text:
Iarrtas cìse an uisge-bheatha
Chuir Comann Uisge-Bheatha na h-Alba iomairt air chois 's iad ag iarraidh air Riaghaltas Bhreatainn cuidhteas fhaighinn den àrdachadh bhliadhnail air cìs na dibhe.
Tha an Comann a-nis ag iarraidh air a' phoball a' chùis a thogail leis na Buill-Phàrlamaid aca.
Chaidh cuir às do chìs chunbhalach na dìbhe - a tha a' toirt àrdachaidh de 2% thairis air ìre na h-atmhorachd gach bliadhna air prìs an deoch làidir - air leann ann am Bhuidseat a' Mhàirt, ach tha e fhathast a' toirt buaidh air prìsean spioradan agus fìona.
Tha Comann Uisge-beatha na h-Alba a' cumail a-mach gu bheil a chìs a' dèanamh cron air na tha de dh'uisge-bheatha na h-Alba ga reic ann am Breatainn agus a' peanasachdh luchd-ceannaich aig àm glè dhuilich.
A rèir na buidhne, thàinig crìonadh de 12% air na tha de dh'uisge-bheatha ga reic san Rìoghachd Aonaichte bho chaidh a' chìs a stèidheachadh.
Thuirt Roinn an Ionmhais gu bheil iad a' toirt an taic dhan ghnìomhachas agus gur e a' mhargaidh às-mhalairt - a tha saor o chìsean cusbainn - a tha a' dèanamh suas 90% de mhargaidh an uisge-bheatha.


c: text/html

text:
Dealbhan-cluiche
Fileantaich san àrd-sgoil
Tha Eadar Dà Sgeul, cruinneachadh de sgeulachdan goirid le measgachadh de sgeulachdan ùra agus sgeulachdan aithnichte, sna sgoiltean a nis. Tha Stòrlann air seachd sgeulachdan às a’ chruinneachadh a chur ann an riochd sgriobtaichean dràma. Chaidh sia dhiubh a sgrìobhadh le Dòmhnall Iain MacÌomhair agus fear eile le Aonghas Iain MacDhòmhnaill.
Seo na sgeulachdan a thagh sinn às a’ chruinneachadh a gheibhear an seo ann an riochd dràma:
- An Taghadh le Iain Mac a’ Ghobhainn
- Am Partaidh Purpaidh le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Na Stocainnean le Iain Mac a’ Ghobhainn
- Bòrd do Dheichnear le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Aon Fheasgar … le Pòl MacAonghais
- Cafaidh Ranji le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Ri Aghaidh na Creig le Maoilios Caimbeul
Fhuair cuid de sgoiltean cothrom Am Partaidh Purpaidh fhaicinn air an àrd-ùrlar mar-thà nuair a thadhail Meanbh-chuileag orra san Ògmhios.
Tha sinn an dòchas gum bi na dealbhan-cluiche gu feum airson dràma, labhairt agus leughadh airson tlachd a bhrosnachadh ann an clasaichean Gàidhlig, mar a thathar a’ moladh sa Churraicealam airson Sàr-mhathais. Bheir iad cuideachd taic do sgoilearan aig a bheil duilgheadasan na sgeulachdan fhèin a thuigsinn agus tha sinn an dùil gun dèan iad feum san fharsaingeachd do sgoilearan a tha airson coimhead air litreachas Gàidhlig ann an riochd eile.
Bhiodh e math ur beachdan fhaighinn orra.
Na faidhlean uile còmhla mar 'portfolio'
Na faidhlean uile còmhla mar 'binder'

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ceann a' Ghiùthsaich
'S e baile seirbhis anns a' Bhaideanach, a' Ghaidhealtachd a th' ann an Ceann a' Ghiùthsaich. Tha am baile suidhichte beagan miltean gu tuath bho bheallach Dhruim Uachdair a ghearras tro Dhruim Albainn bho dheas gu thuath. Aig Bhaile Ur an t-Slèibh, trì miltean gu deas, tha ceann Rathad Lagain a tharuinneas chun an iar gu Braighe Loch Abair agus An Gearasdan. Tha na tobhtaichean den Ruthven Barracks, a bha na ionad cudthromach aig an arm dearg re na deicheadan as dèidh bliadhna Prionnsa Thearlaich fhathast ri fhaicinn mu leth mhile chun an ear bhon bhaile.
Tha an sgioba iomain Chinn Ghiùthsaich air a bhith an sgioba iomain bu shoirbhicheil ann an Alba os cionn fichead bliadhna.
Goireasan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha grunnan buithtean aig Ceann a'Ghiuthsaich, gu dearbh bha e na priomh-bhaile den Bhaideanach mus an do dh'fhas baile mun chuairt an Gobhal Rathad-iaruinn aig An Aghaidh Mhor aig deireadh an 19mh linn. Is e clachan sgireil a tha ann, le Eaglais na h-Alba agus Eaglais Caitligeach. Tha ionad comhairle agus Ard Sgoil anns a' bhaile comhla le Museum Gaidhealach.
Ceangailean Iompair[deasaich | deasaich an tùs]
Tha rathad A9 eadar Peairt agus Inbhir Nis na dol seachad air Ceann a' Ghiùthsaich agus tha steisean rathad-iaruinn air iomall a' bhaile.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am bàrd Donnchadh Gobha na èildear ann an Cinn a' Ghiuthsaich.


text:
Vienna
'S e am prìomh-bhaile Ostaireach a tha ann am Vienna (Gearmailtis: "Wien"). Tha 1.6 millean daoine a' fuireach anns a' chathair fhèin, agus 2.2 millean sa Vienna as motha. Tha am baile suidhichte air an Abhainn Danube.
'S e cuideachd aon de na naoi stàitean a tha anns an Ostair.
Daoine ainmeil à Vienna[deasaich | deasaich an tùs]
- Friedrich A. von Hayek, eaconamaiche agus feallsanaiche poileatagach a bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomacachd ann an 1974.
- Richard Kuhn: (1900 - 1967), Ceimigear.
- Max Ferdinand Perutz: (1917 - 2002), Ceimigear.
- Richard Adolf Zsigmondy: (1 an Giblean 1865 – 23 an t-Sultain 1929), Ceimigear.
- Martin Karplus: (5 am Màrt 1930, Ceimigear.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Anna Cleves
Bha Anna Cleves (Gearmailtis: Anna von Jülich-Kleve-Berg) (Düsseldorf, 22 an Lùnasdal 1515[1] – Lunnainn, 16 an t-Iuchar 1557) 'na bean-uasal Ghearmailteach agus 'na ceathramh bhean phòsda Eanraig VIII na Sasainne agus mar sin bha i 'na Ban-rìgh na Sasainne à 6 am Faoillteach 1540 ri 9 an t-Iuchair 1540. Cha robh am pòsadh a-riamh air chrìochnachadh, agus chan fhuair i an crùn a' Chèile rìoghail. An dèidh an neònitheachadh am pòsaidh, bha rèite fhialaidh air thoirt ri leis an Rìgh, is an dèidh sin thugadh iomradh oirre mar Phiuthar Ghràdhach an Rìgh.
Lì-dhealbh Hans Holbein an t-Òg dà dhealbh dhi ann an 1539.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alison Weir, Britain's Royal Family: A Complete Genealogy (London, U.K.: The Bodley Head, 1999), td 154.


text:
Beinin
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Beinin, [1] neo Benin[2][3][4][5], ainm oifigeil: Poblachd Bheinin. Gus a’ bhliadhna 1975 b’ e Dahomey a t-ainm a bha oirre.
Tha e suidhichte ann an Afraga an Iar. Tha crìochan aice san iar le Tògo, san ear le Nìgeiria agus san tuath le Buircina Fhaso agus Nìgeir. 'S e Porto Novo am prìomh-bhaile a tha aice, ach 's e Cotonou am baile as motha den dùthaich. Tha am pàrlamaid suidhichte ann an Cotonou cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Broilleach
Is e am broilleach ( no an com[1]) an roinn de'n cholunn eadar an amhach agus an caol meadhanach. Is e dealbh ghaith-X de'n chom a tha ri fhaicinn ri taobh deas an alt seo.
Chithear gu soillear, na rongais, cleibh de cnamhan seang a tha a' cuairteachadh na sgamhan agus an cridhe a laigheas eadorra.
Is e an cridhe an taosgaire a bhruthas fuill tro na sgamhain, agus ri gach cearn de'n chorp.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ An Litreachas "Is bruite mo chridhse anns a' chom, mo cridhe sgith fo leorn..." ( Orain: Fagail Barraigh)


text:
Cath na Bòinne
'S ann aig Cath na Bòinne a cheannsaich an arm aig Uilleam "Elector à Hànobhar" an t-arm aig Seumas VII Righ na h-Albann ann an Èirinn 1d latha dhen Iuchar 1690 . Choinnich an dà arm aig Gleann an Rí, gleannan a tha tuath air Brù na Bòinne, beagan mìltean iar air Droichead Átha. Theich Seumas a’ Chàic tro Chionn tSàile an dèidh a' Chatha. Thàinig riaghladh nan Stiùbhartach gu crìoch buileach le Cath na Bòinne ach a dàinig cùis nan Seumasach gu crìoch buileach ro Latha Chùil Lodair ann an 1746.


text:
Aiseag Rinn Friù
Is e aiseag thar Uisge Chluaidh eadar Yoker air bruach a' Tuatha agus Rinn Friù air bruach a deas a tha ann an Aiseag Rinn Friù. Stèidhicheadh aiseag an seo anns an 16mh linn. Anns an latha an diugh, is ann leis an Strathclyde Passenger Transport Executive (SPTE) a tha an aiseag, agus bithidh am bàt-aiseag aca "Renfrew Rose" a' dol thairis corr is fichead trip gach latha. Gu mi fhoighdinneach, on deach fhosgail air tunail rathaid aig Whiteinch anns na 1930'n agus Drochaid a' Chluaidh aig Arascain re na 1970'n tha trachdadh an aiseig air clanadh, chun ìre gu bheil an SPTE a' toirt taic airgid nas àirde na £3 airson gach siubhalach a chleachdas an aiseag.
Anns a' bhliadhna maoineachais 2009-2010 tha gannad de £2,500,000 anns a' sporan aig a SPTE agus tha am beachd a' nochdadh gum b' fheudar don aiseag a sgurr.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ "Clyde ferry route to end in March". BBC News. 2010-01-22
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 511 684
- Làrach-lìn SPT


text:
San José del Guaviare
' S e prìomh-bhaile na roinne Guaviare, Coloimbia,[1] a th'ann San José del Guaviare. Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheasa dùthcha faisge air na coilltean-uisge anns an Amazon. Tha àirde meadhanach dhe 175m os cionn ìre na mara aige. ‘S e baile le cliomaid teth a th’ann le teodhachd meadhanach dhe 25˚, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1938.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chaidh ainmean-àite a chruthachadh le freumhan anns na creideamhan nan Spàinnteach: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Seosaiph,[2] neo José ann an Spàinntis. Tha am baile suidhichte faisg air an drochaid Nowen air an abhainn Guaviare.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 53,994 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 19,131 a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an San José del Guaviare. ‘S e Tùsanaich a th’ann an 1.7% agus tha 5.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 82.9% dhe na daoine ann an San José del Guaviare leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 21.3% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an San José del Guaviare. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Catholic Online
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
An t-sìde ann an San José del Guaviare
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Buga
'S e baile meadhanach ann am Valle del Cauca (Roinn), ann an Coloimbia[1] a th' ann am Buga neo Guadalajara de Buga. Tha e suidhichte aig àirde dhe 969m os cionn ìre na mara 67km air falbh bho Chali, prìomh-bhaile na roinne, agus 445km bho Bhogotá. 'S e Buga an 44mh baile as motha na dùthcha.[2] Chaidh am baile a steidheachahd ann an 1555.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali.[3] Mar sin, fhuair am baile an t-ainm Guadalajara bhon a' bhaile leis an aon ainm ann An Spàinn. 'S ann às an ainm Arabais 'wād al-ḥaŷara (واد الحجرة neo وادي الحجرة) a tha Guadalajara agus tha e a' ciallachadh Abhainn na Clachan. Tha na h-ùghdarrsan a'creidsinn gur e ainm Tùsanach a th'ann an eilimeid Buga, oir bha tuathan Carib nan tàmh an seo ro ruigheachd nan Spàinnteach. A bharrachd air sin, tha tòrr àite ris an canar Buga ri fhaicinn air feadh A' Chairibìan.[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 116,893 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 17,000 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e Daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Buga. A bharrachd air sin. ‘s e Tùsanaich a th’ann 0.1% agus tha 8.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 93.9% dhe na daoine ann an Buga leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 63.5% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Buga. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Manuel Antonio Sanclemente: Ceann-Suidhe na dùthcha eadar 1898 agus 1900.
Eliseo Payán: Ceann-Suidhe na dùthcha ann an 1887.
Bailtean Ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Guadalajara, ann An Spàinn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Toponimia
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Gàidheil Òga
'S e Gàidheil Òga buidheann neo-eisimeileach a tha a' riochdachadh Ghàidheil Òga bhon t-saoghal air fad. Tha a' bhuidheann a' toirt cothrom do dhaoine òga eadar 16-30 am beachdan mu shuidheachadh na Gàidhlig a thogail gu ìre glè àrd. Tha dùil aig am buidhean a bhith a' strì gus piseach a thoirt air suidheachadh na Gàidhlig is inbhe a' chànain a thogail mar chànan a tha an-diugh cheart cho freagarrach dha daoine òga 's a bha e a-riamh.
Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh aig cò-labhairt a chaidh a chumail airson Gàidheil òga le Comunn na Gàidhlig anns an Aghaidh Mhòir anns an Lùnasdal 2005. Bhathar a' beachdachadh air suidheachadh na Gàidhlig anns an fharsaingeachd agus bha gach neach a bha an làthair den bheachd gun robh cruaidh fheum air buidheann a bha a' riochdachadh dhaoine le Gàidhlig eadar aois 16-30. Chuir còignear Ghàidheil Òga a bha an làthair romhpa, a' bhuidheann seo a chur air chois gu saor thoileach.


text:
Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig na buidhinn leasachaidh a tha ag obair an co-phàirteachas le ùghdarrasan ionadail air feadh Alba gus foillseachadh agus sgaoileadh ghoireasan-teagaisg Gàidhlig a cho-òrdanachadh. Chaidh a' bhuidheann a stèidheachadh ann an 1999 agus tha prìomh oifis aice ann an Steòrnabhagh, Eilean Leòdhais.
Goireasan agus Pròiseactan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ceàrd an Sgrìobhaiche
- Dealbh-chluichean - dealbh-chluichean Gàidhlig ann am PDF airson fileantaich san àrd-sgoil, mar eisimpleir Ri Aghaidh na Creig le Maoilios Caimbeul, An Taghadh le Iain Mac a' Ghobhainn no Bòrd do Dheichnear le Dòmhnall Iain MacÌomhair
- Eadar Dà Sgeul - cruinneachadh de sgeulachdan goirid airson sgoilearan Gàidhlig san àrd-sgoil, tha feadhainn de na sgeulachdan ri fhaighinn ann mar fhaidhleachan claisneachd no sruthach
- Fo Bhruid - an ath-chruthachadh den sgeulachd ainmeil aig Robert Louis Stevenson, Kidnapped, le Torcuil Crichton
- Giglets Gàidhlig - leabhraichean clasaigeach ainmeil air an ath-chruthachadh airson luchd-leughaidh an latha an-diugh, mar eisimpleir MacBheatha le William Shakespeare, Dracula le Bram Stoker no Am Bann Breac (Sgeulachdan Sherlock Holmes) le Arthur Conan Doyle
- Mar a chuala mise e
- Na Lochlannaich
- Stòrasan na Talmhainn
An t-Alltan[deasaich | deasaich an tùs]
Bi an Stòrlann a' cur air dòigh co-labhairt gach bliadhna do thidsearan Gàidhlig, An t-Alltan. Tha An t-Alltan a’ toirt cothrom do thidsearan Gàidhlig tighinn còmhla, toirt sùil air iomairtean teagaisg agus ionnsachaidh ùra. Bidh shreath de dh’òraidean agus bùthan-obrach ann ceangailte ri goireasan a th’ air ùr nochdadh no a th’ anns a’ bheairt aig an Stòrlann.


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
B' e Wolfgang Amadeus Mozart (27 am Faoilleach 1756 – 5 an Dùbhlachd 1791) cumadair-ciùil air feadh àm clasaigeach, às an Ostair. Sgrìobh e nas motha na 600 obraichean agus tha fèill mhòr air an obair aige fhathast. Bha e na phòsta agus bha dà mhac a mhairinn aige. Chaochail e nuair a bha e 35 bliadhna a dh'aois agus tha miotas air a bhàs an-diugh. Tha ceòl aig Mozart gu math ainmeil agus buadhmhor.
Beath-eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bliadhnaichean tràth[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Mozart aig Getreidegasse 9, Salzburg ann an dùthaich an Ostair an t-ainm a th' air na làithean seo. B' e Leopold agus Anna Maria Perti Mozart a phàrantan. Bha piuthar as aosda aige, Maria Anna (1751-1829), Nannerl a far-ainm aice. Bha baisteadh aig Mozart ann an Cathair-eaglais Naomh Rupert an là as dèidh a bhreith. Bha Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart an t-ainm làn a bh' air.
Bha a h-athair à Ausberg. B' e Kappellmeister (maighstir-ciùil) ann an orcastra-cuirt a bh' ann airson an Àrd-easbaig Salzburg. B' e cumadair-ciùil beag agus tidsear a bh' ann cuideachd.
Thòisich a phiuthar am piàno a dh'ionnsachadh nuair a bha i 7 agus bha Mozart 3 bliadhna a dh'aois. Choimhead Mozart air na leasanan. Thuirt a phiuthar:
-
- Gu tric, chuir e seachad mòran àm aig an clabhier, a' cluich treasan [...] agus bha tlachd air aig am fuaim [...] Anns a' bhliadhna ceathramh a dh'aois aige thòisich a h-athair, mar geama, a theagaisg beagan minuet agus pìosan eile aig an clabhier [...] 's urrainn dha cluich gun mhearachd agus le mhaothalachd mòr, agus a' cumail àm gu buin. [...] Aig 5 bliadhna a dh'aois bha e a' sgrìobhadh pìosan beaga mu thràth agus sgrìobh a h-athair iad sìos.
Tha na pìosan sin ann an Nannerl Notenbuch (leabhar-nòta aig Nannerl).
Nuair a bha eòlach aig a h-athair air comas a mhic, chuir e fhèin crìoch air sgrìobhadh ceòl. Bha Leopold an aon thidsear aig Mozart. Theagaisg e ceòl, cànain, agus cuspairean sgoilearach eile ris a chlann.
Na h-Oparan[deasaich | deasaich an tùs]
- Die Schuldigkeit des ersten Gebots (Dleastanas na ciad àithne)
- Apollo et Hyacinthus
- Bastien und Bastienne
- La finta semplice
- Mitridate, re di Ponto
- Ascanio in Alba
- Il sogno di Scipione
- Lucio Silla
- La finta giardiniera (dà atharrachadh)
- Il re pastore
- Zaide
- Idomeneo (dà atharrachadh)
- Die Entführung aus dem Serail
- L'oca del Cairo
- Lo sposo deluso
- Der Schauspieldirektor (Stiùiriche an taigh-cluich)
- Le nozze di Figaro
- Don Giovanni (dà atharrachadh)
- Così fan tutte
- Die Zauberflöte (An duiseal-dhraoidheachd)
- La clemenza di Tito


text:
- {MS folio 1v a}Duaislibh taiseach Banba Brian
a labra ni labra shaebh
gach gilla dar ghen go Niall
70] do ber Brian Sina go saer.
- Mac dEchaidh na nabra ndubh
eochair na Banbhaia a glac geal
Niall nachar nemghnathaigh midh
derbrathair don fhir Brian Breagh.
- 75] Moidi a chairdeas is cland Nell
a airdmeas ar gach crand ciuil
iarsna na righ diaidh i ndiaidh
do shil Briain in Briansa o mBriuin.
- Brian mac Donchaidh dergas crann
80] re onchoin do derglas drong
glan a luaidhim cind a cind
tuailing sind a char go Cond.
p.8
- Go Cond Ceadchathach na cuan
is na fonn sedcrothach saer
85] ni faigeabh gan bre o Brian
triar fo dech is cuigear caemh.
- Tualaing sind a nairemh sin
bidh grind gach a raidhiubh ribh
ni he a ngairm do denum duibh
90] aderum ruibh ainm gach fhir.
- Dondchadh Cimi in cuaine righ
mac Gilli nuaidhe na naemh
meic Gilli Iso ucht ban
slan o ulc gach cisu in craebh.
- 95] Meic Gilli na naemh neart niath
time i taem nir clecht ri chach
meic Muireadhaigh gan mhodh maeth
cor laech ar uidheadhaibh dath.
- Meic Samradhan shubaigh saeir
100] sa randghabhail cubhaidh cair
meic Conchobair na con sroill{MS folio 1v b}do gon toir dorchoraibh aigh.
- Meic Fergail meic laechdha Floind
ba fraechdha i ngach glec a grem
105] meic Aengais in earrla find
rind fedma ar a shaerbhois sheng.
- Meic Conchobhair meic Thaidg Tir
do airg a glec na glec ger
meic Ruairc mec Imhair in aigh
110] cuairt Chet ga laim righshuir redh.
- Meic Cosgraich meic Dungail duind
go dtnudhgail na tnudghail tend
mhec Oirechtaich nar airg chill
in gairg bind soinercaigh seng.
p.10
- 115] Meic Ethach meic Maenaigh mhin
meic Baithin nar chan acht coir
meic Brenaind meic Ferghna fhel
nach derna ri cler glec ngloir.
- Meic Fergusa in ochta gil
120] ba corcra a sengbosa o saigh
meic Mhuiredhaigh moir don mhuigh
nir chuir toir fhuinedhaigh air.
- Meic Eogain meic Duach derg I
a ferg nar luath mar bhadh le
125] meic Briain meic Eachdhach fhuair ghnai
druim sluaigh ba drai Eachach e.
- Meic Cairbri meic Cormaic Cliach
mac nachar tromloit ar tath
meic Airt meic Cuind na con sgith
130] o frith cuing do chor ar chach.
- Mag amhradhan Brian na mbeann
daghbranan nach cian o Chunn
senchas fhir na nerrladh ndond
do ceangladh go Cond sin sund.
- 135] Rugus leam mar luing re sruth
o Cuind ar nach beam ag brath
in gheg nachar crom re cith
im rith go Cond na ced cath.
- Conn cedchathach cloinde Cuind
140] cedfaidh a chloindi os gach cloind{MS folio 2r a}Teallach nEachthach is dua in Cuind
coill nua ni crechach in coill.
- Ceann Teallaich Echach fuair dan
o hEchdhach da fhuair gach sgel
145] gach baili a mbhi snach bi Brian
fairi na cliar do ni a nell.
p.12
- Brian mac Dondchaidh din na duath
sidh gon onchoin tar a fich
breth De do chennaig dho chach
150] in trath do chengail se in sith.
- Sochraidi shuir baghach Briain
ar nach fuil arach gon oir
bog fini Brenaind im buaibh
sluaigh a Fremaind Midhi mhoir
- 155] Gilla og anas re lot
amos Sinda na mbrog mbreac
fer Muighe Slecht a seang glac
nochor fherr mac Cecht no Ceat.
- Fecheamh coitcheand ceandaich dhuan
160] in boigtheall nach lengair lamh
ni tuilleam buidhi re Brian
riar gach dhuine risin dan.
- Aes dana in talmhan na thaigh
na dama ig adhradh na fail
165] gach damh go Brian Bhealaich Broin
a thoil diall don fedhain air.
- Brian mar Theamraich mar teach mBriain
re leanmhain gach leath as ail
cosmhail e is Temhair in Trir
170] do sin se tar fearaibh Fail.
- Suairc inadh longphoirt laich doth
ar gaith dua CondChuirc sar chith
cul o nGuaire ni cul creach
dun na mbreath bus buaini ar bith.
- 175] Airgneach Daili na fleadh fuar
in fear a sairi nan sroll
cosmhail brigh ar cind na cliar{MS folio 2r b}do Brian sdon fhin fhind ga ol.
p.14
- Inbear Muighi Slecht na sreabh
180] na huile echt agon fhir
sruth Grainde ar a guth ni gabh
sruth glan is aille tre fidh.
- Ceand Cruaiche ag Brian do ber ni
sgiam a tuaithi sen as e
185] mor leas ro glemheall a gnai
in treas drai na hErenn e.
- Ceann na ndruadh ceand na slogh sin
mor don shluagh do mheall nach mair
Magh Slecht os in chairthe chuil
190] fuil na necht gan aithbhi air
- Ceand Cruaiche ata ar an muigh mor
do chuir mna gach thuaithe i tam
ar marbh se ag slechtain don slogh
mor dechtaibh e seach gach nar.
- 195] Ocht catha fo tri truagh soin
nocho sluagh do bhi fa bhoil
do chathaibh is marbh san muigh
gan fhuil tachair o arm air.
- Tedhm is uaisli i nInis Fail
200] do indis in duainse duind
fearta in teghma ar an muigh mhin
im righ Teamhra uil fa uir.
- Tighernmhas tigherna os chach
a liberna ro bo luath
205] flaith na rend rainig a chrich
tainig a dhith ri Cheand Cruach.
- Ainm o fertaibh Gaidhel nglan
sa leachtmaigh nar sgaileadh sgur
achadh ferta nach fand fer
210] ferta ar sean ann bun a mbun.
p.16
- Do toghaibh ag Briain oi Briain
a lagh fa na fodaib fuibh
lebheann na leachtmagh na laim
seachtmhagh plaigh Erenn fa uir.
- 215] Beann mar Bhend Edair gon fir
do shedaib agus do shubh
Beann Coilctheach gach cliar fa crodh
sgoilteach sgol ag Brian na bhun.
- Gasda in feren seghaind saer{MS folio 2v a}
220] is cenel mBrenaind im Brian
flaith Callmhuighi na call nur
clandbuidi a chul cam a ciabh.
- Brenaind mac Fergna folt tais
nach derrna olc bad olc dis
225] a cor do Brian bid slan ses
ni ges do cliar da radh ris.
- Suirghi in fhir is i ar ar nuidh
ag a digh ag nach bi biaidh
bidh ar es a denmha daibh
230] sbes ag mnaibh i mberla mBriain.
- Bidhbhaidh fhir na nabra mall
ni mil ar a labra ig lind
do cuaidh O Ruairc na cend
sdar leam ni fhuair cuairt da chind.
- 235] Tearc ar domun uile a fiach
moludh gach duine ar o nDuach
mac Moiri ni men mar chach
gnath lem na Boindi tar bruach
- Beag an ingnadh enech mBriain
240] gan dimblad gan debech sgeoil
Tellach nEathach na nech min
dibh teach na dethach fo dheoidh.
p.18
- Brian mac Dondchaid drech mar gris
o Cobhthaigh do creach go Buais
245] gan gradh ar sded ag sduaigh Nais
ar ais do breg duain ar duais.d.
- Tadg mac Aengusa fuair gnai
rug buaidh du Aengusa i
sgel ad clas re ted na tech
250] nocho leg as gandhni
- Magnus mac Dondchaidh drech redh
do chomthuigh gach teach na tir
riar les na nuile rob ail
a baigh re gach nduini dibh.
- 255] Dondchadh mac Dondchaidh Chind Chnuic
crodh o Loch Gili do gluais
tearc thoir nach luigheann fo laim{MS folio 2v b}nocho cuireand ar dail duais.du.ais.
- O Duibgeandan duine naem
260] duine mar gach nduini nog
do ling a leabaidh na naemh
do chind Mael Peadair ar Pol.
- Mael Mheadha bruindi mar blath
no mar ela os buinde ar bruach
265] a henech ni chel ar chler
sdo ghebh go ler ler a luach
- Ingean I Ruairc Mor rob mo
sa mo a sodh gurub sodh nua
a naighidh ni headh ata
270] fer na mna bas failidh ua. d.u.ais.
- I ngach airmdeabhaidh re ais
dU Gairmledhaich gimad guais
Mael Seachlaind sin is e a nagh
do ber se ar gach ndan a duais.
p.20
- 275] Eachmharcach O hAnluain aird
do airg go Bir is go Buais
gor traigh a rotuile righ
sochaidhi rer dilad duais.
- Mac Magnusa Mhuighe Find
280] Mael Seachlaind as oirrdirc clu
menic les bo do crudh creach
do chur isin teach a du.d.u.a.i.s.
- Tadhg mac Briain mo flaith rem la
a maith go rob mo sa mo
285] eneach Taidhg ni leg re lar
nocho mairg ted re dan do duais.
- Magnus Cruachan cheleas mna
ni huathudh bereas a bu
go mbheth se fa doludh do
290] in domun is do ba dhu.
- Muiri mathair Iso oigh
ingean Iaicim aigheadh nua
da mac go foghnann in fer
do nach congband re headh ua.Dhuais
- 295] A meic Muiri sa meic Dhe
is ler det gach duini a cli
tuigidh tu in tagra ar ata
gen go nabra acht u a i.
d.u.a.i.s.l.i.b.t.a.i s.


text:
Tha Mìrean a’ toirt stiùireadh air:
Tha e air a mholadh gun cuir sgoiltean ri chèile prògram cànain stèidhte air Mìrean a bheir Gàidhlig sgoilearan air adhart ceum air cheum, o sgoil-àraich gu àrd-sgoil.
Bu chòir seo a bhith a’ gabhail a-steach:
Airson an dà dhòigh-obrach sin fhighe na chèile, tha e air a mholadh gun cuir sgoiltean air dòigh prògram de ‘thargaidean cànain’, far a bheil pàtran àraidh (no seata phàtrain) air a thaghadh mar thargaid airson clas no buidheann airson ùine àraidh – mar eisimpleir, seachdain (no nas fhaide) no an ùine a bhios pròiseact àraidh a’ ruith. [Anns na pìosan-obrach ann am Mìrean tha an abairt ‘Pàtran na Seachdain’ air a chleachdadh mar aithghearrachd ach faodaidh iad toirt nas fhaide, no nas giorra, na seachdain.]
Faodar na targaidean a thaghadh airson gu bheil na sgoilearan a’ faighinn nam pàtran sin doirbh no gu bheil iad a’ dol le cuspair àraidh (e.g. ‘bhiodh’ le eachdraidh) no dìreach gu bheil iad nam pàirt de phrògram na sgoile airson Gàidhlig aig an ìre sin.
Fhad ’s a tha an targaid a’ ruith, bu chòir am pàtran cànain sin a bhith air a theagasg agus air a dhaingeachadh gu tric agus ann an caochladh dhòighean, nam measg:


text:
Ramiriquí
'S e baile beag ann am Boyacá a th' ann an Ramiriquí. Tha e suidhichte aig 2,179m os cionn ìre na mara. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1541.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 10,789 nan tàmh anns a' bhaile, tha a'mhòr-chuid, neo 6,089 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[1] Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[2] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. 'S e am baile leis an dlùths taobh àireimh-sluaigh as motha anns an dùthaich.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Ramiriquí (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 0.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 84.9% dhe na daoine ann an Ramiriquí leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 20.2% dhe na dachannan.[3]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Ramiriquí. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[4] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Quemuenchatocha: Righ mu dheireadh ach aon dhe na Muisca.
- José Ignacio de Márquez Barreto: Ceann-suidhe Choloimbia eadar 1837 agus 1841.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Dalrymple
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Dalrymple. Tha am baile suidhichte anns an t-Srath Dhùin air bruach Abhainn Dhùin. Tha e mu 8 mìltean air àird an earra-dheas Inbhir Àir. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 23′ 50.96″ Tuath agus 4° 35′ 9.72″ Iar.
Anns a' bhliadhna 2001 bha 1,281 duine a' fuireach an seo. [1]
Ged a tha eaglais a' bhaile nas sine na 200 bliadhna chaidh am baile fhèin a stèidheachadh timcheall air 1800.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 363 145


text:
blas
Blas 2014: 5-13 Sultain
'S i fèis a th' ann am Blas a thàinig bho bheachd a chuir Comhairle na Gàidhealtachd air adhart an dèidh dhaibh tadhal air an fhèis Celtic Colours ann am Ceap Breatuinn. Tha i air a ruith ann an co-bhonn ri Fèisean nan Gàidheal agus tha sinn gu mòr an eisimeil bhuidhnean ionadail a bhios a' toirt taic dhuinn le tachartasan a chur air dòigh.
Tha an fhèis air fàs anns na bliadhnaichean a tha i air a bhith ga cumail agus, a bharrachd air cuirmean-ciùil thall 's a bhos air feadh na Gàidhealtachd, bidh Highlife Highland a' cur Prògram Foghlaim air adhart anns na sgoltean aig an aon àm. Bidh grunn thachartasan ann an Earra-Ghàidheal agus tha Cuairt nam Bàrd na pàirt den fhèis.
Airson làrach-lìn na fèise a ruighinn put an seo. Tha Prògram 2014 na Fèise air làmh dheas na duilleige. Chithear bhideo de chuid den luchd-ciùil a bhios a' nochdadh aig Blas 2014 an seo.


text:
Klaipėda
‘S e baile mòr agus port[1] cudromach faisg air Palanga, air an àirde an iar Liotuàinia a th' ann an Klaipėda (IPA: kɫɐɪˑpʲeːd̪ɐ, Gearmailtis: Memel, Laideann: Memela). Tha e suidhichte air caolas far a sruthas an Abhainn Danė dhan Bhaltach, 3m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Klaipėdos Rajono, 290km air falbh bho Vilnius (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Phanevėžys, 198km bho Kaunas agus 139km bho Šiauliai.[3] Chaidh Klaipėda a chlàradh ann an 1252 agus fhuair e còirichean mar bhaile ann an 1254. Cha do chlàradh an t-ainm ann an Liotuànais gu ruige 1413 nuair a sgrìobh an Righ Vytautas Didysis mu dheidhinn àite air an robh Caloypede. Tha 161,300 duine a' fuireach ann.[4] 'S e an treas baile as motha na dùthcha a th'ann cuideachd.[5]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Cherepovec
- Cleveland
- Debrecen
- Gydnia
- Kaliningrad
- Karlskrona
- Kotka
- Køge
- Kuji
- Leipzig
- Liepāja
- Lübeck
- Mannheim
- Mogilev
- North Tyneside
- Odessa
- Qingdao
- Rügen
- Szczecin
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
1999
MCMXCIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Günter Grass an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bhuannaich Ahmed H. Zewail an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- 1 an t-Iuchar - chaidh Pàrlamaid na h-Alba ath-nuadhaichte fhosgladh; bha cuid a bu mhotha de chumhachdan aig Oifis na h-Alba a' thoirt thairis do Riaghaltas na h-Alba.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 5 an Gearran - Wassily Leontief, ann an Eabhraig Nuadh (baile). Eaconamaiche às An Ruis.
- 3 am Màrt - Gerhard Herzberg, ann an Ottawa. Ceimigear.
- 26 an t-Iuchar - Trygve Haavelmo, ann an Oslo. Eaconamaiche à Nirribhidh.


text:
Caisteal Chiosamuil
An aon chaisteal cudromach bho na Linntean Meadhanach sna h-Eileanan Siar a tha fhathast na sheasamh, an dachaigh aig Cinn-chinnidh MhicNèill.
Suidheachadh
Ann am Bàgh a’ Chaisteil, Eilean Bharraigh, a ruigear le eathar bho Bhàgh a’ Chaisteil (turas còig mionaidean, ma bhios an aimsir freagarrach).
Roinn – Na h-Eileanan Siar. Comharradh air Cliath-mhòr na Rìoghachd NL 665 979
Slighean-rothaireachd - Làrach air Lìonra Nàiseanta nan Slighean-rothaireachd
Fios gu
Fòn 01871 810313
Uairean fosglaidh
Fosgailte as t-samhradh a-mhàin.
Diluain gu Didòmhnaich 9.30m gu 5.30f .
Prìs
Inbhich £4.70 Clann £2.35 Lasachadh £3.70 Turas-eathrach san àireamh


text:
Acair (talamh)
Is e acair neo acaire tomhas fhearainn co-ionnan ri 20 de slabhraidh cearnach air neo 4,840 de shlatan ceàrnach. Is e a tha ann an slabhraidh ( neo Slabhraidh-Ghunteir )aonad-fhaid co-ionnan ri 66 troighean, neo 1/80mh mile. Tha an Slabhraidh-Ghunteir co-ionnan ri 20.117m.
Mar sin, is meud acair do pios fhearann ceithir cearnachd a tha mun 40m 's an leud agus 200m 'san fhad (40m x 200m). Is e a tha ann an Heactair, cearnach fearainn a tha 100m x 100m (=10,000m2). Mar sin tha beagan nas luga na 2.5 Acairean ann an Heactair.


text:
Königsberg
B' e baile eachdraidheil Gearmailteach a bha ann an Königsberg (Laideann: Regimontium Prussorum). B' e Königsberg i. Pr. an t-ainm oifigeil a bha air gus a' bhliadhna 1936, an uair sin Königsberg (Pr) agus eadar 1945 is 1946 KëHиrcбepr (Ruiseis) no Karaliaučius (Liotuànais) no Królewiec (Pòlais). An dèidh 1946 dh'atharraich an t-ainm gu Kaliningrad (Gearmailtis) no KaлиHиHrpaд (Ruisis). Tha am baile suidhichte faisg air a' Mhuir Bhaltach.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1255 agus eadar 1457 is 1945 bha e na phrìomh-bhaile dhen Phruis an Ear. B' e teis-mheadhan chultarail is ghnìomhachaidh na sgìre a bha ann an Königsberg. Ann an 1925 bha 279,930 daoine a' fuireach an seo.[1]
Tha Königsberg cliùiteach o chionn 's gun do dh'fhuirich Immanuel Kant, feallsanaiche Gearmailteach, ann fad a bheatha.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Immanuel Kant (1724 - 1804): Feallsanaiche.
- Otto Wallach (1847 - 1931): Ceimigear.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Der Große Brockhaus. 15mh deasachadh, 10mh leabhar, Leipzig 1931, dt. 382 (Gearmailtis).
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Stadt Kiel
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Toruniu
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Ramón González Valencia
Susbaint
Ramón González Valencia
B' e Ramón González Valencia (Chitagá, Norte de Santander, 24mh an Cèitean 1851 - Pamplona, Norte de Santander, 3 an Damhair 1928) saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia.[1] Bha e na Ceann-suidhe na dùthcha bho 3 an Lùnasdal 1909 gu 7mh an Lùnasdal 1910. Chaidh e a dh’ainmeachadh ceann-suidhe leis a’ Mhòr-dhail an àite Rafael Reyes, is e na leas ceann-suidhe fodha eadar 1904 agus 1909.[2][3]
Beatha armachd[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e saighdear gu math ainmeil a bh’ann González is thug e pàirt ann an iomadh chogadh cudromach air feadh na dùthcha, chan eil a’ dèanamh rian-iomairtean a-mhàin, ach bha e an sàs anns na sabaidean cuideachd, agus fhuair e cliù anns na cogaidhean sìobhalta dhe 1876 agus 1895, a bharrachd air Cogadh na Mìle Làithean.
Ceannas Coloimbia[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e co-chruinneachadh a ghairm tro Lagh àireamh 3 dhe 1910 airson ath leasachaidhean a sgrùdadh is a ghabhail ris taobh a’ Bun-Reachd dhe 1886 an rud na bu chudromaiche a rinn e fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais. Chruthaich an t-Ath Leasachadh poileataigeach sin ùine mhòr shìtheil airson na dùthcha, is le sin chaidh pròiseas dhe ùrachadh eaconamach a chur air dòigh.
Ath-leasachadh a’ Bhun-Reachd dhe 1886[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e co-chruinneachadh a chuir González air bhog 15mh an Cèitean dhe 1910 airson a’ Bun-Reachd dhe 1886 a dh’ath leasachadh an rud na bu chudromaiche a rinn an Riaghaltas aige: chaidh na riochdairean a thaghadh le Comhairlean na Bailtean agus bha 45 buill ann, a’ mhòr-chuid riochdairean na Pàrtaidhean Libearalach agus Tòraidh, Carlos E. Restrepo Restrepo, Pedro Nel Ospina Vásquez, Enrique Olaya Herrera, Rafael Uribe, nam measg.
Seo liosta na h-atharrachaidhean na bu chudromaiche a rinn iad:
- Cur às do bhinn bàis.
- Casg air airgead ùr ann an cruth pàipear a dhèanamh.
- Cruinneachadh bliadhnail a’ Mhòr-dhail.
- Taghadh bliadhnail na luchd-ainmichte leis a’ Mhòr-dhail
- Taghadh poblach ceann-suidhe na poblachd airson teirm dhe ceithir bliadhna.
- Cha b’ urrainn dhan cheann-suidhe dà theirm fhaighinn ri chèile.
- Casg air a’ cheann-suidhe, neo duine sam bith san àite aige, an dùthaich fhàgail fhad’ s a bhios e na dreuchd gu ruige bliadhna an a dhèidh, gun chead an t-Seanaidh.
- Atharrachadh a’ chinn-suidhe gach ceithir bliadhna.
- Soilleireachadh dleastanasan a’ chinn-suidhe nuair a bhios cogadh thall thairis neo ùpraid anns an dùthaich ann.
- Ath stèidheachadh na Co-chruinneachaidhean Roinneil
- Stèidheachadh na roinnean Atlántico agus Norte de Santander
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Bha Mairead Mhoireasdan, Steòrnabhagh, ag ràdh gur dòcha gu robh daoine a' smaoineachadh gur e nathraichean a bha iad a' faicinn nuair is e easgannan a bh' ann. Chunnaic i fhèin fear ann an abhainn Chliastail, mu dha mhìle à Barabhas. Bha i ag ràdh gu robh e cho dìreach fhèin sgreamhail 's gun leig i sgreuch. Chuir e eagal a beatha oirre. B' e beathach fìor ghrànda a bh' ann, thuirt i, agus cha leigeadh i a' chlann faisg air an abhainn air a shàillibh.
Fhuair Fionnlagh MacLeòid fios bho Dhòmhnall Moireasdan, Barabhas agus an t-Òban, ag innse mar a chunnaic e, is e air an àirigh air Loch nan Leac, air mòinteach Bharabhais, nathair dà throigh a dh'fhaid 's i striopach. Cha robh teagamh sam bith aige nach b' e adder a bh' ann.
Bha Fionnlagh a' leughadh leabhar air a sgrìobhadh mu Leòdhas le fear aig an robh Scealascro aig deireadh an naoitheamh linn deug agus bha e ag innse gu faca iad grunn nathraichean (a' ciallachadh adders) agus gun mharbh iad dhà. A rèir an leabhair, bhiodh luchd an àite a' gleidheadh cinn nan nathraichean air eagal 's gum biodh duine air a bhìdeadh le nathair.
Bha Mòr NicLeòid ag innse do dh'Iain MacIlleathain mu fhear de na geamairean a bha aig Clann 'Ic Mhathain aig Caisteal Steòrnabhaigh. Cha robh iomradh ro mhath air a' gheamair seo.
Aon latha a bhathas a' làimhseachadh tè de na slowworms, tha e coltach gun rug e oirre, 's gun tug e dheth a bhonaid, 's gun chuir e na bhonaid i, 's gun chuir e a bhonaid air ais air a cheann.
Às dèidh làimh bha a h-uile duine ag ràdh mu dheidhinn "Cha dèanadh a' rìbhinn fhèin càil air!"
'S e rìbhinn facal eile airson nathair, agus chante NicÌomhair rithe cuideachd.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Napoli
‘S e baile uabhasach mòr ann an ceann a deas an Eadailt a th’ ann an Napoli (IPA: ’na:poli, bho Laideann Neapolis). Tha e suidhichte anns an sgìre Campania, faisg air a’ bheinn Vesuvius. Tha 960,582 daoine a' fuireach ann an Napoli,[1] an treas baile as motha na dùthcha.[2] 'S e S.S.C. Napoli an sgioba ball-coise aca.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Giorgio Napolitano (1925). Fear-poileataigs.
- Augusto De Luca (1955). Gràbhaltaiche-solais.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Montpellier[3]


text:
Fear fo chasaid mu Chille Chuimein
Chaidh casaid a chur air fireannach bho thaobh Sear na Gàidhealtachd ann an co-cheangail le aithrisean mu dhrabastachd agus droch dhìol aig Sgoil Abaid Chille Chuimein.
Thainig na casaidean am barr ann am prògram a' BhBC far an tuirt còignear a bha nan sgoilearan ann gun tug manaich ionnsaighean dhrabasta orra eadar 1953 agus 1974 aig Cille Chuimein agus sgoil-deasachaidh Carlekemp a bha a' cur sgoilearan ann.
Bhon uair sin, tha còrr air 50 duine eile air tighinn chun a' BhBC a ràdh gun deach ionnsaigh a thoirt orrasan.
Air a' mhìos a chaidh thuirt Poilis na h-Alba gun tàinig 20 duine thuca ag ràdh gun do fhulaing iad droch dhìol.
Tha iad ag obrachadh le feachdan eile anns an Rìoghachd Aonaichte agus thall-tharais.
B' ann às Astràilia a bha triùir de na manaich air an deach casaidean a chur ann an rannsachadh a' BhBC.
Thill iad ann nuair a dhùin Abaid Cille Chumein ann an 1993.
Tha an duine air an deach casaid a chur leis na poilis, 80, agus à toabh sear na Gàidhealtachd.
Chaidh aithisg bho Phoilis na h-Alba gu Oifis a' Chrùin agus Neach-Casaid a' Chrùin, agus tha dùil ris an duine sa Chùirt.


text:
Cion aonta mu mhinistearan gèidh
Dh'fhailich air Coimisean Diadhaireachd a stèidhich Eaglais na h-Alba beachd aonaichte a ruighinn mu am bu chòir do mhinistearan gèidh a bhith air an ceadachadh anns an eaglais.
Chaidh an Coimisean a chur air dòigh ann an 2011, às dèidh a' bhuairidh a nochd nuair a chaidh an t-Urr. Scott Rennie, a bh' ann an càirdeas le fireannach eile, a phòsadh ri cothional Chrois na Ban-rìghinn ann an Obar Dheathann.
Às dèidh dhaibh dà bhliadhna a chur seachad a' rannsachadh na cùise, tha an Coimisean ag ràdh nach urrainn dhaibh moladh aonaichte a chur air adhart.Dà roghainn
Tha an Coimisean a-nis a' cur dà bheachd mu choinneimh an Àrd-Sheanaidh - fear dhiubh a cheadaicheadh ministearan gèidh, cho fad 's gum biodh iad ann an compairteachas catharra, agus fear eile a chuireadh casg orra.
Ma thèid gabhail riutha, thathas a' gealltainn cuideachd dìon a chur air saorsa cogais an fheadhainn nach aontaicheadh ri ministearan gèidh.
Tha an Coimisean ag ràdh gu bheil an aithisg aca a' sealltainn cho measgaichte 's a tha beachdan dhaoine mun chùis taobh a-staigh na h-eaglaise.
Tha iad ag ràdh gum feum an t-Àrd-Sheanadh cnuasachadh gu math mionaideach a dhèanamh air a' ghnothach leis gum faodadh e a buaidh mhòr a thoirt air an eaglais anns an àm ri teachd.
Tòisichidh an t-Àrd-Sheanadh ann an Dùn Èideann air an 18mh là den Chèitean.


text:
An Crios-Grèine
Se an Crios-Grèine neo Siostam-na-Grèine a tha an t-ainm air an Grian agus a h-uile planaid a tha a' dol mun chuairt.
Tha 99.86 % dhen chuideam san Chrios 'sa Ghrian fhein.
Tha na planaid a' leantainn ann -
- Mearcair
- Ribhinn/Bheanas
- An Talamh (Gealach*)
- Corg/Màrt
- Bliogh/Iùpatair
- Satarn
- Urànus
- Neiptiùn
- Pliùtò (no longer major planet)
- Rudan Trans-Neiptiùnach
- 169 fadagan (Gealaich) a tha a' dol mun cuairt na planaidean (agus 's docha tuilleach air nach eil fios againne air fhathast), agus miltean de reultan earballach ("comaidean") agus clachan mòra.
Ceangailtean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Augsburg
‘S e baile mòr ann an ceann a deas na Gearmailte a th’ ann an Augsburg (Eadailtis: Augusta, Frangais: Augsbourg, Laideann: Augusta Vindelicorum). ‘S ann às na Vindelici, treubh Ceilteach neo Liburnianach a bha nan tàmh san sgìre ro àm nan Ròmanach a th'ann an t-ainm is chaidh am baile a stèidheachadh ann am 15 BC le Tiberius. Tha e suidhichte aig 485m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Lech, anns an stàit Bayern. Tha am baile 494km air falbh bho Bherlin (Prìomh-bhaile na dùthcha), 57km bho Mhünchen, 132km bho Stuttgart agus 198km bho Heidelberg.[2] Tha Augsburg am broinn na sgìre Schwaben. Tha 264,708 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 3 baile na stàite, an 24mh baile nas motha na dùthcha[3] agus an treas baile as aosda (an dèidh Trier agus Neuss). Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an 1970.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hans Holbein (athair) (1460 – 1524) Dealbhadair.
- Hans Holbein (mac) (1497 – 1543) Dealbhadair.
- Johann Jakob Brucker (1696 – 1770) Feallsanaiche
- Hans von Euler-Chelpin (1873 – 1964) Ceimigear.
- Bertold Brecht (1898 – 1956) Bàrd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ 尼崎市
- ↑ Ville de Bourges
- ↑ City of Dayton
- ↑ Comhairle na Gàidhealtachd
- ↑ 济南
- ↑ Statutární město Liberec
- ↑ 長浜市
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Leugh mi rudeigin air an làraich Schottisch-Gaelisch a chuir nam chuimhne rudeigin eile a chuala mi o chionn fhada. Thuirt cuideigin dhomh, ‘ma gheibh thu porn ann an canain tha sin a’ dearbhachadh gu bheil a’ chanain ud beò. Uill gu dearbh tha fianais againn a-nis gu bheil Gàidhlig beò agus a’ breabadh: seo geocities'airmuin' dhut. Gabh air do shocair air na duilleagan a tha seo. Ma tha abairtean ann nach eil thu a’ tuigsinn seo far am faigh thu beagan taic. Taing gu dearbh do ‘Schottisch-Gaelisch’.
Ma dh’fhaoidte gum bi fhios agaibh gun deach na planaichean aig Mgr Trump a dhiùltadh an t-seachdain seo chaidh. Bha esan airson roinn goilf a chur taobh a tuath Obar Dheathain le sgeama taigheadais mòr na luib. Chan eil a -ùile càil seachad fhathast ge-tà, tha dùil ann gun feuch e ris a chuid sgeamaichean a chur air dòigh a rithist agus chan eil e gun taic ann an Obar Dheathain ach an turas seo ’s e an luchd togail-fianais a bha soirbheachail, seall air an teachdaireachd a sgrìobh fear aca. Bha an dealbh sin ri fhaicinn san Sunday Times an-diugh agus cha robh sgeul idir air ‘gliocas Fry’ an t-seachdain seo.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
p.388
In tan ro bái Sigbert h- i r-righe Saxan, is annsin do-chuaidh Fursa Craibhteach tar muir d' iarraidh luic & ionaid i n- gébadh, uáir bá h- edrocht o breithir ocus o ghniomh é, ocus rob ergna ó fertaibh ocus o miorbuilibh, ocus is aire-sin roba cubaidh lais teacht ar deoraidhecht & ionadh deoradh do ghabhail. O rainic an fer-sin co cennathaigh Airthir Saxan ro gabadh go h- onórach h- é ón rígh, & tuccadh ionadh do, ocus ro obair bréithir n- Dé do irrdercucchad ann, ocus tuccadh sochaide do daoinibh lais docum creidmhe, & ro calmaighit foirenn ele ina c- creidemh, & ro médaighedh iris & gradh Dé lais.


text:
Brian Cowen
She eear-pholitickeyr Yernagh as eear-Hoshiagh (Taoiseach) er Pobblaght Nerin eh Brian Cowen (Yernish: Brian Ó Comhain; r. 10 Jerrey Geuree 1960). Ghow eh shellooderys oik yn Toshiee er 7 Boaldyn 2008, as eh ny 'er toshee er reiltys cochianglagh va fo stiurey yn phartee echey, Fianna Fáil, as ny parteeyn Cochaarjys Glass as y Partee Deynlagh, lesh cooney veih TD-yn neuchroghagh. Dirree eh magh ass oik yn Toshiee lurg yn Ard-Reihys er 9 Mayrt 2011, tra va Enda Kenny reiht da'n oik.
- Bunyn
- Shirveishee Argidys Nerin
- Shirveishee Chooishyn Joarree Nerin
- Taoisigh Nerin
- Tánaistí Nerin
- Ruggyryn 'sy vlein 1960
- Sleih ass Coontae Uíbh Fhailí
- Politickeyryn jeh Fianna Fáil
- Teachtaí Dála
- Olteynyn y 24oo Dáil
- Olteynyn y 25oo Dáil
- Olteynyn y 26oo Dáil
- Olteynyn y 27oo Dáil
- Olteynyn y 28oo Dáil
- Olteynyn y 29oo Dáil
- Olteynyn y 30oo Dáil


text:
Kl. Ianair .iii. f. l. ii. Anno Domini m.xc.ui.
Flann H. Anbeidh ri Deisceirt Airghiall, Mael Patraic m. Ermedaigh episcopus Ard Macha, Coluim H. Anradhan airchinnech Ruis Ailithir, Flann H. Muirecán airchinnech Aentruim in Christo dormierunt.
Mathgamain H. Segdhai ri Corco Duibhne, Conchobur H. Anniaraidh{folio & column H63rb} ri Ciannacht & H. Cein ri H. M. Cairthinn do comthuitim i cliathaibh.
Uamon mór for feraibh Erenn ria feil Eoin na bliadna-sa co ro thesairc Dia tria troisctibh comarba Patraic & cleirech n-Erenn archena.
Mac Dubghaill H. Mael Chothaigh do marbadh dó Ú Inneirghi.
Muircertach H. Dubhdai ri H. n-Amhalgadha do marbadh a suis.
Mottadhan H. Mottadhan rí Sil Anmchadha mortus est.
Cu Uladh H. Ceilecan .i. ridamna Airgiall do marbadh la Coicedh n-Erenn .i. la h-Ultu.
Gilla Ossen m. m. Corten ri Dealbna occisus est.
H. Cathail airchinnech Tuama Greine in Christo quiéuit.
Eogan H. Cernaigh airchinnech Daire in nondecim Kl. Enair quiéuit.
p.532


text:
Ach-na-Feàrna
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Ach-na-Feàrna (Beurla: Elderslie). [1] Tha am baile suidhichte eadar Pàislig is Baile Eòin. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 49′ 50.2″ Tuath agus 4° 29′ 3.16″ Iar. Ann an 2001 bha 5,180 duine a' fuireach an seo. [2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha tuineachadh an seo bho linn a' chàlbhain, lorg arc-eòlaichean cupa is fainne às an àm ud deas air a' bhaile. Canar cuid cuideachd gun do rugadh Uilleam Uallas ann an Ach-na-Feàrna.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Deòrsa Mac Iain Dheòrsa (1915 - 1984) Bàrd agus Eadar-theangair.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 444 625


text:
Monaco
Is e rìoghachd agus stàit-bhaile ann an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann am Monaco[1][2] ('san Fhraingis: Principauté de Monaco). Tha i suidhichte eadar am Muir Meadhanach agus an Fhraing faisg air an Eadailt.
Is e an àireamh de na daoine, a tha a' fuireach air gach km², an tè as motha air feadh an t-Saoghal.
Tha Monaco ainmeil airson na daoine beartach, a tha a’ fuireach an seo. Chan fheum iad cìs cosnaidh a phaigheadh. Tha mòran tallachan-cluiche (Casino) ann am Monto Carlo, a tha cliùiteach cuideachd airson rèisean nan càraichean Formula One.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Am Faclair Beag
Ceanglaichen a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil - Prince's Palace of Monaco
- Eachdraidh Mhonaco
- Duilleag oifigeil Ionad Turasachd
- MonacoRevue.com -- Iris san eadar-lion mu na daoine is an dòigh beatha ann am Monaco


text:
Bu chòir daoine on mhòr-shluagh a tha ag iarraidh a' choinneamh a fhrithealadh dol an conaltradh ri Seirbheisean Luchd-Tadhail bho Dhiciadain 18 Giblean tro na dòighean abhaisteach, le post-d aig sp.bookings@scottish.parliament.uk neo air 0131 348 5200 neo fòn saor 's an asgaidh air 0800 092 7600 (fònaichean-teacsa: 0800 092 7100). Gabhaidh cùisean a chur air dòigh cuideachd aig an Ionad-Fàilte 's Fiosrachaidh don Luchd-Tadhail ann am Prìomh Thrannsa na Pàrlamaid.
Cuideachd, thèid a' choinneamh a chraobh-sgaoileadh gu beò air làrach-lìn na Pàrlamaid aig: www.pàrlamaidnahalba.ra
O chuireadh an rannsachadh air chois san Fhaoilleach, tha a' Chomataidh air a bhith ag obair gu dian dìcheallach, a' cruinneachadh fianaise o luchd-eòlais air gintinn lùths, am pròiseas-dealbhaidh, luchd-solarachadh sgilean is ionnsachaidh agus, a dh'aithghearr, on fheadhainn sin a tha an-sàs ann an obair teas a thig às lùths ath-nuadhaichte, cho math ri stiùireadh a thaobh a' chliath nàiseanta dealain.
Agus a' Chomataidh leth-shligheach tron rannsachadh seo cha mhòr, 's i a' meòrachadh air na chruinneachadh de dh'fhianais sna trì mìosan a chaidh seachad, thuirt Neach-Gairm na Comataidh, Murchadh Frìseil BPA:
"'S e cumhachd-gaoithe air tìr an rud a bu mhotha a bha ri fhaotainn sna 157 pìosan de dh'fhianais sgrìobhte a fhuair sinn don rannsachadh. 'S e cuideachd a tharraingeas aire nam meadhanan chun na h-ìre is motha. Ach ma bheirear sùil nas mionaidiche air a' chùis, thig e an uachdar gu bheil ceistean nas fharsainge a bhuineas ri gintinn lùths ath-nuadhaichte, ceistean air am feumar aghaidh a chur.
"Fhuair sinn fianais mu dheidhinn draghan a thaobh an t-siostam dealbhaidh agus an cunnart a thig an cois seo a thaobh na targaidean a ghabhas coileanadh. Mar eisimpleir, thug e còrr is deich bliadhna aonta a ruigheachd mu rud a dh'fhaodadh a ràdh a bha fìor chonnspaideach, pìos cudromach de bhun-structair a' chliath; 's e sin, an loidhne-sgaoilidh dealain eadar A' Mhanachainn agus Deanaidh."
Agus a' Chomataidh ag ullachadh gus tuilleadh fianaise a chruinneachadh eadar seo agus an samhradh, bithear a' dèiligeadh ris na leanas:
· Cùisean cliath is bun-structair - nam measg, sàbhailteachd a' chliath san àm ri teachd, cosgaisean-ceanglaidh agus dòighean gus glacadh na ghabhas faotainn de lùths ath-nuadhaichte ann an eileanan na h-Alba a bhrosnachadh.
· Airgead is cur-an-seilbh, nam measg ceistean a thaobh leasachadh ann an teicneolas cumhachd na mara, gu sònraichte aig an ìre chudromach a leanas a' chiad ìre de Rannsachadh is Leasachadh.
· Pròiseactan coimhearsnachd – a' sgrùdadh iomfhillteachd an t-siostaim agus na tha a dhìth de sgilean a thaobh a stiùireadh go soirbheachail.
· Ceistean sgilean agus a bhith a' sgrùdadh carson a tha cho beag de luchd-obrach o na raointean ola is gas a' dol an-sàs ann an obair lùths ath-nuadhaichte agus dè ghabhas dèanamh gus seo a chur ceart.
· Ceistean a thaobh targaid lùths ath-nuadhaichte a choileanas 11% de na tha a dhìth air Alba de theas mun bhliadhna 2020.
Thathar an dùil gum bi a' Chomataidh deiseil 's gach fianaise a-staigh mun Ògmhios agus gun dèan iad aithris san Fhoghar eadar 's gun gabh na targaidean a choileanadh gus nach gabh, agus chun uair sin cumaidh iad sùil mhionaideach air a' chuspair.
Cùl-sgeul
Am measg nam prìomh cheistean air am bithear a' beachdachadh ri linn an rannsachaidh, bidh:
· A bheil an teicneolas a choileanas gach targaid ri fhaotainn agus so-ruigsinneach?
· A bheil ar n-oilthighean 's ar n-ionadan-rannsachaidh làn deiseil dèiligeadh ris an leasachadh teicneolach a tha a dhìth?
· Ciamar a ghabhas prìomh-amasan nàiseanta agus ceistean ionadaile a rèiteachadh?
· A bheil dearbhadh againn gun gabh am bun-structair a tha a dhìth a leasachadh is a mhaoineachadh a chor is gun reic Alba lùths sam bith a bharrachd ris a' chòrr den Rìoghachd Aonaichte?
· Dè a' bhuaidh a bhios aig seo air na phàigheas luchd-caitheimh?
· Am bi gu leòr a mhaoineachadh ann a leigeas le airgead a chur an seilbh san dà chuid cur-a-steach agus leasachadh gach teicneolas iomchaidh?
· Am bi gu leòr de sgilean aig muinntir na h-Alba a tharraingeas cur-airgead-an-seilbh on taobh a-staigh?
· Am foghain leasachaidhean ann am margaidhean an lùths agus a thaobh subsadaidhean fhaotainn aig ìre an dà chuid RA is AE gus na targaidean a choileanadh?


text:
Kl. Ianair, .iii. f., l. ix. Anno Domini M.xl.u.
Muiredach m. Soergusa airchinnech Daim Liac, Cathasach H. Cathail comarba Coeimgin, Maenach H. Cirduban airchinnech Lughmaidh, in pace dormierunt.
Conghalach H. Lochlainn ri Corcu Mbruadh, Glun Iarainn H. Cleirchen ri H. Cairpri, Flaithbertach H. Canannan ri Ceniuil Conaill, Domnall H. Cetfatha, ordan Muman, mortui sunt.
Airchinnech Lethglinne do marbad a n-dorus na cille.
Crech la Muirchertach H. Neill i feraibh Bregh conus-tarraidh Gairbeidh H. Cathusaigh, ri Bregh, i Cassan Linne & an muir lan ara chinn co torchair Muirchertach ann & alii multi.
Carrthach m. Soerbrethaig, ri Eoganachta Caisil, do loscad i tigh theined do h-u Longarcan m. Duinn Cuan cum multis nobilibus ustis.
Cath eter Albanchu fein i torchair Cronan, ab Duine Caillenn.


text:
Dlighe Úi Bhaoghail
Is Dlighe-aile a tha ann an Dlighe Úi Bhaoghail, aithnichte agus daingnichte leis an Eireannach Raibeart Ó Baoghail (1627-1691)(q.v. Ó Baoghail, Raibeart ).
Airson tomad cunbhalach de aile, air a ghleidheadh aig teasad cunbhalach, bithidh toirt an aile an riochd-aichill ris a' bhrùthachd a tha air.
Neo, an cruth co-ionnanais:
B.T = k
Far a bheil
Neo is urrainear sgrìobhadh
B1.T1 = B2.T2
Far a bheil B1 agus T1 na luachan air B agus T a roimhe atharrachadh agus B2 agus T2 na luachan air na feartan seo as deidh laimhe.


text:
Cearrara
'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Cearrara (IPA: [ˈkʰʲɛrˠəɾə], Beurla: Kerrera)".[1] Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba, faisg air an Oban. Tha e ceangailte ri tìr-mòr le aiseagan a tha a’ ruith eadar an eilean agus Dùn Uabairtich. 'S e seo na Co-chomharran aige: 56° 24′ 0″ Tuath is 5° 32′ 0″ Iar.
Tha Cearrara mu 1,214 heactair ceàrnagach de mheud. ‘S e Carn Breugach an t-àite as àirde anns an eilean, tha e 189 meatair (620 troigh) os cionn na mara.
Anns a’ bhliadhna 2001 bha 42 duine a’ fuireach an seo.[2] Tha àiteachas aon de na gnìomhairean as cudthromaiche anns an eilean.
Thàinig an t-ainm Cearrara bhon fhacal Seann Lochlannais "Kjarbar-oy" neo "ciarr-oy".[2]
Tha Cearrara ainmeil airson a’ chaisteil aige. Chaidh "Caisteal nan Geimhlean" (Beurla: Gylen Castle) a thogail anns a’ bhliadhna 1587 le Donnchadh MacDhùghaill. Tha an caisteal fosgailte do luchd turais, tha cafaidh faisg air.
Chaochail an Rìgh Alasdair II na h-Alba ann an Cearrara ann an 1249.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 69, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ 2.0 2.1 Haswell-Smith, Hamish (2008) The Scottish Islands, duilleag 84, Canongate, Dùn Eideann ISBN 9781847672773.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 820 287


text:
Ionnsachadh na Gàidhlig
Gàidhlig - tè de chànain eachdraidheil na h-Alba. Tha a buaidh ri faicinn air feadh na dùthcha tro na linntean, gu h-àraid ann an ainmean-àite.
’S i a’ Ghàidhlig aon de chànain nàiseanta na h-Alba. Chithear agus cluinnear Gàidhlig an ìre mhath air feadh na h-Alba - bho Dhùn Èideann agus Glaschu gu na h-eileanan, air feadh taobh siar na dùthcha, suas don taobh a tuath gu Cataibh agus Gallaibh.
Chaidh Achd na Gàidhlig aontachadh ann an 2005, tha Sgoiltean Gàidhlig againn an àite Gàidhlig a bhith air a casg. Tha sianal ùr telebhisein againn - BBC ALBA. Tha saoghal ùr romhainn agus buinidh Gàidhlig ri Alba air fad.
Faclan feumail
Goireasan
Faclairean
Bathar-bog ann an Gàidhlig
- Adaptxt (teacsadh ro-innseach)
- Firefox
- Dearbhair-litreachaidh airson Firefox
- GenoPro (prògram airson craobhan sinnsearachd)
- Duilleag-mhòr Google
- iGàidhlig, gach bathar-bog Gàidhlig fon ghrèin
- LibreOffice (prògraman oifis car coltach ri Microsoft Office
- Dearbhair-litreachaidh airson LibreOffice
- Lightning (mìosachan airson Thunderbird)
- Opera (brabhsair-lìn)
- Thunderbird (prògram puist-d)
- Outlook.com (prògram puist-d)
- VLC Media Player
- WordPress.com
- WordPress.org


text:
Naidheachdan 11:00m
An Ola 's an Gas
Dh'innis an Seansalair, Seòras Osborne, do cho-labhairt mhòir na h-ola ann an Obar Dheathain gun toir Alba barrachd buannachd à gnìomhachas gas agus ola a' Chuain a Tuath mar bhall den Rìoghachd Aonaichte seach na bheireadh i mar dhùthaich neo-eisimeilich. Ach tha Leas-Phrìomh Mhinistear na h-Alba, Nicola Sturgeon, a' togail eisimpleir Nirribhidh mar dhùthaich bheag a tha a' stiùireadh a gnìomhachas ola fhèin.Prògram Reachdais
Iarraidh Prìomh Mhinistear na h-Alba, Ailig Salmond, air muinntir na h-Alba làn-chumhachd a thoirt do Phàrlamaid na h-Alba, le bhòtadh airson neo-eisimeileachd an ath-bhliadhna. Tha Mgr Salmond gu bhith a' mìneachadh a phlanaichean airson na bliadhna Pàrlamaid ùire, agus canaidh e gur ann aig muinntir na h-Alba fhèin as fheàrr fios dè na co-dhùnaidhean as fheàrr dhan dùthaich.Siria
Thuirt na Dùthchannan Aonaichte gu bheil an suidheachadh ann an Siria air an èiginn as miosa riamh le fògarraich a chruthachadh, agus tomhas ann a-niste gu bheil 7m duine air an dachaigh fhàgail. Thuirt an UN gum faodadh na tha de dhaoine a' teicheadh à Siria àimhreit adhbharachadh ann an dùthchannan eile.John Venables
Chaidh John Venables, aon fhear den dithis a mhuirt an leanabh Seumas Bulger, a shaoradh às a' phrìosan a-rithist. Bha Venables 10 bliadhna de dh'aois nuair a mhuirt e fhèin, agus a charaid Raibeart MacThòmais, Seumas Bulger nach robh ach dà bhliadhna de dh'aois ann am Merseyside ann an 1993. Chaidh a shaoradh an toiseach air paròl ann ann 2001, ach chaidh a chur dhan phrìosan a-rithist ann an 2010 airson a bhith a' coimhead dhealbhan drabasta de chloinn air an eadar-lìon.Na Poilis
Thuit an àireamh de dh'oifigearan poilis ann an Alba airson a' chiad uair bho thòisich an fheachd ùr singilte. Bha 172 nas lugha de dh'oifigearan poilis ann aig deireadh na h-Ògmhios, na bha trì mìosan ron a sin nuair a chaidh na h-ochd feachdan a chur còmhla mar aon bhuidhinn. Tha Riaghaltas na h-Alba ag ràdh gu bheil iad fhathast a' cumail ri gealltanas gum bi mìle oifigear poilis a bharrachd ann na bh' ann nuair a thòisich iad mar riaghaltas ann an 2007.


text:
Göteborg
‘S e baile[1] uabhasach mòr agus port[2] cudromach air an àirde an iar-dheas na Suaine a tha ann an Göteborg (IPA: /ʝøtəˈbɔrj/, Beurla: Gothenburg, Liotuànais: Geteborgas, Laideann: Gothoburgum). Tha e suidhichte air caolas air a bheil Kattegat, a sgarras an t-Suain bho Danmhairg, aig beul na h-aibhne Göta, aig 10m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Suainis: län) Västra Götaland,[4] 396km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 191km bho Helsingborg, 244km bho Mhalmö, 409km bho Uppsala agus 1,035km bho Bhoden.[5] Chaidh Göteborg a stèidheachadh ann an 1621 leis an rìgh Gustavus Adolphus II,[6] agus tha an t-ainm a' ciallachadh Dùn nan Gotach sa Ghàidhlig. Tha 526,054 duine a' fuireach ann,[7] is 945,713 san sgìre air fad. 'S e a dàrna baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd.[8] Tha Alba agus na Tìrean Ìsle air buaidh mhòr a thoirt air Göteborg fad na linntean tro mheadhan a' mhalairt[9] agus tha fiù 's sloinnidhean Albannach cumanta sa bhaile gus an latha an-diugh.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Nils Holmer (1904 - 1994), cànanaiche
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Århus
- Badalona
- Bergen
- Chicago
- Galdogob
- Kraków
- Lyon
- Oslo
- Port Elizabeth
- Rostock
- Sankt Peterburg
- Shanghai
- Tallinn
- Turku
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Svensk Geografi
- ↑ Göteborgs Hamn
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Svenska stadsmonografier – Göteborg, amanuens Otto Thulin & stadsbiblotikarie Paul Harnesk, Förlags AB Religion & Kultur, Meijels Bokindustri, Göteborg 1948 duilleag 40
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Geonames
- ↑ Prestoungrange
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Catalòinia
'S e fear de na ceàrnaidhean na Spàinne a tha ann an Catalòinia [1] (Spàinntis: Cataluña; Catalanais: Catalunya; Aranese: Catalonha). Tha e suidhichte ann an ear-thuath na dùthcha. Tha crìochan aige sa tuath leis an Fhraing agus Andorra. Tha am [Muir Meadhanach]] san àird an ear. San àird a tuath tha na Beanntan Pirineach, a' dol cho àrd ri 3000 meatair. Tha Catalòinia cho farsaing ri 32,114 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2008 bha 7,210,508 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 222.16 duine gach km².
Tha Catalanais , Spàinntis agus Aranais nan cànanan oifigeil.
Tha Barcelona na phrìomh-bhaile.
Tha ceithir sgìrean ann:
- Roinn Barcelona, prìomh-bhaile: Barcelona
- Roinn Girona, prìomh-bhaile: Girona
- Roinn Lleida, prìomh-bhaile:Lleida
- Roinn Tarragaona, prìomh-bhaile:Tarragona
'S e roinn eachdraidheil a tha ann an Catalòinia, tha bratach Chatalòinia a’ dol air ais dhan 10mh linn. Mar sin tha togalaichean eireachdail eachdraidheil rim faicinn air feadh na dùthcha. Tha mòran bailtean ann a tha beairteach a thaobh àrsaidheachd agus dìleab dualchais, mar eisimpleir: Lleida, Tarragona, Girona agus Barcelona.
Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann:
- Barcelona International Airport (BCN), port-adhar eadar-nàiseanta. Tha e suidhichte ann an El Prat de Llobregat mu 10 cileameatair air falbh san àirde an earra-thuath Bharcelona
- Girona-Costa Brava Airport airson a’ Chosta Brava
- Reus Airport (REU), port-adhair airson a’ chosta Daurada. Tha e suidhichte mu 7.5 cileameatair air falbh bho Bhaile Tharragona.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ealain
Ceòl
- Montserrat Caballé
- Josep Carreras
- Pau Casals
- Jordi Savall
- Lluís Llach i Grande (1948). Seinneadair.
- Marc Parrot
Poileataigs
- Lluís Companys i Jover (1882 - 1940) Fear-poileataigs.
- Carme Ballester i Llasat: 1900 - 1972. Tè-iomairt.
- Salvador Puig i Antich (1948 - 1974) Fear-iomairt na h-Ain-Riaghailteachd.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Fearg mu dhùnadh an A87
Tha comhairlichean an Eilein Sgitheanaich air fàgail air Còmhdhail na h-Alba gu bheil iad a' cur chosgaisean air thoiseach air feumalachdan a' phobail.
Tha na comhairlichean feargach gun dùin prìomh rathad an eilein - an A87 - eadar 8:00f is 06:00m airson leigeil le obair-càraidh a dhol air adhart.
Bidh an obair ann eadar an 24mh agus an 30mh den t-Sultain agus bidh siostam convoy ann tron là (eadar 07:00m is 7:00f) eadar an 3mh agus an 11mh den Damhair.
'S ann air pìos den rathad eadar Sgonnsar agus ceann Loch Aineoirt a bhios an obair.Feum
Thuirt fear de chomhairlichean Eilean a' Cheò, Hamish Friseal, gu bheilear a' gabhail ris gu bheil feum air an obair, ach nach eil na h-uairean seo freagarrach idir.
"Tha an rathad fhathast gu math trang anns a' mhìos a tha seo le daoine a' tighinn a choimhead air an Eilean Sgitheanach," thuirt e.
"S e am prìomh rathad a th' ann agus chan eil prìomh rathad eile ann an Alba, cho fad 's a tha fios agamsa, a tha a' dùnadh aig ochd a dh'oidhche airson obair tron oidhche.
"Tha iad an còmhnaidh a' dùnadh aig deich an àite ochd," thuirt e.
A rèir Mhgr Fhriseil, 's e airgead seach feumalachdan an t-sluaigh a bu choireach.Taghadh
"Tha fios againne gur e an cùmhnantaiche fhèin a tha a' taghadh nam pìosan den rathad air an tèid obair a dhèanamh agus chan ann aig deireadh an là airson maith 's dòcha luchd-siubhail a tha seo ach dìreach son maith nan cùmhnantaichean fhèin."
Thuirt Còmhdhail na h-Alba gur ann an urra ris a' bhuidhinn BEAR Scotland a tha dleastanas son dùnadh an rathaid.
Chaidh BEAR às àicheadh gun robh adhbharan coimearsalata idir air cùlaibh a' cho-dhùnaidh aca.
Thuirt iad gun dùin an rathad aig 8f airson leigeil leis an obair a nì nas motha de dh'fhuaim a dhol air adhart nas traithe seach nas anmoiche air an oidhche.
Thuirt iad cuideachd gum bi an obair deiseil na bu thruaithe ma thòisicheas iad aig 8 seach 10.
Thuirt BEAR roimhe gun robh iad air an obair a chur air dòigh gus nach toireadh i cus buaidh air luchd-dràibhidh.
Thuirt iad gun tèid an obair a dhèanamh às dèidh mhìosan an t-Samhraidh agus gu bheil iad air aire a thoirt do chlàr-ama aiseag Ùige.


text:
Uitenhage
‘S e baile meadhanach faisg air Port Elizabeth, ann an ceann a deas Afraga a Deas a th’ ann an Uitenhage (IPA: œjtənˈɦɑːxə). The suidhichte aig 89m os cionn ìre na mara,[1] ann an ceann a deas na roinne Rubha an Ear (Xhosa: EMpuma Koloni), anns an sgìre Nelson Mandelabaai, eadar Kirkwood agus Motherwell, ri inbhir na h-aibhe Swarkopts. Tha e 520km air falbh bho Bhloemfontein, 645km bho iKapa, 880km bho Johannesburg agus 936km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 103,639 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Afrikaans a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Uitenhage. Chaidh Uitenhage a stèidheachaidh ann an 1804, leis a' Bhreitheamh Jacob Glen Cuyler.[4] Tha taigh-gnìomhachais nan Carbadan Volkswagen an seo.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Balthazar Johannes Vorster (1915 - 1983) Fear-poileataigs[6]


text:
702
Isin bliadain ba nesam .i. i sechtmad bliadain flatha Irgalaig ro marbad in t-Irgalach- sin. Ocus ro choinfec in adaig
p.408riana marbad amail ro marbad. Tánaic iarum in tIrgalach in lá ar faicsin ind aislingthe-sin ar charraic áird immach. At- chuala in guth árd .i. fó na ferannaib comfhoicse dáib ar sé ocus dóighid {folio 64}ocus loiscid ocus airgid iat. At-chonnairc as a aithle-sin na sluaig ocus na sochaide oc innred in ferainn. ocus tánaic-sium co h-áird i n-áird ocus Inis Mac Nesain. Ocus issind uair-sin do-rála coblach Bretnach do chur i purt ann ocus anfadh lánmór dóib. Ro chonnaic dana mílid Bretnach díob-sin aislinge ind adaig reime .i. trét do thorcaib do chrithugud imme ocus in torc ba móam ann do marbad dó d' aenbuille saighte. Ocus iss ed ón ro fíorad. Uair ba h-é Irgalach in torc mór sin ocus ba h-iat a sluag pecach mallachtach-som in trét. Ó'n milid-sin imorro ro marbad-som Irgalach ind uair-sin d'aen- buille saigte.


text:
Comhairle nan Eilean Siar gan dìon fhèin
Tha Comhairle nan Eilean Siar air an dòigh anns a bheil Èirisgeidh, Uibhist is Beàrnaraigh na Hearadh gan riochdachadh a dhìon.
Chaidh ceistean a thogail às dèidh do chomhairlean coimhearsnachd is comhairlichean às na sgìrean sin aontachadh obrachadh còmhla airson guth nas làidire a thoirt dhaibh.
Tha a' Chomhairle air na thathas a' cur rompha a mholadh, agus thuirt iad gun lùigeadh iad gun tachradh an aon rud ann an Leòdhas agus na Hearadh.
Thuirt Fear-gairm na Comhairle, Tormod Dòmhnallach: "Tha sinn air a bhith a' feuchainn ri brosnachadh a thoirt dha na comhairlean coimhearsnachd ann an Leòdhas agus na Hearadh airson comann den t-seòrsa seo a stèidheachadh bho chionn iomadach bliadhna agus, gu ruige seo, chan eil e air tachairt.
"Tha sinn toilichte dha-rìribh gu bheileas air a dhèanamh ann an Uibhist is Barraigh agus 's dòcha gum bi sin na mhisneachd do na comhairlean coimhearsnachd ann an Leòdhas agus na Hearadh, 's gun gabh iadsan an ceum sin, oir neartaichidh e an guth acasan cuideachd," thuirt e.Dreuchdan
Tha cuid, an Comh. Uisdean Robasdan nam measg, ag iarraidh gum bi barrachd dhaoine à Uibhist agus Barraigh ann an dreuchdan aig àrd-ìre, leithid chathraichean comataidh.
Bheachdaich Mgr Dòmhnallach gur e beachd pearsanta a bha seo agus, a rèir an t-siostaim a th' aca taobh a-staigh na Comhairle, thuirt e gur e na comataidhean fa leth a tha a' taghadh nan cathraichean 's nan iar-chathraichean.
Thuirt e gu bheil buill gan taghadh ann an dòigh dheamocrataich agus nach gabhadh dreuchdan a lìonadh a rèir cheàrnaidhean sònraichte.
"Chan eil mi a' gabhail ris gu bheil sgaradh sam bith ann eadar tuath agus deas, no fiù 's eadar an tuath agus leithid baile Steòrnabhaigh.
"Chan e rud fallain a tha sin ann an suidheachadh sam bith," thuirt e.Co-dhùnaidhean
Tha teagamhan cuideachd air nochdadh gu bheil na h-uimhir de cho-dhùnaidhean na Comhairle air an dèanamh ann an Steòrnabhagh.
Thuirt Mgr Dòmhnallach gur e sin an adhbhar a tha daoine às gach ceàrnaidh a' taghadh riochdairean mar chomhairlichean - airson na beachdan aca a nochdadh agus an ùidh aca a riochdachadh air a' Chomhairle.
Thuirt e gu bheil cothrom aig muinntir Uibhist is Bharraigh mar-thà a dhol an sàs ann an co-dhùnaidhean.
Tha dleastanas air na comhairlichean fa leth, thuirt e, guth a thoirt do na coimhearsnachdan ann an co-dhùnaidhean a tha a' bualadh orra.


text:
Allt a' Bhonnaich
'S e baile ann an Sgìre Chomhairle Shruighlea a tha ann an Allt a' Bhonnaich (Beurla: Bannockburn). Tha am baile dìreach deas air Shruighlea. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 5′ 32.28″ Tuath agus 3° 55′ 20.24″ Iar.
Ann an 2001 bha 7,352 duine a' fuireach an seo.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir, 's ann bho fhacal Bheurla "Bannock" (bonnach) a thàinig ainm a' bhaile, ach thuirt e cuideachd gur dòcha gur ann bho fhreumh eile a thàinig e. [1]
Ghabh Blàr Allt a' Bhonnaich àite an seo ann an 1314 agus na h-Albannaich a' sabaid fo Raibeart Brus.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 17, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 813 905
- Allt a' Bhonnaich- duilleag na coimhearsnachd (Beurla)


text:
An t-Eilean Sgitheanach
Tha an t-Eilean Sgitheanach (far-ainm: Eilean a' Cheò) na laighe an iar air tir-mòr siorrachdan Inbhir Nis agus Rois agus dealaichte bhuapa le caolas cumhang ris an canar An Linne Shlèiteach.
’S e seo an t-eilean as motha air taobh siar na h-Albann, ach a-mhàin Leòdhas agus na Hearadh ann an Innse Gall. Canar cuideachd “Eilean a' Cheò” mar far-ainm air. Chan eil an t-Eilean Sgitheanach idir ’na phàirt de “Innse Gall”, oir chan eil an t-ainm sin a’ toirt a-steach ach na h-eileanan a-muigh.
’S e eilean mòr a th' ann - 1,656.25 cilemeatair ceàrnach. Anns a’ bhliadhna 2001 bha 9,232 duine a' fuireach ann.
Susbaint
- 1 Cruth is clàr an eilein
- 2 Cruinn-eòlas
- 3 An Aimsir
- 4 An Talamh
- 5 Nithean a bheir buaidh air na siantan
- 6 Port an Rìgh
- 7 Ainmean an eilein
- 8 Eaconomaidh
- 9 Dòighean shiubhail
- 10 Rudan inntinneach
- 11 Ceàrnaidhean san Eilean Sgitheanach
- 12 Bailtean san Eilean Sgitheanach
- 13 Eileanan timcheall air an Eilean Sgitheanach
- 14 Beanntan Sgitheanach
- 15 Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig
- 16 Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)
- 17 Ceanglaichean a-mach (Beurla)
Cruth is clàr an eilein[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-Eilean dìreach a tuath air a' cheum latitude 57, agus tha an 6mh ceum longitude a' ruith ach beag, tro a mheadhan nì a tha a' leigeil ris dhuinn gu bheil àird a' mheadhan latha 24 mionaidean an dèidh meadhan-latha Ghreenwich. Tha e mu 50 mìle a dh' fhaid, ach chan eil bad dheth nas fhaide na ceithir mìle bhon mhuir. Tha e aig a leathad 24 mìle de thalamh tioram a leud.
Ann an cumadh, tha an t-Eilean Sgitheanach mar ghiomach mòr le a spògan gobhlach sìnte mach tro chuan na Maoile. Is e an gnè creige a tha fon uachdair a dh' fhàg an cumadh sin air. Tha cruth an eilein le a lochan eangach mara, agus a chlàr, le a bheanntan 's a dhromannan nam fianais gus an latha an-diugh air tachartasan linntean milleanan bliadhna air ais.
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Bha an t-Eilean ceangailte ri tìr-mòr nuair a bha àrd-thìr Chailleann ag èirigh bho dhoimhne chuain gu bhith na h-aonaichean àrda. 'S iad beanntan a' Chuilthinn Dhuibh na tha air fhàgail dhuinn de na chruaidhich anns na glomhasan mòra a bh' ann roimhe. 'S iad beanntan a' Chuilthinn Dheirg na tha air fhàgail den taomadh creig leaghte mar ghranaid. Bha an taomadh sin cho cumhachdach gun do thog e Blàbheinn às a bun.
Bha sgaoiltichean eile ann de chreig leaghte mar làbha ris an canar "Basalt". Tha dà thrian a tuath den eilean còmhdaichte le 'basalt'. 'S e sin as adhbhar gu bheil grunnd an eilein cho torach oir leigidh i an t-uisge troimhpe agus brisidh i na mìn-thalamh a tha fìor mhath airson feurach is talamh-àitich.
Tha leac an eilein anabarrach measgaichte leis mar a chaidh na dithean creige a b' aosta a bha nam bonn den eilean is an leac aoil a bhristeadh, 's a shadadh 's a lùbadh is fhilleadh. Chì sin gu h-àraidh ann an cuid de Sgìrean an t-Sratha is Shlèite.
'S e Sgurr Alasdair a’ bheinn as àirde san eilean - 993 meatair (3,257 troigh).
An Aimsir[deasaich | deasaich an tùs]
Tha beanntan an eilein cho tric còmhdaichte le smùidrich mhìn uisge, is gur dara h-ainm dha Eilean a' Cheò.
Tha an aimsir tlàth ach tais, is a' ghaoth rudeigin làidir, gu h-àraidh ann an Tròndairnis agus Bhatairnis. Chan eil na h-àitean sin cho fasgach ris a' chuid mhòr den eilean, agus tha na croitean an sin ri aghaidh na mara agus rudeigin àrd agus lom.
Tha Sgìre Shlèite agus gu h-àraidh sìos an Àird, nas tiorma na an còrr dhen eilean, oir tha beanntan a' Chuilthinn a' toirt mòran den uisge às a' ghaoith san dol seachad dhi. An dèidh sin, tha suas ri 60 òirleach a' tuiteam san àite as tiorma den eilean.
An Talamh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-eilean a bhith a' faighinn na h-uiread de dh'uisge na adhbhar air a' mhòr-chuid den talamh-àitich a bhith fo fheur, oir tha am foghar mì-chinnteach agus gu tric tha am bàrr fadalach agus duilich a chaoineachadh. Ged a tha cuid de mhaith na talmhainn a' falbh leis na dòirtidhean uisge, tha fàs mòr feòir air a' chòmhnard agus mòran bheathaichean gan cumail.
Nithean a bheir buaidh air na siantan[deasaich | deasaich an tùs]
Leis an eilean a bhith eadar na ceuman latitude 57 is 58, bhiodh dùil ri aimsir chuimsich, gun i a bhith ro fhionnar no ro theth; oir chan eil uiread de theas na grèine a' ruighinn air 's a tha a deas no cho beag 's a tha a tuath. Ach tha buaidhean eile ann a tha a' dèanamh na h-aimsir cunbhalach is tlàth mar a tha:
- bara na gaoithe a bhith bhon iar-dheas. On a tha an t-eilean na laighe air taobh siar na h-Alba is air a chuairteachadh leis a' Chuan a Siar, tha a' ghaoth an iar-dheas a' tighinn thuige thar a' chuain sin le luchd de dheataich bhlàth, mhìn a thog i bho uachdar na mara, cuid dheth an crios ain-teth na cruinne. Tha buige is blàths a' tighinn an lorg na gaoithe, air chor is gur h-ann ainneamh a leanas sneachd no reothadh, nuair a thig iad, ach ùine bheag.
- Tha a-rithist Sruth a' Chamais a' tighinn gu a chladaichean leis an teas a shùigh e bhon ghrèin aig Camas Mheagsago. Tha sin a' leasachadh blàths na h-aimsir, oir cumaidh uisge, agus bheir e seachad mòran teas a bharrachd 's a nì talamh tioram. Tha cuid den teas sin ga thogail air a slighe leis a' ghaoith an iar-dheas.
- Seach gu bheil an t-eilean cho beanntach tha aig a' ghaoith ri èirigh anns an dol seachad. Anns an èirigh tha i a' dol an tainead, no a' sgaoileadh, 's a' fàs fuar. Tha sin a' cur na mìn-dheataich na boinneagan mòra a tha a' tuiteam nam frasan. Anns an tionndadh den deataich gu uisge tha i a' cur dhith an teas a rinn a togail aig deas fo bhuaidh na grèine. Seo aon dòigh air faighinn aig tuath an teas a thug a' ghrian seachad aig deas: an teas ceilte, no latent heat.
- On 's i a' chreag bhasalt a tha an uachdair ann an dà thrian den eilean, cha chùm i an t-uisge fada, oir sìolaidhidh e sìos troimh a pòran. Tha seo a' fàgail a' ghruinnd nas blàithe 's nas gnèidheile na tha an scromag uachdrach ann an Innse Gall, far a bheil an t-uisge a' laighe 's a' dèanamh na talmhainn fuarraidh.
Port an Rìgh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Port Rìgh am prìomh-bhaile, agus is e cuideachd am baile as motha a th’ anns an eilean. Tha cala Phort Rìgh, leis na taighean daithte timcheall air, gu math tric ri fhaicinn air cairtean-puist. Chaidh am baile ainmeachadh an dèidh do Rìgh Seumas V tadhal sa bhliadhna 1540.
Ainmean an eilein[deasaich | deasaich an tùs]
Canar gun tàinig an t-ainm bhon Ghàidhlig (eilean sgiathach), neo bhon fhacal sean Lochlannais: Skuyö, a tha a’ ciallachadh: "Eilean fo sgothan".
Bho shean, chanadh na bàird An Clàr Sgìth ris an eilean, agus gus an latha an-diugh canar An Cuan Sgìth ris a' mhuir eadar e agus an t-Eilean Fada. Tha am facal Sgith a' ciallachadh 'geàrrte' no 'sgiathach' no 'eangach'. Aon sùil air a' mhapa agus chì sinn cho freagarrach agus a tha an t-ainm. Mar a thuirt a' bhana-bhàrd, Màiri nan Òran:
- Tha do lochan rìomhach
- Sìnte stigh feadh eang,
- A' dealachadh bho chèile
- Rèidhleanan is bheann.
Bha an t-eilean an sealbh nan Lochlannach eadar an 9mh linn agus an 12mh linn AC.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àiteachas (gu seachd àraid croitearachd), obair-ealain, gnìomhachas uisge-beatha agus an ròinn turasachd glè chudromach a thaobh bith-beò muinntir an eilein.
Àiteachas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha gu bhith 2000 croit (no "lotaichean" mar a chanadh na Sgitheanaich riutha) san eilean, ach chan eil ach mu 100 dhiubh a tha mòr gu leòr airson a bhith beò asta.
Gnìomhachas uisge-beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha taigh-staile mòr Talasgair ann. Cuideachd tha Mac-na-Mara, Tè bheag nan Eilean agus Poit Dhubh, uisge-beatha pòsta, air an reic ann an Eilean Iarmain ann an Slèite.
Roinn turasachd[deasaich | deasaich an tùs]
As t-samhradh thig mòran luchd-turais don eilean seo. Tha an t-Eilean Sgitheanach cliùiteach airson na seallaidhean brèagha, m.e.:
- an Cuiltheann a tha a' gabhail a-steach 12 munros.
Tha iomadach seann chaisteil rim faicinn, m.e:
- Caisteal Dhùn Bheagain, a chaidh a thogail anns an 13mh linn.
- Caisteal Armadail às an 10mh linn; an diugh tha taisbeanadh agus ionad Clan Donald ann.
Tha taigh-tasgaidh mu dhualchas nan eilean agus croitearachd ann an ceann a tuath an eilein, aig Cille Mhoire.
- Obair-ealain
Tha an Ionad Àros faisg air Port Rìgh a' reic mòran stuth do luchd turais.
Tha beathaichean fiadhaich, m. e. an iolaire-bhuidhe, an iolaire-mhara agus a' bhiast-dhubh fhathast bitheanta is rim faicinn anns an Eilean Sgitheanach.
Tha a' cholaiste Gàidhlig Sabhal Mòr Ostaig suidhichte ann an Slèite, ann an ceann a deas an eilein.
Dòighean shiubhail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceangal gu tìr mhòr Bhreatainn le drochaid ris an canar sa Bheurla: "Skye Bridge". Chaidh an drochaid eadar Caol Loch Aillse agus Caol Acain a thogail anns a' bhliadhna 1995. Ach bha muinntir an eilein a' gearan mun phrìs (7.50 notaichean) a b' fheudar dhaibh a pàigheadh. Mar sin dheth cheannaich Riaghaltas na h-Alba an drochaid ann an 2004. An dràsta cleachdar an drochaid saor 's asgaidh.
Tha bàtaichean aiseig a' ruith eadar Armadail agus Mallaig, as t-samhradh cuideachd eadar Caol Acain agus Gleann Eilge. Tha bàtaichean eile a' dol eadar Uige agus An Tairbeart/na Hearadh, agus eadar Uige agus Loch nam Madadh/Uibhist a Tuath.
Tha busaichean a' ruith gu Inbhir Nis agus gu Glaschu.
Rudan inntinneach[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh Niall MacLeòid, am Bàrd Sgitheanach, ann an Gleann Dail ann an 1843.
- Tha Donaidh Rothach, seinneadair Gàidhlig a' fuireach ann am Port Rìgh. B' àbhaist dha cluich anns a' chòmhlan roc Runrig.
- Somhairle MacGill-Eain, bàrd cliùiteach, bha e a' fuireach anns an eilean airson mòran bhliadhnaichean.
- Seachd, film Gàidhlig a chaidh a dhèanamh anns an eilean fhèin; foillsichte anns a' bhliadhna 2007.
Ceàrnaidhean san Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Cuilthionn
- Stafainn
- Slèite
- Srath shuardail agus Àird an t-Sratha
- Eilean Iarmain
- Siadar
- Garros
- Port nan Long
- Tròndairnis
- Bhatairnis
- Rubha an Dùnain
- Minginis
- Duirinis
Bailtean san Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- An t-Aodann Bàn
- Àrd a' Bhàsair
- An t-Àth Leathann
- Boraraig
- Borbh
- Caol Acain
- Cille Mhoire
- Dùn Bheagain
- Dùn Tuilm
- Ealaghol
- Fearainn Dòmhnaill
- An Garadh Fada
- Port Rìgh
- An Teanga
- An Ùig
Eileanan timcheall air an Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- Tròndaigh
- Rònaigh
- Ratharsair
- Sgalpaigh
- Na h-Eileanan Cròlainneach
- Longaigh
- Pabaigh
- Sòdhaigh
- Bhuia neo Fuidheigh
- Ìosaigh
- na h-Eileanan Ascrib
- Eilean Orasaigh
Beanntan Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
- Am Basteir
- Beinn na Caillich
- Beinn Tianabhaig
- Blà Bheinn
- Bruach na Frìthe
- Clach Glas
- An Cuiltheann
- Glamaig
- Healabhal Bheag
- Marsco
- A' Chuith-raing
- Sgurr a' Ghreadaidh
- Sgurr a' Mhadaidh S cont.
- Sgurr Alasdair
- Sgurr Dearg
- Sgurr Mhic Choinnich
- Sgurr na Banachdich
- Sgurr nan Gillean
- An Storr
- Bòrd MhicLeòid
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Ros, An t-Oll. Niall (1938). 'An t-Eilean Sgitheanach', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 67-73.
- MacDhòmhnaill, Iain A. (1980). 'Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883', ann an Oighreachd agus Gabhaltas, deas. Dòmhnall MacAmhlaigh. Obar-Dheadhan: Roinn an Fhoghlaim Cheiltich Oilthigh Obar-Dheadhan. dd. 12-22. (mu ‘Bhlàr a’ Bhràighe’ mar as aithnichear sa Bheurla a-nis)
Ceanglaichean a-mach (Gàidhlig)[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach (Beurla)[deasaich | deasaich an tùs]
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha


text:
Contae Ard Mhacha
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Ard Mhacha.[1] Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 127,700 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,254km²,[2] an 28mh siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 14mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Ard Mhacha le Lú, An Dún, Tír Eoghain agus Muineachán.[3] Bha 235,309 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[4] 'S e Sliabh gCuillinn (550m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[5] Chaidh Comhairle Chontae Ard Macha a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[6] 'S ann à Macha (IPA: ˈmaxə),[7] ban-dhia nan each agus a' chogaidh a tha ainm na siorramachd.
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seachd baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Ard Mhacha: Feá Íochtaracha, Feá Íochtaracha, Uí Nialláin an Ear, Uí Nialláin an Iar, Airthir, Tuath Threana agus Ard Mhacha fhèin. A bharrachd air sin, tha 29 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: Drom Mór agus Ard Mhacha)[9] agus tòrr bailtean fearainn sa chontae.[10]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Defra
- ↑ ULST
- ↑ Irish Facts
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
- ↑ PRONI
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Cairistìona NicFhearghais
B' e bana-bhàrd a bh' ann an Cairistìona NicFhearghais, Christina Ferguson no Christiana Ferguson sa Bheurla. B' ann eadar 1745 agus 1746 a bha i a' dèanamh bàrdachd. Bha i pòsta aig Uilleam Siseal a chaidh mharbhadh aig Blàr Chùil Lodair. Bha e a' sabaid ann an arm a' Phrionnsa agus b' e suaicheantaiche do cheann-feadhna Siosalach a bh' ann. Rinn i òran 'Cumha do dh'Uilleam Siseal' no 'Mo Rùn Geal Òg', mar a chanas iad ris. Faisg air an t-Sruigh, tha carragh-chuimhne a' comharrachadh an àite far an robh Cairistìona agus Uilleam a' fuireach.


text:
Pamplona (Coloimbia)
‘S e baile beag ann an Coloimbia a th’ann Pamplona. Tha e suidhichte ann an sgìre iar-dheas na roinne Norte de Santander. Chan eil e ach 74km bho Chúcuta,[1] fear dhe na bailtean mòra nas cudromaiche na dùthcha. Ged nach eil port-adhair ann, tha deagh rathaidean ann gu ruige Chúcuta fhèin, Bucaramanga agus na bailtean beaga ri taobh an iar na roinne.
Tha eaconomaidh a’ bhaile gu math ceangailte ri gnothach a’ bhidh (mar eiseimpleir deànamh mìlsean, briosgaidean, cèicichean, etc.), turasachd na fèisean caitligich (gu seach àraidh aig àm na Càisge) agus goireasan eile (àiteachan-fuirich, biadh, etc.) airson oileannaich an Oilthigh Pamplona. ‘S ann Cúcuta fhèin agus bailtean eile a’ Chairib air Costa an Tuath Choloimbia a th’ann a mhòr-chuid dhuibh.
À-rèir cunntas-sluaigh nàiseanta dhe 2005, tha àireamh-sluaigh dhe 102,785 ann. Mar sin, ‘s e Pamplona an còigeamh baile nas motha na roinne agus an 56mh baile as motha na dùthcha.[2]
Tha am baile baile suidhichte air leathad na Cordillera Oriental ann am beanntan na h-Andes, aig 2342m os cionn ìre na mara. Tha farsaingeach dhe 1,176 km2 aige agus tha teodhachd mheadhanach dhe 16°C ann. Tha crìochan aige leis na bailtean Pamplonita, air an àirde an iar, le Cácota agus Chitagá, ann an ceann a deas, le Labateca air an àirde an ear agus le Cucutilla air an àirde an iar.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a steidheachadh le Pedro de Ursúa agus an Ceann-feadhna Ortún Velazco de Velazques 1 an t-Samhain 1549 agus thug iad an t-ainm Pamplona air, mar chuimhne air a' bhaile leis an aon ainm anns An Spàinn far an do rugadh fear dhen dhithis fhear-steidheachaidh.[3] Thug an Iompaire Carlos V na Spàinne an tiotal dhe "Baile Urramach Uaiseal" (Spàinntis: "Muy noble y muy hidalga ciudad") dhan bhaile tro Èigheachd Rìoghail, 3mh an Lùnasdal dhe 1555.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Leonardo Canal González: Ceann-suidhe na dùthcha.
- Camilo Daza: Pìdhleat.
- Heli Rodriguez Baéz: Ministear an Fhoghlaim.
- Eduardo Ramírez Villamizar: Fear-Ealaine.
- Beatriz Daza: Cluichdeadair a' Phiàna.
- Jorge Gaitán Durán: Bàrd.
- Eduardo Cote Lamus: Bàrd.
- Oriol Rangel: Ceòladair.
- Alirio Gómez Picón: ùghdair.
- Guillermo Maldonado: Pérez ùghdair.
- José Rafael Faría Bermudez: Sagart a steidhich Oilthigh a' Bhaile.[4]
- Eduardo Villamizar Lamus: Steidhich e an Oilthigh cuideachd. Reachdadair an Oilthigh.
Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Gnìomhachas an àiteacheis: Thathar a’ cur iomadh lusan, mar eiseimpleir mòran bhuntàta, an uair sin sughan-làir, creamh, cruithneachd, morón, Cruithneachd Innseanach, pònair, peasair, agus currain.
- ‘S e baile làn oileannaich a th’ann, agus le sin tha na taighean-òsda agus an turasachd gu math cudromachd dhàsan, ‘s dòcha gur e sin an a’ phrìomh ghnothach eaconomach a’ bhaile an latha an-diugh. Tha na mìltean dhe oileannaich nan tàmh is iad ag ithe an seo, is a bharrachd air sin ‘s e iadsan a tha a’ cleachdadh na taighean-sheinnse is na h-ionadan eadar-lìn a tha air a nochdadh bhon chionn dà neo trì bliadhna, leis cho dèidheil ‘s tha na daoine orra.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Pamplona. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- A’ Chàisg (Spàinntis: Semana santa neo Semana Mayor): Fèis gu math ainmeil seadh aig ìre nàiseanta, seadh aig ìre eadar-nàiseanta, le iomadh chuairtear bho gach uile sgìre ann an Coloimbia agus A' Bheiniseala ann.
- Fèis Eadar-nàiseanta Còisirean a’ Chiùil Chreideamh.
- Fèillean agus Fèisean - Gairm an Neo-Eiseimileachd air 4 an t-Iuchar 1810.
- Fèis Nàiseanta Dannsa an Tuaithe airson dithis agus Coinneamh Roinneil Sgoil Treànaidh airson Dannsaidh.
- Fèis na briosgaidean “cuca”, na mìlsean, an arain agus cèicichean à Pamplona (an t-Iuchar).
- Fèis na ciùrde.
- Steidheachadh a’ Bhaile (1 an t-Samhain 1549).
- Fèisean Iosa (Spàinntis: Santo Cristo del Humilladero).
- Fèis Mhoire (Spàinntis:Nuestra Señora del Carmen (an t-Iuchar).
- Fèis Phamplona (Far am bi ceòladairean agus seannaichean tàlantach à Pamplona ann)


text:
Langganan: Entri (Atom)
Grosir airsoftgun, airsoft gun murah, toko airsoft gun jakarta, pusat airsoftgun, airsoftgun murah, jual airsoft gun murah, distributor airsoft gun, raja airsoftgun, toko airsoft gun surabaya, toko airsoft gun bandung, toko airsoft gun semarang, jual airsoft gun semarang, toko airsoft gun medan, toko airsoft gun aceh, toko airsoft gun banjarmasin, airsoftgun palangkaraya, airsoftgun papua, airsoftgun solo, jual airsoft gun palembang, jual airsoft gun batam, airsoft gun pontianak, toko airsoft gun lampung, airsoft gun samarinda, toko airsoftgun depok


text:
2008
'S e bliadhna-leum a bha ann an 2008 (MMVIII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 12na, am Màirt: Ràinig wikipedia seo 5,000 aistidhean.[1]
- Ar-a-mach ann an Tibet
- 19 an t-Sultain - Tòiseachadh BBC Alba aig naoi uairean feasgar
- Bhuannaich J. M. G. Le Clézio an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 an Gearran - William F. Buckley Jr.; sgrìobhadair agus iomradair às na Stàitean Aonaichte.
- 5 an Giblean - Charlton Heston, ann am Beverley Hills. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Cèitean - Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo, ann am Madrid. Fear-poileataigs às An Spàinn.
- 8 an Damhair - John Bannerman, eachdraiche cliùiteach na Gaidhealtachd
- 16 an Damhair - Eddie MacThòmais, cathraiche club ball-coise Albannach, Dùn Dèagh Aonaichte, le aillse.
- 26 an t-Sultain - Paul Newman, ann an Westport. Actair às na Stàitean Aonaichte.


text:
Contae Aontroma
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae Aontroma[1] (tuiseal ainmneach: Aontroim,[2] Goidelc: Oentreb).[3] Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 566,400 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,844km²,[4] an naoidheamh siorramachd as motha ann an Èirinn a thaobh fharsaingeachd agus an fear as motha a thaobh àireamh-sluaigh ann an Èirinn a Tuath. Tha crìochan aig Contae Aontroma le Doire agus An Dún.[5] Bha 276,188 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[6] 'S e Trostán (550m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[7] Chaidh Comhairle Chontae Aontroma a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[8]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha còig baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn Aontroim: Aontroim Íochtarach, Aontroim Uachtarach, Béal Feirste Íochtarach, Béal Feirste Uachtarach, Carraig Fhearghais, Cathraí, Dún Libhse Íochtarach, Dún Libhse Uachtarach, Gleann Arma Íochtarach, Gleann Arma Uachtarach, Coill Chonmhaí, Mása Ríona Íochtarach, Mása Ríona Uachtarach, Tuaim Íochtarach agus Tuaim Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 79 parraistean[9] (ann an trì sgìreachdan-easpaig: Doire, Drom Mór agus An Dúin)[10] agus 1,664 bailtean fearainn sa chontae.[11]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Irish Facts
- ↑ Tinet
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Mountain Views
- ↑ ULST
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
- ↑ PRONI
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí