text:
21.08.2014
Tha cruthachadh buidhneann air leth an urra ri inbhean-bidhe ann an Alba air taic fhaighinn bho Bhuill air Comataidh Slàinte agus Spòrs.
16.08.2014
Agus na mìltean de luchd-turais a’ tighinn a Dhùn Èideann air sgàth Fèisean an t-samhraidh, nì Comataidh Eaconamaidh, Cumhachd is Turasachd Pàrlamaid na h-Alba sgrùdadh air na buannachdan eaconamach aca.
14.08.2014
Tha a’ bhuaidh a bhios aig dòigh-dèiligidh Riaghaltas na h-Alba a thaobh cìsean tiomnaichte air margadh na seilbhe agus air an eaconamaidh san fharsaingeachd gu bhith air a sgrùdadh le Comataidh an Ionmhais.
10.08.2014
Thig ceannardan cultarail a’ riochdachadh còrr is 30 dùthchannan air feadh an t-saoghail cruinn còmhla an-diugh aig Pàrlamaid na h-Alba air a’ chiad latha de Thional Cultair Eadar-nàiseanta Dhùn Èideann.
09.08.2014
Tha a bhith a’ cumail smachd air na th’ ann an Alba de gheòidh mar dhuilgheadas nàiseanta air am feumar aghaidh a chur gu deatamach, a rèir Comataidh Cùisean Dùthchail, Atharrachadh Clìomaid agus na h-Àrainneachd.
08.08.2014
Tha Pàrlamaid na h-Alba air an clàr aice de dh’oirfideas an-asgaidh aig Bàr Cafaidh na Fèise aice a nochdadh an-diugh. Bheir am Bàr Cafaidh cothrom air measgachadh dha-rìribh de cheòl, de dh’àbhachdas agus de bhàrdachd.
04.08.2014
Thathar cleachdte ri dràma ann an seòmar deasbaid Thaigh an Ròid, ach ’s e dràma de sheòrsa eile a bhios ann agus dealbh-chluich Joe Corrie, mu choimhearsnachd mhèinnearan ri linn Stailc 1926, air chois ann am Pàrlamaid na h-Alba.
31.07.2014
Thèid mar a dh’atharraich cùisean do na mìltean de chlann na h-Alba ann an cùram a sgrùdadh le Comataidh Foghlaim agus Cultair aig Pàrlamaid na h-Alba an ath sheachdain nuair a chluinneas i fianais bho dhaoine a dh’fhàg cùram (5 Lùnastal 2014).
22.07.2014
Faodaidh am poball iarrtas a dhèanamh air cothrom ainneamh gus Ladysmith Black Mambazo fhaicinn a’ cluich aig Pàrlamaid na h-Alba mar chuid de chruinneachadh a bhios a’ sgrùdadh mar a thèid poileasaidh a thaobh cultair a leasachadh.
18.07.2014
Tha an fhèis a chuireas daoine aig cridhe poilitigs air clàr beothail a chur air bhog an-diugh, a’ sealltainn air ‘Dè tha air fàire do dh’Alba?’


c: text/html

text:
1976
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1976 (MCMLXXVI).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Saul Bellow an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Almere (Na Tìrean Ìsle) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an t-Iuchar: Lindsay Davenport Cluicheadair teanais Aimeireaganach
- 5 an t-Sultain - Carice van Houten, ann an Leiderdorp. Actair às Na Tìrean Ìsle.
- 27 an t-Sultain - Francesco Totti, san Ròimh. Cluicheadair Ball-coise às An Eadailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 14 an Giblean - Mariano Ospina Pérez, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 25 an Lùnasdal - Eyvind Johnson, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 5 an Damhair - Lars Onsager, ann an Coral Gables (Florida). Ceimeagair.
- 9 an t-Sultain - Mao Zedong, ann am Beijing. Fear-poileataigs à Sìona.
- 26 an t-Sultain - Leopold Ruzicka, ann am Mammern. Ceimeagair à Croàisia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Zedge Ringtone Index
Ringtones on Zedge
- | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Found 20362 ringtones starting with letter «E» | Page 65 of 291
Ek Tha Tiger Theame - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Theme - Ek Tha Tiger Themes - Ek Tha Tiger Thmsong - Ek Tha Tiger Tone - Ek Tha Tiger Tone - Ek Tha Tiger Tone - Ek Tha Tiger Tone - Ek Tha Tiger Trailer - Ek Tha Tiger Tune - Ek Tha Tiger Zoya - Ek Tha Tiger- Salman - Ek Tha Tiger- Title - Ek Tha Tiger-chehra - Ek Tha Tiger-chehra - Ek Tha Tiger-dialogu - Ek Tha Tiger-jaaniya - Ek Tha Tiger-janiya - Ek Tha Tiger-janiyan - Ek Tha Tiger-laapata - Ek Tha Tiger-lapataa - Ek Tha Tiger-pyaar - Ek Tha Tiger-saiyaar - Ek Tha Tiger-soniya - Ek Tha Tiger-theme - Ek Tha Tiger-theme - Ek Tha Tiger-theme - Ek Tha Tigeranjana1 - Ek Tha Tigerbanjaara - Ek Tha Tigher - Ek tha villain - Ek tha villain - Ek tha Villian Flute - Ek Thaa Tiger - Ek That Tiger - Ek Thatiger-saiyaara - Ek The Tiger - Ek The Tiger New - Ek The Tiger Theme


text:
ThŔid eachdraidh Hiort a thaisbeanadh mar opara ann an sia Óiteachan air feadh na Roinn E˛rpa.
Chosg a' phroiseact gus Hiort - Opara E˛rpach ú1.5m a chuir air d˛igh, agus thŔid a thaisbeanadh ann an Innse Gall, san Fhraing, sa Bheilg, sa Ghearmailt agus san Ostar Dihaoine is Disathairne.
ThŔid ýomhaighean a chraoladh do na h-Óiteachan air saideal rŔ nan taisbeanaidhean.
Dh'fhalbh buidheann a Hiort - 41 mýle an Iar air Beinn nam Faodhla - air bÓta aig toiseach na seachdain, airson a bhith cinnteach gun leigeadh an aimsir leotha an t-eilean a ruigsinn ron deireadh sheachdain seo.
ThŔid an opara a chraoladh be˛ air-loidhne air BBC Alba eadar 2020 agus 2145 BST Dihaoine.
Thuirt co-Órd-riochdaire agus co-sti¨iriche cruthachail a' phr˛iseict Calum Mac Gill-╚ain gun deach na cosgaisean a chÓineadh.
Ach, thuirt e gur ann bhon Roinn E˛rpa a thÓinig 80% dheth, agus tha e a' creidsinn gu bheil sin na dhearbhadh air cho cudromach 's a tha an opara seo a rŔir a' Choimisein E˛rpaich.
'S e an aon sgriopt, sg˛r chi¨il, libretto agus film a thŔid a chleachdadh anns gach ionad.
Anns an fhilm tha pýosan de dhrÓma a chaidh a tharraing ann an Hiort, seann fhilm, agus taisbeanadh 'dannsadh dýreach' - balet a chaidh a dhŔanamh crochte air r˛paichean far chreagan Hiort an-uiridh - leis a' bhuidhein Fhraingich Retouramont.
A bharrachd air Hiort, 's ann an Ste˛rnabhagh a rinneadh a' chuid as motha den obair.
'S e Sti¨idio Alba sa bhaile fear de na sia ionadan taisbeanaidh.
Thuirt Mgr Mac Gill-╚ain: "'S e pr˛iseact m˛r a tha seo, anns a bheil c˛rr is 300 duine an-sÓs.
"Chan ann am baile m˛r a thathar ga dhŔanamh. Ma tha rud a dhýth, chan urrainn dhuinn dýreach am f˛n a thogail agus iarraidh air tacsaidh a thoirt dhuinn bho theatar eile.
"'S ann air eilean a tha seo ga chuir ri chŔile."
'S e dýleab fhÓgail a tha fa-near don fheadhainn a tha an-sÓs san opara, le lÓrach-lýn, DVD agus pasgan foghlaim gan cruthachadh.
Ach cuideachd, tha teans gun cuidich am pr˛iseact na h-oidhirpean a thathar a' dŔanamh gus blÓthachadh na Cruinne a thuigsinn agus a shabaid.
Chaidh film a tharraing ann an Hiort fad na bliadhna an-uiridh, a ghabhas sealltainn nas luaithe na thachair e an da-rýreabh, 's chaidh ýomhaighean de shýde annasach a thogail.
Thuirt Mgr Mac Gill-╚ain: "Tha na h-ýomhaighean mýorbhaileach dha-rýreabh.
"Bhiodh na pÓtranan che˛thaidh agus sgothan seo na bu choltaiche ann an obair Tholkien, agus thathar a' gabhail ris gur e blÓthachadh na Cruinne as coireach.
"Air a' mhadainn a bha seo, bha sgle˛ cheathaich shýos air a' mhuir, agus sgle˛ eile nas Óirde air an eilean."


text:
_dij 0
Fjzpdgdh uzdrz gjydam`dh `dim pjfjmhrdn zhrzg fjhadfmh gjrjujbmddhbdh gjldheddh pjhbmurm`zumdh gkfkbmrdu smrdl, ujpjrm `dndh `dgd fmh}dg }dhibmhmldm uj`didm gkfkbmrdu }dhi udhidr pjhrmhi bdh fjhizdudm ndadr nmbzp kdhi`dh}dg bm ujlzzn ymld}dn Hjidd Pjpz`lmg Mhbkhjumd, ujpjrm }dhi uzbdnbmdfdhdrgdh bdldf ZZB 4=2: _dudl 55(
“
@dndh @dgd Fmh}dg bdh Idu @zfm fjzpdgdh gjgd}ddh dldf }dhibmgzdudm kljn Hjidd bdh bmpjizhdgdh zhrzg uj`jud&`judh}d gjfdgfzdhdg}dr
(‖
_jfdhcddrdh fmh}dg bdh idu `zfm zhrzg gjfdgfzdh dg}dr ujedd ldhiuzhibmmfpljfjhrdumgdh bjhidh pjh}jbmddh @dndh @dgd Fmh}dg .@@F- fzdnbjhidh dbdh}d uz`umbm @@F }dhi fjzpdgdh _jhijlzddh Pzrmh Hjidd(Udldn udrz gj`madgdh }dhi ezgzp `jbdfpdg gj `j`didm ujgrkpjjgkhkfmdh, }dmrz rjhrdhi gj`madgdh ndid @@F( Gj`madgdh fjhdmggdh ndid@@F rjuj`zr ujfpdr rjadbm pdbd pjrjhidndh rdnzh 0??>, ndid @@F }dhifjhmhigdr `jbdfpdg azid pdbd gjnmbzpdh fdu}ddgdr gnzuzuh}d fdu}ddgdrfjhjhidn gj `dydn, hdfzh bjfmgmdh gj`madgdh rjuj`zr uzbdn fjhadbmyjyjhdhi drdz gzdud pjfjmhrdn, gdjhd drdu `j`didm pjrmf`dhidh bdh dldudh
―
dldudh rjrjhrz }dhi `jrzazdh zhrzg gjujadnrjddh bdh gjfdgfzdh dg}dr,`dhiud bdh Hjidd(Kljn gdjhd mrz, `jbdudgdh ldrd `jldgdhi bm drdu pjhzlmu dgdh fjf`dndugj`madgdh pz`lmg fjhijhdm bdfpdg }dhi bmrmf`zlgdh dgm`dr dbdh}d gjhdmgdhndid @@F(
@(
Rzazdh
Rzazdh pjhzlmudh fdgdldn mhm, }dmrz14(
Zhrzg fjhijrdnzm bdh fjfdndfm bdfpdg drdz dgm`dr }dhi bmrmf`zlgdhbdm dbdh}d gjhdmgdh @@F(0(
Zhrzg fjhijrdnzm bdh fjfdndfm fjgdhmufj bdh jljfjh `md}dpjh}jbmddh @@F(


text:
94 pàiste san Sgoil-àraich aig Bun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis
Le 94 pàiste a' tòiseachadh aig sgoil-àraich Bhun-sgoil Ghàidhlig Inbhir Nis Dimàirt na seachdain seo, b'fheudar dhan Chomhairle rùm fhaighinn air màl aig togalach eile faisg air làimh, leis nach robh àite gu leòr aca dhan a h-uile duine.
Aig ìre sgoil-àraich bidh clann a' tighinn a-steach as ùr dà thuras sa bhliadhna: san Lùnastal agus san Fhaoilleach.
Aig an àm seo an-uiridh bha 70 san sgoil-àraich agus a-nise tha 24 a bharrachd ann.Leudachadh
Bha 97 sgoilear sa bhun-sgoil nuair a dh'fhosgail i ann an 2007 bho chionn còig bliadhna gu leth.
Tha na h-àireamhean a tha a' dol innte an t-seachdain seo mar dhearbhadh, a' dh'aindeoin 's gu bheil buaireadh air a bhith a' cuairteachadh na sgoile leis gu bheil e air faileachadh air an ùghdarras ionadail ceannard làn-ùine fhastadh, nach eil e a' cur stad air pàrantan an cuid chloinne a chur innte.
Chan eil ach dà bhliadhna bho chaidh dà sheòmar a chur ris a' bhun-sgoil fhèin, leis na h-uiread de chloinn ùra a' tighinn innte agus tha an sgoil-araich a-nise loma làn.
Tha dà sheisean aig an sgoil-àraich a h-uile là - aon sa mhadainn agus fear eile feasgar.Rùm air màl
A thaobh riaghailtean slàinte is sàbhailteachd aig a bhun-sgoil, chan eil e ceadaichte ach 40 duine cloinne a bhith ann an clas na maidne agus 30 duine cloinne a bhith ann feasgar.
Le 24 pàiste a' bharrachd, b'fheudar dhan Chomhairle rùm a ghabhail air màl bho Ionad Crìosdail Chùl Daothail a tha gu math faisg air làimh.
Dh'fhaodadh seo a bhith a' ciallachadh gum bi tidsear a bharrachd a dhìth, ach chan eil sin buileach soilleir fhathast.


text:
Tha am prògram seo agus prògram na seachdain sa tighinn mun a' chàirdeas a tha eadar Ryan agus Mata. Tha athair Mata an impis obair a chall agus tha e an dùil an teaghlach a thoirt dhan Fhraing far a bheil cothrom aige air obair ùr fhaighinn. Tha seo ag adhbharachadh mi-chìnnt le eagal air na balaich gun caill iad an càirdeas a tha eatorra.
Anns a' phrògram seo, tha sinn a' coinneachadh ri Mata agus Ryan. Tha sinn a' cur eòlas orra agus a' faighinn a-mach mun chàirdeas a tha eatorra. Tha sinn cuideachd a' coinneachadh ri teaghlach Mata agus an tidsear aige gus sealladh nas fharsaing fhaighinn air an t-suidheachadh agus na ceistean a tha ag èirigh.
An dèidh gach earrainn dhen phrògram, faighnichidh am preseantair ceistean. Dh'fhaodar iad seo a chleachdadh mar bhunait airson còmhradh clas no leigeil leis a' chloinn bruidhinn mun deidhinn ann an càraidean no ann am buidhnean.
Tha na prògraman air an dealbh gus taic a thoirt do chlann a tha ag obair a dh'ionnsaigh an dàrna ìre den Churraicealam airson Sàr-mhathais.
Tha notaichean tidseir le gnìomhan obrach rim faighinn aig bbc.co.uk/foghlam.


text:
Naimibia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Naimibia,[2][3][4][5] ainm oifigeil: Poblachd Namibia. Tha crìochan aice san ear le Botsuana, sa tuath le Angòla agus Saimbia agus sa deas le Afraga a Deas.
Tha Naimibia suidhichte air a’ Chuan Siar. Tha i na ball de na Dùthchannan Aonaichte agus den Cho-fhlaitheas. 'S e Windhoek na prìomh-bhaile.
Bha Gearmailtis agus Afrikaans nan cànanan oifigeil gus an dh’fhuair Naimibia neo-eisimeileachd anns a’ bhliadhna 1990.
'S e Oshiwambo a’ chiad chànan a tha aig an dàrna leth de na daoine. Tha an cuid as motha de na daoine a’ bruidhinn Afrikaans mar dàrna cànan. Tha Gearmailtis ga bruidhninn le 32% de na daoine Eòrpach, ach tha Beurla dìreach aig 7% de na daoine a-mhàin. [6].
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Gearmailtis ann an Naimibia
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ NaimibiaCIA World Fact Book.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleagan oifigeil Poblachd Namibia
- CIA World Factbook - Naimibia
- Duilleagan oifigeil fiosrachadh luchd-turais (sa Bheurla)
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig
Tha Achd na Gàidhlig (Alba) 2005, a chaidh aontachadh le Pàrlamaid na h-Alba, ag iarraidh inbhe na Gàidhlig a ghleidheadh mar chànan oifigeil ann an Alba dha bheilear a’ sealltainn an aon spèis agus a tha don Bheurla.
Tha an Achd a’ togail air stiùiridhean a th’ ann mu thràth a chuidicheas le bhith gleidheadh chòraichean na Gàidhlig agus mion-chànanan eile, am measg nan stiùiridhean tha: Foirgheall nan Dùthchannan Aonaichte airson Còraichean Dhaoine a bhuineas do Mhion-shluagh Nàiseanta, Cinneachail, Creideimh agus Cànain (1992); Cairt Eòrpach nan Cànan Roinneil is nam Mion-chànan aig Comhairle na h-Eòrpa (1992); Cùmhnant Frèama airson Dìon nam Mion-shluagh Nàiseanta (1995); agus cumhachan co-cheangailte ri Gàidhlig ann an reachdas a bhuineas ri foghlam, na meadhanan, cùirtean catharra agus croitearachd ann am Pàrlamaidean Bhreatainn agus na h-Alba. Am measg nan dleastanasan a dh’fhàgas an Achd air Bòrd na Gàidhlig, tha gum feum sinn Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig ullachadh agus a chur gu Ministearan na h-Alba. Mar sin, tha inbhe laghail aig a’ Phlana Nàiseanta agus chan e dìreach liosta de phrìomh amasan corporra a th’ ann.
Le bhith foillseachadh a’ Phlana seo tha sinn a’ cumail ris an stiùireadh san Achd gum feumar Plana, a tha air ùrachadh, a chur a-steach còig bliadhna às dèidh a’ chiad phlana agus tha e cur an cèill gu soilleir na prìomhachasan a th’ againn airson na Gàidhlig agus ciamar a bu chòir dhuinn feum a dhèanamh de ar goireasan is stòras.
Tha molaidhean sa Phlana gus innleachdan a chur an sàs gus an àireamh de luchd-labhairt na Gàidhlig a mheudachadh, cleachdadh na Gàidhlig a bhrosnachadh agus cothroman air cànan is cultar na Gàidhlig a chur air adhart. Na chois tha prìomh amasan air am bu chòir buidhnean is ùghdarrasan eile beachdachadh a thaobh chùisean Gàidhlig agus nuair a tha iad ag ullachadh Phlanaichean Gàidhlig.


text:
Bidh Iain Moireasdan a' toirt sùil air ball-coise agus geamannan an SPL a' tòiseachadh a-rithist air an deireadh sheachdain-sa.
Cuideachd bidh e a' faighneachd dè bhuaidh a bheir agallamh Lance Armstrong le Oprah air saoghal nam baidhsagal?
Tha sinn a' coimhead air ullachadh sgioba na h-Eileanan an Iar airson Geamannan nan Eilean ann am Bermuda agus air slighe Anndra Mhoirich aig farpais fhosgailte Àstrailia.
Bidh fios mu Barrathon am measg na naidheachdan spòrs eile a bhios air a' phrògram.
Post-d: sns@bbc.co.uk / Fòn an asgaidh: 08000 96 70 50 / Twitter: @BBCSpòrs
Local, national and international sport, introduced by John Morrison.


text:
Contae Laoise
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Laoise[1] (tuiseal ainmneach: Laois,[2] Laideann: Comitatus Licensis). Tha e suidhichte ann an teas-mheadhan na dùthcha, ann an Còigeamh Laighean. Tha 80,559 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 1,720km²,[3] an 22 siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 23 a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Laoise le Tiobraid Árann, Uíbh Fhailí, Cill Dara, Ceatharlach agus Cill Chainnigh.[4] Bha 153,930 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Ard Èireann (527m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6] Chaidh Contae Laoise a chruthachadh ann an 1556.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha aon baranachd deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn na Laoise: Baile Ádaim, Clann Donnchadha, Clár Maí Locha, Cuileannach, Port Laoise Thiar, Port Laoise Thoir, Port na hInse, Sliabh Mairge, An Sráidbhaile, Tigh na hInse agus An Choill Uachtarach. A bharrachd air sin, tha 53 parraistean[8] (ann an ceithir sgìreachdan-easpaig: Cill Ala, Átha Cliath, Osraí agus Cill Dara-Leithghlinne)[9] agus 1,162 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Irish Facts
- ↑ Irish Times
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
Bann-leathann luath do dh'Earra-Ghàidheal agus Moireibh
Dh'fhaodadh seirbheis bhann-leathann air leth luath a bhith aig sgìrean de dh'Earra-Ghàidheal agus Moireibh as t-Samhradh.
San dàrna earrainn den phròiseact, dh'innis Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean gun tèid an t-seirbheis a chur air bhonn ann an trì bailtean an Earra-Ghàidheal agus ceithir ann an sgìre Mhoireibh.
Ach, tha feadhainn air ceist a thogail mun chùis, leis a' chomhairliche airson Cinn Tìre agus na h-Eileanan, Robin Currie, ag ràdh gum biodh an leasachadh na b' fheumaile anns na h-Eileanan, far a bheil am bann-leathann, sa chumantas, nas slaodaiche.Buannachdan
Tha luach £140m anns a' phròiseact airson seirbheis bhann-leathainn air leth luath a thoirt don mhòr-chuid de dhaoine air Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan.
Dh'innis Iomairt nan Gàidhealtachd 's nan Eilean Diardaoin gun tèid an t-seirbheis a' sgaoileadh gu Earra-Ghàidheal agus Moireibh san ath shia mìosan.
Thuirt Oifigear Conaltraidh Gàidhlig na buidhne, Màiri Bertram, gun tig buannachdan mòra às.
A thuilleadh air seirbheisean pearsanta, thuirt i gum bi an t-seirbheis ùr buannachdail do ghnìomhachasan dhaoine, leis gum bi e comasach dhaibh gnothachas a dhèanamh ris a' chòrr den t-saoghal gun strì.
Thèid a chur air bhonn san Òban, Taigh an Uillt agus an Leideag ann an Earra-Ghàidheal, agus ann an Cùillean, Inhbir Èireann, Fachabair agus Farrais ann am Moireibh.Atharrachadh
Thuirt Stiùiriche Seirbheis a' Bhuinn-leathainn aig IGE, Stiùbhart Robertson, gun toireadh an t-seirbheis atharrachadh air an dòigh sa bheil daoine a' conaltradh agus ri gnìomhachas air an eadar-lìon.
Dh'iarr Comhairliche Chinn Tìre agus na h-Eileanan coinneamh le BT agus Iomairt na Gàidhealtachd is nan Eilean airson faighinn a-mach cuin a gheibh an sgìre seirbheis bhann-leathainn luath.
Tha Mgr Currie den bheachd gu bheil còir an siostam ùr a chur an sàs anns na h-Eileanan an toiseach, seach anns na bailtean.
"Tha mòran anns na h-Eileanan nach eil a' faighinn a' bhuinn-leathainn idir. Tha feum mòr aca air an sin," dh'innis e.


text:
Basgais
'S e Basgais (Basgais: Euskara IPA: [eus̺kaɾa]) cànan nam Basgach a tha a' fuireach ann an Dùthaich nam Basgach, ceàrnaidh eadar ear-thuath na Spàinne is iar-dheas na Frainge. Tha i aig 25.7% dhe na Basgaich anns na roinnean-dùthcha air fad (665,800 a-mach à 2,589,600).[1] Tha 614,000 dhiubh a' fuireach air taobh na Spàinne de Dhùthaich nam Basgach is càch 51,800 air taobh na Frainge.[1]
Tha dùmhlachd luchd-bruidhinn as àirde ann am Bizkaia, Gipuzkoa, taobh tuath Nafarroa agus Lapurdi, Nafarroa Ìochdarach agus Zuberoa ann an iar Département Pyrénées-Atlantiques san Fhraing. Tha na Basgaich fhèin pailt air feadh gach aon dhe na seachd roinnean, a' gabhail a-steach Araba, ach cha do mhair an cànan anns a' mhòrchuid de dh'Araba, taobh an iar Bhizkaia is taobh a deas Nafarroa ged a tha i ag ath-shìoladh ann a-rithist an cois ath-bheòthachadh a' chànain.
Chaidh bun-tomhas cànain air a bheil Batua a chruthachadh leis an Euskaltzaindia ("Acadamaidh na Basgaise") aig deireadh nan 60an. Chaidh a bhrosnachadh anns na sgoiltean, ann an rianachd is ann am meadhanan na Basgaise an toiseach agus thathar ga cleachdadh gu mòr an-diugh.
A bharrachd air a' bhun-tomhas, tha sia prìomh dhual-chainntean ann, Bizkaiera, Gipuzkera, Nafarrera Uachdarach, Nafarrera Ìochdarach is Zuberera. Ged a tha iad seo air an ainmeachadh a-rèir ainmean nan roinnean, cha cho-ionnan sgìre nan roinnean is sgìrean nan dual-chainntean.
Susbaint
Ainmean a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Euskara ainm oifigeach a' chànain (le grunn ainmean eile sna dual-chainntean eadar Euskuara, Eüskara, Uskara, Auskera, Üskaa is feadhainn eile mar sin). Tha dhà no trì teòraigean seasmhach ann an-diugh mu fhreumh an ainm.
Chaidh grunn bhonn a lorg on 1d is 2na linn AC ann an taobh a tuath na Spàinne air a bheil an t-ainm barscunes sgrìobhte ann an aibidil Ìbeireach ann an sgìre faisg air Iruña far an robh na Vascones a' fuireach san linn sin. Tha cuid ag argamaid gu bheil ceangal eadar am facal barscunes agus Vascones nan Ròmanach.
Tha na Basgaich fhèin a' cur euskaldunak (iolra) orra fhèin, o euskal (tionndadh ro-leasachail de Euskara) agus dun ("cuideigin aig a bheil rudeigin"); mar sin "cuideigin aig a' bheil Basgais".
Cuideachd, tha Alfonso Irigoyen ag argamaid gu bheil an t-ainm Euskara a' tighinn on ghnìomhair àrsaidh enautsi "abair", leis an leasachan -(k)ara "dòigh gus rudeigin a dhèanamh"; mar sin "an dòigh bruidhinn"). Tha aon rud ann a tha a' cur taic ris an teòraig seo agus sin leabhar air a bheil Compendio Historial, air a sgrìobhadh ann an 1571 leis an sgrìobhadair Bhasgach Esteban de Garibay far a bheil ainm a' chànain a' nochdadh mar enusquera.
'S e basque a bhitear a' cleachdadh san Fhraingis mar is trice ach tha barrachd ainmean ann san Spàinntis eadar el vasco, la lengua vasca no el euskera. Tha an dà chuid vasco is basque a' tighinn on ainm-sluaigh Laideann Vascones a tha e fhèin a' dol air ais dhan fhacal Ghreugais ouaσkwvouς (ouaskōnous), ainm-sluaigh a chleachd Strabo.[2]
Tha ainm eile ann sa Spàinnis nach eilear a' cleachdadh gu tric tuilleadh, Vascuence, on Laideann vasconĭce,[3] ach thog an t-ainm sinn droch bhlas thairis air na linntean 's cha toigh leis na Basgaich e idir. Tha e a' dol air ais dhan 14mh linn air a' char as lugha ge-tà, le lagh à Huesca ann an 1349 ag ràdh Item nuyl corridor nonsia usado que faga mercadería ninguna que compre nin venda entre ningunas personas, faulando en algaravia nin en abraych nin en basquenç: et qui lo fara pague por coto XXX sol - ag ràdh gu bheilear a' cur càin 30 sol air bruidhinn na h-Arabais, Eabhra no Vascuence (Basgais) air margaidean ann an Huesca.
Eachdraidh is seòrsachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha Cànain Ròmanach Innd-eòrpach ceithir timcheall a' chànain, 's e cànan aonaranach a tha sa Bhasgais. 'S ise tè mu dheireadh de na cànain ro-Innd-eòrpach anns an Roinn Eòrpa a tha innte.[2] Air sgàth sin, cha gabh eachdraidh nam faclan sgrùdadh tron dòigh choimeasach ach a-mhàin tro coimeas nan dual-chainntean.
Chan eil làn fhios mu thùs a' chànain ach gun robh sinnsear dhith an lathair san Roinn Eòrpa an Iar ro thighinn nan cànan Innd-Eòrpach. Tha sgrìobhainnean Laideann ann an Aquitania a' nochdadh grunn fhaclan a tha glè fhaisg air na foirmean a chaidh an ath-chruthachadh airson proto-Bhasgais, mar eisimpleir na h-ainmean Nescato is Cison (neskato is gizon - "caileag" agus "fireannach" ann an Basgais an latha an-diugh). 'S e Aquitanais a chanar ris a' chànan seo a ghnàth agus thathar sa bheachd gun robh i san sgìre ro cheannsachadh Iberia leis na Ròmanaich.
On nach robh ùidh mhòr aig na Ròmanaich ann an sgìrean beanntach Aquitania 's iad dèidheil air an talamh rèidh, chaidh aig a' chànan mairsinn beò fhad 's a bhàsaich na cànain eile mar Ibeiris is Tartesis. Gahbh a' Bhasgais ri iomadh facal-iasaid tro eadar-mhalairt leis na cànain mun cuairt oirre, a' tòiseachadh le Laideann, an uairsin Gasconais san ear-thuath, Fraingis, Spàinntis is an-diugh fiù Beurla.
Beachd-bharailean air ceanglaichean ri cànain eile[deasaich | deasaich an tùs]
A chionn 's nach b' urrainn do sgoilearan an cànan a cheangal ris na cànain Innd-Eòrpach eile, thug iad sùil na b' fharsainge mun cuairt. Am measg iomadh faoin-bheachd, tha feadhainn ann a tha nas saidheansail ach a dh'aindeoin sin, cha deach teòraig shaidheansail sam bith a stèidheachadh a fhuair aonta farsain gu ruige seo agus tha a' mhòrchuid dhiubh ro-chonnspaideach fhathast agus thathar a' coimhead air a' chànan mar fhear aonaranach fhathast.
Tha grunn rudan ann a tha car coltach san Ìbeiris, cànan àrsaidh eile air leth-eilean Hiospàineach, agus Aquitanais. Ge-tà, chan urrainnear fhathast a ràdh le cinnt an e ceanglaichean ginteil a bha ann. Chan eilear cinnteach fhathast dè an teaghlach a bhuineas Ìbeiris fhèin dha.
Seo cuid dhe na ceanglaichean a bhathar gan cur nar sùilean nach eilear a' cur cus creidsinn ann tuilleadh:
- A chionn 's gun robh Rìoghachd Ìbeireach anns na Beanntan Cabhcasach aig àm, shaoil cuid gum biodh ceangal ann eadar a' Chairtbheilis agus a' Bhasgais. Chaidh seo a' stèidheachadh air leasachain mar -adze ann an aimnean-àite ach chan eilear a' toirt taic ris an teòraig seo tuilleadh ged a tha cuid dhe na sgoilearan iomallach a' cur taic ri ceanglaichean ri cànain Chabhcasach mar Nokhchi fhathast.
- Tha cuid dhe na cànanaichean mar John Bengtson a' cur taic ri rud air a bheil an t-uile-theaghlach Dene-Cabhcasach, a' cur nar sùilean gu bheil ceangal ann eadar a' Bhasgais agus teaghlaichean-cànain san Roinn Eòrpa is ann an Aimearaga a Tuath ach tha fiù an t-uile-theaghlach Dene-Cabhcasach fhèin ro chonnspaideach.[2]
- Tha an cànanaiche Gearmailteach Theo Vennemann a' cur nar sùilean gu bheil fo-bhreath basgonach ri fhaicinn ann an ainmean-àite na Roinn Eòrpa air sgàth seann sluagh basgonach a bha na shinnsear dhan Bhasgais.[4] Ach a-rithist, chan eil a' mhòrchuid dhe na sgoilearan Basgach a' gabhail ri seo.[2]
Làithreachd a' chànain[deasaich | deasaich an tùs]
Chrìon àireamh nan sgìrean far a bheilear a' bruidhinn Basgais thairis air na linntean agus tha e nas lugha na meud na dùthcha ris an can na Basgaich Euskal Herria no "Dùthaich na Basgaise". Tha gu h-àraid ainmean-àite a' sealltainn dhuinn gun robh an roinn far an robhar ga bruidhinn fada na bu mhotha roimhe, gu h-àraid air taobh an ear nam Beanntan Pirineitheach. Mar eiseimpleir, tha ainm Gleann Aran, àite ann an Catalunia far a bheilear a' bruidhinn Gasgonais an-diugh, stèidhichte air facal Basgais haran "gleann".
Bha sgìre a' chànain a' fàs fad greis aig àm an Reconquista nuair a ghairm na tighearnan crìosdaidh air muinntir taobh tuath na Spàinne - na Basgaich is na h-Asturaich na raointean a thuineadh a bhuannaich iad o na Muslamaich. Ach ged a bha an cànan na chainnt làitheil cuid mhòr dhen t-sluaigh, 's e Spàinnis, Gasgonais, Frangais no Laideann a bhathar a' cleachdadh san rianachd is ann am foghlam.
Chrìon a' Bhasgais gu grad ann an Araba is Nafarroa sna 1800an. Ge-tà, am cois èirigh nàiseantachais Bhasgaich is dàn a' chànan an teis meadhan na h-iomairt 's i na prìomh chomharra nàiseantachd ann an sùilean nan daoine, thill ann cànan am measg na feadhainn òga ann an sgìrean mar Araba, anns na h-Encartaciones is cuid de Nafarroa.
Inbhe oifigeach[deasaich | deasaich an tùs]
'S Laideann, Spàinnis agus an Fhrangais na cànan aig an robh inbhe oifigeach gu eachdraidheil air feadh Dùthaich nam Basgach. Ge-tà, bha seòrse de dh'inbhe aig a' Bhasgais ann an cuid de na sgìrean. Mar eisimpleir, bha cairt ionadail ann an gleann Ojacastro far an robh Basgais ann aig àm ged a tha e san La Rioja an-diugh a thug cead do na Basgaich an cànan a chleachdadh ann am pròiseasan laghail san 13mh is 14mh linn.
Tha inbhe co-oifigeach aig a' chànan sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh Bhasgach agus cuid dhe na sgìrean ann an Nafarroa. Chan eil inbhe oifigeach aig a' chànan anns an Fhraing fhathast agus chan urrainnear a chleachdadh anns na cùirtean a bharrachd. Gu h-annasach, tha cead aig Basgaich Spàinnteach an cànan a chleachdadh sna cùirtean san Fhraing a chionn 's gu bheil e na chànan oifigeach air taobh eile na crìche.
Tha rianachd gach roinne a' brosnachadh a' chànain aig ìre eadar-dhealaichte. Thathar ga bhrosnachadh gu làidir sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh ach gu fann san Fhraing. Tha an taic a gheibh an cànan ann an Nafarroa a' crochadh air dè an roinn dhen dùthaich sa bheilear. Stèidhich riaghaltas Nafarroa roinntean eadar-dhealaichte - roinn Bhasgach san tuath, roinn bhreac ann am meadhan na dùthcha is roinn neo-Bhasgach san deas leis an "Ley de Vascuence" ("Lagh na Basgais"), rud a tha air leth connspaideach am measg nam Basgach.
Àireamhan luchd-labhairt[deasaich | deasaich an tùs]
Sheall an t-Suirbhidh Shòiseo-chànanach 2006 de gach ceàrn dhen dùthaich na leanas am measg an t-sluaigh os cionn aois 16:[1]
- bha 30.1% fileanta sa chànan sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh, 18.3% nan labhraichean fulangach cha robh i aig 50.5% dhen t-sluaigh. Bha an ceudad a b' àirde ann an Gipuzkoa (49.1% de labhraichean) agus an ceudad a b' ìsle ann an Araba (14.2%). Seo meudachadh an coimeas ris na bliadhnaichean a dh'fhalbh (29.5% ann an 2001, 27.7% ann an 1996 is 24.1% ann an 1991). Tha an ceudad as àirde de labhraichean sa bhann aoise 16-24 a-nis (57.5%) an coimeas ri 25.0% sa bhann 65+.
- bha 22.5% nan labhraichean fileanta ann an Iparralde, 8.6% nan labhraichean fulangach is 68.9% gun Bhasgais. Bha an ceudad a b' àirde ann an Lapurdi is Zuberoa (55.5%) agus a b' ìsle anns an sgìre bhailteil Bayonne-Anglet-Biarritz (8.8%). Seo ìsleachadh eile an coimeas ris na seann àireamhan (24.8% ann an 2001 is 26.4 ann an 1996). Bha an ceudad a bu mhotha sa bhann aoise 65+ (32.4%) agus an ceudad a b' ìsle sa bhann 25-35 (11.6%). Ge-tà, bha àrdachadh beag sa bhann 16-24 - (16.1%).
- bha 11.1% nan labhraichean fileanta ann an Nafarroa, 7.6% nan labhraichean fulangach is bha 81.3% gun Bhasgais. Bha an ceudad a bu mhotha san "Raon Bhasgach" anns an taobh a tuath (60.1%) agus an ceudad a b' ìsle san "Raon Neo-Bhasgach" (1.9%) san taobh a deas. Seo àrdachadh beag an coimeas ris na h-àireamhan roimhe (10.3% ann an 2001, 9.6% ann an 1996 is 9.5% ann an 1991). Tha an ceudad as àirde de labhraichean sa bhann aoise 16-24 a-nis (19.1%) an coimeas ri 9.1% sa bhann 65+
Còmhla, bha 665,800 duine ann aig an robh Basgais ann an 2006 (aois 16 is na bu sine) a-mach à sluagh iomlan de 2,589,600 (1,850,500 sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh, 230,200 ann an Iparralde agus 508,900 ann an Nafarroa). Sin 25.7% de labhraichean dà-chànanach, 15.4% de labhraichean fulangach is 58.9% de dhaoine gun Bhasgais. Sin piseach air àireamhan 1991 o 528,500 (a-mach à sluagh de 2,371,100 ann an 1991) gu 665,800 (ann an 2006)[1]
Dual-chainntean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sgaradh mòr eadar dual-chainntean an latha an-diugh agus tha e doirbh do dhaoine aig a bheil diofar dual-chainntean tuigsinn a chèile uaireannan mur eil Batua aca. Tha sinn gu h-àraid fìor mu dhual-chainnt Zuberoa a tha gu math eadar-dhealaichte o chàch.
Tha eadar 6[5] is 9[2] dual-chainntean air an sgaradh mar is trice:
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 IV. Inkesta Soziolinguistikoa Gobierno Vasco, Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco 2008, ISBN 978-84-457-2775-1
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Trask, L. The History of Basque Routledge: 1997 ISBN 0-415-13116-2
- ↑ "Diccionario de la lengua española". Real Academia Española. A' tarraing air 22 Samhain 2008.
- ↑ Theo Vennemann homepage
- ↑ Pagola, Rosa Miren. 1984. Euskalkiz Euskalki. Vitoria-Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpenak.


text:
1921
MCMXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Stèidheachadh Saor Stàit na h-Èireann.
- Bhuannaich Anatole France an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 am Màrt - Magne Oftedal, ann an Sandnes. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
- 14 an Giblean - Thomas Schelling, ann an Oakland (Calafòrnia). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 16 an Giblean - Peter Ustinov, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 10 an t-Ògmhios - Philip Battenberg, ann an Corfu. Prionnsa às A' Ghrèig.
- 4 an t-Iuchar - Gérard Debreu, ann an Calais. Eaconamaiche às An Fhraing.
- 14 an t-Iuchar - Geoffrey Wilkinson, ann an Todmorden. Ceimeagair à Sasainn.
- 15 an t-Iuchar - Robert Bruce Merrifield, ann am Fort Worth. Ceimeagair às na Stàitean Aonaichte.
- 23 an Lùnasdal - Kenneth Arrow, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an t-Samhain - Charles Bronson, ann an Ehrenfeld (Pennsylvania). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 22 an t-Sultain - Robert G. Parr, ann an Chicago. Ceimeagair às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an t-Sultain - Deborah Kerr, ann an Glaschu. Actair à Alba.
- Theo l'Herminez, ann an Tilburg. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Gearran - Rafael Reyes, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 28 am Màrt - Jorge Holguín Jaramillo, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an t-Iuchar - Emil Knoevenagel, ann am Berlin. Ceimeagair às A'Ghearmailt.