text: Prannaigh Gaeclhealach A G U S B E A R L A. L E D N A C H A L U D I K SY.RIA MIXTA TOCIS Ovid. A8&AAIV. ABERRAIN: Clo-Bhuaìlt ann Lc Sheumas Chalmers ? Airfon, W*V, SHARP, ann 'n INN'E&^EJS MDCCLXXX. '7* C=  " \ ì^ VS '.'i \& > $?]i COLLECTION F Gaelic and Englifh Songs B Y liUNCAN LOTHIAN, and other Hands SERIA. MTXTA JOCIS. A B E R D E E tfì Piinted by J. Chalmers : l?&r WilliAm Sharp, Statioacr, Inverness. MDCCLXXX. ( "0 '  / P R E F A C E, rHAT ihe Gaelic was ihe Language vfed by firft Inhabiiants of this Ifiand^ who migrated. froìn the Conthieni, is fdfciently evident. -Àt the Time of the Roman Invafion^ it wqs the Lan- guage fpoken cver a confuierable Part of Britain. Àffcr the Romars^ the Danes and Saxons gained Ground npon the Gaef and obiiged thcra to remove into the Weftern Parts of Scotland. The Scotcbj being the Language fpoken by the ìnhabitants of thc low Country^ foon afier became the Co^rt Làm guage, and expelled the Gaelic. From ihis time ike- Gaeiic began to declnie, But it is not our Deftgfì j in this Preface, io give a Hifiory of the Progrc/s and Decay cfthis Language; however^from a Con~ fiaeration, that it was the Language ufed by  , andwho learn tofpcfk it by Imitation. Some Attempts have of late b m made^ to reduce the Principìes of this Language to. ceriain Rules. It were to be wifhed y ihar 'Siandard wasfet ap by the Literati in the Gaelic^ for ihe Study of it ; for I may venture to affirm^ That there are not Six Perfons in the Righiandf who agree in every particidar in the Orthograp. of ihis Language, Th P R E F A C E. ^fhe following ohfervations may render the Per- ufal of thefe Sheets more eafy to the Reader. • ' ìn theùaelic language there are Eighteen Letters^ a, b, c, d, e, f, g, h, i, ], m, n, o, p> r, s, t, u," Five ofwhich are Vcwels, a, e, i, o, u. . The greateft Dffùulty in reading the Gaelic Lan- guage arifes from the Comhination cf Confonants* Ttye following are the moft common. bh and mh, found Uke v in Englifj ch founds always guttural, like ch in Chaos . clh and gh, found Uke y in Eng/ifh f h, iri which f is mute ph, founds like f ih, in which s is mute th, has the tfilent Thefe are called Secondary Mutes. '■•*■: ' •~rrr r r"i m ■rri i ORAN GAOIL. AN raoir a bhruadair me m' chadal à Rioghain ghaft an f huilt duail, I bhi fihnt ann mo ghlacabh, Mar a b' ait leam 's gach uair ; Beùl meachair 's è fiàbhailt, Fui mìnruiteach gruaidh ; Mar an driùchd do fhìiil chorrachj Fui d' chaol mala gun ghruaim. 2. Cha d' fhuair me 'nraoir Caddalj Air leabaidh 's mi m' aonor ; 5 S mi fmuaint' bean do natair, Thug tacaid bhàis domh 's a chlaoidh m^ Ge h ainmeil Diana, Thug mo ghradhfa barr' gill orr', Ann treùbharitachd pearfa, Ann àildeachd, dreach, agus fgiamhachà 3. 'Sì 'n te tha mi graite, Gur h àild ì na Venùs ; Tha ì ihuas fui' cùl fàineach, Mar dhealradh na Greine, Tha da fhlis mar an Eala, Bas mar channach an t fleibhe ; S' truadh gur mife rinn t' f haicfm 9 Ma 's a beachd leat mo threigeadh* 4. 'Si n' te tha fan Ardail, Thug barr mais' air gach mnai, Ciòchan fcijie' air t uchd folluis, A ; ( à ) JFni' d* bhrag;ad foillcir geal, bàn 5 'S mòr an toifeach air dò'ruinn, Do 'n tì chuir eòlas ort trà^ Bhi na aonar ann leabuidh, *S gun bhi d' ghlacabh fui' d laimh. 5. Acha ghèug nan rafg cannach^ ? S na meall fhuile mòdhar ; 'S truadh nacn 'eil mi 's tu thall ud, Ann 'fa Ghleannan 'fan ceò dheth ; Ann 'fa bhaddan bheag uigneach f # Ch% b' f huathach bhi d' bhòga ; * Nàm do chonn-trà -f bhi druideadh^ B' è mo chuidfe, do dheanfa. ' 6. 'Sann tha m' f hortan-fa 'n cunnart, Mar bhlà dhuillich airgèig^ 'Sè gu meòlanta dìreach, Gle dhìleas gu bharr ; Chaftrep mi gu dìlin, Dh' ain-deoin dìchil mo lamh; Ach a Righ th' ann fa' Chathaìr ! Lub àn Reall $ fo m c dnail. - 7. Acha Rìgh th' ann fna h ardaibhj, JJxb an t far ghi'bht fo nuas ; À dh' f hàg mife fuidh eiflean, An-aoibhin 's gach uair ; Dh' f hàg m' inntin fo luigfe, 9 S nach creid'iad fud uam ; 'S mi maonar am leabuidh, 5 S nach codal domh uair. 8. 'Sì do lamh air ftol pòfaidh, Bheireadh f olas domh luath ; f Tfee TwiKght. i A Star*. i 5 ) 'San Crùn gc do dh èij>ht è 9 Bu coi-èibhin fan uair : w Mùr 'eil do thoil rè,.. dhomh, *'S gu 'n geìl ù gu buan, Cha 'q 'eil agam do t' èiric, Ach aon leindeag fann uaigh. Oran Sugraidh ; ann Beuria^ 9 s ann Gaeìie, À SI was walking, 's mi turfach na 's leor 4/3 *Gu d' fhuaras tigh Caraid, be fagas co n rod, Ann faca mi Maighdin, 'Sì caoineil ro chòir : 'S bidh Rùn mo chrì' agam, Mo chaillin donn òg. 2. As foon's I beheld her, My heart was full fore ; The longer I faw her, I lov'd her the more. *Tha gaol air mo ghìaca', 5 S nach fèud mi g'a coir. 'S bidh rùn mo chrì' agam, Mo Chaillin donn òg. * 3. And when I had bedde^ Ì 'S gun an cadal am chòir • I payed a vifit, Do 'n chaillin ghlan òg, Bu chùrai' a h anail, Blas meal air a pòig. Bidh rùn mo chrì' agam, Mo chaillin donn og. 4. As ftie was a fleeping* C * ) Ps S'he did not controu' 7 ? Nuair f huair mi ì m' ghlacaibh, Bha m' aiteas ro mhòr. I could hear my heart dunting, N uair luidh mi ga còir. 9 S bidh rùn mo chrT agam, Mo chaillin donn og. 5. She faid in a hover, Sir, what are you for ? Cha b' urrain mi freagairt, Bha m' eagal cò mhòr. . I faid, my dear jewel, I pray you compofe. 5 S bidh rùn mo chrì' agam, 3Mo chaillin donn og. 6. She faid in a naffion, Cha 'n fhèud ù bhi 'm chòir, Leave ofF with your jefting, ril take it no more. Cha chreiddin do nihionnan, 'S cha 'n èifdin do ghlòir, 'S cha 'n f haigh ù nochd caidribh, 'n chaillin donn òg. 7. Asyou are a ftranger, You fhould not propofe To have me decoyed, Is m' f hagail fo bhron. Cha ghabhainfe Mafladh, ? dhuine tha beò. m 'S cha :.--n f haigh ù nochd caidnoh, ? 'n è|jailìin donh og. 8* Asl ama linner, v ( ' } I never propos d, To have you decoyed Ts t 'àgail fo bhròn. Ach dheanuiado phùfa', Gun mhearrachd, gun bhòft, 'S bidh rùn mo chri' agam, Mo chaillin ghlan og. 9. If you wili prove conftanf 5 Gun mhearrachd gun ghò; * And ftand to the promife You gave me before. Ma thig ù fann t flighe, 'S qu 'n cohìcrf ù 'n ròd^ »Bi cinnteach a' caidribh 'O 'n chaillin donn og. Malli mo Stor. THainig mi feach allt nam bruach, Mu f heafcar ann fa' mhai ; Bhà na h eoin bheaga' fèinn mu'n cuairt 5 S gach àite gabhail tàmh; Le 'n ceilleirin ga 'n glèufadh dlu, ? S a' fèinn le fonn, 's le ceol ; 'Sì gradh mo chrì* mo chaiHIn òg, 'Sì Malli mo Stor. 2. Rinn mi fuidh' air a bhruaich, 'S mi cumh' air fon mo ghaoil ; Nach feall -ùorm, is gabh dhi^m truas Da 'n d'rinneadh tràil le d' ghaol ; Na 'm brift ù 'n criodh' fo 'ta 'm' chom Th' air lagacha' le bròn ; S 8 ) . . *Sì gràdh mo chrì, mo chaillin òg, ? 'SìMallimoftor. 3. Na heoiri bheag os mo cheann, A' cuirteis air gach craoibh ; Is ghabh mi.f àrmad mòr re'n ftaid, A' Seinn gach ceilleir gaoil, Mac-lamh-luidh chaoi'neas dh'fheuch ì dhomh Ge d, chaill mi noife air, còir: 'Sì gradh mo chrì', mo chaillin òg, 'SìMallimoftòr. 4. Tha gach 1 us is àilde dreach, Chur nadur air an raon ; 'S na h uille iòs air eìnntin feachd, | 'S iad air an fgapa' faoin ; ; Ach 's mòr is cù'raidh 'm brollaich tlà, [ Ga n dug mi 'n gaol ro mhòr, * 'Sì gradh mo chrì', mo chaiìlin òg, 'SìMallimoftòr. 5. Ge bu leamfa huiile treud tha air a' mhori ud, thall 7 S na bheìl a dh, f hèudail air mu'n cuairt Aig innealtra ann fgach ball ; Ris arf. te ga'n dug mi gaol, I Gii 'n deannain roinn le deoin, 3 Sì gràdh mo clirì mo chailìin cg, ? SÌ Malli mo ftor. 6. Th' uirt ù rium gu 'n dug vi gaol, | J S gu 'm biodh tu dhomh mar fhaoil ; Cha mhioffa' neach le d' chomhra' ciuin jj Gu mealladh tu air aon ; 3 S è Gaol na 'ha mi 'g iarruidh bhos, Nam faighin è le deoin ; ■ ( 9 ) 'Sì rùn mo chrì' mo chaillin òg, 'SÌMallimoftòr. Oran, h Mac-Mhic Raonuil na Ceapaicb* THugas ceift do 'n mhnai ghafta, 'S gilleadh leachda, 's a cùl mar an tòr. Cam-lùbach, barr bachlach, Gruaidh dhaite, dèud ihaite mar nos. Sùilin corrach mar Chrioftal, 3 S binnis aoibhin leum briòtal a beoil. Aghaidh fholluis ann còi-ftri, Co dhiu 's àilde an neonàn, na 'n ròs. 2. Tha do mhuinneal mar chanach, Tha t f hiamh mar làn gloine do 'n f hion, Tha t uchd mar an ealla, Tùir ghealla, 's am barrana fias. ' Tha do fhlis mar thuinn mhara, 'Nuair dh' èireadh mòr ghaillin, no fià'n. Ge bu dàn è re labhairt, Air nàii b' e bhi ma' riut mo mhian. 3. Sliofaid ghafta 's maith cumma', Deas chalpa, troìdh 's cuimir am bròig. Thugus Gaol duit o 'n uiridh, Dh' fhàg fui' chrèuchd mi, mar dhuine gua treoir. C'àit na ghinn ì, fhiol Adhamh Na chuma' aon ràigh me beo ; Gun an te tha mi gràite, Orm furtachd, 's mo Ihàbhal o 'n fhòid, 4. Cha n'eil ortfa cron cumadh, Re fhaicfm o d' mhullacb gu d' bhonn* ( io ) Dh f hàs u d* fgàthan don' chruinne, Rinn Natar chum urram thoirt oirn. Chiùin Ainnir mhin, thaitneach, Ghrinn, ghafta, 's binn blafta guth beoil. Tuig-fe dòruinn mo phearfa, *S na trial-fa cur as domh ni's mò. 5. Tha do choltas re Venus, Philoclea cha bu choimeas dom' Rùn. Fàbhradh ghafta fiu' d' lèirfin, Thaobh airis mar fhèur, 's è fui dhruìehd, 'S lion' ar fear a thug fpèis duit, Aig feothas do bheufan, 's do thùr. Thug ù dha-thigh ìe t èibheachd, Gachaon fhaflan bu leir leat fa' chùirt. 6. G'àìt a bhèìl ann duit coi'meas, A ghèug fholluis is gilleadh na ghrian. Dian'na ri faicfin, 'Stu is àilde ann coltas mar thrian. Thaobh cummachd cha d' èid ì, Ann coi-meas ri geùg na n glan chiabh ; , Aìr m' fhacal 's tu h ceùtaich, A chunacàs le m' lèirfirì-fe riamh. 7. C àit 'n do flieall ì riamh 'n fgathan, Boinne fola thug barr ort fui' 'n fpèur ì Ann gillead, 's ann ailteachd, Chìte t ailleas mar dhealradh an grèin. An gaol thugas tra dhuit, Bi è m' àw gus an la' 'n tig an t èug. Ach ma leigeas tu bas domh, '& mairg fear eile bheir gradh dhuit am dheigh. 8. O 's mis tha fui' mhulad, ■'S tric mo fhuiliia a' cnunneacha' dhèur. Cha mhor nach d' 'albh uam mo lèirfin, Chlaoidh mo phearfa le h èugantas * mhòn I *S truagh gun flat do mhnaoi mhin-ghil, A chumma' le brìodal mi beo ; • Bheireadh cail, agus lùth dhomh, * Ge do bhiodh mo fhùilin fui' chleochd, 9. Sann air bruachaibh mo leapadh, Chunacas flat do mhnaoi fheamh* 's ì na fuidl , Lion lan dòrain mo phearfa, *S mi gu lag, agus gaol air mo chlaoidh ; Xe Saighdibh gèur, fgaiteach, Gà *n iior chur tarfuin mo chrì. Cha bheag chuis mhafluidh, t Ma nitear mo chafgairt le mnai, .' 10. Ach ma rinn ù mo dhibeairtj A rioghain leis an d' rinneadh mo Iot* i An deigh dhomh bhi ftriochda, 'S mi finnte fios le mòr-ghoimh* Bheirin miannan do n' Phiobal, Ge d' gheibhin còir fgribht an domhan tur j | Chionn gu 'n glaife tu fith $ium, Gu 'n deannain d' e Jobairt gu d' thoih 11. Ma 's beag leatfa do pheaca, Na rinn ù do m' lot-fa o* thùs ? 'S urra leat-fa ma 'sail leat, Mo chrèubhag a charubh fan ùir } 'S olc ambèus do mhnaoi ghafta,' Da 'n èigin doì da-thigh a nunn ; Am fear is mò thug a ghradh dh' i, Gu 'n doraig i 'm bas da ga chiònn^ B ? Pian, no &s&k ( H ) Oran alr Maighdin arraid. THa mo chionfa guii feachnadh, Do 'n rioghain ghafta gun gho ; Do chùl dualach cas, Na dhualaibh cleachdach mar òr. Deùd mar chailc, 's am beul G'n taicneach thig ceòl, Is o'n ghèil dhuit m' aigne, ? S truagh o'n chlèir gun ù agam le deoin* 2. Thamo chionmar aiìceudna, Air an oigh bhèufaich, bheachdar, ghrinn, 3 S binneadh briòdal a' bèul, Na garraich na 'n tèud th > ar beiru Rùn mò chlèibh ù, Di' do rèite dh* ag mi tinn. Tha tall am chrè, Nach leighis Leigh, ach ì. 3. Chiùin bhean chèilidh, Bhèufach, bhas-gheal, ghraidh. Àmbar gèig, thug Trèin na mais thair chach. Chaomh fhlat ghafta, Mhealain thaitnichfo bhla„ *S fnairg mac duine rinn t f haicfin, *S nach d' fèud a bhi d' chaidribh a ghna, 4. Gruaidh na nair, thug Mais thair chach 'fgach tìm, Aodan fhailteach, Fiamha gaire ruinn. Da fhùil ghorm chorrach^ ( 13 ) Fui' d' chaomh-rofg maladh nach tìom, 'S thig an t èug ann mo dhail-fe, Gun an te fma charabh ruinn, A L L A H U S E, HEN fpring-time returns, And cioaths the green plains ; Then Alloa fhines More chearful and gay. The lark tunes its throat, And each neighbouring 1 wain, Sings merrily round nie Wherever I ftand. But Sandy no more Returns to my view ; No fpring time can chear rfe a No mufic can charm ; He's gone, and I fear me 3 For ever adieu ; Adieu to all pleafures This bofom can warm, 2. O Ailoa houfe, How much art thou changed ? How dull, and how filent, To me are each grove ? Alone I here wander, Where once we both rang'd, Alas ! for to pìeafe me, My Sandy had ftrove. O Sandy I heard B % .±. ( u ) The tales you have told ; Too fond I have liften'd, Tò the fongs you have fung, Am I gròwnlefs fair ì Or are you grown too cold ? Or did your folly believe, Their falfe fiatt'ring tongue ? T I G H A L L A. /■ '5^ ~ Uair phiIJis an t earrach, ì : . 'S d'reach uainn air gàch gleann 2 k Ni AHpa foiilfe, Ì.Le- deagh-ghean fen am. ; jBidh 'n uifeag gu ciatach, • 5 S gacli ian a bhios ann, l Seinn croidheil mu *n cuairt domh, h Ge bi ait' ann fan tamh. t Ach Sanndi cha t 'ill e', pS cha n fhaic mi ach.gann ; | -Cha toìr ceò] dhomh toiì-intinn, Ka ? n t earrach ach fann : Tha è nis air cùr cul rium, rS mòr rn' 'eagal 's gach am ; Slaint leis gach aon folas, /V Bha fa' bhrollach fo n tamfa, 2. O Thigh Àlloa', 's mòr À mhugh ù, 's cha ghann. Cia famhach, cia tofdach, Gach ait a' ta ann ? Tha mi m' aonar an drafda, ^ar ma ghna lein bhi caint \ C 15 ) 13 an cuireadh tu failt orm, C Shanndi, 's gach am. i .Chuala' mife 'O Shanndi, Do fgeulachdan grinn : 7 S tric, minic a dh' eifd mi, Ri t oranaibh binn. Am bheil mo mhais air fas fuarach ? No d' f huaraich u fann ? No faoin ? aig toirt cluais, Do luchd gabhain, is^caint. R A N G A I L. An Luinneag O dhuìl re h uir, ''Smo/huil re barraibh na m beann; fylo ghnothach gu h ur, Gu 'mfaic mi u null do rC ghleann^ \Far amjaimeid muirn^ h cuirt ?nar charaid gun fgraing; 'S gur h e fmuaintich mi m ru'n^ Gur cuis do mhealladh a btf ann. i. Mar Each ga m' thiìgeadh air ailein. 'jS mi ruighin a bhlair gun rao lot ; Bean a' diultadh a graidh dhomh 5 . Is Bata ga m' f hagail re port. Beir iorruidh do m' leannan, Sa' ghleannan ann òike an decch, [s innis tT a cairdibh, Nach faic iadgu brath mi fii' fprog* Mo dhuil, &c. 2. Ge b' è.co bheireadh gaol, Sun ghaol ga chommaineaclh cho, ( . i6 ) Ga cìioimpeireadh fein ; 'S gu'm bu chuidhe dha faotain re phos ; Ma 's-fio'r mo fgeul, ? S giir h'aithne dhomh fein a choir ; Cha duine bheir uaith. Ach truaghan dona' gun treoir. Mo dhmiL &c. 3. ? S iomadh fear a rinn pofa', Re mnaoi aimidich oig, gun bhi glic ; Nam bitheadh i boidheach, Dh' f hoghnadh fin air fon ftorais, is nich, 5 .Nuah a ni fibh an ceangal, As an gabh fibh an t aireachas tric, Muidhidh cac. u mar bhleid-fhear, *S duine truagh u, cha chreiddeadh tu mis. "Mo'dbuil, &c. 4. 'S iuinadh fear a fhuair tochradh, Leis am b' f hearr dol le inufgaid do'n 'Raing jj Na bhi 'g eifteachd re drandail, 'Nuair thiontadh 'n f hòid theinne^ìà laimh : 'Nuaif a dh'eireadh a charraid, Bhiodh na h eilin a' lafadh mun fpar. *S mor gu 'm'b' fhearr dol do ShaiTan, Gunmo dhtril ri teachd dha-thigh gu bràth. Mo dbuil, &c. 5. Tha namnaiean ro fhaiineach, 'S mife dh' fhaotadh a radha a' nochd ; An te 's mo thug mi ghradh dh' i, Gu bheil i aìr m' fhagail gun toirt, Ma f huair u fear aite, A chummas tu fafda, le ftoc ; Tha mife mar bha rni, : ( '7 .) 'S-mi'g amharc gach la, air gach port. Mo dhuil, &c. 6. ?N uair bha mife òg, 'S mi gun earras, gun ftoras, gun fpreMri, :9 S mi deanamh mo thionfgnadh, Gun mp thiomna bhi fgribhte o 'n chleir* Air fonn, no air fearran, Bu neo chinnteach mo bharahtas fein. Ach ma fheachuin u 'n raM, Biodh gach aon neach air gleidheadh dha feiii. An Caìllin donn daite. Icrram, air fonn. I entreat you, come -'kifs me, &c. AChaillin donn daite, Leam b' ait bhi ga d' phogadh 5 Na fiodhal air uairibh, Ge d' ghluaifte le ceol i ; Gu bheiHne co chinnteach^ Mar deantar leinn pofadh, 'Gu n cuirrear fan uaigh mi, Mu'n buainnear an t eorna. I intreat you, come kifsme^ *S ni ceil mi air cach e ; Gur binne leam t iomradh^ Na Inflrumaint clarfaich ; Gu bheil mifui' mhulad, Tha truimmeadh air m' airneadh^ 9 S thafac air mo chroidhe^ / nach bìodh tu la'ì rium. / 2. Gruaidh dhearg mar m corcan, L . \ r ; ( l8 ) i 'iamh cailc' ar do bhragad ; Tha do fhlios mar an canach, Na^ .115 a-r- aitteal a phaipeir ; Suil' ghorm is glan,|ionadh, 'Si mar libhe an airgid ; S S inis' a dh ainnich am bliadhna ? Gur h i Chiatai a b ainm dhuit. I entreat you 9 &c. /3. Corp feamh, is e fallain, 5 S tu 's banaileadh nadar, Le d' chalpana' geala, Mar 'Ealla na traighe ;  3 ) theid finn, &c* 2. Nan teirgeadh air a chogadh fo, *S gu 'n coineadh rìgh Deorfa, Chidheadh fìbh na fkhidin, A' dai le mifnich mhoir ann. theidfnn. &c. 3. Tha 'n t eillean fad a chean agnn, 'S New York, am baille mòr fm, 'S chuaidh 'n teicheadh air na Reubaltaichj ^S na cèudan air an leònadh. theìd finn^ &c. 4. Chuir Mòr-fhear Howe 'n re trèit orra, 5 S Burgoyne a' te'achd na còdhail, 'S ma tharlas iad le cherl orra, Cha 'n urrain cèud bhi beo dhiuV theid finn^ &c. 5. Chi fibh ann an ath-ghaoraid, Gu 'n raibh bhur barail gòrach, Gù 'n coisneadh fibh air Breatan Ge bu mhòr bhur neart, 's ùr ftòras. theid fnn y &c. 6. Cha chuala mi bhi feannachas Ann an eachdaireachd na 'n Stòrai, Gu 'n tug an namhad riamh orra," Gu 'n d' ftriòchd iad re uchd Coihhraig. tbeidfnn, &c. 7. Nach fad 'o 'n tha na Gaedheil, Aig, àitèach na Roin-Eorpa , 3 Nuair choifin iad: le 'n Clakihearnli, Bha Nualdheachdan gu leor ann. theid finn, ò J c. 8. 'S iomma Co'Ian farrumach, Bha fearraichte ann fan lo' fin ; Bha aca fud re chìofnachadh, Mu 'nf f huairiad riarnh bonn coir onn, theidfnn, &c. 9. 'Sè Gathelus dana Chuaidh 'n Spaint a ghabhail cornhnuidh, Is thog è brùthach àiri' ann Mar bhaille tarnh ga iheorta. iheid fiun, &c. 10. As fm chuaidh mhac do drr' Erinn, 'S na cèudan dh' f hearabh mòra, Is dhearbh iad a bhi trèubhach ann, Mu 'n gheil iad dhoibh gach feorfa. theidfnn^ &c. 1 1 . A ris chuàidh è dh' Alabain, Is thug è Aramailt rnhòr leis, 'S bha iommad la cruaidrr aca, Mu 'n d' f huadaich è o 'n còir iad. theidfnn, &c. 12. Ach tha Goill aig eibheach, Gu 'n fèum fmn dol air fògradh ; 'S gur h iad na Caoirich cheann-riathach, A thiondas as air coir fmn. .theidfnn, &c. 13. Mar tig an reachd as ùr oirn, Tha mife an dùil 'fan dochas, Nach cluinnier focal Gaelic, Sa' bhailìe 's airde a' m' eolas. theidfnn, &c. 14. Chuaidh màl a chur tri-filte, 'S cha n' iflich iad le 'n deoin è' ; 'S am fcar is faidde faoghal, ( 2 5 ) 8idh fearran faor gu leor dha. theidftnn, &c. 15. Tha daoinebochd aig èigheach S an dochair fein ga 'n leòna', Oeart mar bha na h Eabharaich, Sann Eipheid mu ? n do fheal iad, theidfinn, &c. 16. Tha huile neach chuaidh null, A' toirt cunntas maith na 's ieor air, O 'n gheabh iad fearran faor ann, Gha 'n fhan ach daoine Gòrach. Oran air Fear Cille-mhoirre* Halbh mi 'n de gu fundach fundach, Ghabhail cunntais Cille-mhoireadh ; Oha raibh cuìmhn' agam air bàs An f hir gun fga a Chite foillear ; N tra rannuig mi do làrach, 'S an t'ait an Deannamaid Coinnibh, Cha deachaidh mi' Steach a'd, Sheomar, Cha leig m' f heoil dhamh do-1 na Shealladh, 2. Chuala mi gur bròn bu Sheòl Doibh, Ghabh mi dòchas rinn mi Pilleadh ; Thug mi fgrib do thigh an òfda, Ghabhail Oran do na gillibh ; Ged, nach 'eii mi pailt do ftòras, 'Scriodhal dh' o'luin cupal Ghinne; Na 'mfaicfm beo thu f hir gun fòradh, Seach an Bron à bh'air do Chinneadh ; 3. Fearmo'r Rioghail, 's è don fhior Fhuil, 'S mòr d'ar di è nàm na togbhail ; Ara feachd'doDhucha' dhaithnaite airthùrtu ,. i 26 > . Bhuinncadh Cliu aig meod dp Shloinneadh ; Smaith thig Cota, s' Dag air Oradh ; Breacan Boidheach an Cuaich Coinneal ; Cha do chuir è ùidh am Bòtaibh, Fear garbh Coirihrad, is è gun Choirre. 4. 'S mòr 'n iontruin fmn òo d' Dùthaich, Am fear Cliutach a dhàs maifeach ; Dhearbh thu chuis ud, cha bu Chùbair Bheireadh Chis dhiot ie àm Glacuibh j Bhà thufiobhalta mar mhaighdinn, 'S 'Bha thu d' Shaighdear re uchd Gaifge ; 'S cha bn Chearbach fo d' Chuid aermthu 5 3 N am bhè fcanchas ri luchd Chafag. 5. Achmo Thruaidh ì do mh-athair, Guidh 'm Bàs a thighin ga fireadh ; Chail ì a' Sugradh, 's a ceòl gaire, Gu la bhràch cha dean ù pilleadh^ Beart a chràidh ì laogh h' araich, Bhi ga charamh fo na Qillea-bh, Ann Chis'te dhionach fo bhrat Sìoda ; Bèùl na firinn 's è gun ghiorag. 6. 'Nis on thanig feachd ria truaigh, 'S bochd a Bhuaidh a bh' air do Chinneadh ; 'S tric an fgriob fo le Bèul Uaigha ; Dhalbh ar 'n uaiiìe, 's tha iad Diom-buan ; Ceannard Tuagh, isDhaoine Iruagh, Co maith 's tha an taobh tuadth do linneadh ; Ap ti.thuguain u; cha chuis chruaidh air, Oighre Buan a chuir a' t innad. 7. Mar biodh è Cairdeal Tochdmor Bàith-eal,. Heirreadh Gàeh gun raibh fud coirreach, 'N deigh nan Uaiflean as an do Bhuaint ù,. " ( 27 } 'San bu du-al duit a bhiodh Soillear ; 'S mo is luath liorn, dholìuich Uaigh; An tì bha fuairc re daoine eile ; , Do Chèile beò, na Ban-treabhach òig Sì cuir Seòl air do Chuid Cloinne. ... • 8. B' fhiach dh'ìfein fmn, b'ùr a Ceiìij Ceanna ceil ann 'fan rabh 'n GÌiocas, Guala threin re àm an f hèim ù, 'S Cruaidh an teùg thug uain an' nòis thìt Dhalbh am Bàta leat air fàile, 'S gu la Bhràth cha dean thù Pilleadh 5 Dhul air tìr an leitear huìnai, Ann raibh do Dhùchas, 's b'urr-na Fleafgatch$ 9. Na fìr mhòar nach raibh fgàthach, Cuid dh'en àbhaift 'n àm an f heafgair ; Giilean laimh-riu adhbhair Ghaire, Treis air taileafg ga chuir feachad, Fion ga leigeadh ann am Piofabh, Aig Buidhean na Pìop, 's na Bratach, An fhiull uafal, Rioghal, Uabhrach ; Gam bu dual a bhi fan Appainn. 10. An faoghal Brèugach cha n'eil fèum aù&j 'S maìrg nach ièugha è le gliocas ; Mur bi ileidhaguìn le Cèil ann, Leigear lèug f ann 5 s natoirmios air, Na-cuir Doibh § ann ni na fèudail, >S do Ghoguis fein na biodh. ga d' ithche *S Biodh t inntin rè, ò Cheùm gu Cèum, S gu 'n dean ulèum mar trèug-ù nios §. f Not tò truft. () Forget, D Ho J 28 ) Irram, air Saor nan Locar* An Luirmeag. Ho ro gun tug me Gaol duit I Ho y ro^ gur mor mo Thaobh ruit Ho ro gun tug mi GaoI y Is cha bheag e\ dojhaor nan Loear. * MOch fa' Mhaduin 'n uair Dhuifg mi, Thanig lionn-Dubh air mo Shuillinn, Nuair nach d' fhuair mi air mo Chùl-thaobb * v Thug-as duil do fhaor nan Locair. Ho 9 ro 9 &c. 2. Liom a b' aite bhi air do Chùl-thaòbh, 'Nuair reachadh tua leabadh Dhuinte, Is mi gu codal fad na Uinne, 9 S luidheadh dlù re faor nan Locair. Ho rù 9 &c. 3. G'edbhiodh tu gun earras, gun fhèideaj - Ach gilb agus Locair Eatrom, Dhalbhin leat gu Cùl na grèinne* Chionn bhiodh rè ri faor nan Locar. Ho ro, &c. 4. Chum-mo Chairdin finn ocheile, Gu mo thoirt do f hear aig an raibh fèud ail, 'S cha 'n f heil Beo ga'n dean mi geìle, O na thrèig mi faor nan Locar. Ho ro y &c. 5. Tha mo Chairdin riom faoi Ghruaimain Chionn mo ghaol a bhi cho Buan duit ; Gus an Cuirrear an fann Uaigh mi Biodh mo ìuaidh air faor nan Locar, Ho ro y &c. 6. Ach ma fè 's gun cuir thu Cùl rium^ ( *9 \ 5 gun dean u Bean eile Phùfadh, ì Cùirir ìofal annfa' 'n ùir ini, ;Ann Cifte Dhlù ni faor nan Locar/ Ho ro^ &c. •' Oran a rinneadh do Sgip Bàta, air 'n-do. f nihaoitìheadh Priafan, chi.onn cluas a thoir* ■ de' chat. An Luinneag. .* Dlfalbh an Ceannuich air an 'tfoitJjeach, DJj'albh an Ceannuich air an t foiiheach^ JìDtialbh an Ceannuich as an tir, Js bi mìfhein a folbh na dheighidh. : ? ^J'.'An a thànig fgèul-an f huathais, 1^3 'Nuair chaidh 'n cat a chuir gu Sffiii- aireann, S}an don laimh thug a chluas deth, Chuir e bhean 's an uair gu gleothar. DJj'-alh-h an Ceannuich air an 't foitheacJj, &e f t 2. 'N fin nuair thùirt 'n catan Gruamach, 4)haoine 's olca thug fibh chluas dhiom, 'Siomadh luch a rinn mi ruagadh, Sios, is iuas, rna cheann an aodhairt, Dtialbh an Ceannuich air an 'tfoitJjeach, &c* 3. Thu'irt a bhean is ì ga fhlìon^dh, \S duilich lùim do chluas bhi dhìtfi ort, Cha n'eil mult atha fa'n tìr fo, Ghabhain f hein a nochd a taghaidh. Dtialbh an Ceannuich air an 't'feitheach^ &c 4. Bu tu Buachaile mo Chài£he, A'n uair a rachamaid do'n aìridh, % * A SbcalÌDg. . . . ( 3* )   hnuil, S S olc an'comh nadh fin g'an togail, ' Bheir mi f hein duibh mart is bunndadb, 5 S biodhibh iundach air an fhoddar. I . Bìdhìàbh Sundach, &Ci 5. Th'uirt Aonghis Mac Eoin gu Cìannial/ Bheir mi f hein dhuit Nionag flioifneach, Ceithir mairt cho maith s'a 's duthuigh, Is deannuibh pufadh air an' f hoddar, Bidhuibh Sundach, &c. 6. Labhair Ceannuiche na màileit, Bheir mo mhathair nì gun obadh, % n'uair thig mife as na bhuitheadh, Bheir megùn dì chionn a thègail, Bidhidbh Sundach, &c. ■ 7. Labhàir Domhnal an ard^bheirgin, Dheannuin feirbhios dhuibh n'uair thograin, Bheir mi gobhar dhuibh is minfeach, 3 S deannuibh fìnneadh air an f hoddar, Bidhuibh Suridach\ &c. 8. Làbhair Donacha brathair a' Mathar, 'S ni rò nar dhuin bhi re doichill, Bheir nìi maf t, is fichid pund dhuibh, 'S bidhuibh Sundach air an Fhoddar. Bidhuibh Sundach^ &c. 9. Labhair Domhnall Glas'ann Innfe, Air mo ni cho d'teid aon Obadh, Bheir mi Gearrann ani Nuir dhuibn ( .35 ) 'Scteannuibh Pufadh air an f hoddar, Bidhuibh Simdach, &c. io. 'Nuair à theid fibh laighe am plangaid^ Biodh gach àon neach an re fodan, 'S biodh gach neach a'g oll air Siàinte, 'S bidhuibh Greannar air an Fhoddar. Bidhzribh Sundach^ &c. £ 1 1. 'S iomadh Fleafgach an fa'n duthaich* 'Phàs gufoimhe fùgrach foifheach, ^Ka m' bith nionag air à Chiìl-thaobh. . Luighe dlù ris air àn Foddar, Bidhuihh Sundach^ &c* . Oran air Bodach lioghdair^ a phos feann ie^'bhfy . k Jiubbal nan crioch' re da fhichiod BHodhna* Cualadh fibhfe n'fgèuì daicheil 5 Tham' an dràfd oirn as Ur j } Ma Dhèibhinn na Carraid, Chuaidh 'n bannubh Laidir le CIiu ì 'S fear ghreafadh na 'm fpàll thu, * ? S cha raibh Failn ort fà« Chuis : BFhuar thu Ceile gu't àileas. mAn deighe do Gradh chuir 's an Ulr- 2 'S iomadh neach th' aìr a' Mheaìladh^ Leis a Char thug thu 'n drait, j *S gach aon a bhi 'm Barrail, Gu'n ceach thu bailieach 'o fta. Ach ma dh'oighieicheas feonaid. 'S è fud Comhdaeh is fearr, Bidhidh ìad duillich gu dearbh lium, Nach 'd tug iad tairgie dhuit trà. g>, 'Smaith a thagh thu do Cheili, £ Bean • 1 ¥ ) Bean Bhèufach ghUv ùr, Gun Chron folluich fii, n ghr.cin, Nach deannadh bèud air do Chùfl, Th'.uille te a thug fpèis duit, Grad thrèigadh iad thu, Faguidh fmn iad fui Eiflein Agus deùr air an fuil. fk. Cha dean mi dad mol' ort, Thaobh foddal, nafgleo, Tha u 'd' bhreabadaìr laklir, A ghrealas fpall air a chltS, Cha'n 'eil Cron ort thaobh Coltais, r Achad Roiceannach còir, • Pairt a dh'ailiibh na Brice, Gle thriceort mu'n T'ihroin. 5. 'S mairg a ghabhadhdrochBharrail^ Ge d' raibh iad tamull gun Phos, Mar dean iad beart Chearbach Nach faigh iad tairgfe ni 'fleor, An te bha deich is tri fichid- Gun ghin theachd na Còir,^ Fhuair fear air a leabui^ Co deas re ftinaoi òig. 6. Tha fean-f hocal ag ìnfeadhy 'S,tha finn cin 't as gu lcir, Gur fear pifeach an-moch, Na bhidh gun earbafa fo'n Ghrèim An tè thug builleach a dùill diubh, 'Si ag Cùradh gu gèur, Tha ì n'oifhe gu fùgach, 'Sì air mugha a Glèus. . 7. 'S beag an'tionnadh daoìne òg 9 ► ( 37 ) A bhi pofadh a 's tìr, 'S^iad am barrail 's an do  An Lunneag. Thug mfc-'n oidhche raoir fan Airudh^ Thugmi ';2 oidhche raoirfon Airidh^ Thug mi '72 oidhche raoir ga Cainnail, Ma ri ?iionagibh nahairibh. Uair a rannig fmn ma Oidhche, 'S an a dhaoineaehd fin gu nàrach, E 2 Feuci I 38 ) Fcuch a n' Gleadh fibh air ar Caoinea's. jLeud ar taobh dhuin, gus a'maìreach: Thug ??2Ìj &c 2. 'S iongandach liùm gillin ògà, Ciod a Sheòladh iad don airidh ; *S an bu Choìtuicheadh gar feòrfa, Bhi fanRòd* an cois na tràighe? %hug mi, &c. , 3. S an tha finne air ar turras, Ge d' dhurich fin fan airidh £ Cha 'n eil gin an d'or luchd Eolais Gus a'feoraicheadh Sinn Màri. Thug mi* &c. » 4. 'N iìn thuirt 'riighin Donach mhic-dìiughai! Chuir mi.cùl re luchd na traighc, ? S mòr gu' b'anfadh Sàndi Stuart ; Tha mo d'hùil ann 'o f heil Padric, Thug me,   Iron. . ( 4\ ) 3. Sgòrach Hum a Dhòmhnuill^ Do fheòl ann an gleus, 'Nuair bha do Bheart ga feoladh, ; , Juair fheaìlas ì na eùdain, 'Nach biodh 'ir gaol air Padric. 'S gur cruinn donn^ &c. 7. Tha thu Theaghlàch Thighearn -Ruthain, Dha ma dual bhi annfà Ghuifaich, 'S gad nach marthun air do Chù| è Seafuidh 'n Duic le Padric. . y S gur criìimi donn, &c, "■' E 2 8. S guìrridh mife dheannamh Orain, pha do Chan mi focal Boftail, 'S on' is gille Criodhal Còir tlm, *S maith lium beo thu Padric. 'S gur cruìnn donn y &c. Oran Dhomh'uil Drqvair* LAbhair Domh'ul Drovair, Tha Geoidh agam aig a bhajile s Is receidh mi mo chòir dhuibh, Gu Deònach ma'n teid me thairis j Ma gheibh mi airgid làimhe, Cha h'àil lium a thogal bailleach, 'S gad theid fear r s an Stòp dhiubh, Cha dochaid nach bidh rud aguinn. 2. Thùirt Eòin Goù ; Dhomhnuill^ Leig dhamfa do lamh aGhlacadh, 'S companach Criodhal Coir thu, M'an Stop 'n uair bhios rud agad, Bheirin boid is briathar, Ma'n iofg thainig às an taruing, Gu fuigh thufa coir dh'e, 3 S cha bhofd dhuinn ge'd ol fin geallag. 3. Labhair Domhnul Drover, Sud feorfa bhios mife Ceannach, Cùrfain mhora Stapuil, - ^ Na Hàigich, 's na Cappuill fhearruigh \ Na gabhair, is na Caoirich ; 'S crobh laòigh 'n uair thìge an t'earrach, 5 S beg à buinig Dro dhuibh, Ge'd oluinn mo Chuid Da Dhrama, 4. Ei iomad Braddan tarra-gheaL> . ( 47 ) . -Sa mharbhadh air eas a Bharram, Ma bhios Cunradh mòr dhiubh, Cha for mife cuid dhiubh Cheannach ; Theid me Dhalna-Ceardach, A Shealtuinn air bean an 'taighe, Qheibh mi Buidhinn bhoidheach, *S gur neonach mar fuigh finn. Drama, 5. Th'uirt Eoin Gou ; Dhomhnuillj 'San Dhamfa dhericham Braimmeas* Chuiadh mi thair Drium Uachdair, Air chuairf à cheannah an Drama, Chuaidh Buideal thair a Bhruaich orttì, 3 cha Bhuannachd a Chall a dhaindeon ; Dhoirt è air gach taobh Dhamh, Ach taoman a dh'an fa Bhallan. 6. Their càch gu m'bheil linn gòraclì ? , 'S gu'n ol fmn gach nì bhios aguin, 'Na Bodachain bhronach, Tha n' Comhnuidh fuireach aig baile ; Nach Olàdh fa Bhliadhna, Trion, na Cea'ramh a Ghallain, S bheir fmne fo'n f hòd linn, Co mòr ris an'f hear is pailte, 7. Th'uirt Eoin Gou ; Dhomhnuiì, Cha bhòsd th'an 's na bheil thu Caintin, 'S romadh oidhcrT a dh'òl mi, 'O nòin gus an tigeadh a mhaidin Theug f gu'deannain Bargan, 'S gu b f hearr domh è na, na Chakhin 'S fearr an diu mar òr mr, Na cheud la dh'òl mi Drama. 8; Is mife Domhnuill Drovar, A $ 'm Bohefpuig, ( 4 8 ) Ancn beagan òl ; , Bhà mi riamh ga chleachda ; Cha n'eil peidhinn re Phaidhe Ann fiorrachd Pheairt Dè 9 *S f had 'farbhios mi beò, Fannuidh mi fa bheachd ud. O R A N a' GHOTHAIR An Luinneag. - { Tha mi trom an deigh mo thurrais y Tha ?ni trom^ is. meairtir, Wptik mi trom an deigh mo thurrais^ ' 7 S cha ni mhitir d dfrag mi fgi. EIR mo s'rrorruidh fuas don Chearduich 1 Don C hear-Cheard 's fearr tha 's ti'r, Dheàpiia oh#ir nan daoine uaifle, '■' ? S cha teid (5bair tuagh air d'i Tha mi trom^ &c. ' 3 Smai-th do lamh air aicfuin Gunna, ; . Glaflan b.uàdh Choftadh prìs Dagàchan beag na ? m baìl airgiod S teìl leum fein mar Armachd ì. Tha mi trom^ &c. 3- Tha thu teomadh air Deannamh bhiodag, Seo ' ha nios air dol à prìs ; Ì$ i.a 'n tigeadh fèum air na Gaidheil,. Rachaah iad an àird a fgrìb, Tha mi trom, &c. : \ . 4 - bing, llk-anè lifts her l.eglen, and hiesher awa'. , 3. At ey'n in the,glomin, nae fwankies are - . roamirig^, ^Mang ftacks wi' th'e-lafles at bogle to piay ; ||ut ilka ane fits dreary, lamenting her deary* "Mie Flowers òf the Foreft are a' wèd awày. 4 In her'ft at the fhearing, nae younkers are jeering, The bandfters are rankled, lyert and gray ; At fair nor at preaching, nae wooing, nàe fleeching;:. The Flowers of the Foreft are a' wed away. 5. O dooi for the order, that fent our lads totheborder! The Engliih for ance by guile gat the day, • The Flowers of the Foreft that aye fliòne the ieremoft, The pnme of olir landiies cauld in the clay. 6. W'e'UVhear nafc.mair liiting, at our ewes iriiikingj ra he women and oairns are dovfie and wae, Signing and moaning, on iìka green loaning 3 ' "Since oùr bra' forelters are a' wed away. PLU.RAN na FRITHE. , Gi Heibhte fùgradh is màran^ aig nionagari r dàicheal, Roimhe bhriiìe na faìre a bleoghan aig a Chro, l Niofatih bidh iad Craiteach, ma'ri cuairt air gach ailin, 1 Na Forfairin is ailde, giixi chaill iad an Doigh. 2. 'Sa mhadain aig na Crothaibh, bha n fhaid mi gillean oga ^Àch nionagan na'a aonar gù turfach, trùadri, Gun mhirre, is gun mhàrali, ach muladach h pramhail,- v Gach tè gu foigheach tarluidh, is tarhigh rJ§ air folbh,. 3. Ma fneafgar an fann' annioch, cha ChM^ in itii ceol na feanchas, . ' \ ^v£ Aig naGiìleabh meaniiinaeh, rneàfs* ghruao'acli ùl ' Ach Suidhidh iad gù Diarnhair, aig' cuiiìha na- -tha di òrra, Is flùran na fridheadh an deidh an't^irtt)hiubh, 4. Aig foghara na Buanadh, cha'n f haic mi . oigridh Cluanas, Tha luch'd na'm barin air fuarach, 's iad uaiìi air DhrocS l'i, Am -feil na neill ga'mbi mi ? cha'nf haic mi fuV ireadh na itrì 511, 'Is plurain na fridheadh, an   * . , ( 5 6 ) Mo chriofan . ma'n cuairt dhamh cha b' urain mi chuir ann, Dh'innis mi do'm Bhallachan le dearhadh è far* am, 'S th'uirt eifean f huair iad uifg agus chrup iad | ro ghann, Ach a Bhallachaìn oig, &c. 3. 'S maith. bha mi cìnteach nach uifge bu chion, Ri m' ftais, is ri'm chrios a chin'tin cho' teann, ■ Ach V èudar dhomh aidmheachadh nach dh' I f han mi anfa chòir, Le caidribh th'oirt cho fada do'n bhallachan òg. Ach a Bhallachain oig, &c. 4. An iunadh mife bhi fuidh bhròn, A dh' iuf faidh an t' feifean is' èudar dharrìh*' feòì, ? S an clèireach gam ghreifeadij^a dhuinfai' an ftoil, Chìòn caidrimh th'oirt cho fada do'n Bhallà- chan òg. Ach a Bhallachain oig, &c. 5. 'S tric a luigh e ròm thaobh an leabaig bhig chaoil, 9 S chuirreadh è mi chaddal le ftorinèan gaoil, Bi mo chairdeain fo ghruaim 's cha bhi n'caoi- neas demiie re, 'S bheir mife caidrimh'n bhallachan a 'nain teoil gu leir, 9 S ach a Ballachan oig^ &c. ( 57 ) Auld Lang Syne. O Hould auld acquàintance be forgot 5 ij And never thought upon ? The flame of love extinguifhed, And freeìy paft and gone ? Is thy kind heart now grown fo cauld^ Inthat loving breaft of thine, That thou canft never once fefTecì: on auld lang fyne ? 2. Where are thy pròteftations, Thy vows and òaths, my dear, Thou mad'ft to me, and I to thee, In regifter yet clear? h faith and truth fo violate, - £ To th' immortal gods dhine 5 That thou cannever once reflecl: On auld llng fyne ? 3. Is't Cupid's fear, or frofty cares^ That make thy fp'rit decay ? Or is't fome objecl: of more worth that ftole thy heart away ? Or fome defert makes thee neglcdt Him once fo much was thine ? That thou canft'never once refiecì: On auld lang fyne ? 4. Is't worldly cares fc* defperate, That makes thee to defpair ? Is't that makes thee exafperate, And makes thee to forbear ? If thou of ttat w ere free as I, Thou. ~ , ..■■• i 62 ) 5 S aim glacaibh cheilc laimh ar laimh, Gun tuit fmn air a chònuich ùir. 4. 'Sa ghleannan thaitncach ud-gu hard, ** Nach 'eiì ach do thigh m'aithair dl.ù ; Chi ù e sflan lufach tla' ; 'Sam beifhe. lùbadh air a chù-1. 'Nam eiridh 'n ghrein gu harda blà, Dh'ionfuidh f eannachd gluaifidh tù, 'S am ìamhaibh glaccaidh mi u trà, *S bheir finn gaol, is pog, ìs rùin. The Sailors Lament for the Lofs of his Sighi* SOME men delight in honour, Somemen delight in wealth, Some men delight in pleafure, So'me glory in their ftrength ; But as for me I never knew, True pleafure where to fmd, Except when on the ocean, Before that I wasblind. . 1. Now farewel to pleafurej Farewel the feas that roar, Farcwel to jolly feamen ? Fo v I oart fail no more : Farewel to raging billows, Where once 1 took delight ; Farewel to'.the foaming ocean, Since I have loft my fìght. 3. Quebec, Montreal, Cape Bretonj Greenland, and Florida ; Barbadoes, hot ]amaica ? St Kitts,. Virginìa ; • JMc t. e 3 ) Likewife both Carolinas, WitK hundred places more ; Where I have been, makes me lament, Nòw blind upon the ihore. 4. For-from my youth, upon the fea I ever had delight, Till providence commanded, That 1 fhouìd lofe my fight : But fmce it's fo, why Ihould wethen, Go murmur and repine ; Since human art will not impart, A fight to me, now biind. *\ 5. But yet my wife and family, Foi bread to me they cry, Which makes my heart for to relent, L eft they for want fhould die : Novv in this cafe I think no one, Wili think't belowme then, That I ihould fell my ftories, And fongs, fmce I am blind. Cumhadh a Mharaiche air Son a Leirjìn. nr HA cuid aig earbfa an onoir, 'S^ cuid ele 'g earbs a' maoin ; Tha cuid aig earbfa a' folas, % cuid eile a' tlachd mar aon ; Ach air mo fhonfa cha n' eiie ni Thug fo'ias dhomn ach gann Mar bithuin air na chuantibh, Ari 'uair nach raibh mi dali. , 2-. Niofe ilaìi' le fòlas, ola' : n lei.s an f hairge ighoir f ( 6 4 ) Sla'n le marichibh ,lir fad, Cha feòl mi fein nì" s mò ; Slaint le'n tonnuibh uaibhreach^ Don ghabh mi fpèis nach gann, Is fla'n le neart nan cuantibh, *0 nuair 's gu bheil rai dall. 3. Quebec, Montrèal, Càpe Breton, Greenland, is Florida, Barbadoes, is Jamaica, St. Kitts 5 s Virginia, Mar fud 's da Charolina, *S ceud àite hi bu mhò, ' *Nraibh mi uair, bheir orm bhi nios, Brònach air a'ntfhòr. 4. O' thoifeach m'oige ghabh mi tlachd^ Bhi air na cuantiabh thall, Ach gus an deachaidh òrdachadh, Gu'm beigin damh bhi dall : On thachar fìu, cha chòir dhamh fòs, Bhiodh gearan gèur gach àm, ? S nach urra duine feall thoi'rt dhamh, "O n uair 's gu bheil mi dall. 5. Ach biodh mo bhean 's mo theaghlach, Aig glaodhaiche 'g iarruidh bidh ; 'S laguidh fud mo chriodh goirt, Gu fuigh iad bàs le dì, Ach tha mi 'n do'chas nach bheil neach,. Gheibh mi-chiat dhiom ach gan, Ged reicein fgeoil, is orain, O' nuair 's gu bjieil mì dalU ( 65 ) Laoidh mu Chruthachadh an t Saoghaih A Thighiarna is a Dhia na'm feart £\^ 'S tu an ti is aird a' tann, *S an duit tha neamh is tallamh geill, ? S gach neach guleir a 'i ann. 2. Air tiartas lafs an folus glan, Air eluintin guth do bheil, fc'S a' neimhni thug ù an domhan mòr J S gach aon ni 'tann gu leir. 3. 'S tu rinn a ghealach is a ghrianj 'S na fpeùran gniomh do :amh ; 5 S tu rinn an cuan 'ta farfuing mòr, Ge lionmhor feorfa a' t' ann, 4. Tha'n lò re fgèul air t 5 fhirin ghlan, Is oidhcheachan gun tamh, Aig foilfeachadh amach do ghloir, 'S do ghliocais mhoir gun cheann. 5. 'S tu rinn na haingil mar an cèudn'^ Tha 'geifteachd ri do reachd, 9 S cha n'eil fa'n tfaoghal fo gu leir, Ach neimbni faon a'd' bheachd, 6. An duine à chmthaich ù air tùs, Do'n ùr 2! ta' fuidh'r bonn, tS an faoghal iomlan thug ù dha, ^Sèlàn do thorradh trom. 7. Cha raibh cumhachd aig a' bhàs, Gu bràth air beantuin ris ; Maf bhiodh chraobh chuaidh thoirmifg dha, Gun d'ith è pairt ga mios. 8. Ach dhòfan nochd ù iochd, is truas, Chuaidh uait le feachran bochd, %> ( 66 ) t S na h'ainglibh neo-ghlan thilg tu fios, Don t' fhlochd le dioghaltas goirt. 9. Air flabhruidh theann, an ceangal cruaidh^ Gun f huafgladh ais gu bràth ; Ann lochan dubh tha lofgadh buan, >S ann cuan à chaoidh nach traigh. 10. Mo luighe fios is m' eriodh fuas, Mo dhol a mach, 's a fteach ; 'S gach fmuainte diamhain a ta m'chom, 'S geùr foilleir dhuit gu beachd* 11. Cha n'fhaica fùil, 's cha chuala cluaS) 'S cha fmuantich duin'am feafd, Air meud a mhaith a thaifg thu fuas, Don droing a ghluas a'd' reachd. 12. Tha fùil gach dùil a' feitheamh ort, Gam freafdal an's gach càs ; 4 A ehum gu 'n tugadh tu dhoibh lòn, Ga'n cummail beo gach trà. 13. Dlù fgriobh do lagh am Chriodche fte~ àch, 'S cuir t'e-agal Roimh mo Shùil ; 'S pill mo Chòs o roduibh 'n uilc, 'S biodh t aitheantaibh dhamh mar iul. 14. Ge'd' raibh mo naimhde air gach taobh, An faoghal, is an f heoil ; 'S am buaradar ; cha tig dhamh dlù ; O' n chuir è cul re coir. 15. Tha fubhachas, is gairdeachas, Àn t àros naomh nach gann ; Tha fluagh gun aireamh ann do chuirt, Àig feinn do chliù gun tamh. 16. Do laithean tha gun cheann gun chrich, 'S ( 6 7 ) 'S ■dhriaehan gun fgur ; *AtS deigh don t faoghai dol na luaithr'j iofgadhtfuas gu tur. - : . LciQÌà- mu ihnitim Adhwnh* Dhume dhkimhain, jt Tha re deanamh ìochd 5 Nach'eil ùfaoiìfinn, Gxi 'n r.ig caochladh ort ; Le togradh dian, A toirt a miann don f heoil, 'S gur è do dhùil Gu mair ù ùihè beo. 2. Ach feall a' d* dheigh, Mar rith ù 'n reis gu ceann, Bo fheirbheis De, Cha tug u fpeis ach gann, Ce d' gheibh ù 'n faoghal fo ga d'reir, 'S gach gnothach rèidh gu d' fgoid, Na biodh do dhùii 'nuàir theid ù null, ! Nach bi do chunntas mòr. 3. ; S còir bhi caoi neil ris gach aon neacfoj 'S' gun bhi aingiolt olc, Nach do leubh ù mu na hainglibh Thainig' dhionfùidh loit ? Thug è ftigh na theach gu faor iad, 'S rinn è faoileachd chòir, Ann fa bharail gu 'm bu daòin iad Thaimg air faothair mhòr. 4. O !- gur treoblàideach a ta fmri^ Ann an gàbhadh geùr ; 1 & ( 68 ) O' n' dh' ith Adhamh meas a gliàra.dh, Thainig bh' àr na gèig • Fhuair am peaca' beagan fa' Is thug è 'm bàs ga : r còir ; ? S thà fhliochd o' 'n trà fin a 'S iad n-an trailean do. K 5. 'S cruaidh an ftaid ann raibh finu, Aaon uair, leis an tiontadh b'hochd, Rinn fatan feaìladh air ar fmnfearachd, Is thionfgain fe ar Pkt. Ghabh criofda truas dhinn ann fa' chàs ud, 9 S chuaidh è 'n ràdhan ort, Do chtim nach fuilgeadh finn gu fiorruidh Le trom dhioghaltas goirt. 6. B' è fud an t Urras a bha cruaidh Ge d' bha è fuarrach ort ; Cha d' thainig dh' òr. 110 dh' airgid riamfi, Na bheireadh diol a' d' lochd ; Ach gus an d' thainig Criafda fein, 3 S gu 'n chèufadh è air Crois : Chuaidh fhuil a dhortach fios gu làr, 'S b' è fud am paighe goirt. 7. Ach an deigh a thoirt a nuas o'n fhàradh, Is bàfach air a Chrois ; Thainig a mhuintir fein ga ionnfuidh, ? S dh' adhlaic iad a Chorp. An treas la rinn fe eiridh, 'S f heuchain do na 's leor, Ach gus am faca' mòran fluaigh è *G iomachd fuas gu glòir. 8. 'N uair thig è rìs chum an t faoghail, Ni è caochladh mòr* Ann j ( 6 9 ) N . Ann an greàtfhnachas, 's an cuir-t, Is chi gach fìvl a ghlòir. 'Bidh teine lafpcft àir gach laimh dha, Chum a naimhde leon, Is Daoine taghta dhion 'o fhejrg, S' ga 'n cuir an feilbh ann gloir. c 'IS dàìf gheibh iad eoir air flaitheas De, .eaìg an èibhneis mhòir : Lionuidh gairdeachas an inntin, 'S cha bhi 'n cuimhn' air bròn. Ni iad dealrachadh na f hiadhnais, Mar a Ghrian fna neoil ; Is iad gun tamh a' deanamh ciuil, Aig feinn a chliu gach lò. 10. Ach fibhfe a fhìuagh a bh' ann fann ea^ eoir, 5 S nach tug fpeis ga reachd ; Chaith bhur beatha gu h eafumhla, 'S a chuir cùl ri 'r leas ; -Gluaifibh chum an teine fhiorruidh, Loifgeas dian gach lò, Ann cluinn fibh gall, is caffadh fiacladh, Leis na piantaibh mòr. ii. Ach ma 's ail leat fonas fiorruidh, 5 S gun bhi 'm priofan bochd : Dh' ionnfuidh Chriofda teich le h eibhneas, 5 S fag a' d' dheigh lochd. Doirt do chroidhe 'mach na lathair, *S aid'ich t fhàilin dho. Is guidh gu'n glac è t anam rèidh, 'Nuair bhios do Chrè gun deò, 1 2 m ( 7o ) Mu Abram agus Aoidh araàfc, Air a thoirt o % EachdralaWj 9 E cleachdadh Abram fuidh ann 's dorus Feitheamh air luchd feum ; Air chor 's na 'n tigeadh Coigireach, Gu 'n tugt' è fteach gu reidh. 2. Ach fuil gan tug è thainig feachad Seann duine bochd faoin, Bha chuitrim uile air a bhata, y S è cèud bliadhna dh' aois. 3. Thu'irt Abram ris, è dhol a' fteach, (Be fud a chleachd, 's a bhèus) À Chaffan ionlad ann an uiig, Is biadh^ is tius dha fein. 4. Thu'irt Abram ris, hach toir ù taing Do 'n Ti is airde gloir, A chuir gach aon ni ort co pailt, 'S a chum co fad ù beò ? 4. Thu'irt eifìn ìis, cha 'rr'eil neach ann Ga 'n toir mi taing, na gloir ; Do'n teine ghèileas finn air fad, 'O 'n tig ar neart 's ar treoir. 6. Thu'irt Abram ris, bi dol amach, 'S na tig a fteach re d bheò, Chion nach lùb ù.fias ù fein, Do 'n Ti ga 'n gèii na floigh. 7. Th'uirt an Tighèarna re Abraam f Cia àit a' bheil a neach ? A thug ù fteach a' d' thigh gu caomh, Na'n d' rinn ù caochladh beachd ? Fhreagau r 8. Fhreag- - Abram è gu glic, thuirt fe ris gitìW: j[jÀ chionn n^c * gèiì^dh e dhuit fèin, pCha bhèufQ l'u ,n è bhi m' choìr. 9. Ma dh' uillig mife dha gun f hiamh, Bhi Cèuc biiadhna beò; Nach fe-idadh tufa ceadd thoirt dha Fuireach aon trà a' d' chòir? 10. Thug Abram leis è ris a' fteach, 'S thug pailteas dha gu faor ; I Gach Goireas a bha fteach aige, Is leabuidh chuir fo thaobh. O Mu la Bhreitheamnais, f ] J S mithich dhuin dufgadh, * Tha fmn fadda neo Shùrdoil gun ftà 3 Is finn gun umhuil gun Chùram, Gun tig finn gu Cunntas gu bràth : Na'm bu leir dhuin an Gnothach, Cha bu choir dhuin bhiodh Gabhail na Dàil, 'S gu 'rn biodh ar n' obair re fheachuin. 'Nuair thig teachdair gar neigheach on Bhas* 2. Bha na Maighdeana Grionta *S an lochranuibh lionta air 'N fgà. *S iad ullamh chum fpluis, 'Nuair bhuailte an Doras gun dail, Bha na Maighdeana Gòrach, Gun Oladh, gun feol acca dhà, 'N uair thain' am fear Bainfeadh. D' h'iar' iad beagan a ? landranuibh Chàith. 3. Cha dcan {ìnn bonn fèum dhuibh, Ì 7* f'. . 'S nach do Chuir fibh mu dheibhin na thrà ; 5 S an tha eagal gu leir oirn, ' I Gu faodadh fmn fein a bhiodh n'e^s ; Ach rigibh 'n luchd reiceadh, A's urruin gar freafdal gun dàil ; . ? S g.ibhaidh iinn air ar 'naghairt, s ^-'3 I Fad 'sa Gheibh fmn ar fradharc maf ■"* ' 4. Thug a Chuis ud dhuin Rabhadh u f Gu ma Chòir dhuin bhi fairre do Ghnath, *S. bhon tha fmn nep-chinnteach, -Cia nhionaid, na 'n tim thig am bàs ; Bheir fmn Cuntas a ris 't 'Nuair a rigas fmn breithamh nan gras Cia mar chaith finn ar n'aimfir Ge'd 's beag £>irn re s'heanachas e 'ndrafd* 5. Ge'd is taitneach le Daoine, Toil-intin n tfaoghal 'ta làthair ; Cha 'n eil ann ach ni Diombuain, Nach fuìrich ach mionad 'nar dàil ; B' fhearr fmuainteach air ftòras, Nach teirig a fhòìas gu bràth ; 'O nach lèir dhuin a chùis ud Gus a Druidear ar f ùil leis a bhàs. 6. Àch tha 'n faoghal fo an comhnuidh, G' ar Cummail an Dòchas gach là ; Gu'n toir è 'dhuìn fòlas ; ■  Ris a neach chuaidh chèus àìr ar fgà. Britadar, ann feol Ceìjì agus freagra\ Eidir beo^ agiis marbh^ Le teifteas an U^hdair. B. A Ifling ga 'm facadh mi 'n raòif, /\ ? S mi ra' chodal gu faoìi, ani {fiuanjtj Ngach àraid a' teacnd àrri chòir, 'S b'ann.dòn 't ieors è a chuaidh uainn \ GhaMi rni fgèula dh'eth gu fdil, Ciod an feoì a bh'air 'è an uaigh ? 3 Ndiagh dha "tearrach'duiri fan ùir, Cia mar dhuìfg fè as a ihuain ? M. Ge'do tha mo chorp 's an viiri Àir caitheamh fìa fmudan ruadh, Eidh *n t anam gu iiorruidh beò, Air athrach feoil, is buaidh. B. Cia mar tha agad cos is lamh ? Sùilean, is ceann, agus fròn ? Teangaidh a chum labhairt caint, Gunfheithin, gun chnairrih, gun f heoil' ? M. Sann a tha mo chorp gu lèir, Mar f haiileas air eudan bruaich, Nach feud thu ainneach a'd 1 larmli, Ge d' do dhainnuich'd è ma n cuairt ? B 3 'M bheil agad ionriad,' ria tarnh ? K. Àclv (, 76 > Acli re farfaneich ma'n cuairt, Sùibhal, drabhafach 's à faothair, Mar a ghaoth a fheidas luath. I> Af. Gha dean finn gu iiorruidh faothairy 'Òn a rinn finn caochiadh nuadh ; v Mar a toil le Dia na'm f eart, Air cuir air theach daireachd anuàs, B. Tha fin 'ginfeadh •' do chàch *Nuair dh'agas iad an f heoil Gu feud iad a bhiodh 'm barail chint, Iad a dh'indreachduin an glòir. » , M. Chidh ù fa bhiobal, s' gabh beachd 3 Ma tha ù cleachd dol na chòir, Nach feud ni neo-ghlanam feafd, Dol a 's deach a dhionfuidh gloir. B. Ciod eile is dol don t' fiuagh 2 Nach 'eiì a' gluafachd fa' chòir ; Tha cur ann neo-ftmim a reachd,^ 'S a' geileadh gu beachd do 'n f heoil ? M. Ann lochan cuth tha lofgad dian^ ■ Far nach faic iad grian, na neoi-1, H uile mionaid ann am pi'dn, Far nach crian an teine mòr. . B. Cia mar a ni finn ar fith ? Liuthad ftrì tha oirn fann f heoil p Ar naimhdin gu tric mu'n cuairt,. Chum nach gluafamaid fa' chòir. M. 'S-è criofd buachaile an ■ treud^ A chuaidh chèufadh air do'fgà • Cuir t achunuich fuas g.ugèur, 'S ni fe rèit ann àm do bhais. Air do naimhdean gheibh ò, buaighy ( 17 ) An foaghal ga cruaidh, 's an f hcoil ; Is buafadair mìlteach na 'n lùb, A chuir cùl re fonasmòr. Laoidh mu dhìamhws an t Saoghoih Air fom Murta Ghlinne-comhan. E d J tha mi ann mò leabaidh, y Gha d' f huair mi an cadal air chòir ; Tha truimme air m aigne, ? S mo chriodh' air a lagadh Le bròn ; Mo fmuamtin co ullamh, 'S mi ièubhadh mo chunnartan mòr ; Mur dean fmn ar fioth-chaimh, Nach deid finn gu fiorruidh chum glòir. 2. 'S ceart thig è thaobh natair, Air naoidheain an trà bhi fiad òg, Co luath 's thig iad do n t faoghal, Gu 'n leig iad air caoineadh, 's air brònj Na 'm bu leir leo an cunnart, Cha deana' iad folas re ceòl ; Cha 'n ionadh iad bhi duthach, 5 S beg am fa' air bhi fubhach re 'm beò. 3. 'S ioma' trioblaid is cruadal, A' ta aca, re gluafad fan ròd ; 'S an riaimhdin mu 'n cuairt doibh, Ga bheil iad fior bhuailteach gach lò | Le 'm faileafaibh brèige, A dh' f hèuchain àn geil iad do 'n f heoil $ *S gu 'm faigh iad toil-inntinn, Ma leannas iad dìreach an ieòl. 4. 'S iomma' feòl th' aig ar namhajd* & a ( 1\ Ì4 \i' ^r mealladh chum n^ire th'oirt oirn 5 Ma ghèileas fnin trà dha, pè a raoghain nach tàr finn a choir ; |T^a 'm pòit-fhear a faicfin, Nach f hèud è bhì ceart gun an 1 61 ; Saoilidh mearlach le ghaddachd, Air chìnnt?ach gu 'm pailtich è ftòr. 5. Ge taitneach fan àm iad, Cha teid iad an famhladh re glòir ; Th'oir an airre gur fior è, Nach 'eil ann' ach diamhanas mòr, jNach fuirich ach tammal, 'S a fgaoileas mar fmallan, no ceò, Leig do bhunnait air criofda, 'S th'oir an airre nach ftriochd ù do 'n fheoiL *6. 'S iomma' neàch, is cna ghann iad, Fhad 'fa mhairreas an 'flainte 's iad òg ; A deir, 's eùi'feach dhuinn tionntadh, Nuaif 'thig aois, agus anradh ga'r leòn ; Le 'mbaialaibh faoineadh, A' gealltuin dhoibh faoghail na 's leòr ; 3 S gun chìnt a bhi aca, Ge do luigh iad, àm faic iad an lò. 7. Mar bha 'n geòcaire faibhir, *Nuair chunnaic è mhaoin a bhi mòr, A th'uirt, c Togaidh mi faoighlin, 4 A ghleidheasmò fhaibhreas, 's mo ftòr^ 4 Anam ith, is bi fubhach, '■ Feùch lòn arfon iomadach lo ; * Fhuair è fios a cheart oidhch' ud, c Tha thu cui'te d'e dh' oighreachd nam beò/ " .8. Ach 's è ccitein na h oige, An ( 79 ) An t am an coltach dhumn toifeach re ft| Am pòr theid luath an a' s' talamh, Tha è duaìach gu 'n abbuich è trà ; S fada uain ar ceann uighe, 5 S còir dhuinn gluafa'd fan t flighe gu'n dail, *S iomma'nì ta gu'r grabadb, Mur bi finn n' arfaicill gach'lò. 9. 'Nuair thig aois, bheir ì tì'nn ort, Gha bhi t aigne, no t inntin air ftà ; ? Nuair phrabbas do fhùil-ean, *S a lagas do lùs, is do chaii ; 'Nuair phreifis ì t èudan, 5 S do chaffan a chaola' gu d' fhail ; Ma dh' f hagas do thùr ù, Cha ghabh ù bonn c^ram, dq 'n bhas. 10. Siùbhlaidh àildeachd, is grinnis; Siùblaidh càil, agus binnis do bheòil ; Treigidh neart agus fpionna' thù, 'S cha tog ù do mhifneach le ceòl ; 'Bjdh do chluafan gun chlàifteachd, , 'S le d fhùil-ean cha n fhaic ù air chòjr, Bèul do chleibh air f às cumhan, ? 8 cha dìrich ù 'm bruch do à' dheoin. 1 1 . Theid do chorp a chur famhach, Ann fan duflach, 'o 'n d' tainig è 'n tùs ; 'S pilìidh 'n t anam mu 'n ftad è, Dhionfuidh britheadh a cheartais s na'n dùl, Th'oirt cunntas 's gach focal, 'S na gniomhara' chleachd u 'o thùs ; Gheibh ù luigheachd a mhairreas, Ge b'e feòl air n do mharaich ù chùis> J2^ A 12. Ach ma gheabhar ù 'n criofda', Ge do tha ù gu h iofal fui' 'n chloich j Tha t uaigh air a famhladh, Ri leaba, chum tamh agus fois ; ÌJime fm bi re dìchoil, Gu 'n dean ù do fhìo'chaimh a bhos j Mu 'n fograr gu fiorruidh, Chum laffraichin dian ù ga d' lofg. I G R I O C H, ^ty^rki ^hi^/j^/i \ * Àn CLAE-INNISEACH. Taobb, AN raoir a bhruadair me m' cbadaì 3 A? I was a walking, 's mi turfach na 's lcof 5 A chaillin donn daite J7 Am bhen fios co chunnaic mife an raoir 6e A Thighiarna is a Dhia na'm feart 65 A Dhuine dhiamhain 67 Aifling ga m tacadh mi 'n raoir 75 Bha iad Sàndach. Sundach, Sundach 33 Bha n' tèuj.. aig ar leabuidh an raoir 43 B' e cleachadh Abram fuidh ann 's dorus • 7° Dhalbb mi 'n de gu fundach fundach 25 Dh'aìbh an Ceannuich air an 't foitheach -39 Gheibhte fùgradh is màran, aig nionagan dàichea! jt Ge d' tha mi ann mò leabaidh 77 Ho ro gun tug me Gaol duit %% I've heard a liltiag at out ewes milking jo Somidh leat is beannachd agad 20. Labhair Domh'ul Drovair 46 Le caidribh th'oi'rt co fada dan bhalachan og 55 Mo dhuil re h uir 15 'JVìb"' thaic fibh Domh'uil Mac Ruairì 40 My Peggy «s a voung thing 5* Mo ifheggi tha i ògaiì 53 'Nuair phillis an t earrach x 4 'N" cualadh fibhfe n'fgèul dnicheil 33 * 'iM coir fean tòlas a chuir thuart 5% O theid fmn c'o dh' America sz O •' 's mithich dhuin dufgadh'" 7 r 'Se fud an giIleaHh fuigeartach *S cruinn dcnn Sgiobalta I ('■ An C L ■ A R-X M N I S E A C H, Taobb. Sh?uld auld acquaintance be forgot 57 Some men ddight in honour 6$ ThVmig me feach allt nam I ru?ch 7 Tha mo chionfa gun feachnadh ja Thugmi.'n oidhche raoir hr. Airudh 37 Tha mi trom an deigh mo thurraia 48 Tha cuid aig earbfa an onoir 63 When fpring time returns 13 With the oxtering of my laddie fò lang 54 Wat ye wha I mct thc ftrcea 6# ijftm . &CÀ ■ y?J, \ f 1 1 11 Ij : 11 hIriIIIIIì I i 1 ini maà


c: text/html

text:
Cho Luath 's a Ghabhas
Thairis air an t-sreath tha Bella Bhragail agus Pòl Pongail a' stiùireadh sgoilearan gus na sgilean obair-cinn matamataigeach aca a leasachadh. Bheir iad air na sgoilearan a bhith ag obair an aghaidh a chèile, an aghaidh Bella agus Pòl agus an aghaidh a' ghleoca ann an suidheachadh a tha aotram agus tlachdmhòr.
Anns a' phrògram seo tha iad air chuairt dhan Fhraing far a bheil aca ri sia ceistean a fhreagairt agus 's e cur-ris coiliontach an earrann teagaisg.
Tha na prògraman air an dealbh gus taic a thoirt do chlann a tha ag obair a dh'ionnsaigh na dara ìre den Churraicealam airson Sàr-mhathais. Tha iad cuideachd a' sealltainn cho cudromach 's a tha obair-cinn matamataigeach anns an fharsaingeachd agus anns an t-saoghal mhòr, chan ann a-mhàin a thaobh obair sgoile.
Tha na ceistean 's nam freagairtean a tha anns a' phrògram rim faighinn anns na notaichean tidseir, cuide ri ceistean cruaidh eile, agus tha iad sin rim faighinn aig bbc.co.uk/foghlam.
Producer Una MacDonald.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lillehammer
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas Nirribhidh a th’ ann an Lillehammer. Tha ainm an àite a’ ciallachadh "Clachan beag", bho hamar (clachan) ann an Nirribhis, agus tha e suidhichte ann an àite gu math sliabhach ann an ceann a tuath loch Mjøsa, 156km air falbh bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 442km bho Bhergen.[1] Tha 26,381 duine a’ fuireach anns an sgìre air fad, 20,097 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[2] Ghabh Olympics a' Gheamhraidh àite ann an Lillehammer ann an 1994.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair Sigrid Undset (1882 – 1949) an seo.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Autrans
- Düsseldorf
- Hayward
- Hørsholm
- Leksand
- Minakami
- Oberhof
- Oslo
- Oulainen
- Sarajevo
- Shiozawa


text:
Ibiza
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Balèarach a tha ann an Ibiza (IPA: [iˈB̞iθa] Spàinntis; Catalanais Eivissa IPA: [əiˈvisə] neo [əiˈBisə]).
Tha Ibiza suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich mu 80 cilemeatair air falbh bho oithir na Spàinne. Tha e cho farsaing ri 571.04 cilemeatair ceàrnagach . Anns a’ bhliadhna 2006 bha 113,908 de shluagh ann le dluths aig àireamh 199.5 duine gach km².
Tha Ciutat d’Eivissa (Baile Eivissa) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha. Tha Santa Eulària des Riu agus Sant Antoni de Portmany nam bailtean mòra eile.
'S e Atalaya a’ bheinn as àirde ann an Ibiza, tha i 476 meatair a dh’àrd.
Tha Ibiza aimeil airson pàirtidhean is beòthalachd-oidhche. Canar gur e am “Privilege” faisg air San Rafael, an “Night club” as motha air feadh an t-Saghail. Air an làimh eile tha cuid as motha an eilein dìonta leis an UNESCO mar dualchas na cruinne.
Sgìrean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còig sgìrean ann an Ibiza. Seo iad (deiseal bhon àird a deas):
- Sant Josep de sa Talaia
- Sant Antoni de Portmany
- Sant Joan de Labritja
- Santa Eulària des Riu
- Baile Ibiza (Eivissa/Vila)


text:
1960
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1960 (MCMLX).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh an t-Oithigh EAFIT a stèidheachadh ann am Medellín.
- Bhuannaich Saint-John Perse an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 1 am Faoilleach - Fhuair Camarun a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 1 an Lùnasdal - Fhuair Beinin a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 7 an Lùnasdal - Fhuair Costa Ìbhri a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 15 an Lùnasdal - Fhuair Burkina Faso a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 17 an Lùnasdal - Fhuair Gabon a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 19 an Lùnasdal - Fhuair A' Chongo a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 28 an t-Samhain - Fhuair Moratainia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Faoilleach - Rody Gorman, ann am Baile Àtha Cliath. Bàrd Gàidhleach à Èirinn.
- 23 am Màrt - Nicol MacSteaphain, ann an Obar Dheathain. Fear-poileataigs à Alba.
- 10 an Cèitean - Bono, ann am Baile Átha Cliath. Ceòladair à Èirinn.
- 23 am Màrt - Seac MacConaill, ann an Irbhinn. Fear-poileataigs à Alba.
- 4 an Lùnasdal - José Luis Rodríguez Zapatero, ann an Valladolid. Fear-poileataigs às An Spàinn.
- 18 an Damhair - Jean-Claude Van Damme, ann am Berchem-Sainte-Agathe. Actair às A' Bheilg.
- 30 an Damhair - Diego Armando Maradona, ann am Buenos Aires. Cluicheadair Ball-coise às An Argantain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Albert Camus, ann an Villeblevin. Sgrìobhadair às An Fhraing.
- 17 an Lùnasdal - Calum Iain MacGhilleathain, ann an Dalabrog. Fear-cruinneachaidh beul-aithris, à Alba.
- 16 an t-Samhain - Clark Gable, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.


text:
Reachlainn
Ta Reachlainn ny Reachra (Baarle: Rathlin Island) ny h-ellan ta ny soie magh veih coose Choontae Aontrym ayns Nerin Hwoaie, as t'ee ny boayl smoo twoaieagh jeh'n ard. Rere sleih-earroo ny bleeaney 2001, va 75 cummaltee er yn ellan, agh t'eh er credjal nish dy vel ny smoo na kied cummaltee urree ec y traa t'ayn. Cha nel ellan elley magh er yn 'aarkey ayns Nerin Hwoaie lesh cummaltee orroo. Ta'n ellan, lesh cummey L eck, 4 meeilaghyn (6 km) er lheead veih'n niar dys yn eear, as 2.5 veeiley (4 km) veih'n twoaie dys y jiass. Ta Reachlainn ny lhie 15.5 meeilaghyn (25 km) veih Meayll Chione Çheerey, y boayl smoo jiassagh jeh Kione Çheerey, Nalbin. T'ee ny cooid jeh ard Coonseil Slystagh Sruth na Maoile.


text:
Kórnik
‘S e baile beag air an àirde an iar-mheadhan na Pòlainn a th’ ann an Kórnik (IPA: ˈkurɲik, Gearmailtis: Kurnik agus Burgstadt eadar 1939 – 1945, Latbhais: Kurņika). Tha e suidhichte aig 68m os cionn ìre na mara anns am sgìre Poznańskie agus anns an roinn Pòlainn Mhòr (Pòlais: Wielkopolskie), 363km air falbh bho Phoznań agus 265km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Tha 7,206 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.[2]
Susbaint
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Edmund Zalinski: 1849 - 1909 Saighdear.
- Wisława Szymborska: (1923 -) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1996.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Königstein im Taunus[1]


text:
Brillean
Tha am brillean 'na bhodhaig ghnèitheach sa' chorp an t-sinich bhoireannach. Tha a' chuid mar breall lèirsinneach suidhichte dlùth ris a' cheangal air beulaibh nam bilean mòra, thairis a' bheul an fhaighein. Coltach ris a' bhod, tha a prìomh-fheum a' toirt air toil na miann agus dreachdan.
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- WikiSaurus:clitoris — tha clàr aig an WikiSaurus air co-fhaclan 's truaill-chainnt' air a' bhrillean ann am mòran chànanan
- Breall
- Àite Gräfenberg
- Fàireagan Skene
- Cur ag imrich a' bhrillein
- Meudachadh a' bhrillin
- Faidhle:VulvaDiagram-800.jpg
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- An-Brillean.com – làrach-lìn glè dhomhainn mu dheidhinn gu lèir co-cheangailte ris a' bhrillean
- Tha rannsachadh a' tagradh gu bheil an brillean nas motha na smaoinich sinn le Althaea Yronwode
- Codaichean bàn-dearga - "Turas" na bothaige ginnidh a' bhoireannaich le neach-dèanadais na ginnidh ainmeil 's neach-teagaisg Heather Corinna (dealbhan; chan eil ann solasan-tharraing soilleire)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
- An Cruinneachadh Chiba nan Dealbhan Lèigheil: Vol.2, Co-rian Ginidh le Frank H. Netter, M.D. coltachadh an cinneachdainn 's bodhaig nam co-rianan ginidh an fhireannaich 's a' bhoireannaich
- Dealbhan à na Prìomh-Thùsan Bun-Rannsachail na Bodhaige le Lawrence H. Mathers, Jr. et al. coltachadh a' bhodhaig a' bhoid 's a' bhrillein
- Cinneachdainn nam Buill-Bodhaig a' Ghinidh a' Bhoireannaich – dealbhan a' coltachadh an brillean 's am bod fad am cinneachdainn mhoich


text:
16/07/2013
An-diugh tha sinn a' faighneachd dè cho doirbh 's a tha e ìre proifeiseanta a ruighinn ann an spòrs gun taic airgid? Cluinnidh sinn bho Mhìcheil Hill a thug sùil air an dealbh-chluich, The Precarial, a sgrìobh Chris Dunkley, a tha ri fhaicinn ann an taigh-cluiche Finbourgh ann an Lunnainn. Gheibh sinn lèirmheas air an leabhar ùr aig Khaled Hosseini, And The Mountain Echoed, bho Karen Mhoireasdan agus tha Michelle NicDhòmhnaill gu bhith a' tarraing ar h-aire chun a' chlàir, The Big Roar, aig a' chòmhlan-ciùil The Joy Formidable. Cèol gu leor cuideachd bho leithid John Newman, The XX agus Glasvegas. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Aois Críost, míle sescca a trí.
Cionaodh, mac Aichir, airchinneach Lis Móir Mo Chuda.
Eochaidh Ua Dalláin, airchinneach Condere.
& Madudhan Ua Célechán, prioir Arda Macha, d' ecc.
Ceallach Ua Caoimh, eccnaidh & angcoire, d' ecc.
Ua Miadhacháin, fer léighinn do mhuintir Cluana Mic Nois.
& mac Donngail fer leighinn Cille Dara, d'ecc.
Conaing Ua h-Eaghra, fer leighinn Cluana Mic Nóis, d' ecc.
Gormlaith, inghen Cathail mic Ruaidhri, d'ecc ina
p.884h-oilithre i n-Ard Macha.
Cathal mac Donnchadha, tigherna Ua n-Eathach Mumhan .i. tigherna Raithlinne do mharbhadh lá a mhac féisin .i. an Fionnshúilech.
Cú Dúiligh Ua Taidhg, tigherna Fer Lí, d'ecc.
Maol Sechlainn Ua Madudháin, ríogh-dhamhna Oiligh, do mharbhadh lá Cenél c-Conaill.
Giolla Erraith Ua Maoil Mithigh, oiccthighern na n-Gaoidheal, d' ecc.
Slóichcedh mór la h-Ardgar, .i. mac Lochluinn, ótá Glend Súilighe siar co h-iarthar Luighne, & co Muaidh O n-Amhalgaidh, & tángattar tighernadha Connacht uile ina theach im Aodh Ua Conchobhair, & im Aodh mac Néill I Ruairc, & im mac Airt I Ruairc.
Uaimh Alla Gerc i c-Cera do thoghail do Conmhaicnibh for muintir Uí Chonchobhair Aodha, & ro múchta ocht fichit do dhaoinibh innte, & ruccta seótta Condacht eiste.
Luimneach do losccadh lá Toirrdhealbhach ua m-Briain, & lá Diarmaitt mac Mail na m-Bó.
Treaghait & cnuicc h-i Laighnibh, & ro leth cidh fo Eirinn.
Ascolt mór for indilibh isin m-bliadhain-si, & terce arbha & annloinn.
Eochaidh ua h-Eochadha, rí Uladh, d'ecc.
Sluaigheadh lá Diarmaid mac Maoil na m-Bó i Mumhain, go t-tangatar maithe Machaire na Mumhan ina theagh go fargaibhset gialla occa.
Táinig mac Bhriain & Murchadh an Scéth Ghirr, a mhac, dochum Toirrdhealbhaigh uí Bhriain dia fhobairt tar eis Diarmada, go t-tarad Toirrdhealbhach maidhm for Murchadh go ro lá ár a muinntiri.
Do-chuaidh Diarmaid iarttain isin Mumhain go t-tug gialla Muman o Uisgi fodheas go Cnoc m-Brénainn, go t-tug na géll isin i l-láimh Toirrdhealbhaigh, a dhalta.
Laoighseach, mac Faeláin I Mhórdha, tigherna Laighisi, do mharbhadh.
p.886
Aois Críost, míle seascca a cethair.
Doilghen, Ua Sona, airchindeach Arda Sratha.
Corbmac, airchindeach Arda Breacáin.
Eochaidh Ua Doreidh, airchinneach Domhnaigh Móir Maighe Ithe.
An Dall Ua Lonáin, aird-fhile & aird-sheanchaidh na Mumhan.
& Giolla h-Uasaille Ua Maoil Mithigh, d'ecc.
Donnchadh mac Briain, airdrí Mumhan, do aithríoghadh, & a dhul do Róimh iarsin, co n-erbailt fo bhuaidh aithrighe i Mainistir Stephain Mairtír.
Muirchertach Ua Néill, tigherna Tealcha Occ, do mharbhadh la h-Uibh c-Cremthainn.
Ardghal mac Lochlainn, tigherna Oiligh, d'ecc i t-Tealach Occ, & a adhnacal i n-Ard Macha co n-onóir, & co n-airmidin i t-tumba na rioghraidhe.
Diarmaid Ua Lorcáin, ríoghdhamhna Laighen, do mharbhadh lá Cenel Eoghain.
Murchadh Ua Fallamhain, tanaisi Midhe, & a bhráthair, do mharbhadh i meabhail.
Dubh Da Lethe, mac Maol Muire, comharba Phátraicc, d'ecc iar n-aithrighe tocchaidhe an chéd lá do September, & Maoil Iosa, mac Amhalghadha do ghabháil na h-abdhaine.
Aois Críost, míle seascca a cúicc.
Maol Bríghde Ua Mannaicch, espug.
Maolbri[acute ]ghde, Ua Mannaicch, espug, Dubhtach Albanach, árd anmchara Ereann & Alban, décc i n-Ard Macha Ard Macha. As do Dubhthach ro raidheadh
- Dubhthach duine dlightheach dún,
Rontha an sosradh slightheach saor,
Nimh fuair an t-anmchara ad cidh,
An a thín clán tana coemh
Domhnall, airchinneach Lucchmhaidh, d'ecc.
Donnchadh Ua Mathghamhna, rí Uladh, do mharbhadh lá h-Ultaibh budhdhéissin i n-daimh liag Bennchair.
Bródar,
p.888namha Comhghaill as leisidhe ro marbhadh an ri a m-Bennchair, do mharbhadh la tigherna Dal n-Araidhe.
Domhnall Ua Loingsigh, tigherna Dal n-Araidhe, & Muirchertach Ua Maol Fhabhaill, tigherna Cairrge Brachaidhe, do mharbhadh lá h-Uibh Meith.
Echmhilidh Ua h-Aiteidh, tigherna Ua n-Eathach, do mharbhadh lá Cenél Eoghain.
Leochán, mac Laidhgnen, tigherna Gaileng, do mharbhadh lá Conchobhar Ua Maoileachlaind.
Orgain Cluanae Mic Nóis lá Conmhaicnibh, & lá h-Ua Máine.Cluain Ferta do orgain dóibh iarna bhárach. It iad-so na toísigh báttar h-i suidhe .i. Aodh mac Néill Ui Ruairc, & Diarmait, mac Taidhg Ui Cheallaigh, tigherna Ua Maine. Rainic Ua Conchobhair Aodh dia soighidh, & sraoinneadh forra tria fhiortaibh Dé, Ciaráin, & Brénainn, isa cealla ro oirccset, & ro cuireadh a n-dercc-ár lá h-Aodh, & fáccbhaitt a n-ethra lais imon luing tuccsat ó thá in fhairrcce aniar dar lár Connacht co Sionainn. Terna Aodh Ua Ruairc asin iorghail-sin, & at-bail gan fuirech iaramh tré fertaibh Ciaráin. Do-cher din Diarmait mac Taidhg Ui Cheallaigh, & a mhac Conchobhair lá rígh Connacht, lá h-Aodh Ua c-Concobhair ria c-cionn bliadhna.
Duarcán, mac Maoil Mhiadhaigh Uí Eolusa, toiseach Muintire Eolais, do mharbhadh lá h-Ua Conchobhair .i. la h-Aodh.
Cno-mhes mór an bhliadhain-si, co ro gabh siubhal do glaisibh & mhion-shrothaibh.
Cuilen Ua Domhnalláin, ollamh breithemhnachta Ua Failghe, do mharbhadh d'Uibh Crimhthannáin.
Aois Críost, míle seascca a sé.
Dunchadh Ua Daimhene, comhorba Doire.
Coemhoran, comharba Caindigh.
Fiacha Ua Riacáin, airchindeach Cluana Boirenn, d'écc.
Fogartach, uasal-shaccart Achaidh Bó, d'ecc iar sendataidh thogaidhe.
Fogartach Fionn do Ultoibh, eccnaidh & angcoiri, d'ecc i c-Cluain Mic Nóis.
Giolla Braide, tigherna Breifne, do mharbhadh lá h-Uibh Beccon, & Orlaidh a bhen, inghen Conchobhair Uí Maoilseachnaill, d'ecc. Giolla Braide din
p.890mac-sidhe Domhnaill, mic Tighernáin, mic Ualghairg, mic Néill.
Ceallach, mac Muirchertaigh Ui Cheallaigh, do mharbhadh.
Mac Senáin, tigherna Gaileng, do mharbhadh.
Giolla Mo Ninne, mac Aodha, mic Ualghaircc, do mharbhadh.
Cionaodh, mac Odharmhaic, tigherna Conaille, d'ecc, iar n-aithríghe.
Rédlu do arthrucch h-i secht Calainn Mai dia Mairt, iar mion-cháiscc, conár mhó dealradh no solus escca iná a soilsi, & ba fodherc do chách amhlaidh-sin í co cenn ceatheora n-oidhche iaramh.
Mac Conaing Uí Mhuireccáin, adhbhar tigherna Tethbha, do mharbhadh la h-Aodh Ua Concobhair, & lá Tadhg Ua Muirecáin.
Aoibhenn, inghen Uí Conchobhair, ben Ui Mhuiregáin, d'ecc.
Uilliam Conquerer do ghabháil ríoghachta Saxan, an 14 October.
Aois Críost, míle seascca a seacht.
Celechair Mughdhornach, espug Cluana Mic Nóis, do écc. Do Uibh Ceallaicch Bregh a chenél.
Scolaighe, mac Indrechtaigh, airchindeach Mucnamha, & airchinneach Duin Lethghlaisi, d'ecc.
Echtighern, mac Floinn Mainistreach, airchinnech Mainistrech Búithe, d'ecc.
Mor-shluaichcedh Leithe Mochca lá Diarmaid, mac Maoil na m-Bó, la rígh Laighen, la Murchadh, & lá Toirrdhealbhach ua Briain, la rígh Mumhan, h-i c-Connachtaibh, co t-tarad Aodh Ua Conchobhair, ri Connacht caith ettarnaidh for a c-cionn, go ro marbhadh ann Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe Luachra, & daoine iomdha
p.892immaille friss.
Cath Turlaigh Adhnaigh, eitir Aodh an Ghae Bherrnaigh Ua Concobhair, rí Connacht, & Aodh mac Airt Uallaigh Uí Ruairc go f-Feraibh Breifne ime, du i t-torchair Aodh Ua Concobhair, rí cóiccidh Connacht luam gaisccidh Leithe Cuinn, & do-cersat maithe Connacht imaille fris, im Aodh Ua Con Chenaint, tigherna Ua n-Diarmada, & co sochaidhibh iomdhaibh archena. As do fhoraitmet bháis Aodha Uí Conchobhair, do ráidhedh an rannt,
- Secht m-bliadhna sesccat, ní suaill,
Agus míle, mór in bhuaidh,
O ghein Críost, ní saobh in smacht,
Co t-torchair Aodh rí Connacht.
Muirchertach Ua Carthaigh do bhádhadh i Loch Cálgaich. Prímh-druith & primh-ollamh Connacht esidhe.
Tadhg Ua Muireccán, tigherna Teathbha, do mharbhadh
p.894la Muintir Tlamáin i Maonmhaigh.
Dond Sléibhe Ua Gadhra, tanaisi Luighne, do mharbhadh la Brian Ua n-Eaghra.
Maoil Sechluinn, mac Giolla Brighdi, tigherna na n-Déisi, do erghabháil do Thairrdhealbhach ua Briain go t-tarad é i l-láimh I Bric, go ro dhaill-sidhi é.
Aois Críost, míle seascca a h-ocht.
Cionaodh, mac Muireadhaidh, comharba Caoimhghin.
Anghene Mac an Bheccánaigh, comharba Mo Cholmócc & Comhghaill.
Domhnall Ua Cathasaigh airchinneach Dúin.
& Colmán Ua Críochain, fer leighinn Arda Macha, d'ecc.
Murchadh ua Briain, .i. an Scéth Ghirr, mac Donnchadha, mic Briain Boroimhe, ríogh-dhamhna Mumhan, do mharbhadh lá Fiora Teathbha a n-dioghail a c-creiche, & a n-oirccne, & a chenn do bhreith co Cluain, & a cholann go Dearmhaigh.
Domhnall ua Maoilechlainn, .i. mac Neill mic Maoileachlainn, tigherna Oiligh, do mharbhadh h-i maidhm Sithbe lá a dherbrathair lá h-Aodh mac Néill mic Maoileachlainn, & is don Domhnall-sin do-ghoirthí Domhnall na m-Bocht, & as-beara go m-ba sé ba cráibhdhidhe ro bhoí i n-Erinn ina réimhes.
Flaithbhertach Ua Ferghail, tigherna Tealcha Occ, do ghuin do Chenel m-Bindigh.
Maoil Iosa, mac Amhalgadha, comharba Pátraicc, for cuairt Mumhan cédna fecht, co t-tucc a lán-chuairt etir screpall, & edbarta.
Aois Críost, míle seascca a naoi.
Cobhthach, saccart Cille Dara, cend ordain & aireachais Laighen, d'ecc.
Aodh, mac Dubhghaill, seacnab Cluana Fiachna, d'ecc.
Flannaccán, mac Aedha, fos-airchinneach Arda Macha, d'ecc iar n-deigh-bhethaidh.
Dún Dá Lethghlas, Ard Sratha, Luscca, & Sord Choluim Chille, do losccadh.
Ua h-Aedha, tigherna Ua Fiachrach Arda Sratha, d'ecc.
Mac mic Gadhra Ui Dunadhaigh, .i. tigherna Shíl
n-Anmchadha, do mharbhadh d'Ua
p.896Madudháin.
Sluaighedh lá Murchadh mac Diarmada, h-i Mídhe co ro loisc tuatha, & cealla .i. Gránard, & Fabhar Fheichín, & Ard m-Brecain, & ro mharbh dna, Féichin eissium ind gnuis do ghnúis, & ro marbhadh dearcc-ár Gall & Laighen do tedhmannaibh examlaibh.
Mac Iairn mic Dubhtaich, tigherna na c-Comann, d'ecc.
Faolan .i. An Dall Ua Mórdha d'ecc i n-Achadh Bó.
Giollu Mo Lua Ua Bruaideadha, tigherna Ratha Tamhnaighi, d'ecc.
Giollu Maire mac Duibh, flaith Crimthannáin, do marbhadh do Mac Raith Ua Mórdha, i n-doras dertaighe Tighi Mo Chua, iar comhluighi doibh fon Caimhmín ar tús, & an Caimmin i f-farraidh mic Duibh, go b-fuil fail mic Duibh beos, & go m-bia tre bith shior forsan Caimmin. Mac Raith Ua Mordha iarttain do marbhadh ag Muilenn na c-Crosán i bhail Achadh Bó, & dna, an Caimmin ina fharradh, i n-eneach Fionntain, Mo Cua, & Colmain.
Aois Críost, míle seachtmodha.
Ailill Ua h-Airretuich, ard-comharba Ciaráin Cluana Mic Nóis, d'ég ina oilethre i c-Cluain Ioraird. Do Chorca Raidhe cenel Ailella.
Dondghal mac Gormáin, aird-fer leiginn Leithe Chuinn, & tánaissi abbaidh Cluana Mic Nóis.
& Cathasach, mac Cairpre, abb Mungairde, cenn clérech fhear Mumhan, d'ecc.
Ferghal Ua Laidhgnén, abb Othna.
& Maol Brighde, mac Cathasaigh, foss-airchinneach Arda Macha, d'ecc.
Mac Baeithine, abb Iae, do mharbhadh.
Murchadh, mac Diarmada, mic Maoil na m-Bó, tigherna Gall & Laighen fri láimh a athar, d'ég i n-Ath Cliath, dia domhnaigh lá feile Muire geimridh do shonnradh. As dia éccaoine ro ráidh an file na roinn-si,
-
p.898Cumha áird-righ i n-Ath Cliath
Ní ba fairbricch co bráth m-baoth;
Folamh an dún cen ua n-Duach,
Luath ro gonadh luth a laoch.
- Toirrseach cech drem isin dún,
imá cend n-ar caoimseach sluagh,
aro cheil cách corp an rígh,
ra sil cech olc co brath m-buan.
- Murchadh mac Diarmada déin,
iomdha diangata 'na dhiaidh,
atá i m-bron do bhás an mhaoil
cech slógh ro scaoil gnás don ghliaidh.
- Adbhal an béd nach buan é,
ecc ropa truacch ara thí
nach ro-moch ro thog dreach dhe,
neach mar é do chor a crí.
- Maith im crodh h-ui Maoil na m-Bó,
ro bronn scor, & ro sccail bú,
ar cend rena dhul co Dia.
cia ris fa fearr do crudh cú.
Glúin Iarn, mac Diarmada, mic Maoil na m-Bó, do marbhadh d'Fhearaibh Mídhe, & is ann ro h-adhnaicedh h-i n-Daimh Liacc Ciánain.
Conchobhar, mac An Chléirigh I Chonchobhair, .i. riogh-dhamhná Connacht, do mharbhadh do Conmhaicnibh tré fhéill.
Murchadh Liathanach, mac Aedha Uí Concobhair do mharbhadh i meabhail la Muintir Fhollamhain.
Maidhm ria n-Donnchadh Ua Ruairc, & ria n-Uibh Briuin for Fhiora Tethbha, dú i t-torchair Conn mac mic Cuinn, tigherna Tethbha co n-druing oile.
Aodh na Dearbha Ua Ciarrdha, tigherna Cairpre, do mharbhadh i meabhail.
Muirchertach Ua Conchobhair, tigherna Ua Failghe do dhalladh la a dherbhrathair, Conchobhar.
An clochán ó Crois Epscop Ethchen co h-Irdom Chiaráin
p.900do dhenamh h-i c-Cluain Mic Nóis lá Maol Chiaráin mac Cuinn na m-Bocht, & an clochán o Cros Comhghaill co h-Ulaidh na t-Trí c-Cros, & uaidh siar go bél na sráide.
Aois Críost, míle sechtmodha a h-aon.
Giolla Criost Ua Clothocán, fer leighinn Arda Macha, & ard-shaoi na n-Gaoidhel, d'ecc iar pennainn.
Donngal Ua Coibhdhenaigh, uasal-shacart Cluana h-Eidhneach, d'ecc.
Ruaidhri Ua Canannáin, tigherna Ceneoil Conaill, do mharbhadh lá h-Aonghus Ua Maol Doraidh.
Aeghredán Ua Muiregáin, tigherna Tethbha, do mharbhadh la Conmhaicnibh.
Mac Righbhardan mac Con Choirne, tigherna Ele, do mharbhadh a c-cath go sochaidhibh oile i maille fris lá Donnchadh Ua Ceallaigh, tigherna Ua Maine.
Rí Uladh .i. Cú Uladh Ua Flaithrí, do aithrioghadh & a ionnarbadh i l-Laighnibh lá h-Ua Maol Ruanaidh, & lá h-Ultoibh, & ro marbhadh an t-Ua Maol Ruanaidh-sin fo chédóir h-i c-cath lá Donn Sleibhe Ua h-Eochadha.
Mac Giolla Brighde Uí Maoil Muaidh, tigherna Fer c-Ceall, d'ecc.
Donnchadh Got, ríogh-dhamhna Temhrach, do marbhadh la Conchobhar Ua Maoilechlainn.
h-Ua Sibhlén .i. Giolla Pháttraicc, tigherna Ua Foilghe, do mharbhadh h-i c-cath lá Conchobhar Ua Conchobhair. Torchair ann bheós Mathghamhain Ua Uathmharain, & Lorcán mac Flaithniadh Ui Duibh, tigherna Ua Cremhthannáin go sochaighibh ele.
Ceall Dara, Glend Dá Locha, & Cluain Dolcáin do losccadh.
Finnachta mac Eiccnecháin h-Ui Cuind, & Donn mac Foghartaigh h-Ui Chuinn, do mharbhadh do Connachtaibh a fill.
Cath ettir Domhnall, mac Murchaidh, & Donnchadh, mac Domhnaill Reamhair, go ro marbhadh ann Tadhg Ua Riain.
Aois Críost, mile seachtmodha a dó.
Maol Muire Ua Muireccán, airchindeach Tuidnidha.
& Dubh Dil, comharba Bricchde, d'ecc.
Diarmait, mac Maoil na m-Bó, rí Laighen, Gall Atha Cliath, & Leithe Mogha Nuadhat cosnamhthaigh
p.902Laighen frí Leith Cuinn, do mharbhadh, & do dhichenttadh h-i c-cath Odhbha dia Mairt an uii Id Febhru, iar maidhm in chatha fair lá Concobhar Ua Maoileachlainn, .i. ri Midhe, & ro marbhadh dna, il-chéda do Ghallaibh & Laighnibh imaille fri Diarmaitt isin cath-sin. Ro marbhadh dna, ann Giolla Pháttraicc Ua Ferghaile, tigherna na Fortuath, &c. As do bhás Diarmada do ráidhedh,
- A dó secht n-deich ar mhíle,
o ghein Críost cé co rímhe,
gus an m-bliadhain-si céd fer,
i t-torchair Diarmaid Laighen.
- Diarmaid dond-ghlan go n-dreich n-daith,
rí no chongbhadh cleth coccaidh,
dar fucc h-i saoth samh gann sith,
dith laoch Ladhrann co loingsibh.
- Ro tesccait óicc áille ann,
im cend Cláire, & Cualant,
Don-bheir h-i sian gair nach saimh,
díth rígh Riadhain co ro-báigh.
- Co t-torchair oc Muilionn Chul
ruiri forthain ar sár-mhúr
gur bith in breo baoth tria brath,
ni fríth laoch leó no lamhadh.
- Adhbhal an t-echt, mo cech mart,
as crecht cro im crídhe comhnart,
don t-sluagh a Caíndruim nír cert,
díth ar saer-dhúinn chár dlighset.
- Ro mhúch a menmain co mór,
Diarmaid dedgair fo dian-bhrón,
ni fhuil dia bhás frith na fledh,
ní bhia sídh ní bhia sessedh.
p.904
Cu Uladh h-Ua Flathrai, rí Uladh, & Mac Asidha, .i. Gabhadhan, tigherna Ua n-Gobhla, do losccadh do Feraibh Midhe i t-tigh tened, & sochaidhe mór do dhaoinibh oile impu.
Trén-coinnmhedh la Murchadh mac Conchobhair i n-Isioll Chiaráin, & forsna Célibh Dé, go ro marbhadh rechtaire na m-bocht ann, conidh de tuccadh Magh Núra do na bochtaibh.
h-Ua Fócarta, tigherna Éle do marbhadh lá h-ua m-Briain.


text:
Co-chomhairleachadh mu sheach-rathad Inbhir Nis
Thòisich co-chomhairleachadh, a mhaireas seachd seachdainnean, Diciadainn mun sgìre tron tèid seach-rathad ùr Inbhir Nis.
Tha grunn bhliadhnaichean ann bho chaidh bruidhinn an toiseach air seach-rathad a thogail anns a' bhaile agus tha mòran chonnspaid air a bhith a' cuairteachadh nam planaichean.
Tha feadhainn a tha a' strì an aghaidh na slighe a thagh a' Chomhairle a' gearain gun tèid pìos math de dh'àrainneachd phrìseil a' bhaile a chall.Coiteachadh?
Sheall fiosrachadh, a fhuair am BBC le bhith a' cleachdadh Achd Saorsa an Fhiosrachaidh, gun do dh'fheuch a' chompanaidh thogail as motha air a' Ghàidhealtachd, Tulloch, agus a' chompanaidh-bhùithtean Tesco, ri buaidh a thoirt air co-dhùnadh na Comhairle mun t-slighe a ghabhadh an rathad ùr.
Chaidh Ceannard Chomhairle na Gàidhealtachd, an Comh. Drew Hendry às àicheadh ge-tà, gun robh an dà bhuidhinn air buaidh a thoirt orra.
Ann am brath-naidheachd, thuirt Tulloch nach robh iad air comhairliche neo air oifigear comhairle sam bith a choiteachadh mun chùis agus gur e litir, le am beachdan fhèin, a chur a-steach nuair a chaidh iarraidh orra, uile 's a rinn iad."Prìomhachas eile"
Tha am BPA Gàidhealach, Rob Gibson ag ràdh gur ann air rathad an t-Sròim a leasachadh, seach air seach-rathad ann an Inbhir Nis, as fheàrr a ghabhadh an t-airgead seo a chosg.
Tha an A890 air a bhith dùinte grunn thursan anns na beagan bhliadhnaichean a dh'fhalbh às dèidh mhaoimtean-talmhainn.
Thuirt Mgr Gibson gum feum Comhairle na Gàidhealtachd feumalachdan diofar choimhearsnachdan anns an sgìre aca a chothromachadh.
Thuirt Comhairle na Gàidhealtachd gu bheil e na phrìomhachas dhaibh Rathad an Sròim a dhèanamh sàbhailte.
Tha dùil gun tèid na planaichean deireannach airson seach-rathad Inbhir Nis air beulaibh chomhairlichean air 12mh dhen Lùnasdal.


text:
Miraflores
' S e baile beag ann am Boyacá, Coloimbia,[1] a th'ann Miraflores. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig astar dhe 84km bho Thunja, prìomh-bhaile na roinne. Tha àirde meadhanach dhe 1,500m os cionn ìre na mara aige. ‘S e baile le cliomaid blàth a th’ann le teodhachd meadhanach dhe 20˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1811.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 9,661 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 4,967 a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Miraflores, ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 86% dhe na daoine ann an Miraflores leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 25.3% dhe na dachannan.[4]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Miraflores. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Santos Acosta Castillo (1827 - 1901): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1867 agus 1868.


text:
An t-Sròn
'S e baile beag ann an Siorrachd Inbhir Àir a Deas, ann an àird an iar-dheas Alba a tha anns an t-Sròn (Beurla: Troon). Ann an 2001 b' e 14,766 an àireamh-shluaigh a bha aige. 'S e caladh le aiseag gu Èirinn-a-Tuath a tha ann, agus bha an Ailsa Shipbuilding Company suidhichte an seo eadar 1885 is 2003. Tha am baile ainmeil airson Goilf, 's e fear-an-taighe an Open Golf Championship a tha ann gach seachd bliadhnaichean.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS321304
- Fàilte chun an Sròn


text:
1906
MCMVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Giosuè Carducci an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Henri Moissan an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh El Cerrito (Calafòrnia) a stèidheachadh.
- Chaidh Gary (Indiana) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Gearran - Dietrich Bonhoeffer, ann am Breslau. Diadhaire às A' Ghearmailt.
- 13 an Giblean - Samuel Beckett, ann am Baile Átha Cliath. Ùghdair à Èirinn.
- 23 an t-Iuchar - Vladimir Prelog, ann an Sarajevo. Ceimigear à Bosna
- 6 an t-Sultain - Luis F. Leloir, ann am Paris. Ceimigear às An Argantain.
- 1 an Dàmhair - Iain Latharna Caimbeul, ann an Earra-Ghàidheal. Neach-clàraidh à dh Alba.


text:
Siorrachd Dhùn Phrìs
'S e fear den Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Siorrachd Dhùn Phrìs le Dùn Phrìs mar prìomh-bhaile. Tha e air a bhith na phàirt Chomhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh bho 1975.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ae, Amisfield, Applegarthtown, Auldgirth
- Baile na h-Eaglaise, Bankend, Bàrr na Dris, Beattock, Bentpath
- Canonbaidh, Cathair, Cathair Ruairidh
- Chapelknowe, Cille Chonaill, Cille Bhrìghde, Cill Osbairn, Cille Phàdraig nam Fleamach, Clarencefield, Collin, Comar na Drise, Cuingealach
- Dalswinton, Daltan, Doire Chonaill (Holywood) Doras na Frìthe, Dòrnach, Drochaid Charrainn, Drochaid a' Mhuilinn, Drochaid Mhic Iain, Dùn Choll, Dùn Phrìs, Dùn Sgoir
- Eaglais Fheichin, Eaglesfield, Eastriggs, Eskdalemuir
- Gleann Chapall, Greatna
- Hightae, Hoddom
- Inbhir Anainn
- Kettleholm, Kirtlebridge
- Langaim, Loch Mhabain, Logarbaidh
- Am Magh Fada, Middlebie, Mouswald
- Parkgate, Penpont, Powfoot
- Ruadhail
- Templand, Torthorwald, Tynron
- Wamphray, Waterbeck


text:
Mus faighnich sibh, tha an t-sìde grod ann an Glaschu, cha toigh leam coiseachd ann am bòtannan
Seo dhuibh a-nise Skype ann an Gàidhlig. Chan eil Skype deònach cànain bheaga fhilleadh a-steach sa phrògram fhèin ach tha e furasta gu leòr. Briogaibh an-seo
's sàbhailibh am faidhle Gaidhlig-gd.lang
am badeigin air a' choimpiutair agaibh. Chan leig e leas a bhith sa phàsgan Skype, àite sam bith ach am biona.
Ann an Skype, rachaibh an uairsin gu Tools » Change language » Load Skype Language File
agus sin agaibh e. Tha e furasta tilleadh dhan Bheurla agus air ais dhan Ghàidhlig air an aon dòigh.
Faodaidh gum faigh sibh Disk I/O Error
ma dhùineas sibh Skype 's ma dh'fhosglas sibh e a-rithist san aon seisean. Chan e rud cunnartach a tha seo, leanaibh ris na tha Skype ag innse dhuibh 's dùinibh am prògram ann an treidhe an t-siostaim, cuiribh gu dol e a-rithist (bidh feum air an fhacal-fhaire) agus bidh gach rud glan sgiobalta an uairsin. Seo bug am broinn Skype 's chan urra dhomh dad a dhèanamh ma dhèidhinn gu mì-fhortanach.
An dòchas gun còrd e ruibh!
PS Tha fhios a'm gu bheil cuid a rudan ann am Beurla fhathast, mar liosta nan dùthchannan 's an sgrìn login, chan eil leasachadh air a sin, tha mi duilich.
PPS Chan obraich seo air MacOS, duilich. Chan eil dòigh ann, chan eil MacOS a' cur taic ri cànain idir ach an dusan as motha san t-saoghal. Ach tha mi car aineolach mun t-siostam, ma tha cuideigin glic gu leòr .lang faidhle a stàladh air Mac, nach innis sibh dhuinn?
PPPS Cha chreid mi gun gabh a dhèanamh air Ubuntu a bharrachd ach tha mi air ceist a chur ann an grunn àitichean. Cumaidh mi fios ribh.


text:
1900
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1900 (MCM).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 13 am Màrt - Giorgos Seferis, ann an Urla. Ùghdair às A' Ghrèig.
- 19 am Màrt - Frédéric Joliot-Curie, ann am Paris. Ùghdair às An Fhraing.
- 27 an Giblean - Carme Ballester i Llasat, ann am Barcelona. Tè-iomairt à Catalòinia.
- 10 an Cèitean - Cecilia Payne-Gaposchkin, neach-saidheans agus reuladair (ch.1979)
- 29 an t-Iuchar - Eyvind Johnson, ann am Boden. Ùghdair às An t-Suain.
- 3 an Dùbhlachd - Richard Kuhn, ann an Vienna. Ceimigear às A' Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Lùnasdal - Santiago Pérez de Manosalbas, ann am Paris. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 30 an t-Sultain - Oscar Wilde, ann am Paris. Ùghdair à Èirinn.
- 4 an Dùbhlachd - Aquileo Parra Gómez, ann am Pacho. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Blàr Allt a' Bhonnaich
B' e seo blàr a chuireadh faisg air Sruighlea aig Allt a' Bhonnaich eadar arm Albannach fo stiùir Rìgh Raibeart Brus agus arm Sasannach le Rìgh Eideard II air a cheann, ann an 1314. Bhuannaich na h-Albannaich, agus shocraich Blàr Allt a' Bhonnaich na Cogaidhean neo-eisimealachd na h-Alba na thòisich aig deireadh 13mh linn.
Susbaint
Toradh a' Bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
Bha cumhachd Shasainn cho mòr air a briseadh an dèidh a' bhlàir 's nach b' urrainn dhi na b' fhaide feachd de eachraidh 's de choisichean armaichte a thaomadh a-nall air Alba a-rithist. Leis a' bhuaidh seo, bha làn shaorsa air a cosnadh, ged a lean an còmhrag ri Sasann ri linn Eideird, agus ann an dàrna bliadhna de rioghachadh Eideard III, chaidh an t-sìth a nasgadh ri Alba, leis an do dh' aidich rìgh Shasainn gun robh Alba saor bho siud a-mach gu bràth bho thighearnas sam bith a bhith aig rìghrean Shasainn thairis oirre. Gus an t-sìth seo a dhèanamh na bu treise dh' aontaich Eideard gum biodh Ioanna, a phiuthar, air a pòsadh ri Dàibhidh, mac agus oighre rìgh Alba. Rinneadh an còrdadh seo sa bhliadhna 1328.
Comharran sònraichte a' bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
- Ron bhlàir, b' iad Ridire Tòmas Randolph, mac a pheathair, Morair Seumas Dùghlas agus Ridire Eideard Brus, a bhràthair fhèin, Seanalairean a b' àirde a bh' aig rìgh Raibeart os cionn na h-armailt, agus fodha fhèin. Chùm e obair riutha eadar a sia 's a seachd de bhliadhnachan na bha de chaistealan san rìoghachd a spìonadh bho na Sasannaich.
- Mar sin, ro àm a' bhlàir, b' e Caisteal Sruighlea an daingneach a bu chudromaiche a bha nis aig na Sasannaich ann an Alba. Nuair a chunnaic 's a chuala àrd-mhaithean Shasainn mar a bha an gnothach, thug iad taic don rìgh gus am falbhadh e fhèin do Alba air cheann armailt cho lìonmhor 's a b' urrainn dha thogail. Chaidh saighdearan Sasannach, Èireannach, Cuimreach 's fiù na h-Albannaich na bha an aghaidh Bruis fhathast a thogail còrr is 20,000 fear, eadar choisichean is eile, 's thriall an rìgh fhèin a-nall do Alba air an ceann.
- Bha fios aig gach inbhe shluaigh air a' Ghàidhealtachd cho math 's air a' Ghalltachd, dè ris am faodadh sùil a bhith aca nam faigheadh rìgh Shasainn cothrom ruith mar thuil thairis air an tìr a-rithist. Chan eil iomradh air gu robh uiread riamh roimhe de na Gàidheil an aon bhlàir còmhla ris na Goill, 's a bh' ann latha Allt a' Bhonnaich.
- A rèir Seanalair Stiùbhairt bha ochd cinn-fheadhna dheug seo a leanas an làthair an latha ud: an Camshrònach, an Caimbeulach, am Frisealach, an Granndach, MacAoidh, MacCoinnich, MacCuaraidh, MacGillEathain, MacGriogair, MacPhàrlain, Mac a' Phearsain, Mac an Tòisich, am Mengiseach, an Robasdanach, an Rosach, an Rothach, an Sincleireach agus an Sutharlanach. A rèir Seanalair Christison tha na Dòmhnallaich, na Gòrdanaich, na Gunnaich agus na Siosalaich ag agairt gun robh na cinnidhean ann cuideachd.
- Tha e soilleir gu robh na Gàidheil a' dèanamh suas roinn nach bu bheag de armailt na rìoghachd an latha ud. A dh' aindeoin gach tional a bh' ann, a tuath is deas, cha bu mhotha na eadar 5,0000 is 6,000 saighdear a fhuair an rìgh chun na h-àraich. Bha seo beagan na bu mhotha na an ceathramh cuid den fheachd Shasannach. Bha na Sasannaich air an armachadh fada na b' fheàrr cuideachd, agus bha na fir-bogha Cuimreach annns an airm air an ionnsachadh gu foirfeachd ann an cleachdadh an cuid fhèin de eòlas arm.
Innleachd is ullachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Threòraich Raibeart Brus an t-arm sìos do chòmhnard a tha faisg air Sruighlea ris an abrar a' Phàirc. 'S ann dlùth don Phàirc sin agus air grunnd na b'ìsle a dh'fheumadh an t-arm Sasannach gabhail seachad tro bhoglaich is shruthan uisge. Bha mar seo roghainn làraich aig na h-Albannaich.
Cha b' urrainn dha na Sasannaich Sruighlea a ràining bhon àirde an ear, far an robh an talamh ro bhog, no bhon àirde an iar, far an robh coille dhùmhaill. A bharrachd air sin, leag na h-Albannaich rè na h-ùine a bha iad a' campachadh ann craobhan air slighean anns a' choille agus chladh iad àireamh mòr shlochd anns an talamh chòmhnard; chuir iad breug-riochd de bharrach is feur air na slochdan.
Bha ceann a deas an airm a' ruigsinn gu bruachan Allt a' Bhonnaich agus bha an t-airm na laighe air gach taobh rathaid shean Ròmanaich a b' e aon de an dà slighean a b' urrainn dhan eachraidh Sasannaich a chleachdadh. Bha àireamh mòr sheirbhiseach, gillean cartach, co-chàirdean 's a leithid sin, aig nach robh airm mar bu chòir, agus fir le airm, ach na thàining ro fhadalach airson trènadh, a' leantainn a' chaimp. Dh'òrdaich am Brusach an dream sin uile air falbh gu gleann air cùlaibh a' chnuic, ris an abrar "Cnoc nan gillean" bhon latha sin, a tha ri ear-thuath air àite na h-armailt.
An dèidh sin, chaidh an t-airm a roinn mar seo: an tùs-feachda, fo Thòmas Randolph, na b' fhaide mu thuath faisg air Cille Naomh Ninean; roinnean fo Sheumas Dùghlas agus Eideard Brus gu a làimh cheart ri taobh an rathaid Ròmanaich; agus an roinn fo Raibeart Brus fhèin agus an eachraidh fo Robert Keith, an t-Iarla Marasgal, mar chùl-chuideachd, na bu doimhne anns a' choille.
A' chiad latha den bhlàr[deasaich | deasaich an tùs]
Air feasgar 23 an t-Iuchair dhlùthaich an t-arm Sasannach riutha. Dh'fhuasgail iad gun toir an tùs-feachda fo Iarla Gloucester agus Iarla Hereford aghaidh air na h-Albannaich taobh an rathaid Ròmanaich, agus gum marcaich aig an aon àm 600 ridirean fo Ridire Robert Clifford agus Ridire Henry Beaumont du ruigsinn na h-Albannaich bho an cùl, far an robh dùil aig na Sasannaich gum biodh an t-airm Albannach a' teicheadh.
Chunnaic fear de mharcaichean a' thùs-feachda, Henry de Bohun, rìgh Raibeart le còran òir air a chlogaid agus a' giùlan tuagh-chatha stàilinn na làimh. Chaidh e air adhart a' Bhrusaich leis a shleagh, ach nuair a bha e gu bhith aige, mharbh am Brusach e le beum a thuagh-chatha cho làidir 's a deach an tuagh tron chlogaid 's tron chlaigeann aig de Bohun, a thuit marbh às a dhiollaid. As dèidh sin chuir an roinn fon rìgh aghaidh air an tùs-feachda Sasannach. Oir bha duilgheadasan gu leòr aig na marcaichean mu thràth air sgàth na slochdan falaichte, thug iad teicheadh.
An uair sin mhothaich am Brusach don bhuidheann aig Clifford is Beaumont, agus chuir e a-mach an roinn Thòmais Randolph nan aghaidh. Chuir Randolph na daoine aige ann an schiltron (cearcall de shleaghadairean leis na sleaghan aca air an cur a-mach às a' chearcall) faisg air Cille Naomh Ninean. Ged a chuartaich na marcaichean Sasannaich iad agus ged a bha iad a' toirt aghaidh orra bho gach taobh, chùm na saighdearan aig Randolph riutha, agus nuair a ghluais iad air adhart chun buidheann nam marcaichean gus an roinn, theich na Sasannaich.
An dàrna latha den bhlàr[deasaich | deasaich an tùs]
Gus uisge a thoirt chun nan each aca agus gus campachadh ann an àite às am faodadh iad aghaidh a chur air an airm Albannach air talamh fosgailte sa' mhadainn, chaidh an eachraidh Sasannach tarsainn air All a' Bhonnaich. Ge-tà, nuair a chunnaic am Brusach anns a' mhadainn de 24 an t-Iuchar gun robh an eachraidh air a cuartachadh air trì taobhan leis an allt 's an leas-abhainn aige, agus a' choisridh air air an taobh eile den uisge, dh'fhuasgail esan aghaidh a chur orrasan.
Chaidh an roinn aig Eideard Brus an toiseach, le Allt a' Bhonnaich air a làimh cheart; an roinn aig Seumas Dùghlas air a làimh cheàrr agus beagan air a chùlaibh; agus beagan air cùlaibh agus air làimh cheart roinn Dhùghlais an roinn aig Thomas Randolph, le Pelstream (leas-abhainn na h-uillt) air a làimh chlì. Cha b' urrainn do na marcaich gluasad mar bu chòir anns an àite stainnte agus mar sin cha robh an tairbhe gnàthach aca air saighdearan-coise Albannach. A bharrachd air sin, cha b' urrainn do na fir-bogha Sasannach losgadh chun na h-Albannaich gun chunnart gum marbhadh iad na marcaichean aca fhèin; agus nuair a chaidh na iad gu cliathach a' bhlàir, ruaig an eachraidh Albannach fo Robert Keith iad.
As dèidh ùine, thòisich an eachraidh Sasannach ri lagachad. Nuair a chunnaic am Brusach sin, chuir e càch na saighdearan aige fo Aonghas MacDhòmhnaill chun a' bhlàir. Thuig Iarla Pembroke agus Ridire Giles D'Argentan gun robh am blàr air chall agus chuir iad ìmpidh air Eideard II falbh gus am beatha aige a shàbhaladh. Chaidh na h-Albannaich na bha air cùlaibh Chnuic nan Gillean air adhart an uair sin. Nuair a chunnaic a' choisridh Albannach iad, bha iad a' smaoineachadh gur e arm eile aig a' Bhrusach a bha annta, agus leis na fir-bogha a' tilleadh agus a' bhratach rìogail Shasannach a' fàgail a' bhlàir, ghabh iad eagal agus theich iad le maoim.
Teicheadh Eidird II[deasaich | deasaich an tùs]
Dhiùlt Ridire Philip Mowbray, fear-gleidhidh Chaisteil Shruighlea, an rìgh Sasannach a leig a-steach don chaisteal, on a bhiodh aige an dèidh a' bhlàir ris a' chaisteal a ghèilleadh agus bhiodh an rìgh na phrìosanach. Mar sin, thionndaidh Eideard II le mu 500 marcaichean aige gu deas, agus Seumas Dùghlas gan ruagadh le 60 marcaichean aige fhèin. Rug iad na Sasannaich seachad air Gleann Iucha, agus ged nach b' urrainn dhaibh aghaidh a chur orra, chùm iad gan ruagadh agus sàrachadh gus am faigh iad gu Dhùn Bharra. An uairsin thill Dùghlas leis na h-eich a dh'fhàg na Sasannaich a-muigh air a' chaisteal; dh'fhàg Eideard II air a' bhàta a gu Bamburgh, agus an uairsin gu Bearaig, gus feitheamh airson càch an airm aige.
Na chaill Sasann[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit mu 4,000 Albannaich agus còrr is 10,000 Sasannaich anns a' bhlàr. Ghlac na h-Albannaich mòran creiche (a-rèir Manach de Mhalmesbury fiach £200,000 de airgid an ama siud) agus mòran phrìosanach, gu seachd àraidh Iarla Hereford, agus chaidh èirig mhòr a phàigheadh air an son. Anns na h-iomlaidean seo, fhuair Raibeart Brus air ais a bhean, a nighean, a phiuthar Cairistìona (bha a phiuthar Màiri saor bho 1312) agus Robert Wishart, Easbaig Ghlaschu na bha nam prìosanaich rè ochd bliadhna.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Ronald McNair Scott: Robert the Bruce, King of Scots, Canongate Books, 1996
- David Ross: Scotland - History of a Nation, Geddes & Grosset, 2002
- G. W. S. Barrow: Robert Bruce and the community of the realm of Scotland, Edinburgh University Press, 2005


text:
Trianaid agus Tobago
'S e dùthaich bheag anns a' Mhuir Chairibianach a tha ann an Trianaid agus Tobago no Trinidad agus Tobago[1], (Beurla: Trinidad and Tobago, (IPA: ˈtrɪnɪdad ɒnd təˈbego). Tha i na laighe anns na Lesser Antilles san ear-thuath na Bheiniseala agus deas air Greanada. Tha Barbados san ear-thuath dhìth agus Guidheana san ear-dheas. Tha dà eilean mòr ann: Trianaid agus Tobago, agus a bharrachd air sin tha 21 eileanan beaga ann cuideachd. 'S e Trianaid an t-eilean as motha. Tha Tobago fada nas lugha, chan eil am fairsaingeachd ach 6% den dùthaich gu lèir. Tha dìreach 4 % muinntir na dùthcha a' fuireach ann an Tobago.
Tha gnìomhachas creag-ola agus ceimigeachd cudthromach airson eaconomaidh na dùthcha.
Tha Trianaid agus Tobago cliùiteach airson an àrd-fhèill aca. Canar gun dàinig an steelpan, an ceòl Calypso agus an dannsa Limbo às an àite seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
European Cup Winners Cup
'S e co-fharpais cupa a bha anns an European Cup Winners Cup airson sgiobaidhean ball-coise a ghleidheadh an co-fharpais cupa nàiseanta san dùthaich aca fhèin a' bhliadhna roimhe. Chaidh a' chiad co-fharpais a chumail ann an 1960/1961 agus bha an co-fharpais air a chur gu crìoch ann an 1998/1999. Bhon uairsin, tha na sgiobaidhean a' gleidheadh nan cupannan nàiseanta a' dol a-steach gu Cupa UEFA. Chaidh an cupa seo a ghleidheadh da thursa le sgiobaidhean Albannach, C.B. Rangers ann an 1972 agus Club Ball-coise Obar Dheathain ann an 1983.


text:
, Available now
-
Dèanamaid Adhradh — Bishop Colin MacPherson 1985
Seirbheis à tasglann a' BhBC bho 1985 còmhla ris an Easbaig Cailean Mac a' Phearsain.
-
Alleluia — Taghadh de laoidhean is sailm bhon t-sreath air fad
Prògram sònraichte le taghadh de laoidhean is sailm bhon t-sreath air fad.
-
Dèanamaid Adhradh — An t-Urr Dòmhnall MacLeòid, an Eaglais Shaor Leantainneach, Eilean Arainn
Còmhla ris an Urr Dòmhnall MacLeòid bhon Eaglais Shaor Leantainneach ann an Eilean Arainn.
-
Dèanamaid Adhradh — Seirbheis a' Mhòid, Inbhir Nis 2014
Seirbheis a' Mhòid a' tighinn thugainn beò bho Àrd-Eaglais Inbhir Nis.
-
Dèanamaid Adhradh — 12/10/2014
Seirbheis còmhla ri Iain Eàirdsidh Mac a' Mhaoilein.
-
Alleluia — Taghadh de laoidhean is sailm bhon t-sreath air fad
Prògram sònraichte le taghadh de laoidhean is sailm bhon t-sreath air fad.
-
Dèanamaid Adhradh — An t-Urr Dòmhnall MacIllFhinnein, Eaglais na h-Alba
Seirbheis còmhla ris an Urr Dòmhnall MacIllFhinnein, Eaglais na h-Alba.
-
Creideamhan an t-Saoghail — Episode 5
5/5 Religious and moral education for second level pupils. A look at Siddhartha Gautama.
-
Creideamhan an t-Saoghail — Episode 4
4/5 Religious and moral education for pupils at second level. A look at Krishna.
-
Creideamhan an t-Saoghail — Episode 3
3/5 Religious and moral education for second level pupils. A look at Moses.


text:
Gaelg Chanadagh
She abbyrt Ghaelg ny h-Albey ee yn Ghaelg Chanadagh (Gàidhlig Chanaideanach) ta loayrit er Ellan Cheap Bhreatainn as ayns paalyn ny h-Albey Noa, yn Chanadey, er feie 200 bleeaney. Ta loayreyderyn ennagh elley ry gheddyn er Ellan y Phrinse Edard as ta'n çhengey ec Gaeil sthie-arragh ayns ard-valjyn Canadagh lheid as Toronto. 'Sy 19-oo eash meanagh v'ee ny treeoo çhengey smoo rere loayreyderyn 'sy Chanadey ny yei'n Vaarle as y Rangish.[2] Agh, ta'n çhengey begnagh marroo ec y traa t'ayn, ansherbee. Ta eiyrtyssyn ayn ry hoi aavioghey ny çhengey 'sy Chanadey nish.
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Oifis Iomairtean na Gaidhlig/Oik Cooishyn ny Gaelg
- ↑ Bumstead, J.M (2006). Scots. Multicultural Canada. Feddynit er 2006-08-30.