text:
Sagsainn Ìosail
Is e Sasgainn Ìosail (neo Niedersachsen anns a' Ghearmailtis/Lower Saxony sa Bheurla) an stàit as motha ach aon anns a' Ghearmailt. Tha Hànobhar (Hannover anns a’ Ghearmailtis) anns an ear-dheas na phrìomh-bhaile.
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Sagsainn Ìosail ann an ceann a tuath na Gearmailt. Tha Cuan a Tuath (A' Mhuir a Tuath) agus Schleswig-Holstein air tuath Sagsainn Ìosail. Tha an Òlaind an iar air Sagsainn Ìosail, agus Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg agus Sagsainn-Anhalt an ear air Sagsainn Ìosail. Anns a' dheas tha Nordrhein-Westfalen, Hessen agus Thüringen.
Na bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Hànobhar le 516.000 luchd-àiteachaidh am baile as motha ann an Sagsainn Ìosail. Anns an dàrna àite tha Braunschweig (luchd-àiteachaidh: 245.220) anns an ear-dheas Sagsainn Ìosail. Anns an treas àite is e Osnabrück (165.000) anns an deas, baile cudthromach le oilthigh, agus is e àite-suidhe an easbaig Caitligich. Tha Oldenburg (158.500) ann am meadhan Sagsainn Ìosail, agus tha Göttingen (129.000) le oilthigh cliùiteach deas air Hànobhar. Tha Wilhelmhaven (83.500) le port-mara domhainn do bhàtaichean bathair agus Emden (51.700) agus Cuxhaven (52.000) le port-iasgaich anns an Tuath Sagsainn Ìosail aig Cuan a Tuath. Is e Celle (71.300) agus Lüneburg (71.900) an geata don Lüneburger Heide. Dh’fhàs Hameln (58.900) ainmeil leis an sgeulachd Der Rattenfänger von Hameln (Pìobaire nan radan ann an Hameln) leis na bràithrean Grimm.
Bailtean Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cuid as motha na dùthcha rèidh, ach anns an ear-dheas tha beanntan ann ris an canar Harz agus Solling. Is e an Wurmberg (971m NN), am Bruchberg (927m NN) agus an t-Achtermann (925m NN) na beanntan as àirde anns an Harz agus ann an Sagsainn Ìosail.
Is e Große Blöße (528m NN) an t- ainm air a’ bheinn as àirde anns an Solling.
Aibhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Weser 358 km
- Leine 247km
- Ems 241 km
- Elbe 238 km
- Aller 205 km
Cladh-aibhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Mittellandkanal: 195 km
- Dortmund-Ems-Kanal 147km
- Elbe-Seiten-Kanal 115km
Lochan[deasaich | deasaich an tùs]
- Steinhuder Meer 29 km², doimhne: 1,5m
- Dümmer 13 km², doimhne: 1,2 m
- Zwischenahner Meer 5,5 km², doimhne: 3,3m
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
O chionn 's gu bheil an cuid as motha na dùthcha gu math rèidh, tha àiteachas cudthromach ann an Sagsainn Iosail.
Tha beagan iasgaich a’ dol ann ann an Cuxhaven.
Tha roinn na turasachd làidir ann an Sagsainn Ìosail, gu h-àraid anns an tuath agus anns na h-eileanan.
Ann an roinn na dèanadachd tha gnìomhachas bhàtaichean agus chàraichean cudthromach. Tha roinn togail bhàtaichean ann am Papenburg, Emden agus Wilhelmshaven. Tha am Meyer Werft ann am Papenburg a’ togail nam bàtaichean-cuairt-mara as motha air feadh an t-saoghail. Ann an Wolfsburg tha mòran chosnaidhean anns an fhactaraidh Volkswagen. Agus tha trì àitichean ann an Sagsainn Ìosail, far a bheil factaraidhean Airbus.
Tha Hànobhar uabhasach trang, ma bhitheas an CeBIT ann, fèill chudthromach anns an t-saoghal –choimpiutaireachd.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Aig àm Iulius Caesar bha an cuid as motha na Roinn-Eòrpa fo smachd nan Ròmanach. Anns a’ bhliadhna 9 as dèidh Chrìosda dh’fheuch na Ròmanaich na Gearmailtich ann an ceann a tuath na dùthcha a chuir fo smachd a-rithist. Anns a’ bhlàr Kalkriese faisg air Osnabrück chaill na Ròmanaich a-rithist. Cha b’ urrainn do dh’Ìompaire sam bith eile a’ Ghearmailt a chur fo smachd gus an tàinig Tearlach Mòr (742-814) 800 bliadhna an-dèidh sin.
An-dèidh cogadh nan 30 bliadhna (1618-1648) bhris an dùthaich às a chèile, cha robh dad air fhàgail ach sgìrean beaga gun cumhachd.
B’ urrainn do na Kurfürsten Hànobhair pìosan a chuir ri chèile a-rithist ann a bhith a’ pòsadh agus mar dhìleab agus dh’fhàs iad na bu treasa a-rithist, gus an robh Sèoras Ludwig (1660-1727) na rìgh ann am Breatainn Mòr (1714-1727) bho thaobh a mhàthair.
Mhair am aonadh pearsanta aonadh eadar Breatainn agus Hànobhar gu ruige 1837. Bha rìoghachd Hànobhair ann bho 1814-1866, ach ann an 1866 ann an cogadh eadar Pruisia agus an Ostair chaidh a ghabhail le Pruisia.
Aig an aon àm bha trì sgìrean eile ann (Braunschweig, Oldenburg und Schaumburg–Lippe), ach bha iad na bu ghlice. Ghabh iad san Deutsches Reich mar stàitean neo-eisimeileach ann an 1871.
An-dèidh an dàrna cogadh chaidh Hànobhar, Braunschweig, Oldenburg agus Schaumburg–Lippe a chur ri chèile agus chaidh Sagsainn Ìosail a stèidheachadh ann an 1946.
Daoine cudthromach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Robert Koch à Clausthal faisg air Hànobhar iomraiteach ann an rannsachadh air bitheagan ghabhaltach, gu h-àraid a thaobh lorg na caitheimh. Ann an 1905 fhuair e Duais Nobel eòlas-leighis.
Cànanan beaga, dual-chainntean[deasaich | deasaich an tùs]
Ma bhruidhnear mu chànanan beaga, bithear a’ smaoineachadh gur e Frìsis an Ear (Ostfriesisch anns a’ Ghearmailtis) an cànan a tha aig na daoine ann an taobh tuath a’ Ghearmailt. Ach chan eil sin fìor.
Thàinig Friosais-an-Ear bho Anglo-Friosais agus tha e ceangailte ris a' Bheurla Ghallda. Ann an Sagsainn Ìosail chan eil dad air fhàgail ach sgìre bheag faisg air Cloppenburg, far a bheil Saterfriesisch air a bruidhinn le 2000 daoine.
Ann an taobh tuath a’ Ghearmailt bruidhnear Ostfriesisches Platt (Friosais-an-Ear ⁊ Sagsais Ìosail). Thàinig an cànan seo à Niedersächsisches Platt (Northern Low Saxon) agus tha e ceangailte ri Duitsis agus Friosais). Ged a bhàsaich Niedersächsisches Platt seach ann an sgìrean iomallach, tha an Ostfriesisches Platt gu math làidir fhathast an ann taobh tuath a’ Ghearmailt.
Bidh 50% de na daoine a’ cleachdadh Ostfriesisches Platt gach latha, gu h-àraid air an dùthaich. Tha iad a’ sealltainn gu bheil iad eadar-dhealaichte agus sònraichte. Ged a tha tòrr dual-chainntean ann ann an Ostfriesisches Platt, tha faclair oifigeil ann, tha rèidio ann, pàipearan-naidheachd cuideachd. Is urrainnear an cànan a’ cleachdadh anns na seirbhisean. O chionn goirid chìthear sanasan-rathaid dà-chànanach, agus tha tòrr ainmean-àite ann an Ostfriesisches Platt co-dhiù, m.e.: Rechtsupweg ( Slighe air do làimh deas 'sa Ghàidhlig)
Tha Friesisch, Saterfriesisch agus Ostfriesisches Platt air an dìon le European Charter for Minority Languages.
Seo eisimpleir le Ostfriesisches Platt, Àrd-Ghearmailtis oifigeil agus Gàidhlig:
Biadh agus deoch[deasaich | deasaich an tùs]
Dòighean traidiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
- Grünkohlessen (Biadh càl-greannach)
Mar as àbhaist bidh an càl-greannach a’ buain an-dèidh a’ chiad reòthadh 'san gheamhradh. An toiseach bidh na daoine a' coiseachd air na sràidean bheaga do thaigh-seinnse a’ bhaile. Air an t-sràid cluichidh iad Boßeln, gèam sònraichte coltach ri Roadbowling. Bidh iad a’ toirt troilidh le leann agus Schnaps neo Korn (deoch làidir) còmhla riutha, agus ma bhios crois an rathaid ann neo tachartasan sònraichte anns a’ ghèam, feumaidh a h-uile duine òl. Mar as trice bidh na daoine air an deagh shunnd, mus ruig iad an taigh-seinnse. An uair sin ithidh iad Grünkohlessen: Sin càl-greannach le buntàta agus Pinkel (isbean le spìosrach às an àite fhèin) agus hama agus muicfheoil bruichte. Ma bhitheas iad deiseil, bidh ceòl agus dannsa ann agus bidh iad a’ taghadh Rìgh-Càil.
Tì[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cupa tì uabhasach cudthromach ann an Ostfriesland anns an Tuath Sagsainn Ìosail. Tha seann lagh ann ris an canar Reachd nam Friseach. Tha e math an aghaidh eucairdeis. Seo e: Chan fhaodadh tu duine a thilg a-mach às do thaigh, mura òladh tu trì cupannan tì le Kandis (siùcar cruaidh) agus uachdar còmhla ris.
Friesengeist/Moorgeist[deasaich | deasaich an tùs]
Is e taibhse a’ mhonadh an t-ainm a tha air Kornbrand le lusan, deoch làidir eile. Bithear ga losgadh airson mionaid, mus òlar e.
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Baden-Württemberg • Bayern • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sagsainn • Sagsainn-Anhalt • Sagsainn Iosail • Schleswig-Holstein • Thüringen


c: text/html

text:
Episode 5
'S ann na làithean sa bho chionn ceud bliadhna, mar a tha Gilleasbuig MacDhòmhnaill ag innse, a thàinig na ciad naidheachdain bàis sa Chiad Chogadh chun na Gàidhealtachd agus chun nan eilean. Loisg Breatann a' chiad urchair air a 22mh den Lùnastal agus bha ciad sabaid mhòr aig a' BEF aig Blàr Mons. Chaidh ceithir soithichean-cogaidh Gearmailteach a chuir fodha aig Blàr Heligoland Bight.
Tha an rann à Gur Bòidheach na Gillean air a sheinn le Màiri Rothach air a chleachdadh le cead bho Sgoil Eòlais na h-Alba.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fartairchill
'S e baile beag ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Fartairchill (Beurla: Fortingall). 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 35′ 52.4″ Tuath agus 4° 3′ 19.48″ Iar.
Tha e ainmeil airson an iubhar aosta aige. Cuideachd, ann an garradh na h-eaglaise, tha mòran seann uiaghean. Tha faoinsgeul ann ag ràdh gun do rugadh Pontius Pilat an seo, airson gu robh campa daingnichte Ròmanach seo nuair a bha na Ròmanaich a' dol mun cuairt Alba.
Faisg air a' bhaile tha Càrn nam Marbh a tha làn taise bhon phlàigh dhuibh. Tha plàc ann a tha ag ràdh "Here lie Victims of the Great Plague of the 14th Century, Taken here on a Sledge, drawn by a White Horse, led by an old Woman" sa Bheurla.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 738 470


text:
blas
Blas 2014: 5-13 Sultain
'S i fèis a th' ann am Blas a thàinig bho bheachd a chuir Comhairle na Gàidhealtachd air adhart an dèidh dhaibh tadhal air an fhèis Celtic Colours ann am Ceap Breatuinn. Tha i air a ruith ann an co-bhonn ri Fèisean nan Gàidheal agus tha sinn gu mòr an eisimeil bhuidhnean ionadail a bhios a' toirt taic dhuinn le tachartasan a chur air dòigh.
Tha an fhèis air fàs anns na bliadhnaichean a tha i air a bhith ga cumail agus, a bharrachd air cuirmean-ciùil thall 's a bhos air feadh na Gàidhealtachd, bidh Highlife Highland a' cur Prògram Foghlaim air adhart anns na sgoltean aig an aon àm. Bidh grunn thachartasan ann an Earra-Ghàidheal agus tha Cuairt nam Bàrd na pàirt den fhèis.
Airson làrach-lìn na fèise a ruighinn put an seo. Tha Prògram 2014 na Fèise air làmh dheas na duilleige. Chithear bhideo de chuid den luchd-ciùil a bhios a' nochdadh aig Blas 2014 an seo.


text:
12/12/2013
Chaidh co-dhùnadh a dhèanamh an dè a thaobh dè bu chòir tachairt do Thalla Bhaile Pheairt/ Tha Anna Steven agus Alasdair MacIlleathain a tha a' fuireach 'san sgìre a' toirt am beachdan fhèin air mar a chaidh na còmhraidhean.
Tha Dòmhnall Macleòid air ais leis t-sreath aige mun t-Soillseachadh Albannach. An t-seachdain seo tha Dòmhnall ag innse mu Àdhamh MacFhearghais, an aon fhear a bha an lùib a' ghluasad seo a bha fileanta anns a' Ghàidhlig.
Chaidh an leabhar The Guga Stone a' sgrìobh Dòmhnall S Moireach ainmeachadh air gearr-liosta nan leabhraichean nàdur as fheàrr anns a' phàipear naidheachd an Guardian. Tha Dòmhnall fhèin air aoigheachd ann an stiùidio Lerwick airson beagan mìneachaidh a dhèanamh air an leabhar agus a bheachd air an àite a choisinn e. bbc.co.uk/coinneach.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh Alasdair Greumach, Alasdair Ruaireachain, ann an 1930 agus thogadh e air a' Bhac, Leòdhas, ged a ghluais an teaghlach gu Steòrnabhagh mu dheireadh thall. Na òige, bhiodh e a' seinn air consairtean, ach sguir e nuair a chaidh iompachadh. Thòisich e an uair sin a' togail an fhuinn anns an eaglais agus bha fèill mhòr air, gu h-àraidh air Là Sàbaid nan òrduighean.
Bha e na èildear ann an Eaglais Shaor Steòrnabhaigh airson grunn bhliadhnaichean.
Bha Alasdair ag obair ann a' muileann Tolmie agus ann am muileann eile a bha air Rathad Shìophoirt ann a' Steòrnabhagh. Phòs e Agnes à Nis agus bha dithis bhalach aca.
Tha ogha do dh'Alasdair, Katie Ghreumach, a' seinn agus a' faighinn dhuaisean a' togail an fhuinn airson nan salm aig farpaisean aig Mòd Ionadail Leòdhais. Bu dual dhith.
Chaochail Alasdair aig aois 66 ann an 1997.
Tha sinn an comain Agnes Ghreumach, banntrach Alasdair, airson an fhiosrachaidh seo.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Neiva
‘Se prìomh-bhaile Huila,[1] ann an Coloimbia,[2] a th’ann Neiva.[3] Tha e suidhichte 291km air falbh bho Bhogotá.[4] eadar dà steath dhe beanntan na h-Andes, ris an canar Cordillera Central (Beanntan meadhanach) agus Cordillera Oriental (Beanntan an Ear), air fearann còmhnard rèidh ris a n taobh an ear na h-aibhne Magdalena, ann an gleann leis an aon ainm, far a sruthaidh na h-aibhnichean Las Ceibas agus Río del Oro. ‘S e fear dhe na bailtean nas motha na dùthcha a th’ann, leis gur e port a cheanglas na bailtean Florencia, Mocoa, Popayán agus Pasto ri chèile. Tha crìochan aige mu thuath leis na bailtean dhe Aipe agus Tello; mu dheas le Rivera, Palermo agus Santa María; ris an roinn Meta air an àirde an ear agus ri Tolima, air an àirde an iar. Tha àireamh-sluaigh dhe mu 316,033 anns a’ bhaile fhèin,[5] neo tritheamh àireamh-sluaigh na roinne gu lèir, ach tha mu 93% na daoine Huila nan tàmh dìreach mu thimchheall a’ bhaile fhèin. 'S e Neiva an 20mh baile as motha na dùthcha.[6]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Neiva a steidheachadh ann an 1539 le Juan de Cabrera, air àithne a thug e do Shebastián de Belalcázar, agus dh’ainmich e Villa de la Limpia Concepción del Valle de Neiva e (Spàinntis: Baile Gineamhainn Fìor-Ghlan a’ Ghlinne Neiva), anns an àite ris an canar Las Tapias neo Neivaviejo, 5 km mu dheas Campoalegre. Chaidh Popayán air a bhith a steidheachadh beagan ro làimhe, nuair a bha esan fhèin air an t-slighe gu ruige an àite far a bheil Bogotá an latha an-diugh, is e a’ sireadh a’ bhaile miotasach Eldorado (Spàinntis: Baile an Òir). Cha robh Neiva ann ach fad aon bhliadhna, o chionns gu do deach am fear-steidheachaidh, Juan Cabrera, cobhair a thoirt dhan bhaile Timaná, leis gu robh na Tùsanaich a’ dèanamh sèisd air: le sin chaidh na daoine a sgapadh ‘s a sgaoileadh fad is farsaing.
Steidhich an Ceann-feachd Juan Alonso am baile airson an darna turas 18mh an Lùnasdal 1550, ann an àite far a bheil Villavieja (Spàinntis: An t-Seann Bhaile) an latha an-diugh, fearann a bha aig na Tùsanaich Toyo aig an àm ud sin, is thug e San Juan de Neiva air. Chaidh am baile a mhilleadh le Tùsanaich an àite ann an 1569, (na Pijao agus na Otá) is shabaid iad an aghaidh na cinn-feachd aig Belalcázar airson tòrachd a thogail air mharbhaidh Timanco, mac a’ chinn-fheadhna ionadail, Guaitipán, air an robh an far-ainm La Gaitana.
Chaidh am baile a ghluasad 24mh an Cèitean 1612 chun an àite far a bheil Diego de Ospina y Medinilla an latha an-diugh, mar dhùrachd chaitligeach gu Nuestra Señora de la Limpia Concepción del Valle de Neiva (Spàinntis: Naomh Màiri Gineamhainn Fìor-Ghlan a’ Ghlinne Neiva). Tha dathan a’ bhataich còmhnard rèidh is iad co-ionnan. Tha iad a’ samhlachadh trì stèidheachaidhean a’ bhaile. ‘S e samhla curantachd, urrantachd agus gaol an saorsa a th’ann an dearg. ’S e ùmhlachd na h-obrach agus neart cruthachail na daoine agus samhla an dòchais a th’ann an darna dath, an uaine. Mu dheireadh thall ‘s e samhla uaisleachd agus spioradalachd daoine a’ bhaile a th’ann an treas dath, am buidhe.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 316,033 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 20,072 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Neiva, ach tha 0.3% dhe Tùsanaich agus 0.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 92.6% dhe na daoine ann an Neiva leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 72.9% dhe na dachannan.[8]
Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e àiteachas, malairt, agus mèinnean a tha aig cridhe an eaconamaidh. Tha iad a’ thoirt air falbh peatrail, gas, òr, airgead, cailc, màrmor agus copar. Taobh àiteachais, ‘ s e teòclaid, cofaidh, bananathan, rus, pònair agus sorghum an stuth-bhàirr nas cudromaiche. Tha togail bheathaichean uabhasach adhartach, gu h-àraidh taobh a’ mhairt. Tha gnìomhachas an àiteachais a’ dol bho neart gu neart, thathar a’ dèanamh manufacturas de producción artesanal, biadh agus deoch, y en la fabricacion de carrocerias y la metalmecanica. Tha am malairt gu math làidir, agus ‘s e Neiva am baile nas cudromaiche ann an iar-dheas na dùthcha, is e aiseal eaconamach na roinne Huila, Caquetá agus Putumayo.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Neiva. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Misael Pastrana Borrero (1923 - 1997: Ceann suidhe na dùthcha eadar 1970 agus 1974.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Riaghaltas na Roinne: Bailtean
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
Ludwigsburg
‘S e baile mòr air an àirde an iar-dheas na Gearmailte a th’ ann an Ludwigsburg (Fraingis: Ludwigsbourg). Tha an t-ainm a’ ciallachadh Daingneach Ludwig, bhon ainm Ludwig agus Burg (Daingneach) anns a’ Ghearmailtis. Chaidh am baile a stèidheachadh ann am 1704 is chaidh an lùchairt a thogail eadar 1718 agus 1723 leis an Diùc Eberhard Ludwig às an Diùcachd Württemberg. Tha e suidhichte aig 289m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-aibhne Neckar, anns an stàit Baden-Württemberg, air iomall Stuttgart. Tha am baile 499km air falbh bho Bherlin (Prìomh-bhaile na dùthcha), 195km bho Mhünchen, 465km bho Bhremen agus dìreach 35km bho Phforzheim.[2] Tha 87,735 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 11mh baile na stàite, an 94mh baile nas motha na dùthcha[3] Chaidh sgoil nam Fiolmaichean a stèidheachadh an seo ann an 1991.
Susbaint
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Joseph Wilhelm Ludwig Mack (1767 – 1827) Ailtire.
- Carl Pfizer (1824 – 1906) Ceimigear.
- Tony Schumacher (1848 – 1931) Sgrìobhadair.
- Hartmut Michel (1948) Ceimigear.
- Philip Poisel (1983) Seinneadair.
Àireamh-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ ЄBпaTopiя
- ↑ Ville de Montbéliard
- ↑ City of St Charles


text:
Taic làidir dhan Ghàidhlig an Alba
- 13 An Cèitean 2013
Tha taic mhòr ann dhan Ghàidhlig ann an Alba, a rèir an sgrùdaidh as motha a rinneadh a-riamh air a' chànan.
Bha còrr air 75% a bha air an ceasnachadh san rannsachadh - Beachdan a’ Phobaill air a’ Ghàidhlig ann an Alba - den bheachd gu bheil an cànan cudromach do dhualchas culturail na h-Alba.
Thuirt 25% gum biodh iad buailteach an cuid chloinne a chur gu fòghlam tro mheadhan na Gàidhlig, nam biodh an cothrom aca.
Aig an ìre seo, 's e dìreach aon teaghlach ànns gach ceud - aig a bheil an roghainn - a tha a' taghadh fòghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Chaidh an rannsachadh a dhèanamh le Oilthigh Dhùn Èideann, Soillse agus ScotCen Social Research.
Chaidh 1200 duine nas sine na 18 air feadh na h-Alba a cheasnachadh.
Airgead
Chan eil an rannsachadh buileach cho misneachail a thaobh cho deònach 's a tha daoine barrachd airgid phoblaich a chosg air a' Ghàidhlig.
Thuirt 33% gun robh iad a' smaointinn gun robh cus airgid ga chosg oirre mar thà.
Tha 45% dhen bheachd gu bheil an t-suim a thathas a' cosg aig an ìre cheart an-dràsta, is thuirt 16% gum bu chòir barrachd a bhith air a chosg.
Thuirt 80% gu bheil iad taiceil ri soidhnichean rathaid ann an Gàidhlig ann an sgìrean far a bheil an cànan ga bhruidhinn, is dh'iarr mu 50% gum biodh soidhnichean dà-chànanach ann air feadh na dùthcha.
A rèir fhear den luchd-sgrùdaidh, an t-Àrd Ollamh Lindsay Paterson, tha craoladh Gàidhlig air buaidh mhòr a thoirt air beachdan dhaoine mun a' chànan.
"Fhuair sinn gu bheil 70% air Gàidhlig a chluinntinn anns na dachannan aca tro chraoladh.
"Bunaiteach"
"Tha sin bunaiteach oir bha a' bhuidheann a chuala Gàidhlig anns an dachaigh tro chòmhradh no mar sin, bha sin gu math nas lugha aig mu 4%.
"Tha craoladh Gàidhlig air an cànan a thoirt a-steach gu taighean dhaoine", thuirt e.
'S e "revolution" a tha sin, thuirt an t-Àrd Ollamh.
Thuirt Cathraiche Bhòrd na Gàidhlig, Iain Caimbeul, gu bheil a' bhuidheann air am misneachadh leis na figearan.
Thuirt e gu bheil an rannsachadh a' sealltainn gu bheil am Bòrd "air an t-slighe cheart son fàs is feabhas a thoirt air suidheachadh na Gàidhlig".
Chaidh e às àicheadh gum bu chòir iomagain a bhith ann mu na figearan a sheall gun robh an treas cuid den bheachd gu bheil cus airgid ga chosg air a' chànan.
"Ma dh'fhaodte gu bheil an treas cuid ag ràdh sin, ach tha a' chuid as motha ag ràdh gum bu chòir taic a thoirt dhan Ghàidhlig agus gu bheil àite aig a' Ghàidhlig ann an saoghal na h-Alba", thuirt e.
Ghabh Mgr Caimbeul ris gum bi feum air airgead a bharrachd.
"Beàrn"
"'S e pàirt den duilgheadas a th' againn, a dh'aindeoin is gu bheil taic ann, gu bheil beàrn a-nis a' nochdadh air sàilleabh iarrtas is goireasan, agus ma dheargas sinn air cùisean a chumail a' dol, feumaidh sinn tuilleadh ghoireasan, chan eil teagamh sam bith mun sin", thuirt e.
Rinn am Ministear Riaghaltais aig a bheil dleastanas an dà chuid airson na Gàidhlig agus foghlam, Alasdair Allan, gàirdeachas ris an sgrùdadh.
Thuirt e nach biodh taic mar seo dhan Ghàidhlig air nochdadh bliadhnaichean air ais.
Dh'aidich Mgr Allan nach eil tidsearan Gàidhlig gu leòr ann airson coinneachadh ris an iarrtas a nochd san sgrùdadh.
Cha do gheall e airgead a bharrachd, ach thuirt e gum bi feum air airgead son amasan an Riaghaltais a thaobh na Gàidhlig a choileanadh.


text:
Andorra
Is e dùthaich ann an iar dheas na Roinn-Eòrpa a tha ann an Andorra[1], ainm oifigeil: Prionnsalachd Andorra[1] neo Prionnsalachd Glinntean Andorra[1]. Tha i suidhichte anns na Beanntan Pirineach eadar an Fhraing anns an taobh tuath agus an Spàinn anns an taobh a deas.
Tha Andorra ainmeil o chionn 's nach fheum muinntir an àite cìs cosnaidh a phàigheadh.
Tha Andorra la Vella na prìomh-bhaile.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Govern d'Andorra - Duilleag oifigeil Riaghaltas Andorra (ann an Catalanais)
- Eachdraidh Andorra
- Andorra ann an Wikitravel


text:
Port a' Mhuilinn
'S e Port a' Mhuilinn (Beurla: Millport) [1] an t-aona baile a tha ann an Cumaradh Mòr, eilean ann an Linne Chluaidh. Tha am baile mu 4 mìltean deas air an Leargaidh Ghallda. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 45′ 7.2″ Tuath agus 4° 55′ 48″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,253 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha roinn turasachd cudromach airson gnìomhachas an eilein.
Tha an eaglais the Cathedral of the Isles an seo. Canar gur e sin an àrd-eaglais as lugha de na h-Eileanan Bhreatainn [3] neo is dòcha dhen Roinn Eòrpa. Cha suidh ach 100 duine anns an eaglais aig an aon àm.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 161 548
- Port a' Mhuilinn, duilleag na coimhearsnachd
- Port a' Mhuilinn, comann turasachd


text:
A Chailein
An urrainn dhomh cèist a chur ort?: ciamar a rinn thu 'm faclair Gàidhlig Beurla? Is e sin gus ràdha, dè 'n software an d'rinn thu feum dheth gus am faclair a dhèanamh? Agus cò mheud ama a bha de dhìth ort gus e a dhèanamh?
Tha mi fhìn a' dèanamh faclair Breatainnise (do mo dhualchainnt fhìn) agus tha sin duilich, agus tha mi 'smaoineachadh gum b'urrainn dhomh dol air adhart nas luaithe ann.
"Lughaidh", sin ainm co-ionann Louis agus Loïc ann an Gàidhlig na h-Èireann. Is e m'ainm baistidh-sa Loïc sa Fhràingis (thathar ga sgrìobhadh Loig sa Bhreatainnis). Agus Ó hEacháin, bhon a tha 'm facal "each" ann agus tha 'm facal "each" sa Fhràingis na m'ainm-sa. Thuig thu gur Frangach mi, agus gum beil cuid dhe mo mhuinntir às a' Bhreatainn (mar sin tha ainm baistidh Breatannach orm). Tha Breatainnis agam cuideachd, dh'fhoghlaim mi le caraid agus le seann-daoine i.
Mar sin leat an dràsta, a charaid
Lughaidh
A Lughaidh,
Seadh. Is mise a rinn sin. Tha mi ag obair air fear Beurla-Gàidhlig an-dràsta, ach 's e obair mhall, mhall a th' ann! Agus gun chinnte bhith agam gum bi e air fhoillseachadh a-chaoidh!
Am faod mi faighneachd, an e 'Louis' a tha air d' ainm sa' chanan eile, air neo an e ainm Èireannach a th' ann? Agus dè mu dheidhinn Ó hEacháin? Dè an riochd a tha air sin sa' chànan eile? 'S dòcha nach bi thu a' cleachdadh an riochd eile? Mur bi, gabh mo leisgeul.
Tapadh leat airson nam faclan coibhneil agad.
Cailean
Découvrez une nouvelle façon d'obtenir des réponses à toutes vos questions !
Profitez des connaissances, des opinions et des expériences des internautes sur Yahoo! Questions/Réponses.


text:
Brookline, Massachusetts
‘S e baile faisg air Boston air oirthir an ear na Stàitean Aonaichte a th’ ann am Brookline.[1] Tha e suidhichte aig 186m os cionn ìre na mara ri taobh Loch Leverett, 628km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 61km bho West Providence.[2] Tha am baile air an àirde an ear Mhassachusetts. Tha 56,166 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 23.7% thall thairis agus ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 5.1% is daoine le freumhan ann an Aisia a th’ ann 14%.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Saul Bellow (1915 – 2005): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1976.
- John F. Kennedy (1917 – 1963): Ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte bho 1960 gu 1963.


text:
1918
MCMXVIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 26 an Cèitean - Fhuair A' Chairtbheil a chuid neo-eisimeileachd bhon An Ruis.
- 11 an t-Samhain — Thàinig a' Chiad Cogadh gu crìoch.
- 11 an t-Samhain - Fhuair A' Phòlainn a chuid neo-eisimeileachd bhon An Ruis.
- Chaidh Katowice a chuir ris A' Phòlainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 am Faoilleach - Gamal Abdel Nasser, ann an Alexandria. Fear-poileataigs às An Èipheit.
- 25 am Faoilleach - Ilya Prigogine, ann am Moscobha. Ceimigear às An Ruis.
- 5 am Màrt - James Tobin, ann an Champaign (Illinois). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 22 an Giblean - Donald J. Cram, ann an Chester (Vermont). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 18 an t-Ògmhios - Franco Modigliani, san Roimh. Eaconamaiche Eadailteach-Aimerigeanach.
- 18 an t-Ògmhios - Jerome Karle, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 18 an t-Iuchar - Nelson Mandela, ann am Mvezo. Fear-poileataigs agus stàitire à Afraga a Deas.
- 31 an t-Iuchar - Paul D. Boyer, ann am Provo (Texas). Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an Lùnasdal - Frederick Sanger, ann an Rendcomb. Ceimigear à Sasainn.
- 4 an Damhair - Kenichi Fukui, ann an Nara. Ceimigear às An t-Seapan.
- 8 an Damhair - Jens C. Skou, ann an Lemvig. Ceimigear às An Danmhairg.
- 8 an t-Sultain - Derek H. R. Barton, ann an Gravesend. Ceimigear à Sasainn.
- 10 an t-Samhain - Ernst Otto Fischer, ann am München. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 11 an Dùbhlachd - Aleksandr Solženicyn, ann an Kislovodsk. Sgrìobhadair às An Ruis.
- 25 an Dùbhlachd - Anwar El Sadat, ann an El Monufia. Fear-poileataigs às An Èipheit.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 an Giblean - Gavrilo Princip, ann an Terezín. Fear-iomairt às An t-Sèirb.


text:
1174
1. K. A.D. Moclxxiiii. Iarla Sdranguel do teacht a n-Ibh Ceinnsilaigh, & Domhnall Caemanach & h- Ceinnsilaigh da marbhadh da c. da muinntir.
2. An t-Iarla ceadna do teacht sa Mumain go Lis Mor Mo Chudo & a airgin uile asa lar, & mile marg do {folio 13b} buain don legaid a cumaigh asa teampull mor; inntogh do tar ais as sin go h-Ath Cliath.
1175
1. K. A.D. Moclxxv. Domnall Mor h- Briain do tabairt madma aran Íarla Saxanach & arna ridiribh ag Durlus O Fogarta & ceithri ridiri do marbadh ann & vii. c. do dainibh ele da muinntir.
2. O[apos ]dcualadur lucht Puirt Lairge sin do marbadar an da c. do t-Saxanachibh do fagadh aga coimead guna consdabla.
p.60
3. Docuaidh an t-Iarla as sin san aidci gu h-ailean don taebh t-sair do Port Lairge, & do bi da mí ann nogu n-deachaidh as gu Baile Atha Cliath.
1176
1. K. A.D. Moclxxvi. Sluaigheadh la Domnall h- m-Briain a n-Eoghanacht Locha Lein & as sin a Ciaraighi, & a n-argain idir cill & tuaith.
2. Diarmaid Mor Mag Carrthaigh do gabhail do Cormac Liatanac, a mac fein, & righ do radhadh ris fein a n-inad a athar.
3. Domnall mac Amlaib h- Mail Ruainaigh, ri Fear Manach, do losgadh la braithrib fein a cloictheach Daiminnsi.
4. Diarmaid mac Cormaic do teacht amach & a righi fein do gabhail.
5. Mac Taidg h- Briain & Mathgamain h- Briain do dalladh la Domhnall Mor h- m-Briain.
6. Domhnall Caemanach & Mac Gilla Padraig & Remann Mac Gearailt guna ridiribh do teacht gu Luimneac & a gabhail (& a h)-argin.
7. Cormac Liatanac mac Diarmada Moir Mec Carrthaigh do marbhadh la Catal Ogar & la Concubur h-n-Donncadha & la maitibh Deasmuman & la h-Ib Suilibain d[apos ]airithi a n-dighail a athar fein do gabhail & d[apos ]aitrigadh, & Mic Craith h-I Suilibain & Concubhuir h-I Domnaill maille re moran {folio 14a} ele do marbhadh do ag gabhail Diarmaid Mec Carrthaigh.
8. Domnall Caemanach & h-Gilla Padraig guna ridiribh do teacht o Luimneach a Musgraidhi Aeda guro airgseat Bealach Atha & Cuil Eidhni. Docuaidh Diarmaid mac Cormaic 'na coinne & dorinne sidh riu & gac a roibe do braidhibh Muman acu-san d[apos ]fagbhail aigi-sium.
9. Do loisgidar & do m(ura)dur Tuagmuma fein Luimneac ar eagla go n-inntogais na Saxanaigh innti aris da h-aithrighadh.
10. Do crochadur na Saxanaigh Maghnas h- Mael Seachloinn do bi a laim acu fein, & dorinnadur caislen a n-Dunach Seachloinn & caislen a n-Ath Truim & caislen a Sgrin Coluim Cilli & caislen a Numan & caislen a Cnomodh.
p.62
11. Nial mac Muircheartaigh mic Neil h- Lochlainn, ri Cinel Eoghain, do marbhadh la Muinntir Branain na Glinne.
12. Sluaigheadh la Mael Seachloinn h- Loclainn, ri Cinel Eoghain a n-Ulltaibh gu tug a n-giala lais.
13. Creach la Saxanachaib Atha Cliath & na Midhi go Finncarn t-Sleibi Modhornn & go Gort Conaing dar marbsat daine & dar rugsat ba iumda leo.
14. Creach ele leo gu tuaisgeart t-Sleibe Fuaid gu n-dearrnsat airgni imda. Tugadar fir Fearrnmuigi amus forro a Fidh Conaile dar marbadur drem mor dibh.
15. Do fasaighdur Gaill Atha Cliath & na Midhe Iriala o Boin gu Sliab Fuaid, & dorinne Ricard Pleimeann caislen a n-Dumaigh t-Slaine.
16. Roisdeard Iarla Sdranguel do eg a n-Ath Cliath gu h-ainfirenda, amhail do dligheadh, iar seirg lanfada a n-dighailt ar airg & ar fasaigh do ceallaibh naem.
17. Sluaigheadh la Mael Seachlainn O Lochlainn, ri Cinel Eoghain, gu Ceinel Eoghain & gu fearaibh Fearrnmuidhi & Irgial gu Slaine d[apos ]innsaighi Ricaird Pleimeann, guro brisadar {folio 14b} & guro muiredar an caislen dorinne Ricard a n-Dumaigh t-Slaine tre mirbuile Dia & Padraig & easpuig Eirc & na naem asa cealla do fasaigh & do airg Ricard, & rugadur leo as gac a bfuaradar do dainibh & d[apos ]eachaibh & do maith ele ann.
18. Cu Muidhe h- Floinn, ri h- Turtaire & b[apos ]Fear Li & Dal Riada & Dal Araighe, do marbhadh a feall la dearbrathair la Coin Mighe h- b[apos ]Floinn & la Fearib Li.
1177
1. Kl. A.D. Moclxxvii. Muircheartach mac mic Domnaill Mec Carrthaigh do tabairt Milis Gogan & Mic Sleimne leis gu Corcaigh & a h-argain, & fostlongport do deanum innti doibh. Buigean dibh do dul o Corcaigh d[apos ]innsaighi Puirt Lairgi, & Gaeidhil d[apos ]eirgi doibh da gac leith do Lis Mor & na Saxanaigh uile do marbhadh acht beacan.
2. Cogad mor do fas idir Domnall Mor h- m-Briain & Diarmaid Mor Mac Carrthaigh gur fasaighdur o Luimneac gu Corcaigh,
p.64& o Clar Doire Moir & o Port Lairgi gu Cnoc Breanainn, idir cill & tuaith, gur teithadur h-I Mac Cailli tar Lai o deas a n-Ib Eatach, & gur teitadur Eoghanacht Locha Lein gu Feardruim a n-Ibh Etheach fos, & Ciarraighi Luachra a Tuaghmumain, & h-I Cairbre & h-I Conaill & h-I Donnmain a n-Eoghhanacht Locha Lein & uman Mangartain.
3. Sluaigheadh la Domnall Mor h- m-Briain sa Mumain gu rainic Cnoc Breanainn & gur airg h-e.
4. Domhnall mac Amhlaibh Moir h- Donncadha & Cuilen h- Cuilain & maithi Deasmuman do denum creach Macaire Caisil a n-eiric na creiti t-siar, mur adubhairt an file:
- Olc ata Muma na marc
idir Eoghan is Cormac:
creach t-siar la Sil Cormaic cain,
an creach t-sair la Sil n-Eoghain.
5. {folio 15a} Dorinne Domnall h- Briain & Diarmaid Mac Carrthaigh sidh ann sin re ceile.
1178
1. K. A.D. Moclxxuiii. Tainig ridiri croda Sean do Cuirsi gu m-buidhin ridiri & soidhidoire o Baile Atha Cliath gan fis gu Dun Da Leathglass, & rangadar ann gan airiughadh, & dorinnadur claidhe o muir uman Dun. Ro tinoilseat iar sin Ulaidh uile im Ruaidhri Mac Duinn Shleibhe do toghail an Duin for Sean, & o rangadar an Dun do teithadur ar cul gan deabhaidh gan cath ar faicsin na Saxanac guna n-eachaibh lan d[apos ]eideadh. O[apos ]dconncadur na Saxanaigh Ulltaidh ac teiteadh do leanadar fein iad guna muinntir & do cuiradur a n-ar idir badhadh & marbhadh. Do fagadh annsan ar-sin Bachall Findein & Bacall Ronain Finn & minna iumda ele.
2. Sluaigheadh la Mael Seacloinn h- Loclainn gu Ceinel Eoghain & Roidhri Mac Duinn Sleibhe gu n-Ulltaibh & Gilla an Coimge O Carain, cumarba Padraig, leo gu minnaibh tuaiscirt Eirinn & guna cleircib gu Dun da gabhail ar t-Sean; & o rangaduré é do teithadur gan cath gan deabhaidh, & do fagadur cumarba
p.66Padraig guna cleircibh & Canoin Padraig & Finn Faidhach Padraig & Cloc Timcill Arda Macha & Bacall Comgaill & Ceolan Tigearnaigh & Bacall Da Ciarog Argail & Bachall Emhine & Bachall Mhura & minna imdha ele. Do tuit ann Domnall O Flathardtaigh, taiseac Clainni Flathartaigh, & Concubur h- Ciarallain, taiseac Clainne Diarmada, Gilla Mic Liag h- Donngaile, taiseac b[apos ]Fear n-Droma, & Gilla Crist h- h-Adhmuill, taiseac Clainne Adhmuill, Gilla Martan Mac Con Alladh, taiseac Clainne Concadha, Gilla Comgaill Mac Tiulacain, taiseac Muinntiri Mongain, Cinaeth Mac Cartain, taiseac Ceinel Fogartaigh, & morain ele nac feadtar d[apos ]aireamh. Do gabhadh comarba Padraig ann & do leigadur na Saxanaigh uatha e da n-deoin, & tugadh Canoin Padraig & Ceolan Tigearnaigh ar cul ona Gallaibh arna b[apos ]faghail annsan ar {folio 15b} ar marbhadh a maccleireac; ataid na h-uile minna ele ag na Gallaibh gu se.
3. Sluaigheadh la Milis Gogan & la Saxanacib Atha Cliath a Conachtaibh. Do loisgeadar Conachta fein cella & tighi an tire gac a roibh ar machaire & ar reiteac dibh. O nach fuaradur na Saxanaigh biadh na inad a suigfidis d[apos ]inntaigdur tar ais gu h-easbadhach toirrseac gu Ath Cliath.
4. Creach fill la Milis Gogan & la Gallaibh Atha Cliath & na Midi for Lugmadh & for Macaire Conaill.
5. Aedh h- Neil noch do bi 'na ri ar Ceinel Eoghain roim Mael Seaclainn h- Loclainn do marbhadh le Mael Seaclainn a n-aici Arda Macha. Ardgul h- Loclainn, mac don Mael Seclainn-sin, mac righ Oilidh, do tuitim le h-Aedh annsa latair-sin.
6. Lis Mor & Caisil & Madh Feimin da argin dona Gallaibh.
7. Lann Ronain Finn, ardneimadh Uladh uile, do argain do t-Sean do Cuirsi, & Tomas h- Corcrain, a h-oircinnach, do diceannadh.
p.68
1179
1. Kl. A.D. Moclxxix. Concubur mac Amhlaibh Moir h- Donnchadha do marbhadh la Domnall mac Amhlaibh, a dearbraithir fein.
2. Muircheartach mac mic Domnaill Mic Carthaigh do marbhadh la h- n-Eidirsgeoil a Ros Oilithre.
3. Domnall mac Amlaibh Moir h- Donnchadha, ri Eoghanachta & O n-Eatach, an feadh do bi Donnchadh mac Cein h- Matgamna ar innarbadh o Diarmaid Mac Carthaigh & a Ibh Donnchadha & o Gallaibh, do marbhadh.
4. Maidm for Saxaibh Atha Cliath & Lagin ag Tochar Cluana Eighneac & a Figh Mor a Laigis la Laignneachaibh fein.
5. Maidm & ar for Saxib Ceanannsa la Mael Ruanaig h-m-Baighallain gu n-droing do Dartraigi.
6. Ulaigh do fasughadh idir cill & tuaith la Sean do Cuirsi & leisna Gaeidilaibh do bi ina timcill.
7. Ruaighri Mac Duinn t-Sleibi, ri Uladh, ar innarbadh a Tir n-Eoghain.
8. Creach la Sean do Cuirsi a Macaire Conaill & a Cuailgni gu tugadur ceathra mile bo leo gu Cuan Aidhneac {folio 16a}, & rug Murcad h- Cearbuill, ri Irgial, & Mael Ruanaig h- Baigheallain, ri Dartraighi, & Gilla Padraig h- h-Ainbeith, ri Mogdornn & h-Meith, & Dub Innsi Mac Aengusa, orra gu tarsat deabhaidh lancroga doib for bruach cuain gur cuiridar a n-ar idir baghadh & marbhadh.
9. Cathsrainadh & ar dearmail for Sean do Cuirsi a Sgrig Arcaidh la Coin Midhi h- b[apos ]Floinn gu foirinn do Ibh Turtaire & d[apos ]Fearib Li.
10. Creach meabla la Saxaibh Atha Cliath & na Midhi gurro airgseat deisceart Uirgiall idir cill & tuaith o Inis Mochta gu h-Innmear m-Boine.
1180
1. K. A.D. Moclxxx. Sean do Cuirsi d[apos ]fagbhail Dun Da Leathglass folum & teacht gu h-Ath n-Glaisi do & caislen do deanum do ann & a aitiughadh.
p.70
2. Ard Fearta Breanain do argain do Clainn Carthaigh, & gac a bfuaradur do crodh beo innti rugsatar leo e. Ro marbsatar daine maithe iumda ar lar a neimidh & a reilgi.
3. Muircheartach h-Briain do baghadh, & sn(e)achta na neime sa bliadhain-sin.
4. Concubur h- Ceallaigh, ri h- Maine, & a aenmac guna braitribh & gu maitib h- Maine do tuitim la Concubur Maenmuidhi h- Concubuir.
5. Dun nua og Leithlinn la muinntir ri Saxan.
1181
K. A.D. Moclxxxi. Labhras h- Tuathail, ardeaspog Atha Cliath & Laighean, ar bfagail bais a n-Aibhinncia sa Fraing ac deadum t-sidha idir rí Saxan & Gaeidhil.
1182
1. K. A.D. Moclxxxii. Maidm ar Ulltaib im Ruaidhri Mac Duinn Sleibhe ria Domnall h- Mail Seacloinn, ri Ceinel Eoighain.
2. Algsainder Papa d[apos ]faghail baiss.
1183
1. K. A.D. Moclxxxiii. Milis Gogan & Mac Sleimne & Ceann Cuilinn & mac Ruibeard Mic Sdiamna & cuigear ridiri do marbhadh & ar na Saxanach ag Lis Mor Mo Cuda ag dul d[apos ]innsaighi Puirt Lairge doib lo cloinn h-I Mic Tire, ri h- n-Glaisin.
2. Maidm & ar la Ruaidri mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri h- Concubuir ar Flaitcheartach h- Mail Doraigh, ri Cinel Conaill, & ar Donncad h- Concubuir.
3.{folio 16b} Maidm & ar la Sean do Cuirsi a Cuil an Tuaiscirt for Ceinel Eoighain & Conaill & Cianachta anar marbhadh Gilla Crist h- Cathain, mac ri b[apos ]Fear na Craibhe, & Ra(gnall) h- Brislein, taiseach Fanad.
p.72


text:
Brùth air gus dealbh nas motha fhaicinn.
Halò a chàirdean,
'S Fhada bhon a bha mise a' sgrìobhadh sa bhlog a tha seo ach 's e rudeigin a thuirt Tormod còir air program telebhisean a chuir piseach orm. Thuirt e:
'Tha mi fada an comain sgrìobhaidh, mar gum b'e, airson mo bheatha a shàbhaladh. An fhìrinn agam gur e caran melodramatic, nach mi shàbhail o chionn 's gun do thòisich mi a' sgrìobhadh. Comhairlichean do dhuine sam bith a tha deònach peann a chur ri paipear - dèan e! dèan! Chan eil a-màireach air a ghealltainn dhuibh. Toisich an-diugh fhèin.'
Sin thu fhèin Thormaid, gur math a thèid leis an nobhail ùr agaibh. Co-dhiù tha mise direach airson ur aire a thoirt do na sgòthan a chunnaic mi a-nochd. Chuir e nam chuimhne gu laidir ciamar a bha cùisean san dearbh mios ann an 99. Nach e math a bhith beò? Sna laithean seo tha mi buailteach a bhith sgrìobhadh air FnG, 's ann anns an àite ud a tha mòran a' dol ach 's e lan thìde gun do thoisich mi ann a sheo a rithist.


text:
03/09/2013
Bha Anneline Ingram 's a teaghlach fad mìos ann am Burkina Faso ann an Afraga an Iar ag obair airson a' bhuidhean charthannais chriostail WEC International.
Thug Aonghas MacLeòid sùil air an dealbh-chluich Dunsinane. Tha an traidseadaidh aig Shakespeare a' crìochnachadh gu bheil a h-uile càil gu bhith ceart gu leòr ann an Rìoghachd ùr Malcolm. Ach tha an dealbh-chluich aig David Greig a sealltainn nach eil càil cho sìmplidh ris an sin ann an Alba. An toiseach bha an rèisim aig Malcom caran cugallach agus feumach air taic bhon arm Shasannach a bha air briseadh a-steach le Seward à Northumbria air an ceann. Agus ged nach eil e fhèin air ainmeachadh, tha e marbh 'san dealbh-chluich, ach tha Gruach bean MhicBheatha fhathast beò agus tha i fhèin agus taigh Mhoireabh dhen bheachd gur e am balach aice bhon a' chiad phòsadh a bu chòir a bhith air an rìgh-chathair.
Agus tha Dòmhnall Moireach a' cuimhneachadh air an fhear-ealain Albannach John Bellany a' chaochail an t-seachdainn sa chaidh aig aois trì fichead sa h-aon. Rugadh Bellamy ann am Port Seton ann an Lodan an Ear ann an 1942. B'ann bho theaghlach iasgairean a bha e.
Fear eile a chaochail aig an deireadh sheachdain, David Frost a bha trì fichead 'sa ceithir bliadhna a dh'aois. Gheibh sinn beachd air na h-agallamhan aige, dha robh e cho ainmeil, bho Iain X Maciomhair.
Cèol bho The Vaccines, Haim agus Laura Veirs. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Bàrd Mhealaboist
Bàrd Mhealaboist (15 Gearran 1901 - 7mh Samhain 1982). B' e Murchadh MacPhàrlain an t-ainm ceart aige agus ’s e bàrd foillsichte bh' ann. Bhiodh e cuideachd a' strì airson na Gàidhlig.
Rugadh agus thogadh e ann am Mealabost, Eilean Leòdhais. Shiubhal e gu Aimearaga a Tuath anns na ficheadan agus thug deannan bhliadhna ann am Manitoba, àite bu bheag air, agus b' e siud tùs an òrain ainmeil "'S fhada leam an oidhche gheamhraidh". Rinn e seirbheis armaichte anns an Darna Cogadh bho 1942 gu 1945, agus an sin phill e a Leòdhas, 's rinn tamh ann gu deireadh a bheatha. Anns na seachdadan chaidh a' bhàrdachd aige a chleachdadh anns na h-òrain aig Na h-Òganaich, agus chuir an Stornaway Gazette a-mach comh-chruinneachadh de 'bhardachd "An Toinneamh Dìomhair" an 1973, agus an dhèidh sud bha a' bhàrdachd aige a' faighinn nas motha luchd-èisdeachd agus bhrosnaich e grunn chòmhlain-ciùil mar eisimpleir Runrig agus Capercaillie. Dh'fhoillsicheadh Cànan nan Gàidheal, an t-òran as ainmeile aige, ann an iris Gairm ann an 1975. Chur Comunn Gàidhealach Steòrnabhagh a-mach leabhar agus reacordadh-teipe "Dàin Mhurchaidh" a ghlèidh deannan de 'òrain air an seinn leis-fhéin ann an 1986.
Bha e an aghaidh an campa NATO aig port-adhair Steòrnabhagh a dhèanamh nas motha. Is esan cuspair a' phrògram Murchadh MacPharlain; Bàrd Mhealaboist a choisinn duais Fèis na TBh is nam film Ceilteach airson aithriseachd ealain a b' fhearr ann an 2001.
Ceangalan a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Dealbh
- GRD:Bàird Ghàidhlig:Bàrd Mhealaboist
- BBC Alba:Bliadhna nan Òran:Murchadh MacPhàrlain (Bàrd Mhealboist)
- BBC Alba:Làrach nam Bàrd:Murchadh MacPhàrlain
- Faclan Cànan nan Gàidheal
- Faclan Cànan nan Gàidheal (atharrachadh eile)
- 'The Lewis Folk' - Prògram réidio aithriseach bho 1976, le Kieran Sheedy bhon stéisean Éireannach RTÉ 1, anns a bheil agallamh agus òran bho Mhurchadh


text:
Na Dùintean
'S e baile ann an Alba a Deas a tha ann An Dùn neo Na Dùintean[1] (Beurla: Duns). Tha e ann an Siorrachd Bhearaig, aon de na Siorrachdan traidiseanta a bha ann an Alba. An-diugh tha e fo smachd Comhairle nan Crìochan.
Ann an 2001 bha 2,594 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha e suidhichte air a' mhòr-rathaid eadar Bearaig is Greenlaw. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 42.17″ Tuath agus 2° 20′ 33.36″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 785 539


text:
Ny h-Ellanyn Heear
Ta ny h-Ellanyn Heear (Gaelg Albinagh: Na h-Eileanan Siar, Baarle: Western Isles ny Outer Hebrides) ellanragh t'ayns y Keayn Sheear er y sheear twoaie jeh Nalbin. Ta ny h-ellanyn scarrit rish y çheer vooar lesh y cheayn veg, an Cuan Sgìth. V'eh Suðreyjar yn ennym va currit orroo tra dy vel ad fo stiurey Norlynn. Ayns 1266 rere Conaant Perth va'n ellanragh astreeaghit fo stiurey Nalbin.
Cummal
Ellanyn[reagh]
Ta ny h-ard-ellanyn n'ellanragh. Lesh ny h-ellanyn beggey ta mygeayrt currit yn ennym yn Ellan Foddey ny an t-Eilean Fada orroo. T'ad Ellan Lioas as ny Harrey, Ooisht Hwoaie, Beinn na Faoghla, Ooisht Yiass as Barraie ard-ellanyn yn ellanragh.
Ellanyn cummaltit[reagh]
Ellanyn neuchummaltit[reagh]
T'ad ny h-ellanyn neuchummaltit na:
- Barraie, Bearnaraigh Beag, Bhacsaidh, Bhàlaigh, Bhuia, Boraraigh
- Calbhaigh, Campay, Ceileagraigh, Circeboist
- Easiagh, Eilean Chaluim Chille, Eilean Chearstaidh, Eileanan Iasgaich, Eilean Iubhard, Eilean Mhealasta, Na h-Eileanan Mòra
- Fiaraidh, Flodaigh, Flodaigh, Flodaigh Beag, Flodaigh Mòr, Fuaigh Beag, Fuaigh Mòr, Fùideigh, Fùidheigh
- Gilsay, Gioghaigh, Groay
- Lingay
- Miùghlaigh
- Opsay, Orasaigh, Orosay
- Pabaigh, Pabaigh Mòr
- Rònaigh
- Sgarabhaigh, An Sgarp, Sgeotasaigh, Siolaigh, Sìphiort, Sòdhaigh Beag, Sòdhaigh Mòr, Stocainis, Stromay, Stuley, Sursay
- Taghaigh, Tarasaigh, Thearnatraigh, Theiliseigh
Ta ellanyn beggey as possanyn ellan ayns y Keayn Sheear mygeayrt yn ard-ellanragh. Sheear ta Eilean Heisgeir, na h-Eileanan Flannach, Heertçh, as Rockall. Twoaie ta Rònaidh as Sula Sgeir.
Craueeaght[reagh]
Baataghyn assaig[reagh]
Jeeagh neesht er[reagh]
Kianglaghyn çheumooie[reagh]
- hebrides.com fotografyn veih Sam Maynard
- Visit Hebrides Boayrd Turrysagh ny h-Ellanyn Sheear
- Stiurey Steornavaie
Imraaghyn[reagh]
- ↑ Comunn na Gàidhlig. Census 2001 Scotland: Gaelic speakers by council area.


text:
Ashgabat
'S e prìomh-bhaile Thurcmanastàn a tha ann an Ashgabat[1] (Cànan Turcmanastàn: Aşgabat). Anns a’ bhliadhna 2001 bha 695,300 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha am baile suidhichte eadar am fàsach Kara Kum agus an ruith-bheanntan Kopet Dag. 'S e seo an co-chomharran aige: 37° 58’ Tuath agus 58° 20’ Ear.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1818.
Tha an rathad-iarainn Trans-Caspian railway a’ stad an seo. 'S e Ashgabat Airport am port-adhair aige.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Albuquerque, (Meagsago Nuadh)[2]
- An Àithne
- Ankara
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ SisterCities


text:
Dà-theangachas
Ma tha dà chànan rin cluinntinn ann an coimhearsnachd, sgìre no dùthaich, bruidhnear air dà-theangachas. A-rèir Joshua Fishman tha dùthaich no coimhearsnachd dà-theangach, ma tha dà chànan gam bruidhinn ann an diofar roinnean, m.e. Beurla anns an roinn phoblach (riaghaltas, oileas, sgoil) agus Gàidhlig anns an roinn phrìomhaideach. Tha suidheachadh dà-theangach nas cumanta anns an t-saoghal na tha suidheachadh dà-chànanach. Chan eil na cànanan co-ionnan a thaobh inbhe agus mar as àbhaist tha aon chànan àrd (mar as àbhaist mòr-chànan) agus aon chànan ìosal (mion-chànan). Thathar a' roinn dà-theangachas ann an dà-theangachas sealach agus dà-theangachas seasmhach.
Tha dà-theangachas sealach nas cumanta, gu h-àraidh far a bheil mion-chànanan an sàs. Tha seo ri fhaicinn nuair a tha atharrachadh-cànain a’ tachairt, gu h-àraidh nuair a tha am pròiseas aig toiseach gnothaich. Tha dà-theangachas a’ nochdadh mar cheum bho aon-chànanas anns an t-seann chànan gu aon-chànanas anns a’ chànan ùr.
Tha dà-theangachas seasmhach ri fhaicinn ann an grunn dhùthchannan, ach chan eil e ro chumanta. Eisimpleirean: an Eilbheis (Schwyzerdütsch, Hochdeutsch), na dùthchannan Arabach (Arabais na dùthcha, Arabais Chlasaigeach). [1]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ David Crystal (1987). The Cambridge Encyclopedia of Language. Cambridge, Cambridge University Press, td. 43


text:
Tolochenaz
‘S e baile beag ann an àirde an iar na h-Eilbheise a th’ ann an Tolochenaz. Tha e suidhichte aig 417m os cionn ìre na mara[1] faisg air Lausanne, ri taobh Loch Léman anns an roinn (Fraingis: Canton) Vaud, 184km air falbh bho Zürich, 90km bho Bherne agus 41km bho Ghenève.[2] Tha 1,727 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] ‘S e Fraingis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine an an Tolochenaz (84.2%). Tha an Abhainn Boiron faisg air a’ bhaile.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an t-actair Sasannach Audrey Hepburn an seo ann an 1993.[4]


text:
Kal. Ian. ii. f., l. xii., Anno Domini M.c.lx.ii.
Errscardugh na taighi o thempluibh Daire do denum la comarba Coluim Cille (.i., Flaithbertach) & la righ Erenn, .i., la Muircertach h-Ua Lochlainn; dú in ro tógbadh ochtmoga taighi, no ni is uilliu. Ocus denam caisil in erlair la comarba Coluim Cille beos & mallacht ar inti ticfa tairis do gres.
Imblech Ibhair co n-a tempall do loscadh.
Senadh cleirech n-Erenn, im comarba Patraic, .i., im Gilla Mac Liac,{folio & column MS1 50a} mac Ruaidhri, ic Cloenad, i r-rabatur sé espuic fichet, co n-abadhaibh imdaibh, ic erail riagla & sobesa. Ocus is don cur-sin ro cinnset cleirich Erenn gradha ardespuic Erenn do chomarba Patraic, amail ro boi riam & na badh fer leighind i cill i n-Erinn nech acht dalta Aird Macha.
Sloghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn co n-ermhór Leithi Cuinn co Magh Fitharta, co rabatur sechtmain
p.142ann ic loscadh arbha & bailedh Gall. Tucsatur imorro na Gaill maidm for a marc-sluagh, co ro marbhsat seser, no morfheser, dibh & ni fhuaratur a reir don chur-sin.
Argain Gall Atha Cliath la Diarmait Mac Murchadha & nert mór do ghabail forro, amail na ro gabhadh reimhe o cein mhóir.
Cuairt Ceneoil Eogain la comarba Patraic, .i., la Gilla Mic Liac, mac Ruaidhri, danach frith inntshamail reímpi.
Grene, epscop Atha Cliath & ardespoc Laighen, in Christo quieuit. Comarba Patraic do oirdnedh Lorcan h-Ui Tuathail, comarba Coemghin, i n-a inadh.
{§LATE}Mael Sechnaill h-Ua Ruairc occisus est.
Abbacia Buellíae hoc anno fundata est.
An Cosnomhaidh h-Ua Dubhda, occissus est. §


text:
17.05.2012
20 mionaid de dh'àrd-drama - ach chan e seo Ceistean a' Phrìomh Mhinisteir!
Bidh Opara na h-Alba a' toirt A Little Bit of Tosca - a leagan beag fhèin de Tosca - gu Pàrlamaid na h-Alba air Diardaoin 17 Cèitean. Tha opara ainmeil Puccini, anns a bheil gaol, feall is murt, gu bhith air a lìbhrigeadh ann an cuirm a mhaireas 20 mionaid, rud a tha a' dèanamh air 40 ionad thar an nàisein.
An-diugh, chì luchd-tadhail na Pàrlamaid an sgeul air a thoirt beò le sgeulaiche agus grunn dhealbhan dathte, le taic o sheinneadair sopràno, cluicheadair beus-fhidheall agus clàrsair 's iad ri taghadh ciùil on dràma.
Thuirt Oifigear Riaghlaidh Pàrlamaid na h-Alba, Tricia Marwick BPA:
"Tha Pàrlamaid na h-Alba gu math cleachdte ri dràma, ach chan e dràma cho ceòlmhor 's a bhios aig Opara na h-Alba.
"Mar phàtran do na h-ealain, agus sinn an-sàs gu gnìomhach ann an cultar na h-Alba, tha a' Phàrlamaid glè thoilichte fàilte a chur air 'Tosca bìodach' sa Phrìomh Thrannsa. Bu chòir do dh'Alba a bhith pròiseil às a' bhuidheann-opara chliùiteil againn fhèin, agus cuiridh mi fhìn fàilte air an dòigh annasach seo a chuireas obair-opera fa chomhair dhaoine.
"Tha mi toilichte gum bi Pàrlamaid na h-Alba mar ionad don leithid seo, geàrr 's gum bi e, agus tha mi cinnteach gun cuir seo ri tlachd a h-uile neach a thadhaileas oirnn."
Bidh 'Pìos Beag dhe... Tosca' air chois ann am Prìomh Thrannsa na Pàrlamaid air Diardaoin 17 Cèitean aig 1.30f. Bidh an Trannsa fosgailte do luchd-tadhail mar is àbhaist 's bidh a' chùis saor 's an asgaidh.
Cùl-sgeul
Bidh na cuirmean Pìos Beag dhe... aig a' Bhuidhinn a' toirt opara a-mach às an taigh-chluiche 's a-steach gu àiteachan ris nach biodh dùil aig duine, agus tha seo gu h-àraid freagarrach do dhaoine nach fhaca a leithid roimhe. Thèid na cuirmean a chur an cruth dràma tron ealain aosta às an t-Seapan, sin ‘Kamishibai’ - cuirear feum air bogsa-teatair dubh sa bheil meatair a leud agus anns a bheil deich neo dusan dealbh gus an sgeulachd innse.
Anns a' cheòl-dràma iomlan aig Puccini dhe Tosca tha ban-dia iadach, ceannaird-poilis coirbte agus prìosanach poilitigeach fo choill. 'S e rud glè tharraingeach dràmatach a th' ann, le blasad de luchd-slaoightearachd leis an toil daoine a chur fo chràdh claon, agud rud beag de Casablanca, far a bheil triùir an-sàs ann an gaol imfhillte ri linn an Dàrna Cogaidh.
Fios conaltraidh
Meadhanan
• Ann Donald: 0131 348 5605
• Fàilte ro text relay
• ann.donald
@scottish.parliament.uk
Fiosrachadh Poblach
• Fòn: 0800 092 7500
• Fòn teacs: 0800 092 7100
• Fàite ro text relay
• Teacs: 07786 209888
• sp.info@scottish.parliament.uk
Lean sinn air twitter @parlalba, @scotparl
Lean ar blog Gàidhlig parlamaidalba.wordpress.com


text:
An Danmhairg
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Danmhairg[1][2][3][4][5] neo an Danmhairc[6][7], ainm oifigeil: Rìoghachd na Danmhairg (Danmhairgis: Kongeriget Danmark). 'S i an dùthaich as lugha 's as deasaiche de na Dùthchannan Lochlannach, is 's i ball den Aonadh Eòrpaich . Tha i suidhichte 'san Lochlainn, a tha 'san tuath na Roinn-Eòrpa, ach chan eil i air a' cheann-tìre na Lochlainn. Tha a' Ghearmailt deas air an Danmhairg. Tha Copenhagen na prìomh-bhaile. Tha na h-Eileanan Fàro nan ceàrn fhèin riaghlach ann an Rìoghachd na Danmhairg. Tha iad suidhichte anns a' Chuan Siar eadar Nirribhidh agus Innis Tìle. 'S e dathaich fhèin-riaghladh ann an Rìoghachd na Danmhairge a tha anns a' Ghraonlainn.
Bailtean as Motha[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na deich bailtean as motha na dùthcha a leanas:[8]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Am Faclair Gàidhlig - Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Cothrom Ionnsachaidh, Ronald Black, ISBN 0-906981-33-6
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Brìgh nam Facal, Faclair Ùr don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0-903204-21-5
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ City Population


text:
Aiseag
'S e ionad a tha ann an aiseag far am bith bàta a' giùlain daoine, càraichean, beathaichean is nithean eile, thairis air abhainn, no cuan cumhang. Chanar “bàta-aiseig” ri bàta sònraichte ri aiseag. Rè na deicheadan deireannach den 20mh linn, chuireadh bàtaichean an gnìomh a thoirt seirbhis do na h-eileanan Albannaich a tha ruith (mar a tha aiseag) eadar dà phort a-mhàin (mar eisimpleir Ulapul agus Steòrnabhagh) cleachdar na facail "aiseag" agus "bàt-aiseig" airson na seirbhisean seo cuideachd.
Ann an Alba, air sgath gu bheil ceudan de dh' eileanan ann, agus caolas gu leòr, tha mòran aiseagan ann, m.e. air Sruth na Maoile eadar Alba is Èirinn, eadar na h-Innse Gall, Arcaibh, Sealltainn agus/neo mòr-thir na h-Alba, agus eadar Alba is Na Tìrean Ìsle (Ros Saidhe is Zeebrugge ⁊c. B' àbhaist dha aiseag a dhol eadar Àrd Rosain is Dùghlais an Eilean Mhanainn.
Gheibhear aiseagan ainmeil eadar Sasainn-a-deas agus an Fhraing (neo Breatainn Bheag), Eilean-a-Tuath is Eilean-a-Deas ann an Sealainn Nuadh, eadar Kowloon is Eilean Hong Kong (a chleachd mìltean gach latha), Èirinn is a' Chuimrigh, an Spàinn is Maroco agus thairis abhainn farsaing mar am Mississipi, Volga, Danube agus Yangtse.


text:
Ceistean ùra mu bhùth chemist Uibhist
- 13 An t-Sultain 2013
Nochd dragh gum faodadh planaichean 'son bùth chemist ann am Beinn nam Fadhla droch bhuaidh a thoirt air slàinte seann daoine ann an Uibhist.
Tha a' chompanaidh Local Pharmacies Earranta air plana a chur air adhart airson bùth chemist fhosgladh ann am Baile Mhanaich.
Tha co-chomhairlicheadh a' dol mun ghnothach an-dràsta is bha còrr is 100 duine aig coinneimh ann an Loch nam Madadh oidhche Dhiardaoin.
Astar
Nochd draghan a-rithist gum bi aig daoine ri siubhail astar gu math nas fhaide 'son cungaidhean-leigheis na tha iad an-dràsta, ma tha iad gan toirt seachad à chemist ùr seach na h-ionadan dotair a th' ann.
"Tha sinne 10 mìle bho Loch nam Madadh agus nam biodh againn an uairsin ri prescription no càil fhaighinn bhiodh againn ri dhol 30 mìle sìos gu Baile Mhanaich ga iarraidh", thuirt Cathraiche Comhairle Coimhearsnachd Bheàrnaraigh, Dòmhnall MacIlleathainn.
"Ann am Beàrnaraigh tha tòrr de sheann daoine ann agus tòrr aca, chan eil càraichean aca.
"Gheibh iad uaireanan nàbaidh no cuideigin a bheir iad sios gu Loch nam Madadh ach chan iarradh idir air cuideigin a bheireadh sìos gu Baile Mhanaich iad is air ais", thuirt e.
A rèir fhir de chomhairlichean Uibhist a Tuath, Uisdean Robasdan, dh' fhaodadh an suidheachadh sin slàinte seann daoine a chur ann an cunnart.
"Ann an àiteachan eile air Tìr-Mòr far a bheil seo air tachairt, chan eil seann daoine a' dol a dh'iarraidh na cungaidhean-leigheis aca.
"Draghail"
"Tha trioblaidean an uairsin a' sgapadh agus 's e gnothach gu math draghail a tha sin.
"Tha e gu math gu math draghail ma tha sin a' dol a thachairt far nach tig seann daoine a thogail na cungaidhean-leigheis aca is gum fàs iad gu math nas miosa nan slàinte", thuirt e.
Thuirt an Dotair Seumas Ward bho Bhòrd Slàinte nan Eilean Siar gun èisd iad ris na draghan air fad a th' air nochdadh anns a' cho-chomhairlicheadh.


text:
An Nead
Tha An Nead (Beurla: Nedd)[1] na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 mu mhìle air falbh bhon Druim Bheag air bruach an iar Loch Nedd. 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 10.97″ Tuath agus 5° 10′ 31.48″ Iar.
Chaidh an Nead a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. [2] Dh'fhàs am baile rud beag na bu mhotha anns na 1900an air sgàth 's gu robh e a' toirt fasgaidh do na bàtaichean-iasgaich air Loch Nedd. An-diugh tha cidhe ann aig ceann an ear a' bhaile airson eathraichean is bàtaichean-iasgaich. 'S e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' anns an Nead.
Murt anns an Nead[deasaich | deasaich an tùs]
B’ e reiceadair à Sasainn a bha ann am Murdoch Grant a bha a‘ siubhail bho thaigh gu taigh. Bha e ag iarraidh a dhol gu bannais ann an Asaint, ach chaidh e a chaill eadar an Nead is An Druim Beag. Lorgadh a chuirp ceithir seachdainean an dèidh sin, ach cha robhar soirbheachail am murtair a lorg. Ged a bha cuid amharas ann gun robh an neach-teagaisg Hugh MacLeòid an sàs anns a' mhuirt, cha robh an ceasnachadh a rinn an t-siorram soirbheachail. Ach an uair sin tuirt Kenneth Fraser, tàillear às an àite, gum faca e taigh MhicLeòid ann an aisling. Chuala e guth cuideachd a bha ag innse dhà ann an Gàidhlig far an robh am bathar a bha air a ghoid falaichte. Ged a bha an aisling gu math amharasach, lorgadh bathar Grant anns an dearbh àite agus an dèidh sin dh’aidich MacLeòid gun do mharbh e an reiceadair.[3]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 91, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 6mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 35 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
- ↑ Chambers' Book of Days - March 19th
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC136319
- Undiscoveredscotland (Beurla)


text:
Eucoireachd is teicneòlais
‘Seo am banca agad, roinn teàrainteachd nan cairtean. Ma tha putan ‘rionnag’ agad-sa put air a-nis…’ ‘s an uair sin chaidh am fòn sàmhach ‘s chuir an teachdaireachd às e-fhèin, cha robh ach fuaim uabhasach sgreuchail a bh’ ann.
Bha mi gu math amharasach mu a dheidhinn. Dh’ èisd mi ri mòran teachdaireachdan gu math neònach air a’ fòn, tha feadhainn dhaibh a’ tighinn bho thall thairis, air an dèanamh air compiutairean ‘s tha eucoirich air an cùlaibh. An robh duine no coireigin a’ feuchainn àireamh mo chairt faighinn a-mach? Chan eil mi a’ fuireach fada bhon a’ bhanca ‘s chaidh mi ann. Dh’ fhaighneachd mi dhaibh nan robh iad a’ dèanamh an seòrsa ud de teachdaireachd. Cha robh fhios aig a chiad bhoireannich ach bha a caraid anns a’ bheachd gun do thoisich iad leis a leithid. Chaidh mi dhachaigh ‘s cuir mi fòn dhan ‘roinn teàrainteachd’. Cha robh an t-àireamh furasta fhaighinn ach fhuair mi ann ‘s chuir an dearbh seòrsa guth eileagtronaigeach grunn ceistean orm. Nuair a bha an t-inneal a’ creidsinn gun robh e bruidhinn ris an fhìor dhuine thug e cead dhomh a bhith bruidhinn le guth daonna.
…‘Feasgar math, an robh thu feuchainn £1760.00 de stuth a’ cheannaich bho bhùth bhathar-chruaidh?’ Abair eagal a bha orm, ‘s e latha brèagha dha-rìribh a bh’ ann ach gu h-obann cha robh an aimsir grianach ‘s na speuran gorma a’ toirt mòran buaidh orm.
‘Cha robh idir, idir…’ Fhreagar mi dhi le guth do-chreidsinnach.
‘Dè mu dheidhinn do chèile an robh ise sa bhùth an diugh?’ Bha fhios agam gu robh ise air a bhith a-mach air ciamar a bu chòir dhomh a’ chidsin a bhith peantadh ach cha chosgadh sinn seachd air fichead not, ‘s cha robh i fiadhaich gu leòr mu a dheidhinn a bhith ceannaich stuth gun dad a ràdh dhomh. Bha mòran ceistean eile a’ leantainn ‘s thug mi cead dhaibh a bhith bruidhinn ris a’ phoileas mu a dheidhinn (deagh smuain nach eil?). Gun teagamh bha mèirleach gu math trang leis m’ àireamh ‘s fiosrachadh eile bhon chairt agam. Chuir am banca stad air mo chairt ‘s gheibh mi fear eile an ceann greis ach tha mi gun chairt an diugh ‘s chan urrainn dhomh dad a cheannaich air loidhne.
Gu fortanach dhiùlt a’ choimpiutair leis a’ ghuth neònach £1,760 a phàigheadh air mo shon. Abair pìos teicneòlais feumail, ‘s e gaisgeach a th’ annad, mo ghaol ort a ghràidh.


text:
.i. Aderaid blodh do na eolcaib tuile t-srotha Nil do techt a fertanaib mora noch feras a cricaib ciana & mar linas an sroth, sceighidh amach ar fud ferainn na h-Eigifti & ani dani an fertain do na cineadacaib eli, is e sin doni uisci srota Nil do na h-Egeftecaib. Et adermuid-ne nach fuil ardhamaint na resun acu san da derbad na neithi sin ach baramail
p.50amhain, oir mar dacit siat srotha eli an domain da linadh o fertanaibh , sailid gorab mar sin linas srut Nil.
Derbocamaid-ni anois gorab breg an baramail sin, oir da madh iat na fertana, mar adubradar san , cuis tuili srota Nil, da linfaide gan aimsir airithe cum a linta gac uair d'ferfad ann co h-acmainnech trit an m-bliadain amach, mar lintar na srota eli. Et as follus da gac aen daci e nac lintar an srot sin acht a n-aimsir airithi sa bliadhain .i. a mi Adhuist; ach an trat feras co h-imarcac a crich egin laim ris an Eghift, gabaidh an srot sin becan linta on fertain sin, oir an fertain feras a cricaib ciana on Eghift ni medaiginn si srot Nil caiti ar son rofad tobair an th-srota on Egift & ar rotirma na talman & is ime sin, gibe trat d'earrach no da th-samradh no d'aimsir eli feras ann, suidhid an ferann gainmec rotirim & britin na greine uisci na fertana & ni liginn e d'innsaidi an t-srota. No an trat lintar tri imarcaidh fertana, maille le fuarlochaib mora, an srot, ata da teas an talman a timcill an t-srota, nach tusca lintar na fuarlaidhi na suighes an talam iad. Ni minic bis an t-uisci aicideach sa t-srot sin & bidh caithi linta port re port da uisci fein.
Da derbad sin, da n-dernta claidhi a m-bedh da ced no tri ced mili ar fad an talman tirim ge madh mor d'uisci da doirtfea a ceann de da t-suidfedh an talam uili e sul da roised en deoir an ceann eli de; & is mar sin t-shuiges talamh brithnech te srota Nil na h-uiscada feras na timcill sul shoitid an Eghift, ma sedh ni hi an fertain cuis tuili srota Nil.
Ni ele da derbad an raeda cedna mar dacualasa om arsantaib fein .i. da sailedar Egiftidh uair egin nach linfad srot Nil no co curtaighi an maighdin
p.52budh ailli & bud ferr deissi isin Eighift ann, & is uime sin da ba egin doib fuarlaidhi an t-srota d'faghail da fliuchad an ferainn , oir as e sin bis acu a n-inadh na fertana; & da curdis an maidhin as ailli dageibthi ansa cric uili a tosac mi Auust annsa srot, & da linad an srot an uair da eissi sin & ni h-ar son na mna do cur annsin acht ar son a aimsiri fein da techt . Agus da linadh an Eghift na timcill fein uile & da bi an monadh so a n-gnathochann (?) isin Eigift no co tainic aimser Thomarus 6 .i. ri na h-Eigifti. Et mar daconnaic an ec isin angnathadh(?) borbpecac sin a tosach mis Adhuist, do rinne litir bec & adubairt innti A n-ainm an tigerna trocairidh Thomarus righ na h-Eighifti, betha & slainti da srot Nil, & madh ail let, a srot Nil , tri cumachtaib De t'uisci da dortad ar ferann na h-Eigifti, guidmid thu ma denum anois & munab ail let, ni fuil brig acainn innut. Agus da chuir an litir annsa srot annsin, & ni trit an litir, na trit an mnai, ac mar tainic a aimser fein da cuir dar a bordaib co h-acmuinnech & do lin an Egift. Et as uime sin, da mad o na fertanaib sin da ticfedh an tuili sin , as a minic sa bliadain feras ann, as minic do linfad an srot. Ma sed os a breg an baramail so, oisceol-sa cuis firinnech tuili srota Nil.
Agus aderim gorab idir oirrcer an domain & an ard teas ata bun an t-srota & idir iartar an domain & an aird tuaig teit se a fairgi & is amlaid ata aer na h-Egifti te, tirim & ni licinn gaeth na neil na fertain inti co brac ac co h-annam. Oir, ge tait na crica
p.54eli ac seidid 'na timcill, dluthaid & daingnidh an t-aer sin, innas corab maille re h-anfad romhor teit neil no fertain tar coicrich an aeir sin astec. Agus an uair ainminic theit, bid toirrnec adhuathmar ann & gaeth romor & teinntec mhor noch marbas eallach na h-Egifti. Et as i naduir an aeir coitcinn, an trat teidhes, dul a scailedh & a letni; & an tan fuaras, timsaighi d'innsaigi a celi, & dluthaid & tairrngidh gach ni is cosmail ris da innsaighi. Aer na mara, as fuare e san aithi na sa lo & is ime sin an trat ardaighes an grian co h-inadh medon lae, tri teas na greine, scailid an t-aer & lethnaidh & seididh an gaet aniar on uair sin co taca medon aichi a n-doirsib na srotann t-silis is in fairrgi siar, & buailidh a n-agaid na srotana & teilgid iat da n-ainneoin tar a n-ais & ni liginn doib siled sa fairgi no co m-boininn fuacht na h-aithi a brig as teas na greini; & is mar sin as o teas an aeir tic gabhail risna srotaib & is o fuacht an aeir tic an siledh. Et mar is teo aer na mara sa lo na san aithi & gorab o neasacht na greine duinn & o na fad uainn tig an claechlod sin ar an aer, ma sedh an aimser ana ro foicsi duinn sa bliadain hi .i. an samradh, as ann as roteo an t-aer sin na fairgi. Et as ime sin on ced la da mhi Mai conuic an taca a tet an grian a n-eccinocsium Septimpir, seididh gaet na fairgi soir d'innsaighi na h-Egifti as cinn srota Nil & cuiridh re h-aer na h-Egifti da gluasacht & da chur as a inadh fein.
Et o ta an t-aer sin tirim, trom, dogluasta gabaidh risin n-gaith & ni fagann a inadh fein, & an gaet bis oc sir seididh, o nac fadann slidhi eli, cuiridh srot Nil da aineoin tar a ais & ni leiginn en deor de sa fairgi, & scubaid an gaeth cedna moran da
p.56gaineamh na fairgi a n-dorus srota Nil da ainneoin . Et as uime sin, o nac leigter sibal dan t-srot sa fairgi, linaidh se ar fud na h-Eighifti suas & bid an tuili sin ar bun an comfad bis a brig fein sa gaith .i. feadh na h-aimsire adubramar o cianaibh, on ced la da mhi Mai co h-eccinocium Septimpir & as annsin tinnscnus a brig dul as an n-gaith & facus an grian a mullach na fairgi & islides si deis a celi san aird teas don doman. Et o nac fedann uisci an t-srota gabail ris an gaith mar fuair conuice sin, brisidh se an sliab gainimh & teit roimhe sa fairrgi & fagaidh in Egift & is annsin donit na h-Egiftidh treabad & cur , o bis a deimhin acu nac toirmeoscadh an srot iat co d-ti an aimser cedna aris. Et mar sin is follus co toirmeoscaithi iat co minic ni bud tusca na n-aimsir sin da madh o na fertanaib da ticfad tuili srota Nil.
Et tecmaid an linadh cedna da srotaib na cric eli siles is in fairgi siar gin co tecmann co mor re srot Nil, oir ni fuil acht aer lag sogluasta, nac gabann ansin n-gaith & gluaises le gac slighe da m-berinn e is na cricaib ele. Et as ime sin nac bi lethad tuili srota Nil a n-en t-sroth eli is na cricaibh &co raib in ti da crutaid srot Nil bennaithi tre bithu sir in secla cecloram .


text:
Sgeama Tàlaidh Luchd-teagaisg
- 17 An Dàmhair 2012
Tha sgeama ùr a' feuchainn ri barrachd luchd-teagaisg a thàladh gu foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.
Fon sgeama, bhiodh cothrom ga thoirt do thidsearan aig a bheil an canan ach a tha a teagasg ann am Beurla piseach a thoirt air an cuid Ghàidhlig.
Chaidh an sgeama fhoillseachadh le Bòrd na Gàidhlig aig a' Mhòd Naiseanta Rìoghail ann an Dùn Omhain.
Sgilean Cànain
A rèir Leasaiche Foghlaim agus Ionnsachaidh a' Bhùird, Màiri NicIlleMhaoil, chan ann airson sgilean cànain a-mhàin ionnsachadh a tha an cùrsa.
''Tha cùrsaichean gu leòr ann a tha ag amas air sgilean Gàidhlig a thogail agus i a thoirt gu fileantachd," thuirt i.
''Thathas a' coimhead ris a' chùrsa seo gum bi cothrom aig luchd-teagaisg a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig agus a' toirt air adhart sgilean Gàidhlig ach aig an aon àm a bhith ag ionnsachadh mu bhogadh cànain agus a' teagasg tro mheadhan na Gàidhlig,'' thuirt i.
Tha buidheann obrach a' coimhead ris an cùrsa a dhealbhachadh an-dràsta, agus bidh cothrom aig oilthighean agus colaisdean tairgse airson a' chùrsa a ruith.
Tha cothrom ann cuidheachd do dh'oilthighean agus cholaistean obrachadh an a co-bhann gus an cùrsa a dhealbhachadh agus a ruith.
Amas air an Àrd-sgoil
Thuirt Màiri NicIlleMhaoil gur e luchd-teagaisg san àrd-sgoil fhastadh a tha na phrìomh amas.
''Tha fios againn gu bheil gainnead gu h-àraid sna h-àrd-sgoiltean.
''Tha cothrom againn obair le tidsearean aig a bheil beagan Gàidhlig airson gun urrainn dhaibhsan tòiseachadh air cuspairean a theagasg tro mheadhan na Gàidhlig san àrd-sgoil.''
''Tha sinn airson 's gum bi an aon chothrom aig cloinn san àrd-sgoil Gàidhlig a chleachdadh sna làithean sgoile aca 's a th' aig cloinn sa bhun-sgoil," thuirt i.


text:
Vézelay (Yonne)
‘S e clachan ann an cridhe na Frainge a th’ ann an Vélezay (IPA: ve’zlɛ). Tha e suidhichte aig 302mos cionn ìre na mara,[1] anns an sgìre (Fraingis: Région) Bourgogne anns an roinn (Fraingis: Département) Yonne, 187km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 98km bho Dijon agus 175km bho Bhesançon.[2] Chan eil ach 473 duine aig a’ bhaile.[3] Thathar a’ cinntinn fìon-dhearcan chardonnay, melon agus pinot an seo. ‘S e fear dhe na bailtean as brèagha na Frainge a th' ann.[4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaochail an sgrìobhadair Romain Rolland (1866 – 1944) ann an Vélezay.


text:
Kórnik
‘S e baile beag air an àirde an iar-mheadhan na Pòlainn a th’ ann an Kórnik (IPA: ˈkurɲik, Gearmailtis: Kurnik agus Burgstadt eadar 1939 – 1945, Latbhais: Kurņika). Tha e suidhichte aig 68m os cionn ìre na mara anns am sgìre Poznańskie agus anns an roinn Pòlainn Mhòr (Pòlais: Wielkopolskie), 363km air falbh bho Phoznań agus 265km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Tha 7,206 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.[2]
Susbaint
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Edmund Zalinski: 1849 - 1909 Saighdear.
- Wisława Szymborska: (1923 -) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1996.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Königstein im Taunus[1]


text:
NicLeóid, Linda
(2012)
Baird agus bana-bhaird a' Bhaile Shear thairis air an 19mh linn agus an 20mh linn: orain is dain neo-fhoillsichte agus an co-theacsa.
MPhil(R) thesis, University of Glasgow.
Full text available as:
Abstract
Tha cuid de dh’òrain agus dàin bàird agus bana-bhàird a’ Bhaile Shear nach maireann, bhon 19mh agus an 20mh linn, agus gu h-àraidh an dualchas a chaidh còmhla riutha, ann an cunnart bhon a dhol air chall gu bràth tro bhàs neo dhiochuimhn’, ’s gun a’ mhòr-chuid dhem fiosrachadh ach air cuimhne duine neo dithis den fheadhainn as sine a bhuineas dhan eilean seo de dh’Uibhist a Tuath. Gus nach tachair an leithid, tha an tràchdas seo a’ glèidheadh 24 òrain agus dàin, a chaidh a dhèanamh eadar an 19mh agus an 20mh linn le naoinear bhàird agus bhana-bhàird bhon eilean fhèin, dìreach mar a chaidh an clàradh bho luchd-bratha anns a’ bhliadhna a dh’fhalbh, neo mar a fhuarte iad bho sheann chlàran, clàran Sgoil Eòlais na h-Alba, neo corra làmh-sgrìobhainn. Chaidh clàr CD de gach fear dhiubh, air an gabhail gu traidiseanta, a chur aig cùl an tràchdais cuideachd airson am fuinn, ruitheam agus dualchainnt Ghàidhlig thùsail a shàbhaladh cuideachd. A bharrachd air an seo ghlèidheadh na b’ urrainneadh de dhualchas farsaing agus mionaideach nan òran agus dàn airson ciall ’s mìneachadh a thoirt dha na teacsaichean fhèin agus airson soilleireachadh cho cudromach ’s a bha iad do mhuinntir an eilein thairis air an dà linn seo, ’s iomadh dreuchd aca sa choimhearsnachd. Shoilleirichear cuideachd mar a chaidh na h-òrain agus dàin seo a sgaoileadh agus a chumail beò tro bheul-aithris agus mar dhualchas. Mhìnichear cudrom bàird agus bana-bhàird a’ Bhaile Shear agus an dreuchd a bh’ aca gus muinntir an eilein a fhrithealadh len cuid òrain agus dàin, gus an tàinig lùghdachadh air an iarrtas seo aig deireadh an 20mh linn, ’s na h-òrain agus dàin a’ fulang crìonadh mòr, airson an còrr den linn, air sgàth seo.
Tha na h-òrain agus dàin neo-fhoillsichte sa chruinneachadh seo, agus am mìneachadh ’s an anailis a chaidh a dhèanamh orra, a’ cur ri eòlas air òrain agus dàin traidiseanta Gàidhlig, agus an àite a bha aca seo agus aig na bàird agus bana-bhàird a rinn iad, ann an aon choimhearsnachd Ghàidhealach.
Actions (login required)


text:
Åland
Is e ceàrn fèin-riaghladh de Suòmaidh anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Åland('oːland anns an Suainis neo Ahvenanmaa(n maakunta) anns an Fhionnais). Tha e na laighe anns a' Mhuir Baltach.
'S e buidhean de eileanan a th' ann. Tha eilean mòr ann ris an canar Fasta Åland. Tha an dàrna leth de na daoine a’ fuireach an-seo. Agus tha nas motha na 6,500 eileanan beaga ann. Tha iad mu 25 cilemeatair air falbh bhon t-Suain. Is e Suainis an cànan oifigeil aca, ged a tha Åland a’ buntainn don Suòmaidh.
Tha Mariehamn na prìomh-bhaile.
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Åland – Duilleag oifigeil Åland


text:
Nobhaileag
'S e pios ficsein eadar 10,000 agus 60,000 faclan a dh'fhaid a tha ann an Nobhaileag.
Ged nach eil iad cho cumanta sa Bheurla, tha iad glè chumanta ann an Ruiseis, Fraingis is Gearmailtis.
Nobhaileag sa Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Seo cuide de na leabhraichean sa Gàidhlig:
- An t-Aonaran le Iain Mac a' Ghobhainn (Crichton)
- Am Miseanaraidh le Iain Mac a' Ghobhainn (Crichton)
- Na Speuclairean Dubha
- Na Klondykers
- Maighstirean is Ministearan
- An Dubh is an Gorm
- An Nobhail Ghàidhlig
- Dùn Aluinn
- Iain am Measg Nan Reultan
- Là a’ Dèanamh Sgèil Do Là
- Tilleadh Dhachaigh le Aonghas Pàdraig Caimbeul


text:
Tannara Mhòr
'S e Tannara Mhòr (Beurla: Tanera More) an t-eilean as motha anns na h-Eileanan Samhraidh. Tha i suidhichte ann an inbhir Loch Bhraoin. Tha i cho mòr ri 310 heactair (1.2 mìle ceàrnagach). Anns a’ bhliadhna 2001 bha còignear a’ fuireach an seo. Tha oifis a’ phuist is cafaidh ann, agus tha tuathanach bradain ann.
Chan eil rathaidean air an eilean, tha slighe a-mhàin a’ dol timcheall a’ bhàidh ris an canar “the Anchorage”. Tha an slighe a’ tòiseachadh san àird an ear-thuath an eilein aig Rubh' Àird na Goine, a’ dol sìos chun a' chidhe gu Garadheancal san àird an ear-dheas. Tha bàtaichean a’ dol eadar an eilean agus Aichillidh Bhuidhe, a tha mu 1.5 mìle air falbh san tìr–mòr Alba.
'S e Meall Mòr (124 meatair) a’ bheinn as àirde ann an Tannara Mhòir.
Thàinig an t-ainm Tannara bhon Seann Lochlannais, tha e a’ ciallachadh: "Eilean arcasaidh".[1]
Bhon bhliadhna 1970 bidh an Summer Isles Philatelic Bureau a’ foillseachadh stampaichean às an eilean fhèin airson nam mìltean de na luchd-turais a tha a’ tadhail air Tannara Mhòir gach bliadhna. [2]
Litreachas[deasaich | deasaich an tùs]
Anns na 1930an bha Frank Fraser Darling, neach-glèidhteachais nàdair, a’ fuireach ann an Tannara Mhòir airson dà bhliadhna. Sgrìobh e an leabhar "Island Years" (foillsichte ann an 1940) mun àm ud.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Placenames", duilleag 111, Pàrlamaid na h-Alba
- ↑ Oifis a' phuist Tannara Mhòir
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NB 987 075
- Duilleag oifigeil nan Eileanan Samhraidh
Càrn Iar • Càrn Deas • Càrn nan Sgeir • Eilean a' Bhotail • Eilean a' Bhuic • Eilean a' Chlèirich • Eilean a' Chàr • Eilean Dubh • Eilean Fada Mòr • Eilean nan Eich • Eilean Mhàrtainn • Eilean Mullagrach • Eilean Ruisteil • Glas-leac Beag • Glas-leac Mòr • Meall nan Gabhar • Sgeir nam Feusgan • Tannara Bheag • Tannara Mhòr


text:
Kl. Ianair .iii. f., l. xxuii. Anno Domini M.u., alias 1006.
Airmedach m. Coscraich, episcopus & scriba Ard Macha, in Christo quieuit; & Finghuine, abb Rois Cre, moritur.
Mael Ruanaidh H. Dubtai & a mc. Mael Sechlainn, & a brathair Geibennach, mortui sunt.
p.436
Echmilid H. Atidh, rí H. n-Echach, o Ultaibh, Mael Ruanaid m. Flannacan o Conaillibh, Cathalan rí Gaileng, occisi sunt.
Slogad timceall Erenn la Brian i Connacta, for Ess Ruaidh i Tir Conaill, tria Cenel Eogain, for Fertais Camsa, i n-Ultu, i n-oenach Conaille co roachtadur Lughnasadh co Belach n-Duin, co tarait oighreir samhtha Patraicc & a comharbai, .i. Mael Muire mc. Eochadha. {§H1} Id est in tempore Briain.
§
Gaill cen imram im Eidhnigh,
oenben do thecht tar Luachair,
bai cen buachail ic neimleith
Id est in tempore Briain.
Bellum eter fhiru Alban & Saxanu co remaidh for Albanchu co fargabsat ar a n-deghdhaine.
Mael na m-Bó, .i. ri H. Ceinnsealaig, a suis occisus est.
Gilla Comgaill mc. Ardghair mc. Madadhain, .i. ri Ulad, do marbad dia brathair, .i. do Mael Ruanaidh mc. Ardghair.


text:
Helsingborg
‘S e baile[1] uabhasach mòr agus port[2] cudromach air an àirde an iar-dheas na Suaine a tha ann an Helsingborg (IPA: /hɛlsiŋˈbɔrj/, Liotuànais: Helsingborgas, Laideann: Helsingoburgum). Tha e suidhichte air caolas air a bheil Öresund, a sgarras an t-Suain bho Danmhairg, aig 13m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Suainis: län) Skåne,[4] 484km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 49km bho Lund, 513km bho Uppsala, 191km bho Göteborg agus 1,189km bho Bhoden.[5] Chaidh Helsingborg a stèidheachadh air 21 an Cèitean 1085 leis an rìgh Knut IV.[6] Tha 97,122 duine a' fuireach ann.[7] 'S e an naoidheamh baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd.[8] Tha an Danmhairg cho faisg air a' bhaile gum chithear Helsingør air an taobh thall a' Chaolais.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Henrik Larsson (1971), cluicheadair ball-coise.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Svensk Geografi
- ↑ Helsingborgs Hamn
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ HelsingsborgsGuiden
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Geonames
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Tha an duilleag seo a' mìneachadh na poileasaidhean a dh'aontaich a' choimhearsnachd a thaobh
ainmean is sloinnidhean air Uicipeid na Gàidhlig. Feuch is na atharraich na riaghailtean gun deasbad roimhe air duilleag na deasbaireachd.
Poileasaidh nan ainmean is nan sloinnidhean
1) Cleachdaidh sinn cruth Gàidhlig de dh'ainmean is sloinnidhean Ghàidheal, m.e.:
a) Cleachdaidh sinn an litreachadh a leanas: gun
u sna lidean gun bheum (ach faic b), m.e.:
✔MacDhòmhnaill seach ✗MacDhòmhnuill
✔MacFhionghain seach ✗MacFhionghuin
b) Ma tha fios gu bheil roghainn phearsanta aig an ùghdar no gu bheil làmh an uachdair aig cruth gu soilleir, cleachdaidh sin an cruth sin, m.e.:
2) Cha chuir sinn cruth Gàidhlig air ainmean is sloinnidhean dhaoine nach eil 'nan Gàidheal fiù ma tha cuid a thùsan ann a chleachd sin (ma tha ainm mar sin cumanta ge-tà,
feumaidh ath-threòrachadh a bhith ann).
a) Ma tha an t-ainm san aibidil Laidinneach, fàgaidh sinn e mar a tha e. Ma tha stràcan 'gan cleachdadh, cleachdaidh sinn na stràcan ach
feumaidh ath-threòrachadh a bhith ann:
b) Mur eil an t-ainm san aibidil Laidinneach, cleachdaidh sinn tar-sgrìobhadh oifigeil, mar eisimpleir ISO-9 airson tar-sgrìobhadh na h-aibidil Cirilich. Ma tha a' Bheurla a' cleachdadh cruth eile,
feumaidh ath-threòrachadh a bhith ann:
c) Mas e ainm a chaidh eadar-theangachadh dhan a' Bheurla o chànan eile ach mur e rìgh/pàpa (no gin dhen fheadhainn sna h-earrannan eile a tha ri eadar-theangachadh dhan Ghàidhlig), cleachdaidh sinn an cruth tùsail ach
feumaidh ath-threòrachadh a bhith ann. Tha gu h-àraidh ainmean Thùsanach buailteach dha seo:
d) Mur eil deagh chruth ann airson ainm pàpa, cleachdamaid an tionndadh Laideann:
3) Cha chuir sinn cruth Gàidhlig air ainmean Albannach ach ma tha fios gu bheil iad a' cleachdadh cruth Gàidhlig, ma tha cruth Gàidhlig 'ga chleachdadh sna meadhanan no ma tha fios gu bheil ceangal sònraichte do shaoghal na Gàidhlig aca:
Teàrlach Stiùbhart (Charles Stewart)
Daibhidh MacDhùnleibh (David Livingstone))
a) Tha sinn a' gabhail a-steach, gu sònraichte, rìghrean is bànrighrean anns na dùthchannan ceithir timcheall na h-Alba (gu h-àraidh Sasainn), m.e.:
b) Tha sinn a' gabhail a-steach ainmean nam pàpa agus rìghrean a tha air an eadar-theangachadh dhan a' Bheurla agus na cànain Eòrpach eile mar is trice:
c) Seachnaidh sinn ainmean measgaichte mas urrainn ach ma tha fear ann a tha fìor stèidhichte, leanaidh sinn ris a' chleachdadh:
4) Cleachdaidh sinn cruthan Gaeilge agus Gaelg airson ainmean is sloinnidhean Èireannach is Manainneach mas tha na daoine 'nan Èireannaich no 'nam Manannaich (ach le ath-threòrachadh on chruth eile). Tha sinn gu h-àraidh fìor mu ainmean is sloinnidhean gun chruth Gàidhealach soilleir. Feumaidh ceangal sònraichte do shaoghal na Gaeilge no na Gaelg a bhith ann mus cleachd sinn cruth Gaeilge no Gaelg airson daoine taobh a-muigh Èireann no an Eilein Mhanainn, m.e.:
5) A thaobh nan cànan Ceilteach eile, leanaidh sinn cleachdadh nan uicipeidean sna cànain sin nuair a thig e gu ainmean Chuimreach, Bhreatnach is Chòrnach, m.e.


text:
Guernsey
Is e Crown dependency aig an Rìoghachd Aonaichte anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Bailiwick of Guernsey (Bailliage de Guernesey 'san Fhraingis). Is e eilean a tha ann an Guernsey agus tha e na laighe mu 48 cilemeatair air falbh bhon Fhraing neo 121 cilemeatair bho Weymouth / Sasainn.
Is e Guernsey an t-ainm air an eilean as motha. Ach tha eileanan beaga eile ann, feadhainn far a bheil daoine a’ fuireach cuideachd:
Eileanan gun daoine:
Tha St Peter Port na prìomh-bhaile.
Tha Guernsey cliùiteach airson seòrsa bhò sònraichte ris an canar Guernsey Cattle.
Còmhla ri Jersey canar Eileanan a' Chaolais riutha.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- States of Guernsey - official government site
- VisitGuernsey/ Turasachd ann an Guernsey
- BBC Guernsey
- This Is Guernsey - Fiosrachadh agus naidheachdan anns an Guernsey Press and Star
- The Guille-Allès Library - Leabharlan poblach
- Map Guernsey


text:
Caerdydd
'S e Caerdydd ('sa Chuimris agus Cardiff 'sa Bheurla) na phrìomh-bhaile agus am baile is mòtha a th' anns a' Chuimrigh. Tha e suidhichte air an còrsa deas a' Chuimrigh. 'S e baile beag a bh' ann ron an 19mh linn nuair a dh'fhàs e cudthromach le tighean dèanadachd agus leis am baile air a chleachdadh mar poirt mhòr airson gual. Fhuair Caerdydd inbhe mar Baile-Mhòr ann an 1905 agus chaidh a dhèanamh na phrìomh-baile a' Chuimrigh ann an 1955. Anns a' bhliadhna 2001 's e 305,340 an t-àireamh sluagh aig Caerdydd agus tha seo ga fhagail mar an 16mh baile is motha anns an Rìoghachd Aonaichte.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Hordaland
- Lugansk
- Nantes
- Stuttgart
- Xiamen
Aistean co-cheanailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Lübeck
‘S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann Lübeck (IPA: 'ly:bɛk neo ly:be:k, nas sine). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1143 leis an Iarla Adolf I. Tha e suidhichte aig 13m os cionn ìre na mara ri taobh na h-aibhne Trave agus ri beulaibh na Baltach, anns an stàit Schleswig-Holstein, 235km air falbh bho Bherlin agus 57km bho Hamburg.[1] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileach a th' ann. Le 209,890 daoine a' fuireach anns a’ bhaile, ‘s e an 26mh baile as motha na dùthcha.[2] Dh'obair am peantair Jacob van Utrecht ann an Lübeck.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Thomas Mann (1875 –1955): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1929.
- Willy Brandt (1913 – 1992): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1969 agus 1974.


text:
Vitoria-Gasteiz
‘S e baile mòr ann an ceann a tuath na Spàinne a th’ ann Gasteiz neo Vitoria.[1] Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1181. Thug an Rìgh Gotach Liuvigild Victoriacum air a’ bhaile ùr sin, a stèidhich e ann an àite air an robh Gasteiz o shean. Tha Vitoria-Gasteiz suidhichte aig 516m os cionn ìre na mara,[2] ri taobh na h-aibhne Zadorra.[3] Tha Gasteiz 291km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 50km bho Bhilbao, am baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[4] Tha 235,661 daoine a’ fuireach ann an Gasteiz,[5] an darna baile as motha ann an Dùthaich nam Basgach[6] agus an 20mh baile as motha na Spàinne. [7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Araba agus Dùthaich nam Basgach a th’ann Vitoria-Gasteiz cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Anaheim, Calafòrnia[8]
- Victoria, Na Stàitean Aonaichte
- Daira, Aildiria
- Kutaisi, Gruisia
- Cogo, Gini Mheadhan-Chriosach
- Angoulême, An Fhraing[9]
- Ibagué, Coloimbia
- Vitoria, Braisil
- Sullana, Pearu
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Euskaltzaindia
- ↑ Mongabay
- ↑ Eratzun Berdea
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Eustat
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ SisterCities
- ↑ Annuaire de France
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Et dena ainnsein cerin arin gaili dona luibennidh so .i. minntus, & mormont, & maisdix, & blath camamil, cuimin arna cur a n-aiget, bitone, prem lili, rois, aran goirt: & na curtur cerin ris arna marach, acht denadh se an t-oipriugad so mocrach, re nergidh dhó .i. bidh se faon & impoigid co minic on taobh
p.294co ceile; & coimled a lamha co minic de; & eirgid selad ar ech imurcas co mín é, & in trath toirrlinges, denad siubal a n-inadh reigh, gainmech; & da cuire allus de, tirmuig ainnsein; & cuir a n-inad a mbia tes greine, & foilidter a cenn co maith: no do fetur a cur a ngainim té, & na curtur a nuamuin te e, amail ata donit na daine 168, oir do beith a naicid co muchfaide he, mina beith a cenn let amuich di.


text:
Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig
'S e port-adhair a tha ann am Port Adhair Phreastabhaig neo Port-adhair Ghlaschu Phreastabhaig. Tha e mu 29 mìltean air falbh bho Ghlaschu, faisg air Preastabhaig.
Companaidh phlèanaichean agus cinn-siubhail[deasaich | deasaich an tùs]
- Aer Arann (Corcaigh, Dun na nGall)
- Ryanair (Cathair Bheul-Feirste, Bournemouth, A' Bhruiseal-Charleroi, Budapest, Doire, Baile Atha Cliath, Faro, Girona, Göteborg, Grenoble, Frankfurt-Hahn, Kraków, Lunnainn Stansted, Málaga, Marseille , Milano-Bergamo, Murcia, Oslo-Torp, Pàras-Beauvais, Pisa, Reus , Riga, An Ròimh-Ciampino, Shannon, Stockholm-Skavsta, Tenerife-South, Weeze, Wrocław, Torino)
- Wizz Air (Gdańsk, Katowice, Poznań, Warsaw)


text:
Kl. Ianairii f. l. i. Anno Domini m.c.xx.iii.
Gailenga do ghabail tighi i n-Daim Liac Ciannan for Murchadh H. Mael Sechlainn for righ Temhrach co ro loiscset in tech & ochtmogha taighi ime & co ro marbsat sochaidi dia muinnter. Ternai imorro Murchadh do ainiuch Ciannan cen marbadh cen loscadh.
Ammus anaithnigh do thabairt for comarba Ailbe .i. Mael Mordha m. m. Clothna .i. tech do ghabail fair for lar Imlecha fein & for m. Cerbaill H. Ciarmaic .i. ri Aine co ro marbadh morseiser and. Ternatur imorro na doene
p.568maithi ass tria rath Ailbhe & na h-ecailsi. Ro loiscedh imorro ann Bernan Ailbhe. Ro marbadh imorro ria cind mis inti ro gabh in tech .i. in Gilla Caech H. Ciarmaic, & deochain eisidhe iar n-ainmniughudh & ro beanadh a cenn de i sarughudh Ailbhe & in Comdhegh.
Oenghus H. Gorman comarba Comghaill do éc in a ailithri i l-Lis Mór Mo Chutu.
Flann H. Duibh Innsi airchinnech Lughmaigh, Cú Caisil H. Cerbaill ri Fernmhuighi, Mael Muire H. Cóndubhán airchinnech Daire Lubhrain, Donn Sleibhe m. Cathalan sonus & sobharthu Uladh uile mortui sunt.
Donnchadh m. Gilla Patraic Ruadh ri Osraighi a suis occisus est.
Conghalach H. Laithbertaigh ridomna Ailigh occisus est.


text:
1847
MDCCCXLVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
"Bliadhna a' Ghort Mhòr": Dh'fhàillig am buntàta ann an Èirinn agus ann an Gaidhealtachd na h-Alba. An luib seo, chaidh bhriseadh air eaconomaidh nàiseanta na h-Èireann.
- Chaidh Lansing (Michigan) a thaghadh prìomh-bhaile na stàite.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Màrt - Alexander Graham Bell, ann an Dùn Èideann. Eòlaiche, innleachdair agus innleadair à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an t-Samhain - Felix Mendelssohn Bartholdy, ann an Leipzig. Neach ciùil às a' Ghearmailt.


text:
‘An leabhar as fhiach a leughadh’
(Bha agam ri na leanas a sgrìobhadh mar measaidh aig an oilthigh ‘s chaidh e a cheartachadh.)
Mholainn gu dearbh Fo sgàil a’ Swastika, chaidh an leabhar seo a sgrìobhadh le Domhnull Iain MacDhomnaill mu dheidhinn nuair a bha e na phrìosanach aig àm an darna cogaidh. Sgrìobh Domhnull Iain aig toiseach an leabhair. ‘Do na gillean uile, mar theisteanas air misneach, fad-fhulangas is uaisle ri aodann geur-leanamhain.’ Uill, tha sinn fada nan comainn, tha sin gun teagamh, gun teagamh sam bith. Dh’ fhaoidte nach bitheamaid fiù s beò gun a h-uile càil a rinn iad air ar son. Shabaid iad airson saorsa – an saorsa a tha th’ againn an diugh – chan eil an saorsa sin coileanta ach cha bu toil leam a bhith feuchainn dòigh sam bith eile. A Dhomhnuill, thug thu dhuinn do chuid sgriobhaidh ach barrachd air sin rinn thu spàirn mhòr gus am bitheamaid beò ann an saoghal far a bheil sinn comasach a bhith ga leughadh (no sgriobhaidh no beachd sam bith eile) gun eagal idir.
Chaidh an leabhar seo a bhòtadh an leabhar as fheàrr a riamh a bha air a sgrìobhadh anns a’ Ghàidhlig leis an luchd-èisteachd aig Radio nan Gaidheal ‘s mar sin bhiodh e doirbh rudeigin a ràdh ma dheidhinn a bharrachd air a mholaidh ach math dh’ fhaoidte gum biodh e rud math mo fhaireachdainn a mhìneachadh nuair a leugh mi e.
Anns a bhad cuiridh Domhnull thu ann an St Valery en Caux air latha brèagha samhraidh ann an 1940 ‘s am measg blàr taobh a muigh a’ bhaile ud: blàr a bha gu math taobhail ris na Gearmailtich. Cha robh raidhfilean gu mòran feum an aghaidh nam Panzers ‘s thàinig iad thairis air achadh arbhar ‘s gheàrr iad sìos am bàrr ‘s na Gaidheil na chois. Chaidh am bàrr air a bhuaineadh tràth ‘s mòran den bhalaich cuideachd. Thàinig an t-ùghdar a mach à sin gu sàbhailte ach bha rudan fhathast gu math cunnartach gus an do ghèill iad.
Tha Domhnull na dhòigh sìmplidh cumhachdach a’ sealltainn dhuinn na briseadh dùil ‘s am fulangas a bha gam feitheamh air an rathad gu Òlaind ‘s na bàirdsean a bheireadh iad sìos an abhainn Rhine gu na campaichean anns a’ Ghearmailt. Bha am mèarrs ud dìreach uabhasach ‘s gun bhiadh no uisge gu leòr ‘s bha aca ri goid bho na bùthan sna bailtean air an t-slighe no fiù ‘s na lusan sna achaidhean faisg air làimh. Prìosanaich nam mìltean mar ìomhaigh a mach as a bhìobaill.
Bh’ aca a bhith obrachadh airson nan Nàsaich ‘s bha Domhnull ann an grunn àiteachean ‘s cha robh a h-uile rud sgrathail dha ach bha daonnan spiorad saorsa na chridhe ‘s bhris e a-mach trì tursan. Aon turas chaidh a ghlacadh leis a’ Ghestapo ‘s ma tha thu airson faighinn a-mach ciamar a bhitheas e a bhith fo smachd daoine a bhiodh deònach gad chuir as airson spors leugh an leabhar seo.
Chunnaic e an sgrios a bha tuiteam a-mach às na speuran air a’ phoblach shìobhaltachd nuair a thug na Gearmailtich orra beagan den taigh-spadaidh ud a chur air dòigh.
‘Cha toir faclan a mhàin gu siorruidh seachad dealbh cho-lionta air an t-sealladh ana-cneadsa bha romhainn an là ud. Piosan cheann is chasan is làmhan sgaoilte thall ‘s bhos.’
Thàinig an cogadh gu crìoch airson Domhnull ‘ann an dòigh a bha cho tàmailteach ‘s cunnartach bha e ann an St Valery ‘s chunnaic e an t-uabhas de thachartasan brònach gus an d’ràinig e dhachaigh.
Chuir an cogadh feallsanachd iongantach air Domhnull ‘s cha robh gràin sam bith air ‘s bha e dìreach taingeil airson a bhith beò ‘s air a bhith ionnsachadh bhon àm a bha e ann an sàs.
Ma leughas tu dad sam bith san t-samhradh seo leugh Fo sgàil a’ Swastika.
Tha e caran fadalach, tha fhios agam ach tha bhòt eile agad a Dhomhnull


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dcc.xc.i.
Mael Ruain Tamlachtai, Aidhain Rathain, Aedhan h. Con Cumbu, episcopi & milites Christi in pace dormierunt; & Soermhugh Enaigh Duib moritur.
Bellum Sruithe Cluana Argai ubi cecidit Cinaedh m. Artgaile, & Muirghis m. Tomaltaigh uictor fuit; & initium regni eius.
Bellum Aird Maicc Rime ubi Nepotes Ailello prostrati sunt, & Concobur & Airechtach nepotes Cathail ceciderunt, & Cathmugh m. Flaithbertaigh rex Coirpri, & Cormacc m. Duibh Da Crich ri Breifni, ceciderunt.
Bresal m. Flaithri rex Dal Araide, Mael Bresail m. Aedho filii Crichain ri H. Fiachrach, Donn Corci rex Dal Riatai, Cathmugh rex Calraighi, T' Eróc princeps Corcaighi More, obierunt.


text:
Dòchas do sgeamaichean cumhachd Uibhist
- 14 An Lùnasdal 2013
Thuirt Rùnaire na h-Alba, Mìcheal Moore, gu bheil Ministreachd an Dìon mothachail do cho cudromach 's a tha leasachaidhean ath-nuadhachail ann an Uibhist.
A' tadhail san sgìre Dimàirt, thuirt e gun robh an MOD ag obair gus freagairt a lorg do dhuilgheadas a tha a' cur bacadh air leasachaidhean bho a bhith a' dol air adhart.
Tha dragh orra gun toir tuathan-gaoithe buaidh air uidheamachd radar.
Tha an naidheachd a' toirt na h-uidhir de dhòchas do mhuinntir an eilein gum faighear fuasgladh air a' ghnothach.