text:
Iomairt an aghaidh Gàidhlig ann an Gallaibh? A bheil Bòrd na Gàidhlig a' deanamh dad?
‘m bheil beachd aig duine sam bith de bu chòir dhuinn dèanamh gus taic a chumail ri poileasaidh Comhairle na Gàidhealtachd gun tèid soidhnichean Gàidhlig a chur suas air feadh na Gòdhealtachd (a' gabhail a-staigh Gallaibh)?’
Thàinig freagairt a-steach a tha a’ toirt iomradh air Bord na Gàidhlig.…
'Chan eil beachd sam bith agam, a bharrachd air a bhith a' cur rudeigin as na meadhanan mu ciamar a bha Gaidhlig beo ann an Gallaibh airson linntean, rud mar counter-propaganda, agus a bheil Bord na Gaidhlig a' deanamh seo, agus mur a h-eil, carson? Neo bu choir dhuinn iomairt a thoisicheadh gus boycott a dheanamh air a' Mhod ann an Inbhir-Theorsa, mur am bi iad ag atharrachadh na beachdan nimheil aca an aghaidh na Gaidhlig, ach cha deach mi riamh dhan mhod, agus mar sin, chan e mise an duine as fhearr airson sin a bhrosnachadh. Tha na beachdan aca a' tighinn bho aineolas is dith-thuigse, comhla ri grain-cinnidh, nach bu choir dhuinn na rudan seo a shoillearachadh dhaibh?'
Tha beachdan eile air nochdadh aig Iomàirtean Gàidhlig, ma bhios sibh nar ball de Yahoo faodaidh sibh ballrachd den bhuidheann sin a thoirt a-mach.


c: text/html

text:
Armadal
Co-chomharran: 57°03′45″N 5°54′20″W / 57.062454°N 5.905501°W
Is dòcha gu bheil thu a' lorg Armadail, Lodainn an Iar
'S e baile beag ann an Slèite anns an Eilean Sgitheanach a th' ann an Armadal[1] (Beurla: Armadale). 'S e port-mara airson aiseag a tha ann. An sin tha aiseagan a' dol eadar Armadal agus Malaig le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
Tha bùth coimhearsnachd ann an Armadal anns a bheil oifis a' phuist agus ionad-fiosrachaidh luchd-turais. A bharrachd air sin tha Bùth Tuathanas an Eilein agus garaids ann. Ri taobh a' chidhe tha taigh-bìdh beag leis an ainm "The Shed", bùth leathair agus bùth aodaich. Gheibhear bàta bhon chidhe a bheir luchd-turais a Chnòideart, Eilean Rùm agus cuairtean mara gus beathaichean fhaicinn.
Tha Ionad Clann Dòmhnaill[2] suidhichte ann an Armadal le 40 acair fearann, a' gabhail a-steach gàrradh mòr, caisteal nan Dòmhnallach, taigh-tasgaidh air eachdraidh nan Eilean agus taigh-bìdh. Bidh mòran bhusaichean luchd-turais a' tadhal air an ionad gach bliadhna.
A rèir Iain Mhic an Tàilleir 's e ainm Lochlannais a tha ann an Armadal.[1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ass Wikipedia.
Ta Steatyn Unnaneysit America (Baarle: United States of America)—ny Steatyn Unnaneysit (United States), S.U.A. (U.S.A.) ny America dy cliaghtagh—ny pobblaght chonastagh vunraghtoil ta jeant seose jeh jeih steat as daeed as slyst chonastagh. Son y chooid smoo, ta'n çheer soit ayns America Hwoaie meanagh, raad dy vel hoght steatyn as daeed, chammah as y clyst chonastagh, soit eddyr y Cheayn Sheear as y Cheayn Sheealtagh. T'ee çhemmit liorish y Chanadey da'n twoaie as Meksico da'n jiass. Ta Alaska soit ayns sheear hwoaie ny mooar-rheynn as eh çhemmit liorish y Chanadey da'n shiar echey as lesh y Roosh da'n sheear harrish Mooir Bering. Ta Hawaii ny ellanragh soit 'sy Cheayn Sheealtagh Meanagh. Ta shiartanse dy hallooyn skeaylt magh mygeayrt ny Mooir Caribagh as y Cheayn Sheealtagh.
Steatyn ny Steatyn Unnaneysit[reagh]
Steatyn ny Steatyn Unnaneysit


text:
1923
MCMXXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh cruinneachadh air a' chuid bu mhòr de na rathaidean-iaruinn neo-eisimileach air feadh Breatuinn a-steachd ri 4 companaidhean a mhain: "An Ceithir Mòr". Is iad a bha anns a' cheithir mhòr: An Southern Railway, An Great Western Railway, An London & North Eastern Railway agus An London Midland & Scottish Railway.
- Bhuannaich William Butler Yeats an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Gearran - Conrad Bain, ann an Lethbridge. Actair à Canada.
- 9 am Màrt - Walter Kohn, ann an Vienna. Ceimigear às An Ostair.
- 16 an Cèitean - Merton Miller, ann am Boston. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 4 an Damhair - Charlton Heston, ann an Wilmette (Illinois). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 2 an t-Iuchar - Wisława Szymborska, Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 21 an t-Iuchar - Rudolph A. Marcus, ann am Montreal. Ceimigear à Quebec.
- 20 an t-Samhain - Nadine Gordimer, ann an Springs. Sgrìobhadair à Afraga a Deas.
- 8 an Dùbhlachd - Rudolph Pariser, ann an Harbin. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Jaroslav Hašek, ann am Pràg. Sgrìobhadair às An t-Seic.
- 18 an Dàmhair - Andrew Bonar Law, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs à Sasainn.


text:
A' Bheiniseala
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha anns a' Bheiniseala[1] neo Benesuela[2]neo Bhenesuèla[3][4] (Venezuela san Spàinntis). 'S e República Bolivariana de Venezuela an t-ainm oifigeil a th’ oirre. Tha crìochan aice san ear le Guidheana, san iar le Coloimbia agus sa deas le Braisil.
Tha na h-eileanan Trianaid agus Tobago, Greanada, Naomh Lùisia, Barbados, Curaçao, Bonaire, Aruba, Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach agus na Lesser Antilles san àird a tuath dhith anns a’ Mhuir Chairibianach.
Tha ola gu leòr ann.
Tha Caracas na phrìomh-bhaile aige.
'S e Hugo Chavez am prìomhaire an dràsda.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- A' Bheiniseala ann an Encyclopædia Britannica
- Universidad de Oriente, Venezuela materials ann an Digital Library of the Caribbean


text:
Albert Einstein
'S e neach nàdar-fheallsanachd agus saidheans a bh'ann an Albert Einstein (Ulm, 14 am Màrt, 1879 - Princeton, 18 an Giblean 1955). Tha mòran den beachd gur e an duine is ealanta a bh'anns an 20mh linn agus ann an 1921 bhuannaich e an Duais Nobel airson nàdar-fheallsanachd.
Tha Einstein gu math ainmeil airson na beachdan aige mu solas, stuth, tarraing na-talmhainn, fànas agus tìde a chuidich luchd-saidheans na rudan seo a thuigse na b'fheàrr. 'Se an Theory of Relativity agus an Theory of General Relativity a tha aca air na beachdan seo.
Bha Einstein air a bhreith ann an Ulm, Rìoghachd Württemberg 'sa Ghearmailt. 'S e Iùdhaich a bh'anns an teaghlach aige ach cha robh iad a cumail ris gu laidir agus chaidh Albert gu sgoil Caitligeach. Chan è oileanach uabhasach math a bh'ann agus bha gu leòr den bheachd gun robh e neo-thoinisgeil. Aon latha chaidh combaiste iuìl-tharraingeach a thoirt dha agus fhuair e ùidh mòr ann an feuchainn ri tuigse ciamar a bhiathadh cùmhachd do-fhaicsinneach a toirt air an dealg gluasad agus mar sin thoisich e ag ionnsachadh matamataigs agus saidheans.
Nuair a dh'fhas e nas aosda chaidh e don sgoil anns an Eilbheis. An dèidh dha ceumnachadh fhuair e obair ann an oifis. Fhads a bha e ag obair an sin sgriobh e na paipearain is cudthromaiche aige a dhèanadh ainmeil mar neach-saidheans mòr.
Ron toiseach a' Chiad Cogadh t-Saoghal ghluais e air ais dhan Ghearmailt agus fhuair e obair mar ceannard sgoil. Dh'fhuirich e ann am Berlin gun tàinig na Nazis gu cùmhachd anns an righaltas naiseanta. Bha na Nazis a' dèanamh casaid air Einstein agus ag ràdh gun robh e a feuchainn ri 'Jewish Physics' a dhèanamh agus bha luchd-saidheans Gearmailteach a' feuchainn ri na beachdainn aige a bhreugnachadh. Ghluais e gu na Staitean Aonaichte.
Troimh an Dàra Cogadh t-Saoghal 'se Einstein aon de na daoine a bha coimhearliche gum bu choir do na Staitean Aonaichte Bom Dadamach no 'Atomic Bomb' a dhèanamh mus b'urrain do na Gearmailtich. Anns a' bhliadhna 1952 dh'fhaighnich pàrlamaid Israel dha a bhith na Ard Shuidhear ach dhiùlt e.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Comar
'S e comar, coinneachadh dà uisge, agus 's e comaraich a theirear ris an fhearann a tha eadar na h-uisgeachan; mar a tha a' Chomaraich (eadar Loch Carann agus Loch Toradain); a' Chomaraich (ann an Siorrachd Pheairt); Comar nan Allt; Magh Comair (eadar Lòchaidh agus Spiathanaidh ann an Loch Abar).
Tha am facal sean obar leis an aon chiallachadh a' nochdadh ann an ainmean-àite mar Obar Challdair, Obar Thairbh, Obar Dheathain etc.
'S e inbhir, am fearann còmhnard a tha shìos mu obar aibhne; mar a tha an t-Inbhir, Inbhir Air, Inbhir Nis, Inbhir Lòchaidh, Inbhir Snàthaid 7 msa.[1]


text:
Galar fèin-spèiseach na pearsanatachd
Tha galar fèin-spèiseach na pearsantachd 'na ghalar na pearsantachd, anns a tha cuideigin beò-ghlacte le comasan pearsanta, neart, cliù, agus uaill.
Tha ann cumadh leantach mòrchuise (an dealbhachd no giùlan), miann airson chliùthachaidh, agus dìth cho-fhaireachdainne, a’ tòiseachadh mus inbheachd mhoch agus làthaireil ann an iomadaidh suidheachaidhean, mar chomharraicheadh còig no tuilleadh nan coltas seo leantala:
- Tha ciall mòrchuiseach fèin-spèise aige/aice (mar aibhseachadh nam buadhan agus comasan, bidh dùil aige/aice air aithneachaidh cho ceannasach gun buadhan coltach)
- Is ro-oidhirpichte le dealbhachd buaidhe, neirt, dearsalachd, maise neo-chrìochnach, no gràidh fhoirfe
- Creididh gur e/i “‘na (h-)aonar” agus is urrainn dha/dhi a bhith air thuigsinn le no bu chòir dha/dhi a chumail comann le daoine eile (no comannan) sònraichte
- Iarraidh e/i cliùthachadh anabarrach
- Tha ciall de airidheachd aige/aice, mar dùilean mì-reusanta chàraidh shònraichte bàidheil no gèilleadh fèin-ghluaiseach le d(h)ùilean
- Tha dubh-shaothrach ‘na (h-)eadar-obair, mar a’ gabhail cair air daoine eile a chosnadh airson a b(h)uannachd fhèin
- Gun cho-fhaireachdainn: tha aindeonach aithneachadh no faireachdainn dàimh leis na tòcaidhean is feuman dhaoine eile
- Tha e/i gu tric farmadach de luchd eile no creididh gur luchd eile farmadach dhe/dhi
- Foillsichidh e/i giùlan no beachd àrdanach, uaibhreach


text:
ANN AM Portugal o chionn goirid bha mi air mo bheò-ghlacadh aig an làimhseachadh a thug am pàipear-naidheachd Público dha na tha tachairt an-dràsta mu litreachadh na cànain aca.
Sgaoil Público airtigeal air mar tha dol dhan Acordo Ortográfico thar dà dhuilleig, le graphic mór anns a bheil dà bhrogach cartun a’ sealltainn ri liosta roghainnean – carácter no caráter, mar eisimpleir. Tha an caipsean ag ràdh: “Nuair tha an consan air fhuaimneachadh, faodaidh tu a chumail no fhàgail ás, a réir do roghainn fhéin.”
Chan eil an-seo ach sampla beag de leasachadh litreachaidh mar bhios e air a chur an gnìomh ann an dùthchannan eile, ach tha leasanan ann dhuinne a thaobh nàdar an leasachaidh agus nàdar na follaiseachd a gheibh e.
Nuair thugadh GOC chun an t-saoghail se glé bheag fios a fhuair duine againn nach robh ’na thidsear Gàidhlig gus na leugh sinn ann an Gairm a’ gheamhraidh 1978–79: “Chuir Bòrd a’ Cheusnachaidh [sic], tren Phannal Ghàidhlig aca, fo-chomhairle air bhonn o chionn dà bhliadhna, agus Dòmhnall MacAmhlaigh à Obar Dheadhain anns a’ chathair, gu beachdachadh air litreachadh na Gàidhlig. Chuir a’ chomhairle bheag sin crìoch air a h-obair as t-fhoghar, agus nochdaidh i ri tìde …
“Ged nach do chuir iad rompa aghaidh na Gàidhlig atharrachadh gu mòr, bidh an sgioblachadh feumail … Nì na bodaich corra mhearachd airson bliadhna no dhà, ach togaidh an òigridh luath gu leòr e, ’s nì e nas lugha dragh dhaibh na ’n t-seann dòigh … Bha làmh aig mòran de luchd-teagaisg is luchd-deasachaidh na Gàidhlig anns an obair seo, agus mar sin cha bhi e duilich an riaghailt ùr a chur an grèim.”
B’e pàirt de theachdaireachd GOC riamh nach robh ann ach sgioblachadh beag. Sann nuair a nì sinn coimeas ris an Acordo Ortográfico a thuigeas sinn cho mór ’s a bha e, oir ann an dùthaich cheart nithear rudan mar seo ann an ceumannan cùramach.
Tha an aon ghuth sunndach, fiùs guanach, san aon iomradh as aithne dhòmhsa a bh’ aig Dòmhnall MacAmhlaigh fhéin mu na bha e ris – pàipear a thug e do Chomann Gàidhlig Inbhir Nis air 18 Gearran 1977 fon tiotal ‘The Writing of Scottish Gaelic’. Thòisich e le gliocas sìmplidh, caran sgaoilte, mar: “What I find somewhat worrying … is the narrow definition of the notion of correctness; the assumption … that there is only one possible correct form.”
Thig e an uair sin gu molaidhean a’ chomataidh (a’ “chomhairle bheag” ud). Mar eisimpleir: “I would not (especially in view of the strong development of Gaelic as a second language) recommend the dropping of both accents, at least at this time.”
Sann mar sin a dh’aidich e gu bheil feum aig luchd-ionnsachaidh air sràcan. Seadh, ann am baile dùmhail na Gàidhlig, chan e mhàin gun robh ceann a’ phlanaidh a’ dol a chur ás do chuid de na càraichean, ach do sheata sholasan-trafaig cuideachd, oir cha robh an òigridh gan iarraidh. Tha ceithir sràcan agus cedilha aig Portugìos, ’s tha iad gan cumail.
Chrìochnaich MacAmhlaigh am pàipear aige le faoineas: “The innovator might end up with the epitaph chualamia, sgribhmia, bhafligmiad … or written signs to that effect.” An robh na daoine air cùl GOC ann an da-rìribh? Chan eil ùghdar an airtigil ann am Público, Alexandro Prado Coelho, no gin de na h-eòlaichean ris an do bhruidhinn e, a’ faicinn feum air àbhachdas, ged a tha an Acordo a’ deanamh tòrr nas lugha na GOC.
Faodaidh gun do dh’fhairich MacAmhlaigh sgìth, a-cheart mar dh’fhairicheas mise an-diugh an uair a smaoinicheas mi air GOC. Nuair thàinig aithisg GOC a-mach dh’iarradh orm pìos a sgrìobhadh mu dheidhinn dhan Times Education Supplement Scotland. Cha do chuir mi ’na aghaidh. Car son a chuireadh? Bha e cho ùr, cho brosnachail, cho reusanta. ’S nach b’e seo aon dha na ceumannan a bha ri’n gabhail gus a’ Ghàidhlig a shàbhaladh sna h-Eileanan an-Iar? Cha do rinn mi ach moladh, mura robh ach aon shràc gu bhith aca, gur e an sràc geur bu chòir a bhith ann. Agus chuir mi an céill iongnadh gun robh Gairm a’ cleachdadh nam molaidhean ùra – nach robh iad air an amas air sgoiltean a-mhàin?
’Na cholbh seachdaineil ann an Gaset Steòrnabhaigh, cha do mhì-thuig an t-Urr. Ruairidh MacDhòmhnaill na bha tachairt mar mhì-thuig mise. “Nì na bodaich corra mhearachd airson bliadhna no dhà”? Cha do sguir “Ruairidh Eile” a dhubh-chàineadh an “Litreachaidh Ùir” gu là a bhàis.
A thaobh àireamhan luchd-bruidhne, se Portugìos an siathamh cànan as motha san t-saoghal, ’s chaidh an Acordo Ortográfico aontachadh ann an 1990 eadar na dùthchannan far a bheil i air a bruidhinn – Brazil, Portugal, Angola ’s an còrr. Tha an t-airtigeal aig Coelho (17.12.11) a’ comharradh deireadh a’ chiad tèarm den bhliadhna-sgoile (ano lectivo, a-nis letivo) anns a bheil an Acordo ga thoirt a-steach. Bheir na rudan seo ùine mhór, ’s tha e ceart gun toir.
Tha litreachadh Portugìos air an aon turas fhada bho shiostam stéidhte air freumhan gu siostam stéidhte air fuaimean ’s a tha a h-uile cànan Eòrpach as aithne dhòmhsa ach Beurla agus, gu ìre, Gàidhlig. Bidh iad a’ cleachdadh gach goireas a tha ri fhaotainn gus fuaimean a chumail (neo a thoirt) beò ann an sgrìobhadh, còmhla ri seata riaghailtean a tha gan ionnsachadh anns gach sgoil. Ma tha dà dhòigh air facal a ràdh, tha iad le chéile ceadaichte ann an sgrìobhadh, mar bebê agus bebé ‘leanabh’ (‘bebé’ agus ‘bebè’ ann an litreachadh Gàidhlig). Tha sràcan air an cleachdadh cho ainneamh ’s a ghabhas: cha bhiodh am fear air “còmhla” no “àrd” ceadaicht’ ann am Portugìos (no an iomadh cànan Eòrpach eile), oir tha “mhl” agus “rd” a’ sìneadh na thig romhpa co-dhiù.
Tha an Acordo a-nis (bho 1 Faoilleach 2012) ga chleachdadh le riaghaltas Phortugail. Thòisich cuid de na meadhanan ga uisneachadh nas tràithe, ach chan eil Público ’nam measg. Bidh e riatanach ann an deuchainnean sgoile bho 2014 a-mach. Tha an stòiridh ann am Público a’ leigeil fhaicinn gun toir atharrachadh litreachaidh deagh ghreis gu bhith air a dheanamh ceart; gum bu chòir a ghabhail ann an da-rìribh; gun fheum e follaiseachd fharsaing; gu bheil e mu chloinn sgoile, ’s nach bu chòir cus dragh a chur air inbhich; ’s nach bu chòir dha cur ás do sholais trafaig cho math ri càraichean.
Chaidh muinntir GOC ro fhada aig ìre “macro” gun for a thoirt dhan ìre “micro”. Mar eisimpleir, tha Coelho ag innse mu phostair-sgoile: “Ann an Avenida Marechal Gomes da Costa, faodaidh an ‘a’ ann an Avenida a bhith beag no mór, ach feumaidh an ‘m’ ann am Marechal a bhith beag.”


text:
Di-Dòmhnaich
'S e Di-Dòmhnaich/DiDòmhnaich neo Là na Sàbaid a' chiad (neo uaireannan an seachdamh) latha den t-seachdainn.
Tha e a' ciallachadh "Latha an Tighearna" (Domines), neo "Sàbaid".
Air an latha seo, is tric a bhith Crìosdaidhean a' dol dhan eaglais. (Bidh na Seventh Day Adventists a' dol air Di-Sathairne)
- "a' Chàisg Mhòir", "Di-Dòmhnaich na Càisge", "Dòmhnaich-Càisg", "Latha Bàs nan Uighean" 7 "Latha Guileagan" (Easter Sunday)
- "Di-Dòmhnaich Tùrnais" (Palm Sunday)
- "Di-Dòmhnaich nan Cuimhneachan" (Remembrance Sunday)


text:
Aidmheint
Tha Aidmheint (bhon Laideann Adventus, sc. Redemptoris, "teachd an t-Slànaighear") na fhèis na h-eaglaise a' tòiseachadh air 15 an t-Samhain sna h-eaglaisean ceart-creideamhach agus 30 an t-Samhain sna h-eaglaisean eile.
Gheibhear mìosachan aidmheint far am fosglar uinneag gach latha bho 1 An Dùbhlachd chun na Nollaige, agus lorgae dealbh, teòclaid no rudan beaga eile nam broinn.
Anns a' Ghearmailt tòisichidh an Aidmheint air an 4mh Didòmhnaich ron Nollaig. Lasar a' chiad coinneil air an fhleasg-aidmheint air an latha sin, agus 2 choinneil air an ath Dhidòmhnaich agus mar sin air adhart chun na Nollaige.


text:
Wrocław
S' e baile mòr air an àirde an iar-dheas na Pòlainn a tha ann an Wrocław (IPA: vrɔt͡swaf , Gearmailtis: Breslau, Liotuànais: Vroclavas, Latbhais: Vroclava, Seacais: Vratislav, Laideann: Vratislavia). Tha e suidhichte aig 118m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Odra,[2] anns an roinn Dolnośląskie (Ìosail Silesia). Ann an 2010 bha 632,996 dhe daoine a' fuireach ann. Tha Wrocław 386km air falbh bho Lublin, 233km bho Kraków, 302km bho Gdańsk agus 450km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] ‘S e an 4mh baile as motha na dùthcha a th’ann.[4] A bharrachd air sin, fhuair am baile a chuid chòirichean ann an 1242[5] agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an 1945.[6]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 10mh Linn fon t-seann ainm Pòlais Wrocisław, a tha a’ ciallachadh thill làn Glòr, bhon ghnìomhair wrócić (thill) agus bhon ainmear sława (Glòr).[7] Bhathar ga sgrìobhadh Vratislavia ann an Laideann. Bha am baile fo bhuaidh nam Piast, ach cha robh e idir cho cudromach dhuibh, aig ìre eaconamach, na Liegnitz (Legnica) neo Brieg (Brzeg) a bha nan ionadan riaghladh ron 15mh Linn mar-thà.[8] Mar an roinn air fad, chuireadh am baile bho Rìoghachd na Pòlainn gu Crùn na Bohemia (a bha am broinn Iompaireachd Chràbhach Ròmanach nan Gearmailteach) leis an ainm Breslau, ann an 1335.[9] An uair sin chaidh e a chur ris An Ostair, ann an 1526. Cheannsaich A’ Phrùis e ri linn Cogadh Còir-sheibh na h-Ostair, is chaidh sin a dhearbhadh tron Chòrdadh Breslau (1742) agus tron Chòrdadh Aix-la-Chapelle (1748).[10] Thachair pàirt mhòr Cogadh na Seachd Bliadhna anns an Silesia, is chum A’ Phrùis e, tron Chòrdadh Hubertsburg (1763).[11] Chaidh iad an aghaidh le iomairt geamailteachadh na roinne na bu truime is na bu truime air an dùthaich,[12] oir bha na bailtean air an gearmailteachadh on mheadhan aoisean. Mar A’ Phrùis air fad, chaidh am baile a chur ri Iompaireachd na Gearmailte, air a stèidheachadh ann an 1871.[13] Dh’fhàs eaconomaidh a’ bhaile gu mòr air sàilleabh a shuidheachadh air blàr torach, a bharrachd air leasachadh gnìomhachas air feadh Shilesia.[14] Eadar an dà chogadh bha muilnean-sàbhaidh agus taighean-gnìomhachas an òla ann is ‘s e àite cudromach taobh innealan, stuthan do rathaidean-iarainn, piàna, tombaca, òr, ribeanan is adan, malairt meatailt amh is air obrachadh, gual, fiodha, a’ chlò (margaidh na h-olainn), anart, gràn, beathaichean a bh’ann cuideachd. Dh’ fhulaing Breslau duilgheadasan doirbh cruaidh taobh an eaconamaidh an dèidh Cogadh a’ Cheusair oir chaill A’ Ghearmailt an roinn Phosen is a’ mhòr-chuid Àrd-Shilesia, tobar nàdarra stuthan is prìomh mhargaidh na dheànadh ann am Breslau.[15] Chuireadh caochlach bhaile beag mu thimcheall Breslau ris fhèin, a thug piseach air meud a’ bhaile, bho 4,962ha gu 17,509ha. Shoirbhich polasaidhean urranta a’ chomhairle taobh leasachadh cathaireil a’ bhaile is dh’fhàs e a bhith co-ionnan ri mòran bhaile eile dhen aon mheud air feadh na dùthcha.[16] Thogadh sgìrean ùra air iomall a’ bhaile le toglaichean a bha na b’ fhreagarraiche do fheumalachdan ùra, chruthachadh pàircean is liosan gus adhar a thoirt chun a’ bhaile is suidheachadh is goireasan muinntir a’ bhaile a leasachadh, is an àireamh-sluaigh a’ sìor èirigh. Bha còrr is 620,000 a’ fuireach ann am Breslau aig deireadh na 1920an, is fiù’s 630,000 ann an 1939.[17] Ann an 1945 chuireadh an roinn air fad ris a’ Phòlainn tron Chòrdadh Potsdam, (eadar na Stàitean Aonaichte, An Aonadh Sobhiat agus An Rìoghachd Aonaichte),[18] is chaidh na daoine Gearmailteach a thilgeil a-mach. Chaidh Pòlaich a chur nan àite, is mòran dhuibh a’ teiche bho na roinnean a chaill A’ Phòlainn air an àirde an ear na Loidhne Curzon, sgìrean a ghoid an Aonadh Sobhiat bhuapa.[19] Bho 25mh gu ruige 28mh An Lùnasdal 1948, ghabh àite Co-chruinneachadh Eadar-nàiseanta Luchd-innleachdail na Sìthe ann an Wrocław. ‘S e toiseach tòiseachaidh Comhairle Sìth na Cruinne a bh’ann, air a chumail ann am baile a bha na shamhla a’ bhuadhachais air a’ Ghearmailt Nàsach.[20]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alois Alzheimer: (1864 – 1915) Dotair.
- Mannfred von Richthofen: (1892 – 1918) pìolait chogaidh.
- Fritz Haber: (1868 – 1934) Ceimigear.
- Friedrich Bergius: (1884 – 1949) Ceimigear.
- Reinhard Selten: (1930) Eaconamaiche.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Odra - Wrocław
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Republika Silesia
- ↑ Uniwersytet Wrocławski
- ↑ Dict
- ↑ Brzeg
- ↑ Tacitus
- ↑ Mémo
- ↑ History of War
- ↑ Kolonisierung und Germanisierung Schlesiens im Mittelalter, Kazimierz Tyminiecki, 1937
- ↑ Tatsachen über Deutschland
- ↑ Central European Review
- ↑ Yale Law School
- ↑ WCA
- ↑ Wrocław Life
- ↑ Dolnyslask
- ↑ The World at War
- ↑ British Pathé
- ↑ Breda
- ↑ Stadt Dresden
- ↑ SisterCities
- ↑ Гopaд ГpoдHa
- ↑ Ciudad de Guadalajara
- ↑ Město Hradec Králové
- ↑ Kauno Miesto Savivaldybė
- ↑ ЛbBiB
- ↑ רמת גן
- ↑ Stadt Wiesbaden


text:
p.236
Kal. Ian. iii. f., l. iiii., Anno Domini M.cc.ii.
Niall h-Ua Flainn do marbadh do Gallaibh Uladh i mebhail.
Maghnus, mac Diarmata h-Ui Lachlainn, do
p.238mharbadh do Muircertach h-Ua Neill. Muircertach h-Ua Neill dono do marbadh ann.
1 (In t-eascub h-Ua Mellaigh quieuit.)
(Iohannes, presbiter Cardinalis de Monte Celío et legatus Apostolicae Sedis, in Hiberniam uenit.)
(Senudh chleireach Eirenn, itir Ghallaibh & Ghoeidhealaibh, i n-Ath Cliath imon Cardinail cetna sin.)
(Senudh Chonnacht, itir laechaibh & chleirchibh, hic Ath Luain hi cind chaeicidhis imon Cardinail cetna.)
(Toirrdhealbach, mac Ruaidhri, mic Thoirrdhealbaidh h-Ui Conchubhair, do gabhail la Cathal Croibhderg, la ri Connacht. Ocus is iat ros-gabhsat e: idon, Donnchadh h-Ua Dubda, ri h-Ua n-Amhalgaidh & Conchubhar Got h-Ua h-Eadhra, ri Luighne Connacht & Diarmaid mac Ruaidhri h-Ui Conchobhair, idon, mac a athar fein & Diarmaid mac Maghnusa, idon, mac derbrathar a athar).
(Cathal Carrach mac Conchubhair Mhaenmuighe mic Toirrdelbhaigh Mhoir, ri Condacht, do marbadh in bliadhain si.)
Kal. Ian. iiii. f., l. x, u., Anno Domini M.[ordm ]cc.iii.
Mael Coluim h-Ua Bronan, aircinnech Toraidhe, in pace quieuit.
Domnall Carrach h-Ua Dochartaigh, rí Thire Conaill, do marbadh do Mhuinnter Baighill ar n-argain cell n-imdha & tuaithi.
Mael Finnen Mac Colman, ardshenoir togaidhe, in pace quieuit.
Domnall h-Ua Brolchan, prioir Ia uasalshenoir
p.240togaidhe ar ceill, ar cruth, ar deilb, ar duthcus, ar mine, ar mordhacht, ar mídhcaire, ar crabadh, ar ecnai, post magnam tribulationem et optimam penitentiam in quinto Kalendas Maii, ingressus est uiam uniuersae carnis.
(Conchubhar Ruadh mac Domnaill h-Ua Briain, do mharbhadh la dhearbhrathair fein, idon, la Muircheartach, mac n-Dhomnaill mic Thoirrdhealbuidh h-Ui Briain.)
(Toirrdhealbhach mac Ruaidhri h-Ui Conchubhair, d'etludh as a geimhiul & sidh do dhenum do Chathal Croibhdhearg ris & ferann du thabhairt dho. Toirrdhealbhach d'innarbadh do Chathal croibhderg & sith do denum ris fo chetoir tre impidi na n-Gall, idon, Mailfer & Uater.)
Kal. Ian. u. f., l.xx. ui., Anno Domini M.cc.iiii.
Doire do loscadh {folio/column 56va} o ta relic Martain co tibrait Adomhnain.
Diarmait mac Muircertaigh h-Ui Lochlainn, co ní do Ghallaibh do thiachtain ar creich i Tir n-Eogain, co ro-airgset in Scrin Coluim Cille, co rucsat orra drem do Ceniul Eogain, co remaidh for Gallaibh, co romarbadh Diarmait tria mírbailibh na Scrine.
Sloghadh la mac Uga de Laci co ní do Ghallaibh na Midhe i n-Ulltaibh, co ro-dichuiredur Sheoan do Chuirt a h-Ulltaibh.
Mainistir do dhenumh do Celluch [gap: extent: 3 words] ar lar croí
p.242Ia gan nach dligedh, tar sarughudh muinnteri Ia, co romill in baile co mór. Slogadh dono la cleirchibh Erenn, idon, la Florínt h-Ua Cerballan, la espuc Tire h-Eogain & la Mael Isu h-Ua n-Dorig, idon, espuc Tire Conaill & la abad Reiclesa Poil & Petair i n-Ard Macha & la h-Amalgaidh h-Ua Fergail, abad Reiclesa Doire & la h-Ainmire h-Ua Cobhthaigh & sochaidhi mór do muinnter Doire & sochaidhi mor do cleirchibh in Tuaisceirt, co roscailset in Mainister do reir dlighidh na h-ecailsi. In t-Amhalgaidh remhraiti sin do ghabhail abdaine Ia tre togha Gall & Gaidhel.
(Muircheartach Teathbhach mac Conchubhair Maenmhuighe mic Ruaidhri h-Ui Conchubhair, do marbadh do Dhiarmuid mac Ruaighri & do Aedh mac Ruaidhri, idon, dá dhearbhrathair a athar fein.)
(Maidm ria n-Dhomnall mac Mhecc Carrthaigh & ria n-Deasmhuimhneachaibh for Galluibh, ubi ceciderunt centum sexaginta uiri, uel amplius.)
Kal. Ian. uii. f., l. uii., Anno Domini M.cc.u.
Sitriuc h-Ua Sruithein, aircinnech na Congbhala, idon, cenn h-Ua Murthele & toisech Clainni Sneidhgile ar tothucht, post optimam penitentiam feliciter finiuit uitam et sepultus est in templo quod factum est apud ipsum.
Mael Brighte h-Ua h-Eraran do thogadh i comurbus Brenainn do lar Daire Coluim Cille.
h-Eoan do Chuirt, innredhach ceall Erenn & tuath, do innarbadh do mac Uga de Laci i Tír n-Eogain ar comuirce Ceniuil Eogain.
p.244
Kal. Ian. i. f., l. x. uiii., Anno Domini M.cc.ui.
Maghnus h-Ua Cathan, mac righ Ciannacht & Fer na Craibhe, tuir gaiscidh & beoghachta in Tuaisceirt, do thuitim le guin soighdi.
Soerbhrethach h-Ua Doireid, aircinnech Domnaigh Moir, in pace quieuit.
Patraic h-Ua Moghran quieuit in pace.
{folio & column 56vb}Kal. Ian. ii. f., l.xx. ix., Anno Domini M.cc.uii.
Domhnall h-Ua Muiredaigh, ardfher leighinn Daire Coluim Cille, post magnam tribulationem uitam feliciter finiuit. Ocus rotogadh Muircertach O Millugan (no, O Maelagan) 'n-a inadh.
Mael Petair h-Ua Calman, comarba Cainnigh, tuir crabadh & eínigh Thuaisceirt Erenn, in pace quieuit. Ut dixit poeta:
- Easbaidh h-Ua Calman 'n-a cill,
Olc 'n-a agaidh ní airmim:
Ita samhudh d'an socht sin,
'Nocht gan crabadh n-a cathraigh.
p.246
- Areis Cainnigh in chuirp oigh
No co r'eirigh uas altóir,
Ni ciall danusfáca in flaith,
Ni riadh cába fa chomaith.
- Robo shai sribinn sciamglain,
Maith rocongbadh coemhriaghail,
Rofhrecaibh tarbha i n-gach tan,
Rob' eacnaidh amra, uasal.
- Gen co saeradh nech fo nim
In dubhreicles ar demhnaibh,
Gia naemthar cen locht ar lar,
Doshaerfadh corp h-Ui Calman.
- Comarba Cainnigh na cell,
Is dith do cach i coitchenn,
Is bron do gach bocht dobhir,
Is mór in t-olc a easbaidh.
Easbaidh h. C.
Dith mor ar dhainibh & ar innilibh isin bliadhain si.
Fhlaithbertach h-Ua Fhlaithbertaigh, prioir Duine Géimin, in pace quieuit.
Gilla Patraic h-Ua Falachtaigh, aircinnech Duin Cruithne, mortuus est.
Muircertach h-Ua Fhlaithbertaigh mortuus est.
Crech mebla la Cenel Conaill i n-Uib Fharannain & i Clainn Diarmata, co roghabsat bú & co romarbsat doine. Rucsat orra Clann Diarmata & h-Ui Fhairennain & h-Ui Gailmredaigh, co romarbadh ár diairmidhe & co robaidhedh sochaidhe dibh.
Sloghadh la h-Uga de Laci co n- Gallaibh Midhe & Laighen i Toluch n-óoc, co roloiscthea cealla & arbanna. Ocus ni rucsat geill na eidire Aedha h-Ui Neill don chur sin.
Sloghadh la h-Uga de Laci
p.248i Ciannachtaib, co roloisc cella Ciannacht uile & co roghabh bú co diairmidhe.
Comarba Patraic do dhul co tech righ Saxan do shochur ceall Erenn & do chasait Gall Erenn.
Kal. Ian. iii. f., l. x., Anno Domini M.cc.uiii.
Crech la h-Eignechan h-Ua n-Domnaill i Feraib Manach, cor'gabhsat bú & co rucsat Fir Manach forra, co romarbadh h-Ua Domnaill, ri Thire Conaill, ann, co n-ár diairmídhe do maithibh Ceniuil Conaill maille fris.
{MS folio/column 57ra}Kal. Ian. u. f., l. xx. i., Anno Domini M.cc.ix.
Crechshluaghadh la h-Aedh h-Ua Neill i n-Inis n-Eogain & ruc O Domnaill fair, co tucsat cath in ramarbadh ár diairmidhe daine for gach leth, bail romarbadh Domnall Mac Murchadha, do Chenel Eogain. Fergal imorro h-Ua Baighill & Cathbarr h-Ua Domnaill & Cormac h-Ua Domnaill & Dabid h-Ua Dochurtaigh co sochaidhe do maithibh Ceneoil Conaill imaille riu.
Cath tucsat meic Raghnaill mic Somurligh, for feraibh Sciadh, dú in ramarbadh a n-ár.
p.250
(Finghin mac Diarmada mic Cormuic Mheg Carrthaigh, ri Deasmughan, interfectus est a suis.)
(Ualgharc h-Ua Ruairc d'aithrighadh & Art mac Domnaill mic Fhearghail h-Ui Ruairc, do righadh i n-a inadh.)
(Anno millesimo ducentesimoque nono, Alaxander, Doctor reuerendus atque Magister, Doctrinale suum dedit tunc legendum.)
Kal. Ian. ui. f., l. ii., Anno Domini M.cc.x.
Gilla Crist h-Ua Cernaigh, comarba Condere, in bona penitentia quieuit.
Ri Saxan do thaidhecht i n-Erinn co longais diairmidhe, idon, secht cét long.
(Art mac Domnaill mic Ferghail h-Ui Ruairc, rí Breifne, do marbadh tre mheabhail la Cormac mac Airt h-Ui Mhail Sheachlainn.)
(Ceile h-Ua Dubhthaigh, epscop Mhaighi Eo na Saxan, in Christo quieuit.)
(Flaithbertach h-Ua Flainn, idon, comorba Dachonna Eassa mic n-Eirc, mortuus est.)
p.252
Kal. Ian. uii. f., l., x. iii., Anno Domini M.cc.x.i.
Gaill do thaidhecht co Caeluisgi, co rotinoil Aedh h-Ua Neill Conaill & Eogain & Oirghiallu, co romarbadh leis.
(Toirrdhealbhach mac Ruaidhri h-Ui Chonchubhair, do denum chreiche i Magh Luirg, gu rug leis isin Séghais hí docum Diarmoda, a brathar & do lean Aodh mac Cathail, he gu n-dheachaidh is Tuaisgirt ar teicheadh reimhe.)
(Braighde Chonnacht do thoighecht i n-Erinn, idon, Diarmaid mac Conchubhair, Conchubhar h-U Eaghra & Finn h-Ua Carmacan & Toibeard, mac Gall Gaoidhil.)
(Aireachtach Mac Donnchaidh occisus est.)


text:
Ar Dìleab
Tro bheatha chruinnich Aonghas "Ease" MacLeòid MBE à Leòdhas leabhraichean, pàipearan, deilbh, teipichean is nithean co-cheangailte ri eachdraidh is cultar na sgìre aige fhèin air Taobh a Deas nan Loch.Tha Tasglann Aonghais air fhoillseachadh aig Gob Rubha an Fhithich an Cearsadair, Eilean Leòdhais. A-nis, deich bliadhna an dèidh a bhàis air 25mh Dàmhair 2002, tha cothrom aig sgoilearan cuid den chruinneachadh sin a rannsachadh air làrach-lìn Gàidhlig ùr, Ar Dìleab. Tha Catriona Mhoireach air a bhith a' cluinntinn mu dheidhinn Ar Dìleab bho chuid den fheadhainn a thug am pròiseact gu buil.
Catriona Murray hears about the Gaelic educational website Ar Dileab which showcases a selection of the late Angus "Ease" MacLeod's archive.


text:
Sgeama chumhachd mara sa Chaol Arcach
- 22 An Lùnasdal 2014
Tòisichidh obair nas fhaide air a' bhliadhna air tè de na pròiseactan as motha air an t-saoghal a chleachdas cumhachd na tìde-mhara airson dealan a chruthachadh.
Chaidh £50m de thaic-airgid a ghealltainn do sgeama MeyGen sa Chaol Arcach, le £20m den airgead a' tighinn bho Riaghaltas na h-Alba agus Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean.
Tha Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte air taic luach £10m a thoirt seachad.
Dh'innis a' chompanaidh Atlantis Resources, a tha os cionn na sgeama, gun tèid suas ri 269 turbain a chur air grunnd na mara.
Tha Oighreachd a' Chrùin, air a bheil uallach airson grunnd na mara san RA, cuideachd air £10m a chur ris a' phròiseict, a chruthaicheas dealan gu leòr airson 175,000 dachaigh.
Grunnd na mara
Anns a' chiad ìre den sgeama, thairis air an ath dhà bhliadhna, thèid ceithir turbain a chur san uisge.
Ro 2020, tha dùil gum faodadh 61 turbain a bhith an sàs, a' cruthachadh dealain gu leòr airson 42,000 dachaigh.
Thuirt Ceannard na pròiseict, Tim Corneilius, gu bheil e pròiseil gur iad Atlantic a' chiad chompanaidh a leasaicheas an leithid seo de phròiseict gu soirbheachail.
Tha Atlantic Resources air a ràdh gu bheil cor na tìde-mhara "sònraichte math" sa Chaol.
Air a' cheann thall, tha dùil gum bi an sgeama - 398MW, 269-turbain - comasach air dealan a chumail ri 175,000 dachaigh.
Bhiodh mu 100 neach-obrach a dhìth airson an sgeama a chumail a' dol.
Ùr-ghnàthach
Thuirt Ministear Chumhachd na h-Alba, Fearghas Ewing, gun robh "planaichean ùr-ghnathach agus brosnachail" gan toirt beò.
Thuirt e: "Tha ar miann adhartais a thaobh cumhachd na mara ann an Alba fhathast mòr.
"Tha a' phròiseict seo sa Chaol Arcach a' toirt ar miann adhartais chun na h-ath-ìre, 's tha e a' neartachadh cliù na h-Alba mar cheannard a thaobh a bhith a' cur teicneòlais ath-nuadhachail an gnìomh."
Thuirt Ministear Chumhachd na RA, Ed Davey, gun cuireadh a' phròiseict seo Alba agus an RA "air a' mhapa mar cheannard a thaobh teicneòlais mhara".
"Tha e coltach gum biodh cumhachd na mara comasach air còrr is 20% de dhealan na RA a sholarachadh, agus gum faodadh Meygen a bhith na thoiseach-tòiseachaidh do phròiseactan eile sa Chaol Arcach."


text:
Aarhus
'S e baile mòr agus port[1] cudromach faisg air Randers, ann am meadhan na Danmhairg a th' ann an Århus neo Aarhus (IPA: ɒːhuːˀs, Liotuànais: Orhūsa, Laideann: Aarhusium). Tha e suidhichte air Bàgh Århus (Danmhairgis: Bugt Århus), aig 10m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Midtjylland (Gàidhlig: Meadhan Jylland),[3] 157km air falbh bho Copenhagen (prìomh-bhaile na dùthcha), 69km bho Fredericia, 151km bho Helsingbør agus 134km bho Esbjerg.[4]
Chaidh Århus a stèidheachadh ri linn nan Lochlannach agus tha an t-ainm a'ciallachadh Inbhir na h-Aibhne, bho ā (abhainn) agus ōss (inbhir). Tha 252,213 duine a' fuireach ann.[5] 'S e an dàrna baile as motha anns an Danmhairg a tha ann cuideachd.[6]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Århus Havn
- ↑ Mongabay
- ↑ Den Store Danske
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Danmarks Statistikbank
- ↑ Geonames
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Na Goill
Is docha tha thu lorg gall
Tha diofar ciallan aig am facal no an t-ainm Gall aig ìre atharraichte de dh'eachdraidh. Tha e an còmhnaidh air a chleachdadh ri neach, air a no le sluagh 'Goill', nach eil Gàidhealach. Aig aon àm 'se gall an t-ainm a bh' aig na Gàidheil ri na Lochlannaich agus mar sin 'se Innse Gall a th' againn fhathast air na h-Eileanan an Iar oir b' àbhaist gun robh iad uile fo smachd an t-sluagh ud fiù 's ged a bhitheadh Innse Gaidheal nas fìor mar ainm san latha an diugh. Anns na linntean an dèidh do na Gàidheil cumhachd fhaighinn air na Lochlannaich an Alba thoisich Gall bhith air a chleachdadh airson na h-Albannaich a bhitheadh a bruidhinn an t-seòrsa Beurla ris an canar A' Bheurla Ghallda agus 'se a Ghalldachd a bha againn air am pàirt de dh'Alba far an lorgadh tu iad.


text:
Biadh Seapanach
Dòigh-ithe nan Seapanach[deasaich | deasaich an tùs]
Bhon a thòisich dòigh-beatha a' mhòr-shluaigh air atharrachadh gu mòr fada dhen 1950an, thugadh a' bhuaidh sin air dòigh-ithe nan Seapanach cuideachd.
Ron dàrna cogadh, bhiodh a h-uile Seapanach a' gabhail rìs mar bhunait, le iasg 's glasraich ùra, brot miso agus picealan eugsamhail an cois. An dèidh a' chogaidh, b' e aran a thàinig a-steach gu lònaichean-sgoile agus thug sin buaidh air cleachdaidhean dòigh-ithe a' mhòr-shluaigh san fharsaingeachd. Bidh daoine an-diugh ag ithe tuilleadh fheòil, uighean agus bathar bainne.
Tha trì tràth san latha am bitheantas agus 's e biadh-feasgair an tràth as motha mar as trice. Bhon a tha an dùthaich a' soirbheachadh cho mòr, tha caochladh seòrsachan bìdh ri fhaighinn agus fiù 's anns an dachaigh fhèin, thathar a' cheart cho buailteach biadh Sìneach no à Dùthchannan an Iar fhaicinn air a' bhòrd ri biadh na Seapaine fhèin.
Leis cho saor is a tha e a dhol a-mach a dh'ithe, 's ann a bhios mòran daoine a' dèanamh sin fhèin a h-uile latha, seach na bhith deasachadh bìdh aig an dachaigh. Gheibhear a h-uile seòrsa bìdh a-muigh: biadh Seapanach mar Sushi, Tempura, Udon, Soba agus Nimono; a thuilleadh air biadh Eadailteach, Sìneach, Coireanach, Tài, agus iomadh bhiadh eadar-nàiseanta eile.


text:
Beachdan mu sgeama hydro coimhearsnachd
- 18 An t-Ogmhìos 2013
Tha cuireadh ga thoirt do mhuinntir Ulapuil am beachdan a chur air adhart air plana airson sgeama hydro coimhearsnachd.
Chaidh pàipearan baileit a chur gu daoine a tha a' fuireach eadar an t-Eilbhean agus abhainn Ghruineirt airson bhòtadh air a' phlana airson an leasachaidh ann an Coille Lael faisg air Loch Bhraoin.
Feumaidh na pàipearan a bhith a-staigh Diciadain na seachdaine seo.
Nan deadh an sgeama air adhart, dheadh airgead bhuaithe a chleachdadh son phròiseactan coimhearsnachd.


text:
Washington, D.C.
Airson aistean eile faic Washington
'S e prìomh-bhaile nan Stàitean Aonaichte a th' ann an Washinton, D.C. Chaidh Washington D.C. a stèidheachadh a dh'aona gnothach gu bhith na phrìomh bhaile. Tha na litrichean D.C. a' seasamh airson District of Columbia. Tha sin a' ciallachadh gur e siorrachd àraidh an Riaghaltais Fheadarail 's chan e stàite a th' ann an District of Columbia. Tha na trì roinnean an riaghaltais, an Riaghaltas fhèin, na cùirtean, agus a' Còmhdhail, stèidhte ann an Washington, D.C. Tha 601,723 duine a' fuireach an seo.[1]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an District of Columbia stèidheachadh fo Bhun-reachd nan Stàitean Aonaichte ann an 1790. Chaidh e a roinneadh bho Virginia agus Maryland. An toiseach 's e dùthaich cheàrnagach a bh' ann an District of Columbia le 10 mìle air gach taobh, rud a rinn 100 mìle cheàrnagach air fad a bh' air gach taobh na h-aithne Patomac. Ann an 1847, chaidh am pàirt a bhuineadh do Virginia bho thùs a thoirt air ais do Virginia. Mar sin, tha an District of Columbia gu lèir air an taobh a tuath na h-aithne Patomac.
Chan eil an District of Columbia na stàite mar Virginia neo Maryland agus air sgàth sin, chan eil an District air a riochdachadh anns an t-Seanaid neo anns an Taigh nan Riochdairean. Agus cha do ghabh an District pàirt anns na iomairtean-taigh a' cheann-suidhe gu ruige 1961 nuair a chaidh an 23mh atharrachadh a' Bun-reachd a chuir an sàs. Bho sin a-mach, tha còir aig an Distric of Columbia pàirt a ghabhail annta le tha trì bhòtaidhean aice.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na Channeled scablands, roinn gheo-eòlach inntinneach, suidhichte ann an Washington, D.C.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Alabama • Alasca • Arizona • Arkansas • Calafòrnia • Carolina a Deas • Carolina a Tuath • Colorado • Connecticut • Dakota a Deas • Dakota a Tuath • Delaware • Eabhraig Nuadh • Florida • Hampshire Nuadh • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Jersey Nuadh • Kansas • Kentucky • Louisiana • Meagsago Nuadh • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • Seòirsia • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Washington • Virginia • Virginia an Iar • Wisconsin • Wyoming
+ Ceàrn: Washington, D.C. (District of Columbia)


text:
Kenosha, Wisconsin
'S e Kenosha an ceathramh baile as motha a tha ann an Wisconsin. Anns a’ bhliadhna 2012 bha 99,218 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 184m os cionn ìre na mara,[1]
Susbaint
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1835.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Don Ameche, actair, (1908-1993)
- Mark Ruffalo, actair, (1967)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Cosenza, An Eadailt
- Douai, An Fhraing
- Quezon City, Na h-Eileanan Filipineach
- Wolfenbüttel, A' Ghearmailt


text:
Untitled Document
it doesn't sound that badby hunting boy (Login huntingboy1)but believe it can be a pain in the butt having to pump it 10 times before being able to cap your animal
if your pellet fails go rambo
Posted on Dec 26, 2004, 10:30 PM
Respond to this message
Return to IndexResponses
pest control in new york, air gun hunting, air gun hunting pictures, air gun hunting starlings, air gun hunting squirrels, air gun hunting pigeons, air gun hunting rabbits, racoons, airgun hunter, airgun silent pellet trap, crossman air gun, crosman airgun, beeman airgun, rws air gun, chinese airgun, american air gun, air force airgun, air arizona gun,air gun review , american air gun,air gun pellets , air gun target ,walther air gun ,air soft pellet gun,air gun scope, air cooled gun machine ,air force air gun, cheap air soft gun, air bb gun ,chinese air gun , used air gun, air nail gun, air pellet gun , air canada gun , air gun pyramid , air gun rifle, benjamin air gun, air gun sale , air gun accessory , bsa air gun, air gun com , diana air gun , fx air gun , air staple gun , air gun pistol , air blow gun, air gun part , sheridan air gun, air gun silencer, automatic air gun , marksman air gun , air gun magazine , competition air gun , air gun sale soft, air gun co2 , air gun store , tech force air gun , hot air gun , eletric air soft gun , air cobra gun, air gun mods , airgun varmint control , Junior airgun hunting, airguns for kids, air gun bb gun for kids, Junior air gun bb gun hunting


text:
Kl Ianar
[...]
. Anno Domini .dcc.lxxx.iii
Rechtnia, abbas Cluana Moccu Nois, obiit.
Mael Duin m. Oengusa, ri Cenel Loighaire, & Innrechtach m. Dunchada, & Ciaran abb Ratho Maighe Oenaigh & Tighe Mo Finnu, & Aedhgal ri h-Umaill, & Cernach m Suibne equonimus Airdd Machae, & Coisenmech nepos Predeni rex Nepotum Echdach Ulaith, & Mael Caech m. Cuscraith Minn, & Conall m. Crunnmail abbas Luscan, & Cu Gamhnae m. Noennenaigh rex Generis Choirpri, omnes defuncti sunt.
Combustio Atho Truim.
Bellum re n-Donnchad m. Aedho Muindeirg for Cenel m-Boghaine.
p.240
Bachall Duncadho m. Duib Da Tuadh regis Nepotum Maine.
Flann episcopus sapiens, abbas Innse Cain Degho, uenino mortificatus est.
Bellum Cairn Conaill i n-Aidniu ubi Tipraiti uictor & Nepotes Fiachrach uicti.
Rigdal iter Donnchad m. n-Domnaill & Fiachnae m. n-Aedho Roen occ Innsi na r-Righ i n-Airtheru Bregh.
- Ossi brigh
in dal occ Innsi na Righ.
Donnchadh ni dichet for muir.
Fiachna ni tuidhecht h-i tir.
Aduentus reliquiarum filii Eirc ad ciuitatem Tailten.


text:
Amartya Sen
'S e eaconamaiche às na h-Innseachan a tha ann an Amartya Kumar Sen. (Bangla: অমর্ত্য কুমার সেন Ômorto Kumar Shen). Rugadh e san 3 an Dàmhair 1933 ann an Santiniketan, na h-Innseachan.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1998.
Eadar 1998 is 2004 bha e na "Master" den Cholaiste Trinity ann an Oilthigh Chambridge. Mar sin ' s e esan a' chiad ceannard à Aisia a bha riamh anns na Colaistean Oxbridge. Bhon uair sin tha e na ollamh ann an Oilthigh Harvard.
Chaidh na leabhraichean aige an eadar-theangachadh ann an 30 cànanan eadar-dhealaichte.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
1843
MDCCCXLIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Libreville, prìomh-bhaile Gabon, a stèidheachadh mar àite-malairt agus dùn (fort d'Aumale).
- Chaidh Heliconia (Coloimbia) a steidheachadh.
Brèithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 an t-Samhain - Miguel Antonio Caro Tovar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 11 an Dùbhlachd - Robert Koch, ann an Clausthal. Dotair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
1 an t-Iuchar - Domingo Caycedo Santamaría, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
, Next on
-
09:00
8 Mar 2015
Deanamaid Adhradh — An t-Oll. Urr Ruairidh MacLeòid, Eaglais na h-Alba
Còmhla ris an Oll. Urr Ruairidh MacLeòid, Eaglais na h-Alba.
-
15:00
8 Mar 2015
Deanamaid Adhradh — An t-Oll. Urr Ruairidh MacLeòid, Eaglais na h-Alba
Còmhla ris an Oll. Urr Ruairidh MacLeòid, Eaglais na h-Alba. (R)
-
15:30
8 Mar 2015
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Màiri NicÌomhair
Iain MacFhionghain le laoidhean, sailm agus sgeulachdan phearsanta mu chreideimh.
-
21:00
8 Mar 2015
Deanamaid Adhradh — Dèanamaid Adhradh Tasglann: An t-Urr Coinneach Stiùbhart, Eaglais Shaor Scalpaigh 1992 1/2
Seirbheis bho Eaglais Shaor Sgalpaigh còmhla ris an Urr Coinneach Stiùbhart (1992).


text:
Cogadh Sìobhalta na Spàinne
B’ e cogadh uabhasach mòr, a mhair bho 17 an t-Iuchar 1936 gu ruige 1 an Giblean 1939, a th’ann Cogadh Sìobhalta na Spàinne,[1] far a shabaid na daoine a bha dìleas do Riaghaltas Dàrna Poblachd na Spàinne an aghaidh an fheadhainn a dh’èirich na h-aghaidh fo stiùireadh an Seanailear Francisco Franco. Bhuannaich na reubalaich agus lean Franco san Riaghaltas gus a chaochail e an ceann 36 bliadhna.[2] Thoisich an cogadh an dèidh Gairm nan Seanailearan (Spàinntis: pronunciamiento), is an fheadhainn sin fo stiùireadh an Seanailear José Sanjurjo an aghaidh Riaghaltas laghail dàrna Poblachd na Spàinne. Bha an Riaghaltas sin air a thaghadh gu deamocratach agus bha Manuel Azaña na Cheann-suidhe air. Fhuair an t-ar-a-mach taic bho mòran bhuidhne traidiseanta, CEDA (Comann Neo-eisimeilach Luchd an làimhe Deise na Spàinne), rìoghairean agus Faisistich nam measg.[3]
Thug feachan an Airm ann am Maroco,[4] Iruña, Burgos, Valladolid, Cádiz, Cordoba, agus Sevilla taic dhan ar-a-mach. Ach cha do ghabh na gearrastanan anns na bailtean mòra mar Mhadrid, Barcelona, València, Bilbao neo Málaga ann. Le sin, bha An Spàinn air a sgaradh gu poiliteagach agus aig ìre armailteach. Thoisich na Reubaltaich, leis an Seanailear Franco os an cionn, ri cogadh caithreimh a thoirt air an Riaghaltas laghail airson an dùthaich a ghabhail os làimhe. Gheibheadh A' Phortagail,[5] Rìoghachd na h-Eadailt agus na Nàsaich san Ghearmailt cobhair do na Reubaltaich, fhad ‘s a chuideachach Meagsago agus an Aonadh Sobhiat an fheadhainn a bha ri taobh na Poblachd. Gabhadh dùthchannan eile, mar An Rìoghachd Aonaichte agus An Fhraing, ri polasaidhean oifigeil dhe neo-eadraiginn. Bha làmh an uachdair aig na Comannaich taobh a-staigh na Poblachd aig deireadh an latha, air sgàth gu tug Stailinn taic dhi.
Chaidh buirbe is uamhas a dheànamh leis a h-uile buidheann a bha an sàs sa chogadh.[6] Rinneadh murt is sgrios fuilteach gu siostamataigeach air na daoine anns na sgìrean a bha fo bhuaidh nam feachdan aig Franco gus an rèisim ùr a bhonntachadh. Thachair murt na bu lugha san talamh fo smachd na Poblachd, ann am bitheantas an cois bristeadh sìos an lagha anns a’ chiad dol a-mach an dèidh an Rèabhlaid fhèin. Dh’atharrachadh cho deònach ‘s a bha ùghdarrasan na Poblachd a bhith a ghabhail ris a’ mhurt sin bho àite gu àite.[7] ‘S e bha cogadh bruideil fuilteach dìoghrasach a bh’ann co-dhiù. Chaidh na mìltean dhe daoine àbhaisteach a mharbadh air sgàth na creideamhan neo na beachdan poiliteagach aca, fiù’s an dèidh crìoch a’ chogaidh ann an 1939, ri linn tòrachd nan Nàiseantaich air na Poblachdaich, is iad dìreach air an cogadh a chall.
Thàinig an cogadh gu crìoch nuair a bhuannaich na Nàiseantaich is b’ fheudar do na mìltean dhe daoine na làimhe clì a dh’fhalbh thall thairis nam fògarraich.[8] Theich mòran dhuibh gu ruige nan campaichean san cheann a deas na Frainge.[9] Stèidhich an Seanailear Franco Deachdaireachd an dèidh a’ chogaidh, is dh’aontachadh gach uile Pàrtaidh phoileatagach na làimhe deise am broinn structar na Stàite ùire.
Fiolmaichean[deasaich | deasaich an tùs]
- ¡Ay Carmela! Carlos Saura, 1990
- Tierra y Libertad (Talamh agus Saorsa), Ken Loach, 1995
- Los Girasoles Ciegos (Na Nèoineannan Grèine Dall), José Luis Cuerda, 2008
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ World History
- ↑ Red Escolar
- ↑ Espagne Facile
- ↑ Bolinaga, Iñigo: Breve Historia de la Guerra Civil española, Nowtilus, 2009, ISBN-13:978-84-9763-660-5
- ↑ Historias Siglo 20
- ↑ Bolinaga, Iñigo: Breve Historia de la Guerra Civil española, Nowtilus, 2009, ISBN-13:978-84-9763-660-5
- ↑ Beevor, Antony (1982, 2006). The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939. London: Weidenfield and Nicolson. ISBN 0-297-84832-1
- ↑ Beevor, Antony (1982, 2006). The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939. London: Weidenfield and Nicolson. ISBN 0-297-84832-1
- ↑ Archives Ouvertes


text:
Se an Tighearna Fhein mo Chiobair
Tha an laoidh, 'S e an Tighearna Fhein Mo Chiobair, steidhichte air an taing a thug Righ Daibhidh do Dhia an deidh dha greim fhaighinn, gu sitheil, air an rioghachd aige agus e beo ann an am soibhreas agus doigh. Thuirt Iain Calvin mu’n laoidh, agus e a tarruing bho na thuirt Naomh Augustine roimhe, “Cha lorg sinn oran nas fhearr, no nas freagarach, na Sailm Daibhidh, a chaidh an labhairt tro’n Spiorad Naomhail…nuair a bhios sinn gan seinn, faodaidh sinn bhith cinnteach gur e Dia a tha a cuir na facail nar beoil, mar gum biodh E Fhein a seinn tromhainn gus a Ghloir a mholadh.” ‘S e Leabhair nan Sailm ans a’ Bhioball a chiad laoidheadair. Trobh eachdraidh bha Criosdaidhean airson leantainn ordugh a Bhiobull adhradh dheanamh agus Dia a mholadh. Bha aite sonraichte aig Salm 23 mar aon de na pios is cordte mar “Laoidh a Chiobair”. Tha an laoidh, mar a dh’aithnicheas sinn e an diugh, air a tharruing bho dhiofar phiosan bardachd agus diofar laoidhean. A miosg na daoine a chuir an laimh ris bha Zachary Boyd, ministir am Barony Church an Glaschu agus iar-Sheansalair Oilthigh Ghlaschu a sgriobh rannan Sailm 23 an 1646; an Ridire Uilleam Mure ‘o Rowallan, a bha na shaighdear le Oliver Cromwell anns an cogadh siobhalta agus Francis Rous a bha cuideachd a toirt taic dha Cromwell agus a bha na Bhall-Parlamaid airson Truro anns am parlamaid ‘Barebones’ agus a chruthaich bardachd a chaidh a chleachdadh anns an psalter de 1650 - e an dreach air a bheil sinn is eolach san latha an diugh. Anns na 1640an dh’eadar theangaich Americanach, Francis Rouse, gach fear de na 150 Sailm bho Eabhra gu Beurla meatrachail. Aig coinneamh an Dun Eidean, chuir Ard-Sheanadh Eaglais na h-Alba obair Rouse air adhart gu comataidhean airson suil a thoirt air agus ulachadh airson a chleachdadh anns na h-eaglaisean Albannach. Thug na comataidhean seo 6 bliadhna a leughadh na Sailmean aig Rouse agus deanamh coimeas eadar na sean Sailmean ann an Eabhra agus iad ag obair air eadar-theangachadh ann an doigh a leigeadh leis an t-sluagh na sailm a sheinn, ach a dheanadh cinnteach gun robh na facail fior cheart agus ceangailte ris na facail Eabhra. Ged a bha luchd na h-Alba a riamh measail air “ ‘S e ‘n Tighearna Fhein mo Chiobair” thug e mu 300 bliadhna mus do dh’fhas an laoidh ainmeil air taobh a muigh Eaglais na h-Alba. Nochd e anns am Methodist Hymnal an 1876 agus an uairsin an Congregational Hymnal an 1916. Cha deach fhoillseachadh san Anglican hymnbook gu 1965. Dh’fhas am pios gu h-araidh ainmeil ann an Sasainn an deidh dha daoine a chluinntinn air a chleachdadh aig banais Ban-righ Ealasaid agus am Prionnsa Philip ann an 1947. Bhon uairsin tha an laoidh gu cumanta air a sheinn aig bainnsean agus tiodhlaicean san latha an diugh. Chaidh am fonn “Crimond” a chleachdadh airson a chiad turas anns an Northern Psalter an 1872 comhla ris an laoidh “I Am the Way and the Truth and the Life”. Than e coltach gur e te dhan ainm Jessie Semour Irvine, nighean ministear ann an Dunottar agus Crimond, a sgriobh am pios ceol.


text:
Dùn Àluinn
By eh Dùn-Àluinn, ny Dùn-Àluinn, no an t-Oighre ’na Dhìobarach, y chied noaskeeal lane liauyr 'sy Ghaelg Albinagh hie er ny hoilshey magh 'sy vlein 1912. V'eh screeuit ec Iain MacCormaig as soilshit magh da'n chied cheayrt myr straih-skeeal 'sy People's Journal veih Boaldyn derrey Mean Fouyir ny bleeaney 1910. Ren MacCormaig soilshey magh noaskeeal beg, Gun d'thug i speis do'n Armunn, gerrid ny bleeantyn roish.
She skeeal mychione ny graynyn car Skeayley ny Gaeil ayns Nalbin t'ayn, as mychione eirey çhiarn thallooin tranlaasagh, Cailean Og, ren coayl e eiraght. She yn persoon smoo anaasagh t'ayn na'n shirveishagh ta goaill sharmane mychione kiartyn soshiallagh. Ta ny taghyrtyn 'sy skeeal goaill stiagh buill andooghyssagh, lheid as meainyn airhey 'sy Teelynn Noa.


text:
Ged nach eil dleastanasan ann am bun-stèidh na dùthcha aig Oighre a' Chrùin, tha Prionnsa na Cuimrigh a' dèanamh nas urrainn dha gus feum a dhèanamh dhe shuidheachadh sònraichte gus piseach a thoirt air An Rìoghachd Aonaichte agus air an t-saoghail anns an fharsaingeachd. Tha na dòighean anns an dèan A Mhòrachd Rìoghail seo ag atharrachadh bho àm gu àm agus a rèir an t-suidheachaidh, ach gu sìmplidh faodar a bhriseadh sìos na thrì earrainnean:
1) A' dèanamh dhleastanasan rìoghail gus taic a thoirt dhan Bhanrigh
Tha seo a' ciallachadh:
- a' toirt taic dhan Bhanrigh na dreuchd mar mheadhan air pròis
- aonachd agus cùl-taic na dùthcha
- a' toirt dhaoine còmhla bho gach earrainn dhen phoball
- a' riochdachadh seasmhachd agus leantalachd
- a' toirt euchdan am follais
- a' cur cuideam air cho cudromach agus a tha seirbheis agus obair saor-thoileach le bhith a' brosnachadh agus le deagh eisimpleir
2) Ag obair mar neach-tionnsgain carthannais
Tha Prionnsa na Cuimrigh air a bhith aig teis-meadhan feuman carthannais a chomharrachadh agus air a bhith a' cur air chois agus a' brosnachadh bhuidhnean carthannais gus na feumalachdan sin a choileanadh, agus feumaidh na 17 prìomh bhuidhnean carthannais aige taic air choireigin bhon Phrionnsa ann a bhith a' togail £100 muillean gach bliadhna;
3) A' brosnachadh agus a' dìon chleachdaidhean, fheartan agus sàr-mhathas nàiseanta
Tha seo a' ciallachadh gum bi beachdan a tha aig mòran dhaoine air an toirt am follais ann an dòigh nach tachradh gun a thaic. Bidh A Mhòrachd Rìoghail a' dèanamh seo le bhith a' cur litrichean agus a' coinneachadh ri Ministearan Riaghaltais agus daoine eile aig a bheil cumhachd, le bhith a' dèanamh òraidean, le bhith a' sgrìobhadh artaigilean agus le bhith a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisean. Le bhith a' dèanamh seo, tha e daonnan faiceallach gus cuspairean a tha connspaideach gu poilitigeach a sheachnadh.
Related News
-
Day Six: HRH in China
-
Day Five: HRH in China
-
Day Four: HRH in Japan
-
Day Three: HRH in Japan
-
9th/12th Royal Lancers reception
-
Day Two: HRH in Japan
-
Day One: HRH in Japan
-
Northumberland and Newcastle upon Tyne
-
The Duchess opens First News
-
The Prince of Wales marks 30 years as President of Business in the Community
-
The Evening Standard
-
National Youth Orchestra
-
Visit to Dents Fine Accessories and Community First
-
Chinese New Year 2015
-
HRH visits Abbey Mills
-
#RoyalVisitChina video message
-
Stoke-on-Trent visits
-
Royal Film Performance 2015
-
Child mental health
-
The Duchess of Cambridge in Portsmouth
-
First Story Writing Workshop


text:
Two Poems
For the English translations, please click here.
An Daolag Shonach
Ann an ceàrn àraidh de Shìona,
san iar-dheas, chan fhada bho bheanntan Iunnàn,
tha seœrsa ùbhlan rim faighinn
a tha cho anabarrach taitneach
's gum biodh na h-ìompairean o shean a' cosg
an œir rin ceannach, is gan tairgse
aig fèisdean 's cuirmeannan san àros mhœr.
Ach cha robh dìreach blas nan ubhal aca.
Leugh mi gu robh daolag coireach ri sin,
nach fhaighear ach air craobhan na ceàirn ud,
's a dh'fhàgas a h-uighean airson tràth a' chinntinn
an cridhe nan ubhal. Chan fhan iad fada ann,
ach thèid cùbhraidheachd iongantach
a sgaoileadh feadh gach meas. An dèidh don chnuimh
a sgiathan a shìneadh a-mach is teicheadh,
chan fhàgar lorg de fantainn ann ach sgleœ
œmarach an lì an ubhail, 's boladh
mìorbhaileach a dh'fhairtlich e
air sgoilearan is gàirnealairean
na cùirt gu lèir a mhìneachadh.
'S e sin a nì mi leis a' chànain seo.
Miann
Bu chaomh leam dealbhan a dhèanamh
an àite dhàintean.
Mar sin
bhitheadh sgialachd aig gach fear dhiubh
air malairtean is mèirlean
air seœmraichean san deach a chrochadh
air boirionnaich no dlùth-chàirdean
a thugadh e dhaibh mar ghibht.
Dh'fheumte urras fhaighinn orra
am pasgadh gu cùramach is an giùlan
air làraidhean is trèanaichean, is dh'fhaodadh
cuideigin an leasachadh ceud bliadhna air thoiseach
oir bhitheadh a dhœigh fhèin aig gach dath
air atharrachadh is lobhadh
dìreach mar a bhitheas
na lusan is na dèideagan
ag atharrachadh blas is aogas
pollag an aonaich bho linn gu linn.
Rachadh an call is am bristeadh
bhitheadh iomagain ann air sgàineadh a' chanabhais
dhiùltadh duine rag an reic
agus bhitheadh luchd-teœma a' sireadh gun èifeachd
an fhir a bu phrìseile
is e gun fhios
a' crochadh an dachaigh thosdaich, bhlàith
is dhuirch, is boirionnach gach feasgar
a' dùnadh nan cùirtean, is i na suidhe
ro fhada ro theine beœthail
le leabhar na làmhan.
Cha bhiodh aca
ath-aithriseachd sgìtheil clœ-bhualaidh.
Cha rachadh an cruinneachadh
ach an neo-bunailteachd nan taisbeanadh
is iadsan a' taomadh
bho sheœmar gu seœmar, coimeasgte
le dealbhan ùghdairean eile.
Bhitheadh an luchd-thadhail a' tighinn is a' tilleadh
is a' teicheadh don chafaidh airson leth-uair de thìde.
Agus an dèidh dùnadh an taigh-tasgaidh
ann an dubharachd nan seœmraichean ath-fhuaimhneach
bhitheadh aca an cœmhradh dìomhair
a tha aig buill teaghlaich sgaraichte
nach tèid an tionail ach gu tearc
aig tœrraidhean is baistidhean is bainnsean.
This copy is for your personal, noncommercial use only. You can order presentation-ready copies for distribution by contacting us at info@wordswithoutborders.org.


text:
Matamataig
'S e matamataig an t-eòlas a tha togte air bun-bheachdan a' mheud, an structair, an fhànais agus a' chaochlaidh, agus an sgoilearachd nan lùib. 'S e rannsachadh nam bun-bheachdan seo agus nan ceanglaichean eatorra a tha obair mhatamataichean. Thathar a' dèanamh feum de reasanachadh rianais gus co-dhùnaidhean a chur còmhla agus baralachasan ùra a dheasachadh 's a dhearbhadh.
Matamataig agus na Saidheansan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dlùth-cheangal eadar matamataig agus na saidheansan – gu h-àraidh fiosaig – ged tha aig cuid nach eil saidheans ach ealain a th'ann. Is cinnteach gu bheil gnè inntleachdail aig matamataig. Tha matamataichean a' dèiligeadh ri nithean easchruthach air an sgàth fhèin. 'S e bòidhchead agus eireachdas a' cho-dhùnaidh a tha cudromach a bheil brìgh aige anns an t-saoghal a-muigh no nach eil. Faodaidh e bhith, ach tha e soilleir gur e a' phongalachd agus an rianas à matamataig a tha aig a' bhun-stèidh iomadh saidheans. 'S ann à seo a chaidh a h-ainmeachadh "banrigh nan saidheansan". Aig an aon àm 's ann às na saidheansan a thàinig iomadh ceist mhatamataigeach agus, a bharrachd air sin, meuran ùra dha.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhàs am matamataig bhon chunntadh, an tomhas, agus a' bheachdachadh air cumadh, cruth agus gluasad nithean. Bha e riatanach anns a' mhalairt, an ailtireachd, a' cheòl, reul-eòlas agus dealbhadh nan uidheam-cogaidh. Tha leasachaidhean nan smuaintean tùsail am follais anns na sgrìobhaidhean àrsaidh bhon Èipheit, Measophotaim agus na h-Innseachan ach b' e na Sean-Greugaich a thug a' phongalachd ris. Bhon linn sin thàinig ach piseach bheag anns an Roinn-Eòrpa gus an 16mh Linn. Nuair sin, rè Linn an Ath-bheothachaidh, thòisich leudachadh mòr luath a mhaireas an diugh. Chan eil ach beag nar latha an diugh aig nach eil matamataig san teis-meadhan agus tha matamataig a' cheart cho riatanach dhuinne 's a bha e dar sinnsirean. Agus thàinig seo uile bhon tuigse gu bheil riaghailtean cunntadh na pònarach iomchaidh do chunntadh an airgid no do chunntadh an rud sam bith eile. 'S ann leis a' chunntadh fhèin a tha na riaghailtean seo. Anns an aon dòigh tha riaghailtean le cumaidhean, le cruthan agus le caochladh – nithean uile a tha easchruthach.
Tha na h-innealan easchruthach matamataigeach feumail do cheistean doirbh a dh'fhuasgladh anns na saidheansan, an innleadaireachd, eòlas-leighis, a' mhalairt, eaconamachd agus iomadh raon eile. 'S e matamataig gnìomhaichte a theireadh ri seo mar dealachadh a dhèanamh bho mhatamataig ghlan (no teòiridheach). 'S e am fuasgladh a tha cudromach ann am matamataig gnìomhaichte. Far nach eil fìor fhuasgladh ann, bidh seòl ann gus fuasgladh fhaighinn a tha cho dlùth ris an fhìor fhuasgladh 's a tha riatanach. Ach chan e seo fuasgladh idir do ghlan-mhatamataiche. Mar a thuirt fear dhiubh: tha cuid a tha a' smaoineachadh nach eil e gu diofar agus cuid eile aig a tha fios gu bheil.
An diugh, tha na roinnean mòra matamataige:
- Àireamhachd: sgoilearachd nàdar nan àireamhan fhèin, agus mar a tha iad air an làimhseachadh,
- Ailseabra: sgoilearachd structairean anns an fharsaingeachd (àireamhan, bheactaran, machlagan, msaa.), co-aontaran, agus an leithid,
- Anailis: sgoilearachd oibrichean, gu h-àraidh oibrichean diofarachaidh agus aonachaidh calcalais,
- Geoimeatras: sgoilearachd chumaidhean agus chruthan, agus an leithid ann an spàs ioma-sheallach,
- Staitistearachd agus coltachd: tuairisgeul agus anailis uimhir mòir de dhàta àireamhach,
- Matamataig sgoilte (a thathar a’ dealachadh bho mhatamataig leantainneach): sgoilearachd an fhiosrachaidh agus àireamhachd a tha iomchaidh do choimpiutaireachd.
- Bunaitean agus feallsanachd: sgoilearachd (me. rianas matamataigeach, agus teòiridh àlach) gus matamataig a chur air fìor stèidh aicseamaich.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Briathrachas Matamataig airson sgoiltean (An Seotal)
- Briathrachas Matamataig airson sgoiltean (faidhle .docx)


text:
Bun-sgoil – A’ Holocaust
Anns an earrainn seo tha cothrom dealbhan fhaicinn a chaidh a chlàradh ann an Auschwitz san latha an-diugh cuide ri film bho àm an Dàrna Cogaidh gus sgeulachd a’ Holocaust innse ann an dòigh a tha freagarrach do chlann sa bhun-sgoil. Ann an sgeulachd sam bith mun a’ Holocaust, bidh cuspairean duilich a’ nochdadh. Tha an earrainn seo air a dheasachadh do sgoilearan a tha 10-12 bliadhna a dh’aois, ach thathas a’ moladh gum bu chòir do thidsearan a choimhead mus tèid a shealltainn dhan chlas.


text:
22/05/2013
Tha Ariel Killick còmhla ri Cathy airson innse mu dheidhinn Dràma Sràide Gàidhlig a bhios air Sràid Bhochanan ann an Glaschu Diardaoin. Tha Marie NicMhathain air a bhith a' coimhead air a' film The Great Gatsby. Tha Calum MacFhionghain air ais le Dotair Who eile agus an t-seachdain seo 's ann air David Tennant, an deicheamh dotair san t-sreath phrògraman telebhisean, a tha e a' bruidhinn. Agus am biodh sib' fhèin deònach suidhe ann an itealan gun phaidhleat aig an stiùir? Sin a cheist a thèid a chuir air Bill Innes agus Fearchar MacFhionghuin? bbc.co.uk/feasgar.


text:
Doha
'S e prìomh-bhaile Chatar a tha ann an Doha (Arabais: لدوحة, (Ad-Dawḥah) neo (Ad-Dōḥah). 'S e am baile as motha na dùthcha cuideachd, tha mu 80 % de muinntir na dùthcha a’ fuireach anns an àrd-bhaile Doha. Tha e suidhichte air cladach Camas Pearsach. B’ ann ann an Doha far an robh na Geamaichean Àisianach anns a' bhliadhna 2006.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1850 le Al-Bida mar ainm. Thàinig an t-ainm “Doha” bhon fhacal Arabach ad-dawha, a’ ciallachadh: a’ chraobh mhòr. Canar gun robh craobh mòr, mòr ri taobh a' bhaile iasgach a bha ann aig an àm seo.
Tha pàirt den baile ann ris an canar Education City. Tha mòran oilthighean ann, seo cuid den fheadhainn as cudthromaiche:
- Oilthigh Chatar; dh’fhosgail e anns a’ bhliadhna 1973
- Oilthigh Georgetown
- Weill Cornell Medical College, pàirt den Oilthigh Cornell
- Oilthigh Virginia Commonwealth
- Oilthigh Texas A&M
- Oilthigh Northwestern University
- College of the North Atlantic - Catar
- Oilthigh Carnegie [1]
Tha port-adhair eadar-nàiseanta, an Doha International Airport ann cuideachd. Ach air sgàth 's gun do fhàs an roinn malairteach ‘s an roinn turasachd cho luath, gu h-àraidh aig àm nan Geamaichean Àisianach, tha am port-adhair ro bheag airson an trafaig a th’ ann an-diugh. Bidh port-adhair ùr, an New Doha International Airport, air a thogail. Bidh a’ chiad phàirt dheth deiseil ann an 2009, bhidh e mòr gu leòr airson 25 millean luchd-siubhail gach bliadhna. Thathar an dòchas gum bidh am port-adhair ùr deiseil ann an 2015. [2]. [3].
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Fiosrachadh mu “Education City”
- ↑ New Doha International Airport , AME Info, 2006-09-26
- ↑ Fiosrachadh mu New Doha International Airport


text:
Seirbheisean
Chan e foghlam a-mhàin a thathas a' tabhann aig Sabhal Mòr Ostaig OGE. 'S e pàirt de amas na Colaiste "a bhith a' dol an sàs gu h-innleachdach còmhla ri daoine eile, luchd-gnìomhachais agus a' choimhearsnachd air fad gus leasachaidhean sòisealta, dualchasach agus eaconomach a chur air adhart". Mar sin, thathas a' tabhann sheirbheisean don mhòr-shluagh agus stèidhichte ann am Fàs (an t-Ionad airson Ghnìomhachasan Cultarail agus Cruthachail) tha pròiseactan a tha a' buntainn ri dualchas nàiseanta, agus gnìomhachasan ionadail a tha air cliù a chosnadh dhaibh fhèin.


text:
Inbhir Nis
She caayr ayns twoaie ny h-Albey ee Inbhir Nis (Baarle: Inverness). Ta'n chaayr ny laare reiragh da Çheer ny Gaeil, as t'ee coontit myr preeu-valley Ghaeltaght ny h-Albey. Ta'n chaayr ny lhie faggys da soiaghey caggey yn 18oo eash Cah Chùil Lodair as ec kione shiar hwoaie y Ghlion Mooar, raad ta Abhainn Nis roie jeeragh stiagh 'sy Chuan Moireach. T'ee ny caayr smoo twoaieagh 'sy Reeriaght Unnaneysit. Va balley currit er bun ayns ynnyd y chaayr noa-emshyragh 'sy 6oo eash as va'n chied chaart reeoil er n'ghialdyn dys y valley liorish Dabíd mac Maíl Choluim (Davy I ny h-Albey) 'sy 12oo eash. T'eh er ooley dy vel 56,660 deiney cummal 'sy chaayr 'sy vlein 2008 - shen kiarroo jeh earroo yn phobble 'sy Ghaeltaght. Ta lannoonys ayn eddyr ish as un chaayr Ghermaanagh (Augsburg) as daa valley Frangagh (Ar Baol-Skoubleg as Saint-Valery-en-Caux)


text:
Malabhaidh
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Malabhaidh,[1][2], Malawi [3] neo Malaiwi[4][5] (Beurla: Malawi, IPA: |[malaBi]); ainm oifigeil: Poblachd Mhalabhaidh. B' e Nyasaland an seann ainm a bha oirre. Chan eilear cinnteach cò às a thàinig ainm na dùthcha. Tha aon mìneachadh ag ràdh gu bheil e a’ ciallachadh: "deàrrsadh na grèine ag èirigh thairis air an loch". 'S e seo a’ sealltainn ann am bratach na dùthcha cuideachd.
Tha crìochan aice san iar-thuath le Saimbia, sa tuath le Mòsaimbic agus san earra-dheas le Tansainìa. 'S e Lilongwe prìomh-bhaile na dùthcha, ach 's e Blantyre am baile as motha a th' ann.
B’ e David Livingstone a’ chiad duine Eòrpach a ràinig air Malabhaidh anns a’ bhliadhna 1859. An uair sin b' iad na h-Albannaich a thòisich air eaglaisean agus miseanan a thogail, gu h-àraidh timcheall air Loch Mhalawi.
Tha an gleann Great Rift Valley a’ ruith bho tuath gu deas. Anns an gleann seo tha Loch Mhalawi (ainm eile: Lake Nyasa).’S e an treasamh loch as motha ann an Afraga agus an deicheamh loch as motha air an t-saoghail. An–diugh tha e dìonta mar Làrach Dhualchas na Cruinne leis an UNESCO.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan aig SMO


text:
Màili
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Màili, [1], ainm eile: Mailidh[2] , Màilidh [3] neo Maili;[4] ainm oifigeil: Poblachd Mhàili (Fraingis: République du Mali). Tha crìochan aice san ear le Nìgeir, sa tuath le Aildiria, san iar le Seanagal agus Moratainia, sa deas le Buircina Fhaso agus le Costa Ìbhri.
Tha an Abhainn Niger agus an Abhainn Senegal ann an taobh a deas cuideachd.
'S e Bamako am prìomh-bhaile.
Croitearachd Màiliach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mìltean de chroitearan ann an Màili ach chan eil laghan croitearachd anns an tìr sin, agus tha naidheachd a' tighinn a mach às an duthaich[5] gu bheil riaghaltas Mhàili an diugh a' toirt gabhaltasan ri agra-calpanaich bho tìrean chèin.
Tha ùghdarras nàiseanta don b' ainm Office du Niger a' sealbhachadh mu deidhinn 1,200,000 heactair ri taobh Abhainn de Niger, ach anns an 80 bliadhna mu dheireadh cha chuireadh sgeamaichean uisgeachaidh an gnìomh a leasaich ach 80,000 heactair. Mar sin tha beò-shlàinte de na croitearan ri taobh na h-aibhne a' crochadh air na uisgeachan bliadhnail o gu h-àrd. Tha seo na cothrom leasachaidh do luchd-chalpa bho tìrean nas beairteach - Libia nan measg, agus tha an riaghaltas a' faicinn cothrom air airgead, ged a chosgas seo beatha nan croitearan.
Da rèir Abou Sow, Prìomh-Stiùiriche Office du Niger, chan eil comas aig an t-sluagh an talmhainn a leasachadh, agus tha a h-oifis air suas ri 240,000 heactair a thoirt seachad do chalpanaich. Tha aithrisean air nochdadh de shaighdearan a' cur ionnsaigh air cuid tuathanaich, agus do rèir Ibrahima Coulibaly, Taoiseach den Chomataidh Co-òrdanachaidh airson Eagar-bhuidhnean nan Tuathanaich agus Croitearan Màilianach "Bithidh an goirt a' toisich a dh'aithghearr".
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ "Fears over new scramble for Africa Neil MacFarquhar, Scotland on Sunday; 26 an Dùbhlachd 2010 ".
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Riaghaltas Mhàili
- BBC Fiosrachadh - Màili
- CIA World Factbook - Màili
- Duilleag oifigeil turasachd Mhàili


text:
John Nash
Is e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a tha ann an John Forbes Nash, Jr.. Rugadh e san 13 an t-Ògmhios 1928 ann am Bluefield, West Virginia.
Còmhla ri Reinhard Selten agus John Harsanyi bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1994.
Rinnear film ann an Holywood mu bheatha Nash. Tha am film a' sealltainn an trioblaid aig Nash eadar a dheagh inntinn matamataigeach agus an tinneas schizophrenia a tha aige. Bhuannaich am film ceithir Oscars.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
Ioràc
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Ioràc [1] neo Iarac[2] neo Iraq[3][4], ainm oifigeil: Poblachd Ioràic (Arabais: جمهورية العراق (Jumhūrīyatu l-‘Irāq).
Tha i suidhichte aig ceann an earra-thuath na ruith-bheanntan Zagros agus a’ gabhail a-steach pàirt den Fhasach Sirianach agus den Fhasach Araibianach.
Tha crìochan aice san iar-thuath le Siria, san iar le Iòrdan, sa tuath leis an Tuirc, san ear le Ioràn agus sa deas le Cubhait is Saudi Arabia. Tha dà abhainn mhòr ann, an Tigris agus an Euphrates.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan ag SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- CIA World Factbook - Ioràc (Beurla)


text:
Corp a' Chuilthinn air ainmeachadh
- 4 An Dàmhair 2013
Chaidh fireannach a fhuair bàs 's e a' coiseachd sa Chuilthionn anns an Eilean Sgitheanach, ainmeachadh.
B' e John Hamer, a bha 66, 's a bhuinneadh do Chumbria, agus a bha cleachdte ri bhith a' coiseachd nam beann.
Thathas a' tuigsinn gun do thuit e far stalla às dèidh mar a chaidh a sgaradh bhon bhuidhinn leis an robh e air a' chuairt air a' mhìos a chaidh.
'S ann an Coire Ghrunnda, ann an sgìre Ghlinn Bhreatail, a bha e a' coiseachd.
Chaidh a chorp a lorg às dèidh iomairt-theasairginn san robh grunn sgiobannan an sàs.
Thug a bhean, Betty, taing don luchd-teasairginn.
"Tha na sgiobannan teasairginn air a bhith air leth taiceil, agus chum iad fios rium fad an dà là a bha iad a-muigh," thuirt i.
"'S e daoine saor-thoileach a th' annta air fad, 's cha do shaoil iad dad de bhith a' fàgail an àiteachan-obrach 's mòran uairean de thìde a chur seachad sa bheinn gu dìcheallach agus gun sgìths."
Bha Mgr Hamer, a leig dheth a dhreuchd mar oifigear dealbhachaidh le Comhairle Chathair Luail o chionn seachd bliadhna, air a h-uile tè de na beanntan as àirde ann an Sasainn, Alba agus a' Cuimrigh a dhìreadh.
Bha e cuideachd air coiseachd agus sreap sna h-Alpaichean, sna Himalayas, agus ann am Beanntan Atlas ann an ceann a tuath Afraga còmhla ri a bhean, agus am mac Pòl.


text:
Dàrna Poblachd na Spàinne
'S e Dàrna Poblachd na Spàinne an t-ainm a bha air An Spàinn eadar 1931 agus 1939, an dèidh gun do chuireadh crìoch gu Deachdaireachd Phrimo de Rivera agus nuair theich an Rìgh Alfonso XIII thall thairis.[1] Chuir Francisco Franco crìoch dhan Phoblachd ann an 1939, nuair bhuannaich e Cogadh Sìobhalta na Spàinne. Rè 8 bliadhna fhuair an dùthaich 3 cinn-shuidhe:
- Niceto Alcalá Zamora
- Diego Martínez Barrio
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha suidheachadh sòisealta agus poileataigeach na Spàinne gu math cugallach an dèidh gun do chailleadh An Spàinn a cuid cholonaidhean thall thairis ann an Cogadh an aghaidh na Stàitean Aonaichte ann an 1901. Rachadh an dùthaich bho staing gu staing, Riaghaltas ùr gu Riaghaltas ùr fad na Bliadhanachan. Dh'fhàs an suidheachadh gu math doirbh agus chuireadh às dhan Dheachdaireachd agus dhan Mhonarcachd ann an 1931.[2] Thoisich an dùthaich às ùire le poblachd ùr ann an meadhan Staing an Eaconomaidh air feadh an t-saoghail ri na 30an.
Bhuanaich El Frente Popular (Caidreachais a' Phobaill) na taghaidhean nàiseanta ann an 1936.[3] 'S e mesgachadh dhe nàiseantaich ionadail, Sòisealtaich, Comunnaich agus Anarcaich a bh'ann ann Riaghaltas ùr, is thoisich iad ris an dùthaich atharrachadh gu tùr. Cha do chòrd sin leis an fheadhainn a bha air a bhith cumhachail san dùthaich bho thùs, gu h-àraidh an Eaglais Chaitligeach, An t-Arm agus na h-Uachdarain. Ann an 1936 sheas an t-Arm an aghaidh an riaghaltais laghail.[4] Fhuair na reubaltaich taic bhon A’ Ghearmailt agus An Eadailt ach cha d’fhuair an Riaghaltas agus ach beagan dhe chuideachaidh bhon An Aonadh Sobhiat. Mhair Cogadh Sìobhalta na Spàinne fad trì bliadhna dhe fuil, caoineadh agus ainneart, gus an do ghabh Francisco Franco an dùthaich os làimhe. Chaochail an ceann-suidhe Manuel Azaña na fhògarrach san Fhraing agus chuireach ceann-suidhe Chatalòinia, Lluís Companys i Jover gu bàs.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Suárez, Eduardo (2006). «Tres días de abril que revolucionaron España». La Aventura de la Historia (90). ISSN 1579-427X.
- ↑ Taringa
- ↑ Archontology
- ↑ Taringa
- ↑ Archontology


text:
Tuath an aghaidh Deas aig an Àird
- 12 An t-Sultain 2013
Thèid na clubaichean iomain as soirbheachail bho thuath is deas an aghaidh a chèile Disathairne gus farpais airson na duais as motha san spòrs, Cupa na Camanachd.
Tha Bail' Ùr an t-Slèibh is Caol Bhòid air a' Chupa a bhuannachadh 50 tursan eatorra is tha dàimh shònraichte aca air sgàth na camanachd, a dh'aindeoin is gu bheil astar mòr eadar Bail' Ùr an t-Slèibh is Taigh na Bruaich.
"A' fàs suas ann am Bail' Ùr an t-Slèibh agus a' cluich iomain sgoile cha d' fhuair mi cothrom cluich an aghaidh nam balach à Caol Bhòid. Chaidh innse dhomh tric leis an fheadhainn as sine nach robh mi mar sin air cluich an aghaidh an fheadhainn as fheàrr a bh'ann".
Sin beachd Iain MhicChoinnich, fear de laoich Bhail' Ùr an t-Slèibh air a' phàirc anns na 1970's agus seann Cheann-suidhe air Comann na Camanachd, is faodar a bhith cinnteach gun robh an aon seòrsa bheachd am measg muinntir Thaigh na Bruaich air a' Bhail' Ùr.
Mullach
Choinnich na sgiobaidhean sa chuairt dheireannaich mu dheireadh ann an 1980 ach tha iad air èirigh gu mullach na spòrs às ùr bho chionn beagan bhliadhnaichean, is air sreath de gheamaichean mòra a chluich an aghaidh a chèile.
Ged a tha am Bail' Mòr air a bhith tòrr nas làidire san lìog - tha iad dìreach air a ghlèidheadh son a' cheathramh bliadhna ann an sreath - tha làmh an uachdair air a bhith aig na Deasaich ann an geamaichean chupa.
Chuir Caol Bhòid Am Bail' Ùr a-mach à Cupa na Camanachd san iar chuairt dheireannaich an-uiridh 2-1, is iad an uairsin a' glèidheadh 6-5 an aghaidh Inbhir Aora sa chuairt dheireannaich.
Rinn iad a' chùis air a' Bhail' Ùr ann an cuairt dheireannach Chupa MhicAmhlaidh ann an 2011 agus thàinig iad am bàrr a-rithist ann an cuairt dheireannach na bliadhna seo, 4-3.
Sradagach
'S e geama car sradagach a bha sin is tha coltas ann gu bheil e air làrach fhàgail air a' Bhail' Ùr.
"Tha mi a' smaointinn gur dòcha gu bheil na balaich den beachd gun deach ana-ceartas a dhèanamh an là ud is tha iad gu mòr 'son a chur ceart", thuirt manaidsear a' Bhail' Ùir, PJ Mac an Tòisich.
"Tha sinn air ionnsachadh bho na thachair is ged a chuir sinn dà thadhal nach do sheas - agus gun do chaill iad sinn cluicheadair - cha do chluich sinn dona.
"Cha bhi sinn ag atharrachadh cus idir, dìreach a' coimhead ri rud no dhà", thuirt e.
Sgrios
Nam measg, tha fios, bidh mar a chumas iad smachd air Ruairidh Dòmhnallach, am fear òg a rinn sgrios air loidhne-dìon a' Bhail' Ùir an là sin, is gu dearbh air Inbhir Aora sa chuairt dheireannaich an-uiridh.
Bidh Am Bail' Ùr ag ionndrainn Ruairidh Cheannadaich aig a' chùl ach tha iad air a' chuairt dheireannach a ruighinn gun tadhal a chall agus tha cothrom aca an sin air eachdraidh a dhèanamh - 's e An Fhùirneis ann an 1923 an sgioba mu dheireadh a bhuannaich an cupa gun tadhal idir a chall.
Do Chaol Bhòid bidh dùbhlan ann faighinn seachad air an sgioba as làidire gu fisiceach sa gheama san là an diugh, agus Danny MacRath is Glen is Friseal Mac an Tòisich a chumail sàmhach aig an aghaidh.
Tha iad gu mòr ag amas air a' Chupa a chumail ge-tà.
"Rinn sinn cho math aig ìre òigridh is gum bi daoine sa bhaile a' sùileachadh gun dèan sinn barrachd", thuirt an sgiobair, Robbie MacLeòid.
"Chan eil e gu leòr an seo Cupa na Camanachd a bhuannachadh dìreach aon turas - feumaidh sinn togail air a sin gus am bi daoine a' coimhead oirrn mar sgioba shoirbheachail", thuirt e.
Buaireadh
Chan eil bliadhna fhurasta air a bhith aig Comann na Camanachd le buaireadh far na pàirce mu atharrachadh air structar nam farpaisean.
An seo ge-tà tha an dà chluba as soirbheachail bho thuath is deas ann an eachdraidh na spòrs aca agus an dà sgioba as fheàrr san là an diugh.
Cha b'urrainn na b'fheàrr is ma chluicheas na sgiobaidhean mar as urrainn dhaibh cluich bu chòir gum bi geama air leth againn.
Tòisichidh an geama aig An Àird aig 2.15f Disathairne is thèid a chraoladh beò air BBC Radio nan Gàidheal, am prògram a' tòiseachadh aig 2.00f.


text:
Aimearaga-Laideannach
Tha Aimearaga-Laideannach (América Latina) a' ciallachadh na àiteachan sna h-Aimearagan far a bheil Spàinntis neo Portagailis gam bruidhinn. Gu cumanta, tha na dùthchanan seo ann an Aimearaga a Deas, agus Aimearaga Mheadhanach, bho ceann-a-tuath Meagsago gu Patagonia.
Dùthchannan ann an Aimearaga-Laideannach[deasaich | deasaich an tùs]
Chan e roinn cruinne-eòlaisail a th'ann an Aimearaga-Laideannach, ach sgìrean cultarail-poiliteagach. Le sin, tha e air sgaoileadh tro Aimearaga a Deas, Aimearaga Mheadhanach, Aimearaga a Tuath agus air feadh na Mara Chairibianach. A bharrachd air sin, bha spàinntis ga bhruidhinn ann an cuid dhe na stàitean ann an àird an iar agus mu dheas anns na Stàitean Aonaichte gu ruige an 19mh linn.


text:
Inbhir Dhobhrain
'S e clachan beag ann an Earra-Ghàidheal agus Bòd a tha ann an Inbhir Dhobhrain (Beurla: Inveroran).[1] Tha e suidhichte aig ceann an iar Loch Tulla air bruach an uillt bhig ris an canar Allt Òrain. Tha Drochaid Urchaidh faisg air, mu 3 mìltean air taobh an ear dheth. Tha e suidhichte eadar Taigh an Droma agus Taigh an Rìgh. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 31′ 58.24″ Tuath agus 4° 48′ 28.1″ Iar.
Chithear na beanntan Am Monadh Dubh, Stob Ghabhar, Stob a’ Choire Odhair, Meall nan Eun agus Stob Coir’ an Albannaich bhon àite seo.
Anns na seann làithean b’ e Inbhir Dhobhrain an àite far an robh na dròbhairean uisge a thoirt dhan sprèidh aca air an t-slighe gu deas. An-diugh tha taigh-òsta ann a chaidh a thogail ann an 1708. Bha cuid duine ainmeil a’ stad an seo airson oidhche m. e.: Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir, Charles Darwin agus Charles Dickens.[2]
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus an Gearasdan a' dol tron chlachan seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 67, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Taigh-òsta Inbhir Dhobhrain
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 273 414
- Inbhir Dhobhrain aig Albawest


text:
Cairteil Medellín
'S e a' bhuidheann eucoireach a bu mhotha rè na 70an agus na 80an a bh' ann an Cairteil Medellín. Chaidh a' chairteil a stèidheachadh ann am Medellín oir 's e a' bhaile a b' adhartaiche na dùthcha a bh' ann, le deagh cheanglaichean adhair dha na Stàitean Aonaichte (prìomh mhargaidh na drogaichean) agus gu Pearù, far a dh'fhàsadh a' mhòr-chuid dhen Coca. Bha am baile ainmeil airson gnìomhachas agus foghlam aig àrd ìre. A bharrachd air sin, bha am baile air a lìonadh le daoine bochd, fògarraich a' chogaidh air an dùthaich. 'S e Pablo Escobar ceannard a' bhuidhne fad iomadh bliadhna. Chaidh e a mharbhadh leis a' phoileis agus na feachdan armachd ann an 1993.


text:
Lios Mòr
'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Lios Mòr (IPA: [ʎis̪ moːɾ]) Tha e suidhichte san àird an iar na h-Alba. Tha e san àird an earra-thuath Mhuile ann an Loch Dubh. Bha an t-eilean aig an t-Siorrachd tradaiseanta Earra-Ghaidheal; a-nise tha e fo smachd Comhairle Earra-Ghaidheal agus Bòd.
Tha Lios Mòr 12 cilemeatair a dh’fhad agus 2 cilemeatair a leud le 5,809 acair ceàrnagach de mheud. 'S e Achadh na Croise am baile as motha. 'S e Barr Mòr (127 meatair; 416.7 troigh) a’ bheinn as àirde anns an eilean. Tha Taigh-solais Lios Mhòir suidhichte ann an Eilean Musdile san àirde an iar deas Lios Mhòir. Chaidh an taigh-solais a thogail le Robert Stevenson. Tha broch Cruithneach faisg air Tirfuir, tha na ballaichean aige cho àrd ri 15 troighean agus cho tiugh ri 19 troighean. Cuideachd tha dà chaisteal às an 13mh linn ann, Caisteal Choeffin agus Caisteal Achanduin.
Anns a’ bhliadhna 2001 bha 146 duine a' fuireach ann. [1] Tha dìreach aon bhùth ann, far a bheil oifis a' phuist cuideachd. Tha bun-sgoil ann an Lios Mòr ach airson àrd-sgoil feumaidh a' chlann a dhol don Oban.
Tha Lios Mòr ceangailte le Tìr mòr na h-Alba le dà aiseag. Tha an t-aiseag airson chàraichean a’ ruith don Oban, agus aiseag airson daoine a-mhàin eadar ceann a tuath na h-eilean agus Port Appin.
B' àbhaist do Lios Mòr a bhith na teis-mheadhan Crìosdaidheachd. Bha manachainn ann a chaidh a chuir air bonn le Naomh Moluag, (530 - 592), manach à Èirinn co-aoiseach le Calum Cille. Anns na Meadhan-Aoisean bhiodh easbaigean Earra-Ghaidheal a’ fuireach ann an Caisteal Achanduin gus an 16mh linn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Scotland's Island Populations". Scottish Islands Federation. A' tarraing air 2008-11-01.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil an eilein
- Comann Eachdraidh Lios Mòr
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 840 408
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha


text:
Clì Gàidhlig
'S e Clì Gàidhlig (a bha air ainmeachadh Comann an Luchd-Ionnsachaidh o thùs) buidheann a tha a' brosnachadh na Gàidhlig a-measg luchd-ionnsachaidh.
Bidh iad a' cumail cùrsaichean còmhnaidh tron Alba agus a' foillseachadh an ràitheachan dà-chànanach Cothrom.
'S e Domhnall Iain Mac an t-Saoir a tha anns an stiùiriche an-dràsta.
Fiosrachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Seòladh[deasaich | deasaich an tùs]
Clì Gàidhlig, Seòmraichean 1-4, Taigh Rèile na Gàidhealtachd, Sràid na h-Acadamaidh, Inbhir Nis IV1 1LE, Alba
Fòn/Facs: +44 (0) 1463 226710
Post-dealain: cli@cli.org.uk
Bòrd-stiùiridh[deasaich | deasaich an tùs]
Cathraiche: Pam Talbot
Iar-chathraiche: Ridseard MacBhàtair
Buill: Aonghas MacNeacail, Seumas Whannel, Eòin Lincoln, Eilidh Ros, Fionnlagh Hickey, Gillian Cockwill
Luchd-obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Stiùiriche: Domhnall Iain Mac an t-Saoir
Rianaire Oifis: Màiri C NicIll'innein
Manaidsear Chùrsaichean: Seonag NicAnndrais
Rianaire Ùlpan: Mechthild Ghreumach
Deasaiche Chothrom: Ruairidh MacIlleathain
Aithris CD: Ceiteag NicGriogair, Domhnall MacGhilleathain, Ellen Jack
Clàradh CD: Lewis Recordings
Clò-bhualadh: J Thompson Colour Printers


text:
Loch Eanach
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Loch Eanach (Beurla: Lochwinnoch). Tha e suidhichte faisg air Castle Semple Loch air bruach River Calder. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 47′ 33.18″Tuath agus 4° 37′ 42.82″ Iar.
Ann an 2001 bha 2,570 duine a' fuireach an seo. [1]
Tha ciad tùs a' bhaile a' nochdadh anns an 12a linn, ach bha tuineachadh ann roimhe sin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 352 586
- Làrach-lìn Lochwinnoch


text:
1932
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1932 (MCMXXXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich John Galsworthy an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 15 an t-Ògmhios: Thòisich an Cogadh Chaco, eadar Boilibhia agus Paraguaidh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an Gearran - Johnny Cash, ann an Kingsland (Arkansas). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
- 21 am Màrt - Walter Gilbert, ann am Boston. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an Giblean - Michael Smith, ann am Blackpool. Ceimigear à Sasainn.
- 18 an t-Ògmhios - Dudley R. Herschbach, ann an San José (Calafòrnia). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 9 an t-Iuchar - Jimmy Reid, ann an Glaschu. Ball aonaidhean-ciùird agus òraidiche à Alba.
- 2 an Lùnastal - Peadar Ó Tuathail, ann an Conamara. Actair à Èirinn.
- 13 an Lùnasdal - John Bannerman, ann am Baile Mo Thatha. Eachdraiche cliùiteach na Gàidhealtachd à Alba.
- 17 an Lùnasdal - V. S. Naipaul, ann an Chanaguas. Sgrìobhadair à Trianaid.
- 15 an t-Sultain - Neil Bartlett, san Chaisteal Nuadh. Ceimigear à Sasainn.
- 25 an t-Sultain Adolfo Suárez y González, ann an Cebreros. Fear-poileataigs às An Spàinn.
- 26 an Damhair - Robert Mundell, ann an Kingston. Eaconamaiche à Canada.
- 4 an t-Samhain - Ailbhe Mac Raghnaill, ann an Rúscaigh (Contae Ros Comáin). Fear-poileataigs à Èirinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Giblean - Wilhelm Ostwald, ann an Leipzig. Ceimigear às A'Ghearmailt.


text:
Yn Deherree
By eh yn Deherree ny yn Ooilley-lostey (Ewnish: השואה, HaShoah, "cragh"; Ewdish: חורבן, Churben ny Hurban, veih "traartys" y Ewnish) yn ard-ghunver ny hynney-ghunverys jeh mysh shey millioon dy Ewnyn car y Nah Chaggey Dowanagh. By chorys dunver oardreilagh lesh pohlldey yn steat eh yn Deherree as eh er ny stiurey ec Adolf Hitler as y Partee Natseeagh er feie yn thalloo va fo cosh ny Germaanee Natseeagh. Roish yn Deherree va ny smoo na nuy millioon dy Ewnyn cummal 'syn Oarpey agh va mysh daa hreen jeu marrooit. Hooar un villioon dy phaitçhyn Ewagh, daa villioon dy vraane Ewagh as tree millioonyn d'ir Ewagh baase 'sy Deherree.
Ta scoillaryn ennagh garganey dy lhisagh ard-ghunver ny Romanee as adsyn as neu-vondeishyn oc y ve coontit 'sy cheeayllaght, as ta fir elley gra dy lhisagh yn enmys shen goaill stiagh dunveryssyn Natseeagh elley, goaill stiagh pryssoonee caggee Hoveidjagh, seyraanee Pholynnagh as Hoveidjagh, as homocheintee. Ta ny h-earrooyn s'jerree, veih tuittyn yn Unnaneys Soveidjagh, cur sannish dy hooar eddyr 10 as 11 villioon dy heyraanee as dy phryssoonee baase ec laueyn ny Natseeyn.
Keim er cheim er haghyr yn dowilghreim as yn ard-ghunver. Ren y reiltys Natseeagh cur leighyn er bun ram bleeantyn roish toshiaght y Nah Chaggey Dowanagh as dean ny leighyn shen, Leighyn Nuremburg er lheh, ny Ewnyn y ghoaill magh ass y çheshaght hivoil. Ren y lught reill cur sleih-champyn er bun raad v'eh er ny pryssoonee obbraghey myr sleabyn derrey hooar ad baase fo'n jeeigeyrys ny yn aacheoid. Traa ren y Ghermaan cur stiagh er thallooyn noa 'syn Oarpey Hiar, ren sur-unnidyn fo'n ennym Einsatzgruppen ard-ghunvarroo Ewnyn as noidyn politickagh fo feddanyn gunn. Ren ny pooaraghyn Natseeagh eignaghey er ny Ewnyn as ny Romanee çheet ry-cheilley as cagliaghey ayns ghettoyn ro-lhieent roish yn arraghey jeu liorish traenyn lught dys sleih-champyn baaish raad, my row ad foast bio, v'ad currit gy baase ayns shamyryn gas. Va laue ec dagh crouw jeh rheynneydys y Ghermaan ayns losteeaght y Deherree.