text:
Harris Heritage Fishing Project 2007
Interview with Alasdair MacLeod (AML), Taigh a’ Chnuic,
Scalpay
(Original Transcript)
NB:
... denotes pauses in speech
[...] denotes text which has been edited out
JMD: Seo Jo NicDhòmhnaill ann an taigh Alasdair Choinnich ann an Scalpaigh air an t-seachdamh latha dhan Lùnastal 2007. Tha sinn gu bhith a’ bruidhinn mun iasgach. Tha eòlas agaibh fhèin air an iasgach ann an Sgalpaigh Alasdair?
AML: Uill bha mi ris deich bliadhna fichead.
An
robh gu dearbh?
Bha.
Cuin
a thòisich sibh matha air an iasgach?
1961 a chaidh mise a-mach an toiseach.
Dè
am bàta air an robh sibh?
’S e bàta air an robh a’ Venture a bh’ aig mo bhràthair an uair ud. Nuair a bha mise air falbh aig toiseach mo bheatha – uill an dèidh dhomh an sgoil fhàgail...bha mi ann an Dùn Èideann agus thug mi a-mach ciùird ann agus bha mi sia bliadhna...suas ri sia bliadhna ann an Dùn Èideann.
’S dè an obair a bh’ agaibh?
Bha... electrical engineering a thug mi a-mach. Thug mi a-mach ciùird ann. Agus an uair sin gu mì-fhortanach ’s dòcha...fortanach ann an dòigh nuair a sheallas mi air ais...chaidh mo ghairm airson National Service mara chanadh iad ’s bha mi dà bliadhna ann am Feachd an Adhair. [...] Shin agad e. Agus thàinig mi dhachaigh an uair sin agus làn dhùil ’am a dhol air ais chun a’ chiùird agus air ais gu tìr mòr ’s bha mi air falbh aig agallamh no dhà ’s ach, chan aithne dhomh, bha mo chridhe ann a sheo. Bha riamh mo chridhe ann a sheo. Eadhon fhad’s a bha mi air falbh...na bliadhnaichean a bha mi air falbh...bha mo chridhe ann an Scalpaigh agus ann an dòigh bha mo chridhe aig an iasgach. Dìreach aig an àm...siud an t-àm aig an do thòisich daoine a’ faighinn airgead bho Bhòrd Leasachaidh na Gàidhealtachd agus thàinig an Remembrance – tha mi smaoineachadh gur i a’ chiad tè – tè air an robh an Remembrance agus bha am fear a fhuair an Remembrance bha e na fhear-criutha air a’ bhàta aig mo bhràthair Iain. Agus an dèidh sin an uair sin thàinig tè air an robh an Estralita. An Estralita a bh’ aig Murachadh...bha thu a’ bruidhinn ri Murchadh bho chionn ghoirid. Uill, fhuair esan an Estralita agus bha esan e fhèin na fhear-criutha sa bhàta aig Iain ’s nuair a dh’fhalbh Murchadh ’s nuair a cheannaich e an Estralita agus a dhealaich e ri Iain chaidh mise na àite dhan a’ Venture...ann an 1961 ’s bha mi ann gun do leig sinn seachad e.
Dè
an seòrsa eathar a bh’ anns a’ Venture?
Uill, ’s e seòrsa ris an canadh iad Ringer. Sin obair a bh’ againne – rud ris an canadh iad an Ringnet.
Ciamar
a bha an Ringnet ag obair?
Bha an Ringnet...bha dà eathar ag obair còmhla ri chèile aig an Ringnet...mar a chanadh iad ann am paidhirichean.
Cha dèanadh sibh càil leibh
fhèin?
Cha dèanadh tu càil nad ònrachd. Cha dèanadh. Bha an lìon ga chur...can gun robh sinne dol a chur an lìn...bha an lìon ga chur...bha an companach againn a’ togail a’ chinn aige ’s bha an dà bhàta an uairsin ’s dòcha a’ tòbhadh dreiseag bheag ’s a’ tighinn gu chèile ’s a’ toirt a’ chinn sin air ais thugainn. Sin a dh’fhàg Ringnet air...bha e na chearcall cruinn. Bha thu an uair sin ga tharraing mar sin...a’ toirt an àird a’ bhuinn aige ’s bha an sgadan a’ fuireach ann.
’S
an e an sgadan a-mhàin a bha sibh ag iasgach?
’S e an uair ud; dìreach sgadan anns an latha ud.
Cha robh sibh a’ bodraigeadh
ri giomaich no càil dhan t-seòrsa sin?
Cha robh, cha robh. Bha sinn a’ dèanamh ar beòshlaint air an sgadan. Ach ’s iomadh uair a bha mi ag innse seo. A’ bhliadhna ud a chaidh mise a-mach...dìreach mun àm seo...deireadh an Lùnastail...’s dòcha no mun àm sin. Bha an cleachdadh aca ’s ann trì uairean sa bhliadhna a bha iad a’ roinn an airgid. Cha robh iad ga roinn a h-uile seachdain no h-uile cola-deug idir. Bha iad a’ roinn an airgid aig a’ bhliadhn’ ùir ’s aig àm òrdaighean an earraich agus aig àm òrdaighean an fhoghair. Agus chaidh mise a-mach agus bha òrdaighean an fhoghair air a dhol seachad agus nuair a chaidh an t-airgead a roinn aig a’ bhliadhn’ ùir, ’s e trì notaichean deug a bh’ agam agus trì pocannan buntàta.
Dè bhliadhna a bha sin ann?
Bha sin aig deireadh trì fichead is aonan (1961). Trì notaichean deug ann an trì mìosan ’s bhiodh am buntàta...bhiodh iad a’ ceannach buntàta ann an Geàrrloch a bhiodh a’ tighinn às an Eilean Dubh agus bhiodh na h-eathraichean, can aig deireadh na seachdain bhiodh iad ag òrdanachadh buntàta ’s dha thoirt dhachaigh à Geàrrloch ’s ga roinn air a’ chriutha. ’S bha an t-airgead a’ tighinn às airgead a’ chriutha, fhios agad.
Agus
an robh sin math aig an àm?
O cha robh, cha robh. Bha siud truagh, truagh. Bheireadh siud ort...cha mhòr nach toireadh e ort sgur. Och, ach mar a thachair as dèidh na bliadhn’ ùire a-rithist thòisich iasgach thall air an tìr-mhòr – air tìr mòr Alba ma-tha. Agus chaidh sinn tarsainn ann a shin agus rinn sinn iasgach math an uair sin thall air an taobh sin. Cha robh càil ri fhaighinn ris a’ chladach-sa idir airson dhà no thrì bhliadhnaichean an uair sin.
Nach
robh gu dearbha? Saoil de dh’adhbhraich
sin?
Uill chan eil fhios ’am. Cearcall air choireigin a bh’ ann...mar gun deach an sgadan chun an taobh ud. Ach rinn sinn iasgach math thall eadar an Stòr agus Loch an Inbhir agus a-nuas gu Loch Iùbh ’s timcheall air na h-àiteachan sin.
Dè
cho fada ’s a chaidh sibh?
Uill aig an sgadan siud e ...ach bha sinn ag obair sìos gu Ceann Bharraigh cuideachd air an sgadan cuideachd. Àite ris an canadh iad an Currachan – tha sgeir bheag a-mach far a’ chladaich a-mach à beul a’ Bhagh a Tuath – ris an canadh iad an Currachan. Bha e math airson sgadan. Bhiomaid a’ dol ann a shin agus bhiomaid a’ dol gu cladach an Eilein Sgìtheanaich agus bhiodh sìos uaireannan gu Colla. Bhiomaid a’ dol gu Banca Cholla. Bhiomaid a’ dol cho fada sin uaireannan, bhiodh. Ach an uairsin, bha thu a’ falbh Diluain ’s bha thu a-muigh gu Disathairne fhios agad?
Air falbh fad na seachdain?
Bha sinn air falbh fad na seachdain.
Agus am biodh sibh a’ dol a-mach
cho fada ri Hiort?
O cha robh. Cha robh sinn air an taobh sin, ach uaireannan thug sinn iasgach a-mach à taobh siar Na Hearadh. A-mach Loch an taobh Siar eadar Tarasaigh agus Sodhaigh agus a-steach gu Bun Abhainn Eadarra ...fhios agad ....timcheall ann a shin. Bha sinn ag iasgach a-mach gu Loch Rèasoirt agus Loch Thamanabhaigh ...bhiomaid a’ dol dha na h-àiteachan sin cuideachd.
Dè
an ùine a bha sibh air a’ Venture?
Dh’fhalbh a’ Venture...thog sinn a’ chiad Rìbhinn Donn ann an trì fichead ’s a sia.
An
ann dhuibh fhèin a chaidh i sin a thogail?
Dhuinn fhèin, aidh. Chaidh a togail ùr dhuinn fhèin. Cha robh pàirt agamsa dhan a’ Venture idir. Bha Iain air a’ Venture fhaighinn trì bliadhna mun deacha mise còmhla ris ach nuair a chaidh e airson na h-ath tè ghabh mise com-pàirt innte sin. Bha sin ann an trì fichead ’s a sia.
Eadar
an dithis agaibh?
Eadar an dithis againn, aidh.
Cà
deach a togail?
Ann an Giorbhan. ’S ann ann a chaidh an tè a bh’ aig Coinneach a thogail cuideachd agus an ath tè a bh’ againn – siud an dealbh aice ann a shiud. Bha a’ chiad Rìbhinn Donn againn gu trì fichead ’s a trì deug. Chaidh sinn airson tè na bu mhotha an uair sin.
Dè
a’ mheudachd a bha sa Chiad Rìbhinn Donn?
A’ chiad Rìbhinn Donn bha i dà fhichead troigh ’s a sia deug (56 ft). ’S an ath tè bha i trì fichead ’s a trì (63 ft). Bha i tòrr na bu mhotha. Bha i tòrr na bu mhotha.
Agus
bhiodh einnseanan annta co-dhiù?
O bha, bha. Ach an Dàrna Rìbhinn Donn – an tè mu dheireadh a bh’ againn, ’s ann na toiseach a bha an t-einnsean. Sa bhitheantas ’s ann an deireadh an eathair a tha an t-einnsean. Dh’ iarr sinne an t-einnsean a bhith na toiseach.
Carson
a bha sibh ag iarraidh sin?
Uill, bha comhfhurtachd againn. Bha na càibein mar a chanas sinne na deireadh ’s bha an t-einnsean pìos bhuaidhe ’s cha robh fuaim ann fhios agad?
Seadh,
’s cha robh e a’ dèanamh eadar-dhealachadh sam bith car an eathair?
Cha robh. cha robh. Dh’obraich e math dhuinn. ’S ann a bha an fheadhainn a thog i ann an Giorbhan...bha iad ag ràdh gun robh aithreachas orra nach do rinn iad rona siud e.
Bha
sin math, gun do smaoinich sibh air.
Bha. Smaoinich sinn air a siud.
Sin
an dàrna tè?
Sin agad an dàrna tè – an tè mu dheireadh.
Co
mheud agaibh a bha ag obair oirre?
Nuair a bha sinn aig an sgadan bha sianar. Bha sianar air gach bàta. Agus nuair a bha thu...nuair a bha an lìon ga chur agus am bàta eile a’ tighinn thugad le ceann an lìn, bha ceathrar dhan a’ bhàta sin a’ tighinn air bòrd thugainne. Bha dithis a’ fuireach innte agus ceathrar a’ tighinn air bòrd thugainne...dhan eathar a chuir an lìon. Bha deichnear agad mar sin a’ tarraing an lìn.
Seadh. Agus bha agaibh ri sin a dhèanamh le làimh?
Bha, bha. Uill, bha bonn an lìn ga thoirt a-staigh air winch agus bha an còrr. Bha còignear agad ann an deireadh a’ bhàta agus bha còignear agad ann an toiseach a’ bhàta.
Bha
sin gu math trom.
Bha winch agad anns a’ mheadhan a’ tarraing an iochdair aige...sin agad mar a bha e.
Agus
dè am bàt’ eile a bha ag obair còmhla ribh?
Ach uill, bha dhà no thrì dhiubh ann.
Cha
robh sibh an còmhnaidh ag obair leis an aon bhàta?
Uill, cha robh. Nuair a thòisich mise an toiseach ’s e a’ Harmony à Plocropol a bha còmhla rinn. Sin a’ chiad tè a bha còmhla rinn. Agus an uair sin thàinig eathar nuair a fhuair Murchadh...uill nuair a thòisich Murchadh...nuair a fhuair Murchadh an Estralita. Bha trì againn ag obair còmhla ri chèile.
’S
bha sin ag obrachadh cuideachd?
O bha, bha. Nuair a bha trì ag obair còmhla ri chèile, cha robh an dàrna tè ach na laighe gus am biodh tu deiseil airson tòiseachadh air ais.
Ach
cha bhiodh ach dà eathar ag obair aig an aon àm?
’S e dà eathar a bhiodh ag obair. Ach tha mi creidsinn an fheadhainn a bu mhotha a chur sinn seachad a thìde còmhla riutha ’s e am Majestic aig Dàbhaidh. Bha sinn ...Thòisich sinn an uair sin sna dhà no thrì bhliadhnaichean mu dheireadh as dèidh dhuinn an Rìbhinn Donn ud fhaighinn thòisich sinn air dòigh eile air iasgach sgadain...thòisich sinn air an trawl... Mid-water trawl a chanadh iad ris.
Dè
an t-eadar-dhealachadh a bha ann a shin matha?
Uill, bha an dà eathar ann a shin...’s ann a’ tòbhadh an lìn as do dhèidh a bha thu. Bha thu ga thobhadh dreis. Nuair a bha thu ga thobhadh dreis...
’S
an robh e a’ dol na bu dhoimhne no dè?
Chan eil mi ràdh gun robh e dol càil na bu dhoimhne ach bha sinn a’ smaoineachadh gun robh e na b’fheàrr. Bha e na bu chumhachdaiche. Sin an obair a bh’ againn mu dheireadh.
Bha
Drioftairean ann cuideachd nach robh?
Bha, bha.
An
robh iad sin ann mus robh na Ringnets ann?
O ’s ann aig an Drift a bha iad mun tàinig an Ringnet.
Ciamar
a bha sin a obair?
Cha robh sinn ach a’ cur nan lìon. Anns a’ gheamhradh bhiodh iad a’ cur nan lìon air acraichean a-staigh anns na lochan. Mar bu trice tha mi smaoineachadh gur e deich lìn a bhiodh aca gan cur agus acaire aig gach ceann gan cumail. Bhiodh iad a’ dol a-mach am beul na h-oidhche gan cur agus gan cur a-mach am beul an latha gan tarraing. Sin mar a bha iad as a’ geamhradh ach as t-samhradh a-nis nuair a bha an sgadan a-muigh aig doimhne ’s ann a’ cur nan lìon as a dèidh a bhiodh iad. ’S dòcha dà fhichead lìon...cha robh iad ach a’ stretcheadh as dèidh an eathair agus bha iad crochte ris an eathar fad na h-oidhche ’s bhiodh iad an uair sin gan tarraing. Cha robh an oidhche cho fada. Bhiodh iad a-muigh fad na h-oidhche, croichte, na lìn, as t-samhradh. Cha robh mise riamh a-nis aig an obair sin, co-dhiù bha mi muigh ann an eathar beag a’ cur a dhà no trì lìn ach cha robh mi riamh ri iasgach... ach bha Iain mo bhràthair mun d’fhuair e am bàta aige fhèin bha e dreiseag aig na driofts mar a chanadh iad.
Cuin
matha a thòisich an Ringnet aig daoine ann a sheo?
Thòisich an Ringnet...thàinig a’ chiad bhàta ùr dhachaigh ann a sheo ann an dà fhichead ’s a h-ochd (’48). A’ Mhaighdeann Hearach a bh’ aig na Coineaganaich. Sin a’ chiad eathar a chaidh a thogail ùr a thàinig a Scalpaigh.
Cà
deach a togail? Bheil fhios agaibh?
Chaidh ann am Banbh. Ann am Banbh. ’S i a’ chiad bhàt’ ùr a thàinig a Sgalpaigh agus ’s ann an uairsin faodaidh mi ràdh a thòisich iad air an Ringnet agus bha Iain mo bhràthair na fhear-criutha air a’ Mhaighdeann Hearach agus bha iad shìos...saoilidh mi gun robh iad sia seachdainean shìos air a’ Chluaidh...shìos air Cluaidh...ann an Àirdriseig agus Tairbeart Loch Fìne ’s na h-àiteachan sin còmhla ri bàta a bhuineadh dhan a sin shìos airson gum faigheadh iad beagan ionnsachadh mun dòigh iasgaich a bha seo oir bh’ e ùr dhuinne an uair sin. Agus sin agad mar gum biodh nuair a thòisich e.
Agus
an uair sin bha feadhainn eile a’ faicinn mar a bha seo ag obair agus bha iad
fhèin ga dhèanamh?
Sin agad e, tha mi a’ smaoineachadh. Bha an Scalpay Isle agus a’ Mhaighdeann Hearach – sin na dhà a bh’ ann an toiseach, nuair a thòisich iad an toiseach air. Dh’fheuch iad air le tè no dhà dha na seann eathraichean gun teagamh ach cha robh na h-eathraichean freagarrach air a shon. Agus ’s e an uair sin, nuair a cheannaich Iain a’ Venture ann an – dursta bh’ann – dà fhichead ’s a h-ochd deug (58), sin an ath tè a thàinig dha na Ringers.
Agus
am faigheadh sibh fada a bharrachd èisg anns an Ringnet?
Na gheibheadh tu ann an Drifts? O Thia gheibheadh, gheibheadh, gheibheadh.
Mar
sin bha barrachd prothaid ann?
O bha, bha. ’S cha robh an obair ann. Cha robh e cho cruaidh. Cha robh e cho cruaidh ris na lìn, ris na Drifts. Bha tòrr obair anns na Drifts – gan tarraing fhios agad.
An
robh an t-iasgach anns an teaghlach agaibh riamh?
O bha m’ athair ag iasgach riamh. Cheannaich m’ athair a’ chuid co-dhiù de dh’eathar far an taobh Sear ann an 1921. Cheannaich e fhèin...’s e am Britannia a bh’ oirre. Agus bha m’ athair riamh ris an iasgach...uill thug m’athair thairis ann an dà fhichead ’s a còig ’s thàinig air sgur le dìth na slàinte agus dh’fhalbh an t-eathar a bh’ aige an uair sin.
Cha
robh sibhse oirre sin ann – bha sibh ro òg?
Bha mi ro òg. Bha mi a-muigh innte na mo bhalach sgoile. Tha cuimhn’ am nuair a bha mi na mo bhalach sgoile a bhith a’ dol a-mach innte ’s dòcha madainn Disathairne còmhla riutha fhios agad.
Cà
biodh sibh a’ dol oirre?
Ach, cha robh sin ach dìreach mu na lochan ann a sheo fhèin ’s lochan nam Bàgh suas eadar seo agus Caol Na Hearadh agus lochan Leòdhais. Bhiodh iad as t-samhradh, nuair a bhiodh m’ athair ris, bhiodh iad sin a’ falbh uaireannan Diluain cuideachd ’s ag obair a-mach à Steòrnabhagh fad na seachdain. Ag obair a-mach far an Tiompain agus a-mach à Tolastadh agus na h-àiteachan sin.
An
e sgadan a bh’ ann?
Sgadan, ’s e. Tha cuimhn’ agamsa nuair a bha mi na mo bhalach san sgoil ’s bhiomaid a’ dol suas chun a’ chnoc ann a sheo os cionn an taighe agus chitheadh tu a-mach ann a sheo an uair sin gu Rùisinnis a-sin agus a-mach gu na h-eileanan agus bhiomaid a’ coimhead airson nan eathraichean a’ tighinn dhachaigh feasgar Disathairne. A dh’fhaicinn cò an tè a bhiodh a’ tighinn an toiseach. Bhiomaid ann a shin gam faicinn agus a’ feitheamh gus an tigeadh iad a-staigh an Caol.
Dè
an aois a bha sibh matha nuair a thòisich sibh ceart air an iasgach?
Nuair a chaidh mi còmhla ri Iain? Bha mi seachd bliadhna fichead.
Matha,
tha eòlas agaibh air a h-uile càil a bhuineas dhan iasgach?
O uill, an seòrsa iasgach ud, tha.
An
robh an t-iasgach ann an Sgalpaigh eadar-dhealaichte ris an iasgach can air tìr
mòr Na Hearadh?
Bha aon uair ’s gun do thòisich an dòigh ud. Cha robh an còrr ris an obair ud eadar seo agus Èirisgeidh.
Nach
robh?
Cha robh. Cha robh duine air tìr mòr Na Hearadh ris an obair ud agus cha robh duine ann an Leòdhas ris an obair ud. Bha aonan dreiseag ann an Leamrabhagh agus bh’ i na companach againn dreiseag – tè air an robh an Isabella. Sin an aon tè Leòdhasach a rinn riamh càil dhan an seòrsa iasgaich ud...’s ann ris an drioft a bha na Leòdhasaich riamh. ’S cha robh duine eadar seo agus Èirisgeidh ag obair air an Ringnet. Bha feadhainn ann an Caol Àcainn agus sa Chaol timcheall ann a shin...agus an uairsin bha feadhainn à Malaig. Bha sinne na b’eòlaiche air daoine à Amhach na bha sinn air gu leòr a dhaoine timcheall ann a sheo.
Tha
mi cinnteach.
Na h-Abhaich mar a chanamaid riutha – bhiodh iad sin ag obair còmhla rinn...bhiodh iad uaireannan ann an com-pàirt rinn nam biodh, nan tachradh an-dràsta, can gun robh eathar Abhach air lìon a chur agus gun robh barrachd sgadain san lìon na bheireadh iad leotha, dà lion, ’s dòcha gun èigheadh iad ris an tè againne airson na bha aca air fhàgail a thoirt leinn. ’S bhiodh an uair sin tè acasan agus tè againne a’ dol gu margaid agus bhiodh an uair sin an tè acasan agus tè againne a’ laighe air acarsaid ’s dheidheadh iad sin an uair sin a-mach còmhla ri chèile an oidhche sin. ’S bhiodh tè dha na h-eathraichean againne ag iasgach còmhla ri tè dha na h-eathraichean Abhach. Bhiodh iad ag obair mar sin còmhla ri chèile.
Càite
am biodh sibh a’ reic an èisg?
A’ mhòr-chuid...nuair a thòisich sinn an toiseach no nuair a thòisich mise an toiseach ’s e Geàrrloch an t-àite bu trice dhan an robh sinn a’ dol agus uill bhiomaid faisg air làimh ’s dòcha no mura biodh margaid mhath ann bhiomaid a’ dol a Steòrnabhagh. Bha sinn a’ dol a Steòrnabhagh airson mion èisg fhios agad. Bhiomaid a’ dol ann a shin ach ’s e Ulapul agus Geàrrloch agus Malaig na trì puirt a bh’ ann san latha sin. Nise thòisich fear ann an Ùige an Eilein Sgìtheanaich a’ ceannach an sgadain cuideachd. ’S bha sinn bliadhna na dha...bhiomaid ga chur air tìr ann an Ùige.
Dè
cho tric ’s a bhiodh sibh a’ dol ann leis?
O dh’fheumadh tu falbh a h-uile h-oidhche. Bha an sgadan a’ dol air tìr mar a gheibheadh tu e, fhios agad. Bha thu a’ falbh sa spot a gheibheadh tu e.
Dh’fheumadh e a bhith ùr.
O dh’fheumadh, dh’fheumadh. Bha thu a’ falbh a h-uile h-oidhche a bha thu a’ faighinn sgadan.
’S
an robh e dìreach a rèir dè am port a b’fhaisge no an robh sibh a’ coimhead air
prìsean?
O bha. Dh’fheumadh tu a bhith a’ coimhead air a’ phrìs cuideachd.
An robh cuid a dh’àiteachan ann a bha na
b’fheàrr?
Bha uaireannan. Nam biodh tu a’ smaoineachadh gum faigheadh tu prìs na b’fheàrr ann am Malaig na dheidheadh tu ann an Ulapul no Geàrrloch dheidheadh tu a Mhalaig. Chunnaic mise...tha cuimhn’ ‘am oidhche a’ falbh agus bha sinn aig an Stòr, tuath air Loch an Inbhir agus dh’fhalbh sinn às a sin a Mhalaig le sgadan. Chaidh sinn seachad air Ulapul agus chaidh sinn seachad air Geàrrloch oir bha sinn a’ smaoineachadh gum faigheamaid prìs na b’fheàrr ann am Malaig.
Feumaidh
gum b’fhiach dhuibh matha a dhol an?.
O bha sinn dhan a’ bheachd gum b’fhiach. Cha bhiodh tu cinnteach às a sin gus am fruigeadh tu. Uaireannan dh’obraicheadh e dhut agus uaireannan chan obraicheadh.
Agus
ciamar a bha sibh a’ roinn an airgid.
Anns an latha ud, ma ’s math mo chuimhne ’s e naoi earrannan a bha iad a’ dèanamh dhan airgead. Bha a’ chosgais a’ tighinn às an toiseach – cosgais na h-ola agus nan rudan sin – agus an uair sin..
Agus
an robh am biadh a’ tighinn às cuideachd aig toiseach gnothaich?
Bha, bha. Agus bha naoi earrannan ga dhèanamh dheth an uair sin. Bha earrann an duine aig an t-sianar agus na trì earrannan eile aig an eathar airson an lìon agus an t-eathar a chumail suas agus a h-uile càil dhan a sin.
Agus
dè cho tric ’s a bha sibh ga roinn an uair sin?
Siud agad e...trì troipean.
Trì
troipean sa bhliadhna? Ach an do
dh’atharraich sin a-rithist?
O dh’atharraich. Nuair a thòisich na h-eathraichean ùra a’ tighinn fhios agad.
’S
e ùine mhòr a bha sin a bhith a’ feitheamh ri airgead.
’S e. ’S e ùine mhòr a bh’ ann.
Agus
a-nis bidh iad ga roinn ...dè cho tric?
O a h-uile seachdain, a h-uile seachdain.
’S
tha iad air a bhith ris a sin airson dreis?
O tha, bho chionn ùine mhòr. Nuair a chaidh sin chun a...nuair a thòisich sinn air iasgach nam mùsgain-chaola – am prawn – thòisich sinn an uairsin ga roinn a h-uile seachdain.
Cuin
a thòisich sibh air na muir-sgein chaola?
Thòisich nuair a fhuair sinn a’ chiad Rìbhinn Donn. Cha bhiodh an sgadan cho pailt as t-samhradh ’s bhiomaid an uair sin a’ dol chun a’ phrawn fad an t-samhraidh agus a’ dol chun an sgadain fad a’ gheamhraidh a-rithist. Ach chaidh an uair sin casg a chur air iasgach an sgadain. Chan eil fhios ’am cò a’ bhliadhna a bha sin a-nis. ’S ann mu thrì fichead ’s a deich (1970) mun àm sin. An uair sin thàinig oirnn a dhol chun a’ phrawn, cha robh an còrr ann air ar son. Cha b’ann air ar dòigh a bha sinn. Cha robh na daoine againne cha chanainn riamh toilichte ag iasgach a’ phrawn. Bha an sgadan mar gum biodh anns an fhuil.
Bha. Dè thug orra casg a chur air iasgach an
sgadain? An robh iad ga iasgach cus no
dè bh’ ann?
Sin a bha iad a’ cumail a-mach. Airson na stocan a ghleidheadh. Chan eil fhios ’am.
Bheil
sibh a’ smaoineachadh gu bheil an t-iasg air fàs gann?
O tha. Tha an t-iasg air fàs gann, cha mhòr gu bheil e ri fhaighinn idir.
Dè
is coireach saoil?
O dìreach gun deach a mharbhadh.
Chaidh
cur às dha le cus iasgaich?
O aidh. ’S e.
Agus
an e an Ringnet as coireach saoil?
Chan e. O chan e. ’S ann nuair a thòisich...tha mise làn chreidsinn nam biodh cùisean air leantainn mar a bha iad nuair a bha sinne aig an Ringnet gum biodh sgadan ri fhaighinn fhathast. O thòisich bàtaichean mòra a tighinn far an taobh Sear. Thòisich an uair sin rud ris an canadh iad am Purse – Am Pursenet. Bha am fear sin, ’s e an aon seòrsa dòigh a bh’ ann ris an Ringnet cha mhòr ach bha e na bu mhotha. Bha sin uidhir ri pàirc ball-coise.
An
robh gu dearbh?
Bha iad, an uair sin a’ glacadh ceudan crann dhan an sgadan an uair sin. ’S e sin a chuir às dhan an sgadan.
Tha
sin duilich matha.
O tha e duilich.
Agus
san Ringnet, dè a ghlacadh sibh can? Co
mheud crann ann an latha àbhaisteach can?
Uill, tha sin dìreach a rèir ’s mar a gheibheadh tu. Gheibheadh tu ’s dòcha dhà no thrì cheudan ann an aona chur mar gum biodh.
Dè
bheireadh sibh leibh anns an eathar?
Bheireadh an tè mu dheireadh a bh’ againn leatha còrr air dà cheud crann. A’ chiad Rìbhinn Donn ’s e timcheall air ceud gu leth crann. Ach an dàrna tè bheireadh i leatha dà cheud no suas ri dà cheud ’s dà fhichead no mar sin.
Matha,
cha b’ann faisg air làimh ann an Sgalpaigh a bha sibh ag iasgach mar bu trice
idir ach a’ dol a-mach pìos ’s a’ fuireach air falbh fad na seachdain.
Bha sinn air falbh fad na seachdain. Nuair a bha sinn aig a’ phrawn mar bu trice bha sinn air falbh fad na seachdain cuideachd.
Agus
bha sibh a’ cadal air bòrd?
O bha.
Agus
a’ toirt leibh a’ bhidhe cuideachd?
O bha. O cha robh càil a dhìth bidhe... bha beartas bidhe againn an còmhnaidh.
An
robh còcaire agaibh?
Uaireannan. Nuair a chaidh mise a-mach an toiseach bha còcaire againn. Uill ’s e bhiodh a’ dèanamh a’ chòcaireachd air fad. Ach mu dheireadh cha robh duine keen air a’ chòcaireachd idir agus bhiomaid a’ gabhail oidhche mu seach no seachdain mu seach a’ còcaireachd.
Seadh.
Matha dh’fhàs sibh glè mhath air biadh a dhèanamh!
O Thia bha. Bha na fireannaich an uair ud...dh’ionnsaich na fireannaich mar siud anns na bàtaichean. Cha robh duine de dh’fhireannach nach dèanadh biadh.
Dè
seòrsa biadh a bha sibh ag ithe air bòrd?
Ach dìreach an aon rud ’s a bhiodh agad a-staigh.
Feòil
’s buntàta ’s iasg?
Seadh. Ròst is iasg agus rud sam bith a bhiodh agad a-staigh bhiodh e agad ann a shin.
Bhiodh
sibh ga cheannach a h-uile seachdain?
O bhiodh. Bhiodh e agaibh a’ falbh Diluain.
Agus
dh’fhalbhadh sibh madainn Diluain?
Uaireannan. Aig a’ phrawn bha sinn a’ falbh tràth, tràth madainn Diluain, cha mhòr as dèidh na Sàbaid. Bhiomaid a’ falbh mar bu trice gu Dihaoine an uair sin. Ach aig an sgadan bhiodh sin a rèir cà biodh an sgadan agus dè an t-àm dhan bhliadhna a bhiodh ann. Nuair a bha an sgadan air an taobh seo fhèin cha bhiomaid a falbh gu feasgar Diluain ach nuair a bh’ e air an taobh thall, air taobh eile a’ Chuain Sgìth dh’fheumamaid falbh tràth airson a bhith thall ann am beul na h-oidhche.
An
robh an sgadan a’ gluasad mar sin aig amannan eadar-dhealaichte dhan bhliadhna?
O bha. Bha an sgadan a’ gluasad.
An
robh pàtran ann a bha gu math cinnteach?
Cha b’urrainn dhut a bhith cinnteach às, cha b’urrainn. Bhiodh e as t-foghar suas toiseach a’ gheamhraidh chitheadh tu an sgadan deas oirnn, shuas taobh Loch nam Madadh, suas an taobh sin, far cladach Uibhist agus gheibheadh tu an sgadan sin gus an tigeadh e nuas gu lochan nam Bàgh. Gheibheadh tu am pàtran sin aige gun teagamh.
Agus ciamar a bhiodh sibh a’ cur seachad
latha àbhaisteach ma-tha aig an iasgach?
Cuin a bhiodh sibh ag èirigh agus dè a bhiodh sibh a’ dèanamh?
Uill, cha robh mòran latha agad aig an sgadan. Bha thu ag obair an ìre mhath a rèir ’s dè a gheibheadh tu. Nam faigheadh tu an sgadan tràth, nam faigheadh tu na dh’fhalbhadh tu leis tràth, bha thu an uair sin a’ dèanamh air a’ mhargaid. Anns a’ mhadainn bha thu ga chur air tìr agus bha thu dreis dhan latha ga chur air tìr. Nuair a bha a h-uile càil dhan a sin seachad, nuair a gheibheadh tu an t-eathar a nighe sìos bha thu a’ falbh air ais agus cha robh mòran ach gheibheadh tu ’s dòcha dithis ga toirt air falbh agus an ceathrar eile san leabaidh nuair a bha thu ga toirt chun na margaid agus bha dithis ga toirt ann agus ceathrar eile sam leabaidh.
Dh’fheumadh
cuideigin a bhith air watch?
O dh’fheumadh. Bha an còmhnaidh dithis againn.
Agus
’s ann air feadh na h-oidhche a bu trice a bha sibh ag iasgach?
’S ann air feadh na h-oidhche a bha iasgach an sgadain an ìre mhath air fad.
Agus
a’ cadal tron latha?
Uill, gheibheadh tu cadal air an rathad chun na margaid. ’S dòcha an dithis a bh’ air watch nach robh thu a’ faighinn dhan leabaidh idir gus an cuireadh tu e air tìr agus gheibheadh tu an uair sin, gheibheadh an dithis sin dhan leabaidh air an rathad a’ tilleadh.
Agus
bha sia leapannan air bòrd?
Bha sia, no seachd a leapannan.
Dè
na cur-seachadan a bh’ agaibh air bòrd?
Cha robh mòran tìde cur-seachad ann mar a bha a’ chùis a’ dol. Nam biomaid latha air acaire le droch thìde no rud dhan t-seòrsa sin bhiodh tu a’ cluiche chairtean no rud dhan t-seòrsa sin.
Am
biodh sibh a’ gabhail òrain?
O cha bhiodh.
No
sgeulachdan?
O uill, bhiodh sgeulachdan a’ dol tha mi creidsinn co-dhiù.
A’
bruidhinn a-null ’s a-nall. Ach bha
Bìoblaichean sa chuid a bu mhotha nach robh?
O bha. Anns a h-uile h-aonan, bha. Bha agus a’ gabhail an Leabhair a h-uile h-oidhche nan gabhadh e dèanamh. Bha.
Agus
a’ seinn?
Cha bhiodh. Cha bhiomaide a’ seinn idir. Chunna mi sinn a’ seinn nam biodh a dhà no trì againn còmhla ri chèile dheidheadh na criuthaichean a dh’aon eathar airson Leabhar a ghabhail ’s bhiodh iad a’ seinn. Ach mun do thòisich mise air, chuala mi Iain a’ bruidhinn air a sin, bha cuimhn’ aige air, as t-samhradh nuair a bha m’ athair ris an iasgach matha agus iad a’ cur mar a chanadh iad banca nam bàgh a-mach far cladach nam Bàgh ann a shin, bhiodh iad a’ cur ann a shin agus bhiodh na h-eathraichean bìdeag bho chèile agus chluinneadh iad an t-seinn as an dàrna h-eathar, chluinneadh iad e anns an eathar eile. Bhiodh iad a’ seinn anns an latha sin.
Bhiodh
sin breàgha.
Bha e brèagha, bha.
Nach
robh geasachdan ann cuideachd...iad a’ smaoineachadh gun robh superstition an
lùib cuid de rudan?
O bha.
Am
biodh sibh a’ cluinntinn mu dheidhinn?
Bha sinn a’ cluinntinn mu dheidhinn ach cha robh mòran dheth san latha againn idir. Ach chuala mi Iain a’ bruidhinn air, bha sin mus do thòisich mise, tha mi smaoineachadh gur ann san Loch Shealg. Bha iad air acaire agus bha dà bhàta far Cluaidh ann. Cha robh iad a’ dèanamh iasgach math idir. ’S ann sa Mhaighdeann Hearach a bh’ e an uair sin agus dh’èirich iad a’ mhadainn a bha seo agus bha an criutha a bha seo as a’ bhàta-sa agus dh’fhalbh iad agus bha lasair theine aca nan làimh, mar gum biodh mapaid le ola air, agus i na teine agus dh’fhalbh iad leis a sin agus thòisich iad na deireadh no na toiseach, chan eil càil a dh’fhios ’am agus bha rudeigin aca a’ bualadh beul an eathair. Ma ’s ann na toiseach a thòisich iad dh’fhalbh iad leis sìos an dara taobh timcheall a deiridh, suas an taobh eile gus an do ràinig iad far an do thòisich iad mar gum biodh iad a’ cur air falbh na bana-bhuidsich. Bha sin far Cluaidh...’s ann a bha an t-eathar sin a-nis. Chuala mi Iain ag innse sin. Chan fhaca mise leithid sin riamh ach chuala mi Iain ga innse.
Bha
dathan ann cuideachd nach robh iad airson fhaicinn nach robh?
Bha uaine. Bha gu leòr ann nach robh airson uaine idir. Gheibh thu beagan dhan a sin ann a sheo fhathast ach ’s ann uaine a bha am Britannia a bh’ aig m’athair. Riamh, ’s ann uaine a bh’ i. Nuair a pheant sinn an Rìbhinn Donn mu dheireadh – ’s e varnish a bh’ oirre a’ tighinn dhachaigh agus bliadhnaichean as dèidh tighinn dhachaigh – ach bliadhna no dhà mu dheireadh a bha i againn bha leithid de dh’obair anns a’ varnish agus pheant sinn i, agus ’s e uaine a chuir sinn oirre air sàilleabh tha mi creidsinn gur e uaine a bh’ aig m’athair. Agus an tè a fhuair Murchadh ris an robh thu a’ bruidhinn an latha roimhe – ’s e mac bràthair m’ athar a bh’ ann am Murchadh fhios agad agus bha athair Mhurchaidh còmhla ri m’ athair-sa anns a’ Bhritannia agus ’s e sin a bu choireach gun tug Murchadh am Britannia air an eathar a fhuair e fhèin. Agus nuair a pheant Murchadh am Britannia, ’s e uaine a chuir e cuideachd oirre, air sàilleabh tha mi creidsinn gur e uaine a bh’ air a’ Bhritannia a bh’ aig m’athair.
An
robh daoine a’ gabhail ìoghnadh gun do chuir sibh uaine oirre? An tuirt duine guth riamh?
Cha tuirt, cha tuirt. Ach bha gu leòr ann nach dèanadh e air shon sin, nach peantadh uaine idir iad.
Saoil carson a bha uaine...?
Chan eil càil a dh’fhios ’am dè bh’ aca an aghaidh an uaine.
’S
cha robh iad airson crotal na bu mhotha.
Cha robh iad airson stocainnean a bh’ air an dath leis a’ chrotal.
Bha, gheibheadh tu sin cuideachd. Ach bha gu leòr ann a sheo an-dràsta, tha mi creidsinn gu bheil gu leòr ann fhathast nach peantadh doras uaine no nach cuireadh uaine mun taigh. Tha, no pàipear uaine. Tha gu leòr ann fhathast a’ creidsinn ann a shin. Chan eil càil a dh’fhios agamsa a-nis dè a bh’ aca an aghaidh an uaine ach bha e ann gun teagamh ann an cuid.
An
robh rudan eile mar sin ann? An robh
iad a’ gabhail eagal ro rudan.
Cailleachan air an rathad nach robh?
Bha. Bhiodh iad...chuala mi m’athair ag innse oidhche agus e a’ dol a-mach agus thachair...chan eil cuimhn’ am cò am boireannach a bh’ ann ’s dòcha nach biodh e glic dhomh a ràdh ged a bhiodh cuimhn’ agam air, ach thachair a leithid seo a bhoireannach ris agus e air a rathad gu muir agus mhill e an t-slighe air. Chaidh maill a chur air co-dhiù agus cha robh iad an dòigh, an còrr dhan a’ chriutha a bh’ air bòrd. Ach ri linn seo, ge b’ e dè a’ mhaill a chaidh air, chan eil cuimhn’ am an-diugh, bha iad caran fada gun fhalbh airson a dhol gu deas – a-mach far cladach nam Bàgh – ’s ann as t-samhradh a bha seo agus chaidh iad chun an taobh tuath – a-mach far an t-solais am beul a’ Chaol ann a shin – bha e na b’fhaisge orra agus chuir iad na lìn ann a shin agus nuair a tharraing iad na lìn anns a’ mhadainn, bha dusan crann no rudeigin dhan t-seòrsa sin aca ’s an fheadhainn a chaidh gu deas cha d’fhuair iad càil.. Agus bha iad ag obair air an t-seòrsa rud seo, ach cha robh sin ach mar a thachair ann am freastal ach bha esan toilichte gu leòr leis na fhuair e de sgadan co-diù as dèidh na chaidh a ràdh ris airson bruidhinn ris a’ bhoireannach a bha sin!
An
robh dìreach cailleachan sònraichte ann mar sin?
Bha. Bha feadhainn ann a bha iad a’ feuchainn ri sheachnadh.
Saoil
carson? Ciamar a gheibheadh iad ainm airson sin?
Chan eil càil a dh’fhios ’am ?
An
robh an dàrna sealladh aca no rudeigin?
Uill, bha iad a’ creidsinn gun robh rudeigin dhan t-seòrsa sin ann.
Nach
robh faclan ann nach robh iad...?
O bha. ‘Fiadh’ agus ‘coinneanach’ agus cha robh iad airson bruidhinn air fiadh idir.
Air
bòrd eathair?
Seadh, no air ‘bradan’ no ‘coinneanach’ cuideachd.
Saoil
carson?
Chan eil càil a dh’fhios ’am. Ach ’s ann ron an linn agamsa a bha sin. Ach bha fear còmhla riumsa...’s e mac bràthair m’athar a bh’ ann fhèin agus ’s e mac bràthair athar Mhurchaidh a bh’ ann cuideachd. Bha e còmhla rinn sa chiad Rìbhinn Donn agus nam faiceadh e bogsa mhaidseachan – Swan Vestas – a’ tighinn air bòrd chathadh e a-mach air a’ mhuir e.
Seadh?
Cha robh iad air a shon idir.
An
e an eala?
Dealbh na h-eala air an rud. Cha robh iad airson na h-eala idir. Chathadh e bogsa Swan Vestas a-mach air a’ mhuir. ’S e aimeadas uabhasach a tha sin.
Tha
e iongantach.
’S e amaideas uabhasach a th’ ann agus bha gu leòr dhiubh cuideachd nach robh airson a bhith a’ cluiche chairtean. Chuireadh iad am pac chairtean a-mach air a’ mhuir, feadhainn aca. Chuireadh. Chunna mise fear a bha tòrr na b’òige na mi fhèin – a bha còmhla rinn na fhear-criutha, chunna mi e a’ cath pac chairtean a-mach air a’ mhuir. Cha robh e airson gum biomaid a’ cluich chairtean idir.
An
e mar gum biodh obair an t-Sàtain?
’S e rudeigin dhan t-seòrsa sin a bh’ ann, ’s e.
A
bheil duine fhathast ann a bhiodh diombach bruidhinn air fiadh no càil mar sin?
Chan eil an-diugh, chan eil. Sin cleachdadh eile a bhiodh aca chan fhalbhadh iad...’s an latha ud cha robh cidhe no càil ann a sheo. ’S ann air deireadh nan eathraichean a bhiodh iad a’ ceangal nan acraichean san latha ud, bha iad a’ cumail a-mach gun robh iad a’ laighe na b’fheàrr ris an acaire na deireadh agus nuair a dh’fhalbhadh iad agus a leigeadh iad às an t-acaire, dh’fheumadh iad falbh leis a’ ghrèin. Cha deidheadh iad an aghaidh na grèine idir.
Nach
deidheadh?
Cha deidheadh. Dhèanadh iad a h-uile dìcheall airson nach biodh aca ri dhol an aghaidh na grèine. ’S dòcha uaireannan nam biodh e duilich air sgàth na gaoithe na rud sam bith dhan t-seòrsa sin, ach nan gabhadh e idir dèanamh dh’fheumadh iad falbh leis a’ ghrèin. Agus bhiodh iad a’ dèanamh strì mhòr airson sin cuideachd. Airson cumail ris a sin.
Tha
e iongantach. An deach feadhainn anns
an rathad leis an iasgach ann a sheo?
Cha deachaidh. Bha sàbhaladh mìorbhaileach air na bha ag obair ann a sheo.
Leis
na bh’ ann de dhaoine?
Bha mi an oidhche roimhe fhèin a’ cunntais gun robh aon-deug no dusan eathraichean againn a’ dol a-mach às a seo aig an Ringnet agus sianar as gach eathar agus mar a bha mi ag innse dhut nuair a bha an lìon ga chur agus an t-eathar eile a’ togail ceann an lìn, bha an dà eathar an uair sin a’ tighinn ri chèile gualain ri gualain agus bha ceathrar às an dàrna eathar a’ leum dhan an eathar eile. Nise ma nì thu fhèin dealbh air an da eathar a’ tighinn ri chèile ann an suala agus an dàrna tè a’ dol an àird os cionn na tèile agus rud dhan t-seòrsa sin, bha iad a’ leum.. ’S ann a’ leum a bha sinn iad – a bha sinn ma tha - às an dàrna tè dhan tèile agus...
Cha
robh sibh gan ceangal no càil?
Cha robh, ach bha iad a’ tighinn gu chèile mar siud agus sa spot a bha iad a’ bualadh na chèile bha thu a’ leum agus bòtannan trì chairteal ort agus cha b’ e briogais agus seacaid a bh’ oirre an uair sin ach mar achanadh iad froga-oillsgin sìos gu do ghlùinean. Bha thu a’ togail sin an àird mu do mheadhan agus a’ leum agus cha do thachair càil do dhuine riamh againn.
Bha
sin iongantach.
Bha e iongantach. Cha do thachair càil do dhuine riamh.
An
robh an t-iasgach ann an Sgalpaigh a’ dol air adhart fa leth bho iasgach
tìr-mòr Na Hearadh? An robh mòran buntanas eatorra?
Uill, cha robh mòran iasgaich air tìr-mòr Na Hearadh ann. Cha robh duine sa latha ud, na mo latha-sa, cha robh bàta dhan t-saoghal air tìr mòr Na Hearadh ach an fheadhainn ann an Caolas Stocanais, agus ’s ann ris na Drifts a bha iad sin. Cha robh an còrr anns Na Hearadh sna bliadhnaichean ud.
Saoil
dè bha cho sònraichte mu Sgalpaigh? Saoil carson a bha an t-iasgach cho
soirbheachail ann a sheo?
Chan eil càil a dh’fhios ’am. Uill, ’s ann airson an iasgaich a thàinig daoine a dh’fhuireach a Sgalpaigh sa chiad àite, tha mi a’ tuigsinn.
Feumaidh
gun robh an t-àite gu nàdarrach math air a shon.
Bha an t-àite nàdarrach math air a shon. Bha acarsaid mhath ann – bha dà acarsaid mhath ann – an acarsaid a tuath agus an acarsaid a deas. ’S e an acarsaid a tuatha a bu mhotha a bha iad a’ cleachdadh – an tè a tha mu ar coinneamh ann a sheo.
An
e gun robh i fasgach?
Bha i fasgach, bha. Tha i an ìre mhath dùinte. Chan eil ach caolas am beul na h-acarsaid a’ tighinn a-staigh. Ach ’s e acarsaid mhath a th’ ann. Agus a-nis tha an grunnd iasgaich...tòrr dhan iasgach ’s ann far cladach nam Bàgh a bhiodh e agus far cladach Leòdhais. Ach chan eil fhios ’am dè a bu choireach agus dè is coireach nach do rinn Leòdhasaich feum dhan an Ringnet cuideachd. Cha do rinn na na Leòdhasaich feum dhan an Ringnet idir. Cha robh ris an Ringnet ach muinntir Sgalpaigh ann a sheo timcheall agus mar a bha mi ag ràdh riut roimhe, cha robh duine ann gus am fruigeadh tu Èirisgeidh.
Ach
bha iad a’ dèanamh math às an iasgach ann an Sgalpaigh?
O anns na bliadhnaichean ud rinn iad math dha-rìreabh às an iasgach ann an Sgalpaigh. Agus ann an Èirisgeidh. Bha an dà àite coltach ri chèile.
Bha. Cuin a bha an t-iasgach ann an Sgalpaigh aig
àirde mar gum biodh?
O uill, ’s ann eadar trì fichead ’s a deich agus a-steach dhan a – suas trì fichead agus deugnachadh – suas gu ceithir fichead.
Gun
do chuir iad stad air an sgadan?
Eadhon an dèidh dhaibh stad a chur air an sgadan, eadhan nuair a thàinig oirnn a dhol chun a’ phrawn bha sinn fhathast a’ dèanamh iasgach math. Bha sinn cuideachd ag obair air rionnach...bhiodh rionnach air a’ chladach agus bhiomaid ag iasgach rionnach leis an trawl. Agus bha sinn ag iasgach sprats. Seachdain iasgaich a b’fheàrr a bh’ agamsa riamh – ’s ann anns an Rìbhinn Donn mu dheireadh a bha sin. Bha sinn fhèin agus am Majestic aig Dàbhaidh – an t-seachdain a b’fheàrr cosnadh a bh’ againn riamh ’s ann aig sprats.
Bha
airgead math air a sin?
’S ann a’ dol airson min-èisg a bha iad – mar a chanas iad fishmeal – ann an Steòrnabhagh ach bha sinn a’ faighinn a leithid dhiubh agus bha sinn a’ dèanamh math orra.
An
e bliadhna no dha a rinn sibh sin?
Aona bhliadhna a chanainn a rinn sinn siud. Bliadhna shònraichte a bha siud – bha iad pailt ann an Loch Èirisort suas eadar seo agus far a bheil Ceòs agus na h-àiteachan sin. Aig an àm sin bha an t-airgead a bha sinn a’ faighinn bha e eadar an dà eathar. ’S e sin a’ chiad roinn a bhathas a’ dèanamh air. Bha iad ga roinn eadar an dà eathar fhios agad agus anns an latha sin...seachdain a b’fheàrr a bha aig eathar riamh ann an Steòrnabhagh, an t-seachdain sin. Sin airgead a bu mhotha a choisinn eathar riamh ann an Steòrnabhagh – sin an t-seachdain a bha againn fhèin agus a’ Mhajestic.
Seadh?
An uair sin. Agus sheas sin bliadhnaichean mòra ach tha e cumanta gu leòr an-diugh. Còig no sia a mhìltean a bhith aca san t-seachdain ach anns an latha ud.
Bha
sin sònraichte.
Bha e sònraichte. Bha e sònraichte. Tha mi smaoineachadh gun robh suas ri £12,000 againn eadar an dà eathar anns an t-seachdain.
Air
na sprats?
Air na sprats. Sheas sin a-nis biadhnaichean mus deach duine os cionn sin ach tha e cumanta gu leòr an-diugh.
Ach
tha an t-iasgach air atharrachadh an-diugh?
Tha an t-iasgach air atharrachadh gu mòr. Cha mhòr gu bheil e idir ann an-diugh. Chan fhada a bhios eathar air fhàgail a seo...tha a’ sìor fhalbh. Tha na daoine a’ falbh cuideachd fhios agad.
Dè
is coireach saoil? Dè thug an
t-atharrachadh seo air an iasgach?
Uill ann an dòigh thug an t-iasgach atharrachadh air fhèin. Cha robh an t-iasgach ann. Chan eil t-iasgach ann mar a chleachd e.
Chan
eil an t-iasg fhèin cho pailt?
Chan eil e cho pailt.
’S chan eil na daoine ann?
Chan eil na daoine ann. Chan eil fhios ’am...ma smaoinicheas tusa air dusan eathar a’ dol a-mach anns an latha ud agus sianar anns a –uile h-eathar – sin trì fichead duine ’s a dhà dheug a’ falbh às a seo a h-uile Diluain an ceann an cosnaidh – ’s e tòrr a bha sin. Agus a bharrachd air a sin bha feadhainn ann a sheo ag obair ann an eathraichean eile. Bha dithis no triùir ann a sheo ag obair ann an eathraichean an Caol Àcainn agus sa Chaol.
Saoil ciamar a bhios an t-iasgach bho seo
a-mach?
Chan eil mise a’ faicinn gum bi an t-iasgach ach truagh ann a sheo ma bhios e idir ann. Tha e air sìor dhol sìos.
Co
mheud eathar a tha ag obair a-mach à Sgalpaigh an-diugh?
’S an latha ’s an robh mise ag obair cha robh ann ach an t-seòrsa sin – cha obh eathraichean beaga idir ann – ach an-diugh chan eil ann ach eathraichean beaga. A’ dol a-mach le aon duine agus dithis a’ dol a-mach. Chan eil eathar a’ dol a-mach à Sgalpaigh an-diugh ach le barrachd air dithis.
An
e an Ringnet a th’ aca fhathast?
Och chan e. Chan e a th’ aca an-diugh ach clèibh. Feadhainn ri...aonan no dhà air fhàgail a’ trawladh airson a’ phrawn agus bidh iad uaireannan ag obair air a’ chreachan ach a bharrachd air a sin chan eil ann ach clèibh. Daoine ag obair nan ònrachd agus ag obair le clèibh.Feadhainn dha na h-eathraichean le dithis annta agus sin agad e.
Tha
fhios gun robh buaidh aig a sin air a’ choimhearsnachd cuideachd, nuair a dh’atharrachaich
an t-iasgach?
Bha, tha mi creidsinn. ’S e coimhearsnachd thoilichte a bha seo anns an latha ud. Bha tòrr, ciamar a chuireas mi e, chan e fearmad a chanas tu ris idir ach bha tòrr strì eadar an dara duine a’ feuchainn ri dèanamh na b’fheàrr na an duin’ eile.
Farpais?
Seadh farpais – bha tòrr dhan a sin ann gu nàdarra. Ach aig an aon àm, mar a bha mi a’ ràdh riut roimhe, nam biomaide dol a dh’fhaighinn barrachd sgadain san lìon ’s a b’urrainn dhuinn a thoirt leinn, uill, bha thu ag èigheach air do nàbaidh an uair sin – air tè dha na h-eathraichean eile airson tighinn. Ged a bha a’ chòmhstri a bha sin ann, aig an aon àm bha sinn ag obair còmhla ri chèile. ’S e còmhstri ann an dòigh thoilichte a bh’ ann.
’S
e, ’s e. Agus tha fhios gum biodh na
h-iasgairean a’ coimhead as dèidh dhaoine eile aig nach biodh mòran
cuideachd? Ma bha sibh a’ glacadh tòrr
èisg am biodh sibh ga thoirt seachad cuideachd?
Uill, nan tachradh duine a bhith ann, bha. Chunnaic mi iad a’ toirt seachad sgadan do dh’eathraichean a bha ri drioftadh cuideachd – feadhainn a bh’ air na drift nets – cuideachd nam biodh càil air fhàgail againn anns an lìon. Chuireamaid air bòrd nan drioftairean e.
Dè
nise mu na boireannaich agus a’ chlann a bh’ air tìr – an robh càil ann a
dhèanamh àsan airson cuideachadh leis an iasgach?
Cha robh na mo latha-sa idir. Cha robh, cha robh càil.
Cha
bhiodh àsan a’ càradh nan lìon no càil mar sin?
Cha robh, cha robh.
’S
e obair dha na fireannaich a bha sin.
Uill, na mo latha-sa an càradh a bh’ air lìn, cha b’urrainn dhut a thoirt dhachaigh leat co-dhiù. ’S e Ringnet a bh’ ann agus bha thu ga chàradh air bòrd. No dha thoirt gu cidhe agus ga chàradh air cidhe. Bha e mòr.
Bha
e fada robh mhòr [airson a thoirt dhachaigh].
Ach eadhan nuair a bha iad aig na driofts ri lìn m’athar nuair a bhiodh iad a’ toirt dhachaigh na lìn agus gan càradh, fhios agad a-staigh, cha robh na boireannaich a’ gabhail gnothaich ris a sin. Cha robh.
Bha
sibh a’ bruidhinn air a’ chairt?
Cairt, ’s e. [Bha sinn ga chur] air na lìn chotain airson ’s gun seasadh iad agus gan cumail gun ghrotadh. Ghrotadh an cotan sna lìn mura biodh iad air an sealltainn as an dèidh.
Sheasadh
iad na b’fhaide?
Sheasadh iad na b’fhaide.
Bha
sibh a’ bruidhinn air far am biodh sibh a’ dèanamh sin.
Bha àite ann a sheo shìos, faisg air taigh m’athar ann a shiud agus ’s e Rubha a’ Choire a bh’ ac’ air. An Coire Cartach. ’S e tanca mòr a bhiodh aca airson a bhith ga leigheadh. Bha teine mòr ga chur fon an tanca agus a’ chairt ga leaghadh.
Agus
tha cuimhn’ agaibhse air a sin?
O tha cuimhn’ agamsa air a sin.
Agus
’s e stuth a bha a’ tighinn dhachaigh a bh’ ann?
’S e, ’s e. Tha cuimhn’ ’am cuideachd nuair a thòisich sinn air a’ Ringnet bhiomaid a’ cairteadh nan Ringnets ann an Steòrnabhagh. Bha àite ann an Steòrnabhagh – bha tanca mòr ann agus ghabhadh an Ringnet cur ann agus bhiomaid ga chur air làraidh agus a’ falbh leis agus ga chur dhan tanca a bha sin agus cha robh e san latha sin a’ faighinn teansa tioramachadh idir...bha sinn a’ dèanamh sin leis an Ringnet cuideachd mus do thòisich an nylon a’ tighinn a-staigh. Nuair is e cotan a bha sna Ringnets. Agus chaidh iad gu nylon an uair sin an dèidh sin agus cha robh feum air.
Cuin
a bha sin ann? Bheil beachd agaibh?
Nise...Bha timcheall air naoi-deug ’s trì fichead no mun àm sin tha mi creidsinn. No as dèidh sin. ’S dòcha trì fichead sa còig no timcheall air a sin.
Dè
mu dheidhinn a bhith a’ cur fios dhachaigh – an robh wireless agaibh air bòrd?
O bha. Cha mhòr gun robh dachaigh ann an Sgalpaigh nach robh wireless ann, ag èisteachd ri na h-eathraichean a’ bruidhinn ri chèile. Bha sin na chuir-seachad a h-uile h-oidhche ann a sheo. Cha mhòr gun robh dachaigh ann nach robh...ged nach biodh duine aca fhèin air bòrd ann an eathar bha iad airson a bhith ag èisteachd ris na h-eathraichean a’ bruidhinn ri chèile.
Dè
a chiad inneal a bh’ annta? An e VHF?
Chan e. Bha VHF dreiseag gun tighinn. Bha sinne air a’ chiad Rìbhinn Donn fhaighinn mun tàinig VHF.
Dè
bh’ ann rona sin?
Cha robh ach rud ris an canamaid a’ Wireless Mhòr. RT - Radio Transmitted - RT. Bha sin ann o...mus do thòisich mise. Sin am fear ris am biodh iad ag èisteachd a-staigh.
’S
bhiodh e aca air air bòrd. Agus
chluinneadh iad na h-eathraichean?
Chluinneadh iad na h-eathraichean a’ bruidhinn ri chèile. Gheibheadh tu reidios an uair ud air an robh mar a chanadh iad an Trawler Band - ’s e bh’ aca air.
Agus
am b’urrainn dhaibhsan bruidhinn ris an taigh leis a sin?
B’urrainn dhaibh bruidhinn ris an taigh ach cha b’urrainn dhan an taigh bruidhinn riuthasan. Cha robh an taigh ach ag èisteachd.
O
seadh, seadh. Agus an uair sin thàinig
a’ VHF?
Nuair a thàinig a’ VHF bha cuid de thaighean a fhuair VHF ’s a bhiodh comasach bruidhinn ris na h-eathraichean, ach bha e an aghaidh an lagh.
O
robh?
Cha robh e laghail idir a’ VHF a bhith agad air a-staigh a’ bruidhinn ris na h-eathraichean. Ach an uair sin bheil cuimhn’ agad air a’ CB - Citizen’s Band? Bha sin againn dreiseag cuideachd agus bha sin an uair sin gheibheadh tu bruidhinn on taigh ris na h-eathraichean.
An
robh sin laghail gu leòr?
Bha sin laghail gu leòr, bha. Agus nuair a bha sinn ri iasgach a’ phrawn, nam biomaid faisg air làimh ann a sheo an àite a dhol a Steòrnabhagh, bhiomaid ga chur air tìr ann a sheo air an Tairbeart no anns a’ Chaolas agus a’ cur làraidh a-null a Steòrnabhagh leis. Bha dithis ann – An Sgitheanach Mòr ann an Urgha agus Lachaidh Mòr ann an Urgha – tha Lachaidh Mòr beò fhathast - ’s e Lachaidh Mòr a bhiodh a’ falbh leis na prawns agus an Sgìtheanach Mòr bhiodh e a’ falbh le na clams nam biodh feadhainn ann. Agus bhiodh na CBs aca sna làraidhs. ’S nuair a bha sinn air an rathad a-staigh bhiomaid ag èigheach riutha agus ag innse dhaibh gum biomaid anns a’ Chaolas no air an Tairbeart aig leithid seo a dh’àm agus bhiodh iad ann a shiud na ur coinneamh. ’S e King Prawn a bh’ air an dàrna fear agus King Clam air an fhear eile!
Ha
ha!
Sin a bh’ aca. Bhiomaid a’ bruidhinn riutha mar sin agus bhiodh iad gur feitheamh nuair a thigeamaid a-staigh agus dh’fhalbhadh iad leis na bh’ againn a Steòrnabhagh.
Dè
th’ aca a-nis? An tàinig càil as dèidh
sin airson a bhith a’ conaltradh?
Cha tàinig ach a’ fòn – tha a’ fòn an-diugh...tha fòn-làimhe aig a h-uile duine an-diugh agus tha iad a’ bruidhinn ri chèile le fòn-làimhe an-diugh.
An
deach an CB à bith?
Chaidh a’ CB, ach tha am VHF a’ dol fhathast. Feumaidh a’ VHF a bhith aca fhios agad airson sàbhailteachd. Feumaidh. Ach cha chreid mi gu bheil uidhir an-diugh ann dhan a’ Wireless Mhòr mar a chanamaid. RT. Chan eil fhios ’am am feum e a bhith air bòrd an-diugh, chan eil mi uabhasach cinnteach. Ach feumaidh VHF a bhith air bòrd.
Dè
na h-innealan a bh’ agaibhse air bòrd?
Cuin a thòisich na radars ’s na rudan sin?
A’ chiad rud a bh’ againn ’s e an Echo Sounder airson a bhith a’ coimhead airson an sgadain. Bha sin ann a-nise nuair a thoisich mise an toiseach bha iad air tòiseachadh leis an Echo Sounder agus thòisich sin tha mi creidsinn timcheall air naoi ceud deug ’s leth cheud no mar sin.
An
e seòrsa de sgrìon tha sin?
’S e, ’s e agus bha e a’ sealltainn grunnd na mara agus chitheadh tu an sgadan eadar thu agus an grunnd.
Agus
an sealladh e sgeirean agus rudan dhan t-seòrsa sin?
O cha shealladh, cha shealladh e sgeirean gus am biodh tu os an cionn. Cha robh e ach a’ dol sìos dìreach. Cha shealladh e càil a bha romhad no timcheall ort.
O
seadh.
Cha robh feum sam bith ann airson sgeirean no rud dhan t-seòrsa sin.
Ciamar
a bha fios agaibh matha air sgeirean ’s rud?
O cha robh ach dìreach an t-eòlas a bh’ agad fhèin. Bha an uair sin...a’ chiad radar a bh’ againne ’s ann air a’ chiad Rìbhinn Donn. Cha robh e oirre nuair a thog sinn i idir ach fhuair sinn e bliadhna no dhà an dèidh a togail.. Cuin a chaidh a togail – ann an trì fichead ’s a sia – ’s dòcha trì fichead ’s a h-ochd no mar sin. Bha ràdar againn air a’ chiad Rìbhinn Donn.
’S
dè tha an radar a’ sealltainn?
Tha an ràdar a’ sealltainn timcheall ort. Tha e a’ sealltainn an fhearainn dhut. Cha sheall e sgeirean idir dhut ach seallaidh e am fearann a tha timcheall ort. Bha an radar feumail anns an dorchadas...bha an radar feumail.
A
bheil càil ann an-diugh a sheallas sgeirean?
O tha. An uair sin fhuair sinn ...chan eil fhios ’am dè a’ bhliadhna a bha sin...an sònar. Fhios agad, mar a bh’ air na submarines aig àm a’ chogaidh. Nuair a bhiodh tu a’ coimhead fiolm aig àm a’ chogaidh agus a chluinneadh tu am ping ping a bha seo aig sonar, fhuair sinn fear dhiubh sin. Bha sin a’ cur a-mach, bha thu a’ faighinn dealbh timcheall ort.
An
e fuaim a bha sin a’ cleachdadh?
O, bh’ e a’ sealltainn dealbh dhut cuideachd. Chitheadh tu dealbh a’ ghrunnd. Nam biodh cruadhas no sgeir no càil dhan t-seòrsa sin ann chitheadh tu e. Agus chitheadh tu, uill ’s ann airson iasg a lorg a bhathas ga chleachdadh fhios agad. Nam biodh iasg timcheall ort. Shealladh e dhut e. Leis an echo sounder cha robh e a’ sealltainn dhut ach an rud a bha dìreach fomhad ach...ach shealladh seo dhut an t-iasg a bha timcheall ort fhios agad. Seall an-dràsta nam biodh dà eathar againn a’ tobhadh... mar a bha sinn leis an trawl, nam faiceadh tu cnap èisg romhad, cnap sgadain romhad, uill stiùireadh tu airson ’s gun deidheadh e eadar an dà eathar agus gun deidheadh e dhan an lìon agad.
Dè
na h-eathraichean matha, na h-ainmeannan a bh’ air na h-eathraichean a bh’ ann
a sheo? A bheil cuimhn’ agaibh?
O uill bha...
An
t-uamhas!
Bha am Britannia aig m’athair. Bha an Try Again ann, an Daffodil, bha a’ Village Maid, bha an Jasper, an Agate, an Golden Rule, Racer, Virgin, Industry, Golden Eagle, Choice.... cò an fheadhainn eile a bh’ ann a-nise? Bha an Thistle ann – ’s e fìor chuimhne a th’ agam air a’ Thistle. Bha Celerity...chan eil cuimhn’ ’am an-dràsta air mòran.
Robh
aineamannan Gàidhlig air mòran?
Cha robh mòran ainmeannan Gàidhlig ann idir. Faodaidh mi a’ ràdh gur e an Rìbhinn Donn an aon tè san latha sin air an robh ainm Gàidhlig. Bha tè aig Murchadh, nuair a reic e am Britannia ’s a fhuair e tè na bu lugha ’s e Faire a bh’ aige oirre.
Bha
tè ann air an robh a’ Mhaighdeann Hearach nach robh?
O bha, a’ Mhaighdeann Hearach. Sin a’ chiad tè air an robh ainm Gàidhlig faodaidh mi a ràdh.
Dè
an t-eathar a bu mhotha a bha riamh ann an Sgalpaigh?
Siud agad an tè a b’fhaide a bh’ ann – an Rìbhinn Donn. Bha i fhèin ’s a Vigilant bha trì fichead tròigh ’s a trì annta. Bha dìreach òirleach no dhà a bharrachd san Rìbhinn Donn de dh’fhaid. Sin agad an tè a bu mhotha a bh’ ann dha na h-eathraichean.
Bha
i brèagha.
Bha. ’S e eathar brèagha a bh’ innte. ’S e eathraichean brèagha a bh’ annt air fad.
Agus
cà deach i nuair a reic sibh i?
Chaidh i a dh’Èirinn. A dh’Èirinn. ’S tha i ann fhathast. Tha i ag iasgach fhathast. Tha i ag iasgach fhathast a-mach à Port Avogie.
Bha
caractaran ann a sheo a bhiodh ag iasgach tha fhios? Tha mi air ainmeannan a chluinntinn. Cha robh Alasdair Coineagan ag iasgach ann an robh? ’S ann ri cargo ’s rud a bha esan nach ann?
’S ann, ’s ann. Ach ’s ann aca a bha an Golden Eagle, aig na Coineaganaich. Bha iad air Driftnets anns a’ Gholden Eagle. ’S ann aig Rodaidh Alasdair a bha i matha. Mac Alasdair Choineagan. Agus bha an Seagull aca. An t-òran a bhios d’ athair a’ seinn mun a’ bhàta bheag?
O
seadh. Am bàta beag cho bòidheach beag.
’S
ann aca a bha i sin. An Seagull.
An
Seagull?
An Seagull.
Saoil
cuin a bha sin ann – saoil cuin a chaidh an t-òran a dhèanamh?
O uill, tha cuimhn’ ’am oirre. Tha cuimhn’ ’am air an eathar fhèin. Cha robh iad a’ dèanamh càil leatha nuair a bha cuimhn’ agamsa oirre. ’S ann ro mo linn-sa a chaidh an t-òran a dhèanamh co-dhiù.
Rinn
e òrain eile cuideachd nach do rinn? An
e Alasdair Coineagan a bha a’ dèanamh...
Uill, ’s e Alasdair Coineagan a fhuair an’ ghlòir airson an òrain ud ach bha feadhainn a cumail a-mach gur e fear a bha còmhla ris a rinn an t-òran. Ach tha mise dhan a’ bheachd gur e Alasdair Coineagan a rinn an t-òran.
Seadh.
Tha e a’ bruidhinn san òran air a’ ‘bhalachan’ a bha còmhl’ ris.
Tha. Cò fear a bha sin matha?
Bha fear ris an canadh iad Ruairidh Nèill. Seanair...faithnichidh tu Ruairidh Mòr – Tàpaidh? Seanair a’ bhalaich sin. Sin fear a bha còmhl’ ris.
Bha
iad ag ràdh cuideachd gur e a rinn am port tha siud, “Tha bean agam, tha taigh
agam.” Bheil siud ceart?
Cha chuala mise sin riamh.
Nach
cuala? Fhios agad, “tha punnd de
shiabann geal agam”.
Seadh.
Chaidh
siud tro mo chluasan co-dhiù. Chan eil
fhios ’am a bheil sin ceart.
Cha chuala mi sin riamh a-nise.
Tha
e neònach mura cuala matha. Chan eil
fhios ’am a bheil e ceart.
Bidh fhios aig Mòrag. Chan eil fhios ’am . Tha e duilich leam sin a shlugadh. Ach tha e comasach gur e.
Feumaidh
mi foighneachd do Mhòrag. ’S dòcha gun
do thog mise siud ceàrr, chan eil fhios ’am.
Ach cò an fheadhainn eil a bha seo matha? Dòmhnall Ruairidh – bha esan ris a’ chutadh nach robh?
Bha. Bha esan a’ smocadh, a’ dèanamh kippers.
Agus
cà robh e a’ dèanamh sin?
Bha aig a’ chidhe a tha muigh. Aig an t-sead mhòr a th’ aig a’ fish farm an-diugh. Tha cuimhn’ ‘’am air an t-sead san robh e a’ dèanamh nan kippers. Bha dhà no thrì dha na seadaichean sin ann an uair sin. Bha dà chidhe ann a shiud an uair sin, far a bheil an cidhe a-muigh an-diugh. ’S ann ann a bhiodh an Loch Mòr a’ tadhal mus do thòisich na ferries ’s an Loch Mòr a bhiodh a’ tadhal. Agus bha cidhe eile ann, bìdeag an taobh a-staigh dheth ann an oisean ann a shin agus ’s e cidhe an Stiùbhartaich a bh’ aca air. Feumaidh gur e Stiùbhartach a bha a’ cutadh fhios agad ann a shin, anns an fhear sin. Tha cuimhn’ am air an fhear sin, air cidhe an Stiùbhartaich. Bha e a’ falbh às a chèile ri mo chiad chuimhne-sa. Agus bha sead aig Dòmhnall Ruairidh ann a shin far am biodh e a’ kippereadh.
Agus
a bheil na cidheachan sin fhathast rim faicinn?
Chan eil. Chan eil sgeul air... a’ chidhe aig am biodh an Loch Mòr a’ tadhal, ’s e sinn fhèin nuair a bha sinn ag obair aig a’ bhradan a chuir às a chèile i. Chuir sinn cidhe concrete na àite.
Càil
sin a-nis?
Tha a-muigh ann a shiud... Seall far am faic thu an t-eathar beag agus taigh-cuibhle geall air eathar a-muigh ann a shin? Seall an sead mòr a tha shìos ann a shiud. Sin agad far an robh an cidhe sin. Bhiodh an Loch Mòr a’ tadhal ann a shin Dimàirt ’s Diciadain ’s Dihaoine.
Agus
dè chanas sibh ris a’ chidhe seo?
[pointing]
’S e an Stèisean a bh’ aca air a sin. Bha iad a’ cutadh ann a shin cuideachd. ’S ann sna ... cuin a bhiodh ann... trì fichead ’s a deich no roimhe sin ’s dòcha a chaidh an cidhe sin a thogail. Nuair a thug sinne dhachaigh a’ chiad Rìbhinn Donn ann an trì fichead ’s a sia deug ’s ann air acaire a bha i. Cha robh an cidhe ud ann idir.
Agus far a bheil a’ factoraidh ann a shin
shìos, cùin a chaidh sin a thogail?
O ’s ann a chaidh sin a thogail còmhla ris a’ factoraidh fhèin. Cha robh cidhe ann a shin no càil riamh. ’S ann a chaidh an cidhe sin a thogail nuair a chaidh am factoraidh a thogail.
Agus
far an robh an aiseag a’ tighinn a-nall, an ann dìreach airson na h-aiseig a
chaidh sin a dhèanamh?
O ’s ann, ’s ann.
Cha
robh gnothaich aig a sin ri iasgach.
Cha robh, cha robh. Chaidh sin a dhèanamh airson an aiseig.
Agus
na sgeirean a tha timcheall ann a sheo...bidh fios agaibh air na h-ainmeannan
aca air fad.
O tha. Ha ha! Agus dh’fheumadh fios a bhith agam cà robh iad cuideachd! Ha ha!
Dh’fheumadh! Dè na sgeirean a bha timcheall matha? Dè
chanas sibh ris a seo a-muigh?
Rubha nan Cudaigean a tha sin. Tha tè ann a shin as deidh dhut a dhol timcheall Rubha nan Cudaigean ’s e Sgeir NicCuinn, ge brith cò bh’ ann an NicCuinn. […] ’S e bh’ air an tè sin. Bha tè thall dhan a sin aig Stiughaigh air a bheil Sgeir a’ Cheann Reamhair agus tha an uair sin Sgeir a’ Bhràghaid Mhòir an taobh a-muigh dhan a sin. Agus tha Sgeir Urgha ris a’ chladach shuas ann a shiud, dìreach air Urgha agus tha Cuidhtis Sgeir an taobh shuas de Sgeotasaigh ann a shin agus tha, sin agad na tha timcheall ann a sheo faodaidh mi a ràdh.
Dè
mu dheidhinn a’ dol a-mach gu na h-Eileanan Mòra?
Chan eil càil ann a shin. Eadar seo agus na h-Eileanan Mòra, thèid thu a-mach an Caol ann a sheo agus a’ cumail dìreach air na h-Eileanan Mòra chan eil càil ann. Ach tha sgeir ann ris an can iad Damhaig – tha i anns an òran sin a bhios d’ athair a’ seinn. Tha solas an-diugh oirre, air Damhaig. Tha Sgeir an Nodha a-mach bhon an t-solas a-nise, tha trì...nam biodh tu a’ falbh às a seo an-dràsta gu ceann a tuath an Eilein Sgìtheanaich, tha trì sgeirean ann an loidhne a chèile. Tha Sgeir an Nodha ’s tha Sgeirean Maola agus Griadaich a’ Chuain. Tha na trì sin a-mach eadar thu agus ceann an Eilein Sgìtheanaich. Tha Griadaich a’ Chuain air an tè sin a-nis agus tha Griadaich eile a-mach an Iar Dheas air an taigh sholais nas fhaisge air tìr – tha solas oirre sin an-diugh cuideachd - Griadaich.
Ach
dh’fheumadh fios a bhith agaibh air na sgeirean sin.
O Thia dh’fheumadh.
An
e ur n-athair a bha ag innse dhuibh mun a sin?
Thàinig e a-nuas anns na linntean.
Bha
sibh a’ cluinntinn mun deidhinn nuair a bha sibh a’ fàs suas?
Bha, bha. Nuair a chaidh mise a-mach an toiseach còmhla ri Iain cha robh mòran eòlais agam ach mar a bha mi a’ dol air adhart...
An
deacha sibh riamh air sgeir?
Chaidh. Chaidh air oidhche, leatha siud. Chan e mise a bh’ oirre ach Iain. Thàinig sinn tarsainn ...cha chreid mi nach ann às an Eilean Sgìtheanach a thàinig sinn, mi fhèin agus am Majestic. Oidhche greannach, dhorcha gheamhraidh ann. Agus bha an ràdar aige cuideachd agus an dèidh tighinn timcheall ceann Stiughaigh ann a shiud a-muigh...bha mise air a’ chùlaibh san taigh-chuibhle agus chunnaic mi – dhèanadh tu a-mach na solais air an jetty thall ann a shiud...chitheadh tu an jetty a’ dèarrsadh agus thuirt mi ri Iain “Tha thu a’ cumail ro fhaisg air cùl Àird na Cille.” Agus chuir e car dhan a’ chuibhill a-mach, dol a thighinn chun an làimh cheàrr leatha – gu port – agus an ath rud bhuail i! ’S e dorchadas na h-oidhche agus aig an àm shioft e ... bha e ag atharrachadh... bha e a’ dèanamh an dealbh air an ràdar na bu mhotha agus anns an t-siofteadh a bh’ aige chaill e dìreach agus bha am Majestic a’ tighinn às ar dèidh. Stioc i – cha tàinig i dheth idir. Dh’fhan i gus an do thog an làn i.
An
deach milleadh a dhèanamh oirre?
Chaidh dìreach beagan millidh a dhèanamh oirre. Cha deach milleadh mòr sam bith a dhèanamh oirre. Cha tàinig i gi eudìon no càil dhan t-seòrsa sin. Sin agad an aon rud air a bheil cuimhn’ agam.
An
do ghabh sibh riamh eagal a-muigh aig muir?
Cha do ghabh. Chan urrainn mi ràdh gun do ghabh mi riamh eagal fhad’s a bha mi ann.
Robh
sibh riamh air ur glacadh a-muigh ann an gèile?
Bha sinn a-muigh ann an gèilltean gun teagamh, bha, ach chan urrainn mi ràdh gun do ghabh mi riamh eagal.
Dè
an gèille a bu mhiosa san robh sibh a-muigh?
O bha aig 9 no 10, bhiodh sin a’ tachairt.
Bha
sin gu math curs!
O bhiodh. Bha sin a’ tachairt ach cha deidheadh tu a-mach air a shon ach ’s dòcha gun tigeadh e ort.
Dh’fheumadh
sibh a bhith a’ cumail sùil air an tìde.
O dh’fheumadh, dh’fheumadh. Ach bha earbsa agad anns an fheadhainn a bha còmhla riut. ’S e Iain sa bhitheantas a bha a’ sgiobaireachd. Bha e na bu shine na mise agus bha na b’eòlaiche na mise. Bha earbsa agam às. Tha mi creidsinn gun robh sin a’ sàbhaladh nach robh eagal orm. Agus bha a h-uile duine, anns an t-suidheachadh san robh mi. Bha earbsa agad às an duine a bh’ air do cheann.
An
robh agaibh ri tiocaid a chosnadh airson a dhol gu muir?
Bha. Nuair a chuir sinn airson a’ chiad Rìbhinn Donn bha i dìreach fon a’ chòig tunna fichead. Ma bha eathar agad seachad air còig tunna fichead cha robh feum agad air ticead. Bha i an taobh a-staigh dhan a sin...cha robh i buileach an còig tunna fichead. Ach ’s e an t-airgead a fhuair sinne airson a’ chiad Rìbhinn Donn, cha b’ann o Bhòrd Leasachaidh na Gàidhealtachd a fhuair sinn idir e ach o Bhòrd an Sgadain. Herring Industry Board ann an Dùn Èideann bhon d’fhuair sinne cuideachadh airson a’ chiad te. Aig an àm sin chomhairlich iad dhan dàrna fear againn a dhol airson tiocaid – mi fhèin no Iain. Agus bha Iain na bu shine na mise agus thuirt Iain “Thig thusa air a son.” Agus dh’fhalbh mi fhèin agus dithis bhalach eile às a seo agus chaidh sinn a Dhùn Èideann, a Lìte agus sinne a’ chiad fheadhainn ann an Sgalpaigh a fhuair tiocaid.
Dè
an ùine a bha sibh ann a shin?
Bha faisg air trì mìosan. Còrr air dà mhìos co-dhiù. Bha sinn a’ fuireach ann an Dachaigh nan Seòldairean ann an Lìte. An uair sin dè an ùine...a-nise nuair a thàinig an dàrna Rìbhinn Donn dh’fheumadh i sin tiocaid oir bha i seachad air...
Ach
bha an tiocaid agaibh.
Bha an tiocaid agamsa, ach bha sin a’ ciallachadh mura bithinnsa air bòrd, cha b’urrainn do Iain a dhol a-mach leatha. Agus dh’fhalbh Iain an uair sin agus ’s ann a bha e seachd bliadhna na bu shine na bha e nuair a fhuair mise i. Ach dh’fhalbh e ’s fhuair e i. Chaidh grunn dha na balaich ann a sheo airson tiocaid – uill dh’fheumadh iad. Mar a bha Coinneach Sticidh ann a shin agus Dòmhnall Beag Dhòmhnaill Maireid agus Murchadh Mòr, Murachadh Ailig Aonghais Bhàin agus Dàbhaidh agus a h-uile duine dha na balaich sin.
An
robh agaibh ri pàigheadh airson sin a dhèanamh?
Cha robh, cha robh.
Agus
an cuideachadh a bha sibh a’ faighinn airson eathraichean a cheannach, an robh
agaibh ri phaigheadh air ais no an e grant a bh’ ann?
Bha an dà chuid ann. Bha cuid aca a’ faighinn iasad cuideachd.
Ach
bha sin na chuideachadh.
Bha, bha. Tha cuimhn’ agamsa, cuin a bh’ ann a-nise. 1977, chaochail Ceiteag Thormoid shìos an rathad ann a sheo – an tè a bha pòsta aig Calum na Corraig. ’S e bràthair dhìthse aig an robh an Scalpay Isle. Agus nuair a chaochail Ceiteag bha an tiocaid aigesan, aig Fionnlagh, ach cha robh tiocaid aig duine a bh’ air bòrd ach e fhèin. Agus nuair a chaochaill Ceiteag, dh’fhuirich esan a-staigh airson seachdain no dhà agus thàinig e far an robh mise ach an deidhinnsa a-mach na àite air an Scalpay Isle oir bha tiocaid aig Iain airson an Rìbhinn Donn. Agus chaidh mise a-mach cola-deug no rudeigin anns an Scalpay Isle an àite Fhionnlaigh. Leis an lagh bha e rudeigin cunnartach ma bha càil dol a thachairt agus gun cuideigin le tiocaid air bòrd.
Tha
tòrr eòlais agaibh air an iasgach – tha sin follaiseach.
Chan eil mi cho eòlach ri Murachadh Dhòmhnaill Iain idir ach bha e ris na b’fhaide na bha mise.
DISK ENDS


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Linne Mhoireibh o Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2783
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34687
- KEYWORDS
- cairtean-puist
clubaichean goilf
raointean goilf
taighean-club
co-fharpaisean
facail
abairtean
Air a' chairt-phuist seo tha sealladh thar Linne Mhoireibh dhan Eilean Dubh. Gabhaidh an taigh-club aig Club Goilf Inbhir Narann fhaicinn faisg air an tràigh. Chaidh Club Goilf Inbhir Narann a chur air bhonn ann an 1887 air oir an iar a' bhaile. Chaidh an cùrsa a leudachadh a-rithist le Eirdsidh Simpson, 'Seann' Tom Morris agus Seumas Braid agus thar nam bliadhnachan tha e air a bhith na dhachaigh do dh'iomadh tachartas neo-dhreuchdail agus proifeiseanta, nam measg Cupa Walker ann an 1999. Ann an 1899, chaidh glub goilf eile, Club Goilf Dun Bàrr Inbhir Narann a chur air bhonn air fearann air taobh an ear Inbhir Narann.
Chaidh a' chairt-phuist a dhèanamh sna 1930an. Air a cùl tha faclan a' Phrìomh Mhinisteir:
'Seo àm do na h-uile seasamh còmhla is daingeann!'
('This is a time for everyone to stand together, and hold firm!')

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tha Bòrd na Gàidhlig air aonta a thoirt do Phlana Gàidhlig Choimisean na Coilltearachd Alba.
Tha am Plana còig bliadhna seo (2010-2015) a’ cur am follais ciamar a thèid a’ Ghàidhlig a chleachdadh leis a’ Choimisean an dèiligeadh leis a’ phoball agus leis na prìomh bhuidhnean-seilbhe.
Thuirt Bob Mac an Tòisich, stiùiriche Choimisean na Coilltearachd Alba: “Tha seo na deagh naidheachd dhuinne agus na ceum mòr a chum àrd-amasan Phlana Nàiseanta na Gàidhlig.
“Tha sinn ann an suidheachadh air leth airson ruighinn air muinntir na h-Alba air fad. Tha am plana a’ cur am follais nan iomadh dhòigh anns an tèid Gàidhlig a chleachdadh sa leithid inbhe chorporra, soidhnichean, bileagan ‘s foillseachaidhean agus làrach-lìn a’ Choimisein.
“Tha àite mòr aig a’ Ghàidhlig an dualchas na h-Alba; ar n-inbhe nàiseanta; beatha cultarail agus fiù ar cruinn-eòlas. Tha an aibidil Ghàidhlig a’ tarraing air ainmean chraobhan na dùthcha agus ’s ann sa Ghàidhlig tha mòran de chruth-tìre na dùthcha air ainmeachadh is comharrachadh.
“Tha sinn air leth toilichte gum faigh sinn a-nis air cur gu mòr ri oidhirpean a dh’ionnsaigh ath-nuadhachadh na Gàidhlig; a’ neartachadh inbhe a’ chànain agus a’ brosnachadh dhaoine gu bhi ga cleachdadh is ga h-ionnsachadh.”
Chaidh Plana Gàidhlig Choimisean na Coilltearachd Alba a chur ri chèile a rèir nan slatan-tomhais reachdail ann an Achd na Gàidhlig (Alba) 2005, le mothachadh air Plana Nàiseanta na Gàidhlig agus an stiùireadh air Deasachadh Phlanaichean Gàidhlig.


text:
- TIOTAL
- buidheann Sgoile, Loch Bhraoin
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0621
- ÀITE
- Loch Bhraoin
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40380
- KEYWORDS
- sgoilearan
Chithear anns an dealbh-chamara seo buidheann sgoilearan às sgìre Loch Bhraoin. A' tòiseachadh air an làimh chlì san t-sreath-chùil tha Seòras Ros, Alasdair MacLeòid, Ailig MacCoinnich, J. MacAoidh, Ruairidh Rae agus D. Caimbeul.
Ann an sreath a' mheadhain, a' tòiseachadh air an làimh chlì, tha Catrìona NicLeòid, Maighread-Anna NicRàth, Cathy NicCoinnich, Anita NicIllEathain, Màiri Lawson, Nina Ros is Alice-Anna NicRàth.
An t-sreath aghaidh, a' tòiseachadh air an làimh chlì, tha P. Ros, Màiri-Ceit Wallace, Betty Stiùbhart, Nessie Ros, Molly Chaimbeul, Màiri NicArtair is Coinneach MacRàth. Na shuidhe air an làr tha Dougie MacCoinnich
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Loch Dubhthaich agus Loch Aillse bhon An Dòrnaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0746
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an; 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32665
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
Na Còig Peathraichean
Caisteal Eilean Donnain
Loch Aillse
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn seallaidhean Loch Dubhthaich agus Loch Aillse bho Bhràigh An Dòrnaidh ann an Taobh Siar Rois. Tha Loch Aillse a' dol na dhà mheur nuair a tha e a' sruthadh a-staigh bhon chuan a' cruthachadh Loch Long agus Loch Dubhthaich. Tha na lochan seo air an cuairteachadh le seallaidhean àlainn le Còig Peathraichean Chinn Tàile aig ceann Loch Dubhthaich agus caisteal Eilean Donnain air a shuidheachadh far a bheil na trì lochan a' tighinn gu chèile


text:
- TIOTAL
- Bradan air a ghlacadh aig Stèisean Bhad an Tairbeirt
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0591
- ÀITE
- Aichillidh Bhuidhe
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40357
- KEYWORDS
- iasgach
stèiseanan bhradain
Bad an Tairbeairt
Aichillidh Bhuidhe
Tha bradan de chuideam deich air fhichead punnd 's a dhà (trithead 's a dhà) ri fhaicinn san dealbh-chamara seo, 's tha e air a chàradh ri taobh bhreac beag mara. Chaidh am bradan a ghlacadh ann an lìn poca aig Stèisean (bhradain) Bhad an Tairbeirt ann an 1974
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Am Parbh agus an Taigh-solais
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3809
- ÀITE
- Ceann Dùnaid
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Dùnaid
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35641
- KEYWORDS
- coasts
Tha taigh-solais a' Phairbh na laighe san àite as fhaide thall air iar-thuath na h-Alba. Tha e cianail duilich do luchd- tadhail faighinn ann, is feum ac' air bàt'-aiseig tarsainn Loch Dhùirinis ach am faigh iad thuige. Chaidh an taigh-solais a thogail ann an 1827-28 leis an innleadair Raibeart MacSteaphain, is chosg e £14,000. Chaidh a dhèanamh fèin-ghluasadach ann an 1998


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean de dh' Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1026
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32947
- KEYWORDS
- cairtean
fuarain
Comann nan Goireasan
Rìgh Eideard VIII
taighean-òsta
calachan
Na Sùdraichean
carraighean-cuimhne
raon-teanas
raon bobhlaireachd
Air a' chairt seo tha sia seallaidhean de dh' Inbhir Ghòrdain. Gu h-àrd, air an taobh chlì agus an taobh dheas, tha Àrd Shràid Inbhir Ghòrdain. Chithear Fuaran Rìgh Eideard air an taobh dheas. Chaidh a chur an gnìomh gu h-oifigeil leis a' bhean-phòsta Dhòmhnallach, bean a' phròbhaist, ann an 1904. Phàigh Comann nan Goireasan airson an fhuarain, mar chuimhneachan air a' chuairt aig an Rìgh Eideard VIII gu Inbhir Ghòrdain ann an 1902. Gu h-àrd, air an taobh chlì, chithear an Taigh-Òsta Rìoghail - togalach le similear àrd, a thogadh ri linn Bhictòria. Chaidh a sgrios ann an teine an 1973.
Gu h-ìseal, air an taobh chlì agus air an taobh dheas. Tha seallaidhean dhen chala agus dhe na Sùdraichean - dà chreig a tha ag èirigh anns a' chaolas, a' dìon beul a' chala.
Gu h-àrd, anns a' mheadhan, tha dealbh de Charragh-cuimhne Inbhir Ghòrdain, os cionn Caolas Chrombaidh. Gu h-ìseal, anns a mheadhan, tha na raointean teanas agus bobhlaireachd ri taobh an stèisein


text:
Coille dharaich / Oakwoods
Coilltean daraich air talamh àrd
Tha ar coilltean-uisge am measg rùintean-d́omhair falaichte na h-Alba! Fo bhuaidh gnàth-sh́de thlàth, fhliuch na h-Atlantaig air taobh siar na dùthcha, tha na coilltean sin air bratan ṣghail de raineach is cḥinneach fhàs, agus raon ṣnraichte de ghnèithean co-cheangailte. 'S e darach a' chraobh as bitheanta agus beithe, le àireamhan eadar-dhealaichte de chuileann, de chaorann is challtainn. Tha an darach buailteach lùghdachadh san iar-thuath agus nas àirde shuas air a' mhullach agus 's i a' bheithe as motha a th' anns na coilltean. As t-earrach tha beairteas de fhlùraichean ́osal ann an cuid de na coilltean sin, le bṛg na cuthaige, ṣbhrach, dail-chuach, glasair choille, gairleag achaidh, tursarain choille agus ṃran ghnèithean de raineach. Mar a tha an talamh a' fàs nas seirbhe, tha feur is froineach a' fàs nas cumanta agus, air talamh a tha air leth searbh, 's ann aig braoileagan is c̣inneach a tha làmh an uachdair.
Am measg nam feartan as cudromaiche sna coilltean sin tha na coimhearsnachdan lusan - lusan nan àirneag (cuislean aibheach), c̣inneach (c̣mhla cuiridh sinn caoinich no bryophytes orra) agus crotal. Tha grunn cheudan de shẹrsaichean caoinich is de chrotal ann an coilltean na h-Atlantaig; ṃran dhiubh beag, b́odach, le cruthan iongantach is àlainn nuair a chithear iad fo lionsa làimhe, cuid eile ṃr is an crochadh bho na craobhan coltach ri falt no pàipear air a stialladh bho balla. Tha gnàth-sh́de taobh siar na h-Alba air leth freagarrach dha na gnèithean sin, a tha a' cur feum air àile thais, agus tha iad a' soirbheachadh ann an ĺonmhorachd nach fhaighear ann an àite sam bith eile san Roinn Ẹrpa - no am ṃran àiteachan san t-saoghal. Gu dearbh, tha na coilltean sin mar aon de na h-àrainnean as Albannaiche a th' againn.
Tha coilltean daraich an taoibh shiair cuideachd a' cur taic ri ainmhidhean samhlachail - nan cruinneachadh ṣnraichte de dh'ẹin briodachaidh tha an eàrr-dearg, an conan coille, agus am breacan glas. Sa mhoch mhadainn aig deireadh an earraich is toiseach an t-samhraidh, cluinnear, is chithear, ma tha thu sealbhach, an eàrr-dearg fireann, a' d́on a cheàrnaidh fhèin le ̣ran, bho f́or mhullaichean nan craobhan daraich.
Tha grunn ghnèithean tearc de dhealain-dè a' dèanamh an dachaighean ann an cuid de na coilltean cuideachd. Tha sùrdagan breac (chequered skipper butterfly) a tha gu math tearc ann am Breatainn, rim faighinn a-mhàin ann an coillteach fhosgailte air taobh siar na h-Alba, far am bi iad a' breith an uighean air feur purpaidh na ṃintich. Tha an dealain-dè, dealan-dè nan oirean neamhnaideach (pearl-bordered fritillary butterfly), a' fuireach ann an àiteachan coltach ri sin ach 's ann air dail-chuach a bhios iad a' breith an uighean.
Tro na linntean, tha na coilltean sin air taic a thoirt dha daoine cuideachd, agus cha b' ann a-mhàin airson an cuid fiodha. San 18mh agus an 19mh linntean, bha ṃran dhiubh preaslaichte; bhathas a' cleachdadh an fhiodha gus gual-fhiodha a dhèanamh airson leaghadaireachd iarainn agus airson fùdar-gunna, agus an rùsg airson leathar a cairteadh. Thàinig na gńomhachasan sin gu ceann mu dheireadh o chionn c̣rr is 100 bliadhna, agus on uair sin tha na coilltean air fàs gu bhith nan cuilbh inbhidh.
Tha coilltean daraich air na talmhaichean àrda nan àrainnean pŕomhachais ann an Ro-innleachd Bith-iomadachd na h-Alba agus tha iad cuideachd air an d́on fo Riaghailt àrainnean na h-Ẹrpa . Lorg fhèin an draoidheachd tharraingeach aca - tha cuid de na coilltean daraich as fheàrr ann an Alba air Tèarmainn Nàdair Nàiseanta .
'S e Taighnis aon de na coilltean daraich àrsaidh as motha ann am Breatainn. Tha i suidhichte air leth-innis brèagha a' coimhead thairis air Loch Suain agus tha faireachdainn ṣnraichte mu thimcheall. Tha raineach is c̣inneach sileach na coille a' measgachadh le talamh boglach is feurach agus a' cumail beatha ri c̣rr is 300 gnè lusan agus c̣rr air 20 sẹrsa de dhealan-dè.
Loch Laomainn ann am meadhan na h-Alba, ainmeil airson a chladaichean is eileanan coillteach. Tha an tearmann a' toirt a-steach c̣ig de dh'eileanan an locha, gach aon le coille dharaich inbhidh. As t-earrach bidh a' choillteach c̣mhdaichte le bṛg na cuthaige is gairleag achaidh nuair a bhios ceileirichean siùbhlach, breacain glasa is an eàrr-dearg a' ṭiseachadh a' tilleadh.
Gleann Nant a bruthaichean c̣mhdaichte le sàr choillteach mheasgaichte. Chaidh ṃran chraobhan a leagail bho 1753-1880 gus gual-fhiodha a chumail ri Fùirneis Iarainn Bun Abha faisg air làimh (a tha a-nis fo stiùireadh Alba Aosmhor agus fosgailte dhan phoball). Tha gasan bho na stuic a chaidh a ghearradh, air fàs a-rithist agus tha fàs mèath de cḥinneach is chrotal orra.
Glasdruim , coillteach fhiadhaich a tha a' d́readh bhon chladach faisg air ceann Loch Criathrair suas bruaichean Beinn Churalain. Tha atharrachaidhean na h-àirde agus an t-searbhag is an t-aol a th' anns na creagan a' ciallachadh gu bheil measgachadh torrach de chraobhan, lusan is bhiastagan ann. Tha an tèarmann ainmeil cuideachd airson na th' ann de dhiofar sẹrsa dhealain-dè, nam measg an dealan-dè tearc, sùrdagan breac.
Gleann Creabasdail, àlainn is iomallach. Tha slighe fhada a-steach gun choille iomallaich seo air cladaichean Loch Suaineirt, ach 's fhiach e an t-saothair air sgàth nan seallaidhean ḿorbhaileach agus dh'fhaodadh gum faiceadh tu eadhon ḍbhrain. Tha fuarachd thais is dubhar na coille dhuilleagaich air leth freagarrach airson fàs a thoirt air raineach, c̣inneach, lusan nan àirneag is crotal.
Tha craobhan Airigh Fhionndail c̣mhdaichte le c̣inneach, raineach, lus nan àirneag is crotal, a tha a' soirbheachadh sa ghnàth-sh́de thais seo. Tha a' choille cuideachd na dachaigh dha iomadh sẹrsa ẹin.
'S e Loch a' Mhuilinn a' choille dharaich as fhaide tuath ann an Alba. Tha buaidh bacaidh gèilltean a' chinne tuath ri fhaicinn is cuid de na daraich nan craobhan èalaidheach, ́osal faisg air a' mhuir.
Last updated on Thursday 10th May 2012 at 15:55 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
- TIOTAL
- Caran-obrach air croit ann an Gallaibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS_CROFTING_13
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2768
- KEYWORDS
- croitearachd
croitearan
croitear
croit
croitean
lot
lotaichean
sgoil
brot
caran-obrach
mòine
Bìoball
Sgriobtar
Sgriobtaran
glanadh
claistinneach
Anns an earrainn chlaisnich seo tha boireannach a tha a' fuireach ann an Gallaibh a' cuimhneachadh air cuid de na caran-obrach a bh' aice ri dhèanamh air croit an teaghlaich an dèidh dhi Àrd-sgoil Inbhir Ùige fhàgail, mu 1940.
'Well, long ago when we were young, it used to be on the Saturday, we used to have to make the soup - the soup wis made. An we had to take in peats, we had a whole - a place under wur window. We used to clean it out on a Saturday an then I'd build it up wi peats all on the inside. An we used to have to take all the shoes, everybody's shoes wis taken along, an they were all brushed ready for Sunday. An we did nothin on Sunday, but we all walked to the church. An how, how many mile wis that we had to walk to the church? Aboot two an a half, three mile. Yeah. Every Sunday. We all had to go every Sunday. An when we came home we had the dinner, an then the books wis taken, they called it. Ye took the Bible out an ye did that. Well, the head o the hoose used to always make with the, kind a service, ye know, and then at night again before we went to our beds, the same thing happened. That's how we spent our Sunday.'
Bha croitean Ghallaibh gu math coltach ri croitean sna siorrachdan croitearachd eile an Alba: Earra Ghàidheal, Inbhir Nis, Ros agus Cromba, Cataibh, agus Sealtainn. Bhiodh an croitear a' cumail beagan bheathaichean - mar as trice, co-dhiù aon bhò , caoraich, cearcan agus muc. Bha an t-each na bheathach cudromach airson luchdan a ghiùlan gus mu dheireadh ghabh tractaran beaga an t-àite aige bho dheireadh nan 1940an suas. B' e am bàrr àbhaisteach coirce (ris an canadh iad arbhar ann an Gallaibh), buntàta, snèapan agus feur, agus na h-uimhir de ghlasraich. Suas gu anmoch anns na 1950an bhiodh croitearan aig an robh cothrom air barrachd fearainn gu ìre mhòir fèin-fhoghainteach, ach gu cumanta bhiodh obair aig buill dhen teaghlach air falbh bhon chroit. Bha ceàird aig iomadach croitear a leig leis obair fhaighinn air falbh bhon dachaigh. Bhiodh uisge airson na croit a' tighinn bho thobar, fuaran no allt faisg air làimh. B' e an connadh a bu ghoireasaiche airson còcaireachd agus teas a' mhòine 's bha sin air a buan 's air a tioramachadh air a' mhòintich as t-samhradh


text:
Tanic dono Deiric mac Airmedaich da indsaigid & cloch ina durnn; in chucam-sa ro gabuis in cloch-sin? ar Cormac. Ni chucad, ar Deiric, & is leat bias m' urchar-sa a n-agaid do namad. Buaid n-urchair & amais fort fein & ar fearthinaid, ar Cormac, & maidm re h-Uib Amalgaid mad h-e fearthinaid diubraices in ced-urchar and & comaillther sin beos h-i Deiric & h-i Mail Conairi & h-i Mithigen o Maig Gamnach bail ar bendaích da rig .i. Sodelb. A cain & a primidin is la Cormac sin uile. Is h-e Cormac ro leasaich galar Aengusa meic Conaill meic Finain meic Conaill otait muinter Muiredaich .i. taisich in Lacain la h-Uib Amalgaid dia roibi Dicell Dasachtach a Sid Buda ingine Buidb Deirg ac leanmain Muiredaig meic Aengusa meic Fheargusa cor chuir Sadb ingen Fiachrach Find otait h-Ui Fiachrach Find la h-Ui n-Amalgaid bean Aengusa meic Fergusa mathair Muireadaich a mac ar comairci Cormaic & tuc in rigan beo & marb a meic do Chormac ara slanugud. Is andsin do-rindi Cormac urnaichi fri Dia & ro slanaiged in mac-sin Muireadaich andsin.
p.8Do-fhacaib do buaid n-urlabra & soncethra & cend sidha & comairli da Ib Amalgaid & da Ib Fiachrach. Tuc son dono do Chormac ech & errad cacha rig taiseich do Cloind Muireadaich & cain cacha leicci & cacha loisdi & screball cacha duine; buaid ech & con & dalta la muintir Muireadaich do chind riara Chormaic co brath & a comarba da eis.


text:
- TIOTAL
- Clàradh Chàraichean Chataibh NS 14 gu NS 17, Ògmhios 1904 gu Màrt 1905
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_CS_3_9_1P03
- ÀITE
- Cataibh
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH
- DEIT
- 1905
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4560
- KEYWORDS
- Cataibh
Clàrachadh Chàraichean Chataibh
càraichean
carbadan
baidhsaigailean-motair
Anndra Carnegie
Clàradh Chàraichean Chataibh NS 14 gu NS 17, Ògmhios 1904 gu Màrt 1905
Tha àireamh clàraidh gach càr sa Chlàr, còmhla ri ainm agus seòladh an neach-seilbh, modail a' chàir, seòrsa agus dath a' chàir, a chuideam gun luchd air, ciamar a bhios e air a chleachdadh, ceann-là a' chlàraidh agus, far a bheil e iomchaidh, ceann-là a chaidh a dhubhadh às.
Chaidh càraichean a chlàradh do Francis George Gunnis; Andrew Carnegie; Donald Cameron; Robert Garden; William Bertram Allen; James Bertie Simpson. Chaidh an càr le Anndra Carnegie a chlàrachadh mar 'Electric Omnibus'.
NS14 NS15 NS16 NS17


text:
- TIOTAL
- Eaglais Naomh Ninian, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2788_AT
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- DEIT
- 2010
- LINN
- 2010an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34693
- KEYWORDS
- eaglaisean
seirbhisean eaglais
Clèirich
Clèireachdas
Chaidh Eaglais an Naoimh Ninian a thogail bho thùs dha Eaglais Shaor na h-Alba ann an 1880-1. Chaidh a togail le Anndra Maitland & Mic aig cosgais mu £7000 agus chaidh a coisrigeadh leis an Urr Dr Ceanadach bho Inbhir Pheofharain air Diardaoin 29 Dùbhlachd 1881. Chaidh am 1200 suidheachan san eaglais a lìonadh aig a' choisrigeadh.
Chaidh Eaglais Shaor na h-Alba a chur air bhonn mar thoradh air Briseadh na h-Eaglaise ann an 1843, nuair a choisich faisg air 500 ministear a-mach à Àrd-sheanadh Coitcheann Eaglais na h-Alba oir bha iad an aghaidh an t-siostam le luchd-taice a bha a' dol san eaglais aig an àm sin. Stèidhich iad Eaglais na h-Alba Saor, air aithneachadh às dèidh sin mar Eaglais Shaor na h-Alba.


text:
LEARNGAELIC WITH AN LÀ LEARNGAELIC LEIS AN LÀ
- Gaelic text Teacsa Gàidhlig
- English text Teacsa Beurla
- Gaelic & English text Teacsa Gàidhlig & Beurla
- Vocabulary Briathrachas
A' sgitheadh tro mheadhan na Gàidhlig (18/02/2014)
[Innes Rothach – Preseantair] Fhuair sgoilearan o air feadh na Gàidhealtachd cothrom sgitheadh ionnsachadh ann an clasaichean a tha gan teagaisg tro mheadhan na Gàidhlig. Chaidh an sgeama a dhealbhachadh le Comann na Gàidhlig a tha airson òganaich a bhrosnachadh gus an cànan a chleachdadh ann an suidheachaidhean neo-fhoirmeil. Tha an aithris seo aig Ailean MacLeòid.
[Ailean MacLeòid – Neach-aithris] Chaidh na mìltean chun nam beanntan air an deireadh-sheachdain is fear dhe na làithean sgithidh a b’fheàrr an Alba airson bliadhnaichean ann Là na Sàbaid. Nam measg, bha buidheann air an toirt còmhla le Comann na Gàidhlig airson Gàidhlig a bhrosnachadh ann an suidheachadh neo-fhoirmeil. Air a’ chiad là, bha feadhainn ann nach robh a-riamh air paidhir skis a chur orra agus a bha ga fhaighinn doirbh fuireach air an casan.
[Ailean MacLeòid – Neach-aithris] Chùm iad orra ged-thà, iad uile a’ toirt taic dha na caraidean ùra aca. ‘S ann tro mheadhan na Gàidhlig a bha a’ chuid bu mhotha dhen teagaisg agus cha do chuir sin sìon a dhragh air na sgoilearan.
[Ailean MacLeòid – Neach-aithris] Cha robh cùisean idir cho soilleir air an dàrna là, ach rinn sinn cinnteach gun d’ fhuair na sgoilearan uile blas air dìreach mar a tha sgitheadh an Alba.
[Ailean MacLeòid – Neach-aithris] Ro dheireadh an turais, bha iad uile comasach faighinn bho mhullach gu bonn a’ chnuic. Bha e follaiseach gun do rinn iad adhartas air a’ bheinn, ach dè mu dheidhinn a’ chànain?
[Romy] Tha mi a’ smaointinn gu bheil mi a’ fàs nas fheàrr oir ann an Ìle, tha iad dìreach a’ cleachdadh mar faclan sin agus an uair sin nuair a bhios mi a’ dol air turas mar seo, bidh mi a’ cluinntinn tòrr Gàidhlig diofraichte.
[Claire-Frances] Dìreach a’ cleachdadh a’ chànain is daoine an aois agaibh fhèin, math a’ cleachdadh a’ chànain còmhla riutha is tha e dìreach math airson do chànan, cultar is rudan.
[Ailean MacLeòid – Neach-aithris] Tha coltas ann ma-thà gun d’ fhuair a’ chlann togail às an turas aca. Agus, tha coltas ann gun d’fhuair daoine nach robh co-cheangailte ris a’ bhuidhinn brosnachadh às cuideachd.
[Dòmhnall Morris] Uill, an rud a bha inntinneach an-diugh, bha sinn ann an ciutha aig bonn aon de na lioftaichean agus thàinig am boireannach seo a bhruidhinn rium, 's thòisich i a’ bruidhinn beagan Gàidhlig, bha i a’ tòiseachadh air Gàidhlig ionnsachadh, is fhuair ise brosnachadh às gun robh sinne a’ feuchainn ri Gàidhlig a bhrosnachadh, ‘s e seòrsa de chearcall a th’ ann far a bheil sinn a’ cur ris a’ chearcall a tha sin. Tha mi an dòchas gu bheil an òigridh air co-theacsa fhaighinn gu bheil iad a’ faighinn air rudan spòrsail a dhèanamh tro mheadhan na Gàidhlig. Tha sin cudromach, chanainn. Agus tha sinn an dòchas gun gabh iad tuilleadh rudan a bharrachd san àm ri teachd. Gu dearbh, tha feadhainn air tilleadh agus tha feadhainn ag iarraidh tilleadh an ath thuras aig deireadh na sheachdain, tha sin math.
[Ailean MacLeòid – Neach-aithris] Mar sin, ged a bha fìor mheasgachadh de shìde aca, tha coltas ann gur e turas soirbheachail a bh’ ann dhan fheadhainn a ghabh pàirt. Ailean MacLeòid, BBC An Là, Leac a' Ghobhainn.
Skiing through the medium of Gaelic
[Innes Munro – Presenter] School pupils from all over the Highlands the opportunity to learn skiing in classes that were taught through the medium of Gaelic. The scheme was designed by The Gaelic Society to inspire the youth to use the language in an informal situation. This report is with Allan MacLeod.
[Allan MacLeod – Reporter] Millions came to the mountains at the weekend on one of the best skiing days in Scotland for years on Sunday. Amongst them, there was a group who were brought together by The Gaelic Society to speak Gaelic in an informal environment. On the first day, there were people who have never put on a pair of skis and they found it difficult to stay on their feet.
[Allan MacLeod – Reporter] They kept offering help to their new friends. Most of the teaching was through the medium of Gaelic and that did not concern the pupils.
[Allan MacLeod – Reporter] Things were not as clear the next day, but we made sure that the pupils all got a taste of what it’s like to ski in Scotland.
[Allan MacLeod – Reporter] Before the end of the journey, they were all capable to get from the top to the bottom of the hill. It was clear that they had made improvements on the mountain, but what about the language?
[Romy] I think I am getting better as in Islay, they are just using words like that and then when I go on a trip like this, I hear a lot of different Gaelic.
[Claire-Frances] Just using the language and people are the same age as me, good to use the language together and it is just good for your language, culture and things.
[Allan MacLeod – Reporter] It would appear that they children got a lift out of the trip. And, it would appear that people who were not connected to the group were inspired too.
[Donald Morris] Well, the thing that was interesting today, we were in the queue at the bottom of one of the lifts and this woman came to talk to me. She started to speak a little Gaelic, she was starting to learn Gaelic and she took inspiration as we were trying to expand Gaelic. It’s a sort of circle where we add to the circle. I hope that the youth get the subtext that they get to do fun stuff through the medium of Gaelic. That is important, I would say. And we hope that they’ll take more things in the future. Certainly, many have returned and some want to return on the next trip at the end of the week, it is good.
[Allan MacLeod – Reporter] As such, although there was a true mix of weather, it would appear that it was a successful trip for those who took part. Allan MacLeod, BBC An Là.
A' sgitheadh tro mheadhan na Gàidhlig
(Skiing through the medium of Gaelic)
CuideachadhHow to use this site
Tha Learn Gaelic le An Là ag amas air luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a tha, le beagan misneachd, deiseil airson ceum air adhart a ghabhail. Tha an t-susbaint freagarrach dhan h-uile neach-ionnsachaidh, ach bidh e nas cuideachaile do dhaoine a tha seachad air an ìre Tòiseachaidh.Learn Gaelic with An Là is aimed at learners who have already gained some confidence in Gaelic and want to take their learning to the next level. The material is suitable for all learners, but those who have progressed beyond the Beginner level will find this section particularly useful.
Bidh sinn a’ cur sgeulachdan bhon phrògram BBC An Là beò gach seachdain, le tar-sgrìobhadh Gàidhlig is eadar-theangachadh Beurla. Bidh dath an teacsa ag atharrachadh nuair a thèid facal a chluich. ‘S urrainnear cliogadh air facal sònraichte agus cluichidh am bhidio bhon sin a-mach. Dh’fhaodadh gum biodh seo cuideachail dha luchd-ionnsachaidh airson fuaimneachadh a dhearbhadh. Stories from the BBC ALBA Gaelic news programme "An Là" are uploaded on a weekly basis, with a Gaelic transcript and an English translation. As each Gaelic word is spoken, the accompanying text changes colour. Individual words can be selected with a simple click and the video will play from that point onwards. Learners may find this useful for checking pronunciation.
Bidh gach paragraf Gàidhlig a’ gluasad ri linn na h-aithris, ach faodar cuideachd na bàraichean-sgrolaidh a ghluasad gu earrann shònraichte den aithris.Each Gaelic paragraph automatically scrolls in conjunction with the news report, but the manual scrolling bars can also be used to move the text to a particular section of the report.
Chithear an tar-sgrìobhadh Gàidhlig anns a’ chiad dol a-mach. Ach, gheibhear eadar-theangachadh Beurla den tar-sgrìobhadh le bhith a’ taghadh Beurla no Gàidhlig agus Beurla.The Gaelic transcript is shown by default. However, you can see a translation of the transcript by selecting the English or Gaelic and English tabs.
Tha briathrachas cuideachd ri fhaotainn, le faidhlichean fuaim Gàidhlig na chois. Tha a’ bhriathrachas air a thaghadh bhon aithris fhèin, le measgachadh leithid ainmean-àite, briathrachas naidheachd, gnathasan-cainnt is abairtean. Key vocabulary is also provided, with accompanying Gaelic audio. This is a selected from the vocabulary contained in the news report and may include a selection of place names, news terminology, useful colloquialisms and phrases.
Tha luchd-leasachaidh an làraich a’ moladh gun tèid am brabhsair-lìn as ùire a chleachdadh airson an t-susbaint seo fhaicinn. Am measg nam brabhsairean ùra (saor an-asgaidh) as urrainnear a chleachdadh, tha Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer agus Safari.The developers of the site recommend that an up-to-date web browser is used to ensure the content displays to its optimum. Suitable browsers (which are free to use) include the latest versions of Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer and Safari.
Gheibhear an làraich seo air tablaidean is fònaichean-làimhe ach, a chionn ‘s gur e bhidiothan làn-sgrion a-mhàin a sheallas iPhone, bithear a’ cluich faidhle-fuaim seach bhidio.The site should work on mobile devices, but since iPhones will only show video full-screen and hide the transcript, we play an audio file instead of the video.
Credits
This site uses technology from jPlayer and Mozilla Popcorn, and builds on an idea and code developed by Mark Boas and associates at Happyworm.
All videos used are courtesy of BBC An Là and the British Broadcasting Corporation, who retain all rights to them.
Site design and coding by Sealgar Ltd.
Video, audio and transcripts provided by bbc.co.uk/alba.


text:
Inbhir Ùige a' dealachadh ris na Fàraich
26 An Lùnasdal 2015 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha baile anns na h-Eileanan Fàrach, Klaksvik, a' coimhead airson ceangail a dhèanamh ri baile eile an Alba, às dèidh dhaibhsan agus Inbhir Ùige, aig an robh ceangal 'son còrr is fichead bliadhna sgarradh bho chèile.
Thuirt Pròbhast Inbhir Ùige nach b' urrainn dhaibh an ceangal a chumail às dèidh ghearainnean làidir mun dòigh sa bheil muinntir Klaksvik ri marbhadh mhucan-mara gach bliadhna.
Tha Aonghas Dòmhnallach ag aithris.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dccc.xl.i.
Muiredach m. Cernaigh, equonimus Aird Machae, moritur.
Geinnti for Duiblinn beos.
Finsnechta m. Bresail abbas Cille Dumai Glinn, Cumsudh m. Ruamlusa abbas Domnaigh Sechnaillomnes mortui sunt.
Feidhlimidh Cille More Enir, episcopus, quieuit.
Mael Duin m. Conaill, ri Calatroma, do ergabhail do ghenntibh.
Orggain Cluana M. Nois o genntibh di Linn Duachail.
Orgain Biror & Saighre o genntibh di Duiblinn.
Longas Nordmannorum for Boinn, for Linn Roiss. Longas Nordmannorum oc Linn Sailech la Ultu.
Moran m. Indrechtaigh, abbas Clochair M. n-Daimeni, du ergabail do Gallaibh Linne, & a éc leo iarum.
Comman, abbas Linne Duachail, do guin & loscadh o genntibh & Goidhelaibh.
Orgain Disirt Diarmata o genntibh di Chóel Uisce.
Ceallach m. Cathgin, abbas Droma Moer la h-U Echach, dormiuit.
Dungal m. Ferghaile, ri Osraighe, moritur.


text:
Naidheachdan 11:00m
20 An Giblean 2015 Ùraichte aig Ùraichte aig
Iomairt an Taghaidh
Tha an SNP a' foillseachadh manifesto an taghaidh aca ann an Dùn Èideann an-dràsta fhèin, le gealltanas air poileasaidh adhartach airson na Rìoghachd Aonaichte air fad. Tha iad ag ràdh gun cuir iad stad air gearraidhean, agus gun cosg iad barrachd air slàinte. Tha Nicola Sturgeon ag ràdh gu bheil an SNP deònach co-obrachadh le riaghaltas Làbarach ann an Westminster. Tha Dàibhidh Camshron ag ràdh ge-tà gun cuir esan dìon air luchd-bhòtaidh ann an Sasainn, Èirinn a Tuath 's anns a' Chuimrigh, agus e ag ràdh nach eil e airson gum fulaing iadsan le co-dhùnaidhean a thigeadh às Alba.
Cuideachd an-diugh ann an iomairt an taghaidh tha na Libearalaich Dheamocratach ann an Alba a' moladh gun toireadh am banca gnothachais - am British Business Bank - tuilleadh taic do chompanaidhean ann an Alba. Tha Ceannard Albannach nan Tòraidhean Ruth Davidson ag ràdh gun dèanadh aonta eadar na Làbaraich agus an SNP cron air Alba. Agus tha Ceannard nan Làbarach Ed Miliband a' bruidhinn ri co-labhairt Caidreachas Aonaidhean Ciùird na h-Alba ann an Inbhir Àir.
Tubaist air an M8
Tha rathad an M8 dùinte air an t-slighe dhan iar ann an Glaschu an dèidh tubaiste san robh còig càraichean agus làraidh mu 09:00m an-diugh. Tha aithrisean ann gun deach triùir co-dhiù a thoirt dhan ospadal. Tha na seirbheisean èiginn uile an làthair eadar ceann-rathaid 17 aig Cowcaddens agus 18 aig Charing Cross. Tha maill mhòr ann ged a tha poilis a' stiùireadh na trafaig air falbh bhon sgìre a' cleachdadh Great Western Road.
Luchd-in-imrich
Tha ministearan an Aonaidh Eòrpaich a' coinneachadh an-diugh a dheasbad na h-èiginn le luchd-imrich anns a' Mhuir Mheadhan-Thìrich. Tha dragh ann gun deach còrr is 700 duine a bhàthadh an-dè nuair a chuir am bàta air an robh iad car far Libia. Tha mu 1,500 duine air am beatha a chall a-niste air a' bhliadhna seo. Gheàrr an t-Aonadh Eòrpach air ais air an obair-theasairginn agus cobhair an-uiridh agus iad an dòchas gun cuireadh sin bacadh air imrich.
Oifigear-Taghaidh nan Eilean Siar
Chaidh iarraidh air Oifigear-Taghaidh nan Eilean Siar, Malcolm Burr, a dhreuchd fhàghail rè ùine agus dragh ann gun deach riaghailtean an taghaidh a bhriseadh. Tha an Comh. Tormod MacLeòid mì-thoilichte gun do choinnich Mgr Burr - a tha cuideachd na àrd-oifigear air a' Chomhairle - ri Ministear na Còmhdhail, Derek MacAoidh, ann an Uibhist an t-seachdain seo chaidh. Bha tagraiche an SNP sna h-Eileanan an Iar, Aonghas Brianan MacNèill, an làthair, ach cha deach fiadhachadh a thoirt do dhuine de na tagraichean eile. Tha Mgr MacLeòid ag ràdh gum bu chòir do Mhgr Burr seasamh an dara taobh gus am bi rannsachadh neo-eisimeileach ann air a' chùis.
Alt-aiseig Ulapuil
Bidh alt-aiseig Ulapuil dùinte airson mìos bho an-diugh 's an obair-leasachaidh a' tòiseachadh an sin. Tha Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' cur sheirbheisean aiseig eadar-amail do charbadan eadar Steòrnabhagh agus Ùige, a' fàgail seirbheis do luchd-siubhail air chois a-mhàin eadar Steòrnabhagh agus Ulapul.


text:
- TIOTAL
- Taisbeanadh Dealan san Dachaigh, Northern Meeting Rooms, 1956
- EXTERNAL ID
- PAN_28_18
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20750
- KEYWORDS
- taisbeanaidhean
cucaran
fridseachan
innealan-nigheadaireachd
Bha taisbeanadh aig "English Electric" ann an taisbeanadh Dealan san Dachaidh a chaidh a chumail anns na Northern Meeting Rooms, Sràid na h-Eaglais, Inbhir Nis ann an 1956. Chosg an cucar 'àrd-ìre' £70 agus chosg an cucar 'àbhaisteach' ri a thaobh £42.4.1. Chosg am fridse àrd ri a thaobh £146.4.3. Chosg an t-inneal nighe air taobh chlì na deilbhe £88.19.9. Tha prìsean anns an t-seann airgead ro 1971 le notaichean, tastanan agus sgillinnean.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Am Monadh Ruadh bhon Rathad Mòr gu Tuath, faisg air an Aghaidh Mhòir
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3899
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35737
- KEYWORDS
- càr
carbad
carbadan
Chithear air a' chairt-phuist seo, air a bheil an tiotal 'Cairngorms from the Great North Road, near Aviemore', càr a' siubhal rathad air a bheil am B9152 an-diugh, ri taobh Abhainn Spè, gu deas air an Aghaidh Mhòir. Tha an A9 air a dhol an àite an rathaid seo mar a' phrìomh shlighe gu tuath gu Inbhir Nis