text:
Co-obrachadh eadar Alba is Èirinn airson 'Mar a chuala mise e' fhoillseachadh.
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus a’ Chomhairle airson Curraicealam, Deuchainnean & Measadh (CCEA), air a bheil uallach airson goireasan foghlam Gaeilge ann an Èirinn a Tuath, air co-obrachadh gus goireas foghlaim tlachdmhor fhoillseachadh air a bheil ‘Mar a chuala mise e’ – cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta air an ath-innse.
Chaidh coimisean a thoirt do aon sgrìobhadair à gach dùthaich aig an robh eòlas air sgeulachdan agus foghlam.
Chaidh gach leabhar fhoillseachadh anns an aon chruth, leis na h-aon dealbhan agus sgeulachdan, ach ann an cànan gach dùthcha, Gàidhlig agus Gaeilge.
Leis na dlùth-cheangalan follaiseach anns na leabhraichean, togaidh Mar a chuala mise e gu aire clann-sgoile cho coltach ’s a tha dualchas an dà dhùthaich.
Anns a’ chruinneachadh, tha a’ mhòr-chuid dhe na sgeulachdan à Alba agus Èirinn. Cuideachd, chaidh sgeulachdan eadar-nàiseanta a thaghadh airson sealltainn gum bi sgeulachdan a’ siubhal air feadh an t-saoghail.
Dràma
Mar leudachadh air an leabhar Mar a Chuala Mise E, tha sinn toilichte toradh a’ cho-obrachaidh againn còmhla ri Fèisean nan Gàidheal a thoirt thugaibh.
Anns a’ faidhle Sgeulachd gu Dràma gheibh sibh stiùireadh air a chur ri chèile airson beachdan a thoirt do thidsearan air mar a ghabhas sgeulachd, pìos bàrdachd, òran, artaigil naidheachd, stòras eachdraidheil, earrannan bhon Bhìoball no eile a thoirt às a chèile agus ath-chruthachadh mar phìos dràma a bhiodh freagarrach airson dealbh-chluich clas/sgoile.
Tha sgriobtaichean dràma ann cuideachd a rinn Fèisean nan Gàidheal airson nan sgeulachdan seo à Mar a Chuala Mise E: Àireamh Muinntir Fhinn is Dhubhain; Babushka; Bodach an t-Sìlein Eòrna (1&2); Fionn MacCumhail agus Fuamhaire Mòr na h-Alba; Labhraidh Loingseach; MacCodruim nan Ròn agus Moilidh Chalma.
Tha iomadh dòigh air dràma a dhèanamh de sgeulachd is bu mhath le Fèisean nan Gàidheal is Stòrlann cluinntinn bhuaibh ma tha beachdan no molaidhean agaibh!
Na faidhlean uile còmhla mar 'portfolio'
Àireamh Muinntir Fhinn is Dhubhain
Fionn MacCumhaill agus Fuamhaire Mòr na h-Alba
Notaichean an Tidseir
Mar a chuala mise e - Notaichean an Tidseir (PDF - 2MB)
Leabhraichean-d
Tha leabhraichean-d a-nis rim faighinn airson Leughadairean-d agus innealan Kindle. Gabhaidh Kindle airson PC a luchdachadh a-nuas.
Mar a Chuala mise e epub (Leughadairean-d)
Mar a Chuala mise e mobi (Kindle)


c: text/html

text:
- TIOTAL
- HR 56 'Dornoch' ann an Inbhir Nis 1925
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_113
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 6 An Lùnastal 1925
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24604
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
B' e trì tancaichean dìollaid 0-6-0 a' chiad locomotaibhean a chaidh a thogail aig ionad-obrach Loch Gorm aig Rèile na Gàidhealtachd ann an Inbhir Nis. B' e an aon dealbhachadh ùr de locomotaibh a chaidh a thoirt a-steach rè ùine Uilleam Stroudley mar àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean a' chompanaidh. Cha deach a thogail ach trì einnseanan. Tha iad sin air am meas mar ro-ruithear clas 'Terrier', no A1 de dh'einnsean tanca aig Rèile Lunnainn Brighton & an Oirthir a Deas.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 56 ann an Inbhir Nis. B' i a' chiad den chlas 'Lochgorm' a chaidh a thogail sa Ghiblean 1869. B' e 'Balnain' an t-ainm tùsail a bh' oirre agus chaidh a h-ath-thogail sa Ghearran 1896 agus air a h-ath-ainmeachadh 'Dornach' ann an 1902 nuair a b' i an locomotaibh a bha ag obrachadh Rèile Aotrom Dhòrnaich.
Anns na bliadhnachan mu dheireadh de a beatha chaidh i tro dhiofar atharrachadh àireamh: gu 56A san Iuchar 1919, air ais gu 56 san t-Sultain 1919, gu 56A a-rithist san Iuchar 1921 agus 56B sa Chèitean 1922. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 16118 a bh' oirre

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Glaistig
Bha a' Ghlaistig eagalach na coltas le com boireannaich agus a' chuid eile na gobhar.
Bha uamhann aig luchd-siubhail an anamoich roimpe.
Bhiodh i a' tàmh mu bhruachan sruthan uisge agus lochan uaigneach.
'S e stìc a bh' ann an Glaistig anns an robh mòran de phratan aimlisgeach. Bha cuilbheartan a' toirt àbhachdais do Ghlaistig. Bhiodh i a' cur snaidhmeannan air badan de luachair a bhios a' fàs thairis air na ceuman coise airson a bhith a' leagail nam bodach chòir a bhiodh a' gabhail an rathaid.


text:
01/09/2011
Ceòl, spòrs agus fealla-dhà air ur slighe dhachaigh. Post-d: pluto@bbc.co.uk Fòn an asgaidh: 08000 967050 Entertainment and the latest news to see you home with Derek Murray.
Diluain - Gath Spòrs - Sùil aig pluto air tachartasan spòrs an deireadh seachdain
Dimairt - An t-seachdain-s' - Am prosbaig air òrain is tachartasan sònraichte tro na bliadhnaichean.
Diciadain - Às an Iodhlainn - Còmhlan no seinneadair Albannach na seachdain.
Diardaoin - M' Òrain - Dè na trì òrain a bhiodh sibhse airson a chluinntinn?


text:
- TIOTAL
- Cruinneachadh do dh'Urnaighean - Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis an 1953
- EXTERNAL ID
- PC_ROYALACADEMY_033
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1953
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29953
- KEYWORDS
- sgoiltean
foghlam
togalaichean
Cruinneachadh na Maidne den Leth Àrd den Sgoil anns an talla mhòr. Cha robh ach an talla anns a' mheadhan freagarrach do choinneamhan mòra gus an do thogadh an treas leudachadh don sgoil an 1960. Bhite a' cumail cruinneachadh na maidne an seo gach latha. Tha luchd-teagaisg na sgoile nan seasamh air beingean air iomall an talla, fon stèidh. Air na colbhan, fo chleoc agus suaicheantas na sgoile, chithear Clàir-Chuimhneachaidh do Chogadh Hitler, a bhios anns an togalach an Cùl Dubhuillt a tha an gnìomh an-dràsta.
Stèidhicheadh an sgoil ann an 1792, a' gabhail àite sgoil-ghràmair a' bhaile, aig an robh ceangal ris an sgoil-sheinn aig Manachainn Inbhir Nis. Bha an togalach ann an Sràid an Acadamaidh, air an robh An t-Sràid Ùr roimhe sin. Fhuair an sgoil cairt rìoghail on treas Rìgh Deòrsa an 1793, agus 's e sin na dh'adhbhraich am facal 'Rìoghail' na h-ainm. Tha a' chairt ri fhaicinn anns an Acadamaidh.
Anns na 1890an ghabh na Stiùirichean feart de dh'iomraidhean-sgrùdaidh agus thuig iad nach robh an togalach a bha ann freagarrach don fhoghlam a bha a dhìth anns an latha sin. Thoghadh làrach ann an Sgìre a' Chrùin anns a' bhaile. B' iad a' chompanaidh-ailtireachd às an sgìre Ross and Macbeth a ghabh seo os làimh. (Tha Alasdair Ross on ghnìomhachas sin ainmeil o chionn is gun do dhealbhaich e Cathair-Eaglais an Naoimh Anndra an Inbhir Nis.) Leagadh a' chlach-bhunait air an t-27mh Ògmhios 1893 leis an Àrd-Mhaighstir de Chlachairean na h-Alba, Iarla Haddington. Bha fèill ann nuair a dh'fhosgladh an togalach ùr air 25mh Gearran 1895.
Bha an togalach seo, a tha an lùib Colaiste Inbhir Nis a-nis, an gnìomh gus anmoch anns an 1970an, nuair a thogadh sgoil ùr aig Cùl Dubhuillt


text:
- TIOTAL
- Caol Loch Aillse agus beanntan a' Chuilthinn san Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1105
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33025
- KEYWORDS
- cairtean-puist
aiseagan
drochaid an Eilein Sgitheanaich
drochaidean
taighean-òsta
companaidhean rèile
Rèile na Gaidhealtachd
beanntan
Cuiltheann Dubh
Cuiltheann Dearg
Sa chairt-phuist seo chithear Caol Loch Aillse agus Beanntan a' Chuilthinn. Tha iad den bheachd gu robh clachan sa Chaol bho co-dhiù na 1600an, ach b' ann ann an 1897, nuair thàinig Rèile na Gàidhealtachd don bhaile, a thòisich am baile a' fàs gu luath. Tha Caol Loch Aillse air a bhith na phrìomh ionad airson a dhol tarsainn don Eilean Sgitheanach o thir-mòr o co-dhiù an 19mh linn agus taobh a-staigh ceud bliadhna às a dhèidh thàinig e gu bhith na cheann-uidhe do dh'aiseagan a' dol a Steòrnabhagh.
Lùghdaich inbhe a' bhaile na cheann-uidhe do na h-aiseagan anns na 1970an nuair a thòisich aiseagan Steòrnabhaigh a' falbh às Ulapul agus ann an 1985 ghabh Drochaid an Eilein Sgitheanaich àite aiseag a' Chaoil. A dh'aindeoin nan atharrachaidhean mòra seo tha mòran de luchd-turais fhathast a' tadhal air a' bhaile a h-uile bliadhna air an rathad ann no às an Eilean Sgitheanach agus tha an Caol fhathast na cheann-uidhe do Rèile Chaol Loch Aillse.
Tha Beanntan a' Chuilthinn am measg nam beanntan as caise ann am Breatainn agus 's iad an raon bheanntan as àirde ann an Innse Gall. Nam measg tha 15 mullaichean nas àirde na 3000 troigh agus tha iad air an dèanamh suas le dà phrìomh shreath (An Cuiltheann Dubh is An Cuiltheann Dearg). Tha clàran a' sealltainn gur e a' chiad fhear-sreap a dhìrich An Cuiltheann an t-Urramach C. Lesingham Smith, ann an 1835


text:
- TIOTAL
- Sealladh farsaing air Ulapul agus Beinn Ghobhlach
- EXTERNAL ID
- QZP99_93134_05_03
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38442
- KEYWORDS
- bailtean
iasgach
cala
beanntan
Sealladh eireachdail on adhar air Ulapul air tràigh Loch Bhraoin an taobh an Iar na h-Alba. Chaidh am baile a dhealbhadh le Tòmas Telford do Chomann Iasgach Bhreatainn ann an 1788 ach an coisneadh iad às an leudachadh ann an gnìomhachas iasgach an sgadain. Ach cha do sheas seo seachad air na 1830an nuair a thuit an t-iasgach bhuaithe. Anns an 20mh linn, ge ta, lorg Ulapul àite ùr dha fhèin san iasgach mar a thòisich bàtaichean on chost an ear a' tighinn ann mar chala sàbhailte san iar. Thàlaidh seo cuideachd soithichean factaraidh on Roinn Eòrpa an Ear, agus thàinig cuideachd port-deiridh do dh'aiseag Steòrnabhaigh.
Tha an sgìre mu Ulapul ainmeil airson a chuid àiteachan tlachdmhor do shreapadairean agus luchd-coiseachd nam beann. Chithear Beinn Ghobhlach san dealbh seo. Tha a' bheinn na seasamh air rubha eadar Loch Bhraoin agus Loch Bhraoin Bheag agus tha 2083tr a dh' àirde innte
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Dáil Éireann
She Dáil Éireann (ASE: [d̪ˠɑːlʲ ˈeːrʲən̪ˠ]) y thie eeaghtyragh jeh'n Oireachtas (Parlamaid Nerin). T'ee ny shamyr smoo scanshoil 'syn Oireachtas ta goaill stiagh Eaghtyrane Nerin as Seanad Éireann (Shannad Nerin). Ta ny h-olteynyn goll er reih dagh queig bleeaney er y chooid sloo fo corys reihys coreiragh marish corys yn un teiy yn-astreeaghey. Ta ny poaraghyn eck cosoylagh rish ny pooaraghyn ayns ram coryssyn parlamaidagh daa-hamyragh elley. Ta olteynyn y Dáil (Teachtaí Dála) cruinnaghey ayns Teach Laighean, Divlyn, veih'n vlein 1922.


text:
- TIOTAL
- Crann-sneachda a' sguabadh an rathaid aig Loch Bhatachan
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_1187
- ÀITE
- A' Chòigeach
- SGÌRE
- Lochbroom
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1980an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40731
- KEYWORDS
- ionadan arsaidheil
arc-eòlas
sneachda
sneachd
cuitheachan shneachd
An seo chithear crann-sneachda às Ulapul aig Comhairle na Gàidhealtachd a' sguabadh shneachd on rathad ri taobh Loch Bhatachan faisg air an Aichillidh Bhuidhe ann an Coigeach an Iar. Tha e coltach gu bheil an t-ainm 'Bhatachan' a' tighinn o bhadan de phreasan. Tha an loch seo agus Loch Ratha a tha faisg air, glè mhath airson iasgach a' bhric. Air na slèibhtean a' coimhead thairis air ceann a tuath Loch Bhatachain tha tobhtaichean talmhainn ann o cheithir thaighean-cearcaill aosmhor agus cuid chàirn bheaga.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Black 5 a' tighinn a-steach do Àrd Gaoithe air trèana sìos
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_088
- ÀITE
- Àrd Gaoithe
- SGÌRE
- Baile Dhubhthaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cinn Chàrdainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26823
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
HRS
'S e sealladh de stèisean Àrd Gaoithe le Black 5 a' tighinn a-steach air trèana sìos a tha seo. Chaidh an dealbh camara a thogail bhon drochaid-coise.
'S e baile beag ann an Cataibh, air oirthir an iar-thuath Caolas Dhòrnaich, a th' ann an Àrd Gaoithe agus 's e stad air an Loidhne a Tuath a th' ann. Chaidh an stèisean fhosgladh air 1 An Dàmhair 1864 mar phàirt de Rèile Siorrachd Inbhir Nis agus Siorrachd Rois. Stad seirbheisean bathair ann an 1984 ach tha an stèisean fhathast na pàirt de lìonra ScotRail.


text:
Loidig mhatamataigeach
Tha loidig mhatamataigeach) 'na fho-chuspair matamataig a bhuineas ri siostaman foirmeil agus mar a tha iad a’ cur rian air bun-bheachdan imfhiosach de chuspairean matamataig, mar tha àlaichean, àireamhan, dearbhaidhean agus giollachd fiosrachaidh. Tha ceithir fo-roinnean ann: teòiridh àlach, teòiridh ath-fhillidh, teòiridh dhearbhaidh agus teòiridh shamhailean.
Thoir an aire nach eil loidig matamataigs a th' ann ach loidig mhatamataigeach. Chan ann ach na roinnean loidig aig a tha tuairisgeul foirmeil matamataigeach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Aig a bhunait, ’s e loidig Aristotle a th’ ann ged tha cruth ailseabra eas-chruthach air an-diugh. B' e George Boole agus Augustus De Morgan anns an Naoidheamh Linn Deug a chuir am follais dòigh òrdail matamataigeach airson loidig a mheasadh. Thàinig à seo inneal ùr a bha iomchaidh airson bun-bheachdan matamataig a rannsachadh, agus feallsanachd matamataig a shoilleireachadh gu mòr.
Comharraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Mathematical Logic around the world
- Polyvalued logic
- forall x: an introduction to formal logic, by P.D. Magnus, is a free textbook.
- Detlovs, Vilnis, and Podnieks, Karlis (University of Latvia) Introduction to Mathematical Logic. A hyper-textbook.
- Stanford Encyclopedia of Philosophy: Classical Logic -- by Stewart Shapiro.


text:
Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
‘S e Pàrtaidh Làbarach na h-Alba an t-ainm a tha air a’ Phàrtaidh Làbarach ann an Alba. Tha làmh an uachdair air a bhith aig a’ phàrtaidh seo ann an Alba fad mòran bhliadhna agus tha na Làbaraich Albannach air a bhith an sàs ag obair airson buaidh nam Làbarach air feadh na Rìoghachd bho na 60an, an dà chuid aig ìre na Breatainne agus aig ìre na Roinn Eòrpa (bho 1979), a bharrachd air Pàrlamaid na h-Alba cuideachd (bho 1999. Aig an àm sin tha dà sheat (dhe seachd) aca anns A' Bhruiseal, 46 (dhe 129) ann an Dùn Èideann agus 39 (dhe 59) ann an Lunnainn.
Chaidh am Pàrtaidh Làbarach fhèin a stèidheachadh ann an 1909, agus tha e air a bhith gu math soirbheachail anns na taghaidhean ann an Alba bho a thòisich e. Bha am pàrtaidhean sàs ann an iomairtean airson fèin-riaghlaidh mar bhall Co-chruinneachadh Nàiseanta na h-Alba còmhla ri Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba, Pàrtaidh Uaine na h-Alba, aonaidhean-ciùird agus eaglaisean, is rinn e iomairtean airson referendum na h-Alba ann an 1997. Sheas am pàrtaidh aig a’ chiad taghaidhean do Phàrlamaid na h-Alba ann an 1999 le Dòmhnall Mac an Deòir os a chionn. Chuir na Làbaraich ruaig air na Nàiseantaich agus Ailig Salmond le 56 seataichean (bho 129) ach cha d’ fhuair iad mòr-chuid iomlan is le sin b’ fheudar dhuibh co-bhann leis a’ Phàrtaidh Libearal Deamocratach a chruthachadh. Mar sin, chaidh Mac an Deòir ainmeachadh Prìomh-mhinistear air an 13mh latha dhen Chèitean 1999, aig an Lùchairt Taigh an Ròid, is chaidh Seula Mòr na h-Alba a thoirt dha.
Leig Mac an Deòir an dreuchd aige dheth fad trì mìosan ann an Cèitean 2000 air adhbharan a dhroch shlàinte. Dh'fhulang e sgaoileadh-fala na eanchainn ann an Dàmhair is bhàsaich e mu dheireadh thall.[1] B' fheudar do dh'Eanraig Mac Gill-Iosa, am fear-ionaid aig Mac an Deòir, an dreuchd a leigeil seachad cuideachd air an 8mh latha dhen t-Samhain 2001 air sàilleibh masladh ionmhasail mì-laghail a’ Phàrtaidh, is fhuair Seac MacConaill an dreachd an a dhèidh.[2]
Fhuair MacDhòmhnaill dubh chàineadh ri linne taghaidhean na h-Alba ann an 2007 ris nach do rinn e mòran anns a’ phàrtaidh aige, an coimeas ri Salmond, ceannard na Nàiseantaich. Leig e an dreuchd nuair a chaill na Làbaraich na taghaidhean. Chaidh Wendy Alexander ainmeachadh mar cheannard a’ phàrtaidh ann am Pàrlamaid na h-Alba air an 17mh latha dhen t-Sultain 2007. Ach aig deireadh na Samhna bha ise an sàs ann am masladh taobh tìodhlacan poileataigeach a’ Phàrtaidh bho Paul Green, duine beart a bha a’ fuireach ann an Jersey (Tha e mì-laghail tìodhlacan poileataigeach fhaighinn bho dhuine sam bith nach eil air a chlàradh air clàr luchd-bhòtaidh na Breatainne). A dh’aindeoin sin, chaidh i fhaighinn neo-chiontach ann an Gearran 2008.
B’ fheudar do dh’ Alexander a dreuchd aice a leigeil dheth air an 28mh latha dhen Ògmhios 2008, oir thuirt e gu robh i deiseil agus deònach airson referendum taobh neo-eisimeileachd na h-Alba. Chaidh Iain Gray, seann mhinistear gnothach na h-Alba agus BPA airson Lodainn an Ear, ainmeachadh ceannard a’ Phàrtaidh air a’ chiad latha dhen Lùnasadal. Chaidh fo-thaghadh a chumail ann an Gleann Rathais, Fìobha air an 13 latha dhen Lùnasdal oir chaochail ball-pàrlamaid Làbarach, Iain MacDhùghaill. Rinn Lindsay Roy, tagraiche nam Làbarach, a chùis an aghaidh Peadar Grannd airson na Nàiseantaich.
Thug Johann Lamont, BPA airson Glaschu Pollaig, na ceannard a' Phàrtaidh ann an 2011 ach thug i suas an dèidh don reifreann. Bha Jim Murphy, BP airson Siorrach Rinn Friù an Ear, na cheannard a' Phàrtaidh gu 2015 nuair a thug Kezia Dugdale, BPA airson an Roinn Lodainn, na ceannard.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid: 1932 - 2010.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba • RISE
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Rockford, Illinois
Is e baile mòr air taobh an deas Na Stàitean Aonaichte ann an Illinois a tha ann an Rockford. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 152,871 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 218m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1834.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- John B. Anderson, neach-poileataigs Aimeireaganach (1922)
- Alston Scott Householder, mathematician Aimeireaganach (1904-1993)
- Cheap Trick, còmhla roc


text:
Enschede
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Deventer agus Zwolle, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Enschede (IPA: ˈɛnsxəˌde, Twents: Eanske, Frysk: Ynskedee). Tha e suidhichte 45m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 137km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 169km bho Rotterdam, 177km bho Den Haag, 144km bho Tilburg agus 122km bho Utrecht.[3] Fhuair Enschede a chuid chòirichean ann an 1300. Tha 157,943 duine a' fuireach ann.[4]


text:
- TIOTAL
- Litir bho Alfred Moir gu Ceannard Freiceadain na Dùthcha
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D592_7_05
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- DEIT
- 20 An t-Ògmhios 1940
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5482
- KEYWORDS
- Freiceadan na dùthcha
freiceadan
neach-iùil
alfred moir, Inbhir Theòrsa
an darna cogadh
an cogadh ann am Breatainn
an cogadh aig baile
Litir bho Alfred Moir, Am Màgh, Inbhir Theòrsa, chun a' Chòirnealair Iain MacCardaidh, Ceannard Freiceadain na Dùthcha, Inbhir Uige.
Tha Mgr Moir a' cur an cèill gum bu toil leis gabhail ris an dreachd mar neach-iùill anns a' chompanaidh Freiceadain Dùthcha mas e is gun tèid fhastadh.
Tha e a' cur an cèill cuideachd gu bheil e deònach a chuideachadh ann an dòigh sam bith eile as urrainn dha. Tha a ainm sgrìobhte aig deireadh na litreach


text:
Nkandla
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Ladysmith, air an àirde an ear Afraga a Deas a th’ ann an Nkandla. The suidhichte aig 1,145m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne KwaZulu-Natal, anns an sgìre uThungulu, eadar Nqutu agus Eshowe, ri taobh na h-aibhe Nsuze. Tha e 127km air falbh bho Ladysmith, 137km bho Durban, 399km bho Johannesburg agus 429km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 3,557 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Zulu a th’ ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Nkandla.


text:
Loch Coirib
Loch Coirib (Lough Corrib e saozneg) eo an eil lenn vrasañ en Iwerzhon, goude Loch nEathach, hag an hini vrasañ e Republik Iwerzhon. Emañ e kornôg ar vro, war harzoù kontelezh Gaillimh ha kontelezh Maigh Eo. Dre ur stêrig, anvet Abhainn na Gaillimhe en iwerzhoneg, River Corrib e saozneg, ez a he dourioù d'ar mor e-kichen Gaillimh. 200 km² eo gorread al lenn.
Dont a ra an anv Loch Coirib eus Loch nOirbsean, anvet diwar Oirbsean Mac Alloid, un anv all evit Manannán Mac Lir, doue ar mor evit annezidi Iwerzhon gwechall. En iwerzhoneg ar vro e reer An Choirib anezhi ivez.


text:
1949
MCMXLIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an t-Iuchar: Chaidh 1984 le George Orwell a chuir a mach.
- Bhuannaich William Faulkner an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bonn prìomh-bhaile na Gearmailt.
- Cur às do Thràilleachd ann an Cubhait
- Taisgealadh bercelium
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Faoilleach -Peter Agre, ann an Northfield (Minnesota). Bith-eòlaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 11 an Gearran - Axel Munthe, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 6 an Giblean - Janet Ågren, ann an Landskrona. Actair às An t-Suain.
- 8 an Giblean - Ailig MacFhearghais, ann an Leswalt. Neach-poileataigs à dh'Alba.
- 18 an t-Ògmhios - Lech Kaczyński, ann an Warsaw. Neach-poileataigs às A' Phòlainn.
- 15 an t-Iuchar - Carl Bildt, ann an Halmstad. Neach-poileataigs às An t-Suain.
- 19 an t-Iuchar - Kgalema Motlanthe, ann am Boksburg. Neach-poileataigs à Afraga a Deas.
- 27 an t-Iuchar - Ruaraidh Dòmhnallach, ann an Dòrnach. Ceòladair à dh'Alba.
- 23 an t-Sultain - Bruce Springsteen, ann an Long Branch (Jersey Nuadh). Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an Dùbhlachd - Pablo Escobar, ann an Envigado. Ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Màrt - Friedrich Bergius, ann am Buenos Aires. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 5 an Cèitean - Maurice Maeterlinck, ann an Nice. Sgrìobhadair às A'Bheilg.
- 10 an t-Ògmhios - Sigrid Undset, ann an Lillehammer. Sgrìobhadair às An Danmhairg.
- Aonghas Caimbeul, Bàrd Gàidhealach à Alba.


text:
- TIOTAL
- Eaglais an Naoimh Chalum Chille, Port Ruighe
- EXTERNAL ID
- PAN3_18
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20121
- KEYWORDS
- eaglaisean
Alasdair Ros
Floraidh NicDhòmhnaill
an t-Eilean Sgitheanach
Tha Eaglais Easbaigeach an Naoimh Chalum Chille air Rathad na Pàirc, ann am Pòrt Ruighe, san Eilean Sgitheanach. Chaidh a dealbhadh leis an ailtire Alasdair Ros ann an 1888. Tha uinneag nan trì solas air an taobh an iar, le E I Ingram, a' comharrachadh beatha Fhlòraidh NicDhòmhnaill, a bha a' falach a' Phrionnsa Teàrlach Eideard Stiùbhart, an dèidh Blàr Chùil Lodair ann an 1746. Chaidh Flòraidh a chur dhan phrìosan ann an Lunnainn gu 1747 agus, nuair fhuair I a mach, phòs i Ailean Dòmhnallach. Ann an 1774 chaidh iad air eilthireachd gu Carolina a Tuath. Còig bliadhna an dèidh sin thill I dhan Eilean Sgitheanach far an do bhàsaich i ann an 1790
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- An sealladh bho Loch Dubhthaich bho Ostail Ratagan
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0745
- ÀITE
- Ratagan
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32664
- KEYWORDS
- cairtean-puist
osTàilean
osTàilean òigridh
beanntan
munros
gnìomhachas na clòimhe
iasgach
turasachd
coiseachd
Loch Aillse
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Loch Dubhthaich bho ostail Ratagan ann an Taobh Siar Rois. Tha na beanntan A' Bheinn Fhada (1032m) agus Glas Bheinn Mhòr (997m) rim faicinn. 'S e loch-mhara a tha a' sruthadh dhan ear dheas bho bhaile An Dòrnaidh gu Caol Loch Aillse agus a-mach dhan chuan a tha ann an Loch Dubhthaich. Chaidh togalach ostail Ratagan a thogail anns na 1880an mar phàirt dhen phlana airson gnìomhachas na clòimhe agus an iasgaich a leasachadh anns an sgìre. An-diugh tha an ostail air a cleachdadh le luchd-coiseachd agus luchd-turais


text:
Brookline, Massachusetts
‘S e baile faisg air Boston air oirthir an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann am Brookline.[1] Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Leverett, 628km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 61km bho West Providence.[2] Tha am baile air an àirde an ear Mhassachusetts. Tha 56,166 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 23.7% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 5.1% is daoine le freumhan ann an Aisia a th’ ann 14%.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Saul Bellow (1915 – 2005): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1976.
- John F. Kennedy (1917 – 1963): Ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1960 gu 1963.


text:
Çhengaghyn Gaelgagh
Tra dy row, va çhengaghyn Gaelgagh, ny çhengaghyn Gailckagh, ry-chlashtyn eddyr Nerin Yiass, Mannin as Nalbin Hwoaie. Va shenn Ghaelg Albinagh focklymagh as shenn Yernish focklymagh feer chasley rish y cheilley, as er lesh sleih she abbyrtyn jeh un çhengey v'ayn. Ta tree çhengaghyn Gaelgagh ayn nish: Gaelg, Gaelg Albinagh (Gàidhlig) as Yernish (Gaeilge). Ta Gaelg Chanadagh ny h-abbyrt jeh'n Ghaelg Albinagh.
Cummal
Celtiagh P as Q[reagh | edit source]
Rere'n chorys Celtiagh P as Q, t'ad cur Celtiagh Q er y vanglane shoh. Ren ny çhengaghyn shoh freayll *[kʷ] jeh'n Phroto-Cheltish; ayns ny çhengaghyn Brythonagh as Goalish, haink eh dy ve [p], as myr shen, t'ad cur Celtiagh P orroo ny keayrtyn. Va *[kʷ] freilt ec Celtibeirish chammah, as myr shen, t'ish fo Celtiagh Q chammah, ga nagh vel ee ny çhengey Ghaelgagh.
Cairscreeu[reagh | edit source]
Neayr's yn 20oo eash, v'ad cliaghtey screeu Yernish as Gaelg Albinagh lesh lettyryn Gaelgagh. Cha nel eshyn ry-akin jiu agh son jesheenys ny ymmyd shagheydagh dy jioinagh, myr sampleyr, ayns cowraghyn sheshaghtyn.
Cairscreeu ny Yernish[reagh | edit source]
Va Yernish ny çhengey focklymagh ayns Nerin derrey'n 17oo eash, as ren Gaelg Chlassicagh yn obbyr cheddin ayns Nalbin derrey'n 18oo eash. Ta caghlaaghyn cairscreeu er chur orroo scarrey veih y cheilley; myr sampleyr, ren Rannóg an Aistriúcháin jannoo aashagh y Yernish. T'ad cur Caighdeán Oifigiúil er y chummey noa. Rere'n chummey shoh, ren ad scryssey magh ymmodee lettyryn tostagh, as caghlaa breeocklyn rere fockley magh cadjin (she cummey cadjin t'ayn, as myr shen, cha nel eh soilshaghey magh fockley magh dagh abbyrt).
Cairscreeu ny Gaelgey Albinagh[reagh | edit source]
Cha ren ad Gaelg Albinagh aashagh 'syn aght shoh, agh ayns 1981, hug roish y Scottish Examinations Board (Oik Scrutaghtyn Nalbin) coyrle son cairscreeu ny çhengey.
Cairscreeu ny Gaelgey[reagh | edit source]
My row screeuaght Gaelgey er lheh ayn roish yn Aachummey, cha row eh ry-gheddyn ec y traa ghow sleih toshiaght coyrlaghey dy trome lettyraght cadjin. Er y fa shoh, tra v'ad geabbey cur lhieu cairscreeu stiagh da'n çhengey, ren ad corys noa. Dy cadjin, t'ad gra dy chroo John Philips eh eh hene. V'eh ny Aspick Sodor as Man (1605-1633) currit ayns Bretin, as hug eh Gaelg er yn Lioar Padjer Cadjin. Aghterbee, t'eh jeeaghyn dy row caslyssyn echey rish coryssyn screeuee va ry-akin nish as reesht ayns Nalbin. Myr sampleyr, va Lioar Dean Lios Moir as docamad Fernaig screeut ayns Gaelg Albinagh rere corys casley rish.


text:
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ag iarraidh cathraiche Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich
Tha Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean ag iarraidh thagraidhean airson cathraiche Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich.
Tha an t-Achd Foghlaim an dèidh 16 Bliadhna a’ dèanamh Cùirt Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean cunntachail airson foghlam colaisteach agus foghlam aig ìre oilthigh uile air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan, tro Bhòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich. Mar sin, nas fhaide air adhart air a’ bhliadhna seo, anns an Lùnastal 2014 tha e coltach, bidh an t-oilthigh cunntachail airson foghlam uile anns an sgìre an dèidh do dh’oileanaich an sgoil fhàgail.
Bidh dreuchd cathraiche Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich deatamach a thaobh a bhith a’ dèanamh cinnteach gum bi na colaistean foghlam adhartach uile san sgìre, a tha a’ dèanamh suas com-pàirteachas an oilthigh, ag obair còmhla a choinneachadh ri feumalachdan nan coimhearsnachdan aca cho math ri feumalachdan na sgìre nas fharsainge. Bidh cathraiche Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich cuideachd na bhall de Chùirt an Oilthigh.
Thuirt Fiona Larg, prìomh oifigear gnìomhachaidh agus rùnaire Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean: “Dearbhaichidh am Bòrd slighe ro-innleachdail agus amasan an t-solarachaidh fhoghlaim adhartaich uile air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan.
“Agus tòisichidh an cathraiche ùr aig àm inntinneach agus cudromach ann an leasachadh an oilthigh mar sholaraiche foghlaim amalaichte, a’ tabhann leantainneachd foghlaim do dh’oileanaich bho bhith a’ fàgail na sgoile gu foghlam ceum agus nas fhaide.”
“Feumaidh cathraiche a’ Bhùird Sgìreil airson Fhoghlaim Adhartaich stiùireadh a thoirt do na 21 buill eile air a’ Bhòrd, aig am bi ceannas air co-chur maoineachadh airson foghlam adhartach air feadh sgìre ar com-pàirteachais. Feumaidh eòlas a bhith aig tagraichean air foghlam, gnothachas no beatha phoblach agus cuideachd air buidhnean iom-fhillte a stiùireadh agus atharrachadh a dh’iomain. Tha tuigse air nàdar shònraichte na Gàidhealtachd agus nan Eilean deatamach, cho math ris a’ chomas a bhith a’ togail dhàimhean obrach làidir.”
Is e dreuchd phàighte a th’ ann. Thathas an dùil gum bi aig a’ chathraiche ri dà latha san t-seachdain a chur seachad air an obair airson a’ chiad bhliadhna agus latha gu latha gu leth an dèidh sin. Faodaidh gum bi aig a’ chathraiche ri dèiligeadh ri cùisean an oilthigh gun mòran rabhadh bho àm gu àm.
Cho math ri seo, tha an t-oilthigh ag iarraidh dithis bhall ùr aig a bheil eòlas air gnothachas no ionmhas a bhith nam buill neo-eisimeileach air Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich.
Tha barrachd fiosrachaidh agus foirm iarrtas rim faotainn aig www.uhi.ac.uk/feregionalboard no le bhith a’ fònadh Fiona Larg, rùnaire an oilthigh, air (01463 279211. Bu chòir do thagraichean iarrtas coilionta a chur gu fiona.larg@uhi.ac.uk. Is e Diardaoin 3 Giblean 2014 an ceann-ama airson iarrtasan.


text:
- TIOTAL
- Loco le crann-sneachda a' toirt ionnsaigh air sneachd domhainn
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_02_475
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11657
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
locothan
einnseinnean
smuid/ sneachd
Rathad-iarainn na Gaidhealtachd
Anns an dealbh seo, chithear loco a' toirt ionnsaigh air sneachd domhainn.
Bha na rathaidean-iarainn air Ghàidhealtachd buailteach a bhith a' faighinn droch gheamhraidhean gu h-àraidh anns an dàrna leth den 19mh linn, nuair a bha na loidhnichean ùr. Chaidh feansaichean a chur suas ach cha robh iad èifeachdach.
Sna 1860an chaidh croinn-shneachda a dheilbh agus a thogail aig ionad-obrach an rathaid-iarainn ann an Inbhir Nis. B' urrainn dhaibh cuitheachan cho domhainn ri 12 throigh a ghluasad. Bhiodh suas ri ceithir einnseanan air an ceangal ri chèile agus bhiodh an crann a' dèanamh 'ionnsaigh' air a' chuithe-sneachda bho mu leth-mhìle air falbh. Bha flapaichean cliathaich air lùdagan aca a ghabhadh am pasgadh nuair nach robh iad gan cleachdadh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Locomotaibh neo-aithnichte clas 'Castle' le HR
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_006_142
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25618
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh a' chiad baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail clas 'Castle' aig Rèile na Gàidhealtachd a thoirt a-steach ann an 1900 le Pàdraig Druiminn. Chaidh a' chiad sia (àireamhan 140 gu 145) a thogail le Dubs à Glaschu agus chaidh an lìbhrigeadh san Ògmhios a' bhliadhna sin. Chaidh ceithir eile (àireamhan 146 gu 149), a chaidh a thogail le Dubs cuideachd, fhaighinn san Iuchar 1902 agus chaidh a dhà eile (àireamhan 35 agus 36) a thogail leis an North British Locomotive Co ann an 1910 agus 1911 fa leth. Ghluais iad uile gu sealbh LMS agus bha iad uile air an toirt a-mach à seirbheis ron stàit-shealbhachadh ann an 1948.
Chaidh an dàrna baidse de cheithir einnseanan clas 'Castle' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd fhad 's a bha Freadaraig Mac a' Ghobhainn na àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean. Chaidh an togail leis an North British Locomotive Co agus chaidh an lìbhrigeadh ann an 1913. Air an àireamhachadh 26, 27, 28 agus 43, bha leasachaidhean beaga orra nach robh air a' bhaidse mu dheireadh. Bha bufairean na b' fhaide, cuachan-mullaich na bu mhotha agus bogsaichean-toit air an leudachadh nam measg sin. Ghluais iad uile gu sealbh LMS agus bha iad uile air an toirt a-mach à seirbheis ron stàit-shealbhachadh ann an 1948.
Chaidh an treas agus am baidse mu dheireadh de locomotaibhean luath luchd-siubhail clas 'Castle' a thoirt a-steach le Rèile na Gàidhealtachd san earrach 1917. Chaidh trì einnseanan a thogail leis an North British Locomotive Co. Air an àireamhachadh 50, 58 agus 59 bha iad eadar-dhealaichte bho na baidsichean roimhe oir bha cuibhlichean dràibhidh na bu mhotha, goileadairean beagan na b' fhaide agus carbadan-frithealaidh le sia cuibhlichean aca. Ghluais iad uile gu sealbh LMS agus bha iad uile air an toirt a-mach à seirbheis ron stàit-shealbhachadh ann an 1948.
Tha an dealbh-camara seo a' sealltainn Locomotaibh clas 'Castle' neo-aithnichte le Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- An Seanalair Uisdean MacAoidh à Sgobhairidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_159_361
- DEIT
- 1874
- LINN
- 1870an
- CRUTHADAIR
- Paterson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30946
- KEYWORDS
- blàir
Clann 'ic Aoidh
Sgobhairidh
Uilleam à Orange
Coille Chnagaidh
Na Seumasaich
Muinntir Hanòbhair
uaislean
B' e an Seanalair Uisdean MacAoidh à Sgobhairidh, ann an Cataibh, an treas mac aig Coirneal Uisdean MacAoidh à Sgobhairidh. Thug e iomadh bliadhna ann am Bragàd na h-Alba san Olaind. Ann an 1689 chuir Uilleam à Orange Uisdean air ceann na feachd aige ann an Alba mar Àrd-cheannard. Chaidh fios a chur air aig an àm a bha Morair Dhùn Deagh agus an t-arm Seumasach a' dèanamh aimhreit.
A dh'aindeoin 's gun do bhuannaich na Seumasaich aig Blàr Coille Chnagaidh, far an deach Morair Dhùn Deagh a mharbhadh, fhuair an seanalair Mac Aoidh air na Seumasaich a chumail fo smachd taobh a-staigh na bliadhna.
An uairsin stèidhich MacAoidh an Gearastan ann an Inbhir Lochaidh. Chaidh an seanalair a mharbhadh a' sabaid do Uilleam à Orains aig Blàr Steinkirk ann an 1692.
Chaidh an dealbh seo a thoirt bho 'A History of the Scottish Highlands, Highland Clans and Highland Regiments vol. 1' deasaichte le John S. Keltie


text:
La ele do bí Declan ina duthaig fein ag suibhal Sleibhe Cúa is na Déisibh. Agus do bacaighedh aeach ó adhbhar eiccin, ionnus nar bheidir lé siubhal do dhenamh. Agus do connairc Déclan almha fhiadh acc siubhal an tsleibhe do thaobh dhe. Agus a dubairt le neach da mhuinntir: eirig agus tabhair cuccam fíadh dibh sutt fom carpat in ionad mheich agus beir an bhraigdeach so let ar a cend. Agus do imtigh an deisciopal agus nís chuir sin a cconntabairt no go rainic an fiadhach, agus do anattar go min cendsa ris, agus do ghlac an fiadh do ba mó agus rer cosmaile beith láidir dibh. Agus tucc leis hé, agus do chuir fon carpat agus do iomchair an fiadh go cennsa láidir easpoc Declain no go rainic sé Magh Feimhin. Agus do ghabh tech leaptha ann sin agus do leicc an fiadh uadha, agus adubairt ris a denamh amhail fa gnath leis. Agus le breithir an fhíreoin do iompó an fiadh iffiadhnaise cáich
p.56uile sin slighid cedna tar a ais. Agus an neach a dubramar tucc an fíadh chum Déclain isé fa hainm dó Dormanach agus do bhennuigh Declan hé agus tucc ferann dó isin rann tuaidh do na Deisibh leth le hEoghanact agus mairid a slioct gus aníu isin ionad sin.


text:
- TIOTAL
- Taigh croite ann an Uibhist a Deas
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_18_11
- ÀITE
- Uibhist a Deas
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38879
- KEYWORDS
- taighean
croitean
mòine
togalaichean
Tha an dealbh seo a' sealltainn taigh croite ann an Uibhist a Deas. Tha ballachan cloiche air, le oiseanan lùbte is mullach le tughadh. Tha luidhearan simileir anns na stuadhan. Tha cruach-mòna air taobh clì an taighe.
'S e Uibhist a Deas an dara eilean as motha anns Na h-Eileanan Siar, mu 20 mìle a dh'fhaid is mu 7 mìle a leud. Cha mhòr nach e cladach a-mhàin a th' ann an oirthir an iar an eilein, le machair torrach air cùl na gainmhche. Tha sreath de bheanntan air an taobh sear, le Beinn Mhòr is Hecla nam measg. 'S e Loch Sgioport, Loch Aineort is Loch Baghasdal na trì lochan mara mòra air an taobh sear. Tha an t-eilean ceangailte ri Beinn a' Bhaoghla is Eirisgeigh le cabhsairean.
Bha Uibhist a Deas aig Clann 'ic Ailein on àm a dh'fhàg na Lochlannaich gu 1838, nuair a cheannaich an Còirneal Gòrdan Chluanaidh e. Dh'fhuadaich Cluanaidh mòran den t-sluagh anns na 1940an is bha aig iomadh eileanach ri falbh a Chanada
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Litir o Fisher & Nightingale, Ceannaichean Fearann, 1920
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D522_15
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5234
- KEYWORDS
- glèidhteachas
coilltearachd
smachd phlàighean
Litir o Fisher & Nightingale, am bàillidh aig A' Bh. Nic a' Phearsain à Coire Mòinidh, a' faighneachd dè na buannachdan a bhios aice mar bhall de Chlub Fheòrag na Gaidhealtachd.
Ann an 1844, thug Baintighearna A' Mhorfhaich air an riaghaltas feòragan dearga a thoirt air ais dhan Ghaidhealtachd. Ach chaidh an àireamh aca am meud gu luath, is chaidh iad a dh'iomadh àite. Air sgàth a' mhillidh a bha iad a' dèanamh anns na coilltean, chruthaich sealbhadairean-fearainn Club Feòrag na Gaidhealtachd gus na feòragan a shealg, a ghlacadh is a mharbhadh. Bha an Club a' pàigheadh airgead airson gach feòrag a bha sealbhadair no an luchd-obrach a' marbhadh, a rèir àireamh nan earball a bhathar a' faighinn


text:
29 an t-Ògmhios
'S e 29 an t-Ògmhios an 180mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (181mh ann am bliadhna-leum). Tha 185 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1776 - Chaidh San Francisco, California a stèidheachadh.
- 1846 – Leig Robert Peel a dhreuchd dheth mar phrìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
- 1956 - Ar-a-mach Phoznań (a' Phòlainn).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1925 – Giorgio Napolitano, ann an Napoli. Fear-poileataigs às an Eadailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2003 - Katharine Hepburn, ann an Old Saybrook, Connecticut. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- D Companaidh dhen 'Buffs' Shiorrachd Rois
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_925
- ÀITE
- Nottingham
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6213
- KEYWORDS
- rèisimeidean
Dealbh-camara air D Companaidh dhen 'Buffs' Shiorrachd Rois, air neo an rèisimeid Gàidheil Shìophoirt.. Tha e coltach gun deach an dealbh seo a thogail aig campa faisg air Nottingham.
Bha an 78mh Rèisimeid Coise na rèisimeid den Arm-coise Gàidhealach a thogadh leis an Iarla Shìophoirt. an 1778. Chaidh a h-ainmeachadh as ùra an 1795 mar an 78mh Rèisimeid Coise (Gàidhealach), no "The Ross-shire Buffs".
Bha na Buffs a bh' ann bho thùs an Royal East Kent Regiment, air neo an 3rd Regiment of Foot roimhe, air ainmeachadh mar Bhuffs air sgàth nan còtaichean boga buidhe bhàn leathair agus còmhdaichean buidhe bhàn.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
- TIOTAL
- Eaglais Quoad Sacra Church, A' Chananaich
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_129
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39207
- KEYWORDS
- eaglaisean
seapalain
caibealan
tallaichean baile
toglaichean clàraichte
ministearan
Tha an eaglais clach-ghainmhich seo stèidhichte air oisean Sràid na h-Eaglais agus Cearnag an Stèisean anns a' Chananaich. Chaidh a thogail ann an 1839-41 mar eaglais dharanach anns a' pharaiste ach chaidh a h-inbhe àrdachadh gu quoad sacra ann an 1873. Chaidh a chleachdadh mar eaglais gu 1931 nuair a rinneadh Talla a' Bhaile dhìth. Tha e a-nis na thogalach clàraichte aig Ìre B agus tha dealbhan ann de Chlann MhicCoinnich Shiophoirt a chaidh a thoirt do mhuinntir na Cànanaich anns na 1950an às dèidh Caisteal Bhrathann a bhith air a leigeil. Dh'fhaodte gur e an t-Urr Masterton a tha aig an fheansa.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Eilean Ratharsair, a' cur air an Dealan-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_11_020
- ÀITE
- Am Bràighe
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 14 Am Màrt 1956
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8988
- KEYWORDS
- dealan-uisge
Lochan an Stòirr
Ratharsair
Am Bràighe
dealan
stèisean cumhachd
Air 14 Am Màrt 1956, chruinnich buidheann de mhuinntir an àite, daoin'-uasal agus oifigich Bòrd Dealan-uisge Ceann a Tuath na h-Alba aig Baile Meadhanach sa Bhràighe san Eilean Sgitheanach gus tòiseachadh a' comharrachadh an dealan a' tighinn a dh'Eilean Ratharsair. Bha an cumhachd a' tighinn bho stèisean Lochan an Stòir, tro chàball fad 1 1/4 mìle fon uisge. San dealbh seo, tha an dealan air a sgoileadh a-null an loidhne de phòlaichean dealan-uisge sìos an t-achadh chun na h-Àirde, agus an uair sin tro chàball fon mhuir a' ruighinnn Ratharsair aig Suidhisnis.
Rinn Sir Uisdean MacCoinnich, Inbhir Nis, Iar Neach-cathrach Bòrd an Dealain-uisge, òraid ghoirid, ag ràdh gun robh e cinnteach gun toireadh an dealan a' ruighinn Ratharsair buannachdan mòra gu gnìomhachasan turasachd agus àiteachais an eilein, agus gun cuidicheadh e ri stad a chur air fàsachadh an eilein. Thug e fa-near cuideachd a' chosgais ann a bhith a' toirt an dealain a Ratharsair - bha seo £28,000 agus am measg sin bha an càball fon mhuir a chosg £6,000. Chaidh mu dheich mìle de chàball os cionn na talmhainn a chur a-steach airson dealan a thoirt gu timcheall air 110 neach-ceannach, le 75% air aontachadh mu thràth gun gabhadh iad an dealan.
Thug Màidsear Seanailear Dòmhnallach (an duine liath na sheasamh anns an dealbh seo) mòran taing dha Bòrd an Dealain-uige na òraid ghoirid, ag ràdh gun robh iad air barrachd airgid a chosg a' toirt an dealan a Ratharsair na bha iad an dòchas fhaighinn air ais. Mar thaing airson an dealan a chur air gu h-oifigeil, chaidh coire dealain a thoirt dhan Mhàidsear Dòmhnallach. Chaidh seo a dhèanamh le Torcaill Mac Neacail (aig a' mhaicreafòn), Manaidsear Sgìre airson an Eilein Sgitheanaich agus Loch Aillse aig Bòrd an Dealain-uisge. Na òraid thuirt Mgr MacNeacail gun robh bàrdachd, ceòl, òrain, agus fir fìor mhath air a thighinn à Ratharsair roimhe seo. Ma bha iad sin air a thighinn gun dealan, dè na rudan matha ris am faodadh an t-eilean coimhead a-nis?
Chuir Mgr Gilleasbaig Mac a' Phearsain, Comhairliche Siorrachd airson Rathairsair a mholadh fhèin dhan Bhòrd ri seo, a' comharrachadh nam buannachdan a bheireadh an dealan dha àiteachas. Chaidh na h-òraidean air fad a chur a-null a Ratharsair air fòn-rèidio. An dèidh na seirbheis anns A' Bhràighe, chaidh am partaidh oifigeil a Ratharsair air bàt'-iasgaich, far an do choinnich iad ri muinntir an àite, agus bha iad an làthair aig taisbeanadh de dh'innealan dealain a bha air a chur air dòigh le Bòrd an Dealain-uisge.
Chaidh cead a thoirt do Bhòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba dam agus stèisean cumhachd a thogail aig Lochan an Stòir san Eilean Sgitheanach ann an 1949. Anns a' phròiseact seo, chaidh uisge à Loch Fada agus Loch Leathann a chur còmhla an loch-tasgaidh ùr Lochan an Stòir le stèisean dealain ann am Bàgh Bheararaig. Thòisich obair togail tràth sa bhliadhna 1950 agus thòisich e ag obrachadh sa Chèitean 1952. Roimhe seo, dheigheadh dealan a chumail ri corra thaigh ann an sgìre an Ath Leathann le càball fon mhuir à Caol Loch Aillse, le dealan à stèisean cumhachd Drochaid Nòsdaidh. Bha gineadair beag aig an Taigh-òsta Rìoghail ann am Port Rìgh a chumadh dealan ri solas sràide agus ri beagan thaighean. Bha gineadairean aig cuid bu mhotha dhe na taighean-òsta agus aig cuid de na taighean mòra.
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid bho dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhith air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhith a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar inneal ann a bhith a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Sloy, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' chumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhith prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Poznań
‘S e baile mòr cudromach air an àirde an iar na Pòlainn a th’ ann Poznań (IPA: 'pɔznaɲ, Gearmailtis: Pozen, Ruiseis ПoзHaHb, Iùdais: פּױזן neo Poyzn, Laideann: Posnania). ‘S ann às a’ ghnìomhair poznać (aithneachadh) ann am Pòlais a tha an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1253. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Warta, a shìos bho dheas gu tuath, tron srath Warta, aig 50m os cionn ìre na mara.[1] Tha 551,627 dhe dhaoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[2] Tha Poznań 51km air falbh bho Lublin, 245km bho Kraków, 394km bho Gdańsk agus 110km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] A bharrachd air sin, ‘s e an 6mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e fear dhe na bailtean as shine na dùthcha agus prìomh-bhaile roinn na Pòlainn Mhòir (Pòlais: Województwo wielkopolskie) a th’ann Poznań. A bharrachd air sin, ‘s e àite uabhasach cudromach taobh eachdraidh. Tha seanachaidh neo dithis a’ cumail a’ dol gur e prìomh-bhaile na dùthcha fhèin anns an 10mh Linn a bh’ann, agus ri linn riaghaltas an treubh Knyaz agus na h-uachdaran Piast.[5] Thathar a’ cleachdadh an t-ainm Poznania ann an Pòlais airson na sgìre a tha fo bhuaidh Phoznań, air an àirde an iar-mheadhan Wielkopolska. Tha e coltach gun do thachairt baisteadh samhlach nam Pòlach uile gu lèir an seo, nuair a thionndaich am prionnsa Mieszko I gu bhith na Chrìosdaidh. Thathar dhen gun robh a’ chiad Easbaig na Pòlainn, Jordan, na tàmh ann am Poznań ann an 968,[6] air an Eilean far a bheil a’ chiad chathair-eaglais an latha an-diugh.
Chaidh am baile a chlàradh anns an asgair a sgrìobh Thietmar à Merseburg eadar 1012 agus 1018.[7] Nochd episcopus Posnaniensis ann an sgrìobhainn eile ann an 970 agus ab urbe Posnani ann an 1005. Nochd ainm a’ bhaile anns an tuiseal ainmeach mar Posnania ann an 1236 agus Poznania ann an 1247. Nochd am foirm Poznan mu dheireadh thall ann an 1146 agus 1244.[8]
‘S e prìomh-bhaile Wielkopolska a bh’ann Poznań gu ruige 1793 nuair a ghabh A’ Phrùis thairis am baile aig àm Darna Roinneadh na Pòlainn, is chaidh ainm na sgìre atharrachadh gu Deas na Prùise (Gearmailtis: Süd Preussen).[9] Ann an 1797 chaidh crìochan a’ bhaile a leudachadh gus na bailtean beagan taobh a-muigh mùran a’ bhaile fhèin a ghabhail a-staigh, agus ann an 1800 chaidh an t-eilean Ostrów Tumski a thoirt na bhroinn (còmhla ri Chwaliszewo air an taobh thall) a bharrachd air àiteachan eile air bruaich dheas na h-aibhne Warta, Śródka agus bailtean beaga eile mar Ostrówek agus Łacina).[10]
Ri linn Ar-a-mach na Pòlainn Mhòir ann an 1806 chuidich saighdearan agus sìobhaltaich saor-thoileach Pòlach na feachdan aig Napoléon gus ruaig a chur air saighdearan na Prùise. Chaidh am baile a thoirt a-staigh na Diùcachd Warsaw ann an 1807 mar phrìomh-bhaile na Sgìreachd Phoznań.[11] A dh’aindeoin sin, an dèidh Co-labhairt Vienna, chaidh Wielkopolska a thoirt air ais gus A’ Phrùise agus le sin bha Poznań na phrìomh-bhaile Àrd-Dhiucachd Gran Phosen (Gearmailtis: Großherzogtum Posen).[12] Bha e na phrìomh-bhaile na Roinne Prùisianach Phosen an dèidh Ar-a-mach 1848 is baile gearmailteach an dèidh Aonadh na Gearmailte ann an 1871.
Shaoraich Ar-a-mach na Wielkopolska, an aghaidh na Gearmailte, am baile is an roinn ann an 1918 – 1919 is na Gearmailtich dìreach air a’ Chogadh Mhòr a chall.[13] ‘S e phrìomh-bhaile na Roinne Phoznań a bh’ann. Chaidh Oilthigh Phoznań a stèidheachadh ann an 1919, neo Oilthigh Adam Mickiewicz mar a chanar an latha an-diugh.[14] Bha muinntir na Pòlainn fo bhuaidh chruaidh dhoirbh nan Nàsach fad an Dàrna Cogadh is fhuair iad droch làimhseachadh bhuapa. Ann an 1945, ghairm Adolf Hitler gur e daingneach (Gearmailtis: Festung) a bh’ann Poznań far am biodh na Gearmailtich a dheànamh sabaid deireannach an aghaidh nan Ruisianach.[15] Chuairtich An t-Arm Dearg am baile is an uair sin thug iad ionnsaigh air gàrraidhean-bacaidh nan Gearmailteach anns a’ Chath Phoznań, air sàilleabh gu robh e dìreach air an t-slighe eadar Warsaw agus Berlin, is chrìochnaich an gnothach le ionnsaighean air an daingneach, is chaidh droch sgrios is mhilleadh a dheànamh air a’ bhaile. Bho dheireadh an Dàrna Cogaidh, tha Poznań air a bhith na phrìomh-bhaile na sgìre mu thimcheall, a dh’aindeoin atharrachaidhean crìochan na comhairle ann an 1957, 1975 agus 1999. Le sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Wielkopolska, tè dhe 16 anns A’ Phòlann, a th’ann Poznań an latha an-diugh.
Thog na luchd-obrach fianais anns a’ bhaile le sabaidean an aghaidh na feachd armachd bho 28mh gu 29mh An t-Ògmhios 1956, ri linn Ar-a-mach Phoznán 1956 (Pòlais: Poznanski Czerwiec), fear dhe na tachartasan na bu chudromaiche ann an eachdraidh na dùthcha anns an dàrna leth na 20mh Linne.[16]
Cruinn-Eòlaos[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e Loch Kiekrz (Pòlais: Jezioro Kierskie), air an àirde an iar-thuath a’ bhaile, a th’ann an loch as motha san sgìre.[17] Tha lochan mòra eile ann, mar eisimpleir Loch Malta, seòrsa dhe dàm chruthachadh air an abhainn Cybina ann an 1952, Loch Strzeszyn air an abhainn Bogdanka, agus Loch Rusałka, dàm eile air an abhainn Bogdanka cuideachd, a chaidh a thogail ann an 1943.[18] Thathar gan cleachdadh an dà loch seo airson snàmh agus Loch Kiekrz airson luingearachd is ràmhach.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àireamh-sluaigh a' bhaile air a bhith a' fàs suas beag air bheag bho thoiseach an 20mh linn, ged an do thuit e aig deireadh an Darna Cogaidh air sgàth gun do chuir na Ruiseanaich ruaig air Arm na Gearmailte, theich na daoine is chaidh am baile a thoirt dhan a' Phòlain.[19] Tha am baile air a bhith a' fàs nas motha agus 's e an 5mh baile na dùthcha a th'ann an latha an-diugh. A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na roinne Wielkopolska a th’ann cuideachd.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Isidor Ascheim: (1891 – 1968) Dealbhadair.
- Herbert Baum: (1912 – 1942) a shabaid an aghaidh nan Nàsach.
- Heinrich Caro: (1834 – 1910) Ceimigear.
- Ludwig Dessoir: (1810 – 1874) Actair.
- Akiva Eger: (1761 – 1837) Rabbi.
- Friedrich Wilhelm Eduard Gerhard: (1795 – 1867) Arc-eòlaiche.
- Paul von Hindenburg: (1847 – 1934) Stàitire.
- Leon Wegner: (1824 – 1873) Eaconamaiche.
- Henryk Zygalski: (1908 – 1978) Matamataigear.
- Lothar von Arnauld de la Perière: (1886 – 1941) Sgiopair Bhàta-tumaidh.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Gallery[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Bailtean na cruinne
- ↑ Histmag Polska
- ↑ Polskie Dzieje
- ↑ Chronicon Thietmari Merseburgensis
- ↑ Dziedzictwo Polska
- ↑ Don Howard
- ↑ Centrum Historii Ostrowa Tumskiego
- ↑ Study in Poland
- ↑ Polen Didaktik
- ↑ Antoni Czubiński, Rola Powstania Wielkopolskiego w walce narodu polskiego o powstrzymanie niemieckiego >parcia na wschód<, Przegląd Zachodni 1968, nr 5-6
- ↑ Uniwersytet Adam Mickiewicz
- ↑ Festung Posen: "Bastion an der Wache": Journals from a Fortress, Fredrik Nilsson, Leandoer and Ekholm, 2011, ISBN 9185657964
- ↑ Poznan Life
- ↑ Wedkuje
- ↑ Wedkuje
- ↑ Zentrale für Unterrechtsmedien
- ↑ Gemeente Assen
- ↑ Brno
- ↑ Chàrcobh
- ↑ Győr Város
- ↑ Stadt Hannover
- ↑ Jyväskylä
- ↑ Fiosrachadh aig a’ Chomhairle Phosnan
- ↑ Medina Nablus
- ↑ Ayuntamiento de Pozuelo de Alarcón
- ↑ Ra’anana
- ↑ Ville de rennes
- ↑ Nottinghamshire County Council
- ↑ Shenzhen
- ↑ City of Todedo


text:
Country
England France Scotland Spain Switzerland Wales
Crag
Aiguille d'Entreves Aiguille de la Tsa Aiguille de Toule Almscliff Am Basteir Aonach Beag Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Mor Badrallach Crag Beinn a'Chaorainn Beinn Alligin (Toll nam Biast) Beinn Alligin - Sgurr Mhor Beinn Alligin - Tom na Gruagaich Beinn an Dothaidh, North East Corrie Beinn Dearg Beinn Eighe Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Ben Alder Ben Macdui Ben Nevis Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Binnein Shuas crag Braeriach Brimham Rocks Bruach na Frithe Buachaille Etive Mor Cairn Gorm Cairn Toul Carn Mor Dearg Cir Mhor (South Face) Clashrodney Cnap Chaochan Aitinn Coire an Lochain (Cairngorm) Coire an t'Sneachda Coire Sputan Dearg Covesea Creag a'choire Etchachan Creag an Dubh Loch Creag Dubh, Newtonmore Creag Meagaidh Creagan Coire Cha-no Crookrise Cuillin Ridge (Traverse) Cummingston Duntelchaig Font d'Axia Garbh Choire of Beinn a'Bhuird Gearr Aonach, North Face Gruinard Bay Hell's Lum Huntly's Cave Kingussie Crag Latheronwheel Liathach Liathach - Am Fasarinen Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Liathach - Stob a'Coire Liath Mhor Liathach - Stuc a'Choire Dhuibh Bhig Loch Tollaidh Crags Lochnagar Logie Head Lurcher's Crag Marin Matterhorn Meall Cumhann Meikle Partans Mid Clyth Moy Rock (Dingwall) Old Man of Stoer Pass of Ballater Pinnacle Crag Polldubh Crags, Glen Nevis Redhythe Point Reiff - Roinn a'Mhill Seana Mheallan Sgor an Lochain Uaine Sgurr a' Bhastier Sgurr a' Fionn Choire Sgurr a'Chaorachain Sgurr Dearg Sgurr nan Gillean Shelterstone Crag Sierra de Toix Souter Head Sron na Ciche Sron nan Lairig Stac Pollaidh Stag Rocks Stanage Popular Stob Ban Stob Coire nan Lochan The Devil's Point The Saddle Trevor Quarry Vall de Guadar (Echo Valley)
Discipline
Alpine Scrambling Sport Trad Winter
Partner
Andrew Bez Chris (RLT) Chris Baines Claire Roff Dan Carroll Dave Dave Gleave Daz (RCL) Debra Drew (RCL) Ewan Fiend Geoff Comley Greg (RCL) Greg and Jo (RCL) Hightower Hightower and Soj Ian Watson James Casson joeydurkin + Hightower John John Roberts Jony Katy Kenny Martin Coleman Mike Lates Mike Reading Nick Cresswell Owen Samuel Pat Paul Wells Pete Rhys Rich (RLT) Robbie Rocio Sean Self belay Si and John Simon Smudge (RCL) Soj Steve Wakeford Stew Nevins Tim Tim and Ian (KMRT) Tim and Jo Tim and Steve
Year
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2016


text:
- TIOTAL
- A' Bhana-phrionnsa Mairead ann am Port Rìgh, 1956
- EXTERNAL ID
- PAN_30_056
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 14 An Lùnastal 1956
- LINN
- 1950s
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20848
- KEYWORDS
- rìoghail
teaghlach rìoghail
tursan rìoghail
càraichean
seann chàraichean
An 14mh Lùnastail 1956, rinn a' Bhanrigh Ealasaid ll, am Prionnsa Filip agus a' Bhana-phrionnsa Mairead cuairt dhan Eilean Sgitheanach. Thàinig iad air tìr bhon iachta rìoghail, Britannia, ann an Caol Àcain far an do chuir am Morair Leifteanant, am Morair MacDhòmhnaill agus daoine uasail eile na sgìre fàilte orra.
An dèidh dhaibh na rudan foirmeil a dhèanamh, chaidh am Prionnsa Filip air cùl cuibhle Hillman le mullach a ghabhadh fosgladh agus dhraibh e a' Bhanrigh gu Port Rìgh. San dealbh-chamara seo chithear Ceàrnag Shomhairle ann am Port Rìgh air a sgeadachadh le brataichean is flagannan gus an tachartas a chomharrachadh.
Tha prìomh dhaoine air an loidhneadh suas faisg air Carragh-cuimhne a' Chogaidh far an tachair iad ris a' bhuidhinn rìoghail, agus tha sluagh mòr às an sgìre a' coimhead na tha a' dol bho bheulaibh Eaglais na h-Alba agus Thalla nan Clachairean.
Chithear a' Bhana-phrionnsa Mairead an seo taobh thall a' chàir a' feitheamh gus an tèid i còmhla ris a' Bhanrigh agus am Prionnsa Filip airson nan deas-ghnàthan. An dèidh dhaibh an dleasdanas a dhèanamh ann am Port Rìgh, chaidh am pàrtaidh rìoghail air adhart gu Caisteal Dhùin Bheagain gu biadh tràth-diathad còmhla ris an Deam Flòraidh NicLeòid, agus thàinig an iachta Rìoghail thuca ann an Dùn Bheagan na b' fhaide air an latha.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Plana Slighe-adhair an RAF, 15mh Ògmhios 1944
- EXTERNAL ID
- PC_ROGER_NIVEN_02
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- DEIT
- 1944
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roger Niven
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29878
- KEYWORDS
- an Dara Cogadh
Tha am plana slighe-adhair seo aig an RAF - Ramrod Àmh. 1007 - a' toirt seachad mion òrdughan airson creach-bomaidh an 15mh Ògmhios 1944. Tha e na phàirt den chruinneachadh chuimhneachain cogaidh aig John B Niven. Chaidh a' chreach a dhèanamh le 124 pleana Halifax, 156 de Lancaster, agus 10 Mosquito, le diofar scuadran Spitfire an sàs ann.
Chaidh sgrìobhadh a dhèanamh air uachdar a' phlana agus tha na litrichean-ainm 'R.N.' am meadhan na duilleige.
Rugadh is thogadh Iain Brown Niven ann an Dùn Èideann. An dèidh fhoghlam aig sgoil Sheòrais Heriot, chaidh e a-steach do ghnothachas an teaghlaich ag obair air mullaichean thogalaichean, Iain Low, Sglèatairean. B' e sgiathalaich, ge ta, a dheagh mhiann bho òige, agus aig aois naodh-deug san Òg-mhios 1939, chuir e a-steach ainm gu soirbheachail do Shaor-thoilichean Glèidhte an RAF (Volunteer Reserve). Chuir e steach airson Colaiste Feachd an Adhair ann an Cranwell agus fhuair e ann, ach mum b' urrainn dha tòiseachadh, chaidh èigheachd air san t-Sultain seirbheis a dhèanamh sa chogadh.
Tro bhliadhnachan a' chogaidh rinn e seirbheis chliùiteach san RAF, a' sgiathalaich Spitfires san RA, sna h-Innseachan agus ann an Iapan. B' e Ceannard a' Scuadrain ann an Scuadran 602 Baile-mòr Ghlaschu agus ann an Scuadran 485 Shealain Ùir. Choisinn e an DFC (Crois na Sgiathalaich Cliùitich) le crann-tarsainn airson a dhìchill mhisneachail. (Tha crann-tarsainn air a chur ri ribean an DFC airson luchd-coisnidh a tha a' faighinn an dàrna duais.)
Às dèidh a' chogaidh chaidh Iain a-steach air ais do ghnothachas mhullaichean an teaghlaich, phòs e Dorothy Hood agus bha triùir chlann aca. Ghluais e a dh'Inbhir Theòrsa airson obair a dhèanamh ann an roinn na luchd-obrach aig UKAEA (Ùghdarras Lùth Atomaigeach na Rìoghachd Aonaichte) ann an Dùn Rath, mus deach e mu dheireadh a dh'fhuireach ann an Inbhir Nis na fhear-obrach aig an HIDB (Bòrd Leasachaidh na Gàidhealtachd 's nan Eilean).
Bha Iain fìor dhèidheil air goilf (chluich e bho bhacadh de 2) agus sna 1960an bha e na mheadhan air ath-ùrachadh is leudachadh a' chùrsa aig a' Mheaghrath faisg air Inbhir Theòrsa. Leig e dheth a dhreuchd ann an 1985 agus bhàsaich e san Dàmhair 1986. Tha a bhean, a mhac agus a dhithis nighean fhathast a' fuireach ann an Inbhir Nis 's an Inbhir Narann.


text:
Kl.
Cennfaoladh h. Ogan comarba Brenainn quieuit.
p.258
Donnslebhe h. Eochadha rí Uladh do marbadh ó Cinel Eogain.
Mac meic Aodha meic Ruaidri rí Iartair Connacht moritur.
Maoilísa comarba Patraic quieuit a n-Ard Macha.
Kl.
Ruaidri h. Concupair ri Connacht do dalladh do Flaithbertach h. Flaithbertaigh {& d'Fagurtuch h. Faccartuigh} & ase a altra & cairdius Crist fo secht & a thigerna. Dalladh Ruaidri
In Craibdech h. Fallamain do badhadh i Loch Cairrgin.
Aodh mac Cathail h. Concupair do gabail do Brian & righe Síl Muiredhaigh do Giolla na Naomh h. Eidhin.
Cormac Mainistreach uasalepscop quieuit.
Coblach ffer Muman d'argain Cluana M Nois.
Kl. Enair.
Maol Coluim mac Donchadha ri Alban do marbadh do Frangcaibh & Edbard a mac et Margarita ben Maoil Coluim d'ec da chumaidh.
Aodh mac Cathad h. Concupair ri Sil Muiredhaigh do marbadh i Mumhain a ngemil la h. Fagurthaigh .i. Fagurtach tria fell. {MS folio 213va(328a)}
Meabadh ar Síl Muiredhaigh uile la Muircertach h. mBríain ri Erenn gur airg et gur innarb hi tTír nEogain & gur gabh a righ .i. Gilla na Naom h. Concupair & h. Concennainn mac Taidg rí H. nDiarmada.
Ailill h. Niallain do Uibh Fhiacrach Aidne tanuise abbadh Cluana M Nois & comarba Cronan Tuama Greine et Meic Duach quieuit.
Isell Ciarain do cennach ar dilse do Cormac mac Cuinn na mBocht ó h. Flaithnen & ó Domnall mac Flainn h. Maoilseclainn o righ Mide. 11
Kl. Enair.
Domnall mac Fláinn h. Mao{i}lseclainn rí Temrach do marbadh d'feraibh Mide .i. do Luignib.
Cath Fidhnacha re Tadg mac Ruaidri & re Síl Muiredhaigh ar h. fFlaithbertaigh & for Corcumruadh & for iartur Connacht gur cuiredh a n-ár.
p.260
Donnchadh mac Maoilcoluim rí Alban do marbadh a suis.
Mide do roinn eidir Donnchadh & Concupur.
Gilla na nIngen h. Cobthaigh rí Umaill aircinnec Achaidh Fabair do marbadh o feraib Cera.
Ruaidri h. Donnagáin rí Arad moritur.
Imar h. Gille Ulltáin taoisech Muintire Maoilsionna do marbadh ó feraib Mide.
Cluain M Nois d'argain do Dealbna.
Kl. Enair.
Taidech h. Egra rí Luigne occisus est.
Domnall h. Muirigen rí Teabta et{MS folio 213vb(328b)} Amlaibh mac Con Meda do marbad i fill a ngemil i Mumain.
Cluain M Nois d'argain do Conmaicnibh gur dunadh dorus an tempail do clochaibh.
Bliadain na tesca an bliadainsi cona fuil airim ar ar mare do daoinibh.
Ingrem mor o drochdaoinibh for Clúain in hoc anno gur fasaighedh an gcathraigh uile acht bec & nec potuerunt mulieres habitare seorsum sed commixtae fuerunt cum uiris suis.


text:
1787
MDCCLXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Freetown, prìomh-bhaile Siarra Leòmhann, a stèidheachadh.
- 7 an Dùbhlachd, inbhe stàite do Dhelaware.
- 12 an Dùbhlachd, inbhe stàite do Phennsylvania.
- 17 an Dùbhlachd, inbhe stàite do Jersey Nuadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 am Faoilleach - Iain MacGilleEathain (Bàrd Thighearna Cholla), bàrd Ghàidhlig.
- 25 an t-Samhain - Franz Gruber, ann an Unterweizberg. Tha e ainmeil air sgàth an òrain "Oidhche Shàmhach".
- 14 an Dùbhlachd - Joaquín Mosquera, ann am Popayán. Neach-poileataigs à Coloimbia.


text:
Inbhir Gharbhain
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Inbhir Gharbhain[1] (Beurla: Girvan). Tha am baile suidhichte mu 20 mìltean deas air Inbhir Àir agus 30 mìltean air àird a tuath na Sròin Reamhair. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 14′ 17.59″ Tuath agus 4° 51′ 22.1″ Iar.
Anns a’ bhliadhna 2001 bha 6,992 duine a' fuireach an seo.
Tha bàtaichean a' seòladh bho Inbhir Gharbhain gu Creag Ealasaid, eilean beag ann an Linne Chluaidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 184 975
- Inbhir Gharbhain


text:
Strìopachas sràide
Tha strìopachas sràide 'na sheòrsa an strìopachais far an obraichidh strìopaichean air na sràidean, a' tairgse am frithealaidh ri luchd-dèilige fad 's gun seas iad air na oisinnean nan sràidean no a' coiseachd ri taobh na sràide, gu tric air èideadh ann an aodach bhuaireanta. Faodaidh an gnìomh air ghnìomhachadh sa' charbad an neach-ceannach no ann an làrach leth-oireach dlùth ris an t-sràid, fiù 's anns an t-seòmar na strìopaich. Tha strìopachas sràide mì-laghail sa' chuid as motha na cruinne.
Cunnartan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha strìopaichean sràide glè sho-leònte ri ionnsaighean corporra 's èigneachadh, cho math ri mèirle, tro luchd-dèilige, strìopairean. Lorg an rannsachadh aig a' bhoireann-dhlighiche Melissa Farley mu dheidhinn 854 strìopaichean an naoi dùthchannan, a' gabhail Aimearaga a-steach, gun robh ionnsaigh air thoirt air 95% nam ban, agus bha 75% dhiubh air èigneachadh. Thuirt 89% nam ban agallaichte gun do dh'iarr iad fhàgail strìopachas. Ge-tà, chan urrainn mòran dhaoine an strìopachas fhàgail an dàrna cuid oir tha iad fodhan stiùireadh neach eile third party (mar strìopair, cèile no ball-teaghlaich ceannsgalach), no oir tha iad so-leònte gu maoineadach agus chan urrainn iad a chosnadh airgead gu leòr an dòigh eile. Mar eisimpleir, b' urrainn tràilleachd a bhith aca, no b' urrainn iad a thaiceadh an teaghlach.
Chomharraich tomhas New York gu bheil 87% dhiubh gun dachaigh no a' fuireach ann an taighean neo-sheasmhach. Tha tràilleachd buadhach. Fàsaidh roinn nan strìopaichean sràide obraichean-drùise a chionn 's nach eil iad foghlaimte gu leòr fhaighinn no chumail obair nas seasmhaiche. Tha an gluasad an-dràsda sa' bhinn nan strìopaichean 'sna Stàitean Aonaichte fheuchainn gan teagasg fad 's gu bheil iad am prìosan.
An rannsachadh 2008 air na strìopaichean sràide à Chicago, lorg maoineadaichean Steven D. Levitt agus Sudhir Alladi Venkatesh gun obraich na mnathan gun strìopairean airson luach uarach aig mu dheidhinn $25, agus nì na mnathan ag obair le strìopairean 50% tuilleadh. Tha seo mu dheidhinn a ceithir uiread an tuarasdal na h-oibre eile gur ri fhaighinn riutha. 'S ainneamh an cleachdadh de casganan. Tha strìopaichean air chur an greim aon uair airson gach 450 ceannaichean, agus crìochnaichidh h-uile glacadh deicheamh le àm am prìosan. Aon uair uile 30 ceannaichean, bheir strìopach feise shaor ri maor-sìthe a sheachnadh glacadh.
'S e cuideachd gu tric na h-ìobairtich a' bhruid airson lean-mharbhaichean a tha strìopaichean a chionn 's gun streap iad gu gnàthach a-steach dhan charbad fhir aineolach orra, a' feuchainn a sheachnadh a' tarraing aire riutha fhèin no an luchd-dèilige is thèid iad leis na fir ri h-àiteachan far an nach cuir neach casg orra, agus mar sin faodaidh iad a dhol às an t-sealladh fad làithean is fad seachdainean mus thoir neach sam bith an aire. Gabhaidh na h-eisimpleirean as ainmeile nam lean-marbhadh a-steach Seoc an Reubainnear, Gary Ridgway, Na Hillside Stranglers, Arthur Shawcross, agus Robert Pickton.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Street prostitution le Michael S. Scott, US DOJ Problem-Oriented Guides for Police Series, No. 2 (PDF file)
- StreetWomen.org Làrach-lìn leis na h-aithrisean nam ban gu bheil an sàs le strìopachas sràide.


text:
Beinn Nivish
She Beinn Nivish (Baarle: Ben Nevis, Gaelg Albinagh: Beinn Nibheis) y slieau s'yrjey ayns ny h-Ellanyn Goaldagh. T'eh soit er çheu heear Am Monadh ayns Ard Logh Abar jeh Çheer ny Gaeil, faggys da balley An Gearasdan, Nalbin. Ta'n mullagh soit 1,344 m harrish yrjid ny marrey, as ta thie rollageydys ny hoie er y vullagh. Eddyr ny bleeantyn 1883 as 1904 va fwirran obbree beayn gobbraghey ayn as ad çhaglym fysseree emshyragh. Ta ny fysseree shoh coontit feer scanshoil foast son toiggalys yn emshyr Albinagh.


text:
- TIOTAL
- Mgr Fowler agus Ruairidh MacIllEathain
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0334
- ÀITE
- Loch Droma
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40215
- KEYWORDS
- Fowler
Ruairidh MacIllEathain
Loch Droma
Iasdgach
Iasgach slait
Drochaid Fhoirthe
Mgr Fowler agus Ruairidh MacIllEathain a' dol a dh'iasgach air Loch Droma.
Tha Loch Droma ri taobh an rathaid (A835) eadar Ullapul agus Gairbh mu 14 mìle à Ullapul. Thathas den bheachd gur e Ruairidh MacIllEathain a tha air na ràimh.
Feumaidh e bhith gum buin Mgr Fowler dhan teaghlach Fowler agus nam measg bha Sir Iain Fowler a dhealbhaich an Rèile Prìomh-bhailteach thùsail ann an Lunnainn, a bha ann ro Shiostam Fo-thalamh Lunnainn, agus a chaidh air adhart còmhla ri Benjamin Baker gus Drochaid Rèile Fhoirthe a dheilbh agus a thogail. Bha sealbh aig na Fowlers air Oighreachd a' Bhàigh Mhòir, air a bheil an loch seo, airson iomadh bliadhna. Tha na tha air fhàgail de dhrochaidean tùr-samhail a thog Sir Iain mar dhearbhaidhean fhathast rim faighinn sa cheàrnaidh seo
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
16 an Dàmhair
'S e 16 an Dàmhair an 289mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (290mh ann am bliadhna-leum). Tha 76 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1902 - Chaidh Broken Arrow (Oklahoma) a stèidheachadh.
- 1964 - Chaidh Arailt MacUilleim ann an réim mar phrìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
- 1978 - Taghadh Phàpa Iain Pòl II, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1430 - Seumas II Alba.
- 1854 - Oscar Wilde, ùghdair Èireannach.
- 1888 - Eugene O'Neill, ann an Eabhraig Nuadh. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 1890 - Mícheál Ó Coileáin ceannard bun-os-cionn Èireannach.
- 1892 - Pearl S. Buck, sgrìobhadair Aimearaganach, ann an Hillsboro.
- 1927 - Günter Grass, sgrìobhadair Gearmailteach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1591 - Niccolò Sfondrati (Pàpa Griogair XIV), ann an Cathair na Bhatacain. Pàp eadar 1590 agus 1591.
- 1793 - Marie Antoinette, Ban-righ anns an Fhraing.
- 1884 - Gustav Kirchhoff, fiosaiche a lorg caesium agus ruibidium.
- 2007 - Deborah Kerr, ban-actair Albannach.


text:
Arrecife
Tha Arrecife na phrìomh-bhaile Lanzarote, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e am baile as motha an eilein cuideachd. Tha Arrecife cho farsaing ri 22.72 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 56,940 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 2.501,5 duine gach km².
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach tòiseachaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936,[1] ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1


text:
- TIOTAL
- Sgioba Bhoireannaich de Ghathan
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_N_BOX3_4821
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18822
- KEYWORDS
- co-fharpaisean
Chaidh an ìomhaigh seo a shealltainn bho chionn ghoirid ann am 'Maor-sgrùdaidh Dhealbhannan' a' Bhaile, a chaidh a ruith ann an co-bhuinn ris an Inverness Courier. Bho chlì gu deas 's e na boireannaich Vera NicFhionghain, Ola NicCoinnich, Vi Somerville agus Magaidh Fhriseal. Ma tha thu ag aithneachadh duine sam bith eile san dealbh, no an tachartas aig an deach an dealbh a thogail, feuch an cuir sibh fios thugainn tron ghoireas 'Fàg brath'.
Mòran Taing gu Karen Fhearghasdan a chuir ainmean ris na boireannaich.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Inneal-smùide
Tha inneal-smùide 'na inneal a tha 'ga obrachadh air an lùths a tha ann an smùid.
Is feart do stoth, gu bheil a thoirt aig teasad de 100 °C agus bruthachd caighdeanachd (760mm Hg) mu 1400 uiread toirt an uisge aig a h-aon teasad.
An t-Inneal Teine de Newcomen
Tha an dealbh air an taobh dheis a' riochdachadh an cruth de inneal stotha a h-ùraich Tomas Newcomen (1663-1715) mun bhliadhna 1706. Is inneal-steidhichte a tha ann, sònraichte ri taosgadh uisge a-mach às mèin. B’ e Inneal Newcomein a’ chiad inneal-stoith uidheamaichte le steallair a dh’obraich ann an siorcair; a’ chiad inneal-stoith dealbhaichte ri tiomanadh bheirt (taosgaire) agus a'chiad gnè inneal-stoith a rinn dleasdanas malairteachd.
Tha eagar an t-innil soilleir anns an dealbh. Chaidh togail air innealan mar seo ri taobh sloc an taosgaidh – toll inghar, mu deidhinn 2m anns an leud, a rachadh sìos do trannsa b’ ìsle na mèine. Bhiodh Taosgaire-Sàthaidh suidhichte ann an slugan aig bun an t-sluic, le a shlat-thiomain na shìneadh suas, a mach a beul an t-sluic, far an rachadh a h-altachadh, le slabhraidh, ri ceann a-muigh na Sail Mhòr.
Is e luamhan a tha anns an shail mhòr a pein, le lùdag aig a leth-phuing a tha stèidhichte air sorch calma ( mar is tric togta a-steach ri balla taigh an inneil), Tha ceann na Sail Mhòr os cionn Slat an Taosgaire agus a ceann eile os cionn làr an Steallair. Tha Slat an Steallair ceangailte ri ceann a-stigh na Sail Mhòr, mar a tha Slat an Taosgaire ris a’ cheann a-muigh.. Mar sin, nuair a thuiteas Slat an Taosgaire bithidh an steallair ag èirigh agus nuair a bhitheas an steallair a’ dol sìos bithidh Slat an Taosgaire ag èirigh.
Is ainneamh gum bhiodh domhainnead sloc an taosgaidh nas lugha na 20 fathom (40m). Mar sin, bhiodh Slat an Taosgaire torr nas truime na ‘n steallair a crochadh far ceann eile na Saile agus suidheadh an t-inneil aig fòs, mar a tha e anns an fhìor-dhealbh, le Slat an Taosgaire sìos agus an Steallaire suas.
A chuir an inneal a’ ruith, fosglaidh Coc an Stoith, agus Coc an Dòirteil (D). Srùitheadh stoth às a’ ghoileir a-steach ris an t-siorcair agus bhruitheadh an stoth an adhair a mach as an t-siorcair. Nuair a nochdadh stoth aig sput an dòirteil, dhùineadh an da choc agus fosglaidh Coc an Uisge (U), a’ stealladh uisge fuar, mar ceò, a-steach ris an siorcair.
Bhiodh an t-uisge a’ fuaradh an stoth, ga dluthadh ri uisge anns a bhàd agus ag aobharachadh falamhantas anns an t-siorcair. An lùib seo, bhiodh cuideam an àile air steallair an inneil, ga thiomain sìos.
Nuair a thigeadh an steallair ri ceann iochdar a shiubhail, duineadh U, agus fosgaileadh Coc an Stoithe a-rithis. Sruitheadh Stoth don an t-siorcair, a’ briseadh am falamhantas agus a’ leigeil steallair an-innil a dh’eirigh a-rithis. Nuair a bhiodh an t-inneal a’ dol, cha fosgaileadh coc an doirteil airson gach strac, ach bho àm gu àm fhosgaileadh e a leigeil às an t-uisge dluithte a bhiodh na cruinneachadh aig bun an t-siorcair. Aig toiseach an 18mh linn cha robh an teicneòlas ann a dheanamh siorcair eagnaidh, mar sin bhiodh an steallair uidheamichte le clàr leathair air an taobh uachdarachd agus gleidheadh an seul eadar siorcair agus steallair le uisge air mun an leathair, chumadh uisge ri seul an steallaire tro coc S.
Tha e soillear, nach e bruthachd stoithe ach falamhantas a'dh obraicheas innealan mar seo, agus is e cuideam Slat an Taosgaire a dh'aobhraicheas stràc-iomain d’an taosgaire. Is e obair an innil fhein a thogail Slat an Taosgaire a-rithis airson an ath sràc-thaosgaidh.
Chuireadh a' chiad Inneal Newcomein an gniomh mu deidhinn 1712, rè an seachad bliadhna as deidh sin, mun do thuraich Seumas Bhatt (1736-1819) inneal-stoith uidheamaichte le dluthadair fa-leth, thogadh cheudan dhaibh. Mhair tè neo dha dhan 20mh linn.


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisge agus An Cuiltheann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0100
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31989
- KEYWORDS
- luchd-sreap
sreapadair
sreap bheanntan
beanntan
beinn
lochan
cairtean-puist
Chithear Loch Coir' Uisge agus An Cuiltheann sa chairt-phuist seo. 'S iomadh neach-siubhail is neach-ealain, J.M.W. Turner nam measg, a fhuair beothachadh inntinn on t-sealladh seo.
Tha Loch Coir' Uisge uabhasach domhainn, creagach agus tha am bonn aice 38 meatairean fo ìre na mara. Tha i air a cuairteachadh leis a' Chuiltheann Dhubh agus chan fhaighear thuice ach ann an eathar no dhed chois.
Tha beanntan a' Chuilthinn air beanntan cho cas 's a tha ann am Breatainn agus 's iad na beanntan as àirde ann an Ìnnse Gall. Tha 15 stùcan ann a tha còrr is 3000 troigh a dh' àirde. Tha dà phrìmh dhruim ann (An Cuiltheann Dubh agus An Cuilthean Dearg). A rèir fiosrachadh clàraichte, b' e an t-Urr. C. Lesingham Smith, ann an 1835, a' chiad duine a dhìrich An Cuiltheann


text:
- TIOTAL
- Seann Taigh a' Bhaile, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_8_V
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11140
- KEYWORDS
- Taigh Baile
Inbhir Nis
am Morair Mac Shimidh
Taigh Baile
Sràid a' Chaisteil
Àrd Shràid
Boswell & MacIain
Taigh-òsta a' Chomercial
Seann Taigh a' Bhaile ann an Inbhir Nis, aig oisean Sràid a' Chaisteil agus an Àrd Shràid. Chaidh a thogail ann an 1708 mar thaigh baile don Mhorair Mac Shimidh, agus ann an 1716 chaidh a dhèanamh na Thaigh Baile. Chaidh a leagail ann an 1878. Air an làimh chlì tha Taigh-òsta a' Chomercial far an do dh'fhuirich MacIain agus Boswell san t-Sultainn 1773.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
16 an t-Iuchar
'S e 16 an t-Iuchar an 197mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (198mh ann am bliadhna-leum). Tha 168 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1730 - Chaidh Pàpa Clemens XII a thaghadh mar phàpa.
- 1848 - Chaidh am Pàrtaidh Libearalach Choloimbia a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1872 - Roald Amundsen, ann am Borge. Rannsachair à Nirribhidh.
- 1926 - Irwin Rose ann an Eabhraig Nuadh. Bith-eòlaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1940 - Eddie MacThòmais, cathraiche club ball-coise Albannach, Dùn Dèagh Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1557 - Anna Cleves, ceathramh bhean phòsda Eanraig VIII
- 1866 - Juan José Nieto Gil, stàitire à Coloimbia.


text:
Baile Adainn
'S e baile ann an Lodainn an Ear a tha ann am Baile Adainn[2] (Beurla: Haddington).
Tha e suidhichte faisg air an rathaid A1 eadar Dùn Barra agus Tranent. Thogadh an Eaglais Naomh Mhoire, no Lamp of Lothian, san 14mh agus 15mh linn. 'S e eaglais mhòr à clach-ghainmhich a th' innte. Sgriosadh an còisir agus na cruistean ann an sèist ri Baile Adainn ann an 1548 mar phàirt den Suirghe Gharbh.[3][4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alasdair II na h-Alba
- Iain Major
- Rugadh Iain Knox an seo. Dh'ainmicheadh sgoil ann an Haddington, Knox Academy, air.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Alba le Roy Pedersen. Ach tha Ainmean-Àite na h-Alba a' moladh a' chrutha Beurla: “Haddington”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 20mh dhen t-Samhain 2016. Tha Stòr-Dàta Briathrachais a' toirt a' chrutha 'Baile Adainn' le iomradh air Iain Mac an Tàilleir, ach chan eil 'Haddington' ann an Mac an Tàillear, Iain: “Placenames”. Pàrlamaid na h-Alba. Air a thogail 20mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Haddington, St Mary's Church”. Canmore. Air a thogail 20mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Suirghe Gharbh”. Foghlam Alba. Air a thogail 20mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Welcome”. Knox Academy. Air a thogail 20mh dhen t-Samhain 2016.


text:
- TITLE
- 'The Three Pieces of Advice' (Gaelic)
- EXTERNAL ID
- AB_ESSIE_STEWART_05
- DATE OF RECORDING
- 2008
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Essie Stewart
- SOURCE
- Am Baile
- ASSET ID
- 1178
- KEYWORDS
- travelling folk
travellers
lifestyles
gypsies
audios
Essie Stewart is a traditional storyteller from Sutherland and one of the last people to have taken part in the traditional 'Summer Walking' of the travelling families. She is the grand-daughter of Ailidh Dall Stewart (1882-1968), one of the greatest Gaelic storytellers. Essie tells her stories in both English and Gaelic.
In this audio extract, recorded at the Ullapool Book Festival in 2008, Essie tells the story of 'The Three Pieces of Advice' in Gaelic.
'For our Gaelic speakers I will now do it in Gaelic:
Mar a thuirt mi, bho chionn iomadach bliadhna air ais bha teaghlach ann a shin agus bha iad bochd, bochd, agus an latha seo thuirt an duine ris a' bhean aig', "nis", thuirt e, "chan eil obair ann, chan eil obair an seo 's feumaidh mi an dachaigh fhàgail agus lorg obair."
"Ach uill," thuirt is', "tha mi 'creidsinn gur e mar sin a bhios e."
'S dh'fhalbh e. 'S chan eil fhios gu dè 'n t-astar no gu dè an ùin' a bha e a' coiseachd air an rathad, ach mu dheireadh thall thàinig e gu tuathanas 's char e gus an doras 's thàinig an tuathanach a-mach. 'S dh'innis e dha gu robh e a' lorg obair. "Och,'" thuirt an tuathanach ris, "tha gu leòr obair a seo dhut, ma se obair a tha thu a' lorg, tha gu leòr obair a seo dhuts'."
'S bha e mar sin, 's bha e còmhla riuth' 's bha e toilicht leis an obair a bha e a' dèanamh ann. Bha beagan treabhadh is cliathadh 's seall.., coimhead às dèidh na caoraich 's a h-uile càil a bha a' dol. 'S bha e sin mar sin iomadach bliadhna. 'S bhiodh e aig an àm sin, bhiodh iad a' faighinn an tuarastal a h-uile sia mìosan 's aig ceann nan sia mìosan bhiodh e a' cur airgead dhachaigh dhan a' bhean aig'. Agus, chan eil fhios, bha e an siud airson grunn bhliadhnachan agus an latha a bha seo thuirt e ris an tuathanach, "Uill, thuirt e, cha chreid mi nach eil a thìd ann a-nis gu robh mi a' dol dhachaigh gus a' bhean 's gus a' chloinn 's gus an teaghlach agam."
"Uill," thuirt an tuathanach,"tha mi creidsinn gu bheil," thuirt e, "ach bidh sinn uabhasach duilich do chall, d' obair..(gliog).....sadh. 'S an ath-mhadainn, làrna-mhaireach, thàinig e gu bhracaist 's thuirt bean an tuathanaich ris, "tha mi 'cluinntinn," ars is', "gu bheil thu 'dol dhachaigh."
"Tha," thuirt e, "tha thìd gu robh mi 'dol dhachaigh a-nis. Agus thionndaidh i 's thuirt i ris, "Co a b' fheàrr leat," ars is', "do thuarastal, no trì comhairlean?"
Agus smaoinich e agus thuirt e,"ach," thuirt e, "gabhaidh mi na trì comhairlean."
"Glè mhath ma tha," ars is'. "Uill," thuirt is', "a' chiad chomhairl', 's e," thuirt i, "nuair a dh'fhàgas tu seo an-diugh 's nuair a thig thu gu crois anns an rathad, lean ort air an rathad air a bheil thu. Tha ceum ann, thuirt i ceart gu leòr, ceum goirid, ach lean thus' air an rathad air a bheil thu. 'S an dàrna comhairl," thuirt is', " 's e, aig àm beul na h-oidhch thig thu gu taigh caol fada dubh. Agus," thuirt i, "thèid thu gus an doras 's thèid do thoirt a-staigh. 'S dòcha gu faigh thu greim biadh, gheibh thu tea co-dhiù, 's bios iad 'g iarraidh ort fuireach còmhla riuth' an oidhch. Na fuirich. Agus," thuirt i, "an treas comhairl' a bheir mi ort, 's e - bi faiceallach mus buail thu."
'S nuair a bha e falbh, thuirt i ris,"tha mi creidsinn," thuirt i, "nach bi sibh a' cleachd mòran aran lof, aig an dachaigh."
"Uill, chan eil," thuirt e, "tha a' bhean agam a' fuin," thuirt e," a h-uile là, ach chan eil sinn a' cleachd mòran aran lof."
"Seo ma tha," thuirt i. Agus robhaig i lof arain ann an tubhailt dha. 'S dh'fhalbh e le seo fo achlais, 's dh'fhalbh e.
Is ceart gu leòr, thàinig e gu crois an rathaid. 'S ann a ghabh e an ceum ach cha deach e fad. Smaoinich e, "mo chreach!" thuirt e, "seo a' chiad chomhairl'." 'S thill e 's lean e air an rathad air an robh e. 'S bha e 'coiseachd, 's chan eil fhios 'am gu dè 'n ùin, ach co-dhiù aig àm beul na h-oidhch thàinig e gus an taigh chaol, fhada, dhubh, 's char e gus an doras. Agus thàinig boireannach caol, àrd, ruadh gus an doras 's thug i staigh e. 'S dòch gun d' fhuair e a bhiadh 's fhuair e tea co-dhiù. 'S bha seann bhodach na shuidhe taobh an teine 's bha e a' còmhradh ris a' bhodach.
'S mu dheireadh thuirt e "uill," thuirt e" 's fheàrr dhomhs a bhith ' tarraing," thuirt e, "tha astar agam ri dhol fhathast." 'S thuirt an seann bhodach ris, "Ach stad. Fuirich. Cha ruig thu leas - tha e anmoch 's tha e fuar. Fuirich a seo a-nochd."
"Tha," thuirt e, "tha e anmoch 's tha e fuar ceart gu leòr," thuirt e, "ach ma leanas mis' orm," thuirt e, "bidh mi dhachaigh mus brist an là." 'S le sin dh'fhalbh e.
Ach nuair a thàinig e mach, chunnaic e - bha cruachan feur ri taobh an t-sabhail agus chladhaich e àite dha fhèin à srubhag fheur. 'S bha e ann a sin, 's cha do chaidil e, bha e cho fuar, cha do chaidil e. Agus uaireigin tron oidhch anns na h-uairean beag sa mhadainn, chuala e an fheadhainn a bha seo a' bruidhinn, a' còmhradh ri chèile. 'S ged a bha iad cho faisg air, cha dèanadh e mach facal dhe na bha iad ag ràdh. 'S bha iad cho faisg air gun do chuir e mach a làmh 's thug e caob dhe bonn a' chòta a bha fear òg a bha seo, agus 's ann ris an nighean, an tè ruadh a bha san taigh, ris an robh e 'bruidhinn - 's thug e caob dhe bonn a chòt le sgian 's chuir e na phòcaid e. 'S nuair a ghluais iadsan air falbh, thàinig e mach às a' chruach fheur 's thug e crathadh dheth fhèin 's thòisich e air coiseachd.
'S choisich e tron oidhch' 's mu dheireadh thall, aig mu shia uairean sa mhadainn 's dòch, ruig e a dhachaigh. Ach cha robh 'n creutair air a cois, bha e tràth, tràth. 'S char e staigh. 'S nuair a char e staigh, chunnaic e fear òg na laigh còmhla ris a' bhean aig'. 'S cha tuirt e facal. Char e mach 's thog e tuagh. Dh'fhaodadh gur e làmhag a their sibhse, 's e tuagh a their mis'. 'S char e staigh leis an tuagh mar seo na làmh 's bha e dol a bhualadh am fear òg a bha na laighe comhla ris a bhean. 'S dhùisg a bhean 's thuirt i, "Gu dè bha thu dol a dhèanamh?" 'S nuair a sheall e, 's e a mhac a bha na laighidh an taca ris a bhean, a mhac a bha sa chreathall nuair a dh'fhalbh e. 'S dh'èirich a-nis an taigh 's an àite air a cois 's chaidh an teine a lasadh 's an coire a chur air. 'S dh'innis e dhan a' bhean aig mar a thachair, 's nach d' fhuair e tuarastal ach gun d' fhuair e trì comhairlean. Agus thuirt e ris a' bhean aig,"seo," thuirt e, "sin agad lof aran a thug bean an tuathanas dhomh, airson a thoirt dhut."
'S nuair a bha an coire a' goil, thòisich i a' gearradh sliseagan den aran, 's mar a bha i a' gearradh nan sliseagan den aran, fhuair i a thuarastal staigh am broinn an loif.
Agus, a chàirdean, dhà no thrì làithean às dèidh sin, thàinig na polais 's iad ga cheasnachadh mu dheidhinn an taigh caol fada dubh air an do thadhail e. Agus mur a b' e 's gun tug e am pìos aodach dhe bonn còta an fhear a bha a' bruidhinn ris an tè ruadh 's e-as a bhiodh air a chur sìos airson murt an t-seann bhodach a bha san taigh sin, a chaidh a mhurt an oidhche sin, a bhathas aig an doras. Mur a b' e 's gun tug e pìos aodach dhe bonn a' chòta an fhear a bha san taigh sin 's e-as a bhiodh air a thoirt suas airson murt an t-seann bhodach a bha san taigh sin. Sin agaibh sgeulachd nan trì comhairlean.'


text:
Passy
‘S e baile air an àirde an ear-dheas na Frainge faisg air na crìochan leis An Eadailt agus An Eadailt a th’ ann am Passy. Tha e suidhichte aig 696m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne (Fraingis: Rivière) Arve, anns an roinn (Fraingis: Département) Haute-Savoie. Tha am baile 463km air falbh bho Pharis (Prìomh-bhaile na dùthcha), 579km bho Bhordeaux, 308km bho Mharseille agus 588km bho Lille.[2] Tha 11,295[3] duine a' fuireach anns a’ bhaile. Tha iomadh bhaile leis an aon ainm air feadh na Frainge: Passy sur Yonne, Passy-en-Valois, Passy-sur-Seine, Passy-Grigny, agus Passy le Bourg.[4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail an Ceimigear Marie Curie (1867 – 1934) ann am Passy.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Pfullingen[5]


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach, Eilean a' Cheò
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2329
- ÀITE
- multiple views (Skye)
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34229
- KEYWORDS
- Caisteal
Sgùrr nan Gillean
Bodach an Stòr
'S e aon dhe na cairtean ioma-dhealbhach a rinn Valentines. Le uiread de dh'àiteachan brèagha anns An Eilean Sgitheanach, b' e deagh dhòigh a bha seo seallaidhean dhen eilean a shealltainn. 'S e Caisteal Dhùn Bheagain, dachaigh nan Leòdaich fad iomadh bliadhna, an dealbh a tha anns a' mheadhan. Tha Port Rìgh, am baile as motha anns an Eilean Sgitheanach air a shealltainn mun cuairt a' bhàigh fhasgaich, agus tha dealbh dhen t-sealladh ainmeil, Bodach an Stòr, air a shealltainn le crodh Gàidhealach air a bheulaibh. Cha deach mòran dhe na cairtean seo a dhèanamh gun sealladh air choreigin dhen Chuilthionn no de loch, agus air an dealbh seo tha stob Sgùrr nan Gillean, 1010m agus Loch Scàbhaig a' dol gu ruige cridhe a' Chuilthinn


text:
“Cleachd an cód-phuist, eagal ’s gun téid ur cairtean ’s parsailean Nollaig air chall.” Chan eil teachdaireachd muinntir a’ phuist gach bliadhna cho eadar-dhealaichte bho “Cleachd i no caill i”, na faclan brosnachail a chanas buidhnean oifigeil mun Ghàidhlig.
Bhiodh e reusanta gu leòr a-réiste seòlaidhean Gàidhlig a sgrìobhadh air an treallaich a tha sinn a’ cur sa phost. Mur eil cód-phuist ri làimh agus sinn air falbh bhon taigh no ma tha cabhag oirnn, a bheil e gu diofar? Nach eil Gàidhlig gu leòr aig Pàdraig Post son litrichean a lìbhrigeadh don àite cheart co-dhiù agus ainmean àiteachan Gàidhlig aithnichte a-nis bho shoidhnichean rathaid air feadh na dùthcha – fiùs Gàidhlig sgrìobhte air na carbadan puist fhéin?
Sin a shaoil Magaidh Nic a’ Ghobhainn nuair chuir i leabhar sa phost bho Liùrbost gu Sabhal Mór Ostaig bho chionn greis. Thàinig am parsail air ais an déidh turas a ghabhail ann an Éirinn, a réir na bha sgrìobhte air ann an Gaeilge: “Seol air ais chuig an seoltoir”!
Thug sin oirnn deuchainn a dhèanamh. Trì cairtean le seòlaidhean Gàidhlig ach gun chód orra sa phost bhon Agaidh Mhór a Dhùn Éideann, Sabhal Mór Ostaig agus Inbhir Nis agus aonan á Portugal don Agaidh Mhór. Ràinig té dhiubh Dùn Éideann gu sgiobalta ach faodaidh an fheadhainn eile a bhith ann an àite sam bith eadar Hiort agus Peairt.
A réir muinntir a’ phuist, se as adhbhar gu bheil seòlaidhean gan leughadh a-nis le innealan nach eil comasach cànan sam bith ach a’ Bheurla a leughadh. Ach dh’aidich iad, an déidh beagan strì, gu bheil na h-innealan ann an Alba comasach air Cuimris a leughadh cuideachd, co-dhiù bho 2010 nuair a chaidh an uidheamachd ùrachadh. Nach gabhadh sin a dhèanamh don Ghàidhlig? “Ó, bhiodh sin ro dhaor.”
Dé cho daor cha chanadh iad.
Nach b’ urrainn dhaibh liosta de dh’ainmean Gàidhlig a thoirt don luchd obrach aca? “Feuchaidh sinn am fiosrachadh sin fhaighinn o Bhòrd na Gàidhlig agus a chleachdadh mar ghoireas cuideachail sna h-ionadan againn an Alba.”
Fhuair sinn fuasgladh, mas fhìor, ann am beagan phuist-d. Ach car son a tha e aig té a tha dìleas don chànan ri aire a tharraing don duilgheadas seo?
Nach bu chòir don Bhòrd liosta ainmean àiteachan Gàidhlig a thairgsinn agus àite nas cunbhalaiche fhaighinn do sheòlaidhean Gàidhlig san siostam puist fada mus deach an uidheamachd ùr a chur air dòigh? Gabh an cothrom no caill i, tha e coltach.
seoncaimbeul@gmail.com


text:
Salm 23
Tha an treas salm air fhichead stèidhichte air an taing a thug an Rìgh Daibhidh do Dhia an dèidh dha greim fhaighinn, gu sìtheil, air an rìoghachd aige agus e beò ann an soirbheas agus dòigh.
Leis na facail “’S e an Tighearna Fhèin mo chiobair” thathar ag àideachadh a' chreideis a th’ aig Daibhidh ann an Dia. Tha an cairdeas eadar Iosrael agus Dia air aithris mar gum b’ e aon neach a’ mothachadh a' cheangail a tha eadar e fhèin agus an Tighearna. Tha ìomhaigh de chìobair a tha dìleas a’ seasamh mar eisimpleir chumhachdach de churam. Tha earbsa, gu nadarrach, aig caoraich anns a’ chìobair - gun ullaich e na tha dhìth orra airson an làtha a-màireach agus na làthaichean a tha ri tighinn.
Mar chìobair, bha eòlas fhèin aig Daibhidh air cho cudromach ‘sa tha ciobair do chaoraich agus bha e den bheachd gun robh an aon nadar ri lorg anns a’ chairdeas a bh’ eadar e-fhèin agus an Tìghearna.
Canaidh cuid gur e an treas salm air fhichead (23) an t-salm is grinn a th’ ann, gu tric a’ chiad fhear a thèid ionnsachadh, am fear is tric a tha ri cluinntin agus am fear a mhaireas nar cuimhne. Chaidh a sgrìobhadh lìnntean ro àm Chrìosd ach b’ ann a’ coimhead air adhart a bha an sgrìobhadair.
Thuirt Iain Calvin mun t-salm, agus e a’ tarraing air na thuirt an Naomh Augustine roimhe, “Cha lorg sinn òran nas fheàrr, no nas freagarraiche, na na Sailm aig Daibhidh, a chaidh an labhairt tron Spìorad Naoimh… Nuair a bhios sinn gan seinn, faodaidh sinn a bhith cinnteach gur e Dia a tha a’ cur nam facail nar beòil, mar gum biodh E Fhèin a’ seinn tromhainn gus a Ghlòir a mholladh.”


text:
- TITLE
- Ceolas summer music school documentary (Gaelic 11 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_11_GD
- PLACENAME
- Daliburgh
- DISTRICT
- South Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: South Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2879
- KEYWORDS
- music
education
The Ceolas music school is held annually in South Uist. It aims to integrate traditional music and dance in a community setting. It has strong links with tutors from Cape Breton in Canada, where old styles of Scottish fiddling and step dancing have been maintained. The school attracts students fro around the world.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
Air taobh an Iar Uibhist a Deas tha na tràighean a' dol bho dheas gu tuath airson mìle as dèidh mìle. Chun an ear chìthear na beanntan thairis air flùraichean a' mhachaire. Agus aig bun nam beann tha Dalabrog, a tha mar dhachaigh dhan sgoil chiùil Ghàidhlig, Ceòlas.
Bidh Ceòlas air a ruith ann an Sgoil Dhalabroig airson seachdain tràth san Iuchar a h-uile bliadhna. Bidh oileanaich a' tighinn às gach ceàrnaidh dhen t-saoghal airson pàirt a ghabhail san dòigh-beatha cheòlmhor aig a' choimhearsnachd bhig seo anns na h-Eileanan Siar.
Tha an sgoil air a bhith a' ruith fad deich bliadhna a-nis, agus tha tòrr oileanach air tighinn bliadhna às dèidh bliadhna, agus iad air caraidean ùra fhaighinn. Tha an t-àite- bidhe gu math trang eadar na clasaichean, le oileanaich a' cur fàilte air a chèile agus ag innse naidheachdan anns an dà chuid Beurla agus Gàidhlig.
Bidh fàilte chrìdheil air daoine ùra cuideachd. Tha Ruairidh MacIllEathain, a tha ann airson a' chiad turais mar oileanach, stèidhichte ann an Inbhir Nis.
Tha Dale Cummings à Seattle anns na Stàitean Aonaichte. Thàinig e an toiseach o chionn ochd bliadhna, agus tha e air a bhith ann a h-uile bliadhna on uair sin.
Tha ceangal làidir aig an sgoil leis a' choimhearsnachd. Tha Màiri NicAonghais na cathraiche dhen chomataidh a tha a' cur na sgoile air dòigh a h-uile bliadhna.
An dèidh dhaibh beagan fois fhaighinn, feumaidh na h-oileanaich tilleadh dha na clasaichean. Tha Gàidhlig gu math cudromach ann an obair làitheil na sgoile. A bharrachd air sin bidh na h-oileanaich a' taghadh dà chuspair ciùil. Bidh sin a' toirt a-steach na fìdhle, le buaidh Cheap Breatainn a' nochdadh gu math làidir, a bharrachd air a' mheur-chlàr. Bidh tòrr a' taghadh òran Gàidhlig. Agus, gu dearbh, chan e sgoil chiùil Uibhisteach a bhiodh ann gun phìobairean. Tha dannsa air a theagasg cuideachd, gu h-àraid an seann stoidhle de dhannsa-ceum a tha fhathast gu math beò fallain ann an Ceap Breatainn.
'S e obair chruaidh a th' ann an ionnsachadh, agus faodaidh e pathadh a chur ort. Nuair a bhios na clasaichean deiseil san sgoil bidh cuid a' cumail orra san taigh-òsta as fhaisge orra. Ach tha Ceòlas cudromach dhan choimhearsnachd air fad, le sreath de thachartasan a' dol ann air an oidhche fad na seachdaine. Aig deireadh an latha tha busaichean ann airson na h-oileanaich a thoirt dhan ath rud - cèilidh, no consairt, no sgrìob air a' mhachair. Agus, aig deireadh an latha, feumaidh fiù 's na pìobairean beagan fois a ghabhail.
Air Oidhche Chiadain tha dannsa air a chumail air Èirisgeigh. Tha cabhsair ann a-nis. Mar sin, chan eil leisgeul sam bith airson a sheachnadh.
Tha còmhlan a' bhaile a' cluich mar-thà nuair a ruigeas na h-oileanaich. Airson an fheadhainn nach eil eòlach air na dannsaichean thèid am mìneachadh fhad 's a tha an ceòl a' dol.
Fhad 's a tha an dorchadas a' tighinn nas fhaisge tha an ceòl ag atharrachadh, agus tha cothrom aig na tidsearan agus aig na h-oileanaich an sgilean ann an dannsa-ceum a shealltainn. 'S dòcha gur e a bhith a' toirt air ais seann stoidhle de chiùil agus de dhannsa Albannach do choimhearsnachd làn Gàidhlig an rud as cudromaiche a tha Ceòlas a' dèanamh.
Tha e ag adhbharachadh ùidh mhòr am measg an fheadhainn a tha fortanach gu leòr fhaicinn. Ach, fhad 's a tha a' ghrian a' dol fodha san iar, ann am meadhan na seachdaine, tha fios aig a h-uile duine gu bheil fada a bharrachd ri ionnsachadh fhathast.