèile Inbhir Pheofharain & An Eilean Sgitheanaich. Aig an àm b' e an rèile bu daoire a chaidh a-riamh a thogail. Dh'fheumaist an làrach aig stèisean Caol Loch Aillse a spreadhadh à creag chruaidh agus chaidh fhosgladh, còmhla ris a' chidhe, ann an 1897. Chaidh ramp airson beathaichean a thogail gus am b' urrainn dha na beathaichean a bhith air am buachailleachd far na trèana gu bàtaichean a bha a' feitheamh. Às an seo bha aiseagan a' ceangal an Eilean Sgitheanaich ri tìr-mòr anns A' Chaol, a' dèanamh ceann-uidhe ùr dha Rèile Inbhir Pheofharain & An Eilean Sgitheanaich, a bha airson 27 bliadhna roimhe sin suidhichte aig Port an t-Sròim far an robh seirbheis bàta-smùide a' ruith dhan Eilean Sgitheanach agus gu Steòrnabhagh ann an Leòdhas ann an Innse Gall. Chaidh an cidhe sa Chaol a ghluasad nuair a chaidh aiseagan stoidhle ro-ro a thoirt a-steach. Nuair a dh'fhosgail Drochaid an Eilean Sgitheanaich air 16 An Dàmhair 1995, stad na h-aiseagan uile gu lèir.
Mus tàinig an rèile, cha robh barrachd air trì taighean anns A' Chaol. Air latha a' chiad trèana, chuireadh an t-ainm nas fhaide Caol Loch Aiillse air a' bhàgh. B' e làrach achadh uaine a bh' anns a' Chaol. Dh'fheumaist baile a thogail dha luchd-obrach an rèile, nam measg sin taigh-òsta, bùthan, leabharlann agus àiteachan còmhnaidh.
Bha clàr-tionndaidh agus seada einnsein air taobh a-muigh an stèisein aig an stèisean. An dèidh an stèisean bha an loidhne air an roinn na trì ri taobh a' bhogsa chomharran. Bha aon de na loidhnichean sin a' dol gu cidhe an stèisein. Bha àrd-chabhsair eilean leathann aig an stèisean air cidhe le togalach stèisein aon làr air a thogail ann an stoidhle bothan Eilbheiseach, An-diugh tha an dà chuid an rèile agus iomairt prìobhaideach anns an togalach. Tha bùth agus taisbeanadh aig Caraidean Loidhne a' Chaoil ann am pàirt den togalach.
Nuair a thàinig an càr gu bhith na mhodh siubhail àbhaisteach san RA, dh'fhuiling an rèile, agus chrìon an trafaig air loidhne a' Chaoil gu mòr chun na h-ìre 's gun do bheachdaich luchd-stiùiridh an rèile am b' fiach a chumail fosgailte. Chomharraich Dr Beeching an loidhne airson a dùnadh ann an 1963 ach cha do thachair sin. Ann an 1970 bha dùil gun dùnadh an loidhne a-rithist ach chaidh a dhol an aghaidh a' cho-dhùnaidh sin ann an 1974. Chunnaic an dà chuid Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath àrdachadh ann an trafaig rèile nuair a bha obair na h-ola aig a h-àirde. An-diugh tha iad nan ceangal cudromach do choimhearsnachdan iomallach agus tha iad a' tàladh luchd-turais.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) san taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun na làraich-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a 'chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh buaidh rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-suirbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chrombaigh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
Zittau
'S e baile ann an Sagsainn a tha ann an Zittau (Seacais: Žitava, Pòlais: Żytawa, Sòrbais Uarach: Žitawa). Tha e suidhichte ann an ear-dheas na Gearmailt faisg air na crìochan don Phòlainn agus don t-Seic. 'S e seo na co-chomharran aige: 50° 53′ 46″ Tuath agus 14° 48′ 26″ Ear. Ann an 2009 bha 28.638 duine a' fuireach an seo.[1]
Tha Zittau suidhichte aig cois nam beann Zittauer Gebirge, eadar 230 m is 285 m os cionn na mara. Tha abhainn bheag, Mandau, a' ruith tron bhaile. San iar-dheas a’ baile tha loch ris an canar Olbersdorfer See.
Thàinig an t-ainm Zittau às na cànanan Slàbhach agus tha e a' ciallachadh "seagal".
Tha am baile ainmeil air sgàth 's nam Fastentücher (Laideann: Velum quadragesimale) aca. 'S e pìosan clò a th' annta a chleachdadh anns na seann làithean airson an altair a chur air falbh aig àm a' Charghais. Chaidh iad a chruthachadh ann an 1472 agus 1573. Tha am fear as motha a' sealltainn sgeulachdan às a' Bhìoball. Mar sin tha e sònraichte air feadh na Roinn Eòrpa gus an latha an-diugh. [2]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.statistik.sachsen.de
- ↑ Fastentücher ann an Zittau
- ↑ Gemeinde Eichgraben
- ↑ Comune di Pistoia
- ↑ Stadt Villingen-Schwenningen
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil a' bhaile (Ghearmailtis)


text:
- TIOTAL
- Dannsaichean Coimhearsnachd san Spideal
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_166
- ÀITE
- An Spideal
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- Alistair Tait
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41441
- KEYWORDS
- claistinneach
àbhachdas
dannsa
dannsaichean
Rugadh Alasdair Tait ann am Bàgar (Bower) ann an 1919 agus ghluais e gu Hacraig (Halkirk) ann an 1920. Còig Bliadhna às dèidh siud ghluais an teaghlach gu Inbhir Theòrsa, far am faodadh athair a bhith na b' fhaisge air obair na cheannard air na rathaidean aig Comhairle na Siorrachd.
Sa phìos chlaistinneach seo o na 1980an tha Alasdair a' bruidhinn air dannsaichean na coimhearsnachd a bhiodh air an cumail san Spideal.
(tras-sgrìobhadh shlàn ri leantainn a dh'aithghearr)


text:
6 an t-Samhain
'S e 6 an t-Samhain an 310mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (311mh ann am bliadhna-leum). Tha 55 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1661 - Rìgh Teàrlach II na Spàinne (ch. 1700)
- 1822 - Leonardo Canal González, ann am Pamplona. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1003 - Pàpa Iain XVII
- 1964 - Hans von Euler-Chelpin, ann an Stockholm. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 2012 - Clive Dunn, actair à Sasainn.


text:
United Kingdom Libertarian Party
'S e an Libertarian Party buidhean poilitigeach 'san Rìoghachd Aonaichte a bhios a moladh poileasaidhean Libertarian.[1]. Chaidh a stèidheachadh air 1 dhen Fhaoilleach 2008 fo stiùireadh Patrick Vessey agus chaidh an clàradh leis an Electoral Commission air 21 an t-Samhain 2007[2]. Tha am pàrtaidh air ùidh sònraichte a thogail anns am blogosphere. Tha iad ag gu bheil feallsanachd libertarian na “eaglais fosgailte”, ach tha iad gan cuir fhèin air adhart mar buidhean a tha “an ìre mhath an aghaidh stàit mòr” agus gu h-àraidh airson siostam malairt shaor. Air 3 Màirt 2008 chuir iad a mach a chiad pìos fiosrachadh aca mu poileasaidhean am pàrtaidh agus iad ag ràdh gun cuireadh iad às do chìs teachd-a-steach. A bharrachd air an sin tha iad airson inbhe laghail a thoirt do dhrogaichean cleasachail, cuir às don minimum wage – mu’n seo tha iad den bheachd gur è th' ann ach “bacadh neo-fhialaidh air malairt shaor. Tha è a cuir prìs mì-nàdarrach air cosgais obair agus mar seo, ga dhèanamh nas duilich airson luchd-obrach aig nach eil mòran sgilean obair a lorg, agus mar sin nas duilich fhathast eòlas agus trèanadh fhaighinn.” Tha am pàrtaidh cuideachd airson cothrom a thoirt do dhaoine gunnaichean a chleachdadh gu laghail agus, mar sin, tha iad an aghaidh an 1986 firearms act. Air an 17 den t-Sultain 2008 leig Patrick Vessey dheth a dhreuchd mar ceannard am pàrtaidh agus ghabh Ian Parker-Joseph àite.[3].
Teisteanas[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “The UK Libertarian Party - Welcome”. Air a thogail 15mh dhen Ògmhios 2008.
- ↑ “Register of Political Parties Libertarian Party”. Air a thogail 15mh dhen Iuchar 2008.
- ↑ “Libertarian Party Leadership”. Air a thogail 20mh dhen t-Sultain 2008.


text:
12 an Lùnastal
'S e 12 an Lùnastal an 224mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (225mh ann am bliadhna-leum). Tha 141 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1762 - Seòras IV, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 1866 - Jacinto Benavente, ann am Madrid. Sgrìobhadair.
- 1887 - Erwin Schrödinger, fiosaigaiche, ann am Vienna.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1827 - William Blake, ann an Lunnainn (Sasainn). Bàrd.
- 1917 - Eduard Buchner, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1955 - Thomas Mann, sgrìobhadair Gearmailteach ann an Zürich.
- 1955 - James Batcheller Sumner, ann am Buffalo (Eabhraig Nuadh). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1973 - Karl Ziegler, ann am Mülheim an der Ruhr. Ceimigear.


text:
Köln
‘S e mòr-bhaile air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an Köln (Kölsch: Kölle, Cuimris: Cwlen, Beurla/Fraingis: Cologne, Duitsis: Keulen, Laideann: Colonia Agrippina). Tha e suidhichte aig 46m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na na h-Aibhne Rhein,[2] faisg air Bonn, anns an sgìre Köln fhèin, 34km air falbh bho Düsseldorf, 222km bho Hamburg agus 478km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Chaidh Köln a stèidheachadh ann am 38 R. C. leis na Ubii. Tha 998,105 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[4], an 4mh baile as motha na dùthcha.[5]
Susbaint
Dual-chainntean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Kölsch, dual-chainnt a' bhaile, gu math làidir fhathast. Tha i ga bruidhinn le timcheall air 250,000 neach-labhairt, 's e sin gu bhith ¼ de mhuinntir Khöln. Tha ceangal ann eadar cànan agus cultar a' bhaile, gu h-àraidh aig àm Càrnabhail. Aig an àm seo den bhliadhna cleachdar Kölsch anns na h-òrain is anns na h-òraidean agus cluinnear i anns na sràidean agus aig na fèisean.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 11 oilthighean agus colaistean ann an Köln, ach 's e Oilthigh Chologne an t-oilthigh as motha agus aon de na oilthighean as sìne a tha anns a' Ghearmailt. Chaidh a stèidheachadh ann an 1388 aig àm Iompaireachd Naoimh nan Ròmanach.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Iulia Agrippa: Màthair Nero.
- Albertus Magnus, manach agus neach-feallsanachd Gearmailteach
- Jacques Offenbach: (1819 – 1880) Cumadair-ciuil.
- Jan von Werth: (1591 - 1692) Seanailear
- Konrad Adenauer: (1876 – 1977) Ceann-suidhe na Gearmailte eadar 1949 agus 1963.
- Heinrich Böll: (1917 – 1985) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1972.
- Carl Bosch: (1972 – 1940) Ceimigear.


text:
Tha còrr agus 25 bliadhna on a thòisich an còmhlan Altan á Dùn nan Gall, agus nuair a nochd iad air an 23mh bha e follaiseach gun robh iad gu mòr aig an taigh ann an Glaschu, far a bheil mòran on tìr aca fhèin a’ fuireach. Tha ceanglaichean làidir eadar Dùn nan Gall agus Alba a thaobh a’ chiùil, ’s bha iad sin follaiseach, le puirt a dh’aithnicheas sinn mar ‘The New-Rigged Ship’ agus ‘Hills of Glenorchy’ am measg na chualas on chòmhlan.
Bha grunn sheinneadairean ’s luchd-ciùil aig an robh ceanglaichean ri Dùn nan Gall air aoigheachd còmhla riutha – ’nam measg Karen NicMhathain agus Manus Lunny as aithne dhuinn o Chapercaillie, am fìdhlear Paddy Glackin, agus Maighread Ní Dhomhnaill ’s a piuthar Tríona. Nochd dà chòmhlan òga cuideachd, a sheinneadh ’s a chluichdeadh iomadh ionnstramaid – na peathraichean Friel (Anna, Sheila agus Clare) á Glaschu agus na “Henry Girls” (Karen, Lorna agus Joleen McLaughlin). Bha blàths agus doimhneachd san fhuaim nuair a nochd a h-uile neach air an àrd-làr aig deireadh na h-oidhche a ghabhail ‘Gleanntáin Ghlas Ghaoth Dobhair’ agus a chluichd ruidhlichean.
Sann sa Ghaeilge a bha mòran dhe na h-òrain a ghabh Mairéad Ní Mhaonaigh bho Altan. Tha guth brèagha soilleir aice, ’s am measg na ghabh i bha ‘Am Buachaille Bàn’. Còmhla rithe ga ghabhail bha Karen NicMhathain. Bha an taic a thug Tríona Ní Dhomhnaill dhaibh air a’ phiàna air leth grinn agus tuigseach. Chualas e a-rithist nuair a sheinn a piuthar Maighread gu h-àlainn ‘Is Fada Liom Uaim i’. Chan eil teagamh ann nach cualas ceòl tradiseanta Èireannach aig an ìre a b’ àirde anns a’ chuirm seo, agus thug e togail do gach neach anns an Talla Rìoghail air oidhche fhuair gheamhrachail.
Sann an Club nan Ealain air an 25mh a nochd Ailean Dòmhnallach (pìob, bogsa nam putan), Iain MacLeòid (mandolin) agus Russell Hunter (piàna) ann am “Para Handy: The Highland Voyage”. Bha e follaiseach gun robh cuid dhen luchd-èisteachd air seo a chluinntinn air a’ chlàr a nochd ann an 1963 le cleasaichean ainmeil mar Ruairidh MacIlleMhaoil, Donnchadh MacRath agus Iain Grieve. Chualas deagh cheòl on sgioba ùr, gu h-àraid nuair a chluichd iad mar chòmhlan, ach le òrain mu thìr a “Hodrum Ho” agus còisir “Clachnabrochan” bha e doirbh gun a bhith mothachail air cho mòr ’s a tha fealla-dhà air atharrachadh tro na bliadhnaichean.


text:
'S e 'Fàs Mòr', ionad cùram chloinne tro mheadhan na Gàidhlig ann an Slèite an Eilean Sgiathanaich, a th'air duais 'Gnìomh' - Gnìomhachas Gàidhlig na Bliadhna 2011 - a bhuannachd.
Aig an ìre sa tha 75 duine cloinne clàraichte leis an ionaid, far am bheil a h-uile tachartas is conaltradh ga chumail sa Ghàidhlig - is le sin tha iad a' cuir gu mòr ri neart na cànain san sgìre sin airson na bliadhnachan ri teachd.
Seo an dàrna bliadhna a thathas air tiotal 'Gnìomhachas Gàidhlig na Bliadhna' a thoirt seachad ann am farpais a th'air a stiùireadh le Comunn na Gàidhlig (CnaG) le taic bho Iomairt na Gàidhealtachd's nan Eilean (HIE). Thathas ag amas air am farpais mar mheadhan air inbhe is cliù tharraing chun Ghàidhlig le bhith a' comharrachadh na th'ann de ghnìomhachasan is companaidhean a tha chleachdadh aig cridhe an cuid obrach bho latha gu latha.
Thòisichear 'Fàs Mòr', a tha stèidhichte air làrach Sabhal Mòr Ostaig, ach a tha na ghnìomhachas uile gu lèir fa-leth, bho chionn 7 bliadhna. Thathas a' tabhann cùram chloinne do chlann eadar 0 agus dà bhliadhn' deug a dh'aois le h-uile càil dha dhèanamh 'sa Ghàidhlig - ged a bhitheadh a chlann an làthair fad an latha, neo dìreach uair a thìde na dhà.
Chaidh tagraidhean na farpais am meas le pannal de bhritheamhan, a' cunntas riochdairean ChnaG, HIE agus Bòrd na Gàidhlig. Bha iad aontaichte gun robh Fàs Mòr airidh air a cheud àite san fharpais leis cho bunaiteach 's a bha a' Ghàidhlig ri obair làitheil na buidhne - chan ann a mhàin anns an còmhradh ris a' chlann, ach anns a h-uile sanas, poileasaidh agus fiosrachadh a tha ri sgaoileadh dha pàrantan, agus air an làrach-lìn.
'Sì Kathryn NicAoidh a tha na stiùiriche air Fàs Mòr, is thuirt ise: "Tha sinn air leth toilichte gun do choisinn sinn an duais Gnìomhachas Gàidhlig na Bliadhna agus taingeil do Chomunn na Gàidhlig agus do InG airson an taic-airgid a tha na chois. Ann am Fàs Mòr bidh sinn a' brosnachadh agus a' cleachdadh na Gàidhlig leis a h-uile pàiste, ged nach biodh facal Gàidhlig aca nuair a thòisicheas iad. Tha Fàs Mòr gu mòr an crochadh air buidhnean agus tabhartasan dhen t-seòrsa seo agus tha e na bhrosnachadh don sgioba againn air fad gu bheilear ag aithneachadh cho cudromach 's a tha an obair anns a bheil sinn an sàs."
Tha duais de £3,000 ga thoirt seachad dhan gnìomhachas a ghlèidheas a' cheud duais, agus duaisean de £1,500 is £500 a' dol dha na tagraidhean a chuir na britheamhan san dàrna is an treasaibh àite. Am bliadhna b' iad sin companaidh ùr "Facal" a tha stèidhichte ann an ceann a tuath Chataibh is a tha tabhann eadar-theangachadh is seirbhisean Gàidhlig eile; agus bùth Cho-chomainn Èirisgeigh.
Thuirt John Watt, Stiùiriche Leasachadh Coimhearsnachdan aig Iomairt na Gàidhealtachd: "Tha sinn làidir dhan bheachd gum bheil, anns an sgìre seo, cothroman cosnaidh agus cothroman gnìomh anns a' Ghàidhlig, agus chan eil dearbhadh nas fhèarr air a sin ach na tagraidhean a bhitheas sinn a' faicinn airson am farpais seo. Tha mise gu sònraichte toilichte gum bheil companaidh mar Fàs Mòr air an duais seo ghlèidheadh, oir tha a' Ghàidhlig gu follaiseach aig cridhe na tha iad a' dèanamh, agus a bharrachd air sin gum bheil iad an sàs ann an obair òigridh - is tha mi cinnteach gun cuir an òigridh sin ri misneachadh na coimhearsnachd sin 'sna bliadhnachan ri teachd."
Chaidh duais na bliadhna-sa thoirt seachad dha Fàs Mòr le Cathraiche ùr ChnaG, a tha cuideachd na chomhairle sgìreil air Comhairle na Gàidhealtachd, Hamish Friseal: "Bha e na adhbhar fhìor thoileachas dhòmhsa a bhith a' toirt an duais a tha seo do ghnìomhachas a tha cho mòr an sàs ann a bhith a' neartachadh a' Ghàidhlig sa choimhearsnachd sa. Tha a' choimhearsnachd a tha seo a' tuigsinn luach dà-chànanas do chloinne agus tha e na adhbhar thlachd is misneachd a bhith a' faicinn a' chlann is an luchd-obrach seo cho dlùth an sàs anns a' Ghàidhlig. Tha iad airidh air a' chliù, agus tha mi a' guidhe gach soirbheachas dhaibh sna bliadhnachan ri teachd."
An cois seo tha dealbh a' sealltainn Cathraiche ChnaG, Hamish Friseal a' toirt seachad teisteanas na duais do Kathryn NicAoidh aig ionad Fàs Mòr le triùir dhan òigridh nan luib.
Airson an tuilleadh fiosrachaidh mun seo cuir brath gu Calum Iain MacLeòid aig CnaG air 01463 234138, neo le p-dealan: calumiain@cnag.org.uk


text:
- TIOTAL
- Taigh Taobh an Uillt, Ealaghol, faisg air an Àth Leathann, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2242
- ÀITE
- Ealaghol
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1960an; 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34140
- KEYWORDS
- taigh
loch
beinn
baile
'S dòcha gun deach a' chairt seo a dhèanamh leis an fheadhainn leis a bheil an taigh, bhon a tha an ìomhaigh air a bhith air a steigeadh air a' chairt an àite a bhith air a clò-bhualadh oirre. Tha giorrachadh astair anns an dealbh, bhon a tha Sgùrr na Strì, a' bheinn aig a' chùl, a' coimhead nas fhaisge na tha i dha-rìribh. A dh' aindeoin sin, tha an taigh ann an àite far am bu mhiann le mòran a bhith a' fuireach, agus tha e ann an Ealghol, am baile ann am fear le fear dhe na seallaidhean eireachdail dhen Chuilthionn Dubh


text:
Cesena
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Cesena (IPA: tʃɛˈzeːna, Laideann: Caesena). Tha e suidhichte aig 38m os cionn ìre na mara,[1] faisg air Santarcangelo di Romagna agus Ravenna, ri taobh na h-Aibhne Savio anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Forlì-Cesena, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Emilia-Romagna, 15km air falbh bhon a’ Mhuir Mheadhanach, 250km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 282km bho Mhilano, 144km bho Phadova agus 90km bho Fhirenze.[2] Tha 97,484 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[3] an 51 na dùthcha.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Cesena do Stàitean na h-Eaglaise.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Angelo Onofrio Melchiorre Natale Giovanni Antonio Braschi: 1717 – 1799. Pàp bho 1775 gu 1799.
- Luigi Barnaba Niccolò Maria Chiaramonti (1742 – 1823): Pàp bho 1800 gu 1823.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Moresco[5]


text:
- TIOTAL
- Map de dh'Alba agus de Cheann a Tuath Shasainn, 1760an
- EXTERNAL ID
- QZP40_351A_2_P001
- ÀITE
- Alba; Cheann a Tuath Shasainn
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31133
- KEYWORDS
- mapaichean
Alba
Ceann a Tuath Shasainn
Breatainn
Inbhir Èireann
Moireibh
An Cuan Gearmailteach
An Cuan a Tuath
àiteachan
siorrachdan
zoomable
deilbh leudachail
Chaidh am map seo a thoirt bho 'A Tour in Scotland' le Tòmas Pennant. Tha e a' sealltainn map de dh'Alba agus de Cheann a Tuath Shasainn, rè an 18mh linn. Tha cuid de dh'ainmean-àiteachan air atharrachadh thar nam bliadhnachan. Mar eisimpleir, ann am Beurla, tha 'Findorn' ann an siorrachd 'Murray', a-nis air ainmeachadh mar 'Findhorn' ann am 'Moray'. Tha ainmean chuantan air atharrachadh cuideachd. 'S e 'An Cuan a Tuath' a chanar a-nis ris a' chuan air a bheil 'An Cuan Gearmailteach'. Tha am map air a bhith air a dhèanamh freagarrach airson cuairtean Mhgr. Pennant.


text:
Aiseag
'S e ionad a tha ann an aiseag far am bith bàta a' giùlain daoine, càraichean, beathaichean is nithean eile, thairis air abhainn, no cuan cumhang. Chanar “bàta-aiseig” ri bàta sònraichte ri aiseag. Rè na deicheadan deireannach den 20mh linn, chuireadh bàtaichean an gnìomh a thoirt seirbhis do na h-eileanan Albannaich a tha ruith (mar a tha aiseag) eadar dà phort a-mhàin (mar eisimpleir Ulapul agus Steòrnabhagh) cleachdar na facail "aiseag" agus "bàt-aiseig" airson na seirbhisean seo cuideachd.
Ann an Alba, air sgath gu bheil ceudan de dh' eileanan ann, agus caolas gu leòr, tha mòran aiseagan ann, m.e. air Sruth na Maoile eadar Alba is Èirinn, eadar na h-Innse Gall, Arcaibh, Sealltainn agus/neo mòr-thir na h-Alba, agus eadar Alba is Na Tìrean Ìsle (Ros Saidhe is Zeebrugge ⁊c. B' àbhaist dha aiseag a dhol eadar Àrd Rosain is Dùghlais an Eilean Mhanainn.
Gheibhear aiseagan ainmeil eadar Sasainn-a-deas agus an Fhraing (neo Breatainn Bheag), Eilean-a-Tuath is Eilean-a-Deas ann an Sealainn Nuadh, eadar Kowloon is Eilean Hong Kong (a chleachd mìltean gach latha), Èirinn is a' Chuimrigh, an Spàinn is Maroco agus thairis abhainn farsaing mar am Mississipi, Volga, Danube agus Yangtse.


text:
- TIOTAL
- Sealladh faisg air Caisteal Bhearghadail
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_172_P002
- ÀITE
- Caisteal Bhearghadail
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- DEIT
- 1788
- LINN
- 1780an
- CRUTHADAIR
- Peter Mazell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38307
- KEYWORDS
- caistealan
aibhnichean
dìon
teaghlaichean
togalaichean
Tha Caisteal Bhearghdail na shuidhe air rubha ann am beul Abhainn Bhearghdail ann an Gallaibh. B' e suidheachadh dìon nàdarra a bh' ann. B' e daingneach aig Sir Reginald Cheyne a bh'ann san 14mh linn. Chaidh a leudachadh le na Sutharlannaich a-rithist. Chaidh an caisteal o na Sutharlannaich gu teaghlach Oliphant, is chaidh a thoirt do dh' Iarla Ghallaibh ann an 1606. Mar a bhris an caisteal sìos na thobhta, chithear an dà thùr fhathast, is chaidh an ainmeachadh mar 'Coinnlearan an Diùc'.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Remarkable Ruins and Romantic Prospects', le Teàrlach Cordiner (1788)


text:
- TIOTAL
- Abaid Innis Mo Chaluim, Loch Monadh Teith
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0586
- ÀITE
- Innis mo Chaluim
- SGÌRE
- Taobh Siar Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10505
- KEYWORDS
- togail dhealbhan
A' Ghàidheltachd agus na h-Eileanan
Eilean I
Inchmahome Priory
Lake of Menteith
Augustinians
Walter Comyn
Mary Queen of Scots
Battle of Pinkie
Chaidh an dealbh dhe na tobhtaichean seo de dh'Abaid Innis Mo Chaluim, Loch Monadh Teith, a thogail le M.E.M. Donaldson anns a' chiad leth dhen 20mh linn. Chaidh an abaid a stèidheachadh do chanain Augustinianach, le Walter Comy, Iarla Mhonadh Teith. Bhathar ga cleachdadh gu àm an ath-leasachaidh ann an 1560 an uair a chaidh a toirt air falbh bho chleachdadh creideimh. Fhuair Màiri Bànrigh na h-Alba comraich air Innis mo Chaluim an dèidh Blàr Phinkie ann an 1547 's gun i ach gu math òg.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrIdheobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus rinn i a dachaigh ann, aig Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaIdhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sgurr a' Mhuilinn bho Ach na Sìne
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1319
- ÀITE
- Ach na Sìne
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33247
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
Taobh Siar Rois
beanntan
bailtean
clachain
àiteachan còmhnaidh
beanntan
bailtean
clachain
àiteachan còmhnaidh
dròbhaireachd
rathaidean-iarainn
rèile
glinn
Linn na Deighe
Chithear Sgurr a' Mhuilinn sa chairt-phuist seo. Is e sreath de chòig stùcan a th' ann an Sgurr a' Mhuillinn. Tha e 2845 troighean a dh'àirde aig a' phuing as àirde. Tha e air aon de na seallaidhean as ainmeil air an rathad-iarainn bhrèagha eadar Inbhir Pheofharain is Caol Loch Aillse.
Chaidh an dealbh seo a thogail à Ach na Sìne, baile beag a tha suidhichte aig crois-rathaid nan rathaidean bho Geàrrloch agus Caol Loch Aillse gu Inbhir Nis. Bha na slighean seo air an cleachdadh le dròbhairean a bha a' dèanamh air margaidhean. Tha fianais ann air seo bhon ainm 'Loch a' Chroisg'. Chaidh rathaidean a thogail faisg air slighean nan dròbhairean tràth san 19mh linn leis an innleadair Tòmas Telford.
Thàinig an rathad-iarainn do dh' Ach na Sìne ann an 1870 - nuair a dh'fhosgail Rathad-iarainn na Gàidhealtachd an loidhne eadar Inbhir Pheofharain agus an t-Eilean Sgitheanach. Dh'fhosgail an companaidh rèile Taigh-òsta Ach na Sìne ri taobh an àrd-ùrlar an ear ach chaidh an togalach a sgrios le teine tràth sna 1990an. Tha an rathad-iarainn fhathast ann ach is e luchd-turais as motha a tha ga chleachdadh gus na seallaidhean brèagha fhaicinn.
Dh'fhaodte gun d'fhuair am baile a ainm a chionn's gu bheil e suidhichte ann an gleann leathann Abhainn Bran far nach eil mòran fasgadh ann. Tha am baile ainmeil airson Barraidean Ach na Sìne a tha nan deagh eisimpleirean de 'glacial outwash deltas' a chaidh a chruthachadh na mìlean de bhliadhnaichean air ais


text:
SANISTAL, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
SANISTAL, UAB
Bathar dealain, Building materials, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Gnìomhachas, riochdachaidh, Goireasan +15
Imprint
I-V 8:00-17:00
VI 9:00-14:00
- SANISTAL, UAB
Teisteanasan
Mapa
Branches
Gnìomh roinn-seòrsa
Bathar dealain, Building materials, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Gnìomhachas, riochdachaidh, Goireasan, Goods malairt, Innealan, Innealan, uidheam, Insulations stuthan, Lùth eadar-dhealaichte, Metal agus bhathar meatailt, Metal structaran togalaichean, Obair sàbhailteachd, Plumaireachd solarachaidhean, Seòmar-ionnlaid, Tàthadh, Teasachadh, Togail equipment, Togail, fìor oighreachd, Tubing
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Pagrindinis: Sanistål Lietuva


text:
- TIOTAL
- Far an deach an Rathad-iarainn na Gàidhealtachd a ghearradh tron chreig a' tighinn Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_699
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1890an; 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11431
- KEYWORDS
- Rathad-iarainn Inbhir Pheofharainn agus an Eilein Sgitheanaich
Rathaidean-iarainn na Gàidhealtachd
Scotrail
gearraidhean tron na creige air na ròidean-iarainn
Caol Loch Aillse
rathaidean-iarainn
Far an deach Rathad-iarainn na Gàidhealtachd a ghearradh tron chreig a' tighinn gu Caol Loch Aillse. Bha an earrann seo dhen rèile ann an sgeamaichean Rathad-iarainn Inbhir Pheofharain agus an Eilein Sgitheanaich. Dh' fhosgail e ann 1897. Aig an àm seo bha an loidhne mar phàirt de Rathaidean-iarainn na Gàidhealtachd. Tha seo mar phàirt de sheirbheis Scotrail an-diugh.
Bha gearraidhean mar seo pailt air an earrainn mu dheireadh dhen loidhne seo. Le sin bha cosgaisean togail na loidhne eadar Port an t-Sròim agus Caol Loch Aillse a chòig uiread 's a bha an còrr dhen loidhne
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sgioba Ball-coise Caledonian Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAN7_79
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1953
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20269
- KEYWORDS
- ball-coise
Caledonian Inbhir Nis
plèanaichean
puirt-adhair
Sgioba Ball-coise Caledonian Inbhir Nis aig Dealgros mus deach iad gu Steòrnabhagh air itealan ann an 1953. On taobh chlì, 's iad Uilleam Jack, Dòmhnall 'Ruadh' MacCoinnich, Ernie Friseal, Dàibhidh Forrest, Alasdair Siosalach, Iain MacPhaidein, Dòmhnall Moireasdan, Uilleam MacSheumais, 'Stootie' Friseal, Uilleam Brus, Bobaidh Bolt, Dòmhnall (Dan) Lowry is Dàibhidh Birrell. Chan eil fios againn cò as fhaide chun na làimh dheis
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
An G8 ann an Alba
Ma tha sibh airson an t-saoghal dh’ atharrachadh tha againn a thoisich sna coimhearsnachdan againn fhèin. Cia mheud dhaoine a bhios fianais a’ togail ann an Dun Èideann a tha a’ togail a’ chuid cloinne bhon sgoiltean ann an càraichean nuair a tha iad a’ fuireach faisg air an dearbh sgoil? Cia mheud turas a tha sinn a thall thairis gach bliadhna? A bheil thu air chur seic sa phost gu Greenpeace ‘s a uair sin air a dhràibheadh sìos gu Tesco anns an Volvo agad? Chan eil fear againn gun beagan bhreug-chràbhadh o àm gu àm a thaobh na h-àrainneachd. Tha mi a sgriobhaidh a’ phìos seo le taic bho chumhachd niuclasach.
Uill cha bhi mi ann san t-Iuchar ach ma bhios fianais nas fhaisge dhomh ann an Inbhir Nis mar a bha i aig am an strì an aghaidh am bàrr GM sa Ghaidhealtachd, thèid mi ann. Mar a thuirt mi saoilidh mi gum bi fòirneart shìos an rathaid ‘s buannachaidh Bush ‘s Blair (no Brown) bho sinn. ‘Se sin a tha iad ag iarraidh, bheir e leisgeil eile dhaibh airson feansaichean eile a thogail thairis ar saorsa.
Ma bhios sibh a’ gabhail pàirt san t-Iuchar, thoir an aire ort fhèin ‘s theich a-mach ma bhios amadan sam bith ag iarraidh sabaid.
Na atharraich na ceannardan, atharraich beatha!


text:
Cothrom air fiosrachadh
Tha an catagaraidh seo a’ gabhail a-steach fiosrachadh a bhios an stèidheachd a’ solar do riaghaltas agus buidhnean-riaghlaidh air an taobh a-muigh agus fiosrachadh a bheirear do Chomhairle Mhaoineachaidh na h-Alba air adhbharan sgrùdaidh. A rèir a nàdair, is coltach gum faic a’ mhòrchuid de stèidheachdan gum bitear cheana a’ toirt a’ chuid as motha de na catagaraidhean seo ri am faotainn don mhòr-shluagh air dòigh-eigin.
Is coltach gum faic buill den mhòr-shluagh gu bheil a’ cheart fhiosrachadh no fiosrachadh a tha co-cheangailte ris ri fhaotainn o chom-pàirtichean air an taobh a-muigh ris a bheil dàimhean aig an stèidheachd.


text:
Roinn-tìde
Tha An Saoghal air a roinneadh ann an 24 Roinnean-tìde, dìreach coltach ri na 24 uairean a th' ann gach Là is an saoghal a’ dol mu timcheall na grèine. O chionn fhada bhiodh na daoine a bhith a’ cleachdadh na grèine os an cionn is iad a’ tomhas na h-uarach a-rèir far an robh a’ ghrian anns an iarmailt. Bhiodh an uair a bhith beagan eadar-dhealaichte bho baile gu baile,[1] air sàilleabh far an robh gach baile. Chaidh na Roinnean-tìde a rèiteachadh, aig ìre Na Stàitean Aonaichte, aig co-labhairt ann an Chicago ann an 1883.[2]
Tha am mapa a leanas a’ sealltainn roinnean-tìde na cruinne.


text:
- TIOTAL
- LMS 14384 'Loch Laggan' air trèana luchd-siubhail dà-choidse
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_501
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28496
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS14384 'Loch Laggan' air trèana luchd-siubbhail dà-choidse. Thathas den bheachd gu bheil an t-àite seo faisg air Stanlaidh.
B' e ball de locomotaibhean 4-4-0 clas 'Loch' aig Rèile na Gàdhealtachd a bh' ann an 14384 (HR 124 roimhe). Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896. Lean i ann an seirbheis gus an deach a thoirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1934.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcc.luii.
Niallghus m. Boith rex na n-Deisse m-Bregh, Muiredach m. Cormaic Slana abbas Lughmaidh, Cathal ri Nepotum Cennselaigh, Domnall m. Flainn Deirgge, Elpin Glaisse Noide, Aedh m. Cormaic leth-ri Ciannacht, Fidhbadhach Cille Deilge mortui sunt.
Cele Petar a Crich Breasail, abbas Ardd Machae.
p.212
Marthu filia Maicc Dubain, dominatrix Cille Daro, obiit.
Bellum Droma Robaigh inter Nepotes Fiachrach & Nepotes Briuin in quo ceciderunt Tadgg m. Muirdibuir & nepotes tres Cellaich, Cathrannach, Cathmugh, Artbran. Ailill nepos Duncodha uictor fuit.


text:
BITENAS, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
BITENAS, UAB
-talmhainn, A 'cur crìoch obair, Balla plastering, Balla plastering, Bricklaying +20
Imprint
- BITENAS, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
-talmhainn, A 'cur crìoch obair, Balla plastering, Balla plastering, Bricklaying, Càradh, Chompanaidhean togail, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Dachaigh uèirichean dealain, Dealan lìonraidhean, Dealan pròiseactan, Electrical obair, Electrical stàladh obair, Energetics, Lùth eadar-dhealaichte, Mullach a chàradh, Obraichean, Paint agad ballachan, Resistance tomhas, Solar energy, Stòran lùth ath-nuadhachail, Tile bonding, Togail, fìor oighreachd, Tuathan-gaoithe, Wallpaper glaodh


text:
- TIOTAL
- Dealbh-magaidh de Dhonnchadh Mac a' Phearsain
- EXTERNAL ID
- Z_HCD01196
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7350
- KEYWORDS
- Donnchadh Mac a' Phearsain
paipear-naidheachd
lèirmheas
ùghdar
Chaidh a' chiad leabhar aig Donnchadh Mac a' Phearsain "Gateway to Skye" fhoillseachadh ann an 1946, ach mar a mhìnich Mac a' Phearsain san ro-ràdh aige: "chaidh aon chopaidh ... a thaipeadh, a dhealbhachadh agus a cheangal ann an 1939, ach chaidh am foillseachadh a chur dheth ri linn suidheachadh troimhe-chèile an t-saoghail aig an àm sin". Gu mi-fhortanach, chaochail a mhac Niall a bha air cuideachadh le deasachadh an leabhair, agus dhan tug e buidheachas anns an leabhar, ann an tubaist ann an 1944. Anns an leabhar, tha Mac a' Phearsain a' toirt cunntas air baile Chaol Loch Aillse agus air muinntir an àite anns na beagan bhliadhnaichean às dèidh dha a dhol a dh'fhuireach ann ann an 1912 nuair a bha e 30 bliadhna a dh'aois. Bha a bhùth-chungaidhean ann am fìor dheagh àite anns a' bhaile faisg air cidhe aiseag an Eilein Sgitheanaich agus mar sin, bhiodh mòran dhaoine às an àite agus luchd-turais a' tadhal oirre agus mar sin, bha Mac a' Phearsain aig cridhe na coimhearsnachd ann an ùine nach robh fada. Nuair a chaidh an leabhar fhoillseachadh, nochd lèirmheasan ann an iomadh pàipear naidheachd, a' gabhail a-steach Courier Dhùn Deagh, Bulletin Ghlaschu agus Gasaet Shruighlea
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Santo André
‘S e baile mòr air an àirde an ear-dheas Bhraisil, a th’ann an Santo André[1] (IPA: sɐ̃twɐ̃ˈdɾɛ, ainm slàn: Santo André da Borda do Campo, seann ainm: São Bernardo). The suidhichte ann an sgìre mhòr air a bheil Coille a' Chuain Shiar (Portagailis: Mata Atlântica),[2] aig 589m os cionn ìre na mara,[3] air iomall Shão Paulo, eadar São Bernardo do Campo agus Mauá, ann an ceann a tuath dam Billings,[4] san roinn (Portagailis: região) Ear-dheas, san stàit (Portagailis: estado) São Paulo, 123km air falbh bho Taubaté, 29km bho Osasco, 350km bho Rio de Janeiro, 339km bho Churitiba agus 889km bho Bhrasília, prìomh-bhaile na dùthcha.[5] Tha 676,407 duine a’ fuireach ann.[6] Chaidh am baile a stèidheachadh air 8 an Giblean 1553 le João Ramalho.[7] Tha an t-ainm a' ciallachadh Naomh Anndra ann am Portagailis.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Battle Creek (Michigan)
- Chengde
- Plzeň
- Sesto San Giovanni
- Takasaki


text:
- TIOTAL
- Loch an Doirb le a Chaisteal Loidse agus àirighean
- EXTERNAL ID
- QZP40_3443_P007
- ÀITE
- Loch an Doirb
- SGÌRE
- Crombail
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31760
- KEYWORDS
- Loch an Doirb
caistealan
eileanan
lochan
mòintich
Chaidh caisteal Loch an Doirb a thogail air eilean a bha air a thogail suas le làimh san loch dhen aon ainm air mòintich Dabha, an iar-thuath air Baile nan Granndach. Tha e coltach gu bheil am facal 'Doirb' a' ciallachadh 'trioblaid'.
'S ann san 13mh linn a chaidh an caisteal a thogail agus 's ann aig muinntir Chomyn a bha e mus deach a ghlacadh 's a chur gu feum le na Sasannaich. Bha e an uairsin air a chur gu feum mar phrìosan agus mar ghearastan do na saighdearan Shasannach mus tug Raibeart II e dha mhac, Alasdair ('Madadh Bhàideanaich'). Tha e air a ràdh gur ann aig Loch an Doirb a bha e a' fuireach nuair sgrios e Cathair-eaglais Eilginn ann an 1390.
Chall Iarla Mhoireibh còirichean a' chaisteil chun chrùn ann an 1455, agus thug Comhairle Dhìomhair na h-Alba an t-òrdugh do Thàna Chaladair an caisteal a thoirt as a chèile. Bha an geata mor iarainn a th'aig inntrinn Caisteal Chaladair an-diugh aig Loch an Doirb an toiseach.
Tha an dealbh seo o ghrunnan a tha air an ceangal còmhla ri làmh-sgrìobhainn dhen ainm 'The Ancient and Honourable Family of Calder', à cruinneachadh Fraser-Mackintosh ann an Leabharlann Inbhir Nis


text:
1863
1863 (MDCCCLXIII)
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Ògmhios, inbhe stàite do Virginia an Iar.
- Chaidh na Stàitean Aonaichte Choloimbia a stèidheachadh.
- Chaidh Pereira (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Cur às do Thràilleachd ann an Suriname agus Curaçao.
- Chaidh Wickenburg (Arizona) a stèidheachadh.
- Dhearbhaich Jules Janssen nach eil àile air a' Ghealaich.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 am Faoilleach - David Lloyd George Neach-poileataigs agus prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 21 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 16 an Dùbhlachd - Seòras Santayana, ann am Madrid. Sgrìobhadair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an t-Iuchar - Franz Gruber, ann an Hallein. Tha e ainmeil air sgàth an òrain "Oidhche Shàmhach".


text:
7 am Faoilleach
'S e 7 am Faoilleach an seachdamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 358 latha (359 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1566 - Taghadh Phàpa Pius V, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1610 – Galileo Galilei a' chiad duine a lorg ceithir de na gealaich aig Iupatair.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1502 - Ugo Boncompagni, ann am Bologna. Pàp bho 1572 gu ruige 1585.
- 1800 - Millard Fillmore, 13mh Ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1971 - Jeremy Renner, actair Aimeireaganach.
- 1941 - John E. Walker, ceimigear à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1655 - Giovanni Battista Pamphilj (neo Pamphili), san Ròimh. Pàp bho 1644 gu ruige 1655.
- 1742 - Seumas Greumach, a' chiad Dhiùc a' Mhonaidh Roise, ann an Lunnainn. Neach-poileataigs à Alba.
- 1998 - Vladimir Prelog ann an Zürich. Ceimigear.


text:
Hillsboro, Virginia an Iar
‘S e clachan eadar Mill Point agus Droop ann an ceann a deas na Stàitean Aonaichte a th’ ann an Hillsboro.[1] Tha e suidhichte aig 702m os cionn ìre na mara faisge air na h-Aibhne Greenbrier, aig astar dhe 289km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 126km bho Charleston, prìomh-bhaile na stàite.[2] Tha am baile air ann an ceann a deas Virginia an Iar. Tha 228 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, is iad uile daoine geala[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Pearl S. Buck (1892 – 1973): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1938.


text:
Mial-theanga
'S e faoighiche sligeach a tha san mhial-theanga (Cymothoa exigua), san teaghlach Cymothoidae. Thig am faoighiche seo a-steach air na giùrain agus gabhaidh i greim air bun teanga an èisg. 'S e a' mhial bhoireann a ghabhas greim air an teanga ach gabhaidh a' mhial fhireann greim air na giùrain, fon mhial bhoireann agus air a cùlaibh. Tha an fheadhainn bhoireann eadar 8-29mm a dh'fhaid agus 4-14mm a leud air a' char as motha. Air an taobh eile, tha an fheadhainn fhireann eadar 7.5-15mm a dh'fhaid agus 3-7mm a leud.[1] Sùghaidh iad fuil tro an cuid spògan toisich agus crìonaidh teanga an èisg ri linn gainnead fala. Thig am faoighiche an àite na teanga an uairsin, a' gabhail greim air bun na teanga agus bidh comas aig an iasg am faoighiche a chleachdadh mar gum b' e teanga a bhiodh ann. Tha coltas nach dèan an t-iasg cron sam bith eile air an iasg-òstair.[2] Turas a tha a' mhial an àite na teanga, tha cuid dhiubh a' tighinn beò air fuil an òstair agus càch air sglongaid an èisg. 'S e seo an aon fhaoighiche a tha luchd-saidheans eòlach air a thig gu tur an àite buill-bhodhaig aig òstair.[2] Tha iomadh mial sa ghenus Cymothoa,[3] ach 's e C. exigua an aon tè a dh'itheas is a thig an àite teanga òstair.
Sgaoileadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a' mhial-theanga gu math cumanta agus gheibhear iad eadar Camas Chalifornia deas gu ruige Camas Guayaquil ann an Eacuador. Chaidh dà iasg leotha a lorg ann an Costa Rìcea o chionn greis cuideachd. Chaidh a lorg eadar doimhne 2m gu 60m agus fhad 's fhios, thig iad beò air 8 gnèithean de dh'èisg thairis air 2 òrdugh is 4 teaghlaichean.
Chaidh iasg a' lorg san Rìoghachd Aonaichte ann an 2005 san robh mial-teanga. Leis gu bheil am faoighiche cumanta far cladach Chalifornia, tha cuid sa bheachd gu bheil sin na chomharradh gu bheil raon an fhaoighiche a' leudachadh;[4] ach faodaidh gun robh a' mhial a' siubhal am beul an èisg 's gun do nochd e san Rìoghachd Aonaichte air annasachd.[5].
Cearcall beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil an luchd-saidheans ro eòlach air cearcall beatha na miala. Bidh iad ri gintinn cleamhnasach agus tha coltas gur iad an fheadhainn òg a gheibh greim air giùrain èisg. Bidh iad 'nam fireannaich aig an ìre sin ach mar a dh'fhàsas iad nas sine, tionndaidhidh iad 'nam boireannaich. Mur eil boireannach air giùrain an èisg ach barrachd air aon fhireannach, tionndaidhidh aonan dhiubh 'na boireannach fhad 's a bhios e nas fhaide na 10mm.[6] 'S e am boireannach a ghluaiseas gu beul an èisg is a ghreimeas ri theanga leis na spògan aice.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Richard C. Brusca (1981) A monograph on the Isopoda Cymothoidae (Crustacea) of the Eastern Pacific ann an Zoological Journal of the Linnean Society
- ↑ 2.0 2.1 R. C. Brusca & M. R. Gilligan (1983) Tongue replacement in a marine fish (Lutjanus guttatus) by a parasitic isopod (Crustacea: Isopoda) ann an Copeia 3
- ↑ Vernon E. Thatcher, Gustavo S. de Araujo, José T. A. X. de Lima & Sathyabama Chellappa "Cymothoa spinipalpa" sp. nov. (Isopoda, Cymothoidae) a buccal cavity parasite of the marine fish, "Oligoplites saurus" (Bloch & Schneider) (Osteichthyes, Carangidae) of Rio Grande do Norte State, Brazil ann an Revista Brasileira de Zoologia 2007/24
- ↑ Tongue-eating bug found in fish (BBC News 2na dhen t-Sultain 2005
- ↑ Tongue-eating louse found on supermarket snapper ann am "Practical Fishkeeping", 6mh dhen t-Sultain 2005
- ↑ A. Ruiz-L. & J. Madrid-V. (1992) Studies on the biology of the parasitic isopod "Cymothoa exigua" Schioedte and Meinert, 1884 and its relationship with the snapper "Lutjanus peru" (Pisces: Lutjanidae) Nichols and Murphy, 1922, from commercial catch in Michoacan ann an Ciencias Marinas 18


text:
Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach no St. Vincent agus na Grenadines[1] Tha i na laighe anns na Lesser Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach eadar Naomh Lùisia agus Greanada. Tha Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach a’ gabhail a-staigh St. Vincent, an t-eilean as motha, agus 2/3 de na Grenadines, buidheann de eileanan beaga. Tha an dùthaich na ball den Cho-fhaitheas.
Anns an roinn eaconomaidh tha an t-àiteachadh gu math cudthromach. Tha tòrr chosnaidhean anns na gàraidhean-bhile banana ‘s coconut. Ach tha roinn na turasachd a’ fàs nas treasa a-nis, gu h-àraid an dèidh dol a-mach an fhiolm: Pirates of the Caribbean. Tha pàirt den fhiolm a’ cluich anns an dùthaich seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
- TIOTAL
- Gillean is Fireannaich le Eich
- EXTERNAL ID
- PC_GM4_FARMING_007
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22957
- KEYWORDS
- àiteachas
tuathanachas
beathach
beathaichean
each
searraich
San dealbh seo o thasglann Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach chithear gillean is fireannaich nan seasamh le grunnan eich. Chan eil fhios cò na daoine a th' ann no cuin a chaidh an dealbh a thogail.
Na laighe mu 32km an ear-dheas air Inbhir Nis, 's e Baile nan Granndach baile a chaidh a phlanadh, air a chur air bhonn ann an 1765 leis an uachdaran sgìreil, Sir Seumas Grannd
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson a' chomadaidh 'Rivals!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_82
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4809
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson 24 Cèitein 1850. Thòisich an cluich leis a' chomadaidh aig Sheridan ' The Rivals!' agus dhùin an oidhche leis a' bhaoth-chluich (farce) 'Husband at Sight!' A-measg nan tachartasan a bhathas a' deisealachadh bha 'Slasher and Clasher' agus 'Flowers Of The Forest' ann.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 8f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean. Tha na facail ann an Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
Knoxville, Tennessee
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Knoxville. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 178,874 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 270m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1791.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Patricia Neal, actair Aimeireaganach (1926-2010)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Chełm, A' Phòlainn
- Kaolacki, Tai-Bhàn
- Chengdu, Sìne
- Lárisa, A' Ghrèig
- Neuquén, An Argantain
- Muroran, An t-Seapan
- Sgìre Yesan, Coirèa a Deas


text:
- TIOTAL
- An Abhainn is an Drochaid, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3792
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35624
- KEYWORDS
- drochaidean
Is e Inbhir Theòrsa, a tha suidhichte air a' Chuan Arcach ann am bàgh brèagha fasgach Inbhir Theòrsa, am baile as fhaide a tuath air tìr-mòr na h-Alba. Chaidh baile Inbhir Theòrsa a stèidheachadh bho chionn fhada leis na Lochlannaich agus bha am baile cudromach dhaibh mar phrìomh shlighe a-steach do thìr-mòr na h-Alba


text:
Rìbhinn shoinneanta
Th' an rìbhinn shoineannta 'na gnè de gnàth-charachtair ann an litreachas agus film agus dreuchd 'san taigh-chluiche, ann am bitheantas caileag no bean òg a tha gràdhach soineannta.
Gu dualach, 's e maiseach, caomh, milis, òigheil, agus gu tric (gu soilleir) soineannta a tha an rìbhinn mhaoth, ann an cunnart inntinneil no mothachail an àite cunnart corporra, mar as trice targaid a' bhealgaire; 's dòcha smaoinich i le mearachd gum b' e an gaisgeach. 'S tric a' bhean-bhuairidh coimeas dhan rìbhinn shoinneanta (no an rìbhinn fo claoidh, gu dearbh).
Ann an opra 'gus cluich ceòlmhor, th' an rìbhinn shoineannta mar as trice air sheinn le aotrom guth àirde. Gu dlùth-chlòdhach, th' an neo-chiontachd 's an t-soineanntachd mang-sùileach dhuine-chloinne aice.
Rìbhinnean soineannta[deasaich | deasaich an tùs]
Rìbhinnean soineannta agus dreuchdan rìbhinn shoineannta a' gabhail a-staigh:
- Mimì 'san opra La Bohème
- Madison 'san fhilm Splash
- Liù 'san opra Turandot
- Michaëla ann am Carmen
- Dorothy Gale 'san leabhar An Draoidh Iongantach na Tìre Oz
- Antonia 'san opra Les contes d'Hoffmann
- Baintighearna Dealan-dè
- Nannetta 'san opra Falstaff
- Sneachda Geal
- Christine Daaé 'san leabhar/sa' chluich cheòlmhor An Taibhse an t-Opra
- Lauretta 'san opra Gianni Schicchi
- Lakmé
- Jemima sa' chluich cheòlmhor Cats
- Gilda 'san opra Rigoletto
- Tatajana 'san opra Eugene Onegin
- Cosette 'san leabhar/sa' chluich cheòlmhor Les Miserables
- Rapunsail
Ainmichte (ri cluiche) rìbhinnean soineannta[deasaich | deasaich an tùs]
- Mary Pickford
- Daryl Hannah
- Lillian Gish
- Mary Philbin
- Marguerite Clark
- Janet Gaynor
- Bessie Love
- Judy Garland
- Sarah Brightman
- Emmy Rossum
- Veerle Casteleyn


text:
The economic impact of the fèis movement is £2m annually, according to a report for Highlands and Islands Enterprise (HIE).
The summary findings of the 'Economic and Social Impacts of the Fèisean' will be announced at Fèisean nan Gàidheal's annual general meeting in Ullapool today (Friday September 24).
The summary findings of the 'Economic and Social Impacts of the Fèisean' show that 49 posts were sustained in the Highlands and Islands alone through the movement which is responsible for organising traditional music, dance festivals and events. The study also suggests a significant impact in the region's 'fragile areas', contributing earnings of over a quarter of a million pounds within them.
HIE announced three-year funding of £540,000 to Fèisean nan Gàidheal in September 2009 to allow the agency, along with other sources, to support the development of the popular traditional arts movement across the Highlands and Islands and further afield.
The report estimates that since the very first Fèis Bharraigh in Barra in 1981, the number of fèisean in Scotland has grown to 42 in 2008, of which 35 were held in the Highlands and Islands. The continuity and growth has led to many former fèis students becoming tutors and providing the next generation in turn with future job opportunities.
Around 13,000 young people participate in activities supported by Fèisean nan Gàidheal across Scotland. Social, artistic and linguistic benefits are the prime motivations of those who organise fèisean in local communities.
The report highlights that a range of local people who having been regular fèis participants have progressed into training and careers, including Catriona Watt, who won the BBC Young Traditional Music award in 2007 and the acclaimed Gaelic singer Julie Fowlis.
Head of Community Growth at HIE, Neil Ross, said: "The report highlights the range of social impacts the 42 Fèisean which took place across Scotland in 2008-9 had on its communities, over and above the economic impact. The evidence from contacts with local groups confirms that fèisean are important in encouraging the use of the Gaelic language and generally strengthening Gaelic culture across the Highlands and Islands. It delivered a whole range of workshops and classes including Cèilidh Trail events, cultural trips abroad and concerts."
The fèisean provides a feedstock of talented performers for the creative industries which is one of Scotland's key sectors supporting the tourism economy and work opportunities in fragile and remote areas. The Blas Festival which is organised by Fèisean nan Gàidheal saw a 27 per cent increase in people attending last year compared to 2008 with an audience of 12,000. This year's Blas festival took place from 3-12 September across the Highlands.
Chief Executive of Fèisean nan Gàidheal, Arthur Cormack said: "There has never been a time when more young people have been skilled in playing musical instruments and singing songs. This report highlights that the fèis movement has been a major success story bringing hard economic benefits to the Highlands and Islands as well as other areas across Scotland, which is important in tough economic conditions. However, the social and linguistic benefits are also extremely important and I believe that interest and ability in traditional Gaelic music in Scotland has grown exponentially over the past 30 years. I am certain the success of so many fèisean throughout the land has been the main driver behind this growth and has helped enormously in raising awareness of traditional music and the Gaelic language."
The report can be viewed here.
Buaidh Làidir aig na Fèisean air Feadh na h-Alba
Tha buaidh eaconamach nam fèisean a' cur còrr is £2m gach bliadhna, a rèir aithisg a chaidh iarraidh le Iomairt na Gàidhealtachd is na h-Eileanan (HIE).
Thèid an aithisg air bhog aig coinneamh Bhliadhnail Fèisean nan Gàidheal an diugh (Dihaoine Sultain 24) ann an Ulapul.
Tha geàrr-chunntas san aithisg ùir 'Buaidh Eaconamach is Sòisealta nam Fèisean' ag innse gu bheil 49 cosnaidhean làn-thìde air a' Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan tro iomairt nam fèisean a tha an urra ri cur an dòigh ceòl traidiseanta, fèisean agus tachartasan. Tha an sgrùdadh cuideachd a' dearbhadh buaidh chudromach anns na 'sgìrean cugallach' far a bheil na fèisean a' cur còrr air cairteal a' mhillean nota do thuarastail annta.
Chuir HIE an cèill maoineachadh £540,000 a dh'ionnsaigh Fèisean nan Gàidheal san t-Sultain ann an 2009. Tha HIE agus buidhnean eile a' cur airgead-tasgaidh a-steach a leasachadh nam Fèisean tron bhuidheann a chumas taic ri lìonra nam fèisean diofar iomairtean ùra a chuir an gnìomh air feadh na sgìre.
Thòisich a' chiad fhèis ann am Barraigh tràth sna 1980an agus bha 42 fèisean ann an Alba an uiridh - 35 anns a' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan. Tha an fhàs seo air cruthachadh iomadh cothroman cosnaidh, agus tha grunn oileanaich a ghabh pàirt sna fèisean a-nise ag obair mar luchd-teagaisg iad fhèin.
Tha mu 13,000 duine òga a' gabhail pàirt gach bliadhna ann an tachartasan le taic bho Fèisean nan Gàidheal air feadh na h-Alba. Tha na coimhearsnachdan a bhios a' cur air dòigh fèisean air an gluasad a chionn 's gu bheil buannachdan sòisealta, ealanta agus cànanach ann dhaibh.
Tha an aithisg a' cur cudrom air grunn dhaoine ionadail a chleachd a bhith a' gabhail pàirt anns na fèisean tric agus a tha a nise a' trèanadh no ag obair ann an obair co-cheangailte, mar Catriona Watt, a bhuannaich an fharpais 'Neach Ciùil Òg Tradiseanta 2007' agus an seinneadair ainmeil Julie Fowlis.
Thuirt Niall Rois, Ceann Roinn Fàs Choimhearsnachdan: "Tha an aithisg a' cur cudrom air na buaidhean sòisealta air na coimhearsnachdan, a th'aig na 42 fèisean a ghabh àite air feadh na h-Alba ann an 2008-09, a bharrachd air na buaidhean eaconamach. Tha fèisean cudromach ann a bhith brosnachadh agus a' neartachadh cultar na Gàidhlig air feadh na Gàidhealtachd is nan Eilean, a-rèir fianais bho dhaoine ann am buidhnean ionadail. Thachair grunn bhùthan-obrach agus clasaichean, a' gabhail a-steach tachartasan Cèilidhean air Chuairt, cuairtean thall thairis agus cuirmean-ciùil."
Tha na fèisean a' tabhainn luchd-cluiche tàlantach airson na gnìomhachasan cruthachail - aon dhen phrìomh roinnean ann an Alba a tha a' cumail taic ri eaconamaidh turasachd agus cothroman obrach ann an sgìrean dùbhlanach. Tha Fèisean nan Gàidheal a' cur air dòigh Fèis Bhlas agus chaidh an àireamh de luchd-amhairc a bha a' frithealadh na fèise seo suas 27% an-uiridh. Bha fèis na bliadhna sa air a cumail eadar 3 agus 12 Sultain.
Thuirt Ceannard Fèisean nan Gàidheal, Art MacCarmaig: "Cha robh a-riamh àm ann nuair a bha barrachd dhaoine òga a' cluich ionnsramaidean ciùil agus a' seinn òrain. Tha an aithisg seo a' cur cudrom air cho soirbheachail sa tha na fèisean ann a bhith a' toirt buannachdan eaconamach don Ghàidhealtachd is do na h-Eileanan agus àitean eile air feadh Alba, agus a tha sin gu math cudromach ri linn staid na h-eaconamaidh. Tha na buannachdan sòisealta agus cànanach cuideachd uabhasach cudromach agus tha mi dhen bheachd gu bheil ùidh agus comas ann an ceòl traidiseanta ann an Alba, air fàs gu mòr thar na 30 bliadhnaichean a chaidh seachad. Tha mi cinnteach gur e cho soirbheachail sa tha na fèisean a' phrìomh adhbhar airson an fhàs seo tha a' cuideachadh gu mòr ann a bhith a' togail aire dhaoine ri cèol traidiseanta agus a' daingneachadh inbhe na Gàidhlig."


text:
Cartagena de Indias
‘S e prìomh-bhaile na roinne Bolívar a ann an Coloimbia[1] a th’ann Cartagena de Indias (kartaˈxena ðe ˈindjas), neo Cartagena,[2] agus a bharrachd air sin ‘s e an còigeamh baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh, an dèidh Bogotá, Medellín, Cali agus Barranquilla. Chaidh e ainmeachadh Sgìre Turasachd agus Cultarail ann an 1991. Tha am baile suidhichte dìreach air oirthir a’ Muir Chairibianach 1,060km air falbh bho Bhogotá.[3] agus ‘s e fear dha na puingean turasachd as cudromaiche ann an Coloimbia, agus e an darna baile as motha air oirthir Cairibianach na dùthcha, ri chùlaibh Bharranquilla. A bharrachd air sin, 's e Cartagena an 5mh baile as motha na dùthcha.[4] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1533.
Bha àireamh sluaigh dhe 892,545 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[5]
‘S e fear dhe na puirt a bu chudromaiche ann an Aimearaga a bh’ann Cartagena de Indias bho stèidheachadh a’ bhaile anns an 16mh linn is rè àm ìompaireachd na Spàinne. Ghairm am baile a neo-eiseamleachd bhon an Spàinn 11 an t-Samhain 1811. ‘S e Fèis Nàiseanta ann an Coloimbia a th’ann an latha sin agus tha Fèisean an Neo-Eiseamleachd nan ruith fad ceithear latha anns a’ bhaile fhèin. Bho 1933, tha 11 an t-Samhainn air a bhith latha taghadh Miss Coloimbia, ann am Farpais Nàiseanta an Aille.
Rè na linntean, tha Cartagena air a bhith ga leasachadh, agus am baile eachdraidheil a ghleidheachadh, agus an latha an-diugh ‘s e fear dhe na puirt as cudromaiche na dùthcha agus làrach turasachd cliùiteach a th’ann. Tha àireamh-sluaigh iomall dhe 892,545 anns a’ bhaile fhèin, ach a bharrachd air sin tha àireamh-sluaigh iomall bho 1,188,078 air feadh a’ cheàna aige, a’ gabhail a-steach na bailtean Turbaco, Arjona, Turbana, Santa Rosa, Santa Catalina, Clemencia, Maria La Baja, Mahates, San Etanislao, Arenal agus Villanueva, le Cartagena ann an teas mheadhan dhuibh. Chaidh meadhan a’ bhaile eachraidheil Chartagena, ris an canar La Ciudad Amurallada (Baile na Mùirean), a dh’ainmeachadh Làrach Dhualchas Nàiseanta Choloimbia ann an 1959 agus Làrach Dhualchas na Cruinne ann an 1984 le UNESCO. Fhuair Ailtireachd Armailte a’ bhaile deuchainn mar an ceithreamh mìorbhail aig Coloimbia ann an 2007.
Susbaint
Ainm an Aite[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1502, ann an turas nach mhair ach ceithear mìosan, Rinn Rodrigo de Bastidas taisgleadh air Oithir A’ Chuain Siar (far a bheil Coloimbia an latha an -diugh) gu lèir, agus bagh Cartagena na measg. Thug e an t-ainm sin oirre oir bha i cho caol ris a’ bhagh aig Cartagena anns an Spàinnt. An dèidh sin ann an 1533 cho-dhùin an ceannsaiche Pedro de Heredia, à Madrid, gun stèidhich esan am Baile Cartagena air 1 an t-Og Mhìos sa bhliadhna sin.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 892,545 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 50,317 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cartagena, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 36.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 91.4% dhe na daoine ann an Cartagena leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 47.4% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Cartagena de Indias. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Santiago de Cuba, Cuba.
- Manila, Na h-Eileanan Filipineach.
- San Francisco de Campeche, Meagsago.
- Veracruz,Meagsago.
- Les Cayes,Haiti.
- Sevilla, An Spàinn.
- Cartagena, An Spàinn.
- Cádiz, An Spàinn[9]
- Napoli, Eadailt.[10]
- St. Augustine, Stàitean Aonaichte.[11]
- Coral Gables, Stàitean Aonaichte.[12]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bartolomé Calvo (1815 - 1889): Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1861.
Rafael Núñez Moledo (1825 - 1894): Ceann-suidhe na dùthcha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ Diario de Cádiz
- ↑ Diario El Universal de Cartagena
- ↑ SisterCities
- ↑ City of Coral Gables
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde an an Cartagena de Indias
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Fraoch Eilean, Loch Laomainn
Cleachdaidhean eile aig Fraoch Eilean
Tha Fraoch Eilean ann an Loch Laomainn. B' àbhaist dha a bhith na phriosan.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Introduction to Loch Lomond Islands”. Callander, Trossachs and Loch Lomond. Air a thogail 29mh dhen Dàmhair 2008.
Bailtean: Lus * Baile Mo Chatha * Am Bealach * Alexandria
Eileanan: Abair-Innis * Buc-Innis * Ceap-Innis * Ceardach * Clàr-Innis * Creagan Dubha * Craobh-Innis * Eilean a' Bhò * Eilean na h-Aon Chraoibhe * Eilean nan Darach * Eilean nan Deargannan * Fraoch Eilean * Innis Chonachain * Innis Cruinn * Innis Fada *Innis Inbhir Dhughlais * Innis Lònaig * Innis Mheadhran * Innis na Cailleach * Innis na Mòna * Innis Taigh a' Mhanaich * Innis Uallais * Torr-Innis * Inchgalbraith


text:
- TIOTAL
- Leabharlann Loch Carrainn (taobh a-staigh 2006)
- EXTERNAL ID
- QZP40_LOCHCARRON_INT_2006
- ÀITE
- Lochcarron
- DEIT
- 2006
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37907
- KEYWORDS
- leabharlannan
togalaichean leabharlainn
Dealbh camara de thaobh a-staigh Leabharlann Loch Carrainn a chaidh a thogail ann an 2006.
Tha an leabharlann na pàirt de dh'Ionad Howard Doris a chaidh a thogail ann an 1996. Roimhe seo bha i stèidhichte ann an am bothan-gluasadach aig bonn Pàirc a' Bhataraidh. Ann an 2007 thadhail an t-Urramach Rìoghail A' Bhana-phrionnsa Rìoghail air an leabharlann.


text:
Tías (Las Palmas)
‘S e baile beag air an eilean Lanzarote anns an An Spàinn a th’ ann Tías. Tha e suidhichte ri taobh Port Adhair Lanzarote, aig astar dhe 1,578km bho Mhadrid, prìomh-bhaile na dùthcha agus 197km bho Las Palmas, prìomh-bhaile na roinne.[1] Tha am baile ann an ceann a deas an eilein. Tha 12,820 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] Chaochail an sgrìobhadair José Saramago: (1922 – 2010) ann an Tías.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Adeje
- Azinhaga
- Castril
- Llanes


text:
Fo smùid nan ceudan a rithist
Mar as tric bidh a h-uile fear aca a bhith dol dhachaigh gun cus trioblaid no cron a’ tighinn orra. Uaireannan brisidh iad uinneag no botail ‘s chan eil sabaid beag seachad orra aig amannan. Nì iad ùpraid ma bhios cothrom aca ach ged a bhiodh iad mi-mhodail tha crìochan aca, tha riaghailtean aca ri leantainn. Tha fhios aca mar eisimpleir far a bheil na camarathan CCTV ‘s far am biodh am poileas gan feitheamh ‘s dè tha ceadaichte mus tèid do chur ann an sàs.
Tha e math a bhith òg ‘s as a chiall ann an àite no coreigin ‘s beagan cunnairt na luib cuideachd – an robh thusa a riamh mar sin?. Nach e math a bhith òg! Chan eil sin ri ràdh gu bheil a h-uile càil a bhith ruith mar bu chòir a thaobh daoine a tha fo bhuaidh deoch ‘s chan eil a h-uile duine a tha an sàs fòirneirt na òigridh idir idir. Leugh mi an dè mu dheidhinn rudeigin uabhasach a chaidh a thachairt ann an Inbhir Narann. Sgrìobh mi aithris sa Ghàidhlig a dh’ aithghearr.


text:
Lochlann
Gu ceart, 's e Nirribhidh, an t-Suain agus Danmhairg ann an Lochlainn neo Scànnanàibhia. Ach, mar is trice, chuirear an t-ainm air Innis Tile, Suòmaidh, agus na h-Eileanan Farach, agus bho àm gu àm, cleachdar airson Nirribhidh a-mhàin. Tha an t-ainm a' ciallachadh "tir nan lochan" bho thùs.
Structar eachdraidheil is poilitaigeach[deasaich | deasaich an tùs]
1 Bu tuinichean na h-Eileanan Fàro agus Innis Tìle à Lochlann (gu beag-nithe Nirribhidhich), Alba agus Èirinn (Ceiltich agus/no Cruithnich).
*Seann Lochlannach ("Viking").


text:
Aois Criost, naoi c-céd a trí dég.
An sechtmadh bliadhain décc ar fhichit do Fhlann.
Scannlán, epscop & abb Tamhlachta d'ég.
Scannlán, airchindeach Congbhala Glinne Súilighe, d'ég.
Orgain Corcaighe, & Lis Móir, & Achaidh Bó
p.586ó eachtrandaibh.
Ruarc, mac Maoil Brighde, tighearna Muscraighe Thíre, d'ég.
Frithuidhecht Flainn Sionna ó a mhacaibh .i. ó Dhonnchadh & Chonchubhar & indradh Midhe leó co Loch Ribh. Slóigheadh an Fhochla lá Niall, mac Aedha, rí n-Ailigh, co ro ghabh naidhm Dondchadha, & Choncobhair frí reir a n-athar, & co f-fargaibh ossadh etir Midhe, & Bregha.
Tormach mór meinic do Gallaibh do thiachtain co Loch Dá Chaoch bheos, & indradh tuath & ceall Mumhan leo do ghrés.
Lenae, mac Catharnaigh, tighearna Corca Bhaisgind, do écc.
Aois Criost, naoi c-céd a cethair décc.
Aodh, mac Ailella, abb Cluana Ferta Brénainn.
Moenach, mac Dailigein, abb Achaidh Bó Caindigh.
Maol Bairrfind, saccart Cluana Mac Nóis.
& Martain, ab Ruis Commáin, d'ég.
Cobhfhlaith, inghen Duibh Dúin, banabb Cille Dara, d'ég.
Fogartach, mac Tolaircc, tighearna Deiscceirt Bregh, & Cathlán, mac Finsnechta, righdamhna Laighen, d'ég.
Gebhennach, mac Aodha tighearna Ua Fidhgeinte, do mharbhadh la Nortmannaibh.
Bran, mac Eachtigern, tanaisi Ua c-Ceinnealaigh, do mharbhadh la Nortmannaibh, & la Diarmaid, mac Cerbhaill, tighearna Osraighe.
Ard Macha do losccadh.
Iar m-beith ocht m-bliadhna décc ar fhichit h-i ríghe Ereann do Fhlant Sionna mac Maoilechlainn, at-bath i t-Taillten. As acc eccaoine Floind do-ráidhedh indso,
- Flann fionn Fremhann fearr cech claind,
airdri Ereann gairgi a gluinn,
ba se concertaidh ar n-drong,
confarlaic tonn talmhan truim.
- Tola tuile tocaidh móir
carrmogal cóir crotha cain,
cur cruth-ghlan do curadh cáich,
flaith fear Fáil co fordathail.
- Ail ind ordan uas cech cind,
flaith find forgail fégtha rann,
ruiten gréne grata grind
rind na féne fele Flann
&c.
p.588
Ainle, mac Catháin, tighearna Uaithne Cliach, do bhásughadh lá Gallaibh Locha Dá Chaoch.
Goill Locha Da Chaoch beos do indradh Mumhan & Laighen.
Aois Criost, naoi c-céd a cúig dég.
An chéd bhliadhain do Niall Glundubh, mac Aodha Finnleith uas Erinn h-i ríghe.
Maol Giric, abb Cille h-Achaidh, d'ég.
Aonach Taillten do athnuadhucchadh la Niall.
Sitrioc, ua h-Iomhair cona chobhlach do ghabháil oc Cind Fuaith i n-airer Laighen. Raghnall, ua h-Iomhair, co cobhlach oile go Gulla Locha Dá Chaoch.
Ar for Ghallaibh la Mumhain. Ar n-aile la h-Eoganachta & Ciarraghe for Ghallaibh.
Slóiccheadh Ua Néill an Deisceirt & an Tuaisceirt la Niall, mac Aodha, rí Ereann co Fioru Mumhan do choccad fri Gallaibh. Scorais a longport oc Topar Gletrach i Maigh Femhin an 22 d'August. Do-lótar na Goill isin tír an lá cédna. Fos-ruabnattar Gaoidhil iad in treas uair ria medhón laoi co t-torchair míle ar céd fer ettorra, acht as lia do-cher do Ghallaibh, & ro sraoinedh forra. Do-rochratar h-i f-friothghuin annsin taoisech Cairrge Brachaidhe, & Maoil Finnén mac Donnagáin taoiseach Ua c-Cernaigh, & Ferghal, mac Muirigein, taoiseach Ua c-Cremthainn, & araill cenmothát. Do-lottar cobhraidh as longport Gall do foirithin a muintire. Im-soiset an Goidhil for c-cula dochum an dunaidh riasan tóir n-deidenaigh, .i. ria Raghnall rí Dubhgall co slogh do Ghallaibh uime. Luidh Niall co n-uaithibh ind acchaidh na n-Gall co ro toirmiscc Dia trid an iomghuin. Anais Niall iarsin fiche oidche iaramh a n-dunaidh forsna Gallaibh. Ro forcongradh uadh for Laighnibh airisiom a forbaisi forna Gallaibh co t-tucc Sitriucc ua h-Iomhair co n-Gallaibh uime cath Cinn Fuait for Laighnibh, du i t-torchrattar
p.590sé céd im tighearnadhaibh Laighen, & imon righ Ugaire, mac Ailella. At iad annso anmanna druinge dá maithibh. Maol Mordha, mac Muireccáin, tighearna Airthir Life, Mughron, mac Cinnéittigh, tighearna na t-Tri c-Comann & Laighisi, Cionaeth mac Tuathail, tighearna Ua Fenechlais, & sochaidhe oile do degh-dhaoinibh imon aird-easpucc Mael M'Aedhócc, mac Diarmata, do Uibh Conannla do, abb Glinne h-Uisen, scribhnidh tocchaidhe, ancoire, & saoi isin eccna Laitiondae, & isin m-bérla Scoitecdha. As do chath Cinn Fuaid ro ráidhedh indso síos,
- Turus Laighen, linibh ócc,
iar rott ro geal ríoghdha cuairt,
ní mat-cualatar an séd
fuaratar écc i c-Cind Fuaitt.
- Flaithe Liphe lethan-glonn
cartait glonn fri fethal find,
dus-rimart cin cetaibh cend
isin n-glenn uas Tigh Mo Ling.
- Mora airbert im cech reut,
deithbhir cidh airdirc an fód,
tair maighen co mílib ced
tairius Laighen linibh ócc.
Orgain Cille Dara ó Gallaibh Chinn Fuait.
Maol Ruanaidh, mac Néill, tanaisi na n-Déisi, do mharbhadh lá Corbmac, mac Mothla, tighearna na n-Déisi.
Cú Lothair, mac Matudhain, toiseach Ua c-Cellaigh Cualann d'écc.
p.592
Aois Criost, naoi c-céd a sé dég.
An dara bliadhain do Niall.
Eccnech, comharba Enda Airdne, epscop & angcoire, d'écc.
Feradhach, abb Insi Bó Finne.
Maoil Eoin abb Rosa Cré.
& Ceallachan ua Donait, abb Tuama Inbhir, d'ég.
Muireand, inghen Suairt ban-abb Cille Dara, d'écc an 26 Maii.
Daniel Cluana Cairpthe, senchaidh amhra, d'écc.
Eithne, inghen Aodha, mic Néill, rioghan Fer m-Bregh, d'écc lá féile Martain.
Mór, inghen Cearbhaill, mic Dunghaile, bain-tighearna Laighen Deasgabhair, d'écc iar n-deigh-bhethaidh.
Tighearnach ua Cléirigh, tighearna Aidhne, d'écc.
Cet, mac Flaithbeartaich, tighearna Corca Mo Druadh, d'écc.
Ceall Dara do orgain do Ghallaibh Atha Cliath.
Orgain Leithghlinne, la Gallaibh, airm in ro marbhadh Maol Pátraicc, sacart & ancori & Mongán, ancori & sochaidhe oile i maille friu.
Oitir & na Goill do dhul o Loch Dá Chaoch i n-Albain, & Constantin, mac Aedha do thabhairt catha dóibh, & Oitir do mharbhadh co n-ár Gall immaille friss.
Aois Criost, naoi c-céd a seacht décc.
Domhnall, mac Diarmada, abb Glinne h-Uissin.
Mael Coe, abb Noendroma, d'écc.
Indrechtach, abb Trefoite, do mharbhadh 'na taigh abaidh fadhéisin.
Maoilene, mac Maoil Brighde, abb Lainne Eala & Condere, & aule Ereand, d'ég.
Dubhghiolla, mac Lachtnáin, tighearna Tethbha, do mharbhadh.
Corbmac, mac Mothla, tighearna na n-Deisi, d'ég.
Cath Atha Cliath (.i. i Cill Mo Samhócc la toebh Atha Cliath) for Ghaoidhealaibh ria n-Gallaibh .i. ria n-Iomhar & ria Sitriug Gále, .i. in xv October, in ro marbhadh Niall Glúndubh, mac Aedha Finnleith rí Ereann iar m-beith dó trí bliadhna isin righi. Conchobhar ua Maoileachlainn, righdhamhna
p.594Ereann, Aodh mac Eochagain, rí Uladh, Maol Mithidh, mac Flannagáin, tighearna Bregh, Maol Craoibhe ua Duibh Sionaich, tighearna Oirghiall, Maol Craoibhe, mac Doilghen, tighearna Tortan, Ceallach mac Foccartaigh, tighearna Deisceirt Bregh, Cromman, mac Cinneitich, & sochaidhe aile nach áiremhthar, do shaor-chlannaibh & daor-chlandaibh, immaille risan righh Niall. As don cath-sin adrubradh,
Acc égaíne Néill ro raidhedh beos,
- Ba duabhais an Chédaoin chruaidh,
iar sreth sluaigh fo chosaibh sciath,
di do-gairther co t-tí bráth,
matan ailcech Atha Cliath.
- h-I t-torchair Niall, nia forelcc,
Concobhar cond gossa gaircc,
Aedh, mac Eathach Uladh uird,
Maol Mithidh tuilcc ordain aird.
- Mor do gnúisibh Gaoidheal gnáth,
mór do dúisib laocradh liath,
do mhacaibh rioghan & righ,
ro bith i n-Ath claidhbheach Cliath.
- Breta barann coimdhidh cáidh.
maircc fors t-tairinn la nert sluaigh,
nir ba h-eccaoin isin tráigh,
ba duabhais an Chedaoin chruaidh.
- Brónach aniu Ere uagh,
cen ruirigh ruadh righi giall,
as dégsi nimhe gan gréin,
fairgsi Muighe Néill gan Niall.
- Nís-ta medhair maithius fir
nís-ta sith na subha slóigh,
ní cumhaing aenach do áin,
o ros-báidh an braenach bróin.
p.596
- Truagh sin a Muigh Bregh buidhe,
a tír n-álaind n-adgaidhe,
ro scarais frit righ ruireach,
fot-raccaibh Niall niadh-guineach.
- Caiti mail iarthair betha,
caiti grian cech airm-greatha,
inad Niall crodha Cnucha,
ro malairt, a mór-trucha.
Niall ro ráidh indso an lá riasan chath,
- Cepe damb'áil boccoit breac,
agus claideabh leota liach,
agus gai glass gona troch,
téis matan moch do Ath Cliath.
Céle Dabhaill, mac Scandail, comharba Comhgaill, & anmchara Néill Glundubh, as é ro aslaigh for Niall tuidhecht don chath-sa, & as é do-rat a chuit fochraicce do Niall ar claomhclodh ech do thabhairt dhó dia bhreith féin as in c-cath.
Gormlaith, inghen Fhloinn, ro ráidh,
- Olc form commaoin an da Ghall
marbhsat Niall, agus Cearbhall,
Cearbhall la h-Ulb, comhal n-glé,
Niall Glundubh la h-Amhlaidhe.
Cáiscc an 25 April, & Min-cháisc i samhradh. Dia cóicc m-bliadhna sesccat ar tri chéd tecmoing sin,
- Cáiscc i samhradh, srethaibh sluacch,
iar t-teoraibh bliadhnaibh buan-bán,
dergus ár n-Goedhell dar rian,
h-i rendaibh findol Fail aim Niall.
p.598
Comghall ro ráidh,
- Fel Coemhain Léth i corghus,
do aig bliadhain do anfuth,
cóicc la erraigh iar c-cáiscc mion
cáiscc do bith i samhradh.
Orgain Ferna & Tighe Munna la Gallaibh.
Aois Críost, naoi c-céd a h-ocht décc.
An céd-bhliadhain do Donnchadh, mac Floinn t-Sionna, h-i righe uas Eirind.
Finchar, epscop Doimh Liacc.
Corbmac, mac Cuilennáin, epscop Lis Móir, & tighearna na n-Déisi Mumhan.
Loingseach, epscop Cluana Mic Nóis.
Maol Maire, abb Arda Brecáin.
Ciarán, abb Daimhinsi.
Scannlan, mac Gormáin, eccnaidh, scribhnidh toghaidhe, & abb Rossa Cre.
& Meraighe Cluana Móir M'Aedhócc, d'ég.
Lia mór isin m-bliadhain-si co roacht an t-uisce less n-abaidh Cluana Mic Nóis, & co Clochán Ulaidh na t-Trí c-Cros.
Ceanandus do iondradh do Ghallaibh, & briseadh an doimh liacc.
Ar mór ócc Gréin for Uibh Máine.
Cath i c-Ciannachtaibh Bregh, .i. occ Tigh Mic n-Eathach, ria n-Donnchadh, mac Flainn mic Maeleachlainn, for Ghallaibh, dú in ro marbhadh líon dírimhe dona Gallaibh, uair ba isin chath-sin ro díoghladh cath Atha Cliath forra, dóigh torcradar d'uaislibh na Nortmann ann coimhlíon a t-torchair do saer-chlandaibh & daor-clannaibh Gaoidhel isin cath-sin Atha Cliath. Ro gonadh Muirchertach, mac Tighernain, .i. rioghdhamhna Breifne, h-i c-cath Ciannachta, & att-bath iaramh dia ghonaibh.
Murchadh, mac Flaind, tighearna
p.600Corca Bhaiscind, d'écc.
Fland, mac Lonain, Uirghil Sil Scota, file is deach baoi i n-Erinn ina aimsir, do mharbhadh lá macaibh Cuirrbhuidhe, do Uibh Fothaidh iaid-sidhe) i n-duine-taídhe occ Loch Dá Chaoch i n-Déisibh Mumhan.
Aois Críost, naoi c-céd a naoi dég.
An dara bliadhain do Dhonnchadh.
Ciaran, epscop Tolain.
& Ruman, mac Cathasaigh, espuccCluana h-Ioraird, d'ég. As dó at-rubradh an rann so,
- Comhrar eccnai urdhairc áith,
fer co n-occaibh occa aibh,
dunadh doini dil imdail,
Ruman, mac Cathasaigh cain.
Maonach, mac Siadhail, abb Bennchair, & sccribhnidh na n-Gaoidhel uile.
Coirpre, mac Feradhaigh, cenn crabhaidh Laighen, comharba Diarmata, mic Aodha Róin, airchinnech Tighe Mo Chua, & anchoire, d'ég iar n-deigh-bhethaidh cian-aosda.
& Ferghal, mac Maol Mordha, ab Saighre, d'ég. As dóibh ro ráidhedh,
- Ní bliadhain cen airisni,
anabaidh abb buan Bennchuir,
agus comharba Diarmata,
Coirpre ba buaidh céch deagh-tuir.
- Ab Saighre co socraiti,
Ferghal fer co foendenaibh,
Domhnall deil ard uile-mhaith
duinébháith for Gaoidhealaibh.
- Ní ruirmiu, ní airémha,
fo bith isam triamhain-si,
a tainic de ancessaibh
Ereann isin m-bliadhain-se.
Domhnall, mac Floinn, mic Maoilechlainn, rioghdhamhna Ereann do mharbhadh la a bhráthair Donnchadh i m-Bruighin Da Choga. As do bhás an Mhaonaigh, mic Siadhail, cedna, & Domhnaill ro ráidheadh,
p.602
- Cóicceadh bliadhain baeghlach binn
o Fhlann Temhrach torccaibh drong,
Maenach, cathrach Comhghaill grinn
guin Domhnaill la Donnchadh n-Donn.
- Mór liach Maonach, a Dhé dhil,
uirdercc dhaolach in ghnúis ghloin,
dromchla Ereann dar dá muir
comarba cuir Comhghaill caoin.
- Ceann cuindrígh an chuiccidh chóir,
a mind óir ar mairgi mur,
saeth lem egnaidh Insi Fáil,
do dith a dail n-Gaidheal n-gur.
- Gem don lícc loghmair láin,
go Ruaim ráin as airrdhe m-bróin,
nat mair Maenach, Mumhan muadh
as lor truagh a Dhe mhóir.
Ceallach, mac Conghalaigh, abb Cille Achaidh
Cionaedh, mac Domhnaill, abb Doire Chalgaigh, & Droma Tuama, cenn athcomhairc Ceneoil c-Conaill, d'ég.
Flaithbheartach, mac Muirchertaigh, abb Cluana Móir, d'ég. As dó ro ráidheadh,
- Caitte annadh inn mais uaigh,
caitte alladh ecces lóir,
inidh Flaithbheartach find Fáil
ro scar fri miadh Cluana Móir.
Maol Sinchill, mac Canannáin, d'ég, as dó ro ráidheadh an rann so,
- Lasar Laighean lir co tráigh
níbo tlaith frí forlann féigh,
clercecht caemh, cen imchim n-aith,
ro raith for Mael Sinchill séimh.
p.604
Cearnach, mac Flainn, abb Lainne Léire, d'écc, dia n-ebradh,
- Sutrall Muighe, maith fri bágh,
Bregh m-ban m-buidhe balc a brígh,
ruithen gréini grian fri gruadh
Cernach Lére liach a dith.
Mac Ródaidhe, mic Dunchadha, airchinnech Cluana Boirenn, d'ég.
Maonach, céle Dé, do thiachtain don fhairrge aniar do dhenamh rechta Ereann.
Gofraith ua h-Iomhair do ghabháil fosadh i n-Ath Cliath, & Ard Macha d'orccain lais iaramh, & la a shlógh isin Satharn ria fél Martain, & na taighe ernaighe do anacal lais cona lucht do chélibh Dé, & do lobhraibh. An tír do arccain lais in gach aird .i. siar co h-Inis Labhradha, soir co Banna, fo thuaith co Magh Uillsen. Acht atá ní chena an sluagh do-dheachaidh fotuaith dos-fairraidh Muirchertach, mac Néill, & Aighnert, mac Murchadha, co raoimhidh forna Gallaibh, & torchratar drong díomhór dibh, & do ernatar uathadh oile lá dorchacht céd tosaigh na h-oidhche, uair nírbo forreil doibh iatt.
Muiriucht do Ghallaibh oc Loch Feabhail acc Olbh co n-díbh longaibh for triochat & Inis Eocchain do orccain dóibh. Ferghal, mac Domhnaill, .i. tighearna An Fhochla, i n-easccairdine friú, go ro marbh lucht luinge díobh, & ro bhris an luing féisin, & rucc a h-ionnmhus & a h-edáil. Fiche long oile do thocht co Cenn Maghair i n-airthear Tire Chonaill im mac Uathmharáin,
p.606mic Barith, & ní dergensat nach fodhail don dul-soin.
Maol Sechlainn, mac Maol Ruanaidh, mic Floinn, d'ég.
Orgain Cluana h-Eidhneach, & losccadh dertaighe Mo Chua, & orgain Ferna Móire M'Aodhócc do Gallaibh.
Aois Criost, naoi c-céd fiche.
An treas bliadhain do Donnchadh.
Maol Poil, mac Ailella, epscop, anchoire, & scribhnidh Leithe Chuinn, & abb Ind Edhnén, d'écc. As dia écc ro ráidhedh an rann,
- Mael Póil baoí fo orddun mór
epscop gaibhed ramat righ,
suí no nertadh recht for cach
fer fo-ceirdedh sechtair sídh.
Corbmac, espucc Cluana Ferta Brénainn.
& Ailell, mac Flaithim, abb Cluana Móir M'Aedhócc, do écc.
Flannagán ua Riaccán, abb Cille Dara, & ríghdhamhna Laighean, d'ég.
Maol Ionmhain ua Glascon, abb Cluana Dolcáin
Colggu, mac Fedaich, abb Sláine
Alldgus Chille Scíre
Aodh ua Raithnén, sen-suí Ereann, & eccnaidh Saighre
Ferdalach, saccart Cluana Mic Nóis
& Loingseach, mac Aonaccáin, feirtíghis Doimh Liacc, d'ég.
Tadhg, mac Faoláin, tighearna Laighean Desgabhair frisa-ráite Uí Ceinnselaigh, d'ég, dia n-ebradh,
- Dá deich m-bliadhan at-gleam
ar naoi cétaibh as moam,
o genar Criost, iar riagail,
cusan m-bliadhain i taam.
- As isin bliadhain deimhin
iarsan riagail ait, agair,
ecca Taidhcc urdeirc aimhind,
an-righ aibhind Desgabhair.
Indrechtach, mac Conchohhair, righdhamhna Connacht, d'ég.
Maol Mic Duaich, tighearna Aidhne, do mharbhadh la Gallaibh.
Aodh, mac Lonáin ui Guaire, tanaisi Aidhne, d'écc.
Findguine ua Maol Mhuaidh, tigherna Fear c-Ceall d'ég.
Slóighedh la Donnchadh, rí Ereann, co Connachtaibh, co ro marbhadh drem mór dia mhuintir i n-Duibhthir Atha Luain, dú i t-torchair Cionaedh, mac Conchobhair, tighearna
p.608Ua Failge.
Maol Mordha, mac Riacáin, tanaise Osraighe, d'ég.
Orgain Cluana Mic Nóis do Ghallaibh Luimnicch, & teacht dóibh for Loch Ribh, go ro oirccset a oilena uile.
Orgain Eninsi la Fothartaibh Tire do Ghallaibh, dú in ro marbhtha da céd décc do Gaoidhelaibh, & Abél scribhnidh do dhol i martra immaille friú.
Indradh Cluana Mic Nóis la mac n-Ailgi, & a losccadh lais iaromh.
Uathmarán, mac Dobhailéin, tighearna Luighne Connacht, d'ég.
Flaithbheartach, mac Ionmhainen, rí Caisil, do dhul dia oilithre, & Lorcan, mac Conliugáin, do ghabháil righe Caisil.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a h-aon.
An cethramhadh bliadhain do Dhonnchadh.
Maol Calland abb Disirt Diarmada.
Maol Padraicc, mac Moraind, abb Droma Cliabh & Arda Sratha.
Dubh Da Braine, abb Rossa Ailithir.
Maol Tuile, mac Colmáin, fer leighint Chluana Mic Nóis, & Fiachra Eccailsi Bicce d'écc.
Duibhlitir Cille Slebhthe, saccart Arda Macha, do dhol i martra la Gallaibh Snámha Aighneach.
Cu Congalta, saccart Lainne Léire tethra (.i. cantaire no orator) Ereann etir guth, & cruth, & soas (.i. ro fhios) d'ég.
Maol Mordha, mac Conchubhair, tighearna Ua Failghe.
& Find, mac Cerráin, tighearna Muscraighe, d'écc.
Lioghach, inghean Floinn, mic Maoileachlainn, ben Mhaoile Mithigh, tigherna Bregh uile, d'écc, & ro h-adhnacht co n-airmitin móir h-i c-Cluain Mic Nóis.
Spelán, mac Conghalaigh, tighearna Conaille Muirtheimhne, do mharbhadh.
Indredh Fear n-Arda, & Lainne Léire, & Fear Rois isin m-bliadhain h-isin.
Céle mac Ansothain, tighearna Ua Criomhthannáin, d'écc.
Maol Cluithe, mac Conchobhair,
p.610rioghdhamhna Connacht, do mharbhadh.
Finn mac Mael Mordha, mic Muireccáin, rioghdhamhna Laighen, do mharbhadh lá Ceallach, mac Cerbhaill.
Flaithbheartach, mac Ionmainéin, do ghabháil do Ghallaibh i n-Inis Locha Cré, & a bhreith co Luimneach.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a dó.
An cúigeadh bliadhain do Dhonnchadh.
Duibhlitir, abb Cluana h-Eidhneach.
Muiredhach, mac Domhnaill, abb Mainistreach Buithe, cenn athchomharc (.i. fiafraighe) Fear m-Breg uile, óccaibh, cléirchibh, & maor muinntire Pátraig ó Sliabh Fuaid co Laighniu d'ég.
Maol Mordha, mac Congalaigh, abb Daimhinsi.
Mochta na h-Innsi, mac Cernachain, sagart Arda Macha, d'écc.
Cellach, mac Cerbhaill, rioghdhamhna Laighen, lá Donnchadh, mac Domhnaill, torchair séin, & Donnchadh, mac Domhnaill, righdhamhna Temhrach, do mharbhadh la Maol Ruanaidh, mac Conchobhair, i n-dioghail Cellaigh, mic Cerbhaill, mic Muireccéin.
Longus do Ghallaibh for Loch Erne, co ro indirset innsedha, & oiléna an locha, & na tuatha ar gach taobh de, & airisiomh dóibh foran loch go samhraidh ar c-cint, & an tír d'fagbhail doibh i n-ecmaing (.i. i n-deiredh) na ree-sin.
Gaill do thocht for Loch Cuan, & Maol Dúin mac Aodha righdhamhna An Cúigidh do thuitim leo. Dá chéd dég do Ghallaibh Locha Cuan do bhádhadh h-i Loch Rúdhruidhe.
Gaill for Loch Ribh .i. Colla mac Barit, tighearna Luimnigh, & as leo ro marbhadh Eachthighern, mac Flannchadha, tighearna Breghmhaine.
p.612


text:
- TIOTAL
- Sgioba Iasgaich Bhradain Ratharsair
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_001
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1950an; 1960an
- CRUTHADAIR
- James/David Banks
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13060
- KEYWORDS
- iasgach
bradan
bradan mara
stèisean bhradain
lìn
lìontan
companaidh iasgaich
togail bhàtaichean
deilbh bhàta
geòla
San dealbh-chamara seo chithear an ceathrar a tha nan sgioba air a' gheòla 'Dun Cathan'. Bhiodh an sgioba seo, a' fuireach air Eilean Ratharsair, a' frithealadh stèisean a' bhradain aig Caisteal Bhròchaill, agus na lùib na lìontan-poca ann am Bròchall agus ann an Hàlaig. Tha lìon poca ga cheangal ris an tràigh agus air acrachadh a-muigh san uisge. Tha cuideachd balgan-fleodraidh aca gu h-àrd agus cuideaman aig a' bhonn. Bhiodh bradan a bha a' snàmh sìos a' chost a' coinneachadh an lìon-toisich, air a chur aig ceart-cheàrn ris an tràigh, agus a' snàmh suas am fosgladh gu ruig am poca far an deidheadh a ghlacadh.
'S e a' gheòla (no 'coble') bàta traidiseanta a tha fìor mhath san t-seòrsa iasgaich seo. Tha am bonn còmhnard agus an toiseach àrd a' leigeil leis a' bhàta seòladh gu sàbhailte ann am muir garbh agus a' leigeil leis a bhith air cur air bhog on tràigh ged nach biodh ach glè bheag de dh'fhasgadh ann. Air a' mhuir tha iad glè stòlda nuair a tha tarraing a' dol no gluasad acraichean, lìn no uidheam eile.
'S e am bàta san dealbh BRD75, 'Dun Caan', clàraichte san Àth Leathainn. Chaidh a thogail ann an 1957 do Chompanaidh Bhradain na Gàidhealtachd an Iar, 's cinnteach le fear-togail nam bàta a bha san sgìre, Raibeart Sutharlanach. Chaidh a' gheòla a reic còmhla ris a' chompanaidh ann an 1962. Sguir a chlàrachadh mar bhàta-iasgaich ann an 1986.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Loch a' Mhuilinn, Gleann Shrath Fharrair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1315
- ÀITE
- Srath Fharrair
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33243
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Inbhir Nis
lochan
glinn
aibhnichean
cumhachd dealan-uisge
na Frisealaich
Chithear Loch a' Mhuilinn no Loch a' Mhuilidh ann an Gleann Shrath Fharrair sa chairt-phuist seo. Tha beachd ann gur ann bhon fhacal Chruitheach 'var' a tha a' ciallachdh 'lùbadh' a thàinig an t-ainm Farrair. Tha an ainm na glinne annasach oir tha cha mhòr an aon chiall aig 'gleann' agus 'srath'.
Tha mu 12 mhìle a dh'fhaid ann an Gleann Fharrair agus tha e a' giùlan Abhainn Fharrair an ear bho Loch Mhonair tro Loch a' Mhuillidh agus Loch Beannacharan don Abhainn Ghlas faisg air an t-Sruigh. Tha e na pàirt de Sgeama Dealan-uisge Afraig-na Manachainn. Mar thoradh air roinn Srath Farrair den sgeama seo, chaidh ìre Loch Mhonair a thogail agus bidh uisge ga thoirt do ghineadair fo thalamh ann an Deanie tro thunail.
Bha uair a bha Gleann Srath Fharrair air fearann nam Frisealach agus, a rèir beul-aithris, bha Sìm Friseal, MacShimidh, am falach air eilean beag ann an Loch a' Mhuillidh an dèidh ar-a-mach nan Seumasach ann an 1745


text:
- TIOTAL
- Clachan-chinn aig Cladh a' Bhile
- EXTERNAL ID
- QZP40_2471_VOLXII_P362
- ÀITE
- Cladh a' Bhile
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- DEIT
- 1876
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31658
- KEYWORDS
- clachan-uaghach
uaighean
comharraidhean uaghach
clachan
gràbhalaidhean
tiodhlacaidhean
cladhan
Tha Cladh a' Bhile faisg air baile Ellary, ri taobh Loch Caolaspoirt. Chaidh leacan-chinn shnaidhte is sgeadaichte a lorg aig Cladh a' Bhile, is tha cruinneachadh de 29 leac-croise ann. Tha an t-ainm a' ciallachadh 'cladh na craoibh choisrigte'. 'S dòcha gur e àite manachail tràth a bh'ann. Tha coltas gur ann on 8mh linn a tha na clachan uaghach is chaidh an snaidheadh le sgealbadh - 's e sin a' toirt cnapan on uachdar a chum dealbh a dhèanamh fodha. Bha seo a' dìon a' ghràbhalaidh o bhith air a mhilleadh.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland. Vol XII, Part I' (1876-77)


text:
- TIOTAL
- Ar Cabhlach Breatannach ann an Uisgeachan na h-Alba
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5641
- ÀITE
- Linne Chrombaigh
- LINN
- 1910an; 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37267
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Caolas Chrombaidh
Sùdraichean
soithichean-cogaidh
Cabhlach Rìoghail
calaidhean
gnìomhachas ola
famhairean
uirsgeulan
Air a' chairt-phuist seo chithear ar Cabhlach Breatannach ann an Uisgeachan na h-Alba.
Seo sealladh de Chaolas Chrombaigh, agus an t-slighe a-steach air a dìon le dà rubha, na Sudraichean.
'S e caolas air Linne Mhoireibh a tha ann an Caolas Chrombaigh. Air a chruthachadh aig an aon àm ri Loch Nis, 's e cala domhainn nàdarra a th' ann. Ann an 1912 rinneadh ionad nèibhidh dheth agus bha e na acarsaid shàbhailte don chabhlach anns an dà chogadh mhòr. Bha e furasta dìon a chur air an t-slighe a-steach dhan Chaolas agus bha na Sudraichean air am breacadh le daignichean airm; tha na tha air fhàgail dhiubh ri fhaicinn fhathast. Bho chionn ghoirid tha Caolas Chrombaigh air a bhith air a chleachdadh airson togail, càradh agus cumail crainn ola a' Chuain a Tuath.
A rèir aithris tha na Sudraichean air an ainmeachadh air dà fhamhair a bha a' fuireach air na rubhaichean agus a' cumail sùil air muinntir Chrombaigh. Bha iad nan greusaichean tranga a bhiodh a' tilgeil innealan gu chèile tarsainn air a' chaolas chumhang


text:
- TIOTAL
- Dithis taobh a-muigh an taighe aca
- EXTERNAL ID
- QZP99_93134_01_02
- ÀITE
- neo-aithnichte
- CRUTHADAIR
- I F Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38418
- KEYWORDS
- aodach
aodach làitheil
Tha aodach an dithis seo coltach ri aodach àbhaisteach croiteir. Bha an t-aodach aca air a dhèanamh le làimh o chlò-mòr no clòimh, is anart airson lèintean. Bha plaide clòimhe, no beannag air a fighe, air na boireannaich thar an guailnean gan cumail blàth. Bha bonaidean air na fir is adan anairt air an robh 'muidse' air na boireannaich. Bhiodh bean na bainnse a' faighinn muidse o a màthair-chèile air là na bainnse aice
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- 54398 a' shuntadh aig Snaim Fèill Sheòrais
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_633
- ÀITE
- Fèill Sheòrais
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- DEIT
- 23 An Giblean 1952
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- Pat Garland
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27347
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
rathaidean-iarainn
HRS
Snaim Fèill Sheòrais le 54398 'Ben Alder' a' ceangal.
'S ann aig Snaim Fèill Sheòrais a tha Meur Inbhir Theòrsa a' fàgail na prìomh loidhne a tuath gu Inbhir Ùige. Dh'fhosgail an stèisean air 28 An t-Iuchar 1874. Dhùin e do bhathar san Fhaoilleach 1984 ach tha e fhathast fosgailte do luchd-siubhail
Chaidh 'Ben Alder', locomotive Clas 'Small Ben', a thogail san Iuchar 1898 agus chaidh i air adhart gus an t-àireamh 14398 fhaighinn bhon LMS agus fhuair i an t-àireamh 54398 bho Rèile Bhreatainn. Chaidh a briseadh suas sa Ghearran 1953.