c: text/html

text:
, Available now
-
Deanamaid Adhradh — Dòmhnall A MacIllEathain (nach maireann), miseanaraidh a bh'aig Eaglais na h-Alba
Seirbheis à tasglann a' BhBC, còmhla ri Dòmhnall A MacIllEathain, Eaglais na h-Alba 1997.
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Shona NicDhòmhnaill
Iain MacFhionghain le taghadh de laoidhean, sailm & sgeulachdan phearsanta mu chreideimh.
-
Deanamaid Adhradh — An t-Urr Iain MacAsgaill, ministear Eaglais Shaor Ros Cuithne
Còmhla ris an Urr Iain MacAsgaill, ministear Eaglais Shaor Ros Cuithne.
-
Deanamaid Adhradh — An t-Urr Niall Seathach bhon Eaglais Shaor 1994
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr Niall Seathach bhon Eaglais Shaor 1994.
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Criosaidh NicEachainn
Iain MacFhionghain le measgachadh de laoidhean, sailm agus sgeulachdan mu chreideamh.
-
Deanamaid Adhradh — An t-Urr Coinneach Stiùbhart, Eaglais Nan Clèireach Ath-Leasaichte, Glaschu
Seirbheis còmhla ris an Urr C Stiùbhart, Eaglais Nan Clèireach Ath-Leasaichte, Glaschu.
-
Deanamaid Adhradh — Dèanamaid Adhradh Tasglann - Seonaidh MacSuain, ministear-cuideachaidh Eaglais na h-Alba air an Tairbeart bho 2000
Seirbheis le Seonaidh MacSuain, ministear-cuideachaidh Eaglais na h-Alba air an Tairbeart.
-
Deanamaid Adhradh — An t-Urr Sean Ankers, Clèir Ghlaschu agus Earra-Ghàidheal den Eaglais Shaor
Còmhla ris an Urr Sean Ankers, Clèir Ghlaschu is Earra-Ghàidheal den Eaglais Shaor.
-
Alleluia — Sgeulachd mu chreideamh bho Màiri Bell Dhòmhnallach
Iain MacFhionghain le measgachadh de laoidhean, sailm agus sgeulachdan mu chreideamh.
-
Deanamaid Adhradh — An t-Urr Calum MacMhathain, Eaglais Shaor Shiaboist 1987
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr C MacMhathain, Eaglais Shaor Shiaboist.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2000
'S e bliadhna-leum a bha ann an 2000 (MM). 2001 a bha a-rèir cuid, bliadhna sa 20mh linn, agus cuid eile sa 21mh linn
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Dàmhair - Dh'fhàg am Prìomhaire Slobodan Milošević as deidh trioblaid air feadh Serbia.
- Bhuannaich Gao Xingjian an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Phàigh Muammar al-Gaddafi (Libia) airgead-dìolaidh do theaghlaichean an fheadhainn a bhàsaich anns an ionnsaigh air Lockerbie.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 an t-Ògmhios - Merton Miller, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 5 an Lùnasdal - Alec Guinness, ann am Midhurst. Actair à Sasainn.
- 9 an Lùnasdal - John Harsanyi, eaconamaiche às An Ungair.
- 11 an Damhair - Dòmhnall Mac an Deòir, neach-poileataigs Albannach.


text:
Leòmhann
'S e seòrsa cat mhòr a tha anns an leòmhann[1][2][3] (iolra: leòmhainn) (Laideann: pantero leo) a tha a' fuireach ann an Afraga agus sna h-Innseachan. B' àbhaist dha fuireach anns an Roinn Eòrpa, a' mhorchuid den Àisia, agus Aimearaga a Tuath. Tha leòmhann air bratach rioghail na h-Alba.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Seotal: Briathrachas Gàidhlig air-loidhne airson teagasg tro mheadhan na Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Leughte 10 Faoi. 2015
- ↑ Faclair LearnGaelic.net Leughte 10 Faoi. 2015
- ↑ Am Faclair Beag Leughte 10 Faoi. 2015


text:
Beàrnaraigh na Hearadh
-
- Ur bajenn disheñvelout Beàrnaraigh zo ivez.
Beàrnaraigh na Hearadh[1] pe Beàrnaraigh hepmuiken, pe c'hoazh Beàrnaraigh Uibhist (Berneray e saozneg) zo unan eus an Inizi Gall pellañ e gwalarn Bro-Skos. Emañ en norzh da enez Uibhist a Tuath.
Beinn Shlèibhe eo poent uhelañ an enezenn, 93 metr a-us live ar mor.
Tud zo o vevañ e Beàrnaraigh abaoe Oadvezh an Arem d'an nebeutañ. E 2001 e oa 136 a annezidi. Abaoe 1999 eo liammet an enezenn ouzh Uibhist a Tuath war-bouez ur chaoser. A-raok e oa ul linenn bigi-treizh etre an enezenn vras hag an hini vihan.


text:
Spinazzola
‘S e baile beag ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann an Spinazzola (Barese: Spenazzóle, Laideann: Spinacciola neo Statio ad Pinum). Tha e suidhichte faisg air an Abhainn Locone, aig 441m os cionn ìre na mara,[1] eadar Palazzo San Gervasio agus Poggiorsini. Tha am baile am broinn na sgìre (Eadailtis: Provincia) Barletta-Andria-Trani, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Puglia, 318km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 749km bho Mhilano, 601km bho Phadova, 505km bho Fhirenze agus dìreach 32km bho Gravina in Puglia.[2] Tha 6,870 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Verbania[5]


text:
Cìs a' Chonnaidh
1 An Gearran 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Bu chòir sgeama faochaidh a' chonnaidh àrdachadh bho 5sg far prìs an liotair gu 7.5sg far an liotair.
Sin a rèir Aonghais Bhrianan MhicNìll, BP nan Eilean Siar.
Bha Mgr MacNìll am measg na bha an an làthair aig coinneamh ann an Glaschu Diardaoin gus measadh a dhèanamh air soirbheachas an sgeama.
Tha e ag ràdh gu bheil e nas saoire na bha dùil, agus mar sin gun gabhadh a leudachadh gun cosgais a bharrachd.
Tha Iain MacDiarmaid ag aithris.


text:
Magdeburg
‘S e baile mòr ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Magdeburg (IPA: makdəbʊɐ̯k, Gearmailtis Iosail: Meideborg, IPA: ma:ɪdebɔɐx, Laideann: Magdeburgum). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 805 le Tearlach Mòr.[1] Tha e suidhichte aig 43m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Elbe, anns an stàit Sagsainn-Anhalt agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 124km air falbh bho Bherlin, 417km bho Stuttgart agus 107km bho Leipzig.[2] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh dìreach ann an 1993.[3] Tha 230,140 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 34 baile nas motha na dùthcha.[4] ho 1807 gu ruige 1813 bha i na pàirt Rìoghachd Westphalen.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Otto von Guericke (1602 – 1686) Fear-saidheans.
- Johann Carl Simon Morgenstern (1770 – 1850) Eòlaiche chànain.
- Friedrich Wilhelm von Steuben (1730 – 1794) Reubaltach na Stàitean Aonaichte.
- Henning von Tresckow (1901 – 1944) Saighdear.
- Christiane Nüsslein-Volhard (1942 -) Tè-saidheans.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dictionary
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Oilthigh Mhagdeburg
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Stadt Braunschweig
- ↑ SisterCities


text:
Eilean Iarmain
'S e clachan a tha ann an Eilean Iarmain (Beurla: Isleornsay). Tha e suidhichte san àird an ear leth-eilean Slèite anns an Eilean Sgitheanach a' coimhead thar Linne Shlèite gu cnuic Chnòideart. Tha e mu 7 mìltean (11 cilemeatair) air falbh bhon Àth Leathann. 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 8′ 44.48″ Tuath agus 5° 48′ 32.47″ Iar.
Tha acarsaid nàdarra aige, a thoiseach mar port-mara airson sgadain aig toiseach an 19mh linn. An uair sin dh’fhàs Eilean Iarmain ainmeil mar àite far an robh na bàtaichean à Glaschu a’ stad. Ann an 1820 chaidh a' chiad taigh-beag poblach den Eilean Sgiathanach a thogail an seo. [1] Faisg air a’ chidhe tha an taigh-òsda The Isle Ornsay Hotel agus an taigh taisbeanadh: “an Talla Dearg”. Chaidh an taigh-òsda a thogail anns a' bhliadhna 1888 agus tha e aig Sir Iain Noble a-nis.
Ma bhios a' mhuir air falbh, s' urrainnear coiseachd bho Eilean Iarmain gu Eilean Orasaigh, eilean beag dìreach ri a thaobh. Tha taigh-solais Orasaigh suidhichte ann an Eilean Sionnach, mu cilemeatair san àird an ear dheth.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Eilean Iarmain neo Eilean Dhiarmaid an t-ainm a tha air an àite seo. [2] Canar cuid gur e Eilean Dhiarmaid an t-ainm a bh' air bho thus a-rèir Diarmad, gaisgeach ainmeil a bha ann còmhla le Fionn agus Oisean. A-rèir beul-aithris bha Cu Chulainn ann cuideachd. [3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Gazetteer for Scotland
- ↑ "Placenames", duilleag 67, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Eachdraidh an àite (Gàidhlig)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 696 125
- Taigh-òsda Eilean Iarmain
- ambaile.org (Gàidhlig)


text: Speaking Our Language is a television series which transmitted for the first time in 1993. It is currently broadcast on BBC ALBA and a substantial part of all four of the original series has been edited and included at LearnGaelic. So if you are learning Gaelic, access video clips suitable to your level of ability here.Chaidh an sreath telebhisein Speaking Our Language a chraoladh airson a’ chiad uair ann an 1993. Tha e ga chraoladh an-dràsta air BBC ALBA agus gheibhear cuid mhath de na ceithir sreathan tùsail aig LearnGaelic. Mar sin, ma bhios tu ag ionnsachadh na Gàidhlig, gheibhear criomagan bhideo an seo a bhios a’ freagradh an ìre chànain agad fhèin.


text:
Tha Freeciv 2.3.1
ann agus tha rudan a' fàs nas fhearr. Tha am prògram (air Windows) a' faighneachd dhìot a-nis dè cànan a bu toigh leat nuair a stàlaicheas tu e a' chiad turas. Bha sin fada na bu toinnte roimhe, ma tha cuimhne agaibh air an treòir fhada
a sgrìobh sinn roimhe. Dh'fhosgail mi sreath ùr air sgàth sin, chuireadh tè eile eagal a bheatha fiù air Fionn MacCumhail!
Cum an cuimhne gur e gd = Gàidhlig. Tha sin car toinnte fhathast ach cuiridh sinn ceart seo.
Tha e car doirbh air Max OSX fhathast air sgàth 's nach eil còdaichear againn a tha math air Mac OSX. Ma tha sibh eòlach air gin, cuiribh thugam e/i!
Dh'fhàg mi an treòir ann ge-tà oir tha pìosan dheth mu chluich a' gheama fhèin is tha sinn feumail fhathast.


text:
Secret Garden
- Air an ùr-sgeulachd Fhrangaig Hodgson Burnett seallaibh An Rùnach Gàradh.
'S e dìsead Eireannach-Lochlannach a th'ann an Secret Garden (Gàradh Rùnach) a bheil a' cluich Ceòl nua-innealach, air thuigsinn cuideachd le roinn ri ceòl Nua-clasaigeach.
Tha e a' cur cudthrom air an fhidhleir Eireannach, Fionnuala Sherry, agus an cumadair-ciùil/neach-piana, Rolf Løvland. Tha Secret Garden bàrrachd na 3 clàran-ciùil muillean air reic agus bhuannaich iad sa' Ràiteachas Eurovision nan Òrain 'san 1995, leis an dèanamh-ciùil Nocturne (Ceòl-oidhche). B'e 'n ciad àm is aon a bheil dèanamh-ciùil innealach an Ràiteachas Eurovision nan Òrain air bhuanneachadh.
Lean am buaidh aig an Eurovision a' bhuaidh am ciad clàr-ciùil "Songs from a Secret Garden" ("Òrain às Gàradh Rùnach"). Reic e muillean amhlaidhean mun saoghal, a' fàs platinum 'san Lochlann agus sa' Chòiria, òr 'san Èireann, Hong Kong agus Nua Sealann agus a' fuireach dhà bliadhna anns na cairtean-iùil a' Chlàir-sanais Nua-linn 'san 1996 agus 1997. Chuimsich Bairbre Streisand "Heartstrings" ("Faireachdainn-chridhe") às a' chlàr-ciùil seo ris an òran "I've Dreamed Of You" ("Bhruadair Mi Dhìot") air a clàr-ciùil Gaol Mar Ar Gaol. Chleachd i cuideachd "Faireachdainn-chridhe" 'na pòsadh ri Seumas Brolin.
Lean an clàr-ciùil "White Stones" ("Clachan Bàna") 'san 1997 cuideachd dèanamh na prìomh-deich air na cairtean-iùil a' Chlàir-sanais Nua-linn. "Dawn of a New Century" ("Mochthràth Linn Nuadh") 'san 1999, "Dreamcatcher" ("Giùlanair-aislinge") 'san 2001 agus mheal "Once In a Red Moon" ("Aon Uair Ann am Gealach Dheirg") buaidh mun saoghal cuideachd gabhail a-staigh ruigheachd na prìomh-deich air a' Chlàir-sanais.
Chlàr Josh Groban an t-òran "You Raise Me Up" ("Dh'àrdaich Thu Mi Suas") air a Nas dlùithe na bliadhna 2003 agus bha e fuasgailte ris a' chlàr-ciùil bhig. Ràinig an clàr-ciùil an bàrr na Billboard 200 agus ràinig an t-òran an bàrr nam cairtean-iùil inbheach co-aimsireach. Sheinn e aig a' Chuach Bharraichte XXXVIII ri ùmhlachd ris an sgioba na NASA a bhàsaich 'san Tubaist na Spàlaig-Fhànais Cholumbia.
Secret Garden has released a special "Secretgarden - Best Of" album for its tour of Australia and New Zealand in 2004. It reached the top of the Australian New Age charts and the ARIA top 50 album charts.
Clàran-ciùil[deasaich | deasaich an tùs]
Na clàran-ciùil Ghàradh Rùnach (gu h-eachdraidheach):
- Songs from a Secret Garden (Òrain às Gàradh Rùnach) (1996)
- White stones (Clachan Bàna) (1997)
- Fairytales (Fionnsgeulan) (1998)
- Dawn of a New Century (Mochthràth Linn Nuadh) (1999)
- Dreamcatcher (album) (Giùlanair-aislinge) (2001)
- Once in a Red Moon (Aon Uair Ann am Gealach Dheirg) (2002)
- Dreamcatcher: Best Of (Giùlanair-aislinge: Fheàrr dhe) (2004, Australia)
- Earthsongs (Òrain-Thalmhainn) (2005)
Teamplaid:Start box Teamplaid:Succession box Teamplaid:End box


text:
Yn Keayn Sheear
Ta'n Keayn Sheear ny nah 'aarkey smoo er y theihll as eh 106,400,000 km² er eaghtyr. T'eh follaghey un wheiggoo dy eaghtyr ny cruinney. T'eh cummal trogh cummey S as eh sheeyney magh dowan-liuridagh eddyr America Hwoaie as Yiass da'n sheear, as yn Oarpey as yn Affrick da'n shiar. T'eh kianglt lesh y Vooir Arctagh ayns y twoaie, lesh y Cheayn Sheealtagh ayns y sheear yiass, lesh y Cheayn Injinagh ayns y shiar yiass as lesh Keayn y Jiass ayns y jiass. Ta cryss ny cruinney rheynn y keayn ayns daa ayrn, yn Atlantagh Hwoaie as yn Atlantagh Yiass.


text:
Sasannach Ghrialainn
Rugadh Ailean Caimbeul MacIlleathain bho chionn 90 bliadhna, ann an ceann a tuath Shasainn. Ach thàinig e dh'fhuireach a bhaile Ghrialainn san Eilean Sgiathanach ann an 1948. Sgrìobh e iomadach leabhar is nobhail fhads a bha e air an eilean - a mhòr-chuid do chloinn. B' e The Hill of The Red Fox an sgeulachd as ainmeile a sgrìobh e, stèìdhichte ann a' sgìre Sgurr a' Mhadaidh Ruaidh air an Taobh Sear. Anns a' phrògram seo, cluinnear mun duine fhèin 's mu na leabhraichean aige agus bidh muinntir an eilein a' toirt seachad an cuimhneachain air Sasannach Ghrialainn, mar a bh'aca fhèin air. Tha am prògram ga chraoladh air BBC Radio nan Gaidheal mar phàirt de Sheachdainn Leabhraichean Alba.
Ailean agus an teaghlach
Dachaigh an teaghlaich ann am baile Ghrialainn
Còmhla ri caraidean
Sgrìobhadh
Mark Wringe 's Ailean Caimbeul
Ailean Caimbeul MacIlleathain
B’e The Hill of The Red Fox an leabhar as ainmeile a sgrìobh Ailean Caimbeul MacIlleathain. Anns an sgeulachd seo, tha gille òg a’ siubhal leis fhèin a-nuas à Lunnainn a dh'fhuireach còmhla ri càirdean anns an Eilean Sgitheanach. 'S e àm a' Chogaidh Fhuair eadar dùthchannan siar agus an Ruis a th’ann, agus fiù 's mus ruig an gille a cheann ùidhe, tha e ga fhaighinn fhèin air a chuairteachadh le cealgaireachd is cunnart!
Sgrìobh Ailean Caimbeul MacIlleathain còig leabhar deug uile gu lèir - dòrlach nobhailean detective is murt do dh'inbhich, a leithid The Mask of Fear agus The Carpet Slipper Murder. Ach 's e na leabhraichean cloinne a bha stèidhichte san Eilean Sgitheanach a choisinn cliù dha.
Ach cha b’e Sgitheanach a bh’ann fhèin. Rugadh is thogadh Ailean ann an ceann a tuath Shasainn; an duine a b' òige ann an teaghlach de ochdnar. Bha athair 's a mhàthair air gluasad à Glaschu gu gàrraidhean iarainn Barrow in Furness.
B' e balach geur a bh' ann san sgoil, agus choisinn a liut le peann cothrom obrach dha, ann an oifis an àite a dhol a dh'obair sna garraidhean iarainn còmhla ri chomhaoisean. Thàinig an dàrna cogadh, agus chaidh Ailean gu Feachd an Adhair. Ghabh e gràin air cogadh. Chuir na thachair dha ann am prìosan airm anns an Ostaire uamhas air - agus sgrìobh e nobhail fheargach mu dheidhinn, a' cleachdadh facal a bha aig na feachdan dhan phrìosan ann an tiotal an leabhair - The Glasshouse.
Nochd sgeulachdan goirid bhuaidhe anns an Daily Mirror ann an 1946 agus ann an deifear irisean eile san duthaich seo fhèin agus ann an Amerigaidh.
Dà bhliadhna an dèidh a' Chogaidh phòs e tè à Lunnainn, Mairead White, agus chaidh iad a dh'fhuireach ann an Kent. Ach cha robh ceann a deas Shasainn a' tighinn ri càil Ailein.
Bha’ n sinnsreachd aige ga cheangal ri sgìre Inbhir Nis agus ri Muile. Dh'fhairich e tarraing ris a' Ghaidhealtachd agus na h-eileanan. Agus b' e sin a dh'fhàg gun tug e a bhean Mairead, agus an leanabh ùr Aonghas gu croit ann am baile Ghrialainn anns an Eilean Sgitheanach ann an 1948. Rugadh dithis chloinn’ eile dhaibh, Catriona agus Alasdair anns an Eilean Sgitheanach.
Cha robh mòran choigrich anns an eilean aig an am sin agus b’e Sasannach Ghrialainn a chaidh a thoirt air Ailean mar far-ainm!
'S e duine ealanta, lèirsinnneach, èibhinn, geur a bh' ann an Ailean. Bha ùidh mhòr aige ann an cultar, ann am poileataigs, agus ann an daoine. Bha e math air ceangal a thogail ri daoine is miadhail air cuideachd. Agus bhlàthaich na Sgitheanaich ris fhèin!
Bha e tàmh san eilean airson seachd bliadhna deug, ann an Grialainn air an Taobh Sear agus greiseag ann an Ùig.
B’ann ma chuairt an Taobh Sear a bha mòran de na sgeulachdan aige steidhichte, fo sgàile Sgurr a Mhadaidh Ruaidh bhon do tharraing e an tiotal, Hill Of The Red Fox. Agus bha muinntir na sgire gu tric a nochdadh anns na leabharaichean aige!
Leabharaichean Ailean Caimbeul MacIlleathain
The Mask of Fear (bhon t-ainm ughdar, Ross Alexander. 1946/47)
The Secret of Dewberry Farm (air a sgrìobhadh còmhla ris a bhean Mairead, mar Peter and Margaret Meiklejohn. 1947)
The Hill of the Red Fox (1955)
The Man of the House (bhon tiotal Storm over Skye ann an Amerigaidh. 1956/57)
The Carpet Slipper Murder (1956)
Death on All Hallows (1958)
Deadly Honeymoon (1958)
Murder by Invitation (1959)
Master of Morgana (1960)
Stand In For Murder (1960)
The Islander (1962)
Ribbon of Fire (1962)
A Sound of Trumpets (1966/67)
The Glass House(1968/69)
The Year of the Stranger (1971)


text:
Aurich
‘S e baile meadhanach air àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann an Aurich. Tha e suidhichte aig ìre na mara anns an sgìre Ostfriesland anns an stàit Sagsainn Ìosail (Gearmailtis: Niedersachsen), 409km air falbh bho Bherlin agus 166km bho Hamburg.[1] Tha 40,491 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Rudolf Christoph Eucken: Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1908.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Contae Ard Mhacha
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Ard Mhacha.[1] Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 127,700 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,254km²,[2] an 28mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 14mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Ard Mhacha le Lú, An Dún, Tír Eoghain agus Muineachán.[3] Bha 235,309 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S e Sliabh gCuillinn (550m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5] Chaidh Comhairle Chontae Ard Macha a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[6] 'S ann à Macha (IPA: ˈmaxə),[7] ban-dhia nan each agus a' chogaidh a tha ainm na siorramachd.
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seachd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Ard Mhacha: Feá Íochtaracha, Feá Íochtaracha, Uí Nialláin an Ear, Uí Nialláin an Iar, Airthir, Tuath Threana agus Ard Mhacha fhèin. A bharrachd air sin, tha 29 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Drom Mór agus Ard Mhacha)[9] agus tòrr bailtean fearainn sa chontae.[10]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Defra
- ↑ ULST
- ↑ Irish Facts
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
- ↑ PRONI
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Sioux City, Iowa
‘S e baile ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Sioux City. Tha e suidhichte aig 344m os cionn ìre na mara,[1] aig inbhir na h-aibhnichean Missouri agus Floyd, eadar Jackson agus James, air iomall South Sioux City, anns an stàit Iowa. Tha am baile 1,677km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,117km bho Los Angeles, 2,072km bho Bhoston agus 724km bho Chicago.[2] Tha 82,684 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Sioux City a stèidheachadh ann an 1854 agus chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an 1894.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lake Charles (Louisiana)
- Yamanashi
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
1995
MCMXCV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh "Drochaid an Eilean Sgitheanach" eadar Caol Loch Aillse agus Caol Acain, an t-Eilean Sgitheanach a thogail.
- Bhuannaich Seamus Heaney an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Donald Pleasence, ann an Saint-Paul-de-Vence. Actair à Sasainn.
- 14 an Cèitean - Christian B. Anfinsen, ann an Randallstown. Ceimigear.
- 30 an t-Samhain - Uilleam MacMhathain, sgoilear Albannach.


text:
2006
MMVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an t-Iuchar - Chuir ceithir Bhreatannach Muisleamach bomaichean nan smàl air trèanaichean agus bus ann an Lunnainn - a marbhadh iad fhèin agus 52 neach eile.
- Chuirear Reiseamaid Rìoghail na h-Alba air bun, a tha air dheanamh leis na sean-reiseamaidean Albannach.
- Bhuannaich Orhan Pamuk an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 am Màrt - Deogracias Fonseca, ann am Florida. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 14 an Cèitean - Robert Bruce Merrifield, ann an Cresskill. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte
- 13 an t-Ògmhios - Cathal Ó hEochaidh, ann an Cionn Sáile. Fear-poileataigs agus Taoiseach à Èirinn
- 16 an Lùnasdal - Alfredo Stroessner, saighdear à Paraguaidh
- 31 an Dàmhair - P. W. Botha, ann am Wildernis. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.


text:
Aois Criost, sé chéd caoccat a seacht.
An céd-bhliadhain do Diarmait & do Blathmac, dá mhac Aodha Slaine, mic Diarmada, mic Fergusa Cerrbeoil, i righe n-Ereann.
Ceallach, mac Saráin, abb Othna Móire, d'écc.
Mo Chua, mac Lonáin, d'écc.
Dunchadh, mac Aodha Slaine, d'écc.
Aois Criost, sé chéd caoccat a h-ocht.
An dara bliadhain do Diarmait & do Blathmac.
Dioma Dubh, epscop Condere, d'ég an 6 Ianuarii.
Cummine, epscop Naondroma, d'écc.
S. Sillan, epscop Daimhinsi, d'écc an 17 Maii.
Eochaidh, mac Blaithmic, mic Aodha Slaine, d'écc.
Ailill, mac Dunchadha, mic Aodha Slaine, d'écc.
Conall Cranndamna d'écc.
Eoghan, mac Tuathalain, d'écc.
Faolan, toisech Osraighi, do mharbhadh la Laighnibh.
Aois Criost, sé chéd caoccat a naoi.
An treas bhliadhain do Diarmait & do Blatmhac.
Dainiel, epscop Cinn Garadh, d'écc an 18 Februarii.
Fionán
p.270mac Rimedha, epscop, d'écc.
Colman Glinne Da Locha d'écc an dara la do December.
Aois Criost, sé chéd seasccat.
An cethramhadh bliadhain do Diarmait & do Blathmac.
S. Laidhgend, mac Baoith, ó Cluain Ferta Mo Lua, d'ég an 12 Ianuarii.
Conaing ua Daint, abb Imlecha Iobhair, d'écc.
Iomairecc i n-Oghamain, oc Cinn Corbadain, la Muintir Diarmata, mic Aodha Sláine, .i. Onchú, mac Saráin, & Maol Miolchon, & Cathusach, mac Eimhine, for Blathmac, mac Aodha Sláine, maighen in ro marbhadh Conaing, mac Congaile, mic Aodha Slaine, & Ulltan, mac Ernaine, toisech Ciannachta, & Cenn Faoladh, mac Geirtidi, toisech Ciandachta Ardda, & Faolchu mac Maele Umha.
Maol Dúin, mac Aodha Bennáin, d'écc.
Maonach, mac Fingin, ri Mumhan, d'écc.
Mael Dúin, mac Furadhrain, toisech Durlais, d'écc.
Maol Fuatoigh, mac Ernaine, toisech Ciandachta, do mharbhadh.
S. Tomene, mac Ronáin, epscop Arda Macha, d'écc.
Aois Criost, sé chéd sesccat a h-aon.
An cáicceadh bliadhain do Diarmait & Blathmac.
S. Cummine Foda, mac Fiachna, epscop Cluana Ferta
p.272Brenoinn, d'écc in dara la dég do Nouember. Colman ua Cluasaigh, oide Cummine, ro raidh na roinn-si:
- Ni beir Luimnech for a druim
desil Muimhnech i l-Leth Cuinn,
Marbhan in noi ba fiú do
do Cummine mac Fiachno.
- Ma do teighedh neach dar muir
seiseadh h-i suidhe n-Grigair,
Madh a h-Eri ní buí dó
inge Cumine Fodo.
- Mo cumha-sa iar c-Cumine
on lo ro foilgedh a árc,
Coi mocuil nis n-ingairedh
dord gaill iar n-derach a bárc.
S. Colmán ua Cluasaigh d'écc.
S. Saran ua Criotain d'écc.
Aois Criost, sé chéd sesccat a dó.
An seiseadh bliadhain do Diarmait & do Blathmac.
Segan mac h-uí Cuinn, abb Bendchair.
Tu Enócc, mac Fiontain, abb Ferna.
Indercaigh epscop
Dimma epscop.
Guaire (.i. Aidhne) mac Colmain, rí Connacht d'écc. Rob ionann mathair do Guaire & do Caimmine Insi Celtra, amhail as-berar:
- Cumman, inghen Dallbronaigh
mathair Caimmín is Guaire
Moirseiser ar seachtmoghat
ass edh ro genair uaithe.
p.274
Conall & Colccu, dá mac Domhnaill, mic Aodha, mic Ainmirech, do mharbhadh la Ceirrcend.
Aois Criost, sé chéd seasccat a trí.
An seachtmhadh bliadhain do Diarmait & do Blathmach.
Baotan mac ua Corbmaic, abb Cluana Mic Nóis, d'écc. Do Conmaicnibh Mara a chenel.
Comdhán maccu Theanne.
Berach, ab Bendchair.
Cernach Sotal, mac Diarmatta, mic Aodha Sláine, d'écc (imaille ris an n-druing remhrá do mortladh tuargaibh i n-Erinn h-i Kallainn August na bliadhna-sa h-i Muigh Iotha, h-i Fothartaibh.
Aois Criost, sé chéd seasccat a cethair.
Mortladh adhbhal do bheith in n-Erinn in bhliadhain-si da n-goirthí an Buidhe Connaill, & ro écsat in drong-so do
p.276naomhaibh Ereann di, S. Feichin, abb Fobhair, 14 Februarii, S. Ronan mac Beroigh, S. Aileran ind egna, S. Cronan mac Silne, S. Manchan Lethe, S. Ultan mac h-ui Cunga, abb Cluana h-Ioraird, S. Colman Cas, abb Cluana Mic Nóis, & Cummine abb Cluana Mic Nois.
Iar m-beith ocht m-bliadhna i righe n-Ereann do Diarmait & Blathmac, dá mac Aodha Sláine, at-bathatar don mortladh cétna.
Ro tathaimhset beos Maol Bresail, mac Maeili Dúin, & Cu Cen Mathair, rí Mumhan. Aongus Uladh. At-bailset iliomat d'ecclais & do tuaith i n-Erinn don mortlaidh h-isin cenmotat-sidhe.
Dithgréin an treas la do Maii.
Aois Criost, sé chéd sesccat a cúicc.
An céid-bhliadhain do Seachnusach, mac Blathmaic. h-i righe n-Ereann.
Baeithin, abb Bendchair, d'écc.
Ailill Fland Eassa, mac Domhnaill, mic Aodha, mic Ainmirech, d'écc.
Maol Caoich, mac Scandail, toisech Cruithne do Shliocht Ir, d'écc.
Eochaidh Iarlaithe, ri
p.278Cruithne beos d'écc.
Maol Dúin, mac Scandail, toisech Ceneoil Coirbre, d'écc.
Duibh Indrecht, mac Dunchadha, toisech h-Ua m-Briuin, d'écc.
Ceallach, mac Guaire, d'écc.
Cath Feirtsi etir Ulta & Cruithne, du in ro marbhadh Cathusach, mac Laircine.
Faolan, mac Colmain, rí Laighen, d'écc.
Aois Criost, sé chéd seasccat a sé.
An dara bliadhain do Seachnusach.
Mortlaidh mór isin m-bliadhain-si, dia ro eccsat cethrar abbadh h-i m-Bendchair Uladh, Berach, Cummine, Colum, & Aodhán a n-anmanda.
Cath Aine etir Aradha & Ui Fidhgente dú in ro marbhadh Eoghan mac Crundmail.
Bran Fionn, mac Maoile Ochtraicch, toiseach na n-Déisi Mumhan, do mharbhadh.
Blathmac, mac Maoil Cobha, ri Uladh, d'ég.


text:
Àrd Laoigh
'S e baile ann an Earra-Ghaidheal agus Bòd a tha ann a Àrd Laoigh (Beurla: Ardlui). Tha am baile suidhichte aig ceann Loch Laomainn air a' mhòr-rathaid A82 eadar a' Chrìon Làraich agus Glaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 18′ 0″ Tuath agus 4° 43′ 0″ Iar.
Tha Slighe na Gàidhealtachd an Iar, frith-rathad astair eadar Glaschu agus A' Ghearastan, a' dol tron bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-choiseachd gus an oidhche a chosg an sin. Tha stèisean aige, Stèisean Àrd Laoigh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 319 153


text:
Kl.
Catraoinedh re Ceallachan Caisil for Cinnedigh mac Lorcain i Muig Duine ubi multi ceciderunt.
Flaithbertach mac Imanain ri Caisil quieuit.
Guaire mac Mailacain sagart Cluana quieuit.
Orgain Ata Cliath do Congaluch mac Maoilmithidh co fferaib Breg et Braen mac Mailmorda {MS folio 199rb (300b)} go Laignibh dú a ttorcrattur cetra ced do Gallaibh ag gabáil an duine gur loisccsit é & co rugsat as a seoda et a maíne & a brata.
Conn mac Donnchadha rigdamna Temrach do marbad d'feraibh Fernmaighe .i. a ech dia guin.
Donnchadh mac Flainn meic Maoilecláinn ri Erenn post annos .xxu. in regno moritur. Congalach mac Maoilmithidh regnat.
Kl.
Gaill Locha Echach do marbadh imon righ imm breisi la Domnall mac Muircertaigh Ui Néll.
Oengus mac Donnchadha meic Flainn rí Mide moritur.
Dia colamain tentidhe d'faigsin sectmain ria Samain gur soillsigsit an bith uile.
Géll Connacht la Congalach mac Maoilmithidh.
Kl.
Aimergin mac Cinaeda ri h. fFoilge moritur.
Domnall mac Maoilmuaidh rí Luigne Connacht o mac Uathmurain meic Dobailen & ó Corco Fhirtri.
Kl.
Catraoinedh re Donnchadh mac Ceallaigh rí Osraighe for Laignib {MS folio 199va (301a)} Mailmorda dú a ttorcair Bráon mac Maoilmorda ri Laigen cum multis et Ceallach mac Cinaodha rí h. cCinnsealaigh.
Annus mirabilium id est a ttarla an duillenn do nimh et a ttudchaidh an cele Dé don fairrge andes do procept do Gaoidelaibh.
p.180
Kl.
Blacaire h. Imair rí Normandorum do marbadh tre celg go ndaoinibh imdhaibh .i. mile la Conglach mac Maoilmithidh.
Ainmire h. Catlain d'Ui Mac Uais Midhe princeps Cluana M Nois quieuit.
Gormflaith ingen Flainn meic Maoilechlainn in penitentia extensa obiit.
Creach lasna Gallaibh dar Druim Raithe gur loisgsid an derthech & decnephar ar secht .xx. ann.


text:
Crìsdean Whyte
'S e bàrd Albannach, sgrìobhadair nobhailean, eadar-theangair agus neach-sgrùdaidh litreacheil a th' ann an Crìsdean Whyte (Beurla: Christopher Whyte).
Susbaint
Sgeul-beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann an 1952 ann an Glaschu, agus rinn e ceum aig Colaiste Naoimh Aloysius, agus as dèidh sin, aig Oilthigh Chambridge. Fad iomadh bhliadhna, dh'fhuirich e anns an Eadailt far an robh e a' teagasg aig Oilthigh an Roimh.[1] Thill e do dh'Alba ann an 1985 gus Litreachas na h-Alba a theagaisg aig Oilthigh Ghlaschu (1990 gu 2005.) Bhon àm sin, tha e air fuireach ann am Budapest, is ag obair mar sgrìobhadair làn-thìde.
An toiseach, dh'fhoillsich Crìsdean eadar-theangaichean bhàrdachd ùir don Ghàidhlig, a' gabhail a-steach bàrdachd le Pier Paolo Pasolini (ciad foillseachadh ann an 1990), Konstantinos Kavafis, Yannis Ritsos neo Anna Akhmatova. Às dèidh sin, dh'fhoillsich e trì cruinneachaidhean de bhàrdachd aige fhèin sa Ghàidhlig: Uirsgeul (1991), An Tràth Duilich (2002) agus An Daolag Shìonach. Tha An Daolag Shìonach a' gabhail a-steach dàintean a sgrìobh e eadar 1987 agus 1999, nach deach a chruinneachadh thuige seo, còmhla ri dàintean ùra a sgrìobh e eadar 2004 agus 2007. Aig an aon àm thòisich e rosg a sgrìobhadh anns a' Bheurla agus tha e air foillseachadh ceithir nobhailichean, Euphemia MacFarrigle and the Laughing Virgin (1995), The Warlock of Strathearn (1997), The Gay Decameron (1998) agus The Cloud Machinery (2000). Tha Crìsdean air cruinneachadh leabhraichean de Bhàrdachd ùir is air sgrìobhadh iomadh artaigilean sgrùdaidh is aistidhean.
Clàr-Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Uirsgeul. Glaschu: Gairm, 1991.
- Dealbh Athar. Dublin: Coiscéim, 2009.
- Bho Leabhar-latha Maria Malibran / From the Diary of Maria Malibran. Stornoway: Acair, 2009.
- An Tràth Duilich (2002)
- An Daolag Shìonach (2013) Mìchel Byrne (deas). Clò Ghille Mhoire ISBN: 9780903204248 (le aiste ghoirid bho Niall O'Gallagher mu bhàrdachd Whyte aig deireadh an leabhair)
Rosg sa Bheurla[deasaich | deasaich an tùs]
- Euphemia MacFarrigle and the Laughing Virgin (1995)
- The Warlock of Strathearn (1997)
- The Gay Decameron (1998)
- The Cloud Machinery (2000)
Aistean[deasaich | deasaich an tùs]
- [gun tiotal] ann an Unstated: Writers on Scottish Indepedence deas. le Scott HamesWord Power Books, 2012, dd.193-8.
Obair sgoilearachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Modern Scottish Poetry. Dùn Èideann: Edinburgh University Press, 2004.
Mar neach-deasachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- An Aghaidh na Sìorraidheachd: Ochdnar bhard Gàidhlig / In the Face of Eternity: Eight Gaelic poets. Edinburgh: Polygon, 1991.
- Somhairle MacGill-Eain. Dàin do Eimhir / Poems to Eimhir. Glaschu: Association for Scottish Literary Studies, 2002.
- Somhairle MacGill-Eain. An Cuilithionn 1939: The Cuillin 1939 & Unpublished Poems. Glasgow: Association of Scottish Literary Studies, 2011.
- Somhairle MacGill-Eain. Caoir Gheal Leumraich / White Leaping Flame: Collected Poems in Gaelic with English Translations. Deas. le Christopher Whyte is Emma Dymock. Edinburgh: Polygon, 2011.


text:
Uàrd dùinte aig Ospadal an Rathaig Mhòir
- 5 An Dùbhlachd 2012
Tha uàrd aig Ospadal an Rathaig Mhòir ann an Inbhir Nis dùinte do dh'euslaintich ùra agus luchd-tadhail, agus tinneas dìobhairt a' Gheamhraidh air sgapadh.
'S e seo an dàrna turas thairis air na seachdainnean mu dheireadh a tha an galair air a bhith anns an ospadal.
Thuirt NHS na Gàidhealtachd gun do cho-dhùin iad uàrd 3A a dhùnadh ri linn 's gun robh còignear euslainteach leis a' bhuinnich agus a' cur a-mach.
Dhearbh deuchainnean gun robh iad a' fulang le noro-bhìoras. Tha triùir aca fhathast tinn.
Sgap noro-bhìoras anns an ospadal mar thà anns an Damhair agus chaidh uàrd a dhùnadh an uair sin.
Tha e an dèidh a bhith ann an ospadalan eile air a' Ghàidhealtachd cuideachd.
Tha noro-bhìoras an-dràsta anns a' choimhearsnachd agus tha dùil gur e cuideigin a thug a-steach a dh'Ospadal an Rathaig Mhòir e.
A thilleadh air uàrd 3A a dhùnadh, tha Bòrd na Slàinte ag iarraidh air daoine a th' air a bhith leis a' bhuinnich no a' cur a-mach fuireach air falbh bhon ospadal gu dà là às dèidh dhaibh faighinn seachad air.


text:
Glenachulish 45 bliadhna de dh'aois
- 8 An Lùnasdal 2013
Tha muinntir Ghlinn Eilge a' comharrachadh gu bheil am bàt-aiseig a tha a' ruith eadar an sgìre agus an t-Eilean Sgitheanach 45 bliadhna de dh'aois.
Chaidh an MV Glenachulish a thogail anns an t-Sròin ann an Siorrachd Àir, leis a' chompanaidh Ailsa Shibpuilding.
'S i an-diugh an aon bhàta de a seòrsa a th' air fhàgail san t-Saoghal, agus i a' giùlain charbadan air clàr-tionndaidh a th' air obrachadh le làimh, seach le uidheamachd.
Chaidh a h-ainmeachadh às dèidh Ghlinn a' Chaolais, faisg air Caolas 'ic Phàdraig ann an ceann a tuath Earra-Ghàidheal, far an robh i ag obair an toiseach gus an deach drochaid a thilgeil thar a' chaolais ann an 1975.
Chaidh i an uair sin a bhith na bàta faochaidh air aiseagan a' Chorrain, Cheasaig, agus Chaolas Chumhann. Tha drochaidean a-nis tarsainn an dà chaolais mu dheireadh.
Tha i air a bhith ag obari thar Chaoil Reatha bho 1982, agus i a' ruith eadar àm na Càisge agus an Dàmhair.
'S e Caol Reatha an slighe àiseig as sine a th' ann eadar Tìr Mòr agus an t-Eilean Sgitheanach.
Thòisich an t-aiseag air càraichean a ghiùlain thar a' chaoil ann an 1934.
Tha i air a bhith ga ruith leis a' chompanaidh choimhearsnachd Skye Ferry bho 2007, às dèidh mar a leig am fear a bha ga ruith roimhe, Ruairidh MacLeòid, dheth a dhreuchd.
San Fhaoilleach 2012, nuair a chaidh seach-rathad an t-Sròim air taobh siar Rois a dhùnadh le maoim-slèibhe, chaidh an Glenachulish a chur ann gus an seann aiseag thar a' Chaolais Charrannaich a ruith a-rithist, gus am faigheadh trafaig seachad air a' bhacadh.


text:
Stèidhich Oilthigh Ghlaschu an sgeama seo o chionn trì bliadhna gus àite-còmhnaidh a chruthachadh far am b’ urrainn do dh’oileanaich Ghàidhlig a chleachdadh air làrach an Oilthigh mar chànan nàdarra is làitheil. Gach bliadhna tha buidheann eadar-dhealaichte a’ fuireach ann an Taigh na Gàidhlig agus a’ cur tachartasan air dòigh gus a’ chànan a bhrosnachadh am measg muinntir an Oilthighe.
’S e sgeama le prìomhachas air a’ chànan fhèin a th’ ann agus mar sin feumaidh oileanaich a bhith fileanta gus a bhith na phàirt dheth. Chan eil seo ri ràdh gu feum Gàidhlig a bhith aig na h-oileanaich bho thùs ge-tà. Faodaidh luchd-ionnsachaidh pàirt a ghabhail san sgeama cuideachd cho fad ’s a tha sgilean conaltraidh iomchaidh aca. Gu ruige seo tha measgachadh de luchd-ionnsachaidh agus daoine le Gàidhlig bho thùs air a bhith a’ fuireach ann an Taigh na Gàidhlig a h-uile bliadhna bhon a thòisich an sgeama. Thèid màl nan oileanach ìsleachadh leis gu bheil iad a’ cuideachadh le tachartasan tron bhliadhna.
Tha sinn an sàs ann an tòrr tachartasan am bliadhna eadar pod-chraolaidhean agus tachartasan sòisealta. Cùmaibh sùil oirnn air loidhne gus barrachd fios fhaighinn mur deidhinn. Nach lean sibh sinn air Twitter is nach dèan sibh càirdeas ruinn air Facebook?


text:
Fine Gael
'S e pàrtaidh ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann am Fine Gael.
Eachdraidh agus Feallsanachd[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am pàrtaidh air stèidheachadh leis an Seanaireal Eoin Duffy, de Oglach na h-Èireann (Arm Saor-stàit na h-Èireann), as deidh esan air crìochnachadh túras-rothaire Eòrpa aig deireadh na 1920an. Bha Pàrtaidhean Faiseaich a' nochdadh air feadh Eòrpa aig an ám agus bha ìomhaigh dearbhach de tìr-graidh adhartach aig an gluasad. Stèidhich Duffy Eagaireachd de Fir nan Leine Gorma, mac-shamhla de na dubh-leintaich aig Mussolini. Is ann as an eagaireachd sin a chaidh stèidhicheadh air Fine Gael (Sloighne nan Gaidheal). Tha fèin-dearbhadh cinnidh soillear an ainm a' Phartaidh chun latha an diugh.
Tuigsear, gu tanaig Fine Gael a bhi dlùth-cheangailte le na daoine a dh'aontach leis an "Treataidh" de 1921, agus a bha air taobh na Saor-Stait (An aghaidh na Poblanaich, a chaidh fo cheannardas Éamon de Valera) rè an cogadh sìobhalta de 1921-22.
Coltach ri Fianna Fáil (Feachd na Fàil), am pàrtaidh Poblanach a stèidhich De Valera, tha freumhan Fine Gael ann an Sinn Féin, cha mhòr nach do choisinn gach cathair Eireannach 's an taghadh coitcheann de 1919. Tha e cudthromach ri aithneachadh gun do sheas am Pàrtaidh Làbarach, pàrtaidh Seamus O Connghaile, ris an taobh airson an taghadh coitcheann de 1919, taghadh a bha an suil na h-Èireannaich na de facto referendum air neo-eisimileas.
Anns an latha an diugh, is e pàrtaidh Deamocratach den mheadhan-dheas a tha anns an Fine Gael.


text:
Seumas II Alba
Coltach ri iomadach fear (agus tè) dhe na rìghrean Stiùbhartach, ghairmeadh rìgh dheth Seumas II na naoidhean (chaidh athair Seumas I a mhurt le uaislean an-riaghlaidh), agus cha do dh'fhàg e ach naoidhean às a dhèidh.
Chaidh a mharbhadh, gun e ach 29 bliadhna a dh'aois, aig sèiste Caisteal Rosbrog (a bha an sealbh Shasainn aig an àm) ann an 1460, nuair a sprèidh fear dhe na gunnaichean-mòra, air an robh e cho measail, ri thaobh.
Chithear fhathast craobh a' fàs, a chaidh a chur airson an dearbh àite a chomharrachadh; tha a' chraobh seo a-nis air fearann Caisteal Floors, Siorrachd Rosbrog.


text:
¶3] 'N Airmein Bec cetamus, fo chis do Magnus fil si. Tír isidhe co n-imat cathrach & maine n-anaithnidi fria creic & cundradh. Glaisia is cathair oirechais di & ar muir ata si. Tursie .i. proibhinnsi fuil innti, tír shléibtidhi isidhe, & do Macumetus adhruid. Eich amra leo & imat sida.
¶4] 'N Airmein Mhor immorro, tir forlethan isidhe. Fo mhamus Magnus fuil si. Imut cathrach & maine leo. Da chathair oirdnidi le, Agiron & Baririm a n-anmunna, & isin tirsin ata slíab
p.248Armenia. Is air-side ro airis in áirc iar ternam o dhilinn.
¶5] Is fria toebh-sidhe ata proibinnsi Soranorum, & sruth ola for teibirsin innsidhe, do gres dia lintar longa & barcu na cenntur foicsi {MS folio 79a2} & nemhfoicsi, & fuath aiquile ar gualuinn cach ae dib ar n-a tusmedh. Do Ísa adhrait. Fil manister isin crich sin & loch fria taeb. Sruth Eofruis ac teibirsin a pardhus inn. imat eiscc o init co caisc inn, & gan a bheith ní is síre.
¶6] Fil crich n-aili innti, rigi Musul iside, & do Macametus adrait. Fil cathair oirdnidi innte. Baldasi a h-ainm. Airdri na Sairrisinech as ri fuirri-seic, Calipus a h-ainm. Imat oir & maine lais, or ní h-ál dó laeich naid curaid fora inchaibh.
¶7] Luidh Alan .i. rí na Tartraidhi, do irghabhail a chathrach fair a nirt catha. Bai tor dithoghlaidi lais 'arna linadh d'or & do mhainibh. Gabhthar Calipus guna thor & cona chathair, ár ni rabutar laeich oca imdhiten. Gia thucais anoir & airmidin don or, ol Balan, ni fhil anoir na airmidin aigi fort aníu. Cóic la cona n-oidhchibh do Chalipus gin digh gin bíadh, cu ro mhoidh a craidhi 'na clíab do cumaidh & doilghius a oir & a mhaine.
¶8] Fil cathair n-aili isin crích sin, Taurisius a h-ainm, co n-imut leag m-buadha & etach siregda. Bai sliabh urard frisin cathraigh sin & sliab don taeb anaill. Gu cualatar na h-Iudaidi laithi n-aen amal adeir in soiscél diadha: Si abueritis fidem ut granum sinapis dicetis huic monti transi et transibit, et nichil inposibile erit uobis .i. dia m-beth airet in graine musdaird do sheirc Ísa lat do thogluaisfea in sliabh ar in slíabh araill diamad
p.250ail dhuit. Is faid guach in t-Issa dia n-adharthai, ol na geinti, & as briathra goo lais, ár dia cuinghedh sibh for an sliabh ucut togluasacht for an sliabh aile ni dingnad foraibh itir. Tiaghuit na Cristaidi for aenchai & guidit in t-aen n-Dia uman sliab do claechlod. A Ísa, oul siat, ná leic Idhuil & aincreitmhigh diar bh-forrach-ne! Adre(ith) in sliabh in tan sin for an {MS folio 79b1} sliabh n-aill a freacnarcus na slógh, & airisis air coidhche, & ro gabsat araild do na gentib baisded lasin mirbuil sin.
¶9] Cricha na Persida immorro, don teinid adrait. Crich forlethan isidhe cu n-ocht righuib fuirri. Eich amhra le, dá cét punt for cach n-eoch.
¶10] Cricha Camandi, ubla & toirthi parrdhais no melit. Daimh gheala gu cluim foda leo. Reithidha leo meidithir fria h-asal cech ae dib. Tír n-aili fria h-or gu righ fuirri. Do bereat lá amhainsi & tuaichle dorcha for dreich n-gréine amal budh adhaigh.3 Lecit sírthi fo cricha na Camandi & in lamh ag aroili dhibh, x. míli a slogh. Toglait a n-dinna & a n-duinti & marbhuit a sin, & do niat gialla da n-ócaib. & at-connuic Marcus fesin in dishoillsi sin 'na timthocht & no rig for luas a tor dithoghluidhi dia anacal fuirri. Fri re secht la airisis in ciaich sin.
¶11] Timocauim immorro tir forlethan isidhe co n-imat duinti & cathrach. Fonn cáin le gin puinn toirthe. Uisceda serbha le. Crann gréne ina tuaiscert, crand direch eside co remhe dermhair. Adbul a fhod. Duille geal for leth de cu lethi ingantaigh, duille uaine for in leth n-aill. Ní thurcaibh crand tria uir cét míle fria taebhaibh.
¶12] Cricha Mulete do Macumetus adrait. Fil ri fuirre,
p.252Aloadam a ainm. Do ronta palas rigda lais a n-glind dithoghlaidi for sliabh urard, co neim n-oir fair co n-griananuibh solusta lais, cu lubghortaibh lesaighthe, cu tobraibh solusda fria thaeb, amal bud toil la menmanraid gach aein laeich, & ingenrad imdha leo. cluicheda & clesa imda leo. As aire do ronta sin leo. Macametus dia chantain friu amail bethi abhus beithi thall am righi-siu iar m-blaisecht bhais. Conid airi sin rochaitdis a b-fleadha & a b-fuireca, & ba calma i cathaib iat-som, ár ní raibhi omhun báis forru, uair ba derb leo beth iar n-ec amlaid sin. Parrthus talmhaidi do Macametus do berta for an n-istadh sin, & do ronad tor dithoghlaidi fora bheol gin t-sligid ind acht treimit. No berthe oig na criche leo ind {MS folio 79b2}, & no berthe a n-daethain fledh & fuirec dhoibh, co tuitedh a suan forro do nertad a n-anma do Macametus, & ro chanad a bh-fhis friu: Fón b-fleadhughadh út do ronabair abhus forbia mu fhleadh-ssa tall daibh.
¶13] O 't-clos do Alan .i. do righ na Tartraidhi, in saeibhdliged sin ara roibi Aloadam, do ronad sloigheadh lais & ro mharbh é cona righuib & taisechaibh, & do chuir a chathair dar cenn conar' fhacoibh cloch for cloich di.
¶14] Bassia immorro, tír iside co nert gréne fuirri. Daim dubha lé. Do Macumetus adrait. Toghairmit na demna aierdha dia n-imacallaim le draidhecht & tuaichlecht, & do berat dorcha for dreich gréne. Feoil & righle, no-s-toimlit. Imat torc & muc n-alltaighi leo cu treagduid a conu & a cuanarta don fhinna ghoisidech fuil for dromunnnibh & toebuibh dhoibh, & ni umlaigit do righ for bith. Filet dithreabaig a mainistribh & a sepelaib a m-bennuibh sliabh ac troscud & ac idbuirt do Macametus co n-anoir & airmhitin moir ocna maithibh uccut forro.
¶15] Fil sliabh urard isin crich sin, & glenn aluinn fria a
p.254ucht. Airdithir do shleibhtib in betha, imut caerach & reithed isin glind sin, se basa a lethi gacha h-adhairce da m-bi for na reithidib sin, co n-denta miasa & soithigi dhibh dia tomhailte proinn & fledha & gur dhin dia n-aeghairibh for a tighi & aitrebhu for snechta & derdan. & ní lamhat eonu na fiadhmhilu cena beth for an sliab sin la fuacht & adhuath, & gia adaighthe tendte fair ni berbhtha biadh leo la tormach fuacda.
¶16] Sermacam immorro cathair oirdnidi isidhe la mac Maghnus Cam. Do Macumetus adrait. Ro batar ili Crisdaidi isin cathraig sin. Atbath in ri. Ro bui líc marmuir foa n-adhnaicthe na gennte a cnuc urard allamuigh frisin cathraig, & ro h-adhnachta in ri foithi. Gabais a mac rigi dia eis. Sigotan a ainm, & ro creid do Choimdhidh na n-dul, & ro ghabh baisded na h-eclasi noime, & ba doirb la gentiu sin.
¶17] Conudh e airec menman fo-ruair Sigotan laa n-aen, sépel airmhitnech do thurcbáil isin cathraig a n-anoir Eoin Baistid. No berthea cuigi anis dech fo-ruair do shaeruibh faicsi & nemhfhaicsi, & ro forcaill forro diciunn a saeirsi & a n-ealadan do chaithimh fris. Ro iarrsat a shaeir-siumh an ail dímhor {MS folio 80a1} fo ro h-adhnachta a athair, & sin na n-Iudhaidhe do thoghluasacht cusin du a m-batar. Dobeir-siumh sin daibh. Ba galar lasna gentiu sin, acht ni ro leic4 omun in righ dhoibh cron fair. Cidh fil ann tra, acht ro turcbhadh in obair sin la h-ealadain ingantaigh, amail budh toil la menmain gach aein. Columhain marmair fo a lar dia h-imarchar cu saine gacha gresa fair ro bhatar diblinaib for an lig remhraidti.
¶18] Atbath in ri fo cétoir & gabais a mac righi dia eis, & ni ro an for lurg a athar, acht ro adhair do Macametus. O 't-clos do na geinntib in rí do adhrad do Macametus cuingit forna Cristaidib in ail fó ro h-adhnachtta a sin. Na to itir, ol na
p.256Cristaidi, no thoitfed eclais Eoin dia cuirthe togluasacht for an lig sin. Maith, ol na geinnte. Ro sia maine imdha duib fuirri, ol na Cristaidi. Líg as díth duin, ol na geinnti, & ni máine. Do nertuigh in ri lasna geinti, & do bered fuirmeadh forsin cloich, gu rucsat for culai h-i. Aitchit na Cristaidi Eoin & Ísa ar n-a faicsin sin. Airisius didiu an eclais amail as deach bui riam, co bh-fuil teora traiged uas talmain aniu, & biaidh co forcenn m-bratha.
¶19] Pein immorro, tír forlethan isidhe co n-imat cathrach. Uidhe .u. laithi fora fot. Dia n-dechadh nech dibh for sét no siubal, da m-bia .xx. la gin toidhecht for cula, foifidh a sheitic la fer n-aili. Uisceda serbha le. Sruth fora fedh co n-imat cloch m-buadh(a), iaspideis & calsidonia a n-anmunna.
¶20] Lop didiu cathair oirdnidi isidhe for bel fhasaigh dhimhoir. Imat gacha maine allamuich di, conid airi sin is port airisim da gach aen fria creic & cundrad & maine hi. Do Macametus adhruit. Camhaill & asail berar fa lointibh la gach n-aen dia teit for an fasach sin. Uisceda serba fair. Magha gainmhidi & sléibti uiscide for an conuir. Uidhi bliadne fora fot. Uidhi .xxx. la fora leithet, gin fhiadhmhila, gin innile. Ticit na demnu dh' acallaim na n-daine for an conair. Dia bh-fhaghat nech dhibh a n-uathad o a fhedhain goirit h-e 'na ainm fein & 'na shlonnadh & leanaidh na demna, ár ni fhidir nach dia aes cumtha iat, & ni thic for cula tria bithu. Seindit na demna cruiti & timmpana dia cur 'na suan cum aimsighti forro.
¶21] {MS folio 80a2}Iar bh-facbhail na n-dithrub sin do gabar crich forlethan, & cathair oirdnidi innti co n-imat gacha maine. Do Macametus adrait. & do nither oirisium cian innti, iar scis in
p.258fhasaigh ucut, og creicc & cunnrad. Sasion a h-ainm. Dá tuismighter mac do neoch innti berar da idbairt do na déeib, & reithe maraen fris, & berar for cula araen in naidhe & in rethe, & do berar comaltus bliadna forro, & berur co h-altoir na h-idbarta diblinaibh, & fonaither in rethe, & do berar dia thomhailt do ghaeltuibh & cairdib na naidhiun co n-airmhitin n-dermhair dona deeibh, & cuirter a chnama for taiscidh 'na n-inargaibh.
¶22] Gach marbh lasin cathraig-sin no-cuirthe a n-eilitrum n-ordhai co n-étaigib sida & sirecdha for slis a righthoighi, co n-anair dermair fair gach n- oidhchi do bhiudh & dhigh, & gach ní no thoimhledh fecht riam, ár ni h-adnaicter nech isin cathraig sin cu laithi a thuismeadha. Conadh aire sin ro cuirthi luibhi & balsamum uaisli fria thimthocht, gu caithdis a laeich & a inginrad & a aes cumtha a proinn maroen fris amail budh beo, & no loiscthe a corp iar toidhecht in laithi sin cu fleadachus & airmitin n-dermhair do na déibh.
¶23] Fil cathair n-aili uidhi dha la [...]allamuigh don cathraig sin. Do Macametus non adhrunn. Camul a h-ainm. Dia ticed áighi no echtarcrich di [...]taisdiul indinn no indun di co [...]roich. 'Arna faicsin don laech nó don taisech bhis fair adre amach dar beolu in duin & no berur a shetig dia shaighid. Dena dho so, ol se, amhuil budh mhisi no anfadh isin dunad, & cuirid eipistil scribhtha forsin comlaid, & triallaid fein for set, & faíidh in ben lasin n-aighidh. Gach is dech do biudh & étgud in duin atnaigh fora chomus. Dercaidh in laech gach laithi forsin comlaid dia fhis in trialfad in t-áighi for set, ar issed ba bes, in eipisdil do thocbáil dia triallad, & dia bh-faiceadh ni thicfad tria bithu.
¶24] Faidhis Magnus Cam fecht n-aill techta co n-eipistil leo don cathraig sin, & issed bui innti: Forchongraim foruibh, ol se, clódh for cula on {MS folio 80b1} t-saeibhdliged fora taithe, ór is a h-imut taeb as dochar h-e, ár ni deimhin la nech acaibh in lais
p.260in t-oighre facbais dia eis, & is dith ar bur seotuibh & ar bhar mainibh a tabairt for breith & comus áighedh & echtarcrich.
¶25] Faidit-sium techta for cula co Magnus la feirg & lonnus co n-eipistlib leo, & issed bui innta: A Magnus Cam, ol siat, aitchimit fort for dheirc & troighi gin ar clodh for cula do dliged ar sen, ar dia n-dernta do benfad in talam a thoirthi foirn, & masa dhith oir nó ilmaine n-anaitinte fil fort do ghebha gin chumca friut. Foemuis Magnus doibh oirisium for dliged a sen.
¶26] Iar cur chuil frisin crich sin, fo-s-gebha fasach fodai, uidhi sé la n-dec essium. Sing singcalas don taeb araill de. Crich forlethan isidhe. Fil sliabh urard isin crich sin & salmandair fair. Bethaduigh becca iad-som. Fo gniat snáth do thusmhedh forsin talmain a n-inaduib inglana, & no timaircthe la h-oes na criche, & no berthea dia nighi cu srothaibh & topraibh, & no brisdtea i leastraibh & i soithigibh prais. No adaighthea tendte leo dia cur fora lar, & geal do thiced don gris iar loscud a inglain. Do gnithea eduighi de asa h-aitli, & ba uasal airmhitnech som, & in tan no gabhad sal no dorcatu h-e for an n-gris no cuirthe dia glanad, & glan no thiced di.
¶27] Cricha Cambu immorro crich fhairsing forlethan isidhe. Campision is cathair oirechuis di. Do Macametus adrait acht uathad Cristaidi lé. At fisid siumh a rímh rend & retland. .L. ainder la cech n-aen dibh, claeclother cele la gach n-aindir mad doim h-e. Ni bhi rímh mis na raithi leo, acht ainm forleth for cech laithi don bliadain. Coic laithi airmhidnecha leo gin anmunna gin fhiadhmhila do mharbhud, cin tomhailt feola leo, gin t-saethar, gin obair. Ni bhi col fria seitic doib, acht siur nó mathair. Ro airis didiu Marcus bliadain isin cathraig sin.
p.262
¶28] Caracorum immorro cathair oirechuis isidhe do Thartraidibh fecht riam, ar is aisdi a m-bunadus. Ni raibhi rí dhib fein forro, acht iat fo chis & chanachus do Prespiter Seon. .i. do rig na h-India, & ro bui ainm aile fair .i. Unc-Cam. Cidh fil ann acht ro fhás cinedh na Tartairedh a Caracorum, cur'ba línmar a laeich & a taisigh, cu m-bai oman a n-imairec for na cenntaruibh ciana & faicsi. Ba lan dia n-omhun Prespiter Seon oc faircse na Tartraidhi an t-imut curad sin. Asbert friu: Scailid, ol se, a n-ile cricha ciana & foicsi, ar ni chumuing la Caracorum bar congbail. Ro batar fasaighe foda 'mon cathraig in tan sin gin duinti, gin istada leo. Conad h-i comairli ro craitea la maithibh na Tartraidhi triall for in fasach ucut dia aitreabhad. Do ronsat amlaid.
¶29] Bui laech amra in tan sin d'uaislib na Tartraidech, & ro h-oirdned i righi leo h-e, ár ni raibhi rí forro fecht riam. Simisis a ainm. Airisit for na droibhelaib & for na dithrubaib sin gin nert rig for bith forro. Gach nech dia chru bui sechnón in domuin ro thimaircset co h-airm i m-bui Simisis. Bá amra in ri eisidhe. No beredh a dhliged da gach aen. Cidh fil ann acht ro umlaigset .uii. righ dho la h-omun a imairec, ar ni lamhtha slad na sarugud for dhun na cathair dia tabradh umla dheonuch dhó.
¶30] Faidis Prespiter Seon nech do chuinghidh in chisa Innecda fair. Diultaidh fris, ár ni bui omun righ fair. Clódhait na techta for cula & airisidh Sisim ina righi budésin. & faidhis techta laa n-aen do chuinghidh a ingine fair iar n-diultad a chisa dhó, & issed is-bert Prespiter Seon friu, is taisce do loiscfedh a ingin ana do beradh do Sisim h-i, & fo ghebha bás dochrudh ara cuingidh, ol se, & do rat dímhicin for na techta, & clodhuit for cula co Sisim & ad-fedhut do ar' chansat & ar'canad friu.
p.264
¶31] Ba lan d'feirg & londus Sisim do na h-aithiscib sin, & ro gairmit a righa & a thaisigh dia shaighid. Ised is ail damh-sa, ol se, {MS folio 81a1} ar n-dula diblinaibh for aenchaei re Preispiter Seon dia aithiu fair in dimhicin do rad fornd. Is ail dúinne amlaid, ol seat, amail bidh a h-aenghin friscartsat.
¶32] Gabhuit na sloigh chechtardha (leg. Tartardha) sin in roen for a n-agaid, cin anad, cin airisium doib, gu Magh Tandud, & faidhit teachta co righ na h-India do chuinghid chatha fair, & do berar a n-draithi dia saigid, & fiafraighid dib faitsine & celmaine in chatha nó cinnus no biath doib & do Preispiter Seon. Luidhset na druidh fora cliathaib fis, & ro thoghairmset demhna & dei aerdha na n-docum, & do berat bhoicshimhin n-dimoir leo, & ro scoiltset & do ronsat dá leth di, & do berat Preispiter Seon d'ainm for leth di & Sisim for in leth n-aill, & cuirid la draidecht & tuaichlecht di leth na simhne do comlunn fri araili, & beridh in leth fora tucsat Sisim buaidh. Triallait na draithi for cula cu Tartraidibh fá luth & ghairdechus: indar-leo is iat bid choscrach isin cath.
¶33] Preispiter Seon immorro, o 'd-clos dó cath do chuinghidh fair & slúag dí-airmhidi do toidhecht ra thaebh, ro gairmitt chuigi a righ & a thaisigh & a caruid foicsi & chiana. Cidh tra o 't-conncatar na slúaig cechtardha sin a celi ro ghabsat a n-eirred imairic & a n-idhna áigh forro, & ro seindit a sduic, & ro gairsit a caismerta catha, & gabhuit na slúaigh cechtardha oc esarcuin araili, ac scoltad mhind & sciath, cu m-ba h-ár diairmidi leo alliu & anall. Acht ata ni chena muidhis for na h-Indecdhaibh, & ro ládh a n-ar, & ro marbadh Preispiter Seon. & gabhais Sisim righe for Innecdhaibh in tan sin & for iltirib aile, & ba h-esin in cétna rí do Thartairibh.
¶34] & in sesed bliadain dia fhlaithius ro dibraicedh do shoighid h-e i cathraigh fora raibi ic forbhais, cu ro farcuibh cin anmain, & ro h-adhnacht for sliabh Alcahi.
p.266
¶35] Facbais mac di' eis, Caiter a ainm. Facbais sin mac, Satiu a ainm. Facbais sin mac, Roton a ainm. Facbais Roton mac, Mongu a ainm. Is uadha sin ro chin Cublay, & ro derrscaigh Cublay tar na .u. righuib aile, & ro derrscaig a righi tar righdacht {MS folio 81a2} Crisdaidi & Shairrisinech. In sliabh urard sin in ro adhnacht Sisim is ann ro-s-adhnachta ar ghein do righuib fora lurg. Gach nech, idir laech & taisech do gheibhdis forsin conuir ac dul dia n-adhnacul ro marbhtha leo, & issed ro canduis friu: Denaid umhla & immcoimet in righ isin bethaidh n-aili amail do ronsabair feacht riamh. & in ri déidhinach do h-adhnacht dibh, is ar da míle laech ro marbhtha dia cur lais, & ro marbsat anas dech fo-ruaradar do echraidh in righ dia cur lais.
¶36] Na Tartraighidh immorro, cinedh linmar iat-sein, ar ni bhi rim for mnaibh na ingena la nech dhib, acht in mheit as cumhuing leo do freasdul do bhiudh & etgud, acht as í in cetna ingen laa faifi fer dhibh as fortille fortha, & araill dib la druinechus & lamhdhai, & a laeich fria seilg & gaisced, & in dun for comus don t-seitigh. Scéith lethair la a laechu. Ba do sheichid buabhall 'ar n-a m-bruith iat-som. & ba dofhulaing do chath n-aile dibhracad a soighet forro, ár is air no h-ailtea iat asa m-bratuibh beca. Feoil & bainni no tomuiltea leo gin coicill fheola dam ná graighedh na chuanfart, acht no mheiltis cech feoil for bith. Ba mian leo bainni a n-groighedh & a lairthech do thochaitim: fín find no bertis fair. & no thoghl[gap: extent: a few letters]tis (leg. thadhúlltis), gacha samraid a m-bennaib slíab & a n-ochtaibh ald la a n-groighibh & indilibh. Pupla for foluamhuin uasta, a meic & a n-ingena leo, gu clodhatais for cula la toidhecht na duibhshine geimhreta & a pupla maraen friu.
¶37] Natay in dee dia n-adrait do niter. A fhuath do rindud in gach dhind i righi na Tartraigech, & fuath a mhna for a ghualainn
p.268di, & fuath a mheic ina fhrecnaircc, & fria tochaithium dhoibh no comailtea an is dech da m-biadhaib fo ghin & ghlomhar dhó & da mhnai & da mhac. & doirtid anbruithi na proinne tar beolu in duin dia blaisecht dia n-déibh adhartha, ár is derbh leo gurub e Natay fhollamnuighis nem & talmain.
¶38] Dia tesdaidi oglach cin sheitig {MS folio 81b1} a crichaib na Tartraidhi & ingen gin chéle, do nither a snaidm fri araili iar m-blaisecht bháis doibh, & is aire do níthair, dia m-beth diblinaibh a frecnairc Nataui, & do berur crodh do mháthair na h-ingine, ár ni tabhar crodh la seitigh i crichuibh na Tartruigech, & anuit a caruit-sium a n-gael & chairdius fri araili amail budh bheo no bhetis.
¶39] Ni bhi col do sheitig leo, acht máthair no siur nó ingen, cunad aire sin as línmhairi-ti a laeich, imat seitced la gach aen.
¶40] At ferdha a cathuib & at laechdha a n-airm & at cumaing la gach n-oen dibh beth .x. la for set no sluagad, cin bhiadh, gin digh, acht toirthi craebh & cru a n-each.
¶41] Dia n-derna nech cin no guim gin dliged a oidedha dhe .xxx. beim do luirg dhó nó .lx. mad cin is mo indás, nó a .x. for cét mad mo in treas fecht, nó mad cin báis lais a naei n-airet uadha & saeiri dhó.
¶42] Ragu immorro magh forlethan eisidhe. Uidhi .xl. la fora fhod. Mecrit in cinadh aitreabhus ann. Sealg no-s-toimhlit. Ní thurcaib arbhar na finemain os úir and. Is ann som ro citer polus arcticus .i. araill do retlanduibh oirismhe na firmaminti. Imud camhall & gribh & elifaintedh isna crichaib sin. Doim dhimora leo gu cluim foda, teora bossa a bh-fot gacha finna dhíbh.
p.270
¶43] Fil anmann n-aili ann, adbul a mheit. Deallrad fiadha lais. Geinter balsamum anorach uadha, muscatum a ainm. Suail nach icshlainti eisiumh. Di fhiacuil in cech dhed dó, teora bosa a bh-fhot cech ae.
¶44] Ni tescthar folt na ulcha laeich isin crich sin. Aille do mhnaibh a n-ingena. Ni ar uaisli na airmhitin fhaidit la a seitchib acht ar cruth & meit.
¶45] Ni tabhar crod la h-ingin i crichaib na Tartraidech na laeich no-s-ber crodh dia maithrechu.
¶46] Tenduc immorro crich forlethan isside, & Issu non adhrat. Do rigdacht na h-Innia {MS folio 81b2} isidhe & fo mhamus do Magnus Cam doib-siumh. O do marbad Prespiter Seon fecht riam do berat na righa for a lurg a n-ingena d'uaislibh na Tartraidech mar cleith fora bh-fích & naimdinus.
¶47] Corra dubha isin crich sin, adbul a mét. Corra n-aili leo co n-ilbrechtraid gacha datha itir uaine & derg & ghorm. Corra n-aile co neim n-oir forro. Corra aile tí dubghlas & tí derg dhibh [...]
¶48] Iar bh-facbáil na crichi sin do neoch dia eis uidhe teora lá fo gebhu cathair Siaudu for in conair, & la Cublauy .i. Magnus Cam, ro turcbadh. Palas marmair fora lar co sluaigthech rigda lais, co seomradaib solusta, co neim n-oir forro allamuigh & tall.
¶49] Fidh díthoglaidi fria h-or in duin co n-diguibh & mhúraibh aelta 'na urtimcill .u. míli déc ina timthocht. Doim & fiadha imdha lais, & in uili fiadmil arcena. Maga solusta & srotha gainmhidi forsin mh-fidh sin. Ba gnath la Cublay commorad selga forsin b-fid soin. Do ronad istada re broinn seilgi lais a n-diamhair in fheda, & ba do boicshimnibh do ronad, .u. ceme déc fod gacha sibhne, & teora bosa fora lethe, & is la reifedhuibh sídu ro snadmtha, iar n-a níamad do ór allastig & amuigh, cunach dernad doinenn na derdun díth do na don fhialluch bite for a lar.
p.272
¶50] Tri mísa don bliadain bís for an seilg sin .i. Iunius, Iulius, Augustus. Tocbait in tech-sin leo in t-ochtmad la déc do mí Auguist, co triall doibh do 'ridisi. Tecat for cula beous cu cathair Siaudu. Triallait 'sa aithli sin co sliabh urard do dhenam idburta do na déibh, macaibh, mnaibh, iunilibh. X. míle lair gheal aroen fris. Iar n-denamh na n-idburt sin no berthe bainni na lairthech n-geal sin a leastraib & a soithigib togaidi co Magnus, & no rannadh fair budhesin & forsin fuil dia ol, & ni thabhradh do chinedh n-aili na do dhaescarshlúagh. No dhoirted Magnus in baindi-sin for in raen dia blaisecht do na déibh.
¶51] Dia marbthur laech nó {MS folio 82a1} nech do dliged bais toimhlit h-e forsin idbairt-sin, & ni thoimlit diamad do shoeth no galar no dhighsedh.
¶52] Do niter la tuaichlecht & amuinsi freasdul in righ gin faircsi neich do neoch dia denumh acht na miasa & na h-escradha for foluamain fria ucht. Ised asberit-sium beous conudh iat na dei no-s-freasdlat iat & in ri, & do berbhtha immat reithe leo acunn idhbairt-sin, & do berthe in fheoil do na déibh & no doirtte in t-anbruithi forsin talmain. Indar leo is airi no beredh a torad doibh.
¶53] Fil mainister la Cublay, da míli manach le oc fresdul do na deibh & oc idbairt doibh. Filet manuigh aili isin crich sin, & drong acu ica m-bit seitceda, & araill ac congbáil a riaghla do na deibh.
p.362


text:
Cosgais a' chàbail fhathast gun mhìneachadh
- 13 An t-Samhain 2012
Thuirt Scottish Hydro Electric Transmission Eta (SHE), a' chompanaidh a tha airson càbal dealain a chur fon mhuir eadar Leòdhas agus Tìr Mòr, nach urrainn dhaibh innse aig an ìre seo carson a chosgas e a dhà uidhir ri pròiseactan eile de a leithid air feadh na Roinn Eòrpa.
Dh'innis iad aig toiseach na mìos gun cosg an càbal £700m a-nis.
Tha pròiseact faisg air an aon mheud san t-Suain a' dol a chosg leth uidhir sin.
Thuirt SHE cuideachd gum biodh càbal a' Chuain Sgìth suas ri da bhliadhna nas fhaide ga thogail.
Tha seo a gabhail a-steach 45 mile de chàbal fon mhuir a bheir leis 450 megawatt, 60 mile de chàbal air tìr eadar Achadh Dà Dhòmhnaill agus a' Mhanachainn, agus dà stèisean airson an cumhachd a chur air falbh agus a thoirt air tìr.
Ach tha proiseact a tha ag amas air dealan a chur eadar an t-Suain agus Lituàinia, le càbal 250 mile, a' toirt leis 700 megawatt agus dà stèisean, 's a thèid a chrìochnachadh an ceann trì bliadhna, a' dol a chosg beagan is £350m.
Dh'èirich prìs a' chopair an-uiridh, ach tha i a-nise a' tuiteam air ais.
Tha pròiseactan eile san Roinn Eòrpa le ceangail tòrr nas fhaide cuideachd nas saoire na pròiseact a' Chuain Sgìth.
Thuirt labhraiche do Scottish Hydro Electric nach robh càil aca ri ràdh aig an ìre seo.


text:
Fhuair sinn Sanas Naidheachd bho Taic/CNSA agus seo e:
Cathraiche TAIC ag iarraidh deasbad poblach le Ceannard Bhòrd na Gàidhlig
Tha Cathraiche TAIC, Alasdair MacMhaoirn, ag iarraidh air Ceannard Bhòrd na Gàidhlig, Iain Aonghas MacAoidh, deasbad poballach a dhèanamh air maoineachadh TAIC. Tha Bòrd na Gàidhlig airson 100% den mhaoineachadh a tha iad a’ toirt dha TAIC a thoirt air falbh, agus na buidhnean a tha a-nis fo TAIC a ghabhail thairis. Tha an co-dhùnadh air càineadh làidir fhaighinn an dà chuid bho phàrantan is eile ann an Alba fhèin, agus bho eòlaichean eadar-nàiseanta air feadh an t-saoghail. Gu ruige seo, cha tug Bòrd na Gàidhlig seachad adhbhar sam bith a th’ air cùl a’ cho-dhùnaidh aca.
Thuirt an t-Ollamh MacMhaoirn, “Gu ruige seo, cha d’ fhuair mi-fhìn no am bòrd againn mìneachadh soilleir mun cheum seo. Dh’ fheuch mi bruidhinn ris a’ Bhòrd aca leò fhèin agus chaidh mo dhiùltadh, thàinig Iain Aonghas MacAoidh dha Bòrd TAIC ach cha tug e seachad mìneachadh sam bith , dh’iarr mi orra tìde a barrachd airson gnothaichean a dhèanamh gu cothromach agus chaidh mo dhiùltadh. ‘S e ceum air ais a th’ ann, agus ceum a bhios a’ cur leasachadh na Gàidhlig ann an cunnart. Tha TAIC a’ riochdachadh phàrantan, agus gu ruige seo ‘s iad na pàrantan agus luchd-iomairt a phut leasachadh na Gàidhlig air adhart bho thùs. Càit robh na daoine a tha a-nis os cionn Bhòrd na Gàidhlig anns na bliadhnaichean dhen t-sabaid sin? Agus a-nis tha iad airson làimh an uachdair fhaighinn! Mar chathraiche TAIC, chan eil ach an aon slighe romham, agus ‘s e sin a bhith a’ toirt solas an là air na iad a’ dèanamh air cùl dhorsan dùinte. Air an adhbhar sin, tha mi ag iarraidh air Iain Aonghas MacAoidh a’ chùise a dheasbad gu poballach, ro dheireadh a’ Ghearrain, aig a’ chàr as fhaide.“


text:
An Aghaidh Mhòr
'S e baile agus baile turasachd anns a' Ghaidhealtachd a tha san Aghaidh Mhòir. Ann an 2001 bha 2,380 daoine a' fuireach ann. Tha an Aghaidh Mhòr suidhichte ann am Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh. Tha am baile ainmeil airson sgìtheadh agus cnocaireachd anns a' Mhonadh Ruadh.
Tha an Aghaidh Mhòr faisg air rathad A9 eadar Peairt agus Inbhir Nis. Tha Stèisean na h-Aghaidh Mòire suidhichte air an loidhne eadar Inbhir Nis, Glaschu agus Dùn Èideann.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail san Aghaidh Mhòr sa bhliadhna 1969.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Visit An Aghaidh Mhòr (Beurla)


text:
James Mirrlees
'S e eaconamaiche Albannach a tha ann an Sir James Alexander Mirrlees. Rugadh e san 5 an t-Iuchar 1936 ann am Minnigaff, Wigtownshire.
Chaidh e dhan Oilthigh Dhùn Èideann agus dhan Colaiste Trinity ann an Cambridge.
Eadar 1969 is 1995 bha e na ollamh ann an Oilthigh Oxford, agus bhon uair sin tha e a' teagasg ann an Oilthigh Chambridge.
Còmhla ri William Vickrey bhuannaich e an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1996.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
Casg dì-chroitearachd "a' fuireach aig an ìre seo"
- 8 Am Màrt 2013
Thuirt Coimisean na Croitearachd gum feum casg air dì-chroitearachd a tha an sàs air sealbhadairean-croite fuireach ann an àite aig an ìre seo.
Thuirt an Coimisean gu bheil comhairle laghail a' dearbhadh dhaibhsan nach eil an lagh an-dràsta a' toirt cead do shealbhadair croite - croitear a th' air a' chroit aca a cheannach - fearann a thoirt a-mach à croitearachd airson taigh a thogail no leasachadh sam bith eile.
Thuirt an Coimisean gu bheil iad a' bruidhinn ri Riaghaltas na h-Alba airson fuasgladh fhaighinn air an t-suidheachadh, agus dh'iarr iad air duine sam bith dha bheil an suidheachadh sin a' dèanamh duilgheadas comhairle laghail neo-eisimeileach fhaighinn.


text:
p.116
{folio 27A}Tomas .h. Ruadhan, espog Luighni, quievit.
H. Tormaig, easpog Conmhaicne, quievit.
M.cc.xxx.uiii. Kl. Enair ar Aine & xii. fuirri.
Donnchadh Uaithneach mac Aedha mic Ruaidhri do marbhadh la Tadhg mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg.
Donnchadh mac Duarcan h. Eghra, rí Luigne, du gabail do Tadhg mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg, & in tan rucadh da coimead ro marbhsat mic Aedha Hí Eaghra arinn tsligid.
Mael Ruanaidh mac Donnchadha Í Dubhda du marbhadh la Mael Seachlainn mac Concubhair Ruaidh mic Muircheartaigh Í Concubhair & la mac Tigearnan mic Chathail Í Conchobhair.
Caisleana do deanum i Muintir Murchadha & i Conmaicne Cuile & hi Ceara.
Ruaidhri mac Aedha Hí Flaithbheartaigh do gabail do Gallaibh.
Cloictheach Eanaig Duin do deanum.
Sluaigheadh mór la Gallaibh Ereann cu mMac Lachlainn, & a innarba asa thír & righi & í d'fhagbail ag mac Í Neill.
In t-easpog .i. ardeaspog O Ruanadha do eg.
M.cc.xxx.ix. Kl. Enair ar Sathurrn & xx.it iii. fuirri.
Muircheartach mac Domnaill I Briain do eg isin bliadhain-sin.
Toirrdhealbhach mac Ruaidhri h. Concubhair, rig Connacht, do eg.
p.118
Cath Cairn tSiaghail tug Domnall Mag Lachlainn du ar marbhadh Domnall Tamnaichi O Neill & Mag Mathamna & maith Cineoil Moain & sochuidhe air ceana; & do hathrighad in bliadhain roime sin & do gab aris in righi ceadna a haithli in madma móir sin tucc.
Mccxl. Kl. Enair ar Domnach; iu. uathaidh.
Aedh mac Gilla [na Naemh] Cruim Í Shechnusaigh do marbhadh la Concubhar mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg & la Fiachra h. Flainn.
Feidlimidh mac Cathail Crobhdeirg, ri Conacht, do dul tairis docum righ Saxan & anóir mór do fhaghbail do don turussin.
Cormac mac Tomaltaigh do aithrigad.
Feargal mac Con Connacht Hi Raighilligh do marbhadh la Mael Ruanaidh mac Feargail & la Concubhar mac Cormaic.
Donnchadh mac Muircheartaigh do gabail righi na Cairrgi.
Gilla na Naem O Dreaain, oircinneach Arda Carna, do eg.
Sadb inghean Hi Ceinnedidh, bean Donnchadha Cairprigh I Briain, do eg.
Mccxl.i. Kl. Enair ar Mairt & xu. fuirri.
Domnall Mag Lachlainn, ri Cinel Eoghain, cona brathrib do marbhadh la Brian O Neill .i. a cath Cameirgi.
Domnall Mór O Domnaill, rí Ceneoil Conaill & Fear Manach, a egh re hagart iar mbreth buadha o deman & o doman, & a adhnacul i mainistir Easa Ruaidh.
Murchadh h. Flaithbheartaigh, easpog Eanaigh Duin, d'eg.
Diarmaid mac Magnusa mic Toirrdhealbhaigh, sai einig & eangnuma, do eg.
Tadhg mac Ruaidhri Hi Gadhra do eg.
Mccxl.ii.Kl.Enair ar Ceadain & .xxui. fuirri.
p.120
Donnchadh Cairpreach O Briain, ri Tuadmuman, & a mac .i. Toirrdhealbhach, a n-eg leath ar leath.
In t-Athcleireach mac Aedha mic Ruaidri do marbhadh la Toirrdhealbhach mac Aeda mic Cathail Crobhdeirg.
Brian O Dubhda, ri O Fíachrach & O nAmalgadha, do eg.
Sluaigheadh mór lesin ngiústis & la Fedlimidh {folio 27B}O Conchobhair i Tir Conaill i ndeaghaidh Taidg I Conchobhair gur gabsat braighdi Í Domnaill don cur-sin.
Tadg O Conchobhair do gabhail in bliadhain-sin tre furail Fedlimidh la Coin Connacht O Raigilligh.
Magnus O Muireadhaigh do marbhadh do Tomas Mac Murchadha.
Niall mac Domhnaill Muraigh mic Ruaidhri Hí Conchobhair do loscadh & tri Hi Shechnusaigh i n-aentigh i Maig Eo na Saxan lá Logbais do muintir Mic Muiris.
Toirrdhealbhach mac Donnchadha Cairprigh d'eg.
Mccxl.iii. Kl. Enair ar Dardain & uii. uathaidh fuirri.
Tadg mac Aeda mic Cathail Crobhdeirg do gabail Cormaic mic Tomaltaigh & do breth a mathar fein leis a mainistir na Builli .i. ben Cormaic mic Tomaltaigh L. .i. inghean Mec Carrthaigh & a tabairt do Coin Connacht O Raigilligh.
Tadg arís do dul i coinni Con Connacht uathadh do dainib & a gabhail tre feall & a muintear do marbhadh, & Tadg do dalladh tre furail Gall & Gaeidhil la Coin Conacht O Raigilligh.
Sluaidheadh mór la ríg Saxan docum rig Frangc. Forcongur iarrata do teacht on rig ar ceann Gall Ereann & ro chuireadh Ricard mac Uilliam Burc do cur tairis, & teasta Ricard arin tsluaigheadh-sin.
Ruadhri mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg do bathadh arin tSinainn ag Ath Líag.
Concubhar mac Aedha mic Cathail Crobhdeirg, adbhar rig Conacht, do eg.
p.122
M.ccxl.iiii. Kl. Enair ar Aine & xuiii. fuirri.
Sluaidheadh la Feidlimidh mac Cathail Crobhdeirg isin mBreifne du dighail a dalta & a brathur, .i. Taidhg Hí Conchobhair, ar Ib Raighilligh & ar fearaib Breifne, gur airgset & gur marbsat in neoch do fuaradar do buaib & do dainib innti nóco rancadar Ath na Cuire arin Geirgthigh a Loch Finnmuighi, & do bi inn abhann fo carrtuili; & do bi teach goblach isin port & docuaid Maghnus mac Muircheartaigh & Conchobhar mac Cormaic isin teach & tanic sidi gaiti ann gur toit in teach go tarla gabal i ceann mic Muircheartaigh gur bris a ceann & a muinel gur marb; & ba mor d'inadaibh edualaing asa tanic gu teasta amlaidh sin.
Donncadh O Dalaigh, saí dana & tighi n-aigheadh, do eg.
Donnchadh mac Fingin mic Mail Seachlainn mic Aedha mic Toirrdhealbaigh I Concubhair, easpog Shila Muireadhaigh, do eg.
Loscadh Tuama isin bliadhain-sin etir tighib & templaibh.
Cormac mac Tomaltaigh Mic Diarmada de Clainn Mail Ruanaigh, ríg Maighi Luirg & Airtigh & Tiri Tuathail & moran d'Furtuathaibh Connacht, do eg isin bliadhain-sin.
Feargal Mac Adain do marbhadh la Concubhar Mac Tigearnan i feill i nInis Fraich ar Loch Gile.
Mcc.xlu.Kl.Enair ar Domnach & xxix. fuirri.
Muircheartach mac Muirgiusa mic Cathail Mic Diarmada de Clainn Mail Ruanaidh do marbhadh do Breifnechaibh.
Concubhar Ruadh mac Muircheartaigh Muimhnigh do marbhadh ac eadrain da muintir fein i Purt na Leicci. Do marbhadh d'O Timaith a maer buddein tre imacallaimh focail, & Gilla Crist h. Birn mac Imair do marbhadh in mair iar sin.
Caislean Sligid do denum le Mac Muiris isin bliadhain-sin & a furail ar Feidhlimidh a denum ara phinginn fein.
p.124
Mcc.xl.ui. Kl. Enair ar Luan & x. uathaidh fuirri.
Fiachra O Floinn, taiseach Sil Mael Ruanaidh, do eg.
Sgribni gu hErinn o righ Saxan do innsaighidh Feidhlimidh Í Concubhair & Gall da rada dul i n-airrceist righ Saxan i mBreatnaibh do gabhail righi Breatan {folio 27C}ar ais no ar eigin, & tigearntus o Gallaibh Ereann do Feidlimidh tara ceann sin; & daronad in sluaigheadh mor sin la Féidhlimidh & la Gallaibh gu rancadur i mBreatnaib i nn-airceist in rígh & ro millset in crich; & ba honorach Feidlimidh ag rig Saxan & ba buidheach e-sium ag teacht on rí anoir.
Cearball Buidhe O Dalaigh quievit.


text:
Untitled Document
fish and game no but department of agriculture yes. They say you can take pest species with any method with special regulations on poison...
Posted on Oct 2, 2007, 10:11 PM
from IP address 76.103.211.241
Respond to this message
Return to IndexResponses
pest control in new york, air gun hunting, air gun hunting pictures, air gun hunting starlings, air gun hunting squirrels, air gun hunting pigeons, air gun hunting rabbits, racoons, airgun hunter, airgun silent pellet trap, crossman air gun, crosman airgun, beeman airgun, rws air gun, chinese airgun, american air gun, air force airgun, air arizona gun,air gun review , american air gun,air gun pellets , air gun target ,walther air gun ,air soft pellet gun,air gun scope, air cooled gun machine ,air force air gun, cheap air soft gun, air bb gun ,chinese air gun , used air gun, air nail gun, air pellet gun , air canada gun , air gun pyramid , air gun rifle, benjamin air gun, air gun sale , air gun accessory , bsa air gun, air gun com , diana air gun , fx air gun , air staple gun , air gun pistol , air blow gun, air gun part , sheridan air gun, air gun silencer, automatic air gun , marksman air gun , air gun magazine , competition air gun , air gun sale soft, air gun co2 , air gun store , tech force air gun , hot air gun , eletric air soft gun , air cobra gun, air gun mods , airgun varmint control


text:
Deanamaid Adhradh Episodes Available now
-
Dòmhnall A MacIllEathain (nach maireann), miseanaraidh a bh'aig Eaglais na h-Alba
Seirbheis à tasglann a' BhBC, còmhla ri Dòmhnall A MacIllEathain, Eaglais na h-Alba 1997.
-
An t-Urr Iain MacAsgaill, ministear Eaglais Shaor Ros Cuithne
Còmhla ris an Urr Iain MacAsgaill, ministear Eaglais Shaor Ros Cuithne.
-
An t-Urr Niall Seathach bhon Eaglais Shaor 1994
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr Niall Seathach bhon Eaglais Shaor 1994.
-
An t-Urr Coinneach Stiùbhart, Eaglais Nan Clèireach Ath-Leasaichte, Glaschu
Seirbheis còmhla ris an Urr C Stiùbhart, Eaglais Nan Clèireach Ath-Leasaichte, Glaschu.
-
Dèanamaid Adhradh Tasglann - Seonaidh MacSuain, ministear-cuideachaidh Eaglais na h-Alba air an Tairbeart bho 2000
Seirbheis le Seonaidh MacSuain, ministear-cuideachaidh Eaglais na h-Alba air an Tairbeart.
-
An t-Urr Sean Ankers, Clèir Ghlaschu agus Earra-Ghàidheal den Eaglais Shaor
Còmhla ris an Urr Sean Ankers, Clèir Ghlaschu is Earra-Ghàidheal den Eaglais Shaor.
-
An t-Urr Calum MacMhathain, Eaglais Shaor Shiaboist 1987
Seirbheis à tasglann a' BhBC còmhla ris an Urr C MacMhathain, Eaglais Shaor Shiaboist.
-
An t-Urr Coinneach Dòmhnallach, Eaglais Shaor Leantainneach Sgalpaigh
Còmhla ris an Urr Coinneach Dòmhnallach, Eaglais Shaor Leantainneach Sgalpaigh.


text:
Cosgaisean ceangal-rathad Inbhir Nis
- 2 An t-Sultain 2013
Tha Comhairle na Gàidhealtachd a' dol às àicheadh gu bheil cosgais ceangal-rathad ùr Inbhir Nis a-nis gu bhith tòrr nas motha na bha iad a' sùileachadh.
'S e £27m a' phrìs a chaidh a chuir mu choinneamh na h-obrach an toiseach, ach seallaidh aithisg a thèid air beulaibh chomhairlichean Diardaoin, gum faodadh cosgaisean eile sin a chuir an àirde gu suas ri £43.5m.
'S e atharrachaidhean ri structair an rathaid, an atmhorachd agus cuideachd mar a thèid goireasan spòrs ùr a chuir an àite feadhainn a thèid a chall air sgath na slighe a ghabhas an rathad ùr a th' air cùl an àrdachaidh.
Tha Ceannard Chomhairle na Gàidhealtachd, Drew Hendry, ag ràdh ge-tà gu robh fios aca gun tigeadh àrdachadh air cosgaisean an rathaid ri linn atharrachaidhean a dh'fheumadh iad a dhèanamh, agus nach bu chòir na chosgas na goireasan spòrs ùr a bhith air a chuir an lùib prìs an t-seach-rathad fhèin.
Connspaid
Bha iomairt làidir ann an aghaidh na slighe a thagh a' Chomhairle airson an rathaid ùir 's luchd-iomairt a' gearain gun deadh pàirt de dh'àrainneachd phrìseal a' bhaile a chall.
Thuirt fear dhen luchd-iomairt, Iain West, gu bheil dragh air-san gun èirich cosgaisean a' phròiseict tuilleadh fhathast.
Thèid iarraidh air comhairlichean Diardaoin taic a chuir ri planaichean an rathaid ùir, agus cead a thoirt dhan Chomhairle toiseachadh a' ceannach an fhearainn tron tèid e.


text:
Roinn (matamataig)
'S e roinn (no roinneadh), obrachadh na h-àireamhachd a tha mùiteach ri iomadachadh. Gus seo a chur an cèill gu sònraichte, mas e a a ni c uairean de b:
's e c a th' ann ma tha a air a roinn le b, mur eil neoni a th' ann am b:
Anns a' cho-aontar seo, 's e an duais-roinn a th' anns an a, an roinniche a th' anns a' b agus an roinn-àireamh a th' anns an c.
Chan eil mìneachadh air a thoirt do roinn le neoni.
Susbaint
Comharrachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thèid roinneadh a sgrìobhadh gu cumanta leis an duais-roinn os cionn an roinniche agus loidhne còmhnard eatarra. Mar eisimpleir sgrìobhte a air a roinn le b mar:
Airson na roinnidh a sgrìobhadh san aon loidhne, mar eisimpleir anns a' chlò, tha an duais-roinn air a dealachadh bhon roinniche le sgoradh ( / ) mar seo:
Tha an dòigh seo cumanta ann an iomadh cànan prògramaidh.
Tha comharra sònraichte aig roinnidh ( ÷ ) ged nach eil e air a chleachdadh gu cumanta ach san àireamhachd shìmplidh:
Roinneadh àireamhan slàn[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a tha iomadachadh na ath-chur-ris na h-iomarann, 's e ath-thoirt air falbh an roinniche bhon duais-roinn a th' ann an roinnidh. Mas e àireamhan slàn a th' anns an duais-roinn agus an roinniche, bithidh an dà shuidheachadh ann:
- faodar an roinniche a thoirt air falbh gus nach eil dad den duais-roinn air fàgail,
-
- m.e.
- faodar an roinniche a thoirt air falbh bhon duais-roinn gus na tha air fhàgail nas lugha na an roinniche.
-
- m.e.
Anns a' chiad chùis os cionn, canaidh sinn gu bheil an duais-roinn so-roinnte (slàn) le 3. Anns an dara chùis, tha 2 air fhàgail an dèidh do 11 air a roinn le 3. Canaidh sinn an còrr ris na tha air fhàgail den duais-roinn an dèidh a roinnidh leis an roinniche, agus faodar an roinn-àireamh agus an còrr a thoirt mar buil na roinnidh:
-
- , agus an còrr.
Tha e nas cumanta, ge-tà, buil na roinnidh a thoirt mar àireamh mheasgaichte no àireamh dheicheach:
Roinneadh àireamhan coimeasta[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar buil roinneadh dà àireimh coimeasta a shàr-mhìneachadh mar a leanas:
far a bheil p, q, r agus s nan slàn-àireamhan agus chan fhaod ach p a bhith co-ionnan ri neoni. Tha an sàr-mhìneachadh seo a' dèanamh cinnteach gur e obrachadh mùiteach iomadachaidh a th' ann an roinnidh.
Tha obrachadh na roinnidh dùinte ann an àlach nan àireamhan coimeasta. 'S e sin ri ràdh gur h-e àireamh choimeasta a th' anns gach roinn-àireimh bho roinneadh àireamhan coimeasta. Tha obrachadh na roinnidh fosgailte ann an àlach nan slàn-àireamhan oir tha roinn-àireamhan ann nach eil nan slàn-àireamhan mar os cionn.
Roinneadh fìor-àireamhan[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar roinneadh fìor-àireamhan a shàr-mhìneachadh mar obrachadh mùiteach ri iomadachadh:
Roinneadh àireamhan co-fhillte[deasaich | deasaich an tùs]
Gus dà àireimh cho-fhillte a roinn, dèan fìor-àireamh den roinniche le bhith ag iomadachadh leis an àireimh cho-chuingichte:
'S e fìor-àireamhan a th' ann an a, b, c agus d ach chan fhaod an dà rud c agus d a bhith co-ionnan ri neoni.
Ma tha na h-àireamhan co-fhillte an riochd pòlarach:
...agus a-rithist chan fhaod b a bhith co-ionnan ri neoni.


text:
Motala
‘S e baile meadhanach faisg air Väversunda anns na Suaine a th’ ann am Motala. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha ri taobh Loch Vättern anns an sgìre Östergötland,[1] anns an roinn (Suainis: län) Östergötlands län aig astar dhe 193km bho Stockholm agus 203km bho Ghöteborg.[2] Tha 29,789 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 37mh baile na dùthcha, a-rèir àireamh-sluaigh.[3]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair Carl Gustaf Verner von Heidenstam: (1859 – 1940) aig an taigh ris an canar Övralid faisge air Motala.


text:
Raibeart II, Rìgh na h-Alba
'S e ogha Raibeart I a bh' ann an Raibeart Stiùbhart, rìgh Alba eadar 1371 is 1390. B' esan a' chiad monarc dhen teaghlach Stiùbhartach.
Thàinig an sloinneadh Stiùbhart bhon fhacal 'stiùbhard', a' ciallachadh 'fear a bhios a' cur rian air taigh an rìgh'. Bha sinnsearan Raibeart II ris an obair seo, ris an abradh 'àrd-stiùbhard na h-Alba', bho shean ann an Alba.
Òige[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Raibeart àrach air na h-oighreachdan Stiùbhartach ann am Bòid, Srath Chluaidh agus Rinn Friù.
Chaidh an t-urram 'àrd-stiùbhard na h-Alba' a bhuileachadh air (aois 10) ann an 1327 nuair a chaochail athair, Walter an Stiùbhard, a bha na sheirbhiseach dìleas do Raibeart I. Mun aon àm, air sgàth 's gur h-e ogha Raibeart I a bh' ann, chaidh Raibeart ainmeachadh le Pàrlamaid na h-Alba mar oighre dhan rìgh òg Daibhidh II (aois 2 aig an àm), nan caochladh esan gun sliochd.
Nuair a chaochail Raibeart I ann an 1329, ghabh Eideard III Shasainn brath air an t-suidheachadh agus thugadh ionnsaighean a-rithist air Alba leis na Sasannaich. Bha Raibeart an làthair, aois 17, aig cath mòr Halidon an 1333, a bha na chall mòr dha na h-Albannaich.
Fear-glèidhidh na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Na rìgh, aois 54[deasaich | deasaich an tùs]
(ri leantainn)


text:
Inbhir Pheofharain
’S e Inbhir Pheofharain am prìomh-bhaile ann an Siorrachd Rois. Tha e suidhichte mu dhà mhìle dheug air falbh bho Inbhir Nis fo dhubhar Bheinn Uais (3429’). Tha e air a bhith na Bhorgh Rìoghail fad barrachd air 780 bliadhna, a bheir cead dha malairt a dhèanamh tron t-saoghal. ’S e àite math a th’ ann airson faighinn gu àiteachan eile sa Ghàidhealtachd le rathadan agus an rathad-iarainn a’ dol deas tro Inbhir Nis, a’ dol an iar agus a’ dol tuath tro Inbhir Ghòrdain.
Susbaint
Staitistearachd[deasaich | deasaich an tùs]
Na h-ainmean :-
• Beurla – Dingwall
• Gàidhlig – Inbhir Pheofharain
• Gàidhlig – Baile Chàil (Bailechaul)
Àireamh-shluaigh - 5521 (Cunntas-sluaigh 2001)
Ordanance Survey - NH549590
Siorrachd - Siorrachd Rois
Sgìre Comhairle - A’ Ghàidhealtachd
Baile Puist - Inbhir Pheofharain
Siorrachd Puist - IV15
Fòn – 01349
Ro Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bho Linn Deigh mu dheireadh suas gu mu 500ÀC, bha an làrach far a bheil Inbhir Pheofharain air a shuidheachadh na pàirt dhe bhoglach làn-mara. Thàinig an abhainn Pheofharain gu crìoch far a bheil Srath Pheofharain air a shuidheachadh agus bha Inbhir Pheofharain fon uisge bhon Tulach air an taobh tuath gu Baile a' Ghlasaich air an taobh deas agus bho Millnain, trì mìle air falbh bho Inbhir Pheofharain, air an taobh an iar dha Linne Crombaigh air an taobh an ear.
Na Cruithnich[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh 500ÀC, thòisich an làrach a thiormachadh agus thòisich na Cruithnich bho Bhaile a' Ghlasaich agus an sluagh bhon Tulach a' fuireach air. Chuir iad an t-ainm Inverfheoran air a’ bhaile neo Inverferan mar a chleachd an Eaglais. Bha ainm eile air a' bhaile cuideachd agus 's e Baile Chàil a bh' ann, air sgàth 's gun robh tòrr phòran a' cuairteachadh a' bhaile. Tha fianais fhathast anns an Eaglais Parraist gun robh na Cruithnich a' fuireach ann an Inbhir Pheofharain far a bheil Clach Chruithneach dhen 1d chlas ann.
Na Maormores[deasaich | deasaich an tùs]
Bhon an 6mh linn bha Inbhir Pheofharain fo smachd na Maormores a bha coltach ri Rìghrean na h-Alba. Tha dà Mhaormores uabhasach ainmeil fhathast ’s e sin Finlaec agus a mhac MacBheatha. Chan eil fianais aig duine sam bith nan rugadh MacBheatha ann an Inbhir Pheofharain, ach tha fianais aig luchd-eachdraidh gun robh Finlaec a’ fuireach anns a’ bhaile nuair a rugadh MacBheatha. Cuideachd tha fianais gun robh MacBheatha a’ fuireach ann an Inbhir Pheofharain nuair a bha e òg agus mus robh e na Rìgh air Alba.
Na h-Albannaich agus na Lochlannaich[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh nam Maormores thug na Gaidheil smachd air Inbhir Pheofharain nuair a thàinig iad gu Alba bho Èirinn. Aig an àm sin b' e Inbhir Pheofharain an t-àite a b' fhaide anns an taobh tuath a bha fo smachd nan Gaidheal, agus na h-àiteachan eile anns an taobh tuath fo smachd nan Lochlannach. Bha tòrr sabaid aig Inbhir Pheofharain air sgàth ’s gun robh e uabhasach math mar àite airson faighinn tron a’ Ghàidhealtachd; cuideachd, thug na Lochlannaich ionnsaigh air Inbhir Pheofharain gu tric. Ann an 1035, thàinig na Lochlannaich gu Inbhir Pheofharain a’ leantainn Thorfinn; bha blàr beag ann: ’s e am “Battle of Torfness” a bh’ ann. Bhuannaich Thorfinn agus an armailt aige agus chuir e Inbhir Pheofharain, a chaisteil agus an talamh fo smachd. Bha am baile fo smachd Thorfinn airson an ath 37 bliadhna. Nuair a thug e smachd air a’ bhaile thòisich e seòrsa cùirt neo þing mar a chanas iad ann an Lochlannais agus chaidh an t-ainm Inbhir Pheofharain gu þingvollr a tha a’ ciallachadh “achadh na cùirte” ann an Lochlannais agus chaidh seo gu "Dingwall". Mu 1200 thug rìghrean na h-Alba smachd maireannach air a' bhaile.
Iarlan Shiorrachd Rois[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1226 chaidh Inbhir Pheofharain na Bhorgh Rìoghail agus thug an Rìgh cead dhan bhaile malairt a dhèanamh tron t-saoghal. Tro na Cogaidhean Albannach bha Inbhir Pheofharain fo smachd Eideird I à Shasainn, ach bhuannaich Iarla Rois smachd air a’ bhaile airson Raibeart Bruis. A-rithist ann an 1314, thug Iarla Rois cuideachadh do Robert the Bruce aig Blàr Allt a' Bhonnaich. Airson a’ chuideachaidh sin, thug Robert the Bruce Inbhir Pheofharain, a chaisteal agus an talamh dha Iarla Rois. Ann an 1411 dh’fheuch Aonghas, Tighearna nan Eilean, smachd a ghabhail air Inbhir Pheofharain air sgàth ’s gun robh e a’ feuchainn an tiotal Iarla Rois a ghabhail ach cha robh e soirbheachail. Co-dhiù, ann an 1438 chaidh Alexander, Tighearna nan Eilean, na Iarla Rois agus thòisich e a’ fuireach anns a’ bhaile. An dèidh Alexander thàinig a mhac an ath Iarla Rois ach cha robh e cho shoirbheachail air sgàth ’s gun do dh’fheuch e co-chòrdadh a dhèanamh le Rìgh Shasainn, Eideard IV, gus Crùn na h-Alba a ghabhail. Chuala Rìgh Seumas III na h-Alba mu dheidhinn seo agus thug e smachd air Inbhir Pheofharain agus air a h-uile rud a bh’ aig Iarla Rois. An dèidh sin ‘s e an dàrna mac aig an Rìgh a bha na Iarla Rois. Dh’fhàg an crùn Inbhir Pheofharain mu 1600 agus chaidh an caisteil na thobhta. Bha e ga chleachdadh mar dhoca suas gu 1817 nuair a sgrios e.
Ghluais an Riaghaltas ann an Inbhir Pheofharain gu Dùn Èideann agus dh’fhàg iad am baile leatha fhèin. Ann an 1707 ghluais an Riaghaltas a-rithist gu Lunnainn agus thug iad aon bhòt anns a’ phàrlamaid eadar na còig buirgh anns an taobh tuath, 's e Inbhir Pheofharain, Baile Dhubhthaich, Inbhir Ùige, Inbhir Theòrsa agus Baile na h-Eaglais a th’ annta. Anns an taghadh airson an riochdaire seo, bha Inbhir Pheofharain ainmeil airson airgead a ghabhail gus an bhòt aca atharrachadh. Ann an 1730 chleachd a’ chomhairle ann an Inbhir Pheofharain an t-airgead seo airson Talla a’ bhaile a thogail, agus ann an 1774 chleachd iad an t-airgead seo a-rithist gus an tur gleoc a chur air Talla a’ bhaile. Bha an gleoc an seo suas gu 1906 nuair a chaidh gleoc ùr a chur na àite. Chan eil seo ach aon dhe àireamh bheag dhe ghleocaichean mar seo a tha fhathast ag obair ann an Alba agus tha e 100 bliadhna a dh’aois a’ bhliadhna seo.
Cùl Lodair[deasaich | deasaich an tùs]
Roimh 1707 bha tòrr smachd air an t-siorrachd aig Clann Choinnich air sgàth ’s gun robh iad càirdeil ris a’ crùn. Ann an 1745 thug Iarla Chrombaigh neo Probhaist Inbhir Pheofharain Clann Choinnich gu Cùl Lodair a chuideachadh a' Phrionnsa ach cha bhuannaich iad am blàr. An-dèidh Cùl Lodair bha a’ chùirt anns a’ bhaile gu math cudromach airson cumail ris an dòigh ùir. Thàinig tòrr luchd-lagha gu Inbhir Pheofharain air sgàth 's gun robh a’ chùirt gu math trang agus bha tòrr airgid ri fhaighinn.
Am Baile Siorrachd agus an t-Ionad Margaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Eadar an ochdamh linn deug agus an naoidheamh linn deug thòisich a' tuathanachas ag atharrachadh agus bha tuathanachas malairteach na bu chumanta agus thàinig tòrr airgid gu Inbhir Pheofharain. Anns an naoidheamh linn deug chaidh rathaidean ùr a thogail le Thomas Telford agus bha Inbhir Pheofharain gu math trang. Thug an Rìgh an tiotal Baile Siorrachd air a’ bhaile ann an 1843.
Bha coinneamh aig a’ chomhairle ann an 1884 mu dheidhinn ionad margaidh a thogail agus chaidh a' chiad fèill-reic a chumail aig a’ mhart air an 5mh là dhen Lùnastal 1884. Ann an 1890 thàinig an rathad-iarainn dhan bhaile còmhla ris an ionad margaidh ur, agus ann an 1891 thòisich an ionad margaidh a' cumail fèill-reic gach seachdain.
Bha am mart fo smachd buidhnean diofraichte thairis air na bliadhnaichean ach ann an 1992 chaidh iad na aon chompanaidh, Dingwall Auction Mart Ltd, ach ann an 1995 chaidh sin na Dingwall & UA Partnership Ltd agus dhùin UA am mart aca ann an Inbhir Nis. Ann an 2000 chaidh UA a cheannach le Dingwall Auction Mart Ltd, agus ann an 2002 chaidh iad nan Dingwall & Highland Marts Ltd. Ann an 2003 dhùin iad am mart agus ghluais iad gu làrach ùr aig Humberston Farm air an taobh deas a’ bhaile agus thog Tesco bùth ùr air an t-seann làrach i.
A' Chlais-uisge[deasaich | deasaich an tùs]
Aig toiseach naoidheamh linn deug bha conaltradh le bailtean eile air feadh na Gàidhealtachd glè dhoirbh. Leasaich conaltradh nuair a thog Thomas Telford na rathaidean a’ dol gu Inbhir Pheofharain ach bha e fhathast glè dhoirbh airson bàtaichean bathair fhaighinn gu Inbhir Pheofharain. B’ àbhaist dhaibh stad aig Crombaigh agus chaidh am bathair a chur air bàtaichean mòr agus chaidh iad dhan tràigh aig Inbhir Pheofharain. An uair sin chaidh am bathair a chur gu Inbhir Pheofharain le carbadan. Rinn Thomas Telford, Henry Davidson agus Alexander MacKenzie na planaichean airson an clais-uisge agus dh’obraich iad air Clais-uisge na h-Alba cuideachd. Thòisich iad ga thogail anns a’ Ghiblean ochd ceud deug ‘s a sia deug agus bha iad deiseil ann am Mart ochd ceud deug ‘s seachd deug. Ach cha do dh’èist na clachairean ri Telford nuair a thuirt e gum biodh an clais-uisge làn le silt ma bha an abhainn Pheofharain a’ dol troimhpe. Bha e ceart agus lìon an clais-uisge le silt as dèidh ùine ghoirid, cha robh airgead gu leòr aig a’ chomhairle airson an clais-uisge a chumail agus chaidh a dùnadh ann an ochd ceud deug ‘s a ceathrad. Tha i ann fhathast an-diugh ach chan eil i ag obair.
Eachann nan Cath[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Eachann MacDhòmhnaill air an tritheamh là deug dhen Ghiblean ann an 1853 aig Rootfield, croit athar ann am Maol Buidhe faisg air Inbhir Pheofharain. Thogadh e an sin cuideachd ach dh’fhàs e sgìth dhen obair air a’ chroit agus chaidh e a dh’Inbhir Nis airson obair a fhaighinn.
Thòisich e ag obair leis an Royal Clan & Tartan Warehouse agus ghabh e a-mach ballrachd ann an companaidh marsantach, pàirt dhe na Highland Rifle Volunteers. Ann an 1870 ghabh e a-mach ballrachd san Naochadamh Gòrdan Gàidhealach 's a dhà agus chaidh e gu na h-Innseachan, Afghanastàn, Afraga a dheas agus an Sudan na h-Èipheit agus chaidh e na Mhàidsear. Ann an 1900 chaidh e na Mhàidsear-seanalair nuair a chaidh e gu Afraga a dheas agus ann an 1901 thug an Rìgh an tiotal Mhàidsear-seanalair Sir Eachainn MacDhòmhnaill air.
Chaidh e gu Ceylon ann an 1902 ach cha robh na h-oifigearan eile a bha e còmhla ris toilichte gun robh iad ag obair còmhla ri mac croiteir agus ann an 1903, a rèir cuid luchd-eachdraidh chuir iad pìos anns a’ phàipear-naidheachd ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus b’ toil leis companaidh le balach beag. Seo pìos dhen sgeulachd sin : -
“Dearest Mab, Do you really mean to say that, besides your-self three ladies (all up country ones, too) were the only ones who went to see our new General arrive?... Then, dear, you know we heard a whispered rumour that he does not like ladies, and possibly may have been pleasently surprised when he had dropped on a spicy little Isle where ladies are far and few between.”
Times of Ceylon 1903.
Chaidh an sgeulachd seo tro Ìompaireachd Bhreatannach agus bha tòrr dhaoine ag ràdh gun robh Eachainn co-ghnèitheach. Thàinig e air ais gu Breatainn airson cuideachadh a fhaighinn bhon Rìgh, ach cha robh an Rìgh deònach a’ toirt cuideachadh dha agus chuir e Eachainn air ais gu Ceylon far an robh e a’ dol gu bhith “court-marshalled”. Air an t-slighe air ais, chaidh e gu Paras agus dhùisg e aon là agus chaidh e sìos an staidhre airson bracaist a fhaighinn. Leugh e am pàipear-naidheachd agus chunnaic e pìos ag ràdh gun robh e co-ghnèitheach agus a’ bruidhinn mu dheidhinn na sgeulachd. An dèidh dha an sgeulachd leughadh, chaidh e air ais suas an staidhre gu a sheòmar agus chuir e peilear tro a cheann.
Chan eil fianais aig luchd-eachdraidh fhathast a chanas a bheil an sgeulachd seo fìor neo an e dìreach sgeulachd a chuir na h-oifigearan a-mach air sgàth gun robh iad mì-thoilichte a bhith ag obair còmhla ri mac croiteir. Ach tha fianais ann gun robh e pòsta agus bha clann aige.
Eadar 1904 agus 1907 chaidh an Hector MacDonald Monument a thogail air Cnoc Mhìcheil ann an Inbhir Pheofharain.
An-diugh[deasaich | deasaich an tùs]
An-diugh tha Inbhir Pheofharain uabhasach trang agus beòthail. Tha an Sràid Àrd air cumail airson coisiche agus tha sgeama Shop Mobility ag obair anns a’ bhaile airson daoine ciorramach. Bidh an Sràid Àrd dùinte gach mìos air sgàth 's gum bidh Mart na Tuathanaich ann. ‘S urrainn dhaibh glasraich, measan, flùraichean, feòil, aran, iasg, lusan agus seudan a cheannach bho luchd-dèanaidh ionadail. Cuideachd tha Car boot sale ga chumail gach Disathairne aig an t-ionad-margaidh ùr aig Humberston Farm.
Tha leabharlann ann agus tha seo ri taobh an Ionaid Choimhearsnachd agus an Ionad Gàidhlig. Cuideachd tha Sgoil St. Clemants, sgoil sònraichte airson daoine le ciorram, ann.
Tha Ionad Spòrs ann faisg air an Àrd-sgoil a tha mu choinneamh na Bun-sgoil. Tha lon snàmh mòr, talla geama beag airson ball coise, martial arts, badminton agus tòrr eile. An-dràsta tha iad a’ togail Àrd-sgoil ùr agus bidh seo deiseil ann am bliadhna neo dha.
Tha pàirc na cloinne neo Pàirc Pheofharain air cùlaibh an Tesco ùr le pàirc airson cloinn nas òige agus pàirc eile airson cloinn nas sine, cùirtean Tennis, linne bàta agus bùth ann cuideachd. Tha làrach airson teantaichean neo carabhanaichean faisg air Pàirc Bhioctoria, an dachaigh aig Siorrachd Rois agus far a bheil an Àrd-sgoil Ball Coise suidhichte agus tha achadh “astroturf” ball-coise ann cuideachd airson na coimhearsnachd.


text:
Afon Dyfrdwy
Is i Afon Dyfrdwy (Beurla: River Dee) an abhainn a bu mhotha ann an Gogledd Cymru (Tuath a' Chuimrigh), tha i a' doirteadh a-mach a Lynn Tegid, an loch nàdurra a bu mhotha na dùthcha, mu dheidhinn mìle gu deas a Bala agus a' sruthadh chun ear le rathad Corwen agus Llangollen gu Ruabon, far a bheil i a' trèigsinn na beanntan agus a' tionndadh dhan a thuath. Airson an cuid bu mhotha de a cùrsa eadar Ruabon agus Y Caer (Chester) tha an abhainn na crìoch eadar a' Chuimrigh agus Sasainn. Tha cairidh aig Chester, a bha na Port ann an linn na Sacsonaich a' comharrachadh ceann sail Dyfrdwy. Fo Caer, tionndaidh cùrsa na h-Aibhne a-rithisth, chun iar-thuath agus thèid i sìos eadar bruaichean cladhaichte thairis raon oirtireil chun drochaid a bu ìsle aig (Aiseag na Ban-righinn) a' sruthadh seachad clachan aois-mhor Shotwick air a bruaich Sasannach agus baile Fflint air a bruaich Cuimreach thig i chun a linn a dh'fhosgaileas a-mach gus am bith e a' coinneachadh a' mhuir fhosgailte eadar Rubha Aer agus West Kirby.
Chan eil ach aon port air an Dyfrdwy 's an latha an diugh, Mostyn, ann an Siorrachd Fflint. Ged nach eil cala Mostyn domhain gu leòr airson luing nas motha na 2,000 tunna, tha ùtraidean rathad-iarainn ga frithealadh agus tha am bathair a bhitheas a' trachadh tron phort a' gabhail a-steach lannan stàilinn cuibhlichte.


text:
1850
MDCCCL
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an t-Iuchar - Sguir Zachary Taylor mar 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte air sgàth a bhàis.
- 10 an t-Iuchar - Thòisich Millard Fillmore mar 13mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 9 an t-Sultain - inbhe stàite do Chalafòrnia.
- Chaidh Berkeley agus La Jolla (Calafòrnia) a chlàradh airson a' chiad turas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an t-Iuchar - Chaochail Zachary Taylor, 12mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 12 an t-Iuchar - Robert Stevenson, innleadair Albannach a tha ainmeil air sgàth 's nan taighean-solais a bha e air a thogail.
- Honoré de Balzac


text:
Ianus .i. Ian rig na n-Eperda, ise ced rig ro gab Romanchu, agus is uad ainmniger mi Enair. Sadurnd iardain. Ioib iardain. Dardan mac Ioib iardain. Piccus mac Ioib iardain. Funus mac Piccus xx. bliadhan. Ladin a mac .l. bliadhan. Aenias a. iii. Ascan a. xxxiiii. Siluius xii. cona ro
p.40marb a mac, n. Britus, amail ro raidseamar. Siluius ainim gach rig o soin ille, co toracht Romal mac sidein Rea Siluiae ingeine Numitair, mic Proic Siluii, mic Auentine Siluii, mic Araimulisi Siluii, mic Agraippae Siluii, mic Tiberne Siluii mic Albani Siluii, mic Ascain Siluii, mic Postaime Siluii; brathair side & Britis da mac Siluii mic Ascain mic Aeniasa iat.
Postomus a rigi Roman xxxix. Britas a rigi indsi Breatan xxx. bliadain. Postomios a brathair a rigi Roman ut diximus. Heile sagart ba flaith mac n-Israthel, & is na comair rugad ind airc is in daire, & tugad fo cedoir.
O gabail Britais go gabail Cruithneach a n-Indsib Orcc d. cccc. bliadhan; & ro gabsatar in trian tuaiscgeartach
p.42indsi Breatan ar egin o Breatnaib, & aittreabait ann cos andiu.
Gaedil iardain ro gabsat in rand cetna na Cruithneach, & do ronsat aentaig re Cruithnib a n-agaid Breatan.
Saxain ro gabsat iardain inis Breatan a n-aimsir Marciain in rig. Gortigearnn dna ba rig Breatan ann .i. lucht tri long tangatar as in Gearmain im da brathair .i. Ors & Aigeast go ro dicuirseat Breatnu in imlib na h-indsi.