text:
Kl.
Cinaodh mac Maoil Coluim a suis occisus est.
Domnach Padraig d'argain do Gallaibh Atha Cliath & do Muircertach h. Congalaigh sed Deus uindicauit in fine mensis eiusdem.
Fail Tomair et claidebh Carlusa do breth do Maoilseclainn mac Domnaill ar écin o Gallaibh Ata Cliath.
Kl.
Airgialla d'argain Áird Macha go rugsat fiche ced bo este. Árd Macha do losccadh taigibh templaibh & a chloigthech.
Gilla Padraig mac Donnchadha rí Osraighe do marbadh do Donnduban mac Imair.
Donndubán mac Imair occisus est o Laignibh.
Gilla Padraig h. Flannagan rí Tebta occisus est o Fiach mac Raduibh .i. taoisech Muintire Maoilsinna.
Domnall mac Faoláin rí na n-Desi moritur.
Tech n-aoidhedh Droma Raithe do losccadh d'feroib Mumhan & tri ced do daoinibh ann.
Kl.
Cath eidir Albanchaibh gur marbadh {Constantin} rí Alban .i. mac Cuilenan & alii.
Maolcoluim mac Domnaill rí Breatan tuaisgert moritur.
Ruaidri mac Nell h. Canannain rí Cineoil Conaill moritur.
Kl.
Sluaicchedh la Maolseclainn et la Brian go ttugsat gialla Gall. Brian go feroib Mumhan & Maolseclainn go fferoib Midhe go Connachtaibh go ttugsat a ngialla.
Dub dha Lethe comarba Patraic & Coluim Cille quieuit.
Conaing h. Cosgraigh suiepscop Cluana M Nois quieuit.
p.206
Diarmait mac Domnaill ri H. cCensilaigh moritur.
Gilla Padraig mac Donnchada rí Osraighe moritur.
Gilla Enain mac Agda ri Teabta occisus est o Sil Ronain.
Kl.
Donnchadh mac Domnaill rí Laigen do gabail do Sitriug mac Amlaibh.
Lía Ailbe do tuitim.
Cell Dara d'argain do Gallaibh Atha Cliath.
Sluaicchedh mor la Maolseclainn mac Domnaill & la Brian mac Cinnedigh go Glenn Mama go ttancuttur Gaill Atha Clíath da ffobairt gur raoinedh for Gallaibh & gur lad a n-ar im Aralt mac Amlaibh et um Culen mac Etigen et um maithibh Atha Cliath et go ndechaidh Maolseclainn & Brían iar sin a n-Ath Cliath go rapattur sechtmain ann go rugsat a or & a airged & a brait & gur marbsat an righ .i. Sitriug mac Amlaibh.
Niall mac Agda rigdamna Teabtha do marbadh do Calraighibh a c-Cluain M Nois um fel Ciarain. {MS folio 204ra(309a)}
Diarmarid {uel Diarmaid} mac Dunadhaigh rí Sil nAnmchadha do marbadh do mac Comaltáin .i. rí Aidhne.
Cath eidir Airgiallaibh & Cinél Conaill dú a ttorcuir Gilla Crist rí Conaille & alii.
Maolseclainn h. Maoilruanaidh ri Cremtainn occisus est da Ibh Ceallaigh .i. Cu Caille.


c: text/html

text:
Oilthigh Harvard
Tha Oilthigh Harvard gu math ainmeil. Tha e ann an Cambridge, Massachusetts, faisg air Boston anns na Stàitean Aonaichte. Stèidhichte sa bhliadhna 1636, còmhla ri Oilthigh Yale, tha e co-ionnan ri Oilthigh Chambridge is Oilthigh Oxford ann an Sasainn.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh John F. Kennedy gu Harvard. Am measg na daoine ainmeil eile bha Eideard Said, Martin Karplus, Samuel Huntington, Roger Myerson, James Tobin, Robert Solow, Amartya Sen, Álvaro Uribe (Ceann-suidhe Choloimbia) agus Seòras Santayana an seo cuideachd.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Glaschu Gàidhealach
21 An t-Samhain 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha a' Ghàidhlig a' fàs ann an Glaschu, aig an dearbh àm 's a tha i a' crìonadh sna sgìrean dùthchail.
Chuir figearan a' Chunntais-Shluaigh bhon t-seachdain seo chaidh iomagain air gu leòr mu na bha an dàn don chànan.
Chaidh Iain MacDiarmaid air chuairt sa bhaile mhòr feuch cò às a thàining an t-àrdachadh a chunnacas air an àireamh de luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Glaschu, agus a bheil leasanan ann a ghabhas ionnsachadh ann an oidhirp stad a chur air a' chrìonadh sna h-eileanan.


text:
Slèite
'S e Slèite fear de na còig rubhan mòra a tha a' dèanamh còmhla an t-Eilean Sgitheanach.
Thàinig an t-ainm Sléite neo Sléibhte bhon fhacal Seann Lochlannais "sléttr", a tha a’ ciallachadh: "rèidh, sèimh". [1] An dè 1981 dh' atharraich an t-ainm gu Slèite.
Seo cuid de na bailtean agus seann bhailtean ann an Sléite:
- Drum Fheàrna
- Ceann a’ Loch
- Dùisdeil Mhór
- Dùisdeil Bheag
- Eilean Iarmain
- Camas Chrois
- An Cruard
- Bràigh an Ùird
- Torrabhaig
- An Cnoc
- An Teanga
- Sàsaig
- Fearann Dòmhnaill
- A’ Chill Mhór
- A’ Chill Bheag
- Ostaig
- Armadal
- Àird a’ Bhàsair
- A' Chaligaraidh
- An Tòrr Mór
- Capasdal
- An Àird
- Rubha Shléite
- Càradal
- Na Gilean
- Achadh na Cloiche
- Tarsgabhaig
- Tòcabhaig
- An Òrd.
Tha a’ cholaiste Ghàidhlig, Sabhal Mòr Ostaig ann an Slèite.
Cruth na tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran lochan ann an Slèite. 'S Loch nan Uamh am fear as motha a th' ann, tha e cho mòr ri 26.7 ha (66 acair). [2] Tha e suidhichte ann am meadhan Slèite, faisg air Loch Dhùghaill (20.8 ha (51.4 acair)), an treasamh loch as motha ann an rubha seo.[3] Deas air an dà loch tha Loch a' Ghlinne ann agus le fharsaingeachd de 26.6 ha (65.7 acair) tha e dìreach beagan nas lugha na Loch nan Uamh.[4]
- Faic cuideachd: Liosta nan lochan ann an Slèite
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir "Ainmean-Àite", duilleag 105, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Fiosrachadh aig British Lakes - Loch nan Uamh
- ↑ Fiosrachadh aig British Lakes - Loch Dhùghaill
- ↑ Fiosrachadh aig British Lakes - Loch a' Ghlinne
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Urras Choimhearsnachd Shlèite
- Comhairle Coimhearsnachd Shlèite
- Comunn Eachdraidh Shléite
- Ainmean-àite ann an Sléite
- Sabhal Mòr Ostaig
- Bun-sgoil Shléite
- Taigh-òsta Eilean Iarmain
- Ionad Chloinn Dòmhnaill
- Seirbheisean eaglaise ann an Sléite
- Seall
- Mìosachan Shléite
Loch Àrd • Loch Aruisg • Loch Barabhaig • Loch nan Clach • Loch Dhùghaill • Lochan Doiragat • Loch na Doireanach • Lochan Dubh • Loch nan Dùbhrachan • Loch Fada • Locha Fada Ghasgain • Lochan Fada • Loch Ghabhsgabhaig • Loch a' Ghlinne • Loch Horabhaig • Loch an Iasgaich • Loch an Ime • Loch Ic Iain • Loch Lamascaig • Loch Meadal • Loch Mhic Charmhiceil • Loch Nighean Fhionnlaidh • Loch an t-Seilich • Loch Sgùrr na Caorach • Loch an Tuim • Loch nan Uamh


text:
Sandnes
‘S e baile agus port[1] faisg air Stavanger air an àirde an iar-dheas Nirribhidh a th’ ann an Sandnes (Gàidhlig: Rubha na Gainmhich). Tha e suidhichte aig ìre na mara[2] ri taobh loch-mara Gandsfjord, 11km bho Ålgård, 308km bho Oslo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 172km bho Bhergen.[3] Tha 62,037 duine a’ fuireach sa bhaile, an t-ochdamh fear as motha na dùthcha ro 1996.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Magne Oftedal (1921 – 1985): Cànanaiche na Gàidhlig.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Mariestad[5]
- Nyborg
- Perniö


text:
Kl. Ianair i. f. l. xuiii. Anno Domini m.c.xi.
Doinenn dermair reoidh & snechtai co ro lai ar cenntai & altai.
Cathusach H. Ledai do samadh Patraic uasal-senoir Erenn in pace quiéuit.
Lugmadh do loscadh.
Port Lairgi do loscadh.
Ceanannus do loscadh.
p.552
Slogadh la h-Ulltu co Tealach n-Óc co ro thescsat a biledha. Crech la Niall H. Lochlainn co tuc mile no tri mile do buaibh ina n-dighail.
Teine di ait do loscadh Duin Da Lethglas eter Raith & Trian.
Senadh do tinol i Fiadh M. Aenghusa la maithibh Erenn im Chellach comarba Patraic & im Mael Muire H. n-Dunan im uasal-shenoir Erenn co coecait n-espoc uel paulo plus co tri cetaibh sacart & co tri milibh mc. n-ecalsa im Muircertach imorro H. Briain co maithibh Lethe Mogha im erail riaghla & sobesa for cach eter tuaith & eclais.
Donnchadh H. h-Anluain ri H. Niallain do marbadh dia braithribh i mebhail; na braithir h-isin fein do marbadh do Uibh Niallain ina dhighail ria cenn .xx. aidhche.
Comdhal iter Domnall H. Lochlainn & Donnchadh H. n-Eochadha econ Cuan co n-dernsat lan-shith & co tardsat Ulaidh eteredha a riara fein fein do Domnall H. Lochlainn.


text:
cèilidhean air chuairt
Bha a’ chiad Cèilidh air Chuairt air a stèidheachadh le Fèis Rois ann an 1999 airson taic a thoirt do luchd-ciùil òga na sgilean cluiche aca a leasachadh agus airson prògram de cheòl traidiseanta, beòthail a chruthachadh air a' Ghaidhealtachd. 'S e inneal sònraichte a tha seo a' toirt cothrom do dheugairean trèanadh fhaighinn ann an cuid de na sgilean a fheumadh a bhith aca airson beò-shlàint’ a dhèanamh ann an ceòl traidiseanta no ann an gnìomhachas a' chiùil.
Gabhaibh an cothrom cuid de na seinneadairean agus luchd-ciùil òga as fheàrr bho na Fèisean a chluinntinn air slighean nan cèilidhean a bhios a' tachairt anns na sgìrean seo:
- Earra-Ghàidheal
- Pàirce Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh
- Loch Abar
- Siorrachd Rois
- An t-Eilean Sgitheanach agus Loch Aillse
- Cataibh
- Sruighlea agus Na Tròiseachan
Gu h-ìseal chithear cuin a bhios na Ceilidhean air Chuairt a chumail na deuchainnean cluiche airson àite fhaighinn air na diofar chuairtean am bliadhna:
Fèis Spè is a’ Mhonaidh Ruaidh –
Agallamhan -
Disathairne 28 den Ghearran bho 10m, Bun-sgoil na h-Aghaidh Mòire.
Iarrtasan air loidhne ro Dhihaoine 20 den Ghearran: www.feisspe.org.uk
No cuiribh fios gu Caroline Sterritt, Oifigear leasachaidh Fèis Spè – caroline.sterritt@feisean.org / 07989 907 213
Fèis Chataibh – turas samhraidh air feadh Chataibh is Ghallaibh
Agallmhan: Didòmhnaich 1 den Mhàrt bho 2f, Àrd-sgoil Ghoillspidh
Cuiribh fios gu Rachel Harris, Oifigear Leasachaidh Fèisean nan Gàidheal, air 01463 225559 no rachel@feisean.org.
Fèis Rois – trì buidhnean aig ìrean ionadail agus nàiseanta.
Agallamhan:
Disathairne 28 den Ghearran & Didòmhnaich 1 den Mhàrt, An Cromb
Cuiribh iarrtas a-staigh air loidhne ro Dhihaoine 13 den Ghearran aig www.feisrois.org.
Fèis Fhoirt –
Agallamhan:
Didòmhnaich 8 den Mhàrt, Logie Church Halls, Sruighlea
Cuiribh iarrtas a-staigh air loidhne aig www.feisfhoirt.org.uk
Barrachd fiosrachaidh: feisfhoirt@aol.com
Fèis an Earraich
Agallamhan :
Àite: – Àrd-sgoil Phort Rìgh
Ceann-latha: Diciadain 8 den Ghiblean
Contact: feisanearraich@gmail.com / 01471 822 671
Fèis Loch Abair
Agallamhan:
Ceann-latha: Diciadain 8 den Ghiblean bho 1f
Àite: Bun-sgoil Bhanbhaidh
Contact / apply to: Vicky Maclean, Vicky@feisean.org / 01397 704 132
Fèis Latharna (Fiosrachadh ri dhearbhadh)


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Tha Iain, Dòmhnall Eàirdsidh Dòmhnallach agus Ruaraidh Dòmhnallach a' beachdachadh air obair a' chonstabail, duine a bha anabarrach cudthromach ann am baile.
Dòmhnall Eàirdsidh: Tha mi creidsinn gu faod mi tòiseachadh leis an t-seanfhacal, Iain, Obair nach do dh'òrdaich Dia, obair gun bhiadh, gun tuarastal.
Iain: Seadh.
Dòmhnall Eàirdsidh: Mar sin a bha obair a' chonstabal. Feumaidh nach robh i uabhasach taitneach co-dhiù oir bha h-uile duine riamh as a' bhaile a' feuchainn ri seachnadh. Chan eil fhios agam a-nist a' robh pàigheadh aige no nach robh, ach 's ann leis a' bhaile a bha e air a chuir air leth.
Bhiodh am baile cruinn is coinneamh aca is a' taghadh, is mar a chanas sinn a bhòtadh, airson duine. Cha bhiodh iad uabhasach rèidh uaireannan. Bhiodh duine ag iarraidh an duine seo, 's duine eile na aghaidh, ach, air a' cheann thall, bha duine air a chuir air leth agus chan eil fhios agam a-nis cia mheud bliadhna a bha aige ri dhèanamh, an e trì no còig no seachd.
Iain: Well, 's docha gun cuir sinn a' cheist tha sin ri Ruaraidh. An urrainn dhuibhse soilleireachadh sam bith a thoirt dhuinn air a' sin, a Ruaraidh?
Ruaraidh: Well, Iain, as a' chiad àite cha robh constabal air a shuidheachadh ach mur a b' urrainn dhan a' bhaile fhèin comataidh ionaltraidh a chuir air dòigh. Nam b' urrainn, cha bhiodh e ceart gum biodh constabal air a shuidheachadh idir.
Ach bha e as an achd mur a b' urrainn dhan a' bhaile comataidh ionaltraidh a thogail airson, chan eil fhios agam carson, bha aca ri constabal a thaghadh an uairsin.
Iain: Bha. Well, tha ceist a-nise a' togail nam inntinn fhìn ann a' sheo. Tha mi a' tuigs' a' phìos sin dheth ma bha e a fàilneachadh air baile, ach mar a tha mi a' tuigsinn bho Dhòmhnall Eàirdsidh, 's bho dhaoine eile ris na bhruidhinn mi, bhiodh na bailtean fhèin a' cur air chois aon dhuine a bhiodh a' dèanamh na h-obrach a bha sin.
Ruaraidh: Bha, bha sin ceart. Agus bha còir aige a bhith a' faighinn pàigheadh cuideachd bhon a' bhaile ach chan eil fhios agam dè cho tric 's a bha e a' faighinn pàigheadh aig deireadh gnothach.
Bha e cùramach air a h-uile sìon, gnothach, mu dheidhinn sùmachadh agus faicinn gu robh an sprèidh a' dol a-mach air a' mhonadh aig àm ceart mar còigeamh Cèitean no mar sin.
'S bha e cuideachd a' coimhead mu dheidhinn buain monadh, gu robh na sgrathan air an cuir air ais, 's gu robh iad a' buain a' mhonadh far an robh còir aca a bhith a' buain na monadh. 'S a' coimhead air a' sùmachadh cuideachd, nach robh barrachd sprèidh aca na bha còir a bhith aca a rèir a' sùmadh, sùmachadh.
Agus ma bha barrachd na sin aca, 's e an t-ainm a bha air sin bàrr-sùmachadh.
Iain: Seadh. 'S dè bha tachairt an uairsin?
Ruaraidh: Well, bha an uairsin, bha an constabal bha cumhachd aige toir orra cuir dheth, air falbh na caoraich ma bha barrachd aca na bha còir a bhith aca a rèir a' sùmadh.
Iain: A Dhòmhnaill Eàirdsidh, dè mu dheidhinn 's dòcha facal beagan nas mionaidiche a-nis mu dheidhinn rudan dhe na thog sibh pèin, tha, cur air dhòigh rudan mar làithean faing 's, tha, làithean sònraichte, obraichean sònraichte dhen bhliadhna?
Dòmhnall Eàirdsidh: Seadh. Bha mi ag èisteachd ri Ruaraidh ann a' shiud agus tha mi a' smaoineachadh gur e, mar a chanas sinn, grazing committee, gur ann mu sin a bha Ruaraidh a' bruidhinn. 'S ann ron a' chogadh mu dheireadh a thòisich sin ach, mus do thoisich grazing committees, bha an constabal ann leis fhèin.
Iain: Seadh.
Dòmhnall Eàirdsidh: Bha e ann 's bha a' facal mu dheireadh aige 's cha robh duine ann ach e fhèin.
Iain: Is e air a thaghadh le na croitearan?
Dòmhnall Eàirdsidh: Le na croitearan, bha, ach 's ann aige bha, bha aige ri coimhead às dèidh a h-uile sìon riamh a bha ri dhèanamh, feurach is rud mar sin, is fearann, roinn talmhainn is mòine 's cur air leth latha airson rùsgadh 's latha airson dupadh.
'S ann aige a bha ris an dup fhaighinn, a faicinn pàighte, 's faicinn gun togadh e an t-airgead bho na daoine air a son.
'S mu dheidhinn na buachailleachd. Bha an crodh 's na caoraich a' dol far a' bhaile aig an Fhèill Màrtainn, an 28th of May agus bha buachaille... as a' bhaile as an deach mise a thogail, bha buachaille ris a' chrodh fad an t-samhraidh agus bha aig a' chonstabal ri buachaille fhaighinn 's ri duais a shuidheachadh a bhiodh riaraichte leis a' bhaile 's leis a' bhuachaille.
Iain: Chan eil fhios dè seòrsa duais a bha ann a' sin? Eil beachd sam bith dè bha am buachaille a' faighinn?
Dòmhnall Eàirdsidh: Well, chan eil fhios agam a' dol fada air ais. Co-dhiù, bha mise mi fhèin ris a' sin nuair a dh'fhàg mi sgoil. 'S e not san t-seachdain a bha mi a' faighinn.
Iain: Seadh. Agus cia mheud beathach a-nise? Bhiodh sibh a' sealltainn às dèidh a' chrodh 's às dèidh na caoraich, am biodh?
Dòmhnall Eàirdsidh: O cha robh na caoraich idir. Bha na caoraich a-mach air a' mhonadh. Cha robh gnothach agamsa ach ris a' chrodh. Crodh-bainne 's gamhna; 's dòcha gum biodh aighean ann. Is tarbh.
Ach tha cuimhne agam glè mhath air an àireamh a bh' ann a' bhliadhna a thòisich mi, ceud 's a' còig.
Ach bha seann daoine as a' bhaile, bha iad a' cumail mart no dhà a bhiodh aca. Bha 'd gan cumail air a' chroit. Cha bhiodh iad cothromach air a dhol a bhleoghainn a' chruidh, na rud mar sin, pìos air falbh. Ach bhiodh iad airson an crodh a bhith air am buachailleachd, mar a chanadh sinn, an cois an tairbh, gus an gabhadh iad laogh.
Iain: Seadh.
Dòmhnall Eàirdsidh: 'S bha am buachaille ris a' chrodh a bha sin fad an t-samhraidh. Bha e a' dol dhan a' chuithe air an oidhche, 's ga leigeil a-mach as a' mhadainn.
'S bhiodh na boireannaich a' tighinn a bhleoghainn an uairsin, moch is anmoch a bhleoghainn a' chruidh as a' chuithe.
Ruaraidh: Rud eile a bha an constabal a' dèanamh aig an àm, as a' gheamhradh bha na croitean air an tilgeil a-mach chun a' bhaile air fad agus cha robh feurach air a' mhonadh co-dhiù 's mar sin bha a' sprèidh a' tighinn a-staigh air na fearainn. Sin rud nach eil a' tachairt an-diugh idir.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Thathas ag ràdh gu tric gu bheil a’ Bheilg an impis sgoltadh a rèir crìochan cànanach a tha a’ dol air ais co-dhiù gu àm nan Ròmanach. Luchd bruidhinn na Fraingeis air an taobh a-deas a’ riochdachadh an t-seann saoghail Cheiltich-Ròmanaich, agus luchd bruidhinn na Duiteis san taobh tuath a’ riochdachadh dìleab Ghearmanach. Dà chànan, dà chultar, cho eadar-dhealaichte ri cailc agus càise.
Tha suidheachadh poilitigeach agus cànanach na dùthcha fada nas ioma-fhillte na sin ge-tà. Ruitheadh an Limes Germanicus, a’ chrìoch eadar ìmpireachd na Ròimhe agus na treubhan Gearmanach, le na h-aibhnichean móra. Anns an t-saoghal Dhuiteach tha De Grote Rivieren, an Nederijn gu h-àraidh, fhathast a’ comharrachadh crìochan cànanach agus cultarach – Caitligeach air taobh a-deas nan aibhnichean, Pròstanach anns an taobh tuath. Tha schiobolet eatarra ann am fuaimneachadh an litir G (a tha coltach ri ‘gh’ neo ‘dh’ neo ‘ch’ ann an Gàidhlig), a tha nas buige san taobh a-deas. Tha iomadh feart cànanach eile a’ comharrachadh eachdraidh gach sgìre agus na treubhan a bha a’ fuireach annta o shean. Frisianaich, Sacsannaich, Frangaich agus eile.
Lìon na Frangaich, co-chaidreachas de threubhan Gearmanach, am beàrn a dh’fhàg na Ròmanaich ann an Gallia. Thug iad mar ainm dhan dùthaich ùir la France agus dhan chànan ùr le français ged a b’e an cànan a bha aca fhèin o thùs a-nis am bun-chànan Duiteach.Chaidh Conntaidh Fhlanndrais a chur air bhonn sa bhliadhna 862. Cho math ri cànanan eile, bha Flamais (Gearmanach) anns an taobh tuath agus Walon (Romansach) san taobh deas.
Ged a thàinig Flanndrais fo riaghladh diofar dhùthchannan, an Spàinn ’s an Ostaire ’nam measg, se Fraingeis bu motha a chleachdadh an luchd riaghlaidh, mar a bha cumanta air feadh na Roinn Eòrpa. Bha i ’na dùthaich bhàithte eadar aibhnichean agus muir, ach chaidh móran den bhoglach a thiormachadh le lìonraidhean de chanàlaichean a chuidich gus bathar a ghiùlan fada a-steach dhan tìr. Thogadh iad caoraich agus crodh air an talamh ùr, bha iad an sàs an obair a’ chlò, agus dh’fhàs iad beartach thar chàich.
Chluinneadh Iain Ruadh Stiùbhart agus na fògarraich Sheumasach eile Flamais ga bruidhinn ann an St Omer san Fhraing ann am meadhan an ochdamh linn deug. An-diugh, ged a tha mu 20,000 a thuigeas i ann an ceann a-tuath na Frainge, chan eil seasamh aice anns an lagh agus tha i a’ dol sìos.
An déidh Ar-a-Mach na Frainge, chaidh Flanndrais a ghabhail thairis leis an Fhraing ann an 1795, anns a’ chogadh ris an Ostaire. Sann an uair sin a thòisich fìor oidhirp gus aon chànan a sgaoileadh am measg an t-sluaigh gu léir, le foghlam ri fhaighinn tro mheadhan na Fraingeis a-mhàin.
Nuair a chaill Napoleon Blàr Waterloo ann an 1815, chaidh Flanndrais agus na roinnean mun cuairt oirre a-staigh còmhla ri Rìoghachd Aonaichte nan Tìrean Ìsle fo Uilleam I. Ach nuair a dh’fheuch Uilleam ri Duiteis agus Pròstanachd a sparradh air an dùthaich gu léir, bha ar-a-mach anns an taobh a-deas. Ann an 1830 chaidh Rìoghachd na Beilge a chur air bhonn, a’ fàgail Flanndrais (anns an robh 60 ás a’ cheud de shluagh na rìoghachd ùir) mar ainm dhan leth a-tuath a-mhàin.
Bha bunreachd ann a gheall saorsa chànan. Cha robh sin a’ ciallachadh ach saorsa do na h-ughdarrasan Fraingeis a thoirt a-steach air a h-uile nì. Bha aig na Flanndraich ri feitheamh gu 1967 mus faca iad lethbhreac oifigeil de bhunreachd na dùthcha ann an Duiteis.
Tha Walon air dol sìos gu mór, agus se Fraingeis choitcheann a tha a’ mhórchuid ann a Walonreye a’ cleachdadh gu làitheil. Ged as e Duiteis choitcheann a thathas a’ cleachdadh gu h-oifeigeil ann am Flanndrais, tha dualchainntean gach sgìre, leithid West Vlaams agus Limburgs, fhathast làidir.
A dh’aindeoin gach duilgheadais ’s gach srì eatarra air adhbharan cànanach, tha e iongantach mar a tha muinntir na Beilge ag obair le chéile gu làitheil. Ann an iomadach dòigh tha iad cho mothachail air na diofaran eadar iad fhéin agus an cuid nàbaidhean ’s a tha iad air na diofaran taobh a-staigh na dùthcha. Anns na siabainnean agus na prógraman poilis is tric a chithear Duitich a’ cluich nan droch iseanan. Fiùs ann am prógraman chloinne, leithid Mega Mindy, bana-ghaisgeach a tha coltach ri seann bhandia Cheilteach, bidh Duitich a’ riochdachadh an donais.
Faodar an aon amharas fhaicinn aig luchd bruidhinn na Fraingeis. Anns an fhilm ainmeil Rien à Déclarer tha Benoît Poelvoorde a’ cluich oifigeach cusbainn a tha air cùram sònraichte a ghabhail air fhéin gun a bhith a’ leigeil leis a’ Bheilg a bhith air a truailleadh le “sgudal Frangach”.
Tha Fraingeis is Duiteis mar a tha iad gan cleachdadh ann am meadhanan na Beilge anabarrach soilleir ri thuigsinn. Tha torr air YouTube ma tha sibh air son fheuchainn. Ach bi faiceallach. Tha bòidhchead cainnt aca, ge b’e dé chànan a tha iad a’ bruidhinn, a tha dìreach drùidheil.


text:
Kal. Ian. u. f., l. ix., Anno Domini M.c.l.ix.
Diarmait, mac Taidhg h-Ui Mail Ruanaigh, mortuus est.
Sluaghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn a Midhe, co fargaibh Donnchadh h-Ua Mail Sechlainn i lan-righe Midhe, o Shinainn co fairrgi.
Sloghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn co maithibh Cheineil Eogain i foiridhin Airghiall co h-Ath Fhir Deadh. Tangadur{folio & column MS2 51c} imorro Connachta & Conmhaicne & Ui Bríuin do leir & cath mor do Muimnechaibh conícce Ath na Caisberna, do tabairt catha doibh. At-rachtadur imorro Cenel n-Eogain & Airgiallu im h-Ua
p.134Lochlainn for amus in Atha cetna. Maidhis tra for Connachtaibh & for Conmaicne & for Ua Bríuin, amal robatur uile, .i., sé catha mora doibh & lait na dá cath aile a n-derg-ár: .i., ár Connacht, im Gilla Crist, mac Diarmada, mic Taidhg & im Muircertach, mac Taidhg & mac Domnaill h-Ui Fhlaithbertaigh, .i., mac righ Iarthair Chonnacht & Brian Mainech, mac Conchobhair, mic Thoirrdhelbaigh & h-Ua Mandachan (.i., Muiredhach), ri h-Ua Briuin na Sinna & Branan, mac Gilla Crist Mic Branan, .i., rí Corco Achlann & mac Fhínnan h-Ui Sibhlen, ri h-Ua n-Echach Muaidhe & alii multi nobiles; & ár h-Ua m-Bríuin, im mac Tigernan h-Ui Cumran & im mac Gilla Fhínnen Ui Rotaigh & mac Suibne h-Ui Ghalan & mac Con Buidhe h-Ui Thormadan & mac Aedha na n-Amus, airri Conmaicne,& UaDonnchadha & Finnbarr, mac Finnbhairr Oi Gherudhud, toisech Muinnteri Gerudhan. Ocus drem mor do Muimnechaibh, im mac Gilla Ciaran h-Ui Cennetigh. Ocus Mac na h-Aidhchi h-Ua Cernachan do marbadh arnamharach for creich. Ocus tucsadur Cenel n-Eogain boroma n-diairmídhe don creich-sin & ternatur imorro Cenel n-Eogain co coscar mór dia tighibh iar séin.
Sluaghadh la Muircertach h-Ua Lachlainn co Ceniul n-
p.136Eogain & co n-Airgiallaibh & Ulltaibh & Ceniul Conaill i Connachtaibh, co ro loiscet Dún Mór & Dun Ciaraidhi & Dún na n-Gall & co ro millset mor don tír archena, co ro soiset iar sin dia tír, cen sith, cen giallu. Ocus is don chur-sin tucsat leo h-Ua Gailmredhaigh & Cenel Maien.
Mael Muire h-Ua Loingsigh, epscopLis Mhoir, suam uitam feliciter finiuit.
Murchadh h-Ua Ruadhacan, rí Airther, mortuus est.
Tri h-Ui Mael Doraidh do marbadh la h-Ua Canannan hi meabhail.


text:
BBC a h-aon
'S e BBC a h-Aon (Bheurla:BBC One) a' prìomh telebhisean cladhan bho am BBC. 'S e anns a' mhòr-chuid fèisteas coitcheann.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich BBC a h-aon air 2mh an t-Samhain 1932.
Prògramadh[deasaich | deasaich an tùs]
Dèanamh an cladhan farsaing raon de prògraman.
Naidheachdan agus Cùisean an Latha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 2,508 uairean de naidheachdan agus cùisean an latha gach bliadhna air BBC a h-aon.
Fìrinneach agus Ionnsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Dràma[deasaich | deasaich an tùs]
Clann[deasaich | deasaich an tùs]
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Film is Fèisteas[deasaich | deasaich an tùs]
Creideamh[deasaich | deasaich an tùs]
Comadaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cèol is na h-Ealain[deasaich | deasaich an tùs]
Lìon[deasaich | deasaich an tùs]
Sgoilt am BBC do dùthaich. Gabh BBC a h-aon cladhan:


text:
Arraghey
She arraghey gleashaght troailtee as lughtee veih un voayl dys boayl elley. Ta'n arraghey jeant liorish ram modyn ennagh, lheid as arraghey etlagh, railley, raaidey, ushtey, caabil, piob-linney as spoar. Ta'n magher rheynnit ayns fo-strughtoor, carbid, as obbraidyn.
Ta'n fo-strughtoor jeant seose jeh cullee anchorragh ta ymmyrçhagh ry hoi arraghey, as foddee dy vel ad nyn raaidyn, raaidyn yiarn, mollee aeragh, goorseyn ushtey, ammyryn as biob-linnaghyn, as stadyn jerree lheid as puirt aeragh, stashoonyn traenagh, stashoonyn barroose, thieyn stoyr, stadyn jerree truck, stoyryn aa-lhieeney (goaill loghanyn lhieeney as stashoonyn jeshee stiagh 'syn earroo) as puirt varrey. Foddee dy vel stadyn jerree ymmydit ry hoi eddyr-cheaghley troailtee as lughtee, as ry hoi meansalaght.
Ta ny carbid ta jannoo troailt er ny moggylyn shen goaill carbid jeh sorçhyn cooie lheid as gleashtanyn, daawheeylyn, barrooseyn, traenyn, truckyn, sleih, coptir as etlanyn. Ta ny h-obbraidyn jannoo ymmyd jeh aght obbraghey carbid, as ny h-aghtyn ta bentyn rish y chiarail shen goaill reaghey argid, leighoilidyn as polaseeyn stiagh 'syn earroo. 'Sy çhynskyl arraghey, foddee dy vel obbraidyn as shellooderys yn 'o-strughtoor ayns shelloo theayagh ny ayns shelloo preevaadjagh, y shellooderys shen croghit er çheer as mod.
Foddee dy vel arraghey troailtee ny arraghey theayagh, raad dy vel obbreyderyn kiarail shirveishyn skedjallit, ny ny arraghey preevadjagh. Haink er arraghey lughtee dy ve jeerit er cummeydaneaghey, ga dy vel arraghey lughtee thummidagh ymmydit ry hoi thummidyn mooarey dy nheeghyn foddey-heilltagh. Ta scansh vooar ec yn arraghey ayns bishaghey tarmaynagh as cruinneydaght, agh ta builley foudagh echey er y çhymmyltaght. Choud's ta argid choonee currit ayn liorish reiltyssyn, ta plannal mie ymmyrçhagh dys raad y hoyrt da stroo mie ny traghtey, as dys smaght y chur er surlley baljagh.
Claare lioaragh[reagh]
- Bardi, Edward; John Coyle as Robert Novack (2006). Management of Transportation. Thomson South-Western. ISBN 0-324-31443. (Baarle)
- Chopra, Sunil as Peter Meindl (2007). Supply Chain Management. Pearson. ISBN 0-13-208608-5. (Baarle)
- Cooper, Chris; John Fletcher; David Gilbert; Stephen Wanhill as Rebecca Shepherd (1998). Tourism Principles and Practice, 2-oo, Harlow: Longman. ISBN 0-582-31275-6. (Baarle)
- Lay, Maxwell G (1992). Ways of the World: A History of the World's Roads and of the Vehicles that Used Them. Rutgers University Press. ISBN 0813526914. (Baarle)
- Stopford, Martin (1997). Maritime Economics. Lunnin: Routledge. ISBN 0-415-15310-7. (Baarle)


text:
Na Sia Nàiseanan
Se co-fharpais rugbaidh eadar-nàiseanta sa tha anns na Sia Nàiseanan. B' àbhaist dha a bhith na Còig Nàiseanan air, ach thàinig an Eadailt a-staigh o chionn 2000.
Bidh na sgiobaichean seo a' cluich ann -
Se fear den co-fharpaisean rugbaidh as motha san t-saoghail còmhla ris na Trì Nàiseanan (Tri Nations)
Làthairean làithreach[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2008, bha na gèamaichean air cluich sna làthairean a leantainn -
- Alba: Achadh Moire/Murrayfield, Dùn Èideann
- A' Chuimrigh: Stadiwm y Mileniwm/Millennium Stadium, Caerdydd
- An Eadailt: Stadio Flaminio, an Ròimh
- Èirinn: Páirc an Chrócaigh/Croke Park, Baile Átha Cliath (mar is àbhaist Lansdowne Road)
- An Fhraing Stade de France, Saint-Denis (faisg air Pàras)
- Sasainn: Twickenham, Lunnainn


text:
Feannagan ùra do dh'Eurabol
- 7 An Cèitean 2014
Thèid ath-bheothachadh a thoirt air dòigh àiteachais thraidiseanta ann an Eurabol ann an Cataibh agus urras na sgìre am measg na fhuair airgead bho sgeama na companaidh SSE 'son phròiseactan coimhearsnachd.
Cleachdaidh a' bhuidheann £20,000 a fhuair iad airson fearann a cheannach bho Choimisean nan Coilltearachd, agus thèid feannagan a dhèanamh ann a-rithist.
Bha feannagan air an làraich uair - an aon àite, thathas a' tuigsinn, air taobh sear na Gàidhealtachd far an robh feannagan.
Bha feannagan glè chumanta air a' chosta an iar agus anns na h-Eileanan, agus tha cuid air an taobh an iar fhathast gan obrachadh.
Bhiodh muinntir a' bhaile gan àiteachd a chùm am bìdh fhèin.
Ionnsachadh
"Bha e na chleachdadh anns na linntean a chaidh seachad aig teaghlaichean anns a' choimhearsnachd a tha seo gum biodh na feannagan aca fhèin aca, 's gum biodh iad gan obrachadh gu cruaidh," thuirt an t-Urr. Donnchadh MacLeòid a tha a' fuireach san sgìre.
"Bha sin a' dol air adhart fad ghinealaichean. Ach an uair sin, suas mu àm an Dàrna Cogaidh, bha na fir air falbh, 's bha na boireannaich, 's ann aca a bha a' chuid mhòr den obair ri dhèanamh, 's bha e gu math cruaidh orra 's mar sin air adhart.
"Beag air bheag, thòisich iad tha mi a' smaoineachadh dìreach a' leigeil seachad an t-seòrsa obrach a bha sin.
"An dèidh dhan Dàrna Cogadh a bhith seachad, 's anns na bliadhnaichean an dèidh sin, cha-mhòr dìreach nach deach e à bith uile gu lèir.
"'S e fìor thogail a th' ann dhan choimhearsnachd a tha seo gu bheil SSE airson an t-airgead a thoirt seachad, agus tha mi a' tuigsinn gu bheil 33 teaghlaichean mar-thà air a ràdh gum biodh ùidh aca ann a bhith an sàs ann.
"Tha mi glè chinnteach gun tèid cur ri àireamh nan teaghlaichean sin aon uair 's gun cluinn iad an naidheachd mhìorbhaileach a tha seo.
"Bidh a h-uile seòrsa rud a' fàs ann. Bidh arbhair, buntàta, 's bidh dìreach rud sam bith a tha na teaghlaichean fhèin ag iarraidh.
"Faodaidh iad a chur - cho fad 's a tha e freagarrach - agus iad a bhith ag obrachadh còmhla.
A-muigh còmhla
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil e uabhasach cudromach cuideachd gum bi an òigridh a tha a' fuireach anns an sgìre a' faighinn eòlais air an t-seòrsa sgil a th' air a ghabhail a-steach ann a bhith a' cur nithean eadar-dhealaichte, agus gum bi sin tòrr nas buannachdail dhaibh na dìreach a bhith a' suidhe a-staigh no a bhith air beulaibh sgrìonaichean de gach seòrsa.
"Tha seo a' toirt dhaibh cothrom dìreach a bhith a-muigh còmhla ri chèile, gu h-àraid nuair a tha là math ann, 's tha e a' toirt dhaibh eacarsaich.
"'S tha e a' toirt dhaibh eòlais air eachdraidh na sgìre.
"Tha mi a' creidsinn gum bi na seann daoine ag innse dhaibh gur ann mar seo a bhiodh iad a' cur a' bhuntàt' 's gur ann mar siud a bhiodh iad a' cur an eòrna.
"Tha fhios gu bheil iad a' dol a dh'fhoghlam mòran às seo nach ionnsaicheadh iad gu bràth ann an sgoil.
"'S tha e math gu bheil a' choimhearsnachd a' faighinn cothrom a bhith a' teagasg nan sgilean a tha sin dhan ghinealach a tha ag èirigh 's dhan ghinealach a bhios ann nar dèidh," thuirt e.
Tha dùil gun tèid na ciad chuibhreannan de 1/4 acaire a thoirt seachad an ath-bhliadhna.


text:
Salm 68
Tha an t-salm seo a’ dèiligeadh ri iomadh cuspair, le cuid de na rannan air an sgrìobhadh ann an diofar stoidhlean. Bhon toiseach, suas gu rann ochd-deug thathas air an sgrìobhadh le dreach duanaig fhads a tha na rannan às-dèidh sin gu trichead sa còig (19-35) nas coltaiche ri laoidh. Tha cuid air a ràdh gur dòcha gur e measgachadh a tha seo de dhiofar òrain is laoidhean.
‘S e am prìomh chuspair cumhachd Dhè; ‘san t-àm a dh’fhalbh, ‘san t-àm a bh’ann, agus ‘san t-àm ri teachd leis an fhiosrachadh air a tharraing à eachdraidh Israel.
Tha Dia air ainmeachadh mar cheannard, a’ seasamh air beulaibh nan daoine aige, agus e gan dìon agus a’ toirt mathanais dhaibh.
Thathar a’ tòiseachadh leis an ecsodus a-mach às an Eiphit agus a’ crìochnachadh le Dia ann an Zion.
Dìreach mar a fhuair an t-sluaigh taic bho Dhia anns na bliadhnachan a chaidh, tha e fhathast gan cuideachadh agus gam beannachadh gach latha.
Tha an t-salm a’ toirt ìomhaigh dhuinn de chaismeachd aig fèis, a’ moladh Dhè agus a’ sealltainn mar a chaidh a chrùnadh mar Rìgh. Tha Benhamin agus Judah an-làthair bho na treubhan mu dheas, agus Zebulun agus Naphtali bho na treubhan mu thuath.
Tha beannachdan Dhè anns an t-àm a dh’fhalbh agus an t-àm a th’ann gan cleachdadh mar fhianais gum bi an Tìghearna buadhach san an àm ri teachd. Tha iad a’ toirt cuireadh seachad don h-uile nàisean Dia aithneachadh agus a mholadh.


text:
Ezequiel Hurtado
Susbaint
Ezequiel Hurtado
B’ e Ezequiel Hurtado Hurtado fear-poileataigs, saighdear agus stàitire à Coloimbia[1], a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1883 agus 1884.[2][3]. Rugadh e ann an Silvia, anns a’ Chauca air 14mh an Dùbhlachd 1825 agus dh’eug e ann am Popayán 4mh an t-Sultain 1890. Mac Nicolás Hurtado agus María Trinidad Hurtado, fhuair Ezequiel Hurtado a chuid fhoghlaim anns an sgoil San José agus an dèidh sin dh’ionnsaich e Lagh aig Oilthigh Chauca, far an tug e ceum air 27mh am Faoilleach 1852. An uair sin bha e na ollamh aig an oilthigh sin.[4]
Anns na Cogaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a’ chiad bhlas a’ chogaidh ann an 1851, nuair a bha e an sàs ann an dìon bunaite laghail na dùthcha. Thoisich a bheatha armailt poiliteagach ceart gu leòr dà bhliadhna an dèidh sin, nuair a bha e an sàs anns na sabaidean an aghaidh an deachdaire José María Melo ri taobh a' Pàrtaidh Libearalach. Bho 1860, bheireadh e pàirt anns na còmhragan rèabhlaideach an aghaidh Riaghaltas an Tòraidh Mariano Ospina Pérez. A bharrachd air sin bha e am measg na feachd aig an t-Seanalair Tomás Cipriano de Mosquera is bhuannaich iad ann an 1861; Fhuair e an rang dhe Seanalair an Airm air a sgàth. An dèidh sin bha e an sàs ann am Mòr-dhail a’ Chauca agus e iomadh thuras am broinn a’ Bhuidhne Riaghlaidh na Stàite co-dhiù. A bharrachd air sin, thug e pàirt anns a’ Cho-Chruinneachaidh dhe Rionegro, a chuir Bun-Reachd 1863 air dòigh.
Anns a' Phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh sin, ann an 1868, chaidh e a thaghadh mar Riochdaire dhan Mhòr-dhail agus an uair sin mar Sheanadair. Chaidh e a dh’ainmeachadh ministear a’ chogaidh is a’ Chabhlaich leis a’ cheann-suidhe Julián Trujillo Largacha ann an 1878 agus an ceann bhliadhna chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe (Riaghladair) Stàit Fèin-riaghlach A’ Chauca, airson teirm dhe ceithir bliadhnachan (1879 - 1883); Fhuair e an dreuchd sin tron "Rèabhlaid A’ Ghiblein" (1879), leis na seanalairean Eliseo Payán agus Juan de Dios Ulloa os a chionn, is iad nan riochdairean co-bhann dhe na daoine aig Mosquera agus daoine neo-eisimeileach a bha an aghaidh na mì-ghnàthachaidhean a rinn na daoine radaigeach.
Nuair a leig e an dreuchd sin ann an 1883, chaidh e a thaghadh leis a’ Mhòr-dhail mar neach-ainmichte gu Ceannas na Dùthcha agus chaidh e a dh’ainmeachadh mar Bhritheamh Àrd-Chùirt a' Cheartais cuideachd. Le sin chleachdadh e còirichean a’ chinn-suidhe eadar an Giblean agus an Lùnasdal 1884, air sàilleabh na dàlach a bha aig Rafael Núñez airson an dreuchd fhaighinn. Nuair a chuir e a Bhuidheann Riaghlaidh air dòigh thug e na raoin-ùghdarrasan dhe Riaghaltas (ministrealachd na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh), Maoineachadh, Ionmhas, Leasachadh, Dùthchannan Cèin, Foghlam agus Cogadh gu Manuel M. Castro, Felipe Angulo, Mariano Tanco y José María Caro, José J. Vargas, Eustorgio Salgar, Napoleón Borrero agus José María Campo Serrano fa leth.
Fhuair e dreuchdan cudromach seadh anns a’ Chauca, seadh aig ìre nàiseanta, bha e na Bhritheamh aig Taigh-cùirte a’ Chauca agus aig Àrd-Chùirt a' Cheartais, eadar dreuchdan eile cargos. A bharrachd air sin , bha e an sàs anns a’ ghnìomhachas na Cairte-Gheal (neo Quinine) anns an Stàit sin.
An dèidh a’ chinneas fhàgail thug e fuidse do Phròiseact an Ath-Bheòthachaidh a bha aig Núñez, ann an Cogadh ann an 1885, agus chuir iad dhan phrìosan e, far an d’ fhuair e fìor dhroch làimhseachadh, an uair sin thilg iad a-mach an dùthaich e gu Costa Rica; fhuair e cead airson tilleadh ann an 1889, far an do bhàsaich e an ceann greis.
Tha an duslach aige na laighe ann an Teampall nan Urramach (El Panteón de los Próceres) anns a’ bhaile Popayán ann an (Cauca), coisrigte ann an 1940 leis a' Cheann-suidhe Guillermo León Valencia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Heertçh
She ellanragh anerit eh Heertçh (Gaelg Albinagh: Hiort, Baarle: St Kilda). T'eh soit 64 km (40 mi) çheu heear heear hwoaie veih Ooisht y Twoaie 'sy Cheayn Sheear. T'eh goaill stiagh ny h-ellanyn smoo eearagh jeh Ellanyn Heear ny h-Albey. She Heertçh yn ellan smoo 'syn ellanragh, as she ayn ta ny h-eayninyn s'yrjey 'sy Reeriaght Unnaneysit. Ta tree ard-ellanyn elley 'syn ellanragh - Dùn, Soaigh, as Boraraigh. Ta ny h-ellanyn goll fo reirey ec Comhairle nan Eilean Siar.
Va deiney cummal er yn ellanragh er feie daa villey-bleeaney, agh cha row ny smoo na 180 deiney cummal er yn ellan traa erbee. Daag y pobble ym-lane yn ellanragh 'sy vlein 1930. Jiu, cha nel pobble beayn er yn ellan, faagail magh skimmee choadee, agh ta labreeyn freayltys, arryltee as oaylleeyn ceau tammylt ayn car y touree.
Ta'n ellanragh er fud goll fo shellooderys Urras Nàiseanta na h-Alba ("Treisht Ashoonagh ny h-Albey"). Haink er dy ve coontit myr fer jeh ny queig Buill Eiraghtagh Ghowanagh ayns Nalbin 'sy vlein 1986. Ta daa horçh jeh kirree lheah foast cummal er yn ellanragh - keyrrey Hoaigh, sorçh Noa-littagh, as keyrrey Voraraigh, sorçh jeh'n Eash Yiarn. She boayl sheelree da ram sorçhyn d'ushagyn marrey, goaill stiagh y gantyn hwoaie, y phibbin Atlantagh, as y foillan Albinagh. She fo-ghooieyn dooie Heertçh ad drean Heertçh as lugh faiyr Heertçh.
Çheer-oaylleeaght[reagh]
She Heertçh yn ellan smoo mastey ellanyn yn ellanree as eh 670 hectareyn (1,700 acreyn) er eaghtyr. T'eh jannoo seose 78% jeh eaghtyr thallooin yn ellanree. She Soaigh ("Ellan ny Geyrragh" y Loghlynish) y nah ellan smoo as eh 99 hectareyn (240 acreyn) er aghtyr. Ta Boraraigh ("Ellan y Doon") ny hrass ellan smoo as eh 86 hectareyn (210 acreyn) er eaghtyr. Ta Soaigh ny lhie 0.5 km (0.31 mi) çheu heear hwoaie veih Heertçh as ta Boraraigh ny lhie 6 km (4 mi) çheu hiar hwoaie veih Heertçh. Ta ellaneenyn as stackyn 'syn ellanragh goaill stiagh Stac an Àrmainn, Stac Lì as Stac Leibhinis. By chooid jeh Heertçh eh en ellan Dùn, ellan ta coadey Bàgh a' Bhaile ("Baie y Valley"), ny Am Baile ("Y Balley") dy mennick, veih ny geayaghyn neear yiass, as eh kianglt rish yn ard-ellan liorish arc najooragh. Ansherbee, cha nel yn arc shen foast er mayrn as eh scryssit foddey er dy henney.
She Conachair (430 m, 1,410 tr) er ellan Heertçh, beggan çheu hwoaie jeh'n valley, y boayl s'yrjey 'syn ellanragh. Ta Oiseabhal (290 m, 950 tr) ny lhie 'sy niar as ta Mullach Mòr (361 m, 1,185 tr) ny lhie çheu heear veih Conachair. Ta Ruadhbhal (137 m, 449 tr) as Mullach Bi (358 m, 1,175 tr) shassoo dy jeean mastey ny h-eayninyn heear noi'n Cheayn Sheear. She Mullach an Eilein (384 m, 1,260 tr) y boayl s'yrjey er Boraraigh as she Cnoc Glas (378 m, 1,240 tr) y boayl s'yrjey er Soaigh. Ta Stac an Àrmainn shassoo 196 m (643 tr) veih eaghtyr yn 'aarkey as ta Stac Lì shassoo 172 m (564 tr) er yrjid.
Galleree[reagh]
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Hiort.co.uk ec Urras Nàiseanta na h-Alba (Gaelg ny h-Albey)
- Plana Riaghlaidh Làrach Dualchas na Cruinne 2012–17 ("Plan Reillee Voayl Eiraghtagh Dowanagh 2012-17") (Gaelg ny h-Albey)
- St Kilda/Hiort ec Pròiseach nan Ealan


text:
Fear fo chasaid mu Chille Chuimein
- 3 An t-Sultain 2013
Chaidh casaid a chur air fireannach bho thaobh Sear na Gàidhealtachd ann an co-cheangail le aithrisean mu dhrabastachd agus droch dhìol aig Sgoil Abaid Chille Chuimein.
Thainig na casaidean am barr ann am prògram a' BhBC far an tuirt còignear a bha nan sgoilearan ann gun tug manaich ionnsaighean dhrabasta orra eadar 1953 agus 1974 aig Cille Chuimein agus sgoil-deasachaidh Carlekemp a bha a' cur sgoilearan ann.
Bhon uair sin, tha còrr air 50 duine eile air tighinn chun a' BhBC a ràdh gun deach ionnsaigh a thoirt orrasan.
Air a' mhìos a chaidh thuirt Poilis na h-Alba gun tàinig 20 duine thuca ag ràdh gun do fhulaing iad droch dhìol.
Tha iad ag obrachadh le feachdan eile anns an Rìoghachd Aonaichte agus thall-tharais.
B' ann às Astràilia a bha triùir de na manaich air an deach casaidean a chur ann an rannsachadh a' BhBC.
Thill iad ann nuair a dhùin Abaid Cille Chumein ann an 1993.
Tha an duine air an deach casaid a chur leis na poilis, 80, agus à toabh sear na Gàidhealtachd.
Chaidh aithisg bho Phoilis na h-Alba gu Oifis a' Chrùin agus Neach-Casaid a' Chrùin, agus tha dùil ris an duine sa Chùirt.


text:
Ally McCoist
'S e cluicheadair ball-coise a bh' ann an Alistar "Ally" Murdoch McCoist MBE (breith 24 den t-Sultain, 1962 ann am Bellshill). Chluich e mar cuspairiche, no "striker", agus chuir e seachad a chuid mhòr thìde a cluich airson Rangers agus tha tòrr dhaoine den bheachd gur e aon de na cuspairean is fheàrr ann an eachdraidh Rangers, agus ball-coise Albannach air fad, a bh' ann. Cluich e cuideachd airson Alba 61 turas agus fhuair e 17 tadhal do dhùthaich. Aig an àm seo tha e ag obair mar iar-mhanaidsear aig Rangers fo Walter Smith.


text:
1981
MCMLXXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Elias Canetti an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Màrt - Norbert Kiss, ann am Budapest. dealbhadair às An Ungair.
- 26 an t-Ògmhios - Jason Manford, actair telebhisean.
- 18 an t-Iuchar - Michiel Huisman, ann an Amstelveen. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 19 an t-Sultain - Yfke Sturm, ann an Almere. Modal às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an Cèitean - Odd Hassel, ann an Oslo. Ceimigear.
- 6 an Dàmhair - Anwar El Sadat, ann an Cairo. Fear-poileataigs às An Èipheit.


text:
1958
MCMLVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Boris Pasternak an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 2 an Damhair - Fhuair Gini a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 28 an Damhair - Chaidh Angelo Giuseppe Roncalli a thaghadh na Phàp.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Giblean - Coinneach MacAsgail, ann an Dùn Èideann. Fear-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 29 an Cèitean - Juan Ramón Jiménez, ann an San Juan. Sgrìobhadair às An Spàinn.
- 16 an t-Ògmhios - Imre Nagy, ann am Budapest. Fear-poileataigs às An Ungair.
- 20 an t-Ògmhios - Kurt Alder, ann an Köln. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 14 an Lùnasdal - Frédéric Joliot-Curie, ann am Paris. Ceimigear às An Fhraing.
- 22 an Lùnasdal - Roger Martin du Gard, ann an Sérigny (Orne). Sgrìobhadair àn An Fhraing.
- 24 an Lùnasdal - Johannes Gerhardus Strijdom, ann an iKapa. Fear-poileataigs à Afraga a Deas
- 9 an Damhair - Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, ann an Castel Gandolfo. Pàp às An Eadailt.


text:
Sheòirsea a Deas is na h-Eileanan Shandwich a Deas
'S e eileanan anns a’ Chuan Shiar a tha ann an Sheòirsea a Deas is na h-Eileanan Shandwich a Deas neo Georgia a Deas agus na h-Eileanan Shandwich a Deas[1] Tha iad suidhichte anns a’ Mhuir Scotia[2] san ear air Aimearaga a Deas agus sa tuath air an Antargtaga . 'S e King Edward Point am prìomh-bhaile aige.
'S e Sheòirsea a Deas an t-eilean as motha a tha ann, le 170 cilemeatair a leud ‘s 29 cilemeatair a dh’fhad.
'S e eileanan gu math iomalach a th' annta, chan eil daoine a’ fuireach an seo bho thus. An dràsda bidh dìreach an Coimiseanair agus luchd rannsachaidh a’ fuireach air an eilean fad na bliadhna. Tha bàtaichean cùirt-mhara air an t-slighe do dh'Antartaga a’ stad air an eilean cuideachd, mar sin dheth tha beagan turasachd ann. Tha taigh-tasgaidh ann an Grytviken.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714


text:
Cleopatra
B' e Ban-Rìgh bhon Èipheit a bh' ann an Cleopatra. B' e Cleopatra an t-ainm a bhitheadh aig a h-uile Ban-Rìgh anns an teaghlach Siol Ptolemy agus b' e an tè seo, Cleopatra VII, an tè a bu ainmeile.
Bha Cleopatra VII Philopator (Cathair Alastair, 70 R.C - Ibidem, 30 R.C) na ban-rìgh agus an pharoah mu dheireadh a bh' aig an Èipheit. Rinn i an cùis air na bràthrairean aice airson suidhe air an cathair-rìoghal an dèidh dhi Iulius Caesar pòsadh agus bha mac aice leis ged nach robh am pòsadh eadar iad laghal anns an Ròimh. An dèidh dhan a mhuirt aige bha i mar mnathan ri Marcus Antonius. An dèidh dhan an rìoghachd aice tuiteam fo smachd luchd eile chuir i às i fhèin le asp.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Inbhir Èireann
'S e baile ann am Moireabh a tha ann an Inbhir Èireann (Beurla: Findhorn).[1] Tha am baile suidhichte dìreach deas air Linne Mhoireibh. Tha Inbhir Èireann mu 3 mìltean iar-thuath air Cinn Lois agus mu 9 mìltean air falbh bho Fharrais. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 39′ 32.4″ Tuath agus 3° 36′ 39.6″ Iar.
Ann an 2001 bha 885 duine a' fuireach an seo. [2]
Anns an 17mh b’ e Inbhir Èireann am port mara a bu chudromaiche ann am Moireibh, bha bàtaichean a’ dol bhon an seo chun a h-uile port mara anns a' Chuan a Tuath agus gu bailtean timcheall Am Muir Baltach cuideachd.
Anns an 19mh bha gnìomhachas iasgaich gu math làidir anns a' bhaile.
'S e an taigh-seinnse Crown and Anchor Inn an togalach as sine anns a' baile, chaidh a thogail ann an 1739.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 47, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Cinn Lois is Inbhir Èireann
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NJ 039 643


text:
Cruinneadaireachd
’S e geoimeatras air uachdar cruinne a tha cruinneadaireachd agus tha i air leth feumail do mharaireachd agus do reul-eòlas. Air uachdar cruinne ’s e arc prìomh-chearcaill a tha an astar as giorra eadar dà phuing agus a tha a’ gabhail àite loidhne à geoimeatras raoin. Chionns gu bheil na prìomh-chearcallan uile a’ trasnadh, chan eil loidhnichean co-shìnte ann mar a th’ ann an geoimeatras raoin. Mar sin, ’s e geoimeatras neo-Eoclaideach (geoimeatras eileapsach) a tha cruinneadaireachd.
Susbaint
- 1 Prìomh-chearcallan agus cearcallan beaga
- 2 Ceàrn co-chruinnein
- 3 Triantan co-chruinnein
- 4 Domhan-fhad agus domhan-leud
- 5 Triantanachd cho-chruinnein
Prìomh-chearcallan agus cearcallan beaga[deasaich | deasaich an tùs]
’S e cearcall a tha eadar-ghearradh cruinne agus raon. Ma tha an raon tro mheadhan na cruinne, tha radius a’ chearcaill agus radius na cruinne co-ionnan agus ’s e prìomh-chearcall a th’ ann (me. AB anns an diagram). Mur eil an raon tro mheadhan na cruinne ’s e cearcall beag a th’ ann (me. CD anns an diagram). Nam biodh loidhne dhìreach ann tro mheadhan M na cruinne a tha ceart-cheàrnach ri raon a’ chearcaill, rachadh e tro uachdar na cruinne aig dà phuing (P agus P′ ) a tha pòlaichean a’ chearcaill. Tha dà chearcall co-shìnte ma tha na h-aon phòlaichean aca. Chan eil ach aon phrìomh-chearcall aig paidhir phòlaichean.
Ceàrn co-chruinnein[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceàrn co-chruinnein ann aig trasnadh dà phrìomh-chearcaill. Thèid mìneachadh air a dhèanamh air mar a leanas.
Beachdaich air na dà phrìomh-chearcall PA agus PB a tha a’ trasnadh aig a’ phuing P. Sgrìobh beantanan PS agus PT don dà phrìomh-chearcall fa leth. Tha PT ceart-cheàrnach do radius MP a’ phrìomh-chearcaill PB agus mar a tha e anns an raon PMB ’s ann a tha e co-shìnte ris an radius MB. Mar an ceudna tha PS co-shìnte ri MA. Tha an ceàrn SPT a’ dèanamh mìneachadh air a’ cheàrn co-chruinnein APB eadar na dà phrìomh-chearcall, agus tha seo agus an ceàrn AMB co-ionnan.
Triantan co-chruinnein[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha trì puingean air uachdar cruinne, faodar dà leth a dhèanamh air a’ chruinne ’s gum bi na trì puingean air an aon leth-chruinne. Ma tha na trì puingean seo air an ceangal le arcan phrìomh-chearcall ’s e triantan co-chruinnein a th’ ann. Anns an diagram, tha AB, BC agus CA na trì taobhan den triantan cho-chruinnein ABC. Tha faide arc a’ phrìomh-chearcaill BC:
-
- BC = r ceàrn BMC
far a bheil r a’ comharrachadh radius na cruinne, agus na ceàrnan air an tomhas le raidianan. Chionns gu bheil r cunbhalach, tha e uaireannan nas goireasaich faide arc a’ phrìomh-chearcaill a thomhas leis a’ cheàrn a nì e aig meadhan na cruinne. Mas e 60° a tha an ceàrn BMC , ’s e 60° a tha faide arc BC.
Triantain cheart-cheàrnach agus triantain cheathramhach[deasaich | deasaich an tùs]
Biodh ABC na triantan co-chruinnein, agus biodh A, B agus C nan ceàrn co-chruinnein aig gach gob.
- Nam biodh fear de na ceàrnan co-chruinnein 90°, ’s e triantan ceart-cheàrnach a bhiodh ann.
- Nam biodh fear de na taobhan 90°, ’s e triantan ceathramhach a bhiodh ann.
Domhan-fhad agus domhan-leud[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar a bheachdachadh air an t-saoghal airson adhbhair ghnìomhaich mar gum biodh e co-chruinnein. Tha e a’ cuartachadh mu thrast-thomhas TD far a bheil T aig a’ Phòl a Tuath agus D aig a’ Phòl a Deas. ’S e an crios-meadhain, no meadhan-chearcall na talmhainn, prìomh-chearcall nam pòlaichean seo.
’S e domhan-loidhne no meridian a tha gach leth-phrìomh-chearcall bho T gu D. Chionns gu bheil iad uile air prìomh-chearcallan tro pòlaichean a’ chrios-mheadhain, tha iad uile ceart-cheàrnach ris. Tha co-chòrdadh eadar-nàiseanta ann gu bheil am prìomh-mheridian am fear tron Amharclann Greenwich an Sasainn agus faodar suidheachadh gach meridian eile a thomhas leis a’ cheàrn co-chruinnein eadar esan agus am prìomh-mheridian. ’S e domhan-fhad mar ainm air a’ cheàrn co-chruinnein seo agus tha e air a thomhas bho 0° gu 180° iar, no ear, air Greenwich. Ma tha am prìomh-mheridian a’ trasnadh a’ chrios-mheadhain aig L, agus meridian eile a’ trasnadh aig K, tha an ceàrn co-chruinnein eatorra agus an ceàrn KML co-ionnan.
Tha feum air dara co-chomharra gus àite sam bith a lorg air loidhne an domhan-fhaid. Tha na cearcallan beaga co-phòlarach nas freagarraich agus iadsan co-shìnte ris a’ chrios-meadhain. Tha suidheachadh cearcaill bhig air a sheulachadh gu h-iomlan le faide arc air an domhan-loidhne eadar an cearcall beag agus an crios-mheadhain. Mar eisimpleir, tha puing A air a’ chearcall bheag AB a tha astar AK (no BL) bhon chrios-mheadhain. ’S e seo an ceàrn KMA (no LMB) agus ’s e domhan-leud a theirear ris. Tha domhan-leud air a thomhas bho 0° gu 90° tuath (no deas) air a’ chrios-mheadhain.
Chionns gu bheil radius na talmhainn mu 6,380 km (aig a’ chrios-mheadhain), ’s ann mu thimcheall 100 km a tha astar arc 1°. Tha puing ceàirn air a roinn na 60 mionaidean agus gach mionaid air a roinn na 60 diog. Nam biodh feum ann ach an dealachadh a dhèanamh eadar mionaidean arc agus mionaidean uarach, theireadh arc-mhionaid agus arc-dhiog ris. ’S ann mu thimcheall 30 m a tha astar arc-dhiog. Thathar a’ lorg àite sam bith air an talamh gu h-eagnaidh, mar eisimpleir:
-
- 2° 9′ 31.43″ I, 55° 57′ 26.81″ T
- 63° 42′ 34.84″ I, 44° 39′ 32.73″ T
far a bheil ′ agus ″ a’ comharrachadh mhionaidean agus dhiogan, agus I, E, T no D a’ comharrachadh iar/ear air Greenwich agus tuath/deas air a’ chrios-mheadhain.
Triantanachd cho-chruinnein[deasaich | deasaich an tùs]
Biodh ABC na triantan co-chruinnein, agus biodh A, B agus C nan ceàrn co-chruinnein aig gach gob an triantain. Biodh a, b agus c nam faide arc mu choinneimh nan ceàrnan A, B agus C fa leth. Gabhar a dhearbhadh gu bheil:


text:
Port-Joinville
‘S e baile beag agus port[1] air an àirde an iar-thuath na Frainge a th’ ann am Port-Joinville Tha e suidhichte aig ìre na mara, air an ceann a tuath an eilein Île d'Yeu, anns an sgìre (Fraingis: Département) Vendée anns an roinn (Fraingis: Région) Pays de la Loire, 423km air falbh bho Pharis, Prìomh-bhaile na dùthcha, agus 589km bho Lille.[2] Tha àireamh-sluaigh dhe 4,961 air an eilean air leth is mu 2,000 dhuibh anns a’ bhaile fhèin.[3] Chaidh ainm a’ bhaile atharrachadh ann an 1846 bho Port aux Bretons (Gàidhlig: Port nam Breatannach). Fhuair e an t-ainm bho phrionnsa na Frainge a bha beò aig an àm.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail Philippe Pétain ann am prìosan an seo ann an 1951.


text:
Leòmhann-làir
'S e seòrsa snàigein a tha ann an leòmhann-làir[1] (iolra: leòmhainn-làir) no caimileon[2][3] (iolra: caimileoin). Tha iad nan seòrsa dearc-luachrach, agus tha iad ainmeil airson a' chumachd aca gu bhith ag atharrachadh an dath orra. Tha earball fada air, agus teanga nas fhaide a chleachd iad gus fridean a’ sealg.
- Leòmhann-làir Pharson (Beurla:Parson's chameleon)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 9 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 9 Faoi. 2015


text:
Kl.
Mochta dalta Fetgna episcopus Áird Macha quieuit.
Cumusc cengigis a n-Árd Macha etir Cinel nEógain & Ulltu dú a ttorchair sochaidhe .i. eidir Aidéid mac Laigne & Flaithbertach mac Murchadha cor sgar Mael Brígde. Ríar Maoilbrigde iar sin et enigh Padraicc ó cuigedaibh hErend la gabail a n-aitire tricha secht ccumal et {MS folio 193va(289a)}cethrar hi crocaib ó Ulltaibh cenmothád cealla et manchu.
Riaccán mac Ectigern rí h. cCinnsiolaigh moritur.
Becc mac Ermain rí Uladh occisus est la Aitéid.
Kl.
Lachtnan mac Maeil Ciaráin rí Teabtha moritur.
Níall mac Laoguire rí na Dese moritur.
Faolán mac Gúaire rí h. cCinsiolaigh moritur.
Kl.
Duplactna mac Maoilgúaire rí Caisil moritur.
Maolpedair mac Cuáin episcopus Tire da Glas comurba Brenaindquieuit.
Ceallach mac Flannagáin ri Bregh occisus est o Fhogartach mac Tolairg.
Muiredach mac Eochagáin leithrí Uladh occisus est o Aitéd mac Laigne.
Maolaichen episcopus Áird Macha quieuit.
Kl.
Blathmac princeps Cluana Muc Nois .i. mac Taircedaigh do Breghmainib quieuit.
Ár Gall la Conaille & la Aiteid mac Laigne in qua ciciderunt Amlaibh h. Imair et Glun Tradna mac Glúin Iaráinn cum .dccc.
p.150
Scolaige mac Macáin rí Dealb{MS folio 193vb(289b)}na Bethra do marbadh la muintir Cluana Muc Nois conidh indside ro marbadh Maolacaidh. Maolacaidh tanaise Cluana Muc Nois & princeps Damainsi {do rad fri bas conadh baoi cinta do i mmarbadh Scolaighe} do dol martra la Delbna Betra a ndigail Scolaige.
Saorbretach mac Conaid sap{i}ens et episcopus & princeps Corcaighe quieuit.
Flann mac Lonain Firgil Gaedeal .i. primfile Gaoideal do marbadh d'Uíbh Cuirrbuide .i. o hUibh Fothaidh ag Loch da Caoch a n-Desibh Muman +.
Flaithbertach mac Murchadha ri Ailigh occisus est la hU Breasail.
Kl.
Cathraoinedh ria Maolfinnain mac Flandagain is Rait Cro for Ulltaibh & for Dál Araidhe ubi multi ceciderunt um Muircertach mac Edigh ri Dail Araidhe & im mac Maoil Mocherge .i. Aindiarraidh mac Indreactaigh ri Leite Cathail. Aidéid mac Laigne uulneratus euasit.
Uathmuran mac Concupair rí h. fFoilge a suis.
Inradh Connact la Flann mac Maoilseclainn et a geill do thobach.


text:
Bàrdachd na Roinn-Eòrpa an Gàidhlig
BÀRDACHD EÒRPACH ANN AN GÀIDHLIG
Fad na leth-cheud bliadhna a dheasaich Ruaraidh MacThòmais GAIRM, thug e cothrom do dh’ iomadh bàrd iomraiteach agus ùr an obair a dh’ fhoillseachadh air duilleagan na h-irise. Cuideachd chlò-bhuail e mòran eadar-theangachaidhean de bhàrdachd coigreach. Chaidh a mhòr-chuid de na eadar-theagachaidhean seo an sgrìobhadh gu tùsail ann an cànanan Eòrpach, agus ann an 1990, dh’ fhoillsich GAIRM taghadh de na duain a nochdadh bho àm gu àm anns an iris, agus cuid a chaidh an eadar-theangachadh air son an leabhar. Chuireadh an cruinneachadh seo le chèile ann an leabhar eireachdail leis an tiotal Bàrdachd na Roinn-Eòrpa an Gàidhlig, deasaichte le Ruaridh MacThomais. Bha 25 eadar-theangairean air an riochdachadh le barrachd air 100 duan, bho chòrr is fichead cànan, mar eisimpleir Fraingis, Gearmailtis, Beurla, Ruiseanais is Spàinnis. Eadar na bàird a rinn na h-eadar-theangachaidhean bha àireamh ainmean àithnichte: Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a' Ghobhainn, Anna Frater, Maoilios Caimbeul, Deòrsa Caimbeul Hay, agus eile.


text:
Cogadh a' Chaidreachais Thrìpilte
‘S e an cogadh na bu mhotha agus na b’ fhuiltiche fad an 19mh Linn ann an Aimearaga a Deas, eadar Paraguaidh air an darna thaobh agus An Argantain, Braisil agus Uruguaidh air an taobh eile, a bh’ ann Cogadh a’ Chaidreachais Thrìpilte (ainm anns an Argantain agus Uruguaidh), Cogadh Pharaguaidh (ainm ann am Braisil) neo An Cogadh Mòr (ainm ann am Paraguaidh). Tha na daoine ann am Paraguaidh agus eachdraichean na làimhe chlì anns an Argantain dhen bheachd gur e An Rìoghachd Aonaichte,[1] a thug iasdan dhan chaidreachas a bha ri cùlaibh a’ chogadh,[2] is Lunnainn ag iarraidh milleadh a dhèanamh dha na gnìomhasan ann am Paraguaidh, ach thathar ag ràdh ann am Braisil, Uruguaidh agus An Argantain, gu h-oifigeil, gur e ionnsaighean Pharaguaidh fhèin a bha na bu choireach.[3]
Thòisich an cogadh ann an 1864 nuair a thug Paraguaidh ionnsaigh air Braisil,[4] is iad a’ dìon Uruguaidh, a bha a’ fulang a' Cogaidh Shìobhalta aig an àm. Thug na trì dùthchannan eile ionnsaigh air Paraguaidh cuideachd, is mhair an cogadh 6 bliadhna. Cha b’ urrainn do Pharaguaidh ruaig a chur air na feachdan sin is chaill iad an cogadh ann an dòigh doirbh, marbhtach: chum An Argantain agus Braisil 169.174 km² dhe fhearainn, is thuit àireamh-sluaigh Pharaguaidh bho 1,525,000 ron chogadh gu 221,000, is dìreach 28,000 fìreanaich nam measg. A bharrachd air sin, b’ fheudar do Pharaguaidh iasadan dhe £3,220,000 a phàigheadh dhan na bancaichean ann an Sasainn. Bha na h-iasadan aig dùthchannan a’ chaidreachais uabhasach àrd cuideachd is bha an sgìre ann an droch staing an eaconomaidh fad bliadhnaichean an dèidh a’ chogaidh.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Miguel Angel Centeno, Blood and Debt: War and the Nation-State in Latin America, University Park, PA: Pennsylvania State University Press, 1957
- ↑ Eduardo Galeano, Las Venas Abiertas de América Latina, ISBN 950-895-094-3
- ↑ Mflor
- ↑ Ed Histórica
- ↑ Mflor
Ceanglaichean A-Mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Monografías
- Los conjurados del Quilombo del Gran Chaco, Augusto Roa Bastos is càch, 2001, ISBN 978-950-511-682-9
- Guerrapy


text:
Ard-firryn jiarg
She lus 'sy chynney Lamiaceae eh ard-firryn jiarg (Lamium purpureum). T'eh gaase er feie yn Europey as 'syn Aishey, ayns banjee ny keyljyn, er thalloo tash.
Jalloo-oaylleeaght[reagh]
She lus lussagh t'ayn. T'eh gaase dys 20 kentimeadar er yrjid. Ta ny duillagyn echey oochrooagh dys cree-chrooagh as ta oirr tonnagh dys saue-eeacklagh oc. T'ad jiargaghey faggys da kione y lus. T'ad gollrish duillagyn undaagee, agh cha nel ad cur gah. T'eh cur magh blaaghyn jiargey-gorrym, cosoylagh rish blaaghyn slaanee.
Ymmyd[reagh]
Ta ny duillagyn aegey yn-ee, as t'ad jannoo glassan assdaue. T'eh scanshoil da shellanyn, er y fa dy nod eh cur magh blaaghyn car ny bleeaney ny keayrtyn.


text:
Categories
Archives
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Archive for the Category: Gàidhlig
Fraingis
Cha robh ceannabhaidh an còmhlain còmhraidh Fraingise ann anocht a chor ‘s gun robh i tinn. Nuair a tha i ann, bidh sinn a’ bruidhinn ann an Fraingis, gu beag-nithe, ach nuair nach eil i ann, bidh sinn a’ bhruidinn measgachadh de Fraingis, Beurla agus Cuimris. Anocht bha sinn a’ bruidhinn mu dhéidhinn làithean-saora, obair […]
A’ Challaid
Tha callaid phriobaid i mo ghàrradh agus bha i a’ fàs ro ard agus ro bhagaideach, mar sin dheth ghearr mi i an dé. Ba mhath leam cuidhteas a fhaigh dhith gu léir, ach s’e obair mòr mòr a th’ann, agus tha mi a’ dèanamh sin beag air bheag. Bha seisean math nam thaigh an-diugh, […]
Cearcall còmhraidh iol-chainnteach
Bha ceathrar againn ann ann an cearcall còmhraidh iol-chainnteach an-raoir, fiù balach às an t-Suain a bhith Suainis, Beurla agus Innis Tìlis fileanta aige, agus a bhith ag ionnsachadh cànanachas. Bhruidhinn sinn mu dhéidhinn na cànain Lochlannaiche agus iommadh rud eile. An-diugh thàinig mo chlàirneid air ais an-déidh càiridhean, agus tha i fada nas fheàrr […]
Cuisleanan-bhinn
Sheinn mi cuisleanan-bhinn ri mo chairdean madainn an-diugh, agus sheinn sinn fuinn clasaigeach, agus fuinn a Alba, às a’ Ghearmailt agus a Hawai’i. An-déigh lòn sheinn mi fuinn clasaigeach air mo ghiotàr, dh’fheagair mi puist-dhealain, agus chuir mi òran agus alt ùr air mo làrach-linn. Tha mi a’ dul chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach anochd. […]
DiDòmhnaich ciùine
Cha do rinn mi móran an-diugh. Rinn mi beagan obair sa mhadainn, agus an déidh lòn chaidh mi chun an oll-mhargadh, agus leugh mi labhar inntinneach mu dhéidhinn mapichean. Tha a’ ghrian a’ deàrrsadh a-nis agus tha mi a’ dol air chuirt. Ní dhearna mé móran inniu. Rinne mé beagan obair sa mhaidin, agus i […]
An rathad lùbach gu Cemaes
An raoir chaidh mi gu seisean òran ann taigh-samhraidh ann an gàrradh taigh caraid. Bha sinn a’ tionnsgnadh òrain ùr, agus a’ seinn òrain a sgrìobh mise, agus òrain eile tha sinn eòlach aca. Bha spòrs is mireadh againn. An-duigh chaidh mi gu seisean òran ann an Cemaes faisg air Machynlleth. Bha daoine ann as […]
Na Ruisich
Bha i a’ dòrtadh feasgar an-dé, agus thàinig na Ruisich air ais gu moch. Bhruidhinn sinn ri chéile gu ceann greise, agus an-sin chaidh sinn gu taigh-òsda an Tap & Spile agus dh’ith sinn dinnear an-siud. As déidh sin chaidh sinn gu taigh-òsda eile chun mo chàirdean anns an còmhlan còmhraidh Fraingise a choinneachadh. Cha […]
Ruisis
Thàinig na couch surfers Ruiseach aig uair an-diugh, agus an déidh còmhradh goirid, chaidh iad gu Beaumaris agus timcheall Anglesey. Bidh sinn a’ coinneachadh ri chéile anocht ann an taigh-òsta, agus bidh mi a’ feuchainn Ruisis a’ bhruidhinn riutha. Tháinig na couch surfers Rúiseach ag an haon a chlog inniu, agus i ndiaidh cómhrá gearr, […]
Seisean
Bha seisean math nam thaigh an-diugh, agus bha ceathrar againn ann an t-seachdain seo. Sheinn sinn measgachadh de puirt-cruinn, ridhleachan, córn-phìoban agus puirt eile air caochladh innealean-ciùil, mar is àbhaist. A-màireach bidh dithis couchsurfers às an Ruis a’ fuirich leam, agus bidh fàth agam Ruisis a’ bruidhinn riutha. Tha fadachd orm ris. Bhí seisiún maith […]
Cailín na Gruaige Báine
An-diugh chlaraich mi òran eile anns a’ Ghàidhlig na h-Éireann ris an canar Cailín na Gruaige Báine. Rinn mi deannan clàraidhean, agus chan eil mi làn sàsta dhiubh fhathast. Bidh mi a’ feuchainn clàradh nas fhearr a dhèanamh a-màireach, ‘s dòcha. Inniu chláraigh mé amhrán Gaeilge eile darb ainm Cailín na Gruaige Báine. Rinne mé […]


text:
Connrag
'S e aon seòrsa de dh'fhogharan a tha ann an connragan. Thathar gan cruthachadh le bacadh sèideadh a-mach an adhair le teanga, fiaclan agus mar sin sìos. Oir tha nas motha de na connragan ann na tha litrichean ann, bha aibidil eadar-nàiseanta fogharach air a dhèanamh air an son, agus tha cànanan fhèin a' cleachdadh dà no trì (no nas motha) litrichean airson aon chonnrag a sgrìobhadh.
Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì connragan deug sa Ghàidhlig:
- bileach: b, m, p, f
- deudach: d, n, t, l, s
- vèilearach: c, g
agus "h". Tha na fuaimean aca ag atharrachaidh a-rèir càit' a bheil iad anns an fhacal, a bheil iad air leantainn le "h", agus a bheil fuaimreagan caola no leathann romhpa agus/no as an dèidh.


text:
Punc
Thòisich punc anns na seachdadan leis Na Ramones anns na Stàitean Aonaichte agus Na Sex Pistols ann am Breatainn. 'S e nòs-ciùil luath, garbh a th' ann, gu tric a-mach air poileataics agus cuideachd an aghaidh ùghdarras agus comann a' mhòr-shluaigh.
Leudaich an nòs-ciùil seo gu iomadach seòrsaichean agus stoidhlichean eadar-dhealaichte rè nam bliadhnaichean. Anns na naochadan, shoirbhich còmhlanan punc mar a leithid Nirvana agus Greenday anns an t-saoghal chiùil pop mar nach do shoirbhich còmhlan punc sam bith eile gu ruige sin, ach chanadh cuid, leis an t-soirbheas sin, gun do leig iad seachad spiorad agus feallsanachd a' chiùil.
'S ann ann an 2005 a thàinig meur ùr de punc am bàrr agus 's e sin punc Gàidhlig leis an dà chlàr làn Gàidhlig a thàinig a-mach le Oi Polloi agus Mill a h-Uile Rud san aon mhìos.


text:
Eaconamaidh Eileanach a' fulang ri linn dìth RET bathair
- 21 An Dùbhlachd 2012
Tha rannsachadh a dh'iarr Riaghaltas na h-Alba a' nochdadh gun robh call ann do dh'eaconamaidh nan Eilean Siar, Cholla agus Thiriodh ri linn mar a chaidh stad a chur air faraidhean RET airson charbadan bathair.
Cho-dhùin an sgrùdadh cuideachd gun robh companaidhean làraidhean ceart a bhith ag ràdh gun tug iadsan na buannachdan a bha iad a' faighinn à RET dhan luchd-ceannaich.
Chosg an rannsachadh a rinn MVA Consultancy £50,000.
Tha e a' dearbhadh gun tug companaidhean làraidhean buannachdan RET do luchd-ceannaich le bhith a' cumail phrìsean rèidh fad ceithir bliadhna.
Bha ministearan ag ràdh nach deach na buannachdan a roinn a-mach.
Thuirt an rannsachadh gun do bhrosnaich faraidhean RET eaconamaidh nan eilean, ach gu bheil mar a chaidh faraidhean bathair RET a stad, agus àrdachadh 50% a chur air faraidhean bathair sa Ghiblean, a' dèanamh call gu mòr air an econamaidh.
'S e na roinnean sna sgìrean as laige, leithid Uibhist is Barraigh as motha tha a' fulang, agus tha margaidean agus cosnaidhean gan call.
Thuirt BPA na sgìre, Alasdair Allan, nach fhaca esan an aithisg fhathast.
Thuirt labhraiche do Chòmhdhail Alba gu bheil iad a' cosg £2m airson àrdachadh faraidhean bathair a chumail aig 10% an aite an 34% san fharsainneachd ris an robh dùil.


text:
handshift indicated but the reference letter is missing; handshift tag placed here pro. tem.[I] Calann Enair for Luan & iii uathad fuirri, m.ccc.xxx.
p.268
Magnus mac Aeda Breifnig h.
Concobair do marbad la
2] Cathal mac Aeda meic Eogain h. Concobair hi Ferann na
3] Darach & Simann mac ind Fhailgig do marbad mar aen ris.
Ammus longpuirt le Toirrdelbach h.
Concobair ar Baitter
5] [A] mac Uilliam Burc a Lecmaig a Moig Luirg & a ruagad as-side
6] co Cairthi Liacc Fada, & Gilliberd Mac Goisdelb tigerna Slebi
7] Luga do techt fedan mor i furtacht Meic Uilliam Burc, & Tomaltach
8] Mac Dondchada do techt fedan aili i furtacht Meic Uilliam.
9] Et impud dona sluagaib-sin diblin{folio 33a}aib ar h. Conchobair
10] co rancadar Ad Disirt Nuadan, & becan do muintir h. Conchobair
11] do marbad fon ath .i. Donnchad mac Domnaill Mec Mathgamna
12] & Mac Gilla Comgan & daine eli bos nach arimther sunn, & h.
13] Conchobair do imtecht co beoda nosmar isna Tuathaib iar sin.
14] Et gabais Mac Uilliam longport an adaig-sin a Cill Lomad ar
15] inchaib h. Conchobair. Sluag Condacht uli do tinol do Mac
16] Uilliam etir Gall & Gaidela do gabail rigi Connacht do fein iar sin.
17] Sith cunail cardemail do denam do Mac Diarmata & d'Ua Chonchobair
18] iar sin.
Sluagad la h. Ruaircc co Fid an
Atha & in baili do ergi
20] doib iar sin & maidm do thabairt ar h. Ruairc, & Art h. Ruairc
21] adbur rig Brefni do marbad and & moran aili etir maith & saith.
Gilla Isa Ruad h. Raigillig ri
Muintire Mailmorda & na
23] Brefne uili re moran d'amsir reme sin do ecc ina senoir rathmur
24] rochonaigh iar mbreith buada o deman & o doman.
Benidecht h. Flannacan prioir Cilli
Mori na Sinna quieuit
26] in Christo.
Mailechlainn Mac Carmaic brugaid
cetach conaich do ecc
28] in hoc anno.
Mael Isa Dond Mac Aedacan mortuus est.
Maidm mor le Conchobar mac Taidcc
meic Briain meicc
31] Andrias meic Briain Luignig meic Toirrdelbaig Moir h. Conchobair
32] ar Dartraigib, cor marbad moran dib leis.
Toirrdelbach h. Conchobair do
marbad la muintir Uater
34] Meic Uilliam Burc oc techt o tig ind Iarla.
p.270


text:
A' chiad chruinne Gàidhlig ga sgaoileadh
18 Giblean 2012
Aig fìor thoiseach 2012 sgaoil Stòrlann 560 cruinne gu sgoiltean-àraich, bun-sgoiltean agus àrd-sgoiltean air feadh Alba.
B’ e an t-amas gum biodh fear anns a h-uile sgoil-àraich agus clas Gàidhlig bun-sgoile, agus feadhainn ann an àrd-sgoiltean a bha a’ teagasg chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig.
A dh’aindeoin teicneòlas an latha an-diugh, ’s e fhathast goireas air leth feumail a th’ ann an cruinne gus clann a chuideachadh gus an saoghal sa bheil iad beò fhaicinn agus a thuigsinn.
Gabhaidh a chur gu feum anns gach cuspair cha mhòr a thèid a làimhseachadh ann an CfE, agus tha tidsearan air fàilte chridheil a chur air.
Bha oifigearan Stòrlann thall ann am Beul Feirste gus co-obrachadh air a’ ghoireas shònraichte Mar a chuala mise e a chur air bhonn.
B’ ann an uair sin a chunnaic iad cruinne Gaeilge, agus fhuair iad fiosrachadh mun chompanaidh Spàinnteach, Nova Rico, a rinn e.
Tha Nova Rico air a bhith a’ dèanamh chruinnean o 1955 agus tha an teacsa cartografaigeach aca air a dhol gu còrr is 30 cànan.
Tha an dàta poilitigeach agus cruinn-eòlais air ùrachadh gu cunbhalach. ’S ann de PVC a tha an cruinne seach pàipear mar a bha seann chruinnean.
Bidh an cartografaidh ga phriontadh OFFSET ann an dà leth air siotaichean PVC; thèid na siotaichean tro phròiseas dèanamh-falamhachd gus dà leth-chruinne a dhèanamh; an uair sin thèid tàthadh-dealanach a dhèanamh orra air loidhne a’ Chrios-mheadhain. ’S e pròiseas speisealaichte a tha seo a nì cruinne fìor cheart.
Nuair a chuir sinn Atlas Sgoile Oxford a-mach ann an 2010, bha sinn a’ togail air obair a chaidh a dhèanamh roimhe le Map-balla an t-Saoghail agus Map Alba.
Tha an-còmhnaidh ceistean timcheall air ainmean-àite Gàidhlig, ach dh’ullaich sinn prionnsapalan airson ar stiùireadh tron obair eadar-theangachaidh air an Atlas. (Chì sibh na prionnsapalan seo aig http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html.)
Mar sin, bha an obair eadar-theangachaidh dèante gu ìre mhòir agus lùghdaich seo an obair a bha an cois na cruinne. Bha sampall againn deiseil airson a chur air bhog aig an Alltan san Dàmhair 2011.
Tha an cruinne deireannach nas motha na am fear a chaidh a thaisbeanadh an sin. ’S e fear 30cm a chaidh a sgaoileadh.
Tha sinne aig Stòrlann toilichte a bhith a’ cur taic ris an obair ionmholta a tha a’ dol air adhart ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig, agus ri prìomh amas Bòrd na Gàidhlig, gun tèid àireamh luchd-labhairt is luchd-cleachdaidh na Gàidhlig a mheudachadh.


text:
Tha sinn uile air cuan
Stiщireadh cuairt troimh ar beatha
A' seTladh geTla dhorch
Air chall an grиI'm na mara
Tha a' ghaoth air ar cщl
Tha a' gheTl a' cumail roimhe
's cha dиan uair no an cuan
Toinisg dhuinn no rian
A' mhuir tha I ciщin
Tha I fiadhaich tha I farsainn
Tha I alainn tha I dMomhair
Tha I gamhlasach is domhainn
T ach sin, tha sinn dall
's chan eil againn ach beatha
Tog an seTl, tog an ramh
Gus an fhaigh sinn astar ann
Ach tha mi 'n dщil, tha mi 'n dщil
Nuair a bhios a' ghrian dol fodha
ChM iad mi a' stiщireadh 'n iar
Null a dh'Uibhist air a' chearcall
Cearcall a' chuain
Gu brath bidh I a' tionndadh
Leam gu machair geal an iar
Far an do thoisich an la
Lyrics taken from http://www.lyricsmode.com/lyrics/r/runrig/cearcall_a_chuain.html


text:
Oilthigh Washington
'S e Oilthigh Washington an oilthigh na staite is motha ann an Seattle agus an dara tè is motha ann an Washington, agus tha 42,907 oileanaich aige. Bha Oilthigh Washington stèidhichte ann an 1854/1861 fo Isaac Stevens, riaghladair Washington.
Daoine le ceangal ri Oilthigh Washington:
- Patrick Duffy
- Anna Faris
- Mary Maxwell Gates
- Frank Herbert
- Bruce Lee
- Kyle MacLachlan
- Jeannette Rankin
- Ann Rule
Leugh cuideach[deasaich | deasaich an tùs]
- Hansee Hall, tallaichean aig Oilthigh Washington


text:
Trì molaidhean do Bòrd na Gàidhlig.
Beachd a tha aig an amadan neach-ionnsachaidh a tha seo.
1) Bu chòir do geàrr-chunntasan a’ bhùird rim faicinn air loidhne
2) Bu chòir do coinneamhan a’ bhùird fosgailte don mhòr-shluaigh.
3) Bu chòir do tagadh a bhith ann gus ballrachd a’ bhùird a dh’fhastadh..
Tha fhios agam nach bhiodh an treas moladh furasta a chur air dòigh ach saoilidh mi gur e amas a tha airidh air rannsachadh ach saoilidh mi gun tèid a h-uile càil eile sa bhad.
A-nis mise air falbh do 'taigh-sabhailte'. :-)


text:
Wi-Fi air bàtaichean-aiseig ro dheireadh na bliadhna
- 8 Am Màrt 2013
Gheibhear cothrom air eadar-lìon Wi-Fi air bàtaichean-aiseig Chal Mac a sheòlas eadar na h-Eileanan Siar agus Tìr Mòr ro dheireadh na bliadhna.
Thàinig an naidheachd agus Comhairle Òigridh Bharraigh air ath-chuinge a chur air dòigh air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba, 's iad ag iarraidh cothrom fhaighinn air Wi-Fi air slighean-aiseig.
Chuir BP nan Eilean Siar, Aonghas Brianain MacNèill, agus Alasdair Allan BPA, fàilte air a' cho-dhùnadh.
Bha an t-ath-chuinge gus dùnadh aig 4:00f Dihaoine
Chuir Com-pàirteachas Dealbhachaidh Coimhearsnachd nan Eilean Siar an taic ris an iarrtas cuideachd.
Thuirt Cathraiche a' Chom-pàirteachais, Aonghas Caimbeul, gun robh e misneachail a bhith a' faicinn eileanach òga a' gabhail gnothach ris an t-siostam dheamocratach.


text:
An Eadailt
'S e dùthaich mhòr a tha anns an Eadailt[1][2][3][4][5][6][7] air taobh-a-deas na Roinn-Eòrpa. 'S e tairbeart neo rubha mòr a tha ann, suidhichte anns a’ Mhuir Meadhanach, le cuid de eileanan còmhla, m.e.:Sicily agus Sardinia. 'S e An Roimh am prìomh-bhaile aice agus 's e Eadailtis an cànan aca. Tha na crìochan aice ann an ceann a tuath na dùthcha leis an Fhraing, an Eilbheis, an Ostair agus an t-Slòbhain. Tha na dùthchannan San Marino agus Cathair na Bhatacain suidhichte air an taobh a-staigh anns an Eadailt. Tha am Fàsach Accona suidhichte anns an Toscana faisg air Asciano. Tha Sgioba nàiseanta rugbaidh na h-Eadailt fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh.
Bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo lista na bailtean as motha na h-Eadalite:[8]
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Oilthigh Bhologna am fear as aosmhor air feadh an t-Saoghal a tha a’ toirt ceum do na h-oileanaich.
Chaidh an t-Oilthigh Phadua a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1222 (Università degli Studi di Padova anns an Eadailtis). Tha e suidhichte anns a’ bhaile Padova ann an earra-thuath na h-Eadailte.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Cristoforo Colombo a tha ainmeil airson Aimearaga a lorg.
- Leonardo Da Vinci, dealbhadair a rinn an dealbh Mona Lisa.
- Giosuè Carducci, sgrìobhadair agus a' chiad fhear às an Eadailt a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Primo Levi, ceimigear agus sgrìobhadair a tha ainmeil airson na obrach aige mun Uile-losgadh.
- Dario Fo, sgrìobhadair à Sangiano, a bhuannaich an Duais Nobel ann an Litreachas anns a' bhliadhna 1997.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Mongabay


text:
Baile
An Alba, is e a tha ann am baile ach aite far a bheil bad de taighean comhnaidh suidhichte còmhla. An Èirinn, is ciall don fhacal "baile", "dhachaidh".
Ged nach b' fheudar do ach dha neo trì taighean a bhith ann am baile, cha chleachdar an teirm baile airson taigh fa-leth a' seasamh leis fhèin. Uaireanan ged tha, far a bheil tuathanas fad air falbh bho àiteachas eile, cuirear an t-ainm baile-fhearainn air an taigh tuathanaich, còmhla le na stàbullan, sabhalan agus coitean nan sgalag.
Is e a tha ann an baile-croitearachd, baile air oighreachd croitearachd. Anns na bailtean croitearachd, is àbhaist do na taighean a bhith sgapta air feadh fearann àiteachas a' bhaile.
Ann an sgìre iomallach, chanar clachan, ris an aite far a bheil eaglais neo cille na sgìre suidhichte, mar is tric tha taigh neo dha mun chuairt- a chruthachadh baile air an téid an t-ainm ionadail "Clachan".
Is e a tha ann am baile-mòr, baile far a bheil ceudan neo milltean de thaighean, agus sluagh a' comhnaidh ann.


text:
Tionndadh Atharrachadh Cànain
Ann an Atharrachadh Cànain tha cànan sluaigh ag atharrachadh gu cànan eile. Bidh sin a' tachairt gu h-àraidh bho mhion-chànanan gu mòr-chànanan ann an dùthchannan far a bheil mion-chultar agus mòr-chultar a' fuireach. Gu tric tòisichidh Atharrachadh Cànan le dà-theangachas ann an aon ghinealach, agus air adhbharan poilitigeach agus inbhe cha chuir an ginealach sin am mion-chànan air adhart ris an ath ghinealach. Aig deireadh na cùise bidh sin a' leantainn gu bàs cànain.
'S e oidhirp a th' ann an Tionndadh Atharrachadh Cànain no Ath-bheòthachadh Cànain de dhaoine, coimhearsnachdan, pàrtaidhean poilitigeach no buidhnean cultarail crìonadh cànain a thionndadh. Tha diofar ann eadar oidhirpean bhon bhonn suas (bottom-up), far a bheil a' choimhearsnachd, na daoine fa-leth a' feuchainn ris an cànan aca ath-bheothachadh agus oidhirpean a-nuas (top-down) far a bheil na beachdan a' tighinn bhon riaghaltas.
Tha cànanaichean eadar dà bharail air a' cheist an gabh rudeigin a dhèanamh an aghaidh atharrachadh cànain no an e pròiseas nàdarrach a th' ann. Tha Joshua Fishman gu làidir den bheachd gun gabh cànanan a tha ann an cunnart sàbhaladh. Tha e a' sealltainn sin anns an leabhar aige Can Threatened Languages be saved.
Susbaint
Sgèile Ceumnaichte Crìonaidh eadar Ginealaichean (Joshua Fishman)[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an Sgèile Ceumnaichte Crìonaidh eadar Ginealaichean a chruthachadh le Joshua Fishman[1] gus pròiseas Tionndadh Atharrachadh Cànain a shealltainn. Anns a' chainnte aige 's e X-ais am mion-chànan, agus Y-ais am Mòr-chànan. X-aich agus Y-aich luchd-labhairt nan cànanan sin.
- 1. X-ais ga cleachdadh ann am foghlam, obair, mòr-mheadhanan is riaghaltas aig ìrean àrda agus nàiseanta.
- 2. Seirbheisean riaghaltais is mhòr-mheadhanan ann an X-ais aig ìre ionadail is sgìreil.
- 3. X-ais ga cleachdadh ann an ionadan obrach (taobh a-muigh na coimhearsnachd) far a bheil X-aich is Y-aich ag obair còmhla.
- 4a. Sgoiltean air leth bhon fheadhainn Y-ach, fo smachd luchd X-ais gu ìre mhòr.
- 4b. Sgoiltean poblach do chlann X-ach, a' teagasg gu ìre ann an X-ais, ach fo smachd Y-ais.
II. TAC a' dol seachad air dà-theangachas (às dèidh a stèidheachaidh)
- 5. Ionnsaichidh daoine leughadh is sgrìobhadh ann an X-ais air taobh a-muigh siostam oifigeil an fhoghlaim.
- 6. Clann ag ionnsachadh 's a' cleachdadh X-ais anns an dachaigh/teaghlach/choimhearsnachd.
- 7. Conaltradh cultarach a' tachairt ann an X-ais am measg sheann daoine sa choimhearsnachd.
- 8. Ag ath-chruthachadh X-ais agus inbhich ag ionnsachadh X-ais mar dhàrna cànan.
I. TAC a' feuchainn ri dà-theangachas a stèidheachadh (ma tha tuigse fheallsanachail ro làimh ann)
Factaran a chuireas cànan air adhart (David Crystal)[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an leabhar Language Death[2] bruidhnidh David Crystal mu dheidhinn sia factaran a dh'fhaodadh cuideachadh le ath-bheothachadh soirbheachail:
- feumaidh na daoine an cliù àrdachadh
- feumar beartas na coimhearsnachd àrdachadh an coimeas leis a’ mhòr-chultar
- fàirdeachadh neirt poilitigich is poblaich
- mion-chànan na phàirt ann am foghlam
- sgrìobhadh sìos a’ chànain
- cleachdadh teicneòlas fiosrachaidh airson conaltraidh, ionnsachaidh agus àrdachadh inbhe phoblaich
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Fishman, J. A. Reversing language Shift duilleagan 394-5. Clevedon (1991) Eadar-theangachadh le Iain Mac an Tàilleir
- ↑ Crystal, D. Language Death. Cambridge(2000)
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Crystal, D. (2000). Language Death. Cambridge : Cambridge University Press. (ISBN 0-521-65321-5) (417.7)
- Fishman, J. A. (1991). Reversing language Shift: Theory and Practice of Assistance to Threatened Languages. Clevedon : Multilingual Matters. [1]
- Fishman, J. A. (ed.) (2001). Can Threatened Languages Be Saved? Reversing Language Shift, Revisited: A 21st Century Perspective. Clevedon : Multilingual Matters. [2]
- Grenoble, L. A. and Whaley, L. J. (1998). Endangered Languages: Language Loss and Community Response. Cambridge University Press. (ISBN 0-521-59712-9)
- Nettle, D. and Romaine, S. (2000). Vanishing Voices. Oxford University Press. (ISBN 0-19-515246-8)
- Reyhner, J. (ed.) (1999). Revitalizing indigenous languages. Flagstaff, AZ : Northern Arizona University, Center for Excellence in Education. (ISBN 0-9670554-0-7)


text:
Radio Reunited
Smaoinich airson diog – nam b' urrainn dhuibh bruidhinn ri luchd-èisteachd Radio nan Gaidheal ann an ceann ceithir fichead sa deich bliadhna, dè chanadh sibh riutha?
Dè na dòchasan a bhiodh agaibh airson ginealaich eile.
Dè na draghan a bhiodh oirbh?
Tha ceithir fichead bliadhna sa deich bhon a chaidh a chiad phrògram BBC air an aidhear agus gus a chomharrachadh, thèid trì mionaidean de ghuthan dhaoine le teachdaireachd bhon a h-uile ceàrnaidh dhen dùthaich a chraoladh air a h-uile seanail rèidio aig a’ BhBC aig an aon àm. Tachraidh seo Diciadain an ceathramh là deug den t-Samhainn.
'S e amas Radio Reunited a' sealltainn cho cumhachdail agus a tha an rèidio.
Faodaidh ur teachdaireachd a bhith ann an riochd comhairle no ceist, miann no mathanas. Faodaidh na briathran a bhith bhuaib’ fhèin no bho ur cuid chloinne. Faodaidh sibh bruidhinn ris na t-saoghal gu lèir no aon neach sònraichte - ‘s dòcha ogha?
Ma tha sibh airson pàirt a ghabhail, cuiribh thugainn ur smuaintean no ur teachdaireachd air post-dealain gu alba@bbc.co.uk air neo cuiribh fòn thugainn (an-asgaidh) gu 08000 967050.
Chan e farpais a tha seo, ach caran coltach ri teachdaireachd ann am botal, a sheòlas thairis nam bliadhnaichean.
Tha feadhainn ainmeil air na teachdaireachdan aca a' chlàradh - èist riutha an seo.


text:
Tha Cruinneachadh MhicGilleMhìcheil MhicBhatair ann an Leabharlann Oilthigh Dhùn Èideann stèidhichte air pàipearan an t-sàr bheul-aithrisiche adhartaich Alasdair MacGilleMhìcheil (1832–1912). Anns an dùthaich air fad, chan eil a shamhail ann: ciste-ionmhais dualchas nan Gàidheal, eadar sgeulachdan, bàrdachd, òrain, creideasan, agus cleachdaidhean an t-sluaigh. Bheir e dhuinn seallaidhean drùidhteach air cruthachadh Carmina Gadelica, co-chruinneachadh de dh'òrthachan, laoidhean, agus òrain, saothair-beatha MhicGilleMhìcheil agus bonn-stèidh iomairt na 'Camhanaich Ceiltich'.
Tha an cruinneachadh luachmhor ann an roinnean eile seach litreachas a-mhàin. Bheir e araon do choimhearsnachdan ionadail agus sgoilearach cothroman co-obrachaidh, a' rannsachadh agus ag ionnsachadh còmhla ann an eachdraidh, diadhachd, sgrùdadh-litreachais, eòlas-chànan, ainmean-àite, airceòlas, bith-eòlas, agus sgrùdadh-àrainneachd.
Tro obair clàraidh, comharraidh, tar-sgrìobhaidh, eadar-theangachaidh, ditseataidh, agus glèidhidh, tha e 's an amharc aig a' phròiseact an cruinneachadh barraichte seo fhosgladh agus a chraoladh an dà chuid do mhuinntir an oilthigh agus don mhòr-shluagh.


text:
Chichilak'i
'S e nòs de chraobh na Nollaig a tha ann an chichilak'i (Cairtbheilis: ჩიჩილაკი, IPA:/tʃitʃlakʼi/, uaireannan chichilaki sa Bheurla) a gheibhear sa Chairtbheil, gu h-àraidh ann an taobh an iar na dùthcha. Tha e air a dhèanamh de gheug, mar is trice calltainn a thèid a shliseadh le sgian gu fìnealta gus am bi slisean cùrlach dhen fhiodh mar bhrat dheth. Tha a chrutha car coltach ri Craobh na Nollaig fhèin, triantanach, ach tha e geal mar am fiodh seach uaine. Bidh iad eadar 20cm agus grunn mheatairean a dh'àirde, le crois fhiodha chòmhnard aig bun is barr na craoibhe.
Tha an chichilak'i a' riochdachadh craobh na beatha agus aiseal an t-saoghail agus thèid sgeadachadh a chrochadh air, dearcan, eidheann, uil'-ìoc agus aran naomh air a bheil boqeli[1]. A-rèir nòs na dùthcha, thèid an losgadh Là Fèill nan Rìgh.[2]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Berman, M. Georgia through its folk-tales (2010) O-Books ISBN 978-1846942792
- ↑ Georgians rediscover Christmas tree traditions


text:
Arauca (baile)
'S e baile ann an Coloimbia[1] agus prìomh-bhaile na roinn Arauca[2] a th' ann Arauca, neo La Villa de Santa Barbara de Arauca (Baile Naoimh Bharbail dhe Arauca). Tha e suidhichte 746km air falbh bho Bhogotá.[3] dìreach air na crìochan leis A' Bheiniseala. Bha àireamh-sluaigh dhe 75,557 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a’ chunntas-sluaigh mu dheireadh[4] gan sgaoileadh air 23,818km.[5] 'S e Arauca an 64mh baile as motha na dùthcha.[6] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1780.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha Naomh Barbail.[7] 'S ann às na Arauca, tuath Tùsanach a bha nan tàmh anns an sgìre seo o shin,a thàinig ainm a' bhaile agus na roinne.[8] 'S e Arawak a bh'ann na Arauca.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1816 chleachd Simón Bolívar an t-àite far a bheil am baile an latha an-diugh airson saighdearan a fhàstadh is an dùthaich a riaghladh, leis gu robh e air an s-slighe eadar A' Bheiniseala agus Colombia.' S e clachan beag dhe Tùsanaich Arawak a bh'ann Arauca fhathast ann an 1870 nuair a ràinig an sagart Caitligeach Juan Isidro Daboín, a bha na bhall a' Chomainn Iosaid. Steidhich esan eaglais bheag.
Ann an 1899, aig àm Cogadh na Mìle Làithean chaill am baile dha feachdan A' Bheiniseala.le taic bho na Libearalaich a bha a' sabaid an aghaidh na Tòraidhean. Ghairm Humberto Gómez agus Arévalo Cedeño poblachd neo-eisimeileachd ann an Arauca ann an 1916. Cha do mhair an ar-a-mach sin mòran ùine, ach sheall e dìreach cho dona 's a bha an droch làimhseachadh a fhuaireadh Arauca is an roinn aige bhon Riaghaltas ann am Bogotá.
Fad na 1050an fhuaireadh na reubaltaich Libearalach làn taic ann an Arauca is iad a' sabaid ann an cogadh fhuilteach neo-fhoirmeil an aghaidh a' Phàirtidh Tòraidh ris an canar an t-ainneart. Nochd na Reublataich ELN ann an 1968 agus FARC ann an 1969 is am baile fhathast fo bhuaidh iomadh bhuidhne armachd, gu seachd àraidh na làimh dheis. Thoisich gnìomhachas a' Pheatroil ann an 1983.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 75,557 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 12,923 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[9] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Arauca (is mòran dhuibh mestizos), le 1% dhe Tùsanaich agus 3,2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an Arauca leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach ann an 38,2% dhe na dachannan.[10]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Arauca. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[11] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Manuel María Ramírez Fortoul: Ceann-suidhe na dùthcha ann an 1877.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Encyclopédie Larousse
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Saint Barbara
- ↑ Fiosrachadh a'Chomhairle
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Narva
‘S e baile faisg air na crìochan leis An Ruis, air an àirde an ear-thuath Eastòinia a th' ann an Narva[1] (Gearmailtis/Pòlais: Narwa, Ruisis: HapBa). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Narva, eadar Loch Peipsijärv agus Am Muir Baltach, 30m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Ida-Viru maakond , 196km air falbh bho Tallinn (prìomh-bhaile na dùthcha), 140km bho Tartu, 187km bho Viljandi, 52km bho Kohtla-Järve agus 239km bho Phärnu.[3] Chaidh Narva a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1172 mar Narovsky konets. Tha 64,904 duine a' fuireach ann.[4] 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[5]


text:
Croitearachd ao-coltach ann am Moireibh
- 17 An t-Sultain 2013
Fo Achd ùr na Croitearachd ann an 2010, chaidh Moireibh agus Eilean Arainn a chur ris na Siorrachdan Croitearachd.
Tha sin a' fàgail gum faodar smallholdings a chomharrachadh mar chroitean gu h-oifigeil anns an dà sgìre.
Thuige seo, thachair sin air aon smallholding ann an Arainn, ach cha do thachair e idir ann am Moireibh.
Tha traidisean de "chroitearachd" ann am Moireibh. Cha b'e croitean oifigeil a bh' annta, ach, coltach ris a' chòrr den Ear-Thuath, bha "croitean" beaga air feadh an àite, a' cumail sluaigh ann, pìos math a-steach don 20mh Linn.
Uachdarain
'S e croitearan - agus 's e croitearan a bh' aca orra fhèin - a bhris am fearann bhon mhòintich anns an Ear-Thuath, 's iad a' feuchainn ri tuathanasan a chruthachadh dhaibh fhèin san 19mh Linn.
Tha a' chuid as motha de na pàircean beaga aca an-diugh gan treabhadh còmhla le tuathanaich mhòra arbhair, 's na croitean air falbh o chionn deugachadh bhliadhnaichean fo bhuaidh na h-eaconamaidh.
Cha do chuireadh reachdas na croitearachd an sàs san Ear-Thuath thuige seo ge-tà.
Tha iarrtas làidir air croitean - tha liosta de cha-mhòr 200 duine aig Caidreachas Croitearachd na h-Alba de dhaoine a tha a' feitheamh croite - agus thathas a' faicinn gum biodh fèill air tuilleadh dhiubh a bhith ann.
'S iomadh croitear, tha fhios, nam biodh an toil aca, a roghnaicheadh talamh torrach agus aimsir bhàidheil Mhoireibh thar iomadh sgìre eile - a thaobh an àiteachais fhèin dheth co-dhiù.
Ach ma tha iarrtas ann am Moireibh fhèin air croitean, chan eil coltas gun tèid croitean a stèidheachadh aig an ìre seo ann.
Chuir mi fòn do chuid de na h-oighreachdan as motha ann am Moireibh, agus cha robh fios aig a' chuid as motha dhiubh gun robh an sgìre a-nis na Siorrachd Croitearachd.
A rèir sin, cha robh beachd aca idir air mar a fhreagradh iad iarrtas sam bith airson croitean a chruthachadh.
Bha fios aig Oighreachd a' Chrùin, leis a bheil Oighreachd Ghlinn Lìobhaid - far am b'àbhaist mòran "chroitean" a bhith - ach dh'innis iad dhomh nach toireadh an reachdas ùr buaidh idir orra, leis nach robh smallholdings sam bith air an fhearann aca.
Airson smallholding a dhèanamh na chroit, faodaidh an duine leis a bheil an smallholding iarrtas a chur a-steach do Choimisean na Croitearachd.
Nan gabhadh an Coimisean ris an iarrtas sin, 's e croit a bhiodh aca, ach cha bhiodh cead aig an ìre seo aig an duine a' chroit sin a cheannach bhon uachdaran, mar a tha fìor anns na Siorrachdan Croitearachd eile.
Bhiodh iad comasach air tarraing air na subsadaidhean a th' ann do chroitearan ge-tà, agus thigeadh am fearann aca fo reachdas na croitearachd.
Anns a' chuid as motha de shuidheachaidhean ge-tà, 's ann bhon uachdaran a dh'fheumadh iarrtas tighinn - 's chan eil cus buannachd ann dhaibh sin a dhèanamh.
Coimhearsnachdan
"Ma tha uachdaran airson airgead a dhèanamh às an talamh aca, chan eil buannachd ann, oir nuair a thèid talamh a stèidheachadh mar chroit, a' chuid as motha den ùine, tha e a' lùghdachadh luach an fhearainn sin," thuirt an t-eòlaiche air lagh na croitearachd, Calum MacLeòid.
"Ach ma tha an t-uachdaran can airson tiodhlac a thoirt dhan choimhearsnachd, no cuideachadh a thoirt do, can, chroitearan òga ùra anns a' choimhearsnachd, no dhan mhòr-shluagh anns an fharsainneachd, tha buannachd ann mar sin.
"Ann am Moireibh, chan eil mi a' smaoineachadh gu bheil sin coltach an-dràsta.
"Ach tha buidhnean coimhearsnachd, can ann am Muile, ann an Earra-Ghàidheal, a' ceannach fearainn agus a' stèidheachadh chroitean ùra.
"'S dòcha gun tachair sin ann am Moireibh - 's dòcha - ach an-dràsta chan eil mi a' smaoineachadh gu bheil sin a' dol a thachairt.
"Cuideachd, tha mi cinnteach, fiù 's nan robh uachdaran ann am Moireibh deònach croit ùr a stèidheachadh, chan eil an t-eòlas aca mu dheidhinn chroitean, agus chan eil iad eòlach gu bheil na riaghailtean seo ann," thuirt e.
Thuirt Mgr MacLeòid cuideachd, gur ann à coimhearsnachdan a bhith a' ceannach an cuid fearainn fhèin as coltaiche a thig fàs air croitearachd san àm ri teachd, 's chan ann bho oighreachdan prìobhaideach.
Chan eil iomairtean a' dol ann am Moireibh airson an leithid de rud a thoirt gu buil, agus mar sin dheth, is coltach nach ann an-diugh no a-màireach a sgaoileas croitearachd gu tè de na sgìrean àiteachais as fheàrr ann an Alba.


text:
Kl. Ianair .i. f. l. ix. Anno Domini m.lxxx.iii.
Domnall H. Canannan ri Ceniuil Conaill a suis occisus est.
Aedh H. Mael Sechlainn ri Ailigh, Muircertach H. Cairill airchinnech Duin sui brethemnachta & seanchais, Tadhg H. Taidhg airchinnech Cille Da Lua in pace quiéuerunt.
Gilla Mo Ninne airchinnech Lugbaidh occisus est.
Aedh Meranach do bathud oc Luimniuch.
Ri Ceniuil Ennai do marbadh la Donnchadh H. Mael Sechlainn la righ n-Ailigh.
Domnall H. Lochlainn do ghabail righi Ceniuil Eogain. Crech righ lais for Conaillibh co tuc boroma mor & co taraidh tuarustal don creich-sin do Feraib Fernmuighi.
p.518


text:
Kamakura
‘S e baile mòr ann am meadhan Sheapain a th’ ann 鎌倉市 neo Kamakura (Seann ainm: 鎌府/Renpu). Tha e suidhichte aig dìreach 18m os cionn ìre na mara,[1] faisg air a’ bhàigh Sagami,[2] air an Eilean Honshu,[3] ri taobh na h-Aibhne Funazaka, faisg air Kanagawa, anns an sgìre Kantō, 655km air falbh bho Hiroshima, 936km bho Nagasaki, 18km bho Yokahama agus 45km bho Thokyo, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 174,016 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[5] an 136mh baile na dùthcha.[6] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Batharnach an t-Stòbh bho dhà fhacal ann an Seapanais, Kamado (Stòbh) agus Kura (Batharnach). ‘S e an 4mh baile na bu mhotha san t-saoghal air fad a bh’ann Kamakura anns an 13mh linn,[7] is 200,000 a’ fuireach an seo, is bha e fiù’s na bu motha na Kyoto ann an 1200. Chaochail an sgrìobhadair Yasunari Kawabata: (1899 – 1972) ann an Kamakura.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Nice, An Fhraing
- Ueda, An t-Seapan
- Hagi, An t-Seapan
- Ashikaga, An t-Seapan
- Dunhuang, Sìona


text:
Freiceadan Dubh
B'e a' chiad rèisimeid Ghàidhealach de dh'Arm Bhreatainn a bha anns an Fhreiceadan Dubh.
Chaidh a togail ann an Siorrachd Pheairt an 1737, mar bhuidheann armaichte de dh'fhir an àite, agus bha e mar dhleasdanas dha na saighdearan rathaidean a chàradh agus cumail na còrach.
Bha na saighdearean air an èideadh ann an còta dearg agus fèileadh. Chaith iad breacan an fhèilidh air an robh patran nan Caimbeulach ach le dathan anabarrach dorcha, is ann mar sin a fhuair iad am frith-ainm "Am Freiceadan Dubh". Às dèidh corra bhliadhnaichean, rinneadh rèisimeid san arm cheangailte dhiubh - an dà-fhicheadamh rèisimeid sa dhà no "The Forty and Twa" mar a theirte riutha sa Bheurla Ghallta.
Susbaint
Eachdraidh
Chuireadh am Freiceadan Dubh a-null dhan Fhraing ann an 1743, ach cha b' ann gun strì a rinneadh seo oir rinn a' chuid a bu mhotha de na saighdearan Gàidhealach cùl-mhùtaireachd ann an Lunnainn sa Chèitean, nuair a chaidh innse dhaibh gun rachadh an cur a-null thairis (bha seo calg-dìreach an aghaidh nan cùmhnantan breugach a rinneadh riutha nuair a liostaig iad sa chiad àite). Dh'fheuch iad ri màrsail gu tuath, ach chaidh an cuairteachadh agus dh'fheumadh iad strìochdadh; chaidh feadhainn a chrochadh aig Tùr Lunnainn.
Nuair a ràinig iad an Fhraing, bha iad an làthair aig Blàr Fontenoy (11 an Cèitean 1745); choisinn am rèisimeid deagh chliù fo chommand Diùc Chumberland.
Cha robh iad an Alba idir aig àm an Ar-a-mach Sheumasaich, 1745-1746, ach cha mhòr nach d'rinn an rèisimeid seirbhis sa h-uile cogadh a bha ann san robh Breatainn an sàs bhon àm sin . Am measg nam blàr, agus gu h-àraid iomraiteach, bha sèistean Ticonderoga ann an Cogadh nam Frangach 's nan Innseanach Ruadhach an Aimeireaga a tuath, Bhatairliù (1815), an Somme (1916), agus El Alamein (1942).
An rèisimeid an-diugh
Mhair an rèisimeid san arm ceangailte gu 2006, nuair a chaidh a cur còmhla ri Rèisimeid Rìoghail na h-Alba.
Tuilleadh Leughaidh - Gàidhlig
- "Fionn" (Henry Whyte - beò 1852-1913), Naidheachdan Fìrinneach
- cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta. Tha an sgeulachd bho bheul-aithris Earra-Ghàidheil, "Mac Dhonnachaidh Ionbhar-Atha", làn de dh'fhiosrachadh mun t-seiste fhuileachdach a rinneadh le na Breatannaich aig Dùn Ticonderoga ann an 1758.
Tuilleadh Leughaidh - Beurla
- Prebble, John, Mutiny: Highland Regiments in Revolt 1743-1804, Martin Secker & Warburg 1975 (ISBN 0140043284)