text:
- TIOTAL
- Far-thogalaichean aig a' Choire, An t-Àth Leathann
- EXTERNAL ID
- HC_PLANNING_08_023_1406
- ÀITE
- An t-Àth Leathann
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- DEIT
- 28 An Cèitean 1982
- LINN
- 1980an
- CRUTHADAIR
- T. Kenneth MacKenzie
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Roinn Dealbhaidh Chomhairle na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 15854
- KEYWORDS
- gnìomhachas
iasg
factaraidhean
eaglaisean
caibealan
tobhtaichean
Tha na tobhtaichean seo nan laighe faisg air a' chidhe aig a' Choire, ann am Bàgh an Ath Leathainn san Eilean Sgitheanach. Tha iad astar beag o Loidse a' Choire, taigh mòr a th' aig Clann 'Ic Fhionghain Choire Chatachain. Tha na craobhan sa chùlaibh a' cuairteachadh an taighe.
Chaidh an togalach a thogail tràth san 19mh linn mar stèisean airson iasg a ghiullachd 's a phacadh. Bha e na phàirt de mhòran chùisean malairt san robh Lachlann MacFhionghain an sàs. Chaidh an structar atharrachadh gu stàballan agus àite-còmhnaidh mus do thòisich e a' crìonadh.
Chaidh Caibeal ùr Caitligeach a thogail ann am pàirt den togalach ann an 2000.


c: text/html

text:
Tha Sgeama Compàirteachas Àrainneachd na Comraich ag amas air dualchas nàdarra is cultarach cuid de na dealbhan-tìre as bòidhche ann an Alba a dhìon is àrdachadh.
Tha eachdraidh làidir Ghàidhlig aig a’ Chomraich agus tha a dualchas cultarach is cràbhaidh a’ lìbhrigeadh deagh dhùmhlachd de làraichean arceòlasach is eachdraidheil. Tha i cuideachd na dachaigh de lìonra shoirbheachail de choimhearsnachdan ionadail. Tha beanntan, tràighean, coilltean, lochan is aibhnichean an àite a’ tabhann chothroman gun choimeas airson coimhead air mòran fhiadh-bheatha tearc, nam measg dòbhrain, iolairean buidhe, iolairean mara, ròin is leumadairean-mara, agus ‘s e àite sgoinneil a tha seo airson cur-seachadan a-muigh. Leugh tuilleadh…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Caisteal aig Bearghadail, Gallaibh
- EXTERNAL ID
- AB_WICK_ART_29
- ÀITE
- Bearghdal
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- CRUTHADAIR
- William Daniell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 555
- KEYWORDS
- seallaidhean-tìre
seallaidhean-mara
Tha an gràbhaladh seo den "Castle at Berriedale, Caithness" le Uilleam Daniell ann an leabharlann Charnegie ann an Inbhir Ùige.
Bha Uilleam Daniell na pheantair Sasannach. Rugadh ann an Kingston-upon-Thames an Surrey e. Bha athair na chlachair aig an robh taigh-seinnse ris an abrar 'The Swan' faisg air làimh ann an Chertsey. Thàinig atharrachadh mòr air na bha san amharc dha Daniell nuair a chaidh a chur a dh'fhuireach còmhla ri fear Tòmas (1749-1840) uncail dha an dèidh dha athair bàsachadh an 1779. Bha Tòmas na neach-ealain a thàinig gu bhith na Fhoghlainne Rìoghail, le Uilleam na sgoilear aige. Dh'fhàg Uilleam agus uncail Breatainn anns a' Ghiblean 1785 a ghabhail turas-cuain tro Shìona agus na h-Innseachan.
Ann an 1791 an Calcutta, chùm iad crannchur de chruinneachadh dhe na dealbhan aca, a' cur na rinn iad às an reic gu feum ann a bhith a' leantainn orra air an turas agus le bhith a' tarraing dhealbhan. Thill iad a Bhreatainn ann an 1794, far an do chuir iad na ionnsaich iad gu feum le bhith a' tarraing dhealbhan ola de mheud taisbeanaidh. Tha 'View of the East India Fleet in the Sunda Strait' le Daniell a' togail air na turasan aige, agus dh'fhoillsich e leabhar le dealbhan an 1819 'A Picturesque Voyage to India by way of China'. Ghabh e turasan dealbhaireachd air feadhceann a tuath Bhreatainn, agus dh'fhoillish e A Voyage Around Great Britain (1814-25). 'S ann air an turas seo a rinn e an gràbhaladh seo.
Mun àm seo, chaidh a thaghadh mar Fhoghlainne Rìoghail. Chaidh cur ris na seallaidhean luingearachd aige, leithid 'A Bird's-Eye View of the East India Dock at Blackwell' (Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Maral, Lunnainn) le samhlaidhean beaga batail air an robh mòran meas aig daoine. Ann an 1825 fhuair e duais £100 airson paidhir air an robh 'The Battle of Trafalgar', a chaidh an taisbeanadh aig an Institiud Bhreatannach. Lean e air le bhith ag obair gus do bhàsaich e 12 bliadhna às dèidh seo.
Tha clachan sreathach air costa tuath Ghallaibh, Scarfskerry, a' coimhead thar lùb den Chaol Arcach, 7 mìle gun iar air Taigh Iain Ghròt agus 2 mhìle an iar air Caisteal Mheigh. Thogadh taigh a' bhat'-aiseig tràth anns an 19mh linn.
Ann an 1818 ghabh Uilleam Daniell cuairt bho Scarfskerry a-null a Mhelsetter, aiseag a thug trì uairean a thìde, agus chaidh 15/- a phàigheadh air a' bhàta agus an sgioba air mhàl


text:
Uisge-beatha
Is e uisge beatha spiorad dibhe làidir a tha air a dhèanamh le gràn. Gu h-àbhaisteach, tha uisge-beatha à Alba neo Èirinn, is ann à Aimearaga a tha bourbon. Tha uisge beatha, mar is àbhaist, buidhe is trid-shoilleir.
Gu tradiseanta, tha uisge beatha air tarraing a braich, se sin eòrna a th'air brachadh (toirnichte). As dèidh sin, thèid a thiormachadh os cionn teine mhòine, a chuireas blas so-aithnichte ris an deoch.
Is e an ath cheum a leaghadh na bracha tiormaichte ann an uisge a dhèanamh brailis (ris an abrar, cuideachd, dile no mir). Sin, cuirear beirm gus an tòiseach am brachadh a dhèanamh caochan.
Thèid an caochan a tharraing dà no trì uair ann am poit-staile. (As deidh ceithir tarraing, is e uisge beatha baoghal a bhitheas ann).
Uisge-beatha na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Se deoch nàiseanta na h-Alba. Tha uisge beatha air a dhèanamh ann an Alba o chionn barrachd air mìle bliadhna, air tighinn o thùs bho Eireann gu Dal Riada.
Dhèanadh na Gaidheil uisge beatha dhaibh fhèin ann am poit-dhubh, ach nise, is e gniomhachas mòr a th'ann, agus bithidh grùdairean proifeasanta a'dèanamh uisge beatha ann an taighean-staile airson buidhnean mòra.
Roinntean Uisge Beatha ann an Alba[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh na braichean Albannach a dhealaichear ann an seachd roinntean tìr-eòlasach: Ìle, A'Ghaidhealtachd, Srath Spè, A'Ghalltachd, Na h-eileanan, An Iar-ghaidhealtachd, agus Ceann Loch Chille-Chiarain.
Seo cuid de na taighean-staile ainmeil:


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Fiosrachadh mu thaghadh farsaing de dh'òrain Ghàidhlig bho thasglann a' BhBC. Find information on a wide range of Gaelic songs from the BBC's Gaelic archive.
Tha an fhiosrachadh air a roinn ann an còig diofar earrannan: a rèir ainm an òrain, ainm an sgrìobhaiche, ainm an t-seinneadair, cuspair an òrain, agus tasglann a' Mhòid. Tha an fhiosrachadh a rèir na h-aibidil, le ainmeannan dhaoine ann an òrdugh a rèir ainmean-baistidh. The information is categorised by: song title, writer, singer, song theme, and a Mod archive. The content is listed alphabetically, with people's names ordered according to Christian name.
Ann an tasglann a' Mhòid, cluinnear taghadh de dh'òrain a chaidh a chlàradh aig a' Mhòd Nàiseanta Rìoghail eadar 1894-1990: measgachadh de dh'inbhich agus de dh'òigridh a choisinn boinn thairis air na bliadhnaichean. Chithear cuideachd bhidiothan de chuid de luchd-buannachaidh Mod Ghallaibh 2010. In the Mod archive you can listen to songs recorded at the Royal National Mod between 1946-1989: including a selection of adult and junior medallists. You can also watch a selection of videos from the Caithness Mod 2010.
Rugadh Criosaidh "Denny" NicDhòmhnaill ann an Eòlaigearraidh ann am Barraigh, air 9 Ògmhios, 1939. B' e Dòmhnall Iain 'ic Ruairidh agus Sìne Ruairidh Iain Bhàin, ...
Rugadh Criosaidh Nic a' Phiocair (Chuimeanach) ann an Ceann Tùlabhaig anns an t-Òb air 11 Faoilleach, 1954, nighean Dhòmhnaill Angaidh a' Phiocair às a' bhaile ...
"'S e boireannach toilichte a th' innte. Sin a' chiad rud is urrainn dhomhsa ràdh mu deidhinn. 'S e boireannach toilichte, agus daonnan toilichte. Agus ...
Rugadh Crìsdean Dillon ann an 1952, agus chaidh a thogail san Ìochdar ann an Uibhist a Deas. Bha daonnan barrachd ùidh aige ann an obair-sgoile ...
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
- TIOTAL
- Abhainn Chomhann, Gleann Comhann
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0920
- ÀITE
- Abhainn Chomhann
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10813
- KEYWORDS
- Gàidhealtachd agus Eileanan
eachdraidh shòisealta
dealbh camara
aibhnichean
glinn
lochan
beinn
beanntan
coiseachd
sreap
Tha Abhainn Chomhann a' ruith tro Ghleann Comhann. Tha Gleann Comhann a' ruith mu 10 mile don iar bho Mhòinteach Raineach gu cladaichean Loch Lìobhainn. Tha luchd-coiseachd is luchd-sreap nam beanntan glè dhèidheil air an sgìre seo. Chaidh an dealbh seo a thogail à bruach na h-aibhne sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Rugadh Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a thog i fhèin. Chaochail i ann an dachaidh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Carragh-cuimhne a' Chogaidh, Poll Iùbh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5818
- ÀITE
- Poll Iùbh
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37455
- KEYWORDS
- dealbh-camara
Ghàidhealtachd
gàrraidhean
an Dara Cogadh
carragh cuimhne
Dealbh-camara anns am faicear Carragh-cuimhne a' Chogaidh ann am Poll Iùbh, Siorrachd Rois. Tha an carragh-cuimhne a' coimhead thairis air Loch Iùbh agus tha e air a choisrigeadh ris na saighdearan on sgìre a bha a' sabaid san Dàrna Cogadh. Aig an àm b' e Ionad Treanaidh Sgilean Mòintich Ghàidhealaich fo stiùireadh a' Mhorair Rowallan a bh' ann an Taigh-òsta a' Pholla ann am Poll Iùbh. Bha na saighdearan aige air an gearastanadh ann am Poll Iùbh


text:
- TIOTAL
- Sgoilearan aig Taobh-sgoil Innis nan Damh
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_095
- ÀITE
- Innis nan Damh
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- DEIT
- 1934
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30578
- KEYWORDS
- dealbhan
sgoiltean
tidsearan
Chaidh an dealbh-camara seo a thogail aig Taobh-sgoil Innis nan Damh mu 1934. 'S ann o Bhrùra a bha an tidsear (clì), Jessie Ann Ross. Bhiodh i a' teagasg dannsa Gàidhealach dhan chlainn a bharrachd air na cuspairean àbhaisteach. Thill i a Bhrùra mu dheireadh, far na phòs i fear Dunn.
B' e a' chlann (beulaibh, clì gu deas) Hamish Stiùbhart, Barbal Corbett, Georgie Corbett, Bunty Stiùbhairt agus Bobbie Easton. Thàinig Bobbie gu bhith na cheannard-sgoile ann an Lagan, ach gu mì-fhortanach bhàsaich e gu math aithghearr aig aois meadhanach òg sna 1970an. Tha cuideigin den bheachd gur e 'Ros' sloinneadh aig dithis de na balaich san t-sreath chùl.
Ro Achd an Fhoghlaim (Alba) 1872, a bha ag iarraidh air ùghdarrasan ionadail foghlam a thoirt seachad a bha air air a phàigheadh tro chìsean ionadail, bha an eaglais a' riaghladh a' mhòr-chuid de sgoiltean. Sa Ghàidhealtachd, bha cuid de parraistean glè mhòr agus bhiodh sgoil a bharrachd air an robh 'taobh-sgoil' annta. Cha robh an luchd-teagaisg ann an taobh-sgoiltean a' faighinn uiread de phàigheadh agus cha robh ach leughadh, sgrìobhadh agus suimean sa chlàr-oideachaidh. 'S dòcha gun tabhainneadh sgoiltean eile, le luchd-teagaisg le pàigheadh nas fheàrr, cuspairean a bharrachadh mar eachdraidh agus cruinn-eòlas.


text:
- TIOTAL
- Sgeidsean aig An Uaghaidh is Cille Mhoire a' Chnap
- EXTERNAL ID
- QZP40_2408_P018
- ÀITE
- An Uaghaidh is Cille Mhoire
- SGÌRE
- Meadhan Earra-Ghàidheil
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cnapadal a Deas
- DEIT
- 1875
- CRUTHADAIR
- T P White
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31494
- KEYWORDS
- uaimhean
naoimh
caibealan
eaglaisean
uaighean
tuaman
comharraidhean-uaghach
clachan
gràbhaladh
Tha Uaimh Chaluim Chille faisg air Ellary ann an Cnapadal. A rèir choltais, 's ann san uaimh seo a dh'fhuirich Calum Cille fhad 's a bha e a' feitheamh ri cead on Rìgh Conal a mhinistrealachd a thòiseachadh ann an Ì. Tha caibeal on 13mh linn coisrigte dhan naomh air taobh a-muigh na h-uamha.
Tha Cille Mhoire an iar air Cnapadal, beagan tuath air Rubha Chnap. Air a' chladach, eadar Loch Caolisport is Loch Suain, tha Caibeal Chille Mhoire Chnap, o na meadhan linnntean. Tha iomadh eisimpleir de ghràbhaladh uaghach on 14mh is on t-16mh linn anns an tobhta seo. Tha na gràbhalaidhean coltach ri gràbhaladh dualchasach Èireannach.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Archaeological Sketches in Scotland: Knapdale and Gigha', le Caiptean TP MacGilleBhàin (1875)


text:
- TIOTAL
- Litir gu Anna NicGhriogair bhon duin' aice, duilleag 1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D928_C_I_09
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- DEIT
- 1845
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5635
- KEYWORDS
- litrichean
Spà Shrath Pheofhair
spàthan
slànachadh-uisge
turasachd
Chaidh an litir seo leis an deit 12 Lùnastal 1845 a chur le Dr Lachlann Màrtainn MacMhathain am Port Rìgh gu a bhean Anna aig 'the Mineral' (Srath Pheofhair 's dòcha). Tha Lachlann ag innse corra naidheachd bhon sgìre agus ag iarraidh air a bhean fuireach ann cho fada 's as urrainn dhi airson dèanamh cinnteach gun slànaich i. Aig an àm seo, bha Srath Pheofhair na bhaile turasachd a bha a' sìor leudachadh 's luchd-tadhail a' gabhail cothrom air na fuarain mhèinnireach san sgìre. Tha an sgrìobhainn na pàirt de Thasglann JLM Mitchell aig Comann Gàidhlig Inbhir Nis. B' i Anna NicMhathain (r. NicGhriogair) sinn-seanmhair Mhitchell agus b' e Lachlann Màrtainn MacMhathaih a shinn-sheanair.
Bhuineadh an Siorraidh Seumas Lachlann Màrtainn Mitchell (r. 13 Ògmhios 1929) do dh'Inbhir Nis agus bu mhac e don dotair ainmeil Lachlann Mitchell. Rinneadh siorraidh làn-ùine dhe ann an Dùn Èideann ann an 1978 agus thug e seirbheis an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1995. Chaochail e air 26 Samhain 2001


text:
Thàinig na figearan as ùire a-mach o chionn ghoirid bho Chlàr Iom-easbhaidh na h-Alba (Scottish Index of Multiple Deprivation, no SIMD), agus b’ ann ann am bailtean-mòra agus bailtean na h-Alba a bu mhotha a chaidh easbhaidh is bochdainn a chomharrachadh. Ach a bheil na modhan sgrùdaidh airson a’ Chlàir a’ ciallachadh nach eilear a’ tomhas cuid de na rudan a bhios ag adhbharachadh easbhaidh ann an sgìrean dùthchail?
Le bhith coimhead air a’ Chlàr, shaoileadh tu nach robh bochdainn agus easbhaidh a’ toirt cus droch bhuaidh air sgìrean dùthchail na Gàidhealtachd. A bharrachd air pàirt de dh’ear-thuath an Eilein Sgitheanaich agus ceàrnaidh bhig no dhà de Ghallaibh, chan eil mòran sam bith de na sgìrean dùthchail a tuath air an comharrachadh le dearg (a’ fulang le droch easbhaidh) a rèir SIMD.
Agus tha SIMD cudromach mar shlait-tomhais, oir a rèir làraich-lìn Riaghaltas na h-Alba, “Tha e a’ leigeil le daoine sgrùdadh èifeachdach a dhèanamh air cùisean nuair a thathar a’ dealbh phoileasaidhean agus a’ cosg maoineachadh, far a bheil e na amas dhaibh taic a thoirt do sgìrean agus cuid mhath den t-sluagh a’ fulang le iomadh easbhaidh.”
A rèir an Dr Philomena de Lima, an Stiùiriche aig Ionad Eòlas nan Sgìrean Iomallach is Dùthchail aig Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean, chan eil SIMD na ghoireas ro mhath airson easbhaidh is bochdainn a thomhas ann an sgìrean dùthchail, agus tha daoine air a bhith mothachail air sin airson bhliadhnaichean.
Thuirt i, “Tha SIMD a’ tomhas cho pailt ’s a tha easbhaidh ann an sgìrean a rèir àireamhan de dhaoine, agus mar as trice chan fhaighear na h-àireamhan sin ann an sgìrean dùthchail. Ach tha e an crochadh air ciamar a tha thu a’ tomhas easbhaidh is bochdainn; chan eil slatan-tomhais coitcheann ann gus sin a dhèanamh anns gach sgìre agus gus ar cuideachadh leis gach seòrsa poileasaidh.”
Tha trioblaidean ann cuideachd leis a’ chuideam a bhios SIMD a’ cur air gach slait-tomhais - tha tòrr a bharrachd cuideim ga chur air teachd-a-steach na thathar a’ cur air cothrom air seirbheisean is goireasan. Ach ann an sgìrean dùthchail gu math tric bidh duilgheadasan mòra aig daoine cothrom fhaighinn air seirbheisean, còmhdhail is eile; agus ged a bhios SIMD a’ comharrachadh nan daoine a tha feumach air cuid a shochairean stàite, cha bhi e a’ gabhail ealla ris na bhios nithean is seirbheisean a’ cosg, agus glè thric bidh seirbheisean is stuthan nas cosgaile ann an sgìrean dùthchail. Mar sin, dh’fhaodadh tu a ràdh gum bi neach air an dùthaich aig a bheil cosnadh beag a’ fulang barrachd easbhaidh na bhios neach sa bhaile-mhòr ri linn chosgaisean nas àirde.
Thuirt an Dr de Lima gur e dòigh eile a th’ ann coimhead air easbhaidh ann an sgìrean dùthchail, sgrùdadh a dhèanamh air cia mheud duine a bhios a’ faighinn cosnadh ìosal. Bha an t-Ionad an sàs na leithid de sgrùdadh. Thuirt i gun robh dòighean eile ann gus bochdainn ann an sgìrean dùthchail a thomhas a bha ’s dòcha na b’ fheàrr. Dh’ainmich i A’ Mapadh Soirbheas Sòisealta is Eaconamach ann an Sgìrean Dùthchail (SEP) mar dhòigh eile air coimhead air easbhaidh ann an sgìrean dùthchail.
Mhìnich i, “Tha iad a’ lorg dàta air sgìrean a bhios iad a’ meas mar sgìrean a tha air stèidh chugallaich a thaobh chùisean eaconamach is sòisealta, agus bha iad a’ coimhead air sgìrean dùthchail is bailtean beaga.”
A rèir Comhairle do Phoball Alba, tha e follaiseach gum bi daoine air an dùthaich a’ fulang easbhaidh ri linn chosgaisean nas àirde. Thuirt iad, “Tha fianais againn a tha sealltainn gu bheil grunn nithean nan cnap-starra agus nan trioblaid do dhaoine a tha fuireach ann an sgìrean dùthchail. Nam measg tha droch sheirbheisean còmhdhail phoblaich, prìsean àrda airson connaidh, cion taigheadais, prìsean àrda airson thaighean, prìsean àrda airson cumhachd, bancaichean a’ dùnadh, agus trioblaidean le bhith faighinn cothrom air an Eadar-lìon, bùithtean agus air seirbheisean lìbhrigidh. Tha prìsean nas àirde air a bhith ann o chionn fhada airson grunn rudan ann an sgìrean dùthchail - bho bhiadh gu peatrail gu na tha e a’ cosg gus taigh a theasachadh.”
Gus dèiligeadh ri easbhaidh is bochdainn den t-seòrsa seo tha feum air sgrùdaidhean a choimheadas gu sònraichte air cùisean dùthchail agus, a rèir an Dr de Lima, tha cuid a dh’ùghdarrasan ionadail air tòiseachadh air sin. Tha i ag ràdh cuideachd gum bi na h-ùghdarrasan agus Com-pàirteachasan Planaidh Coimhearsnachd agus buidhnean eile a’ sìor atharrachadh nan dòighean obrach aca gus dèiligeadh ri easbhaidh is bochdainn, agus iad a’ feuchainn ri stad a chur air na nithean a dh’adhbhraicheas bochdainn mus tachair i.
Gus dèiligeadh ri easbhaidh is bochdainn, feumaidh fios a bhith againn air cò tha gam fulang agus càit a bheil iad. Tha coltas ann gu bheil barrachd fiosrachaidh a dhìth oirnn fhathast gus a’ cheist sin a fhreagairt.
Tha an t-artaigil seo ga fhoillseachadh ann an co-bhuinn ris a’ Chomann Rìoghail Cheilteach.
O CHIONN 80 BLIADHNA – ON WEEKLY SCOTSMAN, 21 SAMHAIN 1936
An Tiomnadh Nuadh
Tha an t-Ollamh Frank Knight a’ dol a bhi cho math ri fhacal a thaobh clò-bhualadh an Tiomnaidh Nuaidh an Gàidhlig ’s am Beurla. Tha specimen page air a chur am mach, agus tha e dealbhail, coltach gu leòir.
Tha an dà chànain air an aon duilleig, taobh ri taobh, agus tha an litir soilleir, inich agus de dheagh mheudachd. Chan eil teagamh nach bi an leabhar feumail an iomadh rathad, agus tha e duilich a thuigsinn c’ar son nach robh a shamhuil an làimh gach neach o cheann iomadh latha. Bha oidhirp de’n t-seòrs air a toirt aig aon àm; ach, ged a chaidh na Sailm agus na Laoidhean a chur am mach, cha robh, a réir coltais, móran miadh orra ’sa chruth so, agus chaidh an leabhar a leigeadh á clò. Tha mearachdan a chlò-bhualaidh anabarrach ainneamh anns an fhear a tha tighinn an ceartair f’ar comhair, agus air a shon sin tha mòran de’n bhuidheachas ri toirt do’n deagh sgoilear, an t-Ollamh MacLeoid, an Inbhir-nis. Tha mi toirt fainear gu’n do roghnaich e “cha-n ’eil” ann a bhi litreachadh facal cho cumanta ’s a th’ againn, agus tha sin a’ toirt gu cuimhne gur e “cha-n eil” a bha an t-Ollamh Mac a’ Chléirich daonnan a’ cleachdadh. Theagamh gur e “chan eil” is trice a chithear an diugh, agus is facal e mu’m bheil iomadh caochladh beachd.
Cha chòir an leabhar so fhàgail gun cheannach, agus chan eil a phrìs ro mhòr. Gheibhear e bho 3s 6d gu 15s, agus tha na Sailm ’s na Laoidhean ann mar an còrr.
Aonghas MacEanraig
GAELIC GUIDE FOR LEARNERS
Children’s books in Gaelic - 3
Our excerpt this week is a retelling, rather than a translation, of a modern children’s tale. Whilst the previous examples kept closely to the originals, this one tells the same story, but changes details to more closely align with a Gaelic context.
Seo agaibh sgeulachd mu fhaochag bheag bhiorach
Is muc-mhara mhòr cho cruinn ri Beinn Nibheis.
Sin creag nam bàirneach a-staigh anns a’ phort,
Agus seall air an fhaochaig – chan eil i na tosd.
Ach suas agus sìos le iargain na sùil
A’ coimhead na mara ’s nam bàtaichean-smùid.
(Here’s a story about a small pointed whelk/And a large whale as round as Ben Nevis./That’s the barnacle cliff in the port/And look at the whelk – she isn’t still./But up and down with sadness in her eye/Looking at the sea and the steam-boats.) (Julia Donaldson, An Fhaochag agus a’ Mhuc-mhara, retold in Gaelic by Tormod Caimbeul.)
cho cruinn ri Beinn Nibheis – “cho … ri” is the standard formula for similes in Gaelic (cf. cho toilichte ri luch ann an lofa ‘as happy as a mouse in a loaf’). Reference to Ben Nevis gives the tale a Gaelic background and helps a child reader place the tale within their own culture.
Sabhal Mòr Ostaig offers Gaelic learning opportunities at the College and by distance-learning.


text:
- TIOTAL
- Taigh a' Bhaile Inbhir Nis - Pannal Fiodha 2
- EXTERNAL ID
- AB_INVTOWNHOUSE07_65
- ÀITE
- Inbhir Nis
- LINN
- 1680an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 440
- KEYWORDS
- Taigh a' Bhaile Inbhir Nis
Gearradh Airm
Airm
earraideas
Tha am pannal fiodha seo, aon de dhà dhiubh, crochte air an staidhre ann an Taigh a' Bhaile Inbhir Nis. Tha an àireamh '86' a' nochdadh air a' chùl còmhla ri Sgiath Rìoghail na h-Alba. Air an aghaidh tha Gearradh Airm na Rìoghachd Aonaichte aig an àm. Tha e air a ràdh gu bheil 'C.R' a' seasamh airson Teàrlach II ged a bhàsaich e ann an 1685. Aig a' bhonn tha dealbh peantaidh prìomhadail de chàmhal agus ailbhean, a tha cuideachd a' nochdadh ann an Gearradh Airm Borgh Inbhir Nis


text:
1939
MCMXXXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Màrt - Taghadh Phàpa Pius XII, ann an Cathair na Bhatacain.
- 28 am Màrt - Bhuain Francisco Franco, a' cur crioch air Cogadh Sìobhalta na Spàinne.
- 1 an Giblean - Chaidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne gu crìoch agus chaidh Dàrna Poblachd na Spàinne a dhol à bhith.
- 1 an t-Sultain - an Darna Cogadh: dh'ionnsaigh a' Ghearmailt a' Pholainn, a' toiseachadh an darna cogadh ann an Eorpa.
- 29 an t-Sultain - Chaidh am bàta "RFA Birchoil" a dhol fodha faisg air Rubha Mealabhaig.
- Bhuannaich Frans Eemil Sillanpää an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Taisgealadh fraingium
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Sidney Altman, ann am Montreal. Ceimigear à Quebec.
- 25 an Cèitean - Dixie Virginia Carter, ann am McLemoresville (Tennessee). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 13 an Giblean - Seamus Heaney, ann am Baile Eachaidh. Bàrd à Èirinn.
- 11 an t-Ògmhios - Jackie Stewart, ann am Milton of Colquhoun. Dràibhear rèis chàraichean à Alba.
- 17 an t-Ògmhios - Phil Gallie, ann am Portsmouth. Neach-poileataigs à Alba.
- 22 an t-Ògmhios - Ada Yonath, ann an Ierusalem. Ceimigear à Iosrael.
- 7 an t-Sultain - Seonaidh Beag Mac a' Mhaoilein, seinneadair Gàidhlig à Leòdhas
- 30 an t-Sultain - Jean-Marie Lehn, ann an Rosheim. Ceimigear às An Fhraing.
- 7 an Dàmhair - Harold Kroto, ann an Wisbech. Ceimigear à Sasainn.
- 4 an Dùbhlachd - Étienne Mourrut, Neach-poileataigs Frangach.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 28 am Faoilleach - William Butler Yeats, ann an Roquebrune-Cap-Martin. Bàrd à Èirinn.
- 25 am Faoilleach - Edward Dwelly. Eòlaiche na Gàidhlig à Sasainn.
- 4 an Gearran - Edward Sapir, ann an Newhaven (Connecticut). Cànanaiche agus corpeòlaiche às a' Phòlainn.
- 10 an Gearran - Ambrogio Ratti, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1922 gu 1939.
- 22 an Gearran - Antonio Machado, bàrd Spàinnteach.
- 23 an t-Sultain - Sigmund Freud, teiripiche-inntinn às an Ostair.


text:
- TIOTAL
- Luchd-teagaisg Sgoil Ullapuil
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0751
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40484
- KEYWORDS
- luchd-teagaisg sgoile
tidearan sgoile
San dealbh seo, chithear luchd-teagaisg Sgoil Ullapuil. San t-sreath cùil, bho chlì gu deas, tha: Mrs Phillips agus Mrs Johan NicCullach. Anns an t-sreath aghaidh, bho chlì gu deas, tha: Miss Ceitidh Fhriseal, an Caiptean Fowler, Seumas MacMhathain agus Mrs M. NicCoinnich
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text:
- TIOTAL
- An taigh aig Fionnghal NicDhòmhnaill, Flòdaigearraidh, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2244
- ÀITE
- Flòdaigearraidh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34142
- KEYWORDS
- Fionnghal NicDhòmhnaill
Flòdaigearraidh
Am Prionnsa Teàrlach Stiùbhart
Tha an taigh bòidheach seo air cùl Taigh-òsta Fhlòdaigearraidh anns an àite far an do chuir Ailean Dòmhnallach agus a bhean Fionnghal seachad 20 bliadhna mar chàraid phòsta. Tha deasbad ann an e seo an taigh fhèin, agus tha e nas coltaiche gur e seo làrach an taighe a bh' ann o thùs. Bha Fionnghal, a choisinn cliù na beatha, ainmeil airson a' chuideachaidh a thug i dhan Phrionnsa Teàrlach Stiùbhart nuair a bha e a' teiche à Uibhist dhan Eilean Sgitheanach. A-nis tha an taigh ceangailte ris an Taigh-òsta , agus tha e air atharrachadh le seachd seòmraichean brèagha ann, gach fear dhiubh le ainm cuideigin dhen t-seachnar chloinne aig Ailean agus Fionnghal


text:
- TIOTAL
- Taigh na Mara, Gleann Eilg, An Caol
- EXTERNAL ID
- HCD00037
- ÀITE
- Gleann Eilg
- SGÌRE
- Loch Abar
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Gleann Eilg
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11762
- KEYWORDS
- taighean
togalaichean
ailtireachd
dotairean
Tha an taigh seo air a chomharrachadh mar Taigh na Mara, Gleann Eilg, An Caol. Chaidh a thogail ann an 1830 le oighreachd Dhabhach Phùir agus air adhart bho1880 b' e taigh an dotair sgìreil a bh' ann.
Tha an dealbh a' sealltainn Taigh na Mara mus deach a dhèanamh suas gu tur às ùr sna 1940an. Bha Comhairle na Gàidhealtachd ga chumail suas bho às dèidh 1936, agus b' e an comhairle a chuir am peant uaine agus buidhe air an fhiodh, a bhathar gu h-àbhaisteach a' cur air taighean dhotairean, bhanaltraman agus luchd-teagaisg ann an sgìre na Gàidhealtachd. Mu dheireadh, chaidh an taigh a ghabhail thairis le Bòrd na Slàinte ann an 1977. Chuir am Bòrd pìos leudachaidh ris airson lèigh-lann a bha coimhearsnachd Ghlinn Eilg a' cleachdadh gu 2002.
An-diugh, tha Taigh na Mara fhathast aig dotair sgìreil a tha an sàs an ceartuair ann a bhith a' dèanamh suas às ùr mòran de na feartan a bha ann bho thùs
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Coimisean Cidhe is Acarsaid Steòrnabhaigh
- EXTERNAL ID
- PAN_MANATDESK_2
- ÀITE
- Steòrnabhaigh
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Steòrnabhagh
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J Nairn
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20905
- KEYWORDS
- oifisean
cala
cidhichean
Alasdair MacLeòid, Clàrc aig Coimisean Chidhe is Chala Steòrnabhaigh .
San dealbh-chamara seo chithear Alasdair MacLeòid, clàrc Bhaile Steòrnabhaigh o 1933 gu 1967, 's e na shuidhe aig a bhòrd aig Coimisean Chidhe is Chala Steòrnabhaigh. 'S ann sna 1950an a chaidh an dealbh a thogail. Fhad 's a bha e na Chlàrc aig a' Bhaile, bha e cuideachd na chlàrc aig a' Choimisean.
Chaidh Coimisean Cidhe is Acarsaid Steòrnabhaigh a stèidheachadh ann an 1865 gus acarsaid dhomhainn nàdarra Steòrnabhaigh a stiùireadh. An e am manaidsear a tha seo?
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Cala agus Alt-aiseig ann an Ùige
- EXTERNAL ID
- PC_MACLEAN_HARRIS&LEWIS09_30
- ÀITE
- Ùige
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Snìothasort
- DEIT
- 10 An t-Iuchar 2009
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Clare Maclean
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Clare Maclean
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29249
- KEYWORDS
- aiseagan
cidheachan
calaidhean
bàigh
slighean còmhdhail
'S e tuineachadh beag a tha sgapte timcheall air Bàgh Uige faisg air ceann a tuath leth-eilean Throndairnis san Eilean Sgitheanach a th' ann an Ùige. Chaidh an rathad eadar Ùige agus Port Rìgh a' chrìochnachadh ann an 1812 agus an cidhe ro 1840. Tha aiseag Chalednian Mhic a' Bhruthainn a' seòladh às an seo dhan Tairbeart sna Hearadh agus a Loch nam Madadh ann an Uibhist a Tuath. Bha a' chiad aiseag-chàraichean anns na 1960an a' cleachdadh crann-togail agus rampaichean cliathaich gus carbadan a luchdachadh air bòrd. B' e obair a bha a' toirt ùine a bha seo. Chaidh an cidhe a dhèanamh suas as ùr anns na 1980an a' leigeil le na slighean à Ùige a bhith a' cleachdadh aiseagan dràibheadh air agus dràibheadh dheth.
Tha Taigh-grùide an Eilein Sgitheanaich suidhichte ann an Ùige cuideachd.


text:
- TIOTAL
- Caisteal Inbhir Mhoireasdain air bruaich Loch Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_1480_19
- ÀITE
- Inbhir Mhoireasdain
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- DEIT
- 1848
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31458
- KEYWORDS
- Caisteal Inbhir Mhoireasdain
caistealan
Granndaich Ghlinn Mhoireasdain
togalaichean
fineachan
Dealbh Caisteal Inbhir Mhoireasdain, air an do thadhail Herbert Byng Hall, san leabhar aige 'Highland Sports and Highland Quarters'.
Chaidh seann chaisteal Ghlinn Mhoireasdain, no Inbhir Mhoireasdain, a thogail le Iain Grannd eadar 1440 is 1450. Aig àm nan Seumasach ann an 1715 chaidh an caisteal a losgadh le na saighdearan dearga agus chaidh am fearann a ghabhail thairis leis a' Chrùn. Cheannaicheadh am fearann a-rithist agus chaidh structair ùr a thogail ach chaidh a losgadh a-rithist aig àm nan Seumasach ann an 1745 agus am fearann a ghabhail thairis leis a' Chrùn aon uair eile.
Cha robh Granndaich a' sabaid còmhla ri na Seumasaich ach Granndaich Ghlinn Mhoireasdain agus bha an t-ainm aca follaiseach air Bile a' Pheanais. Gu h-iongantach chaidh an t-ainm aca a dhubhadh às an dèidh sin agus bha am fearann aig na Granndaich a-rithist


text:
‘S e cathair bhaile a th’ ann gu dearbh agus tha i a’ fàs aig astar a tha iongantach. ‘S math gu bheil e ag ràdh ‘Inverness Bus Station’ air an togalach air sgath ‘s, dhomhsa co-dhiù, chan eil mòran den ailtireachd diofraichte bhon ailtireachd ùr ann an àite sam bith eile ann an Alba no Bhreatainn. Chì thu togalaichean ùra a’ dol suas aig cùlaibh an stèisean cuideachd. Bha grunn luchd-turais san àite, a’ tighinn dhan ghàidhealtachd no a’ falbh. Shaoil mi nach bochd nach eil ‘Stèisean nam busaichean’ sgrìobhte os cionn na beurla. Tha mise làn den bheachd gu bheil a' chuis buileach cho simplidh ris a sin. An uairsin coma leat an ailtireachd: cha bhiodh teagamh sam bith aig a h-uile neach-turais gu robh iad air tighinn gu àite a bha caran diofraichte agus nach e sin amas aig mòran dhiubh?
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
4 an t-Samhain
'S e 4 an t-Samhain an 308mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (309mh ann am bliadhna-leum). Tha 57 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1932 - Ailbhe Mac Raghnaill, ann an Rúscaigh (Contae Ros Comáin). Fear-poileataigs à Èirinn.
- 1951 - Traian Băsescu, ann am Murfatlar. Fear-poileataigs à Romàinia.
- 1974 - Michael Bauer, cànanaiche às a' Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1801 - Eobhann MacDiarmaid, ministear ann an Eaglais na h-Alba.
- 1847 - Felix Mendelssohn Bartholdy, neach ciùil Gearmailteach.
- 1971 - Guillermo León Valencia, ann an Eabhraig Nuadh. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Réunion
'S e eilean ann an Afraga a tha ann an Réunion. [1][2] Tha e fo riaghladh Frangach. 'S e département na Frainge a tha ann an Réunion. Tha Saint-Denis na phrìomh-bhaile.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do thràilleachd an seo agus ann an cuid a cholonaidhean eile na Frainge air 27 an Giblean 1848.[3] Fhuaras lorg air piosan beaga às a' plèana MH370 air tràigh an seo ann an t-Iuchar 2015.[4]
Départements[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Europe 1
- ↑ Le Parisien


text:
Rugadh Raibeart Ailein Zimmermann ann an Duluth Minnesota air an ceathramh latha fichead den Chèitean 1941. Thug a leithid de Elvis Presley, Jerry Lee Lewis agus Little Richard buaidh mhòr air. Nuair a ghabh Dylan òrain aig na dannsaichean àrd-sgoil bha e a’ feuchainn a thoirt a chreidsinn gur e Little Richard a bha a’ seinn. Aig an àm sin chuir e a chòmhlain-ciùil fhèin air dòigh. Chaidh iad ris na canar ‘The Golden Chords’ agus ‘Elston Gunn and his Rock Boppers’. Nuair a bha e aig an oilthigh Minnesota thoisich e a sheinn ciùil Folk agus tuath cheòl mu chuairt nan cafaidhean ionadail. Thug e an t-ainm Bob Dylan air e fhèin às dèidh a’ bhàird Chuimris Dylan Thomas.
Ann an 1960 dh’ fhàg Dylan an oilthigh agus ghluais e gu New York. Bha an seinneadair ainmeil Woody Guthrie gu math tinn san ospadal ann an New York aig an dearbh arm agus ‘s e gu tric a chuir Dylan cèilidh air. Bha Dylan glè mheasail air a’ chuid chiùil aig Woody agus bha e na iodhal gu Dylan. Bha Dylan a-nis a’ sgrìobhadh òran aig astar a bha iongantach agus nam measg bha ‘Song to Woody’. As t-fhoghar 1961 chaidh iomradh math dhith a folleasachadhn san New York Times agus ann an ùine nach robh fada rinn e cùmhnant le Columbia Records.
Thàinig an LP ‘Bob Dylan’ a-mach tràth ann an 1962. Cha robh ach dà òran a bh’ ann an sin a sgrìobh Dylan e fhèin ach fhuair a ghuth annasach taisbeanadh. Nuair a thàinig clàr eile a-mach ris an canar ‘The Freewheelin’ Bob Dylan ann an 1963 choishin e cliù dha fhèin mar aon den tàlantan as cruthachail agus as bàrdail ann an ceòl pop Ameireaganach. Tha an clàr ud gu math ainmeil airson dà òran a thug buaidh mhòr mhòr air na tri-ficheadan. Cò nach eil eòlaich air ‘Blowing in the Wind’ agus ‘A hard rain’s a-gonna fall’. Thuirt Dylan gun do sgrìobh e ‘hard-rain’ nuair a bha e làidir den bheachd gun robh e fhèin agus a h-uile mac màthar eile an impis a bhàsachadh ann an cogaidh niuclasach.
‘…Where black is the color, where none is the number,
And I'll tell it and think it and speak it and breathe it,
And reflect it from the mountain so all souls can see it,
Then I'll stand on the ocean until I start sinkin',
But I'll know my song well before I start singin',
And it's a hard, it's a hard, it's a hard,
it's a hard,It's a hard rain's a-gonna fall.’
Bha mòran dhaoine a’ togail fianais sna tri-ficheadan agus tha buaidh a’ ghluasaid chulturach ud fhathast ri fhaicinn an-diugh ged’ s a dh’ fhàg e dìleab connspaideach dhuinn ann an mòran dòighean. Co-dhiù bha mòran a’ coimhead air Dylan mar bhàrd agus ceannard spioradail dheth agus nuair a nochd an ath LP aige ‘The Times they are a Changing’ bha a luchd-leantainn a fhaicinn dìreach mar neartachadh den inbhe seo.
The line it is drawnThe curse it is castThe slow one nowWill later be fastAs the present nowWill later be pastThe order isRapidly fadin'.And the first one nowWill later be lastFor the times they are a-changin'.
Thuit e ann an trom ghaol le Joan Baez, sgrìobh e mòran òran air a son agus nochd an dithis aca gu tric aig mòran chuirm-chiùil. Cha do mhair an càirdeas eatarra ge-tà agus aig an dearbh àm a thàinig sin gu crìoch chuir e beagan astar eadar e fhèin agus an iomairt fianais.
Leis ‘Another side of Bob Dylan’(1964) chunnaic an saoghal toradh dhen òranaiche turas eile ach ‘s e obair a’ buntainn bho Dylan a’ coimhead a-steach a’ phearsa fhèin a bh’ ann an sin agus cha robh cruth doimhne politigeach oirre. Ann an 1965 bha Dylan aig teas mheadhan còmh-strì uabhasach nuair a chluich e a chuid ‘folk’ ann an dòigh ‘dealanach’ airson a’ chiad turas. Thachair sin air an 25m dhen Iuchar. 1965 aig Feis Newport sna stàitean. Bha sin dìreach tàmailteach dhan a’ mhòr-chuid an latha ud agus chaidh a chàineadh gu dubh dubh. Tha an latha ud ainmeil ann an eachdraidh Roc. Chum e a’ dol ge-tà, bha e coma a thaobh smaointean no faireachdainn a luchd leantainn agus cha robh rathaid eile air a bheulaibh ach am fear a bha a shàr-smaoin fhèin ga dhealbhachadh. Bhiodh e a’ leantail a’ phàtran ud san àm ri teachd cuideachd ge b’e duine am beachd duine sam bith eile.
Cha robh e fada gus an tug clàr eile gu buil e leis ‘Highway 61 revisited’. Leis a sin thug e sàr laoidh Roc dhan t-saoghal, chaidh e ris an canar ‘Like a Rolling Stone’. Rinn e LP eile anabarrach math ann an 66 leis ‘Blonde on Blonde’. Leis an obair a bh’ aige gu ruige seo chuir Dylan ri chèile an dà shaoghal roc agus litreachas ann an dòigh nach do thachair a riamh roimhe. Theab nach do bhàsaich e ann an 1966 ann an tubaist motair-baidhsagal agus às dèidh sin chaidh e a-mach a shealladh airson greis fada. .
Thill e ann an 1968 le ‘John Wesley Harding’ agus le fear de na h-òrain na bhroinn fhuair Jimi Hendrix soirbheas mòr. Nuair a rinn Hendrix clàr de ‘All along the Watchtower’ cha robh e ach leantainn mòran seinneadairean eile ann an sin, tha liosta mhòr de dhaoine eile a fhuair ‘hit’ iad fhèin air sgàth s tàlant Dylan. Sgrìobh Dylan an ceòl airson an fhilm ‘Pat Garrett and Billy the Kid’, nochd e san fhilm ud cuideachd ach ‘s e airson an fuinn ‘Knocking on Heaven’s Door’ a bhios am film ainmeil gu bràth siorraidh.
Fhuair e a’ chaidh àireamh 1 le ‘Planet Waves ann an 1974 agus ‘s e soirbheas mhòr eile a bh’ ann an ‘Blood on the Tracks’. An ath bhliadhna dh’ fhoillseach e Desire agus leis a sin choisinn e an treas àireamh 1 aige. An lùib Desire bha an t-òran ‘Hurricane’. Sheinn Dylan mu dheidhinn a’ bhogsair Ruban ‘Hurricane’ Carter: bha an duine ud ann am prìosan airson mort. Bha Dylan agus pailteas dhaoine eile làidir den bheachd gur e duine neo-chiontach a bh’ ann. Tha coltas dòrraineach air an òran seo leis a’ ghuth aig Dylan agus na ionnstramaidean air a cùlaibh. Nan robh riamh gairm airson ceartais air a sgrìobhadh ann an cruth Roc agus Roll, ‘s e sin e gu dearbh. Ma chluinneas tu ris an òran seo cha bhi thu ga dhìochuimhneachadh .
'Yes, here's the story of the Hurricane,
The man the authorities came to blame
For somethin' that he never done.
Put in a prison cell,
but one time he could-a been The champion of the world.'
Fhuair Dylan sgaradh pòsaidh le Sarah Lowdnes agus chaidh sin a mhìneachadh ann an oran eile air Deisre. Nuair a sgrìobh Dylan ‘Sarah’ bha amas aige an càirdeas a chur ri chèile leatha turas eile
'Now the beach is deserted except for some kelp
And a piece of an old ship that lies on the shore.
You always responded when I needed your help,Y
ou gimme a map and a key to your door. Sara,
oh Sara,Glamorous nymph with an arrow and bow,
Sara, oh Sara,
Don't ever leave me, don't ever go.'
Thug Dylan an creideamh Chrìosdail air agus le ‘Slow Train Coming’ fhuair e soirbheas eile ged’ s a chur an LP sin dragh air feadhainn den luchd-leantainn. Às dèidh sin tha mòran den bheachd gu robh a chuid tàlantan a’ crìonadh agus cha do dh’ èirich a chliù a rithist gus an d’ rinn e ‘Time out of Mind’ ann an 1997.
B’ann an 1989 ge-tà, nuair a cruthaich iad àite air a shon san Rock and Roll Hall of Fame. Thuirt Bruce Springstein aig an àm
‘Thug Bob saorsa dhan inntinn san aon dòigh a thug Elvis dhan a’ bhodhaig i…agus dh’ atharraich e an t-aodann Roc gu bràth siorraidh’
.
Tha Dylan fhathast a’ chruthaich a chuid dìleab agus cò aig a tha fios dè a chì sinn bhuaithe san mhillennium ùr seo? Am bidh daoine san am ri teachd ga aithneachadh mar an seinneadair roc as cudromach a riamh?


text:
- TIOTAL
- BR 55053 a' dol mun cuairt stèisean A' Mhùind
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_008_336
- ÀITE
- The Mound
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 25798
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidheatachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1905/06 thog Rèile na Gàidhealtachd ceithir einnseanan tanca 0-4-4 gus obrachadh air a diofar meur-loidhnichean beaga. Air an àireamhachadh 25, 40, 45 agus 46, b' iad na locomotaibhean mu dheireadh a chaidh a thogail aig ionad-obrach Loch Gorm ann an Inbhir Nis. Mhair dhà den chlas gu math a-steach do làithean Rèile Bhreatainn.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn BR 55053 (roimhe seo HR 45) a' dol mun cuairt stèisean A' Mhùind air meur-loidhne Dhòrnaich. Lean i ann an seirbheis gus ann deach a toirt a-mach à seirbheis mu dheireadh san Fhaoilleach 1957. B' i an t-einnsean mu dheireadh aig HR a bh' ann an seirbheis.


text:
- TIOTAL
- A' dupadh chaorach, Srath Eireann
- EXTERNAL ID
- QZP99_97193_02_05
- ÀITE
- Srath Èireann
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: A' Mhòigh 's Dail Fhearghais
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38903
- KEYWORDS
- caoraich
dupa
àiteachas
croitearachd
sprèidh
Bha caoraich air an cumail a-muigh is bha iad glè thric air am fàgail ag ionaltradh thar farsaingeachd mhòr fearainn. Bha iad a' cur feum air dìon o dhìosganaich. Suas chun an 18mh linn, bha clòimh chaorach air a smeuradh le teàrr is ìm, ach thòisich dupadh a' fàs cumanta san 19mh linn. 'S e leann anns an robh stuth gus dìosganaich a mharbhadh a bh' ann an dup chaorach. Mar bu trice, bha e air a chur ann an clais dhupaidh fhada is bhathar a' toirt air na caoraich snàmh troimhe. Gu 1989, bha riaghailtean Bhòrd an Àiteachais ag ràdh gun robh na caoraich rin dupadh dà uair sa bhliadhna.
Tha an dealbh on chruinneachadh aig I.F. Ghrannd a' sealltainn beatha air an tuath sa Ghaidhealtachd is na h-Eileanan tràth san fhicheadamh linn. Thog an Dotair Ghrannd mòran de na dealbhan i fhèin, is chruinnich i dealbhan aig dealbhadairean eile cuideachd.
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Inntrinn do Chaisteal Chaladair
- EXTERNAL ID
- QZP40_3443_P001
- ÀITE
- Caisteal Chaladair
- SGÌRE
- Inbhir Narann (gu tìr)
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Caladar
- DEIT
- 1803
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31754
- KEYWORDS
- caistealan
teaghlaich
cinnidhean
thanes
uachdarain
Tànas Challdair
MacBheatha
Inntrinn do Chaisteal Chaladair on lianaig leis an staing agus an drochaid-thogalach ann an 1803.
Tha an t-ainm 'Cawdor' am Beurla uaireannan sgrìobhte 'Calder'. Tha an caisteal ainmeil airson a cheangal ri MacBheatha, ach bhàsaich MacBheatha ann an 1052 agus chaidh a' chiad Thànas Chaladair a thoirt seachad le Alasdair II ann an 1236. Chaidh an caisteal a thogail fo chead Rìoghail a fhuair Tàna Challdair an là ann an 1454. Rinn Sir Ùisdean Caimbeul Chaladair atharrachaidhean mòra air a' chaisteal eadar 1660 agus 1670.
Ged a bha iad greis mhòr sa Chuimrigh, thill an teaghlach a Chaisteal Chaladair a tha fhathast na dhachaigh dhaibh.
Tha an dealbh seo o ghrunnan a tha air an ceangal còmhla ri làmh-sgrìobhainn dhen ainm 'The Ancient and Honourable Family of Calder', à cruinneachadh Fraser-Mackintosh ann an Leabharlann Inbhir Nis


text:
- TIOTAL
- Seann Taigh Dhealgrois aig Geata na Banrigh, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- QZP99_94130_09_05
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38716
- KEYWORDS
- dealbh-camara
Inbhir Nis
Queensgate
Taigh Dhealgrois
Seòras MacLeòid
fear-èisg
fear-chearc
seann taigh
Dealbh-camara tràth dubh is geal de Sheann Taigh Dhealgrois aig Geata na Banrigh, Inbhir Nis.
'S ann on ochdamh linn deug a tha Taigh Dhealgrois agus bha e air an oisean aig Geata na Banrigh, eadar Sràid na Bruaich agus Sràid Acadamaidh, ann am meadhan baile Inbhir Nis. 'S e an t-ainm a bh' air a' bhùth shìos, 'George MacLeod, Fishmonger and Poulterer'. Fiù 's nuair a chaidh an dealbh a thogail bha an taigh ann an droch staid
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- Oisean Sràid a’ Chaisteil, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_273369_020
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- Pierre Delavault
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31773
- KEYWORDS
- dealbhan
ealain lèirsinneach
sràidean
togalaichean
Tha an dealbh seo de dh’oisean Sràid a’ Chaisteil ann an Inbhir Nis air a thoirt bho 'Old Inverness' le Pierre Delavault (foillsichte ann an 1903).
Tha an dealbh a’ sealltainn oisean Sràid a’ Chaisteil, mu choinneamh Talla a’ Bhaile, mar a bha e ann an 1867. Tha an sealladh seo bhon an ‘Exchange’, a’ coimhead a-null an t-Sràid Àrd. Dìreach bliadhna an dèidh seo, ann an 1868, thog an ‘Young Men's Christian Association’ togalach air an oisean seo ach chaidh a leagail ann an 1955 agus chaidh bùth-aodaich Ailig Camshronach & Co a thogail na àite.


text:
Oilthighean Aosmhor
Mar is àbhaist 's e oilthighean a' chaidh a stèidheachadh anns na Meadhan-aoisean a' bhios daoine a' bruidhinn mu dheidhinn nuair a chanas iad gu bheil iad aosmhor. Tha sia seann oilthighean bho na Meadhan Aoisean anns na h-Eileanan Breatannach agus feadhainn eile air feadh an Roinn Eòrpa agus pàirtean eile den t-saoghal.
Susbaint
Sasainn[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Oxford 1249 (ach bha sgoilearan 'sa bhaile bhon 11mh linn)
- Oilthigh Chambridge 1284
Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Ghlaschu 1451
Éirinn[deasaich | deasaich an tùs]
An Fhraing[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Paris 'La Sorbonne' 1257 (ach bha sgoilearan ag obair 'sa bhaile bhon 11mh linn)
- Oilthigh Toulouse 1229
- Oilthigh Montpellier 1289
- Oilthigh Avignon 1303
- Oilthigh Orleans 1306
- Oilthigh Cahors 1332
- Oilthigh Angers 1337
- Oilthigh Grenoble 1339
An Eadailt[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Bhologna 1158 (air a no 1088 tha feadhainn a smaoineachadh)
- Oilthigh Modena 1175
- Oilthigh Vicenza 1204
- Oilthigh Arezzo 1215
- Oilthigh Padua 1222
- Oilthigh Napoli 1224
- Oilthigh Siena 1240
- Oilthigh Piacenza 1248
- Oilthigh Macerata 1290
- Oilthigh Perugia 1308
- Oilthigh Treviso 1318
- Oilthigh Pisa 1338
- Oilthigh Firenze 1349
- Oilthigh Ferrara 1391
- Oilthigh Fermo 1398
An Spàinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Palencia 1212
- Oilthigh Salamanca 1218
- Oilthigh Valencia 1245
- Oilthigh Valladolid 1250
- Oilthigh Sevilla 1254
- Oilthigh Lleida 1300
- Oilthigh Barcelona 1450
A' Phortagail[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Lisbon 1290
Poblachd na Seice[deasaich | deasaich an tùs]
A' Phòlainn[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Jagiellonian ann an Krakow 1364
An Ostair[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Vienna 1365
An Ungair[deasaich | deasaich an tùs]
Oilthigh Pecs 1367
A' Ghearmailt[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Erfurt 1379
- Oilthigh Heidelberg 1385
- Oilthigh Chologne 1388
- Oilthigh Leipzig 1409
- Oilthigh Rostock 1419
- Oilthigh Tübingen 1477
Coloimbia[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Shanto Tomás 1580
- Oilthigh Shanto Bartolomé 1604
- Oilthigh an Rosario 1653
A' Chròthais[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Zadar 1396
A' Bheilg[deasaich | deasaich an tùs]
- Oilthigh Leuven 1425


text:
- TIOTAL
- An 9mh toll air Raon-goilf A' Chaoil
- EXTERNAL ID
- HCD00601
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12304
- KEYWORDS
- goilf
cnag-ghoilf
bailtean
caistealan
muir
An t-Eilean Sgitheanach
'S e ceann-tìre le cruth neo-riaghailteach mu mhìle ceàrnagach a mheud a th'ann am Ploc a' Chaoil, a' coimhead thar a' chaolais gu Caol Àcain san Eilean Sgitheanach. Tha an t-ainm a' tighinn on Ghàidhlig, a' ciallachadh 'cnap'. Anns an leabhar aige, 'Gateway to Skye', tha Donnchadh Mac a' Phearsain a' toirt iomradh air a bhith a' coiseachd suas an sin mus robh fosgladh a' bhùth aige anns a' mhadainn. Thug Sir Daniel Hamilton, an t-uachdaran, am fearann airson an raon-goilf dhan choimhearsnachd, is dh'fhosgail an raon ann an 1929. Chithear Caisteal Mhaoil air taobh clì a' bhaile
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Loch Cuilinn bho Loidse Chuilinn
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1312
- ÀITE
- Ceann Loch Iùbh
- SGÌRE
- Geàrrloch
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Geàrrloch
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33240
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Siorrachd Rois
Ros is Cromba
Taobh Siar Rois
frìth-rathaidean
rathaidean
lochan
beanntan
streap nam beann
dealbhan-camara
ionadan luchd-turais
turasachd
luchd-turais
Chithear frìth-rathad ri taobh Loch Cuilinn ann an sgìre Thoirbheartan, Ros an Iar, sa chairt-phuist seo. Tha Loch Cuilinn mu mhìle gu leth a dh'fhaid agus 's e deagh àite a th' ann airson iasgach a' bhradain is a' bhric. Chaidh an dealbh a thogail bho Loidse Chuilinn. Tha e suidhichte eadar Loch Cuilinn agus Loch a' Chlàir.
Tha sgìre Thoirbheartan air leth brèagha. Tha luchd-sreap, luchd-coiseachd, geòlaichean agus daoine aig a bheil ùidh ann an nàdair uile gu math measail air an sgìre. 'S ann le Urras Nàiseanta na h-Alba a tha deagh chuibhreann den fhearann san sgìre an-diugh agus tha ionad luchd-tadhail aca ann an Toirbheartan


text:
- TIOTAL
- Inbhir Nis aig deireadh an t-17mh linn
- EXTERNAL ID
- QZP40_159_456
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1874
- LINN
- 1870an
- CRUTHADAIR
- Paterson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30954
- KEYWORDS
- Inbhir Nis
bailtean
cathair-bhaile
blàir
prìomh bhailtean
Burgh Rìoghail
Cuil Lodair
Mac Bheatha
Na Seumasaich
togalaichean
eaglaisean
cathair-eaglaisean
aibhnichean
lochan
Canàl a' Chaledoniach
canàlan
Tha Inbhir Nis aig ceann a' Ghlinn Mhòir air bruaich Abhainn Nis. Thathas gu tric a' bruidhinn air mar phrìomh bhaile na Gàidhealtachd.
Chaidh a stèidheachadh mar Bhaile Mòr no Burgh Rìoghail ann an 1158 leis an Rìgh Daibhidh. Tha ceanglaichean aig a' bhaile ri MacBheatha a thog caisteal an seo. Ann an 1303 bha saighdearan a' fuireach agus a' riaghladh anns a' bhaile agus an dèidh sin fhuair luchd-taic Raibeirt Brus seilbh air. Ann an 1508 ghabh Iarla Hunndaidh am baile thairis aig àm a' Cheannairc Ghlòrmhoir ann an 1688.
Bho dheireadh an t-17mh linn nuair a chaidh an dealbh-shnaidhte seo a dhèanamh, bha iomadh tachartas sa bhaile. Chunnaic am baile Ar-a-mach nan Seumasach ann an 1745, a thàinig gu ceann am Blàr Chùil Lodair ann an 1746.; cuideachd mar a thàinig Canàl a' Chaledonian ann an 1822; cuideachd an aon choinneamh riamh de Chaibineat Bhreatainn taobh a-muigh baile Lunnainn. Thachair seo ann an Taigh a' Bhaile ann an 1921 nuair a bhris Eirinn air falbh bhon Rìgh agus bhon Impireachd fhad 's a bha Lloyd George air làithean-saora ann an Ros an Iar.
Air sgàth gun robh uimhir de dh'eachdraidh bhrùideil Alba timcheall air a' bhaile, chan eil mòran thogalaichean air fhàgail aig a bheil eachdraidh ainmeil ach a-mhàin an t-Seann Àrd Eaglais. Chaidh a'chuid as motha de dh'ailtireachd a' bhaile a thogail san 19mh linn.
Bha Inbhir Nis ainmeil uaireigin nach robh e na Chathair-baile a chionn 's nach robh stìoball air a' chathair-eaglais. Ach chaidh seo a chur ceart sa bhliadhna 2000 nuair a fhuair e, an cois dà bhaile mòr eile nam Mìle-bliadhna, inbhe cathair-baile.
Chaidh an dealbh a thoirt às 'A History of the Scottish Highlands, Highland Clans and Highland Regiments vol. 1' deasaichte le John S. Keltie


text:
- TIOTAL
- An Eaglais Shaor Aonaichte, Canasbaigh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1825
- ÀITE
- Canasbaidh
- SGÌRE
- Gallaibh a Tuath
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Canasbaigh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33747
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
eaglaisean
coimhearsnachdan
bailtean
caistealan
rìoghalachd
carraighean-cuimhne
Cairt-phuist de dh'eaglais Chanasbaigh.
Is e coimhearsnachd bheag sgapte a th' ann an Canasbaigh anns a bheil eaglais a chaidh a thogail san 19mh linn. Bidh an Teaghlach Rìoghail a' cleachdadh na h-eaglais bho àm gu àm a chionn 's gu bheil e faisg air caisteal a' Mhàigh, a bha le màthair na Banrigh.
'S e Eaglais Chanasbaidh an eaglais pharraiste as fhaide tuath air tìr-mòr na h-Alba. Tha cuimhneachan ann taobh a-staigh na h-eaglais a tha a' comharrachadh Jan de Groot, a thòisich seirbheis aisig do dh'Arcaibh ann an 1496.


text:
Ealasaid Báthory
Ealasaid Báthory (Erzsébet Báthory ‘san Ungaireach, Alzbeta Bátoriová-Nádašdy ‘san Slòbhàice, 7 an Lùnasdal?, 1560 - 21 an Lùnasdal, 1614), no a’ Bhaintighearna Fhuileach na Čachtice. Bha i ’na ban-iarla agus rugadh i ceithir fichead bliadhna ‘s ceithir as dèidh bàs Vlad III Dracula, cò bha ‘na neach-cinnidh cèin, agus b’ ise a’ bhan-mharbhaiche as maslaiche ann an eachdraidh an t-Ungair is Slobhaca.
Bha nas motha a beatha inbheach air chosgadh aig An Caisteal na Čachtice, far an chuir i mòran bhanòglaich fo cràdh (tha 650 maighdeanan an t-àireamh air ghairm mar as trice) agus mharbh i na maighdeanan an dèidh seachdainean a' chràidh. Sa’ bhliadhna 1610, bha i air phrìosanachadh ann am braighneachd uaighneach, far am bhàsaich i. Bha a luchd-comainn air chur gu bàs. Cha robh dhearbhadh a-riamh coire.
Th’ann seann-sgeulan eugsamhaile mun cuairt a beatha, gabhail a-staigh ‘n smuain a dh’òl i no shnàmh i ‘san fhuil na ban-shearbhantan òga, agus tha iad air chreideamh à roinn gun robh iad an tòiseachadh na neach-òil na fala fionn-sgeulan eugsamhaile, an sgeul Dhracula, agus an labhairt nam mnàthan-òil na fala gu drùiseach sàdach, gu h-àraidh.
An Linn Bháthory[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig na sinnsearan Ealasaid (an cinneadh nan Hun Gutkeled) dhan Ungaireach Rìoghachd às an Lochlann sa’ mheadhan na chiad linn deug. Chum iad cumhachd thar mar a tha A' Phòlainn, An Ungair, An t-Slòbhac, agus Romàinia. Dh’èirich an clann nan Hun Gutkeled, gabhail dreuchd na h-àirde dhàimheach aig an moch linn 13mh agus ghabh os làimh an t-ainm Báthory (a rèir ri oighreachd aca Báthor [an-diugh Nyírbátor] ciallachadh "calma") sa’ bhliadhna 1279. Ruig am cumhachd binnean sa’ mheadhan na linn 16mh, bha gu bhith marbh sa’ bhliadhna 1658, agus bhàsaich iad air falbh ann an 1680 (le an bàs na mnaoi Sheòrais Rákóczi II).
Bha a pàrantan à dhà geugan nan teaghlaich Báthory, ‘s e an bràthair-màthar Ealasaid a bh’ann an rìgh Polach, Steafan Báthory.
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Bha i air bhreith ann an Nyírbátor ‘san Ungaire là ‘n-diugh air Lùnasdal 7? 1560 agus bhàsaich i air Lùnasdal 21, 1614 ann am Čachtice ‘san Slovakia là ‘n-diugh.
Rinn i a h-òige aig an Caisteal Ecsed; chan eil fhios aig tuairisgeulan ‘san ùine seo. Bha Ealasaid 'na pàisde glè thuigseach; dh’fhàs i fileanta ‘san Ungairis, sa’ Ghearmailtis, agus ‘san Laideann aig àm nuair motha nan uaislean neo-ionnsaichte.
Aig an aois 11, bha i suidhichte a bhith phòsta ris an laoch uasal is buadhach Ferencz Nádasdy agus dh’imich i a-steach dham Caisteal Sárvár, far an dh’fhàs i ribleach le tuathannach. Thug Ealasaid breith gu nighinn, Anastasia, agus bha a' chaileag air thoirt air falbh, le airgead-thost air thoirt gu neach sam bith a bheil fios aig air ri seachneach masladh.
Ann an 1575, phòs i Nádasdy ‘san Vranov, agus dh’fhàs e, ann an 1578, an Prìomh-Ceannard nan Ungaireach ceatharn ‘nam cogadh an aghaidh na Turcaich. Bh’e àitheanta ri fear glè treun, ach bha e glè bhrùideil cuideachd. Bha ‘n t-eagal aig na Turcaich air agus dh’ainmich iad an Gaisgeach Dubh na h-Ungaire.
Bha ‘n tiodhlac-bainnse Nádasdy do Ealasaid a dhachaigh, an Caisteal Čachtice (suidhichte anns na Carpaitneach Bheinntean ‘san là an-diugh Siarach Slòbhaigia dlùth ri Trencin- an uair sin cuid na Rìoghachd na t-Ungaire) còmhla leis caisteal Čachtice agus le seachd bailean beaga deug dlùth. Bha an caisteal air chuairteachadh le baile beag na tuathannaich agus tìrean àiteachaile roithleacha, neadaichte am measg air feadh nan cnocan. Sa' bhliadhna 1602, cheannaich an fear Ealasaid an caisteal gu deimhinnte às àrd-rìgh Rudolf II, mar sin a dh’fhàs e earras an teaghlaich Nádasdy. A chionn 's gun do chùm na sabaidean leis na Turcaich a cèile trang, dh’fhàs Ealasaid a' bhaintighearna a' chaisteil.
A chionn 's gun robh Nádasdy air falbh aig na cogaidhean, cha thug Ealasaid breith ri leanaban rè dheicheid. Thug Ealasaid breith ri nighean, Anna, an 1585, a' chiad an còig leanaban; bhiodh Katalin (Càitrìona), Anndras, Orsolya, agus Pàl a' leantainn gus an 1598. Bhàsaich Anndras is Orsolya aig aois òg.
Bhàsaich a fear-cèile 'san 1604, ach th'ann dà aithris a bhàis; aon chuid air a' bhlàr no aig an làimh strìopaich sa’ Bhucharest, cò dhiùlt e a phàigheadh.
'S e neo-aithnichte nuair dh’fhàs i a' cur nigheanan òga an cràdh, ach bha i a' dèanamh sin air cinnteach às 1585 ri 1610. Bha fios aig a cèile ‘gus a càirdean air a nàdar no-thruacanta, ach cha d'rinn iad càil ga stàdadh. Bha i a’ cur am feabhas gu buan a dòighean a' chràidh agus bha a brùidealachd àrdachadh. Bha gràin mòr aig na daoine a' fuireach mun cuairt a caisteal oirre gun do dh’fhàg i an caisteal le dìonadair armaichte. Chuir i beagan rìbhinnean fo cràdh cuideachd aig a codaichean ‘san Sárvár, Vienna, agus Keresztúr. Bha rìbhinnean-tuatha Slòbhacach dhùthchaile gu h-àrsaideach glacte 's air chur fo cràdh, ach nas fhadalaiche mharbh i cuideachd nigheanan na t-uaisle nas ìsle, gun robh air chur dham chaistealan le am pàrantan ri ionnsachadh dòighean uasal, do bhrìgh moch ‘san linn 17mh, dh’iarr pàrantan na h-inbhe làidire gu tric a bhitheadh an nigheanan foghlaimte anns na caidreamhach loinnean. Nuair dh’fhàs e àitheanta anns na cuairteachaidhean mar a bha i (is dòcha) dèanamh, bh’aice ri chur a cuidichean a-mach a bheirsinn nigheannan à raointean an cèin. Is nuair sgaoil amharas tron rìoghachd na t-Ungaire, bh’aig a cuidichean a ghoid nigheannan air falbh air chor gam faighinn.
Ach bha e a-mhàin an dèidh do rinn an sagart sgìre na Čachtice agus eadhon manaich às an (beagan dlùth) Vienna mòran chasaidean leis an roinn marasglach ‘san Vienna mun cuairt sgalan às a' chaisteal a chuir an t-àrdrìgh (nuadh), Matthias II, air leth ri Seòras Thurzo, morair na h-Ungaire, a rannsachadh na casaidean. Bhris Thurzo is fhir a-steach dham Čhachtice sa’ mhadainn air Dùbhlachd 29mh, 1610 agus (a-rèir ris na fionnsgeulan) lorg iad Ealasaid a-mach ‘san ghnìomh an lochda aig a' chaisteal sa’ Čhachtice, a' cur a h-ìobairteachan gu cràdh. Bha Ealasaid agus a ceithir cuidichean air chur as leth le cràdh sàdach agus marbhadh mòr. Bha Ealasaid seulaichte a-steach do cùil a caisteal gun deuchainn agus bhàsaich i ann air Lùnasdal 21, 1614.
Coire[deasaich | deasaich an tùs]
Bha bàrrachd air 300 daoine air cheasnachadh mus a bàs eadar 1611 agus 1614. A dh’aindeoin an t-àrdrìgh tighinn eatorra àmannan iomadaidh, cha do thachair deuchainn rèidh agus mhair a’ chùis iomlan dùinte. ‘S mathaid bha an t-adhbhar nach do dh’iarr Iarla Thurzo deuchainn a dh’ionnsaigh air neach na t-àrd uaislean (leis an robh e mhasladh aig an uair sin). A bhàrr, bha Gabriel Báthory, mac-bràthar Ealasaid, ‘na àrd-ceann na Transalbhàine agus cha do dh’iarr Thurzo a thuiteam a-steach do buaireas le Transalbhàine. Agus mu dheireadh thall, bha na maoinean aig Thurzo dlùth ris na codaichean Ealasaid agus bha ùidh aig Thurzo air a cuidean.
Tha buin sgoilearach a' toirt iomradh air an comasachd làidir gun robh i air dhìteadh gu ceàrr leis na nàmhaidean sluagh-iùlach an teaghlaich, gu mòr do bhrìgh shealbhaich an teaghlach Báthory raointean na tìre ‘gus bha iad saoibhir. Tha na bileagan eachdraigheil gu bheil maireann a’ nochdadh dìth rannsachadh, dearbhach fa làr, agus binnean gun robh air chumadh ann am còmhlan teann, sluagh-iùlach. Tha cuid nam casaid as cleasaiche ga h-ionnsaigh, sin na Sàtanachd agus òl fuil, air chreidsinn gun robh na casaidean seo breugan no beul-oideas gun do dh’fhàs mun cuairt neach gràinte. Tha cuideigin tagradh gun robh na fionnsgeulan na luchd-òl-fhala dol thar fìrinn na cuideachaidh lèigheil dheirbh ullaichte dhan tuathannaich; ‘san linn sin, bha e glè annasach gun robh cùram aig bean-uasal air an t-slàinte ‘na searbhantan, agus b’àbhaist do na luchd-comhachd lèigheile croilige chleachdadh air mòran bhliadhnaichean. Tha nuadh luchd-leamhainn nan fionnsgeul na luchd-òl fhala gu bheil air lùib ri a beatha a bhàrrachd neo-fhiosrach air no sònrachadh ri leigeil bileagan eachdraigheil agus litrichean seachad gun mhilleadh ‘s mathaid na dràmadach sgeulan a bheil glè chleasach a chaochladh.
Adhbharan[deasaich | deasaich an tùs]
B’urrainn do adhbharan ginteile bhith air a saobhadh, do bhrìgh bha mòran ‘na sinnsearan anns na teaghlaichean a h-athair agus a màthair ‘nan luchd glè gharg (mar an t-àrd-ceann na Transalbhàine, Sigismund Báthory, a mheal a mharbhadh a luchd-cumadh). Tha fionnsgeulan, co-dhiù, ag ràdh gun robh i ‘marbhadh na maighdeanan air chor ri nighe ‘nam fuil agus, mar sin, a fhuireach òg sìor-bheò no ri leasachadh a snuadh. Air a neo, tha e air chreidsinn gun robh an teaghlach Báthory dlùth-sìolaichte agus gum b’urrainn do seo chuideachadh ri toirt gu buil na iomadh h-àimhreitean inntinneile gun robh àitheanta 'bhith aig an teaghlach.
Bu chòir dha air thuigsinn a bhith, ge-tà, gun robh bèistealachd glè bhitheanta 'n uair sin. Bha daoine glacte fo amharas de cionntan agus uaireannan eadhon luchd-fianais air chur gu cràth ri an n-aisdeachaidhean, agus bha peanasachadh nam bochd no nan nàmhaid phoileataicich bàs gu tric.
Luchd-comainn[deasaich | deasaich an tùs]
Bha na luchd-comainn Ealasaid Dorottya Szentes (àitheanta ri Dorka), János Ujváry (àitheanta ri Ficzkó), Ilona Jó (no Helena Jó) agus Katarína Benická. Mach o Katarína, a ghabh compàirt anns a' chràdh airson mhaoidhidh às na mnathan eile, bha uile dhiubh air chur gu bàs (air losgadh beò) aig Bytča air an Fhaoilleach 7mh, 1611.
Bha an n-aideachaidhean agus dearbhadh an aghaidh Báthory air fhaighinn fo cur an cràdh le Thurzo.


text:
- TIOTAL
- Ostail Bhalach Eilginn, Port Rìgh, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD_CARD_193
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12980
- KEYWORDS
- òstailean
togalaichean an ùghdarrais ionadail
sgoiltean
Thogadh Ostail Eilginn, a dhealbh fear Seumas Shearer, ann am Port Rìgh tràth sna 1930an gus àitean-fuirich a chumail ri balaich Àrd-sgoil Phort Rìgh. Aig an àm seo, bha sgìre mhòr fharsaing air Àrd-sgoil Phort Rìgh le sgoilearan a' tighinn ann às Uibhist a Tuath, Na Hearadh, Eilean Eige, Sòdhaigh cho math ri coimhearsnachdan iomallach air feadh an Eilein Sgitheanaich.
Chaidh Ostail Eilginn fhosgladh gu h-oifigeil air 12ra Sultain 1933 leis an Diùc is Ban-diùc Iorc, a thadhail rè an turais air snìomhairean is breabaidearan Phort nan Long, is air Caisteal Dhùn Bheagan far an d' fhuair iad aoigheachd Sir Reginald MhicLeòid, 27 Ceann-cinnidh Chlann MhicLeòid.
An dèidh dha leasachadh a dhèanamh air rathaidean an Eilein Sgitheanaich, agus àrd-sgoiltean gan togail sna h-Eileanan a-muigh, cha robh uiread de dh'iarrtas ann airson àitean-fuirich dha sgoilearan. Chaidh an togalach a chur gu feum as ùr mar phàirt de dh'Àrd-sgoil Phort Rìgh. Thathas an-dràsta ga chleachdach airson Foghlam Coimhearsnachd, agus e na dhachaigh do Ionad- Tasgaidh an Eilein Sgitheanaich is Loch Aillse
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
dhna 1799, air dha bhi ann an Caisteal Dhunn-bheagain, 'san Eilean Sgiathanach. Chunnaic e mar an ciadna aig an àm sin "Bratach Shith" Mhic Leòid 'ga toirt air lom as a' chist iaruinn san robh i an tasgadh, air a dùnadh suas ann am bocsa fiodha chùbhraidh, deagh-bholtrach. Bha {15} 'bhratach na mir ceithir-chearnach de shioda luachmhor air fhigheadh le croisean tarsuinn de shnàthuinnibh òir. Tha chuid eile de 'n fhàisneachd ri tighinn, ma thig i idir.
Bheir sinn fainear a nis mar a thainig crioch a bheatha air Coinneach Odhar. Ri linn Righ Tearlach II., an deidh dha bhi air aiseag a chum a' chrùin agus na righ-chathrach, chaidh Iarla Shi-phort, Coinneach, an treas Iarla, air teachdaireachd gu Paris, baile mor na Frainge, agus dh' fhàg e a' Bhan-Iarla aig an taigh ann an Caisteal Bhrathainn. Dh' fhuraich an t-Iarla ùine fhada ann am Paris, agus thòisich a' Bhan-Iarla air gabhail fadail agus iogh-naidh nach robh e a' tighinn dac