text:
Naidheachdan 11:00m
31 Am Faoilleach 2017 Ùraichte aig Ùraichte aig
Artaigil 50
Tha deasbad a' tòiseachadh ann an Taigh nan Cumantan feasgar air a bhile a bheireadh cead dhan Phrìomhaire tòiseachadh air na còmhraidhean airson Breatainn a thoirt a-mach às an Aonadh Eòrpach. Tha dùil gun tèid gabhail ris a' bhile aig bhòt air a' chùis an ath-oidhche, ged a tha an SNP, na Libearalaich Dheamocratach agus na h-uimhir de na buill Làbarach ag ràdh gum bi iad a' bhòtadh na aghaidh.
Trump
Chuir an Ceann-Suidhe Trump Àrd-Neach-Lagha eadar-amail nan Stàitean Aonaichte a-mach às an dreuchd. Dh'iarr Sally Yates air an roinn aice gun feart a thoirt air a' chasg-siubhail a dh'òrdaich an Ceann-Suidhe air luchd-siubhail à seachd dùthchannan a tha mòr-chuid Muslamach. Thuirt ise gu bheil i den bheachd nach eil an casg sin laghail.
'S tha còrr is 1.5m ainm a-niste air athchuinge ag iarraidh stad air turas stàite Dhòmhnaill Thrump a Bhreatainn. Thuirt am Morair Rickets - a bha na Àrd-Rùnaire aig Oifis nan Dùthchannan Cèine - gu bheil an cuireadh a' cur na Bàn-righinn ann an suidheachadh doirbh.
An Cuan a Tuath
Tha a' chompanaidh ola Shell a' reic an earrainnean ann am feadhainn de raointean ola a' Chuain a Tuath air faisg air £2.5bn. Thuirt a' chompanaidh a tha gan ceannach, Chrysaor, nach caill duine an cosnadh, agus nach atharraich cùmhnantan an luchd-obrach. Thuirt Shell gun lean iad orra le an obair anns a' Chuan a Tuath.
Pennilee
Chuir an carthannas Crimestoppers duais de £5,000 mu choinneimh fiosrachaidh mun oidhirp air duine a mhurt faisg air bun-sgoil ann an Glaschu bho chionn cola-deug. Chaidh losgadh le gunna air Ros Monaghan faisg air Bun-Sgoil an Naoimh Seòras ann am Pennilee air an 16mh là den mhìos.
Rannsachadh Drabastachd
Tha a' chiad ro-èisteachd ann an Dùn Èideann an-diugh aig an rannsachadh mu dhrabastachd agus droch-dhìol an aghaidh chloinne an Alba. Tha a' Bhana-Mhorair Nic a' Ghobhainn os cionn an rannsachaidh, a mhaireas, tha dùil, cho fada ri ceithir bliadhna.
A Dhìth
Tha poilis a' coimhead airson boireannaich 's a mac air nach eil sgeul bho chionn ceithir là. 'S ann aig stèisean rèile Inbhir Narann Dihaoine seo chaidh a bha an sealladh cinnteach mu dheireadh air Linzi Davis, a tha 36 bliadhna de dh'aois, agus a mac River Bain, a tha ochd bliadhna de dh'aois.
An t-Òb
Chuir a' choimhearsrnachd romhpa an-raoir seann sgoil an t-Òib ann an ceann a deas na Hearadh a cheannach bho Chomhairle nan Eilean Siar, ged nach eil fhios aca fhathast dè chosgas an togalach dhaibh. Tha iad am beachd gym, cafaidh agus laundrette a chur ann, agus tha iad ag iarraidh beachd mhuinntir na sgìre air dè na goireasan eile a dh'iarradh iad ann.


c: text/html

text: Bha Gilleasbaig Mèinnearach – Archibald Menzies – à sgìre Obar Pheallaidh ann an Siorrachd Pheairt. Rugadh e ann an seachd ceud deug, caogad ’s a ceithir (1754). Bha Gàidhlig aige. Bha athair Ghilleasbaig na ghàirnealair. Bha e ag obair ann an Caisteal nam Mèinnearach. Bha ùidh aig Gilleasbaig ann an gàirnealaireachd cuideachd. Fhuair e obair ann an Dùn Èideann anns an Lios Luibheach Rìogh-ail. Rinn e cùrsa lus-eòlais. An dèidh sin, rinn e cùrsa dotaireachd. Fhuair e obair anns a’ Chabhlach Rìoghail. Bha e anns na h-Innseachan an Iar. An uair sin chaidh e a dh’Ameireagaidh a Tuath. Thòisich e air lusan a chruinneachadh. An ceann greis, fhuair e dreuchd air bòrd long. Bha an long a’ dol timcheall Cape Horn gu ruige an Cuan Sèimh. Thàinig Gilleasbaig dhachaigh le cruinneachadh mòr de lusan is sìl. Chaidh e air turas-mara mòr eile. Bha sin le Seòras Vancouver. Air an turas sin chaidh Gilleasbaig air tìr ann an Astràilia, Tahiti, Hawaii agus taobh an iar Ameireagaidh a Tuath. Chruinnich e mòran lusan. Tha cuid dhiubh cumanta anns na gàrraidhean againn ann am Breatainn. Dh’fhàs Gilleasbaig ainmeil. Tha mòran lusan air an ainmeachadh às a dhèidh. Seo eisimpleirean: Arbutus menziesii, Chimaphila menziesii, Nemophila menziesii, Penstemon menziesii, Tolmiea menziesii agus Nothofagus menziesii. Agus an genus Menziesia. Ach bu mhath leam aon chraobh ainmeachadh gu sònraichte. Chan eil ainm a’ Mhèinnearaich air a’ chraoibh seo. Ach tha a h-uile coltas ann gur e a thug a’ chraobh ainmeil seo a Bhreatainn. Tha luchd-saidheans eòlach air mar Araucaria araucana. Nuair a bha air an turas le Vancouver, bha Gilleasbaig aig cuirm. ann an Chile. Air bòrd na dìnnearach, bha truinnsear. Air an truinnsear bha cnothan ruadha. Chan fhaca Gilleasbaig riamh roimhe na cnothan sin. Chuir e feadhainn na phòcaid. Thug e a Bhreatainn iad. Agus tha a’ chraobh a-nise a’ fàs ann an gàrraidhean air feadh Bhreatainn. Araucaria araucana. Bidh sibhse nas eòlaiche oirre mar monkey puzzle tree.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
News Naidheachdan
5 October 2016
MG ALBA ANNOUNCES STRATEGIC TEAM REINFORCING ITS COMMITMENT TO GAELIC BROADCASTING
MG ALBA, the Gaelic Media Service has strengthened its team with the announcement today (Wednesday, 5 October) that it has made a key strategic move as well as creating a post for a new commissioning editor.
Director of Development and Partnerships, Iseabail Mactaggart, will take responsibility for the strategic development of BBC ALBA programming and MG ALBA’s Gaelic digital media engagement. This will see Iseabail assume management of MG ALBA's channel team and oversight of content budgets. Working in close partnership with BBC ALBA’s Head of Service, Iseabail’s principal role will be to increase, amongst other things, the scale and the value of content collaborations with the BBC and with other broadcasters, producers, funders and agencies.
MG ALBA is also pleased to announce the creation of a new post for a commissioning editor, which will go to recruitment shortly.
The new arrangements take place with immediate effect and follow the departure of Alan Esslemont, former head of content for BBC ALBA for the past eight years, who leaves on 7 October to take up the post of Director-General of TG4 later in the month.
Iseabail Mactaggart said: “It is a privilege to take on this role. BBC ALBA is a demonstrable success, and that has been due to the leadership behind the channel. I look forward to working with colleagues within MG ALBA and the BBC, with suppliers and all our stakeholders to build on that remarkable foundation and realise our ambitions for BBC ALBA.”
Donald Campbell, chief executive, added: “Our new arrangements offer us an opportunity to build on the success of BBC ALBA and on the significant progress Iseabail has achieved in the two years since she joined us, working with great success with our creative sector and agencies to help build the capability to realise our shared ambitions for Gaelic media and for the creative sector in Scotland.
“In December 2015, Iseabail led on the publication of our Vision strategy for the next five years - Lèirsinn 2021. The extension of Iseabail’s role and the creation of a new commissioning post reinforces our commitment to realising that vision.
“I would also like to take this opportunity to thank Alan Esslemont for his leadership, his strategic vision and his immense contribution to making BBC ALBA the success it is. We wish him every success in his new post and look forward to collaborating closely with him and with TG4.”
Alan Esslemont said: “The past eight and a half years working with MG ALBA as BBC ALBA Head of Content have been the most enjoyable of my working life. I was privileged to work with such highly committed and professional colleagues and to have been a part of the success story that is BBC ALBA from its inception. I look forward to maintaining a close relationship with BBC ALBA in my new post.”
5 Dàmhair 2016
SGIOBA RO-INNLEACHDAIL MG ALBA A’ DAINGNEACHADH DEALAS DO CHRAOLADH GÀIDHLIG
Tha MG ALBA an-diugh (Diciadain 5 Dàmhair) air ainmeachadh gu bheil iad air an sgioba aca a neartachadh, le gluasad ro-innleachdail a thuilleadh air dreuchd ùir Deasaiche Coimiseanaidh a chruthachadh.
Gabhaidh Iseabail Nic an t-Sagairt, Stiùiriche Leasachaidh agus Co-bhanntachd na buidhne uallach airson leasachadh ro-innleachdail phrògraman BBC ALBA agus airson co-luadar didseatach sna meadhanan Gàidhlig, aig an aon àm a’ gabhail os làimh manaidsearachd sgioba seanail MG ALBA agus buidseat airson prògraman. Ag obair gu dlùth leis a’ Cheannard Seirbheis, ’s e prìomh ròl Iseabail a bhith a’ cur ri, am measg eile, meudachd agus luach com-pàirteachasan cruthachail leis a’ BhBC agus craoladairean eile, le riochdairean, luchd-maoineachaidh agus buidhnean eile.
Tha MG ALBA cuideachd toilichte innse gum bithear a’ sanasachadh obair ùir Deasaiche Coimiseanaidh a dh’aithghearr.
Bidh na gnothaichean seo a’ tachairt sa bhad agus a’ leantainn fàgail Alan Esslemont - a bha na Cheannard Phrògraman aig BBC ALBA airson ochd bliadhna - a bhios a’ falbh air 7 Dàmhair gus a bhith na Cheannard air TG4.
Thuirt Iseabail Nic an t-Sagairt: “’S e urram a th’ ann an ròl seo a ghabhail os làimh. Tha BBC ALBA air soirbheachadh gu mòr agus tha sin ri linn an ceannardas air cùlaibh na seanail. Tha mi a’ coimhead air adhart ri bhith ag obair le co-obraichean MG ALBA agus a’ BhBC, ar solaraichean agus ar luchd-ùidhe gus togail air a’ bhun-stèidh sin agus ar miann airson BBC ALBA a choileanadh.”
Thuirt Dòmhnall Caimbeul, Àrd-Oifigear na buidhne: “Tha an suidheachadh ùr seo a’ toirt dhuinn cothrom togail air soirbheas BBC ALBA agus air an adhartas a tha Iseabail air coileanadh bho thòisich i bho chionn dà bhliadhna, le sàr shoirbheas ann a bhith a’ co-obrachadh le buidhnean san roinn chruthachail gus togail air a’ chomas a tha sinn a’ miannachadh airson nam meadhanan Gàidhlig agus an roinn chruthachail ann an Alba.
“San Dùbhlachd 2015 bha Iseabail aig cridhe Lèirsinn 2021 – sealladh na buidhne airson na h-ath chòig bliadhna. Le bhith a’ leudachadh obair Iseabail agus a bhith a’ cruthachadh obair ùir Deasaiche Coimiseanaidh thathas a’ neartachadh ar dealas an lèirsinn sin a choileanadh.
“Bu mhath leam an cothrom seo a gabhail taing a thoirt do Alan Esslemont airson a cheannardas, a lèirsinn ro-innleachdail agus a shàr bhuaidh ann a bhith a’ dèanamh BBC ALBA cho soirbheachail. Tha sinn a’ guidhe gach maith dha na dhreuchd ùr agus tha sinn a’ coimhead air adhart ri bhith ag obair gu dlùth ris aig TG4.”
Thuirt Alan Esslemont: “Tha na h-ochd bliadhna mu dheireadh ag obair le MG ALBA agus BBC ALBA mar Cheannard Phrògraman air còrdadh ruim cho mòr ri obair sam bith a bh’ agam a-riamh. Bha e na urram dhomh a bhith ag obair le daoine cho dealasach agus proifeasanta agus a bhith nam phàirt de shoirbheas BBC ALBA bho thùs. Tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr ri dlùth-cheangal a chumail le BBC ALBA na mo dhreuchd ùr.”
2016 News Archive Tasglann Naidheachdan 2016Mòd Vlog winnersBuannaichean Vlog a’ Mhòid
FilmG 2017FilmG 2017
Celtic Formats Pilot Scheme 2016/17Sgeama pìleat Fòrmatan Ceilteach 2016/17
Big Gaelic SurveySuirbhidh Mhòr na Gàidhlig
Gaelic writers' surveyBeachdan gan sireadh air leasachadh tàlant sgrìobhadh
Strategic team reinforcing commitment to Gaelic BroadcastingSgioba ro-innleachdail a' daingneachadh dealas go Chraoladh Gàidhlig
Vlog a’ Mhòid / Mòd VlogVlog a’ Mhòid
Bannan - international audiencesBannan - luchd-amhairc eadar-nàiseanta
Charter reference to Gaelic broadcasting welcomedFàilte air iomradh sa Chairt Rìoghail air craoladh Gàidhlig
BBC ALBA Head Of Content set for new role at TG4Ceannard Phrògraman BBC ALBA air ainmeachadh mar Cheannard ùr TG4
BBC ALBA - new schedule of programmes for Autumn 2016BBC ALBA - clàr ùr de phrògraman airson Foghar 2016
Political support for Gaelic broadcasting remains wide-ranging and strongTaic làidir ann bho air feadh na roinn phoilitigeach airson craoladh Gàidhlig
Demand for increased resources for BBC ALBAIarrtas airson BBC ALBA nas trease
Annual Report 2015-16Aithisg bhliadhnail 2015-16
BBC ALBA success at the RTS Scotland AwardsSoirbheachas aig Duaisean RTS Alba
BBC Charter ReviewCairt Rìoghail A’ BhBC
Ofcom appointed two new MG ALBA Board membersDà bhall ùr air an ainmeachadh air Bòrd MG ALBA
MG ALBA TV Writing Scholarship for Gaelic SpeakersCothroman Sgoilearachd MG ALBA ann an Sgrìobhadh Ficsean airson luchd-labhairt na Gàidhlig
Little by Little, has been redesigned as new on LearnGaelic.ScotTha làrach-lìn Beag air Bheag air a cur air bhog às ùr air LearnGaelic.Scot
MG ALBA supports Gaelic media apprenticeshipMG ALBA a’ gabhail pàirt ann an sgeama preantasachd ùr
BBC Radio nan Gàidheal celebrating double success at the Celtic Media Festival 2016BBC Radio nan Gàidheal air dà dhuais a bhuannachadh aig Fèis nam Meadhanan Ceilteach 2016
3 BBC ALBA programmes shortlisted in RTS Scotland awards3 prògraman BBC ALBA air geàrr-liosta duaisean RTS
BBC ALBA is set to move up the EPGBBC ALBA a' gluasad suas an EPG
The Best Place to Work in TV 2016Àite as fheàrr a bhith ag obair ann an telebhisein 2016
Celtic Media Festival ShortlistGeàrr-Liost Fèis nam Meadhanan Ceilteach
HAMISHHAMISH
Celtic Media Festival 2016Fèis nam Meadhanan Ceilteach 2016
FilmG online streamFilmG ga chraoladh beò
Live CurlingCroladh beò
2017 News ArchiveTasglann Naidheachdan 2017
2016 News ArchiveTasglann Naidheachdan 2016
2015 News ArchiveTasglann Naidheachdan 2015
2014 News ArchiveTasglann Naidheachdan 2014
2013 News ArchiveTasglann Naidheachdan 2013
2012 News ArchiveTasglann Naidheachdan 2012
Programme Press Releases Tasglann Naidheachd Phrògraman
Follow this link to the programme press release archive.
Lean an ceangal seo gu tasglann phrògraman


text:
Beachd Ailein
MA SHEALLAS SINN air ais air eachdraidh na Gàidhlig thar còrr air ceud gu leth bliadhna saoilidh mi gum faodte a ràdh, mar a thuirt an sgrìobhaiche Mark Twain ma dheidhinn fhèin uair, gum bheil gainnead fìrinn ann an naidheachd a bàis! Nach bu mhath gun leanadh an suidheachadh sin agus nach biodh adhbhar tuilleadh aig Gàidheil is eile a bhith a’ bruidhinn air bàs cànain ach gum biodh adhbhar moit aca à ath-nuadhachadh nan cuid cànain is a cultar. Mar a dh’innseas eòlaichean cànain dhuinn bitheanta, cha ghlèidh cànan sam bith beò gun i bhith ag atharrachadh agus a’ gluasad air adhart fo bhuaidh an t-saoghail anns am bheilear ga cleachdadh. Anns an t-seadh dhùbhlanach sin feumaidh Gàidhlig a bhith ag atharrachadh cuideachd agus ‘s e an t-amas a dh’fheumas a bhith againne nach caill sinn cus a tha ro luachmhor anns an ùrachadh sin.
Tha mi a’ sgrìobhadh ‘s mi dìreach air tilleadh bho Mhòd Ionadach na Dreòlluinn ann am Muile, an dàrna Mòd agam ann an cola-deug oir bha mi aig Mòd Ìle an t-seachdain roimhe. Abair gun do chòrd na tachartasan sin rium is aoigheachd nan eileanan fa leth cho gasta agus fialaidh ‘s a bha riamh, agus cuideachd deagh ìrean ciùil agus Gàidhlig a bha nam misneachadh. Aig amannan saoilidh mi gum bi a h-uile duine againn a tha an lùib na Gàidhlig a’ faireachadh beagan dì-mhisneachail, ach an uairsin thig neach an lùib tachartais leithid fear de na Mòdan ionadail seo agus thig ùrachadh misneachd às na sgàthain sin air coimhearsnachdan Gàidhlig.
Saoilidh cuid nach eil anns na Mòdan ach tachartas aon latha sa bhliadhna agus nach eil iad a’ cur ri spionnadh agus cleachdadh na Gàidhlig anns na coimhearsnachdan, ach na mo bheachdsa tha sin fada ceàrr! Tha oideachadh agus ionnsachadh ma choinneimh fharpaisean Mhòdan a’ dol air adhart fad na bliadhna a’ tarraing aire agus aithne dhaoine aig gach ìre chun a’ chànain agus a’ togail a h-inbhe. A bharrachd air na mìltean a tha an sàs anns an deasachadh sin, tha mìltean eile a’ cruinneachadh airgead gus na tachartasan a stèidheachadh agus cosgaisean siubhail, is eile, fharpaiseach a chòmhdach. Na mo bheachdsa chan eil duine dhiubh sin den bheachd gur ann a’ frithealadh tiodhlacaidh a tha iad!
Gun teagamh shìolaidh craos teine na Gàidhlig thar linntean ach tha fianais Mhòdan a’ toirt dòchas gum bheil grìosach an teine sin ga bheothachadh tro leasachaidhean foghlaim agus ealain a’ chànain. Rud cho togarrach ‘s a chunna mi aig an dà Mhòd seo b’ e na bha de luchd-ciùil òga proifeiseanta Gàidhlig a’ britheamhachd!
HAVING had the honour of adjudicating at the provincial Mòds in Islay and Mull in the past fortnight, I feel re-encouraged to believe that the decline of Gaelic is being arrested. Performances were clearly motivated and enhanced by Gaelic medium education and arts initiatives, and it was particularly encouraging to see so many young professional Gaelic musicians involved as adjudicators and role models.


text:
Tarfas doibh iarsin aitheach mor dubh detaighi dimhor, & ba métither moltcroicinn gach slam tenedh ticeadh asa braguit. Lorg iarnuidhi ina laimh ba métither re mol muilinn. Cual connuidh for a mhuin, daighere seisrighi innti. Rolasadh in chual gach re fecht. Roleiged-sumh e fein fon muir ar teiched . Is tuilled pene foghebeadh la tuinn tenedh in mara og eirghi tairis. Roeighidh-sumh annsin ic fulang na moirpene rus-ticead.
Cret tu, a dhuine thruáigh ? ar siat.
Ader ribh, ar se. Cual connuidh no imarchainn gacha domhnuigh for mo mhuin, & is e a haitfer sin roberar orm.


text:
Slighean Coise ann an Roinnean Seallaidheach Nàiseanta / Routes to Walk in National Scenic Areas
Tha Roinnean Seallaidheach Nàiseanta (NSAs) nan taghadh de na seallaidhean-t́re as àlainne ann an Alba.
Seo moladh no dhà mu dḥighean anns am faodar rannsachadh is mealtainn nan ceàrnaidhean sin far a bheil seallaidhean ḿorbhaileach. Bidh rudeigin ann gun teagamh a fhreagras air gach neach - eadar cuairt shocair an cois aibhne aig An D́threabh (The Hermitage) air NSA Abhainn Tatha (Dùn Chailleann) agus Cuairt Iain Bhochain a tha nas dùbhlanaiche is a' dol tarsainn cnuic NSA Tweeddale Uachdrach. No carson nach rannsaich thu an iomadh àite a tha ainmichte mar NSA air feadh na Gàidhealtachd is nan Eilean? Tha pailteas de cheuman ann airson rannsachadh. Tha e an urra riut fhèin càit an tadhail thu an ath uair.
Meal ṃrachd beinne
Cuairtean ann an Roinnean Seallaidheach Nàiseanta beanntach.
Rannsaich oirthirean is eileanan
Cuairtean ann an Roinnean Seallaidheach Nàiseanta oirthireach.
Last updated on Friday 16th March 2012 at 09:07 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
¶54] {MS folio 82a1}Feachtus do Mhagnus Cam a cathair Cambalau co n-fhacad techta dia shaigid. Bennuighit dó. Fochtus Magnus scela dibh. Fuigli ruin againn duit, ar na techta. Adre Magnus asin t-suidhi rigda i m-bui co n-dechsat for leth. Naim, ol na techta .i. brathair (t)h'athar-sa, ar n-diultad umla righi duit-si. Do roine & Cadau .i. mac a brathar, aenta at agaid-si. Atat & na cethri righ fil fo mamus Naim lín a slúaig ac toidhecht at rigi si .i. Fuci Orcra & Cauli & Barsceel & Suchitingni, & asberit conad ferr a n-dliged forsin righi annaisi.
¶55] Ba tus rigi do Chublay in tan sin iar m-brised cath n-imdba lais for iltiribh. Ba gaeth intí frisar' canad sin. Gnuis rigda lais co n-dercuibh dishoillsidhe. Mét & calmacht mhiled lais. Do oirdis a bhaill di araili. Ro raidh dono nach cuirfed a choroin rig dia chind no gu n-aithed forro in fuighiull sin. Faidhis techta for cenn a laech & a rig n-imfhoicsi, ar ba derb lais dia cuiredh togairm fora shloghu i cianuibh a fhis d'fhaghbáil do Naim & triall
p.364teiched do fó fhoithrib & daingnib. Faidhis coimhét ar na conairibh ar omun scel d'fhaghbail do Naim. Ba h-e lin in t-slúaig do freagair h-e .i. dá chath déc & .xxx. míle marcach in cech cath dibh, & di troighthech um cech marcach. Dia toghairmedh a shloghu i cianaib ni ria rímh forro. Ro h-indledh cethri h-elifainti don righ & caislen claruig forro. Teit ann dono i remthus in chatha & a mergi h-uasa {MS folio 82a2}. Di la for fhichit dó oc tinol in morsluaig sin.
¶56] Naim immorro gluaisis co slogh n-dermhair lais a n-dail Cadau for mag forlethan co sliabh urard fria thaeb i righi Cublay. Ni raibhi Cadau forsin mag soin amail ro geall. Ro niat-som airisiumh risin adaig sin isin du sin. Tocbait a pupla & sreathait fora taebuibh. Ni bhui omhun forro, ar nír' shailset a scela do beith la Cublay. Cublay didiu ro ghluais in adaig sin for set in dail in morshlúaig sin, ar nír' bho ail doibh in laithi do imluadh ar omun a faircsina, gur' eirigh ruithned n-greine forro ar aenchaei fri Naim.
¶57] Co facatar na mergeda ailli eitecha & na sceith corcra cobradhacha, & na cathbairr coindleacha cruaidhrighne os na miledaib croda Cambulu. Co tucsat aithni ar mergi Cublay osna cathbarraib. Conadh eadh ro-s-dúsigh in slúagh asa suan, fogur na sdocc & na sdurgan & na laech ac gairm a caismert catha.
¶58] Faidhis Cublay a draidhe uadha dia fhis in soinmigi nó doinmhigi no bhiath dó don cath. Gabsat na laeich ac snas a slegh & ag limad a lann & a loirc-fhersat fria licuibh & tuinidib in talman. Tecuit na draithi for cúlu cu celmaine maithiusa dhó on chath.
¶59] Naim didiu, .u. cét míle lín a slúaig. Ba forlethan forro in uair sin, ár ni bui omun forro.
¶60] Bai Cadau fora conair gin toidecht in tan sin cét míle laech, & ni ro fhinnsat fis la Cublay forro. Cidh fil ann tra, ní ar time do dhechaid do Naim sin.
p.366
¶61] Gabhait na slúaig sin a n-asaín gloinidi gorma glais-iaruinn & a luirecha daingne doi-brisdi & a scabail cuana chumdachta fona minnaib sliptha so-radhaircc. Sínit a mergeda badbdha breacamlacha ris na sleghuibh seimnecha sithfhota, gur' iadh gach deglaech dibh ima rig & ima thaisech, cu ro línsat na tolcha & na tuaitheabhracha for gech taebh do fhuaim, gur comdluthaigseat na catha re cheli in tan sin, cu ro-s-tocaibh nel niamdha dá n-dornclaidbib dathordha, {MS folio 82b1} & da muincidib dualacha dergoir, cor 'ba soighnen solusta a clethe nime os cinn na curad cechtardha sin. Ro eirig dono glasnel uathmar oigrita don taeb araill don aer, idir mhinn & asa, idir shleigh & tuaigh. Maidid do na cathaib a n-dail araili amail easa fria h-alluibh, gur 'ba breasmaidm bratha i n-allaib & i n-uamhunnaib mongur na curad ac comghabail a b-fhedhmann catha, & fuaim a soighit asa sreanguibh, & foluaman a b-fhagadh, & grechach a n-greg aga n-guin, & oiccfedach a n-anruth oc blaisecht bhais.
¶62] Oirisis Naim a n-airiniuch in chatha & roigne a rig & a thaisech, gu m-broin n-doinnsciath n-deallradtach 'na urtimchell, cu n-doiri slegh coimrigin cruadha ima mergi uasa, co fighuir na Croichi cesta ar n-a rinnad fuirri.
¶63] Ar bh-faicsin mergi Naim do Chublay tocbais cath coimthiugh lais dia riguibh & anradaibh, cu ro scail in cath n-aili dia dheis & cli, co n-derna giall do Naim iar cur áir a mhiled lais. Muidhis fora shloghuib iarsin, cuna riacht rímh a n-écht.
¶64] Batar crisdaidi forna cathaib sin diblínaib. Do radsat na gennti tallann fora n-dia & forsin figuir bui i merge Naim & gin furtacht fair, cu ro fhas coinblict mor itir in sluag sin, co n-dechatar gennte & cristaidi i n-dail chatha fri araili a h-ucht a n-dee. O 't-connuic Cublay inní-sin ro raid: Fos a dhegmhuinnter, ol se; na tabhraidh dimhicin for Isu, ar ní guth dó gin fhurtacht Naim, ár cristaidi no chanadh fein fris, & nir bo gnima diadha lais, ar
p.368do impa for a thigerna.
¶65] Sidhuighit na slúaig lasan aithiusc sin, & do berur Naim a fiadhnuse in righ a medon in oirechta. Cidh as ni do so? ol siat. Bas a dhlighedh, ol Magnus Cám, & ni h-ail damsa a chru do dhorted fon uir la h-omun na toirthedh do clod for culu. Ni tol dam beous grian na esca dh'faicsin a bhais. Gurub i oidhid do radad fair: soidhech do claraib comdluthta {MS folio 82b2} do chengal do reifedhaibh & fhonnsaidibh: do cenglad Naim dá chur fora lar, & gluaisecht do chur fair, cu m-bith oc tecmang dia thaebhuibh alliu & anall, co fuair bás amlaid.
¶66] Oirisis Cublay ina righi iarsin gin shlaid, gin sarugud, gin triall cathaigthi dó, acht a riga & a thaisigh do chur laa macu a congaluibh, & in mac no beredh buaidh dhibh do beredh ardugud flaithiusa & múine do. Do beredh beous clar aircdidi & ainm Magnuis Cam 'ar n-a scribhadh do litrib ordha fair, & leomhan & gribh 'ar n-a rinnad don taeibh araill de i comurtha coscair. Do rindta rotha grene & escai fair; & gach neach oca faicthi in clar sin i crichaib na Tartraidhi do berthi umhla dó o gach aen, & in nech nach tabrad do gheibedh bas do dliged in righ.
¶67] Magnus Cam immorro .iiii. rigna lais, & in cétben laa faienn dib as i is fortailli fair, & as é in mac thusmes is oigri air dia eis. Bit beous cethra dinna anorcha acu soin, & x. míli in cech dhinn dibh dia fresdal itir ingin & ocláech. Cet ainder n-aile lais, & mna gu n-gaeis & gu n-aeis crichtaigh leo dia cur dia frestal ag Cublay ar saethaib & gallraib, & thecasc druinechais & bescna doibh. Madh ec dh' ingin don cét soin do berar ainder 'na h-inat (no ait) do Burgoguna .i. cinedh dh' uaislib na Tartraidech iat-somh co n-aindribh cruthacha leo, & ni fhaienn ainder dhibh la cele n-aile acht feitim for in righ.
p.370
¶68] Fil cathair n-aili la Magnus Cam, cathair Cambalu a h-ainm. As iside cathair oirechais na n-uili Thartraidech. Bui didiu sruth fora feadh fecht riam, co facuidh Cublay a b-faicsin neoil & rotha grene & escai celmaine dochuir do beith dó de dia m-beth in sruth trithi, cu ro-s-tocuibh in cathair don taeb araill don t-sruth la tuaichlecht & amaindsi.
¶69] Batar .iiii. cula for in cathraig sin & sé míli for cech n-ae. Teora doruis umhaidi for cech ceathramain di, & dind dithoghlaidhi for cech n-dorus & for cech cuil dibh, gu n-griananuib solusda, gu h-alladaibh righda. Is ann sin didiu cuirter a n-airm & a n-eidiud & a n-eirriud uile {MS folio 83a1} dia taiscidh co h-uair chatha dhoibh. Mili laech cech n-aidchi oc faire in righ for gach n-doras don dá n-doirrsib déc soin. Ni bi omun ar bith fair. Acht modh na righi do coimét.
¶70] Ni dentar creic na cundrad isin cathraig sin, acht duinti & cathracha allamuich di ina n-dentar. Ni h-adluicter marbh innti beous. A medon na Tartraidhe fuil si. As coimdhes na h-iltíre dhi. Ni h-urusa a rim indiull5 na cathrach sin, & a tic innti do clochaib búada & do eduighibh sirecdha & da gach maithius arcena as na h-iltirthaib i cein & i bh-fhocus. Ni bhí in cathair sin tre bithiu gin míli roth for fenaibh6 & damhuibh & asanaibh ac togluasacht shida dia h-innsaigid.
¶71] Ata clog romor fora lar, & do cluinter a fhogur isna cethri cúlaib fil le. Ni lamhann nech a siubal a tús oidche o bentar é gin sutralla solusda lais cu ruithned n-gréne ar a bharach.
¶72] Palas in righ i medhon na cathrach-sin .iiii. cula lais, míle fod cech ae díbh. Istadh oirmitnech lasna .iiii. riguib fil forro, cu halladaib rigda & cu n-griananaib solusda do mharmair ghloin, & tuir dhithoglaidi fora muraib ina taiscthe a cuaich & a n-escrai & a seotu aili.
p.372
¶73] Dinna na n-ingen & na laech archena for fiarláit in dúnaidh, & lubhghuirt lesaighthe fria taebhuibh cu topraibh taitnemhacha, cu fiadhmhilaib ecennus da gach mhonad for bith, co luibhibh íctha cacha tedma.
¶74] Sluaighthech ina medon. Do marmuir ro tocbhadh. Adbhul a fhod & a lethet. Niamh oir fair allastigh & dia n-echtair. Do rinnadh fair beos do brechtrad gacha datha ímhaighi na cath & na congal do ratad isna h-iltirib sin & fuath gach anmanna ecennus for bith, cur' bho dith amhairc do shuilibh dercadh fair.
¶75] Seinistre glainidhe lais cu sduaghaib caemha cumdachta forro. Seomrada & sellada fria taebhuibh fon {MS folio 83a2} n-innus sin. Se míli no bítis oc tocaithium immon righ isin sluaighthech sin d'uaislibh na Tartraidech, & da .xx. mili dia laechaibh & dia n-anradaib no thochaithdis isna tighibh fria taebhu.
¶76] .iiii. táisigh imchoimeta fair & .iii. míli laech la gach taisech. Tri h-oidhchi da gach thaisech dib diaidh a n-diaidh ac faire in righ, conadh amlaid sin no chaithdis a remes. Don mhodh righdha tra ro gnithe lais-sium sin, & ní ar omon chena.
¶77] .U. dhoirrsi toebh fria toebh forsin righthech: in dorus medhonach dhibh sduagha aille amlacha fair, ár ni triallann nech inn acht in ri & a shluag ac gabáil na n-dorus fria thaebh.
¶78] No shuidhedh Cublay ina shuidhe righ, & a druim budh thuaidh & a agaidh budh des, & in mac ba sine lais for a láimh dheis, & a righa & a thoisigh diaidh a n-diaidh for in leith sin do reir a n-dualgus, & in righan ba togha laiss for a cli & na righna eli 'na deagaid, & mná na rígh & na taisech for a n-egar cubaid 'na n-deghaidh na rígh. No bhidh in rí uas na sloghaibh oca bh-fhaircsi cur' bhó comhard fria a bhond-sumh mullach gach aein dia mhuinntir.
¶79] No bhi tunna ordha a medhon an rightoighi & cethri tunna ordha budh lugha inas-som fria a taobhaibh, & fin ac toidhecht indtib as-sum. Righa & baruin ac freastal na bruidhne
p.374sin do shaine gacha bidh for bith. Eirgidh dona foireann ele dia toisechaibh cosna tunnaibh & eascrada dimhora do dergór leó. Fedhm dési laoch a n-imchar. Sreathaid lasna h-eascradaibh sin for culaib & cernaibh na bruidni & linaid cuach nó cupa órda asna h-eascraibh dimora sin for fiarlait na bruidhni do gach aon, cu ro bhad mescdha medharcaine. Seinnter gach fogur & gach ceól for bith doibh, co m-bi an t-istad uile 'na cairchi ciuil. Do ghniad foireann ele cleasaighecht & amuinsi doibh. Ni bhi dono ri na taisech dibh gen a ghlun fria lar in cen bhís Cublay for a chuid.
¶80] Tri mhissa {MS folio 83b1} gnathaighit bheith amhlaid sin .i. Decimber & Ianuarius et Februarius. Ni samhail doib rigu nait slóig for bith.
¶81] Fil tulach ard allamuigh don cathraig-sin cu fidhbaidh foda 'na timcheall, cen díchur a duilli di tria bithu, & luibhi cen claechlodh a n-datha samlaid, cur' bha miadh menman la gach n-óen a bh-fegad. In Tulach Uaine at-berar fria.
¶82] Batar didiu secht meic for .xl. la Cublay. Do ronad palas righda forsin tulaig sin don mac ro derrscaigh dib. Chemchíni a ainm. Ba laech amra eiside. Do ratad in dun do a comartha oigrechta, & ro cuir a scribne & a sheotu fine don dun sin dia n-imcoimet. Ba gnath lais dono iar facbail cathrach Cambalu triall don dun sin & oirisium ann la toil a menman. Bui, tra, dliged aigi fora raibhi do Thartraidhib tricha míle for cach toeb don dun sin sealg do denam for mucaibh & aigibh & for cech fiadhmil ecennus olcena, & a m-breith don dun sain gin dith forro. Ba a croicnibh na bh-fiadhmil sin no taisced an ri airm & eirred a muindtiri & a mhiled.
¶83] At-bath Chemchini & ro facuibh uricc (leg. macc), Temin a ainm. Do rat Cublay in dun dó, ár bá ar lurg araili no gabhtha righi na Tartraidhi.
p.376
¶84] Do gniter dono festa la Cublay a laithi a thusmeda. Tri festada dec airmhitnecha do beired do Tartraigib isin bliadain. Da mili dhec dia righaibh & toisechaibh no bhídis for in bh-fleid sin, co n-deisi n-aluinn n-órdha um gach aen dib. Iar n-ecar in t-slóigthighi sin leo do leicdís a n-gluine fria h-uir, & do ghuided gach aen dib in dia dia n-adhrad im shoinmhighi fhlaithiusa d'fhagbail do Chublay. In t-ochtmad la .xx. do mhi Decimbir (leg. Septembir) do ghniat in fledugud sin. Do beredh in rí tidlaicthi dermhaire {MS folio 83b2} da gach aen fo leith do or & mháinibh anaithintiu. Do shuidhdis for a n-aitibh comoil do 'ridhisiu. Do theighdis diuice & iarlada dia freastal for culuibh & taebhuibh na bruidhne sin. No bidh in ri 'na shuidhi righ uaisdibh oc faircsi for na slogu, co scaildis fo shellaidibh & seomradaibh iar ceolaib & clesrad imda.
¶85] Araile festa la Cublay in cétna laithi don bliadain do ronta h-e. Is fris at-bertis-sium sin, frisin láithi toisech do mi Febra. Ni oirisedh ri na taisech dibh in laithi sin gin triall a n-dail Cublay, & eirredh geal um gach n-aen dibh, uair indar leo ba solus in bliadain doibh samlaid on bliadain co araili. Nir' bho ál doib glacad na faircsi neich for bith in láithi sin acht ní solusta. Bui rigdacht na Tartraidhi macu, mna fonn innus sin. Iar n-dul do na maithibh sin isin sluaighthech, teit Cublay 'na suidhi rig uaistib, & a agad ar in solus n-grianda budh dhes & a druim fo túath, na righu for a dheis & na righna fora cli. Eirghidh ocláech i medhon na bruidne co n-abair: Eirgidh, ol se, & adhruidh in ri amail dia! Lecit uile a n-gluine & a cinn fria h-uir. Eirget iarsin a bh-fiadhnuise in righ. Do beir gach ri & gach taiseach dhibh ech buadha dhó, conad .u. míli each do berit dó & siat uili geal.
¶86] Altoir onorach a medon in righthighi sin, clár corcra fuirri. Ainm in righ 'ar n-a rinnadh fair do litrib ordha. Tuis
p.378as chensaidib ordha ac righuibh & ac taisechuibh oca crothad for culaibh & taebaibh in tighi. Do beir gach aen do na maithibh sin paxa co n-umhla dermhair d'ainm in righ. Scailid gach aen dibh 'na inadh chomoil iarsin.
¶87] Ni tocaibhter cuach na cupa na corn na escra dia freasdul in laithi sin nach gel uili bhít, conadh aire sin gairit in Fesda Gel de, & is eirred gel bis impa uili in lá sin.
¶88] Do berur leomhain istech i bh-fiadhnuisi in righ in tan sin. Do niat umla dhó amail do ronsat {MS folio 84a1} na maithe ucut.
Mi dhoibh forsin fleidh sin.
¶89] Do thiagat for seilg asa h-aithle & dias brathar aigi 'na conmaeruibh, & ba taisech gach aen dib for .x. míli conmaer, & .u. míli cu la gach conmaer dib. Baym & Nuncam (leg. Mincam) a n-anmanna. In cailli selga no ghabhdais do sreathdais 'na uirtimcill lamh fria laim cu nach facbatis dam na torc isin cailli gin gluasacht & marbad. In ri didiu cu maithibh a righ & a thaisech for tulaig aird oca feitim samlaid, & leomuin for cuanairt lais o nach teighedh fiadh for bith na anmann ecennus archena, or is forro ro-n-alt iat. Finna gaisitech forru amail ingin no fiacuil oo culai.
¶90] Do gnither selg eli la Cublay for enuibh & ealtaib la h-ilcenel gacha seabac for bith. Ár batar ocht n-gribha ingnecha for .xl. lais ar n-a seolad for seilg na n-anmunn n-aerdha, & ata taisech dia muintir co n-deich mílib lais fria seilg & imcoimet a sheabac, curius .u. míli dhibh for tolchuibh & tuaithebraibh na crich a cein & a bh-foicsi, co nach dighsitis a sheabaic i tíribh ciana iar n-a lecan for enuibh. Ceolan beg n-ordha for cois gacha sebaic dibh, & ainm in righ 'ar n-a rindad fair, co n-aithnenn gach aen h-e, dia cur for cula dia n-dighsedh i tirib ciana.
¶91] In ri didiu is amhlaid bis ocun t-seilg sin, a seomra co neim n-oir fair, & rotha fena fai oca imchur for elifaintibh, & croicne leoman fair immuigh ica dhin for fhuacht & derdun.
p.380Beridh in ri elta dia gribhuibh lais isin tegdus-sin, a righa & a thoisigh & a shlogha ina sreathaibh & ina n-eisibh allamuigh de. Iar facsin na n-eltad n-aerdha dhoibh tocbait na croicne don t-seomra, & lecidh in ri na griba futhaibh, & oirisid fein 'na shuidhi oc feithim na cles & na cluiche sin, gurub gairdigud menman lais-sium & laa righaibh dercadh foran enluith diblinaibh.
¶92] A Casi Mordín dono do niter na selga sin. Magh forlethan eside, & ní lamthar fiadha na eltada do marbad la Tartraidibh uidi .xx. la fria thaebhuibh. Ro cumdaigid tegduse {MS folio 84a2} la Cublay for in magh soin fria broinn sealga .x. cét pupall a l-lin. Míle laech no thochaited a pupaill in righ. Niam oir fuirri. Croicne leoman n-gel & dub & derg ina tithib fuirri dia din ar shnechta & derdun. Reifedha sida allamuigh dibh. Pupla na h-ingenraide sida uili no-s-ditnenn. Pupla na righ & na miledh ina sreathuibh & ina sraitibh fria taebhuib fonn-innus ro bhátur a cathraig Cambalau.
¶93] Fria mi Marcius doibh amlaidh sin. Triallaid for cul go cathair Cambalau.
¶94] Dá thaisech déc la Cublay, & as iat ba coimsigh ara canta fris & uadh. Cethra cricha .xxx. do shaeri gacha taebhu don cathraig sin. Is lasna taisecha sin do suidhighthe iat do shoeiri no do doire dho-som.
¶95] Teora fidhbhuidi no fhasat imon cathraig sin & is dia croicnib sin do níther monad don righ fria creic & cundrad na crichi, & ni do dhíth óir no indmhus do nither son lais-sium, ár ba lia do ór & innmhus é ina a roibhi do rigaibh for bith.
¶96] In tan do nither nos nó dliged do nuaidiged, do bereth in da taisech dhéc sin chuigi, & do bereth scribhne dhoib dia cur fon crich d'fhoillsiugud na nóus sin. Do chuirdis-sium techta lasna scribhnibh sin for echaibh luatha, ar bu mo ina .u. cét ech bui ocon righ 'ar n-a sreathad forsna cathrachaib i cein & i foicsi an oirichill techtadh, & ni scuirdis in t-ech dia rith cu m-ba scith hi.
p.382No fhacbhaitis in t-ech sin & fo gheibhtis ech ele isin cathraig fora cind, & teighedh fuirre gu luas & denmne. Bui dia luas-som cu cengailtea a marcaig isna dillaitibh orda ar omun nach lenfaitis dib, conadh ar x. míli cathrach do shiublaighdis techta Magnuis Cam la scéla a dhliged & a nos o maduin co fescor.
¶97] Fechtus do Marcus ócc i fiadhnusi Magnuis Cam. A Marcuis, or se, eirg laam maeruibh-se for fiarláit na crich, & tuc a fhis lat gach dal fora m-biat. Triallus fora set cu tarla sruth dhímhor dhoibh forsin conair, & droichet do marmair tairis, .ccc. cubat ina fhot, .x. cubhait ina lethet, .xxx. uaithne fulaing fai cu saine gacha gresa forro. Sduagha cama cumdachta on uaithne có araili dibh, {MS folio 84b1}7 fuatha leoman & gach anmanna ecennus fora dhibh taebhuibh. Da míli déc leoman 'ar n-a rinnad a marmair fair. Fuli saingium ainm in t-srotha sin.
¶98] Triallait iarsin gu Caycai, cathair oirdnidi isidhe do tocbad la Darius ri fecht riam for beluibh Prespiter Seon .i. ri na h-India, iar n-a cur a n-daeiri do Dharius. Accainis Prespiter Seon laa n-aen fria shloghaibh in daeirse i raibhi o Darius. Batar moirsheiser dia muintir oc coistect fris in tan sin. Dia tuctha a logh dhúinne, ol siat, do bhermais in Darius sin a n-giallnacht duit. Gellais-sium sin. Triallait-sium co h-airm i m-bai Darius & oirisit fora theglach. Bliadan doibh aigi. Teid Darius la n-aen do seilg, co rucat na laeich-sin fair a n-uathad oa muintir. Berit h-e co Prespiter Seon amail ro gheallsat. Bliadan dó 'na giallaigi, cu ro-s-leic for cula dia thigh, for forciull shidha & caencomraic dhoibh fri araile, & batar samlaid airiut ba beo iat.
¶99] Tiaguit iarum cu cathair Fundifa, .xx. míle ina h-uirtimcheall. Iar n-ec in righ bai fuirri rannait a tri maic in cathair
p.384etarra a tri. Tairrngit múir aelta trithe iar n-a toruinn doibh. Cuiris Magnus Cam faa smacht h-e.
¶100] Sruth Quianfa fora lar, uidhi ochtmogat la fora fhot. Fil droichet ac on chathraig sin, marmur essidhe itir sduaga & fostada, .u. cét cubat ina fhod, .x. cubait fora lethet. Din d'fhidhbadaib uaisli uasa cu seomradhuibh & sellaidhibh fuithibh ana n-denuid creic & cunnraid.
¶101] Probinnsi Tebeit didiu, tír isidhe co bhfasach bh-fada fria h-ucht. Uidhi .xxx. la ina fot. Lointi imchuibhde no-s-berat leo dia siubal for damuibh & asanaibh. Boicshimhne is fidhbadh forsin conair sin .u. cubhait dec fot cacha simne dhib & teora basa fora lethet. Iar n-airisium adaigh dhoibh foran conair adaighter tente doib do crinach na simin sin. Iar faicsin na teinnted do na fiadmilaib neme rithait cu luath dia n-dithugud, gurub e furtacht fo ghebhtis lucht na tennted, fuaimm do bein a crinach na m-boicshiben oca m-brised, cu teichdis na fiaidmhilaón {MS folio 84b2}, bresmaidm sin gin dith do denam doib.
¶102] Iar facbail in fasaig sin doibh fo ghabhat probinnsi co .uii. riguibh le fo aen inc[...] Ni fhaienn cele la h-ingin dibh gidh imdha cele leo, gurub amhlaid ellnighter a n-ingina, gach dream do echtarcrichaib triallus fora set fria creic no ghail tiagait a maithrecha & a n-gaelta co h-airm a m-bit & na h-ingena maraen friu dia n-athchar forro. Faidhit lasna ceilib sin in cein airisit isna cennturuibh sin, & ni thiagat leo ní issiriu. Bidh didiu clar aircdidi for ucht gacha aindre dhibh & ainm gach cele lasa fáiet 'ar n-a rinnadh ann, ár is moidi fo ghabat ceileda isin crich gach mét lasa fáiet. Indar leo is ara maith ro thoghsat iat.
¶103] Curel is monad doibh fria creic & cunnrad. Do níat cuma cruthach fair. Imut torc & agh n-allaid leo, & imut
p.386cuanart fria seilg. Meidithir fri h-asal cach cú dhibh. & is do thimthachtuibh a bh-fiadmil do-niad eirreda oirmitnecha & bucarem allastigh fris.
¶104] Fil prouinnsi Cariaiam fria thaebh sidhe & .uii. rigachta fuithi. Mac do Chublay is ri fuirri, Cusentemus a ainm. Ni thocuib finemhuin a mullach tria uir fora fedh cunad do rígle & do luibhibh do gniat a bh-fleda meascdha fria fin doib h-e.
¶105] Fil loch isin crich cétna sin, cét míle 'na timcheall, immut níamhann & cloch m-buadha lais. Dia leiced Cublay a teccar do-thicfad dia n-imut nach biath anoir forro. Ór diairmidi i n-alluibh & bruachaibh in locha sin dia n-denuit caera & tinnedha oir, & ni rannuid ní is lugha h-e, acht a creic ara truma.
¶106] Ni cron la neach isin righi sin dia bh-fhaie a ben la fer n-aile. & dia tisat aighidh nó echtrainn do thigh nó do dhun dib, dia carait é no-s-muirbhfit, or dar leo ni triallfa a anum tar bel in duin gin beith araen friu. & ro tairmisc Magnus Cam in gnathugud sin.
¶107] {MS folio 85a1} Prouinnse Cariaiam didiu, mac do Magnus Cham is ri fuirri. Iaci a ainm. Imut do natrachaib dimhora fora fedh .x. cubhuid fot cech nathrach dhibh, x. troighthi fora lethet. Toimhlidh in loech nó in leoman tara gin, nó gach anmann eceannus archena. A fidhacaibh talman oirisit cech laithi, & gabait sechnon na criche gach n-oidhchi oc tomuilt a cruidh & a h-indile. Gurub amlaidh dhithaighit laeich na criche na nathracha sin, dul ar beluibh na fidice talman dia n-eis, & bera iarnaidi do inniull fair. Oc impod do na nathrachaib for cula gusin fidhic sin tecmait na bera dhoibh co treaghdat a cuirp, cu farcbat cin anmain. Do niat na laeich a h-imfhuine & a h-indeonad. Foiridh a domblas aei gach neim for bith. Do beruit a feoil do righuibh & uaislibh na criche, & do geibhit anoir dhiairmhidhi fuirri. Cabhraidh sin beous ingina ria n-idhnuibh.
¶108] Ni berbthar feoil isin rigi sin, acht salann do chaithim le omh.
p.388
¶109] Prouindsi Aroandum didiu, do rigi Magnuis Cam dhi. Dia lamhnaighthe ingen fora fedh loighidh in laech fria re .xl. la & adaig. Tiaghait a charait & a ghaelta dia fhis & bidh an ingen oca frithailim.
¶110] Seinser gacha duine as dia adhartha dhoibh. Ni bí liaigh na fisidh leo. Dia n-gabhu searg nó teidm galair nech díb fiafraighit dia n-draithib in m-bia furtacht fair. Tiagait na druid do thogairm na n-dee n-demhnaidi ina n-dail d'faghail chelmhuini in tedma sin, dia n-dech didiu indisit nach fuil furtacht fair, nó da m-bia furtacht fair indisit do fearg na n-dee do beth fris, & asberait idberta do denum doibh. Beruit leasdar do chru an esláin leo, & reithedha cu ceannuibh dubha leo, & dibraiccit in chru a n-aieor a n-airdi araen re dech na h-idberta. Ticit na dee dia n-acallaim sium. {MS folio 85a2} Idhbrait-siumh in t-othar doibh siu & tall.
¶111] Fil crich ele fria h-or na criche sin, Míena a h-ainm. Ni rabha ri fuirri-seic. Ro fhas conblicht iter in crich sin & prouindsi Oraandum. Faidhius Magnus Cam taisech dia muintir cu slog n-dermhair lais d'furtacht prouindsi Oraandum, ár nir' umhul Miena dhó. Niscardin ainm in taisigh. Da mili dhec marcach lin a shlóig cenmothat troighthigh. O 't-clós do Bagul .i. do righ Miena, slogh na Tartraidech do thoidhecht fria thaebh, faidhis teachta ar cenn a righ & a thaisech & a mhiled dia tabairt cuigi, ar ba h-omun lais Tartraided d'innred a crichi fair. Ba h-e lin do freacair h-e .lx. míle laech. M.M. elifint co caislénaib claraidh forro, ina m-bitis laeich fría deabhuidh osna sloghuibh. Tiagait in slúag sin co Uocia, cathair oirechais Miena isidhe. Gabait longport fria taeb.
¶112] Niscardyn immorro, o 't-clos do in t-imat sloigh sin ac triallad 'na dhail sreathais a scora fria taebh fhedha dithoghlaidhi
p.390bui fria taeb na cathrach, dob ail doibh gin toidhecht for a n-druim don t-slúag romhór sin. Gairis a thaisigh & a laeich gaili cuigi. Na h-eaglaighidh na slóigh dimhora ucut, ol se, ar is ferdha bar laeich innaid, & is fria galaib ro-n-altad sib.
¶113] Moidhit na slóigh cechtarda sin a n-dail aroili amail tonna fria traigh. Na Tartraidid, immorro, iar faicsin na n-eilifant dhoib, nir' fhetsat ceim fora n-agaid dia n-echuib la h-omun na n-eilifant, gur' impoisit for cula cusin fidh remhraitti, gin comus marcach na srein forro. Gabhais Bagul co n-a shloghuibh fora lorg. Oirisit na Tartraidid for an fidh, & snadmait a n-eochu don fhidhbaid, & do beruit ucht ar Bagul co n-a shlogaib.
¶114] Ba calma do cuired in cath soin leo alliu & anall, {MS folio 85b1} co m-benadh bonn fria meidhi & méidhe fria bonn doibh. Gonait na Tartraidid na h-elifainnte dia soigdibh, ár ni rabha for bith fria dibracadh soighet slog budh ferr indat. Gabait na h-eilifaint for miri & dasacht, co n-dechsat fon coill gin comus dia laechaib forro, cu ro-s-trascrait la dairghibh & omnuib in fhedha a caislena debtha cusin bh-fialluch n-gaiscid bui 'na m-broinn, innus gur' dithaigedh sloigh Miena amlaidh sin.
¶115] Na Tartraididh immorro, ni ro fhaelsat fos forsna h-eilifaintib, cu tucsat saeire dia n-giallaibh i l-logh a ceannsaigthi. Gabhuit na geill .cc. eilifant doib-sium. Beris Niscardyn iat co Magnus Cam, ar nir' aithnedh dia sloghuibh beith for eilifaintibh riam co sin.
¶116] Ata magh isin crich sin, uidhi da la fora fhot & fora lethet, fasach eisium co m-bennuib & sleibhti urarda 'na timcheall. Airdithir fria clethe nimhe iat-som. Is ana mullach sin aitreabat aes na criche. Immut oir leo. Ticit laithi airigthi anuas for in magh sin do creic a n-oir for gach ni is esbaidh doibh. Ticit didiu na h-iltíri a cein & a faicsi 'na comdhail forsin magh an laithi sin do cennach in oir. Iar scarad dhoibh fri araili ni leicit
p.392lucht na criche nech for bith leo do dhecsain a n-aitreabh, conadh aire sin nach eolach nech for bith for a modhuibh na for a m-bescnadaib. Ata immorro dh'airdi na h-aiti a n-airisit cu m-bit a n-oes calma dá la & oidche ag techt anuas cusin magh n-uccut.
¶117] Prouindsi Canhgigu fria thaebh sidhe. Bui ri amra fuirri, & nir' bo miadh lais Magnus Cam do beith 'na righ fair. Faidhis Cublay slúag dia irghabail a nirt chatha. Gabais serg galuir ri Canhgigu co táinic a thiughlaithe. {MS folio 85b2} Ro orduigh a adhnacul co h-anorach & tor do thocbail for gach taebh dhe .x. cubait i n-airdi cech ae dib. Cenn co claradh oir for tor dibh & di ordlach fora thighi. Cluic ordha uassa cu toghluaisedh gaeth a ceol. Cluic airgit for in tor n-aild.
¶118] Na Tartraidid immorro gabuit for loscud & innred an tiri cu riachtsat adlucud Cangigu. O 't-conncatar in t-or & na maine diairmhidi forsna toraibh, faidhit techta co Magnus Cam dia fhis cidh do ghendais friu, ár ba toil doibh-sium a roinn etarra. Acc, ol Magnus Cam, ni toil dam-sa anoir righ for bith bias fora adnacul do thurnamh. Do berait na slúaig saeire don aduacul for fuigled Magnus Cam, & gidh adhnacul carat nó namhat bis i crichaib na Tartraidech ni turntar a onoir fora lurg sin.
¶119] Umhlaigidh didiu in rig sin do Cublay iar sin. Tri cét rigan lasan ríg bis fuirre. Imat oir leo. Ni fhasann finemain tre úir innti. Feoil & righle no-s-toimlit. Do niat balsamum onorach do leomanuibh & draicibh & anmannaib ecennus. Cuirit saine gacha datha fair. Do níatt a rinnadh forro, firu, macu, mna, cu nach scarat fris tria bithu, cu m-bi saine gacha datha fora m-ballaib & fuatha na n-anmunn n-ecennus 'ar n-a rindad
p.394forro, & gach meit bhias for nech dhe sin is moidi a anoir leo-som.
¶120] Gach marbh theit isin righi sin do niat luaith dia churp, & cuirit a crannoic chumhdachta h-í a m-bennuibh slíab & a n-ochtuibh all, cu nach faicet daine na ethaite h-e tria bhithu.
¶121] Prouindsi Singuy didiu, do níat erreda anórcha do croicnibh & timthachtuibh a bh-fidhbhuidi. Imat leoman for a fedh, cu nach fetann neach {MS folio 86a1} siubal a n-uathad tharrsa. Fria h-or in mara fil si. Ni leiceann omhon na leoman do luing na do bharc oirisium adaig fria h-or in puirt, na acarsoitt do shnaidm fria tir. Ni dhenann eis na buidin dib suan fora conairib. Dingbad di coin isin tir sin in leoman. Conadh airi sin nach togluasinn laech do chois na dh'eoch gan da choin & glac lais or' dailedh na soigdi for in leoman in cein bit na coin ac comhrac fris, gurub amlaid sin dhíthaigid laeich na crichi iat.
¶122] Prouindsi Cayguy. Sruth Cora mora for teibersnaigh fora fedh. 'San India tocbhais cenn ar tus. Adbhul a fod .x. cét cubat fora lethet. Loingis in rig fora n-acarsoidib fair ina triallunn for muir .u. míli dec long a lin .xx. laech in gach luing dibh fria freasdul .u. eich .x. in gach luing ica freasdul la Magnus Cam do bhiudh & deoch & edgud nó ecasc, ár ni h-al do gan bheith urlum do shlúag & loingis dia triallait for oilenaib nó insibh muiridi dia n-irghabail a nirt catha.
¶123] Fil prouindsi ele fria toebh & ri fuirri. Ni ghiallann do Magnus beous. Prouinsi Mangua isidhe. Stactur ainm in righ fil fuirri. Ni fhil isin uili domon ri is ferr innás cenmotha Cublay, ár ni raibhi omhon righ for bith fair do línmaire a laech & do daingne a dhúintedh & a cathrach, ar ní raibhi dun for bith lais gin díc uiscidhi 'na timchell co n-urchur saigte a fidhbac fora lethi.
p.396
¶124] Ba trocar essium fri gach n-aen, & ni lamtha slad na sarugud for fod a righi. Ni h-iadhtha tegh for múinib na sétaibh leo. Do chuired techta ar fod a righi dia athchar forro cech doini no truagh no bhiad leo a tidlacad dia dun-som, & gech naide {MS folio 86a2} do bhiath cen athair no máthair a breith chuigi-sium dia freasdal, & do shnadhmad re araili a meic & a n-ingena cu mainib leo in tan ba h-aesmhur iat, cur' mho ina .x. míli dib sin no bhidh do shir oca m-biathad & eided ac Scactur.
¶125] Bai cathair oirechais aigi, Cuinglay a h-ainm. Daingne do chathrachaib betha dhi. Ro thircansat faidhe di fecht riam gin dul fuirri la feraib domuin cu tised nech ara m-biadh cét suil d'ainm suil ti dia togail. Do chuir-sium a menma do righ for bith do beith fortill fuirri, ár ba derbh lais nar' tusmhedh & nach tusmighfe nech oca m-biadh cét suil.
¶126] Stactur imorro do chuir omhon a imairec forna h-iltirib i cein & i foicsi, cu nach tabairthe cath na conghal dó, & nach leicedh a omon claenad fora dhliged, ar ni claenad-som for nech ar bhith. Oirisit-sium isin t-soinmighi sin nach raibe for menmain righ na thaisigh dhibh acht fledach & clesrad & ceola, co n-dechaidh a n-gail for bathad, cu nach raibhi arm na erred imairic la laech na le milid dibh.
¶127] Magnus Cam, imorro, ba galar croidhi lais ri for bith fria thaebh gin giallad dho. Do gairit cuigi a righa & a tóisigh & a laithi gaile & gaiscid. Is ed is ail dam-sa, ol se, slúaig dhiairmidi acuibh-se do triall a prouinsi Manguay dia h-irghabáil a nirt catha, ár ní miadh lim-sa Stactur friam thaebh gin ghialladh dam.
¶128] Bui toisech amra dia muintir-sium ac coistecht fris, & ba tóisech imghona la Cublay esium, Baiam a ainm. Innann son a bérla na Tartraidech & cét suil asin bérla scoitecda. Di bh-fhagha-sa sloigh lim-sa, ol Bayam, triallfat a Manguay & do-ber a n-gialla duit-si. Faidis Cublay slúag la Bayam a Manguay.
p.398Gabsait oc argun na crichi & ac brised a duinte & a cathrach, gur' gabsat dí chathair déc dia n-dinndaib dithoghlaidi.
¶129] {MS folio 86b1}Stactur didiu, ba lan d'omun in t-sloig-sin h-é fein & a righa & a thoisigh, ár ba senda a churaid cum gaiscid, & ni ro chuirset a n-oicc gu gail lá saime in t-sidha conad h-i comairli ro craittea leo, triall doibh for innsibh muiridhe bai leo o nar' thualaing cathaigthi iat. Co n-dechaidh in ri lucht míle long for na h-indsibh sin iar bh-facbail choimhéta fora dhuintibh.
¶130] Gabuid slúaig na Tartraidech forbhuis h-i Maunglay, & sinit a scora fria taebhuibh, & ba h-isidhe righchathair Stactur isidhe. Gabait na slúaig fora togail. O 't-clos do shlúag na cathrach gur' Baiam a taisech togla, & gur' inann son & cét suil, do tucsat celmhaine na n-druadh fecht riamh, & do berait in cathraig.
¶131] Triallaid in slúag Tartraidech gu Siangfu, cathair dhithoglaidi la Stactur is dhe, & muir fria taebh, & nir' bhá tualaing n-amais fuirri acht for cuil m-bic dhi, ar do ticedh loingius on righ do na h-indsibh d' furtacht fuirri. Cidh fil ann tra, ba dith laech for na slogaib sin, alliu & anall, ac togail na cathrach & nír' fhétsat Tartraidig dul fuirre fria re teora m-bliadan batar oc forbais for in cathraig sin.
¶132] Faidit techta co Magnus Cam dia innisin do Quinglay do dhul dibh. Bai Marcus & a aes cumtha araen fri Magnus Cam ic coistecht frisna techtuib sin. Ba doirbh la Magnus na h-aithiusca sin. Cuingit in da Marcus & Niclaus sais fair, & do niat teora sasa dia n-diubraicfidhi aili dímhora don fhidhbaid bui 'na freacnairc, ár bat eoluigh-sium i togail cathrach fecht riamh.
¶133] Faidis Magnus Cam na techta for culu do 'ridhisi lasna sasaibh gu Cuinglay. Iar rochtain doibh cu slogh Baiam ro gabsat imat cloch & aile n-dimhor asta forsin cathraig, gur brised a taibli & a tighi. {MS folio 86b2} Gabais omhun lucht na cathrach lasna h-airdhibh anaithinti sin, co tucsat in cathraig. Umlaighid
p.400cathracha Manguay do Magnus Cam in tan sin, & oirisis Stactur forna h-indsibh muiridi gen umhlugud do Magnus Cam, ar nir' mhiadh lais umhla do righ for bith.
¶134] Ata sruth for fod prouinnse Manguay, Quian a ainm. uidi cét la fora fot, x. míli fora lethet. Dá cét cathair fora dhib taebuibh. Is lia do loingius dó innat srotha in betha.
¶135] Fil cathair n-aile isin crich sin, Sintuy a h-ainm. .lx. míle ina timceall, secht míli droichet for a feadh fo a n-gabhunn bárc cu seol fuirri. Dar leo-sum ní fhuil ar bith cathair is lia laech innas.
Cathair Singuy didiu, inann son & cathair na talman.
¶136] Fil cathair n-aili, uidhi .u. laithe fria taebh sin, cét míli ina timchell. Quinlay a h-ainm, inann son & in cathair nemhdha dia tengaid-sium, ár ni fhuil for bith cathair is mó inás. Da míli dhec droichet le, fo n-gabhait longa dimhora cen trascradh seoil dibh, & tor dithoglaidi for cech n-droichet dhibh, & .iiii. mílid ag Magnus ac fare for cech n-droichet dibh ar omun a h-impóid fair, ór ba cathair oirechuis do righraid Manguay isidhe feacht riam.
¶137] Do ronsat palas rigda for loch a medhon na cathrach sin. Ni fuil sét na samail do phalas for bith do. .x. slúagtheach lais & .x. míli do thoimhledh in gach slúagthech dhibh, & tene bithbeo a medhon gacha bruidhne dhibh & míle do sheomradhuibh solusda fria suan & freasdal ina n-urthimceall co neim n-oir forra & co fuath gach anmanna ecennus for bith 'ar n-a rinnadh forro do ilbrechtadh gacha datha.
¶138] In tan ro irghabh Magnus Cam in cathair sin & prouindsi {MS folio 87a1} Manguay, ro h-oirdnedh nai righa do Tartraidibh forro, & do ronad forro in da míli decc cathair bai isin rigi sin. Occus ni raibhi cathair dhibh gan drong do míledhuib Magnuis Cam, oca h-imcoimet ar omhun a h-impódh fair.
p.402
¶139] Fil loch a medon na cathrach sin & .xxx. míle 'ná uirtimcheall. Di inis fair, dun rigda a medhon gacha h-innsi dibh. Ni la nech for bith iat-som, & inas ferr do bhiudh & deog & mhainibh na cathrach cuirid a medon na n-duinte, & intí dianad ail fledhughadh do dhenam tiagait dhia tochaithimh inntibh & foghebha. & ni la nech don cathraig dinn ná caislén da fuil fora fedh, acht coimdhes da gach aen iat-som. & as eadh do beir an t-imat droichet sin le, for srothaib & uscedaib fil si, & ni bhi an imthecht for araili acht dibh.
.xl. míle tighidhis .xl. fecht is aitreabhthaigh don chathair sin.
¶140] Ni thusmidter gein innti nach scribhthar a ainm & in cruth forsa m-bi in re & reanna nime oca tusmhedh, & dia n-dech nech dibh as bentar a ainm as, & scribhthar aris h-e & ainm a ech & a maine & a aesa cumtha, & loiscter diblinuibh araen ria chorp, & dar leo gach a scribtha dho do beidis araen fris isin bethaidh n-aile.
¶141] Imut eclas n-oirmhitnech isin cathraig sin. & ni fhil acht aen eclas dibh ag fognum (nó adhradh) do Dia.
¶142] Cidh fil ann tra, dia m-beth gan do righe la Cublay acht na nai righa ro h-oirdned for righi Stactur do rachad os fhorbha righ in betha.
¶143] Fil crich n-aili iar facbáil Quinglay fri taebh criche Stactur. Crich Stucguy iside. Imat duinte & chathrach le laeich amra le. Toimhlit feoil a laech & a miled, & ibhit a bh-fuil i cathaibh, & toghuit h-í tar gach n-digh íttan for bith, & ní thoimhlit {MS folio 84a2} madh do shaeth no dhigsedh.
Do prouinnsi Manguay iside.


text:
- TIOTAL
- Carson a tha e cudromach an t-àm a chaidh seachad a rannsachadh? - Philomena de Lima
- EXTERNAL ID
- AB_SGI_10_PHILOMENA_DE_LIMA_Q_08
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Philomena de Lima
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 41065
- KEYWORDS
- co-labhairtean
eilthireachd
claistinneach
Mar phàirt de Thilleadh Dhachaigh 2009, chaidh co-labhairt eadar-nàiseanta trì latha - Buaidh Chruinneil na h-Alba - a chumail ann an Taigh-chluiche Eden Court, Inbhir Nis, bho 22-24 Dàmhair. Thàinig sgoilearan, eachdraichean is eòlaichean eile còmhla gus deasbaireachd fhallain a bhrosnachadh mu eachdraidh imrich agus a' bhuaidh a bha aig muinntir na h-Alba thall-thairis.
Rinn Am Baile agallamhan le grunn luchd-labhairt rè na co-labhairt. San earrainn chlaistinnich seo, tha an Dr Philomena de Lima a' freagairt na ceiste:
"Nad bheachd-sa, carson a tha e cudromach an t-àm a chaidh seachad a rannsachadh?"
'Well, I think it's because you can learn from the past, and also we always think that each generation has something new to say, and then when you look at the past, you realise that it's kind of, somehow, all happened before? And, you know, and, and it has changed marginally but, you know, there's always something that you can, you know, it shows that, that not everything is unique and new, and that there's some continuity. So, that's kind of, I think, why it's important. And, although I'm not an historian, you know, it's always interesting to me to, to listen to historians because you begin to realise that what you're saying now is something that has been experienced in the past, and I think that's kind of important, to have that in our memories, if you like.'
EACHDRAIDH-BEATHA
'S e Stiùiriche Ionad Inbhr Nis an UHI airson Sgrùdaidhean Iomallach is Dùthchail a th' anns an Dr Philomena de Lima. Tha i air a bhith a' fuireach air a' Ghàidhealtachd fad mun cuairt air 25 bliadhna. Tha i air a bhith trang an sàs ann an rannsachadh chuspairean air poileasaidh dùthchail, gu h-àraid a thaobh imrich, cumail a-muigh sòisealta, mion-chuidean agus co-ionnanachd agus tha i air mòran fhoillseachadh air na cuspairean seo. Am measg a foillseachaidhean o chionn ghoirid tha, còmhla ri Wright (2009) 'Welcoming Migrants? Migrant labour in rural Scotland in Social Policy and Society', iris 8:3; 'Ticking the Ethnic Box: the experiences of minority ethnic young people in rural communities' ann an Education in the North, Sreath Ùr, Àireamh 15, Ràith 2007-2008, Oilthigh Obar Dheathain; còmhla ri Jentsch is MacDhòmhnaill, 'Migrant Workers in Rural Scotland: Going to the Middle of Nowhere' ann an 'International Journal on Multicultural Societies '(IJMS), Leabhar. 9, Àmh. 1, 2007; agus còmhla ri Williams, 'Devolution, Multicultural Citizenship and Race Equality: from Laissez Faire to Nationally Responsible Policies' ann an Critical Social Policy, Leabh. 26 (3) 2006.


text:
- TIOTAL
- RNYR - HMS Clyde ann an Inbhir Ghòrdain, 1956
- EXTERNAL ID
- PAN_31_076
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- DEIT
- 1956
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20874
- KEYWORDS
- A' Chabhlach Rìoghail
soithichean
bàtaicheaan
soithichean trèanaidh
Dealbh camara de HMS Clyde (air an làimh chlì) le a soitheach samhlachail, air acair ann an \inbhir Ghòrdain ann an 1956. B' e sguabadair-mhèinnean oirthireach clas Ton, a chaidh a chur air bhog ann an 1953 a bh' ann an HMS Clyde, air an robh an t-ainm tùsail HMS Crichton. Chaidh a h-ath-ainmeachadh HMS Clyde ann an 1954 agus chaidh i a-mach à coimisean ann an 1961.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Measadairean
Is e neach a tha air fhastadh le Coimisean na Croitearachd le eòlas air croitearachd a th' ann am Measadair, a tha a' fuireach sna sgìrean croitearachd agus a tha mar neach a sholaraicheas comhairle agus stiùireadh do chroitearan mu chùisean croitearachd. Bidh iad cuideachd a' cuideachdadh a' Choimisein le cùisean co-cheangailte ri croitearachd.
Chaidh pannal ùr Mheasadairean fhastadh air 1 Samhain 2012. Leanaidh an ùine 5-bliadhna san dreuchd gus Coimisean na Croitearachd a sholarachadh le ceangal àrd-luachmhor leis na coimhearsnachdan croitearachd. Tha an lìonra a' còmhdach raon fharsaing, a' riochdachadh mu 100 paraiste.
Coimheadaibh gu h-ìosal airson liosta de Mheasadairean agus na sgìrean a tha iad a' riochdachadh. Gheibhear fiosrachadh mu dhleastanas agus Còd Giùlain do Mheasadairean agus mapaichean de sgìrean nam Measadair agus na paraistean a tha iad a' còmhdach, gu h-ìosal:


text:
Slighean a rannsaich / Routes to explore
Bidh slighean a' toirt cothroman a mhealtainn am blÓr a-muigh air feadh Alba air cois, air baidhsagal no le each. Tha cuid shlighean cudromach airson a' siubhail do Óite-obrach, do sgoil no do na b¨ithtean, no a thadhail air caraidean no teaghlach.
Lýonraidhean cheuman ionadail agus prýomhan cheuman
Tha lýonraidhean cheuman ionadail anns a' mh˛r chuid de choimhearsnachdan, faisg air an dachaigh.
M˛r-Shlighean
Dhan fheadhainn a tha a' lorg ceuman nas fhaide no nas d¨bhlanaiche, tha teaghlach meudachail ann an Alba de shlighean fhada.
Slighean cnuic is cead an rathaid
Tha mu 7,000 slighe cead an rathaid ann an Alba, cuid dhiubh fýor sheann cheuman le eachdraidh inntinneach.
Last updated on Tuesday 13th March 2012 at 09:45 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo


text:
Bha sinn aig Ceòlas, an fhèis ciùil is dannsa ann an Uibhist a Deas, Didòmhnaich 5 An t-Iuchar, airson a' cho-fharpais filmichean coimhearsnachd a chur air bhog.
Bidh sinn a' tairgsinn duais airson Film Coimhearsnachd as Fheàrr a h-uile bliadhna agus am-bliadhna gabhar ri filmichean le buidhnean coimhearsnachd no daoine fa leth ma tha am film stèidhichte air sealladh sònraichte de bheatha sa choimhearsnachd. Thèid an duais de £1000 a thoirt don choimhearsnachd a ghlèidheas airson a cleachdadh an lùib tachartais no airson uidheam film no deasachaidh a cheannach.
Fhuair FilmG cothrom dà fhilm aithriseach a thaisbeanadh aig cuirm fhosglaidh Cheòlas aig an robh ceangal làidir leis an Eilean. B' e 'Dhèanainn Sùgradh ris an Nighean Dubh' a' chiad fhear le Fearghas Walker à Camas Chros anns an Eilean Sgitheanach. Tha sgeul àlainn ann mu bhalach à Griomasaigh a rinn fasgadh dha fhèin den eathair aig athair. An uair sin, chaidh 'Beatha a' Bhàird' le Seonag NicAnndrais à Uibhist a Tuath is Inbhir Nis a thaisbeanadh anns an robh sgeul seanair Sheonag à Grèineatobht a bha na bhàrd baile agus a sgrìobh grunn òrain is dàn grinn.
Chuir Manaidsear Pròiseict FilmG, Flòraidh Forrest, fàilte air a' chothrom seo airson na filmichean a shealltainn dha luchd-amhairc ùr:
"Tha sinn air filmichean uabhasach math fhaighinn thar nam bliadhnaichean agus tha e cudromach gu bheil cothrom againn an taisbeanadh aig an fhèis seo a tha a' toirt muinntir na coimhearsnachd gu lèir còmhla. Tha sinn an dòchas gun cuir barrachd dhaoine ann an àiteachan a leithid Uibhist, aig a bheil beairteas sgeulachdan airson fhilmichean aithriseach no dràma, filmichean thugainn. Agus fiù 's nach eil thu air cliù Stephen Spielberg a chosnadh fhathast, 's math as fhiach e film a dhèanamh, cho fad 's a tha sgeul math agus Gàidhlig gu leòr ann."
Tha Oifigear Gàidhlig Cheòlas, Liam Crouse, airson a dhol an sàs ann an co-fharpais na bliadhna sa:
"Tha FilmG air brosnachadh mòr a thoirt do dhaoine ann an coimhearsnachdan a leithid Uibhist airson filmichean goirid mar a chunnaic sinn a-nochd a dhèanamh. Tha cothrom againn beatha sa choimhearsnachd san latha an-diugh a chlàradh agus tha sinn a' dèanamh fadachd ri obrachadh air film sa choimhearsnachd seo anns na mìosan ri tighinn."
Faodar filmichean a chur a-steach gu FilmG a-nis gu Diciadain 16 Dùbhlachd agus 's e 'Cliù' cuspair na bliadhna sa. Feumar a h-uile film a dhèanamh sa Ghàidhlig agus feumaidh iad a bhith nas giorra na còig mionaidean (òigridh) no deich mionaidean (fosgailte agus coimhearsnachd). Nam bu mhath leat film a dhèanamh no barrachd fios fhaighinn mun cho-fharpais, cuir fios thugainn.


text:
- TIOTAL
- 354944, Coidse Earrainn Cumhachd Gluasadach le BR
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_147
- ÀITE
- neo-aithnichte
- CRUTHADAIR
- D L G Hunter
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23727
- KEYWORDS
- coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn carbd rèile air a bheil an t-àireamh 354944 leis an ro-leasachan DM. Tha an M a' sealltainn gun tàinig e bho Rèile Lunnainn Meadhan-thìre & Alba bho thùs agus tha an D a' sealltainn gur e carbad roinne nach robh a' cosnadh ionmhas a bh' ann (i.e cha b' e coidse luchd-siubhail no cairt bathair a bh' ann).


text:
Dà ghairm air bàta-teasairginn an t-Òib
Chaidh bàta-teasairginn an t-Òib, ann an ceann a deas na Hearadh, a ghairm dà thuras Là na Sàbaid.
Dh'iarr Maoir-Chladaich Steoònabhaigh cuideachadh ann a bhith a' lorg dithis ann an caidheag ann an Uibhist a Tuath.
Chaidh an dithis fhaicinn ann am pàirce-chàraichean Loch nam Madadh na bu tràithe san là a' dèanamh deiseil a dhol gu muir, ach chaidh dragh a nochdadh feasgar 's gun iad air tilleadh.
Chaidh an lorg slàn sàbhailte ann an teanta air a' chladach aig Loch Portain.
Na bu tràithe air an là chaidh am bàta-teasairginn a chur a-mach a chuideachadh Mhaor-Cladaich Steòrnabhaigh ann a bhith a' dèanamh cobhair air seòladair a bh' ann an duilgheadasan aig Bàgh na h-Àird Mhòir, ann am Bhàtarnais.
Chaidh aig an t-seòladair air a shlighe fhèin a dhèanamh gu tìr, agus thill am Bàta-Teasairginn dhan t-Òb.


text:
Naidheachdan 11:00m
29 An Dàmhair 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
HS2
Dh'fhoillsich an Riaghaltas ann an Westminster tuilleadh fianais dhan argamaid eaconamach airson loidhne-rèile luath HS2 eadar Lunnainn agus ceann a tuath Shasainn. Bhiodh a' chiad earrainn den loidhne, a chosgadh còrr is £40m uile gu lèir, a' fosgladh eadar Lunnainn agus Birmingham ann an 2026. Tha Riaghaltas na h-Alba ag iarraidh a leudachadh gu ruige meadhan na h-Alba. Tha luchd-iomairt a' gearain ge-tà, gum biodh an sgeama ro chosgail, agus dona dhan àrainneachd.
Ceannarc
Thèid ceathrar fhireannach agus aon bhoireannach mu choinneimh na cùirte ann an Glaschu an-diugh fo chasaidean ceannairc agus cuilbheart gu murt a dhèanamh. Chaidh an cur an grèim ann an diofar àiteachan ann an Alba Diciadain seo chaidh.
Prìsean Cumhachd
Thèid na sia companaidhean cumhachd mòra a cheasnachadh ann an Westminster an-diugh, agus Comataidh a' Chumhachd ag iarraidh freagairt air carson a tha prìs a' ghas is dealain a' sìor-èirigh. Tha a' chomataidh cuideachd a' faighneachd carson nach eil riaghladair a' ghnìomhachais, Ofgem, a' cur smachd orra.
Margaidh an Taigheadais
Bha margaidh an taigheadais an Alba nas trainge sna trì mìosan gu deireadh an t-Sultain, le àrdachadh 22% anns an àireamh de ghluasadan, an coimeas ri trì mìosan an Earraich, agus an-uiridh. Tha na figearan bho Chlàran na h-Alba a' sealltainn àrdachaidh 1.5% air an-uiridh, agus 6% air na trì mìosan eadar an Giblean agus an t-Ògmhios am bliadhna.
Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid
Chan eil stiùireadh poileataigeach math gu leòr air Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid a rèir aithisg bho Choimisean nan Cunntasan. Thuirt a' bhuidheann sin gu bheil cunnart ann gum fulaing seirbheisean mur a dèan ceannardan na Comhairle nas fheàrr na bha iad. Chaidh an aithisg ullachadh mus deach buidheann-riaghlaidh ùr a stèidheachadh bho chionn ghoirid, an dèidh mhìosan de dh'argamaid agus eas-aonta eadar na diofar bhuidhnean poileataigeach air a' Chomhairle.
Bòrd na Gàidhlig
Tha Bòrd na Gàidhlig ag iarraidh ceathrar bhall ùra. Tha am Bòrd ag iarraidh daoine aig a bheil eòlas air rudan mar sgrùdadh ionmhais, siostaman cunntais, foghlam Gàidhlig agus leasachadh cànain. 'S e deireadh na seachdain seo an ceann-ùine airson àite iarraidh air a' Bhòrd.


text:
- TIOTAL
- Na h-Eileanan Samhraidh, Aichillidh Bhuidhe, faisg air Ulapul
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1473
- ÀITE
- Na h-Eileanan Samhraidh
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33395
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Sgìre Rois agus Chrombaidh
Ros an Iar
eilean
lochan
bàigh
puirt
gnìomhachas an iasgaich
stampaichean
luchd-nàdair
Tha a' chairt-'puist seo a' sealltainn nan Eileanan Samhraidh a tha mu choinneamh Bàgh Bad an Tairbeirt faisg air an Aichillidh Bhuidhe. Tha mu dhà dhusan eilean ann, agus gheibhear gu cuid dhiubh sin le bàta on Aichillidh Bhuidhe no Ulapul rè mìosan an t-samhraidh.
'S e Tanera Mòr an t-eilean as motha de Na h-Eileanan Samhraidh agus bha 119 a' fuireach air an eilean sin ann an 1881. Cleas Ulapuil, b' e port sgadain soirbheachail a bha ann aig toiseach an 19mh linn, ach cleas Ulapuil a-rithist, dh'fhuiling am port an uair a dh'fhàg an sgadan Loch a' Bhraoin. Chan eil duine a' fuireach air fad na bliadhna a-nis, ged a tha taighean samhraidh rim faicinn air. Tha seirbheis puist aig an eilean fhèin agus bidh stampaichean nan Eileanan Samhraidh air am foillseachadh.
Tha eòlaichean nàdair dèidheil air na h-Eileanan Samhraidh airson nan eun, dìtheanan, ròin agus leumadairean a tha air agus timchealll orra. Sgrùd an t-eòlaiche nàdair An Ridire Frank Fraser Darling (1903-1979) fiadh-bheatha ann agus mun cuairt air Loch a' Bhraoin agus airson iomadh bliadhna sgrìobh e 'Island Farm' mun àm a bha e ri àiteachas air Tanera eadar 1936 agus 1944


text:
NUAIR bha mi fàs suas ann an Glaschu sna 50an agus tràth sna 60an, aon de na rudan a bha gam shìor tharraing a dh’ionnsaigh na Gàidhlig b’e na leabhraichean aig Seton Gordon, gu h-àraidh Highways and Byways in the West Highlands agus Highways and Byways in the Central Highlands. Bha feòil (mion-eòlas) agus ceòl (rosg bàrdail) annta.
Beag air bheag chunna mi le mo shùilean fhìn na h-àiteachan a bh’ anns na leabhraichean. Sgrìoban bàta, trèan agus càr le m’ athair ’s mo mhàthair a Chinn Tìre ’s dhan Eilean Sgitheanach. Sin cuid de na highways.
Thòisich mi ’n uair sin air na byways, leam fhìn no le caraidean, air baidhsagail, air bàtaichean-aisig, air chois. Tha mi fhathast ris, gu ìre, ach gur e càr, bòtannan, mapaichean agus an dà chànan a tha mi cleachdadh. Far a bheil mise ag iarraidh a bhith, se na h-àiteachan ann am beatha nam bàrd, leithid Druim Liaghairt aig Donnchadh Bàn.
Tuigidh sibh ma-tà uiread ’s a chaidh mo chridhe a thogail le dà leabhar aig Marc Calhoun bho Urras Leabhraichean nan Eilean: Exploring the Isles of the West: Firth of Clyde to the Small Isles (£9.99) agus Exploring the Isles of the West: Skye and Tiree to the Outer Isles (£9.99). Oir tha iad mu dheidhinn byways – na h-eileanan beaga agus na h-àiteachan fad ás anns na h-eileanan as motha neo air tir-mór.
Tha Calhoun, mar a tha mise, déidheil air uamhan, tobraichean, tursachan, crannagan, tobhtaichean, caibealan, dùintean agus caistealan, sprùilleach na h-eachdraidh. Mar as cruaidhe an t-àite faighinn thuige sann as fheàrr. Bidh e toirt camara leis, ’s tha na leabhraichean breacte le dealbhan inntinneach dubh ’s geal.
Tha siud uile math ach tha dà nì gam leamhachadh. Mearachdan nach do rinn Seton Gordon riamh (ged a tha Calhoun ga mholadh, tha e a’ cur M E M Donaldson nas àirde). Aon, tha e a’ fuireach ann a Seattle ’s cha bhi e a’ leigeil leinn a dhìochuimhneachadh, leithid: “The next day, while waiting in Heathrow Airport for a flight up to Scotland, I called the Girvan boatman about getting to Ailsa Craig . . .”
’S a dhà, chan e mhàin gur e tòrr trioblaid a th’ annainn ach gur e tongue-twister a th’ anns a’ Ghàidhlig. Sin a chanas e. Chan eil an t-eòlas as lugha aige air cànan nan eilean, ach eu-coltach ri Seton Gordon, cha do dh’iarr e cuideachadh. (Sgrùd agus mhìnich Uilleam MacBhàtair ainmean-àite a’ Ghòrdanaich, agus dhùblaich siud luach nan leabhraichean aige.)
Se chiad cheum ann an eòlas cànain an diofar eadar singilte agus iolra. Tha Calhoun a’ toirt dhuinn Eileach an Naoimh the Rock of the Saints, Na Rubhachan Dona the evil headland, Rubha Bhrisdeadh-ràmh point of the broken oar, Bealach nan Tuilmean the Pass of the Little Knoll, Rubh Aird an Duine the high headland of the men, Beàrnaraidh nan Easbaig Berneray of the Bishop.
Nan ceannaicheadh e an uair sin faclaire, abair gum fosg’leadh e a shùilean. “Aoineadh an Taghain (echo cliff – or possibly the cliff for roasting cats, an old ceremony to raise the devil).” Ach se marten a th’ ann an taghan. “Caisteal nan Geimhlean, which is usually translated as ‘castle of springs’, but another possibility is ‘prison-castle’.” Seadh, ma tha thu dol ga litreachadh mar sin, chan eil dol ás agad. Geimhlean, bho gheimheal, fetter.
Se ’n treas ceum mearachdan aithneachadh. Nan robh an comas sin aige dheanadh e feum na b’ fheàrr dhen ùine sna badan uaigneach far am bi e dol. Mar eisimpleir, cumadh e a shùil a-mach ri dùn anns an àite ris an can esan “Rubh Aird an Duine”.
Na togaibh ceàrr mi. Tha na leabhraichean seo ’nan treòraichean sgoinneil. Tha iad a’ cur thairis le fiosrachadh prìseil. Tha a’ mhórchuid de na h-ainmean ceart no faisg air a bhith ceart. Co-dhiù, chanadh Mgr Calhoun: “Mas breug bhuam e, is breug thugam e.” Nach eil siud ’na leisgeul?
Chanadh an Gòrdanach nach eil.
OS CIONN gach nì eile, an rud a dh’fheumas neach ionnsachaidh se clàraidhean dhen chànain ga bruidhinn gu nàdarra ’s gu soilleir. Nuair bha mise ag ionnsachadh na Gàidhlig ’nam òige bhithinn a’ clàradh nan naidheachdan on réidio aig meadhan-latha ’s an uair sin a’ suidhe sìos gan tar-sgrìobhadh, a’ dol tarsainn air na h-aon fhaclan a-rithist ’s a-rithist gus an obraichinn a-mach dé bha an guth ag ràdh.
Tha barrachd feum san eacarsaich seo na ann an dad sam bith eile ach an còmhradh. Tha i ag ionnsachadh dhut dé an coltas a th’ air faclan sgrìobhte nuair tha iad air an labhairt. Tha i ag ionnsachadh dhut mar tha fuaimean a’ strì ri chéile – cuid a’ dol fodha, cuid air an atharrachadh, cuid a’ fuireach am bàrr. ’S tha i ag ionnsachadh faclan ’s abairtean dhut gus am bi iad a’ glagadaich ’na do cheann. Cluinnidh mi fhathast, as déidh 45 bliadhna, an guth sgairteil aig Coinneach D MacDhòmhnaill ag ràdh air an reidio: “Thug e beumannan an aghaidh Bile a’ Chòmhdhail.”
An-diugh tha mi a’ cleachdadh na h-aon innleachd – le diofar – gus Gìosais (Portugìos) ionnsachadh. Tha companaidh ris an canar “101 Noites” a’ cur a-mach “Colecção Livros para Ouvir”. Anns gach leabhran tha sgeul le ùghdar ainmeil agus CD de dh’actair ga leughadh. Bidh mi a’ dol troimhe le faclaire. An uair sin nì mi an tar-sgrìobhadh cho math ’s as urra dhomh: dà dhuilleag a h-uile h-oidhche. Ceartaichidh mi on leabhar e, suidhidh mi air ais, agus éistidh mi ris an earrainn a-rithist, a’ leantainn an tar-sgrìobhaidh cheartaichte le mo shùil agus a’ gàireachdainn ri mo chuid mhearachdan.
Sgrìobhadh, leughadh, éisteachd, tuigsinn. Ceithir sgilean a-mach á cóig. Gheibh mi cothroman còmhraidh cuideachd gach turas a théid mi a Phortugal, ’s chan eil rian nach bi mi fileanta an ceann greis.
Mar sin, tha fios a’m co ás a tha Mas Math mo Chuimhne, deasaichte le Kenneth Lindsay agus Morag MacNeill (Clì Gàidhlig, £10), a’ tighinn. Cruinneachadh de chuimhneachain, le eadar-theangachadh Beurla air an duilleig mu choinneamh (nì nach eil agamsa!) agus CD.
Tha trì rudan sònraichte mu Mas Math mo Chuimhne ge-tà, agus tha a dhà ás na trì sin ga dhèanamh air leth iomchaidh do luchd ionnsachaidh.
Sa chiad àite, dualchainntean. Chaidh na beulaichean a thaghadh gu bhith a’ riochdachadh diofar sheòrsachan Gàidhlig: Geàrrloch, Leódhas, na Hearadh, Uibhist a-Tuath, Éirisgeigh, Barraigh, an t-Eilean Sgitheanach, Muile. Tha Meg Bateman á Dùn Éideann ann cuideachd mar eisimpleir de neach ionnsachaidh fileanta.
San dara àite, cuspairean. Tha sia caibidealan ann: ‘Làithean Tràtha (Cluich, Foghlam, Cogadh)’, ‘Obair is Dòigh-Beatha’, ‘Sgeulachdan is Traidiseanan Teaghlaich’, ‘Coimhearsnachd is Atharrachaidhean’, ‘Gàidhlig’, ‘Cultar, Creideamh is Ealain na Gàidhlig’. Diofar dhaoine a’ bruidhinn mu gach cuspair. Nuair a tha thu air gach nì a leughadh ’s a chluinntinn, tha fios agad co ris a tha e coltach a bhith ’nad Ghaidheal. Nan robh leabhar mar seo ann son Gìosais, cheannaichinn anns a’ bhad e. An rud as fhaisg’ a lorg mi se Artigos e Contos ann a Harrap’s Modern Language Series bho 1942! Tha e sean-fhasanta agus is toil leam sin. Ach chan eil CD ’na chois.
Nis an treas rud mu Mas Math mo Chuimhne. Bha am pròiseact ann an làmhan luchd ionnsachaidh. Se iadsan a rinn na h-agallamhan ’s tha na ceistean aca san leabhar ’s air an CD. Mar sin tha droch Gàidhlig ann an-dràsta ’s a-rithist, rudan mar “an coimhearsnachd” agus “Dè bha Maxwell an dùil a bhiodh e a’ cleachdadh ola a’ chearbain airson?”
Chan eil e math gràmar ionnsachadh do dhaoine a chuireadh iad an cunnart comharraidhean a chall ann an deuchainnean. Air an làimh eile, tha e math luchd ionnsachaidh a bhith an teis-meadhan ghnothaichean. Ach uile gu léir, tha mi a’ moladh Mas Math mo Chuimhne gu làidir.
SGRÌOBH Tormod MacGill-Eain ceithir nobhailean, Cùmhnantan (1996), Keino (1998), Dacha mo Ghaoil (2005) agus Slaightearan (2007). Bha a’ chiad té ’na h-aoir air muinntir an teilidh Ghàidhlig, bha an dara té dorcha, pearsanta agus drabasta, cha robh na dhà mu dheireadh ach ’nan siùcar-candaidh, ’nan cròic de stuth aontrom amaideach. Ach tha brod na Gàidhlig Uibhistich aig MacGill-Eain agus tha e a-nis air ciall a dhèanamh dhen t-suidheachadh le bhith ag eadar-theangachadh na trì as deusanta gu Beurla. Tha Birlinn air am foillseachadh mar Contracts (£7.99), Dearest Dacha (£5.99) agus Tricksters (£5.99). Anns an dòigh sin tha iad air a dhol ’nan goireasan feumail do luchd ionnsachaidh – se sin, ma tha na nobhailean Gàidhlig aca cuideachd.


text:
Thòisich an turas mòr agam gu Èirinn a Tuath le turas eadar Beál Feirste agus Latharna agus air ais.
Ann an York Road works air an t-slighe air ais, chunnaic mi rud a tha air leth mu NIR – thumper. Is e seòrsa aonad-rèile a tha seo ris an canar DEMU no diesel-electric multiple unit. An àite einnsein coltach ri einnsein bus a bhith aca mar na h-aonadan ann an Alba, tha einnsein mòr cumhachdach fuamach annta. Tha iad coltach ri mini le einnsesan rocaid annta! Tha coltas trèana àbhaisteach orra ach nì iad fuaim mhòr do chreidsinneach.
Cha robh ach thumpers air an NIR fad iomadh bliadhna ach a-nis tha iad a’ dol a-mach à seirbheis agus càraichean rèile àbhaisteach a’ tighinn a-steach nan àite. Tha na class 80s “na glinn” air tighinn a-mach à seirbheis a-nis agus thig na class 450s “na caistealan” à seirbheis nas fhaide air adhart am-bliadhna.
Airson an dàrna turais agam, chaidh mi eadar Beál Feirste agus Port an Dúnain. Is e an trèana “Enterprise” gu Baile Átha Cliatha a bha seo, air a tharraing le einnsean air an robh ainm Gaeilge: An Abhainn Bhuí.
Bha mi ag iarraidh a dhol don t-seisean as fhaide a deas an Èireann a Tuath – an tIúr (Newry) ach cha bhi ach glè bheag de thrèanaichean a’ stad ann agus mar sin, bhithinn ann fad ùine mhòr mus faighinn trèana air ais gu Beál Feirste. Mar sin, stad miaigPortan Dúnain – baile eile nach eil ro mhath a rèir Marc. (Gu dearbha, an ath latha thuirt dràibhear tacsi rium “you were in Portadown yesterday? God help ya!)
Aig Port an Dúnain, chaidh mi gu taobh eile na stèisean agus fhuair mi an trèana an uair sin gu Beannchar (Beannachar).
‘S e loidhne fìor mhath a th’ ann e adar Beál Feirste agus Beannchar. Tha an loidhne dùbailte fad na slighe agus is e an rathad-iarainn as trainge an TÉ a th’ ann. Tha stèisean ann an Suideanam (Sydenham) a tha a’ frithealadh post-adhair George Best agus aig gach stèisean far a bheil seirbheis bus ann, thèid sin innse dhut gu soilleir.
Tha deagh sheallaidhean ann cuideachd de Loch Lao (Belfast Lough) agus tha cothrom agad a dhol tro Holywood neo Ard Mhic Nasea far an d’ rugadh an gaisgeach giotàir Gary Moore. Faisg air sin, tha stèisean Chúl Trá (Cultra) far a bheil Taigh-tasgaidh Pobal is Còmhdhail Uladh).
Is e baile beag snog a th’ ann am Beannchar agus tha an stèisean ùr spaideil – caran coltach ris an stèisean ùr ann am Pàrtaig – anns a bheil stèisean bus cuideachd. Còmhdhail cheangailte a-rithist.
Tha an NIR gu math spaideil sna làithean seo. B’ àbhaist dhaibh a bhith ann am fìor dhroch staide agus bha deasbad ann bho chionn deich bliadhna no mar sin am màireadh NIR idir. Gu h-eachdraidheil, cha robh Riaghaltas Èireann a Tuath uamhasach taiceil do rathaidean-iarainn agus chaidh a’ mhòr-chuid den lìonra a dhùnadh agus cha deach mòran airgid a chosg air na bha air fhàgail.
Fad iomadh bliadhna, is e dìreach sreang, sellotape agus gaol an luchd-obrach a chùm na trèanaichean a’ dol ach dh’atharraich cuisean nuair a dh’fhosgail Seanadh Èireann a Tuath agus san latha an-diugh, tha tòrr trèanaichean ùra (Class 3000, class 4000) ann a tha a’ toirt seachad seirbheis nas fheàrr (ged nach eil an uiread de charactar aca sa bh’ aig na thumpers). Chaidh na stèiseanan uile a sgeadachadh bho chionn goirid cuideachd.
Tha na trèanaichean ùra 3000 agus4000 ath’ aig an NIR uamhasach goireasach is luath. Tha an acceleration orra fìor mhath agus tha mi cinnteach gu bheil iad air ùine nan seirbheisean a lughdachadh gu mòr.
Às dèidh loidhne Bheannchair, bha taghadh ann trèana fhaighinn gu Doire no a dhol air thumper Clas 450 gu Carraig Fhearghais air loidhne Latharna. Mar sin, thagh mi an thumper oir bi Doire fhathast ann an ath thuras a thig mi don dùthaich, ach cha bhi na thumpers ann tuilleadh (agus gu dearbha, bhiodh e dorcha fada mus ruiginn Doire co-dhiù is chan fhaicinn rud sam bith!).
Às dèidh sin, bha mi cho sgìth as dèidh latha de thrèanaichean is gun deach mi air ais airson norrag mus rachainn don bhàr.
Ah, ’s mi a tha bored le dh’obair leasachaidh cànain – tha mi airson a bhith nam dhràibhear trèana ann an Èirinn a Tuath!
Alasdair


text:
- TIOTAL
- Iarrtas Barrantais dha Uilleam Tolmaidh, 4 Iuchair 1775, d.2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47_5I_02
- DEIT
- 1775
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5801
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
goid
Seo tagradh agus gearan bho Alasdair Mac a' Bhàillidh gun Urramach Iar Shiorraim de Shiorrachd Inbhir Nis, fon cheann-latha 4 Iuchair 1775. Tha e ag ainmeachadh gun do ghoid Uilleam Tolmaidh bò bho Aonghas Mac a' Phearsain anns an Dùbhlachd 1773, agus anns an Fhaoilleach no an Gearran 1774 ghoid e làir ghlas bho Anndra Mac a' Phearsain ann am Baile an Dìg.
'Agus a thuilleadh air an sin tha e ag ràdh gu bheil Uilleam Tolmaidh ainmichte gu bhith de droch chliù, de dhroch dhòigh agus na mhèirleach cumanta'.
Tha an gearan seo mar bhunait air iarrtas barantais gus Uilleam Tolmaidh a shireadh agus a thoirt an grèim


text:
CARMINA GADELICA
Ortha nan Gaidheal
DUAN DEILBH [109]
- Daorn nam buadh,
- Gu deilbh's gu luadh,
- Bidh ceud gu leth dual
- Ri aireamh.
- Snath gorm gu math caol,
- Dha gheah ri a thaobh,
- Agus sgarlaid ri taobh
- A mhadair.
- Bidh mo dheilbh gu math reidh,
- Thoir do beannachd dhomh, Dhe,
- Is do gach uile fo m' chleith
- 'S an fhardaich.
- A Mhicheil, aingil nam buadh,
- A Mhoire mhin-ghil tha shuas,
- A Chriosd, a Bhuachaill an t-sluagh,
- Dean bhur beannachd bi-bhuan
- A bhairig.
- Do gach neach laigheas sios,
- An ainm Athar is Chriosd,
- Agus Spiorad na siochaint
- Ghrasmhor.
- Crath a nuas oirnn mar dhriuchd,
- Gliocas caon na ban chiuin,
- Nach do dhibir riamh jul
- An Ard Righ.
- Cum air falbh gach droch shuil,
- Gach uile mhuinntir droch ruin,
- Coisrig cur agus dluth
- Gach snathla.
- Cur do ghairdean mu 'n cuairt,
- Air gach te bhios ga luadh,
- Agus dean a tearmad aig uair
- A saruich.
- Thoir domh subhailcean mor,
- Mar bh' aig Muire ri a lo,
- Chum's gun sealbhaich mi gloir
- An Ard Righ.
- Bho 'n's tus a Dhe tha toir fas,
- Do gach gne agus gnaths,
- Thoir dhuinn olainn thar bharr
- An fheuir ghlais.
- Coisrig sealbh anns gach air,
- Le 'n uain bheaga bhinne bhath,
- Is cuir an lionmhoireachd al
- Ar treudais.
- Chum 's gu 'm faigh sinn diubh cloimh,
- Bainne sultmhor r'a ol,
- Is nach bi gainn oirnn a chomhdach
- Eirigh.
Niall MacFhionnlaigh, A' Chiste Ghàidhlig, a chuir na teacsaichean seo gu léir bho Carmina Gadelica air an làrach-lìn aig Sabhal Mór Ostaig ann an 1995
2001-04-08 CPD


text:
Kl. Ianair .iiii. f., l. xx.ui. Anno Domini M.l.ii.
Domnall Ban H. Briain do marbad do Connachtaibh.
Domnall m. Gilla Crist m. Con Cualge occisus est o righ Fer Rois.
Broen m. Mael Mordhai, ri Laigen, do ec i Colanea.
M. Raith H. Donnchada rí Eoganacht Caisil, do éc.
Echtigern H. h-Aghran comarba Ciaran & Coman, Muiredach H. Sinachan maer Muman, in pace dormierunt.
Gilla Patraicc m. Domnaill, secnap Aird Macha, do marbad do mc. Archon H. Ceilecan a mebail.
{R§}Is e fa ri Ulad anno 1052 Niall mc. n-Echoda, qui venit ipso anno go h-Ossraighe.
Ri Gall Et- Echmarcach mc. Ragnaill arna innarba o ri Laighan, .i. Diarmuid mc. Mail na m-Bo & in righe do fein de sin.§


text:
Published: 20 Jul 2012
Co-bhanntachd: An Clàrsach aig a’ Mhòd
Thèid consairt sònraichte a chumail aig Mòd Nàiseanta Rìoghail na bliadna seo, far am bidh sàr-sheinneadairean agus sàr-chluicheadairean a’ comharrachadh ceangal leantainneach eadar seann chànan is seann ionnstramaid na h-Alba, a tha air a bhi a’ dol airson corr is 120 bliadhna.
Le seann òrain agus òrain ùr, gheibhear dealbh den turas bhon chiad Mòd ann an 1892 suas chun latha diugh.Chaidh consairt eile a chumail mar phàirt de Fhèis Eadar-Nàiseanta nan Clàrsaich sa’ Ghiblean agus thèid an fhear seo a chumail air Diciadain an 17mh den Dàmhair ann an Dun Omhain.
« Back to Mod News List


text:
Tha a h-uile coltas gum bi comataidh chumhachdach ann an Taigh nan Cumantan a' bruidhinn ris a' phàipear-naidheachd, News of the World, mu chasdaidean as ùr gu robh am pàipear ri farchluais air còmhradh fòn-làimhe nam mìltean dhaoine.
Tha Iain Prescott, a bha aig aon àm na Leas-phrìomhaire, ag ràdh gum bid esan a' gearan ris na poilis mu dhol a-mach an News of the World an dèidh dhan Ghuardain a ràdh gu robh fios aig na poilis air na mìltean chùisean den aon sheòrsa ach nach do rinn iad dad mu dheidhinn.
A-rèir a' Ghuardain chan e gu robh luchd-naidheachd an News of the World ag èisteachd a-steach ri còmhraidhean air fònaichean fhad 's a bha iad a' tachairt - 's ma dh' fhaoidte gu robh - ach gu robh iad ag èisteachd ri na teachdaireachdan a bhios air am fàgail air fònaichean-làimhe.
Chan e gu robh an luchd-naidheachd aca an sàs anns a' ghnothach fhèin, bha iad a' pàigheadh luchd-sgrùdaidh prìobhaideach airson an fhiosrachaidh, ach tha sin mì-laghail.
Agus chan eu gun do thachair seo dìreach an aon turas nuair a bha iad air an glacadh ag èisteachd ri luchd-obracn an teaghlaich Rìoghail ach gun do thachair e na mìltean thursan, agus gu robh na ceudan do luchd-obrach poileataigeach, luchd-spòrs agus daoine ainmeil air an sealg mar seo.
Tha an Guardian ag ràdh gu bheil dearbhadh ann gu robh seo a' tachairt. A-rèir a' phàipeir phàigh an News of the World airgead dioghlaidh ann an cùirtean lagha an àite leantainn le cùisean airson stad a chur air an fhiosrachadh seo thiginn a-mach gu poblach.
'S e sgainneal na meadhanan a th' ann a th' air a dhol na sgainneal poileataigeach o chionn 's gu robh Andy Coulson, dotair grèisidh Dàibhidh Chamshron, ceannard nan Tòraidhean, na fhear-deasachaidh aig an News of the World nuair a bha aon aon dhen luchd-naidheachd aca a chur dhan phrìosan airson an dol a-mach seo.
Ged a ghabh e an t-uallach, 's leig e dheth a dhreuchd, bha Mgr Coulson a' cumail a-mach nach robh fios aige gu robh an luchd-naidheachd, CliveGoodman, ris an obair mhì-laghail seo. Bha am pàipear-naidheachd a' cumail a-mach nach do thachair e ach aon turas, ach a-rèir a' Ghuardian thachair e na mìltean thursan agus - sgainneal eile - bha fios aig na poilis gu robh e a' tachair 's cha do rinn iad càil mu dheidhinn.
Tha ceistean a-nis aig Dàibhidh Camshron ri fhreagairt mun taghadh a rinn e. Cuideachd bidh rannsachadh poileataigeach ann le comataidh Cultair Thaigh nan Cumantan augs Coimisean Ghearannan nam Meadhanan, a bhios a' dèiligeadh ri gearanan mu obair luchd-naidheachd agus na meadhanan.
Tha Iain Prescott, aon den luchd-poileataigs a chaidh a ghlacadh san lìn a-rèir a' Ghuardian, a' togail ceist mu dè bha na poilis a' dèanamh leis an fhiosrachadh a bh' aca. Bha e na Leas-phrìomhaire aig an àm agus cha do dh' innse na poilis càil dha.
Taing do Eilidh Dhubh


text:
Sample:
Ma tha sinn uile ag èirigh suas, oh aidh aidh oh (atharrais a dhèanamh air)
Rannan is Bàrdachd 1:
Tha fios agam nach eil airidh air gum beanadh na mic Bro
Ach seo tha ciùird rudeigin a bhithinn a 'sabaid airson
Tha mi anns an lann seo le peann agus pad
Bheir eòlas mi a dh'fhaodadh crìoch mu dheireadh, nach eil dha-rìribh carson a tha mi a 'sgrìobhadh thoughLet aig Rach air ais ann an tìm gu '04
choinnich mi 116, Bha mi gu math luath air a 'bhòrd
Fast air adhart ceithir bliadhna, tha sinn air chuairt
Agus sinn Chan eil fios dè dìreach a bh 'aige anns a' bhùth
Ach a nis so tha sinn deich bliadhna an dèidh sin, sruthan a fhuair barrachd
Buinn fhuair nas fhaisge, plus e tuilleadh haters
Saying sinn ga dhèanamh dìreach airson taois, ach nach bi iad a 'briseadh dhuinn
'Cause an Tighearna sinn a' frithealadh leis an t-sruth a tha e cho gràsmhor
Agus ma tha iad ag iarraidh orm carson a tha mise ga dhèanamh
Innis mi dhaibh e an ceòl air gluasad
Yeah mi a 'bruidhinn airson mo unashamed sgioba
Nach beanadh an ìre-sa ach gu bheil iad a 'coiseachd anns a newness
Eirich suas
ro Hook:
Ma tha sinn uile ag èirigh upThat bhiodh m 'aisling
Bu chòir dhuinn uile ag èirigh suas
Agus a 'toirt seasamh O airson an righ e adhbhar math
Oh aidh, oh aidh
Oh aidh, oh aidh
Bu chòir dhuinn uile ag èirigh suas agus a 'toirt seasamh O airson an righ e adhbhar math (3X)
Rannan is Bàrdachd 2:
Chaidh sinn bho Bootleg tursan gu àrd càileachd a 'sealltainn
Bho Crae dèanamh bhuille de dh'àrd-chàileachd nithean matha
Bho 'marcachd air ar càraichean a shuidhe air plèanaichean
Airson chuairt slighean bus, ach an rùn nach eil atharrachadh
Tuilleadh luchd-leantainn ann am buinn a 'ciallachadh nach eil sinn ga dhèanamh
Dia chan eil e tuilleadh toilichte 'adhbhar stèiseanan rèidio a' cluich e
Fhios agad mi a 'fuireach prayin sireadh aodann
Mar sin, chan eil sinn a dhì-chòireachadh bho rèis
Agus mo bhràithrean, mo gealltainn dhomh seo
Ma tha droch-chliù fhaighinn as fheàrr a dhèanamh de dhomh mo dhreuchd a leigeil dheth
Agus mi a 'gealltainn, gun I'ma steigeadh
Le thu agus edify thu ge bith ciamar a tha e a 'faighinn
Agus ris an luchd-leantainn, cuiribh 'gealltainn mise cuideachd
Tu èisteachd ris na faclan, iad a 'creidsinn agus a' dol agus a 'dèanamh
Tha sinn ga dhèanamh airson an Tighearna, ach fhathast bidh sinn ga dhèanamh airson thu
Chan eil iad nach fhaca an t-Soisgeil aig an obair, a shealltainn dhaibh e fìor, agus èiridh
Hook
Rannan is Bàrdachd 3:
Chan eil mi dhreuchd a leigeil dheth ach tha mi a 'smaoineachadh mu dheidhinn
Dh'fhairich mi ris an canar a bhith Pastor, Tha mi a h-uile mu dheidhinn
Tha mi faicinn a ghlòir ann an fhocal agus I Gotta èigheach e
Mar sin, tha mi dìreach a 'feuchainn a-mach mar as urrainn dhomh an èigheach loudest
Plus chunnaic mi e doirbh a bhith a 'mhinistear an dèidh nuair a
An t-seirbheis a tha thu Gotta Get mach agus rap airson na tomadan
Tha mi a chus reubadh ann mo chridhe 'fheudar dhomh ùrnaigh
My slàinte tha ga dhèanamh nas duilghe an t-slighe a lorg
Ach ma nì mi a-riamh a 'fàgail a' gheama
I Gotta gam fàgail le rudeigin le ciall, Tha mi reachd a ghairm
Chan eil e gu diofar ma m 'ainm a dhol a sguabadh às, dè tha air fhàgail
'S e rùn, nach eil a dhìth, a tha air a togail suas a-ainm
Mi a 'leughadh Iain lèirsinn agus tha e sìmplidh
Criosd riaghladh, mar sin tha mi a 'stobadh ann mo sreatha
Rap Chan eil feum dhomh, Reach Chan eil feum dhomh
Criosd chan fheum mi, Tha mi limping adhbhar mi bacach
Ach tha mi giùlan leis an aon Cnoc Na Fèille
Bout gus gluasad, Homie creidimh a 'fàs realer
Tha mi dìreach a 'feitheamh airson mo Shlànaighear a' nochdadh
Lèirsinn nas soilleire na a-mhàin “-Sìth a bhith fhathast”tha
Tha mi a 'lìonadh suas, Annsan, Tha mi fhathast a phutadh ann Him
Aon uair bha miann air a stiùireadh, a-nis feumaidh mi earbsa a dh'èirich
Hey Guidheamaid airson bhur bràthair, adhbhar fios agam gu bheil fhortan nach eil
An t-slighe I'ma soirbheachadh, dad aig suas ri fhortan a tha e?
Gu dearbh cha, coimhead mi nach eil a 'feuchainn a dhèanamh airson atharrachadh a dhèanamh
Tha mi dìreach ag atharrachadh suas an dòigh leig dhomh a dhèanamh plain
Tha mi a 'feuchainn ri lorg mo suidheachadh, Tha mi cha trèig an geama
Agus chom tha glòir an t-ainm a bu mhotha
Rise


text:
- TIOTAL
- Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bho faisg air an Taigh-òsta, Geàrrloch
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0518
- ÀITE
- Geàrrloch
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32444
- KEYWORDS
- cairtean-puist
lochan
eaglaisean
cladhan
goilf
Fionn
Leabaidh na Bà Bàine
searmonaichean
An Caiptean Burgess
Toirbheartan
Baoghais Bheinn
Beinn Áiliginn
clach ghainmhich
clach èiteig
Anndra Maitland
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Baoghais Bheinn agus Beinn Ailiginn bho faisg air Taigh-òsta Gheàrrloch.
Tha Baoghais Bheinn air an làimh chlì agus tha Beinn Ailiginn air an làimh dheis mar phàirt de shreath Bheanntan Thoirbheartan, ceàrnaidh iomallach làn sheallaidhean drùidhteach a tha eadar Loch Ma Ruibhe agus Loch Toirbheartan. Tha na beanntan air an cruthachadh à clach-ghainmhich Thoirbheartan agus tha clach-èiteig gheal ann an cuid dhiubh, a bhios a' toirt dhaibh ìomhaigh sneachda.Tha grunn de na stùcan thairis air 3300 troigh (1000 meatair).
Is e Corbett a th' ann am Baoghais Bheinn anns a bheil 2870 toigh (875 meatair) de dh'àirde - is e sin beinn a tha eadar 2,500 agus 2,999 troigh. Tha a' chiall a' tighinn gu h-àbhaisteach bho stùc an draoidh.
Is e Rothach a th' ann am Beinn Ailiginn - is e sin beinn a tha còrr air 3,000 troigh. Tha an t-ainm aige gu h-àbhaisteach air eadar-theangachadh mar an 'jewel', agus tha dà stùc ann. Tha Sgurr Mhòr, an stùc mhòr, 3231 troigh (985 meatair) de dh'àirde agus tha Tom na Gruagaich, cnoc na nighinne, 3018 troigh (920 meatair) de dh' àirde.
Ris an aghaidh, nithear dìreach a-mach an seann chladh. Air a' chùl air an làimh chlì tha Eaglais na Parraiste agus air an taobh eile den rathad tha an raon goilf.
Chaidh eaglais na Parraiste a thogail an toiseach ann an 1791-3 agus a chaidh a h-ath-thogail a-rithist ann am pàirt ann an 1834. Chaidh poirds air a dhealbh le Anndra Maitland & a Mhic a chur rithe ann an 1834. Chaidh an eaglais a dhèanamh suas às ùr ann an 1908-9.
Mu choinneimh na h-eaglaise tha sloc leis an ainm Leabaidh na Bà Bàine. Is e sloc nàdarrach cha mhòr gu tur coileanta air chumadh uighe a th' ann, ach tha beul-aithris ag innse dhuinn gum b' e Fionn a chruthaich e mar leabaidh far am faodadh a' bhò aige a laogh a bhreith. Chumadh e suas ri dà mhìle duine agus bhathar ga chleachdadh airson sheirbhisean Eaglaise agus le searmonaichean a bhiodh a' tadhal.
Chaidh an raon goilf naoi tuill a dhealbh leis a' Chaiptean Burgess agus chaidh fhosgladh ann an 1898


text:
- TIOTAL
- Drochaid an Aonachain, faisg air a' Ghearasdan
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5860
- ÀITE
- Drochaid an Aonachain
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mo Naomhaig
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37493
- KEYWORDS
- Loch Abair
Tha Drochaid an Aonachain mu 14 cm taobh tuath air a' Ghearasdan. Chaidh an drochaid anns an dealbh seo a dhealbhadh le Tòmas Telford agus chaidh a togail ann an 1819.
'S e an Drochaid Àrd a bh' aig muinntir na sgìre air a' chiad drochaid a chaidh thairis air an Abhainn Spiothain agus chaidh a thogail ann an 1736 mar phàirt den obair-togail rathaidean don riaghaltas a chaidh a dhèanamh fo Fo-cheannard Seanalair Wade. B' ann aig Drochaid Àrd a bha a' chiad shabaid ann an Ar-a-mach nan Seumasach ann an 1745. Chuir Dòmhnall MacDhòmhnaill Tirnadris agus buidheann beag de Dhòmhnallaich na Ceapaich an teicheadh air saighdearan an riaghaltais an dèidh toirt a chreidsinn orra gun robh an drochaid air a dìon gu mòr