text:
AOIS CRIOST, 1463.
Aois Criost, mile, ceithre céd, Sescca, a trí.
Giolla Criost Mac Edigein biocaire tempaill Pattraicc i n-Oil Finn & canánach coradh do ecc.
Concobhar mac Cathail Ruaidh Még Raghnaill tighearna Cloinne Bibsaigh d' écc.
Sémus mac Gearoid iarla Deasmumhan d'écc.
Diarmaid Mor mac Diarmatta Uí Concobhair do marbhadh la cloinn Taidhcc Ui Concobhair occ Eas Da Conna for Búill.
Cuilén Ua Diomusaigh do marbhadh la Gallaibh.
Corbmac Ballach mac Concobair Mec Donnchaidh an mac oirrigh rob' oirderca oineach & engnamh, ba ferr aithne & eolus ar gach n-ealadhain dá raibhe i n-Iochtar Chonnacht d'écc iar m-buaidh n-ongtha & n-aithrighe.
Indsaiccidh la h-Uilliam Burc mac Risdeird for caislen Muilinn Adam i n-eraic a shula gur leanadh é a t-toraigheacht co bord Baile in Motaigh go ro iompaidh-siomh frisin tóraigh & ro marbadh cuicc fir dhécc don toraigh lais fa mac Maghnusa mic Diarmada Mec Donnchaid & fa macaibh h-Uí Neill, do bhen a suil assam fein occ an c-caislen-sin fecht riamh.
Mac Maiu Baired tighearna Thíre h-Amalgaidh, & Siacus Cam mac Fergail tighearna Cloinne h-Amlaoibh Ui Fhergail d'écc.
p.1026
Grainne ingen Taidhg Ui Ruairc ben Mec Donnchaidh d'ecc.
Tadhg mac Domhnaill Mhóir Mec Donnchaidh tigherna-sidhe for leth Tire h-Oilealla & a écc.
Enri mac Feilim Ui Ragailligh do marbhadh la Donnchadh mac Tomais Óicc Meg Uidhir.
Aodh mac Giolla Pattraicc Meg Uidhir d'écc.
Ri Saxan do chor tiodhlaicedh go h-Ua Neill Enri mac Eoghain, .i. ocht slata & da fichet do sgarláid, & idh oir et cetera.
O Neill do tabhairt tuarasdail do tighearna Tuadhmhumhan do Tadhg mac Toirrdhealbhaigh Ui Briain.
AOIS CRIOST, 1464.
Aois Criost, mile, ceithre ced, Sescatt, a cethair.
Fearsithe Mhág Duibne epscop an da Breifne d'écc.
Diarmaitt Mac Murcadhain sacart toccaidhe d'ecc.
p.1028
Tadhg Ua Conchobair do ecc an Satarn iar c-ced Fheil Muire & a adlacadh co h-onorach h-i Ros Comain la Sliocht Cathail Croibdeirg tiar & toir & la tuathaibh Sil Muiredhaigh archeana.
Cedach Ua Mordha ticcerna Laoigsi d'ecc do treagait.
Domhnall Ua Ruairc, Seaan mac an Oifisel mic Muirceartaigh Oicc Ui Fergail, Maoileachlainn mac Briain mic Muirceartaigh Óicc Uí Fergail co n-a mhnaoi, Mor inghean t-Sémais Ui Cheinneidigh ben Még Eochaccain co n-a h-ingin & Muirceartach mac Sean Uí Duibhgendain d'écc don treghait cedna.
Muircertach mac Airt Uí Mhoileachleainn & a ben ingen Uí Cobhthaigh, & triar eile amaille friu do dol d'écc in aen lo co n-oidce tre fheghadh eich do-cuaidh do na cnapaibh cedna.
Remann mac an Phríóra mic Lochlainn Uí Ferghail d'ecc don tregait.
Domhnall Cam mac Concobhair Mec Donnchaidh d'ecc.
Mac Diarmata Ruaidh, .i. Diarmait, mac Maoilechluinn, Cathal Bacach mac Corbmaic na Formaoile, & Ben Muman ingen Ui Flannagain d'ecc.
Cond mac Neill Gairbh Uí Domnaill, & Aengus mac Neill Uí Domnaill do marbhadh la h-Eiccneachan mac Nechtain Uí Domnaill h-i Findruim an .8. la Mai.
Creachsluaiccheadh la h-Ua Neill, & la cloinn Neachtain Uí Domnaill i t-Tír Conaill iar marbadh Cuind Uí Domnaill gor loiscset an tir co h-Ath Seanaigh co rugsat groighe, & bú iomdha. Acht cena ní deachaidh gan diogail uair ro fagaib siot luagh a ruccsat, .i. Brian mac Concobhair Oicc mic Concobair Ruaid Meg Uidhir saoi ar eineach, ar engnamh, & fer tighe aoidheadh coitcend co n-ochtar ar fichit don t-sluagh do marbadh maraon ris.
p.1030
Bresal mac Donnchaidh Ui Cheallaigh & Maoileachlainn mac Uilliam Uí Ceallaigh, bai h-i f-frithbeart fri aroile im tighearnas Ua Maine, d'ecc i n-aoin t-sechtmain i n-dereadh April, ar a dubairt Breasal an tan tainic giolla Maoileachlainn dia fhios i n-galar a bháis, Gabaim coinne le Maoileachloinn h-i f-fiadhnaisi ar t-Tighearna diblinibh ria c-cionn Sechtmaine & do fregrattar araon an choinne h-ísin.
Coccadh mor etir cloinn Uilliam Ui Ceallaigh, & clann Donnchaidh Ui Cheallaigh iar n-ecc Bresail & Maoileachlainn.
Mac Risdeird Buitiler an t-aoín fhear bá h-airde clu & oirdearcus do Gallaibh Ereann i n-a re do ecc.
Ir mac Catail Ruaidh Meg Raghnaill ba tanaisi for a duthaigh fein & a díol do tighearna ar iocht & ar firinne d'ecc sechtmain ria f-Feil Míchil, & Ir mac Uilliam Meg Raghnaill do marbhadh la Gilla n-Glas Diolmain isin t-sechtmain cedna d'aen forgamh do ga iar m-beith h-i b-farraidh dearbrathar a mathar dó .i. Uilliam Dalatun.
Domnall mac Muirceartaigh Bacaigh Uí Concobhair tigearna Cairpri Droma Cliabh (co n-a braithribh acht madh beacc) do marbhadh la cloinn Eoghain Uí Concobhair, & tighearna do denam do Ruaidhri mac Briain Uí Concobhair i n-a ionad.
p.1032
Feidhlim mac Donnchaidh mic Tighearnain Oicc Ui Ruairc do gabail la h-Ua Ruairc & Aedh mac Taidhcc Uí Ruairc do gabhail la Tighearnan Occ mac Donnchaidh iar sin i n-a diogail.
Tomaltach Occ Ua Gadhra do marbhadh i n-greis oidhche for Sliabh Luga la Muirges mac Corbmaic Mec DiarmadaGall & la h-Emann an Mhachaire Mac Goisdelbhaigh.
Lochlaind mac Mailín Uí Maoil Conaire d'ecc iar t-treblaitt foda & iar m-buaidh n-aithrighe, & a adlacadh i n-Oil Find.
Lochlaind mac Firceirtne Uí Uiccinn d'ecc.
Tomas Greannach & Domnall da mac Duinn Meg Uidhir do marbadh la n-a n-dearbrathair, .i. Ruaidhri Glas.
Creachruathar la cloind Uí Cheallaigh, .i. Colla prioir Tighe Eoin, & Ruaidhri Ua Cellaigh tre forailemh Briain Uí Braoín Breghmuine, & cloinne Rosa mic Muirceartaigh Midhigh Uí Fergail, & tainic a dhomhaoín doibh diblinibh uair do marbhadh da mac Uí Cheallaigh, & se fir decc dia muintir amaille friu.
Brian Ua Brain co n-deichneabar dia muintir, & deichnebar ele do lucht an Chalaidh fa Uilliam mac Donnchaidh mic an Priora Uí Fergail do mharbhadh la Mag Amalgaidh.
O Domnaill, Mac Uilliam Burc, & moran do Ghaoidhelaibh, & do Gallaibh Ereann amaille friu do dhol co h-Ath Cliath Duiblinne h-i c-cenn Tomais iarla Desmumhan iustis na h-Ereann an tan-sa, & rann & cengal do denam doibh fris.
Tir Tuathail do creachadh la h-Aodh Mac Diarmada tighearna Muige Luircc
p.1034& Mac Diarmada Gall co maithibh Tire Tuathail do teacht asteach tar cend a c-creach, & braighde do tabhairt d'Aodh óir battar-somh ag Cloind n-Donnchaidh ó bhas Tomaltaigh Mec Diarmada co nuicce sin.
Naonbar do muintir an Iustis do mharbhadh h-i f-Fine Gall tre comhairle espuicc na Midhe. An Iustis, an t-epscop & an Priostunach do dol co tech an rig d'iomcosaoit for aroile.
Tomas iarla Deasmumhan do theacht for c-cula ó tigh righ Saxan co n-ionatt righ leis i n-Erinn gco t-tiodhlaicthibh mora d'faghbail dhó on rígh.
Feidhlimidh Ua Ruairc & Aedh mac Taidhg Uí Ruairc do leigean amach ar gach taoibh & sidh na Breifne do denamh.
Uilliam mac Maine mic Aedha tighearna sleachta Concobhair Mec Branain d'écc.
Domnall Cam mac Conchobhair Mec Donnchaidh d'écc.
Mainestir .S. Franseis, i n-Ath Dara isin Mumhain i n-epscopoitecht Luimnigh dho denamh ar brú na Máighe la Tomas iarla Cille Dara, & la Siobain ingin t-Semais iarla Deasmumhan, & tumba do denomh doibh innte.
p.1036
AOIS CRIOST, 1465.
Aois Criost, mile, ceithre ced, Seascca, a cuicc.
Tomas mac Muiris mic Matha abb Lessa Gabhail d'écc.
Gormlaith Caomhanach (ingen Meic Murchadha ri Laighen) ben Uí Neill, do écc.
Aodh mac Conchobair Mec Diarmada tighearna Muicche Luircc do ecc, & Concobar Occ mac Conchobhair Mec Diarmatta do gabhail a ionaid do reir togha sleachta Aodha Mec Diarmata etir cill, & tuaith, acht clann Ruaidhri Mec Diarmada n-amá, & tainic a domhaoín doibh-sein ar do gabadh la coinne leó ar Carn Fraoich, Ua Conchobair Donn, Donnchadh Ua Ceallaigh, & clann Ruaidhri don dara leith, Mac Diarmata & a thir don leith araill. Fasaidh deabaidh etorra gor marbhadh Diarmait mac Ruaidhri Mec Diarmata, & ba h-echt mór ina thir e-sidhe. Ro gabhadh Tadhcc mac Ruaidhri Buidhe, & ro madmaigheadh Ua Concobair Donn.
Sean Dubh mac Donnchaidh mic Aeda Meg Uidhir do mharbhadh la Sean mac Pilib Meg Uidhir.
Eoin mac Alasdrainn mic Eoin Mhóir Mec Domnaill do marbhadh la Conn mac Aedha Buidhe Uí Nell.
Maoilechlainn Ua Birn, taoiseach Tire Briuin na Sionna, & a mac occ .i. an
p.1038Giolla Dubh, Maoil Sechlainn a ainm, do marbhadh & do losccadh da braithribh fein, & da oireacht an Domhnach ria Samain, & a mac ele Cairpri Ua Birn do marbhadh d'aen urchor saighde lasan druing cedna isin m-Bernaigh m-Bailbh isin mí c-cedna.
Mac Con Snamha & a mac do marbhadh la Domnall Ua Ruairc & la a chloinn a meabail & suidhe doibh i n-a tír.
Aodh mac Taidhcc Uí Ruairc d'ecc.
Corbmac Mac Diarmata Gall tighearna Airtigh d'ecc.
Aodh mac Neachtain Uí Domhnaill do écc.
Mainistir Chille Crédhe isin Mumhain i n-epscopóitecht Corcaighe do togbail do Braithribh .S. Franseis la Siol c-Carthaigh, & tumba onorach do dhenomh dhoibh fri h-adhnacal a n-uasal & a n-aireach.
p.1040
AOIS CRIOST, 1466.
Aois Criost, mile, ceithre ced, Sesccat, a sé.
Brian mac Giolla Pattraicc Meg Uidhir abb Leasa Gabhail, & Domnall Ua Leannan cananach do muintir Leasa Gabail d'écc.
Feidlim mac Briain Meg Mathghamna tighearna Oirghiall d'ecc.
Brian mac Amhlaoibh Meg Uidir cenn a aicme fein, & tighearna Cloinne h-Amlaoibh d'écc.
Aine ingen Megeochagain ben Meg Uidhir d'écc.
Conchobhar mac Ui Concobair Ruaidh d'écc.
Brian Dubh mac Taidhcc Uí Concobhair d'ecc an cuicceadh la dég do Marta.
Riocard mac Emainn Tirial & Tomas Gallda mac Emainn Tirial d'ecc.
Uilliam Burc mac Uateir a Burc, & Uilliam Burc mac Seain mic Mic Uateir d'écc.
Ua Duibgennáin Cille Ronain Fearghal & Muirges cananach mac Conaing Chananaigh Uí Mhaoil Conaire, & Concobar mac Taidhcc Mec Branain d'ecc.
Uaithne mac Feargail Uí Raighilligh d'écc.
Donnchadh mac Muirceartaigh Uí Dhalaigh d'ecc.
Maidhm mor do thabairt for Gallaibh Machaire Airgiall la h-Aedh mac Eoghain Uí Neill.
Sloiccheadh lá Gallaibh Midhe, &
Laighen i n-Uibh Failge, tionoilis Ua
Concobhair
p.1042Failge .i. Conn mac an Calbhaigh a sochraide for a c-cionn & ro marbhadh lais cedus Sean Mac Tomais an cend fedhna ro ba fearr & rob' airegdha do Gallaibh, & ba banna ria f-frais do Gallaibh an marbhadh h-ísin, ar do madmaiged an t-iarla ar n-a mharach, & Goill maille fris, & gabtar h-é budein, & bentar a arm & a eideadh dhe, & iodhlaiceadh la Tadhg Ua Concobhair an t-Iarla a chliamhain go Caislén Cairpre, & drong mor don t-sluagh amaille ris. Ro gabhadh dna don chur-sin, Criostoir Ploingcéd, & prioir Tighe Muire Atha Truim & Uilliam Occ Uinnsionn, an Bearnabhalach, & sochaidhe oile amaille friu. Dala a n-deachaidh isteach h-i c-Caislen Cairpre as in maidm-sin tangattar Gaill Atha Cliath i n-a c-coinne & ruccsat leo iat d'aimhdheoin a n-esccarat tar a n-ais. No teighdís iaromh sirthe a h-Uíbh Failge co Temhraigh budh tuaith, & co Nás budeas & no bidis Breifnigh & Airghialla acc creachlosccadh na Mide for gach leth gan tesargain gan toraigecht o sin amach go cent treimsi iar sin.
Tadhg Ua Briain, tighearna Tuadhmhuman do dhol sluagh lanmhór tar Sionaind amach isin Samradh do shonnradh go ro creachadh Gaoidhil Desmumhan & Iarmumhan lais, & do-radsat Gaoidhil Laigen
beos a riar dhó. Soais dia tigh iar sin & iar n-gabail criche Cloinne h-Uilliam & Condae Luimnigh, & iar na disliucchadh dhó on iarla do ciond siodha d'faghail do féin & da thír & iar b-faghbhail tri
[Footnote: f: This passage is given as follows in the Annals of D.F. from which Dr. Leland has manufactured his account of the transaction: [...] Thady fitz Torly O'Brien, King of Tuamond, marched with an army in this Summer over the Shinan southwards [...] so that the Irish of Desmond and Iarmond all obeyed him; and he bribed the Goills, .i. old Irish of Linster, so that they were working his coming to Tara [...]]
p.1044f-ficet marcc gacha bliadhna ó muintir Luimnigh co brath ad-bath do galar ag a tigh budhdhéin, & Conchobhar mac Toirdhealbhaigh Uí Bhriain d'oirdneadh i n-a ionadh.
Riocard mac Mec Uilliam Burc mic Riocaird Óig tanaisi Cloinne Ricaird d'éc.
Ua Dubda & a mac do mharbhadh i meabhail la cloinn Maoil Ruanaidh mic Ruaidhri Uí Dhubhda.
Maidhm mor do thabhairt la Gallaibh .i. na Midhe ar Mhág Mathghamna dú inar marbhadh sochaidhe, & in ro gabad Aod Ócc Mag Mathghamna, & Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh.
Eoghan, & Aedh Dubh da mhac Ruaidhri mic Cathail Duibh Ui Concobhair, & Tadhcc mac Briain mic Cathail do marbhadh la Diarmait mac Táidcc Ui Concobhair, & la cloind Diarmatta Ruaidh mic Taidhcc Uí Concobhair Luan Cascc for cuirreach Liathdroma.
Maoileachlainn, & Sean da mhac Eogain Mec Diarmata Ruaidh d'ecc in en caeicdigis.
Eogan mac Seain Mec Donnchaidh, & Muirceartach mac Con Connacht Ui Dhálaigh d'ecc.
Mainistir Oilein na Trinoide .i. for Loch Cé, co n-iomhaighin na Trinoide do losccadh lá coinnil.
p.1046
AOIS CRIOST, 1467.
Aois Criost, mile, ceithre chéd, Sesccat, a seacht.
Semus Ua Fergail abb Lethratha saoi dhercach deigheinigh d'écc.
Niall mac Mathgamna Meg Craith oificel Locha h-Erne, & pearsún Insi Caoín d'écc.
Eoghan mac Rudhraighe Meg Matgamna tighearna Oirgiall d'écc, & Remann mac Rudhraighe do gabhail tighearnais dia eis.
Toirrdealbhach Ruadh mac Uí Neill (Enri) d'ecc.
O Raighilligh, .i. Cathal mac Eoghain d'ecc.
Mac Cathmaoil Eoghan d'ecc.
Aodh mac Briain Uí Ceallaigh tighearna Ua Maine d'ecc, & a adhlacadh i n-Ath Luain, & Aodh na Coilleadh mac Uilliam Uí Cheallaigh do gabhail a ionaid.
Domhnall Buidhe Ua Feargail ardtaoiseach na h-Angaile, & Laoigseach mac Rosa mic Concobhair mic Cathail Uí Fheargail d'ecc. Irial Ua Feargail i n-ionadh Domnaill, & Sean i n-ionadh Iriail.
Aodh Dubh mac Donnchaidh mic Briain Ballaigh, Tadhg a brathair, Tadhg mac Briain, & Aodh Ruadh mac Diarmada Móir mic Diarmada Ui Chonchubhair do mharbhadh i n-greis la Diarmaid Ua c-Concobhair & la cloinn Diarmata Ruaidh mic Taidg Ui Concobhair, & la Cathal mac Ruaidhri Óicc Uí Concobair.
Colla mac Magnusa Meg Mathghamhna, & aoin fhear decc dia muintir do mharbhadh for lorcc a creiche fein la Breifneachaibh.
Dauidh Mac Goisdelbhaigh do mharbhadh la Tomas Mac Feorais.
Donnchadh mac Seain mic Maoileaclainn Uí Fergail d'ecc for slicchidh na Romha.
Sean mac Emainn mic Feargail Ui Raigilligh do marbhadh.
Mac Mec Uilliam Cloinne Riocaird d'ecc do galar obann, ar ni bhí glóir saogalda nach dubhachus a deiredh.
p.1048
Criostoir Ploingced, Piarus mac Piarais Dalatun, Semus Ócc mac Semais Dalatun, & mac Peitídigh an Muilinn Cirr .i. prioir an Muilinn Chiorr d'ecc don plaig.
Sean mac an Dalatunaigh do marbhadh la a chenel feissin.
Toirrdhealbhach mac Cathail Ui Concobhair do marbhadh i Ross Comáin la cloinn Domnaill mic Magnusa Caim Uí Chellaigh.
Sloiccheadh la h-Ua Neill .i. Enri i n-oireacht Ui Cathain & is for an sloigheadh-sin do marbhadh Tomas mac Pilip Meg Uidir fear a aoisi do b-fearr do duthaigh i n-a reimheas.
Maidhm Croisi Moighe Croinn for Ua c-Ceallaigh, & for cloinn Uilliam Burc la Mac Uilliam Cloinne Riocaird & la Siol m-Briain dú in ro marbhadh Uilliam Caech a Burc mac Mec Uilliam, & da mac Uí Cheallaigh, & Aedh Buidhe mac Toirrdelbhaigh Mec Domnaill consapal a n-Gallócclach, & deichnebar d'uaislibh Cloinne Domnaill amaille fris. Torcratar beos ocht f-fichit gallocclach go sochaidhe oile cenmothat-sidhe. Ua Domhnaill .i. Aed Ruadh mac Neill Gairbh do theacht i c-Connachtaibh do dhioghail an madhma-sin ar bá rann carat dhó Mac Uilliam & Ua Ceallaigh, & sith do bhein dó a Cloinn Riocaird & imtecht imshlan dia tigh.
Inis Locha Cairrgin do ghabhail la h-Ua c-Conchobhair n-Donn, & la cloinn mic Feidhlimidh for lucht a coimheda.
Creacha dirimhe la Tadhg Ua Concobhair, la Mag Eochagain, & la Mac Fheórais for mag Tetbha gur airccset an tír ó Impir go Baile Mic Uilliam.
p.1050
Caislen Chuile Maoile do gabhail la cloinn Corbmaic Ballaigh Mec Donnchaidh for sliocht Corbmaic Mic Donnchaidh.
Iustis Saxanach do techt i n-Erinn, & Tomas d'aithearradh, ní dia t-tainic milleadh Ereann.
AOIS CRIOST, 1468.
Aois Criost, mile,ceithre ched, Sesccat, a h-ocht.
Concobhar Ua Maoileachlainn epscop Oil Finn d'ecc.
Tomas Iarla Desmumhan, & ro ba iustis i n-Erinn mac Semais mic Gearoid dearscaightheach Ereann i n-a aimsir dia cenel feissin ar deilb ar denamh ar
p.1052eineach, ar engnamh, ar deirc, ar daonnacht do bochtaibh & daidilccneachaibh an Coimde ar thiodnacal sed & maoine do tuaith d' eaglais & d'filedhaibh ar coscc meirle & míbhés do dhol co Droicet Atha h-i coinne an Iustis Shaxanaigh & Gall na Midhe archena. Ro feallsat fair & ro dichendadh leo é cen nach cionn & batar brónaigh ermór fear n-Ereann don scel-sin. Ruccadh iaramh a chorp co Traigh Lí, & ro h-adnaiceadh i n-othairlighe a ashen & shinnsior co n-onoir & co n-airmidin n-adhbhail.
O Ruairc Tighearnan Occ mac Taidhcc tighearna diongmala Ua m-Briuin & Catha Aeda Finn d'ecc iar m-buaidh ó domhan & o demhan, & Domnall mac Taidg Uí Ruairc do oirdneadh i n-a ionad la h-Ua n-Domnaill & la a chairdibh archena. Sliocht Tighearnain mic Tigearnain Moir mic Ualgaircc do eirge i n-a aghaidh go h-eccoir, & Donnchadh Loscc mac Tighearnain Móir do riocchadh dhoibh fein do Cairpreachaibh & do Cloind n-Donnchaidh. O Domhnaill iar na cluinsin-sin dó tocht sluagh dirimh tar Eirne anall & Iochtar Chonnacht do milleadh leis & creacha diairmhe do denamh dhó for airthear Tire Fiachrach Chuile Cnamha & Coillteadh Luighne & a m-breith leis dia tigh iar sin. Mac Uilliam Uachtarach .i. Uillec mac Uillic an Fhiona, & O Concobhair Donn co na sochraide Gall & Gaoidheal diblinibh do dol h-i foiridhin Iochtair Connacht, & baile Ui Ruairc do losccadh leo, & gan do maith do denam acht madh sin, & a t-toidhecht dia t-tigh gan cath gan comha.
Ruaidhri mac Concobair Mec Donnchaidh tighearna Tire h-Oilealla & Baile an Duin d'ecc iar m-breith báire for domhan & demhan.
p.1054
Toirrdhealbhach mac Seain Ui Ragailligh d'oirdneadh i t-tighearnus na Breifne.
Ua Cathain .i. Magnus d'ecc.
Cathal Occ mac Cathail Ruaidh Meg Ragnaill lan-taoiseach Muintire h-Eolais d'ecc i n-a tigh fein isin ced Domnach don Corgus iar m-buaidh n-ongtha & n-aithrighe & taoisech do gairm da mac .i. Tadg Mag Ragnaill, & taíseach ele beos do gairm d'Uilliam Mag Ragnaill la sliocht Maoileachlainn Meg Ragnaill.
Art mac Cuinn Ui Maoileachlainn tighearna Midhe do marbhadh h-í c-Cnoc h-Uí Coscraigh Máirt Chascc do sonnradh.
Ua Mórdha & Mac Giolla Patraicc d'ég don treaghait.
Ben Mumhan inghean Eoghain Uí Concobhair ben Uí Ceallaigh .i. Aedh mac Briain d'ecc.
Emann an Machaire Mac Goisdelbaigh do marbhadh la a dearbrathair Uilliam Mac Goisdelbhaigh.
Concobhar Buidhe mac Corbmaic Mec Branain d'ecc.
Uaithne mac Mec Eochagain do marbhadh d'urcor do saighid h-i c-caislen Cnuic Uí Cosccraigh.
Ruaidhri mac Diarmada Ruaidh mic Taidhg Uí Concobhair, & a ben inghean Cairpre Uí Concobhair d'ég do galar obann.
Tadhg Mac Tighearnain brucchaidh cédach conáicch, & a ben Nuala ingen mec Donnchaidh Riabhaigh .i. Feargal d'ecc.
An Giolla Dubh mac Corbmaic Buidhe Mec Donnchaidh d'écc.
Concobhar mac Emainn mic Maoileachlainn Uí Ainlighi d'ecc Satharn Minchasc.
Torna Ua Maol Chonaire ollamh Shíl Muireadhaigh i sencus & a filidhecht d'ecc i n-a tigh fein i l-Lios Fearbain iar b-Feil Pattraicc iar m-buaid n-aithrighe, & a adnacal i n-Oil Finn. Erard Ua Maol Chonaire i n-ollamnacht dia eise.
Ua Concobhair Failge Conn do gabhail la Gallaibh.
Caislen Bona Drobaoisi baoí ag Ua n-Domnaill do thabhairt dó doridhisi do sliocht Mhuirceartaigh Bacaigh.
Riocard a Burc do toidhecht h-i Muigh Luircc sidh do dhenamh dhó fri Mac
p.1056n-Diarmada, & a n-dol diblinibh i c-coinne Uí Domnaill, & Ó Domnaill do dhol tar Éirne résiú do ruachtatar-somh, & gan a t-tegmail dá cheile don chur-sin. Riocard d'iompúdh tar a ais i Machairi Chonnacht, & braighde do breith lais o cloinn Uí Concobhair Ruaidh, & sliocht Feidlim do breith lais o nar faomhsat braighde dó.
Clann Connmaigh dna do milleadh la h-Emann mac Uilliam fein co n-a cloinn tre uabhar & diomus.
Creacha diairmhe la Feidhlim f-Fionn for Ua c-Conchobhair n- Donn, & a m-breith leis i Moigh Luircc. Creacha anba leis a h-Uibh Maine. Creach ele leis ó Shliocht Feidlim Cleirigh & creach ó Muintir Birn co Cill Athrachta i c-coinne Riocaird a Burc co n-a sluagh, & ro congaibh sé an sluagh gan sgaoileadh ó 'roile fri ré sechtmaine for a lon fein amhain, & do fhosdfadh iad ní ba sia dia n-andaois aige. Creach mor ele do breith la Feidlimidh ó Ciarraighe Mec Ceithernaigh, & mac mic Aedha Caoich Uí Concobhair do marbhadh leis an la-sin. Emann Mac Uilliam d'eirge dó for Iomaire Uaráin tri fichit gallóglách tri fichit do ceithirn congmala, & marcsluagh a tire féin. Ro loitead moran etorra, & ro benadh an creach d'Feidlim cenmota a capaill.
Moran do milleadh i Mide & h-i Laignibh la Gearoid mac Iarla Desmhumhan a n-díogail Tomais iarla.
Baile Uí Raigilligh & mainistir an Chabhain do losccadh la Gallaibh & leis an Saxanach ler dicendadh Iarla Desmumhan.
Maidm mor do thabhairt la Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill h-i m-Beind Uamha for Gallaib Leiti Cathail du in ro gabhadh Muirceartach Ruadh Ua Neill tighearna Cloinne Aedha Buidhe in ro marbhadh Aengus mac Alaxandair Mec Domhnaill, Mac Roberd Sabaoís tighearna Leithe Cathail, & sochaidhe do Gallaibh & do Gaoidelaib cenmotat-sidhe.
Creacha anba la Feilim f-Fionn & la Mac Diarmata, Concobar mac Corbmaic for Baile an Tobair, & Ua Concobair fein co breith forra lion a
p.1058thionoil cenmotat a thuatha, & Ruaidhri Ua Concobhair lion a thionoil co n-druing moir do Cloinn Connmaigh maraon ris, & sliocht mic Feidlimidh uile abus d'eirghe doibh diblinibh. Cland Diarmata mic Ruaidhri Mec Diarmata, & clann Corbmaic Oig Mec Diarmata do bi h-i f-foslongport i m-Bealach Coille do breith forra bheós, & Feidhlim d'imteacht co h-aithesach iomlan co nuicce an Scor Mor h-i c-Cloinn Cathail Mic Muireadaigh. Feidlimidh iaromh & Mac Diarmata d'iompudh co crodha cosccrach friu & sraonmaidm seachranach do tabairt forra co na tabradh fer dib iasacht slaite dia 'roile. Eoghan mac Toirrdelbhaigh Doill mic Toirrdelbhaigh Óicc Uí Concobair & Feidlimidh mac Toirrdealbhaigh Ruaidh mic Briain Bhallaigh, do marbhadh, & shochaidhe do saorclandaibh h-imaille friú, & Feidhlimidh do breith a creiche leis iar m-buaidh, & cosccar, , & iar f-fagbail a biodhbhadhaibh fó mela & chuidbeadh.
Indsaicchidh do dhénamh lá Donnchadh mac Tomais Meg Uidhir ar Philip mac Chon Chonnacht Meg Uidhir i t-Tir Cennfhoda, & creacha mora do tabairt lais. Muintir Donnchaidh do dhol lá a c-creachaibh h-i c-Cloinn Cheallaigh, & Donnchadh d'fágbail doib i n-a uathadh for deireadh na c-creach. Pilip do breith fair isin iarmoirecht. Sodhais Donnchadh la mac Con Connacht co ro marbadh lais é fein & a mac don chur-sin.
Ruaidhri mac Gofraidh Ruaidh Meg Uidhir, & Maoilechlainn mac Donnchaidh mic Gafraidh d'écc.
Drong mor do Cloinn Gafraidh do marbhadh la cloinn Aedha mic Pilip na Tuaighe Meg Uidhir im Mac Gafraidh fein .i. Donnchadh, immo mac Feilim, & imo derbrathair .i. Eóin, & a mac fein dna Diarmait mac Eoin co t-triar ele imaille friu.
p.1060
AOIS CRIOST, 1469.
Aois Criost, mile, ceithri cett, Seasccatt a naoí.
Sean Buidhe mac Seain Moir Meg Craith comharba Tearmoinn Dabheócc d'ecc, & comarba do dhenamh i n-a ionadh do Dhiarmait mac Marcais mic Muiris Meg Craith.
Mág Cártaigh Mór tighearna Desmumhan d'ecc.
Aodh mac Uilliam Uí Cheallaigh tighearna Ua Maine saoi Ereann ar eineach fear ná ro diult fri dreich n-duine do mharbhadh tre fheill la sliocht Donnchaidh Uí Cheallaigh .i. la cloind Breasail, & Thaidhcc mic Donnchaidh Luan Inite an dara la ria f-Feil Bearaigh & dá Ua Cheallaigh do gairm i n-a n-diaidh .i. Uilliam mac Aedha mic Briain, & Tadhg Caoch mac Uilliam Uí Cheallaigh.
Risderd Occ Ua Raighilligh tanaisi Breifne d'écc.
Domhnall mac Briain mic Pilip mic an Giolla Duibh Meg Uidhir, & Giolla Iosa mac Corbmaic mic Giolla Iosa Uí Flannacain do marbhadh la cloinn Aodha Meg Uidhir, & la Muintir Manchain h-i Port Achaidh Inbhir in .9. Calainn September.
Indsaighidh do dhénamh do cloinn Pilip Meg Uidhir, & do cloinn Tomais Oig for cloinn Aedha Meg Uidhir i Miodhbholcc, & creacha mora do tabairt leo don dul-sin, & Brian Maineach mac Donnchaidh mic Aedha Meg Uidhir do marbhadh leó.
Ionnsaighidh ele dna do denamh do chloinn an Pilip cedna ar cloinn an Aodha remhraite h-i Lorcc. Eoghan mac Aedha Meg Uidhir, & Flaithbeartach a mac do marbhadh leo don turus-sin.
Toirrdhealbhach mac Catail Óicc mic Magnusa Meg Uidhir d' écc.
Tadhg Dubhshúileach mac Mec Craith Meg Uidhir do marbhadh la cloinn Aedha Meg Uidir.
Mairgrecc ingen Pilip mic an Giolla Duibh Meg Uidir ben mec Gille Fhinnein, Thaidcc mic Briain d'écc.
p.1062
Mac an t-Sábhaísicch .i. Pattraicc Ócc, do ghabail le Faíteachaibh & tighearnas Leithe Cathail do gabhail do Phatraicc Faít imaille le congnamh I Neill .i. Enri, & Mheic Uidhelin, & gach ar mhair do Shabhaoiseachaibh do chor ar ionnarbadh doibh.
O Gadhra .i. Eocchan mac Tomaltaigh Óicc mic Tomaltaigh Mhoir tighearna Chúile Ua f-Finn d'écc eittir da Fhéil Muire isin f-foghmar, & a mac diongmala Eoghan d'écc do galar obann iar t-tain. Diarmaitt a mhac n-aile do ghabháil tighearnais i n-ionad a athar.
Tadhcc mac Maghnusa mic Seain Mec Branain ticcerna Corc' Athclann do mharbhadh a meabhail la a dearbrathair budéin, & la cloinn a dearbrathar sechtmain iar b-Feil Michíl & da taoisech do gabhail a ionaidh, .i. Domhnall mac Corbmaic las ro marbhadh-somh & Uilliam mac Aedha mac mic Aedha.
Ua Floinn tighearna Siol Maol Ruain co n-a dearbrathair amaille fris do marbhadh lá Maoileachlainn Ua f-Floinn & Maoileachloinn do gabail toisigechta iaromh.
Mac Dubhgaill Eoghan mac Eoghain ele do marbhadh ina tigh fein a meabhail la cloinn Colla Mec Dubhgaill.
Aodh mac Uaithne Uí Ainlighi, & Tadhcc mac Muircheartaicch mic mic Tomaltaigh Uí Áinlighi d'ecc. Tadhcc mac Briain mic Tomaltaigh do ghabhail toisighechta.
Eoghan mac Aedha Buidhe Mhég Eochagain tánaisi Cenél Fiachach do mharbhadh la Cloinn Colmáin.
Risderd mac Tomáis a Burc do threcceadh a thigearnais, & Ricard mac Emainn a Burc d'oirdneadh i n-a ionadh.
Morsluaiccheadh tra leis Ó n-Domnaill (Aedh Ruadh) co maithibh Cenel c-Conaill & co n-eirghe amach Iochtair Connacht, & ní ro airis co rainic do saicchidh Mec Uilliam Burc Riocard mac Emainn, & tainic-sidhe maille lé h-umhla h-i c-cend Uí Domnaill, & isseadh ro cinnset na maithe-sin i n-a c-comhairle iaromh dol ar Mac Uilliam Cloinne Riocaird (Uillecc mac Uillicc an Fhiona) do dhioghail a
p.1064n-anffoladh & madma Croisi Moighe Croind do bris Mac Uilliam Cloinne Riocaird ar Mac Uilliam Burc rias an tan-sin. Agus robdar aontadhaaigh for an c-comairle h-ísin do-chóidhsiot iaromh i c-Cloinn Ricaird. Loiscthear, & milltear leo cetus an Machaire Riabhach. Battar adhaidh longpuirt i m-Baile an Chláir, .i. baile Mec Uilliam, & loiscit é iar t-tain. Báttar athaidh amlaidh sin ag milleadh & ag moirionnradh an tire dá gach leith díobh. Mac Uilliam imorro, .i. Uilleacc ro tarraing sidhe & ro thionoil cuicce clann Uí Bhriain, an Giolla Dubh mac Taidhg, & Muircertach Garb mac Taidhcc, & droingdiorma do maithibh Dháil c-Cais immaille friu. Rucc Mac Uilliam co n-a sluagh fein & co n-a leir thionol ar Ua n-Domhnaill ag fágbhail an tire. Ro chuirset marcshluagh Mec Uilliam, & Siol m-Briain saighin iomruacctha ar deireadh slóigh Uí Domhnaill ag Baile an Duibh ar tus & ro freccradh sin co neimhleascc la marcsluagh Uí Domhnaill, & lá h-Eccneachan mac Neachtain Uí Domnaill do shonnradh baoí for deireadh slóigh Ui Domhnaill gur ro sraoineadh fo dheoidh for marcshluagh Mec Uilliam & Shil m-Briain, & ro marbhadh don chur-sin Domhnall mac Ui Concobhair Corc Mo Dhruadh co sochaidhibh oile nach airimhtear. Ro thionoil Mac Uilliam & Siol m-Briain a sochraide doridhise, & do-coidhset i n-inneall & i n-orduccadh & ro lensat a h-aon comairle iaromh an slocch-sin Uí Domhnaill h-i t-tóraigheacht. Ar a aoi nír bho torbha doibh uair ro fillset sluagh Uí Dhomhnaill for marcsluagh Mec Uilliam, & Sil m-Briain ag an abaind dianadh ainm Glanog, & sraointear doridhisi forra annsin, & fágbaitt daoine eich, & édala iomdha, & ro imthigh set an cuid oile diobh i maidm mhiochososccair. Cona Maidhm Glanóicce indsin.
AOIS CRIOST, 1470.
Aoís Criost, mile, cethre céd, Sechtmoghat.
Pilip mac Tomas mic Pilip mic Aedha Ruaidh Még Uidhir adhbhar tighearna Fer Mhanach mac oirrigh do b-fearr deirc, & daonnacht, & ba ferr d'fior
p.1066coccaidh i n-a aimsir, & O Flannaccain taoiseach Tuaithe Ratha Corbmac mac Giolla Iosa d'ecc.
Slóiccheadh mor leis Ó Neill .i. Enri mac Eoghain h-i c-Cloinn Aodha Buidhe i c-cenn Mhec Uidhelín sa Duibhtrian, & Mac Uí Néill Buidhe co socraite Cloinne Aodha Buide do dhol ar creich ar Mhac Uidhelín. O Neill, & Mac Uidhelín do bhreith forrae. Troid do thabhairt doibh dia 'roile, & brisseadh for Chloinn Aodha Buidhe. Aodh Ócc mac Aodha Buidhe do ghabhail. Mac Suibhne na Coilleadh, & Eoin Ruadh Mac Suibhne do gabhail bheós. Art mac Domhnaill Chaoíl Uí Neill, & Caislén Sgath Deircce do gabhail la h-Ua Neill don turus-sin, & a thabhairt ar laimh Mhec Uidhelín dia coimhéd.
Brian mac Taidhcc Mec Donnchaidh tighearna Átha Cliath an Chorainn do mharbhadh la Tadhg mac Briain Mec Donnchaidh, & a chaoraighecht do bhein de, & drong mór diá mhuintir do mharbhadh a maille fris. Agus Mac Mhec Donnchaidh Toir do marbhadh ar iomruaccadh an la cedna.
Ruaidhri Bacach mac Ui Neill do mharbhadh la cloinn Airt Uí Néill & la sliocht Enri Aimhreidh. Enri & Brian da mhac Airt Ui Neill .i. Ó Néill, & cethrar do sliocht Enri do marbhadh la Conn mhac Uí Néill i n-a dhioghail sen i n-aon ló. O Neill co n-a chloinn do dhol fha caislen cloinne Airt .i. caislen na h-Oghmaighe.
Eoghan Ua Domhnaill & clann Neachtain do ghabháil & do denamh rainn le cloinn Airt i n-aghaidh Uí Neill.
Sean mac Domhnaill Bhallaigh Mhég Uidhir do mharbhadh le Ruaidhri mac Briain mic Pilip Meg Uidhir.
Domhnall & Donnchadh da mhac Eóghain mic Uí Concobhair Ruaidh do marbadh la Ruaidhri mac Uí Choncobhair Dhuinn. Conn mac Taidhg Uí Concobhair, & Cathal mac Feidhlimidh Fhinn do gabail lais beós.
Connla mac Aodha Buidhe Meg Eochaccáin taoiseach Chenél Fhiachach do mharbhadh for an Achadh m-Buidhe acc tigh Brighde Bhaile Atha an Urchoir la mac
p.1068Airt mic Cuinn Uí Maoileachlainn, & la Cloinn Colmain a n-dioghail a athar .i. Art, do marbhadh lais-siumh feacht riamh.
Caislen Sliccigh do ghabháil la h-Ua n-Domhnaill for Domhnall mac Eoghain Uí Concobhair iar m-beith athaidh fhoda in iomsuidhe fair, & a breth fein d'fághail dó chomhtoibh d'Ua Domhnaill don chur-sin la taobh umhla, & cios chána o Iochtar Connacht. Bá don chur-sin do-radadh dó an Leabhar Gerr, & Leabhar na h-Uidhri, & cathaoíreacha Domhnaill Óicc ruccadh siar re linn Sheain mic Concobhair mic Aodha mic Domhnaill Óicc Uí Domhnaill.
Sloiccheadh la h-Ua n-Domhnaill & la h-Ua Ruairc do dhol for Cruachain Ó Cuprain do rioghadh Uí Ruairc. Ua Raghailligh, & Goill, & Teallach Dunchadha ar a c-cionn diblínibh ag Bél Atha Conaill, & Emann mac Aodha Uí Raghailligh, & mac an Easpuicc Uí Ghallcubhair do mharbhadh etorra, & eich & daoine do lot. Ua Domhnaill & a sluagh d'iompúdh, & gan a leiccen for Cruachain don chur-sin.
Cethramhna do dhenamh la h-Iarla o Uaric & la Diuice Clarens d'fuigheall mallacht fher n-Ereann .i. don Iustis Saxanach lér milleadh Tomas iarla & as
p.1070a n-dioghail Tomais tuccadh an midiach-sin fair, & Iustis do denamh d'Iarla Cille Dara iar sin.
Sidh do dhenamh d'Feidhlimidh Fhionn Ó Concobhair fri sliocht Ui Concobhair Ruaidh, & fri cách a c-coitchinne.
Mainistir .S. Fronseis i Lios Laichtnín isin Mumhain i n-epscopóidecht Arda Fearta do toccbail la h-Ua Concobhair Ciarraighe, & a thogha fein innte.
AOIS CRIOST, 1471.
Aois Criost, mile, ceithre ched, Seachtmogatt, a h-aon.
Do tiondsgnadh mainistir la braithribh .S. Fronseis isin n-Gallbhaile Etharlach i n-epscopóitecht Imligh isin Mumhain, & do scriosadh an bliadhain ier sin.
Ua Concobair Corc Mo Druadh (Concobar mac Briain Oicc) do mharbhadh isin Leithinnsi la cloinn a dearbrathar fein, .i. le cloinn Donnchaidh Uí Conchobhair.
Tadhcc mac Uí Concobhair Fhailgi, .i. an Calbhach, & Mairgreicce an Einigh Uí Chearbhaill ionnraighteach Gall & Gaoidheal d'ecc don treghait.
Tadhcc Mac Diarmada Ruaidh tighearna Coillteadh Concobhair d'écc.
Aodh mac Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Conchobair do marbhadh lá sluagh Riocaird a Burc tainicc ar tarraing Ruaidhri mic Briain Uí Conchobhair.
Domhnall mac Cormaic mic Maghnusa Mec Branain do marbhadh i Lios Ua n-Dubhthaigh a meabhail tar slánaibh tighearnadh & taoiseach Shíl Muiredhaigh
p.1072la Conn mac Taidhg Mec Branáin iar n-umhlucchadh dó roimhe-sin, & Emann mac Briain mic Magnusa do marbhadh araon ris.
Diarmaitt mac Muirceartaigh mic Aodha Uí Concobhair do mharbhadh lá Feidhlimidh mac Uí Concobhair Dhuinn.
Aodh mac Toirrdelbhaigh mic Ruaidhri mic Cathail Uí Concobhair do marbhadh a meabhail la sliocht Eoghain mic Ruaidhri.
Ionnsaighidh do dhenamh lá Brian mac Feilim Uí Raghailligh h-i c-Cloinn an Chaoich ar Fherghal mac Seain Uí Raighilligh. Creacha do chur rompa dhoibh. Feargal do breith forra, & iomruaccadh do beith etorra, & Cathal mac Iriail mic Feidlim Uí Raghailligh do mharbhadh ann. Feargal do gabhail on lucht n-aile.
Creacha anba la h-Ua n-Domhnaill & la cloinn Eoghain Uí Concobhair for chaoraighecht Cairpre & Cloinne Donnchaidh allaníos do Shligeach. Sloiccheadh mór lá Mac Uilliam Burc i n-Iochtar Chonnacht do congnamh le Ruaidhri mac Briain Uí Concobhair, & dol dóibh fa chaislén Sliccigh. Clann Eoghain Uí Concobhair do beith a b-farradh Uí Domhnaill an tan-sin. Domhnall mac Eoghain do dhol san chaislén & tor an dorais do briseadh la Mac Uilliam & sidh do denamh dóibh iar sin.
Iarla do ghairm do mac Tomais Iarla, & a gabhail lá Cloinn Charthaigh.
Ceatha cloichsnechta d'fearthain i m-Beltaine maille lé tinntech & le toirneach gur mill blatha & toirthe. No biodh da ordlach nó a tri a c-cloich dibh, & do gnidis cneadha & crechta móra ar na daoinibh da m-bendaois.
Sloiccheadh la h-Ua n-Domnaill i n-Iochtar Connacht co ro creachloisc cuid mic an Cosnamhaigh Ui Dubda do Thír Fiachrach.
Creach la cloinn Uí Concobhair Fhailge ó Chenél Fhiachach, & Uaitne mac Meg Echagáin & mac Neill Mic an t-Siondaigh go n-druing ele amaille friu do marbadh leo.
Caislen na h-Oghmaighe do ghabhail leis Ó Neill Enri mac Eoghain. As amhlaidh ro gabhadh cumascc do tabhairt do cloinn Uí Neill & do cloinn Airt dá 'roile
p.1074a t-tús an geimridh. Sraoíneadh for cloinn Airt, & da mac Airt do mharbhadh go sochaidhibh ele amhail ro ráidhsemar remhainn. Ua Neill co n-a chloinn do suidhe i t-timchell an baile. Sile ingen Uí Domnaill, .i. Niall Garb, ben Neill mic Airt Uí Neill do beith isin c-caislen co sochraide amaille fria. Niall fein co n-a braithribh do dol i c-cenn Uí Dhomhnaill & Conallach, & Ó Neill do beith fon c-caislen o thús foghmhair go deireadh earraigh. Tangattar clann Airt iar t-tain do shaighidh Uí Neill, & do-bertsat an baile do & do-bert-somh da mac fein é, .i. do Conn, & do-deachaidh dia tigh iaromh.
Trian Conghail uile do gabhail le Conn mac Aedha Buidhe, & a maite do teacht cuige, .i. Mac Uí Neill, Mac Uidhilin & Enri mac Briain Ballaicch.
Coccadh mor i n-Uíbh Failge etir Ua c-Concobhair & Tadhg Ua Conchobhair. Tadg do dhol i c-ceand Gall, & sluagh Gall do breith leis i n-Uibh Failghe, & an tir do milleadh leo co leir.
Iarla Cille Dara & Goill na Midhe do dhol ar sloiccheadh h-i Fearn Maigh, & creacha mora do dhenamh ar Mag Mathghamna. Mag Mathgamhna do tionol a tire iar sin. Airgthe mora, loisccthi & ár daoíne do thabhairt dó ar Ghallaibh a n-diogail na c-creach-sin.
Ruaidhri mac Donnchaidh mic Aodha Meg Uidir do marbhadh la
Colla mac Aodha Meg Uidhir & la a cloinn acc teach Meg Craith
i n-Allt Ruaidhri h-i Tearmonn
p.1076Dabheócc. Donnchadh Ócc mac Donnchaidh Még Uidhir do lenmain Colla, & é féin, & a mac do mharbhadh ar n-a marach isin ionadh cedna tre miorbuilibh Dé & Dabheocc.
Sloiccheadh lá h-Ua Neill h-i t-Tír Breasail, & a losccadh leis. Meic riogh Tire Conaill uile, & clann Airt Uí Neill do breith forra, & O Neill do shoadh dia tigh don turas-sin.
Mag Uidhir, .i. Tomas Occ mac Tomais do chor a tighearnais de ar c-caithemh urmhóir a aoisi le deirc, le h-eineach, & le h-uaisle, & tighearnas do tabhairt da mac (Émann), & a mac ele d'fáccbháil i n-a tanaisde, an treas mac, Rossa i n-espuccóide Clochair.
Muircertach mac Eoghain Uí Neill d'ecc.
Aodh mac Briain mic Pilip na Tuaighe Meg Uidhir d'ecc .16. calainn Marta.
AOIS CRIOST, 1472.
Aois Criost, mile, ceitre céd, Sechtmoghadh, a dó.
Mathghamhain mac Toirrdhealbhaigh Uí Briain tanaisi Tuadhmuman d'écc.
O Catháin Ruaidhri Ainshesccar do mharbhadh a f-fiull la Mac Uidhelín .i. Seinicin Carrach. Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill do thionol a sochraitte & Goffraidh Ua Catháin dearbrathair don Ruaidhri chedna do dol gus an ruta do dhioghail Ruaidhri ar Mac Uidhelín. Feachar iomairecc etorra co t-torchair Goffraidh Ua Catháin (fer lan do dheirc, d'eineach, & d'uaisle), la Rudhraighe Mac Uidhilín d'aon urchor gae. Indsaighidh do dhenamh ar n-a marach don Conn cedna ar an rúta, & maidhm mor do thabairt forra, & Mac Uidhilín fein Corbmac do
p.1078mharbhadh. Mac Uidhilin do gairm do Rudhraighe & sith do denamh dhó lé Mac Aedha Buidhe (.i. Conn), & coinne do dhenamh dóibh le h-oireacht Ui Catháin. Dol do Mac Uidhilin h-i c-coite becc ar bun na Banna do tocht do lathair Ui Catháin. Dream d'oirecht Uí Catháin do theccmail dó acc dol i t-tír, & a marbadh & bhathadh ar in m-Banna.
Donnchadh mac Tomais Óicc Meg Uidhir do gabhail le n-a dearbhrathair féin Emand, .i. Mag Uidhir, i n-a bhaile feisin, & fuasccladh mór do bhuain as.
Mac Suibhne Fanad Maol Muire do mharbhadh i maidhm an Tapadain, & Domhnall mac Félim Uí Dochartaicch, la cloinn Neachtain Uí Domhnaill, & la h-Ua Neill, & a mac Ruaidhri Meic Suibhne do ghabhail a ionaid.
Brian mac Feilim mic Duinn mic Con Chonnacht Meg Uidhir do marbhadh la cloind t-Seain Bhuidhe Meg Mathghamhna, & la Cloinn n-Domnaill Cloinne Ceallaigh.
O h-Eidirsceoil Mór, Fingin mac Mheiccon mic Fingin mic Donnchaidh Guitt d'écc i n-a thigh féin iar n-denamh oilithre San Sem, & a mhac Tadhcc mac Finghin d'écc go h-aithriccheach a c-cionn mhís iar n-écc a athar iar t-teacht ón oilithre chédna.
Clann Még Raghnaill Conchobhar, & Maoilechlainn da mac taoisigh do b-ferr oineach & uaisle do bhi i c-Connachtaibh i n-a ré do mharbhadh i n-aon lo la sliocht Mhaoileachlainn Még Ragnaill tri seachtmhaine ria Nodlaicc iar marbhadh mheic Conmhaic mec Seoinin leo iar c-cor an tíre futhaibh co Sliabh Cairpre, & iar m-breith buadha gacha teccmhála gus an ló-sin.
Eocchan mac Concobhair Mec Diarmada d'écc an Aoine ria b-Féil Bearaigh.
Muirchertach mac Tomaltaigh mic Iomair Uí Áinnlighi d'écc.
p.1080
Diarmaitt mac Seaain mic Maoileachlainn Uí Ferghail do mharbhadh la cloinn t-Seain mic Domnaill Ui Fherghail.
Tomaltach mac Concobhair Mec Diarmada do marbhadh la cloinn Diarmada mic Ruaidhri Mec Diarmata Domhnach na Paisi i m-Béol Atha Chaisil Bracain.
Uilliam mac Taidhcc Chaoich mic Uilliam Uí Ceallaigh do marbhadh lá mac Taidhcc mic Donnchaidh Uí Cheallaigh.
Móir-ionnsaicchidh la h-Ua c-Ceallaigh for an Muine Liath. Goill Iarthair Mhidhe do breith fair, Diúidicch, Peitidigh, Tirialaigh, Dairsighigh & Dalatúnaigh. Briseadh for Ua c-Ceallaigh. Donnchadh Ua Ceallaigh co sochaidhe amaille fris do ergabhail, & drong dá c-coisidhibh, & da c-ceithearnaibh do mharbhadh.
Anmann iongantach do theacht i n-Eirinn o righ Saxan .i. ionnsamhail bhaineich, dath buidhe fuirre, ingne bó aice, braighe fhoda, ceann ro-mor, earball imleabhar osé granna teircfionnfadhach, & díollait di fein fuirre, cruithneacht, & salann aseadh nó caithedh. No thairrngedh gach slaod eire dá mhéd as a h-erball. Do leicceadh for a gluinibh fo gach dorus da airde, & acc dol dia marcach fuirre.
Iarla ócc Desmumhan do leiccenn la Cloinn Cárthaigh, & Gearoitt mac an iarla d'einirtniucchadh lais.
Maine Sionnach tighearna Muintire Tadhgain do mharbhadh, & Tadhcc mac Maine do gabhail a ionaid.
Ualgarcc mac Cathail Bhallaigh Uí Ruairc do marbhadh la muintir Eócchain mic Lochlainn Ui Ruairc.
Sloiccheadh la Mac Uilliam Burc i n-Uibh Maine do chongnamh la Tadg c-Caoch Ua c-Ceallaigh & iar n-gabhail neirt for Maineachaibh o Shuca siar, & iar b-faghbhail bragat uatha do-ronadh dioghbail mhór dho fo dheoidh uair ro éla seisear ar fichit as an sluagh im mac Mic Uater a Burc, im cloinn Mec Muiris, im cloinn Mec Siurtain, & im mac Mec an Mileadh, et cetera. Ro gabaitt, & ro marbhait uile la Maineachaibh cenmota Mac Siúrtáin a aonar terna ar eiccin beóghonta allos a lamha, & Mac Uilliam do shoadh fo mhela.
An Giolla Glas mac Uí Uiccinn d'ecc a f-focchmhar na bliadhna-so.
p.1082


c: text/html

text:
Kl. Ianair, .i. f., l. xx.uii. Anno Domini M.xl.iiii.
Cumuscach H. h-Ailillen, ri H. n-Echach, do marbad o h-Uib Caracan.
Niall H. Ceilecan, rí H. m-Bresail, & a brathair, .i. Treinfher, do dallad do maccaibh Matodhain tria mebail.
Domnall H. Cuirc, ri Muscraidhe, do mharbad do h-Ui Fhlaithein & do h-Ui Oissein.
Crech la Niall m. Mail Sechlainn, la righ n-Ailigh, for h-Uib Meith, & for Chuailge co ruc da .c. déc bo & sochaide di brait i n-dighail sharaighthi Cluicc ind Edachta. Crech .ii. dono la Muirchertach H. Neill for Mughdorna co tuc boroma & brait i n-dighail saraighti in Chluic cetna.
In Cleirech H. Conchobhair do marbad.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dreathan donn
'S e eun beag a th' ann an dreathan-donn (Troglodytes troglodytes, Wren neo Winter Wren ann am Beurla).
S'àbhaist dhaibh a bhith eadar 10 's 11 cm a dh'àirde 's tha iad caran donn. Bith iad a' fuireachd am a measg nan lùsan ìosal anns na coilltean giuthais. 'S àbhaist dhaibh neadachadh faisg air an làr neo air an làr fhèin. Tha na dreathanan-duinn gu math farsaing. Chìthear iad anns na coilltean bho Alasca thar ceanna a tuath Aimearaga a Tuath agus bho Bhreatainn thar an Roinn Eòrpa 's ceann a tuath Àisia.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Fàilte
Fàilte gu làrach-lìn Sabhal Mòr Ostaig, an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig, far a bheil mòran cothroman ionnsachaidh airson daoine aig a bheil ùidh ann an Gàidhlig, an dà chuid aig a' Cholaiste agus air astar.
'S e colaiste ùr-ghnàthach a th' ann an Sabhal Mòr Ostaig agus tha goireasan ionnsachaidh air leth ann, leabharlann sònraichte fhèin math, stiùideo craolaidh is clàraidh, agus tha àiteachan-fuirich is ionad cùraim chloinne air an àrainn.
Tha obair na Colaiste ga neartachadh tro chàirdeas le coimhearsnachd na Gàidhlig agus tha iomadh pròiseact cultarach agus cruthachail stèidhichte aig Sabhal Mòr, Tobar an Dualchais, Faclair na Gàidhlig agus Cànan nam measg.
Tha na h-ealain is cultar na Gàidhlig fìor chudromach do Shabhal Mòr Ostaig agus tha a' Cholaiste a' ruith prògram air mhuinntireas ann an ceòl, litreachas agus na h-ealain lèirsinneach.
Tha sinn an dòchas gum bi cothrom agad a thighinn don Cholaiste agus sinn a' coimhead air adhart ri d' fhaicinn.
Ma tha beachd sam bith agad mun làraich, cuir post-d gu mm2.smo@uhi.ac.uk


text:
Kl. Ianair ui. f. l. i. Anno Domini m.c.iiii.
Feidhlimidh m. Flaind Mainistrech miles optimus Christi in pace quieuit.
Maidm ria n-Ulltaibh for Dal n-Araidhe in torchair Dubcenn H. Daman i frithghuin.
Concobur .i. H. Concobair m. Mael Sechlainn ri Corco Mbruadh mortus.
M. na h-Aidhche H. Ruairc a suis fratribus occisus est.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain co Magh Muirtemhne co ro millset trebaire in mhaighi & isin t-shluagadh-sin ro h-escradh Cú Uladh H. Caindelban ri Loegaire co nd-erbailt de.
Slogadh la Domnall H. Lochlainn co Magh Cobha co tuc giallu Uladh & co n-deochaidh co Temhraigh co ro
p.544loisc bloidh moir do Loeghairi & co tarait termonn doibh archena.
Cormac H. Cormaic toisech Monach do éc.
Dunchadh H. Concobuir ri Ciannacht do marbadh dia dhoinibh fein.


text:
Blog aig Seirbhis nam meadhanan Gàidhlig far am faigh thu deasbad air loidhne
A bheil beachd agad air dè seòrsa programan a bu chòir a bhith ann nuair a thoiseachas an t-seirbheis thelebhisean Ghàidhlig? Tha iad a’ sireadh do bheachd. Seo far am faod thu do bheachd a chuir a-steach. Chan fhaigh thu ann gus rudeigin a sgrìobhadh gun chunntas Google ge-tà. Thuirt mise gum bu chòir fada a bharrachd a bhith ann airson luchd-ionnsachaidh agus gu robh me den bheachd gu robh na tachartasan 'mas fhìor' airidh air sgrùdadh.
Nochd teachdaireachd air an Fòram Runrig. a-rèir coltas tha cùisean air a bhith a’ dol sìos o chionn greis le cogaidhean lasair agus a leithid sin. Bidh a h-uile càil ga dhubhadh às air an 4mh den mhìos seo. Cha robh mise ann gu tric ach bha fhios agam gu robh roinn Gàdihlig ri fhaighinn, saoilidh mi gum bi a h-uile cail a bha sin fhaighinn an t-sitig cuideachd.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Farmasaidh Bheinn nam Fadhla ga dhiùltadh
- 21 An t-Samhain 2013
Tha Bòrd Slàinte nan Eilean Siar air cur an aghaidh plana airson farmasaidh ùr a stèidheachadh ann am Beinn nam Fadhla.
Bha an fheadhainn a bh' air cùl nam planaichean ag ràdh gun robh iad airson piseach a thoirt air seirbheisean meidigeach na sgìre.
Ach, bha dragh mòr ann mun bhuaidh a dh'fhaodadh a bhith aige air ionadan dotair a tha an-dràsta a' sgaoileadh an cuid chungaidhean fhèin.
Thuirt Comataidh nan Ionadan Farmasaidh, nan cuid mhionaidean, nach robh iad air an sàsachadh gun robh iarrtas air an leithid san sgìre:
Dìth tuigse
"Tha a' Chomataidh a' dol gu tur an aghaidh a' mhìneachaidh a thug an tagraiche air an nàbachd, ri linn 's gu bheil i ro mhòr, ro dho-ruigsinneach, agus nach toireadh i seirbheis cheart do sheann daoine agus daoine so-leònta gu seachd àraid.
"Chunnacas dìth tuisge anns an tagradh de chùisean àrainneachail, còmhdhail agus siostam an t-sòlair, (a thaobh luchd-farmasaidh iondail agus a bhith a' giùlain stuthan chun na farmasaidh) agus na dùbhlain ris am feumte dèiligeadh a thaobh seirbheis fhrithealaidh.
"Chan eil an-dràsta seirbheis fhrithealaidh agus tadhail dachaigh mar phàirt den chùmhnant, agus cha b'urrainnear iad sin a chleachdadh mar bhun-stèidh co-dhùnaidh a thaobh an tagraidh.
Maith a' Phobaill
"Cha robh a' Chomataidh den bheachd gun do bheachdaich an tagraiche gu h-iomlan air seasmhachd na farmasaidh. Cha bhiodh e gu maith a' phobaill a bhith a' fosgladh farmasaidh nach glèidheadh, san ùine ghoirid, mheadhanaich agus fhada, seirbheisean farmasail don t-sluagh, agus bhiodh cunnart na lùib do chùram euslainteach.
"Chan eil dùil gun èirich àireamh an t-sluaigh san àm ri teachd gu ìre a dhearbhadh don Chomataidh gum biodh tagradh gus seirbheisean farmasail a thoirt seachad maireannach san àm ri teachd."


text:
Nelson Mandela air bàsachadh
- 6 An Dùbhlachd 2013
Tha am fear a bha os cionn na strì airson democrasaidh a thoirt gu Afraga a deas, Nelson Mandela, air bàsachadh.
Bha Mgr Mandela 95 bliadhna de dh'aois, agus 's e a' chiad cheann-suidhe dubh a bh' air Afraga a Deas.
Chaidh naidheachd a' bhàis fhiollseachadh le Ceann-suidhe Afraga a Deas, Jacob Zuma, anmoch oidhche Ardaoin.
Chuir Mgr Mandela 27 bliadhna seachad ann am prìosan air Eilean Robben, faisg air Baile a' Chèap, airson a' phàirt a bh' aige anns an t-strì airson còirichean a thoirt do dhaoine dubha ann an Afraga a Deas.
Apartheid
Thathas ga fhaicinn mar an fhear a thug riaghaltas fo shiostam Apartheid, fo an robh mion-shluagh geal a' cumail smachd air a' mhòr-chuid de shluagh na dùthcha, a bha dubh.
Bha mòran riaghaltasan air feadh an t-Saoghail ga choimhead mar cheannarcach ri linn rudan a rinn am pàrtaidh aige an ANC.
Chaidh a dhèanamh na cheann-suidhe air an dùthaich ann an 1994 - a' chiad cheann-suidhe dubh, agus a' chiad cheann-suidhe a chaidh a thaghadh le muinntir na dùthcha air fad riamh.
Tha ceannardan poileataigeach air feadh an t-Saoghail air luaidh a dhèanamh air.
Thuirt Ceann-suidhe Afraga a Deas, Jacob Zuma: "Tha ar nàisean air a mhac a b' fheàrr a chall, agus tha ar daoine air athair a chall.
"Ged a bha fhios againn gun tigeadh an là seo, cha eil dad a lùghdaicheas am faireachdainn trom, leantainneach annainn gu bheil sinn air call gu mòr."
Thuirt Prìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond, gun robh Mgr Mandela "air a bhith na threòiriche do na milleanan gun chunntadh."
Thuirt Prìomhaire Bhreatainn, Dàibhidh Camshron: "Tha solas soilleir air a dhol às san t-Saoghal.
"B' e laoch mòr ar linne a bh' ann an Nelson Mandela. Dh'iarr mi gun cuirear am bratach os cionn No.10 aig leth-chruinn."
Thuirt a' Bhàn-righ Ealasaid II gun robh i "brònach dha-rìribh" aig an naidheachd.
"Dh'obraich e gun sgìths airson maith a dhùthcha, agus 's e a dhìleab an Afraga a Deas sìtheil a chì sinn an-diugh," thuirt brath oifigeil bho Lùchairt Bhuckingham.
"Tha a Mòrachd a' cuimhneachadh le blàths mòr a cuid choinneamhan le Mgr Mandela, agus a' cur a cuid cho-bhròin a dh'ionnsaigh a theaghlaich, agus mhuinntir Afraga a Deas aig an àm bhrònach seo."


text:
Lech Kaczyński
'S e ceann-suidhe na Pòlainn a bha ann an Lech Aleksander Kaczyński. Rugadh e san 18mh latha dhen Òg-mhios 1949 ann an Warsaw agus chaochail e ann an tubaist adhair ann an Smolensk (An Ruis) air an 10mh latha dhen Ghiblean 2010. Phos e a bhean, Maria Mackiewicz, ann an 1978.[1] Bha e air a thaghadh anns a’ bhliadhna 2005. Bha e na bhall den Phàrtaidh Lagh agus Ceartas (Polais:Prawo i Sprawiedliwość).[2]
Ciamar a dh' eug e[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e air an t-slighe gu Katyń, leis a bhean agus grunn bhall riaghaltas na dùthcha aige, airson cuimhneachan air mort Katyń, a thachairt anns An Dàrna Cogaidh. 'S e madainn uabhasach ceòthach a bh' ann agus dh'fheuch piolaid a' phlèana ris a dhol sìos gu tìr ann an Smolensk, a dh'aindeoin gun tuirt na ughdarrsan adhair gun rachadh e gu ruige Minsk.[3] Rinn am piolaid ceithir oidhripean ris a dhol sìos mus do chaill am pleana agus bhasaich a h-uile duine.


text:
Luzern
‘S e baile mòr ann am meadhan na h-Eilbheise a th’ ann an Luzern (IPA: luˈtsɛɐn, Beurla/Fraingis Lucerne, Eadailtis Lucerna). Tha e suidhichte aig 436m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Vierwaldstättersee anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Luzern fhèin, 40km air falbh bho Zürich, 189Km bho Ghenève agus 49Km bho Bhasel. [1] Tha 59,509 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 8mh baile as motha na dùthcha.[2] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine an an Luzern.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair Carl Friedrich Georg Spitteler: (1845 – 1924) ann an Luzern ann an 1924.


text:
Cànain Ghearmaineach
'S iad cànain Ghearmaineach teaghlach-cànain ann an teaghlach-cànain Innd-Eòrpach. Thàinig iad uile bho chànan Protà-Gearmainis.
Thathar gan roinn air trì bhuidhean: Cànain Ghearmaineach an Ear (chan eil i ga bruidhinn an-diugh), Cànain Ghearmaineach a Tuath agus Cànain Ghearmaineach an Siar.
Susbaint
Liosta Cànain Ghearmaineach[deasaich | deasaich an tùs]
Cànain Ghearmaineach an Ear[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iad uile marbh.
- Gotais
- Vandalic
- Burgundian
- Crimean Gothic


text:
Hebridean Hale-Bopp
Hebridean Hale-Bopp
(kompilacja trzech piosenek)
O Ho Phirearaig
O ho Phirearaig, a' Phirearaig, a' Phirearaig
O ho Phirearaig ga prithig anns an Inn's
Phirearaig as ainmeile a bha riamh an Alba
Tha dubh is geal is dearg innt'
Is earball a, choin innt'
Null That Nan Eileanan (Over the Isles to America)
Null thar nan Eileanan dh'America gu'n teid sinn
Null thar nan Eileanan dh'America gu'n teid sinn
Null thar nan Eileanan dh'America gu'n teid sinn
Null rathad Shasuinn's dhachaidh rathad Eirinn
Tha Mi Sgith


text:
Siùrsachd
Tha siùrsachd, no strìopachas, 'na reic de frithealadh na drùise, mar feis na beòil no cleamhnas. 'S e siùrsach/strìopach a th' ann an duine a' reic frithealadh na drùise, seòrsa de obraiche-drùise. Ann an cleachdadh nas coitchinne an facail, bidh neach sam bith a' reic a fhrithealadh/frithealadh ri ceann-fàth a th' air smaoineachadh a bhith neo-airidh air fhaicinn ri ga dhèanamh/dèanamh strìopach fhèin. 'San RA, 's e siùrsach a th' ann an neach sam bith, "gun ceadaich a chorp/corp a bhith air chleachdadh ri adhbharan draosta ann am malairt ri dìoladh".
Susbaint
Sealladh agus comharrachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ged tha strìopaichean agus an luchd-dèilige a' riochdachadh uile seòrsa is uile suidheachadh-miann, 's e fireannaich a th' anns a' chuid as motha nan luchd-dèilige. Tha strìopachas air dhiùltadh leis a' chuid as motha nam creideamhan cho mì-chiatach no/agus peacach, agus tha strìopaichean air smaoineachadh a bhith nàireach no daoine de inbhe ìosal sa' chuid as motha nam comainn; ann an roinn nan dualchasan, th' am luchd-dèilige gu tric air choimhead sìos air cuideachd ach tha iad air fhulang ri ìre nas motha na an t-siùrsach.
Strìopachas sràide[deasaich | deasaich an tùs]
'San strìopachas sràide, aslaichidh an strìopach luchd-ceannachd fad a fuireach aig oisnean nan sràidean no coiseachd ri taobh na sràide, mar as trice le aodach gann, brosnachadh uime/uimpe. Gu tric tha an strìopach (gu cumanta air chantainn ri "luid", "reipseach", or "sràideag" gam comharrachadh bho h-obraichean-drùise eile) a' nochdadh a cumail a sròn 'na ghnothach/gnothach fhèin is fuirichidh e/i dhan neach-ceannachd a thòiseachadh cur fios thuige/thuice. Ann an cuid no gu h-iomlan air an adhbhar an cleamhnais. Tha an obrachadh dèanta sa' chàr an neach-ceannsachd no ann am caol-shràid dhlùth no ann an seòmar air mhàl(gabhaidh seòmraichean màl leis an uair làn no leth-uair màl taighean-òsda gum beir frithealadh ri strìopaichean).
Turasachd-drùise[deasaich | deasaich an tùs]
'S e turasachd, ann an cuid no gu h-iomlan air an adhbhar an cleamhnais, mar as trice le strìopaichean, a tha turasachd-drùise. 'S e cinn-siubhail na turasachd-drùise a tha dùthchannan bochda cinn-siubhail, far a brùthaidh bochdainn daoine a-steach do strìopachas. Tha na dùthchannan seo eisimpleirean: Thailand, Vietnam, Meagsago, Philippines, Cuba agus A' Bhreasail. Tha Cambodia ceann-siubhail suaicheanta air a fhàs ri pàisde-mhiannaich agus tha Argentina an-dràsda dachaigh ri sluagh cudthromach nan slaightearan, a th' ann imrich air a dhol dhan tairbhe an peuso shaoir agus an cothrom air a' ghabhail-brath na drùise gum beir an bathar-iùlachd air ìsleachadh Argentina dhaibh.
Cleachdaidh roinn nan pàisde-mhiannaich turasachd-drùise a dh'fhaighinn rathad ri cleamhnas le daoine-cloinne nach eil ri fhaighinn 'san dùthaich an eòlas. Eagraichidh na turasaichean-drùise fhèin air roinn nan làraich-lìn far a nì iad spaglainn air am buaidhean, codaichidh dealbhan an ìobairtich, bruidhinnidh comhairle air cleamhnas le fir, mnathan agus daoine-cloinne ann an dùthchannan cèine aig a' mheas as fheàrr agus ciamar a sheachnadh lorgadh a-mach aig an taigh agus thall thairis. Ged tha a' chuid as motha nan dùthchannan le gnìomhachas mòr na turasachd-drùise ag obrachadh a lughdachadh no casgadh turasachd-drùise, tha na turasaichean-drùise rèidh air a thoirt a chur air adhart am cùis. Tha bailtean mar Angeles 'sna Pilippinean agus Pattaya 'san Thailand air thoirt thairis gu bhith gu h-iomlan ri Goill gun tèid ann a cheannach sochair-drùise, araon laghail agus mì-laghail.
Gu nuadh, tha iomadh dùthaich an Siar laghan air a reachdachadh le ruigheachd ri dùthchannan eile a pheanasachadh luchd-dùthcha gun, cho turasaichean-drùise, pàirtich ann an cleamhnas le òganaich ann an dùthchannan eile. Tha na laghan seo gu h-ainneamh air thoirt gu buil do bhrìgh thèid an droch-ghnìomh neo-fhoillsichte. [1] [2] [3]
Ainneart an aghaidh strìopaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha strìopach gu tric na h-ìobairtich de cionnt ainneartach. [4] Gabhaidh ciontaichean a-staigh luchd-dèilige ainnteartach, strìopairean, agus maoir-sìthe truaillte. 'S e targaidean na lean-mharbhaichean a th' anns na strìopaichean (gu h-àraidh na luchd an sàs ann an strìopachas sràide), oir chì iad strìopaichean ri targaidean furasta, no cleachdaidh iad an neul cràbhach agus comannach co-ceangailte ri strìopaichean cho bonn air a' mharbhadh. A bhith 'nam slaoightearan fhèin, chan eil strìopaichean cho coltach na na luchd-laghail a bhith air rannsachadh leis na maoir-sìthe nuair thèid iad às an t-sealladh, gan dèanamh ìobairtich a' bhruid de lean-mharbhaichean. Leis a' ghnàths na h-oibre, thèid strìopaichean leis na luchd-dèilige gu dìomhair (a sheachnadh dragh às na maoir-sìthe) ri h-àiteachan far an nach cuir neach casg orra, mar sin gan dèanamh glè sho-leònte ri fir cunnartach. Rinn Robert Pickton, fear na Canada a dh'fhuirich dlùth ri Vancouver, naidheachd an dèidh dhan lorgadh nam cuirp de iomadaidh strìopaichean a bha ollanaichte air a tuathanas. An-dràsda 's e fon casaid nam mort de fichead mnaoi 's a seachd bhon raon Vancouver.
Boireann-dligheachas[deasaich | deasaich an tùs]
Do bhrìgh tha a' chuid as motha nan strìopaichean 'nam mnathan, tha strìopachas 'na cùis chudthromach 'sna smuaintean 's luchd-dèanadais na boireann-dhligheachas. Chruinnich luchd-beanalachd a chunnaic obraichean-drùise cho co-mhnathan airidh air còraichean is saoradh na miann le obraichean-drùise fhèin a chruthachadh na h-eagrachaidhean mocha na gluasad nan obraichean-drùise mar an Buidheann Strìopaichean Astràilia. Dh'fhàs na buidhnean seo a-steach dhan ghluasad nan obraichean-drùise an-dràsda.
Sa' bhuidhnean eile, thagair ùghdaran mar Andrea Dworkin, a bha 'na strìopach fhèin, 'san deichead 1980 gu bheil drùis mhalairteach 'na h-èigneachadh air thoirt gu buil le bochdainn (agus gu tric ainneart fosgailte le drùisirean). Diùltadh luchd-tairgse an smuain gum bi siùrsachd air leasachadh. Bha air stiùireadh leis a' bheachd seo an lagh 1999 na t-Suaine toirmisgeadh an ceannsach (ach chan eil an reic) na drùise. 'San t-Suain o chionn an leasachadh nan laghan, tha obraichean-drùise a-steach do ìre iomrallach air chur air a bhith, air brùthadh a-mach air na sràidean, air a fhàs obraichean nan falbhan a' leantainn an glasad de bàtaichean, slighean-siubhail mar na trèanaichean, agus àiteannan eile far a coinnichidh iad an luchd-dèilige. Do bhrìgh an mì-laghaileachd nan luchd-dèilige 'san Suain, thèid roinn nan luchd-dèilige thar na crìche ri dùthchannan dlùtha a rannsachadh obraichean-drùise, agus tha seo 'san Suain na prìsean sìos air a bhrùthadh.
Tha Sheila Jeffreys, neach-oilthigheach allail aig an Oillthigh na Melbourne 'san Astràilia, a' tagradh gun fulaing obraichean-drùise bho co-fhiosrachd meallta agus air an fhìrinn sin feumaidh obraichean-drùise a' bruidhinn de fiosrachadh math sam bith ann an obair-drùise air mhì-chreidsinn a bhith. 'S cur an aghaidh seo ri a tairgse 'na leabhar an deicheid 1990 'Droch-Chreideamh Leasbach' a tha a' tagradh gum bu chòir do h-uile bean air chreidsinn a bhith. Bhuilich Jeffreys ri sgàineadh sìos ùr agus an dèanamh lochdach de h-uile taigh-strìopachais 'san stàid Astràilianach de Tasmàinia agus tha i a' cur taic ris a' bhuidheann na h-imriche an aghaidh obraichean-drùise, Ionnsaigh Meas, àitheanta am measg nan obraichean-drùise cho "Ionnsaigh Mhì-mheas".


text:
Basgais
'S e Basgais (Basgais: Euskara IPA: [eus̺kaɾa]) cànan nam Basgach a tha a' fuireach ann an Dùthaich nam Basgach, ceàrnaidh eadar ear-thuath na Spàinne is iar-dheas na Frainge. Tha i aig 25.7% dhe na Basgaich anns na roinnean-dùthcha air fad (665,800 a-mach à 2,589,600).[1] Tha 614,000 dhiubh a' fuireach air taobh na Spàinne de Dhùthaich nam Basgach is càch 51,800 air taobh na Frainge.[1]
Tha dùmhlachd luchd-bruidhinn as àirde ann am Bizkaia, Gipuzkoa, taobh tuath Nafarroa agus Lapurdi, Nafarroa Ìochdarach agus Zuberoa ann an iar Département Pyrénées-Atlantiques san Fhraing. Tha na Basgaich fhèin pailt air feadh gach aon dhe na seachd roinnean, a' gabhail a-steach Araba, ach cha do mhair an cànan anns a' mhòrchuid de dh'Araba, taobh an iar Bhizkaia is taobh a deas Nafarroa ged a tha i ag ath-shìoladh ann a-rithist an cois ath-bheòthachadh a' chànain.
Chaidh bun-tomhas cànain air a bheil Batua a chruthachadh leis an Euskaltzaindia ("Acadamaidh na Basgaise") aig deireadh nan 60an. Chaidh a bhrosnachadh anns na sgoiltean, ann an rianachd is ann am meadhanan na Basgaise an toiseach agus thathar ga cleachdadh gu mòr an-diugh.
A bharrachd air a' bhun-tomhas, tha sia prìomh dhual-chainntean ann, Bizkaiera, Gipuzkera, Nafarrera Uachdarach, Nafarrera Ìochdarach is Zuberera. Ged a tha iad seo air an ainmeachadh a-rèir ainmean nan roinnean, cha cho-ionnan sgìre nan roinnean is sgìrean nan dual-chainntean.
Susbaint
Ainmean a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Euskara ainm oifigeach a' chànain (le grunn ainmean eile sna dual-chainntean eadar Euskuara, Eüskara, Uskara, Auskera, Üskaa is feadhainn eile mar sin). Tha dhà no trì teòraigean seasmhach ann an-diugh mu fhreumh an ainm.
Chaidh grunn bhonn a lorg on 1d is 2na linn AC ann an taobh a tuath na Spàinne air a bheil an t-ainm barscunes sgrìobhte ann an aibidil Ìbeireach ann an sgìre faisg air Iruña far an robh na Vascones a' fuireach san linn sin. Tha cuid ag argamaid gu bheil ceangal eadar am facal barscunes agus Vascones nan Ròmanach.
Tha na Basgaich fhèin a' cur euskaldunak (iolra) orra fhèin, o euskal (tionndadh ro-leasachail de Euskara) agus dun ("cuideigin aig a bheil rudeigin"); mar sin "cuideigin aig a' bheil Basgais".
Cuideachd, tha Alfonso Irigoyen ag argamaid gu bheil an t-ainm Euskara a' tighinn on ghnìomhair àrsaidh enautsi "abair", leis an leasachan -(k)ara "dòigh gus rudeigin a dhèanamh"; mar sin "an dòigh bruidhinn"). Tha aon rud ann a tha a' cur taic ris an teòraig seo agus sin leabhar air a bheil Compendio Historial, air a sgrìobhadh ann an 1571 leis an sgrìobhadair Bhasgach Esteban de Garibay far a bheil ainm a' chànain a' nochdadh mar enusquera.
'S e basque a bhitear a' cleachdadh san Fhraingis mar is trice ach tha barrachd ainmean ann san Spàinntis eadar el vasco, la lengua vasca no el euskera. Tha an dà chuid vasco is basque a' tighinn on ainm-sluaigh Laideann Vascones a tha e fhèin a' dol air ais dhan fhacal Ghreugais ouaσkwvouς (ouaskōnous), ainm-sluaigh a chleachd Strabo.[2]
Tha ainm eile ann sa Spàinnis nach eilear a' cleachdadh gu tric tuilleadh, Vascuence, on Laideann vasconĭce,[3] ach thog an t-ainm sinn droch bhlas thairis air na linntean 's cha toigh leis na Basgaich e idir. Tha e a' dol air ais dhan 14mh linn air a' char as lugha ge-tà, le lagh à Huesca ann an 1349 ag ràdh Item nuyl corridor nonsia usado que faga mercadería ninguna que compre nin venda entre ningunas personas, faulando en algaravia nin en abraych nin en basquenç: et qui lo fara pague por coto XXX sol - ag ràdh gu bheilear a' cur càin 30 sol air bruidhinn na h-Arabais, Eabhra no Vascuence (Basgais) air margaidean ann an Huesca.
Eachdraidh is seòrsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha Cànain Ròmanach Innd-eòrpach ceithir timcheall a' chànain, 's e cànan aonaranach a tha sa Bhasgais. 'S ise tè mu dheireadh de na cànain ro-Innd-eòrpach anns an Roinn Eòrpa a tha innte.[2] Air sgàth sin, cha gabh eachdraidh nam faclan sgrùdadh tron dòigh choimeasach ach a-mhàin tro coimeas nan dual-chainntean.
Chan eil làn fhios mu thùs a' chànain ach gun robh sinnsear dhith an lathair san Roinn Eòrpa an Iar ro thighinn nan cànan Innd-Eòrpach. Tha sgrìobhainnean Laideann ann an Aquitania a' nochdadh grunn fhaclan a tha glè fhaisg air na foirmean a chaidh an ath-chruthachadh airson proto-Bhasgais, mar eisimpleir na h-ainmean Nescato is Cison (neskato is gizon - "caileag" agus "fireannach" ann an Basgais an latha an-diugh). 'S e Aquitanais a chanar ris a' chànan seo a ghnàth agus thathar sa bheachd gun robh i san sgìre ro cheannsachadh Iberia leis na Ròmanaich.
On nach robh ùidh mhòr aig na Ròmanaich ann an sgìrean beanntach Aquitania 's iad dèidheil air an talamh rèidh, chaidh aig a' chànan mairsinn beò fhad 's a bhàsaich na cànain eile mar Ibeiris is Tartesis. Gahbh a' Bhasgais ri iomadh facal-iasaid tro eadar-mhalairt leis na cànain mun cuairt oirre, a' tòiseachadh le Laideann, an uairsin Gasconais san ear-thuath, Fraingis, Spàinntis is an-diugh fiù Beurla.
Beachd-bharailean air ceanglaichean ri cànain eile[deasaich | deasaich an tùs]
A chionn 's nach b' urrainn do sgoilearan an cànan a cheangal ris na cànain Innd-Eòrpach eile, thug iad sùil na b' fharsainge mun cuairt. Am measg iomadh faoin-bheachd, tha feadhainn ann a tha nas saidheansail ach a dh'aindeoin sin, cha deach teòraig shaidheansail sam bith a stèidheachadh a fhuair aonta farsain gu ruige seo agus tha a' mhòrchuid dhiubh ro-chonnspaideach fhathast agus thathar a' coimhead air a' chànan mar fhear aonaranach fhathast.
Tha grunn rudan ann a tha car coltach san Ìbeiris, cànan àrsaidh eile air leth-eilean Hiospàineach, agus Aquitanais. Ge-tà, chan urrainnear fhathast a ràdh le cinnt an e ceanglaichean ginteil a bha ann. Chan eilear cinnteach fhathast dè an teaghlach a bhuineas Ìbeiris fhèin dha.
Seo cuid dhe na ceanglaichean a bhathar gan cur nar sùilean nach eilear a' cur cus creidsinn ann tuilleadh:
- A chionn 's gun robh Rìoghachd Ìbeireach anns na Beanntan Cabhcasach aig àm, shaoil cuid gum biodh ceangal ann eadar a' Chairtbheilis agus a' Bhasgais. Chaidh seo a' stèidheachadh air leasachain mar -adze ann an aimnean-àite ach chan eilear a' toirt taic ris an teòraig seo tuilleadh ged a tha cuid dhe na sgoilearan iomallach a' cur taic ri ceanglaichean ri cànain Chabhcasach mar Nokhchi fhathast.
- Tha cuid dhe na cànanaichean mar John Bengtson a' cur taic ri rud air a bheil an t-uile-theaghlach Dene-Cabhcasach, a' cur nar sùilean gu bheil ceangal ann eadar a' Bhasgais agus teaghlaichean-cànain san Roinn Eòrpa is ann an Aimearaga a Tuath ach tha fiù an t-uile-theaghlach Dene-Cabhcasach fhèin ro chonnspaideach.[2]
- Tha an cànanaiche Gearmailteach Theo Vennemann a' cur nar sùilean gu bheil fo-bhreath basgonach ri fhaicinn ann an ainmean-àite na Roinn Eòrpa air sgàth seann sluagh basgonach a bha na shinnsear dhan Bhasgais.[4] Ach a-rithist, chan eil a' mhòrchuid dhe na sgoilearan Basgach a' gabhail ri seo.[2]
Làithreachd a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
Chrìon àireamh nan sgìrean far a bheilear a' bruidhinn Basgais thairis air na linntean agus tha e nas lugha na meud na dùthcha ris an can na Basgaich Euskal Herria no "Dùthaich na Basgaise". Tha gu h-àraid ainmean-àite a' sealltainn dhuinn gun robh an roinn far an robhar ga bruidhinn fada na bu mhotha roimhe, gu h-àraid air taobh an ear nam Beanntan Pirineitheach. Mar eiseimpleir, tha ainm Gleann Aran, àite ann an Catalunia far a bheilear a' bruidhinn Gasgonais an-diugh, stèidhichte air facal Basgais haran "gleann".
Bha sgìre a' chànain a' fàs fad greis aig àm an Reconquista nuair a ghairm na tighearnan crìosdaidh air muinntir taobh tuath na Spàinne - na Basgaich is na h-Asturaich na raointean a thuineadh a bhuannaich iad o na Muslamaich. Ach ged a bha an cànan na chainnt làitheil cuid mhòr dhen t-sluaigh, 's e Spàinnis, Gasgonais, Frangais no Laideann a bhathar a' cleachdadh san rianachd is ann am foghlam.
Chrìon a' Bhasgais gu grad ann an Araba is Nafarroa sna 1800an. Ge-tà, am cois èirigh nàiseantachais Bhasgaich is dàn a' chànan an teis meadhan na h-iomairt 's i na prìomh chomharra nàiseantachd ann an sùilean nan daoine, thill ann cànan am measg na feadhainn òga ann an sgìrean mar Araba, anns na h-Encartaciones is cuid de Nafarroa.
Inbhe oifigeach[deasaich | deasaich an tùs]
'S Laideann, Spàinnis agus an Fhrangais na cànan aig an robh inbhe oifigeach gu eachdraidheil air feadh Dùthaich nam Basgach. Ge-tà, bha seòrse de dh'inbhe aig a' Bhasgais ann an cuid de na sgìrean. Mar eisimpleir, bha cairt ionadail ann an gleann Ojacastro far an robh Basgais ann aig àm ged a tha e san La Rioja an-diugh a thug cead do na Basgaich an cànan a chleachdadh ann am pròiseasan laghail san 13mh is 14mh linn.
Tha inbhe co-oifigeach aig a' chànan sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh Bhasgach agus cuid dhe na sgìrean ann an Nafarroa. Chan eil inbhe oifigeach aig a' chànan anns an Fhraing fhathast agus chan urrainnear a chleachdadh anns na cùirtean a bharrachd. Gu h-annasach, tha cead aig Basgaich Spàinnteach an cànan a chleachdadh sna cùirtean san Fhraing a chionn 's gu bheil e na chànan oifigeach air taobh eile na crìche.
Tha rianachd gach roinne a' brosnachadh a' chànain aig ìre eadar-dhealaichte. Thathar ga bhrosnachadh gu làidir sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh ach gu fann san Fhraing. Tha an taic a gheibh an cànan ann an Nafarroa a' crochadh air dè an roinn dhen dùthaich sa bheilear. Stèidhich riaghaltas Nafarroa roinntean eadar-dhealaichte - roinn Bhasgach san tuath, roinn bhreac ann am meadhan na dùthcha is roinn neo-Bhasgach san deas leis an "Ley de Vascuence" ("Lagh na Basgais"), rud a tha air leth connspaideach am measg nam Basgach.
Àireamhan luchd-labhairt[deasaich | deasaich an tùs]
Sheall an t-Suirbhidh Shòiseo-chànanach 2006 de gach ceàrn dhen dùthaich na leanas am measg an t-sluaigh os cionn aois 16:[1]
- bha 30.1% fileanta sa chànan sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh, 18.3% nan labhraichean fulangach cha robh i aig 50.5% dhen t-sluaigh. Bha an ceudad a b' àirde ann an Gipuzkoa (49.1% de labhraichean) agus an ceudad a b' ìsle ann an Araba (14.2%). Seo meudachadh an coimeas ris na bliadhnaichean a dh'fhalbh (29.5% ann an 2001, 27.7% ann an 1996 is 24.1% ann an 1991). Tha an ceudad as àirde de labhraichean sa bhann aoise 16-24 a-nis (57.5%) an coimeas ri 25.0% sa bhann 65+.
- bha 22.5% nan labhraichean fileanta ann an Iparralde, 8.6% nan labhraichean fulangach is 68.9% gun Bhasgais. Bha an ceudad a b' àirde ann an Lapurdi is Zuberoa (55.5%) agus a b' ìsle anns an sgìre bhailteil Bayonne-Anglet-Biarritz (8.8%). Seo ìsleachadh eile an coimeas ris na seann àireamhan (24.8% ann an 2001 is 26.4 ann an 1996). Bha an ceudad a bu mhotha sa bhann aoise 65+ (32.4%) agus an ceudad a b' ìsle sa bhann 25-35 (11.6%). Ge-tà, bha àrdachadh beag sa bhann 16-24 - (16.1%).
- bha 11.1% nan labhraichean fileanta ann an Nafarroa, 7.6% nan labhraichean fulangach is bha 81.3% gun Bhasgais. Bha an ceudad a bu mhotha san "Raon Bhasgach" anns an taobh a tuath (60.1%) agus an ceudad a b' ìsle san "Raon Neo-Bhasgach" (1.9%) san taobh a deas. Seo àrdachadh beag an coimeas ris na h-àireamhan roimhe (10.3% ann an 2001, 9.6% ann an 1996 is 9.5% ann an 1991). Tha an ceudad as àirde de labhraichean sa bhann aoise 16-24 a-nis (19.1%) an coimeas ri 9.1% sa bhann 65+
Còmhla, bha 665,800 duine ann aig an robh Basgais ann an 2006 (aois 16 is na bu sine) a-mach à sluagh iomlan de 2,589,600 (1,850,500 sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh, 230,200 ann an Iparralde agus 508,900 ann an Nafarroa). Sin 25.7% de labhraichean dà-chànanach, 15.4% de labhraichean fulangach is 58.9% de dhaoine gun Bhasgais. Sin piseach air àireamhan 1991 o 528,500 (a-mach à sluagh de 2,371,100 ann an 1991) gu 665,800 (ann an 2006)[1]
Dual-chainntean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgaradh mòr eadar dual-chainntean an latha an-diugh agus tha e doirbh do dhaoine aig a bheil diofar dual-chainntean tuigsinn a chèile uaireannan mur eil Batua aca. Tha sinn gu h-àraid fìor mu dhual-chainnt Zuberoa a tha gu math eadar-dhealaichte o chàch.
Tha eadar 6[5] is 9[2] dual-chainntean air an sgaradh mar is trice:
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 IV. Inkesta Soziolinguistikoa Gobierno Vasco, Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco 2008, ISBN 978-84-457-2775-1
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Trask, L. The History of Basque Routledge: 1997 ISBN 0-415-13116-2
- ↑ "Diccionario de la lengua española". Real Academia Española. A' tarraing air 22 Samhain 2008.
- ↑ Theo Vennemann homepage
- ↑ Pagola, Rosa Miren. 1984. Euskalkiz Euskalki. Vitoria-Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpenak.


text:
Sealtainn
'S e eileanan eadar ceann a tuath na h-Alba agus Nirribhidh a tha ann an Sealtainn. 'S e Liùrabhaig prìomh-bhaile Shealtainn.
Cha robh Sealltainn ann an Alba roimhe 1471, agus cha robh A' Ghàidhlig ann, ged a bha na Cruithnich an siud. 'S e fear de na siorrachdan traidiseanta na h-Alba.
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Untitled Document
u have any pics.........ntby jamie (Login pismobum1)
5 out of 4 people don't understand fractions
Posted on Feb 12, 2005, 11:26 AM
Respond to this message
Return to IndexResponses
pest control in new york, air gun hunting, air gun hunting pictures, air gun hunting starlings, air gun hunting squirrels, air gun hunting pigeons, air gun hunting rabbits, racoons, airgun hunter, airgun silent pellet trap, crossman air gun, crosman airgun, beeman airgun, rws air gun, chinese airgun, american air gun, air force airgun, air arizona gun,air gun review , american air gun,air gun pellets , air gun target ,walther air gun ,air soft pellet gun,air gun scope, air cooled gun machine ,air force air gun, cheap air soft gun, air bb gun ,chinese air gun , used air gun, air nail gun, air pellet gun , air canada gun , air gun pyramid , air gun rifle, benjamin air gun, air gun sale , air gun accessory , bsa air gun, air gun com , diana air gun , fx air gun , air staple gun , air gun pistol , air blow gun, air gun part , sheridan air gun, air gun silencer, automatic air gun , marksman air gun , air gun magazine , competition air gun , air gun sale soft, air gun co2 , air gun store , tech force air gun , hot air gun , eletric air soft gun , air cobra gun, air gun mods , airgun varmint control , Junior airgun hunting, airguns for kids, air gun bb gun for kids, Junior air gun bb gun hunting


text:
Yn Tasmaan
She steat as ellan Austrailagh ee yn Tasmaan (Baarle: Tasmania). T'ee ny soie 240 km çheu yiass veih mooarheer yn Austrail as t'ee scarrit voee liorish Keyllys Bass. Ta'n steat goaill stiagh yn ellan hene - y 26oo ellan smoo er y theihll - as ny h-ellanyn mygeayrt-y-mooee. Ta ny smoo na 500,000 deiney cummal 'sy steat, as ta begnagh lieh-chooid jeh'n phobbyl cummal ayns rheynn mooar Hobart. Ta'n Tasmaan 68,401 kilomeaderyn kerrinagh er eaghtyr as ta'n ard-ellan coodaghey 62,409 kilomeaderyn kerrinagh.
She Hobart y preeu-valley as y chaayr smoo 'sy steat, as t'eh goaill stiagh ny h-ardjyn Caayr Hobart, Caayr Glenorchy, as Caayr Clarence, as dy mennick ta'n fo-valley Kingston (cooid jeh Baljaght Kingborough) coontit myr cooid jeh ard Hobart Mooar. Ta buill chummaltagh vooarey goaill stiagh Launceston 'sy twoaie as Devonport as Burnie 'sy neear hwoaie. Ta'n ellan fo-antarctagh Ellan Macquarie currit fo reirey yn steat myr cooid jeh'n ard gurneilys ynnydagh Coonseil Ghlion Huon.


text:
Dòmhnall Ruadh Chorùna
Rugadh Dòmhnall Ruadh Chorùna, no Dòmhnall MacDhòmhnaill (9 an t-Iuchar 1887 - 13 an Lùnasdal 1967) ann an Corùna air Cladach a' Bhaile Shear ann an Uibhist a Tuath. Bha am baile air ainmeachadh mar chuimhneachan air a shinn-seanair a bha na shaighdear aig Corùna san Spàinn ann an 1809.
Nuair a dh'fhàg Dòmhnall Sgoil Chàirinis ghabh e anns a' mhailisi. Chaidh e don Fhraing ann an rèisimeid nan Camshronach anns a' Chogadh Mhòr far an deach a leòn aig Blàr an Somme. Ged a thilleadh dhachaigh e fhad 's a bhathar ga leigheas thill e don Fhraing. 'S ann mun Chogadh a tha na dàin as ainmeile aig, nam measg 'Air an Somme', 'Illean, March at Ease', 'Òran Arras' agus 'An Eala Bhàn'.
Nuair a thàinig e dhachaigh às an Fhraing phòs Dòmhnall Anna NicDhòmhnaill (Anna Ruairidh 'ic Nèill) agus bha dithis chloinneadh aca. Bha Dòmhnall ag obair na chlachair agus tha a shàr-obair ri faicinn fhathast ann an corra thaigh an Uibhist a-Tuath. Sgrìobh e tòrr bàrdachd mu chùisean-coimhearsnachd agus mu shealg agus nàdar mun àm seo agus na sheann aois theann e ri òrain agus laoidhean spioradail.
Tha deagh chuid de bhàrdachd Dhòmhnaill ri leughadh ann an 'Dòmhnall Ruadh Chorùna', F. MacAmhlaigh agus S. A. Mac a' Phearsain (Uibhist, 1995), ach tha tòrr eile ann nach deach riamh an clò.


text:
Johan de Witt
B' e Johan de Witt neo Jan de Witt (Dordrecht, 24 an t-Sultain 1625 - Den Haag, 20 an Lùnasdal, 1672) Stàitire agus Matamataigear[1] às Na Tìrean Ìsle.[2] Bhuinneadh de Witt do theaghlach Uachdaranach ainmeil cumhachdail. Bha athair, Jacob de Witt, na phròbhaist Dordrecht còig turas agus fhuair de Witt fhèin a chuid fhoghlaim ann an Leiden, far an robh e gu math soirbheachail ann am Matamataig agus Lagh. Chaidh e gu Sasainn, An Eadailt, An Eilbheis agus An Fhraing ann an 1645[3] agus nuair a thill e dhachaigh thoisich e a bhith na fear-lagha ann an Den Haag.
Chaidh e ainmeachadh rianaire (Duitsis: pensionaris) Dordrecht ann an 1650, agus rianaire na h-Òlaind air fad ann an 1653. A bharrachd air sin, phòs de Witt ri Wendela Bicker à Amsterdam air 16 an Gearran 1655 agus fhuair iad ceithrear duine-chloinne còmhla: Agnes, Anna, Maria agus Johan òg. Chuidich am pòsadh seo e ann an saoghal a' phoileataigs leis gu robh teaghlach a' mhnà uabhasach neartmhor cumhachdail sa bhaile aca. le sin, 's e esan a bha os cionn na dùthcha gu ruige 1672, Rampjaar (Gàidhlig: Bliadhna na Dosgainne). Nuair a chaochail Wendela, phòs e ri Cornelia de Ruyter, nighean an àrd-mharaiche Michiel de Ruyter, ann an 1659.
S' e poblachdach a bh'ann de Witt, is e an aghaidh nan Rìoghairean. Cho-rèitich esan còrdaidhean fabharach còmhla ri Sasainn, A' Phortagail agus An Danmhairg agus leasaich e ìompaireachd nan Tìrean Ìsle thal san san Innd-Innse. Ach bha an dùthaich air a bhith ann an droch staing phoileataigeach fad mòran bhliadhna. Nuair an tug Sasainn, An Fhraing agus easbaigeachdan Münster agus Köln ionnsaigh air Poblachd nan Seachd Roinnean Aonaichte chaidh esan agus a bhràthair mòr Cornelius a chur gu bàs[4] le gràisg fheargach fhiadhaich dhe Orangaich ann an Den Haag air 20 an Lùnasdal 1672.
Dh'fhoillsich de Witt an leabhar Elementa curvarum linearum (Gàidhlig: Eileamaidan nan loighnichean lùbte) ann an 1658.[5]


text:
A' Ghraonlainn
'S e a' Ghraonlainn [1][2],Graonlainn[3] neo Grionlainn[4] (cànan Kalaallisut: Kalaallit Nunaat, Danmhairgis: Grønland) an t-eilean as motha anns an t-saoghal air fad. Tha i suidhichte eadar a' Chuan Argtach agus a' Chuan Siar. Ged a tha e pàirt de tìr-mòr Aimearaga a Tuath a-rèir cruinn-eòlas, tha dluth cheangal poiliteagach aice leis an Danmhairg.
Anns a’ bhliadhna 2008 bha taghadh anns a’ Ghraonlainn agus rèitich muinntir na dùthcha gum bi iad mar duthaich fhèin-riaglaidh ann an Rìoghachd na Danmhairge. Thòisich siud anns an Iuchar 2009.
Tha a' Ghraonlainn cho mòr ri 2,166,086 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha timcheall air 57,564 daoine a’ fuireach anns an dùthaich fhèin, 's e sin 0.027 duine gach km². Mar sin 's e a’ Ghraonlainn an tè as ìsle a-rèir Àireamh-shluaigh anns an t-saoghal.
Tha Nuuk (far-ainm: Godthåb) na prìomh-bhaile agus 's e am baile as motha san dùthaich.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Brigh nam Facal, Faclair Ur don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ [1] Stor Data air loidhne
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Greenland Home Rule Duilleag oifigeil na Graonlainn (Beurla)


text:
Northern Ireland Railways
'S e Northern Ireland Railways am Prìomh Companaidh Rathad Iarainn ann an Èirinn a Tuath. Tha NIR an treas rathad iarainn as motha anns na h-Eileanan Breatuinneach. Tha e an seilbh Translink.
Branndair NIR[deasaich | deasaich an tùs]
Tha siostam NIR a' coinneachadh le agus air altachadh ri siostam Iarnród Éireann aig Poyntzpass air a' chrioch eadar Contae Ard Mhacha agus Contae Lú. Tha am prìomh loidhne na ruith eadar Poyntzpass agus Steisean Beul Feirste Meadhanach agus tha meur-loidhnean na ruith bho Bheul-Feirste ri Beannchar, Latharna agus Doire.
Coltach ri Iarnród Éireann tha geidse de 1600mm aig NIR, agus tha riaghailtean obrachaidh cumanta ris an da chompanaidh.
Trachdadh NIR[deasaich | deasaich an tùs]
Is e rathad-iarainn nan siubhalaich a mhain a tha ann an NIR, nach eil a' giulain bathair idir.
Coltach ri na rathaidean-iarainn Breatainneach, thogadh na rathaidean iarainn fa-leth anns an Ulaidh airson trachdadh measgaichte, ach chrion an trachdadh seo gu mor bho na 1950'n. B'e an trachdadh bathair mu dheireadh air NIR na treana "loidhne" eadar Garadh Adelaide aig Beul Feirste agus Garadh Cé a Thuath an Baile Atha Cliatha, a dh'iompaich uaganan nan ciste mhor, Sgurr na treanaichean sin a' ruith aig deireadh na 1990'n.
Tha trachdadh eadar-naiseanta aig NIR air an seirbhis "Enterprise" a thathas nan ruith eadar Beul Feirste agus Baile Atha Cliatha. Tha da threana air an seirbhis seo, treana steidhichte air Beul Feirste, le sgioba NIR agus treana steidhichte aig Steisean Ui Chonnghaile an Baile Atha Cliatha, le sgioba Iarnród Éireann


text:
Lament to the WorldCumha ris a' ChruinneLament to the WorldLament to the World by diddles25
'S e àm cunnartach airson na Cruinne,'T is a dangerous time for the World,
Tha sinn dlùth dhan chall oibre luachmhoire.We are near the loss of precious work.
Th' air chall mòran lusan 's beathaichean, och,We have lost many plants and animals, alas,
Tha feum mòr againn air ar n-airgead fhèin.We greatly need our own money…
Th' am brat maoth an Adhair truaillte, sracte,The delicate veil of the atmosphere is befouled, torn,
Is feumaidh carbadan ruith thuige 's bhuaith'.And cars must rush to and fro.
Tha na coilltean 's achaidhean air saltradh,The forests and fields are trampled,
Tha bailtean mòra 'fàs nas motha fhath'st.The cities are growing bigger still.
Tha na beanntan mòr' air tochladh dham bheò,The great mountains are mined to the quick,
Tha feum fìor againn air a' ghual 's an òr…We really need the coal and the gold…
Tha tìr thorrach falaichte le cruadhtan,


text:
Càrn an t-Sabhail
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Càrn an t-Sabhail (Beurla: Cairn Toul ).
Tha i 1,291 meatair (4,236 troigh) a dh'àirde agus mar sin 's i an creathramh beinn as àirde ann an Alba an dèidh Beinn Nibheis, Beinn Mac Duibh agus Am Bràigh Riabhach. Tha Càrn an t-Sabhail suidhichte gu deas air a' bhealach Lairig Ghru. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 3′ 14.94″ Tuath agus 3° 42′ 40.39″ Iar.
Tha mòran slighean eadar-dhealaichte ann airson a' bheinn a shreap.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 962 972


text:
Mod o fuil deirg bes, dentar siroip na uiola & ní is mo do siroip in fuimitir. Mod o linn ruad doniter h-i .i. cuir ni is mó do siroip na uiola ann, & ní is lugha do siroip in fuimetir, oir is coitcenna siroip in fuimetir indtu ar aon: & uair ánd {folio 42b} is tiugh na siroipi sin & is decuir a n-ol. Masedh dentur in deoch so da ndilegad .i. gab sugh samhaid, ae abha, & simsoga, lan duirn de gach ni; & 4r puint do sugh fuimetir; & blath borraitse & sal cuach, ros, dragma de gach ni; & ceathruma co leit do siucra, & 4 dfigeduibh tirma, & dentur siroip dibh & gnathaig & dilegid aú t-adbur, ce mad o fuil deirg no linn ruad bes.
p.314


text:
Adhbharachas
Agnosticism no Adhbharachais An neo-làthaireachd de "ghnosis" no eòlas. An creideamh feallsanta nach eil eòlas de Dhia comasach idir air sgàth de na bacadhan ann-fèin ‘s do-cheannsachail den inntinn daonna. Mar as trice tha e a’ cur an aire a’ bhrìgh de bhith "às aònais eòlas " air rudeigin. A-rèir feadhainn ‘agnostican’, chan eil e ach ag ràdh a tha an eòlas beag ‘s bàcte. Faodaidh bi duine “air nach eil fios " air ge be dia ann no às gun creideamh mu dheidhinn dia agus uime sin na ain-diadhach. Ach, tha cuid eile daoine ann a bhios a’ toirt creideas do dhia ‘do-aithnichte’ agus air an adhbhar sin faodaidh bith, gu cubhaidh , a’ faighinn an t-ainm agnostics cuir orra cuideachd. Seo fear de na adhbharan carson a tha iomadh ain-diadhach a’ seachnadh cur gu feum am facal agnostic a thoir dealbh air am beachd-smaointean. Uireannan, mura bheir duine tuilleadh mìneachadhan air am beachdan, misnichidh cur gu feum am facal agnostic a’ troimh chèile. Chaidh am facal a cruthachadh le T.H. Huxley timcheall air a’ bhliadhna 1870 agus bha e esan a bha, a dh’aoindeòin na fìrinn nach robh esan an cruthadair dem bun-bheachd, a ghaisgeach as ainmeile san dàrna leth den linn 19mh. Theireadh neach cuideachd "Gun-eòlasachd" no "Às-eòlasachd" an àite "Agnosticism".
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Ned Maddrell
Va Edward "Ned" Maddrell (r. m.1877 - 27 Nollick, 1974) ny Ghaelgeyr, as hooar eh baase 'sy vlein 1974. V'eh ny Ghaelgeyr s'jerree ec y traa shen. Ren ad recortys jeh e choraa, t'ayns shoh. V'eh er ve abyl dy chummal e ghaelg er-yn-oyr dy row eh loayrt rish sleih va loayrt y Ghaelg Albinagh as yn Yernish traa v'eh gobbraghey myr marrinagh. Roish e vaase v'eh jannoo ymmyd jeh ram Baarle ayns e Ghaelg. Nish ansherbee, cha nel y Ghaelg marroo as ta ram sleih (1,700) loayrt ee ayns Mannin.
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Sambylyn eishtagh jeh ny Çhengaghyn Celtiagh, goaill recortyssyn jeh Madrell stiagh, as eh loayrt ayns Gaelg


text:
IS annsin ro gab treabhlaid & aimhnerte cuirp eisidhe, & ro airiltnigh tréna dhegháirilledh go f- faccaidh sé aingle nimhe ina fiadhnaisi & co f-facaidh fís ann; ocus as h- í-so físi ro forchanadh-somh gomadh gresadh h- é i m- breithir n- Dé d' foircetal, uair roba cinnte lais bás d' faghbhail & ní fidir cuin fogebadh, amal at-bert Crist:
Matt. 25:13Frithairidh, uair ní fedabair an lá no an uair i n- gebthar lamh foraibh. Ocus as triasan fis-sin do fuair-siumh cudhnodh & tinnisniuccudh a mhainistrech do chumhdach ocus a h- orduccudh o foircetlaibh riaghaltaibh. Ro baí immorro mainistir aoibhinn ann, & sí cumdaighthi i c- coicrích na cailledh ocus an mhara i n- araile longport ann, & rob é a ainm 'san m- bérla, Cnomberbrug .i. cathair dianid ainm Cnobere; & ro tuillestair
p.390dano ri na cennaithche-sin .i. Anna, ocus an lucht socenelach ele robhadar 'san chathraigh-sin iarttain.


text:
Kl. Ianair, .uii. f., l. x.uiii. Anno Domini M.l.iiii.
Imhar m. Arailt, ri Gall, do ecaibh.
Aedh H. Fergail, rí Telcha Og, & m. Archon H. Ceilecan, rí H. m-Bresail, do marbad do Feraibh Fernmuighi.
Dubghall H. h-Edacan, rí H. Niallan, do marbad do U Fhlaithen.
Maidm Finnmuighi for Uib Meith & for Uachtar Tire ria n-Uib Eachach, du i torcair In Croibderg, ridomna Uachtair Tire.
Aedh m. Cenneitigh m. Duinn {folio & column h59va} Cuan, muire Clainne Tairrdhelbaig, do marbad do Connachtaibh.
Cath eter firu Alban & Saxanu i torchradur tri mile do Feraib Alban & mile co leth do Shaxanaib im Dolfinn m. Finntuir.
Loch Suidhe Odran i Sleibh Guaire do éludh a n-deredh aidche Fheile Micheil co n-dechaid isin Fabaill, quod non auditum est ab antiquis.
p.492


text:
Ketchum, Idaho
‘S e baile beag ri taobh na Coilltean Nàiseanta Sawtooth ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann Ketchum.[1] Tha e suidhichte aig 1,784m os cionn ìre na mara anns na Beanntan Creagach, 3,163km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 148km bho Bhoise, prìomh-bhaile na stàite agus 1,138km bho Los Angeles, ait an taobh thall na dùthcha.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Idaho. Tha 3,261 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 16.8% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 21.2% dhuibh.[3] Thug 51.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4] Chaochail an sgrìobhadair Ernest Hemingway: (1899 – 1961) ann an Ketchum.