text:
La Ceja
‘S e baile beag ann an sgìre àirde an ear na h-Antioquia,[1] Coloimbia, a th’ann La Ceja neo La Ceja del Tambo. Tha crìochan aig La Ceja leis na bailtean Rionegro agus El Carmen de Viboral mu thuath, leis a bhaile La Unión air an àirde an ear, leis na bailtean Montebello agus El Retiro air an àirde an iar agus leis a’ bhaile Abejorral mu dheas. Tha am baile fhèin suidhichte aig 41 cilemeatairean bho Mhedellín. ha e dìreach ri taobh Rionegro, far a bheil am Port-Adhair Eadar-nàiseanta Jose María Córdova, a frithealas Medellín. 'S La Ceja an 94mh baile as motha na dùthcha.[2] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1789.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e leis na Tùsanaich Tahamì a bha am fearann far a bheil La Ceja an latha an-diugh, is iad daoine gu math sìtheil a bha an sàs anns an àiteachas, gu h-àraidh an Cruithneachd Innseanach. Thàinig na Ceannsaichean Spàinnteach mu 1541 fo Álvaro de Mendoza, leas ceann-feadhna a’ Mharasgal Jorge Robledo. Lorg Mendoza gleann mòr torach, làn cluaintean uaine brèagha le iomadach uisgeachan fìor-ghlan gan sruthadh. Thug Mendoza Valle de Santamaría air (Gleann Mhàiri Chràbhach), ach ‘s e Valle de La Ceja del Tambo an t-ainm a bh’air an latha an-diugh.
Thoisich mòran dhaoine à Antioquia a thig chun an sgìre, gu h-àraidh daoine à Medellín agus Santa Fe de Antioquia aig toisich tòiseachaidh na 17mh linne, air sàilleabh na dheagh fheartan nàdarra aige agus leis cho torach ‘s a tha am fearann, oir ‘s e àite uabhasach freagarrach airson àiteachas agus togail chruidh.
Chaidh an rathad eadar San Nicolás de Rionegro agus Santiago de Arma, agus mu dheireadh thall gu ruige Popayán a dh’fhosgladh ann an 1683. Chruthaich daoine an àite bothan beag (neo tambo) ri taobh an rathaid, agus le sin, beag air bheag, dh’ atharrachadh an t-ainm a bh’air gu “La Ceja del Tambo”.
Chaidh La Ceja a dh’ainmeachadh baile (le probhaist) ann an 1855; an ceann ceithir bliadhnachan deug, ann an 1869, bha tòrr àite cudromach aig La Ceja a bharrachd air am baile fhèin: Vallejuelo, Medio de los Ríos, El Tigre agus La Miel.
‘ S e Am baile air an dealbhachadh nas fhèarr far-ainm a’ bhaile.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 46,268 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 7,981 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an La Ceja, ach tha 7.9% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 93.3% dhe na daoine ann an La Ceja leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 82.3% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Ceja. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèille na h-Eich: am Faoilleach.
- A' Chàisg.
- Tachartas a' Ghnìomhachais Bhig.
- Fèis an Toldo agus Fèis na Flùraichean: an Dàmhair.
- Fèille Moire an Orain (Spàinntis:Virgen del Carmen): 16mh an t-Iuchar.
- Fèille na Cruidhe Holstein.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Juan de Dios Aranzazu: 1798 - 1845. Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1841 agus 1842


c: text/html

text:
Uicipeid:Ro-ràdh
Dè a tha ann an Uicipeid?
'S e Uicipeid leabhar-eòlais saor an asgaidh a thathar a' sgrìobhadh leis na daoine a tha ga chleachdadh.
Ciamar a dh'fhaodas sibh cuideachadh
Na gabh eagal ro dheasachadh - faodaidh a h-uile duine cha mhòr a h-uile duilleag a dheasachadh. Lorg rudeigin a dh'fhaodas sibh a leasachadh agus dèan sin nas fheàrr – mar eisimpleir, cuir susbaint ris no cuir ceart litreachadh, gràmar no briathrachas.
Cuimhnichibh nach tèid agaibh air Uicipeid a bhriseadh – dh'fhaodhadh gach deasachadh dona a bhith a' neo-dhèanamh no a' cur air dòigh. Dìreach briog Seall an ro-shealladh airson ur n-atharrachaidhean fhaicinn agus Sàbhail an duilleag nuair a tha thu riaraichte leis mar a tha iad a' coimhead.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Leasachadh air fàire aig na puirt?
- 28 An Cèitean 2013
Dh'fhaodadh leasachadh mòr a bhith air fàire aig cuid de phuirt-mhara na Gàidhealtachd 's nan Eilean ri linn stòras airgid a tha Coimisean na h-Eòrpa air a chur air chois.
Tha an sgeama, anns a bheil luach nam billeanan notaichean, ag amas air na ceudan phort air feadh an Aonaidh Eòrpaich a leasachadh.
Chomharraich an Coimisean còrr is 300 port-mara air feadh na Roinn Eòrpa a tha iad a' meas deatamach.
'S e amas an sgeama, gun tèid barrachd bhathair a ghluasad tro na puirt bheaga - seach an fheadhainn mhòra mar Antwerp, Rotterdam agus Hamburg.
Tha Ulapul, Inbhir Ghòrdain agus Steòrnabhagh am measg nam port a dh'fhaodadh airgead fhaighinn.
Ceist an Airgid
Dh'fheumadh na puirt iad fhèin ge-tà, a' cheart uidhir a dh'airgead a chur mu choinneimh an leasachaidh.
A rèir Mhurchaidh MhicLeòid, a bha na àrd-oifigear air Port Inbhir Nis, tha cunnart ann gum fàg sin nach bi cuid de na puirt bheaga comasach air brath a ghabhail air an airgead a bhiodh ri fhaotainn dhaibh.
"Feumaidh iad a dhol gu banca 's dòcha, agus na bancaichean, mar a tha iad an dràsta, mur a h-eil plana gu math cruaidh agad, chan fhaigh thu sin 's dòcha. Tòrr de na puirt, ged a tha iad air an liosta, 's dòcha nach dèan iad feum den mhaoineachadh a tha seo," thuirt e.
A dh'aindeoin sin tha e a' dèanamh dheth gum faodadh an stòras feum mòr a dhèanamh do phuirt a tha a' fàs aosta agus a tha feumach air obair-leasachaidh.


text:
Coonseil Hreishteilaght ny h-Ashoonyn Unnaneysit
She fer jeh ard-arganeyn ny h-Ashoonyn Unnaneysit ee Coonseil Hreishteilaght ny h-Ashoonyn Unnaneysit (Baarle: United Nations Trusteeship Council; Frangish: Le Conseil de tutelle des Nations unies). Va'n choonseil currit er bun er son reirey as stiurey ny thallooyn treishteilagh as currym as arrey ny cummaltee as shee as shickyrys yn dowan y dean eck. Ta dagh fer jeu seyr veih'n AU nish as ad fo hene-reiltys ny reiltys neuchroghagh. By eh Palau yn thalloo hreishteilagh s'jerree tra haink er y çheer shen dy ve ny steat neuchroghagh ren çheet stiagh 'syn AU ayns Mee ny Nollick 1994.


text:
Coloimbia Mhòr
'S e Coloimbia Mhòr (Spàinntis: La Gran Colombia) ainm eachdraidheil airson Stàit uabhasach mòr crìochnaichte a chaidh a chruthachadh ann an 1821 leis a' Cho-chruinneachadh Cúcuta. Chaidh an t-ainm Poblachd na Coloimbia (Spàinntis: República de Colombia) a thoirt air an dùthaich ùr. Thathar a' cleachdadh an t-ainm Coloimbia Mhòr ann an dòigh eachdraidheil airson sgaradh a dheànamh eadar Coloimbia o shean agus Coloimbia [1] an latha an-diugh.
Cha robh a' Phoblachd sin ann, gu laghail, ach eadar 1821 agus 1831, agus chaidh e a stèidheachadh air aonadh na seann roinnean Spàinnteach dhe Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire, Caipteineachd Choitcheann na Bheiniseala agus Ceannas Quito, a bharrachd air an Roinn Shaor Guayaquil. Bha tìrean am broinn na Stàite a tha a-nis ann an dùthchannan mar Choloimbia, A' Bheiniseala, Eacuador agus Panama a bharrachd air sgìrean beaga dhe Costa Rica, Pearu, Braisil, Guiana agus Niocaragua.
Chaidh Stàit ùr a mholadh aig a' Cho-chruinneachadh Angostura ann an (1819), [2] ach cha do deach sin a chur air bhog gu ruige a' Cho-Chruinneachaidh ann an Cúcuta, far an do deach Bun-Reachd a sgrìobhadh.[3]
Chaill Coloimbia Mhòr a-mach à chèile aig deireadh na 1820an agus toiseach na 1830an air sàilleibh eadar-dhealachaidhean do-rèiteachail mòra aig ìre poiliteagach taobh feadaraileachd agus meadhanachadh an Riaghaltais, a bharrachd air frionas roinneil eadar sluaighean eadar-dhealaichte am broinn na Poblachd.[4] 'S e Poblachd Ghranada Ùire a bha air an dùthaich na bu lugha ùr.


text:
26/09/2013
Nochd cunntas sluaigh as ùr an-diugh a tha a' radh gu bheil àireamh sluaigh na Gàidhlig air lughdachadh beagan a bharrachd air mìle neach. Tha Iain Caimbeul, Cathraiche Bòrd na Gàidhlig, a' toirt beachd air a chunntas.
Tha Seonag Monk a' tòiseachadh sreath ùr an-diugh far a bheil i gu bhith ag innse dhuinn mu eachdraidh bana-chleasaichean iomraiteach a' tòiseachadh an t-seachdain seo le Bette Davis.
Tha Iain MacNeill air a bhith a' coimhead air MacBheatha MacBheatha, an dealbh-chluich ainmeil aig Shakespeare a chaidh eadar-theangachadh dhan Ghàidhlig le Iain Dòmhnallach agus a th'air a stiùireadh le Liz Carruthers.
Cluinnidh sinn bhon Dotair Ruairidh Caimpbeul air na cunnartan tha co-cheangailte ri pileachan anns a' bheil Codeine agus tha Murchadh Moireasdan a' tadhal a-staigh a dh'innse dè na prògraman a chithear air BBC Alba air an t-seachdain tha romhainn. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Caiteirein
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Caiteirein (Beurla: Catrine).[1] Tha am baile suidhichte air bruach Uisge Àir dà mhìle air àird an earra-dheas Machlainn. Tha mòr-rathaid A76 faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 30′ 3.42″ Tuath agus 4° 20′ 12.19″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 2 053 duine a' fuireach an seo. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 524 255
- Làrach-lìn Chaiteirein


text:
Somàilia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Somàilia[1]; ainm eile: Somailia[2], Somàlia[3] neo Somalia[4]; (Cànan Somàilianach: Soomaaliya; Arabais: الصومال IPA: aṣ-Ṣūmāl), ainm oifigeil: Poblachd Shomàilia. Tha i suidhichte ann an Afraga-an-Ear. Tha crìochan aice san iar-thuath le Diobutaidh, san iar-dheas le Ceinia, sa tuath leis an Eaman agus san iar leis an Itiop. Tha an Cuan Innseanach san ear dhith.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
Colombey-les-Deux-Églises
'S e baile beag air àirde an ear-tuath na Frainge a th’ ann an Colombey-les-Deux-Églises (IPA: kɔlɔ̃bɛ le døz:eɡliz). Tha e suidhichte aig 347m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Blaise, anns an sgìre (Fraingis: Département) Haute Marne anns an roinn (Fraingis: Région) Champagne-Ardennes, 201km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, agus 300km bho Lille.[2] Tha àireamh-sluaigh dhe 688 aig a’ bhaile.[3] 'S ann às an fhacal Laideann columbarium (taigh-chalman) a tha an t-ainm. Chaidh an t-ainm atharrachadh aig àm Ar-a-mach na Frainge bho Colombey-La-Montagne (Taigh-chalman na Beinne) gu Colombey-les-Deux-Églises (Taigh-chalman leis an dà eaglais).
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail Charles de Gaulle an seo ann an 1970.


text:
Tha an duilleag seo a' mìneachadh na poileasaidhean a dh'aontaich a' choimhearsnachd a thaobh
ainmean leabhraichean air Uicipeid na Gàidhlig. Feuch is na atharraich na riaghailtean gun deasbad roimhe air duilleag na deasbaireachd.
Poileasaidh ainmean leabhraichean
1) Cleachdaidh sinn cruth Gàidhlig airson leabraichean a bha air an sgrìobhadh anns a' Ghàidhlig:
2) Cleachdaidh sinn cruth Gàidhlig airson leabraichean a nochd an clò mar eadar-theangachadh do Ghàidhlig, ach
feumaidh ath-threòrachadh a bhith ann:
a) Air aiste an leabhair fhèin, feumaidh an cruth tùsail a nochdadh ann an toiseach na h-aiste.
b) Air aiste eile, m.e. aiste sgrìobhadair an leabhair, cleachdaidh sinn an cruth Gàidhlig, leis a' chruth thùsail ann an camagan a' chiad turas a tha an leabhar air ainmeachadh:
3) Cleachdaidh sinn cruth tùsail airson leabraichean nach do nochd an clò mar eadar-theangachadh do Ghàidhlig:
a) Air aiste an leabhair fhèin, bu chòir dha eadar-theangachadh do Ghàidhlig a nochdadh ann an toiseach na h-aiste.
b) Air aiste eile, m.e. aiste sgrìobhadair an leabhair, cleachdaidh sinn an cruth tùsail, leis a' chruth Ghàidlig ann an camagan a' chiad turas a tha an leabhar air ainmeachadh:
c) Mur e leabhar Beurla a tha ann ach nochd e an clò ann an eadar-theangachadh Beurla, bu chòir dhan ainm Beurla a leantainn an eadar-theangachadh Gàidhlig, agus bu chòir dha ath-threòrachadh a bhith ann:
d) Mur eil an t-ainm san aibidil Laidinneach, cleachdaidh sinn tar-sgrìobhadh oifigeil, mar eisimpleir ISO-9 airson tar-sgrìobhadh na h-aibidil Cirilich, a' leantainn leis an eadar-theangachadh do Ghàidlig agus an litreachadh thùsail. Ma nochd an leabhar an clò ann an eadar-theangachadh Beurla, leanaidh an t-ainm Beurla cuideachd, agus bu chòir dha ath-threòrachadh a bhith ann:
✔
( Vojna i mir Cogadh is Sìth, 1869; BoйHa и Mиp san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar War and Peace sa Bheurla)


text:
Marco Polo
'Se fear-malairt Eadailteach a bh' ann an Marco Polo. Chaidh e air cuairt ainmeil gu Sìona aig àm Impireachd mòr nam Mongol. 'S ann is coireach ri na sgeul annasach aige a dh'fhàs Marco Polo ainmeil air feadh na Roinn Eòrpa oir cha robh mòran fhios aig daoine mun Oirthir aig an t-àm ud.
Tha feadhainn a sgoilearan ann a tha smuaintean gun deach Marco Polo gu Sìona ach nach deach e chun a h-uile aite air a bheil e a sgrìobhadh anns an leabhar aige.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Deventer
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Zwolle agus Enschede, air an àirde an ear nan Tìrean Ìsle a th' ann an Deventer (IPA: ˈdeːvəntər, Laideann: Daventria, Frysk: Dimter). Tha e suidhichte aig 12m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne IJssel, anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 87km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 121km bho Rotterdam, 128km bho Den Haag, 107km bho Tilburg agus 73km bho Utrecht.[3] Tha a h-uile coltas ann gun do stèidhich manach Sasannach, air an robh Lebuinus, an t-àite seo ann an 768 agus fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 956. Tha 98,472 duine a' fuireach ann.[4] Chan eil e idir cinntich cò às a thàinig an t-ainm: tha cuid dhen bheachd gur ann à Daventry, ann an Sasainn far an do rugadh Lebuinus a tha an t-ainm, ach tha feadhainn eile a' creidsinn gur ann às an t-Seann Shasanach deve-treo, neo Sàibhear nan Craoibh, a tha e. Chaochail am Peantair Gerard ter Borch an seo ann an 1681.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Han Hollander - (1886 – 1943) Craoladair.


text:
Eaglais Fhìor Ìosa
'S e an Eaglais Fìor aig Chrìosd, no 'sa Bheurla "True Jesus Church", eaglais neo-eisimeileach a thoisich ann an Beijing an Sìona agus chaidh a stèidheachadh le Paul Wei an 1917. Tha mu 1.5 millean neach ann an sluagh an eaglais tarsainn air mu cheathrad dùthaich air feadh an t-saoghal agus tha è air a smaoineachadh mar pàirt den Pentecostal Movement 'san creideamh Crìosdaidh a thoisich anns an 1900an. Tha an eaglais an aghaidh an ionnsachadh a-rèir an Trianaid agus ì a cumail ri smuaintean diadhaidh Aontas Caingiseach na àite.


text:
Prìomh Mhinistear na Cuimrigh a' cur an aghaidh neo-eisimeileachd do dh'Alba
- 21 An t-Samhain 2013
Thuirt Prìomh Mhinistear na Cuimrigh, Carwyn Jones, gum feuchadh e ri bacadh a chur air Alba neo-eisimeileach bho a bhith a' cleachdadh an nòt.
Bha Mgr Jones, a tha na Làbarach, a' toirt seachad òraid aig Oilthigh Dhùn Èideann oidhche Chiadain, far an do dh'iarr e air muinntir na h-Alba bhòtadh an aghaidh neo-eisimeileachd san referendum an ath-bhliadhna.
Thuirt e gur e aonta maireannach a thaobh fèin-riaghlaidh a b'fheàrr do dh'Alba, mar phàirt den Rìoghachd Aonaichte, gum biodh aonadh airgid na "bhùrach", 's nach obraicheadh e a chum maith na Cuimrigh.
"'S e siostam gu math doirbh a bhiodh ann bho shealladh na Cuimrigh dheth," thuirt e.
"Bhiodh dragh mòr mòr orm mu shiostam airgid sam bith a dh'fheumadh aonta eadar diofar riaghaltasan."
Thuirt e gun iarradh e, mar Phrìomh Mhinistear na Cuimrigh, "còir a bhith a' toirt seachad a bheachd" air moladh airson leithid de dh'aonadh airgid.
Tha an SNP air a bhith ag ràdh gur e aonadh airgid a b'fheàrr leothasan, fo am biodh Alba a' cleachdadh an nòt, còmhla ris a' chòrr den Rìoghachd Aonaichte.
Tha Rùnaire an Ionmhais, Iain Swinney, ag ràdh gum biodh sin a chum maith gach cuid na h-Alba agus an còrr den Rìoghachd Aonaichte.
"Tha e a' dèanamh ciall gu follaiseach a thaobh na h-eaconamaidh gum bi sinn a' roinn airgid eadarainn - sin bun na h-argamaid airson aonadh airgid an nòt," thuirt Mgr Swinney.
Ma bhòtas muinntir na h-Alba airson neo-eisimeileachd, thuirt e: "bhiodh an SNP an dùil gun toireadh Riaghaltas Bhreatainn spèis don mholadh a chuir sinn mu an coinneimh."
Tha an Seansalair, Seòras Osborne, air a ràdh roimhe gur ann ao-coltach a bhiodh aonta Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte ri aonadh airgid.


text:
Forranic Cu Chulaind in ingen ina cluichemag cona comoltaib impe. Ingenai son na m-brugad bautor im Dun Forgaill. Botar side oc foclaind druine & decclamdai la h-Emir. Is isside ingen pas fiu lais-sem de ingenoib Erionn do acaldoim & de tochmorc. Ar is isside congaib na sé buadha fuirre .i. buaid crotha & buad n-gothai, buaid m-bindiussai, buaid n-druine, buaid n-goisse, buaid n-gensai. At-bert Cú Chulaind acht ingen pad comadus n-do ar aois & cruth & cinel & cles & solme, bad deuch lamdai de ingenaib Erenn nad ragad lais & na bad coimdich n-dou do bancelib Erenn mona beth samlaid. Ar as iside oeningen congepied na modai sen. Is airie is die tocmarc sainrud lod Cu Chulaind.
p.232


text:
Kl. Ianair iiii. f. l. uiii. Anno Domini m.xc.i.
Murchadh m. m. Domnaill Remhuir do marbadh i mebhail la Enna m. Diarmata.{folio & column H62vb}
In leth iartharach do Raith Arda Macha do loscadh.
Donn Sleibhe H. Eochadha ri Uladh do marbadh la m. m. Lochlainn la righ Oiligh i m-Belach Goirt in Ibair i cath.
M. Aedha m. Ruaidri ri Iarthair Conacht do ec.
p.526
Mael Isu comarba Patraic i. .xu. Kl. Enair in penitencia quieuit. Domnall m. m. Amhalgadha do oirdnedh isin abdaine ina inadh fo cetoir.
Bliadain tra suthach co n-degh-sin in bliadain-si.


text:
Hong Cong
Tha Hong Cong neo Hong Kong [2] (Roinn Rianachdail Sònraichte Hong Cong Sluagh-Phoblachd na Sìne) (中華人民共和國香港特別行政區) na sgìre ann an Àisia, a tha air a riaghladh le Sìona, o chionn 1997, nuair a bha e na cholonaidh Breatannach.
Tha trì roinn ann: Eilean Hong Kong, Kowloon, agus na New Territories. Tha a’ mhorchuid a’ fuireach air an caolas eadar taobh-a-tuath Eilean Hong Kong, agus taobh a deas Kowloon.
'S e Cantonais a tha am prìomh-chànan, ach tha Beurla cumanta, agus tha dualchainnt Mandarin a’ fàs.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ bho 1997 cleachdar laoidh nàiseanta Sluagh-Phoblachd na Sìne cuideachd.
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Aistean cho-ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Poblachd na Sìne
- Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Tìr-mòr na Sìne
- Siona
- Macau
- Tai-Bhàn (eilean)


text:
Pāli
'S e cànan den teaghlach chànain Innd-Iorànach a tha ann am Pāli. Bho thus bha i ga bruidhinn anns na h-Innseachan. Ged nach eil luchd-labhairt màthaireil aice an-diugh, thèid a cleachdadh ann an sgrìobhaidhean agus ann an ùrnaighean-choitcheann ann an Cambuidea, Bangladais, Dùthaich nan Tàidh, Làthos, Mianmar, Neapàl, Sri Lanca agus anns na h-Innseachan.
Tha na sgriobtairean as tràithe mu dheidhinn a' Bhudda sgrìobhte ann am Pāli, mar a chaidh a chruinneachadh ann an Tipitaka no ann am Pāḷi Canon. Tha an Theravada Buddhism ga cleachdadh anns na h-ùrnaighean aca.


text:
Am Bràigh Riabhach
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann am Bràigh Riabhach (Beurla: Braeriach).
Tha i 1,296 meatair (4,252 troigh) a dh'àirde agus mar sin 's i an treasamh beinn as àirde ann an Alba an dèidh Beinn Nibheis agus Beinn Mac Duibh. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 4′ 41.41″ Tuath agus 3° 43′ 43.79″ Iar.
'S e Am Bràigh Riabhach aon de na beanntain ris an canar Marilyn agus Munro.
'S urrainnear sreap air a' bheinn. Tha an t-slighe a' tòiseachadh ann an làrach-pàircidh Sugar Bowl agus a' leantainn tron raon sgithidh a' Chàirn Ghuirm, tron bhealach Làirig Ghru agus seachad air Sròn na Lairigean, mullach beag eile. Tha an t-slighe mu 9 cilemeatair aig astar.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 952 999


text:
Obar Phuill
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Obar Phuill (Beurla: Aberfoyle).
Tha am baile suidhichte mu 27 mìltean air àird an iar-thuath Ghlaschu aig cois beinn Craigmore (1,271 troigh/387 meatair). Tha e na phàirt de Phàirc Nàiseanta Loch Laomainn agus nan Trosaichean. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 10′ 52.32″ Tuath agus 4° 23′ 15.72″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2006 bha 650 duine a' fuireach an seo.[1]
Rugadh an t-Urramach Robert Kirk ann an Obar Phuill ann an 1644. Rinn esan a’ chiad eadar-theangachadh den Book of Psalms gu Gàidhlig.
Dh’fhàs am baile cliùiteach do na luchd-turais nuair a dh’fhoillsich Sir Walter Scott an rann ainmeil aige: The Lady of the Lake ann an 1810. Tha an rann ag innse mun bhoideachd Loch Ceiterein a tha faisg air Obar Phuill.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 518 013
- Obar Phuill aig Undiscovered Scotland


text:
Ùidh san òtrach airson prìosain ùir
- 21 An Dàmhair 2013
Dh'fhaodadh gun tèid priosan ùr a thogail ann an Inbhir Nis air làrach seann òtrach faisg air Drochaid Cheasaig.
Tha Seirbheis Phrìosan na h-Alba air ùidh a shealltainn anns an làraich, airson fear ùr a thogail an àite Prìosan Phorterfield, ann an sgìre a' Chrùin den bhaile.
Tha deasbad air a bhith a' dol greis mu na bu chòir a dhol an àite Phorterfield.
Tha faireachdainn ann gu bheil am prìosan a th' ann ro bheag airson na th' ann de phrìosanaich, agus ro shean airson an là an-diugh, 's e air a thogail o chionn còrr is 100 bliadhna.
Nochd beachd roimhe, gum faodadh prìosan agus cùirtean a' bhaile a bhith suidhichte còmhla air an aon làraich.
Tha an làrach sa bheil Seirbheis Phrìosan na h-Alba air ùidh a shealltainn air seann òtrach an Longman, an cois na mara air iomall a' bhaile.
Chosgadh prìosan ùr còrr air £60m a thogail.


text:
Dalrymple
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dalrymple. Tha am baile suidhichte anns an t-Srath Dhùin air bruach Abhainn Dhùin. Tha e mu 8 mìltean air àird an earra-dheas Inbhir Àir. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 23′ 50.96″ Tuath agus 4° 35′ 9.72″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,281 duine a' fuireach an seo. [1]
Ged a tha eaglais a' bhaile nas sine na 200 bliadhna chaidh am baile fhèin a stèidheachadh timcheall air 1800.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 363 145


text:
Foill phuist ann an Giogha
- 6 An Dùbhlachd 2012
Chaidh an tè a b'àbhaist a bhith a' ruith oifis a' phuist ann an Giogha a chur don phrìosan fad bliadhna.
Dh'aidich Aleid Kloosterhuis, a tha 54, a bhuinneas don Òlainnd, gun do ghoid i £20,000 bhon ghnìomhachas.
Ghluais i chun an eilein le a teaghlach ann an 2010 gus oifis a' phuist agus bùth an eilein a ghabhail thairis.
Thàinig a' mhèirle, a thachair thairis air mu bhliadhna gu leth, am bàrr nuair a rinn luchd-sgrùdaidh Oifis a' Phuist rannsachadh air an oifis gun rabhadh.
Dh'aidich Kloosterhuis, nach robh air a dìteadh roimhe, a ciont aig Cùirt an t-Siorraidh ann an Ceann Loch Chille Chiarain Diciadain, agus chuir an Siorram, Rùt NicAnndrais, don phrìosan i fad bliadhna.


text:
Kl.
Maolmuad h. Maoilmúaidh rí fFer cCeall do tabairt ar écin a damlíag Durmuighe la Muircertach h. Cárraigh & a marbadh i mMaigh Lena.
Sluaighedh la Maolsechlainn et la h. Néll et la Donnchadh mac mBríain & {MS folio 207rb(315b)} la h-Airt h. Ruairc go tar (expunct.) Sinainn go ttugsat gialla Connacht do Maoilsechlainn.
Cu Luacra mac Concubair ri Ciarraighe Luachra moritur.
Losccadh Cluana M Nois.
Árd Macha do losccadh gusan raith genmothá an teac screabtra & ra loisccedh an damliag nor et an claigtec et an carbad & imad óir & argaid.
Maolmuire comarba Patraic cenn clerech Erenn quieuit.
p.224
Kl.
Fras cruithnecda d'fertain i n-Osraighibh.
Branacan h. Maoiluidir ardrechtaire Mide do badhadh la Bealltaine i lLoch Ainninne.
Aodh mac Flainn meic Maoilsechlainn rigdhamna Erenn do marbadh da Uibh Maighteachan d'Feroib Bile.
Longarg h. Maoiliduin secnab Cluana muc Nois quieuit.
Ua Geueannaigh righdamna H. Maine occissus est.
Kl.
Ab incarnatione Domini M acus xxii. anno decimo circuli .xui. Sitriucc mac Imair Puirt Lairge do marbadh {le) righ Osraighe.
Mac Leginn mac Cairill rí Airgiall penitens quieuit. {MS folio 207va(316a)}
Maolseclainn mac Domnaill mac Donnchadha airdri Erenn uile, tuile ordain iartair domain, do éc i g-Croinis Locha Ainninne in .xliii. anno regni sui in .iiii. Nonas Septembris die uidelicet dominico luna .ii., millesimo uero ac .xx.ii. post incarnationem dominicam anno, presentibus ac sibi astantibus uenerabilium sanctorum Patricii scilicet et Columbae ac Ciarani heredibus penitens in pace pausauit.
- Tri cet port ig an rig
ima tobair brot is bidh;
altrom o righ na nduile
a medhon gach dúine diobh.
- Dabach fir na Tulca thiar
'má ngeba rí Midhe mían,
Dia Domnaigh ibus digh dhi,
Dia Luain i maidean Mide.
Muircertach mac Carrthaigh Calma do marbadh on Gut per dolum.
Domnall h. Murchadha Glun Ilair rí an tuaisgirt ri (expunct.) o Ciannacht Glinne Geimhin do marbadh.
p.226
Kl.
Ercra greine i mmedhon laoi et ercra esga'sin mís cedna.
Domnall mac Aodha Big h. Maoilseclainn {MS folio 207vb(316b)} leithrí Midhe do marbadh o mac Seanáin h. Leochain & o Luighnibh.
Tádhg mac Bríain do marbadh d'Eilib i ffill iarna eráil do Donnchadh mac Bríain.
Concupur mac Aongusa meic Carrthaigh Calma do marbadh lasna Gotaibh tre celg.
Maelmuire h. Cainnén episcopus Suird quieuit.
Leobelin righ Bretan moritur.
Sluaighedh la h. Concupair la rig Connacht in Uibh Briúin gur marbadh ann Domnall h. Egra rí Luigne Connacht.
Oenric rí an domain in pace quieuit. Cuanu ra gab dar a éisi righe.
Kl.
Ugaire mac Dunlaing rí Laigen et Maolmorda mac Lorcain rí H. Censiolaigh et a mac, tec do gabáil forra og Dubloch do Dunnslebhe gur marbadh ann.
Ioseph mac Duncaidh anmcara Cluana M Nois quieuit, athair Cuinn na mBocht.
Sluaighedh la mac nEochadha go Gallaibh gur losg íad & go ttug gialla Gaoidheal uaithibh.
Cuan h. Lothcain primecius Erenn & saoí senchusa do marbadh i tTeathba & brenait a naonmur {no aonur} an lucht ra marp & as fiort filedh sin. +
Domnáll h. Egra rí an Corainn moritur.


text:
Heliconia (Antioquia)
'S e baile beag ris an taobh an iar Antioquia[1] ann an Coloimbia a th'ann Heliconia. Chaidh e a stèidheachadh mar bhaile ann an 1843, ged a thàinig an ceannsaiche Jorge Robledo ann an 1514. B' e Heliconia a' chiad àite ann an Antioquia far an ràinig na Spàinntich. Tha crìochan a' bhaile ris na bailtean Armenia, Angelopolis, Ebéjico agus Medellín.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Guaca agus Arví na ciadan ainmean a bha air an àite far a bheil Heliconia an latha an-diugh (Tha am Pàrc Nàdarra Arví faisg air Medellín).[2] An uair sin chaidh an t-ainm a dh'atharrachadh gu Ciudad de la Sal, bhon fhacal Spàinntis sal (salainn),[3] oir bha mèinnean salainn mòra anns a' bhaile. 'S e ainm Greugach a th'ann Heliconia. Fhuair e an t-ainm sin air sàilleabh am miotas Greugach mu dheidhinn na Daoine Sìthe aig an eas-uisge air a' Bheinn Helicon.[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 6,656 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 3,847 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Heliconia (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 0.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 82.8% dhe na daoine ann an Heliconia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 28.7% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Heliconia. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèisean Verraco dhe Guaca (Seann ainm a' bhaile).
- Fèis an Amadain Cosiaca (Traidiseanta air feadh na h-Antioquia).
- Fèisean Tomás (nan Tuathanach): an t-Ogmhios.
- Fèille na h-Eich agus Sabaidean le Coilich.
- Fèille an Naoimh Àrd-aingeal Raphael.
- A' Chàisg.
- Latha Steidheachadh a' Bhaile.
- Fèisean na h-Aonaidh.
- An Tilleadh.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Heliconia (Medellín)


text:
Urram do Dhonnchadh Bàn Mac an t-Saoir
- 11 An t-Samhain 2013
Tha Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir am measg 12 duine eachdraidheil a tha gus urram fhaighinn fo sgeama ùr an Riaghaltais Albannaich.
Dh'ainmich Rùnaire a' Chultair, Fiona Hyslop, gun tèid bòrd pràis a chur suas ann an Dùn Èideann, far a bheil am bàrd air a thiodhlacadh.
Rugadh Donnchadh Bàn ann an Gleann Urchaidh ann an 1724, agus chaochail e ann an Dùn Èideann ann an 1812.
Tha e air a thiodhlacadh ann an Cladh nam Manach Liath.
Foillseachadh
Thèid am bòrd a chur suas air Clobhsa Rosbrog sa bhaile, far an robh e a' fuireach.
Tha Sgeama nam Bòrd Cuimhneachaidh ag amas air beatha dhaoine a thug buaidh mhòr air diofar raointean de bheatha, a chomharrachadh.
Chaidh na daoine a mholadh leis an t-sluagh, agus chaidh an 12 duine a shoirbhich a thaghadh le panal neo-eisimeileachd de dh'eòlaichean.
'S e seo a' chiad bhladhna a tha an sgeama a' ruith.
Am measg nan ainmean eile tha John Logie-Baird, a chruthaich an telebhisean; James Watt, a rinn obair mhòr a thaobh cumhachd smùide; agus Archibald Findlay, Fìobhach a bha ag obair air gineachan a' bhuntàta, 's a chruthaich a' chiad sheòrsa buntàta a sheasadh ris a' ghaiseadh.
"Tha an sgeama seo a' comharrachadh cho farsainn 's a bha cruthaicheas dhaoine tàlantach ann an Alba, leithid fear de na bàird Ghàidhlig as ainmeile a th' againn, a bha cuideachd na nàdar de threòiriche ann am foillseachadh sa Ghàidhlig," thuirt Ms Hyslop.
"Chan e a-mhàin gu bheil a chuid bàrdachd fhathast ga leughadh - cha robh e riamh a-mach à clò," thuirt i.
Thuirt Anja Gunderloch, a mhol Donnchadh Bàn airson na sgeama:"Tha tarraing làidir, leantainneach aig bàrdachd Dhonnchaidh Bhàin, 's bu chòir sin a chomharrachadh anns a' bhaile san do rinn e a dhachaigh fad còrr is dà fhichead bliadhna. Tha mi air mo dhòigh gu bheil e a' faighinn leithid seo de dh'urram."


text:
1650
MDCL
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Castries, prìomh-bhaile Naomh Lùisia a stèidheachadh leis na Frangaich
- 3 an t-Sultain - rinn na Sasannaich fo Oliver Cromwell a' chùis air na h-Albannaich fo David Leslie anns an dàrna Blàr Dhùn Bharra
- Chaidh Fredericia (An Danmhairg) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Pietro Francesco Orsini, ann an Gravina in Puglia. Pàp bho 1724 gu ruige 1730.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Cèitean - Seumas Greumach, a' chiad mharcais Mhonadh Rois (cùl-taic Teàrlaich I, air a chur gu bàs)


text:
Na Deuchainnean na Buidseachd Salem
Thàinig Na Deuchainnean na Buidseachd Salem, a thòisich sa' bhliadhna 1692 (àitheanta cuideachd ris an Sealg na Buidseachd Salem agus an Tachartas na Buidseachd Salem), gu buil ann an àireamh de dìtidhean agus cur gu bàs airson buidseachas sa' Bhaile beag Salem agus sa' Bhaile Salem, Massachusetts. B' e a' bhuil de ùine de cogadh am measg buidhnean agus uamhann na buidseachd Cràbhadaireachd a lean ris na bàsan de fichead daoine (gu mòr boireannach ach fireannah cuideachd) agus am braighdeanas de ficheadan tuilleadh.
Cùl[deasaich | deasaich an tùs]
Cha mhòr gun robh am Baile beag Salem a' maireann beò 'san ùine a' leantainn do na deuchainnean. Ged a-mhàin sia mìle bhon chòrsair, bh' am tuineachadh am fàsaich, glè mhì-chunbhalach agus a' fuireach air èiginn, air chruinneachadh leis na coillean (mar sin a' cur eagal air an sluagh, do bhrìgh b' urrainn dham choille airm feargach nan Aimearagaich-Dhùthchasach, mì-earbsach nam Goill seo a ghabh an tìr an eòlas, no eadhon an Diabhal agus a luchd-ionaid). Dh'èirich connsachaidhean geura am measg an t-sluaigh Salem thar na tìre, cuid mòr dhiubh a bha 'nan tuathanaich bochda gun robh air èiginn a' dèanamh gu leòr a mhaireann beò. Do bhrìgh gheall na Cràbhadairean a chruthachadh dia-riaghladh air an tìr nuadh seo, thug braise cràbhach sàrachadh ris a' mheasgadh: thug an faireachdainn gu lèir gun àbhachd bhon sluagh mire (do bhrìgh b' obair agus a' moladh Dia na rudan a-mhàin gum bu ceadaichte). Bha an riaghailt am creideimh an là 'na riaghailt de fulang maireannach agus duais glè mhì-chinnteach; do bhrìgh chreid na Cràbhadairean gun robh suidhichte an dàn dhuine mus a b(h)reith, rannsaich iad gu buan airson sanasan timcheall co-dhiù bhitheadh iad air roghnachadh airson Nèamh no bhith mallaichte ris an Ifreann, ach cha b' urrainn dhan tlachd agus mì-tlachd Dè air leughadh a bhith. Bhrùth na b'fhaide an faireachdainn an creideamh gnèithealach gun do chùm na Cràbhadairean airson mnathan: bu chòir do na mnathan gu h-iomlan fritheilteach ri am fir a bhith (e am measg an t-sluaigh, i aig an taigh; e a' bruidhinn, i ag èisdeachd; e a' searmanachadh, i a' cluinntinn, 's air adhart.), gun robh, le nàdar, bean na b' coltaiche a cheangladh 'san fhrithealadh an Diabhail na bha fear (do bhrìgh cha robh mnathan ceadaichte a bhith 'nan searmanaichean mar sin b' iad na b' coltaiche a chur an làmhan ris an Diabhal), agus, le nàdar, bu mnathan drùiseil. Agus rinn an faireachdainn am baile bheag rùnan glè dhoirbh a chumail agus bh' air ghabhail ri cho fìrinn am bitheantas na beachdan dhaoine (ceart no ceàrr, math no droch) mu dheidhinn an nàbaidhean. Agus an fìrinn gum b' e linn nuair a riaghail an feallsanachd "bu chòir do clann air fhaicinn ach ciùin a bhith" gu h-àrd; dh'fhulaing daoine-cloinne bho an inbhe aig a' bhun an àradh an comainn. Bha air fhaicinn dèideagan cho faoin agus bha dhì-mhisnich pàrantan cluiche, agus mar sin dh'fhulaing daoine-cloinne à dìth an comais a lorgadh àigh sa' bheatha 's a ghabhail spòrs, ged bha eu-tròcair shònraichte air chàrnadh air caileagan; b' urrainn do balaich a dhol a' sealg, iasgach, rannsachadh a' choille, agus 's tric a dh'fhàs iad foghlainich ri saoir agus gobhan, fad bha caileagan air àrach bho aois bhog a shnìomhadh, a bhrùchd, a fhuaigheal, a fhigheadh, agus am bitheantas a bhith 'nan searbhantan ri am fir-chèile 'gus màthraichean ri am clann. Sheall uile nan teannachaidhean a bhith 'nam cothlamadh airson spreadhadh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem de 1692
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem agus An Suacan
- Tasglann nan aithris a' gabhail a-staigh na pàipearan tùsaile na cùirte air na deuchainnean, dealbhan-dùthcha, dealbhan-dùthcha co-obrachaile, eachdraidh-beathannan, agus ceanglaichan a-staigh 's a-muigh ri barrachd goireasan.
- Oillthigh na Virginia: Na Deuchainnean na Buidseachd Salem (a' gabhail a-staigh ceangal sean "Comann na h-Eachdraidhe Massachusetts")
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem a' gabhail a-staigh clàran nan luchd àmhgharach, nan luchd fo chasaid, agus nan ìobairtich. Tha ath-sgrìobhaidhean, eachdraidh-beathannan, agus clàr-còmhraidh.
- "'S urrainn do Galaran Muillearan Durum fo Gheasaibh a Chuir" aithris mu dheidhinn gràinnean truaillte le ergot, ergotachas agus mar a tha e air chasgadh an-diugh.
- PBS Na Rùnan nan Luchd Marbha: "An Mallachadh na Buidseach" (mu dheidhinn Na Deuchainnean na Buidseachd Salem Salem agus ergot)
- A' Bhuidseachd Salem, Iol-leabhraichean I agus II, le Charles Upham, 1867, à Tionnsgnadh Gutenberg
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem: An Saoghal air cùil an Uamhainn


text:
Cleachdaiche:Akerbeltz
Cha mhòr gun do dh'fhàg mi Uicipeid na Beurla a-nis. Chan eil mi ro thrang air na h-aistidhean iad fhèin aig an àm seo ach ag obair air eadar-theangachadh eadar-aghaidh agus goireasan na h-uicipeid seo. Fhuair mi dreuchd rianaire aig toiseach 2011 agus ma tha cobhair a dhìth oirbh a thaobh rudeigin a dh'fheumas rianaire (mar eisimpleir gluasad duilleige), fàgaibh brath dhomh air duilleag mo chonaltraidh. No ma tha ceist sam bith eile agaibh!
Aistean a tha ri chruthachadh/deasachadh:


text:
Drabasdair air ais an grèim
- 7 An Gearran 2013
Fhuair poilis sa Ghàidhealtachd grèim air drabasdair a bha air teicheadh às ionad slàinte inntinn ann an Inbhir Nis.
Chaidh Scott Moireach, 27, fhaighinn ciontach cheana air casaidean drabastachd, is tha e a' faighinn cùram ann an ionad tèarainte aig Ospadal New Craigs ann an Inbhir Nis.
Fhuair e ma sgaoil bhon ionad madainn Diciadain.
Bha Poilis a Chinn a Tuath air innse gu bheil Moireach na chunnart dhan phoball is nach bu chòir do dhuine a dhol faisg air.
Chuir iad Moireach an grèim a-rithist oidhche Chiadain.
Cha do dh'innis NHS na Gàidhealtachd fhathast ciamar a chaidh aig Moireach air teicheadh bhon ospadal sa chiad dol a-mach.


text:
Baralachas
Ann am matamataig, ’s e baralachas a tha gach ràdh matamataigeach aig nach eil (fhathast) dearbhadh foirmeil fo riaghailtean rianais mhatamataigich, ged tha creideas ann gur fìrinn e. Nam biodh dearbhadh foirmeil aige, ’s e teoirim (cùis-dhearbhte) a bhiodh ann agus faodaidh a chur gu feum gus ràdhan eile a dhearbhadh. Ach anns an eadar-àm, fhad ’s nach eil dearbhadh foirmeil ann, faodaidh feum a dhèanamh dheth mar gum biodh e fìor, ged is baralach an obair a tha stèidhichte air. Mas “dearbhadh” co-dhùnadh na h-obrach seo ’s e dearbhadh air chùmhnant a th’ ann, agus nochdaidh am baralachas ann an liost beachd-bharailean an teoirim. Nuair sin bidh iomairt mhòr ann gus am baralachas fhèin a dhearbhadh oir thèid an co-dhùnadh a leagail mur eil e fìor.
Uaireannan thathar ag ràdh beachd-bharail ri baralachas den t-seòrsa ach gu bhith pongail tha baralachas agus beachd-bharail eadar-dhealaichte.
- Tha comas a bhith air a dhearbhadh aig baralachas, ged nach eil eòlas ann fhathast ciamar a dhèante sin.
- ’S e rud fo dheuchainn saidheansail a tha beachd-bharail. Chan eil aice ach comas a bhith air a breugnachadh. Chan urrainnear a bhith dearbhte a-chaoidh.
Is docha gu bheil am baralachas as ainmeil am fear ris an canar an teoirim mu dheireadh le Fhermat. Thagair Fermat gu robh dearbhadh glic aige ach cha d’fhuaradh e riamh às dèidh a bhàs an 1665. Mar sin cha b’ e teoirim idir a bh’ ann ach baralachas gus an do dhearbh Andrew Wiles an 1995 e, ged a bha iomadh oidhirp le matamataichean fad na trì cheud bhliadhna chun a seo.


text:
An Òlaind
Gu math tric canar an Òlaind[1][2][3][4][5] neo An Olaind[6][7] seach na Tìrean Ìsle ris. Gu h-àraidh anns a’ Bheurla agus ann am Fraingis, eadhan ann an Duitsis fhèin, cleachdar an t-ainm "An Òlaind" airson na dùthcha gu lèir. Ach chan iad ach pàirt de na Tìrean Ìsle.
'S e ceàrn a tha anns an Òlaind, suidhichte ann an taobh siar na dùthcha. Tha dà sgìre ann: Noord-Holland (Òlaind a Tuath) agus Zuid-Holland (Òlaind a Deas) le 6.1 millean luchd-còmhnaidh gu lèir.
B’ e dùthaich a bh' ann leis fhèin aig àm Impireachd nan Ròmanach. Chaidh ceàrn na h-Òlaind a stèidheachadh ann an 1840.
Tha bailtean mòra mar Amsterdam, Den Haag agus Rotterdam suidhichte anns an sgìre seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse, duilleag 266
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3


text:
Tampa, Florida
‘S e baile mòr agus port eadar Brandon agus East Lake ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann Tampa.[1] Tha e suidhichte aig ìre na mara ri taobh a’ Bhàigh Tampa. Tha e 1,316km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 386km bho Tallahassee, prìomh-bhaile na stàite.[2] Tha am baile ann an ceann a deas Florida. Tha 335,709 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 14.2% thall thairis agus ‘s e daoine geala a th’ ann 65.7%, daoine à Aimearaga-Laideannach a th’ann 22% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 26.3%.[3] Thug 31.2% dhe na daoine ceum aig an oilthigh. Chaidh Tampa a stèidheachadh ann an 1823 ach bha Cabeza de Vaca ann fada ro làimhe. Thathar dhen bheachd gu bheil an t-ainm a’ ciallachadh maide-theine ann an Calusa, cànan nan Tùsanach a bha a’ fuireach an seo o chionn.


text:
Juan Manuel Santos Calderón
Susbaint
Juan Manuel Santos Calderón
‘S e fear-poileataigs, fear-aithris agus eòlaiche-eaconomaidh à Coloimbia[1]. a th’ ann Juan Manuel Santos Calderón. Rugadh e air an 10mh latha dhen Lùnasdal 1951 ann am Bogotá. Tha e air a bhith na cheann-suidhe na dùthcha bhon an 7mh latha dhenLùnasdal 2010. An dèidh a bhith an sàs anns na meadhanan thòisich e ann an saoghal poilitigeach mar bhall a’ Phàirtidh Libearalach is bha e os cionn ministrealachd na Malairt Eadar-nàiseanta fo Chésar Gaviria. An uair sin leig e am Pàrtaidh Libearalach is chaidh e dha na Tòraidh fo Andrés Pastrana Arango is e na Mhinistear a’ Mhaoineachaidh. Dh’fhàsadh e na bu treasa is na bu treasa am broinn an Riaghaltais aig Álvaro Uribe, a ghabh thairis a’ chinneas ann an 2002, Chuir e na Libearalaich ris a chùlaibh gu tur agus bha còmhla ris an fheadhainn a stèidhich Pàrtaidh an Aonaidh Nàiseanta (Spàinntis: Partido Social de Unidad Nacional). Chaidh e ainmeachadh mar Mhinistear an Dìona ri linne an Riaghaltais aig Uribe bhon Iuchar 2006 gu ruige Chèitein 2009. Ghabh Santos thairis ceannas na dùthcha air an 7mh latha dhen Lùnasdal 2010 airson an teirm bho 2010 gu 2014.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Buinidh e do na Santos, teaghlach a tha air buaidh mhòr a thoirt air eachdraidh na dùthcha. ‘S e am fear-naidheachd Enrique Santos Montejo, far-ainm "Calibán", a bh' ann a sheanair agus b’ e bràthair a sheanair, Eduardo Santos, na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1938 agus 1942, is bha e os cionn a’ pàipeir-naidheachd El Tiempo cuideachd. [2] ‘S e co-ogha Francisco Santos Calderón, seann leas cheann-suidhe Choloimbia, a th’ann co-dhiù. Tha Santos pòsta le María Clemencia Rodríguez de Santos agus tha triùir daoine-chloinne aca, María Antonia, Martín agus Esteban.[3]
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Thug Juan Manuel Santos ceum ann an Eaconamaidh agus Rianachd ghnothaichean aig an Oilthigh Kansas, anns na Stàitean Aonaichte. An uair sin fhuair e maighstireachd ann an Eaconomachd agus Leasachadh Eaconamach aig an LSE ann an Lunnainn agus maighstireachd eile ann an Rianachd Phoblach aig an Oilthigh Harvard.
A bharrachd air sin, fhuair e tabhartas bhon a’ Bhuidhne Fulbright aig Sgoil Fletcher an Lagha agus na Dioplomasachd aig an Oilthigh Tufts, agus tabhartas eile bhon a’ Bhuidhne Nieman airson Naidheachdais aig Oilthigh Harvard. Tha e air dotaireachd Honoris Causa ann an Lagh fhaighinn cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Cambio, "Pretenden sacarme del juego político"
- ↑ msn.com Colombia: La Madre y la Política, María Clemencia Rodríguez de Santos
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Tha làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba ga rianachd le Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba (SPCB). Tha an duilleag seo a' cur an cèill dhuibh mu na cumhaichean air am faod sibh làrach-lìn. Leughaibh na cumhaichean-cleachdaidh seo mas e ur toil e mus tòisich sibh a’ cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba. Le bhith a' cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, tha sibh a' leigeil fios gu bheil sibh a' gabhail ris na cumhaichean-cleachdaidh seo agus gu bheil sibh ag aontachadh cumail riutha.
Cothrom
Faodaidh sibh cothrom fhaighinn air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba agus a cleachdadh air adhbhar laghail sam bith. Tha sibh ag aontachadh gun an làrach-lìn a chleachdadh air a leithid de dhòigh a bhriseas a-steach air, a bhuineas ri no a chumas srian ri cleachdadh na làraich-lìn le luchd-cleachdaidh eile. Tha cleachdadh na làraich-lìn fo smachd Poileasaidh SPCB mu Chleachdadh Ris an Gabhar.
Còraichean air Seilbh Inntleachdail
Faodaidh sibh copaidh a chlò-bhualadh, no stuth a luchdachadh a-nuas bho làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba fhad is a nithear seo a rèir Poileasaidh SPCB mu Chòraichean.
Fiosrachadh mur deidhinn agus mu dheidhinn a bhith a' tadhal air an làraich
Faodaidh SPCB fiosrachadh mur deidhinn ullachadh ach thèid seo a dhèanamh a rèir Cothrom na Fèinne agus gu laghail a rèir Poileasaidh SPCB mu Phrìobhaideachd.
Rabhadh
Nì SPCB oidhirpean reusanta a rèir nan inbhean is nam modhan teicnigeach na broinn gus nach bi ach an ìre as lugha de mhearachdan is de ghàbhadh do luchd-cleachdaidh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba. Faodaidh ge-tà gum bi mearachdan ann an cuid de dh’fhaidhlichean a dh'fhaodar luchdachadh a-nuas agus gum bi cuid de raointean air an làraich air nach eil cothrom, ri linn duilgheadasan teicnigeach no eile. Cha bhi an SPCB buailteach mas e air adhbhar sam bith nach eil cothrom air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba aig àm sam bith fad ùine sam bith.
Chan eilear an rùn gun gabhar ri stuth a chuirear air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba mar chomhairle sam faodar earbsa a chur agus cha bhi an SPCB buailteach airson earbsa sam bith a chuirear na leithid de stuth le neach sam bith a chleachdas an làrach-lìn, no le neach sam bith dhan tèid stuth sam bith oirre a chur an cèill.
Chun na h-ìre a cheadaichear leis an lagh, tha an SPCB gu follaiseach a’ dùnadh a-mach choingeall, bharrantasan agus chumhaichean eile a dh’fhaodadh a bhith air an seaghachadh air mhodh eile le reachd no leis an lagh chumanta agus tha an SPCB a’ dùnadh a-mach buailteachd sam bith do chall no do dhochair gu dìreach, neo-dhìreach, no an dèidh làimhe le cleachdaiche sam bith ceangailte ri làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba no ceangailte ri cleachdadh, gun chothrom air cleachdadh, no toraidhean a bhith a’ cleachdadh làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, làraichean-lìn sam bith ceangailte rithe agus stuth sam bith a chuirear oirre. Chan seo a’ bualadh air buailteachd SPCB do bhàs no do leòn pearsanta ag èirigh à dearmadachd, mì-riochdachadh eadarnach no buailteachd sam bith eile nach gabh a dhùnadh a-mach no crìoch a chur rithe fon lagh iomchaidh.
A’ ceangal ri làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba
Tha an SPCB a’ fàilteachadh is a’ brosnachadh làraichean-lìn eile gus ceangal ri gin sam bith de na duilleagan air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, fhad is a nì thu e ann an dòigh nach mill a’ chliù a tha oirnn no nach gabh brath oirre, agus chan fhaodar làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba a chumadh air làrach-lìn sam bith eile.
Ceanglaichean bho làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba
Nuair a bhios ceanglaichean air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba ri làraichean-lìn is goireasan a bhios treas pàrtaidhean a’ toirt seachad, thathar a’ toirt nan ceanglaichean seo dìreach mar fhiosrachadh dhuibh. Chan eil smachd air SPCB air susbaint nan làraichean-lìn no nan goireasan sin, agus chan eil i gabhail buailteachd sam bith dhaibh.
Mùthaidhean
Faodaidh gun atharraich an SPCB na cumhaichean-cleachdaidh seo aig àm sam bith le bhith ag atharrachadh na duilleig seo agus bu chòir dhuibh sùil a thoirt air an duilleig seo bho àm gu àm gus aire a thoirt do dh’atharrachaidhean sam bith a chaidh a dhèanamh. Faodaidh gum bi feadhainn de na h-ullachaidhean sna cumhaichean-cleachdaidh seo air an cur à àite cuideachd le ullachaidhean no fios air fhoillseachadh ann an àiteachan eile air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba.
Tapadh leibh airson làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba a chleachdadh.


text:
Àrd-thìr Cholorado
'S e àrd-thìr anns na Stàitean Aonaichte a tha ann an Àrd-thìr Cholorado (Beurla: Colorado Plateau).
Tha e a' gabhail a-steach pàirt de Colorado, New Mexico, Utah agus Arizona. 'S e seo am farsaingeachd aige: 337,000 cilemeatair ceàrnagach.
Tha cruth na tìre gu math eadar-dhealaichte, tha fàsaichean ann cuideachd.
Tha mòran pàircean nàiseanta anns an Àrd-thìr Cholorada.
Fàsach Alvord • Fàsach Amargosa • Baja California • Creag Dhubh (fàsach) • Channeled scablands • Fàsach Chihuahuan • Àrd-thìr Cholorado • Fàsach Escalante • Great Basin • Great Salt Lake Desert • Jornada del Muerto • Fàsach Mhojave • Fàsach Nk'mip • Fàsach Owyhee • Fàsach dathte • Fàsach Shonora


text:
Baile nam Feusgan
'S e baile air taobh iar Dùn Èideann a tha ann am Baile nam Feusgan (Beurla: Musselburgh) neo Baile nam Fiasgan[1]. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 56′ 35.74″ Tuath agus 3° 2′ 58.4″ Iar.
Ann an 2001 bha 22,112 duine a' fuireach an seo. [2]
Bha tòrr bàtaichean a' dol a-mach à Baile nam Feusgan airson iasgach.
Daoine cudromach[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Susan Deacon,neach-poileataigs Albannach san 2 an Gearran 1964 ann am Baile nam Feusgan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 345 727


text:
Herman Brood
B' e Actair, Bàrd, Peantair[1] agus Seinneadair ainmeil às Na Tìrean Ìsle a bh' ann an Herman Brood[2] (Zwolle, 5 an t-Samhain 1946 - Amsterdam, 11 an t-Iuchar 2001). Thoisich Brood am piàna a chluich nuair a bha e dìreach 12 bliadhna a dh'aois. Bha e air leth glic ach cha do chòrd an sgoil leis idir. Dh'fhàs e gu math ainmeil mar cheòladair san dùthaich aige fhèin fad na 70an ann ann sreath dhe còmhlan-ciùil: The Moans, Cuby and the Blizzards, Q65 agus Stud. Ach 's e na rinn e còmhla ri Wild Romance, a steidhich e ann an 1977 a tha nas ainmeil nar làithean. Choinnich e ri Anton Corbijn ann an Groningen ann an 1975. Phòs Brood le Xandra Jansen ann an 1985 agus fhuair iad dithis duine-chloinne, Lola agus Holly. Bha nighean eile aige, Brenda, a rugadh ann an 1979. Beag air bheag leig e dheth an Ceòl airson a bhith na pheantair agus na bhàrd.[3] Rinn e mòran dealbhan-balla a chithear ann an Amsterdam an latha an-diugh. Bha e a-riamh ann an trioblaid leis an deoch làidir agus na drugaichean. Cha b' urrainn dha sin leigeil a dheth agus mu dheireadh thall thug Brood ùthachd dha fhèin ann an taigh-òsda Hilton,[4] ann an Hilton an Amsterdam, ann an 2001


text:
Ricardo Rendón
B' e dealbhadair agus Peantair à Coloimbia a bha ann an Ricardo Rendón Bravo. Rugadh ann an Rionegro faisg air Medellín san 11 an t-Iuchar 1894 agus chaochail e ann am Bogotá san 28 an Damhair 1931.[1]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
‘S ann an Antioquia a bha Ricardo Rendón Bravo, agus bha e na eòlaiche ealain ainmeil a ghabhadh pàirt ann an caochlach bhuidhnean a bha an aghaidh suidheachadh poiliteagach agus sòisealta ann an Coloimbia aig an àm. Bha e an sàs anns na Panidas, ann an 1915. Bhuineadh e do theaghlach beairteach foghlaimte agus bha dàimh dlùth aige dha na h-Uachdarain na dùthcha. Bha e ag obair anns a’ phàipear-naidheachd La República bho 1921 gu ruige 1925. A dh’aindeoin cho ainmeil ‘s a bha e, chuir e gu bàs fhèin ann an 1931, nuair a bha e dìreach 37 bliadhna a dh’ aois.
Samhlaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b’ àbhaist dhèanadh Rendón Bravo dealbhan dhe na daoine is e a’ tarraing dìreach sgrìobag neo dhà, gan cur anns an dealbh, gu tric gun chùl, airson a thoirt na bha a’ thachairt gu bàrr. Chleachdadh e loidhnichean gus sgread a leigeil, agus cha sgrìobhadh e ach dìreach facal neo dhà airson gum biodh a h-uile càil na b’ fhaicsinnich. [2] Tha e follaiseach gu robh e ag iarraidh coltas grànda a thoirt dhan fheadhainn a bha e a’ càineadh. Chleachdadh e rudan nàdarra mar choslachdan, beathaichean, craoibh, rudan – samhlaidhean mar chlaidheamhan, adan, brataichean, neapraigearan, gluasadan na bodhaige agus làmhan, is aghaidhean anabarrach, gus na smuaintean aca a shealltainn. ‘S e na cumaidhean sìmplidh a bha na bu chumanta sa chuid obrach, air sgàth gum biodh a chuid shàr Ealain a bhith na b’ fhasa ri thuigsinn. [3]


text:
Clade
She possan monophyletagh ee clade; dy ghra myr shen, possan jeant magh jeh un hennayr ynrican as dagh ooilley cloan echey[1]. Cha nod y possan faagail magh cloan erbee. Ayns possan mooar, s'cosoylagh dy bee yn çhennayr chadjin oc marroo, as ymmodee cloan chammah[notey 1] . Cha nel feme erbee ec clade er fir t'er mayrn foast.
Ta bun Greagish ec y fockle: kλάδoς, klados, "banglane".
Aayannoo rang-oardraghey[reagh]
Cha row cladeyn ec Rang-oardraghey Linnaeagh, as bun y chorys shen caslysyn jalloo-oaylleeagh eddyr organeyn bioag. She keimoalaght neulhoobagh t'ec y chorys Linnaeagh; cha nel ny daa chorys (Rang-oardraghey Linnaeagh as Cladeaght) freggyrtagh, dy feer. Rere rang-oardraghey Linnaeagh, shegin da organe bioag ve ny hoie ayns keimoalaght neulhoobagh dy taxa, as ooilley ny rankyn shoh y ve er: dooie, genus, kynney, oardagh, rang, phylum as reeriaght. Ta'n corys shoh feer ymmydoil son oardraghey, myr sampleyr, çhaglymyn mooarey ayns thieyn-tashtey; ny yei shen, cha nel eh cho mie son taishbyney mooinjerys ta caghlaa rish y traa (trooid aafilley).
Chammah's shen, cha nel organeyn bioag oardraghey ad hene dy caaoil, as myr shen, cha nod ymmyd rankyn ve corrym car y chorys. Cha nel keimyn soit ec cladeyn, as myr shen, foddee oo jannoo clade ec keim erbee.
Notyn[reagh]
- ↑ Foddee nagh bee shen firrinagh bentyn da clade veg as jeianagh.
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Elizabeth Martin; Robert Hine (2008). "clade", A Dictionary of Biology, Eddyrlhieen, Oxford University Press.


text:
Talla Bhaile Cheann Locha ga ceannach
- 22 An Dàmhair 2013
Fhuair muinntir Cheann Loch Chille Chiarain granta luach £1m bhon Chrannchur Nàiseanta gus an cuideachadh talla a' bhaile a cheannach.
Thèid an t-airgead a chleachdadh gus an togallach, a chaidh a thogail 250 bliadhna air ais, a cheannach bho Comhairle Earra-Ghàidheal 's Bhòid.
Tha Urras Leasachaidh Chinn a Deas Chinn Tìre airson oifisean a chruthachadh anns an togallach, a bhios rim faotainn air màl, agus a dhèanamh na àite far an urrainn do dhaoine coinneamhan 's co-labhairtean a chumail.


text:
Gordon Brown
Bha Gordon Brown (r. 20 Gearan 1951 ann an Giofnag[1]; uaireannan Gòrdan Mac a' Bhriuthainn neo Gòrdan MacIlleDhuinn sa Ghàidhlig) na Phrìomh Mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 2007 agus 2010. Tha e na bhall na Pàrtaidh Làbaraich agus bha e na bhall Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte bho 1983: airson Dùn Phàrlain an Ear 1983-2005, airson Cair Chaladain is Cowdenbeath bho 2005. Bha e na Sheansalair anns an Riaghaltas Làbarach aig Tony Blair bho 1997 gu 2007. Tha e a-nis a' fuireach ann an Port na Banrighinn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Gordon Brown air làrach-lìn Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte


text:
An Cuan a Tuath
'S e cuan Eòrpach a tha ann an Cuan a Tuath. Tha Breatainn an Iar air, an Fhraing, a' Bheilg, na Tìrean Ìsle agus a' Ghearmailt a Deas air, agus Danmhairg agus Nirribhidh an Ear air. Tha e ceangailte ris a' Chuan Siar le Caolas Sasannach air taobh an iar-dheas agus le Cuan Nirribheach air taobh a tuath.
Tha mòran uisge aibhnichean Roinn-Eòrpa a' dol dhan chuan, a' toirt leis uisge bhon Mhuir Bhaltach.
Thug seòladh a' chuain bhuaidh mhòr air eachdraidh Roinn-Èorpa, an dà chuid seòladh airson malairt agus seòladh aig amannan chogaidhean. An-diugh, tha an cuan cudromach air sgàth malairt, ola agus chumhachdan na gaoithe is uisge.


text:
Beachdachadh agus aithris air -
1. (a) aithisg no pàipear sam bith a chaidh a chur fa chomhair na Pàrlamaid le buill Riaghaltas na h-Alba anns a bheil molaidhean airson, no buidseitean de, ionmhas poblach no molaidhean airson gluasad atharrachadh-chìs, a’ gabhail suim de dh’aithisg no molaidhean sam bith a thaobh an leithid de phàipearan a fhuair iad bho chomataidh sam bith aig a bheil cumhachd beachdeachadh air an leithid de phàipearan no pàirtean dhiubh;
(b) aithisg sam bith a thàinig bho chomataidh a’ suidheachadh mholaidhean co-cheangailte ri cosgaisean poblach;
(c) Bilean Buidseit; agus
(d) gnothach sam bith eile co-cheangailte ri no a bheir buaidh air cosgaisean Rianachd na h-Alba no cosgaisean sam bith eile pàighte a-mach à Ionmhas Co-dhaingnichte na h-Alba.
2. Faodaidh a’ Chomataidh cuideachd beachdachadh air, agus, far am faic iad iomchaidh, aithisg a chur chun Phàrlamaid a thaobh clàr-ama airson Ìrean Bhilean Buidseit agus a thaobh làimhseachadh gnothaichean ionmhais.
3. Anns na Riaghailtean sin, tha "cosgaisean poblach" a’ ciallachadh cosgaisean Rianachd na h-Alba, cosgaisean eile pàighte a-mach à Ionmhas Co-dhaingnichte na h-Alba agus cosgaisean sam bith eile pàighte a-mach à cìsean, prìsean agus ionmhas poblach eile.


text:
Kl. Eanair for Mairt & .xu. fuirre.
Crech la Tairdealbhach Ó cConchabhair i t-Teathbha goro airg drem do Muintir Maoilshionna. Forghagaibhsiom d[a]no sochaidhe dia mhuintir ag Áth Lúain edir bhadhadh & mrbhadh la fiora Teathba.
Maidhm Maighe Buaighnighe ria desgert Bregh for Gulla Atha Cliath & for dhrem do Laighnibh ubi .cc. & xxxu im Raghnall mac Turcaill righ Gall.
Cormac h. Cathasaigh airdepscop Laigen & comorba Brigde fria ré quieuit.
Domhnall h. Brain rí Breghmaine moritur.
Giolla Padraig mac Donnchadha h. Gillepadraig rí Osraighe do marbadh do mhacaibh Conghalaigh Ui Braonáin i c-Cill Chainnigh.
Ceallach Ó Ceallaigh rí Breagh occisus est ó [Fh]laithbheartach h. Cathasaigh & ó Galluibh Atha Clíath.
Magh nAii do iondradh do Tighernan h. Ruairc & Dun Imgan do losgadh & tecait for Loch Longa & araile do lonngaib Con[n]acht do loscud doibh & ár daine intibh.
Giolla na Naomh mac meic Con Meadha h. Laegacan do tuitim do laim a dearbrathar fessin .i. Domhnall & Con Meadha a mac aile.
Kl. Enair for Céudáoin & .xxui. fuirre.
Giolla Mochonna .i. h. Cathail rí h. Fiachrach Aidhne do mharbhadh do mac meic Domhnaill Ui Conchabhair.
Maidhm Atha Lúain for Domhnall mac Toirrdhealbhaigh & for U Maine ria feraib Tetba du i ttorchar mac meic Amhalgadha meic [Fh]laind & alii cum eo.
Meas mór isin bliadhainsi etir chnomeas & corthmheas.
Coimtionol morshloighedh lasna Cristaighibh go h-Ierusalem do ionnarbadh nert Iúdaighe.
Kl. Enair for Dardaoin & .uii. uathadh fuirri & bliadain bisexa.
Tighernan h. Ruairc do bualadh ó Muintir Angaib.
Comtionol seanaig ag Inis Padruig oc drem d'eascopuib na h-Érenn im Mael Maedoic h. Mongair im comorba Padruig & im epscopu ailigh goro cinnsiot aroile do riaghluibh and. Mael Moedoic dano do teacht asind [s]enudh sin do accalaim comarba Pedair. {MS folio 334}
Creach lá Toirrdealbach h. Conchabhair i n-airther Midhe gur airg drem do Muntir Laegachan.
Dairmeas mor isin bhliadhainsi.
Otir ri Gall Atha Cliath do mharbhadh tria meabal do macaib meic Turccall.
Muiridhach Sinnach rí Tethba mortuus est.
Sitriucc h. Brain ri Bregmaine do tuitim la mac Congalaigh h. Brain tria fhionghail.
Mac Fearghail h. Máolmhuaidh ri Fear Ceall occissus est ó Aib Racan.
Maol Maedoic h. Mongair archiepiscopus & uirgo & scriba caput relegionis totius Hibernie & Albane & legatus apostolici Innocenti & fear ro athnuigh manchine & canonach rigaulla h-ecailsi n-Erinn uitam feliciter terminauit hi Clarbull ic tocht do agallamh comarba Peadair.
p.296
Kl. Enair for Sathurn l.xuiii & cet bliadain bisigh fair.
Torand & soighnen do tiachtain i n-Ernair gur gabh an teni i n-iubhar Chíarain conid tre neart dóeine ro baidhedh & goro marbadh trí cáoirigh .x. ar ced fon n-iubhar.
Muircheartach h. Maelmochorgi episcopus h. mBriuin Brefne quieuit.
Giolla Padruig h. Ailcinned episcopus Clu[a]na Fearta Bréunainn quieuit.
Laoigsioch h. Morda rí Laoighsi mortus est.
Concubhar mac meic Cochlain leithrí Dealbhna Bethra moritur.
Sluaigheadh la Muirceartach mac Néll meic meic Loclaind co Conall & co n-Eogan & co n-Oirgialluib i n-Ultaibh goro inreastar Ullta eidir chealla & tuatha. Tug dano braigde leis iar ttain.
Ceallacán mac mic Carrtaigh mortus est.
Sluaigheadh la mac meic Loclaind go rug braighde Tighernáin h. Ruairg & braighde Murchaid h. Mailechlainn & braighdi Conmaicne & fhear Teathba les don cur sin.
Callruighe uile do argain ó Shíol Ronán {&} a n-ionnarba uile i c-Connachta i ccionaidh Ghiolla Ultán mac mhic Gargamna ro marbsat.
Kl. Enair for Domnach luno .xxix.
An Giolla Claon h. Ciardha rí Cairbre do tuitim la h. Faolan.
Congalach h. Brain [ri] Breagmaine do marbadh do mhuintir Chethearnaigh i ffill i n-Garga na Gamhnuighe i c-Clúain Mucc Noiss.
Muireadach h. Dubtaigh arc[h]iepiscopus & caput relegionis uitam feliciter terminauit.
Muireadach [...]


text: ¶1] Tiagait asa haithlebh sin hi sliabh adbul uathmur. Ba hingnadh a met. Andala taob de lán do raibh & brentus et tenidh & dorchudus. In tæbh n-aill snechto & goith gér athuathmur 'arna linadh. Lin dirime do deamnuibh hi suidhiu fri riagadh et pianadh caich. Gabhla iairn ar lasad leo occus trepéte gearbh. Ba heiccin dona hanmannaibh a n-imthecht. Fecht ann dobertis on tsnechta cusan tenidh iatt, a contrarda in fecht oile. Ag súd, bar an t-aingel, fochaide & pían na droinge bhios faldsa cealcach.


text:
Asa aithli-sin do gluaisetar rompa 'na cathuibh coraighthi & do ghluais a cablach in la cedna Ocus as e inadh a raibi a slóg in oighti-sin a n-Ath na Righ Ocus do cuadar arnamharach cu Sliabh Cain & do-ronad botha & belscala leo ann & ger adhbul na h-uisceda ní clos neac ag a n-ecaine ar met na sainnti do bhi orra do rochtain na Lochlannach.
RO leicset sirthe uathuibh gu Muaidh & ro tinoiled crecha leo d' innsaigid a longphuirt. Amhail ro bhatar ann confhacadur buigin cuca. X. c. ba h-edh a lín & is amlaid ro bhatar & fer ar en-tus rompa & ro fiafraigedar cuich e & cuich in buigin. Dream do Mhuimhnechaib ar se & ni fhedadar Muimnig a m-beith dibh .i. Dealbhna & Gailinga & Luigne do clainn Tadg meic Cein Ocus atát tri h-oirrigha agmara rompa {folio L 153a1} .i. Aedh mac Dualascaigh & Gailinga uime Ocus Luighne um Diarmait mac Finnachta Ocus Dealbna um Donnchad mac Mael Domnaill & as e a l-lin. v. c. eidedac & v. c. gan eided. Ocus gabsat longport araen re Dail g-Cais & do-essidar in oighthi annsin gu soinmhech sidamail
Do eirghetar gu moch arnamharach tar Es Dara & tar droichet min-glan Matra & tar sen-srothaib Sligigh & lamh dhes re Beinn n-gaeth-fhuair n-Gulban. tar Duibh & tar Drobais & tar Magh n-uaine n-abhullblaith n-Ene & gu h-Es righda Ruaidh & ro leicset sirthe tar Ath Senaig soir & ro tinoiledar crecha Criche Conuill anoir leo gus an longport Ocus do lean Muircertach mac Airnelaig iat .i. ri Ceneoil Conaill & do bhi ag iaraid a creach orro. Adobairt Donnchad nach aislogad iat gumad saithech in sluag dibh & ni beram-ne linn a beg dar bh-fuigheall áir ni ba crich gan crogh in crich a ragam. Cidh tra do impo Muirchertach
p.32roime bhutuaid & do chuir techta go h-Ard Macha da innisi dona Lochlannchaib a m-beith-sen cuca & da radh re Cloinn Tuirgheis. Ceallachan do breith co Dun n-Dealgan O at-cualatar Clann Turgheis sin ro fhacuibhset an baili & in nonbur iarla do bhi malle re Ceallachan oca gabhail a n-Ath Cliath & do ansat Lochlannaig in baile fein ann .i. Lulach & Amhlaibh & Lagmann & Turcaill & Gilla Ciarain mac Henruc in t-senrigh & Oitir Dubh Ocus ba h-e a l-lin VII. C & cath egair.
IMthus fer Muman rancatar don taebh thes d' Ard Macha. IS annsin adubairt Donchadh riu a trealamh catha do gabhail & innsaighit ceathra catha againn an dunad. tecat Dail g-Cais & Gailinga & Dealbhna & Luighne don taeibh aniar d' Ard Macha. Teacat I Conuill & h-I Cairbre & Ua Meic Cailli & Ua Liathain a tuaid isin m-baili. Teacat na Deisi don taeibh anes. Ticeabh-sa & na h-Eoganachtsa .i. Eoganacht Chaisil & Eoganacht Aine & Eoganacht Glennamnach & Eoganacht Cliach & Eoganacht Durluis & Eoganacht Locha Lein & Eoganacht Raithlinn don taebh anoir {folio L 153a2} anadh cath Muscraidhi & na n-Uaithne & Fher Muighi & Ua Cuanac na g-comhnaidi uair ni gnath cath gan chostadh & ni fedamar-ni nach bhudh mhaidm oruinn no ar dreim dar muintir. & damad edh gu m-beith eolus acu in t-sligi a ticfaitis. Do-ronsat amhlaid & do innsaigedar in baile mar do tecoisc Donnchadh doib.
Scela Dhanar an dunaid do thinoiletar a n-ein-inad. & do agaill Lagmann na laeic & is ed adubairt Ni fhuilmit lín freastail doibh-siut o nac d' aen-taíbh thecait & indsaighter cath dibh againn & feram cath riu & mad maidm ar dreim dhibh as doigh gu m-ba h-edh orrtha uili & ro cinnedh in comairli-sin leo & ro choraighset cath-bhuaili crithrech chomhartach & ro innsaighset in cath ba nesa dhoibh .i. cath na n-Deisi & ro feradh duir-gleo duilig eturra. gur mudhaighid milid leo & gu fadhbhadh feinid leo & gur cirred cnis. Acht cena ad-rochradar maithi na Lochlannach & ro sraeinedh gu cruaidh in cathlathair ar laechraid Loclainn tre lar Arda Macha bud thuaid gu tarla cath O Cairbre doibh ac cromadh a m-bratach & a mergedh a tuaidh 'na n-agaid gur h-impádh siar na Lochlannaig na lan-maidm.
p.33gu tarla cath Dail g-Cais & Gailinga & Dealbna & Luighne aniar na n-urcomuir gur h-impoiged soir iat gu grod gaibhthech ger-ghonach gu tarla cath Cloinne h-Eogain da n-innsaigid gur h-osluiced dorus dedla deigh-menmnach ar in n-dluth-bhuailid samhail leasa lan-mhoir & do coraighedh cimhsa comhdlutta cengailti na timcheall cu h-urmaisnech ag na h-Eoganchaib. gu bh-fuaradar an buinne borb-Loclannach-sin isin sligid & isin sluagh-bhuailid sin & ro duined gu dighair degh-dhaingen in dorus da n-eis & ro gabhudh comach ar na curadhaibh conach fuaradar raen na roishligi ona righuibh acht toitim 'na torainn truim trochamail ar an lathair-sin. Ocus is ed ruc as in tuatha thérna dibh uirthosach na h-Eoganacht{folio L 153b1} O' t-connaic Donnchadh na catha mesc ar mhesc. do fuacair doibh uili imdhedhuil & oirisium & do-ronsat amlaid & tecait isin m-baili & do bi in baile ara comus in agaid-sin. Ocus ni fhuaradar scela Ceallachain.
Do eirghedar isin maduin arnamharach gusin cath-lathuir & ro thinoilset cuirp a muinntiri cu h-aein-inad & cind na Lochlannach & do cuirset ar bir-chuailli bodhbha na cinn. Do fiaraig Donnchadh mac Caeimh in raibhi nech do Ghaeighilib isin m-baili o bh-fuighbedh scela Ceallachain. Do fhregair fer 'sa m-baili do & adubhairt ba do clannaib Gaeighel a bhunadus. do fhiaraig Donnchadh cuich e.
IS me ba primfhaidh a n-Ard Macha. suil tancatar na Lochlannaig. & is me anois is aistreoir ann. Scela righ Muman agad? ar Donnchad. atait ar se. in oighthi do babair-si oc Eas Ruaid. tancatar techta o righ Ceineoil Conuill don baili-si d' innisin bur scel-si & do gluaisedh Ceallachan co Dun n-Dealgan & an dechnebar iarla do bhi ica ghabhail maille ris cu h-airm a bh-fuilit a longa. gluaister againne 'na n-degaid ar Donnchadh air ni fhuicfim-ne lis Loclannach a n-Eirinn cus nach roichfium ac comull ar m-breithre.
Gluaisit rompa 'na cathaib cóirigti i Sliabh Fuait & a bh-Figh Conuill & a Magh Murthemhne & docum Duine Dealgan co direch. Ocus do chuadar na Lochlannaig 'na longaibh uatha & do cuadar-san gu taebh na tragha. IS i long ba nesa doibh long Shitriuc meic Tuirgheis & is innti do bhi Ceallachan & do fhiaraig Donnchad dibh in bh-fuighedh Ceallachan re fhuascalad. Tuc Sitriuc a briathar
p.34nach fuighthe ider acht muna tucdais-sium do-san ar marbad isna .v. catha déc tuc Ceallachan. & ar marbad a cath Arda Macha. O' t-chuala Donnchad sin do ghabh ica tathaeir & adubairt nach a g-cath na a g-comluinn do ghabhatar Ceallachan acht ar luighi & ar loim-eithech & adubairt nach tibred taebh re luigi Lochlannaig da n-eis. Tabraid onoir do Ceallachain a bh-fiadhnaisi na Muimhnech ar Sitriuc .i. cengailter don t-seolchrann h-e {folio L 153b2} or ni bhia gan phianad na n-anoir & do-ronad amlaid. Cáinfit bantrachta Muman sin ar Donnchadh & cáinfidh do ben-sa fein a Shitriuc & ni fhuil acuibh ac denamh in dochuir-sin do fer acht fuigheall a claidim no a chatha. Ocus do tocbhadh Donn Cuan mac Ceinnétig mar an cedna a luing mheic righ Fuarlochlann & adubairt Donnchadh cumad fhearr leis cumad comthrom comluinn doibh & at-bert in laid.
- A Sitriuc theithius ar tuinn
&rl.
{folio H 80} A.
2] fan re h-agallamh againn.
3] ó nach féadamaoid a fhir dhuibh.
4] do leanmhuin isin leir-mhuir.
2] a Lochlonnaicc na lann n-glas
3] do Cheallachán an fhuilt fhinn.
4] nách millfeá é a n-Éirinn.
2] dá milltear leat an milidh
3] ní thíubhra duine ad dheaighidh.
4] taobh ré lúighe Lochlonnaicc.
2] da bh-fagha Ceallachán púdhar
3] ní bá ciuin a n-gáire ghuil.
4] ó Uighne go Dún Eocarmhaighe
2] inghion Bhuadhachain na bh-fledh
3] ni bá ciuin a gáir mhail.
4] deaghbhean Domhnuill í Fhaoláin
2] bas Cheallacháin na n-arm n-gér
3] caoinfidh é Mór na rosg mall.
4] inghion rígh innsi Fionngall.
2] uaib-si gan a léigion as
3] do lean go cosaibh a long.
4] go minic laochradh Lochlann
2] laoch acht fúighioll a chloidhim
3] do chuaidh tré meatacht gan bhrígh.
4] an uaimh nó a n-gealtacht ón árdrigh
2] tug rígh Caisil na c-caomhfleadh
3] as d'ionnmhas Lochlannach thug.
4] do shluagh Mumhan a Shithriucc.
A.
p.35
IS annsin as-bert Ceallachan. Narub e dighailt do-bera sibh orum-sa ba immchainedh do denamh. uair do-berim-si dom breithir gurub doilghi leam-sa Caiseal gan comarba do Clannuibh Eogain ann ina bheith damh fein isin phein-si & mu bennacht ar Dail g-Cais luach na tosca tancatar. IArsin tocbus Ceallachan a cheann & at-bert. A Donnchaidh ar ghluais cabhluch libh? Do gluais ar Donnchadh. At-ciu-sa iat ar Ceallachan & adubairt in laid.
p.36
p.37
A Donnchaidh donnus in crann.


text:
Bu chòir daoine on mhòr-shluagh a tha ag iarraidh a' choinneamh a fhrithealadh dol an conaltradh ri Seirbheisean Luchd-Tadhail bho Dhiciadain 18 Giblean tro na dòighean abhaisteach, le post-d aig sp.bookings@scottish.parliament.uk neo air 0131 348 5200 neo fòn saor 's an asgaidh air 0800 092 7600 (fònaichean-teacsa: 0800 092 7100). Gabhaidh cùisean a chur air dòigh cuideachd aig an Ionad-Fàilte 's Fiosrachaidh don Luchd-Tadhail ann am Prìomh Thrannsa na Pàrlamaid.
Cuideachd, thèid a' choinneamh a chraobh-sgaoileadh gu beò air làrach-lìn na Pàrlamaid aig: www.pàrlamaidnahalba.ra
O chuireadh an rannsachadh air chois san Fhaoilleach, tha a' Chomataidh air a bhith ag obair gu dian dìcheallach, a' cruinneachadh fianaise o luchd-eòlais air gintinn lùths, am pròiseas-dealbhaidh, luchd-solarachadh sgilean is ionnsachaidh agus, a dh'aithghearr, on fheadhainn sin a tha an-sàs ann an obair teas a thig às lùths ath-nuadhaichte, cho math ri stiùireadh a thaobh a' chliath nàiseanta dealain.
Agus a' Chomataidh leth-shligheach tron rannsachadh seo cha mhòr, 's i a' meòrachadh air na chruinneachadh de dh'fhianais sna trì mìosan a chaidh seachad, thuirt Neach-Gairm na Comataidh, Murchadh Frìseil BPA:
"'S e cumhachd-gaoithe air tìr an rud a bu mhotha a bha ri fhaotainn sna 157 pìosan de dh'fhianais sgrìobhte a fhuair sinn don rannsachadh. 'S e cuideachd a tharraingeas aire nam meadhanan chun na h-ìre is motha. Ach ma bheirear sùil nas mionaidiche air a' chùis, thig e an uachdar gu bheil ceistean nas fharsainge a bhuineas ri gintinn lùths ath-nuadhaichte, ceistean air am feumar aghaidh a chur.
"Fhuair sinn fianais mu dheidhinn draghan a thaobh an t-siostam dealbhaidh agus an cunnart a thig an cois seo a thaobh na targaidean a ghabhas coileanadh. Mar eisimpleir, thug e còrr is deich bliadhna aonta a ruigheachd mu rud a dh'fhaodadh a ràdh a bha fìor chonnspaideach, pìos cudromach de bhun-structair a' chliath; 's e sin, an loidhne-sgaoilidh dealain eadar A' Mhanachainn agus Deanaidh."
Agus a' Chomataidh ag ullachadh gus tuilleadh fianaise a chruinneachadh eadar seo agus an samhradh, bithear a' dèiligeadh ris na leanas:
· Cùisean cliath is bun-structair - nam measg, sàbhailteachd a' chliath san àm ri teachd, cosgaisean-ceanglaidh agus dòighean gus glacadh na ghabhas faotainn de lùths ath-nuadhaichte ann an eileanan na h-Alba a bhrosnachadh.
· Airgead is cur-an-seilbh, nam measg ceistean a thaobh leasachadh ann an teicneolas cumhachd na mara, gu sònraichte aig an ìre chudromach a leanas a' chiad ìre de Rannsachadh is Leasachadh.
· Pròiseactan coimhearsnachd – a' sgrùdadh iomfhillteachd an t-siostaim agus na tha a dhìth de sgilean a thaobh a stiùireadh go soirbheachail.
· Ceistean sgilean agus a bhith a' sgrùdadh carson a tha cho beag de luchd-obrach o na raointean ola is gas a' dol an-sàs ann an obair lùths ath-nuadhaichte agus dè ghabhas dèanamh gus seo a chur ceart.
· Ceistean a thaobh targaid lùths ath-nuadhaichte a choileanas 11% de na tha a dhìth air Alba de theas mun bhliadhna 2020.
Thathar an dùil gum bi a' Chomataidh deiseil 's gach fianaise a-staigh mun Ògmhios agus gun dèan iad aithris san Fhoghar eadar 's gun gabh na targaidean a choileanadh gus nach gabh, agus chun uair sin cumaidh iad sùil mhionaideach air a' chuspair.
Cùl-fhiosrachadh
Am measg nam prìomh cheistean air am bithear a' beachdachadh ri linn an rannsachaidh, bidh:
· A bheil an teicneolas a choileanas gach targaid ri fhaotainn agus so-ruigsinneach?
· A bheil ar n-oilthighean 's ar n-ionadan-rannsachaidh làn deiseil dèiligeadh ris an leasachadh teicneolach a tha a dhìth?
· Ciamar a ghabhas prìomh-amasan nàiseanta agus ceistean ionadaile a rèiteachadh?
· A bheil dearbhadh againn gun gabh am bun-structair a tha a dhìth a leasachadh is a mhaoineachadh a chor is gun reic Alba lùths sam bith a bharrachd ris a' chòrr den Rìoghachd Aonaichte?
· Dè a' bhuaidh a bhios aig seo air na phàigheas luchd-caitheimh?
· Am bi gu leòr a mhaoineachadh ann a leigeas le airgead a chur an seilbh san dà chuid cur-a-steach agus leasachadh gach teicneolas iomchaidh?
· Am bi gu leòr de sgilean aig muinntir na h-Alba a tharraingeas cur-airgead-an-seilbh on taobh a-staigh?
· Am foghain leasachaidhean ann am margaidhean an lùths agus a thaobh subsadaidhean fhaotainn aig ìre an dà chuid RA is AE gus na targaidean a choileanadh?


text:
1125
1. Ao.D. Mocoxxouo. Toirrdealbac mac Diarmada h-Briain do impogh ar Toirrdealbac mac Ruaidhri I Concubhuir, {folio 4b} & droitid Atha Luain & Atha Crocha do milleadh la Murchadh h-Mael Seaclainn, ri Midhi, arna cloisdin sin.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhrico h-Acha Bo, & as sidhe go h-Ath Cliath, goro ghabh righe Laighean & goro indarb Murchadh h-Mael Seaclainn, rí Midhe, & go tuc tri righi for Midhe d[apos ]eis h-Mael Seaclainn & Domhnall air Airgiallaibh.
3. Cath la Diarmaid O Mael Seaclainn anar marbadh
p.16Domnall h-Cearboill, ri Airgiall, co maithibh a muinntiri.
4. Enna mac Donnchadha mic Mic Murchadha d[apos ]faghbail bais.
1126
1. Ao.D. Mocxxoui . Cath ittir Eochaidh h-Mathgamhna, ri Uladh, & Aedh Mac Duinn Sleibhe, ri eile Uladh, inar marbadh iad araen go n-ar Uladh.
2. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri don taibh teas d[apos ]Osraighaibh co n-deacaidh Cormac mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh, ri Mumhun, sluaigheadh mor eile ana coinde do tobhairt catha do, goro inntogh Toirrdealbac gan cath gan gialla.
3. Creac mór la Ruaidhri O Canandain, ri Cineoil Conaill, a Connachtaibh tar eis Toirrdealbhaigh.
4. Sluaigheadh la Condachtaibh da dighailt na creithi-sin, co rangatur Raith m-Both & co tucadur creaca mora leo aisdi.
5. Cormac mac Mec Carrthaigh do aithrighadh do maithibh Mumhun & a dul co Lis Mor a n- oilirthe & bachall do gabhail do and. Teampoll do denamh dó a Caisil & da teampall dég a Lis Mór. Donnchadh mac Muireadaigh Mic Carrthaigh do gabhail righi ana fiaghnuise.
6. Sluaigheadh la Toirrdealbac mac Ruaidhri co maitibh Leithi Cuinn & la Concubhar & la Toirrdealbac, da mac Diarmada I Briain, co Corcaidh, co n-deacaigh Donnchadh mac Mic Carthaigh & Donnchadh mac Con Mara mic Brodcon h-Matgamhna & Aengus Ua Donncubha & h-Caimh co maithibh Deasmuman o h-oin amach, gur sgarsat fo sigh & umla uatha leat ar leath do mhac Ruaidhri.
7. Toirrdealbac mac Ruaidhri do dul as sin a Laighnibh gur gab a n-gialla {folio 5a} & gialla fear Midhi & Baile Atha Cliath, & Concubhar a mac do fagbhail a rigi Atha Cliath.
8. Magnus mhac Ardgair Mic Lochlainn do gabail righe Fearnmuighe, & maidm roimhe for Tigearnan O Ruairc og Ath Droichid anar marbhadh h-Ciardha, rí Cairbre, & h-Dubhda & h-Ragailligh.
9. Maidm eile re Madnus mac Mic Lochlainn for Tigearnan O Ruairc ag Ath Fir Dia ana tucadh ár h-m-Briuin.
p.18
10. Sluaigheadh la Concubur mac Ardgair Mic Lochlainn & la tuaisceartt Eireann a Midhe gurro loisgseatt Ath Truim itir cloictheach & teampall guna lan do dainibh indtibh.
11. Concubur & Toirrdealbac, da mac Diarmada I Briain, do impodh ar Toirrdealbac mac Ruaidhri & dul doibh co Lis Mor Mo Cuda, & a lamha do tabhairtt a laim Chormaic Mic Carrthaigh & a tabhairt leo cum an t-saeghail arís, & righi Mumhan do gabhail do arís, & Donnchadh mac Mic Carrthaigh do indarbadh a Condachtaibh.
12. Goill Atha Cliath do inntogh ar Toirrdealbach mac Ruaidhri & Concubur mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri do dicur uatha.
1128
1. Kl. Madhnus mac Ardgair Mic Loclainn, ri Oiligh, do marbhadh d[apos ]O Gairmleagaidh a feall. Ao.D. Mocoxxuiiio.
2. Morcoblach la Donnchadh mac Mic Carrthaigh & la mac An Finnsuiligh I Domhnaill & la mac An Finnsuiligh Í Muirceartaigh & la Finnguine O Caeim & la Gearr na Cuinneog h-m-Bricc a Ciarraighi Luachra gur feall O Concubair orro, go tangattur a lorgaireacht uatha a n-Íbh Eathac, & ní fada do bi a Mumhain aris gan indarbadh a Condachtaibh.
1129
Kl. Diarmaid O Mael Seaclainn, rí Midhe, do marbhadh do Tigearnan O Ruairc co maithibh Iarthair Midhe a Craeibh Treithni, {folio 5b} & Aongus O Caindealbhain, ri Laegaire, & Amalgaibh mac Mic Seanain, rena n-aburtaighe Cochall Fliuch, ri Fearnmuidhe, do marbadh sa cath ceadna. Ao.D. Mocoxxouiiiio.
1130-1
1. Sluaigheadh la Concubur mac Ardgair Mic Lochlainn gu Cinel Eoghain & Conaill & Oirgialla a n-Ulltaibh gur airgseatt Druim Both ittir cloictheac & duirrtheac & liubhra. Tangadar Ulaidh 'na coínde go Cnoc Cluana a n-dail catha guro muídh for Ulltaibh co tucadh a n-ár.
p.20
2. Sluaigheadh la Concubur h-Lochlainn co n-Ulltaibh & Airgiallaibh & Conallaigh a Condachtaibh, co tucsatt Condachta & Cinel Conaill cath da ceile ar Sliabh Seadhsa, gurro muidh for Conall anar marbadh AnGarbhanac O Baighaill & Cond O Mul Gaeithe co n-ár Cinel Conaill umpo, co n-dearna Toirrdealbac mac Ruaidhri, rí Connacht, & Concubur mac Mic Lochlainn, ri Oiligh, sig re ceile gur leathattur na sluaigh da tirthibh fein da gach leith.
3. Ulaidh & fir Fearnmuighi tar Bel Atha Luain a crich Fear Ros co tarla Tigearnan O Ruairc co Craibh Fearnmuighe doibh ag Muine Uachtair Imrimhe, gur cuireadh cath atura inar muidh for Ulltuibh dar marbhadh Raghnall h-Eochadha, rí Uladh, & Cu Midhe O Críchain, ri Fearnmuighe & Airgiall, & Aedh a mac & Dun Sleibhi h- h-Uirachtaigh, ri h- Meith, co n-ar Uladh & Fearnmuighi & h- Meith.
4. Coblach la Donnchadh macMuireadhaigh Mic Carrthaigh a Connachtaibh tar sigh Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri & Cormaic Mic Carrthaigh [...] co nn-dearnaidh airgne & loisgte.
1132
Ao.D. Mocoxxxoiio. Sluaigheadh la Cormac mac Mic Carrthaigh & la maithib Leithe Moda ar tir a [...] ain [...]& Ibh Ethac {folio 6a} & Corca Laidhe & coblach Leatha Modha ar muir 'na coinne gur brisidur Caislen Buna Gaillmhe & gur airgeadur & gur loisgeadur an baile. Maidm An Claidhe arnamaireac roim an coblach ceadna ar Iartur Condacht inar marbhadh Concubur O Flaithbheartaigh, ri Iartair Connacht, co n-ár a muinntire.
1134
1. Ao.D. Mocoxxxoiiio. Teampall dorinneadh la Cormac mac Muireadhaigh Mic Carrthaigh a Caisil do coisrigadh la h-airdeaspog Caisil & la h-easpogaibh Muman gu n-anóir móir.
2. Mael Maedhóg O Morgair do dul a comorbus Padraic la guidhe fear n-Eireann.
p.22
3. Cearball mac mic Fhaelain, ri O Faelain, do marbhadh a Cill Dara la Donnchadh Ua Concubuir Failgi co n-ar O Faelain ac cosnumh abdaine dia ingin.
4. Buideantsluagh la Cormac mac Muireadaigh Mic Carrthaigh & la Toirrdealbac & la Tadhg & la Concubur, tri mic Diarmada mic Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Briain Boramha, a Connachtaibh gur gearradh & gur loisgeadh cuid mór don Ruaidhbeithigh, & gur marbhsat Cathal Ua Concubhuir & Gilla na Naemh h-Flaind, & gur loisgeattur Dun Modhairn & Dun Mór & urmor Condacht, co tangadur fir Midhe onoir ina conne gur muirseat & gur sgailseat Dun Atha Luain.
5. Do tinoil Cormac mac Mic Carrthaigh aris Muimnigh & Laighnigh & Conmaicne & fir Midhe & Gaill Atha Cliath & Puirtt Lairge & Locha Garman & Corcaighi & Íbh Eathac Corco Laighi ar muir do dul a Connachtaibh, co tainic Muireadhach h-Dubhthaigh, ardeaspog Connacht, o Toirrdealbac mac Ruaidhri o rí Condacht do denamh t-sigha ittir Leit Cuinn & Leith Moda, co tuc Cormac sigh do Toirrdealbac a n-anoir an airdeaspuig & co n-deacaigh fein co h-Abhaill Ceithearnnaigh do daingniughadh t-sigha {folio 6b} re Toirrdelbac.
6. Briseadh sidha ittir Cormac mac Mic Carrthaigh & Concubur mac Diarmada I Briain guna braithribh. Foslongpurtt le Sil m-Briain a n-aighidh Sleachta Eoghain. Slicht Eoghain do dul a foslongpurtt Sil m-Briain & airgthi mora do tobhairt leo as, & Donnchadh mac Briain Gleanna Maidhir mic Murchadha In Sgeith Ghirr & a mac do marbhadh, & moran eile fariu.
7. Maidm la h-Osraighibh ar Ibh Ceinnsilaigh dar marbhadh Ugaire O Tuathail, ri h- Ceinnsilaigh, go n-ár a muinntire.
8. Sluaigheadh la Concubur mac Diarmada h-Briain & la h-Osraighibh co n-Gallaibh Puirtt Lairge a n- Íbh Ceinnsilaigh. Mac Murchadha co n-Gallaibh Atha Cliath & h- Ceinnsilaigh do madmughadh an t-sluaigh dar cuiread ár Puirt Lairge & Osraighi.
p.24
1135
1. Doire Coluim Cille ittir tige & teampull & Raith Luiraigh & Raith Both & Cluain Iraird & Ros Camain & Aonach n-Duin & cuid do Cunga Eithín & cuid do Lis Mor & Lann Eala uile do losgad a n-aen bliadhain.
2. Creach la Cormac mac Muireadaigh Mic Carrthaigh & la Deasmumain dar marbhadh leo a Tuagmumain Cu Mara Mor mac Mic Con Mara, ri O Caisin. Dochur luirg do imirt orro ag Tochar Cluana Eidhneach dar marbhadh Cian mac Donnchadha Duinn mic Con Mara mic Brodcon, ri O n-Eathac, & Fingaine h-Caimh & Matgamhain h-Donnchadha & Ua Rinn & mac Lochlainn I Cind Faeladh & Aedh O Concubuir Corcu M[apos ]ruadh. Ao.D. Mocoxxxouo.
1136
1. Creach la Donnchadh mac Con Chaisil h-Cearbuill, ri Fearnmuighe, gu Lusga a Midhe. Goill Atha Cliath & Fine Gall uile do breith air os cind Droithitt Atha, & cat do chur atura dar marbhadh {folio 7a} Radhnall mac Poil Mic Adhmainn gu n-ar Gall Atha Cliath & na Midhe uime.
2. Ceall Ide do argain do Toirrdealbac mac Diarmada I Briain guna braithribh. h-Cinn Faeladh, ri Ua Conaill Gabhra, do denamh sidha tar ceann na creithi.
3. Mac mic Taidhg I Briain & mac Mail Seaclainn I Bric, ri na Deisi, do marbad la Cormac mac Mic Carrthaigh, & righe Muman & Osraighi do gabhail do fein.
4. Raith Muighe Deiscirt do losgadh & do argain ittir teag & teampull & moran eile uilc do denamh a Ciarraighi Luachra do Toirrdealbac mac Diarmada I Briain & do Tuaghmumain.
1137
Sluaigheadh la Concubur & la Toirrdealbac mac Diarmada I Briain go Tuagmumain & la mac Murchadha h- Mael na m-Bó
p.26co Laighnibh do innsaighi Puirtt Lairge. Cormac mac Mic Carrthaigh & h-Mathgamhna & O Faelain & O Caimh co maithibh Deasmuman rompo a Port Lairge. Sil m-Briain & mac Murchadha do inntogh da tighibh.


text:
Deogracias Fonseca
Susbaint
Deogracias Fonseca Espinosa
Rugadh Deogracias Fonseca ann an Ibagué 21mh am Màrt 1908 agus chaochail e ann an clachan ris an canar El Salado ann am Florida, (Valle del Cauca) ann an 2006. B’ e saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia[1], agus bha e os cionn Riaghaltas na dùthcha mar bhall Bòrd Riaghaltas an Airm bho 10mh an Cèitean 1957 gu ruige 7mh an Lùnasdal 1958. Fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh an siostam agus na bun-nòsan poileataigeach deamocratach na dùthcha, gan stadadh bho 1948, a chur air bhog a-rithist.[2][3]
Foghlam agus Dreuchdan Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a chuid fhoghlam aig an sgoil San Simón ann an Ibagué. Chaidh e dhan Sgoil-Shaighdearachd ann an 1928. b’ e ceannard na buidhnean-chatha a leanas: Junín, Huila agus Camilo Torres, Distrito Militar No 12, Pichincha, Codazzi, Mixto, Juanambú, Boyacá, Santander agus Nariño. Thug e cliù dhàsan fhèin aig a’ Bhlàr Güepí 16mh an Cèitean 1933, far an do deach e leòin, rè a' Chogaidh Coloimbia-Pearu.
A bharrachd air sin bha e na bhall agus na àrd-cheannard oifigearan an treas bhuidhne-chatha, àrd neach-sgrùdaidh na Feachdan Armachd, riochdaire na Feachdan Armachd rè tadhal oifigeil gu Santiago de Chile, riochdaire Choloimbia aig na Fèisean Armachd anns A' Bheiniseala, na cheannard na Poileis Nàiseanta agus na bhall Bòrd Riaghaltas an Airm. Leig esan a dhreuchd a dhèoin agus thug e an cumhachd dhan Cheann-suidhe Alberto Lleras Camargo 7mh an Lùnasdal 1958.
Slighe chun a’ Chinneas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e na bhall Bòrd Riaghlaidh an Airm a thug thairis an Riaghaltas 10mh an Cèitean 1957 gu ruige 7mh an Lùnasdal 1958 còmhla ris an Àrd-sheanailear Gabriel París Gordillo, an Ceannard-feadhna Rafael Navas Pardo, an Àrd-mharaiche Rubén Piedrahíta Arango agus an Ceannard-feadhna Luis Ernesto Ordóñez Castillo, nuair leig an Leas Seanailear Gustavo Rojas Pinilla a dhreuchd mar Cheann-suidhe na dùthcha.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs e Ana María Iragorri De Castro 18mh an t-Ògmhios 1936 ann am Popayán far an do rugadh ise fhèin ann an 1919, is ise nighean Carlos Iragorri Castro agus Aida Luz Castro Escorza. Fhuair iad dusan duine chloinne ri chèile: Jesús Enrique, Yolanda Teresa, Alina Socorro, Carlos Alfonso, Marco Aurelio, Nisle Inés, Ana Mireya, Guillermo Alberto, Patricia Helena, Gustavo Adolfo, María Elvira agus Carmen Eugenia Fonseca Iragorri.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arm Coloimbianach(Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Iain MacNeacail
- 25 An Dàmhair 2013
Tha luaidh ga dhèanamh air Iain MacNeacail - neo John the Caley mar a b'fheàrr a dh' aithnichear e - a chaochail ann am Port Rìgh aig aois 90.
Rugadh 's thogadh Iain MacNeacail ann an ceann a tuath Ratharsair ann an 1923.
Chaidh e a dh'obair ann an Ceann Loch Lìobhainn mus deach e dhan arm. Bha e na ghunnaire sa Chabhlach Rìoghail air na bàtaichean convoy tro àm an Dàrna Cogaidh.
Às dèidh dha Iain a dhachaidh a dhèanamh ann am Port Rìgh ann an 1954, bha e gu mòr an sàs sa Bhritish Legion, a' dèanamh cinnteach gum biodh cuimhne air ìobairt nam feachdan armaichte agus an obair a rinn criubhaichan nam bàtaichean convoy.
"Bu chòir cuimhneachadh a chur air seo fhad 's a bhios duine bèo", thuirt Iain roimhe.
"Mura b'e an obair a rinn na balaich a bha seo, a bhith a' toirt suas am beatha, tha mi a' creidsinn nach robh an cogadh air crìoch a chur air cho cliobhar sa chaidh crìoch a chur air", thuirt e.
Far-ainm
Fhuair Iain obair ann am Port Rìgh na fhear-glèidhidh aig sgoil a' bhaile ach 's ann mar John the Caley - am far-ainm a fhuair e nuair a bha e ag obair ann an taigh-seinnse a' Chaledonian - a b' fheàrr a dh' aithnichear e.
Rinn e cuideachd mòran às leth iomain a chur air adhart san eilean.
"S iomadh rud a rinn e, 's iomadh rud a bha e a' dèanamh", thuirt Donnie Màrtainn bho Chamanachd an Eilein Sgitheanaich.
"Bhiodh e an còmhnaidh ann, bha e aig a h-uile geama is bhiodh e a' siubhail às gach àite a choimhead air an iomain.
"Bha e an còmhnaidh ann is ma bha càil a dhìth ort, dhèanadh Iain a dhìcheall sin fhaighinn dhut", thuirt e.
'S ann cuideachd airson na rinn e dhan choimhearsnachd a bhios daoine a' cuimhneachadh air John the Caley.
Obair sa choimhearsnachd
Bha e air Comhairle Coimhearsnachd Phort Rìgh on stèidheachadh i agus còrr agus 30 bliadhna na bhall dhi gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 20008.
"Chan e fear a bh' ann a bhiodh dìreach a' bruidhinn mu dheidhinn rudeigin a dhèanamh - dhèanadh e cinnteach gun rachadh a chur an gnìomh", thuirt fear de chomhairlichean an Eilein Sgitheanaich, Drew Millar.
"Nuair a chaidh mi nam chomhairliche cha robh e leisg tighinn thugam son innse dhomh dè bha dhìth.
"Bha meas mòr agam air oir rinn e na h-uimhir 'son na daoine.
"Às dèidh a theaghlaich, 's e a' choimhearsnachd aige an rud as cudromaich a bh'ann dha. Bidh ionndrainn mhòr air", thuirt e.
Urram
'S ann às dèidh dha a' Chomhairle Choimhearsnachd fhàgail a chuala Iain gum faigheadh e saorsa an Eilein Sgitheanaich agus Ratharsair, a' comharrachadh a chuid saothrach, is chaidh an t-urram a bhuileachadh air aig cuirm shònraichte aig toiseach 2009.
"Cha do smaoinich mise aon uair a-riamh gum faighinn rud den t-seòrsa seo", thuirt Iain aig an àm.
"Cha robh mi ach a' dèanamh rud a chaidh a theagaisg dhomh nuair a bha mi glè òg", thuirt e.
Tha Iain a' fàgail a' bhean, Mavis, an triùir nighean agus oghaichean.


text:
Item is maith isin eslainti so, dubhcosach, & mindtus, & pollitricum, maille licoris & re blath h-ocuis, & ros mailles na silaib mora fuara, maille siucra. Et coimilter salunn & fínegra da cuislennuibh & da cosaibh, & nighter íad a duilleogaib sailech & fínemhnach: & is maith isin eitici clister bogtach dola uiola & do salunn, & coimilter ola uiola timcill na sgairti,
p.108& curtur edach lín is sughuibh fuara, & curtur urre iad: & ni dú an t-inadh sin dfuaradh co romor ar teithidh na cosachtaigi. Et curtur letus & popín, & coriandruim ina mbiadhuibh, & is maith in t-aor fuar co nadurtha and so, no co h-eladhnach, & is bec nach lor do leighes e; in gach uile eitici nac fetund duine biadh do caithimh (&) is maith clister doniter do cuilisibh cerc, & do cabunuibh maille h-enbruithi feola mairt do tobuirt, oir tairrngid an brig athtairringtach on imlican, mar is follus isin toirrcis. Masedh tairrngidh isin ninne re n-abur Yeiunium, oir teid in clister co nuici sin & ni teit tairis, acht maille egintas.