text:
Aonghas MacNeacail
Rugadh Aonghas MacNeacail an Ùige an Eilein Sgitheanaich ann an 1942. Tha e ri bàrdachd is òrain, obair-naidheachdais, craoladh, sgrioptadh is filmichean. Chaidh cruinneachaidhean bàrdachd leis fhoillseachadh sa Ghàidhlig is sa Bheurla, agus tha a sgrìobhadh air nochdadh an irisean litreachais an Alba is gu h eadar nàiseanta. Chaidh a bhàrdachd a chraoladh air rèidio is telebhisean is tha e air a leughadh air feadh Alba, agus leugh e i agus dh’fhoillsicheadh i an iomadach ceàrn thall thairis. Ann an 1997 fhuair e Duais Stakis mar Sgrìobhadair Albannach na Bliadhna leis a’ chruinneachadh Oideachadh Ceart agus dàin eile / A Proper Schooling and other poems (Polygon, 1996). Bhuannaich e Duais Ghàidhlig 2006 ann am Farpais Bàrdachd Wigtown leis an dàn ???An fhìor bheinn’, agus ann an 2007 bha e am measg na fhuair duais ann am Farpais mhòr Bàrdachd Eadar nàiseanta Bhéal Átha na mBuillí.
Aonghas MacNeacail was born in Uig on Skye in 1942. He is a poet and songwriter, journalist, researcher, broadcaster, scriptwriter and filmmaker. He has published collections of poems in both Gaelic and English and his writing has appeared in literary journals in Scotland and internationally. He has had poetry broadcast on radio and television, has given readings throughout Scotland and has toured and published extensively abroad. In 1997, he won the Stakis Prize for Scottish Writer of the Year for his collection Oideachadh Ceart agus dain eile / A Proper Schooling and other poems (Polygon 1996). He was winner of the 2006 Wigtown Poetry Competition Gaelic Prize for his poem 'An fhìor bheinn’, and in 2007 was among the prize-winners of the major Ireland-based Strokestown International Poetry Competition.
'Cho lèirsinneach, ceòlmhor is cudromach ri Neruda. Gun teagamh, ’s e seo an leabhar Gàidhlig as fheàrr dhen 21mh linn gu ruige seo. / As visionary, melodious and important as Neruda. Without doubt, the finest Gaelic book of the 21st century so far.’ – Kevin MacNeil
'’S e ceum cudthromach eile do bhàrdachd Ghàidhlig a tha san leabhar seo. Tha guth abaich a’ bruidhinn rinn air mar a dh’fhiosraich e dòchas is aoibhneas sa bheatha seo. Tha glaodh fàidheil na thùs ga dhoimhneachadh ’s ga lasachadh tro inneasan maotha gaoil, is le pìosan dìomhair san cluinnear mac-talla Litreachas a’ Ghliocais. / This book is an important addition to Gaelic poetry. A mature voice tells of finding life full of hope and joy. Its initial prophetic tirade is deepened and softened by tender expressions of love, and some mysterious pieces that contain echoes of Wisdom Literature.’ – Máire Ní Annracháin
'Bàrdachd a tha a’ siubhal rathaidean ùra ar saoghail agus seann slighean a’ chridhe ’s na h-inntinn. Guth sònraichte bha ro fhada air a mhùchadh – nach math 's nach glòrmhor an tilleadh! / Poetry that takes us on the new roads of our continent and on old byways of the heart and the mind. The marvellous return of a unique voice too long unheard from.’ – Michel Byrne
Picture by Kevin MacNeil


c: text/html

text:
23 an Dùbhlachd
'S e 23 an Dùbhlachd an 357mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (358mh ann am bliadhna-leum). Tha 8 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1634 - Mariana na h-Ostaire, reina consorte na Spàinne.
- 1805 - Joseph Smith Jr a stèidhich an gluasad Eaglais Iosd Chriost de Naomhan an Latha an Diugh.
- 1962 - Stefan Hell, fiosaigiche à Romàinia.
- 1968 - Sandra Roelofs, ann an Terneuzen. Cànanaiche às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1907 - Jules Janssen, reuladair a lorg helium.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seumas Uallas
'S e neach-poileataigs agus ceannard na Phàrtaidh Libearal Deamocratach anns an Taigh nam Morairean[1] a tha ann an Seumas Uallas, am Morair Uallas à Tankerness (Beurla: James "Jim" Robert Wallace).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e air 25 an Lùnastal 1954 ann an Inbhir Anainn. Dh'ionnsaich e eaconomachd agus lagh aig Oilthigh Chambridge agus lagh aig Oilthigh Dhùn Èideann. Thug e na neach-tagraidh ann an 1979.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Ghabh e sam Pàrtaidh Libearalach ann an 1970an. Sheas e ann an Taghadh Coitcheann ann an 1979 airson Siorrachd Dhùn Phrìs. Bha e na Bhall Phàrlamaid airson Arcaibh agus Sealltainn eadar 1983 agus 2001, an dèidh do Jo Grimond.
Bha e na cheannard den Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba agus na Bhall Phàrlamaid na h-Alba airson Arcaibh.[2] Bu e Leas-phrìomh Mhinistear bhon 1999 gu 2005 fo trì Prìomh-Mhinistearan: Dòmhnall Mac an Deòir, Eanraig Mac Gill-Iosa agus Seac MacChonnaill gu Uallas cuir an àite Nicol MacStèaphain ann 2005.
Bha e na Àrd-neach-tagraidh airson Alba eadar 2010 agus 2015.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mar Mhorair: They Work for You (Beurla)
- ↑ Mar BhPA: They Work for You (Beurla)
- ↑ Duilleag oifigeil an Riaghaltais (Beurla)
Seumas Uallas (7 an Cèitean 1999 gu 23 an t-Ògmhios 2005), Nicol Stephen (27 an t-Ògmhios 2005 gu 16 an Cèitean 2007), Nicola Sturgeon (16 an Cèitean 2007 gu 19 an t-Samhain 2014), Iain MacShuibhne (làithreach o 21 an t-Samhain 2014)


text:
Aois Críost, míle sescca a trí.
Cionaodh, mac Aichir, airchinneach Lis Móir Mo Chuda.
Eochaidh Ua Dalláin, airchinneach Condere.
& Madudhan Ua Célechán, prioir Arda Macha, d' ecc.
Ceallach Ua Caoimh, eccnaidh & angcoire, d' ecc.
Ua Miadhacháin, fer léighinn do mhuintir Cluana Mic Nois.
& mac Donngail fer leighinn Cille Dara, d'ecc.
Conaing Ua h-Eaghra, fer leighinn Cluana Mic Nóis, d' ecc.
Gormlaith, inghen Cathail mic Ruaidhri, d'ecc ina
p.884h-oilithre i n-Ard Macha.
Cathal mac Donnchadha, tigherna Ua n-Eathach Mumhan .i. tigherna Raithlinne do mharbhadh lá a mhac féisin .i. an Fionnshúilech.
Cú Dúiligh Ua Taidhg, tigherna Fer Lí, d'ecc.
Maol Sechlainn Ua Madudháin, ríogh-dhamhna Oiligh, do mharbhadh lá Cenél c-Conaill.
Giolla Erraith Ua Maoil Mithigh, oiccthighern na n-Gaoidheal, d' ecc.
Slóichcedh mór la h-Ardgar, .i. mac Lochluinn, ótá Glend Súilighe siar co h-iarthar Luighne, & co Muaidh O n-Amhalgaidh, & tángattar tighernadha Connacht uile ina theach im Aodh Ua Conchobhair, & im Aodh mac Néill I Ruairc, & im mac Airt I Ruairc.
Uaimh Alla Gerc i c-Cera do thoghail do Conmhaicnibh for muintir Uí Chonchobhair Aodha, & ro múchta ocht fichit do dhaoinibh innte, & ruccta seótta Condacht eiste.
Luimneach do losccadh lá Toirrdhealbhach ua m-Briain, & lá Diarmaitt mac Mail na m-Bó.
Treaghait & cnuicc h-i Laighnibh, & ro leth cidh fo Eirinn.
Ascolt mór for indilibh isin m-bliadhain-si, & terce arbha & annloinn.
Eochaidh ua h-Eochadha, rí Uladh, d'ecc.
Sluaigheadh lá Diarmaid mac Maoil na m-Bó i Mumhain, go t-tangatar maithe Machaire na Mumhan ina theagh go fargaibhset gialla occa.
Táinig mac Bhriain & Murchadh an Scéth Ghirr, a mhac, dochum Toirrdhealbhaigh uí Bhriain dia fhobairt tar eis Diarmada, go t-tarad Toirrdhealbhach maidhm for Murchadh go ro lá ár a muinntiri.
Do-chuaidh Diarmaid iarttain isin Mumhain go t-tug gialla Muman o Uisgi fodheas go Cnoc m-Brénainn, go t-tug na géll isin i l-láimh Toirrdhealbhaigh, a dhalta.
Laoighseach, mac Faeláin I Mhórdha, tigherna Laighisi, do mharbhadh.
p.886
Aois Críost, míle seascca a cethair.
Doilghen, Ua Sona, airchindeach Arda Sratha.
Corbmac, airchindeach Arda Breacáin.
Eochaidh Ua Doreidh, airchinneach Domhnaigh Móir Maighe Ithe.
An Dall Ua Lonáin, aird-fhile & aird-sheanchaidh na Mumhan.
& Giolla h-Uasaille Ua Maoil Mithigh, d'ecc.
Donnchadh mac Briain, airdrí Mumhan, do aithríoghadh, & a dhul do Róimh iarsin, co n-erbailt fo bhuaidh aithrighe i Mainistir Stephain Mairtír.
Muirchertach Ua Néill, tigherna Tealcha Occ, do mharbhadh la h-Uibh c-Cremthainn.
Ardghal mac Lochlainn, tigherna Oiligh, d'ecc i t-Tealach Occ, & a adhnacal i n-Ard Macha co n-onóir, & co n-airmidin i t-tumba na rioghraidhe.
Diarmaid Ua Lorcáin, ríoghdhamhna Laighen, do mharbhadh lá Cenel Eoghain.
Murchadh Ua Fallamhain, tanaisi Midhe, & a bhráthair, do mharbhadh i meabhail.
Dubh Da Lethe, mac Maol Muire, comharba Phátraicc, d'ecc iar n-aithrighe tocchaidhe an chéd lá do September, & Maoil Iosa, mac Amhalghadha do ghabháil na h-abdhaine.
Aois Críost, míle seascca a cúicc.
Maol Bríghde Ua Mannaicch, espug.
Maolbri[acute ]ghde, Ua Mannaicch, espug, Dubhtach Albanach, árd anmchara Ereann & Alban, décc i n-Ard Macha Ard Macha. As do Dubhthach ro raidheadh
- Dubhthach duine dlightheach dún,
Rontha an sosradh slightheach saor,
Nimh fuair an t-anmchara ad cidh,
An a thín clán tana coemh
Domhnall, airchinneach Lucchmhaidh, d'ecc.
Donnchadh Ua Mathghamhna, rí Uladh, do mharbhadh lá h-Ultaibh budhdhéissin i n-daimh liag Bennchair.
Bródar,
p.888namha Comhghaill as leisidhe ro marbhadh an ri a m-Bennchair, do mharbhadh la tigherna Dal n-Araidhe.
Domhnall Ua Loingsigh, tigherna Dal n-Araidhe, & Muirchertach Ua Maol Fhabhaill, tigherna Cairrge Brachaidhe, do mharbhadh lá h-Uibh Meith.
Echmhilidh Ua h-Aiteidh, tigherna Ua n-Eathach, do mharbhadh lá Cenél Eoghain.
Leochán, mac Laidhgnen, tigherna Gaileng, do mharbhadh lá Conchobhar Ua Maoileachlaind.
Orgain Cluanae Mic Nóis lá Conmhaicnibh, & lá h-Ua Máine.Cluain Ferta do orgain dóibh iarna bhárach. It iad-so na toísigh báttar h-i suidhe .i. Aodh mac Néill Ui Ruairc, & Diarmait, mac Taidhg Ui Cheallaigh, tigherna Ua Maine. Rainic Ua Conchobhair Aodh dia soighidh, & sraoinneadh forra tria fhiortaibh Dé, Ciaráin, & Brénainn, isa cealla ro oirccset, & ro cuireadh a n-dercc-ár lá h-Aodh, & fáccbhaitt a n-ethra lais imon luing tuccsat ó thá in fhairrcce aniar dar lár Connacht co Sionainn. Terna Aodh Ua Ruairc asin iorghail-sin, & at-bail gan fuirech iaramh tré fertaibh Ciaráin. Do-cher din Diarmait mac Taidhg Ui Cheallaigh, & a mhac Conchobhair lá rígh Connacht, lá h-Aodh Ua c-Concobhair ria c-cionn bliadhna.
Duarcán, mac Maoil Mhiadhaigh Uí Eolusa, toiseach Muintire Eolais, do mharbhadh lá h-Ua Conchobhair .i. la h-Aodh.
Cno-mhes mór an bhliadhain-si, co ro gabh siubhal do glaisibh & mhion-shrothaibh.
Cuilen Ua Domhnalláin, ollamh breithemhnachta Ua Failghe, do mharbhadh d'Uibh Crimhthannáin.
Aois Críost, míle seascca a sé.
Dunchadh Ua Daimhene, comhorba Doire.
Coemhoran, comharba Caindigh.
Fiacha Ua Riacáin, airchindeach Cluana Boirenn, d'écc.
Fogartach, uasal-shaccart Achaidh Bó, d'ecc iar sendataidh thogaidhe.
Fogartach Fionn do Ultoibh, eccnaidh & angcoiri, d'ecc i c-Cluain Mic Nóis.
Giolla Braide, tigherna Breifne, do mharbhadh lá h-Uibh Beccon, & Orlaidh a bhen, inghen Conchobhair Uí Maoilseachnaill, d'ecc. Giolla Braide din
p.890mac-sidhe Domhnaill, mic Tighernáin, mic Ualghairg, mic Néill.
Ceallach, mac Muirchertaigh Ui Cheallaigh, do mharbhadh.
Mac Senáin, tigherna Gaileng, do mharbhadh.
Giolla Mo Ninne, mac Aodha, mic Ualghaircc, do mharbhadh.
Cionaodh, mac Odharmhaic, tigherna Conaille, d'ecc, iar n-aithríghe.
Rédlu do arthrucch h-i secht Calainn Mai dia Mairt, iar mion-cháiscc, conár mhó dealradh no solus escca iná a soilsi, & ba fodherc do chách amhlaidh-sin í co cenn ceatheora n-oidhche iaramh.
Mac Conaing Uí Mhuireccáin, adhbhar tigherna Tethbha, do mharbhadh la h-Aodh Ua Concobhair, & lá Tadhg Ua Muirecáin.
Aoibhenn, inghen Uí Conchobhair, ben Ui Mhuiregáin, d'ecc.
Uilliam Conquerer do ghabháil ríoghachta Saxan, an 14 October.
Aois Críost, míle seascca a seacht.
Celechair Mughdhornach, espug Cluana Mic Nóis, do écc. Do Uibh Ceallaicch Bregh a chenél.
Scolaighe, mac Indrechtaigh, airchindeach Mucnamha, & airchinneach Duin Lethghlaisi, d'ecc.
Echtighern, mac Floinn Mainistreach, airchinnech Mainistrech Búithe, d'ecc.
Mor-shluaichcedh Leithe Mochca lá Diarmaid, mac Maoil na m-Bó, la rígh Laighen, la Murchadh, & lá Toirrdhealbhach ua Briain, la rígh Mumhan, h-i c-Connachtaibh, co t-tarad Aodh Ua Conchobhair, ri Connacht caith ettarnaidh for a c-cionn, go ro marbhadh ann Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe Luachra, & daoine iomdha
p.892immaille friss.
Cath Turlaigh Adhnaigh, eitir Aodh an Ghae Bherrnaigh Ua Concobhair, rí Connacht, & Aodh mac Airt Uallaigh Uí Ruairc go f-Feraibh Breifne ime, du i t-torchair Aodh Ua Concobhair, rí cóiccidh Connacht luam gaisccidh Leithe Cuinn, & do-cersat maithe Connacht imaille fris, im Aodh Ua Con Chenaint, tigherna Ua n-Diarmada, & co sochaidhibh iomdhaibh archena. As do fhoraitmet bháis Aodha Uí Conchobhair, do ráidhedh an rannt,
- Secht m-bliadhna sesccat, ní suaill,
Agus míle, mór in bhuaidh,
O ghein Críost, ní saobh in smacht,
Co t-torchair Aodh rí Connacht.
Muirchertach Ua Carthaigh do bhádhadh i Loch Cálgaich. Prímh-druith & primh-ollamh Connacht esidhe.
Tadhg Ua Muireccán, tigherna Teathbha, do mharbhadh
p.894la Muintir Tlamáin i Maonmhaigh.
Dond Sléibhe Ua Gadhra, tanaisi Luighne, do mharbhadh la Brian Ua n-Eaghra.
Maoil Sechluinn, mac Giolla Brighdi, tigherna na n-Déisi, do erghabháil do Thairrdhealbhach ua Briain go t-tarad é i l-láimh I Bric, go ro dhaill-sidhi é.
Aois Críost, míle seascca a h-ocht.
Cionaodh, mac Muireadhaidh, comharba Caoimhghin.
Anghene Mac an Bheccánaigh, comharba Mo Cholmócc & Comhghaill.
Domhnall Ua Cathasaigh airchinneach Dúin.
& Colmán Ua Críochain, fer leighinn Arda Macha, d'ecc.
Murchadh ua Briain, .i. an Scéth Ghirr, mac Donnchadha, mic Briain Boroimhe, ríogh-dhamhna Mumhan, do mharbhadh lá Fiora Teathbha a n-dioghail a c-creiche, & a n-oirccne, & a chenn do bhreith co Cluain, & a cholann go Dearmhaigh.
Domhnall ua Maoilechlainn, .i. mac Neill mic Maoileachlainn, tigherna Oiligh, do mharbhadh h-i maidhm Sithbe lá a dherbrathair lá h-Aodh mac Néill mic Maoileachlainn, & is don Domhnall-sin do-ghoirthí Domhnall na m-Bocht, & as-beara go m-ba sé ba cráibhdhidhe ro bhoí i n-Erinn ina réimhes.
Flaithbhertach Ua Ferghail, tigherna Tealcha Occ, do ghuin do Chenel m-Bindigh.
Maoil Iosa, mac Amhalgadha, comharba Pátraicc, for cuairt Mumhan cédna fecht, co t-tucc a lán-chuairt etir screpall, & edbarta.
Aois Críost, míle seascca a naoi.
Cobhthach, saccart Cille Dara, cend ordain & aireachais Laighen, d'ecc.
Aodh, mac Dubhghaill, seacnab Cluana Fiachna, d'ecc.
Flannaccán, mac Aedha, fos-airchinneach Arda Macha, d'ecc iar n-deigh-bhethaidh.
Dún Dá Lethghlas, Ard Sratha, Luscca, & Sord Choluim Chille, do losccadh.
Ua h-Aedha, tigherna Ua Fiachrach Arda Sratha, d'ecc.
Mac mic Gadhra Ui Dunadhaigh, .i. tigherna Shíl
n-Anmchadha, do mharbhadh d'Ua
p.896Madudháin.
Sluaighedh lá Murchadh mac Diarmada, h-i Mídhe co ro loisc tuatha, & cealla .i. Gránard, & Fabhar Fheichín, & Ard m-Brecain, & ro mharbh dna, Féichin eissium ind gnuis do ghnúis, & ro marbhadh dearcc-ár Gall & Laighen do tedhmannaibh examlaibh.
Mac Iairn mic Dubhtaich, tigherna na c-Comann, d'ecc.
Faolan .i. An Dall Ua Mórdha d'ecc i n-Achadh Bó.
Giollu Mo Lua Ua Bruaideadha, tigherna Ratha Tamhnaighi, d'ecc.
Giollu Maire mac Duibh, flaith Crimthannáin, do marbhadh do Mac Raith Ua Mórdha, i n-doras dertaighe Tighi Mo Chua, iar comhluighi doibh fon Caimhmín ar tús, & an Caimmin i f-farraidh mic Duibh, go b-fuil fail mic Duibh beos, & go m-bia tre bith shior forsan Caimmin. Mac Raith Ua Mordha iarttain do marbhadh ag Muilenn na c-Crosán i bhail Achadh Bó, & dna, an Caimmin ina fharradh, i n-eneach Fionntain, Mo Cua, & Colmain.
Aois Críost, míle seachtmodha.
Ailill Ua h-Airretuich, ard-comharba Ciaráin Cluana Mic Nóis, d'ég ina oilethre i c-Cluain Ioraird. Do Chorca Raidhe cenel Ailella.
Dondghal mac Gormáin, aird-fer leiginn Leithe Chuinn, & tánaissi abbaidh Cluana Mic Nóis.
& Cathasach, mac Cairpre, abb Mungairde, cenn clérech fhear Mumhan, d'ecc.
Ferghal Ua Laidhgnén, abb Othna.
& Maol Brighde, mac Cathasaigh, foss-airchinneach Arda Macha, d'ecc.
Mac Baeithine, abb Iae, do mharbhadh.
Murchadh, mac Diarmada, mic Maoil na m-Bó, tigherna Gall & Laighen fri láimh a athar, d'ég i n-Ath Cliath, dia domhnaigh lá feile Muire geimridh do shonnradh. As dia éccaoine ro ráidh an file na roinn-si,
-
p.898Cumha áird-righ i n-Ath Cliath
Ní ba fairbricch co bráth m-baoth;
Folamh an dún cen ua n-Duach,
Luath ro gonadh luth a laoch.
- Toirrseach cech drem isin dún,
imá cend n-ar caoimseach sluagh,
aro cheil cách corp an rígh,
ra sil cech olc co brath m-buan.
- Murchadh mac Diarmada déin,
iomdha diangata 'na dhiaidh,
atá i m-bron do bhás an mhaoil
cech slógh ro scaoil gnás don ghliaidh.
- Adbhal an béd nach buan é,
ecc ropa truacch ara thí
nach ro-moch ro thog dreach dhe,
neach mar é do chor a crí.
- Maith im crodh h-ui Maoil na m-Bó,
ro bronn scor, & ro sccail bú,
ar cend rena dhul co Dia.
cia ris fa fearr do crudh cú.
Glúin Iarn, mac Diarmada, mic Maoil na m-Bó, do marbhadh d'Fhearaibh Mídhe, & is ann ro h-adhnaicedh h-i n-Daimh Liacc Ciánain.
Conchobhar, mac An Chléirigh I Chonchobhair, .i. riogh-dhamhná Connacht, do mharbhadh do Conmhaicnibh tré fhéill.
Murchadh Liathanach, mac Aedha Uí Concobhair do mharbhadh i meabhail la Muintir Fhollamhain.
Maidhm ria n-Donnchadh Ua Ruairc, & ria n-Uibh Briuin for Fhiora Tethbha, dú i t-torchair Conn mac mic Cuinn, tigherna Tethbha co n-druing oile.
Aodh na Dearbha Ua Ciarrdha, tigherna Cairpre, do mharbhadh i meabhail.
Muirchertach Ua Conchobhair, tigherna Ua Failghe do dhalladh la a dherbhrathair, Conchobhar.
An clochán ó Crois Epscop Ethchen co h-Irdom Chiaráin
p.900do dhenamh h-i c-Cluain Mic Nóis lá Maol Chiaráin mac Cuinn na m-Bocht, & an clochán o Cros Comhghaill co h-Ulaidh na t-Trí c-Cros, & uaidh siar go bél na sráide.
Aois Críost, míle sechtmodha a h-aon.
Giolla Criost Ua Clothocán, fer leighinn Arda Macha, & ard-shaoi na n-Gaoidhel, d'ecc iar pennainn.
Donngal Ua Coibhdhenaigh, uasal-shacart Cluana h-Eidhneach, d'ecc.
Ruaidhri Ua Canannáin, tigherna Ceneoil Conaill, do mharbhadh lá h-Aonghus Ua Maol Doraidh.
Aeghredán Ua Muiregáin, tigherna Tethbha, do mharbhadh la Conmhaicnibh.
Mac Righbhardan mac Con Choirne, tigherna Ele, do mharbhadh a c-cath go sochaidhibh oile i maille fris lá Donnchadh Ua Ceallaigh, tigherna Ua Maine.
Rí Uladh .i. Cú Uladh Ua Flaithrí, do aithrioghadh & a ionnarbadh i l-Laighnibh lá h-Ua Maol Ruanaidh, & lá h-Ultoibh, & ro marbhadh an t-Ua Maol Ruanaidh-sin fo chédóir h-i c-cath lá Donn Sleibhe Ua h-Eochadha.
Mac Giolla Brighde Uí Maoil Muaidh, tigherna Fer c-Ceall, d'ecc.
Donnchadh Got, ríogh-dhamhna Temhrach, do marbhadh la Conchobhar Ua Maoilechlainn.
h-Ua Sibhlén .i. Giolla Pháttraicc, tigherna Ua Foilghe, do mharbhadh h-i c-cath lá Conchobhar Ua Conchobhair. Torchair ann bheós Mathghamhain Ua Uathmharain, & Lorcán mac Flaithniadh Ui Duibh, tigherna Ua Cremhthannáin go sochaighibh ele.
Ceall Dara, Glend Dá Locha, & Cluain Dolcáin do losccadh.
Finnachta mac Eiccnecháin h-Ui Cuind, & Donn mac Foghartaigh h-Ui Chuinn, do mharbhadh do Connachtaibh a fill.
Cath ettir Domhnall, mac Murchaidh, & Donnchadh, mac Domhnaill Reamhair, go ro marbhadh ann Tadhg Ua Riain.
Aois Críost, mile seachtmodha a dó.
Maol Muire Ua Muireccán, airchindeach Tuidnidha.
& Dubh Dil, comharba Bricchde, d'ecc.
Diarmait, mac Maoil na m-Bó, rí Laighen, Gall Atha Cliath, & Leithe Mogha Nuadhat cosnamhthaigh
p.902Laighen frí Leith Cuinn, do mharbhadh, & do dhichenttadh h-i c-cath Odhbha dia Mairt an uii Id Febhru, iar maidhm in chatha fair lá Concobhar Ua Maoileachlainn, .i. ri Midhe, & ro marbhadh dna, il-chéda do Ghallaibh & Laighnibh imaille fri Diarmaitt isin cath-sin. Ro marbhadh dna, ann Giolla Pháttraicc Ua Ferghaile, tigherna na Fortuath, &c. As do bhás Diarmada do ráidhedh,
- A dó secht n-deich ar mhíle,
o ghein Críost cé co rímhe,
gus an m-bliadhain-si céd fer,
i t-torchair Diarmaid Laighen.
- Diarmaid dond-ghlan go n-dreich n-daith,
rí no chongbhadh cleth coccaidh,
dar fucc h-i saoth samh gann sith,
dith laoch Ladhrann co loingsibh.
- Ro tesccait óicc áille ann,
im cend Cláire, & Cualant,
Don-bheir h-i sian gair nach saimh,
díth rígh Riadhain co ro-báigh.
- Co t-torchair oc Muilionn Chul
ruiri forthain ar sár-mhúr
gur bith in breo baoth tria brath,
ni fríth laoch leó no lamhadh.
- Adhbhal an t-echt, mo cech mart,
as crecht cro im crídhe comhnart,
don t-sluagh a Caíndruim nír cert,
díth ar saer-dhúinn chár dlighset.
- Ro mhúch a menmain co mór,
Diarmaid dedgair fo dian-bhrón,
ni fhuil dia bhás frith na fledh,
ní bhia sídh ní bhia sessedh.
p.904
Cu Uladh h-Ua Flathrai, rí Uladh, & Mac Asidha, .i. Gabhadhan, tigherna Ua n-Gobhla, do losccadh do Feraibh Midhe i t-tigh tened, & sochaidhe mór do dhaoinibh oile impu.
Trén-coinnmhedh la Murchadh mac Conchobhair i n-Isioll Chiaráin, & forsna Célibh Dé, go ro marbhadh rechtaire na m-bocht ann, conidh de tuccadh Magh Núra do na bochtaibh.
h-Ua Fócarta, tigherna Éle do marbhadh lá h-ua m-Briain.


text:
- TIOTAL
- Carragh-chuimhne a' Mhoirich, Baile Dhubhthaich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1183
- ÀITE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Baile Dhubhthaich
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33106
- KEYWORDS
- cairtean
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
Taobh Sear Rois
carraighean-chuimhne
pròbhaistean
iomhaighean
iomhaighean cinn is guailnean
gràbhaladh
Tha a' chairt seo a' sealltainn carragh-chuimhne a' Mhoirich ann am Baile Dhubhthaich. Thogadh i ann an 1879 le airgead on t-sluagh, mar chuimhneachan air Coinneach Moireach à Gàthan, a bha na phròbhaist air Baile Dhubhthaich. Bha cuimhne air Moireach, oir am measg rudan eile chuidich e le taic airgid airson an t-seann teampall am Baile Dhubhthaich a leasachadh.
Tha a' charragh-chuimhne Gotach seo anns an Àrd Shràid ann am Baile Dhubhthaich. Tha i os cionn an àite far eil Gàradh nan Ròs an-diugh, ach a bha roimhe na phàirt den fhearann mu thimcheall Banca na Marsantachd, anns an robh Moireach ag obair. Chaidh an iomhaigh mharmoir de cheann is guailnean a tha fon bhogha mheadhain a ghràbhaladh le T.S. Burnett à Dùn Èideann


text:
- TIOTAL
- Litir gu Alasdair Grannd bho Scott Skinner, 8 Iuchar 1924
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_SKINNER_047_001
- DEIT
- 1924
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7228
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan-iasgaich
luchd-ciùil
sgrìobhaichean
srathan-spè
Bhuineadh Alasdair Grannd (1856 - 1942) do Bhattangorm, Drochaid Chàrr, agus b' ann bho ainm a' bhaile a thàinig am far-ainm aige - "Battan". Na bhalach bha e an lùib an dà rud bu mhotha anns am biodh ùidh aige fad a bheatha - fìdhlearachd agus iasgach. Dh'fhàs e air leth math air an dà chuid; na iasgair-slait dh'innlich e a shlat shònraichte fhèin air an robh 'Grant Vibration Rod', agus na fhìdhlear bha e os cionn Comann Srath-spè agus Ruidhle na Gàidhealtachd cha mhòr fad fichead bliadhna agus bha e na eòlaiche air mar a dhèanar fidheall. Dh'innlich e cuideachd fidheall shònraichte air cruth clàir air an robh "Rondello". Tha eisimpleir de shlat-iasgaich, fidheall agus Rondello a' Ghranndaich ri fhaicinn ann an Taigh-tasgaidh is Gailearaidh Inbhir Nis (IMAG).
Bha an Granndach na dheagh charaid aig Seumas Scott Skinner (1843-1927) a bha cuideachd na fhear-ciùil 's na sgrìobhaiche. Bha àite mòr aig Skinner ann an leasachadh ceòl traidiseanta na h-Alba agus chanadh ris gu tric 'Rìgh an Sratha-spè'. Chaidh an litir ghoirid seo a chur chun a' Ghranndaich le Skinner bho 23 Sràid a' Chrùin, Obar Dheathain, air pàipear le ceann-seòlaidh J. H. Obee & Companaidh. Tha Skinner ag ainmeachadh a shuidheachadh dachaigh agus a' crìochnachadh le bhith ag innse chun a' Ghranndaich gu bheil e air £100 a chur ma seach airson 'the publication of his Aberdeen work'


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcccc.xc.uiii., alias 999.
Gilla Enan m. Agdai do marbad do Shil Ronain tria mebail.
Gilla Crist H. Cuilennan do marbad do Airgiallaib & alii multi.
Donnchad m. Domnaill, ri Laigen, do ergabhail do Sitriuc m. Amhlaim, .i. ri Gall, & do Mhael Mordha m. Murchada. Righi Laigen do Mhael Mordhai iar suidhiu.
Lia Ailbe, primh-dindgnai Maighi Bregh, do tuitim. Do-ronta cetheora clocha muilinn di iar tain la Mael Sechnaill.
Crech mor la Mael Sechnaill o Laignib.
M. Eicnigh m. Dhalaig, ri Airgiall, o h-U Ruairc occisus est.
Indredh H. n-Echach la h-Aedh m. Domnaill co tuc borroma mor ass., .i. in creach mór Maighi Cabha.
Slogad la Brian, ri Caisil, co Gleann Mamma co tangadur Gaill Atha Cliath dia fhuabairt co Laignibh imaille friu, co remaidh forro & coro ladh a n-ár im Aralt m. Amlaimh & im Chulen m. n-Etigen & im maithibh Gall olchena, .i. i teirt. Kl. Enair & i n-Dardain cecidit. Do-luidh Brian iar sin i n-Ath Cliath coro ort Ath Cliath leis.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - Clàrachadh Stèisean Phort Rìgh, 1957
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_095
- DEIT
- 1957
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1371
- KEYWORDS
- West Highland Salmon Fisheries
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
bàtaichean iasgaich
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
Tha an sgrìobhainn seo o Chompanaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar ann am Port Rìgh san Eilean Sgitheanach a' clàrachadh na chaidh a ghlacadh de dh'èisg aig stèisean iasgaich Phort Rìgh ann an seusan 1957. B' ann on Chèitean gu ruig an Lùnastal a bha seusan an iasgaich a' dol, agus bha cuid luchd-obrach air am fastadh ro thoiseach an t-seusain agus às a dhèidh a bhiodh a' coimhead às deidh na h-uidheim agus nam bàtaichean.
Tha an clàrachadh seo a' briseadh sìos nam figearan gus an seall e an àireamh de bhradan, bànag (bradan a' tilleadh gu fìor-uisge às dèidh aon gheamhradh aig muir) agus breac a chaidh a ghlacadh. Mar bu trice bha còig lìn fa leth aig stèisean Phort Rìgh, ach fad ghrunn bhliadhnachan, nam measg 1957, bha seachd lìn aca. Uaireannan gheibheadh na lìn ainm cruth-tìre faisg air làimh: "Prince Charlie's Cave (Uamh Theàrlaich)", "Rubh' Beag", "Faing nan Caorach ( Sheep Fank)", no "Camas Bàn", 's chan e dìreach àireamh.
Tha mearachd ann an cur-ris a' chlàir seo, le 100 na bu lugha èisg glacte ann am mìos an Iuchair na am figear a tha clàraichte. Ach leis an àireamh cheart gu lèir ann de 1,631, 'b i fhathast a' bhliadhna a b' fheàrr a bh' aig a' chompanaidh fhad 's a bha iad a' ruith an stèisein. Bho na clàran a th' ann, b' ann ann an 1957 a bha an glacadh a bu mhotha agus ann an 1947 an glacadh a bu lugha.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Kl. Ianair .uii. f., l. u. Anno Domini M.iii., alias M.4.
Oengus m. Bresail, comarba Cainnigh, i n-Ard Macha in perigrinatione quieuit.
Eochaid H. Flannacan, airchinnech Lis Oeigedh & Cluana Fiacna, sui fhilidechta & senchusa, .lx.uiiii. anno etatis sue obiit. {§H1}
§
duan-salm drech-shona dremend,
eochaiss ni tar ais aidhlis,
eochair glais ainfis Erend.
radh feochair fris co fata;
im ail eolais na h-ecna
frecra ni fail a abba.
Gilla Cellaigh m. Comaltan ri H. Fiachrach Aidne, Brian m. Mael Ruanaig occisi sunt.
Domnall m. Flannacan rí Fer Lí, Muiredach m. Diarmata ri Ciaraidhe Luachra, moriuntur.
Cath Craibe Telcha eter Ultu & Cenel n-Eogain, .i. in .xuiii. Kl. Octimbris in quinta feria, co remaidh for Ultu, co torchair ann Eochaid m. Ardghair rí Ulad, & Dubh Tuinne a brathair, & a da mc., .i. Cu Duilig & Domnall, & ár int sluaigh arcena eter maith & saith, .i. Gairbith ri H. n-Echdach, & Gilla Patraicc m. Tomaltaigh & Cumuscach m. Flathroí & Dub Slangha m. Aedhai & Cathalan m. Etroch & Conene m. Muirchertaigh & forglu Ulad archeana;{folio & column H54ra} & ro shiacht in imguin co Dun Echdach & co Druim Bo. Sic in Libro Duibh Da Leithi. Do-rochair ann dono Aedh m. Domnaill H. Neill, rí Ailigh, & alii, .xx. nono etatis anno,
p.434regni uero x.; acht as-berat Cenel n-Eogain is uaidhibh fein ro marbad.
Donnchad H. Loingsigh, rí Dal n-Araide, do marbad do Cheniul Eogain per dolum.
Slogad la Brian co Tracht n-Eothaile do dhul timcell coro thairmisc Cenel n-Eogain.
Da Ua Chanannan do marbad la H-Ua Mael Doraid.
Dub Slane H. Lorcan, airchinnech Imlecha Ibhair, quiéuit.
Mael Sechlainn, rí Temhrach, do escor corbo crolighi báis dó.


text:
Freagairtean:3
- Aig 11:55 thuirt Steafan MacRisnidh...
-
Sabhal Mòr Ostaig an e? Tàmailteach nach e! Son aithris ball-coise sa Ghàidhlig a leughadh, faic An dèan seo an gnothach? - blog ùr a chur mi air chois o chionn ghoirid!
- Aig 12:17 thuirt Steafan MacRisnidh...
-
Saoil an cuir thu fios thugam ciamar a tha thu a' cur Gàidhlig air na "comments" agus rudan eile a tha anns a' Bheurla air na blogs?
- Aig 15:22 thuirt Graisg...
-
Cuir mi fios thugad aig do sheòladh yahoo Stefan ach saoilidh mi gum be feum agad air beagan cuideachaidh bho Chadalach cuideachd.


text:
Loch Bhraoin
'S e loch-mara ann an Siorrachd Rois ann an Alba a tha ann an Loch Bhraoin (Beurla: Loch Broom). Tha e mu 14.5 cileamatair a dh'fhad (eadar Inbhir Làthail agus Rubha Cadail). Canar Frìth Inbhir Làthail airson na sgìre a tha san ear air Loch Bhraoin.
'S e seo co-chomharran na locha: 57° 50′ 0″ Tuath agus 5° 5′ 0″ Iar.
'S e Ullapul am baile as motha anns an sgìre.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NH 169 867
- Am Baile org.
- BBC Naidheachdan 2016-11-17: Seirbheis mu dheireadh an Eaglais a' Chlachain


text:
- TIOTAL
- Bileag taigh-chluich airson dealbh-chluich 'Rob Roy MacGregor' ann an Inbhirnis
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_39_IV
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1826
- LINN
- 1820an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6485
- KEYWORDS
- bileagan taigh-cluich
Taigh-cluich Rìoghail
Mgr Ryder
Mgr Williams
Love a la Mode
Sràid a' Bhanca
taighean-cluich
dealbhan-cluich
Bileag taigh-chluich airson dealbh-chluich 'Rob Roy MacGregor' aig an Taigh-chluich Rìoghail ann an Inbhir Nis Dihaoine 8mh Sultainn 1826. Chluich Mgr Ryder Rob Ruadh MacGriogair, agus chluicheadh Bàillidh Neacal Jarvie le Mgr Williams. Aig deireadh an fheasgair bha sgig-chluich 'Love a la Mode' ann.
Bha e a' cosg trì tasdain airson àite-suidhe ann am fear dhe na bogsaichean agus tasdan airson na gaileiridh.
Dh'fhosgladh An Taigh-chluich Rìoghail, air Sràid a' Bhanca ann an Inbhirnis, ann an 1822. Air madainn Dimàirt 17mh Màirt 1931, chaidh a mhilleadh le teine. Thòisich taisbeanadh Will Fyffe am feasgar a-raoir agus chaidh a chuid àirneis, agus geàrr-sùim an fheasgair, air chall, agus nach d'fhuair iad a-riamh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Cho aineolach ri eilid nam beann
Cho amh ri taois
Cho an-fhoisneach ri circ air greideal
Cho aosda ris na bruthaichean
Cho aotrom ri ceum na h-òige
Cho aotrom ri iteag
Cho aotrom ri oiteag nam beann
Cho àrd ri dà aid
Cho àrd ri na nèimh
Cho àrd ris an spàrr-ghaoithe
Cho àrd ri sròn nan uaislean
Cho àrd ri stiopal
Cho àrd ri tùr Bhabilon
Cho at ri losgann as t-fhoghar
Cho bàn ris an liadhaig
Cho beag ri dreathan-donn
Cho beag ri troich
Cho beò ri easaig
Cho beò ri eun
Cho biadhta ri broc
Cho bìdh ri uan
Cho bìdh ri luchaig
Cho binn ri smeòraich air geug
Cho bìth ri uan
Cho blasda gus itheadh tu do mheòran às an déidh
Cho blàth ri bainne
Cho blàth is gum bi a’ ghrian a’ briseadh nan cloch
Cho blàth ri teine mònach
Cho blàth 's cofhurtail ri ugh ann an tòn na circe
Cho bochd ris a’ chirc
Cho bochd ri dìol-dèirce
Cho bochd ri luch-eaglais
Cho bochd ri radan eaglais
Cho bodhar ri cloich
Cho bodhar ri gobhar ’san fhoghar
Cho bodhar ri stalla
Cho bodhar ris an talamh
Cho bodhar ri tòin poite
Cho bog ri ìm
Cho borb ri madadh-allaidh
Cho bras ris an fhùdar
Cho bruidhinneach ri bana-cheàrd
Cho breugach ri ceàrd
Cho breugach ris an t-Sàtan
Cho breugach ri Tom Pepper
Cho breun ri saobhaidh an t-sionnaich
Cho brodail ris a’ mhac-mhallachd
Cho buidhe ri buidheagan
Cho buidhe ri dìthean
Cho buidhe ri sòbhrag
Cho cabach ri ceàrd
Cho cam ri iomaire an amadain
Cho cam ri d’uilinn
Cho caochlach ri mnaoi
Cho caoin ri clàrsaich
Cho caol ri bior
Cho caol ri clobha
Cho caol ri cuip
Cho caol ri feàrsaid
Cho caol ri stamh
Cho caol ri suidse
Cho carach ri MacChrùislig
Cho carach ris a’ mhadadh ruadh
Cho casta ri adharc a' ghobhar
Cho ceangailte is tha bàirneach ris an lic
Cho ceart ri ceart
Cho ciallach ri cnoc
Cho cinnteach ris a’ bhàs
Cho cinnteach ri earr na smeòirn
Cho cinnteach ri tìm
Cho cnapte ri gràineig
Cho còir ris an fhaoileig
Cho còir ri làimh dheis a’ Choimrich
Cho còir ris an òr
Cho coltach ris an dà sgadan
Cho coltach ri chéile ri dà sgadan
Cho corrach ri ugh air droil
Cho crosta ri cat-fiadhaich
Cho crosta ris an dris
Cho crosta ris an fhùdar
Cho crosta ris an t-Sàtan
Cho crosta ri seann-chù
Cho cruaidh ris na clachan
Cho cruaidh ri iarann
Cho cruaidh ri spor
Cho cruaidh ris an t-stàilinn
Cho cruinn ri gealach an abachaidh
Cho cruinn ri mult
Cho cruinn ri put
Cho cuimseach làmh ri Connlach
Cho cuiseach ri cnoc
Cho cùbhraidh ri ùbhlan a' ghàrraidh air drilleachan cuirteil
Cho daingean ris a chreig
Cho dall ri dallaig
Cho dall ri damh ann an ceò
Cho daor ris an aran-mhilis
Cho daor ris an t-salann Spainnteach
Cho daor ris an uisge beatha
Cho dearg ris an fhuil
Cho deilgneach ri gràineig
Cho dìomhain ri damh san eadar-thràth
Cho dìomhain ri lùdag a' phìobaire
Cho dìonach ri botal
Cho dìreach ri saighdear
Cho dìreach ris an t-saighid
Cho disear ri cat-grìosaich
Cho daor ris an uisge-beatha
Cho dlùth ri truaill do chlaidheimh
Cho dorcha ris a’ bhìth
Cho dorch ri maodal a' mhairt dhuinn
Cho dorcha ris an teàrr
Cho dubh ris an atharnach
Cho dubh ris a’ bhìth
Cho dubh ri mo bhonn-dubh
Cho dubh ri cabar-sùithe
Cho dubh ri cùl an teine
Cho dubh ris an Donas
Cho dubh ris an daolaig
Cho dubh ri finiche
Cho dubh ri fitheach
Cho dubh ris a’ ghual
Cho dubh ri iteagan an fhithich
Cho dubh ri sgiath-fhaochaig
Cho dubh ris an t-sùith
Cho dubh ris an tearr
Cho dubh ri tòin na poite
Cho dubh ri uaidh a’ chèird
Cho dudach ri circ
Cho dùinte ri creachan na mara
Cho dùinte ri glasan a’ phrìosain
Cho dùinte ri leabhar
Cho earbsach ris a’ ghlais
Cho éibhinn ri dà sgadan
Cho eòlach ri radan air gach cùil
Cho fada ri crann soithich
Cho fada ri freastal
Cho fada ri searmoin an t-sagairt
Cho fada sa cheann is a bha Fionn anns na casan
Cho fada is a bhios muir a' bualadh ri lic
Cho fada ri crann soithich
Cho fada ri Fìobha
Cho fada ri Là na Sàbaid fliuch
Cho faicsinneach ri làr a' mheadhan-latha
Cho faiteach ri coinean
Cho fallain ri fiadh
Cho fallain ris a’ bhradan
Cho falainn ris a’ bhreac
Cho faoin ri na faoileagan
Cho faoin ri faoileag ann an Ach (An t-Achach Mór, fada bhon mhuir)
Cho farsaing ris a’ chuan
Cho fiadhaich ri broc ann an seann-ghàrradh
Cho fialaidh ris na faoileagan
Cho fileanta ri bàrd
Cho fìrinneach ris a’ Bhioball
Cho fliuch ris a’ chù
Cho fliuch ri iasg
Cho fliuch ri sgarbh
Cho foighidneach ri cat
Cho foighidneach ri Iòb
Cho follaiseach ri gathan na gréine
Cho fuar ris a’ bhàs
Cho fuar ri màthair a’ ghobha
Cho fuar ris a’ phuinnsean
Cho fuar ris an uaimh
Cho gann ri dearcagan san Bhealltainn
Cho garbh ri craiceann seann-daraich
Cho garbh ri earball a’ chapaill bhàin
Cho garg ris an leómhainn
Cho geal ris an anart
Cho geal ris an chanach
Cho geal ri canach an t-sléibhe
Cho geal ris a’ chnàimh
Cho geal ri corp
Cho geal ri gruth
Cho geal ris an t-sneachda
Cho geal ri sneachd na h-aon oidhche
Cho geal ri tasdan
Cho geur ri bó mhaol
Cho geur ris an lannsa
Cho geur ri sùgh nan sealbhag
Cho geur ri sùil gobhair
Cho gibeach ri gobhar
Cho glan ri airgead beò
Cho glan ris a’ bhean-nighe
Cho glan ri cogais sagairt
Cho glan ri daoimean
Cho glan ris an eala bhàin
Cho glan ris an fhìrinn
Cho glan ris an òr
Cho glan ri prìne
Cho glan ris an t-sia sgillinn
Cho glan ri sneachd oidhche
Cho glan ri tastan ùr
Cho glan ri ubhal
Cho glas ri càl Obar Dheathain
Cho gleusta ri sionnach
Cho glic ri bàrd
Cho glic ri cnoc
Cho glic ri sagart agus eallach leabhraichean air
Cho glic ri Solamh
Cho glic rium fhéin
Cho gnù ri broc
Cho gòrach ri bogsa losgann
Cho gòrach ri na h-eòin
Cho gòrach ris an fhaoileig
Cho gorm ris an adhair
Cho gorm ri càl
Cho gorm ris an fheur
Cho gorm ris a’ mhuir
Cho gorm ri do shùil
Cho grad ri feòragan Céitein
Cho grinn ri sagart aig aifreann
Cho gruamach ri madainn Diluain
Cho guanach ri bualtan-buidhe an oidhche oiteagagach
Cho iongantach ri sneachd dearg
Cho lag ris a’ chuileig
Cho lag ris an fheur
Cho làidir ri casan eich
Cho làidir ri Cù-Chulainn
Cho làidir ris an darach
Cho làidir ris an each
Cho làidir ri seachdnar
Cho làn ri buta
Cho làn ri cliabh maoraich
Cho làn ri cnò
Cho làn ri ugh
Cho leathann ri ceann na bàthcha
Cho leisg ris a’ chadalan-tràghad
Cho leisg ri cù na sitig
Cho leisg ri seann chù
Cho leòmach ris an aon fhaoileag a bha air taobh Chaoil Muile
Cho leòmach ri dà-bhliadhnach cait
Cho lìonmhor ri sligean a’ chladaich
Cho lom ri bòrd
Cho lom ri gèadh spìonta
Cho lom ri òigh
Cho luath ris an aigne
Cho luath ri aigne nam baoth
Cho luath ri aigne nam ban baoth
Cho luath ri beithir
Cho luath ris a’ bhrìdean air an tràigh
Cho luath ri boc-earba
Cho luath ris an dealanach
Cho luath ris an earb
Cho luath ri fear na droch mnatha air a’ mhachaire Uibhisteach
Cho luath ris a’ ghaoith
Cho luath ris a’ ghaoith luaith Mhàirt
Cho luath ri geàrr
Cho luath ri gille-mirein
Cho luath ri peilear
Cho luath ri rionnach a' chuain
Cho luath ri seabhag
Cho luath ri steud
Cho maiseach ris a’ ghréin
Cho mall ri seilcheig
Cho maol ri ball iomain
Cho maol ri bois
Cho maol ri òrd
Cho maol ri turneip
Cho maol ri ugh
Cho marbh ris a’ bhàs
Cho marbh ri cloich
Cho marbh ri sgadan
Cho marbh ri sgadan a bhiodh bliadhna air an fharadh
Cho marbh ri sgadan a bhiodh oidhche ann an salann
Cho marbh ri sgait
Cho mear ri ceann siomain ré latha gaoithe
Cho mear ri piseag
Cho milis ri mil
Cho milis ris an t-siùcar
Cho mì-mhodhail ri ceàrd
Cho mì-mhodhail ris a’ chù
Cho mì-mhodhail ri còin a’ Bhac
Cho mì-mhodhail ri isean a’ ceàird
Cho mìn ri gruaidh caileige
Cho mìn ri miniceann
Cho mìn ri sìoda
Cho mireagach ri uan
Cho modhail ri bean a’ mhinisteir
Cho mór ri beinn
Cho mór aig a chéile ri bó 's prabag
Cho mór aig a chéile ri dà cheann eich
Cho mosach ris a’ chù
Cho mosach ri na glasan
Cho neo-bhlasta ri sgaot
Cho neo-bhlasta ri sgaothan
Cho neoichiontach ri leanaban
Cho nimheil ri nathair
Cho onorach ris a’ ghlas
Cho pailt ri cleiteagan sneachd
Cho pailt ri clachan beaga maola air an tràigh
Cho pailt ri meanbh-chuileagan as t-fhoghar
Cho pròiseil ris a’ Mhac-Mhallachd
Cho rag ri bòrd
Cho rag ris an Donas
Cho rag ris a’ Mhac-Mhallachd
Cho reamhar ri marag
Cho reamhar ri muic bhiadhta
Cho reamhar ri ròn
Cho reamhar ri uircean
Cho réidh ri dà cheann-eich
Cho réidh ri uaireadair
Cho righinn ris a’ bhìth
Cho righinn ri bod sagairt
Cho righinn ri bòrd
Cho righinn ri cac ann am plangaid
Cho righinn ri cat
Cho righinn ris an dallag
Cho righinn ri gad seilich
Cho righinn ri pìos leathrach
Cho righinn ri ròn
Cho saillte ris a’ mhuir
Cho salach ris a’ chù
Cho salach ris a’ ghual
Cho salach ris a’ mhuc
Cho salach ris a’ pholl
Cho salach ris an t-sitig
Cho sàmhach ri cearban-gréine
Cho samhach ri luch eaglais
Cho saor ri eun air an sgéith
Cho saorsail ri eun air an sgéith
Cho sean ri ceann nam beann
Cho sean ris a’ cheò
Cho sean ri ceò nam beann
Cho sean ris a’ chrotal
Cho sean ri Metusila
Cho searbh ris a’ chuilc
Cho searbh ris an fhìrinn
Cho searbh ri sùgh an trì-bhilich
Cho seasgair ri luich ann an cruaich
Cho seòlta ris a’ mhadadh ruadh
Cho seòlta ri sionnach
Cho sgiobalta ris a’ chat
Cho sgìth ri cù
Cho sgìth ri seann each
Cho sgìth dheth is a bha an gobha dh’a mhàthair
Cho sgìth is a bha an gobha dh’a mhàthair nuair a thiodhlaic e seachd uairean i
Cho sgrìobach ri dris
Cho siogada sinn-seanaireach ri sionnach na Maoile
Cho siùlach ri seann chullach
Cho slàn ri breac
Cho slàn ri bradan glan an t-sàil
Cho slaodach ri seilcheig
Cho sleamhainn ri botal
Cho sleamhainn ri deigh
Cho sleamhainn ri easgann
Cho sleamhainn ri glainneachan
Cho slìom ri sgiath an fhithich
Cho socair ri leabaidh itean
Cho soilleir ri gathan na gréine
Cho soilleir ris an latha
Cho soilleir ri tràth-neòin air Latha GhilleEathain
Cho solt ris an uan
Cho sona ri bròig
Cho sona ri caimeanach an t-sruth
Cho sona ri crodh an taoibh siar
Cho sona ri cuthag ann an nead a coimhearsnaich
Cho sona ri crodh an Taobh Siar
Cho sona ri luch ann an lofa
Cho sona ri óthaisg
Cho sona ris an rìgh
Cho spaideil ri seilcheig
Cho sùbailte ri feòraig
Cho sùbailte ri càrnaig
Cho sunndach ri fiadh
Cho tana ri abhlan
Cho tana ri pàipear
Cho tana ri sreathan
Cho tana ri taghan
Cho teann ri bàirneach air sgeir
Cho teth ris an donas
Cho teth ris an éibhleig
Cho teth ris an éibhinn
Cho teth ri gaol-greusaiche
Cho teth ri gaol seòladair
Cho teth ri gaol tàilleir
Cho teth ri gaol trusdaire
Cho teth ris an teine
Cho tiamhaidh ri gàir a' Chuain Siar
Cho tinn ri cù
Cho tioram ri arc
Cho tioram ri clàr-buideal
Cho tioram ri éibhleig
Cho tioram ri seiche
Cho tioram ris an spìon
Cho tioram ri spong
Cho tioram ri stamh
Cho tiugh ri cluais laoigh
Cho tiugh ri cluas an laoigh
Cho tollach ri rideil
Cho trang ri triùir ann an leapaidh
Cho toilichte ri luch ann an lofa
Cho toinnte ri teòm an t-sionnaich
Cho trom ri dà bholla mhìne
Cho trom ris an luaidh
Cho umhal ri luch fo spòig cait
Cho umhal ri luch fo spòg a’ chait
Rann nan samhlaidhean
Cho fliuch ri iasg — Cho tioram ri seich,
Cho beò ri eun — Cho marhh ri cloich;
Cho brisg ri glaine — Cho righinn ri teud,
Cho mall ri seilcheig — Cho luath ri steud;
Cho làidir ri each — Cho lag ri caot,
Cho milis ri siùcar — Cho neo-bhlasd ri sgaot;
Cho geal ri lili — Cho dubh ri sùith,
Cho mear ri piseig — Cho tinn ri cù;
Cho dòmhail ri peatraid — Cho sùmhail ri sgadan,
Cho reamhar ri muic — Cho bochd ri radan;
Cho dìreach ri saighid — Cho cam ri bògha,
Cho bàn ri léine — Cho dubh ri gobha;
Cho carrach ri creig — Cho lom ri bòrd,
Cho geur ri sgian — Cho maol ri òrd;
Cho cruaidh ri spor — Cho bog ri ìm,
Cho luaineach ri sìd’ — Cho cinnteach ri tìm;
Cho fìor ris an t-Soisgeul — Cho fealls’ ris an duine,
Cho caochlach ri mnaoi — Cho deimhin ri gunna;
Cho teth ri àmhainn — Cho fuar ri sneachd,
Cho lag ri cuileig — Cho laidir ri seachd;
Cho aotrom ri it’ — Cho trom ri luaidh,
Cho glas ri feur — Cho ruadh ri luaith;
Cho mall ri as’ — Cho bras ri tuil,
Cho geal ri latha — Cho dearg ri fuil;
Cho garbh ri ròcas — Cho binn ri bàird,
Le mìl’ samhl’ eile riu’ so ann an càird.
Samhlaidhean sa Ghàidhlig Éireannaich


text:
- TIOTAL
- Neach-obrach tuathanais agus balach le cearc
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON_002_098
- LINN
- 1920an
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30421
- KEYWORDS
- An Dàrna Cogadh
Prìosanach Cogaidh
'The Record Rendezvous'
Tha neach-obrach tuathanais agus balach òg san dealbh seo. Chan eil fios càit an deach a thogail ach 's e Iain Gòrdan am balach. Nuair a bha e na inbheach, b' e neach-chomharran a bh' ann an Iain Gòrdan agus aig àm an Dàrna Cogaidh fhad 's a bha e anns na 'Signals' bha e ann am Mailèisia agus chaidh a ghlacadh le saighdearan Iapanach. Chuir e seachad trì bliadhna mar phrìosanach cogaidh mus deach a shaoradh ann an 1945. Nas fhaide an dèidh sin, b' ann aige a bha a' bhùth chiùil 'The Record Rendezvous' ann an Sràid na h-Eaglais ann an Inbhir Nis


text:
CEUMNACHD
AN T-SABHAIL 2004
Thug Ceumnachd Sabhal Mòr Ostaig, a chaidh a chumail aig toiseach an Dàmhair, bliadhna shoirbheachail eile gu crìch.
B' e an t-Ollamh Rob Ò Maolalaigh à Instituid Ard-lèinn Bhaile Àtha Cliath a thug seachad Òraid na Ceumnachd am-bliadhna agus ann a bhith a' cur meal an naidheachd air na h-oileanaich a cheumnaich chuir e nan cuimhne cho cudromach 's a bha an ceum a choisinn iad:
"Tha sibhse air cur gu mòr ri saoghal na Gàidhlig, ri saoghal na Gàidhealtachd agus gu dearbha ri saoghal na h-Alba anns an fharsaingeachd. Tha mi an dòchas gun cùm sibh oirbh a' dèanamh sin."
Bhruidhinn e cuideachd air cho cudromach 's a bhios ceanglaichean eadar Èirinn is Alba:
"Is math is fhiach dhuibh cuimhneachadh gu bheil càirdean agaibh ann an Èirinn a tha an ìre mhath anns an aon suidheachadh is a tha sibh fhèin: Gàidheil a tha a' strì an aghaidh chumhachdan a bhuineas dhan t-saoghal mhòr. Tha mòran as urrainn do Ghàidheil an dà dhùthaich ionnsachadh bho chèile."
Dh'ainmich Iain T MacLeòid, Ceannard an Fhoghlaim aig Sabhal Mòr Ostaig, na duaisean a choisinn Roinn Foghlam Fad Beatha na Colaiste:
"Bho chionn ghoirid bhuannaich an Cùrsa Inntrigidh duais Eòrpach CILT airson chànanan agus bhuannaich iad cuideachd a' phrìomh dhuais a tha air a thoirt seachad bho Routledge, airson a' chùrsa chànain inbheach as fheàrr airson na bliadhna."
Bhruidhinn e cuideachd air an sgrùdadh a chaidh a dhèanamh air na cùrsaichean ceuma Gàidhlig agus Cùrsa Telebhisean is Ioma-meadhan:
"A'
cleachdadh shlatan-tomhais nàiseanta, cho-dhùin an QAA gu robh
na h-ìrean acadaimigeach agus na cothroman oideachaidh ionmholta agus
aig an ìre as àirde a thaobh deagh-ghnè agus gu robh
an Cùrsa Comais aig ìre bharraichte a thaobh teagaisg agus ionnsachaidh.
Tha an aithne bho na sgrùdaidhean agus na duaisean fìor chudromach
dhan t-Sabhal Mhòr, dhan Ghàidhlig agus dha Institiud OGE na
Mìle Bliadhna air an t-shlighe gu tiotal Oilthigh . Tha an soirbheachadh
seo uile cuideachd mar thoradh air saothair an luchd-obrach agus nan oileanach
gu lèir."


text:
- TIOTAL
- Cladh MhicRath a' coimhead thar Loch Dubhthaich
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_01_113_2043
- ÀITE
- Inbhir Ìonaid
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Gleann Seile
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14173
- KEYWORDS
- cladhan
eaglaisean
uaighean
carraighean cuimhne
cinnidhean
'S e Clachan Dubhthaich an t-seann eaglais agus cladh aig Clann 'IcRath Chinn Tàile. Na shuidhe faisg air ceann Loch Dubhthaich, tha Clachan Dubhthaich air a bhith ann bho co-dhiù 1050 agus tha a h-uile coltas gu robhas ga chleachdadh gu math na bu tràithe na sin. Tha e air a choisrigeadh gu an Naomh Dubhthach, Easbaig Rois na h-11mh linn. Tha tobhtaichean na seana eaglais air an cuairteachadh le uaighean, cuid dhiubh air an comharrachadh agus cuid dhiubh gun chomharra. 'S cinnteach gur e muinntir MhicRath a tha tìodhlaichte ann am mòran dhiubh bhon tha an t-ainm fhathast gu math cumanta san sgìre. A' coimhead thar na h-eaglais agus a' chladh tha carragh-cuimhne a' Chiad Chogaidh do Chlann 'IcRath, carragh a chaidh a nochdadh an 15mh den Iuchar 1922.
Sa chùlaibh chithear na beanntan os cionn Ratagain, agus air an fhìor thaobh chlì, tha carbadan is àirneis a dh'fhaodadh a bhith a' buntainn do thogail de chabhsair thar bheul Abhainn Crotha.


text:
An Gearasdan
Is e An Gearasdan (Fort William sa Bheurla, ainmeachadh airson an Rìgh Uilleam III Shasainn is II Alba)[1] prìomh-bhaile Loch Abar agus, còmhla ris an Oban, aon de'n dà bhaile is mhotha anns an Iar-Ghaidhealtachd.
Tha e na cheann-uidhe coiteanta airson làithean-saora agus, a' tighinn an dèidh Dùn Èideann, thatar ag ràdh gur e an dara ceann-uidhe turasachd ann an Alba. Bithidh sluagh a' bhaile a' dùblachadh as t-samhradh air sgàth uidhir a luchd-turais a bhitheas a' tighinn a-steach.
A' Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail sa Ghearasdan/Loch Abar sna bliadhnaichean 1922, 1927, 1932, 1981, 1985, 1999, 2007 agus 2017. Thòisich Sgoil Ghàidhlig Loch Abar, bun-sgoil làn-Ghàidhlig, sa bhliadhna 2015 ann an togalach ùr air Rathad Àird Dhobhair.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha An Gearasdan a' gabhail a-staigh na bailtean beaga Caol, Clagan, is Inbhir Lòchaidh, agus tha e faisg air a' chlachan croitearachd Blàr mac Faoilteach, agus na bailtean beaga, Drochaid an Aonachain agus Omhanaich.
Tha am baile air an rathad A82 eadar Glaschu agus Inbhir Nis, agus cuideachd far an tòisich Rathad nan Eilean, a dh'ionnsaigh Malaig is nan eileanan.
Tha An Gearasdan ainmeil mar am baile aig cas Beinn Nibheis, am beinn as àirde ann an Alba agus, (ann am Monadh Dhruim Uachdair), ach tha mòran bheanntan eile mun cuairt air a' bhaile; mar Meall an t-Suidhe, agus am monadh mu thuath, Druim Fada.
Tha am baile air oisean dà loch — Loch Iall agus An Linne Dhubh.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha An Gearasdan am meadhan dùthaich Clann Chamshron, agus chaidh an "gearasdan", no daingneach, a shuidheachadh gu tùsail a chumail nan Gaidheal fodha an dèidh an ar-a-mach Seumasach.
Bha baile beag nas tràithe ann aig Inbhir Lòchaidh, làrach a' bhlàir ainmeil, Cath Inbhir Lòchaidh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2015-12-07: Togail don Ghàidhlig ann an Loch Abar
- BBC Naidheachdan 2016-02-25: “Mìosan” mus bi fios mu Rio Tinto
- BBC Naidheachdan 2016-03-22: Cùmhnant do dh'oifisean comhairle sa Ghearasdan
- BBC Naidheachdan 2016-07-19: Taigheadas ùr ’sa Ghearasdan (aithris-bhideo 0:46)
- BBC Naidheachdan 2016-11-23: Leaghadair Loch Abair ga reic
- BBC Naidheachdan 2016-12-19: 600 cosnadh do Loch Abair (leaghadair)
- BBC Naidheachdan 2016-12-20: Na ceudan obraichean ùra sa Ghearasdan (aithris-obrach 1:59)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Fort William/An Gearasdan”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 16mh dhen Dùbhlachd 2016.


text:
Kl. Ianair i. f. l. xuiii. Anno Domini m.c.xi.
Doinenn dermair reoidh & snechtai co ro lai ar cenntai & altai.
Cathusach H. Ledai do samadh Patraic uasal-senoir Erenn in pace quiéuit.
Lugmadh do loscadh.
Port Lairgi do loscadh.
Ceanannus do loscadh.
p.552
Slogadh la h-Ulltu co Tealach n-Óc co ro thescsat a biledha. Crech la Niall H. Lochlainn co tuc mile no tri mile do buaibh ina n-dighail.
Teine di ait do loscadh Duin Da Lethglas eter Raith & Trian.
Senadh do tinol i Fiadh M. Aenghusa la maithibh Erenn im Chellach comarba Patraic & im Mael Muire H. n-Dunan im uasal-shenoir Erenn co coecait n-espoc uel paulo plus co tri cetaibh sacart & co tri milibh mc. n-ecalsa im Muircertach imorro H. Briain co maithibh Lethe Mogha im erail riaghla & sobesa for cach eter tuaith & eclais.
Donnchadh H. h-Anluain ri H. Niallain do marbadh dia braithribh i mebhail; na braithir h-isin fein do marbadh do Uibh Niallain ina dhighail ria cenn .xx. aidhche.
Comdhal iter Domnall H. Lochlainn & Donnchadh H. n-Eochadha econ Cuan co n-dernsat lan-shith & co tardsat Ulaidh eteredha a riara fein fein do Domnall H. Lochlainn.


text:
- TIOTAL
- Am broinn "Seilearan Chaisteal an Rathaid"
- EXTERNAL ID
- PAWA70F
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21539
- KEYWORDS
- Caisteal an Rathaid
William Grigor & Son, uisge-beatha
fìon
malairtichean
albannach
Cafaidh a' Charlton
malairt
'S e seo pàirt de shreath dhealbhan a chaidh a thogail am broinn seilearan Caisteal an Rathaid a bha le William Grigor & Son,. Tha àite teine ann leis an deit 1662 agus dà sheata de litrichean, "DS" agus "ME", agus dà shuaicheantas. 'S iongantach mur eil seo a' comharrachadh pòsadh. Bha na seilearan air an cleachdadh mar stòr far an robhas a' cumail uisge beatha agus fìon. Bha seo agus a' bhùth air Sràid Inglis, Inbhir Nis. Stèidhich William Grigor & Son, Cafaidh a' Charlton cuideachd ann an 1927. Bha Caisteal an Rathaid an toiseach air Rathad a' Chaisteal agus an uair sin air Sràid Hamaltan
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Kl. Ianair i. f. l. x. Anno Domini m.xc.iiii.
Flaithbertach H. Ateidh ri H. n-Eachach do dhalladh la Donnchadh H. n-Eochadha la righ Uladh.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co Ath Cliath coro innarb Goffraigh Meranach a righe Gall & co ro marb Domnall H. Mael Sechlainn ri Temhrach.
Ar Airther do dhegh-dainib .i. im ua Fedecan & im Donn mac Oengusa do chor la h-Ulltaibh.
Ruaidri H. Donnacan ri Aradh, Concobur H. Conchobhair ri Cianachta in penitencia mortui sunt.
{§H}Maidm ria Sil Muiredaigh for Tuadmumain i torcradur tre cet uel paulo plus.§
Domnall comarba Patraic for cuairt Muman cetna chur co tuc a lan-chuairt scribuil la taeb n-edbarta.
Donnchadh m. Mael Coluim ri Alban do marbadh o braithrib fein .i. o Domnall & o Etmond per dolum.
Doinenn mor i n-Erinn uile dia ro fhas domatu.
{§H}Cath Fidhnacha du h-id-rochair leth Iarthair Connacht & leith Corcu Mruadh la Tadhg mc Ruaidhri H. Concobair.§


text:
- TIOTAL
- Seann Factoraidh Cainb agus Ròpanan, Cromba
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_CROMARTY12
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22353
- KEYWORDS
- factaraidhean
Chaidh an t-seann fhactaraidh chainb agus ròpanan aig Cromba a thogail le Seòras Ros timicheall air 1775. An toiseach rinn an fhactaraidh bagannan agus pocannan à cainb a chaidh a thoirt a-steach às an Ruis. Aig an àm seo, 's e àite beartach a bh' ann an Crombaidh agus bha suas ri 200 neach-obrach a-staigh agus thairis air 600 neach-obrach a-muigh air am fastadh. Chaidh na bagannan agus pocannan a bha deiseil a thoirt gu Lunnain agus chaidh an reic mar mhalairt anns na h-Innseannan an Iar. Thòisich an fhactaraidh a' dèanamh ròpannan cuideachd timcheall air 1805.
Bha còig blocaichean fada anns an fhactaraidh a bha dà làr an àirde, rud a bha anabarrach math airson a bhith a' dèanamh ròpannan le teàrr. An-diugh, thathar air na trì blocaichean mu dheireadh atharrachadh airson taighean leis a' chomhairle agus togalaichean malairt


text:
- TIOTAL
- A' comharrachadh Bile Leasachaidh 1831
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_1999_116_435
- DEIT
- 1831
- LINN
- 1830an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6503
- KEYWORDS
- riaghaltas
Postair a' sanasachd gairm le Probhaist agus Bàillidhean Inbhir Nis airson soilleireachadh a chomharraicheadh soirbheachadh agus gabhail ri dàrna leughadh a' Bhile Leasachaidh ann an Taigh nan Cumantan.
Bha an-fhois air a bhith a' fàs ann am bailtean na h-Alba airson leudachadh air a' chòrachd. Dh'adhbharaich diùltadh Diùc Wellington gus beachdachadh air leasachadh sa phàrlamaid gun do sgaoil an riaghaltas aige ann an 1830. Dh'iarr Uilleam IV air a' Mhorair Grey riaghaltas Cuigseach a stèidheachadh air bunait "sìth, sàbhaladh agus leasachadh," mar fhreagairt do dh'fhaireachdainnean an t-sluaigh agus eagal dha-rìreabh bho aramach. Ann an 1831 bha eadhon an fheadhainn a b'fhaide a bha an aghaidh leasachaidh ag aontachadh gun robh feum air leasachadh air choireigin, agus gum feumadh èisteachd ri beachdan a' phobaill.
Chaidh am Bile Leasachaidh Mòr a thoirt a-steach le Grey air a' 1 dhen Mhàrt 1831 ach chaidh a chur às air an 20mh dhen Ghiblean, ag adhbharachadh sgaoileadh na Pàrlamaid. Chaidh gabhail ris a' Bhile Leasachaidh mu dheireadh sa Phàrlamaid san Òg-mhios 1832, an dèidh dha bhith air a dhiùltadh dà uair ann an Taigh nam Morairean. Dha-rìreabh ge-tà, cha tug Achd Leasachaidh na h-Alba àrdachadh air àireamh an luchd-taghaidh ach bho 45,000 gu 65,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Dealbh de dh'Abaid Chill Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0084
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31973
- KEYWORDS
- abaidean
dùin
Seanalair Wade
Seumasaich
Diùc Chumberland
cairtean-puist
Tha sealladh de dh'Abaid Chill Chuimein sa chairt-phuist seo. B' e dùn airm a bha seo bho thùs a chaidh a thogail le Seanalair Wade an dèidh aramach nan Seumasach ann an 1715. Chaidh an dùn ainmeachadh air a' Phrionnsa Uilleam Augustus, Diùc Chumberland.
Ann an 1876, bha pàirt dhen dùn air a chleachdadh mar structair bunaiteach airson abaid agus sgoil dhan òrdugh Bhenedictine. Bha manaich san abaid gu 1998


text:
- TIOTAL
- A' coimhead taobh Rathad Allt a' Mhuilinn, Inbhir Nis, 1970an
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_04_041_0289
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14928
- KEYWORDS
- Eastgate
Eastgate Centre
shopping centres
shopping malls
malls
Tha an sealladh seo a' coimhead taobh Rathad Allt a' Mhuilinn, agus sgìre a' Chrùin air a' chnoc air a' chùlaibh. Chaidh an dealbh-camara a thogail mus deach Ionad Bhùithean Geata an Ear agus mòr-bhùth Safeway (an-diugh Morrisons) a thogail.
Aig aon àm, tha e coltach gur e Geata an Ear a bh' air an rathad gu lèir o mhullach Bhràighe Stìophain gu ruig mullach Sràid na Drochaid. Às dèidh sin, thàinig an ceann an iar gu bhith an t-Sràid Àrd agus an còrr Sràid Petty, ainm a sheas gu 'n dàrna leth den naoidheamh linn deug.
Chaidh taobh a tuath a' Gheata an Ear a leagail ann an 1971 agus chaidh rathad ùr a chàradh ann ochd bliadhna às dèidh siud. Bha làrach an t-seann rathaid air a bhith na phrìomh-shlighe a-steach don bhaile fad mu shia ceud bliadhna. Ach thionndaidh an rathad ùr gu teann don deas ach an coinnicheadh e rathad a' Chrùin agus mar sin bha slighe an t-seann rathaid air chall.


text:
- TIOTAL
- Taisbeanadh Dealain Uisge Tallaichean Bhailtean
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_17_003
- ÀITE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 1962
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9264
- KEYWORDS
- Peairt
taisbeanadh
1962
dealan-uisge
Bòrd Dealain Ceann a Tuath na h-Alba
Scottish Hydro-Electric plc
Southern Electric plc
Scottish and Southern Electric plc
1943
1989
1998
Ann am meadhan nan 1960an bha dealan-uisge a-nis ann don chuid a bu mhotha de na coimhearsnachdan air a' Ghàidhealtachd. Bha Bòrd Dealain-Uisge Alba a Tuath dealasach gum biodh an uiread de thaighean 's a ghabhadh air an uèireadh airson an dealain, agus air an uidheamachadh leis an iomadh inneal ùr a bh' ann. Bha bùth an Dealain-uisge air prìomh-shràid cha mhòr a h-uile baile mòir. 'S iomadh taisbeanadh a bh' ann a bha a' sealltainn cho math 's a bha na h-innealan seo agus an dòigh a ghabhadh an cur gu feum. San dealbh-chamara seo chithear taisbeanadh aig toiseach bùtha ann am Peairt as t-earrach ann an 1962. Tha bean an taighe, tè òg, aighearach, air a dòigh le a cidsin a tha nas glaine agus barrachd ùine shaor aice, agus tha na daoine nas aosta a' faireachdainn gu bheil na còcairean dealain nas sàbhailte na na seann stòbhaichean. Aig an aon àm tha an coileach-oidhche glic a' cur air adhart taighean le dealan a-mhàin; an dòigh as saoire a ghabhas dealan a chleachdadh san dachaigh.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid de dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhithth air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhithth a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clas sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar dhòigh air a bhithth a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Slòigh, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh cumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhithth prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Tractar-àiteachais
Tha an alt seo mu dheidhinn tractaran sònraichte ri àiteachais. Airson fios air tractaran de h-uile seòrsa cuir suil air tractar.
Is e a tha ann an tractar-àiteachais, nòs tractair sònraichte ri obair-fhearainn agus tarruinn innlean àiteachais, bu sònraichte cruinn-treabhaidh, cliathan, lunnan, drìlean-sile, agus trèilearan. Tha da phriomh seòrsa tractar-àiteachais: Tractaran da-chuibhleachd agus Tractaran Ceithir-cuibhleachd.
Susbaint
Tractaran Da-Chuibhleachd[deasaich | deasaich an tùs]
Mar is tric goirear Tractaran-choisich, air tractaran den leithid seo. Chan eil ach da chuibhle aca, agus inneal-pheatroil de cumhachd eadar 1kW agus 10kW. Tha iad uidheamaichte le Fuaidean (corragan), coltach ri na fuaidean air crann-eiche gus am bi aig an t-iomanach a choisich às an dèidh. Bhiodh na h-innealan a tharuing iad dluth-cheangailte ri culaibh an aisil. Tha tractaran- den seorsa seo freagarrach ri lotan beaga agus tha muilnean dhiubh air an cleachdadh air tuathanasan beag ann an Aisia. Bha iad cumanta air tuathanasan-beaga agus croitean air feadh Breatuinn rè na 1950an, agus tha iad fhadhast ri lorg ann an gairnealachd-mhargaideachd, far a bheil an meud beag aca freagarrach ri na h-iomairean agus far a bheil cumhachd gu leor aca airson an obair a tha dith.
A measg na h-ainmean bu cumanta ann am Breatuinn 's na 1950an, bha an "Iron Horse" agus "British Anzanai", bha cumhachd aig na h-innlean seo eadar 5 agus 10 hp agus bha cruinne treabhaidh sonraichte dhaibh, a thionndadh foid co-mòr ris an fhoid a thionndadh crann eich (mu deidhinn 175mm anns an domhainnead agus 250mm 'san leathad)comhla le innlean coltach ris an rota-tobha Howaird, sreath de tractaran sios ri 1kW, a bha uidheamaichte le fearsaid cumhachd a-mach a chuireadh cumhachd ri gàd-chorragach agus innlean eile air barrachd an rota-tobha fhein.
Tractaran Ceithir-cuibhleachd[deasaich | deasaich an tùs]
Is e an tractar ceithir-cuibhleachd an tractar-àiteachais bu chumanta, tha na tractaran seo torr nas cumhachd-mhòr na tractaran da-chuibhleachd, agus na modailean bu shine agus bu lugha, mar eisimplir am Fergie Glàs a chaidh air togail eadar 1938 agus 1956 a libhrig cumhachd 20 eich (mu 15kW). B'e am Fergie a'chiad tractar a bha uidheamaichte le Altachadh tri-phuing An Fheargusdanach, a thug comas do iomanach an tractair a thogail is cuir sios innlean ceangailte ris an tractar agus a riaghaladh an domhainnead air am biodh innlean glac-thalmhuinn (m.e. crann-treabhaidh) ag obair. Anns an latha an diugh is e Caighdeann Eadar-Naiseanta Inbhe 1[1] a tha ann an bonn-uidheam Fheargusdanach.
Eachdraidh Tractairean[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh leasachadh air tractaran-àiteachais bho coinceap innlean-treabhaidh.
- Bha na chiad tractairean iomainichte le stòth
- Chuireadh na chiad tractaran an gniomh ann an Meiriceidh mu deireadh an 19mh linn
- B'è an "Ivel Agricultural Motor" de 1902, dealbhaichte le Dòmhnull Albone a'chiad tractair-àiteachais
- Chaidh dealbhachadh air an cruth "clasaigeachd" de tractar, 2 chuibhle iomain mòr aig an cul, 2 chuibhle steornaidh beag aig an toiseach, stoc an tractar na slige don caradair agus bucais-bheirt, ann an 1917
- B'e carbadan-slaodaidh a-mhain a bha 's na tractaran bu thrath, agus bha an uidheam-aiteachais dealbhaichte dhaibh air an tarruinn as an deidh, mar a bhiodh acfhainn-eich.
- nochd am fearsaid "cumhachd a-mach" air modail? cuine?
- Chaidh innleachdadh air Altachadh Tri-phuing An Fheargusdeanach, le Ultach, Harry Feargusdean ann an 1937, iomanaichte le uidheam-uisgead.
- Tha Altachadh an Fhergusdaineach air an cleachdadh air tractaran beag is mòr (ach airson tractaran da chuibhleachd) air feadh an t-saoghail chun latha an diugh
Eachdraidh Togalaiche Tractairean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ International Standard Category 1


text:
- TIOTAL
- Taigh Springfield (an-diugh "Voreshrrd"), Baile na h-Eaglaise
- EXTERNAL ID
- PC_HUNTLY_002
- ÀITE
- Baile na h-Eaglaise
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28770
- KEYWORDS
- taighean
mansaichean
clèir
ministearan
Chaidh Taigh Springfield a thogail le Seumas Spence, bancair agus marsanta ann am Baile na h-Eaglaise, a bha na mhaighstir lagha airson 32 bliadhna agus na Phròbhaist air a' Bhorgh airson 12 bliadhna. Bha cliamhainn Spence, An t-Urramach Uilleam Spark a' fuireach anns an taigh airson iomadh bliadhna.
Bha an t-Urramach Spark na mhinistear aig Cathair-eaglais an Naomh Magnas airson còrr agus 40 bliadhna. Chaidh a chur an dreuchd air 14 An Dùbhlachd 1843 mar am Ministear san Dàrna Dreuchd aig Cathair-eaglais an Naomh Magnas agus ghabh e àite an t-Urramach Uilleam Logie mar Phrìomh Mhinistear air 25 An t-Samhain 1856.
Rugadh Uilleam Spark anns An Eaglais ann an Siorrachd Bhearaig air 15 Am Màirt 1816 agus rinn e Diadhachd ann an Oilthigh Dhùn Èideann. B' e mac Iain Spark, tuathanach, agus Màiri Hymers a bh' ann. Bhàsaich e ann an Springfield air 7 An Gearran 1884 agus chaidh a thiolacadh ann an Cladh Naomh Magnas air 12 An Gearran 1884.


text:
Eòlas-sluaigh Mhacau
Tha sluaigh Mhacau nan 95% Sìneach, an cuid as motha Cantonach agus cuid dhiubh Hakka, an dà chuid a' buntainn do Mhòr-roinn Guangdong. Tha an còrr de shliochd portagaileach, no portagaileach-sìneach measgte. Tha cuid beag de dh' Iapanaich a' fuireach ann, 's iad fhèin à sìol nan Caitligeach Iapanaich a bh' air am fuadachadh le shogunan.
'S iad Portagailis, (gu h-àraidh a crìtheol Macanach, (Patuá no Macaista Chapado), a tha ri beul bàis), agus Sìonais (Mandairinis) nan cànain oifigeil aice, ged a bhios muinntir an àite a' bruidhinn Cantonais sa chumantas. Tha a' Bheurla ga bruidhinn ann an àitichean turasaiche. Tha oilthighean gu leòr ann am Macau.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Murchadh Moireasdan (Murchadh a' Bhocs) agus air a sheinn le: Daibhidh Solley agus Kathleen NicDhòmhnaill.
This is a song written by: Murchadh Moireasdan (Murchadh a' Bhocs) and sung by: Daibhidh Solley and Kathleen NicDhòmhnaill.
Nuair dh'iathas ceò an fheasgair dlùth
Cur smùid air bhàrr nam beann,
'S an crodh bhon innis cnàmh an cìr
Cho sgìth a' tighinn don ghleann;
Nuair bhios a' bhanachaig 'm beul na h-oidhche
Don laoigh toirt deoch le meòir,
Coinnichidh mi an gleann an fhraoich
Mo ghaol, mo rìbhinn òg.
Nuair bhios a' ghrian san àirde 'n iar
Dol sìos aig crìoch an lò,
'S a' cur an soills' air feadh nan sliabh,
'S a sgiamh air dhreach an òir;
'S nuair bhios na caoraich leis na h-uain
Cho suaimhneach aig a' chrò,
Coinnichidh mi an gleann an fhraoich
Mo ghaol, mo rìbhinn òg.
An uair bhios coileach ruadh an t-slèibh,
Measg gheugan leum cho beò,
'S a' gogail shuas mu bhil na fèith,
'S a chèile fhèin na chòir;
'S gach creutair beag mu sgàil nam bruach
Nan suain len àl gun treòir,
Coinnichidh mi an gleann an fhraoich
Mo ghaol, mo rìbhinn òg.
'S ged bhiodh air an fheasgar gruaim
'S an t-slighe buan gu leòr
Is tuinn nan loch a' flodraich fuar
Lem fuaim am measg nan còs,
Gun dèan na thug mi dhut de luaidh
An ruaig chur air gach bròn;
Coinnichidh mi an gleann an fhraoich
Mo ghaol, mo rìbhinn òg.
Bheil cuimhne agad nuair bha sinn saor,
'S air feadh nan raon gun leòn,
A' buachailleachd a' chruidh 's nan laogh,
Gun smaoin air maoin no stòr;
Tha cuimhneachain air àm a dh'aom
Gam dhèanamh aotrom beò;
Coinnichidh mi an gleann an fhraoich
Mo ghaol, mo rìbhinn òg.
Tha bàt' na smùid don chala dlùth,
'S gach ròp is stiùir air dòigh,
'S nuair ruigeas i leam tìr mo rùin
'S an robh mi 'n tùs mo lò,
'S an anmoch chiùin nuair bhios gach flùr
'S an canach ùr nan glòir,
Coinnichidh mi an gleann an fhraoich
Mo ghaol, mo rìbhinn òg.
Ged a rugadh Kathleen NicDhòmhnaill agus a triùir pheathraichean ann an Darlington an Siorrachd Durham thàinig iad a dh'fhuireach a Shiadar air taobh siar Leòdhais ann an ...Fiosrachadh air Kathleen NicDhòmhnaill / Learn more about Kathleen NicDhòmhnaill
Rugadh Daibhidh Solley ann an Dùn Eideann air 4 An Giblein, 1943. 'S ann às a' bhaile sin a bha cuideachd athair agus bha cuideachd ...Fiosrachadh air Daibhidh Solley / Learn more about Daibhidh Solley
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- Iarrtas Agaidh Rothach airson Faothachadh nam Bochd
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_1_12
- ÀITE
- Sgianaid
- SGÌRE
- Tunga is Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cinn t-Sàile MhicAoidh
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6129
- KEYWORDS
- faothachadh nam bochd
taigh nam bochd
Tunga is Fàrr
tinneas
airgead
Air a sgrìobhadh ann am peansail air oir a' phaipeir tha fios ann mu theaghlach Angusina (Agaidh) Rothach. Tha e a' dearbhadh gun robh i air a cumail na leabaidh fad trì miosan le "chronic stomach complaint."
San aon àite cuideachd, tha an Dr macIlleDhuibh air ainm a sgrìobhadh, agus os a chionn tha "a donation of 5 shillings" sgrìobhte


text:
Dresden
'S e Dresden (Sòrbais: Drježdźany) prìomh-bhaile Shagsainn, saor-stàit ann an earra-dheas na Gearmailt. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 2′ 57.33″ Tuath agus 13° 44′ 18.1″ Ear.
Ann an 2009 bha 517.052 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin [1]; mar sin 's e sin an dàrna baile as motha ann an Sagsainn an-dèidh Leipzig agus an ceithreamh baile as motha anns a' Ghearmailt (an dèidh Berlin, Hamburg agus Köln).
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Dresden suidhichte air bruach an abhainn Elbe. Tha Prießnitz, Weißeritz agus Lockwitzbach, aibhnichean beaga, a' ruith tron bhaile ach chan eil iad mòr gu leòr airson a bhith a' cleachdadh le bàtaichean mòra mar an abhainn Elbe.
Ged a tha na beanntan Osterzgebirge agus Elbsandsteingebirge faisg air Dresden chan eil am baile fhèin ach mu 113 m os cionn na mara. 'S e an Triebenberg (384 m) an t-àite as àirde ann an Dresden.
Tha Chemnitz mu 80 cilemeatair air falbh san iar-dheas agus Leipzig mu 100 cilemeatair san àirde an iar-thuath dheth.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh na ciad tuineachaidhean anns an raon Dresden a thogail aig àm nuadh-chreagach. Lorg na h-arc-eòlaichean tobhtaichean ann an Dresden-Nickern a tha nas sine na 5000 bliadhna RC.
Chleachdadh am fadhail anns an Elbe anns na Meadhan-Aoisean gu math tric, ach cha robh ach baile beag ann aig an àm ùd. Bha Meißen, baile eile faisg air, na bu chudromaiche anns na làithean seo.
Tha a' chiad tùs sgrìobhte a' nochdadh ann an 1206, far a bheil an t-ainm sgrìobhte air duilleig oifigeil ann an cùirt-lagha: Acta sunt hec Dresdene.[2][3] Bho dheireadh na 15mh linn a-mach dh’fhàs am baile na bu mhotha mar theas-mheadhan cultarach is poileataigeach. An dèidh 1547 bha Dresden na phrìomh-bhaile dhen Rìoghachd Sagsainn, aon de na dùthchannan as cudromaiche ann an Ìompaireachd Naoimh nan Ròmanach an dèidh an Ath-Leasachaidh. Chaidh mòran bhuidhnean cultarach a stèidheachadh aig an àm seo a tha cudromach do chultar a' bhaile chun an latha an-diugh. Ged nach deach am baile a mhilleadh ann an Cogadh na Trithead Bliadhna, chuir teine mòr às an t-seann bhaile gu tur ann an 1685. Gus 1732 chaidh am baile a thogail a-rithist ris an canar "Neustadt" (Baile ùr) an-diugh. Eadar 1806 agus 1918 b' e prìomh-bhaile Rìoghachd Shagsainn a bh' ann an Dresden.
Rinn an Dàrna Cogadh milleadh mòr air Dresden, gu h-àraidh eadar an 13mh is 15mh dhen Ghearran 1945 chaidh mòran bhomaichean a' leigeil air a' bhaile leis na Breatannaich is na h-Aimeireaganaich. Bha am Partaidh Nàsach a' bruidhinn mu 350.000 duine a chaidh a mharbhadh, ach a rèir an eachdraiche Frederick Taylor thuirt am Pàrtaidh Nàsach sin airson faireachdainn dona an-aghaidh nam Breatannach agus nan Stàitean Aonaichte a chruthachadh. Canar an-diugh gun deach eadar 18.000 is 25.000 a mharbhadh. [4]
An dèidh an Dàrna Cogaidh bha Dresden fo smachd Gearmailt an Ear (GDR). Ann an 1990 thachair ath-aonadh na Gearmailt. Chaidh saor-stàit Sagsainn a chruthachadh a-rithist agus le sin tha Dresden na phrìomh-bhaile a-rithist an-diugh.
Frauenkirche (Eaglais nam Ban)[deasaich | deasaich an tùs]
'S i am Frauenkirche (Eaglais na Mnà) ann an Dresden aon dhe na h-eaglaisean as àile anns an stoidhle baroc. Chaidh an eaglais a thogail eadar 1726 is 1743.
An dèidh bomadh Dresden bha an eaglais air a milleadh le teine mòr. Bhris na ballaichean às a chèile an ath-latha. Aig àm GDR bha an tobhta na chuimhneachan-cogaidh. Ach an dèidh ath-aonachaidh na Gearmailt thòiseachadh air an eaglais a thogail a-rithist anns an stoidhle tùsail ann an 1994. Bha mòran daoine is buidhnean eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail an sàs anns an obair seo. Mar eisimpleir chruthaich Alan Smith à Lunnainn crois ùr an stìobaill. B’ esan mac an athair a b' e aon de na stiùireadairean plèana a chuir bomaichean air Dresden. [5]
Anns an 30 an Dàmhair 2005 bha a' chiad aifreann a-rithist anns am Frauenkirche. An-diugh 's e samhla na rèiteachd is na sìthe a tha anns am Frauenkirche.
Dresdner Elbtal[deasaich | deasaich an tùs]
Bho 2004 a-mach b' e Làrach Dhualchas na Cruinne dhen UNESCO a bha anns an Dresdner Elbtal (Gleann Elbe ann an Dresden). B' e sin na h-achaidhean is na lòintean ri taobh na h-aibhne a tha ga leantainn tron bhaile mu 20 cilemeatair air fad. Ach ann an 2009 bha an UNESCO a' cur Dresden air falbh bho liosta nan làraichean air sgàth 's gun tèid drochaid ùr a thogail ann am meadhan a' ghlinne. Le sin bidh aon de na h-àitichean as brèagha dhen Dresdner Elbtal air a mhilleadh. [6]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh Richard Wagner, neach-ciùil a tha cliùiteach airson nan opranan aige, ann an Dresden.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Staitistearachd Sagsainn (Faidhle PDF)
- ↑ Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae II 1, duilleag 70-72 àireamh: 74, faic duilleag 72 loidhne 10. : Deasachadh eadar-lìn
- ↑ Dresden, a' chiad turas – Sächsische Archivblätter 1/2006, duilleag 28
- ↑ Erklärung der Dresdner Historikerkommission, 1 an Dàmhair 2008
- ↑ Naidheachdan BBC
- ↑ UNESCO (Gearmailtis)
- ↑ Arche-nova
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Hamburg
- ↑ Gemeente Rotterdam
- ↑ Stadt Salzburg
- ↑ Ville de Strasbourg
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fiosrachadh mu Dresden (Gearmailtis)
- Fiosrachadh mu na sràidean is togalaichean ann an Dresden(Gearmailtis)
- Eachdraidh agus cuairt ann an Dresden (Gearmailtis)
- Dresden as virtual city (Beurla)


text:
- TIOTAL
- An Eaglais an Ear, Loch Luicheart
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1144
- ÀITE
- Loch Luicheart
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33067
- KEYWORDS
- cairtean
Siorrachd Rois
Sgìre Rois is Chrombaidh
Eaglais Telford
Eaglais na Pàrlamaid
innleadairean
Tha a' chairt seo a' sealltainn na h-Eaglais an Ear an Loch Luicheart, aon de ghrunn 'Eaglaisean na Pàrlamaid' no 'Eaglaisean Telford' a thogadh ann an àiteachean sgapte feadh na Gàidhealtachd, an dèidh Achd Parlamaid ann an 1823. A rèir na h-Achd seo bha suas ri 40 eaglaisean eile le mansaichean rin togail nach cosgadh barrachd is £1,500 gach tè. Bha tuarastal de £100 gach bliadhna ri phàigheadh do mhinistear gach eaglais. Gheibheadh fear-togail an fhuinn £5 agus clèireach na h-eaglais £3.
Chaidh Achd le atharraichean an gnìomh ann an 1824, a ghlèidh an 40 tuarastal ach a thuirt nach robh ri thogail ach 30 eaglais, agus a dh'fheuch ri 10 làraichean eile a lorg far an robh eaglais ann mar-thà agus nach fheumadh ach mansa ùr. Bha tuarastal ministeir gach eaglais ri àrdachadh gu £120, agus chan fhaigheadh fear togail an fhuinn no clèireach na h-eaglais dad. Bha coimiseanairean air an taghadh gus an 40 làrach a thaghadh ach bha iadsan an urra ri uachdarain a bhith tairgsinn làraichean. An dèidh iomadh deasbad, thagh iad làraichean 32 eaglais agus 43 mansa, agus nam measg bha Ceann Loch Luicheart ann an sgìre Chunndainn.
Chaidh Tòmas Telford, an t-innleadair a thog iomadh rathad is drochaid air a' Ghàidhealtachd, a thaghadh gus obair togail nan eaglaisean agus nam mansaichean ùra a stiùireadh. Còmhla ri feadhainn eile, dhealbhaich e Eaglais Choitcheann a ghabhadh 312 neach. Bha na togalaichean air an dèanamh gus a bhith feumail agus seasmhach ri linn aimsir stoirmeil.
Bha an làrach aig eaglais Ceann Loch Luicheart air a thoirt seachad le Sir Seumas Wemyss MacCoinnich, Sgatail. B' e Seumas Mac a' Ghobhainn an cùnnradair, agus thogadh an eaglais agus mansa aon-ìreach ann an 1827. Chosg i beagan seachad air £1,489


text:
- TITLE
- Hebridean Food: Environmental Health Interview (Gaelic 8 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_08_GD
- PLACENAME
- Balivanich, Benbecula
- DISTRICT
- South Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: South Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2867
- KEYWORDS
- food handling
Alasdair MacEachen is an Environmental Health Officer in Benbecula. He describes the implications of his job in terms of both enforcement and education in particular in relation to food handling and production.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
Is mise Alasdair MacEachainn. Tha mi, um, às an Àird, Beinn na Faoghla. Tha mi ag obair aig Comhairle nan Eilean Siar mar oifigear, tha mi a' creidsinn, oifigear àrainneachd - Environmental Health Officer a chanas iad ris an obair a tha mi a' dèanamh. Tha e a' toirt a-staigh mòran ghnothaichean a tha caran ceangailte ris an àrainneachd 's ris a' choimhearsnachd 's, tha um, obair sàbhailteachd is riaghailtean de dh'iomadach seòrsa. Tha sinne a' coimhead às a dhèidh sa choimhearsnachd a tha seo.
Anns an latha a th' ann an-diugh tha gnothaichean air atharrachadh gu mòr on a thòisich mise an toiseach nuair a thrèan mi fhìn airson an obair a tha seo a-nist, tha, beagan is deich air fhichead bliadhna air ais. Agus tha mi cinnteach gun ann anns na deich bliadhna a chaidh seachad gu h-àraid tha tòrr mòr dhen ùine againn a-nist air a chur seachad ceangailte ris na riaghailtean a th' ann a thaobh làimhseachadh is deisealachadh bìdh.
Well, tha an t-uamhas de ghnothaichean a-nist a' tighinn a-mach gu h-àraid, well a' tòiseachadh às, on Roinn-Eòrpa is a-nuas on riaghaltas againn fhìn, agus chun riaghaltas ionadail mar gum bitheadh. Agus tha trèanadh a' tighinn a-staigh dhan ghnothach. Tha na h-àiteachan far am bithear a' deisealachadh a' bhìdh fhèin - feumar coimhead gu mionaideach riutha sin co-dhiù thathar gan togail as ùr no 's e àiteachan far a bheilear, air a bheilear a' cleachdadh o chionn bhliadhnaichean. Thèid sin suas gu ìre, tha, tha mar gum biodh, air an cur mu choinneamh airson an seòrsa bìdh a tha iad a' dèanamh. Tha a-rithist, tha, tha tòrr mòr dhen ùine againn air a chur seachad a' toirt fiosrachadh seachad, 's a' toirt comhairle seachad dha na daoine sin a bharrachd air a bhith a' ruith chùrsaichean, mar gum biodh, a tha air an deisealachadh is air an sgrìobhadh, is tha iad a' dèanamh deuchainnean is gnothaichean mar sineach airson, tha, gum faigh iad air adhart, 's gum faigh iad eòlas air na riaghailtean a tha ceangailte ri obair bìdh.
Tha e air a chur a-mach, tha, a rèir, canaidh sinn sa Bheurla co-dhiù, "risk assessment". 'S tha sin an uair sin a' toirt a-staigh, tha, gu dè seòrsa obair a tha, a thathar a' dèanamh 's tha iad a' coimhead air iomadach gnothach ceangailte ris, ris an àite fhèin, ris an seòrsa biadh a tha iad a' dèanamh. Agus tha e air obrachadh a-mach co-dhiù tha iad sineach a' tighinn a-staigh fo "high risk" no "low risk" agus a rèir sin fhèin tha e, mar gum biodh, a'dearbhadh dè cho tric 's a dh'fheumas sinne a dhol a-staigh dha na h-àiteachan sin agus sùil a thoirt timcheall agus dèanamh cinnteach gu bheil gnothaichean a' ruith mar a tha còir.
Tha iomadach seòrsa cùrsa air a dheisealachadh 's air a sgrìobhadh. A-rithist, tha e ann an dòigh air a ruith 's air a riaghladh san aon dòigh 's a tha na togalaichean 's an seòrsa obair a thathar a' dèanamh. Eh, far a bheil daoine an sàs ann an obair, ma dh'fhaoidte, a tha buailteach air a bhith nas cunnartaiche, mar a chanadh tu "high risk", tha e mar fhiachaibh orra sineach trèanadh a tha rud beag nas mionaidiche 's nas adhartaiche a dhèanamh seach feadhainn, ma dh'fhaoidte, a tha ag obair ann an seòrsa obair a tha, nach eil buailteach air a bhith cho cunnartach, mar gum bitheadh.
Um, ma dh'fhaodas mi eisimpleir a thoirt seachad, tha diofar eadar, ma dh'fhaoidte, daoine a tha a' toirt seachad tì is briosgaidean seach daoine a tha a' deisealachadh, ma dh'fhaoidte, biadh a tha deiseil airson ithe gun a bhith air a bhruich, ma dh'fhaoidte, an dèidh sibh dhol dhachaigh no rud air choreigin mar sin. Tha rudan a thathar a' dèanamh anns na h-eileanan seo fhèin, a tha ag obair an lùib maorach is iasg, co-dhiù nuair a thathar a' smocadh iasg. Sin an seòrsa biadh ma dh'fhaoidte far a bheil thu, tha, ag ithe a' bhìdh a tha sin dìreach mar a bheir thu a-mach às a' chèis e. Agus sin ma dh'fhaoidte, mar a bha mi ag ràdh, eisimpleirean eadar "low risk" is "high risk". Is tha an trèanadh e fhèin a' dol a rèir sin fhèin. Ma dh'fhaoidte nach eil uiread de trèanadh a dhìth air daoine a tha ag obair an lùib biadh a tha buailteach air a bhith nas sàbhailte na biadh eile mura bheil e air a làimhseachadh ceart.
Well, tha sinn an dòchas - tha e a' toirt cothrom dha na daoine sin, tha, fiosrachadh fhaighinn air gu dè tha mar fhiachaibh orra a dhèanamh. Tha mi cinnteach mura, mura bi for acasan, agus mura cùm iad ris na riaghailtean a tha sin, dh'fhaodadh e, tha mi a' creidsinn aig deireadh an latha, cur às dhan ghnìomhachas aca fhèin, gu h-àraid ma gheibh duine tinneas air choreigin às a' bhiadh a tha iad a' deisealachadh, 's ma nithear a-mach nach robh iad a' gabhail diù sam bith às na riaghailtean. Nist, tha mi a' creidsinn air aon làimh - tha e doirbh do dhaoine a tha trang anns an obair latha aca mòran ùine fhaighinn airson rannsachadh a dhèanamh air na gnothaichean a tha sin. Ged a bhiodh barrachd ùine aca, a bheil fios aca cà' am faigh iad am fiosrachadh a tha sin? Air an taobh sin, tha mi cinnteach, tha sinne a' dèanamh sin nas fhasa dhaibhsan - gu bheil sinn fhèin a' cumail suas ris na riaghailtean, gu bheil sinn ag innse sin dhaibh. Um, air an làimh eile, tha mi a' creidsinn gum feum sinn for a bhith againn air an fheadhainn a tha a' ceannach 's ag ithe a' bhìdh. 'S ann às an sin, ma dh'fhaoidte, a tha an riaghaltas a' tighinn, mar gum bitheadh - beagan de "consumer protection" 's gu bheil fios agaibhse, nuair a tha sibh a' ceannach biadh agus ag ithe biadh, gu bheil na riaghailtean a tha sineach air, mar gum bitheadh, buaidh fhaighinn air a' ghnìomhachas ann an dòigh 's gu bheil am biadh sàbhailte.


text:
22 an t-Sultain
'S e 22 an t-Sultain an 265mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (266mh ann am bliadhna-leum). Tha 100 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1236 - Chaidh Šiauliai ( Liotuàinia) a stèidheachadh.
- 1499 - Bha Cunnradh Bhasel anns an Eilbheis.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1911 -Jaroslav Seifert, ann am Pràg. Sgrìobhadair às An t-Seic.
- 1921 - Robert G. Parr, ann an Chicago. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1989 - Béatrice Martin, ann am Montreal. Ceòladair à Canada.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1774 - Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli (Pàpa Clemens XIV), ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1769 gu 1774.
- 1956 - Frederick Soddy, ann am Brighton. Ceimigear à Sasainn.


text:
- TIOTAL
- A' toirt dhachaigh raineach airson easradh cruidh
- EXTERNAL ID
- QZP99_94032_05_09
- ÀITE
- Loch Ma-Ruibhe
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38582
- KEYWORDS
- lochan
lusan
raineach
beanntan
crodh
bàtaichean
Tha raineach gu math bitheanta air Gàidhealtachd na h-Alba. Chaidh a chleachdadh airson tannin, mar thughadh do thaighean agus mar bhiadh chruidh ged a bhathar den bheachd gu robh e puinnseanta nan rachadh cus dheth ithe. Chaidh a chleachdadh mar easradh do bheathaichean cuideachd. Chithear triùir fhear a' giùlan raineach tarsainn air Loch Ma-Ruibhe ann am bàta mar easradh cruidh.
'S e loch fìor-uisge a th' ann an Loch Ma-Ruibhe, a tha a' sìneadh mu 12 mìle à Ceann Loch Iùbh, taobh Pholl Iùbh. Chan eil an loch uabhasach farsaing ach tha iomadh eilean ann sa cheann an iar thuath. Tha tobhta de chaisteal air fear dhiubh, Eilean Ma-Ruibhe, agus thathar ag ràdh gun do stèidhich an Naomh Ma-Ruibhe seo anns an t-7mh linn. Tha Sleaghach, a tha còrr is 3,200 troigh a dh'àirde, air taobh tuath na loch agus tha coille, a bha uair na pàirt den t-seann choille ghiuthais Albannaich (no 'Cailleannach') air an taobh deas. Tha seo na phàirt de Theàrmann-nàdair Nàiseanta Bheinn Eighe
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- A' glacadh Cearbain le murghadh, Bàgh Loch Raonasa
- EXTERNAL ID
- QZP40_351A_2_P192
- ÀITE
- Loch Raonasa
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Tuath
- DEIT
- 1776
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31135
- KEYWORDS
- cearbain
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'A Tour in Scotland' le Tòmas Pennant. Tha e a' sealltainn cearban ga ghlacadh le murghadh ann am Bàgh Loch Raonasa. Bha an cearban seachd troighean thar fhichead is ceithir òirlich a dh'fhaid, a-rèir coltais. Tha e air ainmeachadh mar 'sailfish' ann an Alba air sgàth 's gum faicear a sgiath druimneach os cionn an uisge. Tha an Cearban a' fuireach ann am mòran àitean air oir-aniar de na cuantan-a-tuath


text:
Leugh mi am beachd gu bheil an saoghal air a riaghladh le ‘prothaid’
Leugh mi am beachd gu bheil an saoghal air a riaghladh le ‘prothaid’ agus tha mi a’ dol le sin. Tha seòrsa mantra ann an ‘prothaid’. Chan urrainn do duine sam bith a tha fileantachd no tha ag ionnsachadh a’ Ghàidhlig, an saoghal mòr a sheachnadh ach bidh iad an sàs cànain a tha nas onaraich a-thaobh an àrainneachd ‘s tha h-uile càil a tha fhathast bòidheach.
Cha do chuir Blair ‘s Bush an cogaidh air dòigh tro mheadhan na Gàidhlig. ‘S e eisimpleir uabhasach ann an sin ach saoilidh mi ged ‘s a tha a’ bheurla comasach air litreachas cho brèagha tha i ga libhrigeadh tòrr a bharrachd na tha ceàrr ‘s cunnartach.
‘S e mo bheachd sa co-dhiù, agus ‘s e sin aon de na h-adhbharan a tha mi ag ionnsachadh Gàidhlig – seòrsa ‘personal antidote’ an aghaidh an sgrios a tha a’ dol air adhart a h-uile


text:
- TIOTAL
- Bhana trealaichean 6-cuibhleach gun trannsa (àir. 67)
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_987_168_35
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11703
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
Anns an deilbh seo, chithear coidse 67 aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd.
Is e coidse trealaichean sia-cuibhleach gun trannsa a tha seo.
Bho 1897 is e coidsichean le bogaidhean as motha a chleachd Rathad-iarainn na Gàidhealtachd airson seirbheisean prìomh-loidhne. Ach rinn iad coidsichean sia-cuibhleach suas ri 1908.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
Macau
Stèidhicheadh Roinn Rianachdail Shònraichte Mhacau, a dh'aithnichear am bitheantas mar Macau[1], no Macao, air 20 Dùbhlachd, 1999. 'S i aon den dà Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne a th' innte, 's i Hong Cong an tè eile. Bha i air a riaghladh fad 442 bliadhna leis a' Phortagail, ga dèanamh an eilthir eòrpach as aosta ann an eachdraidh Àisia an Ear. Chan eil prìomh-bhaile aice, ach 's e am Freguesia de Nossa Senhora de Fátima an "Freguesia" as motha a th' ann.
Susbaint
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Faic Cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Lisboa Câmara Municipal
- ↑ Porto Câmara Municipal


text:
Heliconia (Antioquia)
'S e baile beag ris an taobh an iar Antioquia[1] ann an Coloimbia a th' ann Heliconia. Chaidh e a stèidheachadh mar bhaile ann an 1843, ged a thàinig an ceannsaiche Jorge Robledo ann an 1514. B' e Heliconia a' chiad àite ann an Antioquia far an ràinig na Spàinntich. Tha crìochan a' bhaile ris na bailtean Armenia, Angelopolis, Ebéjico agus Medellín.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Guaca agus Arví na ciadan ainmean a bha air an àite far a bheil Heliconia an latha an-diugh (Tha am Pàirc Nàdarra Arví faisg air Medellín).[2] An uair sin chaidh an t-ainm a dh'atharrachadh gu Ciudad de la Sal, bhon fhacal Spàinntis sal (salainn),[3] oir bha mèinnean salainn mòra anns a' bhaile. 'S e ainm Greugach a th' ann Heliconia. Fhuair e an t-ainm sin air sàilleabh am miotas Greugach mu dheidhinn na Daoine Sìthe aig an eas-uisge air a' Bheinn Helicon.[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 6,656 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 3,847 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Heliconia (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 0.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 82.8% dhe na daoine ann an Heliconia leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 28.7% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Heliconia. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèisean Verraco dhe Guaca (Seann ainm a' bhaile).
- Fèis an Amadain Cosiaca (Traidiseanta air feadh na h-Antioquia).
- Fèisean Tomás (nan Tuathanach): an t-Ògmhios.
- Fèille na h-Eich agus Sabaidean le Coilich.
- Fèille an Naoimh Àrd-aingeal Raphael.
- A' Chàisg.
- Latha stèidheachadh a' Bhaile.
- Fèisean an Aonaidh.
- An Tilleadh.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an Heliconia (Medellín)


text:
- TIOTAL
- Bothan na Creige Duibhe agus Buachaille Eite Mòr
- EXTERNAL ID
- QZP99_94130_03_09
- ÀITE
- Gleann Comhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38691
- KEYWORDS
- beanntan
munros
coiseachd nam beann
bothain
togalaichean
seallaidhean
Tha Buachaille Eite Mòr na sheasamh far a bheil Gleann Comhann agus Gleann Eite a' coinneachadh a chèile. Tha còig mullaichean air a' bheinn seo, am fear as àirde dhiubh Stob Dearg aig 3352tr. 'S ann bhon Ghàidhlig a tha an t-ainm 'buachaille mòr Ghleann Eite' a' tighinn 's tha luchd-coiseachd nam beann gu math dèidheil air a' bheinn seo. 'S ann le Urras Nàiseanta na h-Alba a tha am fearann far a bheil i.
Taobh an ear bonn na beinne faisg air Frith-rathad Slighe Taobh an Iar na Gàidhealtachd (West Highland Way) tha Bothan na Creige Duibhe na sheasamh. Tha an ìomhaigh anns an dealbh seo den bhothan agus a' bheinn air a chùl ra fhaicinn tric ann an iomadh seòrsa dealbh is peantadh
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Saighdear
‘S e fear neo tè a tha an sàs anns na feachdan armachd neo buidheann eile dhen sheòrsa th' ann saighdear.[1] Tha feadhainn ann a thaghas an dreuchd sin gu saor-thoileach ach tha feadhainn eile a tha nan saighdearan o chionn 's gur e dleastanas nasgach anns an dùthaich aca. Thoir ùghdarrasan na stàite trèanadh agus acfhainn dhuibh airson na dùthcha a dhìon. Sgaraidh na feachdan armachd ann an caochladh bhuidhne, neo rèisimeidean, mar eisimpleir saighdear-coise, saighdear-mara, saighdear-tochlaidh neo saighdear-eachdraidh, etc).[2]
‘S ann às an t-seann fhacal Ghàidhlig saiget[3] (saighead) a thàinig am facal saighdear.‘S ann às an fhacal Laideann solidus (tuarasdal) a tha am facal airson saighdear anns a’ mhòr-chuid dhe na cànanan anns an Roinn Eòrpa: Soldato (Eadailtis agus Esperanto), Soldat (Catalanais, Danmhairgis, Frangais, Gearmailtis, Nirribhis agus Suainis), Soldado[4] (Portagailis agus Spàinntis).
Chan e làmh-chòmhraig a th' ann gach saighdear co-dhiù. Ged a gheibh a h-uile saighdear trèanadh bunaiteach fo armaibh, tha feadhainn ann a nì dreuchdan agus seirbheisean eile am broinn an Airm a bharrachd air a bhith dìreach a’ sabaid, mar eisimpleir gnothaichean clèireachail, solarachd, innleadaireachd, sgrùdadh neo trèanadh.


text:
Clach Toll
Tha Clach Toll (Beurla: Clachtoll)[1] na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 aig Bàigh Chlach Toll, san àirde a deas air an Stòr agus tuath air Achadh Mhealbhaich. Tha Loch an Inbhir mu 5 mìltean air falbh san àirde an ear-dheas dheth. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 11′ 16.98″ Tuath agus 5° 20′ 14.6″ Iar.
Faisg air a' chladach aig ceann tuath a' bhaile tha dùn Cruithneach ann a chaidh a thogail aig àm ro Chrìosta. 'S e Clachtoll Broch an t-ainm a th' air.
Rugadh is togadh am miseanaraidh Tormod MacLeòid (1780 - 1886) ann an Clach Toll. Dh'fhàg e Alba ann an 1817 agus chaidh e do Chanada leis an luchd-leantainn aige. Tha clach-chuimhneachain do MhacLeòid san àird a deas a' bhaile.[2]
Faisg air a' chuimhneachan tha tràigh ann làn gainmheach bhàn. Tha làrach-champaidh agus ionad fiosrachaidh ann a tha a' ruith tron t-samhradh leis an Ranger Service. Cuideachd tha taigh-tasgaidh beag beag ann ris an canar The Bothy. Tha e a' taisbeanadh nan dòighean-iasgaich às an àite fhèin, gu h-àraid glacadh nam bradan a bha cumanta an seo gus 1994.
Deas air an tràigh chithear a' Chlach Sgoilt, dà chreag le toll eatarra. Thathar ag ràdh gun tàinig ainm a' bhaile bho na creagan seo. Cleachdar a' Chlach Sgoilt anns an t-samhail den Oighreachd Asaint a Tuath, samhail a chaidh a chruthachadh le Uwe Rieck à Diùranais.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", duilleag 29, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 13mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ Tormod MacLeòid aig Gazetteer for Scotland (a' tarraing air 13mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 142 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC039269
- Gazetteer for Scotland (Beurla)
- undiscoveredscotland (Beurla)
- Lochinver.bordernet (Beurla)