c: text/html

text:
- TIOTAL
- Agallamh le Alasdair Mac an Tòisich mu bhiadh aig àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF03_TRACK04_MACKINTOSH
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Alistair Mackintosh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3206
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cogaidhean
cùmhnadh
cuibhreannan
rations
claistinneach
Tha Alasdair Mac an Tòisich a' cuimhneachadh air a' bhiadh ann an ostail sgoile an Inbhir Nis san Dàrna Cogadh.
Ma bha thu a' fuireach air tuathanas bha thu a' dèanamh glè mhath; bha a h-uile seòrsa rud ga fhàs aig an taigh agad. Ach chaidh mise gu ostail. Dh'fheumadh a h-uile duine taobh thall de dh'Allt Dobharaidh a dhol dhan ostail an Inbhir Nis. Bha clann Sganaidhport fortanach; fhuair iadsan cothrom siubhail. Ach bha seirbheis nam busaichean cho truagh 's gu feumadh tu a dhol a-steach dhan ostail seo. 'S e Drummond Park a th' air. Tha e fhathast ann air iomall bhaile Inbhir Nis. Agus bha sin gu math cruaidh. Thuirt feadhainn gu robh e na bu mhiosa na 'n arm. A h-uile seòrsa de na cuibhreannan - tha mi gan aithneachadh - a bha sinn a' bruidhinn air na bu tràithe, bha iad ann, agus aon rud a fhuair sinn gu h-àraid - na roilichean aosta a bha sin. Agus cha tàinig cloimh-liath orra; bha iad glè chruaidh. Agus chaidh sinn riutha ag ithe mar gun itheadh cù cnàimh agus chagainn sinn orra agus chòrd e ruinn a chionns, ma tha an t-acras ort - agus bha an t-acras oirnne - tha biadh sam bith math, roilichean aosta ann no às. Agus gun teagamh nam biodh cloimh-liath air fàs orra bhiodh iad dona dhuinn, ach tha e coltach dìreach gun do dh'fhàs iad cruaidh - agus mar sin cha b' e iongantas a bh' ann ag ithe seann roilichean, ach chum e a' dol sinn.
Aon rud nach fhaca duine tron chogadh b' e sin banana. Agus eil fhios agad nuair a thèid thu a-steach dhan supermarket an-diugh chì thu làn sgeilpichean de bhananathan. Cha robh gin ann. Chaidh an tarraing a-steach bho thall thairis 's mar sin cha robh àite ann do bhananathan. Ach bha ùbhlan agus 's dòcha peuran a chaidh am fàs aig an taigh. Chan eil cuimhn' agam idir air orains fhaighinn - cha chreid mi gu robh, ach gu cinnteach gin a bhanana. Cha robh iad air a' chlàr-bìdh. Ach dh'itheadh sinn ùbhlan-còcaireachd, eil fhios agad, an fheadhainn James Grieve a tha sin a chuireadh d' fhiaclan searbh, dh'itheadh sinn iad. Nuair a tha thu leis an acras ithidh tu - agus chan fhaca sinn idir duine reamhar san sgìre sna làithean ud, agus faodaidh mi sin a ràdh gu fìrinneach.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Allt Dobhraig.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Item is do leiges in filuin cuisle do legin asin ball a mbia se, oir is riaguil coitcind , nach du an t-adbur do tairring cum a contrarda. Cuir ainnsein neithi frithbuailteca timcell & neithi tairrgteca gan beith rote arin nescoid fein, & tobuir let istigh neithi a n-aigid na neimi, mar ata viola & bithnum & sgabiosa; & conduimiter an medhon lac do gnath le séne & le casia fistola & le sal chuach. Ainnsein d'aippiugad an filuin & da brised, cuirter buidhen uighi & becan saluinn & mela arna suathad trit a ceile co minic sa lo air: no dentur cerin dfigedhuibh & do taos goirt & doilioli 137 & do salunn air.


text:
Santiago Pérez de Manosalbas
B’ e Santiago Pérez de Manosalbas, neo de Manosalbas ùghdair, tìdsear, fear-naidheachd agus neach-poileataigs à Coloimbia.[2] Rugadh e 23 an Cèitean 1830 ann an Zipaquirá, Cundinamarca (Coloimbia) agus a chaochail 5 an Lùnasdal 1900 ann am Paris (An Fhraing) Bha e na cheann-suidhe Coloimbia bho 1874 gu ruige 1876.[3][4] Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais thoisich e na h-obraichean air rathaidean-iarainn ann an ceann an tuatha na dùthcha (Spàinntis: 'Ferrocarril del Norte) agus bhrosnaich e am foghlam. ‘Se Libearalach a bh’ann.
‘S e mac Felipe Pérez agus Rosa Manosalva a bh’ann, agus bha dithis bhràthair aige, Felipe Pérez agus Rafael Pérez.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an sgoil Colegio del Espíritu Santo, a steidhich agus ga stiùireadh leis a' charaid agus a neach-chomhairle aige Lorenzo María Lleras, far an tug e dotaireachd ann an Lagh.
‘S e fear-aithris agus deasaiche aig pàipearan-naidheachd a bh'ann, mar El Mensajero, La Defensa (far an robh e na dheasaiche ann an 1880), El Relator, a bharrachd air La América, ann an Eabhraig Nuadh, far an do rinn e dubh chàineadh air Oirceadal an Rothaich (Beurla: The Monroe Doctrine). Nuair a bha a 22 a dh’aois, ann an 1852, bha e na Rùnaire ann an Coimisean Taisgleadh na Dùthcha agus chaidh na sgrìobagan aige a chur sa chlò eadar 1853 agus 1854 anns a’ phàipear-naidheachd El Neogranadino.
Steidhich e sgoil, agus a bharrachd air sin stiùireadh e an Oilthigh air Astar Coloimbia ann an 1891 agus thug e os làimhe Reachdadaireachd an Oilthigh Nàiseanta Colombia, leis cho dìleas a bha a air brosnachadh an fhoghlaim.
Seo airthis air na sgilean teagaisg a bh’aige:
Bha e eòlach seadh air na cuspairean daonna seadh air na saidheansan fisigeach, moralta, laghail agus sòisealta, agus theagasgadh e gu seach àraidh eaconomaidh poiliteagach ann an dòigh cho math is cho soillleir, gun d’ fhuair deagh fhoghlaim gach fear is tè gus a bheireadh esan a chuid oideachaidh.(Eduardo Rodríguez Piñeres).
Phòs e Tadea Triana Silva agus fhuair iad ceirthrear duine-chloinne còmhla: Santiago, Paulina, Eduardo and Amelia. Phòs Amelia duine a ràinig ceannas na dùthcha, Clímaco Calderón. ’S e riochdaire dioplòmasach a bh’ann Eduardo agus ‘s e fear-poileataigs, ùghdair, fear-aithris agus riochdaire dioplòmasach a bh’ann Santiago.
Toiseach toisichidh anns a’ Phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e an sàs anns a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863. ‘S e Rùnaire an Riaghaltais agus na Dùthchannan Cèin anns a’ chiad Riaghaltas aig Manuel Murillo Toro (1864 – 1866) a bh’ann, is an uair sin dh’fhàs e a bhith fear dhe na ciad luchd-taic Àirde nan Raidigeach (Spàinntis: olimpo radical). Chaidh e an aghaidh na Deachdaireachd aig Tomás Cipriano de Mosquera ann an 1867 agus ghabh e pàirt anns an iomairt airson ga chur às a' chathair. Bha e os cionn Ceannas na Stàitean Aonaichte Choloimbia an àite an t-Seanalair Santos Gutiérrez Prieto eadar 22 agus 30 an t-Ògmhios 1869. Bha e na thosgair ann an Washington bho 1868 gu ruige 1873.
Ceann-suidhe na dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe na Stàitean Aonaichte Choloimbia ann an 1874 airson terim goirid dhe dà bhliadhna, nuair a bha e 44 bliadhna a dh’aois. "’S e am foghlam, a’ mhorlatachd agus am beairteas a tha aig cridhe na Poblachd" ars esan ann an òraid nuair a thug e an dreuchd os làimhe. ‘S e toiseachadh na h-obrach air loighne an Ferrocarril del Norte, àrdachadh nan cosnadh (gu –àraidh leis am piseach a fhuair an dùthaich taobh às-mhalairte), beagachadh na cùl-mhùtaireachd agus lùghachadh cosagaisean an Riaghaltais a th’ann na nithean na bu chodrmaiche a rinn e nuair a bha e os cionn an Riaghaltais.
An dèidh gun tug e an dreuchd seachad chun an Rùnaire an Ionmhais aige, Aquileo Parra Gómez, ann an 1876 lean Pérez air is esan fhathast a’ sabaid anns a’ phoileataigs. Cho-dhùin e an dùthaich fhàgail gu saor-thoileach eadar 1885 gu ruige 1891 air sgàth a chuid dhùbhlain an aghaidh Rafael Núñez. Chaidh e a thaghadh ceannard a’ Phàrtaidh nam Libearalach Liberal ann an 1892. Chuir an leas cheannard Miguel Antonio Caro Tovar às an dreuchd sin e ann an 1895.
Càineadh an Riaghaltais aige[deasaich | deasaich an tùs]
Thuirt Baldomero Sanín Cano mu dheidhinn na rudan nach do rinn e cho math nuair a bha e os cionn Riaghaltas na dùthcha:
Chaill e mòran dhe na deagh-mhèin a bh’aig an Riaghaltas aig an toiseach o chionns gu robh e cus do-lùbach moralta, is e rag leis na beachdairean poiliteagach agus leis cho trom a bha e, fiu’s mar thìdsear, taobh na daoine a bha nan oileanaich còmhra ris o shean, is iad a-nis an sàs ann am poileataigs na dùthcha. Gun teagamh, ged gur e fear tàlantach beusach a bh’ann, cha robh e idir cho sùbailte airson na daoine a stiùireadh ann an saoghal garbh a’ poileataigs.
Thug duine onorach, gu math cleachdte ri dreuchdan dhen sheòrsa an Riaghaltas os làimhe, ach cha robh e cho sgileil taobh phoileataigs, mar a chunnaic sinn iomadh turas. (Ignacio Arizmendi Posada)
Na Bliadhanachan mu dheireadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail e na fhògarrach thall ann am Paris 5 an Lùnasdal 1900, nuair a bha e 70 bliadhana a dh’aois. Chaidh e a thiodhlachadh anns a’ Chladh aig Batignolles, ann am Paris fhèin, far an robh e gu ruige 1952, nuair a a chaidh na luaithrean aige a thoirt air ais chun na dùthcha aige is e a-nis ga thiodhachadh ann an Cladh Meadhanach ann am Bogotá.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Geni
- ↑ Dùthchannan aig SMO (Gàidhlig)
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango(Spàinntis)
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Economía Política y Estadística de Santiago Pérez Manosalva (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Oilthigh ag aithneachadh obair sgoileir is sgrìobhadair Gàidhlig is Ceilteach
Tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean an dèidh sgoilear is bana-bhàrd chliùiteach às an Eilean Sgitheanach a dhèanamh na h-Àrd-Ollamh. Chaidh an tiotal a bhuileachadh air Meg Bateman mar aithneachadh air na chuir i ri sgoilearachd agus rannsachadh ann an eòlas Ceilteach is Gàidhlig.
Stèidhte aig Sabhal Mòr Ostaig UHI, an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig agus aon de chom-pàirtichean acadaimigeach an oilthigh, tha an t-Àrd-Ollamh Bateman na h-eòlaiche air litreachas Ceilteach is Albannach, agus na sgrìobhadair is bana-bhàrd a chaidh fhoillseachadh gu h-eadar-nàiseanta.
Bha i na h-oileanach is na h-òraidiche aig Oilthigh Obar Dheathain, far an tug i mach dotaireachd ann am bàrdachd chlasaigeach spioradail. Ghluais an t-Àrd-Ollamh Bateman gu Sabhal Mòr Ostaig UHI ann an 1998, air a tarraing leis a’ ghealltanas gun robh foghlam aig an treas-ìre air faire dhan Ghàidhealtachd.
Thuirt prionnsapal agus iar-sheansalair an oilthigh, An t-Ollamh Clive Mulholland: “Is e tiotal àrd-ollaimh an ìre as àirde de dh’aithne acadaimigeach as urrainnear buileachadh. Tha e air a thoirt do dhaoine a tha air thoiseach air càch san raon-obrach aca agus a sheall sàr-mhathas san obair aca. Chuir an t-Àrd-Ollamh Bateman gu mòr ri sgoilearachd agus rannsachadh ann an eòlas Ceilteach is Gàidhlig. Tha an clàr acadaimigeach air leth aice na bheairteas anabarrach don oilthigh agus tha sinn glè thoilichte an duais seo a bhuileachadh mar aithneachadh air na chuir i ris an oilthigh agus air cho dìcheallach ’s a tha i.”
A’ bruidhinn mun tiotal ùr aice, thuirt An t-Àrd-Ollamh Bateman: “Tha mi a’ faireachdainn gu bheil seo a’ daingneachadh nan oidhirpean a rinn mi agus a’ toirt dhomh misneachd airson na tha romham. Thuirt am prionnsapal againn, Boyd Robasdan, a chuir m’ainm air adhart, gun robh an duais seo coltach ri tiodhlac Nollaig don t-Sabhal Mhòr; gu dearbh tha e sin do mo mhàthair a tha 90 bliadhna a dh’aois! Mo bhuidheachas do dh’Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean airson a’ mhisneachaidh; tha mi an dòchas gun coilion mi na thathar an dùil bhuam.”
Thuirt an t-Ollamh Boyd Robasdan, prionnsapal Sabhal Mòr Ostaig UHI: “A bharrachd air a’ chomas acadaimigeach aice, tha cliù eadar-nàiseanta aig an Àrd-Ollamh Bateman mar bhàrd agus sgrìobhadair. Tha i gun teagamh am measg nam prìomh bhàird ann an Alba. Tha i a’ toirt mòr-chliù don cholaiste agus don oilthigh agus tha mi fìor thoilichte gun deach an t-seirbheis air leth aice aithneachadh leis an duais seo.”
Rinn an t-Àrd-Ollamh Bateman dàn sònraichte airson Latha-Greadhnachais Oilthigh ùr na Gàidhealtachd agus nan Eilean ann an Inbhir Nis ann an 2011. Tha ‘Gun Lasadh an Taobh Tuath’ a’ toirt beò gairm an oilthigh agus an àite aige ann an aon de phàirtean as bòidhche agus as ioma-ghnèithiche an t-saoghail. Chaidh a leughadh anns a’ Ghàidhlig, ann an Albais agus anns a’ Bheurla.
Dàn do dh’Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean, 2011
I
Tha an t-oilthigh coltach ri cairt-iùil nan rionnag,
trì reul-bhadan deug air an sgaoileadh thar na talmhainn
de cholaistean ’s am planaidean an seòmar is bothan,
sgapte thar nan eilean, air am pasgadh an gleanntan.
Lasaidh uinneagan ann an dorchadas na h-oidhche
le solas aognaidh sgàileanan-coimpiutair,
lìon-sionnachain le smuaintean glacte na mhogall
na shìneadh gu grinn thar nan garbh-chrìochan
bho Liùrabhaig sa cheann a tuath, Unst is Whalsay,
gu Dùn Omhain sa cheann a deas, is Ceann Loch Chille Chiarain,
bho Eilginn san àird an ear, Baile Cheith is Bucaidh,
’s siar gu Leòdhas, Beinn a’ Bhadhla is Barraigh.
Agus gun tighinn faisg air ar cladaichean gàbhaidh
len geodhachan is grìoban, stacannan is sgeirean,
togar guthannan sèimhe san deasbad
air loidhne sna Stàitean, san t-Seapan, sa Ghearmailt.
II
Chanadh gun do las Calum Cille an taobh tuath
le chuid eòlais air Sgriobtair, air a’ mhuir ’s a’ ghealaich,
le soilleireachadh làmh-sgrìobhainnean is seinn nan salm
sna manachainnean sgapte am fàsach a’ chuain
agus air taobh thall Dhruim Albainn, am Monadh Musga is Dèir.
Feumaidh gun robh sgoiltean aig na Cruithnich,
luchd-snaighidh shlatan tulchlaonach lùbach,
sgoil far an roinnte orra na cumaidhean riaghailteach
de chearcallan, sgàthanan, de chorrain is cìrean,
far an ionnsaichte ogham is pàtranan snìomhach.
Tha foghlam nan Lochlannach an Alba cuideachd
air dhol fodha ann an cànan, air a chall ann an tìm,
ach bha goibhnean a dhèanadh armachd is seudraidh,
luchd-dèanamh bàrdachd, bhàtaichean is sheòl.
Bha beachd math aig Rognvaldr Kali Kolsson air fhèin:
“’S aithne dhomhsa naoi sgilean:
cluichidh mi gu math aig tàileasg,
is tearc a bhios rùn a dhìth orm,
nì mi leughadh ’s nì mi goibhneachd,
siùbhlaidh mi an sneachd air sgithean,
togaidh mi ràmh is togaidh mi bogha,
tha alt agam air an dà ealain:
laoidh a’ bhàird is fonn a’ chlàrsair.”
Agus ri Linn an Àigh aig Rìoghachd nan Eilean,
bha sgoil bhàrdachd aig Clann Mhic Mhuirich an Uibhist,
sgoil leighis aig Clann Mhic Bheatha am Muile
far an leughte Avicenna, Hippocrates is Galen,
is aig na Moireasdanaich an Nis bha sgoil lagha.
Thàinig eòlaichean air an tarraing à Èirinn:
thàinig Ó Brolcháin is Ó Cuinn a-nall a dh’Idhe
gus duilleagan iathadh mu stoc nan crann-ceusaidh,
chluich Ó Seanog a’ chlàrsach an Cinn Tìre,
thàinig Cù Chulainn fhèin airson stiùireadh strèipe.
Agus cò aig’ tha fios an sgrùdadh a’ ghealach
an tursachan mòrdhalach Chalanais is Arcaibh,
no ciamar a sgeadaicheadh na buill shnaighte
a lorgadh an Skara Brae lem pàtrannan eangach,
no càit an aithriseadh na draoidhean an cuid ealain?
III
Tha uiread air chall
den ghreadhnachas ghrinn
a th’ air dol gu cùl an airc is ainnis,
ach às na creagan aost’
leumaidh lusan ùr,
às an toll sgiathaichidh am fachach.
Èiridh am fonn
le faochadh bhon deigh,
is an sluagh a’ faighinn thairis
air na bliadhnachan a theich
na tapaidh gu deas
is iad a’ fàgail na tìre gun aigne.
IV
Bidh sinn a’ toirt sùil air na beanntan ’s coilltean
is sinn a’ meòrachadh air adhbhar is buaidhean
is air a’ mhuir airgeadach a shìneas mun domhan,
dìreach mar an fheadhainn, is cleite nan làmhan,
a bheireadh sùil à doras cille
ach am faiceadh iad a’ ghrian no birlinn a’ tighinn.
Bhàsaich cuid ac’ gu ciùin, chaidh cuid eile a mhurt,
bha cuid aca aonaranach gun stiùir no iùl
is an inntinn ro mhòr airson cuingead an là.
Bha aig a’ mhinistear, Cailean Caimbeul an Àird Chatain,
ri sgrìobhadh ann an Laidinn gu Sir Isaac Newton,
is e gun chothrom deasbaid air matamataigs is reul-eòlas.
is chuir an t-strì às dhan chlachair Hugh Miller
nuair a dh’fhairtlich air, is e na aonar an Cromba,
Genesis is fosailean na tràghad a thoirt còmhla.
Ach tha leabharlann an seo, fiosaigeach is didseatach,
deagh ghean na Pàrlamaid ar cuid fhèin a shealbhachadh,
is mìorbhail an eadar-lìn gus ar còmhraidhean a leudachadh.
Ged a sgapas cuairteagan ar beatha sa ghainmhich,
lasaidh an taobh tuath uair eile
is na fir-chlis a’ dannsadh os cionn ar smuaintean.
NOTAICHEAN
Tha an tiotal stèidhichte air Lassais tír tuath, sreath às a’ mharbhrann “Amra Choluimb Chille” a rinn Dallán Forgaill an 597.


text:
Dàmh ealain, daonnachdan agus gnothachas
Tha dàmh ealain, daonnachdan agus gnothachais air a stiùireadh leis an Deadhan, An t-Oll Neil Simco.
Bidh an dà dhàmh againn a’ gabhail a-steach a h-uile colaiste agus ionad rannsachaidh agus tha an curraicealam air a chruthachadh agus air a stiùireadh taobh a-staigh lìonraidhean chuspairean.
Is iad seo nan lìonraidhean chuspairean ann an dàmh ealain, daonnachdan agus gnothachas:
- Gnìomhachasan cruthachail agus cultarach - Stiùiriche Lìonradh Chuspairean: Peter Honeyman
- Daonnachdan, foghlam agus Gàidhlig - Stiùiriche Lìonra Chuspairean: An t-Oll Brian Boag
- Gnothachas, manaidsearachd agus cur-seachadan - Stiùiriche Lìonradh Chuspairean: Eòghann MacIlleDhuibh


text:
- TIOTAL
- An t-Seann Chabarnach ann an Sràid a’ Chaisteil, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_273369_056
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1901
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- Pierre Delavault
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31785
- KEYWORDS
- dealbhan
ealain lèirsinneach
togalaichean
taighean
Tha an dealbh seo de ‘the Old Gateway’ ann an Sràid a’ Chaisteil ann an Inbhir Nis air a thoirt bho 'Old Inverness' le Pierre Delavault (foillsichte ann an 1903).
Anns an tuairisgeul a tha an cois na h-ìomhaigh seo thathas a’ clàradh gun robh an cabarnach a th’ air a’ riochdachadh suidhichte air taobh an ear Sràid a’ Chaisteil, far a bheil Àir 51 an-diugh. Os cionn a’ chabarnaich tha seann chlach leis an snaigheadh: 'Feir God, dvt not.' (Gabh eagal ro Dhia, na cuir teagamh ann.) B’ ann le teaghlach nan Innseagan a bha na togalaichean sa chùirt ach ann an 1448, thug Uilleam MacDhonnchaidh cuid de a thogalaichean dha Uilleam Mìcheal. Dh’fhuirich an còrr dhiubh ann an seilbh teaghlach nan Innseagan gu deireadh na 18mh linn.


text:
- TIOTAL
- A' ghrian a' dol fodha thar Chaolas Dhòrnaich o Bhaile Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1171
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33094
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
Taobh Sear Rois
dol fodha na grèine
costaichean
caolis
bailtean
bailtean-saor
naoimh
còirichean rìoghail, bailtean margaidh
Tha a' chairt seo a' sealltainn na grèine a' dol fodha o Bhaile Dhubhthaich. Tha am baile air taobh a deas Caolas Dhòrnaich, an caolas as fhaide tuath air taobh an ear Alba. 'S e costa farsaing, còmhnard de pholl neo ghainmhich a th' aig Baile Dhubhthaich, anns a bheil mòran fheusgan, a bha luachmhòr dhan bhaile san t-seann aimsir.
Their cuid gur e Baile Dhubhthaich am baile-saor rìoghail as sine ann an Alba. Chan eil cinnt cò às a thàinig an t-ainm Beurla 'Tain' o thùs, ach tha an t-ainm Gàidhlig 'Baile Dhubhaich' na chomharra air ceangal a' bhaile ri naomh on mheadhan linn dham b' ainm Dubhthach, a rugadh ann.
A-rèir beul-aithris, fhuair Baile Dhubhthaich còirichean a thaobh malairt an toiseach ann an 1066, ri linn Calum a' Chinn Mhòir. Chaidh na còirichean seo a dhaingneachadh leis an Rìgh Seumas VI ann an 1587, agus chaidh an leudachadh le Rìgh Teàrlach II ann an 1675. Bha an inbhe aig Baile Dhubhthaich mar bhaile-saor a' ciallachadh gun robh na marsantan ann saor o bhith pàigheadh chìsean sònraichte, agus mar sin shoirbhich leis a' bhaile mar bhaile-margaidh don sgìre mu chuairt. An-diugh, tha Baile Dhubhthaich na bhaile soirbheachail anns a bheil mu 4000 neach


text:
Dachaigh Ghàidhlig
Tha SQA agus na buidhnean a bh’ ann roimhe air dealas làidir a chumail suas don Ghàidhlig thar iomadach bliadhna. Tha Teisteanasan Nàiseanta dha Gàidhlig (Luchd-ionnsachaidh) agus Gàidhlig rim faotainn aig Inntrigeadh 3, Nàiseanta 3, Nàiseanta 4, Nàiseanta 5, Eadar-mheadhanach 1, Eadar-mheadhanach 2, Àrd ̀re agus An Àrd ̀re Adhartach. Tha SQA air teisteanasan a leasachadh cuideachd ann an roinnean foghlaim adhartach agus àrd-fhoghlaim ann an Alba, gus a dhèanamh cinnteach gu bheil feumalachdan Gàidhlig na coimhearsnachd ionnsachaidh is obrach air an coileanadh aig gach ́re fileantachd sa chànan.
Gu làithreach, tha àireamh de dheuchainnean tro mheadhan na Gàidhlig aig ́re Nàiseanta 5 agus Àrd ̀re rim faotainn tro SQA – Cruinn-ẹlas; Eachdraidh; Matamataig; Matamataig Fad-bheatha agus Nuadh-ẹlas. Tha modailean ùra inntrigidh, teisteanachaidh, eadar-theangachaidh agus comharrachaidh air an leasachadh do na Cùrsaichean sin, gus a dhèanamh cinnteach gu bheil tiotalan Chùrsaichean agus Aonadan uile a tha air an cosnadh tro mheadhan na Gàidhlig air an aithris ann an Gàidhlig air Barantas Theisteanas na h-Alba (SQC) aig na tagraichean. Tha aithrisean aithneachaidh air an clàradh cuideachd air a’ chlàr ruigsinneachd Mhionaideach airson a shealltainn gun deach an Cùrsa a mheasadh agus a chosnadh tro mheadhan na Gàidhlig.
Tha SQA dealasach a thaobh na roinne Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig (GME), agus ann an co-rèir ris a’ Phlana Ghàidhlig againn tha sinn ag amas air togail air an t-solar làithreach agus a chumail suas, le bhith a’ solarachadh stuthan taic agus a’ leudachadh an raoin a th’ againn de chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig a tha rim faotainn ann an àrd-sgoiltean agus colaistean.
Tha e air a bhith comasach do SQA ́re làidir de thaic a thoirt seachad don chànan tro fhoillseachadh agus cleachdadh fad’ is farsaing air Gnàthachas Litreachaidh na Gàidhlig (4.08 MB), agus dealas àrd-́reil leantainneach don chànan.
Tha sinn a’ tairgsinn theisteanasan a tha freagarrach do na h-uile bho luchd-ionnsachaidh gu fileantaich. Leughaibh tuilleadh ma dheidhinn ann am bileag solair don Ghàidhlig againn.
Gaelic Home
SQA and its predecessor bodies have maintained a strong commitment to the Gaelic Language for many years. National Qualifications for Gaelic (Learners) and Gàidhlig are available at Access 3, National 3, National 4, National 5, Intermediate 1, Intermediate 2, Higher and Advanced Higher levels. SQA has also developed qualifications in the further and higher education sectors in Scotland to ensure that the needs of the Gaelic learning and working community are addressed across all levels of fluency in the language.
SQA currently makes a number of National 5 and Higher examinations available through the medium of Gaelic — Geography (Cruinn-eòlas); History (Eachdraidh); Mathematics (Matamataig), Lifeskills Mathematics (Matamataig Fad-bheatha); and Modern Studies (Nuadh-eòlas). New models of entry, certification, translation and marking for these Courses have been developed to ensure that Course titles and all Units attained through the medium of Gaelic are reported in Gaelic on candidates’ Scottish Qualifications Certificate (SQC). There are also recognition statements reported on the Detailed record of attainment to indicate that the Course was assessed and attained through the medium of Gaelic.
SQA is committed to the Gaelic-medium education (GME) sector, and in line with our Gaelic Language Plan, we aim to maintain and build on current provision by providing support materials and expanding our range of Gaelic Medium subjects available in secondary schools and colleges.
SQA has also been able to provide a strong level of support for the language with its widely-used publication Gaelic Orthographic Conventions (4.08 MB), and a continuing and high-level commitment to the language.
We offer qualifications suitable for everyone from learners to fluent speakers. Read more in our provision for Gaelic leaflet.
Related Information
Contact Information
- Candidate Enquiries
- General Enquiries
- 0345 279 1000
- Centre Enquiries
- 0303 333 0330


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874:"Gu Luchd-obrach Inbhir Nis", litir a' toirt taic do Mhac an Tòisich an Ràthaig Mhòir
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P027
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8946
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Tha an litir gun ainm seo, a chaidh fhoillseachadh re iomairt Taghadh Coitcheann 1874, ag iarraidh air luchd-bhòtaidh a' chlas-obrach taic a thoirt do dh'Aonghas Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir, fear de dhithis thagraichean Libearalach airson seat phàrlamaideach Bailtean Inbhir Nis. Chan eil an t-ùghdar a' cur suim sam bith anns a' bheachd gun toir luchd-bhòtaidh clas-obrach taic don tagraiche Thòraidheach, Mac an Tòisich an Tuilm, ged a tha fear an Tuilm air a bhith a' sireadh taic bhuapa. Thathar a' moladh riaghaltas Ghladstone airson na rinn iad gus tuarastal an luchd-obrach àrdachadh agus gus prìsean bìdh ìsleachadh. Tha an t-ùghdar gu math amharasach gu robh Teàrlach Friseal Mhac an Tòisich na Thòraidh mus do thionndaidh e gu bhith na Libearalach agus tha e teagmhach mu cho fìor agus a tha na prionnsabalan Libearalach aige. Thathar a' dèanamh dealbh de Mhac an Tòisich an Ràthaig Mhòir, ge-tà, mar Libearalach "daingeann" agus mar neach-taic dìleas do Ghladstone.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
Nìgeir
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Nìgeir no Niger [1] (Beurla: Niger, Fraingis: Niger IPA: niʒɛ), gu h-oifigeil Poblachd Nìgeir. Thàinig an t-ainm bhon Abhainn Niger.
Tha crìochan aice san ear leis an t-Siad, sa tuath le Aildiria agus Libia san iar le Buircina Fhaso agus Màili agus sa deas le Nìgeiria 's Beinin.
Is e Niamey am prìomh-bhaile aice.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Niger Assemblee Nationale Duilleag oifigeil
- BBC News; Fiosrachadh - Nìgeir
- CIA World Factbook - Nìgeir
- Ministry of Tourism. Duilleag oifigeil - Turasachd ann an Nìgeir


text:
- TIOTAL
- Taobh a-staigh cathair-eaglais na Cananaich, an t-Eilean Dubh
- EXTERNAL ID
- QZP40_458_P017
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1885
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31221
- KEYWORDS
- Cathair-eaglais na Cananaich
Aonghas Peutan
an t-Eilean Dubh
An t-Ath-Leasachadh
ban-iarla Rois
Madadh Bhàideanach
Clann 'ic Coinnich Shìophoirt
'S e taobh a staigh Cathair-eaglais na cananaich a tha anns an dealbh seo. Chaidh a thoirt à leabhar le Aonghas J Peutan, 'Illustrated Guide to Fortrose and Vicinity, with an appendix on the Antiquities of the Black Isle', a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Nis ann an 1885.
Stèidhich an t-Easbaig Raibeart a' chathair-eaglais anns an 13mh linn, an dèidh do dh'Easbaig Rois gluasad ann à Ros Mhaircnidh. Sguir an togail aig àm Cogadh na Saorsa 's chaidh tòiseachadh a-rithist aig deireadh a' 14mh linn. Bha an togalach ann an droch staid an dèidh an Ath-leasachaidh. Thug Oilbhreis Crombail leis cuid den chloich dheirg à seo airson gearastan a thogail ann an Inbhir Nis. Thug muinntir a' bhaile leotha an còrr airson an dachaighean a thogail. Chan eil air fhàgail an-diugh ach an trannsa a deas den eaglais agus ciste naomh faisg air làimh.
Anns na trannsaichean tha trì uaighean: Oighrig, ban-iarla Rois, chaidh toirt oirre Alasdair S Stiùbhart, Madadh-allaidh Bhàideanaich a phòsadh, Easbaig Raibeart Cairncross, a bhàsaich ann an 1545, agus an t-Easbaig Iain Friseal a bhàsaich ann an 1507.
Tha iomadh leac marmor eile a' cuimhneachadh teaghlach Chlann' ic Coinnich Shìophoirt agus chaidh carragh a thogail mu 1800, don fhear-uasal Alasdair MacCoinnich à Cùil


text:
Monday, 24 August 2009
Ceist Logarbaigh trom air MacAsgaill
Tha Rùnaire a' Cheartais, Coinneach MacAsgaill, a' faighinn a chàinidh bho gach taobh son Abdelbasset al-Megrahi a shaoradh agus a thilleadh a Libya. Tha cuid de dh’Aimeireaganaich agus agus an sean Phrìomh Mhinistear Seac MacConnail a' cumail a-mach gu bheil a' chùis air cron a dhèanamh air cliù na h-Alba.
Chan e mise a nì an co-dhùnadh air sin, ach nuair a chunnaic duine bratach na h-Alba os cionn port-adhair Thripoli bha iad gu math feargach, gu h-àraid na Aimeireaganaich.
S e sin a thug air Rabairt Muiler, ceannard an FBI, sgrìobheadh gu Mgr MacAsgaill, ga chàineadh agus a' cur casaid air gun tug e sochair dha cheannarcaich, agus gun do rinn e magadh air na teaghlaichean a tha fhathast a' caoidh na bhàsaich ann an uabhas Logarbaidh.
Tha Mgr MacAsgaill agus an SNP a-nis ann a meadhan stoirm eadar-nàiseanta, na pàtraidhean dùbhlanach sa phàrlamaid a' tighinn còmhla na aghaidh an-diugh agus na h-Aimeireaganaich a' feitheamh ris mìneachadh a-rithist dè dìreach a thug air co-dhùnadh gum bu chòir Abdel Baset al-Megrhai a dhol dhachaidh a bhàsachadh.
S e là cunnartadh a tha ann aig ìre phoileataigeach airson Riaghaltas an SNP. Bidh sùilean an t-saoghail air a' phàrlamaid aig leth uair as dèidh dhà.
Cha bhidh bhòt ann an-diugh, dìreach cunntas bho Mhaighstir MacAsgaill agus ceistean bho na ceannardan agus an nuairsin na buill-phàrlamaid. Ach tha na Lib Demaich airson 's gum bi bhòt air co-dhùnadh Mhaighstir MhicAsgaill an t-seachain seo tighinn nuair a thilleas a' phàrlamaid. Chan e seo crìoch a' ghnothaich an-diugh ach toiseach tòiseachaidh.
Taing mar as abhaist, Eilidh Dhubh
2 comments:
- Anonymous24 August 2009 at 13:16
Gle mhath Thorcail, ach ‘s docha nas cudthromaich na caineadh bhon FBI ‘se an naidheachd gu bheil Iain Farchair Rothaich BPA (Lib-Dems)a toirt taic do MhacAsgaill, agus a fuireach aig an taigh an Ceann t-Saile air sgath gu bheil e dhan bheachd nacheil moran ri radha nach deach a radha mun chuis. Coimhead coltach ri ard-urlar airson bun-fight, ach bi e inntineach mu thig cail as ur a mach as an deasbaid feasgar..ReplyDelete
Iain MacCoinnich
- Anonymous24 August 2009 at 17:21
Naire a tha orm-sa, mar Albannach.ReplyDelete
De tha cearr air na h-ospadalan Albannach? Sin far am bi mise aig a' cheann thall. Chan fhaigh mise turas thall thairis nuair a tha mi gu bhith basachadh.
Tha Megrahi cionntach.
De seorsa cheartas a tha seo?
AM


text:
God Save the Queen
Is Laoidh Nàiseanta na Rìoghachd Aonaichte God Save the Queen.
Seo an teacsa anns a' Ghàidhlig:
Seo tionndadh eile air na faclan tùsail, a rinn Aonghas Dòmhnallach. Nochd na faclan iad seo anns an iris Chainèidianach "Mac-Talla", Iuchar 16, 1892. [1]
"DHIA GLEIDH 'BHANRIGH"
"Dhia glèidh ar Banrigh mhòr,
Beatha bhuan da'r Banrigh choir,
Dhia glèidh 'Bhanrigh.
Thoir buaidh dhi, 'us solas,
Son' agus ro ghlòrmhoir,
Fada chum riaghladh oirnn';
Dhia glèidh 'Bhanrigh;
A Thighearn ar Dia èirich,
Sgap a naimhdean eitich,
'Us leag iad sìos.
Cuir clì an droch riaghladh,
Tilg sìos an lùib dhiabhlaidh,
Ar dòchas oirre leag—
Dhia glèidh 'Bhanrigh:
Do thìodhlaig mhaith thoir dhi,
Dòirt oirre pailt gun dith,
Fad' riaghladh i;
Ar reachdan dìonadh i,
Toirt dhuinn aobhar, gun sgìos,
'Bhi seinn le 'r guth 's ar cridh'
Dhia glèidh 'Bhanrigh!"


text:
Cuir sin an aghaidh na fàilte ri fhaighinn ann an Codiac
Bidh na h-itealain aca a’ dol gu Brize Norton san t-Siorrachd Oxford shìos ann an Sasainn. Às dèidh sin bidh busaichean gan giùlain 600 mìle. Saoil sin, sia mìosan thall thairis agus air a bhith fulang a h-uile dragh agus èiginn a ghabhas, seachd searbh sgìth agus ag ionndrainn nan teaghlaichean aca gu mòr.
Co-cheangailte le sin chan eil an riaghaltas a’ tuigsinn carson nach eil daoine deònach a’ dol a-steach an arm? A-nis tha Afghanistan air fàire a dh’ aindeoin am beachd aig mòran den oifigearan gur e pròiseact seachad air na comasan aca air sgath ‘s gu bheil na feachdan againn an cheana a’ dhèanamh cus.


text:
- TIOTAL
- Litir gu Grannd bho Messrs Johnsons, Patent Agents, 2 An Cèitean 1898
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_PATENT_015_001
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6962
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
peutantan
B' ann à Batan Gorm, Drochaid Chàrr, a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942), is 's e sin an t-adhbhar gun d' fhuair e am far-ainm - 'Battan'. Nuair a bha e na bhalach chuir e eòlas air dà rud a bha gu bhith air leth cudromach na bheatha - fìdhlearachd agus iasgach. Chaidh e air adhart gu bhith air leth math air gach rud; mar iasgair nuair a chruthaich e an slat-iasgaich iongantach aige fhèin ris an canar an 'Grant Vibration Rod', agus mar fhìdhlear le bhith a' stiùireadh Comann Srath Spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd airson faisg air dà fhichead bliadhna agus thànaig e gu bhith na eòlaiche air dòighean cruthachaidh fhìdhlean. A thuilleadh air an sin chruthaich e fidheall sònraichte ann an cruth diosg ris an canar an 'Rondello'. Chithear eisimpleir den t-slat-iasgaich, an fhidheall agus an Rondello aig a' Ghranndach aig Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealain Inbhir Nis (IMAG).
Chuir an Granndach peutant air an 'Vibration Rod' aige air 29 An Cèitean 1894. Tha an litir seo chun a' Ghranndaich, leis a' cheann-latha 02 An Cèitean 1898, bho Messrs Johnsons, 115 Sràid Naomh Vincent, Glaschu (Offices for Patents and the Registration of Designs and Trade Marks). Anns an litir, tha na h-àidseantan a' daingneachadh rudan a tha iad air a dhèanamh às leth Mhgr Grannd a thaobh riaghailtean agus cosgaisean pheutantan


text:
Tiriodh
Tha eilean Thiriodh anns na h-Eileanan a-staigh, don iar-dheas air Eilean Cholla. Tha e suidhichte ann an Roinn Comhairle Earra-Ghaidheal agus Bhòid. 'S e eilean ìosal, torrach a th' ann agus a bharrachd air turasachd 's e croitearachd am beòshlaint as motha aig muinntir an eilein. Fhad 's a bha 770 duine a' fuireach ann an Tiriodh anns a' bhliadhna 2001, a rèir cunntas-sluaigh cha robh ach 653 duine a' fuireach anns an eilean ann an 2011.[1] Tha tòrr luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Tiriodh (48.6% a-rèir Cunntas-sluaigh 2001), ceudachd àrd airson nan Eileanan a-Staigh.
'S e Sgairinis prìomh-bhaile Thiriodh. Bidh bataichean-aiseig a' seòladh a Sgairinis gu ruige Àirigh nan Gobhar air Colla agus an t-Òban air tìr-mòr Alba. Tha cuideachd port-adhair beag faisg air a' bhaile. A-measg bailtean eile an eilein tha Haoidhnis agus Sanndaig, le taighean-tasgaidh beaga 'san dà chuid.
Tha Tiriodh cliùiteach air sgath an Dùin Mhòir, borg bhon chiad linn RC ann am Bhalla,[2] Clach a' Choire, clach snaidhte àrsaidh agus airson eòin rubha Cheann a' Bhara. Thathar a' tighinn a Thiriodh cuideachd airson seòladh-clàir agus tha stèisean-rèadair air an eilean a tha a' cumail sùil air plèanaichean catharra.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1770, 's ann le ceithir tuathanaich deug a bha air talamh a thraoghadh airson arbhair agus ionaltraidh a bha dàrna leth an eilein. Seach a bhith a' cur air falbh crodh beò (a bhiodh tric claoidhte as dèidh an turais fhada don mhargaidh agus air nach fhaighte prìsean àrda), thòisich iad air cur air falbh feòil-mhairt shaillte ann am baraillean, air an robh fèill na bu mhotha. Bha an corr den eilean air a chur a-mach air mhàl do dhà fhichead 's a còig buidhnean de dh'àitreabhaichean air tuathanasan co-chomuinn: buidhnean àiteachaidh a bh' air a bhith ann dh'fhaoidte o linn nan cinnidhean. Bhathar a' toirt seachad talamh-croit tro bhot bliadhnail agus bhathar a' taghadh cinn-latha cur agus buain le chèile. Chaidh aithris ann an 1774 gun robh muinntir Thiriodh well-clothed and well-fed, having an abundance of corn and cattle.
Chaidh port-adhair feachd an adhair (RAF) a thogail air Tiriodh tron Dàrna Cogadh agus chaidh a chleachdadh mar phort-adhair chatharra as dèidh a' Chogaidh. Bha cuideachd Stèisean-rèadair RAF aig Cill Choinnich agus fear eile aig Beinn Hogh. Bha stèisean-tamaill aig Goirtean Dhòmhnaill rompa seo agus as dèidh a' Chogaidh bha stèisean-reudair ROTOR aig an RAF aig Beinn Ghot. Tha toglaichean an eilein ainmeil, nam measg 'taighean dubha' agus 'taighean geala' - tha an seann tughadh fhathast air tòrr aca seo - agus na taighean 'breaca' nach fhaighear ach air an eilean, far a bheil an t-aol air a pheantadh geal.
Freumh an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid a' cumail a-mach gu bheil an t-ainm a' ciallachadh 'Eilean an Arbhair', air sgath mar a bhiodh Tiristich a' reic gràn do na manaich ann an Abaid Eilein I, air an ear-dheas, agus don Aba Calum Cille (b. 597), san t-siathamh linn. Bha grunn mhanachainn Crìosdail Ceilteach ann an Tiriodh fhèin aig aon am, agus tha clachan snaidhte ann an corra àite bhon linn seo, me. Teampull Naomh Phàdraig, Ceann a' Bhara (NL 938 401) agus Soiribidh(NL 984 416).
Bàrdachd Thirisdeach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà leabhar mu na bàird Thirisdeach
- Rev. Hector Campbell (1932) 'Na Bàird Thirisdeach' Stirling
- Eric Creegan & Donald W. MacKenzie (1978) 'Tiree Bards and Their Bardachd' Isle of Coll, Argyll: Society of West Highland & Island Historical Research ISBN 0906366003
Na Bàird Thirisdeach[deasaich | deasaich an tùs]
- Dughallach, Donnchach (1841) "Laoidhean Spioradail a chum cuideachadh le Crabhadh nan Gael" Printed by John Niven & Son, Glasgow.
Eagar Earra Ghàidheal[deasaich | deasaich an tùs]
(25.06.2010) Dh'fhoillsich Scottish Renewable Power, aig toiseach Ògmhios 2010, sgeama 's an amharc, a thogail tuathanas gaoithe de 500 muilnean air an Sgeir Mhòir 5km iar-dheas a Tiriodh. Cosgaidh an leasachadh seo mu £6,000,000,000 Breatannach agus tha dùil gun adhbharaich e àrdachadh sluagh an Eilein bho 800 daoine gu 1100 daoine, le ceudan a bharrachd air sin a' còmhnaidh air an eilean fad 's a bhios an obair togail a' dol air adhart.
Fiadh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
’S ann an Tiriodh a tha an àireamh as motha de thraoin ann an Albainn - 346 a-mach à 1059 a chaidh a chunntadh ann an Albainn ann an 2016.[3]
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Camshron, An t-Urr. Eachunn. (1938). 'Tiriodh', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 59-66.
- Meek, Dòmhnall (1980). 'Aimhreit an Fhearainn an Tiriodh, 1886', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 23-31.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ National Records of Scotland 2011 Census Earr-ràdh 2: Population and households on Scotland’s inhabited islands (PDF). Air a tharraing 10 an Lùnastal 2015
- ↑ Canmore: Tiree, Dun Mor, Vaul (Beurla). Air a tharraing 20 an Giblean 2016.
- ↑ BBC Naidheachdan 2016-10-27: Àireamhan nan traon sìos a-rithist
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Community Website - Duilleag oifigeil Thiriodh
- BBC Naidheachdan 2016-03-12: Seirbheisean adhair ùra do Thiriodh
- BBC Naidheachdan 2016-04-08: Leabharlann Thiriodh air a ghleidheadh (aithris-bhideo 2:24)
- BBC Naidheachdan 2016-10-28: Crìonadh anns na tha de dhaoine òg a' fuireach ann an Tiriodh (aithris-bhideo 2:37)
- BBC Naidheachdan 2017-01-17: “Botal” le teachdaireachd na bhroinn a' ruighinn Tiriodh (bho Inis Tìle) (aithris-bhideo 2:13)
Colla | Colbhasa | Diùra | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh an t-Sratha | Stafa | Tiriodh | Ulbha
Na h-Eileanan Tarsainn: Canaigh | Eige | An t-Eilean Gainmhich | Eilean nam Muc | Haoisgeir | Rùm
Na h-Eileanan Sglèata: Saoil | Eilean Èisdeal | Luinn | Beul na h-Uamha


text:
- TIOTAL
- Tobhta de thaigh-tughaidh aig Bada Call
- EXTERNAL ID
- HCD00054
- ÀITE
- Bada Call
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1930
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11780
- KEYWORDS
- tughadh
tobhtan
taighean
Tha baile croitearachd Bada Call faisg air a' chladach mu mhìle à Caol Loch Aillse, taobh Earbasaig, An Druim Buidhe agus Diùranais. Bha bailtean Bada Call is Earbarsaig, a tha faisg air a chèile, neo-leasaichte, as aonais mullaich-taighean no sruthadh-bùrn, nas fhaide na cuid de na bailtean eile anns an sgìre. Anns an dealbh seo, chithear an rèile air beulaibh na mara, a' gearradh an croit o'n chladach.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
14 an t-Iuchar
'S e 14 an t-Iuchar an 195mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (196mh ann am bliadhna-leum). Tha 170 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1539 - Chaidh am baile Vélez mar a tha e an latha an-diugh a stèidheachadh le Martín Galeano-Doria.
- 1789 - ionnsaigh air Bastille ann am Paris.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1893 - Johannes Gerhardus Strijdom, faisg air Willowmore. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
- 1918 - Ingmar Bergman, ann an Uppsala. Riochdaire nam film às an t-Suain.
- 1921 - Geoffrey Wilkinson, ann an Todmorden. Ceimigear à Sasainn.
- 1924 - James W. Black, dotair agus fear-chungaidhean Albannach, fear-gabhail de Dhuais Nobel ann an Leigheas ann an 1988.
- 1935 - Ei-ichi Negishi, ann an Changchun. Ceimigear às an t-Seapan.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1907 - William Henry Perkin ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 1954 - Jacinto Benavente, ann an Madrid. Sgrìobhadair às an Spàinn.


text:
- TIOTAL
- Oifis a' Phuist, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD01190
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1932
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12767
- KEYWORDS
- oifis a' phuist
leasachadh
Prìomh Shràid
Caol Loch Aillse
Chaidh oifis a' phuist a thogail mar thoradh air mar a dh'fhàs àireamh an t-sluaigh nuair a chaidh an rèile a thoirt gu Caol Loch Aillse ann an 1897. An seo, thathas aig obair air an doras tràth sna 1930an. Anns an leabhar 'Gateway to Skye', tha Donnchadh Mac a' Phearsain ag ràdh gur e "part of a somewhat pretentious building which also housed the office of the Bank of Scotland" a bh' ann an oifis a' phuist, a bh' air a' Phrìomh Shràid
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Earrainnean agus Roinn Oigreachd Chlann Dòmhnaill anns an Eilean Sgitheanach, duilleag 2
- EXTERNAL ID
- Z_CDT_25_MEP5912_059
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 24 An Dùbhlachd 1811
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2624
- KEYWORDS
- croitean
croitearachd
air màl
air fhasdadh
cur air leth
Triath MhicDhòmhnaill
oighreachdan
'Aithris air luach agus roinnean Oighreachd Chlann Dòmhnaill anns an Eilean Sgitheanach, a chaidh a sgrìobhadh le Mgr Iain Blackadder air a' 24mh dhen Dùbhlachd 1811'
Thathas a' moladh Port Rìgh no Cill Taraghlain a roinn na chroitean do mhuinntir a' bhaile. Cha tèid càil a dhèanamh ri Sgorrabreac.
Thàinig an làmh-sgrìobhainn seo à cruinneachadh ann an Leabharlann Chlann Dòmhnaill agus Taigh-tasgaidh nan Eilean, an t-Eilean Sgitheanach


text:
Cothrom air Dàta Pearsanta Fhaicinn
Bu chòir do dhaoine a tha ag iarraidh an dàta pearsanta fhaicinn Iarrtas Fiosrachaidh leis a’ Chuspair a chur a-steach a dh’ionnsaigh Oifigear Dìon Dàta an Oilthigh le bhith a’ lìonadh an fhoirm eileagtronaigich no le bhith a’ sgrìobhadh a’dh’ionnsaigh:
Oifigear Dìon Dàta, Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, 12b Slighe Nis, Inbhir Nis, IV3 5SQ
- Bu chòir am mion-fhiosrachadh a bhith san iarrtas agus fianais sgrìobhainneach a bhith leis a dhearbhas cò sibh (m.e. cead stiùiridh, cead siubhail, teisteanas breith). Bu chòir dhuibh cuideachd uiread fios ’s a ghabhas a thoirt mun fhiosrachadh a tha sibh ag iarraidh faicinn (m.e. càit a bheil am fiosrachadh air a chumail is co leis, a rèir na chreideas sibh, agus mion-phuingean mun fhiosrachadh a tha a dhìth is a leithid).
- Chan fheudar dhuibh innse carson a tha sibh ag iarraidh am fiosrachadh fhaicinn: chan eil san eòlas a bhios a dhìth oirnn ach na chuidicheas le bhith ag amas air an fhiosrachadh is ga fhaotainn dhuibh.
- Is e am poileasaidh a th’ aig an Oilthigh san fharsaingeachd a bhith fosgailte a thaobh leigeil le daoine am fiosrachadh pearsanta fhèin fhaicinn agus uair sam bith a ghabhas feuchaidh sinn ris a’ chìs rianachd de £10 (a cheadaichear a rèir na h-Achd) a leigeil seachad.
- Nuair a gheibh an t-Oifigear Dàta Iarrtas Fiosrachaidh leis a’ Chuspair, nì sinn ar dìcheall a choilionadh gu h-iomlan taobh a-staigh de 40 latha. Co-dhiù, gheibh sibh a h-uile fiosrachadh a bhios air a lorg is a ghabhas toirt a-mach taobh a-staigh de 40 latha agus mìneachadh air fiosrachadh sam bith nach gabh toirt seachad aig an àm sin.
- An co-chòrdadh ris an Achd, chan àbhaist don Oilthigh fiosrachadh a thoirt seachad air daoine às aonais an cead. Mar sin, ma bhios fiosrachadh mu chuideigin eile an lùib fiosrachadh a tha air a chumail oirbhse, nì an t-Oilthigh a dhìcheall ainmean a chumail às an fhiosrachadh. Mura gabh seo dèanamh agus mur an deach aig an Oilthigh air an cead freagarrach fhaotainn, faodaidh gun cuir an t-Oilthigh roimhe gun am fiosrachadh a thoirt seachad.
Bu chòir a h-uile ceist a chur a dh’ionnsaigh Oifigear Dìon Dàta an Oilthigh sa chiad dol a-mach.


text: Is andsin ro slechtad clandmaicne Thresi ingine Nad Fraich do Cormac. Is andsin tuc Feidlimid mac Amalgaida roga feraind o Muaid co h-Innis Iarthair .i. Innis Geidi do Cormac & asi roga ruc in reicleis do thaib bona na Muaidi & ba leis in fearand ar ar-suigsed meic Draidin & espoc Muireadaich. Tuc dono Feidlimid a deichmad do Chormac & ro beandach Cormac h-e conad do thorad na beandachtan-sin Cormaic & beandachtan Brigdi i senud Chilli Nemeda i m-Maig h-Ae ro gen Aedan mac Gabran rig Alban & Branndub mac Echach rig Laigen o Feideilmdirg ingin Feidlimid meic Amalgaid ri Muaidi & ba mac do Ailill Inbanda rig Connacht & is eisen in ceathramad rig do-thairrngir Colam Cilli co fuidbead nemh as a rigi .i. ar an derg-martra a n-deachaid i cath Chuili Conairi. Maith ro bai Cormac itir chloind Amalgaid co ro fhaisead fri Cumaine Fota mac Mugaine molbthaichi & re Mo Nenoc & re Dirbilead ingen Cormaic meic Bricc meic Echach Mend meic Nathi meic Fiachrach & re h-easpbuc Muireadaich & re h-Eotaich & re Meachair.


text:
- TIOTAL
- Litir o Sheumas Caimbeul, An t-Iuchar 1803 dg2
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_8_19_2
- DEIT
- 1803
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7483
- KEYWORDS
- litrichean
foghlam
Litir o Sheumas Caimbeul à Lunnainn gu a phàrantan. 'S e ainm athar, Alasdair Caimbeul à Dailcros, a th'air an litir. Tha Seumas ann an deagh shlàinte is tha e air obair gu math comhartail fhaighinn mar ghille-coise do dhuin-uasal òg. Tha iad an dòchas a dhol gu sgìre dhùthchail, mu 100 mìle à Lunnainn, airson trì no ceithir mìosan.
Tha Seumas a' moladh gun cum a phàrantan a bhràthair aig an sgoil greis bheag fhathast, ma ghabhas sin dèanamh. Tha e a' crìochnachadh le bhith ag ràdh nach eil dad sònraichte aige ri innse dhaibh, ach gu bheil na Frangaich a' bagradh ionnsaigh a' dhèanamh.
Thòisich na Cogaidhean Napoleonach ann an 1803. Bha Napoleon an dòchas gum faigheadh e làmh an uachdar air An Roinn Eòrpa, ach chaill e aig Blàr Waterloo ann an 1815


text:
1991
MCMXCI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chrìochnaich an Cogadh Fuar
- Bhuannaich Nadine Gordimer an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 9 an Giblean - Fhuair A' Chairtbheil a chuid neo-eisimeileachd bhon Aonadh Sobhiat.
- 25 an t-Ògmhios - Fhuair Poblachd na Cròthaise neo-eisimeileachd.
- 1 an t-Iuchar - Chuir às oifigeil dhan Cho-aonta Warszawa, ann am Pràg.
- 22 an t-Samhain - Chaidh am film Beauty and the Beast fhoillseachadh le Walt Disney Feature Animation.
- 16 an Dùbhlachd - Neo-eisimeileachd Casachstàin bhon Aonadh Sobhiat.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 am Faoilleach - Bobby MacLeod, cluicheadair a' bhocsa Albannach.
- 12 am Màrt - Ragnar Granit, ann an Stockholm. Fear-saidheans à Suòmaidh.
- 24 an t-Iuchar - Isaac Bashevis Singer, ùghdair às na Stàitean Aonaichte.
- 7 an t-Sultain - Edwin Mattison McMillan, ann an El Cerrito. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an t-Samhain - Freddie Mercury, ann an Lunnainn. Cluicheadair giotàir is seinneadair.
- 1 an Dùbhlachd - George J. Stigler, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte
- 6 an Dùbhlachd - Richard Stone, eaconamaiche Breatannach.


text:
- TIOTAL
- Taigh-tughaidh, Loch Fada, Ros an Iar
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0765
- ÀITE
- Loch Long
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10664
- KEYWORDS
- a' togail dheilbh
taighean-tughaidh
tughadh
a' tughadh
Chaidh an dealbh seo, de thaigh-tughaidh air cladaichean Loch Fada, Taobh Siar Rois, a thogail le M.E.M Donaldson anns an dara leth den fhicheadamh linn.
Bha an tughadh air uachdar frèam fiodha a bha na laighe air ballachan an taighe. Bha e saor agus aotrom, gus nach cuireadh e cus cuideim air na ballachan. Chaidh caochladh rudan a chleachdadh mar eisimpleir connlach, fraoch agus feur, a rèir na bha ri làimh ann an àite. Bha an tughadh air a dhèanamh tèarainte le seann lìon no sreang, 's air a chumail daingeann le clachan.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd timcheall air 1908. Shiubhail i air feadh taobh an iar agus taobh a tuath na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear de na h-àitea a b' fheàrr leatha agus rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 dh'fhoillsich a' Bh-Uas Donaldson mòran leabhraichean mu eachdraidh shòisealta agus cleachdaidhean air taobh an iar agus tuath na Gàidhealtachd. 'S e dhà de na leabhraichean as ainmeile aice 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' agus tha na dà dhiubh làn le na dealbhan aice fhèin. Chaochail i ann an taigh-altraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlachadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Togalach a' bhanca, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00811
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1919
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12504
- KEYWORDS
- Banca
Caol Loch Aillse
solas-sràide
Banca Malairteach
baidhseagal
Chaidh Banca Malairteach na h-Alba anns A' Chaol a thogail ann an 1897. Mar a shoirbhich leis an sgìre le leudachadh an rèile dhan Chaol, thàinig am meur seo gu bhith na phrìomh oifis airson sgìre Loch Aillse. Chaidh am Banca Malairteach agus Banca Rìoghail na h-Alba còmhla ann an 1969 agus thathar a' cleachdadh an togalaich fhathast. Tha fear le rothair na sheasamh faisg air solas na sràide aig a' gheata
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Fitheach
Tha am fitheach (Laideann: Corvus corax) na eun làidir agus garg.
Susbaint
Àite-còmhnaidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e is àite-còmhnaidh dhan fhitheach àrd-mhonadh, far am bheil pailteas de sprèidh ga chumail suas.
Beathachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Coltach ris an iolair tha am fitheach a' tighinn beò air eòin bheaga, air uain, agus, feadh a' gheamhraidh, air cairbh bheathaichean a tha a' faotainn bàis le plàigh, le fuachd, no le gort.
Cobhartach[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an t-sùil a' chiad nì air am bheil am fitheach a' toirt ionnsaigh nuair a tha e ag iarraidh cobhartaich; agus tha e gu minig a' dalladh chaorach le a sgiathan, agus an sin a' spìonadh a-mach an sùilean, agus gam marbhadh.
Sean-fhaclan is mìneachadh orra[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha fios fithich aige
- Fitheach dubh air mullach an taighe, fios gu nighean an dathadair* Gàiridh am fitheach air do ghruaidh
- Gaol an fhithich air a' chnàimh.
Cha dèan am fitheach feum sam bith de chnàimh lom, agus uime sin is e an cnàimh air am faigh e a' bheag no a mhòr de chriomadh air am bi gaol aige. Tha mòran ann a tha a' cumail a-mach gum bheil gaol aca air muinntir nuair nach eil aca orra ach gaol an fhithich air a' chnàimh. Tha mòran de nàdar feòlmhor, truaillidh an fhithich anns a' mhuinntir seo. Chan eil e doirbh do dhuine glic, geur-chùiseach, dealachadh a chur eatorra seo agus a' mhuinntir anns am bheil nàdar glan, uasal a' chalmain.
- Fios fithich gu ròic
Is anabarrach comharraichte mar a chruinnicheas na fithich as gach àird a dh' ionnsaidh na closnaich mun gann a gheibh an t-ainmhidh bàs. Bha na seann daoine ann am beachd gun robh fiosachd aca. Air a' cheart dhòigh thèid na daoine a tha salach, truaillidh nan nàdar a dh'ionnsaidh an àite anns am faigh iad am miannan truaillidh a shàsachadh. Mar a chì sùil gheur an fhithich a chlosnach 's e ag itealaich seachad anns na speuran, chì an duine truaillidh mar an ceudna an nì a tha truaillidh.
- Cha tugadh am fitheach an t-sùil don isean.
Tha am fitheach neo-ghlan, salach 's mar a tha e gu nàdarra, miadhail gu leòr air a àlach fhèin. Ach mar a tha am facal ag ràdh, cha tugadh e sùil a' bheathaich mhairbh do a isean fhèin. Is minic a bha daoine an aghaidh blasad air an t-sùil nuair a chuirte ceann na caorach fan comhair air a' bhòrd, an dèidh dha bhith air a ghlanadh 's air a dheasachadh gu math 's gu ro mhath, agus an àm a bhith a' moladh cho math 's a tha an t-sùil ri a h-ithe, theirte, "Cha tugadh am fitheach don isean i."
- Tha e ro chomharraichte gur i an t-sùil a' chiad nì a dh'itheas na fithich agus na feannagan dhen bheathach mharbh.
- Tha cuid ann a dh'itheas an greim as fheàrr dhen bhiadh eadhon ged a bhiodh a' chlann falamh. Is iomadh fear agus tè a tha a' caitheamh mòran ann am biadh 's an deoch a bharrachd air na tha feumail, nuair a tha èis bidh aodaich is caiseirt air an teaghlaichean.
- Nead air Nollaig, ugh air Innid, 's eun air Caisg, mur bi siud aig an fhitheach bidh am bàs.
Tha e coltach gur e am fitheach eun cho tràth air a' bhliadhna 's a nì a nead 's a th' anns an ealtainn. Is e a nàdar seo a dhèanamh, agus fhad 's a bhios am fitheach beò bidh e air a riaghladh le a nàdar.
- An nì a tha nàdarra do dhaoine nì iad e fhad 's a bhios iad fo riaghladh lagh nàdair. Ma nì duine droch cleachdadh sam bith dha fhèin, thig e an ceann ùine gu bhith dha mar lagh nàdair. Tha an lagh seo a' faotainn a leithid de làmh an uachdar air 's gum bheil e dha, eadhon anns a h-uile suidheachadh, agus aig a h-uile àm, mar riaghailt-stiùiridh. Aig gach àm agus anns gach àite bidh e a' sìor chur an cèill a nàdair ann a bhith meudachadh àireamh na muinntir a tha cho dubh, dona ris fhèin. Mar nach sguir am fitheach dhe dhòighean gus am faigh e bàs, cha mhotha na sin a sguireas an duine dubh, truaillidh dhe dhroch cleachdaidhean gus am faigh a nàdar truaillidh bàs.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Mac-Talla, Iuchar 21, 1894
- BBC Naidheachdan 2016-04-29: Fithich 'air fhàs ro phàilt' a-rèir ath-chuinge (aithris bhideo 2:02)


text:
- Eiri trom trillsi Saibhi
1840] earrlla a fhuilead findailghi
barr mar fhinddhruini is ur dath
in cul findbhuidhi fleasgach.
- Ni hedrum in teiri cind
in phundund fhuilt blaithbhoig find
1845] na sreith glantruim ar geig Mis
ni hacmhaing breit a baithis.
- Sreath bhan bhis ar a ghluinibh
fhailcis don ghil ghormshuilich
os beirt duind da fult fuilcear
1850] sa druim re hucht ninailteadh.
- Folt Saidhbhi mar a snath oir
gur mheala moidi a honoir
trilis druimneach ciabh clandach
in tuidhneach fiar fiarandach.
- 1855]
[...]
aidh re fighi a fuilt cais{MS folio 11v b}biseach conaich craebh Dhurlais
agnai haibh ag breith bhisich
le dreich sair na Saidhbhisin.
- Bidh gach uair fhailcear dhisi
1860] ar taisbenadh a trillsisi
re folt camlag cladh copdha
farmad bhan a bhandtrochta.
- Inghean I Concubhuir Chliath
bean airgnich Atha findChliath
1865] cead blathchraebh and re fhighi
barr snathcael ar Saidhbhini.
p.122
- Ni leir tairis a taebh geal
a folt trom in trath sgailter
o barr reigh ur na idhibh
1870] a glun fein ni faicfidhir.
- Falchaid a trillsi troma
bun fuilt lachan Liathdroma
ni leir tar a barr a bun
gach cland na ceibh ar casach.
- 1875] Da mnaibh is mor in ceandach
an barr fhada fheithleandach
doilghi a drumdluighi is locht lim
da folt bhunbhuidhi bharrfhind.
- Casmhail re hublaibh aibchi
1880] folt righna righ Conmhaicni
folt fiar da chi ma ceand
da iad fa tri na thimcheall.
- Falcad a hearrlla in tan tair
dinailtibh gribhi Gabhrain
1885] ingean righ ag fighi a fuilt
fin ga ibhi ga hinailt.
- Ni thoilleand ar cholcaidh guirr
folt righna Ratha Brenaind
cuilt ni saidhbhir mun Saidhbh sin
1890] airbhir fuilt ni hanaibhsich.
- Casmhail folt mna Muighe Samh
ri maethbarr Saidhbi Cruacan
a gnai ar fleisg an earrlla fhind
teist a dealbha mar Dhoirind.
- 1895] An findciabhach Lacha Lein
casmhail a folt re fholtsein{MS folio 12r a}duail leabhra ar mallchraibh Midhi
earrlla barrchain baillghili.
p.124
- Baramhail a barr sgathaich
1900] folt mhathar Chuind cedchathaich
Graindi no Una isi
acht ailli cluma a ceibhisi.
- Casmhail folt Saidbhi sairi
is trillsi Muirrnni Munchaimhi
1905] mathair Fhind gan chruini um chord
ar nar chind duini ar domon.
- Sadhbh og an earrlla bhachlaich
mar Shaidbh meiring mallachdhuibh
dial ri hinghin Chuind Choghail
1910] gun findghil truim thaslaghaich.
- Fada uathi bhis a barr
ag bandtracht craibhi Cualand
locht ar a fult ni faicear
sa folt and ucht inailteadh.
- 1915] Ri geis Lacha guirm Gili
canait maithi a muindtiri
tainig tainig tuillead dealbha dhuid
ri bruindidh tearrla fhindbuig.
- Ingean Cathail Cairrn Bhricni
1920] trillsi crocha a ceindlitri
imdha mindshlighi na mall cir
a mbharr inghini inn airdrigh.
- Pudurl findbhuidhi ribearr
ina cul righna righleand
1925] alaind reimi gach drong de
gidh eiri trom a trillsi.
Eire trom trillsi Saidhbi
- Da Saidhbh fein is neasu anois
canfat maith ri mnai nDurrlais
ri ba breath olc gan duan di
1930] fuair a folt leath na laidhi.
p.126
- Ni hesgaidh eirgheas a fearg
in gheis gealbhraighdeach gruadearg
malu mar dhael dearc mar ghloin
craebh Dhala is ceart ro congaibh.
- 1935] Linaid beangla a bairr thruim
a hucht oireadha alaind
inghean Aillbhi an ochta gil
failghi copdha re cichibh.
- Cris cumhdaich ceathra ceandrach
1940] cubhaidh ri cneas min ndealbhach
ni hail le fa slis solus
cris agus se ar aendhorus.
- Ni frith locht o cind gu cois
do righain dedbhain Durrlais
1945] moladh mna Beirri dha ber
ata feili fa faisgin.
- Da laimh leabair lor dheiri
folt mna soillsi Sligidhi
togbhaidh thuidhnich cais copdha{MS folio 12r b}
1950] do bhais bhuinghil barrchorcra
- Ingean Cathail clair Midhi
Crucdhg tiri tairrngiri
grian bhan Erenn an inghean
in glan mheirsheang mhinfhingeal.
- 1955] Bean I Ruairc Ratha Guaire
rigan i ruisg gormuaini
fear ni hindraidh gumadh fearr
is a bhean os fhindmnaibh Ereand.
- Ranig fa Erinn uili
1960] nos mna mharcaich Aelmhaighi
is lor don mnai do moludh
a gnai mhor ag medudhudh.
p.128
- Sgarloid chorcra cumthar dhi
leinti breacshroil bhis uimpi
1965] roba na righna o Boind Breagh
is irna oir a inddreamh
- Casmhail ri sneachta ar snighi
dath a glaici gleghili
mar thaebh Sadhbha trath sa troidh
1970] mar blath abhla da haghaidh.
- A lan bhis is na bruighnibh
do mnaibh fleighi findLuimnich
da bandtrocht is lan gach lind
ag snam fa hardphort nibhind.
- 1975] Bes do mnai dhuini Dealgan
gan mnai gan fhear dhimdeargadh
cach ga rogairm ceand a ceand
forainm gu gnath ni ghoireand.
- Ingean airdrigh Atha Blair
1980] is bhancoghnach don bhandail
docair tagra ri cleith Cuilt
fa bhreith dagra ar a hinailt.
- Mor a duais da dhlidhfeadh sind
daghail on cneisghil chuilfhind
1985] luadh a laighi is dola di
moludh gruadh chraibhi Ceisi.
- Ar feabhas a fhuilt gleandaich
ar a gnuis nderg ndrithleandaich
ar ailli ar truimi a taibh ghil
1990] in laidh uirri ro imich.
- Na hairm a neinleth tighi
ni biad is gribh Gairidhi
ni bhia Sadhbh istigh re thaibh{MS folio 12v a}is arm a fir na fachraibh.
p.130
- 1995] Meastar ri mathair Ludghaidh
bainceand cloindi Conchubhuir
ingean Aillbhi is fhearr fa ghroidh
geall dar Saidhbhi o na Sadbhaidh.
- Sadhbh ingean Cathail chosgraigh
2000] righna ag roind a tuarastail
in trath is truimi a heiri
gan chach uirri ag oirbhiri.
Eiri


text:
Ferrol
‘S e baile mòr agus port cudromach dhan Chabhalach, air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann am Ferrol (Spàinntis: El Ferrol, IPA: feˈrɔl). Tha Ferrol suidhichte ann an A Coruña aig beul na h-Aibhe Grande de Xuvia aig an Loch mara Ferrol[1] aig ìre na mara.[2] Tha Ferrol 505km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 72km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile na Gàilise.[3] Tha 74,273 a’ fuireach ann am Ferrol,[4] an 100mh baile na Spàinne.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Francisco Franco (1892 - 1975) Deachdaire na Spàinne
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Adeleide
- Lugo
- Mondoñedo


text:
- TIOTAL
- A' ruighinn Loch A' Bhraoin le càr
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0336
- ÀITE
- Loch a' Bhraoin
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40217
- KEYWORDS
- Loch a' Bhraoin
Model T
Ford
Arrol Johnson
Buidheann a' ruighinn na loidse aig Loch a' Bhraoin anns na cnuic eadar Snaim-rathaid a' Bhràigh Mhòir agus Achadh Dà Dhòmhnaill.
Bhathas den bheachd gur e Modail T Ford a bh' anns a' chàr ach bha sprionga tòisich trasta anns an 'T'; agus tha spriongan duilleig fa-leth air a' chàr seo air an aiseil thoisich. Dh'fhaodadh gur e Arrol Johnson a chaidh a dhèanamh ann an Alba aig àm an deilbh a tha ann. Thoiribh an aire dhan na taidhrichean a bharrachd air a' bhòrd ruith agus an canastair peatroil dà ghalan a bha air a ghiùlan le cha mhòr a h-uile càr an uair sin, air sgàth nan trioblaidean ann a bhith a' faighinn peatroil. Bha peatroil glè thric air a stòradh agus air a reic ann an canastairean, oir bha pumpaichean gu math annasach. Thoiribh an aire cuideachd gu bheil ceap bileach air an dràibhear
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Agallamh leis a' Bh-ph I M NicArtair mu chairtean-aithneachaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF04_TRACK05_MACARTHUR_02
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Crothaigh 's Dealgros
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Mrs I M Macarthur
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3216
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cogaidhean
cairt-aithneachaidh
cairtean-aithneachaidh
claistinneach
Tha cuimhn' aig a' Bh-ph I M NicArtair gum feumadh a h-uile duine cairt-aithneachaidh a ghiùlan rè a' chogaidh.
Agus eil fhios mar a tha a' choileid a' dol mu chairtean-aithneachaidh an-dràsta? Sin ar cairt-aithneachaidh, agus bha tè aig a h-uile duine agus dh'fheumadh sinn a ghiùlan leinn dhan sgoil a h-uile là. Siud an tè a bh' agamsa, nuair a bha mi thall an Cill Ramhaig. Agus bha tè dhiubh sin aig a h-uile duine san dùthaich. Agus gach taobh a dhèidheadh tu dh'fheumadh sin a bhith agad agus nan stadadh cuideigin thu, dh'fheumadh tu stamp fhaighinn air a' chairt mar dhearbhadh gu robh e agad. Ach a' choileid a tha iad a' dèanamh an-diugh mu dheidhinn nan cairtean-aithneachaidh, cha robh coileid no othail sam bith ann sa chogadh. Chaidh am putadh ort, dh'fheumadh tu, agus siud e. Mar sin bha tè dhiubh seo aig a h-uile duin' a bh' ann.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
Tarfas doibh iarsin aitheach mor dubh detaighi dimhor, & ba métither moltcroicinn gach slam tenedh ticeadh asa braguit. Lorg iarnuidhi ina laimh ba métither re mol muilinn. Cual connuidh for a mhuin, daighere seisrighi innti. Rolasadh in chual gach re fecht. Roleiged-sumh e fein fon muir ar teiched . Is tuilled pene foghebeadh la tuinn tenedh in mara og eirghi tairis. Roeighidh-sumh annsin ic fulang na moirpene rus-ticead.
Cret tu, a dhuine thruáigh ? ar siat.
Ader ribh, ar se. Cual connuidh no imarchainn gacha domhnuigh for mo mhuin, & is e a haitfer sin roberar orm.


text:
BHA roc glam gu math mòr aig tòiseach nan 70an nuair bhiodh fireannaich le glitter, lipstick agus bòtannan àrda orra a’ cluich ceòl sunndach le giotàr trom. Thill na làithean sona sin airson aon oidhche a-mhàin Diciadain san Talla Consairt Rìoghail, Glaschu, aig cuirm-ciùil leis an dà phrìomh chòmhlan glam, Slade agus The Sweet.
Thòisich an oidhche leis an Sweet, a dh’fhàs ainmeil an toiseach airson a bhith a’ cluich ceòl pop bog mar ‘Funny Funny’ agus ‘Poppa Joe’. Dh’fhàs iad sgìth dheth sin ann an ùine nach robh fada, ge-tà, ’s mean air mhean thòisich iad air stuth nas rocaiche a dhèanamh – roc cruaidh le fìor dheagh sheinn an co-sheirm ri chèile.
A-nochd, cha robh sgeul air na h-òrain pop idir agus ’s e meatailt a bha fa-near dhan chòmhlan. A’ tòiseachadh le ‘Hellraiser’, chluich iad uair a thìde de na h-òrain as ainmeil aca, a’ gabhail a-steach ‘Wigwam Bam/Little Willy’, ‘Teenage Rampage’, ‘Love is Like Oxygen’, ‘Fox on the Run’, ‘Action’ agus ‘Ballroom Blitz’ cho math ri dà òran bhon chlàr làidir ùr aca.
’S e Andy Scott an cluicheadair giotàir is sgrìobhadair òrain an aon bhall tùsail a tha air fàgail ach còmhla ris tha fìor dheagh sgioba: Tony O’Hora air giotàr is meur-chlàr, Pete Lincoln air seinn is beus agus Bruce Bilsland air drumaichean. Rinn an Sweet clàr ùr fìor mhath bho chionn goirid – New York Connection, a tha a cheart cho math ri rud sam bith a rinn iad sa 70an, agus tha e math gu bheil an còmhlan fhathast a’ coimhead air adhart.
Bha e coltach gun robh Slade a’ coimhead air ais ge-tà. Sna làithean seo, ’s e nàdar de chòmhlan-samhla no tribute band a th’ annta. Ged a tha Dave Hill (giotàr) – air a bheil coltas Ronnie Corbett sna làithean seo – agus Don Powell (drumaichean) ann fhathast, chan eil Noddy Holder (seinn/giotàr) no Jim Lea (beus) ann tuilleadh, an dithis a sgrìobh na h-òrain, ’s gun ghuth Noddy cha b’ e Slade ceart a bh’ ann ged a rinn an seinneadair làithreach Mal Mac an Ultaigh a dhìcheall.
Ach abair gun robh an ceòl math a dh’aindeoin sin, leis na h-òrain chlasaigeach uile ann: ‘Everyday’, ‘Far Far Away’, ‘My Oh My’, ‘Mama Weer All Crazee Now’ agus ‘Cum on Feel the Noize’. Mar a bhite an dùil, thàinig an oidhche gu crìch le ‘Merry Christmas Everyone’ agus chaidh a h-uile duine dhachaigh toilichte.
staran@tesco.net


text:
John Warcup Cornforth
'B e Ceimigear à Astràilia a bh’ ann an John Warcup Cornforth (far-ainm "Kappa")[1] (7 an t-Sultain 1917 - 8 an Dùbhlachd 2013). Bhuannaich e an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1975,[2] còmhla ri Vladimir Prelog.
Tha e ainmeil airson an obair aige mu structaran trì-sheallach de bheirmearan ann an catalais de dh'iom-obrachaidhean.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Cornforth ann an Sydney, New South Wales. B'e athair an tidsear John Warcup Cornforth a rugadh ann an Sasainn agus a choisinn ceum bho Oilthigh Oxford. B'e a mhàthair Hilda Eipper (1887–1969). Bu i ogha Christopher Eipper, Gearmailteach a bha na mhiseanaraidh agus na mhinistear Clèireach a thàinig à New South Wales ann an 1832.[3]
Thogadh Cornforth ann an Sydney agus a-mach air an dùthaich air taobh tuath New South Wales ann an Armidale.[4]
Nuair a bha e 10 bliadhna a dh'aois, mhothaicheadh gun robh e a' fàs bodhar. 'S e otosclerosis, galar anns a' chluais, a bha as coireach.[3]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Agallamh ri Cornforth air làrach-lìn an Urrais Vega (Beurla)
- ↑ Duilleag oifigeil na Duaise (Beurla)
- ↑ 3.0 3.1 Sir John Cornforth - Chemistry, Oilthigh Sydney
- ↑ John Cornforth - Autobiography, NobelPrize.org


text:
Tha mi ag obair shìos aig Parkdean Caravans ann an Inbhir Narann sna làithean seo agus bha agam geugan seileaich a ghearradh. Tha a’ craobh a tha sin a’ fàs uabhasach fhèin math agus leis an t-uisge a tha air a bhith againn am bliadhna tha i air a bhith a’ dèanamh a dhìcheall. Co-dhiù bha pàirt den chraobh a bha seo a’ dol ro fhaisg air carabhan agus thuirt iad rium bha agam rudeigin a dhèanamh mu a dheidhinn. Uill rinn mi mo chuid obrach agus bha mi deiseil mo chasan a thogail às nuair a ruith paidse a-mach às a’ charabhan agus thuirt i rium. ‘Wait a minute, you’ll nae be leaving without this.’ agus thug i an dealbh a bha sin dhomh. Nach math a rinn i? Ma bhios thusa eòlach ormsa taobh a-muigh an t-saoghail ‘mas fhìor’ dè do bheachd air an dealbh?
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Contae Phort Láirge
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a th'ann an Contae Phort Láirge[1] (tuiseal ainmneach: Port Láirge).[2] Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 113,795 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,838km²,[3] an 22mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 20mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Phort Láirge le Corcaigh, Cill Chainnigh, Loch Garman agus Tiobraid Árann.[4] Bha 172,971 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Mhaoldomhnaigh (794m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Phort Láirge: Cill Choilchín, Cois Abha Móire agus Cois Bhríde, Na Déise laistigh den Drom, Na Déise lasmuigh den Drom, An Ghailltír, Gleann na hUidhre, An Trian Méanach, Uachtar Tíre agus Port Láirge fhèin. A bharrachd air sin, tha 73 parraistean[7] (anns an sgìreachd-easpaig Phort Láirge agus Lios Mór)[8] agus 1,658 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Kl. Ianair .u. f. l. xiii. Anno Domini m.xc.uii.
Lerghus H. Cruimthir comarba Comghaill post penitenciam obtimam obiit.
Tadhg m. Ruaidri H. Concobair ridomna Conacht a suis occisus est.
Flannacan Ruadh airchinnech Ruis Comain in pace quieuit.
Cloicthech Mainistrech cona lebraibh & taiscedhaibh imdhaibh do loscadh.
Mael Brigte m. in t-Sair H. Brolcan uasal-espoc Cille Dara & Coicidh Laigen post penitenciam optimam quiéuit.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain & la Leth Mogha co Magh Muirtemhne. Slogadh dano la Domnall H. Lochlainn co Tuaiscert Erenn co Fidh Conaille do thabairt catha doibh co rus-tairmesc Domnall comarba Patraic fo gné sith.
Lochlann H. Duibh Dara ri Fernmuighi do marbadh do Uib Briuin Breifne.
Cno-mhes mor isin bliadhain-si: xxx. bliadhan on chnó-mhes aile gusan cno mhes-sa .i. bliadhain na cnó finn .i. co fogaibthi sesedach cno ar aen-pinginn.


text:
Daoine, nÓdar is atharrachadh gnÓth-shýde / People, nature & climate change
Tha Dualchas NÓdair na h-Alba ag obair a-nis airson piseach a thoirt air ar tuigse mu na ceanglaichean eadar atharrachadh gnÓth-shýde, daoine is nÓdar. Bheir an t-e˛las seo cothrom dhuinn daoine eile a sti¨ireadh airson a bhith a' dealbhachadh, a' riaghladh gu ro-innleachdail agus a' cleachdadh ar n-Órainneachd is ar cruthan-týre ann an d˛igh a bheir cuideachadh do shluagh na h-Alba agus do nÓdar a bhith a' soirbheachadh ann an aimsir chaochlaidich.
Tha sinn fortanach a bhith a' fuireach ann an d¨thaich Ólainn, le Órainneachd agus cruthan-týre a tha torrach is eadar-mheasgte agus a tha nam pÓirtean aonaichte de ar n-eachdraidh is ar cultar. Tha sinn nar pÓirt den t-siostam nÓdarrach fhillte seo agus 's ann againn a tha a' bhuaidh shingilte as motha air. Ach tha uallach a' tighinn an cois cumhachd.
Fa chomhair earraich a tha sýor thighinn nas trÓithe, ýrean mara a tha ag Ŕirigh, tuileachadh agus pÓtranan caochlaideach aibhnichean, tha m˛ran de ar lusan d¨thchasach, ar n-ainmhidhean agus ar n-eag-shiostaman nach eil comasach atharrachadh a rŔir astar na h-aimsire seo a dh'adhbhraich obair dhaoine agus nach robh roimhe nan eachdraidh. Agus ri linn nach eil daoine be˛ air leth bho nÓdar, tha atharrachadh gnÓth-shýde a' cur, chan e a-mhÓin gnŔithean fa leth agus ar cruthan-týre s˛nraichte, ann an cunnart, ach cuideachd ar d˛ighean-beatha, ar n-eaconamaidh agus ar cultar.
Tha an fhianais shaidheansail soilleir. Feumar dŔiligeadh ri seo sa bhad, agus c˛mhla. Tha d¨bhlan m˛r co-cheangailte ri bhith a' coileanadh seo, ach ma gheibh sin ceart e tha na duaisean da rŔir. Tha feum air gnýomhachadh Ŕiginneach, co-˛rdanaichte bho na roinnean uile tro Alba air fad airson dŔiligeadh ri atharrachadh gnÓth-shýde gu h-Ŕifeachdach.
Tha am fiosrachadh a th' air ar lÓraich-lýn airson cuideachadh a thoirt dhuibh gus tuilleadh fhaighinn a-mach mu mar a dh'fhaodadh atharrachadh gnÓth-shýde buaidh a thoirt air Órainneachd is cruthan-týre na h-Alba, agus mar a dh'fhaodar obrachadh leotha airson fuasgladh buadhach fhaighinn.
Ar dÓimh ri nÓdar & gnÓth-shýde
Tha sinn air cumadh a thoirt air ar n-obair nÓdair agus ar cruthan-týre, agus tha iadsan gu leanmhainneach air ar cumadh, ar biadhadh agus air ar brosnachadh.
Ar gnÓth-shýde chaochlaideach
Tha gnÓth-shýde na h-Alba ag atharrachadh mu thrÓth agus leanaidh seo airson iomadh bliadhna ri thighinn.


text:
- TIOTAL
- Taobh a-staigh cidsin, le cuibhle Shasannach, Uibhist a Deas
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_18_01
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- CRUTHADAIR
- Margaret Fay Shaw (Mrs J L Campbell)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38876
- KEYWORDS
- snìomh
clòimh
cuibhlichean
obair
Tha an dealbh seo a' sealltainn bean Ruairidh MhicLeòid ag obair le cuibhle-shnìomh Shasannach ann an cidsin an taigh croite aca ann an Uibhist a Deas. Bha cuibhlichean-snìomha cumanta air taobh sear na Gaidhealtachd anmoch san 18mh linn, ach bha faisg air 100 bliadhna eile mus robh iad cumanta san taobh siar is anns na h-Eileanan Siar. Bha dà sheòrsa ann - a' chuibhle mhòr 'muckle' is a' chuibhle 'shasannach' ('saxony').
Bha a' chuibhle thràth, am 'muckle', gu math sìmplidh. Bha bann a' ceangal na cuibhle mhòir ri dealgan beag (b' e pìos iarainn a bha seo mar bu thrice) is bha a' chlòimh ceangailte ri seo. Bhathas a' tionndadh na cuibhle gu slaodach le aon làimh agus a' cumail is a' toinneamh na clòimhe leis an làimh eile, is bha seo a' toirt air an dealgan tuilleadh clòimhe a thoirt on phasgan. Dh'fhaodadh a' chuibhle a cur air ais is thogadh an dealgan a' chlòimh a bh' air a snìomh.
Thàinig a' chuibhle Shasannach na h-àite mu dheireadh, is bha mòran bhuannachdan an seo. Bha i na bu lugha, is bha am bann a' tionndadh boban a bharrachd air an dealgan a-mhàin. Mar seo, dh'fhaodaist a' chlòimh a thoinneamh fhad 's a bha i a'dol air a' bhoban. Bha a' chuibhle seo air a h-oibreachadh le seòl-coise, is mar sin gheibheadh duine air oibreachadh na shuidhe. Tha a' chuibhle seo fhathast air a cleachdadh le cuid an-diugh.
'S e Uibhist a Deas an dara eilean as motha anns na h-Eileanan Siar, le meud 79,136 acair. Tha an taobh an ear làn de lochan-mara - Loch Sgioport, Loch Aineort is Loch Baghasdail - is na cnuic Hecla (606m / 1,988 troigh), Beinn Mhòr (620m / 2,034 troigh) is Stulabhal (374m / 1,227 troigh). Tha mòran lochan fìor-uisge air an taobh an iar, air cùlaibh mu 20 mìle de thràigh. 'S e Loch Baghasdail an aon bhaile air an taobh sear, is 's ann ann a tha aiseagan a' tighinn dhan eilean às An Òban, Malaig is Barraigh. Tha ceann a tuath an eilein air a cheangal ri Beinn a' Bhaoghla le Drochaid O' Reagan (1943) a tha a' dol tarsainn air an Fhadhail a Deas
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcc.xc.i.
Mael Ruain Tamlachtai, Aidhain Rathain, Aedhan h. Con Cumbu, episcopi & milites Christi in pace dormierunt; & Soermhugh Enaigh Duib moritur.
Bellum Sruithe Cluana Argai ubi cecidit Cinaedh m. Artgaile, & Muirghis m. Tomaltaigh uictor fuit; & initium regni eius.
Bellum Aird Maicc Rime ubi Nepotes Ailello prostrati sunt, & Concobur & Airechtach nepotes Cathail ceciderunt, & Cathmugh m. Flaithbertaigh rex Coirpri, & Cormacc m. Duibh Da Crich ri Breifni, ceciderunt.
Bresal m. Flaithri rex Dal Araide, Mael Bresail m. Aedho filii Crichain ri H. Fiachrach, Donn Corci rex Dal Riatai, Cathmugh rex Calraighi, T' Eróc princeps Corcaighi More, obierunt.


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'River' neo-aithnichte a bha le HR roimhe air trèana faisg air Coille Chnagaidh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_630
- ÀITE
- Coille Chnagaidh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28602
- KEYWORDS
- locomotaibhean
trèanaichean
Loco clas 'River' neo-aithnichte a bha le Rèile na Gàidhealtachd roimhe air trèana faisg air Coille Chnagaidh.
Chaidh sia 4-6-0 locomotaibhean clas 'River' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd bho Hawthorn Leslie. Fhuairear a' chiad dhà (70 'River Ness' agus 71 'River Tay') san t-Sultain 1915 ach bha e follaiseach sa bhad gun robh iad ro throm airson drochaidean agus a' chuid mhòr de loidhnichean Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh iad sin agus na ceithir einnseanan eile a reic ri Rèile Chaledonia far an deach an àireamhachadh 938 gu 943. An dèidh 1923, neartaich an LMS a' phrìomh loidhne eadar Inbhir Nis agus Peairt agus mar sin dh'obraich na locothan air loidhnichean na Gàidhealtachd mu dheireadh thall. Dh'adhbhraich am fàilligeadh mun cuairt a' chlas 'River' gun do leig Freadaraig Mac a' Ghobhainn dheth a dhreuchd mar Phrìomh Einnseanair Meacanaigeach. Bha e air a bhith san dreuchd bhon 1912.


text:
- TIOTAL
- Iarainn comharrachaidh chaorach
- EXTERNAL ID
- AB_HFM_BOTHY_28
- ÀITE
- Baile Ùr an t-Slèibh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- DEIT
- 28 An t-Sultain 2007
- CRUTHADAIR
- Jamie Gaukroger
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 340
- KEYWORDS
- caoraich
cìobaireachd
Chaidh Bothan Phreasmhuchrach, a tha air a bhith air a ghluasad gu Taigh-tasgaidh na Gàidhealtachd, a thogail an toiseach tràth anns na 1900an aig Preasmuchrach faisg air Dail Chuanaidh le mu 65 maidean rèile a bha air an ath-chuartachadh.
Tha an dealbh seo a' sealltainn iomadach iarrann comharrachaidh a bha ai an cleachdadh gus litrichean no àireamhan a losgadh air adhaircean nan caorach. Bha comharran peant air an cleachdadh cuideachd air caoraich air an robh clòimh ghoirid no a bha an dèidh a bhith air an rùsgadh


text:
An Carghas
'S e ràith ullachaidh airson Feille na Casg a tha ann An Carghas. Bithidh luchd na h-Eaglais Caitligeich gan chumail eadar Di-Ciadaoin Luaithre, agus Di-haoine na Ceusda.
Màiridh an Carghas sia seachdainean, a’ comharrachadh an ceathrad (dà-fhichead) là traisg a rinn Iosa anns an fhàsach.
Ruithidh trì snaithean gnìomhach tron a’ Charghais:
- Carthannas: An toirt dèircean ri daoine nas bochda.
- Peansachadh: Mar eisimplir, le seachdnadh rudeigin tlachdmhor re an ràith-deoch làidir mar eisimplir


text:
- TIOTAL
- LMS 14410 'Ben Dearg' a' paidhleatadh 14397 'Ben-Gloe' air trèana ann am Blàr Athall
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_047
- ÀITE
- Blàr Athall
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28104
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMSLMS 14410 'Ben Dearg' a' paidhleatadh 14397 'Ben-y-Gloe' air trèana ann am Blàr Athall.
Chaidh 14410 (roimhe seo HR 14) a thogail aig ionad-obrach Loch Gorm aig Rèile na Gàidhealtachd fhèin ann an Inbhir Nis ann an 1900. B' e ball den chlas locomotaibhean air a bheil an t-ainm 'Small Bens' a-nis a bh' innte. Lean i ann a seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1949.


text:
- TIOTAL
- Saighdearan Saor-thoileach Earra-ghàidheil 's Chataibh a' dannsa
- EXTERNAL ID
- QZP27_2669
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1890an; 1900an; 1910an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30719
- KEYWORDS
- Saighdearan Saor-thoileach Earra-ghàidheil 's Chataibh
campachadh
Dannsa Gàidhealach
feachd na tìre
feachdan
Saighdearan Saor-thoileach Earra-ghàidheil 's Chataibh a' dannsa aig fear de na làithean fosgailte aig a' bhuidheann. Tha iad a' dannsa air bùird nan teantaichean.
Bha Teàrlach agus Dennis MacRuaraidh le chèile ri togail dheilbh, agus nam buill de na saighdearan saor-thoileach agus bha iad a' togail dheilbh de na tachartasan làitheil, mar campaichean agus a' glanadh nan gunnaichean.
Ann an 1860, chaidh dà bhuidheann saor-thoileach a stèidheachadh le taic Comhairle a' Bhaile. Ghabh an Riaghaltas ris an dà chompanaidh anns an aon bhliadhna agus chaidh an ath-stèidheachadh mar Chompanaidh Ghunnaichean Earra-ghàidheil 's na Gaidhealtachd agus a' 1mh Gearastan Earra-ghàidheil 's Bhòid. Ann an 1881 thàinig Companaidh Ghunnaichean Earra-ghàidheil 's na Gaidhealtachd, gu bhith nan 5mh Earra-ghàidheil 's Chataibh.
Nuair a chaidh Arm na Tìre a chruthachadh ann an 1908, fhuair gach companaidh inbhe. B'e 5mh Earra-ghàidheil 's Chataibh.
A-nis an t- 8mh Batailean de Fheachd Tìre Earra-ghàidheil 's Chataibh. B'e a' 1mh Gearastan Earra-ghàidheil 's Bhòid an Argyll Mountain Battery
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
Faisg air deireadh na bliadhn’ an-uiridh (air 4 Samhain) chaidh Aonta Pharis a chur an gnìomh, le còrr math is 100 de na 197 dùthchannan a tha an sàs ann air daingneachadh gu bheil iad a’ gabhail ris an aonta. A-mach às gach nì a thachair ann an 2016, dh’fhaodadh gur e sin an naidheachd bu mhotha a bh’ ann. Oir ged a bheir Brexit is Trump agus gach nì eile buaidh air ar beatha san ath 5 no 10 bliadhna, tha e na chomas dhan aonta sin stad a chur air blàthachadh na cruinne mus bi e ro fhadalach.
Tha e na amas dhan aonta an t-àrdachadh ann an teothachd chuibheasach na cruinne a tha air a bhith ann bhon linn ro-ghnìomhachasach a chumail pìos math fo 2 °C agus nithear oidhirp mhòr gus a chumail fo 1.5 °C. Thoradh, ma thèid an t-àrdachadh a chumail fo 1.5 °C, cha bhi na cunnartan agus am milleadh a thig bhon àrdachadh cho dona. Tha e cuideachd na amas dhan aonta dùthchannan a neartachadh feuch gun urrainn dhaibh dèiligeadh ris na h-atharrachaidhean a bhios san t-sìde agus a’ bhuaidh a bhios aig na h- atharrachaidhean sin.
Tha mar a chuireas gach dùthaich ri targaidean an aonta air a chur an cèill le ‘toraidhean aontaichte nàiseanta’ a stèidhicheas gach dùthaich fa leth, feuch gun gabh tomhas a dhèanamh air na dòighean sa bheil na diofar dhùthchannan a’ cuideachadh le bhith coileanadh amasan an aonta. Ach mura coilean dùthaich na targaidean a tha iad air stèidheachadh dhaibh fhèin gus sgaoilidhean carboin a lùghdachadh, cha tèid am peanasachadh fon lagh airson sin. Chan eil buaidh laghail aig Aonta Pharis san t-seagh sin. Coltach ri iomadh còrdadh eadar-nàiseanta a bh’ ann roimhe, tha an t-aonta an crochadh air cho comasach agus cho deònach ’s a tha na dùthchannan an t-aonta a thoirt gu buil.
Ach tha e mar uallach air na dùthchannan a ghabh ris an aonta aithris a dhèanamh air na ‘toraidhean aontaichte nàiseanta’ aca gus sealltainn dè an t-adhartas a tha iad a’ dèanamh. Mar sin, ged nach eil uallach laghail air dùthchannan gus na toraidhean aca a choileanadh, tha uallach moralta orra; agus seach gum feum iad cumail ris na cumhachan a thaobh a bhith a’ dèanamh aithris air adhartas, bidh e follaiseach nuair nach coilean dùthchannan na targaidean aca.
Am bi sin gu leòr? Tha tòrr dhaoine den bheachd gum bi, ach tha grunn math eile ann an amharas nach bi. Carson a dh’fheumas Dòmhnall Trump Na Stàitean Aonaichte a thoirt às an aonta, nuair nach fheum iad cumail ris na targaidean aca fon lagh? Dè an diofar a nì càineadh eadar-nàiseanta airsan? Air an làimh eile, ma chì na dùthchannan mòra an cron a tha blàthachadh na cruinne a’ dèanamh air an eaconamaidh eadar-nàiseanta, ’s dòcha gun dèan sin diofar.
Dh’fhaodadh gur e sin cnag na cùise: gu bheil e a’ fàs soilleir do riaghaltasan agus, gu cudromach, do chompanaidhean eadar-nàiseanta gu bheil blàthachadh na cruinne a’ toirt buaidh air an eaconamaidh agus cùisean ionmhasail agus gum faodadh gun tèid an droch bhuaidh sin am meud gu mòr. Tha cumhachd is teicneòlas ath-nuadhachail a’ fàs nas saoire, agus mura h-eil leithid a phrothaid sna connaidhean fosail, tòisichidh companaidhean a’ cur barrachd ionmhais an seilbh cumhachd ath-nuadhachail is eile. ’S dòcha gur ann air sàillibh ionmhais is gnìomhachais a thionndaidheas a’ chuibhle aig a’ cheann thall.
Dìreach air a’ mhìos sa chaidh dh’fhoillsich an iomairt DivestInvest naidheachd gu bheil daoine, buidhnean is companaidhean le smachd air ionmhas is stòrasan ionmhasail luach còrr is $5 trillean a-nis air gealltainn a bhith dèanamh dì-thasgadh (divestment) air airgead a bha air a thasgadh ann an earrainnean is stòrasan eile co-cheangailte ri connaidhean fosail. Tha iad an uair sin a’ tasgadh an cuid airgid is stòrasan ann an cumhachd ath-nuadhachail. Tha eaglaisean is oilthighean is daoine ainmeil air cur ris an iomairt, ach tha barrachd is barrachd chompanaidhean coimeirsealta cuideachd a-nis air tòiseachadh a’ dèanamh dì-thasgadh, air adhbharan ionmhasail, chan ann air adhbharan àrainneachd. Thòisich an iomairt seo le oileanaich ann an colaistean ann an Ameireagaidh, agus a-nis a rèir muinntir na h-iomairt, tha 688 institiudan, 58,399 daoine fa leth agus 76 dùthchannan air cur romhpa fhèin dì-thasgadh a dhèanamh a thaobh chonnaidhean fosail.
’S dòcha gum bi Aonta Pharis na chloich-mhìle eachdraidheil a thaobh na strì gus àrainneachd na cruinne a ghleidheadh gu tèarainte, a’ chiad cheum gu ruige saoghal a tha làn-chunntachail airson na nì e air a’ chruinne agus air na tha tighinn beò ann. Air neo dh’fhaodadh gur ann air adhbharan ionmhais is eaconamach a thèid dìon a dhèanamh air an àrainneachd gu ceart san àm ri teachd, agus gum bi an t-aonta na phiobrachadh don ghluasad sin agus gum bi iomairtean prionnsapalach mar DivestInvest mar phàirt den ghluasad sin.
Tha an t-artaigil seo ga fhoillseachadh ann an co-bhuinn ris a’ Chomann Rìoghail Cheilteach.
O CHIONN 80 BLIADHNA – ON WEEKLY SCOTSMAN, 9 FAOILLEACH 1936
An Rìgh an Albainn
Tha e air innseadh gu ’m bheil an rìgh dol a chumail air aghaidh a’ chaisteil a th’ aige dlùth do Abar-eadhainn, agus bheir sin toileachadh do mhóran an Albainn. Is fada o’n thàinig an oighreachd air am bheil an togail so a’ seasamh gu làmhan an teaghlaich rìoghail, agus is ainneamh foghar a chaidh seachad eadar sin is so gun rìgh no bàn-righ a bhi ’n còmhnuidh oirre fad bheagan sheachduinean.
Tha dòchas gu’m bi an cleachdadh so air a ghiùlan air aghaidh le iomadh ginealach, oir, am feadh ’s a théid so a dhèanadh, chan eagal nach bi miadh air cairtealan foghair anns a’ Ghàidhealtachd. Is fada o’n choisich a’ Bhàn-righ Victoria air son na h-uaire m’a dheireadh air feadh nan garbhlach eadar Baile-na-leitreach agus monaidhean Mhàirr, agus dh’fhàg i dìleab aig na thàinig na déidh air an robh iad daonnan measail. Is e a h-iar-ogha a tha ’n seilbh an ceartair, agus is aithne dha gach gleann is bealach anns an àite lurach. Bidh e na’s eòlaiche orra fhathasd m’a bhios a làithean air an sìneadh, agus bidh a’ Bhàn-righ cho deònach ris féin air cuid de a h-ùine a chaitheamh anns a’ Ghàidhealtachd.
Buaidh is beannachd leis an rìgh ùr agus le a theaghlach snasail. Tha na Gàidheil cho spéiseil uime agus cho dìleas dha ri dream ’sam bith a tha fo a riaghladh.
GAELIC GUIDE FOR LEARNERS
Obair
Holiday time is now past for most of us, and it’s time to get back to work. The following piece will provide Gaelic learners with a few words and phrases about obair ‘work’.
Bidh mi ag obair ann am banca ‘I work in a bank’
ann am bùth ‘in a shop’
ann an sgoil ‘in a school’
ann an ionad-fònaidh ‘in a call center’
aig a’ chomhairle ‘at the council’
Bidh mi ag obair bhon taigh ‘I work from home’
’S e tidsear a th’ annam ‘I’m a teacher’
’S e dotair a th’ innte ‘She is a doctor’
’S e post a th’ ann ‘He is a postman’
An e dràibhear a th’ annad? ‘Are you a driver?’
You can look up your job in an online dictionary, for example faclair.com, and insert it in the correct place in the sentence. No matter what you do for a living, ’S fheàrr sìor obair na sàr obair ‘Better steady work than hard work’. If you have a difficult project to do, ’S e obair latha tòiseachadh, ’s e obair beatha crìochnachadh ‘It’s a day’s work to begin and a life’s work to finish’.
Deireadh-seachdain math dhuibh! Have a good weekend!
Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning