text:
- TIOTAL
- Deigh agus gainmheach, Loch Mhùrlaig
- EXTERNAL ID
- PC_TAYLOR_BADENOCH_05
- ÀITE
- Loch Mhùrlaig
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Andrew Taylor
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30054
- KEYWORDS
- seallaidhean-tìre
oirthirean
Sealladh de dheigh agus gainmheach aig Loch Mhùrlaig sa Mhonadh Ruadh. Faodaidh an loch a bhith reòthte ann an geamhraidhean cruaidh.
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Loch Mhùrlaig. 'S e sgìre far a bheil mòran spòrs a' dol fad an t-siubhail a th' ann an roinn bheanntan a' Mhonaidh Ruaidh, agus tha ionad spòrs-uisge ri lorg air an loch, agus cur-seachadan leithid curachanachd, seòladh agus seòladh-clàir ri fhaighinn ann. 'S e an Aghaidh Mhòr am baile as fhaisge air, agus e nas lugha na 5 mìle chun an iar.
Tha cothrom aig coisichean agus rothaichean cuairt a ghabhail air fear de dh'iomadach slighe mu thimcheall an loch.


c: text/html

text:
SE leabhar beag caran bun-os-cionn a th’ ann a From Breadalbane to Brucker Muhl: Scottish Highland Soldiers in Hesse 1759–62 le Axel Koehler (Lochar, £10.95).
Tha Gàidhlig aig an ùghdar ’s tha ùidh mhór aige ann am beul-aithris, ach tha e a’ roghnachadh na neartan seo a chumail ris na notaichean-deiridh (cuid dhiubh gu math fada ge-tà) agus am prìomh theacs’ a thoirt seachad do dh’iomradh tioram air meàrrsan agus blàir.
Se adhbhar an leabhair gun robh ceithir buidhnean Gaidhealach anns a’ Ghearmailt ri linn “Cogadh nan Seachd Bliadhna” (1756–63). An 87mh (Réisimeid a’ Chaimbeulaich) agus an 88mh (Réisimeid Keith) air taobh nam Breatannach; na Royal Écossois agus an Régiment d’Ogilvy air taobh nam Frangach.
Tha Koehler ag ràdh nach do dh’fhàg gin de na saighdearan cunntais ann an cànan sam bith air mar a chaidh dhaibh, ach chan eil sin buileach fìor. Anns na Memoirs aige, sgrìobhte san treas pearsa, dh’innis an Sgitheanach Dòmhnall MacLeòid mun àm aige anns a’ Ghearmailt ann an Réisimeid a’ Chaimbeulaich. “In the course of different engagements, in 1760 and 1761, he received a musket shot which went in an oblique manner between two of his ribs and his right shoulder. This wound, in cold and frosty weather, and after violent exercise, such as walking against time for wagers, still gives him a good deal of pain. He received also, in the same campaigns, a musket ball in the groin, which could not be extracted, and on account of which he still wears a bandage.”
Air an làimh eile, mar a tha Koehler a’ dèanamh soilleir ann an eàrr-ràdh, tha Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir ag ainmeachadh blàir Kampen (15 Dàmhair 1760) agus Vellinghausen (16 Iuchar 1761) ann an ‘Cumha Ghilleasbaig Ach’ Chaladair’.
Ann an latha blàr Champain
Nuair bhuail an tacaid an seanalair
Chaidh a lot anns an àraich
’S dh’fhàg càch a’ call fala e —
Thug thu mach e air ghiùlan . . .
Se là Phealan-Hùsain
A rinn an diùbhail gu h-athghoirid
Nuair a thuit an comanndair
A b’ àird’ air na fearaibh ud —
Air a’ phiceid a bhà thu . . .
Car son ma-thà nach do chroch Koehler an leabhar air a’ bhàrdachd seo son a thoirt beò? A chionns nach eil na h-àiteachan seo ann a Hesse! Ach tha mi tuigsinn gun do rinn e airtigeal mun chumha a nochdas a dh’aithghearr ann an Scottish Gaelic Studies. Agus dh’fhaodadh e iomradh a thoirt dhuinn uaireigin cuideachd air an réisimeid Hessianaich a bh’ ann an Gaidhealtachd Shiorrachd Pheairt, air taobh Rìgh Deòrsa, ann an 1746.
Co-dhiù, tha From Breadalane to Brucker Muhl ’na leabhar beag taitneach, làn dhealbhan: de sheann mhapaichean, de sheallaidhean brèagha, agus de ghillean an fhéilidh le boineidean gorm’ orra – Gearmailtich on latha an-diugh an sàs ann an reenactments. Tha an leabhar a-nist a-mach ann an Gearmailtis cuideachd, Von Breadalbane zur Brücker Mühle.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Cutairean-sgadain ag obair, Inbhir Ùige
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1699
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SGÌRE
- Gallaibh an Ear
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33621
- KEYWORDS
- cairtean
Gallaibh
calachan
bàtaichean-iasgaich
port-sgadain
port-iasgaich
puirt-iasgaich
iasgach-sgadain
clann-nighean a' sgadain
baile-saor rìoghail
bailtean
Cairt a' sealltainn chutairean-sgadain ag obair ann an cala Inbhir Ùige.
Aig aon àm a bha Inbhir Ùige am measg prìomh phuirt-sgadain ceann a tuath Alba. Bhiodh na ceudan de bhàtaichean a' faighainn fasgadh anns a' chala. Aig amannan, bhiodh còig mìle deug de shluagh ann an Inbhir Ùige, nam measg iasgairean, agus na boireannaich a bhiodh a' cutadh agus a' pacaigeadh an èisg.
Ged a bha Inbhir Ùige na Bhaile-Saor Rìoghail bho 1589, chaidh a stèidheachhadh fada roimhe sin, mar a chithear on ainm Lochlannach "Vik", a' ciallachadh bàgh. Tha e air costa an ear-thuath na h-Alba, 19 mìle a deas air Taigh Iain Ghròt


text:
- TIOTAL
- Mapa a' sealltainn Ar-a-mach nan Seumasach ann an 1715
- EXTERNAL ID
- QZP40_144_P096
- ÀITE
- Alba; Cheann a Tuath Shasainn
- DEIT
- 1899
- LINN
- 1710an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30911
- KEYWORDS
- Seumasaich
Ar-a-mach nan Seumasach
am Prionnsa Teàrlach
Iarla Mhàrr
Blàr Sliabh an t-Siorraim
an Tagraiche Òg
an Seann Tagraiche
zoomable
Nuair a chaidh Seumas VII a chur far na cathair-rìoghail ann an 1689, thug na Stiùbhartaich 50 bliadhna a' feuchainn ri tilleadh gu cathair-rìoghail Bhreatainn. Tron àm seo, thug na Seumasaich taic do Sheumas VII, a mhac, Seumas VIII (no an Seann Tagraiche) agus ogha (an Tagraiche Òg no am Prionnsa Teàrlach).
Chaidh ar-a-mach 715 a stiùireadh le Iain, Iarla Mhàrr. A dh'aindheoin mòran taic bho Sheumasaich, chaidh ruaig a chur air aig Blàr Sliabh an t-Siorraim air an 13mh den t-Samhain 1715. Thàinig Seumas VIII, (an Seann Tagraiche) a dh'Alba às an Fhraing ach cha b' urrainn dha ath-bheothachadh a thoirt do na Seumasaich. B' fheudar dha teiche a-rithist le feadhainn den luchd-taice aige.
Tha am mapa seo às an 'Historical Geography of the Clans of Scotland' le T B MacIain & Col Seumas A MacDhonnachaidh, 3mh Dreach, 1899


text:
'S iad Barraigh is Bhatarsaigh, na h-eileanan is fhaide deas an Innse Gall air am bheil daoine, a ghlèidh duais Gleus 2012 agus an tiotal, Coimhearsnachd Ghàidhlig na Bliadhna, sna h-Eileanan agus a' Ghàidhealtachd.
A-nis san treas bliadhna, tha an fharpais, Gleus a' toirt aithne don obair a tha coimhearsnachdan a' dèanamh gus piseach agus fàs a thoirt air a' Ghàidhlig aig ìre ionadail. A thuilleadh air an inbhe fhèin tha duais de £3,000 a' tighinn na chois.
Tha an fharpais air a ruith le Comunn na Gàidhlig (CnaG) mar phàirt den chùmhnant leasachaidh a th'aca le Iomairt na Gàidhealtachd's nan Eilean (HIE).
Chaidh an tagradh airson coimhearsnachd Bharraigh is Bhatarsaigh a chuir air adhart le Comunn Eachdraidh Bharraigh is Bhatarsaigh agus bha Eairdsidh Dòmhnallach, Manaidsear HIE airson Innse Gall agus Calum Iain MacLeòid, Stiùiriche Leasachaidh ChnaG an làthair aig tachartas am Bagh a' Chaisteal gus na duaisean a thoirt dhan choimhearsnachd.
Ann a bhith a' toirt seachad na duais, thuirt Mgr Dòmhnallach: ''Anns an aon dhòigh sa tha pròiseactan coimhearsnachd co-cheangailte ri oighreachd is cumhachd ag ath-bheothachadh coimhearsnachdan, gabhaidh a' Ghàidhlig agus an dualchas Ghaidhealach a chleachdadh gus ath-bheothachadh a thoirt air a' Ghàidhealtachd sna h-Eileanan. 'S e stòras phrìseil a th'annta as urrainn neartachadh agus spionnadh a thoirt seachad gus fèin-aithneachaidh, dualchas cultarail agus beathalachd cultarail a bhrosnachadh ann an coimhearsnachdan.
"Chaidh na tagraidhean am measadh a thaobh cleachdadh na Gàidhlig, gu sònraichte am measg òigridh, follaiseachd na Gàidhlig sa choimhearsnachd agus cothroman foghlam agus cùram chloinne fhaighinn tro mheadhan na Gàidhlig. Rinn tagradh Bharraigh is Bhatarsaigh follaiseach gu robh a' choimhearsnachd làidir a thaobh cleachdadh làitheil na Gàidhlig, le mòran thachartasan Ghàidhlig a tha a' cur gu mòr ri beatha chultarail an eilein, gach cuid airson muinntir an àite fhèin agus luchd-turais.''
Thuirt Murchadh MacFhionghain, Cathraiche a' Chomunn Eachdraidh, "Tha Barraigh beò air tachartasan coimhearsnachd a tha gu mòr stèidhte agus air an cumail sa Ghàidhlig. Tha Fèis Bharraigh, a' chiad fheis a chaidh a cumail, air a bhith a' ruith o 1980, tha Mòd ionadail againn agus an fheis, Barrafest, a tha a' tarraing neart o chomhlain mar Balaich Bhatarsaigh is Skippinish. Tha iad sin uile a' tarraing an òigridh chun chànan. Tha a' Ghàidhlig aig cridhe gnòthachan anns a' choimhearsnachd - tha seo bho ìre cròileagan, gu sgoil, chun àite-obrach agus chun na seirbheisean poblach mar ughdarras ionadail is seirbheisean slàinte a thuilleadh air eaglaisean, bùthan, àiteachan-fuirich is bidhe agus gnìomhachas an t-iasgach.
"Tha cuideachd follaiseachd a' chànan tron choimhearsnachd, le soidhnichean rim faicinn air feadh an àite, air bùthan, oifisean, taighean-òsta, àiteachan-bidhe agus fiù's air an raon goilf."
Thuirt Calum Iain MacLeòid, bho CnaG: "Se a tha sinn a' coimhead air a shon nuair a tha sinn a' measadh thagraidhean ach coimhearsnachdan a tha a' dèanamh dìcheall airson ùrachadh a thoirt air a' Ghàidhlig, agus a tha a' cur an làn thaic ris an obair leasachaidh a tha a' gabhail àite an ceartuair. Bha sinn glan air ar dòigh leis na tha a' tachairt am Barraigh agus Bhatarsaigh, agus ro thoilichte a bhith a' buileachadh an duais sa orra. Tha sinn an dòchas gum misnich seo sgìrean is coimhearsnachdan eile gus a bhith a' feuchainn ri piseach a thoirt air cor na Gàidhlig nan coimhearsnachdan fhèin."
Se sgìre Shlèite san Eilean Sgitheanach a ghlèidh an dàrna àite san fharpais, luach £1,500, agus Ceann a Deas na Loch, an Leòdhas an treas duais de £500.


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Barney a bha le HR roimhe air trèana luchd ann an Inbhir Nis, làithean LMS
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_589
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28569
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Loco clas 'Barney' air trèana luchd ri taobh a' bhogsa chomharran air lùib Sràid an Ròis ann an Inbhir Nis.
Chaidh clas 'Barney' de locomotaibbhean 0-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd a dhealbhachadh le Pàdraig Druiminn ach an tarraingeadh iad trafaig bathair, ach glè thric chaidh an cur gu obair thrèanaichean luchd-siubhail. Chaidh 12 dhiubh a thogail uile gu lèir. Chaidh a' chiad sia dhiubh (Àir. 134 gu 139) a thogail le Dubs & Co agus a lìbhrigeadh sa Ghearran 1900. Bha carbadan-frithealaidh nan 8-cuibhle aca. Chaidh an dàrna buidheann de cheithir einnseanan, cuideachd air an togail le Dubs & Co, fhaighinn san Lùnastal 1902. Chaidh na dhà mu dheireadh dhiubh a thogail le CompanaidhLocomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn san Iuchar 1907. Mhair a h-uile h-aon den dusan einnsean seo fada a-steach gu seilbh an LMS agus bha còig dhiubh fhathast ann an seirbheis an dèidh an cur gu seilbh na stàite ann an 1948.


text:
Cleopatra
B' e Ban-Rìgh bhon Èipheit a bh' ann an Cleopatra. B' e Cleopatra an t-ainm a bhitheadh aig a h-uile Ban-Rìgh anns an teaghlach Siol Ptolemy agus b' e an tè seo, Cleopatra VII, an tè a bu ainmeile.
Bha Cleopatra VII Philopator (Cathair Alastair, 70 R.C - Ibidem, 30 R.C) na ban-rìgh agus an pharoah mu dheireadh a bh' aig an Èipheit. Rinn i an cùis air na bràthrairean aice airson suidhe air an cathair-rìoghal an dèidh dhi Iulius Caesar pòsadh agus bha mac aice leis ged nach robh am pòsadh eadar iad laghal anns an Ròimh. An dèidh dhan a mhuirt aige bha i mar mnathan ri Marcus Antonius. An dèidh dhan an rìoghachd aice tuiteam fo smachd luchd eile chuir i às i fhèin le asp.


text:
‘An uair a bhuaileas tu cu, buail gu math e.’
Chadal mi gu math mar a b’ àbhaist gus an ràinig an trèan Hunndaidh ‘s an uair sin chaidh mi dhan taigh beag (àite cunnartach air an rèile tha fhios agam). Ma bhios sibh eòlach air na ‘sprinters’ bidh fhios agad gu bheil beagan rùm faisg air an taigh beag airson baidhsagalan. Uill fhathast nam aisling thachair mi air da chù mòr, Alsatians, ‘s ghabh iad ùidh air leth orm. Nuair a dh’ fheuch mi a chumail orm dhan taigh bheag cha robh iad deònach gam leigeil seachad idir. Thoisich iad a’ comharraich gu fiadhaich ‘s leum iad thugam ach gu fortanach bha iad ceangailte ris an taobh den carabaidean. Mhothaich mi gu robh tè na sheasamh eadar na Alsatians ‘s an taigh beag, ‘s e seòrsa hippy a bh’ innte no ‘crustie’ a bhith mionaideach. Anns a’ chiad dol a mach cha do ghabh i ùidh ach bha na coin a fìor dhol às an ciall s dh’ èigh i , ‘ chuir stad air sin!’
Bha coltas gu math fiadhaich oirre cuideachd barrachd air a fasan ‘s bha mi den bheachd gu robh e fo bhuaidh deoch no drugaichean no tinneas-inntinn no choireigin. As dèidh sin chuir mi orm dhan taigh bheag ‘s thill mi ach cha robh na Alsatians air an socair leam. Bho àm gu àm chomharraich iad a rithist ‘s bha an geàrd a’ cumail sùil orra ‘s bha e an dòchas gun ruig an trèan Obar Dheathain gun casgradh.
Stad an trèan aig Obar Dheathain ‘s nuair a chaidh a h-uile duine a mach bha an platform loma-làn le ‘s thoisich ciudha. Thàinig an tè-chrusite a mach cuideachd le aon chù fo smachd ‘s am fear eile na mhiann-fhèin ‘s ‘a ruith nar measg ‘s an uair sin chunnaic mi fear-gnothaich le deise spaideil ach cac bog orains a’ chòmhdach a bhròige chosgail.
Thoir an aire air an rèile!


text:
Yn Vooir Arctagh
Ta'n Vooir Arctagh ny Mooir yn Arctagh ny keayn ayns ard poullagh yn Arctagh, as t'ee coontit myr y keayn sloo mastey ny queig keaynyn er y theihll. T'ee begnagh cruinnit dy slane liorish yn Oaraishey as America Hwoaie as t'ee coodit liorish rio marrey car y vlein (as begnagh coodit dy slane car y gheurey). Ta sailjys as çhiassid y cheayn anchasley dy h-imbee tra ta'n rio lheie as riojey. T'ee çhemmit liorish y Roosh, Norlynn, yn Eeslynn, Greelynn, y Chanadey as Alaska (ny Steatyn Unnaneysit) myrane lesh y Cheayn Sheear as y Cheayn Sheealtagh. Ta'n keayn goaill stiagh Baie Baffin, Mooir Barents, Mooir Beaufort, Mooir Chukchi, Mooir ny Shibbeyr Hiar, Mooir Ghreenlynn, Baie Hudson, Keyllys Hudson, Mooir Kara, Mooir Laptev, y Vooir Vane as crouw-ushtaghyn elley. T'ee kianglt rish y Cheayn Sheealtagh liorish Keyllys Bering as rish y Cheayn Sheear liorish Mooir Ghreenlynn as Mooir Labrador.


text:
Nua-libearalas
Tha freumhan nua-libearalas, neo nua-libearalas clasaigeach, [1][2] anns an libearalas eaconomach clasaigeach. Chaidh am facal a chruthachadh aig an Institiud Walter Lippmann ann an 1938 leis an neach eòlas-sòisealach agus eaconamaiche Gearmaiteach Alexander Rüstow, a stèidhich eaconomaidh sòisealta a’ mhargaidh.[3] ‘S e dìreach ath-thuigsinn an libearalas clasaigeach a th' ann an t-ainm, fo bhuaidh smaoineachadh nua clasaigeach air an eaconomaidh. Thathar a’ cleachdadh an teirm ann an dòigh diùltach gearainneach mar is tric an latha an-diugh.[4]
Dùthchannan le poileasaidhean nua-libearalach[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair iomadh dùthaich air feadh an t-saoghail riaghaltasan agus ceannardan poilteataigeach a lean poileasaidhean gu math nua-libearalach eadar 1980 agus 2000, gu h-àraidh ann an Aimearaga-Laideannach agus thall thairis air a' Ghalltachd. Seo liosta ghoirid na dùthchannan agus na ceannardan a chuir poileasaidhean nua-libearalach air bhog aig an àm ud
- An Argantain: Carlos Menem agus Fernando de la Rúa
- Boilibhia: Gonzalo Sánchez de Lozada
- Braisil: Fernando Collor de Mello agus Fernando Henrique Cardoso
- An t-Sile: Augusto Pinochet
- Coloimbia: César Gaviria agus Álvaro Uribe Vélez
- Stàitean Aonaichte: Ronald Reagan
- Meagsago: Carlos Salinas de Gortari agus Felipe Calderón
- Paraguaidh: Juan Carlos Wasmosy
- Pearu: Alberto Fujimori
- Breatainn: Margaret Thatcher
- Uruguaidh: Luis Alberto Lacalle agus Julio Maria Sanguinetti
- A' Bheiniseala: Carlos Andrés Pérez
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Un recorrido por la economía de la oferta, por Murray Rothbard
- ↑ Qué es el neoliberalismo, por Alberto Mansueti
- ↑ Oliver Marc Hartwich: Neoliberalism: The Genesis of a Political Swearword
- ↑ Brown, Wendy. Edgework: critical essays on knowledge and politics. Princeton University Press, 2005. p. 38


text:
Langganan: Entri (Atom)
Grosir airsoftgun, airsoft gun murah, toko airsoft gun jakarta, pusat airsoftgun, airsoftgun murah, jual airsoft gun murah, distributor airsoft gun, raja airsoftgun, toko airsoft gun surabaya, toko airsoft gun bandung, toko airsoft gun semarang, jual airsoft gun semarang, toko airsoft gun medan, toko airsoft gun aceh, toko airsoft gun banjarmasin, airsoftgun palangkaraya, airsoftgun papua, airsoftgun solo, jual airsoft gun palembang, jual airsoft gun batam, airsoft gun pontianak, toko airsoft gun lampung, airsoft gun samarinda, toko airsoftgun depok


text:
Kl. Ianair.ui. feria, l. xx. ui. Anno Domini M.x.iiii.
Hic est annus octauus Circuli Decinouinalis & hic est .ccccc. & .lxxxii. annus ab aduentu sancti Patrici ad babtizandos Scotos. Feil Grigoir ria n-Init & Minchaisc i samradh isin bliadain-si quod non auditum est ab antiquis temporibus.
Sloghud la Brian m. Cenneitigh m. Lorcain, la righ n-Erenn, & la Mael Sechlainn m. Domnaill, la righ Temhrach co h-Ath Cliath. Laighin uile do leir i tinol ar a cinn & Gaill Atha Cliath & a coimlin do Ghallaib Lochlainne leó. .i. x.c. luirech. Gnithir cath crodha etorra dona frith inntsamail. Maidhis iarum for Gallu & for Laighniu i tosaigh corus-dileghait uile do leir. In quo bello cecidit ex adhuersa caterua Gallorum Mael Mordha m. Murchada ri Laigen, & Domnall m. Fergaile rí na Fortuath: cecidit uero a Gallis Dubghall m. Amlaim, Siuchraidh m. Loduir iarla Innsi Orcc, & Gilla Ciarain m. Gluin Iairnn rigdomna Gall, & Oittir Dub, & Suartgair, & Donnchad h. Eruilb, & Grisene, & Luimne, & Amlaim m. Laghmaind, & Brotor qui occidit Brian, .i. toisech na loingsi Lochlannaighi, & .ui. mile iter marbad & bathad.
p.448
Do-rochuir immorro a fritguin o Gaidhelaibh: .i. Brian m. Cenneitigh ardrí Gaidhel Erenn & Gall & Bretan, August iartair tuaiscirt Eorpa uile; & a mc., .i. Murchad; & a mc.-sidhe, .i. Toirrdelbach m. Murchada; {folio & column H55rb} & Conaing m. Duinn Chuan m. Cenneitigh rigdomna Muman; & Mothla m. Domnaill m. Fhaelain ri na n-Deisi Muman; Eocho m. Dunadhaigh & Niall H. Cuind & m. Cennetigh, tri coimthe Briain; da righ H. Maine, H. Ceallaig[gap: extent: two words]; & Mael Ruanaigh H. h-Eidhinn rí Aidhne; & Geibhinnach H. Dubagain rí Fer Maige; & Macc Beathadh m. Muiredaigh Cloin ri Ciaraidhe Luachra; & Domnall m. Diarmada ri Corco Baiscind; & Scannlan m. Cathail ri Eoganachta Locha Lein; & Domhnall m. Eimhin m. Cainnigh mormhaer Marr i n-Albain; & alii multi nobiles.
Luidh tra Mael Muire mc. Eochadha, comarba Patraicc, co sruithibh & co minnaibh co nn-ice Sord Coluim Cille co tuc as corp Briain righ Erenn, & corp Murchada a mc., & cenn Conaing & cenn Mothlai coro adhnacht i n-Ard Macha i n-ailaidh nui. Di aidhci dhec immorro do samhadh Patraicc ic are na corp propter honorem regis possiti.
Dunlang m. Tuathail, ri Laighen, do éc.
Cath eter Cian m. Mail Muaidh & Domnall m. Duibh Da Bairenn co torchair ann Cian & Cathal & Roghallach, tri m. Mail Muaidh, & ár impu.
Cathal m. Domnaill, ri H. n-Echdach, do marbad la Donnchad m. Briain.
Maidm ria Tadhg m. Briain for Donnchad m. Briain co fargbad Ruaidri H. Donnacan, ri Aradh.
Sluagad la H. Mail Doraid & la H. Ruairgg i Magh n-Ai coro marbsat Domnall m. Cathail & gur innriset in Magh & co rucsat a n-giallu Connucht, licet non in eadem uice.
Maidm for Dal n-Araide ria n-Ultaibh ubi multi occisi sunt.
p.450
Flaithbertach m. Domnaill comarba Ciarain & Finnen, & Ronan comarba Feicin, & Conn H. Digraidh in Christo dormierunt.
At imda tra airisi na bliadna-sa.


text:
Àireamhachd
’S e eòlas air làimhseachadh àireamhan a th’ ann an àireamhachd. Faodar àireamhan an cur ri chèile, an dealachadh, an iomadachadh agus an roinneadh agus tha comas-tuigse agus comas-cleachdaidh nan obrachaidhean seo èiseil dhuinn anns an t-saoghal mhòr.
’S e na h-àireamhan sìmplidh a tha air an cleachdadh airson cunntaidh. ’S e seo na h-àireamhan 1, 2, 3, 4, agus mar sin air adhart, ris an canar na h-àireamhan nàdarra ann am matamataig. Ach le bhith gan cur ri chèile agus gan dealachadh tha feumalachd àireamhan ùra – neoni agus na h-àireamhan àicheil – a’ tighinn mar coinneamh agus a’ leudachadh air ar tuigse àireamhan. Còmhla ris na h-àireamhan nàdarra, tha neoni agus na h-àireamhan àicheil a’ dèanamh suas àlach nan slàn-àireamhan. Tha roinneadh a’ toirt a-steach bun-bheachd nam bloighean agus an tuigse gum faod luach a bhith air àireimh eadar dà shlàn-àireimh. Mar eisimpleir, eadar a trì agus a ceithir tha 3.25, 3.617, 3.001 agus uiread de luachan gun chrìoch, agus gabhaidh àireamhan am meas mar gum biodh sreath leantainneach dhiubh. Uaireannan, tha seo air a riochdachadh le loidhne àireamh. Tha na slàn-àireamhan air an riochdachadh air an loidhne le puingean aig beàrnan cunbhalach, agus àireamh sam bith eile le puing aig àite sam bith air an loidhne. ’S e fìor-àireamh a chanar ri àireimh air am biodh luach sam bith.
Susbaint
Cur-ris (+)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e cur-ris bun-obrachadh na h-àireamhachd far an cuirear àireamh ri àireimh eile airson suim a dhèanamh. ’S e obrachadh eadar dà àireimh, ach ’s urrainnear grunnan àireamh a chur ri chèile ma chuirear an treas àireamh ri suim a’ chiad dà, an ceathramh ri suim a trì, agus mar sin air adhart. Tha dà fheart chudromach aig cur-ris. Cha tèid an t-suim a-rèir:
- òrdugh suimidh:
-
- 17 + 5 + 63 = 22 + 63 = 85
- 17 + 5 + 63 = 17 + 68 = 85
- agus seo an Lagh Co-thiomsach,
- òrdugh àireamhan:
-
- 24 + 69 = 93
- 69 + 24 = 93
- agus seo an Lagh Co-iomlaideach.
Toirt air falbh (−)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e toirt air falbh an t-obrachadh mùiteach ri cur-ris. Far a bheil dà àireimh air an cur ri chèile agus suim a dhèanamh, tha toirt air falbh a’ dealachadh àireimh bhon t-suim. ’S e a’ bhuil aice an diofar eadar dà àireimh. Mar eisimpleir:
-
- 27 − 8 = 19
Ma bheirear àireamh air falbh bho àireamh nas lugha, ’s e àireamh àicheil a tha anns a’ bhuil:
-
- 14 − 36 = −22
Ann an cunntasachd, thathar a’ dèanamh mìneachadh air àireimh àicheil mar suim air a ghabhail air iasad gu bhith ag ath-dhìoladh.
Tha e soilleir nach eil toirt air falbh a’ cumail ris an Lagh Co-iomlaideach no an Lagh Co-thiomsach. Tha a’ bhuil aice an urra ris òrdugh nan àireamhan:
-
- 15 − 7 ≠ 7 − 15
agus òrdugh an dealachaidh:
-
- 22 − 14 − 7 = 8 − 7 = 1
- 22 − 14 − 7 = 22 − 7 = 15
Mar sin tha e nas goireasaich a bheachdachadh oirre mar gum biodh i na suimeadh le àireamhan àicheil. Anns an dòigh seo:
-
- 22 + (−14) + (−7) = (22 + (−14)) + (−7) = (22 − 14) + (−7) = 8 + (−7) = 8 − 7 = 1
- 22 + (−14) + (−7) = 22 + ((−14) + (−7)) = 22 + (− 14 − 7) = 22 + (−21) = 22 − 21 = 1
Tha cur-ris a’ cumail ris na Laghan Co-thiomsach agus Co-iomlaideach co-dhiù a tha na h-àireamhan dearbh no àicheil.
Iomadachadh (× no ·)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e cur-ris a tha aig bun iomadachaidh cuideachd. Le bhith ag ràdh gu bheil 4 uiread 9 a’ dèanamh 36, tha sinn ag ràdh gu bheil:
-
- 9 + 9 + 9 + 9 = 36
Agus ’s e geàrr-sgrìobhadh a th’ ann:
-
- 4 × 9 = 36
Canar toradh ri buil iomadachaidh, agus ma tha 9 air a h-iomadachadh le 4, ’s e iomadair a th’ ann a 4. Chionns gu bheil iomadachadh a’ cumail ris an Lagh Co-iomlaideach agus tha:
-
- 4 × 9 = 9 × 4
chan eil e gu diofar co dhiubh a tha na h-iomadair. Uaireannan thathar ag ràdh factaran ris an dà àireimh a tha air an iomadachadh. Tha iomadachadh a’ cumail ris an Lagh Co-thiomsach cuideachd:
-
- 3 × 4 × 5 = 12 × 5 = 60
- 3 × 4 × 5 = 3 × 20 = 60
’S e ionnanachd an iomadachaidh a th’ anns a h-aon. ’S e sin ri ràdh gun dèante an aon àireamh nam biodh àireamh air a h-iomadachadh leis a h-aon. Agus ’s e co-thionndadh àireimh am bloigh far a bheil an àireamh fhèin na seòrsaiche agus a h-aon na h-àireamhaiche. Mar eisimpleir ’s e co-thionndadh 5 a tha ann an 1/5. Dhèante a h-aon nan iomadaichte àireamh leis a’ cho-thionndadh:
-
- 1/5 × 5 = 1
Tha feart cudromach eile aig iomadachadh. Far a bheil iomadair agus suim, faodaidh an t-iomadair a bhith air a sgaoileadh a-measg àireamhan na suime:
-
- 7 × ( 14 + 9 – 4) = (7 × 14) + (7 × 9) − (7 × 4)
Canar Lagh an Sgaoilidh ri seo.
Roinneadh (÷ no /)[deasaich | deasaich an tùs]
’S e roinneadh an t-obrachadh mùiteach ri iomadachadh. Canar an roinn-àireamh ri buil roinneadh duaise-roinne le roinniche.
-
- roinn-àireamh = duais-roinn ÷ roinniche.
... agus dhèante an duais-roinn nam biodh an roinn-àireamh air a h-iomadachadh leis an roinniche. Faodaidh àireamh sam bith a bhith na roinniche ach neoni a-mhàin. Tha roinneadh le neoni gun bhrìgh. Cha chum roinneadh ris na Laghan Co-thiomsach no Co-iomlaideach agus tha e nas goireasaich a bheachdachadh oirre mar iomadachadh le co-thionndaidhean. Mar eisimpleir:
-
- 73 ÷ 21 = 73 × 1/21
Anns an riochd seo tha feartan iomadachaidh air an glèidheadh.
Cumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha àireamh air a h-iomadachadh leatha fhèin, faodar a geàrr-sgrìobhadh mar a leanas:
-
- 92 = 9 × 9
- 93 = 9 × 9 × 9
- 94 = 9 × 9 × 9 × 9.
Tha am for-sgriobta a’ sealltainn na h-uiread de naoidhean a tha air an iomadachadh le chèile mar os cionn. Canar a’ chumhachd ris an fhor-sgriobta seo. Mas a h-aon a’ chumhachd, ’s e an àireamh fhèin a th’ innte:
-
- 41 = 4.
Tha briathran sònraichte againn ma tha a’ chumhachd co-ionnan ris a dhà no a trì. Canaidh sinn gu bheil an àireamh ceàrnaichte no ciùbaichte fa leth. A-mach air seo canar gu bheil an àireamh (togte) chun na ceathramh/ còigeamh/ ... cumhachd. Canar bonn ris an àireimh a tha togte chun cumhachd.
Tha riaghailt chudromach iomadachaidh a dh’àireamhan leis an aon bhonn:
-
- 72 × 73 = (7 × 7) × (7 × 7 × 7) = 75.
- an × am = am + n
’S e sin ri ràdh, ma tha dà àireimh ann leis an aon bhonn...
-
- iomadachadh = suimeadh nan cumhachdan.
Tha e soilleir cuideachd:
’S e sin ri ràdh gu bheil am ÷ an = am – n. Bhon riaghailt os cionn am – n = am × a–n agus bhon tuigse gu bheil roinneadh an aon rud ri iomadachadh leis a’ cho-thionndadh:
tha mìneachadh air a dhèanamh air cumhachd àicheil mar a leanas:
Chionns gu bheil: agus: agus gum faighear an aon bhuil le bonn sam bith, thathar a’ toirt brìgh don chumhachd neoni. ’S e a h-aon a th’ ann an àireimh sam bith chun na cumhachd neoni.
-
- a0 = 1.
Cumhachdan chumhachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 23 = 8, agus tha 82 = 8 × 8. Mar sin tha:
-
- (23)2 = 23 × 23 = 26
agus tha dara riaghailt aig àireamhan leis an aon bhonn. ’S e sin...
- Ma tha àireamh, a tha togte chun cumhachd, ath-thogte chun cumhachd eile, tha na cumhachdan air an iomadachadh.
’S e sin:
-
- (am)n = am × n.
Freumhan[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha 22 = 4 canaidh sinn gu bheil 2 na freumh ceàrnagach de 4 agus tha seo air a sgrìobhadh 2 = √4. Anns an aon dòigh, ma tha:
-
- .
’S e am freumh ciùbach ach chan eil briathran sònraichte aig a’ chòrr. Canar an ceathramh/ còigeamh/ .../ nmh freumh ris a’ chòrr. Chionns gu bheil:
...bho riaghailt iomadachadh nan cumhachdan, tha againne:
Tha e soilleir cuideachd gu bheil:
agus gum faod cumhachd a bhith na bloigh cuideachd.
Log-àireamhan[deasaich | deasaich an tùs]
’S urrainnear àireamh dhearbh sam bith a’ sgrìobhadh anns an riochd an agus n na fìor-àireamh. Ma sgrìobh sinn x = an tha e soilleir nam biodh (agus a ≥ 1):
... agus gu bheil n ann do gach luach x > 0. Chan eil n ann far am bi an = 0, agus chan eil n ann do àireamhan àicheil. Canar log-àireamh le bonn a ri n, agus sgrìobhar...
-
- n = loga(x)
Chan eil ann ach dà luach a tha cumanta mar bhonn log-àireamhan. Is iad seo 10 agus an àireamh sònraichte e. ’S e bonn nan log-àireamhan nàdarra a tha e, agus ’s e àireamh eucoimeasta a th’ innte
-
- e = 2.71828182845904523536028747135...
ach tha feartan àraidh aig log-àireimh nàdarra.
’S e feartan nan cumhachdan feartan nan log-àireamhan. Gus dà àireimh a dh’iomadachadh, tha na log-àireamhan aca air an cur-ris. Gus àireamh a thogail chun cumhachd, tha an log-àireamh aice air iomadachadh leis a’ chumhachd.
Ann an coimpiutaireachd agus air àireamhairean, tha e cumanta a sgrìobhadh log an àite log10 agus ln an àite loge ach ann am matamataig agus ann am fiosaig, mar as cumanta ’s e brìgh loge a th’ ann far a bheil log air a sgrìobhadh gun fho-sgriobta.
Far a bheil:
-
- n = log (x)
agus n na log-àireamh x, thathar ag ràdh gu bheil x na h-anti-log-àireamh n.


text:
- TIOTAL
- "Tea Cottage" agus an caisteal aig Loch an Eilein, Rata Mhurchais
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0201
- ÀITE
- Ràta Mhurchais
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32099
- KEYWORDS
- Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh
Rata Mhurchais
"Tea Cottage"
Loch an Eilein
Seumasaich
Blàr Chrombail
Grannd
Dòmhnallach
Easbaig Mhoiribh
Iain Grannd, Fear Fraochaidh
cairtean
caistealan
lochan
Tha a' chairt seo a' sealltainn "Tea Cottage" agus a' chaisteil aig Loch an Eilein, Rata Mhurchais. Tha Loch an Eilean ann am meadhan Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh, faisg air an Aghaidh Mhòir.
Tha tobhta seann chaisteil, on 13mh linn, air an loch. Aig aon àm bha e na àite-dìona ri linn chogaidhean. Thug na Dòmhnallaich, a bha toirt taic dha na Seumasaich, ionnsaigh air a' chaisteal an dèidh Blàr Chrombail ann an 1690, ach ghlèidh na Granndaich e. Chaidh a chleachdadh gus prìosanaich Sheumasach a chumail anns an 18mh linn, ach an dèidh sin thuit e às a chèile. An-diugh, tha e toirt dìon do dh'eòin mar an iolair-uisge agus an trilleachan
Thogadh "Tea Cottage" anns an 19mh linn mar thaigh-cluiche dhan chloinn aig a' Ghranndach, Fear Rata Mhurchais.
Ri linn Bànrigh Bhictòria, chaidh a dhèanamh na bhùth tì, agus thogadh ceum aig taobh an loch far am faodadh boireannaich coiseachd nuair a bhiodh iad a' coimhead air na seallaidhean. Fhad 's a bhiodh iad an sin, bhiodh na fir aca a' sealg nam fiadh anns an sgìre ma chuairt.
Anns a' Mheadhan Linn, thàinig oighreachd Rata Mhurchais fo ùghdarras Easbaig Mhoiribh, nuair bha fearann Rata Mhurchais aig teaghlaichean Comyn agus Seathach. Anns an 16mh linn fhuair Iain Granndach, Fear Fraochaidh, an oighreachd dha mhac, a chaidh na chiad Fhear Rata Mhurchais. Ri linn eile thug Barantas Rìoghail am fearann gu lèir do na Granndaich, agus chum iad cùram na h-oighreachd fad còrr is 400 bliadhna.


text:
Kl. Ianair u f. l. Anno Domini m.c.xx.
Sloigedh la Domnall H. Lochlainn i foiridhin Murchadha H. Mael Sechlainn co h-Ath Luain i n-aighidh Connacht co tarat Toirrdelbach H. Conchobuir breg-shidh umpo.
Maidm Machairi Chille Moire H. Niallain ria Raghnall m m Riabaigh for Uib Eachach co ro ladh a n-ár.
Concobur m. Flandacan m Duinn Chuan toisech Muinntiri Birn do ghuin i Sleibh Uait do Ib Cremhtaind & a éc de.
Ceallach comarba Patraic for cuairt Muman co tuc a ógreir & co fargaib bennachtain.
Branan m Gilla Crist ri Corco Achlann do éc.
Echmarchach m. Uidhrein toisech Ceniuil Feradhaigh do mharbadh do Feraibh Manach.


text:
- TIOTAL
- Plana de dh'Abhainn Nis gu Tuath air Drochaid Inbhir Nis
Plana de dh'Abhainn Nis gu Tuath air an Drochaid, 1774
- EXTERNAL ID
- PC_FRASERD_002
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1774
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- D Fraser
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22458
- KEYWORDS
- mapaichean
gabhail
fearann
goirtein
seilbh
'Plan of the River Ness to the North of the Bridge of Inverness from the Judicial Plan executed by Mr Home in 1774 for the cause The Feuars of the River Ness against The Magistrates of Inverness. Decided 27th January 1776.'
Tha am mapa se a' sealltainn nan crìochan aig goirtein fearainn ann an ceàrnaidhean de dh'Inbhir Nis a th an-diugh, sa mhòr-chuid, nan ceàrnaidhean gnìomhachais no nan ceàrnaidhean taigheadais. Tha e inntinneach coimhead air ceàrnaidh beul Abhainn Nis a tha a' sealltainn comharran àirde agus ìsle an làin agus diofar chaolasan agus ceàrnaidhean ionaltradh chruidh.. Tha e cuideachd inntinneach gur an b' e An t-Sràid Ùr a bha air Sràid na h-Acadamaidh aig an àm seo.


text:
SAN ùine bhig romhainn, tha dùil ris na mapaichean Gàidhlig as mionaidiche ’s as snasaile a chunnaic sinn riamh de Ghlaschu, de dh’Fhìobh, de Dhùn Dè ’s Sgìre Aonghais, de dh’Obar Dheathain, de dh’Ìle ’s Diùra, agus de dh’Arainn ’s Cinn Tìre. Nas fhaide air adhart, tha dùil gum faigh sinn Atlas Gàidhlig de dh’Alba, ged a bheir sin, is dòcha, timcheall air 10 bliadhna eile.
Dh’fhaoidte a ràdh gun robh Pòl Caomhanach (Paul Kavanagh) ag ullachadh ri seo fad a bheatha. Bha e riamh ag iarraidh mapa mionaideach Gàidhlig de dh’àite a bhreith, Bàrr Fhraoichnidh (Barrachnie) an taobh sear Ghlaschu. ’Na òige, b’ esan an t-aon duine a rinn Gàidhlig san àrdsgoil ann an Lannraig a-Tuath air fad. Rinn e bliadhna de Cheiltis san oilthigh, ach cha b’ ann gus trì bliadhna air ais a shuidh e sìos a dhealbhadh nam mapaichean ann an ceart dha-rìribh.
B’ e samhradh tioram, tachdte a bh’ ann, ann an sgìre Orihuela san Spàinn, faisg air a’ chrìch oifigeil eadar a’ Chatalanais ’s an Spàinntis. Cha robh air ach fuireach a-staigh le inneal-àile aig làn a neirt ’s a bhith a’ dèanamh mhapaichean.
Nuair a thuit an tud ’s an tad buileach o econamaidh na dùthcha, thill Pòl a dh’Alba. Tha e nas fhasa na h-ainmean-àite a rannsachadh a-nis na bha e bhon Spàinn. Ainmean-àite leithid an Ruaidh Ruighe (Riddrie) far a bheil e a’ fuireach an-dràsta còmhla ri chompanach an ceann an-earthuath Ghlaschu. “Bha e ’na iongnadh dhomh nuair a dh’ionnsaich mi nach robh Gàidhlig ga bruidhinn sna h-Eileanan an-Iar fhad ’s a bha i ga bruidhinn ann an Glaschu ’s air tir-mòr mun 12ra ’s mun 13mh linn,” thuirt e rium. “Bha làmh an uachdair aig Lochlannais anns na h-eileanan san àm ud. Se sin aon de na h-ìoranasan mu eachdraidh na h-Alba.”
Tha Pòl ag amas air sgìrean nach eilear a’ meas mar chreathall na Gaidhealtachd an-diugh – ach far an robh a’ Ghàidhlig làidir uair. Tha sin fiù a’ gabhail a-steach ceann a-tuath Shasainn! “Bha buaidh mhòr aig an t-Seann Ghàidhlig air sgàth Crìostachd. Tha barail ann gur e ainm Breatannais-Gàidhlig a th’ air Lindisfarne – far an robh manaich Èireannach a’ còmhnaidh – a’ freumhachadh ann an Lindis-Fearann. ’S dòcha gu bheil ‘Lindis’ co-dhàimheil ri ‘Linne’ – chuireamaid Linneas-Fearann air mar ainm Gàidhlig an-diugh.
“Ann an Cumbria cuideachd, sann á ‘Rann Ghlas’ a tha Ravenglass, agus gheibhear ainm Lochlannais-Gàidhlig ann an Aspatria – á Askr-Phàdraig (craobh-uinnseann Phàdraig), rud a bha bitheanta ri linn nan Gall-Ghaidheal.”
Tha e a’ dol an taobh eile cuideachd: “Ged a tha mòran den bheachd gu bheil a’ Bheurla a’ sìor chaismeachd air a h-aghaidh, chithear gun robh tràghadh agus lìonadh ann. Gheibhear ainmean Albannach, gu h-àraidh anns a’ cheann an-iardheas, a bha uair ’nan ainmean Beurla, a chaidh an gaidhealachadh agus an uair sin an galldachadh a-rithist.”
Leithid Dalswinton ann an Dùn Phris, no Tarbolton ann an Siorrachd Àir, tha ùidh aig Pòl annta a chionn ’s gu bheil iad ’nan dearbhadh gun deach Gàidhlig an àite na Beurla ann an cuid de sgìrean. “Thòisich an t-ainm mar Swinton, no Swinetoun, ’s an uair sin thàinig na Gaidhil agus chuir iad an ro-leasachan ‘dail’ ris. Ann an Siorrachd Àir, a bha fo riaghladh seann rìoghachd Northumbria air son greis, chuir iad ‘tòrr’ ris an ainm Bheurla Bolton.
“Se sin a tha a’ fàgail ainmean-àite Albannach cho toinnte an taca ri Sasainn, far a bheil e nas sìmplidhe. An sin, b’ e an t-seann Chuimris a bha ann an toiseach. Chaidh Beurla nan Angla-Shagsannach ’na h-àite, ’s mhair an suidheachadh sin gus an latha an-diugh. Chan eil na h-ainmean-àite cho iom-fhillte sa mhòr-chuid de Shasainn ri linn seo.”
Mar a rinn an t-Suirbhidh Òrdanais mabladh de’r n-ainmean-àite, gan tionndadh on Ghàidhlig ’s on Bheurla Ghallta, nì gach cànan butarrais de na h-ainmean a bh’ ann roimhe. Am measg nam mapaichean uile gu ruige seo, se Meadhan na h-Alba as dorra do Phòl, oir tha Siorrachd Lannraig ’na chois, agus cha deach rannsachadh dòigheil a dhèanamh air a h-ainmean Cruithneach, Gaidhealach agus Angla-Shagsannach fhathast. A chòrr, tha meadhan Siorrachd Àir caran tana bho thaobh ainmean-àite Ceilteach.
’S fheàrr leis a dhol air ais don Bheurla Ghallta, seach litreachadh an là an-diugh a chleachdadh nuair a bhios e a’ lorg tùs Gàidhlig. Ghabh Beurla nan Gall thairis tòrr de dh’ainmean Gàidhlig nam meadhan-aoisean, agus ann an Gàidhlig nam meadhan aoisean, bhathar a’ fuaimneachadh ‘th’ coltach ris an th san fhacal Bheurla thin, ’s b’ e th coltach ri then am fuaimneachadh a bh’ air ‘dh’ ann an Gàidhlig an linn sa. Air taobh sear na h-Alba, gheibhear an litreachadh dd mar chomharra air an t-seann fhuaimneachadh sin, gu h-àraidh timcheall Fìobha ’s Dhùn Dè.
Dè an fhreagairt aige ma-tà don t-seòrsa duine a chanadh gun robh sinn “a’ sparradh Gàidhlig” air muinntir àiteachan aig nach robh i le ainmean-àite Gàidhlig air soidhnichean agus mapaichean?
“Chan eil suim no foighidinn agam air an son. Tha làn chòir aig na Gaidhil bruidhinn mu ainmean-àite ’nan cànan fhèin! Cha bhi iad a’ gearan gu bheil na Fraingich a’ cantainn Édimbourg ri Dùn Èideann, no gur e Écossais a th’ annainn, no Escocia a th’ anns an dùthaich againn a rèir nan Spàinnteach!”


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Làrach eachdraidh mu imrich à agus gu Breatainn tron 19mh agus an 20mh linn.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- Caibeal Eadailteach, LamThuilm, Arcaibh
- EXTERNAL ID
- PC_DONALD_ORKNEY06
- ÀITE
- Lam Tholm
- DEIT
- 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22397
- KEYWORDS
- An Dàrna Cogadh Mòr
caibealan
Prìosanaich Cogaidh
Tha an dealbh seo den Chaibeal Eadailteach air eilean Laim Thuilm ann an Arcaibh. Chaidh a thogail aig àm an Dàrna Cogaidh Mòire le prìosanaich cogaidh Eadailteach, a bha stèidhichte air an eilean eadar 1942 agus 1945 gus Bacaidhean Churchill a thogail aig Muir Sgapa.
Chaidh an togalach a thogail a' cleachdadh bothain Nissan air an cur ceann ri ceann. Chaidh mòran den sgeadachadh a-staigh a dhèanamh le Domenico Chiocchetti (1910-1999) à Moena (An Eadailt) a dh'fhuirich air an eilean gus a chuid obrach a chrìochnachadh an dèidh dha sìth a bhith air a gairm.
Ann an 1958 chuir buidheann de luchd-coimhearsnachd Comataidh Gleidhidh nan Caibeal air bhonn, agus dà bhliadhna às dèidh sin thill Chiocchetti gun chaibeal gus cuideachadh le ath-aiseag. An-diugh, tha an caibeal na cheann-uidhe air a mheas le luchd-turais


text:
Monday, 6 August 2012
Bòrd na Gàidhlig ag aithris air an t-soirbheachadh ann an 2011/12 agus a’ coimhead air adhart ri 2012/13
Tha Bòrd na Gàidhlig air an Aithisg Bhliadhnail airson na bliadhna ionmhais 2011/12 a chur fa chomhair na Pàrlamaid agus air a foillseachadh an-diugh, a’ togail air raon fharsaing de thaic ionmhasail is gnìomhach do choimhearsnachdan, buidhnean agus daoine fa leth air feadh Alba. Chaidh maoineachadh a bhuileachadh air 256 tagraiche gu h-iomlan, a’ gabhail a-steach 70 tabhartas do sgeamaichean Tràth-Bhliadhnaichean is Foghlaim agus 186 tabhartas do bhuidhnean coimhearsnachd, buidhnean Ealain agus buidhnean poblach a’ gnìomhachadh Phlanaichean Gàidhlig. Tha an Aithisg Bhliadhnail mar aon de na sgrìobhainnean conaltraidh ro-innleachdail as cudromaiche don bhuidheann, a’ mìneachadh na tha a’ bhuidheann air a choileanadh sa bhliadhna a dh’fhalbh agus a’ coimhead air adhart ris a’ bhliadhna a tha ri teachd. A’ togail air na coileanaidhean a tha air am mìneachadh san aithisg, thuirt Cathraiche Eadar-amail Bòrd na Gàidhlig, Ealasaid Nic an t-Saoir: “Is ann le toileachadh a tha sinn comasach air Aithisg Bhliadhnail na bliadhna seo a chur fa chomhair Pàrlamaid na h-Alba, an dèidh ainm a chuir rithe air 19 Òg-mhios, a’ daingneachadh an adhartais nach beag a tha ri fhaicinn sa Bhòrd thar na bliadhna a chaidh seachad. Tha an ùine seo air a bhith glè dhùbhlanach don Bhòrd ann an liubhairt ar prògram ghnìomhachdan àbhaisteach a thuilleadh air a bhith a’ cruthachadh am Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig ùr, ach a dh’aindeoin sin tha iad air an dearbhadh soirbheachail. A’ coimhead thar nan trì roinnean sa bhuidheann, tha an Aithisg a’ toirt iomradh air gnìomhachdan a tha a’ taisbeanadh tòiseachadh barraichte a dh’ionnsaigh liubhairt a’ Phlana Cànain Nàiseanta Gàidhlig agus a’ comharrachadh nan raointean air am bithear a’ cuimseachadh gu sònraichte sa bhliadhna a tha romhainn.” Mar a h-uile buidheann a tha a’ faotainn maoineachadh poblach, tha Bòrd na Gàidhlig air a sgrùdadh gu cunbhalach a-muigh agus a-staigh. Tha seo a’ cumail suas agus a’ neartachadh riaghladh air an taobh a-staigh agus aig an aon àm a’ dèanamh cinnteach gu bheil a’ bhuidheann a’ leantainn air adhart a’ cosg mhaoinean gu h-èifeachdach. Is e Bòrd na Gàidhlig a’ chiad bhuidheann poblach air a sgrùdadh le Sgrùdadh Alba a chuir ainm ri Aithisg Bhliadhnail agus Cunntasan am bhliadhna, gu dà-chànanach. Thuirt an t-Àrd-Sgrùdaire aig Sgrùdadh Alba, Asif Haseeb: “’S e urram a th’ ann dhomh agus tha mi fìor thoilichte m’ ainm-sgrìobhte a chur ris an tionndadh Ghàidhlig den teisteanas sgrùdaidh. ’S e seo a’ chiad uair do Sgrùdadh Alba; ’s e aon de na prìomhachasan as cudromaiche a th’ againn a bhith a’ cumail bhuidhnean poblach cunntachail agus a’ dèanamh sin gu poblach, agus tha foillseachadh ann an Gàidhlig is Beurla a’ cur taic ris an seo. Tha e a’ fàgail ar n-obair agus ar toraidhean so-ruigsinneach do dhiofar raointean den choimhearsnachd agus tha e a’ cur taic ri ar dealais a thaobh aithneachadh agus dèanamh luaidh air iomadachd na h-Alba.”


text:
Thabo Mbeki
'S e neach-poileataigs Afraganach agus an dàrna Ceann-suidhe dubh ann an Afraga a Deas a tha ann an Thabo Mvuyelwa Mbeki (IPA: tʰaɓɔ mbɛːkʼi, Mbewuleni, 18 an t-Ògmhios 1942. Bha Mbeki na cheann-suidhe fad naoi bliadhna, dìreach an dèidh Nelson Mandela.[1] Chuir Mbeki seachad iomadach bliadhna thall thairis far an robh e na oileanach san oithigh ann an Sasainn agus far an robh e an sàs anns an iomairt an aghaidh Apartheid. Phòs e ri a bhean, Zanele Dlamini, ann am Farnham, ann an 1974. Mar iomadach bhuill dhen iomairt an aghaidh Apartheid, 's e isiXosa an cànan a fhuair e bho ghlùn, ged a bheil freumhan AmaZulu agus BaSotho aige cuideachd.[2]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
Tha soighnichean dà chànanach aig companaidhean is buidhnean air feadh na Gàidhealtachd is nan Eilean a' toirt a' Ghàidhlig fa chomhar na ceudan de mhìlltean de dhaoine gach bliadhna.
Tha seo mar aon de na toraidhean às rannsachadh a rinnear air Sgeama Soighnichean Dà Chànanach, a tha ga stiùireadh le Comunn na Gàidhlig, is air a mhaoineachadh le Iomairt na Gàidhealtachd is nan Eilean. Theid toraidhean an rannsachadh mu choinneamh buill de Bhuidhean Thar-Phàrtaidh na Gàidhlig aig Pàrlamaid na h-Alba nas ainmich an diugh (Dimàirt 25mh Dàmhair).
Thoisichear air an sgeama soighnichean dà chànanach fo chionn còrr is deich bliadhna, ach thaining leudachadh air buidsead is àireamh phròiseactan anns na dhà na trì bliadhnachan a dh'fhalbh. Chaidh an rannsachadh ùr a dhèanamh gus sùil thoirt air èifeachdas is soirbheachas na sgeama agus airson an obair a stiùireadh san àm ri teachd. Anns an seachd bliadhna mu dheireadh dhan sgeama thathas air taic a chumail ri faisg air 150 pròiseact, luach còrr is £250,000, le taic airgid de dìreach £94,000.
'S iad amasan na sgeama inbhe na Gàidhlig a thogail; a chànan a chuir mu choinneamh sluagh a bharrachd; agus cothrom thoirt dha gniomhachasan buannachd a thoirt aiste.
Bhon sgeama gheibh gnìomhachasan neo buidhnean-coimhearsnachd taic airgid de suas gu dà mhìle not airson soighnichean neo goireasan-margaidheachd eile a chuir an sàs. Pàighidh an sgeama suas ri 60% de na cosgaisean aig an ìre tha seo.
Chaidh an obair-rannsachaidh a dheanamh le companaidh neo-eisimeil 'Reference Economic Consultants' steidhichte an Inbhir Nis, agus chaidh mhaoineachadh le Iomairt na Gàidhealtachd is nan Eilean, Bòrd na Gàidhlig, agus Comunn na Gàidhlig fhèin.
A measg na toraidhean eile tha:
Tha an rannsachadh cuideachd a' toirt am follais cò mheud dhaoine a tha a' faicinn na cànan gach bliadhna ri lìnn 's gum bheil na soighnichean air chùir an sàs. Ceannard ChnaG Dòmhnall MacNèill: "Ma nithear ceangal sìmplidh eadar an àireamh chompanaidhean a th'air taic fhaighinn bhon sgeama, is na th'acasan de luchd-frithealaidh gach bliadhna, tha còrr is 1.3m neach sa bhliadhna a'faicinn na Gàidhlig air na soighnichean seo.
"Ma dh'fhaoidte gum bheil sin tuilleadh is simplidh, ach ge bith ciamar a choimheadas tu ris, tha an sgeama seo a' cuir a' Ghàidhlig mu choinneamh na ceudan de mhìlltean de dhaoine, is dha rìreabh a' cuir ri inbhe na cànain."
Tha Iomairt na Gàidhealtachd a' maoineachadh an sgeama mar phàirt dhan cùmhnant leasachaidh Gaidhlig a th'aca le CnaG. Tha buidsead de £35,000 sa bhliadhna ga chosg mu choinneamh ionmhas na buidhnean fhèin. Thuirt Stiùiriche Leasachaidh Coimhearsnachd aig InG John Watt: "Tha sinne deamhainte gum bheil a' Ghàidhlig aig cridhe na coimhearsnachd sa sgìre seo, ach cuideachd gum bu chòir cothroman cosnaidh bhith na luib. 'Se tha toirt misneachd dhuinne san naidheachd a tha seo gum bheil gu leòr a bhuidhnean eile dhan an aon bheachd - deònach an airgead aca fhèin a chosg a thaobh na Gàidhlig seach gum bheil iadsan a' faicinn buannach aiste."
Dòmhnall MacNèill a rithist: "S'ann bho chionn dìreach beagan is dà mhios a dh'fhoillsich an Riaghaltas Albannach rannsachadh aca fhèin a bha a' sealltainn gun robh còrr is 80% de mhuinntir na h-Alba taiceil dhan Ghàidhlig, mar phàirt de dhualchas na dùthcha. Le taic airson a' Ghàidhlig cho làidir, chan eil e na iongnadh gum bheil e còrdadh ri daoine soighnichean dà-chànanach fhaicinn."
An dràsda fhèin, tha CnaG a' fosgladh an sgeama a rithist airson na dusan miosan tha ri teachd, agus a' sireadh tagraidhean bho gniomhachasan agus buidhnean coimhearsnachd. Aig an ìre sa, tha an sgeama dìreach ga chuir an sàs ann an sgìre Iomairt na Gàidhealtachd, ach ma dh'fhaoidte gun gabhadh a leudachadh san àm ri teachd.


text:
- TIOTAL
- Leacan aig Cill Chatain, Giogha
- EXTERNAL ID
- QZP40_2408_P010
- ÀITE
- Giogha
- SGÌRE
- Cinn Tìre
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Giogha 's Cara
- DEIT
- 1875
- CRUTHADAIR
- T P White
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31486
- KEYWORDS
- clachan
gràbhalaidhean
leacan
uaighean
dealbhan
tiodhlacadh
Tha Caolas Ghiogha eadar eilean Ghiogha is tìr-mòr. 'S e eilean beag a th'ann an Giogha, mu 6 mìle (10 cilemeatair) o thuath gu deas, is mu 3,447 acair. Chaidh an t-eilean a thoirt do Thighearnan nan Eilean anns a' 14mh linn is tha iomadh sealbhadair air a bhith aige on uairsin. 'S ann le coimhearsnachd an eilein a tha e a-nis.
Tha an t-seann eaglais aig Cille Chatain on 13mh linn. Tha a' mhòr-chuid de thaobh a-staigh na h-eaglais làn leacan-uaghach. Tha an eaglais coisrigte gu Naomh Catan, miseanairidh Èirinneach on t-6mh linn a bh'anns Na h-Eileanan Siar. B' e cruth àbhaisteach airson an àm a bh'air an eaglais. B' e togalach beag ceithir-cheàrnach le mullach cas a bh'ann. Bha e dhà uiread cho fada 's a bha e leathann, is bha uinneagan àrda anns gach balla. Tha amar-baistidh cloiche ochd-cheàrnach fon uinneig an ear, a chithear an seo.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Archaeological Sketches in Scotland: Knapdale and Gigha', le Caiptean TP MacGilleBhàin (1875)


text:
- TIOTAL
- Taigh-cruinn Inbhir Nis le grunnan locos nam measg Àir. 24
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_806
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1900an; 1910an; 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27514
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
HRS
Taigh-cruinn Inbhir Nis ann an làithean HR le diofar chlasaichean locomotive sna stàilichean agus 'Scrap Tank' Àir. 24 ri aghaidh an deilbh.
Chaidh Àir.24 0-6-0 'Scrap Tank' a thogail sa Chèitean 1904 a' cleachdadh ghoileadairean agus cuibhlichean bho locomotives nas aosta a bha air am briseadh suas, agus 's ann mar sin an t-ainm. Thàinig i gu bhith LMS 16382 agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1930.
'S e seada einnsein air a chuir a-mach mar bhogha leis a h-uile loidhne a' dol gu clàr-tionndaidh sa mheadhan a th' ann an taigh-cruinn. 'S deagh eisimpleir a bh' ann an Inbhir Nis le 31 stàile.
Dh'fhosgail Rèile Inbhir Nis & Inbhir Narann stèisean ann an Inbhir Nis an toiseach air 7 An t-Samhain 1855 agus dh'fhàs e gu bhith na ionad rèile na Gàidhealtachd le slighean a' dol gu deas gu Peairt agus nas fhaide; an ear gu Obar Dheathain, an iar gu Caol Loch Aillse agus gu tuath gu Inbhir Ùige. Tha e fhathast fosgailte


text:
- TIOTAL
- HR 24 'Invergordon' le crann-sneachda
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_045
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24552
- KEYWORDS
- railway locomotives
Highland Railway locomotives
Highland Railway Society
HRS
Dealbh camara de HR 24 'Invergordon' le crann-sneachda mòr ceagailte rithe aig toiseach grunnan einseanan eile.
Chaidh HR 24 a thogail dha Rèile Snaim Inbhir Nis & Obar Dheathain le Sharp Stiùbhart san Lùnastal 1863. B' e dìreach aon de dheich einnseanan anns a' chlas '18' a bh' innte agus bha co-chur rothan 2-4-0 aice. Chaidh a gluasad gu Rèile na Gàidhealtachd a bha air ùr-chruthachadh ann an 1865. Dh'ath thog an HR i le siolandairean ùra agus uidheam eile san t-Sultain 1876. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis ann an 1904. Aig aon àm chaidh a h-ath-aimeachadh 'Lairg'


text:
Na h-Eileanan Balèarach
'S e bhuidhean de dh' eileanan a tha anns na h-Eileanan Balèarach[1], na h-Eileanan Balèaric[1] na h-Eileanan Balearic[2], neo Na h-Eileanan Bailearach (Catalanais: Illes Balears, IPA: iʎəz bələˈas, Spàinntis: Islas Baleares). Tha iad suidhichte mu cheud cilemeatair bho chladach na Spàinne anns a' Mhuir Mheadhanaich. Tha iad a' gabhail a-steach mu cheud 's gu leth eilean gu lèir. Tha iad sgapte thar 5,014 cilemeatair ceàrnagach, eadar 40° 05' 17" agus 38° 40' 27" tuath agus 1° 17' 23" an ear. Tha ceithir eileanan mòra ann: Mallorca (Mallorca sa Catalanais), Menorca (Menorca), Ibiza (Eivissa), agus Formentera. A-rèir cùnntas shluagh anns a' bhliadhna 2006 bha 1,001,062 duine a' fuireach anns na h-eileanan gu lèir. Tha 1,239 km a dh'fhaid ann an oirthir na h-eileanan le pailteas tràighean freagarrach airson snàmh. Tha spòrsan mara agus bàtaichean air màl ann cuideachd. Mar sin tha roinn na turasachd gu math làidir anns na h-Eileanan Balèarach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 13,27 millean neach turas a' tadhail orra, gu h-àraidh luchd turais às a' Ghearmailt (29,4 % neo 3,9 millean[3]). Tha ceàird ann mar obair-gloinne, fuaigheal, àirneis, neamhnaidean-brèige, bèin, caisbheart, seudan, iarann toinnte agus nithean fiodh. 'S e iasg agus maorach nam biadh traidiseanta, tha annlann shònraichte ann air feòil chaorach agus muice. Tha isbeanan ionadail ann ris an canar sobrasada agus longanzia. Tha na h-Eileanan Balèarach nan ceàrn na Spàinne agus 's e Palma de Mallorca prìomh-bhaile nan Eileanan Balèarach. Tha da chànan oifigeil ann: Spàinntis agus Catalanais. Tha Oilthigh nan Eileanan Balèaric ann am Palma de Mallorca. Tha ochd puirt gnìomhachas ann agus nas motha na 40 port airson spòrs. Tha trì puirt adhair ann: Palma de Mallorca, Máhon agus Ibiza. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh.
Na sgìrean as motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta de na sgìrean as motha a tha anns na h-Eileanan Balèarach:
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Riaghaltas nan Eileanan Balèarach
- Illes Balears - Duilleag oifigeil Ionad turasachd nan Eileanan Balèarach
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 “Iùil cuairtean Culturach nan Roinnean Eòrpach”; Neach-foillseachaidh: Buidhne Stéidhichte airson Turasachd an AER”, foillsichte aig MACULART, S. A. , Barcelona, 1995, ISBN 84-87722-19-9
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Iris „Mallorca Magazin – Spezial Berlin“, an t-Iuchar 2008, duilleag 6
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
- TIOTAL
- Puist feansa ri taobh na loidhne aig Dail an Tùr Uaine, 2002
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_HML_DS050422
- ÀITE
- Dail an Tùir Uaine
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Baile a' Mhuilinn
- DEIT
- An t-Ògmhios 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19944
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean iarainn
trèanaichean
Bha feansaichean crìche a' cleachdadh puist feansa iarainn nan sealladh cumanta air fad na loidhne aig aon àm gus fearann a bha leis an rèile a dhìon bho bhith a' dol thar chrìochan fearainn an rèile gun iarraidh, a dh'fhaodadh a bhith na chunnart dhan trafaig rèile agus do dhaoine nach bu chòir a bhith ann. Tha feadhainn nuadh-aimsireil - fiodh no meatailt còmhdaichte - mean air mhean a' gabhail àite nam puist feansa iarainn. Anns an dealbh-camara seo a chaidh a thogail san Ògmhios 2002, tha aon de na puist feansa thùsail fhathast na àite na àite ri taobh na loidhne deas air Dail an Tùr Uaine.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àille air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangal Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeannadh didsiotach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun an làrach-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
Żelazowa Wola
‘S e clachan beag ann an cridhe na Pòlainn a th’ ann an Żelazowa Wola (IPA: (ʐɛlaˈzɔva ˈvɔla, Ruiseis: ЖeлaзoBa Boлa). Tha e suidhichte aig 69m os cionn ìre na mara,[1] anns an roinn Mazowieckie agus anns an sgìre Sochaczewski, 191km air falbh bho Lublin, 138km air falbh bho Kraków agus 45km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chan eil ach 65 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.[3] Chaidh Żelazowa Wola a stèidheachadh anns an 1579,[4] le Piotr Żelazo agus Paweł Żelazo agus tha an t-ainm a’ ciallachadh Dìleab nan Żelazo.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Frédéric Chopin: (1810 – 1849) Sgrìobhadair ciùil.
- Henryk Szeryng: (1918 – 1988) Cluicheadair na fhidheil.


text:
- TIOTAL
- DH-89 Dragon Rapide le Highland Airways aig Inbhir Nis, 1946
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5661
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1946
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37288
- KEYWORDS
- cairtean-puist
companaidhean-adhair
Companaidh-adhair na Gàidhealtachd
Highland Airways
Edmund Fresson
puirt-adhair
Port-adhair Roinneil Inbhir Nis
Longman
'S e tiotal an deilbh seo 'We can't use motorised refuellers after tea time'. Tha e a' sealltainn DH-89 Dragon Rapide le Highland Airways aig Inbhir Nis, 1946.
B' e itealan do luchd-siubhail air astar goirid a bh' anns an de Havilland DH-89, a chaidh a dhealbhachadh ann an 1933. Dh'itealaich i airson a' chiad uair air 17 An Giblean 1933. Bhiodh an t-itealan soirbheachail seo do luchd-siubhail air astar goirid a' giùlan sianair luchd-siubhail.
Chaidh Highland Airways Earr. a chur air bhonn le Ernest Edmund Fresson. Bha an turas-adhair tòiseachaidh air seirbheis Inbhir Nis - Arcaibh, a' chiad sheirbheis-adhair am broinn na dùthcha, air 8 An Cèitean 1933. Thugadh 'Inbhir Nis' air an itealan Monospar ST4 airson triùir luchd-siubhail, a bh' air a thogail a dh'aona ghnothaich airson na seirbheis. Dh'fhalbh i bhon Phort-adhair Roinneil san Longman ann an Inbhir Nis, leis a' Chaiptean Fresson aig an stiùir, a dh'itealaich a dh'Inbhir Ùige air an t-slighe a Bhaile na h-Eaglaise.
Leudaich an lìonra gu Eileanan Arcach eile bho Bhaile na h-Eaglais agus a dh'Obar Dheathain à Inbhir Nis ach cha robh e prothaideach. Ann an 1935 ghabhadh Highland Airways thairis le United Airways a bha stèidhte ann an Lunnainn 's a bha an dèidh sin na phàirt de Bhritish Airways, ged a chùm Fresson air a' ruith na seirbheis-adhair fon ainm Highland Airways


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach an Dealan-Uisge a' càradh feansa aig Sabhal Mòr Ostaig
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_9_007
- ÀITE
- Ostaig
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8855
- KEYWORDS
- dealan-uisge
Sabhal Mòr Ostaig
Slèite
àite-còmhnaidh oileanaich
Gàidhlig
Àrainn Ostaig
Tràth anns na 1990an chaidh togalach ùr a thogail aig Sabhal Mòr Ostaig, Slèite san Eilean Sgitheanach gus an àireamh a bha a' sìor fhàs de dh'oileanaich a bha a' dèanamh cùrsaichean làn ùine agus cùrsaichean samhraidh a ghabhail. A thuilleadh air àite-còmhnaidh air an robh feum mhòr, bha seòmraichean òraid, agus goireasan stiùidio airson na prògraman craolaidh agus rannsachadh nam meadhanan ùr, anns an togalach a chaidh fhosgladh gu h-oifigeil san Dàmhair 1993. Bha sgioba ionadail an dealan-uisge air an làrach airson a' bhun-structair a thoirt a dh'fheumaist airson solar dealan a bharrachd. Tha Alasdair MacCoinnich, Daibhidh MacColla, Donnchadh MacRath agus Sandaidh Moireach air an sealltainn an seo a' càradh feansa a dh'fheumaist a leagail gus innealan agus uidheam a leigeil chun an làraich togail.
Chaidh Bòrd Dealain-Uisge Ceann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo Achd Leasachaidh Dealain-Uisge (Alba) 1943. Chuireadh am Bile air adhart ann an Taigh na Cumantan le Tòmas MacIain, a chur an cèill gum biodh seo na fhuasgladh do chuid de na duilgheadan a bha aig a' Ghaidhealtachd aig an àm, tro bhith a' cleachdadh "the great latent power of the region' gum biodh e na chuideachadh ann a bhith na leasachadh air duilgheadasan na Gàidhealtachd. Dh'innis MacIain do na Cumantan gum biodh agus gum bu chòir gum biodh, 'industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an tòisich agus an uair sin aig gnìomhachasan a bhathar an dùil a bhiodh a' cleachdadh tòrr mòr cumhachd, agus gum bhiodh cumhachd sam bith a bharrachd air a reic ris a' chliath nàiseanta. Bhiodh prothaidean bho bhith a' reic an dealain air a chleachdadh gus cosgaisean gus an dealain a chur gu àiteachan iomallach a chumail sìos agus gus cuideachadh le leasachaidhean sòisealta is eaconomach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' faicinn a' Bhùird mar dòigh gus a' Ghàidhealtachd ath-bheothachadh, agus chan ann a-mhàin mar bhuidhinn a bhiodh a' toirt dealan.
Thathar an dùil gum biodh toradh an stèisein cumhachd ann an Loch Slòigh, an iar air Loch Laomainn, a' frithealadh iarrtas ann an meadhan na h-Alba agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' phrothaid bho dhealan sam bith a bharrachd air seo a chleachdadh mar shubsadaidh do na sgeamaichean dealain ann am Mòrar agus Loch Aillse far nach robh e coltach gun dèanadh iad prothaid. B' e £4,600,000 prìs mheasraichte nan trì pròiseactan seo.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Kl. Ianair .uii. f. l. xxuii. Anno Domini m.lxxx.ii..
Gilla Crist H. Mael Fhabaill ri Cairrce Brachaidhe, Finnchadh m. Amhalgadha toisech Cloinne Bresail, Domnall m. Concobuir H. Briain, Cathal mac Aedha H. Conchobair, Flaithbertach H. Maela Duin ri Luirg, Uidhrin m. Mael Muire toisech Ceniuil Feradhaigh, omnes occisi sunt.
{§H2}Domnall mc. Taidg H. Concobair ridamna Connacht do marbadh la Catal H. Concobuir tria fhell.
Catal H. Concobuir do thuitim h-i cath la Ruaidri H. Concobuir co sochaidhe mor uime.§


text:
- TIOTAL
- Dol a-Steach gu Bealach na Bà, Beinn Treamhar nam Preas, A' Chomraich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0627
- ÀITE
- Bealach na Bà
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- LINN
- 1950an; 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32547
- KEYWORDS
- Treamhar nam Preas
Lùb Mhòr Bealach na Bà
A' Chomraich
Bealach na Bà
Rathad a' Bhealaich
'S e seo rathad cumhang a tha a' falbh far an A896 eadar Loch Carrann is Sìldeag agus a' dol thar nam beanntan dhan Chomraich.
Tha an rathad seo ann an àite gruamach, fosgailte agus tha e ag èirigh bho ìre na mara aig baile na Comraich gu còrr is 2,000 troigh aig a' mhullach sia mìle a-staigh air an dùthaich. Tha a' chuid dheth ris an canar Bealach na Bà uabhasach cas is lùbach agus bidh e tric dùinte sa gheamhradh.
Mìle deas air a' mhullach tha Lùb Mhòr Bealach na Bà, lùb theann dùbailte le droch chliù a tha ag èirigh aig caisead1-ann an-3. Tha an rathad ùr a' seachnadh nan lùban teann ach tha an seann rathad ann fhathast agus faodar coiseachd air a shlighe air neo dhol air le cùram air baidhsagal. ’S e 1 ann an 7 (14%) caisead chuibheasach an dìridh air fad.
Tha an t-ainm A' Chomraich co-dhiù 1300 bliadhna a dh'aois agus tha e air a chleachdadh gu h-ionadail airson a' bhaile bhon 19mh linn sa bheil taigh-seinnse agus oifis-puist. Tha am baile air Bàgh beag na Comraich, a' coimhead ris an Linne a-Staigh, agus air taobh eile na Linne tha Ratharsair, aon de na h-Eileanan a-Staigh.
Tha Abhainn bheag na Comraich a' sruthadh dhan bhàgh aig A' Chomraich. 'S e A' Chomraich cuideachd ainm oighreachd na sgìre


text:
- TIOTAL
- Cidhe na h-aiseige, Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00217
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11945
- KEYWORDS
- Caol Loch Aillse
daoine
Aiseag Ghleann Eilg
aiseagan
Chaidh an dealbh seo a thogail às na creagan os cionn a' chidhe, air cùl Taigh-òsta an Stèisein ann an Caol Loch Aillse. 'S e aiseag Ghleann Eilg am bàta-einnsein a th' aig a' chidhe, turas a bheireadh mu 75 mionaidean. Bha clàr-ama na h-aiseig ag atharrachadh a rèir an làin-mhara agus ràithean na bliadhna
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- An Rathad gu Allt nan Albannach, faisg air Deilgnidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5677
- ÀITE
- Allt nan Albannach
- SGÌRE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Lagaidh
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37305
- KEYWORDS
- cairtean-puist
blàran
Danmhairgich
Air a' chairt-phuist seo chithear an rathad gu Allt nan Albannach bho Dheilgnidh.
'S e Allt nan Albannach sgìre de Ros an Ear a tha a' gabhail a-steach Coille Allt nan Albannach, Gleann Allt nan Albannach agus Taigh Allt nan Albannach a thogadh aig toiseach an naoidheamh linn deug. Thatar den bheachd gur e làrach blàir eadar na h-Albannaich agus na Danmhairgich


text:
Campaichean Gulag
'Se na gainntairean sovietach campaichean Gulag a bh'ann.
Patachaich anns an Campaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Fo riaghail Stalin, bha na ceudan de mhìltean de chlann air an breith neo air a cuir ann an Gulag. Bha clann cho òg ri tri bliadhna a dh'aois air am faicinn mar ceannaircich, cunnartach dhan Stàit agus air an cuir ann an coilltean fhuar Siberia. Air an càineadh airson tighinn bhon 'sìol as miosa', bha a chlann seo air an sgaradh bho na teaghlaichean aca, air an goirteachadh, air an fhàgail gun biadh neo cùram. A-réire BhBC, "le ùine bha barrachd is barrachd air a bhreith anns an ifrinn seo. Dh'fhàs iad suas gun aithne sam bith air an teaghlach aca, a creidsinn gur ann mar seo a bha beatha a h-uile leanabh san t-Saoghal."[1]


text:
Cill Eàrnain
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Cill Eàrnain (Beurla: Killearn). [1] Tha am baile suidhichte mu 18 mìltean air àird a tuath Ghlaschu agus mu 9 mìltean air falbh bho Loch Laomainn. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 2′ 31.2″ Tuath agus 4° 22′ 4.8″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2006 bha 1780 duine a' fuireach an seo.[2]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Seòras Bochanan (1506 - 1582), daonnaire agus cànanaiche ainmeil, ann an Cill Eàrnain. Bha Gàidhlig is Beurla Ghallda bho thùs aige agus dh’ionnsaich e Fraingis, Laideann is Greugais gu ìre fileanta. Rinn e eadar-theangachaidhean bho Eabhra agus Spàinntis cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 71, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Mid-2004 Population Estimates for Settlements in Scotland
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 525 858
- Cill Earnain aig Undiscovered Scotland
- Làrach-lìn Chill Eàrnain


text:
Arequipa
‘S e baile mòr ann an ceann a deas Phearu a th’ ann Arequipa[1] (IPA: aɾe' kipa). Chaidh Arequipa a stèidheachadh ann an 1540. Tha e suidhichte aig 2,335m os cionn ìre na mara, aig bun a’ Bheinn El Misti, 324km air falbh bho Chuzco agus 776km bho Lima, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 749,921 a’ fuireach ann an Arequipa, an dàrna baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Mario Vargas Llosa: (1936 –) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2010.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities


text:
Dòtaman
B'e Dòtaman a' chiad phrògram-chloinne ann an Gàidhlig na h-Alba. Ag amas air clann fo aois-sgoile, thòisich e air 17 Dàmhair 1985. B'e Donnie MacLeòid bho Na h-Òganaich preusantair a' phrògram.
Adan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Dòtaman ainmeil airson na adan a bh' aige. Bhiodh e a' seinn òran ùr air a gach prògram agus bhiodh bha ad eadar-dhealaichte aige airson a h-uile òran.
Òrain[deasaich | deasaich an tùs]
Bha grunnan òrain aig Dòtaman. Tha cuid dhiubh air a bhith air an teagasg ann an sgoiltean Gàidhlig. 'S e fear dhe na h-òrain as ainmeile aige Einnsean, Tractair agus Bhan.


text:
Donald Trump
Is e fear-sheilbh agus fear-leasachaidh Ameireagach a tha ann an Donald Trump ( Eabhraig Nuadh, 14 an t-Ògmhios 1946). Is ann às A' Ghearmailt a bha athair agus 's ann à Leòdhas a tha a mhàthair. Air 8 an t-Samhain 2016 bhuannaich e taghaidhean nan Stàitean Aonaichte, a' chiad neach a rinn seo a-riamh an aonais eolasann anns an Arm air neo poileataigs.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Naidheachdan 2015-05-15: Airgead mòr do Bhethesda
- BBC Naidheachdan 2015-07-27: Dachaigh-cùraim Bhethesda ga leudachadh
- BBC Naidheachdan 2016-11-10: Beachdan measgaichte ann an Leòdhas mun cheann-suidhe ùr (aithris-bhideo 1:39)
- BBC Naidheachdan 2016-11-10: Dùbhlan Dòmhnaill - beachd bho fear-naidheachd poileataigeach Niall O'Gallagher]
- BBC Naidheachdan 2017-01-19: Sùil air na ceanglaichean a th' aig Dòmhnall Trump ri Leòdhas (aithris-bhideo 3:22)


text:
- TIOTAL
- LMS 14690 'Dalcross Castle' agus, 5123 air trèana a' fàgail Baile nan Granndach, An t-Iuchar 1945
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_005
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 28 An t-Iuchar 1945
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28069
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14690 'Dalcross Castle' agus Clas 5, 5123, air trèana a' fàgail Baile nan Granndach san Iuchar 1945. 'S e seirbheis Pheairt gu Inbhir Nis a th' anns an trèana.
B' e pàirt den dàrna baidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14690 (HR 29 roimhe. Chaidh a togail leis an Companaidh Locomotaibhean Bhreatainn a Tuath agus fhuairear i ann an 1913. Lean i ann an seirbheis gu an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghiblean 1947.


text:
- TIOTAL
- Sealladh air Ullapul on Adhar
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0564
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40339
- KEYWORDS
- Ullapul
Loch Bhraoin
sgadan
Comann Iasgaich Bhreatainn
Tha sealladh air Ullapul, ann an Siorrachd Rois, ri fhaicinn san dealbh-chamara seo, air a thogail on adhar. Thòisich Ullapul ann an 1788 na bhaile beag a bha air a phlanadh, air a dheilbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgaich Bhreatainn ach an coisneadh e às a' mhòr-fhàs ann an gnìomhachas an sgadain. Ged a lùghdaich gnìomhachas an iasgaich san 19mh linn, tha Ullapul fhathast gu math soirbheachail ri linn a' chala. An-diugh 's e ceann-uidhe aiseag nan càraichean a Steòrnabhagh agus tha e cuideachd ionmhainn aig luchd-turais
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
Mauritius. Se fear de na faclan sin a th’ ann. Coltach ri Maldives no Seychelles no Bermuda, nuair a chluinneas sinn am facal, thèid ar gluasad gu aislingean dùsgach.
Se rud ìoranta a th’ ann ma-thà gun robh mi fhìn a’ feuchainn ri aisling air an itealan nuair a fhuair mi a’ chiad shealladh den eilean aislingeach seo.
Agus abair sealladh. Nuair a bha an t-itealan a’ dèanamh air an talamh a-rithist, nochd Mauritius gu h-obann tro bheàrn anns na sgòthan clòimheach geala. Chunnaic mi a’ mhuir thuirceas a’ dol ’na tonnan geala air an riof a tha a’ cuartachadh an eilein tropaigich seo air fad. Chan fhaca mi eilean cho miath riamh, le coilltean agus coilltean-uisge cho gorm ’s a ghabhas gu math follaiseach bhon adhar. Cuideachd bhon adhar mhothaich mi cho beag ’s a tha an t-eilean – nas lugha na Muile, a rèir nam figearan. Agus leis gu bheil e anns a’ Chuan Innseanach mu 1,200 mìle far costa an-ear Afraga, se seo iomallachd dhut!
Ged nach e dùthaich mhòr a th’ innte, anns an fharsaingeachd dh’fhaodadh tu a ràdh gu bheil sgaradh ann eadar taobh deas agus taobh tuath an eilein. Tha an taobh tuath nas leasaichte, ach cha chanainn gur e leasachadh ro mhòr, ro ghrànda a th’ ann. Fiùs anns a’ bhaile thuathach as motha far a bheil a’ chuid as motha de na clubaichean- oidhche ’s na taighean-òsta, baile beag Grand Baie, tha faireachdainn “ionadail” ann.
Sann nas coltaiche ris an aisling dhùsgaich ud a tha an costa a-deas ’nam bheachd-sa. Seo far am faca mi tràighean geala glana le craobhan-pailm ri’n taobh, agus a’ ghrian shlàn ’na cruinne mòr meirgeach a’ sleamhnachadh gu slaodach dhan mhuir, uile orains agus ruadh.
Sann an seo a dh’fhuirich mi air Domaine de Bel Ombre san taigh-òsta mhìorbhaileach Heritage Le Telfair. Chaidh a thogail ’s a sgeadachadh anns an t-seann stoidhle cholonialach, agus abair gu bheil e brèagha. Chan e iongnadh a th’ ann gun tig daoine bho gach ceàrnaidh a chumail tachartasan sònraichte an seo, leithid bainnsean, mìosan nam pòg agus cinn-bhliadhna.
Air falbh bho na costaichean, tha àrainneachd nàdarra air leth ri fhaicinn. Ghabhainn turas rathaid suas dhan Phàirce Nàiseanta Black River Gorges, neo dhan tèarmann nàdair Frédérica a ghabhail seallaidhean air glinn ghorma agus easan ceòthach. Is iongantach smaoineachadh gum b’ àbhaist don chreutair as ainmeile a bhuineadh dhan eilean, an dodo duilich nach maireann, fuireach ann an àitean mar seo.
A rèir beul-aithris an eilein, chaidh an dodo bochd a-mach á bith tràth san 18mh linn mar bhiadh do sheòladairean acrach Duitseach. Gu deimhinne chan eil cion bìdh ’na thrioblaid do luchd-tadhail an latha an-diugh. Tha pailteas de bhiadh math ri fhaighinn, le blasan ioma-cultarach air am measgachadh ri chèile thar nan linntean. ’S mar bhiodh dùil, tha biadh na mara gu h-àraidh math ann am Mauritius.
Gus deagh bhlasad den fharsaingeachd de bhlasan an eilein fhaighinn aig prìsean reusanta, rachainn gu talla-bìdh mhargaidhean prìomh-bhaile na dùthcha, Port Louis. Chòrd an spring roll Sìonach “hakien” rium an sin. Sann an seo cuideachd a lorg mi ruma dorcha ionadail a bha sgoinneil. Tha e cho math, mur eil e nas fheàrr, ris an ruma nas cliùitiche ’s nas cosgaile a thig bhon Charibbean. Cheannaich mi botal dheth sna margaidhean ’s bha e blasaichte le vanilla ’s le anann, neo pineapple. A shaoghail! Chan e dìreach faclan a bheir dhut aislingean ’nad dhùisg.


text:
- TIOTAL
- Heileacoptair a' toirt stuthan gu làrach airson pòlaichean dealan-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_8_023
- ÀITE
- Stròlamas
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8827
- KEYWORDS
- dealan-uisge
heileacoptair
saimeant
Glè thric tha heileacoptairean a' faighinn cunnradh bho Bhòrd an Dealan-Uisge airson stuthan agus innealan a ghiùilan gu ceàrnaidhean iomallach no far a bheil e doirbh an ruighinn. Tha heileacoptair air a shealltainn an seo a' leigeil sìos bucaid saimeant far a bheil pòla dealan-uisge na àite, ach air an làrach fhosgailte seo feumaidh e saimeant airson a chumail na àite. B' ann nuair a bhathas a' togail a' phrìomh loidhne a tha a' ruith tron Eilean Sgitheanach, bho Bhatairnis sa cheann a tuath gu Caol Readha sa cheann a deas a bha seo.
Chaidh Bòrd Dealain-Uisge Ceann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo Achd Leasachaidh Dealain-Uisge (Alba) 1943. Chuireadh am Bile air adhart ann an Taigh na Cumantan le Tòmas MacIain, a chur an cèill gum biodh seo na fhuasgladh do chuid de na duilgheadan a bha aig a' Ghaidhealtachd aig an àm, tro bhith a' cleachdadh "the great latent power of the region' gum biodh e na chuideachadh ann a bhith na leasachadh air duilgheadasan na Gàidhealtachd. Dh'innis MacIain do na Cumantan gum biodh agus gum bu chòir gum biodh, 'industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an tòisich agus an uair sin aig gnìomhachasan a bhathar an dùil a bhiodh a' cleachdadh tòrr mòr cumhachd, agus gum bhiodh cumhachd sam bith a bharrachd air a reic ris a' chliath nàiseanta. Bhiodh prothaidean bho bhith a' reic an dealain air a chleachdadh gus cosgaisean gus an dealain a chur gu àiteachan iomallach a chumail sìos agus gus cuideachadh le leasachaidhean sòisealta is eaconomach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clàs sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' faicinn a' Bhùird mar dòigh gus a' Ghàidhealtachd ath-bheothachadh, agus chan ann a-mhàin mar bhuidhinn a bhiodh a' toirt dealan.
Thathar an dùil gum biodh toradh an stèisein cumhachd ann an Loch Slòigh, an iar air Loch Laomainn, a' frithealadh iarrtas ann an meadhan na h-Alba agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh a' phrothaid bho dhealan sam bith a bharrachd air seo a chleachdadh mar shubsadaidh do na sgeamaichean dealain ann am Mòrar agus Loch Aillse far nach robh e coltach gun dèanadh iad prothaid. B' e £4,600,000 prìs mheasraichte nan trì pròiseactan seo.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Blà Bheinn
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann am Blà Bheinn. Tha i 928 m a dh'àirde agus 's e an aon Bheinn Rothaich anns a' Chuiltheann nach eil na phàirt de dhruim a' Chuilthinn, ach tha i mu a choinneamh air taobh eile Gleann Sligeachain. Tha dà mhullach oirre agus tha ceum cumhang gan ceangal ri chèile.
'S e measgachadh de chànanan a th' anns an ainm. Tha bla a' tighinn bhon t-Seann-Lochlannais, agus a' ciallachadh gorm. Chan eil e ceangailte ris an fhacal blàth sa Ghàidhlig.[1] 'S e eileamaid Ghàidhlig a th' anns a' bheinn, ach tha òrdugh nam facal a' sealltainn gum b' àbhaist fjell a bhith air a' phìos sin den ainm.
Tha iomadh slighe a' toirt sreapadairean dhan mhullach, ach 's e an dòigh as cumanta a bhith a' leanainn a' cheuma gu ruige Coire Uaigneich bho thaobh an iar, far a bheil ceum math. An uair sin chan eil an t-slighe cho follaiseach, ach leanaidh e suas a' bheinn bhon ear-dheas tro chreagan is sgàirneach. Tha iomadh slighe sreap air gach taobh den cheum. Bidh cuid ga cheangal le Clach Glas agus Sgùrr nan Each.
Gheibhear sàr sheallaidhean air am druim bho mhullach Bhlà Bheinn.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 531 217
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Drummond, Peter, 1991: Scottish Hill and Mountain Names, d. 78.
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid


text:
Mìosachan acadaimigeach
Is iad seo cinn-là foirmeil airson semeastaran an oilthigh. Faodaidh gum bi inntrigeadh, tachartasan do dh’oileanaich ùra, sgrìoban no gnìomhachdan eile ann an àiteachan eadar-dhealaichte no airson chùrsaichean eadar-dhealaichte taobh a-muigh nan cinn-là seo – ron semeastar no as a dhèidh. Thoir sùil air an fhiosrachadh uile a gheibh thu agus, ma bhios teagamh agad, bruidhinn ris a’ cholaiste, stiùiriche prògraim no neach-oide agad mar as iomchaidh.
2016/17
Cinn-là nan Semeastaran 2016/17
Cùrsaichean HN
Semeastar 1: Diluain 12 Sultain 2016 - Dihaoine 27 Faoilleach 2017
Semeastar 2: Diluain 30 Faoilleach 2017 - Dihaoine 09 Ògmhios 2017
A h-uile cùrsa fo-cheum
Semeastar 1: Diluain 12 Sultain 2016 - Dihaoine 16 Dùbhlachd 2016
Semeastar 2: Diluain 30 Faoilleach 2017 - Dihaoine 19 Cèitean 2017
2017/18
Cinn-là nan Semeastaran 2017/18
Cùrsaichean HN
Semeastar 1: Diluain 11 Sultain 2017- Dihaoine 27 Faoilleach 2018
Semeastar 2: Diluain 29 Faoilleach 2018 - Dihaoine 08 Ògmhios 2018
A h-uile cùrsa fo-cheum
Semeastar 1: Diluain 11 Sultain 2017 - Dihaoine 15 Dùbhlachd 2017
Semeastar 2: Diluain 29 Faoilleach 2018 - Dihaoine 18 Cèitean 2018
Is e mìosachan acadaimigeach tòiseachail son 2017/18 a th’ ann an seo, agus faodaidh gun atharraich e. Thèid cinn-là airson làithean-saora as t-Earrach a chur ris san Dàmhair 2016.


text:
- TIOTAL
- Leabharlann Chaol Loch Aillse (taobh a-staigh 2006)
- EXTERNAL ID
- QZP40_KYLE_INT_2006
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 2006
- LINN
- 2000an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37888
- KEYWORDS
- leabharlainn
tallaichean baile
Tha Talla Phoblach A' Chaoil suidhichte air a' Phrìomh Shràid a tha a' dol gu tuath a-mach às a' bhaile. Chaidh an dealbh camara seo den taobh a-staigh a thogail ann an 2006 agus tha e a' sealltainn an leabharlann beag le neach-cleachdaidh riaghailteach, eachdraidhiche ionadail Uilleam (Bill) Ramsay, aig a' chopaidhear.
Chaidh clach-bhunait Talla Phoblach A' Chaoil a leagail air 3 An t-Sultain 1931 le Sir Daniel agus a' Bhantighearna Hamaltan, uachdarain ionadail, agus chaidh a fosgladh gu h-oifigel air 8 An Gibl;ean 1932. Chaidh an leabharlann a ghabhail a-steach do thogalach an talla nuair a chaidh an leudachadh ùr aig aghaidh an talla a chur ris, ach sa Mhàirt 2007 chaidh a ghluasad gu àite eile na b' fhaisge air meadhan a' bhaile.


text:
Inneal-fogharaidh
Is e a tha ann an inneal-fogharaidh beairt àiteachas siubhlach a bhuaineas 's a bhuaileas agus a ghlanas an sile às gach seòrsa arbhair, sìol-òla neo gràine cochallach. Tha iad 'gan draibheadh fhèin mar is trice ach chaidh an tarraing air cùlaibh thractaran o shean cuideachd.
Chan e buain (gearradh) a-mhàin a nì an t-inneal-fogharaidh ach trì gnìomhan fa-leth:
- Buain - gearradh an arbhair mar a tha e na seasamh 'san achadh
- Bualadh - Gus an tig a' ghràin a-mach às na diasan.
- Glanadh - A' roinneadh na gràine (a tha luachmhor) bhon fhodair agus bhon mholl.
Tha an diagram a leanas a comharrachadh ainmean buill na beairt:


text:
Eileanan Albannach
Air sgàth na h-eachdraidh geòlasaich a bh' aig Alba (coltach ris a' bhuaidh aig Linn na Deighe a bha air Nirribhidh agus Canada), tha pailteas eileanan aice, gu h-àraid air oirthir an iar. Faodar na h-eileanan Albannach a chur ann an trì grunnanan:
- Na h-Innse Gall agus Na h-Eileanan Siar (Eilean Fada)
- Na h-eileanan tuath: Arcaibh agus Sealtainn
- Deannag eilean air oirthir an ear agus ann an linnteachan nan aibhne mòr (An Linne Chluaidh, An Linne Foirthe agus An Linne Giùdain).


text:
Niţchidorf
‘S e baile agus sgìre dùthchasail air an àirde an iar Romàinia a th’ann an Niţchidorf, (Gearmailtis: Nytzkydorf, Ungairis: Niczkyfalva). Tha e suidhichte aig 132m os cionn ìre na mara anns an t-siorramachd (Ròmainis: Judeţ) Timiş, anns an sgìre còmhnard rèidh ris an canar Banat, aig astar dhe dìreach 30km bho Thimişoara agus 381km bho Bhucuresţi, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Tha 1,570 daune a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1784 leis an Iarla Kristóf Nytzky.[2] ‘S e Gearmailtis an cànan a bha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Nitzkydorf gu ruige 1977, nuair a thoisich an deachdaire Nicolae Ceauşescu ri Gearmailtich a reic dhan Ghearmailt. ‘S e baile le mòr-chuid Romàinianach a th’ ann an latha an-diugh. Tha bun-sgoil, bùth a’ cheimigear, fiaclairean, dotairean, dotairean-caoraich, leabharlann agus trì eaglaisean anns a’ bhaile.[3] A bharrachd air Niţchidorf fhèin tha dà chlachain eile am broinn na sgìre, Blajova agus Duboz.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Sebastian Kräuter: (1922-2008) easbaig Caitligeach ann an Timișoara.
- Herta Müller: (1953 – ) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 2009.
- Balthasar Waitz: (1950 - ) Sgrìobhadair (anns a' Ghearmailtis), neach-aithris agus eadar-theangachair.


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Loch' neo-aithnichte a bha le HR roimhe air trèana faisg air Coille Chnagaidh, làithean LMS
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_628
- ÀITE
- Coille Chnagaidh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28600
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Loco clas 'Loch' neo-aithnichte a bha le Rèile na Gàidhealtachd roimhe air trèana luchd-siubhail a' dol gu tuath an dèidh Coille Chnagaidh fhàgail. Chaidh an dealbh camara a thogail ann an làithean LMS. Tha Beinn a' Bhreacaidh ann an cùl an deilbh.
B' e an clas 'Loch' 4-4-0 an clas mu dheireadh de locomotaibhean a dhealbhaich Daibhidh Jones dha Rèile na Gàidhealtachd . Chaidh còig-deug dhiubh a thogail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896 agus chaidh trì eile, le atharrachaidhean beaga, a dhèanamh le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1917. Chaidh a' chiad bhaidse àireamhachadh 119 gu 133 agus na h-einnseanan an dèidh sin air an àireamhachadh 70 gu 72. Bha iad airson obrachadh air seirbheisean luath luchd-siubhail agus ghluais iad uile gu sealbh LMS ann an 1923.


text:
Cogadh Chaco
‘S e an Cogadh na bu motha agus na b’ fhuiltiche a thachairt ann an Aimearaga a Deas anns an 20mh linn a bh' ann Cogadh Chaco (Spàinntis: La Guerra del Chaco, Guaranaidh: Cháko Ñorairõ). Mhair e bhon An t-Sultain 1932, nuair a thug Boilibhia ionnsaigh air Paraguaidh, gu ruige An t-Ògmhios 1935. Shabaid na dùthchannan sin an dà thaobh airson na crìochan aca a rèiteachadh agus airson peatrail. [1]
'S e àite uabhasach iomallach tioram tartmhor a th’ ann an Chaco (Quechua: Chaku) is tha an t-ainm a’ ciallachadh àite na sealgaireachd. Tha e suidhichte eadar Boilibhia, Paraguaidh, An Argantain agus Braisil. Cha do dhearbhadh na crìochan aige aig àm nan Spàinnteach leis cho mòr ‘s a tha e agus leis nach eil mòran dhaoine a’ fuireach an sin, is cha chuireadh sin dragh air na dùthchannan sin idir. [2] Cha robh an Chaco idir cudromach ron 19mh linn. Ann an 1879 chaidh Boilibhia a chuid chosta, is le sin bha e gu math cudromach gum faigheadh iad oirthir airson malairt, gu h-àraidh air an abhainn Plata. [3] Bha an Chaco agus Paraguaidh eatorra agus a Mhuir. Chaill na Paraguaidhich leth-chuid dhen fhearainn aige an dèidh Cogadh a' Chaidreachais Thrìbilte (Spàinntis: La Guerra de la triple Alianza) 1864 - 1870) is le sin cha robh iad idir deònach airson rud sam bith a chall a-rithist. [4]
A bharrachd air sin, bha an companaidh ola Standard Oil dhen bheachd gum biodh peatrail fo thalamh ann an Chaco, is iad a’ toirt peatrail bhon thaobh Bhoilibhianach mar thà co-dhiù.[5] Mar dheireadh thall, cha robh fiù ’s braon pheatrail anns an sgìre idir. Nuair an tug Boilibhia ionnsaigh air feachd na Paraguaidh anns an Chaco bha uachdarain ann am Paraguaidh an duil gun dìonadh riaghaltas na dùthcha aca an cuid oighreachdan ann an Chaco. [6]
Aig deireadh an latha chaidh mu 60,000 Boilibhianaich agus 30,00 Paraguadheanaich a mharbhadh neo a leòn. Chum Paraguaidh an cuid fhearainn, ged do ghairm an dà thìr gun do chuir iad ruaig air an dùthaich eile, leis gu robh an dòigh obrach agus an togradh aca na b’fhèarr,[7] ged an robh stuth na b’ fheàrr, feachdan na bu mhotha agus oifigearan bho thall thairis aig Boilibhia. [8] Cha robh fios aca air an dùthaich. Bhrist an cogadh sin an eaconomaidh agus co-chomann an dà nàiseanta a bha gu math bochd mar thà, gu seachd àraidh ri linn staing an eaconamaidh anns na 30an. B’ fheudar do Pharaguaidh na a reic dhan Spàinn aig toiseach tòiseachaidh cogadh sìobhalta na Spàinne. Chaidh Alfredo Stroessner, am biodh na Dheachdaire mu dheireadh thall, suas anns na rangan fad a’ chogaidh sin. [9] Sgrìobh an t-ùghdar Augusto Roa Bastos mòran mu dheidhinn a’ chogaidh sin anns an leabhar aige Mac an Duine (Spàinntis: Hijo de Hombre), is e na nurs ri linne a’ chogaidh. [10]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Country Studies
- ↑ Responsibilité de la Guerre du Chaco
- ↑ Responsibilité de la Guerre du Chaco
- ↑ Country Studies
- ↑ La Rouche
- ↑ La Rouche
- ↑ Berclo
- ↑ Payer
- ↑ Country Studies
- ↑ The Guardian


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach is an Cuiltheann o Bhada Call
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_070
- ÀITE
- Bada Call
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22614
- KEYWORDS
Tha sealladh àrd thairis air coimhearsnachd Bhada Call san dealbh-chamara seo agus a-null don Eilean Sgitheanach agus beanntan eireachdail a' Chulthinn. Na laighe mu mhìle sìos an cost o Chaol Loch Aillse air cost an iar na Gàidhealtachd, tha am baile beag seo air an rathad don Phloc. Chithear seallaidhean àlainn às thar a' Chaolais a-staigh gu Pabaigh, Scalpaigh agus an
t-Eilean Sgitheanach.
Tha Beanntan a' Chuilthinn a' tarraing luchd-sreap is luchd-coiseachd fad na bliadhna. Gabhaidh na beanntan a roinn ann an dà sheòrsa: An Cuiltheann Dubh (no am fìor Chuiltheann) agus an Cuiltheann Ruadh no Dearg. Tha an fheadhainn dhubha nas àirde agus tha na mullaichean as àirde san Eilean, nam measg Sgùrr Alasdair (3255troigh) sa Chuiltheann Dubh. 'S e basalt is gabbro as motha a th' annta agus 's ann annta a tha a h-uile beinn Rothach san eilean, a dhà dheug dhiubh. 'S e clach-ghràin as motha a tha sa Chuiltheann Ruadh agus 's e am mullach as àirde nam measg Glamaig, tè de dhà Chorbett a tha san Eilean


text:
25 an t-Ògmhios
'S e 25 an t-Ògmhios an 176mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (177mh ann am bliadhna-leum). Tha 189 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1886 - Chaidh Achd na Croitearachd (1886) a stèidheachadh.
- 1991 - Fhuair Poblachd na Cròthaise neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1864 - Walther Hermann Nernst, ann am Briesen. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1903 - George Orwell, ann am Motihari. Ùghdair à Sasainn.
- 1911 - William H. Stein, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 592 - Naomh Moluag à Èirinn ann am Ros Maircnidh.
Fèillean[deasaich | deasaich an tùs]
Latha fèille Naomh Moluag, (c.530 - 592)


text:
Boulder, Colorado
'S e baile ann an Colorado, sna Stàitean Aonaichte, a th' ann am Boulder. Anns a’ bhliadhna 2010 bha 97,385 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 1,655m os cionn ìre na mara,[1]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1858.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Scott Carpenter: (1925-2013), speuradair Aimeireaganach.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Dushanbe, Taidigeastàn
- Jalapa, Niocaragua
- Lhasa, Tibet, An t-Sìn
- Ciudad Mante, Meagsago
- Yamagata, An t-Seapan
- Yateras, Cùba
- Kisumu, A' Cheinia


text:
- TIOTAL
- Cidhe Shuidhisnis, Eilean Ratharsair
- EXTERNAL ID
- HCD00804
- ÀITE
- Ratharsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12496
- KEYWORDS
- Eilean Ratharsair
mèinn-iarainn
mèinn
cidhe
Sealladh den Eilean Sgitheanach o chidhe Shuisinis, Ratharsair. Tha na toglaichean ann am meadhan na deilbh co-cheangailte ri cladhach agus giùlain mèinne-iarainn. Chaidh mèinne-iarainn a lorg air an eilean ann an 1893 agus dh'fhosgail Mèinn Iarainn Ratharsair ann an 1913. Bhiodh carbadan air an tarraing le einnsean smùide, a' cleachdadh càball, gan cleachdadh gus a' mhèinn-iarainn a ghiùlain do chidhe Shuisinis. Nuair a dh'fhosgail a' mhèinn an tòiseach, is e luchd-obrach à Siorrachd Lannraig, às a' Bheilg agus às an Eadailt a bha ag obair innte ach chaidh prìosanaich cogaidh Gearmailteach às a' chogadh mhòr a chur a dh'obair sa mhèinn cuideachd. Bha an obair air sguir ro 1920, agus chaidh a' chuid as motha de na h-innealan a thoirt air falbh. Chaidh Donnchadh Mac a' Phearsain agus a mhac a Ratharsair ann an 1940, agus thug e tuairisgeul air an turas san leabhar aige, 'Lure of the West'
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Contae an Chláire
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae an Chláire[1] (tuiseal ainmneach: An Clár,[2] Laideann: Comitatus Clarensis). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na dùthcha, ann an Còigeamh Mumhan. Tha 117,196 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 3,188km²,[3] an ochdamh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 18mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae an Chláire le Corcaigh, Luimneach, Gaillimh agus Tiobraid Árann.[4] Bha 286,394 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Gleann na gCailleach (532m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha aon baranachd deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Chláire: Boirinn, Bun Raite Íochtarach, Bun Raite Uachtarach, Cluain idir Dhá Lá, Corca Mrua, Inse Uí Chuinn, Maigh Fhearta, Na hOileáin, An Tulach Íochtarach, An Tulach Uachtarach agus Uí Bhreacáin.[7] A bharrachd air sin, tha 80 parraistean[8] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Cill Fhionnúrach, Luinmeach agus Cill Dalua)[9] agus 2,278 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Leabharlann an Chláire
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Béatrice Martin
Béatrice Martin
Ceòladair
‘S e seinneadair, ceòladair agus snìomhadair ciùil à Quebec ann an Canada a th’ann am Béatrice Martin (Montréal 22 an t-Sultain 1989).[1] Tha i a’ gabhail òran mar is àbhaist san Fhraingis is i ag obair ann an stoidhle indie. Tha i an sàs na h-aonar anns a’ phroiseact chiùil Cœur de Pirate (Gàidhlig: Cridhe Spuinneadair), far am bi i a’ snìomh ceòl phiana. A bharrachd air sin, tha i air a bhith ag obair còmhla ri ceòladairean ainmeil eile mar Jhay Malinowski agus Juien Doré. Tha uncail aice, Martin, a tha na actair.[2]


text:
Lihou
'S e aon de na h-Eileanan a' Chaolais a th’ ann an Lihou. Tha an t-ainm ceangailte leis a’ chànan Seann-Lochlannais, tha an iar-leasach -hou (holm) a’ ciallachadh: "eilean".
Tha Lihou suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach san taobh an iar Guernsey. Ma bhios am muir air falbh, tha Lihou ceangailte le Guernsey le seann cabhsair à clachan. 'S e seo na co-chomharran aige: 49° 27' 38.16" Tuath agus 2° 40' 4.44" Iar.
Tha e na phàirt den Bailiwick of Guernsey.
Tha tobhta na h-abaid St. Mary ri fhaicinn fhathast. Chaidh an abaid air thogail anns an 12na linn le manaich Benedictine.


text:
Uill nach do thoisich Gun Chloc seòrsa audioblog a-nis agus tha e a' dol ris an canar 'Sgudal sgoinneil'. Tha e math a bhith a’ faicinn neach-ionnsachaidh eile a’ cleachdadh teicneolais air loidhne. Saoilidh mi am biodh an làrach sin ag obrachadh air Tìr nam Blòg agus a bhith sealltainn mar na blogaichean eile? Seo blas dheth dhut.
dèanta le ODEO airson Gun Chloc
Tha mise air a bhith dripeil trang ri sgudal cuideachd. An àite a bhith a’ cur cus bhideos air Tìr nam Blòg chuir mi air dòigh blog dìreach airson a leithid truileis. Seo Blog nam Bhideos agad.


text:
Oilthigh Tübingen
'S e Oilthigh Tübingen (Gearmailtis: Eberhard Karls Universität Tübingen, Beurla: University of Tübingen) an t-oilthigh as sine sa Ghearmailt. Chuir Eberhard im Bart (Eberhard ann am Feusag), a' chiad Dhiùc Württemberg, air bhonn an t-oilthigh ann an 1477 agus chuir Karl Eugen, an 12amh Diùc Württemberg e air bhonn a-rithist ann an 1767.
Daoine cudromach anns an Oilthigh Tübingen[deasaich | deasaich an tùs]
- Georg Wilhelm Friedrich Hegel, (1770–1831)
- Friedrich Hölderlin, (1770–1843)
- Philipp Melanchthon, (1497–1560)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Oilthigh Tübingen anns a' Beurla
Oilthigh Chologne | Oilthigh Erfurt | Oilthigh Halle-Wittenberg | Oilthigh Heidelberg | Oilthigh Leipzig | Oilthigh Rostock | Oilthigh Tübingen