text:
Blàr Sliabh a' Chlamhain
Chaidh am blàr seo a chur tràth sa mhadainn air an 21mh dhen t-Sultain 1745, faisg air Tranent an Lodainn an Ear, Alba. B'e seo a' chiad bhlàr an Ar-a-mach nan Seumasach, 1745-1746.
B'iad an luchd-cogaidh: na Seumasaich, leis a' Phrionnsa Teàrlach Eideard Stiùbhart aig an ceann is iad fo smachd a' Mhorair Sheòrais Mhoireach agus Diùc Pheairt; agus feachd Riaghaltas Bhreatainn an Alba, fo smachd an t-Seanalair Cope.
Bha Cope air adbhanns a dhèanamh chun na h-àirde an-iar bho Dùn Barra; agus am feachd Seumasach ga fheitheamh an Dùn Èideann. Thàinig an dà arm mu choinneamh a chèile faisg air Seton House, a tha fhathast na sheasamh. Thugadh "Sliabh a' Chlamhain" le na Gàidheil air an làrach às dèidh Gladsmuir, baile beag is talamh-monaidh a tha ri làimh.
Thug arm a' phrionnsa ionnsaigh garg air feachdan an riaghaltais goirid às dèidh briseadh-latha; bha iad a' dol le bruthach, agus bhris an dol-sìos aca loidhnichean an airm deirge ann am fìor chorra mhionaidean. Bha call mòr am measg saighdearan Rìgh Deòrsa, agus chaidh an ruagadh le na Seumasaich.
Tuilleadh Leughaidh - Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
MacCoinnich, Iain, Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich, Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 - agus iomadach tionndadh às a dhèidh)
Tuilleadh Leughaidh - Beurla[deasaich | deasaich an tùs]
Tomasson, Katherine & Buist, Francis, "Battles of the '45", Pan Books (1967)


c: text/html

text:
Santiago Pérez de Manosalbas
B’ e Santiago Pérez de Manosalbas, neo de Manosalbas ùghdair, tìdsear, fear-naidheachd agus fear-poileataigs à Coloimbia.[1] Rugadh e 23 an Cèitean 1830 ann an Zipaquirá, Cundinamarca (Coloimbia) agus a chaochail 5 an Lùnasdal 1900 ann am Paris (An Fhraing) Bha e na cheann-suidhe Coloimbia bho 1874 gu ruige 1876.[2][3] Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais thoisich e na h-obraichean air rathaidean-iarainn ann an ceann an tuatha na dùthcha (Spàinntis: 'Ferrocarril del Norte) agus bhrosnaich e am foghlam. ‘Se Libearalach a bh’ann.
‘S e mac Felipe Pérez agus Rosa Manosalva a bh’ann, agus bha dithis bhràthair aige, Felipe Pérez agus Rafael Pérez.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlaim aig an sgoil Colegio del Espíritu Santo, a steidhich agus ga stiùireadh leis a' charaid agus a neach-chomhairle aige Lorenzo María Lleras, far an tug e dotaireachd ann an Lagh.
‘S e fear-aithris agus deasaiche aig pàipearan-naidheachd a bh'ann, mar El Mensajero, La Defensa (far an robh e na dheasaiche ann an 1880), El Relator, a bharrachd air La América, ann an Eabhraig Nuadh, far an do rinn e dubh chàineadh air Oirceadal an Rothaich (Beurla: The Monroe Doctrine). Nuair a bha a 22 a dh’aois, ann an 1852, bha e na Rùnaire ann an Coimisean Taisgleadh na Dùthcha agus chaidh na sgrìobagan aige a chur sa chlò eadar 1853 agus 1854 anns a’ phàipear-naidheachd El Neogranadino.
Steidhich e sgoil, agus a bharrachd air sin stiùireadh e an Oilthigh air Astar Coloimbia ann an 1891 agus thug e os làimhe Reachdadaireachd an Oilthigh Nàiseanta Colombia, leis cho dìleas a bha a air brosnachadh an fhoghlaim.
Seo airthis air na sgilean teagaisg a bh’aige:
Bha e eòlach seadh air na cuspairean daonna seadh air na saidheansan fisigeach, moralta, laghail agus sòisealta, agus theagasgadh e gu seach àraidh eaconomaidh poiliteagach ann an dòigh cho math is cho soillleir, gun d’ fhuair deagh fhoghlaim gach fear is tè gus a bheireadh esan a chuid oideachaidh.(Eduardo Rodríguez Piñeres).
Phòs e Tadea Triana Silva agus fhuair iad ceirthrear duine-chloinne còmhla: Santiago, Paulina, Eduardo and Amelia. Phòs Amelia duine a ràinig ceannas na dùthcha, Clímaco Calderón. ’S e riochdaire dioplòmasach a bh’ann Eduardo agus ‘s e fear-poileataigs, ùghdair, fear-aithris agus riochdaire dioplòmasach a bh’ann Santiago.
Toiseach toisichidh anns a’ Phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e an sàs anns a’ Cho-chruinneachadh dhe Rionegro ann an 1863. ‘S e Rùnaire an Riaghaltais agus na Dùthchannan Cèin anns a’ chiad Riaghaltas aig Manuel Murillo Toro (1864 – 1866) a bh’ann, is an uair sin dh’fhàs e a bhith fear dhe na ciad luchd-taic Àirde nan Raidigeach (Spàinntis: olimpo radical). Chaidh e an aghaidh na Deachdaireachd aig Tomás Cipriano de Mosquera ann an 1867 agus ghabh e pàirt anns an iomairt airson ga chur às a' chathair. Bha e os cionn Ceannas na Stàitean Aonaichte Choloimbia an àite an t-Seanalair Santos Gutiérrez Prieto eadar 22 agus 30 an t-Ògmhios 1869. Bha e na thosgair ann an Washington bho 1868 gu ruige 1873.
Ceann-suidhe na dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe na Stàitean Aonaichte Choloimbia ann an 1874 airson terim goirid dhe dà bhliadhna, nuair a bha e 44 bliadhna a dh’aois. "’S e am foghlam, a’ mhorlatachd agus am beairteas a tha aig cridhe na Poblachd" ars esan ann an òraid nuair a thug e an dreuchd os làimhe. ‘S e toiseachadh na h-obrach air loighne an Ferrocarril del Norte, àrdachadh nan cosnadh (gu –àraidh leis am piseach a fhuair an dùthaich taobh às-mhalairte), beagachadh na cùl-mhùtaireachd agus lùghachadh cosagaisean an Riaghaltais a th’ann na nithean na bu chodrmaiche a rinn e nuair a bha e os cionn an Riaghaltais.
An dèidh gun tug e an dreuchd seachad chun an Rùnaire an Ionmhais aige, Aquileo Parra Gómez, ann an 1876 lean Pérez air is esan fhathast a’ sabaid anns a’ phoileataigs. Cho-dhùin e an dùthaich fhàgail gu saor-thoileach eadar 1885 gu ruige 1891 air sgàth a chuid dhùbhlain an aghaidh Rafael Núñez. Chaidh e a thaghadh ceannard a’ Phàrtaidh nam Libearalach Liberal ann an 1892. Chuir an leas cheannard Miguel Antonio Caro às an dreuchd sin e ann an 1895.
Càineadh an Riaghaltais aige[deasaich | deasaich an tùs]
Thuirt Baldomero Sanín Cano mu dheidhinn na rudan nach do rinn e cho math nuair a bha e os cionn Riaghaltas na dùthcha:
Chaill e mòran dhe na deagh-mhèin a bh’aig an Riaghaltas aig an toiseach o chionns gu robh e cus do-lùbach moralta, is e rag leis na beachdairean poiliteagach agus leis cho trom a bha e, fiu’s mar thìdsear, taobh na daoine a bha nan oileanaich còmhra ris o shean, is iad a-nis an sàs ann am poileataigs na dùthcha. Gun teagamh, ged gur e fear tàlantach beusach a bh’ann, cha robh e idir cho sùbailte airson na daoine a stiùireadh ann an saoghal garbh a’ poileataigs.
Thug duine onorach, gu math cleachdte ri dreuchdan dhen sheòrsa an Riaghaltas os làimhe, ach cha robh e cho sgileil taobh phoileataigs, mar a chunnaic sinn iomadh turas. (Ignacio Arizmendi Posada)
Na Bliadhanachan mu dheireadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail e na fhògarrach thall ann am Paris 5 an Lùnasdal 1900, nuair a bha e 70 bliadhana a dh’aois. Chaidh e a thiodhlachadh anns a’ Chladh aig Batignolles, ann am Paris fhèin, far an robh e gu ruige 1952, nuair a a chaidh na luaithrean aige a thoirt air ais chun na dùthcha aige is e a-nis ga thiodhachadh ann an Cladh Meadhanach ann am Bogotá.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO (Gàidhlig)
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango(Spàinntis)
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Economía Política y Estadística de Santiago Pérez Manosalva (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eurabol
'S e baile air a’ Ghàidhealtachd a tha ann an Eurabol (Beurla: Embo). Tha am baile suidhichte anns an t-siorrachd traidiseanta Cataibh mu dà mhìle air àird a tuath Dòrnaich. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 54′ 0″ Tuath agus 3° 58′ 48″ Iar.
Tha timcheall air 300 duine a' fuireach an seo. Tha na stèiseanan as faisge mu 10 mìltean air falbh ann an Baile Dhubhthaich agus ann an Goillspidh.
Thàinig ainm a' bhaile às an t-Seann-Lochlannais agus tha e a’ ciallachadh "tuathanas cladaich" (beach farm). A-rèir Iain Mhic an Tailleir is dòcha gun robh ainm eile air: "Ethenboll" leis an ciall "Eyvind’s farm". Bha am baile ainmichte fon ainm "Eurabol nan coileagan" cuideachd. [1]
Rinn Nancy Dorian, cànanaiche às na Stàitean Aonaichte rannsachadh mu ìre na Gàidhlig aig na daoine na bha a' fuireach an seo. Bha an rannsachadh aice a' sealltainn gun robh nas motha na 100 duine às na 300 duine a' cleachdadh Gàidhlig mar cànain lathail ann an 1964.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 46, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ East Sutherland Gaelic: The Dialect of the Brora, Golspie, and Embo Fishing Communities, 1978, Dublin Institute for Advanced Studies
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH 816 928


text:
Nirribhis
'S e Nirribhis (norsk) an cànan a tha air bruidhinn ann an Nirribhidh. Tha i air bruidhinn ann an Danmhairg cuideachd. Ann an 1814 chuir Nirribhidh air leth bhon Danmhairg, ach bha Danmhairgis air cleachdadh anns na sgoiltean gus na 1830ean. Bha Dainmhairgis sgrìobhte gu math eadar-dhealaichte ri Nirribhis air bruidhinn agus bha gluasad ann ri cruathachadh cànan aonaichte. Bha dà chànan air a nochdadh: Landsmål, bho chainntean air a bhruidhinn agus Riksmål a bha gu math coltas ris Dainmhairgis sgrìobhte. Chuireadh ainm ùr Nynorsk air Landsmål agus 's e Bokmål an t-ainm a th' air Riksmål.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Crann-gaoithe Shiaboist a' soirbheachadh
Tha coimhearsnachd Shiaboist ann an Leòdhas a' faighinn bhuannachdan mòra bho chrann-gaoithe a thogadh san sgìre bho chionn dà bhliadhna.
Tha còrr is £100,000 sa bhliadhna a' tighinn bhon chrann ann an Horsiadar.
Bha strì aig muinntir Shiaboist ri dhèanamh mus d' fhuair iad an crann-gaoithe sa chiad dol a-mach, ach a-nise, 's math as fhiach i agus i a' toirt iomadach buannachd dhan choimhearsnachd.
Am measg nam buannachdan sin, tha poili-chrùban - seòrsa de thunail fàis mòr.
Chaidh còig dhiubh sin fhosgladh gu h-oifigeil Dimàirt, 's fhuair muinntir na coimhearsnachd cothrom sùil a thoirt air na tha a' tachairt nam broinn.Planntraisean
Tha cuid de na poili-chrùban fosgailte dhan choimhearsnachd agus tha Aonghas MacLeòid am measg na tha a' gabhail bràth air an sin.
Dh'innis Mgr MacLeòid gu bheilear air mòran phlanntraisean a chur - gu ruige seo, rudan air a bheilear eòlach leithid càil, churranan, leatasan agus biotais.
Thuirt e gun gabhadh iomadh seòrsa lus fhàs sna poili-chrùban, eadhon lusan a tha gu bitheanta a' fàs anns na tropaigean.
Tha mòran aig muinntir Shiaboist ri ionnsachadh fhathast, a rèir Mhgr MhicLeòid. Mar eisimpleir, tha frithealadh mionaideach a dhìth ri linn cho blàth 's a tha e sna poili-chrùban.Soirbheachadh
Thuirt e gu bheil mòran de mhuinntir na coimhearsnachd air a dhol an sàs annta ge-tà, 's iad uile a' coimhead às dèidh nan ceathramhan aca fhèin.
"Gu dearbha fhèin, 's e seo an rud a b' fheàrr a thàinig dhan choimhearsnachd a-riamh 's e tional airgid a-steach dhan choimhearsnachd, 's a' choimhearsnachd ga chur gu feum.
"Ma shoirbhicheas le seo, chan eil càil de dh'fhios dè an ath rud a thig às," thuirt Mgr MacLeòid.
Tha airgead a' chrainn-ghaoithe cuideachd air taic a thoirt do phròiseactan coimhearsnachd eile, àite-cluiche don chloinn agus taigh-tasgaidh nam measg.


text:
Fàsach Alvord
'S e fàsach anns na Stàitean Aonaichte a tha ann am Fàsach Alvord (Beurla: Alvord Desert)
Tha e suidhichte san earra dheas Oregon ann an Harney County.
Tha e 12 mhìltean a dh’fhad agus 7 mìltean a leud.
Thàinig an t-ainm bhon General Benjamin Alvord, a bha na cheannard anns a’ Chogadh Cathara Ameireaganach.
Fàsach Alvord • Fàsach Amargosa • Baja California • Creag Dhubh (fàsach) • Channeled scablands • Fàsach Chihuahuan • Àrd-thìr Cholorado • Fàsach Escalante • Great Basin • Great Salt Lake Desert • Jornada del Muerto • Fàsach Mhojave • Fàsach Nk'mip • Fàsach Owyhee • Fàsach dathte • Fàsach Shonora


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcc.luii.
Niallghus m. Boith rex na n-Deisse m-Bregh, Muiredach m. Cormaic Slana abbas Lughmaidh, Cathal ri Nepotum Cennselaigh, Domnall m. Flainn Deirgge, Elpin Glaisse Noide, Aedh m. Cormaic leth-ri Ciannacht, Fidhbadhach Cille Deilge mortui sunt.
Cele Petar a Crich Breasail, abbas Ardd Machae.
p.212
Marthu filia Maicc Dubain, dominatrix Cille Daro, obiit.
Bellum Droma Robaigh inter Nepotes Fiachrach & Nepotes Briuin in quo ceciderunt Tadgg m. Muirdibuir & nepotes tres Cellaich, Cathrannach, Cathmugh, Artbran. Ailill nepos Duncodha uictor fuit.


text:
1862
MDCCCLXII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar Salammbô.
- Chaidh Ishpeming (Michigan) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Lùnasdal - Maurice Maeterlinck, ann an Gent. Sgrìobhadair.
- 15 an t-Samhain - Gerhart Johann Robert Hauptmann, sgrìobhadair Gearmailteach
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- John Tyler, ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1841 gu 1845.
- 27 an Cèitean - Henry David Thoreau, ann an Concord. Feallsanaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
Bun Ilidh
Is e baile ann an Cataibh an Ear a tha ann am Bun Ilidh[1] (Beurla: Helmsdale). Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Lochlannaich aig inbhir Abhainn Ilidh (Beurla: River Helmsdale).
Anns an 19mh linn b’ e baile iasgach a bha ann. Thàinig e gu bith mar thoradh fuadaichean Chataibh. A rèir an Old Statistical Account[2] chaidh am baile a thogail ann an 1816 às dèidh Goillspidh agus Brùra gus àite-fuirich agus cothroman cosnaidh a chruthachadh do na daoine às na sgìrean a bha air am fuadachadh.
Chaidh am port a thogail ann an 1818. B’ àbhaist aon de na cabhlaichean as motha anns an Roinn Eòrpa a bhith an seo . B’ e sgadan an t-iasg a bu chudthromaiche a chaidh a glacadh an seo.
Tha ionad-dualchais ann ris an canar: Timespan Heritage Centre. [3] Tha taisbeanadh ann mu eachdraidh a’ bhaile agus rudan a rinn an luchd-ealain às an àite fhèin. Cuideachd tha fiosrachadh ann mun “gold rush” ann an 1869. S' urrainnear òr a lorg fhathast ann am Baile an Or faisg air Bun Ilidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Old Statistical Account
- ↑ “Iùil cuairtean Cultarach nan Roinnean Eòrpach”; Neach-foillseachaidh: Buidhne Stéidhichte airson Turasachd an AER”, foillsichte aig MACULART, S. A. , Barcelona, 1995, ISBN 8487722199


text:
Tuig ann an Diog
Thairis air an t-sreath tha Magaidh Matamataig a' stiùireadh sgoilearan gus na sgilean obair-cinn matamataigeach aca a leasachadh. Anns a' phrògram seo tha i air turas chun an leabhar-lann agus 's e amas an teagaisg a bhith ag ionnsachadh mu na lathaichean, seachdainean agus mìosan. Tha i cuideachd a' toirt cothrom air cunntais tro chlàr nam mìosan.
Ann an suidheachadh aotram agus tlachdmhòr, tha i a' stiùireadh nan sgoilearan gu bhith ag obair còmhla, ag obair an aghaidh a chèile agus an aghaidh a' ghleoca.
Tha na prògraman air an dealbh gus taic a thoirt do chlann òga a tha ag obair a dh'ionnsaigh a' chiad agus an dara h-ìre (toiseach na h-ìre) den Churraicealam airson Sàr-mhathais. Tha na ceistean 's nam freagairtean a tha anns a' phrògram rim faighinn anns na notaichean tidseir, agus tha iad sin rim faighinn aig bbc.co.uk/foghlam.


text:
Mar as trice, bidh gnothaichean an t-Seòmair a' gabhail pàirt feasgair Dimàirt agus feasgair Dicadain agus bho 11.40am Diaraoin. Thèid a h-uile deasbad agus na gnothaichean air fad uile a shealltainn beò, agus tha iad rim faighinn fad mìos às dèidh làimh air TBh na Pàrlamaid.
Tha Geàrr-chunntas nan Imeachdan na chlàr foirmeil den ghnothach uile a ghabhar is de na toraidhean ag èirigh à co-dhùnadh, dealachadh no taghadh sam bith a chumar. Is e an clèireach a bhios a’ cur a’ gheàrr-chunntais ri chèile do gach coinneamh den Phàrlamaid agus gach coinneamh a chumas na comataidhean. Tha seo ga fhoillseachadh agus ri fhaotainn air an làrach-lìn an latha an dèidh a h-uile coinneimh den Phàrlamaid no den Chomataidh.
Gus sealltainn air Aithisg Oifigeil de Choinneamhan na Pàrlamaid, rachaibh do raon nan Aithisgean Oifigeil againn agus gus sealltainn air Aithisg Oifigeil coinneamhan nan Comataidhean, rachaibh gu Duilleagan nan Comataidh.
Is e Seòmar-deasbaid na Pàrlamaid am fòcas airson gnothaichean na Pàrlamaid. Bidh Buill Pàrlamaid na h-Alba (BPA) a’ coinneachadh ann airson beachdachadh air cùisean cudromach agus gus laghan ùra a dhèanamh. Is ann an seo cuideachd a bhios BPA a’ cur cheistean air a’ phrìomh Mhinistear, air Rùnairean Caibineit agus air Ministearan gu cunbhalach agus far an tèid aithrisean a dhèanamh air poileasaidh agus air tachartasan cudromach.
Mar as trice, ruithidh a’ bhliadhna phàrlamaideach on Chèitean gus an Cèitean. Nuair a tha a’ Phàrlamaid na shuidhe, gabhaidh coinneamhan den làn-Phàrlamaid san t-seòmar feasgar Dimàirt, feasgar Diciadain agus bho 11.40m Diardaoin.
Chaidh a’ chiad choinneamh anns a’ cheathramh seisean de Phàrlamaid na h-Alba a chumail Diciadain 11 Cèitean 2011.


text:
Hunzahúa
‘S e fear dhe na cinn-fheadhna Muisca ainmeil, neo (Zaque), a bh’ ann Hunzahúa.[1] Nuair a bha esan os cionn na rìoghachd, b’ urrainn dhàsan an cumhachd a mheadhanachadh ann an Hunza (Tunja an latha an-diugh). Fiù ’s leig e ainm dhan bhaile, leis cho cudromach ‘s a bha e. Dh’aontaich e creideamhan agus cànan nam Muisca. Bha am fearann bho Chicamocha gu Sutagaos fo bhuaidh Hunzahúa.[2]
Nochdaidh e gu tric ann am miotas a’ bhaile. Tha am beul-aithris a' mìneachadh dhuinn gu robh gaol aige air a' phiuthair Noncetá, ach am peacadh-collaidh toirmisgte ann an lagh nam Muisca.[3] Theich an dithis còmhla, a-rèir am miotas, agus tionndaidh iad gu clachan ann an uamh mar pheannas airson an eucoir a rinn iad.[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Universidad Distrital Francisco José Caldas
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Proactiva Tunja


text:
Là Luain
'S e còmhlan-ciùil puinc às an Eilean Sgitheanach a th' ann an Là Luain. Thòisich an còmhlan ann an 2005 le Kathryn NicAoidh air na drumaichean, Greg MacThòmais air a' bheus agus Tim Armstrong air a' ghiotàr. Chaidh Kathryn trom le leanabh agus ghabh a piuthair, Nicola, ris na drumaichean, ach goirid às dèidh sin, phòs Greg agus Nicola agus dh'fhàg iadsan an còmhlan cuideachd. Thòisich Tim a-rithist le Raonaid Alcorn, à Èirinn, air na drumaichean agus Tòmaidh MacAlpain air a' bheus, agus mhair an sgioba sin gus an latha an-diugh.
Cluichidh iad punc ceòlmhor, uile ann an Gàidhlig. Chluich iad a' chiad chuirm-chiùil aca aig Àrdsgoil a' Phluic, tràth ann an 2007. Rinn iad pìos air Rapal T.Bh, air BBC2 agus anns a' Mhàrt, 2007, chaidh iad air turas ròc, Gàidhlig tro Alba agus Èirinn, còmhla ri Oi Polloi agus còmhlan teacno, Gaeilge, Grà Grànna, a ghabh a-steach 13 bailtean agus 14 cuirmean-ciùil uile gu lèir fad dà sheachdain.
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Leirmheas air cuirm aig an 13th Note ann an Glaschu


text:
1850
MDCCCL
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an t-Iuchar - Sguir Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte air sgàth a bhàis.
- 10 an t-Iuchar - Thòisich Millard Fillmore mar 13mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 9 an t-Sultain - inbhe stàite do Chalafòrnia.
- Chaidh Berkeley agus La Jolla (Calafòrnia) a chlàradh airson a' chiad turas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an t-Iuchar - Chaochail Zachary Taylor, 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 12 an t-Iuchar - Robert Stevenson, innleadair Albannach a tha ainmeil air sgàth 's nan taighean-solais a bha e air a thogail.
- Honoré de Balzac


text:
Columbia Bhreatannach
'S e aon de na mòr-roinnean Chanèidianach a tha ann an Columbia Bhreatannach.[1] Tha i suidhichte san àirde an iar na dùthcha. Tha Victoria na prìomh-bhaile ach 's e Vancouver am baile as motha a tha ann.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Alberta | Columbia Bhreatannach | Manitoba | Brunswick Nuadh | An Talamh Ùr is Labrador | Alba Nuadh | Roinnean an Iar Thuath | Nunavut | Ontario | Eilean Eòin | Quebec | Saskatchewan | Roinn an Iukon


text:
1863
1863 (MDCCCLXIII)
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Pereira (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh na Stàitean Aonaichte Choloimbia a stèidheachadh.
- 20 an t-Ògmhios, inbhe stàite do Virginia an Iar.
- Chaidh Wickenburg (Arizona) a stèidheachadh.
- 31 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 17 am Faoilleach - David Lloyd George prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 21 an t-Iuchar - C. Aubrey Smith, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.


text:
San Jose, Calafòrnia
'S e San Jose (Naomh Iosaf, ann an Spàinntis, an treasa baile as motha ann an California (as dèidh Los Angeles agus San Diego) agus an deicheamh as motha anns na Stàitean Aonaichte. 'S e prìomh-bhaile na Siorramachd Santa Clara (California).
Tha e suidhichte aig ceann a deas Bagh San Francisco agus na làthair chudromach anns a' ghnìomhachas àrd-teicneòlas. 'S e suaicheantais a' bhaile Prìomh-bhaile Gleann an t-Sileagain (Capital of Silicon Valley).
Chaidh a stèidheachadh mar El Pueblo de San José de Guadalupe ann an 1777, a' chiad bhaile anns an tìreachadh Spàinnteach de Nueva California, agus as dèidh do neo-eisimeileachd Meagsagach, bha e anns an stàit Alta California. Nuair a chaidh California na stàit Ameireaganach, b' e San Jose a' chiad phrìomh-bhaile, ach dìreach airson dà bhliadhna.


text:
Aragón
She nane jeh boodeeyssyn hene-reiltagh ny Spaainey eh Aragón (Spaainish as Aragonish: Aragón; Catalonish: Aragó). Ta'n boodeeys ny hoie ayns shiar hwoaie ny Spaainey, as t'eh goaill stiagh tree queiggey: (veih'n twoaie) Uesca, Zaragoza, as Teruel. She Zaragoza preeu-valley y voodeeys.
Ta'n queiggey twoaieagh Uesca çhemmit liorish y Rank as soit ayns mean ny Sleityn Pyreanagh. Çheusthie jeh'n Spaainey, ta'n boodeeys çhemmit liorish y Chataloan da'n shiar, liorish Valencia as y Chashteel-La Mancha da'n jiass, as liorish y Chashteel as León, La Rioja, as Nafarroa da'n sheear.
Shennaghys[reagh]
Roish my daink er Aragón dy ve ny reeriaght er lheh 'sy vlein 1035 BNJ, va ny coondaeghyn twoaieagh Chaca, Sobrarbe as Ribagorza nyn gagliee heyrey as nyn vo-steatyn feudalagh Frankagh. Dys ruegyssyn Frankagh as Mooragh dy chur fo chosh, ren ny coondaeghyn shen co-chaarjys rish Diucaght ny Cashteel as lesh Reeriaght Iruña (Nafarroa ny s'anmey). Lurg baase Ree Sancho, va'n reeriaght rheynnit eddyr y daa vac echey. Va Ramiro I enmyssit hoshiaght myr ree er Aragón; ny s'anmey, lurg baase Gonzalo, yn braar echey, v'eh enmyssit ree er Sobrarbe as Ribagorza chammah. Daase y reeriaght noa dy tappee, as ren ee goaill stiagh Nafarroa. Ren y reeriaght shen cur reeriaght Islamagh as caayr Zaragoza fo haart 'sy vlein 1118. Va reeriaght Nafarroa rheynnit magh assjee as va reeriaght Aragón aa-vunnit 'sy vlein 1035.
Ga dy row unnaneys reeraghtagh ec Aragón marish y Chashteel as marish reeriaghtyn elley 'sy Spaainey lurg poosey Ysbal I ny Cashteel as Ferdinand II Aragón ec jerrey ny 15oo eash, as ga dy row yn unnaneys shen niartaghey car y 16oo as y 17oo eash, hannee staydys er lheh lesh y reeriaght Aragonagh, lesh leighyn as undinyssyn er lheh ayn, derrey'n vlein 1707 traa ren Philip V, y chied ree Bourbonagh er y Spaainey, goaill rish Oardee Nueva Planta, as ad niartaghey yn Spaainey myr steat ny smoo laarit.
Ren yn unnaneys reeraghtagh eddyr Petronila, Benrein Aragón, as Ramon Berenguer IV, Eearley Barcelona, gientyn mac, Alfonso II Aragón. Hooar eh dagh thalloo as cagliagh ec y daa jeu myr eiraght. Rere shen, va Crooin Aragón currit er bun as ee goaill stiagh thallooyn as deiney, enmyssyn as steatyn nagh row nyn gooid jeh'n reeriaght roish shen. Haink jerrey lesh y Chrooin lurg yn unnaneys reeraghtagh marish y Chashteel agh hannee yn enmys ayn derrey 1714. Ren ny Reeaghyn Aragonagh reirey Aragón, y Chataloan, ny h-Ellanyn Balearagh, Valencia, y Çhissyl, Napule as y Tardeen.
Ayns Crooin Aragón, va ree ny ree jeeragh er ard Aragón agh va ny h-enmyssyn Ree Valencia, Ree Mallorca (er feie tammylt), Eearley Barcelona, Çhiarn Montpellier, as Diuc ny h-Atheen as Neopatria ayns e helloo chammah. Hug dagh fer jeh ny h-enmyssyn shen ard-reeriaght da er ard er-lheh, as va ny h-enmyssyn er nyn mronney as nyn goayl echey tra va thallooyn cosnit as caillt echey.
Car Caggey yn Eiraght Spaainagh chur ny forseyn Germaanagh, Goaldagh as Ollanagh yn armee Spaainagh fo haart ayns Cah Saragossa 'sy vlein 1710. Myr eiyrtys jeh'n chah, hreig Philip V ny Spaainey Madrid as hie eh gys Valladolid.
Lurg Caggey ny Lieh-inshey haghyr daa hionney stiagh er y phreeu-valley Aragonagh. Car y çhionney stiagh ayns 1808 chur forseyn Spaainagh fo'n Ghineraal Palafox ard-orseyn Frangagh fo haart. Ayns 1809, car y çhionney stiagh fuilltagh, va ny Spaainee currit fo chosh ec ard-orseyn Frangagh. Mastey ny 32,000 cahneyderyn as cummaltee v'ayns y chaayr, va 30,000 jeu caillt.
Çhengey[reagh]
She Spaainish y çhengey ghooghyssagh da'n chooid smoo jeh pobbyl Aragón, as cha nel çhengey oikoil elley ayn. Myrane lesh y Spaainish, ta'n Aragonish goll er loayrt ayns shiartanse dy abbyrtyn ennagh ayns ny coondaeghyn twoaieagh ayns ny Sleityn Pyreanagh, as ayns Ribagorza, Sobrarbe, Jacetania as Somontano. Ta sorçh d'aaveaghey 'sy çhengey shen goll ershooyl ayn as sleih ennagh coontey yn çhengey myr greie son enney ardjynagh. Ayns ny h-ardjyn shiar, rish y joarey lesh y Chataloan, ta'n Chatalonish goll er loayrt, as ee loayrit ayns ardjyn jeh Ribagorza, La Llitera, Baix Cinca, Baix Aragó-Caspe, Baix Aragó as Matarranya. Ta'n ennym La Franja currit er yn ard Catalonish ayns Aragón dy mennick.
Queiggaghyn[reagh]
Jeeagh er neesht[reagh]
- Aragonish
- Catreeney Aragón, y chied venrein ec Ree Inry VIII Hostyn
- Expo 2008
- Ashoonaghtyn as ardjyn ny Spaainey
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Reiltys Aragón (Spaainish)
- Senderos de Aragón - Ynnyd-eggey turryssagh reiltys Aragón


text:
Luchd-ealain air mhuinntireas
Tha prògram Neach-ealain air Mhuinntireas air a chumail aig Sabhal Mòr Ostaig le taic bho Alba Chruthachail agus Acadamaidh Rìoghail na h-Alba airson nan Ealain (RSA) ann an Dùn Èideann, a tha a' tarraing ri chèile na h-ealain lèirsinneach, ceòl, dràma agus litreachas is a' tabhann cothrom a bhith a' co-obrachadh gu cruthachail.
Tha freumhan a' phrògraim a' dol air ais gu làithean tràth an t-Sabhail Mhòir nuair a chuir Urrasairean na Colaiste prògram Sgrìobhaiche air Mhuinntireas air dòigh mar chomharrachadh air cho cudromach is a bha na h-ealain, nam beachdsan, ann a bhith ag ath-bheòthachadh is ag ùrachadh a' chànain is a' chultair.
Bhon uair sin, tha mòran de shàr sgrìobhadairean na Gàidhlig air na sgilean ac' a chur gu feum air a' phrògram chudromach seo, gu sònraichte am bàrd ainmeil Somhairle MacGill-Eain, a thug buaidh air sgrìobhadairean, bàird is luchd-ealain air feadh an t-saoghail a thàinig às a dhèidh, nam measg an sgrìobhadair cliùiteach Èireannach Seumas Heaney, a bhuannaich Duais Nobel, is a ghabh pàirt ann an tachartas sònraichte aig Sabhal Mòr Ostaig nuair a thadhail e air Hallaig, Eilean Ratharsair, a bha na chuspair do dh'aon de dhàin mhòra MhicGill-Eain.
Tha grunn bhàrd is sgrìobhaichean Gàidhlig eile air a bhith nan Sgrìobhaichean aig a' Cholaiste, nam measg Aonghas MacNeacail, Aonghas Pàdraig Caimbeul agus Alasdair a' Bhocsair, a chuir gu mòr ri litreachas na h-Alba.
Bho chionn beagan bhliadhnaichean chaidh dreuchd Ceòladair na Colaiste a chruthachadh, is am pìobaire ainmeil Iain Dòmhnallach, Gleann Ùige, air fhastadh. Bho chionn glè ghoirid, dh'aontaich Comhairle nan Ealain Alba taic a chur ri dreuchd Neach-ealain Lèirsinne na Colaiste, a' neartachadh Prògram Luchd-ealain na Colaiste. Chaidh dreuchd Neach-ealain Dràma a stèidheachadh ann an 2011.
An-dràsta, 's e Coinneach Lindsay a tha na Sgrìobhaiche, Blair Dùghlas a tha na Cheòladair, Dr Kirsten Norroe & Murray Robasdan a tha nan Luchd-ealain Lèirsinne, agus Artair Dòmhnallach an Neach-ealain Dràma na Colaiste.


text:
1909
MCMIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am Pàrtaidh Làbarach na h-Alba a stèidheachadh.
- Bhuannaich Selma Lagerlöf an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Paul Roux (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Màrt - Sabir Yunusov, ann an Tashkent. Ceimigear às An Ruis.
- 26 an t-Ògmhios - Còirnealair Parker, ann am Breda. Manaidsear ciùil às Na Tìrean Ìsle.
- 12 an Dàmhair - Carl Borgstrøm, ann an Oslo. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Lùnasdal - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Ivy League
Tha an Ivy League a' ciallachadh buidhne den oilthighean as aosda aig na Stàitean Aonaichte. Ceangailte ris na h-uachdaran Aimearaganach, tha iad uile ann an Sasainn Nuadh, ann an ear-thuath na dùthcha.
- Oilthigh Bhrown - Providence, Rhode Island, stèidhichte ann an 1764.
- Oilthigh Cholumbia - Eabhraig Nuadh, Eabhraig Nuadh, stèidhichte ann an 1754.
- Oilthigh Chornell - Ithaca, Eabhraig Nuadh, stèidhichte ann an 1865.
- Colaiste Dartmouth - Hanover, Hampshire Nuadh, stèidhichte ann an 1769.
- Oilthigh Harvard - Cambridge, Massachusetts, stèidhichte ann an 1636.
- Oilthigh Phrinceton - Princeton, Jersey Nuadh, stèidhichte ann an 1746.
- Oilthigh Phennsylvania - Philadelphia, Pennsylvania, stèidhichte ann an 1740.
- Oilthigh Yale - New Haven, Connecticut, stèidhichte ann an 1701.


text:
An t-Eilean Sgitheanach
Is oileán Albanach é an t-Eilean Sgitheanach, atá suite in aice le cósta iarthair na tíre, i gComhairle na Gáidhealtachd. Is é "Eilean a' Cheò" leasainm an oileáin.
Clár ábhair
Bailte[athraigh | edit source]
- Áird an Bhásair,Áird Shléite, Armadail, Aiseag, An t-Áth Leathann, An t-Aodann Bán, Aoineart
- Beárnasdal, Boraraig, Brácadal, Boraraig, Brógaig, Buaile an Todhair, Borgh na Sgiotaig, Boraraig, Diúirinis, Borodail, Borbh, Breacais Árd, Breacais Íosal
- Camas Díonabhaig, Camus Croise, Caol Acain, Carabost, Cealabost, Ceann Sáil Eighre, Caol Reatha, Cárrabost, An Claigeann, Cille Bhríghde, A' Chille Mhór, Cille Bhacastair, Cinnseaborgh, Cille Mhoire
- An Droighneach, Dún Thuilm, Dún Bheagain, An Druim Fheárna, An Dúnan
- Ealaghol, Ealaiseadar, Eilean Iarmain, Eighre
- Feóirlig, Fearann Dómhnaill, Fiosgabhaig, Flódaigearraidh, Fásach, Flaiseader
- Gead an t-Sailleir, Gilean, Gleann Dail, Galtraigil, An Garradh Fada
- Halastra, Heárrlois, Heasta
- An Leathallt, Lúib
- Míolabhaig
- An t-Olach
- Port Rígh, Peighinn a' Chorrain, Port nan Long
- Ródhag, Ramasaig
- Sgonnsar, Stafain, Steinn, An Sruthan, Súladal, Sgéubost, Sligeachan
- Tarscabhaig, An Teanga, Na Torran, Tobhtaig, Trumpan, Tobhta, Thalasgair
- Úigiseadar, Uilfhinis
Sléibhte[athraigh | edit source]
- Am Baisteir
- Binn na Caillich, Binn Tianabhaig, Blá Bheinn, Bruach na Frìthe
- Clach Glas, An Chuith-raing
- Glamaig
- Healabhal Bheag
- Marsco
- Sgúrr an Ghreadaidh, Sgúrr an Mhadaidh, Sgúrr Alasdair, Sgúrr Dearg, Sgúrr MhicCoinnich, Sgúrr na Banachdaich, Sgúrr nan Gillean, An Stórr
Stair[athraigh | edit source]
- Blár Milleadh Garaidh, Am Bratach Síth, Bírlinn
- Coire chatachan, Caisteal Maol, Caisteal Armadal, Caisteal Dún Bheagain
- Dún Ringill, Dún Sgathaich
- Fionnghal NicDhómhnaill
- Rubha an Dúnain
- Sabhal Mór Ostaig, Sníosort
Tíreolaíocht[athraigh | edit source]
- Bhuia
- Eilean Meadhonach, Eilean Mór, Na h-Eileanan Crólainneach, Na h-Eileanan Ascrib, Eilean Bán, Eilean Fladda, Eilean Mór, Eilean Tigh, Eilean Heárrlois, Eilean Stafainn
- Fladda-chúain
- Gleann Breadail
- Longaigh
- Orasaigh
- Pabaigh
- Rónaigh, Ratharsair
- Sódhaigh
- Tróndaigh
Leithinsí[athraigh | edit source]
Lochanna[athraigh | edit source]


text:
Achadh Mhealbhaich
'S e baile croitearachd ann an Asaint, Cataibh a tha ann an Achadh Mhealbhaich (Beurla: Achmelvich ).[1] Tha am baile suidhichte mu trì mìltean air àird an iar-thuath Loch an Inbhir agus mu 40 mìle tuath air Ulapul.
Ged nach eil ach rathad singilte a’ leantainn bhon B869 don bhaile, bidh an t-àite a' tarraing mòran luchd-turais.Tha cladach àlainn aige a buannaich duais Yellow Flag dhen Marine Conservation Society air sgàth 's an t-uisge glàn.[2] Tha dà làrach charabhanaichean is campadh faisg air a' chladach, far am faighear carabhan air mhàl cuideachd.[3]Tha ionad-nigheadaireachd beag, bùth is take away ann cuideachd. Tha sealladh brèagha ann thairis air a’ Chuan Leòdhasach gu Port Altan Na Bradhan. Tha a' mhachair a' sgaradh a' chladaich bhon phàirc-chàraichean, tha osdail-òigridh agus ionad-fiosrachaidh an seo cuideachd. Tòisichidh an t-slighe gu Altan na Bradhan an seo far an faicear tobhta mhuilinn. Bha am muileann suidhichte faisg air allt beag agus chaidh a chleachdadh gus na 1800an. [4]
Chaidh Achadh Mhealbhaich a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. [5] A-nis 's e Achadh Mhealbhaich aon de na bailtean croitearachd a tha suidhichte ann an Oighreachd Asaint a Tuath.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 2, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 2na an Lùnasdal 2011)
- ↑ Good beach guide a' tarraing air 28mh an Lùnasdal 2011
- ↑ Scottish Camping Guide: Shore Caravan Site (a' tarraing air 2na an Lùnasdal 2011)
- ↑ Eachdraidh muileann Altan na Bradhan
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 35 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC059248
- Undiscovered Scotland.co.uk
- The Scottish Villages.co.uk
- Discover Assynt
- Geological features at Achmelvich


text:
Köniz
‘S e baile mòr ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Köniz. Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1011 mar Chunicis, ged an robh daoine air a bhith a’ fuireach an seo ro àm nan Ròmanach. Tha e suidhichte faisg ai an Abhainn Aare air iomall Berne, aig 606m os cionn ìre na mara[1] anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Bern, 99km air falbh bho Zürich, 125km bho Ghenève agus 156km bho Lugano.[2] Tha 38,823 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 12 baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Köniz.


text:
Air ais air an Ran Dan
'S e cleas-cluich a bha seo a bha air a dhèanamh dha daoine de aois sam bith. 'S e prògram sgeidse a bha ann le cruth coltach ri prògraman nas ainmeil den t-seòrsa seo mar Little Britain. Thàinig a' chiad sreath de phrògraman a-mach air an telebhisean anns na naochadan. As dèidh an sreath seo thighinn gu crìoch, cha robh sreath eile air a dhèanamh gu 2004. Cha robh an dàra sreath seo cho mòr-chòrdte ris a' chiad agus bha gu leor daoine ann den bheachd nach robh e cho eughainn agus gun robh an àbhachdas aig a' phrògram a-nis aosta agus cliched/hackneyed. Ach 's ann san t-sreath seo a nochd feadhainn de na caractaran a' bhiodh is mòr-chòrdte anns an treas sreath a thàinig a-mach ann 2005. 'S e aon de na caractaran seo PC Alasdair Stiùbhairt agus fhuair e sreath phrògram dha fhèin.


text:
Crosshouse
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Crosshouse. Tha am baile suidhichte faisg air Cill Mhearnaig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 36′ 44″ Tuath agus 4° 33′ 10″ Iar.
Ann an 2001 bha 2,454 duine a' fuireach an seo.[1]
Chaidh am baile a thogail anns an 19mh linn airson nam mèinnearan dhen sgìre seo. Chun a' bhliadhna 1882 bha e na phàirt dhen sgìre Cille Mhàra.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Andrew Fisher, (29 an Lùnasdal 1862 - 22 an Damhair 1928 ann an Lunainn) prìomh-mhinistear Astràilia, ann an Crosshouse anns a’ bhliadhna 1862. Bha e ag obair ann an toll-guail mus do dh’imrich e do dh'Astràilia ann an 1885. Bha e na prìomh-mhinistear trì tursan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 392 384


text:
Fredericia
‘S e baile meadhanach agus port[1] ann an ceann a deas na Danmhairg a th’ ann am Fredericia (IPA: fʀɛðəˈʀedɕa). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1650 leis an Rìgh Frederik III mar ghearasdan fon ainm Frederiksogge (Danmhairgis: Rubha Frederik), is thathar air a bhith a’ cleachdadh an fhoirm Laideann Fredericia bho 1664.[2] Tha an gearasdan ann fhathast. Tha e suidhichte eadar am bàgh ris an canar Båring Vik agus caolas ris an canar Lillebaelt, air an eilean Jylland, anns an roinn Syddanmark, 177km air falbh bho Chopenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 69km bho Århus.[3] Tha 49,849 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 39,513 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Henrik Pontoppidan (1857 – 1943): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1917.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Härnösand
- Herford
- Kristiansund
- Ilulissat
- Kristiansund
- Šiauliai


text:
Bidh seo mar fhiosrachadh do rannsachadh na Comataidh a thaobh an gabh targaidean Riaghaltas na h-Alba mu iarrtas 100% den dealain againn o stuthan ath-nuadhaichte mu 2020 a choileanadh.
Thuirt Leas Neach-gairm Comataidh Eaconamaidh, Iomairt is Turasachd, John Wilson BPA:
"Ma tha Alba a' dol a choileanadh dùbhlan targaidean Riaghaltas na h-Alba a thaobh lùths ath-nuadhaichte, 's e sgìrean mar a' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan prìomh chnag na cùise. Tha an sgìre seo a' faighinn buannachd às an adhartas a thathar a' dèanamh ann an raon lùths ath-nuadhaichte le teicneolas a' fàs gu luath ann an leasachadh cumhachd gaoithe 's mara.
"An-diugh tha sinn air fhaicinn mar a tha gnìomhachas lùths ath-nuadhaichte air atharrachadh a thoirt air aghaidh na tìre, agus cuideachd fhuair sinn a-mach mu bhuaidh meud leasachadh a' ghnìomhachais. Tha sinn air tuilleadh ionnsachadh mu na dùbhlain a tha ro roinn na mara den ghnìomhachas, roinn a tha ùr.
"Bidh seo mar chuideachadh a thaobh fiosrachaidh don Rannsachadh againn agus cuidichidh e sinn measadh a dhèanamh air na tha a dhìth de chur-an-seilbh a chor’s gun coileanar na targaidean."
Thadhail a' Chomataidh air Cidhe Hatston gus coimhead air leasachadh ann an cumhachd na mara, chaidh iad air iteig a chor’s gum faigheadh iad sealladh on adhar air prìomh làraichean lùths ath-nuadhaichte an dà chuid air tìr 's aig muir, agus cuideachd thadhail iad air Ionad Lùths Mara na h-Eòrpa (EMEC) ann an Sromnis. A-màireach, thèid a' Chomataidh a Ghallaibh airson turas timcheall air Ionad ùr Innleadaireachd, Teicneolas agus Lùths a th' aig Colaiste Gàidhealtachd an Taobh Tuath, cho math ris an Ionad Rannsachadh Àrainneachd aca.
Thuirt Calum Davidson, Stiùiriche Lùths is Ìsleachd Gualain le Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean (HIE):
"Tha An Cuan Arcach mar shàr-àite sam faighear lùths ath-nuadhaichte, ach chan eil sin ach pàirt dheth. Tuigidh HIE gum feum Alba barrachd a dhèanamh seach lùths a chur air falbh mar bhathar ma tha sinn gu bhith a' faighinn a h-uile buannachd eaconamach a ghabhas fhaotainn ann an lùths ath-nuadhaichte. 'S e sin an adhbhar a tha sinn fhèin agus ar com-pàirtichean air airgead a chur an seilbh a chor’s gun cruthaichear ionad-rannsachaidh a tha air thoiseach air ionadan eile an t-saoghail aig EMEC, gum bi cothroman rannsachaidh is leasachaidh ann tro Cholaiste Gàidhealtachd an Taobh Tuath OGE, gun cruthaichear bun-structairean ùra leithid na h-ionadan ùra gnìomhachais aig Hatston, agus gun neartaichear seirbheisean solarachaidh ionadaile lùths."
Cùl-sgeul
Ann an Arcaibh, thadhail a' Chomataidh air:
· Cidhe Hatston gus coimhead air leasachadh ann an cumhachd na mara;
· Prìomh-oifis Seirbheisean Mara Comhairle Eileanan Arcaibh ann an Scapa;
· Eitealan a chor’s gum faigheadh iad sùil on adhar air prìomh làraichean lùths ath-nuadhaichte an dà chuid air tìr 's aig muir ann an Arcaibh;
· Ionad Lùths Mara na h-Eòrpa – a' chiad ionad-deuchainn neo-eisimeileach - 's an aon fhear air an t-saoghal - a chaidh a dhealbh gus làn-chumhachd na mara a chur fo dheuchainn;
Ann an Gallaibh, tadhailidh a' Chomataidh air:
· Caladh Sgrabastail
· Ionad Innleadaireachd, Teicneolas agus Lùths agus Ionad Rannsachadh Àrainneachd Colaiste Gàidhealtachd an Taobh Tuath
· Caladh Inbhir Ùige
Chuir a' Chomataidh air bhog an rannsachadh aca a thaobh an gabh na targaidean ath-leasaichte a tha ri fhaotainn ann an Mapa-slighe Riaghaltas na h-Alba 2020 chun Lùths Ath-Nuadhaichte a choileanadh; agus gu sònraichte dùbhlan targaid na h-Alba gun gintear uiread 's 100% de dhealain o stuthan ath-nuadhaichte mu 2020.
Thathar an dùil gum foillsich a' Chomataidh a h-aithisg mu dheireadh as t-fhoghar an dèidh do dh'obair togail fianaise a bhith crìochnaichte.
Turasan eile a bhios mar phàirt den rannsachadh seo, 's e gun tadhail BPAan air obair-leasachaidh Cumhachd Gaoithe agus Uisge ann an Grìobhan an Gleann Lìomhainn, agus air Fìobha, far an tèid beachdachadh air gnìomhachas lùths na mara agus gus tadhail air colaiste ionadail a tha an-sàs gu gnìomhach ann a bhith a' trèanadh luchd-obrach ùra san raon seo.


text:
1908
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1908 (MCMVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Rudolf Christoph Eucken an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 am Màrt - Deogracias Fonseca, ann an Ibagué. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 20 an Cèitean - James Stewart, ann an Indiana (Pennsylvania. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Ògmhios - Salvador Allende, ann an Santiago. Fear-poileataigs às An t-Sile.
- 17 an Dùbhlachd - Willard Frank Libby, ann an Grand Valley. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- Aonghas Caimbeul — ann an Nis. Bàrd a dh'Alba.
- Eilidh Watt — sgrìobhadair Gàidhlig
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an Giblean - Diego Lemos, ann am Funza. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 19 an t-Sultain - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Cheyenne, Wyoming
'S e prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Wyoming a tha ann an Cheyenne (IPA: /ʃaɪˈæn/). Anns a’ bhliadhna 2011 bha 146,453 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,848m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1867.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lompoc, Calafòrnia, NSA
- Bismarck, Dakota a Tuath, NSA
- Waimea, Hawaii, NSA
- Taichung, Tai-Bhàn
- Lourdes, An Fhraing
- Hammam Sousse, Tuinisia
- Voghera, An Eadailt


text:
Oulu
‘S e baile[1] mòr agus port[2] cudromach faisg air Muhos, air an àirde an iar-thuath Shuòmaidh a th' ann an Oulu san Fhionnlannais (IPA: oulu) neo Uleåborg san Shuainis (IPA: ʉːleɔˌbɔrj). Tha an dà ainm co-oifigeil. Tha e suidhichte ri beulaibh na h-Aibhne Oulujoki agus Bàgh Kempeleenlahti, aig 15m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn Pohjois-Pohjanmaan,[4] 539km air falbh bho Helsinki (prìomh-bhaile na dùthcha), 533km bho Turku, 400km bho Tampere agus 393km bho Hämeenkyrö.[5] Chaidh Oulu a stèidheachadh air 9 an Giblean 1605 leis an Righ Karl IX nuair a bha Suòmaidh fo bhuaidh na Suaine. Tha agus 191,237 duine a' fuireach ann.[6] 'S e an siathamh baile as motha na dùthcha a tha ann cuideachd.[7]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Alta
- Arkangelsk
- Boden
- Bursa
- Halle (Saale)
- Leverkusen
- Odessa
- Siofók
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Suomi Sanakirja
- ↑ Oulun Satama
- ↑ Mongabay
- ↑ Suomi Sanakirja
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Tilastokeskus
- ↑ Geonames
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
1859
MDCCCLIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ràinig David Livingstone air Malabhaidh
- 4 an Gearran, inbhe stàite do dh'Oregon.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 am Faoilleach - Ceusair Uilleam II, ann am Berlin.
- 19 an Gearran - Svante Arrhenius, ann an Uppsala. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 6 an t-Iuchar - Carl Gustaf Verner von Heidenstam, ann an Olshammar. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 4 an Lùnasdal - Knut Hamsun, ann an Vågå. Sgrìobhadair.
- 18 an Damhair - Henri Bergson, ann am Paris.
- 25 an Dàmhair - Maighstir Ailean, bàrd is fear-cruinneachaidh beul-aithris


text:
pdf.io >> Health and Medicine >> AG ULLACHADH AIRSON ÈIGINN.pdf
-
AG ULLACHADH AIRSON ÈIGINN
-
- FileName: dg_176629.pdf
[preview-online]
-
-
- FileSize: 482 KB download
-
Share |
- Shared by: direct_gov_uk 61 month ago
- Category: Health and Medicine
- Report us: delete it
-
-
Abstract: aiseag an sàs. Bidh na h-eacarsaichean seo a\' tomhas mar a bhios sinn ... air làimh, thoiribh dhaibh aiseag beul gu. beul fhad s a tha sibh a\' feitheamh air ...
-
Download the ebook
AG ULLACHADH AIRSON ÈIGINN
AM FIOSRACHADH A THA DHÌTH OIRBH
Clàr-innse
3 Tha an leabhran seo ag innse dhuinn dè th’ agaibh ri dhèanamh an àm èiginn
4 Comhairle san fharsaingeachd mu na nì sibh an àm èiginn
6 A’ gabhail gnothaich ri diofar sheòrsaichean èiginn
10 Na nì sibh mura bheil sibh aig an taigh
12 Ciad Chobhair bhunaiteach
14 Ag ullachadh airson èiginn – nas urrainn dhuibh a dhèanamh
16 A’ cuideachadh gus stad a chur air ionnsaigh le luchd-oillteachais
18 Dè thathar a’ dèanamh gus an Rìoghachd Aonaichte
a dhìon?
20 A’ cur fios an àm èiginn
21 Rudan rin cuimhneachadh
Tha an stuth a chaidh a chleachdadh san fhoillseachan seo air a dhèanamh suas de 75% de thruileis luchd-
caitheimh agus 25% de shnàithleach nàdarrach
Tha an leabhran seo ag innse dhuibh dè
th’ agaibh ri dhèanamh an àm èiginn
“Tha Comann Ullachadh airson na h-Èiginn den bheachd gu bheil an leabhran seo a’ toirt seachad comhairle a tha
prìseil agus ciallach dhan a’ phobal, a ghabhas cleachdadh ann an iomadach suidheachadh aig an taigh. Is e rud
math a tha ann gum bi a’ chomhairle seo aig a h-uile teaghlach.” Debbie Spargo, Ceannard, Comann Ullachadh airson na h-Èiginn
Tha an Riaghaltas ag obair gu dìcheallach gus a dhèanamh cinnteach gum bi an Rìoghachd Aonaichte cho ullamh
agus a ghabhas ma dh’èireas èiginn agus tha e cudromach gum bi sibh fhèin ullamh cuideachd. Le bhith ullamh
agus fiosraichte, faodaidh sibh lùghdachadh nach beag a dhèanamh air a’ ghàbhadh do bheatha agus do sheilbh.
Bheir an leabhran seo fiosrachadh dhuibh mun dòigh san urrainn dhuibh sibh fhèin agus an teaghlach agaibh
a chuideachadh an àm èiginn. Tha mòran den fhiosrachadh seo stèidhichte air comhairle a tha ciallach agus
toinisgeil agus is dòcha gum bi an coltas air gu bheil e tuilleadh is follaiseach dhuibh ach tha e air beatha a
ghleidheadh san àm a dh’fhalbh. Leigidh e fios thugaibh cuideachd dè chaidh a dhèanamh gus an rìoghachd
againn ullachadh agus a dhìon o chionn beagan bhliadhnaichean.
3
Comhairle san fharsaingeachd mu na nì
sibh an àm èiginn
Ma thachras dhuibh a bhith am meadhan èiginn, bidh ur toinisg agus tùr gur stiùireadh mar as trice. Tha e
cudromach, ge-tà, gun dèan sibh na leanas:
Dèanaibh cinnteach gun deach fios a chur gu 999 ma tha daoine air an leòn no ma tha beatha an cunnart
Na cuiribh sibh fhèin no daoine eile an cunnart
Gabhaibh comhairle luchd nan seirbheisean-èiginn
Dèanaibh oidhirp air gabhail air ur socair agus breithnichibh mus dèan sibh càil agus dèanaibh oidhirp air
misneach a thoirt do dhaoine eile
Seallaibh a bheil leòn sam bith ann – cuimhnichibh air cuideachadh a thoirt dhuibh fhèin mus dèan sibh
oidhirp air cuideachadh a thoirt do dhaoine eile
Mas e ‘s nach do bhuail an tubaist oirbh fhèin ach gu bheil sibh faisg air làimh no ma tha sibh den
bheachd gu bheil sibh an cunnart, is e a’ chomhairle, mar as trice:
Rachaibh am broinn togalaich a tha slàn sàbhailte
Fuirichibh na bhroinn gus am faigh sibh comhairle a chaochladh a dhèanamh
Dèanaibh cluas ri èisteachd ri radio no telebhisean ionadail airson barrachd fiosrachaidh
Gun teagamh, bidh amannan ann an-còmhnaidh nuair nach bu chòir dhuibh “dol am broinn” togalaich, mar
eisimpleir ma tha teine ann. Mura bheil: RACHAIBH NA BHROINN, FUIRICHIBH NA BHROINN, DÈANAIBH CLUAS
RI ÈISTEACHD.
4
Rachaibh na bhroinn, Fuirichibh na
bhroinn, Dèanaibh cluas ri èisteachd –
thathar ag aithneachadh agus a’
cleachdadh na comhairle seo air feadh an
t-saoghail. Chaidh a leasachadh le
Comataidh-stiùiridh Neo-eisimeileach na
Rìoghachd mu bhith a’ Toirt Rabhaidh agus
Fiosrachaidh don Phoball mar a’
chomhairle choitcheann as fheàrr ri thoirt
do dhaoine anns a’ cuid as motha de
shuidheachaidhean èiginn. Tha aonta le buidhnean radio agus
telebhisein gum brisear a-steach air
prògraman ma tha èiginn mhòr ann gus
comhairle mu thèarainteachd phoblach a
thoirt do dhaoine mu na thachairt gus am
faigh sibh a’ chomhairle a tha dhìth oirbh
ma chuireas sibh AIR GHLEUS gu h-ionadail
no an àite sam bith san Rìoghachd Aonaichte.
Rachaibh na bhroinn, Fuirichibh na bhroinn,
Dèanaibh cluas ri eisteachd
Dèanaibh cluas ri èisteachd
5
A’ gabhail gnothaich ri diofar sheòrsaichean èiginn
Tha luchd nan seirbheisean-èiginn air an ullachadh gus dèiligeadh ri tomhas farsaing de shuidheachaidhean
èiginn ach tha tòrr a nì sibh gus iadsan agus sibhse a chuideachadh.
Lùghdachaibh ìre nan gàbhaidhean teine aig an taigh
Cuiribh a-steach innealan-rabhaidh teine agus gleidhibh iad – co dhiù aonan air gach làr
Bidh a’ chuid as motha de shuidheachaidhean far a bheil daoine a’ dol bàs no gan leòn ri linn teine
a’ tachairt nuair a tha iad nan cadal. Cruthaichibh rathad-teichidh mus èirich teine san oidhche
Ma tha teine ann, teichibh a-mach, fuirichibh an sin agus cuiribh fios gu 999
Na cleachdaibh an t-àrdaichear aig àm sam bith
Ma tha sibh a’ gluasad no air ur bacadh ann an toit, cumaibh gu dlùth ris an làr far an glaine an àile
Ma tha doras teth, na fosglaibh e oir is ro dhòcha gun bheil seo a’ ciallachadh gu bheil teine air
an taobh thall
Cuimnhichibh – na tillibh dhan taigh a-chaoidh gus a bheil Seirbheis an Teine is na Tèarainteachd
air a dhèanamh sàbhailte
Bacadh is tèarainteachd teine
6
“Chan eil tèarainteachd ri linn teine san taigh air atharrachadh agus ma bhios teine ann, “Fàgaibh”,”Fuirichibh
A-muigh” agus “Cuiribh Fios air an Inneal-smàlaidh” le bhith a’ cur fios gu 999. Na tillibh a-chaoidh dhan taigh
gus an innis an Luchd-smàlaidh dhuibh gu bheil e sàbhailte a leithid a dhèanamh.”
Jeff Ord, Neach-sgrùdaidh na Bàn-righ airson nan Seirbheisean Smàlaidh
Ma tha rabhadh boma san àite-obrach agaibh, gabhaibh comhairle luchd-rianachd.
Ma spreadhas boma san togalach agaibh, lorgaibh an t-slighe a-mach as tèarainte.
Ma thèid ur glacadh ann an sprùilleach:
Cumaibh dlùth ri balla agus dèanaibh cnag air pìoban gus an cluinn luchd-teasairginn sibh
Na cleachdaibh lasadairean gun fhios nach sgeith gas
Ma spreadhas boma an taobh a-muigh ur togalaich, fuirichibh na bhroinn (air falbh bho uinneagan,
àrdaichearan agus dorsan a-muigh) gun fhios nach eil boma eile air an àrainn.
Mas e ‘s gum faca sibh an spreadhadh, fuirichibh air an àrainn ann an àite tèarainte agus innsibh dan
phoileas dè chunnaic sibh.
Bomaichean
7
Chaidh an Luchd-smàlaidh uidheamachadh beagan bhliadhnaichean air ais gus àireamh mhòr dhaoine a
dhì-thruailleadh gu math luath. Bithear a’ dèanamh seo le bhith a’ frasadh le siabann agus uisge agus an
uair sin a’ sgeadachadh ann an aodach sealach air a thoirt seachad. Tha e cudromach gun tachair seo far an
do dh’èirich na dh’èirich gus nach bi àrainnean eile, mar an dachaigh, air an truailleadh. Nan robh feum air,
dhèanadh luchd seirbheis na slàinte sgrùdadh oirbh cuideachd.
Gluaisibh air falbh bhon àite as fhaisge cunnart
Ach fuirichibh gus an nochd luchd nan seirbheisean-èiginn gus ur sgrùdadh agus, ma tha feum air,
ur dì-thruailleadh
Ma thèid sibh dhachaigh gun leigheas is dòcha gun dèan sibh truailleadh air daoine eile agus gum
fàs an tachartas nas miosa
Tachartas ceimigeach, bith-eòlasach no radio-eòlasach (CBR)
Ma tha gearradh mòr cumhachd ann, cuiribh innealan dealanach dheth a thig air ais gu fèin-ghluasadach
leis a’ chumhachd – ma thòisicheas mòran aig an aon àm, ‘s dòcha gum bi cus air an t-siostam. Èistibh ri
radio ionadail airson comhairle agus naidheachdan le bhith a’ cleachdadh radio a tha ga ruith le bataraidh.
8
Tha planaichean èiginn anns a h-uile ceàrnaidh
Anns a h-uile den Rìoghachd
Tha am poileas, luchd-smàlaidh agus muinntir nan
fear de na carbadan-eiridinn air deuchainn a chur air
planaichean a tha mar fhreagairt air tachartasan,
suidheachaidhe bho theine gu spreadhadh, co dhiubh a tha iad aig an
taigh, san sgoil no a’ bualadh air dòighean siubhail.
an seo – Slàinte agus ospdalan
gabhaibh air ur Tha acainn-èiginn, stuth breac-a’-chruidh agus
antibiotaicean gan gleidheadh air feadh na
socair agus Rìoghachd agus gabhaidh iad a thoirt do lighichean
gun dàil.
èistibh ri Eacarsaichean planaidh èiginn
comhairle A h-uile bliadhna, tha mòran eacarsaichean gan
cumail anns a bheil muinntir nan seirbheisean-
muinntir nan èiginn agus na buidhnean uile a tha an urra ri
aiseag an sàs. Bidh na h-eacarsaichean seo a’
seirbheisean- tomhas mar a bhios sinn a’ freagairt air èiginn, agus
oillteachas, le bhith a’ cur deuchainn air cho ullamh
èiginn. agus a tha sinn.
9
Na nì sibh mura bheil sibh aig an taigh
Sgoiltean
Ma tha a’ chlann agaibh san sgoil bidh sibh ag
iarraidh an togail cho luath ‘s a ghabhas ma bhios
èiginn mhòr ann. Ach is dòcha nach bi e sàbhailte
sin a dhèanamh. Thoiribh CLUAS RI ÈISTEACHD don
radio ionadail airson comhairle agus fios mu na
chuir a’ chomhairle ionadail air dòigh gus fios a
leigeil do phàrantan cuine bu chòir a’ chlann aca
...tèarainteachd na cloinne
thogail bhon sgoil.
Tha planaichean aig na sgoiltean uile gus
dèiligeadh ri èiginn gu h-ionadail mar theine is thuil
agus bidh luchd-teagaisg agus luchd-taice a’
dèanamh nas urrainn dhaibh gus sùil a chumail air
a’ chloinn ris a bheil iad an urra. Gheibh sibh a-
mach barrachd mu phlanadh èiginn sna sgoiltean
bho www.ukresilience.info/home.htm
10
Gnìomhachas
Tha dleastanas air luchd-fastaidh mu thèarainteachd
agus shàbhailteachd an luchd-obrach aca. Bu chòir
gum biodh dòighean an sàs aig a h-uile gnìomhachas
gus gnothach a ghabhail ri mòr-thachartas no mòr-
thubaist. Dèanaibh cinnteach gu bheil sibh a’
tuigsinn dè dh’fheumas sibh a dhèanamh ma bhios
èiginn aig obair.
Mas e gnìomhachas a th’ annaibh, airson comhairle
mu phlanadh èiginn, rachaibh gu www.mi5.gov.uk
tèarainteachd aig obair...
11
Ciad Chobhair bhunaiteach
"Bu chòir gum biodh a h-uile duine comasach air Ciad Chobhair bhunaiteach a thoirt do dhaoine air an leòn ann
an èiginn. Le bhith a’ gabhail comhairle sìmplidh agus a’ cur feum air toinisg, thèid beatha shàbhaladh.”
An Dr. Mac Armstrong, Prìomh Oifigear Leigheis
Tha e cudromach cudromach gum bi fios aig duine dè tha ri dhèanamh ann an èiginn. Nach gabh sibh beachd
air beagan ullachaidh ann an Ciad Chobhair fhaighinn agus san trealaich air a son ach am fàs sibh cleachdte
ris an dòigh san dèiligear ri feadhainn de na suidheachaidhean as bitheanta gu h-ìseal. Ma tha cuideigin air a
leòn, cumaidh na ceumannan a leanas cho sàbhailte agus a ghabhas gus an tig cobhair dhreuchdail.
Ma tha daoine air an leòn gu dona, cuiribh fios gu 999 sa bhad
Gabhaibh air ur socair
Dèanaibh cinnteach nach eil sibh fhèin agus an neach air a leòn an cunnart
Thoiribh cobhair dhan neach air a leòn gu faiceallach agus dèanaibh ga rèir a’ cur feum air na
ceumannan ann an Ciad Chobhair gu h-ìseal – cuimhnichibh nach e stiùireadh slàn ann an Ciad Chobhair
a tha ann idir
Cumaibh sùil air cor an duine air a leòn gus an nochd muinntir nan seirbheisean-èiginn
12
Ma tha cuideigin neo-fhiosrach is gun coltas Cumaibh smachd air cur fala a tha
beothachaidh orra, cuiribh fios gu 999 agus gàbhaidh le bhith a’ bruthadh gu teann air
iarraibh carbad-eiridinn. Ma tha an t-eòlas a an lot le ìoc-chòmhdach a tha glan agus
tha dhìth agaibh fhèin no aig cuideigin faisg tioram agus àrdaichibh i os cionn ìre a’
air làimh, thoiribh dhaibh aiseag beul gu chridhe. Cuiribh an neach sìos, thoiribh
beul fhad ‘s a tha sibh a’ feitheamh air misneach dha, cumaibh blàth e agus leigibh
muinntir nan seibheisean-èiginn. aodach a tha teann mu sgaoil.
Neo-fhiosrachd Sileadh fala
Le losgaidhean, fuaraichibh le uisge iad Feuchaibh gun cumar cho ciùin gun
fad co-dhiù 10 mionaidean. Paisgibh an ghluasad agus a ghabhas.
àrainn a chaidh a losgadh ann am fiolm
claonach, na cuiribh ìoc-chòmhdach oirre,
cumaibh an neach blàth agus cuiribh fios
air carbad-eiridinn.
Losgaidhean Cnàmhan briste
Ma tha sibh ag iarraidh barrachd fiosrachaidh no comhairle, rachaibh gu www.redcross.org.uk/firstaid no gu
www.firstaid.org.uk
13
Ag ullachadh airson èiginn –
nas urrainn dhuibh a dhèanamh
Gus ullachadh a dhèanamh airson èiginn, faighibh a-mach mu na leanas:
Mar a tha an t-uisge, an gas, agus an dealan gan cur air agus dheth san taigh agaibh
Na dòighean-obrach an àm èiginn don a’ chloinn agaibh san sgoil
Na dòighean-obrach an àm èiginn san ionad-obrach agaibh
Mar a chumas an teaghlach agaibh ceangal ribh ma dh’èireas èiginn
Ma tha nàbaidhean agaibh a tha aosta no so-leònte am feum cuideachaidh bhuaibh
Mar a chuireas sibh an stèisean radio ionadail agaibh air ghleus
14
Ma tha sibh aig an taigh nuair a dh’èireas èiginn, dèanaibh oidhirp air na leanas a chruinneachadh:
Liosta àireamhan fòn feumail mar àireamh an lighiche no an luchd-dàimh as fhaisge oirbh
Iuchraichean an taighe ‘s a’ charbaid
Stuth-ionnlaid, stuth-slàinteachais agus cungaidh-leigheis a bhios sibh a’ gabhail gu cunbhalach
Radio le bataraidh agus feadhainn a bharrachd
Biùgan, le bataraidhean a bharrachd, coinnlean agus lasadairean
Trealaich Ciad Chobhair
Am fòn-làimhe agaibh
Cairtean airgid agus creideis
Aodach agus plaidichean a bharrachd
Cuideachd, tha e an-còmhnaidh cuideachail a leithid seo a bhith agaibh:
Uisge ann am botal, biadh a ghabhas ithe san spot (m.e. ann an crogain) agus fosglair botail/crogain gun
fhios nach bi agaibh ri fuireach a-staigh fad làithean
Uair ainneamh ainneamh, is dòcha gun tèid iarraidh oirbh an dachaigh fhàgail le muinntir nan
seirbheisean-èiginn. Ma thachras seo, fàgaibh cho luath ‘s a tha agaibh agus air ur socair. Agus, ma
bhios tìde agaibh:
Cuiribh dheth an dealan, an t-uisge agus an gas, cuiribh goireasan dheth agus glaisibh na dorsan agus na
h-uinneagan uile
Seallaibh na nithean gu h-àrd feuch dè bheir sibh leibh
Ma dh’fhagas sibh ann an carbad, thoiribh leibh uisge ann am botail agus plaidichean agus cuiribh an
radio ionadail air ghleus airson comhairle agus fios èiginn
Nuair a thathar air innse dhuibh gu bheil e sàbhailte tilleadh dhachaigh, fosglaibh na h-uinneagan gus àile
ùr a leigeil a-steach mus cuir sibh an gas, an dealan agus an t-uisge air ghleus a-rithist.
15
A’ cuideachadh gus stad a chur air ionnsaigh
le luchd-oillteachais
“Thathar a’ dèanamh rannsachaidh mu na brathan Is dòcha gu bheil fiosrachadh glè chudromach agaibh.
uile a gheibhear air an loidhne bheò mus dèan am
Ma chluinneas sibh no ma chì sibh no ma thig sibh air
poileas càil. Fàgaibh againn fhèin dèanamh
dad a dh’fhaodadh a bhith ceangailte ri obair-
a-mach a bheil am fiosrachadh a tha
agaibh feumail gus nach eil. Tha feum
oillteachais, cuiribh fios chun a’ phoileis. Bidh iad ag
mòr againn fhathast air ur iarraidh chluinntinn bhuaibh.
cuideachadh gus lùghdachadh a Tha feum aig luchd-oillteachais air…
dhèanamh air a’ chunnart a beirr
luchd-oillteachais. Gu dearbh, chaidh Àite-fuirich: A bheil amhras agaibh mu luchd-gabhail no
stad a chur air àireimh de dh’eucoirean luchd-aoigheachd sam bith?
oillteachais mar sin mar thoradh air
sùilean agus cluasan a’ phobaill.” Planadh: Am faca sibh duine sam bith a’ toirt aire a-mach
Peter Clarke, Leas-choimisinear Cuideachaidh Co- às an àbhaist do cheumannan tèarainteachd san àite?
òrdanaiche Nàiseanta APCO Rannsachaidhean Oillteachais
Airgead: Is dòcha gun tòisich daoine cunntasan breugach
Faodaidh sibh fios a chur gu Loidhne Bheò banca, gum breacaich iad cairtean-creideis no gun cuir iad
a’ Phoileis an aghaidh an Oillteachais air bathar air ais airson suim mhòr airgid.
0800 789 321. Èistear ribh ann an Trealaich: Mas e neach-reic a th’ annaibh, a bheil adhbhar
sam bith agaibh a bhith amhrasach mu dheidhinn càil
dìomhaireachd. Ma tha sibh den bheachd
sam bith a cheannaich sibh?
gu bheil beatha an cunnart an-dràsta
fhèin, cuiribh fios gu 999. Comharraidhean oillteachais a dh’fhaodadh a bhith ann
16
Chan eil ar comas stad a chur air ionnsaigh luchd-oillteachais an crochadh air na h-ùghdarrasan
a-mhàin. Tha cho math is a shoirbhicheas leinn cuideachd an crochadh oirbh fhèin.
Gheibhear ceanglaichean ri fiosrachadh agus comhairle fheumail aig www.preparingforemergencies.gov.uk
"Is e bacadh an oillteachais an obair as cudromaiche do MI5. Ag obair gu dlùth le luchd-pàirteachaidh èigneachadh an
lagha agus fiosrachaidh, bidh sinn a’ feuchainn ris an Rìoghachd a chumail sàbhailte agus a dhèanamh doirbh do
luchd-oillteachais a bhith ag obair an seo. Ach tha aire, toinisg agus co-obrachadh a’ phobaill a-cheart cho cudromach
agus nan cuid riatanaich de fhreagairt na Rìoghachd anns an fharsaingeachd.”
Eliza Manningham-Buller, Àrd-stiùriche Seirbheis na Tèarainteachd (MI5)
Mar as trice, bidh ionnsaighean boma le luchd- Is e tèarainteachd a’ phobaill an rud as
oillteachais a’ tachairt ann an àiteachan cudromaiche dhuinn anns a h-uile co-dhùnadh
poblach, gu sònraichte far am bi daoine a’ mu fhiosrachadh no rabhaidhean poblach. Is e
cruinneachadh no a’ siubhal. poileasaidh an Riaghaltais rabhaidhean a thoirt
seachad nuair as urrainn don phoball
Bithibh furachail gnìomhadh mar fhreagairt air bagairt
Cumaibh sùil a-mach airson giùlan, carbadan shònraichte no air bagairt a ghabhas creidsinn.
no pacaidean a tha nan adhbhar-amhrais Bheir rabhaidhean mar sin barrachd fiosrachaidh
Na bithibh leisg idir fios a chur chun a’ phoileis cuideachd a chuidicheas am poball gus freagairt
nas èifeachdaiche a thoirt seachad.
An aire Poileasaidh an riaghaltais mu oillteachas
17
Dè thathar a’ dèanamh gus an
Rìoghachd Aonaichte a dhìon?
Tha am polieas, an luchd-smàlaidh agus muinntir nan carbadan-eiridinn air an ullachadh gus gnothach a
ghabhail ri èiginn agus tha uidheamachadh fa leth aca airson tomhas farsaing de shuidheachaidhean. Ma
tha feum air, faodaidh an Riaghaltas cobhair iarraidh air an arm agus air na seirbheisean èiginn.
Tha an ìre dham bheilear a’ rannsachadh bhagaichean agus luchd-siubhail ann am puirt-adhair na
Rìoghachd air a dhol am meud agus far a bheil e iomchaidh bidh itealain na Rìoghachd a’ giùlan
poileis ann an aodach cumanta. Thathar air dorsan làidir earball a’ choilich a chur air itealain
mhòra cuideachd.
Tha sinn cuideachd air siostaman ùr-nodha a chur a-steach gus sùil a chumail air gnothaichean aig
calaidhean agus ann an àiteachan far am bi daoine a’ tighinn a-steach don Rìoghachd. Cuideachd,
tha planaichean èiginn aig a h-uile gnìomharraiche còmhdhail gus ur toirt air falbh gu sàbhailte bho
na seirbheisean aca ma bhios èiginn ann.
Gus faighinn a-mach cho sàbhailte agus a tha ceann-uidhe no dùthaich àraid, iarraibh air an neach-
ionaid siubhail agaibh air neo air Oifis Ghnothaichean Thall Thairis agus a’ Cho-fhlaitheis aig
www.fco.gov.uk no fònaibh gu 0870 606 0290.
A’ siubhal
18
B’eudar dhan Rìoghachd tighinn beò agus bagairt
an oillteachais ann fad ùine fhada agus tha
Sa trì bliadhna a chaidh seachad, thàinig dòighean stèidhichte an sàs aig muinntir nan
feabhas air tèarainteachd mu ghoireasan seirbheisean-èiginn gus aghaidh a chur air tomhas
riatanach nàiseanta mar uisge, lùth agus farsaing de shuidheachaidhean.
chòmhdhail, agus comhairle mu
shàbhailteachd do ghnìomhachasan is do Tha clàr-obrach farsaing aig an Riaghaltas gus
dh’àiteachan is do laghan a dh’fhaodadh a freagairt nas fheàrr a thoirt air èiginn ùpraidich a
bhith an cunnart a dhaingneachadh gus a dh’fhaodadh buaidh fhàgail air an Rìoghachd, seach
bheil e nas dorra do luchd-oillteachais a an t-oillteachas a-mhàin.
bhith ag obair an seo.
Tha e mar amas aige a dhèanamh cinnteach gum
Feumar mòran den obair seo a chumail faod sinn freagairt a thoirt air èiginn aig ìre
dìomhair gus nach fhaigh luchd- nàiseanta, roinneil agus ionadail agus a dhèanamh
oillteachais grèim air fiosrachadh feumail. cinnteach gun cùm na seirbheisean riatanach (biadh,
uisge, còmhdhail, slàinte, seirbheisean ionmhais agus
a leithid) orra ag obair’.
Feabhas san Rìoghachd
19
A’ cur fios an ‘S dòcha gum biodh e feumail dhuibh am fios seo a lìonadh agus
àm èiginn a chumail ann an àite tèarainte. Bu chòir gum faigh sibh lorg air
na h-àireamhan seo nur leabhar-seòlaidh ionadail.
Ainm Àireamh Fòn
Seirbheisean-èiginn
SNS Dhìreach
Loidhne Bheò an aghaidh an Oillteachais
Oifis Ghnothaichean Thall Thairis agus a’ Cho-fhlaitheis
Stèisean a’ Phoileis Ionadail
Ùghdarrasan Ionadail
Dotair
Obair
Sgoil
Tricead (seallaibh sna pàipearan ionadail
Stèisean Radio Ionadail airson barrachd fiosrachaidh)
Gheibhear barrachd fiosrachaidh mu ullachadh an àm èiginn aig www.preparingforemergencies.gov.uk
20
Cuimhnichibh...
Ma tha sibh ann an èiginn sam bith, tha na leanas cudromach:
Dèanaibh cinnteach gu bheilear air fios a chur gu 999 ma tha daoine air an leòn no ma tha beatha an cunnart
Na cuiribh sibh fhèin no daoine eile an cunnart
Gabhaidh comhairle muinntir nan seirbheisean-èiginn
Fuirichibh air ur socair mas urrainn dhuibh agus breithnichibh mus cuir sibh an gnìomh agus dèanaibh
oidhirp air misneach a thoirt do dhaoine eile
Thoiribh sùil a bheil duine sam bith air a leòn – cuimhnichibh air sealltainn oirbh fhèin an toiseach mus
fheuch sibh ri daoine eile chuideachadh
Mas e ‘s nach do bhuail tubaist oirbh fhèin ach gu bheil sibh faisg air làimh no ma tha sibh den bheachd gu
bheil sibh an cunnart, is e a’ chomhairle mar as trice: RACHAIBH AM BROINN, FUIRICHIBH NA BHROINN,
DÈANAIBH CLUAS RI ÈISTEACHD.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh aig www.preparingforemergencies.gov.uk
Reubaibh an duilleag seo dheth agus cumaibh an àiteigin sàbhailte i mar fhiosrachadh dhuibh.
© Crown Copyright 2004
Faodar teacsa na sgrìobhainn seo a bhreacadh saor an-asgaidh ann an cruth no ann am meadhan sam bith gun cead sònraichte iarraidh. Tha seo san tuigse nach tèid an stuth a chleachdadh air
mhodh a tha tarchuiseach no a mhì-threoraicheas daoine. Feumar tùs an stuth aideachadh mar chòir a’ Chrùin agus feumar tarraing a thoirt air tiotal na sgrìobhainn nuair a thathar ga breacadh mar
phàirt de dh’fhoillseachadh no de sheirbheis eile.
21
- Related pdf books
- C B
- nomination form 2010 final
- Secure Station Scheme List of accredited stations
- CARE TO LEARN - Gov.uk
- INF52 Large Vehicles can drive using your car or lorry licence
- About Jobcentre Plus. - Welcome to GOV.UK
- says never play with matches - Gov.uk
- Quer saber mais acerca dos seus direitos no trabalho? Tem um ...
- Motorway Service Areas in England Map
- How prepared are you?
- Winter Fuel Payment Notes to help you fill in the claim form
- Gwobr y Frenhines am Wasanaeth Gwirfoddol
- Passports for newlyweds and new civil partners
- The Operation Paget inquiry report into the allegation of
- Firsttier Tribunal Charity Page no 1
- s signs Temporary hazar
- Warning signs
- Popular epubs
- 06-1760-ag(L) 06-2750-ag(Con), 06-5358-ag(Con)
- ‹Xr¥blKrIj hr.]r.AG. Il~rˆu›o ¿ AG.AG
- Ag(p)+Ab(s) [Ag(p)–Ab(s)+ENZ] [Ag(p)-Ab(s)–ENZ] blue yellow ...
- AG-8 and AG-8/80 Installation and Developer’s Manual
- ENF-003 Ag and non-ag pest control use r. 5-09
- AG-AF100 / AG-3DA1
- AG R I C U LTURA L FERTILIZER & GRAIN S TO R AG E FAC I L I T Y
- Copyright Liz Greene, Astrodienst AG and Astro*Intelligence AG. Version 2.5
- AG® 50W and AG MP-50
- Breitenmoser & Keller AG Breitenmoser & Keller AG
- Am Prionnsa Teàrlach agus Ban-diùc na Còirne
- Guide to Gaelic origins of place names in Britain


text:
Cille Pheadair
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Cille Pheadair (Beurla: Houston). [1] Tha e suidhichte ann an Gleann Ghriobhaidh mu 6 mìltean air àird an iar-thuath Phàislig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 52′ 1.09″ Tuath agus 4° 33′ 7.45″ Iar.
'S e Cille Pheadair am baile as motha anns an sgìre Houston and Killellana tha a' gabhail a-steach Crosslee agus cuid bailtean beaga eile. Ann an 2001 bha 6,610 duine a' fuireach an seo. [2]
Anns an 16mh linn bha caisteal agus eaglais an seo. Thàinig ainm a' bhaile bhon eaglais ud a bha ainmichte a-rèir Naomh Peadar. Chaidh am baile mar a tha e ri fhaicinn an-diugh a thogail anns an 18mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 403 667
- Làrach-lìn Cille Pheadair
- Eachdraidh na sgìre


text:
2013
2013
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Naag je ont Ap - 2012-2013
- 28 an Gearran - Leig Pàpa Beinidict XVI a dreuchd dheth.
- 13 am Màrt - Thaghadh Phàpa Frangan I, ann an Cathair na Bhatacain.
Cinn Latha[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 am Faoilleach - Conrad Bain, ann an Liverbridge. Actair à Canada.
- 5 am Màrt - Hugo Chávez, ceann-suidhe Venezuela
- 13 am Màrt - Malachi Throne, ann am Brentwood. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 28 am Màrt - Richard Griffiths, ann an Coventry. Actair à Sasainn.
- 4 an Giblean - Roger Ebert, ann an Chicago (Illinois). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Giblean - Margaret Thatcher, ann an Lunnainn. Tè-phoileataigs à Sasainn.
- 30 an Lùnasdal - Seamus Heaney, ann am Baile Átha Cliath. Bàrd à Èirinn.
- 12 an t-Sultain - Otto Sander, ann am Berlin. Cleasaiche às A' Ghearmailt.
- 5 an Dùbhlachd - Nelson Mandela, ann an Johannesburg. Fear-poileataigs agus stàitire à Afraga a Deas.
- 14 an Dùbhlachd - Peadar Ó Tuathail, ann an Lunnainn. Actair à Èirinn.


text:
1922
MCMXXII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Jacinto Benavente an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Diuba - Sudan-a-Deas a stèidheachadh.
- 6 an Gearran - Taghadh Phàpa Pius XI, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Giblean - Alasdair MacGill-Eain, ann an Glaschu. Sgrìobhadair à Alba.
- 22 am Màrt - Carl Reiner, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 10 an t-Ògmhios - Judy Garland, ann an Grand Rapids (Minnesota). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an Dùbhlachd - José Saramago, ann an Azinhaga. Sgrìobhadair às A' Phortagail.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 am Faoilleach - Giacomo della Chiesa, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1914 gu 1922.
- 22 an Lùnasdal - Alexander Graham Bell, ann am Beinn Bhrèagh (Canada). Innleadair à Alba.
- 22 an Lùnasdal - Mícheál Ó Coileáin, ann an. Gaisgeach na h-Èireann.


text:
26/09/2013
Murchadh 'Esso' Moireasdan a' seanchas ri Catriona Mhoireach mu bheatha gu ruige seo.
Bha Murchadh ag obair don chompanaidh ola eadar-nàiseanta, Esso fad bhliadhnachan agus e os cionn na roinne a bha a' toirt naidheachdan mun chompanaidh do na meadhanan. An luib na h-obrach sin bha aige ri dèiligeadh aig àmannan ri suidheachaidhean a bha gu math connspaideach agus doirbh dhan chompanaidh. Air falbh bho obair bha ùidh mhòr aig Murchadh ann am poilitigs agus bha e na chomhairliche Tòraidheach airson Cambusnethan ann an Siorrachd Lannraig a Tuath fad 10 bliadhna.
Murdo Morrison in conversation with Catriona Murray about his work in PR for oil giant Esso and his interest in and support for Tory politics in Labour dominated North Lanarkshire.


text:
Fergie Dòmhnallach
'S e fear-ciùil Gàidheal à Muideart a tha ann am Fergie Dòmhnallach.
Tha e na chluicheadair bocsa-putain' agus tha e air a bhith na cheannard chòmhlan-ciùil chèilidh mhìorbhaileach o chionn còrr is 40 bliadhna agus tha e air corr is 23 clàran a chlàradh.
Tha e a' cluich gu riaghailteach air BBC Alba agus ' s e fhèin a bh' anns a chiad duine a chraolaich fìor cheòl cèilidh air a' BhBC.
Tha e na ostair aig an Taigh-òsta Chlann Raghnaill ann am Mùideart, far a bheil ho-ro-gheallaidh is craic ri fhaighinn a h-uile deireadh-seachdain.
Chaidh a sgeulachd-beatha Fergie fhoillseachadh ann an 2003 agus chaidh prògram a chraoladh mu a dheidhinn air Oidhche Challain an aon bhliadhna.


text:
Lorain, Ohio
‘S e baile mòr faisg air Cleveland air an àirde an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann an Lorain.[1] Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Erie, 521km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 179km bho Cholumbus, prìomh-bhaile na stàite.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Ohio. Tha 70,090 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 3.1% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 23.3% is daoine le freumhan ann an Afraga a th’ann 17.4%.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Toni Morrison (1931 – ): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1993.


text:
Iomadachadh
'S e iomadachadh an t-obrachadh àireamhachd a tha a' toirt dhuinn na h-uiread de rud sam bith den aon t-seòrsa. Mas e àireamh a th' ann an rud seo (m.e. 2) agus tha trì uiread dhith:
tha seo air a sgrìobhadh gu cumanta:
-
- .
Canar factaran ris na h-àireamhan a tha air an iomadachadh (3 agus 2) agus an toradh ri buil an iomadachaidh (6). 'S urrainnear ainmean àraidh a thoirt don dà fhactar fa leth – an iomarann agus an t-iomadair – ach chionns gu bheil 3 × 2 = 2 × 3 chan eil e gu diofar cò aca tha na iomarann no na iomadair.
'S e roinneadh an t-obrachadh mùiteach ri iomadachadh.
Susbaint
Comharradh iomadachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil àireamhan le figearan, tha iomadachadh air a sgrìobhadh le crasgan claon (×), ach ann an ailseabra tha e ro fhurasta an comharra seo agus an litir x a mheasgachadh suas. Thathar a' cleachdadh puing togte (∙) eadar na caochladairean a thèid an iomadachadh ri linn, no chan eilear a' cleachdadh comharra sam bith:
Chan urrainnear puing thogte a chleachdadh le figearan, oir thèid a leughadh mar phuing dheicheach, agus chan e a chòig uiread a trì ach caogad 's a trì a th' ann an 53.
Anns na h-àrd-chànanan coimpiutaireachd, thèid an reul (*) a chleachdadh. B' e sin an comharra iomadachaidh aig FORTRAN, a' chiad àrd-chànan prògramaidh.
Iomadachadh le àireamhan nàdarra[deasaich | deasaich an tùs]
Gabhar m uiread n a sgrìobhadh :
-
- (m dhiubh)
agus san dòigh seo 's e geàrr-sgrìobhadh cur-ris uiread na h-aon àireimh a th' ann an iomadachadh.
Mar a tha cur-ris co-iomlaideach agus co-thiomsach, 's ann a tha iomadachadh.
Agus tha trìtheamh feart cudromach ann. Tha iomadachadh sgaoileach air an obrachadh cuir-ris. Tha seo a' ciallachadh gu bheil:
Uaireannan, 's e Lagh an Sgaoilidh a chanar ri seo.
Tha feart àraidh aig àireamh a h-aon. 'S e an aon rud, rud sam bith a th' air iomadachadh leis a h-aon.
Tha briathar sònraichte air àireamh leis an fheart seo ann an ailseabra. Canar eileamaid ionnanachd ris.
Neoni agus na h-àireamhan àicheil[deasaich | deasaich an tùs]
'S e neoni àireamh sam bith a th' air iomadachadh le neoni.
Agus san aon dòigh, ma tha neoni uiread rud sam bith, chan eil dad ann.
Tha e furasta thuigsinn gu bheil:
ach dè as ciall do -1 × 5? Faodaidh sinn am feart co-iomlaideach a chleachdadh, ma tha sinn cinnteach gu bheil iomadachadh co-iomlaideach le àireamhan àicheil, ach bhiodh e nas fheàrr a dh' fhuasgladh le taic Lagh an Sgaoilidh mar a leanas:
Tha e soilleir cuideachd gu bheil:
Agus ma tha an dà fhactar àicheil:
chionns gur e 1 a th' ann an -(-1). Gus seo a dhearbhadh, smaoinich gu bheil:
agus ma tha x = -1, gabhar a sgrìobhadh
agus ma chuirear a h-aon ri gach taobh:
Bloighean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e furasta thuigsinn ciamar a dh' iomadaicheas bloigh le àireimh shlàin:
Agus san aon dòigh:
Ma tha dà bhloigh ann:
Tha na h-àireamhaichean air an iomadachadh le chèile agus na seòrsaichean air an iomadachadh le chèile agus sin an riaghailt airson dà bhloighe iomadachadh.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil àireamh air iomadachadh le fhèin thathar ag ràdh gu bheil an àireamh togte ri cumhachd. 'S e uiread an iomadachaidh a th' anns a' chumhachd agus tha seo air a sgrìobhadh mar fhor-sgriobta air an àireimh. Mar eisimpleir:
Tha e soilleir gu bheil:
agus sa choitcheannas:
Tha seo fìor an ann àicheil m no n no nach ann.
Àireamhan deicheach[deasaich | deasaich an tùs]
Gus àireamhan deicheach iomadachadh, 's urrainnear an atharrachadh do shlàn-àireamhan air an iomadachadh le deich air a thogail chun cumhachd. Nuair sin, thèid na slàn-àireamhan an iomadachadh agus na cumhachdan de dheich an iomadachadh fa leth. Mar eisimpleir:
No 's urrainnear an làimhseachadh mar bhloighean cumanta:
Àireamhan co-fhillte[deasaich | deasaich an tùs]
Gus àireamhan co-fhillte iomadachadh, 's urrainnear feum a dhèanamh de Lagh an Sgaoilidh.
Tha e furasta dhearbhadh gur ann co-thiomsach co-iomlaideach a tha iomadachadh àireamhan co-fhillte. Agus gu bheil e sgaoileach thar cur-ris.
Tha e nas fhasa àireamhan co-fhillte iomadachadh far a bheil iad nan riochd pòlarach.
Comharradh Π[deasaich | deasaich an tùs]
'S urrainnear toradh sreath teirmean a sgrìobhadh leis a' chomharra-thoraidh Π (an litir mòr "pi" bhon aibidil Ghreugais).
'S e caochladair brèige a th' ann an i agus e a' gabhail gach luach bho m gu n. Faodaidh sreath den t-seòrsa a' sìneadh gu eicrioch, ged nach biodh seagh aice mur eil toradh a' chiad n teirmean ag aomadh gu luach crìochach mar a dh' fhàsas n gun crìoch. 'S e sin:
Tha an comharra (bhon Bheurla limit) a' ciallachadh luach teòr an toraidh mar a thèid tuilleadh theirmean an cur ris an t-sreath-iomadachaidh.


text:
Jan von Werth
'S e seanailear Gearmailteach a th' ann an Johann Graf von Werth (1591 - 1652), air a bheil gu h-àbhaisteach Jan von Werth.
Sgeulachd Jan is Griet[deasaich | deasaich an tùs]
Mar dhuine òg bochd aig àm a’ Chogaidh Deich Bliadhna air Fhichead bha Jan von Werth a’ fuireach ann an Köln. Ged a bha e bochd, bha e miannaich air adhartas. Ghabh e gaol air Griet, caileag bhòidheach a bha na searbhanta ann an taigh ceannaiche bheartaich. Thathar ag ràdh gum faca e i a’ chiad turas nuair a bha e a’ coimhead às dèidh nan each anns a’ mhargadh far am biodh ise a’ ceannach a' bhìdh gach latha. Bha esan ag iarraidh a pòsadh, ach b’ e ceannaiche ris an robh dùil aicese pòsadh na àite, agus chuir i air falbh e.
Às dèidh dhi a dhiùltadh, ghabh e san arm agus shiubhail e tron Roinn-Eòrpa, cho fad air falbh bho Chologne agus bho Ghriet ’s a b’ urrainn dha faighinn. B’ e saighdear talanta calma a bh’ ann agus ri tìde dh’ fhàs e gu math ainmeil. Thòisich e mar shaighdear-choise cumanta ach aig deireadh a’ chogaidh b’ e seanailear-eachdraidh a bh’ ann. Fhuair e buaidh mhòr air na Fraingich aig Caisteal Ehrenbreitstein air an Rhine faisg air Koblenz, a dh’fhosgail an Rhine airson malairt a-rithist. Bha seo uabhasach cudromach do Chologne agus agus às an adhbhar sin thill e mar ghaisgeach dhan bhaile.
Bha a h-uile duine air chois gus an gaisgeach fhaicinn, bha geataichean a’ bhaile fosgailte, agus esan a’ marcachd gu moiteil air each àrd tron bhaile thaingeil. Nuair a ràinig e an dearbh ionad-margaidh air an robh cuimhne aige à làithean òige, mhoithich e cailleach-margaidh ìosal a’ reic meas ri taobh an rathaid. Cha chreid e a dhà shùil – b’ e Griet a bh’ ann.
Choimhead e sìos oirre agus thuirt e, ann an cànan ionadail Chologne, ‘ Jriet, wä et hätt jedon!’ -'Griet, nam biodh tu air a dhèanamh!' (=Nam biodh tu air mo phòsadh.) Ars ise, ‘ Jan, wä et hätt jewoss!’ - Jan, nam biodh direach fios air a bhith agam!
Agus cha robh dùnadh sona aig an sgeul - thathar ag ràdh gun do mharcaich e na b' fhaide is dh'fhàg e i às dèidh sin agus nach fhaca i a-rithist e.


text:
Richard Wagner
'S e neach-ciùil Gearmailteach a bha ann an Richard Wagner (22 an Cèitean, 1813 - 13 an Gearran, 1883).
Beatha Wagner[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an Leipzig anns a' Ghearmailt sa bhliadhna 1813. Chaochail athair, Carl Friedrich Wagner (1770–1813), nuair a bha e sia mìos a dh'aois. Phòs a mhàthair, Johanna Rosine Pätz (1778–1848), a-rithist san 28 an Lùnasdal 1814. B' e cleasaiche agus bàrd a bha ann an Ludwig Geyer (1778–1821), leas-athair Wagner, a chaochail nuair a bha Wagner ochd bliadhna a dh'àois. Canar gun robh trioblaid le fèin-aithne aig Wagner fad a bheatha air sgàth "an dà athair aige".[1] Ghluais an teaghlach gu Dresden ann an 1814. Eadar 1821 agus 1827, an dèidh bàs an leas-athair, bha Wagner a' fuireach ann an Eisleben aig càirdean an teaghlaich.
Nuair a bha Wagner 16 bliadhna a dh'aois, chunnaic e an opra Fidelio (a chaidh a sgrìobhadh le Ludwig van Beethoven) ann an Leipzig. Bhon àm sin bha e soilleir do Wagner gum biodh e na cheòladair. Thòisich e pìosan ciùil a sgrìobhadh agus bho 1831 a-mach chaidh e don Oilthigh Leipzig. Anns a' bhliadhna 1833 chruthaich e a chiad opra: Die Feen ("Na Taibhsean").
San 24 an Sàmhainn 1836 phòs e Wilhelmine "Minna" Planer (5 an t-Sultain 1809 - 25 am Faoilleach 1866) ann an Königsberg. B' e cleasaiche a bha innte. Eadar 1837 agus 1839 bha Wagner ag obair ann an Riga. An uair sin dh'fhalbh e air bàta gu Lunnainn. Air an t-siubhail seo a bha gu math stoirmeil, nochd am bun-bheachd mun "Der fliegende Holländer". Bho 1840 gu 1841 bha e a' fuireach ann am Paris agus an dèidh sin fhuair e obair ann an Dresden mar Kapellmeister aig an Semperoper. Air sgàth trioblaidean poileataigeach b' fheudar do Wagner a' Ghearmailt fhagail agus chaidh e do Zürich (1849–1858) agus àitichean eadar-dhealaichte, gus an do dh'imrich e air ais don Ghearmailt ann an 1872. Chaidh an Richard-Wagner-Festspielhaus a thogail ann am Bayreuth a rèir phlànaichean Wagner.
Chaochail Wagner ann an Venice 13 an Gearran 1883.
Taghadh dhen Cheòl aige[deasaich | deasaich an tùs]
- Die Feen (1833-34, prìomh-thaisbeanadh 1888)
- Das Liebesverbot oder Die Novize von Palermo (1834-36, prìomh-thaisbeanadh 1836)
- Rienzi, der Letzte der Tribunen (1837-40, prìomh-thaisbeanadh 1842)
- Der fliegende Holländer (1840-41, prìomh-thaisbeanadh 1843)
- Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg (1842-45, prìomh-thaisbeanadh 1845)
- Lohengrin (1845-48, prìomh-thaisbeanadh 1850)
- Der Ring des Nibelungen (prìomh-thaisbeanadh 1876), a tha a# gabhail a-steach ceithir pàirtean:
- An oidhche tòiseachaidh: Das Rheingold (1851-54, prìomh-thaisbeanadh 1869)
- A' chiad latha: Die Walküre (1851-56, prìomh-thaisbeanadh 1870)
- An dàrna latha: Siegfried (1851-71, prìomh-thaisbeanadh 1876)
- An treasa latha: Götterdämmerung (1848-1874, prìomh-thaisbeanadh 1876)
- Tristan und Isolde (1856-59, prìomh-thaisbeanadh 1865)
- Die Meistersinger von Nürnberg (1845-67, prìomh-thaisbeanadh 1868)
- Parsifal (1865-82, prìomh-thaisbeanadh 1882)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Martin Gregor-Dellin: Wagner Chronik - Daten zu Leben und Werk, Reihe Hanser 97, Carl Hanser Verlag, 1972, duilleag 9 agus 10
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Richard Wagner Opera
- Wagner Operas, le dealbhan, bhideo agus faidhlichean MIDI
- The Wagner Library. Eadar-theangachaidhean gu Beurla dhe chuid sgrìobhaide a rinn Wagner
- Richard Wagner aig proiseact Gutenberg
- The Richard Wagner Postcard-Gallery, Taisbeanadh dhe sheann chàirtean-phuist


text:
Coinneamh mu bhaile ùr na Cille Bige
Fhuair buill de Bhuidhinn Bhuileachaidh na Gàidhlig aig Comhairle na Gàidhealtachd tuilleadh fiosrachaidh Diardaoin mun phlana airson baile ùr ann an Slèite, nuair a thadhail iad air an làraich.
Chaidh oifigearan agus ceannard Shabhal Mòr Ostaig a cheasneachadh mu sgeama na Cille Bige.
Tha a' Chomhairle agus a' Cholaiste ag obrachadh gu math dlùth ri cheile air pròiseact a' bhaile ùir, a thèid a thogail timcheall air campas na Colaiste ann an ceann a deas an Eilein Sgitheanaich.
"Tha sinn a-nis air fios fhaighinn gu bheil am pasgan airgid a tha a dhìth airson na ciad ìre den leasachadh againn," thuirt Prionnsabal an t-Sabhail Mhòir, Boyd Robasdan.Bun-structar
"Leigidh sin leinn daoine fhastadh airson na togalaichean a dhealbh, agus bhiodhmaid an dòchas gum biodh obair a' tòiseachadh an seo anns an t-Sultain, 's gum biodh a' chiad togalach ùr againn.
"'S e togalach dhan Cholaiste fhèin a bhios an sin, far am bi luchd-obrach againn fhìn, agus daoine às ùr cuideachd ag obair ann an gnothaichean ceangailte ris a' Ghàidhlig an ceann dà bhliadhna bhon àm seo.
"Agus bidh leasachadh cuideachd a' gabhail àite air bun-structar, rathaidean, pìoban-uisge 's an leithid sin - na seirbheisean a dh'fheumas tu airson leasachaidh cho mòr seo," thuirt e.
'S e aon de na prìomh cheistean ciamar a dheadh dèiligeadh ris an taigheadas a tha san amhrac, ciamar a dheadh a thogail 's a roinn amach, 's an e a' Cholaiste fhèin a bhiodh an urra ri sin.
“Start Quote
End Quote Boyd Robasdan Prionnsabal, Sabhal Mòr Ostaig
B'fheàrr leinn cus, gur e daoine a bhuinneas dhan àite, aig a bheil ceangal ris a' Cholaiste fhèin, aig a bheil ceangal ris an dualchas a th' againn an seo”
"Aig an ìre a tha seo cha chreid mi gu bheil sin buileach cinnteach, ach tha iad a' dèanamh mòran còmhraidh còmhla rinn fhìn anns a' Chomhairle, còmhla ris na h-oifigearan againne, ciamar a thèid iad air adhart le sin.
"Tha sinn toilichte gu leòr sin a dhèanamh, 's gu bheil sinn a' toirt na taic a tha sin dhaibh.
"Aig deireadh an là, chì sinn mar a dh'obraicheas sin a-mach, dè an dòigh anns am bi an obair taigheadais a tha seo air a chur air adhart, ciamar a bhios e air a thogail agus carson a bhios e air a thogail," thuirt Cathraiche Comataidh Bhuileachaidh na Gàidhlig, an Comh. Hamish Friseal.Cridhe Gàidhlig
Thàinig e am bàrr gu bheil a' Cholaiste airson fuireach pìos air falbh bho obair-taigheadais.
"Cha bhi sinne os cionn leasachadh nan taighean sinn fhìn. Bidh làmh againn ann, ach cha bhi sinn fhìn a' togail thaighean mar eisimpleir," thuirt Mgr Robasdan.
"Tha iomadach dòigh air seo a chur air adhart, 's 's e an aon rud a dh'fheumas sinn a dhèanamh a thaobh a' chead-dealbhachaidh a th' againn, feumaidh an ceathramh cuid de na taighean sin a bhith aig prìs reusanta.
"Tha sin a' freagairt oirnne glè mhath. Chan eil sinn ag iarraidh taighean a reic aig prìs àrd ri daoine aig nach eil gnothach sam bith ris an sgìre, no ris a' chultar.
"B'fheàrr leinn cus, gur e daoine a bhuinneas dhan àite, aig a bheil ceangal ris a' Cholaiste fhèin, aig a bheil ceangal ris an dualchas a th' againn an seo.
"Tha e cudromach gum bi cridhe Gàidhlig anns a' choimhearsnachd ùir a tha seo," thuirt e.
Chaidh iomradh a dhèanamh anns na h-òraidean ge-tà, gu bheil mì-chinnt anns an sgìre mun bhuaidh a dh'fhaodadh an leasachadh mòr seo toirt air gnìomhachas mun cuairt, agus chaidh bruidhinn mun bhuaidh air sgìrean eile den eilean far a bheil sluagh a' crìonadh, leithid ceann a tuath an eilein.
"Tha sin ann. Ach chuala sinn cuideachd bhon Phrionnsabal gu bheil rùm gu leòr ann airson a h-uile duine a tha ag obair air an t-seòrsa obrach a tha seo san Eilean Sgitheanach," thuirt An Comh. Hamish Friseal.
"Agus dòcha gur e dìreach an aimsir ionmhais a th' againn an-dràsta a tha a' dèanamh diofair aig an ìre a tha seo.
"Ach cha chreid mise, nuair a thogras an leithid air adhart agus gun tòisich an Sabhal Mòr an seo, nach biadhaich sin a-steach dha na buidhnean eile a tha timcheall an eilein a tha seo.
"Agus biadhaichidh a h-uile buidheann eile a tha sin a-steach dhan t-Sabhal Mhòr," thuirt e.


text:
1977
MCMLXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Vicente Aleixandre an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 27 an t-Ògmhios - Fhuair Diobutaidh a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 13 an Cèitean - Thill Dolores Ibárruri dhan Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Shakira
- 16 an Gearran - Sandra van Nieuwland, ann an Delft. Seinneadair às Na Tìrean Ìsle.
- 8 an t-Iuchar - Kanye West, ceòladair Aimeireaganach
- 8 an t-Iuchar - Tânia Calil Padis Campos, ann an São Paulo. Actair à Braisil.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 am Faoilleach - Anthony Eden, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 16 an Lùnasdal - Elvis Presley, seinneadair Aimeireaganach
- 25 an Dùbhlachd - Charlie Chaplin, ann an Vevey. Actair à Sasainn.


text:
Na h-Eileanan Mhaladaibh
'S e dùthaich ann an Àisia a tha anns na h-Eileanan Mhaladaibh[1] neo Maldives[2][3] 'S e buidheann de dh'eileanan a th' innte. Tha i a’ gabhail a-steach 1,192 eilean, ach tha dìreach 250 eilean ann far a bheil daoine a’ fuireach. Tha iad suidhichte deas air na h-Innseachan anns a’ Chuan Innseanach mu 700 cilemeatair san àird an iar-dheas Sri Lanka.
'S e an dùthaich as lugha ann an Àisia a th’ ann a-rèir àireamh-shluaigh.
Tha roinn na turasachd gu math làidir anns na h-eileanan, tha 20% den Làn-thoradh dùthchail a' thighinn às a' ghnìomhachas seo. Anns a' bhliadhna 1972 b' e Bandos island resort agus Kurumba Village a chiad “tourist resort” a chaidh a thogail an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
Kl.
Ceallach mac Cumasccaigh ab Fobair.
Connmach ab Cluana Muc Nois quieuit: do Cinel Echach Gall dó.
Daniel ab Glinne da Locha quieuit.
Cannan mac Dáluigh {MS folio 191rb(284b)}ab Daimlíag quieuit.
Fergus Roiss Ailitre scriba quieuit.
Cath Cille h. nDaigre re nAodh Finnliath mac Nell ri Teamrach & re Concupar mac Taidg rí Connacht .i. uiii. Id. Septembir oc Cill h. nDaigre for Aibh Nell Breg & for Laignib & for slúgh mór do Gallaibh .i. tri ced no ní as uille; coig míle do Flann mac Conaing & aen míli d'Aedh Finnliath; in quo bello ceciderunt Flann mac Conaing rí Bregh uile et Diarmaid mac Eidirsceli rí Locha Gabar et Gaill iomdha do marbadh ann & Factna mac Maeiliduin rigdomna an Fhochlai do-rocair a frithguin an catha.
Eruptio i{g}notae aquae de Monte Cualánn cum pisciculis atris ingnadh.
Rectabra mac Murchadha abb Corcaighe quieuit.
Kl.
Martan do Dartraigib Daiminnsi ab Cluana Muc Nois & Daiminnsi quieuit.
Dunlung mac Muiredhaigh rí Debulaigen moritur.
Flann mac Fercair equonimus Aird Macha moritur.
Maelciarain mac Ronain righnia Airthir hErenn fennidh foghla Gall iugulatus.{MS folio 191va(285a)}
Orgain Áird Macha o Amlaoibh gur loisccedh cona dertaighibh .x. ced eidir braid et marbadh & slatt mor archena.
Donnacan mac Cedfadha rí h. Cindsiolaigh iugulatus est dolose a socio suo.
Kl.
Suairlech ind Eidnen episcopus & ab Cluana Iraird religiosus totius Hiberniae quieuit.
Inradh Laighen la Aodh Finnliath mac Neill o Ath Cliath go Gabran.
Maelsechlainn mac Nell leithrí deisgirt Bregh interfectus est dolo ó Fulf Dubgall.
p.138
Dalach mac Muircertaigh dux Cinel Conaill a gente sua iugulatus.
Maongal episcopus Cille Dara quieuit.
Kl.
Cathalan {mac} Indrecduigh leithrí Uladh iugulatus est dolose a consilio Aodha.
Amlaib & Imar do toicchecht arisi do Ath Cliath a Albain díbh cédoibh lóng et creach mor daine .i. do Saxanaibh & do Breatnachaib do tabairt leo docum hÉrenn.
Oilill mac Dúnlaing rí Laigen a Normandis interfectus est.{MS folio 191vb(285b)}
Ailill episcopus & ab Fobair quieuit.
Kl.
Gnia princeps Daimliag et episcopus .lxxxuiii. anno aetatis suae finiuit.
Cennfaoladh h. Mochthuigern ri Caisil extenso dolore quieuit.
Feardomnach {.i. do Mughdornaibh} princeps Cluana Muc Nois quieuit.
Ardgal rex Britanorum Sratha Cluaidhe de consilio Constantin meic Cinaodha occissus.
Maoltuile h. Dunan episcopus Tulen quieuit. As é an Maoltuili-si tuc monoir cath eitir firaibh Teabtha & Gailenga & Fir Cúl ig cosnamh Tulen & ro meabadh for Gailengaibh & for Fira Cul & ro marbaid a n-ar for faithce an baile & Coindr an catha ainm an inaidh a ttuccadh o sin alle.
Mugron mac Maeilcothaigh leithrí Connacht moritur.


text:
Ljubljana
Tha Ljubljana[1] (IPA: ljuˈbljʌna) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Sloibhìnia. Anns a' Ghearmailtis canar Laibach ris agus 'san Eadailtis Lubiana.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Fritz Pregl (1869 - 1930)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Stadt Chemnitz
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Graz
- ↑ TwinCities Nederland


text:
Drochaid Aonachain
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Drochaid Aonachain [1] no Drochaid an Aonachain [2] (Beurla: Spean Bridge). Tha am baile suidhichte anns a' Ghleann Mhòr. Tha na mòr-rathaidean A82 is A86 ga cheangal le Inbhir Nis agus leis a' Ghearasdan. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 53′ 36.38″ Tuath agus 4° 55′ 2.21″ Iar.
Tha stèisean aige, an Stèisean Drochaid Aonachain.
'S e Comann Camanachd Loch Abair an sgioba camanachd anns a' bhaile.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir thàinig ainm Beurla a' bhaile bhon drochaid thairis air Abhainn Spean; ach thàinig an t-ainm Gàidhlig 'Drochaid Aonachain' bhon fhacal 'Aonachan' (ionad-margaidh) agus tha e a’ ciallachadh: 'Drochaid aig an ionad-margaidh'. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 106, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Stòr-dàta SMO
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN2232381781


text:
Fhuair sinn Sanas Naidheachd bho Taic/CNSA agus seo e:
Cathraiche TAIC ag iarraidh deasbad poblach le Ceannard Bhòrd na Gàidhlig
Tha Cathraiche TAIC, Alasdair MacMhaoirn, ag iarraidh air Ceannard Bhòrd na Gàidhlig, Iain Aonghas MacAoidh, deasbad poballach a dhèanamh air maoineachadh TAIC. Tha Bòrd na Gàidhlig airson 100% den mhaoineachadh a tha iad a’ toirt dha TAIC a thoirt air falbh, agus na buidhnean a tha a-nis fo TAIC a ghabhail thairis. Tha an co-dhùnadh air càineadh làidir fhaighinn an dà chuid bho phàrantan is eile ann an Alba fhèin, agus bho eòlaichean eadar-nàiseanta air feadh an t-saoghail. Gu ruige seo, cha tug Bòrd na Gàidhlig seachad adhbhar sam bith a th’ air cùl a’ cho-dhùnaidh aca.
Thuirt an t-Ollamh MacMhaoirn, “Gu ruige seo, cha d’ fhuair mi-fhìn no am bòrd againn mìneachadh soilleir mun cheum seo. Dh’ fheuch mi bruidhinn ris a’ Bhòrd aca leò fhèin agus chaidh mo dhiùltadh, thàinig Iain Aonghas MacAoidh dha Bòrd TAIC ach cha tug e seachad mìneachadh sam bith , dh’iarr mi orra tìde a barrachd airson gnothaichean a dhèanamh gu cothromach agus chaidh mo dhiùltadh. ‘S e ceum air ais a th’ ann, agus ceum a bhios a’ cur leasachadh na Gàidhlig ann an cunnart. Tha TAIC a’ riochdachadh phàrantan, agus gu ruige seo ‘s iad na pàrantan agus luchd-iomairt a phut leasachadh na Gàidhlig air adhart bho thùs. Càit robh na daoine a tha a-nis os cionn Bhòrd na Gàidhlig anns na bliadhnaichean dhen t-sabaid sin? Agus a-nis tha iad airson làimh an uachdair fhaighinn! Mar chathraiche TAIC, chan eil ach an aon slighe romham, agus ‘s e sin a bhith a’ toirt solas an là air na iad a’ dèanamh air cùl dhorsan dùinte. Air an adhbhar sin, tha mi ag iarraidh air Iain Aonghas MacAoidh a’ chùise a dheasbad gu poballach, ro dheireadh a’ Ghearrain, aig a’ chàr as fhaide.“