text:
850 K. iiii. Loch Laoigh i crich Umhaill do elodh.
851 K. u. Rioghdhál f-fear n-Eireann i Árd Macha edir Maoil Seachlainn & Madadan, rí Uladh, & Diarmaid & Fethghna go samhadh Padraicc, & Suairleach Indeidhnén go c-cléirchibh Midhe.
854 K. ii. Indreachtach ua Finnachta, comarba Coluim Cille, (& Diarmada sapientissimi) do marbhadh do shladaighibh Saxanacha og dol do Roimh, & mairidh a fhuil eannag sain béos isin ionadh in ro marbadh, i g-comhurtha a dhioghalta do Dhia for an lucht ros marbh.
Isin bliadain si ra tocuireadh righ Lochlann dochum Maoil Seachlainn d'ól, & ro bhoí fleadh lánmhór ara chionn. Agas gach ní ra gheall rí Lochlann do comhall cona luighe. Acht cheana ni ra chomhail a bheag ar n-dul a tigh Maoil Seachlainn amach, acht ra ghabh a g-cédóir ag ionradh fearainn Maoil Seachlainn. Acht ceana ní feachtnach rainig leis an cogadh sin.
852 K. ui. Isin bliadain si dno ro treigsiot sochaide a m-baitis Críostaidhacht
sa & tangattar malle risna Lochlannachaib, gur airgsiot Ard Macha, & go rugsat a maithius as. Sed quidam ex ipsis poenitentiam egere, et uenerunt ad satisfactionem.
852 K. ui. Da abb Ard Macha, Forannan, epscop & sgriba & anchoire, & Diarmaid, sapientissimus Scotorum, quieuerunt.
854 K. ii. Cearbhall mc. Dunlaing, rí Osraighe (cliamhuin Maoil Seachlainn, .i. dearbhshiur Chearbhaill og Maoil Seachloinn, .i. Land, ingean Dunlaing; & dna ingean Maoil Seachlainn og Cearbhall), do chur do Maoil Seachlainn i Mumhain do cuinnghidh giall ar n-ég a rígh, .i. Ailgeanan.
856 K. iiii. Cath do thabhairt d'Aodh, do rígh Ailigh, .i. don righ as fearr
p.98eangnamh 'na aimsir, do loingius na n-Gall n-Gaoidheal, .i. Scuit íad, & daltai do Normainnoibh íad, & tan ann ad-bearar cidh {MS page 37} Normainnigh fríu. Maidhidh forra ré nd-Aodh, & cuirthear a n-deargár na n-Gallghaoidheal, & cinn imdha do bhreith do Aodh5 leis; & ra dhlighsiot na h-Eireannaigh an marbhadh soin, uair amhail do nidis na Lochlannaig, do nidis-siomh.
855 K. iii. Sloigheadh la h-Aodh mc. Neill do innradh Uladh, acht cheana ní réidh rainig dó, uair tugsat Ulaidh maidhm for Cinél n-Eogain, & ro marbhadh Flaithbeartach mc. Néill & Conacan mhac Colmain ann cum multis aliis.
Isin aimsir si acht bheag tainig Rodolbh cona shlogaibh d'innradh Osraighe. Ra thionoil dno Cearbhall mc. Dunlaing slogh 'na n-aghaidh, & tug cath dhóibh, & ro mhaidh forsna Lochlannachaib. Ra chuadar imorro buidhean mhór do lucht na madhma fora n-eachoibh i t-tiolaigh n-áird, & ra bhattar ag feghadh an mharbhtha immpu, & ad-chonncuttar a muinntear féin 'ga marbhadh amhail na marbhdais cáoirigh. Ra ghabh airéd mór iad, & as eadh do ronsat, a c-claidhibh do nochtadh, & a n-airm do ghabhail, & tuidheacht chum na n-Ossraigheach gur ro marbhsat dream dhíobh; gidh eadh ar aba ra cuireadh iad-saidhe ar c-cúla 'na maidhm; .i. ag Ath Muiceadha tugadh an maidhm si. Do rala imorro glifit sonn do Chearball fén, .i. a n-úair tabhartha an madhma, & sgaoilidh da mhuinntir úadh, dream dona Lochlannachaib do thoidheacht chuige & a erghabhail doibh. Acht tré fhurtacht an Coimdheadh fúair a fhoirithin: ra bhris fén a edach, & na ceangail ra bhattar fair, & ra chuaidh slán úaidhibh. As mór trá an t-ar tugadh ann so forsna Lochlannachaib.
?851" K. u. Cath do bhrisedh do Saxanoibh forsna Normainnibh.
Isin aimsir si tanagattar Danair, .i. Horm cona muinntir, d'ionnsoighidh Cearbaill mc. Dunlaing, go ro congnaidh Cearbhall leo i c-cean na Lochlannach, uair bá h-eagail leo a f-foruaisliughadh tre chealgoibh na Lochlannach. Ra ghabh dono Cearbhall go h-onorach chuige iad, & ro bhattar maille ris go minic og breith chosgair do Ghallaibh & do Ghaoidealaibh.
?852 K. ui. Ar mór lá Ciarraighibh og Bealach Conglais for Lochlannachaib, ubi plurimi trucidati sunt permissione Dei.
?852 K. ui. Ár dno la h-Aradha Cliach forsna gentibh cedna.
p.100
Isin bliadain cédna ra chuirsiot fir Mumhan teachta d'ionnsoighidh Cearbhaill mc. Dunlaing go t-tiosadh na Danair leis, & tionol Osraighe da f-furtacht & do f-foirithin a n-aighidh na Normainneach ra badar 'ga n-ionnradh, {MS page 38} & 'ga n-argain an tan soin. Ra fhreagair dno Cearbhall sin, & ra fhuagair dona Danaraibh & d'Osraighibh toidheacht go léir d'furtacht fear Mumhan, & as eadh on do ronadh fair. Tainig iaramh Cearbhall reimhe d'ionnsoighidh na Lochlannach go slógh mór Danar & Gaoidheal.
O d' choncuttar na Lochlannaig Cearbhall cona shlúagh nó muinntir, ro ghabh adhuath & uamhan mór íad. Ra chúaidh Cearbhall i n-ionad árd, ra bhaoí ag agalladh a mhuinntire féin ar tús. As eadh ro ráidh, & se og feghadh na f-fearann f-fasaigthe imme: Nach f-faicthi libh, ar sé, mar ra fasaighsiot na Lochlannaig na fearann sa ar m-breith a chruidh, & ar marbadh a dhaoine? Madh treisi dhaibh iniu iná dhuinne, do ghenad na cédna 'nar t-tír-ne. Uair imorro ataim-ne socraidhe mór aniu, cathigheam go crúaidh 'na n-aighidh. Fáth oile ar nod cóir dhúin cathughad crúaidh do dhénomh: nar fhionnat na Danair failet maille frinn meatacht no miodhlaechus foirn. Uair ra téig
hemhadh, gídh maille sinn atád aniu, go m-bedís 'nar n-aghaidh doridhisi. Fath oile, gur ro tugad fir Mumhan i t-tangamar foirithin ar cruas forainn, uair is minic as namáidh íad.
Ra agaill iar t-tain na Danair, & as eadh ra ráidh riu-saidhe: Denidh-si calma aniu, uair as namhuid bhunaidh dhuibh na Lochlannaig, & ra chuirsit catha eatturibh & áir móra anallana. As maith dhuibh sinne maille ribh aniu 'na n-agaidh; & dna ní eile ann, ní fíu dhuibh treithe no laige do thuigsin dhuinne fhoraibh.
Ra freagrattar uile edir Dhanaru & Ghaoidhealu na fionnfaithe treithe nó meatacht forra. Ro eirgeadur iar t-tain eirghe n-áoinfhir isin uair sin d'ionnsoigidh na Lochlannach. Na Lochlannaig imorro o do chonncuttar sin, ní cath ra iomruidhsiod do thabhairt, acht as teitheadh fona cailltibh, ar f-fagbail a maithiusa do ronsat. Ra gabhaid na caillte da gach leith forra, & ra marbadh a n-deargár na Lochlannach. Acht cheana conigi so ní ra fhuilngiottar na Lochlannaig don coimhlion so a n-Eirinn uile. A c-Cruachán i n-Eoganacht tugadh an maidhm si. Tainig Cearbhall go m-búaidh & cosgur amlaidh sin da thigh.
Ro h-iodhnaiceadh Horm iar t-tain cona mhuinntir o Chearbhall go rí Teamhrach. Rá fhear rí Teamhrach fáilte ris, & tug onóir mhór dhó. Ra chuaidh as sin dochum mara. Ra marbadh iar t-tain an t-Horm la Rodri, rí Breatan.
860 K. ii. Hoc anno quieuit Mac Giallain ar mbeith .XXX. bliadain i n-aíne.
p.102
{MS page 39} 853 K. i. Áindli sapiens Tíre da Glas .m.
853 K. i. Carthach ab Tíre da Glas quieuit.
853 K. i. Ailgeanan mc. Donngaile rí Caisil .m.
853 K. i. Amlaibh mc. rígh Lochlann do toidheacht i n-Eirinn, & rá giallsat Gaill Eireann dó.


c: text/html

text:
Coineanach
Tha Coineanach[1] (neo Rabaid[1]) (iolra: coineanaich; rabaidean) na sheòrsa sineach beag, ann an teaghlach Leporidae. Tha cluasan fada aca, agus ithidh iad feur. Tha iad cumanta ann an iomadh àite, ach rinn iad sgrios mòr ann an Astrailia nuair a chuir na h-Eòrpaich fear no dha ann.
Tha seachd genera sa teaghlach seo, aig a bheil an t-ainm "coineanach", mar -
- Coineanach Eòrpach (Oryctolagus cuniculus, ri fhaighinn an an Alba)
- Cottontail (genus Sylvilagus; 13 gnè),
- Coineanach Anami (Pentalagus furnessi, gnè ann an cunnart air eilean Amami Oshima, an Iapan).
Is iomadh seòrsa eile ann, agus tha iad, còmhla ri pikas agus maighich, ann an Ordugh Lagomorpha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 20 Faoi. 2015
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- GRD: Coineanach no rabaid
- House Rabbit Society (Comann sna Stàitean Aonaichte)
- The Language of Lagomorphs

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Croitean Coille
20 An t-Sultain 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha iomairtean a' dol ann an sgirean air feadh na Gàidhealtachd airson croitean ùra a chruthachadh air fearann coille.
Tha an fheadhainn a th' air cùl nan iomairtean an dòchas gum faigh coimhearsnachdan iomadach buannachd às na croitean coille, agus gun toir iad cothrom do dhaoine dachaigh agus beò-shlàint a dhèanamh ann an sgìrean dùthchail.
Ach, de a th' ann an croit-choille?
Anns an aithris mu dheireadh san t-sreath aige air croitearachd, tha Teàrlach Quinnell air a bhith a' rannsachadh na cùise.


text:
Obar Bhrothaig
'S e baile ann an Alba an ear a tha ann an Obar Bhrothaig[1]. 'S e am baile as motha ann an Comhairle Aonghais. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 33′ 36″ Tuath agus 2° 34′ 48″ Iar.
Ann an 2001 bha 22,785 duine a' fuireach an seo. [2]
Sin far an tèid Taisbeanadh 1320 air sgrìobhadh. Tha seann abaid mhòr ann.
Tha sgioba ball-coise C.B Obar Bhrothaig aige.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NO 644 410


text:
Cill Dara
‘S e baile meadhanach sa Chontae Chill Dara air an àirde an ear na h-Èireann a th’ ann Cill Dara.[1] Tha e suidhichte faisg air Nás na Ríogh, ri taobh na R445 aig 105m os cionn ìre na mara, 206km air falbh bho Dhoire, 171bho Bheul Feirste, 176km bho Chorcaigh agus 48km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 8,412[3] duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin agus mu 100,000 san sgìre sgìre air fad. Thugadh ainm a’ bhaile air Contae Chill Dara, ach ‘s e An Nás a th’ann prìomh-bhaile na siorramachd. Chaidh eaglais (Cill) a stèidheachadh leis an Naomh Brìd san 5mh Linn, san àite far a bheil am baile an latha an-diugh.


text:
Aberteifi
'S e baile anns an t-siarrachd Ceredigion, a' Chuimrigh, an Rìoghachd Aonaichte a tha ann an Aberteifi (Beurla:Cardigan). Ann an 2001 bha 4.203 duine a' fuireach an seo.
Ann an Aberteifi tha an cuid as motha de na daoine a' bruidhinn Cuimris. A-rèir staitistearachd ann an 2001, b' urrainn do 70% an cànan a bhruidhinn is a thuigsinn, agus tha 48% comasach Cuimris a sgrìobhadh. [1]
Tha Slighe Costa na Cuimrigh a' dol tron bhaile.
Mu 17 km air falbh bho Aberteifi tha Pentre Ifan ann, a' chrom-leac as motha bho Linn Ùr na Cloiche anns a' Chuimrigh agus a' chiad tè a chaidh a chlàradh mar Scheduled Ancient Monument an seo.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 2001 Census. Neighbourhood Statistics: Cardigan


text:
Siostaman cho-chomharran
'S e dòigh rianail airson co-cheangail a dhèanamh eadar àlach òrdaichte àireamhan agus puing suidhichte ann an spàs a th' ann an siostam cho-chomharran. 'S e an eisimpleir as sìmplidh an siostam Cartesach. Anns an t-siostam seo tha aon phuing air a taghadh mar bhun-phuing anns an spàs agus tha trì cùrsaichean air an taghadh (ainmichte x, y agus z mar as cumanta) a tha ceart-cheàrnach fear bhon fhear eile. Faodar puing sam bith eile lorg anns an spàs le bhith a' dol an astair k (can) bhon bhun-phuing air a' chùrsa x, nuair sin an astair m air a' chùrsa y agus nuair sin an astair n air a' chùrsa z. Tha na trì àireamhan (k, m, n) nan co-chomharran na puinge, ach feumar an ainmeachadh anns an òrdugh (x, y, z). Anns an eisimpleir seo, 's e k co-chomharra x na puinge, m an co-chomharra y agus n an co-chomharra z.
Tha iomadach dòigh airson cho-chomharran a chur air puing. Faodar puing eile thaghadh mar bhun-phuing. Faodar cùrsaichean eile thaghadh mar shiùil-thomhais. Agus chan eil e èiseil gum bi na cùrsaichean taghte ceart-cheàrnach, no eadhan gur e loidhnichean dìreach a th' annta. Tha co-chomharran na puinge an urra ris an t-siostam a th' air a chleachdadh.
'S e as adhbhar do shiostaman cho-chomharran eadar-dhealaichte bhith ann gu bheil e nas fhasa, ann am bitheantas, ceist fhuasgladh anns an dara siostam na tha e ann an siostam eile. Is mathaid nach gabh i fuasgladh idir ann an siostam air choireigin. Agus gu tric thèid ceist a cur anns an dara siostam ach gabhaidh i fuasgladh nas fhasa ann an siostam eile. Mar sin tha e cudromach cuideachd gum bi eòlas againne ciamar a dh'atharraicheas sinn na co-chomharran bhon dara siostam gu siostam eile.
Ann am matamataig, chan ann ach àlach àireamhan a th' anns na co-chomharran. Ann am fiosaig gu h-àraidh, ach ann an iomadh raon eòlais eile, faodaidh na h-àireamhan seo a' riochdachadh uimhirean mar àite, luathas, no forsa. Faodar spàsan ioma-sheallach easchruthach a thogail, agus siostam cho-chomharran aca airson phuingean a lorg annta. Ann an reul-fhiosaig, mar eisimpleir, tha modh fàs còmhlan reultan air a rannsachadh ann an spàs 6sh far a bheil na sia siùil-thomhais nan àite reul (x, y, z) agus nan codaichean de luathas na reul leis na trì cùrsaichean (vx, vy, vz). Suidhichear gach reul a' chòmhlain anns an spàs seo aig co-chomharran (x, y, z, vx, vy, vz).
Susbaint
Gnè siostaman cho-chomharran[deasaich | deasaich an tùs]
Gnè cheart-cheàrnachail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà sheòrsa siostam cho-chomharran ann – ceart-cheàrnachail agus lùb-loidhneach. Chan ann ach aon shiostam den ghnè cheart-cheàrnachail agus sin an siostam Cartesach. Anns an t-siostam seo 's e loidhnichean dìreach a th' anns na h-axes (na cùrsaichean tomhais), agus tha na h-axes ceart-cheàrnach fear bhon fhear eile. 'S e sin ri ràdh gur e ceart-cheàrn an ceàrn eadar dà axis sam bith. Air plàna (ann an spàs dà-sheallach) dealbhar ceart-cheàrnach (an cumadh) eadar puing P agus a' bhun-phuing O ma tha an dà phuing seo co-cheangailte le loidhnichean an cùrsa nan axes.
Tha e lèirsinn gum bi breisleach an seo. Ged nach eil e èiseil gum bi ceart-cheàrn eadar siùil-thomhais siostam cho-chomharran tha e mòran nas feumail ma bhios, agus seo feart nan siostaman as cumanta. Tha iad uile ceart-cheàrnach ach chan ann ach fear dhiubh (an siostam Cartesach) ceart-cheàrnachail. Ri linn seo, ann am matamataig agus ann am fiosaig cleachdar am facal ortogònach (bhon Ghreugais opθός: ceart agus Ywvίa: ceàrn) an àite a' bhuadhair ceart-cheàrnach, mar as cumanta.
Gnè lùb-loidhneach[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann lùb-loidhneach a tha na co-chomharran ma tha fear dhiubh, air a' char as lugha, air a thomhas air cùrsa loidhne lùbte. 'S e an eisimpleir as sìmplidh na co-chomharran pòlarach air plàna (na co-chomharran pòlarach cearclach). Anns an t-siostam seo lorgar gach puing air a' phlàna aig na co-chomharran (r, θ), far a bheil r na h-astar dìreach bhon bhun-phuing O agus θ na ceàrn bho axis pòlarach (m.e. axis-x an t-siostaim Chartesaich). Tha seòl-tomhais θ ortogònach ri seòl-tomhais r oir 's e beantan cearcaill le radius r a th' ann an seòl-tomhais θ agus tha ceart-cheàrn eadar radius a' chearcaill agus am beantan aige.
'S e eisimpleir eile a th' anns na co-chomharran eileapsach. Seo siostam cho-chomharran air plàna far a bheil puing a lorg aig co-chomharran (u, v) far a bheil u na eileaps co-fhòcasach agus tha v air a thomhas mar cheàrn bho 0° gu 360° bhon mhòr-axis na h-eileaps. Ma tha v seasmhach, 's ann air hipearbòla, leis an aon fhòcas 's a tha aig an eileaps, a tha lorg loidhne u. Tha na hipearbòlan (loidhnichean lùbte le v cunbhalach) ortogònach ris na h-eileapsan (aig a bheil u cunbhalach). Anns an eisimpleir seo 's e loidhnichean lùbte a th' anns an dà sheòl-thomhais.
Atharrachadh siostaman cho-chomharran[deasaich | deasaich an tùs]
Gus co-chomharran iomlaideachadh eadar siostaman, tha feum air foirmle a dh'atharraicheas co-chomharran an dara siostaim do cho-chomharran an t-siostaim eile. Mar eisimpleir, seo na foirmlean bho cho-chomharran pòlarach (r, θ) gus na co-chomharran Cartesach (x, y):
Gus an iomlaideachadh air ais:
Ged a bhiodh θ' an ceàrn anns a' chiad cheathramh (0° ≤ θ' < 90°). Nam biodh a' phuing (x, y) ann an ceathramh eile:
Ann an cuid de shiostaman cho-chomharran, tha puing ann gun luach sònraichte aig fear de na cho-chomharran. 'S e eisimpleir a th' ann am bun-phuing nan co-chomharran pòlarach (r, θ). Tha r = 0 agus chan eil e gu diofar dè an luach a th' aig θ. Far a bheil seo a' chùis, thathar ag ràdh gur e singilteachd a th' anns a' cho-chomharra seo.
Spàsan toinnte, cairtean agus atlasan[deasaich | deasaich an tùs]
Far a bheil spàs (easchruthach) air leth toinnte, is math a dh' fhaoidte nach eil e ion-dhèanta (no feumail) airson aon shiostam cho-chomharran a chur air feadh an spàis gu lèir. Ann an suidheachadh den t-seòrsa seo, cuirear iomadh siostaim le chèile airson an spàis a chòmhdachadh. Canar cairtean ris na siostaman cho-chomharran fa leth agus atlas ris a' chruinneachadh dhiubh. Thàinig am briathrachas seo bho chairtean-mara.


text:
Danderyd
‘S e baile meadhanach air iomall Stockholm, air an àirde an ear na Suaine a th’ ann an Danderyd. Tha e suidhichte air Leth-eilean eadar Loch Edsviken agus Loch Störa Värten, aig 22m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn (Suanais: Län) Stockholm,[2] 398km air falbh bho Ghöteborg, 53km bho Uppsala agus 738km bho Bhoden.[3] Chaidh Danderyd a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1291 mar Danarö, a tha a' ciallachadh Innis nan Danmhairgeach sa Ghàidhlig (danskarnas' rör). Tha 31,171 duine a' fuireach ann,[4] is iad an fheadhainn as beairtiche na dùthcha, a phàigheas na cìsean ionadail as àirde na Suaine air fad. Tha oifisean a' Chomhairle ann an Djursholm, faisg air Danderyd fhèin.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an t-Eaconamaiche Gunnar Myrdal, a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1974, an seo ann an 1987.[5]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Alternatives Economiques


text:
Leiderdorp
‘S e baile agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Leiden ann an ceann a deas nan Tìrean Ìsle a th' ann an Leiderdorp. Tha e suidhichte aig 4m os cionn ìre na mara,[2] eadar na h-Aibhnichean Zijl agus Seann Rijn, anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 34km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 27km bho Rotterdam, 181km bho Ghroningen, 104km bho Eindhoven agus 41km bho Utrecht.[3] Thathar dhen bheachd gu robh na duine a' fuireach an seo ro àm nan Romanach agus fiù's chaidh tobhtaichean aca a lorg sa bhaile ann an 1952. Tha 26,743 duine a' fuireach ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Šamorín[6]


text:
Contae na hIarmhí
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae na hIarmhí[1] (tuiseal ainmneach: An Iarmhí, [2] Laideann: Comitatus Midiensis Occidentalis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 86,164 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,763km²,[3] an 13mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 23mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae na hIarmhí le Longfort, Uíbh Fhailí, Ros Comáin, An Mhí agus Muineachán.[4] Bha 141,300 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e An Mullach Mín (856m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Iarmhí a sgaradh bho Chontae na Mí fhèin ann an 1543.
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà bharanachd deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Iarmhí: Breámhaine, Cluain Lonáin, Corca Raoi, Dealbhna, Fir Bhile, Fir Thulach, Baile Fhobhair, Cill Chainnigh Thiar, Maigh Asail agus Machaire Ó dTiarnáin, Maigh Chaisil, Uí Mhac gCuais agus Ráth Conarta. A bharrachd air sin, tha 63 parraistean[7] (ann an dà sgìreachd-easpaig: An Mhí agus Ardach-Cluain Mhic Nóis)[8] agus 1,376 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Trioblaid nan taighean falamh
- 22 An Lùnasdal 2014
Tha trioblaid aig Comhairle na Gàidhealtachd le taighean comhairle a tha falamh nas fhaide na dh'iarradh iad, gun duine a' pàigheadh màl orra.
'S e targaid na Comhairle nach biodh taigh falamh nas fhaide na 35 làithean, ach chan eil an t-ùghdarras a' tighinn air an targaid sin, agus tha iad air buidheann ùr a stèidheachadh a dh'fheuchas ri sin a chur ceart.
"'S e ceist, tha mi a' smaoineachdainn, a tha ron a h-uile comhairle a tha seo," thuirt Pròbhost Inbhir Nis, Ailig Greumach.
"Tha daoine an còmhnaidh, mar a bhiodh dùil, ag iarraidh taighean a bhios falamh a thighinn air ais agus a bhith air an cleachdadh a-rithist cho luath 's is urrainn.
Sgioba
"Gu mì-fhortanach chan eil sinne buileach an dèidh a bhith a' coileanadh nan targaidean.
"Tha iomadach adhbhar air am bi taigh falamh, mar eisimpleir ma tha feum air obair a dhèanamh ris, tha sin gu math cumanta.
"Uaireannan chan eil tòrr iarrtais anns an sgìre. Chan eil sin buileach cho cumanta.
"Uaireannan 's dòcha nach gabh a' chiad duine air an deach a thabhairt, no an dàrna duine, bithear a' dol 's dòcha tro thriùir no ceathrar mus bi teaghlach ann a bhios deònach an taigh sin a ghabhail.
"Tha a h-uile càil a tha sin còmhla ri chèile a' ciallachadh gum bi dàil a' tighinn anns a' phròiseas, agus gu bheil e a' cur air ais an là far a bheil cuideigin ùr a-staigh san taigh 's a' pàigheadh màl," thuirt e.
Fòcas
Cho-dhùin a' Chomhairle Sgioba Mhanaidsearachd Bheàrnan a chruthachadh airson dèiligeadh ris an trioblaid.
"Tha mi a' smaoineachdainn gu bheil e follaiseach gur e cuspair a tha seo far am feumar barrachd fòcas a chur air.
"Tha timcheall air còrr is 12,000 taigh aig Comhairle na Gàidhealtachd - 4,000 an Inbhir Nis fhèin.
"Tha stoc mòr an sin, agus tha mi a' creidsinn gu bheil timcheall air 1,000 dhiubh a' tighinn falamh a h-uile bliadhna.
"Tha mi a' smaoineachdainn gur e am moladh a tha seo gus sgioba a chruthachadh far am bi fòcas acasan air taighean falamh anns gach sgìre den Chomhairle, 's a' feuchainn ri adhartas a dhèanamh agus an àireamh de làithean a bhios na taighean falamh a ghearradh sìos gu figear gu math nas lugha na tha e an-dràsta," thuirt e.


text:
Nua-libearalas
Tha freumhan nua-libearalas, neo nua-libearalas clasaigeach, [1][2] anns an libearalas eaconomach clasaigeach. Chaidh am facal a chruthachadh aig an Institiud Walter Lippmann ann an 1938 leis an neach eòlas-sòisealach agus eaconamaiche Gearmaiteach Alexander Rüstow, a stèidhich eaconomaidh sòisealta a’ mhargaidh.[3] ‘S e dìreach ath-thuigsinn an libearalas clasaigeach a th' ann an t-ainm, fo bhuaidh smaoineachadh nua clasaigeach air an eaconomaidh. Thathar a’ cleachdadh an teirm ann an dòigh diùltach gearainneach mar is tric an latha an-diugh.[4]
Dùthchannan le poileasaidhean nua-libearalach[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair iomadh dùthaich air feadh an t-saoghail riaghaltasan agus ceannardan poilteataigeach a lean poileasaidhean gu math nua-libearalach eadar 1980 agus 2000, gu h-àraidh ann an Aimearaga-Laideannach agus thall thairis air a' Ghalltachd. Seo liosta ghoirid na dùthchannan agus na ceannardan a chuir poileasaidhean nua-libearalach air bhog aig an àm ud
- An Argantain: Carlos Menem agus Fernando de la Rúa
- Boilibhia: Gonzalo Sánchez de Lozada
- Braisil: Fernando Collor de Mello agus Fernando Henrique Cardoso
- An t-Sile: Augusto Pinochet
- Coloimbia: César Gaviria agus Álvaro Uribe Vélez
- Stàitean Aonaichte: Ronald Reagan
- Meagsago: Carlos Salinas de Gortari agus Felipe Calderón
- Paraguaidh: Juan Carlos Wasmosy
- Pearu: Alberto Fujimori
- Breatainn: Margaret Thatcher
- Uruguaidh: Luis Alberto Lacalle agus Julio Maria Sanguinetti
- A' Bheiniseala: Carlos Andrés Pérez
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Un recorrido por la economía de la oferta, por Murray Rothbard
- ↑ Qué es el neoliberalismo, por Alberto Mansueti
- ↑ Oliver Marc Hartwich: Neoliberalism: The Genesis of a Political Swearword
- ↑ Brown, Wendy. Edgework: critical essays on knowledge and politics. Princeton University Press, 2005. p. 38


text:
Pedro Alcántara Herrán
B’e Pedro Alcántara Herrán Martínez de Zaldúa (Bogotá 1800 - 1872) saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia.[1] Fhuair e an t-ainm sin air sàilleabh a chràbhachd chreidmheach gu Naomh Pedro de Alcántara.
Shabaid Herrán Zaldúa ann an Cogadh an Neo-Eisimeileachd eadar 1821 agus 1824, fon Mharasgal Antonio José de Sucre, agus thug e pàirt anns a’ Bhlàr Ayacucho ris a thaobh, agus a bharrachd air chaidh e còmhla ris rè na bliadhnachan nuair a bha esan fhèin a’ riaghladh ann am Boilibhia. Fhuair e iomadh dhreuchd ann s a' Poileataigs an déidh sin. Chuir e am Bun-Reachd dhe 1843 air dòigh fhad ‘s a bha e na cheann-suidhe na Poblachd Ghranada Ùr eadar (1841 agus 1845)[2]. Chuir e polasaidhean tòraidh air bhog, chuir e às do shaorsa na meadhanan agus thug e monopolaidh air an fhoghlam dha na sagartan, agus a bharrachd air sin chuir e cead dhan Chomann Iosaid a thilleadh dhan dùthaich. Thug na Libearalach ris gu dian ann an ùine goirid, leis cho farsain ‘s a bha na atharraidhean tòraidh a rinn e agus leis cho làidir s’ a bha buaidh na h-eaglaise air a’ chomann shòisealta.
An dèidh a’ chinneas a leigeil, bha e na Mhinistear a’ Chogaidh, na sheanadair, na àrd-seanailear an airm agus, mu dheireadh thall, na thosgair ann an Washington, D.C. Mar mhinistear làn-ùghdarach Ghranada Ùr ann an Costa Rica ann an 1856 chuir e ainm gu Cunnradh Calvo-Herrán, a’ chiad aonta a dh’fheuch ris an staing eadar an dà dhùthaich air an cuid chrìochan a rèitich[3].
B’e Antonio Herrán, Àrd Easbaig Bhogotá, a bhràthair.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Applegarthtown
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann an Applegarthtown. Tha e suidhichte aig 61m os cionn ìre na mara,[1] air an àirde an ear Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Loch Mhabain agus Logarbaidh, ri taobh na h-Aibhne Anainn.[2] Tha e 238km air falbh bho Obar Dheathain, 97km bho Ghlaschu, 19km bho Inbhir Anainn agus 91km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] 'S e Beurla agus Beurla Ghallda th' ann an dà chànan aig a’ mhòr-chuid dhuibh ann an Applegarthtown. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas. A bharrachd air sin, tha tèarmainn nam fiadh-bheathach ann.[4] Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dha na sgoiltean ann an Logarbaidh neo Loch Mhabain.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a h-uile coltas ann gu bheil an t-ainm a' ciallachadh Baile Garradh an Ubhail, bho Seann-Lochlannais epli (Uabhal) agus garðr (Garradh).[5] Rachadh rathad Ròmanach tron sgìre o shean[6] agus bha Cill aig Ridirean an Teampaill ann cuideachd. Seo far an d'rinn an Righ Èideard I Shasainn ùrnaigh ann an 1300 air an t-slighe gu Cille Bhlàthain. Chaidh crois mhargaidh a thogail an seo san 17mh Linn[7] agus chumadh fèilltean an seo bho 1685.[8] Thogadh eaglais ùr an seo mu 1760 agus leasachadh ann an 1822 agus 1900 i.[9] Chaidh Applegarthtown agus Sibbaldie a dh aonadh ann an an pharraist ann an 1609. Tha am parraist seo am broinn pharraist Loch Mhabain a-nis. A-rèir carragh-chuimhne sa bhaile, fhuair 27 às an sgìre bàs sa Chogadh Mòr[10] agus triùir eile san Dàrna Cogadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Falling Rain
- ↑ Geograph
- ↑ Distance From
- ↑ Wild Seasons
- ↑ Glosbe
- ↑ Scottish Places
- ↑ Scotland's Places
- ↑ Canmore
- ↑ Scotland's Places
- ↑ Scottish War Memorials Project
• Achadh na h-Eaglaise • Ae • Amisfield • Applegarthtown • Auldgirth • Baile na h-Eaglaise • Bankend • Bàrr na Dris • Beattock • Bentpath • Canonbaidh • Cathair • Cathair Ruairidh • Chapelknowe • Cille Chonaill • Cille Bhrìghde • Cill Osbairn • Cille Phàdraig nam Fleamach • Clarencefield • Collin • Comar na Drise • Cuingealach • Dalswinton • Daltan • Doire Chonaill • Doras na Frìthe • Dòrnach • Drochaid Charrainn • Drochaid a' Mhuilinn • Drochaid Mhic Iain • Dùn Choll • Dùn Phrìs • Dùn Sgoir • Eaglais Fheichin • Eastriggs • Eskdalemuir • Gleann Chapall • Greatna • Hightae • Hoddom • Inbhir Anainn • Kettleholm • Kirtlebridge • Langaim • Loch Mhabain • Logarbaidh • Am Magh Fada • Middlebie • Mouswald • Parkgate • Penpont • Powfoot • Ruadhail • Templand • Torthorwald • Tynron • Wamphray • Waterbeck


text:
1867
MDCCCLXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Màrt, inbhe stàite do Nebraska.
- 1 an t-Iuchar - Steidheachadh Achd Aimearaga a Tuath Bhreatannach an Dominion Canada
- Chaidh Corinto (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh Leticia (Coloimbia) a steidheachadh.
- Sgrìobh Émile Zola an leabhar Thérèse Raquin.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Giblean - José Vicente Concha, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 7 an Cèitean - Władysław Reymont, ann an Kobiele Wielkie. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.
- 5 an t-Ògmhios - Miguel Abadía Méndez, ann am Piedras. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 3 an Lùnasdal - Stanley Baldwin, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 12 an t-Sultain - Carlos E. Restrepo Restrepo, ann am Medellín. Fear-poileataigs à Coloimbia
- Efe Gómez, ann am Fredonia. Sgrìobhadair à Coloimbia
- John Galsworthy. Sgrìobhadair à Sasainn
- 7 an t-Samhain - Marie Curie, ann an Warsaw. Tè-saidheans às A' Phòlainn.


text:
Comhairle Aonghais
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Aonghais a tha a' deiligeadh le Machair Aonghais.
Bailtean is Clachan[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Baile Fharfair -- prìomh-bhaile a' chomhairle agus teis-meadhan clèireachail
- Breichin
- Càrn Fheusda
- Cearan Mhoire
- Monadh Fèithe
- Monadh Rois
- Obar Bhrothaig -- am baile as motha
Clachan[deasaich | deasaich an tùs]
- Auchmithie
- Baile an Fhraoich
- Birkhill
- Bridge of Craigisla
- Bruach Tarbha
- Càrn Mhoillidh
- Ceann a' Mhonaidh
- Cill Fheichin
- Dùn Neachdain
- East Haven
- Eigill
- Farnell
- Glamais
- Guthrie
- Inbhir Chìollair
- Kingsmuir
- Letham -- an clachan as motha
- Newbigging
- Newtyle
- Memus
- Menmuir
- Monikie
- Murroes
- Obar Eilid
- Obar Leamhnach
- Tèalainn
- Unthank
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Castries
'S e prìomh-bhaile Naomh Lùisia a tha ann an Castries. Tha riaghaltas na dùthcha suidhichte an seo. Le tòrr oifisean nàiseanta agus eadar-nàiseanta 's e teas meadhan malairteach an eilein a th' ann. Tha port-mara aige a tha mòr gu leòr airson bàtaichean-cuairt-mara mòra.
Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Frangaich anns a’ bhliadhna 1650.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Derek Walcott, fhuair e Duais Nobel ann an Litreachas anns a’ bhliadhna 1992.
- Sir Arthur Lewis. Eaconamaiche.


text:
Còmhla ri Iain Moireasdan
Iain Moireasdan sa chathair le sùil air adhart gu iomain agus Cuairt Dheireannach Cupa an t-Sutharlanaich a' tachairt feasgar. Ball-coise aig ìre nàiseanta 's ionadail agus còmhradh le Stiùbhart Urchardan a tha air tòiseachadh a' cluich ball-coise aig Dùn Phàrlain às dèidh gluasad air ais a dh'Alba bho Coventry City. Sin agus goilf, teanas agus gu leòr eile ann am prògram na seachdain sa.
Last on
More episodes
Sùil air Spòrs le Ailig O'Henley
‘Se fìor dheagh naidheachd a th’ ann gu bheil an goilfear Stephen Gallacher air àite a chosnadh ann an sgioba na h-Eòrpa airson Cupa Ryder. Chan e co-dhùnadh furasta a bh’ ann dhan sgiobair Pòl McGinley, gu sònraichte an uair a b’fheudar dha dithis cho math ri Luke Donald agus Francesco Molinari fhàgail a-mach. Ach ’s e an co-dhùnadh ceart a th’ ann airson dà adhbhar.
Sa chiad àite tha Gallacher airidh air an urram air sàillibh ’s mar a chluich e ann am farpais fhosgailte na h-Eadailte air an t-seachdain seo chaidh. Bha fios aige gur e sin an cothrom mu dheireadh a bh’ aige faighinn dhan sgioba agus ged nach do ghlèidh e an fharpais sheall e gum b’urrainn dha cluiche fo chuideam. A thuilleadh air an sin tha an stoidhle cluiche aige nas freagarraiche air raon farsaing, fada Gleann Eigeis seach Donald mar eisimpleir a tha nas cofhurtaile air raointean nas grinne far a bheil an gèam goirid aige nas èifeachdaiche.
Eòlas ionadail
Nas cudromaiche buileach tha Gallacher eòlach air a’ chùrsa agus tha fios aige cò ris a tha e coltach farpais a bhuinnig aig Gleann Eigeis. Chan eil e a’ fuireach ach deich thar fhichead mìle air falbh bhuaithe agus leis an fharpais ga chumail an seo an Alba cha dèan e cron nas motha gu bheil Albannach san sgioba. Tha mi smaointinn gun aontaicheadh a’ mhòr-chuid cuideachd gun do rinn McGinley an co-dhùnadh ceart na h-àiteachan mu dheireadh a thoirt do dh’Iain Poulter agus Lee Westwood.
Ged a tha Poulter nas ainmeile airson na h-aodaichean dathte a bhios e a’ caitheamh air an raon goilf seach na tha e air a bhuinnig, an uair a thig e gu Cupa Ryder tha e comasach air an gèam aige a thoirt gu ìre eile caran coltach ri mar a bhiodh Cailean Montgomerie a’ dèanamh. Agus tha fios aig McGinley gun urrainn dha earbsa a chur ann an Westwood, fear a bha thall sa chunnaic ’s aig a bheil fios dè a tha a dhìth às dèidh a bhith air an sgioba shoirbheachail sia tursan cheana.
Deireadh samhradh de spòrs
Le Gallacher a-nis dearbhte san sgioba, tha e a’ ciallachadh gum bi adhbhar eile aig luchd-leantail goilf na h-Alba nochdadh nan dròbhan aig deireadh na mìos aig Gleann Eigeis agus às dèidh samhradh mòr de spòrs an Alba, tha ciad fadachd oirnn uile tè eile dhe na farpaisean as motha air an t-saoghal fhaicinn air an starsach againn fhèin.
Alba an aghaidh na Gearmailt no Daibhidh an aghaidh Goliath?
Roimhne sin ge-tà tha farpais chudromach eile a’ tòiseachadh sa Ghearmailt Didòmhnaich seo tighinn le sgioba nàiseanta ball-coise na h-Alba a’ cur na h-iomairt aca air bhog airson faighinn gu cuairtean deireannach EURO 2016 san Fhraing. Chan iarradh tu gèam nas duilghe an aghaidh na Gearmailt a ghlèidh Cupa na Cruinne ann am Braisil nas tràithe air an t-samhradh agus tha cuimhne againn uile air an droineadh 7-1 a thug iad air na Brasilianaich!
Cha chreid mi gu bheil mòran a’ sùileachadh gun till sgioba Ghordan Strachan à Dortmund leis na trì puingean ach chan eil iad a’ siubhal gun dòchas. Mar as trice às dèidh farpais mhòr mar seo a ghleidheadh tha cluicheadairean sgìth an ath sheusan agus a bharrachd air an sin tha cuid dheth na laoich a bh’ ann an Rio leithid Phillip Lahm, Miroslav Klose is Per Mertesacker air sgur a chluiche dhan Mannschaft agus tha e a’ coimhead coltach nach bi an sgiobair ùr Bastian Schweinsteiger fut airson cluiche nas motha. Mu choinneamh sin ge-tà bidh feadhainn eile leithid Marco Reus, nach robh fut airson Cupa na Cruinne agus Mario Gomez air ais agus thiginn an urras gum bi barrachd iondrainn aig Alba air leithid Scott Brown agus Robert Snodgrass.
Chan eil teagamh nach eil Alba fo stiùir Strachan nas duilghe am beatadh agus mar a tha iad air a shealltainn ann an Croatia, Nirribhidh agus a’ Phòlainn tha iad comasach air geamachan a ghleidheadh air falbh bhon taigh. Bidh e inntinneach fhaicinn dè an sgioba a chuireas Strachan a-mach aig Signal Iduna Park ach chuireadh e iongnadh orm mura biodh àite ann airson Steven Naismith a tha air a bhith ann am fìor dheagh shunnd airson Everton aig toiseach na seusain. ’S esan an dearbh sheòrsa cluicheadair a tha comasach air tadhal fhaighinn air falbh bhon taigh agus dhòmhsa tha beagan de cheist orm fhathast mu cho math ’s a tha an loidhne-dìon aig na Gearmailtich.
Misneachd Draoidhean Wembley
An aghaidh sin dh’fheumainn a ràdh gu bheil mi nas draghaile buileach mu loidhne-dìon na h-Alba, ach ma gheibh iad an sròinean air thoiseach cò aig tha fios dè a dh’fhaodadh tachairt. Cha ruig mi a leas a chur an cuimhne an Arm Thartain gun do rinn Alba an gnothach air an sgioba mu dheireadh a chluich iad goirid às dèidh dhaibh Cupa na Cruinne a ghleidheadh! Tha mi an amharas nach bi sgioba an latha an-diugh comasach air ruaig a chur air na Gearmailtich mar a rinn Denis Law, Jim Baxter sna draoidhean Albannach eile aig Wembley air ais ann an 1967, ach fhad ’s nach caill iad 7-1 bi mi riaraichte gu leòr leis an sin!
Cò a-nis airson Ross County?
Chuir e iongnadh orm gun do dhealaich Ross County ri Derek Adams agus athair Seòras an t-seachdain seo chaidh. Iongnadh san t-seagh gur e àm annasach a bh’ ann a’ bhròg a thoirt dha. Ma bha teagamhan ann, agus tha fiosam gun robh, carson nach deach an t-atharrachadh a dhèanamh tron t-samhradh, rud a bheireadh ùine dhan mhanaidsear ùr na cluicheadairean aige fhèin a thoirt a-steach? An àite sin tha an duin’ ùr air fhàgail le sgioba de choigrich a dh’fheumas e fhuaigheil ri chèile agus tòiseachadh air sreap suas bho bhonn a’ Phrìomh Lìog.
Ach ge-brìth dè a chanas tu mu dheidhinn Adams agus tha gu leòr nach fhuiling a theangaidh gheur, tha e air fìor dheagh obair a dhèanamh ann an Inbhir Pheofharain a’ toirt County gu Cupa na h-Alba agus gan cumail sa Phrìomh Lìog airson an treas seusan an sreath a chèile. Bidh e inntinneach fhaicinn cò a bheir Roy MacGriogair a-staigh na àite ach chan eil mi ag ràdh nach bi iondrainn aca air Adams agus gu cinnteach tha brògan mòra aige ri lìonadh.


text:
Pròiseact Foghlam Dà-chànanach nan Eilean Siar
Thòisich Pròiseact Foghlam Dà-chànanach nan Eileanan Siar ann an 1975 mar phìleat aig Comhairle nan Eilean Siar, ag amas air clann bhun-sgoile dà-chànanach oideachadh tro mheadhan na Gàidhlig agus na Beurla, agus tro churraicealam iomchaidh stèichichte air beatha agus àrainneachd nan eileanan.
'S ann an am fichead sgoil ann an sgìrean dùthchail anns na h-Eileanan a thòisich am Pròiseact, le taic bho Roinn Foghlam an Riaghaltais. Chaidh am pròiseact a leudachadh ann an 1978 gus tuilleadh sgoiltean a thoirt an sàs agus ghabhadh ri poileasaidh dà-chànanach airson sgoiltean an ùghdarrais air fad ann an 1981.
Ghabh sgoiltean ri dòighean-teagaisg ùra ri linn a' Phròiseict, nam measg ionnsachadh agus teagasg stèidhichte sa chiad dol a-mach air beatha agus eòlas na cloinne, pròiseactan agus teamaichean clas mar dhòigh gus curraicealam ceangailte a thabhann, agus fòcas sònraichte air Eòlas Arainneachd agus na h-Ealain Ghàidhlig. Ann an raon nan Ealan Gàidhlig bhathar a-meas aithris sgeulachdan agus sgilean-labhairt eile gu math cudromach agus bha oidhirp air a dèanamh obair-ealain a cheangail ri raointean eile sa churraicealam.
Chaidh grunn sreathan leabhraichean fhoillseachadh mar phàirt den phròiseact, nam measg leabhraichean Spàgan agus sgeama-leughaidh 'A' Ghrian'.
Tha tuilleadh fiosrachaidh mun chiad cheum den Phròiseact ann am Bilingual Education in the Western Isles, Scotland le Iain Moireach (Acair, 1984)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Fiosrachadh on Ionad Albannach airson Rannsachadh ann am Foghlam air a' Phròiseact Foghlam Dà-chànanach


text:
Baile Eilidh
Tha Baile Eilidh neo Bail' Eilidh na bhaile taobh an iar-thuath a Glaschu.Tha e suidhichte air bruach an Linne Chluaidh. Gus a' bhliadhna 1975 bha am baile aig an t-Siorrachd traidiseanta Dhùn Bhreatainn; a-nise tha e fo smachd Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bòd. Tha trì stèiseanan aig Baile Eilidh, Stèisean Bhaile Eilidh Uarach suidhichte air an Rathad Iarainn nan Eilean, Stèisean Chreag an Dobhrain air Loidhne Chluaidh a Tuath agus Stèisean Bhaile Eilidh, stad-crìche loidhne Chluaidh a Tuath.


text:
Mohammed
Muhammad (Arabais: محمد muḥammad); rugadh mu 570, bhàsaich air 8 an t-Ògmhios 632). ’S e Muhammad (ainm slàn: Muhammad ibn Abdullah (a’ ciallachadh "Muhammad mac Abdullah")), an neach a stèidhich an creideamh Ioslam - an dara creideamh as motha anns an t-saoghal às dèidh Crìosdaidheachd. Tha sluagh Ioslam, na Moslamaich, a’ creideamh gur e am Fàidh mu dheireadh a bh' ann am Muhammad agus gur e an leabhar, an Churàn, facal Dhè a chaidh innis do Mhuhammad tron Aingeal Gabrial.
Tha pailteas de sgrìobhaidhean agus ràdhan againn a tha dèiligeadh le beatha Muhammad. Nam measg ’s e an fhear is ainmeil eachdraidh-beatha a chaidh a chruthachadh anns an 8mh linn le sgoileir den ainm Ibn Ishaq.
Susbaint
Toiseach beatha agus Mecca[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Muhammad timcheall air a’ bhliadhna 570 AC gu treubh Arabach den ainm Quraysh ann an taobh a deas sgìre Hijaz. ’S e teaghlach uasal a bh' annta agus mu chòig ginealach ro Muhammad fhuair iad smachd air baile Mhecca agus, fon shinn-seanair aige, chaidh an àite a stèidheachadh mar aon de na prìomh bhailtean airson malairt anns an Ear-Mheadhan le càirdeas ri Impireachd an Roimh còrdaidhean le na dùthchannan eile mun cuairt – Impireachd Phearsia agus na Rìoghachdan ann an Yemen agus an Itiop. Agus ’s ann mar seo a chaidh an coimhearsnachd ris am buineadh Muhammad, le marsantachd fìor aig a chridhe, a chuir air dòigh.
Ged a rugadh e ann an 570 AC cha do ghabh e dreuchd mar fhàidh gu 610 nuair a bha e mu 40 bliadhna a dh’aois. Anns na bliadhnachan ron a sin cha robh beatha annasach aige idir. Bhàsaich athair mus deach a bhreith agus bhàsaich a mhàthair nuair a 's e pàistean a bh' ann fhathast. Mar sin chuir e seachad a òigridh a’ fuireach le bràthair athar, duine den ainm Abu Talib. Nuair a ràinig e 25 fhuair e obair a’ coimhead an dèidh carabhan le banntrach beartach agus an dèidh greis phòs iad.
Ged is e pàganachd an seòrsa creideimh a bu chumanta ann an Arabia aig an àm a bha seo, bha gu leòr, gu h-àraidh ann an taobh a tuath na sgìre, a chumadh ris an creideamh Chrìosdaidh anns a' chruth Nestorian no Monophysite. Gu dearbh, ’s ann mar àite aon-diathach a chaidh Mecca a stèidheachadh ged a bha e air tilleadh gu creideamh pàganach mun àm a rugadh Muhammad.
Taisbeanadh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhiodh Muhammad a cuir seachad aon mìos sa bhliadhna seachad air Beinn Hira’ – cleachdadh pàganach a bha cumanta aig an àm. Aon oidhche agus e a cadal air a' bheinn chunnaic e an aingeal Gabriel, a dh’èigh ris “Ath-innse!” (recite!) Anns na bliadhnachan a lean se Gabriel a bhiodh a toirt na ràdhan a chruthaicheadh an Quran agus an creideamh Muslamach do Mhuhammad. Ach, aig an àm, bha seo a cuir dragh mòr air agus airson greis bha eagal air gun ro e air a chiall a chall agus gun ro diabhail a choireigin ga phianadh. Ach, mu dheireadh, ghabh e ris an dreuchd. Chuir e seachad an ath deich, còig deug bliadhna a fuireach ann am Mecca a toirt seachad ràdhan ùr agus a teagaisg na bha a creideamh.
A’ sgaoileadh a chreideamh agus Hijra[deasaich | deasaich an tùs]
An toiseach cha robh duine a’ leantainn Muhammad ach a theaghlach fhèin agus fad timcheall air trì bliadhna cha robh ann ach rud prìobhaideach, pearsanta. Ach an dèidh greis chaidh cantainn ris a chreideamh a sgaoileadh a-measg an t-sluaigh mhòir. Cha robh seo a’ cuir dragh air na pàganaich ann am Mecca an toiseach (agus 's iad a mhòrchuid anns am baile fhathast) agus iad ag ràdh nach robh adhbhar sam bith ann nach fhaodadh duine creideamh a thaghadh dha fhèin mar a thogradh e. Ged a chaidh a chàineadh rud beag cha robh cus trioblaid aig Muhammad gus an do thòisich e a magadh nan diathan pàganach a bhuineadh ris a’ choimhearsnachd fhèin. Bhris an càirdeas sìos a bh' ann eadar na diofar threubhan agus theich buidhean de na Muslamaich gus an Itiop ach dh’fhuirich Muhammad fhèin ann am Mecca agus e sàbhailte air cùlaibh cumhachd bràthair athar – Abu Talib. Ach chaochail Abu Talib agus bha aig Muhammad coimhead airson taic an àiteigin eile. Chuir e greis seachad a’ siubhail bho àite gu àite a’ sireadh taice bho dhiofar threubhan ach cha deach leis gus an do choinnich e ri buidhean bho bhaile Medina. Chuir e cuireadh thuca suidhe leis. Dh’fhoillsich e a chreideamh aige agus ghabh iad ris – bha seann choimhearsnachd Iùdhach stèidhichte ann am Medina agus mar sin, ged is e pàganaich a bh' annta, bha na Arabaich a bhuineadh ris an àite nas eòlaiche, agus mar sin nas fosgailte, do ràdhan aon-diathach den t-seòrsa a bha Muhammad a’ teagaisg. Dh’iarr iad air a thighinn dhachaidh còmhla riutha agus iad ag ràdh:
- "mu ruigeas ar daoine aonadh fo Dhia, cha bhi neach ann a tha nas cumhachdach na thu"
Agus an dèidh dhaibh cùmhnant a dhèanamh dh’òrdaich Muhammad air an luchd-leantainn aige gluasad bho Mecca gu Medina. ‘S e an “Hijra” an t-ainm a th' aig na Muslamaich air a’ chuairt seo agus tha an mìosachan Muslamaich a’ tòiseachadh bho bhliadhna an Hijra – 622 AC.
Medina[deasaich | deasaich an tùs]
Stèidhichte ann am Medina mar ceannard chuir Muhammad air dhòigh riaghailtean sòisealach, poilitigeach agus laghail a chaidh a chruinneachadh mar rud ris an canar a-nis “Cùmhnant Mhedina”. Tha an aithisg seo a foillseachadh gu bheil coimhearsnachd de dhaoine ann a tha a leantainn Muhammad – se an “umma” an ainm aca. Tha e cuideachd a cuir air adhart inbhe Muhammad mar am prìomh cumhachd anns an coimhearsnachd agus gum beachdadh esan (agus troimhe, Dia) air argamaid no comh-strì sam bith a-measg nan daoine. Cha do ghabh a h-uile duine ris an cùmhnant ùr. Dh’agallaidh Muhammad na Iùdhaich anns an sgìre agus chaidh an càirdeas eatarra a shàrachadh le feadhainn de na treubhan air an tilgeil a mach as am baile. Chrìochnaich an sabaid nuair a chuir Muhammad a h-uile fìrinneach ann an treubh Iùdhach den ainm Banu Qurayza (Clann Qurayza) gu bàs agus rinn e tràillean de na boireannaich agus clann aca. An dèidh seo cha ro àite ann an coimhearsnachd ùr Mhuhammad airson nan Iùdhaich.
Cogadh agus smachd air Arabia[deasaich | deasaich an tùs]
'S e am prìomh chur-seachd de àm Muhammad ann am Medina cogadh. Thairis air ochd bliadhna bha cogadh ann eadar Medina, le Muhammad os a chionn, agus baile Mhecca a bha air eilthireach a dhèanamh dhe. Mu dheireadh rinn Muhammad a chùis agus fhuair e smachd air a' bhaile anns an do rugadh agus thogadh e. Anns an ùine seo chan ann a mhàin an aghaidh Mecca a bha e a' sabaid; fhuair e buaidh air iomadach threubh eile – Iùdhach agus Arabach. A-rèir eachdraidh an t-saoghail air fad 's e an rud as cudromaiche a thachair anns an àm a tha seo gun do thionndaidh Muhammad a shùil gu tuath, seachad air crìochan Arabia. Bha e an dòchas ionnsaigh a dhèanamh air Impireachd an Roimh ach bhàsaich e mus d’fhuair e an cothrom, agus e a fàgail 9 mnathan agus aon choileabach air a chùlaibh. Ach, mu ginealach an dèidh dha caochladh bha an luchd-leantainn aige air cuir às don an Impireachd aosmhor aig Persia agus smachd fhaighinn air a chuid mhòr do dh'Impireachd an Ròimh agus 's ann mar seo a chaidh an Ear-mheadhanach air a bheil sinn eòlach an diugh a chruthachadh.
Aistidhean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Ceannard ùr dha Stòrlann
23 Am Faoilleach 2012
Tha Stòrlann, a’ bhuidheann a bhios ag ullachadh stuthan teagaisg Gàidhlig do sgoiltean, air fhoillseachadh gu bheil iad air ceannard ùr fhastadh. ’S esan Dòmhnall Uilleam MacGille Mhoire, a b’ àbhaist a bhith ag obair aig Bòrd na Gàidhlig.
Ghabh Mgr MacGilleMhoire an obair os làimh air a’ mhìos seo fhèin agus e ag ràdh gu bheil e a’ coimhead air adhart gu mòr ri bhith a’ leasachadh agus a’ cur ri obair na buidhne. Tha e a’ gabhail thairis na dreuchd bho Johanna Marshall, a tha air tilleadh gu teagasg.
Bho chaidh Stòrlann a stèidheachadh ann an 1999, tha an obair aca air sìor dhol am meud an cois leudachadh ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig. Tha iad a-nis a’ cur a-mach raon farsaing de stuthan airson sgoiltean-àraich, bun-sgoiltean agus àrd-sgoiltean.
A thuilleadh air leabhraichean is eile a chruthachadh dha sgoiltean, tha a’ bhuidheann an urra ri làrach-lìn Gaelic4Parents, far am faigh pàrantan stiùireadh ann a bhith a’ cuideachadh an cuid chloinne le obair dachaigh.
Tha An Seotal an lùib na buidhne cuideachd – pròiseact a tha a’ leasachadh briathrachas ùr airson nan goireasan a thathar ag ullachadh airson nan sgoiltean.
Tha na prìomh oifisean aig Stòrlann ann an Steòrnabhagh agus tha seachd duine deug de luchd-obrach aca stèidhichte ann an diofar àitean an Alba.
Thuirt Mgr MacGilleMhoire, aig a bheil còrr air trichead bliadhna de dh’eòlas air obair leasachaidh ann an raointean ealain, foghlaim agus cànain: “Bu mhath leamsa togail a dhèanamh air an obair ionmholta agus na stuthan tlachdmhor a tha sgioba Stòrlann air a thoirt gu buil gu ruige seo.”
“Tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr ri bhith ag obair ann an co-bhonn ri buidhnean eile airson lìbhrigeadh a dhèanamh air na targaidean nàiseanta airson Gàidhlig ann an Alba, le amas togail agus cleachdadh a’ chànain anns an sgoil agus anns an dachaigh a bhrosnachadh.”
Buinidh Mgr MacGilleMhoire do Nis ann an Leòdhas agus bha e ag obair aig Bòrd na Gàidhlig fad ochd bliadhna, mu dheireadh a’ dèiligeadh ri planaichean Gàidhlig nam buidhnean poblach.
“Tha mi den bheachd gu bheil Stòrlann an sàs ann an obair a tha dha-rìribh inntinneach agus cruthachail anns a bheil ùidh mhòr agam,” thuirt e.
“A thuilleadh air an sin, tha a’ bhuidheann aig teis-meadhan na h-iomairt airson spionnadh às ùr a thoirt don Ghàidhlig ann an Alba – cuspair a tha glè dhlùth ri mo chridhe fhèin.”
Thuirt cathraiche Stòrlann Seonag NicFhionghuin: "Tha sinn uabhasach fhèin toilichte gu bheil Dòmhnall air a dhreuchd a ghabhail thairis agus tha sinn làn misneachd gun toir e a dhreach fhèin air an dreuchd. Tha sinn an dùil gur e àm soirbheachail a bhios ann dha Stòrlann."
Airson tuilleadh fiosrachaidh cuiribh fios gu Dòmhnall MacGilleMhoire air: 01851 700880
++++++++++++
Fiosrachadh do luchd deasachaidh
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig a’ co-òrdanachadh ullachadh agus sgaoileadh ghoireasan foghlaim Gàidhlig gu nàiseanta ann an Alba. Tha a’ bhuidheann air a maoineachadh le Riaghaltas na h-Alba agus Bòrd na Gàidhlig agus tha i ag obair ann an co-bhuinn ri ùghdarrasan ionadail air feadh na dùthcha, Ionnsachadh agus Teagasg Alba (LTS) agus buidhnean eile gus piseach a thoirt air ruigse agus càileachd ghoireasan foghlaim.
Tha àireamh bheag de ghoireasan Stòrlann do sgoiltean a-mhàin, ach tha a’ mhòr-chuid rin ceannach leis a’ mhòr-shluagh cuideachd. Nam measg seo tha faclairean, cùrsaichean, mapaichean, geamaichean, postairean agus tòrr eile. Tha tòrr dhiubh aig ìre a tha gu sònraichte freagarrach do luchd-ionnsachaidh. Gheibhear barrachd fiosrachaidh agus catalog air an làrach-lìn againn, www.storlann.co.uk/goireasan
PRÒISEACTAN
Tha an làrach-lìn www.Gaelic4Parents.com loma-làn ghoireasan do phàrantan le ùidh ann an Gàidhlig. Airson abairtean Gàidhlig do phàrantan, leabhraichean-èisteachd, fòram, òrain, rannan is tòrr eile, tadhailibh air an làraich. Ma tha a’ chlann agaibh ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig gheibh sibh ainm-cleachdaidh agus facal-faire on sgoil a leigeas sibh don àrainn theàrainte air an làraich far am faigh sibh taic ‘bheò’ le obair-dachaigh agus cothrom còmhraidh ri pàrantan eile.
‘S e Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig a th’ anns An t-Seotal gu sònraichte airson taic a thoirt dha luchd-teagaisg chuspairean àrd-sgoile tro mheadhan na Gàidhlig ach a tha na ghoireas feumail dha luchd-compàirt eile leithid chraoladairean agus luchd-sgrìobhaidh fhaclairean. Thathas a’ co-obrachadh le buidhnean iomchaidh gus dèanamh cinnteach gun gabhar ri briathrachas a’ phròiseict gu tar-roinneil. Gheibhear barrachd fiosrachaidh air an làrach-lìn, www.anseotal.org.uk
Gach bliadhna tha Stòrlann a’ ruith co-labhairt nàiseanta Ghàidhlig do thidsearan àrd-sgoile agus bun-sgoile agus luchd-obrach nan tràth ìrean. Tha a’ cho-labhairt a’ toirt sùil air iomairtean ionnsachaidh agus teagaisg co-cheangailte ri goireasan ùra Stòrlann, no goireasan anns a’ bheairt. Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh agus stòr de phàipearan bho gach co-labhairt aig www.storlann.co.uk/an-t-alltan


text:
Uisge
Is docha tha thu lorg uisge-adhair
Is e a tha ann an uisge na lionn trid-shoilleir gun dath. Tha e na cho-mheasgadh de hàidraidean is àile-beathaden cruth cheimidh H2O. Theid a reothadh aig 273K (0 °C) agus theid a ghoilleadh aig 373K (100 °C)fo bruthachd abhaisteach.
Chan eil cuideam moileaculachd de uisge ach 18 (H=1 agus O=16) agus tha puing a' ghoillidh anabarrach ard airson moileacul cho aotrom. Is e brigh don fheart seo de uisge gum bithidh co-taruinn lag eadar moileaculan uisge fa-leth gan cruinneachadh nan sianaran. An luib sin bithidh cuideam moileaculachd eifigeachd de uisge nas fhaisg air 108 agus tha teasad goillidh de 373K na cho-dhearbhadh. Nuair a ghoilleas uisge, theid sgaradh air na moileaculan fa-leth agus tha seo aig aobharachadh meudachadh mor an toirt an stoith an co-mheas le toirt an uisge, (Theid meudachadh an toirt de mu deidhinn 1400 uraid nuair a rachas iompachadh de uisge ri stoth fo bruthachd abhaisteach). Is e am feart meudachaidh seo a tha na h-aobhar gu bheil stoth na struthach-iomain eifigeachd airson gne de innealan-teis.
Chanar deagh ris an staid reoithte, agus stoth ris an staid ailleachd.
Nuair nach eil salainn ann, tha cuid de dhualchainntean a' toirt “bùrn” air.


text:
Suranam
Tha Suranam[1][2][3][4][5], gu h-oifigeil Republiek Suriname, ann an Aimearaga a Deas. B' àbhaist an t-ainm "Nederlands Guyana" a bhith oirre.
Tha i na laighe eadar Guiana Fhrangach san taobh an ear agus Guidheana san taobh an iar. 'Sa deas tha Braisil. Tha an Cuan Siar ann an taobh tuath na dùthcha.
Tha Paramaribo na phrìomh-bhaile, agus 's e Duitsis an cànan oifigeil.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Dùthchannan ann an SMO
- ↑ Am Faclair Beag


text:
On the 7th December in Fort William we will be hosting our first Scottish Traditional Music of Fame Dinner Dance featuring the inductees of the Hall of Fame, Archie Fisher, Flora MacNeil and Maggie MacInnes, Rona Wilkie and Marit Felt and dancing to the inimitable Fergie MacDonald Dance Band. It costs £40 for a ticket which includes a 3 course menu and entertainment. Check out our Gaelic menu. Tickets are available from the Nevis Centre 01397 700707 or buy a ticket online.
Clàr-bìdh – “Cruinn & Còmhla”
Tha sinn airson gum bi do taghadh cho furasta ‘s a ghabhas. Chan eil agad ach 3 nithean a thaghadh às gach cùrsa fa-leth gu h-ìseal.
A – Blasad-tòiseachaidh
Taigeis & Snèap ann an sabhs uachdarach an Dram Buidheach
Balganan-buarach Fraighichte ann an Creamh le càise is beagan sailead na chois
Taghadh de Bhrot – Brot Lusan (V)
B – Mòr-chùrsa
Feòil-mart Ròsta Albannach: anns an t-sabhs làidir aige fhèin & le Bonnach Albannach
Broilleach Circe le sabhs an Dram Buidheach & mustard gràinneanach
Bass-mara Grìosaichte: Lusan ròsta Meadhan-thìreach & sabhs tomàto is basil na chois
C – Mìlsean
Mìn-bhris ubhal is tofaidh a’ Chòcaire: le blàthachadh de Crème Anglaise na chois
Càis-chèic Seoclaid Geal bhon Dachaigh: suidhichte air lòn de shùbh mheasan
Prothaideag: Bonnach pastraidh aotrom choux lìonta le uachdar sgiùrsaichte agus le sabhs seoclaid dorch is geal sgapte mun cuairt
Agus às a dheidh cofaidh air ùr-phronnadh no tì air ùr tharraing
Mar phàirt den chlàr-bìdh agad, tha roghainn ann de aon bhiadh lusair…
D – Roghainnean Lusair
Lasagne Lusair air ùr fhuine
Translated by John M Macleod: President of An Comunn Gaidhealach and Gaelic adviser to the Clarsach Society and Edinburgh International Harp Festival


text:
Còigeamh Uladh
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Uladh (Gaeilge: Cúige Uladh).[1] Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na h-Èireann agus tha 1,870,003 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 22,138km².[2]Tha buaidh làidir Albannach air Uladh o chionn fhada, agus thàinig na Scotti bho Uladh. Nuair a thoisich Dal Riada, bha e ann an Alba agus ann an Uladh. Tha Uladh a' gabhail a-steach naoi Chontae, trà ann am Poblachd na h-Èireann (Contae an Chabháin, Contae Dhún nan Gall, Contae Mhuineacháin) agus sia ann an Èirinn a Tuath (Contae Fhear Manach, Contae Thír Eoghain, Contae Dhoire, Contae Aontroma, Contae an Dúin, Contae Ard Mhacha). 'S e Sliabh Dónairt[3] (852m) a th'ann a' beinn as àirde na roinne.[4]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- An Baile Meánach
- An Chorr Chríochach
- Ard Mhacha
- Baile Suingean
- Baile Eachaidh
- Beannchar
- Beul Feirste
- Cill Mhic Réanáin
- Doire
- Gaoth Dobhair
- Iúr Cinn Trá
- Latharna
- Leifear
- Ráth Maoláin
- Tulaigh Óg


text:
Na Geamaichean Gàidhealach Baile a’ Mhanaich
Chaidh latha soirbheachail de Na Geamaichean Gàidhealach a chumail ann am Baile a’ Mhanaich air an 24mh latha den Mhàrt.Bha 25 duine-cloinne bun-sgoile na lùib agus fhuair iad an cothrom pàirt a ghabhail ann an mòran rudan bho Tug of War agus a’ tilgeil a chabair.Fhuair a chlann air fad bon...
Air fhoillseachadh le: Comunn na Gàidhlig - Leasachadh na Gàidhlig | Gaelic Development Blog - DiLuain, 30 dhen Ghiblean, 2012
- Naidheachdan nas sine
- Cuir bhòt! Na Geamaichean Gàidhealach Èirisgeigh
Chaidh latha soirbheachail de Na Geamaichean Gàidhealach a chumail ann an Èirisgeigh air an 15mh latha den Dàmhair.Ghabh an òigridh pàirt ann an mòran rudan bho Tug of War ...Comunn na Gàidhlig - Leasachadh na Gàidhlig | Gaelic Development Blog - DiarDaoin, 27 dhen Dàmhair, 2011
- Cuir bhòt! Na Geamaichean Gàidhealach
Chaidh Latha nan Geamaichean Gàidhealach airson clann anns a’ bhun-sgoil a chumail aig Sgoil an Ìochdair Disathairne an 18mh latha dhen t-Sultain. Bha an tachartas seo air a ...Comunn na Gàidhlig - Leasachadh na Gàidhlig | Gaelic Development Blog - DiMàirt, 5 dhen Dàmhair, 2010


text:
p.1
Ceathra meic Eogain meic Murchada meic Muiredaich meic Diarmada meic Eogain meic Ailella Flaind Bic meic Fiachach Muillethain meic Eogain Moir meic Ailella Olaim meic Moga Nuadad .i. Cormac & Beccan & Culan & Diarmaid. Diarmaid immorro sindser na naem-sin, is e ro gob ic Rus Reided i crich Chairpri Droma Cliab itir Cloind Fiachrach meic Echdach Muidmedon & tuc Fland Dub mac Mureadaich meic Lugdach meic Aengusa fearand do andsin .i. o Drochad Martra co Brug Chind Sleibi siar & o Murbeach Rosa Birnn co h-Aillclaidib Lugdach. Et ro gob Diarmaid mac Eogain andsen & ro beandaich Claind n-Dubflaind do chind in tiri sind tucsad do & ro facaib doib buaid mna & con & each & buaid catha & cliachda leo & sonceathra & arba & toraid tiri doib acht na tisdais re Diarmaid. Ceall mac n-Eogain didiu in chell 'na m-bid.


text:
Chan atharraich poileasaidh sailleadh CnES
- 21 An t-Samhain 2013
Thuirt Comhairle nan Eilean Siar nach toir iad atharrachadh air poileasaidh sailleadh nan rathaidean aca ach ann an cùis èiginn nuair a thig iarrtas bho na Poilis.
Chaidh am poileasaidh a dheasbad aig tè de chomataidhean an ùghdarrais Diciadain.
Chaidh fhàgail orra gun do dhiùllt iad làraidhean salainn a chur a-mach, bho chionn cola-deug, air an aon oidhche 's a chaidh bus le 11 duine air bòrd far an rathaid ann an Leòdhas.
Tha cuid de chomhairlichean a bha a' putadh 'son atharrachadh sa phoileasaidh ag ràdh gu bheil co-dhùnadh na Comhairle a' fàgail dhaoine ann an suidheachadh doirbh.


text:
Chomhairle nan Eilean Siar
Fàilte
Mu Chomhairle nan Eilean Siar
Tha a’ Chomhairle a’ lìbhrigeadh raon fharsaing de sheirbheisean a tha coitcheann do dh’ ùghdarras ionadail an Alba, gu sònraichte:
• Foghlam
• Seirbheisean Sòisealta
• Rathaidean is Còmhdhail
• Taigheadas
• Seirbheisean Àrainneachdail
• Cur-seachad is Saor-ùine
• Seirbheisean Corporra, a’ gabhail a-steach clàradh breith, bàs is pòsadh.
Tha trithead ’s a h-aon ball taghte air a’ Chomhairle: tha ceathrar bhall taghte co-ceangailte ri Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba; tha dithis bhall taghte co-ceangailte ris a’ Phàrtaidh Làbarach; agus tha an còrr de na buill taghte neo-eisimeileach. Tha modh co-dhùnaidh na Comhairle a’ leantainn a’ phàtrain thraidiseanta le àireamh de chomataidhean, gach tè le raon-ùghdarrais airson raon sònraichte, a bhios a’ tighinn gu co-dhùnaidhean iad fhèin, no a bhios a’ dèanamh molaidhean gu Coinneamhan na Comhairle.
‘S e an Neach-Gairm ceannard na Comhairle; ‘s e an t-Àrd Oifigear Ceannard seirbheisean pàighte na Comhairle. ‘S e Neach-Gairm na Comhairle ceannard catharra an ùghdarrais agus tha e an urra ri ceannardas catharra, a’ gabhail a-steach a bhith sa chathair airson coinneamhan na Comhairle, a’ riochdachadh na Comhairle aig tachartasan catharra agus deas-ghnàthach, a’ libhrigeadh rùn na Comhairle chun taobh a-muigh, agus a’ cumail taic ri giùlain, luach agus com-pàirteachas aig àrd-ìre an dà chuid an taobh a-staigh agus taobh a-muigh na Comhairle.
Tha dleastanasan sònraichte aig Ceannard na Comhairle airson ceannardas agus stiùireadh innleachdail, mar prìomh riochdaire na Comhairle air buidhnean Ùghdarrasan Ionadail, agus air Compàirteachas Dealbhadh Coimhearsnachd Innse Gall. ‘S e an Ceannard an còmhnaidh an Cathraiche a bhios air Comataidh Poileasaidh agus Stòras aig a bheil prìomh dleastanas airson stiùireadh poileasaidh agus ionmhas na Comhairle.
‘S e an Comhairliche Tormod A Dòmhnallach Neach-Gairm na Comhairle an-dràsta agus ‘s e an Comhairliche Aonghas Caimbeul Ceannard na Comhairle.
Airson tuilleadh fiosrachaidh air mar a tha a’ Chomhairle a’ tighinn gu co-dhùnaidhean, is air structaran taobh a-staigh na Comhairle, thig gu Sgrìobhainnean Reachdail agus Gnàth-Riaghailtean na Comhairle, agus an Sgeama Rianachd. Tha fiosrachadh mu na buill taghte cuideachd ri fhaotainn air an làrach-lìn seo.


text:
Sgrùdadh ga iarraidh mu Sgoil Abaid Chille Chuimein
- 16 An Lùnasdal 2013
Tha ìmpidh ga chur air Riaghaltas na h-Alba sgrùdadh poblach a chur air dòigh mu chasaidean gun do dh'fhulaing sgoilearan droch dhìol is drabastachd aig Sgoil Abaid Chille Chuimein.
Tha casaidean drabastachd air nochdadh a-nis an aghaidh an treas mhanaich Astràilianaich, is amharas ann gun robh buidheann de dhrabastairean cloinne aig an sgoil Chaitligich a dhùin anns na 90an.
Dh'iarr dà charthannas cloinne sgrùdadh mun sgainneal.
Ach, tha Riaghaltas na h-Alba air cantainn gu bheil na casaidean an urra ris an Eaglais Chaitligich an Alba agus gu bheil an sgrùdadh an urra ris na poilis.


text:
Naomh Crìstean agus Nibheis
'S e dùthaich eileanach anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Naomh Crìstean agus Nibheis neo St. Kitts agus Nevis[1]. Tha dà ainm oifigeal aice anns a’ Bheurla: Federation of Saint Kitts and Nevis agus Federation of Saint Christopher and Nevis [2].
Tha i na laighe anns na Lesser Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach. Tha Saint Eustatius, Saba, Saint Barthélemy, agus Saint Martin anns an taobh tuath agus tha Antigua agus Barbuda anns an earra-thuath. Anns an taobh a deas tha na h-eileanan iomalach Redonda agus Montserrat.
Tha dà eilean anns an dùthaich seo, an t-eilean nas motha: Naomh Crìstean, agus am fear nas lugha: Nibheis. Tha am prìomh-bhaile na laighe anns an Naomh Crìstean agus tha an riaghaltas stèidhichte an seo cuideachd. Thàinig an t-ainm Naomh Crìstean bho Christopher, (ainm goirid sa Bheurla: Kit, neo Kitt). Chuir Cristoforo Colombo an t-ainm "San Cristóbal" (Spàinntis) ris an eilean seo.
Tha Nibheis na laighe trì cilemeatair san earra-dheas Naomh Crìstean. Thàinig an t-ainm aca bho "Nuestra Señora de las Nieves" (Spàinntis).
'S e an dùthaich as lugha anns na h-Aimearagan a tha anns an Naomh Crìstean agus Nibheis a-rèir farsaingeachd agus àireamh-shluaigh.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Tha an dà ainm anns a' bhun-stèidh Naomh Crìstean agus Nibheis .


text: Et is i is cuis oirida doib [...] .i. biadha righne do caithimh, amail atait escomuin , oir furailidh arna meruibh lenmuin da ceile, in trath glactur iad; & neithi gaotmura; amail ata pis & ponuir, oir tairrngid an gaotmuirecht an t-adbur cum na cuislenn. Cuis ele, figeda, biadha arna prigail,mar atait raisine & cruitnecht arna berbad, & neithi doni detaighe, amail ata lus & uindemuin & gairleog & gac uile biadh remur dodilegtha, amail ata feoil mairt & uighe cruaid, & indida na n-ainmindti, & gach uile én uisgi aca mbid cosa dunta; & neithi doni bruchtach, mar ata linn úr & tortha; & neithi uisgiamla, & esbaid innurbta, rolinadh bidh & co h-airighi arin suiper & deoch dol co deiginech ag caithemh. Is mor in cuis don eslainti so anordugad an caithimh .i biad remur do caithimh & biad seimh ainnsein, & biadh remur fa deoigh; oir urcoidigh doibh aiterrach na mbiadh, & an imurcach do caithimh.


text:
Bidh iad a’ falbh as t-earrach a h-uile bliadhna gus nid a thogail taobh a-muigh a’ bhaile. Às dèidh còig no sia seachdainean tillidh iad le teaghlach ùr. Tha caraid agam ris an canar Joe Telfer air a bhith a’ cumail sùil orra o chionn fhada agus tha e daonnan a' togail dealbhan. Thòisich e blog, Simply Superb Swans. Chì thu dealbhan gu leòr a chuireas tu ann an deagh shunnd. Seo tè dhiubh.
Chuir a’ chomhairle choimhearsnachd pròiseact air dòigh agus chaidh an t-seann tobar seo a ghlanadh. Thug iad a-mach sgudal a bha mu chuairt an àite agus chuir iad leacan sìos. Saoilidh mi nach robh amas aca a bhith a’ cur air dòigh ionad-coisrigte ge-tà. Tha cuideigin a’ toirt ìobairtean dha na diathan a-nis. Taic airson nam pàganaich às na cìsean?
Tha craobhan nan ubhal agam fo throm blàth am bliadhna. Bha eagal orm gun d’rinn an uisge agus an reothadh cron orra an t-seachdain seo chaidh. Cha robh feum agam idir dragh a bhith orm, chan fhaca mi a riamh a leithid de bhlàth orra agus an-diugh sa ghrèin bha phailteas frìdean a’ gabhail ris an cuid obair saor-thoileach.
Sa mhadainn seo bha mi nam shuidhe gu socair sìtheil taobh a-muigh, a’ gabhail na grèine agus ceapaire le cupa tì. Gu h-òban buail rudeigin blàth fliuch teas mheadhan mullach mo chinn. Seadh, abair faoileag tàlantach! Ach nach bu chòir sin a bhith a’ tarraing deagh fhortain orm?
A bheil gàidhlig aig na faoileagan fhathast? A bheil iad air a bhith leugadh Tìr nam Blòg?
Tha blòg ùr gàidhlig ri fhaighinn a-nis ach chan eil air Tìr nam Blog fhathast. Tha Seòna a’ fuireach ann an Sudnaidh A Tuath, air Eilean Cheap Breatainn, Alba Nuadh agus thòisich e o chionn greis ri rudeigin a chur air a blog gach latha. Tha i caran diùid mu dheidhinn a cuid gàidhlig agus leis a sin chan eil i dèonach ga chur a-steach Tìr nam Blòg ach a dh’ aindeoin sin tha i a’ dèanamh uabhasach fhèin math agus bu choir dhuinn uile a’ cumail sùil air Mo Bheatha. Tha Seona na ball de ‘Foram na Gàidhlig cuideachd agus thuirt i gu bheil i a’ lorg mholaidhean agus ceartachadh airson a Gàidhlig a leasachadh. Carson nach tèid thu ann gun dàil agus thoir beagan brosnachadh dhi?
Bha e ro fhuar a’ mhìos seo chaidh agus cha robh a’ chiste-thoradh agam ag obrachadh gu math, bha i loma-làn agus bh’ agam tè eile a chur air dòigh. Tha e iongantach ge-tà, thàinig an teas mu dheireadh thall an t-seachdain seo agus nach do thuit an ìre taobh a-staigh a’ chiste sìos bharrachd air deich òirlich agus abair creutairean dripeil sunndach a tha rim fhaicinn a-nis. Tha mi a-mach air na baoiteagan dearga (Eisenia fetida). Nuair a bha mi ag obair sna liosan aig Caisteal Chaladair mhothaich mi gu robh iad a’ dhèanamh an dìcheall air uachdar dùn mòr de bhuachar. Thug mi dhachaigh feadhainn dhaibh agus tha iad air a bhith toilichte an seo o sin a-mach. Bidh iad ag obair air do shon, ma bhios e blàth gu leòr, gu saor-thoileach fad an t-samhraidh agus gu tric aig amannan eile den bhliadhna. Chan eil agad do sgudail glasraich a thilgeil orra turas no dhà gach seachdain. Nach e math gu bheil ruithimean nàdair air dùsgadh turas eile.
Sguadail niuclasach a' tighinn dhan Ghàidhealtachd?
Ma dh’fhaodte gum bi sibh eòlach air Comhairliche Bill Fluton, a-rèir cuid bha esan a-mach air Sgoil Gàidhlig Shlèite ann an dòigh nach robh feumail dhan chomunn Pàrant Shlèite. Uill bha Uilleam coir sa Phress & Journal an t-seachdain seo chaidh a-rithist. An turas seo bha e a’ beachdachadh air cuspair a tha e air a bhith a’ leantail o chionn fhada, ‘s e sin ri ràdh sgudail niuclasach. Thuirt esan, ‘tha aon rud faodaidh tu a bhith cinnteach às, cha bhi e ri taobh wine bar ann an Chelsea. Chan eil dòigh sam bith a bhios e ri fhaicinn sa Thames Valley!’ Leis a sin tha mgr Fulton làidir den bheachd gum bi e a' tighinn dhan a' Ghaidhealtachd. A-rèir neach-labhairt bhon phàrtaidh nàiseanta, an turas mu dheireadh bha 22 den 33 àiteachan a thug iad sùil air taobh a tuath na crìochan agus sia dhiubh ann an Innse Gall. Chì sinn de thachras ach tha a h-uile coltais ann gum bi na h-ùghdarrasan airson faighinn cuidhteas den sgudail niuclasach fo thalamh ann an dòigh ‘eadar-amail’ co-dhiù.
Tha mise den bheachd nach eil freagairt idir den cheist, tha an stuth ud cho cunnartach agus bidh e cunnartach airson ùine fada, fada, fada. Tha mi mothachail ge-tà gu bheil a’ choimpiutair agam a’ ruith air cumhachd niuclasach agus an solas os mo chionn cuideachd no pàirt dheth. Chan eil mi gan cur às. Dhomhsa tha e na h-eisimpleir eile de ciamar nach eil sin a’ pàigheadh na fhìor phris airson a h-uile goireas agus sògh a tha mar timcheall. Tha sinn ciontach an da chuid mar choimhearsnachd agus nar beathaichean fhèin. Tha e furasta sin a ràdh nach eil? Agus cha bhi faclan sam bith a’ lughdaich an dùn mòr de sgudail niuclasach a tha a’ lorg dachaigh.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
p.142
{FOLIO 29A}[gap: text acephalous/extent: unknown]mac Conchobhair mic Cathail I Feargail, & Domnall mac Conchobhair mic Cathail do gabhail croloiti cneadhach.
Ambros mac Uatter mic Ristuig Dalatun do marbhadh do mac Perais Dalatun tre tuisel.
Crach la Mairis mac Conchobhair ar mac Uiliem Dalatun a Cill Coinndi.
Creach Mailind Miadhachan lis beos a fearibh Midhi & a Aibh Failgi.
Creach mor do déanam d'earaibh Midhi ar h. Cobhthaidh, chainndeal eigsi & ealadhan iartair Eorpa, ar n-dul do fein a n-ichthar Laigen d'iarraidh edaladh dar h-inseadh a bas, uair dab e adhuar na creithi; & arna bheith slan, aisec as fearr fuair eigsi 'na aimsir da gabhail do .i. da .xx. d'iftibh bo.
p.144
Cairaidecht la h. Fhearghaill .i. la Seadhan mac Briein a Sruthair & a Chaill Ballan & fa Eichni.
Tomas mac Cathail h. Feargail do tiacht a teach h. Feargail & a ainm do treigen do, & sith do déanam do tar ceann braighet & tigherrnus Maintire Gillgan & Chlaindi Gilli na Naem & Chlaindi Amlaimh da Tomas, & tighernus Clainne Conchobhair & Claindi Uilliem 'na egmais.
Sith coitceann a Gallaibh re h. Fearghail.
Clann Seadhan .i. Murchu mac Seadhan mic Domnaill h. Fearghail do theacht a n-aireachtus h. Feargail & sith do dhenamh do riu.
Creach mor la Clainn Seadhan h. Fearghail ar Gallaib .i. ar Duiteachaibh & mac Feargail mic Domnaill mic thSeadhan do marbhadh don cur-sin.
Cogadh mor a Connachta etir da h. Concobhair.
{folio 29b}Sluaidh mor la h. Conchobhair n-Dond & la Mac Donchaidh & la Domhnall mac Muircheartaid & la h. Ruairc .i. Tigernan & la Mac Diarmadha & laisna Thuathaib a Maineachaibh dar millset moran & dar gabhsath na Feadha. Da an h. Conchobhair Donn intibh & a Claindmaicni Eogain.
Creach la Cathal mac Ruidhri mic Torrdealbhaigh h. Conchobhair ar mac Eochaidh h. Ceallaidh da rug buar & graigh annsna Feadhaibh lis. Sith eitir na rigaibh ceadna .i. roinn tiri beos, roinn na Feadh, etir da Maintir Neachtain.
O Conchobhair Ruadh & Brien Ballach h. Conchobhair do dhul go teach Mic Donnchaidh.
Maircheartach mac Maini h. Ceallaidh, epscop h. Maini, da dhul thairis d'iaraidh airdepsocoide Tuama.
Domnall Og Mac Carrthaidh, righ Deasmhudhan, d'ég, aensaidh na h-Ereann ar eneach & ar rath & ar uaisli d'ég, & Tadhg a mac 'na inat da eisi.
Dith mor a n-Erinn go forleathan dar marbh sochaidh do Gallaib & do Gaidhelaibh.
An dith-sin da gabhail Amhlaimh mic Amhlamh Meg Amhalai, taiseach Calraidhi, gur saeleadh a ég; & a teacht slan fo buaidh.
Nicol mac Eochai h. Ceallaidh, deganach mor Cluana Fearta & ceann a aicmi fein .i. tigerna Maidhi Find, saigh n-eini & cleirceacht, d'ég don dith cetna.
p.146
Haenri h. Neill, saigh n-eini & n-eagnama & fear claen coirpi colach, d'eg sa bliadhain-sea.
Donnchu mac Conghalaidh h. Braein mac righ Bregmhaine d'eg don dith ceadna.
Kl. Enair for Cetain. Mcccxciii.Umdxcuii.
Aedh Mac Diarmada, righ Maighi Luirc, {folio 29c}fear neartmar nosmhur neammaiffeach, d'eg do galar fada anaichni ar Carraig Lacha Cé.
Cathal Mac Diarmada mac don Aedh-sa adubhramar, saigh an mic righ, do bhathu ar Loch Innsigh Daigri ag innsaigh aiffrind Cedaini an Luaithri.
Creach mor lisan Giustis & la Gallaibh for O nAnluain.
Creacha mora lisna Gallaibh ceadna for h. Failgi.
Creach la Fearaib Ceall for Maintir Tagan.
Mael Ruadhnaigh Mac Diarmada .i. mac Feargail Mic Diarmada do righadh do Mac Donnchai d'ainneoin clainne Mic Diarmada.
Emund Mag Ranaill, saigh an mic thaisi, d'eg.
Cond mac Maircheartaidh Meg Ranaill, gaisgedhach h. n-Eolais, do teacht d'argain maintiri Emainn Meg Radhnaill. Atrochair fein don chur-sin d'aenurchar saighdi.
Brien h. Ceallaigh mac righ h. Maini, teannadhbhur tigernna ara dhuthaith fen, d'eg.
Domhnall Dubh Mac Diermada, righdomhna Maidhi Luirg, do marbhadh le Mael Ruanai Mac Dhiermada le righ Mhaighi Luirg, & Conchobhur Og Mac Diarmada & Ruaghri Mac Diarmada & sochaidhi male friu da gabhail aran lathair cetna.
Cormac Bacach h. Mael Seachlainn, righdhomhna Midhi, ceann suarcasa Leithi Cuind, ar n-gabhail Crichi na Cedach d'eg don díth annsa Crich ceadna.
Emunn mac Emuind h. Ceallaigh, righdhomhna h. Maini, d'eg don dith cedna.
An Sinnach .i. Marcheartach, righ Teffa iar munudhus & Maintiri Tadhgan da thsonrugh, saidh sonuis & saibhresa & déirci & deirlabhra, d'ég & a braithreacha gunar agadar adhbur righ acht madh linim nama.
p.148
Caislen Baili Baither do brissiu la h. Ceallaidh & la Cormac h. Mael Seachlainn.
{FOLIO 29D}Hoberd h. Feargail, saidh an mic taissi oig adhgmair, d'eg don díth ceadna.
Mac Cochlan Mael, righ Dealbhna, quievit.
Mac Uilliem Dalatun, saigh an gallmacaeimh, d'eg don díth ceadna.
Creach la Cormac h. Mael Seachlainn & la Diermait h. Conchobhuir Fhailgi & la Breghmhaini for Maintir Mail tSinna dar loisgedar Baili an Tochar & da rugadar bú-bruit & dar marbadar triur.
Emann mac Uilliemh Dalatun do marbhu a mBrebhaini & Tomas mac Seghan mic Filbug Dalatun farris & as truag an sgel. Creacha mora la Dalatunachaibh ar Dilmainechaibh trit-sin & loscu Droma Raithni & Duin na Mona leo beos.
Tomas Mortimer do techt a n-Erinn co cumhachta an Mortimer.
Emann h. Ceallaidh & Domhnall, da mac Mael Seachlainn mic Uilliemh mic Donnchaidh Muibhni, d'eg don dith.
Domnall mac Sairbreathaigh mic Mul Isa Duind Mic Aedhagan, ollum feasach fireolach fenachais Muintire hEanghoile & I Chonchubair Ruaigh & na Tri Thuath & droinge moire do Gaidealaib leo, fear cosanta na h-eacailsi & congbala a cearta do cach cinel, d'eg don teidhm iar mbuaidh enig & aithrige, & a adhlucud a n-Inis Clothrann.
Dondchudh na Cluaisi h-Ua Choncubair, ceann ceille & crodhachta an domain, & a brathair aile .i. Conchubar Tuillsge, da mac Aeda mic Fedhlime, d'eg don teidm ceada.
Ragnailt ingean Aedha mic Feidlime, bean lan d'umla & d'aithrighi & dorinde beg dí fein do moradh a h-anma ag Dia, quievit in Christo.
Kl. Enair. Anno Domini Mcccxciiii.Umdxcuiii
An Dilmhaineach .i. Muiris do mharbhu la Dalatunachaibh etir a dha caislean fein .i. Dun na Mona & Druim Raithni ; as truadh an sgel.
p.150
Fir Thulac do milledh la h. Conchobhair Failghe. Raith Guairi do loscu lis beos.
Land Mic Luachan do losgu le Maircheartach Og Mag Eochagan & teamhpall Collman gunnaa minnaib {folio 30a} do loscu do & scrin Colman Mic Luachan do losgudh beos, & as mor mor an sgel-sin & as mairg la n-dearnnudh an gníbh-sin.
Madh Eilli ag h. Mael Seachlainn do bas an tSinnaidh.
Caislen Droma Raithi & Duin na Mona do ghabhail la Dalatunacaibh.
Sinnach do denamh do Dhonnchu Sinnach a nn-inat a h-athar .i. Maircheartaidh.
Baili Lacha Seimdilli & Senlis do losgu le chlaind Hí Ceallaigh.
Indsai la h. Conchobhair Fhailgi ar Dalatunachaibh dar loisg Comrair & Baili an Tochair & Baili na Caru.
Creach le Cormac h. Mael Seachlainn dar airg Cluain Cuilean & Baili na Cailleach .i. air Cathul mac Tomais h. Fearghail.
Emunn mac Tomais h. Fearghail do gabhail le Laighneachuib don chur dar losgedar na balti reamraiti .i. Comrair & ceteri.
Mainistir Lacha Seimdilli do loscu le clainn h. Ceallaidh aen bliadhain deg & fici o loisgiudh roimhi hí Cathal Og O Conchobhuir.
Teampall Cilli Glas isna Tuaibh do losgu do tini dait & an dealbh Muiri maith do loscu and.
Teampall Padraig a Lis O n-Duthaidh do deanamh la Diarmait h. n-Duthaidh sa bliadhain-sea.
Teampall Cilli Epscuip Mune do denam fos lisan sagart Mac Mael Duibh.
Aedh h. Dimassaidh, saidh an mic urrig, do marbudh do Gaillaibh ar eis creithi do bhreith leis an la-sin ó Gaillaibh.
Coimhinnsaid do dheanam d'O Ceallaig .i. do Mael Seachlainn do righ h. Maini & sochaidh da Conachtaibh malle fris & do h. Conchobhair {folio 30b} Fhailghi & do cormac h. Mael Seachlainn & d'earaibh Mid cu nDalatunach; & comriechtain a n-eninadh doibh uili a mBhaili Lacha Seimdilli & an tir do losgu doib etir foirgneam & arbhar, acht h-ithla an Dalatunaidh a Raith Sgiach da cosnu gu crodha friudh do fein cum ailiis paucis.
p.152
Righ Sagsan do theacht a n-Erinn go sluadh dhiairmhi etir th-Sagsaxaib & Bretnachaib & gunach tainig samail na loingsi-sin a n-Erinn o tangadar loingsi chlund; & a Port Lairgi da gabhadar cuan; a sein d'innsaigh Mac Murcho & do milleadh Gaedhel Laighen; & forbaisi leo fon n-Garbhchaill, & Mac Murcho & O Brain & O Nuallan & O Morra do dhul a teach an righ, & Mac Murcho do dhul slan da thaigh ar n-gealladh theacht dorissi, & na Gaedhil reamhraiti do ghabhail & a mbhreith don righ leis go h-Ath Cliath. Maithi Gall na h-Ereann & a h-airdepscuip & moran da cleirchibh do dhul fo thoghairm an righ go h-Ath Cliath do gniadh comhairlli.
Pol Mag Muirith, .i. Pol an Aeilen, saigh n-dheirci & crabhaid & dheaghobri .i. as leis do reighiedh don dhord Doiri na Cailleach & Doiri Meinci, a eg ag aithridi in bona senectute.
O Fearghail do dul a teach an Mortimheir go h-Ath Truim & a teacht fo onoir don cur-sin.
Bealach Rathain do gearr le Gallaibh for Maintir Mael Morra.
Creach la Gallaibh for Airgillaibh.
Creach ele leo for Claind an Caith h. Raigilli.
Tomalltach h. Dimasai, saigh an mic rig, do marbhadh do Gallaibh & a ceann do breith go h-Ath Cliath d'innsai an righ.
An Righ do dhul go Drocht
Atha & go Dun Dealgan, & Niell Ua Neill .i. Niell h.Neill
{folio 30c}
do dhul 'na theach & a ceannas do thobhairt do & gradha rideri da thobhairt air, & dul do asa h-aithli da tir fein.
mili tri cet caemh comhlan
o gein Crist as buadhach bal
go riecht righ sluaghach Sacsan.
O'Brien
.i. Brien
& righ Tuadhmumhan, & Mac Carrthaidh .i. Tadg, righ Deasmumhan, do dhul a teach an righ.
O Conchobuir Fhailgi do dul ann beos, & a teacht as uili malle re haisgeoibh.
O Conchobhuir Ruadh do dhul ann, & h. Conchobhuir Donn do dhul ann asa h-athli, & a teacht as fo h-onoir.
Maithi Gaedheal Ereann do dhul 'na teach & a teacht as uili slan.
Mac Murcho d'eteach dhul 'na theach ar cor na ar choma.
O Dubhagan, .i. Cam Cluana, ollam seanchasa & deearrlabra & dána, do milledh le Gallaibh goda a mbruit.
p.154
Kl. Enair. Mcccxcu.Umdxcix.
Cing Risdert .i. righ Saxan do dul tairis dorissi malle re neart & re h-onoir o Ereannachaibh uili mar da dligh, uair as tearc tainig ana comhaimserracht a chomaith.
Domnall mac Mairchertaigh h. Conchobair, tighernna siarthuaisgirt Conacht, d'eg.
Coghadh mor a gConnacht da eisi sin.
Creach mor le mac Perais Dalatun a Caill Perais aran Dalatunach da rug bu imga & da rugadar Dalatunaidh ar ag an Chairtann & ar Cormac h. Mael Seachlainn ; da tugadar tochar tren gaiffeach graienemhail da chele gur loited mac Perais & mor da maintir & gur chrolighi bhais don Dalatunach & da Thobert Dalatun o a n-gael fein aran lathair-sin.
Creacha imga la mac Perais Dalatun ar Gallaibh dar losg an Sonnach taigibh teamplaibh & dar mill moran do Airmhidh.
{folio 30d}Andriugh h. h-Ainligh, prioir na m-bhrathar a Ros Coman, ceann crabhaigh & iarsma suagh na h-Ereann, d'eg go h-abaidh.
Breatnaidh imga do marbu le h. Tuathail.
Ruaighri O Ceallaidh, righdamna h. Mani, d'eg.
Kl. Enair. Mcccxcui.Umdc.
Insaidh la Iarla Mas go n-Gallaibh & go n-Gaeghdelaibh ar Cloinn thSeadhan h. Fearghail dar loisg Tulach guna caislean.
Loscu & geardh Chailledh Fintainn & an Mhaini Duibh leisan Iarla, & mac Gilla Issu mic Mathgamna h. Raighilli do marbhadh and.
An tEaspug Ruaghri Mac Bradaidh .i. epscop naBreiffini do teacht on Roimh cum bullis.
Seadhan h-O Fraich, epscop Ardachaidhi, d'eg.
p.156
Gormlaith Caemhanach bean Murchai h. Concobhair, righ h. Failgi, togha mna, d'eg.
Insaidh la thIarla Mas & la Iarla Urumhan & la Iarla Cilli Dara & la Gallaibh Ereann & la sochaidhi do Ghaedhelaibh sa cuigedh ar eis chreachfeill do dheanamh d'Iarla Más ar h. Neill romhi-sin; & dul doibh go h-Ard Macha & a chathraidh d'innriu doib & a mbheith caegais inti & a loscudh doibh fo dheoig & an teampul mor Padraig do losgu doibh go ndhugi crutsi na righ, & Dia da h-ic. Impo doibh & neart Uladh da gabhail doibh asa h-aithli.
{folio 31a}Coghadh mór a Conachta etir na righaibh sa bliadhain-sea, & O Conchobhair Rua do dhul a Caill na Creaga, & faslongfort ag h. Conchobhair Donn a Corrca Athclann, & indsaidh lis sa Caill ar h. Conchobhair Ruadh & breiseim ar blaidh don tsluadh dar marbhu Cond Mac Branan, taeiseach Corrca h-Athclann, la Diarmait mac Aedha mic Feighlim A Conchobhair sa Chaill ceadna. Da taiseach a Corrca Athclann da éis .i. Cormac & Tadhg.
Ingen righ Franc, bean do righ Saghsan hí, d'eg sa bliadhain-sea.
Easpagoid Ardachaidh da gabhail do Gillibert Mag Bradaidh sa bliadhain-sea.
Gallprioir do bheith a Lubha, & do b'annugh le, & a d'eg fo cetoir.
Abb taighi Sanc Tomais a nn-Ath Cliath d'eg.
Kl. Enair for
Luan. Mcccxcuii.Umd
xc ui ii.
Cogadh mor a Conachta etir h. Ceallaidh & a mac .i. Conchobhur h. Ceallaidh & Uiliug Mac Uilliem & Clannmaicni Eogain & bladh eili d'Uibh Maini, & comhainta accaibh-sin le h. Conchobhair n-Dond & Mac n-Donncaidh & h. Ruairc & clann Domnaill mic Marceartaidh & Mac Diarmada Maigi Luirg & h. Duda & h. Hadhra & h. Gadhra, & don leith ele h. Conchobuir Ruagh & h. Ceallaidh & Mac Uilliem Burc & Clann Connmaidh. H. Conchobhuir Donn do dhul a Clainn Rigairt. Innsaidh la h. Conchobhair Ruadh ar caislen Bhaili an Tobair dar bris bladh don badhun & dar loisc an baili & da rug seoit & maini
p.158imga. Faslongfart mor & caraidhecht la h. Conchobhair n-Donn & la Mac n-Donncaidh & la moran do Connachtaibh ar cheana ar Machairi Conacht, dar dichradar h. Conchobhair Ruagh a Clainn Chonnmaidh & a Maineachaibh, dar loisg h. Concobhair Donn & Mac Donncaidh Clainn Chonnbhai {folio 31b} & dar gearr a n-arbhanna, & da roinnedar a sluadh asa h-aithli da n-deaaidh h. Conchobhair Donn sluadh & basluaighi lis a Maineachaibh da chughnamh la mac h. Ceallaigh a nn-adhaidh a athair, et innsaidh la h. Concobhair Ruadh & le Mac Uilliem Burc & la Clainn Connmhaidh ar Mac n-Donnchaidh & ar Aedh mac Aedha mic Tordelbhaigh h. Concobhair guna faslongfart ac Currach Ceinn Eiti. Da tugadar troit talchar tinneasnach da cele gan aen traigh teithi rena ceili gur marbhu ann Aedh h. Conchobhair, righdomhna Conacht & adhbhur righ Ereann, uair da thaeilset cach gurbh é an tAedh ordhairc Eangach h-e ; & da marbhadh ann Tomaltach Mac Donnchaidh, righ Tiri h-Oilealla, Guaire eni Lethi Cuinn & Conall Cuigi Conacht & Cú Culainn ar tothaimh & ar tighlacu, uair as e as mo tighlacu & da tighlaic 'na comhaimsir fein, uair dob é enbhili iarthair Eorpa ar diden bocht & bhantreffach eaglas & etreorach e ; & da marbhu ann fos Diarmait Mac Donnchaidh & Mac Suibhni consapla na n-galloglach & a mac & a bratair, & ár diarmi do galloglachaibh & do Gaedhelaibh umpu ; & ní fetar a aremh craed rugadh da crod & d'innmas, d'etach & d'eghdiugh; & aighni na cetfeli Mairi d'oghmar da shthonrudh sin.
Innsaigh in darnu la a Maineachaibh la h. Concobhair n-Donn ar h. Concobhair Ruadh da rug buar diairmithi lis gu aghmur.
Mac Donncaidh do denam do Mael Ruanaidh Mac Donnchaidh da dherbhrathair Tomaltaidh.
Dochma bhi sa tsamru, & foghmar fliuch gaethach dibhalach uarbha.
{folio 31c}Maighm la mac Domhnaill mic Maircartaidh for h. n-Dhomhnaill du atrochair Marcas Mac Domhnaill .i. consabla na n-ghalloglach & socaidh malle fris.
Et easpaug Cluana .i. an Gallcorr d'eg.
Cogu mor etir h. Ceallaidh & a mac dar milleadh moran etarrudh.
p.160
Ingen Ruaighri h. Conchobhuir, bean Mic Donnchaidh, da thobhairt d'Uilleac Burc.
Creacha móra la Uillec Burc for h. Ceaallaidh da rug bú imga.
Innsaigh la clainn Ruaighri h. Conchobhuir ar Clainn Conmaidh dar rugadar ba imgha & dar marbhu O Taig go tubaisteach ann sin .i. datrochair guna each a poll tslebhi gur bris a munel.
Duic Lancaster do milledh do rig Saxan .i. dearbrathair a thathar fein a nn-dhighailt an marbhtha darinn-sium ar comhairleachaibh an righ dar mill an t-ardepscop & ceteros.
Tomas Mortemer d'innarba do righ Saxan a n-Albain tresan cuis cetna.
Bladh da cleirchibh Maintiri hEngaili do dhul don Roim mo Florens .i. Feargal mac Muircheartaidh offichel Ardacaidh, & mo ab Leathrath & mo abb Sruthra.
Insaidh lisan Ierla a Laighnib da gabh neart a ceantar Laighen.
Caislen do dheanam donn Iarla a Figh an Atha sa bliadhain-sea.
An MailennCeaarr & Fir Thulach & bladh d'earaibh {folio 31d}do loscu & do milledh do mac Murcaidh h. Briein & d'uachtar Laighen.
Kl. Enair. Mcccxcviii.Umdcii.
Innsai la Gallaibh Atha Cliath a Laignib dar marbhadh sochaidh dibh.
Sluaidheadh mor la h. Conchobhair Ruadh & Mac Uilliem Burc tar Sliab sis dar milleadar uili etir tuaith & eaglais.
Mac Diarmada Mag Luirc .i. Mael Ruanaidh do dul do chur bidh a Carric Lacha Cé & egen mainestreach na Builli do denam dochum na Cairrgi, & dul do asa h-aithli do milleadh arbann clainni Mic Diarmada .i. Aeda, & dul do da Calladh a teamhpall
p.162Eachrama mac n-Aedha & clann Aedha Mic Diarmada .i. Conchobhur & Ruaighri & Tadg do dul fa scor Mic Diarmada & a bhuain de; & Concobhur mac Feargail Mic Diarmada do marbhadh ann & a dha mac & an teampall da loscu a ceann Mic Dhiarmada, & a gabhail fein & sochaidh maille fris.
Sith etir h. Ceaallaidh & a mac.
Innsaidh fheilli le blaidh d'Uibh Mani for Conchobhur h. Ceallaidh & a theacht uaithi slan.
O Conchobhair Donn do dhul isna Feadhaibh & mac Eochaidh & clann Gillibert & mac mic Emainn h. Ceallaigh & Maintear Neachtain do dul lis & insaidh la clainn h. Ceallaigh ortho dar marbhadh buar diarmi.
Manistir Dhoiren do loscu taighibh teamplaibh do tini dait & moran do maitheas Conacht do loscu ann.
{FOLIO 32A}Seadhan mac Pilib mic Gilla Íssu Ruaidh h. Raigilli, righ Maintiri Mhael Mora, saigh rathmar rothoiceach, d'eg do galar anabaidh.
Teboit Baighi h. Mael Muaigh do marbhadh la claind Airt h. Mael Seachlainn a Cill Crom Riathrach & an ceall do losgu leo go rochtain ar son a n-earnaigh ar h. Mael Seachlainn .i. ar Conchobhur & fortho fein.
Creach la Cenel Fiacha & la Calrigi & la h. Mael Sechlainn for claind Airt.
Creach la claind Thoberd Dalatun & la Niclas Dalatun for Chalraigib.
Mac Oiribert .i. Seaffraid Alamara, saigh rothmar robeoga roglic, fear nar lig a hegoir le a comursaind gan digailt, d'eg do tubaist ar Rath Guairi ac dul go h-Ath Truim.
Mac righ Saxan do teacht a n-Erinn go sochradi do Sacsaibh lis.
Indsaidhi la Dalatunachaib & la blaidh d'Eanghaileachaibh a Maintir Tagan ar claind Airt h. Mael Seachlainn dar loitedh sochaidhe dib & tangadar neamtharbhach.
Caisslen Barrcha ga denam do Cathal mac Tomais h. Feargail & caisslen Baili h. Mathan la Mairis mac Concobhuir do tinnsgnu.
p.164
Caislen Baili na Cloithi do denam la mac mic Lucais Dalatun .i. Geroit.
Epscop do teacht sa Midi .i. Robert Muntan.
Mac Pilib mic Gilla Issu Ruaidh h. Raigilli do righu & a heg. Mac Seagan do rigu le Gallaibh da heissi.
{FOLIO 32B}Kl. Enair for Domhnach.Umdcui.
Cormac h. Maoil Seachlainn, righ Midhi, da ghabhail a chaislen Atha Luain don Dilmhaineach & da braithribh tre thuisel.
Eremon h. Maoil Seachlainn d'uaslagu o Ghallaibh.
Clann Conchobhuir mic Cathail & clann Uilliem mic Cathail h. Fearghail d'agbhail Mhaintiri hEngaili & caeraideacht leo a Caill an Rideiri & faslongfart leo a Madh Leacan sa Calad. Creach leo for clainn Aedha mic Mael Seachlainn h. Feargail a h-ichtar an Calaidh, & clann Aedha do theacht cuchu & lucht an Calaidh uili, & Murchu mac Carbri h. Feargail d'innarbhadh asan Caladh amach. Innsaidhi la mac h. Ceallaigh sa Calu da chunamh la clainn Muircerthaidh Mhidi & la claind Concobhuir, & innsaidh ortho beos la Murchu & la blaidh do Maintir Engaili, acht nir comgadar a beg da cele.
Innsaidi for Ossu la Feargal Ruagh Mag Eochagan & la blaidh d'Ibh Failge dar fhaircset Baili an Ratha.
Cealg la Feargal Ruaadh ceadna & la claind Mael Mora h. Conchobhuir Failgi ar bord Baili an Ratha dar bregadar da mac an Dalatunaidh .i. Haenraigh chuchu sa cheilg dar marbadar Filbín Dalatun, aenmacam a haesa dob fherr sa Mhidi ar ineach & ar feigm, & Niclas da ghabhail doib go crolighi báis arna anacul do Reigin do mac Maeil M(ordha).
Innsaidhi la h. Conchobhair Fhailgi & la Cenel Fiaichaidh for Daltunacaib; da marbhsat Mac an Rebairi consabla galloglach an Dalatunaidh & x. mallae fris.
Cagu gen cath[gap: LETTERS ILLEGIBLE: READ 'cathaigheacht'?]... a Maentir hAengaili & cella ga n-arr(gai)n[gap: TEXT ERASED/extent: BETWEEN ARR AND N]. Dia sa cabhair.
p.166
{folio 32c}H. Mael Seachlainn do legon asa gaeimill & a triur mac as & a bean, ingen Laisi h. Dimasaidh.
Mael Seachlainn h. Ceallaidh, airdrigh h. Maini uili .i. o Caraidh go Grein, aenbhili iarthair Eorpa, tuir congbala Gaeighel, aendhuini rabh fearr 'na haimsir fein ar eineach, ar beogacht, ar ceill, ar cosnudh cheall, ar congbail achtrand & etreorach & h-indarbach, & fa eacnaidh h-umal onorach fri h-eaclais & fri h-anmcharit e, & fo deircheach fri deibhleanaibh an Duileman, an deighfhear-sin do éc do lar a laitheausa & a maithiusa iar trebhlaid n-aithridhi & iarna breith ina beathai fein go mainistir Cnuich mBhuaigi, & a adhluchu innti ina leabhaidh cloithi fein iar facfail a claeinne ina comarbus.
Cathal Ruadh Mag Radhnaill, taeiseach Maintiri h-Eolaiis, saeigh bregha bheogha buanmathasach, do marbhu do clainn Mael Seachlainn Meg Radhnaill a fill gen easchairdius. Ragnall mac Mael Seachlainn da gabhail na taeisiechta da heisi uair ní raibhi cuit do a marbhadh Cathail, amail adeirit.
Rigi da gabhail do Conchobhur h. Ceallaidh for h. Maini.
Creach feilli la mac mic Emainn h. Ceallaidh for clainn Abairrd da rug bú imga.
Creach la claind Conchobhuir h. Fearghail for Maintir n-Gillgan.
Creach la hEngaileachaibh & la Gillganachaib {folio 32d}for Miles Dalatun a Forgnaidh.
Creach mor leisan Dalatunach & la h. Feargail for Chenel Fiacha da rugsat fiti d'itibh bo no paulo plus & ocht xx.it capall.
Insaidh la Feargal Ruadh Mag Eochagan for Eogan mBaidhi Mag Eochagan dar trochair Mairis Carrach Mag Eochagan don chur-sin da croligi de Fargal.
Sith etir Cenel Fhiacha & Dalatunachaibh.
Brien mac Aenri h. Neill do mharbhadh d'Ó Domhnaill.
Carrac Lacha Cé da gabhail do chlainn Fergail Mic Diarmada ar feall da fir chomeda fein furthi.
Domhnall mac Aenri h. Neill do legun asa geimhlibh do Gallaibh.
Creach la h. Mael Seachlainn for Chill Coinni dar rug bú imga i Machari Cuircni.
Creach la clainn Conchobhuir h. Fearghail for Fearghus mac Tomais h. Fearghail.
p.168
Creach la h. Ceallaigh & la Clainn Connmhaidh for mainistir Choman.
Comhthogbhail chagaidh lisna rigaibh a Connachtaibh & an Machairi d'asú doibh.
Insaidhi la blaidh do Dilbhaineachaibh & do chlainn Concobhair h. Fearghail & do Maentir Mael tSinna for Calraidhi dar marbhadar Brien Mag Amalaidh, aenmac Amlaim Meg Amhalaidh taisi Calraigh, taiseach aentuaithi as fearr re linn, & a thruagh truagh.
Tomas Carrach Mac Murcho do bhathu ag dul tar Ceann Eith do dil aesa ealadhan.
{folio 33a}Creac mor la h. Ceallaidh la mac mic Emaind h. Ceallaidh for Cenel Doffa da rugadar bú imga & dar mharbhadar daigni.
Mac Aenrigh h. Neachtain do marbhadh a n-Ath Luain la Breghmaini.
Ingen Laisi h. Dimasaid, bean h. Mael Seachlainn, do legun as ar fuaslugu & ar braighdibh.
Creach le Gallaibh for Ruaghri h. Ruadhagan & for Cenel Fiachaidh.
Tigernan h. Ruarc d'uabairt d'eg gur leath a tasg fo chach & creacha & losci la Clainn Donnchaidh fora maindtir.
O Raighilli do dheanamh do Mael Mora h. Raigilli & h. Raigilli óg d'innarba.
Donnchu mac Uilliem mic Cathail h. Feargail do ghabhail do Cathal h. Feargail .i. mac Tomas & a tairbheart d'O Fearghail .i. do Dhomhnall.
Kl. Enair for Luan; cicli lunaris xui; dominicalis litera G. McccciiiUmdcuii.
Feargal h. Ruairc, saigh an mic rígh, do marbhadh do Mael Seachlainn Colach Mac Caba tre fhill ar fuirel Eoghain h. Ruairc.
Magnus h. Neachtain do mharbhadh do Clainnmaicni Eogain h. Ceallaigh.
p.170
Insaidh la Ghallaibh for clainn Toimais da rugadar bu imga.
Caislean Barrca do brissiu do clainn Conchobhuir h. Fearghail.
Muris mac Conchobhuir h. Fearghail do gabail do maintir Uilliem h. Fearghail ar Osu & a tabairt a laimh h. Feargail.
Creach mor {folio 32b}la clainn Tomais h. Feargail for h. Mani & Sepfrai mac Concobhuir h. Fearghail da rugsat bu imga. As taesga so na innsai na n-Gall da scribamar romhaind.
Insaig la Gallaibh ar h. Failgidh da n-earrnsat sith & da rugsat braidi.
Cogad mor a Sagsanaibh & maighm catha lisan righ foran dreim da bhí 'na adhaidh dibh.
Cogha mor ac Iarla Deasmudun & Iarla Urumun re celi.
Niall h. Neill, righ Uladh, aensaeidh na h-Ereann ar einech, d'ég.
Mag Mathgamhna, righ Airgiall, d'eg & Argal Mag Mathgamna 'na inadh.
Insaidh la Feargal Ruagh Mag Ochagan for buaili an Dalatunaidh dar marbh ingen Torgealbhaidh mic Concobhuir h. Feargail da n-deachaidh falam.
Tri h-innsaidhi a n-ieigh a ceili lisan n-Dalatunach for Ceinel Fiacha dar loisg & dar h-airg an tir go mor.
Insaidhigh la Dalatunachaibh & la h. Mael Seachlainn for Cenel Fiacha da rugsat bú imga & dar marbhsat da fear deg no ní as mo fo ceathrar do thSinnchaibh .i. aenmac Maerceartaidh thSinnai dibh-sein & mac Mael Mora mic mic Diarmada.
Neart & braidi da ghabhail d'O Ceallaidh for Clainnmaicni Eogain h. Ceallaidh.
Maircertach mac Briein h. Fearghail & Amlaim mac Briein & mac Ruaghri mic Briein do legun a geimlib tar broinntitha & mind & laighedh & slana I Conchobhuir Ruaidh & I Ceallaidh atarru & mic Cairbri mic Briein h. Fearghail.
Creacha imgha & indsaidhi la Dalatunachaibh for Cheanel Fiacha.
H. Neill .i. mac do Niell mac Neill mic Aedha Moir d'eg arna righadh d'eiss a athar, & Domhnall mac Aenrigh mic Neill mic Aedha do righadh da heissi.
p.172


text:
Guateque
‘S e baile beag ann am Boyacá, Coloimbia,[1] a th’ ann Guateque. Tha e suidhichte aig 1,815m os cionn ìre na mara aig astar dhe 125km bho Thunja, prìomh-bhaile na roinne, agus 112km bho Bhogotá. ‘S e baile le clìomaid blàth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 20˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1636.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 10,171 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 3,036 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Guateque, ach tha 0.7% dhe Tùsanaich agus 0.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an Guateque leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 37.8% dhe na dachannan.[4]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guateque. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis na Cleasan Teine: 20mh gu 25mh am Faoilleach.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Enrique Olaya Herrera (1880 – 1937): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1930 agus 1934.


text:
Yonkers, Eabhraig Nuadh
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath Na Stàitean Aonaichte ann an Eabhraig Nuadh a tha ann an Yonkerse. Tha e suidhichte ann am Westchester County, Eabhraig Nuadh. Anns a’ bhliadhna 2011 bha 145,170 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 25m os cionn ìre na mara.
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1646.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- John Howard Northrop (1891 - 1987): Ceimigear.
- Jon Voight, actair, (1938)