text:
- TIOTAL
- Uilleam Urchardain & a Mhac, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAN9_13
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20309
- KEYWORDS
- bùthan
malairt
Uinneagan bhùthan, nam measg Uilleam Urchardain & a Mhac, plumairean, a bha aig 53 Geata an Ear, Inbhir Nis. Bha cuideachd meuran aig a' chompanaidh sa Mhanachainn agus ann an Cinn a' Ghiùthsaich.
Chaidh a' chuid seo de dh' Inbhir Nis a leagail airson àite a dhèanamh do dh' Ionad Eastgate a chaidh a chrìochnachadh ann an 1983.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


c: text/html

text:
Fear à Peairt air ainmeachadh mar Alumnus na Bliadhna aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Thathas an dèidh manaidsear seirbheis cùram dachaigh a rinn ceum tro Cholaiste Pheairt UHI ainmeachadh mar Alumnus na Bliadhna 2014 aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Bithear a’ toirt seachad na duais gach bliadhna do dh’oileanach a bh’ ann airson sheirbheisean don choimhearsnachd, euchdan anns na h-ealain no na saidheansan, ann an gnothachas, sa bheatha phoblaich no sa bheatha acadaimigich.
Cheumnaich Anndra Jackson, 35 às an Tulach, Peairt, le BA ann an eòlas slàinte ann an 2013. Ged a bha e mar-thà fastaichte mar neach-taice cùraim mus do thòisich e air a’ cheum aige, bha e airson teisteanas fhaighinn a leigeadh leis goireas aige fhèin a stiùireadh. Bha miann aig Anndra eadar-dhealachadh a dhèanamh ri cùram dhaoine nas sine, gu sònraichte ris an fheadhainn le seargadh-inntinn, agus bha e am beachd gur e seo an dòigh as fheàrr buaidh a thoirt air càileachd na seirbheise.
An dèidh dha ceumnachadh, fhuair Anndra cothrom dachaigh chùraim a stiùireadh ann an Gibraltar. Bhon uair sin, stèidhich e seirbheis cùram dachaigh agus buidheann trèanaidh aige fhèin an sin. Tha an goireas aige stèidhte air prionnsapal cùraim anns a bheil an neach fhèin aig an teis-mheadhan. Tha e a’ leigeil le inbhich nas sine conaltradh a dhèanamh ri daoine de a h-uile aois agus an àrainneachd nàdarra, seach a bhith air an sgaradh. Thathas am beachd gu bheil am prionnsapal seo a’ cur aghaidh ri cuid de na prìomh adhbharan airson fulangas ann an seann aois, a’ gabhail a-steach cion ùidh, aonaranachd agus faireachdainn gu bheilear gun taic.
Chaidh Anndra a chur air adhart airson na duais seo leis an neach-oide acadaimigeach pearsanta aige, Colleen NicIlleathain, a bha cuideachd na neach-teagaisg aige airson àireamh de mhodalan. Mar a mhìnich Colleen: “Thàinig Anndra don cheum ann an eòlas slàinte air sgàth ’s gun robh e airson eadar-dhealachadh a dhèanamh ri cùram dhaoine nas sine. Cha robh e furasta dha; tha doille-fhaclan air agus bha e doirbh dha rian a chumail air an obair uaireannan. Ghluais e cuideachd bho obair gu obair agus ìre gu ìre (uaireannan le daoine a’ tighinn thuige agus a’ tabhann obair) gus an t-eòlas aige air an roinn a leudachadh.
“Dh’ainmich mi Anndra leis gun do chum e ris na h-inbhean aige fhèin agus ris an amas thùsail aige tro cheum dhubhlanach agus tha e a-nis ag obair a rèir seo, a bhios na bhuannachd do dhaoine nas sine.”
Agus e a’ bruidhinn mun duais aige, thuirt Anndra: “Is e rud ris nach robh mi idir am fiùghar gun deach m’ ainmeachadh mar Alumnus na Bliadhna; bha e gu leòr dhomhsa gun deach m’ ainm-se a chur air adhart air a shon! Tha Colleen air a bhith air leth taiceil dhomh agus tha mi fad a comain. Bu toigh leam taing a thoirt cuideachd do Tori agus Robert Gray a thug dhomh a’ chiad chothrom agam dachaigh chùraim a stiùireadh. Chunnaic iad gun robh buannachdan an lùib a bhith a’ fastadh neach a bha a’ gabhail teisteanas os làimh agus bha iad an còmhnaidh taiceil don ionnsachadh agam. Thug Southern Health Care Ltd cothroman dhomh cuideachd a chur gu mòr ris an ionnsachadh agam, a’ cur Eden Alternative an aithne dhomh, buidheann a dh’atharraich mo bheatha agus beatha na feadha a tha a’ fuireach sna dachannan aca.
“Còmhla, an seo ann an Gibraltar agus anns an RA, tha sinn air slighe a dh’ionnsaigh a bhith a’ toirt sar-bheatha do dhaoine a tha a’ fuireach ann an dachannan cùraim no a’ faighinn cùram anns an taigh aca fhèin. Le atharrachaidhean beaga a h-uile latha, ’s urrainn dhuinn seo a choilionadh. Feumaidh mòran de na h-atharrachaidhean seo a thighinn bhuainn, proifeiseantaich cùram slàinte. Feumaidh sinn na luachan againn agus an dòigh anns am bi sinn a’ faicinn an t-saoghail atharrachadh, a’ tòiseachadh le “spèis gun chùmhnantan” airson a h-uile duine leis am bi sinn ag obair agus ris am bi sinn a’ gabhail cùram.
“Tha mi a’ creidsinn gur ann nuair a bha mi aig an oilthigh a thoisich mi a bhith a’ smaoineachadh an dòigh ùr. Tha mi an dòchas gun lean mòran dhaoine eile an t-slighe seo, gus am bi caraid aig a h-uile duine a tha a’ faighinn cùram a tha dha rìreabh a’ gabhail curam dhiubh agus a leigeil leotha fàs.
Dh’atharraich Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean mo bheatha agus thug e farsaingeachd de chothroman dhomh. Tha mi an dòchas gun tèid mòran daoine an sàs anns na tha iad diorrasach mu dheidhinn agus gun toisich iad air cùrsa a dh’atharraicheas a’ bheatha aca. Tha mi glè phròiseil an duais seo fhaighinn agus bu toigh leam taing a thoirt don a h-uile duine aig an oilthigh cho math ris a’ bhean agam, Maria, airson na taice a fhuair mi.
Thuirt an t-Àrd-Ollamh Clive Mulholland, prionnsapal agus iar-sheansalair an oilthigh, “Tha Anndra na thagraiche air leth airson na duais chliùitich seo. “Tha e air an alt tionngaineach aige a chuimseachadh air roinn mu bheil e diorrasach agus tha e dha-rìribh a’ dèanamh diofar ri beatha na feadha ris am bi e a’ gabhail cùram. Tha an cùrsa BA againn ann an eòlas slàinte ri fhaotainn air-loidhne agus bidh e a’ leigeil le oileanaich cumail orra beatha proifeiseanta agus pearsanta a bhith aca fhad ’s a tha iad ag ionnsachadh. Tha mi air leth toilichte gun robh e na chothrom foirfe dha.”
CRÌOCH

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Is iomadh fear agus tè às na h-Eileanan an Iar a choisinn cliù dhaibh fhèin san t-saoghal. Smaoinich air Alasdair MacCoinnich à Steòrnabhagh, an taisgealaiche a thug ainm dha prìomh abhainn Chanada, Ruaraidh MacThòmais à Pabail, am bàrd agus sgoilear Gàidhlig ainmeil, agus Flòraidh NicNèill, an sàr sheinneadair Barrach a thug ceòl na Gàidhlig gu luchd-èisteachd an t-saoghail.
Ach tha aon ainm nach eil idir cho aithnichte an-diugh is a bu chòir dha a bhith, a dh’aindeoin euchdan a chaidh, ma dh’fhaoidte, seachad air duine sam bith eile às a cheàrnaidh. ‘S e an t-ainm sin Cailean MacCoinnich, ciad shuirbhidhear coitcheann nan Innseachan an Ear, sàr chruinniche stuthan àrsaidh na dùthcha, agus am brosnachadh airson pròiseact ealain ùr leis An Lanntair ann an Steòrnabhagh – far a bheil sreath thachartasan ceangailte an-dràsta a’ gabhail pàirt.
Rugadh Cailean MacCoinnich ann an Steòrnabhagh mu 1753 no 1754, mac dha Murchadh MacCoinnich, marsanta agus post sa bhaile. Ged nach eil mòran fiosrachaidh againn mu bheatha na òige, tha e coltach gur e an t-oifigear cìsean a bh’ ann ann an Steòrnabhagh eadar 1778 agus 1783. Fhuair e coimisean ann an Companaidh nan Innseachan an Ear an 1783 agus ràinig e Madras anns an t-Sultain a’ bhliadhna sin. Bha e ma thrithead bliadhna a dh’aoise aig an àm agus cha do thill e a-chaoidh tuilleadh ri tìr a bhreith.
Nochd ùidh MhicCoinnich ann an nithean àrsaidh nan Innseachan goirid as dèidh dha an dùthaich ruighinn, agus thairis air an ath thrithead bliadhna thrus e aon dha na cruinneachaidhean as motha agus as cudromaiche a th’ ann de stuthan agus sgrìobhainnean na dùthcha.
Tha sgeulachd iongantach Chailein air cùl pròiseact Purvai; warm wind from the east, a tha ga stiùireadh le Catherine NicIleathain, neach-ealain agus curadair pròiseict leis an Lanntair. Nochd ùidh Catherine anns a co-eileanach agus a chruinneachadh às dèidh iomlaid luchd-ealain sna h-Innseachan an 2010. Chuir e iongnadh mòr oirre nach robh i air ainm Chailein MhicCoinnich a chluinntinn roimhe agus lean an t-iongnadh sin gu beachd airson pròiseact. Mar a tha i ag innse, “S e cruinneachadh mìorbhaileach a th’ ann an seo agus chan eil e no an duine a chruinnich e aithnichte le mòran dhaoine, agus ‘ s e a bhith a’ sgaoileadh fios ma dheidhinn aon dha na prìomh bhrosnachaidhean a th’ againn le Purvai“.
Tha am pròiseact a’ cleachdadh cruinneachadh MhicCoinnich mar bhealach a-steach gu cultar agus ealan Àisia a Deas. Agus cha bheag an cothrom a tha an cruinneachadh a’ tabhann airson sin a dhèanamh. Tha na mìltean de sgrìobhainnean, co-dhiù 1700 deilbh agus 521 làmh-sgrìobhainnean ann an cruinneachadh MhicCoinnich ann an Leabharlann Bhreatainn. Tha làmh-sgrìobhainnean agus deilbh eile gan cumail ann an Leabharlann a’ Chomainn Asiatic ann an Kolkata agus Leabharlann Oilthigh Madras. Agus tha na nithean a chruinnich e, eadar sgillinnean agus sculptaran mòra, gan taisbeanadh ann an Taigh-tasgaidh Bhreatainn, Taigh-tasgaidh Bhictoria agus Albert, Taigh-tasgaidh Riaghaltas Chennia, Taigh Tasgaidh nan Innseachan Kolkata agus Taigh-tasgaidh Nàiseanta nan Innseachan.
Thèid stuthan bhon chruinneachadh an sealltainn aig taisbeanadh a dh’fhosglas anns An Lanntair san Fhoghar an ath bhliadhn’. Tha 2017 a’ comharrachadh seachdad bliadhna bho sgaradh agus neo-eisimeileachd nan Innseachan agus tha am pròiseact làn mothachail gu bheileas a’ dèiligeadh le àm connspaideach, uaireannan gu math duilich, ann an eachdraidh nan Innseachan. Thathar ag obair ann an co-bhonn le buidhnean eile ann am Breatann agus na h-Innseachan, an leithid Leabharlann Bhreatainn an Lunnainn agus an India International Centre ann an Delhi. Agus chan eil teagamh nach eil na stuthan a chruinnich MacCoinnich na phrìomh chunntas air eachdraidh co-roinnte na Rìoghachd Aonaichte agus Àisia gu Deas.
Gu h-iongantach, ’s e seo a’ chiad uair a thèid taisbeanadh sònraichte a dhèanamh de chruinneachadh MhicCoinnich, agus leis bidh pròiseact Purvai a’ coileanadh miann a’ chruinniche fhèin. Sgrìobh e ann an 1809 mun dòchas a bh’ aige gun deidheadh aige air a chruinneachadh a chur air beulaibh an t-sluaigh na dhùthaich fhèin:
‘It would be my ambition to carry home with me a body of material that I conceive may be very interesting to the public if properly brought forward, and it is my object now in remaining a few years longer in India to devote my chief attention to it.’
Ged nach d’ fhuair Cailean, a bhàsaich ann an 1821, an cothrom sin, tha Purvai a-nis ga thoirt gu buil air a shon.
A-measg snàithean eile a’ phròiseict seo, tha an Lanntair ag obair ann an co-bhonn le Tara Books an Chennai agus Acair ann an Steòrnabhagh air leabhar-cloinne ùr, ann am Beurla, Gàidhlig agus cànanan Innseanach, stèidhichte air cruinneachadh MhicCoinnich; agus thèid da sculptar, a bhios gan taisbeanadh ann an Kolkata agus Steòrnabhagh, a chruthachadh leis an neach-ealain Steve Dilworth, a tha stèidhichte sna Hearadh. Ann an 2014, cho-obraich an còmhlan BLOT à Delhi leis an neach-ciùil Leòdhasach Iain Moireasdan air cuirm anns an Lanntair, a’ measgachadh ceòl mòr na h-Alba le fuaim eileagtronaigeach nan Innseachan nuadh. Agus tha diofar thachartasan a’ gabhail àite aig fèis a’ cheala-deug seo: eadar ceòl clasaigeach nan Innseachan, Blues na h-Àisia, agus bàrdachd agus sgeulachdan à Pagastàn, tha cultar Àisia a Deas an-dràsta a’ tighinn beò ann am baile Steòrnabhaigh.
‘S e eisimpleir air leth a th’ ann am Purvai air mar a thèid eachdraidh ath-bheothachadh tro obair ealain, agus air mar a thèid cultaran diofar cheàrnaidhean a thoirt còmhla sa phròiseas. Agus tha am pròiseact mu dheireadh thall a’ dèanamh cinnteach gum faigh cruinneachadh Chailein MhicCoinnich an aire ris a bheil e airidh.
Airson barrachd fios mu na tachartasan Purvai a tha a’ gabhail àite thairis air an ath sheachdain, faic: http://lanntair.com/wp-content/uploads/2016/07/Purvai-Brochure-2016-RS.pdf


text:
1888
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1888 (MDCCCLXXXVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Yaoundé, prìomh-bhaile Chamarun, a stèidheachadh le luchd-malairt Gearmailteach
- 13 an Cèitean - Cur às do Thràilleachd ann am Braisil.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 13 an Lùnasdal - John Logie Baird, innliche Albannach a dh'innlich an telebhisean (b. 1946)
- 28 an Lùnasdal - Eduardo Santos, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 16 an t-Sultain - Frans Eemil Sillanpää, ann an Hämeenkyrö. Sgrìobhadair à Suòmaidh.
- 16 an Dàmhair - Eugene O'Neill, ann an Eabhraig Nuadh. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an t-Samhain - T. S. Eliot, ann an St. Louis. Sgrìobhadair agus bàrd.
- Seumas MacThòmais - bàrd Leòdhasach agus athair Ruaraidh MhicThòmais.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 an Giblean - Charles Darwin, ann an Down. Fear-saidheans à Sasainn.


text:
- TIOTAL
- Tobar Mhaol Ruibhe, Eilean Ma-Ruibhe
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_354
- ÀITE
- Loch Ma-Ruibhe
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5503
- KEYWORDS
- tobraichean
fuarain
saobh-chràbhadh
naoimh
Dealbh-camara de Thobar Mhaol Ruibhe, air Eilean Ma-Ruibhe, a tha am meadhan Loch Ma-Ruibhe. Bha daoine san sgìre den bheachd gur e tobar nam miann a bha san fhuaran seo agus bhiodh iad a' tighinn 's a' cur ìobairtean ann gu ruig deireadh an 19mh linn.
'S ann bhon Ghàidhlig a tha ainm an loch a' tighinn, on Naomh Maol Rubha a stèidhich caibeal san ochdamh linn air eilean am meadhan an loch, air a bheil an-diugh Eilean Ma-Ruibhe. 'S e Loch Ma-Ruibhe an ceathramh loch fìor-uisge as motha ann an Alba le fad de 20km agus leud de 4km aig a' phìos as leatha. Tha rathad an A832 a' dol dhan iar a' leantainn bruaich a deas an loch, agus tha mòran den bheachd gur e seo fear de na lochan as tlachdmhoire don t-sùil a th' ann an Alba.
Tha a' bheinn, An Sleaghach (àirde 980m) na shuidhe air bruaich a tuath Loch Ma-Ruibhe agus tha Tèarmann Nàdair Beinn Eighe air a bhruaich a deas. Leis mar a tha an loch na laighe ann am prìomh-sgìre airson coiseachd nam beanntan, bidh mòran luchd-turais a' dèanamh air a h-uile bliadhna, tòrr aca a' sreap gu na mullaichean a tha timcheall air.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
Daibhidh MacDhùnleibh
'S e aon de na rannsaichearan as ainmeile mu Afraga a bha ann an Daibhidh MacDhùnleibh (Beurla:David Livingstone). Rugadh e faisg air Baile an t-Saoir 19 am Màrt 1813 agus chaochail e 1 an Cèitean 1873 faisg air Lake Bangweulu ann an Saimbia.
Òigridh agus Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Ri taobh na h-aibhne, a ruitheas eadar Bail’ an t-Saoir agus Bothwell ann an Siorrachd Lannraig, lorgar togalach a chaidh a thogail anns an 18mh Linn mar àite fuirich do luchd-obrach ann am muleann cotain. Seo far a rugadh Daibhidh Mac Dhùnlèibh, an dàrna mhac ann an teaghlach Nèill Mhic Dhùnlèibh, a bha pòsta aig Agnes Hunter. Ged nach b’e ach baile beag a bha ann am Bail’ an t-Saoir, dh’fhàs e thairis air ceud bliadhna gu bhith na bhaile mèinnearachd agus a’ crochadh air luchd-obrach a thigeadh à Èirinn agus sgìrean air a’ Ghàidhealtachd mar an ceudna. Aig an àm a rugadh Daibhidh, cha robh ach 2,000 duine a’ fuireach agus a’ tighinn beò sa bhaile, agus mar thoradh air sin, ’s urrainn dhuinn dealbh fhaighinn nar n-inntinn mar sgìre dhùthchail, iomallach, bheag, aodhaireil. Bheireadh an tìr buaidh nach bu bheag air inntinn òg Dhaibhidh; bhiodh e feumail agus cuideachail dha na dhreuchd a thagh e na b’ an-moiche na bheatha.
An cois Gort a’ Bhuntàta anns na 1790an air Ulbha, far costa Mhuile ann an Earra-Ghàidheal, thèich cha mhòr gach duine bhon eilean, a’ sìreadh beatha nach robh cho gàbhaidh. Thuinich a’ chuid a bu mhotha dhiubh ann an Canada agus Ameireaga-a-Tuath, ach dh’fhàg Niall, seanair Dhaibhidh, Ulbha airson tìr nach robh idir cho coimheach; bhathar eòlach air cliù na Galldachd aig an àm airson tabhainn do theaghlaichean ann an èiginn fastadh teàrainte, agus far nach coinneachadh iad ri gort a leithid ris an tàinig iad trast air a’ Ghàidhealtachd. Mar thoradh air sgìlean agus urram a bha aig Niall (bha comas leughaidh aige anns a’ Bheurla agus comas labhairt anns a’ Ghàidhlig mar aon. Thigeadh seo gu bhith cho feumail fhad sa dhòirt tòrr mhuinntir às na Ghàidhealtachd a-steach anns na sgìrean mu chuairt Ghlaschu; agus fhuair e deagh thaic bhon fhoirfich co-cheangailte ris an eaglais a dh’fhàg e), thug e buaidh air an luchd-fastaidh, agus fhuair e obair ann am banca. Bha a theaghlach air tighinn gu beatha ùr.
Dh’fhàs teaghlach Nèill (Daibhidh agus a bhràithrean agus a pheathraichean) eòlach air cultar nan Gàidheal bho stòras domhainn, beartaich, ’s e sin ri ràdh bho ghlùin an seanmhar. Dh’innseadh i sgeulachdan, agus ghabhadh i òrain Gàidhlig ris an luchd-èisteachd òg. Chunnaic Daibhidh, anns an àm a bha ri teachd bhon taigh bhochd ud, co-shìn eadar cultar nan Gàidheal, far a bheil aithris sgeulachdan agus òrain aig teis-meadhan na beatha, agus cultar nan Afraganach, a chaith am beatha-obrach anns an aon dòigh; agus a’ dèanamh an obair na b’ aotroime agus na bu thlachdmhòire dhaibh. Dh’fhaodmaiad a ràdh gun robh bloigh de thuigse aig inntinn òg ar gaisgich air a’ Ghàidhlig, ged a bha e air a chuairteachadh ri cultar Beurla Gallda. Gu dearbh, thugadh (agus bheireadh) tòrr sgrìobhadairean am beachd gur e deagh bhàrr-shampaill cumadh Gall a bhuin ri cultar na Galldachd a bh’ ann. ’S ann bho bhun-smaoin John Knox a gheibhear am feallsanachd “beus-obrach Phròstanaich”, agus theireamaid gu deimhinnt gun cuireamaid Daibhidh anns an dream sin.
Ach dè mu dheidhinn na beatha-obrach aige? Thòisich e, thathar ag innse dhuinn, obair anns a’ mhuileann aig deich bliadhna a dh’aois, ag obair bho shia ’s a’ mhadainn gu ochd air an oidhche, sia làithean a-mach à seachd. Às dèidh dha a chuid obrach a chrìochnachadh gach feasgar, lìbhrigeadh foghlam dha, còmhla ris a’ chloinn eile. Mhàir seo gu deich air an oidhche, agus aig fìor dheireadh na h-oidhche, tuigeamaid gum biodh inbheach sgìth leis an oidhirp, fiù ’s balach a bha fhathast ri sreap gu inbhe! Thugadh an cruadal seo buaidh air, ach ann an dòigh fhàbharach, bhuannachadh. Thuirt seann thuathanach ris an do dh’obrach MacDhùnlèibh gun robh am balach drìpeil fad na h-ùine – ach cha b’ ann ris an obair a bha fa-near dha a dhèanamh! Bha sròn Dhaibhidh an-còmhnaidh stuigte ann an leabhar air choireigin!
Mar a thug e ceumannan air adhart na chuid fhoghlam, fhuair e treanadh ann an Laideann agus Greigeis Chlasaigeach. Fhad ’s a bha e trang a’ cumail a shùl air an obair, bha sùil eile aige dluth-choimhead air leabhar gramarach no saidheansail. Thuigeamaid gun robh gaol domhainn agus acras mòr air a’ bhalach a-chum fiosrachadh ar saoghail a spionnadh a-mach à leabhraichean agus a chur gu feum na bheatha làitheil. Ach bha inntinn iomadh-fhillte aige, agus cha do lìon e a inntinn ri faoineasan agus caran an t-saoghail, mar a theireadh a cho-aoisich dha; fhuair e bainne spioradail bho athair, a bhiodh ga bheathachadh agus a dh’àlaich toraidhean an spioraid dha anns an lèir-ùine. ’S e fìor-chreideamhach a bh’ ann an athair Dhaibhidh, ach chaidh Niall agus a theaghlach an aghaidh eaglais an latha; lean teaghlach Nèill conaire na h-Eaglais Soisgeulaiche, an àite reachdan agus tuigse an eaglais stèidhichte, Eaglais na h-Alba.
Ach cha chuireamaid casaid air Daibhidh gur e creideamhach gruamach, rag a bh’ ann. Gu dearbh, rinn e fhèin gearan agus casaid an aghaidh co-obrach àraid ann an Afraga, bliadhanaichean air dha Bail’ an t-Saoir fhagail, ag ràdh gun robh e a’ leantainn riaghailtean na Sàbaid gu litearach. Leis an dòigh seo, chaidh MacDhùnLèibh ann an cas-ceum Iosa a gheibhear anns a’ Bhìoball – duine nach robh idir eagalach a’ saltradh air gnàthasan an latha, nuair a chuir Iosa barrachd cliù ann a bhith na creideamhach a’ leantainn astar tròcair agus ath-thruas. Is cinnteach gun robh ar gaisgeach fad eòlach air teagasg a’ Bhiobaill, ge b’e cho no-co-aimsireil nar latha ’s a tha e. Ach is e riatanach gun tuigear an seòrsa duine a bha ann; duine a thuig teachdaireachd agus spiorad nan Sgriobtar, seach nam falcan lòm fhèin.
Co-dhiù, fhad ’s a bha e a’ cur eòlas air an t-saoghal ma chuairt, na splaoidean beaga air an deach e anns na coilltean agus seachrain aige air bruaichean na Cluaidh, chruinnich e agus thrusadh e lùsan agus eile a bhiodh a’ fàs air an dùthaich. Bhiodh an inntinn dualtach ri sgrùdadh-mionaideach aige gu tùr cuideachail dha, a’ clàradh ainmhidhein agus lùsan na dhùthcha fhèin agus ann an Afraga.
Leis an adhartais a rinneadh ann an cànanan agus saidheans mus deach e dhan oilthigh, bha fìor uidheamachd cheud-fhàthach aige a-chum foghlam aig ìre na b’ àirde a thòiseachadh. Ann an 1836, aig tòiseach an t-seimeastair, chaidh e fhèin agus athair air cois, eadar Bail’ an t-Saoir agus Glaschu, ochd miltean a dh’fhaide, a’ falbh a’ chiad rud anns a’ mhadainn. Fhuair e àite-fuirich ann an Glaschu, ach am broinn ùine bige, thàinig e a-steach air nach robh an t-àite-fuirich iomchaidh dha, agus dh’fhàg e agus a’ sìreadh àite na bu fhreagarraiche. Cha deach mòran ùine seachad gus an do lorg e fear, agus aig a’ cheann thall ghluas e a-steach, agus a’ gabhail còmhnaidh fad a’ chiad sheimeastar ann an Glaschu (ach air saor-làithean).
Rè an cuid foghlaim aige, sheall e claonadh anns na saidheansan, gu dearbh anns an laboratoraidh chuimigich. Bha aige ri caraidean ùra a dhèanamh aig an oilthigh, ach cha robh sin idir na dùbhlan dha. Dh’fhàg e buaidh math agus maireannach air oileanach agus oraidichean mar aon, agus bha e na sgoilear dìcheallach. Fad na h-uine, rinn e meòrachadh air bileag (no duilleag-làimhe) a fhuair e anns an eaglais ann am parraist ris an deach e, trì miltean air falbh bho Bhaile an t-Saoir ann an Hamaltan. Leugh e le geur-ùidh, feasgar na Sàbaid àraid air dhàsan a’ bhileag a thogail, gun robh comann teachdaire (no “mission society”) a’ sìreadh dhaoine aig an robh teisteanas bho oilthigh ann an diadhachd AGUS ann an leigheas. Ged a chuir e fòcas aige air cuairt a choileanadh a Shìona, far an robh am feum mòr airson dotairean agus ministearan nam facal, thòisich an Cogadh Opium eadar Breatann agus Sìona, agus mar thoradh air sin, ghluas fòcas MhicDhùnlèibh aig a’ cheall thall do àite co-ionnanach ann am feum – tìr-mòr Afraga.
Às dèidh dha cuireadh fhaighinn gus treanadh a thòiseacheadh ann an Lunnainn, agus a’ dol tro nan deuchainnean gu soirbheachail ge b’e dàil no dhà bho oraidiche no dhà os-cionn obair-ceartachaidh agus siostam measaidh aig a’ chomann, thàinig e tuilleadh is barrachd follaiseach gun robh oileanach air leth comasach nan làmhan. A-rithist, dh’fhàg Daibhidh deagh mhiannan agus buaidh mhòr air gach duine ris an do thachair e ann an Lunnainn. Ach bho àm gu àm, dh’èirich ann an Albannach òg colna agus fearg agus, mar a chùm cuid a-mach, dìorrasach a leithid nach deach a lorg anns a cho-aoiseach. An d’ fhuair e, mar dìleab air nach robhar ag iarraidh, mì-ghnèithealachd bho a shinnsearan Ghàidhealach? An e foinnich pàirt do-sgaradh am-measg nan Gàidheal? Theireadh am-measg cultaran agus a’ beachdachadh oirnn, gu bheil inntinn Gàidheal luath agus dualtach ri tionndadh gu fearg gun rabhadh. Agus lean am faoin-shamhla seo MacDhùnlèibh tro a bheatha uile, ged a chuir e a’ chuid a bu mhotha dhaoine aig fois am-measg a chompanaich, le teò-chridheach agus an nàdar ciùin a ghabh còmhnaidh ann na bu thrice na rinn fearg a-riamh.
Ann an Afraga[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig Daibhidh MacDhùnlèibh gu tìr Afraga ann am Màrt, 1841. Bha ionad a’ mhisean air a stèidhichte bho 1799 ann an sgìre Cape Town, agus mar seo, bha structar agus bunaitean ann air an robh e comasach adhartas a thogail ann an ainm Comainn Mhisein Lunnainn (“London Mission Society”). Chuir e roimhe na sgìrean do-ruigsinn a ruighinn, ann an ainm a Shlànaighear, agus airson adhartas a’ chinne-dhaonna. Thuig e, mar a thàinig soisgeulaichean eile an àm gu co-dhùnadh, gun robh an dòigh a b’fheàrr do shaorsa nan Afraganach eisimileach air malairt agus creideamh. Cha robh am bun-smuain seo idir co-ionnanach ri bun-smuain nam Boer, no fiù ’s bun-smuain nan rannsachair Portugalach, a ghlacadh air na tùsanach agus sheòl iad tarsainn a’ chuain na traillean seo gu Ameireaga-a-Tuath agus a-Deas. Ach, bha smaointean ùra a’ tighinn am-measg dùthchannan eile ag iarraidh sgur a chur air malairt nan traillean na làithean ud. Gu tric is minig, bhiodh MacDhùnlèibh agus a nàimhdean – na Boers, mar a bu thrice – aig ùgannan a chèile, agus a’ deasbad pàirt na h-eaglais ann an saorsa cinne-dhaonna uile gu lèir, seach air an duine geal a-mhàin. Tro a obrach uile aig Sgoil Dhiadhachd ann an Lunnainn, rinn Daibhidh ath-aithris air teachdaire an t-soisgeil a bha a’ tabhainn saoradh dhan uile, ge b’ e cò às a bha duine àraid, an cultar anns an do dh’àraich e, no fiù ’s “a’ bheatha pheacach” a roinneadh na tùsanaich eatorra. Theireadh gu ùghdarras gun robh na bun-smaointean seo a bha aige an aghaidh na h-eaglais chlèireach an 19mh Linn leis a reachdan Ro-thaghadh. Ged a thigeadh eiciuimeanachas chun an uachdair nar latha an-diugh, b’e seo reachdan sheachranach bho “fhìrinn” an t-soisgeil a bh’ ann. Ach a dh’aindheoin seo, chùm e an creid seo aig teis-meadhan a bheatha, agus choisinneadh e deagh chliù dha gum biodh marainneach chun an latha an-diugh am-measg Afraganach anns a cheann a deas. Chaidh “Livingstone” ann an Saimbia agus “Blantyre” ann am Malabhaidh ainmeachadh mar chuimhneachadh air an rannsachair mhòr, nach do chaomhain e a chliù no a bheatha am-measg nam Boer agus an dòigh ris an do làimhseachadh e a nàimhdean, air an do dh’amharc e mar cnap-starra gu saorsa aimsireil, saoghalta agus do shaorsa spioradail nan Afraganach.
Ann an co-dhùnadh, is e cnag na cuise cuimhneachadh gur ann ann an saoghal gu tùr eadar-dhealaichte a bha MacDhùnLèibh a’ tighinn beò bho a cho-aoiseach, ann am Breatann agus thall thairis ann an Aimeireaga, am-measg nam Boer. Chuir e roimhe saorsa a’ libhrigeadh dhaibh uile ris an do thachair e. Chuir e fàilte air na tùsanaich bhochda a thigeadh gu bith caith-bheatha dha, a’ sgaoileadh an t-soisgeil, a’ dèanamh cairdeis maireannach, a’ fosgail Afraga gu malairt, a’ tabhainn leighis dhan fheumachd, a’ togail bhailtean, agus a’ stèidheachadh institiùdan Afraganach, an àite institiùdan Eòrpach. Mar bhlas den mheas anns an do chùm Afraganach e, bhon àm agus am-measg Afraganach an latha an-diugh, seo faclan Andrew Ross anns a’ chaibideil deireannach “David Livingstone: Mission and Empire”:
“Mythic status has been thrust upon Livingstone: as a saintly hero of Protestantism, as an icon of imperialism, as a leading embodiment of Scottish self-concsiousness, and lastly, in the 1960s, as the patron saint of African nationalism. At the dedication of the new monument to Livingstone at Chitambo’s, President Kaunda of Zambia led the singing and dancing and referred to Livingstone as the “first freedom-fighter”.
Thathar an dòchas leis an sgrìobhadair gun do dh’ fhàgadh deagh bhlas de bheatha MhicDhùnLèibh, agus a bhuaidh air Afraga ris nach bu chòir dhuinn a ghabhail gu suarach.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Prìomh thùs: Ross, A. 2002, Hambledon and London, David Livingstone: Mission and Empire
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Internet Archive Leabraichean a sgrìobh MacDhùnleibh no a tha a' dèiligeadh le MacDhùnleibh] (Beurla)
- Daibhidh MacDhùnleibh aig Proiseact Gutenberg (Beurla)


text:
- TIOTAL
- LMS 14523 'Durn' san Aghaidh Mhòr, An t-Iuchar 1934
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_548
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- An t-Iuchar 1934
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25992
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
B' e einnsean luchd-siubhal cumhachdach a' chiad clas ùr de locomotaibh a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le Crìsdean Cuimein. B' e clas 'No.73' a bh' orra agus chaidh a dhà dhiubh a thogail le Hawthorn Leslie ann an 1916. Chaidh an àireamhachadh 73 agus 74 agus gluais na dhà gu sealbh LMS ann an 1923.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 14523 'Durn' (HR 74 roimhe seo) san Aghaidh Mhòr san Iuchar 1934. B' i an dàrna loco aig Rèile na Gàidhealtachd air an robh an t-ainm sin. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghiblean 1935.


text:
Pahlavi
'S e cànan Innd-Eòrpach a bh' ann am Pahlavi. Canar Pehlevia no Phearsach Mheadhanach rithe cuideachd. B' e Pārsīk "(cànan nam Pārs)" an t-ainm tùsanach a bha oirre.
Chan eil i beò san latha an-diugh, ach bha i air bhruidhinn anns an impireachd Phearsaich, gu h-àraidh aig àm impireachd Sassanid (224-654 CE). Air sgàth 's gun robh inbhe àrd aig a' chànan chaidh a cleachdadh anns na roinnean eile cuideachd. Thàinig Pahlavi bhon seann Phearsach agus san 9mh linn dh'atharraich i gu Pearsach a thathar a' bruidhinn an-diugh.


text:
- TIOTAL
- A' buain aig Tuathanas Weston, Ros Mhaircnidh
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_030
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39119
- KEYWORDS
- obair an tuathanais
obair àiteachais
feur
fodar
cruachan feòir
arbhar
Tha buidheann de bhoireannaich is fireannaich nan seasamh don chamara aig àm na buana aig Tuathanas Weston, Radharaidh, an iar thuath air Ros Mhaircnidh san Eilean Dubh.
Chaidh an dealbh a thogail aig àm a' Chiad Chogaidh. Nam measg tha: Coinneach Griogair, Catriona Ghriogair (màthair), Dòmhnall Griogair, agus Ùisdean Griogair. 'S dòcha cuideachd gu bheil tè den ainm Miss Stew ann, boireannach aig an robh ceangal ri Talla an Drile sa Chananaich.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- Loch Arcaig a' coimhead dhan ear gu Loch Lòchaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_1103_P009
- ÀITE
- Loch Arcaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- LINN
- 1830an
- CRUTHADAIR
- John Fleming
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31426
- KEYWORDS
- lochan
eilean
eileanan
coilltean
caibealan
cladhan
caistealan
aitreabhan
taighean oighreachail
Tha Loch Arcaig na laighe 10 mìle (16km) gu tuath air a' Ghearasdan, taobh an iar Loch Lòchaidh. Tha e a' sìneadh fad 12 mìle (19km) on ear dhan iar. Aig ceann an ear an loch tha Achadh na Cairidh na laighe, agus tha Srathan aig a' cheann an iar. San dealbh seo chithear sealladh on chnoc air an tràigh a tuath, a' coimhead taobh Achadh na Cairidh, agus Loch Lòchaidh nas fhaide air falbh.
Faisg air ceann an ear an loch tha eilean beag coillteach ann air a bheil seann chaibeal, seann chladh Chamshronaich Loch Iall. Aig ceann an iar an loch tha tobhtaichean gearastain a chaidh a thogail às dèidh ar-a-mach nan Seumasach ach nach deach a chleachdadh riamh barrachd air sia mìosan. Tha iad ag ràdh gun deach luchd de dh'òr Frangach airson nan Seumasaich a chur air tìr ann an Àrasaig ann an 1746, agus gu bheil e air a thiodhlacadh faisg air Loch Arcaig - ach cha deach a lorg riamh.
'S e Achadh na Cairidh an cathair a bh' aig Chamshronaich Loch Iall o mheadhan an t-17mh linn. Chaidh seann chaisteal Achadh na Cairidh a thogail le Sir Eòghann Camshron Loch Iall ann an 1665, ach chaidh a sgrios an dèidh sin le saighdearan Diùc Chumberland ann an 1746 mar dhìoghaltas air sgàth an dòigh san robh Dòmhnall Camshron Loch Iall air taic a chur ri na Seumasaich. Thill an teaghlach om fògarrach ann an 1784 agus chaidh aitreabh ùr a thogail eadar 1802 agus 1837 a rèir dealbhadh a rinn Gillespie Graham. Aig àm an Dàrna Cogaidh, chaidh Caisteal Achadh na Cairidh no 'Caisteal Commando' mar a chaidh a chur air uaireannan, a chleachdadh na ionad trèanaidh nan Commando.
'S ann bho 'The Lakes of Scotland' le Iain Fleming a thàinig an dealbh seo


text:
- TIOTAL
- Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bho faisg air an Taigh-òsta, Geàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0518
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32444
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
eaglaisean
cladhan
goilf
Fionn
Leabaidh na Bà Bàine
searmonaichean
An Caiptean Burgess
Toirbheartan
Baoghais Bheinn
Beinn Áiliginn
clach ghainmhich
clach èiteig
Anndra Maitland
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bho faisg air Taigh-òsta Gheàrrloch.
Tha Baoghais Bheinn air an làimh chlì agus tha Beinn Ailiginn air an làimh dheis mar phàirt de shreath Bheanntan Thoirbheartan, ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach a tha eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Toirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à clach-ghainmhich Thoirbheartan agus tha clach-èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh sneachda.Tha grunn de na stùcan thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Is e Corbett a th' ann am Baoghais Bheinn anns a bheil 2870 toigh (875 meatair) de dh'àirde - is e sin beinn a tha eadar 2,500 agus 2,999 troigh. Tha a' chiall a' tighinn gu h-àbhaisteach bho stùc an draoidh.
Is e Rothach a th' ann am Beinn Ailiginn - is e sin beinn a tha còrr air 3,000 troigh. Tha an t-ainm aige gu h-àbhaisteach air eadar-theangachadh mar an 'jewel', agus tha dà stùc ann. Tha Sgurr Mhòr, an stùc mhòr, 3231 troigh (985 meatair) de dh'àirde agus tha Tom na Gruagaich, cnoc na nighinne, 3018 troigh (920 meatair) de dh' àirde.
Ris an aghaidh, nithear dìreach a-mach an seann chladh. Air a' chùl air an làimh chlì tha Eaglais na Parraiste agus air an taobh eile den rathad tha an raon goilf.
Chaidh eaglais na Parraiste a thogail an toiseach ann an 1791-3 agus a chaidh a h-ath-thogail a-rithist ann am pàirt ann an 1834. Chaidh poirds air a dhealbh le Anndra Maitland & a Mhic a chur rithe ann an 1834. Chaidh an eaglais a dhèanamh suas às ùr ann an 1908-9.
Mu choinneimh na h-eaglaise tha sloc leis an ainm Leabaidh na Bà Bàine. Is e sloc nàdarrach cha mhòr gu tur coileanta air chumadh uighe a th' ann, ach tha beul-aithris ag innse dhuinn gum b' e Fionn a chruthaich e mar leabaidh far am faodadh a' bhò aige a laogh a bhreith. Chumadh e suas ri dà mhìle duine agus bhathar ga chleachdadh airson sheirbhisean Eaglaise agus le searmonaichean a bhiodh a' tadhal.
Chaidh an raon goilf naoi tuill a dhealbh leis a' Chaiptean Burgess agus chaidh fhosgladh ann an 1898


text:
- TIOTAL
- Cultar Luchd Bodhar na Gàidhealtachd - Ar Cuimhneachain 's Ar Cànain: Sgoil (2 de 2)
- EXTERNAL ID
- HC_DEAFPROJECT_2010_01B
- DEIT
- 2010
- LINN
- 2010an
- CRUTHADAIR
- Highland Deaf Centre
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Deaf Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2300
- KEYWORDS
- cuimhneachain
eachdraidh air aithris
agallamhan
balbh-chànain
Balbh-chànain Bhreatannach
meur-litreachadh
foghlam
sgoil
oideachadh
Chaidh na h-agallamhan san fhilm seo a chlàrachadh mar phàirt de phròiseact a tha a' dèanamh clàr de na h-eachdraidhean iongantach, sòisealta aig luchd-cleachdaidh BSL (Balbh-chànain Bhreatannach) air a' Ghàidhealtachd agus sna h-Eileanan. B' e seo a' chiad turas a chaidh clàradh a dhèanamh de na cuimhneachaidhean agus na sgeulachdan aig na daoine bodhar seo sa Ghàidhealtachd a tha a' cleachdadh BSL. 'S e seo an dàrna pàirt de dh'fhilm far a bheil luchd na cànain-meurach ag innse mar a bha cùisean dhaibh san fhoghlam aca agus san sgoil.
Chaidh naoi uairean a thìde de dh'fhilm a thogail airson na h-aithriseachd seo, a sheasas uair a thìde, a dhèanamh. 'S e seo cliop dheth. Don fheadhainn a tha airson dòighean eachdraidheil agus cànanach balbh-chànain na Gàidhealtachd a sgrùdadh, tha am film slàn air a chumail aig ionad Tasglann na Gàidhealtachd.
Chaidh am film a dheasachadh le Charlie Watson (weetv ltd) agus a riochdachadh le Jenny Liddell (Highland Deaf Communication Project). Mhaoinicheadh am pròiseact le Maoin Dualchais a' Chrannchuir.


text:
- TIOTAL
- Taobh an Iar Sràid a’ Chaisteil, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_LYNN_001
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Gordon Lynn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Gordon Lynn
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29201
- KEYWORDS
- ailtireachd
planaichean
togalaichean
dealbhaidhean
Plana de thaobh an iar Sràid a’ Chaisteil mar a bha e ro obair mhòr ath-thogail anns na 1930an.
Air an fhìor thaobh chlì den phlana tha an Taigh Geata agus an inntrigeadh do Chaisteal Inbhir Nis. ’S e àireamh 106, a bha na thaigh, a’ chiad togalach an dèidh inntrigeadh a’ Chaisteil. B’ e taighean còmhnaidheach a bh’ anns a’ mhòr-chuid de na togalaichean air an taobh chlì. B’ e measgachadh de bhùthan, taighean agus bùthan-obrach a bh’ anns a’ chòrr den t-sràid. Tha Taigh a’ Bhaile air fìor thaobh dheis a’ phlana.
B’ e 'Overgait' agus 'Doomsdale' a bh’ air Sràid a' Chaisteil roimhe, agus chaidh Sràid a' Chaisteil a thoirt oirre às dèidh 1675. Nuair a chaidh rannsachadh cladhaich àirseachail a dhèanamh sna 1980an aig ceann shìos Sràid a’ Chaisteil, fhuaireas fianais gun ro daoine a’ fuireach ann cho fad air ais ri 7000RC. Ach chan eil lorg idir ann gu robh daoine a' fuireach ann fad na h-ùine. Ged a chaidh a' chuid a bu mhotha dhen t-sràid a ath-thogail sna 1930an, tha cuid de na taighean bhon 18mh linn fhathast ann.


text:
Liborina
'S e baile beag ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann Liborina. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 700m os cionn ìre na mara agus 115km air falbh bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 24˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1832.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Nutabes an t-ainm a bha air a' bhaile o thùs, bho ainm nan Tùsanach a bha nan tàmh an seo ro àm nan Spàinnteach.[3] Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Liborina ann an 1883, an sloinneadh aig a' churaidh Liborino Mejía Gutiérrez,[4] a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich Jorge Martínez am pròiseas airson Liborina a sgaradh bho Sacaojal ann an 1832, leis gun robh 703 duine a’ fuireach anns an àite far a bheil am baile an latha an-diugh.[5] An ceann bliadhna chaidh am baile a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), nuair a bha e fhathast na Riaghladair ann an Antioquia. A bharrachd air Liborina, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Ebéjico, Entrerríos, Girardota agus Cocorná.[6] A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a steidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 9,475 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 7,619 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[7] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ ann ann am Liborina fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Liborina, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 7.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 85.6% dhe na daoine ann an Liborina leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 14.3% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Liborina. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèill an Naoimh Lorcan: 10mh an Lùnasdal.
- Fèis na Ponair (Spàinntis: Fiesta del Fríjol): an t-Samhain.
- A' Chàisg: am Màrt neo an Cèitean.


text:
Peit na h-Uaimhe
Is e baile beag iasgaich a tha ann am Peit na h-Uaimhe[1], Baile na h-Uaimh neo Baile na h-Uamha[2] (Beurla: Pittenweem). Tha e na shuidhichte air cladach inbhir Linne Foirthe eadar Cill Mhaoininn agus Eanstair. Aig àm a' chunntais-sluaigh ann an 2001 bha 1,747 daoine a' fuireach ann, 0.17% dhiubh a' bruidhinn Gàidhlig.[3]
Tha e ainmeil mar an t-àite-còmhnaidh mu dheireadh aig Naomh Faolan. A rèir traidisein, bha e a' fuireach ann an uamh agus is e sin mar a fhuair am baile ainm.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ainmean-Àite na h-Alba: Pittenweem. Air a tharraing 6 an Cèitean 2016.
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ [1] (Scotland's Census Results OnLine)


text:
- TIOTAL
- Leth-cheannach Nighean a' Chait
- EXTERNAL ID
- HC_GAELICSTORYTAPE_019
- DEIT
- 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2354
- KEYWORDS
- beul aithris
sgeulachdan
stòiridhean
Gàidhlig
seanchas
claistinneach
Tha an sgeulachd seo air a clàradh sa Ghàidhlig agus 's e eadar-theangachadh gu Beurla a leanas an seo.
Leth-cheannach Nighean a' Chait.
Bha siud ann o chionn fhada duin'-uasal agus bean-uasal. Bha aon nighean aca agus bha ise cho brèagha ri grian gheal an t-samhraidh. Chaochail a' bhean-uasal agus bha a h-uile duine brònach agus ga caoidh. An ceann latha is bliadhna phòs an duin'-uasal Cailleach nan Cearc, bantrach aig an robh triùir nighean. Bha iad sin cho grànda 's a bha nighean an duin'-uasail cho brèagha, agus bha eud is farmad uabhasach aca ris an nighinn uasail.
Thàinig air an duin'-uasal falbh don chogadh ach mun do dh' fhalbh e dh' iarr e air Cailleach nan Cearc an nighean aige fhèin a chur do sgoil airson foghlam fhaighinn. Gheall ise sin a dhèanamh. Dh' fhalbh esan don chogadh ach an àite an nighean a dhol don sgoil nach ann a rinneadh searbhanta dhith agus i a' frithealadh air nigheanan Cailleach nan Cearc agus a' dèanamh a h-uile rud a dh' iarradh iadsan oirre.
Bha a-niste mac Rìgh na Grèige air tighinn gu aois pòsaidh, ach thuirt e ri athair nach pòsadh esan ach an nighean bu bhrèagha a bha air an t-saoghal. "Bi falbh, ma tha," thuirt athair ris, "agus faigh fhèin lorg oirre."
Mach gun tug e, e fhèin agus ridire, a shiubhal an t-saoghail. A h-uile baile a thigeadh iad thuige, bha an ridire a' gairm dannsa an sin. Mu dheireadh thall thàinig iad don bhaile a bha faisg air taigh an duin'-uasail agus Cailleach nan Cearc. Ghairm an ridire bàl, mar a chleachd. 'S ann an sin a bha an t-ullachadh aig an òigridh, agus an toileachadh ris a' bhàl.
Nach eil fhios gun deachaidh an triùir nighean aig Cailleach nan Cearc ann. Ach an uair a dh' fhalbh càch chun a' bhàil 's ann a shuidh an t-searbhanta bhochd aig an teine agus i cho sgìth an dèidh bhith a' frithealach air nigheanan Cailleach nan Cearc o mhoch gu dubh. Thuit i na cadal, agus 's e am fuachd a dhùisg i, agus an teine air a dhol dubh às agus an taigh cho fuar ris a' phrìosan. Chlisg i leis an eagal a ghabh i. Ciamar idir a bheireadh i an teine beò a-rithist?
Bha an taigh aig bana-bhuidsiche, Leth-Cheannach Nighean a' Chait, faisg air taigh an duin'-uasail agus Cailleach nan Cearc. Bha an dàrna leth de dh' aodann na bana-bhuidsiche mar aodann cait agus 's e sin a dh' fhàg an t-ainm annasach seo oirre. Ged a bha an t-eagal aig nighean an duin'-uasail roimhpe chaidh i don taigh aice a dh' iarraidh èibhleag no dhà a bheireadh an teine beò dhi a-rithist. Cha robh an còrr dòigh air.
"A bheil thu idir anns a' bhàl?" thuirt Leth-cheannach Nighean a' Chait rithe cho luath 's a chaidh i a-staigh.
"Chan eil," fhreagair ise, "oir chan eil aodach dòigheil agam a bheir gu bàl mi. Is ann a thàinig mi a dh' iarraidh èibhleag no dhà gus an teine thoirt beò 's e air a dhol às. Thuit mi nam chadal an uair a dh' fhalbh càch. Bha mi cho sgìth."
"Bi thusa a' falbh dhachaigh leis na h-èibhleagan," thuirt Leth-cheannach Nighean a' Chait, "agus an uair a thogas tu an teine till thugamsa. Thèid thusa don bhàl a-nochd fhathast, gun teagamh ... is tusa nì sin."
Seo dìreach an rud a rinn an nighean. Cho luath 's a thill i agus a chaidh i a-staigh bhuail Leth-Cheannach Nighean a' Chait an t-slatag draoidheachd oirre agus chaidh an gùn aice na ghùn dhen bhogha-froise agus a brògan nam brògan gloinne. Chaidh an dithis aca a-mach gu ceann an taighe. Bha loth pheallagach an sin. Bhuail Leth-cheannach Nighean a' Chait an t-slatag draoidheachd oirre agus anns a' mhionaid chaidh i na làir bhrèagha le casan geala. Chaidh an nighean gun dàil air a muin.
"Cuimhnich a-nist," thuirt Leth-cheannach Nighean a' Chait, "gu fàg thusa talla an danns ro mheadhan-oidhche. Cuimhnich sin."
A-mach a ghabh an nighean air an làir a dh' ionnsaigh a' bhàil. Sin far an robh an ceòl, an aighear agus an dannsa. An uair a nochd an t-searbhanta ann an talla an dannsa cha robh nighean no gille an sin nach do ghabh annas is iongantas. Ach cò an tè a bha seo? No cò às a thàinig i? Cha robh fhios aig duine. Bha i cho brèagha ris a' ghrèin agus cha dannsadh mac an Rìgh ach còmhla ris a' mhùirneig seo. Ach ro mheadhan-oidhche cha robh aon sgeul oirre ... bha i air falbh dhachaigh air an loth pheallagaich.
Bha an t-suipeir deiseil aice an uair a thàinig nigheanan Cailleach nan Cearc dhachaigh, ach cha b' urrainn dhaibhsan grèim ithe ach a' bruidhinn gun sgur air an tè àlainn eireachdail a thàinig don bhàl. Cò i? No cò às a thàinig i?
Làrna-mhàireach thàinig an ridire ag èigheach bàil a-rithist air feadh a' bhaile. Chruinnich an òigridh air fad ann gu deònach agus gu toilichte, agus chaidh nigheanan Cailleach nan Cearc ann cuideachd.
Thachair don t-searbhanta dìreach mar a thachair dhi an oidhche roimhe sin. Dhùisg i agus an teine marbh, dubh às, agus b' fheudar a dhol a-rithist gu taigh Leth-cheannach Nighean a' Chait.
"A bheil thu idir anns a' bhàl?" dh' fhaighnich i sin.
"Chan eil aodach agamsa a bheir gu bàl mi," fhreagair an nighean.
"Bi a' falbh dhachaigh leis an teine," thuirt an tèile, "ach till thugamsa cho luath 's a ghabhas."
Rinn an t-searbhanta mar a dh' iarr an tèile oirre. Cho luath 's a thill i bhuail Leth-cheannach Nighean a' Chait an t-slatag draoidheachd oirre. Ach ma bhuail, siud an gùn aice na ghùn de dh' iteagan nan eun 's gun dà iteig dhen aon seòrsa ann, agus na brògan a cheart cho brèagha sin.
Chaidh i fhèin agus Leth-cheannach Nighean a' Chait a-mach gu ceann an taighe, bhuail a' bhana-bhuidsiche an t-slatag draoidheachd air an loth pheallagaich agus siud i na làir bhrèagha luath le casan geala. Chaidh an t-searbhanta air a muin agus cha b' fhada gus an robh iad ann an talla a' bhàil.
Siud far an robh an t-annas agus an t-iongnadh an uair a nochd i a-rithist anns a' bhàl. Ach cho bòidheach 's a bha i! Chan fhacas a-riamh a leithid. Ach cò i, no cò às a thàinig i? Cha robh fhios aig duine.
Cha dannsadh mac an Rìgh le maighdinn ach i fhèin, ach ro mheadhan-oidhche cha robh sgeul oirre a-rithist. Fhuair i seachad air an fheadhainn a bha le òrdugh mac an Rìgh a' cumail faire a-muigh aig an doras; agus nuair a ràinig nigheanan Cailleach nan Cearc dhachaigh bha an t-suipeir deiseil aice dhaibh. Ach cha robh guth aca sin air suipeir no air rud eile ach air an tè bhrèagha bhòidhich a nochd anns a' bhàl an oidhche sin. Cò i, no cò às? Cha robh fhios aig duine.
Làrna-mhaireach chuir mac an Rìgh an ridire a-rithist feadh a' bhaile, ag èigheach bàil a-rithist ... cuireadh aig gach caileig agus aig gach gille òg a dhol ann. Mar a b' àbhaist, b' fheudar don t-searbhanta a dhol gu taigh Leth-cheannach Nighean a' Chait a dh' iarraidh teine, agus nuair a thill i bhuail i sin an t-slatag draoidheachd oirre. Siud an nighean ann an gùn dhe na rionnagan 's dhe na reultan, bròg òir agus bròg airgid oirre, cìr òir agus cìr airgid na gruaig agus fleasg dhe na reultagan. Chaidh an loth pheallagach mar a b' àbhaist na làir bhrèagha le casan geala, agus suas leatha air a muin.
"Cuimhnich meadhan-oidhche a-nist," thuirt Leth-cheannach Nighean a' Chait rithe, "feuch nach dèan thu diochuimhn' air sin." A-mach a ghabh i agus cha b' fhada gus an do nochd i a-rithist anns an talla.
Siud far an robh an othail. Chaill gach maighdean agus gach gille a bha an sin an cainnt leis an t-sealladh àlainn a bha seo. Dhanns mac an Rìgh leatha fad an fheasgair. Ach air cridhe a' mheadhan-oidhche cha robh sgeul oirre ... ach leis a' chabhaig a bha oirre nach ann a chaill i a' bhròg òir air taobh-a-staigh doras an talla. Co-dhiù no co-dheth fhuair i seachad air an fheadhainn a bha a' faire a-muigh aig an doras 's i san aodach a bha oirre anns a' chidsin dubh. Leum i air an loth agus rinn iad air an taigh. Bha an t-suipeir aice air a' bhòrd an uair a thàinig càch dhachaigh. Cha b' urrainn dhaibhsan grèim ithe no balgam òl ach a' bruidhinn air an tè àlainn a nochd a-rithist anns a' bhal. Ach cò i? No cò às a thàinig i? Tràth an ath mhadainn chaidh mac an Rìgh agus an ridire air chuairt air feadh a' bhaile. Bha a' bhròg òir aig an ridire air cluasaig agus e ag èigheach nach pòsadh mac an Rìgh ach an tè air am freagradh a' bhròg òir. An othail a bha sin sa bhaile, chan fhacas agus cha chualas a leithid riamh, agus a h-uile tè airson feuchainn am freagradh a' bhròg òir oirre fhèin.
Ràinig iad taigh an duin'-uasail. Dh' fheuch nighean le Cailleach nan Cearc a' bhròg òir oirre agus chaidh a cas innte. Suas leatha, agus a' bhròg òir air a cois, air cùlaibh mac an Rìgh air an each, agus a-mach a ghabh iad.
Bha eun beag a' diogarsaich o phreas gu preas ri taobh an rathaid.
"Dè tha an t-eun beag ud ag ràdh?" arsa mac an Rìgh.
"Rud gòrach air choreigin," fhreagair nighean Cailleach nan Cearc.
Lean an t-eun iad is "Diog, diog, diog" aige, gun sgur.
"Feumaidh mise faighinn a-mach dè tha an t-eun ud ag ràdh," thuirt mac an Rìgh. "Tha naidheachd air choreigin aige dhuinn," ars e fhèin.
Chuir e stad air an each agus dh' èist e gu cùramach. Seo an duan a bha aig an eun:
"Nighean Cailleach nan Cearc
air do chùlaibh air each
'S i ri criomadh a cas
Feuch an tèid a' bhròg oirre,
'S ann tha a' ghruagach sa chidsin
Dan tig a' bhròg òir."
"Seadh, seadh, an ann mar sin a tha?" arsa mac an Rìgh.
Dh' iarr e air an ridire cromadh gu talamh agus a' bhròg a thoirt far nighean Cailleach nan Cearc. Rinn esan sin. Chunnaic mac an Rìgh mar a bha. Thill iad gu taigh an duin'-uasail. Dh' fhaighnich mac an Rìgh an robh nighean eile anns an taigh nach fhac esan.
"Chan eil," fhreagair Cailleach nan Cearc, "ach an t-searbhanta a tha sa chidsin dubh."
"Càite bheil i?" dh' fhaighnich esan. "Feumaidh mise a faicinn."
Dh' èigh iad air an t-searbhanta.
Chaidh a' bhròg òir oirre mar gu fàsadh a cas innte. A-steach a thàinig Leth-cheannach Nighean a' Chait is bhuail i an t-slatag draoidheachd oirre. Ann an tiotan bha sròl dhe nan rionnagan is dhe na reultan air an t-searbhanta, bròg òir is bròg airgid, cìr òir is cìr airgid is fleasg dhe na reultan na falt.
Rinn iad banais èibhinn, aighearach, thoilichte, agus fhuair mac an Rìgh leth na rìoghachd o athair fhad 's a bha e beò agus an rìoghachd air fad an uair a chaochail e. Sin mar a chuala mise.
Tha an sgeulachd seo bho chruinneachadh a tha ri fhaotainn air teip agus anns an leabhar 'Am Bloigh Beag le Beannachd'


text:
- TIOTAL
- Caisteal nan Granndach, faisg air Baile nan Granndach, Srath Spè
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_PHOTO_004
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- LINN
- 1870s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29659
- KEYWORDS
- cairtean-puist
caistealan
aramach nan Seumasach
Clann Ghrannd
cinnidhean
'S ann mu 1870 a chaidh an dealbh-camara seo de Chaisteal nan Granndach a thogail. Tha an caisteal mu mhìle gu tuath air Baile nan Granndach agus bha e na chathair do chinn-feadhna Ghranndaich Shrath-Spè. Chaidh an tùr tùsail a thogail sa 15mh linn le Cuimeanach Bhàideanach.
B' e 'Caisteal Fraochaidh' a bha air roimhe, agus thàinig Caisteal nan Granndach gu bhith na phrìomh àite-còmhnaidh nan Granndach ann an 1693. A dh'aindeoin mar a bha na Granndaich a' cur taic ris an riaghaltas, chaidh an caisteal a chleachdadh na àite-còmhnaidh le na Seumasaich aig àm aramach nan Seumasach ann an 1715 agus ann an 1745.
Chaidh an tùr tùsail air cumadh 'L' a leudachadh le Sir Ludovic (Maoldònaich) Grannd ann an 1765 gus an robh e na chaisteal a tha fhathast na sheasamh an-diugh. Leigeadh leis a' chaisteal a dhol o fheum mu dheireadh ach chaidh ùrachadh a dhèanamh air sna 1990an agus 's e àite-còmhnaidh prìobhaideach a th' ann an-diugh


text: Lotar ierom docum an tighi, co-rrogaib cach a lepaid ann eter rig & righdamna & airich & octighern & maccoema. Leth an tigi ierom do Concobar co-llaithip gaili fer n-Ulad immi, et alleth naild di bantrachtaib Ulad am Mugain, mnai Concobair. Batir éad iarom batar imm Concobar a nairinuch an tighi, Fergus mac Roig & Celtchar mac Guthechair & Eogan mac Derthacht & dá mac and rig.i. Fíacha & Fíachna, Fergna mac Finncaimhi, Fergus mac Leti, Cuscraid Mend Machai mac Concobair, Sencha mac Ailella, tri mic Fiachna Rus & Dairi & Imchad, Muinremar mac Eirgind, Eirgi Echbel, Amorgen mac Ecit Salchadae et Mend mac Salcadai, Feraduch Find Fechtnach, Feidlimid mac Ilaircaigh, Furbaidi Ferbenn, Rochad mac Faithemain, Laogairi Buadach, Connall Cernach, Cuculaind, Connadh mac Morna, Erc mac Fedlimthi, Illand mac Ferchusa, Finntan mac Nell, Cethern mac Finntain, Fachtna mac Senchada, Dubthach Doel Ulad, Conlai Saeb, Ailill Miltengai, Bricriu budein & formna lath ngaili fer n-Ulad olchena & a maccaemh & a n-oes dána.


text:
"Great strides made in recent years" claims annual report despite absence of great strides
Chaidh aithisg bhliadhnail fhoillseachadh le Bòrd na Gàidhlig, anns a bheil Bòrd na Gàidhlig a' faighinn moladh mòr.
"Tha bliadhna air leth soirbheachail air a bhith aig Bòrd na Gàidhlig", tha cathraiche Bòrd na Gàidhlig (tuarastal: £12,483 airson seachd coinneamhan) ag ràdh rinn.
"Tha mise làn de dhochas gun tig tuilleadh fàis agus feabhais air staid na Gàidhlig" tha e cuideachd ag ràdh rinn, ged nach fhacas fàs no feabhas sam bith fhathast.
"Chunnaic sinn gu leòr ann an 2013/14 a thug dòchas agus misneachd dhuinn a thaobh na Gàidhlig agus gu dearbh a thaobh obair Bòrd na Gàidhlig", tha ceannard Bòrd na Gàidhlig (tuarastal: £65-70,000*) an uair sin ag ràdh rinn.
"Bha sinn air ar misneachadh leis an fhianais bhon Chunntas-shluaigh airson 2011 a sheall dhuinn gu bheil àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Alba - 58,000 - air fuireach cha mhòr aig an aon ìre agus a bha i aig àm a' Chunntais-shluaigh ann an 2001", tha e ag innse dhuinn mun tuilleadh crìonaidh a chunnacas.
"Bha na h-àireamhan cuideachd a' sealltainn dhuinn gun tàinig beagan àrdachaidh sna h-àireamhan de dhaoine fo aois 20 a tha comasach air Gàidhlig a bhruidhinn" tha cathraiche a' Bhùird ag aithris, gun tarraing a thoirt idir gur h-e "àrdachadh" 0.1% de luchd-labhairt darna-cànain a bh' ann.
"Chaidh 486 de chloinn a chlàradh ann am P1 ann an 2013/14. 'S e àrdachadh de 13% a tha sin bhon bhliadhn' an-uiridh. Uile-gu-lèir, chaidh an àireamh de chloinn ann am Foghlam tron Ghàidhlig suas 6.1% gu 2,652" tha aithisg Bòrd na Gàidhlig a' cumail a-mach, gun guth idir nach eil na h-àireamhan seo faisg air na targaidean a sheatadh le … Bòrd na Gàidhlig.
Facal mu dheireadh aig Gerry Hassan còir an seachdain-sa, agus e a-mach air Scotland's quangocracy airson National Collective:
"These networks of secret and hidden Scotland do not want time called on their activities of mutual support, validation and wider entitlement culture, which in many cases seem to show little self-reflection or self-awareness".
- Gerry Hassan, The Art of Living Together and the Art of Dying, Faoilteach 2014


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Dòmhnall Bàillidh agus air a sheinn le: Seumas C. M. Caimbeul.
This is a song written by: Dòmhnall Bàillidh and sung by: Seumas C. M. Caimbeul.
Sèist / Chorus
Hò 'n ceàrd dubh, hè 'n ceàrd dubh;
Hò 'n ceàrd dubh dhaor am fearann.
Chunnaic mise bruadar,
'S cha b' fhuathach leam fhaicinn fhathast,
'S nam faicinn e 'nam dhùsgadh,
Bu shùgradh dhomh e rim latha.
Teine mòr an òrdagh
Is Roy 'na theis-mheadhoin,
Young bhith ann am prìosan,
'S an t-iarann mu chnàmhan Shellair.
Tha Sellar an Cùl-Mhàillidh
Air fhàgail mar mhadadh-allaidh,
A' glacadh is a' sàradh
Gach aon nì thig na charaibh.
Tha shròn mar choltar iarainn
No fiacail na muice bioraich;
Tha ceann liath mar ròn air
Is bòdhan mar asal fhireann.
Tha rugaid mar chòrr-riabhaich
Is ìomhaigh air nach eil tairis,
Is casan fada liadhach
Mar shiaman de shlataibh mara.
'S truagh nach robh thu 'm prìosan
Rè bhliadhnan air uisg' is aran,
Is cearcall cruaidh de dh' iarann
Mud shliasaid gu làidir daingeann.
Nam faighinn-s' air an raon thu
Is daoine bhith gad cheangal,
Bheirinn le mo dhòrnaibh
Trì òirlich a-mach dhed sgamhan.
Chaidh thu fhèin 's do phàirtidh
An àirde gu bràighe Rosail,
Is chuir thu taigh do bhràthar
'Na smàlaibh a-suas 'na lasair.
Nuair a thig am bàs ort,
Cha chàirear thu anns an talamh,
Ach bidh do charcais thodharail
Mar òtrach air aodann achaidh.
Bha Sellar agus Roy
Air an treòrachadh leis an Deamhan
Nuair dh' òrdaich iad an compaist
'S an t-slabhraidh chur air an fhearann.
Bha 'n Simpsonach 'na chù
Mar bu dùthchasach don mharaich',
Seacaid ghorm à bùth air,
'S triùbhsair de dh' aodach tana.
'S i pacaid dhubh an ùillidh
A ghiùlain iad chum an fhearainn-s',
Ach chìthear fhathast bàitht' iad
Air tràilleach an cladach Bhanaibh.
Cuspair an Òrain
Anns an leabhar The Trial of Patrick Sellar (Routledge and Kegan Paul, Lunnainn, 1962) tha Iain Grimble ag ràdh gu bheil e coltach gun deach an t-òran a sgrìobhadh le fear Dòmhnall Bàillidh goirid an dèidh na cùirt lagha aig Pàdraig Sellar ann an Inbhir Nis air 23 Giblean, 1816.
Am measg na bhathas a' cur às leth Shellair, a bha na iar-bhàillidh aig Ban-iarla Chataibh, bha gun do chuir e fhèin agus cuideachd leis teine ri taigh Uilleim Shiosail ann an Rosal ann an Srath Nàbhair, san Ògmhios 1814. Bha Uilleam Siosal a' cumail a-mach gu robh a mhàthair, a bha sean agus air an leabaidh, as an taigh aig an àm a las iad an teine. Ged a chaidh aca air a toirt a-mach gu fasgadh ann am bàthaich, chaochail i còig làithean às dèidh sin. Mar tha an t-òran ga chuir:
Chaidh thu fhèin 's do phàirtidh
An àirde gu bràighe Rosail,
Is chuir thu taigh do bhràthar
'Na smàlaibh a-suas 'na lasair.
B' ann à Siorrachd Mhoireibh a bha am fear-lagha, Sellar, agus thàinig e fhèin agus Uilleam Young a Chataibh ann an 1808 a dh'obair dhan Bhan-Iarla. Bha làmh mhòr aca anns na planaichean a dh'adhbharaich gun deach mòran sluaigh a ghluasad far fearann na h-oighreachd.
Ghabh iad nan dithis tuathanas chaorach ann an Cùl Mhàillidh, faisg air Goillspidh, agus sgiùrs iad na daoine far an fhearainn sin cuideachd.
Tha Sellar an Cùl-Mhàillidh
Air fhàgail mar mhadadh-allaidh,
A' glacadh is a' sàradh
Gach aon nì thig na charaibh.
Ged nach d' fhuaireadh Sellar ciontach as a' chùirt de na casaidean a bha na aghaidh, chan eil teagamh nach eil a dhroch chliù maireannach am measg nan Gaidheal mar dhuine a bha na mheadhan air daoine fhuadach as an dachaighean, tric le làmhachas-làidir, ged nach eil a h-uile eòlaiche eachdraidh ag aontachadh ris a' bharail seo.
Rugadh Seumas Cailean MacRath Caimbeul (1897–1979) aig Beinn Dronnaig ann an Loch Aillse, far an robh athair na gheamair. Bha athair, Raibeart, à Gleann Canaich ...Fiosrachadh air Seumas C. M. Caimbeul / Learn more about Seumas C. M. Caimbeul
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Bàrd
'S e bàrd cuideigin a sgrìobhas bàrdachd.
Seann-rian nam bàrd[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an seann-chultar nan Gàidheal, bha diofar rangachaidhean de bhàird ann agus b' iad na bàird an rangachadh as ìsle dhiubh o shean, an fheadhainn aig an robh as lugha de sgoil . Bhiodh filidh a' tòiseachadh san t-seachdamh rang mar fhochloc agus a' dol air adhart rang gach bliadhna 's e air barrachd sgoil fhaighinn ann.
Tha na rangan seo ainmichte san làmh-sgrìobhainn Uraicecht na Ríar:
- Cis lir gráda filed? Ní ansae: a secht: ollamh, ánruth, clí, cano, dos, macfuirmid, fochloc
Bha 18 rangan de bhàird ann, 8 dhiubh am measg nan saor-bhàrd agus 8 eile am measg nan daor-bhàrd.


text:
Yn Tasmaan
She steat as ellan Austrailagh ee yn Tasmaan (Baarle: Tasmania). T'ee ny soie 240 km çheu yiass veih mooarheer yn Austrail as t'ee scarrit voee liorish Keyllys Bass. Ta'n steat goaill stiagh yn ellan hene - y 26oo ellan smoo er y theihll - as ny h-ellanyn mygeayrt-y-mooee. Ta ny smoo na 500,000 deiney cummal 'sy steat, as ta begnagh lieh-chooid jeh'n phobbyl cummal ayns rheynn mooar Hobart. Ta'n Tasmaan 68,401 kilomeaderyn kerrinagh er eaghtyr as ta'n ard-ellan coodaghey 62,409 kilomeaderyn kerrinagh.
She Hobart y preeu-valley as y chaayr smoo 'sy steat, as t'eh goaill stiagh ny h-ardjyn Caayr Hobart, Caayr Glenorchy, as Caayr Clarence, as dy mennick ta'n fo-valley Kingston (cooid jeh Baljaght Kingborough) coontit myr cooid jeh ard Hobart Mooar. Ta buill chummaltagh vooarey goaill stiagh Launceston 'sy twoaie as Devonport as Burnie 'sy neear hwoaie. Ta'n ellan fo-antarctagh Ellan Macquarie currit fo reirey yn steat myr cooid jeh'n ard gurneilys ynnydagh Coonseil Ghlion Huon.


text:
- TIOTAL
- Litir o Dhotair Rees, Lunnainn, gu A' Bhph. Bhàillidh mu shlàinte Uilleim Bàillidh, duilleag 3
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D456_A_8_12_3
- ÀITE
- Dùn Eathain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1815
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4916
- KEYWORDS
- Bàillidhean Dhùn Eathain
Tasglann na Gàidhealtachd
slàinte-inntinn
Uilleam Bàillidh
co-sgrìobhadh
litrichean
'S e teaghlach à Inbhir Nis a bha a' fuireach anns an sgìre o mheadhan an 15mh linn a bh' ann am Bàillidhean Dhùn Eathain. Ged a bha an t-oighreachd aca beag an taca ri mòran de phrìomh theaghlaichean na Gàidhealtachd, bha àite sònraichte aca am-measg uachdarain na Gàidhealtachd.
Tha cruinneachadh mòr de phàipearan an teaghlaich ann an Tasglann Comhairle na Gàidhealtachd.Tha iad a' dèiligeadh ris an àm mu 1760-1860.
Tha an sgrìobhainn seo o'n 14mh den Mhàirt 1815. 'S e seo litir o Dhotair Rees à Lunnainn dhan Bh.ph. Iseabal Bhàillidh mu thinneas-inntinn a mic, Uilleam. B' esan an 14mh Uachdaran de Dhùn Eathain, is an duine mu dheireadh anns an loidhne-teaghlaich. Bha e na oifigear anns an arm is bha e air a bhith greis anns a' Bhàgh Phersianach, is mu dheireadh tha na dotairean a' tighinn dhan cho-dhunadh gur e cus ùine anns a' ghrèin is coireach gu robh trioblaidean inntinn aige.
Tha Dotair Rees ag aithris gu bheil Uilleam rèidh ri shuidheachadh, a-rèir coltais. Tha e ag ithe 's a' cadal glè mhath is tha e a' cluich is a' sgrìobhadh ceòl. 'S e bearradh an t-aon rud nach fhuiling e, 's mar sin tha an Dotair Rees a' leigeil leis seo a sheachnadh.
Tha an dotair a' moladh nach sgrìobh duine gu Uilleam, agus tha e a' crìochnachadh le bhith ag ràdh gu bheil e an dòchas fhathast gu faigh Uilleam seachad air a thinneas


text:
- TIOTAL
- Na Torran, an t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_246
- ÀITE
- Na Torran
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13028
- KEYWORDS
- beanntan
baile-croitearachd
Tha mullaichean cruinn nam Beanntan Dearg anns na Torran ann an sgìre an t-Srath, gu sàr fhollaiseach anns an t-sealladh seo chun an ear-thuath dhen bhaile chroitearachd. Tha an eibhir rèidh aig Beinn Dearg Mhor (709m) agus Beinn Dearg Bheag (582m) gu math eadar-dhealaichte on ghabro eagach aig na beanntan air taobh eile Loch Shlaopainn, gu h-àraid Blàbheinn (928m), slighe meadhanach furasta suas Munro anns a' Chuiltheann, a chleachdar gu tric.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Angus Macdonald
dhaoine an urra ris a h-uile co-dhùnadh a nì iad. Agus mar sin sìos gu daoine air feadh an t-saoghail agus tha cheart cho docha nach eil fhios aig mòran gu bheil iad idir ann. Ach de tha sin a' ciallachadh dhomh fhìn agus dhut fhèin, na daoine beaga a tha dìreach a' feuchainn ri aran a chumail air a' bhòrd agus faighinn air adhart mar is fheàrr is urrain dhuinn ri ar co-chreutair? Tha sinne air ar fàgail le cothrom na rudan beaga a dhèanamh.
Cuin a thuirt thu fhèin facal misneachaidh ri cuid eigin bho dheireadh? Tha saoghal duilich gu leòr a thuigse agus a ghiulain aig amanan, agus nì facal cuideachaidh deifir mòr ann a là far a bheil cùisean a' dol ceàrr. Cuin a thug thu sùil air do nàbaidh a dh'fhaicinn a robh cuideachadh a dhith oirre? Cuin a thug thu taing dhan an duine tha os do cheann na'd obair? Gu dearbha, cuin a rinn thu folaiseach nach eil thu cho fèinfhoghainteach agus nach fheum thu cuideachadh? Cuin a bha thu cho iriosal agus gun dh'iarr thu fhèin cuideachadh, fiughs ged a bha thu smaoineachadh gu robh sin a' nochdadh laige? Agus cuin a dh'aidich thu gu robh thu ceàrr agus mar sin, dìreach mun a h-uile duin' eile?
Chaneil facal caoimhneil ag iarraidh cus saothair, ach gu math trìc tha e duilich fhaighinn a-mach as ar beul. Ach seall an deifir a ni e, seach an aimh-rèit agus an argamaid agus a' mhi-chliu a tha sinn a' cluinntinn mun cuairt oirnn bho'n an ìre ' s isle gun an ìre ' s àirde. Co mheud oileanach a shoirbhich a' mhàin ri linn tidsear a bha misneachail, agus co mheud a chaidh an taobh eile ri linn tidsear a bha dèanamh tàir orra? 'S iomadh duine an diugh a tha strì ri beatha gun dhòchas ach fiachan is cruadal, bochdainn agus dìth na slàinte, agus chuireadh glè bheag do bheartas na dùthcha sa air an casan iad agus bheireadh e dhaibh slighe agus solus.
Chan iarradh e mòran airson atharrachadh a dhèanamh - dìreach rud cho beag ri facal ris an duine air nach teid duine eile faisg. Seall mar a chì thu talamh a-stearrach, dubh agus falamh, deiseil airson a chuir. Theid thu mach le pacaid sìl na do laimh agus cha mhoth' a' phacaid na bucas mhatch. Tha sìol fhèin cho beag agus gun tuit e eadar do mheuran mar a bith thu faicileach. Ach seall a-staobhar, bithidh aon shìol beag air fàs na shneap cho mòr ri do chlagan, agus bithidh còmhdach air an talamh gu leir. Cha leig an creidimh, no an gniomh a thig as, a leas a bhith mòr airson toradh siorruidh a thoirt amach. The Press and Journal | Saturday, January 14, 2017 49


text:
Galar fèin-spèiseach na pearsanatachd
Tha galar fèin-spèiseach na pearsantachd 'na ghalar na pearsantachd, anns a tha cuideigin beò-ghlacte le comasan pearsanta, neart, cliù, agus uaill.
Tha ann cumadh leantach mòrchuise (an dealbhachd no giùlan), miann airson chliùthachaidh, agus dìth cho-fhaireachdainne, a’ tòiseachadh mus inbheachd mhoch agus làthaireil ann an iomadaidh suidheachaidhean, mar chomharraicheadh còig no tuilleadh nan coltas seo leantala:
- Tha ciall mòrchuiseach fèin-spèise aige/aice (mar aibhseachadh nam buadhan agus comasan, bidh dùil aige/aice air aithneachaidh cho ceannasach gun buadhan coltach)
- Is ro-oidhirpichte le dealbhachd buaidhe, neirt, dearsalachd, maise neo-chrìochnach, no gràidh fhoirfe
- Creididh gur e/i “‘na (h-)aonar” agus is urrainn dha/dhi a bhith air thuigsinn le no bu chòir dha/dhi a chumail comann le daoine eile (no comannan) sònraichte
- Iarraidh e/i cliùthachadh anabarrach
- Tha ciall de airidheachd aige/aice, mar dùilean mì-reusanta chàraidh shònraichte bàidheil no gèilleadh fèin-ghluaiseach le d(h)ùilean
- Tha dubh-shaothrach ‘na (h-)eadar-obair, mar a’ gabhail cair air daoine eile a chosnadh airson a b(h)uannachd fhèin
- Gun cho-fhaireachdainn: tha aindeonach aithneachadh no faireachdainn dàimh leis na tòcaidhean is feuman dhaoine eile
- Tha e/i gu tric farmadach de luchd eile no creididh gur luchd eile farmadach dhe/dhi
- Foillsichidh e/i giùlan no beachd àrdanach, uaibhreach


text:
Argidys
Ta argidys çheet er çhaglym dy eieyn as mooinjerys eddyr oc, bentyn rish ymmyd argid. Ayns y cheeayll lhean, t'eh çheet er reaghey as stiurey argid, as obbraghyn bentyn rish shen. Ny keayrtyn elley, t'eh çheet er bun-argid chooish ennagh, ny eeasaght son shalee ennagh.[1] Dy cadjin, t'eh bentyn da eddyr-obbraghey sleih as feme oc er argid son shaleeyn ennagh (myr sampleyr, sheshaghtyn-dellal as eer yn reiltys), as sleih as sproaig oc; ta commynyn eddyr-ghoaillagh garraghey as geeasaghey argid eddyr oc. Myr shen, bee argid dy liooar son ny shaleeyn, as yiow ny kiarailee use er yn argid oc. Ta lheid ny commynyn goaill stiagh thieyn-argid, colughtyn-dellal, colughtyn urryssagh as treishtyn argidagh.[2]
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Bunachar náisiúnta téarmaíochta don Ghaeilge (Yernish) (2009-04-02).
- ↑ (2009-04-02) "finance", Encyclopædia Britannica Online (Eddyrlhieen) (Baarle).


text:
Tha Tha Tha Proper Patola Punjabi Movie Mp3 Songs Information:
Songs: Tha Tha Tha.
Movie: Proper Patola (2014).
Singers: Mika Singh Feat DJ Prashant.
Starring: Neeru Bajwa, Harish Verma, Yuvraj Hans.
Lyrics: Amit Saxena.
Music: Saurabh kalsi.
Label: Speed Records.
Music Length: 3:09.
Mp3 Bit Rate: 192 Kbps And 320 Kbps.
Download Links.
01. Tha Tha Tha – Mika Singh Feat DJ Prashant (320 Kbps).Mp3 – Download
02. Tha Tha Tha – Mika Singh Feat DJ Prashant (192 Kbps).Mp3 – Download
Below is Tha Tha Tha Proper Patola Full Video Songs Download Link
Proper Patola Punjabi Movie Songs Full Video Download. – Download
Tags: Proper Patola Tha Tha Tha Full MP3 song,Proper Patola Tha Tha Tha Full Punjabi MP3,Proper Patola Tha Tha Tha Album Download,Album of Proper Patola Tha Tha Tha download,Download Proper Patola Tha Tha Tha Full MP3 Album,Proper Patola Tha Tha Tha Full song MP3 download,mp3 Proper Patola Tha Tha Tha Full Album,free punjabi Proper Patola Tha Tha Tha Full MP3 song Download,Proper Patola Tha Tha Tha Full Punjabi MP3 Free Downloads,free to download Proper Patola Tha Tha Tha Full MP3 song,Proper Patola Tha Tha Tha Full MP3,Proper Patola Tha Tha Tha Full song MP3,Proper Patola Tha Tha Tha Full Punjabi Album,Proper Patola Tha Tha Tha Album Soundtrak download,Proper Patola Tha Tha Tha album 128Kbps,320Kbps download,Proper Patola Tha Tha Tha MP3,Tha Tha Tha MP3 song,download Tha Tha Tha MP3,Tha Tha Tha MP3 song Download,Tha Tha Tha song MP3 download,Proper Patola Tha Tha Tha MP3 ringtone song,download Proper Patola Tha Tha Tha music,Proper Patola Tha Tha Tha Full song direct download,Punjabi Tha Tha Tha song download,Tha Tha Tha audio song download,audio Tha Tha Tha song Download


text:
5 an t-Samhain
'S e 5 an t-Samhain an 309mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (310mh ann am bliadhna-leum). Tha 56 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1992 - Bhathar a' gabhail ri Cumhnant Eòrpach airson Cànan Roinneil no Mion-chànanan.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1854 - Paul Sabatier, ann an Carcassonne. Ceimigear às an Fhraing.
- 1920 - Douglass North, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1946 - Herman Brood, ann an Zwolle. Actair, bàrd, peantair agus seinneadair às na Tìrean Ìsle.
- 1964 - Famke Janssen, ann an Amstelveen. Actair às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1881 - Robert Mallet, ann an Lunnainn. Innleadair à Èirinn.


text:
- TIOTAL
- 'Gairloch in North-West Ross-shire' (2)
- EXTERNAL ID
- AB_LL_JOHN_DIXON_02
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- John Dixon
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1380
- KEYWORDS
- claistinneach
cruthan-tìre litreachais
Tha a' chuibhreann chlaistinneach seo o 'Gairloch in North-West Ross-shire' le Iain Eanraig (John Henry) Dixon, foillsichte an toiseach ann an 1886. Tha e air a leughadh an seo le Tormod Newton. (Ìomhaigh - Cruinneachadh Prìobhaideach)
'The famous Loch Maree (with the small but romantic islet known as Isle Maree) is surrounded by the finest scenery in the parish. Their attractions bring annually some three thousand visitors to Gairloch. One might have fancied that such an influx of people would have led to the accumulation of a large and increasing stock of knowledge of this Highland parish, but as a rule the visitors are here to-day and gone to-morrow, and take no thorough interest in the country or its inhabitants. ...
There are first-rate hotels wthin the parish, and lodgings may frequently be hired, or a furnished house taken. The hotels offer the inducements of lower terms to those whose visits exceed the usually brief period.
Impressions of scenery are fixed by repetition; insight into nature is deepened by observation; and knowledge of a country is vastly more valuable if it include some acquaintance with the population, their characters, condition, and means of livelihood. Too many visitors overlook their opportunities in these directions.'
Rugadh John Henry Dixon ann an Wakefield, Yorkshire, ann an 1838 agus na dhuine òg lean e athair a-steach gu dreuchd san lagh. Na iomradh-bàis (Ross-shire Journal, 29 Dàmhair 1926) sgrìobh iad gun tàinig air 'a country life' a lorg air sgàth a shlàinte. An dèidh dha tadhal air Siorrachd Rois ann an 1868, thàinig e a dh'fhuireach ann an Geàrrloch ann an 1874, far an do chuir e seachad còig thar fhichead bliadhna. Bha an taigh aige ann an Inbhirean, an ceann a tuath Loch Ma-Ruibhe. Bha e trang an sàs ann am beatha na coimhearsnachd, na Neach-chlèire na Sgìre, neach onarach gun phàigheadh, air Comataidh na Sgìre, stèidhichte fo Achd Riaghaltais na Sgìre. Tha na paipearan-naidheachd sgìreil a' bruidhinn air mar a thug e taic do na h-ealain agus do phàrtaidhean teatha gach bliadhna do chlann na sgoile. Tha clàran chunntas-sluaigh a' sealltainn gur e duin-uasal 'living on private means' a bh' ann agus mar sin gu robh aitreabh aige le neach-taighe, nighean-frithealaidh, fear-charbad, geamair-ghille agus pìobaire pearsanta ag obair dha. Cha do phòs e riamh.
Bha Dixon na cheannard air Companaidh Gheàrrloich a' 1d V.B. Ghàidheil Shìophoirt agus ann an 1881 bha e an làthair aig Sgrùdadh ainmeil Dhùin Èidinn gus a' Bhan-Righ Bhictoria onarachadh.
Ann an 1886 dh'fhoillsich Dixon leabhar a tha fhathast air a mheas na mhodail de na bu chòir a bhith ann an eachdraidh paraiste: Gairloch: its records, traditions, inhabitants and natural history. Tha e follaiseach gur ann à rannsachadh agus à eolas farsaing na sgìre a thàinig an leabhar agus tha e gu sònraichte luachmhor san dòigh a tha e a' tarraing ri chèile iomadach fios sgìreil. Chaidh a chlo-bhualadh às-ùr san sgìre ann an 1974.
Shiubhail Dixon thall-thairis eadar 1899 is 1902 agus sa bhliadhna sin ghluais e a Bhaile Chloichrigh, far an do bhàsaich e am 20mh Dàmhair 1926. Ann an Siorrachd Pheairt cuideachd chuir e ùidh mhòr ann an eachdraidh na sgìre agus ann an comann nan Scouts. Chaidh onarachadh ann an 1924 leis an Swastika Thanks Badge cliùiteach de dh'òr agus aig àm a bhàis 's e am maighstir Scouts a b' aosta ann am Breatann. Chaidh a leabhar air eachdraidh sgìre Bhaile Chloichrigh fhoillseachadh ann an 1925: Pitlochry: past and present. 'S e na deilbh aige fhèin de pheant-uisge a tha sna deilbh. Mar a bha e ann an Geàrrloch, bha e a-rithist trang am measg ghnothaichean na coimhearsnachd agus chuir e air bhonn Comann nam Fir Òga agus club nan raidhfeil.
Shiubhail Dixon timcheall an t-saoghail dà uair; rinn e sealgaireachd an Eilean Bhancùbhair agus chuir e seachad ùine ann an Iapan, àite air an robh e na eòlaiche agus na neach-cruinneachaidh ealain. Na iomradh-bàis (Perthshire Advertiser, 23 Dàmhair 1926) sgrìobh iad 'a gentleman of wide culture and fine, genial personality...held in the highest esteem by all classes of the community, from whose midst he has passed, full of years and of honour.'


text:
Vernier
‘S e baile air an àirde an iar na h-Eilbheis a th’ ann am Vernier. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1209 mar Verneyer,[1] ged an robh daoine a’ fuireach an seo ri Linn an Umha. Tha e suidhichte aig 421m os cionn ìre na mara[2] ri taobh na h-aibhne Rhône, eadar Geneva agus port-adhair a’ bhaile, anns an roinn (Fraingis: Canton) Genève, dìreach 54km air falbh bho Lausanne, 227km bho Zürich agus 132Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha 33,811 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 18mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[4] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Vernier.


text:
SPAUDOS LANKAS, A. Baltmiškio firmaMas-fhìor air cairt gnothachais
SPAUDOS LANKAS, A. Baltmiškio firma
Bùird shanasachd, Cairtean gnothachais, Cards, Clò-bhualadh innealan, Clò-bhualadh seirbheisean +33
Imprint
I-V 8:00-17:00
- SPAUDOS LANKAS, A. Baltmiškio firma
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Bùird shanasachd, Cairtean gnothachais, Cards, Clò-bhualadh innealan, Clò-bhualadh seirbheisean, Clò-bhualadh seirbheisean, uidheam, stuthan, Colour clò-bhualadh, Dies, Fast a chlò-bhualadh, Flags, Foillseachadh, Funny tiodhlacan, Ghràbhalaiche, Gift, Gluasadan, Gnìomhachas, riochdachaidh, Gnothachas tiodhlacan, Goireasan, Goods malairt, Laser gràbhaladh, Laser na mòna, Layout seirbheis, Leabhrain, Lethbhreac seirbheisean, Leubailean, Leusairean, Lithuania bathar, Mòr-chruth a chlò-bhualadh, Obraichean clò-bhualaidh, Obraichean clò-bhualaidh, Postairean, Releases, Reusanta stampaichean, Sanasachd, foillseachadh, Stampaichean, Tiodhlacan, Tiodhlacan cur-seachadan, Wedding gifts
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Spaudos lankas


text:
- TIOTAL
- Cunntas de Bhaile agus Cala Baile Phultanaidh, 1844, taobh-duilleig 04
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_TOWN AND HARBOUR_28648_004
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- 1844
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd (duilleagan clò-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40879
- KEYWORDS
- harbours
An ceathramh duilleag de sgrìobhainn anns a bheil ceithir duilleagan deug leis an tiotal:- Cunntas air Baile agus Cala Bhaile Phultanaidh bhon Tùs sa bhliadhna 1803 gu 1844 agus tuairisgeul de na baraillean airson clachan mòra a chur air bhog, airson na ballachan dìon mara a thogail ann an uisge domhainn.(eadar-theangaichte) Tha e cuideachd a' gabhail a-steach Earrann Gheàrr-chunntasan de dh'Ionad nan Einnseanairean Catharrra (eadar-theangaichte) le Seumas Bremner.
Ann an 1805, chaidh cala a thogail ann am Baile Phultanaidh a bha air a dheilbh airson Comann Iasgach Bhreatainn. Chaidh an comann a stèidheachadh airson feuchainn ri toirt air croitearan a bha air am fuadach tòiseachadh air iasgach. Chaidh am baile a phlanadh gu dealbhadh clèithe agus chaidh mòran de na sràidean ainmeachadh an dèidh coimiseanairean a' chomainn, nam measg Baile Phultanaidh fhèin, a bha air ainmeachadh an dèidh Sir Uilleam Pultanaidh.
Ann an 1902, mar phàirt de dh'ath-eagrachadh an riaghaltais ionadail, thàinig Baile Phultanaidh gu bhith na phàirt de Bhorgh Rìoghail Inbhir Ùige.
Na Bhorgh Rìoghail bho 1589, tha tùsan nas aosta na sin aig baile Inbhir Ùige, mar a chithear san ainm a tha a' tighinn bhon Lochlannais "Vic", am facal airson bàgh. Tha e air a shuidheachadh air oirthir an ear-thuath na h-Alba 30 cilemeatair deas air Taigh Iain Ghròt


text:
European Cup Winners Cup
'S e co-fharpais cupa a bha anns an European Cup Winners Cup airson sgiobaidhean ball-coise a ghleidheadh an co-fharpais cupa nàiseanta san dùthaich aca fhèin a' bhliadhna roimhe. Chaidh a' chiad co-fharpais a chumail ann an 1960/1961 agus bha an co-fharpais air a chur gu crìoch ann an 1998/1999. Bhon uairsin, tha na sgiobaidhean a' gleidheadh nan cupannan nàiseanta a' dol a-steach gu Cupa UEFA. Chaidh an cupa seo a ghleidheadh da thursa le sgiobaidhean Albannach, C.B. Rangers ann an 1972 agus Club Ball-coise Obar Dheathain ann an 1983.


text:
- TIOTAL
- Volunteer Training Corps for Ross-shire
- EXTERNAL ID
- QZP40_WWI_NEWS_150121_HLEAD_D
- DEIT
- 21 Am Faoilleach 1915
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 43742
- KEYWORDS
- An Cogadh Mòr
A' Chiad Chogadh
Tha an t-artaigil seo bhon deasachadh den Highland Leader & Northern Weekly a chaidh fhoillseachadh air 21 Faoilleach 1915. Tha e mar phàirt de Leugh Mu Dheidhinn! : pròiseact mun A' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan rè a' Chogaidh Mhòir


text:
Màiri I, Bànrigh na h-Alba
Bha Màiri Stiùbhart na bhoireannach àilleasach, tarraingeach do dh'fhir agus, gu ìre, gu math geur-chùiseach. Ach fhuair i an driod-fhortan a bhith a' riaghladh ann an dùthaich far am faigheadh am fear a bu thapaidh tàire riaghlaidh, agus lean aimhreit is còmhstri i fad a làithean.
Cha robh i ach sia làithean a dh'aois nuair a chaochail a h-athair, Seumas V, le cridhe briste bhathas ag ràdh às dèidh iomruagadh nan Albannach aig Blàr Solway Moss. Cha robh i ach còig bliadhna a dh'aois nuair a chaill na h-Albannaich Blàr aibhiseach Pinkie an aghaidh Arm Shasainn, agus bha aice ri teicheadh dhan Fhraing far an deach a pòsadh ris an Dauphin, Francois; ach chaochail esan òg, na rìgh airson beagan còrr is bliadhna.
Ann an 1561 thill Màiri a dh'Alba, dùthaich a bha mun àm sin ga reubadh eadar Caitligich (an creud san do thogadh Màiri fhèin) agus Pròstanaich, le Iain Knox aig an ceann. 'S e suidheachadh a bha seo a bhiodh glè dhuilich do riaghladair sam bith. Ach bha cùisean na bu mhiosa builich do Mhàiri, a chionn 's gun robh Ealasaid I Shasainn a' sìor-chur bacadh oirre agus i gu math amharasach mun tagairt a bh' aig Màiri do chrùn Shasainn. Chuir i seachad oidhche mu dheireadh ann an Alba san Abaid ann an Dùn Droighnein.[1]


text:
Antstolės N. Viešchnickienės kontoraMas-fhìor air cairt gnothachais
Antstolės N. Viešchnickienės kontora
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cur an gnìomh, Debt chruinneachadh, Debt chruinneachadh thall thairis +6
Imprint
I-V 8:00-17:00
- Antstolės N. Viešchnickienės kontora
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
Bàillidh oifisean, Bhiodh maoir, Cur an gnìomh, Debt chruinneachadh, Debt chruinneachadh thall thairis, Ionmhas, àrachas, lagh, Lien, Lorg an fhìrinn, Modha sgrìobhainnean, Seilbh rupan, Seilbh rupan
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Vykdomosios Bylos Portalas


text:
Bànrigh Bhictoria
Rugadh a' Bhànrigh Bhictoria air 24 an Céitean 1819 agus chaochail i air 22 am Faoilleach 1901. Bha i 81.
Thàinig i gun rìgh-chathair air 20 an t-Ògmhios 1837 agus chaidh a crùnadh mar Bhànrigh na Rìoghachd Aonaichte air 28 an t-Ògmhios 1838 aig Abaid na h-Iar - Mhainistir ann an Lunnainn, Sasainn.
Air 10 an Gearran 1840 phòs a' Bhànrigh Bhictoria Ailbeart Saxe-Coburg-Gotha agus bha naoinear chloinne aca. Chaochail am Prionnsa Ailbeart air 14 an Dùbhlachd 1861. 'S e am fiabhras breac a thug bás dha.
Ré rìoghachadh Bhictoria bha Breatainn Mór na bùth-obrach dhan t-saoghal agus bha Impireachd Bhreatainn a riaghladh an dà chóigeamh cuid dhen t-saoghal. Chaidh Bhictoria a dhèanamh na Ban-Impire na h-Innseachan air 10 an Céitean 1876 agus bha i na Bànrigh airson 63 bliadhna agus 7 mìosan.


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig air aonta a thoirt do Phlana Gàidhlig Choimisean na Coilltearachd Alba.
Tha am Plana còig bliadhna seo (2010-2015) a’ cur am follais ciamar a thèid a’ Ghàidhlig a chleachdadh leis a’ Choimisean an dèiligeadh leis a’ phoball agus leis na prìomh bhuidhnean-seilbhe.
Thuirt Bob Mac an Tòisich, stiùiriche Choimisean na Coilltearachd Alba: “Tha seo na deagh naidheachd dhuinne agus na ceum mòr a chum àrd-amasan Phlana Nàiseanta na Gàidhlig.
“Tha sinn ann an suidheachadh air leth airson ruighinn air muinntir na h-Alba air fad. Tha am plana a’ cur am follais nan iomadh dhòigh anns an tèid Gàidhlig a chleachdadh sa leithid inbhe chorporra, soidhnichean, bileagan ‘s foillseachaidhean agus làrach-lìn a’ Choimisein.
“Tha àite mòr aig a’ Ghàidhlig an dualchas na h-Alba; ar n-inbhe nàiseanta; beatha cultarail agus fiù ar cruinn-eòlas. Tha an aibidil Ghàidhlig a’ tarraing air ainmean chraobhan na dùthcha agus ’s ann sa Ghàidhlig tha mòran de chruth-tìre na dùthcha air ainmeachadh is comharrachadh.
“Tha sinn air leth toilichte gum faigh sinn a-nis air cur gu mòr ri oidhirpean a dh’ionnsaigh ath-nuadhachadh na Gàidhlig; a’ neartachadh inbhe a’ chànain agus a’ brosnachadh dhaoine gu bhi ga cleachdadh is ga h-ionnsachadh.”
Chaidh Plana Gàidhlig Choimisean na Coilltearachd Alba a chur ri chèile a rèir nan slatan-tomhais reachdail ann an Achd na Gàidhlig (Alba) 2005, le mothachadh air Plana Nàiseanta na Gàidhlig agus an stiùireadh air Deasachadh Phlanaichean Gàidhlig.


text:
- TIOTAL
- Mar a Ghoid Donnchadh Dubh a' Mhuc
- EXTERNAL ID
- HC_GAELICSTORYTAPE_025
- DEIT
- 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2363
- KEYWORDS
- beul aithris
sgeulachdan
stòiridhean
Gàidhlig
seanchas
claistinneach
Tha an sgeulachd seo air a clàradh sa Ghàidhlig agus 's e eadar-theangachadh gu Beurla a leanas an seo.
Mar a Ghoid Donnchadh Dubh a' Mhuc.
Cha bhiodh rud sam bith a dhìth air Donnchadh Dubh nam biodh e idir far an ruigeadh a làmhan air.
An turas a bha seo bha muc mhòr reamhar aig Cailean Bàn, duine bochd aig an robh bothan beag faisg air an taigh aig Donnchadh Dubh. Smaoinich Cailean gu robh an t-àm aige a' mhuc a mharbhadh agus a shailleadh. Bha e dìreach an dèidh a' mhuc a mharbhadh an uair a nochd Donnchadh Dubh ... agus abair gu robh esan deiseil gus comhairle mhath a thoirt air Cailean Bàn bochd!
"A-nis, a Chailein," thuirt Donnchadh, "chan eil aon duine thall no bhos, fad is farsainn air feadh na sgìre nach eil fhios glè mhath aige gun do mharbh thu a' mhuc mhòr reamhar agad an-diugh. Faodaidh tu a bhith cinnteach gun tig iad às gach cùil is ceàrn a dh'iarraidh chriomagan a dh'fhaicinn a bheil an fheòil math, reamhar. Ach seo a-nis an rud a nì thusa, a Chailein. Tog thusa leat a' mhuc agus tilg anns an allt i agus fàg ise an sin fad na h-oidhche. Cruadhaichidh an t-uisge fuar an fheòil, agus glanaidh e i, freagarrach airson an t-salainn. Ma thig duine sam bith chun an taighe agad anns a' mhadainn a dh'fhaighneachd ma deidhinn canaidh tusa gun deach a goid agus cha bhi dùil aigesan an uair sin ri mìr dhith fhaighinn."
Rinn an truaghan bochd mar a chaidh iarraidh air. Thilg e a' mhuc anns an allt faisg air an tràigh. Thàinig Donnchadh Dubh a-nall air feadh na h-oidhche an uair a bha Cailein Bàn bochd na throm chadal, agus a-mach gun tug e leis a' mhuic. An ath mhadainn, an uair a thug Cailean an aire mar a thachair, thàinig e na leum gu taigh Dhonnchaidh a dh' innse dha gu robh a mhuc air a goid.
"Glè cheart, a Chailein, glè cheart," thuirt Donnchadh Dubh, "abair thusa sin agus gu dearbh chan eagal dhut."
"Ach chan eil agam ach an fhìrinn, a Dhonnchaidh," fhreagair Cailein, "gu dearbh agus gu deimhinn agus gun teagamh tha a' mhuc air a goid. Chan eil aon sgeul oirre."
"Chan eil, chan eil, a Chailein," thuirt am fear eile, "tha thu glè cheart; dìreach abair thusa sin agus bidh a h-uile dad gu math."
"Èist rium, a Dhonnchaidh," thuirt Cailean, agus e a' fàs crosta, feargach, "èist rium 's mi ag innse dhut gun deach a' mhuc a ghoid cho cinnteach 's a tha thu beò."
"Sin e dìreach, a Chailein," thuirt Donnchadh Dubh, "sin dìreach an rud a dh'iarr mi ort a ràdh. Lean thusa ort ag ràdh sin agus bheir mise mo ghealladh nach cuir muinntir a' bhaile dragh sam bith ort."
Cha robh e gu math sam bith do Chailein bochd aon smid eile a ràdh mun chùis. Cha robh aige air ach falbh dhachaigh gu brònach, tùrsach agus ghlèidh agus dh'ith Donnchadh Dubh a' mhuc mhòr reamhar agus cho fad 's a chuala mise cha do rinn i cron sam bith air!
Tha an sgeulachd seo bho chruinneachadh a tha ri fhaotainn air teip agus anns an leabhar 'Am Bloigh Beag le Beannachd'


text:
Veshenskaya
‘S e baile beag ann an ceann a deas na Ruise a th’ ann an BëшeHckaя neo Veshenskaya. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1672.[1] Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Don, anns an sgìre (Ruiseis: Oblast) Rostovskaya, anns an roinn (Ruiseis: Okrug) Ruis a Deas, 735km air falbh bho Mhosgo (prìomh-bhaile na dùthcha), 1,353km bho Shankt Peterburg agus 304km bho Rostov.[2] Tha 9,317[3] duine a’ fuireach anns a’ bhaile. 'S e cTaHи́цa (stanitsa), neo baile Cossak, a th' ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Mikhail Sholokhov (1905 – 1984): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1965.


text:
- TIOTAL
- Fosgladh Banca CaomhnaidhObar Dheathain, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH352
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- DEIT
- 1928
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4653
- KEYWORDS
- bancaichean
Chaidh Banca Caomhnaidh Inbhir Theòrsa a stèidheachadh mar Bhanca Caomhnaidh Tèarainteachd Nàiseanta ann an 1842 agus chaidh a dhearbhadh fo Achd nam Bancaichean Caomhnaidh 1835. Ann an 1863, fo Achd Bancaichean Caomhnaidh Urrasair na bliadhna sin, chaidh am banca a dhearbhadh aon uair eile. Thachair amalachadh le Banca Caomhnaidh Obar Dheathain ann an 1928.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
- TIOTAL
- Einnsean air. 144 le Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (Blair Castle)
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_XI_15
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- 1906
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11504
- KEYWORDS
- Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
trèanaichean smùide
(Blair Castle)
Einnsean air. 144 aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (Blair Castle) air a sgeadachadh airson 'Further North Grand Press Tour'. B' e sin sreath de chuairtean sònraichte san Ògmhios 1906, air a chur air dòigh airson luchd-naidheachd à Lunnainn
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Greater Antilles
'S e buidheann de dh’eileannan anns an Roinn Charaibeach a tha anns na Greater Antilles. Tha iad nan laighe deas air Florida eadar a’ Mhuir Chairibianach agus an Cuan Siar. Anns an taobh a deas tha na Lesser Antilles.
'San eachdraidh bha na Greater Antilles glè chudthromach airson cùmhachd na mara. Bha uidh mhòr aig an Spàinn, an Fhraing agus an Rìoghachd Aonaichte na h-eileanan a ghabhail a- steach an rìoghachd aca. Mar sin dheth bha tòrr chogaidhean ann.
Seo iad:
- Cùba
- Hispaniola le
- Haiti anns an taobh an iar nan eilean
- Poblachd Dhoiminicia (Dominican Republic 'sa Bheurla) anns an taobh an ear nan eilean
- Iaimeuca, (Jamaica sa Bheurla)
- Puerto Rico