text:
Neiva
‘Se prìomh-bhaile Huila,[1] ann an Coloimbia,[2] a th’ann Neiva.[3] Tha e suidhichte 291km air falbh bho Bhogotá.[4] eadar dà shreath dhe beanntan na h-Andes, ris an canar Cordillera Central (Beanntan meadhanach) agus Cordillera Oriental (Beanntan an Ear), air fearann còmhnard rèidh ris a n taobh an ear na h-aibhne Magdalena, ann an gleann leis an aon ainm, far a sruthaidh na h-aibhnichean Las Ceibas agus Río del Oro. ‘S e fear dhe na bailtean nas motha na dùthcha a th’ann, leis gur e port a cheanglas na bailtean Florencia, Mocoa, Popayán agus Pasto ri chèile. Tha crìochan aige mu thuath leis na bailtean dhe Aipe agus Tello; mu dheas le Rivera, Palermo agus Santa María; ris an roinn Meta air an àirde an ear agus ri Tolima, air an àirde an iar. Tha àireamh-shluaigh dhe mu 316,033 anns a’ bhaile fhèin,[5] neo tritheamh àireamh-shluaigh na roinne gu lèir, ach tha mu 93% na daoine Huila nan tàmh dìreach mu thimcheall a’ bhaile fhèin. 'S e Neiva an 20mh baile as motha na dùthcha.[6]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Neiva a stèidheachadh ann an 1539 le Juan de Cabrera, air àithne a thug e do Shebastián de Belalcázar, agus dh’ainmich e Villa de la Limpia Concepción del Valle de Neiva e (Spàinntis: Baile Gineamhainn Fìor-Ghlan a’ Ghlinne Neiva), anns an àite ris an canar Las Tapias neo Neivaviejo, 5 km mu dheas Campoalegre. Chaidh Popayán air a bhith a stèidheachadh beagan ro làimhe, nuair a bha esan fhèin air an t-slighe gu ruige an àite far a bheil Bogotá an latha an-diugh, is e a’ sireadh a’ bhaile miotasach Eldorado (Spàinntis: Baile an Òir). Cha robh Neiva ann ach fad aon bhliadhna, o chionn 's gu do deach am fear-steidheachaidh, Juan Cabrera, cobhair a thoirt dhan bhaile Timaná, leis gu robh na Tùsanaich a’ dèanamh sèisd air: le sin chaidh na daoine a sgapadh 's a sgaoileadh fad is farsaing.
Stèidhich an Ceann-feachd Juan Alonso am baile airson an dàrna turas 18mh an Lùnasdal 1550, ann an àite far a bheil Villavieja (Spàinntis: An t-Seann Bhaile) an latha an-diugh, fearann a bha aig na Tùsanaich Toyo aig an àm ud sin, is thug e San Juan de Neiva air. Chaidh am baile a mhilleadh le Tùsanaich an àite ann an 1569, (na Pijao agus na Otá) is shabaid iad an aghaidh na cinn-feachd aig Belalcázar airson tòrachd a thogail air mharbhaidh Timanco, mac a’ chinn-fheadhna ionadail, Guaitipán, air an robh an far-ainm La Gaitana.
Chaidh am baile a ghluasad 24mh an Cèitean 1612 chun an àite far a bheil Diego de Ospina y Medinilla an latha an-diugh, mar dhùrachd Chaitligeach gu Nuestra Señora de la Limpia Concepción del Valle de Neiva (Spàinntis: Naomh Màiri Gineamhainn Fìor-Ghlan a’ Ghlinne Neiva). Tha dathan a' bhrataich còmhnard rèidh is iad co-ionnan. Tha iad a’ samhlachadh trì stèidheachaidhean a’ bhaile. ‘S e samhla curantachd, urrantachd agus gaol an saorsa a th' ann an dearg. ’S e ùmhlachd na h-obrach agus neart cruthachail na daoine agus samhla an dòchais a th' ann an darna dath, an uaine. Mu dheireadh thall 's e samhla uaisleachd agus spioradalachd daoine a’ bhaile a th' ann an treas dath, am buidhe.
Aig deireadh an19mh Linn chaidh an sgrìobhadair José Eustasio Rivera dhan sgoil Santa Librada ann an Neiva, mus an do deach dhan àrd-sgoil thall ann am Bogotá.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 316,033 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 20,072 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Neiva, ach tha 0.3% dhe Tùsanaich agus 0.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 92.6% dhe na daoine ann an Neiva leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 72.9% dhe na dachannan.[8]
Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e àiteachas, malairt, agus mèinnean a tha aig cridhe an eaconamaidh. Tha iad a’ thoirt air falbh peatrail, gas, òr, airgead, cailc, màrmor agus copar. Taobh àiteachais, ‘ s e teòclaid, cofaidh, bananathan, rus, pònair agus sorghum an stuth-bhàirr nas cudromaiche. Tha togail bheathaichean uabhasach adhartach, gu h-àraidh taobh a’ mhairt. Tha gnìomhachas an àiteachais a’ dol bho neart gu neart, thathar a’ dèanamh manufacturas de producción artesanal, biadh agus deoch, y en la fabricacion de carrocerias y la metalmecanica. Tha am malairt gu math làidir, agus ‘s e Neiva am baile nas cudromaiche ann an iar-dheas na dùthcha, is e aiseal eaconamach na roinne Huila, Caquetá agus Putumayo.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Neiva. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Misael Pastrana Borrero (1923 - 1997: Ceann suidhe na dùthcha eadar 1970 agus 1974.
- José Eustasio Rivera
- Rodrigo Lara Bonilla
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Riaghaltas na Roinne: Bailtean
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Duilleag tiotail; Dealbh Taigh an t-Sruthain
- EXTERNAL ID
- Z_HCD_CLARION_002
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7358
- KEYWORDS
- pàipear-naidheachd
iris
MacNeacail
Ally Willie MacNeacail
Clarion
Clarion of Skye
Clarion an Eilein
Taigh an t-Sruthain
Nochd a' chiad iris de The Clarion of Skye sa Ghearran 1951. Bha an aon duilleag fulscap, a chosg 2½d, air a sgrìobhadh 's air a cur a-mach ann an dachaigh Alasdair U. MhicNeacail, Taigh an t-Sruthain ann am Bràcadal san Eilean Sgitheanach. Rugadh Alasdair, ris an cante 'Ally Willie', ann an 1900 agus b' ann leis a bha Stòr Bhracadail. B' e fear dealasach geur a bh' ann, agus dheasaich e an iris naidheachdan mhìosail suas dhan iris mu dheireadh anns a' Chèitean 1957, 's e air cur an cèill gun robh an Clarion ri bhith na mheadhan air càirdeas sòisealta agus eaconamach a bhrosnachadh air feadh an Eilein, gu dearbh air feadh nan Eilean, na Gàidhealtachd agus aig a' cheann thall Alba gu lèir. O thoiseach bhiodh brosnachaidhean ann gu cunbhalach bhon Deasaiche. Bhiodh MacNeacail ag iarraidh air òigridh tilleadh gu glinn an Eilein, agus air muinntir an àite a' chuid as fheàrr a dhèanamh de na cothroman a bha na bheachd-san air an eilean.
Chuir sanasachd ri maoineachadh a' phròiseict, agus duilleagan an 'Inter-Island Advertiser '('The Highland Trader' an dèidh sin) a' giùlan shanasan airson iomadach rud, nam measg tractaran, feòcallain, ròineach agus seirbheis nigheadaireachd tron phost. Ged nach robh ach 150 leth-bhreac de na ciad irisean air an clò-bhualadh, anns an Ògmhios 1951 bha an iris naidheachdan ochd duilleagan ga clò-bhualadh gu proifeiseanta ann an Inbhir Pheofharain agus bha a' phrìs air èirigh gu 6d. Taobh a-staigh bliadhna, bha 16 duilleagan san Clarion of Skye le iar-abairt ainmeil 'Onward Skye! Queen of the West' agus còrr is 1000 leth-bhreac gach mìos gan cur mun cuairt. Leis gun robh barrachd dhuilleagan ann bha àite ann airson bàrdachd, litrichean, sgeulachdan èibhinn agus aithrisean air an t-sìde. Eadar artagailean air suidheachadh Suez agus am Boma-h bhiodh cunntas air a' Mhòd ionadail, prìsean aig na fèilltean chruidh agus iomradh air buntàta sònraichte mòr (1.4cg) no radain cianail mòr (44cm). Bha am measgachadh seo de chùisean ionadail agus artagailean tomadach a' còrdadh ri muinntir an àite, luchd-tadhail agus fògarraich, agus bha luchd-ceannach a' Clarion rim faotainn air feadh an t-saoghail bho Alba Nuadh dhan t-Sudan
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Loch Lanndaidh faisg air a' Phloc
- EXTERNAL ID
- HCD00513
- ÀITE
- Am Ploc
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1910an; 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12219
- KEYWORDS
- loch
Loch Lanndaidh
cnuic
coille
stòr-amar
rathad
zoomable
deilbh leudachail
Tha Loch Lanndaidh anns na cnuic os cionn a' Phluic, leis an rathad-chùil eadar Diùirinis agus Dùn Creige a' ruith ri taobh aon chladach. Tha e mar stòr-amar airson uisge a' Phluic. Tha Coille Dhubh a' còmhdachadh bruaichean ìseal a' chnuic air an taobh thall. Chleachd Donnachadh Mac a' Phearsain, am fear-togail-dhealbh, an sealladh farsaing seo anns a' bhileig aige 'Isles and Peaks of the West', air fhoillseachadh bhon a' bhùth chungaidhean aige ann an Caol Loch Aillse ann an 1923
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- An "Jacobite Queen" aig Dabhach Ghairbheach
- EXTERNAL ID
- AB_DOCHGARROCH_010
- ÀITE
- Dabhach Ghairbheach
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 12 An t-Iuchar 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Clare Maclean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 310
- KEYWORDS
- bàtaichean
luchd-siubhail
canàlan
seòlaidhean luchd-turais
turasachd
Tha an dealbh seo a' sealltainn a' bhàta-turais "Jacobite Queen" a' tighinn faisg
'S e an "Jacobite Queen" prìomh bhàta-turais a' chompanaidh "Jacobite". Thogadh am bàta, sa bheil 75 troighean a dh' fhaid agus 122 tunna de chuideam, le Hawthorne Leslie aig Hebburn on Tyne ann an 1949 agus cheannaich "Jacobite Cruises" i ann an 1987.
Chuirear "Jacobite" air bhonn ann an 1973 agus tha iad a' ruith iomadach turas air Loch Nis. Tha na turais a' toirt a steach eachdraidh, geòlas agus uirsgeulan an loch. Cuideachd tha iad a' ruith thurasan air bus gu Làrach Blàr Chùil Lodair agus Cùirn Chlàbha


text:
An Roghainn
Choisich mi cuide ri mo thuigse
a-muigh ri taobh a' chuain;
bha sinn còmhla ach bha ise
a' fuireach tiotan bhuam.
An sin thionndaidh i ag ràdha:
a bheil e fìor gun cual'
thu gu bheil do ghaol geal àlainn
a' pòsadh tràth Diluain?
Bhac mi 'n cridhe bha 'g èirigh
'nam bhroilleach reubte luath
is thubhairt mi: tha mi cinnteach;
carson bu bhreug e bhuam?
Ciamar a smaoinichinn gun glacainn
an rionnag leugach òir,
gum beirinn oirre 's gun cuirinn i
gu ciallach 'na mo phòc?
Cha d' ghabh mise bàs croinn-ceusaidh
an èiginn chruaidh na Spàinn
is ciamar sin bhiodh dùil agam
ri aon duais ùir an dàin?
Cha do lean mi ach an t-slighe chrìon
bheag ìosal thioram thlàth,
is ciamar sin a choinnichinn
ri beithir-theine ghràidh?
Ach nan robh 'n roghainn rithist dhomh
's mi 'm sheasamh air an àird,
leumainn à neamh no iutharna
le spiorad 's cridhe slàn.
These lyrics may or may not be copyrighted!


text:
- TIOTAL
- Eaglais Naomh Mairead, Cnoc an t-Sabhail
- EXTERNAL ID
- HCD00852
- ÀITE
- Broughty Ferry
- SGÌRE
- Dùn Deagh
- DEIT
- 1908
- LINN
- 1900an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12540
- KEYWORDS
- eaglais
Naomh Mairead
Cnoc an t-Sabhail
Bhitheadh coithional Cnoc an t-Sabhail ag adhradh ann an togalach tiona ris an canar Tin Kirk, suas gu 1895. Tha an togalach seo fhathast air a chleachdadh mar talla don eaglais. Thòisich a' chiad phàirt den togalach ceart a bhith air a thogail am bliadhna sin ann am barraid Inbhir Mairc, Broughty Ferry le poirdse boghlanach aig am prìomh dhoras a tha ri faicinn anns an dealbh. Tha ceann ceumnachaidh na poirdse air mullach airse Gothic le beàrn anns a bheil iomhaigh an naomh-taic a tha air a snaidheadh. Chaidh Eaglais Naomh Mairead ainmeachadh mar eaglais pharraiste anns a' Mhàrt 1907
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Tha a h-uile coltais ann gum bi iad a’ bhòtadh ‘Non’ anns an Fhraing a-màireach agus bidh deagh rud dha-rìribh th’ ann an siud (‘s e mo bheachdsa co-dhiù). Chan eil dad ceàrr le ‘Margaidh-Coitchinn’ ach cha bu toil leam a bhith fo smachd ‘Iompaireachd Eòrpach’. Tha dòighean ‘s cothroman gu leòr againn a bhith ag obair le chèile san coimhearsnachd na h-Eòrpa gun a bhith dol sìos an rathaid sin. Chan eil earbsa idir san leithid Mandelson ‘s na ceannàirdean eile ‘s an t-acras orra a bhith buileach os ar cionn. Chan eil ach nuadh Napoleans ‘mas fhìor’ a th’ annta! Tha iad cugallach cunnartach.
Citoyens votez Non!


text:
- TIOTAL
- Bealach Choille Chneagaidh le Beinn a' Ghlò ri cùl na deilbhe.
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_884
- ÀITE
- Coille Chnagaidh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt; Garbhchrìochan Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27582
- KEYWORDS
- Comann Rathad-iarainn na Gàidhealtachd
HRS
Sealladh de bhealach Choille Chneagaidh agus Beinn a' Ghlò ri cùl na deilbhe.
Tha bealach Choille Chneagaidh, a tha mu thrì mìle a tuath air Baile Chloichridh na mhòr-ghil cas anns a bheil coille mheasgaichte arsaidh. Tha an Abhainn Ghar aig bun a' bhealaich.


text:
- TIOTAL
- Eaglais Ros Mhaircnidh, an t-Eilean Dubh
- EXTERNAL ID
- QZP40_458_P028
- ÀITE
- Ros Mhaircnidh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1885
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31227
- KEYWORDS
- Eaglais Parraiste Ros Mhaircnidh
Aonghas Peutan
An t-Eilean Dubh
A' Chananaich
Cathair Eaglais na Cananaich
Naomh Boniface
Thàinig an dealbh seo de dh'Eaglais Ros Mhaircnidh à leabhar Aonghas J Peutain, 'Illustrated Guide to Fortrose and Vicinity, with an appendix on the Antiquities of the Black Isle', a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Nis ann an 1885.
Stèidhich an Naomh Boniface an eaglais ann an Ros Mhaircnidh anns an t-seachdamh linn agus 's ann a-seo a bha cathair-eaglais Rois
gus an deach Cathair-eaglais na Cananaich a stèidheachadh mu 1235. Thogadh an eaglais a th' ann an-dràsta ann an 1821.
Anns an dealbh, ann an oisean an iar-thuath na h-eaglaise tha leac Chruithneach le crois, na seasamh ri taobh na h-eaglaise.
Tha an leac air a chuairteachadh le iarann. Chaidh an leac Chruithneach chudthromach seo a thoirt do thaigh-tasgaidh a' Ghroam ann an Ros Mhaircnidh ann an 1978 airson a dìon bhon aimsir


text:
Atharrachadh gnÓth-shýde / Climate Change
Daoine, nÓdar & atharrachadh gnÓth-sýde
Tha daoine nam pÓirt de iomadachd bheairteach nÓdair na h-Alba. Mar phÓirt de nÓdar tha atharrachadh gnÓth-shýde a' toirt buaidh oirnn uile.
Cothroman dha nÓdar & dha daoine
Gheibh sinn uile air co-obrachadh le nÓdar gus leasachadh m˛r a thoirt air an d˛igh sa bheil sinn a' dŔiligeadh ri atharrachadh gnÓth-shýde.
Buaidh ann an Alba
'S e atharrachadh gnÓth-shýde an cunnart singilte as motha a th' ann a thaobh nÓdar na h-Alba, agus mar sin a thaobh ar d˛igh-beatha, ar n-eaconamaidh agus ar cultair.
A' cuideachadh nÓdar gus cuideachadh a thoirt dhut
Feumar obrachadh c˛mhla a-nis airson Óite a chruthachadh dha gnŔithean, eag-shiostaman is leasachadh nÓdarra gus am faighear air gabhail ri atharrachaidhean gu soirbheachail.
Searbhachadh cuain
Ged is ann o chionn ghoirid a thÓinig e am follais, tha buaidh mh˛r gu bhith aige mar a bhios te˛dhachd na cruinne a' meudachadh ri linn atharrachadh gnÓth-shýde.


text:
Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia
B’ e Co-fhlaitheas na Pòlainn – Liotuàinia (Pòlais: Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, Liotuànais: Abiejų Tautų Respublika) stàit air an àirde an ear na Roinn Eòrpa a mhair bho 1569 gu ruige 1795 is e ga stiùireadh eadar A' Phòlainn agus Liotuàinia. Chaidh an stàit seo a sgaradh eadar An Ostair, An Ruis agus A’ Phrùis mean air mhean tron 18mh Linn gus an deach e à bhith.
'S e stàit mhòr air a sgaoileadh tro na tìrean a bha fo bhuaidh na Pòlainn is Liotuàinia roimhe, air a stèidheachadh air aonaidhean is còrdaidhean eatorra a bh' ann an Co-fhlaitheas, gu h-àraidh an dèidh an Aonaidh Krew (1386).[1] Bha siostam poilitigeach anabarrach ann, air an robh Deamocrasaidh nan Uachdaran neo Saorsa an Òir, far an robh cumhachdan an rìgh fo bhuaidh na Sejm (Gàidhlig: Pàrlamaid) agus nan Uachdaran.[2] ‘S e roi-ruithear a’ dheamocrasaidh, na monarcachd bhun-reachdail agus na feadaraileachd a th' ann an latha an-diugh a bh' ann an siostam siud. A bharrachd air sin, chaidh Bun-Reachd nàiseanta a chur air chois mus do deach an Co-fhlaitheas à bhith (1505), is e an dàrna fear as aosda ann an eachdraidh na cruinne a bh’ann.[3] Gu foirmeil, bha an dà stàit co-ionnan ach 's e leis A’ Phòlainn a bha làmh an uachdair.[4] Bha àite uabhasach làidir aig an Eaglais Chaitligeach anns a’ Phoblachd, ged an robh an dùthaich gu math ceadach taobh chreideamhan, rud a dh’atharrachadh mean air mhean tro na linntean.[5] 'S e àiteachas a bha aig cridhe an eaconomaidh. Bha an stàit gu math soirbheachail airson an dà nàisean aig an toiseach, tron aois an òir mar a chanadh e, ach bha an dàrna linn beagan na bu chruaidh dhuibh: call armailteach, ar-a-mach nan croitear, buaireas poilitigeach. Tha e inntinneach gur robh an t-ainm ann am Pòlais a’ ciallachadh Poblachd Crùn na Pòlainn agus na Diùcachd Mòire Liotuàinia,[6] leis gur e A’ Phòlainn a bha a’ stiùireadh na stàite. Tha an t-ainm anns an Liotuanais a’ ciallachadh dìreach Poblachd na Dà Nàisein.[7] Chuireadh às do thràilleachd an seo ann an 1588.[8]
Bha freumhan na Diùcachd Mòire Warsaw, air a stèidheachadh ann an 1807,[9] anns a’ Cho-fhlaitheas, a thuilleadh air gluasadan ath-bheothachaidh eile a nochd ri linn ar-a-mach an Fhaoilleach (1863 – 1864)[10] agus anns an 1920an, is fiù 's an iomairt neo-tharbhach a rinn Józef Piłsudski gus stàit fheadarail a chruthachadh, fo stiùireadh na Pòlainn, air am biodh Międzymorze ("eadar na cuantan"), le Liotuàinia agus An Ucràin na bhroinn. ‘S e Poblachd na Pòlainn nar làithean fhèin a th' ann stàit-leantainneach a’ Cho-fhlaitheis.[11] Dhiùltadh Poblachd Liotuàinia ron Dàrna Cogadh ceangail sam bith leis, air sgath 's nach d’fhuair iad buannachdan, gu h-eachdraidheil, bhon stàit. Mhair an stàit gu ruige Treas Roinneadh na Pòlainn ann an 1795.[12] A bharrachd air an fhearann far a bheil A’ Phòlainn agus Liotuàinia an latha an-diugh, bha A' Bhealaruis, sgìrean mòra na h-Ucràin, Livonia (An Laitbhe an latha an-diugh) agus sgìre Smolensk san Ruis a-staigh na stàite siud cuideachd.[13] Mar as àbhaist thathar a’ cumail suas gur e A’ Phòlainn a th' ann stàit-oighre A’ Cho-fhlaitheis, is anns a’ bhitheantas cha bhi Lituània dhen bheachd idir gur e aimsir mhath tharbhach dhuibh, is iad ag ràdh gur e fiù 's làmhachas làidir an àite co-obrachadh co-ionnan a bh' ann an Aonadh siud.[14]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Jučas, Mečislovas (2000), Lietuvos ir Lenkijos unija, Aidai, ISBN 9986-590-95-7
- ↑ Sciaga
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Riaghaltas na Pòlainn
- ↑ Byzanz und Ostmitteleuropa, 950-1453, Herausgegeben von Günter Prinzing und Maciej Salamon, Otto Harrassowitz Verlag, 1999, ISBN 978-3-447-04146-1
- ↑ Dict
- ↑ Lingvozone
- ↑ The union of Lublin, Polish federalism in the golden age, Harry E. Dembkowski, East European Monographs, 1982, ISBN 9780880330091, duilleag 271
- ↑ Wirtualna Francja
- ↑ The attitude of the French Parliament to the Polish insurrection of 1861-1864, Gleb Bogoiavlensky, University of Washington, 1943
- ↑ Polish News
- ↑ Sciaga
- ↑ Every Culture
- ↑ University of Michigan


text:
Portacomaro
‘S e baile beag ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann am Portacomaro (Piemontais: Portacomé). Tha e suidhichte aig 226m os cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Asti, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Piemonte, eadar Settimo Torinese agus Alessandria, a 481km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 92km bho Mhilano, 288km bho Phadova agus 272km bho Fhirenze.[2] Tha 1,996 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Bhuinneadh athair Phàpa Frangan do Phortacomaro.


text:
Clímaco Calderón
Rugadh Clímaco Calderón Reyes ann an Santa Rosa de Viterbo, Boyacá, Coloimbia[2], 23mh an Lùnasdal 1852 agus chaochail e ann am Bogotá 19mh an t-Iuchar 1913. B’ e fear-lagha agus neach-poileataigs a thug ceum bhon Cholaiste (a-nis Oilthigh) Nuestra Señora del Rosario, bha e an sàs ann an iomadh bhuidheann laghail agus Àrd-Cùirt A’ Cheartais, bha e na mhinistear an Riaghaltais (ministear na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh) agus na Dùthchannan Cèin, agus chaidh a dh’ainmeachadh consal ann an Eabhraig Nuadh agus a bharrachd air sin bha e na neach-ainmichte gu ceannas na poblachd agus an uair sin bha e na mhinistear làn-ùghdarach (tosgair) anns na Stàitean Aonaichte. Stiùireadh e an irisleabhar “La América” rè mòran bhliadhna. Sgrìobh e leabhraichean cudromach mu dheidhinn an eaconamaidh agus fhuair cliù mar sàr òraidiche. Fhad ‘s a bha e na Fhiosgal Coitcheann na Nàisein, shuidhe e anns a’ chathair bho 21mh gu 22mh an Dùbhlachd 1882, air sgàth gun do bhàsaich an ceann-suidhe Francisco Javier Zaldúa. Thug e sealbh air a’ chinneas[3]. ri beulaibh na luchd-fianais Hermógenes Wilson (cathraiche an Àrd-Cùirt) agus Pedro José Sarmiento (Ceannard Airm Nàiseanta Choloimbia). 'S e an teirm a' chinneas a bu ghiorra ann an eachdraidh na dùthcha a bh'aige.[4] Phòs e Amelia Pérez Triana, nighean Santiago Pérez de Manosalbas, seann cheann-suidhe na dùthcha.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
- TIOTAL
- Bruach Aibhne le craobhan, Taobh an Iar na Gàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0548
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10469
- KEYWORDS
- M.E.M Donaldson
togail dhealbhan
A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan
Mary Ethel Muir Donaldson
Eilean I, coilltean
bruach aibhne
coillean
Chaidh an sealladh seo de bhruach aibhne le craobhan a thogail le M.E.M Donaldson, anns a' chiad leth dhen 20mh linn. Chan eil fhios le cinnt càite dìreach an deach an dealbh a thogail ach tha an sealladh coltach ri Taobh an Iar na Gàidhealtachd.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh shòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Loch Coir' Uisge, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00374
- ÀITE
- Loch Coir' Uisge
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12092
- KEYWORDS
- loch
Coir' Uisge
An Cuiltheann
beanntan
An t-Eilean Sgitheanach
Tha stùcan biorach a' Chuilthinn timcheall air Loch Coire Uisg' leis an loch a' sìneadh gu tuath gu meadhan nam beanntan. Tha an t-àite sònraichte seo air a bhith a' tàladh iomadh sreapadair, neach-coiseachd agus neach-siubhail airson mòran bhliadhnaichean. Thathar a' smaoineachadh gun deach a chruthachadh bho chionn còrr 's 280,000 bliadhna le gluasad deighe ach tha taobh eagalach, oillteil cha mhòr à saoghal eile air Loch Coir' Uisge a chaidh a dhealbhadh leis a' Mhorair Walter Scott: "For rarely human eye has known A scene so stern as that dread lake, With its dark ledge of barren stone"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- 'Alto-Relievos' aig Cill Bhearaidh, Cnapadal
- EXTERNAL ID
- QZP40_2408_P014
- ÀITE
- Cill Bhearaidh
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- DEIT
- 1875
- CRUTHADAIR
- T P White
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31490
- KEYWORDS
- snaidheadh
clachan
gràbhaladh
leacan
uaighean
ridirean
gaisgich
blàr
Tha Cill Bhearaidh air tìr-mòr, eadar Loch Caolisport is Loch an Tairbeairt an Iar ann an Cnapadal. Tha an eaglais aig Cill Bhearaidh coisrigte gu Naomh Berach, abaid Cluain-Cairpthe ann an Roscommon, no gu Naomh Barr. Tha cruinneachadh de chlachan snaidhte is leacan-uaghach o thoiseach nam meadhan linntean anns an eaglais. Chaidh na clachan an cruinneachadh o Oighreachd Chill Bhearaidh.
Tha an dealbh a' sealltainn dà chloich shnaidhte 'high relief'. Tha na dhà a' sealltainn ìomhaighean de ridirean sgeadaichte airson blàr. 'S e am fear air an taobh chlì am fear a b'fheàrr air a ghlèidheil. Tha aingeal ri taobh ceann a' ghaisgich air a' chloich eile, le sleagh na làimh. Chaidh na h-ìomhaighean a chur nan seasamh ann am balla taigh-adhlacaidh teaghlaich ann an Cille Bhearaidh.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Archaeological Sketches in Scotland: Knapdale and Gigha', le Caiptean TP MacGilleBhàin (1875)


text:
- TIOTAL
- Litir bhon Lighiche gu Mgr. MacLeòid, Sgrùdaire nam Bochd
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_4_44
- ÀITE
- Port Sgeire
- SGÌRE
- Tunga agus Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Fàrr
- DEIT
- 15 Am Màrt 1898
- LINN
- 1890s
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6329
- KEYWORDS
- MacDhonnchaidh
lighiche
MacLeòid
cobhair bochdainn
Litir bhon Lighiche a thaobh: tinneas Mhghr. agus na Mnatha Phòsta MhicDhonnchaidh.
Tha an lighiche a' cur an cèill gun do thadhail e air Mgr. MacDhonnchaidh o chionn ceithir bliadhna agus gun tug e dha mòran ìocshlàint air nach d' fhuair e pàigheadh. A-nis, bhon tha a phiuthar tinn chan eil e ag iarraidh gun tachair an aon rud.
Ged a tha e a' dol a thadhal oirre bidh e ag iarraidh an airgid


text:
- TIOTAL
- Agallamh leis a' Bh-ph I M NicArtair mu Gheàrd na Dachaigh
- EXTERNAL ID
- WD_HF07_TRACK07_MACARTHUR
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Mrs I M Macarthur
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3249
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
Home Guard
Geàrd na Dachaigh
claistinneach
Tha cuimhn' aig a' Bh-ph I M NicArtair mar a bha Geàrd na Dachaigh aig a h-uile baile beag aig àm a' chogaidh.
An robh Home Guard, Geàrd na Dachaigh, ann an Inbhir Narainn?
Bha Geàrd na Dachaigh ann an Inbhir Narainn, bha Geàrd na Dachaigh an seo ann an Calladair agus bha Geàrd na Dachaigh ann an Crothaidh. Bha Geàrd na Dachaigh anns a h-uile baile beag cha mhòr. Ma thèid thu a-steach gu Taigh-tasgaidh Inbhir Narainn chì thu na rudan sin. Tha taisbeanadh mòr ann an-dràsta fad mìos - tòrr de dhealbhan. Bha m' athair ann an Geàrd na Dachaigh, uill, 's e Dad's Army a bh' ann gu fìrinneach: gunnaichean fiodha agus a h-uile seòrsa airson spòrs. Bha spòrs glè mhath aca, ach bha iad ann an da-rìreadh cuideachd air eagal 's gum biodh feum orra uaireigin. Ach chaidh Obair Dheathain a bhomadh. Chaidh Ceann Phàdraig a bhomadh agus Inbhir Ùige, ach sin cho faisg 's a thàinig e a-riamh oirnne.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
A' tadhal air an oifis stiùiridh
Is e an Oifis Stiùiridh prìomh àros rianachail Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. ’S ann aig Slighe Nis agus Na Glasaich ann an Inbhir Nis a tha na h-oifisean as motha, ach tha luchd-obrach againn air feadh lìonra an oilthigh aig na caochladh àrainnean againn.
Cuir fios thugainn
Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean
Oifis Stiùiridh
Slighe Nis
Inbhir Nis
IV3 5SQ
fn: +44 (0) 1463 279000
fs: +44 (0) 1463 279001
pd: eo@uhi.ac.uk
Uairean fosglaidh
08:30 – 17:30 Diluain - Diardaoin
08:30 – 17:00 Dihaoine
Dùinte Disathairne agus Didòmhnaich
A' tadhal air an oifis stiùiridh
Tha àireamh chuibhrichte de dh’àitean parcaidh aig Slighe Nis agus Na Glasaich agus mholadh sinn gun cleachd sibh pàirc-chàraichean poblach. Is e pàirc-chàraichean na Cathair-eaglaise an fhear as fhaisge, agus tha e mu 0.2 mìle air falbh.


text:
- TIOTAL
- D5335 faisg air Obar Pheallaidh air trèana aon-choidse, An Cèitean 1965
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_651
- ÀITE
- Obar Pheallaidh
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Dul
- DEIT
- An Cèitean 1965
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28622
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
D5335 faisg air Obar Pheallaidh air trèana aon choidse sa Chèitean 1965.
B' e locomotaibh dìosail Clas 26 le Rèile Bhreatainn a bh' ann an D5335. Chaidh 47 diubh sin a thogail uile gu lèir le Companaidh Charbadan & Chairtean Birmingham ann an 1958-59. Cha mhòr nach do dh'obraich iad uile ann an Alba. Chaidh a h-ath-àireamhachadh 26035 ann an 1974.


text:
- TIOTAL
- Doras Aghaidh Taigh Bhaile MacCathain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_DUNCANMACDONALD_009
- ÀITE
- Baile Mhic Cathain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22659
- KEYWORDS
- aitreabh
ailtireachd
coilltearachd
Tha an sealladh seo de Thaigh MhicCathain a' sealltainn bad de chraobhan durcain, a tha am measg nan craobhan as motha ann am Breatainn. Am measg an raoin iongantaich de chraobhan air an oighreachd agus am meud, tha an Giuthas Mòr, Giuthas Dhubhghlais agus an Sequoia Ana-mhòr. Bha luach àitich na talmhainn nas motha aig an àm seo, agus bhiodh oighreachdan a' farpais ri chèile ann an àiteach coilltearachd.
Tha an togalach a' taisbeanadh fasanan an latha. Bha ailtireachd Hellenic air a mheas aig an àm seo agus tha e ri fhaicinn ann an colbhan snaighte a' phoirdse. Bha e na fhasan aig an àm a bhith a' cleachdadh crainn fìona agus crainn snàigidh gus dreach nas fheàrr a chur air taobh a-muigh an togalaich. Ach, faodaidh seo milleadh structarail a dhèanamh air na togalaichean, agus dh'fhaodadh gum b' e bu choireach ri milleadh Taigh Bhaile MhicCathain.
Bha stèidheachd taigh Bhaile MhicCathain ann bhon 16mh linn. Tha an dealbh a' sealltainn an taighe an dèidh a leasachadh sna 1850an, nuair a chaidh mòran fheartan a chur ris a bha àbhaisteach dha ailtireachd linn Bhioctoria, mar am poirdse agus na colbhan Hellenic. Ron àm seo, b' e taigh tughaidh cus na bu lugha a bh' ann.
Bha an togalach seo air a chleachdadh aig àm an Dàrna Cogaidh gus aoigheachd a thoirt dha luchd-falamhachaidh às na bailtean mòra. Gu mì-fhortanach, tràth sna 1970an chaidh an togalach bhuaithe cho mòr agus gum b' fheudar a leagail


text:
Agrigento
‘S e baile meadhanach ann an ceann a deas na h-Eadailt a th’ ann an Agrigento (Sicilianais: Girgenti, Greugais: ἈkpάYaς, Laideann: Agrigentum). Chaidh am baile a stèidheachadh mu 582 - 580 R.C. leis na Greugaich à Gela. Tha e suidhichte aig 230m os cionn ìre na mara, faisg air A’ Mhuir Mheadhanach anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Agrigento fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Sicilia, mu cheann a deas an eilein, 518km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 91km bho Phalermo agus 134km bho Chatania.[1] Tha 59,163 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,[2] an 92mh baile as motha na dùthcha.[3]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Empedocles: Feasanaiche Greugach.
- Polos: Oraidiche Greugach.
- Luigi Pirandello (1901 – 1968): Sgrìobhadair drama a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1959.


text:
- TIOTAL
- Carson a tha e cudromach an t-àm a chaidh seachad a rannsachadh? - Steve Murdoch
- EXTERNAL ID
- SGI_STEVE_MURDOCH_Q_08
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Steve Murdoch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39405
- KEYWORDS
Mar phàirt de Thilleadh Dhachaigh 2009, chaidh co-labhairt eadar-nàiseanta trì latha - Buaidh Chruinneil na h-Alba - a chumail ann an Taigh-chluiche Eden Court, Inbhir Nis, bho 22-24 Dàmhair. Thàinig sgoilearan, eachdraichean is eòlaichean eile còmhla gus deasbaireachd fhallain a bhrosnachadh mu eachdraidh imrich agus a' bhuaidh a bha aig muinntir na h-Alba thall-thairis.
Rinn Am Baile agallamhan le grunn luchd-labhairt rè na co-labhairt. San earrainn chlaistinnich seo, tha an Dr Steve Murdoch a' freagairt na ceiste:
"Nad bheachd-sa, carson a tha e cudromach an t-àm a chaidh seachad a rannsachadh?"
'So that we can learn from it and not make similar mistakes to our forbears. So that we can enrich our present by learning all about the past, and showing that Scottish history is neither a smug place where we overly congratulate ourselves on how good we are at everything, nor a series of catastrophic failures. So that we can find out exactly how we came to be where we are today, and how we have improved from, or are failing to live up to, the past.'
'S e Leughadair ann an Eachdraidh na h-Alba aig Oilthigh Chill Rìmhinn a th' ann an Dtr Steve Murdoch. Am measg ùidhean a rannsachaidh tha às-imrich o Bhreatainn san t-seachdamh linn deug agus a h-uile seòrsa eadar-ghnìomhachas eadar Alba thràth ùr-nodha agus an saoghal mòr. Tha e air mòran fhoillseachadh air a' chuspair sin agus am measg a phrìomh fhoillseachaidhean tha: 'Britain, Denmark-Norway and the House of Stuart 1603-1660' (East Linton: Tuckwell Press, 2000/2003) agus 'Network North: Scottish Kin Commercial and Covert Associations in Northern Europe, 1603-1746' (Leiden: Brill, 2006). Am measg a phrìomh chruinneachaidhean a tha deasaichte tha 'Scotland and the Thirty Years War, 1618-1648' (Leiden: Brill, 2001) agus còmhla ri Alexia Grosjean, 'Scottish Communities Abroad in the Early Modern Period' (Leiden: Brill, 2005). Cuideachd còmhla ri Alexia Grosjean tha e air an fhoillseachadh a fhuair cliù mòr a dhèanamh: 'Scotland, Scandinavia and Northern European Biographical Database.'


text:
- TIOTAL
- Iarrtas Barrantais dha Uilleam Tolmaidh, 4 Iuchair 1775, d.1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47_5I_01
- DEIT
- 1775
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5799
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
goid
Seo susbaint de litir iarrtais gun Urramach Iar Shiorraim de Shiorrachd Inbhir Nis, airson barrantas gus a dhol air los Uilleam Tolmaidh agus a thoirt an grèim, fon cheann-latha 4 Iuchair 1775. Tha Tolmaidh fo chasaid gun do ghoid e bò agus làir ghlas agus a bhith 'na dhuine de dhroch chliù agus na mhèirleach cumanta'


text:
Guiana Fhrangach
'S e àite ann an Aimearaga a Deas fo riaghladh na Frainge a tha ann an Guiana Fhrangach[1] neo Guiana na Frainge[2][3] (Fraingis: Guyane française, gu h-oifigeil Guyane). 'S e Cayenne am prìomh-bhaile aige.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do thràilleachd an seo agus ann an cuid a cholonaidhean eile na Frainge air 27 an Giblean 1848.[4]
Départements[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil ach département a th' ann an Guiana Fhrangach fhèin.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
- ↑ Europe 1
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Préfecture de Guyane Duilleag oifigeil (Fraingis)
- Dealbhan à Guiana Fhrangach


text:
- TIOTAL
- Cidhe agus cala na Cananaich, an t-Eilean Dubh
- EXTERNAL ID
- QZP40_458_P013
- ÀITE
- A' Chananaich
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Mhaircnidh
- DEIT
- 1885
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31219
- KEYWORDS
- Cala na Cananaich
Aonghas Peutan
an t-Eilean Dubh
cidheachan
calachan
Chaidh an dealbh seo de chidhe agus cala na Cananaich a thoirt à leabhar le Aonghas J Peutan, 'Illustrated Guide to Fortrose and Vicinity, with an appendix on the Antiquities of the Black Isle', a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Nis ann an 1885.
Thog Tòmas Telford an cidhe ann an 1817 agus chosg e £4,000. Ann an 1879 chaidh cidhe fiodha a chur ris. Chan eil e faisg air a' bhaile agus tha na rathaidean a tha a' dol thuige cumhang. Thathas ga chleachadh an-diugh le buidhean nan iacht


text:
25 an t-Sultain
'S e 25 an t-Sultain an 268mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (269mh ann am bliadhna-leum). Tha 97 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1237 - Chur Rìgh Eanraig III Shasainn agus Rìgh Alasdair II na h-Alba na h-ainmean aca ri Cùmhnant Eabhraig ann an Eabhraig.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1694 - Henry Pelham, prìomh-mhinistear ann am Breatainn.
- 1932 - Adolfo Suárez y González, ann an Cebreros. Neach-poileataigs às an Spàinn.
- 1968 - Will Smith, ann am Philadelphia. Actair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1986 - Nikolay Nikolayevich Semyonov, ann am Mosgo. Ceimigear às an Ruis.
- 2003 - Chaochail Eideard Said ann an Eabhraig Nuadh.
- 2003 - Franco Modigliani, eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach.
- 2012 - Andy Williams, ann am Branson (Missouri). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- 'Gleann Chuidheil' ann an Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- HCD00521
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12226
- KEYWORDS
- bothain-einnsean
taighean
beanntan
zoomable
deilbh leudachail
Thug Donnchadh Mac a' Phearsain 'Gleann Chuidheil' air an taigh aige air sgàth a' bhaile ann an Siorrachd Obar Dheathain far an robh e nuair a bha e òg. Tha an taigh air pàirt uachdarach Rathad na h-Eaglaise, leis a' bhaile fhèin nas fhaisge air a' mhuir. Chithear bothan-einnsean an rèile air an taobh dheas, le beanntan An Eilein Sgitheanaich ri cùl na deilbh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Iarrtas Barrantais dha Uilleam Tolmaidh, 4 Iuchair 1775, d.4
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47_5I_04
- DEIT
- 1775
- LINN
- 1770an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5805
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
goid
Tha an litir seo fon cheann-latha 5 Iuchair, a' nochdadh air duilleig cùil an sgrìobhainn a tha a' toirt cead barantais dha na h-oifigearan siorraim a dhol a shireadh Uilleam Tolmaidh, a tha fo chasaid goid, agus a thoirt an grèim.
Tha an litir a' clàradh gu bheil Uilleam Tolmaidh na phrìosanach anns an Tollbooth, fo smachd Sheumas MhicShìm, aon de dh'oifigearan Siorrachd Inbhir Nis agus fear-gleidhidh na Tollbooth. Tha Dòmhnall MacCuinn mar fhianais air an aithris seo (a tha a' sgrìobhadh ainm mar 'Donal McQuinean', leis an 'c' os cionn an 'M', ann an làmh glè eadar-dhealaichte ris an ainm Dòmhnall MacCuinn air taobh eile na duilleig) agus Iain Stiùbhart


text:
Poblachd Dheamocrach na Congo
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an Poblachd Dheamocrach na Congo[1]; Poblachd Dheamocrach a' Chongo[2]neo Poblachd Dheamocratach a' Chongo[3] (Democratic Republic of the Congo neo DRC sa Bheurla). B' e Zaire an t-ainm a bha roimhe oirre. Tha crìochan aice le Poblachd Meadhan Afraga agus le Sudan-a-Deas anns an taobh tuath, le Uganda, Rubhanda, Burundaidh, Saimbia, Angòla san taobh a deas agus le Poblachd na Congo san taobh an iar. Tha an Lake Tanganyika anns an ear dhith. 'S e a' Phoblachd seo an treasamh dùthaich as motha ann an Afraga a thaobh farsaingeachd. Tha an t-ainm Congo a’ ciallachadh sealgair. Thàinig e bho threubhan Bakongo, muinntir bho thùs a tha a’ fuireach faisg air Abhainn Congo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Faclair Akerbeltz
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Litir gu Luchd-bhòtaidh Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P014
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8934
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Chaidh an litir seo a chur gu luchd-bhòtaidh Bailtean Inbhir Nis le luchd-dùbhlain Theàrlaich Fhriseil Mhic an Tòisich. Tha e a' dèanamh aoireadh air aithris bho sgioba iomairt Fhriseil Mhic an Tòisich gu bheil e "a' toirt taic do leasachadh a' bhaile agus leasachadh muinntir a' bhaile". Rinn iad coimeas eadar seo agus teòraidhean Charles Darwin air mar a leasaich mac an duine tro na linntean agus iad a' cumail a-mach gun robh na faclan seo a' ciallachadh gun robh Friseal Mac an Tòisich den bheachd gun robh muinntir na sgìre "mì-leasaichte" ann an dòigh air choireigin.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
- TIOTAL
- LMS 1795? A' feitheamh gus An Caol fhàgail air trèana luchd-siubhail dà choidse
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_106
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28154
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 1795? A' feitheamh gus An Caol fhàgail air trèana luchd-siubhail dà choidse.
B' e ball den chlas aig Rèile na Gàidhealtachd de locomotaibhean 4-6-0 air an robh 'Superheated Goods' a bh' anns an locomotaibh. B' e dreach na b' ùire den chlas 'Big Goods' ainmeil bho 1894 a bh' annta. Chaidh a togail le Hawthorn Leslie sa Chaisteal Nuadh.


text:
- TIOTAL
- Balaich sgoile aig drile air Glasaich Stiùbhairt ann an Ceann Loch Chille Chiarain
- EXTERNAL ID
- QZP27_2557
- ÀITE
- Ceann Loch Chille Chiarain
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Ceann Loch Chille Chiarain
- LINN
- 1890an; 1900an
- CRUTHADAIR
- Charles & Dennis MacGrory
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann Earra-ghàidheil is Bhòid agus Seirbheis Fiosrachaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30714
- KEYWORDS
- Ceann Loch Chille Chiarain
balaich sgoile
foghlam
eacarsaich
Balaich sgoile aig drile air Glasaich Stiùbhairt ann an Ceann Loch Chille Chiarain. B'e drile seòrsa de dh'eacarsaich mu thoiseach na linne. Bha na balaich a' faighinn drile dà uair san t-seachdain airson leth uair a thìde. Bha an Sairdseant Mac Uilleam a tha anns an dealbh còmhla ri na balaich a' faighinn còig nòtaichean mar thuarasal airson na bliadhna
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Argyll and Bute Library & Information Service


text:
- TIOTAL
- Drochaid Nis agus Caisteal Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_430_RR
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Robert Reid
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Robert Reid
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11390
- KEYWORDS
- sràidean
togalaichean
ailtireachd
Gu 1664, bhathar a' dol tarsainn Abhainn Nis air drochaid fhiodha a thuirt fear de dh'oifigearan Chromwell a bha nas laige na drochaid a chaidh riamh seachad air sruth cho fada.'. Nuair a thuit an drochaid seo mu dheireadh ann an 1664, thogadh drochaid ùr bhreice. Mhair an drochaid gu 1849 nuair a chaidh a sguabadh air falbh le tuiltean. Chuireadh crìoch air drochaid-crochaidh ùr a chosg £26 000 ann an 1855. Mhair i gu 1959 nuair a chaidh an drochaid chruadhtain aig an Rìdire Murdoch MacDhòmhnaill agus a Chompanaich a chithear an-diugh na h-àite.


text:
- TIOTAL
- Tom Nathair aig Loch nan Eala, faisg air An Òban
- EXTERNAL ID
- QZP40_U8130880_P002
- ÀITE
- Loch nan Eala
- SGÌRE
- Ceann a Deas Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: A' Chille Mhòr 'a Cille Bhrìghde
- DEIT
- 1883
- LINN
- 1880an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38241
- KEYWORDS
- nathraichean
toman
creideamhan
pàganachd
lochan
Tha Loch nan Eala mu dà mhìle an ear-dheas air An Òban. Tha tom brèige ann an lùb dhùbailte mar nathair faisg air. Bha cearcall de chlachan air a 'cheann' mar na cearcallan grèine a bh' air na nathraichean fhàidheanta san Èipheit. Bha altair ann am meadhan a' chearcaill uaireigin. Tha an tom nathair seo coltach ri feadhainn eile faisg air Grianaig is ann an Èirinn. Bha treubhan tràtha Ceilteach ann an Srath Chluaidh, na Damnonii, ainmeil airson a bhith ag adhradh do nathraichean is dhan ghrèin, is bha adhradh nathair cumanta ann an Earra-ghàidheal cuideachd.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'In the Hebrides', le GR Gòrdan Cuimeanach (1883)


text:
Sabhal Mòr Ostaig
Tha Sabhal Mòr Ostaig 'na colaiste Ghàidhlig na h-Alba agus 'na ionad nàiseanta cànan is cultar na Gàidhlig, stèidhichte ann an Slèite san Eilean Sgitheanach. Aig a' cholaiste, tha Sabhal Mòr Ostaig a' tabhainn chùrsaichean làn-tìde tro mheadhan na Gàidhlig suas gu ìre ceum le urram, tro Sgeama na Gàidhlig aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean. Gabhaidh na cùrsaichean sin a dhèanamh pàirt-ùine air astar cuideachd, agus am measg nan cùrsaichean eile air astar tha an Cùrsa Inntrigidh airson luchd-tòiseachaidh na Gàidhlig, an Cùrsa Adhartais a tha aig ìre a' chiad bliadhna oilthigh, agus BSc ann an Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na h-Alba.
Tha iomadh phròiseact eile stèidhte air làraich na Colaiste: an companaidh foillseachaidh Cànan; am pròiseact rannsachaidh Soillse; Faclair na Gàidhlig; Ainmean Àite na h-Alba; stiùidio telebhisein. Chuidich SMO ri Ionad Chaluim Chille Ìle a chur air chois agus tha ceanglaichean làidir eadar na colaistean.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhosgail Sabhal Mòr Ostaig ann an 1973, ann an seann toglaichean tuathanais aig Ostaig ann an Slèite. B' e am prìomh amas leabharlann Gàidhlig a chur air bhonn, ach bha colaiste Ghàidhlig cuideachd san amharc, airson foghlam adhartach agus dreuchdail a thabhainn do luchd-labhairt na Gàidhlig. Bha barrachd is barrachd luchd-ionnsachaidh a' togail ùidh anns a' chànan agus bhiodh cothroman ionnsachaidh ann dhaibhsan cuideachd.
Thòisich a' Cholaiste a' tabhann sgoiltean samhraidh is chlasaichean oidhche sa Ghàidhlig, agus ann an 1983 bha Sabhal Mòr Ostaig deiseil gus a' chiad chùrsa adhartach làn-thìde a thabhann. Chaidh Sabhal Mòr Ostaig sa bhliadhna 1997 'na com-pàirtiche acadaimigeach ann an Institiud OGE na Mìle Bliadhna, agus chinnidh e siud 'na Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean sa bhliadhna 2011.
Thòisich Òraid an t-Sabhail sa bhliadhna 1990, agus tha i air a bhith a’ leantainn cha mhór gach bliadhna bhon uair sin.
Àrainnean[deasaich | deasaich an tùs]
Àrainn Ostaig[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann an seo a chaidh a' Cholaiste a stèidheachadh an toiseach, ann an Seann Togalach aiteachais a chaidh an togail timcheall air a’ bhliadhna 1827, le fear Màidsear Ailean MacDhòmhnaill (Baile Fhionnlaigh agus Bhatarnais) a bha air tilleadh bho chogadh Napoleon.[1] Tha an An Talla Mòr ann, talla a thathar a’ cleachdadh airson céilidhean, cuirmean-ciùil agus dannsaichean. Anns a' bhliadhna 1993, chaidh cur ris a' chiad toglach cloiche seo, le àitichean-fuirich, oifisean agus seòmraichean teagaisg.
Bidh togalach ùr deiseal ann an 2015, agus is e an t-ainm Ionad Iain Nobail a théid a chur air. Bidh seòmraichean teagaisg, oifisean luchd-teagaisg, agus na h-oifisean ionmhais agus stiùiridh ann
Àrainn Chaluim Chille[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Àrainn Chaluim Chille fhosgladh ann an 1999, is i a' leudachadh ghoireasan na Colaiste gu mòr le trì toglaichean: am Prìomh Thogalach; a' Cheàrnag le seòmraichean-cadail; agus an Tùr le seòmraichean-cadail.
Chaidh an togalach ùr Fàs fhosgladh gu h-oifigeil ann an 2008. Tha stiùidio telebhisean ann, ionad cùraim-chloinne (Fàs Mòr), an roinn Foghlam Fad-beatha aig SMO, an companaidh Cànan, am pròiseact Soillse, Faclair na Gàidhlig, Ainmean-Àite na h-Alba agus an companaidh telebhisein Sealladh.
Cùrsaichean Làn-thìde[deasaich | deasaich an tùs]
- CertHE An Cùrsa Comais
- CertHE Gàidhlig is Conaltradh
- DipHE Gàidhlig is Cuspairean Co-cheangailte
- BA (le Urram) Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta
- BA (le Urram) Cànan is Cultar na Gàidhlig
- BA (le Urram) Gàidhlig agus Leasachadh
- BA (le Urram) Gàidhlig agus na Meadhanan
- MA (le Urram) Gàidhlig le Foghlam
- BSc Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na h-Alba
- Dioplòma anns na Meadhanan Gàidhlig
Muinntir an t-Sabhail[deasaich | deasaich an tùs]
- Ailean Boyd
- Boyd Robasdan (Prionsabal)
- Christine Primrose
- Éadaín Ní Mháille (cathraiche aʼ Bhùird-stiùiridh)
- Iain Noble (a chuir a' Cholaiste air bonn)
- Ruaraidh_Iain_MacLeòid (cathraiche aʼ Bhùird-stiùiridh gu ruige 2015)
- Tim Armstrong
- Tormod MacGillÌosa (Stiùiriche gu ruige 2009)
- Sgrìobhadairean an t-Sabhail
- Ceòladairean an t-Sabhail
- Luchd-dràma air muinntireas
Buidhnean a tha stèidhte aig Sabhal Mòr Ostaig[deasaich | deasaich an tùs]
Feadhainn a chaidh à bith[deasaich | deasaich an tùs]
- Tosg - companaidh dràma
- Ionad Nàiseanta na h-Imrich
- Lèirsinn - companaidh rannsachaidh soisealta agus luchd-amhairc telebhisein
Eachdraidh - Clachan-mìle[deasaich | deasaich an tùs]
- 1973 A’ Cholaiste air a stéidheachadh
- 1983 A’ chiad chùrsa làn-thìde
- 1993 Togalach ùr Àrainn Ostaig air fhosgladh
- 1998 Cùrsaichean ceuma
- 2002 Duais na Banrigh
- 2008 Togalach Fàs air fhosgladh
- 2015 Ionad Iain Nobail crìochnaichte
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Fiosrachadh bhon Phroif. Ùisdean Cheape, SMO
Ceangal a-maach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn an t-Sabhail
- BBC Naidheachdan 2016-05-05: Cathraiche ùr Bòrd-stiùiridh SMO (Éadaín Ní Mháille)
- BBC Naidheachdan 2016-09-12: Dùil gun tòisich obair-togail ro dheireadh na bliadhna-sa (aithris-bhideo 2:01)


text:
- TIOTAL
- Loco clas 'Loch' a bha roimhe le HR neo-aithnichte air thoiseach air Cas 5 faisg air Cinn a' Bhàist, 1949
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_320
- ÀITE
- Cinn a' Bhràist
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- DEIT
- 20 An t-Sultain 1949
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28331
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Locomotaibh clas 'Loch' neo-aithnichte a bha roimhe le Rèile na Gàidhealtachd air trèana sìos eadar Cinn a' Bhràist agus Am Forsan Àrd.
B' e an 4-4-0 clas 'Loch' an locomotaibh mu dheireadh a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le Daibhidh Jones. Chaidh còig deug a thogail le Dübs & Co ann an Glaschu ann an 1896 agus chaidh trì eile, le beagan atharrachaidhean, a dhèanamh le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1917. Bha a' chiad bhaidse àireamhachadh 119 gu 133 agus na h-einnseanan an dèidh sin àieamhachadh 70 gu 72. Bha dùil gun obraicheadh iad air seirbheisean luath luchd-siubhail agus chaidh iad uile do shealbh LMS ann an 1923.
Chaidh na locomotaibhean Clas 5 a dhealbhachadh le Uilleam Stanier. B' e 'Black Fives' a bh' orra sa chumantas agus chaidh 842 dhiubh a thogail eadar 1934 agus 1951.


text:
Oidhche bhog fhliuch Bòrd na Gàidhlig Bogha Mòr
Halo a chàirdean,
…ag innse na fìrinn bha tuil ann fad an latha…
Cha do sgrìobh mi mòran o chionn greiseag ach tha mi air a bhith trang ag ullachadh a h-uile càil airson an treas bliadhna den cheum a tha mi a’ dèanamh aig Oilthigh Obar Dheathain. Ceangailte le sin tha mi shìos ann an Ìle an-dràsta an sàs cùrsa a chur an Oilthigh air dòigh le taic bho Bhòrd na Gàidhlig. Abair àite brèagha agus càirdeil a th’ ann agus ged ‘s a bha an luchd-obrach aig Aonad Chaluim Chille gu math cruaidh oirnn tha iad a’ dèanamh an dìcheall airson piseach a thoirt oirnn agus tha an toradh ceanna ri fhaicinn as dèidh crìoch a chur air an treas latha. Bha mi shìos aig an taigh-seinnse ach cha do dh’fheuch mi uisge-beatha sam bith fhathast tha cus obair-dachaigh agam gach feasgair ach ghabh mi pinnt no dhà le na h-oileanaich eile. Tha sinn a’ fuireach san taigh seo, tha e a’ dol ris an canar ‘Cardhu’. ‘S e àite gu math cofhurtail a th’ ann.
Feasgar Diciadain bha coinneamh Bòrd na Gàidhlig a’ gabhail àite aig an aonad. Mhìnich Peadar Morgan am Plana Gàidhlig agus an uair sin bha e gar brosnachadh airson pàirt a ghabhail ann an deasbaid. Gu dearbh ‘s e deasbad fad ‘s farsaing a bh’ ann agus chuala sinn ciamar a bha muinntir Ìle a’ faicinn cuisean, gu h-àraidh ciamar a bha gainnead luchd-teagaisg a sìor chur bacadh air Gàidhlig ann a sheo.
Cuir mi a-steach beachd mar neach-ionnsachaidh. Thuirt mi ciamar a bha cùisean a’ còrdadh rium aig Obair Dheathain ach cuideachd ciamar a bha e caran doirbh a bhith nam luchd-ionnsachaidh roimhe sin. Dhomhsa, tha e na chùis-nàire nach eil structair foirmeil airson luchd-ionnsachaidh air feadh Alba. Bu toil leam a bhith faicinn rudeigin a bha stèidhichte air na cùrsaichean a tha ri fhaighinn aig an t-Sabhal Mhòr mar eisimpleir no rudeigin den leithid sin. Innis mi do Pheadar ciamar a bha mi den bheachd gum bu choir don leithid a bhith fosgailte ann an dòigh eadar-nàiseanta airson na luchd-ionnsachaidh sgapte air feadh an t-saoghal.
Fhreagair Peadar mo cheist agus a bharrachd air sin thuirt e ‘nach thusa Graisg?’ (‘cover blown’ mar a chanas iad) agus nuair a bha e a-mach air ‘coimhearsnachd’ bha e a’ toirt a steach a leithid den Gaidhealtachd air loidhne no ‘mas fhìor’ far an robh e mothachail gu robh mòran a’ tachairt a bha gu math inntinneach. Sin thu fhèin Pheadair!’
Uill cumaibh oirbh a chàirdean, tha cuideigin a’ cumail sùil oirnn.
Tuilleadh a dh’ aithghearr.
PS, Mholainn-sa gun ceannaich sibh Gath 5 gun dàil. Tha truaghan air choreigin a-mach air na fòrams, Skype agus Tìr nam Blòg agus feadhainn de na càractairean a tha an sàs dhen Gàidhealtachd ‘mas fìor’.
PPS Am faca tu am blog aig Chuc an-diugh tha cuideigin ag iarraidh phuist-dealain bhuainn. Tha e no i airson faighinn a-mach carson a chuir sinn romhainn a bhith sgrìobhadh sa Ghàidhlig ‘S e deagh cheist a th’ ann an sin, dhomhsa ‘s e seòrsa measgaidh a th’ ann agus chan eil mi buileach cinnteach sna làithean seo de an t-adhbhair as cudromaich a th’ agam. Aon rud a tha mi cinnteach às ge-tà ‘s e sin gur e a còrdadh rium gu mòr, mòr.


text:
Luinn
Is e An t-Eilean Luinn (Beurla: Luing) aon de na h-eileanan sglèat, ann an Latharna, agus faisg air an Òban. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid.
Is iad na bailtean: Tobar Dhonnchaidh, Culapoll agus Black Mill Bay. Fhad 's a bha 212 duine a' fuireach ann an Luinn anns a' bhliadhna 2001, a rèir cunntas-sluaigh cha robh ach 195 duine a' fuireach anns an eilean ann an 2011.[1]
A-nis, is iad na prìomh ghnìomhachasan turasachd, a' glacadh nan giomach, agus tuathanachas mhart.
Tha Luinn ainmeil airson dà rud: gnìomhachais an sglèat, agus pailteas luchd-buannachaidh aig a' Mhòd.
Bha gnìomhachais an sglèat cudromach anns an eilean, le cuaraidhean ann an Tobar Dhonnchaidh, gus an deach an cuaraidh mu dheireadh a dhùnadh ann an 1939.
Bhuannaich Nan NicAonghais bonn òir a' Mhòid ann an 1926, Sandy Brown ann an 1938, agus Hughie MacCuidhein ann an 1985.
'S e Luinneach a chanar ri duine a bhuineas do Luinn, no piocach mar far-ainm.
Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
- NicCoinnich, Liusaidh (1938). 'Èisdeal agus Luinn', ann an Am Measg nam Bodach. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 136-143.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ National Records of Scotland 2011 Census Earr-ràdh 2: Population and households on Scotland’s inhabited islands (PDF). Air a tharraing 10 an Lùnastal 2015
Colla | Colbhasa | Diùra | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh an t-Sratha | Stafa | Tiriodh | Ulbha
Na h-Eileanan Tarsainn: Canaigh | Eige | An t-Eilean Gainmhich | Eilean nam Muc | Haoisgeir | Rùm
Na h-Eileanan Sglèata: Saoil | Eilean Èisdeal | Luinn | Beul na h-Uamha


text:
7 an t-Sultain
'S e 7 an t-Sultain an 250mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (251mh ann am bliadhna-leum). Tha 115 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1533 - Ealasaid Tudor, Ban-rìghinn Ealasaid I à Sasainn.
- 1917 - John Warcup Cornforth, ann an Sydney. Ceimigear à dh'Astràilia.
- 1936 - Buddy Holly, seinneadair agus sgrìobhadair Ameireaganach.
- 1939 - Seonaidh Beag Mac a' Mhaoilein, seinneadair Gàidhlig à Leòdhas.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1969 - Gavin Maxwell ann an Inbhir Nis. Sgrìobhadair à Alba.
- 1991 - Edwin Mattison McMillan, ann an El Cerrito. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
Iasgach a' mhuasgain duinn
- 30 Am Faoilleach 2014
Tòisichidh rannsachadh ùr sna h-Eileanan Siar faic an gabh iasgach ùr a' thòiseachadh - a' glacadh a' mhuasgain-duinn, no am brown shrimp.
Tha e coltach gu bheil fèill orra air Tìr Mòr na h-Eòrpa, gu h-àraidh san Spàinn.
Le casg ga chur air iasgairean bho bhith a' glacadh iomadh seòrsa de dh'iasg is de mhaorach, thathas a' lorg dhòighean eile air cosnadh a dhèanamh.
Dh'innis Rùnaire Chomann Iasgairean nan Eilean Siar, Donnchadh MacAonghais, gu bheil iasgairean air a bhith gan glacadh sna clèibh o chionn ghoirid, am measg maoraich eile.
Uibhist
An dèidh do chlèibh shònraichte a bhith air an cruthachadh ann an Steòrnabhagh, thèid rannsachadh a dhèanamh air na muasgain donna le dà eathar ann an Uibhist.
Feumar sgrùdadh a dhèanamh air dè an seòrsa biathadh as fheàrr leotha, dè an seòrsa meud a th' annta, agus dè an t-àm den bhliadhna aig am bi iad a' breith uighean.
Nas cudromaiche buileach, dh'fheumte faighinn a-mach dè an àireamh dhiubh a gheibhear beò do na margaidhean thall-thairis.
Le luchd-eòlais feumach air freagairtean, thug Riaghaltas na h-Alba taic-airgid don bhuidhinn airson an rannsachadh a dhèanamh.
Iarrtas
Le iarraidh mhòr orra sa mhargaidh - aig suas ri £25 gach cileagram - bheireadh an leasachadh seo cuideam bhon mhaorach eile a thathas a' glacadh sna h-Eileanan.
Ged a tha margaidh glè mhath ann, thall san Spàinn gu h-àraidh, chan eil mòran dhaoine a' glacadh a' mhuasgain duinn an Alba.
Le làraidhean a' falbh dhan Roinn Eòrpa gach seachdain, bhiodh deagh chothrom ann stocan a chur còmhla ris a h-uile maorach beò eile a bhios a' falbh.
Thuirt Mgr MacAonghais: "Feumar dèanamh a-mach dè an doimhne air a bheil iad, agus nuair a thèid rannsachadh a dhèanamh ann an Uibhist, thèid na clèibh a tha sin a chleachdadh ann an diofar àiteachan eile tro na h-Eileanan an Iar.
"Tha sinn an ìre mhath cinnteach às gu bheil beò-shlainnt ann do dhà no trì bhàtaichean," thuirt e.
Thathas an dòchas, ma thèid structar riaghlaidh ceart a chur air dòigh o thùs, gur ann maireannach a bhios an t-iasgach.


text:
13 an t-Iuchar
'S e 13 an t-Iuchar an 194mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (195mh ann am bliadhna-leum). Tha 171 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 100 RC - Iulius Caesar, ceannard na Poblachd Ròmanaich.
- 1942 - Harrison Ford, ann an Chicago. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1590 - Emilio Bonaventura Altieri, san Ròimh. Pàp bho 1655 gu ruige 1676.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1954 - Frida Kahlo, ann an Coyoacán. Dealbhadair à Meagsago.
- 1965 - Laureano Gómez Castro. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 2014 - Nadine Gordimer, ann an Johannesburg. Sgrìobhadair à Afraga a Deas.


text:
Ealain is Cultar
Tha e mar phrìomh rùn do Shabhal Mòr Ostaig cànan, cultar agus dualchas na Gàidhlig a bhrosnachadh. Tha cultar is na h-ealain a' nochdadh gu làidir anns na cùrsaichean gu lèir agus tha cothrom air leth aig oileanaich agus luchd-obrach na Colaiste air sàr ghoireasan cruthachail leithid stiùideo clàraidh agus goireasan ùra ioma-mheadhan a chleachdadh.
Tha prògram nan Cùrsaichean Goirid aig a' Cholaiste a' tairgsinn farsaingeachd de chùrsaichean ann an cànan, ceòl is cultar na Gàidhlig agus tha fìor dheagh sheinneadairean agus luchd-ciùil ainmeil air an tàladh don Cholaiste airson teagasg air a' chùrsa BA Gàidhlig is Ceòl Traidiseanta.
Tha prògram do Luchd-ealain air Mhuinntireas aig a' Cholaiste a tha ga ruith le taic bho Alba Chruthachail agus tha Ceòladair, Sgrìobhaiche, Neach-dràma, agus Neach-ealain Lèirsinneachd uile stèidhichte aig a' Cholaiste. Tha Sabhal Mòr Ostaig cuideachd ag obair gu dlùth ris a' bhuidheann ealain, Seall, agus Club Film na sgìre.


text:
An Tuil (Duanaire)
'S e duanaire a tha ann An Tuil (fo-thiotal Beurla: “Anthology of 20th century Scottish Gaelic Verse”) deasaichte le Ronald Black.
Dh’fhoillsich Polygon an duanaire Gàidhlig seo ann an 1999. Leis a' chruinneachadh seo - air son a’ chiad uair - tha taghadh ioma-chuimseach de bhàrdachd Ghàidhlig an fhicheadamh linne ri làimh leughadairean ann an aon leabhar eireachdail tomadach (825 t.d.). Mar a tha eadar-theangachadh Beurla de gach duan ann, cuiridh an leabhar seo an aithne don mhòr-shluagh aig nach eil Gàidhlig beairteas, bòidhchead agus farsaingeachd ealain bhàrdail nan Gàidheal. Tha ceud bàrd air an riochdachadh le barrachd air 350 duain, a’ gabhail a-steach, mar eisimpleir, obair nam bàrd a’ leanas: Dòmhnall Ruadh Chorùna, Dòmhnall Iain Mac an t-Saoir, Somhairle MacGill-Eain, Deòrsa Mac Iain Dheòrsa, Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a’ Ghobhainn, agus Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill. Tha raon leathann de chuspairean ann: àbhachdas, aoir, gràdh, cogadh, creideamh, poilitigs, agus mar sin air adhart. Cuideachd gheibhear san leabhar: roimh-fhacal fiosrachail le Ronald Black, clàr eachdraidheachd agus beath-eachdraidh mhionaideach air son gach bàrd, agus notaichean feumail.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- Bho Editorial Reviews air duilleagan eadar-lìon Amazon


text:
Kl.
Cathal mac Concupair ri Connacht do ég a n-ailitre.
Marcan mac Cinnetigh cenn Muman i lleith o clercibh quieuit.
Conaing mac Aodacain episcopus Cluana M Nois, do Mugdornaibh Maigen, quieuit.
Sluaighedh la Brían go Claonloch Slébhe Fúaid go rug aidire Cineoil Eogain et Uladh.
Derbail ingen Taidg meic Catail moritur.
Crunnmaol episcopus quieuit.
Kl.
Flaithbertach h. Cetnen comarba Tigernaigh et episcopus do guin d'feroib Brephne & a ég iar ttain.
Sluaighedh la Brían go Mag Corainn go rug les righ Cineoil Conaill .i. Maolruanaidh h. Maoldoraidh fria rér go Cenn Coradh.
Flann h. Donnchadha comorba Oena quieuit.
Kl.
Tedm mor .i. cnoc & treagait a n-Ard Macha o Samhuin go Bealtaine gur marp sruithe et meic leighinn imda & a epscop .i. Cend Faoladh an tsabaill.
Kl.
Derbail ingen Congalaigh meic Maoilmithidh ingen righ Erenn d'éc.
Crech mor la h-Ualarg h. Ciardha la righ Coirbre et la mac Neill h. Ruairc et la feruibh Teabtha hi n-Gailengaibh co tarraidh lucht tighe Maoilecláinn iar n-ol issin uair sin go ttardsat cath doib tre diumus {MS folio 205va(312a)} go ttorcair ann Donnchadh mac Maoileclainn et Dub Taichligh h. Maoilcalláinn taoisioch Delbna Bice et Donnchadh mac Donnchadha Finn righdamna Temrach et Cernach mac Flainn rí Luigne & Senan h. Leochain rí Gaileng et alii. Maolseclainn do torrachtain go fargta acca na gabála et go ttorcair les Ualarg h. Ciarda.
p.216
Cogadh mór eidir Gallaibh et Gaoidealaibh.
Crech mor la Murchadh mac Briain ri Laignibh gur airg an tir go Glénn da Locha & go Cill Maignenn gur loisg an tír et gur crech.
Longus mor do tect ona Gallaibh isin Mumhain gur loisgsit Corcach sed Deus uindicauit statim ar ro marbadh Amlaibh mac Sitriucca .i. mac rig Gall et Mathgamain mac Dupgaill meic Amlaibh o Cathal mac Donmaill meic Duib da Bairenn dolose.
Crech mor la Maolseclainn a ccrich Gall gur loiscc an tir go Etar go tarraidh Sitricc et Maolmordha crech da crechaibh gur marbsat da ced di im Flann mac Maoileclainn et Lorcan mac Echtigern ri Cineóil Mechair & ceteros.
Domnall mac Cathail rigdamna C{MS folio 205vb(312b)}onnacht do marbadh la h. Maoldoraidh et Magh nAe uile do losccadh et d'argain.
Kl.
Fel Grigoir ria nInid isin bliadainsi et Mincaiscc a samradh quod non auditum est.
Sluaighedh la Brían mac Cinnedigh meic Lorcain Cath Cluana Tarbla righ Erenn et la Maoilseclainn la righ Temrach go hAth Cliath. Gaill an domain do neoch baoi diobh o Lochláinn siar ro tionoilsit a n-aigidh Bríain & Maoileclainn; .x. ced luirech leó. Cuirter cath crodha amnus eturra dona frith séd na samail isna haimsioraibh seo go ttorchair and Brían mac Cinnedigh airdri Erenn et Gall et Bretan .lxxx.uiii. anno aetatis suae & Murchadh mac Bríain rigdamna hErenn lx.iii. anno aetatis suae et Toirrdhelbach mac Murchadha meic Bríain et Conaing mac Duinncuan mac bratur Bríain ogus Mothla mac Domnaill meic Faeláin ri na n-Deisi Muman & Eochu mac Dúnadhaigh et Niall h. Cuinn et Cu Duiligh mac Cinnedigh tri caoimthi Bríain et Tadg h. Ceallaigh rí H. Maine et Maolruanaidh h. {Edhin ri} Aidhne et Gebennach mac Dub{MS folio 206ra(313a)}ucan rí Fer Muighe et Mac Betadh mac Muiredhaigh Cláoin rí Ciarraighe Luacra & Domnall mac Diarmada rí Corca Baiscinn & Scanlan mac Cathail rí Eoganachda Lochu Lén et Domnall mac Emíni meic Cainnigh et alli nobiles .i. o Tulcaind go Ath Cliath gur raoinedh for Gallaibh & for Laignibh tria nert cathaighte et
p.218imbualta et crodachta go ttorchair ann Máolmórda mac Murchadha meic Finn rí Laighen et Tuathal h. Ugaire righdamna Laigen et mac Brogurbáin meic Concupuir rigdamna h. fFailge & multi ogus go ttorcair ann Dupgall mac Amlaibh et Gilla Cíaráin mac Glúin Iarainn dha righdamna Gall & Sichfrit mac Lodair iarla Innsi Orc et Bruadur taoisioch na n-Danur & asé ro marb Brian & lucht na ndech ced luirec yle 'n-as lugade. Do rocrattor trica ced do Gallaibh ann.
Cath eidir Uib Ecach 'ma sech eidir Cian mac Maoilmuaidh et Domnall mac Duibh dha Bairenn go ttorchair ann Cian et Cathal {MS folio 206rb(313b)} & Rogallach et {tri) meic Máoilmhúaidh & ár impu.
Sluaicchedh la Donnchadh mac Briain a ndesgert n-Erenn gur marp Cathal mac Domnaill et go ttug gíall o Domnall.
Imaireg eidir da mac Bríain .i. Donnchadh et Tadg: maoidhedh for Donnchadh. Do tuit ann Ruaidri h. Donnagain rí Arad et alli.
Dunlang mac Tuathail ri Laigen moritur.
Sluaighedh la h. Maoldoraidh et la h. Ruaircc a Magh nAoi gur marpsat Domnall mac Cathad & ruccsat gialla Connacht.
Flaithbertach mac Domnaill {A.} di Cláinn Colmáin dó, comarba Ciaráin & Finniáin, quieuit in Christo.
Conn h. Diugraidh comurba Caoimgin quieuit.
Domnall h. Airt rí Teabtha moritur.


text:
Damanhùr
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na h- Èipheit a th’ ann an Damanhùr (Arabais: دمنهور, Greugais: uoῦ πόλις uιkpά). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Baile an Dia Horus, neo Di Men Hur. Tha e suidhichte aig dìreach 19m os cionn na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Nìl, 132km air falbh bho Chairo (prìomh-bhaile na dùthcha) agus 55km bho Alexandria.[2] Tha 212,203 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 19mh baile as motha na dùthcha.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ahmed H. Zewail (1946): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1999.


text:
Iruña
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Iruña (IPA Basgais: i'ɾuɲa) neo Pamplona (IPA Spàinntis: pam' plona). Tha an Euskaltzaindia a’ moladh an fhoirm Iruñea, ach ‘s e Iruña an t-ainm a thathar a’ cleachdadh aig ìre oifigeil.[1] Chaidh e a stèidheachadh ann an 74 Ro Chrìosd. Tha Iruña suidhichte shuas aig 490m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Arga.[3] Tha Iruña 325km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 250km bho Bharcelona.[4] Tha 198,491 daoine a’ fuireach ann an Iruñea,[5] am baile as motha ann an Coimhearsnachd le Còirichean Nafarroa agus an 3mh baile na Spàinne.[6] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile Nafarroa a th’ ann Iruña cuideachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.[7]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ AEMET
- ↑ Parque Fluvial de Pamplona
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1
- ↑ Femp


text:
- TIOTAL
- 46463 a' dol seachad air a' bhogsa chomharran agus am bòrd mullaich aig An t-Sloc, An t-Ògmhios 1956
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_1240
- ÀITE
- An Sloc
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 21 An t-Ògmhios 1956
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 27887
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
Tha an dealbhy camara seo a' sealltainn 46463 a' dol seachad air a' bhogsa chomharran agus am bòrd mullaich aig An t-Sloc san Ògmhios 1956.
'S e clas 2F-B 2-6-0 aig LMS a th' anns an locomotaibh. Chaidh 128 dhiubh sin a thogail eadar 1946 agus 1953.
Aig 400 meatair, 's e Mullach An t-Sluic an dàrna aite as àirde air Prìomh Loidhne na Gàidhealtachd, eadar Inbhir Nis agus Peairt (tha Beallach Dhruim Uachdair 460 m). Tha bòrd-ainm a' comharradh an àite.
Air sgàth àirde a' mhullaich, bha feum air einnseanan paidhleat gus cuideachadh a' tarraing einnseanan suas an leathad agus chaidh lùib seachnaidh a chur ann gus na locomtaibhean sin a bharrachd a thoirt far nan trèanaichean. 'S e Crosadh An t-Sluic a bh' air agus bha smachd air bho thùs le dà bhogsa chomharran (an dìèidh sin aon bhogsa chomharan). Dhùin e ann an 1963.


text:
1925
MCMXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich George Bernard Shaw an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Coral Gables (Florida) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an Gearran – Jack Lemmon, ann an Newton (Massachusetts). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an Gearran - Hal Holbrook, ann an Cleveland (Ohio). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Cèitean - Mai Zetterling, ann am Västerås. Actair agus Riochdaire nam film às an t-Suain.
- 3 an t-Ògmhios – Tony Curtis, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 11 an t-Ògmhios - William Styron, ann an Newport News. Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 29 an t-Ògmhios – Giorgio Napolitano, ann an Napoli. Neach-poileataigs às an Eadailt.
- 16 an t-Sultain – Cathal Séamas Ó hEochaidh, ann an Caisleán an Bharraigh. Neach-poileataigs à Èirinn.
- 13 an Dàmhair – Margaret Thatcher, ann an Grantham. Tè-phoileataigs à Sasainn.
- 31 an Dàmhair – John A. Pople, ann am Burnham-on-Sea. Ceimigear à Sasainn.
- 11 an t-Samhain - Jonathan Winters, ann am Montecito. Cleasaiche à Ohio, sna Stàitean Aonaichte.
- 24 an t-Samhain - William F. Buckley Jr., ann an Eabhraig Nuadh. Sgrìobhadair agus iomradair às na Stàitean Aonaichte.
- Bobby MacLeod, cluicheadair a' bhocsa Albannach.
- Iain Dòmhnallach (Hoddan), ann am Pabail Uarach, anns an Rubha, Leòdhas. Seinneadair Gàidhlig.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 24 an Gearran - Hjalmar Branting, ann an Stockholm. Neach-poileataigs às an t-Suain.
- 5 an Dùbhlachd - Władysław Reymont, ann an Warsaw. Sgrìobhadair às A' Phòlainn.


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - cuidhteas reic, Iuchar 1951
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_072
- DEIT
- 26 An t-Iuchar 1951
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1289
- KEYWORDS
- West Highland Salmon Fisheries
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
bàtaichean iasgaich
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
'S ann o 1951 a tha an sgrìobhainn seo agus 's e cuidhteas a th' ann airson iasg air a reic le Um Foirbeis, Stiùbhart & Co Earr air sgàth Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr. Bha Stiùbhart & Co ag obair à Margaid Bhillingsgate ann an Lunnainn agus b' iad dìreach aon a-mach à grunn mharsanta mòr-reic èisg a bha a' ceannach èisg o Chompanaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar. Bhiodh iasg ga reic cuideachd gu daoine fa leth agus bhiodh e air a chur gu iomadh àite ann an Alba is Sasainn.
Tha an cuidhteas seo ag innse gun deach 2 bhogsa èisg a chur air falbh air an rèile. Tha e a' mìneachadh an àireamh agus seòrsa èisg (bradan is bànag) agus cuideachd a' mhòr-phrìs pàighte air an luchd seo. Tha na cosgaisean airson an t-iasg seo a chur don mhargaid uile air am mìneachadh - còmhdhail, coimisean, cosgais bhogsaichean is theileagraman. Mar bu trice 's e teileagram a bhiodh aca a' dearbhadh gun deach luchd èisg fhaighinn aig a' mhòr-reiceadar agus le fios ann mu choltas an èisg no ceist sam bith ann an àireamh no cuideam, agus an uair sin bhiodh cuidhteas coltach ris an fhear seo a' falbh tron phost.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Buidheann dhaoine aiir taobh a-muigh taigh Uilleam 'Lardie' Fionnlasdan ann an Cromba
- EXTERNAL ID
- PC_CAMPBELLROSS_05
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- DEIT
- c.1910
- LINN
- 1910an
- CRUTHADAIR
- Willie John Smith
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Campbell Ross
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22038
- KEYWORDS
- coimhearsnachdan iasgaich
Tha buidheann de mhuinntir an iasgaich (dithis fhireannach, triùir bhoireannach agus nighean) rim faicinn ann an gàrradh clach-mhuile taobh a-muigh bothan-tughaidh agus air a bheil sgreamhag ann an Cromba. Tha an neach leis a bheil an taigh, Uilleam 'Lardie' Fionnlasdan, na sheasamh air beulaibh an dorais. Tha an nighean ri aghaidh an deilbh le 'platach' (brat de mhuran a bhathas a' cleachdadh airson na cleibh a chòmhdach) air a glùin agus tha dà 'phlatach' eile gu a làimh chlì. Mun cuairt a' ghàrraidh tha ceithir seòrsachan sgùilean 'scoo' (cliabh) eadar-dhealaichte, tubaichean agus baraille air a thoirt às a chèile.
Bha coimhearsnachd iasgaich ann an Cromba co-dhiù cho fada air ais ris an t-seachdamh linn deug agus dh'fhaodadh e bhith fiù 's na tràithe na sin. Bha na daoine eadar-dhealaichte bhon chòrr den bhaile agus bha an cleachdaidhean agus an dualchainnt fhèin aca.
Bha na bàtaichean iasgaich buailteach a bhith beag agus b' urrainn dha na fir iasgach faisg air an dachaigh. Bha na boireannaich a' cur a' bhiathaidh air dòigh agus ga chur air dubhain an lìn bhig. Bha iad fiù 's a' giulan nam fear a-mach chun nam bàtaichean, gus an tòisicheadh iad an latha le casan tioram, agus bha iad a' toirt an èisg gu tìr bho na bàtaichean ann am basgaidean.
Tha seo bho sreath de dhealbhan-camara de Chromba agus a' bhaile iasgaich air an togail mu 1910 le Uilleam Iain Mac a' Ghobhainn. Bhuineadh Mac a' Ghobhainn dha Cromba agus mar sin bha e eòlach air a chuspairean. Air an adhbhar sin chan eil na dealbhan cho mì-nàdarrach ri feadhainn eile bhon aon àm


text:
- TIOTAL
- Gleoc Cuimhneachan Sir J Artair Fowler ann an Ulapul
- EXTERNAL ID
- ULLAPOOL_0017
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- DEIT
- An Cèitean 2003
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Janine Donald
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Janine Donald
- AITHNEACHADH MAOINE
- 39992
- KEYWORDS
- Ulapul
gleocan
Air Sràid Earra Ghàideil an Iar, bha an gleoc seo uaireigin am meadhan cearcall rathaid, sna làithean nuair a bha eich 's cairtean a' falbh Lanaig a ' Chidhe. The e air a ràdh nach eil an gleoc a' cumail na h-uarach cho math bho chaidh a ghluasad.
Tha an gleoc mar chuimhneachan air Sir J Artair Fowler, fear aig an robh talamh san sgìre, a bha a' fuireach ann an Taigh Braigh Mhàr, Loch Braoin, mu thoiseach an 20mh linn


text:
Na Deuchainnean na Buidseachd Salem
Thàinig Na Deuchainnean na Buidseachd Salem, a thòisich sa' bhliadhna 1692 (àitheanta cuideachd ris an Sealg na Buidseachd Salem agus an Tachartas na Buidseachd Salem), gu buil ann an àireamh de dìtidhean agus cur gu bàs airson buidseachas sa' Bhaile beag Salem agus sa' Bhaile Salem, Massachusetts. B' e a' bhuil de ùine de cogadh am measg buidhnean agus uamhann na buidseachd Cràbhadaireachd a lean ris na bàsan de fichead daoine (gu mòr boireannach ach fireannah cuideachd) agus am braighdeanas de ficheadan tuilleadh.
Cùl[deasaich | deasaich an tùs]
Cha mhòr gun robh am Baile beag Salem a' maireann beò 'san ùine a' leantainn do na deuchainnean. Ged a-mhàin sia mìle bhon chòrsair, bh' am tuineachadh am fàsaich, glè mhì-chunbhalach agus a' fuireach air èiginn, air chruinneachadh leis na coillean (mar sin a' cur eagal air an sluagh, do bhrìgh b' urrainn dham choille airm feargach nan Aimearagaich-Dhùthchasach, mì-earbsach nam Goill seo a ghabh an tìr an eòlas, no eadhon an Diabhal agus a luchd-ionaid). Dh'èirich connsachaidhean geura am measg an t-sluaigh Salem thar na tìre, cuid mòr dhiubh a bha 'nan tuathanaich bochda gun robh air èiginn a' dèanamh gu leòr a mhaireann beò. Do bhrìgh gheall na Cràbhadairean a chruthachadh dia-riaghladh air an tìr nuadh seo, thug braise cràbhach sàrachadh ris a' mheasgadh: thug an faireachdainn gu lèir gun àbhachd bhon sluagh mire (do bhrìgh b' obair agus a' moladh Dia na rudan a-mhàin gum bu ceadaichte). Bha an riaghailt am creideimh an là 'na riaghailt de fulang maireannach agus duais glè mhì-chinnteach; do bhrìgh chreid na Cràbhadairean gun robh suidhichte an dàn dhuine mus a b(h)reith, rannsaich iad gu buan airson sanasan timcheall co-dhiù bhitheadh iad air roghnachadh airson Nèamh no bhith mallaichte ris an Ifreann, ach cha b' urrainn dhan tlachd agus mì-tlachd Dè air leughadh a bhith. Bhrùth na b'fhaide an faireachdainn an creideamh gnèithealach gun do chùm na Cràbhadairean airson mnathan: bu chòir do na mnathan gu h-iomlan fritheilteach ri am fir a bhith (e am measg an t-sluaigh, i aig an taigh; e a' bruidhinn, i ag èisdeachd; e a' searmanachadh, i a' cluinntinn, 's air adhart.), gun robh, le nàdar, bean na b' coltaiche a cheangladh 'san fhrithealadh an Diabhail na bha fear (do bhrìgh cha robh mnathan ceadaichte a bhith 'nan searmanaichean mar sin b' iad na b' coltaiche a chur an làmhan ris an Diabhal), agus, le nàdar, bu mnathan drùiseil. Agus rinn an faireachdainn am baile bheag rùnan glè dhoirbh a chumail agus bh' air ghabhail ri cho fìrinn am bitheantas na beachdan dhaoine (ceart no ceàrr, math no droch) mu dheidhinn an nàbaidhean. Agus an fìrinn gum b' e linn nuair a riaghail an feallsanachd "bu chòir do clann air fhaicinn ach ciùin a bhith" gu h-àrd; dh'fhulaing daoine-cloinne bho an inbhe aig a' bhun an àradh an comainn. Bha air fhaicinn dèideagan cho faoin agus bha dhì-mhisnich pàrantan cluiche, agus mar sin dh'fhulaing daoine-cloinne à dìth an comais a lorgadh àigh sa' bheatha 's a ghabhail spòrs, ged bha eu-tròcair shònraichte air chàrnadh air caileagan; b' urrainn do balaich a dhol a' sealg, iasgach, rannsachadh a' choille, agus 's tric a dh'fhàs iad foghlainich ri saoir agus gobhan, fad bha caileagan air àrach bho aois bhog a shnìomhadh, a bhrùchd, a fhuaigheal, a fhigheadh, agus am bitheantas a bhith 'nan searbhantan ri am fir-chèile 'gus màthraichean ri am clann. Sheall uile nan teannachaidhean a bhith 'nam cothlamadh airson spreadhadh.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem de 1692
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem agus An Suacan
- Tasglann nan aithris a' gabhail a-staigh na pàipearan tùsaile na cùirte air na deuchainnean, dealbhan-dùthcha, dealbhan-dùthcha co-obrachaile, eachdraidh-beathannan, agus ceanglaichan a-staigh 's a-muigh ri barrachd goireasan.
- Oillthigh na Virginia: Na Deuchainnean na Buidseachd Salem (a' gabhail a-staigh ceangal sean "Comann na h-Eachdraidhe Massachusetts")
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem a' gabhail a-staigh clàran nan luchd àmhgharach, nan luchd fo chasaid, agus nan ìobairtich. Tha ath-sgrìobhaidhean, eachdraidh-beathannan, agus clàr-còmhraidh.
- "'S urrainn do Galaran Muillearan Durum fo Gheasaibh a Chuir" aithris mu dheidhinn gràinnean truaillte le ergot, ergotachas agus mar a tha e air chasgadh an-diugh.
- PBS Na Rùnan nan Luchd Marbha: "An Mallachadh na Buidseach" (mu dheidhinn Na Deuchainnean na Buidseachd Salem Salem agus ergot)
- A' Bhuidseachd Salem, Iol-leabhraichean I agus II, le Charles Upham, 1867, à Tionnsgnadh Gutenberg
- Na Deuchainnean na Buidseachd Salem: An Saoghal air cùil an Uamhainn


text:
- TIOTAL
- Flot Taisbeanaidh an Dealain-uisge
- EXTERNAL ID
- GB232_RAMSAY_D893_1_17_011
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9274
- KEYWORDS
- trèilear
taisbeanadh
dealan-uisge
Bòrd Dealain Ceann a Tuath na h-Alba
Scottish Hydro-Electric plc
Southern Electric plc
Scottish and Southern Electric plc
1943
1989
1998
Sna 1960an, agus stèiseanan an dealain-uisge fhathast gan togail, agus dealan aig a' mhòr-chuid de choimhearsnachdan, bha Bòrd Dealain-uisge Alba a Tuath a' glacadh a h-uile cothrom ach an àrdaicheadh iad cleachdadh an dealain-uisge san dachaigh. San dealbh-chamara seo chithear flot ga ullachadh airson taisbeanadh no spaidsearachd. 'S e cuspair an taisbeanaidh Banrigh nan Cridhe a' deasachadh 'tarts', agus an trèilear air a sgeadachadh le còcairean, paidhean mòra agus luchd-obrach an Dealain-uisge, còmhdaichte ann an aodach geal, a' dèanamh deiseil ach an deasaich iad na tarts. Tha an rabhd sgrìobht air a chùlaibh ag ràdh: 'That the Queen of Hearts made lots of tarts, Need not concern us to-day. You can acquire the queenly art, By cooking the electric way.'
Chaidh Bòrd Dealan-uisge Cheann a Tuath na h-Alba a stèidheachadh fo chumhachd Achd Leasachaidh Dealan-uisge (Alba) 1943. Chaidh am Bile a chur air adhart le fear Tòmas MacIain aig Taigh nan Cumantan. Chuir e an cèill gum biodh e na fhuasgladh do chuid de dhuilgheadasan a bha aig a' Ghàidhealtachd aig an àm le bhith a' cleachdadh 'comas mòr falaichte na sgìre' ('the great latent power of the region'). Dh'inns e do na Cumantan 'gum biodh agus gum bu chòir gum biodh gnìomhachasan, an dà chuid prìobhaideach is poblach, a bhithth air an tàladh don Ghàidhealtachd mar thoradh air an leasachadh seo' ('industries, whether owned nationally or privately, will be and ought to be, attracted to locations in the Highlands, as a result of this measure'.)
Bhiodh prìomhachas aig luchd-caitheimh àbhaisteach an toiseach agus an uair sin aig an fheadhainn a bhathas an dùil a chleachdadh tòrr mòr cumhachd. Dheigheadh cumhachd sam bith a bha air fhàgail a reic ris a' Ghriod Nàiseanta. Bhathas airson gun deigheadh prothaidean bho bhith a' reic an dealain seo a chleachdadh gus cosgaisean an lùib a bhithth a' cumail dealan ri àiteachan iomallach a lùghdachadh agus gus cuideachadh a thoirt do leasachaidhean sòisealta is eaconamach air a' Ghàidhealtachd. Bha an clas sòisealta ainmeil seo ag aithneachadh gun robhar a' coimhead air a' Bhòrd mar dhòigh air a bhithth a' toirt ath-bheothachadh air ceann a tuath na h-Alba, agus chan ann a-mhàin mar bhuidheann cruthachadh dealain.
Bhathar den bheachd gum biodh gu leòr cumhachd às an stèisean cumhachd air Loch Slòigh, taobh an iar Loch Laomainn airson na bha a dhìth ann am meadhan agus taobh an iar na h-Alba. Bhiodh cumhachd a bharrachd air a chleachdadh gus taic a thoirt do na pròiseactan aig Mòrar agus Loch Aillse air sgàth 's nach biodh e buailteach gum biodh e comasach do na sgeamachan seo a bhithth prothaideach. Bha cosgaisean togail nan trì phròiseactan seo air a thomhas aig £4,600,000
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Daibhidh is Violet Moireasdan, Bun-sgoil Dhiùranais
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_049
- ÀITE
- Diùranais
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Diùirnis
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30536
- KEYWORDS
- sgoiltean
bailtean
croitearan
croitean
'S e seo dealbh-camara de Dhaibhidh is Violet Mhoireasdan, air a thogail aig Bun-sgoil Dhiùranais ann an 1953 no 54.
'S e baile croitearachd ann an iar-thuath Chataibh a th' ann an Diùranais. A bharrachd air croitearachd tha daoine a' dèanamh bith-beò à tuathanachas èisg, caoraich is turasachd; tha an sgìre math airson iasgach-slaite nam breac-mara agus airson coiseachd is seòladh.
San 19mh linn nuair a bha sùil ri fuadaichean, sheas muinntir sgìre Dhiùranais an aghaidh seo. Le neart muinntir an airm, chaidh na fuadaichean air adhart ach cha robh iad cho pailt 's a bha dùil aca sa chiad àite


text:
Chaidh mi taobh a-muigh am feasgar seo agus thog mi dealbh aig deireadh latha a bha uabhasach fhèin ciùin. Aig an àm seo an t-seachdain seo chaidh bha mi a null aig a’ chèilidh san talla choimhearsnachd. ‘S e cèilidh air leth soirbheachail a bh’ ann agus bha barrachd air dà cheud an làthair agus am measg an àireamh sin bha dròbh mòr chloinne mun cuairt. ‘S e cèilidh airson airgid a thogail airson a’ chròileagain a bh’ ann ach bha fhios aig a h-uile duine gur e cothrom a bh’ann a bhith leigeil an taic dhan amas aig na pàrantan airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig faighinn ann an Inbhir Narann. Cha do nochd a’ ghaisgeach ud Comhairliche Iain Mac Mhathain ach bha fear eile ann leis an nighean aige agus ‘s e deagh mhanadh a bh’ ann an siud saoilidh mi. Bidh esan air faicinn dè cho làidir ‘s a tha an taic airson a’ chànain ann an Inbhir Narann agus cuiridh e fios air an triùir comhairlichean eile. Chì sinn dè thachras, ach co-dhiù, chòrd an cèilidh rium gu mòr agus dh’fhalbh a h-uile duine ann an deagh shunnd.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Astràilia
Is e a tha ann an Astràilia[1], am mòr-thìr as lugha anns an t-saoghal agus an aon mhòr-thìr a tha 'na eilean fa-leth, air barrachd an sin is ann an Astràilia a h-aon mòr-thir a tha na dùthaich. O chionn 's gun deach a sgaradh bho na tìrean eile os cionn muilnean de bliadhnaichean, tha flora agus fauna de Astràilia caran eu-coltach ri flora agus fauna de cheàrnan eile an t-saoghail. Seach gu bheil riaghaltas feadarail aig Roinn a' Chuain Shèimh tha an dùthaich air a dhealaicheadh ann an diofar roinnean ' states and territories '. Tha prìomh-bhaile aig a h-uile fear agus tha iad seo air ainmeachadh foidhe seo.
Stàitean Astràilianach[deasaich | deasaich an tùs]
- Australian Capital Territory (Canberra)
- New South Wales (Sydney)
- Victoria (Melbourne)
- Queensland (Brisbane)
- Astràilia a Deas (Adelaide)
- Astràilia an Iar (Peairt)
- Tasmania (Hobart)
- Roinn a Tuath (Darwin)
Roinnean Eile[deasaich | deasaich an tùs]
- Jervis Bay Territory
- Norfolk Island
- Christmas Island
- Cocos and Keeling Islands
- Coral Sea Islands Territory
- Heard and McDonald Islands
- Australian Antarctic Territory
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Beurla
Is cànan Gearmailteach a tha ann am Beurla (English) mar a tha Duitsis, Gearmailtis agus cànanan Lochlainn msa. 'S i a' Bheurla tè dhe na cànanan as motha air an t-saoghal; a thaobh àireamh luchd-labhairt dùthchasach, tomhaisear gur i an treasamh cànan sa chruinne an dèidh Sìonais (1mh) agus Hindi (2na); ach canar le cuid eile gum bheil i aig a' chòigeamh àite an dèidh na Spàinntis. Measar gur i a' Bheurla an cànan as motha a tha ga labhairt agus ga ionnsachadh mar dàrna cànan air feadh an t-saoghal mhòr. 'S ise aon de shia cànanan oifigeil, agus dà chànan obrach, nan Dùthchannan Aonaichte, còmhla ri Fraingis.
Susbaint
Beurla sa Ghàidhlig agus cànanan eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged is i Sasainn a' Ghàidhlig air an dùthaich, agus Sasannach air nithean a bhuineas do Shasainn, thàinig gur i Beurla a ghabhas air a' chànan. Tha Beurla a' buntainn do Bélre san t-seann Ghàidhlig, a' tighinn bho "beul" agus "re".[1] Mar seo, tha i cuideachd a' ciallachadh cainnt, no teanga san fharsaingeachd a bharrachd air a brìgh san latha a th' ann. Tha a' Ghàidhlig, a-rèiste, a' cur dealachadh eadar a' Bheurla Shasannach, mar a labhras ann an Sasainn i, agus Beurla Albannach, Beurla leathann, no mar as fheàrr a dh' aithnichear an-diugh i, a' Bheurla Ghallta air an cuireadh Beurla Ghallda bho chionn goirid air sgrìobhainnean oifigeil na h-Alba. 'S ann a tha cùisean a' tighinn nas toinnte buileach nuair a bheachdaicheas gur i Beurla na Fèinne a chanas ris an t-seann Ghàidhlig a bh' air a bruidhinn measg muinntir na Fèinne san t-seann aimsir.[2]
Thachair gur e facal ceangailte ri ainm aon de na treubhan Gearmailteach - na h-Anglaich - a chuireadh air Sasainn agus air a' Bheurla Shasannach sa chànan fhèin; England, English. Mar an ceudna, anns a' chuid as motha de chànanan an t-saoghail ma-tà, tha am facal a thathas a' cur air Beurla, a' buntainn don fhacail a thathas a' cleachdadh mar ainm Shasainn (m.e. Angleterre, anglais; Inglaterra, ingles) ach ann an cànanan mar Shìonais no Iapanais, chan eilear a' cur dealachadh eadar Sasainn, Beurla Shasainn no Breatainn, a dh' aindeoin 's gum bheil faclan eile aca air Alba, a' Chuimrigh ag]us Èirinn a Tuath. Mar eisimpleir, ann an Iapanais, canar 英語 (eigo) ri Beurla Shasainn, agus 英国(eikoku) ri Breatainn, Sasainn no an Rìoghachd Aonaichte am bitheantas ach, 's e a th' ann am barail mòr-shluagh na dùthcha sin an da-rìreabh, ach Sasainn a-mhàin, oir chan eil eadar-dhealachadh ann eadar Breatainn (英国), agus an R.A (イギリス) no Sasainn (英国,イギリス,イングランド) nan eanchainnean, do bhrìgh 's gum bheil dlùth-cheangail sa chainnt mhàthaireil aca eadar an cànan fhèin (Beurla Shasannach) agus na h-ainmean Breatainn, an R.A agus Sasainn uile. Thathar a-nis a' cur dealachadh eadar イングランド ingurando (Sasainn),スコットランドsukottorando (Alba), ウエールズueeruzu (A' Chuimrigh), 北アイルランドkitaairurando(Èirinn a Tuath) agus イギリスigirisu (Sasainn, An Rìoghachd Aonaichte), gu h-àraid bhon a bha Sgioba Ball-coise Shasainn a' cluich ann an Cuach na Cruinne ann an Iapan an 2002. Gidheadh, 's e facal a bhuineas don fhacail Phortagailis - ingles - a th' ann an イギリス.
- N.B (Ged a tha abairt ann mar 連合王国(Rengououkoku - An Rìoghachd Aonaichte), chan eil e air a cleachdadh gu tric. Cleachdaidh Seirbhis Puist Nàiseanta Iapain イギリス(igirisu) mar ainm airson An Rìoghachd Aonaichte.)
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig a' Bheurla bho thùs gu bith bho na dual-chainntean Angla-Fhreaslainnis a bh' air an labhairt leis na treubhan Gearmailteach - Anglaich, Sagsanaich, Diutaich agus Freaslainnich - a bhruth a-steach doBhreatainn a Deas aig toiseach a' chòigeamh linn agus a bhuineadh do sgìrean far am bheil Iar-thuath na Gearmailt agus Tìrean Ìsle a Tuath an-diugh.
An dèidh do Uilleam Diùc Normandaidh na Sasannaich a cheannsachadh, chuir e fhèin agus na h-uaislean aige dìmeas air a' Bheurla agus gach ni Sasannach. Cha robh cànan sam bith air a theagasg ann an sgoiltean no oilthighean ach Fraingis no Laideann rè mòran linntean an dèidh sin. Is mòr an t-atharrachadh a thàinig air a' Bheurla bho na làithean ud.
Cha robh a' Bheurla gu deireadh linn an treasamh Ìomhair, Rìgh Shasainn, idir coltach ris a' Bheurla a tha air a labhairt san latha an-diugh. Air an adhbhar sin, chan eil seann leabhraichean sgrìobhte rim faighinn anns a' Bheurla mar a gheibhtear ann an Gàidhlig, Laideann no seann chànanan eile. [3]
An dèidh Buaidh nan Normanach, chaidh Seann Bheurla na Beurla Mheadhanach, a' gabhail a-steach an t-uabhas fhaclan-iasaid agus gnàthsan litreachaidh bho chainnt nan Normanach (Sasannach-Fhrangach). Thàinig Beurla an latha an-diugh gu bith bhon uairsin, agus san latha a th' ann, 's ann a tha i a' leantainn oirre faclan-iasaid cèin a thoirt a-steach bho chaochladh chànanan, a thuilleadh air a briathrachais fhèin a chruthachadh.
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Impireachd Bhreatainn
- Na cànain Beurla agus Spàinnteach ann an Ameireaga
- Cànain Eadar-Nàiseanta
- Cànan


text:
6 an Lùnastal
'S e 6 an Lùnastal an 218mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (219mh ann am bliadhna-leum). Tha 147 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1623 - Taghadh Phàpa Urbain VIII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1825 - Fhuair Boilibhia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- 1945 - Spreadh boma atamach os cionn a' bhaile Hiroshima.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1917 - Robert Mitchum, cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1827 - José Manuel Marroquín, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1881 - Alexander Fleming, bith-eòlaiche Albannach a lorg penicillin
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1973 - Fulgencio Batista Zaldívar, ann am Marbella. Saighdear agus deachdaire à Cùba.
- 1978 - Pàpa Pòl VI ann an Castel Gandolfo. Pàp bho 1963 gu 1978.