c: text/html

text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Richard The Third!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_90
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4817
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Diluain 17 Og Mhìos 1850. Thòisich cleasachd na h-oidhche leis a' bhròn-chluich aig Shakespeare, 'Richard The Third!' agus chriochnaich e leis a' bhaoth-chluich (farce) 'Railway Station'. Chaidh 'Shutup' a chluich le Mgr Clarke agus 'Sleeper' a chluich le Mgr. Moireach.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 8f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean. Tha na facail ann an Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rinn mi sgriob air baidhseagal an de. Chaidh mi air an treana gu Inbhir Nis agus. As deidh dhomh suil a thoirt air an taobh-seallaidh Ceasaig a Deas ( agus nach buidhe dhomh – da leumadair a nochadh aig an deiradh am a thug mi mo camara as mo phocaid) rinn mi air an canal agus as deidh sin trasainn na h-Eileanan Nis gu rathad Dures. Bha an rathad trang ach mhothaich mi nach robh moran caraichean sa Tescos ur (an treas no an ceathramh fear?) aig an timicheallan far a bheil an cuairt rathadh a’ stad an drasta ann an achadh agus connspaid gu leor. Chum mi a dhol ach saoilidh mi gur e rathad cunnartach a bh’ann gus an robh cothrom an rathad samach eile agus slighe shonraichte cleachadh do Dures.
Aig an Taigh Osda Dures ghabh mi biadh agus pinnt shandy. Cha robh Loch Nis cho breagha sa b’abhaist dha a bhith le ceo a’ chladaich tighinn a-steach cho fada ris an loch. Ged a chuala mi gur e latha breagha, breagha a bh’ann air an toabh an iar cha robh grian ri fhaicinn air an taobh seo ged a bha Caisteal Urchaidh ri fhaicinn bha coltas doilleir air. Cha do chuir sin cus dragh orm ge-ta bha e freagarrach gus a bhith air baidhseagal.
Nuair a thill mi gu Inbhir Nis thug mi an cuairt rathad agus bha taighean ura agus moran eile ri fhaicinn air gach taobh. Bha slighe shonraichte an seo son baidhseagailan an seo cuideachd agus bha sin a chord a rium, bha caraichean agus laraidhean gu leor air an rathad fhein. Chaidh mi seachad air an Asda ur agus Sgoil Gaidhlig Inbhir Nis air an taobh eile. Saoildh mi gur e sia no seachd kilometre de cuairt-rathaid a th’ann. Seachad air na buthan mora eile ri taobh an Tesco eile agus mise cha mhor air an rathad dachaigh. Bhithinnsa a dhol suas gu Cuil Lodair agus an uair shios dhan tursachan Clabha agus an rathad ‘1’ ofigeach son baidhseagailan. ‘S e rathad na bu dorra a th’ann ach samhach agus breagha. Ged a tha faisg air deich mile a bharrachd air an taobh sin b’fhiach e, ‘s e eacarsaich a dhith orm cuideach agus mise a deanamh deiseil son Slighe an Gaidhealtachd an Iar as an t-Sultain.
As deidh timicheallan na-h-Innseachan chaidh mi tarsainn an drochaidh os cionn an A9. Chuir e iongnadh orm de cho trang sa bha na solas-trafaig agus ciuthan caraichean fada, fada air gach toabh dheth, shios dhan A9 agus a-mach a shealladh suas rathadh Cuil Lodair. Fhios’m gu bheil traffaig Inbhir Nis buailteach a bhith craicte sa mhadainn agus air an fheasgar ach cha robh seo ach leth uair an deidh uair. Air an taobh cli bha na toglaichean Oilthigh na Gaidhealtachd a dhol suas gu luath. Fhios agam gu bheil a’ Ghaidhealtachd airidh air a leithid ach de thachras an seo nuair a thig na h-oileanaich agus na h-ollamahan sna caraichean fhein? A bheil na siostam rathaidean Inbhir Nis comasach a deileaghadh ris?
Feumaidh mi radh chan eil gainneadh busaichean ann an Inbhir Nis, chunnaic mi moran dhiubh agus daoine air baidhsaigealan cuideachd ach ma th’agad ri rudeigin a dheanamh sa bhaile mhor thog a mhor-chuid an caraichean aca orra. Gu dearbh fhein tha sin uile beo ann an linne far a bheil sinn an eismeil caraichean agus de ghabhas a dheanamh? Saoilidh mi gur ann mar sin a bhios e san am a tighinn oirnn gus an latha a bhios pris ola cus agus an uair sin de thachras?


text:
- TIOTAL
- Goileadair aig Bothan Phreasmhurchrach
- EXTERNAL ID
- AB_SHEEPFANK_09
- ÀITE
- Baile Ùr an t-Slèibh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- DEIT
- 28 An t-Sultain 2007
- CRUTHADAIR
- Jamie Gaukroger
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 507
- KEYWORDS
- caoraich
cìobaireachd
Chaidh Bothan Phreasmhuchrach, a tha air a bhith air a ghluasad gu Taigh-tasgaidh na Gàidhealtachd, a thogail an toiseach tràth anns na 1900an aig Preasmuchrach faisg air Dail Chuanaidh le mu 65 maidean rèile a bha air an ath-chuartachadh.
'S dòcha gum biodh an goileadair seo air a chleachdadh anns na 1800an gus teàrr a bhogachadh airson a cur air caoraich. Bha seo air a chleachdadh gus an dìon bho ghalairean. Bha e cuideachd air a chleachdadh gus an arsanaig ann an stuth dupaidh nan caorach a sgaoileadh. Aig an aghaidh, tha doras teine air a dhèanamh le iarann agus le dealan-dorais iarainn. Fon mhullach tha poit iarainn a tha mu 75 cm a leud


text:
Cathair na Bhatacain
Is e dùthaich bheag neo stàit-chathrach anns an Eadailt ann an taobh deas na h-Eòrpa a tha ann an Cathair na Bhatacain[1], A' Bhatacan[1] neo Stàit na Bhatacain[1] (Ainm oifigeil: Status Civitatis Vaticanae san Laideann/Stàit Cathair na Bhatacain). Tha i suidhichte taobh a-staigh Cathair na Ròimhe. Is e an dùthaich neo-eisimeileach as lugha san t-Saoghal. Is e am Pàp àrd-Easbaig na Ròimhe, mar sin dheth, 's e ceannard na h-eaglaise Caitligich a th' ann cuideachd. Is e am Pap ceannard na stàite gu sìorraidh. (Monarcachd thaghach cheannasach).
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- The Holy See — Làrach oifigeil na Bhatacain
- Map Mionaideach Cathair na Bhatacain
- Duilleag Cathair na Bhatacain aig Leabhar Mòr-eòlais Bhritannica
- Eachdraidh Cathair na Bhatacain: Prìomh Sgrìobhainnean
- stpetersbasilica.org An stòras as motha airson Naomh Phàdraig anns a' Bhatacain
- Làrach UNESCO
- Tasglann Dhìomhair na Bhatacain
- Ballachan na Ròimhe
- Làrach Dhualchas an t-Saoghail


text:
- TIOTAL
- Caol Acain, an t-Eilean Sgiathanach
- EXTERNAL ID
- HCD00457
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an; 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12165
- KEYWORDS
- bailtean beaga
Caol Acain: Loch Aillse
Morair Chlann Dòmhnaill
caistealan
zoomable
deilbh leudachail
Chaidh an dealbh seo a thogail ann an Caol Acainn a' coimhead tarsainn air an Oib gu tìr-mòr. Fhuair Caol Acainn an t-ainm ri linn gun do chuir Righ Haakon à Nirribhidh a chabhlach air acair a-seo anns an 13mh linn. Anns an 19mh linn bha plana aig Morair Dòmhnallach baile breagha a thogail a-seo den ainm New Liverpool, ach cha tàinig seo gu buil. Chithear tobhtaichean Chaisteal Maoil ann an cùl an deilbh air an fhìor làimh dheis agus tha taigh-solais an Eilein Bhàin air an fhìor làimh chlì
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Còigeamh Laighean
'S e Còigeamh na h-Èireann a tha ann an Còigeamh Laighean (Gaeilge: Cúige Laighean).[1] Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha agus tha 2,504,814 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 19,800km².[2] Tha Laighean a' gabhail a-steach dà Chontae dheug: Contae Átha Cliath, Contae Cheatharlach, Contae Chill Dara, Contae Chill Chainnigh, Contae Chill Mhantáin, Contae na hIarmhí, Contae Laoise, Contae Loch Garman, Contae an Longfoirt, Contae Lú, Contae na Mí agus Contae Uíbh Fhailí. 'S e Log na Coille[3] (925m) a th'ann a' beinn as àirde na roinne.[4]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- An Muileann gCearr
- An Obair
- Baile Átha Luain
- Baile Átha Cliath
- Ceatharlach
- Cill Dara
- Cionn Sáile
- Dún Búinne
- Dún Dealgan
- Muine Bheag
- Nás na Ríogh


text:
- TIOTAL
- Abhainn Fharrair, Gleann Srath Fharrair
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0621
- ÀITE
- Abhainn Fharrair
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhòraig
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10539
- KEYWORDS
- aibhnichean
glinn
dealan
lochan
Abhainn Fharrair ann an sgìre Mhonar a tha dìreach an ear air Loch Carrann. Tha i a' sruthadh dhan ear mu 25 mìle tro Ghleann Srath Fharrair mus tèid i dhan Abhainn Ghlas faisg air An t-Srùigh. Air an t-slighe, tha an abhainn a' dol tro Loch Monar, Loch a' Mhuillidh agus Loch Beannacharan a tha nam pàirt de Sgeama Dealan-uisge Afraig-na Manachainn.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i mòran siubhail ann an ceann a tuath agus an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B'e An Rudha Murchanach àite cho math 's a bha a' còrdadh rithe agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh aig Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta is chleachdaidhean ann an ceann a tuath agus an iar na Gàidhealtachd. Tha 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' air a dhà cho ainmeil dhiubh 's a th' ann agus na dealbhan aice fhèin anns na dhà dhiubh. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Co-labhairt air eachdraidh oirthireil ann an Dòrnach
Dealbh air a thogail bho Chnoc na Srùidh ann an Àird Rois a’ coimhead a dh’ionnsaigh Àird Ghaoithe agus Caol Chataibh
Is ann air eachdraidh sgìrean oirthireil a bhios fòcas co-labhairt eadar-nàiseanta ann an Dòrnach air an ath-mhìos.
Frithealaidh luchd-labhairt fiosrach às gach ceàrn ‘Linntean is Fiòrdan: Co-labhairt Eachdraidh Oirthireil’, a chaidh a chur air dòigh leis an Ionad Eachdraidh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Thig còrr is 70 com-pàirtiche is preseantair às an RA, Fionnlainn, Canada agus Ameireaga chun an tachartais a mhaireas trì làithean.
Cho math ri farsaingeachd de theamaichean eadar-nàiseanta, sgrùdaidh a’ cho-labhairt cuspairean ionadail leithid ainmean-àite Lochlannach ann an àiteachan far a bheilear a’ bruidhinn na Gàidhlig, an gnìomhachas salainn ann am Brùra, cruthachadh sheirbheisean adhair anns na h-Eileanan a Tuath is na h-Eileanan an Iar agus creideamh ann am bana-bhuidsichean ann an coimhearsnachdan oirthireil na h-Alba.
Bidh cothrom aig com-pàirtichean pàirt a ghabhail ann an gnìomhachdan sòisealta agus sgrìoban a-mach cuideachd le cothrom uisge-beatha fheuchainn aig Club Goilf Dòrnach Rìoghail, cèilidh, ceòl agus turas de làraichean Cruithneach air Rubha na Manachainn Rois.
Faodaidh am mòr-shluagh barrachd fhaighinn a-mach mu eachdraidh oirthireil cuideachd. Bidh taisbeanadh le buidhnean agus pròiseactan eachdraidh ionadail aig Club Sòisealta Dhòrnaich, far an tèid a’ mhòr-chuid den cho-labhairt a chumail, feadh an tachartais.
A’ bruidhinn mun cho-labhairt, thuirt an t-Oll Dàibhidh Worthington, ceannard ionad eachdraidh Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean: “Ged a chuir sinn àireamh de cho-labhairtean air leth soirbheachail air dòigh tron ionad is tron oilthigh ron seo, cha robh cruinneachadh acadaimigeach cho mòr ri seo ann an Dòrnach gu ruige seo. Tha sinn fìor thoilichte mu dheidhinn sin agus mu inbhe an luchd-labhairt againn, an fheadhainn ionadail is an fheadhainn a bhios a’ tighinn às gach ceàrn, gus òraidean a thoirt seachad agus a’ cho-labhairt fhrithealadh.”
Bidh an t-Àrd-Ollamh Isaac Land, eòlaiche ann an Eachdraidh Oirthireil aig Oilthigh Stàit Indiana, am measg an luchd-labhairt aig an tachartas. Mhìnich esan: “Tha mi a’ tighinn às na Stàitean Aonaichte gus a’ cho-labhairt Linntean is Fiòrdan fhrithealadh leis gur e seo a’ chiad cho-labhairt a chaidh a chur air dòigh mu raon eachdraidh nan oirthirean a tha a’ tighinn am follais. Bidh còrr is billean neach air feadh an t-saoghail a’ fuireach ann an sgìrean ìosal a tha gu sònraichte fosgailte gu atharrachadh gnàth-shìde agus bidh mòran eile a’ fuireach ann an sgìrean far a bheil sluagh mòr nach eil fada air falbh bhon chuan. ’S urrainn dha eachdraidh oirthireil ar cuideachadh ann a bhith a’ tuigsinn mar a ràinig sinn an ìre seo agus faodaidh gum faigh sinn seallaidhean air na h-ath cheumannan.”
Gabhaidh Linntean is Fiòrdan: Co-labhairt Eachdraidh Oirthireil àite ann an Dòrnach eadar Diardaoin 31 Màrt agus Disathairne 2 Giblean. Gus àite a ghleidheadh no barrachd fiosrachaidh fhaighinn, tadhail air www.history.uhi.ac.uk. Feumar àiteachan a ghleidheadh ro Diluain 15 Gearran.
Fhuair a’ cho-labhairt taic bho Visit Scotland, Comhairle na Gàidhealtachd, Corporaid Charnegie New York; Tuath-gaoithe Far-cladaich Beatrice Earranta, Maoin Choimhearsnachd Tuath-gaoithe Beinn Tharsuinn/Comhairle Coimhearsnachd Dhòrnaich agus Comann Cataibh Dhùn Èidinn.


text:
- TIOTAL
- Loch Chinn Eilein aig Srath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_8131048_P005
- ÀITE
- Loch Ceann Eilein
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38328
- KEYWORDS
- lochan
cinnidhean
spatha
'S e loch beag an th' ann an Loch Chinn Eilein, faisg air Srath Pheofhair. Dh'fhàs am baile spatha Srath Pheofhair nuair a chaidh fuarain pronnsagail a lorg anns na 1770an, agus chum e air a' fàs nuair a thàinig an rathad-iarainn ann an 1885. Chaidh Cinn Eilein ainmeachadh mar phrìomh chathair Chlann MhicChoinnich mus do thog iad Caisteal Bhrathain.
Chaidh an dealbh seo a tharraing bhon leabhar 'Picturesque Ross-shire, Strathpeffer and Dingwall' a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Pheofharain timcheall air 1900


text:
Ziortza-Bolibar
‘S e clachan beag ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Ziortza-Bolibar.[1] Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1051[2] agus tha an t-ainm a’ ciallachadh Srath na Muilne ann am Basgais, bho bolu (muileann) agus ibar (srath). Tha Ziortza-Bolibar suidhichte aig 162m os cionn ìre na mara. Tha Ziortza-Bolibar 336km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 45km bho Bhilbao, am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[3] Tha dìreach 408 daoine a’ fuireach ann an Ziortza-Bolibar,[4] Tha Spàinntis agus Basgais gam bruidhinn ann an Ziortza-Bolibar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Simón Bolívar: a rugadh ann an Caracas ach a bha na sinnsearan aige a’ buntainn do Ziortza-Bolibar, is fhuair iad an sloinneadh aca bho ainm a’ bhaile.


text:
Bliadhna a' Phrionnsa
'S e "Bliadhna a' Phrionnsa" no "Bliadhna Theàrlaich" a bh' aig na Gàidheil air Ar-a-mach nan Seumasach 1745-1746 fon Prionnsa Teàrlach Stiùbhart, an iomairt mu dheireadh aig na na Seumasaich. Thàinig an iomairt gu crìch aig Blàr Chùil Lodair.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Àrainneachd Eachdraidheil Alba: Ar-a-mach nan Seumasach: Fiosrachadh do thidsearan (.pdf)
- BBC Naidheachdan 2016-01-07: Na Caimbeulaich agus an 45 (aithris bhideo 2:48 air leabhar ùr le Raghnall MacIlleDhuibh)
- BBC Naidheachdan 2016-12-20: Peilear ga lorg aig an Drochaid Bhàin (2km siar air Drochaid an Aonachain)


text:
- TIOTAL
- Togalach YWCA, Staidhre Raining, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAN4_56
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20169
- KEYWORDS
- YWCA
Inbhir Nis
Sgoil Raining
Staidhre Raining
sgoiltean
Togalach YWCA, Staidhre Raining, Inbhir Nis - togalach anns an robh Sgoil Raining an toiseach. Ann an 1726 dh'fhàg Iain Raining, ceannaiche à Norwich, £1,200 mar dhìleab gus maoin a stèidheachadh a bheireadh taic do sgoiltean carthannais air a' Ghàidhealtachd. 'S e an SSPCK (Society for Propogation of Christian Knowledge) a bha a' ruigh an urras, agus thog iad sgoil le trì ùrlair aig ceann Sràid Ardconnel ann an 1757. Chaidh seo a leudachadh ann an 1840 agus ann an 1881 ach ro 1894 chaidh na sgoilearan an gluasad dhan Àrd-sgoil a bha faisg air làimh. Chaidh an togalach a leagail ann an 1976. Tha Staidhre Raining, air a h-ainmeachadh mar chuimhneachan air an tabhartair, a' dol bho Shràid Ardconnel gu Sràid a' Chaisteil
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- HR 26 'Brahan Castle' ann an Inbhir Ùige, An Lùnastal 1923
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_006_006
- ÀITE
- Wick
- DEIT
- 28 An Lùnastal 1923
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25490
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Chaidh an dàrna baidse de cheithir einnseanan clas 'Castle' òrdachadh le Rèile na Gàidhealtachd fhad 's a bha Freadaraig Mac a' Ghobhainn na àrd-neach-stiùiridh locomotaibhean. Chaidh an togail leis an North British Locomotive Co agus chaidh an lìbhrigeadh ann an 1913. Air an àireamhachadh 26, 27, 28 agus 43, bha leasachaidhean beaga orra nach robh air a' bhaidse mu dheireadh. Bha bufairean na b' fhaide, cuachan-mullaich na bu mhotha agus bogsaichean-toit air an leudachadh nam measg sin. Ghluais iad uile gu sealbh LMS agus bha iad uile air an toirt a-mach à seirbheis ron stàit-shealbhachadh ann an 1948.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 26 'Brahan Castle'. Chaidh a h-àireamhachadh 14687 leis an LMS agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Ògmhios 1935


text:
- TIOTAL
- Claisean slighe-uisge bho thùr na manachain, Cille Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0190
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32088
- KEYWORDS
- Slighe-uisge a' Chaldedonian
slighean-uisge
clais
Tòmas Telford
eathraichean
stìomairean
Loch Nis
cairtean-puist
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn claisean Slighe-uisge a' Chaledonian aig Cille Chuimein, bho thùr a' mhanachain. Air an taobh dheas tha an drochaid rèile. Bha an rathad iarainn a' ruith bhon Ghearsdan gu Cille Chuimein agus bha e a' dèanamh ceangal ri stìomairean Loch Nis.
Tha sreath de chòig claisean a' dol tro Chille Chuimein agus Slighe-uisge a' Chaledonian a' dol sìos gu ruige Loch Nis.
Tha Slighe-uisge a' Chaledonian a' ceangal a' Chorpaich, faisg air a' Ghearasdan gu Clach na h-Aire, Inbhir Nis agus tha e mu 60 mìle a dh'fhaid. Chaidh a dhèanamh leathainn gu lèor ann an cuid a dh'àiteachan gus am b' urrainn do longan-cogaidh a' Chabhlaich Rìoghailt a dhol ann rè Cogaidhean Napòleon. Dh'fhaodadh eathraichean An Caol Arcach, far am biodh mòran stoirmean, agus cabhlach na Frainge a sheachnadh. Tha tòrr dhen t-slighe-uisge a' cleachdadh lochan a bh' ann co-dhiù - Loch Dàbhach Phùr, Loch Nis, Loch Oich agus Loch Lòchaidh. Tha 29 clais air an t-slighe-uisge, nam measg sin 'Staidhre Neptune', 8 claisean aig Bainbhidh aig ceann an iar na slighe-uisge. Chaidh dealbhan a dhèanamh airson na slighe-uisge le Seumas Watt ann an 1773, ach cha deach tòiseachadh air gu 1803, agus 's e Jessop agus Telford a dhealbhaich e. Dh'fhosgail pàirt dhe ann an 1822, agus chaidh crìoch a chur air ann an 1843-47


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na dealbh-chluiche 'Therese!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_89
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4816
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Dihaoine 14 Og Mhìos 1850. Thòisich cleasachd na h-oidhche leis an dealbh-chluich 'Therese!' agus an deidh sin bha 'laughable bagatelle' ann air an robh 'Box & Cox!'. Chaidh 'Mrs Bouncer (tè sgiobalta na tè-cumail taigh-loidsidh)' a chluich leis a Bhph. Young. Chriochnaich an oidhche leis a' bhaoth-chluich ('the new screaming farce') 'Slasher & Clasher!'. B'e 'Mgr Christopher Slasher' Mgr Clarke agus 'Mr Samson Slasher' Mgr J. W. Anson.
B' e 'Box and Cox', a sgrìobh John Maddison Morton, aon de na baoth-chluichean a b'ainmeile aig an àm. Bha e mu dheidhinn da fhireannach a fhuair an aon rum air màl gun fhios dha chèile. Bha fear dhiubh ag obair troimhn' latha agus am fear eile troimhn oidhche. Chaidh cùisean gle mhath gus an d' fhuair fear nan adan, Mgr Cox, latha dheth. Thàinig na briathran 'Box and Cox' a bhith a' ciallachadh 'duine mu seach'.
Chaidh a'chiad opera èibhinn aig Sir Arthur Sullivan, 'Cox and Box', a chruthachadh ann an 1867 ann an co-obrachadh le F. C. Burnand, agus bha e stèidhichte air an dealbh-chluich seo.
.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 8f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean. Tha na facail ann an Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
- TIOTAL
- A' cur bhuntata ann an Uibhist a Deas
- EXTERNAL ID
- QZP99_94032_01_06
- ÀITE
- Uibhist a Deas
- SGÌRE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- CRUTHADAIR
- Margaret Fay Shaw (Mrs J L Campbell)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38550
- KEYWORDS
- buntàta
bàrr
croitearachd
a' cur
Dh'fhàs am buntàta cumanta anns a' Ghaidhealtachd anns an 18mh linn. Bha e a'cur dheth barrachd bàrr na a' mhòrchuid de rudan eile agus ann an 1800 b' e am buntàta 80% dhen bhiadh anns a' Ghaidhealtachd. Anns na 1840an ghais am buntàta agus bha aig tòrr ri eilthireachd a dhèanamh mus bàsaicheadh iad leis an acras.
Mar bu trice bha am buntàta air a chur ann am feannagan. B' iad seo imirean a bha air an togail de dh'fheamainn, todhar, aolach agus ùir mu mheatair a leud. Bha feannagan a' ciallachadh gun robh àite torach ann airson a' bhuntàta agus dh'fhàs iad glè mhath annta. Tha an dealbh seo a' sealltainn croitear agus a' bhean a' cur bhuntàta ann an Sgonnsair anns an Eilean Sgitheanach. Bha am buntàta cho cudromach agus gum biodh clann gu tric a' fuireach dhachaigh bhon sgoil airson cuideachadh ga chur agus ga thogail
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Fireannaich is boireannaich a' pacadh èisg aig Caladh Sgrabastair
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_T85
- ÀITE
- Sgrabastair
- SGÌRE
- Gallaibh an Iar
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3630
- KEYWORDS
- cala sgrabastair
calannan
portan
calaidhean
laimrigean
iasgach
bàtaichean-iasgaich
gnìomhachas an iasgaich
sgadan
clann-nighean an sgadain
Bha boireannaich glè chudromach ann an gnìomhachas an iasgaich ann an Alba; bha feadhainn air am fastadh gus na lìn a bhiathadh, ach b' ann mar luchd-obrach a' cutadh 's a' sailleadh an èisg a bha a' chuid a bu mhotha dhiubh an sàs. Nuair a bhiodh ràith an sgadain seachad san sgìre aca fhèin, bhiodh mòran de chlann-nighean an sgadain a' siubhal gu deas ach an glacadh iad ràith an fhoghair aig an sgadan ann an calannan iasgaich leithid Great Yarmouth no Lowestoft.
'S fhada bhon a bha Sgrabastair na chaladh do sheòladairean agus dh'fhàs e gu bhith na gheata gu ruig Arcaibh, Sealtainn agus na Dùthchannan Lochlannach. Chaidh an caladh a th' ann an-diugh a thogail mu 1841 agus mus robh 1856 ann, bha aiseag a' dol às gu ruig Sromnis. 'S e pàirt chudromach aig eaconamaidh taobh a tuath na h-Alba a th' ann, ach uaireigin b' e cuideachd ionad aig meadhan nan cabhlach ag iasgach an sgadain, mus do ghabh einnseanan smùid àite nam bàtaichean-siùil.
Le cho soirbheachail 's a tha an t-àite far a bheil e na shuidhe, tha Sgrabastair an-diugh chan ann a-mhàin na phort a tha a' fàs nas luaithe na gin eile san Rìoghachd Aonaichte, ach cuideachd tha e na theis-meadhan nan leasachaidhean san ola sa Chuan a Tuath. Tha leasachaidhean ùra air toirt thuige togail de laimrig ùir agus de mhias le uisge domhainn.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Baile an Todhair
'S e baile air a' Ghàidhealtachd a tha ann an Baile an Todhair (Beurla: Balintore). B' e Port an Ab an t-seann ainm aige a bha aig muinntir a' bhaile. [1]
Tha am baile suidhichte faisg air Baile Dhubhthaich ann an Ros an Ear. 'S e sin aon de na trì bailtean air oirthir a tuath air Linne Mhoireibh ris an canar Bailtean na Mara agus na laighe eadar Baile a' Chnuic agus Seannduaig, an dà bhaile eile.
Ann an 2001 bha 1,087 duine a' fuireach ann am Baile an Todhair agus tha Gàidhlig aig 3.68% dhiubh. [2]
Tha port mara aig Baile an Todhair a chaidh a thogail timcheall air 1890. Bha iasgachd na gnìomhachas làidir an seo, ach an-diugh chan fhaighear mòran chosnaidhean anns an roinn seo. Dh'fhàs am baile na bu motha an dèidh 1978, nuair a thàinig ola a-steach le loidhne-phìoba bho Beatrice Field gu Seannduaig.
Tha bùth, oifis a' phuist agus bùth-chungaidhean ann. Chaidh talla a' bhaile ùr le cafaidh fhosgladh cuid bhliadhnaichean sa chaidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ W.J. Watson: Placenames of Ross and Cromarty Inbhir Nis 1904, d.41
- ↑ Scottish Census Results Online


text:
Philippe Pétain
B' e Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain, (Cauchy-à-la-Tour, 24 an Giblean 1856 – 23 an t-Iuchar Port-Joinville 1951) seanailear Frangach a bha os cionn riaghaltas na dùthcha fo bhuaidh nan Nàsach aig àm an Dàrna Cogaidh, bho 11 an t-Iuchar 1940 gu ruige 20 an Lùnastal 1944, nuair a thill Charles de Gaulle dhan Fhraing.
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Pétain do theaghlach dhe croitearan caitligeach. Chaidh e dhan sgoil saighdearachd Saint-Cyr ann an 1886 agus dhan Àrd Colaiste a’ Chogaidh (Fraingis: École Supérieure de Guerre) ann an Paris an ath bhliadhna, is bha e an siud gu ruige 1906. Bha e follaiseach gu robh airson eòlas-cogaidh dìonadach agus sabaid na trainnsichean daingnichte. Chaidh e a chur suas gu còrnaileir ann an 1912.
An Cogadh Mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Bha e faisg air a bhith a' leigeil dheth a dhreuchd mus do thòisich an cogadh ann an 1914 is chaidh a chur suas a-rithist, an turas seo gu bhith na sheanailear. Ghabh e pàirt anns an iomairt soirbheachail ann an Champagne ann an t-Sultain 1915, is e os cionn Dàrna Arm na Frainge. An ath bhliadhna, bha Charles de Gaulle òg a-measg a chuid oifigearan aig Verdun, is Pétain a' stiùireadh iomairt dìon a’ bhaile.
Bha an iomairt fhada sin an aghaidh nan Gearmailteach cho soirbheachail math proifeiseanta gun do dh' fhàs e cliùiteach air feadh na dùthcha is na daoine cho measail air. Air sàilleabh sin, 's e esan a chaidh ainmeachadh ceannard na Feachdan Armachd uile gu lèir (an àite Robert-Georges Nivelle, a dh'fhàilig anns an iomairt ann an Chemin des Dames) an ceann corra mhìos, nuair a bha mì-mhisnich a’ fàs na bu miosa eadar na saighdearan is iad a' seasamh an aghaidh an Airm. Chuir e an droch stàit anns an robh na saighdearan am feabhas, ged an do chuir e sìos na reubaltaich anns an dòigh uabhasach garbh cruaidh. Dh’ath-eagaraich e an t-Arm is bhuannaich e earbsa nan saighdear.
Bha e fhathast san dreuchd sin aig deireadh a’ chogaidh, ged an robh e fo òrdughan an t-seanaileir Foch bhon an Giblean 1918. Chaidh Foch ainmeachadh ceannard na feachdan ann an iar uile gu lèir, is chuir iad ruaig air na Gearmailtich a bha a’ cur ionnsaigh mu dheireadh orrasan. Le sin, b’ fheudar dha na Gearmailtich fosadh iarraidh. Aig deireadh na bliadhna 1918, fhuair Pétain bata sònraichte pròiseil dhe marasgal na Frainge, an rud as cliùitiche do shaighdear sam bith anns an Arm.
Cha robh e an sàs ann an iomairt neo iomairt idir gu ruige 1925, is e ann am Maroco an turas seo a’ sabaid an aghaidh Abd el-Krim anns an Rif. Chuir Pétain ruaig air ann an 1926. An dèidh sin bha e na fhear sgrùdadh coitcheann an Airm, na mhinistear a’ chogaidh anns an riaghaltas aig Gaston Doumergue agus ann an 1939, tosgair na Frainge anns An Spàinn aig Francisco Franco.
Prìosan agus bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Cho-dhùineadh gun robh e ciontach de thraoidhtearachd an dèidh don cogadh ann an Sigmaringen anns a' Ghearmailt. Lùghdaicheadh a bhinn-bhàis do bhinn-bheatha agus dh'fhuirich e ann an caisteal ann an Ile de Yeu mus do chaochail e ann an Port-Joinville ann an 1951.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cavendish, Richard (An t-Iuchar 2001): “Death of Marshal Pétain” (Beurla). History Today. Air a thogail 16mh dhen Dùbhlachd 2016.


text:
Nicosia
'S e prìomh-bhaile Chìoprais a tha ann an Nicosia, ainm eile: Lefkosia neo Lefkosha (Greugais Aeukwσίa, Turcais, Lefkoşa)
Tha am baile suidhichte ann am meadhan na dùthcha air bruach na h-aibhne Pedieos. 'S e teas meadhan malairteach na dùthcha a tha ann an Nicosia. Tha an riaghaltas suidhichte an seo cuideachd.
Tha dà phàirt anns a’ bhaile: tha na Turcach a’ fuireach ann an taobh tuath a’ bhaile, agus na Greugach anns an taobh a deas. Tha àrainn ann eatarra a tha dìonta leis na Dùthchannan Aonaichte.
Tha mu 309,500 duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile gu lèir. Tha mu 224,500 duine a’ fuireach anns a’ phàirt Ghreugach, agus 84,893[1] duine anns a’ phàirt Turcach.


text:
- TIOTAL
- An Caiptean Rothach de dh'Fhaoghlais, 1926
- EXTERNAL ID
- ROMGH_PA_94_142
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1926
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Taigh Ghroam
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39218
- KEYWORDS
- uachdarain Alba
golf
cùrsaichean goilf
Dealbh-camara, air a thogail ann an 1926, anns am faicear an Caiptean Rothach Fòghlais, na fhèileadh, a' dèanamh a' chiad bhuille aig Cùrsa Goilf na Cananaich 's Ros Mhaircnidh. Bha an cùrsa air ùr-leudachadh gu ochd tuill deug. Tha an soidhne air a' bhogsa ag ràdh: "Please replace the Turf".
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Groam House Museum


text:
Inbhe cànain
Tha sinn ag aithneachadh cho cudromach ’s tha ìomhaigh fhiughaireachd don Ghàidhlig, agus bidh sinn ag iarraidh ìomhaigh agus seasamh na Gàidhlig àrdachadh far an gabh e dèanamh.
Shuidh mi air an trèana a-mach a Obar Dheathain Dihaoine agus bha e caran trang, nuair a stad e aig Dyce fhuair mòran luchd-siubhail eile air bòrd. Air taobh eile na trannsa bhuam bha ceithir duine òga beagan a bharrachd air fichead bliadhna a dh’aois. Bha iad air tilleadh bho chrann-ola agus bha iad a’ gabhail smùid, bha iad ann an deagh shunnd agus ged ’s a bha iad a’ dèanamh guidheachan cha robh iad mì-mhodhail.
Mar phàirt den chòmhradh a bh’ aca bha iad a-mach air duine a bha iad uile eòlach air. Rinn an duine seo beagan obrach air sgoil ghàidhlig Inbhir Nis. Dh’fhaighnich fear eile, 'A bheil an sgoil ghàidhlig fosgailte a-nis?’
Ma dh’fhaoidte gu robh iad coma mu dheidhinn Gàidhlig, ma dh’fhaoidte gu robh iad bàidheil dhan Chànan ach cha robh iad an aghaidh Gàidhlig, bha mi cinnteach às. Cha do togail gin aca guth an aghaidh na Sgoile no dad sam bith ceangailte rithe. A-nis, ’s e droch naidheachd a th’ ann an siud do na h-Ayatollas ‘Chan eil mi an aghaidh Gàidhlig ach’ a tha a’ dèanamh an dìcheall leis na litrichean aca. Do na balaich a chunnaic mi air an trèana cha robh anns an sgoil Ghàidhlig ach togalach a bha air ùr fhosgladh ann an Inbhir Nis, togalach a bh’ ann a thug cothrom cosnaidh do neach-togail a bha iad uile eòlach air. Fianais dhomhsa nach eil a’ Ghàidhlig a’ cur sian a dragh air a’ mhòr chuid.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Agnes Milne mu dheidhinn call chàirdean
- EXTERNAL ID
- WD_BF03_TRACK04_MILNE_02
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Agnes Milne
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3162
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
caraidean
càirdealachd
companas
Feachdan Armaichte
RAF
WAAF
claistinneach
Tha Agnes Milne a' meòmhrachadh air dòighean dèiligidh nuair bhiodh fir air an call san Dàrna Cogadh.
Uill, mar a thuirt mi, 's e plèanaichean sabaid a bh' annta, Spitfires, plèanaichean sabaid. Agus bha trì scuadranan againn, agus mar a thuirt mi, bha - bha iad a' dìon a' chost an iar, eil fhios agad, agus nuair a thigeadh na bomairean a-nall, thogadh ar balaich orra dhan adhar agus dh'fheuchadh iad rin losgadh sìos. Agus bhiodh iad cuideachd ri obair dìon nam bomairean nan cois nuair a bha iad a' dol a-null dhan Roinn Eorpa mar a b' abhaist, dhan Roinn Eorpa gu lèir. Agus chaill sinn mòran de dh'fhireannaich òga; chaidh tòrr de dhaoine òga nam ficheadan a dh'aois a chall aig an àm sin. Ach eil fhios agaibh, chan eil fhios 'am an e an spiorad no dè ach cha bhiodh tu idir a' bruidhinn mu dheidhinn. Bha fios agad gu robh na daoine sin air iomrall an àiteigin, ach cha bhiodh tu 'bruidhinn mu dheidhinn; cha bhiodh facal air a ràdh. Ach bha thu ga fhaireachdainn, bha thu a' faireachdainn meadhanach brònach. Agus mar a dh'fhàs thu suas bha thu a' tuigsinn na b' fheàrr mar a bha cùisean, a chionns nuair tha thu seachd deug is ochd deug - agus sna làithean sin bha sinn nar deugairean glè neochiontach - cha robh fios againn, agamsa, cha robh sinn air ar brosnachadh a dhol a-mach dhan t-saoghal idir ann an dòigh sam bith. Agus saoilidh mi, gu cinnteach - chuir mi sios crios-cuimhne fhlùraichean aig Carragh-cuimhne Calladair an Dàmhair seo-chaidh air leth eaglais Challadair agus chuir e truas orm agus bhuail e orm, mo chreach, tha e trì fichead bliadhna bhon uairsin, ach chan eil na rudan sin a' dol às do chuimhne, chan eil ceart. Ach lean seo air adhart, lean e air adhart dìreach. Dh'fhàs thu caran cleachdte ris, na daoine air chall, agus cha chanadh tu 'Càite bheil iad?' Cha bhruidhneadh tu idir air. Saoilidh mi gur e seo dòigh a bhith ga sheachnadh, cha mhòr.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
Tha an colbh seo, agus an t-eadar-theangachadh Beurla a bha ’na chois, a’ leigeil fhaicinn dhuinn mar a dh’atharraich an dà chànan bho 1932. Oir se “automobile” neo “motor vehicle” a th’ aig an ùghdar air “carbad-ola”, agus an uair a chanas e “carbadan-iaruinn” tha e a’ ciallachadh “railways”. Càraichean, trèanaichean, rèileachan, mar a chanas sinne!
CHAN eil cearn de’n dùthaich anns nach eil rathaidean móra ùra air an deanamh o chrìch a’ chogaidh agus, am bitheantas, tha iad na’s fearr na bha an t-seann fheadhainn air an robh ar sìnnsre eolach. Tha iad air an deanamh air son charbadan-ola, agus chan eil tolg no clais annta a chuireas campar air an fhear-cuibhle.
C’arson a tha na rathaidean so air an deanamh? Agus dé a chuir miadh cho mór air carbadan-ola air feadh na Gàidhealtachd? Tha iad air an cur air dòigh a chum an dùthaich fhosgladh a suas, chan ann a mhàin aig còrsa na mara ach, mar an ceudna, anns na h-earrannan is faide o chladach agus a bha, chuige so, duilich a ruigheachd. Tha na carbadan-ola dol a bhi feumail an àm an t-samhraidh air son muinntir a tharruing ás an Taobh Deas gus an Taobh Tuath, chionn is ann ri coigrich is luchd-tathaich a tha ar sluagh a nis dol a bhi ’g amharc a thaobh cuibhreann nach beag de an teachd-an-tir.
Tha na carbadan-iaruinn math agus ro mhath ’nan àite féin, ach chan urrainn dhaibh a bhi ’sa h-uile h-àite agus tha bealaich mhóra eatorra nach comasach dhaibh a lìonadh.
Is ann an so a tha’m motor ’ga chur féin am fiachaibh agus a lìonadh bhearnan nach gabhadh lìonadh ás eugmhais.
aonghas maceanraig


text:
- TIOTAL
- J Burgess agus Edith Laing, Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM4_GROUPS_009
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22978
- KEYWORDS
San dealbh-stiùidio seo o thasglann Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach chithear Mgr. J. Burgess agus Edith Laing. Thathar den bheachd gur dòcha gun robh iad a' seinn sa Chòisir Ghàidhlig sgìreil.
Na laighe mu 32km an ear-dheas air Inbhir Nis, 's e Baile nan Granndach baile a chaidh a phlanadh, air a chur air bhonn ann an 1765 leis an uachdaran sgìreil, Sir Seumas Grannd
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
10 an Dùbhlachd
'S e 10 an Dùbhlachd an 344mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (345mh ann am bliadhna-leum). Tha 21 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1817 - Inbhe stàite do Mhississippi.
- 1902 - Bhuannaich Theodor Mommsen an Duais Nobel ann an Litreachas agus bhuannaich Svante Arrhenius an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1394 - Seumas I na h-Alba
- 1891 - Nelly Sachs, ann am Berlin. Sgrìobhadair às 'Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1896 - Alfred Nobel, ceimigear, innleadair agus nuadhasair.
- 1928 - Charles Rennie Mackintosh, neach-ealain agus ailtire.
- 1936 - Luigi Pirandello, san Roimh. Sgrìobhadair às an Eadailt.
- 2010 - John B. Fenn, ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
Oak Park, Illinois
‘S e baile beag air iomall Chicago ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an Oak Park.[1] Tha e suidhichte aig 188m os cionn ìre na mara faisg air Loch Michigan aig astar dhe 968km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 279km bho Springfield, prìomh-bhaile na stàite agus 212km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Illinois. Tha 53,103 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 9.9% thall thairis, ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 5.6% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 20.7% dhuibh.[3] Tug 62.1% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ernest Hemingway (1899 – 1961): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1953.
- Leicester Hemingway (1915 - 1982): sgrìobhadair.


text:
Tha comhairliche á Port Rìgh dòchasach gum faicear adhartas mu dheireadh thall a thaobh a bhith togail sgoil Ghàidhlig ann am prìomh bhaile an Eilein Sgitheanaich, ach as dèidh dhaibh feitheamh suas ri còig bliadhna son adhartas, tha cuid a phàrantan teagmhach mu dè dìreach a tha a’ dol a thachairt, agus cuin.
Tha e air a bhith ’na amas do Chomhairle na Gaidhealtachd bho 2007, a rèir nam Planaichean Gàidhlig aca, dà sgoil ùr Ghàidhlig a stèidheachadh, aonan ann am Port Rìgh agus tèile sa Ghearastan. Ach air sgàth cion taic bho chomhairlichean agus iomadh adhbhar eile, chan eil sin air tachairt fhathast.
Aig coinneamh de Chomataidh nan Seirbheisean Inbheach agus Cloinne an t-seachdain sa chaidh, chaidh aontachadh gun ullaicheadh oifigearan na Comhairle Tuairisgeul Ionmhasail (Outline Business Case) air son sgoil Ghàidhlig a thogail am Port Rìgh.
Mar phàirt dheth sin, tha oifigearan a’ moladh gum bu chòir coimhead air cur air dòigh nan ostailean air son sgoilearan àrdsgoile ann am Port Rìgh, a tha feumach air obair. A rèir a’ chiad tuairmse aig a’ Chomhairle, chosgadh e mu £8.3 millean gus sgoil Ghàidhlig a thogail air an làrach far a bheil Ostail Margaret Carnegie (a dh’fheumadh iad a leagail) an-dràsta. An uair sin tha iad am beachd an togalach leis an ainm Ostail Eilginn a dhèanamh ’na ostail a-rithist, a chosgadh suas ri £4 millean. Thuirt an comhairliche Drew Millar á Port Rìgh: “Chan eil mòran adhartais air a bhith ann sna ceithir no còig bliadhna a dh’fhalbh, ach b’ e aonan de na h-adhbharan a’ bhuidheann a bha riaghladh na Comhairle agus na comhairlichean a bha gu dubh an aghaidh na Gàidhlig ’s a bhith cosg airgead air sgoiltean Gàidhlig.
“Tha mise a’ smaoineachadh, le bhith cur an sgoil ’s an obair air na h-ostailean còmhla, gu bheil a’ chomataidh air spionnadh as ùr a chur dhan iomairt. Chan eil na h-ostailean mar a tha iad freagarrach, agus tha feum againn air sgoil Ghàidhlig.
“Tha mise an dòchas nuair a thilleas iad leis an Outline Business Case, gun seall iad gun obraich seo a thaobh ionmhais. Tha mise air iarraidh gun cuir iad crìoch air an OBC cho luath ’s a ghabhas, agus tha mi an dòchas gum bi e deiseil air son a chur dhan Phlana Chalpa a tha sinn gu bhith coimhead air sa Mhàrt.
“Tha sinne sa bhuidheann-riaghlaidh ùr seo gu mòr air son gun tèid am pròiseact seo a chur dhan Phlana Chalpa air son as dèidh 2015. Ged a bha e ag ràdh sna molaidhean gun deigheadh an sgoil ’s an obair eile a chur dhan Phlana air son as dèidh 2015/16, bhithinn-sa an dòchas gun tòisicheadh iad air obair air Ostail Eilginn sa bhad cha mhòr. Tha an togalach sin ’na leithid a dhroch staid gum feumadh iad co-dhiù leth millean not a chosg air son a thoirt gu ìre fhreagarrach. Tha e gu buannachd na Comhairle gun tòisichear air a’ phròiseact seo.”
Tha cuid a phàrantan mì-thoilichte mar a tha dàil air a bhith ann, agus tha cuid aca a’ cur ceist ann am prìs na sgoile. Thuirt Art MacCarmaig, pàrant a tha air a’ bhuidheann-stiùiridh air son coimhead air sgoil Ghàidhlig am Port Rìgh: “Tha sinn air a bhith togail ceistean a thaobh cosgais na sgoile. Car son a tha e a’ dol a chosg £8.3m air son sgoil a thogail ann am Port Rìgh nuair a chosg e an-uiridh £7m son sgoil ann am Milton of Leys ann an Inbhir Nis a tha fada fada nas motha? ’S chan eil sinn air freagairt dhòigheil fhaighinn air a-sin idir. Tha daoine air a ràdh aig na coinneamhan gur e seo na cosgaisean a thàinig a-steach bho na h-ailtirean aig a’ Chomhairle agus feumaidh sinn gabhail riutha. A h-uile turas a bha mi a’ bruidhinn ri Hugh Fraser, Ceannard an Fhoghlaim, nuair a bha co-chomhairle ann, ann an 2008, bha esan a’ bruidhinn air cosgais son sgoil ann am Port Rìgh eadar £3m agus £4m. Chan eil mise a’ tuigsinn ciamar a bha esan cho ceàrr ma bha esan ’na cheannard air an roinn sin.”
Cuideachd bha dragh air, seach gu bheil an ostail a-nis mar phàirt den chùis, gum bi tuilleadh dàlach ann: “Tha maille gu bhith air seo as bith dè thachras, oir mura robh ac’ ach £7m-£8m a lorg, cha bhiodh a’ bheàrn a th’ aca ri lìonadh cho mòr, oir ’s dòcha gum faigh iad suas ri £4.5m bhon Riaghaltas, mar sin mura biodh an ostail ann mar phàirt dhen phlana cha bhiodh aca ris an uiread airgead a lorg.”
Thuirt Ron MacCoinnich, Ceannard nan Seirbheisean Taice ann an Roinn an Fhoghlaim, a’ Chultair ’s an Spòrs, gum feumadh a’ Chomhairle coimhead air grunn nithean san Tuairisgeul Ionmhasail aca, mar a’ bhuaidh air Bunsgoil Phort Rìgh, a’ bhuaidh a bhiodh aig Bunsgoil ùr Ghàidhlig, na h-ostailean ’s an obair chàraidh agus ùrachaidh a bhiodh a dhìth orra (a chosgas £1.3m thar còig bliadhna) ged nach biodh sgoil Ghàidhlig ann.
Thuirt Drew Millar: “Tha mise gu math dòchasach, aon uair ’s gu bheil na pròiseactan seo sa Phlana Chalpa, gun tèid againn air sealltainn don Chomhairle gum bu chòir dhuinn tòiseachadh orra anns a’ bhad. Tha £1.5m againn mar-thà bho Riaghaltas na h-Alba son sgoil Ghàidhlig, chan eil mi faicinn car son nach urrainn dhuinn planaichean a dhealbh agus tòiseachadh air rathad a chur a-staigh gu làrach na sgoile. Car son nach fhaod sinn airgead an Riaghaltais a chleachdadh aon uair ’s gu bheil an sgoil sa Phlana Chalpa? Oir le bhith ga cur dhan Phlana, tha buidheann-riaghladh na Comhairle ag ràdh: ‘Pàighidh sinn an t-airgead eile tha dhìth, oir gheibh sinn suas ri £4.5m bhon Riaghaltas.’ Agus dhòmhsa se ceum mòr air adhart a bhios ann, ma chuireas a’ Chomhairle seo dhan Phlana Chalpa ùr.”
Tha tòrr a-nis an crochadh air an Tuairisgeul Ionmhais, agus an uair sin air rùn poilitigeach nan comhairlichean.


text:
Kal. Ian. u. f., l. x. uiii., Anno Domini M.c.lxxx.uii.
Ruaidhri h-Ua Fhlaithbertaich, ri Ceneoil Eogain, do marbadh ar creich i Tir Conaill.
Carrac Lacha Ce do loscad i medhon laa, dú in ro baidhedh & in ro loiscedh ingen h-Ui Eidhin, ben Conchobair Mic Diarmata, rí Moighi Luirg & secht .xx., no ní is moo, eter fhiru is mna, do loscadh & badudh ri ré oen-uaire innti.
Druim Cliabh do arcain do mac Mael Shechlainn h-Ui Ruairc .i., do Aedh, do righ h-Ua m-Briuin & Conmaicne & do mac Cathail h-Ui Ruairc & do Ghallaibh na Midhe imaille riu. Acht do-roine Dia firt amra ar Colum Cille ann, .i., ro marbadh mac Mael Sechlainn h-Ui Ruairc .i., Aedh ria cinn caicidhisi iar sein i Conmaicne & ro dalladh mac Cathail h-Ui Ruairc,{folio & column MS1 54c} risi tangas in sluaighedh i taigh h-Ui Mael Doraidh, i n-einech Coluim Cille & ro marbait se fichit do aes gradha meic Mael Sechlainn ar fut Conmaicne & Cairpri Droma Cliabh tria mírbuil Coluim Cille.
{§LATE} Mael Isu h-Ua Cearbhuill, epscop Oirghiall, quieuit.
Muirghíus, mac Taidhg h-Ui Mhail Ruainigh, ri Mhuighe Luirg, obiit.§
p.212


text:
- TIOTAL
- Seallaidhean de dh' Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1025
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32946
- KEYWORDS
- cairtean
Caisteal Inbhir Ghòrdain
caistealan
An Dotair Alasdair Ros
Leòdaich Chathabiol
Sir Uilleam Martineau, fear Chinn na Creige
An Eaglais Shaor Aonaichte
eaglaisean
Eaglais na h-Alba
tallaichean-baile
taighean-cluiche
taighean-dealbh
Tha a' chairt seo a' sealltainn grunn sheallaidhean de bhaile Inbhir Ghòrdain ann an Taobh Sear Rois. Gu h-àrd air an taobh chlì tha Caisteal Inbhir Ghòrdain, a bha aig aon àm mu mhìle tuath air baile Inbhir Ghòrdain. Chaidh a dhealbhachadh leis an Dotair Alasdair Ros do Leòdaich Chathaboil. Thogadh e ann an 1872 air làrach caisteil na bu shine a chaidh a losgadh gu làr. Ann an 1928, dh'òrdaich Sir Uilleam Martineau, fear Chinn na Creige, aig an robh an caisteal, gun rachadh a leagail, air sgàth gun robh na fiachan aige a' dol am meud.
Gu h-àrd air an taobh dheas tha Àrd shràid Inbhir Ghòrdain, le fuaran Rìgh Eideard am meadhan an rathaid. Chaidh a chur an gnìomh gu h-oifigeil leis a' bhean-phòsta Dhòmhnallach, bean a' phròbhaist, ann an 1904. Phàigh Comann nan Goireasan airson an fhuarain, mar chuimhneachan air a' chuairt aig Rìgh Eideard VIII gu Inbhir Ghòrdain ann an 1902.
Gu h-ìseal air an taobh dheas, tha sealladh farsainn dhen bhaile, agus gu h-ìseal air an taobh chlì tha aiseag Inbhir Ghòrdain. Bhiodh am bàt'-aiseig a' seòladh bho Inbhir Ghòrdain gu Baile a' Bhlàir, àite beag anns an Eilean Dubh, air taobh thall Chaolas Chrombaidh. Bhiodh creidmhich a' falbh air an aiseag, gu caibeall an Naoimh Dhubhthaich ann am Baile Dhubhthaich. Sguir an
t-aiseag eadar Inbhir Ghòrdain agus Baile a' Bhlàir anns na 1960an


text:
Ròc
'S e stoidhle-chiùil a th' ann an ròc a thòisich anns Na Stàitean Aonaichte anns na caogadan a sgaoil air feadh an t-saoghail. 'S e tùs ròc 'rhythm and blues,' stoidhle-chiùil a chruthaich Ameireaganaich Afraganach anns Na Stàitean. Shiubhail ròc gus An Rìoghachd Aonaichte anns na seasgadan agus chaidh e gu bàrr an sin le còmhlanan-ciùil mar Na Rolling Stones agus Na Beatles.
Am facal 'ròc' fhèin[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdar 'ròc' leis an darna cuid, agus 'roc' leis an cuid eile. Cleachdar 'rac' ann an Gàidhlig na h-Èireann. 'S e facal Gàidhlig dùthchasach a th' ann an 'ròc' agus mhìnich Eideard Dwelly e mar a leanas: "to cry hoarsely, to utter a hoarse sound."
Còmhlanan ròc Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- Atomgevitter
- Black Sister
- Na Gathan
- Là Luain
- Mill a h-Uile Rud
- Oi Polloi
- Runrig
- Sunrise Not Secular
- The Thing Upstairs


text:
- TIOTAL
- Mapa de Leth-eilean an Tairbeirt
- EXTERNAL ID
- QZP40_0950237000_P011
- ÀITE
- Rubha an Tairbeirt
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS
- DEIT
- 1989
- LINN
- 19l
- CRUTHADAIR
- Johan Sutherland
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30743
- KEYWORDS
- mapaichean
planaichean
àiteachan
bailtean
iasgach
zoomable
Air a' mhapa seo tha leth-eilean an Tairbeirt gu lèir ann o Bhàgh Neig gu ceann rubha an Tairbeirt agus timcheall gu Linne Dhòrnaich.
Bha bailtean Sheannduaig, Bhail' an Todhair agus Bhail' a' Chnuic gu math cudromach ann an gnìomhachas an sgadain san 19mh linn.
Tha gnàth-shìde bhog anns an sgìre agus tha e am measg nan àiteachan as tiorama ann am Breatainn.
Gu ruig toiseach an 20mh linn 's e a' Ghàidhlig a' chànan a bhiodh aig na daoine gu bitheanta air feadh leth-eilein an Tairbeirt.
'S ann o 'Down to the Sea' le Seasaidh NicDhòmhnaill agus Anna Ghòrdain a thàinig na dealbhan seo


text:
Obair
Tha a’ phrìomh obair aig Biùro na Pàrlamaid air a cur an cèill ann an Gnàth-riaghailtean na Pàrlamaid (Riaghailt 5.1) mar:
(a) clàr-gnothaich na Pàrlamaid a mholadh;
(b) atharrachaidhean air liosta a’ ghnothaich làitheil a mholadh;
(c) stèidheachadh, raon-ùghdarrais, ballrachd is beatha comataidh no fo-chomataidh sam bith a mholadh; agus
(d) ceist sam bith a thaobh comas comataidh gus gnothach a ghabhail ri cùis a shocrachadh agus, a' phrìomh chomataidh ainmeachadh mu cheist sam bith a bhios an urra ri barrachd air aon chomataidh.
Ballrachd
Tha na Gnàth-riaghailtean ag ràdh gum bi Biùro na Pàrlamaid air a dhèanamh suas leis an Oifigear Riaghlaidh, riochdaire bho gach pàrtaidh poilitigeach aig a bheil còignear Bhall no barrachd agus riochdaire bho bhuidhnean sam bith le còignear bhall no barrachd bho phàrtaidhean aig a bheil nas lugha na còignear Bhall no nach tig bho phàrtaidh poilitigeach idir.
B’ e a’ bhallrachd a bha air Bureau na Pàrlamaid aig deireadh Seisean a Trì:
- Bruce Crawford BPA, Rùnaire Caibineit airson Gnothach na Pàrlamaid agus Roi-inneachd Riaghaltais (Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba)
- Pòl Màrtainn BPA (Làbaraich na h-Alba)
- Iain MacLaomainn BPA (Tòraidhean na h-Alba)
- Alison NicAonghais BPA (Deamocrataich Libearalach na h-Alba)
Tha na Gnàth-riaghailtean a' leigeil le buill a' Bhiùro cur air dòigh gun gabh ball eile an t-àite aca aig coinneamhan den Bhureau le bhith a’ cur fios ann an sgrìobhadh don Oifigear Riaghlaidh ro làimh.
Modhan-obrach
Fo na Gnàth-riaghailtean (Riaghailt 5.3.2), bidh am Biùro a' coinneachadh ann an dìomhaireachd. Bidh am Bureau a' feuchainn an-còmhnaidh ri co-dhùnaidhean a ghabhail le aonta, ach nuair a bhios feum air bhòt, bidh na buill a’ cur aon bhòt do gach ball den phàrtaidh no den bhuidhinn a tha iad a' riochdachadh. Nuair a bhios iad air an aon rèir, tha bhòt-sheulachaidh aig an Oifigear Riaghlaidh.
Chaidh Iùl Buill Biùro na Pàrlamaid aontachadh le Biùro na Pàrlamaid san t-Samhain 2007.
Coinneamhan
Bidh am Biùro a' coinneachadh gach seachdain madainn Dimàirt mar as trice. Gheibhear cothrom gu h-ìseal air clàr-obrach, pàipearan is geàrr-chunntas airson coinneamhan uile a’ Bhiùro.
Mar as trice, bidh pàipearan is clàran coinneamhan Biùro na Pàrlamaid gam foillseachadh, còmhla ris a’ gheàrr-chunntas air aontachadh, air an t-seachdain an dèidh don choinneimh a bhith air a cumail. Cha tèid na pàipearan anns a bheil fiosrachadh a tha ga mheas saor bho Achd Saorsa an Fhiosrachaidh (Alba) 2002 fhoillseachadh.
Gheibhear pàipearan is clàran coinneamh a' Bhiùro le bhith a' putadh air English gu h-àrd.


text:
- TIOTAL
- Na Beanntan Dearga (Coille An Ridire Dòmhnallach), An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2575
- ÀITE
- Sgonnsair
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34478
- KEYWORDS
- beinn
An Ridire Dòmhnallach
caoraich
Tha mullach biorach Ghlàmaig ag èirigh suas air an raon aghaidh san dealbh seo, le Rubha Eighre air Eilean Ratharsaigh a' sìneadh a-mach dhan chaolas air an làimh chlì, agus tìr-mòr air fàire. Tha a' chiad iomradh "Coille an Ridire Dhòmhnallaich" a' beantainn ri ceàrnaidh a bha air a chleachdadh airson sealg. Ann am meadhan nan 1800an, bha mòran luchd-seilbh talmhainn ag atharrachadh an cuid fearainn bho thuathanas chaorach gu frìthean. Bha tuathanas chaorach a' dèanamh nas lugha de theachd-a-steach air sgàth steach-mhalairt shaor, steach-imrich agus dìth ath-thasgaidh san fhearann fhèin leis an luchd-seilbh. Bha daoine, aig an robh barrachd airgid airson a chosg air cur-seachadan agus ag atharrais rìoghalachd a thaobh ghnothaichean Albannach, a' dèanamh gu tuath, airson na beatha dhùthchasail agus duais de chabair fèidh. Ann an 1884, tha frìthean an Ridire Dhòmhnallaich air an clàradh aig 10,350 acair. Tha an dealbh seo a' sealltainn pàirt de fhrìth Sgonnsair. Thar nam bliadhnachan, bha frìth an Ridire Dhòmhnallaich aig amannan air a leigeil a-mach air mhàl gu diofar luchd-gabhail agus chaidh loidse a thogail ann an Sgonnsair timcheall air 1884. Dh'adhbhraich na frìthean briseadh nan coimhearsnachdan gu ìre glè mhòr, le daoine air am fuadach gus barrachd talmhainn fhuasgladh airson nam frìthean agus bha aig na daoine a dh'fhuirich ri dèiligeadh ri sgrios a' bhàrr le na fèidh. Chuir na gnothaichean seo gu mòr ri aimhreit choitcheann deireadh nan 1800an, agus bha iad mar phàirt de dh'ath-leasachadh an fhearainn san fharsaingeachd


text:
- TIOTAL
- An Rathad chun a' Chuilthinn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_032
- ÀITE
- Sligeachan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12855
- KEYWORDS
- beanntan
rathaidean
cnuic
Cairt-phuist a' sealltainn a' Bheinn Dhearg Mhòr (731m), a' Bheinn Dhearg Mheadhanach agus Marsco (736m). Tha iad uile a' dèanamh an-àirde nan Cnuic Dhearga san Eilean Sgitheanach.
'S e sreath de bheanntan anns an Eilean Sgitheanach a th' anns a' Chuiltheann, air a dhèanamh an àirde de dhruim creagach, eagach a' Chuilthinn Dhuibh agus na Cnuic Dhearga as ìsle (ris an canar an Cuiltheann Dearg uaireannan). Tha 12 Munro (beinn còrr is 910 meatair a dh'àirde ann an Alba) sa Chuiltheann Dhubh, agus tha an t-sreath a' tabhann cuid den t-sreap as fheàrr, agus as dùbhlanaiche, san RA.
Chun an 19mh linn, ge-tà, bhathas den bheachd nach gabhadh an Cuitheann a shreap. Chaidh a' chiad dhìreadh de stùc sa Chuiltheann a chlàradh ann an 1836, nuair a bha an neach-saidheans Seumas Forbes agus coilltear ionadail, Donnchadh Mac an t-Saoir, soirbheachail ann a bhith a' sreap Sgùrr nan Gillean air an druim chun an ear-dheas. Ann an 1845, thill an dithis aca gus Bruach na Frìthe a shreap, agus shreap iad Sgùrr nan Gillean airson an dàrna turais air an druim an iar a bha na bu doirbhe.
Ann an 1870, rinn Iain MacCoinnich, à Sgonnsair san Eilean Sgitheanach, a bha dìreach 14 bliadhna a dh'aois aig an àm, a' chiad sreap de Sgùrr a' Ghreadaidh còmhla ri Uilleam Newton Tribe. Thàinig MacCoinnich, a bha air Sgùrr nan Gillean a shreap nuair a bha e deich bliadhna a dh'aois, gu bhith na threòraiche proifeiseanta sa Chuiltheann agus bha e an sàs ann an iomadh sreap cudromach sna beanntan. Ann an 1881, rinn e an dàrna dìreadh den Sgùrr Dhearg (the Inaccessible Pinacle); chaidh a' chiad dìreadh a dhèanamh a' bhliadhna roimhe sin le na seapadairean ainmeil Teàrlach agus Lawrence Pilkington. Ann an 1887 shreap MacCoinnich Sgùrr MhicCoinnich còmhla ri Teàrlach Pilkington airson a' chiad uair, agus chaidh a' bheinn ainmeachadh mar urram dha. Anns na bliadhnachan an dèidh sin, shreap MacCoinnich iomadh uair còmhla ris an Àrd-ollamh Tormod Collie, nam measg a' chiad dìreadh den 'Chìoch' ann an 1906. Bha dàimh làidir eadar an dithis agus tha iad air an tiodhlacadh ri taobh a chèile anns An t-Sruthan.
Ann an 1873, dhìrich sreapadair eile, a rugadh san Eilean Sgitheanach, an Siorram Alasdair MacNeacail, Sgùrr na Banachdaich, an Sgùrr Dhearg agus an stùc as àirde sa Chuiltheann, Sgùrr Alasdair, a chaidh ainmeachadh an dèidh MhicNeacail, airson a' chiad uair.
Tha an t-sreath bheanntan cuideachd air a bhith anns na naidheachdan o chionn ghoirid, nuair a chuir Iain MacLeòid Chlann 'IcLeòid an Cuiltheann Dubh air a' mhargaid airson £10 millean ann an 2000 gus càradh air a chathair cinnidh, Caisteal Dhùn Bheagan, a mhaoineachadh. Ann an 2003, an dèidh iolach mòr poblach, dh'aontaich MacLeòid na beanntan a thoirt mar thiodhlac dhan dùthaich air chùmhnant gun ùraicheadh urras carthannais an caisteal.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Dealan Edmundson aig an Taisbeanadh Ghàidhealach
- EXTERNAL ID
- PAW0006324B
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 25 An t-Ògmhios 1932
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20932
- KEYWORDS
- taisbeanaidhean
bùithean
Edmundsons
dealan
Comann Àiteachais na Gàidhealtachd
Pàirc nam Bochd
Taisbeanadh Gàidhealach
Ionad-foillseachaidh Dealan Edmundson aig Taisbeanadh Mòr Comann Àiteachais na Gàidhealtachd ann am Pàirc nam Bochd, Inbhir Nis, air 25 an t-Óg-Mhìos 1932. 'S e an Taisbeanadh Gaidhealch an t-ainm eile a bh' air an taisbeanadh agus sgrìobh Courier Inbhir Nis (28 an t- g-Mhìos 1932) gu robh e "soirbheachail gun teagamh sam bith"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
17 an Lùnastal
'S e 17 an Lùnastal an 229mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (230mh ann am bliadhna-leum). Tha 136 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1740 - Taghadh Phàpa Beinidict XIV, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1932 - V. S. Naipaul, ann an Chanaguas. Sgrìobhadair à Trianaid.
- 1943 - Robert De Niro, actair Aimeireaganach.
- 1951 - Sandra White, neach-poileataigs à Alba.
- 1953 - Herta Müller, sgrìobhadair à Romàinia.
- 1954 - Andrés Pastrana Arango, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1786 - Friedrich II na Pruise, ann am Potsdam.
- 1960 - Calum Iain MacGillEathain, sgrìobhadair agus neach-cruinneachaidh beul-aithris.
- 2010 - Edwin Morgan, bàrd Albannach.


text:
Duileasg
'S e duileasg (palmaria palmata) fear de na feamainnean dearga. Tha e dosrach goirid meanbh, ach tha e a' fàs gu math fada shìos a' chladaich. Mar seo, chan fhaighear ach le tràigh mhòr e.
ALBA[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an Alba, gheibhear as t-samhradh e.
Tha rannan à beul-aithris ag innse seo Cairgean earraich, Duileasg samhraidh, Gruaigean foghar, Stamh geamhraidh.
Feumalachd[deasaich | deasaich an tùs]
Bha duileasg ga chleachdadh airson dath donn a dhèanamh agus ann an gnìomhachas an obair-aodaich.[1]
Biadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thathas a' cleachdadh duileasg bho chionn linntean ann an Alba. Tha cunntas ann gun robh manaich Chaluim Chille ga ithe.[2]
'S ann an còmhnaidh as t-samhradh a bhathas ga ithe, ga glanadh san t-sàl 's ga h-ithe às a' chladach, air neo ga thoirt dhachaigh. Ged nach robh e cho pailt sin, bhite ga thoirt mar bhiadh dhan chruidh mar an ceudna.[3]
An dèidh nighe, tha duileasg uabhasach fhèin fallainn dhuit ma dh' itheas tu amh e,.[4] ged a tha e rud beag duilich a chagnadh mura h-eil deagh fhiaclan agad. Gabhaidh a cleachdadh ann an saileidean, a ròstadh, grìosadh no a tiormachadh.
Nuair a bhite ri iasgach no buain na feamainn air a' chladach, bhite ag ithe duileasg amh, ga chnuasachadh airson an t-acras a chumail air falbh, agus airson fradharc a leasachadh.
Bhite a' cagnadh duileasg ann an àite tombaca. Bhite ga nighe, 's ga ghearradh na phìosan beaga, 's an uairsin ga mheasgachadh le ìm gus blas a chur air, agus mu dheireadh, ga thiormachadh.
Bhite ga bhruich ann am bainne 's ga thoirt seachad le ìm mar shoitheach fa leth.
Leigheas[deasaich | deasaich an tùs]
Bhathas ga cur gu feum mar leigheas ann an caochladh suidheachaidhean:-
Tha tòrr iarann innte. Mar iomadh fheamainn, tha tòrr aidhiodain ann an duileasg 's mar sin dheth, thathas a' cur duileasg gu feum ann a bhith a' làimseachadh trioblaidean an fhàireag sgiathaich.
Tha duileasg na chliabh-sgeitheach agus na leigheas-boiteig ma ghabhas tiormaichte i an dèidh trasg.
Bhathas a' gabhail seòrsa brot air am bheil càl duilisg gus teannachadh-innidh a làimhseachadh, agus mar ghiullachd airson galairean an stamaig agus tinneasan a' chraicinn san fharsaingeachd. Bhite ag ithe càl-duilisg gu co-dhiù nan seasgadan (1960an) ann an cuid de dh'àiteannan air a' Ghàidhealtachd. Tha rannan à beul-aithris ag innse mar cho fallainn is a tha duileasg:
Bheir càl duilisg is càl deanntaig snuadh air gruaidh mar mhadainn shamraidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ [1] Flora Celtica
- ↑ [2] Beul-aithris - Lusan a' Chladaich
- ↑ Facal Oirbh
- ↑ Feum à Feamainn (DVD), Comhairle nan Eilean Siar.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Palmaria palmata anns an "Encyclopedia of Marine Life of Britain and Ireland"


text:
- TIOTAL
- Loidse an Iar, Slighe a-steach do Chaisteal nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM_POSTCARDS_124
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23375
- KEYWORDS
- ailtireachd
Sa chairt-phuist seo chithear an Loidse an Iar, togalach o mheadhan no anmoch san 19mh linn a tha air an t-slighe a-steach do Chaisteal nan Granndach.
Tha Caisteal nan Granndach 2.3 km an ear-thuath air Baile nan Granndach. 'S ann o 1536 a tha a' chiad sgrìobhadh a tha ag ràdh gu robh tùr air. Aig an àm 's ann le 'Duncan le Gaunte of Fruychy', fear a ghabh seilbh orra mu 1450, a bha an togalach agus an sgìre mu chuairt.
Chaidh an t-ainm 'Castle Grant' a thoirt dha le Sir Ludovick Grant ann an 1694, agus chaidh a leudachadh grunn thursan thairis air an t-17mh agus an 18mh linn. Chaidh an caisteal atharrachadh is a leudachadh gu mòr sna 1750an leis an ailtire Albannach, Sir John Adam, agus 's e a dheilbh aghaidh chruaidh gu tuath an togalaich.
'S ann o theaghlach de dh'ailtirean ainmeil a bha John Adam (1721-1792). 'S e athair, Uilleam Adam, a dheilbh Taigh Hopetoun faisg air Dùn Èideann, agus 's e a bhràthair, Raibeart Adam, a dheilbh Ceàrnag Charlotte ann an Dùn Èideann agus cuideachd Caisteal Chùl-Sian (no Culzean) ann an Siorrachd Àir.
An-diugh chan eil duine a' fuireach ann an Caisteal nan Granndach agus tha e ann an droch staid
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- Litir o Iain Alves, Inbhir Nis gu Uilleam Bàillidh, Dùn an Naoimh Sheòrais, India, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D456_A_16_10_1
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1773
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4970
- KEYWORDS
- Bàillidhean Dhùn Eathain
Companaidh Taobh Sear Nan Innseachan
Uilleam Bàillidh
Seanalair Friseal
Morair Seòras Gòrdan
co-sgrìobhadh
litrichean
'S e teaghlach à Inbhir Nis a bha a' fuireach anns an sgìre o mheadhan an 15mh linn a bh' ann am Bàillidhean Dhùn Eathain. Ged a bha an t-oighreachd aca beag an taca ri mòran de phrìomh theaghlaichean na Gàidhealtachd, bha àite sònraichte aca am-measg uachdarain na Gàidhealtachd.
Tha cruinneachadh mòr de phàipearan an teaghlaich ann an Tasglann Comhairle na Gàidhealtachd.Tha iad a' dèiligeadh ris an àm mu 1760-1860.
Tha an sgrìobhainn seo o'n 28mh den Fhaoilleach 1773. 'S e seo litir o Iain Alves ann an Inbhir Nis gu Uilleam Bàillidh aig Dùn an Naoimh Sheòrais anns Na h-Innseachan (Fort St. George, India). Bha Uilleam (1737-1782) air fhasdadh mar oifigear airm de Chompanaidh Bhreatannach Taobh Sear Nan Innseachan.
Tha cuspairean 'san litir a' dol bho irisean is pàipearan (nam measg an 'London Chronicle' is 'Scots Magazine') a chaidh a chur gu Uilleam, gu Comataidh Phàrlamaid a tha a' sgrùdadh Companaidh Taobh Sear Nan Innseachan (bha a' chompanaidh a' tighinn gu ìre èiginn), agus mu na Frangaich agus na bha iad a' dèanamh anns Na h-Innseachan.
Tha Alves a' bruidhinn air an t-suidheachadh anns an Fhraing, air tachartasan ann an dùthchannan Eòrpach eile agus air poileataics ionadail anns an robh Seanalair Friseal is Morair Seòras Gòrdan, Pròsdanach cumhachdadh is beachdail, an sàs


c: application/xml

text:
Teacs Ughdarrasail na Iomlanachd
DUTHCHANNAN AONAICHTE
OIFIS AN FHIOSRACHAIDH PHOBLAICH
GAIRM CHOITCHEANN AIR COIRICHEAN A' CHINNE-DAONNA
ROI-RADH
Do bhrìgh 's gu bheil e air aideachadh gu bheil dualchas nàdarra agus còirichean neo-sgaraichte uile bhuill a' chinne-daonna na stèidh airson saorsa, ceartas agus sìth an t-saoghail,
Do bhrìgh 's gun do dh' adhbharaich a bhith a' cur còirichean dhaoine ann an suarachas gnìomhan borba a shàraich cogaisean, a bhith air an cleachdadh, agus gum bheil an latha air teachd anns am bi saor-labhartas, saor chreideamh agus saorsa bho eagal agus dìth air a ghairm mar àrd-mhiann an t-sluaigh choitcheann,
Do bhrìgh 's gu bheil e uile do-sheachanta feumail - mas e nach bi an duine air a cho-èigneachadh mu dheireadh gu ceannairc a dhèanamh an aghaidh ain-tighearnas agus fòirneart gum bi còirichean an duine air an dìon tro riaghladh an lagha,
Do bhrìgh 's gu bheil e do-sheachanta feumail cleamhnasan càirdeil a stèidheachadh eadar dùthchannan,
Do bhrìgh 's gun do chuir sluagh nan Dùthchannan Aonaichte an creideamh as ùr ann an còirichean fhear is mhnathan agus mar an ceudna gun do chuir iad romhpa adhartas sòisealta agus ìrean beatha nas fhèarr ann am barrachd saorsa a dhaingneachadh,
Do bhrìgh 's gun do gheall gach Ball Stàite, ann an co-luib ris na Dùthchannan Aonaichte, gum brosnaicheadh iad uile-spèis agus aire do chòirichean agus saorsa an t-sluaigh,
Do bhrìgh 's gu bheil tuigse choitcheann a thaobh còirichean agus saorsaidhean uile gu lèir do-sheachanta airson an gealladh seo a thoirt gu buil,
Mar sin, a nis,
Tha A' CHOMHDHAIL CHOITCHEANN
a' cur an cèill
NA GAIRM CHOITCHEANN AIR COIRICHEAN A' CHINNE-DAONNA seo na bhun-tomhais do gach sluagh is dùthaich a chum na crìche gun dèan gach neach is gach dùthaich (a' cumail na Gairm seo nan sealladh) strì gu bhith a' brosnachadh nan còirichean agus nan saorsaidhean sin tro theagasg is tro fhoghlam agus tro cheuman adhartach - nàiseanta agus eadar-nàiseanta - a' daingneachadh an cleachdaidhean am measg nan dùthaich dem bheil iad fhein nam buill agus cuideachd anns na tìrean a tha fon ughdarras.
Bonn 1.
Tha gach uile dhuine air a bhreth saor agus co-ionnan ann an urram 's ann an còirichean. Tha iad air am breth le reusan is le cogais agus mar sin bu chòir dhaibh a bhith beò nam measg fhein ann an spiorad bràthaireil,
Bonn 2.
Tha gach neach fa leth airidh air gach còir is saorsa a tha sgrìobhte anns A' Ghairm seo a dh' aindeoin gnè sam bith, mar tha cinneadh, dath craicinn, gnè-cinneil, cànan, creideamh, beachdan poiliticeach, tùsachd nàiseanta neo sòisealta, sealbhachd, gin neo inbhe air bith eile.
A thuilleadh, chan fhaod deifir a bhith air a dhèanamh air bonn inbhe phoiliticeach, uachdaranail neo eadar-nàiseanta a tha ceangailte ri dùthaich dom buin neach co-dhiù tha an dùthaich sin neo-eiseimeileach, fo urras, fon rìaghladh neo fo bhacadh dùthcha eile.
Bonn 3.
Tha còir aig gach neach air beatha, saorsa agus tearainteachd.
Bonn 4.
Cha bhi neach air a chumail fo thràilleachd neo fo dhaorsa. Bithidh tràilleachd agus tràill-mhalairt air a thoirmeasg na uile chruth.
Bonn 5.
Cha bhi neach air a smachdachadh gu pian neo gu dèiligidhean an-iochdmhor, mi-dhaonna neo truaillidh.
Bonn 6.
Tha còir aig gach neach a bhith air a choimhead mar bhall den chinne-daonna ann an sealladh an lagha.
Bonn 7.
Tha na h-uile co-ionnan fa chomhair, agus mar sin airidh air dìonachd an lagha. Tha gach neach airidh air an aon dìon ann an aghaidh eadar-dhealachaidh sam bith a bhriseas a' Ghairm seo agus an aghaidh brosnachaidh sam bith a chuirear air chois airson eadar-dhealachadh a dhèanamh.
Bonn 8.
Tha còir aig gach neach air furtachd èifeachdach bho na cùirtean nàiseanta airson gnìomhan a tha briseadh nan còirichean dleasdanach a tha air an toirt seachad tron lagh.
Bonn 9.
Cha bhi neach air a chur an sàs neo ann an grèim neo air fhògarrachadh gu mi-laghail.
Bonn 10.
Tha còir aig gach neach gum faigh e èisdeachd phoblach ann an làn-cheartas bho chùirtean neo-eiseimeileach agus neo-leththromach nuair a tha a chòirichean air an ceasnachadh agus nuair a tha gnìomhan eucorach air a chur às a leth.
Bonn 11.
Tha còir aig gach neach aig a bheil eucoir dhioghaltach air a chur as a leth a bhith air a mheas neo-ciontach gus an teid a chionta a dhearbhadh a-rèir an lagha aig deuchainn phoblach far am bheil gach barrantas a tha feumail saor dha airson a dhìonachd.
Chan fhaod neach a bhith air a mheas ciontach mar thoradh air gnìomh neo dearmad nach robh na chionta dhioghaltach fo laghan nàiseanta neo eadar-nàiseanta aig an àm san deach an gnìomhachadh. Ni mo na sin chan fhaodar càin nas truime a chur air neach na bha freagarrach aig an àm san deachaidh an eucoir a dhèanamh.
Bonn 12.
Chan fhaodar neach sam bith a cheannsachadh le bhith a' buintinn ri phearsantachd, ri theaghlach, ri dhachaidh neo tro sgrìobhadh agus ni mò a dh' fhaodar buintinn ri onair neo ri chliù. Tha uile chòir aig gach neach air dìon bhon lagh an aghaidh ionnsaighean den t-seòrsa sin.
Bonn 13.
Tha còir aig gach neach air saorsa gluasaid agus saorsa còmhnaidh an taobh a-staigh crìoch gach stàit.
Tha còir aig gach neach cead a bhith aige dùthaich sam bith, eadhon a dhùthaich fhein, fhàgail agus cuideachd cead gu tilleadh gu a dhùthaich fhein.
Bonn 14.
Tha còir aig a h-uile neach dìdean bho gheur-leanmhain a shireadh agus sìtheachd fhaotainn ann an dùthchannan eile.
Chan fhaodar a' chòir seo a chleachdadh a thaobh thagraidhean nach eil poiliticeach neo a thaobh ghnìomhan a tha an aghaidh thograidhean agus phrionnsabalan nan dùthchannan Aonaichte.
Bonn 15.
Tha còir aig gach neach a bhith air ainmeachadh gu nàiseanta.
Chan fhaodar a dhùthchas nàiseanta, neo a chòir air a dhùthchas nàiseanta atharrachadh, àicheadh air neach air bith.
Bonn 16.
Tha e na chòir aig gach fireannach is boireannach, a dh' aindeoin cinnidh is a tha air teachd gu aois, pòsadh agus teaghlach a stèidheachadh. Tha iad dligheach air còirichean co-ionnan nam pòsadh rè ùine am pòsaidh agus ann an sgaoileadh a' phòsaidh.
Chan fhaodar pòsadh a bhith air a chompàirteachadh ach a mhàin le saor-thoil gach cèile.
'S e an teaghlach aonad nàdarra agus bunaiteach gach sluaigh agus mar sin airidh air a bhith air a dhìon leis an t-sluagh agus an Stàit.
Bonn 17.
Tha e na chòir aig gach neach sealbhachd a bhith aige fhein a thuilleadh air sealbhachd ann an co-chomunn dhaoine eile.
Chan fhaodar a shealbhachd a thoirt bho neach gu mi-riaghailteach.
Bonn 18.
Tha e na chòir aig gach neach saorsa smuain, saorsa cogais agus saorsa creidimh a bhith aige; tha a' chòir seo a' gabhail a-steach saorsa airson a chreidimh 's a chreud atharrachadh, na aonar neo ann an còmhlan dhaoine eile ann am follais neo gu dìomhair agus am foillseachadh tre theagasg, tre aoradh agus tre bhith gan cleachdadh.
Bonn 19.
Tha còir aig gach neach air saorsa beachd agus labhairt; tha a' chòir seo a' gabhail a-steach a bhith ag altruim bheachdan gun bhacadh sam bith agus a bhith a' sireadh agus a' toirt seachad eòlais tro mheadhan sam bith a dh' aindeoin cnapan-starraidh a dh' fhaodadh a bhith anns an rathad.
Bonn 20.
Tha còir aig na h-uile saorsa a bhith aca airson co-chruinneachadh agus co-chomunn.
Chan fhaodar neach a cho-èigneachadh gu bhith na bhall de cho-chomunn sam bith.
Bonn 21.
'S e còir neach sam bith co-phàirt a ghabhail ann an riaghaltas a dhùthcha gu pearsanta neo tro thaghadh riochdairean.
Tha còir aig na h-uile slighe fhosgailte a bhith aca airson seirbhis phoblach a dhèanamh dhan dùthaich.
Bithidh toil an t-sluaigh na bhunait airson barantas riaghlaidh agus bithidh seo air a dhèanamh follaiseach ann a bhith a' cumail thaghaidhean tro bhòtadh coitcheann a bhitheas air a chumail ann an dìomhaireachd aig amannan àiridh neo tro dhòighean saor-thaghach eile.
Bonn 22.
Tha còir aig gach neach, mar bhall den phoball air tearainteachd sòisealta agus tha e airidh, tro oidhirpean nàiseanta agus co-oidhirpean eadar-nàiseanta a-rèir eagrachadh is seilbh gach Stàit, air gach còir eaconomaigeach, shòisealta agus chultarail a tha do-sheachanta feumail a chum urram agus saor-leasachadh a phearsantachd.
Bonn 23.
'S e còir gach neach a bhith ri obair, ri saorsa airson obair a thaghadh, ri cùmhnantan obrach a tha ceart agus fàbharach agus ri dìon an aghaidh a bhith gun obair.
Tha còir aig gach neach, gun leth-bhreth sam bith, air pàigheadh co-ionnan airson obrach cho-ionnan.
Tha còir aig gach neach a tha anns an obair air tuarasdal freagarrach a bheireadh dha fhein 's dha theaghlach bi-beò a bhiodh a-rèir luach agus inbhe an duine eadhon ged a dh' fheumte leasachadh a dhèanamh tro mheadhanan eile airson dìon sòisealta a bhith aige.
Tha còir aig gach neach air cèaird-chomainn a dhealbh agus e fhein a cheangal riutha airson dìon a chòirichean.
Bonn 24.
Tha còir aig gach neach air fois agus saor-thìde còmhla ri cunbhalachadh reusanta air uairean obrach maille ri làithean saora le pàigheadh bho àm gu àm.
Bonn 25.
Tha còir aig na h-uile air àite còmhnaidh a tha iomchaidh airson an slàinte fhein is slàinte an teaghlaich - sin a' gabhail na ghlacan biadh, aodach, taigheadas, lèigh-aire agus seirbhisean sòisealta - agus a thuilleadh air sin tha còir aca air dìon ann an aghaidh call-obrach, tinneas, eu-cothrom, banntrachd, seann aois agus gainne beò-shlaint ann an suidhichean a tha thar an comais.
Tha màthaireachd agus leanabachd airidh air aire agus cuideachadh air leth. Tha gach leanabh, dìolain neo a chaochladh, airidh air an dìon shòisealta cheudna.
Bonn 26.
Tha foghlam na chòir do gach neach. Bithidh foghlam an asgaidh, co-dhiù aig na h-ìrean bunaiteil. Bithidh foghlam bunasach sparraichte air gach neach. Bithidh foghlam teicneachail, proifeiseanta agus àrd fhoghlam air bonn airidheachd, co-ionnan fosgailte do na h-uile neach.
Bithidh foghlam ag amas air làn-leasachadh pearsa an duine agus a chum neartachaidh tlachd ann an còirichean agus saorsan daonna. Bithidh foghlam a' brosnachadh tuigseachd, foighidinn agus càirdeas am measg dhùthchannan, am measg bhuidhnean cinneadail is cràbhach, còmhla ri a bhith a' cur air adhart oidhirpean nan Dùthchannan Aonaichte a thaobh cumail na sìthe.
Tha còir o thùs aig pàrantan roghainn a dhèanamh den t-seòrsa foghlaim a tha freagarrach don cloinn.
Bonn 27.
'S e còir nan uile compàirt a bhith aca ann am beatha chultarail an coimhearsnachd fhein, a bhith sòlasach anns na h-ealain is roinn a bhith aca anns gach maitheas a shruthas bho gach adhartas saidheansail.
Tha gach neach còireach air dìon a bhith air na sochairean moralta agus saoghalta a tha a' sruthadh bho obair saidheansail, litreachail neo dealbhach ris am bheil e fhein.
Bonn 28.
Tha còir aig gach neach air òrdugh sòisealta agus eadar-nàiseanta anns am bi còirichean agus saorsaidhean a' Ghairm seo air an toirt gu buil.
Bonn 29.
Tha dleasdanasan an crochadh air gach neach don choimhearsnachd sin a-mhàin anns am bheil e comasach dha a mhiannan pearsanta a choilionadh.
Ann an cleachdadh a chòirichean is a shaorsaidhean bithidh gach neach umhail do gach crìch a chuireas an lagh air chois airson a bhith a' dèanamh cinnteach gum bi còirichean agus saorsaidhean dhaoine eile air an coimhead agus bithidh e leagte ri na riatanais a tha moraltachd, rian pobaill agus maitheas coitcheann a' tagradh ann am poball deamocraiteach sam bith.
Chan fhaodar na còirichean agus na saorsaidhean sin a bhith air an cleachdadh air dhòigh sam bith ma tha iad a' ruith calg-dhìreach an aghaidh thograidhean agus phrionnsabalan nan Dùthchannan Aonaichte.
Bonn 30.
Chan fhaod ni anns a' Ghairm seo a bhith air a thuigsinn mar gum biodh e a' toirt cothroim do Stàit, do chòmhlan neo do dhuine, còir air pàirt a ghabhail ann an gnìomh sam bith a chur an cèill, a tha a' cuimseachadh air a bhith a' cur à bith aon de na còirichean neo na saorsaidhean a tha sgrìobhte sìos anns a' Ghairm seo.
GAIRM CHOITCHEANN
A THAOBH
COIRICHEAN A' CHINNE DAONNA
Air an deicheamh latha den Dùbhlachd 1948 ghabh Comhdhail Choitcheann nan Dùthchannan Aonaichte ri, agus chuir iad an cèill, "Gairm Choitcheann air còirichean A' Chinne-daonna" aig a bheil a bhrìgh gu mionaideach ri fhaicinn anns na duilleagan a leanas. Mar thoradh air an achd seo chuir a' Chomhdhail Choitcheann impidh air gach dùthaich anns a' bhallrachd brìgh na Gairm seo "a sgaoileadh, fhoillseachadh, a leughadh is a theagasg, gu h-àraidh ann an sgoiltean agus ann an àitean ionnsachaidh eile, gun eadar-dhealachadh a bhith air a dhèanamh air bonn inbhe phoiliticeach dhùthchannan neo thìrean sam bith.


text:
19 an t-Samhain
'S e 19 an t-Samhain an 323mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (324mh ann am bliadhna-leum). Tha 42 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1493 – Thàinig Cristoforo Colombo air Puerto Rico.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1833 - Joaquín Riascos, ann an La Chorrera. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1887 - James Batcheller Sumner, Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1936 - Yuan T. Lee ann an Hsinchu. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2011 - Basil D'Oliveira, cluicheadair criogaid Sasannach.
- 2013 - Frederick Sanger, ceimigear à Sasainn.


text:
- TIOTAL
- Baile Mhuilinn bho Thaobh Siar Ghleann Urchadain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_034
- ÀITE
- Baile Mhuilinn
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22701
- KEYWORDS
- rathaidean
muilnean
factaraidhean
breabadair
bobanan
clò
saothrachadh
teicneòlas
coirce
min-choirce
Chithear Baile Mhuilinn, is e na phàirt de sgìre Ghleann Urchadain anns an dealbh seo. Lorgadh tobhta de chàrn seòmarach os cionn an àite seo, a' sealltainn gu bheil daoine air a bhith fuireach ann fad linntean.
Ri aghaidh an deilbh chithear Carrachan anns am bhiodh muileann na mine (ri taobh nan critheann). B' e seo cridhe Bhaile Mhuilinn agus bhiodh e toirt gu cinneas biadh lauchmhor. Shios an rathad sa phàirt ìosal dhen bhaile bhon tàinig an t-ainm Baile a' Mhuilinn. Bha Muilinn a' Bhobain na pàirt mhòr de bheatha an seo, b' ann às seo a thigeadh clò ainmeil Ghleann Urchadain.
Bha dàimh eadar na togalaich is Gleann Urchadain a bha cur feum air gach taobh dhen càirdeas. B' iad muinntir an àite a bhiodh gan obrachadh is gan cumail suas, ach às an aonais bhiodh cùisean air a bhith duilich dha na daoine. Thogadh iad aig deireadh an 19mh linn fo stiùir Shir Seumas Grannd à Seafield. B' e pàirt dhen adhbhar airson seo gum faca e ro làimh duilgheadasan san t-siostam eaconamach ùr a bhiodh ann buair a chuireadh às dha fiùdalachd. Mar a dh'fhàg muinntir na h-Alba na sgìrean dùthchail airson nam bailtean, bha fàs biadh airson bhailtean gu bhith na phrìomhachas agus thàinig na tuathanais mhòra chaorach a-steach an àite an t-seann shiostaim le goirtean beaga nan cosannach-dùthcha.
Chuidich Seumas Grannd leasachadh Ghleann Urchadain mar sgìre saothrachaidh cho math ri croitearachd. Chùm sia muilnean Bhaile Mhuilinn a' dol, muilnean a bhiodh ag obair le mil a bharrachd air clò. Airson greiseag bha cuideachd muileann lìon-aodaich ann ged nach do shoirbhich leis.
Chithear anns an dealbh seo Baile Mhuilinn bho Ghleann Urchadain. Rè linn Eideird, bhathas a' cur barrachd cudrom air planadh cathaireach. Chan àbhaist dhan critheann fàs mar ghnè dualchasach anns a' phìos seo de dh'Alba, ach chaidh am fàs gu tric


text:
- TIOTAL
- MV Iona agus aiseag eile aig Cidhe Chaol Loch Aillse, an Dàmhair 1972
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_983
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 2 An Dàmhair 1972
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27674
- KEYWORDS
- stèisean-rèile
stèisesanan rathad-iarainn
Comann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
aiseagan
bàtaichean-aiseig
cidheachan
San deilbh seo, chithear MV Iona cho math ri aiseag eile aig Cidhe Chaol Loch Aillse san Dàmhair 1972. Chaidh MV Iona a thogail san Truthail ann an 1970 air cosgais £740,000. Bha comas aige 581 luchd-siubhail agus 47 càr a ghiùlan. B' e seo a' chiad aiseag RO/RO "dràibh-troimhe" aig Caledonian Mac a' Bhruthainn. Chaidh a toirt à seirbheis ann an 1997. Thathar a' creidsinn gur e an MV Loch Aillse a th' anns an aiseig eile. Chaidh a togail ann an Newport ann an 1971. Bha comas aice 200 luchd-siubhail agus 28 càr a ghiùlain. Chaidh a toirt à seirbheis ann an 1991.


text:
- TIOTAL
- J Cattanach agus MacCoinnich & Cruickshank, Baile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_04_015_0005
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 29 An t-Ògmhios 1976
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14898
- KEYWORDS
- bùthan Bhàideanach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn aghaidh bùthan J Cattanach agus MacCoinnich & Cruickshank ann am Baile nan Granndach.
Chaidh Baile nan Granndach a stèidheachadh mar thuineachadh dealbhaichte le Sir Seumas Grannd, an t-uachdaran ionadail, ann an 1765. Tha e suidhichte ri taobh Abhainn Spè aig iomall a tuath beanntan a' Mhonaidh Ruaidh agus aig an àm a chaidh a stèidheachadh, bha e a' faighinn deagh sheirbheis bho dhà rathad armailteach. B' e Baile nan Granndach a bh' air bho thùs an dèidh Sir Seumas Grannd ach chaidh 'air Spè' a chuir ris sa Bheurla aig deireadh nan 1890an.
Aig aon àm, bha dà rèile a' ruighinn Baile nan Granndach agus thug seo togail dha gnìomhachas agus turasachd sa bhaile. Ged a tha an dà loidhne a-nis air dùnadh, tha mòran fhathast measail air a' bhaile mar cheann-uidhe luchd-turais. Tha ceann-uidhe Rèile Smùide Srath Spè an-dràsta aig Stèisean Bhroomhill, mu thrì mìile gu deas air Baile nan Granndach. Thathas an dòchas san àm ri teachd gun urrainn dhan loidhne a bhith air a leudachadh a-rithist gu Baile nan Granndach


text:
Proifeasan
Is e a tha ann an proifeasan dreuchd sonraichte ri daoine le ceum oilthigh ann an cuspair (neo às alach de cuspairean) sonraichte ris.
Eisimplirean Albannach[deasaich | deasaich an tùs]
1.Luchd-Theagaisg Bun-Sgoil: Is e Fleasgach an Fhoghluim, (Bachelor of Education, B.Ed) an bun-oideachas do luchd theagaisg an Alba. As deidh criochnachadh na cursa sin, is fheudar dhaibh a cho-lionadh bliadhna theagaisg nan "probaitionair" mus am faigh iad clàradh proifeasanta le Comhairle Coitcheann Teagaisg na h-Alba a tha na buidheann claraidh airson luchd teagaisg an sgoiltean poblachd na h-Alba. Chan fhaod neach sam bith a theagaisg ann an bun-sgoil neo Ard-Sgoil poblach Albannach mur eil e/i claraichte leis a' bhuidheann seo.
2. Dotair: Is e M.B.Ch.B. an bun-oideachais do Lighiche ann an Alba, neo gu dearbh anns an Sasuinn. Tha M.B.Ch.B. a comharrachadh da cheum fa-leth aig ire coitcheann. Tha MB a' comharrachadh Ceum Fleisgeach ann an Leighis-Chuingidh agus tha Ch.B a' comharrachadh Ceum Fhleasgaich ann an Lannsaireachd.Cha gabh Sgoiltean leighis ceuman le urram idir, air sgaths gu bheil e cudthromach gum bithidh comas gach dotair cho faisg air co-ionnan 's a ghabhas. As deigh ceumanachadh cuiridh dotairean beagan bliadhnachan a-steachd nan neach-tighe, a frithealadh taighean-eirighdinn mus an teid iad air adhart 'san phroifeasan


text:
Eòrsa
'S e aon de na h-Eileanan a-staigh a tha ann an Eòrsa. Tha e suidhichte air àird an iar na h-Alba, air àird an iar air còrsa Mhuile ann an Loch na Caol (Beurla: Loch na Keal). 'S e seo na Co-chomharran aige: 56° 28′ 0″ Tuath is 6° 5′ 18″ Iar.
Tha Eorsa mu 122 heactair ceàrnagach de mheud. Tha an t-àite as àirde 98 meatair (321 troigh) os cionn na mara.
Chan eilear cinnteach cò às a thàinig an t-ainm Eòrsa. Anns an 18mh linn chanadh "Orsay" ris. Is dòcha gu bheil an t-ainm ceangailte le "Jorulof-øy" (Seann Lochlannais: Eilean Jorulf) neo ainm goirid airson an fhacail Gàidhlig "àrsaidh".[1] A-rèir Iain Mac an Tailleir tha e a’ ciallachadh "Eilean Traigh".[2]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Haswell-Smith, Hamish (2008) The Scottish Islands, duilleag 100, Canongate, Dùn Èideann ISBN 9781847672773.
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 46, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 482 380
- Gazetteer for Scotland (Beurla)


text:
- TIOTAL
- Beinn Uais agus Taobh an Iar Inbhir Pheofharain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0380
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32297
- KEYWORDS
- cairtean-puist
beanntan
bailtean
caistealan
acarsaidean
canàlaichean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Beinn Uais agus Taobh an Iar Inbhir Pheofharain.
'S e Beinn Uais aig 3430 troigh a dh'àirde a' bheinn as àirde agus as motha ann an taobh an ear na h-Alba tuath air Inbhir Nis. 'S dòcha gur ann bhon a' Ghàidhlig 'fuathais' a tha an t-ainm Uais aig a bheil iomadh ciall - uabhasach, àrd, uasal agus uamhalta. Tha iad seo uile freagarrach dhan bheinn seo. Bidh sneachd na laighe airson iomadh mìos anns na coireachan an ear agus nuair a bha am fearann aig a' Chlann MhicChoinnich bhon Rìgh b' ann leothasan a bha e cho fad 's gum b' urrainn dhaibh ball-sneachda fhaighinn nuair a dh'iarraist e.
Tha prìomh bhaile Rois 's Chrombaidh, Inbhir Pheofharain, aig ceann Caolas Chrombaidh. Thathar a' creidsinn gun do rugadh MacBeth anns a' chaisteal an seo ann an 1005. Stèidhich an ceannard Lochlannach Thorfin an "cathair a' cheartais"aige no "thing vollr" an seo agus 's ann à sin a thàinig an t-ainm Inbhir Pheofharain. Rinn Alexander II Inbhir Pheofharain mar bhaile rìoghail ann an 1227. Bha Iarlan Rois a' riaghladh an seo gus a' chòigeamh linn deug nuair nach do rinn an t-Iarla mu dheireadh an gnothach air an cathair-rìoghail a thrasgairt agus chaidh an tiotal air ais don Chrùn.
Chrìon Inbhir Pheofharain anns an t-seachdamh linn deug agus chaidh an caisteal a leagail ann an 1818. Thàinig piseach air gnothaichean nuair a thog Tòmas Telford acarsaid. Chaidh canàl a thogail cuideachd ach gu luath stadar ga chleachdadh. Thàinig barrachd beartais don bhaile nuair a thàinig an rathad-iarainn ann an 1862. Dh'fhàs am baile mar bhaile margaid agus bha e na mheadhan airson àiteachas le margaid bheathaichean cunabhalach


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach a bha aig an reile roimhe aig stèisean An Aghaidh Mhòir, 2002
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_HML_DS050437
- ÀITE
- An Aghaidh Mhòr
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- An Lùnastal 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19959
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean iarainn
stèiseanan rèile
Chan e a-mhàin gun do dh'ath-dhealbhaich Aithisg Beeching lìonra rèile na RA, ach rinn e ath-chumadh cuideachd air dreuchdan nam fear agus nam mnathan a bha air am fastadh leis an rèile. San dealbh-chamara seo a chaidh a thogail aig stèisean An Aghaidh Mhòir san Lùnastal 2002, tha triùir de luchd-obrach an rèile a leig dhiubh an dreuchd. Thòisich iad nan dreuchdan san Aghaidh Mhòr 20 bliadhna mus deach Aithisg Beeching fhoillseachadh, agus an dèidh sin dh'atharraich e cùrsa an dreuchdan. Thòisich Mgr Wilkie na dhreuchd ann an 1940 agus leig e dheth a dhreuchd ann an 1986 an dèidh pasaigeadh na dhràibhear ann an 1958. Dh'fhuirich e aig an rèile an dèidh dhan dithis eile an rèile fhàgail. Thòisich Mgr Irvine, a bha na dhràibhear cuideachd, ann an 1942 agus dh'fhàg e ann an 1968. Thòisich Mgr MacIlleGhlais na dhreuchd ann an 1940, a' ruighinn rang smàladair, agus ghabh e an 'Golden Handshake' 20 bliadhna an dèidh sin ann an 1960.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àille air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangal Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeannadh didsiotach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun an làrach-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- A' ruigsinn na lamraig, Taigh Iain Ghròt
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1813
- ÀITE
- Taigh Iain Ghròt
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33735
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
taighean-òsta
taighean
bailtean
caolais
bàigh
Tha a' chairt-puist seo a' sealltainn Taigh-òsta Taigh Iain Ghròt agus an Caol Arcach.
Is e Taigh Iain Ghròt am baile air tìr-mòr Bhreatainn a tha as fhaide air falbh bho Land's End. Tha 876 mìle eadar an dà bhaile.
Tha an Caol Arcach eadar Gallaibh is Arcaibh. Thathar a' smaoineachadh gun tàinig ainm Beurla a' Chaol Arcaich, Pentland Firth, on ainm Pictland Fjord. Tha an Caol ainmeil airson neart a sheòl-mhara, a tha air aon den fheadhainn as luaithe air an t-saoghal agus thathar air astar de 16 mìle-mara (30 cil san uair) a chlàradh faisg air taobh an iar nam Pentland Skerries. Bidh neart an tìde-mara ag adhbharachadh cur thairis agus bras-shruthan aig diofar amannan rè an làn-mhara


text:
- TIOTAL
- HR 144 'Blair Castle' air a sgeadachadh airson an 'Further North Grand Press Tour' den Ghàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_02_473
- ÀITE
- neo-aithnichte
- DEIT
- 1906
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11655
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
locothan
einnseinean
smuid
Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 144 'Blair Castle' air a sgeadachadh airson 'Further North Grand Press Tour'. B' e sin sreath de chuairtean sònraichte san Ògmhios 1906, air a chur air dòigh airson luchd-naidheachd à Lunnainn.
Chaidh a' chiad baidse de locothan luath luchd-siubhail clas 'Castle' aig Rathad-iarainn na Gàidhealtachd (Highland Railway -HR) a thoirt a-steach ann an 1900 le Pàdraig Druiminn. Chaidh a' chiad sia (àireamhan 140 gu 145) a thogail le Dubs ann an Glaschu agus chaidh an lìbhrigeadh san Ògmhios air a' bhliadhna sin. Chaidh ceithir eile (àireamhan 146 gu 149), a chaidh a thogail le Dubs cuideachd, fhaighinn san Iuchar 1902 agus chaidh a dhà eile (àireamhan 35 agus 36) a thogail leis an North British Locomotive Co. ann an 1910 agus 1911. Gluais iad uile gu sealbh LMS (London, Midland and Scottish) aig àm a' Chruinneachaidh (Grouping) ann an 1923. Bha iad uile air an toirt a-mach à seirbheis ro stàit-shealbhachadh (nationalisation) nan rathad-iarainn ann an 1948.
Chaidh 'Blair Castle' àireamhachadh 14679 leis an LMS agus lean i ann an seirbheis gu 1936.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
Roid
ʼS e lus le fàileadh cumhraidh a tha ann an roid (Beurla: bog-myrtle; Laidinn: myrica gale). Tha e aʼ fàs ann am boglaichean.
Air sgàth an fhàilidh shònraichte cleachdar e airson biastagan beaga a chumail air falbh, mar eisimpleir air aodach-leapa neo leis na sreapadairean an aghaidh nan meanbh-chuileagan. Chaidh a chleachdar cuideachd ann am manachainnean airson leann a dhèanamh. Bha agus tha e ga chleachdadh airson clò Hearach is coinnlean a dhathachadh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
GRD: Roid (sa Ghàidhlig)


text:
- TIOTAL
- Buill Comann Gaidhealach nam Mìlsean aig Taigh-Òsta Foithir, 1994
- EXTERNAL ID
- PC_PUDDINGCLUB_07
- ÀITE
- Foithir
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- DEIT
- 1994
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Norman Newton/Peter Reynolds
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Bob Steward
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29653
- KEYWORDS
- ithe
biadh
mìlseanan
taighean-bìdh
Tha an dealbh seo a' sealltainn nam ball de Chomann Gàidhealach nam Mìlsean ag ithe aig Taigh-òsta Foithir ann an 1994. An uair sin shàsaicheadh iad le diathad de dh'ochd earrannan anns an robh a' chiad earrann (taois-bhradain), Peuran Frangipane, Paidh Bannoffee, Slaman Caramail is Arain, Mìlsean Seòclaid le Sabhs le Tia Maria, Cèic Meireing le Cnothan Calltainn, Uachdaran fon Deoch agus Mìlsean Dìomhair.
Chumadh a' chiad choinneamh de Chomann Gàidhealach nam Mìlsean air 22 Iuchair 1992 aig an 'Longhouse Restaurant' ann an Inbhir Narann. Bha cha mhòr deichnear air fhichead an làthair do dh'fheasgar de mhìlseanan is de mhìlseagan, a thuilleadh air farpaisean is farpaisean-cheistean a bha ceangailte ri mìlseanan. Bho sin, choinnich buill a' chlub gu cunbhalach ann an taighean-bìdh anns an robh còcairean a bha ainmeil air mìlseanan a dhèanamh


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach Ionad Marcachd Tuathanas Chapelton, Am Blàr Dubh
- EXTERNAL ID
- THCCP_DINGWALL_EQUESTRIAN
- ÀITE
- Am Blàr Dubh
- SGÌRE
- Am Blàr Dubh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Urrath
- DEIT
- 2004
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Alexander Collett
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Community Planning & Resources Project
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39963
- KEYWORDS
- bailtean-beaga
rathaidean-iarrainn
eich
marcachd
Tha an dealbh seo a' sealltainn luchd-obrach Ionad Marcachd Tuathanas Chapelton, Am Blàr Dubh, Siorrachd Rois. Gabhaidh ionnsachadh-marcachd ionnsachadh aig Chapelton ge b'e dè seòrsa sìde a bhios ann. Faodaidh eich agus searraich a bhith air an ceannach cuideachd bhon ionad. Chaidh an dealbh a thogail anns an Lùnastal 2004 le Alasdair Collett mar phàirt den phròiseact 'Make the Muir Matter' a bha na innleachd planaidh coimhearsnachd air a stiùireadh le muinntir a' bhaile le taic bho Highland Wellbeing Alliance: Highland's Community Planning Partnership.
Tha Am Blàr Dubh suidhichte trì mìle taobh tuath air A' Mhanachainn agus 14 mìle taobh an iar-thuath Inbhir Nis. Dh'fhàs am baile, air an robh an t-ainm Tarbhdal aig aon àm, gu mòr tron 19mh linn air sàilleabh an taigh stàile agus còmhdail air rathaidean agus rathaidean-iarrainn. Chaidh stèisean-rèile a thogail aig Tarbhdal ann an 1862 mar phàirt de Rathad-iarrainn Inbhir Nis agus Siorrachd Rois. Ach, dh'atharraich companaidh an rathad-iarrainn ainm an stèisean gu Am Blàr Dubh an dèidh nam fèillean-chruidh a bha a' gabhail àite mu mhìle bhon a' bhaile. Beag air bheag thàinig an t-ainm Am Blàr Dubh an àite Tarbhdal gus an do dh'fhalbh e buileach.
Airson mòran bhliadhnaichean bha am baile air an rathad A9 gu tuath bho Inbhir Nis ach dh'atharraich seo leis an Drochaid Cheiseig air a thogail ann an 1982. An-diugh, ged a tha am baile beag nas shàmhachaiche 's e turasachd, sileadh agus togail a tha fhathast nam prìomh ghnìomhachasan anns A' Bhlàr Dhubh