text:
Lucía Etxebarria
'S e ùghdar às an Spàinn a th’ ann Lucía Etxebarria de Asteinza (València, 7mh An Dùbhlachd 1966).
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann à Bermeo (Dùthaich nam Basgach) a th’ ann a cuid phàrantan, is ise an tè nas òige dhe seachdnar daoine-chloinne. Rugadh i ann an València agus fhuair i a cuid fhoghlaim ann an sgoil air an ruith le cailleachan dubha. Chaidh i dhan oilthigh ann am Madrid far an tug i ceum ann am Beurla agus Naidheachdas. A bharrachd air a bhith na tè-fhrithealadh, tha i air a bhith an sàs anns na h-iris-leabhrichean Ruta 66 agus Nuevos Medios, bha i os cionn roinn na meadhanan aig Sony agus bha i an urra ri conaltradh airson Fnac. Leig i an dreuchd sin dheth beagan mus do dh’fhoillsich i a’ chiad leabhar aice.
'S e seòrsa dhe Beath-eachdraidh-ficsean mu dheidhinn Courtney Love agus Kurt Cobain a bh’ ann a’ chiad leabhar a sgrìobh i ann an 1996: Sgeulachd Kurt agus Courtney: cuir le sin (Spàinntis: La historia de Kurt y Courtney: aguanta eso). Chuir Ana María Matute taic dhi airson a’ chiad nobhail aice a sgrìobhadh ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan (Spàinntis: Amor, curiosidad, prozac y dudas). Bha an leabhar sin gu math connspaideach oir bhathar a’ fàgail oirre gu do chleachd i seantansan fa leth bhon an nobhail Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel ann an 1994. Tha i air càineadh fhaighinn gu seach-àraidh bho na pàipear-naidheachdan na làimhe dheis. Bhuannaich i an Duais Nadal an ath-bhliadhna airson an darna nobhail aice, Beatrix agus na Cuirp san iarmailt (Spàinntis: Beatriz y los cuerpos celestes). Bha an dà nobhail seo uabhasach fèin-eachdraidheil agus làn Boireann-dhligheachas, is chleachd i samhlaidhean dìreach mar anns na sgrìobh Dante Alighieri anns an darna fhear dhuibh. ‘S e dùsgadh na Dà-ghnèitheachd a tha aig cnag na cùise anns an leabhar sin, rud a tha dìreach mar an t-ùghdair fhèin. Ann an Chan eil sinne mar an fheadhainn eile (Spàinntis: Nosotras que no somos como las demás) (1999) chruthaich i nobhail le structar a tha coltach ris a’ chiad nì a sgrìobh i agus an leabhar Slaves of New York, le Tama Janowitz. Tha e làn sgeulachdan air an measgachadh ri chèile is na caractaran a’ nochdadh an siud ‘s an seo air feadh na sgeòil. Cuideachd anns a’ bhliadhna sin sgrìobh i sgriopt an fhiolm Mairidh mi beò (Spàinntis: Sobreviviré), ann an co-bhann le David Menkes agus Alfonso Albacete. Rinn i sgriop an fhiom I love you baby còmhla riutha ann an 2001, nuair a rinn an stiùiriche-fhiolm Miguel Santesmases dreach saor dhe Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan ged an d’ fhuair e cuideachadh bhuaipe, agus rinn Antonio del Real fiolm dhen sgriobt a sgrìobh i airson Boireannach mo bheatha (Spàinntis: La mujer de mi vida).
Chaidh e gu Alba ann an t-Sultain 2000 is i ag obair anns an Oilthigh Obar Dheathain mar thìdsear sgrìobhaidh sgriobtaichean. A bharrachd air sin ghabh i pàirt ann an caochladh cho-labhairt. Thug an t-oilthigh sin Dotaireachd Honoris Causa ann an litreachas dhise sa bhliadhna sin cuideachd. Nochd cruinneachadh dhe abaltanan mu dheidhinn Boireann-dhligheachas fon ainm Ebha ri teachd. Litir ri teachd (Spàinntis: La Eva futura. La letra futura]] ann an 2000. Sgrìobh i an t-altan Ann an gàirdeanan a’ mhnatha fhetis (Spàinntis: En brazos de la mujer fetiche) (2002), ann an co-bhann le Sonia Núñez Puente, mar thoradh na h-ùine a chuir i seachd ann an Alba.
Thill i dhan rosg le A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach (De todo lo visible y lo invisible) (2001), a bhuannaich an Duais Primavera airson nobhailean, agus dh’fhoillsich i an leabhar dhe sgeulachd goirrid Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin (Spàinntis: Una historia de amor como otra cualquiera) ann an 2003. An dèidh sin, ann an 2004, dheasaich i a’ chiad leabhar aige, a-nis leis an ainm ùr Courtney is mise (Spàinntis: Courtney y yo), le tòiseachadh ùr. Bhuannaich Mìorbhail ann an co-chuideam (Spàinntis: Un milagro en equilibrio), nobhail mu dheidhinn a bhith na màthair, an 53 Duais Planeta ann an 2004. Ann an 2005 chruinnich is dh’eadar-theangaich i Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Palastain (Spàinntis: La vida por delante: voces desde y hacia Palestina), air a dh’fhoillseachadh leis a’ chlò-bhualadair Editorial Fundamentos, is chaidh a h-ainmeachadh deasaiche a’ chruinneachaidh Astarté airson MR Ediciones.
A bharrachd air sin, tha ise air bàrdachd a dheasachadh cuideachd. Thòisich i le Stèisean na h-Ifrinn (Spàinntis: Estación de infierno) ann an 2001 ach dh’fhàgadh oirre anns an irisleabhar Inverviu gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh air na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas.[1] Ann an 2004 dh’fhoillsich i Gnìomhan a’ Ghràidh is na Tlachd (Spàinntis: Actos de amor y placer), a bhuannaich an 20mh Duais Barcarola, ged an do thabhainn iad an duais dhi mus do nochd an leabhar co-dhiù.
Ann an 2005 dh’fhoillsich i Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (Spàinntis: Ya no sufro por amor), is dh’innse i gu e seòrsa dhe aspirinn a th’ ann dhise, is tha feadhainn a’ cumail a’ dol nach ann ach leabhar fèin-cuideachaidh a th’ann. Leis an leabhar seo dh’fhàgadh air Etxebarria gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh a-rithist.
Dh’fhoillsich i nobhail ùr as t-earrach 2007, air a bheil Fuath ron Fhànais (Spàinntis: Cosmofobia),[2] is an leabhar seo a’ sealltainn beatha 20 neach is iad a’ fuireach còmhla anns an sgìre Lavapiés ann am Madrid fhèin.
Ann an 2009 dh’fhoillsich i an abaltan Club na droch mhàthraichean (Spàinntis: El club de las malas madres) ann an co-bhann le Goyo Bustos, is bha an leabhar sin làn beachdan is comhairle mu dheidhinn an dreuchd dhoirbh dhe màthair, athair neo maighstir sgoile an latha an-diugh.
Tha a cuid obrach air a bhith ga dh’eadar-theagachadh gu 20 cànain.
Meirle-sgrìobhaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2001 dh’fhàg oirre an irisleabhar Interviú gun do rinn i meirle-sgrìobhaidh bho na sgrìobh am bàrd Antonio Colinas anns an leabhar aice Stèisean na h-Ifrinn, a bha i dìreach air dh’fhoillseachadh sa bhliadhna sin fhèin (2001). A bharrachd air sin dh’aidich an t-irisleabhar sin gun do chuir i seantansan gu lèir às an leabhar Aimearaganach Prozac Nation, a sgrìobh Elizabeth Wurtzel, dìreach am broinn a’ chiad rud soirbheachail a sgrìobh i ann an 1997, Gaol, iongantas, prozac agus teagamhan. Dhìon Extchebarría ise fhèin is i a’ mìneachadh gur e dìreach eadar-rosgachadh (Spàinntis: intertextualidad) a bh’ann, is dh’innse i gu robhar a thoirt ionnsaigh oirre anns na meadhanan. Fiù ’s thuirt i gu robh sin "cho truagh mar èigneachadh".[3] Thug Etxebarria an t-irisleabhar gu lagh ann an 2003 is i a’ fàgail orrasan gun do chuir iad tuaileas air a h-onoir, ach bhuannaich Interviú a’ chùis. Dhearbhaich am britheamh ann am Madrid nach robh sin idir ceart is "Thug an t-irisleabhar fìor fhiosrachadh romhainn (...), rinn Etxebarria meirle-sgrìobhaidh do dh’Antonio Colinas". Thug i agartas ri beulaibh Àrd Chùirte na Spàinne.[4]
Ann An t-Sultain 2006, bhuannaich an t-eòlaiche-inntinn Jorge Castelló cùis lagh na h-aghaidh ann an València airson "gnàths eucoireach" is "ionnsaigh an aghaidh còirichean na seilbhe inntleachdail" a chuir esan dhan chùirt dà mhìos ro-làimhe.[5] Dh’innse Castelló, ann an litir dhan chùirt, gun tug Etxebarria paragrafaichean gu lèir bhon airtigil aige Eisimealachd thòcail agus ainneart na dachaigh (Spàinntis: Dependencia emocional y violencia doméstica), bho 2004 dìreach dhan leabhar aice Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (Spàinntis: Ya no sufro por amor). Nochd an t-airtigil sin an dà thaobh air an eadar-lìn[6] agus ann an irisleabhar oifigeil.[7] Rèitich an dithis an gnothach far a’ chùirte mu dheireadh thall is dh’aidich Etxebarria gun do chleachd i na sgrìobh Castelló taobh eòlas-inntinn is phàigh i €3,000 dha, mar dhamaistean.[8] Dh’innse Etxebarria gur e dìreachd mearachd taobh dheasachaidh bha as choireach.
Obair[deasaich | deasaich an tùs]
Rosg
- Amor, curiosidad, prozac y dudas Gaol, iongantas, prozac angus teagamhan (1997)
- Beatrix agus na Cuirp san iarmailt (1998), a bhuannaich an Duais Nadal.
- Chan eil sinne mar an fheadhainn eile (1999)
- A h-uile càil faicsinneach agus do-fhaicsinneach (2001), a bhuannaich Duais Primavera na nobhailean.
- Sgeulachd gaol mar stòiridh eile air coireigin (2003)
- Mìorbhal ann an co-chuideam (2004), a bhuannaich an Duais Planeta.
- Fuath ron Fhànais (2007)
- An rud air nach eil fhios aig na fir - am fèis a-rèir na boireannaich (Spàinntis: Lo que los hombres no saben - El sexo contado por las mujeres, co-ùghdair (2009).
- S’ e diog breugach a th’ ann an rud fìor (Spàinntis: Lo verdadero es un momento de lo falso) (2010)
- El contenido del silencio (2011)
- Dios no tiene tiempo libre (2013)
- Cuentos clásicos para chicas modernas (2013)
Bàrdachd
- Stèisean na h-Ifrinn (2001)
- Gnìomhan a’ Ghràidh is na Tlachd (2004)
Abaltan
- Sgeulachd Kurt agus Courtney: cuir le sin (1996)
- Ebha ri teachd. Litir ri teachd (2000)
- Ann an gàirdeanan a’ mhnatha fhetis (2002), ann an co-bhann le Sonia Núñez Puente.
- Courtney is mise (2004)
- Chan fhulaing mi ri gaol a-nis (2005)
- Club na droch mhàthraichean (2009), ann an co-bhann le Goyo Bustos.
Sgriobtaichean
- Mairidh mi beò (1999). Le David Menkes agus Alfonso Albacete.
- Gaol, iongantas, prozac is teagamhan (2001). Le Miguel Santesmases.
- Boireannach mo bheatha (2001). Le Antonio del Real.
- I Love You Baby (2001). Le Alfonso Albacete agus David Menkes.
Eile
- Am Beatha romhpa: guthan à agus gu ruige Pàlastain, (2005), mar dheachdair.
- Vulgaria Vulgaria, le Francisco Villena (2009), sgrìobh i an roimhe-ràdh.


c: text/html

text:
Brìgh nam Facal
Tagh na facail a th' air an comharrachadh airson mìneachadh fhaighinn
Naoi Ceud Deug 's a Ceithir Deug
- Nuair bhiodh òganaich cruinn,
- Dhèanta grìosach bhuntàt':
- "Siùdaibh, seasaibh," siud chluinnt'
- "Ach am faic sinn eil àird'
- A' mhailisidh nis oirnn,
- 'S gu Fort Dheòrs' thèid ma tha –
- A mhailisidh an rìgh."
- Ghabh mo ghràdh-sa Dimàirt
- Do mhailisidh Fort Dheòrs':
- Fèileadh-beag 's seacaid bhàn
- Air bidh 'n àit' 'pheitein mhòir,
- 'S briogais thartain glan gheàrrt'
- Air an àit' na tè chlò
- Am mailisidh an rìgh.
- "Cha bhi uat mi ach ràith,"
- Thuirt e 'n sgath bhlàth na cruaich;
- "Bidh mi còmh' riut, a ghràidh,
- Mun tig càch às a' Bhruaich;
- 'S dòch' gu feuch mi mo làmh
- Ann an gàrraidhean Chluaidh
- Ma bhios rigears gan dith."
- Sheòl i, Sìle nan stuagh,
- 'S mòran sluaigh innt' air bòrd,
- Cuid gu iasgach na Bruaich
- 'S tuath gu Sealtainn nan òb;
- 'S cuid a' falbh, mar mo luaidh,
- A' chiad uair gu Fort Dheòrs'
- A mhailisidh an rìgh.
- Fhuair mi dhealbh an cèis dhùint'
- 'S chroch sa chùlaist le uaill,
- Agus litir ag inns,
- "Tha gach nì dhomh cho nuadh.
- Moch gar dùsgadh bidh phìob
- Nuair as fìor throm ar suain
- Am mailisidh an rìgh.
- "On tha 'n cosnadh car gann,"
- Thuirt e rium, "dhomh as fheàrr
- Ghallaibh dhol nuair bhios m' àm
- Anns a' champa seo 'n àird,
- Agus gabhail aig na Goill
- Na mo chuibhlear am bàt' –
- Seadh, ma ghabhas iad mi."
- Naoi Ceud Deug 's Ceithir Deug,
- Tighinn fo dhias nuair bha 'n t eòrn',
- Caismeachd airm chualas cian:
- Geilt is fiamh chuir e oirnn.
- Teachd tha stoirm, dhubh e ghrian,
- Mar bheul-oidhch' rinn tràth-nòin
- 'S e ri fògradh ar sìth.
- Bhris an stoirm 's an fhuil dhòirt
- 'S air an Eòrpa rinn tigh'nn;
- Tuil fhuil dhearg nam fear òg –
- Seadh, fir òg nan ciabh mìn;
- Thraogh is thràigh chun an fheòir
- Fuil an cuislean 's an crìdh',
- Dh'fhuaraich, reoth 's chaill a clì.
- Cuig' a riamh ghabh mo ghràdh
- Tastan eàrlais an rìgh?
- 'S gann gun bhris fo làn-bhlàth
- 'S bha sa bhlàr na thosd sìnt':
- Air a' bhuaidh 's daor a phàigh
- Le fuil bhlàth dhearg a chrìdh' –
- 'S daor thu, bhuaidh, daor do phrìs.
- Thuit blàth-bhraon air an raon
- 'S nigh aog-aodann nan òg;
- Shèid a' chaomh-osag chaoin
- Orr' is thiormaich is phòg,
- 'S i ri osnaich os cionn
- Oigfhir ghrinn an fhuilt òir –
- O mhailisidh mo chrìdh'!
- Colla, Fionnlagh is Dòmh'll,
- Ruairidh òg is Iain Bàn,
- Aonghas, Ùisdean 's Niall Mòr –
- Chòrr cha shloinn mi am dhàn:
- 'N dè nam balachain san dròbh,
- 'N diugh gun deò anns an àr –
- O mhailisidh mo chrìdh'!
- Tha chruach mhònach na luath',
- Theich am fuachd, thill am blàths;
- Thill luchd-cutaidh na Bruaich;
- 'S fhada, buan leam tha 'n ràith
- Gheall mo ghràdh bhiodh e bhuam
- Aig a' chruaich 'n oidhch' a dh'fhàg –
- O mhailisidh mo chrìdh'!
- Chaidh na geòidh tarsainn tuath,
- Thug na geòidh mach an àil,
- Thill gu deas mar as dual,
- Àrd len àil air an sàil;
- Ach cha phill e, mo luaidh,
- Ach nam bhruadar a mhàin –
- O mhailisidh mo chrìdh'!
Naoi Ceud Deug 's a Ceithir Deug
Tagh na facail a th' air an comharrachadh ann an dearg airson mìneachadh fhaighinn.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
22 am Màrt
'S e 22 am Màrt an 81mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (82mh ann am bliadhna-leum). Tha 284 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1871: Chaidh an dreach as aithnichte den sgeulachd Leigheas Cas Ó Céin a chruinneachadh.
- 1873 - Cur às do Thràilleachd ann am Puerto Rico.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1876 - Eugenio Pacelli, san Roimh. Pàp bho 1939 gu 1958.
- 1947 - Catrìona NicGumaraid, bàrd Gàidhlig, ann an Ròdhag san Eilean Sgitheanach.
- 1950 - Jocky Wilson, ann an Cathair Challdainn. Cluicheadair gathain à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1832 – Johann Wolfgang von Goethe, sgrìobhadair Gearmailteach.
- 1944 - Pontus Lanner, ann an Karlstad. Neach-ealain às an t-Suain.
- 2010 - James W. Black, dotair à Alba a fhuair an Duais Nobel ann an Leigheas ann an 1988.


text:
Glè thric, cha bhi clàraidhean beò air CD buileach cho math ri feadhainn a thogadh ann an stiùidio, far a bheil cothroman ann mòran a leasachadh. Tha an CD ùr aig Julie Fowlis Live at Perthshire Amber (MACH 002) a' dearbhadh, ge-tà, gu bheil feadhainn ann as urrainn clàraidhean air leth math a dhèanamh le sluagh mòr mu'n coinneamh.
Tha an suidheachadh a' leigeil le Julie a bhith dearbhadh cho for chomasach 's a tha i, chan ann dreach mar sheinneadair 's mar neach-ciil, ach mar neach a rannsaicheas rain agus cel, agus a chuireas iad ri chile ann an digh a bhios tarraingeach do luchd isteachd gun Ghidhlig.
Bidh mran elach air na h-rain Ghidhlig o chlraidhean a rinn Julie cheana. 'Nam measg tha ganaich ir a Rinn m' Fhgail, A Chatron' g agus Hg air a' Bhonaid Mhir. Tha an CD a' tiseachadh le H Bha Mi, H Bha Mi air a sheinn s aonais taic. Se deagh thaghadh a th' ann oir tha e leigeil le daoine cluinntinn anns a' bhad cho soilleir ridh 's a tha an guth aig Julie.
Tha blths agus faireachdainn anns an t-seinn am pailteas. Tha grunn de phosan far an cluinnear an luchd ciil a-mhin 's tha iad math da-rribh. Tha an CD a' crochnachadh le Pabay Mr air a ghabhail ann am Beurla agus Gidhlig le Julie agus Dougie MacIllEathain. Se croch mhath a th' ann air deagh CD, agus cluinnear aig an deireadh mar a chrd an cel ris na bha an lthair. Crdaidh e ribhse cuideachd.
Choisinn Chris Wright agus Lucy Pringle duais Danny Kyle aig Fis Celtic Connections ann an 2009. Se The Speaking Heart a thug iad air a' chiad CD aca, a nochd o chionn ghoirid, air a bheil rain air leth inntinneach, cha mhr uile ann an Albais. Tha e a' tiseachadh le Rose Song, ran Nirribhidh a dh'eadar-theangaich Steve Byrne. Cluinnear an sin cho math 's a tha an guth aig Lucy, 's mar a tha alt aice air sgeul innse ann an ran, le tuigse agus faireachdainn. Tha Chris a' seinn ann an co-sheirm cmhla rithe sa cheathramh mu dheireadh, 's tha an d ghuth a' freagairt air a-chile gu h-lainn.
Se Chris am promh sheinneadair ann an Lady Maisry anns a bheil sgeul gu math brideil. Se ran gu math fada a th' ann - crr agus sia mionaidean gu leth - ach tha an sgeul air innse cho ealanta san t-seinn aig Chris gu bheil e a' glacadh 's a' cumail aire an neach isteachd gu tur.
Tha a' chuid as motha dhen chel-taic air a chluichd le Chris fhin, air gitran, rgan-beil, banjo, cittern, bogsa-shruti agus piana, agus tha an taic for thuigseach air brgh nan ran. Cha chluinnear uair sam bith gu bheil e gabhail thairis air an t-seinn. Tha aon ran air a ghabhail s aonais taic, Fisherman's Wife le Eghainn (Ewan) MacColla, a th' air a sheinn le Lucy.Tha an digh anns an do ghabh i e for chumhachdach agus dridhteach.
Tha grunn de dh'rain aotrom air The Speaking Heart, leithid The Auld Woman o Kelso o Lucy, agus Wilsy and Nancy far a bheil i fhin agus Chris a' seinn car mu char. Se an t-aon fhonn ri Ruidhleadh Cailleach Eachainn Mhir a th' air an ran seo, agus tha e gu math togarrach. Se CD air leth math a tha seo, o'n ionnsaichear mran mun bheartas de dh'rain shean agus r a tha ri'm faighinn ann an Albais. Gabhar fhaighinn o www.pringlewright.com.
Se clann eadar 13 agus 17 a th' anns a' chmhlan Canntaireachd, a tha dreach air CD r, Canntaireachd, a dhanamh le cruinneachadh inntinneach de dh'rain o iomadh linn. Se muinntir a' chmhlain fhin a chruthaich a dh dhiubh, A Hug-a, a Hug-a agus Coinneach Odhar. Tha na seinneadairean uile sgoiltean mu Inbhir Nis, agus tha muinntir na sgre gl elach air an cluinntinn aig cuirmean.
Chan eil e furasta san fharsaingeachd a bhith toirt air deugairean seinn sa Ghidhlig. Mar sin tha e 'na thlachd a bhith a' cluinntinn cho mr 's a tha e a' crdadh ri muinntir Canntaireachd, mar chluinnear gu soilleir anns an ran Ial, Ial, Ial Ial mar eisimpleir. Tha beagan de chel-taic aig a' chmhlan, a tha cur ris an t-seinn gu mr. Ach se an rud a tha a' gan snrachadh an t-alt a th' aca air iomadh sersa rain a sheinn gu bragha ann an co-sheirm. Tha na tlantan aig Eilidh NicCoinnich follaiseach an sin, agus cluinnear gun do rinneadh mran de dheagh obair dheasachaidh.
Bu chir dhaibh smaoineachadh s r mun ran-luaidh Mairead nan Cuiread, ge-t. Tha mearachdan sna faclan, "horainn" an ite "horann", agus "stid" an ite "steud" mar eisimpleir, agus ged a tha a' bhuille cunbhalach, tha e uair agus uair a' dol air na lididhean cerr. Tha rain-luaidh (agus puirt) eadar-dhealaichte o rain eile anns an digh a bhios na faclan a' dol leis na fuinn, agus ma bhristear na riaghailtean a bhuineas dhaibh, bidh na mearachdan a' tarraing aire neach sam bith a tha elach air rain dhen t-sersa. Tha iad furasta an cur ceart, agus is math a b' fhiach do Channtaireachd sin a dhanamh, oir tha mran air an CD a tha sr airidh air a mholadh.
chaidh an Iapn a bhualadh an-d leis a' chrith-thalmhainn a bu mhotha bho chionn iomadh bliadhna. Chaidh cala baile Sendai a sgrios le tsunami.
Tha Hilary Clinton a' cur an teagamh gum bi sn adhair toirmisgte 'na bhacadh do Kadhafi ionnsaighean a thoirt air reubaltaich taobh an-ear Libia. Tha cuid am beachd gum faigh feachdan Kadhafi lmh an uachdar air reubaltaich ri thde. Theich crr agus 250,000 duine bho thisich a' chmhstri.
thinig air itealan FlyBe tilleadh a Ghlaschu air sgth beum teicnigeach a thachair goirid mun robh e gu bhith a' laighe aig Sternabhagh.
Bheir an t-Oll.
Ridseard Cox raid phoblach ann an Gidhlig air ainmean bailtean Ledhais ann an Sabhal Mr Ostaig air Di-Luain 14 Mrt aig 4.30 f.
ann an Afghanistan mharbh feachdan NATO seann duine a bha cirdeach do Hamid Karzai, ceann-suidhe na dthcha. Thog Mgr Karzai a ghuth an aghaidh NATO bho chionn ghoirid a thaobh na h-uimhir de shobhaltaich a chaill am beatha air sgth ionnsaighean bho na feachdan cine san dthaich.
bidh bunsgoil Stafainn 'na sgoil Ghidhlig le aonad Beurla bhon Lnastal am-bliadhna. Ach tha prantan ag rdh gum bi inbhe na Gidhlig san sgoil air a lagachadh nas miosa na tha i an-drsta ma chailleas iad aon den dithis thidsearan Gidhlig le gearraidhean na Comhairle.
Tha dil gum bi mu 10,000 duine ag iomairt an aghaidh gearraidhean an Riaghaltais air sridean Sheffield fhad 's a bhios co-labhairt nan Libearalach Deamocratach a' gabhail ite aig an deireadh-seachdain.


text:
8 an Dàmhair
'S e 8 an Dàmhair an 281mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (282mh ann am bliadhna-leum). Tha 84 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1582 – Cha robh 8 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1895 - Juan Domingo Perón, ann am Buenos Aires. Saighdear agus deachdaire às an Argantain.
- 1918 - Jens C. Skou, ann an Lemvig. Ceimigear às an Danmhairg.
- 1980 - Nick Cannon, ann an San Diego. Actair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1869 - Franklin Pierce, 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1905 - Maighstir Ailean, bàrd is fear-cruinneachaidh beul-aithris.
- 1967 - Clement Attlee, prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- 2008 - John Bannerman, eachdraiche cliùiteach na Gàidhealtachd.


text:
- TIOTAL
- Oifis a' Phuist, Stafainn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_144
- ÀITE
- Stafainn
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12937
- KEYWORDS
- conlatradh
post
post-oifis
oifis a' phuist
oifig a' phuist
am post rìoghail
litrichean
Tha oifis a' phuist na coimhearsnachd seo a' frithealadh sgìre Stafainn a tha ann an ear-thuath Thròndairnis air an Eilean Sgitheanach. Chaidh an dealbh a thogail fada sna 1980an le Caroline Dear, tè às an sgìre a bha na neach-chamara/ neach-ealain. Chan eil an togalach air atharrachadh ach glè bheag on uair sin. Coltach ri iomadh post-oifis ann an sgìre bheag dhùthchail, tha an togalach ceangailte ri taigh-còmhnaidh. Tha an seòrsa togalach seo, glas is garbh le iarann preasach air a mhullach, a' seasamh ri sìde nan seachd sian ann an iarthuath na h-Alba. Thar nam bliadhnachan chaidh iarann preasach a chleachdadh gu cunbhalach air taighean, oifisean, seadaichean, garaidsean, eaglaisean is tallannan coimhearsnachd.
Ann am bliadhnaichean roimhe bha bogsa an teilefon dearg seo gu math deatamach, an t-aon fhear a bh' ann sa phàirt sin de Stafainn, ach tha clàr dearg a' phost-oifis glè aithnichte, na chomharra do na h-uile gu bheil an t-oifis ann, agus tha fhathast ann an 2010.
Ach tha sgeulachd tè a' phost-oifis, Anna Ghilliosach, fiù 's nas inntinnich na 'n togalach fhèin. 'S i bha an ceann oifis a' phuist an sin, na h-iar-bhana-mhaighstir a' phuist, fad, gu h-ìongantach, seasgad 's a h-aon (no trì fichead 's a h-aon) bliadhna, an tè de a seòrsa a b' fhaide na dreuchd air feadh na Rìoghachd Aonaichte. Nuair a thòisich i bha am post air a lìbhrigeadh le each is cairt agus na bliadhnaichean deireannach bha coimpiutairean air tighinn a-steach, inneal a chunnaic i mar 'just something else to learn', agus bho chur air falbh ceud teileagram san latha gu bhith a' reic chairtean-cur-ris nam fònaichean-siubhail, tha i air iomadh atharrachadh fhaicinn. Ach dh'aithnich i gu robh post-oifis na coimhearsnachd a cheart cho deatamach nuair a sguir i 's a bha e nuair a thòisich i.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Am broinn bothan fhigheadair ann an Ìle
- EXTERNAL ID
- QZP40_351A_2_P263
- ÀITE
- Ìle
- SGÌRE
- Ìle
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cill an Rubha 's Cill Mheinidh
- DEIT
- 1776
- LINN
- 1760an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31137
- KEYWORDS
- bothain
figheadairean
àitean-còmhnaidh
fasgaidhean
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'A Tour in Scotland' le Tòmas Pennant. Tha e a' sealltainn taobh a-staigh bothan figheadair ann an Ìle, anns na 1760an. 'S e deagh eisimpleir de na fasgaidhean rin lorg air an eilean a th'ann. 'S e àitean-còmhnaidh truagh da-rìreabh a bh'annta, air an togail le clachan nach robh air an ceangal ri chèile 's gun doras no simileir. Bha fosgladh aig gach ceann den fhàrdaich gus am faigheadh an deatach a-mach nuair a bha teine air. Mar bu trice bha dubhan a' crochadh os cionn an teine far an gabhadh prais còcaireachd a chrochadh. 'S e biadh truagh a bh'aig na daoine, 's mar sin bha droch shlàinte aig muinntir an eilein


text:
Na Hearadh
'S e eilean fada mun iar-thuath air chost an-iar Gàidhealtachd na h-Alba a tha anns Na Hearadh. Ged a tha e ceangailte ri Leòdhas, tha e air fhaicinn mar eilean ann fhèin. San t-seann aimsir, bha an t-ainm air a sgrìobhadh "Na h-Earadh", ainm a thàinig sìos thugainn bho na seann Lochlannaich.
Tha cruth na tìre ag atharrachadh bho thuath gu deas anns Na Hearadh. Tha tuilleadh bheanntan air ceann a tuath Na Hearadh, agus gheibhear a' bheinn as àirde sna h-Eileanan an Iar ann (Cliseam - àirdead 799m). Tha na rathaidean gu Hùisinis neo Reinigeadal air a' cheann a tuath iongantach is eagalach aig an aon àm, a chionn ‘s gu bheil iad an dà chuid cas agus caol, ach le sealladhnan brèagha is eireachdal.
Tha am baile as motha, An Tairbeart, le port aiseig agus iomadach bùth, air a shuidheachadh far a bheil an t-eilean cha mhòr roinnte le "tairbeart" chaol - àite far an do tharraing na Lochannaich bho shean na bataichean aca thairis air isthmus. An ear air an Tairbeart, tha an t-Eilean Sgalpaigh na Hearadh ceangailte ris na Hearadh le drochaid. Aig ceann deas an eilein tha Roghadal ainmeil airson eaglais meadhon-aoiseach, an Eaglais Chliamhain.
San àird an ear, eadar an Tairbeart is Roghadal, tha rathad air an oirthir air an tug daoine an t-ainm “the Golden Road”, a chionn ‘s gun deach a leithid a dh'airgead a chosg ga thogail. Tha e a’ ceangal nam bailtean beaga air an oirthir ri chèile. Ann an ceann a deas na Hearadh chan eil na beanntan cho àrd agus a tha an fheadhainn san taobh tuath, ach tha iomadach tràigh gainmhich, air an comharrachadh le gainmheach breagha geal, air a' chosta an-iar.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Boirseam, Na Buirgh, Bun Abhainn Eadarra
- Hùisinis
- Lingearabhagh
- Rèinigeadal
- Roghadal
- Sgalpaigh na Hearadh
- An Tairbeart
- An Tòb
Eilean[deasaich | deasaich an tùs]
- Abhainn Suidhe
- Boraraigh
- Ceileagraigh
- Easaigh
- Pabaigh
- Sgeotasaigh, Sòdhaigh Beag, Sòdhaigh Mòr, Sgarabhaigh, Siolaigh, Sròmaigh, An Sgarp
- Tarasaigh, Thearnatraigh, Taghaigh
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- An Cliseam, Caolas Shódhaigh, Caolas na Hearadh
- Eilean Glas
- Roineabhal
- Loch A Siar, Loch an Tairbeairt
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fiosrachadh mu na Hearadh a Deas agus Leverburgh; dealbhan
- Fiosrachadh mu na Hearadh aig "Explore Hebrides"
- BBC Naidheachdan 2016-07-11: Sgeama haidro na Hearadh a’ dol
- BBC Naidheachdan 2016-08-29: Beanntan na Hearadh - 5mh Fhèis Beinne aig Urras Cheann a Tuath na Hearadh (aithris bhideo 1:52)
- BBC Naidheachdan 2016-12-06: Leasachadh taigheadais ga fhosgladh anns na Hearadh (aithris-bhideo 3:08)
- BBC Naidheachdan 2016-12-09: Beul-aithris na Hearadh ga claradh


text:
- TIOTAL
- Rathad a-steach a dh'Ulapul agus Sràid na Tràghad
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1381
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33306
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Ros is Cromba
Ros an Iar
beanntan
clachain
luchd-turais
luchd-coiseachd nam beann
aiseagan
cladhan
puirt
calachan
Sa chairt-phuist seo chithear bàtaichean air an tarraing suas air an tràigh air an rathad a-steach a dh'Ulapul. Taobh thall an rathaid tha cladh ann. Mar a leanas an rathad a-steach dhan bhaile, tha e a' dol a-steach do Shràid na Tràghad.
Tha baile beag Ulapuil na laighe air cladach a tuath Loch Bhraoin. Chaidh a thòiseachadh ann an 1788 nuair a chaidh a dheilbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgach Bhreatainn ach an coisneadh iad às an leudachadh ann an gnìomhachas iasgach an sgadain. Chaidh na sràidean an deilbh ann am pàtran clèithe agus am measg nan togalaichean ùra bha seadaichean sgoltaidh, taighean-stòir, laimrig agus taigh-sgoile.
An toiseach chaidh cùisean gu math leis a' bhaile ùr iasgaich, ach tràth san 19mh linn thrèig an sgadan Loch Bhraoin agus ro na 1830an thàinig crìonadh air a' ghnìomhachas. Anns an 20mh linn, ge ta, lorg Ulapul àite ùr dha fhèin san iasgach mar a thòisich bàtaichean on chost an ear a' tighinn thuige mar chala shàbhailte san iar. A bharrachd air seo, sna 70an is sna 80an bha eaconamaidh a' bhaile air a chuideachadh le soithichean factaraidh o Roinn Eòrp an Ear. Tha iad seo a-nis air falbh ach tha an cidhe na mheadhan aig a' bhaile agus na cheann-uidhe do dh'aiseag Steòrnabhaigh. Tha na seallaidhean eireachdail san sgìre, agus na th' ann de chothroman coiseachd nam beanntan mun cuairt, a' fàgail Ulapuil na àite tarraingeach do luchd-turais


text:
Byhalia, Mississippi
‘S e baile beag eadar Olive Branch agus Holly Springs ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann am Byhalia.[1] Tha e suidhichte aig 110m os cionn ìre na mara ri taobh Memphis (Tennessee) 1,210km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 290km bho Jackson, prìomh-bhaile na stàite.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Mhississippi. Tha 1,246 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 0.2% thall thairis agus ‘s e daoine geala a th’ ann 45.2% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 54.7%.[3] Cha tug ach 3.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair William Faulkner (1897 – 1962) anns an ospadal ann am Byhalia.


text:
Aig deireadh nan tritheadan, dh’fhàg Ralph Glasser am flat san robh e a’ fuireach còmhla ri athair anns a’ Ghorbals air rothair a fhuair e air ionmhas o charaid teaghlaich, agus chuir e a cheann gu deas. Nuair a ruig e Oilthigh Ocsford trì là na dhèidh, cha robh e ach a’ cur crìoch air turas a thoisich a phàrantan fhèin nuair a theich iad à Liotuain sna bliadhnaichean eadar-chogadh. Ann am foghlam, agus san dreuchd cliùiteach a lean, dhealraich innleachd Ghlasser tron dalm-bheachd a bha na mhollachd air a chuid chreideamh agus a chlas shòisealta fad linntean gus an ìre as àirde san t-Seirbheis Chatharra a ruigsinn.
B’ e an dìleab as motha aige, The Gorbals Trilogy (Growing up in the Gorbals, 1986; Gorbals Boy at Oxford, 1988; Gorbals Voices, Siren Songs, 1990), anns a bheil e a’ dealbhachadh brìgh choimhearsnachd agus sgìre nach maireann air taobh deas na h-Aibhne Chluaidh: cabhag nam factaraidhean agus othail an t-sluaigh, clàbar is airc, gaol, call, an t-urram agus an nàire a tha an cois sin uile. Chan e a bhith a’ cur cus cliù air na leabhraichean seo ri ràdh gur e a th’ annta, ‘s dòcha còmhla ri Crowdie and Cream (1982), am fèin-eachdraidh Albannach a bu chudromaiche den fhicheadamh linn. Ged a bu mhòr an diofar ann an àrainneachd an Hearaich agus an Iùdhaich, ‘s beag an sgaradh eadar an cuid sgeulachdan, le sannt nan uachdaran a’ bualadh air an dà chuid teanamant agus machair, agus Alba fhèin air beul a’ chogaidh. Mar a tha e an là an-diugh do dh’òigridh clas-obrach, b’ e foghlam a thug dhaibh an rathad às.
Ach fhad ‘s a bha clas na cheangail eadar a’ bhaile mhòr is am beann gun fhiosta do Ghlasser is MhacDhòmhnaill is iad a’ fàs suas, ’s ann a bu mhotha buileach am pàirt a chluich e ann am beatha Ghlasser ri làithean fhoghlaim. Aig Ocsford, cha b’ fhada gus an do thog e beachd air clas is cumhachd an aghaidh an leithid Rìdseard Crossman OBE, a bha na bhall-pàrlamaid Làbarach sna seasgadan anns a’ chaibineat aig Harold MacUilleim, agus am Mòrair Uilleam Beveridge, a bha cuideachd a’ taobhadh ri poileataigs an làimh chlì. Is iad a’ togail na brataich deirge, dh’fhairich Glasser nach tuig iad idir a’ bhochdainn air an robh iad a’ deasbad agus, na bu chudromaiche, nach robh an leithid dhaoine a bhuin gu làidir ris na clasaichean uachdarach ach a’ lùbadh ri feachd nach deidheadh a dhiùltadh: bha sòisealachas air sgaoileadh air feadh na Roinn Eòrpa, agus ann an cruth air choireigin bha e a’ dol a dh’fhuireach – nan robh Beveridge agus a chuid chàirdean airson buaidh agus cumhachd aig mullach an t-saoghail ùir seo a ghlèidheadh, bhiodh aca ri gabhail ris na poileataigs aige.
Gu ìre, bha e ceart, agus ann an Westminster chan eil mòran air atharrachadh, oir Skinner no Scargill chan e a th’ ann an Jeremy Corbyn. Is e a’ frithealadh an àrd-sgoil phrìobhaidich, Adam’s Grammar School na òige, tha an ceannard Làbarach cho fada on a’ chlas-obrach ‘s a tha Seòras Galloway on an fhìrinn – agus tha e a’ leantainn traidisean: a-mach às na deich ceannardan Làbarach o Eòghann Gaitskell ann an 1955, tha ceathrar dhiubh air an cuid fhoghlam fhaighinn ann an sgoil phrìobhaideach, agus o 1979 tha an àireamh de bhuill-phàrlamaid a bha roimhe ri obair-làimhe air tuiteam o shia deug sa cheud gu trì sa cheud. Ged nach eil figearan Riaghaltais Westminster ag innse dè am pàrtaidh san robh iad, chan ann tric a tha Tòraidhean nam mèinneadairean.
Ach ged a tha cathraichean mòra an fhoghlaim ann an Alba fhèin air a bhith a’ cur fàilte air barrachd oileanaich o sgìrean ana-chothromaichte no teaghlaichean clas-obrach sna bliadhnaichean a dh’fhalbh na bha iad sna ficheadan, tha tallaichean na cumhachd dùinte do dhaoine gun cheum, agus an-dràsta chan eil ministear no rùnaire caibineid san Riaghaltas Albannach nach deach don oilthigh. Comasach is còir is gu bheil cuid dhiubh, cha tig sradag o dhà chlach lìomhte ge b’ e cho tric ‘s a thèid am bualadh ri chèile, agus tha beagan a dhìth ann an deasbadan Thaighe an Ròid ann linn an neach-poileataigs proifeiseanta.
Tha romansa strì an t-sòisealachais daonnan air a bhith a’ tarraing cuid o na clasaichean-meadhanach ge-tà – chan fheumar ach sùil a thoirt air mullach liosta Phartaidh na h-Àrainneachd son an Taghaidh Albannaich – agus cha bhiodh e ach mì-chothromach a ràdh nach ann san da-rìreabh a tha co-dhiù beagan dhiubh a tha a’ dol a-mach air bochdainn no còraichean luchd-obrach. Tha poileataigs na h-Alba o stèidheachadh na Pàrlamaide air an fhìor uachdaraich a dhiùltadh, ge-tà, agus tha coltas ann uaireannan gur e foghlam prìobhaideach fhèin an comharra neo-oifigeil de mhòrchuis san dùthaich. Tha daoine an ìre mhath measail fiù air Ruth NicDhàibhidh, ’s dòcha o chionn ’s gu bheil i na b’ fhaisge air an àbhaist na tha Tòraidhean Albannach ann an Westminster leithid Calum Rifkind (aig a bheil cuideachd, gu h-inntinneach, sinnsearan Iùdhach à Liotuain), agus ‘s e Dòmhnall Deòireach, a bha fad bhliadhnaichean na phàirt de dh’àirneis Westminster agus aig an robh cruinneachadh ealain, an t-aon Prìomh-mhinistear aig an robh foghlam prìobhaideach ann an Alba. Gabhaidh luchd-bhòtaidh ri foghlam, ach tha foghlam air a cheannach a’ togail amharas.
Chaidh treas de bhuill-phàrlamaid a chaidh a thaghadh do Westminster ann an dà mhìle is a còig gu sgoil phrìobhaideach, agus tha riochdachadh don chlas-obrach a’ crìonadh à bith. Tha e na bheannachd gur e diofar mòr eadar Westminster agus Dùn Èideann gur e comas is foghlam, chan e airgead agus clas, as cudromaiche do dh’adhartas, ge b’ e am beachd poileataigeach a th’ aig a’ bhall-pàrlamaid. ‘S ann gu domhainn a tha traidisean is eachdraidh Màthar nam Pàrlamaidean fighte don chlò aice, agus cha tèid a’ chuid a bu mhiosa dheth a phiocadh às le balach òg às a’ Ghorbals mur a bheil muinntir Shasainn fhèin a’ faicinn na tha ceàrr air an t-siostam aca. ‘S e an t-iongnadh mu sgeul Ralph Ghlasser gun do thachair e idir. ‘S e an t-adhartas nach fheum e tachairt a-rithist – ann an Alba co-dhiù.


text:
14 an t-Ògmhios
'S e 14 an t-Ògmhios an 165mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (166mh ann am bliadhna-leum). Tha 200 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1899 - Yasunari Kawabata, sgrìobhadair à Iapan.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1936 - G. K. Chesterton, ann am Beaconsfield. Sgrìobhadair à Sasainn.
- 1946 - John Logie Baird, innliche Albannach a dh'innlich an telebhisean (r. 1888)
- 1968 - Salvatore Quasimodo,sgrìobhadair Eadailteach, ann an Napoli.


text:
Theo van Doesburg
B' e Theo van Doesburg (ainm tùsail: Christian Emil Marie Küpper, IPA: teɪɔ vɑn ˈdusbʏrx, Utrecht, 30 an Lùnasdal 1883 – Tavau, 1 an Gearran 1931) sgrìobhadair, ailtire agus peantair ainmeil às Na Tìrean Ìsle.[1] Phòs e tri tursan: ri Agnita Feis ann an Amsterdam (1910 - 1917), ri Lena Milius ann an Tilburg (1917 - 1923), ri linn a' Chogaidh Mhòir,[2] agus ri Nelly van Moorsel ann am Paris (1928).[3] Thug e buaidh mhòr air Piet Mondriaan, ged an do sgar iad a-mach à chèile mu dheireadh thall o chionns gun do thoisich van Doesburg ri loindhichean trastanach a chleachdadh sna dealbhan aige.[4] 'S e esan a stèidhich am buidheann-ealain air an robh De Stij (Gàidhlig: An Stoidhl).


text:
- TIOTAL
- Draibhear bus ann an Inbhir Nis a' cladhach a' bhus anns an t-sneachda
- EXTERNAL ID
- PAN_12_28
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1954
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20374
- KEYWORDS
- Inbhir Nis
busaichean
sneachda
Bha am bus seo air an t-slighe a dh' Inbhir Nis agus chaidh e ghlacadh ann an sneachda mòr. Tha an draibhear ga chladhach a-mach le siobhail. 'S e àireamh a' bhus K87 agus àireamh a' chlàraidh KSC 919
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
21 an Dùbhlachd
'S e 21 an Dùbhlachd an 355mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (356mh ann am bliadhna-leum). Tha 10 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna. 'S e toiseach a' Gheamhraidh a th' ann san latha seo.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1988 - Thachair an Lockerbie disaster ann an Logarbaidh.
- 2004 - Chaidh cìsean Drochaid an Eilein Sgitheanaich a chur às.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1804 - Benjamin Disraeli, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- 1804 - Tomás Herrera, ann am Panama. Saighdear agus Neach-poileataigs à Coloimbia/Panama.
- 1917 - Heinrich Böll, sgrìobhadair às a' Ghearmailt.
- 1940 - Frank Zappa, ann am Baltimore (Maryland). Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 1948 - Samuel L. Jackson, actair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1308 - Heinrich I Landgraf Hessen
- 1882 - Francisco Javier Zaldúa, ann am Bogotá.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
- Grian-stad Geamhraidh
- Oidhche nan Seachd Suipearan


text:
- TIOTAL
- Eaglais Shaor Aonaichte Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1049
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SGÌRE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32970
- KEYWORDS
- Inbhir Breacaidh
Eurabol
Cathabol
MacLeòid Chathabuil
Teaghlach Ghòrdain Euraboil
eaglaisean
Sa chairt-phostachd seo chithear sealladh air Eaglais Shaor Aonaichte Inbhir Ghòrdain, air Rathad a' Chaisteil. Chaidh an eaglais a thogail ann an 1861agus an-diugh 's e Eaglais na h-Alba a th' innte.
Chaidh baile Inbhir Ghòrdain ainmeachadh air Sir Uilleam Gòrdan o Eurabol, fear a rugadh ann an Gallaibh. Cheannaich esan an oighreachd san 18mh linn. Roimhe sin 's e an t-ainm Inbhir Bhreacaidh (Inverbreakie) a bh' air a' bhaile. Ged a b' e Sir Uilleam a rinn na planaichean airson a' bhaile ùir, b' e a mhac, Sir Iain, a thug na planaichean gu buil. Ach cha b' ann gus an deach an oighreachd a-steach gu seilbh teaghlach MhicLeòid o Chathabul, no Cadboll, gun deach cala a thogail ann agus a thòisich am baile a' fàs gu luath.


text:
Émile Zola
B' e Émile Zola (IPA emil zɔˈla) ùghdar, neach aithris agus fear ainmeil às an Fhraing. Rugadh e ann am Paris air an darna latha dhen Ghiblean 1840, agus chaochail e an siud fhèin air 29mh latha dhen t-Sultain 1902. Bha e os cionn an stoidhle litreachas ris an canadh nàdarras, neo naturalisme anns an Fhrangais.[1][2]
‘S e fear dhe na sgrìobhadairean nobhailean Frangach na bu chòrdte na cruinne a bh' ann Zola is thathar a’ cur a chuid obrach sa chlò, ga eadar-theangachadh is a’ bruidhinn mu dheidhinn cho tric fhathast. Nochdaidh na leabhraichean aige daonnan anns na fiolmaichean agus air an telebhisean. Tha a bheatha is a chuid obrach air an nochdadh ann an tòrr sgrùdaidhean eachdraidheil. Taobh litreachas, tha e ainmeil gu sònraichte air sàilleabh na Rougon-Macquart, sreath dhe fichead nobhailean aige a tharraingeadh dealbh co-chomann na Frainge aig àm an Darna Iompaireachd. Leanadh an sreath sin an teaghlach Rougon-Macquart, tro na ginealaichean is gach leabhar a’ dealbhadh ginealach agus linn fa leth.
Mu dheireadh a’ bheatha bha e an sàs anns a’ cheist Dreyfus nuair a sgrìobh e an t-artaigil ainmeil « J’Accuse…! » (Tha mi e fàgail air...!) anns a’ phàipear-naidheachd L'Aurore anns an Fhaoilleach 1898. Thug e sumanadh dhan Taigh-cùirte fo chasaidean dhe Chliù-mhilleadh agus b' fheudar dha a dhol gu Lunnainn is e na fhògarrach sa bhliadhna sin fhèin.
Susbaint
Leanabas agus òige ann am Provence (1840 - 1858)[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Émile Zola ann am Paris ann an 1840 ach ‘s ann às an Eadailt a bha athair. ‘S e an aon mac aig Francesco Zola[3] agus Émilie Aubert a bh’ann. B’ e Francesco Zola Innleadair na h-obraichean poblach agus seann oifigear Eadailteach. Thug e tairgse airson siostam a chur air dòigh gus fìor uisge a thoirt a dh’Aix-en-Provence bhon a’ Bheinn Sainte-Victoire. Fhuair e an cùmhnant air an 19mh latha dhen Ghiblean 1843 agus chaidh an teaghlach a dh’fhuirich ann an Aix-en-Provence. chaidh ainm a chur dhan chùmhnant ann an 1844. Stèidhich esan Companaidh a’ Chanail Zola (Fraingis) Société du Canal Zola), leis a chuid chompanaich mhaoineachaidh. Chaidh na h-obraichean a thòiseachadh ann an 1847. Chaochail esan leis an niumòinia ann an 1847 an dèidh an Dàm Zola a thogail.
Dreyfus (1894 - 1899)[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Zola an sàs anns a’ chùis sin bho 1897, air sgàth gun cuireadh an iomairt an aghaidh an Iùdhach Dreyfus dragh air Zola, is chuir e roimhe pàirt a ghabhail anns a’ chùis is e a’ dìon na Iùdhaich. Nochd a’ chiad artaigil a sgrìobh mun chùis anns a’ phàipear-naidheachd Le Figaro[4] DiDòmhnaich, an 14mh latha dhen Shamhain 1897. Chuir e crìoch air an artaigil leis an t-seanatans ainmeil fàidheil: « Tha am fìoras a’ dol air adhart is cha chuir càil stad air » Fraingis :« La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera ». Chan e Alfred Dreyfus a bh' ann am brathadair, ach an ceannard Ferdinand Walsin Esterhazy. Nochd e ri beulaibh Chùirt fo lagh airm Paris air an 10mh latha dhen Fhaoilleach 1898, ach chaidh e a shaorachadh an làn a-màireach. Bha Zola cho fiadhach ann an dà chuid an aghaidh dhìtidh duine neo-chiontach agus saorachadh duine ciontach co-dhiù. Agus bha e uabhasach fiadhaich.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- La Confession de Claude (1865)
- Thérèse Raquin (1867)
- Madeleine Férat (1868)
- Le Roman Experimental (1880)
- Les Rougon-Macquart (sreath dhe nobhailean mu dheidhinn aon teaghlach)
- La Fortune des Rougon (1871)
- La Curée (1871–72)
- Le Ventre de Paris (1873)
- La Conquête de Plassans (1874)
- La Faute de l'Abbé Mouret (1875)
- Son Excellence Eugène Rougon (1876)
- L'Assommoir (1877)
- Une Page d'amour (1878)
- Nana (1880)
- Pot-Bouille (1882)
- Au Bonheur des Dames (1883)
- La Joie de vivre, Charpentier, Paris, (1883)
- Germinal, Charpentier, Paris, (1885).
- L'Œuvre (1886)
- La Terre (1887)
- Le Rêve (1888)
- La Bête humaine (1890)
- L'Argent (1891)
- La Débâcle (1892)
- Le Docteur Pascal (1893)
- Les Trois Villes
- Lourdes (1894)
- Rome (1896)
- Paris (1898)
- Les Quatre Evangiles
- Fécondité (1899)
- Travail (1901)
- Vérité (1903, ga chur sa chlò an dèidh a bhàis)
- Justice (nach do chrìochnaich e)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Encyclopædia Britannica
- ↑ Encyclopédie Larousse
- ↑ Zolla avec deux "L". H. Mitterand, Biographie d'Émile Zola, Vol 1, Sous le regard d'Olympia, p. 18-30
- ↑ Le dossier de M. Scheurer-Kestner


text:
Dùn Airchill
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann Dùn Airchill (Beurla: Earlston, neo Ercildoune), a bha ann an Siorrachd Bhearaig. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan. Ann an 2001 bha 1,711 duine a' fuireach an seo. [1]
Tha a' mhòr-rathaid A68 a' ruith tron bhaile. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 38′ 0″ Tuath agus 2° 40′ 0″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 580 380


text:
Òraid shaor an asgaidh air buaidh cnàmhadh mara
Thathas a’ call cuid de na làraichean arc-eòlach as cudromaiche ann an Alba le cnàmhadh mara. Is e seo cuspair òraid shaor an asgaidh aig àm lòin ann an Glaschu an t-seachdain seo mar phàirt den Fhèis Celtic Connections.
Bruidhnidh Julie Gibson bho roinn arc-eòlais Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean mun chùis, is i a’ gabhail Arcaibh mar eisimpleir, far a bheil an treas cuid de na làraichean aithnichte ann an cunnart cron bhon mhuir, no ga fhulang an-dràsta. Cuiridh a’ Bh-Uas Gibson, a tha cuideachd na h-arc-eòlaiche coimhearsnachd ann an Arcaibh, crìoch air an òraid aice le bhith a’ coimhead air na cothroman a th’ ann a bhith a’ cumail nan làraichean seo sàbhailte, gus dualchas cultarach na h-Alba a dhìon, agus a chur ris an eaconamaidh againn.
Agus i a’ bruidhinn mun chunnart, thuirt a’ Bh-Uas Gibson: “Is ann aig Alba a tha an t-iomall-fairge as fhaide san Roinn-Eòrpa, agus mar nàisean cuantach, tha mòran den dualchas againn a’ buntainn ris a’ mhuir.
“Mu thimcheall Arcaibh, tha còrr is mìle làrach arc-eòlach ann an cunnart bhon mhuir, no a’ fulang cron mar-thà. Tha baile Skara Brae o linn na cloiche, a tha 5,000 bliadhna a dh’aois, an eisimeil balla mara a dh’fheumas obair chunbhalach dha chumail suas, chaill làrach mheadhan-aoiseach Langskaill ann an Westray 5 meatairean mar chòmhla bliadhna no dhà air ais agus chaidh làrach a bh’ aig na Cruithnich air Lamb Holm o bhith na togalach so-fhaicsinneach gu bhith na loidhne de thobhtaichean.
“Chan e a-mhàin gu bheil sinn a’ call fiosrachadh luachmhor mun àm a dh’fhalbh leis a’ chnàmhadh a tha seo, ach gum faod e cron a dhèanamh air eaconamaidh na h-Alba san àm ri teachd agus bith-beò dhaoine ann an àitean iomallach agus dùthchail. Ma gheibh na làraichean seo airgead-seilbh freagarrach, faodaidh gun tèid amas air nithean annta agus gun tèid ùidh nam meadhanan a thogail, rud a tharraingeas luchd-tadhail às gach ceàrn.”
Cho math ris an òraid aig a’ Bh-Uas Gibson, “An làn ag èirigh: Atharrachadh na gnàth-shìde agus mar a tha dualchas na h-oirthire againn a’ dol air chall” bidh ceòl ann bho oileanaich a’ chùrsa BA ann an ceòl gnìomhaichte aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Is e an òraid aon de àireamh de thachartasan saor an asgaidh ri a chur air dòigh le Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, a tha na chom-pàirtiche foghlaim leis an fhèis. Bidh luchd-obrach agus oileanaich an oilthigh an sàs ann an caochladh òraidean agus chùiream ciùil, nam measg deasbad air cànanan dùthchasach na h-Alba leis an neach-chomadaidh, Susan Mhoireasdan, sa chathair.
Gabhaidh “An làn ag èirigh: Atharrachadh na gnàth-shìde agus mar a tha dualchas na h-oirthire againn a’ dol air chall” àite eadar 12:30f agus 1:30f Diardaoin 31 Faoilleach ann an Stiùideo 1, Tallaichean Baile Ghlaschu.Tha an tachartas seo saor an asgaidh ach tha feum air tiocaid. Gus àite a ghleidheil no airson barrachd fiosrachaidh, tadhail air www.celticconnections.com
Neach-conaltraidh nam meadhanan
Susan Szymborski
Oifigear conaltraidh
Fòn: 01463 279222
Post-d: susan.szymborski@uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne Bhail' Ailein, Eilean Leòdhais
- EXTERNAL ID
- PC_BRANLEY_RAIDERS_BALALLAN_3
- ÀITE
- Bail' Ailein
- SGÌRE
- Leòdhas
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ùig
- DEIT
- 21 An Gearran 2010
- LINN
- 2010an
- CRUTHADAIR
- Stephen Branley
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Stephen Branley
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21991
- KEYWORDS
- carraighean-cuimhne
clachan-cuimhne
còmhstri nan croitearan
deasbad talmhainn
Chaidh càrn Bhail' Ailein a thogail ann an 1994 ach an comharraicheadh e còmhstri chroitearan na Pàirce san t-Samhain 1887, còmhstri an aghaidh mì-cheartas luchd-seilbh an fhearainn - gu h-àraid mar a thionndaidh iad 42,000 acair de thalamh do chaoraich a-steach gu pàirc spòrsail an fhèidh.
Às dèidh na còmhstri chaidh sia duine deug às an sgìre a chur fo ghrèim. Chaidh deichnear a leigeil ma sgaoil a-rithist ach chaidh sianar a chur fo chasaid 'mobbing and rioting'. Ron deuchainn-cùirte ann an Dùn Èideann chuala an diùraidh gu robh mu 150 duine air meàrrsadh à Grabhair air cùl bratach dhearg: mar a bha mu, 's dòcha, leth-cheud pìos armachd nam measg (a' chuid a bu mhotha den armachd seann raidhfilean le aon ghob air lodaigeadh tron bheul); mar a bha an luchd-ionnsaigh air campa dhaibh fhèin a chur air bhonn sa choille, agus mar a thòisich iad an uair sin, a rèir aithris, a' marbhadh fèidh. Dh'innis neach-lagha gan dìon gu robh a' choille a' sgaoileadh thar 150 mìle ceàrnagach agus gu robh e ann an teagamh ciamar a b' urrainn do 150 fir a bhith ri 'mob is riot' thairis air an uidhir sin de dh'fhearainn. An dèidh dhaibh beachdachadh air a' chùis fad dìreach 30 mionaidean, lorg an diùraidh nach robh an t-sianar fo chasaid idir ciontach. Fhuair an tachartas foillseachadh nàiseanta sna meadhanan agus thàinig e gu bhith na chùis-adhbhair airson barrachd còmhstri ann an cùis seilbh an fhearainn, rud a sheas fad 34 bliadhna eile.
An carragh-cuimhne: B' e an t-ionad a chaidh a thaghadh don chàrn cnocan creagach os cionn Bhail' Ailein, le sealladh thairis air fearann Leòdhais a Deas. 'S e càrn cearcallach mu 3.5 meatair a dh'àirde a tha sa charragh-cuimhne, air a thogail le clachan air ath-chuairteachadh agus clachan a' chladaich. Tha trì rathaidean a-staigh thuige a tha a' coimhead taobh nan trì sgìrean ceangailte ris an ionnsaigh - Ceann Loch, Na Lochan a Tuath agus a Deas.
Na bhroinn tha staidhre cearcallach a' dol a-mach gu àrd-ùrlar airson sealltainn às, far a bheil trì clachan comharrachaidh air an togail togte a-steach do cheann a' bhalla, gach clach na laighe le a thaobh biorach taobh làraichean far an do ghabh tachartasan na còmhstri àite. Air an togail a-steach don bhalla cuideachd tha clachan, a' sealltainn taobhan-seallaidh, le àireamhan orra, air an togail o chroitean an luchd-iomairt


text:
Canàl Foirthe agus Cluaidh
Tha Canàl Foirthe agus Cluaidh ann an Alba. Tha e a' dol eadar Linne Foirthe agus Linne Chluaidh tron Gleann Meadhonach.
Tha e ceangailte ri Dùn Eideann tro Canàl an Aonaidh.
De tha air a' chanàl[deasaich | deasaich an tùs]
- Linne Chluaidh agus bun Abhainn Chluaidh
- Glaschu
- Cille Phadraig Ur
- Bruach Chluaidh
- Cathair Cheann Tulach
- Cill Saidhe
- Drochaid Bhuinne
- Cuibhle na h-Eaglaise Brice
- Eich-uisge ann an Eaglais Bhreac (The Kelpies)
- An Eaglais Bhreac
- Inbhir Ghrainnse
- Linne Foirthe
Tha am Balla Antonine agus Comar nan Allt faisg air cuideachd.


text:
Bep Schrieke
B' e Bep Schrieke (ainm slàn: Bertram Johannes Otto Schrieke, Zandvoort, 18 an t-Sultain 1890 - Lunnainn,12 an t-Sultain, 1945) neach-poileataigs às Na Tìrean Ìsle.[1] Dh'ionnsaich e eachdraidh agus èolas na h-Innd-Innse (Duitsis: Indonesiëkunde) airson a bhith na oifigear thall thairis is fiù's bha e na ollamh corpeòlais cultarail san oilthigh ann am Batavia (Jakarta an latha an-diugh) agus ann an Amsterdam. 'S e duine gu math foghlaimte a bh'ann is sgrìobh e mòran mu dheidhinn chultair na h-Innd-Innse. A bharrachd air sin, bha e na mhinistear an fhoghlaim san Riaghaltas aig Hendrikus Colijn sna 30an agus an uair sin 's e ceannard Institiùd Rìoghail Tropaigeach nan Tìrean Ìsle bho 1938 gus a bhàsaich e na fhògarrach ann an Lunnainn ri linn An Dàrna Cogaidh ann an 1945.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Blankenstein, M. van, 'Bertram Johannes Otto Schrieke (Zandvoort, 18 september 1890 - Londen, 12 september 1945)', in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde te Leiden, 1947-1949. Leiden: Brill, 1950.
- ↑ Digitaale Bibiotheek voor de Nederlandse Letteren


text:
- TIOTAL
- Comanachadh na h-Eaglaise Saoire, Am Ploc
- EXTERNAL ID
- GAIRLOCHM_273A
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas Gheàrrloch
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5396
- KEYWORDS
- An Eaglais Shaor
seirbheis a-muigh
comanachadh
Tha an dealbh seo, leth-bhreac nas soilleire de HCD00827, a' sealltainn cruinneachadh de dhaoine aig seirbheis eaglaise a-muigh anns a' Phloc. Bha seirbhisean air an cumail an seo às dèidh Briseadh na h-Eaglaise ann an 1843 nuair a dh'fhàg Ministearan Eaglais na h-Alba gus an Eaglais Shaor a chruthachadh. Chaidh togalach dhan Eaglais Shaoir fhosgladh anns a' Phloc ann an 1845, ach chùm seirbhisean agus comanachaidhean a' dol air an làraich seo airson iomadh bliadhna, a rèir coltais air sgàth an àireamh sluaigh a ghabhadh e gun strì. Tha an dealbh seo a' sealltainn dhaoine nan suidhe sa mheadhan airson comanachadh.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Gairloch Heritage Museum


text:
p.186
Feacht n-ann do luid Aedh Oirdnidhi mac Neill Frosaidh mic Fearghuile mic Maile Duin do ordugud fer cuigid1 Connacht. Do luid dar Eas Ruaidh & do baithed a fuis meisi & a cuirnn ann. Tainic Aedh co riacht Corca Tri, co n-deisidh a tigh righ Corca Tri. Coeca righ do riguibh Eirenn maille re h-Aedh.
Longuis Aedh adhaigh domhnaidh & an rigraidh: & cia ro loing Aed, ni sib digh, uair ní bai corn lais, or do baitheadh a cuirnn & a cuaich ac Ath Enaigh uas Eas Ruaidh, oc tiachtain don t-sluadh thairis. As amlaid imorro robai Aed cona sibh digh a leastur aile o ra dealuigh re cich a mathar acht a curn namha. Ba bron tra do righ Corca Tri & dia seithid, each ic ol & righ Erenn gin ol. Togbuis Angal a lamha fri Dia, & feicis gin codladh gin tomailt co madain, gu n-eabert a bean fris ara barach, Eirg, ar si, co Dirlus Guaire mic Colmain, uair ba tealach feile & naire o aimsir Dathi anall, dus an fuigbithea corn tria firta na feile ann. Cechaing Angal righ Corca Tri tar dorus na ratha amach, & tuisleas a cois deas, co ra tuisil cloch leis isin lis .i. an cloch do bai ar belaib an t-suirn a rabudar na tri cuirn as deach robai a n-Eirinn .i. an Cam-corn & an Litan & an Easgung. Cuirn sin tucad do Cormac u Cuinn dar muir, & ro folaig Niamh mac Lugna Firtri an dara comalta do Cormac u Cuinn, iar n-dith Cormuic, co toracht Coirpri Lifeachuir dar muir & cia ro fritha na cuirn aile la Cairpri, ni fritha na cuirn-siu co h-aimsir na næmh & Aeda Oirdnidi mic Neill, or tucad cealtar tairsib o Dia, co ru-s-foillsid do righ Corca Tri tria firta na feile.
Altaigis a buidi do dia an t-i Angal & beiris leis na curna, cona tri lan do mid inntibh. Do-bert a
p.187laim Aeda Oirdnidi righ Eirenn, & atlaigi do dia & do-bert an Litan a laim righ Ulad, & do-bert an Easguing a laimh righ Connacht, & fagbuis aigi budhein an Cam-cornn. Co toracht iartain do Mailseachloinn mac Domhnuill, co tuc-sidhe do Dia & do Ciaran a coitcinne co brath.
Finid.
2


text:
Co-chomann València
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha anns A’ Co-chomann València (Catalanais. Comunitat Valenciana). Mar a sgrìobh Livius, thàinig an t-ainm bhon fhacal Laideann Valentia, a tha a’ ciallachadh fearalas.[1] Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha, ri taobh na Mara Mheadhanach. Tha dà phort-adhair eadar-nàiseanta ann, (Alacant is València). 'S e València an 8mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 23,255 cilemeatair ceàrnagach, 4.6% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 5,094,675 duine de shluagh ann,[2] le dluths aig àireamh 219.08 duine gach km². A bharrachd air sin, tha dà chànain oifigeil ann: Spàinntis agus Catalanais, ris an canar Valencianais anns an sgìre. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Generalitat de València. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Righlaidh aige. Tha trì sgìrean ann an València. mar a leanas:
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Runrig:Mairi Lyrics
this wiki
This song is by Runrig and appears on the album The Highland Connection (1979).
Dathan air am fuadach far nam beann
Tha faileas a'tuiteam bhon an Stor
Mar t-fhalt dorch a suabadh do cheann
Horo Mhairi o
Horo Mhairi o
Horo Mhairi o
'S mi 'gad ionndrain ho ro
De math an tobar gun an t-uisge
De math an corp gun cridh'
Nam biodh neart an Stoir 'nam lamhan
Bhiodh sinn le'r cheile's an Eilean a rithis
Horo Mhairi o
Horo Mhairi o
Horo Mhairi o
'S mi 'gad ionndrain ho ro.
'S doch nach fhaigh sinn neamh no beatha eile
Nuair a dhuineas suilean aig deireadh lath
Ach fhuair mi mo neamh an seo's an aite
Far an d'thug thu dhimh do lamh's do cridhe slan
Horo Mhairi o
Horo Mhairi o
Horo Mhairi o
'S mi 'gad ionndrain ho ro.


text:
- TIOTAL
- A' togail phocannan o shoitheach
- EXTERNAL ID
- QZP27_C_25509
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30730
- KEYWORDS
- eich
cairtean
còmhdhail
soithichean
A' togail phocannan o shoitheach gu cairt air a tharraing le each. Bha na cairtean seo air an cleachdadh fad is farsaing ann an Cinn Tìre, a' dèanamh obair mar a' toirt guail on rèile gu na soithichean, no gràinne o na soithichean gu na taighean-braiche is air ais gu na soithichean. 'S e Teàrlach is Dennis MacGrory, à Ceann Loch Chille Chiarain, a thog an dealbh seo
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Comharra-uaigh/clach suaicheantach ann an cladh caibeil an Naomh Maol Rubha, Àrasaigchràidhean
- EXTERNAL ID
- HC_ARCH3_86052_010
- ÀITE
- Àrasaig
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Àrasaig 's Mùideart
- LINN
- 1690an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Aonad Airc-eòlas Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13269
- KEYWORDS
- comharra-uaighe
clach suaicheantais
Naomh Maol Rubha
caibeal
Eilean Ma-Ruibhe
Àrasaig
cladh
Comharra-uaighe/clach shuaicheantach, a tha a' dol air ais gu na 1690an, suidhichte aig cladh caibeil an Naomh Maol Rubha , ann an Àrasaig. Tha ìomhaighean de bhàta, tùr, iasg agus làmh a' greimeachadh crois air a' chloich.
Stèidhich an Naomh Èireannach Maol Rubha manachainn sa Chomraich ann an 672, Tha tobhta caibeil agus cladh cuideachd air Eilean Ma-Ruibhe, agus thathas den bheachd gum b' e seo dìthreabh an naoimh airson grunnan bhliadhnachan


text:
Comhairle Lodainn an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Lodainn an Ear a tha a' deiligeadh le Lodainn an Ear.
Cruthachadh i mar ùghdarras aonadach ann an 1996. Eadar 1975 agus 1996 bha i na comhairle-sgìre agus na pàirt de Roinn Lodainn. Ro 1975 bha i na comhairle shiorrachd.
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha co-bhanntachd Làbarach–Tòraidheach–Neo-eisimeileach a' riaghladh a' Chomairle Lodainn an Ear. Tha 23 comhairlichean ann, 10 Làbarach, 8 SNP, 3 Tòraidheach, 1 Neo-eisimeileach agus 1 Neo-eisimileach Nàiseantach.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
19 an Dùbhlachd
'S e 19 an Dùbhlachd an 353mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (354mh ann am bliadhna-leum). Tha 12 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1915 - Édith Piaf, ann am Paris. Seinneadair às an Fhraing.
- 1965 - Art MacCormaig, ann am Port Rìgh. Seinneadair agus ceòladair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1851 - J. M. W. Turner, peantair Breatannach.
- 1940 - Tomás Carrasquilla, ann am Medellín. Sgrìobhadair à Coloimbia.
- 2004 - Herbert C. Brown, ann an Lafayette. Ceimigear.


text:
- TIOTAL
- Loch Beannacharan ann an Srath Fharrar. Sgurr na Lapaich seachad oirre
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0619
- ÀITE
- Loch Beannacharan
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10537
- KEYWORDS
- lochan
glinn
beanntan
beinn
dàmaichean
'S e loch bheag, dhomhainn a th' ann an Loch Beannacharan ann an Gleann Srath Fharrair. Seo tè dhe na lochan tro bheil Abhainn Fharrair a' ruith air a slighe dhan ear. Chaidh an loch a dhèanamh na bu mhotha nuair a chaidh Dàm Bheannacharan a thogail faisg air beul nàdarra na locha.
Chithear Sgurr na Lapaich fad às san dealbh seo. Tha a' bheinn an iar air Canaich agus tha 3773 troigh a dh' àirde innte, a' bheinn as àirde san sgìre.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i mòran siubhail ann an ceann a tuath agus an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e An Rudha Murchanach àite cho math 's a bha a' còrdadh rithe agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh aig Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta is chleachdaidhean ann an ceann a tuath agus an iar na Gàidhealtachd. Tha 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' air a dhà cho ainmeil dhiubh 's a th' ann agus na dealbhan aice fhèin anns na dhà dhiubh. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Eas Chonain, faisg air Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1300
- ÀITE
- Sgatail
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Cunndainn
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33228
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd-Rois
Ros is Cromba
easan
aibhneachan
cnocan, beanntan
Chithear easan air Abhainn Chonain anns a' chairt-phuist seo. 'S math dh'fhaoidte gur e Sgùrr Marcasaidh a chithear seachad air an eas.
Beagan an dèidh falbh à Loch Luicheart, tha Abhainn Chonain a' dol ann an easan a tha dìreach tuath air Sgatail Beag, mus falbh i an ear tro Srath Chonain gu Caolas Chrombaidh. Thogadh Dam Luichearit air Eas Chonain nuair a thogadh Sgeama Dealan-Uisge Chonain eadar 1946 agus 1961


text:
Joseph Black
Bha Joseph Black (16 an Giblean 1728 - 6 an Dùbhlachd 1799) ’na lighiche agus ceimigear Albannach, ainmeil airson an rannsachaidh a rinn e air teas, air magnesium, agus air dà-ogsaid gualain.
Bha e ’na ollamh aig Oilthighean Ghlaschu agus Dhùn Èideann.
Lean an rannsachadh aige air teas, gu h-àraid soilleireachadh a' bhun-bheachd teas falaichte gu leasachadh teòiric na teas-dhinimigeachd agus, cuideachd, leasachadh an inneal-smùide le James Watt.
Bha Black càirdeil ri Watt agus mhaoinich Black an obair tràth aig Watt. Cuideachd, bha Black càirdeil ri buill eile an t-Soillseachaidh Albannaich, leithid David Hume agus Adam Smith.
Chaochail e ann an 1799 agus chaidh a thiodhlacadh ann an Cladh nam Manach Liadh ann an Dùn Èideann.


text:
Duillag
- She organe lossreeyn bun-chooish y duillag shoh. My ta sym ayd ayns keeall elley yn 'ockle shoh, lhaih duillag (reddaghey).
Ayns lus-oaylleeaght, she organe lossreeyn ta currit da co-haaghey sollysh eh duillag. Er son shen, ta duillagyn lhean as keyl son y chooid smoo. Ta'n lheanid shoh cur y duillag fo ny smoo soilshey as daa-ocseed charboan, agh t'eh coayl ny smoo ushtey na cummey cruinn. Rish yn Eash Devonagh, tra va co-chruinnaghey daa-ocseed charboan ymmodee keayrtyn ny smoo ta jiu, cha row duillagyn ny gish reaey ec lossreeyn. Ta oltyn rea lheaney ta co-haaghey sollysh ec ymmodee bryophyteyn, agh cha nee feer duillag t'ayn. Shen feer bentyn rish microphyllyn lycophyteyn myrgeddin. T'ad cur macrophyll, megaphyll as euphyll er duillagyn renniee, gymnospermyn as angiospermyn ny keayrtyn.
Ta trooid-ghaalaghey as bineal taghyrt ayns duillagyn, dy cadjin. T'ad tashtey bee as ushtey, as ta kuse jeu er nyn gaghlaa er son obbraghyn elley.
Ta duillagyn scanshoil myr bee beiyn as deiney.
Cummal
Strughtoor[reagh | edit source]
Ta lane duillag angiospermagh jeant magh jeh cass duillag (gass y duillag), lhiann (y "duillag" hene) as stipuleyn (reddyn ta gaase ec çheughyn y chass duillag). Cha nel y tree jeu ec dagh dooie dy lus. Myr sampleyr, foddee nagh vel stipuleyn ayn; cha nel cass duillag ec dagh dooie; as cha nel duillagyn dagh dooie lhiannagh (jeant rea).
She olt lossreeyn eh duillag, as t'ad rheynn ad ayns tree stooghyn kirpey:
- Epiderm ta coodaghey ny h-eaghtyryn
- Mesophyll çheusthie
- Cuishlinyn duillag
Epiderm[reagh | edit source]
She coodagh dy chillagyn eh yn epiderm. T'eh geddyr-scarrey killagyn ny lus jeh'n teihll. T'eh coadey noi coayl ushtey liorish trooid-ghaalaghey, as stiurey co-cheaghley gas, taaley covestaghyn soe, as ny keayrtyn, maanalys ushtey. Ta strughtoor drommey-tarragh echey son y chooid smoo; dy ghra myr shen, cha nel yn eaghtyr s'ardjey gollrish yn eaghtyr s'inshley, as foddee obbraghyn er lheh ve oc.
Ta'n epiderm tarhoilshagh dy mennick (cha nel chloroplastyn ec killagyn epidermagh), as ta craaish kereagh ta lhiettal coayl ushtey. Ta craaish ny s'çhee ec duillagyn lossreeyn ass çhymbyllaghtyn çhirrym na ec adsyn ass çhymbyllaghtyn fliugh.
Ta stoo kirpey epiderm goaill stiagh ymmodee sorçhyn dy chillag er lheh: killagyn epidermagh, killagyn skaa, killagyn coonee as trichomeyn (renaigyn epidermagh). She killagyn epidermagh ad y chooid smoo jeu, as adsyn y chooid smoo bunneydagh.
Ta dorallyn (stomata) ayns yn epiderm. T'ad jeant magh jeh doral as killagyn skaa mygeayrt echey. Ta chloroplastyn ayns ny killagyn skaa. Ta daa dys kiare killagyn coonee gyn chloroplastyn mygeayrt oc. Dy cadjin, ta ny smoo stomata 'syn epiderm s'inshley na'n epiderm s'ardjey.
Ta'n chooid smoo jeh'n duillag eddyr yn epiderm jeant magh jeh stoo kirpey parenchyma ny chlorenchyma. T'ad cur "mesophyll" er ("mean duillag" 'sy Ghreagish). Shoh ynnyd smoo scanshoil 'sy lus dysf co-haaghey sollysh. She stoo kirpey cosoylaghey t'ayn; t'eh lheie stooghyn kemmigagh as jannoo soo kirpey jeu.
Mesophyll[reagh | edit source]
Ta mesophyll renniee as angiospermyn er ny rheynn ayns daa vrat:
- Brat s'ardjey dy chillagyn mesophyll çhionn. T'ad sheeynit dy jeeragh seose, rollianagh, as çhionn rish y cheilley. Ta'n brat shoh dy jeeragh fo yn epiderm s'inshley. Ta ram chloroplastyn ayn, as ad faggys da boallaghyn ny killag. T'ad reaghit ayns un dys queig straihyn. Ta'n oardagh shoh mooadaghey maanalys daa-ocseed charboan, as jannoo share jeh soilshey ny greiney. Er y fa nagh vel agh scarrey beg eddyr ny killagyn, foddee myn-eddanaght ymmyrkey ushtey eddyr oc. Ta mesophyll çhionn yl-vrattagh ec duillagyn lossreeyn ta currit da soilshey, as un vrat ec duillagyn lossreeyn ta currit da scaa.
- Brat s'inshley dy chillagyn mesophyll thoanagh. Ta ny killagyn shoh ny s'cruinney as cha nel ad cho çhionn. Ta reamyssyn mooarey aer eddyr-chillagagh. Ta ny sloo chloroplastyn oc na ec killagyn çhionn.
Ta ny stomata fosley dys ny reamyssyn shoh.
Cha nel y daa vrat shoh ec dagh lus ushtagh. Ny keayrtyn, nagh vel eer epiderm ny mesophyll oc. T'adsyn jannoo ymmyd jeu aerenchyma co-cheintyssagh: killagyn as boallaghyn keylley oc, as reamyssyn mooar gassagh eddyr oc. Ta ny stomata oc er yn eaghtyr s'ardjey.
Cuishlinyn[reagh | edit source]
Ta ny cuishlinyn nyn soie 'sy vesophyll thoanagh. T'ad jeant magh jeh:
- Sylem: feddanyn ta gymmyrkey ushtey as stoo meainagh jeh ny fraueyn dys y duillag.
- Phloem: feddanyn ta gymmyrkey sapp ass y duillag, as sucrose ass co-haaghey sollysh lheieit ayn.
Jalloo-oaylleeaght[reagh | edit source]
Oardagh er y ghass[reagh | edit source]
- Maylartey — ta un duillag kianglt rish dagh noad, as ta ny duillagyn maylartey er y daa heu harrish y ghass.
- Piyral — ta daa ghuillag kianglt rish adgh noad; t'ad croshagh my ta dagh piyr çhyndaait rere y phiyr roish; t'ad jeeragh my t'ad gaase ayns daa straih er yn un phlaaney.
- Fainagh — ta tree ny ny smoo kianglt rish dagh noad er y ghass. Ny keayrtyn, ta'n 'ainey croshagh rere yn 'ainey roish.
- Roseagh — ta ny duillagyn ayns cummey cront.
Lesh aase ny gass, ta duillagyn reaghey ad hene mygeayrt y ghass er son dy hareaghey ymmyd sollys. T'ad jannoo shlig chassee mygeayrt y ghass. Ta uillin ny duillagyn rere straih Fibonacci: 1/2, 2/3, 3/5, 5/8, 8/13, 13/21, 21/34, 34/55, 55/89. 'sy straih shoh, ta'n earrooder cowraghey yn earroo dy lane hymshal mygeayrt y ghass derrey vees duillag 'syn ynnyd toshee reesht. Ta'n enmysser cowraghey quoid dy ghuillagyn t'ayn. Myr shen:
- ta duillagyn maylartey er uillin 180° (myr shen, 1/2 kiarkyl, hoal noi y cheilley)
- 120° (1/3) : tree duillagyn ayns çhymshal
- 144° (2/5) : queig duillagyn ayns daa hymshal
- 135° (3/8) : hoght duillagyn ayns tree çhymshallyn
Ayrnyn y lhiann[reagh | edit source]
Ta daa horçh dy ghuillag ry-hoilshaghey bentyn rish rheynn y duillag. Ta lhiann neurheynnit ec duillag bunneydagh. Ny keayrtyn, ta cummey y duillag jeant jeh babbanyn, agh cha nel ny baarnaghyn eddyr oc roshtyn yn ard-chuishlin. Ta lhiann rheynnit ec yl-ghuillag, as dagh duillageen echey rheynnit er ard-chuishlin ny fo-chuishlin. Ny keayrtyn, t'eh jeeaghyn dy vel dagh duillageen ny ghuillag hene. Myr shen, she scanshoil eh dy chur tastey er raad ta'n cass duillag, dys cur enney er yl-ghuillag. T'ad cowreydagh jeh shiartanse dy chynneeyn er lheh, myr sampleyr, Fabaceae. T'ad cur rachis er cuishlin veanagh y duillag.
Troyn y chass duillag[reagh | edit source]
Ta duillagyn as cass oc ayn, as duillagyn gyn cass myrgeddin. Adsyn gyn cass, ta'n lhiann kianglt dy jeeragh rish y ghass. Foddee y lhiann goll mygeayrt y ghass, as ny keayrtyn, t'eh jeeaghyn dy vel y ghass gaase ny trooid. Shen feer ec kuse jeu, as t'ad cur thiollit (ny perfoliata) orroosyn, m.s. Claytonia perfoliata.
Ec duillagyn peltata, ta'n cass duillag kianglt rish eaghtyr y lhiann, cha nel rish yn oirr echey.
Ta cass duillag lheanit ec shiartase dy ghooieyn Acacia, as t'ad jannoo obbyr lhiann. T'ad cur phyllodeyn orroo. Ny keayrtyn, ta duillag cadjin fedjagagh ec birr y phyllode.
Ta stipule, ry-akin ec ymmodee dicotyledonyn. She famman gollrish duillag beg t'ayn, as t'ad nyn soie ec çheuyn y chass duillag. Ta fir foddey beayn ayn nagh vel tuittym (m.s. ayns roseyn as poanraghyn), agh ta fir elley tuittym.
Oardagh ny cuishlinyn[reagh | edit source]
Ta ram termeeaght er lheh bentyn rish cuishlinaght duillagyn.
Ta un aarheynn bentyn rish lheanid ny cuishlinyn:
- craspedodromous (ard-chuishlinyn roshtyn oirr y duillag)
- camptodromous (cha nel ard-chuishlinyn roshtyn oirr y duillag).
Son y chooid smoo, t'ad aarheynn duillagyn er bun cummey ny banglaneaght ny cuishlinyn.


text:
- TIOTAL
- An Teaghlach Mac a' Phearsain, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD_PHOTO_01253
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1939
- LINN
- 1930s
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13129
- KEYWORDS
- An Dàrna Cogadh
Ceimigear A' Chaoil
cungaidhear
earalasan cogaidh
Tha Donnchadh Mac a' Phearsain, a mhac Niall agus a bhean Mairead còmhla ri Sally an cù aca, nan suidhe air pocannan gainmhich air taobh a-muigh an dachaigh, 'Gleann Cuidheil' ann an Caol Loch Aillse. B' e fasgadh ionnsaigh adhair a bh' ann an seilear an taigh aca aig àm an Dàrna Cogaidh, ged nach robh e tric air a chleachdadh a' dh'aindeoin 's gum b' e Ionad Nèibhidh a bh' ann an Caol Loch Aillse aig àm a' chogaidh. Bha Niall mu 19 anns an dealbh seo a dh'fhaodadh a bhith air a thogail le a phiuthair, Màiri. Bhàsaich Niall aig aois 24 air 21 An Cèitean 1944, mar thoradh air leòintean a fhuair e a' dèanamh seirbheis aig 16mh Armlann Gunnachan an Airm ann an Kent..
Tha an dealbh camara air a chlò-bhualadh mar chairt-puist, ach tha stampa purpaidh air a chùlaibh ag ràdh "CANCELLED THIS IS NOT A POSTCARD"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
20 an Lùnastal
'S e 20 an Lùnastal an 232mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (233mh ann am bliadhna-leum). Tha 133 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1991 - Neo-eisimeileachd Eastòinia bhon Aonadh Shovietach.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1779 - Jöns Jacob Berzelius, ann an Väversunda. Ceimigear às an t-Suain.
- 1901 - Salvatore Quasimodo, ann am Modica. Ùghdar às an Eadailt.
- 1936 - Hideki Shirakawa, ann an Tokyo. Ceimigear às an t-Seapan.
- 1948 - Robert Plant, ann an Kidderminister. Seinnadair à Sasainn.
- 1951 - Mohamed Morsi, ann an Sharqia. Neach-poileataigs às an Èipheit.
- 1960 - Annabelle Ewing ann an Glaschu. Neach-poileataigs Albannach.
- 1983 - Andrew Garfield, actair Aimeireaganach.
- 1992 - Demi Lovato, seinneadair Aimeireaganach
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1672 - Johan de Witt, ann an Den Haag. Neach-poileataigs às Na Tìrean Ìsle.
- 1823 - Pàpa Pius VII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1914 - Pàpa Pius X, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1915 - Paul Ehrlich, ann am Bad Homburg. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1917 - Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1972 - Roberto Urdaneta Arbeláez, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Superheated Goods' HR neo-aithnichte le crann-sneachda meatailt ann am Peairt, 1946
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_009_588
- ÀITE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 1946
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26028
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1918 chaidh ceithir locomotaibhean frithealaidh 4-6-0 a lìbhrigeadh do Rèile na Gàidhealtachd. B' e dìreach dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' aig Jones a bh' annta. Chaidh baidse eile de cheithir a lìbhrieadh a' bhliadhna an dèidh sin. Bha iad uile air an togail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh. Air an àireamhachadh 75 gu 82 b' e 'Superheated Goods' a bh' orra còmhla. Mhair iad uile ach a dhà a-steach do Làithean Rèile Bhreatainn.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn loco clas 'Superheated Goods' HR neo-aithnichte le crann-sneachda meatailt.


text: Item comartha co tainic an t-atcomall re n-abur alsites .i. at isna cosaibh, & isna ballaib ichtaracha: & eirgi amach aga imlican, & na boill uachtaracha do claoclod & in aigid, & in muineil, & in t-ucht, & na lamha. Item bi in fual is e ard, tiug, bec, & is minic bis cubar crochda air, & da dath air, & uair and attaid na suile tri detaighib noch teid ona h-aoib cucu: & is decuir lais a anal do tairring, & cosachtach tirim, & itta gan bathad, miailgis bidh ar son imurcaigh na dighi, & a h-ailgisa: & da mbuailter an gaile fograidh amail do beith timpan and, no da soightech lethlan.


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisge, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_300
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29110
- KEYWORDS
- mountains
lochs
Tha Loch Coir' Uisge, a tha dorcha is gruamach gu math tric, aig cridhe a' Chuiltheann, is thathar den bheachd gun deach a chruthachadh le bleith-talmhainn eigheadail o chionn 280,000 bliadhna. Air a peantadh le Turner agus le Sir Walter Scott a' sgrìobhadh mu deidhinn, 's dòcha gur e an coire as ainmeile ann am Breatainn. 'S e bàta à Ealaghol an dòigh as fhasa faighinn thuice do luchd-tadhail nach urrainn no nach eil deònach coiseachd iomadh mìle on rathad as fhaisge. Tha turasan a' dol tarsainn Loch Sgàbhaig gu cidhe beag, is tha frith-rathad à sin thar leac chreagach a tha eadar an loch is a' mhuir


text:
- TIOTAL
- Brothaigh a' bruidhinn ri Sam Marshall (10 de 16)
- EXTERNAL ID
- GB232_MFR_BRODIE_10
- CRUTHADAIR
- Montague Ninian Alexander Brodie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Rèidio Linne Mhoireibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1600
- KEYWORDS
- caistealan
dachaighean stàiteil
cinnidhean
Clann Bhrothaigh
claistinneach
Chaidh Montague Ninian Alasdair Brothaigh (1912 - 2003) na cheann-cinnidh air Clann Bhrothaigh air 15 An Gearran 1943, 's e an 25mh Brothaigh. Chaidh fhoghlam aig Eton, agus an uair sin lean e dreuchd cleasaiche agus b' ann nuair a bha e còmhla ri Perth Repertory Company a choinnich e an tè a phòsadh e, Helena Budgeon. Na b' anmoiche leig e seachad an taigh-cluiche agus chuidich e a mhàthair a bhith a' ruith Oighreachd Bhrothaigh. Tron Dàrna Cogaidh rinn e seirbheis leis An Làmhachas Rìoghail agus na b' anmoiche na bheatha bha e na Mhaor Ceartais airson Mhoireibh agus na Iar-leifteanant air Siorrachd Inbhir Nàrann. Ann an 1978, air sgàth adhbharan ionmhais, thàinig air Caisteal Bhrothaigh a thoirt a-null do dh'Urras Nàiseanta na h-Alba.
Anns an earrainn chlaisnich seo bhon phrògram 'Marshall Meets' aig Rèido Linne Mhoireibh tha Ninian a' bruidhinn ri Sam Marshall mu bheatha ann an taighean-loidsidh nan taighean-cluiche.
Interviewer: What was it like living in theatrical digs?
It wasn't bad. Theatrical landladies, as a whole, were very nice. I remember with great affection Mrs. Harvey in Leeds. From the side she looked like the letter 's' because she had an enormous bosom in front and she had an enormous behind sticking out behind. She was an absolute dear. That was in the Old Vic tour and my wife and then recently married and so she mothered us. And she remembered me - I had a message from her, from an actress friend when I was in Birmingham about seven or eight years later after the war. She remembered us from then and as she must have had new faces staying in her digs every week I felt that was a great compliment


text:
Gu dearbh tha an rèile nas cunnartaiche nar lath-ne
Uill b’ fheàirrde leam le sin ‘s ghlan mi mo làmhan nuair a bhuail aon de na cuibhlichean rudeigin ‘s chrith an carbad. Bha an sgàthan air beulaibh phris ‘s chaidh e seachad mo cheann aig astar gu math luath nuair a dh’ fhosgail e gu h-obann. Sin seachad ‘s mise nam bheachd gun robh mi gu math fortanach chuir mi air a’ phutan gam leigeil a-mach. Cha robh e ag obair idir, idir. ‘S cha robh an doras a’ gluasad le neart mo làmhan ‘s an uair sin mhothaich mi gun robh an doras air ghluasad bhon t-slighe far a b’ àbhaist dha a bhith gluasad tarsainn an làr. Bha cuisean gu math mi-mhisnich ‘s dh’ fhalbh mo h-earbsa san teicneòlais den GhNER. Cha robh càil fhios agam idir ciamar a gheibhinn a mach den duilgheadas seo. Mise a-nis nam prìosanach den rathad iarainn.
Chuir mi mo bhròg air bonn an dorais ‘s ghluais e beagan. Laighe mi sìos ‘s chleachd mi neart mo chas ‘s ghluais e beagan na b’ fhaide. As dèidh spàirn mhòr bha beàrn agamsa a bhith snàigeach gu saorsa. Chuir mi romham nach bithinn staitistig ‘s fhuair mi a-mach.
Bha dithis nan suidhe faisg air làimh gam fhaicinn. Thug mi gàire dhaibh ‘s thuirt mi. ‘Tha rudeigin fada ceàrr leis an taigh beag an diugh.’ Cha robh freagairt ann ‘s bha e furasta faicinn gun robh beagan eagail orra. Bha mo àite-suidhe fhèin dìreach air an cùlaibh cuideachd.
Thuit mi nam throm cadail ‘s dhùisg mi a rithist faisg air Peairt, bha an geàrd ‘s feadhainn eile den sgioba-trèana a’ feuchainn an taigh beag a chur air dòigh. Cha robh iad soirbheachail ‘s chuir iad sanas air an doras: ‘A mach à òrdugh.’
Tha dùil agam nach eil Gàidhlig aig duine sam bith aig a' GhNER.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Nis san t-sneachda
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_BOX1_0026
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18231
- KEYWORDS
- caistealan
sneachd
sneachda
cuitheachan sneachda
seallaidhean geamhraidh
caistealan
taighean-cùirte
'S e seo sealladh air Caisteal Inbhir Nis fada sna 1950an. Chaidh an dealbh a thogail o Shràid na Bruaich. Aig fìor làmh dheas an deilbh, gabhaidh beagan de bhogha chaistealaichte na seana drochaid chrochte fhaicinn. Chaidh seo a leagail ann an 1959.
'S e seo sealladh de Chaisteal Inbhir Nis san t-sneachd. Chaidh an togalach de chlach-gainmhich ruadh a chithear an-diugh a thogail ann an 1833-36 le Uilleam Burn à Dùn Èideann, ach tha an t-ionad air a bhith ga chleachdadh aig iomadh daingneach bhon 11mh linn. An-diugh 's ann mar ionad-riaghlaidh agus taigh-cùirte a tha an caisteal ga chleachdadh.
Chaidh an càr as fhaisg' air a' chamara, Ford Zephyr, a chlàradh ri Ailbeart Iòseph Rizzia à Rathad nan Draoidh, Inbhir Nis, san Ògmhios 1956.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Taigh-tasgaidh Inbhir Narann agus taibhse Dotair Grigor fhathast os a chionn?.
‘S ann an Taigh Viewfield a gheibh thu Taigh Tasgaidh Inbhir Narann agus mu thimchioll air chìthear parca lan craobhan sònraichte, feadhainn dhiubh a chaidh a chur nuair a thogadh an taigh ann an 1803. Ged nach eil e fada bho mheadhan a bhaile tha e air an taobh ceàrr den rathad trang A96. Mar sin ‘s ann aig iomall a tha e. Chan eil e furasda tarraing luchd-turais do mheadhan a' bhaile agus tha e nas miosa buileach airson an Taigh Tasgaidh le far a bheil e. Bidh muinntir an àite a phàigheadh trì notaichean gus faighinn a-steach agus tha mi eòlach air mòran nach do thill a riamh as dèidh a chiad turas na bhroinn.
B’ àbhaist don Taigh-tasgaidh a bhith air a’ Phrìomh Sràid suas gu 1948 mus do dh’imrich e gu Viewfield agus tha feadhainn sa bhaile làidir den bheachd gum bu choir dha tilleadh do theas mheadhain a’ choimhearsnachd. ‘S ann aig amas dhaibh breab a thoirt don Comhairle na Gaidhealtachd agus gan thilgeil a-mach as an Taigh-Cùirte do Viewfield agus an Taigh-tasgaidh a chur na h-àite le ionad Fàilte turasachadh na bhroinn. ‘S ann fo shealbh Comann Litreachas Inbhir Narann a tha an cruinneachadh Viewfield. Chaidh an comann ud a chur a bhog ann an 1875 le fear ris an canar “Doctor Grigor”. Bha buinteanas aige do dh’Eliginn agus a bharrachd air a bhith na leasaiche ‘s e sàr neach-gnothaich a bh’ann agus bhrosnaich e Inbhir Narann mar “Brighton a tuath”. ‘S ann mar sin a chaidh an sgìre “West End” a thogail mar seòrsa de Disneyland Bhictorianach don dhaoine beartach. Agus ‘s ann fo chultar ìompaireachd a bha sin a chaidh an Comann Litreachas agus an uair sin an taigh tasgaidh a stèidheachadh ann an 1888.
An diugh gheibh thu cruinneachadh Taigh-Tasgaidh Baile nan Iasgairean ann an Viewfield cuideachd. Bha dualchas nan Iasgairean ga thaisbeanadh fa leth shìos san sgìre sònraichte ud suas gu 2000 nuair a chaidh iad a-steach leis a’ Chomann Litreachas. Nuair a bha an cruinneachadh ud shìos aig an Laing Hall bha cothrom dhut bruidhinn le daoine le buinteanas do theaghlaichean a bha gu mòr an sàs de h-iasgach. Bha fhios aca gu mionaicheach bho seanairean agus seanmhairean, agus fiu 's feadhainn bho am phàrantan, de dìreach a bha a’ dol air adhart sa bheatha làitheil sa choimhearsnachd ud agus abair thusa gur e tobar fiosrachaidh agus beul-aithris a bh’ annta. Chaidh grunn leabhraichean a fhoillseachadh bhon eòlas a bh’ aca mus do dhùin an Taigh tasgaidh ann an 2000. Cha b’ urrainn dhaibh a chumail a dhol leis gu mi-fhortanach, ‘s e seann daoine a bh’ annta agus bha e dìreach cus orra cùisean a’ cumail a’ dol. A-nis ged a tha e fhathast inntinneach tha a h-uile càil bho smachd an Comann Litreachas agus ga chur ann an rum na phàirt den chruinne-cè mar a tha iadsan ga fhaicinn.
Carson a bha slochd nan Iasgair airson a chumail a dhol iad fhèin san stoidhle sin? Tha amharas agam nach robh iadsan faicinn an Comann Litreachas mar thosgairean den daoine cumanta agus gur ann an roinn sòisealta gu tur diofraichte a bha iad faicinn a’ chomainn litreachas. Nuair a smaoinicheas tu air cultar Inbhir Narann agus de seòrsa bhaile a th’ ann bidh moran a’ smaoineachadh air cultar nan Iasgair agus ciamar a bhualadh sin air a’ bhaile - sin agus an gnìomhachas turasachd. Chaidh taigh tasgaidh a chur air bhog ann an am Baile nan Iasgairean ann an 1978 agus cha mhòr nach robh e a sealltainn dhan t-saoghal roghainn eile an taca ris na tha ri fhaicinn aig Viewfield. Co-dhiù dè eile a th' ann an Viewfield?
Gheibhear rum armailteach. Thachair da bhlàr faisg air Inbhir Narann, Cùil Lodair agus Allt Eirinn agus thug an dà chuid buaidh mhòr air eachdraidh na h-Alba agus tha iad air an riochdachadh san roinn seo gu h-ìre mhath. An uair chìthear fiosrachadh air dithis a bhuannaich an VC agus èideadh na dha agus criomagan buntainn de chogaidhean ann an àiteachan ann an dùthchannan cèin fada ‘s farsaing far an robh muinntir a’ bhaile an làthair.
Tha da h-amas aig an ath rum-taisbeanaidh agus ‘s e sin ri sealltainn dhut eachdraidh àiteachas agus foghlaim anns an t-Siorrachd. Dè a bhuaileas ort? Faodaidh tu a bhith nad shuidhe ann an dasg mar a bha iad san t-seann aimsir. Rud feumail don ghinealach as ùr ‘s docha nuair a smaoinicheas tu air ciamar a chaidh dasgan den leithid as an rathad nar linne. Co-dhiù ‘s e rud caran dàna a th’ ann gus cuspairean cho farsaing a chur san aon rum beag.
An uair sin bidh thusa san rum a tha sealltainn dhut eachdraidh an “Royal Burgh”, na daoine a chur cruth air , gu h-àraidh na Probhaistean (Dr Grigor nam measg). Faodaidh tu an eassaidhean easan bàn fhaicinn ach chan eil an t-seann slabhraidh nam Probhaist. Bhris am fear ùr am bliadhna agus a-nis bidh e a’ crochadh mu h-amhaich am Probhaist co-aimsireil againn. ‘S e rud math a th’ nn gu bheil an tiotal an “Royal Burgh” ga h-aithneachadh ann a sheo. Chan eil Comhairle na Gaidhealtachd buailteach a bhith cleachdadh e nuair a rinn iad iomradh air Inbhir Narann. ‘S ann le Uaird 19 a tha iadsan a dhol sna làithean seo.
Faodaidh tu ìomhaigh umha mhòr Dotair Grigor fhaicinn taobh a muigh Viewfield agus tha ìoronais ann nuair a smaoinicheas tu gur aig ceann a’ Phriomh Sràid a bha esan suas gu 1950. Dh’imrich esan gu Viewfield beagan as deidh an Taigh Tasgaidh fhèin. An e taigh tasgaidh soirbhicheil a th’ ann an viewfield? Saoilidh mi gu bheil ma tha sinn a’ toirt urraim do na h-amasan a bh’ aig an Dotair. Mar sin, seachad air a’ leigeil a-steach dualchas nan Iasgairean, ‘s ann gu math dlùth a tha iad gus a bhith taisbeanadh an sgìre tron feallsanachd agus cultar a bha làidir ann an 1888. Ann an dòigh tha e na thaisbeanadh don dòigh a bha an sgìre ga riaghladh mar phàirt den Ìompaireachd agus ciamar a fhuair feallsanachd Grigor agus a chuid chàirdean làimh an uachdar air cultair a’ bhaile.
An dràsta fhèin tha faileas Dotair Grigor fhathast a’ tuiteam air a’ ghnothaich ach san am ri teachd? Uill ‘s ann fo shealbh Comhairle na Gaidhealtachd a tha Viewfield agus ‘s ann air èiginn a tha iadsan a’ toirt taic-airgid don taigh tasgaidh. Chan eil moran den òigridh a’ gabhail gnothaich leis an Comann Litreachais nas motha agus mar sin dh’fhaodadh e dol a bhith. Am biodh sin na rud math or dona? As a dheidh am faodadh buidheann eile soilleireachadh ùr a chur air a’ chruinneachadh agus beachdan eile a thoirt seachad air na nìthhean na bhroinn, a’ taisbeanadh sealladh eile den sgeulachd a thug Inbhir Narann far a bheil e an-diugh?


text:
Rapunsail
Tha Rapunsail 'na h-ùirsgeul sa' chruinneachadh cruinn leis na Bràithrean Grimm, agus air fhoillseachadh a' chiad àm sa' bhliadhna 1812 cho cuid de Ùirsgeulan nam Bràithrean Grimm.
Gnìomhadh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhuirich càraid gun clann ri taobh de gàradh ballach a bhuin ri ban-draoidh. Bha a' bhean air turas mu dheireadh thall is ghabh i sealladh roinn de luibh, air chantainn ri "Rapunsail", a' fàs sa' ghàradh is dh'iarr i i ris a' bhàrr a' bhàis. Fad dà oidhche, dh'ealaidh a fear a-steach dham ghàradh a chruinneachadh roinn na luibhe dhi, ach air an treas oidhche, nuair bha e a' dìreadh am balla a thilleadh dhachaigh, nochd a' bhan-draoidh is thagair i e de goid. Ghuidh e ri ìochd, ag ràdh gun robh a bhean air turas is ag iarraidh an luibh, is dh'aontaich a' bhean shean a thoirt dha roinn na luibh, air a' chumha gun gheibheadh i am bìodag nuair rugadh i. Èiginneach, dh'aontaich am fear; rugadh bìodag; nochd a' bhan-draoidh 's ghabh i a' bhìodag air falbh. Dh'ainmich i i Rapunsail. Nuair ràinig Rapunsail dà bliadhna dheug a dh'aois, ghlais a' bhan-draoidh i air falbh ann an turaid domhan sa' choille, a' falach an doras. Nuair chaidh a' bhan-draoidh a thadhal Rapunsail, sheas i fon uinneig aig a' bhàrr na tùraide is ghairm suas dhi:
- Rapunsail, Rapunsail, leig sìos do ghruag, mar sin dìrichidh mi d' fhàradh òrail
Aig a' cluinntinn na faclan seo, shuaineadh Rapunsail a gruag fhada mun cuairt na cromaig a shuidh ri taobh na h-uinneige, 's leigeadh i i tuiteam sìos ris a' bhan-draoidh, a dhìricheadh suas ri Rapunsail.
Aon là mharcaich prionnsa tron choille 's chuala e Rapunsail a' seinn bhon turaid. Fo gheasaibh le a ghuth speurach, leis an aonranachd dhen t-seòrsa anna, chaidh e a lorgadh an rìbhinn 's lorg e an turaid, ach cha robh ann doras a' dol a-staigh. Thill e gu tric, a' cluinntinn rithe seinn, is aon là chunnaic e a' bhan-draoidh a' tadhal, mar sin ag ionnsachadh ciamar a ruigheachd Rapunsail. Nuair dh'fhàg a' bhan-draoidh, ghairm e ri Rapunsail a' leigeil a gruag sìos, is dhìrich e suas, chuir e eòlas oirre, 's fa dheòidh dh'iarr e ga pòsadh 's chòrd rithe.
Còmhla dhealbh iad dòigh dhi a theicheadh bhon turaid: thigeadh e 'san fheasgair (mar sin a' seachnach a' bhan-draoidh a thadhal fad an là), is beirsinn sìoda dhi, a dh'fhigheadh Rapunsail beag air bheag a-steach do àradh. Ach mus bh' an àradh iomlan, nochd Rapunsail a càirdeas leis a' phrionnsa gu gòrach, nuair (ann an tiotan de neo-chuimhne) dh'fhaighnich i a' bhan-draoidh aon là carson a bha nas fhurasta a tharrang an prionnsa suas an àite i. 'San sgeul tùsail nam Bràithrean Grimm, dh'fhoillsich Rapunsail a suirghe leis a' phrionnsa 'nuair thuirt i (gu neo-chiontach) ri a muime gun robh a casag mhòr a' fàs nas teanna mun cuairt a meadhan. Feargach, gheàrr a' bhan-draoidh goirid a' ghruag dhualach Rapunsail 's dhìobair i i dhan fhàsach a shaothrachadh rithe fhèin.
Nuair ghairm an prionnsa 'n oidhche sin, leig a' bhan-draoidh na dualan sìos a tharrang e suas. Ri a oillt lorg e fhèin ag amharc a' bhan-draoidh an àite Rapunsail, nach robh àite sam bith air lorgadh a bhith. Feargach, thuirt a' bhan-draoidh gu fanaideach dha nach chitheadh e Rapunsail a-chaoidh a-rithist, leum e bhon turaid 'na eu-dòchas, agus rinn na drisean fodha e dall.
Fad na h-ùine fada, chaidh e air seachran tron fhàsach, gus an chuala e mu dheireadh thall aon là an guth Rapunsail a' seinn agus lorg e i. Nuair thuit iad a-steach dham ghàirdeanan a chèile, dh'aisig a deòir a lèirsinn, is stiùir i ri a rìoghachd, far an dh'fhuirich iad sona fad an làithean.
Mìneachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Cho leis na leughaidhean eile ann an beul-aithris, tha mòran chiallan comasach.
Ag ithe biadh os-nàdarrach, 's tric gum cuir sin neach ann am cumhachd os-nàdarrach (coltaichibh Persephone agus an gràn-ubhal, an sgeul timcheall Circe, agus mòran ùirsgeulan Ceilteach), agus ann an iomlaid air cho mòran rapunsail a dh'iarr a bhean, lorg an fear fhèin an dàn a thoirt an leanabh suas, nuair rugadh i. Nuair thàinig a' bhean ris a' cheann-aimsir, nochd a' bhan-draoidh agus ghabh i a' bhìodag air falbh, ga h-ainmeachadh Rapunsail.
Chinn Rapunsail a-steach do duine-cloinne àlainn, a' chaileag nas maisiche 'san sgeul seo sònraichte, agus fhuair i a h-àrach ann an iomallachas sòghail ach dìonach, dùinte 'san dòigh nam boireannaich uasal na Roinn-Eòrpa anns Na Linntean Meadhanach agus 'san Linn an Ath-bheòthachaidh. Cha robh olc gu fìor a' bhan-draoidh, cho mòr ri h-uabhasach seann-nòsach. Chreid i, mar creididh mòran dhaoine fhathast, gur urrainn do na deagh-bheartan na h-òigheachd air chur còmhla le neo-chiontachd gu lèir aineolach a bhith. (Coltaich Prospero agus a nighean Miranda anns An Doineann le Shakespeare) Nuair ràinig Rapunsail dà bliadhna dheug a dh'aois, (agus mar sin aig an tiotan na aoise-leannanachd) bha i glaste aig a' bhàrr de turaid aonranach domhan sa' choille, a mhuime a' dùnadh den dorais.
Mhair Rapunsail a chinntinn a-steach do bean òg an dèidh dhùin a' bhan-draoidh i air falbh 'san turaid. Th' an sgeul a' tighinn thairis cho rabhadh ri pàrantan nach urrainn dhaibh am clann gu bràth cumail agus feumaidh iad asda leigeil uaireigin.
An ath-bhualadh Rapunsail aig an fhaicinn a' phrionnsa- cha robh e eu-coltach mar aithris Mhiranda: "Oh brave new world! that has such people in it!" ("A shaoghail ùr treun! Gu bheil muinntir dhen t-seòrsa aige!")
'Sna dualchasan far an gheàrr mnathan am gruag nuair pòsaidh iad, bha gruag fhada 'na samhladh na h-òigheachd. 'San ùirsgeul Bhean-uasal Godiva, tha a' ghruag fhada Ghodiva 'na samhladh a geamnachd. Mar sin, ghabh a' bhan-draoidh deamhais agus gheàrr i na cleachdagan Rapunsail. Gu h-ùidheil, 'san sgeul tùsail nan Bràithrean Grimm, cha robh an càirdeas Rapunsail leis a' phrionnsa air lorgadh a-mach tro a bruadar de a leannan, ach an àite tron fhìrinn a dh'fhàs i leatrom leis a' phrionnsa.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Teamplaid:Wikisourcepar Teamplaid:Wikisourcepar
- Jacob agus Wilhelm Grimm, Ùirsgeulan an Teaghlaich (Eadar-theangachadh Beurla le Margaret Hunt), 1884: Rapunzel
- Seòrsa notaichte de Rapunsail leis na bràithrean Grimm, le clàr-leabhraichean nan claonaidhean Rapunsail
- An làrach-lìn nam Bràithrean Grimm D.L. Ashliman. An seòrsachadh bunaichte air Antti Aarne agus Stith Thompson, Na Seòrsaichean an Ùirsgeil: Seòrsachadh agus Clàr-Leabhraichean, (Helsinki, 1961).
- Coimeas eadar-theangaichte eadar nan seòrsaichean nam bliadhnaichean 1812 is 1857
- An Beachd Bhruno Bettleheim timcheall Rapunzel


text:
- TIOTAL
- Sealladh de Taigh-staile Thalaisgeir
- EXTERNAL ID
- HCD00839
- ÀITE
- Carabost
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12530
- KEYWORDS
- Talaisgeir
taigh-staile
beanntan
Càrabost
loch
Sealladh air an Eilean Sgitheanach a' coimhead a-steach dhan tìr gu ceann Loch Harport agus Gleann an Droighneach, le Glàmaig air an làimh chlì agus an Cuiltheann air an làimh dheas, ri cùl na deilbhe. Tha taigh-staile Thalaisgeir ann an Càrabost ri aghaidh na deilbhe. Chaidh a stèidheachadh ann an 1830 le Uisdean is Coinenach MacAsgaill. Tha e a-nis na phàirt de United Distillers
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Fearghus Ewing
'S e neach-poileataigs Albannach a tha ann am Fearghus Ewing, BPA (Beurla: Fergus Ewing).[1]
Tha e na BhPA airson Inbhir Nis agus Inbhir Narann; bha e cuideachd ball an Riaghaltais mar Mhinistear airson Cumhachd, Iomairt agus Turasachd agus thug e na mhinistear airson an Eaconomaidh Dhùthchail an dèidh don taghadh Albannach 2016.[2] Tha e na bhall de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba.
Bha e pòsta aig Mairead Ewing, BPA, a chaochail le aillse ann an 2006 agus 's e cuideachd mac Winnie Ewing a th'ann. Tha a phiuthar, Annabelle Ewing, na BPA airson Cowdenbeath agus tha i cuideachd na ministear.


text:
Eucoireachd is teicneòlais
‘Seo am banca agad, roinn teàrainteachd nan cairtean. Ma tha putan ‘rionnag’ agad-sa put air a-nis…’ ‘s an uair sin chaidh am fòn sàmhach ‘s chuir an teachdaireachd às e-fhèin, cha robh ach fuaim uabhasach sgreuchail a bh’ ann.
Bha mi gu math amharasach mu a dheidhinn. Dh’ èisd mi ri mòran teachdaireachdan gu math neònach air a’ fòn, tha feadhainn dhaibh a’ tighinn bho thall thairis, air an dèanamh air compiutairean ‘s tha eucoirich air an cùlaibh. An robh duine no coireigin a’ feuchainn àireamh mo chairt faighinn a-mach? Chan eil mi a’ fuireach fada bhon a’ bhanca ‘s chaidh mi ann. Dh’ fhaighneachd mi dhaibh nan robh iad a’ dèanamh an seòrsa ud de teachdaireachd. Cha robh fhios aig a chiad bhoireannich ach bha a caraid anns a’ bheachd gun do thoisich iad leis a leithid. Chaidh mi dhachaigh ‘s cuir mi fòn dhan ‘roinn teàrainteachd’. Cha robh an t-àireamh furasta fhaighinn ach fhuair mi ann ‘s chuir an dearbh seòrsa guth eileagtronaigeach grunn ceistean orm. Nuair a bha an t-inneal a’ creidsinn gun robh e bruidhinn ris an fhìor dhuine thug e cead dhomh a bhith bruidhinn le guth daonna.
…‘Feasgar math, an robh thu feuchainn £1760.00 de stuth a’ cheannaich bho bhùth bhathar-chruaidh?’ Abair eagal a bha orm, ‘s e latha brèagha dha-rìribh a bh’ ann ach gu h-obann cha robh an aimsir grianach ‘s na speuran gorma a’ toirt mòran buaidh orm.
‘Cha robh idir, idir…’ Fhreagar mi dhi le guth do-chreidsinnach.
‘Dè mu dheidhinn do chèile an robh ise sa bhùth an diugh?’ Bha fhios agam gu robh ise air a bhith a-mach air ciamar a bu chòir dhomh a’ chidsin a bhith peantadh ach cha chosgadh sinn seachd air fichead not, ‘s cha robh i fiadhaich gu leòr mu a dheidhinn a bhith ceannaich stuth gun dad a ràdh dhomh. Bha mòran ceistean eile a’ leantainn ‘s thug mi cead dhaibh a bhith bruidhinn ris a’ phoileas mu a dheidhinn (deagh smuain nach eil?). Gun teagamh bha mèirleach gu math trang leis m’ àireamh ‘s fiosrachadh eile bhon chairt agam. Chuir am banca stad air mo chairt ‘s gheibh mi fear eile an ceann greis ach tha mi gun chairt an diugh ‘s chan urrainn dhomh dad a cheannaich air loidhne.
Gu fortanach dhiùlt a’ choimpiutair leis a’ ghuth neònach £1,760 a phàigheadh air mo shon. Abair pìos teicneòlais feumail, ‘s e gaisgeach a th’ annad, mo ghaol ort a ghràidh.