text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach Fèilidhean Bheinn Uais, 2002
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_HML_DS050388
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- Dùbhlachd 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19910
- KEYWORDS
- èideadh Gàidhealach
fèilidhean
A' fastadh sgioba de chòig luchd-dèanamh fhèilidhean, tha aitreabh reic sealbhadairean Fèilidhean Bheinn Uais, Valerie Allan agus Chairistiona NicAnndrais, ann an Taigh Rèile na Gàidhealtachd, Inbhir Nis, a bha roimhe na phrìomh oifis aig Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh an dealbh-camara seo dhiubh a thogail san Dùbhlachd 2002 còmhla ri ceathrar den sgioba, Nina Simolielli, Claire NicCoinnich. Pamela Muir agus Ealasaid Ness. Tha an seòmar gearraidh agus a' bhùth-obrach ri taobh na bùtha agus tha e suidhichte ann an ceàrnaidh a b' àbhaist dha luchd-obrach stèisean Inbhir Nis a bhith a' cleachdadh.
Bha prìomh oifis agus bùthan-obrach Rèile na Gàidhealtachd, Loch Gorm, suidhichte ann an Inbhir Nis. B' e an companaidh aon den fheadhainn bu lugha de rathaidean-iarainn Bhreatainn ro Achd nan Rathaidean-iarainn 1921. Bha e ag obrachadh gu tuath air stèisean Pheairt a' toirt seirbheis do cheann a tuath Bhreatainn. Chaidh a chruthachadh ann an 1865 le amalachadh agus chaidh a ghabhail a-steach do Rèile Lunnainn Meadhan-thìre agus Alba (LMS) ann an 1923.
Bha Rèile na Gàidhealtachd a' toirt seirbheis do shiorrachdan Ghallaibh, Chataibh, Rois & Chrombaidh, Inbhir Nis, Pheairt, Inbhir Narainn, Mhoireibh agus Bhanbh. Gu deas bha e a' ceangal ri Rèile Chaledonia aig Snaim Stanlaidh, tuath air Peairt, agus chun an ear le Rèile Mòr Ceann a Tuath na h-Alba aig Coit a' Ghartain, Eilginn, Baile Cheith agus An Sloc.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àille air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) san taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun na làraich-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh na buaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


c: text/html

text:
Naitridean
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an naitridean.[2] 'S e an comhharra ceimigeachd aige N, àireamh atamach 7. 'S e gas dà-atamach agus neo-mheatailt a tha ann.
Taisgealadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh naitridean a lorgadh le ceimigear is lusaiche Albannach Daniel Rutherford ann an 1772. Bha Rutherford ga ghairm noxious air no fixed air. Fuair an eileamaid an t-ainm nitrogène bhon cheimigear Frangach Jean-Antoine Chaptal ann an 1790.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdar gas naitridein mar àile tàmhach, mar eisimpleir biadh a thasgadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ http://www.ciaaw.org/atomic-weights.htm
- ↑ “naitridean”. An Seotal. Air a thogail 28mh dhen Chèitean 2017.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fiosrachadh
‘S e companaidh coimhearsnachd stèidhte an Steòrnbhagh a tha an Rural Nations. Tha a’ chompanaidh air a riaghladh à dachaighean na stùirichean, ach a stèidheadh oifisean foirmeil airson ùine ghoirid aig àm tachartasan, agus a' cruthachadh làraichean an tallaichean coimhearsnachd airson fiolmaichean. Thathas ag obair bho aon phròiseact chun an ath fhear, a’ cumail na cosgaisean ìseal: eadar conaltradh air Skype, a' cumail sùil gheur air cosgaisean siubhal, 's eile. Tha Rural Nations a' toirt cothroman do dhaoine a bhith ag obair gu saor thoileach, an lùib gach deasachadh chruthachail agus tachartas, a' toirt treanadh agus cosnadh dha muinntir an àite.
Deilbh nan Stiùirichean:
Muriel Anna NicLeòid - Stiùiriche Cruthachail agus Ball den Bhòrd
Tha Muriel Anna NicLeòid air a bhith a' coimiseanadh, stiùireadh agus a riochdachadh dràma agus fiolm dà-chananach agus Tèatar sa Ghàidhlig air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan bho chionn 17 bliadhna
Seo cuid aca: Portrona dealbh cluich coimhearsnachd an Steòrnabhagh, An Clò Mòr le Henry Adam, Callanish Stoned le Caomhainn MacNèill, The Sked Crew sgrìobhte le Iain Stephen, Roghainn Nan Daoine an cois John Wright, Lostbost dha MG Alba agus We Have Won the Land. Tha comataidh, deilbh agus fiolm gu làidir anns na deilbh cluich, a bhios i a' cruthachadh. Tha Muriel Anna air a bhith ag obair bho chionn ochd bliadhna a co-òrdanachadh pròiseactan Lìonradh Tèatar na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean. Far an do stèidhich i Fèis Dràma na h-Alba an Inbhir Nis an 2007/8 agus Ceangalaichean aig Tuath (Pròiseact a bhios a toirt luchd-ealain le sgilean sònraichte à Ceann a Tuath na Suain a dh’Alba) agus cuideachd a' stùireadh an cò-bhanntachd Northern Scottish Touring Fund (NSTF) 2011/2013. Tha eòlas mionaideach aig Muriel Anna air dealbhachadh ‘s a dèanamh puppaidean airson TV agus a dèanamh cumadh beathaichean mhòra airson cleasachd. Tha i aig an àm seo ag ionnsachadh cloinn air sgilean fiolm sa pròiseact DigiHeb ann an Ionad Pointers ann an Steòrnabhagh.
Magaidh Nic a’ Ghobhainn : Ball den Bhòrd
Bidh Magaidh ag obair anns a’ choimhearsnachd a’ cruthachadh agus a' cur an gnìomh pròiseactan ealain, deilbh-chluich, fiolmaichean agus tachartasan a tha a' buntainn ris an dualchas. Tha Magaidh a' toirt taic do sgrìobhadairean, cleasaichean agus luchd-dèanaimh fiolm gus fiolmaichean agus deilbh-chluich Gàidhlig agus Beurla a' chruthachadh dha na buidhnean seann daoine air an eilein. A co-òrdanachadh bùithtean-obrach ealain làimh às an dualchas agus tachartasan ceòl agus òrain ùra. Tha seo an lùib a’ bhuidhean coimhearsnachd Cabraich www.cabraich.org.uk Aig amannan eile bidh Magaidh a' clàradh seanchasan às an dualchas a tha ann an cunnart a bhith caillte agus gan sgaoileadh mar phrògram rèidio neo taisbeanadh. Tha Magaidh ag eadar-theangachadh deilbh-chluich agus a' cumail clasaichean coimhearsnachd a toirt taic dha luchd ionnsachaidh na Gàidhlig
Peadar Urpeth : Ball den Bhòrd
Tha Peadar Urpeth na stiùiriche (Sgrìobhadh agus Foillseachadh) air Emergents Creatives – iomairt sòisealta air a mhaoineachadh le Iomairt na Gàidhealtachd ’s nan Eilean agus Alba Chruthachail. Tha Emergent Creatives a' toirt taic do sgrìobhadairean agus luchd-foillseachaidh air feadh na Gàidhealtachd ’s nan Eilean. Tha eòlas 30 bliadhna aig Peadar ann an gnìomhachasan cruthachail agus a' leasachadh sgilean dhaoine. Bha e na neach-deasachaidh pàipear-naidheachd agus na stùiriche deasachaidh air Time Out (Lunnain) nuair b’ e am pàipear an dàrna iris bu mhotha a bha reic anns an roinn Eòrpa. Tha e na bhàrd agus chaidh leabhraichean a sgrìobh e fhoillseachadh.
Victoria Banks : Sgrìobhadair coimiseanaichte "Deeds not Words":
Seòladh
Rural Nations (Alba) CIC
Oifis clàraichte: 57 Barraid Sealladh an Iar,
Steòrnabhagh, Eilean Leòdhais
Alba HS1 2DG
Cur fios thugainn air post-d, facebook neo teacs
Muriel Anna NicLeòid: Stiùiriche Cruthachail muriel@ruralnations.com
Peter Urpeth: Stiùiriche Rural Nations
Maggie Smith Stiùiriche Rural Nations maggiesmith@hebrides.net
Facebook : https://www.facebook.com/RuralNationsLtd
Fios air teacs 0044 (0) 7789117740


text:
Carry air adhart an cothromachadh dol mun cuairt ann an creideas, a 'phr?omh cothromachadh
An s?nrachadh a chuir a-rithist nuair a tha thu a 'dol mun cuairt na b?ithtean ann an creideas, a' liostadh an "pr?omh cothromachadh" agus "a ghi?lan thar-chothromachadh". D?reach air a chur, a ghi?lan air adhart a 'chothromachadh a tha fiachan, a' gabhail ?idh a bhith air a dh?anamh a-null gu an ath mh?os, pr?omh cothromachadh a 'toirt iomradh air a' phr?omh-dr?sta gun ph?igheadh ??st?ite.
a ghi?lan thar-chothromachadh agus am pr?omh chothrom, ach an dithis air a bhith air am m?neachadh san fharsaingeachd "a 'phuing mu dheireadh a ph?igheadh ??ann an ?m, an turas seo a' p?igheadh ??a-?ine". Ann am briathran eile, d?reach le bhith a 'coimhead air a' s?nrachadh gach m?os, feumaidh tu a bhith comasach air tuigsinn a ghi?laineadh-thairis agus cothromachadh a 'phr?omh cothromachadh a l?ghdachadh le an ?m seo den a' ph?ighidh.
Mar eisimpleir, canamaid gun robh thu a 'p?igheadh ??5,000 Yen + coimisean a h-uile m?os san dol mun cuairt creideis. An uair sin, tha e air a bhith air a mh?neachadh ann an fheadhainn as ?ire a chleachdadh s?nrachadh, "a 'mh?os roimhe ghi?laineadh-thairis cothromachadh 48.000 Yen", "an ath-mh?os ghi?laineadh-thairis cothromachadh 45,000 Yen". Anns a 'ch?is seo, le bhith a' mh?os a ph?igheadh, 3, 000 Yen fiachan nach bi a 'ciallachadh gu bheil e air a dhol s?os.
air a dh?anamh air plana ath-ph?ighidh, cha leig e riatanach bhith a 'tuigsinn na ghi?laineadh-thairis agus cothromachadh a' phr?omh cothromachadh. A thuilleadh air na fiachan l?ithreach, airson a tha cuideachd am fiosrachadh a dh'fhaodas a ghlacadh an ath-ph?ighidh suidheachadh, leig gus d?anamh cinnteach gun fail a h-uile m?os.
iomradh | thaobh creideis dol mun cuairt anns a 'Chl?ir
bh?than ann am barrachd mionaideachd
pr?omh flat-?re dol mun cuairt, an d?igh air dol mun cuairt creideis tha, Ya luchd-cleachdaidh ionmhas a tha air gabhail ris a' "phr?omh flat-?re d?igh dol mun cuairt" cairt-creideis na companaidhean a tha cuideachd ri fhaicinn gu tric. Tha seo air sg?th, a thuilleadh air a 'phr?omh de gach m?os s?im shuidhichte, a' bruidhinn air an t-siostam, leithid a 'dol a ph?igheadh ??air an ?idh a thachair gach ?m.
Bu ch?ir a thoirt fa-near anns an ath-ph?ighidh d?igh, tha e a 'phr?omh cothromachadh agus an cothromachadh a thoirt air adhart a tha comasach a "Chan eil a' gabhail a-steach ?re an r?idh coimisean". A thuilleadh air sin, ann an c?is ?r a 'cleachdadh a' chairt an d?idh an ceann-latha air an s?nrachadh, fiosrachadh as ?ire aithris nach eil a 'nochdadh. Uime sin, an fheadhainn a tha ag iarraidh s?il a thoirt air an s?nraichte iasadachd inbhe agus ath-ph?ighidh suidheachadh, tha e cudromach a thaghadh an d?igh air fios a chur chun an luchd-cleachdaidh ionmhas agus cairt-creideis companaidhean.
iomradh | notation aire
cothromachadh a thoirt air adhart no pr?omh cothromachadh ann an riochdachadh an ath-ph?ighidh sgeama dol mun cuairt creideis iomradh
mullach duilleag de "-ghi?lan thar cothromachadh-phrionnsapal cothromachadh", far a bheil an luchd-cleachdaidh ionmhas agus cairt-creideis companaidhean eadar-dhealaichte. Mar eisimpleir, tha e air a bhith a "p?igheadh ??roimhe seo ?s d?idh a 'ghi?laineadh-thairis cothromachadh", tha e comasach gu' bheil no air a bhith d?reach a 'm?neachadh mar a "phr?omh" airson a' phr?omh cothromachadh. Airson an adhbhar seo, mu na tha gach n? a 's?nrachadh d? tha thu a' ciallachadh, tha e cudromach gu daingeann a ghlacadh.
gu h-?raidh ann an c?is a 'dol mun cuairt creideis, a chleachdadh grunn tursan-p?ighidh m?osail suim nach bi atharrachadh m?r air, tha duilgheadas ann gu bheil e a' f?s doirbh an cothromachadh a tha air a bhith air a chleachdadh gu ruige seo. Fi? 's ged a bha mi nach biodh a' cleachdadh cus creideis le bhith a 'dol mun cuairt ort fh?in, iongnadh air f?s iad gu daor ri "barrachd na bha d?il Ma leithid stamag ... "tha e cuideachd nach beagan. Airson greimeachadh m?osail iasadachd inbhe agus ais-suidheachadh bho
s?nrachadh, gu dearbh, a leigeil a-c?mhnaidh a bhith d?anamh cinnteach gu bheil plana ath-ph?ighidh agus a 'gluasad air nach occurred.


text:
Aig a 'Phàrlamaid Eòrpach coinneamh t-seachdain seo, ECB ceann-cinnidh Mario Draghi ràdh gun bancaichean Eòrpach a dh'fhaodadh a chumail ann an dreuchdan Bitcoin dèidh leasachaidhean mar Bitcoin ri teachd a bhith air an liostadh chùmhnantan le US iomlaidean. Tha e cuideachd a 'gabhail ris an èiginn phoblach ùidh agus miann airson cryptocurrencies.
A thaobh pàtran na cryptocurrencies drùidheadh a-steach gnàthach ionmhas, Draghi ràdh:
"Leasachaidhean o chionn ghoirid, mar an liosta dhe na Bitcoin ri teachd cùmhnantan le US iomlaidean, Dh'fhaodadh Eòrpach Banks ro, a chumail ann an dreuchdan Bitcoin, agus mar sin bidh sinn gun teagamh a 'coimhead air a sin. "
Author: Sara Bauer


text:
Windows 8 ann an Gàidhlig
- akerbeltz
- Rianaire
- Posts: 1679
- Joined: Mon Nov 17, 2008 2:26 am
- Language Level: Barail am broinn baraille
- Corrections: Please don't analyse my Gaelic
- Location: Glaschu
- Contact:
Windows 8 ann an Gàidhlig
Ma tha Windows 8 agaibh mu thràth, tha e furasta 's cha chosg e dad. Cha leig sibh a leas ach a dhol gu Options » Control Panel » Add Language agus leantainn ris an stiùireadh an uairsin. Chan eil sin fìor a thaobh iomadh rud a nì Microsoft ach tha seo cho furasta ri brochan a losgadh
★ Am Faclair Beag ★ iGàidhlig, do charaid airson bathar-bog na Gàidhlig: Firefox, Thunderbird, LibreOffice, Skype is mòran a bharrachd ★


text:
Apia
'S e prìomh-bhaile Shamoa a tha ann an Apia. Tha e suidhichte air a' chadach ann an taobh tuath an eilean Upolu. 'S e seo an co-chomharran aige: 13°50’ Deas agus 171° 50’ Iar. Tha an Abhainn Vaisigano a' ruith tron bhaile. Tha Apia na laighne aig cois na beanntain Mount Vaea.
'S e an t-aonar baile a tha ann an Samoa. Anns a’ bhliadhna 2001 bha 38,800 duine a’ fuireach an seo. 'S e am port-mara as cudthromaiche den eilean a tha ann cuideachd. Tha na bàtaichean-aiseig gu Tokelau agus gu Samoa Aimearaganach a’ dol bhon an seo.
Bha an sgrìobhadair Robert Louis Stevenson a’ fuireach an seo airson na ceithir bliadhna mu dheireadh den bheatha aige. Chaidh a thiodhlacadh ann am Mt. Vaea. 'S e taigh-tasghaidh a tha anns an taigh aige (Vailima) an-duigh.


text:
An t-Seann Chathair
'S e baile beag ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha anns An t-Seann Chathair.[1] Tha e faisg air A' Mhagh Fhada agus taobh-a-tuath Dùn Phrìs. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 22′ 4.55″ Tuath agus 3° 55′ 28.67″ Iar. Ann an 2001 bha 2,028 duine a' fuireach an seo. [2] Tha an t-Slighe Àrd a Deas air a bhith a' dol tron bhaile bho 1984.[3]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 78 duine às an t-Sean Chathair bàs sa Chogadh Mòr[4] agus ceithir duine deug eile san Dàrna Cogadh. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1930, nuair a chuireadh às dhan t-siostam.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Southern Upland Way
- ↑ Scottish War Memorials Project
- ↑ NRS
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 783 096


text:
Ma Anshan Steel pacaidh Stuthan Technology Co. Ltd. suidhichte ann Taibai Pàirc Ghnìomhachais, Ma Anshan City, Anhui roinn, Sìona, a 'speisealachadh ann an R & D agus a' dèanamh ana-lannaichte agus puinnseanta a thaobh stuthan-pasgaidh. Tha ar chompanaidh air co-obrachadh le Sìnis Acadamaidh, agus a-steach a staid a-ealain teicneòlas bho a Stàite Prìomh-lann airson Crìonadh agus Dìon, tha sinn a 'cur fòcas air a bhith a' toirt an àrd-inbhe agus bathar seirbheis phroifeiseanta do luchd-cleachdaidh ann an Meatailteachd, Auto pàirtean agus ailtireachd gnìomhachas.
Tha sinn a 'ISO9001 QMS barrantaichte chompanaidh, agus fhuair grunn Nàiseanta pheutant. Tha ar prìomh bathair a 'còmhdach: VCI anticorrosion pàipear ......Faic Tuilleadh
factaraidh dìreach prìs mhath càileachd seirbheis as fheàrr a


text:
‘S e ‘Journée internationale de la Francophonie’, air neo, ‘Latha eadar-nàiseanta na Frangachd’ a th’ ann san 20mh den Mhàrt. Tha Liam a’ toirt sùil air sgeul ‘La Survivance’ – an strì airson mairsinneachd a’ chultair ’s na cànain – ann an Sasainn Nuadh a Deas agus a’ bruidhinn ri fear, Michael MacÀdhaimh, a tha a’ togail bratach na dìleibe.
Muilnean-cotain ’s mòr-imrich
Anns na 1790, thogadh muileann ri thaobh srath Abhainn na Cloiche Duibh san Eilean Ròdach airson calanas a’ chotain, agus le sin, thòisich An Tionndadh Gnìomhachais ann an Aimeireagaidh. Thar nam bliadhnaichean, chaidh an gnìomhachas am meud agus bha na factaraidhean a’ cur feum air tuilleadh luchd-obrach.
Bha iarrtas mòr air Frangaich Chanada sna factaraidhean mu dheas oir dh’obraicheadh iad gu cruaidh fad uairean a thìde agus bhiodh e furasta brath a ghabhail orra, leis nach bruidhneadh iad a’ Bheurla.
Cuideachd, ann an Canada, bha an sluagh cho dlùth air an dùthaich, agus siostam roinn an fhearainn a’ buntainn ris na Meadhan-Aoisean, a’ fàgail nach robh cothrom aig an òigridh air baile fhaighinn dhaibh fhèin.
Chuireadh na companaidhean maoir gu ruige Québec agus Acadia gus na daoine a thàladh a-nuas chun nam muilnean. Agus thàladh, nam mìltean. Eadar 1840 agus 1930, dh’imrich timcheall air 900,000 Frangach gu deas. An ùine nach robh fada, bha bailtean ann an Sasainn Nuadh cho làn Chanadaich ’s cho Frangach nan dòighean ’s gun abradh ‘Canadaichean Beaga’ orra.
B’ e Woonsocket (RI) aon de na h-àitean a bu Fhrangaiche ann an Sasainn Nuadh gu lèir agus timcheall air 60% den t-sluagh iomlan a bha nan Canadaich Fhrangach. B’ ann tearc nach robh baile-muilne san sgìre anns nach robh co-dhiù cairteal den t-sluagh a’ bruidhinn na Fraingis aig beul an 20mh linn.
An Canadach Frangach a’ dol Ròdach
Ach san sgìre mu dheas, cha bhiodh an fhàilte cho blàth an uair a ruigeadh iad agus mì-rùn nan Sasannach a’ cur orra. Corra uair, bhiodh prasgain gam feitheamh bhàrr nan treanaichean. ‘S an uair sin, bhiodh na Frangaich cho dlùth air am bailteachadh ’s gun tugadh ‘Sìonaich an Taobh Tuath’ orra. Bha na Sasannaich a’ smaoineachadh orra mar daoine ìosal, coltach ris na Métis Acadianach agus tùsanaich an àite.
Ach, mì-choltach ris an t-suidheachadh ann an Canada, cha b’ e ach crìonadh a bha mu choinneimh Fraingis Shasainn Nuaidhe.
Cha b’ iad na Frangaich na h-aon seòrsa dhaoine a dh’imrich gu Sasainn Nuadh a Deas san 19mh agus an 20mh linn. A cheart cho math riutha, bha Èireannaich agus Eadailtich gu mòr air an riochdachadh sna bailtean Ròdach. Le sin, bha an sgìre fada na bu ioma-chànanach na tha i an-diugh. Ach, bha aon rud gan ceangal, agus b’ e sin an creideamh Caitligeach. (Tha an t-Eilean Ròdach an stàit a bu Chaitligiche sna Stàitean Aonaichte fhathast air an latha an-diugh.) Thar nam bliadhnaichean, phòs iad a chèile agus shìolaich an Fhraingis aiste.
Bhiodh cuid a’ feuchainn ri bhith a’ cleith an àireamh de Fhrangaich sna bailtean. Tha sgeulachd ann gun d’ fhuair sagart ann am Fall River (MA) bàs aig làmhan an t-sluaigh san 19mh linn airson a bhith ag atharrachadh sloinnidhean ann an clàran na h-eaglaise. Tha sloinneadh cumanta ann an Sasainn Nuadh ‘Bourque’; chan e sin ach an sloinneadh Èireannach ‘Burke’ air a fhrangachadh. B’ ann a nochd an t-ainm an toiseachd ann an Canada nuair a thòisich na h-Èireannaich a’ bruidhinn na Fraingise. Co-dhiù, fhuair an sluagh a-mach gun robh an sagart seo ag atharrachadh ‘Bourque’ air ais gu ‘Burke’, airson an àireamh cheart de Chanadaich fhalach na pharraist, agus chaidh a chlachadh gu bàs.
Fraingis Shasainn Nuaidhe
Bha taobh an ear Chanada gu mòr air a thuineachadh le Frangaich bho shean, agus am measg na Beurla, na Gàidhlig, agus cànanan tùsanach, bha an Fhraingis làidir bho chionn fhada ann.
B’ ann an 1759 a chaill An Fhraing sealbh air Québec nuair a ghlèidh feachdan Breatannach ‘Blàr a’ Bhaile Québec‘. Bhon uair sin, tha Fraingis an Taobh Tuath air a bhith sgaraichte bho Fhraingis na Frainge agus tuineachadh Frangach air sgur gu mòr. Thathar an-diugh ag ràdh ‘Fraingis Voltaire’ gu neo-fhoirmeil ris an t-seòrsa cainnte a th’ aca an Canada agus Sasainn Nuadh leis cho seann-fhasanta a tha i an taca ri Fraingis na Frainge.
Leis gun d’ imrich na Canadaich Fhrangach à Québec agus Acadia, ’s e sin an Fhraingis as dlùithe rithe fhathast. Air an latha an-diugh, ’s e Fraingis Shasainn Nuaidhe aon de trì seòrsaichean den Fhraingis a thàrmaich sna Stàitean Aonaichte. Agus tha i na mion-chànan ann an cunnart.
Chaidh Liam a bhruidhinn ri fear, Michael MacÀdhaimh, aig a bheil Fraingis Shasainn Nuaidhe fhathast, agus Michael a’ gàireachdainn nuair a their e, ”s dòcha an aon duine fo aois 70 aig a bheil i!’
‘S e ath-ionnsachadh a rinn e, às dèidh dha oideachadh Fraingis fhaighinn san sgoil. ‘An dèidh dhomh Fraingis fhoghlam gu ceart, dh’fhairich mi gun robh an Fhraingis a bh’ agam nuair a bha mi a’ fàs suas am measg mo sheanar ’s mo sheanmhar a’ tighinn na bu nàdarra thugam.’
Dh’fhàs Michael suas ann an Acushnet (MA) is tha cuimhne aige air làitheachan òige agus cailleach (a bha na Forbaiseach) shìos an rathad a bhiodh a’ gairm càch gu dìnnear ann am Fraingis gach oidhche. ‘Bha sin neònach cuideachd leis gur e Rèiseamaid Ghlinne Garadh a loisg taighean nan daoine sin, Albannaich nam measg, ri linn La Guerre des patriotes an 1837.’
Mhothaich Michael, thar nam bliadhnaichean, don Fhraingis a’ sìoladh às a’ choimhearsnachd e fhèin. ‘Tha leantaileachd na coimhearsnachd às aonais na cànain gu math làidir san Eilean Ròdach. Chleachd ainmean sràidean agus Fraingis orra an-seo; Rue Duncan mar eisimpleir ann an New Bedford. Tha mi gu math brònach an dìleab seo fhaicinn a’ dol bàs.’
Tha ùidh mhòr aig Michael san Survivance, mar a th’ aca air an strì airson mairsinneachd a’ chultair ’s na cànain ann an Québec. Tha e airson ’s gun lean an dìleab an-seo. ‘A’ fàs suas sna 70an, bhiomaid a’ bruidhinn mun Survivance agus ‘la langue et la foi‘ – ‘a’ chànan agus an creideamh’, a b’ àbhaist a bhith air a chuimhneachadh leis a’ ghinealach roimhe. Fhuair mi tuigse air na rudan sin le bhith a’ fuireach lem sheanair ’s lem sheanmhair, tuigse nach d’ fhuair tòrr dem cho-aoisean sa cheathramh ginealach.’
‘Tha e doirbh leis nach bi na Canadaich a’ smaoineachadh gum bi Fraingis ga bruidhinn taobh a-muigh Chanada. Tha cuimhn’ agam aon fhear ris an do bhruidhinn mi nuair a bha obair agam ann am margaidheachd, agus bha mi a’ bruidhinn ris ann am Fraingis, agus ghabh e mòr-iongnadh, cha robh e a’ creidsinn gun robh Fraingis a’ mairsinn taobh a-muigh Québec.’
Bha Michael a’ foghlam na Fraingis san Fhraing sna 80an agus a’ dol a-nìos gu Québec gu math tric sna 90an. ‘Tha coltas gu math sean oirre ann an coimeas ris na th’ aca ann an Québec, agus coimheach gu buileach ris na th’ aca ann am Paras.’
‘Bidh mi a’ dol a-nìos agus bidh iad daonnan den bheachd gur ann à Brunswick Nuadh a tha mi, leis gu bheil a’ chainnt agam car coimheach. Ach bidh mi a’ cleith nan gnàthsan-cainnt agam orra, gun a bhith a’ dol cho fada a-staigh don dualchainnt agam fhìn nuair a bhruidhneas mi riutha. Bhiodh iad a’ gàireachdainn rium. Bidh iad ag ràdh ‘char‘ air ‘càr’ (‘voiture‘ san Fhraing), fhios a’d. Bidh sinne ag ràdh ‘machine‘, sin dìreach mar a thachair. Aon uair bha mi a’ bruidhinn mun obair-dhachaigh Fhraingis agam, agus thuirt mo sheanair rium nach robh ann an ‘voiture‘ ach carbad-eich! Tha a’ chainnt air a bhith sgaraichte fad ceud bliadhna. Bha mo sheanmhair à Acadia agus mo sheanair à Québec. Mar sin tha measgachadh agam ann, mar a bh’ aig tòrr an-seo.’
Ach tha dòchas aig Michael gun cuidich goireasan an latha an-diugh an luchd-labhairt mu dheireadh a cheangladh còmhla. ‘Uil, na làitheachan sa, chan eil Canada cho fad air falbh, agus tha mi ’n dòchas gum fosgail Facebook an gnothach.’
Tha Michael air làrach a chur air chois, ‘French Canadian in New England‘, gus naidheachdan agus seanchasan a sgaoileadh am measg an t-sluaigh. ‘Tha mi a’ mothachadh gu bheil ùidh ann aig na hotspots, Lewiston ann am Maine agus Woonsocket an-seo san Eilean Ròdach. Ach, bidh tòrr ag ràdh: ‘uil, ’s urrainn dhomh a bruidhinn, ach chan urrainn dhomh a leughadh’, agus bidh sin ga dhèanamh doirbh.’
A’ speuradh
‘S e speuradh aon sgaradh eadar Fraingis na Frainge agus Fraingis Chanada agus Shasainn Nuaidhe, tha Michael ag innse dhomh. ‘San Fhraing, tha speuradh a’ cur fhaclan mu chàc no feis gu feum, mar a nì iad sa Bheurla. Ann an Canada agus Sasainn Nuadh, tha na gnàthasan uile a’ beantainn ris an Eaglais. Chanadh tu ‘calisse‘ (cailis) nuair a dh’fhàsadh tu feargach agus tu a’ dràibheadh.’
‘Tha faclan eile ann, leithid ‘tabarnak‘ (pàilliun) agus ‘hostie‘ (bannag an òrduigh), daonnan air a ghiorrachadh gu ”stie‘. Bidh iad air an cur còmhla ann an abairtean leithid ‘osti de tabarnac de calice‘ (bannag dhe pàilliun dhe cailis). Gu h-inntinneach, gabhaidh an abairt ‘un ‘tit chrisse‘ (bana-Chrìost bheag) dà chiall – boireannach teth air neo dearg ghalla, a-rèir an co-theacsa.’
‘Aon chuimhne bhom òige a tha geur, ’s e gun robh sgaradh ann eadar Fraingis mo sheanar agus Fraingis mo sheanmhar. Theireadh an seanair am fìor mhionnan, ach theireadh an seanmhair rudeigin na bu mhodhaile: ‘tabarnak!‘ (‘pàilliun’, bho sheanair), ach ‘ta brouette!‘ (‘bara-cuibhle a th’ annad’, bho sheanmhair); ‘maudite-toi‘ (‘mallachd ort’, bho sheanair), ach ‘mutarde-toi‘ (‘mustard a th’ annad’, bho sheanmhair).’
‘Ach tha seo a’ tòiseachadh a’ fàs car ceòthach, an sgaradh eadar na thog mi nam òige air taobh a-muigh Chanada agus na thog mi am measg nan Québécois.’
– Liam Alastair Crouse
Taing mhòr do Mhichael MacÀdhaimh a rinn agallamh leam agus a thug am fiorsachadh dhomh.


text:
Tha sinn glè thoilichte a bhith a’ foillseachadh nan sgrìobhadairean a bhuannaich Duaisean Litreachas Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu uair eile. Is e Sgàire Uallas à Toronto a bhuannaich an duais airson bàrdachd agus an fharpais gu lèir le dàn cumhachdail, smaoineachail. Meal do naidheachd a Sgàire!
Mac an Duine Saoghalta
Le Sgàire Uallas
Ma dhealbhadh mac an duin’ a dhuslach,
’s gun do thàirneadh às an ùir sinn,
b’ ann da dheòin a thruailleadh duilleach
los ubhal a chreach ’s a mhealltainn.
An e bonn ar nàdair a bhith nar n-ànraich;
mar mholag a bheanas ri mòran ’s a shlìobas beagan
’s nach fhidir a h-aon?
No an gràineileachd e;
a chuireadh air bhog a dh’olc no a dh’èiginn le
fonn ga fhuadach
teaghlach ga fhuasgladh
clann ga sgaoileadh?
Le dùthchas bhith ga èigneachadh?
‘S iomadh sluagh a chaidh dhì-fhreumhachadh ’s ath-cheannachadh;
an aon spiorad annt’ ach e air dubhadh
an aon mhiann annt’ ach e gun choileanadh,
’s an fheadhainn a sgapadh a’ seòladh thar chuan aineoil
’s an fheadhainn a dh’fhàgadh a’ caochladh ri foill ar saoghail
gun teirig an sloinneadh a dh’innseadh cò thu.
Nuair a shaobhas eòlasan eòlas,
’s a chlaonas cleachdadh cridheachan,
thig seachdnar ragair air thoiseach ceithir each
a mhùchadh na falamhachd.


text:
Seirbheisean an Leabharlainn
Iasadan
Faodaidh oileanaich air cùrsaichean làn-thìde, oileanaich-rannsachaidh agus luchd-obrach na Colaiste 12 leabhar fhaighinn air iasad on Leabharlann air greis-iasaid fad 4 seachdainean, agus gabhaidh a' ghreis-iasaid seo ùrachadh cho fad 's nach eil duine eile gan iarraidh.
Bidh cìs ri pàigheadh air nì sam bith a bhios fadalach is, mar sin, 's fhiach e leabhraichean a thoirt air ais no ùrachadh ro na cinn-latha aca. Chan fhaigh thu tuilleadh leabhraichean gus an tèid na cìsean gu lèir agad a rèiteachadh. Feumaidh tu pàigheadh airson gach nì agad a thèid a dhìth.
Ùrachadh iasadan
Faodaidh tu a' ghreis-iasaid ùrachadh (cho fad 's nach eil na leabhraichean fadalach agus nach eil duine eile gan iarraidh):
- anns an leabharlann fhèin
- air a' chatalog air loidhne (faigh a-steach le 'My Record')
- air a' fòn (01471 888447)
- air post-d (ll.smo@uhi.ac.uk)
Iasadan à leabharlannan eile
Mura h-eil sgeul air an nì a tha thu a' lorg ann an leabharlann an t-Sabhail, ma dh'fhaoidte gum bi cothrom agad an nì sin fhaighinn à leabharlann eile ann an Oilthigh na Gàidhealtachd no tron sgeama iasaid aig Leabharlann Bhreatannach. Faighnich do luchd-obrach an Leabharlainn mun t-seirbheis seo.
Cleachdadh leabharlannan eile
Faodaidh oileanaich agus luchd-obrach an t-Sabhail na seirbheisean leabharlainn a chleachdadh anns a h-uile colaiste ann an Oilthigh na Gàidhealtachd. Tha an tuilleadh fiosrachaidh ri fhaotainn air na duilleagan-lìn OGE.
Cuideachd, faodaidh oileanaich agus luchd-obrach an t-Sabhail na seirbheisean leabharlainn a chleachdadh ann an leabharlannan aig oilthighean eile tron sgeama Sconul Access. Airson an tuilleadh fiosrachaidh, cuir fios gu luchd-obrach an leabharlainn.
Goireasan coimpiutaireachd
Tha an Complann suidhichte mu choinneamh an Leabharlainn agus 's e prìomh ghoireas a th' ann airson sgrùdadh is rannsachadh a dhèanamh. Feumaidh tu cumail ri Poileasaidh Cleachdaidh na Colaiste fhad 's a tha thu a' cleachdadh goireasan na Colaiste. Bu chòir don a h-uile oileanach inntrigeadh IT fhaighinn aig toiseach bliadhna na Colaiste.
Anns a' Chomplann tha:
- 12 choimpiùtair
- lèirsinnear
- lethbhreacadair
Tha an Complann fosgailte 9m - 10.30f Diluain gu Dìdòmhnaich
Aig amannan sònraichte bidh an Complann air a chleachdadh mar Ionad-Ionnsachaidh airson chùrsaichean-trèanaidh don luchd-obrach. Ma dh'fhaoidte gum bi an Complann dùinte aig na h-amannan sin, ach thèid sanas a sgaoileadh air post-dealain aig an àm ud.
Airson an tuilleadh fiosrachaidh mu ghoireasan coimpiutaireachd cuir fios gu sm00ict@uhi.ac.uk
Seirbheisean eile
Is urrainn dhut an lethbhreacadair anns a' Chomplann a chleachdadh agus tha cairtean air a shon rin ceannach aig an ionad-fàilte. Feumaidh tu riaghailtean dlighe-sgrìobhaidh a leantainn fhad 's a tha thu a' cleachdadh an lethbhreacadair.
Ionad Chlann Dòmhnaill
Faodaidh luchd-obrach is oileanaich an t-Sabhail an Leabharlann aig Ionad Chlann Dòmhnaill a chleachdadh saor is an asgaidh. Feumaidh tu a' chairt-oileanaich agad a shealltainn aig a' gheata. Feumaidh luchd-obrach na Colaiste cead-inntrigidh fhaighinn ro-làimh bho Leabharlann an t-Sabhail.
Airson tuilleadh fiosrachaidh air na cruinneachaidhean agus na h-uairean-fosglaidh, thoir sùil air Leabharlann Ionad Chlann Dòmhnaill.


text:
- TIOTAL
- Bàtaichean-iasgaich aig cidhe Ealaghol
- EXTERNAL ID
- PC_TAYLOR_SKYE2009_08
- ÀITE
- Ealaghol
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- DEIT
- 14 Lùnastal 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30117
- KEYWORDS
- cidhe
cidheachan
bàtaichean
Sealladh de bhàtaichean-iasgaich aig cidhe Ealaghol, a chaidh a thogail air 14 An Lùnastal 2009, a' coimhead gu deas chun A' Chuilthinn Dhubh
Baile beag air bruaichean Loch Sgàbhaig, bha Ealaghol gu h-eachdraidheil fo smachd Chlann 'Ic Fhionghain, luchd-taic daingeann nan Seumasach. Tha Uamh a' Phrionnsa Theàrlaich, far a d' fhuair an 'Tagraiche Òg' teàrmann nuair a bha e a' siubhal an dèidh call aig Cùil Lodair, suidhichte gu deas air a' bhaile. An-diugh tha àireamh-sluaigh a' bhaile air ìsleachadh gu mòran taca ri na h-àireamhan ro na Fuadaichean.


text:
रीस्टोर प्रोजेक्ट – Re-Store Project
When language scholars talk about Gaelic, they often talk about other “minority languages” too, drawing parallels between what’s happening in the Hebrides and in other parts of the world. In Island Voices we’ve made a big thing of connections to Ireland, for example, with our “Gaelic Journeys” series. We’ve also made links to other Celtic languages (Welsh and Manx) as well as to Basque, another European minority language. And we’ve grouped these together with other languages across the world on our “Other Tongues” page. This page goes beyond European boundaries to include some Asian languages. And now we’ve added another one – Hindi.
“Cùm do shùil air taobh an Ear”, was Norman’s advice in “Saoghal Thormoid” (here at 22.22) – “Keep your eye on the East”. But, truth be told, this is not a new film at all. It belongs originally to Series 1 (2005-2007), being first made in English and Gaelic as usual, but with the Hindi version added soon after, following a visit to India by Gordon Wells for the University of the Highlands and Islands, during which time he made contact with the Barefoot College in Tilonia, Rajasthan. He returned from India inspired by the environmental awareness displayed at Tilonia, the commitment to working with people on the ground in their own communities, and the energetic determination shown to do practical work, if need be outside established educational structures where they don’t suit local contexts. Clearly, material circumstances in the Hebrides are very different indeed from Rajasthan, but the Island Voices project has always been imbued with something of a DIY, self-reliant, “Barefoot College spirit” since that visit – which is partly why the Hindi version of the Re-Store film, which features a local voluntary project focusing on recycling furniture and books and the development of practical skills, was made so early (and sent on a disk to Tilonia as a token of appreciation).
As the official language of the Indian Union, with hundreds of millions of speakers, it obviously makes no sense to bracket Hindi as a “minority language” in that context – though it is also spoken by smaller yet significant numbers in other countries around the world, including the UK. Nevertheless, we’re happy to add it to our “Other Tongues” catalogue in Island Voices, as part of our “Sharing Gaelic Voices” theme. India is a highly multilingual nation, and it may well be that our efforts here in the Hebrides to support healthy interrelationships between our different languages could be usefully informed by closer study of the Indian context.
Here’s the film on YouTube.
As usual we have also created a Clilstore unit, so you can watch, listen, and read at the same time, and click on any word to get an online dictionary translation: Unit 6555
Finally, readers are reminded that the film paints a picture of the Re-Store Project in its earliest days. Things have moved on a lot since then, with purpose-built premises now located on the Cothrom campus in Ormacleit. Here’s some more recent news, including a link to a BBC Alba feature on “DIY le Donnie“.
Looking Back on Island Voices
Series 1 of the Island Voices videos first came out on DVD in 2007. The project has grown a lot since then in various ways. Everything is now online (instead of DVD); Series 2 (Outdoors, Generations, Enterprise) added greatly to the number of videos created by project staff; and community members and groups have got involved in creating learning materials themselves. Perhaps the one thing that hasn’t changed is that the greatest emphasis is still placed on trying to base any recordings that come out of the project on real island life. That can still be seen even in the latest series “Sgeulachdan Thormoid” and “Saoghal Thormoid”, in which the project recorded stories and conversations from Norman Maclean in his final years, after he’d settled back in Uist.
Support for learners
Island Voices started (with help from the European Union) as a scheme for giving simple support in using new technology to learners and teachers. So, from the start the project has been about developing skills in community members in creating and sharing learning materials. As there generally tends to be more material for beginners (particularly in Gaelic) than there is for people who want to progress on to fluency, the project placed an emphasis on more advanced materials – with a mixture of documentary clips and interviews with community members speaking naturally. That’s the kind of material available in Series 1 and 2, with additional support available through Clilstore which gives you an online transcript alongside the film itself.
Made by the community
After those series, the project changed its way of working. It wasn’t project staff who created the new materials, but community members themselves. You can see examples on the “Bonnie Prince Charlie” or “The Great War” pages – series that were created in collaboration with Stòras Uibhist and Comann Eachdraidh Uibhist a Tuath – in which people like Tommy MacDonald, Mary Morrison and others made their own recordings for sharing on the project website. In this way the project obtained new stories at a level even closer to the community, and new people got a chance to get involved in the work and to develop skills.
Social media and other languages
The project started online on WordPress (for a central website) and YouTube (for the films). But then the Facebook page was added, to help with sharing information about what was happening in the project and in the community. There is also a Twitter account, and overall there are well over 3,000 followers now, who are spread across the world. From the beginning the project worked bilingually with English and Gaelic. But as things have grown and developed, other languages have appeared, such as Irish, Welsh, Basque and others. Once people start learning a new language, they may naturally develop an interest in bilingualism, and how you can use different languages together.
Norman Maclean
Perhaps Norman Maclean was among the quickest to appreciate this, and he was also one of the readiest people to record Gaelic stories and other materials. After returning to Uist he did some pieces for Series 2 to begin with. He also got involved in the Storytellers and Great War pages. But his “pièces de résistance” were the series he made towards the end of his life. The project was very fortunate to get the opportunity to record his voice while he still had the ability to tell his own stories in his own style (“Sgeulachdan Thormoid”), and then to relate his thoughts and memories of Gaelic life in Glasgow and the Islands in a collection of long conversations (“Saoghal Thormoid”). All these recordings are now available on the website under the title “Dìleab Thormoid”. There can be no doubt that this is a very special resource that will keep advanced learners and other researchers very busy in the years to come.
Natural spoken language
Although Island Voices was established for the benefit of learners, it has always sought to capture and curate the natural language of people in the community. Emphasis was placed on Gaelic – or English – as it is spoken, though there is also written support for those who wish it or may find it useful. In this way project users get a taste not just of the languages and how they are really used today, but also of the local island way of life in the multilingual, multicultural world in which we all live.
Coimhead air ais air Guthan nan Eilean
Tha 10 bliadhna air a dhol seachad on a thàinig Sreath 1 dhe na bhideothan aig Guthan nan Eilean a-mach air DVD. Tha am pròiseact air fàs gu mòr on uair sin ann an diofar dhòighean. Tha a h-uile rud air-loidhne a-nis (seach air DVD); chuir Sreath 2 (Outdoors, Generations, Enterprise) gu mòr ris an uiread de bhideothan air an dèanamh le luchd-obrach a’ phròiseict; agus tha muinntir nan eilean agus buidhnean sa choimhearsnachd air a dhol an-sàs ann an stuthan ionnsachaidh a chruthachadh dhaibh fhèin. ’S dòcha gur e an aon rud nach eil air atharrachadh gu bheil an cuideam as truime fhathast ga chur air feuchainn ri clàradh Gàidhlig sam bith a thig a-mach às a’ phròiseict a stèidheachadh air beatha nan Gàidheal anns na h-eileanan. Gabhaidh sin fhaicinn fiù ’s sna sreathan às ùire – “Sgeulachdan Thormoid” agus “Saoghal Thormoid” anns an d’ fhuair am pròiseact stòiridhean agus còmhraidhean le Tormod MacGill-Eain san dà bhliadhna mu dheireadh, agus e air seatlaigeadh air ais ann an Uibhist.
Taic do luchd-ionnsachaidh
Thòisich Guthan nan Eilean (le taic bhon Aonadh Eòrpach) mar sgeama airson taic shìmplidh a thoirt do luchd-teagaisg agus do luchd-ionnsachaidh le bhith a’ cleachdadh teicneòlas ùr. Mar sin, bho thùs tha am pròiseact air a bhith airson comasan a leasachadh measg dhaoine sa choimhearsnachd ann a bhith a’ cruthachadh agus a’ sgaoileadh stuthan ionnsachaidh. Leis gu bheil barrachd stuth ann airson luchd-tòiseachaidh, san fharsaingeachd, na tha airson daoine a tha airson cumail orra gu fileantas, chuir am pròiseact cuideam air stuthan aig ìre caran nas àirde na an àbhaist – le measgachadh de phrògraman aithriseach, agus agallamhan le daoine sa choimhearsnachd a’ bruidhinn gu nàdarra. ’S e sin an seòrsa rud a tha ri fhaotainn ann an Sreathan 1 agus 2, le taic a bharrachd ann tro Chlilstore a bheir dhut an tar-sgrìobhadh air-loidhne cuide ris an fhilm fhèin.
Air an dèanamh leis a’ choimhearsnachd
An dèidh na sreathan sin, dh’atharraich an dòigh-obrach sa phròiseact. Chan e an luchd-obrach a chruthaich na stuthan ùra, ach daoine sa choimhearsnachd fhèin. Chìthear sin, mar eisimpleir, air na duilleagan “The Great War” no “Bonnie Prince Charlie”, sreathan a chaidh a dhèanamh ann an co-obrachadh le Comann Eachdraidh Uibhist a Tuath agus Stòras Uibhist, far an do rinn daoine mar Màiri Mhoireasdan, Tommy Dòmhnallach is eile an clàraidhean fhèin airson sgaoileadh air làrach a’ phròiseict. San dòigh seo fhuair am pròiseact stòiridhean ùra aig ìre fiù ’s nas fhaisge air a’ coimhearsnachd, agus bha cothrom aig daoine ùra a dhol an-sàs san obair agus sgilean a leasachadh.
Meadhanan sòisealta agus cànanan eile
Thòisich am pròiseact air-loidhne air WordPress (airson làrach-lìn) agus YouTube (airson nam filmichean). Ach an uair sin chaidh duilleag Facebook a chur air dòigh airson cuideachadh le fios a sgaoileadh mu na bha a’ dol anns a’ phròiseact agus anns a’ choimhearsnachd. Tha cunntas Twitter ann cuideachd, agus a-nis tha timcheall air 3,000 luchd-leantainn ann uile gu lèir, a tha sgapte air feadh an t-saoghail. Bho thùs bha am pròiseact ag obair gu dà-chànanach le Gàidhlig agus Beurla. Ach, mar a tha cùisean air fàs is air leasachadh, tha cànanan eile air nochdadh ann, leithid Gàidhlig na h-Èireann, Cuimris, Basgais, is eile. Aon uair is gun tòisich iad air cànan ùr ionnsachadh tha an ùidh aig cuid a’ fàs ann an dà-chànanas, agus mar as urrainn dhaibh cànanan eadar-dhealaichte a chleachdadh còmhla.
Tormod MacGill-Eain
’S dòcha gum b’ e Tormod MacGill-Eain an duine a bu chliobhaire gus sin a thuigsinn, agus e aig an aon àm fear dhe na daoine a b’ fheàrr airson sgeulachdan Gàidhlig is eile a chlàradh. As dèidh dha tilleadh a dh’Uibhist rinn e pìos no dhà airson Sreath 2 an toiseach. Chaidh e an-sàs anns na duilleagan “Storytellers” agus “Great War” cuideachd. Ach ’s e na “pièces do résistance” aige na sreathan a rinn e aig deireadh a bheatha, agus bha am pròiseact gu math fortanach gun d’ fhuaras an cothrom a ghuth a chlàradh fhad ’s a bha an comas fhathast aige gus na stòiridhean aige fhèin innse san stoidhle aige fhèin (“Sgeulachdan Thormoid”) agus, an uair sin, a bheachdan agus a chuimhneachan air beatha nan Gàidheal eadar Glaschu agus na h-Eileanan a mhìneachadh ann an sreath de chòmhraidhean fada (“Saoghal Thormoid”). Tha na clàraidhean sin uile rim faighinn a-nis ann an aon àite air làrach a’ phròiseict fon tiotal “Dìleab Thormoid”. Agus chan eil teagamh ach gur e stòras sònraichte a tha seo a chumas luchd-ionnsachaidh adhartach agus luchd-rannsachaidh eile gu math trang sna bliadhnaichean ri teachd.
Gàidhlig mar a tha i ga bruidhinn
Ged ’s ann airson luchd-ionnsachaidh a chaidh Guthan nan Eilean a stèidheachadh, tha e air a bhith a’ feuchainn bho thùs ri bhith a’ glacadh agus a’ cleachdadh cànan nan daoine fhèin anns na coimhearsnachdan. Chaidh cuideam a chur air Gàidhlig mar a tha i ga bruidhinn – ged a tha taic sgrìobhte ann cuideachd dhaibhsan a tha ga h-iarraidh air neo a tha ga faighinn cuideachail. Mar sin tha luchd-chleachdaidh a’ phròiseict a’ faighinn blasad chan ann a-mhàin air a’ chànan agus mar a tha Gàidhlig air a cleachdadh ann an dha-rìreabh san latha an-diugh, ach cuideachd air dòigh-beatha eileanach nan Gàidheal san t-saoghail ioma-chànanach, ioma-chultarach anns a bheil sinn beò.
ゲール語圏内の旅 – A Gaelic Journey
アイランド・ヴォイシズ・プロジェクトがアイルランドを訪れます.
このドキュメンタリーには日本語の解説が付きます.
また,日本語の字幕付きのアイルランド語とスコットランド・ゲール語の会話を聞くこともできます.
Tha “Guth Eileanach” bho eileanan gu math fada air falbh air a chluinntinn an turas seo, agus Cuairt Ghàidhealach air a lìbhrigeadh tro Sheapanais, cànan ùr a chuireas sinn ri càch air an duilleag seo – “Cànain Eile”. (Cluinnear cuideachd a’ Ghàidhlig Èireannach agus a’ Ghàidhlig Albannach.) Cò an ath fhear, saoil?
Japanese becomes the tenth tongue to feature in our Sharing Gaelic Voices theme. We’re grateful to the volunteers, principally from Waseda University, who contributed to this new version of A Gaelic Journey, brilliantly co-ordinated by Tony Newell. There’s a considerable linguistic distance to travel between any Western European language and Japanese, but Tony’s team have done a great job here, with special thanks due to Emi Sauzier-Uchida, our newest “Island Voice”, for her beautifully clear narration.
This is ground breaking work, not just for Island Voices, but also for Clilstore as we proudly present our first unit (6109) in Japanese on this powerfully flexible platform. The complex writing system presents new challenges for the developer, Caoimhín Ó Donnaíle, and there may well be glitches – which he will, no doubt, be keen to hear about. Feedback is always welcome!
Dìleab Thormoid
Tha beagan ùine air a dhol seachad a-nis on a chaochail Tormod MacGill-Eain (31/08/17) aig aois 80 bliadhna. Agus chaidh tòrr a sgrìobhadh ma dheidhinn mar-thà, ann am pàipearan naidheachd is eile, far an deach a mholadh gu mòr:
The Times (Peter Ross)
The Herald (Phil Davison)
The West Highland Free Press (Angus Peter Campbell)
Bella Caledonia (Jamie Chambers)
The Scotsman (John MacLeod)
Mar a thuirt sinn air Facebook agus Twitter aig an àm, chan eil na faclan againne airson rud nas brìoghmhor na na chaidh a sgrìobhadh shuas a ràdh mun duine fhèin. Ach ’s e rud mòr mòr a rinn Tormod airson Guthan nan Eilean thairis air na bliadhnaichean, agus tha còir againn an dìleab a dh’fhàg e dhuinn a chomharrachadh le taing agus meas mòr.
’S ann ann an 2010, beagan as dèidh dha thilleadh a dh’Uibhist, a thàinig sinn tarsainn air Tormod an toiseach, fhad ’s a bha sinn a’ dèanamh filmichean mu dheidhinn Pàipear Uibhist ann an Dalabrog airson Series 2 Enterpise cuide ri Eairdsidh MacAoidh a bha na neach-deasachaidh aig an àm. Mar a thionndaidh gnothaichean a-mach ghabh e pàirt mhòr sna filmichean aithriseach (Gàidhlig agus Beurla), ach a bharrachd air an sin thug e dà agallamh dhuinn agus dà phìos “to camera” air a thoil fhèin, agus iad sin san stoidhle shònraichte aige ann an guth soilleir làidir. Abair toradh dhuinne agus dhan obair a bha sinn a’ dèanamh!
Ach cha b’ e sin ach toiseach an sgeòil. Beagan bhliadhnaichean an dèidh sin, nuair a bha am pròiseact air gluasad air adhart rud beag, agus a’ feuchainn ri obair chlàraidh a bhrosnachadh sa choimhearsnachd, chaidh Màiri Mhoireasdan a thadhal air Tormod a-rithist, agus e a-nis a’ fuireach ann an Griomasaigh. Bha Màiri a’ sireadh sgeulachdan – agus sin a fhuair i gun teagamh sam bith! Nan robh i dìreach air “Àiridh na h-Aon Oidhche” a-mhàin fhaighinn ’s i a bhiodh toilichte, ach a-rithist, aon uair ’s gun robh Tormod air tòiseachadh bha e doirbh stad a chur air. Agus mar sin fhuair sinn dhachaidh le “Blàr Chàirinis” sa chamara againn cuideachd, agus an dà sgeul sin a’ nochdadh air an duilleag “Storytellers” againn fhèin, ach cuideachd an dèidh sin air an gabhail agus air an leasachadh le TRACS aig an Scottish Storytelling Centre ann an Dùn Èideann.
B’ e an ath rud a bh’ aig Màiri An Cogadh Mòr – pròiseact a rinn i le Comann Eachdraidh Uibhist a Tuath. Bha pàirt aig Tormod an sin cuideachd, agus tillidh sinn thuice sin aig an deireadh. Ach an uair sin, thàinig am “Big Bang” – dà phròiseact mòr a rinn Tormod air ar son san dà bhliadhna mu dheireadh. ’S e fhèin a dh’fhaighnich an toiseach am biodh ùidh againn ann an sreath de sgeulachdan a bha e air sgrìobhadh a chlàradh. Cha b’ e ruith ach leum dhuinn gabhail ris! ’S iad sin na seachd bhideothan a nochd an toiseach mar “Sgeulachdan Thormoid” ann an 2015. Le tiotalan mar “Mìorbhailtean ann am Barraigh”, “Bodach nan Serviettes”, agus “A Bhean-uasal Nicìomhair à Cnoc an t-Soluis air a’ Bhac” tha fios agad fiù ’s mus cluinn thu iad gu bheil spòrs gu bhith agad gan èisteachd. Agus ged a bha Tormod a’ faireachdainn aois (78) a-nis, agus a’ leughadh a-mach a’ mhòr chuid dhiubh, bha stoidhle aige fhathast na dhòigh-lìbhrigidh.
Agus an uair sin, dìreach an uiridh, lean sinn “Sgeulachdan Thormoid” le “Saoghal Thormoid”, agus iad air an cur còmhla air an aon duilleag “Norman Maclean”. ’S e a th’ ann an “Saoghal Thormoid” ach sreath de chòmhraidhean anns an tug e dhuinn trì uairean gu leth dhen Ghàidhlig as fheàrr a chluinneas tu riamh san latha a th’ ann. Air an cur air dòigh le Soillse tha na clàraidhean sin air a dhol a-staigh dhan Digital Archive of Scottish Gaelic (DASG) aig Oilthigh Ghlaschu mar-thà. Faodaidh sinn a bhith cinnteach gun cùm iad sin sgoilearan agus luchd-rannsachaidh chànanachais trang gu leòr sna bliadhnaichean ri teachd! Ach chan ann a-mhàin airson na Gàidhlig aige, ach cuideachd na beachdan agus na cuimhneachan aige air beatha nan Gàidheal an dà chuid ann an Glaschu agus sna h-Eileanan. Mar a thuirt Àrd-Ollamh Conchúr Ó Giollagáin an seo, “Tormod’s life is an acknowledgement of the cultural wealth of Gaelic society, and by virtue of this archive, he represents an ambassador to its future.”
Agus chan eil teagamh ach gun tug an obair sin buaidh shònraichte air Gordon Wells, a rinn na clàraidhean. Mar a thuirt e ann an àite eile, “There’s plenty of laughter and entertainment along the way, of course, but it’s well worth listening to Norman for many other reasons than that: vividly recalled childhood memories of mid-Twentieth Century Glasgow and the Hebrides; open introspection on the community relations issues of those days, and their lingering effects; wide-ranging discussion of creative influences in music, literature, and popular entertainment; all brought right up to date with acute, and sometimes cutting, commentary on current affairs, but topped off with a generous commitment to the continued sharing of cultural gems. And all in language that I, as my mother’s son, can only describe as beautiful.” Nach e a bha fortanach gun d’ fhuair e an cothrom na clàraidhean seo a dhèanamh!
San dealachadh, measg nam molaidhean às gach ceàrn a th’ air tighinn troimhe mu dheidhinn Tormod, gu h-àraid air na bliadhnaichean mu dheireadh aige air ais ann an Uibhist, ’s iomadh duine a th’ air iomradh a thoirt air cho deidheil ’s a bha e air cuideachadh a thoirt don òigridh sna h-eileanan a bha a’ feuchainn ri grèim a chumail air ceòl agus cultar na Gàidhlig. Bha sin cho soilleir ’s a ghabhas san fhilm eile seo a rinn e airson Guthan nan Eilean, san t-sreath “The Great War” a chuir Màiri Mhoireasdan ri chèile. Sgrìobh e na rannan seo gu sònraichte airson na cloinne aig Sgoil Chàirinis (an sgoil dhan deach a mhàthar, agus i air a h-athair fhèin a chall sa chogadh). Tha teachdaireachd shònraichte aige dhaibh, agus chìthear gu soilleir cho mòr ’s a bha e a’ còrdadh ris a bhith ga lìbhrigeadh – agus, gun teagamh, mar a chord e riuthasan a bhith ga èisteachd. Abair dìleab!
Tha ar co-fhaireachdainnean a’ dol dhan teaghlach aige, agus dhan h-uile duine a bha dlùth ris, no a choimhead às a dhèidh sna bliadhnaichean mu dheireadh. Agus tha sinn gu sònraichte an comain Peigi is Mike Townsend a chuidich sinn le bhith a’ cur na clàraidhean mu dheireadh air dòigh, a bharrachd air a h-uile rud eile a rinn iad airson Tormod. ’S cinnteach nach bi a leithid ann a-rithist, ach tha sinn cho taingeil aig Guthan nan Eilean gun robh e cho deònach ar cuideachadh. Ged a bhios e fhèin agus an cànan aige bhuainn a-nis, ’s e a thug eisimpleir dhuinn. Tha cothrom agus còir againn an eisimpleir sin a leantail. Fois shìorraidh dha anam.
Scots First: Kist o Riches
Alistair Heather is the first to take up the latest “Sharing Gaelic Voices” challenge, as Scots becomes the ninth addition to our “Mother Tongues and Other Tongues” collection of languages!
It started with a recent post to the Scots Language Forum on Facebook to see what interest there might be in recording Scots voiceovers to Island Voices documentaries. Alistair was the first to respond, and chose to rescript (and update) the popular clip about Tobar an Dualchais.
As usual, we’ve also created a Clilstore unit (5904) to accompany the video, so you can check any unknown Scots words in an online dictionary.
This is our first video in Scots. It may not be our last. Many thanks to Alistair for starting the ball rolling. Watch this space!
Alistair Heather is the Scots Editor at Bella Caledonia.
Originally fae a wee village in Angus he’s bade aa owre, fae Burgheid tae Leith, ayewis wi his lugs tuned in tae the Scots tongues aroon aboot him.
He’s in his final year o an MA in History at Aiberdeen Uni.
Mother Tongues and Other Tongues
From the beginning Guthan nan Eilean/Island Voices has been a “more than monolingual” project. In the early days the balance between English and Gaelic video production was deliberately kept strictly equal in terms of numbers. Naturally enough, that approach would not necessarily protect the project from criticism from either side of any partisan argument which presented language competence (or language resourcing) from a “zero-sum” perspective, in which anything that “Paul” may gain must be marked down as a loss for “Peter”. But that was neither our philosophy nor experience. We found technical “economies of scale” in putting together single picture sequences which could be used interchangeably between the two languages. Also, and perhaps more significantly from a language support point of view, in circumstances where contributors might be underconfident in speaking on camera in one of their languages, it was often the case that a run-through first in the other might be all the encouragement they needed to then repeat the exercise in their supposedly “weaker” tongue.
In later years, as community members and groups began to engage more proactively with the project and with less of a need for “prompting”, the division between English and Gaelic materials (audio and video) undoubtedly swung over markedly to the Gaelic side. In a context of creeping English language dominance in all aspects of community life, this may be viewed as an entirely understandable and justified attempt, by those with a local interest in “mother tongue maintenance”, at some kind of counterbalancing support for the “weakening” language.
All the while, the research/reports page has been accumulating a series of reports and articles that document the developing context in which the project has been operating, and/or describe how the project has responded to that context. The term “bilingualism” can cover many different meanings, and certainly deserves close interrogation whenever it is invoked in support of particular social approaches or policy proposals to do with language use or learning. That being said, this project has consistently maintained a positive stance on the potential benefits of engaging with more than one language. The 2012 British Council book chapter (p153) and 2016 Language Issues article, in particular, explore the development of this approach over the duration of the project in some detail.
In the broadest terms it means recognising the interrelatedness and interdependence of seemingly separate languages and communities, and seeking judiciously to strengthen or exploit these for mutual benefit. It is in this context that the “Sharing Gaelic Voices” theme has emerged over the past year or so, to the extent that a new page for “Other Tongues” has now been created on this site, where our videos in languages other than English and Gaelic, voiced by contributors near and far, are gathered in one place. No doubt, there are powerful forces at work and complex issues at stake wherever languages are in contact, and the production of a few extra videos may have little material impact of itself on a tangled web of interlocking competences, loyalties, and social and economic pressures. But even if we are just reminded for a moment that one person’s “mother tongue” will be somebody else’s “other tongue”, and vice-versa, then we may be contributing in some way to the development of a more open mindset and a willingness to question previously narrower, maybe even “monolingual”, lines of thinking, whether that be at policy-making or community level, or indeed within ourselves.
Worthwhile activity, then. But also fun! Any other budding voiceover artists out there?


text:
- TIOTAL
- Dà thrèana seirbheis a' coinneachadh aig stèisean Srath Carran, 1997
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_KL_DS080549
- ÀITE
- Srath Charrain
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- DEIT
- Màrt 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20035
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
trèanaichean
stèiseanan
Dealbh-camara a chaidh a thogail sa Mhàrt 1997 den ScotRail Clas 156 446 à Inbhir Nis agus an ScotRail Clas 156 474 à Caol Loch Aillse a' coinneachadh aig stèisean Srath Carrann. Tha clàr-ama nan trèanaichean sin air an cur air dòigh gus an ruig iad taobh a-staigh mionaidean de chèile. 'S e Srath Carrann aon de na beagan àiteachan air loidhne a' Chaoil, a tha na loidhne shingilte sa mhòr-chuid, far a bheil lùb seachnaidh.
Dh'fhosgail an stèisean ann an Srath Carrann ann an 1870 nuair a chrìochnaich Companaidh Rèile Inbhir Pheofharain & An Eilean Sgitheanaich an loidhne gu Port an t-Sròim. B' e aon de na stèiseanan tùsail air an loidhne a bh' ann agus tha na togalaichean coltach ris an fheadhain aig Ach na Sìne agus Gairbh a tha cuideachd a' dol air ais gu nuair a dh'fhosgail an loidhne. Tha an lùb seachnaidh an seo air a dealbhachadh gus am faigh trèanaichean a' gliùlan bàtaichean-iasgaich seachadh air a chèile. Dhùin am bogsa chomharran an ear ann an 1984 nuair a thàinig am bogsa an iar gu bhith na bhogsa geata gus an deach atharrachadh gu bacaidhean fèin-ghluasadach. 'S e an seann bhogsa chomharran airson Srath Carran an Iar a th' anns an togalach air an àrd-chabhsair a' dol chun an iar agus 's e seòmar feitheimh a th' ann a-nis. Chaidh drochaid coise an stèisein a thogail le Fùirneis Sràid an Ròis, Inbhir Nis, agus chaidh a cur ris ann an 1900.
Nuair a thàinig an càr gu bhith na mhodh siubhail àbhaisteach san RA, dh'fhuiling an rèile, agus chrìon an trafaig air loidhne a' Chaoil gu mòr chun na h-ìre 's gun do bheachdaich luchd-stiùiridh an rèile am b' fiach a chumail fosgailte. Chomharraich Dr Beeching an loidhne airson a dùnadh ann an 1963 ach cha do thachair sin. Ann an 1970 bha dùil gun dùnadh an loidhne a-rithist ach chaidh a dhol an aghaidh a' cho-dhùnaidh sin ann an 1974. Chunnaic an dà chuid Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath àrdachadh ann an trafaig rèile nuair a bha obair na h-ola aig a h-àirde. An-diugh tha iad nan ceangal cudromach do choimhearsnachdan iomallach agus tha iad a' tàladh luchd-turais.
Tha Srath Carrann aig Ceann Loch Carrann. 'S e loch mara fada a th' anns an loch agus tha an loch agus an sgìre a' toirt an ainmean bho Abhainn Carrann.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) san taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun na làraich-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a 'chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh buaidh rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-suirbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chrombaigh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- Bàta air a dhol a dhìth aig Aiseag Fòghlais, faisg air a' Bhaile Ùr
- EXTERNAL ID
- PAN_14_70
- ÀITE
- Fòghlais
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Sgìre Thighearna
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20421
- KEYWORDS
- Bàtaichean iasgaich
Aiseag Fhoghlais
iasgach
Rudha Àird Ilidh
B'e 'Zulu' a chanadh iad ri bàta mar seo. Tha I seo air a dhol a dhìth air a' chladach aig Aiseag Fòghlais, faisg air a' Bhaile Ùr, ann an Siorrachd Rois. Chaidh I a dhìth aig àm a' chiad chogaidh nuair a dh'fhalbh na h-iasgairean dhan chogadh. An dèidh a' chogaidh cha do thill na h-iasgairean, no bha bàtaichean ann nas fheàrr na Zulus agus chaidh am fàgail gus an do ghrod iad. Tha pìosan de dhà bhàta eile rim faicinn aig Gob Àird Ilidh agus tha clàir agus acfhainn air a' chladach aig Fòghlais
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Drochaidean ùra is aosta, Gleann Seile
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_030_1618
- ÀITE
- Drochaid Sheile
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Gleann Seile
- DEIT
- 29 Iuchar 1982
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15883
- KEYWORDS
- rathaidean
gearasdanan
rathaidean pàrlamaideach
drochaidean
batail
Chaidh an drochaid nas aosta, air beulaibh an deilbh seo, a thogail le Tòmas Telford na phàirt de ùrachadh an rathaid tro Ghleann Seile mu 1815. 'S e Drochaid Eas-nan-Arm a th' aca oirre agus bha an drochaid aon bhoghach seo uaireigin a' giùlan rathad an A87, ach an-diugh tha e air a sheachnadh bhon tha drochaid ùr ann. Tha iad cuideachd a' cur 'Drochaid nan Spàinnteach' oirre, mar chuimhne air mar a bha 300 saighdear Spàinnteach ann an Loch Aillse sa Ghiblean 1719. Thàinig iad còmhla ri arm Seumasach air a chruinneachadh le Camshron Loch Iall, Iarla Mhoireibh agus am Morair Seòras Moireach, agus mheàrrs iad tro Ghleann Seile far an do choinnich iad ri feachd Hanòbhair. Ged bha gach arm coltach a thaobh meud is neart, chaidh am batal le muinntir Hanòbhair agus chaidh na Seumasaich a sgaoileadh.
Chithear an drochaid ùr sa chùlaibh.


text:
Sa chiad mhadainn ann an Glaschu, bha an roommate agam airson a dhol dhan bhaile le dithis a bha air fuireach an-seo greis mar tha agus fear ùr eile. Chaidh mi còmhla riutha, a’ coiseachd airson a’ chiad turas air Firhill Rd, Garscube Rd, fon M8 agus taobh Chambridge St chun t-Sauchiehall St. Chunnaic mi an t-ainm Sauchiehall gu math tric air pàipear no air an sgrìn, ach cha robh mi air an t-sràid riamh. Bha an-dràsta: ciamar a chomharraichidh mi seo? Seadh, cheannaich mi botal lionna nach do dh’òl mi bhon Lùnastal an-uiridh – IrnBru.
Tràth san fheasgar, chaidh mi leam fhìn an Ruchill Park fhaicinn. Chòrd i rium gu math – chan ann ro mhòr no ro bheag a tha i agus cha robh ach beagan dhaoine innte – bha i ciùin mar bu chòir dha pàirc a bhith. Bu toil leam as motha an dà pholl agus an tolman, ged nach eil Glaschu a’ coimheadh ro bhrèagha bhuaithe. Nuair a bha mi ga fàgail, bha fhios agam gum bithinn a’ tilleadh gun teagamh. An uairsin, lorg mi an Queen’s Cross Church le Charles Rennie Macintosh.
Shiubhail mòran dhuinn na b’ anmoiche san fheasgar dhan CDR airson deuchainnean alcoil is drugaichean. Bha mi, gu nàdarrach, cinnteach mu mo dheidhinn-sa; b’ e an rèile fon talamh an rud a chuir iongnadh orm. Cho seann, beag is dachaigheil, le tunailean mar chearcaill seach ugh-chruthan, agus am mullach na b’ ìsle na mise nuair nach robh mi nam sheasamh ann an teis-meadhan a’ charbaid. Èibhinn ach math… Cha robh Govan (far a bheil oifisean a’ chompanaidh) a’ coimhead dona idir, ach chan eil fhios agam co-dhiù nach robh sin air sgàth ‘s gun robh e dorcha an dèidh a’ chiaraidh.


text:
- TIOTAL
- Cròthan Chaorach aig Raoghard
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_FNL_DS080507
- ÀITE
- Raoghard
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Raoghard
- DEIT
- 1 Lùnastal 1999
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19832
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
trèana
trèanaichean
stoc
caoraich
margaidh
Clas 156 ScotRail à Inbhir Nis a' fàgail stèisean Raoghard, a' dol seachad air na cròthan chaorach a bha nan seasamh ri taobh na Loidhne a Tuath, agus latha fèill-reic bhliadhnail nan caorach san Lùnastal 1999.
Chunnaic an t-ochdamh agus an naoidheamh linn deug fògradh sluagh Gàidhealtachd na h-Alba dhan aindeoin agus bha seo a' ciallachadh gun robh eilthireachd mhòr chun an oirthir, Galltachd na h-Alba agus a-null thairis. B' e Fuadach nan Gàidheal a bha air an seo agus bha na h-uachdarain gam measadh mar 'leasachaidhean' riatanach air an fhearann agus bha iad nam pàirt de mhodh-obrachaidh atharrachadh àiteachais air feadh na Rìoghachd Aonaichte. Bha fàsachadh an fhearainn a' ciallachadh gum faodaist a chleachdadh airson tuathanachas chaorach, agus mar sin a' coileanadh barrachd prothaid dha na h-uachdarain.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd air a ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad gu làrach-lìn Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh beò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leasas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
Na Seicich
'S e nàisean Slàbhach an Iar a tha anns na Seicich (Czechs sa Bheurla, Češi [ˈtʃɛʃɪ], o sheann cuideachd Čechové [ˈtʃɛxɔvɛː] sa Sheacais). Tha an cuid as motha aca a' fuireach anns an t-Seic, agus codaichean nas lugha ann an Slobhaigia, an Ostair, na Stàitean Aonaichte agus dùthchannan eile cuideachd. 'S e an cànan aca Seacais, a tha coltach ri Slobhacais agus Sorbais Uarach.
Seicich ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Naomh Václav (mu 907 - 935) (St Wenceslaus sa Bheurla), tèarmannair Bohemia
- Tèarlach IV (1316 - 1378), naomh ìompaire Ròmanach agus rìgh Seiceach
- Jan Hus (1372 - 1415) (John Huss sa Bheurla), sagart a bha buadhach airson na Pròstanach
- Jan Amos Komenský (1592 - 1670) (John Amos Comenius sa Bheurla), fear-teagaisg agus sgrìobhaiche air an robh "tidsear nan nàisean"
- Jaroslav Heyrovský (1890 - 1967), fear-saidheains a fhuair Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1959
- Jaroslav Seifert (1901 - 1986), bàrd a fhuair Duais Nobel ann an Litreachas ann an 1984
- Miloš Forman (r. 1932), neach-stiùiridh film a fhuair an t-Oscar dà uair (One Flew Over the Cuckoo's Nest, 1975, agus Amadeus, 1984)


text:
1969
MCMLXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 an t-Iuchar, 's e Neil Armstrong a' chiad duine a choisich air a' Ghealaich.
- Bhuannaich Samuel Beckett an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Thòisich Deachdaireachd Mhuammar al-Gaddafi ann an Libia.
- Phòs Muammar al-Gaddafi ri Fatiha al-Nuri.
- Bhuannaich Odd Hassel agus Derek H. R. Barton an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Faoilleach - Michael Schumacher, dràibhear F1 às A' Ghearmailt.
- 19 an Giblean - Anndra Mac a' Cheàrnaigh, ann an Calgary. Cànanaiche na Gàidhlig à Canada.
- 24 an Cèitean - Ridseard Lochhead, ann am Pàislig. Neach-poileataigs Albannach.
- 13 an t-Samhain - Gerard Butler, ann am Pàislig. Actair à Alba.
- 28 an Dùbhlachd - Linus Torvalds, ann an Helsinki. Innleadair bhathar-bhog às an Fhionnlainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Faoilleach - Jan Palach, oileanach às an t-Seic-Slòbhac a dh'ìobair e fhèin mar fianais phoileataigeach
- 2 an Gearran - Boris Karloff, actair Sasannach (r. 1887)
- 3 an t-Iuchar - Brian Jones ann an Hatfield (Sasainn). Cluicheadair-giotair leis na Rolling Stones.
- 7 an t-Sultain - Gavin Maxwell ann an Inbhir Nis. Sgrìobhadair à Alba.


text:
Duillag
- She organe lossreeyn bun-chooish y duillag shoh. My ta sym ayd ayns keeall elley yn 'ockle shoh, lhaih duillag (reddaghey).
Ayns lus-oaylleeaght, she organe lossreeyn ta currit da co-haaghey sollysh eh duillag. Er son shen, ta duillagyn lhean as keyl son y chooid smoo. Ta'n lheanid shoh cur y duillag fo ny smoo soilshey as daa-ocseed charboan, agh t'eh coayl ny smoo ushtey na cummey cruinn. Rish yn Eash Devonagh, tra va co-chruinnaghey daa-ocseed charboan ymmodee keayrtyn ny smoo ta jiu, cha row duillagyn ny gish reaey ec lossreeyn. Ta oltyn rea lheaney ta co-haaghey sollysh ec ymmodee bryophyteyn, agh cha nee feer duillag t'ayn. Shen feer bentyn rish microphyllyn lycophyteyn myrgeddin. T'ad cur macrophyll, megaphyll as euphyll er duillagyn renniee, gymnospermyn as angiospermyn ny keayrtyn.
Ta trooid-ghaalaghey as bineal taghyrt ayns duillagyn, dy cadjin. T'ad tashtey bee as ushtey, as ta kuse jeu er nyn gaghlaa er son obbraghyn elley.
Ta duillagyn scanshoil myr bee beiyn as deiney.
Cummal
Strughtoor[reagh | edit source]
Ta lane duillag angiospermagh jeant magh jeh cass duillag (gass y duillag), lhiann (y "duillag" hene) as stipuleyn (reddyn ta gaase ec çheughyn y chass duillag). Cha nel y tree jeu ec dagh dooie dy lus. Myr sampleyr, foddee nagh vel stipuleyn ayn; cha nel cass duillag ec dagh dooie; as cha nel duillagyn dagh dooie lhiannagh (jeant rea).
She olt lossreeyn eh duillag, as t'ad rheynn ad ayns tree stooghyn kirpey:
- Epiderm ta coodaghey ny h-eaghtyryn
- Mesophyll çheusthie
- Cuishlinyn duillag
Epiderm[reagh | edit source]
She coodagh dy chillagyn eh yn epiderm. T'eh geddyr-scarrey killagyn ny lus jeh'n teihll. T'eh coadey noi coayl ushtey liorish trooid-ghaalaghey, as stiurey co-cheaghley gas, taaley covestaghyn soe, as ny keayrtyn, maanalys ushtey. Ta strughtoor drommey-tarragh echey son y chooid smoo; dy ghra myr shen, cha nel yn eaghtyr s'ardjey gollrish yn eaghtyr s'inshley, as foddee obbraghyn er lheh ve oc.
Ta'n epiderm tarhoilshagh dy mennick (cha nel chloroplastyn ec killagyn epidermagh), as ta craaish kereagh ta lhiettal coayl ushtey. Ta craaish ny s'çhee ec duillagyn lossreeyn ass çhymbyllaghtyn çhirrym na ec adsyn ass çhymbyllaghtyn fliugh.
Ta stoo kirpey epiderm goaill stiagh ymmodee sorçhyn dy chillag er lheh: killagyn epidermagh, killagyn skaa, killagyn coonee as trichomeyn (renaigyn epidermagh). She killagyn epidermagh ad y chooid smoo jeu, as adsyn y chooid smoo bunneydagh.
Ta dorallyn (stomata) ayns yn epiderm. T'ad jeant magh jeh doral as killagyn skaa mygeayrt echey. Ta chloroplastyn ayns ny killagyn skaa. Ta daa dys kiare killagyn coonee gyn chloroplastyn mygeayrt oc. Dy cadjin, ta ny smoo stomata 'syn epiderm s'inshley na'n epiderm s'ardjey.
Ta'n chooid smoo jeh'n duillag eddyr yn epiderm jeant magh jeh stoo kirpey parenchyma ny chlorenchyma. T'ad cur "mesophyll" er ("mean duillag" 'sy Ghreagish). Shoh ynnyd smoo scanshoil 'sy lus dysf co-haaghey sollysh. She stoo kirpey cosoylaghey t'ayn; t'eh lheie stooghyn kemmigagh as jannoo soo kirpey jeu.
Mesophyll[reagh | edit source]
Ta mesophyll renniee as angiospermyn er ny rheynn ayns daa vrat:
- Brat s'ardjey dy chillagyn mesophyll çhionn. T'ad sheeynit dy jeeragh seose, rollianagh, as çhionn rish y cheilley. Ta'n brat shoh dy jeeragh fo yn epiderm s'inshley. Ta ram chloroplastyn ayn, as ad faggys da boallaghyn ny killag. T'ad reaghit ayns un dys queig straihyn. Ta'n oardagh shoh mooadaghey maanalys daa-ocseed charboan, as jannoo share jeh soilshey ny greiney. Er y fa nagh vel agh scarrey beg eddyr ny killagyn, foddee myn-eddanaght ymmyrkey ushtey eddyr oc. Ta mesophyll çhionn yl-vrattagh ec duillagyn lossreeyn ta currit da soilshey, as un vrat ec duillagyn lossreeyn ta currit da scaa.
- Brat s'inshley dy chillagyn mesophyll thoanagh. Ta ny killagyn shoh ny s'cruinney as cha nel ad cho çhionn. Ta reamyssyn mooarey aer eddyr-chillagagh. Ta ny sloo chloroplastyn oc na ec killagyn çhionn.
Ta ny stomata fosley dys ny reamyssyn shoh.
Cha nel y daa vrat shoh ec dagh lus ushtagh. Ny keayrtyn, nagh vel eer epiderm ny mesophyll oc. T'adsyn jannoo ymmyd jeu aerenchyma co-cheintyssagh: killagyn as boallaghyn keylley oc, as reamyssyn mooar gassagh eddyr oc. Ta ny stomata oc er yn eaghtyr s'ardjey.
Cuishlinyn[reagh | edit source]
Ta ny cuishlinyn nyn soie 'sy vesophyll thoanagh. T'ad jeant magh jeh:
- Sylem: feddanyn ta gymmyrkey ushtey as stoo meainagh jeh ny fraueyn dys y duillag.
- Phloem: feddanyn ta gymmyrkey sapp ass y duillag, as sucrose ass co-haaghey sollysh lheieit ayn.
Jalloo-oaylleeaght[reagh | edit source]
Oardagh er y ghass[reagh | edit source]
- Maylartey — ta un duillag kianglt rish dagh noad, as ta ny duillagyn maylartey er y daa heu harrish y ghass.
- Piyral — ta daa ghuillag kianglt rish adgh noad; t'ad croshagh my ta dagh piyr çhyndaait rere y phiyr roish; t'ad jeeragh my t'ad gaase ayns daa straih er yn un phlaaney.
- Fainagh — ta tree ny ny smoo kianglt rish dagh noad er y ghass. Ny keayrtyn, ta'n 'ainey croshagh rere yn 'ainey roish.
- Roseagh — ta ny duillagyn ayns cummey cront.
Lesh aase ny gass, ta duillagyn reaghey ad hene mygeayrt y ghass er son dy hareaghey ymmyd sollys. T'ad jannoo shlig chassee mygeayrt y ghass. Ta uillin ny duillagyn rere straih Fibonacci: 1/2, 2/3, 3/5, 5/8, 8/13, 13/21, 21/34, 34/55, 55/89. 'sy straih shoh, ta'n earrooder cowraghey yn earroo dy lane hymshal mygeayrt y ghass derrey vees duillag 'syn ynnyd toshee reesht. Ta'n enmysser cowraghey quoid dy ghuillagyn t'ayn. Myr shen:
- ta duillagyn maylartey er uillin 180° (myr shen, 1/2 kiarkyl, hoal noi y cheilley)
- 120° (1/3) : tree duillagyn ayns çhymshal
- 144° (2/5) : queig duillagyn ayns daa hymshal
- 135° (3/8) : hoght duillagyn ayns tree çhymshallyn
Ayrnyn y lhiann[reagh | edit source]
Ta daa horçh dy ghuillag ry-hoilshaghey bentyn rish rheynn y duillag. Ta lhiann neurheynnit ec duillag bunneydagh. Ny keayrtyn, ta cummey y duillag jeant jeh babbanyn, agh cha nel ny baarnaghyn eddyr oc roshtyn yn ard-chuishlin. Ta lhiann rheynnit ec yl-ghuillag, as dagh duillageen echey rheynnit er ard-chuishlin ny fo-chuishlin. Ny keayrtyn, t'eh jeeaghyn dy vel dagh duillageen ny ghuillag hene. Myr shen, she scanshoil eh dy chur tastey er raad ta'n cass duillag, dys cur enney er yl-ghuillag. T'ad cowreydagh jeh shiartanse dy chynneeyn er lheh, myr sampleyr, Fabaceae. T'ad cur rachis er cuishlin veanagh y duillag.
Troyn y chass duillag[reagh | edit source]
Ta duillagyn as cass oc ayn, as duillagyn gyn cass myrgeddin. Adsyn gyn cass, ta'n lhiann kianglt dy jeeragh rish y ghass. Foddee y lhiann goll mygeayrt y ghass, as ny keayrtyn, t'eh jeeaghyn dy vel y ghass gaase ny trooid. Shen feer ec kuse jeu, as t'ad cur thiollit (ny perfoliata) orroosyn, m.s. Claytonia perfoliata.
Ec duillagyn peltata, ta'n cass duillag kianglt rish eaghtyr y lhiann, cha nel rish yn oirr echey.
Ta cass duillag lheanit ec shiartase dy ghooieyn Acacia, as t'ad jannoo obbyr lhiann. T'ad cur phyllodeyn orroo. Ny keayrtyn, ta duillag cadjin fedjagagh ec birr y phyllode.
Ta stipule, ry-akin ec ymmodee dicotyledonyn. She famman gollrish duillag beg t'ayn, as t'ad nyn soie ec çheuyn y chass duillag. Ta fir foddey beayn ayn nagh vel tuittym (m.s. ayns roseyn as poanraghyn), agh ta fir elley tuittym.
Oardagh ny cuishlinyn[reagh | edit source]
Ta ram termeeaght er lheh bentyn rish cuishlinaght duillagyn.
Ta un aarheynn bentyn rish lheanid ny cuishlinyn:
- craspedodromous (ard-chuishlinyn roshtyn oirr y duillag)
- camptodromous (cha nel ard-chuishlinyn roshtyn oirr y duillag).
Son y chooid smoo, t'ad aarheynn duillagyn er bun cummey ny banglaneaght ny cuishlinyn.


text:
Bha sinn air saor-làithean ann an taobh tuath Siorrachd York an t-seachdain sa chaidh. Ged a bha mi ann an York fhèin iomadh turas agus ann an Harrogate, chan fhaca mi mòran a bharrachd den sgìre agus bha sinn uile a’ faireachdainn gun robh an t-àm ann sin a chur ceart.
Ged nach deach mi ann a dh’aona-ghnothach airson spòrs trèanach, bha cothroman gu leòr ann – cuid ris nach robh mi an dùil idir!
Air an t-slighe dhan t-siorrachd “as motha agus as fheàrr” ann an Sasainn, chaidh sinn seachad air Rathad-iarainn Eden Valley , air an A66 agus an uair sin air an A1, chunnaic sin Rathad-iarainn Wensleydale aig Leeming. Ged nach d’ fhuair sin cothrom a dhol air fear seach fear aca, b’ e deagh thoiseach tòiseachaidh a bh’ ann do na saor-làithean.
Bha sinn a’ fuireach ann an Kirbymoorside, baile beag a bha air siostam na rèile gus an deach an loidhne a dhùnadh leis an Dr Olc Beeching (tuiteam gun èirigh air agus leac air a bheul). Gu fortanach, ge-tà, tha bailtean eile gu math faisg a tha fhathast co-cheangailte ris an lìonra-rèile nàiseanta – Thirsk agus Malton, agus tha Pickering air Rathad-iarainn nan North Yorkshire Moors aig a bheil ceangail ris an lìonra-nàiseanta.
Aon latha, chaidh sinn air turas gu Scarborough anns a’ chàr. Bha Park & Ride ann taobh a-muigh a’ bhaile agus chaidh sinn a-staigh dhan bhaile mar sin
Airson a dhol bhon tràigh a-steach dhan bhaile, tha funicular sgoinneil ann – Scarborough Central Tram a dh’fhosgail ann an 1881.
Anns a’ bhaile fhèin, tha busaichean fosgailte ann a tha saor, luath agus cunbhalach eadar an dà thràigh ann an Scarborough – am bàgh a tuath agus am bàgh a deas.
Aig ceann a tuath a’ bhaile, tha rathad-iarainn a’ Bhàigh a Tuath, North Bay Railway, a tha na mheanbh-rèile eadar am baile agus an Sea Life Centre. Dh’fhosgail seo còrr is 80 bliadhna air ais agus is e fear de na meanbh-rathaidean-iarainn as sine ann an Sasainn a th’ ann. Tha e dìreach goirid air mìle a dh’fhaide is e a’ toirt dhut deagh sheallaidhean den bhaile agus den Chuan a Tuath.
Cò ris a tha am baile fhèin coltach? Ann an aon fhacal: Blackpool! Tòrr bhùithtean èisg is slisneagan, tòrr tat is mar sin air adhart ach chòrd e rium glan.
Alasdair


text:
Am Plana Gàidhlig (GLP)
Tha a' Ghàidhlig agus croitearachd dlùth-cheangailte. Gu dearbh, dh'fhaodaist a ràdh gur e croitearachd an taic as làidire a th' ann don Ghàidhlig; agus gu bheil a' Ghàidhlig i fhèin air taic agus neartachadh a chur ri croitearachd, a'cuideachadh le bhith ga chumail stèidhichte tro mhòran atharrachaidhean.
Chan eil teagamh nach eil dleastanas reachdail air Coimisean na Croitearachd fo Achd na Gàidhlig (Alba) 2005 a bhith com-pàirteach ann an adhartachadh a' chànain, ach tha an ceangal gun choimeas le croitearachd a' toirt dhuinn uallach a bharrachd a thuiilleadh air dìoghras airson na h-obrach seo.
Tha sinn dealasach a thaobh a' Phlana Ghàidhlig agus Achd na Gàidhlig (Alba) 2005.
Tha am Plana seo a' nochdadh structar foirmeil dhuinn airson taic a chur ris a' Ghàidhlig, le iomairtean ùra agus targaidean soiilleir agus tha dealas làidir air feadh a' Choimisein gus Gàidhlig fhaicinn a' soirbheachadh.


text:
Santa Mónica, Calafòrnia
‘S e baile mòr air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann am Santa Mónica. Chaidh an t-àite seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann am 1769 le Gaspar de Portolà de Rovira (Riaghladair Calafornia a Deas).[1] Tha e suidhichte aig 37m os cionn ìre na mara,[2] air tràigh bhrèagha ri taobh a' Chuain Shèimhe, 3,715km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 547km bho San Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,575km bho St. Louis.[3] Tha 89,736 duine a' fuireach anns a’ bhaile,[4] an 80mh baile as motha na stàite.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Robert Redford (1936): Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Cassino[5]
- Hamm
- Fujinomiya
- Mazatlán


text:
PDFCreator
Mar a tha ainm ag innse, cruthaichidh PDFCreator faidhlichean PDF dhut o phrògram sam bith a tha comasach air clò-bhualadh.
Gheibhear e air Windows a-mhĂ in, chan ann air Mac agus tha gleusan eile ri lĂ imh air Linux/Ubuntu. Ach tha e saor an-asgaidh agus mur eil feum agad air na gleusan fĂŹor-adhartach ann an AdobeAcrobat, nĂŹ seo an gnothach dhut gun teagamh. âS urrainn dhut PDFCreator agus Adobe PDF Reader a chleachdadh taobh ri taobh mas fhearr leat am PDF Reader airson leughadh nam PDF.
Tha moladh no dhĂ agam a thaobh an stĂ ladh. Sa chiad dol a-mach, faigh greim air an fhaidhle a stĂ laicheas e an-seo:
Cuir gu dol am faidhle agus, ma lĂšigeas tu, âs urrainn dhut a stĂ ladh ann an GĂ idhlig:
Nise, tha seo cudromach (chĂŹ thu gu h-ĂŹosal carson) – cuir cromag ri Roghainnean adhartach air an sgrĂŹn seo:
Gabh ris an aonta:
Nise, air an sgrĂŹn seo, âs urrainn dhut a shuidheachadh mar aplacaid bhunaiteach airson faidhlichean PDF ma dhâfhĂ gas tu aâ chromag sa bhogsa – no ma tha Adobe PDF Reader agad (no prògram dâ a leithid), thoir air falbh aâ chromag ma tha thu airson cumail aâ dol leis aâ phrògram sin a thaobh leughadh nam PDF:
Nise, tha seo cudromach. Tha saor an-asgaidh ach leis gu bheil cosgaisean am broinn aâ phròiseict, feuchaidh e ri bathar eile a stĂ ladh. Ach is urrainn dhut casg a chur air. Ma chĂŹ thu sgrĂŹn sam bith mar seo:
no mar seo:
âs iad airson bathar sanasachd a stĂ ladh nach eil gu feum sam bith, thoir air falbh na cromagan agus gheibh thu PDFCreator as aonais aâ bhathair eile seo.
Sin agad e. A-rèir cà nan an t-siostaim agad, tha teans gun do thill e gu Beurla aig an Ïre-sa. Ma thachair sin, fosgail na h-Application Settings:
Agus tagh Gaelic (Scotland) agus Save:
Sin agad e, tha e ann an GĂ idhlig a-nis:
An ath-thuras a dhâfhosglas tu am brabhsair agad, tha teans gum faic thu teachdaireachd mar an tè gu h-ĂŹosal. Thoir cead dha:
Ciamar a dhâobraicheas e? Chan eil e doirbh. Ann am prògram sam bith, lean na ceumannan Ă bhaisteach a leanadh tu nam biodh tu airson rud a chlò-bhualadh. Nuair a dhâfhosglas an còmhradh sin, cha leig thu leas ach PDFCreator a thaghadh seach clò-bhualadair:
Sin agad e.


text:
Gàidhlig airson luchd-labhairt na Gaeilge (Luchd-tòiseachaidh)
Cinn-latha: 06/08/18 - 10/08/18
Cosgais: £260 (£180 do dh'oileanaich)
Maoineachadh ILA ri fhaighinn: Chan eil
Clàraich an-dràsta!
‘S ann air a’ chànan labhairteach agus an diofar eadar Gàidhlig is Gaeilge a bhios cuid mhath den obair stèidhichte aig toiseach na seachdain, air ceistean a leithid, dè an t-ainm a th’ ort?, càit an do rugadh tu?, càit a bheil thu a’ fuireach? - le dearbhadh sgrìobhte. Thèid cuideam a chur air fuaimneachadh cuideachd.
Bidh seo bonntaichte air structaran cànain is gràmar ceart aig an toiseach agus feumalachdan an luchd-ionnsachaidh, ‘s e sin ainmearan, buadhairean, gnìomhairean, co-ghnìomhairean, faclan ceist agus eisimpleirean practaigeach, labhairteach is sgrìobhte, is ciamar a thèid an cleachdadh. Thèid an t-ionnsachadh a thoirt air adhart aig ìre a bhios freagarrach do na h-oileanaich fhad ‘s a nì iad adhartas tron t-seachdain.
Thèid bàrdachd is rosg a thoirt a-steach nuair a bhios sin iomchaidh airson briathrachas a neartachadh is a leasachadh. Tha gnàthasan-cainnte, seanfhaclan is samhlaidhean feumail san t-seagh seo.
Bidh cothroman anns a’ chlas a h-uile latha airson bruidhinn ri chèile is Gàidhlig a chur an diofar shuidheachaidhean, agus an cànan a thèid ionnsachadh a rèir structaran sa chlas a chleachdadh.
Tha an cùrsa seo a' faighinn taic bho COLMCILLE. Tha Colmcille na chompàirteachas eadar Foras na Gaeilge agus Bòrd na Gàidhlig, a’ brosnachadh cleachdadh na Gàidhlig agus Gaeilge ann an Èirinn agus ann an Alba agus eadar an dà dhùthaich. Airson tuilleadh fiosrachaidh air taic-airgid leis na cùrsaichean seo, faodaidh sibh bruidhinn ri Maolcholuim Scott, Oifigear Leasachaidh Cholmcille: www.colmcille.net/ga/contact/index.php


text:
Sreath ùr, anns a bheil Gilleasbuig còir a' toirt sùil gheur air sàr-Ghàidhlig nam buidhnean chorporra
(just for a change)
(Gilleasbuig's 100th blog - definitely not cynically knocked together in five minutes)
Thoiribh an aire gu bheil a' blog seo, a chaidh a chur air dòigh san iuchar, 'ongoing" agus Gilleasbuig a' sìor chur na tweets chorparra as fhèarr leis ris. Ma thogras sibh, gheibhear an fheadhainn as ùire shìos mun a' bhonn ...
Taghadh bho twitterfeed 'Illeasbuig an-diugh [10mh an t-iuchar] fhèin:
Woo-hoo! Clì Gàidhlig an toiseach:
Next up: madaidhean-naidheachd BBC Naidheachdan:
And finally:
Bu thoil le Gilleasbuig Aotrom mìle taing a thoirt dhan a h-uile tweet, blog, brath-naidheachd is aithisg bhliadhnail bho shaoghal na Gàidhlig oifigeil, a thug a bhlogadaireachd beò.
Chun an ath-cheud ma tha, a chàirdean!
@GilleAotrom
Agus tha Gilleasbuig a' sìor-chruinneachadh tweets fhathast, 'on uair sin!
MG Alba always good for a howler or two:


text:
- TIOTAL
- Eaglais Sgìre Dhùirinis, Dùn Bheagan, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_019_1238
- ÀITE
- Dùn Bheagan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15807
- KEYWORDS
- eaglaisean
Tha Eaglais na Pairiste ann an Dùn Bheagan a' dol air ais gu 1832. Ged nach eil ailtire sam bith clàraichte mar a bhith an urra ris an togalach, dh'fhaodadh gun robh Seumas Fearghasdan à Port R ìgh an sàs ann. Tha an t-àirneis tùsail fhathast na broinn, nam meas cubaid shònraichte agus thathas a' cumail a-ach gu e seo a' chubaid as àirde ann an Alba, agus bogsa fuaimeachaidh snaighte.


text:
WiFi an asgaidh san Aghaidh Mhòir
Tha cothrom WiFi an asgaidh fhaighinn am meadhan na h-Aghaidh Mòire le pròiseact a chaidh a chur air bhon le Comhairle na Gàidhealtachd, agus e air a mhaoineachadh le airgead bho Chùmhnant Baile-Roinne.
Tha a' phròiseict 'High-Fi' ag amas air eaconomaidh na Gàidhealtachd a leudachadh, agus tha seo a' toirt a-steach sheirbheisean didseatach.
Thèid an aon rud a dhèanamh ann an 13 bailtean eile, Alanais, Inbhir Pheofharain, Druim na Drochaid, an Gearasdan, Cille Chuimein, Inbhir Ghòrdain, Inbhir Narann, Port Rìgh, Baile Dhùbhthaich, Inbhir Theòrsa, Ulapul, agus Inbhir Ùige.
Deatamach
Thuirt Cathraiche Comataidh Bhàideanach agus Srath Spè, an Comh. Bill Lobban, gur e naidheachd air leth a bha seo dhan Aghaidh Mhòir.
"Tha e deatamach gu bheil ceangal didseatach againn anns an là a th' ann, agus le bhith a' toirt WiFi an asgaidh do luchd-turais agus daoine às an sgìre fhèin, bidh e a' toirt cothrom dhaibh faicinn dè tha dol, càite am bu chòir dhaibh tadhal, cuin a tha na h-àitean sin fosgailte ... a bharrachd air a bhith a' cumail suas ri teaghlaichean is caraidean."
Tha Riaghaltas na h-Alba a' cur £135m a-steach dhan aonta-baile, le Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte a' cur £53.1m ris, agus bidh a' Chomhairle agus buidhnean eile a' cur £127m ann airson 's gum bi seirbheisean didseatach, cùram-slàinte didseatach, agus bun-structar is sgilean air leth san sgìre.


text:
Tha am fiosraiche ag innse mun rèiteach mu dheireadh ann am...
Tuilleadh mar seo:
Tha am fiosraiche ag innse...
A' rèiteach bhainnsean ann...
Post ann am Beàrnaraigh...
Tha am fiosraiche ag innse...
Fiosraichean - ; ; Catriona Paterson
Luchd-clàraidh - Iain Peatarsan
Geàrr-chunntas - Tha am fiosraiche ag innse mun rèiteach mu dheireadh ann am Beàrnaraigh, mu 1933.
Fad a' Chlàir (h:m:s) - 00:01:48
Àm Clàraidh - 1973
Cànan - Gàidhlig
Seòrsa - Fiosrachadh
Cruinneachadh - Sgoil Eòlais na h-Alba
Àireamh a' Chlàir - 42137
Àireamh an Teip Thùsail - SA1973.122
Àireamh a' Chlàir Thùsail - SA1973.122.A7
Càileachd an Fhuaime - Math
Cruth Inneal a' Chlàir - R2R
Àite a' Chuspair:
Siorrachd - Siorrachd Inbhir Nis
Paraiste - Na Hearadh
Eilean - Beàrnaraigh
Notaichean a' Chlàir -
Ceangal Maireannach - http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/42137/1
Tweet


text:
Gleann Iucha
'S e baile ann an Alba meadhonach a tha ann an Gleann Iucha (Beurla: Linlithgow;[2] Beurla Gallta: Lithgae). Tha e ann an Lodainn an Iar.
Tha lùchairt ainmeil an seo. Thog Seumas I doras-mòr ann an 1424. Eadar 1488 is 1513 chuir Seumas IV crìoch air an cùirt-lios ceàrnagach. Ath-thogadh an sgiath a tuath eadar 1618 agus 1624.[3]
Rugadh is thogadh Ailig Salmond ann an Gleann Iucha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ “Linlithgow/Gleann Iucha”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 17mh dhen t-Samhain 2016.
- ↑ “Linlithgow, Linlithgow Palace”. Canmore. Air a thogail 17mh dhen t-Samhain 2016.