text:
Tàilich a' lorg mhanaidseir ùir
- 10 An Dàmhair 2013
Tha Ceann Loch Seile a' lorg mhanaidseir ùir is Johnston Gill air seasamh sìos.
Ghabh Gill an stiùir e fhèin ann an 2011 às dèidh dha a bhith san obair còmhla ri Cè Loades roimhe.
Bhuannaich Ceann Loch Seile Lìog Tuath 1 sa chiad seusan aige agus ghlèidh iad an t-àite aca sa Phrìomh Lìog an-uiridh, is iad cuideachd a' ruighinn iar chuairt dheireannach Chupa na Camanachd.
Chrìochnaich an sgioba san ochdamh àite sa Phrìomh Lìog am bliadhna.
'S e seo an linn as fheàrr ann an eachdraidh a' chluba is iad air a' chùis a dhèanamh air leithid Bhail' Ùir an t-Slèibh, Chaoil Bhòid agus Chinn a' Ghiuthsaich bho chaidh iad suas dhan Phrìomh Lìog.
Tha dùil gun tèid manaidsear ùr a thaghadh aig coinneimh bhliadhnail Chinn Loch Seile air an ath-mhìos.
Chan iad an aon sgioba air a' chost an iar a tha gun mhanaidsear is na nàbaidhean aca san Eilean Sgitheanach fhathast a' sireadh mhanaidsearan ùra son a' chiad agus darna sgiobaidhean aca.


c: text/html

text:
Dùn Dèagh
Dùn Dèagh neo Dùn Dè: 56 27 Tuatha 2 59 Iar. Cuntas Sluaigh:185,000 (1965). Cathair, Port, Baile Gniomhacais, Baile-Ghiollachais. Baile-Oilthigh.
Suidhichte air cladach tuath Linne Tatha air taobh sear na h-Alba, dh'fhas Dùn Dèagh gu mòr re an 19mh cheud, nuair a fhuair e prìomhachas mar baile-mhuilinn a rinn bàthair (gu sònraichte ròpan is buill) an diut. Chrìon an malairt seo gu h-obann anns na 1960an nuair a cheannsaich snathan-olachd na margaidean airson a leithid.
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu h-àraidh bho a shuidheachadh a tha Dùn Dèagh a' faighinn a' chuid as motha de a bhòidhchead. Tha e sìnte a-mach fad ochd mìle air taobh a tuath Beul na Tatha agus tha e an taice ri tulaichean Fhìobh dhan taobh deas, agus a' faighinn fasgaidh dhan taobh tuath bho bhruthaichean gorma nan Sìdhbheann. Mu a choinneamh, tha uisgeachan na h-aibhne mòire, a' sgaoileadh a-mach gu farsaing.
A' tòiseachadh aig Dùn Dèagh, tha drochaid rèile na Tàtha a' ceangal Siorrachd Aonghais ri Siorrachd Fhìobh. Chaidh a fosgladh sa bhliadhna 1887, agus le dà mhìle is trì fichead slat 's a trì, b'i seo aon de na drochaidean a b' fhaide air an t-saoghal aig aon àm.
Gu taobh an ear Bruach Tatha (no Aiseag Bhrothaig), tha mìltean de ghainmhich bhàin agus bhon a dh' fhàgas e oir an uisge, tha Dùn Dèagh ag èirigh uidh air n-uidh gu ruige mullach an Lath, cnoc cruinn fradharcach, 572 troigh os cionn na mara, a cheannaicheadh leis a' bhaile ann an 1878.
Pàircean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha maise nàdarra air a buileachadh air a' bhaile agus uile gu lèir, eadar an Lath agus mòran phàircean eile, tha 1682 acair a bhuineas do Chomhairle a' Bhaile. Tha na h-acraichean sin air an cur saor 's an asgaidh an tairgse luchd-cuairt 's muinntir a' bhaile. 'S i Pàirce Champerdown sa bheil 1035 acair as motha agus as brèagha de na pàircean sin uile.
Àitean Sònraichte a' Bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil Dùn Dèagh a' tagradh urraim airson greadhnachas nan togalach aige, ach tha corra thogalach agus àite ann is fhiach coimhead air.
Eaglaisean
Tha trì eaglaisean mòra a' bhaile an teis meadhan ghàrranan brèagha, air chumadh croise agus fon aon mhullach, a dhà dhiubh a chaidh a thogail mu mheadhan na naoidheimh linn deug, agus an tè eile, Eaglais an t-Seann Stìopail, a thogadh ann an 1788. Tha an t-Seann Stìopail mu 160 troigh an àirde air a dhèanamh air ballachan garbha a tha ochd troighean air leud aig am bonn. Tha e air aithris gun deach a dhealbh gu bhith na earran de eaglais a chaidh a stèidheachadh ann an 1190, ach tha daoine fiosrach ag ràdh nach eil an togalach seo mòran nas tràithe na an 15mh linn. Tha seann chlachan snaighte ann an aon de na seòmhraichean 's tha gad ghlag brèagha san turaid.
Talla Chaird
Thug Seumas Caird £100,000 don bhaile ann an 1914 airson Talla Baile agus Seòmraichean Comhairle a thogail. Air 10 Iuchar, leag Rìgh Seòras V agus Bànrigh Màiri clachan-stèidhte an Talla. Thug a' Bhan-uasal Marryat, piuthar Sheumais Chaird, £75,000 don bhaile airson an obair a chrìochnachadh. Dh'fhosgladh an Talla le Prionnsa na Cuimrigh ann an 1923.
'S e talla mòr, greadhnach a th' ann, agus cumaidh e 3,300 dhaoine. Tha an t-àrd-ùrlar air a dhealbh airson 75 de orcastra agus còisir anns am bi 300 guth. Tha an t-òrgan an cùl an àrd-ùrlair, agus tha e air aithris gur e seo òrgan as brèagha san Rìoghachd. Air an aon ùrlar ris an Talla mhòr, tha Talla Mharryat, 's e sgiamhach le ballachan sgàthain. Cumaidh e 550.
A' Howff
Am meadhan a' bhaile, tha an seann àite-adhlaic ris an canar a' Howff, facal Albannach a tha a' ciallachadh 'àite-coinneachaidh'. Fhuair e an t-ainm ri linn 's gur h-ann an siud a bhiodh luchd-ceàird a' bhaile a' coinneachadh gus an do thogadh Talla nan Ceàirdean ann an 1778.
Tha an t-àite-adhlaic ainmeil do bhrìgh 's gu bheil e a' toirt bàrr air gach cladh eile an Alba, (ach a-mhàin Cladh nam Manach Glasa an Dùn Èideann) ann an lìonmhorachd agus annasachd nan clachan-cuimhne. Thug Bànrigh Màiri an t-àit'-adhlaic mar thiodhlac do Dhùn Dèagh ann an 1567, agus airson 300 bliadhna, b' e prìomh-chladh a' bhaile. Rinneadh an t-adhlaiceadh mu dheireadh ann nuair a thiodhlaiceadh Seòras MacDhonnachaidh, Ball Pàrlamaid airson Dhùn Dèagh, a chaochail ann an 1878.
Comann Gàidhealach[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an Dùn Dèagh a tha fear de na Comainn Ghàidhealach as sine an Alba. Stèidhicheadh Comann Gàidhealach Dhùn Dèagh sa bhliadhna 1818. Tha Comann Gàidhealach a' dol fhathast ann am Bruach Tatha, agus 's ann a bhios Còisir Gàidhlig Dhùn Dèagh a' farpaiseach anns na Mòdan.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Dùn Dèagh anns na bliadhnaichean 1902, 1913, 1937, 1959, agus 1974.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Gairm; Àireamh 28 (An Samhradh 1959)
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Comhairle Cathair Dhùn Dè
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NO4030
Dùn Èideann · Dùn Dèagh · Glaschu · Inbhir Nis · Obar Dheathain · Sruighlea
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
An t-Sròn Reamhar
'S e baile beag agus port[1] ann an iar-dheas na h-Alba, faisg air Èirinn a Tuath, a tha anns an t-Sròin Reamhair (Beurla: Stranraer). 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 54′ 7.2″ Tuath agus 5° 1′ 37.2″ Iar. 'B e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin bha seirbheis aiseagan a' ruith gu Beul-Feirste le Stena Line le seirbheisian gluasadach gu Càrn Rìoghall ann an 2011. Ann an 2001 bha 10,851 duine a' fuireach an seo. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 059 606


text:
Poblachd na Sìne
Saoil an robh thu a' lorg eilean Tai-bhàn.
Na bi a' measgachadh le Sluagh-Phoblachd na Sìne.
Airson ciall eile, faic: Sìona
'S e dùthaich eileanach ann an Àisia a tha ann an Poblachd na Sìne,(Beurla: Republic of China, ainm goirid: ROC). 'S e sin na seann ainmean aice: Taiwan[1][2] neo Taidh-Bhàn [3] neo Formósa[4].
Tha i a’ gabhail a-steach na h-eileanan Taidh-Bhàn (Formósa), Pescadores, Kinmen agus Matsu.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse, duilleag 75
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean cho-ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Tìr-mòr na Sìne
- Sìona
- Hong Cong
- Macau
- Tai-Bhàn (eilean)


text:
Goillspidh
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Goillspidh (Beurla: Golspie). [1] Tha am baile suidhichte anns an t-siorrachd traidiseanta Cataibh air cladach Linne Mhoireibh. Tha e aig cois Beinn Bragaidh. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 58′ 12″ Tuath agus 3° 58′ 12″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,404 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha stèisean aige, an Stèisean Ghoillspidh a bha air fhosgladh 28 an t-Iuchar, 1874.
Tha Caisteal Dhùn Robain (Dunrobin Castle) mu mhìle mu thuath air Goillspidh.
Rinn Nancy Dorian, cànanaiche às na Stàitean Aonaichte rannsachadh mu ìre na Gàidhlig aig na daoine na bha a' fuireach an seo.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Goillspidh anns na bliadhnaichean 1977 agus 1995.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- East Sutherland Gaelic: The Dialect of the Brora, Golspie, and Embo Fishing Communities, 1978, Dublin Institute for Advanced Studies
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 58, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH8347899525


text:
Drogaichean clas A an Inbhir Nis
- 17 An Giblean 2013
Chaidh greim fhaighinn air drogaichean clas A, anns am biodh luach mu £30,000 air an t-sràid, faisg air Inbhir Nis Dimàirt.
'S ann le oifigearan bhon bhuidhinn ùir a bhios a' strì ri eucoir eagraichte agus obair cheannairc, a tha na pàirt de Phoilis na h-Alba, a chaidh na drogaichean fhaighinn.
Thèid aithisg mu dhithis fhireannach, aois 28 agus 34, a chur gu Neach-casaid a' Chrùin.
Thèid aithisg eile ullachadh mu fhireannach eile, 25, airson sgian a bhith aige.
Thuirt an Detective Inspeactor Andy Logan gu bheil e na phrìomhachas dhaibh, stad a chur air drogaichean bho a bhith gan toirt a-steach dhan sgìre.
Dh'iarr e air duine sam bith aig a bheil fiosrachadh mu mhalairt dhrogaichean ann an sgìre na Gàidhealtachd 's nan Eilean fios a chur thuca-san neo gu Crimestoppers.


text:
Fios thugainn
- 23 Am Faoilleach 2012
Leughaibh naidheachdan na Gàidhealtachd, na Gàidhlig 's nan Eilean, anns a' Ghàidhlig an seo gach là.
Bheir sinn dhuibh na naidheachdan a tha a' buntainn ri saoghal nan Gàidheal nach fhaighear sa Bheurla.
Glacaibh na naidheachdan sin an seo a là 's a dh'oidhche.
Gheibh sibh cuideachd fios mun aimsir, agus sgeulachdan air iomadh cuspair inntinneach.
Faic gu h-ìosal son brath a chur thugainn air post-d no faodaidh sibh fònadh thugainn air: 08000 967 950.
Faodar dealbhan a chur thugainn air a' phost-dealain sin cuideachd, ann an cruth jpg.
Cead is cùmhnantan airson fios a chuir dhan BhBC.


text:
Fachabair
'S e baile ann am Moireabh a tha ann am Fachabair no Fothabair (Beurla: Fochabers). [1][2] Tha am baile suidhichte faisg air Eilginn air bruach an ear Uisge Spè. Tha e air a' mhòr-rathaid A96, an rathaid eadar Obar Dheathain is Inbhir Nis. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 36′ 43.81″ Tuath agus 3° 5′ 49.59″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,499 duine a' fuireach an seo. [3]
Tha Fiona NicCHoinnich, seinneadair Gàidhlig à Orton, Fachabair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 50, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 345 585


text:
Magnus Maximus
Bha Magus Maximus (Macsen Wledig anns a’ Chuimris, mu 335 - 388) na cheannard air taobh an-iar na h-Ìompaireachd Ròmanaich eadar 383 agus a bhàs anns a’ bhliadhna 388.
Rugadh e sa Spàinn agus chaidh e a stèidheachadh mar iompaire leis an arm fhad’s a bha e air dleastanas ann am Breatainn. Rinn e a’ chùis air a phrìomh nàmhaid Gratianus faisg air Pairios agus chaidh a mharbh ann am blàr ann an Lyons air an 25 Lùnasdal 383. Thog Magnus Maximus prìomh bhaile Augusta Treverorum (Trier anns a’ Ghearmailtis) agus bha e na Chrìosdaidh.
Magnus Maximus ann am beul-oidas na Cuimrigh[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir faon-sgeul Chuimrich bho na meadhan-aoisean, phòs Magnus Maximus Elen Luyddog, nighean Eudaf à sgìre Segontium, ‘s e sin an daingneach Ròmanach faisg air Caernarfon, agus tha fianais, gu ìre, gu bheil an sgeulachd seo fìor. A rèir faon-sgeul Chuimris dh’fhàg na Ròmanaich a' Chuimrigh fichead bliadhna ron chòrr dhe Bhreatainn.
A rèir sinnsireachd Chuimrich tha Naomh Peblig agus Owain fab Macsen Wledig nam mic aig Magnus Maximus agus Elen.
Sgrìobh agus sheinn Dafydd Iwan òran ainmeil mu dheidhinn Mhagnus Maximus, ‘Yma o Hyd’.


text:
Rugadh Prionnsa na Cuimrigh, am mac as sine aig a' Bhanrigh agus Am Prionnsa Filiop, Diùc Dhùn Èideann, ann an Lùchairt Bhuckingham aig 9.14 a dh' oidhche, 14mh latha dhen t-Samhainn, 1948. Chaidh fios a thoirt air rèilichean an Lùchairt beagan ro mheadhan-oidhche, ag innse gun robh mac air a bhith aig A Mòrachd Rìoghail Bana-phrionnsa Ealasaid. Chaidh innse a-rithist gun robh 7 puinnd 6 unnsaichean anns a' Phrionnsa bheag.
Air an 15mh latha dhen Dubhlachd chaidh Teàrlach Filiop Artair Seòras a bhaisteadh ann an Seòmar a' Chiùil ann an Lùchairt Bhuckingham, le Àrd-easbaig Chanterbury, Dr Geoffrey Fisher.
Chaidh màthair a' Phrionnsa ainmeachadh mar An Dàrna Banrigh Ealasaid aig aois 25, an uair a dh' eug a h-athair, An Còigeamh Rìgh Deòrsa, aig aois 56 air an 6mh dhen Ghearran, 1952. An uair a chaidh a' Bhanrigh a crùnadh, rinneadh Am Prionnsa Teàrlach, bhon a b' e am mac a bu shine a bha aig a' Bhanrigh – na chiad oighre a' Chrùin 's gun e ach trì bliadhna a dh' aois.
Ghabh Am Prionnsa, mar oighre a' chrùin, tiotalan Diùc na Còrn an-dèidh còir-sgrìobhte Rìgh Eideart III ann an 1337; agus, ann an siostam morarachd na h-Alba, Diùc Baile Bhòid, Iarla Charaig, Baron Roinn Friù, Tighearna nan Eilean, agus Prionnsa agus Àrd-Stiùbhart na h-Alba.
Bha am Prionnsa ceithir bliadhna a dh' aois aig Crùnadh a mhàthair, ann an Abaid Westminster air an dàrna latha dhen Òg Mhìos, 1953. Bidh deagh chuimhne aig mòran a chunnaic an Crùnadh gu robh e na shuidhe eadar a sheanmhair, a bha a-nis na bantrach agus a bha gu bhith air a h-ainmeachadh mar Bhanrigh Ealasaid Màthair na Banrigh, agus piuthar a mhàthair a' Bhana-phrionnsa Màiread.
Chuir a' Bhanrigh agus Diùc Dhùn Èideann romhpa, an àite an cleachadh a' leantainn agus oide a thoirt dhan Lùchairt, gum bu chòir dha am mac a dhol gu sgoil far an coinnicheadh e ri clann aig nach robh ceangal rìoghail sam bith. Mar bhuil a' cho-dhùnaidh sin, air an 7mh latha dhen t-Samhainn, 1956, chaidh e gu Sgoil Taigh a' Chnuic air taobh an iar Lunainn.
An ceann deich mìosan, chaidh Am Prionnsa òg gu agus a dh' fhuireach aig Sgoil Cheam, an sgoil oideachaidh ann an Berkshire. 'S ann ann an uair a bha A Mhòrachd Rìoghail aig Cheam, ann an 1958, a rinn a' Bhanrigh e na Phrionnsa na Cuimrigh, agus aig an aon àm Iarla Chester, aig aois naoi bliadhna.
Anns a' Ghiblean 1962, thòisich Am Prionnsa air a' chiad theirm aig Gordonstoun, an sgoil faisg air Eilginn air taobh an ear na h-Alba far an robh Am Prionnsa Filiop na sgoilear roimhe. Ann an 1966 chuir Prionnsa na Cuimrigh seachad dà theirm air turas iomlaid gu Timbertop, meur iomallach de Sgoil Gramair Eaglais Shasainn Geelong ann am Melbourne, Astràilia.
An uair a thill e gu Gordonstoun airson a bhliadhna mu dheireadh, chaidh Am Prionnsa a thaghadh mar àrd sgoilear na sgoile. Shuidh Am Prionnsa, a bha air sia deuchainnean Ìre 'O' fhaighinn cheana, a dheuchainnean Ìre'A' anns an Iuchair 1967, a' chiad duine de dh' oighrean a' Chrùin a bha air a leithid de dheuchainnean a dhèanamh. Fhuair e teisteanas aig ìre B ann an Eachdraidh agus C ann am Fraingis, le cliù ann an deuchainn eachdraidh sònraichte nach fheumadh a h-uile duine a dhèanamh.
Chaidh Am Prionnsa gu Oilthigh Cambridge ann an 1967 gus arc-eòlas agus corpeòlas a dhèanamh aig Colaiste na Trionaid. Dh' atharraich e a chuspairean gus eachdraidh a dhèanamh anns an dàrna earrainn dhe a cheum, agus ann an 1970 fhuair e ceum aig an dàrna h-ìre.
An uair a bha e aig Cambridge, bhiodh Am Prionna a' dèanamh dhealbhan-cluiche beaga le comann dràma na colaiste agus bha e ann an coimeadaidh àbhachd le Joe Orton.
Air a' chiad latha dhen Iuchair, 1969, chaidh cuirm a chumail gus a dhèanamh na Phrionnsa na Cuimrigh aig cuirm dhathach aig Caisteal Caernarfon. Mar dheisealachadh airson a bhith na Phrionnsa na Cuimrigh, chuir Am Prionnsa seachad leth teirm ann an Oilthigh Colaiste na Cuimrigh ann an Aberystwyth, ag ionnsachadh Cuimris.
Air an 11mh dhen Ghearran, 1970, ghabh A Mhòrachd Rìoghail àite ann an Taigh nam Morairean. Air an 8mh dhen Mhàrt, 1971, sgèith Prionnsa na Cuimrigh, agus e fhèin aig an stiùir, gu Làrach Feachd an Adhair Cranwell ann an Siorrachd Lincoln, gus ionnsachadh a bhith a' sgèith itealain cogaidh. Bha Am Prionnsa fhèin air oideachadh fhaighinn ann an sgèith itealain bhon RAF 's e air a dhàrna bliadhna ann an Cambridge.
Anns an t-Sultain 1971, an-dèidh ceumnachadh aig Cranwell, dheisealaich Prionnsa na Cuimrigh airson dreuchd leis a' chabhlach, dìreach mar a rinn athair, a sheanair agus a dhithis shinn-sheanairean. An-dèidh sia seachdainnean aig Colaiste a' Chabhlaich Rìoghail ann an Dartmouth, rinn e seirbheis air a' bhàta milleadh tilgean-stiùiridh HMS Norfolk agus dà long cabhlaich.
Ann an 1974 fhuair Am Prionnsa teisteanas gus helicoptear a sgèith mus deach e do Sgioba Sgèith 845 a' Chabhlaich, a bha stèidhichte air long-ghiùlain HMS Hermes. Air an 9mh dhen Ghearran, 1976, ghabh Am Prionnsa smachd air an long siubhal-mìneachan HMS Bronington airson a naoi mìosan mu dheireadh anns a' Chabhlach.
Thar nam bliadhnachan, tha A Mhòrachd Rìoghail air ùidh a nochdadh ann an iomadach rud a tha air an sealltainn le chuid obair carthannais. Na measg sin tha cuspairean sòisealta agus coimhearsnachdail, cuspairean dùthchail, slàinte, foghlam, òigridh, àrainneachdan nàdarra agus togte, ealain agus ceòl, dualchas nàiseanta, seann daoine agus creideamh.
Air cùl mòran dhe chuid obrach, tha ùidh a' Phrionnsa gus feum a dhèanamh de chleachdaidhean agus tàlantan na dùthcha seo gus an dèan daoine am feum as fheàrr dhe na cothroman agus buadhan a tha aca.
Tha an ùidh sin air a nochdadh ann an liosta de 360 buidheann air a bheil e a-nis na chùl-taic no na cheann-suidhe.
Gu ruige seo, tha 16 prìomh bhuidhnean carthannais aig A' Phrionnsa, a chuid as motha dhiubh a chaidh a chur air chois leis fhèin. 'S iad sin: The Prince's Trust; The Prince's Foundation for the Built Environment; The Prince's Regeneration Trust; In Kind Direct; The Prince's Drawing School; The British Asian Trust; Business in the Community; The University of Cambridge Programme for Sustainability Leadership; Scottish Business in the Community; PRIME-Cymru; PRIME; The Prince's School of Traditional Arts; The Prince's Scottish Youth Business Trust; The Prince of Wales's Foundation for Children and the Arts; Youth Business International agus The Prince's Teaching Institute.
Tha draghan a' Phrionnsa air na tha a' dol air adhart ann an roinnean mar ailtireachd, meadhan nam bailtean mòra, foghlam, creideamh, slàinte agus tuathanachas air a bhith air an toirt am follais thar nam bliadhnachan ann an iomadh òraid agus artaigil.
Air an 29mh dhen Iuchair, 1981, phòs Prionnsa na Cuimrigh A h-Uasal Diana Spencer ann an Cathair-eaglais Naomh Pòl. Rugadh a' Bhana-phrionnsa air a' chiad latha dhen Iuchair 1961, aig Taigh Park air oighreachd na Banrigh aig Sandringham, Norfolk, agus bha i a' fuireach an sin gus an do bhàsaich a seanair, an seachdamh iarla, ann an 1975, an uair a ghluais an teaghlach gu taigh an teaghlaich Spencer aig Taigh Althorp, Siorrachd Northampton.
B' e oifigear taic a bha ann an athair a h-Uasal Diana - Viscount Althorp agus as-dèidh sin an t-ochdamh Iarla Spencer – do Rìgh Deòrsa VI agus a' Bhanrigh. Bha a seanmhair air taobh a màthair, Bean-uasal Fermoy, na deagh charaid agus na neach-taic do Mhàthair na Banrigh.
Bha dithis mhac aig A' Phrionnsa agus Bana-phrionnsa na Cuimrigh, Am Prionnsa Uilleam a rugadh air an 21mh latha dhen Ògmhios, 1982, agus rugadh Am Prionnsa Eanraig air an 15mh latha dhen t-Sultain, 1984.
Bho phòs iad, chaidh Prionnsa agus Bana-phrionnsa na Cuimrigh air iomadh turas thall thairis agus chaidh iad air iomadach turas còmhla air feadh Bhreatainn.
Air an 9mh latha dhen Dubhlachd, 1992, dh' innis Am Prìomhaire, Iain Major, do Thaigh nan Cumantan gun robh Am Prionnsa agus Bana-phrionnsa na Cuimrigh air aontachadh dealachadh. Chaidh am pòsadh a chur mu sgaoil air an 28mh dhen Lunastal, 1996. Bha A' Bhana-phrionnsa fhathast air a faicinn mar bhall dhen Teaghlach Rìoghail. Lean i orra a' fuireach aig Lùchairt Kensington agus air obair phoblach a dhèanamh airson iomadach buidheann carthannais.
An uair a chaidh a' Bhana-phrionnsa a mharbhadh ann an tubaist rathaid ann am Paris air an 31mh latha dhen Lunastal, 1997, chaidh Am Prionnsa gu Paris còmhla ri a dithis pheathraichean gus a corp a thoirt air ais gu Lunainn. Bha A' Bhana-phrionnsa na laighe anns a' Chaibeal Rìoghail ann an Lùchairt Naomh Sheumais gu oidhche ro a tòrradh.
Air latha an tòrraidh, chòisich Prionnsa na Cuimrigh còmhla ri a dhithis mhac – a bha 15 agus 12 aig an àm – air cùl na ciste bhon Mhall gu ruige Abaid Westminster. Còmhla riutha bha Diùc Dhùn Èideann agus bràthair na Bana-phrionnsa, an t-Iarla Spencer.
Anns na bliadhnachan mu dheireadh tha na Prionnsaichean Uilleam agus Eanraig - dàrna agus an treas oighre a' chrùin – air a bhith an cois Prionnsa na Cuimrigh air beagan chuirmean oifigeil.
Air 9 an Giblean 2005, phòs Prionnsa na Cuimrigh agus A' B.Ph. Parker Bowles ann an seirbheis shìobhalta aig a' Ghuildhall, Windsor.
An dèidh a' phòsaidh, ghabh A' B.Ph. Parker Bowles an t-ainm A Mòrachd Rìoghail Ban-diùc na Còirn.
Bha mu 800 de luchd-fiathachaidh còmhla ri Prionnsa na Cuimrigh agus Ban-diùc na Còirn aig Seirbheis Ùrnaigh agus Beannachaidh aig Ceabail Naomh Sheòrais ann an Caisteal Windsor.
Aig an t-seirbheis, a rinn Àrd-easbaig Chanterbury, bha measgachadh de cheòl còisir agus ceòl orcastra ann a chaidh a thaghadh leis a' Phrionnsa agus a' Bhan-diùc, na measg sin cuid dhen fheadhainn a b' fheàrr leis an dithis aca fhèin leithid Cantata Bhach “Nun Komm der Heiden Heiland” agus earrainnean bho Cheòl Uisge Handel.
A-measg an luchd-ciùil a chluich aig an t-Seirbheis bha luchd-ciùil bhon Orcastra Fiolarmonia, ris a bheil Prionnsa na Cuimrigh a' cur a thaic, agus Còisir Caibeil Naomh Sheòrais.
An dèidh na Seirbheis, bha an luchd-fiathachaidh air am fàilteachadh gu cuirm ann an Caisteal Windsor agus as dèidhsin, dh' fhàg fear agus bean na bainnse airson mìos nam pòg ann am Birkhall.
An uair a thèid Rìgh a dhèanamh de Phrionnsa na Cuimrigh, gabhaidh A' Bhan-diùc an t-ainm A Mòrachd Rìoghail A' Bhana-phrionnsa Consoirt.
Related News
-
Day Six: HRH in China
-
Day Five: HRH in China
-
Day Four: HRH in Japan
-
Day Three: HRH in Japan
-
9th/12th Royal Lancers reception
-
Day Two: HRH in Japan
-
Day One: HRH in Japan
-
Northumberland and Newcastle upon Tyne
-
The Duchess opens First News
-
The Prince of Wales marks 30 years as President of Business in the Community
-
The Evening Standard
-
National Youth Orchestra
-
Visit to Dents Fine Accessories and Community First
-
Chinese New Year 2015
-
HRH visits Abbey Mills
-
#RoyalVisitChina video message
-
Stoke-on-Trent visits
-
Royal Film Performance 2015
-
Child mental health
-
The Duchess of Cambridge in Portsmouth
-
First Story Writing Workshop


text:
Basel
'S e baile mòr ann an ceann a tuath na h-Eilbheis a th’ ann am Basel (IPA: ˈbaːzəl, Eadailtis/Rumantsch: Basilea, Fraingis: Bâle). Tha e suidhichte aig 257m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Rhein, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Basel-Stadt, air na crìochan trì-nàiseanta còmhla ris an Fhraing agus a' Ghearmailt. Tha Basel dìreach 75km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève, 78Km bho Luzern agus 70km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2]
Ged nach eil ach 169,536 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, tha mu 830,000 anns an sgìre eadar-nàiseanta uile gu lèir, mòran dhuibh air an taobh thall na crìochan anns an Fhraing is A′ Ghearmailt. 'S e an treas baile as motha anns an dùthaich a rèir àireamh-sluaigh.[3]
'S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Basel. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an 374 agus chaidh an t-oilthigh, far an robh Erasmus, Paracelsus agus Nietzsche an sàs, a stèidheachadh ann an 1460. Chaochail Fritz Haber an seo ann an 1934 agus Tadeus Reichstein ann an 1996.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Daniel Bernoulli (1700 – 1782): Matamataigear.
- Johann Peter Hebel (1760 – 1826): Sgrìobhadair.
- Carl Jacob Burckhardt (1818 – 1997): Seanaiche.
- Carl Gustav Jung (1875 – 1961): Eòlaiche-inntinn.
- Roger Federer (1982): Cluicheadair Tennis.
Bailtean/Stàitean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ MockBa
- ↑ City of Miami Beach
- ↑ 上海
- ↑ Massachusetts


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh agus thogadh Màiri Anna NicUalraig ann an Glaschu. Bha a h-athair à Tiriodh agus tha a màthair, Ceana Chaimbeul, ainmeil mar sheinneadair agus mar neach-teagasg sheinneadairean is luchd-ciùil.
Fhuair i a trèanadh mar neach-ciùil clasaigeach an toiseach ann an Douglas Academy, sgoil-ciùil shònraichte ann an Glaschu. Cheumnaich i à Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dràma na h-Alba (an RSAMD) agus lean i oirre a' rannsachadh ciùil anns an Royal Northern College of Music ann am Manchester.
Choisinn i Bonn Òr a' Chomuinn Ghàidhealaich aig Mòd Ghlaschu ann an 1988 agus am Bonn Òr airson seinn san t-Seann Nòs a' bhliadhna ron a' sin.
Thug i grunn bhliadhnaichean ag obair anns an t-seòmar-naidheachd aig BBC Radio nan Gàidheal an Inbhir Nis ach leig i às an obair sin airson a bhith làn-ùine an sàs ann an ceòl.
Tha Màiri Anna air a bhith aig cridhe iomadh pròiseact sònraichte co-cheangailte ri ceòl, ri òrain agus ri Gàidhlig, nam measg Lasair Dhè a chruthaich ceòl ùr airson sailm Ghàidhlig agus a choisinn duais Saltire dhith ann an 1999.
A bharrachd air a bhith a' seinn agus a' cluich piàna agus clàrsaich air feadh na dùthcha agus thall thairis, tha Màiri Anna aithnichte mar riochdaire ciùil. Mar eisimpleir 's i a dheasaich an ceòl airson an t-sreath telebhisean Aig Cridhe ar Ciùil agus bha i ri faicinn a' brosnachadh agus a' misneachadh chàich anns an t-sreath A' Gharaids air BBC ALBA. 'S i cuideachd a tha a' cumail smachd air Na Seòid.
Tha i cuideachd aithnichte mar neach a tha a' cruthachadh ceòl ùr agus tha i air obair a dhèanamh, mar eisimpleir, do Fhèis Eadar-nàiseanta Dhùn Èideann. Tha i a' lìbhrigeadh phrògraman-ciùil air BBC Radio nan Gàidheal, BBC Radio Scotland agus BBC Radio 3.
Tha Màiri Anna a' fuireach agus ag obair ann an Àird Ghobhair.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Utrecht
'S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente), faisg air Amersfoort ann an cridhe nan Tìrean Ìsle a th' ann am Utrecht (IPA: ytrɛxt, Frysk: Utert, Laideann: Traiectum ad Rhenum). Tha e suidhichte ri taobh na h-aibhne Vecht, a sruthas dhan Rijn agus Canal air a bheil Amsterdam-Rijnkanaal, 13m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) dhen aon ainm, 35km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 48km bho Rotterdam, 55km bho Den Haag, 123km bho Mhiddelburg agus 77km bho Eindhoven.[3] Tha a h-uile coltas ann gu robh tuineachaidhean an seo ro àm nan Ròmanach agus 's iad na Ròmanaich a thog Caisteal san àite seo mu 50 RC. 'S ann o uut (sìos na h-aibhne san Duitsis) agus traiectum (staran san Laideann) a thàinig an t-ainm. Tha 321,583 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, 's e an ceathramh baile as motha na dùthcha a th' ann an Utrecht.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Adriaan Florenszoon Boeyens (1459 - 1523): Pàp bho 1522 gu 1523.
- Jacob van Utrecht (mu 1479 - an dèidh 1525) Peantair.
- Theo van Doesburg (1883 - 1931): Peantair.
- Sylvia Kristel (1952 - 2012): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Brno[6]
- Léon


text:
Bean-nighe
Gheibheadh a' bhean-nighe na h-aonar agus bhuineadh i de theaghlach nan sìdhichean.
Bhiodh i ri taobh lòn no allt agus smùid aice air nighe lèine mhairbh an aoin a bha gu caochladh. Mar a bhiodh i a' nighe, sheinneadh i marbhrann tùrsach.
Nan tachradh don aon a chitheadh i tighinn air a cùlaibh gun fhios dhith agus breith orra gu teann mu teis-mheadhan, dh'fheumadh i 3 iarrtasan a thoirt dha.
Cho luath 's a chitheadh a' bhean-nighe neach a' tighinn, rachadh i à sealladh a' fàgail a teachdaireachd dhuilich agus a crònan tiamhaidh na dèidh.
Ghearradh a' bhean-nighe leum na b' fhaide na ghearradh duine no beathach sam bith.


text:
Skattungbyn
‘S e clachan beag (Suainis: Tätort) am broinn Orsa, ann am meadhan na Suaine a th’ ann an Skattungbyn. Tha e suidhichte eadar Loch Skaflungen agus Loch Orsa, aig 225m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn (Suanais: Län) Dalarna,[2] 420km air falbh bho Ghöteborg, 213km bho Uppsala agus 272km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Chaidh Skattungbyn a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1539 mar skattunghe bij, a tha a' ciallachadh Eilean Sginnidh sa Ghàidhlig (Sjön med skaten). Chan eil ach 295 duine a' fuireach ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Gunnar Myrdal: (1898 – 1987) Eaconamaiche a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1974.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Alternatives Economiques


text:
THA an t-Albannach seo air a thoirt seachad do dh’iomradh le Raghnall MacilleDhuibh air leabhraichean Gàidhlig á Canada
Tha Guthan Prìseil le Anne Landin (Ionad Eòlais Cheap Breatainn, ri fhaotainn o Chomhairle nan Leabhraichean, £12) ’na chruinneachadh de 21 òrain Ghàidhlig á Ceap Breatainn, le eadar-theangachadh Beurla agus CD. An nì a tha sònraichte se an aire a th’ air a toirt do na tha air cùl nan òran – na bàird, na seinneadairean agus na cuspairean, le dealbhan de dhaoine agus de dh’àitichean.
Ma tha an leabhar ri ghabhail mar bheachd air cultar Gàidhlig Cheap Breatainn ro 2000, tha e a’ leigeil fhaicinn neart na seinne, neart an danns, agus laigse na bàrdachd. Chaidh na h-òrain a dhèanamh san 18mh, san 19mh agus san 20mh linn. Rinneadh am fear as ùire ann an 1995 no roimhe, ach tha e a’ cuimhneachadh an Dàrna Cogaidh Mhóir. Chan eil ach dà òran eile a’ meantraigeadh seachad air cùisean gaoil no crìochan baile dùthchail. Se aonan dhiubh ‘’S Mòr mo Chùram ’s Mi ga Stiùireadh’ anns a bheil rannan mar
’S ann Dimàirt a rinn sinn gluasad;
Bha gaoth ’n earra-dheas, ’s frasan fuar ann:
Ise marcachd nan tonn uaine,
’S iomadh stuadh a rinn i reubadh.
Se am fear eile ‘Òige gu Aois’ le Mìcheal Theàrlaich MhicGill’ Eathain – òran mór a tha ag innse co ris a bha e coltach a bhith fàs suas san eilean, a’ beachdachadh air cor na Gàidhlig (agus litreachas na Gàidhlig) ’s a’ crìochnachadh le iomradh air obair an fhoghair. Chanainn fhìn gu bheil uiread de rannan math ann ’s a th’ anns a’ chòrr den leabhar air fad. Tha seo, mar eisimpleir, a’ buntainn ri làithean òige Mhìcheil:
Nuair thàinig geamhradh na dùldachd
Fhuair mi triubhsair is còt’,
Agus mocaisean clùdaich,
’S bha mi sunndach gu leòr,
Dol don sgoil air dà mhìle
Le m’ leabhar ’s mìr ann am phòc’
Mar biodh mo leasan ro-dheiseil
Dh’fheumainn seasamh air stòl.
Mur eil agad ach an t-sùil air ais, thig e thugad mu dheireadh gun do chaill thu rud prìseil. Thachair e ann an Ceap Breatainn timcheall air 2000, agus sin an rud as cudromaiche mun ath leabhar againn, Famhair agus Dàin Ghàidhlig Eile le Lodaidh (Lewis) MacFhionghain. Chan e mhàin g’eil bàrdachd Ghàidhlig ga dèanamh a-rithist le fear á Ceap Breatainn, ach gur ann ann a chaidh fhoillseachadh – le Clò Oilthigh Cheap Breatainn agus Ionad Eòlais Cheap Bhreatainn. (Tha e ri fhaotainn o Chomhairle nan Leabhraichean, £9.99.)
A’ chiad rud a bhuaileas an leughadair Albannach, se an t-annas a bhith ann an tìr aineoil far am bi daoine a’ cur “gas” dha na càraichean aca (tha dàn beag cuimir ann ‘Prìs a’ Ghasa’) agus far nach bi iad a’ faighinn bàs ach ag “eugachdainn”. Tha sin ’na thogail inntinn.
Tha cuid a dhàin a’ déiligeadh ri cor na Gàidhlig an Alba Nuadh, agus tha rud na dhà aca ri innse dhuinne san t-seann dùthaich. Sann den t-seòrsa seo a tha ‘Famhair’ a thug ainm dhan leabhar. Se am famhair a’ Ghàidhlig fhéin, a chaidh a chadal “Le sàilean a chasan / làidire air an cur suas / air bruthaichean / creagan Halafacs; / A chruachain leathann tiugh air / an cur air cnuic mhacanta / Siorramachd Phictou …” An-diugh tha am famhair “’Na laighe gu riaslach” agus “bu dèonach leis éirigh / A dhearbhadh … / Gu bheil e gu feum”.
Ma ghabhas siud a ràdh mu Alba Nuadh, sann as motha a ghabhas a ràdh mu Alba.
Ann an ‘Iomall a’ Bhàis’, a-rithist, tha a’ Ghàidhlig ’na h-each a chaidh a leòn le dà pheilear, “fear ’na chridhe is fear eile ’na cheann”. Se an leigheas “An dà pheilear ’fhaighinn ás a’ bhothaig [sic] aige”, ’s chan eil teagamh agamsa nach e na peilearan an dà chànan oifigeil aig Canada. Dh’fhaoidte nach do dh’ainmich MacFhionghain iad a chionns gu bheil e ’na sheirbheiseach catharra? (Tha e a’ stiùireadh Oifis nan Cùisean Gàidhlig aig Riaghaltas Alba Nuaidh.)
Ann an ‘Rudan Do-Fhaicsinneach’ tha liosta de na rudan sin: “An t-anam / An t-àm / An creideamh / An gaol / An t-sìorraidheachd / Is a’ Ghàidhlig air a labhairt ’sa’ cheàrnaidh seo dhen t-saoghal”. Agus ann an dàn air leth cudromach, ‘Beatha: Rosa Parks (1913–2005)’, tha MacFhionghain an sàs an té de cheistean móra ar linn: car son a tha sinn obseasaichte le dath craicinn mura h-eil e gu diofar? Leig Parks fhaicinn, a réir choltais, gu bheil nithean ann “Nas doimhne na / dath a’ chraicinn, / coltas na bothaig [sic], / no labhairt na teangaidh”, agus gur iad na nithean sin “cleachdadh is cainnt”.
Ann an guth nas aotruime, tha a’ Ghàidhlig a’ dol ’na Facebook friend ann an ‘Làrach nan Ceanglaichean agus a’ Ghàidhlig’. Tha i car aonaranach ’s tha feum aic’ air caraidean, gun teagamh.
Se an treas seòrsa bàrdachd san leabhar an seòrsa tha a’ buntainn ruinn uile mar dhaoine. Fóghnaidh dà eisimpleir. Tha ‘Té-Ghléidhidh’ brèagha: ’s i leannan a’ bhàird an cuan. ’S tha ‘Aon Sràid’ a’ cur an cuimhne dhomh na statistigean ud a tha a’ sealltainn gu bheil 60 ás a’ cheud de bheairteas Ameireaga aig 25 ás a’ cheud de na daoine (neo rudeigin mar sin). Oir tha e mu thriùir tha bochd agus aon té tha beairteach, ’s tha an té bheairteach a’ tilleadh a-rithist ’s a-rithist sna h-aon fhaclan. Rud ris an canadh iad sa Ghàidhlig “séist” neo sa Bheurla “chorus” – neo “burden”.
Mar obair phreantasachd tha Famhair gealltanach, ’s tha e iomchaidh gun deach Lodaidh MacFhionghain a chrùnadh ann an 2011 mar Bhàrd a’ Chomuinn Ghaidhealaich. Rud na dhà san dealachadh ge-tà.
Tha e ’na spòrs aig critigean a bhith cur an corraig air “buaidhean”. Tha buaidh Ruaraidh MhicThómais – deagh mhaighstir! – ri fhaicinn an obair MhicFhionghain. Tha “Fàilidhean a’ chofaidh dhuibh / is bacon a’ braganaich air a’ stobh / a’ ceathachadh mu m’ shròn / a’ mhaduinn chùbhraidh seo” (ann am ‘Fàilidhean’) uabhasach coltach ri rud ann an ‘Àirc a’ Choimhcheangail’ aig MacThómais. ’S tha ‘Làmhan mo Mhàthar’ a’ leantainn eisimpleir ‘Làmhan’ MhicThómais, ach mar dheagh phreantas tha MacFhionghain a’ cur car san sgeul: “Agus thug mi ’n aire, / Gu robh an [sic] aon làmhan againn.”
Tuigear on phlàigh sic agam nach eil mi riaraichte daonnan le Gàidhlig an duine. Dh’fhaodte nach eil innt’ ach Gàidhlig Cheap Breatainn. Tha eadar-theangachadh Beurla air gach duilleig mu choinneamh, ’s uaireannan tha e air leth feumail. Mar eisimpleir, cha do thuig mise an loidhne “Chan ann ach dath a’ chraicinn.” Tha cho math gu bheil i eadar-theangaichte gu soilleir: “It isn’t just skin colour.”
An ‘snaithlean oir san uaimh’:fios mu Ghaidhil Alba Nuaidh
Tha “Rannsachadh na Gàidhlig” air a bhith a’ gabhail àite ann an diofar oilthigh bho thòisich e ann an Obar Dheathain ann an 2000, agus tha leabhar air a bhith ann mu gach fear. Tha na leabhraichean seo ’nan uamhannan òir làn fiosrachaidh ’s deasbaid mun Ghàidhlig.
Ann an 2008 chaidh a’ cho-labhairt a chumail taobh a-muigh Alba son a’ chiad uair – ann an Oilthigh Fransaidh Xavier ann an Antigonish, Alba Nuadh. Chaidh móran sgoilearan Gàidhlig a-null a ghabhail pàirt còmhla ri na Canèidianaich. A-nist tha an leabhar a-mach: Rannsachadh na Gàidhlig 5: Fifth Scottish Gaelic Research Conference, deasaichte le Kenneth E Nilsen (Clò Oilthigh Cheap Breatainn, ri fhaotainn o Chomhairle nan Leabhraichean, £15.99).
Nuair thuiteas sinne air an Albannach a-staigh do dh’aon de na h-uamhannan seo bidh sinn a’ suathadh ar sùilean ’s a’ brodadh mun cuairt san duibhre, an dòchas gun coinnich sinn ri trì rudan. Aon phàipear mór cudromach a nì eachdraidh. Pàipearan ann an Gàidhlig. Agus snàithlean phàipearan a bhios gar treòrachadh tron uaimh bho sheòmar gu seòmar, gach fear a’ cur beagan ris an aon sgeul, mar usgraichean sgaoilt’ air an làr.
Bu toigh leam a ràdh g’eil am pìos aig Aonghas MacCoinnich, mu chriomagan Gàidhlig ann an eachdraidhean Beurla Chlann Choinnich, ’na “phàipear mór a nì eachdraidh”, ach chan eil, buileach – ged as e am pàipear as motha san leabhar! (Se a rinn eachdraidh am pàipear aig Màrtainn MacGriogair, foillsichte bho chionn deich bliadhna, air a bheil e stéidhte.) Tha MacCoinnich a’ faighneachd cheistean math, ach chan eil e toirt seachad nam freagairtean gu léir. Chan eil e fuasgladh dubhfhaclan nan criomagan Gàidhlig seo uile a tha cho doirbh an tuigsinn. Nuair chuireas e na rannan an òrdugh grinn ’s a mhìnicheas e iad facal air an fhacal, nì e eachdraidh.
Mur e pàipear MhicCoinnich as fheàrr ma-thà, se am pàipear aig Mìcheal Newton, oir tha esan an sàs an ceist mhór a bhuineas ri eachdraidh, poileataigs, feallsa-nachd, creideamh, cinneadh: am bu chòir Gaidhil Chanada fhaicinn mar “Bhreatannaich”: ceannardach, “sìobhalta”, Crìostaidh, misneachail sa chultar aca? (Có an cultar?) Neo mar “Innseanaich”: neo-fhoghlaimte, pàganach, neòghlan, mì-rianail? Tha Newton a’ làimhseachadh seo gu faiceallach ’s a’ toirt fianais luachmhor gu solas an latha. Mar eisimpleir, nuair sgrìobh cuideigin san Indian Magazine ann an 1896 gum bu chòir réiseamaid Innseanach a bhith ann, mhol e aodach a bha gu h-iongantach coltach ri breacan an fhéilidh!
Tha 24 pàipear san leabhar, ceithir dhiubh an Gàidhlig, pàipear MhicCoinnich ’nam measg. Aon ás gach sia: sin an àbhaist an-dràsta. Tha mi toilichte a ràdh gur ann mu dheidhinn Alba Nuaidh a tha na trì eile air fad.
Agus tha sin gam thoirt gu fìor neart an leabhair seo. Se Alba Nuadh an snàithlean, an t-òr glan. Tha iomadh pàipear beag ann mun dùthaich, agus còmhla tha iad a’ toirt dealbh beòthail dhuinn de dhualchainntean, de dh’eachdraidh, de chreideamh, de shaoghal tradiseanta, de dh’òrain, de sgeulachdan ’s de ghaisgich nan Gaidheal ann an Albainn Nuaidh.
Tha tòrr stuth math eil’ ann nach eil a’ buntainn ri Canada idir. Eachdraidh beatha Chaluim Iain MhicillEathain, mar eisimpleir. ’S chan e sgoilearan sgoilearan mura can iad corra rud a tha dùbhlanach. A réir Janice Fairney bha Comann na Gaidhealtachd ’na “mheur” de Chomann Gàidhlig Lunnainn. A réir Guy Puzey “Irish place-names on bilingual signs are in an italic Celtic-styled typeface that makes them harder to read than their clear English counterparts”. A réir Laurinda Matheson tha “Banais Aonghais an t-Sagairt” a’ ciallachadh “Wedding of Angus the Priest”. Agus a réir Donald J Gillies tha airtigealan riaghailteach Gàidhlig anns a’ Herald agus a’ Scotsman.
Dà phuing nas motha. Nach truagh nach eil an leabhar ag innse dhuinn co iad na daoine a tha a’ sgrìobhadh. Agus tha seann seann chleachdadh a’ leantainn nach do thuig mise riamh – pàipearan Beurla le quotes Gàidhlig gun an eadar-theangachadh. Ma tha sgrìobhadairean an dùil gun tuig na leughadairean aca Gàidhlig, car son nach sgrìobh iad fhéin ann an Gàidhlig?


text:
Auguste Rodin
B’ e François-Auguste-René Rodin (Paris, 12 an t-Samhain 1840 - Meudon, 17 an t-Samhain 1917) fear dhe na deilbhearan na b’ ainmeile a bh’ ann a-riamh.[1] Tha na nithean na b’ fheàrr a rinn e ann an dà taigh-tasgaidh ann am Paris agus Meudon a-nis. Bha athair, Jean-Baptiste, na oifigear poilis ann an Normandaidh.
Susbaint
Trèanadh agus Obair[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich e a chuid trèanaidh foirmeil ann an 1854, nuair a chaidh e dhan Sgoil Bheag (Fraingis: La Petite École), is Lecoq de Boisbaudran agus Jean-Hilaire Belloc a’ toirt foghlam dha na h-oileanaich an siud. Aig aon an àm dh’ionnsachadh e fo stiùireadh Antoine-Louis Barye, eòlaiche-bodhaig,[2]is bha e an sàs ag obair anns an stiùidio aig Louis-Robert Carrier-Belleuse cuideachd.[3] An dèidh an Sgoil Bheag fhàgail, dh’fheuch e ris a dhol do Sgoil na h-Ealain Pharis, ach chaidh e dhiùltadh trì tursan.
‘S e An duine leis an t-sròin bhriste (L'Homme au nez cassé)[4] a bh’ann a’ chiad rud a chuir e a-steach dhan Salon ann am Paris, ach dhiùltadh e air sàilleabh nach robh e deiseil.[5] Seo liosta na nithean na b’ ainmeile aige: An Smuaineadair (1880), Am Pòg (1886) agus Am Mac Stròdhail (1889).
‘S e Dorsan Ifrinn (La Porte de l’Enfer) an rud na b’ adhartaiche ghlòir-mhiannaiche a rinn e a-riamh, a dh’iarr Taigh-tasgaidh na h-Ealain Mhaisich air. Mhair an gnothach ceithir bliadhna gus an robh e deiseil airson taisbeanadh an Salon ann an 1900, is chuidich Camille Claudel e ris. Thug e brosnachadh agus misneachadh bho mhòran tobraichean, ach dh’ainmich esan fhèin gu seachd àraidh Dorsan Phàrrais le Ghiberti, An Ifrinn[6] le Dante agus Flùraichean na n-Aingidheachd[7] le Baudelaire.
Rinn e ìomhaighean dhe Victor Hugo agus Honoré de Balzac ann an 1897 a bha gu math connspaideach aig an àm, ach ‘s e càrnan-cuimhne poblach ann am Paris a th’ annta a-nis. Tha am buidheann eachdraidheil aige ris an canar Na Bùirdeasaich à Calais (Les Bourgeois de Calais) uabhasach ainmeil gus an latha an-diugh cuideachd, is chithear e ri beulaibh Pàrlamaid Shasainn ann an Lunnainn.[8] A bharrachd air sin, tha aon ìomhaigh a rinn e, Eòin Baistidh, ann an Gleann na Cille, faisg air Dùn Phrìs, Alba.[9]
Ealain agus Lomnochd[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cuspairean gnèitheasach agus drùis-mhiannach a-riamh ann an teas mheadhan na h-obrach aig Rodin.[10] Fhaiceadh cuirp rùisgte is gnothaichean na feòla dhe gach uile seòrsa, fiù 's fèin-bhrodadh, anns a chuid obrach, seadh anns na h-ìomhaighean mheatailt is cloiche, seadh anns na dealbhan is gràbhalaichean. ‘S e dìreach Rodin a bh' ann a’ chiad dheilbhear a rinn fìor dhealbh caineag mhnà,[11] ann an Iris, teachdaire na Diathan (Iris, messagère des dieux).[12]
Gaol[deasaich | deasaich an tùs]
Bha beò-ghlacadh làidir taobh cuspairean na feòla aig Rodin.[13] agus bha tòrr leannain aige fad a bheatha, ach thug dithis dhuibh buaidh mhòr air a chuid obrach. ‘S e Rose Beuret a’ chiad leannan a fhuair e, bha iad còmhla fad am beatha, is phòs e rithe mu dheireadh thall air an 29mh latha dhenFhaoilleach 1917 (am bliadhna a bhàsaich an dithis dhuibh).[14] Thug Rose Beuret mac dha, ach leigeadh Rodin seachad e.
Bheireadh boireannach eile buaidh fa leth mòr air beatha Rodin, tè air an robh Camille Claudel, a bha an sàs ann am buidheann dhe oileanaich a fhuair Rodin, mu 1884. Dh’aidich Rodin gun do thòisich e air cuspairean gu math drùis-mhiannach agus gnèitheasach a dh’obair nuair a choinnich e Camille Claudell. Chaochail i ann an 1943 an dèidh 30 bliadhna a chuir seachad ann an taigh-cuthaich.[15]
Bha mòran leannain ainmeil eile ann an saoghal an ealain aig Rodin fad a bheatha cuideachd. Mar eisimpleir, sgrìobh an dannsair Isadora Duncan mu dheidhinn a cuid leannanachd neo-thorrach còmhla ris an deilbhear:[16] ’S e dìreach a h-uile càil a thoirt dhasan gum bu mhiann leamsa fhèin agus sin a dhèanainn gu dearbh, nan cuireadh mo chuid fhoghlaim amaideach an dearg eagal ormsa (...). Abair na tursan a ghabh mi aithreachas air a’ mhì-thuigsinn ghòrach leis gun do chaill mi an cothrom seunta mo mhaighdeanas a thoirt dhan dhia Pan, do Rodin uamhasach! A bharrachd air sin, thug mòran de luchd-ealain is cleasaichean pàirt ann am beatha Rodin, is bho àm gu àm bhite ag iarraidh a bhith ga mì-chliùthachadh gu poblach, air an sgàth; Sgaoileadh Sergei Diaguilev droch fhathannan mu dheidhinn Rodin agus Vatslav Nijinski, nuair a chunnaic e an dithis dhuibh nan cadal còmhla air an fheur an comhair an Taigh-òsda Hôtel Biron.
Dìleab[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e fìor ro-theachdaire an deilbhidh nòs-ùr agus fìorachail a bh’ann Rodin, ged an robh neart clasaigeach ann cuideachd. Thug e buaidh uabhasach mòr air deilbhearan an 20mh Linn mar Camille Claudel, Maillol, Constantin Brâncuşi, Matisse, Alberto Giacometti neo fiù 's Chillida.[17] Tha feadhainn ag ràdh gur robh na rinn e cudromach do dh’Egon Schiele cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Musée Rodin
- ↑ Bronze Gallery
- ↑ Història de l'art del segle XIX, le García Carmen, Universitat de València, 2000, duilleagan 197 gu 199, ISBN 84-370-4274-7
- ↑ Insecula
- ↑ Història de l'art del segle XIX, le García Carmen, Universitat de València, 2000, duilleagan 197 gu 199, ISBN 84-370-4274-7
- ↑ EPDLP
- ↑ Galeón
- ↑ Virtual London
- ↑ Dumfries and Galloway Online
- ↑ Exposiciones Mapfre
- ↑ Dwelly-d
- ↑ Exporevue
- ↑ Auguste Rodin, le Rainer Maria Rilke, Santa Coloma de Queralt, Obrador Edèndum, 2000, duilleag 16, ISBN 978-84-936609-6-3
- ↑ Soumaya
- ↑ Centro Psicoanalítico de Madrid
- ↑ Auguste Rodin, le Rainer Maria rilke, Santa Coloma de Queralt, Obrador Edèndum, 2000, duilleag 19, ISBN 978-84-936609-6-3
- ↑ TV3
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
David Lloyd George
B' e prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte eadar 7mh an Dùbhlachd 1916 agus 22na an Dàmhair 1922 a bh' ann an David Lloyd George, OM, PC (17 am Faoilleach, 1863 - 26 am Màrt 1945).
'S e an aon phrìomh-mhinistear Chuimreach a th' air a bhith aig an RA: ged an do rugadh e ann an Sasainn, b' e Cuimrich a bha anns a phàrantan agus b' e a' Chuimris a' chiad chànan aige.
Sgrìobhaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Lloyd George, David. 1927. 'Message from The Right Hon. David Lloyd George M.P.', ann an Guthan o na Beanntaibh / Voices from the Hills deas. le John MacDonald (Glaschu: An Comunn Gàidhealach), d.7.


text:
04.05.2012
Bu chòir gum biodh pàirt nas motha aig an roinn saor-thoileach agus solaraichean cùraim neo-eisimeileach ann a bhith a’ lìbhrigeadh slàinte is cùram sòisealta aonaichte, a rèir aithisg a chaidh fhoillseachadh an-diugh le Comataidh na Slàinte agus Spòrs.
Nochd an aithisg mar cho-dhùnadh air sgrùdadh mu mholadh gun deidheadh com-pàirteachasan slàinte is cùram sòisealta a chruthachadh, ag amas air bearn eadar an NHS agus seirbheisean riaghaltais ionadail a dhùnadh.
Thuirt Neach-gairm na Comataidh Donnchadh MacNèill BPA:
“Tha a’ Chomataidh a’ cur fàilte air mòran de na tha ann am planaichean Riaghaltas na h-Alba. Cho-dhùin sinn nach bu chòir aonachadh ri mholadh a bhith air a stiùireadh le atharrachadh structarail: an àite sin, feumaidh fòcas soilleir air co-dhùnaidhean do dh’euslaintich, luchd-cleachdaidh na seirbheis agus luchd-cùraim a bhith aig a chridhe.
“Tha sinn gu aona-ghuthach, ma tha iad gu bhith èifeachdadh, gum feum na com-pàirteachasan slàinte is cùram sòisealta ùra dotairean teaghlaich agus proifeasantaich cùram-slàinte eile a thoirt air bòrd gus a bhith a’ dealbhadh seirbheisean do na sgìrean ionadail aca.”
Mar phàirt de lèirmheas air Com-pàirteachasan Slàinte Coimhearsnachd, tha an aithisg cuideachd a’ moladh gum bu chòir:
· fòcas ath-leasachaidh a bhith air co-dhùnaidhean agus gum bu chòir a bhith sùbailte aig ìre ionadail gus cùram èifeachdach a lìbhrigeadh;
· buidseadan Bòrd Slàinte is riaghaltas ionadail a bhith dha-rìribh air an aonachadh. Mar thoradh air eu-comas riaghaltasan ionadail is bùird slàinte seo a thoirt gu buil tha sin air a bhith na chnap-stara do dh’aonadh slàinte is cùram sòisealta;
· lèirmheas a dhèanamh air mar a tha com-pàirticheachasan treas roinn is roinn neo-eisimeileach an sàs ann an dealbhadh Ionmhas Atharrachaidh gus dèanamh cinnteach gu bheil iad an làn-sàs ann a bhith a’ coimiseanadh sheirbheisean ùra. Chaidh an Ionmhas Atharrachaidh a stèidheachadh gus spionnadh agus taic a thoirt do dh’ atharrachadh ann an cothromachadh cùram do dh’euslaintich aig ìre ionadail.
Thuirt Leas-neach Gairm Bob Doris BPA:
“Fhuair sinn fianais bho ioma àite gun robh an structar gnàthaichte de Chom-pàirteachasan Slàinte Coimhearsnachd, a bha ag amas air adhartas fhaighinn ann an co-obrachadh eadar bùird slàinte is riaghaltasan ionadail, feumach air crathadh. “Nuair a thig an treas roinn agus an roinn neo-eisimeileach an sàs bidh sin na chomharra cudromach eile de na com-pàirteachasan ùra. Tha iad feumach air cothrom dìreach a bhith aca gus beachd a thoirt air dealbhadh agus coimiseanadh seirbheisean ùra agus rèiteachadh com-pàirteachasan nas fharsainge ma tha na h-adhartasan a tha sinn uile airson fhaicinn gu bhith air an lìbhrigeadh aig ìre bunaiteach.”
Cùl-fhiosrachadh
Anns an Dùbhlachd 2011, dh’ainmich Riaghaltas na h-Alba planaichean gus a bhith ag aonachadh slàinte is cùram sòisealta do dh’inbhich. Dh’aontaich Comataidh na Slàinte is Spòrs air 24 Faoilleach 2012 sgrùdadh goirid a dhèanamh air planaichean an Riaghaltais. Cha do chur Riaghaltas na h-Alba co-chomhairleachadh fhathast air chois mun reachdas a tha san amharc agus bu chòir an aithisg seo bhon Chomataidh fhaicinn mar phàirt den phròiseas sin.


text:
Duillag
- She organe lossreeyn bun-chooish y duillag shoh. My ta sym ayd ayns keeall elley yn 'ockle shoh, lhaih duillag (reddaghey).
Ayns lus-oaylleeaght, she organe lossreeyn ta currit da co-haaghey sollysh eh duillag. Er son shen, ta duillagyn lhean as keyl son y chooid smoo. Ta'n lheanid shoh cur y duillag fo ny smoo soilshey as daa-ocseed charboan, agh t'eh coayl ny smoo ushtey na cummey cruinn. Rish yn Eash Devonagh, tra va co-chruinnaghey daa-ocseed charboan ymmodee keayrtyn ny smoo ta jiu, cha row duillagyn ny gish reaey ec lossreeyn. Ta oltyn rea lheaney ta co-haaghey sollysh ec ymmodee bryophyteyn, agh cha nee feer duillag t'ayn. Shen feer bentyn rish microphyllyn lycophyteyn myrgeddin. T'ad cur macrophyll, megaphyll as euphyll er duillagyn renniee, gymnospermyn as angiospermyn ny keayrtyn.
Ta trooid-ghaalaghey as bineal taghyrt ayns duillagyn, dy cadjin. T'ad tashtey bee as ushtey, as ta kuse jeu er nyn gaghlaa er son obbraghyn elley.
Ta duillagyn scanshoil myr bee beiyn as deiney.
Cummal
Strughtoor[reagh]
Ta lane duillag angiospermagh jeant magh jeh cass duillag (gass y duillag), lhiann (y "duillag" hene) as stipuleyn (reddyn ta gaase ec çheughyn y chass duillag). Cha nel y tree jeu ec dagh dooie dy lus. Myr sampleyr, foddee nagh vel stipuleyn ayn; cha nel cass duillag ec dagh dooie; as cha nel duillagyn dagh dooie lhiannagh (jeant rea).
She olt lossreeyn eh duillag, as t'ad rheynn ad ayns tree stooghyn kirpey:
- Epiderm ta coodaghey ny h-eaghtyryn
- Mesophyll çheusthie
- Cuishlinyn duillag
Epiderm[reagh]
She coodagh dy chillagyn eh yn epiderm. T'eh geddyr-scarrey killagyn ny lus jeh'n teihll. T'eh coadey noi coayl ushtey liorish trooid-ghaalaghey, as stiurey co-cheaghley gas, taaley covestaghyn soe, as ny keayrtyn, maanalys ushtey. Ta strughtoor drommey-tarragh echey son y chooid smoo; dy ghra myr shen, cha nel yn eaghtyr s'ardjey gollrish yn eaghtyr s'inshley, as foddee obbraghyn er lheh ve oc.
Ta'n epiderm tarhoilshagh dy mennick (cha nel chloroplastyn ec killagyn epidermagh), as ta craaish kereagh ta lhiettal coayl ushtey. Ta craaish ny s'çhee ec duillagyn lossreeyn ass çhymbyllaghtyn çhirrym na ec adsyn ass çhymbyllaghtyn fliugh.
Ta stoo kirpey epiderm goaill stiagh ymmodee sorçhyn dy chillag er lheh: killagyn epidermagh, killagyn skaa, killagyn coonee as trichomeyn (renaigyn epidermagh). She killagyn epidermagh ad y chooid smoo jeu, as adsyn y chooid smoo bunneydagh.
Ta dorallyn (stomata) ayns yn epiderm. T'ad jeant magh jeh doral as killagyn skaa mygeayrt echey. Ta chloroplastyn ayns ny killagyn skaa. Ta daa dys kiare killagyn coonee gyn chloroplastyn mygeayrt oc. Dy cadjin, ta ny smoo stomata 'syn epiderm s'inshley na'n epiderm s'ardjey.
Ta'n chooid smoo jeh'n duillag eddyr yn epiderm jeant magh jeh stoo kirpey parenchyma ny chlorenchyma. T'ad cur "mesophyll" er ("mean duillag" 'sy Ghreagish). Shoh ynnyd smoo scanshoil 'sy lus dysf co-haaghey sollysh. She stoo kirpey cosoylaghey t'ayn; t'eh lheie stooghyn kemmigagh as jannoo soo kirpey jeu.
Mesophyll[reagh]
Ta mesophyll renniee as angiospermyn er ny rheynn ayns daa vrat:
- Brat s'ardjey dy chillagyn mesophyll çhionn. T'ad sheeynit dy jeeragh seose, rollianagh, as çhionn rish y cheilley. Ta'n brat shoh dy jeeragh fo yn epiderm s'inshley. Ta ram chloroplastyn ayn, as ad faggys da boallaghyn ny killag. T'ad reaghit ayns un dys queig straihyn. Ta'n oardagh shoh mooadaghey maanalys daa-ocseed charboan, as jannoo share jeh soilshey ny greiney. Er y fa nagh vel agh scarrey beg eddyr ny killagyn, foddee myn-eddanaght ymmyrkey ushtey eddyr oc. Ta mesophyll çhionn yl-vrattagh ec duillagyn lossreeyn ta currit da soilshey, as un vrat ec duillagyn lossreeyn ta currit da scaa.
- Brat s'inshley dy chillagyn mesophyll thoanagh. Ta ny killagyn shoh ny s'cruinney as cha nel ad cho çhionn. Ta reamyssyn mooarey aer eddyr-chillagagh. Ta ny sloo chloroplastyn oc na ec killagyn çhionn.
Ta ny stomata fosley dys ny reamyssyn shoh.
Cha nel y daa vrat shoh ec dagh lus ushtagh. Ny keayrtyn, nagh vel eer epiderm ny mesophyll oc. T'adsyn jannoo ymmyd jeu aerenchyma co-cheintyssagh: killagyn as boallaghyn keylley oc, as reamyssyn mooar gassagh eddyr oc. Ta ny stomata oc er yn eaghtyr s'ardjey.
Cuishlinyn[reagh]
Ta ny cuishlinyn nyn soie 'sy vesophyll thoanagh. T'ad jeant magh jeh:
- Sylem: feddanyn ta gymmyrkey ushtey as stoo meainagh jeh ny fraueyn dys y duillag.
- Phloem: feddanyn ta gymmyrkey sapp ass y duillag, as sucrose ass co-haaghey sollysh lheieit ayn.
Jalloo-oaylleeaght[reagh]
Oardagh er y ghass[reagh]
- Maylartey — ta un duillag kianglt rish dagh noad, as ta ny duillagyn maylartey er y daa heu harrish y ghass.
- Piyral — ta daa ghuillag kianglt rish adgh noad; t'ad croshagh my ta dagh piyr çhyndaait rere y phiyr roish; t'ad jeeragh my t'ad gaase ayns daa straih er yn un phlaaney.
- Fainagh — ta tree ny ny smoo kianglt rish dagh noad er y ghass. Ny keayrtyn, ta'n 'ainey croshagh rere yn 'ainey roish.
- Roseagh — ta ny duillagyn ayns cummey cront.
Lesh aase ny gass, ta duillagyn reaghey ad hene mygeayrt y ghass er son dy hareaghey ymmyd sollys. T'ad jannoo shlig chassee mygeayrt y ghass. Ta uillin ny duillagyn rere straih Fibonacci: 1/2, 2/3, 3/5, 5/8, 8/13, 13/21, 21/34, 34/55, 55/89. 'sy straih shoh, ta'n earrooder cowraghey yn earroo dy lane hymshal mygeayrt y ghass derrey vees duillag 'syn ynnyd toshee reesht. Ta'n enmysser cowraghey quoid dy ghuillagyn t'ayn. Myr shen:
- ta duillagyn maylartey er uillin 180° (myr shen, 1/2 kiarkyl, hoal noi y cheilley)
- 120° (1/3) : tree duillagyn ayns çhymshal
- 144° (2/5) : queig duillagyn ayns daa hymshal
- 135° (3/8) : hoght duillagyn ayns tree çhymshallyn
Ayrnyn y lhiann[reagh]
Ta daa horçh dy ghuillag ry-hoilshaghey bentyn rish rheynn y duillag. Ta lhiann neurheynnit ec duillag bunneydagh. Ny keayrtyn, ta cummey y duillag jeant jeh babbanyn, agh cha nel ny baarnaghyn eddyr oc roshtyn yn ard-chuishlin. Ta lhiann rheynnit ec yl-ghuillag, as dagh duillageen echey rheynnit er ard-chuishlin ny fo-chuishlin. Ny keayrtyn, t'eh jeeaghyn dy vel dagh duillageen ny ghuillag hene. Myr shen, she scanshoil eh dy chur tastey er raad ta'n cass duillag, dys cur enney er yl-ghuillag. T'ad cowreydagh jeh shiartanse dy chynneeyn er lheh, myr sampleyr, Fabaceae. T'ad cur rachis er cuishlin veanagh y duillag.
Troyn y chass duillag[reagh]
Ta duillagyn as cass oc ayn, as duillagyn gyn cass myrgeddin. Adsyn gyn cass, ta'n lhiann kianglt dy jeeragh rish y ghass. Foddee y lhiann goll mygeayrt y ghass, as ny keayrtyn, t'eh jeeaghyn dy vel y ghass gaase ny trooid. Shen feer ec kuse jeu, as t'ad cur thiollit (ny perfoliata) orroosyn, m.s. Claytonia perfoliata.
Ec duillagyn peltata, ta'n cass duillag kianglt rish eaghtyr y lhiann, cha nel rish yn oirr echey.
Ta cass duillag lheanit ec shiartase dy ghooieyn Acacia, as t'ad jannoo obbyr lhiann. T'ad cur phyllodeyn orroo. Ny keayrtyn, ta duillag cadjin fedjagagh ec birr y phyllode.
Ta stipule, ry-akin ec ymmodee dicotyledonyn. She famman gollrish duillag beg t'ayn, as t'ad nyn soie ec çheuyn y chass duillag. Ta fir foddey beayn ayn nagh vel tuittym (m.s. ayns roseyn as poanraghyn), agh ta fir elley tuittym.
Oardagh ny cuishlinyn[reagh]
Ta ram termeeaght er lheh bentyn rish cuishlinaght duillagyn.
Ta un aarheynn bentyn rish lheanid ny cuishlinyn:
- craspedodromous (ard-chuishlinyn roshtyn oirr y duillag)
- camptodromous (cha nel ard-chuishlinyn roshtyn oirr y duillag).
Son y chooid smoo, t'ad aarheynn duillagyn er bun cummey ny banglaneaght ny cuishlinyn.
Imraaghyn[reagh]


text:
Ivy League
Tha an Ivy League a' ciallachadh buidhne den oilthighean as aosda aig na Stàitean Aonaichte. Ceangailte ris na h-uachdaran Aimearaganach, tha iad uile ann an Sasainn Nuadh, ann an ear-thuath na dùthcha.
- Oilthigh Bhrown - Providence, Rhode Island, stèidhichte ann an 1764.
- Oilthigh Cholumbia - Eabhraig Nuadh, Eabhraig Nuadh, stèidhichte ann an 1754.
- Oilthigh Chornell - Ithaca, Eabhraig Nuadh, stèidhichte ann an 1865.
- Colaiste Dartmouth - Hanover, Hampshire Nuadh, stèidhichte ann an 1769.
- Oilthigh Harvard - Cambridge, Massachusetts, stèidhichte ann an 1636.
- Oilthigh Phrinceton - Princeton, Jersey Nuadh, stèidhichte ann an 1746.
- Oilthigh Phennsylvania - Philadelphia, Pennsylvania, stèidhichte ann an 1740.
- Oilthigh Yale - New Haven, Connecticut, stèidhichte ann an 1701.


text:
Majuro
'S e prìomh-bhaile na h-Eileanan Mharshall a tha ann am Majuro. Anns a’ bhliadhna 2004 bha 25,400 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha port-mara, port-adhair eadar-nàiseanta agus bùthan mòra aige. Tha am baile suidhichte air 64 atol ris an canar Majuro Atoll. Chan eil Majura nas motha na 9.7 cilemeatair ceàrnach san fharsaingeachd gu lèir, ach tha e na laighe timcheall air lagoon le 295 km².
Tha trì teis-meadhan anns a' bhaile (bho dheas gu tuath):
- Delap: Tha bùthan mòra an-seo.
- Uliga: Cridhe ionmhasail, le roinn turasachd làidir. Tha an College of the Marshall Islands an-seo agus sgoiltean eile cuideachd.
- Darrit: Tha am pàrlamaid stèidhichte an-seo.


text:
Ìosa Crìosd
R. Bethlehem, mu 4 R.C. B. Ierusalem mu 33 A.C.
A-rèir na Crìosdaidhean se "Mac Dhè. Slànaighear. Mac an Duine." a tha ann, ach se figear gu math connspaideach a tha ann, gu h-àraid a-measg nan Iùdhach
'Se Ìosa an duine a thòisich an creideamh Crìosdaidh le na thuirt e is na theagaisg e. Tha e cuideachd air ainmeachadh mar "Ìosa Crìosd" no dìreach "Crìosd". Tha an t-ainm Ìosa a tighean bhon ainm Eabhra (Hebrew) "Yeshua" a tha tighean bho "Yehovah-shua" a ciallachadh "Glèidhidh Dia." Tha am facal Crìosd a tighean 'on facal Greugais "Khristós" (Xpισtός) a ciallachadh "an neach coisrigeach." Tha am facal Eabhra "Moshiach", no Mesiah 'sa Ghàidhlig agus 'sa Bheurla, a ciallachadh an aon rud ris an Greugais Khristós.
'S ann anns an Tiomnadh Nuadh 'sa Bhìoball a lorgas sinn na sgeulachdan mu Ìosa. Cha do sgrìobh duine mu dheidhinn nuair a bha e beò agus mar sin chan eil sinn cho eòlach air a bheatha 'sa bhitheadh sinn an dòchas.
Tha am Bìoball ag ràdh gun robh Ìosa beò ann an àm Impireachd an Roimh anns an dùthaich far a bheil Israel an diugh. Chaidh a' bhreith fhad 's a bha a mhàthair agus athair a fuireach ann an sabhal seach nach robh rum anns na taighean-òsda. Tha latha Nollaig againn mar latha-saor airson seo a chuimhneachadh.
Nuair a dh'fhàs Ìosa na inbheach thoisich e a siubhal mun dùthaich a teagaisg agus an innis sgeulachdan. Bha e a teagaisg gum bu choir do dhaoine gaol a thoirt do Dhia agus cuideachadh a thoirt do chèile.
Bha gu leòr ag ràdh gum b' urrainn dha mìorbhail a dhèanamh mar uisge a thionndadh gu fìon, slàinte a thoirt air ais do dhaoine tinn agus fiù beatha thoirt air ais do feadhainn a bhàsaich.
Nuair a dh'fhàs Ìosa ainmeil chaidh e gu Ierusalem. An sin thionndaidh na sagairtean cumhachdach Iùdhach na aghaidh agus chaidh a mharbhadh le na Ròmanaich air A' Chrois.


text:
Planaichean Chiseòirn gam mìneachadh
- 20 An Gearran 2013
Thèid plana airson seann ghàradh ola Chiseòirn air taobh siar Rois ath-bheothachadh, a mhinneachadh aig là fosgailte ann an Loch Carrann Diciadain.
Tha a' chompanaidh leis a bheil an làrach airson an goireas a chur gu feum a' frithealadh gnìomhachas a' chumhachd ath-nuadhachail.
Tha Port Chiseòirn Eta. neo KPL, a' moladh togalaichean bathair, ionadan tionnsgalachd, seòmraichean obrach agus àiteachan còmhnaidh airson suas ri 1,500 neach-obrach a thogail aig an làraich.
Tha a' chompanaidh an dùil tùran concrete a thogail ann an Ciseòrn a thèid a chleachadh ann an tuathan-gaoithe aig muir, agus nithean eile a tha deatamach a thaobh a bhith a' cruthachadh dealain uaine aig muir.
Tha KPL ag ullachadh airson cead-dealbhachaidh iarraidh bho Chomhairle na Gàidhealtachd airson a' phlana, a tha iad ag ràdh a chruthaicheadh suas ri 2,500 cosnadh.
Thèid là fosgailte a chumail aig Talla Choimhearsnachd Loch Carrann Diciadain airson cothrom a thoirt do mhuinntir an àite barrachd fhaighinn a-mach mun phròiseact, agus beachd a thoirt air na th' anns an amharc.


text:
1919
MCMXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chailleadh HMY Iolaire air Latha na Bliadhna Ùire.
- Bhuannaich Carl Friedrich Georg Spitteler an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 19 an Lùnasdal - Fhuair Afganastan a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 an t-Iuchar - Primo Levi, ann an Torino. Sgrìobhadair às An Eadailt.
- 3 an Damhair - Seamus Bochanan, ann am Murfreesboro. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 22 an Damhair - Doris Lessing, ann an Kermanshah. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 19 an Damhair - Donald Pleasence, ann an Worksop. Actair à Sasainn.
- 9 an Dùbhlachd - William Nunn Lipscomb, ann an Cleveland (Ohio). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Sultain - Matilde Camus, ann an Santander. Bàrd às An Spàinn.
- Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill, ann am Peighinn nan Aoireann. Bàrd Gàidhleach à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Iuchar - Hermann Emil Fischer, ann am Berlin. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 11 an Lùnasdal - Andrew Carnegie, ann an Lennox Massachusetts. Fear-gnìomhachais à Alba.
- 15 an t-Samhain - Alfred Werner, ann an Zürich. Ceimigear às An Eilbheis.
- 13 an Damhair - Karl Adolph Gjellerup, ann an Dresden. Sgrìobhadair às An Danmhairg.


text:
1849
MDCCCXLIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Fort Worth (Texas) a stèidheachadh.
- Chaidh Manizales (Coloimbia) a stèidheachadh.
- 3 am Màrt - Sguir James K. Polk mar 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 5 am Màrt - Thòisich Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Dùbhlachd - Rafael Reyes, ann an Santa Rosa de Viterbo. Fear-poileataigs à Coloimbia
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Ògmhios - James K. Polk, 11mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 17 an Damhair - Frédéric Chopin, ann am Paris. Neach-ciùil às a' Pholainn.


text:
An Gearasdan
She balley ayns Gaeltaght ny h-Albey eh an Gearasdan (Baarle: Fort William, Gaelg Albinagh son "yn Garrastan"). T'eh ny nah valley smoo ayns Gaeltaght ny h-Albey lurg Inbhir Nis. Ta'n balley ny hoie er çheu yiass y Ghlion Mooar er oirr An Linne Dhubh as Loch Iall. T'eh soit cosh Veinn Nivish, y slieau s'yrjey ayns ny h-Ellanyn Goaldagh, as cosh Ghlion Nivish.
She laare turryssagh scanshoil eh an Gearasdan, lesh Gleann Comhann beggan da'n jiass, Aonach Mhòr da'n twoaie as Gleann Fhionnainn da'n sheear.


text:
Àird Mhèanais
'S e baile beag ann an Giogha a th' ann an Àird Mhèanais [1] (Beurla: Ardminish). 'S e Àird Mhèanais an t-aon bhaile a tha anns an eilean.'S e seo na co-chomharran aige: 55° 40′ 17.87″ Tuath agus 5° 44′ 31.15″ Iar.
'S e port-mara airson aiseag a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Àird Mhèanais ann an Giogha agus Taigh an Lòin le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
Tha oifis a’ phuist, cidhe agus bùth ann an Àird Mhèanais.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 7, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NR 647 484


text:
Oilthigh Lunnainn
'Se Oilthigh Lunnainn co-nasgadh de dh'oilthighean agus ionadan. 'Se Oilthigh Lunnainn am fear is motha anns an Rìoghachd Aonaichte agus tha i am measg na h-oilthighean is motha agus is ainmeil anns an t-saoghal. Tha 18 colaiste agus 13 ionad a deanamh an àrd an oilthigh agus nam measg tha feadhainn de na sgoiltean is ainmeil agus is fheàrr anns an t-saoghal. Tha mu 115,000-150,000 oileanach a faighean a fòghlam leis an oilthigh no trobh ionad co-cheangailte ris ann an dùthaich eile.
Feadhainn de na sgoiltean is ainmeil anns an Oilthigh:
Fios Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Bi Donnchadh MacGillIosa ( ùghdar Gaidhealach ) a teagasg anns an Ionad Fòghlam aig Oilthigh Lunnainn.


text:
Norfolk, Virginia
'S e baile ann am Bhirginia, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Norfolk. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 245,803 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 7m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1682.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Wilhelmshaven, A' Ghearmailt
- Kitakyūshū, An t-Seapan
- Norfolk, Sasainn
- Cagayan de Oro, Na Filipìonan
- Toulon, An Fhraing
- Kaliningrad, An Ruis
- Halifax, Alba Nuadh, Canada
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Bò Ghàidhealach
‘S i a’ bhò Ghàidhealach, seòrsa de chrodh adharcach a bhuineas do Ghàidhealtachd na h-Alba. Tha i cho tapaidh ‘s gu bheil àrainneachd is sìde aig oir a’ chuain agus air slèibhtean creagach na Gàidhealtachd a’ freagairt gu math dhi. Mar sin dheth, thèid aice air feuraich bochd truagh fhulaing fad sheachdainnean. ‘S urrainn dhi a slighe a dhèanamh thairis air bealach, a’ snàmh tarsainn air loch agus eadhon laogh a bhreith san sneachda, nam biodh adhbhar ann. Ged a tha coltas caran eagallach air crodh Gàidhealach air sgàth an adhaircean, tha iad gu math socair mar as trice cho fad is nach eil laoigh aca.[1]
Coltas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha crodh Gàidhealach nas lugha am meud na crodh-bainne, ach le cho calgach is a tha an còta fionnaidh aca, agus adharcan mòra lùbte orra, tha aogas nam beathaichean seo tàlaidheach drùidhteach. Mar as trice, san latha a th’ ann an-diugh, tha dath ruaidh orra, ach tha crodh dubh a’ fàs nas cumanta a-rithist, agus gheibhear fiù ‘s beathaichean le calg bàn, buidhe, gann is ged a tha iad. Bho chionn dà linn, b’ e dubh an tuar a bha fada na bu bhitheanta, gu h-àraid air an taobh an iar.[2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S i aon de na gnèithean chlàraichte as aosta air an t-saoghail a th’ anns a’ bhò ghàidhealach. Chaidh a chiad “leabhar-treud” a chur air dòigh ann an 1884. Bha an seòrsa cruidh seo na phàirt cudthromach ann an eachdraidh na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean, agus tha iad nam mìr tarraingeach ann an àiteachas fàs-bheairteach an latha-an-diugh.
B' e crodh dubh a bu chumanta bho chionn dà linn, ach thàinig gun d' fhuair crodh ruadh làmh an uachdair rè an naoidheamh linn deug. B' e bun-stèidh eaconomaidh Gàidhealtachd na h-Alba fad linntean a bh' anns a' bheathach seo agus aig ìre ionadail, gheibheadh bainne, càise, ìm, gaoisidean airson an t-snìomhaidh agus (mu dheireadh thall) craiceann is leathar a rachadh a chur gu feum mòr.
Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [1] Am Baile
- ↑ The Highland Cow, Colin Baxter Photography, Baile Ùr nan Granndach, Alba. ISBN 1-84107-283-4


text:
Inbhir Aora
'S e baile ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd a tha ann an Inbhir Aora (Beurla: Inveraray). Tha e suidhichte air àird an iar Loch Fìne air an rathad A83. 'S e seo na co-chomharran aige: 5° 4′ 23.7″ Tuath agus 56° 13′ 50.92″ Iar.
Chaidh am baile a stèidheachadh leis an Rìgh Loch Fìne anns a' bhliadhna 1745. Eadar 1746 is 1789 chaidh Caisteal Inbhir Aora a thogail. Bha Inbhir Aora na phrìomh-bhaile den Siorrachd Earra-Ghàidheal.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Inbhir Aora - Fiosrachadh airson luchd-turais
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 095 085


text:
1936
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1936 (MCMXXXVI).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Universidad Pontificia Bolivariana a stèidheachadh ann am Medellín.
- Bhuannaich Eugene Gladstone O'Neill an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 am Faoilleach - Alan J Heeger, ann an Sioux City. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Dùbhlachd - Jorge Mario Bergoglio, ann am Buenos Aires. Am Pàp.
- 28 am Màrt - Mario Vargas Llosa, ann an Arequipa. Sgrìobhadair à Pearu.
- 5 an t-Iuchar - James Mirrlees, ann am Minnigaff. Eaconamaiche à Alba.
- 18 an Lùnasdal - Robert Redford, ann an Santa Mónica. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 20 an Lùnasdal - Hideki Shirakawa, ann an Tokyo. Ceimigear às An t-Seapan.
- 7 an t-Sultain - Buddy Holly, ann an Lubbock (Texas). Seinneadair agus sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an t-Sultain - Silvio Berlusconi, ann am Milano. Neach-poileataics às an Eadailt.
- 10 an Dàmhair - Gerhard Ertl, ann an Stuttgart. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 19 an t-Samhain - Yuan T. Lee ann an Hsinchu. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 am Faoilleach - Rudyard Kipling, ann an Lunnainn. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 20 am Faoilleach - Edward Saxe Coburg und Gotha, ann an Sandringham. Rìgh à Sasainn.
- 14 an t-Ògmhios - G. K. Chesterton, ann am Beaconsfield. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 15 an Lùnasdal - Grazia Deledda, san Roimh. Sgrìobhadair às An Eadailt.
- 2 an t-Samhain - Martin Lowry ann an Cambridge. Ceimigear à Sasainn.
- 10 an Dùbhlachd - Luigi Pirandello, san Roimh. Sgrìobhadair às An Eadailt.


text:
Inbhir Narann fo Thighearnas a’ Co-op
Abair thusa gur e Baile a’ Co-op a th’ann an Inbhir Narann. Bhon a ghabh iad sealbh air Somerfield tha iad air a bhith a’ cur a’ bhathar fhèin am broinn a’ bhùth ud. Cha mhòr nach eil am proiceas sin seachad a-nis. Tha ceithir bùthan Co-op againn sa bhaile a-nis agus smachd orra cuideachd air an stèisean peatrail air taobh an iar a’ bhaile agus tha bathar grosaireachd na chois cuideachd. Tha mòran den bheachd gu bheil prìsean a’ dol an àirde gu math luath anns an togalach far an robh Somerfield agus gu bheil an Co-op a’ toirt a’ gabhail brath oirnn. Gu h-iongantach tha feadhainn den bheachd gur eadar an dha bhùth aig teas meadhan a bhaile, gheibhear prìsean nas iosal san Somerfiled an taca ris a’ bhùth air a’ phrìomh shràid. Mar a thuirt mi, tha da àite eile aca, ma tha eòlas agad air Inbhir Narainn tha Morning Noon and Night ri fhaighinn aig crois-shlighe Merryton agus Co-op eile ann an Tradespark. ‘S e bùth mor a tha airidh air na seachadan a th’ann an Somerfield agus chan urrainn dhut coltas math a dhèanamh eadar sin agus bùthan mòra ann an Farrais, Eilginn no Inbhir Nis. Tha Fiu ‘s Lidl ri dìg an rathaid taobh a-muigh Farrais nas motha. Chan eil mòran rum a ghluasad san Co-op air a’ phrìomh shràid nas motha. Agus ‘s math nach eil sinn uile feuchainn ri biadh a cheannach as na h-àiteachean seo. Nan robh bhiodh loidhnichean ann dìreach mar a bha iad ri fhaicinn aig am èiginn an Northern Rock. Airson taghadh nas s’ fheàrr airson biadh fhaighinn tha thu buailteach a’ tachairt air do chuid càirdean agus nàbaidhean ann an Tesco Farrais, Inbhir Nis no ASDA ann an Eilginn no grunn àiteachean eile.
A bheil fuasgladh sam bith air faire? Ma dh’fhaoidte gu bheil. A-nis tha sinn a’ feitheamh air co-dhùnadh air rannsachadh poblach a ghabh àite na bu tràithe sa bhliadhna. Tha Sainsbury’s airson faighinn a-steach air larach air taobh an ear a’ bhaile agus iad air 200 dreuchd a’ gealltainn dhuinn. Chuir an co-op na h-aghaidh gu mòr, mòr ge-tà agus bha dh’fhastadh iad luchd lagha agus eòlaichean. ‘S e sabaid cruaidh a bh’ann a’ toirt a-steach iomadh cuspair a’ buntainn ri leasachaidh, dealbhaidh agus cor gnothaichean Inbhir Narann. Chuir Sainsbury agus a’ Co-op uabhas de pàipearan-fianais air adhart fad an rannsachaidh a bha seo. Fada bhon a chunnaic muinntir Inbhir Narann co mheud deiseachan daor spaideil a gluasad nam measg. Chaidh am blàr a chur agus chaidh am blàr a chaill le Sainsbury’s?
‘S e seòrsa ìoronas a th’ann dhomhsa, nach eil an Co-op a’ dol ris an canar ‘the caring, sharing co-op’ san snìomh aca fhèin? Nuair a thig e gu h-aon agus dha chan eil iad a’ coimhead ach air an son fhein mar a tha iomadach gnìomhachas eile a dh’aindeoin an cuid eachdraidh. Uill chan eil muinntir Inbhir Narann ga thuigsinn idir, seall air Huntlaidh, baile le 4,000 dhaoine an taca le Inbhir Narann le barrachd air 8,000, tha Tesco agus ASDA aca ann an Huntlaidh. A bharrachd air sin tha an Co-op a’ bagradh oirnn. Bu choir dhaibh a bhith dèanamh leasachaidh air a’ bhùth as motha aca fo chùmhnant eadar Roinn na Gàidhealtachd agus Somerfield (nach maireann) ach ma bhios Sainsbury a’ faighinn cead bho Riaghaltas na h-Alba tha iad a’ cumail a-mach nach tèid an leasachadh sin air adhart.
co-dhiù tha an co-dhùnadh bhon rannsachadh phoblach sin air a bhith air deasg Mgr Stiùbhart Stevenson shìos aig Taigh an Roid. A-nis tha dail uabhasach air a bhith ann bhon a ràinig e an deasg ud. Thathar a ràdh sa phàipear naidheachd The Nairnshire Telegraph gu bheil eagal ann gu bheil sin a’ ciallachadh gun deach Sainsbury’s a dhiùltadh. Uill ma tha sin fior abair thusa gum bi mòran den bhaile seo làidir den bheachd gur e sgainneal sa mile bliadhhna ur a bhiodh an siud. An tèid air trèigsinn buileach glan do Thighearnas a’ Co-op?


text:
Chattanooga, Tennessee
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Tennessee a tha ann an Chattanooga. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 167,674 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 206m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1839.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Hamm, A' Ghearmailt
- Giv'atayim, Iosrael
- Wuxi, Sìne
- Gangneung, Coirèa a Deas
- Neuquén, An Argantain
- Wolfsburg, A' Ghearmailt


text:
David Cameron
'S e David William Donald Cameron (Dàibhidh Camshron) Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte. Tha e a' riochdachadh Whitney ann anm parlamaid na Rìoghachd Aonaichte, agus 's e ceannard Pàrtaidh nan Tòraidhean. Choisinn e dreuchd a' Phrìomh-mhinisteir às dèidh taghadh coitcheann 6 Cheitein 2010. Cha do choisinn am Pàrtaidh Tòraidheach mòr-chuid de na cathairean anns an taghadh sin agus tha e na cheannard air Riaghaltas stèidhichte air co-bhanntach eadar am Pàrtaidh aigesan agus am Pàrtaidh Liberalach Deamocratach a tha fo cheannas Nicholas Clegg. Rugadh an Camshronach 9 an Damhair, 1966 ann an Lunnainn, Sasainn.