c: text/html

text:
- TIOTAL
- Eilean Donnain ron leasachadh
- EXTERNAL ID
- PAWA0010395B
- ÀITE
- Loch Dubhthaich
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- c.1900
- LINN
- 1890an; 1900an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21503
- KEYWORDS
- caistealan
Eilean Donan
lochan
Loch Dubhthaich
Chaidh Caisteal Eilean Donain air Loch Dubhthaich a thogail tràth san 14mh linn agus chaidh a sgrios ann an 1719 aig àm nan Seumasach. Ann an 1912, cheannaich Fo-Chòirneal Iain MacRath Gilstrap e. Thàinig leasachadh a' chaisteil gu crìch ann an 1932. B' e fear eile de Chlann MhicRath, Iain MacRath, a bha na lighiche ann an Arm Chanada. Tha an dàn 'In Flanders Fields', a rinn e ann an 1915, sgrìobhte air càrn-cuimhne a' chogaidh aig a' chaisteal
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Factaraidh an Liomanaid, A' Chananaich
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_225
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- LINN
- 1880an; 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39270
- KEYWORDS
- deoch bhog
factaraidhean
liomanaid
lemonade
Dealbh-camara anns am faicear luchd-obrach o fhactaraidh an liomanaid, am 'Fortrose Aeriated Water Works', 's iad nan seasamh taobh a-staigh an fhactaraidh a bha le Seumas Reid & Co. Chithear Iain Grannd air an làimh chlì agus Seòras Knight an treas duine bhon deas.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
- TIOTAL
- LMS 2806 air thoiseach air 5023 air trèana ann am Peairt
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_654
- ÀITE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28625
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 2806 air thoiseach air 5023 air trèana ann am Peairt.
B' e locomotaibh smùide 2-6-0 Hughes Crab (no Horwich Mogul) a bh' ann an 2806. Chaidh an dealbhachadh le Seòras Hughes agus chaidh 245 a thogail dhan LMS aig an ionadan-obrach ann an Horwich agus Crewe eadar 1926 agus 1932.
Chaidh 5023, locomotaibh clas 5 leis an LMS, a thogail aig Ionad-leaghaidh Vulcan ann an Newton-le Willow san Lùnastal 1934. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san t-Sultain 1963 agus a briseadh suas sa Ghearran an ath bhliadhna. Chaidh na locomotaibhean Clas 5 a dhealbhachadh le Uilleam Stanier. Sa chumantas b' e 'Black Fives' a bh' orra agus chaidh 842 dhiubh a thogail eadar 1934 agus 1951


text:
Domhnall II na h-Alba
Domhnall II na h-Alba (Domnall mac Causantín ) Rìgh Alba 889-900 . Mac Rìgh Còiseam I agus co-ogha ri Eochaid agus Còiseam II a lean e mar Rìgh.
Ghabh Domhnall grèim air cathair-rìgh na h-Alba bho Giric, a bha a riaghladh le Eochaid, a bha air bràthair-athar Dhomhnaill a mharbhadh. Le bàs Giric chaidh Eochaid fhuadachadh bhon dùthaich agus mar sin fhuair Domhnall grèim air an rìoghachd.
'Sann fo Domhnall II a chaidh Rìoghachd Srath-Chluaidh a chuir fo cheannsail le nan Gaidheil agus mar seo gu ìre a stèidheachadh Rìoghachd Alba; leis fhein air ainmeachadh ann an eachdraidh bhliadhnail Ullaidh mar Rì Alban seach direach Rex Pictorum mar a chaidh na rìghrean roimhe ainmeachadh. Bha an t-àm riaghladh aige ann nuair a thoisich na Lochlannaich a ceannsachadh an Alba a' Deas eadar Alba agus na dùthchan Sassanach le greim a ghabhal air an talamh an aite direach goid bho na daoine airson a chiad turas. Bha na Lochlannaich mur tha air Alba a' Tuath a fhaighean fo smachd.
'Se Rìgh Domhnall II a chiad duine a chaidh ainmeachadh mar Rìgh na h-Alba ( no Rì Alban san Sean Gàidhlig ) leis a bhàs anns a bhliadhna 900. Roimhe, 'se Rìgh nan Cruithnich no Rìgh na Fhortreann. Gu tric tha daoine a coimhead ris an atharrachadh seo mar aoibhle airson breith Rìoghachd Alba ach chan eil moran a thachair ann an àm Domhnall a toirt cuideam don bheachd is. Bha far-ainm aige, dásachtach , le ciall ruidigein coltach ri 'Gloic' anns an sean chànan. Tha feadhainn dem beachd gu bheil seo is coireach ri cho mì-stòlda 'sa bha an rìoghachadh aige le ùine air a chuir seachad a cogadh an aghaidh na Lochlannaich. Tha beachd eile ann gun d'fhuair e an t-ainm seo trobh cuir sìos air an t-eaglais no trobh cìsean robh àrd. Chan eil cinnte ann ach tha am fan-ainm seo dha dheanamh le mì-choltach mar stèidheadair Alba.
Aistidhean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Teisteanas[deasaich | deasaich an tùs]
Air a tharraing, agus eadar-theangachadh, bho :


text:
- TIOTAL
- Aithisg on 'Inverness Courier' mu thuras Prionnsa na Cuimrigh, duilleag 8
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D375_P053
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4882
- KEYWORDS
- turasan rìoghail
Eideard VIII
Leigian Bhreatainn
ospadalan
Seo an ochdamh duilleag de dh'aithisg an 'Inverness Courier' mu thuras Eideird, Prionnsa na Cuimrigh gu Inbhir Nis air 26mh Ògmhios 1931.
Aig deireadh na cùis ann an Taigh a' Bhaile, chaidh am Prionnsa an ceann phairèid de sheann luchd-seirbheis dhan Chuimhneachan Cogaidh aig Gàraidhean Cavell, is chuir e blàth-fhleasg an sin mar chuimhneachan air an 715 duine a bhàsaich a' sabaid sa Chiad Chogadh.
Chaidh am prionnsa an uairsin dhan Ospadal Rìoghail a Tuath


text:
27/09/2013
Litir na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's letter for learners from Roddy MacLean.
Last on
More episodes
Litir 741: An SS Ferret - Pàirt 2
Bha mi ag innse dhuibh mun SS Ferret a bha uaireigin a’ frithealadh nan eilean à Port an t-Sròim, aig ceann an rathaid-iarainn faisg air a’ Phloc. Bha triùir fhoillearan fo cheannas Sheumais MhicEanraig air am Ferret a thoirt air mhàl airson turas-mara, ma b’ fhìor, don Mhuir Mheadhan-tìrich. Ach ’s e mèirle a bha fa-near dhaibh.
Dh’fhastaich iad dithis eile, cheannaich iad biadh is fìon agus sheòl iad a-mach à Glaschu. Ann an Cardiff, cheannaich iad gual agus thug iad bean MhicEanraig air bòrd. ’S ann dìreach às dèidh làimh a fhuaireadh a-mach nach robh airgead aig MacEanraig a phàigheadh airson nan rudan a cheannaich e.
Rinn iad air Gibraltar, agus sheòl iad tron chaolas. Rinn iad sin tron latha a dh’aona-ghnothach gus am faiceadh na maoir-chladaich iad. Ach, air an oidhche sin, thionndaidh iad, agus sheòl iad a-mach tron chaolas a-rithist anns an dorchadas, gun solas sam bith laiste. Bha MacEanraig an dòchas gum biodh daoine a’ smaoineachadh gun deach am Ferret fodha ann am badeigin sa Mhuir Mheadhan-tìrich, le call a h-uile duine air bòrd.
Nuair a bha iad a-muigh sa Chuan Siar, dh’inns MacEanraig do chàch gun robh e air turas dìomhair às leth feachdan-airm nan Stàitean Aonaichte, agus gun robh e a’ cur a sheann-bheatha air a chùlaibh. Thuirt e gur ann leis-san a bha an soitheach, agus gum marbhadh e duine sam bith nach rachadh le a phlana.
Dh’atharraich iad coltas an t-soithich. Bha an luidhear air atharrachadh bho bhuidhe gu dubh, bha na bàtaichean-teasairginn air an atharrachadh bho ghorm gu geal. Chaidh an taigh-cuibhle a thogail às ùr na b’ fhaisge air deireadh na luinge. Agus rud sam bith a chuireadh am Ferret ann an aithne dhaoine, bha iad air an tilgeil thar a’ chliathaich.
Chaidh ainm ùr a chur oirre – am Bantam, ainm aig long car coltach a bha mu-thràth air Clàr Lloyds. Thug MacEanraig air a’ chriutha innse do dhuine sam bith a chuireadh a’ cheist orra, gun robh iad air seòladh à Singapore.
Rinn iad air Brasail, far an tug iad luchd air bòrd de chofaidh airson a dhol a Mharseille. Ach cha deach iad a Mharseille. Dh’atharraich iad ainm an t-soithich a-rithist – gu India. Chaidh iad gu Cape Town far an do reic MacEanraig an cofaidh airson trì mìle deug not.
An uair sin, lean iad orra gu Astràilia, agus ràinig iad Melbourne anns a’ Ghiblean ochd ceud deug, ochdad ’s a h-aon (1881). Dh’inns MacEanraig do dh’ùghdarrasan Astràilia gur ann à Bermuda a thàinig e. Bha e a-nise dusan mìle mìle à Alba, agus bha e an dùil ’s an dòchas gun robh e air a’ chùis a dhèanamh.
Bha fios aig an fheadhainn leis an robh am Ferret, Companaidh Rèile na Gàidhealtachd, gun robh MacEanraig na eucoireach agus gun robh e ri foill. Ach cha robh fios aca ca’ robh an long. Cha b’ urrainn dhaibh dad a dhèanamh ach fiosrachadh a sgaoileadh, agus a bhith an dòchas gum biodh cuideigin le fradharc geur ga h-aithneachadh.
Agus ’s dòcha gun robh còir aig MacEanraig aithneachadh gur e an t-àite a bu choltaiche anns am biodh Albannach ag obair ann an Astràilia – na calaidhean. Agus, mar a chluinneas sibh an-ath-sheachdain, bha Albannach le fradharc geur a’ coimhead an ‘India’ nuair a bha i a’ seòladh a-steach gu cala ann am Melbourne.
Faclan na Litreach
Abairtean na Litreach
a bha uaireigin a’ frithealadh nan eilean à Port an t-Sròim: which was at one time servicing the islands from Strome; triùir fhoillearan fo cheannas Sheumais MhicEanraig: three fraudsters under the leadership of James Henderson; ’s e mèirle a bha fa-near dhaibh: their intent was theft; thug iad bean MhicEanraig air bòrd: they took Henderson’s wife on board; ’s ann dìreach às dèidh làimh a fhuaireadh a-mach: it was just afterwards that it was found out; a phàigheadh airson nan rudan a cheannaich e: to pay for the things he [had] bought; sheòl iad tron chaolas: they sailed through the narrows; a dh’aona-ghnothach gus am faiceadh na maoir-chladaich iad: deliberately so that the coastguards would see them; gun solas sam bith laiste: without any light on; gun deach am Ferret fodha ann am badeigin sa Mhuir Mheadhan-tìrich: that the Ferret went down somewhere in the Mediterranean; le call a h-uile duine air bòrd: with the loss of everyone on board; a-muigh sa Chuan Siar: out in the Atlantic; do chàch gun robh e air turas dìomhair às leth feachdan-airm nan Stàitean Aonaichte: to the others that he was on a secret journey on behalf of the armed forces of the United States; a’ cur a sheann-bheatha air a chùlaibh: turning his back on his old life; gur ann leis-san a bha an soitheach: that he owned the vessel; gum marbhadh e duine sam bith nach rachadh le a phlana: that he would kill anybody that wouldn’t go along with his plan; rud sam bith a chuireadh am Ferret ann an aithne dhaoine: anything from the Ferret that people would recognise; thar a’ chliathaich: over the side; thug X air a’ chriutha : X forced the crew; dh’atharraich iad ainm an t-soithich a-rithist: they changed the name of the vessel again; gun robh e ri foill: that he was involved in deceipt; ca’ robh an long: where the ship was; gum biodh cuideigin le fradharc geur ga h-aithneachadh: that some sharp-eyed person would recognise her.
Puing-chànain na Litreach
Chaidh an taigh-cuibhle a thogail às ùr na b’ fhaisge air deireadh na luinge: the wheelhouse was rebuilt closer to the stern of the ship. In a ship, like a car, we use toiseach for the front, or bow, and deireadh for the rear, or stern.
Gnàthas-cainnt na Litreach
Bha X air am Ferret a thoirt air mhàl airson turas-mara, ma b’ fhìor: X had chartered the Ferret for a cruise, to all intents and purposes.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
- TIOTAL
- "Souvenir Letter Card of Grantown on Spey" - Abhainn Spè aig baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_113B
- ÀITE
- Uisge Spè
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23358
- KEYWORDS
- rivers
planned villages
A' chiad fhear de shia deilbh rim faicinn ann an "Souvenir Letter Card of Grantown on Spey" a' sealltainn Abhainn Spè faisg air Baile nan Granndach.
Na laighe mu 32km an ear-dhas air Inbhir Nis, 's e Baile nan Granndach baile a chaidh a dheilbh, air a chur air bhonn ann an 1765 leis an uachdaran sgìreil, Sir Seumas Grannd
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Sealladh den 'Grant Vibration Rod'
- EXTERNAL ID
- GB1796_GRANT_979_65_PHOTO_002_002
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11594
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fidheall
a' fìdhlearachd
slatan-iasgaich
iasgach
iasgairean
B' ann à Battangorm, Drochaid Chàrr a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942) agus 's ann à sin a fhuair e am far-ainm aige - 'Battan'. B' ann nuair a bha e na bhalach a thàinig e faisg air an dà rud a b' fheàrr leis na bheatha - a' fìdhlearachd agus ag iasgach. Dh' fhàs e anabarrach math anns na dà dhiubh; mar iasgair ann a bhith ag innleachadh slat-iasgach ris an canar 'Grant Vibration Rod', agus mar fhìdhlear agus e na cheannard air Comann Gàidhealach Srath-spè agus Ruidhle airson cha mhòr dà fhichead bliadhna agus cuideachd ann a bhith ealanta ann an dèanamh fhidhealan. Cuideachd, dh'innlich e fìdheall a bha cruinn ris an canar 'Rondello'. Chithear eisimpleirean de shlat-iasgaich, fidheall agus Rondello Alasdair Ghrannd ann an Gailearaidh Ealain agus Taigh-tasgaidh Inbhir Nis.
Chithear 'Grant Vibration Rod' ga feuchainn a-mach anns an dealbh seo, le Grannd (an dara duine bhon làimh chlì)
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
Kl.
Flaithbertach a righe Caisil.
Gaill do tiachtain a n-Erinn a b-Port Lairge.
Sluag and Ochlai & Ulaid um Niall mac Aodha i Midhe go Greallach nEillte. Cathraoinedh ré Flann mac Maoileclainn cum suis filiis form ainnsen dú a ttorcair dream diob um Fergal mac Aongusa meic Maoilduin et um Maolmordha mac n-Eiremoin mic Aodha d'Ultaibh & um h-Erudan mac Gairbith flan h. mBresail et um Diarmaid mac Sealbhaigh ri Dail Riada & um Maolmuire mac Flannagain ri Fernmaighe et alii et Domnall mac Gairbith ri Conaille et Comucan mac Airectaigh.
Kl.
Oengus mac Flainn meic Maeilechlainn ridamna Eirenn in matura {senectute} periit .lx. no .xx. die post bellum Greallaigi quo iugulatus est unde periit .lx. die.
Domnall mac Aodha meic Nell ri {MS folio 196ra (294a)}Ailigh post penetentiam periit.
Maolciarain mac Echucain princeps Cluana Eois dormiuit et Muccnama episcopus Aird Macha & dalta Fethgna.
Sgannlan episcopus Tamlachta quieuit.
Orgain Corcaighe et Lis Moir et Achaidh Bo o gentibh.
Kl.
Cobflaith ingen Duibdúin abbatissa Cille Dam quieuit.
p.162
Maolbarrionn sagart Cluana M Nois quieuit.
Fogurtuch mac Tolairc ri Deisgirt Bregh quieuit.
Flann mac Maoileclainn ri Erenn uile in .uiii. Kl. Iuin.uii. feria .xnuii. anno regni sui defunctus est hi Cind Eich muintire Cluana.
- Truagh sin a Eiri iodhnac
et do daoine doghrach
o testa Flann
[...]
marb
do ri rogorm roghlach.
Anoroit mac Ruarach ri Bretan moritur.
Niall Glundup mac {Aodha} regnare incipit.
Oenach Taillten d'atnuaghadh la Niall.
Kl.
Sluaicchedh ffer nErenn la Niall mac Aodha go Gallaibh Locha da Cech gur marbta Gaill & Gaoidhil ann um righ Cairrge {MS folio 196rb (294b)} Brachaide & um taisech h. Cernaigh .i. Maolfinnén mac Donnagáin & um taoisech Cremtainne .i. Fergus mac Muirigén & alii multi occisi sunt.
Catraoinedh Cind Fuait for Laignibh re n-u{a} Imair; se ced uel amplius iman rigraidh et imon airdricch .i. Ugaire mac Aililla & im righ Airthir Life .i. Maolmordha mac Muirigén & um Mugron mac Cindedigh ri na ttri Comann & Laichsi & Cinaodh mac Tuatail ri h. Feneclais et alii multi et iman ardepscop.
O{r}gain Cille Dara do Gallaibh Cinn Fuait.
Gabáil Atha Cliath do Gallaibh ar hécin for feraib Erenn.
Niall Glúnduph go fforgla ffer nErenn et co feraibh Bregh & Midhe hi crich Mumhan co ffarccaibh drem mór dia muintir ánn .i. um righ Teabhtha .i. Donncuan mac Flannagáin & um righ Cairrge Brachaide.
Coisne mor in hoc anno & snecda adhbal co tard ar for innilib.
Kl.
Muirenn ingen Suairt abbatissa Cille Dara quieuit.
p.164
Ceall Dara d'argain do gentibh aridisi o Ath Cliath.
Eithne ingen Aodha meic Nell rigan ffer mBreg et Mór ingen Cearbaill meic Dungaile rigan {MS folio 196va (295a)} Laigen Desgabar in penitentia quieuerunt.
Tigernach h. Clerigh ri Aidhne mortuus est.


text:
Iomairt theasairginn an Leòdhas
- 30 An Giblean 2014
Bha iomairt mhòr theasairginn ann an ceann a tuath Leòdhais an dèidh mar a chaidh Land Rover fhaicinn anns a' mhuir.
Thòisich an iomairt leis na maoir-chladaich, anns an robh heileacoptair, bàta agus sgiobannan air tìr an sàs, mu 6:00f Oidhche Mhàirt.
Chaidh an iomairt a chur dheth nuair a chaidh an duine leis a bheil an carbad a lorg slàn, sàbhailte.
Bha an Land Rover air bristeadh sìos air an tràigh agus chaidh an dràibhear a dh'fhaighinn taic.
Chaidh an carbad an uair sin a thoirt a-mach air an làn.
Tha dùil gum bi an neach leis a bheil an Land Rover ga thogail uaireigin Diciadain.


text:
- TIOTAL
- Notaichean air 'Bonnie Lass o' Bon-Accord', le ScottSkinner
- EXTERNAL ID
- Z_GB1796_GRANT_979_65_MUSIC_019_002
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6851
- KEYWORDS
- fìdhlearan
fìdhlean
slatan iasgaich
luchd-ciùil
sgrìobhaichean ciùil
srathan spè
B' ann à Batan Gorm, Drochaid Chàrr a bha Alasdair Grannd (1856 - 1942) bho thùs, àite bhon tàinig am far-ainm aige 'Batan'. Mar bhalach òg bha e fosgailte dhan dà nì a thàinig gu bhith sàr dhìoghrasach na bheatha, fìdhlearachd agus iasgach. Chaidh e air adhart gu bhith sàr chomasach san dà raon sin; mar iasgair slaite a chruthaich slat-iasgaich shònraichte gun choimeas dha fhèin, a bha aithnichte mar 'Grant Vibration Rod', agus mar fhìdhlear a stiùir An Comann Srathspè & Ruidhle Gàidhealach airson faisg air dà fhichead bliadhna agus mar eòlaiche ann an dòighean dèanamh fhìdhlean. Dh'innlich e fidheall shònraichte air chumadh clàr leis an ainm 'Rondello'. Tha eisimpleir de shlat-iasgaich, fidheall agus Rondello a' Ghranndaich rim faicinn ann an Taigh-tasgaidh agus Gailearaidh Ealan Inbhir Nis.
Bha an Granndach na charaid mòr dha neach-ciùil agus neach-sgrìobhaidh ciùil eile, Seumas Scott Skinner (1843-1927), a bha na phrìomh mheadhan air leasachadh ciùil Albannach traidiseanta agus bhathar gu tric ga ainmeachadh mar 'Rìgh an t-Srathspè'. Tha na notaichean seo le Skinner a' nochdadh air cùl làmh-sgrìobhainn a chuir an Granndach thuige. Is e stiùiridhean a th' annta air mar a chluichear 'Bonnie Lass' [o' Bon-Accord], aon de na fuinn a sgrìobh Skinner. (Is e abairt a th' ann am 'Bon-Accord' airson Obar Dheathain fhèin, agus b' e searbhant òg leis an ainm Wilhelmina Bell ris an do choinnich Skinner, a bhrosnaich an ceòl airson 'Bonnie Lass')


text:
Inbhir Aoidhe
'S e baile ann an Cnòideart air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Inbhir Aoidhe (Beurla: Inverie). Tha am baile suidhichte san àird a tuath air Loch Nibheis aig cois Sgurr Coire Choinnichean 769m (2,522 troigh). 'S e seo na co-chomharran aige: 57° 2′ 15.72″ Tuath agus 5° 40′ 59.88″ Iar.
'S e sin an t-aona baile nach eil ceangailte le rathad do bhailtean eile den dùthaich. Tha aiseagan a' ruith eadar Inbhir Aoidhe is Malaig. 'S e 'The Old Forge' an taigh-òsta as iomallaiche air tìr-mòr Bhreatainn agus tha e suidhichte ann an Inbhir Aoidhe.[1]
Cruth an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd ainm a' bhaile aig Dwelly 1912 mar Inbhir Eigh no Inbhir Aoighe.[2] A-rèir Iain Mhic an Tàilleir 's e ainm measgaichte (Gàidhlig/Seann-Lochlannais) a th' ann an Inbhir Aoidh[3] agus ' s e Inbhir Aoidhe cruth ainm a' bhaile a-rèir Ainmean-Àite na h-Alba.[4]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ BBc News Highlands & Islands
- ↑ Faclair Dwellys
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", Pàrlamaid na h-Alba, duilleag 66
- ↑ Ainmean-àite na h-Alba - Inbhir Aoidhe
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG766000
- Gazetteer for Scotland - Inbhir Aoidhe
- Undiscovered Scotland - Inbhir Aoidhe


text:
Feamainn dearg
'S i an fheamainn dearg seòrsachan a dh' algae dearga a tha a' fàs shìos seachad air an fheamainn chìrean, an fheamainn ghropach agus an fheamainn dubh air a' chladach.
Air Gàidhealtachd na h-Alba, bhite ga buain airson na talmhainn. 'S ann an còmhnaidh air an fheannag eòrna a bha an fheamainn dearg ri dol.[1]
Seòrsaichean feamainn dearg[deasaich | deasaich an tùs]
- Cairgean (Chondrus crispus)
- Duileasg (Palmaria palmata)
- Fraoch-mara (Polysiphonia lanosa)
- Còinneach-mhara (Corallina officinalis)
- Slòcan (porphyra umbilicalis)
Faic feamainn cuideachd.


text:
Uaireannan, cha bhi thu dìreach a’ gluasad bho àite gu àite air trèana, bidh thu cuideachd a’ gluasad ann an tìm.
Thachair sin rium Disathairne nuair a chaidh mi air ais gu 1986 air subway Ghlaschu agus mi air an t-slighe gu cuirm-ciùil Big Country.
Carson 1986? Bha Big Country a’ cluich a’ chlàr chlasaigich The Seer, a chaidh a dhèanamh ann 1986 air fad gus a 30mh ceann-bliadhna a chomharrachadh.
Tha e doirbh a chreidsinn gu bheil 30 bliadhna air a bhith ann. Tha deagh chuimhne agam air a bhith a’ ceannach a’ chlàir ann an John Menzies ann an Sauchiehall Street ann an 1986 nuair a bha mi 12 agus a bhith ag èisteachd ris ann an Ford Escort mo mhàthair air an t-slighe dhachaigh! Tha cuimhne agam gun do thòisich an t-òran the Seer air a bheil Kate Bush a’ seinn fhad’s a bha sinn a’ dràibheadh seachad air gasometers Provan.
Thug an clàr seo – agus na clàran eile aig Big Country, buaidh mhòr air mo bheatha. B’ iad a’ chiad còmhlan air an robh mi fìor dheidheil agus trompa, lorg mi mo chreideamh – giotàr trom! Bha tòrr rudan mun deidhinn a bha a’ còrdadh rium: tòrr mòr giotàir aig àm nuair nach robh anns na charts ach synth, synth agus barrachd synth. Cuideachd, bha Stuart is Bruce à Dùn Phàrlain aig àm nuair a bha glè bheag de dhaoine à Alba ainmeil, rud a thug misneachd dhomh aig àm a bha gu math dì-mhisneachail ann an Alba. Chòrd poileataigs a’ chòmhlain rium cuideachd: ceartas, cothromachd is mar sin air adhart. Tha fear de na h-òrain phoilitigeach am measg nan òran as fheàrr leam, Song of the South a bha na b-side aig àm the Seer, òran a bha a’ cur an aghaidh apartheid.
Dh’atharraich Big Country slighe mo bheatha ann an dòigh. Bha an stoidhle aca le giotàr ann an co-sheirm a bha an dà chuid binn agus trom car coltach ri Gary Moore (aig àm a’ chlàr Wild Frontier) agus Thin Lizzy agus agus chuir seo mi air “slighe nam fìrean” – i.e. gun do thòisich mi air èisteachd ri ceòl roc cruaidh/meatailt throm.
Ghabh mi ùidh ann am punc cuideachd oir bha mi cho deidheil air Big Country is gun do cheannaich mi na clàran aig seann chòmhlan Stuart Adamson, the Skids. Chòrd iad rium cho mòr is gun do thoisich mi air èisteachd ri còmhlain punc eile, gu sònraichte na Sex Pistols agus an Clash.
Thug Big Country dhomh giobht a’ chiùil agus chan eil mòran rudan a tha cho cudromach dhomh ri ceòl.
Chunnaic mi beò iad iomadh, iomadh turas. Bha mi fhèin agus Jenny an làthair aig a’ chonsairt aca air 29/12/93 nuair a chaidh Live Without the Aid of a Safety Net a chlàradh agus ged a bha mi aig na ficheadan de gigs, b’ e sin an gig a b’ fheàrr a chunnaic mi riamh. Chluich Big Country mar an support aca fhèin le giotàraichean accoustic agus an uair sin, thill iad air ais is chluich iad fad dà uair a thìde leis na giòtaraichean troma. Mhothaich mi bho chionn goirid gu bheil mi fhèin is Jenny a’ nochdadh anns a’ bhideo!
Chùm Big Country a’ dol mi tro na 1990s cuideachd. ‘S e droch droch àm airson ceòl roc a bh’ ann am meadhan/deireadh nan 90an. Thàinig grunge a-steach agus bha roc cruaidh/meatailt na seann sgoile a-mach à fàsan fad cha mhòr deich bliadhna. Cha robh mòran chlàran ùra no consairtean roc idir ann aig an àm. Ach chùm Big Country a’ dol, chùm iad orra le gigs agus chuir iad a-mach cuid de na clàran às fheàrr aca a-mach aig an àm seo, gu sònraichte na Buffalo Skinners agus Live Without the Aid of a Safety Net.
Gu mì-fhortanach, thàinig an ceòl gu crìch ann an 2001 nuair a chuir Stuart Adamson, seinneadair agus cluicheadair giotàr làmh air a bheatha fhèin.
Bha mi cho fìor bhronach mu chall Stuart is gun robh e doirbh dhomh èisteachd ris a’ chòmhlan idir fad ùine mhòr.
Leis na bliadhnaichean a’ dol seachad, ge-tà, sgur mi a bhith a’ smaoineachadh mu bhàs dhuilich Stuart agus thòisich mi a bhith smaoineachadh air a’ bheatha is a’ cheòl sgoinneil aige barrachd is barrachd.
Agus an uair sin, thòisich an ceòl as ùr ann an 2007.
Thòisich an triùir bhall eile Bruce Watson, Mark Brezezicki is Tony Butler an còmhlan as ùr agus rinn iad turas mar triùir. Bha e math, ach bha rudeigin a dhìth – barrachd giotàir!! Mar sin, fhuair iad cluicheadair giotàr eile – Jamie “Guitar” Watson, mac Bhruce. (San dol seachad, feumaidh gu bheil e neònach a bhith ann an còmhlan roc le d’athair?!)
An uair sin, bha am fuaim dìreach mar as còir a-rithist. Rinn iad clàr ùr fìor mhath ann an 2013 le Mike Peters bhon Alarm a’ seinn agus tha e gu math làidir.
Co-dhiù, sin gu leòr eachdraidh – air ais gu 1986!
Bha an gig sa Chottiers theatre, seann eaglais ann am Pàrtaig – seann eaglais a tha a-nis na thaigh-cluiche is talla-consairt.
Chluich iad an Seer air fad agus dh’innse Brus dhuinn tòrr mòr sgeulachdan èibhinn. Bha tòrr mòr giotàr ann mar a bhiodh tu an dùil agus bha oidhche shònraichte aig a h-uile duine.
Agus mar atheist, bha e a’ còrdadh rium a bhith ag èisteachd ri roc – ceòl an diabhail – ann an seann eaglais! Mhothaich Marc, drumair Big Country an t-ìoranas seo “And now Psalm 164, One Great Thing!”
Air an t-slighe dhachaigh air an t-Subway, smaoinich mi air cho cudromach sa bha – agus a tha – Big Country dhomh.
(Agus bha mi a’ feuchainn cuideachd gun a bhith a’ smaoineachadh cus air na daoine mu mo choinneimh air an trèana air an robh èideadh elves na Nollaig agus cuideachd an deoch mhòr ach sin sgeulachd eile!)
Alasdair


text:
- TIOTAL
- Cladach an Eilein Sgitheanaich aig Na Torran
- EXTERNAL ID
- HCD00725
- ÀITE
- Na Torran
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12432
- KEYWORDS
- cladach
beinn
Màiri Nic a' Phearsain
buidheann
Tè a-mach à trì dealbhan a chaidh a thogail air an aon latha air cladach Loch Shlaopainn aig na Torran agus a' Bheinn Dearg Mhòr (709m) air an làimh chlì agus a' Bheinn Dhearg Bheag ri fhaicinn air an làimh dheis air a' chùl. Tha Màiri, nighean Dhonnchaidh Mhic a' Phearsain san dealbh còmhla ri dithis chàirdean - is dòcha gur iad a co-oghaichean. Dh'fhaoidhte nach robh Mac a' Phearsain fhèin an làthair - is dòcha gu robh a chamara air iasad airson an latha
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Browse in Gaelic: Romih-rßdh | A Cuir an Clar-bathair LeughSeo Gu Feum | Gßidhlig Cheap Breatuinn ß Eachdraidh | Tapadh Leibh | Ceanglaichean Fheumail Ghaidhlig | LeughSeo Clar
Browse in English: Introduction | Using the Catalogue | Gaelic in Cape Breton: A History | Thank You | Useful Gaelic Links | Leugh Seo Catalogue
Gßidhlig Cheap Breatuinn ß Eachdraidh
Nuair a bha mi ag obair air a'phr˛isect: LeughSeo: Gaelic Books in Cape Breton County Libraries, thainig ceistean an Óirde mu dheodheinn na Gaidhlig air an Gilean - mar a bha i, mar a tha i, agus an taobh a tha i dol. Chualas a'Ghaidhlig fad iomadh linn a measg nan Gaidheal ann an Ceap Breatainn. 'S ann as an t-Seann Duthaich a'thainig a'Ghaidhlig agus aig aon am, 's i bu chainnt-mhatharail d˛n mh˛r-chuid a thainig don Gilean. Ach dh'atharraich c¨isean re nam bliadhnaichean agus an diugh, tha moran deasbaid mu dheodheinn cor na Gaidhlig. Ciamar a tha 'chanan a'deanamh an diugh? De tha air thoiseach oirre? Si na ceistean a tha luchd-daimh a' faichainn nam freagairt 'san la'n diugh.
Anns an ochdamh linn dueg, thachair morana thug buaidh air beatha nan Gaidheal a bha fuireach air a 'Ghaidhealtachd agus anns na h-eileanan an Albainn.. Bha aramach nan Seumasach na adhbhar sgaraidh agus amhghair do mhoran. Bha deasbad creideimh eadar Caitligich agus Prostanaich. A bharrachd air an seo, bha uachdarain ag' ardachadh mail chom am fearann fhasachadh airson chaorach. Anns an oran aig Fear a Mhuinntir Mheinne, "Thied Sinn a dh'America," chi sinn gun robh graim aig na h'Eilthirich air an suidheachadh ach aig an aon am, bha dochas ur aca cuideachd:
Theid sinn a dh'America 'S gur h-e ar deireadh falbh ann; Marbhphaisg air na tighearnan, An ruith th'ac' air an airgiod; 'S fheÓrr le˛ baidein chaorach No'n cuid dhaoine 's iad fo Órmachd.
We shall go to America It is our destiny to go there; A plague on the landlords, with their greed for money; they prefer flocks of sheep to their own armed hosts.
Mar sin, bha moran Ghaidheal an toir air teicheadh gu tir ur an dochais. Bha fearann bhuapa nan ainm fhein a dh'fhaodadh iad aiteach mar a thogradh iad: duthaich far am biobh saorsa thaobh creideimh agus riaghlaidh. Sin a ghluais a'mhor-imrich gu Eilean Cheap Breatainn aig deireadh na h-ochdamh linn deug agus a leam air adhart gu anmoch anns an naoidheamh linn deug.
Eadar 1817 agus 1838, mheudaich Óireamh nan daoine ann an Ceap Breatainn bho 7000 gu faisg air 38,000 neach. B'e GÓidheil a Taobh an Iar Albainn a bh'annta cha mh˛r air fad. Thainig iad a Barraidh, Le˛dhas, Uibhist a Tuath is Deas agus thuirich iad nam b¨idhnean comhla. Chaidh na Barraidh taobh Shanndraigh: chaidh na Leodhasaich taobh BÓgh an Naoimh Anna: na Tuathaich mun cuairt air Aiseag Mhira agus na Deasaich mun cuairt air Mira Mh˛r. Anns gach aiteach, bha daoine glŔ thric a'gleidheadh an dual-chainnt a thug iad leotha as an t-Seann D¨thaich, gu ruige 's gun cluinneadh iad diofar dual -chainnt amach as an arainneachd fhŔin. Ann an cuid de dh'aiteachan, bhiodh duilgheadas aca a'tuigsinn a cheile gu h-iomlan.
Ge bith cait' an robhas a 'fuireach, bhiodh iomadh rud a 'dol air adhart gu tric far am biodh GÓidhlig 'ga cleachadh. Bhiodh GÓidhlig anns na h-Eaglaisean curbhalach: gach seachdainn, bhiodh ceilidh ann - am facal sin a tha cho bitheanta anns na meadhanan an diugh. Bhiodh ˛rain GhÓidhlig is ce˛l is eile aig gach ceilidh ach bhiodh a'chuid a b'fhearr a tachairt ' nuair a nochadh an seanchaidh, no fear nan sgeulachd. Dheanaidh esan aithris air iomadh sgeulachd a ch˛rdadh ris an luchd -Ŕisdeachd. Ghluais iomadh sgeul bho ghluin gu gluin tro mheadhoin na GÓidhlig. Bhiodh fŔill air oran GhÓidhlg aig bainnsean 's aig luaidh. Cuideachd, chaidh Comainn GÓidhlig a chur air bhonn ann an iomadh Óite GÓidhlealach chum cleachdadh na cÓnain a bhrosnachadh.
An Diugh
An deidh dhomh c˛mhradh ri fileantaich agus ri luchd-ionnsachaidh ann an Ceap Breatainn, tha e follaiseach nach eil suidheachadh na GÓidhlig cho laidir an diugh sa bha e anns na lÓithean a dh'fhalbh. Chan eil fios cinnteach cia mheud neach a bhruidhreas GÓidhlig anns an Eilean; their cuid gu bheil eadar tri is coig ceud neach ann, ach their cuid eile gu bheil suas ri mýle ann. Tha fios againn gu bheil deagh Óireamh GhÓidheal fhathast a'comhnaidh anns an Eilean. Agus a'bharrachd air an sin, tha ¨idhe anns a 'chanain a sýor fhÓs am measg luchd na Beurla.
Gheibh thu diofar adhbhair bho na GÓidheil 's bhon luch-ionnsachaidh a thaobh mar a chaith ¨idh anns a 'chanain a leasachadh o chionn ghoirid. Cluinnidh tu gu bheil meas air a'che˛l Cheilteach a 'sýor fhas. Tha luchd-ci¨il mar Ashley MacIosaig agus Natalie Nic a'Mhaighstir a'cur cuid de'n dualchas fhŔin mu choinneamh an t-saoghail. Tha moran a'sireadh nan daoine bhon dainig iad agus an dualchas fhŔin nuair a thuigeas iad cho cudthromach 'sa tha seo.
Tha seo a'toirt m˛ran gu bhidh 'g ionnsachadh na GÓidhlig. Thuir aon neach aig a bheil daimh don GhÓidhlig, "Bidh barrachadh ag iarraidh GÓidhlig ionnsachadh mar a shiubhias na seann GhÓidheil." Tha seo a togail trioblaid do dh'oileanaich nuair a dh'fhalbhas na fileantaich aig a bheil am fiosrachadh. Seo far a bheil beairteas an dualchais. 'S ann acasan a tha an dual-chainnt, na h-˛rain agus na sgeulachdan a thainig a nuas bho linn gu linn - cridhe agus smior na cÓnain. Ged a gheibhear cuid dhen dualchas seo sgriobhte agus air clÓr - 'se am facal fýor bhrýgh an cÓnain.
Aig an dearbh am sei, tha iomadh sgire a 'tabhann chlasaichean anns a'chÓnain. Tha clann sgoile ann am MÓbu ag ionnsachadh GÓidhlig agus tha c¨rsaichean ann an dualchas na GÓidhlig ri'n faotainn ann an Órd-sgoilean ann an Sidni agus ann am Sanndraigh. Ach chan eil GÓidhlig air a teagasg anns an fhior bhun-sgoil far am b'fhearr a thogadh iad i. Tha fŔisean air bhonn ged tha, ann an Óiteachan mar Eilean na Nollaig, MÓbu agus Gleann Dail far am faigh clann agus inbhich cothrom air canan is dualchas. A bharrachd air an seo, tha c¨rsaichean ann an canain 's an cultair air an tabhann ann an Colaisde Cheap Breatainn agus Oilthigh an Naoimh Fransaidh Xavier an Antigonis. Tha an t-eadar- lion 's compuitairean air luchd daimh na GÓidhlig a thoirr nas fhaisge air a cheile a ceithir rannan ruadh an domhainn. Mar sin, chithear gu bheil cothromab gu le˛r ann airson a'GhÓidhlig ionnsachadh. Ach, cha ghabh e Óicheadh gu bheil na seann GhÓidheal a'siubhal agus tha smior an dualchais a'sýolaadh leotha - a chÓnan.
Am MÓireach
Feumaidh grunn choisean atharrachadh ma tha a ' GhÓidhlig a 'dol a mhaireachdainn ann an Ceap Breatainn. Anns a'chiad Óite, tha na h-uile ag aideachadh gum feum a 'GhÓidhlig a bhith air tabhann don chloinn. Tha iad a 'creidsinn gum bu choir don chÓnan a bhidh anns na sgoilean, co dhiu far a bheil Órainneachd GhÓidhealach air an eilean. Ma bhios cothrom ionnsachaidh agus cleachdaidh aig a'chloinn sa'choimhearsnach bidh barrachd cothrom aig a'chÓnain air a bhith seo.
Anns an dara Óite, tha feum air barrachd airgid bhon Riaghaltas airson taic agus leasachaidh don chÓnain. Eadar f˛ghlam is turusachd, bhiodh barrachd GÓidhlig fa chomhair luchd-ionnsachaidh agus fhileantach. Seo mar seo a dheanamh gu luath, fhed 's a bhios GÓidheil air fhÓgail. 'S ann acasan a tha am fiosrachadh fiachail a dh'fheumas luchd-ionnsachaidh fhaotainn.
Am mair a'GhÓidhlig beo? Their cuid nach teirig a'GhÓidhlig gu brath fhad's a mhaireas leabhar-lannan agus Óiteachan tasgaidh amr an Leabhar Lann Ionadail agus Colaisde Cheap Breatainn. Tha d˛chas ann gum bi a'GhÓidhlig air a bruidhinn am measg an t-sluaigh an Ceap Breatainn - gum faigh a'chlann cothrom na cÓnain a bh'aig an sinnsir agus gum bi Ŕolas aig sluagh an domhainn an Ceap Breatainn mar GhÓidhealtachd bhuadh mh˛r ann an Amaireaga a Tuath. Suas leis a GhÓidhlig!


text:
1827
MDCCCXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Malabo, prìomh-bhaile Gini Mheadhan-Chriosach, a stèidheachadh leis na Breatannaich.
- Chaidh Bremerhaven (A' Ghearmailt) a stèidheachadh.
- Chaidh Campamento (Coloimbia) a steidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an Lùnasdal - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 am Màrt - Ludwig van Beethoven, ann an Vienna.
- 12 an Lùnasdal - William Blake, ann an Lunnainn (Sasainn). Bàrd.


text:
- TIOTAL
- 40150 agus D5120 aig Snaim Fèill Sheòrais, 1961
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_631
- ÀITE
- Fèill Sheòrais
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- DEIT
- 1961
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- Joanes Publications
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27345
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
rathaidean-iarainn
HRS
Chaidh an dealbh-camara seo de 40150 air trèana Inbhir Theòrsa agus D5120 air trèana à Inbhir Ùige a thogail aig Fèill Sheòrais.
'S ann aig Snaim Fèill Sheòrais a tha Meur Inbhir Theòrsa a' fàgail na prìomh loidhne a tuath gu Inbhir Ùige. Dh'fhosgail an stèisean air 28 An t-Iuchar 1874. Dhùin e do bhathar san Fhaoilleach 1984 ach tha e fhathast fosgailte do luchd-siubhail
Chaidh 40150, locomotive 2-6-2T, a thogail le LMS mar Àir. 150. Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dùbhlachd 1962. Chaidh D5120, locomotive 'Sulzer Type 2', a thogail agus fhuair i àireamh 24120 fo sgeama ath-àireamhachadh TOPS BR.


text:
Gaelic
Fàilte gu THE SCOTCH WHISKY EXPERIENCE (EÒLAS UISGE-BEATHA NA H-ALBA)
Slàinte mhath!
Air do shlàinte!
Tha an tàladh 5 rionnag The Scotch Whisky Experience a’ cur fàilte bhlàth ort gus dìomhaireachd Uisge-beatha Albannach fhosgladh aig an dachaigh againn air Royal Mile Dhùn Èideann dìreach ri taobh Edinburgh Castle (Caisteal Dhùn Èideann). Ann an uair a-thìde, thèid do thoirt air turas, a’ toirt dhut gach nì a dh’fheumas tu gus a bhith nad eòlaiche air uisge-beatha!
Thig an turas agad gu ceann le bhith a’ faighinn blas de dh’uisge-beatha taobh a-staigh seilear far a bheil An Cruinneachadh de dh’ Uisge-beatha Albannach as Motha san t-Saoghal – a chaidh ainmeachadh o chionn ghoirid mar aon de na ‘7 Iongantasan ann an Saoghal Uisge-beatha Albannach’. Bheirear do ghlainne chriostal uisge-beatha dhut mar thiodhlac cuimhneachaidh den ùine a chaith thu an seo.
NA TURSAN
The Silver Tour - Bi nad eòlaiche air uisge-beatha ann an uair a thìde!
GACH LATHA, A H-UILE LATHA
Iùil claisteachd an-asgaidh ri fhaighinn ann an Gàidhlig na h-Alba
Gabh turas tocsaid tro obair-dealbhachaidh Uisge-beatha Albannach, lorg na h-àillidhean eadar-dhealaichte agus faigh blas de na tha taobh a-staigh a’ Chruinneachaidh de Uisge-beatha Albannach as Motha san t-Saoghal.
The Gold Tour – Faigh ballrachd sa chlub againn agus gheibh thu blas de cheithir uisgeachan-beatha eile!
GACH LATHA, A H-UILE LATHA
Iùil claisteachd an-asgaidh ri fhaighinn ann an Gàidhlig na h-Alba
The Silver Tour, agus ballrachd den Scotch Whisky Appreciation Society (Comann Meas Uisge-beatha Albannach) againn, a thig le ceithir brachan singilte an-asgaidh, agus buannachdan a bharrachd air an sin.
The Platinum Tour – bruadar do neach a tha dèidheil air uisge-beatha!
Tha an turas seo a-mhàin sa Bheurla
AN TURAS MU DHEIREADH DEN LATHA
Turas fo stiùir, agus srònadh is blasad fo stiùir de dà bhrachan eadar-dhealaichte agus às deidh sin sealladh leantainneach den Chruinneachaidh de Uisge-beatha Albannach as Motha san t-Saoghal agus mu dheireadh blas de dh’Uisge-beatha Albannach a tha air leth sònraichte.
The Taste of Scotland Dining Experience – Coimeasgadh Albannach de uisge-beatha is seòl-còcaireachd
SAN FHEASGAR, ÀS DEIDH THE PLATINUM TOUR
Trì cùrsaichean de bhiadh Albannach anns an Taigh-bìdh Amber againn, le trì pìosan bìdh beaga Albannach an toiseach, trì prìomh chùrsaichean
agus biadh milis air a mhaidseadh le ‘dram’ uisge-beatha Albannach.
The Morning Masterclass (Prìomh Chlas na Maidne) – Don neach dealasach
Tha an turas seo a-mhàin sa Bheurla
LÀITHEAN SEACHDAIN AIG 10.00m
Faigh toileachas bho bhith faighinn sealladh prìobhaideach den Chruinneachadh Uisge-beatha Albannach as Motha san t-Saoghal. Dèanamh coimeas blais eadar aon uisge-beatha coimeasgaichte, aon uisge-beatha gràin singilte agus dà bhrach singilte. Srònadh de spiorad ùr-dhèante.
Gheibhear cothrom air gach turas ma bhios àite ann.
AN CRUINNEACHADH DE UISGE-BEATHA ALBANNACH AS MOTHA SAN T-SAOGHAL
A’ toirt a-steach faisg air 4000 botal de spiorad òrail deàlrach, chaidh an Cruinneachadh Uisge-beatha Albannach aig Diageo Claive Vidiz ainmeachadh o chionn ghoirid mar ‘Aon de na 7 Iongantasan ann an Saoghal Uisge-beatha Albannach’.
Chan eil e comasach àireamh a chur air luach a’ Chruinneachaidh – tha e a’ riochdachadh clàr corporra de eachdraidh is leasachadh Uisge-beatha Albannach, le botail sòghal tearc fo sheilbh stiùirichean na cruinne, nithean annasach uisge-beatha, agus gach nì a tha eadar na dhà.
BÙTH AN UISGE-BEATHA ALBANNACH
Tha a’ bhùth fosgailte airson neach sam bith tadhal oirre.
Bidh sinn a’ reic còrr air 400 brach singilte eadar-dhealaichte, Uisge-beatha Albannach gràin is coimeasgaichte còmhla ri taghadh gun samhail de dhramaichean cùbhraidh stèidhichte air Uisge-beatha Albannach. Gus cothrom a thoirt dhut na h-uimhir de dh’ uisge-beatha eadar-dhealaichte ’s as urrainn dhut a cheannach, tha sinn a’ tairgsinn raon farsaing de ‘mhion’ bhotail agus ‘mhion-phacan’ - mòran dhiubh a’ toirt a-steach uisgeachan-beatha gann is sean a tha duilich an lorg taobh a-muigh na RA.
TAIGH-BÌDH AMBER & BAR UISGE-BEATHA
Bidh Amber a’ tairgsinn gach nì eadar cofaidh maidne agus cèicichean air ùr-fhuine san dachaigh is làn-dìnnear trì-cùrsa. Tha sinn moiteil gun urrainn dhuinn an toradh ionadail as fheàrr agus as ùire a thairgsinn ann an nuadh-stoidhle - nach fheuch thu na Tapas Albannach blasta againn? Chaidh creideas ‘Blais ar Roghainn’ bho VisitScotland a bhuileachadh air an Taigh-bìdh againn, airson ar dealasachd do chleachdadh toradh ionadail.
Tha am Bar Uisge-beatha ùr-nodha againn a’ tairgsinn taghadh de chòrr air 422 uisge-beatha, agus tha an sgioba fiosrachail is càirdeil againn ri làimh gus do chuideachadh an dram as fheàrr leat a lorg. Tha The British Institute of Innkeeping (Institiud Òstaireachd Bhreatainn) air breithneachadh gu bheil sinn mar aon de na ‘Prìomh 3’ Bar Uisge-beatha ann an Alba.
FOSGLADH
Tha sinn fosgailte bho 10.00m gach latha ach a-mhàin Latha na Nollaige (25 Dùbhlachd).
MAR A GHEIBH THU LORG OIRNN
Lorgar sinn air an Royal Mile, aig mullach Castlehill ri taobh Edinburgh Castle - àite mòr-thaitneach dha luchd-turais a bhios a’ tadhal air Dùn Èideann.
Bus
Bidh busaichean Turas Dhùn Èideann a’ stad dìreach aig bonn Castlehill. Cliog an seo gus busaichean ionadail a lorg chun Scotch Whisky Experience.
Càr
Nuair a thig thu a-steach a Dhùn Èideann lean soidhnichean airson “meadhan a’ bhaile-mhòir” agus “tàlaidhean”. Faodaidh tu a thighinn bho thaobh The Mound le stiùireadh gu Bank Street, George IV Bridge agus an Lawnmarket. Tha an High Street agus Ramsay Lane dùinte airson trafaic agus tha Johnston Terrace aon-slighe a-mhàin airson chàraichean a’ dol chun iar. Faodar pàirceadh air an t-sràid air Johnston Terrace agus san Grassmarket. Faodaidh tu pàigheadh le bhith a’ cur buinn sa mheatair no le fòn-làimhe. Tha pàirc chàraichean ioma-làir air Castle Terrace – an ìre as àirde, King’s Stables Road – an ìre as ìsle.
Trèana
Chan eil ach 5 mionaid de choiseachd eadar stèisean rèileWaverley agus an Scotch Whisky Experience.
The Scotch Whisky Experience
354 Castlehill,
The Royal Mile,
Edinburgh
EH1 2NE
Fòn: 0131 220 0441
Facs: 0131 220 6288
Info@scotchwhiskyexperience.co.uk


text:
- TIOTAL
- Old Grant Arms, Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_PHOTOGRAPHS_109
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22821
- KEYWORDS
- taighean-òsta
taighean-aoigheachd
Sealladh air an Old Grant Arms, Baile nan Granndach, Srath Spè.
Bha Baile nan Granndach na bhaile dealbhaichte, a chaidh a stèidheachadh an 1765 air talamh àrd còmhnard ri taobh Abhainn Spè, air oir a tuath a' Mhonaidh Ruaidh. Tha e 35 mìle an ear-dheas air Inbhir Nis, a' gabhail nan rathaidean, agus e air ainmeachadh air fear Sir Seumas Grannd, an 8mh Ridire Beag is Ball Pàrlamaid Siorrachd Eilginn bho 1761 gu 1768
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Kal. Ian. iii. f., l. ix., Anno Domini M. ccc. lxxx. uii.
Indsaighidh le Clainn t-Sheaain h-Ui Ferghail ar Tomas, mac Cathail h-Ui Ferghail & ben Tomais do ghabail, .i. Nualaith, ingen h-Ui Ferghail (Murchadha, mic Gilla na Naem, mic Braein h-Ui Fergail), ben rob' ferr einech & crabadh do bí i comghar dhi.
Tech do dhenum a n-Emhain Macha la Níall {fol. A 79b} Óg h-Ua Neill do dhil dam Erenn ann.
Sadbh, ingen Aedha h-Ui Neill, ben mic Eoin Bised, do eg iar m-breith buadha o domun & o dhemhun.
Mac Uilliam Uachtarach, .i. Ricard Og, d'eg in bliadhain-si.
Goffraigh Find h-Ua Dalaigh, .i. ollam Erenn re dán, d'eg in bliadhain-si.
Ruaidhri h-Ua Cianain d'eg, .i. sai sheanchaidh gan uiresbaidh.
Eoin Mac Domnaill, rí Innsi Gall, d'ég.
Finemain, ingen h-Ui Eogain, d'eg.
Domnall mac Donnchadha Docair Meg Uidhir & Matha Mac Conlega do marbhadh i Cill Naaile i quint Kallann Marcii.


text:
Aonghus
- Air cleachdaidhean eile Aonghuis Òg, seallaibh Aonghus Òg.
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bha Aengus (Áengus, Óengus, Angus) àitheanta cuideachd ri Aonghus Òg , Mac ind Óg no Mac Óg 'na bhall nan Tuatha Dè Danann agus is mathaid 'na dhia a' ghaoil, òige 'gus maise. Tha e air ràdh gun robh ceithir eòin samhlachadh pògan itealachadh mu a cheann. Bha an Deagh-Dia agus Boann 'na phàrantan. Tha e air ràdh a mhair e aig a' Bhrú na Bóinne ri taobh na h-aibhne Bhòinn.
Bha suirghe aig an Deagh-Dia le Boann, a' bhean Nechtain. Air chor a fhalach an suirghe, rinn an Deagh-Dia an ghrian seas sàmhach air naoi mìos; therefore, bha Aonghus air thorrachadh, air thoirt gu ìre 'gus air bhreith ann an aon là. Bha Elcmar 'na oid'-altrum.
Nuair thàinig e gu inbhe dh'arbhartaich Aonghus an Deadh-Dia a dhachaigh, an Brú na Bóinne. Ràinig e 'n dèidh do phàirtich an Deagh-Dia a thìr am measg a chlann, agus cha robh ann càil fàgail ri Aonghus, mar sin dh'fhaighnich Aonghus athair nam b'fhaodainn e sa' Bhrú mhaireann air là 'gus oidhche, 'gus dh'aontaich an Deagh-Dia. Seach chan eil an alt neo-chinnteach aig Gaeilge 'gus Gàidhlig, b'urrainn do "là 'gus oidhche" chiallachadh "aon là 'gus aon oidhche" no "là 'gus oidhche", a còmhdaichidh h-uil' àm, agus mar sin ghabh Aonghus sealbh na Brú gu buan.
Thuit Aonghus ann am gaol le rìbhinn a chunnaic e 'na aislingean. Rannsaich a mhàthair, Boann, Eireann fad bliadhna iomlan. An nuair sin rinn athair, an Deagh-Dia, an rud ceudna. Fa dheòidh, lorg Rìgh Bodb Dearg na Mumhaine i 'n dèidh do bliadhna.
Chaidh Aonghus dhan loch a' Bheòil na Nathrach Sgiathach agus lorg 150 rìbhinnean cuibhrichte ann am càraidean. Lorg e a rìbhinn, Caer. Air an t-Samhain 1mh, dh'atharraicheadh Caer agus na rìbhinnean eile 'steach do eala fad aon bliadhna. Bha Aonghus air innseadh a b'fhaodainn e Caer phòsadh ma b'urrainn dha oirre cho eala chur fèineachd. Shoirbhich Aonghus. Dh'ath-dhealbh e fhèin a-steach do eala 'gus dh'itealaich iad air falbh, seinn ceòl àlainn a chuir uil' a luchd-èisdeachd ri cadal do trì là 'gus oidhche.
Bha Aonghus 'na oid'-altrum agus dìonadair Dhiarmuid Ua Duibhne nam Fianna.
'S dòcha tha Aonghus ceangailte dhan dia sean Ceilteach Maponos agus a mhac-samhail Cuimreach, Mabon ap Modron.
Ainmean eile: Aonghus Og, Aonghus mac Oc, Oengus mac Oc
Luchd co-ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Aonghus 'na ainm coiteanta Ghàidhlig na h-Èireann agus Ghàidhlig na h-Alba, air bhreith le caochladh de luchd eachdraidheil is seann-sgeulach, gabhail a-staigh:
- Aonghus Olmucada, Seann-sgeulach Àrd-Rìgh na h-Eirinn na linn 15mh BC
- Aonghus Ollamh, Àrd-Rìgh seann-sgeulach na h-Eirinn na linn 5mh BC
- Aonghus Tuirmech Temrach, Àrd-Rìgh seann-sgeulach na h-Eirinn na linn 4mh BC
- Aonghus mac Nadfraoch, Ciad Rìgh Crìodail na Mumhain, linn 5mh AD
- Oengus na Dalriada, Rìgh na h-Alba na linn 9mh AD


text:
- TIOTAL
- A' coimhead gu deas bhon drochaid rathaid thairis ann an Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_733
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- CRUTHADAIR
- JRH Cormack coli
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27444
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
HR
HRS
Cairt-puist malairteach Eideardach le sealladh de Inbhir Ghòrdain a' coimhead gu deas bhon drochaid rathaid thairis.
Chaidh Stèisean Inbhir Ghòrdain fhosgladh air 23 Am Màrt 1863 agus thàinig e gu bhith na phrìomh ionad airson einnseanaireachd cabhlachail, gu h-àraidh aig àm an dà Chogadh. Dhùin e do bhathar air 1 An Cèitean 1987 ach tha e fhathast fosgailte do luchd-siubhail.


text:
- TIOTAL
- LMS 14381 'Loch Ericht air trèana san Avhaidh Mhòr
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_240
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28268
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14381 'Loch Ericht' air trèana luchd-turais sìos san Aghaidh Mhòr.
B' e ball de locomotaibh 4-4-0 clas 'Loch' aig Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann an 14381 (HR 121 roimhe). Chaidh a togail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896.Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Mhàrt 1940.


text:
- TIOTAL
- Taighean, faisg air Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- QZP99_94052_01_10
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- CRUTHADAIR
- I F Grant
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38619
- KEYWORDS
- bailtean
acarsaidean
Lochlannach
Lochlannaich
Taigh-tughaidh faisg air Inbhir Theòrsa, on chruinneachadh mhòr aig an Dotair I F Grannd, a' sealltainn na Gaidhealtachd tràth san 20mh linn.
Tha baile Inbhir Theòrsa air a' chladach a tuath ann an Gallaibh. Tha an t-ainm a' tighinn on Lochlannais airson 'abhainn Thor' is bha Lochlannaich san sgìre on 10mh linn. Chaidh Baile Rìoghail a dhèanamh dhen bhaile ann an 1633. Anns an t-17mh agus san 18mh linn chaidh taighean iasgairean a thogail mun acarsaid, is ann an 1798 thog Sir Iain Mac na Ceàrdaich à Ulbster am Baile Ùr an iar-dheas air an t-seann bhaile iasgaich. Ann an 1874 thàinig an rèile a dh'Inbhir Theòrsa, is rinn seo leasachadh air gnìomhachas leac a' bhaile. Tha acarsaid Sgrabastair, beagan siar air Inbhir Theòrsa, cudromach mar shlighe gu eileanan Arcaibh
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Goireasan
Tha goireasan Stòrlann air an roinn ann an trì prògraman:
- goireasan àrd-sgoile airson Gàidhlig (luchd-ionnsachaidh agus fileantaich)
- goireasan àrd-sgoile airson chuspairean tro mheadhan na Gàidhlig
- goireasan airson nan tràth-ìrean agus bun-sgoile
Corra uair tha Stòrlann a’ gabhail phròiseactan os làimh do bhuidhnean eile agus tha a’ bhuidheann air stuthan a dheasachadh san dòigh seo do dh’inbhich a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig.
Chaidh an goireas eadar-chuspaireil seo a chruthachadh airson taic a thoirt do luchd-teagaisg an cuspair seo a lìbhrigeadh le clasaichean 4-7 sa bhun-sgoil. Tha planaichean agus goireasan feumail ann a tha a’ ceangal ris na cuspairean a leanas: A’ planadh Cuspair, Aig an Dachaigh, Fògradh Chloinne, Anne Frank, Am Blitz, Prìosanaich Cogaidh, Obair nam Mnathan, Latha a’ Chuimhneachaidh.
Sgòrnagair
Feuch gun toir sibh sùil air làrach-lìn Fileanta – an cruinneachadh ùr de stuthan a tha freagarrach airson N4/5 Gàidhlig a theagasg. Tha stuthan air a dhol air-loidhne an-diugh, tuilleadh ri dhol air-loidhne ro dheireadh an Lùnastail agus na stuthan a leanas thairis air an ath teirm no dhà!
- Aonad-obrach N5/AI: Na Klondykers (N5/AI)
- Aonad-obrach air an Sgeulachd ghoirid (sgeulachdan bho ‘Chaogad san Fhasach’, D I MacÌomhair)
- Aonad air dràma do sgoilearan Gàidhlig N4 agus N5
- Pasgan air Gràmar/Cànan airson Ìrean N4 agus 5.
- Aonad air ‘Fo Sgàil an Swastika’, D I MacDhòmhnaill * tha seo nas freagarraiche aig ìrean AI/AIA.
Cuimhnichibh cuideachd… post-d gu oifis@storlann.co.uk ma tha ceistean sam bith agaibh mun chruinneachadh!
www.storlann.co.uk/fileanta
Ann an leabhar-ciùil Bi Sunndach agus Seinn tha 34 òrain, rannan agus geamannan a chaidh a dhealbh gus ùidh chloinne de gach ìre comais a thogail agus am brosnachadh.
Ged a tha mòran de na h-òrain ùr, tha cuid ann air a bheil sinn eòlach agus measail, nam measg 8 òrain thraidiseanta ann an nòs ùr.
Le bhith a’ gabhail pàirt anns na geamannan ciùil spòrsail seo, ionnsaichidh clann sgilean ciùil bunaiteach leithid a bhith ag èisteachd, a’ gabhail cothrom mu seach, a’ cumail na buille, a’ faireachdainn ruitheam agus a’ fàs mothachail air pitse.
Freàm Cànain
Chaidh Frèam Cànain a dhealbh gus structar a thoirt do ionnsachadh na Gàidhlig le sgoilearan ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig aig nach eil i mar chiad chànan. Tha e a’ gabhail a-steach gach ìre o sgoil-àraich gu àrd-sgoil.
Chaidh ullachadh air iarrtas, agus le taic, thidsearan bun-sgoile is àrd-sgoile.
Tha Stòrlann air taic a thoirt do IntoFilm le goireasan foghlaim ùra Gàidhlig a tha stèidhte air an fhilm ‘Seachd: The Inaccessible Pinnacle’.
Tha na goireasan ag amas air a’ Bhun-sgoil (dàrna ìre: P4-7) agus an Àrd-sgoil (an treas ’s an ceathramh ìre: AS1-4) le fòcas air diofar chuspairean:
Bun-sgoil:
- Ag innse sgeulachdan
- Na fuadaichean
- An sgìre mun cuairt
- Uirsgeulan
Àrd-sgoil:
- A’ rannsachadh saoghal Seachd
- Dearbh-aithne tro fhilm
- Dàimhean agus sunnd
Am measg nan goireasan tha notaichean an tidseir, taisbeanaidhean PowerPoint anns a bheil cliopaichean bhon fhilm, agus duilleagan-obrach, ann an Gàidhlig agus Beurla. Faodar goireas na h-Àrd-sgoile a chleachdadh cuideachd airson luchd-ionnsachaidh ullachadh gus Seachd a chleachdadh mar theacsa ann am measaidhean nàiseanta ’s iad a’ dol a-steach dhan Ìre as Àirde.
Gheibhear air na goireasan a luchdachadh a-nuas aig http://www.intofilm.org/seachd-gaelic-resource
13 Postairean Eòlas Corporra
’S e Daydream Education a dh’fhoillsich na postairean seo ann am Beurla mar ghoireas teagaisg do thidsearan Eòlas Corporra agus bha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig uabhasach toilichte cead fhaighinn am foillseachadh ann an Gàidhlig. Tha iad stèidhichte air cuspairean a tha nam pàirt den churraicealam airson Eòlas Corporra sa bhun-sgoil agus san àrd-sgoil. Tha iad air an dealbh le ìomhaighean agus grafaigean a tha dathach, tarraingeach, agus chan eil teagamh nach cuidich iad le ionnsachadh agus le bhith a’ brosnachadh ùidh na cloinne, chan ann a-mhàin ann an Eòlas Corporra ach, cuideachd, ann an Slàinte is Sunnd.
Tha Stòrlann air am foillseachadh ann an dà mheudachd, A2 agus A3. Tha na postairean A2 gu sònraichte freagarrach airson a bhith gan cleachdadh san gym agus bidh an fheadhainn nas lugha freagarrach airson an taisbeanadh sa chlasrum agus air ballaichean trannsaichean na sgoile.
Tha sinn gu mòr an dòchas gun còrd an goireas ris na tidsearan agus ris na sgoilearan agaibh. Tha Stòrlann a’ cur fàilte air beachdan no iarrtasan bho thidsearan no sgoilearan; gabhaidh fios a chur thugainn uair sam bith aig oifis@storlann.co.uk no air 01851 700 880.
Stiùireadh air clàran a gheibhear air Tobar an Dualchais
Le còrr is 33,000 clàran air-loidhne (21,705 dhiubh anns a’ Ghàidhlig) air iomadach cuspair co-cheangailte ri dualchas na h-Alba, ’s e goireas air leth a th’ ann an Tobar an Dualchais a dh’fhaodadh a bhith feumail aig diofar ìrean den sgoil. Tha na clàran, a chaidh a thogail bho na 1930an gu 2005, a’ tighinn bho trì chruinneachaidhean: Tasglann Sgoil Eòlais na h-Alba (Oilthigh Dhùn Èideann); Cruinneachadh Chanaigh agus BBC Alba. Nam measg tha sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh de gach seòrsa.
Air sgàth ’s gu bheil uibhir air an làrach-lìn, ge-tà, tha e a’ cosg ùine do thidsearan clàran a lorg a tha freagarrach a thaobh cuspair, ìre cànain, aois a’ chlas agus mar sin air adhart agus tha seo uaireannan a’ cur bacadh air tidsearan, a tha gu math trang, bho bhith ga chleachdadh. ’S ann airson an t-suidheachadh sin a leasachadh a chaidh an earrann seo a dheasachadh, le taghadh de chlàran air diofar chuspairean agus aig diofar ìrean den bhun-sgoil agus àrd-sgoil. Chaidh na cuspairean a thaghadh às dèidh còmhraidhean le tidsearan...
Tha Giglets Gaidhlig uaireannan ainmeil agus uaireannan nan leabhraichean clasaigeach an ìmpis a dhol air dhìochuimhne, a tha air an ath-chruthachadh agus air an atharrachadh airson luchd-èisteachd an latha an-diugh.
Cèaird an Sgrìobhaiche
Cruinneachadh de chòrr is 30 teacsa a ghabhas cleachdadh ann an obair Leughaidh Cho-roinnte agus Sgrìobhaidh Cho-roinnte aig ceann shuas na bun-sgoile agus ceann shìos na h-àrd-sgoile.
Tha na teacsaichean anns an leabhar ann an ceithir roinnean: neo-fhicsean, ficsean, bàrdachd agus sgeulachdan à beul-aithris na Gàidhlig.
Tha cùl-sgeul a’ mìneachadh cò às a thàinig an earrann, beagan mun t-seòrsa sgrìobhaidh agus fiosrachadh mun ùghdar.
Leugh tuilleadh - Cèaird an Sgrìobhaiche
’S e taghadh de sgeulachdan goirid ùra, tarraingeach a tha seo bho sgrìobhadairean ùra mar Caron NicFhionghain agus Daibhidh Màrtainn, agus bho sgrìobhadairean eòlach mar Dòmhnall Iain MacÌomhair.
Bheir na sgeulachdan seo an leughadair air thuras bho eu-dòchas gu dòchas, eadar Alba agus Haiti agus bho ghruamachd gu aoibhneas.
Na Lochlannaich
Tha còrr is mìle bliadhna bhon a dh'fhairich Alba smachd nan Lochlannach.
Aig an àm sin, chaidh an ainmeachadh mar dhaoine cumhachdach, feargach agus eagallach. Mìle bliadhna air adhart 's chan eil dealbh slàn againn fhathast de na Lochlannaich.
Chaidh an goireas seo a chruthachadh airson 's gun ionnsaich thu mu na Lochlannaich ann an dòigh tharraingeach. Leugh tuilleadh...
Èist!
Tha Fo Bhruid agus feadhainn de na sgeulachdan goirid à Eadar dà Sgeul againn a-nis nam faidhleachan claisneach so-luchdaichte no sruthach. Tha cuid dhiubh air an leughadh leis na h-ùghdarran fhèin.
Leabhraichean-d
Tha leabhraichean-d a-nis rim faighinn airson Leughadairean-d agus innealan Kindle. Gabhaidh Kindle airson PC a luchdachadh a-nuas.
- Mar a Chuala mise e epub (Leughadairean-d)
Mar a Chuala mise e mobi (Kindle)
- Fo Bhruid epub (Leughadairean-d)
Fo Bhruid mobi (Kindle)
- Ailig Aurora epub (Leughadairean-d)
Ailig Aurora mobi (Kindle)
Stòrlann - Foillseachadh 2012


text:
Tuatha Dè Danann
Tha 'n aiste seo timcheall sluagh ur-sgeulach na h-Eirinn. Seallaibh Achaeans dhan Danaanan Grèigeach Hòmerach.
Bha na Tuatha Dé Danann ("sluagh na ban-dè Danu") 'nam còig comann nam muinntir na h-Èirinn a-rèir dhan dualchas na Lebor Gabála Érenn (Leabhar nan Ionnsaighean). Tha iad air smaoineachadh a chomharradh na diathan nan Eireannach Goidelic; th' an deasaichean Crìosdaile iad do rìghean eachdraidheile 'gus gaisgich air lughdachadh, ach tha 'n sgàil seo gu tric gu leòr air sgriosadh.
Teaghlach nan Tuatha Dè Danann[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 'n clàr leantainn bunaichte air na sinnsireachdan air thoirt le Seathrún Céitinn agus 'san Lebor Gabála Érenn, agus na iomraidhean sa' Chath Maige Tuireadh. Chan eil soilleir co-dhiù tha na caochladh Elathathan agus Delbáethan 'na meant to be different figures of the same name or different traditions regarding the genalogy of the same figure. It is also notable that Fomóiri mar tha Elatha 'gus Balor càirdeach gu dlùth dhan Tuatha Dè Danann.
Nemed | Iarbonel Faidh | Beothach | Iobáth | Enna | Tabarn | Tat ____________________________________|__________________________________ | | Allai Indai | __________________________|__________________________ | | | Orda Nét Elatha | ____________________|______________________________________________ | | | | | | Etarlám Esar Brec Delbáeth Dot Bres | | | | | | | | Eochaid Dian Cecht Elatha Balor | | | | | ___________|___________ _________________|______________________ | Nuada | | | | | | | | | | | (Elcmar) Cu Cethen Cian Miach Airmed Dagda Fiacha Delbáeth Ogma Allód Ethniu (Nechtan) | | | | | (Ler) _____|____ | | _____________|____________ | | | | | | | | | | | | | | | Etarlám Nemain Bec-Felmas Lugh Cermait Aonghus Bodb Midir Brìghde Boann Delbáeth Manannan mac Lir | | | (Tuireann) | | _________|_________ ______________________|__________________________________ | | | | | | | | | | | | | | Ernmas Abean MacCuill MacCecht MacGréine Fiachna Brian Iuchar Iucharba Danu Goibniu Credne Luchta Ollam |__________________ | | | | | Ériu = Badb | Aoi Banba = Macha | Fódla = Mórrígan = Anu
Tha buill eile nan Tuatha Dè Danann gabhail a-staigh:


text:
Electronic edition compiled and proof-read by Beatrix Färber
Funded by School of History, University College, Cork
2. Second draft.
Extent of text: 7340 words
Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.
Text ID Number: G600012
Availability [RESTRICTED]
Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching only.
CELT: Corpus of Electronic Texts
The present text represents pp. 111 of Irish Texts 5. Footnotes are retained and integrated into the apparatus.
Text has been checked and proofread twice. All corrections and supplied text are tagged. Corrections to the text made by the editor to the original text are marked corr sic resp="WW". The apparatus has been constructed from the variants selected by the editor. A fresh collation with the manuscripts was not undertaken, but some unclear variants were checked against the manuscripts. CELT is indebted to Prof. Aoibheann Nic Dhonnchadha for her help in this matter.
The electronic text represents the edited text, to which some normalization, marked sup resp="BF", was applied. Missing silent f was restored, apostrophs were added to such forms as d', 'ga, 'na, na'n. In words with a vowel or s in anlaut, h- and t- were hyphenated off. In the manuscripts, long vowels are indicated only rarely and were left unmarked. Text supplied by the editor is marked sup resp="WW". Where mentioned in the edition, the source for the supplied text is indicated. The hardcopy uses italics to denote expansions; in the digital text ex tags are used instead.
Quotations are rendered q.
Hyphenation was introduced (see under Normalization.) Soft hyphens are silently removed. Words containing a hard or soft hyphen crossing a page-break or line-break have been placed on the line on which they start.
div0=the whole text; div1=the part; paragraphs are numbered in line with the printed edition, page-breaks are marked pb n=""/; milestones are marked mls unit="MS fo" n=""/.
Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.
Medical and botanical terms, many of which are Latin loanwords (or Latin in the disguise of Irish spelling) have been tagged. In the HTML file, the apothecary symbols for scruple, ounce, dram, the Maltese cross, and recipe are displayed using the font Lucida Sans Unicode, which you will require on your PC for viewing.
This text uses the DIV1 element to represent the part.
Created: A Latin original has not been found so far; the text extant in MS 23 F 19 is dated 1352, but may have been copied from older sources(?).
Beatrix Fäber (ed.)
Aoibheann Nic Dhonnchadh (ed.)
Alan mac an Bhaird (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Aoibheann Nic Dhonnchadha, School of Celtic Studies, DIAS (consultation)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Beatrix Färber (ed.)
Gunnar Bonneß (text capture)
p.2
¶1] {MS fo 24v col. 1} Do1 Timairgeas and so Riaglacha Praiticeachta .i. ar sintib laime a n-anoir Dia ar trocaire don popal gaeidhealach & ar leas rem daltaibh & ar báidh rem cairdib & rem cinedh a lebraib laidianta a ngaeideilg .i. o ugduras Galienus a lebar dedhinach praiticechta Pantegni & o Ypocraid a lebur Pronosticorum .i. a lebur na taisgelta .i. neithi iat sein cnesta cumra tarbacha begdighbalacha noch roderbad linne & ler noidib gu minic. Et guidimsi Dia risin lucht cuma ro so & cuirim a eiri & a armarg ar a n-anmannaib gan teibi bocht na a tuitim deasbaid na praiticechta so & co sunnradach muna bia ni acu do cind a denmusa doib co riagalta. Guidim gach liaigh a tosaigh sic in tsaethuir go cuimnighedh athair na slainti fan saethur do crichnugad co soirb & na bidh a pecadh marbtha & guidhedh in t-othur gan beith & guidhedh in t-athair neamda is liaigh & is slainicidh os chach dona gallraib ara shaethur do crichnughad co soirb & ma saerad ar naire & ar miclu in uair sin. Guidhed siat na h-othuir co hinntinneach ma faisidin do denamh do cedneithib 2, & gan a mbeith a peccadh marbta & 'ma n-ongad & 'ma lesugad a tosach in otrais uair ni fhedar nech cred do biadh ac techt ris & is cora in t-anam do leighes na'n corp, uair is uaisle hi & fos is dochaidi slainti d'fhaghbail don corp da roibh in t-anam co glan, oir is trit in pecadh thainig in galur ar dus riam. 3 Is fisidh co ndirginn Dia teadmanna examla cum na ndaine is ail leis do shaerad & do stiurad cum creidmhe & cum irisi De. Riaghluighedh amail so e co hanmargach cinnus is coir do oilemain bid & dighi & caidreabha do reir riagla na healadan.
p.3
¶2] Na gabadh nech cuigi arnmarg in duine aga mbrisinn sicne no les no ae no sgairt cleib no corr ichtarach in gaili no airne no sealg no domblas ae. Is fisidh da loitter duine ina innib & dibadh orro do gha no do shaighid no do cloigim no do sgin acht nach gerrtur trit is inleighis acht co roibh ni slan don inde. Tabair cugat e & nigh in cnedh a fin eillte da roibh salchur innti, & cuir aindsein isin cenn suas di sgorrnacan ainmidhi eigin innus co ndechadh in biadh gan dileghad isin gaile & isna hinnib co roith sin trit in sgorrnacan amach, & na caithed se biadh re la co n-aidhchi acht muna tuctar beagan {MS fo 24v col. 2} d'fhin eillte no do lind do cosg a tarta, & eisein na sheinlind no meadhg fina no lenna do tabairt do. In tan bus derb leat nach biadh ni gan dilegad aigi & tic ass co nach decha an t-otrach fo bruachaib na cneide, & nach tuirmisgenn in tath, fuaidh aindsein le snaithi sida 4 & bidh cenn fada amach agin tshnaithi gacha cinn don lott & fuaidh ann sin in cned & in croicinn imillech mar sin ar corugad na n-innedh, & cuir ceirin mon crecht & cuir 'na leabaid 5 e, & tabair da copan beca d'fhin ar cur pudair findfaid mil muighe a mochrach air cedlongad do, & tabair becan bidh sodilegtha do & gan a beith 'na biadh cengail feraidh, & na heirgidh don leabaidh cleithi no co ti cenn an tsnaithichi amach co hurusa gan tarring gan cennairc & is comartha sin gur tathadh in cned.
¶3] Is riagail in duine aga ngerrtur luithech no feith nach inleighis é gan losgadh. Riagail ele da ngaba fiabras in duine loitighi gurob comartha uilcc, uair teid in tes aicidech do dilegad in galuir & fagaidh an lot & fuaraid a bruach & doni fuarnem . Riagail ele: in duine loitighthi doirtfes moran fola da ngaba crupan é is comartha uilc & bais, da ngaba in crupan é & gan full do teilgin is olc & is ferr na folmugad an cuirp ma fuil. Is riagail nach inchuir isin tshamradh arin cned acht gealan ugh, & is inchuir a n-aimseraib fuara gealan & buidhen. Na hoslaigedh an liaigh a n-aimser fuair in cned acht a mbruachaib teinedhaib & i n-aer glan. I n-aimsir tshamraidh uero na hoslaicter acht a n-inadaib innfuara. Is nodaighthi curob teasaidhi fliuch an lin & is aire sin nach inchuir isna cnedaib ga copa6 de, acht in seal bes in cnedh ac brachad. In cnaib
p.4uero ata si fuar tirim & is aire sin nach inchuir isna crechtaib, na na sgartadh orro na gealan uighe na sugh na cruaichi Padruig, oir in tan bid ac cnesugad oir§ is innrach fuar, tirim is cneasta dona cnedaib in tan sin; & is innrac te, fliuch is cneasta doib in tan bid ac brachad. Is fisidh da roibh bruacha na cneidhi gan at & gne dub no uaine uirri is comartha bais & da mbia si ar nat maille risna gneithib sin is ferr, uair ni fuil and acht comartha drochinnrumha. Na gneithi sin gan at, gan tsheng 7 is comartha nach roith spirad na beatha d'ullmugad na cneidhe & is de sin tesdos an brigh fasdach & ni roithinn in cned cnesugad. Is riagail ann so nach indenta cnedhshicne8 in tan bis in rae ar fas, uair bidh in sicne in tan sin a leanmain don chain meadhonaigh & mad eigin cneidsicne do glacadh in tan sin da mbia in sicne arna togail suas, cuir suil t'ordoigi ris da turnum & leighister ann sin é o deochaib aderam tar ar neis, no o shintib laime. Nodaighter gurob olc in comartha ar cneidh gan baladh & gan brachadh do denam a cedoir & da tirmuighe fos is misti in comartha. Nodaighter fos nach dleghur neithe ongainti na caine is nesa don tsicne, uair
p.5da tegmadh co sgailfeadh arin sicne na curthur adhartan9, na tirman arin sicne acht edach min lin no sroill .
¶4] Is riagail ann so nach inann leighis ar fas & ar tormach & ar sdaid & ar digbail na nescoidi gach timargadh lennaighi bis an-inadh dleghur a tosach a timsaig hi neithi innarbteca do cur riu, amail ata plur mine eorna & gealan uighe cerc & sugh cruaiche Padruig & sugh an tenegail & na gafainne & in midaighi & na neithi is cosmuil riu sin is coir ar sgarthaidh cnaibi. Ar fas na nescoidedh dleghur neithi dilegteca do cur orro, amail ata bran cruithnechta arna bruith a fin & a cur ar adhartanaib orro & urbruith minic do denum doib don fhin sin. Riagail ann so: na curthur neithi innarbteca re tosach an adbair da ngaba fuairnem cuigi, uair mad adbar neimi in t-adbar da n-innarbtha e as an inadh sin tigemadh go rachadh co ball eigin do ballaib oireda in cuirp & co truaillighfedh. in duine. Da roib in t-adbur ina sdaid & a denam o fuaraighecht, curthur ris na neithi aipighes in t-adbar amail ata min cruithnechta & salann & cuimin & ola & blonog cailigh & bardail {MS fo 25r col. 1} & sin do coimesgad & do cur air. Madh abaidh in t-adbar ni dleghur acht oslugadh air fo bes gach liunidhti no nescoidi eili. Gach teallach doniter o losgad curtur saill ur leaghtha no im gan tsalann le holaind finn cirtha air no gu tuitidh a buiri dub de & curtur aindsein cnaithi do ceir ghil glain ann & duillebar eighinn fair & adhartan aturu & in duillebar do beith mar sin co cenn ced la; da fasa ainfeoil na bruachaib brister gairleog & curtur uirri 'se eillte & cnaifidh an ainfeoil re la co n-aidhchi.
¶5] Nodaighter ann so curob lor d'fhoirithin in duine ara mbi galur na righ mad on inchinn doniter .i. cnu do chur a cul in cinn mailli re teallach do denam roimpi & urbruith do dhenam dho do ruib go gnathach.
¶6] Da n-eirghi finn no brat ar suil na dentur leighes ar doman roim purgoid coitcinn & aindsein fogurta. Na fobair fiacail do buain a cinn cema mor a diachair acht muna bia ar crith, oir da tairrngter do bo baeghal sile na lennann on incinn cum na mball spiradalta no gortugad na hincinne fein.
¶7] Is riagail da mbrister cnaim na righedh gona smir no smir boill oifigigh eigin is inbreitheamnuis in t-othar cum bais no co sunnradach cum testala an baill sin uadha. Nodaighter ann so nach incengailti
p.6an ball ar dus co cruaidh innus nach bactur timterecht na spirad cum follamnaighti na cned. Nodaighter ann so da tolltur ball oifigech eigin co roith an smir nach incuir im no methradh ann co nach brena & co nach morgad ni is mo & is incuir ann lin no linedach. Notaighter ann so da ti fuil usgaidhthi madh o brised cnama baill oifigigh is comartha bais.
¶8] Deoch ann so noch do comaentaigedur na huili praitigi curob lor do leighes na cned & na crecht , & duilleoga praisci do cur ar bel na cneide; da sgeidhi in deoch 'ga cedol ni mana bethadh acht mana uilc . Madh aimser tshamraidh ann oslaicter fo tri sa lo air & nighter a fual fuar an crecht no a finegra & duilleoga nua d'atharrach gach uair oisgeoltar hi, ingabadh ar fhin & ar mnai & ar biadaib te fliucha & ar deochaib & ar biadaib te tirma; biad fuar a n-aimsir te & biadh te a n-aimsir fuair. Gab cugat an sannsae & barr in choblain deirg, sil cnaibi no barr glas cnaibi & barr nennta deirgi & barr firdrisi & lus na sugh talman, a cur sin fo cudruma & urdail riu uili don madra & brister aindsein & cuir iad a soithech tomhais urdail risna luibib is iat bristi do cur na cenn d'fhin fhinn & taburtar lan plaisg uighe circi no ni is mo mad laidir an t-othar & a tabuirt fo tri isin lo co n-aidhci sin & in cned doslugad leis gach uair dib & a nighi amail adubramur leis gach uair dib da ngaba se an deoch sin in seal d'imeochadh duine a lo .i. tri mili gan sgeith & simhin do gerradh le fiacail do is ingabtha duinn in duine sin rer n-ais & eireochaid. Et da sgeithi se & anmaindi da gabail tabuir do uair ele no dho i & da sgeithi leis gach uair co cenn tri n-uaire gema hinmuin leat e na gab ret ais uair is deimhin is duine marb, & muna sgeithe se in deoch sin ni reagur a leas ga copa do cur innti acht duilleoga praisgi do cur ria .
¶9] Deoch ar piastaib linnidhan & ar combruith cro & ar cnocnescoidib & ar crechtaib .i. praisech & lus na frangc & lus na sugh talman, maethan drisi, imas firi, cruach Padruig, liathlus locha & liathlus ele, aipsint, finsgoth, glaisin caille, rinn ruisc bic, lenma, tenga enain, sail cuach, nenntog derg, madraigin, ueruene, cnaib & sil cornain bic, comtrom de gach ni dib & urdail riu uili do madraigin & a cur ar fin amail is bes do deochaib crecht & a
p.7mbruith co ndeocha a trian fo bruith, & mil do cur fuithi co lor & a beith arna glana a soithech belcumang gumadh ferr a brigh.
¶10] Uinnimint cum gach uili {MS fo 25r col. 2} crecht ina mbia cnaim no luitech gerrtha & is maith ar daergalar .i. gab herba bater (?) , noinin, macall, lus na sugh talman, madraighin, gorman bec, odragh, uludhach, cruach Padruig, liathlus bec, bithnua, lus creidhe, lus midi , lus in cenncosaigh, caegma , glaisin caille, lus na frangc, cuigeadach, rudus, liathlus locha , duilleoga dreasa, no a maethain, comtrom dib & beridh a brigh ann co cenn mbliadhna & a mberbadh ar im mi Mai & coimed tri ngrainne ponaire do leaghadh ar fin no ar seinlinn tren no ar in digh remraiti & a hol a mochtrath & a urdail ele re laighi & mad crecht bias air, duilleoga praisgi do cur uirri & a oslugad fo dhó sa lo & a nighi a fual gilla .
¶11] Pudar ann so doniter a mi in Lunasaidh & taisgter co cenn mbliadna do berur don duine loitighi a meid grainde ponaire de ar fin finn no ar meadg bainde gabair fon innus adubramur romainn.
¶12] Is iat so na luibi .i. madraigin, glaisin caille, caegma , rinn ruisc bec, nenntog, lus na frangc, prema brisglain, macall, madraigin, bitoine, lus na sugh talman, cruach Padruig, niamnait, liathlus bec, odragh, esgob seaain , noinin, slanlus, barr praisgi deirgi, finsgoth, caisserban bec, maethain drisi, & firdrisi , ros cnaibi; & uinnimint do denam dib sin ar im amail roraidhsimar romainn & a tobuirt fo bes na huinniminti roime, & is amlaid is ferr minidhter na luibi sin a muirtel co frichnumach & curtar a n-inadh innfuar tirim re gaeith, gan grein, gan fliuchada, & a leathad ar soithech belcumang, & is ferr soithech belfairsing co tirmuighe & a athminugad co maith & a legan na pudar tri shoithech roin & dentur a taisgidh amail sin & urdail grainde ponaire do tobuirt don pudar sin ar meadg bainde gabair arna denam d'fhin finn no fin finn fein & a ol mar raigimar romaind, & mad saeglach tiucfaid tar in crecht arna mairech, & duilleoga praisgi deirgi tar in crecht; mad tru sgeithfidh a cedoir & araba tabair in trath is nesa & da sgeithi tabuir an trath ele & da sgeithi na bith t'aire ris uair is tru é.
¶13] Do tairring iaraind no cnama no deilg a cneid amach cebe inadh sa corp a mbia se, gabtur prema na leadan no an duillebar
p.8& minaigh co maith & comeasc re galun ugh & cuir ris. Item sgim do minugad & blonog muici do cur trit & a cur arin crecht ar comair a n-airm & tairngfidh amach . Item inni eoin ainli do cur guna clumach a crocan criadh & curtur cli criadh a bel an crocain & a cur a n-uamhaigh no ar tine no go nderrna min de & cumaisc an pudar sin mailli re h-aiged & ceirin risin crecht & tairrngfidh co cumachtach. Gab blonog mil & cuir ris & doni an cedna. Madh ailt a derbadh an tru e no nach eadh no an innleighis no nach innleighis tabuir sugh cruaiche Padruig do, & mad tru sgeidhfidh & munab edh ni sgeidhfidh. Doni sugh fotannain no liathlosa in cedna. Doni in fin arna berbadh mailli re hesgob eaain in cedna, & a ol do & ceirin do cur ris de.
¶14] Eolas do denam tretadha cum na cnead ann so & cum na crecht, da congbail oslaicti & da nglanadh & dithi a n-ainfeola & do traetadh a neime .i. gab sugh in ualabaird & aipsint & sugh firdrisi & nenntoigi deirgi & sugh imais comor de gach ni dib & urdail riu uili do mil & do gealan uighe & coimesctur mailli re plur mine segail & a comshuathadh co maith no coma tiugh righin & a cur ar lamhannan arin crecht, no ar an cneid. Madh domain an crecht a cur man nga copa & mad cneasaighthi in crecht tar goim cuir ceirin do plur mine eorna & do gealan uighe ris & oisgeolaigh sin in crecht. Gab plur mine segail & mil & min caca gobair & a coimesgad & a cur arin crecht, & mad roluath cnesaiges osglaid & da mbia co rofada oslaicthi dunfaidh he. Do slanugad crecht gab compoirin & plur mine cruitnechta & mil & im, coimisg & cuir arin crecht.
¶15] {MS fo 25v col. 1} Treta cum na crecht .i. gab senblonog muici & pic & roisin & ceir cedleaghtha fo cudruma & leaghtur ar tine iad, & gab sugh tenga enain & caegma & coimesgter iad & leagur tri edach glan lin & leig fiuchadh tairsib & a tabuirt ar tir & a comshuathad co techtadh & is dingmala in treta sin. Do tath crecht & cned: leagh saill úr & gab plur imine cruitnechta no segail & fin fo cudruma, & berbtur ar enshlighi & tabuir ar tir & comshuath co tiuguighi & is maith in treta sin. Treta ele ann so arin cedna .i. gab sugh imhais & gealan uighe & mil fo cudruma & a coimesgadh mailli re plur mini & curthur do min tuisi urdail risin min segail ma regur a les. Treta ele: gab saill & min no geir cairech no gabuir, tuis & roisin & cir cedleaghtha & pic inneaghdha & coimleaghtur trit na ceile iat
p.9& legar tri edach & a comshuathad co forruaghaigci & a caithem fo bes na treta ale. Treta togaithi ann so do dunadh na n-uile crecht nach fedtur do cnesugad .i. gab aloe & mirra & olibanum & mastix, ℥ de gach ni; & pic & ceir cedleaghtha & colofoania 2. de gach ni in gach aentomus de, & leaghtur gach ni is innleaghtha de & a comshuathad trina ceile co fuara & is treta togaithi sin cum na cned.
¶16] Do cnam ainmfeola .i. mergi in prais & pertigris & min in prais loisgi & dena pudar dib sin, & cuir re bel na cneide§ 4 la a ndiaigh a cheili arin crecht & a cinn na 4 la sin, cuir pudar in geadhair & min talman na huama, mailli re min tsegail trithu & a pudar do cur arin crecht & icaid ainmfheoil. Gairleog do minugad & a cur arin crecht & cnaidhfidh an feoil & glanaidh an crecht. Sugh na hathair talman do cumusc ar min tsalainn & doni in cedna. Ma do coisg a fhuil , cumaisc mil & fin & nighter in crecht as & glanaidh e. Do tirmugad na crecht & na cned, gab sugh cruaiche Padruig & barr in coblain deirg & mil do cur trithu & icaid & aderaid na fisigi nach fuil leighes is ferr ann.
¶17] Praiticecht ann so arna trachtadh do Pantegni Galienuis ar sintib laime & ar dus do tairring iaraind no cnama no deilg a cneid .i. gab sugh praisgi coblain & berb co beg & tobair pudar chiara deirgi ann sin & cuir ceirin arin cneid & tairrngidh co laidir gebe ni bias ann do cnaim no do crand no diarrunn. Item gab sugh na nduilled feit & an pudar cedna & cuir ris & doni an cedna. Item ceirin do sgim no da sugh mailli re berbadh co bec maille ris in ceirin cedna risin crecht & doni in cedna; mad hi an sgim fein curtar ris & cuir senblonog muici trit & doni in cedna. Item pudar no ceirin na sgeama do cengal fo traighthib mna re nidhnaib & tairrngid lenam beo no marb uaithi. Item gab pudar finnfaid mil maighe & cumaisc mailli re gealan uighe & cuir arin crecht & tairrngid.
¶18] Do cosg fola cuislinn: cogain croch & cuir risin crecht. Item scoilter grainde ponairi ar do & cuir re bel na cuislinn & coisgidh an fuil. Item pudar do denam do caillechaib crainn & a cur arin crecht & coisgid an fuil. Item laeghan truim do cur sa sroin & coisgid fuil na srona no na creachtann. Item comtrom .u. ngrainde ndég
p.10crechta do pudar na gaifne gile do tabairt da ol ar fin do & coisgid sin in fuil gibe inadh a mbia. Item pudar arrament arna losgad do cur arin crecht. {MS fo 25v col. 2} Ceirin traetha neimi & atta crechta .i. gab leamach & berb é & faisg a uisgi as & minuighter & cuir min eorna & blonog muici trithi & cuir in ceirin sin arin at no arin crecht & tairrngid (?) at & diachair . Item gab sugh fineil & imais & aipsint & ualabaird & truim & a mberbadh mailli re fin & mil & curtar min cruitnechta trit & cuir arin at no arin crecht & tairrngid att & diachair. Item do glanad na crecht & do turnum atta noch bis o cuis teasaidhi .i. gab duillebar lemhaidh & aipsint & berb ar fin & a cur arin crecht & glanaid e. Item do glanad crechta .i. gab sugh athair talman & slanlosa & in comporin & cruach Padruig & herba robertin 10 & nigh in crecht as & glanaidh a inngur & a sleimne. Ceirin ann so foiris neimleadurtha con confaid & piast neimnech & arna huile cneid teid a neimnighi .i. sugh imais & mil & min tshegail & a cur orro. Item in ceirin sin & pudar caca gabair triti do cur arin crecht cnesaighes ar goim & madh cnesugad ar goim do rinne oisgeolaid leisin ceirin sin, & madh ecoir bias gan cnesugad, dunfaidh lé.
¶19] Ceirin ann so bacas don cneid dul a fedanaib linnidan & a rithe & ar micinel fliuch & do tairring cnam mbristi & do tath sguilb ar uachtar cnamha .i. ceirin do duilleogaib feithi do coimesgad ar blonoig muici & a cur arin crecht & foiridh arna cinelaib sin hi. Item arin cedna gab comtrom don litargium & airgedluim & ola & berbtar coma tiugh & a cur na ceirin arin crecht. Item aipsint do bruith ar uisgi no ar fin & a cur arin crecht & is maith arin cinel sin. Item do cosg fola na fedan linnidhan & do cnam ainmfeola & d'innarbad piast linnidhan .i. pertricis & salgema & lath urdail de risin pertricis & dentur pudar dib & leaghtur ar shenblonoig muici, & curtur an pudar sin trit an uinnimint & bid a brigh innti sin co cenn mbliadhna & foirid an uinnimint sin fedain na linnidhan & icaid ainmfeoil na crecht & is maith foss ar carrighi.
¶20] Notaidter ann so pudar cnaiti ainfheola .i. pudar arrameint & pudar in copuruis & pudar uertigris & pudar salaind arna losgad. Item feradh duine do cur a mblaesg uighe ar grisaidh no co ndernna luaith de & in pudar sin & mil trit is romaith i cuis ainfeola & is
p.11gnathach ar aillsi. Deoch arin cedna .i. gab madraighin & cailiment & bilar gragain & ruib & bittoinne, ibur shleibe & na luibi sin do cudrumugad & a mbruith ar fin & mil da glanad & a ol co cenn .ix. m. & foiridh sin ar linnidhain & ar aillsi & ar cnedaib teid a michinel. Ar att na cnedh doniter o fhuaraigecht .i. odhradh do bruith ar fin & salann do cur ann ar at na cos & na colpadh noch attas tre siubal. Item ar att doniter o teasaidecht .i. aipsint & leaman do bruith ar uisge & a cur arin att & foiridh. Item uinnimint ar at doniter o fuacht .i. uinnimint do denam don aurea alaxandrina & ola na lauria & is maith sin. I n-aigid na n-uile diachair doniter o fuaraigecht .i. berbter sinnach no madra meith no go leagha a feoil & curtar in methradh sin arna tinol fon inadh a mbia in tinnes.11


text:
- TIOTAL
- Balach le camara-bogsa agus cù
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0523
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40310
- KEYWORDS
- camara
clann
Ri fhaicinn san dealbh tha balach beag ann am fèileadh, agus camara-bogsa aige. Tha cù na shuidhe ri a thaobh. 'S e am balach Eric Donnchadh Mac a' Ghobhainn, mac tidseir o sgìre Loch Bhraoin
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- A' comharrachadh post-adhair, Inbhir Nis, 1934
- EXTERNAL ID
- GB1796_981_P_19_12
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 29 An Cèitean 1934
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10998
- KEYWORDS
- airfields
Royal Mail
communications
Tha an dealbh seo a' sealltainn Caiptean Edmund Ernest "Ted" Fresson a stèidhich Highl;and Airways agus a bha na cheannard aca, a' faighinn dà bhratach bheag Post-adhair Oifis a' Phuist air am fighe gu sònraichte bhon t-Seanalair an Ridire Frederick MacUilleim, KCB, Am Prìomh Phost, gus a' chiad turas post-adhair ann am Breatainn mar phàirt de sheirbheis chunbhalach aig prìsean coitcheann a chomharrachadh. Bha an t-seirbheis a' ruith eadar Inbhir Nis agus Baile na h-Eaglais agus thòisich e air an 29mh den Chèitean 1934.
Chaidh aon de na brataichean beaga a chur air a' phòla eadar seadaichean nam plèanaichean aig Raon-adhair Longman agus chaidh an tèile a cheangal ri mullach àite nam poidhleat air aon de na plèanaichean aig Highland Airways.
Cuideachd anns an dealbh, tha Mgr A J Caimbeul, Prìomh Phost ann an Inbhir Nis (anns a' mheadhan) agus Mgr R J R Measham, Sgrudaire Oifis a' Phuist ann an Alba (air an làimh dheis)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Murchadh agus Jack, an t-each, Inbhir Bhraoin
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0337
- ÀITE
- Inbhir Bhraoin
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40218
- KEYWORDS
- Murchadh
Jack
Inbhir Bhraoin
Ulapul
each
acfhainn
Murchadh agus Jack, an t-each aige, A rèir coltais 's e fear de luchd-obrach na h-oighreachd ag ullachadh fear de dh'eich na h-oighreachd airson obair nas fhaide air adhart san latha. Chan e afhainn a bha air a chleachdadh airson a bhith a' tarraing cairt a th' ann oir chan eil bràid no taic sam bith airson na lurgann, agus chan e giort airson diollaid àbhaisteach a th' ann agus le sin dh'fhaodadh gur e 'pònaidh' stalcaireachd a th' ann a bhios a' toirt nam beathaichean air ais às a' bheinn an dèidh sealg shoirbheachail. Tha Inbhir Bhraoin suidhicte mu mhìle an ear air Ceann Loch Bhraoin air taobh a deas Abhainn Bhraoin.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
15 an t-Sultain
'S e 15 an t-Sultain an 258mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (259mh ann am bliadhna-leum). Tha 107 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1590 - Taghadh Phàpa Urbain VII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1644 - Taghadh Phàpa Innocentius X, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1821 - Fhuair Costa Rica, El Salbhador, Guatamala, Hondùras agus Niocaragua an cuid neo-eisimeileachd bhon Spàinn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1254 – Marco Polo, fear-malairt Eadailteach.
- 1857 - William Howard Taft, 27mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1932 - Neil Bartlett, san Chaisteal Nuadh. Ceimigear à Sasainn.
- 1937 - Robert Lucas, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1946 - Tommy Lee Jones, cleasaiche à San Saba, Texas sna Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1859 -Isambard Kingdom Brunel ann an Lunnainn. Innleadair à Portsmouth.


text:
Sgùrr na Banachdaich
'S e beinn anns a' Chuiltheann anns an Eilean Sgitheanach a tha ann an Sgùrr na Banachdaich. Tha i 965 m a dh'àirde agus 's e Beinn Rothaich a th' ann. Tha i suidhichte ann am meadhan a' Chuilthinn faisg air Sgùrr a' Mhadaidh agus Sgùrr a' Ghreadaidh. Mar as trice bithear a' ceangail na trì beanntan sin ri chèile air latha streap. Tha an druim glè chaol faisg air a' mhullach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 439 224
- Sgùrr na Banachdaich air Munromagic
Am Baisteir • Belig • Blà Bheinn • Bruach na Frìthe • Garsbheinn • Sgùrr Alasdair • Sgùrr na Banachdaich • Sgùrr Dubh Mòr • Sgùrr Dearg • Sgùrr nan Eag • Sgùrr an Fheadain • Sgùrr nan Gillean • Sgùrr a' Ghreadaidh • Sgùrr a' Mhadaidh • Sgùrr MhicCoinnich • Sgùrr Sgumain • Sgùrr Thuilm • Sgùrr Thearlaich • Sgùrr Thormaid