text:
Cnatan nan eòin, cac nan eòin, cac nam meadhanan.
A-rèir coltais bha na faoileagan an sàs den eala bhochd: dìreach mar bu choir dhaibh a bhith, bidh dad sam bith marbh faisg air làimh gu math feumail dhaibh. Uill an urrainn do na creutairean ud a bhith fulaing a’ chnatain cuideachd? Chan eil duine sam bith dèonach a’ toirt beachd saoilidh mi? Cò aig a tha fios? Am biodh pìos den eala a’ dhèanamh sìon a’ chroin orra no am biodh iad dìreach ga ghiùlain gu àiteachean eile no am biodh iad sàbhailte nam biodh iad a dh’ ithe a h-uile càil a tha fo bhuaidh a’ ghalair?
Bidh fhios agad gum bi mòran fhaoileagan a’ fuireach air meadhan nam bailtean an-diugh, leis an sgrios a rinn sinn air an àrainneachd aca agus ri linn s gu bheil sinn dèonach a thilgeil a h-uile seòrsa bìdh air na sràidean, gu h-àraidh aig an deireadh seachdain nuair a tha mòran fo smùid. Chan eil e cho simplidh ri sin ge-ta, gabh Inbhir Narann mar eisimpleir, tha muinntir an àite air an roinn leis. Tha cuid airson na faoileagan agus bidh iad gan biadhadh a h-uile cothrom a ghabhas. Bha mi eòlach air duine a bha gu math measail air faoileag ris an canar Sìm. Abair deagh rapport a bha eadarra. Bhiodh Sìm coir a’ gnogadh air uinneig seòmair-chadail Uilleam gach madainn leis a ghob agus cha bhiodh e fada gus am biodh Uilleam a’ toirt bracaist dha. Tha feadhainn eile fiadhaich ge-tà agus mura biodh dìon fo lagha aig na faoileagan, cuireadh iad às iad buileach glan. Sgrìobh mòran daoine dhan bhall-pàrlamaid aca agus tha a’ cuspair air a bhith a’ dol eadar riaghaltas na Alba agus na h-ùghdarrasan ionadail dìreach mar bhalla ann an geama tennis. Tha cuid den bheach gum biodh an dòigh as fheàrr air adhart airson tuill a chur sna uighean aca airson grunn bliadhnaichean agus leis a sin dh’ fhàsadh iad sgìth dheth agus biodh iad a’ lorg àiteachan eile far am biodh iad nas soirbheachail. (àiteachean eile no bailtean eile?). Chan eil an riaghaltas no na h-ùghdarrasan ionadail dèonach a bhith a’ pàigheadh air a shon ge-tà, agus sin an cnap-starra an-dràsta. co-dhiù no co-dheth tha a h-uile duine ag aontachadh gu bheil cus faoileagan sa bhaile a-nis.
Dh’ fhàs sinn cleachdte ris an t-suidheachadh a chionn fhada agus tha mòran nid air mullach Woolworth’s gu math faisg oirnn agus nuair a tha na h-isean a-mach as na h-uighean bi cuisean gu math beothachail agus abair fuaim ri cluinntinn fad an latha, uaireannan 24/7 mar a chanas iad. Gu tric nuair a bhios mi bruidhinn air a’ fòn bidh daoine a’ faighneachd dhomh, ‘a bheil thu faisg air a’ mhuir?’, tha seòrsa ìomhaigh aca air cuideigin bruidhinn bho mhullach na creagan no taigh-solais le fuaim nan eòin a tha ri cluinntinn. Aig deireadh as t-samhraidh bidh na h-isean a’ tighinn às mullach Woolies agus sa chiad dol a-mach cha bhi iad comasach ag itealaich agus bidh iad a’ ruith siud ‘s a seo mar chearcan. An rud as fheàrr, ‘s e sin a bhith gan glacadh agus gan tilgeil air ais air mullach Woolies. Cha bhi e fada gus am biodh iad air ais air an làr ge-tà agus an treas no a’ cheathramh turas a tha thu gan tilleadh ‘dachaigh’ gabhaidh iad dhan adhair mar fhaoileag gu math proifeasanta.
Aon mhadainn thuirt mo chèile gun do dhùisg e às dèidh fuaim uabhasach, smaoinich ise gun robh rudeigin air cùlaibh aon de na bhallaichean den seòmar-cadail againn ach chuir i roimhpe nach e ach aisling a bh’ aice. An uair sin chuala sinn fuaim eile. Bha rudeigin san t-seann shimilear. Bha agam an leabaidh agus a h-uile càil eile a ghluasad agus an uairsin gheàrr mi pìos a-mach as an sglàib agus cha robh e fada gus an robh mi a’ toirt sùil air faoileag. Bha an creutair cho dubh ri fitheach agus cha robh e toilichte gam faicinn. Thug e ionnsaigh air mo làmhan ach bha mi cleachdte ris an carry-on de na beathaichean sin agus bha miotagan tiugh orm agus sa bhad fhuair mi greim air agus thilg mi a-mach às an uinneig e. Uill, cha robh an àbhachdas seachad, nach do thuit e air a’ chat againn mar chloich as an adhair! Bha sin caran tàmailteach ri Huggles agus rinn ise deiseil airson sabaid, bha an fhaoileag caran troimh-a-chèile leis agus, shaoil mi, dìreach mar Harrison Ford bha e a’ smaoineachadh ‘dè a-nis?. Ruith mi sìos na staidhre agus dh’ fhosgail mi an doras agus chuir sin eagal air mo chat agus an fhaoileag agus chaidh e suas an rathad agus ghabh e dhan adhair.
A-nis, an t-earrach 2006 agus tha faoileag air mullach cruinn-fòn far am bi e furasta dha a chumail sùil air a chèile agus an nead agus a’ choimhearsnachd san fharsaingeachd agus bidh dùn de chac a sìor fhàs a h-uile lathaa aig bonn a’ cruinn. Dìreach mar a h-uile duine eile chan eil càil a fhios agam ma bhios an dùn ud nas cunnairtiche am bliadhna ach tha mi a’ beachdachadh de fo ghrèin a tha an fhaoileag bhochd air a bhith ag ithe agus am bu chòir dha a bhith bharrachd dìon aige air na seòrsaichean biadh a thilgeil daoine air na sràidean nuair a tha iad air an rathaid dhachaigh bho na taighean-seinnse. Co-dhiù tha an cac eile fhathast a’ dòrtadh a-mach na sianalan ‘cnatan nan eòin’, ach an ath-sheachdain bidh iad uile ann an àite eile, a-mach air cuspair eile saoilidh mi: a bruidhinn, dìreach mar as àbhaist, fad an latha gun mòran a ràdh idir.


c: text/html

text:
Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra 2013 / Gaelic New Writers Awards 2013
Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra 2013
Gaelic New Writers Awards
Ann an co-bhuinn ri
Ma tha feumalachdan sònraichte agaibh a thaobh ruigsinneachd, cuiribh fios thugainn agus nì sinn ar dìcheall taic a thoirt dhuibh. Tha am fiosrachadh seo ri fhaighinn ann an riochdan eadar-dhealaichte, clò garbh nam measg, ma thèid iarraidh.
Tha sinn a’ sireadh dà sgrìobhadair tàlantach, dìcheallach airson pàirt a ghabhail san sgeama Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra 2013. Gheibh na Sgrìobhadairean Ùra taic‑airgid luach £2,000 a bheir dhaibh cothrom ùine a chur seachad a’ sgrìobhadh. Obraichidh sinn gu dlùth le na Sgrìobhadairean Ùra thairis air an ath bhliadhna, a’ cur air dòigh taic leasachaidh proifeiseanta agus an cothrom coinneachadh ri àidseant agus foillsichearan.
Luchdaich a-nuas an clàr-iarrtais
Ceann-latha
Dihaoine 7 Dùbhlachd 2012 (meadhan-latha)
An Tabhartas Taice
Bheir Urras Leabhraichean na h-Alba agus Comhairle nan Leabhraichean seachad taic-airgid luach £2,000, a bharrachd air taic leasachaidh proifeiseanta fa leth. Mar eisimpleir, dh’fhaodadh an taic sin a bhith a’ gabhail a-steach oideachadh bho sgrìobhadair stèidhichte, dealbhachadh leasachaidh proifeiseanta no seisean comhairleachaidh le foillsichear/àidseant. Bidh Urras Leabhraichean na h-Alba cuideachd a’ cur air dòigh cothrom dhan na Sgrìobhadairean Ùra coinneachadh ri foillsichearan agus àidseantan, agus gheibh na sgrìobhadairean cothrom an cuid obrach a leughadh aig taisbeanadh sònraichte.
Aig toiseach gnothaich, bidh trì mìosan aig na Sgrìobhadairean Ùra airson an cuid sgrìobhaidh ullachadh mus coinnich iad ri riochdairean bho Urras Leabhraichean na h-Alba agus bho Chomhairle nan Leabhraichean airson beachdachadh air an taic leasachaidh proifeiseanta a fhreagras orrasan gu pearsanta.
Slatan-tomhais
Faodaidh sgrìobhadair sam bith nas sine na 18 bliadhna tagradh a chur a‑steach, fhad ’s a tha iad a’ coileanadh nan slatan-tomhais a leanas:
-
Chan fhaod thu a bhith air nobhail, leabhar de rosg neo-fhicsean (m.e. eachdraidh-beatha) no cruinneachadh de sgeulachdan goirid no bàrdachd fhoillseachadh. Ach, ma ’s ann tro fèin-fhoillseachadh a‑mhàin a nochd do chuid sgrìobhaidh, no ma ’s ann a-mhàin ann an duanaire no iris a nochd d’ obair, faodaidh tu fhathast tagradh a chur a‑steach.
-
Feumaidh tu dearbhadh gu bheil miann làidir agad adhartas a dhèanamh ann a bhith a’ leasachadh do chuid sgrìobhaidh.
-
Feumaidh tu a bhith a’ fuireach agus ag obair ann an Alba.
Chan eil e ceadaichte dhut tagradh a chur a-steach ma tha gin dhe na puingean gu h‑ìseal a’ freagairt ort:
-
Tha thu mar-thà air Bursaraidh Sgrìobhaidh Chomhairle nan Ealain no Duais Sgrìobhadairean Ùra a chosnadh.
-
’S e sgrìobhadair a th’ annad a tha clàraichte air stòr-dàta Live Literature Funding (faodaidh sgeulaichean tagradh a chur a-steach airson taic le sgrìobhadh ma tha iad a’ coileanadh nan slatan-tomhais).
-
Tha thu an sàs ann an cùrsa foghlaim foirmeil (tha seo a’ gabhail a‑steach an sgoil, cùrsaichean oilthigh, PhD no colaiste, an dà chuid pàirt-ùine agus làn-ùine.) Ma tha thu a’ gabhail pàirt ann an sgoil shamhraidh, clasaichean oidhche no foghlam coimhearsnachd, faodaidh tu cur a-steach. Ma ghabhas tu àite air cùrsa foghlaim foirmeil rè ùine an sgeama, feumaidh tu an duais a thilleadh agus tarraing às a’ phrògram.
Measadh
Thèid tagraidhean a mheasadh le pannal air a tharraing bho riochdairean Bhòrd-stiùiridh Chomhairle nan Leabhraichean. Airson cothromachd aig ìre mheasaidh, bidh ainmean nan tagraichean air fad air an cumail dìomhair bhon phannal – chan fhaic iad ach na h‑ainmean-pinn a thagh na tagraichean. Gheibh tagraichean fios mu co‑dhùnadh a’ phannal aig deireadh an Fhaoilleach 2013.
Tagraidhean
Bu chòir tagraidhean a chur air post-d gu: claire.marchant-collier@scottishbooktrust.com.
Cuiribh ‘Duaisean nan Sgrìobhadairean Ùra’ agus ur n-ainm mar chuspair a’ phuist-d.
Bu chòir do luchd-tagraidh às aonais post-dealain, clàr-iarrtais clò-bhuailte a chur gu:
Claire Marchant-Collier
Writer Development Administrator
Scottish Book Trust
Sandeman House
Trunk's Close
55 High Street
Edinburgh
EH1 1SR
CHA BHI STUTH SAM BITH A THIG A-STEACH AIR A THILLEADH
Thèid tagraidhean a stòradh gu sàbhailte airson 6 mìosan mus tèid cur às dhaibh. Bidh do sheòladh is do phost-d air an gleidheadh air an stòr-dàta aig Urras Leabhraichean na h-Alba mura h-iarr thu oirnn an toirt dheth. Cha bhi am fiosrachadh sin air a thoirt seachad gu buidheann sam bith eile.
Ma tha ceist sam bith agaibh a thaobh an sgeama seo, cuiribh fios gu:
Claire Marchant-Collier
Urras Leabhraichean na h-Alba
0131 524 0184
Claire.Marchant-Collier@scottishbooktrust.com
no
Màiri NicCumhais, Oifigear Litreachais is Foillseachaidh
Comhairle nan Leabhraichean
0141 337 6211

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Eilean Iarmain bho Chnoc Olaig, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_257
- ÀITE
- Eilean Iarmain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Slèite
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13036
- KEYWORDS
- Taighean-òsta
bailtean
a' dèanamh feòir
cruinneachadh-feòir
croitearachd
Ri aghaidh na deilbh seo, tha croitearan na sgìre a' cruinneachadh an fheòir air deagh latha agus ga chur air cùl làraidh.
Tha baile beag Eilean Iarmain air an cùl agus chithear Eilean Iarmain fhèin faisg air làimh agus na beanntan os cionn Glinn Eilg rim faicinn ri cùl na deilbh air taobh eile Linne Shlèite. Tha Isle Ornsay, ainm Beurla an eilean a' tighinn bhon fhacal Lochlannach air eilean-tràghaidh, eilean a tha ceangailte ri tìr-mòr nuair a bhios muir-tràigh ann. Tha Cnoc Olaig ann eadar Eilean Iarmain agus Camus Croise, baile croitearachd. Tha Eilean Iarmain na baile coimeirsealta stèidhichte air a' chidhe a chaidh a thogail tràth san 19mh linn.
Is e Taigh-òsta Eilean Iarmain an togalach ann am meadhan na deilbhe. Chaidh a a thogail mun bhliadhna 1893 agus chaidh a cheannach le Sir Iain Noble ann an 1972.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
Braunau am Inn
‘S e baile ann an ceann a tuath na h-Ostair a th’ ann Braunau am Inn. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 810 agus chaidh e ainmeachadh na bhaile ann an 1260, is le sin ‘s e fear dhe na bailtean as shine na h-Ostair. Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Inn, faisg air na crìochan leis A' Ghearmailt, anns a’ cheàrn (Gearmailtis: Bezirk) Braunau am Inn fhèin, anns an sgìre (Gearmailtis: Land) Oberösterreich anns an roinn (Gearmailtis: Region) Innviertel. ‘s e fiù ’s baile Babhàrianach ro 1779. Tha e suidhichte aig 352m os cionn ìre na mara, 225km air falbh bho Ghraz, 247km bho Vienna, prìomh-bhaile na dùthcha agus 52km bho Salzburg.[1] Tha 16,182 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[2]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Adolf Hitler: (1889 – 1945).
- Ernst Kaltenbrunner: (1903 – 1946).


text:
Sgrùdadh Litreachais
Tagh earrann gus fiosrachadh fhaighinn mun bhàrdachd
Òran Eile
- Tha mise fo mhulad san àm,
- Chan òlar leam dram le sunnd;
- Tha durrag air ghur ann am chàil
- A dh'fhiosraich do chàch mo rùn;
- Chan fhaic mi dol seachad air sràid
- An cailin bu tlàithe sùil –
- 'S e sin a leag m' aigne gu làr
- Mar dhuilleach o bhàrr nan craobh.
- A ghruagach as bachlaiche cùl,
- Tha mise gad ionndrainn mòr;
- Ma thagh thu deagh àite dhut fèin,
- Mo bheannachd gach rè gad chòir;
- Tha mise ri osnaich nad dhèidh
- Mar ghaisgeach an dèis a leòn,
- Na laighe san àraich gun fheum,
- 'S nach tèid anns an t-sreup nas mò.
- 'S e dh'fhàg mi mar iudmhail air treud,
- Mar fhear nach toir spèis do mhnaoi,
- Do thuras thar chuan fo bhrèid,
- Thug bras shileadh dheur om shùil;
- B' fheàrr nach mothaichinn fèin
- Do mhaise, do chèill 's do chliù,
- No suairceas milis do bhèil
- As binne na sèis gach ciùil.
- Gach anduin' a chluinneas mo chàs
- A' cur air mo nàdar fiamh,
- A' cantainn nach eil mi ach bàrd
- 'S nach cinnich leam dàn as fiach –
- Mo sheanair ri pàigheadh a mhàil
- Is m' athair ri màileid riamh –
- Chuireadh iad gearrain an crann
- Is ghearrainn-sa rann ro cheud.
- Is fad' a tha m' aigne fo ghruaim,
- Cha mhosgail mo chluain ri ceòl,
- Mi 'm breislich mar ànrach a' chuain
- Air bharraibh nan stuagh ri ceò;
- 'S e ionndrainn d' àbhachd bhuam
- A chaochail air snuadh mo neòil,
- Gun sùgradh, gun mhire, gun uaill,
- Gun chaithream, gun bhuadh, gun treòir.
- Cha dùisgear leam ealaidh air àill',
- Cha chuirear leam dàn air dòigh,
- Cha togar leam fonn air clàr,
- Cha chluinnear leam gàir nan òg;
- Cha dìrich mi bealach nan àrd
- Le suigeart mar bha mi 'n tòs,
- Ach triallam a chadal gu bràth
- Do thalla nam bàrd nach beò.
Òran Eile
Tagh earrann gus fiosrachadh fhaighinn mun bhàrdachd


text:
Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann a tha a' dèiligeadh ri Siorrachd Chlach Mhanainn.
Towns and villages[deasaich | deasaich an tùs]
- Allmhagh Beag
- Allmhagh Mòr - baile rianachail
- Caolas Neachdainn
- Clach Mhanainn
- Devonside
- Dolair
- Fishcross
- Gleann Ochaill
- Meanstraibh
- Muc-Àird
- Sauchie
- Tulach Bòide
- Tulach Cultraidh
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain | Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
Kl.
Cearball mac Muirigen ri Laigen dolore mortuus est, ut dicitur rl:
- Mor liach Life londgalach
gan Cearball craibtech celech,
fer fial fossaidh forbarach
dia foghain Temair taidlech.
Mu{g}ron mac Sochlain ri h. Maine moritur.
Bec h. Lethlabair ri Dail Araidhe moritur.
Caittell mac Ruadhrach ri Bretan moritur. rbr [with suspension stroke over second r]
Damliag Cluana M Nois do denam la Flann mac Maoileclainn et la Colman Conaillech.
Kl.
Cathraoinedh re Flann mac Maileclainn cum suis filiis for fira Breifne ubi ceciderunt Flann mac Tigernain ri Brefne et a mac & alii multi interfecti sunt .i. tria millia hominum. Cath Maighe Ca [with suspension mark over C]{MS folio 195va (293a)}
Airdhi ingnadh do tocur isin bliadhainsi .i. an da grein do rioth imaille in uno die in pridie nonas Maii.
Coblach la Domnall ua Maoileclainn & la Innrachdach mac Concupuir for Dergdeirc gur rainsit for cablach Mumhan et gur marbsat daoine imdha.
Kl.
Dunlong mac Coirpre ridamna Laigen moritur.
Domnall mac Aodha righ Ailigh do gabáil bachla.
Finis cicli.
Kl.
Saruccadh Aird Macha o Cernacan mac Duiligen .i. cimidh do breith as in cill et a marbadh is Loch Cirr fria Ard Macha anair. Cernachán do bádhadh la Niall mac Aodha rig ind Oclai in eodem lacu i ccinaidh saraigte Padraicc.
p.160
Kl.
Congalach mac Gairbith ri Conaille Muirtemne occisus est a fratre suo.
Catraoinedh ria Niall mac Aodha for Connachtaibh .i. for Maelcluiche {MS folio 195vb (293b)}mac Concupuir du a ttorchuir Maolcluiche et daoine iomdha.
Cath ria Máolmithig mac Flannucain & re Donnchadh h. Maoilechlainn for Lorcán mac Dunchadha & for Fogurtach go Laignibh leó ubi ceciderunt multi.


text:
- TIOTAL
- A' comharrachadh post-adhair, Inbhir Nis, 1934
- EXTERNAL ID
- GB1796_986_36_2
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 29 An Cèitean 1934
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11012
- KEYWORDS
- dealbh-camara
companaidhean-itealain
oifis a' phuist
plèanaichean
Chithear Caiptean Ted Fresson a' lìbhrigeadh òraid sa mhadainn 29mh den Chèitean 1934 aig Raon-laighe Longman, Inbhir Nis mus do rinn e a' chiad turas post-adhair ann am Breatainn mar phàirt de sheirbheis chunbhalach aig prìsean coitcheann. Chaidh Fresson do Bhaile na h-Eaglais le mu 2000 litir.
Nan seasamh air an àrd-urlar a tha nan trasnan-rèile ann an canbhais tha, bhon làimh chlì chun na làimh dheis; Mgr Smith Laing, Clèireach Baile Inbhir Nis; Probhaist MacCoinnich agus Caiptean Fresson. Nan seasamh air an fheur tha Seanalair an Ridire Frederick MacUilleim, KCB, Am Prìomh Phost; Mgr A J Caimbeul, Ceannard a' Phuist ann an Inbhir Nis; agus Dtr Alexander, a b' àbhaist a bhith na cheannard air Highland Airways
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluiche 'Damon and Pythas'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_97
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4830
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Tha an sanas seo de Thaigh-cluiche Inbhir Nis airson oidhche de chuirm aig Seòmraichean Lowe air Diluain 8mh Iuchair, 1850. Tha an oidhche a' tòiseachadh leis a' bhròn-chluich 'Damon and Pythas', a th'ann an còig earrannan. Tha achd de dh'òrain is dannsa, le eadar-chluich den ainm 'Diamond Cut Diamond' an dèidh sin.
Tha an oidhche a' tighinn gu crìch le dràma eile, 'Luke the Labourer', anns a bheil a' phrìomh charactar a' dol bho staid thruailleachd gu beartas, ach gur e caractar gràineil a th'ann fhathast.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 8f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean. Tha na briathran Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha taisbeanadh Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
- TIOTAL
- Sealbhadairean agus luchd-obrach aig Taigh-òsta Srath Carrann
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_KL_DS080598
- ÀITE
- Srath Charrain
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- DEIT
- 1 An Lùnastal 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Chris Hogg
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20083
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
taighean-òsta
Dealbh-camara a chaidh a thogail san Lùnastal 1997 de dh'fhear agus bean an taighe, Iain agus Lyn Cliffordd le cuid de an sgioba luchd-obrach nan seasamh air taobh a-muigh Taigh-òsta Srath Carrann aig stèisean Srath Carrann. Dh'fhosgail an taigh-òsta mar thaigh-òsta stèisein nuair a thàinig an rèile ann an 1870.
Air 1 Am Faoilleach 1948 ghabh Coimisean Còmhdhail Bhreatainn thairis grunnan dhusan taigh-òsta bho na companaidhean rèile prìobhaideach agus dh'ath-ainmich iad iad mar Thaighean-òsta Còmhdhail Bhreatainn( BTH). Ghabh iad thairis cuideachd earrann bìdhe air rèile: seòmraichean ùrachaidh sna stèiseanan agus seirbheis taigh-bìdh/buffet air trèanaichean. Ged a bha mòran de thaighean-òsta an rèile ri taobh prìomh stèiseanan, bha feadhainn eile mar Gleann na h-Eagalise agus Moretonhampstead nan cinn-uidhe air an leth, pàirt de ro-innleachd chompanaidh an rèile gus iarrtas air an seirbheis a chruthachadh.
Bha Taighean-òsta Còmhdhail Bhreatainn (BTH) ag obrachadh bho 1953 agus 1983 agus cha do dh'fhàs an companaidh a bha ann an seilbh na stàite, agus bha tasgadh ann am maoin nan taighean-òsta na prìomhachas an ìire mhath ìosal dha BTH. Bha an t-adhbhar na phàirt a thaobh ionmhas fhad 's a bha an rèile a' strì ri structar calpa neo-sheasmhach agus teachd-a-steach a bha a' dol sìos a thoirt ri chèile.
Anns na 1980an ràinig an riaghaltas Tòraidheach an co-dhùnadh na gnothachasan aig Rèile Bhreatainn nach robh aig cridhe a' chompanaidh a chur dhan roinn phrìobhaideach (einnseanaireachd; taighean-òsta, togalaichean agus giùlain). Chaidh Taighean-òsta Còmhdhail Bhreatainn a reic mean air mhean eadar 1981 agus 1983. An-diugh tha na taighean-òsta fhathast ag obrachadh fo dhiofar luchd-seilbhe.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) san taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun na làraich-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a 'chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh buaidh rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-suirbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chrombaigh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- Einnsean a' putadh an Ach nan Seileach 1937
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_058
- ÀITE
- Ach nan Seileach
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Carrann
- DEIT
- 18 An t-Ògmhios 1937
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- H C Casserley
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26793
- KEYWORDS
- Rèile Inbhir Pheofharain agus an Eilein Sgitheanaich
Rèile na Gàidhealtachd
London Midland and Scottish Railway
trèan-bathair sàr theasaichte, trèan-bathair Clan
HRS
Einnsean a' putadh 's e ag obrachadh an trèan o Inbhir Nis gu Caol Loch Aillse aig 4.05 feasgar.
Dh'fhosgail Stèisean Ach nan Seileach, a tha 64 cilemeatair bho Inbhir Pheofharain air an rèile o Chaol Loch Aillse, air an 19mh dhen Lùnastal 1870, agus tha e fhathast fosgailte do luchd-siubhail ann an 2008. Sguir an t-seirbheis bathair air an t-27mh dhen Fhaoilleach 1964. Chaidh trèan ma sgaoil an seo ann an 1892 air sgàth cion bhreigichean leantainneach air Rèile na Gàidhealtachd, agus air sgàth a' chleachdaidh a bhith a' cur charbadan bathair aig toiseach nan trèanaichean le luchd-siubhail agus bathar. Bha lùb ann far am faodadh trèanaichean chun an ear agus chun an iar a dhol seachad air a chèile, ach thugadh seo air falbh ann an 1966
B' e einnsean sàr-theasaichte de sheòrsa 4-6-0 a bh' ann an 17956 (HR 81 o thùs) a chaidh a dhealbhachadh fo sgèith Chrìstein Chuimeinich agus a chaidh a thogail ann an 1919 le Hawthorn Leslie anns a' Chaisteal Nuadh. Thòisich iad air obrachadh air loidhne a' Chaoil ann an 1928, agus bha dlùth cheangal aca ris an loidhne sin gus an tugadh air falbh iad ann an 1952


text:
Klaas Hendrikse
‘S e Ministear Pròstanach is ball Eaglais Phròstanach nan Tìrean Ìsle (Am PKN) a th’ann an Klaas Hendrikse (Groot-Ammers, 1947). Tha e na mhinistear ann am Middelburg is Zierikzee, anns an sgìre Zeeland. ‘S e 'Am Ministear Neo-dhiadhaire' am far-ainm a tha air.[1]
Beatha agus Connspaid[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh Hendrikse ann an teaghlach gun chreideamhan ann an Alblasserwaard. ‘S e lighiche bheathaichean a bh' ann athair. Bha Hendrikse na sgoilear ann an Gorinchem bho 1961 gu ruige 1966. An uair sin chaidh e dhan Nyenrode Business Universiteit (1968 – 1970) is mu dheireadh thall san Oilthigh Michigan State (1971 – 1972). Bho 1972 gu ruige 1983 bha dreuchd aige leis a’ chompanaidh Xerox. Thug creideamh buaidh air is le sin dh’ionnsachadh Diadhachd san Rijksuniversiteit ann an Utrecht bho 1977 gu ruige 1983, is na mhinistear an dèidh làimhe.[2]
Dh’fhàs e ainmeil ann an 2006 tro na meadhanan, nam measg Algemeen Dagblad, Trouw agus Volkskrant, is e a’ dearbhadh nach robh Dia ann, is gur e dìreach 'tachart' a bh' ann Dia. Le sin, fhuair e am far-ainm am ‘Ministear Ana-dhiadhaire’ air feadh na dùthcha. Dh’adhbhraich na beachdan aige ùpraid taobh a-staigh agus taobh a-muigh na PKN.[3][4][5] Chaidh sgrùdadh a chur air dòigh aig ìre sgìreil, ach cho-dhùin an Eaglais ann an Zeeland nach biodh e idir freagarrach càin a leigeil air. Air an 24 an t-Ògmhios 2009 thuirt Nederlands Dagblat gu do dhearbh A’ Chlèir ann an Zierikzee nach do rinn Hendrikse coire idir air bun-chreideamhan na h-Eaglaise.[6] Ann an 2010 dh’fhoillsich seanadh na PKN aithisg mun chùis Hendrikse, a dh’innis gu robh àite gu leòr am broinn na h-Eaglaise airson beachdan dhen a h-uile seòrsa is nach dh’fhaodamaid a mhìneachadh a h-uile càil mun dheidhinn Dia. A dh’aindeoin sin, dhearbh an aithisg gun do chreideadh am PKN ann an Dia na Trianaid.[7]
Còmhdachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Geloven in een God die niet bestaat. Manifest van een atheïstische dominee, Nieuw Amsterdam Uitgeverij, Amsterdam, ISBN 978-90-468-0308-0
- God bestaat niet en Jezus is zijn zoon, Nieuw Amsterdam Uitgeverij, Amsterdam, ISBN 978-90-468-1134-4
Tuilleadh Leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Inkpotgenootschaft
- ↑ ENI
- ↑ Trouw
- ↑ Kerk Niews
- ↑ Staat Geschreven
- ↑ Nederlands Dagblad
- ↑ Trouw
- ↑ God is voor mij niet een wezen, maar een woord voor wat er tussen mensen kan gebeuren.


text:
Kl. Enair.
Comdal fer nErenn um Muircertach h. m-Briain i g-Caisil .i. go laochaibh et clerchibh & as annsin tug Muircertach h. Briain Caisil na righ a n-idbairt don Coimdhedh.
Sluaighedh fer nErenn la Muircertach h. m-Briain timcill Erenn .i. d'Eas Ruaidh & i c-Cinél Conaill & a n-Inis Eoghain & ra sgáoil Ailech, dar fertais Camsa i n-Ulltaibh, dar Sliabh Fúaid dha thigh. {MS folio 214rb(329b)}
Magnus do tiactain do gabáil Erenn.
p.264
Comrac da ceitem i c-Cluain M Nois .i. Muinter Tadgáin & Muinter Cinaoith & maoidhis ar Muintir Cinaoith & ra marbadh ann an Gilla Finn mac meic Uallacháin rí Síl Anmchadha.
Cathal h. Muirigen rí Teabtha do marbadh ó airter Teabtha.
Donnchadh mac Airt h. Ruairc rí Conmaicne occisus est a suis.
Kl. Enair for Cedaoin.
Domnall mac Tigernáin h. Ruairc rí Brefne & Connacht occisus est ó Muintir Eoluis.
Mugron h. Mungair fer leginn Aird Macha quieuit .i. athair Maoil Maodoig & Gilla Crist.
Síth bhliadhna do dhénumh do Muircertach h. Briain ré Magnus rí Lochlainne.
Kl. Enair.
Cormac mac Cuinn na mBocht do Mughdhornaibh Maigen comarba Ciaráin Chluana M Nois quieuit.
Cath Muighe Cobha. Sluaighedh la Muircertach h. mBriain go Leth Mogha uile & go Connachtaibh & go feroib Mide go ráncuttur Ard Macha & go rabatur caoigcidhis a longport ann co neagccuttur asidhe go Magh Coba gur roinnsit annsin & go ndeachaidh Muircertach h. Briain et Donnchadh h. Maoilsechlainn rí Mide & Domnall mac Ruaidri rí Connacht ar creachaibh i n-Dál Araidhe gur marbsat Dal Araidhe Donnchadh mac Tairdelbaigh h. Briain et Petta Demain h. Beolláin, et táinig iar sin rí Cineóil Eogain .i. Domnall mac meic Lochlainn do saighidh an lochta ro fagbat a Muigh Coba, cath Laigen & ermor fer Muman & araill d'feraibh Mide & do Connachtaib, gur fersat cath annsin gur raoinedh for Laignip & for Osraigib. {MS folio 214va(330a)} Ite annso rigs & taoisecha do rocrattur isin cath .i. Muircertach mac Gille Mocolmog rí Laigen & da mac h. Lorcain .i. Murchadh ri H. Muiredhaigh & a brathair mac Iarainn h. Fiacrach rí H. nEneclais, da mac Maoil Morda h. Domnaill & a brathair, Gilla Patraic Ruadh rí Osraighe.
Magnus rí Loclainne et na n-Innsedh, fer ro triall forbaisi for Erinn uile, do marbadh ar crech d'Ulltaibh.
Amalgaidh mac meic Aoda mic Ruaidri do marbadh da athair & dá mathair & da brathair a ndiogail a ndalta .i. Concupur mac Ruaidri h. Concupair ro marbsum.
p.266
Ben do breith da lenamh a n-aoinfecht isin bliadain & aon curp aca otha a mbruinne gu rruige a n-imlinn & a mbaill uile go cóir genmotha sin & aighidh caich diobh fri aroile & da ingin iad. ingnadh
Kl.
Gilla Crist h. Echtigern episcopus Cluana M Nois quieuit. oc fairi
Cu Uladh h. Cainnelabain d'esgur i tTraigh Baile & a éc a gcataigh.
Fiacra h. Flainn taoisech Síl Maoilrúanaidh occissus ó Conmaicnib.
Kl.
Concupar mac Mailseclainn {.i. mac Concupair} rí lete Midhe do marbadh ó Aib Briuin Brefne.
Muirgius h. Concennain rí h. nDiarmada moritur.
Domnall mac Amalgadha comarba Patraic quieuit.


text:
- TIOTAL
- Colbh aig Seannduaig, Taobh Sear
- EXTERNAL ID
- QZP40_2475_1_P002
- ÀITE
- Seannduaig
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: An Neag
- DEIT
- 1857
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31676
- KEYWORDS
- clachan Cruithneach
clachan snaidhte
gràbhalaidhean
tursachan
cladhan
croisean
Snaidhte air gach taobh, 's e dìomhaireachd a th'ann an carraighean Chruithneach fhathast. Mar as trice, bha crois is iomadh samhla le ciall mhiotasach no chràbhach air na clachan a b' fhaide a-steach dhan linn sin. Ach, seach gu bheil iomadh samhla ann am paidhir, 's dòcha gu bheil iad a' comharrachadh sliochd no treubh sònraichte. Chan eil na clachan seo ach mun chost san ear-thuath, is chaidh trì den fheadhainn as fheàrr a dhèanamh air rubha an Tairbeirt, mar an tè seo ann an Seannduaig.
Beag air bheag, eadar 600 is 800AD, thionndaidh a' mhòr-chuid de na Cruithnich gu Crìosdaidheachd. 'S ann aig an àm seo a chaidh na clachan ainmeil a dhèanamh.
'S e clach de dh'Inbhe 2 a th'anns a' chloich aig Seannduaig, a tha 3 meatairean a dh'àirde. Tha clach Chruithneach Inbhe 2 air a measadh mar fhìor obair ealain on 8mh is on 9mh linn. 'S e leacan cheithir-cheàrnach a th'annta, de chlach-ghainmhich mar as trice, le samhlaidhean Cruithneach is Crìosdail.
A' coimhead chun na mara, tha a' chrois làn de chnapan is snìomhain ceangailte. Tha còig pannalan sgeadaichte air an taobh eile - samhla dà-lannach de bheathach, sealladh de shealg, luchd-claidheimh a' sabaid, sealgair le crois-bhogha is nathraichean gam bìdeadh fhèin.
Tha an t-ainm Gàidhlig, Clach a' Charaidh, a' ciallachadh 'clach nan uaigh', is tha e coltach gun robh cladh an seo air a chleachdadh nuair a bha a' bhuinneach-mhòr ann ann an 1832, is chaidh a 'threabhadh fodha' mu 1885.
Tha a' chlach seo a-nis ann am bogsa gloinne airson a dìon on aimsir.
Chaidh an lann seo a thoirt o 'A Short Account of some Carved Stones in Ross-shire, accompanied with a series of Outline Engravings' le Teàrlach Carter Petley is air fhoillseachadh ann an 'Archaeologia Scotica or Transactions of the Society of Antiquaries of Scotland', leab. IV (1857)


text:
http://www.youtube.com/watch?v=abIYADJQ0pY&feature=youtube_gdata_player
'Amazing Grace' by Karen Matheson
sung in Scottish Gaelic
Thanks to cristean08 for the Gaelic lyrics :
O Miorbhail gràis! nach brèagh an ceòl;
'S e lorg mi 's mi air chall,
Air seachdran dorch', gun neart, gun treòir,
'S a dh'fhosgail sùilean dall.
'S e gràs thug eòlas dhomh air in' theum;
'S e gràs thug saors' is sìth;
'S cha cheannaicheadh òr a' chruinne-chè
Chiad-là bha fios nam chrìdh'.
Tro iomadh cunnart's trioblaid chruaidh
Thug E gu sàbhailt mi.
An gràs a shaor bhon bhàs le buaidh
Chan fhàg's cha trèig gu sìor.
San dachaigh bhuan gun uair gun tìm,
'S deich mìle bliadhn' mar là,
Cha sguir an ceòl's chan fhàs iad sgìth
A'seiinn a chaoidh mun ghràs.


text:
- TIOTAL
- Coire na Creiche, Beanntan a' Chuilthinn, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2550
- ÀITE
- Coire na Creiche
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1910an; 1920an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34455
- KEYWORDS
- beanntan
trasgadh-làimh
Coire na Creiche
MacDhòmhnaill
MacLeòid
Tha an dealbh dhathte seo a' sealltainn farsaingeachd Choire na Creiche, agus chan e Corrie na Creigh mar a tha air a' chairt. Gabhaidh e a ruighinn an dèidh coiseachd bho rathad Ghleann Breadail. Tha an dath a' bogachadh cùl-raon eireachdail a' Chuilthinn Duibh agus 's e fìor chuairt bhrèagha a th' ann. Air latha soilleir samhraidh tha Glumagan nan Sìthichean air an t-slighe na àite fìor fhreagarrach airson snàmh no cuirm-chnuic. A' tionndadh gu cuspair nas duirche, b' ann an seo a ghabh am batal mu dheireadh eadar Clann 'Ic Leòid agus na Dòmhnallach àite ann an 1601. A' leantainn fasan leis an ainm 'handfasting' an dèidh dha Dòmhnallach Dhùn Tuilm Mairead, aon de pheathraichean Ruairidh Mhòir Mhic Leòid a bha aige air deuchainn bliadhna, a thilleadh dhachaigh bho nach robh i a' còrdadh ris. Chaidh Mairead a bha air leth-shùil, a thilleadh dhachaigh air each le aon sùil a bha air a threòrachadh le gille-eich air aon sùil a bha air a leantainn le cù le aon sùil. Às dèidh seo, phiobraich MacDhòmhnaill còmhstri a dh'adhbhraich murt is marbhadh fad is farsaing am measg nan cinnidhean leis a' chasgradh a' tighinn gu crìch dà bliadhna às dèidh sin aig Coire na Creiche


text:
Groningen
‘S e baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Leeuwarden agus Assen, air an àirde an ear-thuath nan Tìrean Ìsle a th' ann an Groningen (IPA: ɣroː.nɪ.ŋə(n), Fraingis: Groningue, Frysk: Grins, Grunnegs: Grunnen, Laideann/Spàinntis: Groninga). Tha e suidhichte 16m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn (Duitsis: provincie) Groningen, 147km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 202km bho Rotterdam, 198km bho Den Haag, 210km bho Tilburg agus 159km bho Utrecht.[3] Chaidh Groningen a chlàradh airson a' chiad turas ann an 1040 agus stèidheachadh oilthigh an seo ann an 1614. Tha 192,735 duine a' fuireach ann.[4] A bharrachd air sin, ‘s e an seachdamh baile as motha na dùthcha a th’ann an Groningen.[5]
Susbaint
Eachdraih[deasaich | deasaich an tùs]
Anns na 70an bha an trafaig cho teann sa bhaile gum b' fheudar dhan chomhairle ga roinneadh ann an ceithir sgìre: a-nis, feumaidh dràibhearan an cuairt-rathaid a ghabhail airson a dhol bho sgìre gu sgìre.[6] An latha an-diugh tha 300,000 baighseagalan ann an Groningen an coimeas ri dìreach 75,000 càr agus thathar a' deànamh 61% nan tursan sa bhaile air a' bhaighseagal.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Etta Palm d'Aelders (1743 - 1799): Boireann-dhligheachas, Sgrìobhadair agus Tè-bhràthaidh.
- Heike Kamerlingh Onnes (1853 - 1926)
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- An Caisteal Nuadh[7]
- Graz
- Holland (Michigan)
- Jabalaya
- Katowice
- Kalingrad
- Murmansk
- Odense
- Oldenburg
- San Carlos
- Tallinn
- Tianjin
- Zlín
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Geonames
- ↑ Green Ideal
- ↑ DB City


text:
- TIOTAL
- Aithisg o Oifigear Meidigeach na Slàinte do Shiorrachd Chataibh, 1912
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_013A
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH
- DEIT
- 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1611
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Bha an àireamh de bhàis neo-theistichte air fhaicinn mar dhealbh-sgàthan de dhìth nan dotairean a bhith ann agus cuideachd de chor nan daoine. Ann an 1912 bha ìre nam bàs neo-theistichte ann an Cataibh aig ìre cha mhòr 20%, ann an Ros is Cromba bha e faisg air 25% agus ann an cuid de sgìrean bha e cho àrd ri 40%.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
- TIOTAL
- mapa a' sealltainn gluasad an airm ro Bhlàr Chùil Lodair, 1746
- EXTERNAL ID
- QZP40_144_P153
- ÀITE
- Cùil Lodair
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1899
- LINN
- 1740an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30915
- KEYWORDS
- Seumasaich
Ar-a-mach nan Seumasach
Am Prionnsa Teàrlach
Blàr Chùil Lodair
Mòinteach Dhruim Athaisidh
Diùc Chumberland
zoomable
B' e Blàr Chùil Lodair am blàr mu dheireadh air talamh Bhreatainn a bha làimh ri làimh. Chuir am blàr crìoch air Ar-a-mach nan Seumasach bho 1745 agus air dòchas nan Seumasach anns an fharsaingeachd.
Anns a' Ghiblean 1746, bha arm nan Seumasach sgìth, acrach agus fo ghruaim an dèidh caismeachd fhada gu tuath à Dàrbaidh. Leis an aim a' teiche gu tuath leis an Diùc Chumberland air an tòir thòisich grunnan de na Gàidheil air tarraing. A dh'aindheoin comhairle bhon Mhorair Seòras Moireach iad a theiche do na beanntan agus sabaid às an sin, thagh Am Prionnsa Teàrlach Mòinteach Chùil Lodair mar an t-àite anns an seasadh iad an aghaidh arm an riaghaltais.
Air oidhche an 15mh den Ghiblean 1746, rinn an airm Seumasaich caismeachd air Inbhir Narann à Cùil Lodair leis an dòchas gun toireadh iad ionnsaigh air airm Diùc Chumberland gun fhiosda. Ach, nuair a ràinig iad Inbhir Narann tràth anns a' mhadainn, lorg iad saighdearan an riaghaltais nan dùisg agus a' comharrachadh an 25mh co-là breith aig an Diùc. Thionndaidh na Seumasaich agus rinn iad deich mìle caismeachd air ais a Chùil Lodair.
Nuair a thuig an Diùc Chumberland gun robh na Seumasaich air a bhith a' caismeach fad na h-oidhche, chuir e roimhe an coinneachadh air Mòinteach Chùil Lodair. Bha am blàr seachad taobh a-staigh uair a thìde.
Chaidh mu 1,500 Seumasach a mharbhadh anns a' bhlàr agus as a dèidh le daoine neo-chionntach nam measg nach do ghabh pàirt anns a' bhlàr agus boireannaich is clann. Choisinn na gniomhan seo am farainm 'Buidsear' don Diùc Chumberland. Theich Am Prionnsa Teàrlacham blàr mus do chriochnaich an t-sabaid agus mu dheireadh fhuair e air falbh don Fhraing agus An Ròimh.
Tha am mapa seo a' sealltainn gluasadan an airm ron a' bhlàr. 'S ann bho 'Historical Geography of the Clans of Scotland' le T B MacIain & Col Seumas A MacDhonnachaidh, 3mh Dreach, 1899 a tha e


text:
Comar
'S e comar, coinneachadh dà uisge, agus 's e comaraich a theirear ris an fhearann a tha eadar na h-uisgeachan; mar a tha a' Chomaraich (eadar Loch Carann agus Loch Toradain); a' Chomaraich (ann an Siorrachd Pheairt); Comar nan Allt; Magh Comair (eadar Lòchaidh agus Spiathanaidh ann an Loch Abar).
Tha am facal sean obar leis an aon chiallachadh a' nochdadh ann an ainmean-àite mar Obar Challdair, Obar Thairbh, Obar Dheathain etc.
'S e inbhir, am fearann còmhnard a tha shìos mu obar aibhne; mar a tha an t-Inbhir, Inbhir Air, Inbhir Nis, Inbhir Lòchaidh, Inbhir Snàthaid 7 msa.[1]


text:
Na Dùintean
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann An Dùn neo Na Dùintean[1] (Beurla: Duns). Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan.
Ann an 2001 bha 2,594 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid eadar Bearaig is Greenlaw. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 42.17″ Tuath agus 2° 20′ 33.36″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 785 539


text:
SE crìonadh Lance Armstrong an sgainneal dopaidh as motha bho dh’fhàillig Ben Johnson deuchainn-fala aig Geamannan Olimpeach Seoul.
Tha rothaireachd a-rithist air a tàmailteachadh agus, do mhòran, tha seo ’na dhearbhadh gu bheil an spòrs cho coirbte ’s a bha e a-riamh.
Tha an Union Cycliste Internationale (UCI) a’ dol ás àicheadh gun do dhìon iad Armstrong bho chasaid droga on bha an Teacsach air fàs ro chudromach do dh’ìomhaigh na rothaireachd agus a’ mhargaidh luachmhoir Ameireaganaich. Tha ceistean ann an robh iad da-rìribh air son – no comasach air – dopadh a spìonadh ás. Ach coirbte ’s gu bheil an spòrs, tha sgrùdadh air, an dà chuid am broinn rothaireachd fhèin agus bho ùghdarrasan poblach, a tha nas cruaidhe na air spòrs sam bith eile.
Le Buidheann Dopaidh nan Stàitean Aonaichte, no USADA, a’ cleachdadh aithisgean o bhuill na seann sgioba aige, clàraidhean ionmhasail agus atharrachaidhean bitheòlasach san fhuil aige, lorgadh Armstrong ciontach le fianais shuidheachail, thugadh a sheachd tiotalan Tour de France bhuaipe ’s chaidh a thoirmeasg bhon spòrs gu sìorraidh mar pheanas. Theab nach robh binn cho cruaidh air lùth-chleasaiche sam bith ann an saoghal spòrs.
Rè 2011, rinn an UCI 3,313 deuchainn-droga taobh a-muigh àm co-fharpais, an coimeas ri ITF, an Caidreachas Teanais Eadar-Nàiseanta, a rinn 21. Rinn UEFA 456 ann an sèasan 2011/12. Air eagal gun lorg iad fìrinn ghrànda, is dòcha, tha ball-coise agus teanas am measg iomadh spòrs a th’ air fhèin-sgrùdadh a sheachnadh aig an ìre a tha a’ dol ann an rothaireachd. Nas miosa, á 200 sampall fala a lorgadh fo Operación Puerto ann an 2006, chreach poilis Spàinnteach taigh an lighiche-spòrs chonnspaidich Dotair Eufemiano Fuentes. Cha do dh’ainmicheadh gu poblach ach 50 rothaiche, ’s bha ainmean lùth-chleasaichean bho spòrsachan eile air an cumail am falach. Ach tha Jesus Manzano, a bha ’na rothaiche ’s ’na chliant aig Fuentes aig an àm, a’ cumail a-mach gun robh cluicheadairean La Liga, gu sònraichte feadhainn aig Barcelona agus Real Madrid, a’ frithealadh taigh an dotair, le Fuentes fhèin ag ràdh, mas fhìor, “Nam bruidhninn, bhiodh Cuach na Cruinne air a reubadh bho sgioba nàiseanta na Spàinne.” Tha Manzano cuideachd daingeann ’na bheachd gun robh lùth-chleasaichean, dòrnairean agus cluicheadairean teanas am measg cliantan an dotair.
Dh’fhaodadh staing na rothaireachd coimhead beag suarach seach na thig am bàrr nuair a thèid Operación Puerto gu cùirtean lagha an-athbhliadhn’.


text:
- TITLE
- Bi Beo Lyricist Interview (Gaelic 19 of 20)
- EXTERNAL ID
- SMO_ISLANDVOICES_19_GD
- PLACENAME
- North Uist
- DISTRICT
- North Uist
- OLD COUNTY/PARISH
- INVERNESS: North Uist
- DATE OF RECORDING
- 2007
- PERIOD
- 2000s
- CREATOR
- Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd
- SOURCE
- Gordon Wells Sabhal Mor Ostaig
- ASSET ID
- 2911
- KEYWORDS
- media studies
music
James McLetchie talks about what prompted him to write the words to the song 'Na Seann Daoine'. He explains the references to local people and family members, and reflects on how things have changed in his local community.
This video is taken from the DVD 'Guthan nan Eilean' which was created by Sabhal Mòr Ostaig and Cothrom Ltd as part of the European Leonardo POOLS project. The DVD comprises 40 short videos, aimed at learners of both English and Gaelic, which show daily life in Uist and Benbecula.
The project coordinator for 'Island Voices' was Gordon Wells. Link to the project blog here
'S e an t-òran seo "Na Seann Daoine", agus chaidh a chur ri chèile nuair, nuair a thog mo mhàthair oirre fhèin am baile fhàgail aig aois ceithir fichead 's a dhà. Eh, bha mi a' coimhead - 's e àm cianail, cianalas a bh' ann dhomh fhèin. Bha mi ga faicinn a' falbh is cha robh mise ach còig mionaidean bhon taigh aice, ach bha i a' dol suas gu eilean eile. Gun teagamh chan eil an t-eilean ach fichead mionaid bhon taigh. Ach ann an dòigh eile bha i mar gum biodh, a' dol gu saoghal eile, agus 's e toiseach an òrain, eh, "Tha na seann daoine a' falbh, a' toirt ceum bho ar saoghal". Tha sin a' toirt cothrom air coimhead gu bheil i a' fàgail an saoghal agam fhèin, agus 's dòcha saoghal eile aice fhèin.
Agus, tha mi a' smuaintinn, aig an àm bha mi a' ràdh rium fhèin - tha i air a' chuimhne a chall, tha, tha i a' dol droil, mar a chanas iad ann an Gàidhlig - ach nuair a choimheadas mi air an-diugh, is mìosan air a dhol seachad, tha i toilichte far a bheil i.
Agus, ach 's e rud, an cianalas a bha e a' cur orm.. bha i a' cur ceithir fichead, trì fichead, faisg air deich air fhichead bliadhna de rudan aice san taigh, gan cur ann am bocsannan ann am beagan sheachdainean agus a' falbh. Agus tha e an uair sin air a ràdh "Dèanamh air saoghal eile, is tòiseachadh as ùr". Mar sin, mo mhàthair a' dèanadh air saoghal eile - tha i beò agus a' dèanadh air saoghal eile. Ach air an làimh eile tha e cuideachd a' bruidhinn air seann daoine a dh'fhàg an àite, agus a' falbh gu beatha eile nuair a dh'fhàgas iad. Sinn an seo, chan eil againn ach cuimhneachan air na daoine a tha sineach às a' bhaile. Agus ann an dòigh tha iadsan a' falbh gu dòigh ùr, ach tha sinne cuideachd air ar fàgail, agus feumaidh sinne dòigh ùr a dhèanamh dhen bheatha againn fhèin às an aonais. So, sin mar a chaidh sin a chur ri chèile.
Rud a bha cuimhne agam nam òige, 's e mar a bha teaghlaichean a' gabhail an aithris, aithris na maidne ann an dòigh. Bhiodh iad ag èirigh, is bhiodh mo mhàthair a' fosgladh a' bhìobaill agus a' leughadh earrainn dhen bhìoball agus an uair sin a' dèanadh ùrnaigh airson an latha. Ach cuideachd às an sin bha i a' dèanamh ùrnaigh airson daoine a bha meadhanach sa bhaile, is daoine a bha meadhanach is nach robh cho math dheth 's a bha sinne 's dòcha. Agus tha mi a' coimhead air sin an-diugh, agus chan eil sin a' tachairt.
Nam òige bha mi a' ràdh "Oh, feumaidh sinn seo a dhèanamh sa mhadainn", agus cha robh dad de dh'iarraidh againn seo a dhèanamh sa mhadainn, ach bha a h-uile duine den teaghlach ga dhèanamh. Agus bha e caran… bha thu ga dhèanamh seach gun robh do phàrantan ga dhèanamh. Ach a-nis tha an t-òran, uh - "Oh nach till sibh a-nall thar nan cuantan 's nam beann, is togaidh sinne fonn aon uair eile". Cuideachd, 's dòch' gun seinneadh iad rann de shalm a-staigh san taigh. Agus bha mi, bha mi a' ràdh rium fhèin, nan tilleadh iad a-nall, na daoine sin, gum biodh e math sin fhaicinn a-rithist - an dòigh-beatha a bha sin a th' againn.
Tha mi cinnteach gu bheil seòrsa de cianalas san rann sin air an dòigh-beatha a dh'fhalbh. Agus, ach cuideachd leis mar tha an guth a' tighinn a-mach aig an rann sin tha e mar gum biodh e a' dol a-mach dhan t-saoghal a dh'èigheachd air na dh'fhàg na h-eileanan tilleadh air ais an seo.
An uair sin tha thu a' gluasad a-steach - eh - "Chan eil eich a' treabhadh sa mhachair, tha an iodhlann gun chruaich', far an do thogadh teaghlaich tha làrach feanntagan mar chuimhne". Nuair a thàinig mi an seo an toiseach aig, eh, sa bhliadhna trì fichead 's - naoi-deug trì fichead 's a dhà, eh, a naoi, eh, bha eich a' treabhadh sa mhachair. Agus tha cuimhn' 'am cho annasach a bha sin dhomhsa, gun mi ach pàiste aig sia bliadhna a dh'aois, agus bha dòigh-beatha ann an uair sin - bhiodh daoine a' stad, a' bruidhinn ri chèile. Bhiodh na h-eich - bha fios aca dè bha iad a' dèanamh. Agus ma choimheadas tu timcheall ort an-diugh tha an dòigh-beatha a tha sin e fhèin air falbh. Tha daoine, 's e tractaran a th' aca is, mar a chanas iad, hydraulic ploughs no cruinn hydraulic. Agus tha iad air milleadh a dhèanadh air dòigh. Agus chan eil cruaichean sna h-iodhlainn, sin na h-iodhlainn a bh' aca an uair sin. Bhiodh, bhithinn a' dol suas le m' athair 's Murchadh a' Mhachaire a dh'fhaighinn arbhar. Bhiodh sinn a' dèanamh toitean is suidheachan is bhiodh sinn gan toirt dhachaigh. Tha cuimhn' 'am bhiodh pròis ort nam biodh còig no sia chruachan agad san iodhlann fad a' gheamhradh airson na beathaichean a riarachadh. Agus bha mi a' coimhead air sin agus tha sin fhèin air falbh.
Is rud eile, bha còrr is trì fichead duine sa bhaile againn. 'S e sgìre beag sa mheadhan, sa Cheathramh Meadhanach. Nis chan eil ann ach fichead duine. Is chì thu tòrr de làraich, agus tha tòrr làraich air feadh Uibhist air fad, Uibhist far an robh còrr is ceithir mìle duine agaibh an uair sin. Nise chan eil ann ach beagan is mìle gu leth, ma tha sin fhèin. Agus tha na làraich sin a' toirt cuimhneachan air dòigh-beatha a dh'fhalbh, cuideachd bho àm nam fuadaichean, o àm nuair a bha am buntàta 's a h-uile dad dona seo aig deireadh an seachdamh linn deug. Eh, agus 's e na feanntagan a th' ann an àite far an robh, b' àbhaist teaghlaichean a bhith sna sgìrean. So, sin an seòrsa… tha e caran muladach ann an dòigh, ach a-rithist tha e a' coimhead air ais air dòigh-beatha a bha mise a' smaoineachadh a bha glè mhath.
A' dol às an sin tha mi a' coimhead air "Mi a' cuimhneachadh air m' athair is na dh'fhalbh às an sgìr', leithid Murchadh a' Mhachaire is na sheall iad dhomh gun phrìs" no "na thug iad dhomh gun phrìs". Bhàsaich m' athair o chionn còig bliadhna air ais. Cha robh dad de dhùil 'am ris, agus eh, bha e cianail faisg orm, agus tha thu nad phàiste no nad òigridh a' creidsinn gum bi iad ann gu bràth. Agus thug sin orm coimhead air an sineach, agus na dh'fhalbh às an sgìr' an uair sin. Tha thu coimhead, well bha na daoine sin, bha... tha thu am beachd gum biodh iad an seo gu bràth, is tha iad sin air falbh. Agus an uair sin mi a' cuimhneachadh daoine àraid, can, leithid Murchadh a' Mhachaire. Nuair a thàinig mise an seo bhithinn a' dol sìos dhan taigh aige, e fhèin 's Agnes, dhan mhachair - chaidh mo thogail ann an dòigh shìos an sineach. Ach sheall an duine sin dhomh a h-uile dad a dh'ionnsaich mi eadar tràigh is faochagan is a h-uile dad a bha sin. Ach cha do dh'iarr e dad air ais air a shon, ach gum bithinnsa toilichte nam phàist'.
Ach ma chuimhneachas tu air an dòigh-beatha a bh' aigesan, agus na dh'fhuiling e airson an dòigh-beatha a bha sin a thoirt dhuinn, eadar cogadh - bha e ann an Cold - bha e ann an Colditz, bha e an sin, agus dh'fhuiling an t-uabhas an sin, agus gu leòr às na h-eileanan a thug dhuinn dòigh-beatha. Agus bha mi dhen bheachd, well, tha sinne aig àm, 's dòcha, gum mill sinn na tha iad sin air a thoirt dhuinn, agus mura cuimhnich sinn air tro chànan agus tro òran agus tro, eh, sgrìobhadh san t-seann nòs agus rudan mar sineach, eh, bidh e a' falbh agus cha bhi cuimhne gu bràth orra. Agus fhad 's a bhios cuimhne againn orra nar n-inntinn bidh iad beò.
Agus an uair sin, an rann mu dheireadh - "Tha na seann daoine a' falbh, a' toirt ceum às ar saoghal. Sinn làn pròis gun ghliocas, a' milleadh na thug iad dhuinn". Tha sin a' coimhead oirnn fhèin an-diugh, mar a tha sinne air atharrachadh. Chan eil sinn a' dol a thaigh ar nàbaidh. Chan eil sinn a' dol a chèilidh mar a b' àbhaist dhuinn. Tha, mar gum biodh, pròis air tighinn a-steach annainn, ann an dòigh, is chan eil fhios 'am cò às a tha am pròis a tha sin a' tighinn o chionn chan eil pròis, ann an dòigh, aig daoine a tha seo idir. Agus, eh, tha cuideachd - chan eil uiread de ghliocas againn, tha mi a' smaoineachadh, 's a bh' aca uaireigin. Mar a thogadh na taighean, mar a bha iad ag obair air an talamh.
Tha a h-uile duine a' ràdh an-diugh, a thaobh àrainneachd, gu bheil an talamh agus an àite mar a tha e o chionn 's mar a bha na seann daoine a bha sineach. Agus tha e, tha mi a' coimhead air - am verse mu dheireadh - gu bheil sinn a' milleadh na thug iad dhuinn - umm, an dòigh-beatha a thug iad dhuinn, an àrainneachd a thug iad dhuinn, is a' ghliocas. Tha sinne ga milleadh ann an dòigh, agus sin an t-òran air fad. Òran cianalas tha mi cinnteach ann an dòigh. Ach òran cuideachd, tha mi a' smaoineachadh, a bheir air daoine smaoineachdainn mar a tha iad - well, tha mi 'n dòchas gun toir e air daoine smaoineachdainn mar a tha iad fhèin, agus an dòigh-beatha aca fhèin.


text:
¶54] {MS folio 82a1}Feachtus do Mhagnus Cam a cathair Cambalau co n-fhacad techta dia shaigid. Bennuighit dó. Fochtus Magnus scela dibh. Fuigli ruin againn duit, ar na techta. Adre Magnus asin t-suidhi rigda i m-bui co n-dechsat for leth. Naim, ol na techta .i. brathair (t)h'athar-sa, ar n-diultad umla righi duit-si. Do roine & Cadau .i. mac a brathar, aenta at agaid-si. Atat & na cethri righ fil fo mamus Naim lín a slúaig ac toidhecht at rigi si .i. Fuci Orcra & Cauli & Barsceel & Suchitingni, & asberit conad ferr a n-dliged forsin righi annaisi.
¶55] Ba tus rigi do Chublay in tan sin iar m-brised cath n-imdba lais for iltiribh. Ba gaeth intí frisar' canad sin. Gnuis rigda lais co n-dercuibh dishoillsidhe. Mét & calmacht mhiled lais. Do oirdis a bhaill di araili. Ro raidh dono nach cuirfed a choroin rig dia chind no gu n-aithed forro in fuighiull sin. Faidhis techta for cenn a laech & a rig n-imfhoicsi, ar ba derb lais dia cuiredh togairm fora shloghu i cianuibh a fhis d'fhaghbáil do Naim & triall
p.364teiched do fó fhoithrib & daingnib. Faidhis coimhét ar na conairibh ar omun scel d'fhaghbail do Naim. Ba h-e lin in t-slúaig do freagair h-e .i. dá chath déc & .xxx. míle marcach in cech cath dibh, & di troighthech um cech marcach. Dia toghairmedh a shloghu i cianaib ni ria rímh forro. Ro h-indledh cethri h-elifainti don righ & caislen claruig forro. Teit ann dono i remthus in chatha & a mergi h-uasa {MS folio 82a2}. Di la for fhichit dó oc tinol in morsluaig sin.
¶56] Naim immorro gluaisis co slogh n-dermhair lais a n-dail Cadau for mag forlethan co sliabh urard fria thaeb i righi Cublay. Ni raibhi Cadau forsin mag soin amail ro geall. Ro niat-som airisiumh risin adaig sin isin du sin. Tocbait a pupla & sreathait fora taebuibh. Ni bhui omhun forro, ar nír' shailset a scela do beith la Cublay. Cublay didiu ro ghluais in adaig sin for set in dail in morshlúaig sin, ar nír' bho ail doibh in laithi do imluadh ar omun a faircsina, gur' eirigh ruithned n-greine forro ar aenchaei fri Naim.
¶57] Co facatar na mergeda ailli eitecha & na sceith corcra cobradhacha, & na cathbairr coindleacha cruaidhrighne os na miledaib croda Cambulu. Co tucsat aithni ar mergi Cublay osna cathbarraib. Conadh eadh ro-s-dúsigh in slúagh asa suan, fogur na sdocc & na sdurgan & na laech ac gairm a caismert catha.
¶58] Faidhis Cublay a draidhe uadha dia fhis in soinmigi nó doinmhigi no bhiath dó don cath. Gabsat na laeich ac snas a slegh & ag limad a lann & a loirc-fhersat fria licuibh & tuinidib in talman. Tecuit na draithi for cúlu cu celmaine maithiusa dhó on chath.
¶59] Naim didiu, .u. cét míle lín a slúaig. Ba forlethan forro in uair sin, ár ni bui omun forro.
¶60] Bai Cadau fora conair gin toidecht in tan sin cét míle laech, & ni ro fhinnsat fis la Cublay forro. Cidh fil ann tra, ní ar time do dhechaid do Naim sin.
p.366
¶61] Gabhait na slúaig sin a n-asaín gloinidi gorma glais-iaruinn & a luirecha daingne doi-brisdi & a scabail cuana chumdachta fona minnaib sliptha so-radhaircc. Sínit a mergeda badbdha breacamlacha ris na sleghuibh seimnecha sithfhota, gur' iadh gach deglaech dibh ima rig & ima thaisech, cu ro línsat na tolcha & na tuaitheabhracha for gech taebh do fhuaim, gur comdluthaigseat na catha re cheli in tan sin, cu ro-s-tocaibh nel niamdha dá n-dornclaidbib dathordha, {MS folio 82b1} & da muincidib dualacha dergoir, cor 'ba soighnen solusta a clethe nime os cinn na curad cechtardha sin. Ro eirig dono glasnel uathmar oigrita don taeb araill don aer, idir mhinn & asa, idir shleigh & tuaigh. Maidid do na cathaib a n-dail araili amail easa fria h-alluibh, gur 'ba breasmaidm bratha i n-allaib & i n-uamhunnaib mongur na curad ac comghabail a b-fhedhmann catha, & fuaim a soighit asa sreanguibh, & foluaman a b-fhagadh, & grechach a n-greg aga n-guin, & oiccfedach a n-anruth oc blaisecht bhais.
¶62] Oirisis Naim a n-airiniuch in chatha & roigne a rig & a thaisech, gu m-broin n-doinnsciath n-deallradtach 'na urtimchell, cu n-doiri slegh coimrigin cruadha ima mergi uasa, co fighuir na Croichi cesta ar n-a rinnad fuirri.
¶63] Ar bh-faicsin mergi Naim do Chublay tocbais cath coimthiugh lais dia riguibh & anradaibh, cu ro scail in cath n-aili dia dheis & cli, co n-derna giall do Naim iar cur áir a mhiled lais. Muidhis fora shloghuib iarsin, cuna riacht rímh a n-écht.
¶64] Batar crisdaidi forna cathaib sin diblínaib. Do radsat na gennti tallann fora n-dia & forsin figuir bui i merge Naim & gin furtacht fair, cu ro fhas coinblict mor itir in sluag sin, co n-dechatar gennte & cristaidi i n-dail chatha fri araili a h-ucht a n-dee. O 't-connuic Cublay inní-sin ro raid: Fos a dhegmhuinnter, ol se; na tabhraidh dimhicin for Isu, ar ní guth dó gin fhurtacht Naim, ár cristaidi no chanadh fein fris, & nir bo gnima diadha lais, ar
p.368do impa for a thigerna.
¶65] Sidhuighit na slúaig lasan aithiusc sin, & do berur Naim a fiadhnuse in righ a medon in oirechta. Cidh as ni do so? ol siat. Bas a dhlighedh, ol Magnus Cám, & ni h-ail damsa a chru do dhorted fon uir la h-omun na toirthedh do clod for culu. Ni tol dam beous grian na esca dh'faicsin a bhais. Gurub i oidhid do radad fair: soidhech do claraib comdluthta {MS folio 82b2} do chengal do reifedhaibh & fhonnsaidibh: do cenglad Naim dá chur fora lar, & gluaisecht do chur fair, cu m-bith oc tecmang dia thaebhuibh alliu & anall, co fuair bás amlaid.
¶66] Oirisis Cublay ina righi iarsin gin shlaid, gin sarugud, gin triall cathaigthi dó, acht a riga & a thaisigh do chur laa macu a congaluibh, & in mac no beredh buaidh dhibh do beredh ardugud flaithiusa & múine do. Do beredh beous clar aircdidi & ainm Magnuis Cam 'ar n-a scribhadh do litrib ordha fair, & leomhan & gribh 'ar n-a rinnad don taeibh araill de i comurtha coscair. Do rindta rotha grene & escai fair; & gach neach oca faicthi in clar sin i crichaib na Tartraidhi do berthi umhla dó o gach aen, & in nech nach tabrad do gheibedh bas do dliged in righ.
¶67] Magnus Cam immorro .iiii. rigna lais, & in cétben laa faienn dib as i is fortailli fair, & as é in mac thusmes is oigri air dia eis. Bit beous cethra dinna anorcha acu soin, & x. míli in cech dhinn dibh dia fresdal itir ingin & ocláech. Cet ainder n-aile lais, & mna gu n-gaeis & gu n-aeis crichtaigh leo dia cur dia frestal ag Cublay ar saethaib & gallraib, & thecasc druinechais & bescna doibh. Madh ec dh' ingin don cét soin do berar ainder 'na h-inat (no ait) do Burgoguna .i. cinedh dh' uaislib na Tartraidech iat-somh co n-aindribh cruthacha leo, & ni fhaienn ainder dhibh la cele n-aile acht feitim for in righ.
p.370
¶68] Fil cathair n-aili la Magnus Cam, cathair Cambalu a h-ainm. As iside cathair oirechais na n-uili Thartraidech. Bui didiu sruth fora feadh fecht riam, co facuidh Cublay a b-faicsin neoil & rotha grene & escai celmaine dochuir do beith dó de dia m-beth in sruth trithi, cu ro-s-tocuibh in cathair don taeb araill don t-sruth la tuaichlecht & amaindsi.
¶69] Batar .iiii. cula for in cathraig sin & sé míli for cech n-ae. Teora doruis umhaidi for cech ceathramain di, & dind dithoghlaidhi for cech n-dorus & for cech cuil dibh, gu n-griananuib solusda, gu h-alladaibh righda. Is ann sin didiu cuirter a n-airm & a n-eidiud & a n-eirriud uile {MS folio 83a1} dia taiscidh co h-uair chatha dhoibh. Mili laech cech n-aidchi oc faire in righ for gach n-doras don dá n-doirrsib déc soin. Ni bi omun ar bith fair. Acht modh na righi do coimét.
¶70] Ni dentar creic na cundrad isin cathraig sin, acht duinti & cathracha allamuich di ina n-dentar. Ni h-adluicter marbh innti beous. A medon na Tartraidhe fuil si. As coimdhes na h-iltíre dhi. Ni h-urusa a rim indiull5 na cathrach sin, & a tic innti do clochaib búada & do eduighibh sirecdha & da gach maithius arcena as na h-iltirthaib i cein & i bh-fhocus. Ni bhí in cathair sin tre bithiu gin míli roth for fenaibh6 & damhuibh & asanaibh ac togluasacht shida dia h-innsaigid.
¶71] Ata clog romor fora lar, & do cluinter a fhogur isna cethri cúlaib fil le. Ni lamhann nech a siubal a tús oidche o bentar é gin sutralla solusda lais cu ruithned n-gréne ar a bharach.
¶72] Palas in righ i medhon na cathrach-sin .iiii. cula lais, míle fod cech ae díbh. Istadh oirmitnech lasna .iiii. riguib fil forro, cu halladaib rigda & cu n-griananaib solusda do mharmair ghloin, & tuir dhithoglaidi fora muraib ina taiscthe a cuaich & a n-escrai & a seotu aili.
p.372
¶73] Dinna na n-ingen & na laech archena for fiarláit in dúnaidh, & lubhghuirt lesaighthe fria taebhuibh cu topraibh taitnemhacha, cu fiadhmhilaib ecennus da gach mhonad for bith, co luibhibh íctha cacha tedma.
¶74] Sluaighthech ina medon. Do marmuir ro tocbhadh. Adbhul a fhod & a lethet. Niamh oir fair allastigh & dia n-echtair. Do rinnadh fair beos do brechtrad gacha datha ímhaighi na cath & na congal do ratad isna h-iltirib sin & fuath gach anmanna ecennus for bith, cur' bho dith amhairc do shuilibh dercadh fair.
¶75] Seinistre glainidhe lais cu sduaghaib caemha cumdachta forro. Seomrada & sellada fria taebhuibh fon {MS folio 83a2} n-innus sin. Se míli no bítis oc tocaithium immon righ isin sluaighthech sin d'uaislibh na Tartraidech, & da .xx. mili dia laechaibh & dia n-anradaib no thochaithdis isna tighibh fria taebhu.
¶76] .iiii. táisigh imchoimeta fair & .iii. míli laech la gach taisech. Tri h-oidhchi da gach thaisech dib diaidh a n-diaidh ac faire in righ, conadh amlaid sin no chaithdis a remes. Don mhodh righdha tra ro gnithe lais-sium sin, & ní ar omon chena.
¶77] .U. dhoirrsi toebh fria toebh forsin righthech: in dorus medhonach dhibh sduagha aille amlacha fair, ár ni triallann nech inn acht in ri & a shluag ac gabáil na n-dorus fria thaebh.
¶78] No shuidhedh Cublay ina shuidhe righ, & a druim budh thuaidh & a agaidh budh des, & in mac ba sine lais for a láimh dheis, & a righa & a thoisigh diaidh a n-diaidh for in leith sin do reir a n-dualgus, & in righan ba togha laiss for a cli & na righna eli 'na deagaid, & mná na rígh & na taisech for a n-egar cubaid 'na n-deghaidh na rígh. No bhidh in rí uas na sloghaibh oca bh-fhaircsi cur' bhó comhard fria a bhond-sumh mullach gach aein dia mhuinntir.
¶79] No bhi tunna ordha a medhon an rightoighi & cethri tunna ordha budh lugha inas-som fria a taobhaibh, & fin ac toidhecht indtib as-sum. Righa & baruin ac freastal na bruidhne
p.374sin do shaine gacha bidh for bith. Eirgidh dona foireann ele dia toisechaibh cosna tunnaibh & eascrada dimhora do dergór leó. Fedhm dési laoch a n-imchar. Sreathaid lasna h-eascradaibh sin for culaib & cernaibh na bruidni & linaid cuach nó cupa órda asna h-eascraibh dimora sin for fiarlait na bruidhni do gach aon, cu ro bhad mescdha medharcaine. Seinnter gach fogur & gach ceól for bith doibh, co m-bi an t-istad uile 'na cairchi ciuil. Do ghniad foireann ele cleasaighecht & amuinsi doibh. Ni bhi dono ri na taisech dibh gen a ghlun fria lar in cen bhís Cublay for a chuid.
¶80] Tri mhissa {MS folio 83b1} gnathaighit bheith amhlaid sin .i. Decimber & Ianuarius et Februarius. Ni samhail doib rigu nait slóig for bith.
¶81] Fil tulach ard allamuigh don cathraig-sin cu fidhbaidh foda 'na timcheall, cen díchur a duilli di tria bithu, & luibhi cen claechlodh a n-datha samlaid, cur' bha miadh menman la gach n-óen a bh-fegad. In Tulach Uaine at-berar fria.
¶82] Batar didiu secht meic for .xl. la Cublay. Do ronad palas righda forsin tulaig sin don mac ro derrscaigh dib. Chemchíni a ainm. Ba laech amra eiside. Do ratad in dun do a comartha oigrechta, & ro cuir a scribne & a sheotu fine don dun sin dia n-imcoimet. Ba gnath lais dono iar facbail cathrach Cambalu triall don dun sin & oirisium ann la toil a menman. Bui, tra, dliged aigi fora raibhi do Thartraidhib tricha míle for cach toeb don dun sin sealg do denam for mucaibh & aigibh & for cech fiadhmil ecennus olcena, & a m-breith don dun sain gin dith forro. Ba a croicnibh na bh-fiadhmil sin no taisced an ri airm & eirred a muindtiri & a mhiled.
¶83] At-bath Chemchini & ro facuibh uricc (leg. macc), Temin a ainm. Do rat Cublay in dun dó, ár bá ar lurg araili no gabhtha righi na Tartraidhi.
p.376
¶84] Do gniter dono festa la Cublay a laithi a thusmeda. Tri festada dec airmhitnecha do beired do Tartraigib isin bliadain. Da mili dhec dia righaibh & toisechaibh no bhídis for in bh-fleid sin, co n-deisi n-aluinn n-órdha um gach aen dib. Iar n-ecar in t-slóigthighi sin leo do leicdís a n-gluine fria h-uir, & do ghuided gach aen dib in dia dia n-adhrad im shoinmhighi fhlaithiusa d'fhagbail do Chublay. In t-ochtmad la .xx. do mhi Decimbir (leg. Septembir) do ghniat in fledugud sin. Do beredh in rí tidlaicthi dermhaire {MS folio 83b2} da gach aen fo leith do or & mháinibh anaithintiu. Do shuidhdis for a n-aitibh comoil do 'ridhisiu. Do theighdis diuice & iarlada dia freastal for culuibh & taebhuibh na bruidhne sin. No bidh in ri 'na shuidhi righ uaisdibh oc faircsi for na slogu, co scaildis fo shellaidibh & seomradaibh iar ceolaib & clesrad imda.
¶85] Araile festa la Cublay in cétna laithi don bliadain do ronta h-e. Is fris at-bertis-sium sin, frisin láithi toisech do mi Febra. Ni oirisedh ri na taisech dibh in laithi sin gin triall a n-dail Cublay, & eirredh geal um gach n-aen dibh, uair indar leo ba solus in bliadain doibh samlaid on bliadain co araili. Nir' bho ál doib glacad na faircsi neich for bith in láithi sin acht ní solusta. Bui rigdacht na Tartraidhi macu, mna fonn innus sin. Iar n-dul do na maithibh sin isin sluaighthech, teit Cublay 'na suidhi rig uaistib, & a agad ar in solus n-grianda budh dhes & a druim fo túath, na righu for a dheis & na righna fora cli. Eirghidh ocláech i medhon na bruidne co n-abair: Eirgidh, ol se, & adhruidh in ri amail dia! Lecit uile a n-gluine & a cinn fria h-uir. Eirget iarsin a bh-fiadhnuise in righ. Do beir gach ri & gach taiseach dhibh ech buadha dhó, conad .u. míli each do berit dó & siat uili geal.
¶86] Altoir onorach a medon in righthighi sin, clár corcra fuirri. Ainm in righ 'ar n-a rinnadh fair do litrib ordha. Tuis
p.378as chensaidib ordha ac righuibh & ac taisechuibh oca crothad for culaibh & taebaibh in tighi. Do beir gach aen do na maithibh sin paxa co n-umhla dermhair d'ainm in righ. Scailid gach aen dibh 'na inadh chomoil iarsin.
¶87] Ni tocaibhter cuach na cupa na corn na escra dia freasdul in laithi sin nach gel uili bhít, conadh aire sin gairit in Fesda Gel de, & is eirred gel bis impa uili in lá sin.
¶88] Do berur leomhain istech i bh-fiadhnuisi in righ in tan sin. Do niat umla dhó amail do ronsat {MS folio 84a1} na maithe ucut.
Mi dhoibh forsin fleidh sin.
¶89] Do thiagat for seilg asa h-aithle & dias brathar aigi 'na conmaeruibh, & ba taisech gach aen dib for .x. míli conmaer, & .u. míli cu la gach conmaer dib. Baym & Nuncam (leg. Mincam) a n-anmanna. In cailli selga no ghabhdais do sreathdais 'na uirtimcill lamh fria laim cu nach facbatis dam na torc isin cailli gin gluasacht & marbad. In ri didiu cu maithibh a righ & a thaisech for tulaig aird oca feitim samlaid, & leomuin for cuanairt lais o nach teighedh fiadh for bith na anmann ecennus archena, or is forro ro-n-alt iat. Finna gaisitech forru amail ingin no fiacuil oo culai.
¶90] Do gnither selg eli la Cublay for enuibh & ealtaib la h-ilcenel gacha seabac for bith. Ár batar ocht n-gribha ingnecha for .xl. lais ar n-a seolad for seilg na n-anmunn n-aerdha, & ata taisech dia muintir co n-deich mílib lais fria seilg & imcoimet a sheabac, curius .u. míli dhibh for tolchuibh & tuaithebraibh na crich a cein & a bh-foicsi, co nach dighsitis a sheabaic i tíribh ciana iar n-a lecan for enuibh. Ceolan beg n-ordha for cois gacha sebaic dibh, & ainm in righ 'ar n-a rindad fair, co n-aithnenn gach aen h-e, dia cur for cula dia n-dighsedh i tirib ciana.
¶91] In ri didiu is amhlaid bis ocun t-seilg sin, a seomra co neim n-oir fair, & rotha fena fai oca imchur for elifaintibh, & croicne leoman fair immuigh ica dhin for fhuacht & derdun.
p.380Beridh in ri elta dia gribhuibh lais isin tegdus-sin, a righa & a thoisigh & a shlogha ina sreathaibh & ina n-eisibh allamuigh de. Iar facsin na n-eltad n-aerdha dhoibh tocbait na croicne don t-seomra, & lecidh in ri na griba futhaibh, & oirisid fein 'na shuidhi oc feithim na cles & na cluiche sin, gurub gairdigud menman lais-sium & laa righaibh dercadh foran enluith diblinaibh.
¶92] A Casi Mordín dono do niter na selga sin. Magh forlethan eside, & ní lamthar fiadha na eltada do marbad la Tartraidibh uidi .xx. la fria thaebhuibh. Ro cumdaigid tegduse {MS folio 84a2} la Cublay for in magh soin fria broinn sealga .x. cét pupall a l-lin. Míle laech no thochaited a pupaill in righ. Niam oir fuirri. Croicne leoman n-gel & dub & derg ina tithib fuirri dia din ar shnechta & derdun. Reifedha sida allamuigh dibh. Pupla na h-ingenraide sida uili no-s-ditnenn. Pupla na righ & na miledh ina sreathuibh & ina sraitibh fria taebhuib fonn-innus ro bhátur a cathraig Cambalau.
¶93] Fria mi Marcius doibh amlaidh sin. Triallaid for cul go cathair Cambalau.
¶94] Dá thaisech déc la Cublay, & as iat ba coimsigh ara canta fris & uadh. Cethra cricha .xxx. do shaeri gacha taebhu don cathraig sin. Is lasna taisecha sin do suidhighthe iat do shoeiri no do doire dho-som.
¶95] Teora fidhbhuidi no fhasat imon cathraig sin & is dia croicnib sin do níther monad don righ fria creic & cundrad na crichi, & ni do dhíth óir no indmhus do nither son lais-sium, ár ba lia do ór & innmhus é ina a roibhi do rigaibh for bith.
¶96] In tan do nither nos nó dliged do nuaidiged, do bereth in da taisech dhéc sin chuigi, & do bereth scribhne dhoib dia cur fon crich d'fhoillsiugud na nóus sin. Do chuirdis-sium techta lasna scribhnibh sin for echaibh luatha, ar bu mo ina .u. cét ech bui ocon righ 'ar n-a sreathad forsna cathrachaib i cein & i foicsi an oirichill techtadh, & ni scuirdis in t-ech dia rith cu m-ba scith hi.
p.382No fhacbhaitis in t-ech sin & fo gheibhtis ech ele isin cathraig fora cind, & teighedh fuirre gu luas & denmne. Bui dia luas-som cu cengailtea a marcaig isna dillaitibh orda ar omun nach lenfaitis dib, conadh ar x. míli cathrach do shiublaighdis techta Magnuis Cam la scéla a dhliged & a nos o maduin co fescor.
¶97] Fechtus do Marcus ócc i fiadhnusi Magnuis Cam. A Marcuis, or se, eirg laam maeruibh-se for fiarláit na crich, & tuc a fhis lat gach dal fora m-biat. Triallus fora set cu tarla sruth dhímhor dhoibh forsin conair, & droichet do marmair tairis, .ccc. cubat ina fhot, .x. cubhait ina lethet, .xxx. uaithne fulaing fai cu saine gacha gresa forro. Sduagha cama cumdachta on uaithne có araili dibh, {MS folio 84b1}7 fuatha leoman & gach anmanna ecennus fora dhibh taebhuibh. Da míli déc leoman 'ar n-a rinnad a marmair fair. Fuli saingium ainm in t-srotha sin.
¶98] Triallait iarsin gu Caycai, cathair oirdnidi isidhe do tocbad la Darius ri fecht riam for beluibh Prespiter Seon .i. ri na h-India, iar n-a cur a n-daeiri do Dharius. Accainis Prespiter Seon laa n-aen fria shloghaibh in daeirse i raibhi o Darius. Batar moirsheiser dia muintir oc coistect fris in tan sin. Dia tuctha a logh dhúinne, ol siat, do bhermais in Darius sin a n-giallnacht duit. Gellais-sium sin. Triallait-sium co h-airm i m-bai Darius & oirisit fora theglach. Bliadan doibh aigi. Teid Darius la n-aen do seilg, co rucat na laeich-sin fair a n-uathad oa muintir. Berit h-e co Prespiter Seon amail ro gheallsat. Bliadan dó 'na giallaigi, cu ro-s-leic for cula dia thigh, for forciull shidha & caencomraic dhoibh fri araile, & batar samlaid airiut ba beo iat.
¶99] Tiaguit iarum cu cathair Fundifa, .xx. míle ina h-uirtimcheall. Iar n-ec in righ bai fuirri rannait a tri maic in cathair
p.384etarra a tri. Tairrngit múir aelta trithe iar n-a toruinn doibh. Cuiris Magnus Cam faa smacht h-e.
¶100] Sruth Quianfa fora lar, uidhi ochtmogat la fora fhot. Fil droichet ac on chathraig sin, marmur essidhe itir sduaga & fostada, .u. cét cubat ina fhod, .x. cubait fora lethet. Din d'fhidhbadaib uaisli uasa cu seomradhuibh & sellaidhibh fuithibh ana n-denuid creic & cunnraid.
¶101] Probinnsi Tebeit didiu, tír isidhe co bhfasach bh-fada fria h-ucht. Uidhi .xxx. la ina fot. Lointi imchuibhde no-s-berat leo dia siubal for damuibh & asanaibh. Boicshimhne is fidhbadh forsin conair sin .u. cubhait dec fot cacha simne dhib & teora basa fora lethet. Iar n-airisium adaigh dhoibh foran conair adaighter tente doib do crinach na simin sin. Iar faicsin na teinnted do na fiadmilaib neme rithait cu luath dia n-dithugud, gurub e furtacht fo ghebhtis lucht na tennted, fuaimm do bein a crinach na m-boicshiben oca m-brised, cu teichdis na fiaidmhilaón {MS folio 84b2}, bresmaidm sin gin dith do denam doib.
¶102] Iar facbail in fasaig sin doibh fo ghabhat probinnsi co .uii. riguibh le fo aen inc[...] Ni fhaienn cele la h-ingin dibh gidh imdha cele leo, gurub amhlaid ellnighter a n-ingina, gach dream do echtarcrichaib triallus fora set fria creic no ghail tiagait a maithrecha & a n-gaelta co h-airm a m-bit & na h-ingena maraen friu dia n-athchar forro. Faidhit lasna ceilib sin in cein airisit isna cennturuibh sin, & ni thiagat leo ní issiriu. Bidh didiu clar aircdidi for ucht gacha aindre dhibh & ainm gach cele lasa fáiet 'ar n-a rinnadh ann, ár is moidi fo ghabat ceileda isin crich gach mét lasa fáiet. Indar leo is ara maith ro thoghsat iat.
¶103] Curel is monad doibh fria creic & cunnrad. Do níat cuma cruthach fair. Imut torc & agh n-allaid leo, & imut
p.386cuanart fria seilg. Meidithir fri h-asal cach cú dhibh. & is do thimthachtuibh a bh-fiadmil do-niad eirreda oirmitnecha & bucarem allastigh fris.
¶104] Fil prouinnsi Cariaiam fria thaebh sidhe & .uii. rigachta fuithi. Mac do Chublay is ri fuirri, Cusentemus a ainm. Ni thocuib finemhuin a mullach tria uir fora fedh cunad do rígle & do luibhibh do gniat a bh-fleda meascdha fria fin doib h-e.
¶105] Fil loch isin crich cétna sin, cét míle 'na timcheall, immut níamhann & cloch m-buadha lais. Dia leiced Cublay a teccar do-thicfad dia n-imut nach biath anoir forro. Ór diairmidi i n-alluibh & bruachaibh in locha sin dia n-denuit caera & tinnedha oir, & ni rannuid ní is lugha h-e, acht a creic ara truma.
¶106] Ni cron la neach isin righi sin dia bh-fhaie a ben la fer n-aile. & dia tisat aighidh nó echtrainn do thigh nó do dhun dib, dia carait é no-s-muirbhfit, or dar leo ni triallfa a anum tar bel in duin gin beith araen friu. & ro tairmisc Magnus Cam in gnathugud sin.
¶107] {MS folio 85a1} Prouinnse Cariaiam didiu, mac do Magnus Cham is ri fuirri. Iaci a ainm. Imut do natrachaib dimhora fora fedh .x. cubhuid fot cech nathrach dhibh, x. troighthi fora lethet. Toimhlidh in loech nó in leoman tara gin, nó gach anmann eceannus archena. A fidhacaibh talman oirisit cech laithi, & gabait sechnon na criche gach n-oidhchi oc tomuilt a cruidh & a h-indile. Gurub amlaidh dhithaighit laeich na criche na nathracha sin, dul ar beluibh na fidice talman dia n-eis, & bera iarnaidi do inniull fair. Oc impod do na nathrachaib for cula gusin fidhic sin tecmait na bera dhoibh co treaghdat a cuirp, cu farcbat cin anmain. Do niat na laeich a h-imfhuine & a h-indeonad. Foiridh a domblas aei gach neim for bith. Do beruit a feoil do righuibh & uaislibh na criche, & do geibhit anoir dhiairmhidhi fuirri. Cabhraidh sin beous ingina ria n-idhnuibh.
¶108] Ni berbthar feoil isin rigi sin, acht salann do chaithim le omh.
p.388
¶109] Prouindsi Aroandum didiu, do rigi Magnuis Cam dhi. Dia lamhnaighthe ingen fora fedh loighidh in laech fria re .xl. la & adaig. Tiaghait a charait & a ghaelta dia fhis & bidh an ingen oca frithailim.
¶110] Seinser gacha duine as dia adhartha dhoibh. Ni bí liaigh na fisidh leo. Dia n-gabhu searg nó teidm galair nech díb fiafraighit dia n-draithib in m-bia furtacht fair. Tiagait na druid do thogairm na n-dee n-demhnaidi ina n-dail d'faghail chelmhuini in tedma sin, dia n-dech didiu indisit nach fuil furtacht fair, nó da m-bia furtacht fair indisit do fearg na n-dee do beth fris, & asberait idberta do denum doibh. Beruit leasdar do chru an esláin leo, & reithedha cu ceannuibh dubha leo, & dibraiccit in chru a n-aieor a n-airdi araen re dech na h-idberta. Ticit na dee dia n-acallaim sium. {MS folio 85a2} Idhbrait-siumh in t-othar doibh siu & tall.
¶111] Fil crich ele fria h-or na criche sin, Míena a h-ainm. Ni rabha ri fuirri-seic. Ro fhas conblicht iter in crich sin & prouindsi Oraandum. Faidhius Magnus Cam taisech dia muintir cu slog n-dermhair lais d'furtacht prouindsi Oraandum, ár nir' umhul Miena dhó. Niscardin ainm in taisigh. Da mili dhec marcach lin a shlóig cenmothat troighthigh. O 't-clós do Bagul .i. do righ Miena, slogh na Tartraidech do thoidhecht fria thaebh, faidhis teachta ar cenn a righ & a thaisech & a mhiled dia tabairt cuigi, ar ba h-omun lais Tartraided d'innred a crichi fair. Ba h-e lin do freacair h-e .lx. míle laech. M.M. elifint co caislénaib claraidh forro, ina m-bitis laeich fría deabhuidh osna sloghuibh. Tiagait in slúag sin co Uocia, cathair oirechais Miena isidhe. Gabait longport fria taeb.
¶112] Niscardyn immorro, o 't-clos do in t-imat sloigh sin ac triallad 'na dhail sreathais a scora fria taebh fhedha dithoghlaidhi
p.390bui fria taeb na cathrach, dob ail doibh gin toidhecht for a n-druim don t-slúag romhór sin. Gairis a thaisigh & a laeich gaili cuigi. Na h-eaglaighidh na slóigh dimhora ucut, ol se, ar is ferdha bar laeich innaid, & is fria galaib ro-n-altad sib.
¶113] Moidhit na slóigh cechtarda sin a n-dail aroili amail tonna fria traigh. Na Tartraidid, immorro, iar faicsin na n-eilifant dhoib, nir' fhetsat ceim fora n-agaid dia n-echuib la h-omun na n-eilifant, gur' impoisit for cula cusin fidh remhraitti, gin comus marcach na srein forro. Gabhais Bagul co n-a shloghuibh fora lorg. Oirisit na Tartraidid for an fidh, & snadmait a n-eochu don fhidhbaid, & do beruit ucht ar Bagul co n-a shlogaib.
¶114] Ba calma do cuired in cath soin leo alliu & anall, {MS folio 85b1} co m-benadh bonn fria meidhi & méidhe fria bonn doibh. Gonait na Tartraidid na h-elifainnte dia soigdibh, ár ni rabha for bith fria dibracadh soighet slog budh ferr indat. Gabait na h-eilifaint for miri & dasacht, co n-dechsat fon coill gin comus dia laechaib forro, cu ro-s-trascrait la dairghibh & omnuib in fhedha a caislena debtha cusin bh-fialluch n-gaiscid bui 'na m-broinn, innus gur' dithaigedh sloigh Miena amlaidh sin.
¶115] Na Tartraididh immorro, ni ro fhaelsat fos forsna h-eilifaintib, cu tucsat saeire dia n-giallaibh i l-logh a ceannsaigthi. Gabhuit na geill .cc. eilifant doib-sium. Beris Niscardyn iat co Magnus Cam, ar nir' aithnedh dia sloghuibh beith for eilifaintibh riam co sin.
¶116] Ata magh isin crich sin, uidhi da la fora fhot & fora lethet, fasach eisium co m-bennuib & sleibhti urarda 'na timcheall. Airdithir fria clethe nimhe iat-som. Is ana mullach sin aitreabat aes na criche. Immut oir leo. Ticit laithi airigthi anuas for in magh sin do creic a n-oir for gach ni is esbaidh doibh. Ticit didiu na h-iltíri a cein & a faicsi 'na comdhail forsin magh an laithi sin do cennach in oir. Iar scarad dhoibh fri araili ni leicit
p.392lucht na criche nech for bith leo do dhecsain a n-aitreabh, conadh aire sin nach eolach nech for bith for a modhuibh na for a m-bescnadaib. Ata immorro dh'airdi na h-aiti a n-airisit cu m-bit a n-oes calma dá la & oidche ag techt anuas cusin magh n-uccut.
¶117] Prouindsi Canhgigu fria thaebh sidhe. Bui ri amra fuirri, & nir' bo miadh lais Magnus Cam do beith 'na righ fair. Faidhis Cublay slúag dia irghabail a nirt chatha. Gabais serg galuir ri Canhgigu co táinic a thiughlaithe. {MS folio 85b2} Ro orduigh a adhnacul co h-anorach & tor do thocbail for gach taebh dhe .x. cubait i n-airdi cech ae dib. Cenn co claradh oir for tor dibh & di ordlach fora thighi. Cluic ordha uassa cu toghluaisedh gaeth a ceol. Cluic airgit for in tor n-aild.
¶118] Na Tartraidid immorro gabuit for loscud & innred an tiri cu riachtsat adlucud Cangigu. O 't-conncatar in t-or & na maine diairmhidi forsna toraibh, faidhit techta co Magnus Cam dia fhis cidh do ghendais friu, ár ba toil doibh-sium a roinn etarra. Acc, ol Magnus Cam, ni toil dam-sa anoir righ for bith bias fora adnacul do thurnamh. Do berait na slúaig saeire don aduacul for fuigled Magnus Cam, & gidh adhnacul carat nó namhat bis i crichaib na Tartraidech ni turntar a onoir fora lurg sin.
¶119] Umhlaigidh didiu in rig sin do Cublay iar sin. Tri cét rigan lasan ríg bis fuirre. Imat oir leo. Ni fhasann finemain tre úir innti. Feoil & righle no-s-toimlit. Do niat balsamum onorach do leomanuibh & draicibh & anmannaib ecennus. Cuirit saine gacha datha fair. Do níatt a rinnadh forro, firu, macu, mna, cu nach scarat fris tria bithu, cu m-bi saine gacha datha fora m-ballaib & fuatha na n-anmunn n-ecennus 'ar n-a rindad
p.394forro, & gach meit bhias for nech dhe sin is moidi a anoir leo-som.
¶120] Gach marbh theit isin righi sin do niat luaith dia churp, & cuirit a crannoic chumhdachta h-í a m-bennuibh slíab & a n-ochtuibh all, cu nach faicet daine na ethaite h-e tria bhithu.
¶121] Prouindsi Singuy didiu, do níat erreda anórcha do croicnibh & timthachtuibh a bh-fidhbhuidi. Imat leoman for a fedh, cu nach fetann neach {MS folio 86a1} siubal a n-uathad tharrsa. Fria h-or in mara fil si. Ni leiceann omhon na leoman do luing na do bharc oirisium adaig fria h-or in puirt, na acarsoitt do shnaidm fria tir. Ni dhenann eis na buidin dib suan fora conairib. Dingbad di coin isin tir sin in leoman. Conadh airi sin nach togluasinn laech do chois na dh'eoch gan da choin & glac lais or' dailedh na soigdi for in leoman in cein bit na coin ac comhrac fris, gurub amlaid sin dhíthaigid laeich na crichi iat.
¶122] Prouindsi Cayguy. Sruth Cora mora for teibersnaigh fora fedh. 'San India tocbhais cenn ar tus. Adbhul a fod .x. cét cubat fora lethet. Loingis in rig fora n-acarsoidib fair ina triallunn for muir .u. míli dec long a lin .xx. laech in gach luing dibh fria freasdul .u. eich .x. in gach luing ica freasdul la Magnus Cam do bhiudh & deoch & edgud nó ecasc, ár ni h-al do gan bheith urlum do shlúag & loingis dia triallait for oilenaib nó insibh muiridi dia n-irghabail a nirt catha.
¶123] Fil prouindsi ele fria toebh & ri fuirri. Ni ghiallann do Magnus beous. Prouinsi Mangua isidhe. Stactur ainm in righ fil fuirri. Ni fhil isin uili domon ri is ferr innás cenmotha Cublay, ár ni raibhi omhon righ for bith fair do línmaire a laech & do daingne a dhúintedh & a cathrach, ar ní raibhi dun for bith lais gin díc uiscidhi 'na timchell co n-urchur saigte a fidhbac fora lethi.
p.396
¶124] Ba trocar essium fri gach n-aen, & ni lamtha slad na sarugud for fod a righi. Ni h-iadhtha tegh for múinib na sétaibh leo. Do chuired techta ar fod a righi dia athchar forro cech doini no truagh no bhiad leo a tidlacad dia dun-som, & gech naide {MS folio 86a2} do bhiath cen athair no máthair a breith chuigi-sium dia freasdal, & do shnadhmad re araili a meic & a n-ingena cu mainib leo in tan ba h-aesmhur iat, cur' mho ina .x. míli dib sin no bhidh do shir oca m-biathad & eided ac Scactur.
¶125] Bai cathair oirechais aigi, Cuinglay a h-ainm. Daingne do chathrachaib betha dhi. Ro thircansat faidhe di fecht riam gin dul fuirri la feraib domuin cu tised nech ara m-biadh cét suil d'ainm suil ti dia togail. Do chuir-sium a menma do righ for bith do beith fortill fuirri, ár ba derbh lais nar' tusmhedh & nach tusmighfe nech oca m-biadh cét suil.
¶126] Stactur imorro do chuir omhon a imairec forna h-iltirib i cein & i foicsi, cu nach tabairthe cath na conghal dó, & nach leicedh a omon claenad fora dhliged, ar ni claenad-som for nech ar bhith. Oirisit-sium isin t-soinmighi sin nach raibe for menmain righ na thaisigh dhibh acht fledach & clesrad & ceola, co n-dechaidh a n-gail for bathad, cu nach raibhi arm na erred imairic la laech na le milid dibh.
¶127] Magnus Cam, imorro, ba galar croidhi lais ri for bith fria thaebh gin giallad dho. Do gairit cuigi a righa & a tóisigh & a laithi gaile & gaiscid. Is ed is ail dam-sa, ol se, slúaig dhiairmidi acuibh-se do triall a prouinsi Manguay dia h-irghabáil a nirt catha, ár ní miadh lim-sa Stactur friam thaebh gin ghialladh dam.
¶128] Bui toisech amra dia muintir-sium ac coistecht fris, & ba tóisech imghona la Cublay esium, Baiam a ainm. Innann son a bérla na Tartraidech & cét suil asin bérla scoitecda. Di bh-fhagha-sa sloigh lim-sa, ol Bayam, triallfat a Manguay & do-ber a n-gialla duit-si. Faidis Cublay slúag la Bayam a Manguay.
p.398Gabsait oc argun na crichi & ac brised a duinte & a cathrach, gur' gabsat dí chathair déc dia n-dinndaib dithoghlaidi.
¶129] {MS folio 86b1}Stactur didiu, ba lan d'omun in t-sloig-sin h-é fein & a righa & a thoisigh, ár ba senda a churaid cum gaiscid, & ni ro chuirset a n-oicc gu gail lá saime in t-sidha conad h-i comairli ro craittea leo, triall doibh for innsibh muiridhe bai leo o nar' thualaing cathaigthi iat. Co n-dechaidh in ri lucht míle long for na h-indsibh sin iar bh-facbail choimhéta fora dhuintibh.
¶130] Gabuid slúaig na Tartraidech forbhuis h-i Maunglay, & sinit a scora fria taebhuibh, & ba h-isidhe righchathair Stactur isidhe. Gabait na slúaig fora togail. O 't-clos do shlúag na cathrach gur' Baiam a taisech togla, & gur' inann son & cét suil, do tucsat celmhaine na n-druadh fecht riamh, & do berait in cathraig.
¶131] Triallaid in slúag Tartraidech gu Siangfu, cathair dhithoglaidi la Stactur is dhe, & muir fria taebh, & nir' bhá tualaing n-amais fuirri acht for cuil m-bic dhi, ar do ticedh loingius on righ do na h-indsibh d' furtacht fuirri. Cidh fil ann tra, ba dith laech for na slogaib sin, alliu & anall, ac togail na cathrach & nír' fhétsat Tartraidig dul fuirre fria re teora m-bliadan batar oc forbais for in cathraig sin.
¶132] Faidit techta co Magnus Cam dia innisin do Quinglay do dhul dibh. Bai Marcus & a aes cumtha araen fri Magnus Cam ic coistecht frisna techtuib sin. Ba doirbh la Magnus na h-aithiusca sin. Cuingit in da Marcus & Niclaus sais fair, & do niat teora sasa dia n-diubraicfidhi aili dímhora don fhidhbaid bui 'na freacnairc, ár bat eoluigh-sium i togail cathrach fecht riamh.
¶133] Faidis Magnus Cam na techta for culu do 'ridhisi lasna sasaibh gu Cuinglay. Iar rochtain doibh cu slogh Baiam ro gabsat imat cloch & aile n-dimhor asta forsin cathraig, gur brised a taibli & a tighi. {MS folio 86b2} Gabais omhun lucht na cathrach lasna h-airdhibh anaithinti sin, co tucsat in cathraig. Umlaighid
p.400cathracha Manguay do Magnus Cam in tan sin, & oirisis Stactur forna h-indsibh muiridi gen umhlugud do Magnus Cam, ar nir' mhiadh lais umhla do righ for bith.
¶134] Ata sruth for fod prouinnse Manguay, Quian a ainm. uidi cét la fora fot, x. míli fora lethet. Dá cét cathair fora dhib taebuibh. Is lia do loingius dó innat srotha in betha.
¶135] Fil cathair n-aile isin crich sin, Sintuy a h-ainm. .lx. míle ina timceall, secht míli droichet for a feadh fo a n-gabhunn bárc cu seol fuirri. Dar leo-sum ní fhuil ar bith cathair is lia laech innas.
Cathair Singuy didiu, inann son & cathair na talman.
¶136] Fil cathair n-aili, uidhi .u. laithe fria taebh sin, cét míli ina timchell. Quinlay a h-ainm, inann son & in cathair nemhdha dia tengaid-sium, ár ni fhuil for bith cathair is mó inás. Da míli dhec droichet le, fo n-gabhait longa dimhora cen trascradh seoil dibh, & tor dithoglaidi for cech n-droichet dhibh, & .iiii. mílid ag Magnus ac fare for cech n-droichet dibh ar omun a h-impóid fair, ór ba cathair oirechuis do righraid Manguay isidhe feacht riam.
¶137] Do ronsat palas rigda for loch a medhon na cathrach sin. Ni fuil sét na samail do phalas for bith do. .x. slúagtheach lais & .x. míli do thoimhledh in gach slúagthech dhibh, & tene bithbeo a medhon gacha bruidhne dhibh & míle do sheomradhuibh solusda fria suan & freasdal ina n-urthimceall co neim n-oir forra & co fuath gach anmanna ecennus for bith 'ar n-a rinnadh forro do ilbrechtadh gacha datha.
¶138] In tan ro irghabh Magnus Cam in cathair sin & prouindsi {MS folio 87a1} Manguay, ro h-oirdnedh nai righa do Tartraidibh forro, & do ronad forro in da míli decc cathair bai isin rigi sin. Occus ni raibhi cathair dhibh gan drong do míledhuib Magnuis Cam, oca h-imcoimet ar omhun a h-impódh fair.
p.402
¶139] Fil loch a medon na cathrach sin & .xxx. míle 'ná uirtimcheall. Di inis fair, dun rigda a medhon gacha h-innsi dibh. Ni la nech for bith iat-som, & inas ferr do bhiudh & deog & mhainibh na cathrach cuirid a medon na n-duinte, & intí dianad ail fledhughadh do dhenam tiagait dhia tochaithimh inntibh & foghebha. & ni la nech don cathraig dinn ná caislén da fuil fora fedh, acht coimdhes da gach aen iat-som. & as eadh do beir an t-imat droichet sin le, for srothaib & uscedaib fil si, & ni bhi an imthecht for araili acht dibh.
.xl. míle tighidhis .xl. fecht is aitreabhthaigh don chathair sin.
¶140] Ni thusmidter gein innti nach scribhthar a ainm & in cruth forsa m-bi in re & reanna nime oca tusmhedh, & dia n-dech nech dibh as bentar a ainm as, & scribhthar aris h-e & ainm a ech & a maine & a aesa cumtha, & loiscter diblinuibh araen ria chorp, & dar leo gach a scribtha dho do beidis araen fris isin bethaidh n-aile.
¶141] Imut eclas n-oirmhitnech isin cathraig sin. & ni fhil acht aen eclas dibh ag fognum (nó adhradh) do Dia.
¶142] Cidh fil ann tra, dia m-beth gan do righe la Cublay acht na nai righa ro h-oirdned for righi Stactur do rachad os fhorbha righ in betha.
¶143] Fil crich n-aili iar facbáil Quinglay fri taebh criche Stactur. Crich Stucguy iside. Imat duinte & chathrach le laeich amra le. Toimhlit feoil a laech & a miled, & ibhit a bh-fuil i cathaibh, & toghuit h-í tar gach n-digh íttan for bith, & ní thoimhlit {MS folio 84a2} madh do shaeth no dhigsedh.
Do prouinnsi Manguay iside.


text:
30/05/2012
Ma tha sibh a' cuir air dòigh pàrtaidh airson deireadh sheachdain Iùbailidh Daoimean na Banrigh a chomharachadh fiach am bidh sibh ag èisteachd oir bidh Seonag Nic a' Ghobhainn ag innse mar a tha's a' deasachadh cearc 'Coronation'.
Cluinnidh sinn mar a tha a-dol do dh'Ishi Nicilleathain agus i a' trèanadh airson a bhith na daibhear.
Cuideachd, tha barrachd agus barrachd do thuathan air feadh na dùthcha buidhe le dìthean lus na h-ola (oilseed rape) agus cluinnidh sinn carson a tha's a' fas a leithid dhen lus seo?


text:
Alasdair mac Mhaighstir Alasdair
Rugadh Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, no Alasdair MacDhòmhnaill (c.1690 - c.1770), ann an Àird nam Murchan, far an robh athair na mhinistear. Bhuineadh an teaghlach do dh'Uibhist a Deas agus bha ceanglaichean làidir aca ri Clann Raghnaill.
Susbaint
Sgeul-beatha[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir beul-aithris 's ann bho athair a fhuair Alasdair a chuid oideachaidh anns a' chiad dol a-mach agus chaidh e an uair sin gu Oilthigh Ghlaschu, ged nach eil seo ga dhearbhadh ann am pàipearan an Oilthigh. Tha beul-aithris cuideachd a' cumail a-mach nach tug e a-mach ceum aig deireadh an latha ach gun do dh'fhàg e an oilthigh a phòsadh Sìne Dhòmhnallach à Gleann Eite. Rugadh a mhac, Raghnall Dubh, ann an 1728.[1] Nuair a nochdas e a-rithist ann an clàran sgrìobhte, ann an 1729, 's ann mar neach-oideachaidh agus ceistear aig an SSPCK (Scottish Society for the Propagation of Christian Knowledge) a tha e ag obair, ann an Eilean Fhìonain, faisg air far a bheil an Gearastan an-diugh.
Ann an 1738 bha Alasdair a' teagasg ann an Cille Chòmhain agus ann an 1739 ann an Coire Mhuilinn, far an do rinn e an dàn ainmeil aige, 'Allt an t-Siùcair'. Ann an 1741 dh'fhoillsich e faclair Gàidhlig, a' chiad leabhar clò-bhuailte a nochd bho thùs ann an Gàidhlig na h-Alba a-riamh.
Bhliadhna Theàrlaich[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1745 chuir Alasdair a chùl ri teagasg agus rinn e air Gleann Fhionghain far an do chuir Teàrlach Òg Stiùbhairt a bhratach ri crann. 'S ann mun àm sin no beagan roimhe a bha Alasdair air tionndadh ri Eaglais na Ròimhe agus ghabh e ri arm a' Phrionnsa mar oifigear an rèisimeid Raghnaill Òig, Mac Mhic Ailein. Rinn e tòrr òran brosnachaidh Seumasach mun àm seo, leithid 'Òran nam Fineachan', 'Brosnachadh nam Fineachan', 'Òran don Phrionnsa Teàrlach ('O hi ri rì, tha e tighinn') agus 'Clò Mhic 'Ille Mhìcheil', agus aoir air luchd-taice Rìghrean Hanòbhair. Tha cuid a' creidsinn gur e a sgrìobh tràchdas anns a' Bheurla a nochd gun urra goirid as dèidh Bhlàr Chùil-Lodair ag innse stòiridh Bhliadhna Theàrlaich tro shùilean 'Oifigich Ghàidhealaich' an arm a' Phrionnsa.
As dèidh Bhlàr Chùil Lodair bha Alasdair agus a bhean fon choill; tha beul-aithris ag innse gun robh Sìne trom aig an àm. Mu dheireadh fhuair Alasdair seilbh air baile fearainn aig Eigneig ann am Mùideart agus rinneadh na bhàillidh e air Eilean Chanaigh, a bha cuideachd na phàirt de dh'oighreachd Chlann Raghnaill.
Dh'fhoillsich Alasdair a bhàrdachd fon tiotal Aiseirigh na Seann Chanoin Albannaich ann an 1751. Bha iomadach diofar stoidhle na chomas, bho òrain-ghaoil bhlàth leithid 'Moladh Mòraig' gu bàrdachd mionaideach mu nàdar leithid 'An Samhradh' agus 'An Geamhradh'. Sgrìobhadh e aoir ghoirid sgaiteach a cheart cho math ri dàin mhòra ghaisgeil leithid 'Bìrlinn Chlann Raghnaill'.
Bhàsaich Alasdair ann an Sanndaig ann an Àrasaig agus tha e air a thìodhlaigeadh ann an seann chladh Chille Mhuire an sin.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
- 'Bìrlinn Chlann Raghnaill': earrann anns 'An Lasair'202-217
- 'Cuachag an Fhàsaich'
- 'Guidhe no Ùrnaigh an Ùghdair do 'n Cheòlraidh'
- 'Marbhrann do Pheata Coluim'
- 'Moladh an Leòghainn'
- 'Moladh an Ùghdair don t-Seann Chànain Ghàidhlig'
- 'Moladh Mòraig': earrann anns 'An Lasair', d.126-33
- 'Acarsaid nan Con ’s nan Gillean': An Lasair, d.190-1
- 'An Litir gun Chéir Oirr’: An Lasair, d.162-3
Bàrdachd nàdarrach[deasaich | deasaich an tùs]
- 'Allt an t-Siùcair'
- 'Òran a' Gheamhraidh'
- 'Òran an t-Samhraidh'
Brosnachadh nan Seumasach[deasaich | deasaich an tùs]
- 'Brosnachadh nam Fineachan'
- 'Clò Mhic 'Ille Mhìcheil'
- 'Òran don Phrionnsa Teàrlach ('O hi ri rì, tha e tighinn')
- 'Òran mu Bhliadhna Theàrlaich'
- 'Òran nam Fineachan Gàidhealach'
Aoir[deasaich | deasaich an tùs]
- 'Aoir do na Caimbeulaich'
- 'An Airce'
- 'Mì-mholadh Mòraig'
Sgrìobhaidhean mu a dhèidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cunntas air beatha Alasdair na òige ri fhaighinn anns an leabhar aig Raghnall MacIlleDhuibh Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: The Ardnamurchan Years (Coll, 1986). Tha fiosrachadh mun bhàrdachd aige ann an An Introduction to Gaelic Poetry le Ruaraidh MacThòmais (Dùn Èideann, 1990) agus ann an Gaelic Poetry in the Eighteenth Century, leis an aon ùghdar (Obar Dheathain, 1993). Tha a' mhòr-chuid de bhàrdachd air a cruinneachadh ann an The Poems of Alexander MacDonald, deasaichte le MacDhòmhnaill agus MacDhòmhnaill (Inbhir Nis, 1924).
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Campbell, John Lorne. 'Alasdair mac Mhaighstir Alasdair: portrait of a traditionalist', Scots Magazine October 1935, dd. 61-76.
- Black, Ronald. Mac Mhaighstir Alasdair: The Ardnamurchan Years Coll: Society of West Highland & Island Historical Research, 1986.
- Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn)
- Thomson, Derick S. Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: His Political Poetry. 1989.
- Thomson, Derick S. (deas.) Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Selected Poems Edinburgh: Scottish Gaelic Texts Society, 1996.
- Dressler, Camille & D. W. Stiùbhart (deas.). Alexander MacDonald: Bard of the Gaelic Enlightenment / Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Bàrd an t-Soillearachaidh Ghàidhealach Kershader, Isle of Lewis: Islands Book Trust, 2012. IBSN 978-1-907443-04-6
- Sorensen, Janet. 'Scripting Identity? English language and literacy instruction in the Highlands and the strange case of Alexander MacDonald' ann an The Grammar of Empire in Eighteenth-Century British Writing, Cambridge: CUP, 2000.
Air loidhne[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dachaigh airson Stòras na Gàidhlig: Mu Chomh-chruinneachidh Orannaigh Gaidhealach le Raghnall Dubh


text:
└iteachan far am faodar a dhol / Where to go
Tha m˛ran de thýr na h-Alba furasta a ruighinn agus fosgailte airson rannsachadh a dhŔanamh oirre. Chan eil pÓircean, Óiteachan gorma, coilltean agus ceuman ionadail fada air falbh aig Óm sam bith, ge bith an ann ann am meadhan baile m˛ir no ann am baile beag a tha thu a' fuireach. A thuilleadh air na h-Óiteachan as tlachdmhoire is as goireasaiche, tha gu le˛r de dh'Óiteachan iomallach is fiadhaich ann an Alba far am faigh thu air falbh bho ¨praid na beatha.
Faodaidh tu a dhol a dh'Óite sam bith far a bheil cead ruigsinneachd no far a bheil ullachadh airson cleachdadh poblach. Ge bith cÓit an tŔid thu, cuimhnich gun lean thu ceuman sýmplidh airson dýon na h-Órainneachd agus gum bi spŔis agad dha feuman chÓich, co-dhi¨ am bi thu ag obair air an fhearann no a' mealtainn a' bhlÓir a-muigh.
└iteachan a thadhal air
Faigh tlachd Ó coilltean & frýthean; marannan & oirthirean; cnuic & beanntan; bailtean beaga & m˛ra; aibhnichean & lochan.
Slighean a rannsaich
Lorg a-mach ceuman ionadail no slighean fada airson am mealtainn air do chois, air baidhsagal no air each. Fuirich faisg air an dachaigh no rach dha na cnuic is na glinn.
TeÓrmainn NÓdair agus PÓircean
Lorg tuilleadh a-mach mu Óiteachan air feadh Alba a tha math airson am blÓr a-muigh a mhealtainn, a' gabhail a-steach TŔarmainn NÓdair is PÓircean NÓiseanta.
Last updated on Monday 12th March 2012 at 16:05 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo