text:
- TIOTAL
- MacCoinnich an Grosair agus a bhan
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_037
- ÀITE
- Gleann Urchadain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22704
- KEYWORDS
- Gleann Urchadain
Druim na Drochaid
malairt
grosaireachd
còmhdail
lòn
Bhiodh Iain K. MacCoinnich a' falbh le bhan grosaireachd air feadh sgìre Ghleann Urchadain, a' cumail aran, feòil agusbiadh eile ri na daoine. Bha an t-seirbheis ann fad còrr is ceud bliadhna eadar 1970 is 1980. Bha seo leis nach robh mòran leasachaidh a' tighinn air an t-seòrsa stuth a bha ri fhaighinn le muinntir Ghleann Urchadain, eadhan an-diugh chan eil aca mòr-bhùth ann


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Loidse an Ear, Oighreachd Ach' nan Gearran
- EXTERNAL ID
- PAN_20_22
- ÀITE
- Ach nan Gearran
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Sgìre Mhoire
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20597
- KEYWORDS
- sneachd
seallaidhean sneachda
oighreachdan
Tha Oighreachd Achnagairn (Ach' nan Gearran, 's dòcha) faisg air baile beag Kirkhill, air a bheil Cnoc Mhoire sa Ghàidhlig.
Beagan mhìltean o Inbhir Nis, chaidh a thogail mu 1800 agus 's e loidse geata le aon lobhta a th' ann an Loidse an Ear air oighreachd Ach' nan Gearran . Tha taigh na h-oighreachd glè mhòr, le 24 seòmar-cadail, agus chaidh a thogail mu 1812, ged a bha togalach san ionad fad co-dhiù 150 bliadhna roimhe sin. Tha ceangal aig an togalach ri Frisealaich Ach' nan Gearran.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- An Caiptein E E Fresson & General Aircraft ST4 Monospar
- EXTERNAL ID
- GB1796_4773D
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11541
- KEYWORDS
- dealbh-camara
companaidhean-itealain
plèanaichean
An Caiptein Ernest Edmund "Ted " Fresson air beulaibh an 'General Aircraft ST4 Monospar'aig Slighean-adhair na Gàidhealtachd.
'B e Fresson neach-stèidhidh agus ceannard-stiùiridh aig Slighean-adhair na Gàidhealtachd Earranta, a thòisich seirbheisean cunbhalach eadar Inbhir Nis, Inbhir Ùige agus Baile na h-Eaglaise sa Chèitean 1933. Tha e air a mheas a bhith am measg nam prìomh phìleatan Breatannach.
Chaidh am Monospar a chlàradh G-ACEW agus an t-ainm 'Inbhir Nis' air. Chaidh a thogail ann an 1933 agus a sgrios ann an teine ann Croydon ann an 1937
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Iasgairean aig Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH439
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4780
- KEYWORDS
- bàtaichean
bàtaichean siùil
bàtaichean-iasgaich
calaidhean
Dealbh camara de dhà bhàta bheag anns a' chala ann an Taigh Iain Ghròt. Tha aon chrann air aon bhàta agus dhà air an tèile.
'S e baile beag ann an Gàidhealtach na h-Alba a th' ann an Taigh Iain Ghròt. Tha luchd-turais dèidheil air oir tha mòran den bheachd gur e an tuineachadh as fhaide gu tuath air tìr-mòr Bhreatainn. Ach gu fìor, 's e Ceann Dhùnaid faisg air làimh as fhaide gu tuath.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
- TIOTAL
- Leac na h-Iolaire (Clach an Tiompan), Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_STRATHPEFFER01
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22410
- KEYWORDS
- Cruithnich
clachan-samhla
Tha a' Chlach Chruithneach Clas l le comharraidhean oirre, air a h-aithneachadh mar 'Leac na h-Iolaire', na seasamh ann am baile beag Shrath Pheofhair. 'S e leac de ghneiss ghorm a th' innte, cha mhòr ann an cumadh ceart-cheàrnach, ach le oisean na làimhe deise gu h-àrd air a bhriseadh dheth, agus le àirde 2 thr 8 oirl (80cm) agus leud de 2 thr (60cm) innte.
Air a h-aghaidh dhan earra-dheas, tha comharraidhean àirdse agus iolaire air an snaidheadh oirre. Tha cuid den bheachd gur e crudha-eich, comharra air deagh fhortan, a tha san àirdse, agus feadhainn eile den bheachd gur e bogha-froise a th' ann a tha a' buntainn do dhraoidheachd Cruithneach mun t-sìde. Tha an iolaire, comharra a' cheann-chinnidh, ri lorg ann an dealbhan iomadh cinnidh. 'S dòcha gur e comharra a bha a' clàradh pòsadh eadar dà theaghlach urramach a bha san leac shnaidhte, air neo gur e leac-uaige no comharra-crìch a bh' innte.
Chaidh ainm Gàidhlig na cloiche, 'Clach an Tiompain', eadar-theangachadh gu Beurla ann aniomadh dòigh: 'The Turning Stone', 'The Sounding Stone' air neo 'The Stone of the Knoll'. Tha a' chlach na seasamh air cnocan beag, 's dòcha uaigh, agus tha diofar sheanchasan ceangailte rithe. Tha cuid ag ràdh gu bheil I a' comharrachadh cath sna meadhan-linntean eadar Clann MhicCoinnich is Clann Dòmhnaill nan Eilean, agus feadhainn eile ag ràdh gur ann do naimhdeas na b'anmoiche eadar Clann Mhic Coinnich agus Clann an Rothaich a bhuineas i. A rèir na sgeulachd sin, bha Ban Tighearna MhicCoinnich Shìophoirt a' fuireach aig an àm ann an taigh spriosach air an eilean ann an Loch Cinn Eilein. Thàinig cuid de dh'fhir an Rothaich a rinn a' chùis oirre agus dh'fhalbh iad leatha, le a taigh agus na bha na bhroinn, tha e coltach. Ach rug Clann 'IcCoinnich orra agus chuir iad às dhaibh san dearbh ionad far a bheil Clach an Tiompain na seasamh an-diugh. 'S dòcha gun do chuir Clann an Rothaich a' chlach an àirde mar chuimhneachan air an luchd-cinnidh, agus an iolaire na chomharra aig a' chinneadh aca, ach bha a' chlach ann fada mus robh am batal ann.
Tha aithris air Clach an Tiompain/na h-Iolaire ann am fear de na fàisneachdan aig Coinneach Odhar, Fiosaiche Bhrathainn, a bha a' fuireach san sgìre san t-17mh linn. Rinn esan an fhàisneachd "Nuair a thuiteas Clach na h-Iolaire trì turais thig na h-uisgeachan cho àrd 's gum bi soithichean air an ceangal ris a' chloich." Tha iad den bheachd gun deach a' chlach a ghluasad dà uair mar tha agus tha i an-diugh air a càradh gu daingeann ann an saimeant


text:
- TIOTAL
- Seann Cheanglaichean eadar Alba is Canada air an Comharrachadh
- EXTERNAL ID
- HISTORIC_LINKS_SCOT_GOVT
- ÀITE
- Dail nam Feart
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Albhaidh
- DEIT
- 2010
- LINN
- 2010an
- CRUTHADAIR
- Scottish Government
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Riaghaltas na h-Alba
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41206
- KEYWORDS
- bhideo
bhideothan
filmichean
fiolmaichean
eilthireachd
An 12mh den Chèitean 2010, bha seirbheis ann an Dail an Abhairt, faisg air an Aghaidh Mhòir, gus beatha Sir Iain A MacDhòmhnaill, a' chiad Phrìomhaire aig Caidreachas Chanada, a chomharrachadh. Bha Iar-Àrd Choimisinear Chanada san RA, Claude Boucher, aig an t-seirbheis, far an deach càrn agus clàr a nochdadh. Bha Fearghas Ewing, Ministear do Shàbhailteachd Choimhearsnachdan Alba, an làthair cuideachd, agus am Proifeasar Seumas Mac an t-Sealgair bho Ionad Eachdraidh OGE (UHI) ann an Dòrnach.
Ghluais Sir Iain na eilthireach o Alba gu Ontario ann an 1820, còmhla ri theaghlach, nuair nach robh e ach còig bliadhna a dh'aois. B' ann an Glaschu a rugadh e, ach 's ann à Dail an Amhairt a bha a màthair. Aig aois 19, chuir Sir Iain air bhonn oifis lagha fhèin agus chaidh e a-steach gu poileataigs ann an 1841 aig aois 26. 'S e a rinneadh a' chiad Phrìomhaire aig Canada ann an 1867, dreuchd a bh' aige fad 18 bliadhna: tha an aodann aige fhathast ri fhaicinn air nota deich dolairean Chanada. Bha làmh aige ann an leasachadh Rèile Tras-dhùthchail Chanada agus stèidhich e Poileas Mharcachd Chanada, na 'Mounties'. Bha buaidh mhòr aige air dreach Chanada an-là an-diugh. Bhàsaich e ann an 1891 aig aois 76.


text:
Bean nan gillean-tòine
Am measg nam comann co-ghnèitheach, tha bean nan gillean-tòine 'na bean a tha 'còrdadh rithe am buidheann is an càirdeas de luchd bhon chomann neo-comhair-mhainnach, agus gu h-àraidh an càirdeas de fir cho-sheòrsach. Mar as trice, tha i comhair-mhiannach, ach b'urrainn dhi leasbach no dà-ghnèitheach a bhith cuideachd; 's e a' chuid as cudthromaiche gum bi i càirdeil le fir cho-sheòrsach is cha bhi aice ri mu rudan mar sàrachadh drùiseach a ghabhail iomagain.
'S urrainn dhan fhacal 'na bheum a bhith, ach 's urrainn dha bràiste na pròise 'bhith cuideachd, a' crochadh air cò a chleachdas e; am measg dhiubh fhèin, 's e mear is dlùth.


text:
14 am Màrt
'S e 14 am Màrt an 73mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (74mh ann am bliadhna-leum). Tha 292 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1800 - Thaghadh Phàpa Pius VII, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1854 - Paul Ehrlich, ann an Strehlen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1879 - Albert Einstein, ann an Ulm.
- 14 am Màrt - Pedro Duque Duque, ann am Madrid. Paidhleat agus speuradair às an Spàinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1811 - Augustus FitzRoy, 3mh Diùc Grafton, Prìomh-mhinistear na Breatainne Mòire.
- 1883 - Karl Marx, ann an Lunnainn. Feallsanaiche.
- 2016 - Peter Maxwell Davies, sgrìobhaiche ciùil.


text:
Costa Ìbhri
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann Costa Ìbhri [2][3][4] neo Côte d'Ivoire[5][6] (an oirthir eaborach), ainm oifigeil Poblachd Chosta Ìbhri.
Tha crìochan aice san iar le Libèiria agus Gini, sa tuath le Màili agus le Buircina Fhaso agus san ear le Gàna. Tha an Gulf of Guinea san deas dhith.
Bha i na thìreachadh Frangach gus an do bhuannaich i a saorsa ann an 1960.
Is e Yamoussoukro am prìomh-bhaile (de jure) aice, ach 's e Abidjan teas meadhan malairteach na dùthcha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Côte d'Ivoire anns an CIA World Factbook, 1ad dhen Fhaoilteach 2007
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Présidence de la République de Côte d'Ivoire Duilleagan oifigeil Ceann-suidhe Chosta Ìbhri
- BBC News - Fiosrachadh: Costa Ìbhri
- Encyclopaedia Britannica, Duilleagan na dùthcha - Costa Ìbhri


text:
Karl Marx
B' e feallsanaiche poileataigeach às a' Ghearmailt a bha ann an Karl Heinrich Marx (Trier, 5 an Cèitean, 1818 – Lunnainn, 14 am Màrt 1883). Bhitheadh e a sgrìobhadh mu airgeid agus cumhachd. Cuide ri Friedrich Engels, stèidhich e an fheallsanachd phoilitigeach ris an canar Co-mhaoineas anns an duilleachan no pamflaid "am Manifesto Commanach" a thàinig a-mach ann an 1848. An dèidh seo 's e 'Marxachas' a dh'èighear air na smuaintean aige.
Beatha agus obair[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e na oileanach sna oilthighean ann am Bonn agus Berlin. Dh'imrich e do Pharas ann an 1843, far an do choinnich e Engels, agus Lunnainn ann an 1849. Tha mòran den bheachd gur e an leabhar is cudromaiche aige Das Kapital a sgrìobh e tarsainn air trì deichead agus far an do bhris e sìos, bheachdaich e agus gu ìre dh'ainmich e an seòrsa eaconamas ris an canar Kapitalismus (Gàidhlig: calpachas) san latha an diugh. Bha e a' dol an aghaidh bheachdan eaconamas libearalaich agus lean mòran deasbaid eadar an fheadhainn a tha ag aontachadh leis agus an fheadhainn nach eil.
Dh'ùghdar e gu leòr leabhraichean eile mu iomadach cuspair cuideachd. Ged a chaidh a bhreith anns a' Ghearmailt bha aige ri gluasad dhachaigh glè thric oir nach bu chaomh le toir dhaoine na beachdan aige agus mu dheireadh rinn e a dhachaigh ann an Lunnainn agus dh'fhuirich e an sin gus an do bhàsaich e ann an 1883. Thug na sgrìobh agus na rinn e buaidh mhòr air Fidel Castro.
Urraman[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'ainmicheadh an Oilthigh Leipzig air eadar 1953 agus 1990.


text:
Roy Wentworth
Rugadh Roy Graham Wentworth ann an 1946 ann an Tooting ann an Lunnainn, agus thàinig e a dh'Alba a' chiad turas ann an 1963, far an do chuir e seachad saor-làithean ann an Geàrrloch. Dh'fhàs e càirdeil ris na daoine ionadail an sin nuair a thill e a-rithist is a-rithist agus chuala e a' Ghàidhlig an sin. Dh'fhàs e gu h-àraidh càirdeil ri croitear, 'Ain Peigi (Iain MacCoinnich), anns an àite agus le sin dh'fhàs an ùidh aige anns a' choimhearsnachd agus anns a' chànan, agus dh'ionnsaich e a' Ghàidhlig.
Rinn e ceum ann an Ceiltis aig Oilthigh Obair Dheathain fon ollamh Dòmhnall MacAmhlaigh ann an 1973. Bha ùidh shònraichte aige ann an dualchainntean agus seann Ghàidhlig. Às dèidh sin ghluais e a Gheàrrloch agus às dèidh bàs An Pheigi chaidh e na chroitear. Bha e cuideachd ag obair aig an taigh-tasgaidh ionadail agus chùm e a' dol leis na rannsachaidhean aige, Gàidhlig Gheàrrloch. Ghabh e ùidh ann an ainmean-àite, beul-aithris, teòiric cànanach agus fogharrachd practaigeach, a' cruinneachadh corpas bho dhaoine ionadail a bhruidhneadh dualchainnt a bha a' bàsachadh.
Bha maoineachadh ri fhaotainn airson rannsachadh for-cheum aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (UHI) ann an 1998, is thòisich e air PhD air dualchainntean fo stiùir Meg Bateman. Chuir e crìoch air ann an 2002, sgrìobhte anns a' Ghàidhlig.
Fhuair a bàs gu h-obann air 19 an Dàmhair 2003.
Faclairean[deasaich | deasaich an tùs]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- School of Celtic Studies (Gàidhlig)


text:
Bhaltair Cinneide
Bha Bhaltair Cinneide (Walter Kennedy) (ca. 1455 – c.1508) ’na bhàrd. Rinn e bàrdachd san Beurla Ghallda, ach tha e cha mhór cinnte gun do rinn e bàrdachd Ghàidhlig cuideachd.
Bhuin e do na Ceannadaich, teaghlach uachdaranach ann an Dùn Iubhair, Siorrachd Àir, a bha ’na phàirt den Ghàidhealtachd làidir Gall-Ghàidhealach aig an àm. Tha e cha mhór cinnte gur i a’ Ghàidhlig a chànan dùthchais. Fhuair e ceum bho Oilthigh Ghlaschu ann an 1476, agus an uair sin MA ann an 1478.
Sgrìobh e The Flyting of Dumbar and Kennedie còmhla ri William Dunbar.
Buaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an 20mh Linn, chuir am bàrd Uilleam Nèill ùidh anns na freumhan aig Bhaltair Cinneide ann an ceann a deas Siorrachd Air agus anns a’ bhuaidh gur dòcha a bh’ aige mar neach labhairt na Gàidhlig ann an cùirt rìgh Albann, agus rinn e a mholadh anns na h-obraichean aige fhéin. Aon eisimpleir de sin, ’s e an dàn Chuma Bhaltair Cinneide [1] a tha a’ tòiseachadh:
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ William Neill: Selected Poems 1969-1992, Canongate, pp.80-81


text:
Kl. Ianair iiii. f. l. x. Anno Domini m.c.x.iii.
Connla H. Flainn comarba Mo Laise Lethglinne quieuit.
Caer teinedh do thiachtain aidche fheil Patraic for Cruachan Aighle co ro mhill .xxx. dond oes troisci.
p.554
Diarmait H. Ceallaigh{folio & column MS1 64va} comarba h-U Suanaigh, Diarmait H. Longan maer Muman i n-aidchi feile Padraig, Mael Sechlainn H. Concobair ri Corco Mruat, Findchaise H. Loingsigh ri Dail Araide in penitentia mortui sunt.
Flannacan mc. Mael Isu adbur abbad Aird Macha iarna ongadh & iar n-aithrighe thogaide in pace obiit.
Donnchadh H. Taircheirt do marbadh la Niall H. Lochlainn la righ Ceniuil Conaill.
Domnall m. Donnchadha h. Gillai Patraic do marbadh do Gull Gabrain.
Slogadh la Domnall H. Lochlainn co Ceneol Eogain & Conaill & Airgiall .i. co Glenn Righe co ro innarbsatar Donnchadh a righe Uladh & co ro rannsat Ulltu eter H. Mathgamna & maccu Duinn Sleibhe, Dal n-Araide & h-Ui Eachach aice fein. Slogadh la Muircertach H. m-Briain co feraib Muman & co Laighnibh & Connachtaibh co Magh Cobha i foirithin Donnchadha. Slogadh dano la Domnall H. Lochlainn cusna sloghaibh remhraitibh co Magh Cobha beus i foirithin Uladh co raibhe imeisi catha etarru co ro-n-etarscar Cellach comarba Patraic fo ghne sith. Donnchadh imorro H. Eochadha do dhalladh la h-Eochaidh H. Mathgamhna & la h-Ulltu.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain & la Leith Mogha eter loech & cleiriuch co Grenoic. Domnall imorro m. m. Lochlainn co maithibh Tuaiscirt Erenn co Cluain Cain Fer Rois co m-badar fri re mis cind comar co n-dernai Ceallach comarba Patraic & bachall Isu beus sith m-bliadhna etarru.
Scainnear crodha eter Fhiru Fernmuighi fadein i torcradar da ridomna Fernmuighi .i. H. Crichan & H. Donnacan.


text:
- TIOTAL
- Beinn Bhragaidh o Ghoillspidh
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON3_008_014
- ÀITE
- Goillspidh
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30325
- KEYWORDS
- beanntan
George Granville Leveson-Gower
Diùcan Chataibh
Fuadachean
na fuadaichean
Tha Beinn Bhragaidh ann an Cataibh an Ear ri faicinn sa chairt-phuist seo. Tha a' bheinn, 394 meatair a dh'àirde, na seasamh os cionn Loch Fleòd agus baile Ghoillspidh. Tha ìomhaigh cloiche air mullach Beinn Bhragaidh de Sheòras Granville Leveson-Gower, 1d Diùc Chataibh.
Aig toiseach an 19mh linn bha an oighreachd a bu mhotha san Roinn Eòrpa aig Diùc Chataibh - fearann de mu 1.5 millean acair. Bha e den bheachd nach b' urrainn don fhearann beò-shlàint a chumail ris an luchd-màil aige fad greis mhòr agus mar sin thòisich e air na mìltean de dhaoine a ghluasad don chost agus caoraich a chur nan àite. Bha fuadaichean Chataibh gu sònraichte gun truas 's mar sin tha e ìoranta gu bheil e ag ràdh air bonn na h-ìomhaigh gun deach a' chlach a thogail le 'a mourning and grateful tenantry' do 'a judicious, kind and liberal landlord'


text:
- TIOTAL
- Gearradh dhe bharrantas an t-suaicheanais aig Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PC_ROYALACADEMY_015
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29936
- KEYWORDS
- sgoiltean
foghlam
suaicheantais
sgiathan
'S George Bruce a chruthaich bràiste agus suaicheantas Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis. B' e ceannard na sgoile 100 bliadhna an dèidh a stèidheachadh. Tà, cha d' fhuair a' bhràiste cead oifigeil gus an tug Moair an t-suaicheantais sin seachad ann an litir-bharrantais. 'S e seo na tha anns an t-sluagh-ghairm Labore et virtute: mar thoradh air obair chruaidh agus sàr dhìcheall.
Stèidhicheadh an sgoil ann an 1792, a' gabhail àite sgoil ghràmair a' bhaile, aig an robh ceangal ris an sgoil-sheinn aig Manachainn Inbhir Nis. Bha an togalach ann an Sràid an Acadamaidh, air an robh An t-Sràid Ùr roimhe sin. Fhuair an sgoil cairt rìoghail on treas Rìgh Deòrsa an 1793, agus 's e sin a dh'adhbhraich am facal 'Rìoghail' na h-ainm. Chithear a' chairt anns an Acadamaidh.
Nuair a bha an sgoil faisg air 100 bliadhna, b' e Bruce a bu mhotha a ghabh ùidh ann a bhith a' comharrachadh nan 100 bliadhna sin. Thòisich e iris nam maighistirean-sgoile The Academical, a lean oirre gus an tugadh air a dhreuchd fhàgail. Bhrosnaich e ùidh, cuideachd, ann an suaicheantas don sgoil, agus rinn e tarraing gus a dhealbhachadh. Bha e mothachail air làmh an teaghlaich Mac an Tòisich ann am bun-stèidh agus stiùireadh na sgoile.
Bha fear Uilleam Mac an Tòisich na Phròbhaist aig Inbhir Nis a' bhliadhna a stèidhicheadh an sgoil, agus tràth anns an 19mh linn dh'fhàg an Caiptean Uilleam Mac an Tòisich, Fear Fàrr, suim mòr mar dhìleab gus am faigheadh a chuideachd an cuid fhoghlaim aig an Acadamaidh Rìoghail. Tha an t-airgead a-nis mar phàirt de stòras an Acadamaidh, agus 's e Mackintosh Farr Fund a tha air.
Anns an t-Samhain 1932 sgrìobh Morair nan Suaicheantas litir don Acadamaidh, ag innse dhaibh nach robh cead oifigeil aca airson an t-suaicheantais, agus mar sin dh'fhaodadh an sgoil a dhìteadh agus a pheanasachadh a h-uile h-uair a bhiodh an suaicheantas air a chur an gnìomh. Tà, nam biodh an sgoil a' gabhail gnothach ris aig a' chiad chothrom, ghabhadh an suaicheantas a chlàradh gu h-oifigeil agus a chleachdadh gun chùis-lagha tuilleadh. Chaidh seo a dhèanamh aig cosgais £19 anns a' Mhàrt 1933, agus chaidh an suaicheantas a chlàradh anns a' Cheitean 1933. Cha mhòr nach robh an cruth oifigeil, a nochdas an seo, ionann ris a' chruth a chuireadh an gnìomh tràth anns an 20mh linn.
(Taing do Robert Preece airson an fhiosrachaidh seo)


text:
Sìona (roinn chultarach)
Airson na dùthchannan no ciall eile, faic: Sìona.
'S e roinn chultaraich ann an Àisia a tha ann an Sìona [1][2][3] (Sìonais 中国, 中國, Zhōngguó = Rioghachd Meadhanach; Beurla - "China"). 'S e aon de na saoidheachdan as sine a tha ann air feadh an t-Saoghail. Tha e ann cho fad's sia mìle bliadhna.
An dèidh an cogadh mu dheireadh tha dà dùthchannan ann a-nise:
- Sluagh-Phoblachd na Sìne (Beurla: People's Republic of China), ainm nas cumanta: Sìona, a' gabail a-stech Tìr-mòr na Sìne, Hong Cong agus Macau
- Poblachd na Sìne (Beurla: Republic of China), ainm nas cumanta: Taiwan neo Tai-Bhàn, a' gabhail a-steach an eilein Tai-Bhàn agus eileanan eile
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse (duilleag 209, 326, 636, 666)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Dùthchannan ag SMO
Aistean cho-ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Poblachd na Sìne
- Roinn Rianachdail Shònraichte Sluagh-Phoblachd na Sìne
- Tìr-mòr na Sìne
- Hong Cong
- Macau
- Tai-Bhàn (eilean)


text:
Wikipedia:Reamys
Ta reamys çheet er possan dy ghuillagyn Wikipedia as roie-ockle er lheh oc ta'n cooid vog MediaWiki goaill rish. Myr sampleyr, ta'n reamys ymmydeyr jeant jeh dagh duillag as "Ymmydeyr:" roish.
Cha nel roie-ockle erbee er son y reamys cadjin raad ta artyn cummal.
Ta 22 reamys ec Wikipedia nish: jeig fir vunneydagh as duillag resoonaght ec dagh fer, as daa 'ar-reamys.
Ny keayrtyn, ta cummaghyn elley ry-akin as adsyn gollrish reamyssyn, agh cha nel ad nyn reamyssyn oikoil. Myr sampleyr, ta duillagyn "Soilshaghey magh:" ayn, agh cha nel stayd oikoil erbee ec yn ennym shen.


text:
- TIOTAL
- A' feitheamh airson Aiseag an Dòrnaidh
- EXTERNAL ID
- HCD00627
- ÀITE
- Àird Eilbh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12332
- KEYWORDS
- An Dòrnaidh
aiseag
baile
càraichean
cidhe
Tha an sealladh seo a' sealltainn càr air a' chidhe aig Àird Eilbh, a' feitheamh airson a dhol a-null dhan Dòrnaidh. Tha An Dòrnaidh air cladach Loch Long agus chaidh a thogail mar stèisean iasgaich is reic ann an 1794 le Comann Iasgaireachd Bhreatainn. Bha slighe na h-aiseig trang eadar Àird Eilbh, An Dòrnaidh is An Tobhtaig a' ceangal parraistean Chinn Tàile is Loch Aillse, is anns a' bhliadhna mu dheireadh a bha e a' dol, bha e a' ruith o 8m gu 8f gach latha, air Là na Sàbaid is Saor-làithean Banca cuideachd. Ann an 1940, sguir an aiseag nuair a chaidh drochaid An Dòrnaidh fhosgladh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Tionndadh Atharrachadh Cànain
Ann an Atharrachadh Cànain tha cànan sluaigh ag atharrachadh gu cànan eile. Bidh sin a' tachairt gu h-àraidh bho mhion-chànanan gu mòr-chànanan ann an dùthchannan far a bheil mion-chultar agus mòr-chultar a' fuireach. Gu tric tòisichidh Atharrachadh Cànan le dà-theangachas ann an aon ghinealach, agus air adhbharan poilitigeach agus inbhe cha chuir an ginealach sin am mion-chànan air adhart ris an ath ghinealach. Aig deireadh na cùise bidh sin a' leantainn gu bàs cànain.
'S e oidhirp a th' ann an Tionndadh Atharrachadh Cànain no Ath-bheòthachadh Cànain de dhaoine, coimhearsnachdan, pàrtaidhean poilitigeach no buidhnean cultarail crìonadh cànain a thionndadh. Tha diofar ann eadar oidhirpean bhon bhonn suas (bottom-up), far a bheil a' choimhearsnachd, na daoine fa-leth a' feuchainn ris an cànan aca ath-bheothachadh agus oidhirpean a-nuas (top-down) far a bheil na beachdan a' tighinn bhon riaghaltas.
Tha cànanaichean eadar dà bharail air a' cheist an gabh rudeigin a dhèanamh an aghaidh atharrachadh cànain no an e pròiseas nàdarrach a th' ann. Tha Joshua Fishman gu làidir den bheachd gun gabh cànanan a tha ann an cunnart sàbhaladh. Tha e a' sealltainn sin anns an leabhar aige Can Threatened Languages be saved.
Susbaint
Sgèile Ceumnaichte Crìonaidh eadar Ginealaichean (Joshua Fishman)[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an Sgèile Ceumnaichte Crìonaidh eadar Ginealaichean a chruthachadh le Joshua Fishman[1] gus pròiseas Tionndadh Atharrachadh Cànain a shealltainn. Anns a' chainnte aige 's e X-ais am mion-chànan, agus Y-ais am Mòr-chànan. X-aich agus Y-aich luchd-labhairt nan cànanan sin.
- 1. X-ais ga cleachdadh ann am foghlam, obair, mòr-mheadhanan is riaghaltas aig ìrean àrda agus nàiseanta.
- 2. Seirbheisean riaghaltais is mhòr-mheadhanan ann an X-ais aig ìre ionadail is sgìreil.
- 3. X-ais ga cleachdadh ann an ionadan obrach (taobh a-muigh na coimhearsnachd) far a bheil X-aich is Y-aich ag obair còmhla.
- 4a. Sgoiltean air leth bhon fheadhainn Y-ach, fo smachd luchd X-ais gu ìre mhòr.
- 4b. Sgoiltean poblach do chlann X-ach, a' teagasg gu ìre ann an X-ais, ach fo smachd Y-ais.
II. TAC a' dol seachad air dà-theangachas (às dèidh a stèidheachaidh)
- 5. Ionnsaichidh daoine leughadh is sgrìobhadh ann an X-ais air taobh a-muigh siostam oifigeil an fhoghlaim.
- 6. Clann ag ionnsachadh 's a' cleachdadh X-ais anns an dachaigh/teaghlach/choimhearsnachd.
- 7. Conaltradh cultarach a' tachairt ann an X-ais am measg sheann daoine sa choimhearsnachd.
- 8. Ag ath-chruthachadh X-ais agus inbhich ag ionnsachadh X-ais mar dhàrna cànan.
I. TAC a' feuchainn ri dà-theangachas a stèidheachadh (ma tha tuigse fheallsanachail ro làimh ann)
Factaran a chuireas cànan air adhart (David Crystal)[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an leabhar Language Death[2] bruidhnidh David Crystal mu dheidhinn sia factaran a dh'fhaodadh cuideachadh le ath-bheothachadh soirbheachail:
- feumaidh na daoine an cliù àrdachadh
- feumar beartas na coimhearsnachd àrdachadh an coimeas leis a’ mhòr-chultar
- fàirdeachadh neirt poilitigich is poblaich
- mion-chànan na phàirt ann am foghlam
- sgrìobhadh sìos a’ chànain
- cleachdadh teicneòlas fiosrachaidh airson conaltraidh, ionnsachaidh agus àrdachadh inbhe phoblaich
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Fishman, J. A. Reversing language Shift duilleagan 394-5. Clevedon (1991) Eadar-theangachadh le Iain Mac an Tàilleir
- ↑ Crystal, D. Language Death. Cambridge(2000)
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Crystal, D. (2000). Language Death. Cambridge : Cambridge University Press. (ISBN 0-521-65321-5) (417.7)
- Fishman, J. A. (1991). Reversing language Shift: Theory and Practice of Assistance to Threatened Languages. Clevedon : Multilingual Matters. [1]
- Fishman, J. A. (ed.) (2001). Can Threatened Languages Be Saved? Reversing Language Shift, Revisited: A 21st Century Perspective. Clevedon : Multilingual Matters. [2]
- Grenoble, L. A. and Whaley, L. J. (1998). Endangered Languages: Language Loss and Community Response. Cambridge University Press. (ISBN 0-521-59712-9)
- Nettle, D. and Romaine, S. (2000). Vanishing Voices. Oxford University Press. (ISBN 0-19-515246-8)
- Reyhner, J. (ed.) (1999). Revitalizing indigenous languages. Flagstaff, AZ : Northern Arizona University, Center for Excellence in Education. (ISBN 0-9670554-0-7)


text:
- TIOTAL
- Ealaghol, a' coimhead thar Loch Sgàbhaig
- EXTERNAL ID
- HCD00287
- ÀITE
- Ealaghol
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12013
- KEYWORDS
- beanntan
tughadh
loch
Tha tobhtaichean thaighean-tughaidh ri cùl na deilbh seo den Chuiltheann o Ealaghol, anns An Eilean Sgitheanach, a' coimhead thar Loch Sgàbhaig. 'S e Sgurr na Strì an sgurr air an làimh dheis, agus is e Sgurr nan Eag am fear mòr còmhdaichte le ceò air an làimh chlì
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Slighe Chaluim Chille
Faigh a-mach mu Chalum Chille – An Naomh Calum Cille – am manach à Èirinn a sheòl à Doire ann an 563 gus manachainn a stèidheachadh air Eilean Ì ann an Alba.
Bho Eilean Ì, chaidh Calum Cille agus a luchd-leanmhainn air feadh mòran cheàrnaidhean de dh’Alba agus Èirinn a’ craobh-sgaoileadh an t-soisgeil.
A-riamh on chaochail e ann an 597, thathar air a bhith ag innse sgeulachdan mu Chalum Cille agus a luchd-leanmhainn. Fad linntean, tha taistealaich air a bhith a’ dol chun nan àitean ris an robh ceangal aig an naomh.
Lean Slighe Chaluim Chille gu Èirinn agus Alba gus faighinn a-mach mu bheatha agus na sgeulachdan a tha ann fhathast mun duine inntinneach seo.


text:
Nicolaus Copernicus
B’ e Nicolaus Copernicus (Gearmailtis: Nikolaus Korpernikus, Pòlais Mikołaj Kopernik) a’ chiad reul-eòlaiche anns an Roinn Eòrpa a sgrìobh teòiric phuncail mu An Crios-grèine. Dh’fhoillsich e an leabhar: De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Canar gun do thòisich reul-eòlas ann an nòs ùr air sgàth an leabhair sin.
Beatha Chopernicus[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Nicolaus Copernicus air 19mh Gearran, 1473 ann an Toruń, Rìoghachd na Pòlainn (1385 - 1569) anns an t-seann dùthaich, A’ Phruis. Eadar 1491 is 1494 bha e a' dol gu Oilthigh Jagiellonian ann an Kraków. An uair sin chaidh e don Eadailt. An toiseach bha e ann an Oilthigh Bhologna, far an do dh’ionnsaich e lagh agus reul-eòlas. An dèidh sin, chaidh e gu Oilthigh Phadua ann am Padova, far an do dh’ ionnsaich e a bhith na dhotair. Chuir e an cuid as motha den bheatha aige seachad ann an Frombork/Ermland ri taobh a' Mhuir Baltach. Bha e ag obair mar fhear-lagha, dotair, luchd-obrach clèireil, riaghladair, neach-chomhairle agus neach-rèite.
Siostam heliocentric[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an 16mh linn bha am mòr-shluagh agus an Eaglais Caitligeach den bheachd gun robh an Saoghal ann am meadhan fànais (Siostam cruinn-meadhanach). Ach bho àm gu àm nochdadh beachdan eile: Is dòcha gur e A' Ghrian a th' aig cridhe fànais (siostam grian-mheadhanach). Mar sin dheth, cha robh na beachd-smaointean aig Copernicus cho ùr sin. Bha reuladairean a’ sgrìobhadh mu dheidhinn bho chionn linntean:
- reuladairean às na h-Innseachan, m.e.: duilleagan Vedic Sanskrit a chaidh a sgrìobhadh ann an 9mh neo 8mh linn ro Chrìosda
- às a' Ghrèig, m.e: Aristarchus à Samos, mu 270 ro Chrìosda
- às an Ear Meadhanach, m.e: Ibn al-Haytham às Iorac, (965 - 1039).
Chuala Copernicus mun t-siostam Greugach nuair a bha e anns an Eadailt. Rinn e rannsachadh airson faighinn a-mach mu ghluasad nam planaidean. Mar sin dheth, b’ e Copernicus a' chiad reul-eòlaiche aig an robh siostam matamataigeach gu math mionaideach mu heliocentrism. Thuirt esan gu bheil a’ ghrian anns an aon àite agus gu bheil an Saoghal agus na planaidean eile a’ cuartachadh na grèine. Rinn Kepler obair a bharrachd air an t-siostaim sin. Ach b' e Galileo Galilei am fear a chaidh le teòiric Chopernicus an aghaidh na h-Eaglaise Caitligich (1610 - 1633).
An leabhar[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1510 sgrìobh Copernicus leabhar beag Commentariolus (Litte Commentary), anns an do thug e seachad na beachdan ùra aige. Thòisich e air sùil gheur a chumail air gluasad nam planaidean airson a dhèanamh cinnteach gun robh an teoiric aige ceart. Bha e ag obair gu math cruaidh fad bliadhnaichean agus chruinnich e na smaointean aige ri chèile ann an leabhar De revolutionibus orbium coelestium (A thaobh Cuairtean nan Cruinne Speurach). Ach bha Copernicus ro dhiùid an leabhar aige fhoillseachadh. Ann an 1539 thachair e ri Georg Joachim Rheticus, (sgoilear Mhelanchthon agus ollamh matamataig à Wittenberg). Chunnaic Rheticus dè cho math 's a bha an leabhar agus thug sin misneachd do Chopernicus. Mu dheireadh thall, dh'aontaich Copernicus an leabhar a chlò-bhualadh. Bha e deiseil dìreach mus do chaochail e air 24mh Cèitean, 1543 ann an Frombork.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- MacTutor History of Mathematics archive, Duilleagan fìor mhath le John J. O'Connor agus Edmund F. Robertson. Tha iad ag obair ri chèile le Oilthigh Chill Rìmhinn ann an Alba.
- gutenberg.org; Duilleag Project Gutenberg
- De Revolutionibus, autograph manuscript — Full digital facsimile, Jagiellonian University
- De Revolutionibus, 1543 first edition — Full digital facsimile, Lehigh University
- The Copernican Universe from the De Revolutionibus
- Copernicus and Astrology anns an Oilthigh Chambridge
- Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
- Taigh-taisgaidh Chopernicus ann am Frombork


text:
- TIOTAL
- Eaglais Inbhir Ailein, Baile Ùr nan Granndach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_05_048_0411
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 6 An t-Ògmhios 1980
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15083
- KEYWORDS
- eaglaisean
togalaichean
creideamh
Crìosdaidheachd
Chaidh eaglais Inbhir Alain a dhealbhadh le Alasdair Mac a' Ghobhainn agus chaidh a togail eadar 1884 agus 1886. Chaidh an eaglais a thogail le Caroline, Ban-iarla Seafield mar chuimhneachan air an duine aice, an seachdamh Iarla Seafield, agus a mac, an t-ochdamh Iarla Seafield.
Thogadh an eaglais seo an àite tè eile a thogadh anns an dearbh àite ann an 1803


text:
Teàrlach Mòr
Teàrlach Mòr b. 742 no 747 - 28mh Faoilleach, 814 - (No Charlemagne san Fhraingis, Karl der Große sa Ghearmailtis, Karel de Grote san Duitsis agus Carolus Magnus sa Laidinn) Rìgh nan seann Ghearmailteach ris an canar na 'Fraingich' agus an duine a stèidhich Ìmpireachd Naomh na Ròimhe.
A bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
B' e am mac as sine aig Rìgh Pippin Òg (cuideachd air ainmeachadh ' Pippin Goirid '). Nuair a bhàsaich Pippin, chaidh an rìoghachd aige a phàirticheadh ann an dà leth eadar a mhic - Teàrlach agus a bhràthair Carloman. Bhàsaich Carloman air an còigeamh latha den Dàmhair 771, mar sin a' fàgail Teàrlach Mòr mar cheannard na rìoghachd Fraingich aonaichte. Bha Teàrlach Mòr a' cogadh airson a' mhòr-chuid de bhliadhnaichean a rìoghachd - leis a' chlaidheamh ainmeil aige 'Joyeuse' na làimh. An dèidh trithead bliadhna de chogadh agus ochd blàran deug, cheannsaich e na Sagsonaidh - amas a bh' aig Ìmpire Augustus den Ìmpireachd Ròmanach ach nach robh na chumhachd a dhèanamh. An dèidh dha smachd fhaighinn air talamh no sgìre, dh'iompaich e na daoine chun a' chreideimh Chrìosdaidh. Stèidhich e Magdeburg ann an 805 agus ionad riaghlaidh ann an Worms cuideachd.
An ceann na 8mh linne thagh rìgh Teàrlach Mòr Aachen airson an rath a b' fheàrr aige. Thog e cill, "Pfalzkapelle", a tha na pàirt den àrd-eaglais Aachener Dom an-diugh, agus pàlas impireil.
Teàrlach Mòr an-diugh[deasaich | deasaich an tùs]
- Bidh an duais "Karlspreis" ann airson a chuid obrach ro aonachd na Roinn-Eòrpa a h-uile bliadhna deasghabhail ann an talla baile Aachen.
- Ann an ceòl: Dh'fhoillsich Christopher Lee, cleasaiche agus seinneadair, clàr Meatailte Charlemagne: By the Sword and the Cross (2010)[1] agus clàr leanmhainn Meatailte truime Charlemagne: The Omens of Death (2013) mu dhèidhinn tachartasan beatha Theàrlaich Mhòir.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Michaels, Sean: “Christopher Lee to release 'symphonic metal' album”. Ann an: The Guardian, 5 am Faoilleach 2010.
- ↑ Farrell, John: “Christopher Lee Celebrates 90th Birthday By Recording Heavy Metal”. Ann an: Forbes, 28 an Cèitean 2012.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Oswald Holder-Egger (Ed.): Einhardi Vita Karoli Magni. (Monumenta Germaniae Historica, Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi 25). Hahn, 6mh eagran. Hanòbhar 1911 (air loidhne)(eagran sgrùdach)


text:
FRUCTUS ARTIS, UABMas-fhìor air cairt gnothachais
FRUCTUS ARTIS, UAB
A 'chrèadhadaireachd soithichean, Àirneisean, Àrsaidheachd, Baisteadh tiodhlacan, Balla gleocaichean +71
Imprint
I-V 10:00-19:00
VI 10:00-18:00
- FRUCTUS ARTIS, UAB
Mapa
Gnìomh roinn-seòrsa
A 'chrèadhadaireachd soithichean, Àirneisean, Àrsaidheachd, Baisteadh tiodhlacan, Balla gleocaichean, Balla lights, Bhàsaichean, Black crèadhadaireachd, Canvas, Chandelier salons, Clach bathair, Clach products, Clay products, Clock bhùth, Coimhead air-loidhne, Collectors, Crèadhadaireachd, Crèadhadaireachd, Creative photography, Cumhachd agus stòrasan nàdarra, Cur-seachad, cur-seachad, cur-seachad, Cutlery, Dealbh frèamaichean, Dealbh seiseanan, Dealbh studio, Dealbhadairean làraich, Dealbhadairean làraich seirbheisean, Dhealbhan-camara na seirbheisean, Dhealbhan-camara na seirbheisean, Dualchas ealain, Ealain, Earthenware, Fèisteas, Fiolmadh seirbheisean, Floor lamp, Foghlam, saidheans, cultar, Frames frèamaidh, Frèamaidh seirbheisean, Funny tiodhlacan, Gift, Glass bathar, Gleann iucha, Gnìomhachas, riochdachaidh, Gnothachas tiodhlacan, Goireasan, Gold artaigilean, Goods malairt, Jewelry, seudraidh, Lèintean jewelry, Lèintean tiodhlacan, Luchd-deilbh, Meacanaigeach uaireadairean, Mirror frèamaichean, Montages, Mullach lights, Obraichean ealain, Obraichean ealain, Picture frèamaichean, Porcelain products, Seann, Seòmar-ionnlaid lights, Seudan, Soithichean cutlery, Stoneware, Stuthan air an dèanamh glainne, Tachartasan, Taisbeanaidhean agus fèilltean, Taisbeanaidhean ealaine, Taobh a-staigh dealbhadh, Taobh a-staigh ideas, Taobh a-staigh nithean, Tarsainn, Tiodhlacan, Uaireadairean, Vintage nithean, Wedding gifts
Qr code
vCard
Làrach-lìn
Làrach ainm: Paveikslai, tapyba, grafika, piešiniai - Lietuvos didžiausia autorinių darbų parduotuvė internete - Fructus Artis


text:
10.08.2012
Thathar air an dà litir thùsail a-mhàin aig a bheil ceangal dìreach ri Uilleam Uallas a nochdadh aig Pàrlamaid na h-Alba an-diugh aig taisbeanadh ùr.
Air an nochdadh gu poblach tha litir 700 bliadhna dh’aois mu Uilleam Uallas bho Rìgh na Frainge Filip a Ceithir agus Litir ainmeil Lübeck, a sgaoil Uallas is Anndra Moireach mar Luchd-gleidhidh na h-Alba an dèidh Cath Dhrochaid Shruighlea ann an 1297.
Thèid an taisbeanadh, air a bheil ‘Lìbhrigeadh Sònraichte: Litrichean Uilleim Uallais', a chumail gu Disathairne 8 Sultain oir tha aois is brisgealachd nan litrichean a' fàgail nach fhaodar an sealltainn ach fad ùine gu math goirid.
Tha sgàilenan claisneachd-is-lèirsinn agus pannalan anns an taisbeanadh a' cuideachadh gus eachdraidh Uilleim Uallais agus na strì airson cumhachd a bha ann air feadh na h-Eòrpa aig toiseach nan 1300an aithris. Tha saothair ann le seachd clasaichean-sgoile à Alba agus dà obair-ghrèisidh le Dovecot Studios.
Agus e a’ labhairt nuair a dh’fhosgail an taisbeanadh, thuirt an t-Oifigear Riaghlaidh Tricia Marwick BPA:
“Ged a tha na linntean air a dhol seachad bho chaidh na litrichean a sgrìobhadh, tha an ìre seo den eachdraidh na togail-inntinn is na brosnachadh agus a' cumail fios ri daoine an-diugh. Tha a bhith a' cur an dà mhìr seo den eachdraidh ann an suidheachadh an latha an-diugh mar Thaigh an Ròid a' cuideachadh gus beatha a thoirt do dh’eachdraidh na h-Alba. “’S e cothrom ainneamh, triop ann an linn, a tha ann a bhith gam faicinn còmhla mar seo, agus tha mi an dòchas gun còrd e ris na mìltean de luchd-tadhail a tha againn."
Thuirt am Ministear airson Cultar is Cùisean air an Taobh A-muigh, Fiona Hyslop:
“Tha an taisbeanadh seo air leth cudromach agus tha mi cho toilichte gum bi an cothrom aig muinntir na h-Alba a-rithist sgeul gaisgeach na h-Alba a chluinntinn.
“Tha an dà sgrìobhainn ainneamh bhrisg seo air a' bheagan stuth a tha fhathast air mhaireann aig a bheil ceangal dìreach ri Uilleam Uallas agus tha iad nam bloigh annasach de dh’eachdraidh na dùthcha againn.
“Tha mi gu math toilichte gum fuirich litir Uallais fad ùine fhada ann an Alba a-nis agus tha e na thogail-inntinn gu mòr gu bheil an taisbeanadh aig an aon àm ris a’ chiad Chruinneachadh Chultair Eadar-nàiseanta riamh, rud a bheir an cothrom do Mhinistearan ri Cultar is riochdairean às gach ceàrnaidh den t-saoghal litrichean Uallais fhaicinn agus lèirsinn fhaighinn air cultar is dualchas saidhbhir na h-Alba."
Thuirt Seòras MacCoinnich, Fear-gleidhidh nan Clàran:
“Chan eil ach dà sgrìobhainn air mhaireann aig a bheil ceangal dìreach ri gaisgeach na h-Alba Uilleam Uallas agus chan eil tè seach tè dhiubh ga cumail ann an Alba. Tha e na thogail-inntinn gu mòr a bhith gan taisbeanadh còmhla ann am Pàrlamaid na h-Alba agus leigeil le daoine eòlas a chur air na cuspairean air leth seo 700 bliadhna dh'aois.
Thuirt Oliver Morley, Fear-gleidhidh is Ceannard nan Tasgaidhean Nàiseanta ann an Kew:
“Tha sinn air leth toilichte gun robh sinn ag obair cho dlùth le Clàran Nàiseanta na h-Alba gus iasad eile den sgrìobhainn air leth seo a bhith ga taisbeanadh còmhla ri litir Lübeck anns an taisbeanadh seo a chur air chomas, rud a bheir cothrom eile don phoball an dà sgrìobhainn seo ceangailte ri Uilleam Ualas fhaicinn còmhla.
Thuirt an t-Oll. Jan Lokers, Stiùiriche Thasgaidhean Cathair Lübeck :
“Tha baile Hanse Lübeck glè thoilichte is uasal iasad a thoirt de 'litir Lübeck’ mar a tha oirre do thaisbeanadh Uallais aig Pàrlamaid na h-Alba airson muinntir na h-Alba. Mar thè den aon dà sgrìobhainn a tha fhathast ann a tha ceangailte gu dìreach ri Uilleam Uallas, tha an litir seo air aonan de na h-ulaidhean as fheàrr ann an cruinneachaidhean Tasgaidhean Lübeck. Tha i cuideachd a’ cur eachdraidh fhada nan ceanglaichean eaconamach Eòrpach aig àm an ‘Hanse’ nar cuimhne.”
Chaidh an taisbeanadh air leth seo a chur ri chèile le Clàran Nàiseanta na h-Alba ann an com-pàirteachas ri Pàrlamaid na h-Alba, na Tasgaidhean Nàiseanta, Kew agus Tasgaidhean Cathair Lübeck.
Tha an taisbeanadh ann an Talla a’ Phobaill aig Pàrlamaid na h-Alba fosgailte gu Disathairne 8 Sultain. (Thoiribh fa-near: tha a’ Phàrlamaid dùinte don phoball bho Dhidòmhnaich 12 gu Dimàirt 14 Lùnastal, an dà cheann-latha sin san àireamh).
Tha tachartasan sònraichte cuideachd gan cumail aig a’ Phàrlamaid, nam measg dà sheisean eachdraidheil ann am Fèis Phoilitigs bhliadhnail na Pàrlamaid, seisean Glow (acfhainn-oideachaidh Lìn airson sgoiltean ann an Alba) agus buidhnean-foghlaim airson sgoiltean a’ tadhal air an taisbeanadh.
Cùl-fhiosrachadh
Tha litir Uallais air a bhith air a gleidheadh ann an Sasainn bho chaidh a lorg ann an Tùr Lunnainn sna 1830an. Tha i air iasad fada do Chlàran Nàiseanta na h-Alba a-nis an dèidh aonta a dhèanamh leis na Tasgaidhean Nàiseanta ann an Kew. Tha litir Lübeck air iasad bho thasgaidhean Cathair Lübeck, le aonta bhon Àrd-bhàillidh is bhon Chomhairle. Chaidh a taisbeanadh an turas mu dheireadh ann an Alba ann an 2005, ri linn taisbeanadh ‘Dìreach Airson na Saorsa’ aig Pàrlamaid na h-Alba.
San taisbeanadh cuideachd tha aithrisean-naidheachd mar stuth-èisteachd is stuth-lèirsinneach, saothair-ealain is bàrdachd bho chlasaichean ann am Bliadhna a Còig sa Bhun-sgoil agus Bliadhnaichean a h-Aon is a Dhà san Àrd-sgoil.
- Acadamaidh John Paul, Glaschu
- Sgoil Craigholme, Glaschu
- Bun-sgoil Sealladh an Fheadain, Dùn Èideann
- Bun-sgoil Croftmalloch, An t-Allt Geal, Lodainn an Iar
- Bun-sgoil John Logie Baird, Baile Eilidh
- Ionad-foghlaim Hailes an Iar, Dùn Èideann
- Acadamaidh Dhrochaid an Easpaig, Siorrachd Dhùn Breatainn an Ear
Bu chòir don fheadhainn a tha ag iarraidh beachdan a nochdadh no naidheachdan a leantainn tron Truitrich hashtag #wallaceletters a chleachdadh.
Fèis Phoilitigs
Tha tachrtasan ceangailte ris an taisbeanadh gan cumail ri linn Fèis Phoilitigs na Pàrlamaid Dihaoine 24 Lùnastal.
10:00-11:00, Seòmar Comataidh 1, AN-ASGAIDH
Oidhirp air Aiseag: Taic Uallais ris an Rìgh Iain, 1299-1302
Ann an co-bhoinn ri Clàran Nàiseanta na h-Alba.
San òraid seo leis an Oll. Amanda Beam-Frazier bho Oilthigh Ghlaschu, thèid sùil a thoirt air oidhirpean leis na h-Albannaich, Uilleam Uallas nam measg, gus Iain Balliol a thoirt air ais mar Rìgh na h-Alba an dèidh dha trèigsinn ann an 1296. Gabhaidh i beachd cuideachd air miann Bhalliol fhèin tilleadh gu crùn na h-Alba, agus an suidheachadh poilitigeach is seòltaireachd bho 1299 gu 1302.
11:30-12:30, Seòmar Deasbaid, AN-ASGAIDH
An Ridire Uilleam Uallas agus an saoghal-mòr
Ann an co-bhoinn ri Clàran Nàiseanta na h-Alba.
Thig is gabh pàirt anns an deasbad seo eadar ceathrar eachdraichean teòma mu Eòrpa nan Linntean Meadhanach, an t-Oll. Fiona NicBhàtair, an t-Àrd-ollamh Mìcheal Prestwich, an t-Oll. Dàibhidh Ditchburn agus an t-Oll. Sandy Grannd. Tha an cothrom aig an luchd-èisteachd ceistean a chur air a' phannal mu Ualas is na bliadhnaichean cudromach airson na h-Alba mu 1286 gu 1306. Sa chathair air an deasbad bidh an t-Oifigear Riaghlaidh Tricia Marwick BPA.
Airson barrachd fiosrachaidh, tadhlaibh air www.fèisphoilitigs.org.ra
Is e a tha ann an Clàran Nàiseanta na h-Alba Roinn gun Mhinistear aig Riaghaltas na h-Alba. Bidh e a' gleidheadh is a' nochdadh tasgaidhean na dùthcha, a' stiùireadh clàradh breith, phòsaidhean is bàis, a' sgaoileadh fios mu shluagh na h-Alba agus a' cumail Cunntas-sluaigh na h-Alba. Is e ionad-teòmachd a tha ann mu làimhseachadh-fiosrachaidh agus ghleidheadh chlàran is thasgaidhean.


text:
1306
1. {folio 23a} Kl. A.D. Mocccui. Toirrdealbac mac Taidc mic Concubuir na Siudaine mic Donnchadha Cairbrigh I Briain, ri Tuaghmuman, do eg, & a adlucadh andsa teampall dorinne se fein dona braitrib a n-Inis Mac n-Inill.
2. O Briain do gairm do Donnchadh da mac.
3. Maidhm & ar la O Mael Seaclainn & la Mag Eochagain ar Mac Feoruis & ar Gallaibh na Midi.
p.106
4. Domnall Og mac Domnaill Ruaidh Meg Carrthaigh do gabail do Domhnall Mael mac Domnaill Guid Carbrig ag fagbhail Corcaidhi, & a tabairt leis gu Baile I Moinigh da tig fein, & a dicheannadh arna beith aimsear aigi a n-iarand, & dabo mor an sgel-sin ag Gaedilaibh Ereann.
1307
K. A.D. Mocccuii. Eduard, ri Saxan, do eg ar sluaigead ar Albanachaibh a comrac Alban & Saxan a noin Iuli: ridiri is glica & is croda & is mo ler tuit do dainibh a comaimsir ris, ger mor d[apos ]ulc dorinne don eagluis & do tuaith, uair is lis dotuit Lamhailín, ri Breatan, & Dauid a bratair, & do traeth Breathnuigh go fuilid o soin gan aen ri uatha fein orrtha; & is lis fos do h-imrad daeirsi mor ar Albanachaibh ar n-dicur a rig uatha & ar marbhadh l. mili a n-aenlo dib.
1308
K. A.D. Mocccuiii. Caislen Cilli h-Ide do loscadh & do murad a Concubur O m-Briain & la Cormac mac Feidlimid Meg Carrthlaigh. Maidm & ar an la ceadna leo ar Gallaibh.
1309
1. K. A.D. Mocccix. Concubur mac Donchadha I Briain do marbhadh la Clainn Oda.
2. Aed mac Eoghain I Concubuir, ri Connacht, do marbhadh la h-Aed mac Cathail Ruaidh I Concubuir.
3. Aed mac Cathail Ruaidh I Concubuir do marbhadh la consdabla fein a feall la Mac Uighilin.
1310
1. K. A.D. Mocccx. Donnchadh Carrtain mac Cormaic Finn Meg Carrthaigh d[apos ]aithrighadh, & Domhnall & Tadhg, a dis mac, do gabhail.
2. Caislen Duin Mic Toghmuinn do brisidh la Domnall Mael mac Domnaill Guid
Cairbrigh & do Diarmad Tragha Li mac Do
[...]
Donncad
[...]
p.108
1311
1. K. A.D. Mocccxi. Donnchadh mac Con Meagha Mic Con Mara & Aed Araduach, a bratair, do marbhadh la Bloideachaibh & la Clainn Matgamhna & la Domnall O n-Grada, & in Domnall-sin O Grada do marbhadh an la ceadna le Clainn Cuilein.
2. Sluaigead la Donnchadh mac Toirrdealbhaigh mic Taidg mic Concubuir na Siudaine & la h-Uilliam a Burc go Connachtaibh & go n-Gallaibh Midhi gu Bun Raiti. Sar Risdeard mac Tomais a Clara & Sar Muiris Ridseabard & Diarmaid mac Donnchadha I Briain {folio 23b} ara ceann. Cath do cur aturra dar gabhadh Uilliam a Burc & dar marbhadh Sar Seaan a Cruac, a fear brataigi. Donnchadh O Briain do imteacht slan & in cuid ele don t-sluagh.
3. Donnchadh mac Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Concubuir na Siudaine do marbhadh a feall la Murcadh mac Mathgamna mic Domnaill Connachtaigh I Briain a m-Boirind.
4. Diarmaid mac Donnchadha I Briain do gabhail braideagh Tuaghmuman le neart An Claraig & Gall, & Muirceartach mac Toirrdealbhaigh I Briain do innarbadh a Connachtaibh.
5. Uilliam a Burc do legin amach, & dul a Connachtaibh dó.
6. Sluaigead la h-Uilliam aris do nearttughadh Muirceartaigh mic Toirrdealbhaigh & do comall a breithri ridireachta go Bun Raiti, & o nar gabhadh uaid a lamh a laim An Claraigh arin faichti, do imthigh se fein & Muirceartac & do gabadur braighdi Tuagmuman, & do fan Muirceartac mac Toirrdealbhaigh mic Taidhg mic Concubuir na Siudaine a Cluain Ramfada ina righ Tuaghmumhan, & do lig braighdi Tuagmuman le h-Uilliam a Burc a Connachtaibh, & do h-innarbadh Diarmaid mac Donnchadha I Briain a Tuagmumhain.
7. Diarmaid Ruagh mac Domnaill Ruaidh Meg Carrtaig do gabhail t-Seaain I Donnchadha. Seaan d[apos ]elogh uaigh & dul a teampull Muiri a Cluain Droicitt do. Diarmaid do breith asan teamhpull ar feall do cuir roime & h-e ana oglach aigi ina coimdeacht fein, & do tabairt bais do fein, & do deanum a creicti.
1315
1. K. A.D. Mocccxu. Ceathra mic Fingin mic Mic Craith do teacht ceathra longa fada a Berri guna mnaib & guna muinntir
p.110go h-Inis Cairbre a foslongport ar Diarmaid Mor O Matgamna & ar Tadhg a bratair eile, da mac Donnchadha Ratha Dreoain, & beith doibh innti urmor in t-samhraidh. Fingin mac Diarmada Moir I Mathgamna do tarruing baid o traigh Baili Risoid go Dun Maghnuis, & dul do lucht an baid-sin faru a n-Inis Cairbri. An bad do cur do ar cean a lochta eile da muinntir aris, & e fein d[apos ]anmuin san oilen nogo tangadur a muinntear cuigi sa m-bad a n-diaigh a ceile. Bualadh do & do clainn Fingin ara ceile sa maidin. Diarmaid & Concubur, da mac Fingin mic Mic Craith, do marbhadh co nn-ar a muinntiri umpu. Domnall & Cian do breith.
1398
1. {folio 24a} In t-Iarla ceadna sin co n-Gallaib & co n-Gaeidilibh Muman leis a crich Builtearac, & in t-Iarla do badhadh 'na aenur a measg an t-sluaigh annsa t-Siuir. An sluagh d[apos ]inntogh da tigibh gan da nith acht in t-Iarla.
2. Sluaigead le Cormac mac Eoghain mic Cormaic mic Domhnaill Oig & le Domhnall, a brathair eile, a Corca Duibhne, gur airg i t-tar baile An Daingin & an tir o soin amach, nac eidir a airim do eadail a tugadur leo ass.
3. In Cormac ceadna sin & Domnall a bratair do dul do gabail crichte Baroideac. Imarcraidh spreigi & daine do breith leo innti, & a h-aitiughadh re bliadhain. Cormac na Cailleadh mac Domnaill Riabhaigh mic Domhnaill Glais Mec Carrthaigh & in Roitseac Fear Muidhe do dul sluagh mor do denum creach orro. Domnall mac Eoghain gu sluagh mor do Deasmumain do breith orro ag Bel Atha Cairrgi Ruchain. Cormac na Cailleadh do marbhadh leo, & Donnchadh mac Mec Carrthaigh Cluaisaigh, & Fingin mac Aengusa I Eidirsgeoil, & moran eile. An cuid eile don t-sluagh do dul a Carraig Ruchain & Deasmuma 'na timcill nogu tainig Cormac mac Eoghain & Domnall Glas mac Domhnaill Riabhaigh Mec Carrthaigh arnamarach cugo, & do leigidur clann Eoghain an sluagh Cairbreach imslan asin cloith, acht ar marbhadh an cead la dibh.
p.112
4. Tadg mac Domhnaill Oig mic Cormaic Mec Carrthaigh, rí Deasmuman, do ég a m-Baile I Cairbri, & a breith gu Corcaigh da annlucadh.
5. Amlaibh Bodur Mac Amlaib Ealla do marbhadh arin Claenglais ag dul gu teagh Seamuis Iarla Deasmuman.
6. Concubur O Concubuir Ciarraighi do marbhadh a n-Druim Ard a tigh mic h-í Ímair le Toirdealbac mac Taidg I Concubuir & le ceiteirnn tigi Seamuis Iarla.
1437
1. A.D. Moccccoxxxuii. Brian Ballach mac Muirceartaigh mic Henri mic Briain mic Aeda Buide I Neill do marbhadh a feall la Gallaibh Cairrgi Feargusa & é ar n-dol d[apos ]ol fhína annsa m-baile.
2. Brian Og mac Domhnaill mic Henri h-Í Neill, ri Oiligh, do marbhadh la Catanacuibh.
3. Eoghan mac Neill Oig mic Neill Moir & Neachtain mac Toirrdealbhaigh mic Neill Gairb do dul gu maitib cuigid Uladh gu teg Iarla Mars & é 'na Giusdis a n- inadh righ a n-Eirinn gu Baile Atha Cliath {folio 24b} In t-Iarla do eg. Na Gaeidil-sin do gabhail annsa baile ar n-eag an Iarla & imarcraidh óir & airgid & each do buain astu.
4. Niall Garb mac Toirrdealbhaigh mic Neil Gairb mic Aeda mic Domnaill Oig do dul sluagh mor a Fine Gall. Breith air fein do taeb amuigh da t-sluagh & a gabhail, & Toirrdealbac a mac da marbhadh.
5. Ua Domnaill do breith tar muir gu Lundain & gan a fagail re fuaslugadh anair o thsoin.
6. Enri mac Eoghain I Neill d[apos ]fulairim I Neill da gairm de fein, & d[apos ]aitrigadh a athur & e 'na t-seanoir.
7. O Neil, Henri mac Eoghain, do cur Mic Con Midhi ar ceann Briain Oig Í Neill, & a cos & a lam do buain do Brian Og tar sarughadh Mic Con Midhi.
8. Eoghan mac Neil Oig, righ Cineil Eoghain re h-aimsir, do eg.
p.114
9. Neachtan mac Toirrdealbhaigh mic Neill Gairb mic Aeda mic Domnaill Oig do marbhadh a n-amus longpuirtt la Domnall mac Neil Gairbh I Domnaill & la h-Aed Ruadh & le Conn & le h-Eoghan, a triuir dearbrathar, & clann dearbrathar do Neachtain iad.
10. Enri mac Eoghain mic Neil Oig I Neil do teacht gu Ceinel Eoghain le cloinn Neachtain mic Tairdealbhaigh mic Neil Gairb. Domnall mac Neil Gairb mic Tairdealbhaigh mic Neil Gairb do teagmail da t-sluagh beacan marctsluaigh, & a marbhadh doibh ar n-deanum imarcradha gaisgidh.
11. Conn mac Neil Gairb Í Domhnaill do dul docum fiadhaigh beacan marctsluaigh um bard Gleann na Finne. Eigneacan mac Neachtain mic Toirrdealbhaigh mic Neill Gairb guna braithribh do innsaighi Cuinn, & a marbhadh leo ar n-denum morain gaisgidh.
12. Aed Buide mac Briain Ballaigh mic Muirceartaigh mic Aenri mic Briain mic Aedha Buide do dul ar sluaigead ar Mag Aengusa & a lot arin sluaighid-sin & a eg ar n-dul da tig.
13. Macc Uibilin & a mac Teaboid da innarbadh Clainni Aedha Buidhe & teacht doib a foslongport ar lar a tire. Conn mac Aedha Buidhe mic Briain Ballaigh do dul buidean marcach a n-aice an foslongpuirt & an sluagh do leigin amach air & eisin d[apos ]inntogh orro, & ro marbhadh Teaboid Mac Uibilin ara lar & teacht do fein slan.
14. Maidm le Conn mac Aedha Buidhe mic Briain Ballaigh ar Muirceartac Ruadh mac Briain Ballaigh & ar Ruibeard Sabais dar gabadh Muirceartach Ruadh mac Briain Ballaigh.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Mheigh a' sealltainn nan liosan
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1533
- ÀITE
- Meigh
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33450
- KEYWORDS
- cairtean puist
Gallaibh
caistealan
teaghlach rìoghail
rìoghalachd
ballachan
lios gàrraidh
Cairt-phuist a' sealltainn Caisteal Mheigh agus a liosan.
Chaidh Caisteal Mheigh, Caisteal Bhàrr na Gile mar a bh' ann, a reic ri Màthair na Banrighinn ann an 1952 agus a dhèanamh suas às ùr gu mar a tha e an-diugh. Bhiodh Màthair na Banrighinn a' cur seachad nan trì seachdainean deireannach san Lùnastal anns a' Chaisteal agus a' tilleadh airson timcheall air deich latha anns an Dàmhair, gach bliadhna mus do dh'eug i.
Tha na liosan air an dìon bho ghèiltean agus bho chathadh-sàil a' Chuain Arcaich le gàrradh a tha gan cuairteachadh, anns a bheil 12 troigh de dh'àirde.


text:
Breac
Cleachdaidhean eile aig breac (soilleireachadh)
'S e seòrsa iasg a tha ann am breac (Laideann: Salmo trutta trutta)
Tha cuid as motha dhe na bhreacan a-mach sa fìor-uisge ach tha feadhainn a’ fuireach ann an uisge saillte. Nuair a tha breac na mara a’ mealgachadh bidh iad a’ gluasad air ais dhan fhìor-uisge agus dha na h-aibhnichean eadar an t-Iuchar agus an t-Samhain far am bi gach boireannach a’ dèanamh timcheall air deich mìle uighean. Bidh na feadhainn beaga a’ feitheamh ann gus a bheil iad eadar còig deug no fichead ciadameatairean sa còig, a’ fàs le bhith ag ithe bèisteagan. As dèidh a bhith a’ fuireach anns na uisge saillte airson eadar leth-bhliadhna agus còig bliadhnaichean bidh iad a’ dol air ais dhan fhìor-uisge gach bliadhna airson sìolradh a dhèanamh. Tron an t-àm a tha iad anns a’ mhuir bidh iad a’ fuireach faisg air an oirthir gu h-àraidh faisg air beòil-aibhne agus àiteachan eile far a bheil fìor-uisge a’ tighinn còmhla ri uisge saillte. Tha e air a lorg timcheall Bhreatainn.
‘S e iasg fada agus caol a th’ ann le craiceann airgid no donn air aig a bheil pìosan orains, uaine agus gorm. San fharsaingeachd tha an t-iasg seo eadar da fhichead agus leth cheud ciadameatairean air fad. Mar tòrr èisg eile bidh breac ag ithe èisg beag eile nuair a tha iad anns a’ mhuir.
Tha tòrr daoine ag iasgach airson breac airson spòrs agus tha àiteachan ann far a dh’ fheumadh tu cead fhaighinn airson gan glacadh. Tha e tòrr nas fhasa a bhith a’ faighinn breac bhon fhìor-uisge seachd air a’ mhuir agus ‘s e duais mhòr a th’ ann a bhith glacadh breac fiadh a tha a’ fuireach sa mhuir, ‘s e ròicealachd a th’ ann airson coicearachd agus ithe cuideachd.
'S e iasg làn blas a th’ ann an breac agus tha e caran olach le feòil cleiteach. B’ urrainn dhuibh am breac a lìonadh a–steach le rudan eile, bruich, frighig anns a’ phana neo grisgean.


text:
Mecca
'S e baile ann an Saud-Aràibia a tha ann am Mecca neo Makkah, ainm fada: : Makkah Al-Mukarramah (Arabais: مكّة المكرمة IPA: mækːæ(t) ælmʊkarˑamæ). Tro na linntean bha ainm eile air cuideachd: Becca.[1][2]
Tha e suidhichte ann an gleann caol, mu 80 cilemeatair air falbh bhon Mhuir Ruadh.
Tha Mecca cliùiteach anns a’ chreideamh Ioslam air sgàths gu bheil an àite as cudthromaiche den chreideamh, am Mosg Masjid al-Haram suidhichte anns a’ bhaile fhèin.
A-rèir creideamh Islam feumaidh gach muslim a shiubhail do Mecca mas urrainn dha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Wehr, Hans: "Arabic-English Dictionary", fourth edition (compact version), duilleag 85.
- ↑ Penrice, John: "A Dictionary and Glossary of the Koran", duilleag 19.


text:
Dòigh-beatha nan oileanach
Is ann an urra riut fhèin a tha e dè a bheir thu às na dh’fhiosraicheas tu mar oileanach leinn. Tha pailteas chothroman ann dhuit, ge sam bith càit an tagh thu a bhith ag ionnsachadh – agus ged a thaghas tu a bhith ag ionnsachadh air loidhne no air astar.
Obair Shaor-thoileach
Gabh an cothrom as fheàrr air an àm anns am bi thu san oilthigh
Ath-sgrùdadh air an Stèidheachd le Sùil air a Cur am Feabhas
Fiosrachadh do dh’oileanaich air an ath-sgrùdadh seo, agus mu cho-chomhairleachadh.
Duaisean HISA 2016
Tha na buannaichean a-nis air am foillseachadh.
Suirbhidh air na dh’Fhiosraichear a thaobh Teagasg aig Ìre Iar-cheum
An Suirbhidh air na dh’Fhiosraichear a thaobh Teagasg aig Ìre Iar-cheum.
Cùram Chloinne
Do na h-oileanaich againn a tha cuideachd nam pàrantan
Oileanach na Bliadhna
Profaidhlean Bhuannaichean Oileanach na Bliadhna.
Comainn oileanaich
Clubaichean, comainn is tachartasan sòisealta
Slàinte agus sunnd
A bhith gad chumail fhèin fallain fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh
Cìsean is maoineachadh
Costas ionnsachaidh agus an cuideachadh a tha ri fhaotainn a thaobh airgid
Dreuchdan
Tha an t-Ionad Dhreuchdan againn an seo airson cuideachadh leat a bhith a’ soirbheachadh an saoghal na h-obrach.
Aonta com-pàirteachas oileanaich 2016-17
Fiosraich mar as urrainn dhuit buaidh a thoirt air obair an oilthigh
Riochdachadh Oileanaich
Fiosraich mar as urrainn dhuit pàirt a ghabhail ann an riochdachadh oileanaich


text:
Hendrik Verwoerd
B' e Hendrik Frensch Verwoerd (Amsterdam, 8 an t-Sultain 1901 - iKapa, 6 an t-Sultain 1966) neach-poileataigs Afraganach geal ri linn Apartheid ann an Afraga a Deas.[1] Bha Verwoerd na phrìomhair fad ochd bliadhna dìreach an dèidh Johannes Gerhardus Strijdom agus thathar ag ràdh gur e Ailtire Apartheid a bh' ann.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e a chur gu bàs ann an 1966 le Communach à Mòsaimbic air an robh Dimitri Tsafendas.[2] Dh'inimrich an teaghlach aige gu Afraga a Deas ann an 1901 agus le sin 's e Afrikaans agus Duitsis an dà Chànain a fhuair Verwoerd bho ghlùn.


text:
- TIOTAL
- Seann Mharaiche, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5788
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37424
- KEYWORDS
- Siorrachd Mhoireibh
linn Bhictòria
a' chiad Rìgh Alasdair
Còir-sgrìobhte Rìoghail
bodach
iasg saillte
iasgach
Tha a' chairt-puist seo leis an tiotal 'An Old Salt, Nairn', a' sealltainn dealbh camara de sheann iasgair ri taobh a bhasgaidean de dh'iasg saillte. A dh'aindeoin a bhith ainnichte sa chiad dol a-mach mar bhaile turasachd aig deireadh na h-ochdang linn deug agus toiseach na naoidheamh linn deug, bha iasgach cuideachd a'; toirt cosnadh do mhòran de mhuinntir a' bhaile.
Chaidh Còir-sgrìobhte Rìoghail a thoirt dhan bhaile san dàrna linn deug le Alasdair I. Tha fianais ann gun robh tuineachadh an seo bho Linn an Umha. Ged a shoirbhich leis a' bhaile mar bhaile turasachd tràghad aig deireadh na naoidheamh linn deug, tha mòran den luchd-tadhail an-diugh air an tarraing le a raon goilf.


text:
- TIOTAL
- Togalaichean, drochaid-coise agus àrd-chabhsairean aig Bun Ilidh
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_696
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- CRUTHADAIR
- Lens
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27407
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
stèisean
drochaid-coise
HRS
A' coimhead gu tuath aig Bun Ilidh le togalaichean an stèisein, an drochaids-coise agus na h-àrd-chabhsairean nas fhaide air falbh.
Chaidh Bun Ilidh fhosgladh air 15 An Cèitean 1871 agus b' e an ceann-uidhe air Rèile na Gàidhealtachd gu tuath airson trì bliadhna gus an deach an loidhne a leudachadh san Iuchar 1874. Ged a tha an stèisean fhathast fosgailte chaill e a ghoireasan bathair san Fhaoilleach 1984


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Iain Ruadh ann an Cinn a' Chàrdainn ann an 1700, mac do Dhòmhnall Stiùbhart agus a bhean Barabal Sheathach. Bha eachdraidh chliùiteach aig a theaghlach: bha Alasdair Stiùbhart, a thòisich sreath nan Stiùbhartach ann an Alba, na shinnsear dha.
'S e leanabh geur a bh' ann agus fhuair e oideachadh math aig sgoil ann an Inbhir Nis. Às dèidh dha an sgoil fhàgail ghabh e a-steach dha na 'Royal Scots Greys', far an d' fhuair e rang mar oifigear. A dh'aindeoin seo, bha Iain Ruadh air taobh nan Seumasach na bheachdan, agus, ann an 1737, chaill e a dhreuchd air sgàth seo às dèidh dha, a rèir beul-aithris, prìosanach Seumasach a leigeil às.
Chaidh e a-null don Fhraing ann an 1737, agus shabaid e an aghaidh nam Breatannach, còmhla ri fògarraich Sheumasach eile, aig blàr Fontenoy ann an 1745.
A' cluinntinn gun robh Teàrlach Stiùbhart air Alba a ruighinn, thàinig e dhachaigh airson pàirt a ghabhail san ar-a-mach. Thog e 'Rèiseamaid Dhùn Èideann' agus bha e an sàs còmhla riutha tron ar-a-mach air fad.
Bha Iain Ruadh air aon dhe na ceannardan airm a b' fheàrr a bh' aig na Seumasaich, agus e gu h-àraidh sgileil ann a bhith a' planadh blàir. Tha feadhainn ag ràdh gum faodadh latha Chùil Lodair a bhith air taobh eadar-dhealaichte a ghabhail nan robh na Seumasaich air na planaichean còmhraig aigesan a chur an gnìomh.
Bha an Stiùbhartach den bheachd gun do bhrath am Morair Deòrsa na Seumasaich aig Cùl Lodair, agus thathar ag ràdh gun deach e am measg nan saighdearan às dèidh a' chatha a' coimhead air a shon gus a reubadh às a chèile.
Chaidh e air falach às dèidh an ar-a-mach airson còig mìosan, agus chaidh e dhan Fhraing còmhla ris a' Phrionnsa Teàrlach anmoch ann an 1746.
Bhàsaich e an sin ann an 1749. Chan eil adhbhar a bhàis, no àite adhlacadh, aithnichte dhuinn.
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Beachd air cuin a thòisich e ri bàrdachd
Chan eil fhios againn le cinnt, ach tha mi creids' gu robh e riamh ri bàrdachd, bho làithean òige oir tha bàrdachd ann a rinn e nuair a bha e car òg, mus deach e dhan arm is rudan mar sin.
Agus bha siud as an fhuil aige, bha e ruith as an teaghlach co-dhiù. Ged an-diugh, a h-uile bud bàrdachd co-cheangailte ris an teaghlach sin, thathar ag ràdh gur e Iain Ruadh a rinn e. Ach, fhios agad, bha bàird as an teaghlach ron sin, agus tha mi cinnteach gu robh, gu robh e dìreach as an fhuil aige co-dhiù 's gu robh e, gun do thòisich e aig aois gu math òg.
Air adhart guCuspairean
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- Dealbh de locomotaibh HR 6-4-0 a bhathas a' moladh c1914
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_525
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25972
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh sia 4-6-0 locomotaibhean clas 'River' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd bho Hawthorn Leslie. Chaidh a' chiad dhà (70 'River Ness' agus 71 'River Tay') a lìbhrigeadh san t-Sultain 1915 ach bha e follaiseach sa bhad gun robh iad ro throm airson drochaidean agus a' chuid mhòr de loidhnichean Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh iad sin agus na ceithir einnseanan eile a reic ri Rèile Chaledonia far an deach an àireamhachadh 938 gu 943. An dèidh 1923, neartaich an LMS a' phrìomh loidhne eadar Inbhir Nis agus Peairt agus mar sin dh'obraich na locos air loidhnichean na Gàidhealtachd mu dheireadh thall. Dh'adhbhraich am fàilligeadh mun cuairt a' chlas 'River' gun do leig Freadaraig Mac a' Ghobhainn dheth a dhreuchd mar Phrìomh Einnseanair Meacanaigeach. Bha e air a bhith san dreuchd bhon 1912.
Thathas den bheachd gur e dealbhachadh tràth chlas 'River' de locomotaibh 4-6-0 a bhathas a' moladh a tha san dealbh seo.


text:
- TIOTAL
- Oisean garbh air an rathad a dh'Ulapul o Loch an Inbhir
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1333
- ÀITE
- Aichillidh Bhuidhe
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33261
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
rathaidean
cnuic
beanntan
Tha dùthaich gharbh, a tha mu dhà mhìle o shnaim-rathaid an Aichillidh Bhuidhe air an rathad a dh'Ulapul o Loch an Inbhir, ri fhaicinn sa chairt-phuist seo. 'S e a' bheinn sa mheadhan Beinn Mhòr Còigeach a tha ag èirigh gu àirde 2437 troigh (743 meatairean).
Tha Loch an Inbhir na phort iasgaich ann an sgìre Asainte de Chataibh. Tha e na shuidhe aig beul Abhainn Inbhir far a bheil e a' dol a-steach dhan loch-mhara, Loch an Inbhir. Tha Ulapul ann an Ros an Iar air tràigh a tuath Loch Bhraoin, a tha na loch-mhara. Tha an rathad eadar an dà bhaile a' dol tro dhùthaich a tha an ìre mhath gun mhilleadh


text:
- TIOTAL
- 3s Buidheann-chatha (Saighdearan Glèidte) Camshronaich na Banrigh, 1908
- EXTERNAL ID
- PAWA56
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1908
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21531
- KEYWORDS
- Camshronaich na Banrigh
èideadh saighdearachd
èideadh
cogadh
feachdan
cath
gearastan
saighdearachd
Rathad Telfford
Anns an dealbh seo a chaidh a thogail ann an 1908 ann an Gearastan Rathad Thelford ann an Inbhir Nis, Prìomh Oifisean an 3mh Buidheann-chatha (Mailisidh) de na Camshronaich, chithear saighdearan is oifigearan is NCOs anns an Luchd-obrach Maireannach (Permanent Staff). Aitnichear na saighdearan proifeiseanta bho na h-itean anns na bonaidean aca. Chaidh Gearastan Rathad Thelford a thogail ann an 1856 nuair a chaidh Mailisidh Inbhir Nis ath-ainmeachadh mar an 76th Mailisidh (Coisridh Aotram na Gàidhealtachd). Às dèidh Ath-leasachaidhean an Airm ann an 1908, nuair a rinneadh 3s Buidheann-chatha (Saighdearan Glèidhte) nan Camshronach den Mhailisidh, chaidh a chur còmhla ri Armlann nan Camshronach. Chaidh Gearastan Rathad Thelford a reic an uair sin agus chaidh a chleachdadh mar taigh-fuinidh. Nuair a chaidh an làrach ath-leasachadh anns na 1980an, chaidh clach-ghlaisidh a' bhogha-inntrigidh a shàbhaladh agus a cur suas ann an Gearastan nan Camshronach. Ged a bha èideadh nan Camshronach aig a' bhuidheann-chatha bho 1881 a-mach, le fèileadh tartan Camshronach agus bonaid bhiorach, bhiodh spòran an t-seann 76mh Mailisidh (Coisridh Aotram na Gàidhealtachd) orra. Bha trì babagan dubha air aghaidh de dh'fhalt bàn airson NCO, agus trì babagan geala air aghaidh de dh'fhalt liath airson nan saighdearan cumanta.
(Chaidh am fiosrachadh seo a thoirt seachad le Taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal, Dùn Deòrsa)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Carbon dà-ogsaid
'S e co-thàthadh ceimigeach dèanta bho dà atam ogsaidean agus aon atam gualain a tha ann an carbon dà-ogsaid (foirmle ceimigeach CO2) .
Gheibhear carbon dà-ogsaid gu nàdarrach mar ghas anns an àile, aig co-chruinneachdh de 400 pairtean sa mhillean (0.04%).
Bithidh lusan, algae, agus saidhean-bhitheagan a' cleachdadh foto-cho-chur a dh' iompachadh carbon dà-ogsaid agus uisge, comhla ri lùths solais, gu carbohaidreatan agus ogsaidean. Cuideachd, bithidh caochladh pròiseasean nàdarrach is daonna a' dèanamh carbon dà-ogsaid, a' gabhail a-staigh losgadh guail is carbohaidreatan, brachadh siùcaran, bruchdaidhean beanntan-theine is giosaran, agus analachadh ainmhidhean.
Ged a tha carbon dà-ogsaid cudromach do bheatha, tha a cho-chruinneachadh san àile air a bhith ag àrdachadh o chionn an Tionndadh Gnìomhachais, ag aobharachadh nise blàthachadh na cruinne.
Chaidh feartan carbon dà-ogsaid a rannsachadh leis an fhear-saidheans Albannach Joseph Black sna 1750an. Lorg e a-mach gun dèanar carbon dà-ogsaid bho analachadh ainmhidhean agus brachadh meanbhagach.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - Teagasg airson Lìon-poca a dhèanamh, dg 2
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_140
- LINN
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1541
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
dèanamh nan lìon
San sgrìobhainn seo tha stiùireadh ann air lìon-poca airson iasgach a' bhradain a dhèanamh. Bhiodh Seumas Banks, neach-seilbh màl iasgach a' bhradain far Phort Rìgh, ag òrdachadh rudan gu cunbhalach o Chompanaidh Ròp is Seòl Mhontròis agus bhiodh an stiùireadh seo airson lìn a dhèanamh air a chur a-mach an cois an òrduigh. Ged a bha an stiùireadh "cast on and knit" caran coltach ri pàtrain fighe aodaich, bha lìn air an dèanamh le snathad no le spàl agus an sìoman no an ròp air a thoinneamh mu a thimcheall. Tha an stiùireadh ag innse dè cho tiugh 's a bu chòir dhan t-snàth no an ròp a bhith, uaireannan ag atharrachadh am broinn an aon phàtrain. Chaidh an duilleag-stiùiridh seo a dheagh chleachdadh le atharrachaidhean air an sgrìobhadh sìos air an duilleig. Bhiodh a h-uile h-iasgair glè sgileil san obair dheatamach seo a' dèanamh 's a' càradh nan lìon.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Ballrachd den chùirt
Cathraiche
Tro dhreuchd
Prionnsapal agus Iar-Sheansalair, An t-Àrd-Ollamh Clive Mulholland
Ceann-suidhe chomann nan oileanach, Luke Humberstone
Reachdair, Anton Edwards
Luchd-obrach agus oileanaich
Rianadair luchd-obrach (taice), Gillian Berkeley
Rianadair luchd-obrach (teagaisg), An t-Oll Dàibhidh Worthington
Rianadair oileanaich, Max Haddow Mendes
Rianadair foghlam adhartaich
Cathraiche bòrd Cholaiste Shealtainn UHI, Peadar Caimbeul
Rianadair nan raointean speisealta is rannsachaidh
Cathraiche bòrd na comhairle, Comann Saidheans Mara na h-Alba UHI, An Ceannard Cabhlaich Aonghas Ros
Rianadair oilthigh sponsaireachd
Oilthigh Srath Chluaidh, An t-Àrd-Ollamh Coinneach Muillear
Neo-eisimeileach
Air a chur an dreuchd le ùghdarrasan ionadail, Malcolm Burr
Air a chur an dreuchd le Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean, Iseabail Nic an t-Sagairt
Cathraiche Bòrd Sgìreil an Fhoghlaim Adhartaich, an t-Oll Mìcheal Foxley
Dàibhidh Alston
Seumas Dòmhnallach
Eileen NicAoidh
An t-Oll Fiona NicIlleathain
Uilleam Printie
Anndra Rogers


text:
- TIOTAL
- buidheannn bho Oilthigh Obar Dheathainn
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0665
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40413
- KEYWORDS
- oileanaich
Oilthigh Obar Dheathain
poilis
an t-Urramach Tormod Dòmhnallach
Eaglais Shaor na h-Alba
Chithear an seo buidheannn oileanach aig Oilthigh Obar Dheathain. Is e an dàrna duine bhon taobh dheas air a' chùl, fear Aonghas Dòmhnallach, an aon mhac a bh' aig an Urramach Tormod Dòmhnallach, ministear na h-Eaglaise Saoire an Ullapul 1943-53. Thug Aonghas a-mach a bhith na phoileas ach chaidh a mharbhadh agus e ag obair an Sasainn
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Canaigh
'S e eilean anns na h-Eileanan Tarsainn a tha ann an Canaigh.[2] Anns a’ bhliadhna 2011 bha 12 daoine a’ fuireach an seo.
Tha Canaigh ainmeil airson nan eòin aige.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Canaigh, eilean à basalt, mu 7 km (4.3 mìltean) a leud agus 1.5 km (0.9 mìle) air fhad. Tha an t-eilean Haoisgeir (Beurla: Haiskeir) mu 10 km an iar-dheas Chanaigh. Tha an t-eilean ceangailte ris an Eilein Gainmhich le drochaid.
'S e an Càrn a' Ghaill an cnoc as àirde air Canaigh le 210 m (689 troigh) de dh'àirde. 'S e an àird an iar an eilein tha Ceann Creag-airighe le 130 m de dh'àirde.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh an t-eilean do Clann 'Ic Ailein ro 1827,[3] is bha Alasdair mac Mhaighstir Alasdair na bhàillidh Canaigh eadar 1749 agus 1751. An dèidh sin bhuineadh an t-eilean don teaghlach Thom. Thog Allan W. Thom an eaglais Pròstanach ann an 1914 mar chuimneachan air an athair aige.[4]
Cheannaich Iain Latharna Caimbeul, seinneadair agus sgoilear Gàidhlig, Canaigh ann an 1938. Anns a’ bhliadhna 1981 thug e an t-eilean do dh'Urras Nàiseanta na h-Alba, ach bha cead aige a bhith a’ fuireach ann an Taigh Chanaigh, gus an do chaochail e ann an 1996. Chum Margaret Fay Shaw, a’ bhean aige, air cruinneachadh stuthan Gàidhlig, gus an do chaochail i anns a’ bhliadhna 2004, bha i 101 bliadhna a dh’aois.[5] Fhàg i an leabharlann agus an tasglann fìor mhath a tha ann an Taigh Chanaigh don Hebridean Trust. Tha planaichean aca gum bi an leabharlann fosgailte mar àite rannsachaidh don a h-uile duine.
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha port na mara mòr nàdarrach ann a tha suidhichte eadar Canaigh agus Sandaigh. Anns a’ bhliadhna 2005 leudaicheadh an cidhe. Cleachdaidh aiseagan Chaledonian Mac a' Bhriuthainn e. Tha an t-aiseag MV Loch Nibheis a' ruith eadar Malaig is Canaigh, Eige, Rùm is Eilean nam Muc.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Canna, Coroghan Castle”. Canmore. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ “Canna”. Ainmean-Àite an h-Alba. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ “Canna of the Clanranalds”. Canna Local History Group. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ “Canna, Church of Scotland”. Canmore. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.
- ↑ MacUilleam, Brian: “Margaret Fay Shaw”. The Guardian. Air a thogail 16mh dhen Lùnasdal 2016.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 244 058
- Canna - an Island Story Bhideo mu Chanaigh
- BBC Naidheachdan 2016-08-10: Seasan neadachaidh soirbheachail an Canaigh (iolairean-mara)
Colla | Colbhasa | Diùra | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh an t-Sratha | Stafa | Tiriodh | Ulbha
Na h-Eileanan Tarsainn: Canaigh | Eige | An t-Eilean Gainmhich | Eilean nam Muc | Haoisgeir | Rùm
Na h-Eileanan Sglèata: Saoil | Eilean Èisdeal | Luinn | Beul na h-Uamha


text:
- TIOTAL
- LMS 14691 'Brodie Castle' air trèana faisg air Leantran
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_182
- ÀITE
- Leantran
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Sgìre Mhoire
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28218
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14691 'Brodie Castle' air trèana faisg air Leantran. 'S e an trèana sìos dhan Chaol a th' anns an t-seirbheis seo.
B' e pàirt den treas agus am baidse mu dheireadh de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' aig Rèile na Gàdhealtachd a bh' ann an 14691 (HR 50 roimhe). Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1917. Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1938.


text:
- TIOTAL
- A' coimhead chun an iar aig stèisean Inbhir Ùige a' gabhail a-steach an t-seada bathair
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1434
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28043
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn an sealladh a' coimhead chun an iar aig stèisean Inbhir Ùige. Chithear an t-seada bathair air an làimh chlì.
Chaidh stèisean Inbhir Ùige fhosgladh air 28 An t-Iuchar 1874 mar cheann-uidhe Rèile Chataibh agus Ghallaibh a bha air obrachadh le, agus an dèidh sin air a ghabhail a-steach, le Rèile na Gàidhealtachd. Tha e fhathast a' faighinn seirbheis bho sheirbheisean riaghailteach.


text:
Punjabi (cànan)
'S e cànan Innd-Eòrpach a tha ann am Punjabi. Tha Punjabi ga bruidhinn ann am Pagastàn an Ear-thuath agus na h-Innseachan an Iar-thuath, agus tha na h-eilthirich ga bruidhinn anns an Rìoghachd Aonaichte, ann an Canada, anns na na Stàitean Aonaichte, anns na h-Iomaratan Arabach Aonaichte agus ann an Saud-Aràibia.
Ann am Pagastàn tha an cuid as motha de na daoine a' bruidhinn Punjabi. Tha dà sheòrsa ann, Punjabi an Ear a thèid a chleachdadh anns na h-Innseachan agus ann am Pagastàn, agus Punjabi an Iar a thèid a' bruidhinn ann am Pagastàn a-mhàin. Tha Punjabi aig 76 millean duine ann am Pagastàn (2008) agus aig 28 millean anns na h-Innseachan (2001).
Tha trì dòighean sgrìobhaidh aca: Gurmukhi, Shahmukhi agus Devanagari
.


text:
Song Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh mp3 Download
Tags:- Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh mp3 song,mp3 song Na Tha Kuchh To Khuda Tha,download free Na Tha Kuchh To Khuda Tha By Jagjit Singh,download Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh in 48 kbps,download Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh 128 kbps,Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh, Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh, Na Tha Kuchh To Khuda Tha,download free Na Tha Kuchh To Khuda Tha By Jagjit Singh mp3 songs ,download Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh in 48 kbps,download Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh 128 kbps,Na Tha Kuchh To Khuda Tha Jagjit Singh


text:
10/07/2011
Anns an t-seirbheis bho thasglann a' BhBC, cluinnidh sibh seirbheis a chaidh a' chraoladh an toiseach san t-Samhain 2000 còmhla ri Niall Moireach - Eildear bho Eaglais Shaor a' Bhac.
Anns an t-seirbheis, cluinnidh sibh na sailm agus an leughadh a' leanas:
Salm 103: 10-11 air fonn Kilmarnock, os cionn an t-seinn Coinneach A MacAoidh le taic bho choitheanal Eaglais na h-Alba an Uige.
Salm 09: 9-10 air fonn Evan, os cionn an t-seinn Neil Sheathach le taic bho choitheanal Eaglais Shaor na Manach Liath, Inbhir Nis.
Salm 45: 13-14 air fonn Bedford, os cionn an t-seinn an t-Urr Coinneach Stiùbhart le taic bho choitheanal Eaglais Shaor an t-Oib
Leughadh: Eoin 20: 1-18
Ceann teagaisg Eoin 20: 15-16.


text:
Bilbao
‘S e baile uabhasach mòr agus port gu math cudromach ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Bilbo neo Bilbao.[1] Thathar dhen bheachd gur ann às a’ Bhasgais Bil-Ibaia-Bao, a tha a’ ciallachadh Caladh na h-Aibhne, a th’ann an t-ainm,[2] ged a tha feadhainn eile a’ cumail a’ dol gur e dìreach ainm Spàinntis a th’ann, Bello Vado (Àite-coise Brèagha). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1300.[3] Tha Bilbao suidhichte eadar 19m agus 689m os cionn ìre na mara (33m ann am meadhan)[4] faisg air a' bhàgh Biscay, ri taobh inbhir na h-aibhnichean Nervión agus Ibaizabal.[5] Tha Bilbao 329km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 50km bho Vitoria-Gasteiz, prìomh-bhaile Dùthaich nam Basgach[6] Tha 353,187 daoine a’ fuireach ann am Bilbao,[7] am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach,[8] agus an 10mh baile as motha na Spàinne. [9] A bharrachd air sin, 's e prìomh-bhaile na Roinne Bizkaia a th'ann cuideachd.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann am Bilbao.[10] Tuitidh 1131mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - dìreach 42mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm)[11] - leis gur e àite uabhasach fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinn.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Pittsburg, Na Stàitean Aonaichte
- Sant Adrià de Besòs, Catalòinia
- Tbilisi, Gruisia
- Qingdao, Sìona
- Bordeaux, An Fhraing
- Medellín, Coloimbia
- Iloilo, Na h-Eileanan Filipineach
- Buenos Aires, An Argantain
- Rosario, An Argantain
- Surakarta, An Innd-Innse
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ Quiroga, Ramón; Marrodán, Miguel Ángel (2001). Bilbao: 700 años de historia. Abanto y Ciérvana. p. 115. ISBN 84-931494-3-8
- ↑ Tusell Gómez, Javier (2004). Bilbao a través de su Historia. Bilbao. p. 212. ISBN 84-95163-91-8
- ↑ Mongabay
- ↑ IETB Bizkaia
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Eustat
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Aemet
- ↑ Oifis na Sìde


text:
- TIOTAL
- Teaghlach MhicDhonnchaidh, Ealaghol
- EXTERNAL ID
- QZP99_97193_09_06
- ÀITE
- Ealaghol
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38936
- KEYWORDS
- teaghlaichean
daoine
taighean
an t-Eilean Sgitheanach
bailtean
Feadhainn de theaghlach MhicDhonnchaidh a' dèanamh fiamh-ghàire airson a' chamara taobh a-muigh an dachaigh ann an Ealaghol, baile croitearachd is iasgaich air ceann ceann-tìre Srath an Àird anns an Eilean Sgitheanach. Thathar a' creidsinn gur i an neach-cruinneachaidh beul-aithris I.F Ghrannd am boireannach air an làimh dheis. Chithear am mullach tugaidh agus mar a tha i ga chumail sìos le ròpa, clachan agus slabhraidhean
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Tagraidhean às gach ceàrn airson dreuchd a’ phrionnsapail
Fhuair Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean cha mhòr 80 iarrtasan airson dreuchd a’ phionnsapail agus iar-sheansalair, agus còrr is an treas cuid dhiubh bho thagraichean eadar-nàiseanta.
“Tha sinn air leth toilichte leis an àireimh de thagraidhean a fhuair sinn,” thuirt Fiona Larg, prìomh oifigear gnìomhachaidh agus rùnaire. “Tha dà fhichead sa cheud de na h-iarrtasan againn bho thagraichean eadar-nàiseanta, le 35 sa cheud bho luchd-obrach aig oilthighean eile san RA agus tha an 25 sa cheud eile bho tagraichean aig a bheil eòlas susbainteach air stiùireadh taobh a-staigh buidhnean iomadh-fhillte anns na roinnean poblach agus prìobhaideach.”
Nithear agallamhan le tagraichean air an liosta fhada tràth san Fhaoilleach, le agallamhan leis na tagraichean air an liosta ghoirid nas fhàide air adhart air a’ mhìos sin. Thathas an dùil gun tèid cur-an-dreuchd fhoillseachadh tràth sa Ghearran 2014.
“Tha sinn ag iarraidh tagraiche air leth gus ar stiùireadh ann an aon de na leasachaidhean as inntinniche agus as dùbhlanaiche ann am foghlam an dèidh 16 anns na beagan deicheadan a chaidh seachad. “Agus tha sinn a-nis anns an t-suidheachadh fhòrtanach ’s nach urrainn dhuinn a h-uile tagradh de dh’àrd-inbhe a fhuair sinn a thoirt air adhart.”
Le cha mhòr 7,500 oileanach fo-cheum clàraichte gu dìreach leis an oilthigh agus 33,000 oileanach foghlam adhartaich air feadh a chom-pàirteachas, tha an t-oilthigh aig àm cudromach na eachdraidh, le cothrom cuir ri ùr-ghnàthachadh ann am foghlam an dèidh 16 ann an Alba agus nas fhaide às.
Thig am prionnsapal agus iar-phrionnsapal ùr an àite Seumas Friseal, a stiùir an t-oilthigh ri tiotal oilthigh o chionn dà bhliadhna agus a bhios a’ leigeil dheth a dhreuchd an ath-sheachdain.


text:
Caiteirein
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Caiteirein[1] no Ceiteirein[2] (Beurla: Catrine). Tha am baile suidhichte air bruach Uisge Àir dà mhìle air àird an earra-dheas Machlainn. Tha mòr-rathaid A76 faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 30′ 3.42″ Tuath agus 4° 20′ 12.19″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 2053 duine a' fuireach an seo. [3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 524 255
- Làrach-lìn Chaiteirein


text:
Las Palmas de Gran Canaria
Tha Las Palmas de Gran Canaria na phrìomh-bhaile (còmhla ri Santa Cruz de Tenerife) de roinn fèin-riaghladh Spàinteach nan Eileanan Canàrach. Tha e suidhichte air an eilean Gran Canaria, ann an Las Palmas. 'S e am baile as motha an eilein cuideachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936,[1] ged a bha an corr dhen roinne dealas dhan Phoblachd.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Sultain a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Las Palmas de Gran Canaria.[2] Cha tuit ach 369mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 804mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1
- ↑ Aemet
- ↑ SisterCities


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
inie
czas
jest
dzień
zawsze
ciebie
wszystko
świecie
świat
życia
wiele
się
będzie
oczy
siebie
razem
serce
serca
chwilę
domu
słowa
urodziny
Tobie
marzenia
lat
świata
rana
miłości
Rymy do bananach
acanach, acpanach, Afganach, afganach, aganach, ajranach, Alanach, alkanach, Allanach, almanach, altanach, Anianach, Annanach, arianach, Arianach, arkanach, arsanach, asanach, aspanach, atmanach, badanach, bajanach, Bajanach, bakanach, Banach, banach, bananach, baranach, Baranach, Bazanach, beanach, bezanach, Bojanach, boranach, Brianach, Bryanach, brzanach, bukanach, buranach, butanach, Cabanach, cetanach, chanach, choanach, Cranach, cyganach, Cyganach, cyjanach, Cyranach, Danach, danach, Deanach, dekanach, Dianach, dianach, Domanach, duranach, Dylanach, dywanach, dzbanach, ekranach, elanach, emanach, enjanach, erlanach, esmanach, etanach, fanach, firanach, flanach, Franach, Fulanach, furanach, galanach, Gałanach, ganach, Ghanach, gitanach, glanach, Golanach, Goranach, granach, guanach, hamanach, Hanach, hanach, Hasanach, hawanach, hażanach, hebanach, helanach, hoganach, huanach, Ianach, iguanach, iłżanach, Ivanach, iwanach, Iwanach, izanach, Janach, Jeanach, Jianach, Joanach, jodanach, Johanach, Juanach, juanach, kabanach, kaganach, kajanach, kalanach, kałanach, Kamanach, kanach, katanach, Kazanach, Khanach, klanach, koanach, Koganach, kolanach, koranach, kranach, ksoanach, kubanach, kułanach, Kumanach, ladanach, Leanach, lemanach, lianach, limanach, liwanach, loranach, łanach, manach, Manach, maranach, metanach, mianach, Milanach, mopanach, naganach, nganach, nisanach, niżanach, Nolanach, nonanach, Nymanach, oceanach, octanach, Oksanach, oktanach, omanach, organach, Orhanach, Orianach, Orkanach, orkanach, Ormanach, Osmanach, ostanach, ozanach, pacanach, panach, pawanach, peanach, pekanach, pianach, pilanach, piranach, planach, poganach, Polanach, polanach, pranach, puranach, rabanach, ranach, ratanach, redanach, Renanach, Romanach, Roxanach, różanach, Rudanach, Ryanach, ryżanach, saganach, sajanach, sanach, saranach, sazanach, Seanach, sedanach, sianach, silanach, skanach, Sloanach, Solanach, solanach, somanach, Stanach, stanach, szpanach, sztanach, szuanach, ścianach, tanach, taranach, tofanach, Tomanach, toranach, tranach, tuanach, tukanach, tumanach, tyranach, tytanach, tyzanach, Ulanach, Ulmanach, ułanach, uranach, Urbanach, vanach, wanach, waranach, weganach, wianach, Zamanach, Zanach, zananach, Zemanach, zenanach, zmianach, Zoranach, żupanach