text:
Geamannan - Games
Gheibh thu an dà chuid geamanan ionnsachaidh is geamannan dha na fileantaich air na duilleagan seo.
On these pages you get both learning games and games for fluent speakers.
Geamannan brabhsair - Browser Games
-
Àireamh Muinntir Fhinn agus Dhubhain - BBC Alba - Tha lorg air an tòimhseachan seo, Ludus Sancta Petri, cho fada air ais ris an 9mh linn. Tha iomradh air ann an iomadach cànan. Anns a' Ghàidhlig agus ann an Gàeilge na h-Èireann, tha e tric a' ruith/ga chluich air an sgeulachd seo, a' toirt a-steach a' ghaisgich ainmeil Fionn agus a' cheannaird nàimhdeil Dubhan. Cluich Àireamh Mhuinntir Fhinn agus Dhubhain air-loidhne an-dràsta.
-
21 cat - Seo geama beag a rinn mi leis a' chànan prògramachaidh Scratch. [...]
-
Am Baile - spòrs agus geamannan - Ann an siud lorgaidh tu geamannan 'Flash' agus coimigean stèidhichte air cuid de na caractaran as èibhinne anns a' Ghàidhealtachd. Tha na coimigean agus na geamannan uile ann am Beurla agus ann an Gàidhlig airson do chuideachadh a dhol an-sàs annta. [...]
-
An Crochadair - Geama toimhseachain. Feuch am faigh thu a-mach dè am facal a th' ann. Le liosta mòr de dh'fhaclan air neo ainmean-àite. [...]
-
BBC Alba - Geamannan - Bho mheanbh-chuileagan gu mìrean-measgaichte tha spòrs is fealla-dhà ann an seo airson a h-uile duine.
-
BBC Colin and Cumberland - Enter the world of Aberant and help Colin overcome various obstacles by learning Gaelic.
-
Bullshit Bingo - 'Eil thu air do shàrachadh le coinneamhan no òraidean làn buzzwords? Seo beagan dibhearsan dhut!
-
Cuartan nan toll - Geama beag a rinn mi le Scratch. Siubhal cuartan 's na tuit sna tuill. [...]
-
Fireann no Boireann - Comharraich na faclan a tha boireann. Stèidhichte air a' Bhriathrachan Bheag. [...]
-
Leacan - Cuir na leacan san òrdugh cheart gus ìomhaigh ath-chruthachadh. [...]
-
Leumadairean - Thoir air a h-uile leumadair leum! Coimhead air bhideo air Youtube. [...]
-
lichess - Tàileasg air loidhne an asgaidh. Cluich an aghaidh a' choimpiutair neo le daoine eile.
-
Longan-cogaidh - Dèan a' chùis air an nàmhaid mus tèid na longan agad fhèin chun a' ghuinnd. [...]
-
Matamataigs - Geama gus na h-àireamhan a thrèanadh.
-
Pàrlamaid na h-Alba - Geamaichean - Cruinneachadh de dh'gheamannan flash le fiosrachadh mun phàrlamaid 'nam broinn.
-
Tetris - Geama Tetris sa Ghàidhlig stèidhichte air Js Tetris 1.19.
-
Webfeud - Seo geama a tha car coltach ri Scrabble. Cluichidh tu an aghaidh daoine eile air an lìon, a' cur sìos faclan Gàidhlig air bòrd agus gheibh thu puingean a-rèir dè cho ainneamh 's a tha na litrichean a chleachd thu agus dè na ceàrnagan air an do chuir thu am facal. Gu math furasta agus dùbhlanach aig an aon àm! Obraichidh seo air iomadh ùrlar, gabhaidh a chluich ann am brabhsair sam bith ach a bharrachd air sin tha aplacaidean Android, Blackberry Playbook, iPads is iPhones agus Windows Phone 7 ann! [...]
-
Wordumz @ Facebook - Seo geama fhaclan. Tha e gu math spòrsail 's chan eil e doirbh ri thuigsinn. Tha litrichean a' tuiteam a-nuas agus tha agad ri faclan a chruthachadh leotha (nuair a choileanas tu facal, briog air DEARBH 's ma tha am facal air a dheagh-litreachadh, thèid na litrichean ud air falbh). Mus tuit cus dhiubh. Car mar mheasgachadh de Wordtris agus Scrabble. [...]
Geamannan rin luchdadh a-nuas - Games for download
-
0 A.D. - 'S e geama ro-innleachd fìor-ùine (RTS) open source 's an-asgaidh a tha sa 0 A.D. a tha ga leasachadh le Wildfire Games, seo buidheann eadar-nàiseanta de leasaichearan geama saor-thoileach. Bidh thu 'nad cheannard aig sìobhaltas àrsaidh 's feumaidh tu stòrasan a chruinneachadh gus feachd a thogail 's na nàimhdean a cheannsachadh. 'S e linn nach robh a-riamh ann a tha san "0 A.D.": Sa mhìosachan àbhaisteach, rachar o 1 R.C. gu 1 A.D, a' leum thairis air a neoni. Riochdaichidh seo an fhaoin-sgeul eachdraidheil sa geama: Cò bhuannaicheadh nan robh na sluaghan a' dèanamh sabaid air àirde an sìobhaltas uile? [...]
-
Enigma - 'S e measgachadh de gheama tòimhseachain 's teòmachd a tha san Enigma aig a bheil grunn mhòr leibheilean. Siubhail le marbhal seachad air cnapan-starra gus càraidean cloiche a nochdadh. Tha e tlachdmhor an dà chuid do dh'inbhich 's a' chlann. [...]
-
Freeciv - 'S e geama ro-innleachd far an tog thu sìobhaltas a tha ann. Tha e coltach ri Civilisation le Sid Meier ach the a an asgaidh. Rinn mi video à bloighean beaga dhe gheama Freeciv a chluich mi.
-
Frogatto & Friends - 'S e geama tachartais 2D air nòs clasaigeach a th' ann am Frogatto is 's e losgann quixotach a th' anns a' phrìomh phearsa. Chaidh a dhèanamh leis an aon sgioba a thug Battle for Wesnoth dhuibh is chaidh ealain phiogsail àrd-ìre a chruthachadh a làimh is le gaol san aon dòigh. 'S e geama "ùrlaran" or "ruith is leum" le sealladh on taobh a th' ann am Frogatto san stiùirich thu am pearsa-tiotail againn air gnothach leamh a thèid na sgiorradh dàna. [...]
-
Inneal Flare - 'S einnsean saor airson cluich ghnìomhan mas fhìor a tha sa Flare ach tha geama 'na bhroinn cuideachd. Chan e ach tionndadh alpha ri fhaighinn gu ruige seo, mar sin tha rud no dhà sa Bheurla fhathast. [...]
-
Megaglest - 'S e geama ro-innleachd fìor-ùine (Real Time Strategy Game) a th' ann am Megaglest. 'S urrainn dhut cnàmh-sgeulan no mapaichean air thuaiream a chluiche, agus tha modh ioma-chluicheadair aige. [...]
-
Neverball agus Neverputt - 'S e geama teòmachd 's tòimhseachain 3-D a tha san Neverball. Is amas a' gheama gun ruig thu tadhal le bàla mus fhalbh an ùine ort. Air an t-slighe, feumaidh tu roiligeadh thairis air buinn gus an cruinneachadh. Chan fhosgail an tadhal ach nuair a bhios tu air buinn gu leòr a chruinneachadh agus faodaidh cnapan-starra a bhith san rathad. Gheibhear an geama goilf Neverputt an lùib Neverball.
-
OpenTTD - 'S e geama saoghail mas-fhìor stèidhichte air Transport Tycoon Deluxe a th' anns an OpenTTD. Togaidh tu lìonra dhe sheirbheisean bus, trèana, luing is plèana. Faodaidh tu cluiche nad aonar no ann an lìonraidh no air loidhne. Tha iomadh tuilleadan ri làimh as urrainn dhut luchdadh a-nuas. [...]
-
Pingus - Sa gheama thoimhseachain seo, feumaidh tu cinn-fhionn a stiùireadh dhan doras a-mach is iomadh cnap-starra san rathad. Cuiridh tu comasan a leithid leum no togail dhrochaidean dhaibh ach am faigh iad thairis orra gu sàbhailte. Tha an geama seo coltach ri Lemmings ach tha e an-asgaidh. [...]
-
Pioneer - 'S e geama dàna-thuras an fhànais a th' ann am Pioneer a chaidh a shuidheachadh san reul-chrios againne air toiseach an 31mh linn. Chan eil crìoch stèidhichte air a' gheama agus tha iomadh seòrsa beòshlainte ri fhaighinn am measg nan reultan. Bi an toir air cliù agus fortan a' rùrachadh milleanan de rianan-rèile. Rach 'nad eucoireach 's tusa ri spùinneadaireachd, cùiltearachd no sealg tasgail. Stèidhich is bris caidreachasan leis na buidhnean a tha a' sabaid airson cumhachd no saorsa. Tha an domhan na nì thu dheth. [...]
-
PokerTH - 'S e einnsean poker airson Texas Hold'em a th' anns a' PokerTH a gheibhear an-asgaidh. 'S urrainn dhut cluiche 'nad aonar an aghaidh suas gu 9 co-fharpaisichean coimpiutair no le daoine eile air loidhne no air lìonra. Gabhaidh an eadar-aghaidh atharrachadh le gailearaidh dhe stoidhlichean air loidhne. Tha làrach-lìn rangachaidh le clàraidhean nan toraidhean ann. [...]
-
Scrabble 3D - Scrabble sa Ghàidhlig. Cluichibh an aghaidh a' choimpiutair no an aghaidh dhaoine eile. [...]
-
Strì Bheasnaid - The Battle for Wesnoth - 'S e geama ro-innleachd fantastachd suidhichte air cuairtean a th' ann am Strì Bheasnaid. Tha modhan cluiche eadar-dhealaichte aige: iomairtean no geamannan ioma-chluicheadair. Faodaidh tu na geamannan ioma-chluicheadair a shuidheachadh cuideachd ach an cluich thu an aghaidh a' choimpiutair. [...]
-
SuperTuxKart - 'S e geama rèise 3D a th' anns an SuperTuxKart. Nì thu rèis ann an cart an aghaidh a' choimpiutair no cluicheadairean ionadail eile. Feumaidh tu an aire a thoirt air an rathad cuideachd far an tog thu nithean air an t-slighe a bhios feumail no a chuireas maille ort. [...]
-
Widelands - 'S e geama ro-innleachd togail fìor-ama saor is open source a th' ann an Widelands le iomairtean aon-chluicheadair agus modh ioma-chluicheadair. Thug Settlers II™ (© Bluebyte) beachd air a' gheama seo dhuinn o thùs ach tha e mòran nas iom-fhillte is domhainn. [...]
Aplacaidean - Apps
-
Webfeud - Seo geama a tha car coltach ri Scrabble. Cluichidh tu an aghaidh daoine eile air an lìon, a' cur sìos faclan Gàidhlig air bòrd agus gheibh thu puingean a-rèir dè cho ainneamh 's a tha na litrichean a chleachd thu agus dè na ceàrnagan air an do chuir thu am facal. Gu math furasta agus dùbhlanach aig an aon àm! Obraichidh seo air iomadh ùrlar, gabhaidh a chluich ann am brabhsair sam bith ach a bharrachd air sin tha aplacaidean Android, Blackberry Playbook, iPads is iPhones agus Windows Phone 7 ann! [...]
-
Wordumz - Seo geama fhaclan. Tha e gu math spòrsail 's chan eil e doirbh ri thuigsinn. Tha litrichean a' tuiteam a-nuas agus tha agad ri faclan a chruthachadh leotha (nuair a choileanas tu facal, briog air DEARBH 's ma tha am facal air a dheagh-litreachadh, thèid na litrichean ud air falbh). Mus tuit cus dhiubh. Car mar mheasgachadh de Wordtris agus Scrabble. [...]
An deasachadh mu dheireadh: 15mh dhen t-Samhainn 2012 22:50:10


c: text/html

text:
Iuil dna in ced rig Roman ro gab inis Breatan ro marbad
p.62ina h-airect h-fein, & is na h-anioir ro h-ainmnigsead Romain mi Iuil a cind .uii. m-bliadna xl. iar n-gein Crist.
.íí. Cluid in rig tanaisde ro gab inis Breatan, a cind cheathrachad bliadan agus a ceathair iar n-gen Crist, & do rad ar mor ar Breatnaib, & rainig Inis Orcc iar cor áir a munntire, & iar mor dith a muinntire las in toiseach dianad ainm Caisebeallunus; tri bliadna deg & .uíí. mís a rige, co n-erbailt im Magnantia h-i Longbardaib ag dola do Roim a h-inis Breatan.
Iar .uíí. m-bliadna. xl. ar ced o gein Crist, ro faiseat in rig & in Papa .i. Ealituherius sruithe uaidib co n-ebislib co Lucius co rig Breatan, co ro baisditea in rig, co rigaib Breatan arceana.
.ííí. Suareis in treas rig tainig a m-Bretnaib; is leis do ronad
p.64clad Saxan a n-agaid na m-barbarda .i. Cruithneachu da .m. xxx. ar .c. ceimenn ina fad, & ase ainm in claid sin la Breatnachu Guaul; & ro forcongair clad aile do denam in n-agaid Gaedeal & Cruithneach .i. Clad Na Muice, & do rochairsin iarsin la Breatan co n-a toseachuib.
.íííí. Carausius iardain tanig co crodu do digail Seuir ar Breatnaib co torcair rig Breatan leis, & co ro gab aedgu rig uime tar diden in rig .i. in t-imper; conad ro marb Allectus coraid Romanac, & co ro gab side rige iartain fria re chiana.
.u. Condsantinus mac Constantin Moir mic Ailina ro gab inis Breatan, & adbath, & ro atnacht a Cairsegint .i. Minantia .i.
p.66ainm aile do cathraig sin; & fallsigid litri i cloich in adnacail a ainm, & forfagaib tri sila is in n-faithche os in cathraig sin, cona fil pocht is in cathraig sin.
.ui. Maixim and seisead imper do gab Breatain. Is na aimsir sin ro tindcsnadh consaileacht ag Romancaib, & nir tograd Cesari for rig eile o sin amach. Is a na aimsir Maximin ro bai an t-apstal uas airmindeach .i. Naem Martain; do Gaillia la Uleicsis doboden.
.uii. Maximain ro gab rigi Breatan, & rug sloga Breatain a Romanacaib co torcair lais Gradian in t-imper, & ro gab fein rigi na h-Eorpa; & ni ro leig uad na sluaig rug leis docum a m-ban & a mac nach a fearann, acht do rad fearanna imda doib o tha in loch fil immullach Sleibe Ioibh co Canacuic budeas & siar co duma Oichiden ait a fuil in chros argna, & is iad sin
p.68Breatain Letha & tarastair teas dogres, & is aire sin ro gabasdair eachtar-cineada tire Breatan, & ro marbtha Breatain a n-imlib a fearaind.
Gradian imorro, cona brathair .i. Ualentinien a comrigi .ui. bliadna; is n-amsir ro bai in t-espoc uasal i Medolen forceallaid na cathlagda .i. Ambros.
Ualanentinen & Teothas a comflathus ocht m-bliadna, is na h-aimsir ro tineolaid in seanad i Constantin .i. l. ar tri ccc. do srutib do dicur iris Maiccidoin .i. diultad in Spirid Naem; & is 'na aimsir ro bai Cirine uasal sagart i m-Beithil Iuda in t-eidirceartaigh cathlagda.
Gradian ceana mar dubramar & Ualenten h-i rigi co ro rigad Maximen o na mileadaib a n-inis Breatan, & co n-deachaid tar muir a Francaib, & co ro foruaslaigid in rig Graidian tre brath
p.70magisdreach na milid .i. Parassis Mearobladis; co ro teith in rig co Lugdon, co ro gabad ann, & co ro marbad.
Maximen & a mac Uictor a comrigi. Martain a Torinis in n-inbaid sin. Maximen imorro ro fadbaigid leis na consalu o etgu rigda .i. la Ualentinen & la Teothas is in treas licc on cathair Eigilia, & ro tamnaiged o cinn is in lug sin. Do rochair imorro a mac .i. Uictor h-i Francaib las in comit dianad ainm Arguba. O tus domain u. m. dc. xc., co sin, do reir cach croinice sin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Bail' a' Chaolais bho na Cuaraidhean
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_3489
- ÀITE
- Baile a' Chaolais
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 35335
- KEYWORDS
- cairt-puist
dealbh-camara
Bail' a' Chaolais
cuaraidh
Gleann a' Chaolais
Gleann Comhann
Loch Lìobhann
beanntan
sglèat
Tha sealladh de Bail' a' Chaolais mar a chithear e bho na cuaraidhean sglèat anns a' chairt-phuist seo Tha Bail' a' Chaolais suidhichte an ear air Gleann Comhannfar a bheil Loch Lìobhann agus an Linne Dhubh a' coinneachadh.
Dh'fhàs an tuineachadh an toiseach mun cuairt nan cuaraidhean sglèat anns an ochdamh linn deug a bha air a mhèinneadh airson mullaich thaighean Ghlaschu ann an Linn Bhictòria. Ann an 1903 dh'fhosgail meur de Rathad-rèile Chalasraid chun an Òbain aig Bail' a' Chaolais agus bha e nas fhasa faighinn ann


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Mairead Bochel mu bhiadh aig àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF03_TRACK01_BOCHEL
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Margaret Bochel
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3201
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
cogaidhean
cùmhnadh
cuibhreannan
rations
biadh
claistinneach
Lorg màthair Mairead Bochel dòighean diofraichte gus a teaghlach a bhiadhadh aig àm an Dàrna Cogaidh.
Co ris a bha am biadh coltach aig àm a' chogaidh?
Uill, bha am biadh air a chùmhnadh mar a dh'innis mi dhut. Tha cuimhn' agam air cuid de na rudan agus gu dearbh cha d' fhuair sinn suiteas sam bith air neo cha robh suiteas fo chuibhreann gu mòran na b' fhaide air adhart, saoilidh mi. Ach bha sinn uile glè dhèidheil air na suiteas, gu mì-fhortanach airson ar fiaclan! Ach co-dhiù cha b'urrainn dhuinn an uibhir dhiubh fhaighinn a-nis agus rud eile nach robh ann, b' e sin briosgaidean milis agus gun teagamh gin a bhriosgaid teòclaid idir. An smaoinich thu air beatha gun na rudan sin?
Chan urrainn dhomh.
Ach dh'fhàs sinn cleachdte ris. Agus bha siùcar fhèin gu math gann. Agus chleachd mo mhàthair a bhith 'feuchainn ri silidh a dhèanamh leis a' chuid siùcair a gheibheadh sinn leis an 'ration', ar cuibhreann. Sguir sinn a ghabhail siùcair nar tea. Sguir mo mhàthair aig àm a' Chiad Chogaidh agus mi fhìn 's mo bhràthair òg, sguir sinn an uairsin aig àm a' chogaidh sin bho nach robh ann ach glè bheag de shiùcar. Chan eil cuimhn' agam de 'n uibhir a dh'fhaodadh gach duine faighinn ach cha robh gu leòr dheth ann a ghabhadh a chur san tea; dh'fheumadh sinn dèanamh a' chùis às aonais. Agus bhiodh i a' feuchainn ri silidh a dhèanamh, oir bhiodh iad a' dèanamh tòrr de shilidhean aig an àm sin, 's mar sin shàbhail iad ar cuid shiùcair airson an t-silidh. Tha cuimhn' agam nuair nach fhaigheadh sinn measan sam bith, dh'fheuch mo mhàthair ri silidh a dhèanamh le deitichean. Nise, smaoinich air a sin! Deitichean tioram. Bha e sgrathail an uairsin. Rinn i e ach chan itheadh sinne e. Mar siud cha robh cus shiùcair ann idir.
Bha ìm cuideachd fo chuibhreann, agus margarine, agus tea; bha iad uile air an cùmhnadh, air an rationadh. Agus hama, fhuair sinn mu dhà ùnns dheth, eil fhios agad, bha e mar dhà ùnns hama, dà ùnns ime. Mar sin bha glè bheag dheth ann, mar a thuigeas tu. Agus bha ar cuid de dh'fheòil glè bheag cuideachd. Ach mar a thuirt mi riut, chaidh barrachd a chur ris ar diathad le iasg, mar sin bha sinn glè fhortanach. Agus uighean - bhiodh m' athair a' falbh air a' bhaidhsagal a-muigh air an dùthaich gus an ceannaicheadh e uighean dhuinn agus bhiodh mo mhàthair gan glèidheadh. As t-earrach, nuair a bha pailteas uighean ann chuir sinn iad a-steach do lionn dhen ainm 'water glass' ann am peile. Chaidh na h-uighean a chur dhan 'water glass' a bha seo agus bhiodh iad a' fàs beagan cruaidh dòigh air choireigin agus bhiodh iad air an glèidheadh meadhanach ùr agus chaidh iad seo an cleachdadh ann an còcaireachd. Agus mar sin ann an dòigh cha robh sinn ro dhona dheth. Cha robh, cha robh sinn a-riamh leis an acras.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Rosebank, Inbhir Narann.


text:
- TIOTAL
- An Drochaid thairis air Abhainn Abharan, Alanais
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0668
- ÀITE
- Alanais
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32588
- KEYWORDS
- drochaid
abhainn abharan
alanais
Is e baile ann an Ros is Cromba air Gàidhealtachd na h-Alba a th' ann an Alanais.
Leis an Abhainn Abharan a' ruith troimhe tha e ann an dà pharaiste, Alanais air an taobh an iar agus Ros Cuithne san taobh an ear. B' e port a bh' ann ann an Linne Chrombaidh ann an 1690, ach thòisich e a' fàs mar thuineachadh ceart air gach taobh den aiseig tarsainn na h-aibhne air slighe an rathaid mhòir a chaidh a thogail ann an 1715. Ann an 1810 rinn Telford leasachadh mòr air an rathad agus thog e an drochaid seo thairis air an Abhainn Abharan


text:
- TIOTAL
- Beinn Nibheis bhon a' Chorpaich
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_189
- ÀITE
- Beinn Nibheis
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mhàillidh
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29030
- KEYWORDS
- cnuic is beanntan
lochan
Dealbh-camara de Bheinn Nibheis air a thogail bho thaobh bhaile na Còrpaich. Tha a' Chòrpaich air an rathad a tha a' dol dhan iar a dh'ionnsaigh Loch Iall is Malaig.
Rè linn Bhioctoria, bhiodh bàtaichean-pleadhaig a' seòladh suas Loch Linne agus dhan bhàgh aig a' Chòrpaich agus an uair sin gu Slighe-uisge a' Ghlinn Mhòir, nuair a bha feadhainn dhen chiad luchd-siubhail a' gabhail cuairt gu tuath a Loch Nis is Inbhir Nis fhèin.
Dh'fhàs a' Chòrpaich sna 1970an, is daoine a' tighinn a-steach a dh'obair aig a' Mhuilinn Phronnaidh is Phàipeir ùir. Thàinig fàs is leasachadh air a' mhuilinn-shàbhaidh leis gun robh i a' làimhseachadh barrachd is barrachd chraobhan, leis an fhiodh ga chur gu feum anns a' ghnìomhachas-phronnaidh agus le companaidhean-togail. Tha aonadan-gnìomhachais an-diugh, an dà chuid gnìomhachas, tionnsgalachd agus turasachd, sa bhaile dhùthchail seo.
Tha a' Chòrpaich na laighe aig an t-slighe a-steach gu Slighe-uisge a' Ghlinne Mhòir agus mar sin chan eil gnothaichean muireil is luingearachd nan annas dhan choimhearsnachd bhig seo a tha an cois loch mara, so-sheòlta.
'S i Beinn Neibhis, aig 1344 meatair, a' bheinn as àirde ann am Breatainn. Tha iomadh slighe chun a' mhullaich, nam measg 'slighe an luchd turais'. Air druim àrd air an ear-thuath tha tobhtaichean ionad-faire na h-aimsire aig an robh daoine ag obrachadh eadar 1883 agus 1904


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Eanraig MacIlleBhàin (Fionn) agus air a sheinn le: jennifer r. nicFhionghain.
This is a song written by: Eanraig MacIlleBhàin (Fionn) and sung by: jennifer r. nicFhionghain.
Sèist / Chorus
Dh'fhalbh mo leannan fhìn,
Dh'fhalbh mo chèile lurach,
Misneach mhath na dhèidh,
Dhomh-sa b' èiginn fuireach
Dh'fhalbh mo leannan fhèin.
Nuair a thog thu siùil,
Bha mo shùil a' sileadh;
Dhut-sa ghuidh gach beul
"Slàn gun dèan thu tilleadh."
Dh'fhalbh mo leannan fhìn.
Tha mi ghnàth gad chlaoidh,
'S mi gam chlaoidh le fadal;
Bhon a sheòl thu rùin,
Tha mo shùil gun chadal.
Dh'fhalbh mo leannan fhìn.
Thàinig sgeul gu tìr
Leòn mo chridh' mar shaighead,
Gun robh thusa luaidh,
'N grunnd a' chuain nad laighe.
Dh'fhalbh mo leannan fhìn.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Na Sia Nàiseanan
Se co-fharpais rugbaidh eadar-nàiseanta sa tha anns na Sia Nàiseanan. B' àbhaist dha a bhith na Còig Nàiseanan air, ach thàinig an Eadailt a-staigh o chionn 2000.
Bidh na sgiobaichean seo a' cluich ann -
Se fear den co-fharpaisean rugbaidh as motha san t-saoghail còmhla ris na Trì Nàiseanan (Tri Nations)
Làthairean làithreach[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2008, bha na gèamaichean air cluich sna làthairean a leantainn -
- Alba: Achadh Moire/Murrayfield, Dùn Èideann
- A' Chuimrigh: Stadiwm y Mileniwm/Millennium Stadium, Caerdydd
- An Eadailt: Stadio Flaminio, an Ròimh
- Èirinn: Páirc an Chrócaigh/Croke Park, Baile Átha Cliath (mar is àbhaist Lansdowne Road)
- An Fhraing Stade de France, Saint-Denis (faisg air Pàras)
- Sasainn: Twickenham, Lunnainn


text:
- TIOTAL
- Eilidh Keller air aisig an Eilein Sgitheanaich
- EXTERNAL ID
- HCD00065
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1932
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11792
- KEYWORDS
- aisigean
càraichean
cion-lèirsinn
buidhre
B' e ùghdar is òraidiche Aimeirigeanach a bh'ann an Eilidh Keller (1880 - 1968). Bha i dall is bodhar o dà bhliadhna a dh'aois, ach dh'ionnsaich i leughadh, sgrìobhadh, bruidhinn is balbhanachd a chleachdadh le cuideachadh an tidsear aice, Anna Sullivan Macy. Cheumnaich Eilidh o Cholaisde Radcliffe ann an 1904 is thàinig i gu bhith ainmeil airson a h-obair le daoine ciorramach. Thog Donnchadh Mac a' Phearsain dealbh dhi nuair a bha i a' siubhal mu thimcheall a' Ghàidhealtachd. Seach gun robh am bùth-lèigheadair aige faisg air an cidhe airson an aiseig, bha e ann an deagh shuidheachadh airson faicinn a h-uile duine a bha a' tighinn is a' falbh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- HR 142 'Dunrobin Castle' air trèana luchd-siubhail ann an Druim Uachdair
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_003_564
- ÀITE
- Druim Uachdair
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Blàr Athall
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28546
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 142 'Dunrobin Castle' air trèana luchd-siubhail ann an Druim Uachdair.
B' e pàirt den chiad bhaidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le Pàdraig Druiminn a bh' ann an HR 142. Chaidh a togail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear i san Ògmhios 1900. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14677 a bh' oirre agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1939.


text:
- TIOTAL
- A' sealltainn chun an ear on Àbhais, clas 37 le bathar on mheur
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_085
- ÀITE
- An Abhais
- SGÌRE
- Eilginn
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- 4 An Gearran 1998
- LINN
- 1990an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26820
- KEYWORDS
- Rèile na Gàidhealtachd
London Midland and Scottish Railway
LMS
Hudaman
Clas 37
English Electric
Type 3
Gràn
HRS
Tha trèana bathair, a' tarraing gràn thathar an dùil, math dh'fhaodte o stòr ann a' Bhroch, a' tighinn o mheur Hudamain.
B' e an Àbhais, 37 cilemeatair à Inbhir Nis, far an robh an ceangal eadar an loidhne à Inbhir Nis ri loidhne Baile Cheith agus Hudaman. Dh'fhosgail e air a' 25mh dhen Mhàrt 1858 agus dhùin e do luchd-siubhail air an 3mh dhen Chèitean 1965, agus do bhathar air an t-7mh dhen t-Samhain 1966.
'S e clas 37 diesel a th' anns an einnsean 37682. Tha an seòrsa seo fhathast ann an seirbheis ann an 2008


text:
1809
MDCCCIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Campoalegre (Coloimbia) a steidheachadh.
- Chaidh a' chiad rathaid a thogail air bruach a tuath Loch Carrainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 an Gearran - Felix Mendelssohn Bartholdy, ann an Hamburg. Neach ciùil às a' Ghearmailt.
- 12 an Gearran - Abraham Lincoln, 16mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 12 an Gearran - Charles Darwin, ann an Shrewsbury. Fear-saidheans à Sasainn.
- 7 an t-Ògmhios - William Forbes Skene, ann an Obar Dheathain. Sgoilear ceilteach à Alba.
- 2 an Dàmhair - Louis Charles Delescluze, ann an Dreux. Neach-poileataigs, fear-aithris agus rèabhlaideach às An Fhraing.
- 29 an Dùbhlachd - William Gladstone, Prìomh-mhinistear Bhreatainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 an Dàmhair - William Cavendish-Bentinck, 3mh Diùc Phortland, Prìomh-mhinistear na Breatainn.


text:
Caledonian Railway
Bha an Rathad Iarrainn Caledonian "An Calaidh", na rathad-iarrainn as motha na h-Albann gu ruige 1923 nuair a chaidh e mar "constituent company" do an London Midland and Scottish Railway. 101 miltean 's an fhad, shine bun-loidhne a' Chalaidh bho Carlisle (far an do cheangail e ris an Rathad-iarrainn "London and North Western") ri Ionad Meadhanach a Ghlaschu. Bha fìor bhranndair nan rathad-iarainn an sheilbh a' chompanaidh seo, a choisinn a' chuid bu mhòr den tuarasdail aice de ghiùlan guail bho mèinnean air feadh Srath Meadhanach na h-Alba. A dh'aindeoin sin, bha a phrìomh ghobhal aig Tobar na Màthar, far an do dhealaich a rathad gu Obar Dheathain. Thogta fo ainm "The Scottish Central Railway", fhosgladh an meur seo a chaidh tro Sruighlea, Pheairt, Farfar agus Ceann Abair gu Sròn na h-Aibhne agus Obar Dheathain cho tràth ri 1848.


text:
2 an t-Ògmhios
'S e 2 an t-Ògmhios an 153mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (154mh ann am bliadhna-leum). Tha 212 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1953 - Chaidh Bànrigh Ealasaid II a chrùnadh ann an Lunnainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1535 - Alessandro Ottaviano de' Medici, ann am Firenze. Pàp (Leo XI) fad greis ann an 1605.
- 1835 - Giuseppe Melchiorre Sarto, ann an Riese. Pàpa Pius X.
- 1857 - Karl Adolph Gjellerup ann am Præstø.
- 1941 - Charlie Watts, ann an Lunnainn. Ceòladair à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1768 - Dùghall Bochanan, ann an Calasraid. Bàrd Gàidhlig, a dh'eadar-theangaich am Bìoball.
- 2015 - Irwin Rose, bith-eòlaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Donnchadh Mac a' Phearsain aig Gleann Chuidheil
- EXTERNAL ID
- HCD01194
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12771
- KEYWORDS
- Donnchadh Mac a' Phearsain
dealbhadair
cungadair
sgrìobhadair
Caol Loch Aillse
Vest Pocket Guide
Rugadh Donnchadh Mac a' Phearsain air a' 24mh den Chèitean 1882 ann an Gleann Chuidheil, Siorrachd Obar Dheathain, ann an teaghlach de chòignear. Nuair a cheamnaich e mar lèigheadair, fhuair e eòlas-obrach air feadh Sasainn is aig an spatha ann an Srath Pheofhair, is mu dheireadh chaidh e a dh'fhuireach ann an Caol Loch Aillse ann an 1912. Bha athair à Gleann Eilg, is bha Donnchadh a' faireachdainn daimh ris an taobh siar. Stèidhich e a' bhùth-chungaidhean faisg air a' chidhe sa Chaol. Bha ùidh mhòr aige ann an dealbhadaireachd, is bhiodh e a' siubhal mun sgìre a' togail dhealbhan de dhealbhan-tìre is seallaidhean de bheatha làitheil ann an coimhearsnachd a' Chaoil. Phòs e nighean às an sgìre, Mairead NicIomhair, is bha nighean, Màiri, is mac, Niall, aca. Bha a theaghlach còmhla ris air mòran de na turasan aige.
Sgrìobh is dh'fhoillsich Donnchadh trì leabhraichean - 'Gateway to Skye' ann an 1946, 'Lure of the West' ann an 1950, is 'Where I Belong' ann an 1964. Rinn e cairtean-phostachd de chuid de na dealbhan aige is, o 1927 gu 1960, dh'fhoillsich e 'Vest Pocket Guide to Skye and Lochalsh'. Bha uairean nan aiseagan, fiosrachadh mu ostailean, taighean-òsta is àitean inntinneach a thaobh eachdraidh san leabhar, còmhla ri sgeulachdan èibhinn. Tha e soillear o na leabhraichean aige gun robh ùidh mhòr aig Donnchadh Mac a' Phearsain anns a' choimhearsnachd, a' gabhail pàirt ann an iomadh rud gus an do bhàsaich e ann an 1966, aig 84 bliadhna a dh'aois
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Taigh-dhealbh La Scala, Caolraid Strothers, Inbhir Nis.
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_04_051_0577
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1970an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 14945
- KEYWORDS
- taighean-dealbh
toglaichean
cur-seachad
Doras aghaidh taigh-dhealbh La Scala, Caolraid Strothers, Inbhir Nis. Dh'fhosgail e ann an 1913 mar thaigh-dhealbh a ghabhadh mìle duine, le aon chlàr-amhairc ann . Ann an 1978 chaidh dà chlàr-amhairc a chur ann le 438 suidheachain anns na stàilichean agus 255 anns a' chearcall. Chaidh an treas clàr-amhairc a chur ris anns na 1990an. Ann an 1996 chaidh am fiolm 'Loch Ness' a shealltainn airson a' chiad uair an seo. Mar thoradh air farpais bho dhà thaigh-dhealbh eile ann an Inbhir Nis dhùin La Scala anns an Fhaoilleach 2001. B' e 'Casablanca' am fiolm mu dheireadh a chaidh a shealltainn.
Thàinig am fiolm 'The People that Time Forgot' a-mach ann an 1977.


text:
Lèineag is sgiort
Tha sgiort ball-aodaich bhean, air chruthachadh mar pìoban no bidean a bheil dèanta a chrochadh às a' bhalg-meadhain a phealladh na casan. Eu-coltach drathas, chan eil sgiorta air leth. Tha lèineag (cuideachd casag mhòr, gùn) ball-aodaich socraichte de sgiorta le aodach-cuim ceangailte no le aodach-cuim feagairt, a' toirt a' bhrìgh de ball-aodaich aon-mìr.
Ais as soirbhe, 's thèid do sgiorta brat made dèanta de aon mìr aodaich (sarong, pareo), ach th' a' mhòr-chuid nan sgiort ceartaichte dham chorp aig a' bhalg-meadhain agus nas iomlaine fodha, leis an iomlanachd air chur an aithne tro of gathan, fighean, clàran, agus dòighean eile an fhuaigheil. Tha sgiortan agus lèineagan nuadh dèanta gu h-àabhaisteach às aodachan aotrom ri leth-trom, mar dainim, snàth-clòimhe, no poplain. Tha lèinean air chur fo sgiortan agus lèineagan dèanta às aodachan finealta leantainn a thoirt comas dhan aodach a chrochadh nas fheàrr.
'S urrainn dhan lìn-fàitheim nan sgiort agus lèineagan a bhirh cho h-àrd ris an sliasaid uarach no cho iosal ris an làr, earbsadh às na saobh-smuainean nam modh agus a' bheusachd no a' chiall air leth an neach anns an aodach.
Chuir roinn nam mnàthan na buidhne-àirde Nan Linntean Meadhanach umpa fhèin lèineagan gun robh as motha na 3 meatair 'san tarsannan aig a' bhonn. Aig a' chrìoch eile, bha na sgiortan beaga an deicheid den 1960 'na ballan-aodaich ghanna a faodaidh an fon-aodach chòmhdachadh cha mhòr nuair suidheachadh.
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Stylopedia -- faclair nam mion-chunntas na modha
ciallan RùrachAodach nam facal na obair-aodaich agus an t-aodaich


text:
- TIOTAL
- Iarla & Ban-iarla Seafield ann an carbad
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_POSTCARDS_030
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29690
- KEYWORDS
- cairtean-puist
carbadan
Clann nan Granndach
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Iarla & Ban-iarla Seafield agus an nighean aca ann an carbad le eich ga tharraing, 's dòcha timcheall Caisteal Ghrannd, faisg air Baile nan Granndach.
B' e an Ridire Seumas Ogilvie Grannd an t-11mh Iarla Seafield agus thàinig e gu bhith na Cheann-cinnidh ann an 1888. Bha e na Chaiptean san 3mh de na Camshronaich agus bha e ceangailte ris a' 5mh Buidheann-feachd de na Camshronaich. Bha e cuideachd na mhaor-sìth airson Siorrachdan Bhanbh, Mhoireibh is Inbhir Nis. Chaochail e an dèidh a leòn san t-sabaid ann an 1915 agus bha a bhràthair Trevor Ogilvie Grannd na cheann-cinnidh às a dhèidh


text:
- TIOTAL
- Liosta Bheathaichean, 17mh linn (Beulaibh)
- EXTERNAL ID
- GB1796_2003_003_1
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 17mh linn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis (stuth làmh-sgrìobhte)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 950
- KEYWORDS
- meas luach
luachadh
morgaids
Tha an liosta seo (gun latha) de bheathaichean, 's dòcha gam meas airson iasad, sgrìobhte ann an làmh na 17mh linn. Am measg nam beathaichean air an liostadh tha 'oxen and stirks'. 'S e an luach slàn, sgrìobhte air bonn na sgrìobhainn, 9580 marg. (B' e marg no 'merk' bonn airgid a bh' ann roimhe ann an Alba, le luach 13t. 4sg.)
Tha an dealbh a' sealltainn beulaibh na sgrìobhainn.


text:
- TIOTAL
- A' comharrachadh 200 bliadhna ann an Talla
Baile Ulapuil
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0356
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40235
- KEYWORDS
- Ulapul
200 bliadhna
Comann Iasgaich Bhreatainn
Talla Baile Ulapuil
Sgoil
Mgr Seòras Fionnlasdan ('s dòcha) bho Chomhaile Rois agus Chrombaidh aig seirbheis fosglaidh comharrachadh 200 blidhna ann an Talla Baile Ulapuil, a' comharrachadh 200 bliadhna bho chaidh Ulapul a stèidheachadh le Comann Iasgairean Bhreatainn ann an 1788. Bha am baile na phàirt den sgeama mhòr a chur Comann Iasgaich Bhreatainn air chois gus taic agus brosnachadh a thoirt do bhàtaichean-iasgaich na h-Alba airson iasgach airson sgadan a-mach bho oithir na h-Alba an àite na Dùitsich agus nàiseanan cèin eile. Chaidh an Talla a thogail bho thùs mar a' chiad sgoil a dh'aona ghnothaich airson an adhbhar siin ann an Ulapul.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
GLAC AN COTHROM
‘Tha an referendum air 18 Sultain na cothrom faighneachd dhinn fhèin dè an seòrsa dùthcha anns a bheil sinn ag iarraidh fuireach. Dh’fhàg ar siostam poiliteagach mòran dhaoine searbhasach, dìreach mar a dh’fhàg ar siostam eaconomach an RA mar aon de na dùthchannan as neo-ionnaine air a’ phlanaid.
Chan eil na h-Uainich ag iarraidh neo-eisimileachd air a son fhèin. Tha cothrom againn cultar poiliteagach eadar-dhealaichte a chruthachadh - fear a tha comasach air Alba atharrachadh gu tur. '
Patrick Harvie MSP


text:
- TIOTAL
- Uidheam iomlaid comharra loidhne-singilte
- EXTERNAL ID
- GB1796_RAILWAYSLIDES_987_168_39
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11707
- KEYWORDS
- rathaidean-iarainn
treanaichean
còmhdhail
comharrachadh
sabhailteachd
Anns an deilbh seo, chithear uidheam iomlaid comharra loidhne-shingilte (single-line token exchange apparatus).
Airson a dhol air loidhne shingilte, feumaidh comharra loidhne-shingilte a bhith aig dràibhear an loco. Tha na comharran seo gan cleachdadh gus nach bi barrachd air aon trèana air loidhne shingilte aig àm sam bith. Bhiodh an uidheamachd seo ag iomlaid nan comharran airson loidhnichean singilte.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Highland Photographic Archive


text:
Manila
'S e prìomh-bhaile na h-Eileanan Filipineach a tha ann am Manila, ainm oifigeil: Baile Mhanila (cànan Filipineach: Lungsod ng Maynila). Tha am baile suidhichte air cladach Manila bay aig inbhir an Abhainn Pasig. Tha e suidhichte mu 950 cilemeatair air falbh san àird an earra-dheas Hong Kong. 'S e an darna baile as motha anns na h-Eileanan Filipineach a thaobh àireamh-shluaigh, 's e Quezon City am baile as motha den dùthaich seo. Tha nas motha na 14 millean duine a' fuireach anns an ard-bhaile Mhanila.[1] Tha riaghaltas na h-Eileanan Filipineach suidhichte an seo. Mar sin dheth tha Manila na theas meadhan poileataigeach den dùthaich.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Astana
- Haifa[2]
- Sacramento (Calafòrnia)[3]
- San Francisco (Calafòrnia)[4]
- Maui (Hawaii) [5]


text:
- TIOTAL
- Bothan ann an cnuic Rois faisg air Ulapul
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1336
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- LINN
- 1920an; 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33264
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
Ros an Iar
beanntan
clachain
rathaidean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn pìos de rathad aonranach faisg air Ulapul. Tha am bothan ri lorg beagan às dèidh na tha an-diugh na shnaim san rathad aig Druim Raonaidh; tha an rathad mòr a' dol air adhart gu ruige Loch an Inbhir, fhad 's a tha rathad an Aichillidh Bhuidhe a' briseadh dheth dhan taobh chlì. 'S e na Lochanan Dubha a th' air an loch bheag ri taobh an rathaid. 'S e Sgùrr an Fhìdhleir (2306 tr, 703 m), a tha sa beinn leis a' mhullach bhinneanach agus 's e Beinn Mhòr Còigeach, a tha ag èirigh gu àirde 2437tr (743m) a tha sa bheinn air an taobh chlì dhith


text:
Tucaid
'S e taigh-chalaman far an robh uachdaran a' cumail eòin beò son biadh a tha ann an tucaid.
Tha mòran tucaidean ann am Fìobha agus Lodainn. 'S e an tucaid as sìne ann an Alba a tha anns an tucaid aig Mertoun House faisg air St Boswells. 'S urrainn do thucaidean beaga àite-fuirich a thoirt do 500 calmain agus do thucaidean mòra, m.e. ann an caistealan, 2000 calmain.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Gillon, Jack (Am Màrt 1998): “Doocots in Scotland”. Institute of Historic Building Conservation. Air a thogail 11mh dhen Dùbhlachd 2016.


text:
- TIOTAL
- Cumaidhean creige; Loch Suaineart
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0865
- ÀITE
- Loch Suaineart
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20c
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10757
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan
eachdraidhean sòisealta
cregan
cumaidhean creige
bleith
dealbh
tràigh
costa
costaichean
iomall-fairge
lochan
Chaidh na cumaidhean creige inntinnech seo, air cladaichean Loch Suaineart, a thogail le M.E.M. Donaldson anns a' chiad leth dhen 20mh linn.
Tha Loch Suaineart, loch-mhara, a' dol cha mhòr 20 mìle an iar air Gleann Tairbeart agus tha e a' dèanamh sgaradh de Rubha Àird nam Murchan agus Suaineart aig tuath agus a' Mhorbhairne aig deas. Tha na h-eileanan Càrna, Risga, Eilean Mòr agus Orasa faisg air beul na locha.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Chaochail i ann an taigh-altraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlachadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Glasag
'S i glasag, no leatas cuain (Ulva Lactuca), aon sheòrsa feamainn a bhathas, agus a thathas ag ithe amh. Gheibhear air feadh an t-saoghail i.
Gabhaidh ithe mar sin fhèin, air neo ann am brot no sùgh. Tha tòrr iarann ann an glasag. Tha an seòrsa Enteromorpha Intestinalis càirdeach rithe, agus tha e math airson a bhith ga frithigeadh ann an ola. [1]
'S i glasag an seòrsa Albannach anns am bheil an tomhas as àirde de bhiotamain C. Dh' fhiosraicheadh bho chionn ghoirid gun robh an co-thàth, poilisacoraideach, (polysacchoride), a' nochdadh buaidhean antivìorasach nuair a chaidh as-tharraing às an fheamainn air a leth. Bha e a' lùghdachadh ràtaichean fri-fhillteach ann an iomadh seòrsa vìoras cinne-daonna, 's eun dhen chnatan-mhòr.[2]
A thaobh mean-fhàs, 's iad na h-Algae ghorma (Chlorophyta) as cudthromaiche, agus tha a' ghlasag na pàirt den chòmhlan seo. Tha a' mhòr-chuid dhiubh beò ann an uisge, ach tha a' ghlasag na pàirt den 13% a tha beò ann an sàl. [3]
Àiteachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an Iapan, a-rèir aithrisean, thathar a' togail agus a' buain seòrsaichean ghlasag ris an canar Aosa (アオサ)bho chionn 1930 ann an Linne Ise (伊勢湾)agus Linne Mikawa (三河湾). Tha àiteach Aosa feumach air bàgh, caol, caolas no camas sèimh socair, far am bheil tomhas an t-salainn san t-sàl rud beag nas lugha.[4]


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach - An Cuiltheann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2535
- ÀITE
- Sligeachan
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34441
- KEYWORDS
- Sligeachan
Sgùrr nan Gillean
Tha daoine air a bhith den bheachd bho chionn fhada gur e Sligeachan prìomh bhaile an Eilean Sgitheanaich airson sreapadaireachd. Bidh iomadh neach-sreap is neach-turais a' tòiseachadh air tursan don Chuiltheann às an àite seo. Tha an sreath bheanntan os cionn a' bhaile na dheagh chùlraon don dheilbh le bidean Sgùrr nan Gillean, a tha 3165 troighean (964m) a dh'àird, ri fhaicinn gu follaiseach. Bidh tòrr dhealbhan air an togail den àite seo a chionn 's gu bheil an sealladh de na beanntan os cionn a' ghlinn agus de dh'Abhainn Shligeachan le a sruth làidir cho drùidhteach


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Pheofharain airson na bròn-chluich 'Othello!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_6
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4678
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Inbhir Pheofharain airson Dihaoine an 9mh Gearrain 1849. Thòisich am feasgar leis a' bhròn-chluich aig Shakespeare 'Othello'. Chluich Mgr G. Owen 'Othello (the Moor of Venice)' agus chluich Mh. Sìne Tyrer 'Desdemona'. Chaidh a' bhaoth-chluich 'Lovers' Quarrels' a shealltainn aig an deireadh.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7:30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus tasdan is sia sgillinn anns na bocsaichean.
Tha na briathran Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'),sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Thathar ag ràdh gu robh a' chiad taigh-cluiche ann an Inbhir Nis ann an 1805 agus gun robh e air an t-sràid air an robh 'Lànaig an Taigh-cluiche' uaireigin, faisg air Sràid Inglis


text:
- TIOTAL
- Mgr MacHardy a' bruidhinn air a' chogadh
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0264
- DEIT
- 1914
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40158
- KEYWORDS
- uachdarain
An Ciad Cogadh
oighreachdan
bàs shaighdearan
B' e an tiotal a bh' air seo an toiseach 'Machardy agus Màthair a' deasbad mun chogadh'.
'S aithne dhuinn gur e am prìomh stalcaire a bh' ann am Mgr MacHardy, agus an t-aodach 's an gunna ga shealltainn, aig teaghlach Fowler air Oighreachd a' Bhraigh Mhòir, 12 mhìle gu deas air Ulapul. Tha a h-uile coltas gur e an Leadaidh Fowler a' "mhàthair" a tha san dealbh.
Chaill teaghlach Fowler an dithis mhac a bh' aca sa Chiad Chogadh. Bha Iain, b'e sin an Caiptean Sir Iain Eideard Fowler den 4mh Batàillean, Gàidheil Shìphoirt, 30 bliadhna a dh'aois nuair a chaidh a mharbhadh san t-sabaid faisg air Richebourg L'Avoue am 22 Ògmhios 1915. Chaidh a chorp a thoirt dhachaigh 's chaidh a thiodhlaigeadh le urram armailteach sa chladh ann am Fothaich, cladh prìobhaideach air an Oighreachd aca fhèin sa Bhraigh Mhòr. Chaidh a bhràthair na b' òige, Caiptean Ailean Artair Fowler de Ghàidheil Chamshroin a mharbhadh dà mhìos roimhe ann an sabaid am 28mh Giblean 1915. Chan eil uaigh aithnichte aigesan agus tha e air a chuimhneachadh air Geata Menin ann an Ypres.
'S cinnteach gun deach an tiotal air a' chairt seo a sgrìobhadh le fear den dithis sin. B' e "Màthair" Ailios Sìne Clive Fowler (a rugadh na Bayley) a bha an uairsin na bantrach aig Sir Iain Artair Fowler, an 2a Baranan, nach bu mhaireann.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- Sluagh aig Taigh Baile Inbhir Nis, Iubaili Daoimein na Bn-righ Bhictoria, 1897
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_208
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1897
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11279
- KEYWORDS
- Taigh Baile Inbhir Nis
Iubaili Daoimein
comharrachadh
Sluagh dhaoine air taobh a-muigh Taigh Bhaile Inbhir Nis aig Iubaili Daoimein na Ban-rìgh Bhictoria, 22 Ògmhios 1897. Tha mòran dhaoine ann an àite gu math beag is tha iad a' seinn is ag èisdeachd ri òraidean o dhaoine urramach on sgìre.
Chumadh cuimhneachain ionadail airson Iubaili Daoimein na Ban-rìgh Bhictoria anns gach coimhearsnachd ann am Breatainn, cha mhòr. Chaidh a chuimhneachadh air feadh Iompaireachd Bhreatainn cuideachd. Thàinig comuinn ionadail, buidhnean agus daoine fa leth còmhla gus trì fichead bliadhna na Ban-rìgh air an rìgh-chathair a chomharrachadh. B' e àm a bha seo nuair a chaidh mòran charraighean cuimhne, tallaichean baile agus togalaichean a thogail
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
2 an Lùnastal
'S e 2 an Lùnastal an 214mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (215mh ann am bliadhna-leum). Tha 151 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1274 - Thill Eideard I Shasainn bhon 9mh cogadh-croise.
- 1610 – Ràinig Henry Hudson Bàgh Hudson na lorg Seòlaid an Iar-thuath do Chuan Sèimh.
- 1934 - Thòisich Adolf Hitler mar Führer a' Ghearmailt.
- 1996 - Chaidh Cill Naomh Ghobhainn a chur ri liosta nan togalaichean le ìre Grade I.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1932 - Peadar Ó Tuathail, ann an Conamara. Actair à Èirinn.


text:
València
‘S e baile mòr agus port[1] cudromach air oirthir an ear na Spàinne a th’ ann València (IPA Catalanais: va'lensia, IPA Spàinntis: ba'lenθja). Chaidh e a stèidheachadh mu 137 Ro Chrìosd le Saighdearan Ròmanach. Sgrìobh Livius gur ann às an fhacal Laideann Valentia, a tha a’ ciallachadh fearalas, a bha an t-ainm.[2] Tha València suidhichte air a’ Mhuir Meadheanach, aig 10m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-aibhne Turia.[4] Tha València 307km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 291km bho Bharcelona.[5] Tha 809,267 daoine a’ fuireach ann an València,[6] am baile as motha anns a' Cho-chomann València agus an treas baile na Spàinne.[7] Chaidh an Llotja, neo Maragaidh Shìoda, ainmeachadh na Àite Dualchas na Cruinne le UNESCO.[8] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne València a th’ann València cuideachd.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha cuid a luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann à Valentia Edetanorum, (IPA: waˈlentia, Gàidhlig: Gaisge) ann an Laideann a th' ann an t-ainm air sàilleabh gun tug an sgìre gu seann shaighdearan arm nan Ròmanach anns an dàrna linn.[9] Chleachadh an t-ainm بلنسية (Balansiyya) airson na sgìre[10] air fad agus مدينة التراب (Medina at-Turab) airson a’ bhaile ann an Arabais ro 1245 – ‘s e an abhainn Turia a shruthas tron bhaile fhèin. Chaidh fuaimneachadh an ainm atharrachadh fad na linn gu nàdarra gu baˈlenθja ann an Spàinntis – ged a thathar ga fhuaimnechadh ann an dòigh gu math dlùth air Laideann ann an Catalanais: w → b agus t → s.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[11]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an Lùnastal a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an València.[12] Cha thuit ach 475mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 698mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm)[13] - leis gur e àite gu math tioram a th' ann.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Lucía Etxebarría: Sgrìobhadair
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Bologna, An Eadailt
- Mainz, A' Ghearmailt
- Valencia (Carabobo), A' Bheiniseala
- Sacramento, Na Stàitean Aonaichte
- Odessa, An Ùcrain
- Burgos, An Spàinn
- Veracruz, Meagsago
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Puerto de Valencia
- ↑ Oilthigh Huntsville
- ↑ Mongabay
- ↑ Valencia VIP
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ UNESCO
- ↑ Astin . E., The Cambridge Ancient History, Cambridge University Press, 1989, ISBN 978-0-521-23448-1.
- ↑ Las Provincias
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Aemet
- ↑ Oifis na Sìde


text:
Tainig iardain dám ochtair, cona ocht longaib, is co ro aittreabsath a n-Eirinn, & co ro gab rand mor de.
Fir Bolg imorro ro gabsat Manaind & araile innsi archeana, Ara & Ili & Rachra.
Clanda Gaileoin, imorro, mic Earcail ro gabsat Indsi Orc .i.
p.50Istoreth mac Istoirine mic Aigine mic Agathirir ro sgailseat aril, a h-Indsib Orcc .i. do cuaid Cruithne mac Ingu mic Luithe mic Pairte mic Istoreth mic Agnamain mic Buain mic Mair mic Faitheacht mic Iauad mic Iafeth; conad ro gab tuasceart innsi Breatan, & co roindseat a secht macu a searann a seact rannaib, & asé ainm cacha fir dib ata for a fearann.
Seacht meic Cruithnig .i. Fib, Fidach, Fotlaid, Fortrinn, Cat, Ce, Cirig. Ut dixit Colam Cilli
Agus co ro gab Aenbeagan mac Caitt mic Cruithni ardrighe na secht rand. Finachta ba flaith n-Eirenn is in re sin, agus ro gabsat giall Cruithneach.
Roindsed Albain a seacht raind
Cait, Ce, Cireach cetach cland,
Fib, Fidach, Fotla, Foirtreand.
Do cuadar coicfhear imorro, do Cruthantuathib a h-Indsib
p.52Orcc .i. cuic brathri athar Cruithne co Francaib go ro cumdaigsead cathair ann .i. Picctatus no Inpictus, o na rinntaib ainmnigear; & co tangadar doris docum na h-innsi .i. docum na h-Erenn, co rabadar re cian ann, go ras dicuirseat Gaedil tar muir do cum a m-brathar.
Clanna Liathain mic Earcail ro gabsat fearann Dieimtorum & Guer & Guigelle, go ras innarb Cohenda co a macaib a Breatnaib.


text:
Tunja
‘S e baile meadhananch ann an Coloimbia,[1] agus prìomh-bhaile na roinne Boyacá, a th’ann Tunja neo Santiago de Tunja.[2][3] Tha e suidhichte ann an iar-mheadhan na dùthcha anns an sgìre ris an canar Alto (Àrd) Chicamocha, 122km air falbh bho Bhogotá.[4]. Tha farsaingeachd dhe 118 km² aige, 87% dhuibh air an dùthaich agus 13% anns a’ bhaile fhèin. Tha meadhan a’ bhaile Tunja suidhichte aig 2,775m os cionn ìre na mara, ach tha an t-àite as àirde am broinn crìochan a’ bhaile aig 3,200m os cionn ìre na mara, ri taobh Cucaita. Tha an t-àite as ìsle suidhichte aig 2,400m os cionn ìre na mara, ri thaobh Moniquirá.
Bha àireamh-sluaigh dhe 154,096 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[5] 'S e Tunja an 31mh baile as motha na dùthcha.[6]
Tha crìochan aige leis na bailtean beaga dhe Motavita agus Cómbita air an ceann a tuath, le Oicatá, Chivatá agus Soracá air an àirde an ear, le Boyacá, Ventaquemada agus Samacá air an ceann a deas, agus mu dheireadh thall le Samacá, Sora agus Cucaita air an àirde an iar. Chaidh e a steidheachadh leis na Spàinntich 6mh an Lùnasdal 1539.
‘S e sgìre fo riaghladh sònraiche a bh’ann, ro Bhun-Reachd 1991.
Susbaint
Ainm an àite[deasaich | deasaich an tùs]
‘S ann às a’ chànan tùsanach Hunza a thàinig ainm a’ bhaile, a tha a’ ciallachadh "Fireannach Faiceallach". Cha robh an t-ainm Santiago de Tunja air a-riamh, ged a tha feadhainn ga chreidsinn co-dhiù. Tha troimh-chèile ann taobh an ainm air sàilleabh an dòigh mar a rinneadh parraistean a’ bhaile: Parraiste Mhoire an Sneachda (Spàinntis: Señora de las Nieves) mu thuath; Naomh Barabail (Spàinntis Santa Bárbara) mu dheas, agus Naomh Seamus à Tunja (Spàinntis: Santiago de Tunja) dìreach ann am meadhan a’ bhaile. ‘S e Naomh Seamus an Abstol, Sàr Naomh na Spàinne, a th’ ann Sàr Naomh a’ bhaile is tha an t-ainm aige air a’ Chathair-eaglais cuideachd. Le sin ‘s e Parraiste na Cathaire-Eaglais aig Naomh Seamus an t-Abstol a tha air a’ pharraiste, ach chan air a’ bhaile.
Tha freumhan muisca an ainm Tunja ceangailte cuideachd ri fear dhe na cinn-fheadhna (Spàinntis: cacique) na b’ainmeil a bh’ ann: Hunzahua. Mar sin, nuair a steidhich Gonzalo Suárez Rendón am baile, thug e Tunja air, mar a mhìnich na sgrìobhainnean dhen 6mh an Lùnasdal 1539. Dearbhaidh sgrìobhainnean rìoghal an t-ainm sin nuair chaidh e a dh’ainmeachadh mar Bhaile, 29mh am Màrt 1541, is chuir Carlos V na Spàinne ainm dha:
...tha sinn ag iarraidh agus ag òrdachadh gur e Baile Mòr Tunja an tiotal a bhios air a’ bhaile siud bhon latha an-diugh agus gum bith gach uile còir, dìonachd agus sochair aige mar bhaile mòr.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tuasgladh a’ Bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Dh’fhàg an ceannsaiche Gonzalo Jiménez de Quesada am baile Santa Marta anns a’ Ghiblean 1536, is thog e airsan mu dheas. Bha e ag amas air El Dorado a lorg is a chur an greim.
An ceann mòran mhìos air an rathad, choinnich e na rìoghachdan beaga a bha fo bhuaidh an Zipa, is mhothaich e nach robh na bailtean sin air an tìr àrd eadar Cundinamarca agus Boyacá cho inntinneach dhàsan fhèin. Fhad ‘s a bha e a’ lorg El Dorado fhuair e naidheachdan mu dheidhinn smàragan ann an Somondoco, a bharrachd air teachdaireachd neo dhà mu dheidhinn a’ chinn-chrìche aige anns an tìr ìosal rèidh oithireach (Spàinntis: Los Llanos Orientales). Ràinig Jiménez de Quesada Turmequé air 2 an t-Ògmhios 1537, a bha fo bhuaidh an Zaque. B’ fheudar dhàsan buaidh a thoirt air na Muiscas (gun chudthrom, na bheachdsa), air sgàth 's gun do dh’fhàilig iomairtean airson a dhol a-mach dha na tìrean ìosal tro thaobh an ear agus taobh an ear-thuath na tìrean àrda.
Tunja nuair a ràinig na Spàinntich[deasaich | deasaich an tùs]
Mar iomadh sgìre Muisca, bha uiread mhòr dhe taighean gan sgaoileadh air feadh na roinne anns an làrach far an do steidhich na Spàinntich am Baile. Bha dùn neo dhà aig rìghrean (neo Zaque) mar Quemuenchatocha, Aquiminzaque (Aquim/Quiminza) agus an ceann-fheadhna aig Boyacá, anns na h-àiteachan àrda air an àirde an iar a' bhaile, ris an canar San Lázaro an latha an-diugh. A bharrachd air sin, bha corra thaigh air leathadan na cnuic air an àirde an ear cuideachd, bhon an t-slighe gu Santafé gu ruige làrach ann an ceann a tuath a' bhaile.
Ceannsachadh a’ Bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e ceannsachadh gu math furasda a bh’ ann an dèidh gun do deach Quemuenchatocha a chur an greim le Jiménez de Quezada. A dh'aindeoin sin, chaidh esan a leantainn fhad ‘s a bha e beò fhathast leis a’ cheann-feadhna òg Aquiminzaque, am fear-ionlaid aige fhèin. Chaidh Aquiminzaque agus na luchd-leantainn aige a chur an greim le Pérez de Quezada cuideachd. Bha sàrachadh mòr anns a’ bhaile ùr leis gu robh Aquiminzaque airson a dh’èirigh suas an aghaidh na Spàinntich: Bha e gu math soilleir gum b’ urrainn dhàsan a chuid dhaoine a chruinneachadh leis gun do nochd, air latha a’ mhargaidh, 10 cinn-feadhna na roinne anns a’ char as lugha (Toca, Motavita, Samacá, Turmequé, nam measg). ‘S e cur gu bàs Aquiminzaque, ann an ceàrnag a' bhaile dìreach aon bhliadhna an dèidh ga chur an greim le Pérez de Quezada agus feachdan na Spàinne, a chuir crìoch air iomairt sìtheachadh na roinne. ‘S e samhla bristeadh saoghal nan Tùsanach is iad gan sgaoileadh fo bhuaidh nan Spàinnteach air feadh na Roinne Tunja a bh’ann an droch dhìol sin.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 154,096 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 7,475 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[7] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Tunja, ach tha 0.2% dhe Tùsanaich agus 0.2% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 94% dhe na daoine ann an Tunja leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 56.3% dhe na dachannan.[8]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Tunja. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[9] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
- Fèisan Eadar-nàiseanta a' Chultair.
- A' Chàisg.
- Fèis na Prèasantan à Boyacá.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Sevilla, An Spàinn
- Bogotá, Coloimbia
- Florencia, Coloimbia
- Valledupar, Coloimbia
- Guayaquil, Eacuador
- Juliaca, Pearu
- Sucre, Boilibhia
- Cúcuta, Coloimbia
- Corrientes, An Argantain
- São Paulo, Braisil
- Vitoria-Gasteiz, An Spàinn
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Aquiminzaque: Righ mu dheireadh nam Muisca.
- Josefa del Castillo y Guevara
- Gustavo Rojas Pinilla: 1900 - 1975. Deachdaire na dùthcha.
- José Joaquín Ortíz
- Rafael Humberto Moreno Durán
- Pedro Álvarez Espinosa
- Guillermo Prieto La Rotta: 1970 - Fear-aithris.
Oilthighean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha fear dhe na ceithir oilthighean nàiseanta na dùthcha an làthair ann an En Tunja, is e an Oilthigh Teasgasag agus Teicneòlas Choloimbia (Spàinntis:Universidad Pedagógica y Tecnológica de Colombia), a steidhich an t-Seanalair Gustavo Rojas Pinilla. Seo liosta an fheadhainn eile:
- Oilthigh an Naoimh Thòmais (Universidad Santo Tomás)
- Companaidh an Oilthigh Remington (Corporación Universitaria Remington)
- Oilthigh Antonio Nariño (Universidad Antonio Nariño)
- Oilthigh Coloimbia air Astar (Universidad Externado de Colombia)
- Urras an Oilthigh Juan de Castellanos (Fundación Universitaria Juan de Castellanos)
- Oilthigh Bhoyacá (Universidad de Boyacá)
- Oilthigh Pàpanach Bolivarianach Choloimbia (Universidad Pontificia Bolivariana de Colombia)
- Oilthigh Javerianach Choloimbia (Universidad Javeriana de Colombia)
- Institiùd Oilthigh a' Chiùil agua an Ealainne (Instituto Universitario de la Música y las Artes)
- Sgoil Riaghlaidh Poblach (Escuela Superior de Administración Pública E.S.A.P.)
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dà sgioba proifeiseanta ball-coise anns a' bhaile. Cluichidh Boyacá Chicó anns a' phrìomh lìog agus cluichidh Patriotas Fútbol Club anns an lìog B. Compàirtichidh an dà sgioba an aon phàirc, Pàirc an Neo-Eiseimeileachd (Spàinntis:Estadio de La Independencia), suidhichte ris an taobh thuath a' bhaile.
'S e fear dhe na làraich oilimpeagach nas fheàrr na dùthcha a th'anns a' phàirc sin, leis gun do deach na goiresan aige a leasachadh airson a' cho-fharpais Libertadores ann an 2009: chaidh piseach a chur air an uiread dha luchd-leantainn gu 20,630, is a h-uile càil fo mhion-chomharrachadh na FIFA.[10]
Chuir am baile air dòigh an co-fharpais Sudamericano de Futsal Sub-20 ann an 2008. 'S e farpais fo 20 bliadhna aig ìre Aimearaga a Deas a bh'ann, is bhuannaich Braisil. Cha d'fhuair Coloimbia ach an ceathramh àite.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Encyclopedia Britannica
- ↑ Invias
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ Conmebol avaló el estadio La Independencia de Tunja, El Espectador, 6 am Màrt 2009.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
- TIOTAL
- Sgoilearan is Tidsearan Sgoil Ghràmair Bhaile nan Granndach
- EXTERNAL ID
- PC_GM4_SCHOOL_001
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23066
- KEYWORDS
- sgoiltean
foghlam
sgoilearan
San dealbh seo o thasglann Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach chithear Sgoilearan Sgoil Ghràmair Bhaile nan Granndach agus na tidsearan. Chan eil fhios cuin a chaidh an dealbh a thogail.
Na laighe mu 32km an ear-dheas air Inbhir Nis, 's e Baile nan Granndach baile a chaidh a phlanadh, air a chur air bhonn ann an 1765 leis an uachdaran sgìreil, Sir Seumas Grannd.
'S ann air an t-Sràid a Deas a chaidh a' chiad Sgoil Ghràmair ann am Baile nan Granndach a thogail, agus tha Bun-sgoil a' Bhaile an-diugh a' cleachdadh an togalaich sin. Chaidh Sgoil a' Ghràmair a dheilbh le Alexander Marshall MacCoinnich agus a togail ann an 1875. Dh'fhosgail i beagan bhliadhnachan an dèidh do Achd an Fhoghlaim 1872 (Alba) a chur air bhonn, achd a thuirt, airson a' chiad uair, gum feumadh clann eadar 5-13 bun-fhoghlam fhaighinn
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
- TIOTAL
- BR 55053 air taobh a-muigh seada Bhun Ilidh, An Giblean 1952
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_347
- ÀITE
- Bun Ilidh
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- DEIT
- 23 An Giblean 1952
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25809
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1905/06 thog Rèile na Gàidhealtachd ceithir einnseanan tanca 0-4-4 gus obrachadh air a diofar meur-loidhnichean beaga. Air an àireamhachadh 25, 40, 45 agus 46, b' iad na locomotaibhean mu dheireadh a chaidh a thogail aig ionad-obrach Loch Gorm ann an Inbhir Nis. Mhair dhà den chlas gu math a-steach do làithean Rèile Bhreatainn.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn BR 55053 (roimhe seo HR 45) air taobh a-muigh seada Bhun Ilidh sa Ghiblean 1952. Lean i ann an seirbheis gus ann deach a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Fhaoilleach 1957. B' i an t-einnsean mu dheireadh aig HR a bh' ann an seirbheis.


text:
- TIOTAL
- Buidheann aig Innis nan Damh mu 1930
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_079
- ÀITE
- Innis nan Damh
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- DEIT
- 1930
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30562
- KEYWORDS
- taighean-seinnse
dròbhaireachd
Tha buidheann de dhaoine aig Innis nan Damh san dealbh seo. Chaidh a thogail mu 1930. 'S e an duine a tha na shuidhe aig an toiseach, leis a' phìob, Daibhidh Rothach, a bha a' fuireach còmhla ri theaghlach aig an Achadh Mhòr, os cionn Innis nan Damh. Tha e air a thiodhlagadh sa chladh sa Chlachan.
Tha Innis nan Damh na laighe aig ceann Loch Asaint ann an iar-thuath Chataibh. Chaidh taigh-seinnse nan dròbhairean a thogail an seo an toiseach am meadhan an 18mh linn. Aig deireadh an linn sin chaidh taigh-òsta na bu mhotha do charbadan a thogail na àite. An-diugh tha iasgairean-slaite agus luchd coiseachd nan cnoc glè eòlach air Taigh-òsta Innis nan Damh


text:
Linn Giùdain
’S e Linn Giùdain no Linne Giùdain no Linne Foirthe a theirear ris an sgìre mara air taobh sear na h-Albann eadar Fiobha san àird a tuath agus Lodainn san àird a deas. Tha i a’ sìneadh bho Uisge For san àird an iar gu ruige an Cuan a Tuath san àird an ear. Tha i gu math trang, le aiseagan, bàtaichean-ola, agus an Cabhlach Rìoghail ga cleachdadh.
Bha Balla Antonine balla àrsaidh Ròmanach a' ruith eadar Linne Chluaidh agus Linn Giùdain.
Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chlàraich Francis Diack an t-ainm Linn Giùdain ann an Siorrachd Pheairt san 20mh Linn. Is dòcha gum biodh Linne na bu chirte na Linn ann an dòigh, oir bha e ’na chleachdadh cànanach ann an Siorrachd Pheairt a bhith a’ fàgail na lide mu dheireadh dheth, ach tha eisimpleirean eile ann de Linn seach Linne ann an ainmean àite. Faodaidh gu bheil Giùdain càirdeach ri Gododdyn, an treubh Bhreatanach a bha ann an Labhdaidh mus tàinig na Scotti agus na h-Angli. An fhianais a th’ ann don ainm Linne Foirthe,[1] tha e fiù’s nas tana na an fhianais a th’ ann don ainm Linn Giùdain.[2]
Bailtean air an linne[deasaich | deasaich an tùs]
- Lìte (Dùn Èideann)
- Cas Chaolais (“Aiseag na Banrigh”)
- Inbhir Cèitean
- Ros Saidhe (Dùn Phàrlain)
- Cuileann Ros
- Cathair Caladaidh
- Bearaig-a-Tuath


text:
Bàrdachd na Roinn-Eòrpa an Gàidhlig
BÀRDACHD EÒRPACH ANN AN GÀIDHLIG
Fad na leth-cheud bliadhna a dheasaich Ruaraidh MacThòmais GAIRM, thug e cothrom do dh’ iomadh bàrd iomraiteach agus ùr an obair a dh’ fhoillseachadh air duilleagan na h-irise. Cuideachd chlò-bhuail e mòran eadar-theangachaidhean de bhàrdachd coigreach. Chaidh a mhòr-chuid de na eadar-theagachaidhean seo an sgrìobhadh gu tùsail ann an cànanan Eòrpach, agus ann an 1990, dh’ fhoillsich GAIRM taghadh de na duain a nochdadh bho àm gu àm anns an iris, agus cuid a chaidh an eadar-theangachadh air son an leabhar. Chuireadh an cruinneachadh seo le chèile ann an leabhar eireachdail leis an tiotal Bàrdachd na Roinn-Eòrpa an Gàidhlig, deasaichte le Ruaridh MacThomais. Bha 25 eadar-theangairean air an riochdachadh le barrachd air 100 duan, bho chòrr is fichead cànan, mar eisimpleir Fraingis, Gearmailtis, Beurla, Ruiseanais is Spàinnis. Eadar na bàird a rinn na h-eadar-theangachaidhean bha àireamh ainmean àithnichte: Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a' Ghobhainn, Anna Frater, Maoilios Caimbeul, Deòrsa Caimbeul Hay, agus eile.


text:
Kórnik
‘S e baile beag air an àirde an iar-mheadhan na Pòlainn a th’ ann an Kórnik (IPA: ˈkurɲik, Gearmailtis: Kurnik agus Burgstadt eadar 1939 – 1945, Latbhais: Kurņika). Tha e suidhichte aig 68m os cionn ìre na mara anns am sgìre Poznańskie agus anns an roinn Pòlainn Mhòr (Pòlais: Wielkopolskie), 363km air falbh bho Phoznań agus 265km bho Warsaw, prìomh-bhaile na dùthcha.[1] Tha 7,206 daoine a' fuireach anns a' bhaile bheag seo.[2]
Susbaint
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Edmund Zalinski: 1849 - 1909 Saighdear.
- Wisława Szymborska: (1923 -) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1996.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Königstein im Taunus[1]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Mikhail Bakunin
B' e sgrìobhadair, feallsanach agus neach-poileataigs a bh' ann am Mikhail Alexandrovich Bakunin (Trolo) (Ruisis:Mиxaил AлekcaHдpoBич БakyHиH), (30 an Cèitean, 1814 – 1 an t-Iuchar, 1876).
Bha e iomraiteach anns an Ruis agus san Roinn-Eòrpa mar ain-riaghailteach. B' e fear de na ciad thùsairean a bh' ann airson sòisealachd shaor agus strì an luchd-obrach bhon 'bhonn gu mullach'.
Chaochail e air 1 an t-Iuchar 1876 ann am Berne, an Eilbheis. Chuireadh an t-ainm Michel Bakunin air an uaigh.
Aithrisean[deasaich | deasaich an tùs]
"Ma tha Stàit ann, tha ceannsachadh ann agus mar sin, tràilleachd."


text:
- TIOTAL
- Caisteal Chill Rathaig, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2686
- ÀITE
- Caisteal Chill Rathaig
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Crothaigh 's Dealgros
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34591
- KEYWORDS
- cairtean-puist
caistealan
drochaidean
uillt
aibhnichean
dìgean
taighean-tùir
geataichean
aisealan
dualchas
ainmeil
seanchas
fo-thallannan
Clann Chaimbeil
cinnidhean
seann dachaighean
Shakespeare
Seumasaich
turasachd
Sa chairt-phuist seo tha sealladh air Caisteal Chill Rathaig mu 5 mìle an iar air Inbhir Narann, a' coimhead thar Abhainn Inbhir Nàrainn. A-measg luchd-tadhail ainmeil a thàinig dhan chaisteal bha Màiri, Ban-rìgh na h-Alba, Prionnsa Teàrlach Eideard Stiùbhart, Diùc Chumberland is Raibeart Burns.
Chaidh a' chiad tùr air Caisteal Chill Rathaig (neo Cill Rabhaig) a thogail mu 1460 leis an teaghlach Ròs (Rose) à Siorrachd Inbhir Nàrainn. Thug Iain, Tighearna nan Eilean is Iarla Rois, cead dhaibh an caisteal a thogail. Chaidh a leudachadh le togail an taigh mhòir san t-16mh linn agus chaidh barrachd a chur ris, nam measg an Sgiath dhan iar, san 18mh linn. Chithear comharraidhean an aon chlachaire sa chloich os cionn dhorsan Chaisteal Chill Rathaig agus Chaisteal Chaladair.
'S dòcha gur ann o na Nòrmanaich a thàinig teaghlach 'Rose'. Tha fios cinnteach gun d' fhuair iad seilbh air fearann ann an sgìre Inbhir Narann cho fad air ais ris an 12mh linn. Ann an 1390 chaidh na pàipearan cùmhnant agus na clàran aig an teaghlach a sgrios ann an teine, ach ann an 1431 fhuair Iain Ròs no Rose de Chill Rathaig pàipear cùmhnant ùr airson fearainnean gu lèir a' chinnidh. 'S e a mhacsan, Ùisdean, a thog seann tùr Chill Rathaig ann an 1460.
Bhon uair sin tha ceann-cinnidh Chlainn Ròis air leantainn tro na ginealaich, agus Ùisdean no Hugh an còmhnaidh air a chur air a' mhac as sine. Bha dà thuras ann nuair nach robh oighre fireann ann agus a chaidh an tiotal gu nighean dhen ainm Ealasaid. Tha Cill Rathaig na dhachaigh oighreachail aig Clann Ròs chun an là an-diugh. Ann an 1984 's ann aig A' Mh-uas Ealasaid Ròs a bha an caisteal, agus thug ise seachad e fo chùram Urras Chrìosdaidh Chaisteal Chill Rathaig a tha an-diugh ga chumail a' dol na ionad Crìosdaidh nan saor-laithean


text:
- TIOTAL
- Loch Caolasport no Loch Suain, Cnapadal
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0962
- ÀITE
- Cnapadal
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- LINN
- 20th Century
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10850
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
MacNèill
dealb-camara
lochan
Chaidh an dealbh seo de loch-mara a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson. Is dòcha gur e Loch Suain air rubha Chnapadail a th' ann.
Tha ceangail eachdraidheil aig Cnapadal ri clann Mhic Nèill is clann Mhic a' Mhaoilein. Tha e air costa an iar Earra-Ghàidheal, tuath air rubha Ceann Tìre. Tha Canal a' Chrìonain a' sgaradh Chnapadail bho sgìre Latharna air an taobh tuath. Is e Àird Driseig, a tha suidhichte air taobh an ear Loch Fìne, prìomh bhaile Chnapadail. Tha Loch Suain is Loch Caolasport air a' chosta an iar a' sruthadh do Chaolas Dhiùra. Is e Àird Driseig, a tha suidhichte air taobh an ear Loch Fìne, prìomh bhaile Chnapadail.
Rugadh an dealbhadair, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Àird nam Murchan fear de na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927. Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Stèisean Shruighlea
'S e Stèisean Shruighlea (Beurla: Stirling railway station) an stèisean-rèile ann an Sruighlea. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Glaschu agus Obar Dheathain is Inbhir Nis.
Dh'fhosgail Rèile Mheadhanach na h-Alba stèisean 1 am Màrt 1848 agus dh'fhosgail Rèile Shruighlea agus Dhùn Phàrlain stèisean 1 an t-Iuchar 1852. 'S e co-aonachadh nan stèisean a tha anns an stèisean làithreach. Dh'ath-thogadh e ann an 1912 leis na Rèile Chailleannach.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Stirling Station”. Canmore. Air a thogail 26mh dhen Lùnasdal 2016.


text:
Camanachd ann an Inbhir Narann
Chaidh mi suas gu Loch Dubh an diugh, ‘s e sin far a bheil an raon spòrs faisg air an sgoil (Acadamaidh Inbhir Narann) agus chunnaic mi a’ chiad gheama chamanachd san lìog nàiseanta ann an Inbhir Narann. ‘S e latha eachdraidheil a bh’ ann. Gu ruige seo tha an sgioba ‘Nairn Camanachd air cluich trì geamaichean san lìog ach cha robh iad air an cluich ann an Inbhir Narann ach bhuinneach iad na trì geamaichean ud. A-nis tha iad san dàrna àite air cùlaibh Loch Carran air sgath s diofraichte sna tadhalan. An diugh, ge-tà, chluich iad ann an Inbhir Narann agus chiall iad còig gu neoni an aghaidh Loch Abar ach ‘s e deagh adhbhar a bh’ ann airson sin. Ma dh’ fhaodte gum bi fhios agaibh gur e sgioba ùr a th’ ann an Inbhir Narann agus tha aca a thòiseachadh san treas rang, uill tha Loch Abar a’ cluich san darna rang agus tha iad aig a mhullach. Bha deagh shluagh aig a’ gheama agus bha mi bruidhinn le feadhainn eile den luchd-leantainn den sgioba bhall-choise agus thuirt iad gum biodh iad a’ leantail an iomain a-nis ri linn ‘s gu bheil sèasan a’bhall-choise seachad.
Chòrd a’ gheama rium gu math agus tillidh mi gun teagamh airson mo thaic a leigeil dhan sgioba camanachd Inbhir Narann.


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: "Na tha na daoine ag ràdh"
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P064
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9001
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Chaidh an liosta seo de rosg-rannan mì-shoilleir fhoillseachadh rè iomairt Taghaidh Coitcheann 1874 agus tha e coltach, anns an fharsaingeachd, gu bheilear a' toirt taic do thagrachas Theàrlaich Fhriseil Mhic an Tòisich.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
Rathad-iarainn
Is e siostam-ghiùlain a tha anns an rathad-iarainn neo rathad nan gad a tha stèidhichte air rathad sònraichte a bhitheas a' breith agus a' steòrnadh carbadan a tha uidheamaichte dha.
Inntrigeadh[deasaich | deasaich an tùs]
Is e cruth an rathaid, dà ghad iarainn, co-shìnte agus teannaichte sìos air bunachar freagarrach.
Bithidh na carbadan rathad-iarainn uidheamaichte le cuibhlichean "bilte". Tionndaidh dà chuibhle air aiseal cumanta, Tha barr nan riomb leatha agus rèidh agus bithidh bile mun chuairt gach cuibhle air a slios a-staigh.
Mar sin faodaidh do na carbadan a ruith air bàrr an rathaid gun a bhith tuiteam dheth.
Aig a' charr as simplidh chan eil dith ach air rathad singilte goirid agus carbad a-mhàin. Bha cuid de na h-ionadan-bhradain air an Abhainn Tatha a' cleachdadh rathadan-iarainn mar seo eisg a ghiùlain suas dhan rathad-dubh eadar Peairt is Dùn Deagh sìos ris na 1990an.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh turachadh air rathaidean nan gad ann an Sasuinn mun bhliadhna 1604. Is ann as fiodh a rinneadh na gadan do na rathadaibh nan gad bu tràithe agus b' e cumhachd eich a tharruinn na uaganain a chaidh orra. Chaidh toiseach air cleachdadh gadan iarainn bho meadhan an 18mh linn, agus bho toiseach an 19mh linn chuireadh carbadan-smùide an gnìomh. Ré na 1820'n rinn Nicholas Wood an rannsachadh a dhearbh bun-saidheans an rathaid-iarainn, agus an luib sin, eadar 1825 agus 1840, chaidh leasachadh ana-mhòr air an teicneolas. A roimhe 1850, leigeadh na cnàimhean de branndairean nàiseanta agus eadar-nàiseanta air feadh Eòrpa.
Tha an sgrìobhadh eachdraidheil bu sine mu rathad nan gad a' nochdadh ann an cùise laghail Sasunnach a chaidh air èisdeachd an 1604. B' e cnap na cùise gu robh fear seilbh mhèinne-guail air cuir "tylting rails" thairis air fearann (a bha an seilbh fear eile) eadar beul a mhèinn agus laimrig air Abhainn na Sebheirn ann an Siorramachd Nottinghaim.
Mun bhliadhna 1609 fhuair fear à Siorramachd Nottinghaim dom b' ainm Beaumont taic air mèinn-ghuail air Bruaiche na Tyne an Ear-thuath Shasainn, thug e leis iomadh innlean nach robh aithnichte ann an Ear-thuath Shasainn aig an àm - nam measg Snìomhairean Talmhainn agus coincheap rathad nan gad. Thug muinntir Ear-thuath Shasainn ri na h-innlean seo, bu sònraichte rathaidean nan gad agus chaidh leasachadh nan raointean-ghuail mu Caisteal Nuadh air Taidhne air adhart gu luatha. Thogadh ficheadan de rathaidean nan Gad eadar beul-meinnibh agus laimrigibh aibhne. Bha rathaidean nan gad, neo rathaidean-uagain mar a chaidh orra, cho dlùth cheangailte ri leasachadh na sgìre gun deach iad fo far-ainm "Newcastle Road" roimhe deireadh an 17mh linn.
Cha robh an cuid bu mhòr de na rathaidean-uagain seo nas fhada na ceithir neo còig cheud meatair agus gu robh iad a' claonadh gu ìre mhòr bho bheulmheinn chun laimrig, is ann mar sin a bhiodh carbadan làn nan ruithe "leis a' bhruaich" fo cumhachd tarruinn talmhainn agus chuireadh eich ri feum a tharruinn na carbadan aotrom air ais ris a' mhèinn.
Chaidh leasachadh air an teicneolas mean air mhean- bho meadhan an 18mh linn chuireadh cinn iarainn air na gadaibh fhiodh agus ro dheireadh an linn rinneadh gadan-ruithe as iarainn leaghta. Thàinig cuibhlichean iarainn a-steach as deidh 1750 agus ro deireadh an linn rinneadh an siud 's an seo bòrd-claoin fèin-obrachaidh.
Is ann an 1722 a chaidh togail air a' chiad rathad-uagain an Alba, eadar Tranent agus Cockenzie air Raon ghuail a Lodaidh, agus is ann an 1754 a chaidh fhosgail air a chiad rathad-uagain an Èirinn, eadar an slochd ghuail aig Drum Glas an Contae Tir Éoghainn agus canal leth-mhìle air falbh. Thuraich an t-inneal smùid róthadachd aig Seumas Bhatt ann an 1784, inneal stèidhichte a bha seo a chleachd smùid bho goilear fa-leth aig bruthaich gu math ìosal. Taobh a-steach deich bliadhna thoisich an Córnach Risteard Trevithick a thogail innealan “paisgte” air an robh an goilear na bunachar don inneal fhèin agus a chleachd “smùid làidir” aig bruthaicheas suas ri 40 punnd air an òirleach cheàrnag ( 2.5 ailean). Thog Trevethick inneal smùid fèin-ghluasad cho tràth ri 1801 agus ann an 1804 rinn e inneal a ruitheadh air gadan airson fear a sheilbh obraichean iarainn agus rathad trama aig Pen-y-Darren an Cymru a Deas. Dhearbh an inneal a thog Trevethick gum b' urrainn do inneal stotha a tharruinn cuid uagain na sguain, ach cha deach an cleachdadh an aite nan each a bha nan modh tarruinn àbhaisteach aig an am.


text:
23 an t-Iuchar
'S e 23 an t-Iuchar an 204mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (205mh ann am bliadhna-leum). Tha 161 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1649 - Giovanni Francesco Albani, ann an Urbino. Pàp bho 1700 gu ruige 1721.
- 1906 - Vladimir Prelog, ann an Sarajevo. Ceimigear à Bosna.
- 1928 - Vera Rubin, ann an Washington, D.C.. Reuladair às na Stàitean Aonaichte.
- 1951 - Eleanor Scott, ann an Inbhir Nis. Tè-poileataigs à Alba.
- 1961 – David Kaufman, cleasaiche à St. Louis, Missouri sna Stàitean Aonaichte.
- 1965 - Alison Harris, neach-poileataigs Albannach.
- 1967 - Phillip Seymour Hoffman, ann am Fairport. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1971 - Alison Krauss, seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1916 - Sir William Ramsay, ann an High Wycombe. Ceimigear à dh'Alba.
- 1951 - Philippe Pétain, ann am Port-Joinville. Saighdear agus Deachdaire às an Fhraing.
- 2007 - Ernst Otto Fischer, ann am München. Ceimigear.
- 2011 - Amy Winehouse, seinneadair Sasannach.


text:
1886
MDCCCLXXXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 25 an t-Ògmhios: Chaidh Achd na Croitearachd (1886) a stèidheachadh.
- Chaidh Poblachd Choloimbia a stèidheachadh.
- Cur às deimhinnte do Thràilleachd ann an Cùba.
- Taisgealadh diospròsium.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 am Faoilleach - Alfonso López Pumarejo, ann an Honda. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 3 an Gearran - Manne Siegbahn, ann an Örebro. Eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.
- 5 an t-Iuchar - Willem Drees, prìomh-mhinistear nan Tìrean Ìsle eadar 1948 agus 1958.
- 13 an t-Sultain - Sir Robert Robinson, Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel.
- 5 an Dàmhair - Han Hollander, ann an Deventer. Fear-aithris às na Tìrean Ìsle.
- 1 an Dùbhlachd - Pierre Kemp, ann am Maastricht. Bàrd às na Tìrean Ìsle.


text:
- TIOTAL
- BR 55212 ann am Baile an Luig, An t-Iuchar 1957
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_STATIONS_001_157
- ÀITE
- Baile an Luig
- SGÌRE
- A' Ghàidhealtachd / Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT: Lad an Ràtha
- DEIT
- 12 An t-Iuchar 1957
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 26888
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
HRS
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn BR 55212 air trèana ann am Baile an Luig. Chaidh a thogail air 12 An t-Iuchar 1957. Chaidh an locomotaibh clas 439 a bha le Rèile Chaledonia roimhe a thogail ann an 1911. B' e CR 462 an t-àireamh tùsail a bh' oirre agus an dèeidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 15212 a bh' oirre agus chaidh a toirt a-mach à seirbheis ann an 1958.
B' e stad air prìomh loidhne Rèile na Gàidhealtachd a bh' ann am Baile an Luig. Dh'fhosgail an stèisean san Ògmhios 1863 agus dhùin i ann an 1965.


text:
1902
MCMII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 16 an Dàmhair - Chaidh Broken Arrow (Oklahoma) a stèidheachadh.
- 21 an t-Samhain - Chrìochnaich Cogadh na Mìle Làithean.
- 10 an Dùbhlachd - Bhuannaich Theodor Mommsen an Duais Nobel ann an Litreachas agus bhuannaich Svante Arrhenius an Duais Nobel ann an Ceimigeachd.
- 25 an Dùbhlachd - Chaidh Florencia (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Rinn Friedrich Oskar Geisel actinium fìor-ghlan
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 am Faoilleach - Alva Myrdal, ann an Uppsala. Eòlaiche-comainn agus neach-poileataigs às an t-Suain.
- 27 an Gearran - John Steinbeck, ann an Salinas (California). Ùghdair às na Stàitean Aonaichte.
- 23 an Giblean - Halldór Laxness, ann an Reykjavík. Ùghdair à Innis Tìle.
- 30 an Giblean - Theodore W. Schultz, ann an Arlington. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an t-Iuchar - José Luis Sert, ann am Barcelona. Ailtire à Catalòinia.
- 10 an t-Iuchar - Kurt Alder, ann an Chorzów. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 8 an Lùnastal - Paul Dirac, ann am Bristol. Eòlaiche-fiosaig.
- 10 an Lùnastal - Arne Wilhelm Kaurin Tiselius, ann an Stockholm. Ceimigear às An t-Suain.
- 21 an t-Samhain - Isaac Bashevis Singer, ann an Leoncin. Ùghdar às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 19 am Màrt - Manuel Antonio Sanclemente, ann am Villeta. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 29 an t-Sultain - Émile Zola, ann am Paris. Ùghdair às An Fhraing.
- 29 an t-Sultain - Uilleam Mac Congáil, breabadair, bàrd rannaghaill agus cleasaiche à Dùn Dè.


text:
Fàilte!
Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis a' buannachadh Deasbad 2016!
Tha dithis bho Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis air Deasbad Nàiseanta nan Àrdsgoiltean a bhuannachadh! Ghabh a' chuairt dheireannach àite an-raoir aig Pàrlamaid na h-Alba eadar caileagan Inbhir Nis agus Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu agus abair gun robh deasbad air leth ann agus iad a' beachdachadh air a' chuspair - 'S e Dòmhnall Trump an duine ceart airson an t-saoghail aig an àm seo. Deagh rannsachadh, àbhachdas ann am pailteas agus sgilean deasbad air leth.
Tha Eilidh Nic a' Phì agus Alix Aburn nan sgoilearan ann an Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis agus rinn iad a' chùis air naoi sgoiltean deug eile gus a' phrìomh dhuais a ghlèidheadh. Cuideachd, ghlèidh Eilidh sgiath a' BhBC airson an òraidiche is fheàrr. Ach, abair gun robh Siobhan Brady agus Eilidh Miller bho Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu làidir agus cha robh obair furasta aig na britheamhan; Mata MacÌomhair, Cairistiona Walker agus Aonghas Dòmhnallach.
An sgioba a bhuannaich Deasbad 2016: Eilidh Nic a' Phì agus Alix Aburn, Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis
Clioc an-seo gus sùil a thoirt air ais air na dealbhan a chaidh a thogail aig farpais 2016.
Two pupils from Inverness Royal Academy have emerged as the worthy winners of the 2016 National Schools Gaelic Debate competition. The final, which took place last night at the Scottish Parliament between Inverness Royal Academy and Glasgow Gaelic School, saw a great evening of debating on the topic that Donald Trump is exactly what the world needs at this time. The debate featured excellent research, humour aplenty with fantastic debating skills on display.
Eilidh MacPhee and Alix Aburn are pupils at Inverness Royal Academy and they fought off competition from nineteen other teams to reach the final stages. Eilidh was also the worthy recipient of the BBC Shield for Best Speaker. Their competition in the final, Siobhan Brady and Eilidh Miller from Glasgow Gaelic School, were excellent and made it a very tough decision for this year's judges; Matthew MacIver, Christina Walker and Angus MacDonald.
~
Ghabh a’ chiad Deasbad àite ann an Sgoil Lionacleit ann an 1999.
Tha BT Alba air a bhith a’ cumail taic ris an Deasbad on uairsin agus 's e
farpais a tha ann do sgoilearan eadar AS4-AS6 a tha fileanta sa Ghàidhlig.
'S e cothrom mìorbhaileach a tha ann do sgoilearan leasachadh a thoirt air a’
Ghàidhlig aca. Tha mòran den fheadhainn a ghabh pàirt ann an Deasbad
BT Alba thar nam bliadhnaichean air a bhith soirbheachail ann an saoghal na
Gàidhlig. Chan e a-mhàin gu bheil e a leasachadh sgilean deasbaid, sgilean
taisbeanaidh, leughadh agus sgrìobhadh ach 's e cothrom air leth a tha ann
coinneachadh ri an co-aoisean bho air feadh Alba ann an suidheachadh Gàidhlig.
Tha an Deasbad air a dhol bho neart gu neart gach bliadhna agus tha sinn làn
chinnteach gum bi 2013 a cheart cho soirbheachail!


text:
- TIOTAL
- Alasdair Carach an ceann an airm aig Blàr Inbhir Lòchaidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_39_P026
- ÀITE
- Inbhir Lòchaidh
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cill Mo Naomhaig
- DEIT
- 1898
- LINN
- 1430an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30758
- KEYWORDS
- Loch Abar
Tighearnan nan Eilean
Seumas I
Caisteal Tantallan
Blàr Inbhir Lòchaidh
batailean
Alasdair Carach
Bha cumhachd nan rìghrean Seumasach an còmhnaidh fo chunnart bho cheann an iar 's ceann a deas na h-Alba, gu h-àraid bho Chlann Dòmhnaill nan Eilean. Ann an 1428 chuir Seumas I fios air Alasdair Dòmhnallach, Tighearna nan Eilean, tighinn gu pàrlamaid ann an Inbhir Nis. Chaidh an Dòmhnallach a chur an grèim agus a chur dhan phrìosan. Leig iad às mu dheireadh e ach chaidh a chur dhan phrìosan a-rithist ann an Casiteal Tantallan. Ann an 1431 chaidh a chinneadh, agus Alasdair Carach nam measg, a shabaid le dìoghaltas aig Blàr Inbhir Lòchaidh. Chuir Clann Dòmhnaill ruaig air feachdan an riaghaltais, agus theich an rìgh gu deas.
Thàinig an dealbh seo à 'Loyal Lochaber. Historical Genealogical and Traditionary' by W Drummond Norie, Glasgow, 1898


text:
- TIOTAL
- Am fear a chaidh a dh'iarraidh bean
- EXTERNAL ID
- HC_WILLIAMSON_03
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Pròiseact Sgeulachdan nam Merry Dancers
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2444
- KEYWORDS
- eachdraidh beòil
beul aithris
sgeulachdan
stòiridhean
claistinneach
'S e An Triùir Ghòrach an t-ainm eile airson na sgeulachd seo.
Ailig Iain MacUilleim - Rugadh Ailig Iain ann an teanta ann an Rheguile, baile beag os cionn Eadar-dà-dhùn ann an Siorrachd Rois air 31 An Dùbhlachd 1932. Rugadh athair, d' am b' ainm Ailig cuideachd, ann an Srath Chonain agus bhuineadh a mhàthair, Seònaid Stiùbhart, do theaghlach dhe na siùbhlaichean às an Eilean Sgitheanach. Bha Gàidhlig aca le chèile.
Bha an teanta san do rugadh Ailig an ath dhoras do Thaigh a' Ghàrraidh, an taigh a thog athair dhan teaghlach airson a bhith a' cur seachad a' gheamhraidh ann. Aig an àm ud bhiodh siùbhlaichean na Gàidhealtachd a' cur seachad a' gheamhraidh suidhichte ann an àiteigin agus a' gabhail chun an rathaid as t-earrach. Bhiodh iad a' fuireach ann an teantaichean agus a' dèanamh am beòshlaint le bhith ag obair le tiona, (b' e sin an obair a bha aig athair Ailig), a' malairt eich, a' reic, ag iasgach airson neamhnaidean agus ag obair dha na croitearan. Bha cead aig a' chloinn a bhith far na sgoile as t-samhradh. B' ann sa gheamhradh, mu chuairt na cagailte ann an Taigh a' Ghàrraidh, a chuala Ailig a' mhòr-chuid dhe na sgeulachdan a bhios e ag innse an-diugh.
Thàinig an stòiridh seo bho CD dùbailte leis an ainm 'Tales of a Travelling Man'. Chaidh an CD a dhèanamh mar phàirt dhen Merry Dancers Storytelling Project, iomairt trì bliadhna le Oideachadh Coimhearsnachd is Chur-seachadan ann an Ros is Cromba le Comhairle na Gàidhealtachd. Thug Iomairt Rois is Chrombaidh taic dhan phròiseact agus fhuaradh taic cuideachd bho Mhaoin a' Chrannchuir aig Comhairle nan Ealain. Tha tuilleadh fiosrachaidh air an CD mu Ailig agus a bheatha. Airson fiosrachadh mu lethbhreac fhaotainn cuir fios gu strath@ndo.co.uk