text:
- TIOTAL
- Loidse a' Chaisteil, Inbhir Theòrsa
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1639
- ÀITE
- Inbhir Theòrsa
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Theòrsa
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 33562
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Gallaibh
caistealan
loidsean
taighean mòra
tobhtaichean
aibhnichean
caolais
bàighean
bailtean
Lochlannaich
tuineachadh
Dealbh de Loidse Caisteal Inbhir Theòrsa, Inbhir Theòrsa.
Chaidh a' chiad Chaisteal a thogail ann an Inbhir Theòrsa mun bhliadhna 1660 ach chaidh taigh mòr le coltas caisteil a thogail na àite bhon uair sin agus chan eil mòran air fhàgail den t-seann chaisteal. Tha tobhta an togalaich fhathast gu math follaiseach os cionn a' bhaile. Cha deach na pàirtean ùra den chaisteal a thogail gu math agus mar thoradh air seo, chaidh pàirt mhòr den chaisteal a leagail ann an 1952 airson adhbharan sàbhailteachd a chionn 's gun robh an deagh chuid dheth air fàs cunnartach.
Is e Inbhir Theòrsa, a tha suidhichte air a' Chuan Arcach ann am bàgh brèagha fasgach Inbhir Theòrsa, am baile as fhaide a tuath air tìr-mòr na h-Alba. Chaidh baile Inbhir Theòrsa a stèidheachadh bho chionn fhada ri linn nan Lochlannach agus bha e na bhaile Lochannach cudromach mar phrìomh shlighe a-steach do thìr-mòr na h-Alba


c: text/html

text:
- TIOTAL
- Ailiginn bho Inbhir Ailiginn, Toirbheartan
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_209
- ÀITE
- Àiliginn
- SGÌRE
- Loch Carrann
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: A' Chomraich
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29051
- KEYWORDS
- inbhir Ailiginn
beinn Ailiginn
rothach
toirbheartan
Seo dealbh de Bheinn Ailiginn, beinn a tha tuath air Loch Thoirbheartan. Tha an t-ainm Beinn Ailiginn a' ciallachadh Cnoc nan Seudan.
Tha dà mhullach air a' bheinn aig a bheil inbhe Rothach: Tom na Gruagaich (922 m) gu deas, agus Sgùrr Mhòr (986 m) gu tuath.
Tha Inbhir Ailiginn na bhaile croitearachd àlainn air a' chladach a tuath de Loch Toirbheartan Uarach ann an iar thuath Gàidhealtachd na h-Alba

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson a' chomadaidh 'Single Life'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_99
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1850an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4833
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Tha an sanas seo de Thaigh-cluiche Inbhir Nis airson oidhche de chuirm air Diardaoin 11mh Iuchair, 1850. Le taic-airgid na 'Bachelors', tha cuirm na h-oidhche a' gabhail àite anns an aon seachdainn ri 'Fèill Mhòr na Cloimhe' is chan eil teagamh nach biodh an taigh-cluiche na bu trainge air sgàth seo.
Tha an oidhche a' tòiseachadh le comadaidh ann an trì earrannan, den ainm 'Single Life', anns a bheil fleasgaich is seana mhaighdeannan a' cluich a-mach na 'vagaries of Courtship'. Tha achd òrain is dannsa an dèidh na dealbh-chluiche, agus eadar-chluich èibhinn den ainm 'Fast Man'.
Tha an oidhche a' tighinn gu crìch leis a' bhaoth-chluich 'How to Settle Accounts with Your Washerwoman'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 8f agus bha prìsean nan suidheachan eadar sia sgillinn anns a' ghaileiridh agus dà thasdan anns na bocsaichean. Tha na briathran Laideann 'Vivat Regina' ('Beath' Fhada dhan Bhànrigh'), sgrìobhte aig bonn an t-sanais, mun Bhànrigh Bhictoria.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha taisbeanadh Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
1869
MDCCCLXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Dàmhair - Cur às do Thràilleachd ann am Paraguaidh.
- Sgrìobh Gustave Flaubert an leabhar L'Éducation Sentimentale.
- Cur às do Thràilleachd anns A' Phortagail.
- Dh'fhoillsich Dmitri Mendeleev an clàr pillteach.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 am Faoilleach - Richard Abegg, ann an Danzig. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 18 am Màrt - Neville Chamberlain, Neach-poileataigs agus Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 3 an t-Sultain - Fritz Pregl, ann an Ljubljana. Ceimigear às an Ostair.
- 23 an t-Sultain - Mary Mallon
- 22 an t-Samhain - André Gide, ann am Paris. Sgrìobhadair Frangach.
- 30 an t-Samhain - Gustaf Dalén, ann an Falköping. Eòlaiche-fiosaig às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an Dàmhair - Franklin Pierce, 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 23 an Dàmhair - Edward Smith-Stanley, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 27 an t-Samhain - José Hilario López, ann an Campoalegre. Neach-poileataigs à Coloimbia


text:
Kl.
Brénainn aecclesiam Cluana Ferta fundauit.
- O gabais mac hui Eltai,
Brenaind {MS folio 170va(247a)}go líon a bectai,
Acht mas ferr ní messa de
O sin go se Cluain Fertai.
Ascensio Brenaind in curru suo in aerem.
Kl.
Caena postrema {.i. Temra} la Diarmaid mac Cerbaill.
Mors Gabráin meic Domangoirt rí Alban.
Teithedh d'Albanchoibh ría mBruighe mac Maelcon rí Cruithnech.
Iugulatio Cornain meic Aedha meic Echach rí Connacht la Diarmaid mac Cerbáill ar cumairce Colaim Cille, et as aire sin tuccadh cath Cuile Dremne.
Kl.
Bellum Cuile Dreinme {.i. i cintu} for Diarmaid mac Cerbáill. Fergus et Domnall da mac Meic Erca & Ainmire mac Senna & Nindidh mac Dúach & Aodh mac Eachach Tirmcarna ri Connacht uictores erant per orationem Coloim Cille dicentis:{MS folio 170vb(247b)}
- A Dhia,
Ciodh nach dingba an cia
Dus an ermaismis a lin,
An tsluaigh do boing breta din?
- Sluagh do cing a ttimcell cairn
Is mac ainfthe nosdusmairn.
Ase mo drú ni mera no [mel]l[a]
Mac Dé is finne congena.
p.34
- As alainn ferus a lluadh
Gobar Baedain resin slúaigh;
Fo-la Baodán fuilt buidhe,
Beraidh a heren fuirre.
Fraechan mac Tenusan as é do rad an erbe ndrúadh do Diarmaid mac Cerbuill. Tuatan mac Dimain meic Sarain meic Cormaic meic Eoghain as é ro ládh an erbe ndruadh dara cenn. Maglaine ro cing tairsi qui solus occisus est.
Kl. ui.
Cath Cuile hUinnsend a tTeffa for Diarmaid mac Cerbaill ria n-Aedh mac Brenainn rí Teffa in quo Diarmaid fugit.
Kl.
Nauigatio Coluim Cille ad insolam Iae .xl ii. anno aetatis suae.
l Kl Cath Mona Daire Lothair for Cruithnechaibh re hUibh Néll an tuaisgirt dú a ttorcrattar .uii. righ Cruithne um Aedh m-Brec. Baetan mac Cuind co ndibh Cruitnibh no fig fri Cruithne et Cinel nEoghain et Conaill no figset, conducti mercede na Lea & Ard Eolairg de quo Cennfaolad cecinit:
- Sínsit faobair, sinsit fir
I m-Móin déirg Doire Lothair;
Adbhar comranda nad cert
.uii. righ Cruithnioch um Aodh m-Brec.
- Ficthir cath Cruithne n-ule,
& forloscctar Eilne;
Fichthir cath Gabra Life,
Et cash Cuile Dremhne.
- Bersait gialla iar congail
Ass siar, in cnúas n-uach,
Fergus, Domnall, Ainmire
agus Nainnidh mac Dúach.
p.36
- {MS folio 171rb(248b)}Fillsit da mac Meic Erca
Ar cénd an catha chénda;
Agus an rí Ainmire
Fillis ar sellaibh Senna.
Edan ua Fiacrach quieuit.


text:
Stac Pollaidh
'S e beinn ann an àirde an iar-thuath na Gàidhealtachd a th' ann an Stac Pollaidh. Tha i suidhichte mu thuath air Ullapul faisg air an A 835.
Tha a' mhullach le mòran stùcan à clach-ghainmhich Thoirbheartanach. Tha i cho àrd ri 612 meatair (2,008 troigh). Thàinig an t-ainm bho Stakkr Pollå, Seann-Lochlannais a bhios a' ciallachadh "stùc a' pholl aibhne".
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Streap air Stac Pollaidh aig walkhighlands (Beurla)
- Stac Pollaidh aig undiscoveredscotland (Beurla)


text:
Làthaireachd an latha an-diugh de mheòir nan cànan Innd-Eòrpach, mu thuaiream, sna dùthchannan aca san Roinn-Eòrpa agus Àisia
‘S e a h-uile cànan a bhuineas do theaghach mòr nan teangaichean le freumhan ann an ro Innd-Eòrpach, air a ath-chruthachadh leis na cànanaichean, a th’ann na Cànanan Innd-Eòrpach. Gheibh sin a-steach na cànain air am bruidhinn le 3,000 duine aig ìre eadar-nàiseanta agus a’ mhòr-chuid dhe na cànain san Roinn Eòrpa agus air an àirde an ear-dheas Àisia. Air sailleabh adhbharan eachdraidheil, bithear gam bruidhinn air feadh na cruinne, agus tha iad gu math làidir thall anns na h-Aimearagan agus Roinn a' Chuain Shèimh. ‘S e ball na buidhne seo a th’anns a’ Ghàidhlig. A bharrachd air sin s’ ann leis an teaghlach seo a tha na cànain a leanas, gam bruidhinn le còrr is 50 millean dhe daoine: Beurla, Bangla, Eadailtis, Farsi, Fraingis, Gearmailtis, Gujarati, Hindi, Portagailis, Ruisis agus Spàinntis.


text:
Coldingham
'S e baile ann an Siorrachd Bhearaig a tha ann an Coldingham. Tha e suidhichte tuath air Inbhir Eighe faisg air oirthir ear-dheas na h-Alba. Tha Cill Aba an ear-thuath air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 53′ 0″ Tuath agus 2° 10′ 0″ Iar.
Ann an 2001 bha 600 duine a' fuireach an seo. [1]
Bha abaid ann an Coldingham air an tug Bede tuairisgeul ann an 679 AD mar "the Monastery of Virgins". Thuirt e cuideachd gun deach an abaid a losgadh anns an dearbh bhliadhna. Ann an 1139 chaidh an Coldingham Priory a thogail le Dabíd mac Maíl Choluim.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 896 656
- Fiosrachadh Choldingham
- Coldingham Priory


text:
9 am Faoilleach
'S e 9 am Faoilleach an naoidheamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 356 latha (357 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788, inbhe stàite do Chonnecticut.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1554 - Alessandro Ludovisi, ann am Bologna. Pàp bho 1621 gu ruige 1623.
- 1869 - Richard Abegg, ann an Danzig. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1920 - Clive Dunn, actair à Sasainn.
- 1944 - Jimmy Page, cluicheadair giotàir ann an Led Zeppelin.
- 1980 - Sergio Garcia, cluicheadair goilf às an Spàinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1514 – Anna na Breatainn Bheag.
- 1885 - Mariano Ospina Rodríguez, ann an Santa Marta. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1901 - Santos Acosta Castillo, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1998 - Kenichi Fukui, ann an Kyoto. Ceimigear.


text:
- TIOTAL
- An taigh aig Fionnghal NisDhòmhnaill, Flòdaigearraidh, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2246
- ÀITE
- Flòdaigearraidh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- LINN
- 1920an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34144
- KEYWORDS
- Fionnghal NicDhòmhnaill
Flòdaigearraidh
Am Prionnsa Teàrlach Stiùbhart
Tha an taigh bòidheach seo ceangailte ri Taigh-òsta Flòdaigearraidh ann an ceann a tuath an Eilein Sgitheanaich. Tha e air a ràdh gur e seo an t-àite far an robh Fionnghal NicDhòmhnaill agus a cèile, Ailean, a' fuireach mu fhichead bliadhna. Air sgàth na pàirt a ghabh Fionnghal ann a bhith cuideachadh a' Phrionnsa Teàrlach Stiùbhart nuair a bha e teicheadh, agus a' chliù a choisinn i mar thoradh air sin, tha an t-àite fhathast a' tarraing luchd-turais


text:
- TIOTAL
- Planaichean Ospadail Bheag Chrombaigh, 1892
- EXTERNAL ID
- HLH_DEWAR100_025
- ÀITE
- Cromba
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Crombaidh
- DEIT
- 1892
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Highland Archive Centre
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1671
- KEYWORDS
- Comataidh Sheirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean
Aithisg Dheòirich
Comataidh Dheòirich
Bha a' mhòr-chuid de na h-ospadalan nan suidhe sna h-àiteachan far an robh barrachd dhaoine còmhla, 's mar sin cha robh e furasta do euslaintich bho sgìrean iomallach faighinn thuca, ged a bhiodh leabaidh ann dhaibh. Bha gainnead airgid agus gainneadan eile a' fàgail cuid ospadalan dùinte pàirt den bhliadhna no a' lùghdachadh àireamh nan euslaintich a leigeadh iad a-steach.
Tha an t-ìomhaigh seo mar phàirt de thaisbeanadh air loidhne a' comharradh ceud bliadhna Chomataidh Seirbheisean Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, agus glè thrice thathas a' toirt iomradh air mar Chomataidh Dheòirich an dèidh a chathraiche Sir Iain Deòir BP. Chuir aithisg a' Chomataidh air dòigh an t-slighe airson a' chiad seirbheis slàinte air an t-saoghal, Seirbheis Meidigeach na Gàidhealtachd 's nan Eilean, a rinn cruth-atharrachadh air solar meidigeach agus a tha air a mheasadh mar ro-theachdaire Seirbheis Nàiseanta na Slàinte.
Cliog > an seo airson a dhol gu toiseach an taisbeanaidh.


text:
- TIOTAL
- Sgioba Hocaidh na h-Eireann, Pàirc nam Bochd, Inbhir Nis, 1957
- EXTERNAL ID
- PAN4_82
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1957
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20180
- KEYWORDS
- Hocaidh Eadar-nàiseanta
Sgioba Hocaidh na h-Eireann
hocaidh
Sgioba Hocaidh na h-Alba
A' chiad XI de Sgioba Hocaidh na h-Eireann aig Pàirc a' Bhught, Inbhir Nis, 1957. Tha hocaidh eadar-nàiseanta ann an Alba a' dol air ais gu ruige 1901, nuair a chluich sgioba na h-Alba an aghaidh sgioba na h-Eireann. Seachd bliadhna an dèidh sin chluich sgioba na h-Alba sa chiad mhaidse hocaidh a-riamh aig na Geamachan Olympic. Thòisich hìg hocaidh na sgìre gu h-oifigeil ann an Alba ann an 1953, a' chiad fhear dhe sheòrsa ann am Breatainn. Thòisich lìgichean eadar-nàiseanta ann an 1970
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Castilla y León
'S e fear de na mòr-roinnean na Spàinne a tha ann Castilla y León (IPA: kas'tiʎa i le'on). Tha e suidhichte dìreach ann am meadhan na dùthcha, ri taobh na Madrid. ‘S e Ávila prìomh-bhaile na Roinne. 'S e Castilla y León an ceàrn as motha a tha anns An Spàinn. Tha e cho farsaing ri 94,223 cilemeatair ceàrnagach, 18.6% na dùthcha. Anns a' bhliadhna 2008 bha 2,553,301 duine de shluagh ann,[1] le dlùths aig àireamh 26.57 duine gach km². Tha trì cànain gam bruidhinn ann an Castilla y León: Spàinntis, Leonais agus Gailìsis. Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd an Cortes de Castilla y León. Tha pàrlamaid le ceann-suidhe agus Buidheann Riaghlaidh aige.[2] Tha naoi sgìrean anns Castilla y León, mar a leanas:
Ceangal a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire
B’ e Leas-Rìoghachd Ghranada Ùire, Leas-Rìoghachd Shantafé neo Leas-Rìoghachd na Rìoghachd Ùire Ghranada colonaidh Spàinnteach thall ann an Aimearaga, am broinn Iompaireachd na Spàinne. Chuireadh an colonaidh sin air dòigh beag air bheag eadar 1717–1723, 1739–1810 agus 1816–1819, nuair a bha làmh-an-uachdair aig na Spàinntich ann an Aimearaga air fad. ‘S e an Rìgh Felipe V [1] a bha os cionn a’ gnothaich, a thòisich ann an 1717 mar phàirt dhe na polasaidhean ùra aig na Borbón, ged an do chuir iad crìoch air sin ann an 1723, air adhbharan taobh airgid. Thòisich an sgeama sin a-rithist ann an 1739 [2] gus an do rinn ar-a-mach an neo-eisimeileachd a’ chùis ann an 1810, nuair a dh’fhàg na Borbón an gnothach gu tur. Chuir an Rìgh Spàinnteach Fernando VII ruaig air na reubaltaich ann an 1815, gus an do bhuannaich na reubaltaich iomairt chruaidh, is le sin chaill na Spàinntich an colonaidh sin mu dheireadh thall, ann an 1819.[3]
Bha prìomh-bhaile na Leas Rìoghachd ann an Santa Fe, neo Bogotá ris an canar e an latha an-diugh.[4] Fhuair an dùthaich seula a’ bhaile cuideachd. ‘S e prìomh-bhaile Choloimbia a th’ann Bogotá gus na làithean againne, leis an aon seula fhathast. Bha na dùthchannan ris an canar Coloimbia, Panama, Eacuador agus A' Bheiniseala an latha an-diugh uile na bhroinn.[5] 'S e colonaidh mu làr a bh'ann an Leas-Rìoghachd sin, rud a dh'adhbharaich trioblaid dha na Spàinntich an siud, mu dheireadh thall.[6] Lean Coloimbia Mhòr an dèidh an neo-eisimeileachd.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Agnes Milne air mar a bha deireadh a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_BF05_TRACK02_MILNE
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Agnes Milne
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3172
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
Feachdan Armaichte
pairèidean
spaidsearachd
fèillean
fèill-ghàirdeachais
claistinneach
Ghabh Agnes Milne pàirt sa Victory Parade an Lunnainn aig deireadh an Dàrna Cogaidh.
Rud eile, uill, tha seo a' dol air adhart gu deireadh a' chogaidh, nuair bha am Pairèid Buannachaidh, an Victory .. - bha mi air mo thaghadh, bha mi còig seachd, còig ochd a dh'àirde agus bha mi glè thric air mo thaghadh airson rudan nuair a bhiodh feum air cuideigin àrd, eil thu faicinn. Mar sin chaidh mo thaghadh a dhol air a Victory Parade an Lunnainn. Agus sheas sinn - 's e là glè theth a bh' ann - sheas sinn an sin ann an sreathan fada, fada agus rinn an Rìgh 's a' Bhàn-righ agus a' Bhana-phrionnsa Rìoghail - 's e sin piuthar an rìgh, saoilidh mi, seadh, a' Bhana-phrionnsa Rìoghail, 's i an tè a rinn sgrùdadh oirnn, inspection. 'S e sinne an t-seirbhis a b' òige, eil fhios agad; an Nèibhidh an-toiseach, an t-Arm an dàrna fheadhainn, agus Feachd an Adhair mu dheireadh. 'S e an t-aon rud mu dheidhinn a' bhoireannaich seo (Am bu chòir dhomh seo a ràdh? Seadh, canaidh mi e) 's e an rud air a bheil cuimhn' agam ceart air a' bhoireannach seo: bha casan uabhasach mòr aice. Ghlac a casan m' aire buileach. Bha e mar gun tàinig na casan seo timcheall air an oisean beagan air thoiseach oirre. Smaoinich mi 'Mo chreach!' Agus an uairsin shaoil mi, uill, carson a tha thusa a' gàireachdainn? Tha do chasan fhèin meud a seachd!
Agus nuair a bha am pairèid seachad, uill cha ghabh e dìochuimhneachadh. Bha sinn uile, a h-uile seirbhis bho na Frangaich, na h-Aimeireaganaich - iadsan gu dearbha leis a' 'ghum' aca - bha sinn uile ann a' dannsa 's a' pògadh a chèile agus cha b' aithne dhuinn na daoine a bha sinn a' pògadh. A' dannsa 's a' pògadh is a' seinn gu, och, bha, bha an t-adhar a' fàs caran liath, soilleir mus do ràinig sinn dhachaigh. Ach nuair a chì mi an sluagh sin a' seinn air an telebhisean, bidh mi an-còmhnaidh a' cur air mo ghloineachan 's a' feuchainn an lorg mi mi fhìn nam measg, ach cha do lorg fhathast!
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
Kl. Ianair .i. f., l. xx. Anno Domini M.xx.uii.
Ruaidhri m. Fogurtaigh, ri Deiscirt Bregh, do ecaib ina ailithri.
Tadhg m. Gilla Patraicc do dhallad la Donnchad m. Gilla Patraicc, ri Osraigi. Slogad la mc. m-Briain i n-Osraigib coro lasat Osraighi ar a muintire im Dhogra m. n-Dunadhaigh, ri Sil Anmchada, & im Domnall m. Senchan & im sochaide moir archena.
Domnall m. Flaithbertaigh H. Neill do ecaibh.
Roin, ri Midhe, & Donnchad H. Duinn, ri Breg, do comtuitim i cath.
Cathalan H. Crichan, ri Fernmuighi, & Cu Locha H. Gairbeidh, ri H. Meith, do comtuitim i n-ergail.
Crech la Cenel Eogain for Ultaibh co tucsat boroma mór.
Dun Caillenn i n-Albain do uile-loscad.
Donnchad m. Gilla Mo Conna, comarba Sechnaill, sapientisimus Scotorum, in Colonia quieuit.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Rugadh am bàrd agus an soisgeulaiche, Iain Moireasdan, Iain Gobha na Hearadh, ann an Ròghadal ann an 1790. Tha na dàin spioradail aige, leithid 'An Ionndrainn' agus An Nuadh Bhreith, air an seinn fhathast. Mar tha an dàn cumhachdach A' Mhisg:
'S iomadh teaghlach a dh'fhàg i 'n cruaidh-chàs 's am mì-rian
Is mnathan gan cràdh an ceann phàistean gun chiall
A' glaodhaich 's a' rànaich gu h-àrd 's iad gun bhiadh,
Gun aodach gu 'm bian a chòmhdach.
Mhill a' mhisg ort do bhiùthas 's do chliù chuir mu làr
Dh'fhàg i creacht' agus spùinnt' thu gun ionntas gun tàin.
Mheall i riamh thu le sùgradh, gun d' lùb thu d' a càil,
Is dh'fhàg i don ghràisg nad spòrs thu.
Is mhill i do reusan 's troimh-a-chèil' chuir do cheann
Mar bhrùid air bheag cèille 's le dèisdeanachd cainnt;
Bidh riasladh air Beurla, "De'il take ye, 's God damn"
Bidh tric air gach ceann de d' chòmhradh.
A' sgrìobhadh mu dheidhinn ann an Gairm, Àireamh 4, thug Ruaraidh Mac a' Ghobhainn a bheachd air a' ghobha mar dhuine a bha:
"grinn, glan na phearsa, treun ann an neart, glic agus geur na inntinn agus blàth aoidheil na chridhe." Bha Iain fileanta agus ealanta ann a' leughadh agus sgrìobhadh Gàidhlig agus Beurla, a dh'aindeoin 's nach tug e ach aon mhìos ann an sgoil. B' e gobha sgileil a bh' ann cuideachd:
"Dhèanadh e nì sam bith le iarann 's le òrd agus beartan eile. Bha fèill mhòr air obair air feadh Na Hearadh gu lèir, Uibhist, Beàrnaraigh agus cuid de Leòdhas. Chùm e ceithir teallaichean ag obair na cheàrdaich a' chuid mhòr de fhichead bliadhna.
Is cha b' e mhàin obair chumanta na ceàrdaich a bha e sàs ann. Dhealbhaich e le inntinn, agus chruthaich e le làmhan, iomadh seòrsa inneal, cuibhlichean, rothan de gach seòrsa, agus glasan nach fosgladh neach ach e fhèin."
Phòs e Mòr NicIllEathain nuair a bha e 30 bliadhna a dh'aois. Cha robh iad air a bhith pòsta ach naoi bliadhna nuair a bhàsaich Mòr, ann an 1829, a' fàgail Iain Gobha le ceathrar leanabh òg. Sgrìobh e mun bhuille a bha seo:
Is cianail tha mi 'n ceann do phàistean
Ta maoth, bàth gun chùram
Is lot am àirnibh bhi gan claistinn
Caoidh do ghràidh bha dlùth dhaibh.
Is e dh'fhàg gach là mo chridhe sgàint'
Mi 'n cruaidh-chàs fo thùrsa
Nach eil tràth san cluinn mi ràn
Nach bi na chràdh as ùr dhomh.
Anns 'An Ionndrainn', 's docha a' chiad laoidh a rinn e, tha e ag ràdh:
Mo chridhe trom gun fhonn 's mi sgìth
Is mi fo mhì-ghean mòr,
Gu brùit' am chom, gun fhois no sìth
Mi sìor dhol clì fo neòil;
Ged fhiosrach mi mu Fhear mo Ghaoil
Chan eil a h-aon am chòir
Bheir sgeul no seòladh dhomh san raon
Gu faotainn saor o m' bhròn.
Air a shlighe gu Hiort ann an 1822, thadhail an soisgeulaiche ainmeil Dòmhnallach na Toiseachd as na Hearadh agus bha buaidh shònraichte aig teagasg an Dòmhnallaich air Iain Gobha. Ann an 1828 thòisich e ag obair mar cheisteir, an toiseach aig an Scottish Society for the Promotion of Christian Knowledge, an S.S.P.C.K., agus, an dèidh dha a dhol dhan Eaglais Shaor, dhan an eaglais sin.
Ach cha b' e beatha spioradail an t-sluaigh a-mhàin a bha cur uallach air. Bha e gu math mothachail air an feumannan saoghalta cuideachd, mar tha Ruaraidh Mac a' Ghobhainn ag innse:
"Bha e na fhear lagha, na fhear sgrìobhaidh 's na charaid dhaibh uile. Chuir e iomadh athchuinge a dh'ionnsaidh Bùird Riaghlaidh na rìoghachd, gu sònraichte Bòrd an Iasgaich, às leth bochdainn an t-sluaigh. Gu daonnan dh'aslaich e gum briste sìos na tuathan mòra nan croitean, a chum gu suidhichte teaghlaichean orra.
Aig àm trioblaid ghluais e nam measg, a' toirt seachad chan e a-mhàin cofhurtachd spioradail ach cungaidhean leighis a shlànaicheadh an corp. A thuilleadh air a' sin bha a thaigh fhèin fosgailte an-còmhnaidh do dh'acras agus feum nam bochd."
Cha b' e beatha shocair a bha aige. Chaill e cuideachd an dàrna bean, Catrìona NicLeòid, a dh'fhàg dithis leanabh às a dèidh, agus phòs e airson an treas uair Màiri NicAmhlaigh às Na Hearadh.
Bha Iain Gobha mar mheadhan air eaglais Mhànais a thogail agus chaidh e air turas gu àiteachan mar Dùn Omhain, Baile Bhòid, Grianaig, Glaschu agus Dùn Èideann a dh'iarraidh taic, mar tha e ag innse ann an 'Dàn na Breadalbann', an t-soitheach air an t-seòl e:
An Dùn Othain àigh ghabh mi tìr mar b' àill leam
Far an d' thuig mo chàirdean cion-fàth mo chuairt
A nochd gun dàil dhomh gun robh 'n gaol bràithreil
Gu dlùth rin àirnibh le bàigh 's le truas;
'S cha b' ann a-mhàin ann am briathran blàtha
Nochd iad an gràdh bhi do chàs an Uain
Ach fial pailt làmhach do mhaoin a phàirtich
Gu Eaglais Mhànais a làn chur suas.
An dèidh fhuadach às an Òb ann an 1848, chaidh Iain Gobha a dh'fhuireach ann a' Leac a Lì. Bhàsaich e air 6 Dùbhlachd, 1852, agus tha e air a thìodhlacadh ann an Ròghadal. Sgrìobh Niall Moireasdan marbhrann dha, Cliù Iain Gobha, agus rinn fear MacIllìosa cumha dha:
'S dàn an ionnsaidh 's is cruaidh
Dhomh do chliù dhol ga luaidh,
A bha dìleas ad ghluasad is treun,
Fear do ghibhtean 's do ghràis
Bha gun leth-bhreac ad là
Mar a dh'innseas do bhàrdachd ad dhèidh.
Tuilleadh Fiosrachaidh
Tha iomradh air beatha a' bhàird agus a chuid dhàin air an cruinneachadh san leabhar Dàin Iain Gobha: The Poems of John Morison, air a dheasachadh le George Henderson (Knox Press, Dùn Èideann).
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Naomh Pàdraig
B' e naomh Breatannach a bha anns an Naomh Pàdraig. Rugadh e ann an Breatainn Mhòr. Thogadh e na Chriosdach. Nuair a bha e og chaidh a thoirt ann am bruite le creachadairean Scotaich (i.e. creachaidearan as Eirinn), agus rinneadh truailleach dheth an Eirinn. Theich e aig a cheann thall, agus chaidh e don Roinn Eorpa, far an do sgrudaich esan sgriobtur fo steornadh Naomh Jerome[1]. Thill e gu Eireann na mhisionaraidh. Tha sgeulachd ann a chanas gur e Naomh Naomh Pàdraig a chuir craobh iùbhrach anns an àite ann an Èirinn air a bheil Iúr Cinn Trá an latha an-diugh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ The Celtic Church & The See of Peter, McNaught, J. C., Blackwell, Oxford, 1926


text:
Màiri II Shasainn is Alba
Rugadh: 30mh an Giblean 1662, nighean a bu shine le Seumas VII is II (bhon a' chiad pòsadh aige do dh'Anne Hyde)
Pòsd' aig Uilleam III Shasainn is II Alba.
Bha i na co-mhonarc an co-bhonn ri a duine. Chaidh crùn nan trì dùthchannan a thoirt air falbh bho Sheumas agus a bhuileachadh orrasan le chèile mar thoradh air an Ar-a-mach Glòrmhor, 1688
Ged a leig i an stiùir le Uilleam, chuir Màiri rian air na trì rìoghachdan fhad 's a bhiodh Uilleam thall thairis ri cogaidhean (rud a bhitheadh, gu tric).
Chaochail i gun sliochd: 28mh Dùbhlachd, 1694 (bha a' bhreac air greimicheadh oirre). Riaghlaich Uilleam leis fhèin às a dèidh, gus an do chaochail esan sa Mhairt 1702. Nuair a chaochail Uilleam, shealbhaich Anne, piùthar a b'oige Màiri, an crùn.


text:
Coireall còsagail
Tha an coireall còsagail 'na sheòrsa de fuaim co-fhogharach, air chleachdadh ann an roinn nam cànanan air bhruidhinn (mar Ruiseis, Spàinntis, Armenianais, agus Pòlainnis). Tha ran t-samhladh 'san Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach a tha riochdachadh fiaclach, còsagail, agus coireallan for-chòsagail, agus tha "r" na shamhadh samhail X-SAMPA. 'S e gu mì-riaghailteach air chantainn ris an ruis luasganach.
Feartan[deasaich | deasaich an tùs]
Feartan an coirill chòsagail:
- Tha a dhòigh na labhairt 'na coireall, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh leis na luasgain a inneil na labhairt (sa' chùis seo, an mullach còsagail).
- Tha a àite na labhairt còsagail, a' ciallachadh gu bheil e air labhairt leis a bhàrr na teanga an aghaidh na mullaich chòsagail.
- Tha a sheòrsa na fuaimneachadh leis a' ghuth, a' ciallachadh gu bheil na fillidhean a' ghutha a' crith fad na labhairt.
- Tha e 'na chonnrag labhairteach, a' ciallachadh gur adhar saor a theicheadh tron bheul.
- Tha e 'na chonnrag mheadhanach, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh le a' leigeil an sruthadh-adhair a shruthadh thar an meadhain na teanga, an àite nan taobhan.
- Tha an inneal sruthadh-adhair dol-a-mach sgiamhach, a' ciallachadh gu bheil e air labhairt leis a' bhrùthadh an adhair a-mach nan sgiamhan agus tron slighe guthach, an àite na as an sgòrnan no am beul.
Sa' Bheurla[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil coireall còsagail aig a' chuid as motha nan dual-chainntean na Beurla, leis an obadh an dual-chainnt Albannach. Tha doirbh an fuaim sònraichte seo a chruthachadh airson daoine nach eil e aig sa' chànan am màthar.
Ann an cànanan eile[deasaich | deasaich an tùs]
'S cumanta coirill chòsagaile anns na Cànanan Uralach, agus sa' mhòrchuid nan Cànanan Slàbhach is nan Cànanan Ròimheach mar Spàinnis (sgrìobhta cho rr, no r aig an tòiseachadh fhacail), Catalanais, Ocsiteanais, Romàinis, agus Eadailtis. Tha e air lorgadh anns na blasan na Gearmailtise agus na Fraingis. Ann an roinn nam cànanan (mar Seicis, Slòbhacais and Croatais), 's urrainn dhan choireall chòsagail lideachail: [r̩]. Cuideachd, chuir J. R. R. Tolkien roimh gum bitheadh an coireall còsagail aig a Chànanan nan sìthiche cumte.
Eisimpleiream:
- Albanais: rrush [ruʃ], "fìon-dearc"
- Abchais: aшəapa [aʃʷara], "meidh"
- Arabais: ﺭأﺱ [ræʔs], "ceann"
- Basgais: errota [e'rota], "muileann"
- Njoagwi Ngwe: [lɛ̀rɛ́], "sùil"
- Ungairis: erdő [erdøː], "coille"
- Pòlainnis: ręka [reŋka] "làmh"
- Croatais: rt [r̩t], "tonnag"
- Spàinnis: rey [rej], "rìgh"
- Ubaichis: [bəq¿ʼərda], "cur air char"
- Cuimris: Rhagfyr [ˈr̥aːgvɨr], "An Dùbhlachd"


text:
- TIOTAL
- Cuairt a-muigh na Clainne gu Inbhir Losaidh, 1994
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_BOX4_0137
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1994
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18579
- KEYWORDS
- tursan
turasan
Chaidh an ìomhaigh seo a shealltainn bho chionn ghoirid ann am 'Maor-sgrùdaidh Dhealbhannan' a' Bhaile, a chaidh a ruith ann an co-bhuinn ris an Inverness Courier. 'S e seo cuairt a-muigh aig clann gu Inbhir Losaidh ann an 1994, air a chur air dòigh le Soroptamaich Eadar-nàiseanta Inbhir Nis is Inbhir Narann. Bha Hilary Hansen na neach-sgrùdaidh leis a' phoileas agus na neach-suidhe aig na Soroptamaich aig an àm sin. Bha i còmhla ri dithis neach-comhairle sgìreil aig Inbhir Nis, Sìle NicAoidh is Tom MacCoinnich nach maireann, agus dithis nighean òg, neo-aithnichte.
Tha tè a tha na ball de na Soroptamaich, Katherine Thew, den bheachd gur e seo a' chiad chuairt bhliadhnail le clann don tràigh, ann an co-obrach le ceithir duine deug de dhraibhearan tagsaidh Inbhir Nis, a sgeadaich an càraichean le balùnaichean.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Contae Mhaigh Eo
'S e siorramachd ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Mhaigh Eo[1] (tuiseal ainmneach: Maigh Eo,[2] Laideann: Comitatus Magionensis). Tha 130,638 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 5,398km²,[3] an treas siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 15mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Mhaigh Eo le Sligeach, Ros Comáin agus Gaillimh.[4] Bha 380,887 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Maol Réidh (814m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an Contae a stèidheachadh ann an 1585 le Ealsaid I, a' leantainn crìochan an tighearnais a bha fo bhuaidh MhicUilleim Íochtar aig an àm.[7] Thuit àireamh-shluaigh na siorrachd an an −29.4% aig àm na Gorta Mòire.[8] Bha Conradh na Talún gu math gnìomhach an seo an deireadh an 19mh Linn: chuireadh air dòigh an seo ann an 1879.
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Mhaigh Eo: Buiríos Umhaill, Ceara, Cill Mheáin, Clann Mhuiris, Coistealaigh, Gaileanga, Iorras, Muraisc agus Tír Amhlaidh. A bharrachd air sin, tha 74 parraistean[9] (ann an ceithir sgìreachdan-easpaig: Tuaim, Cill Ala, Achadh Conaire agus Cill Gaillimh)[10] agus 3,424 bailtean fearainn sa chontae.
Baranachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh Dùin, Achadh Ghobhair, An Aird Mhòr, An Ascaill, Ardach
- Baile an Chaisil, Baile an Daighin, Baile an Ròba, Baile an Tobair, Baile Conga, Baile Chathail, An Baile Gaelach, Baile Uí Fhiacháin, Balla, Béacán, Béal an Átha, Béal an Mhuirthead, Béal Átha Bhearaigh, Béal Átha Chomhraic, Béal Átha hAmhnais, Béal Àtha na Muice, Béal Deirg, Béal Easa, Beannchar, Bréachmhaigh, Na Broicíní, Bun an Churraigh
- Cagála, An Caiseal, Caisleán an Bharraigh, An Caol, Caorthannán, Cathair na Mart, Ceathrú Thaidhg, Cill a' Ghallagáin, Cill Ala, Cill Cheallaigh, Cill Chomáin, Cill Mheáin, Cill Mhíona, Clár Chlainne Mhuiris, Cluain Cearbán, Cnoc Mhuire, Coillte Mách, Conga Fheichín, Corr Cloch, Corr Ráithe, An Creagán Bán, Crois Mhaoilíona, An Chrois, Cill Chuimín
- An Díthreabh, Dumha Éige, Dún Ibhir, An Dromainn, Dúiche Sheoighe, Dubh Thuama, An Droim
- An Eachléim, An Éill
- Fionnloch
- Gleadraigh, Gleann an Fháin, Gob an Choire, Gaoth Sáile, Gleann na Muaidhe, Gleann an Ghad, An Geata Mór
- Imleach Beag
- Leac an Anfa, Leathardán, Lorg an Chlaí
- Oiligh, Oireadh
- Magh nUladh, Maigh Eo, Maith Gamhna, Manrach Ruairí, An Mhala Raithní, Míleac, Maolla, Muraisc
- Pártraí, Pont Abhann, An Pollach
- Róibín, Ros Dumhach, Ráth na gCoinín
- Sáile, An Seamar Bán, An tSráid, Sráid an Ráca, Sruthair, Sean-Achaidh
- Tochar Phádraig, Tuar Mhic Éadaigh, Tulach Ruacháin, Tóin an Mhása, Tóin Ré Gaoith
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- An Bhinn Bhuí
- An Corrán, Ceann Iorrais, Cuan an Fhóid Duibh
- Fód Dubh
- Inis Gé
- Loch Measca, Loch Con, Loch na Ceathrún Móire
- An Muirthead
- Néifinn Bheag
- Sliabh Phartraí
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
- Siúlóid Oidhreachta
- Bealach an Iarthair
- Páirc Mhic Éil
- Eaglais Naomh Cólman
- Comhar Dún Chaocháin Teo
- Páirce Náisiúnta Bhaile Chruaich
- Comhairle Contae Mhaigh Eo
- Comhar Dún Chaocháin Teo
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Lower Mac William and Viscounts of Mayo, 1332-1649, A New History of Ireland IX, 235–36, Oxford, 1984
- ↑ Mokyr, J. agus Ó Gráda, C., New Developments in Irish Population History: 1700-1850, The Economic History Review, 1984
- ↑ Leabhlann Chontae Mhaigh Eo
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
1870
MDCCCLXX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Fhosgail an "Dingwall & Skye Railway" eadar Inbhir Pheofhuarain agus Port an Sròin.
- 1 am Màrt - Crìoch Cogadh a' Chaidreachais Tripilte.
- 8 an t-Samhain - Chaidh Modesto (Calafòrnia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 an Lùnasdal - Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (b. 26 an Gearran 1950)
- 22 an Dàmhair - Ivan Bunin, ann am Voronezh . Sgrìobhadair às an Ruis.
- Vladimir Lenin
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 9 an t-Ògmhios - Chaochail Charles Dickens air an 9mh latha den Ògmhios 1870 ann an Higham, Kent, Sasainn.


text:
- TIOTAL
- LMS 32898 ann an St Rollox, An Giblean 1949
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_234
- ÀITE
- Glaschu
- DEIT
- 17 An Giblean 1949
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J L Stevenson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23812
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn LMS 32898, bhan breic bògaidh le trannsa air a fad, ann an St Rollox sa Ghiblean 1949.
Thog Rèile Chaledonia ionad-obrach locomotaibhean agus charbadan St Rollox ann an Springburn, ann an Glaschu, ann an 1856. Chaidh ainmeachadh an dèidh eaglais na paraiste, St. Roche, a bha faisg air làimh. Ann an 1923 thàinig e gu bhith na phrìomh ionad-obrch airson an Roinn a Tuath den LMS.


text:
- TIOTAL
- Ralaidh Feachd nam Balach aig Pàirc Cruinneachadh a' Chinn a Tuath
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_375
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11358
- KEYWORDS
- Pàirce Cruinneachaidh a' Chinn a Tuath
Tha e coltach gun deach a' chaismeachd seo a chumail ro Chruinneachadh ann am Pàirc nan Tional mu Thuath eadar 1911 agus 1913. Dh'fhaodadh e bhith, ge-tà, gur h-e th' ann nochdadh nan dathan gu Dara Feachd Inbhir Nis (a chaidh a stèidheachadh ann an 1912) aig Taigh Dhùn Achdain sa Chèitean 1913. An toiseach cha rachadh a-steach san fheachd seo ach balaich a bhuineadh dhan Eaglais Easbaigich agus bha Taigh Dhùn Achdain na ionad-còmhnaidh aig Probhaist na Cathair-eaglaise aig an àm. Chaidh Gluaiseacht nan Gillean a stèidheachadh leis an Ridir Raibeart Baden-Powell ann an Lùnastal 1907
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- LMS 14685 'Dunvegan Castle' air thoiseach air Clas 5 air trèana ann am Farrais, An t-Sultain 1935
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_640
- ÀITE
- Farrais
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH
- DEIT
- 25 An t-Sultain 1935
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28611
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 14685 'Dunvegan Castle' air thoiseach air Clas 5, 5020, air trèana ann am Farrais san t-Sultain 1935. Tha an trèana a' dol dhan Aghaidh Mhòr.
B' e 14685 (HR 30 roimhe) aon den dà einnsean mu dheireadh de chlas 'Castle' de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 aig Rèile na Gàidhealtachd. Chaidh a togail le Companaidh Locomotaibhean Ceann a Tuath Bhreatainn ann an 1910; deich bliadhna an dèidh dhaibh a' chiad bhaidse fhaighinn, Lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis san Fhaoilleach 1946.


text:
- TIOTAL
- Beinn Stac agus Beinn Arcail bho Sgobharaidh, Catabih
- EXTERNAL ID
- PC_PWG_POSTCARDS_045
- ÀITE
- Sgobhairidh
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- LINN
- 1960an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- PFW Grant
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29704
- KEYWORDS
- cairtean-puist
bailtean beaga
turasachd
faireadh nan eun
eun-eòlas
croitearan, bailtean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Beinn Stac agus Beinn Arcail bho Bhàgh Sgobharaidh ann an Catabih an iar- huath. Tha an dà bheinn a' cruthachadh cùl iongantach do Loch Stac.
Tha Sgobharaidh air an rathad bho Chaol Shròim gu Diùirnis, beagan mhìltean an iar air Drochaid Lusaird. 'S e baile croitearachd a bh' ann an Sgobharaidh bho thùs agus an-dràsta tha am baile a' tarraing luchd-coiseachd agus luchd-iasgaich. Tha Sgobharaidh ainmeil airson pailmean ann an gàrraidhean Taigh Sgobharaidh. Bidh iad seo a' fàs mar thoradh air blàthachadh bho Shruth a' Chamais. Tha tèarmann-nàdair Eilean Shannda faisg air làimh agus tha mòran eòin-mhara, buthaidean agus eòin dubha an sgadain nam measg, a' tuineachadh an sin


text:
Chaidh litir a fhoillseachadh air an làrach Hebrides.com. San litir seo (bho Ghàidheal a tha a’ fuireach sa chathair bhaile) fhuair Comann nam Pàrant dubh-chàineadh. Tha an sgrìobhadair a’ cumail a-mach gun robh e "pianail" dhasan (no dhise) a bhith a' cluinntinn Goill bheartach a' tagradh airson na cùise agus chan eil sin ach pàirt den chasad a tha e/i a thogail san litir seo. Chithear leth-bhreac den litir agus deasbad na cois air an t-sreath seo aig Foram na Gàidhlig.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Agnes Milne air coinneachadh ri daoine ainmeil àm a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_BF04_TRACK02_MILNE
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Agnes Milne
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3168
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
clubaichean oidhche
luchd-ciùil, seinneadair
seinneadairean
claistinneach
Choinnich Agnes Milne daoine ainmeil ann an clubaichean Feachdan Armaichte rèn Dàrna Cogadh.
An club-oidhche seo, àite glè ard-uachdrach a bh' ann, saoilidh mi, chaidh a bhomadh agus am Morair Nuffield - nach maireann, saoilidh mi, cha chreid mi gu bheil e beò fhathast, seadh - ghabh am Morair Nuffield nach maireann an t-àite thairis agus thog e suas e na àite do luchd-seirbhis, fireannaich is boireannach às gach dùthaich agus às gach ceum-inbhe agus uill, bha e dìreach mìorbhaileach. Gu sònraichte, 's e bh' ann nach fhaigheadh tu siabann aodainn Lux agus bhiodh sinn uile a' cleachdadh pìos de shiabann Lifebuoy a-measg a chèile is rudan mar sin. Choisich thu a-steach dhan chlub agus bha boireannaich an sin agus ghabh iad an èid.. - thug iad thu do bhogsag, ghabh iad d' èideadh is do bhrògan agus thug iad dhut an cleòca brèagha pinc a bha seo. Chuir thu umad e agus chaidh thu null gus am biodh do ghruag air a nighe 's air a sheatadh. An uairsin gheibheadh tu 'facial', obair air d' aodann - cha d' fhuair mi gin tuilleadh bhon uairsin agus chaidh am peanta-aodainn a chur ort. 'S e rud buileach sònraichte a bha seo: ged nach b' e rud ro fhallain a bh' ann, aig an àm sin dh'fheumamaid uile a bhith a' cleachdadh an aon mhaide pheanta-bilean.
An uairsin chaidh na bùird an seatadh ann an cearcall agus chaidh thu a dh'iarraidh rudeigin ri ithe agus shìos an staidhre, chaidh thu sìos seòrsa de staidhre iarainn-fìllte dhan ùrlair dannsaidh, shìos aig a' bhonn. Agus aon uair nuair a bha mi an Lunnainn bha Glenn Miller a' cluich sa chlub sin agus saoilidh mi gur ann dìreach mus deach a chall thairis air an Channel a bha sin. Chaidh sinn ann agus bha sinn nar suidhe an sin agus bhiodh na fir òga a bha a' cluich sa bhand, mur a robh feum orra ann an cluich de phort shònraichte, thigeadh iad a-nall is dh'iarradh iad air na caileagan dannsa còmhla riutha, eil thu 'faicinn. Bha mise na mo shuidhe an sin còmhla ris an dà charaid agam - an dithis aca na bu bhrèagha na mise, feumaidh mi ràdh - mo dhà charaid, ach 's e bh' ann gu robh falt glè òr-ruadh air an triùir againn, agus is cinnteach gur ann air sgàth seo a thàinig an duine òg a-null agus dh'iarr e orm dannsa còmhla ris, eil thu 'faicinn. Uill, bidh mi a' dèanamh tòrr bruidhinn, gun teagamh, ach bha mi air mo ghlacadh, cha tuirt mi facal le cho mòr 's a bha e a' còrdadh rium. Agus lorg mi a-mach a-rithist - cha bhi sibhse a tha cho òg a' tuigsinn seo; bidh fios aig ur seanphàrantan - 's e Harry James a bha san duine òg seo, am fear-ciùil a phòs Betty Grable a-rithist, 's mar sin bha urram ro-mhòr orm.
Agus an uarsin bha club eile ann an Lunnainn air an robh an t-ainm an Stage Door Canteen. Bha e air a ruith le boireannaich Aimeireaganach, agus thigeadh na reultan film uile, na film stars, dhan chlub seo nuair a bhiodh iad ann an Lunnainn a' cumail spòrs ris na seirbheisean Aimeireaganach. Agus chaidh sinn an sin cuideachd. Bha mi ann aon turas nuair a bha Bing Crosby ann, agus, seadh bha e a' dèanamh spòrs is a' seinn òran ainmeil goilf 'Straight down the middle'. Bha esan ann agus duine no dithis ainmeil eile, 's mar sin bha e gu math iongantach, eil fhios agaibh, nuair nach eil thu ach seachd deug, ochd deug.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Chaladair.


text:
- TIOTAL
- Nursaichean aig Ospadal an Ràthaig Mhòir, 1951
- EXTERNAL ID
- PC_NURSES2_009
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1951
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Nurses League of Inverness Hospitals
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29350
- KEYWORDS
- ospadalan
cùram slàinte
Dealbh-camara de buidheann nusaichean a tha dìreach air teisteanas fhaighinn aig Ospadal an Ràthaig Mhòir ann an Inbhir Nis ann an 1951. San dealbh tha:
Sreath cùil: Calvin MacAoidh - Seaplain an Ospadail;
Sreath meadhain (bho chlì gu deas) A' Mh. NicIlle Bhrìde - Ban-cheannard, ?, Rhoda Pottinger, Mairead Bisset, Seasaidh Calder, ?, ?, ?
Sreath aghaidh (clì gu deas) Margorie Gorrie, Betty Hiteford, ?, ?,Iseabail Chaimbeul, ?, ?.
Mas urrainn dhuibh ar cuideachadh ag aithneachadh neach sam bith san dealbh, leigibh fios thugainn mas e ur toil e


text:
Neach-seinn àirde
Sa' cheòl, tha bean-seinn àirde 'na ghuth-seinne as àirde. Tha soprano (no neach-guth-àirde, no òranaiche-àirde) 'na seinneadair le guth rangachadh an ìre mhath às an C meadhanach dhan A, trì-deugamh os cionn an C meadhanach (os cionn a' bhinn-uchdach). Ann am co-cheòl le ceithir-cuid modh chòisirich, gabhaidh 'n t-òranaiche-àirde a' chuid as àirde, 'gus gabhaidh am bitheantas am binneas.
Tha "bean-seinn àirde" 'comharrachadh am bitheantas ri ban-sheinneadair na rainge ghuthaich as àirde 'gus ri a guth. Tha fir-seinn (a chan eil guthan air atharrachadh) àitheanta 'n dàrna cuid cho "gillean-seinn-àirde" no ri luchd-binneas ann an eaglasan Sasannach. Cleachdaidh roinn nam fir-seinn inbheach, air chantainn ri fir-seinn àirde spothaidh, dòigh sònraichte gun an cleachdadh guth àrd fuadain air chor a sheinn an rangachadh seo.
Gu h-eachdraigheil, cha robh mnàthan ceadaichte a sheinn 'san Eaglas, mar sin bha na dleasnasan nan òranaichean-àirde air thoirt ri balaich, agus nas fhadalaiche dhan fir-seinn-spothaidh, gun robh 'nam fir gun robh am guthlagan an sàs ann am cor ro-òigeach tron seòl an spothaidh.
Agus nas cumanta, tha guth àirde a 's an guth as àirde bhuidheann nan innealan-ciùil choltaich.
Am bitheantas, cluichidh òranaichean-àirde a' bhan-ghaisgeach anns na h-oprachan: cluichidh bean-seinn guanaig dleasnasan cluiche-àbhachd; bidh aig ri bean-seinn àirde luais, cleasach no ealaidheil, ceòl glè dhoirbh le mòran leuman a-steach dhan rèim nas àirde sheinn sing; cluichidh bean-seinn àirde liriceach na rìbhinnean mhaotha; cluichidh bean-seinn àirde sàthadh, bean-seinn àirde cumhachdach (gabhail a-staigh Bean-seinn àirde luais cleasach) agus Bean-seinn àirde Wagner na mnàthan fad-fhulangach nan oprachan.
Seòrsaichean nam mnàthan-seinn àirde[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an opra, tha 'n caractar agus an soindath a' ghutha nam mnàthan-seinn àirde air sheòrsachadh gu tric a-rèir dham co-rian Gearmailtis na Fach. Tha na h-eisimpleirean nan dleasnasan bhean-seinn àirde:
- Leggero (no bean-seinn guanaig)
- Adele (Die Fledermaus)
- Ännchen (Der Freischütz)
- Despina (Così fan tutte)
- Marzellina (Fidelio)
- Musetta (La bohème)
- Nannetta (Falstaff)
- Susanna (Le Nozze di Figaro)
- Zerlina (Don Giovanni)
- Bean-seinn àirde luais liriceach
- Blondchen (Die Entführung aus dem Serail)
- Gilda (Rigoletto)
- Norina (Don Pasquale)
- Olympia (Les contes d'Hoffmann)
- Rosina (Il Barbiere de Sevilla)
- Sofie (Der Rosenkavalier)
- Zerbinette (Ariadne auf Naxos)
- Lauretta (Gianni Schicchi)
- Oskar (Un Ballo in Maschera)
- Adina (L'Elisir d'Amore)
- Lakmé (Lakmé)
- Amina (La Sonnambula)
- Lisa (La Sonnambula)
- Bean-seinn àirde luais cleasach
- Konstanza (Die Entführung aus dem Serail)
- Fiordiligi (Così fan tutte)
- Königin (Die Zauberflöte)
- Rosalinda (Die Fledermaus)
- Violetta (La Traviata)
- Donna Anna (Don Giovanni)
- Lucia (Lucia di Lammermoor)
- Marguerite (Faust)
- Bean-uasal NicBheatha (Macbeth)
- Bean-seinn àirde liriceach
- Contessa (Figaro)
- Mimi (La bohème)
- Pamina (Die Zauberflöte)
- Micaëla (Carmen)
- Liù (Turandot)
- Nedda (I Pagliacci)
- Bean-seinn àirde sàthadh
- Agathe (Der Freischütz)
- Donna Elvira (Don Giovanni)
- Elsa (Lohengrin)
- Desdemona (Othello)
- Leonora (Il Trovatore)
- Tatajana (Eugene Onegin)
- Rezia (Oberon)
- Elizabeth (Tannhäuser)
- An Marschellin (Der Rosenkavalier)
- Elisabetta (Don Carlos)
- Bean-seinn àirde cumhachdach
- Aida (Aida)
- Leonore (Fidelio)
- Leonora (La Forza del Destino)
- Tosca (Tosca)
- Sieglinde (Die Walküre)
- Ariadne (Ariadne auf Naxos)
- Santuzza (Cavalleria Rusticana)
- Butterfly (Madama Butterfly)
- Amelia (Un Ballo in Maschera)
- Norma (Norma)
- Kundry (Parsifal)
- Bean-seinn àirde Wagner
- Senta (Der fliegende Holländer)
- Elektra (Elektra)
- Brünnhilde (Die Walküre, Götterdämmerung, Siegfried)
- Isolde (Tristan und Isolde)
- Turandot (Turandot)
Tha dà seòrsa na neach-seinn àirde gaolach gu h-àriadh dham Fhrangaich an Dugazon agus an Falcon, a bheil seòrsachan a' ghutha eadarrach eadar an neach-seinn àirde agus an neach-seinn leth-àrd: tha Dugazon 'na guth-gogaid nas doirche, tha Falcon 'na guth àirde cumhachdach nas doirche.
Òranaichean-àirde iomraiteach[deasaich | deasaich an tùs]
- June Anderson
- Arleen Augér
- Isobel Baillie
- Kathleen Battle
- Erna Berger
- Barbara Bonney
- Catherine Bott
- Sarah Brightman
- June Bronhill
- Gré Brouwenstijn
- Montserrat Caballe
- Maria Callas
- Lina Cavalieri
- Charlotte Church
- Patrizia Ciofi
- Ileana Cotrubas
- Victoria de los Angeles
- Emma Eames
- Geraldine Farrar
- Renée Fleming
- Florence Foster Jenkins
- Mirella Freni
- Amelita Galli-Curci
- Leyla Gencer
- Angela Gheorghiu
- Edita Gruberova
- Elisabeth Gruemmer
- Hilda Gueden
- Heather Harper
- Barbara Hendricks
- Gundula Janowitz
- Maria Jeritza
- Sumi Jo
- Sena Jurinac
- Raina Kabaivanska
- Emma Kirkby
- Lotte Lehmann
- Jenny Lind
- Maria Malibran
- Eva Marton
- Nellie Melba
- Zinka Milanov
- Nelly Miricioiu
- Anna Moffo
- Carmen Monarcha
- Ma. Cristina "Kit" Viguilla-Navarro
- Birgitt Nilsson
- Jessye Norman
- Adelina Patti
- Lucia Popp
- Leontyne Price
- Ema Pukšec, (Ilma De Murska)
- Diletta Rizzo Marin
- Amanda Roocroft
- Marijana Radev
- Elisabeth Rethberg
- Anneliese Rothenberger
- Bidu Sayão
- Elisabeth Schumann
- Elisabeth Schwarzkopf
- Beverly Sills
- Elisabeth Soderström
- Cheryl Studer
- Conchita Supervia
- Joan Sutherland
- Renata Tebaldi
- Luisa Tetrazzini
- Maggie Teyte
- Milka Trnina
- Eva Turner
- Kiri Te Kanawa
- Dawn Upshaw
- Galina Vishnevskaya
- Ljuba Welitsch
- Kirsten Flagstad
- Sarah Beckers
Tha luchd-seinn àirde iomraiteach air dhèanamh luchd-dealasach an t-opra 'dhealachadh 'steach do "buidhnean" a' cur an aghaidh, a' cumail suas aon seineadair thar eile. Bha a' chomhstrì eadar na uchd-dealasach àraide Mharia Callas agus Renata Tebaldi, fo eisimpleir, aon dhen chomhstrì as ainmeile (no maslaiche) nan uile oprachan, a dh'aindeoin an càirdeas nan dà seinneadair.


text:
Rouen
'S e baile mòr air àirde an ear-thuath na Frainge a th’ ann an Rouen (IPA: ʁwɑ̃). A bharrachd air sin 's e prìomh-bhaile a’ cheàrn Haute-Normandie agus na sgìre Seine-Maritime, ainmeil airson a chuid eaglaisean is gu sònraichte a cathair-eaglaise.[1] Tha Rouen suidhichte air an abhainn Seine, agus trì uillt nas lugha, ris an canar Aubette, Robec agus Cailly agus tha oilthigh aige.[2]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e seann bhaile Ceilteach a bh’ ann an Rouen gu ruige a’ chiad linn ro Chrìosd, nuair a thuit e fo bhuaidh nan Ròmanach. Bha e na phàirt dhen Ghallia Lugdunensis is an uair sin na Roinn Lugdunensis II. Thionndadh daoine a’ bhaile dhan A’ Chrìosdaidheachd anns an 5mh Linn. Bha am baile gu math cudromach dha na Treabhan Frangach mus tug na Lochlannaich ionnsaigh air a’ bhaile iomadach turas anns an 9mh Linn.[3] Dh’fhàs Rouen a bhith fear dhe na puirt na bu chudromach aig ìre na Roinn Eòrpa anns na Meadhan-Aoisean Iosal, air sàilleabh na sochairean aige; A dh’aindeoin sin, chaill Rouen a chuid shochairean ann an 1382, nuair a thug am baile taic gu ar-a-mach an aghaidh Charles VI, Rìgh na Frainge.[4]
Chaidh am baile a chuairteachadh ri linne Cogadh na Ciad Bliadhna, agus chaidh Jeanne d’Arc (IPA: ʒan daʁk) a losgadh leis na Sasannaich ann an ceàrnag a’ bhaile ann an 1431.[5]
Rugadh Gustave Flaubert ann an Rouen ann an 1821, oir bha athair agus a bhràthair nan dotairean-lannsa aig ospadal a' bhaile.[6]
Chaidh am baile a mhilleadh aig àm an Dàrna Cogaidh.[7]
Gnàth-shìde[deasaich | deasaich an tùs]
'S e gnàth-shìde a' chuain a tha ann an Rouen, leis an t-uisge a’ dòrtadh air feadh na bliadhna, fad 131.2 làithean agus tha na geamhraidhean gu math boga oir tha Rouen gu math faisge air a’ mhuir. Bidh a’ ghaoth a’ sèideadh, mar as àbhaist, bhon iar-dheas gus an àirde an iar, is tha e gu math stoirmeil sa gheamhradh.[8]
- Teodhachd mheadhanach bhliadhnail : eadar 10 °C agus 20 °C.
- Teodhachd na b’ ìsle a-riamh: -17.1 °C (8mh latha dhen Fhaoilleach 1985
- Teodhachd na b’ àirde a-riamh: 38.1 °C 11mh latha dhen Lùnasdal 2003
- 51 latha dhe deigh gach bliadhna (iomall a’ bhaile) 39 latha (meadhan a’ bhaile).
- Solas na Grèine: 1518 uairean gach bliadhna.
- Ceò: 85 latha gach bliadhna.
- Stoirmean: 16 latha gach bliadhna, air feadh na bliadhna, fiù’s as t-samhradh.
- Uisge: eadar 700 agus 900mm gach bliadhna.[9]
Eaconamaidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e fear dhe na puirt mara nas motha san Fhraing a th' ann an Rouen agus tha am port an sàs, còmhla ri Le Havre, a' toirt bathar bho agus gu Paris. Tha mòran gnìomhachas ann cuideachd: cotan, a' chlò, stuth-ceimigeach, uidheamachd obrachail, càraichean agus itealain. Tha raointean-gnìomhachais ri taobh na h-aibhne (Le Petit Quevilly, Le Grand Quevilly agus La Grand-Couronne), còmhla ri fìneadairean Pheatrail (Moulineaux agus Oissel).[10]


text:
- TIOTAL
- Loidse Shidhisgil bhon Pharapet Pool, Abhainn Ilidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5609
- ÀITE
- Sìdhisgil
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37233
- KEYWORDS
- cairtean-puist
loidsichean
oighreachdan
iasgach
bradan
Ilidh
Bun Ilidh
Raibeart MacilleChrìosd
òr
Cill Donnain
Baile an òir
Air a' chairt-phuist seo, chithear dealbh de loidse Shidhisgil bhon Pharapet Pool, Abhainn Ilidh, Cataibh.
Bha oighreachd Shidhisgil uair na pàirt de dh'oighreachdan mòra Dhiùc is Bhan-diùc Chataibh. Tha 'Gil' a' tighinn bhon Ghàidhlig agus tha 'suis' a' tighinn bhon Lochlannais, a' ciallachadh an Dara cuid 'beucaich' no 'saithe' (cudaig). Losg an loidse don talamh anns na 1980an.
Is e tè de na h-aibhnichean bradain as fheàrr ann an Alba a th' ann an Abhainn Ilidh.
Chlàraich an reul-eòlaiche is cruinn-eòlaiche Greugach Ptolemy (c100AD -170 AD) abhainn -'ila fluvia ostia' - air costa an ear na h-Alba agus thathar a' smaoineachadh gur e Abhainn Ilidh a bh' ann.
Tha an abhainn ag èiridh à trì lochan ceangailte: Rumasdal, Badanloch and Loch nan Clàr. Tha an abhainn 21mìle (34 cil) a dh'fhaid agus tha i a' sruthadh tro Shrath Chill Donnain agus tro oighreachd Shidhisgil. Tha i a' dol dhan mhuir aig Bun Ilidh, baile iasgach a chaidh a chruthachadh ann an 1818 airson croitearan a chaidh fhuadachadh bho na glinn a-staigh san tìr.
Ann an 1868, chaidh òr a lorg ann am Srath Ilidh le Raibeart MacGilleChriosd, fear a bhuineadh don àite a bha air a bhith a' lorg òir ann an Astràilia. Thòisich seo toir-oir Chill Dhonnain. Bha 500 luchd-siridh òir a' fuireach ann am bothanan fiodha ann am 'Baile an Òr' air an ath bhliadhna. Chaidh na ceadan a thoirt bhuapa ann an 1869 an dèidh do dh'iasgairean is luchd-spòrs ionadail a bhith a' gearan mun bhuaireadh a bha muinntir an òir a' dèanamh.
Chaidh a' chuid as motha den òr a lorg ann an alltan Chill Donnain, Chinn a' Bhràist agus Shidhisgil ach fhuair suirbhidh ann an 1911 a-mach nach robh òr gu leòr ann airson obrachadh eacanomaigeach


text:
Jacques-Louis David
'S e peantair nua-clasaigeach a bh' ann an Jacques-Louis David. Rugadh e 30 an Lùnasdal 1748 ann am Paris, an Fhraing agus chaochail e 29 an Dàmhair 1825.
An Rèabhlaid Fhrangach[deasaich | deasaich an tùs]
Thaic e an Rèabhlaid Fhrangach agus bha e eòlach air Maximilien Robespierre. 'S e comharradh an Rèabhlaid Fhrangach a th' ann an cuid de na dealbhean a rinn e, m.e. National Convention (1792) agus The Death of Marat (1793).
Napoleon[deasaich | deasaich an tùs]
Às dèidh an Rèabhlaid Fhrangach, bha David na pheantair aig cùirt Napoleon. Rinn e dealbh ainmeil de Napoleon, Napoleon at the Saint-Bernard Pass (1801).


text:
- TIOTAL
- Bus air stad aig Caol Acain, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- HCD00225
- ÀITE
- Caol Àcain
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: An Srath
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11952
- KEYWORDS
- coidse
bus
Caol Acain
Tha am fear-togail-dhealbhan, Donnchadh Mac a' Phearsain a' toirt cunntas air turas airson an latha gu Ealaghol agus Loch Coire Uisg' air an Eilean Sgitheanach on dachaigh aige ann an Caol Loch Aillse, anns an leabhar aige 'Gateway to Skye'. " The 'Lord of the Isles' was waiting on the pier as I crossed to Skye. For this was the name which Mr Skinner had given to his smart char-a-banc.The scene at Elgol resembled a market day. There were numerous char-a-bancs from Broadford and Portree and private cars from every corner of the island." B' e aon de na daoine aig an robh Taigh-òsta King's Arms ann an Caol Acain a bh' ann an Mgr Skinner agus b' e aon den a' chiad thaighean-òsaa airson tursan-coidse a stèidheachadh air an eilean
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- LMS 17920 a' tighinn a-steach do Choit a' Ghartain air trèana bathair, An t-Ògmhios 1936
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_004_638
- ÀITE
- Coit a' Ghartain
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Daothal 's Ràta Mhurchais
- DEIT
- 10 An t-Ògmhios 1936
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28609
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
LMS 17920 a' tighinn a-steach a Choit a' Ghartain bho thuath air trèana bathair san Ògmhios 1936.
B' e ball den chlas de locomotaibhean 4-6-0 'Big Goods' aig Rèile na Gàidhealtachd a chaidh a thogail le Sharp Stewart & Co ann an Glaschu a bh' ann an 17920 (HR 107 roimhe). Chaidh a toirt a-mach à seirbheis san Dàmhair 1937.


text:
1880
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1880 (MDCCCLXXX).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Brazzaville, prìomh-bhaile Poblachd na Congo, a stèidheachdadh leis an rannsachair Fhrangach Pierre Savorgnan de Brazza.
- Sgrìobh Émile Zola an leabhar Nana.
- Chaidh a’ chiad fhear de na Duilleagan Gàidhlig fhoillseachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 am Faoilleach - Manuel Azaña Díaz, ann an Alcalá de Henares. Neach-poileataigs às An Spàinn.
- 28 am Màrt - Eachann MacDhùghaill ann an Colla. Sgrìobhadair Gàidhlig.
- 1 an t-Sultain - Pontus Lanner, ann an Karlstad. Neach-ealain às An t-Suain.
- 12 an t-Samhain - Enrique Olaya Herrera, ann an Guateque. Neach-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an Cèitean - Gustave Flaubert, sàr-ùghdar Frangach.
- 21 am Màrt - José Ignacio de Márquez Barreto, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 26 an Dùbhlachd - Manuel Murillo Toro, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Please Note: You may have disabled JavaScript and/or CSS. Although this content will be accessible, certain functionality is unavailable.
Tha e coltach gu bheil JavaScript no/agus CSS agaibh dheth. Ged a bhiodh susbaint an làraich ri fhaighinn, cha bhi a h-uile nì ri fhaotainn.
Seirbheis Ghàidhlig bhon Urr Dòmhnall MacRath, Eaglais na h-Alba, Tairbeart na Hearadh. Chaidh an t-seirbheis a chraoladh an toiseach air 01/05/1988.
Coimheadaibh laoidhean eile.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Seirbheis Cuimhne Eadar-theangachaidh
Is e amas seirbheis cuimhne eadar-theangachaidh UHI eadar-theangairean agus buidhnean a thoirt còmhla, mar chom-pàirtichean seirbheise, a chuideachadh le cruthachadh seirbheis cho-roinnte Gàidhlig nàiseanta.
Le bhith a’ cumail na susbaint eadar-theangaichte taobh a-staigh de UHI, faodaidh an dà chuid eadar-theangairean agus buidhnean cothrom fhaighinn air sa bhad, à àite sam bith agus aig àm sam bith. Le co-obrachadh, tha comas ann a bhith a’ sàbhaladh an dà chuid chosgaisean agus ùine, agus aig an aon àm a’ cur feabhas air cunbhalachd agus pongalachd nan eadar-theangachaidhean a thathas a’ cruthachadh, a ghabhas cur gu feum le sgrìobhainnean eile a-rithist.
Tha UHI dealasach airson a bhith ag obair gu dlùth ris gach eadar-theangaire agus buidheann gus seirbheis a lìbhrigeadh a bhios cho freagarrach ’s a ghabhas do na feumalachdan aca. Tha buannachdan an lùib a bhith a’ luchdachadh suas susbaint a chaidh eadar-theangachadh mar-thà mar thoiseach tòiseachaidh agus e a’ cur eadar-theangachaidhean sàr-mhatha ris na stòran-dàta agus a’ solar susbaint airson liostaichean de theirmichean a chruthachadh.
Do dh’eadar-theangairean agus Beachdan agus blog.
Ruairidh MacAoidh
Neach-leasachaidh Sheirbheisean Teicneòlais Gàidhlig
d: 01463 279341
e: ruairidh.mackay@uhi.ac.uk
Bhidio le BBC Alba


text:
THATHAR ag ath-thogail rathad-iarainn ainmeil ann an ceann a-deas na dùthcha an-dràsta –Slighe a’ Waverley eadar Dùn Èideann agus Galashiels/Tweedbank anns na Crìochan. Is e loidhne gu math cudromach soirbheachail a bha seo agus dh’adhbharaich a dùnadh ann an 1969 connspaid mhòr.
Aig ceann eile na h-Alba anns a’ Ghleann Mhòr, ge-tà, tha rathad-iarainn dùinte eile a’ dùsgadh bho shuain fhada gun an uiread de shanasachd. Is e seo Rathad-Iarainn Ghleann Garadh is Chille Chuimein a dhùin air ais ann an 1947 gun mòran connspaid agus nach robh riamh an dàrna cuid soirbheachail no cudromach.
Tha luchd-obrach saor-thoileach a’ togail rathad-iarainn goirid ann an Stèisean Inbhir Garadh a bheir tursan trèana do luchd-turais is dealasaich thrèanaichean. Tha taigh-tasgaidh rèile gu bhith ann mu eachdraidh na loidhne cuideachd.
Agus abair gu bheil eachdraidh inntinneach aig an loidhne. Dh’fhosgail Rathad-Iarainn Inbhir Garadh is Chille Chuimein ann an 1903 is e a’ ruith 24 mìle bho cheann-rèile Drochaid an Aonachain air loidhne na Gàidhealtachd an Iar gu Stèisean Chidhe Chille Chuimein air Loch Nis, le stèiseanan eile ann an Geàrr Lòchaidh, Inbhir Ghlaoidh, Obar Chaladair ’s Cille Chuimein.
Cha deach ro mhath dhan loidhne bhon chiad dol a-mach ge-tà, is cha do rinn i prothaid riamh le cosgaisean àrda agus gun mòran luchd-cleachdaidh. Dhùin stèisean Cidhe Chille Chuimein às dèidh dìreach trì bliadhna agus dhùin an loidhne air fad ann an 1911.
Bha a’ chompanaidh rèile an North British airson an trac a reic mar scrap, ach às dèidh connspaid phoilitigeach mun chùis, dh’aontaich a’ chomhairle ionadail ri subsadaidh a thoirt dhan loidhne agus thòisich seirbheisean do luchd-siubhail a-rithist ann an 1913. Mhair iad seo gu 1933 agus às dèidh seo, cha robh dad air an loidhne ach aon trèana guail gach seachdain.
Mar a thachair le iomadh rathad-iarainn dùthchail eile, thug obair an Dàrna Cogaidh togail dhan loidhne mar thoradh air ionad a’ Chabhlaich Rìoghail ann an Cille Chuimein, ach dhùin an loidhne mu dheireadh ann an 1947.
Carson a bha an loidhne cho mì-shoirbheachail? Cha deach a fosgladh airson maith coimhearsnachdan a’ Ghlinne Mhòir idir ach mar phàirt de gheama phoilitigeach eadar na companaidhean-rèile mòra. Chaidh an loidhne a chur air adhart mar phàirt de dh’oidhirp gus prìomh-loidhne eile a thogail gu Inbhir Nis bho Ghlaschu taobh a’ Ghearasdain. Bhiodh an loidhne seo an co-fharpais ri prìomh-loidhne na Gàidhealtachd taobh Pheairt is an Aghaidh Mhòir.
A chionn ’s gun robh planaichean ann gus an loidhne a leudachadh gu Inbhir Nis chaidh loidhne Chille Chuimein a thogail mar phrìomh-loidhne le bunstructair nas motha is nas treasa na bhiodh a dhìth airson loidhne dhùthchail àbhaisteach. Chosg e mu £350,000 a togail. Aig a cheann thall, ge-tà, dh’fhàillig an iomairt gus an rathad-iarainn a leudachadh gu prìomh bhaile na Gàidhealtachd. Bha rathad-iarainn ann air nach robh cus feum no fèill agus gu dearbh, b’ e “an rathad-iarainn nach robh còir a bhith air a thogail riamh” am farainm a bh’ oirre.
Ged nach robh e soirbheachail gu h-eachdraidheil, ge-tà, tha a h-uile coltas ann gum bi rathad-iarainn ùr Inbhir Garadh nas fhortanaiche is gun tèid barrachd dhaoine air bòrd trèana sa bhaile na rinn aig toiseach an 20mh linn nuair a bha an loidhne air fad ann.
Tha Pròiseact Stèisean Inbhir Garadh air mu leth mhìle de thrac fhaighinn bho Network Rail agus tha iad trang le bhith a’ togail an rathad-iarainn agus ag ath-chruthachadh an stèisein mar a bha i aig toiseach an 20mh linn le soidhnichean agus bogsa-siognailidh. Tha iad cuideachd gu bhith a’ cur a-steach iarrtas dhan Chrannchur Nàiseanta gus mac-samhail de thogalach an stèisein a thogail anns am bi an taigh-tasgaidh suidhichte.
Bidh an loidhne a’ ruith bhon stèisean gu deas agus san ùine fhada tha a’ bhuidheann an dòchas gum bi an rathad-iarainn suas ri trì chairteil a mhìle a dh’fhaid. Ged a bhios greis ann fhathast mus bi trèanaichean a’ ruith, tha a’ bhuidheann air a bhith trang a’ clìoraigeadh làrach an stèisein is na loidhne agus tha iad cuideachd gu bhith a’ sgeadachadh seann charbad bho Rathad-Iarainn a’ Chaledonian.
Tha an làrach ann an deagh àite airson luchd-turais agus tha a’ bhuidheann den bheachd gun tig na mìltean dhan sgìre mar thoradh air an loidhne. Chan eil teagamh sam bith nach eil an stèisean ann an deagh àite is e ri taobh drochaid-thionndain an Lagain, air Slighe a’ Ghlinne Mhòir, ri taobh Pàirc Uisge a’ Ghlinne Mhòir agus e gu bhith air slighe-bhaidhseagail nàiseanta ùr cuideachd.
Is dòcha nach robh còir aig an rathad-iarainn a bhith air a thogail sa chiad dol a-mach ach tha a h-uile coltas ann gu bheil muinntir Inbhir Garadh agus dealasaich thrèanaichean den bheachd a-nis gur e seo “an loidhne a bu chòir a bhith air a h-ath-thogail”.


text:
- TIOTAL
- An t-Eilean Sgitheanach. An uaigh aig Fionnghal NicDhòmhnaill
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2617
- ÀITE
- Cille Mhoire
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Diùirinis
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34521
- KEYWORDS
- Fionnghal NicDhòmhnaill
Cille Mhoire
Am Prionnsa Teàrlach Stiùbhart
crois Cheilteach
Teàrlach Eideard Stiùbhart
Tha a' chrois mhòr Cheilteach seo le lic de chloich-ghràin, a th' anns a' chladh ann an Cille Mhoire ann an ceann a tuath an Eilein Sgitheanaich, rim faicinn air an uaigh aig Fionnghal NicDhòmhnaill. Tha an sgrìobhadh ag ràdh, "Preserver of Prince Charles Edward Stewart". Tha an leac-sgrìobhadh a rinn an t-Ollamh MacIain ag ràdh "Her name will be mentioned in history and if courage and fidelity be virtues mentioned with honour". Dh'eug Fionnghal air 4mh dhen Mhàrt 1790, agus thogadh a' chiad charragh-cuimhne dhi ann an 1871. Chaidh a leagail leis a' ghaoith, agus chaidh crois ùr na h-àite ann an 1880, a chaidh ath-nuadhachadh ann an 1922


text:
Dhomh-sa tha e uabhasach fhèin tlachdmhor nuair a chì mi a’ chiad ghealag-làir a’ nochdadh. Bidh i a' briseadh a-mach làn dòchais agus deònach a cuid obrach a dhèanamh gun cheist. Mar chorrag a bhios a‘ tomhadh ris an t-samhradh. ‘S e gibht gheal shònraichte eile a th’ innte. Tha e math gu bheil rudeigin ann a tha fhathast ruith mar bu chòir.
Fàilte chridheil ort
Tha mi 47 bliadhna a dh'aois, tha mi pòsta 's tha mi a' fuireach ann an Inbhir Narann.
Tha e a' còrdadh rium a bhith sgrìobhadh beagan Gàidhlig. Tha mi fhathast ag ionnsachadh 's mar sin dheth, cha bhi a h-uile càil buileach ceart: nì mi mearachdan!
Co-dhiù ma tha greiseag agad - thig a-steach! Tuilleadh mu dheidhinn Gràisg


text:
Pròiseact Riochdachadh nan Oileanach
B’ e amas na pròiseict, a thòisich san Iuchar 2013, structar ùr a chur an àite airson riochdachadh nan oileanach aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus na com-pàirtichean acadaimigeach aige.
Mar phàirt den chiad ìre den phròiseact bha: rannsachadh margaide gus beachdan nan oileanach air riochdachadh agus na prìomhachasan aca a thuigsinn; eacarsaich mhapaidh le structaran riochdachadh oileanaich a th’ ann mar-tha agus sgrùdadh de dheagh chleachdadh a-staigh is a-muigh.
Aig an dàrna ìre den phròiseact, chaidh eacarsaich cho-chomhairleachaidh a dhèanamh gus beachdan nan oileanach is an luchd-obrach fhaighinn air na roghainnean a bh’ ann airson structar ùr airson riochdachadh nan oileanach. An dèidh na co-chomhairle, chaidh Comann Oileanaich na Gàidhealtachd agus nan Eilean (HISA) a stèidheachadh gus oileanaich air feadh com-pàirteachas an oilthigh a’ riochdachadh aig ìre sgìreil.
Bidh HISA cuideachd a’ riochdachadh nan ùidhean ionadail aig oileanaich foghlam adhartach is àrd-ìre aig deich com-pàirtichean acadaimigeach agus ag obair ann an com-pàirteachas leis na comainn oileanach a th’ ann mar-thà aig Colaiste Inbhir Nis UHI, Colaiste Pheairt UHI agus Sabhal Mòr Ostaig UHI.
Is e comann oileanaich le fèin-ùghdarras a th’ ann an HISA. Tha e cuideachd clàraichte mar charthannas. Faigh tuilleadh fiosrachaidh aig www.hisa.uhi.ac.uk no cuir fios gu hisa.enquiries@uhi.ac.uk ma tha ùidh agad ann a bhith a’ dol an sàs ann.
Ma bhios tu ag iarraidh barrachd fiosrachaidh mu phròiseact riochdachaidh nan oileanach, cuir fios gu louise.macdonald@uhi.ac.uk


text:
- TIOTAL
- Litir chun an Dotair MacIlleDhuibh airson Iain MacAoidh
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_R31_1_26
- ÀITE
- Tunga
- SGÌRE
- Tunga is Fàrr
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cinn t-Sàile MhicAoidh
- DEIT
- 20 An Cèitean 1847
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6151
- KEYWORDS
- faothachadh nam bochd
airgead
taigh nam bochd
Tunga is Fàrr
tinneas
Litir chun an Dotair MacIlleDhuibhair sgàth Iain MacAoidh, Sguth Longaidh, Tunga.
Cha robh Mgr MacAoidh comasach air taic a chumail ris fhèin bho leanabachd air adhart. Bha a bhràthair, aig a bheil teaghlach mòr agus lag, a' cumail taic ris ach cha b' urrainn dha sin a dhèanamh a-nis.
Bha Mgr MacAoidh a' faighinn trì tasdain gach mìos ach fhuair e mach nach robh seo ach ga leth-chumail. Chaidh a thagradh airson faothachadh nam bochd a dhiùltadh


text:
2 am Faoilleach
'S e 2 am Faoilleach an dàrna latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 363 latha (364 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1872 - Cuirear Brigham Young fo ghreim airson ioma-phòsadh. Bha 25 mnathan aige.
- 1950 - Bha àireamh luchd-frithealaidh a b' àirde aig C.B. Hibernian an aghaidh C.B. Cridhe Mheadhan-Lodainn.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1882 - Ivar Kamke, ann an Stockholm. Neach-ealain às an t-Suain.
- 1905 - Michael Tippett, co-ghleusaiche Sasannach (bàs: 1998).
- 1960 - Gòrdan Dòmhnallach, neach-poileataigs à Alba.
- 1972 - Rodney MacDonald, neach-poileataigs agus ceòladair Canadach.


text:
John Harsanyi
B' e eaconamaiche às an Ungair a bha ann an John Charles Harsanyi (Ungairis: Harsányi János Károly). Rugadh e san 29 an Cèitean 1920 ann am Budapest.
Anns a' bhliadhna 1950 dh'imrich e do dh' Astràilia, agus an uair sin do na Stàitean Aonaichte far an robh e na ollamh aig Oilthigh Detroit eadar 1961 is 1963. Chaochail e san 9 an Lùnasdal 2000 ann am Berkeley, California.
Còmhla ri Reinhard Selten agus John Nash bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1994.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
- TIOTAL
- 'Sandy the Carrier' agus a nigheanan, Blàr na Maigh an Ear, Gleann Urchad
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_DUNCANMACDONALD_007
- ÀITE
- Blàr na Maigh an Ear
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22657
- KEYWORDS
- cartair, luchd-tarraing, taigh-chon, cartairean, luchd ciùird, teaghlach, teaghlaichean, MacDhòmhnaill
San dealbh-chamara seo chithear fear-cairte ('carrier' ann an cànan Albannach) leis an ainm Alasdair MacDòmhnaill, agus dithis dhe nigheanan còmhla ris. Tha feusag air an neach-tarraing, rud a bha cumanta mus deach an lann-ràsair neo-sheasmhach innleachadh. Tha leabaidh connlaich anns an t-seann bharaille aig cliathaich na dealbh, oir is e taigh a' choin (air fhaicinn air cùlaibh cas a' chartair).
Air aithneachadh mar 'Sandy the Carrier', rugadh Alasdair MacDhòmhnaill mu 1846 ann an Urchardan, agus b' e mac a' chroiteir Iain MacDhòmhnaill agus a bhean Anna Pheutain. Ann an 1876 phòs Sandaidh Mairead Sìne NicCoinnich. Dh'fhuirich iad ann an Taobh na Coilltidh fad am beatha, a' togail theaghlach de naoidhnear. Bhàsaich Mairead ann an 1928 agus bhàsaich e-fhèin ann an 1932.
B' e 'n dachaigh aig teaghlach MhicCoinnich a bh' ann an Taobh na Coilltidh bho 1800 nuair a ghluais an teaghlach ann o Chill' Chuimein. B' e nighean Uilleim MhicCoinnich, fear a bha na shaor agus na neach-togail fuinn, a bh' ann am Mairead Sìne NicCoinnich. B' e saor, clàrc an t-seisein agus fear de 'Fir Ghleann Urchadain' (fir de shàr-chreideamh) a bh' ann an Uilleam MacCoinnich (mu 1764-1837), athair Uilleim.
Mus tàinig còmhdhail motair gu bhith àbhaisteach, bha cairtean gan cleachdadh gu minig airson bathar a ghiùlan air an tuath ann an Alba. Bhon tha oirthìr ao-domhainn ann am baile Ghleann Urchadain agus an cidhe ceudan shlatan a-mach às a' bhaile, b' e prìomh obair an neach-tarraing bathar a ghiùlan à soithichean aig a' chidhe. Mus do dh'fhàs motairean peatrail cumanta mar mhodh giùlain b' e an Loch a' phrìomh shlighe airson bathar a ghiùlan.


text:
- TIOTAL
- Eaglais Parraiste Fhothraididh is Shrath Pheofhair
- EXTERNAL ID
- HCD00879_AT
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- DEIT
- 2008
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Andrew Taylor
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12558
- KEYWORDS
- eaglais
Srath Pheofhair
bùth-chungaidhean
Eaglais Pharaiste Fhothraididh is Shrath Pheofhair
togalaichean
ailtireachd
Is e Eaglais Pharaiste Fothraididh is Shrath Pheofhair an t-ainm a th' air an togalach seo, a tha air a' phrìomh rathad tro Shrath Pheofhair. Chaidh an eaglais seo a dhealbhachadh le Uilleam Joass agus tha cupola fiodha le stìopall le sglèat, tùir ochd-shliosach anns na h-oisein agus, os cionn na slighe a-staigh, tha uinneag le comharraicheadh Gothic. Dh'fhaoidte gu robh Donnchadh Mac a' Phearsain na bhall den choithional nuair a bha e ag obair ann an Srath Pheofhair mar leas neach-chungaidh as t-samhradh


text:
- TIOTAL
- Dithis fhireannach a' dol a dh'iasgach
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_750
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11470
- KEYWORDS
- iasgach
beatha-làitheil
Tha iasgach airson na poite, seach airson malairt air a bhith na phàirt chudromach de bheatha anns a' Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan bho chionn fhada, ged a tha seo air lughdachadh anns na deicheadan a chaidh seachad. Thathar a' coimhead ris mar chleachdadh sòisealta cho math ri dòigh air biadh fhaotainn.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Port Rìgh
'S e Port Rìgh prìomh-bhaile an Eilein Sgitheanaich. Anns a´ bhliadhna 1950 bha 1500 neach a' fuireach ann, ach dh'fhàs am baile na bu motha tro na bliadhnaichean agus ann an 2005 bha 2500 neach ann. Baile seirbhis agus baile margaid a tha ann.
Tha am baile suidhichte air taobh sear an eilein agus air taobh siar Loch Phort Rìgh, loch mara a tha gu math fàsaichte. Is e Ceàrnag Shomhairle sàr mheadhan a' bhaile, far a bheil Taigh-cùirt an t-Siorraim, Ionad Phoilis agus clach-chuimhne do muinntir na sgìre a thuit anns an da chogadh mhòr.
Creideamh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha mhòr nach eil sia eaglaisean Crìosdaidh 's a' bhaile bheag seo: Eaglais na h-Alba, Eaglais Shaor na h-Alba, Eaglais Shaor Chlèireach na h-Alba, Eaglais Easbaigeach (na h-Alba), Associated Presbyterian Church agus Eaglais Chaitligeach (Cille Mhoire). A dhʼaindeoin sin tha nas lugha na 'n dara leth de mhuinntir na sgìre a' frithealadh nan eaglaisean gach Dòmhnach.
Daoine[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh Mairead Bennett ann am Port Rìgh ann an 1946.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- FilmG: Bun-sgoil Ghàidhlig Phort Rìgh - aithris mun deasbad le Keir Greatorex
- BBC Naidheachdan 2016-01-18: Sgoil Phort Rìgh thairis air buidseat
- BBC Naidheachdan 2016-02-29: Cùmhnant son Sgoil Ghàidhlig Phort Rìgh
- BBC Naidheachdan 2016-03-23: Cead-dealbhachaidh do thaigh-spadaidh
- BBC Naidheachdan 2016-09-13: Ciad cheap Bhun-sgoil Ghàidhlig Phort Rìgh (aithris-bhideo 1:58)


text:
- TIOTAL
- An t-Urramach Iain S MacAoidh, Cille Chuimein
- EXTERNAL ID
- QZP40_467_P333
- ÀITE
- Cille Chuimein
- SGÌRE
- An Àird
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Both Fhleisginn 's Obar Thairbh
- DEIT
- 1897
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- Rev Adam Gunn, MA & John Mackay (eds)
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31256
- KEYWORDS
- ministearan
teachdairean
Chaidh an t-Urramach Iain S MacAoidh, à Cataibh, a shocrachadh aig An Eaglais Shaoir ann an Allt na h-Eirbhe (Altnaharra) ann an 1871. Ghabh e pàirt ann an iomadh ceist chonnspaideach, leithid suidheachadh bochd nan croitearan. Chaidh a chur tarsainn gu Eaglais Chill Chuimein ann an 1889.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Sutherland and the Reay Country', air deasachadh leis an Urr Adhamh Gunnach is Iain MacAoidh, 1897


text:
- TIOTAL
- Coidsichean a bha le HR & CR aig Alton Heights, An t-Iuchar 1953
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_COACHES_211
- ÀITE
- Alton Heights, Siorrachd Lannraig a Deas
- DEIT
- 25 An t-Iuchar 1953
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- A G Ellis
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 23790
- KEYWORDS
- HRS
coidsichean rèile
carbadan rèile
stoc gluasadach
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn dà choidse compo luchd-siubhail le Rèile Lunnainn Meadhan-thìre & Alba aig Alton Heights (faisg air Lios MoChuda ann an Siorrachd Lannraig a Deas) san Iuchar 1953.
Chaidh an coidse air an làimh chlì a thogail dha Rèile na Gàidhealtachd bho thùs agus chaidh am fear air an làimh dheis a thogail dha Rèile Chaledonia.


text:
- TIOTAL
- Ceannard-calaidh Chaol Loch Aillse, Seonaidh MacRath, 1997
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_KL_DS080583
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- DEIT
- 1 An Lùnastal 1997
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20068
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean-iarainn
calaidhean
Dealbh-camara de cheannard-calaidh Chaol Loch Aillse, Seonaidh MacrRath, a chaidh a thogail san Lùnastal 1997.
'S e prìomh phort airson oirthir an iar Gàidhealtachd a th' ann an cala a' Chaoil. Tha cidheachan ann dhan Chabhlach Rìoghail agus a bàtaichean taice, dha bàtaichean-iasgaich mòra agus bàtaichean beaga turais-mara, dha gheataichean agus bàtaichean cur-seachad agus cuideachd cidhe pontùnan seusain air bhog airson bàtaichean nas lugha agus airson na bàtaichean a tha ag obrachadh turais ionadail dha luchd-turais.
'S ann an seo a tha loidhne A' Chaoil. Chaidh làrach an stèisein fhèin a spreadhadh às a' chreig airson a thoirt sìos gu ìre na mara. Leis na cidheachan fìor mhòr a chaidh a thogail, b' urrainn dha bàtaichean luchd-siubhail agus bathair a làimhseachadh gu bith dè an tìde-mhara. Bha an ramp ruigsinneachd a chaidh a thogail tro mheadhan a' chidhe a' leigeil le beathaichean a bhith air am buachailleachd air bòrd shoithichean. Tha an ceangal còmhdhail seo eadar an aon slighe air tìr chun an oirthir an ear agus prìomh slighe mara an oirthir an iar air leth cudromach ann a bhith a' leasachadh cala A' Chaoil. Tha baile Chaol Àcainn san Eilean Sgitheanach air taobh thall na mara aig bonn Beinn na Caillich. B' ann eadar cidhe port Chaol Àcainn agus cidhe A' Chaoil a bha an t-aiseag a' seòladh. Tha na cidheachan a bha air an cleachdadh aig aon àm le càraichean, an-diugh a' toirt goireasan cur air bhog dha bataichean chur-seachadan agus cur air tìr bathair.
Thòisich an loidhne an rèile fhèin ann an 1897. Nuair a thàinig an càr gu bhith na mhodh siubhail àbhaisteachd sa RA, dh'fhuiling an rèile, agus tuit an trafaig air loidhne a' Chaoil gu mòr chun na h-ìre 's gun do bheachdaich luchd-stiùiridh an rèile am b' fiach a chunail fosgailte. Chomharraich Dr Beeching an loidhne airson a dùnadh ann an 1963 ach cha do thachair sin. Ann an 1970 bha dùil gun dùnadh an loidhne a-rithist ach chaidh a dhol an aghaidh a'cho-dhùnaidh sin ann an 1974. Chunnaic an dà chuid Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath àrdachadh ann an trafaig rèile nuair a bha obair na h-ola aig a h-àirde. An-diugh tha iad nan ceangal cudromach do choimhearsnachdan iomallach agus tha iad a' tàladh luchd-turais.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àillidh air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) san taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun na làraich-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a 'chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh buaidh rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-suirbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chrombaigh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- Comharran cearcaill aig Risga, Àird nam Murchan
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0859
- ÀITE
- Risga
- SGÌRE
- Àird nam Murchan
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Àird nam Murchan
- LINN
- 20c
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10751
- KEYWORDS
- togail-dhealbh
A' Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan
eachdraidhean sòisealta
cumaidhean creige
amair creige
tuill creige
comharran cearcaill
bait hole
bait mortar
Tha na comharran cearcaill seo, as aithne do dhaoine cuideachd mar bait holes no bait mortars, air am faicinn ann an creagan aig Risga, faisg air Bàgh Ghleann Bhorghdail, air tràighean Loch Shuaineart, Àird nam Murchan. Tha na tuill air mòran deasbaid agus còmhraidh adhbhrachadh thar nam bliadhnachan mu cò às a thàinig iad agus carson a bha iad ach 's dòcha gu bheil iad gu math ùr.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig I chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail I mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949 rinn I iomadach leabhar air eachdraidh shòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh air Eilean I
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Königsberg
B' e baile eachdraidheil Gearmailteach a bha ann an Königsberg (Laideann: Regimontium Prussorum). B' e Königsberg i. Pr. an t-ainm oifigeil a bha air gus a' bhliadhna 1936, an uair sin Königsberg (Pr) agus eadar 1945 is 1946 KëHиrcбepr (Ruiseis) no Karaliaučius (Liotuànais) no Królewiec (Pòlais). An dèidh 1946 dh'atharraich an t-ainm gu Kaliningrad (Gearmailtis) no KaлиHиHrpaд (Ruisis). Tha am baile suidhichte faisg air a' Mhuir Bhaltach.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1255 agus eadar 1457 is 1945 bha e na phrìomh-bhaile dhen Phruis an Ear. B' e teis-mheadhan chultarail is ghnìomhachaidh na sgìre a bha ann an Königsberg. Ann an 1925 bha 279,930 daoine a' fuireach an seo.[1]
Tha Königsberg cliùiteach o chionn 's gun do dh'fhuirich Immanuel Kant, feallsanaiche Gearmailteach, ann fad a bheatha.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Immanuel Kant (1724 - 1804), feallsanaiche.
- Gustav Kirchhoff (1824 - 1884), fiosaiche a lorg caesium agus ruibidium.
- Otto Wallach (1847 - 1931), ceimigear.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Der Große Brockhaus. 15mh deasachadh, 10mh leabhar, Leipzig 1931, dt. 382 (Gearmailtis).
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Stadt Kiel
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Toruniu


text:
Peadar Caimbeul
Ball den chùirt, foghlam adhartach
Is e Peadar Caimbeul cathraiche Bòrd nan Riaghladairean aig Colaiste Shealtainn UHI agus bidh e a’ riochdachadh ùidhean an fhoghlaim adhartaich air cùirt an oilthigh. Leig Peadar a dhreuchd dheth mar thidsear bun-sgoil. Tha e air a bhith a’ fuireach ann an Sealtainn fad còrr is dà fhichead bliadhna. Thàinig e dha na h-eileanan an toiseach mar cheannard-sgoile agus miseanaraidh Eaglais na h-Alba air Eilean Foula, is mòran den bheachd gur e an t-eilean as iomallaiche am Breatainn air a bheil daoine fhathast a’ fuireach.
Agus e air a thaghadh mar bhall de Chomhairle Shealtainn sa Chèitean 2012, chaidh a chur an dreuchd mar leas-chathraiche a Bhòrd Stiùiridh. Anns a’ Chèitean 2014 thàinig e na chathraiche air Bòrd na Colaiste, na bhall de Chùirt Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus na Bhall de Bhòrd Sgìreil Foghlam Adhartach na Gàidhealtachd is nan Eilean.
Tha ùidh mhòr aig Peadar ann an trèanadh-seòlaidh. Tha e na chathraiche air Sail Training Shetland, buidheann ionadail a’ toirt cothroman do dhaoine òga a thaobh trèanadh-seòlaidh, agus na rùnaire air SWAN, “soitheach àrd” aig Sealtainn, air a thogail ann an Learaig ann an 1900.


text:
Tha Comunn na Gàidhlig (CnaG) a' sireadh iarrtasan bho luchd ceumnachaidh a tha fileanta sa Ghàidhlig agus bu mhiann obair fhaighinn ann an roinnean leasachaidh Gàidhlig. Tha CnaG cuideachd a' sireadh iarrtasan bho bhuidhnean an sàs an leasachadh Gàidhlig a bhiodh airson neach ceumnachaidh fhastadh airson bliadhna.
Tha an Sgeama Luchd Ceumnachaidh, a th' air a mhaoineachadh le Bòrd na Gàidhlig, a' leigeil le Ghàidheil òga a' chiad cheum a ghabhail ann an saoghal na h-obrach le bhith a' toirt obair fad bliadhna dhaibh, a' toirt cothrom dhaibh a bhith an sàs ann an raon fharsaing de dhreuchdan Gàidhlig agus a bhith ag obair ann an àrainn Ghàidhlig. Tha an Sgeama a' tabhann tuarastal de £17k sa bhliadhna don luchd ceumnachaidh agus bidh iad cuideachd a' faighinn cothrom cùrsa fèin leasachaidh a fhrithealadh a bhios feumail dhaibh agus cuideachd a chuireas rin cunntas-beatha. Tha an Sgeama feumail do na buidhnean leis gu bheil iad a' faighinn daoine òga, làn misneachd is spionnadh, le sgilean sònraichte a' toirt cothrom don bhuidhnean a bhith a' leudachadh an cuid obrach agus na seirbheisean a tha iad a' tabhann. Bidh CnaG cuideachd a' toirt taic-airgid dhaibh airson cuideachadh le cosgaisean fastaidh.
Thuirt Dòmhnall MacNèill, Ceannard ChnaG: "Tha mi uamhasach toilichte a bhith a' cur sgeama na bliadhna sa air bhog agus taingeil do Bhòrd na Gàidhlig airson an Sgeama a mhaoineachadh. Ann a bhith cur air chois gnìomhan eaconamach an lùib na Gàidhlig, tha àite cudromach aig an sgeama ann a bhith a' ceangal cùrsaichean oilthigh ris an àite-obrach agus ann a bhith a' fosgladh suas chothroman cosnaidh do luchd ceumnachaidh ùra. 'S e seo an ochdamh bliadhna a tha an Sgeama air a bhith a' ruith agus thairis nam bliadhnachan sin tha 35 luchd ceumnachaidh air compàirteachadh innte. Leis a' chrìonadh a tha sinn a' fulang san eaconamaidh an-dràsta, tha mi cinnteach gum bi iarrtas mhòr air àitean air sgeama na bliadhna sa agus dh'iarrainn air luchd ceumnachaidh agus buidhnean fios a chuir thugainn ma tha uidh aca pàirt a ghabhail innte."
Thuirt Leasaiche Cànain Bhòrd na Gàidhlig, Daibhidh Boag: "Tha Bòrd na Gàidhlig a' cur luach mhòr air an Sgeama Luchd Ceumnachaidh. Tha e cudromach gu bheileas a' cruthachadh chothroman don òigridh cosnadh fhaighinn a chuireas ris an obair a tha dol air adhart gus a' chànan a neartachadh, chan ann a-mhàin air Ghàidhealtachd 's nan eilean, ach air feadh Alba. Tha mòran aig an òigridh a th' air ùr cheumnachadh ri thabhann agus tha e cudromach gun tèid na sgilean, misneachd is lèirsinn aca a chur gu feum gus piseach a thoirt air cor na Gàidhlig."
Gheibh luchd ceumnachaidh aig am bheil ùidh san Sgeama tuilleadh fiosrachaidh agus Foirm Iarrtais aig www.cnag.org.uk Bu choir do bhuidhnean aig am bheil ùidh
san Sgeama fios a chuir gu Calum Iain MacLeòid, Oifis ChnaG, Steòrnabhagh (Fòn) 01851 701802 no calumiain@cnag.org.uk
Nota do Luchd-Deasachaidh


text:
‘S e buidheann poiliteagach riaghladh anns An Eilbheis a th’ann an Roinn Eilbheiseach (Eadailtis: Cantone, Fraingis: Canton, Gearmailtis: Kanton, Rumantsch: Chantun). Tha Co-fhlaitheas na h-Eilbheis air a stèidheachadh air siostam na roinnean sin. Ghabh An Eilbheis leis an t-siostam gu math feadarail na roinnean sin mar a tha iad an latha an-diugh ann an 1848 is bha airgead, feachdan armachd agus crìochan aig na roinnean ro làimhe co-dhiù.[1] Ged an robh iad uile am broinn, gu beachdail, Iompaireachd Naomh Ròmanach nan Gearmailteach (Laideann: Sacrum Romanum Imperium), bha iad air a bhith neo-eisimeileach bhon a chuir An Eilbheis ruaig air arm an Iompaire Maximilian I ann an 1499. Tha structar agus cruth nan roinnean uabhasach eadar-dhealaichte, bho dìreach 37km² gu ruige 7,105km², is àireamhean-sluaigh cho beag mar 14,000 air a’ char as lugha gu ruige còrr is 1,200,00 ann an Zürich. ‘S e leis na roinnean a tha a h-uile dleastanas poiliteagach nach eil air a sgrìobhadh ann an Bun-Reachd na dùthcha, is ‘s e na roinn a cho-dhùineas na dleastanasan a bheirear dha na bailtean: le sin, tha diofaran mòra ann taobh na cumhachdan a tha aig na bailtean bho roinn gu roinn. Bidh dà roinn a chumail an Deamocrasaidh fosgailte poblach gus an latha an-diugh.[2]
Tha 23 anns an Eilbheis, is trì dhuibh nan leth-roinnean (Basel, Appenzell agus Unterwalden), ann an dà chuid air adhbharan eachdraidheil mar Unterwalden agus Appenzell, agus air sàilleabh diofaran taobh fàs eaconamach eadar am baile mòr agus an dùthaich, mar Bhasel.


text:
- TIOTAL
- Uidheam Taigh-staile Thom Aitinn - Gàidsear Teodhachd agus Brùthaidh
- EXTERNAL ID
- PAW22144-4
- ÀITE
- Tom Aitinn
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: A' Mhòigh 's Dail Fhearghais
- DEIT
- 1957
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21138
- KEYWORDS
- uisge-beatha
grùdaireachd
taighean-staile
Tom Aitinn
'S e leaghan air a dhèanamh le brisgean (gràn air a bhleith) agus bùrn goileach a th'ann am masgadh. Tha seo a' toirt às an stalca leaghach , agus ga atharrachadh gu siùcar braiche leis a' bheirmear amylase. 'S e brailis a th'air an leaghan a th'air a shìoladh às an t-soitheach masgaidh agus air a bhrachadh Ron bhrachadh, tha a' bhrailis air a phumpadh tro shoitheach ris an canar soitheach brailis far am bheil e air fhuarachadh chun na teodhachd cheart airson a bhrachadh.
'S e Tom Aitinn fear de na taighean-staile as motha ann an Alba. Tha clàran ann ag innse mu ghrùdaireachd neo-cheadaichte air an làraich bhon chòigeamh linn deug. Chaidh taigh-staile an latha an-diugh a stèidheachadh le 'Tomatin Spey District Distillery Co Ltd' ann an 1897. An toiseach bha dà stail ann. Cha do mhair an iomairt seo fada. Chaidh e fodha ann an 1906, ach chaidh ath-bheothachadh le 'New Tomatin Distillers Co Ltd' ann an 1909. Chaidh stailean eile a chur ris còig turais, agus tha 23 aca an diugh. Ann an 1986, an dèidh greiseag ann am fiachan, 's e taigh-staile Thom Aitinn a' chiad taigh-staile ann an Alba a bha gu tur le Iapanaich.
Anns a' Ghàidhlig, tha Tom Aitinn a' ciallachadh 'cnoc nan aiteann'. Tha an taigh-staile a' faighinn an uisge a tha e a' cleachdadh bho Allt na Frìthe
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Taighean-tughaidh, Obar Phuill
- EXTERNAL ID
- QZP99_94130_03_06
- ÀITE
- Obar Phuill
- SGÌRE
- Taobh Siar Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38690
- KEYWORDS
- taigheadas
taigh
taigh-croite
taigh-tughaidh
'S ann on chruinneachadh aig an neach-eachdraidh is an neach-dualchais, Iseabail F. Ghrannd, a thàinig an dealbh seo agus chithear ann taighean-tughaidh ann an Obar Phuill, Sruighlea. Bhiodh na sparran fiodha, a rinn frèam a' mhullaich, nan suidhe air ballachan claointe nan tulchann. Aithnichear na taighean seo o stoidhlean a thàinig a-rithist a chionn 's nach eil luidhear san tulchann.
Tha e coltach gu bheil mullaichean tughaidh nan taighean seo air an ceangal le sreathan de shlatan nan laighe tarsainn. Ann an sgìrean fosgailte, agus gu h-àraid gu deas is dhan iar, bhiodh an tughadh glè thric air a cheangal sìos san dòigh seo. Bha slatan de challtainn glè thric air an cur gu feum agus bhiodh iad ceangailte le lùban fada de mheanglain calltainn air an sgoltadh 's air an toinneamh
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Uicipeid:Goireasan
An seo gheibh sibh cuideachadh agus goireasan airson Aistidhean a sgrìobhadh agus duilleagan a chruthachadh.
- Liosta de chuspairean aig a bheil feum air aiste
- an Wikipedia ann am Beurla Simplidh - faodar seo a chleachdadh airson eadar-theangachadh no tarraing.
- an Stòr-dàta - faodar seo a chleachdadh airson ainmean no facail eadar-theangachadh bho Beurla gu Gàidhlig no vice-versa.
- Faclair na Pàrlamaid - Airson facail no ràdhan mì-chumanta a lorg anns a Ghàidhlig, gu h-àraid a-rèir an riaghaltas agus poileataics.
- Duilleagan cuideachadh air an Wikipedia Beurla - An dèidh greis cruthaichidh sinn duilleagan cuideachadh anns a' Ghàidhlig ach gu'n dean sinn sin faodar an fheadhainn Beurla a chleachdadh.
Teamplaidean
- Template:Bogsa-fiosrachaidh Oilthigh - Bogsa a dh'fhaodas cleachdadh airson fiosrachadh mu oilthigh a chur shuas ann an aiste.
- Template:Bogsa-fiosrachaidh Alba - Bogsa airson fiosrachadh mu baile no àite ann an Alba a chur shuas ann an aiste.
- Template:Baile - Samhail airson fiosrachaidh mu bhaile sam bith a chur shuas ann an aiste.
- Template:Dùthaich - Samhail airson fiosrachaidh mu dhùthaich a chur suas ann an aiste mu'n dùthaich.
- Template:Cànan - Bogsa airson fiosrachaidh mu chànain sam bith a chur ris an aiste.
- Template:Bogsa-fiosrachaidh Dùthaich - Bogsa airson fiosrachadh mu dùthaich a chur shuas ann an aiste mu'n dùthaich.
- Template:Mòr-roinnean - teamplaid le na mòr-thìrean air ainmeachadh ann.
- Template:Stàitean Aonaichte -bogsa airson na stàitean anns na Stàitchean Aonaichte.
- Template:Commons - Samhail le ceangal gu Wikimedia Commons a chur ri aiste sam bith.
- Template:Beathach - Samhail airson bheathaichean (coltach ris an "Taxobox" sa Wiki Beurla)
- Template:Cogadh - Samhail as urrainnear cleachdadh airson blàr neo cogadh.
- Template:Lus - Samhail airson lusan (coltach ris an "Taxobox" sa Wiki Beurla)


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Òran air a sgrìobhadh le: Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir agus air a sheinn le: Còisir a' Loch a Tuath agus Griogair Labhruidh.
This is a song written by: Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir and sung by: Còisir a' Loch a Tuath and Griogair Labhruidh.
Sèist / Chorus
Horo mo chuid chuideachd thu,
Gur muladach leam uam thu,
Horo mo chuid chuideachd thu,
'S mi dìreadh bhann is uchdanan,
B' ait leam thu bhith cuide rium,
'S do chudthrom air mo ghualainn.
Nuair chaidh mi do Ghleann Lòchaidh
'S a cheannaich mi NicCoiseam,
Is mise nach robh gòrach
Nuair thug mi 'n tòir ga fuasgladh.
Thug mi Choire Cheathaich thu
Nuair bha mi fhèin a tathaich ann;
Is tric a chuir mi laighe leat
Na daimh 's na h-aighean ruadha.
Nuair thèid mi ris a' mhonadh
'S tu mo roghainn de na gunnachan,
On fhuair thu fhèin an t-urram sin
Cò nise chumas uat e.
Thug mi thu Bheinn Dòbhrain
An cinneadh na dàimh chrocach;
Nuair theannadh iad ri crònan
Bu bhòidheach leam an nuallan.
Buinidh Griogair Labhraidh do na Labhraich à Baile Chaolais, an ceann a tuath Earra-Ghàidheal, teaghlach a tha ainmeil a thaobh ceòl Gàidhealach. Bha iomadh deagh ...Fiosrachadh air Griogair Labhruidh / Learn more about Griogair Labhruidh
Chaidh Còisir a' Loch a Tuath a stèidheachadh ann an 1984. Bha còisir òigridh, Còisir Òg a' Bhac, a chaidh a' stèidheachadh ann an 1978 ...Fiosrachadh air Còisir a' Loch a Tuath / Learn more about Còisir a' Loch a Tuath
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.