text:
1827
MDCCCXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Malabo, prìomh-bhaile Gini Mheadhan-Chriosach, a stèidheachadh leis na Breatannaich.
- Chaidh Bremerhaven (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.
- Chaidh Campamento (Coloimbia) a steidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an Lùnasdal - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 am Màrt - Ludwig van Beethoven, ann an Vienna.
- 12 an Lùnasdal - William Blake, ann an Lunnainn (Sasainn). Bàrd.


c: text/html

text:
John Glenn
B' e saighdear, paidhleat, speuradair agus neach-poileataigs às na Stàitean Aonaichte a bh' ann an John Herschel Glenn Jr (Cambridge 18 an t-Iuchar 1921 - Columbus 8 an Dùbhlachd 2016).[1] Rugadh agus thogadh Glenn ann an Ohio. Phòs e aig a ghràidhean sgoile, Anna Margaret Castor, ann an 1943 agus rugadh i dithis duine-cloinne dha. Choinnich iad san oilthigh. Bha droch thrioblaid aice le glugaireachd fad bhliadhnaichean, ach fhuair ise thairis air. Bha Glenn na phaidhleat-cogaidh anns an Dàrna Chogadh agus bheireadh e ionnsaigh air soithichean cogaidh às an Iapan faisg air na h-Eileanan Mharshall agus bataraidh ghunnaichean air Maloelap Atoll. Bha e cuideachd an lùib a' Chogaidh ann an Coiria, far an deach e ann an turas. B' e Glenn an treas fear - agus a' chiad Aimearaganach - a rinn reul-chuairt mun timcheall na cruinne, an dèidh Ûrij Gagarin agus Gherman Titov.[2] Thachair e ri Gherman Titov agus John F. Kennedy ann an 1962.[3] Bha e na sheanadair airson Ohio fad 15 bliadhna bho 1974 gu ruige 1999 is e na bhall A' Pàirtidh Deamocrataich. Mus do dh'fhàg e an dreuchd aige ann am poileataigs chaidh e air ais dhan fhànas aig 77 bliadhna a dh'aois, am fear na b' aosta a rinn sin a-riamh.[4]
Chaochail e le aillse ann an 2016.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
An Yackydoola ga cur air bhog le muinntir Shiaboist (15/07/2015)
[Iain MacAonghais - Preseantair] Chaidh bàta a thog muinntir Shiaboist air taobh siar Leòdhais a chur air bhog gu h-oifigeil an-diugh. 'S i a' chiad sgoth a thogadh san sgìre airson grunn bhliadhnaichean agus tha dòchas ann gum faigh gu leòr cothrom tarraing air na ràimh. Seo an treas coimhearsnachd anns na h-Eileanan a rinn an leithid, agus ùidh air feadh na dùthcha ann an iomradh mara a' sìor fhàs. Tha an aithris seo aig Eilidh NicLeòid
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Seo am bàta a thog muinntir Shiaboist - sgoth St Isles air an robh mu dheichnear ag obair fad a’ gheamhraidh. ‘S fhuair iad latha brèagha samhraidh airson a baisteadh agus a cur air bhog. ‘S ann leis a’ choimhearsnachd a tha Yackydoola agus tha a h-ainm annasach a’ ceangal mharaichean nan seann làithean ri ginealach an latha an-diugh.
[Etta Mhoireasdan] Bha eathair ann an seo bho chionn, oh, anns na fifties chanainn agus ‘s e Yackydoola an t-ainm a bha oirre agus chaidh òran a dhèanamh. Agus ‘s e an t-òran, ‘s ann a’ dèanamh magadh air an fheadhainn a bha…..an criutha a bh’ oirre. Bha iad ag innse mu Tharmod an còcaire, bha fear eile na bhosun ‘s dìreach plòidh a bh’ann. Ach bha an t-ainm a’ còrdadh ri daoine agus sin as coireach gun deach a thaghadh. ‘S e a bha chuid mhòr dhen t-shluagh seo ag iarraidh.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Chan eil fhios dè cho fada on a chaidh bàta a thogail ann an Siabost. Tha ceudan mar an tè-sa an-diugh an Alba bhon a thòisich pròiseact, a’ toirt taic do choimhearsnachdan le togail ‘s trèanadh. Do muinntir Shiaboist, taic airgid luach còrr is deich mìle not bho chompanaidh leasachaidh Horsiadar agus stiùireadh bho chluba iomraidh ann an Dùn Èideann.
[Andreas Leslie] They are very, very fortunate because in any way that they can get out on a safe lit or fresh water loch or as you say across here they’ve got the sea. They can also drive 20 minutes and be on the east coast and go rowing on a sheltered loch there. So I think the facilities here are very, good and also they’ve had the ability to look at what other clubs have done and therefore advance rather quickly because we’ve had a lot of innovation over the years.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] `S ann airson sgilean togail, sgilean seòlaidh a chailleadh anns an linn seo, ath-bheothachadh, a bha am pròiseact ag amas. Ach bha iad cuideachd a’ sireadh obair far am biodh daoine a’ tarraing còmhla.
[An Comh Ali NicIllinnein] Uill mar a tha sibh a’ faicinn an sluagh a tha seo an-diugh, tha mi smaoineachadh gur e sin a tha a h-uile baile a lùigeadh gun tachair e anns na bailtean aca fhèin agus tha mi creidsinn gur e, ‘s e sin a thathas a’ feuchainn a dhèanamh airson feuchainn ri toirt na coimhearsnachd, toirt a h-uile duine a-mach còmhla. Cha bhi a h-uile latha dhen t-seachdain ach rudan mar seo agus cèilidhean, faidhr mar a b’ àbhaist dha bhith bho chionn bliadhnaichean agus bruidhinn ris an fheadhainn as aosta a tha nar measg an-diugh, tha e còrdadh riutha math dha-rìribh agus tha an òigridh againn cuideachd an-diugh agus tha e math sin fhaicinn.
[Eilidh NicLeòid – Neach-aithris] Agus leis gu bheil e coltach gu bheil a h-uile duine eile sa bhaile faighinn turn innte, tha a’ cheart cho math dhòmhsa mo chothrom fhèin a ghabhail. Eilidh NicLeòid, BBC An Là, Loch a’ Bhaile ann an Siabost.
Shawbost launch Yackydoola
[Iain MacInnes – Presenter] A boat built by the local people of Shawbost was officially launched today. She’s the first skiff to be built in the area for many years and it is hoped that plenty will get the opportunity to row the oars. This is the third community in the islands to undertake something like this, with interest in rowing growing around the country. Eilidh MacLeod has this report.
[Eilidh MacLeod – Reporter] This is the boat the people of Shawbost built – a St Isles skiff which around ten people worked on all winter. And they got a lovely summer’s day for the christening and launch. Yackydoola belongs to the community and the unusual name links the mariners of the olden days with today’s generation.
[Etta Morrison] There was a boat here in, oh, the 50s I would say and her name was Yackydoola and a song was made about her. The song gave an amusing account of the crew. It told of Norman the cook and another man who was a bosun, it was just a little fun. People really liked the name and that’s why it was chosen. It’s what most of the people here wanted.
[Eilidh MacLeod – Reporter] It’s uncertain when a boat was last built here in Shawbost. There are hundreds such as this one today in Scotland since a project began which help to communities with building and assistance. For the people of Shawbost, funding of more than £10,000 from Horshader Community Development and guidance from a rowing club in Edinburgh.
[Andreas Leslie] They are very, very fortunate because in any way that they can get out in a safe lit or fresh water loch or as you say across here they’ve got the sea. They can also drive 20 minutes and be out on the east coast and go rowing on a sheltered loch there. So I think the facilities here are very, very good and also they’ve had the ability to look at what other clubs have done and therefore advance rather quickly because we’ve had a lot of innovation over the years.
[Eilidh MacLeod – Reporter] This project aimed to revive building and sailing skills lost in this century. But it also sought work that would bring people together.
[Cllr Ali MacLennan] Well, you can see from the crowd gathered here today, I think that every village would aspire for this to take place in their own areas and I would say that this is what they are trying to achieve. The opportunity for everyone in a community to work together. It’s not every day of the week things like this will happen but events such as this and ceilidhs, just like happened years ago, the older people in our midst today really enjoy and it’s great to see young people present here today too.
[Eilidh MacLeod – Reporter] And as it would seem that everyone else in the village is getting a turn, I may as well take the opportunity myself. Eilidh MacLeod, BBC An Là, Loch a’ Bhaile in Shawbost.
An Yackydoola ga cur air bhog le muinntir Shiaboist
(Shawbost launch Yackydoola)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
An ath oidhch’, bidh mi fhìn agus Katie Anne a’ dèanamh ar slighe sios a Scalpaigh airson an cruinneachadh a tha iad a’ cur air adhart airson eachdraidh an coimhearsnachd agus a sgoil a chlàradh.
Tha iad airson clàradh a dhèanamh air cuimhne a th’ aig daoine air laithchean na sgoile. Tòisichidh an oidhche aig 7f gu 9.30f agus gheibh sibh teatha agus cofaidh!
Ma tha moladh sam bi agaibh airson cuideachadh a thoirt dha Sgoil Scalpaigh leis a’ phròiseact seo, leig fios gu luchd na sgoile. Thigibh ann agus cuimhnich còmhla laithchean na sgoile le copan math teatha!


text:
Chan eil incest èibhinn porno exquisite a 'fàgail mì-chothromach eadhon an neach-amhairc as eòlaiche. Tha e math oidhche feasgair a chaitheamh gu bhith a 'cuideachadh cartùnaichean inbheach, agus faodaidh tu coimhead fiù le fòn cunbhalach. Tlachd a ghabhail air saor-làithean rìoghail, caith na h-uairean feasgar airson dreuchd taitneach agus luachmhor.
Coimhead air cartùnan porn incest air an fhòn-làimhe agad
Dè eile a dh'fhaodas a bhith mì-ghnàthach agus corruich, ciamar a tha cartùn 3d a 'cur an cèill? Bidh cur-seachad Grayish a-steach na sgeulachd sìthiche, nuair a shuidhicheas tu sìos gus cartùn fionnar fhaicinn, a tha air a shònrachadh airson luchd-èisteachd inbheach. Gabh a-steach do bhidio bogach, gheibh thu a-mach dè a thionndaidh na sìthichean neo-chiontach de pheathraichean is bràthair, a thill dhachaigh. Bhiodh na crathagan a 'dol timcheall ann an seòmar an leanaibh, a' glacadh nan nigheanan gu iongantach, thog iad na sgiortaichean aca. Tha an t-àm ann peanasachadh a dhèanamh ceart, mus tèid na h-asean sin a ghleidheadh bhon dealbh, agus a-nis tha dithis agam. Chan eil luchd-teasairginn a 'cur dragh air brògan le bràthair muladach, bha iad air an èisdeachd ri fhaicinn bho sheasamh.
Cò tha ag ràdh gu bheil cluich leis na peathraichean mì-thoilichte? Coimhead air craobh-dhealbh cartùnan porn agus dèan cinnteach: gum bi feasgar ann an companaidh beòthail pheathraichean beaga a 'fàs gu math iongantach, an crochadh air lust. Thoir cothrom do fhuaraidhean, thèid cuibhreann de shòlas agus orgasm a thoirt seachad air mothachaidhean! Tha cartùnaichean in-ghabhalach feumail gu leòr chan ann a-mhàin a bhith a 'coimhead air-loidhne, ach cuideachd airson luchdachadh sìos. Bidh gaisgich air an tàladh gu romansach gu uabhasach, tha thu ag iarraidh feise ri do bhràthair as sine, a 'tàladh seudan gu feallmhor, a' gealltainn voluptuousness. An dèidh sùil a thoirt air a 'chartùn, tha thu airson a dhol chun a' ghnìomhach!
Cuidichidh cartùnaichean beòthail Sìneach mu na h-eacarsaich de ghaisgich àlainn tarraingeach gus an fhantasachd acrach a dhìon. Cartùn beothalachd le dealbhadh iongantach airson ùine mhòr airson a bhith a 'socrachadh ann an cridheachan eadhon na daoine a tha dèidheil air cur-seachadan pearsanta. Dèan càirdeas agus feuchainn ri toileachas!
A bheil thu ag iarraidh deagh chur-seachad? Thoir aire do na leabhraichean èibhinn a tha a 'fàs nas fheàrr, far an do chuir iad a-mach an aois bochdainn aig Balzac. Chòrd e gu mòr ris a 'bhòidhchead, tha e furasta fhaicinn. Cha dèan dealbhadh cliùiteach teann ort, bidh a h-uile leannan a 'lorg nithean ùra de thlachd.
Tha e glè mhath a bhith a 'cur dragh air an fheasgar, a' coimhead air a 'mhullach bòidheach, a' fulang le gluasadan neo-eisimeileach bho cho-cheangal le kinogeroyami. Cuiridh eagrachadh fèisteas beairteach comaigean 3d, a 'toirt taing do fhìor-fhacal nan caractaran, tha thu gu furasta a' gluasad gu ruige tlachd agus a bhith eòlach air na buaidhean draoidheachd.
A bheil thu ag iarraidh a bhith fois airson cartùnaichean inbheach inbheach? Bidh thu cinnteach gu bheil cartùnaichean Iapanach agad! Sgeulachdan aotrom agus mì-chliùiteach mu chom-pàirtichean neo-chùramach. Tha brìgh an cuid beatha air a lùghdachadh gu orgies dìoghrasach làitheil, tha fios aca dè tha iad ag iarraidh agus is urrainn dhaibh toileachas neo-sheasmhach a lìbhrigeadh.


text:
- TIOTAL
- Resistance Welders, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW24647A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21286
- KEYWORDS
- gnìomhachas
saorachadh
Ann an 1921, reic an Rose Street Foundry & Engineering Co. Ltd a' chompanaidh tàthaidh aca is cheannaich iad an A.I. Manufacturing Company of Bradford, a bha a' dèanamh innealan tàthaidh comhaireachd. Ged a bha daoine fad ghreis den bheachd gur ann bho Ashton agus Ibbotson a thàinig an t-ainm A.I., tha rannsachadh ùr ga dhèanamh nas coltaich gur ann bho Armitage agus Ibbotson a thàinig e.
Cha robh mòran ag iarraidh nan innealan aca an toiseach, oir bha an dòigh-obrach fhathast ùr. Ach, an dèidh dhan chogadh tòiseachadh ann an 1939, bha mòran gan iarraidh. 'S e A.I. a-mhàin a rinn na pìoban a bh' air an cleachdadh ann an 'Operation Pluto', is na h-innealan airson a bhith a' tàthadh nan cnapan far an robh propeilearan nan itealan a' dol. Fhuair a' chompanaidh duais on Choimisean Rìoghail air duaisean is innleachdairean airson nam pròiseactan seo.
Ann an 1945, dh'atharraich a' chompanaidh an t-ainm gu Resistance Welders Ltd. Chum a' chompanaidh a' fàs anns an dàra leth dhen 20mh linn, a' dèanamh innealan tàthaidh do ghnìomhachasan air feadh an t-saoghail agus, sna 1960an, dh'atharraicheadh an t-ainm gu A.I. Welders Ltd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Luchd-ceannach 's luchd-ruip a' dol thairis air an Fhadhail a Tuath, Beinn a' Bhaoghla
- EXTERNAL ID
- PC_HIGHLANDLIVESTOCK_029
- ÀITE
- Beinn a' Bhaoghla
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Sprèidh na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23483
- KEYWORDS
- dròbhaireachd
rathaidean na dròbha
bàtaichean
aiseagan
margaidean
rup
Dealbh-camara de luchd-ceannach agus de luchd-ruip a' dol thairis air an Fhadhail a Tuath gu Beinn a' Bhaoghla air bàta beag.
'S e eilean ann an Innse Gall a-muigh a th' ann am Beinn a' Bhaoghla, eilean a tha na laighe eadar Uibhist a Tuath is Uibhist a Deas. Tha farsaingeachd de 51 cilemeatair ceàrnagach san eilean agus aig àm Cunntas an t-Sluaigh ann an 2001, bha 1249 daoine a' fuireach air. 'S ann o 'Bheinn nam Fadhla' a tha ainm a' tighinn, leis mar a tha fadhail, no slighe sa ghainmhich nuair a tha muir-tràigh ann, gach ceann dheth a bhiodh daoine a' dol thairis gu ruig na h-Uibhistean gu deas is gu tuath, ach an-diugh tha an t-ainm air atharrachadh beagan gu Beinn a' Bhaghla, no Beinn a' Bhaoghla. Ged a thàinig sluagh mòr na Beurla a-steach am meadhan an 20mh linn gu raon nan rocaidean faisg air Bail' a' Mhanaich, am baile as motha san eilean, sa Chunntas ann an 2001 bha fhathast 56 sa cheud de mhuinntir an eilein aig an robh a' Ghàidhlig.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Geòidh anns na h-Uibhistean (26/02/2013)
[Innes Rothach - Presenter] Thèid iarraidh air Riaghaltas na h-Alba tuilleadh airgid a thoirt do sgeamaichean ann an Uibhist airson smachd fhaighinn air àireamh nan gèadh. Tha eagal air croitearan gum fàs na h-eòin nas lìonmhoire buileach nuair a thig sgeama dìon nam machraichean gu crìoch san t-fhoghar, an ath-bhliadhna. Tha an aithris seo aig Doneil MacLeòid
[Doneil MacLeòid – neach-aithris] Rinn Dualchas Nàdair na h-Alba obair ann an cuid de sgìrean a dh’ fheuchainn ri tomhas fhaighinn air dè na th’ ann de gheòidh anns na h-Eileanan an Iar. Tha a h-uile coltas ann gu bheil an àireamh dhiubh a’ sìor dhol am meud ann an àiteachan anns an fharsaingeachd.
[Doneil MacLeòid – neach-aithris] Airson bliadhnaichean, tha croitearan anns na h-Uibhistean air a bhith a’ gearain air geòidh anns na sgìrean aca, ag ràdh gu bheil iad nan crois dhaibh, le bhith ag ithe agus a’ milleadh ‘s a’ gannrachadh ann an talamh-àitich agus ionaltraidh. Agus, tha iad cuideachd ag ràdh nach eil iad a’ faighinn taic gu leòr bho na h-ùghdarrasan airson dèiligeadh leis an t-suidheachadh seo.
[Ena NicDhòmhnaill] Tha e dìreach mar... ‘s ann a shaoileadh tu nach robh fhios aca dè bha a’ tachairt, ‘s tha mi aig an doras seo, ‘s tha iad air tighinn, ‘s tha iad air faicinn, dè am math tha sin? Bidh mi uaireannan a’ dùrachdainn dìreach grèim fhaighinn orra-san, ’s an sròn a chur ann!
[Doneil MacLeòid – neach-aithris] Thig sgeama dìon nam machraichean gu ceann anns an t-fhoghar an ath-bhliadhna, rud a tha dìon bàrr bhon a’ gheòidh le bhith gan sealg.
[Ena NicDhòmhnaill] Tha seo a’ sgur, tha machair project an seo. ‘S iadsan a th’air a bhith a’ riaghladh seo o chionn trì bliadhna, ach chan eil air fhàgail ach aon bhliadhna, ‘s deireadh an fhoghair-sa tighinn, cha bhi an còrr protection againne, ach tha e a’ smaoineachail, ach tha sinne a’ dol a dh’fheuchainn, sàbaid, mar a thuirt iad, lobbyeadh an riaghaltais, feuch an toir iad seachad tuilleadh airgid.
[Doneil MacLeòid – neach-aithris] Aig an aon àm, tha Dualchas Nàdair na h-Alba a’ ruith sgeama, Adaptive, a tha a’ toirt maoineachadh do dhaoine ann an Uibhist na geòidh a shealg. Thathas a’ cumail a-mach nan robh barrachd airgid ga chur air cùl seo gun cuidicheadh sin lùghdachadh susbainteach a thoirt air a th’ ann de gheòidh, gu h-àraidh nuair a thig sgeama dìon nam machraichean gu ceann
[Ena NicDhòmhnaill] A bharrachd air an arbhar, cuireadh tu a-mach silage dha na beathaichean aig an àm seo den bhliadhna. Agus tha na geòidh air a’ mhullach, tha iad ag ithe, cha mhòr a’ cheart uimhir ri na beathaichean. Agus chan e a-mhàin na tha iad ag ithe, ach na tha iad a’ milleadh. Tha iad dìreach ga ghannrachadh, chan urrainn g’eil e math dhaibh. Cuiridh tu, ‘s dòcha, eòrna air an talamh dhaibh son ithe. Agus tha fios g’eil na beathaichean bochda ag ithe salchar nan gèadh. Dh’fhaodadh iad a bhith a’ faighinn galaran, bidh mi uaireannan a’ smaoineachadh, tha fios gu bheil iad. Dh‘fhaodadh iad salmonella fhaighinn, dh ‘fhaodadh iad rud sam bith fhaighinn.
[Doneil MacLeòid – neach-aithris] Tha an àireamh de gheòidh air a bhith ag èirigh anns na h-Eileanan thar nam bliadhnaichean le daoine a’ togail nach eil uimhir a' sealag ‘s a bha. Bha cuid ag ràdh gur ann nas doirbhe buileach a bhios e croitearachd a chumail a’ dol, mur a tèid smachd ceart fhaighinn air geòidh ann an sgìrean àiteachais anns na h-Eileanan an Iar. Doneil MacLeòid, BBC An Là, Na h-Uibhistean.
Geese in the Uists
[Innes Munro - Presenter] A request will be made to the Scotland Government for more money to schemes in Uist to get control on the number of geese. Crofters are frightened that the birds will grow a bit more plentiful when the scheme to save the machairs comes to the end in the autumn, next year. This report with Doneil MacLeod
[Doneil MacLeod – Reporter] Scottish Natural Heritage did work in may of the areas to try and measure how many geese are in the Western Isles. It would appear that the number of them is constantly growing in places, in general.
[Doneil MacLeod – Reporter] For years, crofters in the Uists have been complaining about geese in their districts, saying that it is a cross they have to bear, with eating, destruction and honking in the arable and pasture lands. And they also say that they are not getting enough help from landlords to deal with this situation.
[Ena MacDonald] It’s just like … you wonder if they don’t know what is going on, and I’m at the door and they are coming and they can see, what good is that? Sometimes, I just want to get a hold of them and put their noses in!
[Doneil MacLeod – Reporter] The machair protection project will end in the autumn next year, something that protects the top from the geese by hunting them.
[Ena MacDonald] This is stopping, this machair project. They have been governing this for three years, and only one year is left, at the end of next autumn, we won’t have any more protection, it’s a contemplative, but we are going to try, to fight, as they said, lobbying, the government, to try and get them to give us more money.
[Doneil MacLeod – Reporter] At the same time, Scottish Natural Heritage are running a scheme, Adaptive, that gives funding to people in Uist to hunt the geese. The explain thatif there was more money behind this that this would help the substantial decline of geese, especially when the machair protection scheme comes to an end.
[Ena MacDonald] In addition to corn, you put out silage for the animals at this time of year. And the geese are on top of it, they are eating it, about the same amount as the animals. And it’s not just what they are eating, it’s what they wreck. They just pollute it, it can’t be good for them. You’ll put, maybe, barley on the ground to eat. And you know that the animals are eating bird droppings. They could be getting diseases, I often think that they are. They could be getting salmonella, they could be getting any sort of thing.
[Doneil MacLeod – Reporter] The number of geese has been rising in the Islands through the years as there is not the number of people that there once was. Many are saying that it will be a bit more difficult to keep crofting going, if correct control is maintained over the geese in arable districts in the Western Isles. Doneil MacLeòid, BBC An Là, The Uists.
Geòidh anns na h-Uibhistean
(Geese in the Uists)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
Comann opara as ùire ann an Alba (20/08/2013)
[Innes Rothach - Preseantair] 'S ainneamh a tha ceangal ga dhèanamh eadar opara agus an t-Eilean Dubh - ach 's iongantach mura h-atharraich sin a-nis agus an comann opara as ùire ann an Alba air gabhail chun an àrd-ùrlair airson a' chiad uair. Ghabh còrr agus trì fichead duine ’s a deich pàirt anns a’ chiad dealbh-chluich aig Comann Opara Òigridh Chrombaidh a bha ri fhaicinn ann an Eaglais na h-Alba anns a’ bhaile air an deireadh sheachdain. Bha Seonaidh MacCoinnich san luchd-èisteachd.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] An dealbh-chluich opara Noye’s Fludde anns an Eaglais an Iar ann an Crombaidh air an Eilean Dubh le Opara Òigridh Chrombaidh, ach dè an stòiridh air Noye’s Fludde?
[Clodagh] Tha an opara mu dheidhinn Noah’s flood a bha bhon Bhìoball agus aig an tòiseach nuair a tha Noah a’ cur suas a’ bhàta, chan eil Mrs Noah ag iarraidh a dhol a-steach oir chan eil i a’ smaoinicheadh gu bheil seo a’ dol a thachairt.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] Chuir Edward Caswell, stiùiriche-ciùil le companaidhean opara eadar-nàiseanta buidheann opara Chrombaidh air dòigh. Seo a’ bhuidheann as ùire den t-seòrsa ann an Alba. Thàinig Edward ‘s an teaghlach a dh’fhuireach dhan sgìre mu bhliadhna air ais. Ach às dèidh a bhith ag obair còmhla ri orcastradhan mòra nan Roinn Eòrpa, carson a bha e ag iarraidh obrachadh le clann òga sa Ghàidhealtachd?
[Edward Caswell] Children are at their happiest, I think, when they are singing, and I’ve worked with the singers, children, in schools singing and seen what a great time they have. And this is an opportunity to introduce them to opera, it’s the perfect piece to introduce them to opera and I’m happy to say they’ve loved it.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] Uile gu lèir, bha còrr agus trì fichead ‘s a deich duine cloinne is inbhich air an àrd-ùrlair, eadar cluicheadairean agus ceòladairean. Dè an duilgheadas a chuir seo air Edward?
[Edward Caswell] Just sourcing singers and instrumentalists has been difficult, but actually we’ve been very lucky as people have come from long distances. Our wonderful percussionist, Alison Russell, she’s come all the way from Perth. She is spending a week in Cromarty to be with us. And other people have actually come up from London. So the problem is that you have got to pull a huge number of people together.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] ‘S e an ath cheum taic-airgid fhaighinn gus a’ bhuidheann a chumail a’ dol fad na h-ath-bhliadhna. Dh’fhaighnich mi do Chlodagh dè an diofar a tha eadar a bhith a’ seinn ann an opara an taca ri òran Ghàidhlig?
[Clodagh] Tha feum an amhaich a bhith fosgailte agus rudan beaga mar sin. Ann an Gàidhlig, chan eil sin cho cudromach ‘s a tha e ann an opara.
[Seonaidh MacCoinnich – Neach-aithris] Seonaidh MacCoinnich, BBC An Là. A’ Chrombaidh.
The newest opera society in Scotland
[Innes Munro - Presenter] It’s rare that a link is made between the opera and the Black Isle – but it’s surprising if this does not change now and the newest opera society in Scotland is taking to the stage for the first time. Seventy people took part in the first play of the Cromarty Youth Opera society that could be seen in the Church of Scotland in the town at the weekend. Seonaidh MacKenzie was in the audience.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] The opera play, Noye’s Fludde in the East church in Cromarty in he Black Isle with Cromarty Youth Opera, but what is the story with Noye’s Fludde?
[Clodagh] The opera is about Noah’s flood that was in the bible and at the start when Noah was building the boat, Mrs Noah does not want to go in as she doesn’t think that this is going to happen.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] Edward Caswell, a music director with international opera companies set up the Cromarty opera group. This is the newest group of its type in Scotland. Edward and his family came to stay in the area about a year ago. But after working with big orchestras in Europe, why does he want to work with young children in the Highlands?
[Edward Caswell] Children are at their happiest, I think, when they are singing, and I’ve worked with the singers, children, in schools singing and seen what a great time they have. And this is an opportunity to introduce them to opera, it’s the perfect piece to introduce them to opera and I’m happy to say they’ve loved it.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] Overall, there were more than seventy children and adults on the stage, between players and musicians. What problems did this give Edward?
[Edward Caswell] Just sourcing singers and instrumentalists has been difficult, but actually we’ve been very lucky as people have come from long distances. Our wonderful percussionist, Alison Russell, she’s come all the way from Perth. She is spending a week in Cromarty to be with us. And other people have actually come up from London. So the problem is that you have got to pull a huge number of people together.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] The next step is to secure funding to keep the group going through the next year. I asked Clodadh what the difference is between singing in the opera complared with a Gaelic song.
[Clodagh] The throat has to be open and little things like that, In Gaelic, this is not so important as it is in opera.
[Seonaidh MacKenzie – Reporter] Seonaidh MacKenzie, BBC An Là. Cromarty
Comann opara as ùire ann an Alba
(The newest opera society in Scotland)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
22 an Cèitean
'S e 22 an Cèitean an 142mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (143mh ann am bliadhna-leum). Tha 223 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1915 - Tubaist rathaid-iarainn aig Quintnshill faig air Greatna Green, tè a bu mhiosa anns an Rìoghachd Aonaichte riamh (còrr is 220 duine air am mharbhadh).
- 1990 - Co-aonachadh an Eamaine.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1813 - Richard Wagner, neach-ciùil Gearmailteach.
- 1859 - Arthur Conan Doyle, fear-leighis agus sgrìobhadair Albannach.
- 1907 - Laurence Olivier, actair Sasannach.
- 1912 - Herbert C. Brown, ann an Lunnainn. Ceimigear à Sasainn.
- 1927 - Oláh György András, ann am Budapest. Ceimigear às An Ungair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1667 - Pàpa Alasdair VII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1885 - Victor Hugo ann am Paris. Sgrìobhadair às an Fhraing.


text:
4. Deasachadh Proifeiseanta
4.1 Brìgh Ghàidhlig
4.1.1 Ann an 1999 dh'fhoillsich Comhairle Teagaisg Choitcheann na h-Alba ( CTCA) aithisg air 'Teagasg ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig, Molaidhean airson Atharrachaidh'. Bha grunn mholaidhean cudromach anns an aithisg seo a' buntainn ri cùrsaichean, taghadh oileanach agus barrantachadh luchd-teagaisg. Tha mòran de na molaidhean anns an aithisg fhathast buntainneach agus shaoil a' Bhuidheann gum bu chòir don CTCA na molaidhean a chur an gnìomh agus dèanamh cinnteach gu robh a h-uile neach-teagasg a gheibheadh barrantachadh a bhuineadh ris a' Ghàidhlig teisteanas oifigeil a' dearbhadh seo mar phàirt den bharrantachadh aca.
4.1.2 Tha dà chuspair eile ag èirigh bho Aithisg CTCA a tha a' Bhuidheann airson togail aig a bheil dlùth cheangal ri obair na Buidhne-gnìomha Luchd-teagaisg. Is e a' chiad fhear gu feum pàirt bhrìoghmhor de na cùrsaichean Ciad Fhoghlam Luchd-teagaisg ( CFLT) agus an cleachdadh obrach co-cheangailte riutha a bhith tro mheadhan na Gàidhlig airson fileantachd, misneachd agus adhartas cànain nan oileanach a leasachadh agus a chumail an àirde.
4.1.3 Shaoil a' Bhuidheann gu robh e air leth cudromach gun dèanadh oileanaich meadhain Ghàidhlig cleachdadh obrach ann an suidheachaidhean meadhain Ghàidhlig, agus ma bha e comasach, ann an clasaichean de gach meud agus ìre. Nan tachradh sin bu chòir dha a bhith comasach do dh'oileanaich a' leantainn cùrsa co-cheangailte, eòlas fhaighinn air an dàrna cuspair aca a theagasg tro mheadhan na Gàidhlig, nuair a tha an cuspair sin ri fhaighinn sa Ghàidhlig. Tha an t-eagrachadh ùr, far a bheil ùghdarrasan ionadail an-sàs gu dlùth ann an cleachdadh obrach nan oileanach, a' toirt cothroim dèanamh cinnteach gu faigh oileanaich meadhain Ghàidhlig cleachdadh ann an clasaichean Gàidhlig le taic bho sgoiltean agus ùghdarrasan ionadail. Ann am PGDE (Bunsgoile) Obar Dheadhain gheibh oileanaich dàrna leth co-dhiù den chleachdadh obrach aca ann am FTMG, anns na h-ìrean àrda agus bogadh cànain, agus ma ghabhas e a dhèanamh, gheibh iad an cleachdadh sgoil-àraich aca ann am meadhan Gàidhlig cuideachd.
4.1.4. Is e an dàrna cuspair gu bheil feum ann air modulan Gàidhlig airson CFLT a fhreagras fheuman eugsamhail agus àraidh teagasg tro mheadhan na Gàidhlig. Mar eisimpleir, bu chòir do oileanaich an cothrom fhaighinn cuimseachadh air gnèithean sònraichte Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig. Aig an àm seo, ann am PGDE (Bunsgoile) Obar Dheadhain, tha na modulan a gheibhear tro mheadhan na Gàidhlig a' gabhail a-steach: Cuimseachadh Proifeiseanta, Deasachadh airson Cleachdadh Sgoile, Cànan (Beurla) agus Matamataic. A-rithist, mar a chaidh a luaidh ann an 4.1.1 gu h-àird, tha Aithisg CTCA gu math soilleir air na cùisean seo.
4.2 Lochdan Cànain
4.2.1. Mar a chaidh a luaidh gu h-àird, feumaidh tagraiche fileantachd iomchaidh sa Ghàidhlig a dhearbhadh mus faigh iad seachad air ìre an agallaimh. Tha Oilthighean Obar Dheadhain agus Shrathchluaidh ag aideachadh nach eil a h-uile tagraiche ga thaghadh agus gur e dìth fileantachd no comas sa Ghàidhlig an t-adhbhar nach faigh cuid a-steach. Shaoil a' Bhuidheann gum bu chòir beachdachadh air taic a thoirt do thagraichean aig an robh duilgheadasan cànain beaga. Nan robh seo ri fhaighinn, is dòcha tro chùrsa a bharrachd a dhèanamh, chuireadh seo àireamh nan oileanach a' trèanadh airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig am meud.
4.2.2. Is e beachd na mòr-chuid a-nis, gu bheil, fiù am measg nan oileanach a gheibh àite ann an Ciad Fhoghlam Luchd-Teagaisg Gàidhlig, cuid ann a tha feumach air taic cànain. Tha dà sheòrsa taice a dhìth ach aig an àm seo chan eil dòigh air an lìbhrigeadh ach anns an oilthigh, far a bheil ìre a' chùrsa deuchainneach gu leòr mar tha. Glè thric, feumaidh luchd-ionnsachaidh piseach a dhèanamh air na sgilean còmhraidh agus èisteachd aca agus feumaidh daoine le Gàidhlig bho thùs taic le litearras leithid structar cànain agus litreachadh. Shaoil a' Bhuidheann gum bu chòir dèiligeadh ris na lochdan cànain seo a bha aig cuid de na h-oileanaich, is dòcha le cùrsa samhraidh goirid.
4.2.3. Bhiodh cùrsa den leithid seo fosgailte don a h-uile h-oileanach: an fheadhainn airson tòiseachadh air CFLT ach aig a bheil lochdan sa chànan aca; an fheadhainn a thàinig tron an t-siostam ach a tha a' faireachdainn gu feum iad tuilleadh cuideachaidh a thaobh fileantachd no litearrachd mus tòisich iad air a' bhliadhna dheuchainn aca; agus luchd-teagaisg làn bharrantaichte aig a bheil Gàidhlig ach nach eil misneachail no fileanta gu leòr a dhol a theagasg tro mheadhan a' chànain.
4.2.4. Dh'fhaodar cùrsa a dhealbhadh a bhiodh freagarrach do fheuman nan oileanach meadhain Ghàidhlig uile agus is dòcha a fhreagradh feuman chuspairean àraidh cuideachd. Airson luchd-teagaisg làn bharrantaichte, leigeadh an cùrsa leotha teagasg tro mheadhan na Gàidhlig air feadh na h-Alba. Bhiodh e gu leas ùghdarrasan ionadail taic agus brosnachadh a thoirt do luchd-teagaisg a dhol air cùrsa den t-seòrsa seo.
4.3 Eagrachadh an Teagaisg Dheuchainn
4.3.1. Mar thoradh air Aonta an Luchd-teagaisg airson an 21mh Linn is e a' Chomhairle Teagaisg Choitcheann agus Riaghaltas na h-Alba a bhios a' suidheachadh luchd-teagaisg deuchainn anns a' phroifeisean theagaisg. Tha an t-eagrachadh seo air a bhith anns na sgoiltean bho na seiseanan sgoile 2002-03. Bidh an Sgeama Deuchainn Luchd-teagaisg a' tabhann obair teagaisg do luchd-teagaisg ùr-bharrantaichte ann an ùghdarras ionadail Albannach airson bliadhna, le ùine nas lugha ga chur seachad sa chlas agus an cothrom Ìre an Làn Bharrantachaidh a ruigsinn an ceann aon bhliadhna sgoile.
4.3.2. Bithear ag iarraidh air oileanaich ainmeachadh, ann an òrdugh roghnachaidh, còig ùghdarrasan ionadail dom biodh iad deònach obair anns a' bhliadhna dheuchainn aca. Bidh an Riaghaltas ag iarraidh air ùghdarrasan ionadail dreuchdan bàna a lìbhrigeadh don Sgeama. Bidh siostam coimpiutair a' roinneadh nan dreuchdan air thuaiream am measg an luchd-deuchainn. Tha luchd-deuchainn Ghàidhlig a' faighinn dhreuchdan a dh'aon ghnothach, ged tha, a rèir an roghainn aca agus càite bheil dreuchdan bàna aig ùghdarrasan ionadail.
4.3.3. Bha sia neach-deuchainn deug airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a fhuair barrantas airson an t-seisein sgoile 2005-06 agus chaidh a h-uile duine aca a chur ann an dreuchdan meadhain Ghàidhlig. Tha dragh ann fhathast mu obrachadh an t-siostaim seo agus teagamh an do chùm na h-ùghdarrasan an luchd-deuchainn ann an clasaichean meadhain Ghàidhlig. Chuir a' Bhuidheann fàilte air dealas an Riaghaltais a bhith a' cumail sùil gheur air an t-suidheachadh agus, far an robh e comasach, ceumannan a ghabhail gus dèanamh cinnteach gum fuiricheadh luchd-teagaisg tro mheadhan na Gàidhlig ann am meadhan Gàidhlig.
4.3.4. Tha a' Bhuidheann cuideachd den bheachd gum bu chòir do Bhòrd na Gàidhlig a chur mar fhiachaibh air ùghdarrasan ionadail an dòigh-obrach seo a stèidheachadh sa phlana-chànain aca. Bu chòir uallach a bhith air ùghdarrasan ionadail cùnntas a thoirt seachad air co mheud neach-deuchainn Gàidhlig a fhuair iad agus co mheud a tha fhathast a' teagasg na Gàidhlig no tro mheadhan na Gàidhlig. Nuair a tha oileanaich barrantaichte ann an dà chuspair, bu chòir sgoiltean agus ùghdarrasan a bhith air am brosnachadh gus dèanamh cinnteach gum bi cothrom aca ìre eòlais fhreagarrach a chumail an àirde anns an dàrna cuspair aca.
4.4 Dòigh-obrach Roi-innleachdach
4.4.1 Tha Ministearan na h-Alba air gealltainn gu faigh luchd-deuchainn Gàidhlig obair meadhain Ghàidhlig, cho fada 's a tha e comasach. Nuair a gheibh iad tron bhliadhna dheuchainn gu soirbheachail, faodaidh luchd-teagaisg cur a-steach airson obair ann an ùghdarras sam bith a thogras iad.
4.4.2 Lìbhrig Riaghaltas na h-Alba airgead tàlaidh airson an sgeama deuchainn luchd-teagaisg 2004-2005. Gheibh luchd-deuchainn £6,000 ma tha iad deònach a dhol a dh'obair ann an àite sam bith ann an Alba anns a' bhliadhna dheuchainn aca agus nach faigh iad àite ann an gin de na còig roghainnean suidheachaidh aca. Airson an sgeama 2005-06, fhuair a h-uile neach-deuchainn Gàidhlig obair meadhain Ghàidhlig. Cha deach an t-airgead tàlaidh a phàigheadh glè thric agus chan eil e air mòran eadar-dhealachaidh a dhèanamh do luchd-teagaisg le Gàidhlig. Thèid ath-bhreithneachadh a dhèanamh air an Sgeama Dheuchainn as t-Fhoghar 2005.
Molaidhean::
- Bu chòir do CTCA na molaidhean anns an aithisg 'Teagasg ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig, Molaidhean airson Atharrachaidh' a chur an gnìomh.
- Bu choir do ùghdarrasan ionadail agus oilthighean dèanamh cinnteach gu faigh oileanaich mheadhain Ghàidhlig deagh shuidheachaidhean cleachdadh obrach ann an ionadan meadhain Ghàidhlig.
- Bu chòir do oileanaich teagaisg àrdsgoile a tha a' tabhann dàrna cuspair, eòlas fhaighinn air an cuspair sin a theagasg tro mheadhan na Gàidhlig, ma tha sin comasach.
- Bu chòir cùrsaichean cànain a thabhann air oileanaich agus luchd-teagaisg aig a bheil lochdan cànain airson gum faigh iad air dol tro thrèanadh luchd-teagaisg tro mheadhan na Gàidhlig no do theagasg na Gàidhlig.
- Bu chòir do Riaghaltas na h-Alba dèanamh cinnteach gun tèid a h-uile h-oileanach meadhain Ghàidhlig a chur ann an clas meadhain Ghàidhlig agus bu chòir dhaibh an £6000 de airgead tàlaidh a chleachdadh airson oileanaich a thàladh do na sgìrean aig a bheil prìomhachas, agus bu chòir do ùghdarrasan dèanamh cinnteach gun cùm iad orra anns a' mheadhan Ghàidhlig.


text:
Luath dhùin loisgte ga lorg
Tha arc-eòlaichean den bheachd gun do lorg iad luath bhon teine a rinn sgrios air Dùn Deardail ann an Gleann Nibheis.
Chaidh an dùn a thogail bho chionn mu 2,500 bliadhna air Sgorr Chaluim sa ghleann, a' coimhead a-mach air Uisge Nibheis.
Rinneadh sgrùdadh air fiodh-ghuail a chaidh a lorg anns a' mhòine mu thimcheall, agus fhuaireas fianais gun robh ceithir teintean ann.
'S e fear a thachair ann an 310 BC a thathas an dùil a sgrios an dùn.
Thathas an dùil gur e a' chiad teine den deach fianais a lorg, am fear a loisg na preasan a bh' air an làraich airson an dùn a thogail.
Cha robh uimhir de dh'fhiodh-ghuail ann bhon dà theine eile.
Thuirt na h-arc-eòlaichean gun robh an teine a sgrios an dùn air ceò mòr a chur a-mach os cionn na làraich, a' sgaoileadh luaithe agus fiodh-ghuail san adhair.
Tha ainm an dùin, Dùn Deardail, ga cheangail ri seann sgeulachd Dheirdre, a tha ag innse mu nighean chinn-feadhna a bha cho bòidheach 's gum biodh rìghrean, tighearnan agus armainn a' sabaid 's a' bàsachadh feuch a làmh phòsaidh a bhuannachadh.
Tha corra àite eile air Ghàidhealtachd air a bheil an t-ainm cuideachd.
'S e dùn leaghte a th' ann an Dùn Deardail, rud a tha a' ciallachadh gun deach a' chlach a bh' anns na ballachan, a bha le frèama fiodha, a leaghadh seach gun robh an teine a chaidh a chur ris an fhiodha cho teth.
Tha grunnan dhiubh ann an Alba.
'S e seo a' chiad uair a chaidh rannsachadh fiodh-ghual, a thuilleadh air rannsachadh poilein agus deatadh rèidio-chàrboin, a chleachdadh còmhla airson deat a chur air losgadh dùine leaghte.


text:
Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia
B’ e Co-fhlaitheas na Pòlainn – Liotuàinia (Pòlais: Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, Liotuànais: Abiejų Tautų Respublika) stàit air an àirde an ear na Roinn Eòrpa a mhair bho 1569 gu ruige 1795 is e ga stiùireadh eadar A' Phòlainn agus Liotuàinia. Chaidh an stàit seo a sgaradh eadar An Ostair, An Ruis agus A’ Phrùis mean air mhean tron 18mh Linn gus an deach e à bhith.
'S e stàit mhòr air a sgaoileadh tro na tìrean a bha fo bhuaidh na Pòlainn is Liotuàinia roimhe, air a stèidheachadh air aonaidhean is còrdaidhean eatorra a bh' ann an Co-fhlaitheas, gu h-àraidh an dèidh an Aonaidh Krew (1386).[1] Bha siostam poilitigeach anabarrach ann, air an robh Deamocrasaidh nan Uachdaran neo Saorsa an Òir, far an robh cumhachdan an rìgh fo bhuaidh na Sejm (Gàidhlig: Pàrlamaid) agus nan Uachdaran.[2] ‘S e roi-ruithear a’ dheamocrasaidh, na monarcachd bhun-reachdail agus na feadaraileachd a th' ann an latha an-diugh a bh' ann an siostam siud. A bharrachd air sin, chaidh Bun-Reachd nàiseanta a chur air chois mus do deach an Co-fhlaitheas à bhith (1505), is e an dàrna fear as aosda ann an eachdraidh na cruinne a bh’ann.[3] Gu foirmeil, bha an dà stàit co-ionnan ach 's e leis A’ Phòlainn a bha làmh an uachdair.[4] Bha àite uabhasach làidir aig an Eaglais Chaitligeach anns a’ Phoblachd, ged an robh an dùthaich gu math ceadach taobh chreideamhan, rud a dh’atharrachadh mean air mhean tro na linntean.[5] 'S e àiteachas a bha aig cridhe an eaconomaidh. Bha an stàit gu math soirbheachail airson an dà nàisean aig an toiseach, tron aois an òir mar a chanadh e, ach bha an dàrna linn beagan na bu chruaidh dhuibh: call armailteach, ar-a-mach nan croitear, buaireas poilitigeach. Tha e inntinneach gur robh an t-ainm ann am Pòlais a’ ciallachadh Poblachd Crùn na Pòlainn agus na Diùcachd Mòire Liotuàinia,[6] leis gur e A’ Phòlainn a bha a’ stiùireadh na stàite. Tha an t-ainm anns an Liotuanais a’ ciallachadh dìreach Poblachd na Dà Nàisein.[7] Chuireadh às do thràilleachd an seo ann an 1588.[8]
Bha freumhan na Diùcachd Mòire Warsaw, air a stèidheachadh ann an 1807,[9] anns a’ Cho-fhlaitheas, a thuilleadh air gluasadan ath-bheothachaidh eile a nochd ri linn ar-a-mach an Fhaoilleach (1863 – 1864)[10] agus anns an 1920an, is fiù 's an iomairt neo-tharbhach a rinn Józef Piłsudski gus stàit fheadarail a chruthachadh, fo stiùireadh na Pòlainn, air am biodh Międzymorze ("eadar na cuantan"), le Liotuàinia agus An Ucràin na bhroinn. ‘S e Poblachd na Pòlainn nar làithean fhèin a th' ann stàit-leantainneach a’ Cho-fhlaitheis.[11] Dhiùltadh Poblachd Liotuàinia ron Dàrna Cogadh ceangail sam bith leis, air sgath 's nach d’fhuair iad buannachdan, gu h-eachdraidheil, bhon stàit. Mhair an stàit gu ruige Treas Roinneadh na Pòlainn ann an 1795.[12] A bharrachd air an fhearann far a bheil A’ Phòlainn agus Liotuàinia an latha an-diugh, bha A' Bhealaruis, sgìrean mòra na h-Ucràin, Livonia (An Laitbhe an latha an-diugh) agus sgìre Smolensk san Ruis a-staigh na stàite siud cuideachd.[13] Mar as àbhaist thathar a’ cumail suas gur e A’ Phòlainn a th' ann stàit-oighre A’ Cho-fhlaitheis, is anns a’ bhitheantas cha bhi Lituània dhen bheachd idir gur e aimsir mhath tharbhach dhuibh, is iad ag ràdh gur e fiù 's làmhachas làidir an àite co-obrachadh co-ionnan a bh' ann an Aonadh siud.[14]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Jučas, Mečislovas (2000), Lietuvos ir Lenkijos unija, Aidai, ISBN 9986-590-95-7
- ↑ Sciaga
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Byzanz und Ostmitteleuropa, 950-1453, Herausgegeben von Günter Prinzing und Maciej Salamon, Otto Harrassowitz Verlag, 1999, ISBN 978-3-447-04146-1
- ↑ Dict
- ↑ Lingvozone
- ↑ The union of Lublin, Polish federalism in the golden age, Harry E. Dembkowski, East European Monographs, 1982, ISBN 9780880330091, duilleag 271
- ↑ Wirtualna Francja
- ↑ The attitude of the French Parliament to the Polish insurrection of 1861-1864, Gleb Bogoiavlensky, University of Washington, 1943
- ↑ Polish News
- ↑ Sciaga
- ↑ Every Culture
- ↑ University of Michigan


text:
Tomhaisibh dè an dath aig na Dodgers…
Tasg-lannan mìosail: An Giblean 2006
Ball-stèidhe
Sgriobh mi seo sa Gearran (tha mi ro thrang na laithean seo) agus mar a tha an seasan ball-stèidhe a’ fosgladh a-maireach, tha mi a’ foillseachadh e an-diugh.
‘Se an Gearran mìos eachdraidh daoine dubha anns na Stàitean Aonaichte. Tha mi ag iarraidh innse dhuibh rudeigin mu dheidhinn Los Angeles agus eachdraidh nan Afraganach Ameireaganach. ‘Sann glè mhòr a tha an cuspair sin. ‘S fior thoil leam a bhith a coimhead ball-stèidhe, no beidhsball, agus mar sin tha mi a’ dol asgriobhadh mu dheidhinn fir gaisgeaich anns a’ gheama sonraichte Ameireaganach.
‘Se Jackie Robinson (John Roosevelt Robinson) cluicheadair ball-stèidhe, no beidhsball, a bh’ann. ‘Sann glè ainmeil a bha e cuideachd. Chluich e ball-steidhe glè mhath, ach tha cuimhne againn air o chionn air a bhith esan a’ chiad cluicheadair dubh anns na prìomh lìgean dreuchdail anns na Stàitean Aonaichte anns an ficheadamh linn.
Rugadh Robinson anns a’ bhliadhna 1919, agus thogadh e anns am Pasadena, faisg air Los Angeles. Bha e na oileanach aig UCLA (Oilthigh California ann an Los Angeles), far an do chluich e ball-stèidhe is ball-coise ameireaganach is basketball. Bha e na shaideair an deidh sin. Nuair a dh’fhàg e an arm, bha e na chluicheadair a-rithist.
Bha na Dodgers sgioba dreuchdail, ainmeil fad leth-ceud bliadhna. Bhuidhne na Dodgers aig Brooklyn, anns a’ bhaile New York. Dh’iarr am manaidsear aca a bhith a chleachdadh cluicheadairean dubha, ach, aig an àm sin, bha na Stàitean Aonaiche loma-làn cinneadh-chlaoidhteach. Bha apartheid ann. Ach cha robh lagh air a shon, cha robh ach àbhaist ann an ball-stèidhe. Dh’iarr am manaidsear nan Dodgers an àbhaist atharrachadh. Chuir e fios do Robinson gu dìomhair. Dh’aontaich Robinson (air/ris?) an iomairt. Cha robh e toilichte leis a’ chinneadh-chlaoidhteach Ameireaganach. Bhiodh sin cothrom cudromach ag atharrachadh an t-saoghal.


text:
Clach
Ann an eòlas-talmhainn canar clach ri gràinnean mèinnireach a tha ceangailte rin chèile gu nàdurra ann an staid chruaidh. Tha rùsg na talmhainn air a dhèanamh à cloich.
Sa chumantas thèid clachan a' seòrsachadh a rèir a' cho-dhèanamh cheimigich is mèinnirich aca, a rèir structar nam mìrein aca agus a rèir a' phròiseis anns an deach iad a chruthachadh.
Seòrsaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Seo na trì prìomh roinnean-seòrsa de chlachan:
- Clach theinnteach: Chaidh iad a chruthachadh le magma no làbha a bha air am fàs fuar. Canar clach Phlutonach ris an fheadhainn far an robh fuarachadh magma a' tachairt am broinn na talmhainn agus clach bholcànach ris an t-seòrsa a chaidh a chruthachadh à làbha air bàrr an talmhainn.
- Clach chruth-atharrachail: Bha robh cruth na cloiche tùsanaich ag atharrachadh fo bhuaidh teas àrd is fo bhrùthadh no tro phròiseas tectonic.
- Clach ghrùideach: Chaidh iad a chruthachadh le tasgaidhean de stuth air bàrr na talmhainn a bha air a gluasad gu àite eile le uisge, gaoith, deidh no eigh-shruth. Bha gràinnean mèinnireach agus/no mìrean fàs-bheartach a' tuiteam air a' bhonn agus a' càrnadh.
'S e petrology an rannsachadh saidheansail air na clachan, tha e na phàirt riatanach de eòlas-talmhainn.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha agus tha buaidh mhòr air cleachdadh nan clachan air leasachadh cultarail agus teicneòlach nan daoine.
Ann an Linn na Cloiche (eadar 2.6 millean is 7 mìle bliadhna RC) thòisicheadh clachan a chleachdadh mar innealan. Lorgadh an fheadhainn a bu shine anns an roinn far a bheil an Aetiòp an-diugh, tha iad eadar 2 is 3 millean bliadhna a dh'aois.
Anns na seann làithean chaidh togalaichean a thogail le clachan a-mhàin, an-diugh chithear clachan gu math tric am broinn an taighe mar làr, mar staidhir no anns a' chidsin, no taobh a-muigh air na rathaidean. Thèid an cleachdadh airson clach-chuimhneachain no mar bun-stuth ann an ealain cuideachd.
Ann an eachdraidh bha mèinnearachd nan clachan cudromach airson adhartas a thoirt do na daoine. Bho Linn an Iarainn a-mach bhathar a' feuchainn meatailt fhaighinn às na clachan. An toiseach chaidh teine a chleachdadh, ach dh'fhàs sin gu gnìomhachas cudromach. Chithear mar eisimpleir tobhtaichean de mhèinnearachd iarainn ann an Ratharsair, a chuir ri eaconomaidh an eilein aig deireadh an 19mh linn. Lorgar daoimeanan, gual is mòran rudan eile anns na clachan eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail a dh'fhiach airson mhèinnearachd.
Air a' Ghàidhealtachd chaidh clachan a chleachdadh airson taighean no feansaichean a thogail gu h-àraid anns na h-àitichean far an robh fiodh gann. Chithear cuideachd mòran chlachan Chruithneach a bhios a' toirt iomradh mu eachdraidh nan tuineachaidhean. Tha Clach a' Charraidh ann an Seannduaig na deagh eisimpleir de chloich Chruithnich Clas II.


text:
4. Mullach na Croise
Mullach na Croise - Height of the Cross – is e colbh cloiche a tha seo air a bheil cumadh croise air a snaigheadh gu fann. Tha i na seasamh ann an teis-meadhan càrn. Tha an càrn agus a’ chrois am broinn na tha air fhàgail de làrach chruinn.
Bidh na taistealaich a’ leantainn cuairt an turais timcheall air a’ chrois agus ag ùrnaigh, a’ lùbadh an glùin gach turas a thèid iad seachad air beulaibh na croise.
A rèir sgeulachdan traidiseanta ionadail b’ e seo làrach manachainn Chaluim Chille. Thathar ag ràdh gun tàinig Calum Cille gu Gleann Chaluim Chille an dèidh blàr Chúil Dreimhne ann an 561 gus peanas a dhèanamh airson beatha nan daoine a chailleadh sa bhlàr. Tha beul-aithris ag ràdh gun do chaith e dà bhliadhna ann an seo agus gun do shuidhich e manachainn ann, mus deach e gu Eilean I.


text:
Opera sa Ghàidhlig
- akerbeltz
- Rianaire
- Posts: 1680
- Joined: Mon Nov 17, 2008 2:26 am
- Language Level: Barail am broinn baraille
- Corrections: Please don't analyse my Gaelic
- Location: Glaschu
- Contact:
Opera sa Ghàidhlig
Tha Gàidhlig aig Opera mar "desktop language" a-nis (cha robh roimhe 's bha e na bu toinnte). 'S ciall dha sin gun dig gach tionndadh de dh'Opera le Gàidhlig 'na bhroinn (an cois nan cànan eile).
Tadhailibh air Opera agus faighibh greim air an install file (chan eil ann ach an aonan is coltas Beurla air). Cuiribh am faidhle Opera....exe gu dol. Nuair a chì sibh putan air a bheil Options, briogaibh air. Tha roghainn cànain ann agus tha Gàidhlig san liosta. Sin agaibh e!
★ Am Faclair Beag ★ iGàidhlig, do charaid airson bathar-bog na Gàidhlig: Firefox, Thunderbird, LibreOffice, Skype is mòran a bharrachd ★


text:
Hallands län
'S e Roinn (Suainis: län) na Suaine a th' ann an Hallands län (Suomais: Hallandin lääni). Tha i na laighe ri taobh na Kattegat, ann am ceann a deas na dùthcha, gu deas air Västra Götalands län. 'S e Halmstad a tha na phrìomh-bhaile. Chaidh an roinn a chruthachadh ann an 1719. Sìnidh Hallands län fad 5,454 km² agus tha 314,784 duine a' fuireach ann.[1] Le sin, 's e an 19mh roinn as motha na Suaine a thaobh talmhainn agus an 7mh tè as motha a thaobh àireimh-sluaigh. 'S e Suainis tha ga bruidhinn an seo. Chan eil ach 6 sgìrean-riaghlaidh sa roinn seo, Halmstad agus Varberg nam measg.
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Ged nach eil freumh-fhaclachd an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à sal (Gàidhlig: talla) ann an Suainis a tha an t-ainm.[2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
B' e Caspar Otto Sperling a' chiad riaghladair nan roinne.[3]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Vera Schmiterlöw (1904 - 1987) Actair.
- Carl Bildt (1949): Neach-poileataigs.
- Per Gessle (1959) Ceòladair.[4]


text:
Yn Vooir Cheltiagh
Ta'n Vooir Cheltiagh (Baarle: The Celtic Sea, Yernish: An Mhuir Cheilteach, Bretnish: Y Môr Celtaidd, Cornish: An Mor Keltek, Britaanish: Ar Mor Keltiek, Frangish: La Mer Celtique) ny cooid jeh'n Cheayn Sheear magh veih slyst yiass Nerin. T'ee caglit 'sy niar liorish Mooir Vretyn, Ammyr Vristol as Mooir yn Eeaght, chammah as ayrnyn çheualagh Vretin, ny Corn, Devon as ny Britaan. Ta Baie ny Biscaayn ny hoie çheu yiass veih'n vooir as ta'n Keayn Sheear firrinagh ny lhie 'sy neear.


text:
3 an Giblean
'S e 3 an Giblean an 93mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (94mh ann am bliadhna-leum). Tha 272 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1924 - Marlon Brando, ann an Omaha (Nebraska). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1934 - Jane Goodall, ann an Lunnainn. Daonn-eòlaiche à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1910 - Richard Abegg, ann an Tessin. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1927 - Marco Fidel Suárez, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Aonach Thailteann
'S e fèis lùth-chleasan àrsaidh a bh' ann an Aonach Thailteann (no Áenach Tailteann ann an Seann Ghaeilge) ann an Èirinn. Chaidh an cumail eadar 632 RC agus 1169/1171 AD gus urram a thoirt do Thailtiu ach chrìon iad is chaidh iad à bith ri linn tìr-ghabhail nan Normanach.[1] Tha e ainmichte ann an Trecheng Breth Féne, làmh-sgrìobhainn às an 9mh linn far a bheil e ag innse gu bheil trì aonaich ann an Èirinn: Trí óenaig hÉrenn: óenach Tailten, óenach Crúachan, óenach Colmáin Ela.[2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an cur air bhonn ann an 632 le Rìgh Luaghaidh Lamhfáda gus urram a thoirt dha mhàthair-oide an dèidh a bàis. Thòisich iad air a' chiad latha dhen Lùnastal agus mhair iad fad seachdain, le lùth-chleasaichean o air feadh na h-Èireann a' tighinn còmhla gu sìtheil.[3]
'S e Rìgh Ruaidrí Ua Conchobair a chum an tè mu dheireadh ann an 1169, a' bhliadhna a ghabh na Normanaich os làimh Èireann.[4].
Thathar sa bheachd gur ann an Contae na Mì a chaidh an cumail, ann am baile air a bheil Tailtin an-diugh.
Ath-bheòthachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an ath-bheòthachadh grunn thursan, a' chiad turas sna meadhan-aoisean. A bharrachd air na geamannan fhèin, b' e seo an t-àm airson pòsaidhean deuchainn cuideachd, b' iad si pòsaidhean a mhaireadh bliadhna is latha agus bha iad seo laghail suas dhan 13mh linn. Tha Leabhraichean nam Britheamhan a' toirt iomradh air a’ ghnàthas seo cuideachd.[5]
Chaidh an ath-bheòthachadh a-rithist an uairsin san 20mh linn, a' chiad turas ann an 1924 ann am Páirc an Chrocaigh, le cead aig duine sam bith pàirt a ghabhail aig an robh sinnsireachd Èireannach. Chaidh an cumail a-rithist ann an 1928 is 1932 ach cha deach an cumail a-rithist an uairsin.[6]
Tha Athletics Ireland a' cumail fèis fon dearbh ainm an-diugh cuideachd.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Watman, Melvyn History of British Athletics (1968) Hale ISBN 978-0709102557
- ↑ Stifter, D. Sengoídelc (2006) Syracuse University Press ISBN 0-8156-3072-7
- ↑ Aonach Tailteann (2007) Stiùiriche Donnacha Ó Briain TG4
- ↑ Cronin, Mike Projecting the nation through sport and culture (2003) Journal of Contemporary History, Vol. 38, No.3
- ↑ O'Donovan, J., et al. (deasaichean) Ancient laws of Ireland, published under direction of the Commissioners for Publishing the Ancient Laws and Institutes of Ireland. (2000) Buffalo, New York: W.S. Hein. ISBN 1-57588-572-7
- ↑ http://www.hoganstand.com/general/ground/articles/0328033.htm Hoganstand


text:
Beachd Ailein
ailean@obantimes.co.uk
THEAGAMH GUM BHEIL iomadh cuspair air nach aontaich mi fhìn is am Ball Pàrlamaid Albannach Iain Finnie ach tha mi a’ dol leis gu tur na bheachd gum bheil dràibhearan a tha a’ siubhal gu slaodach air na rathaidean againn nan cunnart! Na mo thursan dhan Eilean Sgitheanach is air ais air an t-seachdain seo chaidh, chaill mi cunntas air na chunnaic mi de chàraichean a’ snàgail is aig amannan suas ri fichead carbad eile glaiste às an dèidh. Cha bheag an t-iongnadh gum bheil leithid seo ag adhbharachadh thubaistean is cuid den fheadhainn a th’ air am bacadh a’ call foighidinn is a’ feuchainn seachad nuair nach eil sin uile gu lèir sàbhailte. ‘S e bhios a’ cur na feirge orm fhìn gum bheil mòran den fheadhainn a tha ris an t-snàgail seo den bheachd gum bheil iadsan nan deagh dhràibhearan cùramach sàbhailte, ged a tha e follaiseach dha daoine eile nach ann mar sin a tha idir.
READ MORE
Purchase options below
Find the complete article and many more in this issue of
The Oban Times & Lochaber Times
-
22nd September 2016
If you own the issue, Login
to read the full article now.
About The Oban Times & Lochaber Times
Oban:
New flats will 'cause social chaos'
Fort William:
Musician lands top BBC position


text: ‘S i an sgeul a tha glèidhte ann am beul-aithris na sgìre an aon chunntas a tha maireann mu mar a thàinig na fir-tàileisg gu bhith ann an Leòdhas. Tha i suidhichte timcheall aon de na lochan-mara domhainn ann an ceann a deas Ùige agus i ag innse mar a fhuair balach-buachaille air balach òg, a thàinig air tìr bho bàta-seòlaidh a bh’ air acair san loch, a cho-èigneachadh gus an toirt dha. Dh’adhlaic am balach-buachaille a thasgaidh de fhir-tàileisg an uairsin ann an dùintean gainmhich ri taobh Bàgh Ùige.


text:
Laraich
Maggie December 13, 2016
Chaidh Laraich a chur air chois airson cruinneachadh seanchasan mu cuid de na anaman aite ann an sgire Bun a Loch. Theid cuid den fhiosrachadh a chur an ceann a cheile Diardaoin sa tighinn 15mh Dublachd 2016 anns an Ionad Coimhearsnachd ann an Liurbost..
Bidh balgam ri fhaighinn agus uine gu leor son na fiolmaichean, clar dutcha agus taisbeanadh beag mun iasgach, na faingean agus an doigh beatha a cnuasachadh.
Fhuair Cabraich taic bho Bord na Gaidhlig agus CnES agus Comann Eachdraidh Ceann a Tuath Nan Loch airson an cruinneachd seo a thoirt cruinn.
Bidh balgam ri fhaighinn agus uine gu leor son na fiolmaichean, clar dutcha agus taisbeanadh beag mun iasgach, na faingean agus an doigh beatha a cnuasachadh.
Fhuair Cabraich taic bho Bord na Gaidhlig agus CnES agus Comann Eachdraidh Ceann a Tuath Nan Loch airson an cruinneachd seo a thoirt cruinn.


text:
FACLAN CUIDEACHAIDH
Cuir an còmhradh seo anns an òrdagh dhòigheil. Lìon na beàrnan leis an fhreagairt no leis a’ cheist cheart.
FIONNLAGH DUIN’ EILE
Fionnlagh An duine eile
FACLAN FEUMAIL
Ainmig = ainneamh (seldom, めったに~); tacan = greis; cha robh sibh ’nur tàmh = 忙しかったね
Earrann 2
FIONNLAGH DUIN’ EILE
FACLAN FEUMAIL
Deas = ullamh, deiseil corr’ uair = uaireannan; tog de = sguir de;sgeig = fanaid, fochaid; nach d’èirich;smùid san adhar,(smùid na mara);fairge ’na meallan = mòr-fhairge
EACARSAICH – Fuaimneachadh
’S ann a tha pailteas ghiorrachaidhean ann an còmhradh na Gàidhlig far a bheil na faclan air am filleadh an lùib a chèile
Sgrìobh na giorrachaidhean sna seantansan seo bhon chòmhradh anns an iomlanachd.
Giorrachadh Iomlan
Còmhradh a Dhà
Leugh an dàrna còmhradh seo, agus freagair na ceistean gu h-ìosal anns a’ Ghàidhlig.
Na Fir Na Mnathan
CEISTEAN AIRSON CÒMHRAIDH A DHÀ
- Cia mheud iasg a ghlac na fireannaich?
- Dè seòrsa èisg a bh’ annta? Innis dhomh na h-ainmean eile orra.
- Ciamar a nithear iasgach bhàrr nan creag?
- An tèid aig na mnathan air bàta iomradh?
- Dè a dh’ iarr na mnathan air na fir a dhèanamh?
Innis gur toil leat seo:
'S toil 'Ga luchdadh...
Co-cheangailte


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - deasbad le H. Barber & Mac, 1953
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_079
- DEIT
- 24 Ògmhios 1953
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1316
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
Bhiodh Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar air an Eilean Sgitheanach a' cur èisg air falbh air feadh na dùthcha gu mòr-reiceadairean, gu reiceadairean èisg neo-eisimileach agus gu daoine prìobhaideach. Mar bu trice dheidheadh an stuth air an rèile no tron phost. Le ceudan tunnaichean èisg ga ghluasad air feadh na tìre, cha b' e rud neo-àbhaisteach a bh' ann gum biodh connspaid ann mu àireamhan is cuideaman nach robh ceart, am beachd dhaoine.
San litir seo tha còmhradh ann mu chonnspaid a bha eadar Seumas Banks agus mòr-reiceadairean an èisg, H. Barber & Mic, ann am Margaid Bhillingsgate, Lunnainn. Chaidh a' chùis seo a thogail an toiseach ann an litir o Bharber an 3mh Ògmhios, litir a bha a' freagairt ceist a chuir Banks orra mu chuideam luchd èisg a ràinig thuca a' mhìos roimhe. Tha Barber a' cur an cuimhne Bhanks gu bheil seachdadh nàdarra san iasg tro làithean a' ghiùlain a dh'fhaodadh a bhith cho mòr ri call cuideim de 2.5%. Tha e cuideachd a' faighneachd a bheil cuideam ceart nam bogsaichean fhèin aig Banks, bhon tha e ag ràdh gu faod cuideam a' bhogsa-èisg cuideachd atharrachadh le aois is le cleachdadh. Fhreagair Seumas Banks gu robh e cinnteach às na figearan a bh' aige. Thàinig Barber air ais leis an fhreagairt gu robh Banks ro chinnteach às na cuideaman, ach chuir e air adhart gun gabhadh iad ris an eadar-dhealachadh agus gun roinneadh iad e eadar an dithis.
Tha Banks, san litir seo shuas de 24mh Ògmhios, ga dhèanamh follaiseach nach eil e toilichte le Barber, gu robh e air ... 'destroyed our confidence in your firm' agus gu h-ain-deònach dh'aontaich Banks ri roinn den chall. Tha Banks a' dol air adhart ag innse mu na duilgheadasan a th' ann a' cur èisg às an Eilean Sgitheanach gus an ruig e don mhargaid ann an deagh staid. Tha e a' criochnachadh le bhith 'g innse gum b' e seo an seusan a bu mhiosa a bh' aige bho thàinig e dhan Eilean. An dèidh gach cùis, bha Banks a' ruith gnothachais a bha buailteach fulang o chùisean aig nach robh smachd sam bith aige agus a bha a' tarraing chosgaisean mòra le tòrr luchd-obrach agus bàtaichean agus uidheam ri chumail suas. Ach bho nach robh Banks airson a dhol a-mach air mòr-reiceadair leis an robh e ag obair fad iomadh bliadhna, dh'aontaich e gum biodh an uimhir mun robh a' chonnspaid air a roinn co-ionnann eatorra.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Làthaireachd an latha an-diugh de mheòir nan cànan Innd-Eòrpach, mu thuaiream, sna dùthchannan aca san Roinn-Eòrpa agus Àisia
‘S e a h-uile cànan a bhuineas do theaghach mòr nan teangaichean le freumhan ann an ro Innd-Eòrpach, air a ath-chruthachadh leis na cànanaichean, a th’ann na Cànanan Innd-Eòrpach. Gheibh sin a-steach na cànain air am bruidhinn le 3,000 duine aig ìre eadar-nàiseanta agus a’ mhòr-chuid dhe na cànain san Roinn Eòrpa agus air an àirde an ear-dheas Àisia. Air sailleabh adhbharan eachdraidheil, bithear gam bruidhinn air feadh na cruinne, agus tha iad gu math làidir thall anns na h-Aimearagan agus Roinn a' Chuain Shèimh. ‘S e ball na buidhne seo a th’anns a’ Ghàidhlig. A bharrachd air sin s’ ann leis an teaghlach seo a tha na cànain a leanas, gam bruidhinn le còrr is 50 millean dhe daoine: Beurla, Bangla, Eadailtis, Farsi, Fraingis, Gearmailtis, Gujarati, Hindi, Portagailis, Ruisis agus Spàinntis.


text:
Anns an Èipheit anns a' Chiad Chogadh.
Tuilleadh mar seo:
Gillean Bheàrn'raigh
Gillean Bheàrnaraigh 's na...
Gillean Bheàrnaraigh 's na...
Òran air Blàr na h-Èipheit...
Fiosraichean - Pàdruig Moireasdan
Luchd-clàraidh - Dòmhnall Eairdsidh Dòmhnallach
Geàrr-chunntas - Anns an Èipheit anns a' Chiad Chogadh.
Tha am fiosraiche ag innse mar a chaidh an rèiseamaid aige a ghluasad às a' Ghrèig chun na h-Èipheit, agus am measg nan àitichean anns an robh e, gur e sin an t-àite bu mhotha chuir iongnadh air. Tha e a' mìneachadh an t-seòrsa uidheim a bh' aig daoine gus uisge a tharraing à abhainn an Nile gu na fearainn aca. Tha e ag innse mu na lusan is na measan a bha a' fàs aca. Tha e cuideachd a' bruidhinn air creideamh nan daoine, agus air baile anns nach robh duine a' fuireach, cha robh ann ach mosques. Tha iomradh aige cuideachd air mar a bha daoine gan tiodhlacadh chan ann nan sìneadh, ach mar gum biodh iad nan suidhe.
Fad a' Chlàir (h:m:s) - 00:24:09
Àm Clàraidh - 1976.08
Àm a' Chuspair - 1914 gu 1918
Cànan - Gàidhlig
Seòrsa - Fiosrachadh
Cruinneachadh - Sgoil Eòlais na h-Alba
Àireamh a' Chlàir - 73501
Àireamh an Teip Thùsail - SA1976.157
Àireamh a' Chlàir Thùsail - SA1976.157.A1;B1
Càileachd an Fhuaime - Math
Cruth Inneal a' Chlàir - R2R
Àite Clàraidh:
Siorrachd - Siorrachd Inbhir Nis
Paraiste - Uibhist a Tuath
Eilean - Griomsaigh
Notaichean a' Chlàir -
Ceangal Maireannach - http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/73501/1
Bloighean:
Cluich pàirt 1 (00:24:09)
Cluich pàirt 2 (00:24:04)
Cluich pàirt 3 (00:05:35)
Tweet


text:
- TIOTAL
- Inbhir Aoidh, Cnòideart.
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_052_2271
- ÀITE
- Inbhir Aoidh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Gleann Eilg
- DEIT
- 25 Gearran 1983
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15980
- KEYWORDS
- bailtean
tuineachaidhean
leth-eileanan
'S e Inbhir Aoidh, air cl;adach a tuath Loch Nibheis, an aon bhaile air leth-eilean Cnòideart. Chan fhaighear dhan leth-eilean ach le bhith a' coiseachd no air bàta agus chan faighear thuige air rathad bhon chòrr de thìr-mòr na h-Alba. Tha aiseag luchd-siubhail a' ceangal Inbhir Aoidh ri Malaig. Tha mu 60 neach a' fuireach sa bhaile agus tha taigh-seinnse 'The Old Forge' aithnichte leis an "Guinness Book of Records" mar an taigh-sheinnse as iomallaiche air tìr-mòr Bhreatainn.


text:
- TIOTAL
- Taigh Achanaidh
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_07_026_0819
- ÀITE
- Achanaidh
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: An Luirg
- DEIT
- 1981
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15497
- KEYWORDS
- taighean
togalaichean
colaistean
foghlam adhartach
oighreachdan
Tha Taigh Achanaidh a' dol air ais gu mu 1800 ged a tha a dhealbhachadh ga fhàgail a' coimhead nas aosta. Tha e suidhichte ann an Gleann Achanaidh faisg air Abhainn Sìn agus bho thùs b' e cathair nan Rothach a bh' ann. An dèidh sin thàinig e gu bhith na dhachaiugh do Shir Seumas MacMhathain, BP airson Ros agus Crombaigh, a rinn fhortan ann an Àisia leis a' chompanaidh malairt Jardine MacMhathain. Fhuair mac a bhràthar, Dòmhnall MacMhathain, an oighreachd mar dhìleab agus dh'fhan e mar dhachaigh an teaghlaich MhicMhathain gu 1948. Chaidh an taigh a reic ri Ministearachd an Àiteachais agus chaidh a chleachdadh mar colaiste àiteachais. An dèidh sin chaidh a chleachdadh mar thaigh-òsta mus do thill e do shealbh prìobhaideach


text:
KIDULTHOOD: DÈ CÙISEAN DÙTHCHAIL DO DAOINE Òigridh
KIDULTHOOD: DÈ CÙISEAN DÙTHCHAIL DO DAOINE Òigridh
Tha na meadhanan Breatannach gu math mì-chinnteach, tha an t-àm ann a bhith a 'cur às do na h-uirsgeulan mu' deugairean feòil 'gus faighinn a-mach dè a tha cudromach dhaibh agus dè tha iad a' dèanamh mar thoradh air. Thigibh còmhla ri pannal de na ceumnaichean 12 ann am prògram ùghdarrais nàiseanta òigridh na RA, Seirbheis nan Saoranach Nàiseanta (NCS) ann an còmhradh. Èist ri na smuaintean aca mu chuspairean a tha a 'dol thairis air dearbh-aithne, coimhearsnachd, aislingean agus miannan, meadhanan, buaidh, saorsa agus ar-a-mach.
Tha Cheyenne saor-thoileach air cuireadh fhaighinn gus taic a thoirt do NCST aig Cruinneachadh Margaideachd na h-Òigridh air Diardaoin, Màirt 22, 2018. Bha Cheyenne mar aon de na sgrùdaidhean cùise ann an Aithisg Òigridh NCS a chaidh a chur air bhog aig Co-labhairt na Dùbhlachd. Suidhidh Cheyenne air pannal le beagan Grads NCS eile agus Seumas Canvin, Manaidsear nan Ceumnaichean aig tachartas an ath sheachdain ann an Lunnainn.


text:
José Hilario López
B’ e José Hilario López Valdés, a rugadh ann am (Popayán 18 an Gearran 1798 agus a chaochail ann an Campoalegre, Huila, 27 an t-Samhain 1869) saighdear agus neach-poileataigs à Coloimbia.[1] Bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1849 agus 1853.[2][3] ‘S e mac José Casimiro López, oficial de cruzada, agus Rafaela Valdés y Fernández de Córdoba a bh' ann. Fhuair e a chuid fhoghlaim ann am Popayán, is thug José Félix de Restrepo a chuid oideachaidh dhàsan. A bharrachd air sin fhuair e deagh fhoghlaim aig Oilthigh Cauca.[4]
Susbaint
Sàbaid airson an Neo-Eiseimeileachd[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e dhan Arm mar fhoghlaimichte-airm nuair a bha e 14 bliadhna a dh’aois. Ghabh e pàirt anns na cathan aig Alto Palacé (30 an Dùbhlachd 1813), Calibío (am Faoilleach 1814), Tacines (9 an Cèitean 1814) agus Pasto (10 an Cèitean 1814). Chaidh e a ghlacadh le feachdan na Spàinne aig Blàr Cuchilla del Tambo (29 an t-Ògmhios 1816). Fhuair e binn phrìosain agus an uair sin chaidh e a chur gu Arm na Spàinne mar shaighdear na raghan. Theich e às an Arm nuair a bha e ann am Bogotá far an do dh’aontaich e gus na Reubaltaich.
B’ urrainn dhàsan a chuid shaorsa mhaireannach fhaighinn 28 an t-Ògmhios 1819, tro eadraiginn Eusebia Caicedo, piuthar a' mhàthar. Nuair a bha e ann am baile beag ris an canar La Mesa chunnaic e feachdan mu dheireadh Arm na Spàinne a dhol seachad, is Vicente Azuero (seann chompanach prìosan aige), na phrìosanach nam measg fhathast. Rinn López gnothach soirbheachail airson ga shaorachadh. Chaidh e a a chur an aithne gu Simón Bolívar leis na cinn-fheadhna tìr-ghràdhaiche a bha eòlach air, agus dh’ainmich esan leas cheann-feadhna air an Rèiseamaid ùr “Boyacá” e. An ceann greiseadh chaidh e a dh’ àrdachadh gu fo-cheannard, mar chaiptean. Ghabh e pàirt anns an Iomairt an Tuath (Spàinntis: La Campaña del Norte), far an do rinneadh ionnsaigh mòr anns A' Bheiniseala.
Ri Taobh Shantander[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e an sàs, còmhla ris a’ Chornailear José María Obando, ann an ar-a-mach an aghaidh Bholívar, air sàilleabh na tachartasan a lean Fliùchd an t-Sultain 1828, leis gur e Ceannard Coitcheann Àrd-oifis an Airm agus Ceannard Coitcheann na Roinne Azuay a bh’ ann. Bha còmhstri armachd dìreach air thòiseachadh eadar Colombia agus Riaghaltas A’ Phearù. Chaidh Bolívar mu dheas aig deireadh an Dùbhlachd 1828 airson a dhèiligeadh ris a’ chogadh agus an t-ar-amach aig López agus Obando. Dh’ fheuch esan ris na draghan a bha airsan taobh ar-a-mach nan Ceannard a sheachnadh fhad ’s a bha e an siud gus gum b’ fhaodadh e coinneamh fhaighinn leis a’ Mharasgal Antonio José de Sucre agus ionnsaighean nam Pearuach a chur às. Le sin, chaidh na reubaltaich a mhaitheachadh aig deireadh am Faoilleach 1829. A bharrachd air sin, chuir e tosgairean dha Obando agus López gus sgur-cogaidh a mholadh. An ceann mhìos thachair Còrdadh Juanambú, ris a chuir iad uile ainm 2 am Màrt 1829.Dh’ innis Bolívar dha na reubaltaich na adhbharan a bh’ aige airson Bun-Reachd Cúcuta a dhiùltadh, air sgàth a thachair le Páez anns a’ Bheiniseala.
Rinn López agus Obando ar-a-mach a-rithist ann an t-Sultain 1830, an turas sin aig àm Riaghaltas an Airm aig Rafael Urdaneta. Chaidh an dithis bho neart gu neart. Aig toiseach tòisichidh chuir iad an ceann a deas na dùthcha fo smachd, an uair sin thug iad Popayán os làimhe agus, mu dheireadh thall, chaidh López air adhart gu ruige Tocaima. Le sin, mhol Urdaneta sgur-cogaidh agus, an dèidh rèiteachaidh, chuir esan ainm gu Còrdadh Apulo 28 an Giblean 1831.
Chaidh López a dh’ainmeachadh Ceannard an Airm ann am Bogotá am broinn an Riaghaltais aig Francisco de Paula Santander ann an 1832, agus Riaghladair air Cartagena de Indias ann an 1834. An dèidh sin bha e na mhinistear a’ Chogaidh is an Luingeis, thosgair chun na Bhatacain, Rùnaire na Dùthchannan Cèin, Comhairliche na Stàite agus seanadair.
Bha ar-a-mach Tòraidh eile ann air sàilleabh gun do sheas cuid an aghaidh chur às dhan tràilleachd, gu seach àraidh anns a’ Chauca, le Julio Arboleda Pombo os a chionn. Chuir López ruaig orra. Bha an còmhstri uabhasach fuilteach ann an ceann a deas na dùthcha, gu h-àraidh ann an Cali. Bha an còmhstri eadar na uachdarain agus daoine a’ bhaile, leis na comhairlichean os an cionn, gu math cruaidh an siud. Dh’adhbharaich ruaig sealbhadairean nan tràillean tuilleadh ar-a-mach ann an Valle del Cauca, an turas sin le na seann tràillean agus daoine na dùthcha, a ghabh fàth air an t-suidheachadh airson na seann mhaighstirean a bhualadh agus airson sgrios a dhèanamh dha na taighean agus feansaichean aca. Dh'fhreagair López an càineadh a fhuair e anns na meadhanan air a shon, is thuirt esan gur e dìreach ceartachadh deamocratach a bh’ ann an ùpraid sin.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha 7 am Màrt 1849. Fhuair e taic bho na luchd-ceàirde agus na Buidhneanan Deamocratach (Spàinntis: Las Sociedades Democráticas). Ghabh e fàth air na sgaraidhean eadar na Tòraidh. Rinn e sreath dhe atharrachaidhean poiliteagach, eaconomach agus sòisealta fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais: chur às dhan tràilleachd, lagh an àiteachais, sgaradh na h-Eaglaise bhon Stàit, saorachadh na meadhanan agus feadaraileachd na dùthcha.
Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais thoisich e pròiseas cur às do dh’àiteachan-glèidhidh nan Tùsanach, agus chuir e às do thoirmisg air reic na h-àiteachan-glèidhidh. Seo a’ chiad rud a dh’adhbharaich còmhstri eadar López agus na Buidhnean Deamocratach, ach chuidich sin Uachdarain às-mhalairte a bhith, o chionns gun do bhrosnaich sin desplazamiento luchd-obrach Tùsanach gu ruige na sgìrean far an robhar a’ dèanamh tombaca, leis nach robh an lus sin fo mhonopolaidh na Stàite nas motha. Dh’adhbharaich sin àrdachadh ann am prìsean a bhith am broinn na dùthcha fhèin cuideachd, o chionn 's gu do sholarachadh deagh chuid stuth nan Tùsanach anns na h-àiteachan-glèidhidh am margaidh sin aig prìsean uabhasach ìosal.
Chuir e an Comann Iosaid a-mach às an dùthaich a-rithist, dìreach còig bliadhna an dèidh gun do thill iad. Bha iad air a bhith a chur a-mach às an cuid sgoiltean agus miseanan anns na coilltean ro-làimhe. ‘Se fear dhe na co-dhùnaidhean na bu chonnspaidiche a rinn e a bh' ann sin.
Cogaidhean Sìobhalta[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1854, dìreach bliadhna an dèidh gun do leig esan an ceannas, shabaid e ri taobh feachdan nam Libearalach agus nan Tòraidh an aghaidh ar-a-mach na Luchd-ciùird. Chuir iad an Seanalair José María Melo às a’ chathair agus chuir iad siostam a’ mhargaidh in-mhalairt shaoir air dòigh.
Shabaid e ri taobh na libearalaich raidigeach airson feadaraileas na dùthcha agus fèin-riaghladh na Stàitean a dhìon anns na cogaidhean sìobhalta ann an 1859 agus 1863. Chaidh López a thaghadh mar cheann-suidhe na stàite Tolima, is thug e an dreuchd sin os làimhe nuair a ràinig e Neiva anns an Iuchar 1863. Ghabh e ris a bhith na thagraiche ceann-suidhe an Aonaidh Choloimbia ann an 1865, ach rinn Tomás Cipriano de Mosquera an gnothach airsan.
Dhùin an ceann-suidhe Mosquera an Còmhdhail ann an 1867, ach chaidh esan a chur às a’ chathair an ceann greiseag. Chaidh López a dh’ainmeachadh mar Cheannard an Airm leis an Riaghaltas ùr aig Santos Acosta Castillo. Nuair a leig e am beatha poblach mu dheireadh thall, ghabhadh e air na oighreachdan aige, gus a chaochail e.
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Margadh na Nollaige
'S e margadh sònraichte aig àm ron Nollaig a th' ann am Margadh na Nollaige. Tha iad ceangailte leis an Nollaig agus mar is trice bidh iad ann anns na ceithir seachdainean den aidmheint agus dùinidh iad dìreach ro Oidhche na Nollaige. Tha iad stèidhichte air rathaidean is sràidean ann am meadhan a' bhaile no air àitichean air beulaibh talla a' bhaile no togalach eachdraidheil eile.
Susbaint
An t-Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Canar Weihnachtsmarkt ris sa Ghearmailtis, ach ann an àird a deas na Gearmailt agus anns an Ostair cleachdar an t-ainm Christkindlmarkt no Christkindlesmarkt cuideachd a tha a' ciallachadh Christ child market sa Bheurla. Anns an Rìoghachd Aonaichte 's e German Christmas Market no Christkindlmarket a th' orra.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh na margaidhean a stèidheachadh anns na Meadhan-Aoisean anns a' Ghearmailt, anns an Ostair agus anns an Alsace, sgìre anns an Fhraing an-diugh. Bho thùs bha iad a' toirt cothrom do na daoine, gu h-àiridh air an dùthaich, bathar is biadh sònraichte a cheannachd a bhiodh a dhìth orra tron gheamhradh. Tro na linntean stèidhich na margaidhean seo mar phàirt de na cleachdaidhean aig àm ron Nollaig.
Ged nach robh ceangal ann ris an Nollaig aig an àm ud, thòisich "Margadh na Dùbhlachd" ann an Vienna ann an 1294. Nochd a' chiad tùs sgrìobhte mu mhargadh na Nollaige ann am Bautzen ann an 1384. [1] 'S e aon de na margaidhean as aosta a tha ann am Margadh na Nollaige Dhresden, bha a' chiad fhear ann an 1434.[2] An-diugh tha e a' tarraing eadar 1.5 is 2 millean neach-turais gach bliadhna.
Gu tradaiseanta cha robh Margaidhean na Nollaige cumanta anns na roinnean far a bheil Beurla ga bruidhinn ach thàinig iad do na Stàitean Aonaichte leis na h-eilthirich às a' Ghearmailt.[3]. A-nise tha feadhainn ann an Chicago (bho 1995 a-mach), Denver (bho 1999 a-mach), Kitchener (Canada) agus ann am bailtean eile.
Ann an 1982 chaidh Margadh na Nollaige a stèidheachadh ann an Lincoln, Sasainn, agus bha e ann aig toiseach na Dùbhlachd. 'S e seo aon de na margaidhean as motha anns an Rìoghachd Aonaichte gus an latha an-diugh. Canar gu bheil e a' tarraing nas motha na 100,000 neach-turais ann an ceithir làithean.
An nuair sin chuireadh margaidhean air bhonn ann am Birmingham (bho 1997), Bristol (1998) is Manchester (1999). Ann an 2009 bha timcheall air 2.8 millean duine ann am Margadh Bhirmingham a bha ann fad ceithir seachdainean.[4] Tha margaidhean mòra eile ann an Leeds, Liverpool, Nottingham agus Kingston upon Thames. Mar ist trice canar German Christmas Market no Christkindlmarket riutha sa Bheurla.
Bhon bhliadhna 2000 a-mach tha fear ann an Ōsaka (Iapan) cuideachd.
Ann an Alba tha Margadh na Nollaige ann an Glaschu [5] agus dà eile ann an Dùn Èideann (bho 2000 a-mach) ris an canar Edinburgh Highland Village Christmas Market agus Edinburgh Traditional German Christmas Market.[6]
Na Margaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Air sgàth 's nach eil na margaidhean stèidhichte fad na bliadhna, thogar bùthan beaga à fiodh no cleachdar teannta mòr no carabhan. Tha na margaidhean gan sgeadachadh gu brèagha.
Ann an cuid bhailtean tha Nativity Scene ann, uaireannan le caoraich no asal no gobhar beò, ann am bailtean eile tha Bodach na Nollaige ann a tha a' toirt tìodhlaicean beaga do chlann. Nithear dealbh-cluiche, is ceòl tradaiseanta freagarrach do àm na Nollaige. Mar is trice tha craobh mhòr na Nollaige ann le solais gheala cruthaichte ann an samhlaichean mòra. Tha sin a' coimhead àlainn gu h-àraidh ann an dorchadas na h-oidhche agus a' tarraing mòran luchd-tadhail do na margaidhean.
Tha bùthan de gach seòrsa ann. Tha cuideam làidir air obair-ciùird gu h-àraidh às a' bhaile no as an sgìre fhèin. Reicear mar eisimpleir dèideagan fiodha, obair-chrèadha is obair-leathrach, seudraidh làmh-dhèanta is clachan talmhainneach, cairtean-phuist sònraichte is dealbhan ann an stoidhlean eadar-dealaichte. Gheibhear cuideachd stuth à factaraidhean ionadail a tha feumail airson nan dachaighean. Mar is trice tha taghadh de dh’aodach ann, aodach saor à factaraidhean is aodach sònraichte a chaidh a chruthachadh leis na reiceadairean fhèin.
Reicear a h-uile stuth a tha cudromach airson na Nollaige, m.e. rionnagan is soillsean, buill chriostal is coinnlean cèir-sheillean airson craobh na Nollaige a sgeadachadh. Taomhaichear gu mòr air obair-cùird dualchasach ach tha cuid pìosan dhiubh a' fàs nas cumanta air feadh na dùthcha. Mar eisimpleir gheibhear Räuchermann (fear-smùid), pioramaidean na Nollaige is Schwibbogen às na Ore Mountains air mòran mhargaidhean an-diugh.
Gheibhear a h-uile seòrsa bìdh cuideachd, gu h-àraidh biadh às an àite fhèin no biadh sònraichte a tha freagarrach do àm na Nollaige. Bidh na beicearan a' reic Printen, Lebkuchen is Spekulatius (seòrsa aran-cridhe bog no cruaidh) no Christstollen (aran milis le measan tiormaichte). Bidh mìlsean à seòclaid no cnò-almoin greideachte le siùcair rim faighinn cuideachd. A bharrachd air sin gheibhear isbeanan, iasg is feòil. Reicear caochladh de bhiadh tradaiseanta agus eadar-nàiseanta.
Aig an àm seo dhen bhliadhna tha i fuar agus mar sin òlar Glühwein (fìon dearg theth le spìosraidhean) no Punsch (deoch teth le Arrak, siùcar, liomaid, tì, uisge agus spìosraich) no cofaidh, tì no seòclaid theth airson a bhith nas blàithe. Tha sùgh-ubhail no sùgh-orains teth le spìosraich ann don chloinn. Gheibhear leann agus fìon ionadail cuideachd.
Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha cuid de na margaidhean ionadail beaga ann air nach eil sùil air prothaid, tha na margaidhean mòra a' ruith le buidhnean-gnothaich mhòra.
Mar eisimpleir: 'S e am Frankfurt Christmas Market ann am Birmingham, baile-chèile Frankfurt, margadh na Nollaige Gearmailtich as motha taobh a-muigh na Gearmailt is na Ostair. Chruthaich Kurt Stroscher (bhon Frankfurter Tourismus und Congress GmbH) plana ann an 1997, far an do thugadh a-steach a h-uile bathar, bùthan is reiceadairean à Frankurt do Bhirmingham. Ged a thòisich am margadh mar phròiseict bheag eadar an dà bhaile, bha ùidh mhòr aig an luchd-tadhail agus dh'fhàs am margadh nas motha is nas motha bhon uair sin. Ann an 2008 bha e a' tarraing gu bhith 3 millean duine agus bha malairt cho àird ri 67 millean not.[7]
Cuideachd tha na buidhnean-siubhail air feadh na roinn Eòrpa a' reic thursan do Mhargaidhean na Nollaige anns a' Ghearmailt no anns an Ostair. Leis na prìsean cho saor air na ticeadan plèana fàsaidh sin nas cumanta. Bidh mòran luchd-siubhail a' dol do Dhresden, Salzburg no àite eile dìreach airson deireadh na seachdaine a-mhàin.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
-
-
-
Christkindlimärt ann an Rapperswil, an Eilbheis
-
-
Julmarknad ann an Stockholm
-
-
-
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Margadh na Nollaige Bhautzen A' tarraing air 3s an Dùbhlachd 2010 (Gearmailtis)
- ↑ Eachdraidh den Striezelmarkt ann an Dresden A' tarraing air 3mh an Dùbhlachd 2010 (Gearmailtis)
- ↑ Eachdraidh Christkindlmarket ann an Chicago A' tarraing air 9mh an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Another Record year for Frankfurt Christmas Market Birmingham City Council, a' tarraing air 7 an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Glasgow Traditional Christmas Market Christmasmarkets.com, a' tarraing air 8 an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Edinburgh Christmas Markets Edinburgh 360, a' tarraing air 8 an Dùbhlachd 2010 (Beurla)
- ↑ Bratwurstzauber in Birmingham Carsten Volkery, Spiegel Online, a' tarraing air 9mh an Dùbhlachd 2010 (Gearmailtis)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Margadh na Nollaige ann an Köln (Gàidhlig/Beurla)
- Margaidhean na Nollaige anns a' Ghearmailt (Beurla)
- Margaidhean na Nollaige air feadh an t-saoghail (Beurla)


text:
Bidh An Lòchran a' toirt taic do Thèatar Òigridh Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu, a chaidh a stèidheachadh ann an 2015 le cuideachadh bho An Lòchran.
Bidh a' bhuidheann a' coinneachadh a h-uile seachdain anns an sgoil le stiùireadh bhon sàr-chleasaiche is eòlaiche Artair Donald.
Rinn a' bhuidheann panto Gàidhlig ann an 2015 agus 2016. Ann an 2016 chaidh iad a dh'Inbhirnis gus pàirt a ghabhail ann am Fèis Dràma Òigridh aig Eden Court cuide ri buidhnean eile bho air feadh na Gàidhealtachd.
Tha iad cuideachd air taisbeanadh a dhèanamh aig Ceòl 's Craic.
Bidh panto eile a' dol air an àrd-ùrlar ann an 2017!
Leugh 's Seinn le Linda
Co-obrachadh eadar An Lòchran & Comhairle nan Leabhraichean
Tachartas spòrsail gach mìos airson clann aois 3-5 agus am pàrantan - òrain, sgeulachdan agus geamaichean!
Tha fàilte chrìdheil oirbh uile dhan sheisean-ciùil Gàidhlig, a' chiad Dhiciadain gach mìos, 9.00f ann an taigh-seinnse An Lios Mòr ann an Glaschu.
'S e fìor dheagh chothrom a tha seo Gàidhlig a chleachdadh agus deagh cheòl a chluich no a chluinntinn.