text:
Lia Fàil
Is clach coisrigidh Rìghrean na h-Alba a tha anns An Lia Fàil. B' àbhaist do rìghrean na h-Alba a shuidhe air An Lia Fhàil rè an coisrigeadh.
Cruth An Lia Fhàil[deasaich | deasaich an tùs]
Is leac de clach-shaor ruadh a tha ann, uidheamaichte le fainne iarainn air gach ceann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha tràth eachdraidh An Lia Fhail caillte ann an ro-eachdraidh na h-Alba. Is coltach gu robh e na clach coisrigidh do Rìghrean Dail Riada mus an deach aontachadh air Alba. Anns na meadhan aoisean, b' àbhaist do Rìghrean ur na h-Alba a bhi coisrigte aig Mainistir Sgàin, faisg air a' Pheairt agus bha i na laighe an eaglais a' mhainistir. B'e Am Peairt na chiad phrìomh-bhaile na h-Alba. Chaidh goid air a' cloiche le Eideard I na Sasainn ann an 1296 agus chaidh a chuir ann an cathair coisrigidh na Sasainn, far an do dh'fhan i gus 1951, nuair a chaidh an saoradh le buidheann beag de oileanaich tìr-gràdhach Albannach. Chaidh a' clach air chuairt, caillte do na h-ùghdarrasan, airson grunnan mìosan mus an do nochd e air altair Mainistir Obar Bhrothaig. Chaidh an toirt air ais ri Lunnainn a-rithist, far an do dh'fhan e gu 1996. Anns a' bhliadhna sin, dh'aontaich Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte gum bu choir don leac fhuirich an Albann ach an uair a bha feum air airson coisrigeadh Rìgh (neo ban-righinn). Tha A' Chlach a nis ri fhaicinn aig Caisteal Dùn Èideann.
Ainmean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Is gann gun cuir na Gaidheal ainm air bith air a' clach ach An Lia Fhàil, ged a tha i ainmichte fo riochd "A 'Chlach" , ann an Òrain na Cloiche, a chaidh air dèanamh tràth 's na 1950an a cheilearaich saoradh na cloiche. Air barrachd, tha an t-ainm Clach na Ceanamhainn clàraichte anns an fhaclair aig Dwelly, leis an fhiosrachadh gun tàinig an t-ainm seo bho seann chreideamh Albannach gum bitheadh fear do shloighne Albannach a' riaghladh aite sam bith a bhitheadh a' chlach air an cumail.


c: text/html

text:
Kopparberg
‘S e baile beag an am meadhan na Suaine a th’ ann an Kopparberg (IPA, kɔparbærj). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Beinn Chopair bho dhà fhacal anns an Suainis Berg (Gàidhlig: Beinn) agus Koppar (Copar) leis a’ chompanidh Stora Kopparberg (Stora Enso an latha an-diugh).[1] agus chaidh e a’ stèidheachadh ann an 1635. Tha suidhichte ri taobh na h-aibhne Arboga,aig 160m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Västmanland,[3] 295km air falbh bho Ghöteborg, 774km bho bhoden agus 183km bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 3,189 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[5] Chaochail an Ceimigear Theodor Svedberg an seo ann an 1971. Tha an taigh-grùide Kopparberg anns a’ bhaile cuideachd.[6]
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Kopparberg agus Ljusnarsberg co-cheangailte leis na bailtean a leanas:
Àireamh-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stora Enso
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Dùthcha
- ↑ Kopparberg Brewery
- ↑ Sunndalsøra
- ↑ Aars Kommune
- ↑ Lapinlahti

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Athgenumair assa h-amlaid an fer sin, ol Medb.{folio 6a2}
Toing & rel., mas co mbaraind do to-toet Cuchulaind qucainn, amal meiles muilend .x. norcel mraich racruaidh, is amlaid cotunmela an fer sen a oenur ar uir & grían, cíe nobetis fir in .u.id uili immond, mani foiclethur a bruth, & rel.
- Broa mara | bara bledmaill | blog dercteneth
tonn mairnech mathruamdha
morbruth borr-biasta
brisius muadh morcatha.
Cing tar eccraid necomlund
allbach mpratha brogene
bruth mathgaman for mincetraib murtcet for crechaib
cuirethair glond ar glonn | cenn ar cend.
p.164Caind cur cóir coscrach cridimhuil
fri Coinculaind comcosmail.
Cotunmelai amal melius muilend muadh mraich.


text:
Gobha
'S e a tha ann an gobha fear a chruthaicheas rudan a-mach à meatailt. Chan e ceàrd a-mhàin a tha ann an gobhaireachd, ach àlach de cheàrdan fa-leth, a chruthaicheas bathair à mheatailtean eadar-dhealaichte.
Is e gnìomh nan goibhnean-dubha rudan a chruthaich à iarann. Nì goibhnean-dubha an cuid as motha den obair aca air iarann aig teas, air am bi an t-iarann na dearrsadh dearg-bhuidhe.
Is e gnìomh nan goibhnean-geala, rudanan a chruthachadh à meatailtean ghile, e,g, staoinean, sinc, Almain.


text:
Cland Eirc immorro; Eochaid, Fergus, Cormac, Enda mac Erc, Colum, Setna, Eochaid Eldobar, Ailill, Emach Scabailli, Aengus Rus Eocho. Is andsin ro raid Feidlimid mac Amalgaid air is e robo rig la Claind Fhiachrach in tan-sin. Ca cobair do-berthai ar in cleireach tanic chucaib, no in tabartai fearand & mainchindi do? Is annsin do-fhrecair Eochaid h-e .i. mac Erca ingine Echdach, .i. rig Laigen, nach tibread fearand don cleireach Muimnech. Is coir duindi fearann do thobairt do amlaid, ar Enda Airchend mac Amalgaid ac togbail a aigchi forsin rig, daig is ingen rig Muman ar mathair, & ro las a aiged amail bid gris leisin errlabra ro raid. Buaid comairli fort fein & ar fearthinaid ar th' eisi, ar Cormac; loisi enig & ratha ar do cloind ar th' eis & in tan nach ba rig leat rath rig leo & comairli rig leo & tairberta la Cloind Amalgaid & Fiachrach & in mac rom-diult-sa ni bia rig na taiseach uad da eisi & ad-bert re h-Eochaid m-Breac ara deig-impidi co m-beidis maithi uad da eisi & ticfaid breo eacna & chrabaid do do cloind, ar Cormac, & riarfaid Sil n-Aililla meic Eogain in mac & niba suanach sadail im grad in Coimded.
- h-Ua Suanaich niba h-uarach
im seirc n-ergi neimeach
Eriu ard amra a ethe
is ed a cleiti clerech.


text:
Wikileaks
'S e WikiLeaks buidheann mheadhanan neo-phrothaid eadar-nàiseanta a bhitheas a' clò-bhualadh sgrìobhainnean a thig bho thùsannan neo-ainmeach is bho shnighean, agus a bhitheadh air mhodh eile dìomhair no air an cron-sgrùdadh.
Ged a chaidh Wikileaks a stèidheachadh, a-rèir na buidhne fhèin, le luchd-dèanadais chòireachean-dhaonna Sìneach, 's e an Astràiliach Julian Assange am fear-labhairt agus an riochdaire as ainmeile.
Fhuair Wikileaks ainm is cliù eadar-nàiseanta as dèidh dhith clo-bhualadh (28 Samhainn 2010) mòran contraltraidh dìomhair Ameireaganach bho thosgaireachdean air feadh an t-saoghail. Am measg eile, dh' fhoillsich seo gun robh an riaghaltas Breatannach a' strì airson fuasglaidh Al Megrahi, am Bomair Logarbaidh, ged a bha iad a' dubh-chàineadh an riaghaltais Albannaich aig an àm airson an fhuasglaidh iochdmhoir. [1]
Cuideachd, dh' fhoillsich Wikileaks liosta de làraich a bha cudromach do thèarainteachd Ameireaganach, a' gabhail a-steach companaidh Albannach a bhitheas a' dèanamh co-phàirtean do longan-fo-mhuir niùclasach Ameireaganach. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Professor James Mitchell. "Wikileaks proves Scotland was right on Megrahi release", The Herald, An Dùbhlachd 10, 2010, accessed An Dùbhlachd 13, 2010.
- ↑ Michael Settle. "Scots firm on Wikileaks list", The Herald, An Dùbhlachd 7, 2010, accessed An Dùbhlachd 13, 2010.


text:
Coire
'S e coire, fosgladh cruinn leth-làbanach ann an uchd monaidh.
Thàinig iad gu bith nuair a dh'fhalbh an eigh-shruth bho Linn na Deighe, leis gun do sguaib an dèigh creagan is clachan às a' bheinn fhad 's a bha e a' falbh thairis air na linntean. Ann an Alba tha na coireachan mar as trice air taobh tuath na beinne, oir bhiodh an deigh a' leaghadh na bu slaodaiche na air air taobh deas far a bheil solas na grèine gach latha ga bhlàthachadh. Gu tric tha trì ballachan agus bile aig coireachan, agus bidh lochan ann leis gu bheil a' bhonn nas ìsle na na ballachan timcheall air. Far a bheil an t-uisge a' sruthadh thairis air a' bhile, tha morain ga chruthachadh.


text: O Athair ro naomh an seirbhis Dhè ‘s ceannard mòr ro urramaicht’ le toil is cumhachd mhòrachd Dhè os cionn na h-Eaglais iomlan taght’; ar daoine uaisle saor le chèile, ceann cinnidh àrdaicht’ againn cruinnicht’, thaobh anam Alba bruidhinn treun airson rìoghachd gu lèir is aonaicht’. Mar mhic gu sochair tro’ linntean fad’ an Eaglais filia specialis, le pròis is irioslachd san Tì a chuir sar chomharra chùmhnant naomha oirnn; mar leanabh nighean àraidh roghnaicht’, seo sgrìobh sinn fhèin an ùmhlachd trom bhur mic gu bràth, an gealladh làidir an cràbhadh fior bhur casan ‘pògadh. Bhathas ‘tuigse, Thighearn Athair Naomh, tro’ uine fad’ measg muinntir mhòr bho Ghalile, Galatia, Gaul, Galicia nas gairge nan slògh borb’, gum bi ar laochan cliùiteach fior air saorsa grèim gu daingeann cumail; an togradh duibh cuir sinn fo riaghal -nach dànaich duin’ no dùthaich eil’, Fad mìltean bliadhna cruaidhe trom an aghaidh Bhreatannach, Lochlann’s eile, ar n-athraichean air strì ar tìr a chumail an saors’ bho Shasainn sanntach glacail; a-nis am fianais le eachdair’ sean, an-diugh nar seasamh nar fir sìorraidh, bha againn ceud is tìr rìghrean deug gun coigrich breugach air ar rìoghachd. Tro’ linntean dh’fhàs ar rìoghachd ‘s ar daoine beannaicht’ len athraiche naomha gu lèir mar chlann gu sònraicht’ bhràthair Phàdraig le mòran càirdeis, bàidhealachd is sochair, fo dhìon Anndra an sìth a’ còmhnaidh -gus Eideard ann an càirdeas breugach gu grad rinn cogadh garg nar n-aghaidh ‘s fear cruaidh gar cur fo èiginn brònach. Chan urrain dhaibh na h-uilc a thuigsinn nach fhaca marbhadh agus ainneart ach iadsan dh’fhuiling on Rìgh neo-airidh am mulad dubh, am bàs cho tosdach, na h-eaglaisean, abaidean uile, air sgrios am marbhadh brùideil borb gun chiall, nach seachainn bodach, bean no leanabh, gun urram air na sagairtean bàidheil. Rinn Raibeart treun ar Prionnsa gaisgeil stri mhòr mar Iudas Maccabeus, a chur ar cùl bruadaran Shasainn le aintighearn a chaoidh nar riaghladh; tro’ bhliadhna trom, chridh’ treun a’ cumail gu maireann, fad cruaidh chunnart’ mòr a’ dìon le sgiath nas cinntich fìor a mhuinntir sheas air taobh na h-oighreachd. Chuir sinn air àirde Rìgh na taghadh, fear glèidhidh treun air saorsa Alba, a rugadh ‘na rìgh is ‘na dhuine fiùthail, airson sin tha sinne deas ri sabaid. Ma strìochdas e anfhann gar trèigsinn, sin bitheamaid grad ‘n Righ ud a dhiùltadh, ma ghèilleas e fhèin ri seirbhis Shasainn, ‘n sin Rìgh nas fheàrr bidh sinn a’ taghadh. Chan fheum sinn dearbhadh a-rithist an glòirbhinn mhòr an sgeulachd Alba, cha chuir sinn earbs’ an airgead mealltach, chan iarr sinn ràiteachas gun fhiù, cha bhi sinn gu dìlinn a’ gèilleadh fo thràillealachd ìsle Shasainn amh, cho fad’s a mhaireas ceud a-mhàin glèidhidh sinn gu treun ar saors’ gu bràth. Aon lagh air Iùdhach is Greugach a-mahàin mar sin an Alba ‘s Sasann cuideachd, bidh an Tì as àirde toirt a bhreitheanais air uilc fad bliadhn’ dorcha dòrainneach. A Thighearn, tha sinn ag achanaich, cuir stad air sannt Rìgh ud na h-uile Sasuinn a tha leis an talamh nas mò ‘na fheum far an d’fhuair seachd Rìghrean sàsachd. Is sinne an còmhnaidh nar dùithacih bhig, chan iarr sinn ach rudan is leinn fhèin, sin innis dha leig dhuinn bhith ciùin, ar sìth a ghealladh tha sinn deònach. Chan urrain dhuibh gu dearbh seachnadh bhur dleasnas soilleir, Athair as naomha, mus fhaic am pàganach peacach Eaglais ‘s a h-ainm dol sìos am masladh grànda. Sin Cronaich Rìghrean an leisgeil bhreugaich nach urrain dhaibh Tir Naomh a’ chuideach, a chionn a’ chogaidh an aghaidh nàbaidh, ‘s iad trang aig creachadh an coimhnearsnach; is aithne do Dhia a leugh an cridhe -gun eallach Eideard, bhitheamaid deas le aoibhneas saorsa thoirt don Tìr, ‘s an làthair Eaglais bheir sinn gealladh. Nis deanamaid ùmhlachd duhibh mar mhic is a bhith taitneach daonnan d’ur toil, ach seasamh an seo am fianais ar Dia is feumaidh sinn ar comhairle fhoillseach -na gabh gun dearchadh fascal Shasainn, na cuir ann bhur muinighin neochiontach, neo-chùramach na dèan ar tilgeadh an cogadh dòrainneach brònach fuileach. Gach olc a chuireadh iadsan oirnne, am mulad ceudna ‘s e an dìoghladh leinne, a Dhè as Àirde, na cionta sin cho uabharr, dona, fo chùnntas cuir-sa; bithidh sgrios gu lèir air àitibh uile, ma chumas sibhse bhur taic ri Sasainn an casgradh diabhlaidh air corp is anam aig airseirigh feumaidh sibh am freagradh. Do chathair Dhè bheir sinn ar cùis air beulaibh an Rìgh ro Mhòr ar breitheamh; ar n-inntinn uaith ri fòirneart a’ cathadh an ainm Dhè is earbsa Chrìosd, gu robh ar Dia a’ deònach dhuinn a’ mhisneach làidir treun is seasmhach, gun cumadh sinn ar cinneach saor ‘s gu’n còpadh sinn aintighearnas daingeann. Gu maireadh sibh an seirbhis Eaglais a’ bhliadhna 1320 beannaicht’; bho Obair-bhrothaig Giblean sèathamh an còigeamh bliadhn’ deug an Rìgh roimh-ainmicht’.


text:
Aeraght
She jastan dy ghassyn ta cruinnaghey corpane mooar jeh glout fondagh as ta freilt 'syn ynnyd liorish cooney ym-hayrn y chorpane ee aeraght. Ta planaidyn ennagh jeant seose ass gassyn ynrican, as ayns ny cooishyn shen, cha nel agh y jastan mooie coontit myr nyn aeraght oc (jeeagh er foawir ghas).
Ta'n enmys aeraght rollageagh cur sheese er yn ard mooie jeh rollage, as dy cadjin t'eh goaill stiagh y chooid ta goaill toshiaght veih'n fotosfeir magh. Foddee rollageyn lesh çhiassidyn injil co-vreneenyn co-vestit dy chroo 'syn aeraght vooie. Ta aeraght ny Cruinney, ta goaill stiagh ocsygien t'er ymmyd liorish y chooid smoo jeh bioagyn son tayrn ennal as daa-ocseed charboan t'er ymmyd liorish lussyn, algaghyn as keeanvacteyryn son co-haaghey sollysh, coadey bioagyn bio veih jeeyl ghien-oaylleeagh rere goulraght erskyn-ghorrym greiney. Ta'n cummal roie ny eiyrtys jeh billioonyn dy vleeantyn dy chaghlaa bea-chemmigagh er y çhenn-aeraght liorish bioagyn bio.


text:
Linne Shlèiteach
Co-chomharran: 57°06′32″N 5°46′34″W / 57.109°N 5.776°W
Is e a tha ann an Linne Shlèiteach an linne eadar Slèite, rubha an Eilein Sgitheanaich dhan iar-thuath agus an Cnòideart dhan ear-dheas.
Tha an Linne Shlèiteach mu 8 cilemeatair de leud aig a beul deasach agus mu 20 cilemeatair de dh'fhad.
Tha dà bhàta-aiseig a' dol tarsaing na linne:
- Fad na bliadhna eadar Malaig agus Armadal le Caledonian Mac a' Bhriuthainn.
- Anns an t-samhradh eadar Gleann Eilg and Caol Reithe air a' Glenachulish.


text:
12/04/2013
Litir na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. The week's letter for learners with Roddy MacLean.
Last on
More episodes
Litir 717: Iain Garbh - Pàirt 2
Seo criomag bàrdachd dhuibh. A bheil fios agaibh cò sgrìobh i agus cò dha a bha i?
Bu tu am fear curanta mòr,
Bu mhath cumadh, is treòir,
O d’ uilinn gu d’ dhòrn,
O d’ mhullach gu d’ bhròig,
Mhic Mhuire mo leòn,
Thu bhith ’n innis nan ròn,
’S nach fhaighear thu.
Uill, tha aon rud follaiseach, nach eil? Chan eil cuspair an dàin beò tuilleadh. Chaill e a bheatha le bhith air a bhàthadh aig muir. Tha e a-nise ann an ‘innis nan ròn’. A bharrachd air sin, ’s e duine làidir, eireachdail a bh’ ann.
’S e Iain Garbh Mac ’Ille Chaluim cuspair an dàin. B’ esan ceann-cinnidh nan Leòdach ann an Ratharsair – an seachdamh fear dhiubh. Bha e beò anns an t-seachdamh linn deug. Bha mi ag innse sgeulachd mu dheidhinn an t-seachdain sa chaidh. Ach bha sin à beul-aithris. Agus cha ghabh a h-uile càil à beul-aithris a chreidsinn!
’S e fìor dhuine a bh’ ann an Iain Garbh, ge-tà. Chaidh a chlàradh aig an àm sin gun do chaill e a bheatha le bhith air a bhàthadh. Sgrìobh Màiri nighean Alasdair Ruaidh an dàn dha, air a bheil ‘Marbhrann do dh’Iain Garbh’. Bidh daoine ga sheinn fhathast.
Bu mhath leam innse dhuibh mu bheatha is bàs Iain Ghairbh. Fhuair e ceannas air Clann ’ic Leòid Ratharsair ann an sia ceud deug, ceathrad ’s a h-ochd (1648). Bha e pòsta aig Seònaid, nighean Ruairidh Mòr Dhùn Bheagain. Bha e ainmeil. Bhathar ag ràdh gum b’ esan am fear a bu làidire agus a b’ eireachdaile a bha beò ri linn.
Fhuair e bàs ann an sia ceud deug, seachdad ’s a h-aon (1671). Bha e air a bhith ann an Leòdhas, far an robh cuirm co-cheangailte ri baisteadh fear no tè de chloinn nan Sìophortach. Faisg air costa an ear-thuath dhen Eilean Sgitheanach, ann an droch shìde, chaidh a’ bhirlinn aige fodha.
Chailleadh a h-uile duine – Iain Garbh agus sia duine deug eile. Bhathar ag ràdh gun robh an stoirm cho dona ’s gun robh clachan mòra a’ chladaich air an tilgeil don tìr. Bha a h-uile duine a’ caoidh a’ chall.
Ach an e an stoirm leatha fhèin a dh’adhbharaich an tubaist? Uill, tha e coltach gur dòcha gun robh rudeigin eile ceangailte ris a’ ghnothach – deoch làidir. Ann an Làmh-sgrìobhainn Chnoc Mhoire – rud ris an canar am Wardlaw Manuscript ann am Beurla – tha an t-Urramach Seumas Friseal a’ dèanamh aithris air a’ chùis. Agus tha esan a’ coireachadh deoch làidir. ‘Drunkenness did the mischief,’ sgrìobh e.
A rèir Mhgr Fhriseil, bha na Ratharsaich a’ gabhail deoch làidir air a’ chladach mus do sheòl iad. Thug fear Alasdair MacLeòid rabhadh do dh’Iain Garbh, ag ràdh ris nach bu chòir dha falbh air an latha sin. Bhiodh a h-uile duine air am bàthadh. Thuirt e sin trì tursan. Chan eil fhios agam cò Alasdair MacLeòid a bha sin. An robh an dà-shealladh aige? No an robh e dìreach a’ tomhas mar a bha an aimsir?
Co-dhiù, cha do ghabh Iain Garbh ri a chomhairle. Chaidh e air bòrd. Agus chan fhacas tuilleadh e. Cha tàinig corp sam bith gu tìr. Cha robh dad air a lorg ach sprùilleach bhon bhàta agus dà chù mharbh.
Faclan na Litreach
Abairtean na Litreach
Puing-chànain na Litreach
Bu tu am fear curanta mòr: You were the brave and great man. Bu is the past tense form of the assertive verb ‘is’. We might say ’s tu am fear as onaraiche dhiubh ‘you are the most honest man of them’. If we’re addressing somebody with the bu form, however, it really presumes they are no longer living. You might say to somebody who is alive bu tu am fear a bu làidire aig an àm sin ‘you were the strongest man at that time’. It’s grammatically correct but perhaps a little unnatural. That is why you will mostly come across this type of usage in panegyric poetry to departed subjects.
Gnàthas-cainnt na Litreach
Bha a h-uile duine a’ caoidh a’ chall: everybody was mourning the loss.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
Kl. Ianair .ii. f. l. x.iii. Anno Domini m.lxx.uiii.
Lorcan H. Briain do ecaibh.
Lethlobur H. Laidhgnen .i. airdri Airgiall do marbadh la Ruaidri H. Ruadhacan.
Concobur H. Briain ri Telcha Óc & ridamna Erenn do marbadh .i. cum sua uxore do Cenel Binnigh Glinni.
p.514
Dub Esa ingen Amhalgadha comarba Patraic ben righ Airther do ecaibh.
Domnall m. m. Tigernain ri Conmaicne, Cathal m. Domnaill ri Ceniuil Ennai o Ceniul Eogain na h-Innsi .i. i m-madmum Muighi Leini, Concobur H. Donnchadha ridomna Caisil occisi sunt.
Maidm for Uib Cremtainn ria feraib Fernmuighi i Sleibh Fhuait i torchair Goll Claraigh & alii multi.
Ar for Conaillibh ria n-Uibh Meith i torchair m. h-Ui Treodan ri Conaille.


text:
Sion
‘S e baile meadhanach air an àirde an iar-dheas na h-Eilbheis a th’ ann an Sion (Gearmailtis: Sitten, Laideann: Sedunum). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Dùn nan Seadunach, bhon fhacal Ghallais dunum agus Sedunii, ainm an treubh Cheilteach aig an robh an dùn o shean. Tha e suidhichte aig 469m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Rhône, anns an roinn (Fraingis Canton) Valais, 155km air falbh bho Zürich, 91km bho Ghenève agus dìreach 80km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 30,363 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 20mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Sion.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Fernand Dubuis (1908 – 1991) Dealbhadair.
- Patrick Devanthéry (1954): Ailtire.
- Marc Aymon (1982): Seinneadair.
- Gilberte Favre (1945): Sgrìobhadair.
- Frédéric Mermoud (1923 – 2003) Riochdair fiolmaichean.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Fiosrachadh mu dheidhinn Cholón
- ↑ Stadt Wiblingen


text:
'Chan eil a' Ghàidhlig marbh san Eaglais Bhric'
6 An Dùbhlachd 2012 Ùraichte aig Ùraichte aig
'Chan eil a' Ghàidhlig marbh san Eaglais Bhric.'
'S e sin an teachdaireachd a tha a' tighinn bho luchd-ionnsachaidh a' chànain san sgìre.
Tha seo às dèidh mar a dh'èirich buaireadh nuair a thuirt aon chomhairliche gun robh an cànan marbh.
Leis a' phlana ùr Gàidhlig ga dhealbhachadh thuirt an Comh. Iain McLuckie nach robh e a' tuigsinn carson a tha Riaghaltas na h-Alba airson Gàidhlig a chur air adhart ann an sgìre far a bheil glè bheag ga bruidhinn.
Tha Caitriana Deeprose ag aithris.


text:
Cuthag
'S e eun a tha anns a' Chuthag neo Cuthag eòrpach (Laideann: Cuculus canorus, Beurla: Common Cuckoo). Tha iad a’ tighinn a dh' fhuireach anns an Roinn-Eòrpa agus Àisia san earrach, ach mun tig fuachd a' gheamhraidh falbhaidh iad air imrich a dh'Afraga.
Susbaint
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a' chuthag na comharra air teachd an earraich oir cluinnear i gach madainn chèitean a' seinn a ceilear sunndach air bhàrr nan geug. Canar "goirsinn" ris a' cheilearadh seo. Tha i a' leum bho chraobh gu craoibh, agus chan eil i a' draghadh ri nead a sholarachadh dhith fhèin.
Modh-sìolaich[deasaich | deasaich an tùs]
Cha mhotha a bheir a' chuthag a-mach a h-àl, agus chan àraich i iad nuair a bheirear a-mach iad le eòin eile. An toiseach an t-samhraidh seallaidh i mun cuairt dhith airson nid a' ghealbhuinn, no an uiseig agus an uair a gheibh i an nead falamh, beiridh i ugh innte, agus fàgaidh i an sin e gun tuilleadh cùram a ghabhail dheth. Tha an t-eun dom buin an nead a' gur air, agus nuair a thig an t-àl a-mach, tha a' chuthag òg a' fàs suas, agus a' cur às do na h-eòin bhig eile, agus air an dòigh sin a' faotainn na nid, agus cùram nam pàrantan dhith fhèin gu h-iomlan.[1]
Ann an dualchas na Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha a' chuthag a' nochdadh ann am iomadh abairt is gnàth-fhacal.
- Cho cloimheach ris a' chuthaig.
- Tha dìthean ann air am bheil "bròg na cuthaig" no "fròg na cuthaig"; agus fear eile, "flùr na cuthaig".
- Canar "glasanach na cuthaige" ri beul an latha agus "cuthag-chluaise" a theirear ri cuideigin, gu h-àraid clann, a dh' innseas air daoine eile. Mar sin, tha ràdh ann a tha cur sìos air sin; "Ge binn leinn a' chuthag cha bhinn leinn cuthag-chluaise."
- Theirear "gocan na cuthaige" ris an eun a leanas oirre.
- cho sona ri cuthag ann an nead a coimhearsnaich
- "Sneachda na Caisge, sneachda nan uan agus sneachda na cuthaige". Ma thig na tri sneachdan sin, bidh an samhradh math.
- Canar "glasadh na cuthaige" ris an t-sneachd bheag a chuirear tràth ron t-samhraidh.
- Theirear "cur air ruith na cuthaige" airson a bhith a' cur neach air ghocaireachd, no air gnothaich gun fheum.
- San linn a chaidh seachad, nan do dh' innseadh cuideigin do chàch gun do chuala e a' chuthag "gun bhiadh na bhroinn", bha e ag ràdh nach robh e air ithe mun do chuala e goirsinn na cuthaige airson a' chiad uair dhen bhliadhna; agus bhathar a' meas gur e bliadhna mhì-shealbhach a leanadh sin..[2]
Dualchasan eile[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir lagh nan Indhach ann an Canada, bha a' chuthag air a meas neo-ghlan, agus air an adhbhar sin bha e neo-laghail dhaibh a h-itheadh.[3]


text:
Łódź
‘S e baile mòr ann am meadhan na Pòlainn a th’ann Łódź (IPA: wutɕ , Iùdais: לאדזש neo Lodzh, Laideann: Lodzia, Liotuànais: Lodzė, Gearmailtis: Lodsch agus Litzmannstadt bho 1940 gu 1945). Tha e suidhichte aig 198m os cionn ìre na mara,[1] anns a’ ghleann Ner, ri taobh na h-aibhne Ner, a shruthas chun na h-aibhne Warta.[2] Tha Łódź 221km air falbh bho Lublin, 188km bho Kraków, 294km bho Gdańsk agus 119km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] ‘S e baile neo-eisimeileachd a th’ann. Chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1332 ann an sgrìobhainn eaglaiseil, ri linn nam Piast, agus chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh ann an 1945.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an treas baile as motha na dùthcha a th’ann.[5] Tha an t-ainm a’ ciallachadh bàta.[6]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e dìreach baile beag ri taobh allt air an robh Lodka a bh’ann Łódź o shean.[7] Tha an t-allt fo thalamh an latha an-diugh. chaidh e a chlàradh airson a’ chiad turas ann an sgrìobhainn ann an 1332.[8] Tha Łódź gu math òg an coimeas ri na bailtean mòra eile na Pòlainn agus, a dh’aindeoin àireamh-sluaigh a’ bhaile, cha robh e a-riamh cho cudromach ri Kraków, Gdańsk neo Wrocław. Fhuair am baile beag a chuid chòirichean ann an 1423 on Rìgh Jogaila, a bha os cionn dàrna Rìoghachd na Pòlainn. Fiù’s ann an 1790 cha robh ach 190 nan tàmh an seo. Dh’fhàs am baile na bu mhotha fad an 19mh Linn is e fo bhuaidh na Na Ruise tro mheadhan an gnìomhachais, is an dùthaich air a roinneadh eadar a nàbaidhean.[9]
‘S e teis-mheadhan gnìomhachas a’ chlò anns A’ Phòlainn a bh’ann Łódź, mar Mhanchester thall ann an Sasainn. Chaidh àireamh-sluaigh a’ bhaile suas ann an ùine ghoirid bho mhìltean dhe daoine gu na ceadan dhe mìltean. Chaidh a’ chiad taigh-ghnìomhachas a’ chlò a thogail le Christian Friedrich Wendisch ann an 1826 agus Comann nan Ceannaiche-aodaich ann an 1825.[10] Dh’fhàs lìonmhor àireamh-sluaigh a’ bhaile aig àm an Tionndadh Gnìomhachais is ràinig mòran Ghearmailtich agus Iùdhaich. Fhuair na h-Iùdhaich a’ chiad chead aca gus a bhith a’ fuireach anns a’ bhaile ùr gnìomhachas sin ann an 1848. ann an 1894 bha 168,513 nan tàmh an seo. ‘S e baile measgaichte a bh’ann:[11] fo bhuaidh nan Ruiseanach, ‘s e Iùdhaich a bh’ann na luchd-ghnìomhachais, Gearmailtich a bh’ann na luchd-tasgaigh airgid agus Pòlaich a bh’ann na luchd-obrach anns na taighean-ghnìomhachais.
Ann an 1918, an dèidh 123 bliadhna,[12] bha A’ Phòlainn neo-eisimeileach a-rithist, is bha Łódź an sàs ann an gnìomhachas a’ chlò, is e am baile na bu chudromach na Roinn Eòrpa a bh’ann co-dhiù. Bha am baile cliùiteach airson a chuid chotain a bhathar a’ fighe anns na taighean-ghnìomhachais. A bharrachd air sin, bha an àireamh sa cheud dhe Iùdhaich na b’ àirde eadar na bailtean le còrr is 100,000 luchd-àiteachaidh san Roinn Eòrpa air fad aig Łódź. Ri linn an Dàrna Cogaidh, chaidh am baile a mhilleadh ann am pàirt le feachdan na Gearmailte, mar phàirt Plana Coitcheann an Ear (Gearmailtis: Generalplan Ost) mar bailtean eile anns A’ Phòlainn. Bha am broinn na Reichsgau Wartherland.[13] Chaill Łódź 420,000 luchd-àiteachaidh, a chaidh a thoirt am brùid gu campaichean-bàis, 300,000 Iùdhaich nam measg.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Daniel Amit: (1938 – 2001) Fear-saidheans Iùdhach.
- Jan Kowalewski: (1892 – 1965) Saighdear a bhrist còdaichean dìomhair nan Nàsach.
- Maksymilian Faktorowicz: (1872 – 1938) Fear-gnìomhachas a stèidhich an companaidh Max Factor.
- Aharon Kaztir: (1914 – 1972) Fear-saidheans a bhàsaich anns an ionnsaigh ceannairceach LOT.
- Julian Tuwim: (1894 – 1953) Bàrd.
- Mendel Grossmann: (1917 – 1945) Dealbhadair chàmara.
- Artur Rubenstein: (1887 – 1982) Cluicheadair a’ phiàna.
- Jan Karski: (1914 – 2000) Riochdaire dioplòmasach a shabaid an aghaidh nan Nàsach.
- Natan Spigel: (1886 – 1942) Dealbhadair Iùdhach a bhàsaich ann an Treblikna.
- Karl Dominik: (1980) Actair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Retour dans notre passé
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Uniwersytet Łódźki
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Faclair Pòlais
- ↑ Institute of Urban Geography
- ↑ Łódź Online
- ↑ Maps of the World
- ↑ God’s Playground: a History of Poland, Norman Davies, University Press, Oxford, ISBN 0-19-925340-4
- ↑ Deutsche und Polen
- ↑ Polish Culture
- ↑ General Ostplan
- ↑ Câmara Municipal de Barreiro
- ↑ Stadt Chemnitz
- ↑ Ivanovo
- ↑ Kalingrad
- ↑ Lviv
- ↑ Ville de Lyon
- ↑ Minsk
- ↑ Ayuntamiento de Murcia
- ↑ Mista Odesa
- ↑ Örebro Kommun
- ↑ Ciudad de Puebla
- ↑ Rustavi
- ↑ Stadt Stuttgart
- ↑ Szeged Város
- ↑ Tampereen Kaupunki
- ↑ Tel Aviv
- ↑ Tianjin
- ↑ Vinaius Miesto Savivaldybes


text:
Comhairle gan càineadh mu chuimhneachain chogaidh
- 19 An t-Sultain 2013
Tha Comhairle na Gàidhealtachd gan càineadh airson aonta a bhriseadh gum biodh a h-uile cuimhneachan cogaidh san sgìre air a sgeadachadh.
Bha a' Chomhairle air a ràdh gun tachradh sin ro mheadhan an t-Samhraidh an ath-bhliadhna, nuair a bhithear a' comharrachadh 100 bliadhna bho thòisich an Cogadh Mòr.
Thuirt Pròbhost Loch Abair, Ailean MacEanraig, nach gabhte ris nach cumadh an t-ùghdarras ionadail ri a ghealladh.
Dh'iarr e gun deadh maoineachadh a bharrachd a chur air adhart a dhèanamh cinnteach gun tachradh an obair.
Ach dhiùlt Ceannard na Comhairle, Drew Hendry, gabhail ris an iarrtas, agus chàin e Mgr MacEanraig, ag ràdh gun robh e a' feuchainn ri cùis phoileataiceach a dhèanamh den ghnothach.
Dh'aontaich Comhairlichean ri clàr-ama ùr airson na h-obrach, agus fhuair iad gealltannas gun deadh an obair-càraidh a dhèanamh thar an ath bheagan bhliadhnaichean, às dèidh co-chomhairleachaidh le coimhearsnachdan ionadail.


text:
Nassau
'S e prìomh-bhaile na h-Eileanan Bhathama a th’ ann an Nassau. 'S e teis-meadhan malairteach an Eilein a th’ ann cuideachd. Tha mu 70% de mhuinntir na h-Eileanan Bhathama a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha am port-adhair, an Lynden Pindling International Airport, 16 cilemeatair san iar air Nassau, tha pleanaichean a’ dol gu na Stàitean Aonaichte, Canada agus an Rìoghachd Aonaichte. Tha Nassau suidhichte air an Eilean New Providence. Tha port-mara a’ bhaile gu math trang. Tha ailtireachd Nassau anns an stoidhle traidiseanta agus an aimsir a tarraing mòran luchd-turais don eilean.


text:
A chàirdean, thachair Gilleasbuig ris an duine chòir aon uair agus, creid gus nach creid e, fhuair e cothrom a chuid bàrdachd a leughadh dhan àrd-ollamh, agus dha bhean a bha cuide ris.
Thachair seo ann an, ma's math cuimhn' 'Illeasbuig, 2003-2004 ann an Leabharlann shìos, Sabhal Mòr Ostaig. Mar a b' àbhaist, cha robh sgeul air amadan sam bith eile san leabharlann ach Gilleasbuig fhèin, nuair a nochd na Fishmans, a bha tadhal air Alba san àm, agus iad gan toirt timcheall a' cholaiste air turas. Chaidh iad sin agus G. gu bruidhinn a-null is a-nall agus air dòigh air choireigin, chaidh iarraidh air a chuid bàrdachd a leughadh, agus gu dearbh cha ghabhadh iad ri "no"!
Seo a' bhàrdachd a chaidh a leughadh an latha iomraiteach sin, "Moladh an t-Sabhail Mhòir":
Chan eil mo shùil air Torabhaig, no seòmar pool an àigh;Cha tàinig mi seachd ceud mìl’ a dh’Eilean Mòr nam BuadhA chluinntinn Beurla sa h-uile àite a’ dol bho mhoch gu dubh;Bhithinn na b’ fheàrr sa bhaile mhòr an Sasainn, nan Taobh Tuath!’S math tha fios gur mise nach eil ealanta sa chànanLe car nam bheul is na mo chainnt seach facail ceòlmhor àlainn;Ach is mise nach eil deònach mo dhualchas a dhìmheas,A h-uile facal Beurla bhuainn, ’s e Gàidhlig dol à fianais.Cha bhi a’ Ghàidhlig beò gu bràth an ceòl no seinn na mallachd,Na fritheil air na cèilidhean far am bruidhnear cainnt na Galltachd;’S dòch’ gun cluinnear Gàidhlig san taigh-òsta ann an LunnainnNas tric’ na cluinnear i gu bràth an taobh seo dh' Eilean Donnan.Ach a h-uile facal Gàidhlig bhuainn, ’s e buille dhan an dorchadas,Mo chreach ’s a thàinig, tha e doirbh; bha fios agad mus tàinig thu;Mura seas a' chainnt an-seo, oidhche mhath is beannachd leatha,A bheil thu dol ga cleachdadh, no chur tarrag na ciste-laighe?
Tha fhios gu bheil e làn uireasbhaidhean, ach cha robh Gilleasbuig ach na amadan òg gòrach san àm.
Bha h-uile coltas gun do chòrd e ri na Fishmans buileach glan. Mas breug bhuam, is breug thugam e.


text:
Lev Tolstoj
B' e Lev Nikolaevič Tolstoj (ЛeB HиkoлaeBич ToлcToй) (9 an t-Sultain 1828 – 7 an t-Samhain 1910) na sgrìobhadair, neach-feallsanach, sìochantair agus fear-leasachaidh sòisealtas Ruiseanach. Tha e air a smaoineachadh air mar aon de na nobhailichean as lìonmhor ann an eachdraidh. Tha gu h-àraid cudromach na nobhailean aige Vojna i mir (Cogadh is Sìth, 1869; BoйHa и Mиp san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar War and Peace sa Bheurla) agus Anna Karenina.
Leabhar-chlàr[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta neo-làn nobhailean is sgeulachdan ghoirid le Lev Tolstoj:
- Detstvo (Leanabas, 1852; ДeTcTBo san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Childhood sa Bheurla)
- Otročestvo (Balachas, 1854; OTpoчecTBo san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Boyhood sa Bheurla)
- Ûnost (Òigridh, 1856; ЮHocTb san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Youth sa Bheurla)
- Sevastopol'skie rasskazy (Sgeulachdan Sevastopol, 1855–56; CeBacToпoлbckиe pacckaзы san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Sebastopol Sketches sa Bheurla)
- Kazaki (Na Cosacaich, 1863; Kaзakи san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar The Cossacks sa Bheurla)
- Polikuška (1863; Пoлиkyшka san aibidil Ruisis)
- Vojna i mir (Cogadh is Sìth, 1869; BoйHa и Mиp san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar War and Peace sa Bheurla)
- Anna Karenina (1877; AHHa KapeHиHa san aibidil Ruisis)
- Smert' Ivana Il'iča (Bàs Iain MacEliah, 1886; CMepTb ИBaHa Илbичa san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar The Death of Ivan Ilyich sa Bheurla)
- Hozâin i rabotnik (Uachdaran is Saothraiche, 1895; XoзяиH и paбoTHиk san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Master and Man sa Bheurla)
- Voskresenie (Aiseirigh, 1899; BockpeceHиe san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Resurrection sa Bheurla)
- Hadži-Murat (1912; Xaджи-MypaT san aibidil Ruisis, air fhoillseachadh mar Hadji Murat sa Bheurla)


text:
Al Pacino
Tha Al Pacino (Eabhraig Nuadh, 25 an Giblean 1940)[1] na chleasaiche ainmeil Ameireigeanach, a dh'fhàs cliùteach as dèidh sreath de dh'fhilmichean mìorbhaileach aig tòiseach nan 70an, Dog Day Afternoon, Serpico, ach gu h-àraidh The Godfather, far an do chluich e Micheal Corleone. Chluich e Micheal da uair eile anns The Godfather Part II agus The Godfather Part III.
Ged a tha cliù aige mar fear dhe na cleasaichean as fheàrr a bha ann a-riamh, agus bha e air a mholadh sia tursan airson Duais an Acadamaidh, cha d' fhuair e greim air 'Oscar' gus 1991 airson Scent of a Woman far an do chluich e seann saighdear dall.
As dèidh Revolution ann an 1985, film èiginneach mu dheidhinn Cogadh Neo-Eisimeileachd nan Ameirgeanach, sguir e dheth filmaichean a dhèanamh. Ach thill e anns na 90an, far an do nochd e ann an sreth de dh'fhilmichean, 's ged nach robh iad cho math ris a' chuid a rinn a chliù anns na 70an, dhearbh iad àite Phacino mar chleasaiche chudtromach.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Iomairt gus cuidhteas fhaighinn de Ghluineach Sheapanach, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór
Leugh mi artaigil mu dheidhinn nam craobh fo bhlàth ann an Iapan agus chuir sin orm smaoineachadh. Chan e a-mhain mu dheidhinn nam dathan brèagha air na craobhan agus ciamar a tha sin a chuir daoine ann an deagh shunnd. Chithear grunn chraobhan den leithid sin ann an Inbhir Narann - uill prunus eile (siris sheapanach), chaidh am brosnachadh leis an turadh agus teas a bh' againn o chionn greis ach gu mi-fhortanach tha iad air a bhith fo bhlàth fada ro thràth agus a-nis tha iad fo chunnart reòthadhan àbhaisteach a tha buailteach a bhith againn sa Ghiblean. Dhùisg ceàrn eile nam inntinn a chuir nam chuimhne siubhal a-mach a Lunnainn a rinn mi o chionn fhada. 'S e turas a bha mi cleachdte ris ach abair thusa gur e sealladh ur a fhuair mi an latha ud le mìltean craobh siris fo bhlàth air sràidean chathair bhaile Shasainn.
Co dhiù thoisich mise a' smaoineachadh air lus eile bhon Iapan a tha gu math cumanta ri taobh abhainn Narann. 'S e sin ri ràdh Gluineach Sheapanach agus faodaidh mi a ràdh le làn cinnt gur ann air a dòigh ghlan a tha e san àrainneachd againn sa bhaile seo. Gheibhear da lus eile bho thall thairis timchioll na h-aibhne cuideachd, Lus na Clogaide agus an Odharan Mór. Air sgath 's gu bheil iad a' fàs cho annasach math tha iad nan cunnart don lusan nàdarrach le buinteanas don abhainn. A bharrachd air sin air sgath 's gu bheil daimh sònraichte eadar na tha a' tachairt air bruaichean na h-aibhne agus cùisean san uisge tha na lusan coigrich nas cunnartaiche buileach don abhainn san fharsaingeachd.


text:
Sìdhe
Tha Sìdhe (AEF [ʃiː], Gaeilge nuadh: sí; Gàidhlig: sìth) 'na facal na Gaeilge 's na Gàidhlig a' cur iomradh air na tolman an talmhainn gun robh air smaoineachadh a bhith dachaigh ri sluagh os-nàdarra co-cheangailte ris na sìthichean nan dualchas eile, 'gus nas anmoiche ris na luchd-àiteachaidh seo fhèin. Tha na Sìthichean (no Sìth) air chreidsinn gu h-eugsamhail a bhith na sinnsearan, na spioradan an nàdair, no na ban-diathan 's na diathan fhèin.
Chì mòran daoine na Sìthichean cho tionndaidhean nas anmoiche, litreachaile an Tuatha Dè Danann. Ann an beul-aithris agus cleachdadh, tha gu tric na Sìthichean air dhèanamh ciùin le tiodhlacan, agus tha cùram air ghabhail a sheachnadh a' cur fearg orra. Tha iad air bhruidhinn air gu tric le bogachaidhean-brìgh mar "Na Nàbaidhean Matha", "An Sluagh Maiseach", "Na h-Uaislean", no gu soirbh "An Sluagh", 'san dòchas gun smaoinicheadh daoine daonna dhiubh cho caomh, bhitheadh iad na b' dualaiche a bhith caomh.
'S e "bean nan Sìdhe" a tha a' bhrìgh an facail "bean-shìdh", ge-tà sa' Bheurla tha an facal air thighinn dham bhrìgh shònraichte mnà os-nàdarra na h-Èirinn gum cuir an cèill bàs tighinn le am caoineadh. 'S e a' Bhean Nighe a th' a samhail 'san eòlas-ur-sgeulachd na h-Alba - a' bhean a tha air fhaicinn a' nighe an t-aodach no armachd f(h)uileach an duine a tha an dàn ri bàs. Tha ainmean cumanta "leannan sìdh"; an cat sìdh; agus an cù sìdh. Tha an "sluagh sìdh" air uairibh air nochdadh ann am beul-aithris Èireannach agus Albannach cho spioradan air sgèithe nàdair mì-thlachdmhor, agus 's dòcha na mairbh mallaichte, olc, no luaimneach.
Tha air uairibh na Sìthichean air fhaicinn cho luchd-dìona garga an àiteachan-còmhnaidh - co-dhiù gum bi e cnoc shìdh, fàinne shìdh, craobh shònraichte (gu tric sgitheach), no 's mathaid loch no coille shònraichte. Tha an Cruinne Eile Ceilteach air fhaicinn cho nas dlùithe ris na h-amannan nam beul an là 's na h-oidhche, mar sin 'seo àm sònraichte dhan sluagh Sìdhe, cho tha roinn nam fèilltean mar an Oidhche Shamhna agus an Fhèill Eòin. Am bitheantas, 's an dealbh air thoirt nan duine Sìdh annasach àlainn, ged 's urrainn dhaibh oillteil a bhith.
Bheir roinn nan freumhan dealbh air na Sìdhe cho an fuigheall na Tuatha Dè Danann"), a dh'fhàg Èirinn a dh'fhuireach sa' Chruinne eile an dèidh an ruaig leis na Mileseanaich. A-rèir ris an Lebor Gabála Érenn, bha an Tuatha Dé Danann (cuideachd na "Daoine Sìdhe"), air ghabhail air ann am blàr leis na mic bhàsmhora Mhíl Espáine. Cho cuid nan rèiteachdan na ruaige, dh'aontaich an Tuatha Dé Danann a dh'fhuireach fon talamh anns na síde (aonar síd), na cnocan no tolman a tha a' comharradh an tìr na h-Èireann. Bha gach ceannard nam cinnidhean na Tuatha De Dannan air thoirt aon tolm. Na b' anmoiche, oir snìomha na brìghe, dh'fhàs araon na tolman agus na luchd os-nàdarra àitheanta ris an fhacal cheudna: síd, 's an uair sin fad an atharrachaidh na cànain tro na linntean, sídhe, sìth agus sí.
Dualchas mòr-chòrdte nuadh[deasaich | deasaich an tùs]
- Changeling: The Dreaming (Tàcharan: Am Bruadar). Anns an lìn seo nam cluichean riochdachadh agus ùr-sgeulachd bhon foillsichear White Wolf, Inc., 's e cinneadh uasal nan tàcharain agus sìthichean a th' anns na Sìdhe. Ged tha e air tharrang le beul-aithris agus eòlas-ùr-sgeulachd, tha na cruithearan cuideachd cead cruthachail trom; mar sin chan eil na riochdachaidhean na h-ùr-sgeulachd seo air chluinntinn cho freumhan cearta a bhith.
- Ealdwood stories le C. J. Cherryh. Mar os cionn, tha seo fionn-sgeulachdan gun nochd na Daoine Sìthe cho caractaran.
- Nochd eadar-sgeul an Torchwood (that first aired in November 2006) taibhsean neartmhora na tìre gu bheil 'nam co-luchd ris na Sìthe, iomradh air thoirt orra ri "Bunbhasaich".
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Briggs, Katherine (1978). The Vanishing People: Fairy Lore and Legends. New York, Pantheon
- Carmichael, Alexander (1992). Carmina Gadelica: Hymns and Incantations. Hudson, NY Lindisfarne ISBN 0-940262-50-9
- MacKillop, James (1998). Dictionary of Celtic Mythology. London: Oxford. ISBN 0-19-860967-1
- Wentz, WY Evans (1966, 1990) The Fairy-Faith in Celtic Countries. New York, Citadel


text:
Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia
B’ e Co-fhlaitheas na Pòlainn – Liotuàinia (Pòlais: Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, Liotuànais: Abiejų Tautų Respublika) stàit air an àirde an ear na Roinn Eòrpa a mhair bho 1569 gu ruige 1795 is e ga stiùireadh eadar A' Phòlainn agus Liotuàinia. Chaidh an stàit seo a sgaradh eadar An Ostair, An Ruis agus A’ Phrùis mean air mhean tron 18mh Linn gus an deach e à bhith.
'S e stàit mhòr air a sgaoileadh tro na tìrean a bha fo bhuaidh na Pòlainn is Liotuàinia roimhe, air a stèidheachadh air aonaidhean is còrdaidhean eatorra a bh' ann an Co-fhlaitheas, gu h-àraidh an dèidh an Aonaidh Krew (1386).[1] Bha siostam poilitigeach anabarrach ann, air an robh Deamocrasaidh nan Uachdaran neo Saorsa an Òir, far an robh cumhachdan an rìgh fo bhuaidh na Sejm (Gàidhlig: Pàrlamaid) agus nan Uachdaran.[2] ‘S e roi-ruithear a’ dheamocrasaidh, na monarcachd bhun-reachdail agus na feadaraileachd a th' ann an latha an-diugh a bh' ann an siostam siud. A bharrachd air sin, chaidh Bun-Reachd nàiseanta a chur air chois mus do deach an Co-fhlaitheas à bhith (1505), is e an dàrna fear as aosda ann an eachdraidh na cruinne a bh’ann.[3] Gu foirmeil, bha an dà stàit co-ionnan ach 's e leis A’ Phòlainn a bha làmh an uachdair.[4] Bha àite uabhasach làidir aig an Eaglais Chaitligeach anns a’ Phoblachd, ged an robh an dùthaich gu math ceadach taobh chreideamhan, rud a dh’atharrachadh mean air mhean tro na linntean.[5] 'S e àiteachas a bha aig cridhe an eaconomaidh. Bha an stàit gu math soirbheachail airson an dà nàisean aig an toiseach, tron aois an òir mar a chanadh e, ach bha an dàrna linn beagan na bu chruaidh dhuibh: call armailteach, ar-a-mach nan croitear, buaireas poilitigeach. Tha e inntinneach gur robh an t-ainm ann am Pòlais a’ ciallachadh Poblachd Crùn na Pòlainn agus na Diùcachd Mòire Liotuàinia,[6] leis gur e A’ Phòlainn a bha a’ stiùireadh na stàite. Tha an t-ainm anns an Liotuanais a’ ciallachadh dìreach Poblachd na Dà Nàisein.[7]
Bha freumhan na Diùcachd Mòire Warsaw, air a stèidheachadh ann an 1807,[8] anns a’ Cho-fhlaitheas, a thuilleadh air gluasadan ath-bheothachaidh eile a nochd ri linn ar-a-mach an Fhaoilleach (1863 – 1864)[9] agus anns an 1920an, is fiù 's an iomairt neo-tharbhach a rinn Józef Piłsudski gus stàit fheadarail a chruthachadh, fo stiùireadh na Pòlainn, air am biodh Międzymorze ("eadar na cuantan"), le Liotuàinia agus An Ucràin na bhroinn. ‘S e Poblachd na Pòlainn nar làithean fhèin a th' ann stàit-leantainneach a’ Cho-fhlaitheis.[10] Dhiùltadh Poblachd Liotuàinia ron Dàrna Cogadh ceangail sam bith leis, air sgath 's nach d’fhuair iad buannachdan, gu h-eachdraidheil, bhon stàit. Mhair an stàit gu ruige Treas Roinneadh na Pòlainn ann an 1795.[11] A bharrachd air an fhearann far a bheil A’ Phòlainn agus Liotuàinia an latha an-diugh, bha A' Bhealaruis, sgìrean mòra na h-Ucràin, Livonia (An Laitbhe an latha an-diugh) agus sgìre Smolensk san Ruis a-staigh na stàite siud cuideachd.[12] Mar as àbhaist thathar a’ cumail suas gur e A’ Phòlainn a th' ann stàit-oighre A’ Cho-fhlaitheis, is anns a’ bhitheantas cha bhi Lituània dhen bheachd idir gur e aimsir mhath tharbhach dhuibh, is iad ag ràdh gur e fiù 's làmhachas làidir an àite co-obrachadh co-ionnan a bh' ann an Aonadh siud.[13]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Jučas, Mečislovas (2000), Lietuvos ir Lenkijos unija, Aidai, ISBN 9986-590-95-7
- ↑ Sciaga
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Byzanz und Ostmitteleuropa, 950-1453, Herausgegeben von Günter Prinzing und Maciej Salamon, Otto Harrassowitz Verlag, 1999, ISBN 978-3-447-04146-1
- ↑ Dict
- ↑ Lingvozone
- ↑ Wirtualna Francja
- ↑ The attitude of the French Parliament to the Polish insurrection of 1861-1864, Gleb Bogoiavlensky, University of Washington, 1943
- ↑ Polish News
- ↑ Sciaga
- ↑ Every Culture
- ↑ University of Michigan


text:
Köniz
‘S e baile mòr ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Köniz. Chaidh am baile seo a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1011 mar Chunicis, ged an robh daoine air a bhith a’ fuireach an seo ro àm nan Ròmanach. Tha e suidhichte faisg ai an Abhainn Aare air iomall Berne, aig 606m os cionn ìre na mara[1] anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Bern, 99km air falbh bho Zürich, 125km bho Ghenève agus 156km bho Lugano.[2] Tha 38,823 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 12 baile as motha na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Köniz.


text:
[an error occurred while processing this directive]
British Broadcasting CorporationDachaigh
Nach toir sibh sùil tro na làraich a leanas:
Tha mòran fiosrachadh mun Ghàidhlig ri lorg air an làraich seo le iomadach ceangal ri lorg gu làraich-lìn co-cheangailte ris a' chànan. Thoir ùine gus sùil a thoirt tro na duileagan.
Seo an làrach airson a' Mhòid Nàiseanta Rìoghail.
Seo an làrach airson A' Chomuinn Ghaidhealaich, a' bhuidhean a tha os cionn a' Mhòid Nàiseanta Rìoghail.
An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig airson àrd-sgoiltean.
'S e Buidheann Phoblach Neo-Roinneil a tha ann am Bòrd na Gàidhlig a tha stèidhichte le, agus cunntachail do, Mhinistearan na h-Alba. Bidh uallach air Bòrd na Gàidhlig airson stiùireadh iomlan is riaghladh Plana Nàiseanta na Gàidhlig.
Tha làrach Chlì airson ionnsachadh, fiosrachadh is coiteachadh co-cheangailte ris a' Ghàidhlig. Thoir sùil tro na duilleagan airson tuilleadh fios.
Tadhal air an làraich seo agus gheibh thu blas den t-seòrsa chùrsaichean a tha a' Cholaiste a' ruith.
Chaidh Comunn na Gàidhlig (CnaG) a stèidheachadh ann an 1984 gus leasachadh na Gàidhlig a cho-òrdanachadh. Ag obair aig ìrean ionadail, roinneil agus nàiseanta, tha bòrd-stiùiridh againn le riochdairean bho bhuidhnean eile.
Thoir sùil tro na h-earrainnean a tha ri lorg air làrach-lìn Comhairle na Gàidhlig Alba Nuaidh.
'S e bhuidheann neo-eismeileach a tha a' toirt taic do phàrantan aig a bheil clann ann an sgoiltean agus ionadan Gàidhlig, air feadh na h-Alba a th' ann an Comunn nan Pàrant.
Goireas foghlaim bho Chomhairle nan Eilean Siar le òrain dha clann fo aois sgoile, cuide ri bhidiothan is sgeulachdan do sgoilearan nas sine, fo na cinn: litreachas, cànan is cultar, dràma, ceòl agus eachdraidh.
'S e làrach airson tidsearan Gàidhlig air feadh Alba a th' ann na Gàidhlig air Loidhne.
Chaidh an làrach seo a chruthachadh le Urras Nàiseanta na h-Alba agus tha i loma-làn fiosrachaidh inntinneach mu na h-Eileanan dìomhair, bòidheach a tha seo.
Chaidh Iomairt Cholm Cille a stèidheachadh gus co-obrachadh eadar luchd-labhairt na Gàidhlig ann an Alba agus Èirinn a neartachadh.
'S e companaidh theatar beag a th' ann am Meanbh-chuileag. Tadhal air an làraich dhathte aca airson tuilleadh fiosrachaidh agus spòrs gu leòr.
Na duilleagan Gàidhlig bho làrach Pàrlamaid na h-Alba.
An làrach fharsaing aig a' cholaiste Ghàidhlig. Tha a h-uile seòrsa fiosrachaidh ann.
'S e làrach-lìn don oigridh a tha seo, a tha ag amas air an fheadhainn a tha eadar 12 's 24 bliadhna a dh'aois.
Tha mòran fiosrachaidh mun Gàidhlig ri lorg air an làraich seo le iomadach ceangal ri lorg gu làraich-lìn co-cheangailte ris a' chànan.
Ma tha thu airson beagan bàrdachd a' leughadh, facail ùra ionnsachadh agus tòrr a bharrachd, thoir sùil air an làraich seo.
Tha mìltean de chlàran-fuaim air an làraich-lìn seo a chaidh a chlàradh ann an Alba agus nas fhaide air falbh, bho na 1930an agus air adhart. Am measg nan clàran cluinnidh tu sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh fìrinneach.
Thathas a' sgrùdadh gach làrach a th' air an liostadh gu riaghailteach. Ach, air sgàth nàdar caochlaideach na h-eadar-lìon 's dòcha gun do dh'atharraich làraich bho thadhal sinn orra. Chan eil uallach air a' BhBC airson na tha air làraich-lìn eile. Cuidichidh tu a' cumail inbheachd làrach-lìn ma chuireas tu fios thugainn mu làraich a tha mì-thaitneach no cronail. Post-d: alba@bbc.co.uk Thèid suim chùramach a ghabhail de do bheachdan.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
The Fox and the Hound
'S e film chruthaichte le Walt Disney Productions a tha ann an The Fox and the Hound. Tha an t-ainm a' ciallachadh: An Sionnach agus an Cù anns a' Ghàidhlig. Bha Ted Berman agus Richard Rich nan stiùirichean. Chaidh am film foillsichte 10 an t-Iuchar 1981 anns na Stàitean Aonaichte.
Muinntir Sgioba
- Mickey Rooney - Tod
- Kurt Russell - Copper
- Sandy Duncan - Vixey
- Pearl Bailey - Big Mama
- Richard Bakalyan - Dinky
- Paul Winchell - Boomer
- Pat Buttram - Chief
- Jeanette Nolan - Widow Tweed
- Jack Albertson - Amos Slade
- Keith Coogan - Young Tod
- Corey Feldman - Young Copper
- John Fiedler - Porcupine
- John McIntire - Broc
- Clarence Nash - Mathan


text:
Rufino Cuervo y Barreto
B’ e Rufino Cuervo y Barreto fear-poileataigs, fear-lagha agus neach-aithris à Coloimbia,[1] a rugadh ann an Tibiritá, Cundinamarca 28mh an t-Iuchar 1801, agus a chaochail ann am Bogotá, 21mh 21 an t-Samhain 1853. Dh’ionnsaich e lagh aig a’ Cholaiste Rosario, ann am Bogotá. A bharrachd air sin, fhuair e deagh fhoghlaim aig Oilthigh Cauca cuideachd.[2] An dèidh sin thoisich e anns a’ bheatha poblach, anns a’ chiad dol a-mach mar sheirbheiseach-stàite aig Rùnaireachd a’ Mhaoineachaidh agus an uair sin mar bhall pàrlamaid agus Probhaist Bhogotá. ‘S e Rùnaire a’ Mhaoineachaidh agus tosgair ann an Eacuador a bh’ann rè a’ chinneas aig Pedro Alcántara Herrán. Bha e na thagraiche airson a’ chinneas ann an 1845, agus fhuair e an treas àite; ged nach do thaghaich am mòr-dhàil e o chionns nach robh mòr-chuid aig duine sam bith, chaidh e a roghainn mar leas ceann-suidhe, agus an Seanailear Tomás Cipriano de Mosquera mar cheann-suidhe.[3]
B’ fheudar dhàsan ceannas na Poblachd a fhaighinn eadar 14mh an Lùnasdal agus 14mh an Dùbhlachd 1847, leis gu robh an Seanailear Mosquera às an làthair. Ann an 1849 sheas e airson a’ chinneas a-rithist, fhuair e an treas àite a-rithist, ach b’ fheudar dhan Mhòr-dhail an gnothach a dheànamh a-rithist, is iad a’ taghadh eadar na triùir tagraichean a fhuair an taic na bu treasa. Chaidh tagrasan an t-Seanaileir José Hilario López (Pàrtaidh Libearalach Choloimbia), an t-seann mhinisteir Joaquín Gori agus Cuervo (an dithis sin bhon a’ Phàrtaidh Tòraidh Choloimbia) a sgrùdadh leis a’ Mhòr-dhail agus mu dheireadh thall, an dèidh fhìor dhroch chòmhstri eadar na daoine aig López agus an fheadhainn aig Cuervo (Ghèill na daoine aig Gori), chaidh López a thaghadh.
Bha e an sàs anns na pàipearan-naidheachd bho na 1820an gus an do bhàsaich e. Phòs e Dolores Urisarri, agus thug dithis dhen chuid chloinne aca pàirt anns an eachdraidh poileataigeach (Antonio Basilio Cuervo) agus cultarail (Rufino José Cuervo) na dùthcha.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Allmhaigh
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Deas a tha ann an Allmhaigh (Beurla: Alloway). Tha e na fhrith-bhaile Ayr agus tha e suidhichte air bruach Abhainn Dhùin. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 25′ 48″ Tuath agus 4° 38′ 9.6″ Iar.
'S e àite-brèith Raibeart Burns a th’ ann, agus an t-àite far a bheil an dàn ainmeil aige , "Tam o' Shanter" a’ cluich. An-diugh tha taigh-tasgaidh ann ris an canar Burns Cottage.
Tha tobhtaichean de sheann eaglais ann, Alloway Kirk agus seann drochaid thairis air Abhainn Dhùin.
Tha gnìomhachas-turasachd gu math laidir ann an Allmhaigh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 334 186


text:
Dà-ogsaid gualain
'S e dà-ogsaid gualain (foirmle ceimigeach CO2) co-thàth ceimigeach dèanta bho dà dhadam ogsaidean agus aon dadam gualain.
Gheibhear dà-ogsaid gualain gu nàdarrach mar ghas anns an àile, aig co-chruinneachdh de 400 pairtean sa mhillean (0.04%).
Bithidh lusan, algae, agus saidhean-bhitheagan a' cleachdadh foto-cho-chur a dh' iompachadh dà-ogsaid gualain agus uisge, comhla ri lùths solais, gu gualuisgean agus ogsaidean. Cuideachd, bithidh caochladh pròiseasean nàdarrach is daonna a' dèanamh dà-ogsaid gualain, a' gabhail a-staigh losgadh guail is hiodrogualain eile, brachadh siùcaran, bruchdaidhean beanntan-theine is giosaran, agus analachadh ainmhidhean.
Ged a tha dà-ogsaid gualain cudromach do bheatha, tha a cho-chruinneachadh san àile air a bhith ag àrdachadh o chionn an Tionndadh Gnìomhachais, ag aobharachadh nise blàthachadh na cruinne.
Chaidh feartan dà-ogsaid gualain a rannsachadh leis an fhear-saidheans Albannach Joseph Black sna 1750an. Lorg e a-mach gun dèanar dà-ogsaid gualain bho analachadh ainmhidhean agus brachadh meanbhagach.


text:
Yerevan
'S e prìomh-bhaile Airmeinia a tha ann an Yerevan, (Airmenianais: Երևան neo Երեւան), seann ainm: Erebuni agus Erivan. 'S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha e suidhichte air bruach na h-Aibhne Hrazdan anns an earra-thuath Gleann Ararat. Tha e na theas mheadhan poileataigeach ‘s gnìomhachail Airmìnia.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 8mh linn RC, nuair a chaidh an dùn Erebuni a thogail anns a’ bhliadhna 782 RC.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Antananarivo
- Cambridge (Massachusets)[1]
- Los Angeles (Calafòrnia)[2]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Losgaintir 2
Ann am prògram an là 'n-diugh, cluinnear an tuilleadh de sgeulachd beatha Aonghais Mhoireasdean ann am baile Losgaintir.
Tha Aonghas a' teannadh ri ceithear fichead sa h-aon bliadhna deug a dh'aois agus chaneil duine cho fiosrach ris mun bhaile. Thàinig e ann na bhalach òg ann an 1932 agus tha e fhathast a' tàmh anns an dachaigh a thog e fhèin ri oir na tràghad ann an 1954.
An-diugh, tha e ag innse an tuilleadh do Christine mun bhaile agus mu bheatha fhèin.
Seo am prògram mu dheireadh dhen t-sreath.
Last on
More episodes
Next
You are at the last episode


text:
Nìgeiria
'S e dùthaich ann an Afraga-an-iar a tha ann an Nìgeiria (gu h-oifigeil: Poblachd Caidreachail Nìgeiria ) neo Nigeria[1]. 'S e an àireamh-shluaigh as motha ann an Afraga a th' aice. Tha crìochan aice le Beinin san iar, Nìgeir ann an taobh tuath, Gini ann an taobh a deas agus an t-Siad is Camarun san ear. O chionn 1991, 's e Abuja am prìomh-bhaile aice, roimhe sin, b' e Lagos a bha ann.
Bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha ann an Nìgeiria:[2]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay


text:
1967
MCMLXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 an Cèitean - Bhuannaich Celtic Cupa na Roinn-Eòrpa.
- Bhuannaich Miguel Àngel Asturias an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Ronald George Wreyford Norrish, George Porter agus Manfred Eigen an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- Chaidh Lelystad (Na Tìrean Ìsle) a chruthachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 am Màrt - Adrian Chiles, biadhtach telebhisean à Sasainn.
- 14 an Cèitean - Marc Parrot, sgrìobhaiche ciùil agus seinneadair à Catalòinia.
- 23 an t-Iuchar - Phillip Seymour Hoffman, ann am Fairport. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 23 an t-Iuchar - Monique Sluyter, ann an Sneek. Actair agus Modal às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Clement Attlee, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
- Eladio Vélez
- Paul Wiener
- 27 am Màrt - Jaroslav Heyrovský, ann an Cambridge. Ceimigear.
- 21 an t-Iuchar - Pierre Kemp, ann am Maastricht. Bàrd às Na Tìrean Ìsle.
- 13 an Lùnasdal - Dòmhnall Ruadh Chorùna, ann an Loch nam Madadh. Bàrd.


text:
Co-bhualadair Mòr Hadron
Is e an Co-bhualadair Mór Hadron (no an LHC - mar as fheàrr a dh’aithnichear e) an greasadair-mhìrean as motha agus as cumhachdaiche air an t-saoghal.
Tha an LHC a’ cleachdadh nam mìltean de mhagnaitean os-giùlain ann an tunail de 27km a dh’fhaid, 100m fo chrìoch na Frainge ’s na h-Eilbheise, gus dà ghath de mhìrean meanbha a ghreasad ionnas a bhith aig astar an t-solais. An uairsin théid an dà ghath seo a bhualadh air a chéile gus an staid a bha ann dìreach aon trilleanamh de dhiog an déidh a’ Bhraig Mhóir ath-chruthachadh.
Anns a’ bhliadhna 2012 fhuair an LHC lorg air mìr ùr a tha a’ co-fhreagradh ris an Higgs Boson, a bhathar fada a’ sireadh.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Dè an ath-rud airson an LHC? (bileag PDF)


text:
Early Gaelic Book Collections > Matheson Collection > Deirdire; and, The lay of the children of Uisne
(52)
Download files
Complete book:
Individual page:
Thumbnail gallery: Grid view | List view
(a) 38 DEIRDIRE Ulla, a' laighe agus ag eirigh leis fhein, gun cKagar comhraidhjgun cheile conalt- raidh ; agus na ^m. faiceadh e am boinne-fala bha so gur docha giTn tugadh e dachaidh i d'J^a ionnsaidh ^ fhein, agus gifn deanadh e gean-math ris-san fhein ri linn innseadh da guji robh a leithid do rigliinn air bith^ #) braonach an t-saoghail. Falbhar an sealgair, lorn agus direach gu pailios Rigli Conachar. Chuir e fios ^/ a sljjgh thun an righ gujn bu toigh leis a bhith a' seanchas ris, na^m b^ e chead e. Fhreagair an righ an teachdair- eachd agus thainig e a macli a sheanchas ris an duine. ' Gu de e fath do thurtlis riums' ? ' ors** an righ ris an t-sealgair. ' Is e fath mo thurois fhein ruibh, a E-igh/ ors an sealgair, 'gujn faca mi an aona bhoinne-fala is aillidhe a rugadh ^ — riamh an Eirinn, agus thainig mi g^a ( ^ "^ innseadh duibh.' ' Co i am boinne-fala ^"^ tha sin, no (Tàit am bheil i r' a f haiciun. e
Set display mode to: Large image
The images and texts here can be used under a Creative Commons License unless otherwise stated.


text:
Barrachd a' dràibheadh fo bhuaidh na dibhe
- 7 Am Faoilleach 2013
Thàinig àrdachadh san àireamh de dhaoine aig tuath a ghlac na poilis is iad a' dràibheadh fo bhuaidh na dibhe no drugaichean thairis air àm na nollaig.
Anns a' mhìos a chaidh seachad chaidh 40 dràibhear a ghlacadh.
Ann an 2011 chaidh 38 duine a chur an grèim agus 35 ann an 2010.
Thuirt ceannard nan rathaidean aig Poilis a' Chinn a' Tuath, Niall Lumsden, gur e bristeadh-dùil mòr a th'anns na h-àireamhan
Thuirt Mgr Lumsden gun do chuir na dràibhearan iad fhèin agus am poball ann an cunnart am beatha.
Thug e taing dhan phoball o chionn 's gur ann bhuapasan a thàinig am fiosrachadh mun chuid as motha de na cùisean.


text:
A' Chàisg
'S e a’ Chàisg an fhèis as cudthromaiche ann am bliadhna na h-Eaglaise Crìosdail. Is e seo an latha air a bheil muinntir na h-Eaglaise a’ còmharrachadh aiseirigh Ìosa Crìosd.
Bidh ceann-latha na Càisge ag atharrachadh gach bliadhna. 'S e Di-Dòmhnaich an dèidh na ciad gealaiche làin as t-Earrach nuair a bhios a’ Chàisg ann. Mar sin bidh i ann eadar 22mh am Màirt agus 25mh an Giblean.
Susbaint
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bithear a’ coimhead air an ainm "Càisg" anns na cànanan diofraichte, chithear gu bheil dà sheòrsa ann, ainmean ceangailte ri “Pessach” agus ainmean ceangailte ri “Ostern/Easter”.
Tha dlùth-cheangal ann eadar an fhèis Chrìosdail agus an fhèis mhòir Iùdhaich “Pessach”. Dh’atharraich am facal Ebhra Pessach gu Pascha sa Ghreugais agus gu Laidinn. Ann an tòrr chànanan Eòrpach cleachdar ainmean a tha ceangailte ris an fhacal Laidinn, mar eisimpleir canar la Pascua san Spàinntis neo Pasqua san Eadailtis, påsk san t-Suainis, Ruiseis: Пacxa (= Pas-cha) ris an fhèis seo.
'S e an aon rud anns na cànanan Breatannach. Canar Pasg ann an Cuimris agus Pask ann am Breatainnis agus ann an Còrnais. Chaidh am facal Breatannach iosaid bhon Laidinn, agus chun na Gàidhlige Àrsaidh, agus am fuaim /p/ air atharrachadh gu Q /kw/ (an Linn Oghaim). Dh'atharraich am fuaim /kw/ gu /k/ ro àm na Seanghaeilge, mar sin ‘s e Càisg ann an Gàidhlig, Cáisc sa Gaeilge agus Caisht ann an Gàidhlig Mhannain.
Tha cùisean rud beag eadar-dhealaichte leis an ainm “Ostern” anns a' Ghearmailtis neo “Easter” sa Bheurla.
A-rèir an Duden (faclair briathrachas na Gearmailtis) thàinig an t-ainm Ostern bhon Seann Ghearmanais Austrō a tha a’ ciallachadh "Morgenröte" (dearg na maidne). Is dòcha gum b’ e fèis Ghearmanach aig tòiseach an Earraich a bha ann airson ùrram a thoirt do dh’ Ostara (neo Ēostre sa Bheurla), ban-dhia phaganach. Nochd am facal "Ēostra" sa’ chiad turas sa bhliadhna 738 aig Beda Venerabilis, manach is eachdraiche à Northumbria. Bha esan den bheachd gun robh na seann tràdaiseanan timcheall air Ostara agus ainm mios a’ Ghiblein (Ēosturmanoth aig an àm seo) ceangailte ri chèile.[1][2] Sgrìobh e:
„Eostur-monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum, quae Eostrae vocabatur, et cui in illo festa celebrabant, nomen habuit; a cuius nomine nunc paschale tempus cognominant, consueto antiquae observationis vocabulo gaudia novae solemnitatis vocantes“.[3] (Eostur-monath has a name which is now translated Paschal month, and which was once called after a goddess of theirs named Eostre, in whose honour feasts were celebrated in that month. Now they designate that Paschal season by her name, calling the joys of the new rite by the time-honoured name of the old observance.)
Ged nach eil na h-eachdraichean cinnteach idir, idir san latha-diugh an robh ban-dhia le ainm Ostara riamh ann neo nach robh, tha sin a’ sealltainn gun robh tòrr de na seann tràdaiseanan paganach a’ tighinn a-steach don chreideamh Chrìosdail.
Dh’atharraich an t-ainm "Ēostra" an uair sin ann an Seann Àrd Ghearmailtis gu ôstarun agus ann an Seann Bheurla gu Ēastre. Ged a chleachdadh an t-ainm pāsche timcheall air Köln anns a' Ghearmailt, bha buaidh mhòr le Bonifatius, àrd-easbaig Mhainz, a bha a’ cleachdadh ôstaruna a-rèir an tràdaisein aige-san. Tro na linntean dh’atharraich am facal a-rithist gu Ostern anns a' Ghearmailtis agus gu Easter ann am Beurla.
Cleachdaidhean anns a’ chreideamh Chrìosdail[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir nan eaglaisean Crìosdail tha a' Chàisg a' tòiseachadh tràth sa mhadainn, nuair a chunnaic na boireannaich an uamh fhalamh. Tha e sgrìobhte anns a' Bhìoball: "Agus thàinig iad gu ro mhoch air madainn a’ cheud là de’n t-seachduin chum na h-uaighe, aig éirigh na greine". [4] Mar sin bidh aifreannan na Càisge a’ tachairt oidhche Di-Dòmhnaich (uaireannan oidhche Shathairne) neo aig èirigh na grèine Di-Dòmhnaich. Mar as trice thèid teine beag a losgadh air beulaibh na h-eaglaise, far an losgar coinneal na Càisge mus tèid an luchd creideamh a-steach dhan eaglais. Le coinneal na Càisge bidh an sagart a’ coisrigeadh an uisge-choisrigte ùir anns an aifreann.
Tha èirigh na greine na phàirt cudthromach ann an tradaisean na Càisge. Anns a’ chreideamh Chrìosdail 's e ìomhaigh a th’ ann gum bi a h-uile duine ag èirigh an dèidh bàis. Tha e a’ nochdadh ann an òrain na h-eaglaise neo ann an dealbhan cuideachd.
Ach tha Uan na Càisge, ìomhaigh na Càisge eile, a’ sealltainn a cheangail ris a’ chreideamh Iùdaich. Tha Uan na Càisge a thoirt dhuinn cuimhne air an tradaisean Iùdaich uan ìobradh aig fèis Phessaich.
Cleachdaidhean tradaiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Teine na Càisge[deasaich | deasaich an tùs]
'S e turlach mòr a tha ann an "Teine na Càisge" a thèid a losgadh oidhche na Càisge. Tha e gu math cumanta anns a' Ghearmailt, anns an Òlaind, anns an Danmhairg is anns an t-Suain agus anns na dùthchannan anns na Alpanan.
Cruinneachear fiodh, craobhan, sgudal às na gàrraidhean is seann chraobhan na Nollaige agus nithear cruach mhòr. Uaireann cuirear ban-bhuidseach à sràbh oirre. Bidh muinntir na coimhearsnachd a' coinneachadh ri chèile, mar as trice bidh iad ag òl leann neo fìon teth agus bidh rudeigin ri ithe ann cuideachd (brot neo isbeanan). Uaireannan tha co-fharpais ann eadar na bailtean beaga air feadh nan coimhearsnachdan cò aig a tha a’ chruach as motha.
Mar as trice thèid an teine a losgadh oidhche Shathairne ro Di-Dòmhnaich na Càisge. Ach tha àitichean eile ann far am bi an teine a’ losgadh Di-Dòmhnaich neo Di-Luain na Càisge.
Tha an tràidisean gu math sean, tha cladhaichean anns an Eilbheis agus anns an Damhairg a’ sealltainn gun robh àitichean-teine ann a chaidh a chleachdadh anns an aon dòigh mar aig Linn an Uamha.
Tha na eachdraichean den bheachd gun tàinig an tràdaisean seo bho na seann làithean ron chreidheamh Chrìosdail. Dhèanadh teine airson an samhradh fhuadach agus an sìol a dhìon an aghaidh thaibhsean dona. Chuireadh an luath air na h-achaidhean an uair sin.
Bha na ciad tùsan sgrìobhte mu teine na Càisge a’ nochdadh anns an 17mh linn. Chithear eisimpleir ann an Westfalen, a' Ghearmailt: “Bha am Bauernschaft Menninghausen (coimhearsnachd nan tuathanaich) ann an Oelde a’ cumail an "ostara fiur" (teine na Càisge ) airson "nahgiburo" (nàbhaidhean ) agus "friuntschaft" (caraidean) ann an 1664.”
Ugh na càisge[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ugh bruichte a tha ann an ugh na Càisge. Mar as trice thèid a dhathadh, ach uaireannan thèid a sgeadachadh ann an dòigh eile. 'S e tradaisean a tha ann, ugh na Càisge a thoirt do dhuine eile mar ghiftean aig Latha na Càisge. An-diugh bidh na bùthan a’ reic uighean na Càisge à seoclaid cuideachd.
A-rèir tradaisein paganaich 's e ìomhaigh-bheatha a tha ann an ugh na Càisge. Bha agus tha an tràdaisean, uighean a dhathadh, gu math cumanta air feadh na h-Eòrpa.
Bho na Meadhan Aoisean bhruicheadh na h-uighean aig àm a’ Charghais, air sgàth 's gun robh e toirmisgte an ithe a-rèir a’ chreideimh. Aig an aon àm thòisich na circean uighean a bhreith a-rithist, mar sin bhiodh na tuathanaich a’ bruich nan uighean airson an cumail maireannach. B’ fheudar do na tuathanaich cìs a phàigheadh do na daoine uaisle, aig latha Diardaoin a’ Bhrochain Mhòir, agus bhiodh iad a’ pàigheadh le uighean bruichte (a-measg rudan eile).
Nochd a’ chiad ìomradh sgrìobhte anns a’ bliadhna 1682. Sgrìobh an t-Ollamh Georg Franck von Frankenau pìos air an robh an t-ainm "De ovis paschalibus – von Oster-Eiern" (mu uighean na Càisge), far an robh e a’ sgrìobhadh mun tràdaisean seo ann an Alsace agus e a’ gearran nach biodh e math idir don t-slàinte cus uighean ithe.
Geàrr na Càisge[deasaich | deasaich an tùs]
A-rèir beul-aithris bidh geàrr na Càisge a’ peantadh uighean is e gan breith anns na nid a chuireas clann anns na taighean neo anns na gàrraidhean.
Chan eilear cinnteach carson a tha geàrr ceangailte ris an tradaisean seo. Tha cuid a’ creidsinn gum b' e an t-ugh agus an geàrr ìomhaighean Ostara, tha feadhainn eile ag ràdh gur e dìreach ìomhaigh-bheatha às an tradaisean phaganach a th’ ann an geàrr.
Chithear cuideachd nach eil an geàrr cumanta anns a h-uile àite. Bho thùs chleachdadh beathaichean eile cuideachd. Anns an Eilbheis b’ e an cuthag a chuir na h-uighean anns na nid, anns a’ Ghearmailt, ann an Westfalen b’ e an sionnach a dhèanadh sin agus ann am Bohemia b’ e a’ chearc a rinn an obair sin.
Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged ’s e sin na cleachdaidhean as cumanta, tha mòran eile dhiubh ann a tha a’ buntainn do ghach àite fhèin. Seo dìreach eisimpleir às an Oberlausitz:
- 'S e seann tràdaisean Sorbach a tha ann an Osterreiten (Marcachd na Càisge) a tha gu math cumanta an seo. Bidh na fir Caitligeach a’ marcachd bhon bhaile aca fhèin gu eaglais an ath-bhaile Di-Dòmhaich na Càisge. An uair sin bidh aifreann an sin. Anns a’ bhliadhna 2007 bha timcheall air 1700 marcach a’ gabhail pàirt anns an tachartas seo.[5] B’ e tradaisean paganach a bha ann, b’ àbhaist do na marcaich a mharcarchd timcheall air na h-achaidhean aca airson “taibhsean a’ gheamhraidh” fhuadach.
- Bidh Ostereierschieben (Gluasad ugh na Càisge) ann am Bautzen Di-Dòmhnaich na Càisge. A-rèir an tràdaisein a tha nas sine na 400 bliadhna b’ àbhaist do na daoine uaisle uighean a chur car mu char sios beinn Phrotschenberg, far am biodh clann bhochd a’ feitheamh riutha. 'S e deagh spòrs a tha ann airson giftean a thoirt ri chèile san latha an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie, duilleagan 90, 73, 217. Foillsichte aig Alfred Kröner, Stuttgart 1984 ISBN 3-520-36801-3
- ↑ Karl Helm: Altgermanische Religionsgeschichte, Leabhar 2: Die Nachrömische Zeit; pàirt 2: Die Westgermanen. §§ 162 duilleag 277–280. Foillsichte aig Verlag Carl Winter, Heidelberg 1953.
- ↑ De temporum Ratione, Aonad 15, Beda Venerabilis ann am: Patriologiae cursus completus: Series Latina, leabhar 90, Paris 1862
- ↑ Marc, caib. XVI , rann 2, Tiomnadh Nuadh, Commun-Bhìobull Dùthchaill na h-Alba, Dùn Èideann agus Glaschu
- ↑ Schorch, Marén: "Rituelle und symbolische Inszenierung von Zugehörigkeit. Das sorbische Osterreiten in der Oberlausitz", ann an: Herbert Willems (foillsichear): Theatralisierung der Gesellschaft. Band 1: Soziologische Theorie und Zeitdiagnose, Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften, 2009, duilleag 331-354.


text:
Raymond Burr
B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr. Rugadh e sa bhliadhna 1917 ann an Canada agus chaochail e sa 12mh An t-Sultain, 1993 ann an California, Na Stàitean Aonaichte le aillse stamaig.
Fhuair e cliù mar Perry Clachair, am fear-lagha mìorbhaileach, agus Ironside, am fear-poileas ann an cathair-cuibhle anns na sreathan air an robh na h-ainmean sin fhèin. Chluich e na pàirtean seo da thuras, Perry Clachair ann an da shreath fhada aig deireadh nan 50an agus bho 1985 gu 1993, nuair a chaochail e. Chaidh a chiad shreath de Ironside a dhèanamh ann an 1967. Thill e don phàirt ann an 1993 airson prògram sònraichte.
Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliù ann an Hollywood.


text:
Kl. Ianair uii. f. l. u. Anno Domini m.xc.ix.
Ascalt mor fo Erinn uile.
Cenannus ab igne disipata est.
Diarmait H. Mael Athgen airchinnech Duin in nocte Pasce quieuit.
Ceall Dara demedia parte cremata est.
Caencomrac H. Baighill do ghabail epscoboiti Arda Macha dia Domnaigh Cengcigis.
Donnchadh m. m. Maenaigh abbas Ia, Uamhnachan ua Meic Tire comarba M. Leinin, Annud H. Longarcan comarba Coluim m Cremthainn in pace pausauerunt.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain & la Leth Mogha co Sliabh Fhuait co n-derna Domnall comarba Patraic sith m-bliadhna etarru & Tuaiscert n-Erenn.
Slogadh la Domnall H. Lochlainn & la Tuaiscert n-Erenn tar Tuaim i n-Ulltaibh; Ulaidh dano i Craibh Telcha i l-longport. Comhraicit a n-di marc-sloigh, maidhes for marc-sluagh Uladh & marbtair H. Amhrain ann. Facbaid Ulaidh iar sin a longport & loiscit Cenel n-Eogain é & tescait Craibh Tealcha. Do-berar doibh iar sin da eteri & comarba Comghaill i l-laim fria da eteri aile.
- {§H2}Tuctha geill Uladh ar eicin
innisit fiadhain co feigh
la Domnall H. Flainn mur leomhain
& la sil no clainn Eogain fheil.
p.536
- Da etire trena tuctha
do loechraidh Uladh o chein
in tres cen dibh abb Comgaill
do righadh Domnaill H. Neill.
- In nomaid bliadhain ar nochat
ar mile bliadhain co m-blaidh
o gein Crist cinnti cen crinadh
is innti ro siledh sein.§
Damh liac Arda Sratha do loscudh do Feraibh na Craibe for Uibh Fiacrach.
Ruaidri H. Ruadhacan ri Eirthir Airghiall & maccaim {folio & column H63vb} righ Erenn in .xlu. anno regni sui in decimo Kalendarum Decimbris suam uitam finiuit.


text:
Cruinne
Tha a' chruinne na nì a tha cruthte mar ball. Ann an matamataic, tha a' chruinne quadric bac. Anns an àbhaist neo-mhatamataigeach tha a' chruinne air a lìonadh.
Nas cunntasaiche, 's e seat dhen puing ann am fànas Euclidean 3-thomaid a th' ann ann an cruinne, agus tha astar r bhon a' phuing bunaiteach nam fànas sin.
Ann an cruinneadaireachd cho-òrdanaich, tha a' chruinne aig a bheil buillsgean aig: (x0, y0, z0) agus radius r seat dhen puingean uile (x,y,z) mar seo:
- (x - x0)2 + (y - y0)2 + (z - z0)2 = r2
'S urrainn dhuinn na puingean a sgrìobhadh air a' chruinne le radius r agus buillsgean air a' bhun thaobh:
- x = r cos(φ) sin(θ)
- y = r sin(φ) sin(θ) (0 ≤ θ < π agus -π < φ ≤ π)
- z = r cos(θ)
(faic foincseanan triantanach agus co-òrdanaich cruinn).
'S urrainn dhuinn cunntas a chur air cruinne le radius sam bith a tha air a shocrachadh air a' bhun mar a leanas dèanamh diofarail :
Tha farsaingeachd uachdar na cruinne le radius r air a thoirt le 4πr2, agus tha a tomad air a thoirt le 4πr3/3.


text:
Goranchacha
B’ e mac na grèine Xué agus nighean a’ Chinn-fheadhna Gachetá a bh’ann Goranchacha. Thathar ag ràdh gu robh e mar smàrag mhòr, ach tha feadhainn eile dhen bheachd gu robh e coltach ri Chía ann am Miotas nam Muisca.[1] Nuair a bha e 24 bliadhna a dh'aois, thoisich e a dhol mun cuairt air feadh Dùthaich nam Muisca is e a’ sgaoileadh a cuid theagaisg aig Bochica. Le sin dh’fhàs e a bhith na fhiosaiche, airson a chuid ath-leasachaidhean creideimh a rinn e.
An latha a bha seo, fhuair e fios gun do leig ceann-fheadhna ann an Ramiriquí càin air fear-leanmhainn aige. Chaidh e dìreach gus a’ bhaile sin, prìomh-bhaile nan zaque aig an àm, airson an connspaidiche a chur gu bàs. Ghabh e an Rìoghachd os làimhe, chuir e deachdaireachd air dòigh agus steidhich e a phrìomh-bhaile ann an Hunza (Tunja an latha an-diugh). Thog e Teampall na Grèine an siud is dh’òrdaich e caismeachd gus athair urramachadh.[2]
Tha am beul-aithris a’ mìneachadh gu robh tòrr shearbhanta aige agus bha earball bheathaich air fear dhuibh, Chacha. Bha Goranchacha cho earbsach air Chacha, ach aon latha thuirt esan gun tagradh mòran rudan fuathmhor is le sin dh’fhalbhadh e airson corra bhialdhna. Dh’fhàg e am baile, dhùin Goranchacha callaid a’ bhaile agus cha robh sgeul nas motha air Chacha a-chaoidh.


text:
Bòrd na Gàidhlig
Is e Buidheann Phoblach Neo-Roinneil (NDPB) a tha ann am Bòrd na Gàidhlig a tha stèidhichte le, agus cunntachail do, Mhinistearan na h-Alba. Bidh uallach air Bòrd na Gàidhlig (Alba) airson stiùireadh iomlan is riaghladh Plana Nàiseanta na Gàidhlig.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Bord na Gaidhlig a stéidheachadh ann an 2003. Tha ceann oifig a' bhùird ann an Inbhir Nis.
Chaidh Bòrd na Gàidhlig ath-stèidhicheadh aig inbhe ughdarras reachdail le Achd na Gàidhlig 2005. An lùib an ath-stéidheachaidh seo, is e Cuasai-Autonomachd Eagaireachd Riaghaltais Naiseanta (CAURN) a tha ann, le na dleasdanasan reachdail don stàit a tha tighinn an lùib na h-inbhe sin.
Cathraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- 2002-2005 Donnchadh MacFheargais
- 2006-2008 Mata MacIomhair
- 2008-2009 (eadarach) Art MacCormaig
- 2009-2012 Art MacCormaig
- 2012-2013 (eadarach) Ealasaid Nic an t-Saoir
- 2013[1]-2014[2] Iain Caimbeul
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cathraiche ùr do Bhòrd na Gàidhlig
- ↑ BBC:Naidheachdan: Ceannard ùr air Bòrd na Gàidhlig (2014-12-02)