text:
Bidh daoine a' toirt ainmean air àitichean. Ann a bhith a' dèanamh seo tha iad a' cur an cèill rudeigin mun dòigh-beatha, an cultar, an eachdraidh agus na saobh-chràbhaidhean aca. Aon uair 's gu bheil iad stèidhichte bidh ainmean-àite a' dèanamh sgìre sònraichte.
Freumhan ainmean-àite
Tha freumhan ainmean-àite rim faotainn ann am faclan agus freumhan fhaclan a tha sa chànan làitheil. Air Ghàidhealtachd tha a' mhòr-chuid de dh'ainmean-àite gu h-àraidh a' dèanamh tuairisgeul air cumadh, dath agus meud feartan an deilbh-thìre. Ach tha cuid a' tighinn bho bheul-aithris, cultar agus cleachdaidhean muinntir an àite seach an dealbh-tìre.
Ag ainmeachadh àitean tro na linntean
Bha am fuaim 'aub' a' ciallachadh 'uisge a bha a' gleidheil beatha' do mhuinntir Linn an Umha o chionn 4,000 bliadhna. Tha an eileamaid seo fhathast anns an fhacal abhainn. Bha na Cruithnich dèidheil air a bhith a' sealg nan torc, 's tha dearbhadh air an seo leis an ainm Chruithneach 'Air-cardden' no Urchardainn (aig an doire). Thug Albannaich a thàinig a-steach dhan dùthaich à Eirinn ainmean Gàidhlig leotha, mar 'achadh nan seileach' no Ach nan Seileach. Tha ainmean mar Sìoldaig (Sild-vik - bàgh an sgadain) a' comharrachadh tuineachadh Lochlannach. Tha Beauly (A' Mhanachainn) a' ciallachadh 'Beau-lieu' no 'àite taitneach' is tha e air ainmeachadh ann am Fraingis Nòrmanach nam meadhan-linntean. Tha Jemimaville agus Fort Augustus (Cille Chuimein) a' nochdadh buaidh Shasannach an 18mh linn
Ainmean-àite 'dathte'
Gu tric bidh ainmean-àite Gàidhlig a' comharrachadh dath feart-tìre. Tha uaine, fionn (geal), gorm, glas, dearg air an cleachdadh gu bitheanta - me Loch an Uaine, Fionn Bheinn, An Càrn Gorm, A' Ghlas Bheinn, Beinn Dearg. Tha 'breac' mar a chithear anns A' Bheinn Bhreac no Beinn Bhraggaidh a' dèanamh dealbh math de shlios beinne fo fhraoch a tha spotach mar bhreac.
Ainmean-àite mu obair
Tha saoghal na h-obrach cuideachd air a chur an cèill ann an ainmean-àite. Tha Baile Ghobhainn agus Baile nan Gobhainn a' ciallachadh 'baile a' ghobha'. Tha Achadh na Cairidh a' comharrachadh far an robh iasgairean a' còmhnaidh, agus Cnoc nan Caorach far an robh caoraich gan àrach.
Ainmean-àite a' toirt iomradh air nàdar
Tha iomradh air craobhan, lusan agus ainmhidhean - 's dòcha a tha à bith a-nis - cumanta, me Gleann Fhiodhaig, Creag na h-Iolaire, Allt Ghiubhais, Coire Laogh.
Ainmean-àite agus beul-aithris
Faodaidh sinn slighean nam miseanaraidhean Crìosdail a leantainn tro ainmean mar Clachan Ma-Ruibhe, làrach eaglais Maolrubha aig Loch Carrann. Tha fiù 's na sìthichean nan lùib le Sìthean Mòr agus Sìthean Beag ann an Geàrrloch.
Ged a tha freumhan ainmean-àite soilleir mar as trice, tha feadhainn aca air a dhol air chall tro na linntean. Tha beachdan eadar-dhealaichte air dè is ciall do Slioch, Beinn Eighe agus Baosbheinn, mullaich ann an Toirbheartan. Ach nach eil sin a' cur ri dìomhaireachd na Gàidhealtachd?
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
Drummond, Peter
Scottish Hill and Mountain Names
Nicolaisen, W. F. H.
Scottish Place-Names
Darton, Mike
The Dictionary of Scottish Place Names
Watson, William John
The History of the Celtic Place-Names of Scotland
Gaelic Society of Inverness
Transactions of the Gaelic Society of Inverness
vol 19 (1893-94), pp 217-245 MacBain, Alexander, 'Norse Element in Highland Place Names'
Gaelic Society of Inverness
Transactions of the Gaelic Society of Inverness
vol 32 (1924-25), pp 206-219, Robertson, Rev C. M. 'Studies in Place Names'
Gaelic Society of Inverness
Transactions of the Gaelic Society of Inverness
vol 24 (1904-07), pp 368-87, MacKenzie, Kenneth, 'Lewis Place-Names and Relics of the Norse Languages in Lewis Speech'
Withers, Charles W.J.
'Authorizing Lanscape: "Authority", Naming and the Ordnance Survery's Mapping of the Scottish Highlands in the Nineteenth Century'
Journal of Historical Geography, vol. 24, no. 4 (Oct., 2000), pp 532-54
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village


c: text/html

text:
Cho àrd ri na nèimh
Cho àrd ri sròn nan uaislean
Cho àrd ri stiopal
Cho àrd ri tùr Bhabilon
Cho amh ri taois
Cho aosda ris na bruthaichean
Cho aotrom ri ceum na h-òige
Cho aotrom ri iteag
Cho aotrom ri oiteag nam beann
Cho àrd ris an spàrr-ghaoithe
Cho bàn ris an liadhaig
Cho beag ri troich
Cho binn ri smeòraich air geug
Cho bìth ri uan
Cho blasda gus itheadh tu do mheòran às an déidh
Cho blàth ri bainne
Cho blàth is gum bi a’ ghriain a’ briseadh nan cloch
Cho bochd ris a’ chirc
Cho bochd ri dìol-dèirce
Cho bochd ri luch-eaglais
Cho bochd ri radan eaglais
Cho bodhar ri cloich
Cho bodhar ri gobhar ’san fhoghar
Cho bodhar ris an talamh
Cho bodhar ri tòin poite
Cho bog ri ìm
Cho bras ris an fhùdar
Cho bruidhinneach ri bana-cheàrd
Cho breugach ri ceàrd
Cho breugach ris an t-Sàtan
Cho breugach ri Tom Pepper
Cho brodail ris a’ mhac-mhallachd
Cho buidhe ri buidheagan
Cho buidhe ri dìthean
Cho buidhe ri sòbhrag
Cho cam ri d’uilinn
Cho caoin ri clàrsach
Cho caol ri bior
Cho caol ri clobha
Cho caol ri fearsaid
Cho caol ri stamh
Cho carach ri MacChrùislig
Cho carach ris a’ mhadadh ruadh
Cho ceangailte is tha bàirneach ris an lic
Cho ciallach ri cnoc
Cho cinnteach ris a’ bhàs
Cho coltach ris an dà sgadan
Cho còir ris an fhaoileig
Cho còir ri làimh dheis a’ Choimrich
Cho còir ris an òr
Cho coltach ri chéile ri dà sgadan
Cho crosta ris an dris
Cho crosta ris an fhùdar
Cho crosta ris an t-Sàtan
Cho crosta ri cat-fiadhaich
Cho cruaidh ris na clachan
Cho cruaidh ri iarann
Cho cruaidh ris an t-stàilinn
Cho cruinn ri gealach an abachaidh
Cho cruinn ri mult
Cho cruinn ri put
Cho daingean ris a chreig
Cho dall ri dallaig
Cho dall ri damh ann an ceò
Cho daor ris an aran-mhilis
Cho daor ris an t-salann Spainnteach
Cho daor ris an uisge beatha
Cho dearg ris an fhuil
Cho dìonach ri botal
Cho dìreach ri saighdear
Cho dìreach ris an t-saighid
Cho disear ri cat-grìosaich
Cho daor ris an uisge-beatha
Cho dorcha ris a’ bhìth
Cho dorcha ris an teàrr
Cho dubh ris an atharnach
Cho dubh ris a’ bhìth
Cho dubh ri mo bhonn-dubh
Cho dubh ris an Donas
Cho dubh ris an daolaig
Cho dubh ri fitheach
Cho dubh ris a’ ghual
Cho dubh ri iteagan an fhithich
Cho dubh ris an t-sùith
Cho dubh ri cùl an teine
Cho dubh ri uaidh a’ chèird
Cho dùinte ri creachan na mara
Cho dùinte ri glasan a’ phrìosain
Cho earbsach ris a’ ghlais
Cho fada ri crann soithich
Cho fada ri searmoin an t-sagairt
Cho fada sa cheann is a bha Fionn anns na casan
Cho fallain ri fiadh
Cho fallain ris a’ bhradan
Cho falainn ris a’ bhreac
Cho faoin ri na faoileagan
Cho faoin ri faoileag ann an Ach (An t-Achach Mór, fada bhon mhuir)
Cho farsaing ris a’ chuan
Cho fialaidh ris na faoileagan
Cho fìrinneach ris a’ Bhioball
Cho fliuch ris a’ chù
Cho foighidneach ri Iòb
Cho follaiseach ri gathan na gréine
Cho fuar ris a’ bhàs
Cho fuar ri màthair a’ ghobha
Cho fuar ris a’ phuinnsean
Cho fuar ris an uaimh
Cho foighidneach ri Iòb
Cho garbh ri earball a’ chapaill bhàin
Cho garg ris an leómhainn
Cho geal ris an anart
Cho geal ris an chanach
Cho geal ri canach an t-sléibhe
Cho geal ris a’ chnàimh
Cho geal ri corp
Cho geal ri gruth
Cho geal ris an t-sneachda
Cho geal ri sneachd na h-aon oidhche
Cho geal ri tasdan
Cho geur ris an lannsa
Cho gibeach ri gobhar
Cho glan ri airgead beò
Cho glan ris a’ bhean-nighe
Cho glan ri cogais sagairt
Cho glan ri daoimean
Cho glan ris an eala bhàin
Cho glan ris an fhìrinn
Cho glan ris an òr
Cho glan ri prìne
Cho glan ris an t-sia sgillinn
Cho glan ri sneachd oidhche
Cho glan ri ubhal
Cho glic ri bàrd
Cho glic ri cnoc
Cho glic ri sagart agus eallach leabhraichean air
Cho glic ri Solamh
Cho glic rium fhéin
Cho gòrach ri bogsa losgann
Cho gòrach ri na h-eòin
Cho gòrach ris an fhaoileig
Cho gorm ris an adhair
Cho gorm ri càl
Cho gorm ris an fheur
Cho gorm ris a’ mhuir
Cho gorm ri do shùil
Cho grinn ri sagart aig aifreann
Cho gruamach ri madainn Diluain
Cho lag ris a’ chuileig
Cho lag ris an fheur
Cho làidir ri casan eich
Cho làidir ri Cù-Chulainn
Cho làidir ris an darach
Cho làidir ris an each
Cho làn ri buta
Cho làn ri cliabh maoraich
Cho làn ri cnò
Cho làn ri ugh
Cho leisg ris a’ chadalan-tràghad
Cho leisg ri seann chù
Cho leòmach ris an aon fhaoileag a bha air taobh Chaoil Muile
Cho lìonmhor ri sligean a’ chladaich
Cho luath ris an aigne
Cho luath ri aigne nam baoth
Cho luath ris a’ bhrìdean air an tràigh
Cho luath ris an dealanach
Cho luath ris an earb
Cho luath ri fear na droch mnatha air a’ mhachaire Uibhisteach
Cho luath ris a’ ghaoith
Cho luath ris a’ ghaoith luaith Mhàirt
Cho luath ri geàrr
Cho luath ri gille-mirein
Cho luath ri peilear
Cho luath ri seabhag
Cho maiseach ris a’ ghréin
Cho maol ri ball iomain
Cho maol ri bois
Cho maol ri turneip
Cho maol ri ugh
Cho marbh ris a’ bhàs
Cho marbh ri sgadan
Cho marbh ri sgadan a bhiodh bliadhna air an fharadh
Cho marbh ri sgadan a bhiodh oidhche ann an salann
Cho marbh ri sgait
Cho mear ri piseag
Cho milis ri mil
Cho milis ris an t-siùcar
Cho mì-mhodhail ri ceàrd
Cho mì-mhodhail ris a’ chù
Cho mì-mhodhail ri còin a’ Bhac
Cho mì-mhodhail ri isean a’ ceàird
Cho mìn ri sìoda
Cho modhail ri bean a’ mhinisteir
Cho mór ri beinn
Cho mór aig a chéile ri dà cheann eich
Cho mosach ris a’ chù
Cho masach ri na glasan
Cho nimheil ri nathair
Cho onorach ris a’ ghlas
Cho pailt ri clachan beaga maola air an tràigh
Cho pròiseil ris a’ Mhac-Mhallachd
Cho rag ri bòrd
Cho rag ris an Donas
Cho rag ris a’ Mhac-Mhallachd
Cho reamhar ri marag
Cho reamhar ri muc
Cho reamhar ri ròn
Cho reamhar ri uircean
Cho réidh ri dà cheann-eich
Cho righinn ris a’ bhìth
Cho righinn ri bod sagairt
Cho righinn ri cac ann am plangaid
Cho righinn ris an dallag
Cho saillte ris a’ mhuir
Cho salach ris a’ chù
Cho salach ris a’ ghual
Cho salach ris a’ mhuc
Cho salach ris a’ pholl
Cho salach ris an t-sitig
Cho samhach ri luch eaglais
Cho sean ris a’ cheò
Cho sean ri ceò nam beann
Cho sean ris a’ chrotal
Cho sean ri Metusila
Cho searbh ris an fhìrinn
Cho searbh ri sùgh an trì-bhilich
Cho seòlta ris a’ mhadadh ruadh
Cho seòlta ri sionnach
Cho sgiobalta ris a’ chat
Cho sgìth ri cù
Cho sgìth ri seann each
Cho sgìth dheth is a bha an gobha dh’a mhàthair
Cho sgìth is a bha an gobha dh’a mhàthair nuair a thiodhlaic e seachd uairean i
Cho siùlach ri seann chullach
Cho slaodach ri seilcheig
Cho sleamhainn ri botal
Cho sleamhainn ri deigh
Cho sleamhainn ri easgann
Cho sleamhainn ri glainneachan
Cho socair ri leabaidh itean
Cho soilleir ri gathan na gréine
Cho soilleir ris an latha
Cho solt ris an uan
Cho sona ri bròig
Cho sona ri crodh an Taobh Siar
Cho sona ri luch ann an lofa
Cho sona ris an rìgh
Cho spaideil ri seilcheig
Cho sùbailte ri feòraig
Cho sùbailte ri càrnag
Cho sunndach ri fiadh
Cho tana ri pàipear
Cho tana ri taghan
Cho teann ri bàirneach air sgeir
Cho teth ris an donas
Cho teth ris an éibhleig
Cho teth ris an éibhinn
Cho teth ri gaol seòladair
Cho teth ri gaol tàilleir
Cho teth ri gaol trusdaire
Cho teth ris an teine
Cho tinn ri cù
Cho tioram ri arc
Cho tioram ris an spìon
Cho tioram ri spong
Cho tioram ri stamh
Cho tiugh ri cluas an laoigh
Cho trang ri triùir ann an leapaidh
Cho toilichte ri luch ann an lofa
Cho trom ris an luaidh
Cho umhal ri luch fo spòig cait
Cho umhal ri luch fo spòg a’ chait
Thàinig cuid de na samhlaidhean seo bho Sheonag Barbour (Seonag Dhòmhnallach) à Stafainn san Eilean Sgitheanach, nuair a bha i ag obair aig Sabhal Mór Ostaig. Thàinig cuid mhór eile bho a bràthair Ailig Bhaltois. Buidheachas do Alasdair “Falt Fada” MaCaluim airson cuid eile dhiubh.
Thàinig cuid eile bho Fhaclair nan Gnàthasan Cainnte aig Akerbeltz, a tha a-nis a-stigh leis an Fhaclair Bheag.
Samhlaidhean sa Ghàidhlig Éireannach

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BBC Radio Scotland
'S e stèisean-rèidio a tha ann am BBC Radio Scotland. Tha e pàirt den BBC Scotland agus tha e suidhichte ann an Glaschu, Pacific Quay. Craoladh BBC Radio Five san oidhche gach là air FM agus craoladh prògraman tasglann, The Zones, air MW agus air didseatach.
Prògraman[deasaich | deasaich an tùs]
Dèanamh an stèisean farsaing raon de prògraman.
- Get it On (Ceòl)
- Good Morning Scotland (Naidheachdan)
- MacAulay and Co (Fèistear)
- Morning Extra (Naidheachdan)
- Newsdrive (Naidheachdan)
- Scotland Live (Naidheachdan)
- Sportsound (Spòrs)
- The Tom Morton Show (Ceòl)
Roinneil[deasaich | deasaich an tùs]
Gabh Àrcaibh agus Sealtainn gach naidheachdan prògram gach là. Tha ionadail naidheachdan craoladh bho Salcraig, Dùn Phrìs, Obar Dheathain agus Inbhir Nis.


text:
Àrd-thìr
'S e ceàrn de thìr àrd a th' ann an àrd-thìr ann an geo-eòlas agus eòlas na cruinne a tha, mar is àbhaist, gu ìre mhòr còmhnard, rèidh, dùthchail.
Gineachas[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ceàrn mhòr de thìr àrd a tha gu ìre mhòr còmhnard a th' ann an àrd-thìr. Tha e sgaraichte bhon talamh mun cuairt air le leòidean casa (mar ann an Tibeat), no ri càrnadh grùid, no ri co-mheasgachadh dhen dà chuid (mar an Altiplano Andean).
Bidh àrd-thìrean gan cruthachadh nuair a bhios tìr còmhnard air a thogail le tectonic-beòthaileachd, agus an uairsin air a chreimeadh leis a' ghaoth no leis an uisge.
Tha àrd-thìrean a' còmhdachadh mu 45 sa cheud de uachdar na cruinne.
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Chang Tang ann an Tibeat,air a bheil "mullach an t-saoghail", an t-àrd-thìr as motha agus as àirde sa chruinne agus thathas a' cruthachadh fhathast e, air sgàth mar a bhios na pleataichean tectonaich Indo-Eòrpach is Eòraisianach an taic ris a chèile.
'S e Altiplano Andianach an dàrna fear as motha 's as àirde air an liosta, aig 3600-4000 meatairean a dh' àirde, suidhichte taobh a-staigh na Meadhan-Andianaich agus a' gabhail a-steach Loch Titicaca.
Àrd-thìrean Cuanach[deasaich | deasaich an tùs]
Thathas a' cleachdadh àrd-thìr gus dealbh a thoirt air cruitheachdan geo-eòlasach fon t-sàl. Tha cuid de àrd-thìrean fon t-sàl, leithid an t-àrd-thìr Seychelles, nan spealgan de rùsg mòr-thìreach a tha nan laighe sgaraichte bho mòr-thìrean. Tha iadsan co-fhreagarrach ri sgeilpean mhòr-thìreach; tha cuid eile leithid Àrd-thìr Java Ontong, nan roinnean mhòr theinntidh, air an dèanamh à tuiltean-bhasailt.
Àrd-thìrean geàrrta[deasaich | deasaich an tùs]
'S e àrd-thìr gu mòr air a chreimeadh a th' ann an àrd-thìr geàrrta. Tha na h-àrdachaidhean nas sìne ud air an creimeadh le geòdhachan agus aibhnichean gus faochadh cas car coltach ri beanntan a chruthachadh. Thathas a' cantainn "beanntan" ri iomadach ceàrn de Àrd-thìr Allegheny agus Àrd-thìr Cumberland, a tha aig oir an iar Beanntan Appalachianach ann an taobh an ear Aimeireaga a Tuath, ged 's e àrd-thìrean geàrrta a th' annta ann an da-rìreabh. 'S urrainnear a bhith a' seasamh air "beinn" àrd agus fainear a thoirt gur ann aig an aon àirde 's a tha na mullaichean uile eile; rud a tha a' riochdachadh an còmhnard bho thùs mun deach a thogail.


text:
Dachaigh
TURAS Ghlaschu 2014
Turas Ghlaschu 28 Samhain – 01 Dùbhlachd
Fosgailte gu sgoilearan S1-S4 - Cosgais £70
Tha turas againn a Ghlaschu agus fàilte oirbh uile! Tha sinn an dòchas òigridh a thoirt còmhla bho air feadh na dùthcha. Tha tòrr ri dhèanamh ann an Glaschu agus tha spòrs mòr gu bhith romhainn.
Taic-airgid
Tha trì sgeamaichean taic aig Comunn na Gàidhlig. Tha am maoineachadh seo air a thoirt seachad as leth Iomairt na Gàidhealtachd. Tha na sgeamaichean fosgailte a-mhàin dhaibhsan a tha stèidhichte ann an sgìrean Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean le cuid de sgìrean a' faighinn prìomhachas. Cuir fòn thugainn airson barrachd fiosrachaidh.
Tha an sgeama seo air a lìbhrigeadh le CnaG, le maoin agus cùmhnant bho Iomairt na Gàidhealtachd
Tha na sgeamaichean folgailte do dhiofar roinnean mar a leanas:
Sgeama Soidhnichean 's margaideachd - Taic-airgid agus pragtaigeach do chompanaidhean agus eile le soidhnichean, margaidheachd digiteach agus eile. Suas ri £3,500 ri fhaighinn.
Sgeama Greis Gnìomhachais nan Oileanach - Taic do bhuidhnean a tha airson oileanach fhastadh far a bheil àrainneachd Ghàidhlig ri faighinn.
Sgeama ùr-ghnàthachaidh Gàidhlig - Sgeama a tha sùbailte agus a' toirt seachad suas ri £15,000 airson proiseactan a bhios a' cleachdadh na Gàidhlig ann an dòighean ionmholta agus ùr.
Fàilte
Fàilte do làrach-lìn Chomunn na Gàidhlig
Leasachadh na Gàidhlig - Bidh CnaG a' tabhann sheirbheisean agus taic air feadh Alba. Tha sinn an sàs gu mòr ann an Òigridh & Campaichean, Iomairtean Gàidhlig, Foghlam 's Pàrantan agus gu leòr eile.
Tha an làrach-lìn againn làn fiosrachadh le naidheachdan an seo agus ar Blog Gàidhlig an seo.
Bidh sinn a' cur tachartasan air dòigh airson òigridh tron bhliadhna agus gu sònraichte ann an sgìrean nan Iomairtean Gàidhlig. Tha prògraman òigridh againn leithid Duais Iain Muir agus sreath de thachartasan mar Champa Sradagan agus tachartasan eile do dheugairean.
Tha ochd Iomairtean Gàidhlig air feadh na h-Alba; ann an eileanan agus sa bhaile mhòr. A bharrachd air CnaG fhèin, tha buidhnean eile a' cur ris an oidhirp gus àireamhan luchd-labhairt a thogail anns gach sgìre.
Taic-airgid - às leth Iomairt na Gàidhealtachd bidh sinn a' tabhann ghrantaichean beagan tro na sgeamaichean againn. Tha taic againn do sgìrean cunntachail cuideachd. Tha sinn a' cur fàilte air beachdan airson pròiseactan ann an coimhearsnachd Iomairt na Gàidhealtachd.
Ma tha sibh a' lorg dreuchd Ghàidhlig bidh sanasan-obrach a' nochdadh an seo.
Chaidh CnaG a stèidheachadh ann an 1984 is le oifisean air feadh na dùthcha, tha sinn air a bhith brosnachadh na Gàidhlig bhon uairsin. Fiosrachadh air Oifisean agus Bòrd ChnaG.
Duais Iain Muir
Tha Duais Iain Muir a' toirt cothrom do dh'òigridh a bhith gabhail pàirt ann am prògram spòrsail tro mheadhan na Gàidhlig agus teisteanas aithnichte a chosnadh tro mheadhan na Gàidhlig. 'S ann air "talamh fiadhaich" agus an àrainneachd a tha an duais stèidhichte
Iomairtean Gàidhlig
Às leth Bòrd na Gàidhlig, tha CnaG a' cur an gnìomh Iomairtean Gàidhlig air feadh na dùthcha. Tha dleastanas oirnn airson co-òrdanachadh eadar buidhnean agus cuideachd pròiseactan a chur air adhart le prìomhachas air òigridh agus foghlam Gàidhlig. Tha buidhnean eile an sàs ann an gach Iomairt agus bidh iadsan a' cur phròiseactan air adhart taobh a-staigh nam prìomhachasan agus neartan aca fhèin.
Comunn na Gàidhlig
Chaidh Comunn na Gàidhlig (CnaG) a stèidheachadh ann an 1984 gus leasachadh na Gàidhlig a cho-òrdanachadh. Ag obair aig ìrean ionadail, roinneil agus nàiseanta, tha bòrd-stiùiridh againn le riochdairean bho Chomhairle nan Eilean Siar, Comhairle na Gàidhealtachd agus An Comunn Gàidhealach. Tha cuideachd stiùirichean air a’ Bhòrd a’ riochdachadh Coimhearsnachd, na h-Ealain agus Òigridh. Bidh riochdaire Iomairt na Gàidhealtachd a’ freithealamh coinneamhan Bùird mar neach-amharc.


text:
Sugamuxi
B' e Sugamuxi (a chaochail ann an 1539) riaghladair Co-chaidreachas nam Muisca (neo Iraca) ann an Tìr nan Chibcha. Tha an t-ainm sin a’ ciallachadh "Am Fear air Falach" agus ‘s e fear-ionaid Nompanim a bh’ann, ged gur e ùghdarras nas dhiadhiadh na sìobhalta a bh’ann. Bha e na caidreabhach an Zaque ann an strì an aghaidh an Zipa Nemequene. Ach nuair a bhàsaich an Zipa, cha do chuir e taic gu Quemuenchatocha is bha e dìreach airson còrdadh na sìthe fhaighinn. Le sin, B’ urrainn dhàsan sgur-cogaidh dhe fichead mìosan (dà bhliadhna) a lorg eadar na cinn-feadhna comhstrìtheach sin.
Ràinig na Spàinntich fhad ‘s a bha an sgur-cogaidh ann fhathast. Thoisich iadsan le buaidh a thoirt air na tìrean a bha aig an Zipa is an uair rinn sin iad an gnothach air an Zaque, Tundama agus Sugamuxi cuideachd. Thathar an dùil nach robh ach iargail bheag neo dhà ann. Rinn neart armachd nan Spàinn an gnothach orra gun dragh. Ann an 1539, nuair a bha iad ga shìreadh, chuir na Spàinntich lasair ris an Teampall beartach ann an Sogamoso gun fhiosda, is le sin rinn iad droch mhilleadh air a chuid ionmhais. Chaochail Sugamuxi an ceann greiseag mar "Don Alonso", an t-ainm bàistidh ùr aige.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Noticias de la provincia de Sugamuxi en Excelsio Sogamoso (Spàinntis)
- Los Señores Muiscas (Spàinntis)


text:
Jersey
Is e Crown dependency anns an Rìoghachd Aonaichte anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Bailiwick of Jersey (Jèrriais: Jèrri, Laideann: Insula Caesarea). Is e eilean a tha ann an Jersey agus tha e na laighe mu 20 cilemeatair air falbh bhon Fhraing anns an iar thuath. Is e Jersey an t-ainm air an eilean as motha, tha an cuid as motha den muinntir an àite a’ fuireach an seo. Tha eileanan eile ann:
Tha Jersey cliùiteach airson na tràighean fada, brèagha. Canar gu bheil an t-sìde uabhasach griannach air an eilean.
Còmhla ri Guernsey canar Eileanan a' Chaolais riutha.
Tha Saint Helier na prìomh-bhaile.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- States of Jersey
- Jersey Tourism
- Jersey Legal Information Board (JLIB)
- Les Pâraîsses d'Jèrri en Jèrriais (map of parishes, coat-of-arms, and history)
- Jersey History
- This is Jersey (Local Portal)
- Independent visitors guide
- Map of Jersey


text:
Nìgeiria
'S e dùthaich ann an Afraga-an-iar a tha ann an Nìgeiria (gu h-oifigeil: Poblachd Caidreachail Nìgeiria ) neo Nigeria[1]. 'S e an àireamh-shluaigh as motha ann an Afraga a th' aice. Tha crìochan aice le Beinin san iar, Nìgeir ann an taobh tuath, Gini ann an taobh a deas agus an t-Siad is Camarun san ear. O chionn 1991, 's e Abuja am prìomh-bhaile aice, roimhe sin, b' e Lagos a bha ann.
Bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha ann an Nìgeiria:[2]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay


text:
1970
MCMLXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Aleksandr Solzhenitsyn an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Phòs Muammar al-Gaddafi ri Safia Farkash.
- Bhuannaich Luis F. Leloir an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh Slighe Costa Sir Benfro fhosgladh.
- Stad seirbhisean aiseig ann am Port an t-Sròim.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Bertrand Russell, feallsanaiche is matamataigear Breatannach, Duais Nobel ann an litreachas (r. 1872)
- 12 an Cèitean - Nelly Sachs, ann an Stockholm. Sgrìobhadair.
- 28 an t-Sultain - Gamal Abdel Nasser, ann an Cairo. Fear-poileataigs às An Èipheit.


text:
Dayton, Ohio
'S e baile ann am Ohio, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann an Dayton. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 141,527 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 225m os cionn ìre na mara,[1]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1796.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Martin Sheen: (1940), actair.
- Rob Lowe: (1964), actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Augsburg, A' Ghearmailt
- Holon, Iosrael
- Monrovia, Libèiria
- Oiso, An t-Seapan
- Sarajevo, Bosna agus Hearsagobhana
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Geamannan saidheans mu fhòrsaichean do chlann bhun-sgoile. Tagh a' mheud ceart de dh'fhòrsa a leigeas le na deargannan an cleasan soircais a chrìochnachadh. Help the fleas by choosing the right amount of force needed for them to complete their tricks successfully.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Ceistean luchd-gnìomhachais gan togail
Tha ceannardan ghnìomhachais na h-Alba a' faicinn barrachd chunnartan na cothroman an lùib Alba a bhith na dùthaich neo-eisimeilich.
Lorg sgrùdadh a rinn Oilithigh Dhùn Èideann gur iad gnothachasan a tha stèidhichte an Alba, ach a' crochadh air luchd-ceannaich sa chòrr den Rìoghachd Aonaichte as dualtaiche planaichean a chur air dòigh mu choinneimh na buaidhe am bheireadh neo-eisimeileachd orra.
Dh'fhaighnich an t-Àrd-Oll. Brad MacAoidh bho Oilithigh Dhùn Èideann de 60 ceannard gnìomhachais am beachd mu neo-eisimeileachd do dh'Alba.
Thuirt dìreach sianar gu bheil iad a' faicinn barrachd chothroman na cunnartan, ged a thuirt dìreach còignear gun tug an deasbad mu neo-eisimeileachd buaidh air na co-dhùnaidhean gnìomhachasail aca.
Chaidh a' cheist mun t-seòrsa airgid a bhiodh air a chleachdadh fhaicinn mar an cunnart a bu mhotha.
'S bha cuideachd ceist aig cuid mu a bhith a' faighinn a-steach do na margaidhean Eòrpach nam biodh Alba neo-eisimeileach.
Am measg nan cothroman a chaidh fhaicinn, bha gum biodh barrachd taic ann bhon Riaghaltas do ghnìomhachasan agus gum biodh poileasaidh in-imreachd nas fhosgailte ann.
Thuirt an iomairt Nas Fheàrr Còmhla gu bheil a' mhì-chinnt mun airgead a bhios air a chleachdadh ann an Alba neo-eisimeileach a' cur obraichean ann an cunnart.
Thuirt Riaghaltas na h-Alba gu bheil an dùthaich mar tha a' tàladh ghnìomhachasan bho thall-thairis, agus le aonadh-airgid, ballrachd 's an Aonadh Eòrpach agus planaichean airson cìsean a ghearradh, gu bheil iad airson fàs ann an gnìomhachas na h-Alba a bhrosnachadh.


text:
Redondo Beach, Calafòrnia
‘S e baile air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Redondo Beach. Tha an t-ainm a’ciallachadh Tràigh Chruinne sa Ghàidhlig, bhon fhacal Spàinntis Redondo (Cruinne) agus bhon fhacal Beurla Beach (Tràigh). ‘S e Rancho San Pedro (Oighreachd an Naoimh Pheadair) an t-ainm a bha air o thùs. haidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann a 1785. Tha e suidhichte aig 16m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a’ Bhàigh Shouth Bay, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Los Angeles. Tha am baile 3,712km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 568km bho Shan Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,572km bho St. Louis.[2] Tha 66,748 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheagailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Enseneda[3]
- La Paz


text:
Bai Cuchulaind didiu h-oc fritairi na h-oidchi & batar mitúrus-sa imdha foair. Trath ba medon oidci do ierom, co qualui in fotrann cuci. Alla alla, or Cuchulaind, cia fil alla? Masad caruid, condosnadaid; mas dod namhoid, condomralaid. Gairm namnus fair {folio 8a2} lasodain. Concloich Cuchulaind foraib ierom, conid marb tarraidh talumh a nonbor. Addaig an cendail occo isin suidhe nfaire. Modh nad modh indesid inna suide, congair in nonuur aili airi. Rusmarb tra na tri nonuurai fo an žnnus cetna co ndernoi oencarn dib eter cendail & fadbh.
p.173


text:
Columbus, Ohio
'S e prìomh-bhaile Ohio a tha ann an Columbus. Tha e suidhichte aig 275m os cionn ìre na mara,[1] Anns a’ bhliadhna 2010 bha 787,033 duine a’ fuireach an seo.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1812.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Beverly D'Angelo: (1951), actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Ahmedabad, Na h-Innseachan
- Dresden, A' Ghearmailt
- Hefei, An tSín
- Odense, An Danmhairg
- Herzliya, Iosrael
- Tainan, Tai-Bhàn
- Sevilla, An Spàinn


text:
Tha grunn dhòighean ùra ann Gàidhlig ionnsachadh agus ’s e fear de na dòighean as soirbheachaile, Ùlpan. Tha cùrsaichean air an dealbh a’ cleachdadh an t-siostaim Ùlpan agus dòighean-teagaisg cànain eile. Gabhaidh na cùrsaichean a lìbhrigeadh le fileantaich a gheibh trèanadh air feadh na dùthcha.
Chan eil teagamh nach e an dòigh as fheàrr Gàidhlig ionnsachadh a bhith am measg sluagh no coimhearsnachd Ghàidhlig agus dòigh a lorg air a bhith a’ cleachdadh na Gàidhlig gu cunbhalach.
Tha na buannachdan an lùib dà-chànanas a-nis dearbhte agus tha cothroman ùra a’ nochdadh fad na h-ùine a’ Ghàidhlig a chur gu feum ann an saoghal an latha an-diugh, biodh sin eadar cothroman-cosnaidh agus cur-seachad.


text:
Clamhan-gobhlach
Is e eun-creachaidh a tha a' buntainn dhan teaghlach Accipitridae a tha anns a' chlamhan-ghobhlach (Milvus milvus). Tha e a' fuireach anns an Roinn-Eòrpa agus ann an Afraga an Iar-thuath.
Bha e uaireigin pailt anns a' Bhreatainn, ach aig meadhan an 20mh linn cha robh ach beagan paidhrichean anns a' Chuimrigh ann. Chaidh clamhain-ghobhlach bhon Spàinnt, bhon t-Suain agus bhon Ghearmailt air an cur a-steach do dh'Alba agus do Shasainn agus bha an sgeama soirbheachail.[1] Ann an 2012, chaidh ionad ùr fhosgladh aig Tolaidh san Eilean Dubh far a bheil na clamhain a' tadhal airson biadh agus far am faod am poball coimhead orra.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Tha Freeciv 2.3.1
ann agus tha rudan a' fàs nas fhearr. Tha am prògram (air Windows) a' faighneachd dhìot a-nis dè cànan a bu toigh leat nuair a stàlaicheas tu e a' chiad turas. Bha sin fada na bu toinnte roimhe, ma tha cuimhne agaibh air an treòir fhada
a sgrìobh sinn roimhe. Dh'fhosgail mi sreath ùr air sgàth sin, chuireadh tè eile eagal a bheatha fiù air Fionn MacCumhail!
Cum an cuimhne gur e gd = Gàidhlig. Tha sin car toinnte fhathast ach cuiridh sinn ceart seo.
Tha e car doirbh air Max OSX fhathast air sgàth 's nach eil còdaichear againn a tha math air Mac OSX. Ma tha sibh eòlach air gin, cuiribh thugam e/i!
Dh'fhàg mi an treòir ann ge-tà oir tha pìosan dheth mu chluich a' gheama fhèin is tha sinn feumail fhathast.


text:
Rathad-iarainn
Is e siostam-ghiùlain a tha anns an rathad-iarainn neo rathad nan gad a tha stèidhichte air rathad sònraichte a bhitheas a' breith agus a' steòrnadh carbadan a tha uidheamaichte dha.
Inntrigeadh[deasaich | deasaich an tùs]
Is e cruth an rathaid, dà ghad iarainn, co-shìnte agus teannaichte sìos air bunachar freagarrach.
Bithidh na carbadan rathad-iarainn uidheamaichte le cuibhlichean "bilte". Tionndaidh dà chuibhle air aiseal cumanta, Tha barr nan riomb leatha agus rèidh agus bithidh bile mun chuairt gach cuibhle air a slios a-staigh.
Mar sin faodaidh do na carbadan a ruith air bàrr an rathaid gun a bhith tuiteam dheth.
Aig a' charr as simplidh chan eil dith ach air rathad singilte goirid agus carbad a-mhàin. Bha cuid de na h-ionadan-bhradain air an Abhainn Tatha a' cleachdadh rathadan-iarainn mar seo eisg a ghiùlain suas dhan rathad-dubh eadar Peairt is Dùn Deagh sìos ris na 1990an.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh turachadh air rathaidean nan gad ann an Sasuinn mun bhliadhna 1604. Is ann as fiodh a rinneadh na gadan do na rathadaibh nan gad bu tràithe agus b' e cumhachd eich a tharruinn na uaganain a chaidh orra. Chaidh toiseach air cleachdadh gadan iarainn bho meadhan an 18mh linn, agus bho toiseach an 19mh linn chuireadh carbadan-smùide an gnìomh. Ré na 1820'n rinn Nicholas Wood an rannsachadh a dhearbh bun-saidheans an rathaid-iarainn, agus an luib sin, eadar 1825 agus 1840, chaidh leasachadh ana-mhòr air an teicneolas. A roimhe 1850, leigeadh na cnàimhean de branndairean nàiseanta agus eadar-nàiseanta air feadh Eòrpa.
Tha an sgrìobhadh eachdraidheil bu sine mu rathad nan gad a' nochdadh ann an cùise laghail Sasunnach a chaidh air èisdeachd an 1604. B' e cnap na cùise gu robh fear seilbh mhèinne-guail air cuir "tylting rails" thairis air fearann (a bha an seilbh fear eile) eadar beul a mhèinn agus laimrig air Abhainn na Sebheirn ann an Siorramachd Nottinghaim.
Mun bhliadhna 1609 fhuair fear à Siorramachd Nottinghaim dom b' ainm Beaumont taic air mèinn-ghuail air Bruaiche na Tyne an Ear-thuath Shasainn, thug e leis iomadh innlean nach robh aithnichte ann an Ear-thuath Shasainn aig an àm - nam measg Snìomhairean Talmhainn agus coincheap rathad nan gad. Thug muinntir Ear-thuath Shasainn ri na h-innlean seo, bu sònraichte rathaidean nan gad agus chaidh leasachadh nan raointean-ghuail mu Caisteal Nuadh air Taidhne air adhart gu luatha. Thogadh ficheadan de rathaidean nan Gad eadar beul-meinnibh agus laimrigibh aibhne. Bha rathaidean nan gad, neo rathaidean-uagain mar a chaidh orra, cho dlùth cheangailte ri leasachadh na sgìre gun deach iad fo far-ainm "Newcastle Road" roimhe deireadh an 17mh linn.
Cha robh an cuid bu mhòr de na rathaidean-uagain seo nas fhada na ceithir neo còig cheud meatair agus gu robh iad a' claonadh gu ìre mhòr bho bheulmheinn chun laimrig, is ann mar sin a bhiodh carbadan làn nan ruithe "leis a' bhruaich" fo cumhachd tarruinn talmhainn agus chuireadh eich ri feum a tharruinn na carbadan aotrom air ais ris a' mhèinn.
Chaidh leasachadh air an teicneolas mean air mhean- bho meadhan an 18mh linn chuireadh cinn iarainn air na gadaibh fhiodh agus ro dheireadh an linn rinneadh gadan-ruithe as iarainn leaghta. Thàinig cuibhlichean iarainn a-steach as deidh 1750 agus ro deireadh an linn rinneadh an siud 's an seo bòrd-claoin fèin-obrachaidh.
Is ann an 1722 a chaidh togail air a' chiad rathad-uagain an Alba, eadar Tranent agus Cockenzie air Raon ghuail a Lodaidh, agus is ann an 1754 a chaidh fhosgail air a chiad rathad-uagain an Èirinn, eadar an slochd ghuail aig Drum Glas an Contae Tir Éoghainn agus canal leth-mhìle air falbh. Thuraich an t-inneal smùid róthadachd aig Seumas Bhatt ann an 1784, inneal stèidhichte a bha seo a chleachd smùid bho goilear fa-leth aig bruthaich gu math ìosal. Taobh a-steach deich bliadhna thoisich an Córnach Risteard Trevithick a thogail innealan “paisgte” air an robh an goilear na bunachar don inneal fhèin agus a chleachd “smùid làidir” aig bruthaicheas suas ri 40 punnd air an òirleach cheàrnag ( 2.5 ailean). Thog Trevethick inneal smùid fèin-ghluasad cho tràth ri 1801 agus ann an 1804 rinn e inneal a ruitheadh air gadan airson fear a sheilbh obraichean iarainn agus rathad trama aig Pen-y-Darren an Cymru a Deas. Dhearbh an inneal a thog Trevethick gum b' urrainn do inneal stotha a tharruinn cuid uagain na sguain, ach cha deach an cleachdadh an aite nan each a bha nan modh tarruinn àbhaisteach aig an am.


text:
BBC RADION NAN GAIDHEAL – THE POETRY OF A GENERATION
Bàrdachd a’ Chiad Chogaidh – Dàin ar Linn
Na ghluais na thachair sa Chiad Chogadh sibh? Eil liut agaibh air rannaidheachd is bàrdachd? Eil sibh nar bàird? Ma tha, tha sinn airson cluinntinn bhuaibh.
Tha BBC Radio nan Gàidheal agus Acair le taic bho Chomhairle nan Leabhraichean a’ deasachadh a’ chiad chruinneachadh de bhàrdachd mun Chiad Chogadh airson fhoillseachadh ann an 2015. Tha sgioba BBC Radio nan Gaidheal air faisg air 200 dàn a thional, cuid dhiubh a bhios mar phàirt de chraolaidhean Seachdain sa Chogadh agus thèid 100 de na pìosan bàrdachd a thaghadh airson a’ chruinneachaidh ùir seo.
Thèid bàrdachd ainmeil bho leithid Dhòmhnaill Ruaidh Chorunna is Murchadh MacPhàrlain a thaisbeanadh cuide ri pìosan bho fhir is mnathan nach eil idir cho aithnichte. Tha an leabhar air a roinn ann an earrainnean a’ coimhead air an àm ron chogadh, ri aghaidh a’ bhlàir, an sealladh bhon dachaigh agus a’ coimhead air ais às dèidh a’ chogaidh. Ach tha guth an là an-diugh a dhìth, rud a dh’fhaodadh a bhith mar phàirt bhrìoghmhor den leabhar ùr.
Tha sinn a’ toirt fiathachadh do bhàird an là an-diugh an smuaintean a chuir an cèill agus an cuir thugainn. Tha e fosgailte do dhuine sam bith aig aois sam bith agus tha saorsa agaibh a thaobh cruth na bàrdachd. Thèid 5 pìosan a thaghadh airson crìoch a chuir air an earrainn mu dheireadh san leabhar agus thèid beachdachadh air na pìosan eile a chraoladh air Radio nan Gàidheal taobh staigh prògraman sònraichte a’ comharrachadh a’ Chiad Chogaidh.
Tha Annella NicLeòid air a bhith air a bogadh ann an eachdraidh a’ Chogaidh Mhòir airson Radio nan Gàidheal agus tha i ag ràdh: “Tha an rannsachadh againn air ar stiùireadh gu iomadh sgeulachd inntinneach is drùidhteach agus ‘s e urram dha-rìribh a th’ann a bhith dhan toirt chun a’ luchd-èisteachd ann a Seachdain sa Chogadh. Tha e air obair bàird à gach ceàrnaidh den dùthaich agus den Cho-fhlaitheis a dhùsgadh às ùr agus tha sinn a-nis airson a thoirt do ghinealach ùr.”
‘S iad Acair a tha gu bhith a’ foillseachadh an leabhair ann an 2015 agus tha an stiùiriche aca Agnes Rennie a toirt a beachd: “S e leabhar sònraichte a bhios an seo, ceud dàn a tha toirt dhuinn blas dhan dìleab phrìseil a ghlèidh guth nam bàird a bha aig meadhan a’ chath no ag ionndrainn na bha air falbh”.
Cuiridh Comhairle nan Leabhraichean an taic ris an fhoillseachadh mar a tha Rosemary Nic a’ Bhàird a’ mìneachadh: “Tha Comhairle nan Leabhraichean gu math toilichte a bhith a’ co-obrachadh le Radio nan Gàidheal agus Acair gus taic a chumail ris an leabhar ùr seo. ’S e cruinneachadh luachmhor, làidir a bhios an seo agus tha e cudromach gun tèid guthan bàird an là an-diugh a thaisbeanadh mar phàirt den leabhar eachdraidheil seo”.
Chuireadh sinn fàilte mhòr air ar bàrdachd ro 30mh Samhain 2014.
Airson tuilleadh fiosrachaidh cuiribh brath gu Radio nan Gàidheal air 01851 70 5000 a no sgrìobhaibh gu annella.macleod@bbc.co.uk
‘S cha mhol mi fhìn an t-saighdearachd
Chan d’fhuair mi coibhneil i
‘S gu dearbh cha dèanainn soighnigeadh
Ged gheibhinn oighreachd rìgh.
Le Murchadh MacLeòid, Murchadh ‘an ’ic Dhòmhnaill Bhig, Siabost, Leòdhas.
The 1st World War – The Poetry of Our Generation
How do you view the First World War? Do you put pen to paper with your thoughts? Do you write poetry? Are you a poet? If so BBC Radio nan Gaidheal wants to hear from you.
BBC Radio nan Gaidheal has researched over 200 pieces of World War 1 poetry for programming including Seachdain sa Chogadh, and in partnership with Acair and The Gaelic Books Council are preparing the first anthology of World War One Gaelic Poetry for publication in 2015.
Established and well-known pieces from bards such as Dòmhnall Ruadh Chorunna and Murdo MacFarlane will be included in addition to pieces from less well-known poets to form this important collection of work for this and future generations. The publication will include sections on pre-war poetry, the war at the front line, the effects of the war on the community at home and reflections post-war. Importantly, however, how our generation views the First World War will also be a key element of the publication.
Today’s poets of all ages are invited to submit their contributions to be included in this landmark collection. Five pieces will be chosen to close the final section of the publication and other pieces will be considered for broadcast on Radio nan Gàidheal programmes commemorating the First World War
BBC Radio nan Gaidheal welcome all submissions of work by 30 November 2014.
For further information contact BBC Radio nan Gaidheal on 01851 705000 or annella.macleod@bbc.co.uk


text:
Music: , Available now
-
Crunluath — 16/10/2014
Cailean MacIlleathain le ceòl na pìoba.
-
Òrain à Taobh Loch Nis
Òrain à Taobh Loch Nis air an seinn le Evelyn Chaimbeul agus Alasdair MacGillìosa.
-
Tiompan — 17/10/2014
Ceòl Ceilteach, clàran ùra agus fios mu cò tha cluich càite.
-
A' Mire ri Mòir — A' Mire ri Mòir aig Mòd Inbhir Nis
Fiach gun dèan sibh mocheirigh airson a' chèilidh is motha aig a' Mhòd còmhla ri Morag.
-
Mòd 2014 — Farpais Crìochnachaidh an t-Seann Nòis
Cathy NicDhòmhnaill le farpais a' bhuinn òir airson seinn san t-Seann Nòs.
-
Mòd 2014 — Farpais Crìochnachaidh nam Buinn Òir 2014
Cathy NicDhòmhnaill 's Art MacCarmaig le farpais crìochnachaidh nam Buinn Òir.
-
Caithream Ciùil — 15/10/2014
Tha ceòl aig Mairead an diugh bho Cruinn, Sandy Brechin, Canach agus Cara Dillon.
-
A' Mire ri Mòir — 15/10/2014
Tha i beachdail, tha i beòthail agus tha i feitheamh ribh le taghadh ciùil.
-
Caithream Ciùil — 14/10/2014
Ceòl Gàidhealach 's Ceilteach agus fiosrachadh air dè a tha dol agaibhse gach feasgar.
-
A' Mire ri Mòir — 14/10/2014
Tha i beachdail, tha i beòthail agus tha i feitheamh ribh le taghadh ciùil.


text:
Dreathan donn
'S e eun beag a th' ann an dreathan-donn (Troglodytes troglodytes, Wren neo Winter Wren ann am Beurla).
S'àbhaist dhaibh a bhith eadar 10 's 11 cm a dh'àirde 's tha iad caran donn. Bith iad a' fuireachd am a measg nan lùsan ìosal anns na coilltean giuthais. 'S àbhaist dhaibh neadachadh faisg air an làr neo air an làr fhèin. Tha na dreathanan-duinn gu math farsaing. Chìthear iad anns na coilltean bho Alasca thar ceanna a tuath Aimearaga a Tuath agus bho Bhreatainn thar an Roinn Eòrpa 's ceann a tuath Àisia.


text:
1. Kl. Ianair .u. f. l. ii. Anno Domini m.l.uiii.
Imbleach Ibair do loscadh co leir itir daim liac & cloicthech.
Lulach m. Gilla Comgain airdrigh Alban do marbadh la Mael Coluim m. Donnchadha i cath.
Maidm Sleibhe Crot ria n-Diarmait mac Mail na m-Bó for Donnchadh m. Briain i torchair Cairbri H. Ligdai airchinnech Imlecha Ibair & Righbardan m. Con Corne ri Ele et alii multi.
Gallbrat H. Cerbaill ridomna Temhrach mortuus est.
Colman H. h-Airechtaigh comarba Comghaill, H. Flanncua airchinnech Imleacha Ibair in pace quieuerunt.
M. Beathadh m. Finnlaich airdrigh Alban do marbadh la Mael Sechlainn m. Donnchadha i cath.
p.496


text:
La Unión (Nariño)
‘S e baile meadhanach ann an Nariño, Coloimbia,[1] a th’ ann La Unión. Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, aig 1,650m os cionn ìre na mara aig astar dhe 92km bho Phasto. ‘S e baile le clìomaid blàth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 19˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1945.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 27,914 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 17,636 a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail nan sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh traidiseanta a th’ ann La Unión fhathast.
A taobh cinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an La Unión, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 0.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 85.3% dhe na daoine ann an La Unión leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 12.2% dhe na dachannan.[4]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Unión. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Liborina
‘S e baile beag ann an Antioquia,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann Liborina. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 700m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe 115km bho Mhedellín, prìomh-bhaile na roinne. ‘S e baile le clìomaid teth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 24˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1832.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Nutabes an t-ainm a bha air a' bhaile o thùs, bho ainm nan Tùsanach a bha nan tàmh an seo ro àm nan Spàinnteach.[3] Chaidh an t-ainm aige a dh'atharrachadh gu Liborina ann an 1883, an sloinneadh aig a' churaidh Liborino Mejía Gutiérrez,[4] a bha an sàs anns a' chogadh an aghaidh na Spàinne.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich Jorge Martínez am pròiseas airson Liborina a sgaradh bho Sacaojal ann an 1832, leis gun robh 703 duine a’ fuireach anns an àite far a bheil am baile an latha an-diugh.[5] An ceann bliadhna chaidh am baile a steidheachadh gu h-oifigeil leis a’ Cheann-suidhe Juan de Dios Aranzazu (1798 – 1845), nuair a bha e fhathast na Riaghladair ann an Antioquia. A bharrachd air Liborina, steidhich esan 5 bailtean eile ann an Antioquia: Campamento, Ebéjico, Entrerríos, Girardota agus Cocorná.[6] A tuilleadh air sin, thug e fearann mar thabhartas airson am baile Aranzazu ann an Caldas a steidheachadh cuideachd.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 9,475 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 7,619 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[7] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[8] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireimh-shluaigh gu math traidiseanta a th’ ann ann am Liborina fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Liborina, ach tha 0.1% dhe Tùsanaich agus 7.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 85.6% dhe na daoine ann an Liborina leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 14.3% dhe na dachannan.[9]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Liborina. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[10] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh an Lùnasdal.
- Fèill an Naoimh Lorcan: 10mh an Lùnasdal.
- Fèis na Ponair (Spàinntis: Fiesta del Fríjol): an t-Samhain.
- A' Chàisg: am Màrt neo an Cèitean.


text:
Dail Bheithe
'S e baile ann an Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh a tha ann an Dail Bheithe (Beurla: Dalbeattie). Tha e suidhichte ann an gleann air bruach Urr Water mu 6 cilemeatair (4 mìltean) ear air Caisteal Dhùghlais agus mu 19 cilemeatair (12 mìltean) iar-dheas air Dùn Phrìs. 'S e seo na co-chomharran aige: 54° 55′ 55.2″ Tuath agus 3° 49′ 19.2″ Iar. Ann an 2011 bha 4,289 duine a' fuireach an seo. [1] Bha a' chiad tuineachadh an seo ann an 1658, ach chaidh am baile a thogail ann an 1781. Bha gnìomhachas clachan ghràineil gu math cudromach airson a' bhaile, anns na 1810an bha mòran daoine a dh'imrich gu Dail Bheithe airson obair fhaighinn anns na cuaraidhean. An diugh tha an cuid as motha de na daoine ag obair ann an Dùn Phrìs.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 146 duine à Dail Bheithe bàs sa Chogadh Mòr[2] agus seachd duine thar fhichead eile san Dàrna Cogadh. Bha Faisisteachas[3] uabhasach làidir an seo ron an Dàrna Cogadh agus fiù 's bha am meur na bu mhotha nam Faisisteach suidhichte sa bhaile bheag seo ann an 1934, far an robh ballrachd mu 400 duine ann, le clèireach-baile os an cionn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Dail Bheithe
- Làrach-lìn na Coimhearsnachd
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX8327061230
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Airds of Kells • Dail Bheithe • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Cille Chuithbeirt • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsock • Dùn Droighnein • Haugh of Urr • Baile Labhrainn • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise


text:
Bùthan-obrach dràma: Fèisean Dràma
Tha Fèisean nan Gàidheal a' tabhann bùthan-obrach dràma do sgoiltean. Tha dithis oifigearan dràma a' co-òrdanachadh agus a' libhreagadh na seirbheis seo, 's iad Dougie Beck a tha stèidhte anns a' Ghearasdain agus Aonghas MacLeòid a tha stèidhte ann an Inbhir Nis.
Fèisean dràma
Tha Fèisean nan Gàidheal gu cunbhallach a' toirt taic do bhun-sgoiltean ann a bhith a' deasachadh dealbhan-cluiche Gàidhlig agus a' cuir air dòigh Fèisean Dràma Gàidhlig.
A h-uile bliadhna, bidh bun-sgoiltean Gàidhlig bho air feadh Earra-Ghàidheal is Loch Abar a' tighinn còmhla airson tàlantan cleasachd an cuid sgoilearan fhoillseachadh. Mar phàirt de dh' Fhèis Dràma Earra-Ghàidheal is Loch Abar, bidh clann bun-sgoile de gach aois a' taisbeanadh taghadh farsaing de dhealbhan-cluiche a tha dèiligeadh ri measgachadh de chuspairean eadar-dhealaichte.
Tha Dougie Beck, Oifigear Dràma Fèisean nan Gàidheal a' lìbhrigeadh tòrr de bhùthan-obrach deasachaidh na Fèise, 's e air a bhith an sàs san Fhèis Dhràma seo bho thòisich Fèisean nan Gàidheal ga ruith ann an 2006.
Ann an 2013 ghabh còrr is 100 sgoilear ann an 6 sgoiltean pàirt anns an Fhèis. Tha cuid de na sgoilearan air a bhith an sàs anns a' phròiseact fad na beatha-sgoile aca, agus tha e glè fhollaiseach gu bheil iad air buannachd fhaighinn às. Ann an cuid mhath de sgoiltean, 's iad na sgoilearan fhèin a tha air na dealbhan-cluiche a chur ri chèile, a rannsachadh is a sgrìobhadh. Tha seo a' ciallachadh gum bi iad a' togail tòrr sgilean le bhith an sàs anns an Fhèis.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh mu Fèis Dràma Earra-Ghàidheal 's Loch Abar bhon oifigear dràma a tha stèidhte san sgìre Dougie Beck air dougie@feisean.org no 01397 704 132.
Thar nam bliadhnaichean tha Fèisean nan Gàidheal air a bhith an sàs ann a bhith cur Fèisean Dràma air dòigh anns na sgìrean a leanas cuideachd.
- Uibhist 's Barraigh
- Leodhas is na Hearadh
- Ceann a Tuath na Gaidhealtachd
- An t-Eilean Sgitheanach 's Loch Aillse
Eisimplear: Fèis Dhràma Earra-Ghàidheal is Loch Abar
Chaidh Fèis Dhràma Earra Ghàidheal is Loch Abar a stèidheachadh ann an 2006 gus cothrom a thoirt do sgoilearan ann am foghlam tro mheadhan na Gàidhlig dealbhan-cluiche a dheasachadh is a thaisbeanadh le stiùir is taic bho dhaoine a tha ag obair gu proifeiseant ann an dràma.
Chan eil cruth a' phròiseict air atharrachadh gu mòr bhon uair sin; bidh luchd-obrach dràma a' tadhal air gach sgoil suas gu ochd tursan rè teirm an earraich gus taic a thoirt do thidsearan ann a bhith ag ullachadh na cloinne airson nan taisbeanaidhean, a tha air àite a ghabhail ann an Àrd-sgoil an Òbain, Bun-sgoil Àth Tharracaill agus Tallaichean a' Chorrain le luchd-amharc math air thighinn ann gach turas.
Ged a bha a' mhòr-chuid den obair ga dèanamh gus faighinn deiseil airson nan taisbeanaidhean poblach, chleachd na h-eòlachaichean dràma an ùine a bh' aca leis a' chloinn gus taghadh farsaing de sgilean dràma bunaiteach a thoirt dhaibh, eadar sgilean cleasachd san fharsaingneachd gu dealbhachadh àirneis stèidse. Nuair a thòisich am pròoiseact, bhiodh tidsearan gu tric a' taghadh nan dealbhan-cluiche aca bho leabhraichean no bho stòrais eile; bidh cuid mhath de na sgoiltean a tha an sàs sa phròiseact a-nise a' sgrìobhadh nan dealbhan-cluiche aca fhèin, 's iad ag obair orra tro theirm na Nollaig. O chionn ghoirid tha Fèisean nan Gàidheal air roghain a thoirt do sgoiltean feum a dhèanamh de shiostam sgrìobhaidh a chaidh a dhealbhachadh le luchd-obrach na buidhne a leigeas le cloinn a bhith an sàs anns a' phròiseas chruthachail le taic bho stiùir a tha furasta tuigsinn.
B' e 2012 a' bhliadhna a bu thrainge a bh' againn fhathast, le 11 dealbhan-cluiche gan taisbeanadh le sgoiltean bho Thraigh a' Chaisteil, an Sàilean, An t-Òban, an Apainn, An Gearasdan, Àth Tharracaill agus Malaig. Bidh cuid mhath de sgoiltean a-nise a' cur air adhart dà dhealbh-cluiche – fear bho gach ceann den sgoil.
A rèir Dougie Beck, Oifigear Dràma Fèisean nan Gàidheal, tha buannachdan air leth ann don chloinn a bhios a' gabhail pàirt sa phròiseact: "Tha tòrr de na sgoilearan a bhios a' gabhail pàirt sa phròiseact air a bhith an sàs ann fad trì no ceithir de bhliadhnaichean agus tha e air leth follaiseach nach bi iad a' dìochuimhneachadh nan sgilean a dh'ionnsaich iad. 'S ann airson dràma dh'ionnsaich iad na sgilean a tha seo, ach thathas air aithneachadh gu bheil iad cuideachd feumail ann am beatha dhaoine òga san fharsaingneachd. Tha sinn air leth toilichte gu bheil coltas ann gu bheil am pròiseact seo a-nise air mìosachan nan sgoiltean!"
Tha Fèisean nan Gàidheal air pròiseactan den aon seòrsa a ruith ann an diofar sgìrean, Uibhist, Leòdhas, na Hearadh, Siorrachd Inbhir Nis, Siorrachd Rois agus Cataibh nam measg.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Liosta de na sgrìobhaichean agus na seinneadairean a th' air an làraich, le eachdraidh-beatha mu choinneamh gach fear is tè. An alphabetical list of the writers and singers featured on the site, including biographical information for each person.
Rugadh Maeve (Chaimbeul) NicFhionghain anns a' Ghearastan, far an robh a h-athair, Iagan Eòin Ruairidh, à Èirisgeigh, ag obair ann am Muileann Prannaidh na Corpaich. ...
Rugadh Magaidh NicAonghais an Glaschu ged a tha a dachaigh an-diugh ann an Siorrachd Àir. Tha i na seinneadair agus na neach-cluiche ...
A rèir an t-seinneadair Cairistìona Sheadha às na Hearadh, chaidh an t-òran Tha Mi Fo Chùram a dhèanamh le tè Maighread NicAonghais à Àird Shlèite ...
Rugadh Maighread Stiùbhart air 12 Ògmhios, 1956, agus thogadh i ann an Col Uarach, Leòdhas. Bha seinn agus bàrdachd mun cuairt oirre nuair a bha ...
Mairead ...
Rugadh Mairead Challan ann an 1967, nighean le Euna NicAmhlaigh, Euna Westford mar a b' fheàrr a dh'aithnichear i an Uibhist a Tuath, agus Iain ...
Rugadh Mairead Choineagan, nighean Iain Churstag Aonghais, ann an Urgha, faisg air Tairbeart na Hearadh ann an 1829. B' i Mòr Mhòr à Bàgh Chuilce ...
Rugadh Mairead Hulse air an t-siathamh làtha den Damhair, 1934, ann an Stèornabhagh. 'S ann à Tolastadh bho Thuath a bha a màthair, Mairead Iain ...
San dealbh, chithear Beasa na suidhe còmhla ri triùir de a ...
Rugadh Mairead NicDhonnchaidh air 19 Ògmhios, 1888, ann an Gleann MhicAoidh, mu dhà mhìle gu leth bho Phort na h-Abhainne, ann an ...
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Aois Críost, míle triocha a trí.
Muiredhach Ua Maonacáin, uasal-espog & angcoire
& Muiredhach Ua Mancháin, comhorba Cronáin, d'écc.
Conn Ua Sinaich, ard-angcoire Connacht, d'écc.
Conn, mac Maoile Páttraicc, airchindeách Mungairti & Disirt Oenghusa, d'écc.
Aedh mac Flaithbhertaigh Uí Néill, tigherna Oiligh, & ríoghdhamhna Ereann, d'écc, iar n-aithrighe & pennaind tochcaidhe aidhche fhéile Andreas.
Maidhm ria Murchadh Ua Maoilechlainn for Conchobhar Ua Maoileachlainn, in ro marbadh Maol Ruanaidh ua Carraigh Calma, & Lorcan Ua Caindelbháin, tigherna Laoghairi, & tigherna Fer c-Cúl, co sochaidhibh oile.
Conchobhar ua Muiredhaigh, tigherna Ciarraighe, do mharbhadh.
Aenach Carman do dhenamh lá Donnchadh mac Giolla Phattraicc iar n-gabhail righe Laighen do go maithibh laoch & cléreach Laighen, & Osraighe maraen ris.
Maidhm etir Ele & Ui Fiachrach Aidhne, i t-torchair Braen Ua Clérigh, & Muiredhach mac Giolla Pattraicc co sochaidhibh oile.
Aimhirgin Ua Cerbhaill, tigherna Ele, d'écc.
Aenghas Ua Cathail, tigherna Eoghanachta Locha Léin, do mharbhadh.
Scrín Phettar, & Phóil acc tepersain fola for altóir Pattraicc i n-Ard Macha h-i fiadhnaise caich i coitchinne.
Focchartach Ua Aedha, tigherna Muighe (no Tuaithi) Luircc, & Ua Fiachrach Ardasratha, do mharbhadh do Feraibh
p.828Manach.
Disert Maoile Tuile do argain do Murchadh Ua Maoileachlainn.
Murchadh Ua Maoileachlainn (.i. mac Maoileachlainn Guit) do mharbhadh i meabail la mac Iarnáin .i. la toiseach Cuircne i n-Inis Locha Semhdedhe.
Find Ua Dúnghalaigh, tigherna Musccraighe Thíre, d'écc.
Cu Mumhan, mac Ruaidhri uí Chetfadha d'écc.
Disert Mhaoil Tuile d'orccain do Murchadh Ó Mhaoilechlainn.
Aois Críost, mile triocha a cethair.
Cathal Mairtir , airchindeach Corcaighe, d'écc.
Oenghas, mac Flainn, fer leighind Cluana Mic Nóis, ard-eagnaidh Iarthair Dhomhain d'écc iar n-aithrighe.
Maicnia Ua h-Uachtain fer leighinn Cenannsa, do bháthadh oc tocht a h-Albain cuilebhadh Coluim Cille, & trí minda do mhiondaibh Phattraicc, & triocha do dhaoinibh imaille fris.
Giolla Seachnaill, mac Giolla Mo Chonna, tigherna Deisceirt Bregh, do mharbhadh la Fiora Roiss.
Dubh Daingen, tigherna Condacht, do mharbhadh la Connachtaibh féissin.
Dondchadh, mac Briain do iondradh Osraighe.
Giolla Colaim h-Ua Riaccáin, tigherna Deiscceirt Bregh, do thuitim lá Muirchertach h-Ua Ceallaigh.
Giolla Pattraicc Ua Flannagáin, tigherna Teathbha, do thuitim lá Breaghmhainibh.
Muiredhach Ua Flaithbhertaigh, tigherna Ua m-Briuin Seóla, d'ég.
Coirten h-Ua Maol Ruain, tigherna Dealbhna, do mharbhadh for tairsioch Disirt Tola ó a muintir féissin, & ro imir Tola tria neart Dé díoghail for an tí ro-da-sháraigh, ar ro marbhadh isin uair chéadna.
Giolla Fulartaigh, tigherna na n-Déisi Bregh.
Cathal, mac Amhalghadha, tigherna Ua Ceallaigh
p.830Cualann, & a bhen .i. inghen mic Giolla Coimhghin, do mharbhadh do mhac Ceallaigh mic Dunchadha, & do mac Aodha, mic Tuathail.
Amhlaoibh, mac Sittriocca, do mharbhadh lá Saxanaibh ag dol do Róimh.
Aois Críost, míle triocha a cúicc.
Flaithbhertach ua Murchadha, tigherna Ceniúil m-Boghaine, do mharbhadh co n-druing oile amaille fris.
Iarnán ua Flandchadha (cú na naemh & na b-fírén do-ghairthí dhe) do techt ar creich i n-Delbhna cona tairthetar uaite do Delbhna co t-tardsat iomairecc dó, & ro ladh ár a mhuintire, & ro marbhadh Iarnán féin tré fiortaibh Dé & na naemh.
Raghnall ua h-Iomhair, tigherna Puirt Láircce, do mharbhadh i n-Ath Cliath lá Sitrioc, mac Amhlaoibh.
Ard m-Brecain do orccain do Sitriocc iaramh, & Sord Cholaim Chille do orccain & do losccadh do Chonchobhar Ua Maoilechlainn ina díoghail.
Cú Sléibhe, mac Dobhrain, tigherna Corca Fir Trí, d'écc.
Cell Usaille & Claonadh do orccain do Ghallaibh, conus-tairraidh mac Donnchaidh mac Domhnaill go ro lá a n-derg-ár.
Crech lá Donnchadh mac Dunlaing for Fheraibh Cualann, go t-tucc bó-ghabhail mór & broid.
Aois Críost, míle triocha a sé.
Aonghas ua Flainn, comharba Brénainn Cluana Ferta.
& Ceallach ua Selbhaigh (.i. espocc), comharba Bairri sruith-senóir Mumhan, d'écc.
Aenghas, mac Catháin, abb Corcaighe, d'écc.
Flaithbhertach an Trosttáin Ua Néill, tigherna Oiligh, d'écc iar n-deigh-bhethaidh & iar b-pennainn.
Maelechlainn Ua Maelruanaidh, tigherna Cremhthainne, do mharbhadh lá h-Aodh Ua Concobhair, a n-dioghail Thadhg an Eich Ghil, & Briain.
Domhnall ua h-Uathmharáin, tigherna Fer Lí, do mharbhadh do Dál n-Araidhe.
Donnchadh, mac Floinn, rioghdhamhna Temhrach, do mharbhadh la Feraibh Bréifne.
p.832
Scolócc .i. Niall Ua Flannagáin, tigherna Tethbha, do mharbhadh la Feraibh Tethba búdéin .i. lá Muinntir Tlamáin.
Murchadh ua an Chapaill .i.Ua Flaithbhertaigh, & Niall, mac Muirghesa da ríoghdhamhna Iarthair Connacht, do mharbhadh.
Cú Ciche, mac Eccnecháin, tigherna Ceneoil Enda, d'écc.
Donnchadh, mac Dúnlaing, tigherna Laighen, do dhalladh lá Donnchadh, mac Giolla Padraicc co n-erbail de a c-cionn t-sechtmaine.
Ruaidhri, mic Taidhg, mic Lorcáin, do dhalladh lá mac Maoil na m-Bó .i. Diarmaid.
Diarmait, mac Donnchadha, tanaisi Osraighe, do mharbhadh.
Muirchertach, mac Giolla Pháttraicc, tigherna Leithe Ossraighe, do mharbhadh d'ua Caellaighi dia muintir féin i f-fioll.
Cell Dara & Cenannus do losccadh.
Deartech Laithrigh Briúin do losccadh & do orccain d'Feraibh Midhe.
Aois Críost, míle triocha a secht.
Flann, príoir Glinne h-Uisean.
Cionaedh h-ua Maoil Temhin, sruith-senóir Iarthair Laighen, d'ég.
Coirpre, mac Rodaighe, airchindech Eccailsi Bicce, d'écc.
Cathal mac Ruaidhri, tigherna Iartair Connacht, do dhol dia oilithre co h-Ard Macha.
Flann, mac Domhnaill Ui Maoileachlainn, do dhalladh la Conchobhar lá a dearbhrathair.
Trí h-Uí Maol Doraidh do mharbhadh lá h-Ua Canannáin.
Trí h-Uí Fhollamhain, & Finnachta Ua Earchadha do mharbhadh d'Aodh Ua Conchobhair.
Cú Ionmhain ua Ruband, tigherna Puirt Lairge do mharbhadh lá a chenél féissin.
Port Laircci do orccain, & losccadh lá Diarmaitt, mac Mail na m-Bó.
Scrín Cholaim Chille, & Doimh Liacc Chianáin do orccain do Ghallaibh Atha Cliath.
Muirghess Ua Con Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada, d'écc.
Archú ua Celecháin, tigherna Ua m-Bresail, & Ruaidhri ua Lorcáin, tigherna Ua Nialláin, do mharbhadh i Craoibh Caille lá Muiredhach ua Ruadhacáin & lá h-Uibh Eathach.
Cearnachán Gott do mharbhadh lá h-Ua Flannagain, .i. Sitriuc, do Uibh Maine.
Gilla Caeimhgin, mac Amhalghadha, tigherna Ua Ceallaigh do mharbhadh do macaibh Aodha, mic Tuathail.
Iomhar do mharbhadh do Ghallaibh Puirt Lairge tre
p.834meabhail.
Dunchadh mac Dunlaing, .i. rí Laigen, do erghabhail i n-Disert Diarmada, & a dalladh do Donnchadh mac Giolla Padraicc, & a écc iaramh fo cedóir.
Ruaidhri, mac Taidhg ui Lorcáin, tanaisi Ua c-Cennsealaigh, do erghabháil i n-daimh liag Cille Cuilinn lá Donnchadh mac Giolla Phadraigh & a dhalladh iarsin lá mac Maoil na m-Bó.
Aois Críost, míle triocha a h-ocht.
Flaithbhertach, mac Loingsicch, espucc & fer leighinn Cluana Mic Nois.
Cuindén, epscop, & abb, & fer leighinn Condére, comharba Mic Neisi & Cholmain Eala.
h-Ua Gabhaidh, sui-epscop Disirt Diarmatta.
& mac Céin, mic Maoil Mhuaidh, d'écc.
Ailill ua Cair, fer leighinn Dearmaighe, Maol Mártain Cam, fer leighinn Condére, Flandaccán, fer leighinn Cille Dara,d'écc.
Coirpre ua Coimhghiollain, comharba Caindigh, d'écc i Róimh.
Colman Caech ua Conghaile, comharba Mo Laisi.
Niall, mac Riagáin, oircinneach Sláine, do marbhadh lá h-Ua Conduibh.
Giolla Criost, mac Cathbhairr Ui Domhnaill, gabhal fulaing chogaidh, & cosnamha Cenil Conaill, do mharbhadh lá mac Cuinn Uí Domhnaill.
Ua Muireccein, tigherna Tethbha, do mharbhadh.
Laidhgnén h-Ua Leocáin, tigherna Gaileng, do erghabhail.
Cú Duiligh ua Donnchadha, ríoghdhamhna Caisil, do mharbhadh do Uibh Faoláin.
Reachru do orccain do Ghallaibh.
Meas dí mhór isin m-bliadhain-si, as é a mhéd co ro mheth orca na n-orc.
Da scaindir do cor idir Dhelbhna, & Ua Maine i n-aine
p.836féle Ciaráin i c-Cluain Mic Nóis, & ro meabhador a n-dis for Ibh Maine, go ro marbadh triar ar caogaid d'Ibh Maine.
Aois Críost, mile triocha a naoi.
Maicnia, epscop & comharba Mainistreach Buithi.
Celechair ua Cuilennáin, comharba Tighearnaigh.
& Muiredhach, mac Flannacáin, fosaircindech Arda Macha, d'écc.
Cloictheach Cluana Ioraird do thuitim.
Domhnall mac Donnchadha, tigherna Ua Faeláin, do mharbhadh lá Domhnall Ua Ferghaile, tigherna na b-Fortuath.
Murchadh Ruadh, mac Maoileachlainn, do dhalladh lá Conchobhar Ua Maoilechlaind.
Muiredhach, mac Flaithbhertaigh Uí Néill, do mharbhadh lá h-Uibh Labhradha.
Donnchadh Dearcc, mac Airt .i. An Caileach Ui Ruairc, tigherna Airthir Connacht, fri láimh a athar, do mharbhadh lá h-Aodh Ua c-Concobhair.
Slóighedh lá Donnchadh, mac Giolla Pháttraicc co n-Osraighibh i Midhe, co ro loiscset co Cnoghbha, & co Drochat Atha.
Aodh Ua Flannagáin, tigherna Luircc & Ua f-Fiachrach, do mharbhadh.
Mac Ruaidhri, tigherna Fernmaighe, do thuitim lá a mhuintir féisin.
Mac Ruissi, tigherna Ceneoil Fhiachach, do mharbhadh lá tigherna Fer Ceall.
Donnchadh mac Giolla Phátraicc, tigherna Osraighe & Laighen d'urmhór, d'écc iar m-beith i n-galar fhotta.
Aois Críost, mile ceathracha.
Maol Maire Ua Ochtáin, comharba Cholaim Chille & Adhamhnáin, d'écc.
Dúnchadh ua h-Anchainge saoi tiachtana leigind Arda Macha, d'ég.
Cosccrach, mac Andgeadha, comharba Flannain & Brenainn, d'ég iar forbhadh a dhaigh-bhethadh.
Diarmait ua Sechnusaigh
p.838saoi eccna Leithe Cuind, & comharbhadh Sechnaill, d'écc.
Corcrán Cleirech, angcoire, airdchend Iarthair Eorpa ar chrábhaidh & eccna eisidhe, & a écc h-i Lioss Mór.
Echtigherna, mac Brain, tigherna Breghmhaine, d'écc.
Ua Dubhlaich, tigherna Fer t-Tulach, do mharbhadh dia mhuintir féin.
Cath Cille Dronnán do bhrisedh do Ghallaibh, & do mac Briain for Chearbhall mac Faoláin, & Cearbhall do mharbhadh and.
Ceall Dara, Cenandus, Dún Dá Lethghlass, & il-chealla oile archena do losccadh.
Maein Choluim Chille, Disert Diarmatta, Moghna Mo Shenóc, & Cluain Mor Mh'Aedhocc do orgain lá Diarmaitt, mac Maoil na m-Bó, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, & broid mhór do bhreith as na derthaighibh.
Dertech Laithrigh Briúin do losccadh & do orccain la Feraibh Midhe.
Aois Críost, míle cethracha a h-aon.
Maol Bríghde ua Maoil Find, saccart & angcoire, & epscop Glinne Dá Locha, d'écc.
Cosccrach ua Toicthigh, aird-fher leighinn Cille Dara, d'écc.
Soerghas, fer leighinn & airchinnech Toraighe, d'écc.
Mac Bethaidh, mac Ainmire, árd-ollamh Arda Macha, & Ereand archena, d'ég.
Maol Ruanaidh mac Roein, ríghdhamhna Temhrach, do mharbhadh.
Faelan h-Ua Mórdha, tigherna Laoighisi, do dhalladh lá Murchadh, mac Dunlaing, iarna thoirbert do Donnchadh, mac Aodha do, uair as é Donnchadh do ghabh esiomh ar tús contarad do Murchadh, mac Dunlaing.
Muirchertach mac Giolla Phattraicc do mharbhadh do Uibh Caolluidhe i meabhail.
Giolla Chomhghaill, mac Duinn Cuan, mic Dunlaing, do bhreith ar éicin a Cill Dara do Mhurchadh, mac Dunlaing, airm in ro sáraigheadh comharba Brighde.
Dá mhac mhic Fhaoláin, mic Murchadha .i. Dondchadh, & Glun Iarn do mharbhadh do a Cill Dara mac Broein,
p.840mic Mail Mhórdha.
Crech lá h-Airghiallaibh i Conaillibh, co ro bhrisettar Conaille forra i Maigh Da Chainneach.
Crech lá h-Ua Néill i n-Uibh Eathach Uladh, co tucsat creich móir.
Creach lá h-Uibh Ceinnselaigh i nh-Uibh Bairrchi, conus-tarraidh Murchadh, mac Dúnlaing, co ro bhris forra h-i Cill Mo Lappóc, & co f-farccabhsat ár mór im Domhnall Reamhar, damhna tigherna Ua Cennsealaigh.
Cu Chiche h-ua Dúnlaing, tigherna Laighisi, & a mac, & Calleoc a bhen, do mharbhadh do mac Conín, h-i Taigh Mo Chua mic Lonáin, & ro marbhadh-somh féin iarna mharach lá h-Ua Broenáin inn, & as firt mór do Mo Chua sin.
Ferna Mór M'Aodhóg do losccadh lá Donnchadh mac Briain.
Glend Uisen do arccain do mac Mail na m-Bó, & in dertech do bhrisedh, & céd do dhaoinibh do mharbhadh, & seacht c-cétt do bhreth as a n-díoghail Ferna Móire do argain do mhac Briain, & do Murchadh mac Dunlaing, & a n-díoghail a bhrathar Domhnall Reamhar.
Aois Críost, mile cethracha a dó.
Maol Brighde, espug Cille Dara.
Ailill Mucnamha, cend manach na n-Gaoidheal, d'écc, h-i c-Colóin.
Eochacán, airchindeach Sláine, & fer leighind Suird, & scribhnidh toghaidhe.
Loingseach Ua Maol Sechnaill, fer leighinn Cluana h-Ioraird.
Loingseach Ua Flaithén, comharba Ciaráin & Cronáin.
Maelpetair ua h-Ailecáin, fer leighinn Arda Macha, & toiseach na mac leighind do mharbhadh.
Fiacha ua Maoil Mordha primh-sruith Ereann, d'écc.
Fland, mac Maoil Sechlainn Guit, righdhamhna Temhrach, do mharbhadh lá Conchobhar, mac Maoileachlainn.
Murchadh, mac Dúnlaing, rí Laighen, & Donnchadh, mac Aedha, tigherna Ua m-Bairrche do thuitim la Giolla Pháttraicc, mac n-Donnchadha, tigherna n-Osraighe, & la Coin Coigcriche Ua Mórdha,
p.842tigherna Laighisi, & la Mac Raith ua Donnchadha, tigherna Eoghanachta h-i Moigh Muilchiath, i Laighis, & as isin cath-sin Maighi Mailcet torchair Giolla Emhín Ua h-Anrothain, tighearna Ua Cremhthannáin, & Eachdonn, mac Dúnlaing, tanaisi Laighen, go sochaidhibh ile.
Mac Raith mac Gormáin, mic Treassaigh, tigherna Ua m-Bairrche, & a bhen do mharbhadh i n-Disirt Diarmada lá h-Uibh Balláin.
Sitriucc & Cailleach Fíonáin, a inghen, d'écc i n-aen-mhi.


text:
El Hierro
'S e eilean Spàinnteach agus an t-eilean as lugha de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an El Hierro, far-ainm Isla del Meridiano. Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar.
Tha El Hierro cho farsaing ri 278 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 10.558 de shluagh ann. Tha Valverde na phrìomh-bhaile.
Tha El Hierro na phàirt den chèarn Santa Cruz de Tenerife. Tha trì sgìrean aige:
- Frontera
- Valverde
- El Pinar
Tha roinn na turasach gu math làidir anns an eilean. Tha port-adhair beag ann, le El Hierro Airport mar ainm. Tha aiseag a’ ruith eadar El Hierro agus Tenerife.
Bha Umberto Eco a' cleachdadh an eilein seo anns an nobhail aige "The Island of the Day Before" ("L'isola del giorno prima", 1994).


text:
Brùth air gus dealbh nas motha fhaicinn.
Halò a chàirdean,
'S Fhada bhon a bha mise a' sgrìobhadh sa bhlog a tha seo ach 's e rudeigin a thuirt Tormod còir air program telebhisean a chuir piseach orm. Thuirt e:
'Tha mi fada an comain sgrìobhaidh, mar gum b'e, airson mo bheatha a shàbhaladh. An fhìrinn agam gur e caran melodramatic, nach mi shàbhail o chionn 's gun do thòisich mi a' sgrìobhadh. Comhairlichean do dhuine sam bith a tha deònach peann a chur ri paipear - dèan e! dèan! Chan eil a-màireach air a ghealltainn dhuibh. Toisich an-diugh fhèin.'
Sin thu fhèin Thormaid, gur math a thèid leis an nobhail ùr agaibh. Co-dhiù tha mise direach airson ur aire a thoirt do na sgòthan a chunnaic mi a-nochd. Chuir e nam chuimhne gu laidir ciamar a bha cùisean san dearbh mios ann an 99. Nach e math a bhith beò? Sna laithean seo tha mi buailteach a bhith sgrìobhadh air FnG, 's ann anns an àite ud a tha mòran a' dol ach 's e lan thìde gun do thoisich mi ann a sheo a rithist.


text:
Coontae yn Chavan
She coontae ayns Nerin eh Coontae yn Chavan (Yernish: Contae an Chabháin; Baarle: County Cavan). Ta'n coontae soit ayns Ard y Joarey, fer jeh ny h-ardjyn reiragh ayns Nerin, as ayns Queiggey Ulley, fer jeh kiare queiggaghyn Nerin. Ta ennym y phreeu-valley, y Cavan, currit er y choontae. Ta'n coontae çhemmal rish Coontae Lheeahtrim 'sy neear, rish Coondaeghyn 'er Managh as Vuinaghan 'sy twoaie, rish Coontae ny Mee 'sy niar yiass, rish Coontae ny h-Eearvee 'sy jiass, as rish Coontae yn Lhongfort 'sy neear yiass. 'Sy vlein 2011 va 73,183 deiney cummal 'sy choontae
Cummal
Çheer-oaylleeaght as aarheynnyn politickagh[reagh]
Ta Coontae yn Chavan ny 19oo coontae smoo ayns Nerin er eaghtyr as ny 6oo coontae smoo ayns Queiggey Ulley. Rere earroo yn phobble, ta'n coontae ny 25oo coontae smoo ayns Nerin as ny 7oo coontae smoo ayns queiggey Ulley. Ta joarey 70 km (43 mi) er lhiurid rish Nerin Hwoaie as eh jeant seose dy slane myr y joarey rish Coontae 'er Managh. Cha nel agh un valley mooar ayn as eh ny phreeu-valley er y coontae - y Cavan hene.
Çheer-oaylleeaght ishigoil[reagh]
Ta'n coontae jeant ass dreeymeenyn, loghyn as cruink. Cha nel mooarane dy 'leih 'sy neear hwoaie jeh'n choontae. Ta na cruink ayns sheear hwoaie yn choontae goaill stiagh Binn Chuilceach, y boayl s'yrjey 'sy choontae as shassoo 665 m er yrjid.
She moir ram awinyn ayns Nerin Coontae yn Chavan. She Lag na Sionna moir y Çhannon, yn awin s'liurey ayns Nerin, er lhiargeeyn Binn Chuilceach. Ta'n Éirne girree ayns Loch na Beithí, 3 km çheu yiass veih Sraith an Domhain, as t'ee roie feie 120 km gys Loch Éirne. Ta awinyn elley 'sy choontae goaill stiagh an Abhainn Dubh (ta girree ayns Loch Ramhar as çheet ry-cheilley rish an Bhóinn 'syn Ooive), an Níth (ta girree faggys da Coill an Chollaigh), Abhainn na hEoghancha (ta girree ayns Loch Saileán as çheet ry-cheilley rish an Éirne) as an Chláideach (girree er Binn Cuilceach as roie stiagh gys Fer Managh). Ta mayraghyn an Casán as an Abhainn Rua toshiaghey 'sy choontae chammah.
Ta'n enmys "Coontae ny Loghyn" currit er y choontae as t'eh raait dy vel 365 logh ayn - fer da dagh laa 'sy vlein. She Loch Síodh Linn y loch smoo 'sy choontae as eh 18.8 km2 er eaghtyr. Ta'n loch shen soit ayns jiass y choontae as ta joaraghyn tree coontae çheet ry-cheilley ayn - joaraghyn y Chavan, ny Mee as ny h-Eearvee. Ta ard-hroggalys dy loghyn 'sy neear as 'sy twoaie jeh'n choontae as t'ad currit ry-cheilley myr Ardjyn Coadit Er-lheh, lheid as Loch Uachtair. Ta loghyn coadit elley ayn lheid as Loch Gamhna as Loch Ramhar soit 'sy niar as 'sy jiass jeh'n choontae. Ta begnagh 7,000 dy hectareyn (17,000 acyr), ny 3.6% jeh eaghtyr y choontae, coodit lesh keylljyn. Ta keylljyn ayn lheid as Keyll Bellamont faggys da Muinchille, Pairk Cheylley Coillidh Chaoin ec Loch Uachtair (keyll fo currym Coillte), Pairk Cheylley Dún na Rí as Keyll Boirinn.
Barranyssyn[reagh]
Ta hoght barranys 'sy choontae:
- Caisleán Raithin
- Clann Chaoich
- Clann Mhathúna
- Lucht Tí Íochtarach
- Lucht Tí Uachtarach
- Teallach Dhúnchadha
- Teallach Eathach
- Teallach Ghairbhíth
Baljyn as baljyn beggey[reagh]
- Achadh an Iúir
- Ármhach
- An Bádhún Buí
- Baile Mhic Shamhráin
- Baile Shéamais Dhuibh
- Béal Átha Conaill
- Béal Átha hÉis
- Béal Átha na nEach
- Béal Tairbirt
- An Blaic
- Y Cavan
- Cill na Leice
- Cill na Seanrátha
- An Cnoc Rua
- Coill an Chollaigh
- Coill Chóige
- Cros Domhnaigh
- An Damhshraith
- Droichead an Bhuitléaraigh
- Droichead Uí Dhálaigh
- Dún na Rí
- Gleann Ghaibhle
- An Muileann Iarainn
- Muinchille
- An Mullach
- Searcóg
- Sraith an Domhain


text:
Gaillimh
'S e baile mòr (Gaeilge: cathair) agus port cudromach air an àirde an iar Chontae na Gaillimhe, sa Chúige Chonnacht, Èirinn a th'ann an Gaillimh neo Cathair na Gaillimhe.[1] A bharrachd air sin ‘s e am baile as motha agus prìomh-bhaile na roinne a th’ann cuideachd. Tha Gaillimh suidhichte 157km air falbh bho Chorcaigh, 223km bho Dhoire agus 186km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1124 leis an Rìgh Toirdhealbhach Mór Ó Conchobhair (Seann Ghàidhlig: Tairrdelbach Ua Conchobair) air Inbhir Abhainn na Gaillimhe,[3] faisg air Loch Coirib,[4] fon ainm Dún Bhun na Gaillimhe. ‘S e an treas baile as motha na Poblachd[5] agus an ceithreamh baile as motha na h-Èireann air fad a th’ann an Gaillimh co-dhiù. Fhuair am baile am far-ainm aige, Baile nan Treubh (Gaeilge: Cathair na dTreabh), ri linn nan Normanach o chionns gum beireadh 14 teaghlach malartach buaidh làidir air Gaillimh fad iomadh linn gus a lagaich Oliver Cromwell an cuid chumhachd.[6]


text:
Vasco da Gama
Is e maraiche Portugach a bha ann am Vasco de Gama (~1469-1525).
Rugadh e mu 1469 aig Sines, port beag ann an Roinn Alemtejo. Chosnaich e ainm maraiche gal dha fhèin trath na bheatha.
Ann an 1497 thill Bartolem Diaz chun na Portagail as deidh boidse a bha air chuairteachadh Ceap nan Stoirm. Chuir Rìgh João roimhe tuilleadh rannsachadh a dhèanamh , ach b'e an ath rìgh, Manoel am Fortunach a chuir an iomairt air coise. Roghainneadh Da Gama a bhith os cionn a' ghnàthach agus air 8mh Iuchair 1497 dh'fhàg e Lisbon le ceithir luing agus 160 daoine. Cha do lorg iad gaoth fàbharach agus chaidh ceithir mìosan seachad mus an do rainig iad Bàgh Naoimh Eilidh. Air cuairteachadh a' cheap agus air cuir sìos cor agus aon "mutiny" ràinig iad Melinda trath an 1498. Is ann an sin a lorg Da Gama piolaid Innseanach agus sheòl e air adhart dhan ear-thuath a' ruigsinn Calicut air 20mh Cheitein 1498.
Bha Zamorin (Righ) na Calicut mì-earbsach de na h-Eòrpaich aig an toiseach agus an greis chaidh e calg dìreach nan aghaidh. Aig a' cheann thall b' fheudar do Da Gama a shabaid a slighe a mach as a' Chala. Bhuannaich a chabhlach air ais gu Lisbōa 's an t-Sultain 1498, a' lorg fàilte mhòr agus urram dhan Admiral. Cho luath 's a b' urrainn dha dh'ullaich Manoel cabhalach de 13 luingean fo stiùir de Pedro Alvarez Cabral agus chaidh an cuir a mach le òrdughan a stèidhich colonaidhean Portugach an India. Sheòl Cabral ro fhada dhan iar agus (air an slighe gus na h-Innseachan) lorg e oir Bhrasail.
Chaidh Da Gama a mach gu Innse da thrup eile, an 1502-03 agus 1524-25. Air an treas sgrìob dh'eug e gu h-obann aig Cochin an Dùbhlachd 1525 [1].
Prìomh Reafrain[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Chambers Encyclopedia, New Edition, Dùn Èideann, 1935
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- GRD: Vasco da Gama (sa Ghàidhlig)


text:
Categories
Archives
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- January 2012
- November 2011
- September 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- September 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- January 2009
- December 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
My websites
Translation
Meta
Archive for the Category: Gaeilge
An Gearasdan
Dh’éirigh mi pailt ro mhoch madainn an-diugh agus bha mi air an trèan aig sia uairean. Ràinig mi dhan Ghearasdan ochd uairean nas fhaide, agus tha mi a’ fuireach ann Leabaidh is Lìte fasig air meadhan a’ bhaile anochd. Dh’ith mi isbeanan agus sliseagan bho bhùth sliseagan airson mo dhinnear. Cha robh i ro dhaor, […]
Also posted in English, Gàidhlig, Language, Travel Leave a comment
Fraingis
Cha robh ceannabhaidh an còmhlain còmhraidh Fraingise ann anocht a chor ‘s gun robh i tinn. Nuair a tha i ann, bidh sinn a’ bruidhinn ann an Fraingis, gu beag-nithe, ach nuair nach eil i ann, bidh sinn a’ bhruidinn measgachadh de Fraingis, Beurla agus Cuimris. Anocht bha sinn a’ bruidhinn mu dhéidhinn làithean-saora, obair […]
A’ Challaid
Tha callaid phriobaid i mo ghàrradh agus bha i a’ fàs ro ard agus ro bhagaideach, mar sin dheth ghearr mi i an dé. Ba mhath leam cuidhteas a fhaigh dhith gu léir, ach s’e obair mòr mòr a th’ann, agus tha mi a’ dèanamh sin beag air bheag. Bha seisean math nam thaigh an-diugh, […]
Cearcall còmhraidh iol-chainnteach
Bha ceathrar againn ann ann an cearcall còmhraidh iol-chainnteach an-raoir, fiù balach às an t-Suain a bhith Suainis, Beurla agus Innis Tìlis fileanta aige, agus a bhith ag ionnsachadh cànanachas. Bhruidhinn sinn mu dhéidhinn na cànain Lochlannaiche agus iommadh rud eile. An-diugh thàinig mo chlàirneid air ais an-déidh càiridhean, agus tha i fada nas fheàrr […]
Cuisleanan-bhinn
Sheinn mi cuisleanan-bhinn ri mo chairdean madainn an-diugh, agus sheinn sinn fuinn clasaigeach, agus fuinn a Alba, às a’ Ghearmailt agus a Hawai’i. An-déigh lòn sheinn mi fuinn clasaigeach air mo ghiotàr, dh’fheagair mi puist-dhealain, agus chuir mi òran agus alt ùr air mo làrach-linn. Tha mi a’ dul chun an cearcall còmhraidh iol-chainnteach anochd. […]
DiDòmhnaich ciùine
Cha do rinn mi móran an-diugh. Rinn mi beagan obair sa mhadainn, agus an déidh lòn chaidh mi chun an oll-mhargadh, agus leugh mi labhar inntinneach mu dhéidhinn mapichean. Tha a’ ghrian a’ deàrrsadh a-nis agus tha mi a’ dol air chuirt. Ní dhearna mé móran inniu. Rinne mé beagan obair sa mhaidin, agus i […]
An rathad lùbach gu Cemaes
An raoir chaidh mi gu seisean òran ann taigh-samhraidh ann an gàrradh taigh caraid. Bha sinn a’ tionnsgnadh òrain ùr, agus a’ seinn òrain a sgrìobh mise, agus òrain eile tha sinn eòlach aca. Bha spòrs is mireadh againn. An-duigh chaidh mi gu seisean òran ann an Cemaes faisg air Machynlleth. Bha daoine ann as […]
Na Ruisich
Bha i a’ dòrtadh feasgar an-dé, agus thàinig na Ruisich air ais gu moch. Bhruidhinn sinn ri chéile gu ceann greise, agus an-sin chaidh sinn gu taigh-òsda an Tap & Spile agus dh’ith sinn dinnear an-siud. As déidh sin chaidh sinn gu taigh-òsda eile chun mo chàirdean anns an còmhlan còmhraidh Fraingise a choinneachadh. Cha […]
Ruisis
Thàinig na couch surfers Ruiseach aig uair an-diugh, agus an déidh còmhradh goirid, chaidh iad gu Beaumaris agus timcheall Anglesey. Bidh sinn a’ coinneachadh ri chéile anocht ann an taigh-òsta, agus bidh mi a’ feuchainn Ruisis a’ bhruidhinn riutha. Tháinig na couch surfers Rúiseach ag an haon a chlog inniu, agus i ndiaidh cómhrá gearr, […]
Seisean
Bha seisean math nam thaigh an-diugh, agus bha ceathrar againn ann an t-seachdain seo. Sheinn sinn measgachadh de puirt-cruinn, ridhleachan, córn-phìoban agus puirt eile air caochladh innealean-ciùil, mar is àbhaist. A-màireach bidh dithis couchsurfers às an Ruis a’ fuirich leam, agus bidh fàth agam Ruisis a’ bruidhinn riutha. Tha fadachd orm ris. Bhí seisiún maith […]


text:
Corockle lurg-chooyleeacklagh
Ta corockle lurg-chooyleeacklagh goll er fockley magh liorish y çhengey faggys da ny bentyn da cooyl y ghreeym cooyl-eeacklagh, agh cha nel eh cho foddey erash as y clea. Nyn mast'oc, ta ny corocklyn cleaoil-chooyl-eeacklagh ry-akin heose. Ta daa horçh elley, ny corocklyn cooyl-chroymmit as corocklyn cooyl-eeacklagh-chleaoil lurg-chooyleeacklagh rere fockley magh, agh ta collooghyn nyn hene oc 'sy taabyl ASE. She cummey ny çhengey ta eddyrscarrey oc veih y cheilley:
Shoh lurg-chooyleeacklee yn Abbyrlhit Sheeanagh Eddyr-ashoonagh:


text:
Duilleagan Beurla (English version)
Tha Gàidhlig air bhruidhinn ann an Alba airson còrr is 1500 bliadhna. Thar na h-ùine seo tha i air a bhith na cànan na cùirte agus an riaghaltais, an ionnsachaidh agus nan ealan, an fhoghlaim agus na cràbhachd agus na dachaigh agus na coimhearsnachd.
Ged tha a cleachdadh air crìonadh thar nan linntean, tha i fhathast beò agus na cànan oifigeil aig Alba is na pàirt luachmhor de chultar bheothail mheasgaichte ar dùthcha.
Ach, tha suidheachadh na Gàidhlig air leth lag. Ma tha an cànan gu bhith seasmhach anns na làithean ri teachd, feumar oidhirp làidir bhon Riaghaltas, an earrann phoblach, an earrann phrìobhaideach, buidhnean coimhearsnachd agus luchd-labhairt fa leth.


text:
Åland
Is e ceàrn fèin-riaghladh de Suòmaidh anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Åland('oːland anns an Suainis neo Ahvenanmaa(n maakunta) anns an Fhionnais). Tha e na laighe anns a' Mhuir Baltach.
'S e buidhean de eileanan a th' ann. Tha eilean mòr ann ris an canar Fasta Åland. Tha an dàrna leth de na daoine a’ fuireach an-seo. Agus tha nas motha na 6,500 eileanan beaga ann. Tha iad mu 25 cilemeatair air falbh bhon t-Suain. Is e Suainis an cànan oifigeil aca, ged a tha Åland a’ buntainn don Suòmaidh.
Tha Mariehamn na prìomh-bhaile.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Åland – Duilleag oifigeil Åland


text:
Galicia
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha anns Galicia (Spàinntis: Galicia, Gailìsis: Galicia/Galiza). Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na dùthcha, ri taobh na A' Chuain Siar. Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann, Vigo, Santiago de Compostela agus Corùna.[1]
'S e Galicia an 7mh cheàrn as motha a tha anns a' Spàinn. Tha e cho farsaing ri 29,574.4 cilemeatair ceàrnagach, 5.8% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2009 bha 2,797,653 duine de shluagh ann,[2] le dluths aig àireamh 93.78 duine gach km². A bharrachd air sin, tha dà chànain oifigeil ann: Spàinntis agus Gailìsis.
Tha Galicia na choimhearsnachd Fèin-Riaghailteach fo smachd an Xunta de Galiza. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige. Tha trì sgìrean annn Galicia, mar a leanas:
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Sgoil ùr an Tairbeirt deiseil
Chaidh crìoch a chur air sgoil ùr an Tairbeirt - an t-siathamh sgoil, agus an tè mu dheireadh, a chaidh a thogail tro Phròiseact nan Sgoiltean Ùra.
Bidh an sgoil a' fosgladh a dorsan aig toiseach na h-ath-bhliadhna-sgoile air an 16mh là den Lùnastal.
Chaidh togalaichean na seann sgoile, a thogadh anns an 70an, a leagail, a thuilleadh air an t-seann òstail.
Bidh a' bhun-sgoil agus an sgoil-àraich a-nis an cois na h-àrd-sgoile.
Tha leabharlann coimhearsnachd cuideachd air a stèidheachadh air làrach na sgoile.
Thuirt Cathraiche Phroìseact nan Sgoiltean Ùra, an Comh. Tormod Dòmhnallach, gur i sgoil ùr na Hearadh an tè a bu dhùbhlanaiche den t-sia a bha an lùib a' phròiseict.
Chaidh na sgoiltean air fad, air an do thòisich obair san Iuchar ann an 2010, a chrìochnachadh a rèir clàr-ama a' phròiseict agus taobh a-staigh a bhuidseit.


text:
Taigh an Droma
'S e baile beag ann an Siorrachd Aonghais a tha ann an Taigh an Droma (Beurla: Tyndrum).[1]
Tha am baile suidhichte ann an gleann na Sraithibh air oir deasach Mòinteach Raineach.'S e seo na co-chomharran aige: 56° 26′ 6.86″ Tuath agus 4° 42′ 36.32″ Iar.
Tha timcheall air 167 duine a' fuireach an seo.
Tha an West Highland Way, frith-rathad astair eadar Glaschu agus a' Ghearasdan, a' dol seachad air a' bhaile, agus 's e àite cudromach a th' ann do luchd-coiseachd gus an oidhche a chosg an sin.
Tha dà stèiseanan aig Taigh an Droma: Taigh an Droma Uarach agus Taigh an Droma Iarach. Tha Stèisean Taigh an Droma Iarach air Loidhne don Oban bho Ghlaschu. Tha Stèisean Taigh an Droma Uarach air loidhne bho Ghlaschu do Mhalaig agus dhan Ghearasdan .
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 114, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 329 303


text:
Tony Blair
'S e Prìomh-mhinistear an Rìoghachd Aonaichte a bh' ann an Tony Blair/Blàrach. 'S e ceannard a' phàrtaidh Làborach a th' ann agus tha e air na cheannard oir bho 1994 agus mar prìomh-mhinistear Breatainn bho 1997 nuair a chuir làbor na Tòraidhean a-mach a cumhachd anns an taghaidh pàrlamaid.
Mar ceannard a' phàrtaidh làborach tha e air trì taghaidhean-parlamaid a bhuannachadh : ann an 1997, 2001 agus 2005.
Chaidh fòghlam aige Fettes College ann an Dùn Èideann agus Oilthigh Oxford an Sasainn. Mus do ghabh e ri poileataigs bha dreuchd aige mar fear lagha. Tha e pòsda agus tha ceathrar cloinne aige.


text:
Santarcangelo di Romagna
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Santarcangelo di Romagna (Romangnol: Sant’Arcanzul, Laideann: Acervolanum). Tha e suidhichte aig 16m os cionn ìre na mara,[1] faisg air Cesena, ri taobh na h-Aibhne Marecchia anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Rimini, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Emilia-Romagna, 6km air falbh bhon a’ Mhuir Mheadhanach, 241km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 299km bho Mhilano, 156km bho Phadova agus101km bho Fhirenze.[2] Tha 21,542 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli: 1705 – 1774. Pàp bho 1769 gu 1774.


text:
Standard guitar tuning:EADGBENo capo
Intro
Em Em7 Em Em7 Bm DEmRuith's a Cmhonadh DRuith nam bEmeann G'S mar sin dhan sgDoil aig Cdeireadh samhraidh Em'Nar clann aig cCoig Dbliadhna dh'aEmois C'S gun facal bDeurla 'nar cEmeann Em"Seo do Cleabhar Dseo do phEmeann GDean do leDasan," thCuirt iad riumsa "'SEm gunn eirich sCibh suas aDnns an t-saoEmghal 'CS gheibh sibh an adDhart aEmnn"
ChorusGFichead bliadhna'airsD/F♯on firinn B'fheudar dhomh fEmeitheamh B'fheudar dhomh lBmorg GFichead bliadhn' de bhD/F♯reugan Thug iad eaEm/Cchdraidh air fDalbh bhuaiEmnn
C
BridgeCNuair a thoisich mi air lorgBm Cha do chCreid mi mo shuilean Obair olcBm DOh, Oh
CSPOKEN VERSE: Play intro chords over this.
OutroRepeat x3) Fichead blEmiadhn', fichead blEmiadhn' Fichead blBmiadhn' 's mi aineoDlach Lyrics Dh'ionnsaich sinn a leithid ann Canan's bardachd, bardachd Bheurla Ceol na Gearmailt Eachdraidh na Spainnt 'S b'e sin an eachdraidh mheallt Bhon sgoil do'n oilthigh chaidh sinn ann A' leantail foghlum, tuilleadh foghlum Mar amadan air deiradh streang Seorsa de dh'fhoghlum 'nam cheann
CAch dh'eirich mi suas anns an t-saoghal Fhuair mi deise, 's fhuair mi leine Fhuair mi aite ann an suilean dhaoin Fada bhon mhonadh mi'n drasd Carson a chum iad eadchraidh bhuainn Innsidh mi dhut, tha iad gealltach Mas eirich clann nan Gaidheal suas Le ceistean sireach is cruaidh
C
BSpoken verse: 'S iomadh rud a chunnaic mi ri mo latha agus ri mo linn. Chunna' mi na mnathan a' cur no cloinne anns na cairtean a bha dh'an cur o'n Iochdar agus o Bheinn a Bhaoghla. Am fir phósda ceangailte ri'n taobh gun chomas laimh cuideachidh a thoir dhaibh. Chunna' mi na fir mhóra láidir, ceatharnaich an t-saoghal, dh'an ceangal air ceidhe Loch Baghasdail agus dh'an tilgeil anns an luing mar an crodh. Dg'fhalbh iad uile gu straidean Ghlaschu agus gu fásaichean Chanada, a chuid dhuibh nach do bhásaich le acas agus le pláigh a' dol a null air a'chuain. Aig Dia nan dúl agus aige-san a mhain tha fios air obair ghraineil dhaoine an lá ud. TRANSLATION Freedom of the moor Freedom of the hill And then to school at the end of summer Children, Five years of age, Without many words of English "Here is your book Here is your pen Study hard that's what they told me "And you will rise up in the world You will achieve" Twenty years for the truth I had to wait I had to search Twenty years of deceit They denied me knowledge of myself I learned many things The English language, the poetry of England The music of Germany The history of Spain And even that was a misleading history Then on to further education Following education, more education Like puppets on the end of a string Our heads filled with a sort of learning
CAnd I did rise in the world I found my suit, I found my shirt I found a place in the eyes of men Well away from the freedom of the moor But why did they keep our history from us? I'll tell you they are frightened In case the children of Gaeldom awaken With searching and penetrating questions
BridgeWhen I started searching I could not believe my eyes Dark Deeds Spoken verse: Many a things I have seen in my day and in my generation. I saw the the mothers putting the children into the carts that were coming from Iochdar and from Benbecula. Their husbands tied up beside them and unable to give any resistance. I saw the big strong men, the champions of the world, being tied up on the pier at Lochboisdale and thrown into the ships like cattle. They left for the streets of Glasgow and for the wilds of canada, those that did not die of hunger and disease as they crossed the ocean. God only knows. and he alone bares witness to the dreadful deeds of mankind that day.
OutroTwenty years, twenty years Twenty years and I have not been infromed.
Terms and Privacy | API | Just Added Tabs | Tags | How to Read Guitar Tab | Music Theory | Contact/Support
© 2014, Songsterr.com.
© 2014, Songsterr.com.


text:
Enschede
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Deventer agus Zwolle, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Enschede (IPA: ˈɛnsxəˌde, Twents: Eanske, Frysk: Ynskedee). Tha e suidhichte 45m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Overijssel, 137km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 169km bho Rotterdam, 177km bho Den Haag, 144km bho Tilburg agus 122km bho Utrecht.[3] Fhuair Enschede a chuid chòirichean ann an 1300. Tha 157,943 duine a' fuireach ann.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Tomás Gómez Franco (1968): Fear-poileataigs às An Spàinn.[5]


text:
1870
MDCCCLXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Fhosgail an "Dingwall & Skye Railway" eadar Inbhir Pheofhuarain agus Port an Sròin.
- 1 am Màrt - Crìoch Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
- 8 an t-Samhain - Chaidh Modesto (Calafòrnia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Lùnasdal - Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (b. 26 an Gearran 1950)
- Vladimir Lenin
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail Charles Dickens air an 9mh latha den Ògmhios 1870 ann an Higham, Kent, Sasainn.


text:
Donostia
‘S e baile mòr agus port ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Donostia (Basgais) neo San Sebastián (Spàinntis). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Naomh Sebastian ann an dà chànain leis gur e Naomh a’ bhaile a th’ann an Naomh Sebastian agus oir bha taigh cràbhach ann dhàsan o shin.[1] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1180 leis an Rìgh Sancho Sèolta. Tha Donostia suidhichte aig 33m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh a' bhàigh La Concha, aig inbhir na h-aibhne Urumea.[3] Tha Donostia 356km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 76km bho Ghasteiz, prìomh-bhaile Dùthaich nam Basgach.[4] Tha 185,506 daoine a’ fuireach ann am Bilbao,[5] an treas baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[6] agus an 34mh baile as motha na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, 's e prìomh-bhaile na Roinne Gipuzkoa a th' ann cuideachd.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Reno, Na Stàitean Aonaichte
- Wiesbaden, A' Ghearmailt
- Trento, An Eadailt
- Plymouth, Sasainn
- Marugame, An t-Seapan
- Ra´s Būyadūr, Sathara an Iar
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Ortografía de la lengua española. Madrid: Espasa, 1999. ISBN 84-239-9250-0; "Apéndice 3", páginas 133-155.
- ↑ Mongabay
- ↑ Riaghaltas na Spàinne
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Eustat
- ↑ Bailtean na Cruinne
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Bodach Stòrr
'S e stac-mara a tha ann am Bodach Stòrr (Beurla: Old Man of Stoer).[1] Tha e mu 60 meatair (197 troigh) a dh'àird agus tha e à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha e suidhichte beagan san earra-dheas air Rudha Stòir agus mu leth-mhìle air falbh san àirde an iar-thuath a’ Chùl-cinn. Tha a' bheinn Sidhean Mor faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 15′ 39.51″ Tuath agus 5° 22′ 57.76″ Iar. Tha slighe a' leantainn chun an staic bhon taigh-solais Ru Stoer.
Tha Bodach Stòrr ainmeil a-measg an luchd-sreap. Chan urrainnear an stac a ruigsinn ach ma bhios a’ mhuir air falbh. Tha na fulmairean (Fulmarus glacialis) cunnartach don luchd-sreap ma thèid iad ro fhaisg orra. Chithear fàsgadairean (Stercorarius parasiticus) agus fithich an seo cuideachd.
Anns na 1990an rinneadh sreath telebhisean mu shreap agus teasairginn-beanntain an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC015352
- Lochinver Scotland (Beurla)


text:
Guateque
‘S e baile beag ann am Boyacá, Coloimbia,[1] a th’ ann Guateque. Tha e suidhichte aig 1,815m os cionn ìre na mara aig astar dhe 125km bho Thunja, prìomh-bhaile na roinne, agus 112km bho Bhogotá. ‘S e baile le clìomaid blàth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 20˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1636.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 10,171 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 3,036 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Guateque, ach tha 0.7% dhe Tùsanaich agus 0.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 87.9% dhe na daoine ann an Guateque leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 37.8% dhe na dachannan.[4]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Guateque. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèis na Cleasan Teine: 20mh gu 25mh am Faoilleach.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Enrique Olaya Herrera (1880 – 1937): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1930 agus 1934.


text:
Coinneach I na h-Alba
'S e rìgh Albannach a bha ann an Coinneach I na h-Alba (no Coinneach Cruaidh MacAilpein no An Ferbasach).
Sinnsireachd[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs seanair Choinnich, Eoch (air a neo Achaius ann an Laideann), bana-phrionnsa Chruithneach den ainm Unguia – nighean Rìgh nan Cruithneach Unguis. Mar seo bha ceangal aig Alpean agus a mhac, Coinneach, ri teaghlach rìoghail nan Cruithneach.
Ged a bha càirdeas eadar Rìgh nan Sgaothaich (air a neo Gàidheal neo Scoti san Laideann) agus Rìghrean nan Cruithneach, cha robh a mhòr-shluagh Cruithneach no na h-uaislean aca deònach an leigeal a-steach mar tighearna. Nuair a chaidh na Lochlannaich is na Cruithnich a chogadh an aghaidh a-chèile, chaisg Coinneach a làmh an àite a dhol a chuideachadh nan Cruithneach – seo ged a bha fios aige gum biodh dùil aig na Lochlannaich cumhachd fhaighinn air dùthaich nan Gàidheal (ris an canar Dail Riata) an dèidh dhaibh sgrios a dhèanamh air arm agus uaislean nan Cruithneach.
Thuit Rìgh nan Cruithneach – Uen – agus a bhràthair Bran a chogadh na Lochlannach agus còmhla riutha bha mòr-bhàs ann am measg nan uaislean is tighearnan Cruithneach eile.
Sheas Coinneach a-steach do dhùthaich nam Cruithneach cho luatha sa b' urrainn dha oir bha dùil aige a ghlèidheadh mar pàirt den rìoghachd aige fhèin.
Bha neach eile ann, de’n ainm Ured, a ghlac an t-slat rìoghail. Chan eil fhios an robh Ured agus Coinneach fàisg air a-chèile mar a bha an rìgh aosd Cruithneach agus mac Alpein ach ma bha (agus chan eil cinnt sam bith gun robh càirdeas eadar an dithis) cha robh iad ro mheasail air a chèile.
Mar a thachair, thagh na h-uaislean Cruithneach a bha air fhàgail MacAilpein agus chaidh an cumhachd rìoghail a spìonadh a làmh Ured agus a thoirt do Choinneach sa bhliadhna 843.
Agus 's ann mar seo a thàinig an dà rìoghachd – Dal Riada agus Pictavia mar a chanar ann an Laideann – ri chèile agus thòisich eachdraidh ar dùthcha fhèin, Alba.