text:
Gheall Dàibhidh Camshron reifreann an déidh an Taghaidh Choitchinn air co-dhiù bu chòir dhan Rìoghachd Aonaichte fuireach san Aonadh Eòrpach. Tha seo a’ cur àite na h-Alba san Roinn Eòrpa ann an teagamh.
•Thuirt am Prionnsa Harry gun do mharbh e ceathairnich Thalebanach fhad ’s a bha e an ceann a chosnaidh ann an Afghanastan. Cha do dh’innis e cia mheud duine a mharbh e.
• bhuail Andaidh Moireach Roger Federer gu bhith ann an cuairt dheireannach Farpais Mhór Astràilia, agus cluichidh e Novak Djokovic Di-Dòmhnaich.
• Faodaidh boireannaich sabaid a-nis ’nan saighdearan coise am feachdan armailteach nan Stàitean Aonaichte.
• Chaith Comhairle Ghlaschu £100,000 ag iarraidh air ailtirean tùs-dhealbhan air son Ceàrnaig Dheòrsa a chur thuca, ach cha do thagh iad gin air a’ cheann thall. Thuirt ceannard na Comhairle gum b’e pròiseas riatanach a bh’ ann a bha aca ri dhèanamh.
• Thug comhachag-mhór ionnsaigh air fear ann an Inbhir Nis. Chaidh Iain MacAoidh, 58, a leagail le buille ri cùl a chinn a dh’fhàg e ’na shìneadh agus a’ sileadh fala. Chaidh a thoirt chun an ospadail. Bidh a’ Chomhairle a’ fastadh eòin chreachaidh gu bhith cur ás do dh’fhaoileagan.
• nochd soidhne ann an leabharlann Manly, Sydney, ag ràdh gum biodh leabhraichean mu Lance Armstrong air an gluasad bho roinn “Fìrinn” gu “Uirsgeul”. Fealla-dhà a bh’ ann.


c: text/html

text:
Calw
‘S e baile beag aig ceann a deas na Gearmailt a th’ ann Calw (IPA: ˈkalf, neo kʰalp anns an sgìre fhèin). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turais ann an 1075 agus tha e faisg air na h-Aibhnichean Nagold, Tälesbach, Ziegelbach, Wurstbrunnenbach, Schießbach, Schlittenbach agus Schweinbach. Tha e suidhichte aig ceann a tuath na Coille Duibhe, eadar 330m agus 630m os cionn ìre na mara, 41km air falbh bho Karlsruhe, 535km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha 33km bho Stuttgart agus 227km bho München.[1] Tha am baile aig cridhe Baden-Württemberg. Tha 23,275 duine a’ fuireach ann an Calw.[2]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Hermann Hesse: (1877 – 1962) Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1946.
- Walter Christaller: (1893 – 1969) Cruinn-eòlaiche.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
dlxxxv Kl. uii.
Maodhog Ferna quieuit.
Mac Fiachna .i. Mongan ab Arthur filio Bicuir Britoni lapide percussus interi{i}t unde Becc Bairce dixit:
rann
- As uar an gaoth dar Ile,
Dusfail oga Cinn Tire;
Do-genait gniom n-amnus de,
Mairbféd Mongán mac Fiachna.
Cormac Caom & Iollann mac Fiachach moriuntur; Ronan mac Tuathail.
- Lanna Cluana Airtir indiu,
Amra cethrur forsfiadh:
Cormac Caem friu imfhochid
& Illann mac Fiachach.
- Ogus an dias aile
Dia fognaid mor do tuataibh,
Mongán mac Fiachna Lurgan
& Ronan mac Tuathail.
Aengus mac Colmain Móir ri Mide do marbadh.
Cathal mac Aedha rí Muman mortuus est.
dlxxxvi Kl. i.
Cath Laethit quo interfectus est Fiachna mac Baedain {.i. ri Dal Araidhe}. Fiachna mac Demain {.i. ri Dal Fiachach} uictor erat.
p.60
Kl.ii.
Cath Arda Corrann. Dál Riada uictores erant in quo cecidit Fiacna mac Demain la righ Dail Riada.
Cath Cairn Feradhaigh. Failbe Fland uictor erat. Guaire Aidhne fugit. Conall mac Maelduib ri O Maine cecidit et Maelduin & Maelruain et Maelcalgaigh, Conall mac Maelduib meic Maelbressaill.
Uisio Fursu ostensa est.
dlxxxvii Kl.
Cat Builg Luatha in quo cecidit ipse. Faelan mac Colmain ri Laigen uictor erat.
Bellum Both in quo Suibne Menn mac Fiacna uictor erat. Domhnall mac Aedha fugit.{MS folio 175ra(256a)}
Occisio Suibne Menn meic Fiacna i Traigh Brene o Congal Caech mac Sgannail.
Pausan Columbani félii Baddani abbatis Cluana.
Iugulatio Cumani filii Colmani.
Uastatio Laigen la Domnall.
Domnall mac Aedha regnat.
Kl.
Bellum Fea Euin in quo Maelcaich {.i. ri Cruithne} mac Sgannail uictor erat. Dal Riada cecidit et Dicull mac Echda ri Cineoil Cruine cecidit et nepotes Aedhan ceciderunt .i. Rigullan mac Conaing & Faelbhe mac Echdach et Oiricc mac Albirit ridamna Saxan cum strage maxima suorum.
Morss Eacach Buidhe meic Aedain anno .xx. regni sui.
Cath Dhuin Ceithern in quo Congal Caech fugit et Domnall mac Aedha uictor erat, in quo cecidit Guaire Gaillsech mac Forannain.


text:
Country
Austria Belgium England France Italy Jordan Oman Scotland Spain Sweden Switzerland Thailand UAE Wales
Crag
(Old Man of) Hoy 123 Wall A'Mhaighdean A'Mharconaich Aiguille du Midi Aiguilles Rouges Am Bodach An Caisteal An Gearanach An Stuc An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Sail Liath An Teallach - Sgurr Fiona Aonach Beag Aonach Dubh, East Face Aonach Dubh, North Face Aonach Dubh, West Face Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Meadhoin Aonach Mor Arboli Arbroath Ardmair Crags Ardvorlich Arrochar Caves Auchinstarry Quarry Bas Cuvier Beginners Slabs Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn a'Bhuird - North Top Beinn a'Chaorainn Beinn a'Chleibh Beinn a'Chochuill Beinn a'Chreachain Beinn a'Chroin Beinn a'Ghlo - Carn nan Gabhar Beinn Achaladair Beinn Alligin - Sgurr Mhor Beinn Alligin - Tom na Gruagaich Beinn an Dothaidh Beinn an Dothaidh, North East Corrie Beinn an Lochain Beinn Bhan Beinn Bhuidhe Beinn Chuirn Beinn Dearg Beinn Dorain Beinn Dubhchraig Beinn Eibhinn Beinn Eighe Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Beinn Eunaich Beinn Fhionnlaidh Beinn Ghlas Beinn Heasgarnich Beinn Ime Beinn Iutharn Mhor Beinn Liath Mhor Beinn Mheadhoin Beinn Narnain Beinn Sgulaird Beinn Trilleachan (Etive Slabs) Beinn Tulaichean Beinn Udlaidh Ben Alder Ben An Ben Avon - Leabaidh an Daimh Bhuidhe Ben Challum Ben Chonzie Ben Cruachan Ben Hope Ben Lawers Ben Ledi boulders Ben Lomond Ben Lui (Beinn Laoigh) Ben Macdui Ben More Ben More Ben Nevis Ben Oss Ben Starav Ben Vane Ben Vorlich Ben Vorlich Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Bernia Bidean nam Bian Binnein Shuas crag Bla Bheinn Bla Bheinn (Blaven) Black Crag (Borrowdale) Blantyre Towers Blencathra (aka Saddleback) Bowden Doors Braeriach Braeriach (Garbh Corie Mor) Braigh Coire Chruinn-bhalgain Broad Cairn Buachaille Etive Beag - Stob Coire Raineach Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Buckstone How Buet Bus Stop Quarry Butterbridge Boulder Bynack More Cairn Bannoch Cairn Gorm Cairn of Claise Cairn Toul Callerhues Cambusbarron Quarry (aka Thorntons Quarry) Cambusbarron West Quarry (aka Fourth Quarry) Carn a'Chlamain Carn a'Gheoidh Carn a'Mhaim Carn an t-Sagairt Mor Carn an Tuirc Carn Aosda Carn Bhac Carn Dearg Carn Etchachan Carn Gorm Carn Liath Carn Liath Carn Mairg Carn Mor Dearg Carreg Wastad Cat Wall Chong Phli Cir Mhor (South Face) Ciste Dhubh Cleavage Clifton Crag Clogwyn Du'r Arddu (Cloggy) Clogwyn y Grochan Clogwyn yr Oen (Moelwyns) Coire an t'Sneachda Coire Sputan Dearg Crag Lough Craig Bwlch y Moch (Tremadog) Craig Caseg Fraith Isaf Craig Pant Ifan (Tremadog) Craigmaddie Craigmore Creag an Dubh Loch Creag Coire an Dothaidh Creag Dubh, Newtonmore Creag Ghlas Creag Leacach Creag Meagaidh Creag Mhor Creag Mhor (Meall na Aighean) Creag na h-Eighe Creag nam Fitheach, Knapdale Creag nan Ord Creise Crib Goch Cruach Ardrain Cummingston Cwm Cneifion Cyrn Las Dali's Hole Derry Cairngorm Diabaig Dickinadozer Dinas Cromlech Dinas Mot Discworld Driesh Dumbarton Rock Dunglas Dunira Dunkeld, Cave Crag Dunkeld, Craig a Barns Duntelchaig Eagle Rocks East Woodburn Eiger El Chorro - Lower Gorge Erraid Crags Escalera Arabe Escher Wall / World Forcan Ridge Freyr Froggatt Edge Frontalas Bajas Frontales Medias Garbh Bheinn, South Wall Garbh Choire of Beinn a'Bhuird Geal-charn Geal-Charn Ghalilah Headwall Gimmer Crag Glas Bheinn Mhor Glas Maol Glen Clova - Red Craigs area Glen Croe Glen Croe Boulders (Southside) Glen Lednock, Creag na h-Iolaire Glyder Fach Glyder Fawr Glyder Fawr crag Gogarth North Stack and Main Cliff Gogarth South Stack Gorges du Verdon Gorros Gowder Crag Grand Capucin Grandes Jorasses Grayskull Gorge Great Wanney Gruinard Bay Guadalest Hatta Hawkcraig Hell's Lum Helvellyn Hohlwegen Holyhead Mountain Huntly's Cave Idwal Slabs (aka Cwm Idwal) Jetty Crag Kebnekaise Khasab Beach Kilt Rock, Staffin Kingussie Crag Kirrie Hill Ko Laoliang Kyloe Crag (Kyloe Out) L'Elephant La Crémerie La Dalle de Vallorcine La Joux La Pierre d'Orthaz La Roche aux Sabots Langdale Boulders Las Encantadas Lawrencefield Le Col des Montets (French Side Les Gaillands Les Tines Liathach Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Limekilns Link Boulder (Clach Bharraig) Little Verdon Loch Restil Boulders Loch Tollaidh Crags Lochnagar Lochnagar - Cac Carn Beag Logie Head Los Cotos Loudoun Hill Lower Falcon Crag Lurcher's Crag Mayar Meall a'Bhuiridh Meall An Fhir-Eoin Meall An Fhir-Eoin Beag Meall Dearg Meall Garbh Meall Garbh Meall Ghaordaidh Meall Glas Meall Greigh Meall Meadhoin Meall nan Eun Meall nan Tarmachan Meiringen, Beretli Mellon Boulders Milestone Buttress Millstone Edge Mingulay Miroir d'Argentine Mont Blanc Montsant Moy Rock (Dingwall) Muay Thai Mullach Clach a'Bhlair Mullach nan Coirean Nearside/Junction Walls Neilston Quarry North Berwick Law North Queensferry Quarry North Third NZP Old Man of Stoer Pabbay Pass of Ballater Peel crag Petite Aiguille Verte Pinnacle Crag Piz Badile Piz Palü Pizzi Gemelli Polldubh Crags, Glen Nevis Pont y Gromlech Slabs Port Bhan Portobello Pranang Beach Puig Campana Quayfoot Buttress Ratho Quarry Raven Crag (Langdale) Raven Crag (Walthwaite) Raven's Crag, Gairloch Raven's Crag, Iona Ravensheugh Crag Reiff - An Stiuir Reiff - Roinn a'Mhill Reiff - Rubha Coigach Reiff - Stone Pig Cliffs Riglos Roaches Upper Tier Roadside Crag Rockdust Rosa Slabs Rosyth Quarry Ruadh Stac Mor Ruthven Boulder Salisbury Crags (Edinburgh) Sarclet Sasso del Drago Scafell Pike Schreckhorn (Bernese Oberland) Seana Mheallan Sella Sentinel Rock Serengeti Sergeant Crag Slabs Servoz Sgùrr Alasdair Sgiath Chuil Sgor an Lochain Uaine Sgor Gaoith Sgor na h-Ulaidh Sgurr a'Chaorachain Sgurr a'Mhaim Sgurr an Fhidhleir Sgurr Choinnich Mor Sgurr Dearg Sgurr Mhic Choinnich Sgurr na Banachdich Sgurr na Sgine Sgurr nan Eag Shady Circus Sheigra Sea Cliffs Shelterstone Crag Shepherds Crag Sierra de Toix Simonside North Face Siurana - Valley Siurana - Village Skiddaw Snowdon (Yr Wyddfa) Spazzacaldera Sron na Ciche Sron nan Lairig St. Bride's Wall Stac An Fharaidh Stac Pollaidh Stag Rocks Stanage Plantation Stanage Popular Steall Gorge Crags, Glen Nevis Steall Hut Crag, Glen Nevis Steall Meadows Crags, Glen Nevis Stob a'Choire Odhair Stob Ban Stob Ban Stob Binnein Stob Choire Claurigh Stob Coir'an Albannaich Stob Coire a'Chairn Stob Coire an Laoigh Stob Coire nam Beith Stob Coire nan Lochan Stob Coire Sgreamhach Stob Diamh Stob Ghabhar Stob Poite Coire Ardair Stone Valley Crags Stronachlachlar Stuc a Chroin NE Buttress Stuc a'Chroin Sub Station Crag, Loch Sloy Suidhe Biorach Tawiyan Crag Thaiwand Wall The Brack The Cairnwell The Cobbler The Devil's Point The Napes The Quadrocks The Saddle The Souter (Fastcastle) The Threesomes The Whangie Thunder Gorge Tofana di Rozes Toll Creagach Tom a'Choinich Traprain Law Tre Cime Trident Gorge Trossachs Boulders Tryfan Tryfan (East Face) Tryfan (West Face) Twll Mawr Uig Sea Cliffs, Lewis Urlkopf Plaisirwand Vallon de Berard Vilanova De Prades - Camping Wadi Rum Wedge Buttress Wee's Present Wall Weem Crags White Mounth - Carn a'Coire Boidheach Wolfcrag Quarry Yellow house
Discipline
Alpine Bouldering Ice Scrambling Sport Trad Via Ferrata Winter
Partner
Adrian Al Goodridge Alice Moir Alison Mann Alistair Robertson Ally Fulton American Rob Andrew Ritchie Andy Etherson Andy Jamieson Andy La Bonte Andy Martlew Angie Taylor Ash Assorted spotters Bruce Calum Muskett caroline+claire Chris gordon Chris L, Andy M Chris L, Jamie W Chris Lawrence Colin Dave Barrow Dave Joy David Lowell david mitchell Dougie H, Chris L Dougie Harvey Dougie Harvey, Jim Hall Duncan Darnell Eddie Roebuck Esther Seddon Ewan Lyons Family Finlay Wild Gareth Riley Gaz George Reid Gordon Gordon neil Hannah Barnes, Kmac Hannah Burnett Ian Ian D Ian smith Jake James Jamie Wilson Jenny Jesper Grandin Jim Hall Jo Joe Joe Beagly Johan Johan Sweden John John Chivall John Maguire John Mccune Karen Karl Keith Laura Arena Louise Malcolm Airey Many fools Mariana Mark Stevenson Markus roupe Martyn Stott Matt Matt Etheridge Matt L Matt+partner Mel Michael Thomas Michelle Allcott Mina MOD Monica Neil Phillips Nick Olan Ollie Harmann Owen Pearce Patrick Mcbride Paul Calton Paul Pitcher Pete Hart Pete k Pete Nellist Pete Thompson Phil Cassidy Phil de Berger Phil Shaw Phil, Dave R Phil, Mike Ralph Richie Rob Rob U Robin Robin Jeffery Rory Brown Russell Corrigan Sam Sarah Laing Scott Sean James Shunt Simon Davidson Simon Wooley Sophie Steven Stuart Susan Mc Team Hector Terry Walker Tim Tim Hamlet Tim Oats Tom Tom Sampson Tom Simmons Vicky Vicky Mayes Workshop
Year
1988 1992 1993 1994 1995 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015


text:
'S dòcha nach eil beanntan, aibhnichean no lochan mòrail aig a' Ghàidhealtachd; ach mar dhìleab tha cumadh-tìre aice anns a bheil beairteas mòr agus àilleachd iongantach. 'S e cumadh-tìre a th' ann a tha gu mòr an urra ri geòlas eadar-dhealaichte na h-Alba, ris an t-sìde agus a' ghnàth-shìde chaochlaidich, agus ris an iomallachd a chuidich gus a cumail gun mhilleadh.
Beanntan
Tha buaidh aig beanntan agus cnocan air cumadh-tìre. Tha còrr is 70% den Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan le beanntan. Tha faisg air 250 mullach os cionn 1000m, agus 's e Beinn Nibheis, aig 1344m, as àirde san RA. Biorach agus creagach air an taobh siar, tha na beanntan nam pàras do luchd-streap, agus tha Gleanna Comhann agus an Cuiltheann am measg an fheadhainn as fheàrr. Nas fhaide an ear, ged a tha coltas nas sìnte air na cnocan, tha iad fhathast ag èirigh gu 1000m air àrdchlàr a' Mhonaidh Ruaidh.
Oirthirean
Càit an lorgadh tu cumadh-tìre oirthireach a bheireadh barr air na tha air Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan? Mìltean de dh'eileanan nan suidhe ann an cuan gorm; lochan mara domhainn cha mhòr air an cuairteachadh le beanntan; tràighean òr-bhuidhe air am fàgail aig tràghadh agus lìonadh nan làn; bearraidhean agus stacan ag èirigh dìreach às na tuinn, dachaigh do dh'àireamh mòr de eòin-mhara a bhios a' neadachadh orra; linneachan leathann far an cluich leumadairean-mara.
Aibhnichean agus lochan
Tha am muir fhèin air a bhiadhadh le aibhnichean a bhios a' dortadh sìos easan-uisge agus a gearradh tro chlaisean mòra ga ionnsaigh. Le flichead na gnàth-shìde tha e cinnteach gum bi pailteas uisge ann. Tha suas ri 10% de na h-Eileanan an Iar air a chòmhdach le lochan fìor-uisge agus aibhnichean. Faodaidh a' Ghàidhealtachd uaill a dhèanamh às na h-uisgeachan as doimhne (Loch Morar, 372m), as fhaide, (Loch Nis) agus 's dòcha as bòidhche (Loch Ma Ruibhe) a-staigh san tìr san RA. Tha bradain agus bric gu leòr ann a bhios a' toirt toileachas do dh'iasgairean-slait.
Puill mhòna agus mòintichean
'Boglaichean gun fheum'? 'S fhada bhuaithe! 'S e an sgaoilteach mhòr de thalamh mòna, Dùthaich Bhog Ghallaibh agus Chataibh, an sgìre as fharsainge de bhoglach-còmhdaich nàdarra sa leth-chruinne a tuath. Tha iad air an aithneachadh a-nis mar shiostaman nàdarra airson stiùireadh uisge, agus mar àitean tèarainte do dh'fhiadh-bheatha. An àitean eile tha puill mhòna air connadh a thoirt do chroitearan agus do thaighean-staile.
The fraoch purpaidh na h-Alba a' còmhdach a' mhòintich as tioraime air taobh sear na Gàidhealtachd. Tha sealg chearcan-fraoich a' soirbheachadh an seo, agus 's e sin a tha a' fàgail a' phàtrain a chithear air na slèibhtean fraoich.
Coilltean agus mòr-choilltean
Tha fuigheall den t-Seann Choille Chaileanaich ri fhaicinn fhathast, craobhan-giuthais, craobhan daraich agus beithe. Ach tha a' mhòr-chuid de na coilltean òg. Air an cur airson fiodh, tha iad a' còmhdach cliathaichean a' chuid as motha de ghlinn agus a' toirt fasgadh dhan fhiadh-bheatha.
If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon -
Warren, Charles
Managing Scotland's Environment
Scottish Natural Heritage
Northwest Highlands
Hunter, James
On The Other Side of Sorrow
Baxter, Colin
Scotland
Baxter, Colin and Thompson, Des - Scotland: Land of Mountains
McCarthy,J
Scotland, land and people
Murray, W. H
Scotland's Mountains
Johnston, J. L
Scotland's Nature in Trust
Darling, Frank Fraser
The Highlands and Islands
Magnusson, Magnus
The Nature of Scotland
Haswell-Smith, Hamish
The Scottish Islands
dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2015 Am Baile/The Gaelic Village


text:
11 an Dàmhair
1582 – Chan eil 11 an Dàmhair ann anns an Eadailt, anns a' Phòlainn, anns a' Phortagail agus anns an Spàinn.
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1962 - Chruinnich Pàpa Iain XXIII 2na Comhairle na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1884 - Friedrich Bergius ann am Breslau, Ceimigear às a' Ghearmailt.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1303 - Pàpa Boniface VIII
- 1347 - Louis IV, Impire Naomh Ròmanach (rug. 1282)
- 1963 - Édith Piaf, ann am Paris. Seinneadair às an Fhraing
- 1996 - William Vickrey, eaconamaiche à Canada
- 2000 - Dòmhnall Mac an Deòir, neach-poileataigs Albannach


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
'S ann ri obair a' choirce a bha Raghnall Macleòid à Dùn Chàrlabhaigh, Leòdhas, nuair a chaidh Flòraidh NicIlleathain a choimhead air.
Raghnall: Feumaidh tu an coirce a chuir air dòigh agus a leagadh air dòigh is gun gabh e ceangal furasta. A' sìol a bhith a' dol aon taobh. Leis an fheur chan eil e gu diofar fhad 's a tha e air a ghearradh. Ach leis a' choirce feumaidh tu gus am bi an sìol air aon ceann dhan a'...'s e bad a bhios aig feadhainn air agus 's e sguab a bhios aig feadhainn eile air.
Flòraidh: Dè bhios agaibh pèin air?
Raghnall: Bad.
Flòraidh: Bad. Glè mhath ma tha.
Raghnall: 'S e, bad coirce.
Flòraidh: Nise, tha sibh air rud dhe seo a ghearradh an-dràsta dhen choirce tha sin.
Agus tha mi ga fhaicinn na shìneadh ann a' shin. Dè an ath rud a dh'fheumas sibh a dhèanamh ris? An gearradh sibh a' phàirce air fad mus dèanadh sibh càil?
Raghnall: Ghearradh. Ghearradh tu e gu lèir nam biodh latha math ann, 's dh'fhàgadh tu e aon latha. Ach faodaidh tu a cheangal as a' bhad. Bhithist uaireannan, bhiodh aon duine a' gearradh agus dithis a' ceangal às a dhèidh. 'S chumadh aon duine an dithis a bhiodh a' ceangal 's a' dèanamh nam badan, chumadh e a' dol iad fad latha.
Flòraidh: Tha mi cinnteach gur e sin an dòigh a b'fheàrr, dìreach a ghearradh 's a cheangal.
Raghnall: 'S e. A ghearradh 's a cheangal. Well, bha e seachad agad!
Flòraidh: 'S dè mu dheidhinn an aimsir? Dè seòrsa aimsir a dh'fheumadh sibh airson an obair a bha seo?
Raghnall: Well...
Flòraidh: Chan e latha mar an-diugh an e?
Raghnall: Cha b' e. 'S e latha math a b'fheàrr, ach nam biodh gaoth ann dh'fheumadh tu bhith, a' ghaoth a bhith na do chùlaibh nuair a bhiodh tu a' buain a' choirce agus bha sin ga dhèanamh na b' fhasa dhut. Cha robh math dhut a bhith feuchainn ri ghearradh an aghaidh na gaoithe idir. Dheidheadh e troimh-a-chèile.
Flòraidh: Tha rud eile a' cur iongnadh orm, ge-tà, nuair a tha sinn a' bruidhinn air a bhith a' gearradh an fheòir agus a' gearradh coirce 's mar sin, fhios agad gu feum e a bhith tioram mus faigh thu an còrr a dhèanamh ris. Ma tha sibhse ga ghearradh, a' gearradh a' choirce sin, agus a' ceangal aig an aon àm, a bheil e gu bhith tioram gu leòr airson sin?
Raghnall: Mur a ceangal thu e ro theann, tiormaichidh e, ged a bhiodh an coirce fhèin rudeigin fliuch nuair a cheangaileadh tu e. Can gu robh frasan ann, frasan uisge, tiormaichidh e nuair a, a-rithist tha thu ga chuir na sheasamh, eil fhios agad, a' cur dusan bad ri taobh a chèile a' dèanamh rud air am biodh adag.
Flòraidh: Dè mu dheidhinn a' fear seo a cheangal. 'S e bad a tha sibh a' dol a dhèanamh, an e?
Raghnall: 'S e. Bha dà dhòigh air an dèanamh. Bhiodh feadhainn a' seasamh gan dèanamh, gan togail mar seo, dhan ceangal rim broilleach. Ach cha b' e sin an dòigh a chaidh ionnsachadh dhòmhsa idir. Bha thu ga cheangal air an talamh. Cha robh thu ga thogail idir gus nach fliuchadh e thu.
Flòraidh: Ga chruinneachadh. 'S dè na th' agaibh ann a' shin dheth?
Raghnall: O well, bheireadh tu sia dhen a' sin dha bò as a' latha.
Flòraidh: Dè mheud a tha seo?
Raghnall: Chan eil fhios agam dè a' mheud a bhiodh ann.
Flòraidh: Gheibh thu air do làmhan dìreach a chuir mu chuairt air.
Raghnall: O gheibh. 'S e am bann a tha thu a' cur air, 's ann dhan a' choirce fhèin a tha e. Bha snaidhm àraidh ann air a' shon.
Flòraidh: Seadh.
Raghnall: Agus seo mar a bha thu ga dhèanamh. Ga chur timcheall mar siud, a' chraobh chun an taobh ud, 's an còrr dheth an taobh eile.
Flòraidh: Seadh, an ceann?
Raghnall: 'S bha thu ga thoirt suas mar siud.
Flòraidh: Ga thionndadh.
Raghnall: Bha, agus a' cur car dhen dàrna ceann agus...
Flòraidh: Ga shlaodadh troimhe.
Raghnall: Sin e deiseil agad.
Flòraidh: 'S thèid agaibh a thogail mar sin?
Raghnall: Thèid. Well, nise nuair a bhios, tha thu a' cur, seall, ni mi fear no dhà dhut.
Flòraidh: Nì sinn fear eile ma tha.
Raghnall: Nì.
Flòraidh: Tha i fliuch, nach eil?
Raghnall: Tha. Tha i a' fàs fliuch.
Flòraidh: A feum iad a bhith uabhasach fhèin còmhnard agaibh air an dèanamh no a bheil e gu diofar?
Raghnall: Well, 's ann mar bu chòmhnard iad a b'fheàrr iad.
Flòraidh: Seadh. Tha e a' coimhead rudeigin buidhe a' fear sin, a bheil?
Raghnall: Tha.
Flòraidh: An ann buidhe a bu chòir dha bhith?
Raghnall: 'S ann. 'S ann. Tha e sin abaich.
Flòraidh: Tha e sin abaich. A bheil diofar ged a bhiodh beagan de dh'uaine na mheasg?
Raghnall: Chan eil, bhon ma bhios e air abachadh ro bhuidhe agus gun tigeadh gaoth, cuiridh e a' sìol dheth.
Flòraidh: O seadh. Tha mi a' tuigsinn.
Raghnall: Cuiridh. Agus tha e sin feidhear deiseil airson a bhuain an-dràsta. Bhon faodaidh tu a bhuain gorm agus thèid e buidhe bho bhuaineas tu e.
Flòraidh: Seadh. Sin agad e. So, tha sibh a' cur sin timcheall, ga thionndadh, 's an uair sin a' cur car dà thrup, an e? Tha.
Raghnall: Mar siud, agus chan fhosgail e tuilleadh gun toir thu fhèin dheth e, nuair a tha thu ga thoirt dhan a' bheathach.
Flòraidh: Well, gabhaidh sin ithe, co-dhiù ithidh iad. Cia mheud a dh'fheumas iad?
Raghnall: Bhiodh dusan a' dol ann a...
Flòraidh: Dusan bad?
Raghnall: Dusan bad a' dol còmhla mar seo.
Flòraidh: Na seasamh?
Raghnall: Na seasamh agus dh'fhàgadh tu mar sin iad trì no ceithir a làithean. Nise, nan tigeadh gaoth mhòr thuiteadh feadhainn aca agus dh'fheumadh tu an togail. 'S bhiodh e an uair sin deiseil, 's chuireadh tu ann an cruach bheag e. S e torran a bhiodh againn air.
Flòraidh: Ciamar a bhios sibh a' dèanamh sin a-nis?
Raghnall: Cruinn, agus cha robh i ag iarraidh ròpa idir. Nuair a thigeadh e chun na ceithir bho dheireadh bha thu a' toirt pìos far a' bhad mar seo, 's ga thoinneamh ris an ath fhear.
Flòraidh: O mar gum biodh e a' fighe a-steach ri chèile.
Raghnall: Bha, bha.
Flòraidh: 'S mar sin chan fhalbhadh iad le gaoth.
Raghnall: 'S nuair a bhiodh e seachdain no deich latha dh'fhaodadh tu a chuir ann an cruach, 's bhiodh e mar sin tuilleadh gun deidheadh feum a dhèanamh dheth.
Flòraidh: Sin agad e. 'S bha sibh a' tòiseachadh ma tha leis a' choirce.
Raghnall: Bha, a' ceangal 's ga thogail 's ga chuir ann an adagan, 's chuireadh tu an uair sin ann an torran e 's bhiodh e can ceithir latha eile as an torran 's bha e deiseil agad an uair sin.
Flòraidh: Cruach agaibh an uair sin.
Raghnall: Cruach ach dh'fheumadh tu latha math tioram airson cruach a dhèanamh.
Flòraidh: Seadh. A robh dòigh àraidh ann air a dèanamh? Ciamar a bha daoine gan cumail cho còmhnard 's cho snog?
Raghnall: Bha agad, dh'fheumadh tu sin ionnsachadh. Bha thu an toiseach, bha thu a' cumail a bhroinn aice na b' àirde na an taobh a-muigh, ga chumail suas mar seo. Chan fhaodadh a' sìol a bhith na b' ìsle. Dh'fheumadh a' sìol a bhith, an ceann dhan a' bhad air a bheil a' sìol, dh'fheumadh e bhith na b' àirde na an ceann ìosal aige, gus nan deidheadh bùrn ann gu ruitheadh e a-mach air ais.
Flòraidh: Agus bha sibh ag ràdh ann a' shiud nach biodh sibh a' cleachdadh sìoman idir airson nan cruachan a chumail?
Raghnall: Cha bhiodh airson nan torran ach bithidh airson nan cruachan.
Flòraidh: Dè seòrsa sìoman a bhiodh a' dol mu na cruachan.
Raghnall: O sìoman Theàrlaich. Chan fhaigh thu an-diugh e.
Flòraidh: Chan fhaigh. 'S cò air a bha sin air a dhèanamh?
Raghnall: Tha, 's e, tha mi a' smaoineachadh gur ann an Dundee a bhathas ga dhèanamh. 'S e coir rope a' Bheurla a bh' air, coir. 'S e. Agus sìoman Theàrlaich, 's ann à bùth Theàrlaich Moireasdan a' Steòrnabhagh a bhiodh e a' tighinn agus sin mar a bha sìoman Theàrlaich air. Ach gheibheadh sinne as na bùithtean ann a' seo fhèin e. Gheibheadh.
Flòraidh: Bhiodh na bodaich ga dhèanamh iad fhèin uaireannan, nach biodh?
Raghnall: Och, bhiodh iad a' dèanamh sìoman fraoich ach chan eil càil a chuimhne agamsa air a' sin idir ga dhèanamh, duine a seo ga dhèanamh. Ach aon duine, rinn e rud. 'S e th' as a' mhuseum ann an Àrnol. Rinn e e. Bha cuimhne aige mar a bhathas ga dhèanamh 's rinn e tòrr. O rinn e cuibhle mhòr dheth.
Flòraidh: Seadh. 'S am bite a' cleachdadh sin airson chruachan aig aon àm.
Raghnall: Bhiodh uaireigin. Ach chan eil càil a chuimhne agamsa air sin.
Flòraidh: Chan eil sibh cho aosta sin!
Raghnall: Chan eil. Chan eil. Tha mi faisg air!
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
1 an t-Samhain
O Uicipeid
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1604 - Ciad dèanadas an dealbh-chluich Othello le William Shakespeare ann an Lunnainn
- 1611 - Ciad dèanadas an dealbh-chluich The Tempest le William Shakespeare ann an Lunnainn
- 1993 – Dh'fhàs Cùmhnant Mhaastricht dligheach (Roinn Eòrpa).
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1827 - Santos Acosta Castillo, ann am Miraflores. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1831 - Eustorgio Salgar, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1935 - Rugadh Eideard Said ann an Ierusalem
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1399 - Iain V, Dùic na Breatainn Bheag (rug. 1339)
- 1463 - Impire Dàibhidh na Trebizond
- 1903 - Theodor Mommsen, sgrìobhadair Gearmailteach


text:
Bàrdachd Ghàidhlig
Susbaint
13mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
15mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
16mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
17mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
18mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 18mh linn, bha cuid de na bàird Gàidhlig an sàs ann an Ar-a-mach nan Seumasach, mar eisimpleir Alasdair mac Mhaighstir Alasdair neo Iain Ruadh Stiùbhart, is bha iad a' sabaid anns an arm aig Prionnsa Teàrlach Stiùbhart. Bha Rob Donn MacAoidh a' sgrìobhadh bàrdachd mu dhèidhinn nan daoine is nan tachartasan anns a' bhaile far an robh e a' fuireach, agus òrain a tha fhathast ainmeil. Tha Uilleam Ros gu h-àraidh ainmeil mar bhàrd gaoil. 'S e bàrd spioradail a bh' ann an Dùghall Bochanan, sgrìobh e dàin diadhaidh is cuideachd leabhar-latha far a bheil e a' toir cunntas air a bheatha is iompachadh cràbhach. Tha Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir ainmeil airson a bhàrdachd nàdarrach, mar eisimpleir 'Òran Coire a' Cheathaich', 'Cead Deireannach nam Beann' neo 'Moladh Beinn Dòbhrain'.
Bàird ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Alasdair mac Mhaighstir Alasdair
- Cairistìona NicFhearghais
- Donnchadh Bàn Mac an t-Saoir
- Dùghall Bochanan
- Iain Lom
- Iain Ruadh Stiùbhart
- Pàdraig Grannd
- Rob Donn MacAoidh
- Sìleas na Ceapaich
- Uilleam Ros
19mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 19mh linn, tha eilthireachd, fuadaichean is atharrachaidhean sòisealta air leth cudromach anns a' bhàrdachd Ghàidhlig. Bha Màiri Mhòr nan Òran an sàs ann an Còmhstri an Fhearainn, is sgrìobh i tòrr airson na croitearan a bhrosnachadh. Tha bàrdachd Uilleim MhicDhunlèibhe a' toirt dealbh air seann eachdraidh na h-Alba, air na fuadaichean agus tachartasan co-aimsireil eile.
Tha Niall MacLeòid à Gleann Dail fhathast ainmeil mar ùghdar nan òran binne, mu dhèidhinn gaoil, an t-Eilean Sgitheanach neo cianalas, mar eisimpleir 'An Gleann San Robh Mi Òg'.
Bàird ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
20mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 20mh linn, thòisich iomairt ùr sa bhàrdachd Ghàidhlig, nua-bhàrdachd, le cuspairean is dòighean-sgrìobhaidh ùr-nòsach.
Bha na bàird, Ruaraidh MacThòmais, Iain Mac a' Ghobhainn neo Dòmhnall MacAmhlaigh nam measg, fhathast a' sgrìobhadh mu dhèidhinn na h-àiteachan far an do rugadh is thogadh iad, ach ann an dòigh ùr is toinnte. 'S e cuspair cudromach anns an nua-bhàrdachd a bh' ann an cogadh cuideachd: Cogadh Sìobhalta na Spàinne airson Somhairle MacGill-Eain neo An Dàrna Cogadh airson MacGill-Eain is Deòrsa Mac Iain Dheòrsa.
Ann an 1943, nochd an ciad leabhar le Somhairle MacGill-Eain na h-aonar, Dàin do Eimhir agus Dàin Eile, ann an clò, is 's e aon de na leabhraichean Gàidhlig as cudromaiche ann an 20mh linn. 'S e 'Hallaig' (1954, Gairm) le MacGill-Eain, dàn mu dhèidhinn baile fuadaichte ann an Ratharsair, aon de na dàin Gàidhlig as ainmeile.
A thaobh nua-bhàrdachd is litreachas Gàidhlig anns an fharsaingeachd, bha Gairm, iris ràitheil Gàidhlig, air leth cudromach. Chaidh Gairm stèidheachadh ann an 1952 le Ruaraidh MacThòmais is Fionnlagh J. MacDhòmhnaill, is bha Ruaraidh MacThòmais na neach-deasachaidh airson 50 bliadhna eile.
Bàird ainmeil
- Anna Frater
- Aonghas Dubh MacNeacail
- Aonghas Pàdraig Caimbeul
- Calum Ruadh MacNeacail
- Catrìona NicGumaraid
- Crìsdean Whyte
- Deòrsa Mac Iain Dheòrsa
- Dòmhnall MacAmhlaigh
- Dòmhnall Ruadh Chorùna
- Dòmhnall Mac an t-Saoir "Dòmhnall Ruadh Phàislig"
- Fearghas MacFhionnlaigh
- Iain Mac a' Ghobhainn
- Maoilios Caimbeul
- Màiri NicGumaraid
- Meg Bateman
- Mòrag NicGumaraid
- Murchadh MacPhàrlain "Bàrd Mhealaboist"
- Rody Gorman
- Ruaraidh MacThòmais
- Somhairle MacGill-Eain
- Uilleam Nèill
- Màiri Chamshron
Cruinneachaidhean de bhàrdachd Ghaidhealach[deasaich | deasaich an tùs]
19mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
- Sàr obair nam bàrd Gaelach, deasaichte le John MacKenzie, 1841.
20mh linn[deasaich | deasaich an tùs]
- Bàrdachd Gàidhlig, deasaichte le William J. Watson, 1915.
- Nua-bhàrdachd Ghàidhlig, deasaichte le Dòmhnall MacAmhlaigh, Southside: 1976.
- An Aghaidh na Sìorraidheachd, deasaichte le Crìsdean Whyte, Polygon: 1991.
- An Tuil, deasaichte le Ronald Black, Polygon: 1999.
- An Lasair, deasaichte le Ronald Black, Birlinn: 2001.
- Caran an t-Saoghail, deasaichte le Donald Meek, Birlinn: 2003.
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- BBC Alba Làrach nam Bàrd: fiosrachadh, sgeulan-beatha, bàrdachd, beachdan
- Sàr obair nam bàrd Gàidhealach scan dhe air an Archive.org


text:
David Cameron
'S e David William Donald Cameron (Dàibhidh Camshron) Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte. Tha e a' riochdachadh Whitney ann am pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte, agus 's e ceannard Pàrtaidh nan Tòraidhean. Choisinn e dreuchd a' Phrìomh-mhinisteir às dèidh taghadh coitcheann 6 Chèitein 2010. Cha do choisinn am Pàrtaidh Tòraidheach mòr-chuid de na cathairean anns an taghadh sin agus tha e na cheannard air Riaghaltas stèidhichte air co-bhanntachd eadar am Pàrtaidh aigesan agus am Pàrtaidh Libearalach Deamocratach a tha fo cheannas Nicholas Clegg. Rugadh an Camshronach 9 an Dàmhair, 1966 ann an Lunnainn, Sasainn.


text:
Seann Oileanaich
Tha seann oileanaich an t-Sabhail sgapte air feadh an t-saoghail.
'S ann as motha a bhios obair na Colaiste a' fàs, 's ann as cudromaiche a bhios e na ceanglaichean againn ri seann oileanaich a neartachadh agus a bhrosnachadh agus bu mhath leinn cluinntinn bhuat.
Tha duilleagan aig a' Cholaiste air Facebook agus Twitter is tha sinn a' cur iad seo gu feum airson fios a chur thugad air na tha dol. Ma tha thu airson cluinntinn bhuainn agus d' ainm a chur ris an liosta de sheann oileanaich cuir fios gar n-ionnsaigh air an fhoirm air-loidhne no dèan caraid dhuinn!


text:
Music blog
Lyrics/song texts are property and copyright of their owners and provided for educational purposes only.
An Cuibhle Mor Lyrics by Runrig
An Cuibhle Mor by Runrig
rathad deas agus tuath. Na
cuibhlichean a gluasad mar tha'
saoghal iad a tionndadh mun
cuairt. Na cuibhlichean a
tionndadh, gach duthaich muir
agus tir. Tro ghleanntan tro'
bhailtean a dh'ionnsaigh an aite
agaibh fhein'. An cuibhle mor
nach stad gu brath. Tionndadh
oganaich gu aois. A' nochd tha'n
rathad mor n'ar coinneamh. Gun
am ann acg an drasda. 'S ioma la
chaidh seachad. A ghaoth a
sedeadth tro an uir. 'S ioma la
bha 'ghrian ag eirigh oirnn.
Seasamh anns an eorna nuair a
bha sin og. Aghmhor. Aghmhor. A
ruith tro na raointean 's iad
a'fas. Abaich. Orach. Coimhead
ri na speuran. 'S ioma la 'S
ioma la. Feitheamh 'son a
chuairt. Glaschu. Dun Eideann.
Inbhirnis. Sruighlea.
Steornabhagh. Obar Dheadhain. An
Gearasdan. Dun Deagh. Lunnainn.
A'Ghearmailt. Eirinn. Ameiriga.
An cuibhle mor cuibhle mor.


text:
Tha comhairliche á Port Rìgh dòchasach gum faicear adhartas mu dheireadh thall a thaobh a bhith togail sgoil Ghàidhlig ann am prìomh bhaile an Eilein Sgitheanaich, ach as dèidh dhaibh feitheamh suas ri còig bliadhna son adhartas, tha cuid a phàrantan teagmhach mu dè dìreach a tha a’ dol a thachairt, agus cuin.
Tha e air a bhith ’na amas do Chomhairle na Gaidhealtachd bho 2007, a rèir nam Planaichean Gàidhlig aca, dà sgoil ùr Ghàidhlig a stèidheachadh, aonan ann am Port Rìgh agus tèile sa Ghearastan. Ach air sgàth cion taic bho chomhairlichean agus iomadh adhbhar eile, chan eil sin air tachairt fhathast.
Aig coinneamh de Chomataidh nan Seirbheisean Inbheach agus Cloinne an t-seachdain sa chaidh, chaidh aontachadh gun ullaicheadh oifigearan na Comhairle Tuairisgeul Ionmhasail (Outline Business Case) air son sgoil Ghàidhlig a thogail am Port Rìgh.
Mar phàirt dheth sin, tha oifigearan a’ moladh gum bu chòir coimhead air cur air dòigh nan ostailean air son sgoilearan àrdsgoile ann am Port Rìgh, a tha feumach air obair. A rèir a’ chiad tuairmse aig a’ Chomhairle, chosgadh e mu £8.3 millean gus sgoil Ghàidhlig a thogail air an làrach far a bheil Ostail Margaret Carnegie (a dh’fheumadh iad a leagail) an-dràsta. An uair sin tha iad am beachd an togalach leis an ainm Ostail Eilginn a dhèanamh ’na ostail a-rithist, a chosgadh suas ri £4 millean. Thuirt an comhairliche Drew Millar á Port Rìgh: “Chan eil mòran adhartais air a bhith ann sna ceithir no còig bliadhna a dh’fhalbh, ach b’ e aonan de na h-adhbharan a’ bhuidheann a bha riaghladh na Comhairle agus na comhairlichean a bha gu dubh an aghaidh na Gàidhlig ’s a bhith cosg airgead air sgoiltean Gàidhlig.
“Tha mise a’ smaoineachadh, le bhith cur an sgoil ’s an obair air na h-ostailean còmhla, gu bheil a’ chomataidh air spionnadh as ùr a chur dhan iomairt. Chan eil na h-ostailean mar a tha iad freagarrach, agus tha feum againn air sgoil Ghàidhlig.
“Tha mise an dòchas nuair a thilleas iad leis an Outline Business Case, gun seall iad gun obraich seo a thaobh ionmhais. Tha mise air iarraidh gun cuir iad crìoch air an OBC cho luath ’s a ghabhas, agus tha mi an dòchas gum bi e deiseil air son a chur dhan Phlana Chalpa a tha sinn gu bhith coimhead air sa Mhàrt.
“Tha sinne sa bhuidheann-riaghlaidh ùr seo gu mòr air son gun tèid am pròiseact seo a chur dhan Phlana Chalpa air son as dèidh 2015. Ged a bha e ag ràdh sna molaidhean gun deigheadh an sgoil ’s an obair eile a chur dhan Phlana air son as dèidh 2015/16, bhithinn-sa an dòchas gun tòisicheadh iad air obair air Ostail Eilginn sa bhad cha mhòr. Tha an togalach sin ’na leithid a dhroch staid gum feumadh iad co-dhiù leth millean not a chosg air son a thoirt gu ìre fhreagarrach. Tha e gu buannachd na Comhairle gun tòisichear air a’ phròiseact seo.”
Tha cuid a phàrantan mì-thoilichte mar a tha dàil air a bhith ann, agus tha cuid aca a’ cur ceist ann am prìs na sgoile. Thuirt Art MacCarmaig, pàrant a tha air a’ bhuidheann-stiùiridh air son coimhead air sgoil Ghàidhlig am Port Rìgh: “Tha sinn air a bhith togail ceistean a thaobh cosgais na sgoile. Car son a tha e a’ dol a chosg £8.3m air son sgoil a thogail ann am Port Rìgh nuair a chosg e an-uiridh £7m son sgoil ann am Milton of Leys ann an Inbhir Nis a tha fada fada nas motha? ’S chan eil sinn air freagairt dhòigheil fhaighinn air a-sin idir. Tha daoine air a ràdh aig na coinneamhan gur e seo na cosgaisean a thàinig a-steach bho na h-ailtirean aig a’ Chomhairle agus feumaidh sinn gabhail riutha. A h-uile turas a bha mi a’ bruidhinn ri Hugh Fraser, Ceannard an Fhoghlaim, nuair a bha co-chomhairle ann, ann an 2008, bha esan a’ bruidhinn air cosgais son sgoil ann am Port Rìgh eadar £3m agus £4m. Chan eil mise a’ tuigsinn ciamar a bha esan cho ceàrr ma bha esan ’na cheannard air an roinn sin.”
Cuideachd bha dragh air, seach gu bheil an ostail a-nis mar phàirt den chùis, gum bi tuilleadh dàlach ann: “Tha maille gu bhith air seo as bith dè thachras, oir mura robh ac’ ach £7m-£8m a lorg, cha bhiodh a’ bheàrn a th’ aca ri lìonadh cho mòr, oir ’s dòcha gum faigh iad suas ri £4.5m bhon Riaghaltas, mar sin mura biodh an ostail ann mar phàirt dhen phlana cha bhiodh aca ris an uiread airgead a lorg.”
Thuirt Ron MacCoinnich, Ceannard nan Seirbheisean Taice ann an Roinn an Fhoghlaim, a’ Chultair ’s an Spòrs, gum feumadh a’ Chomhairle coimhead air grunn nithean san Tuairisgeul Ionmhasail aca, mar a’ bhuaidh air Bunsgoil Phort Rìgh, a’ bhuaidh a bhiodh aig Bunsgoil ùr Ghàidhlig, na h-ostailean ’s an obair chàraidh agus ùrachaidh a bhiodh a dhìth orra (a chosgas £1.3m thar còig bliadhna) ged nach biodh sgoil Ghàidhlig ann.
Thuirt Drew Millar: “Tha mise gu math dòchasach, aon uair ’s gu bheil na pròiseactan seo sa Phlana Chalpa, gun tèid againn air sealltainn don Chomhairle gum bu chòir dhuinn tòiseachadh orra anns a’ bhad. Tha £1.5m againn mar-thà bho Riaghaltas na h-Alba son sgoil Ghàidhlig, chan eil mi faicinn car son nach urrainn dhuinn planaichean a dhealbh agus tòiseachadh air rathad a chur a-staigh gu làrach na sgoile. Car son nach fhaod sinn airgead an Riaghaltais a chleachdadh aon uair ’s gu bheil an sgoil sa Phlana Chalpa? Oir le bhith ga cur dhan Phlana, tha buidheann-riaghladh na Comhairle ag ràdh: ‘Pàighidh sinn an t-airgead eile tha dhìth, oir gheibh sinn suas ri £4.5m bhon Riaghaltas.’ Agus dhòmhsa se ceum mòr air adhart a bhios ann, ma chuireas a’ Chomhairle seo dhan Phlana Chalpa ùr.”
Tha tòrr a-nis an crochadh air an Tuairisgeul Ionmhais, agus an uair sin air rùn poilitigeach nan comhairlichean.


text:
19/09/2013
Gheibh sinne cùnntas air dealbh-chluich ùr Gàidhlig, MacBheatha, MacBheatha, a dh' fhosglas ann an Glaschu an ath sheachdain. Bidh cuid de na cluicheadaran a' bruidhinn rinn ma dheidhinn.
Tha Seonag Nic a' Ghobhainn air a bhith trang anns a' chidsin agus an t-seachdain 'sa se tray-bake a tha i a' bèicearachd.
Bheir Anna NicLeòid iomradh air dealbh-chluich ùr Blue Stockings a tha a' dol ann an Lunnainn an dràsta. Tha an dealbh chluich seo ma dheidhinn a' chìad oiltheanaich bhoireann a chaidh gu oilthaigh Chambridge.
Agus innsidh Murchadh Moireastan mu chuid de na prògraman a bhios ri'm faicinn air BBC Alba anns na lathaichean a tha romhainn. bbc.co.uk/feasar.


text:
La Palma (Cundinamarca)
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ ann La Palma. Tha e suidhichte ann am meadhan na dùthcha aig 1,462m os cionn ìre na mara agus aig astar dhe 150km bho Bhogotá, prìomh-bhaile na dùthcha. ‘S e baile le clìomaid blàth a th’ ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 21˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1561.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 9,918 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 5,935, a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin ‘s e pàtran àireamh-sluaigh traidiseanta a th’ ann am La Palma fhathast.
A thaobh chinnidh, 's e daoine geala/mestizos a th' anns a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am La Palma, ach tha 3.8% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 79.9% dhe na daoine ann am La Palma leughadh agus sgrìobhadh. A thuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh ach aig 9.3% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am La Palma. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa na Roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
26 an Dàmhair
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1826 - Cur às do Thràilleachd ann am Boilibhia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1874 - Martin Lowry, ceimigear Sasannach.
- 1911 - Somhairle MacGill-Eain, ann an Ratharsair. Bàrd Gàidhleach à Alba.
- 1932 - Robert Mundell, ann an Kingston. Eaconamaiche à Canada.
- 1950 - Seumas Grannd, ann an Baile nan Granndach. Cànanaiche na Gàidhlig à Alba.
- 1959 - Evo Morales, ceann-suidhe Bhoilibhia
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1989 - Charles J. Pedersen, ann an Salem. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.


text:
There will be no further comment until the BHA announces its considered findings.
Se do cheum bu bhrisge 's bu shubailt iosgaid, BHA moran ghibhtean ri d' leasraidh fuaight.
BHA Fionn 's an m sin 'n a thigheadas samhraidh am Buchanti.
Knowledge is enveloped by Ignorance; hence all creatures are deluded;' BHA.
Agus bu mhiann leis a bhr a linadh do na plaosgaibh a BHA na mucan ag itheadh; oir cha d' thug neach air bith dha.
BHA an crodh 'g an leigeadh, the cows were a-milking; bidh deudaichean 'g an rusgadh.
Off: BHA na geugan air an sgathadh dheth, the branches were lopped off; thug iad an ceann deth, they beheaded him.
Cha robh lochan no caochan, A BHA ruith leis an aonach, Nach do chruinnich an t-aon lan A thoirt aon uair do shàth dhuit.
BHA (bē'āch-ā')
n.
A white, waxy phenolic antioxidant used to preserve fats and oils, especially in foods.


text:
THA a’ fòn làimhe a’ sìor fhàs nas lugha, nas aotruime agus nas cumhachdaiche. Cha mhòr nach dean i rud sam bith. Togaidh i dealbh, cuiridh i bhidio ri chèile, bheir i fios air cuspair sam bith, agus craolaidh i prògraman TBh.
Chan ann mar sin a bhà. Tha cuimhne agam anns na caogadan nach robh fòn san taigh ach aig corra theaghlach. Fhuair m’ athair a’ chiad tè anns a’ bhaile, ’s bhiodh mòran ga cleachdadh.
An sin thàinig na bogsaichean dearga, na kiosks, a bh’ air an suidheachadh ann an àiteachan sònraichte, mar chrois rathaid neo lùbadh rathaid, anns gach baile. Bha iad dearg, furasta am faicinn, ’s bhiodhte gan cur gu feum chan ann a-mhain son fònadh. Is iomadh càraid a choinnich aig a’ bhogsa agus is iomadh neach, a’ feitheamh bus, a fhuair fasgadh bhon droch shìde.
Chan eil mòran feum orra an-diugh, leis mar a tha fònaichean làimhe cho lìonmhor, ach faodaidh a’ choimhearsnachd fhèin an ceannach air son £1 agus am fàgail far a bheil iad.
Ann an Cille Mhoire anns an Eilean Dubh, baile beag le nas lugha na ceud neach, tha bogsa fòn. Chuir BT sanas ’na bhroinn ag ràdh gun robh iad a’ dol ga thogail air falbh. Seach nach eilear ga chleachdadh chan fhaca duine an sanas! Fhuaras ròs gun robh crann-togail a’ tighinn ga iarraidh, ach nuair a ràinig e bha am bogsa air a chuartachadh le càraichean agus le muinntir a’ bhaile. Thug an dràibhear a chasan leis agus tha am bogsa a’ dol a dh’fhuireach far a bheil e. Thuirt Iain Hill, a tha a’ còmhnaidh sa bhaile: “Cha bhiodh Cille Mhoire ach a’ coimhead lom ás aonais. Tha e mar chomharra-stiùiridh. Is math gu bheil e a’ fuireach.”
Tormod E Dòmhnallach


text:
SE beachd an sgrìobhadair seo gur e droch thoradh don Ghaeilge a bh’ ann am figearan Cunntas-Sluaigh Éirinn a-Tuath 2011.
Tha daoine ann a tha de chaochladh beachd ge-tà, ’s tha deasbad air tòiseachadh mun cuairt orra am measg Gaidhil a’ Chinn a-Tuath.
Thuirt 4,164 duine gun robh a’ Ghaeilge aca mar main language. Chan fhaodar an àireamh seo a sheachnadh, ach tha e ’na bhriseadh dùil nach deach aig còrr agus ceud bliadhna de dh’obair ath-bheòthachaidh air barrachd dhaoine fhàgail ga bruidhinn mar phrìomh chànan. Oir anns na “26 Chontae” bidh 77,000 a’ bruidhinn na Gaeilge gu làitheil agus 110,000 gu seachdaineil – figearan làidir gu leòr.
Tha a’ Ghaeilge air cùl na Beurla, na Pòlainnis agus na Liotuàinis mar “phrìomh chànan”.Gheibh nàimhdean na Gaeilge tlachd ás a-sin. ’S cinnteach gu bheil a’ chùis air son Achd Gaeilge stéidhichte air còraichean cànain air lùghdachadh gu mór.
A réir mo chuid rannsachaidh fhìn ge-tà, a tha stéidhichte air Cunntas-Sluaigh 2001 agus air rannsachadh eile, bidh còrr agus 4,164 ag ùisneachadh na Gaeilge gu cunbhalach anns a’ Cheann a-Tuath, timcheall air 10,000 gu minig, agus suas gu 22,000 bho àm gu àm. Mheudaich àireamh nan daoine le “comas” air choreigin anns a’ Ghaeilge bho 167,487 ann an 2001 gu 184,898 an-uiridh – bho 10.4 ás a’ cheud den t-sluagh gu 10.65 ás a’ cheud, toradh math dha-rìribh.
Thàinig lùghdachadh susbainteach air àireamh nan daoine aig a bheil comas a’ chànan a leughadh, a sgrìobhadh, a bhruidhinn ’s a thuigsinn ge-tà, bho 75,125 gu 64,847, a tha ’na chùis iomagain do dh’iomairtichean na Gaeilge.
Mar sin, tha adhartas air a dhèanamh a thaobh àireamh nan daoine aig a bheil eòlas air choreigin air a’ Ghaeilge – ach an ionann sin agus fìor adhartas?
Latha no dhà an déidh do na figearan seo bhon chunntas-sluaigh a thighinn a-mach, thàinig statistig eile am follais bhon Roinn Fhoghlaim mu thuath. Se bh’ ann gu bheil a’ Ghaeilge mar ghnàth-chànan làitheil an taighe aig 986 de chloinn mu thuath, no 0.3 ás a’ cheud den t-sluagh – anns a’ cheathramh àite a-rithist. Chan eil feum ann a bhith ag ràdh nach eil an àireamh sin ìosal, agus tha coltas ann cuideachd gu bheil ròlaistean gan innse dhuinn ann an corra chùis.
A réir mo chuid rannsachaidh fhìn, tha àireamh na cloinne a tha gan àrach le Gaeilge mu thuath a’ tuiteam an àite a bhith a’ fàs (tha i daonnan a’ tuiteam sa Ghaidhealtachd thradiseanta, gu mì-fhortanach).
Faodaidh, agus tha dùil agam gur ann mar seo a thà e, nach eil mo chuid rannsachaidh glan cruinn – ach ’s cinnteach nach do rinneadh adhartas sam bith a thaobh àireamh na cloinne a tha gan àrach le Gaeilge sna Sé Chontae sna 20 bliadhna sa chaidh.
Air sàillibh sin, ged a rinneadh adhartas math a thaobh sgoiltean Gaidhealach, bun-structar ùr ga thogail, agus “Gael-eagar” (econamaidh Ghaidhealach) ga leasachadh, cha robh buaidh sam bith aig na rudan sin air bruidhinn na Gaeilge mar chànan taighe, fhathast co-dhiù, ged a dh’fhaodar a ràdh gu bheil a’ dol gu math leatha mar chànan cultarach no mar chur-seachad.
• Tha Ciarán Dunbar ’na irisire Éireannach agus ’na dheasaiche air “Gaelscéal”.


text:
Ulapul
Tha Ulapul na phort a tha ann an Alba-a-tuath. Tha an t-aiseag a’ dol eadar Ulapul agus Steòrnabhagh ann an Leodhas.
Tha e na bhaile Iasgaidh anns a' sgìre Ghlinne Bhraoine (Loch Bhraoin), Rós an Iar. Bha mu 1,500 duine a' fuireach ann ann an 1988.
Stèidhichte leis a' Bhritish Fisheries Society ann an 1789, seasaidh am baile air cladach-thogta a tha mu 8m as cionn àrd na mara. Leigeadh na sraidean a mach an cruth A' Bhranndair bho thus, ged a chaidh iomadh bliadhna seachadh mus an robh taigh air gach lot.
Anns an latha an diugh, bithidh an t-aiseag eadar Eilean Leodhais agus an Tir Mòr a' seòladh bho Ulapul gu Steornabhagh. Is e an laimhrig a tha na fior cridhe dhan bhaile, agus air barrachd ionad an aiseag tha laimhrig-iasgaidh le acfhuinn-deoigh, thogta 's na 80'n nuair bha Ulapul na phort air leth chudthromach ann an malairt nan "klondyker". Tha Àrd Sgoile nan sia bliadhna stèidhichte 's a' bhaile agus tha aonad Gàidhlig aig a' bhun-sgoile. Tha an nobhail Na Klondykers stèidhichte ann an Ulapul. Bha Ulapul ainmeil airson na luing mòra Sovietach a thadhail air. Bha Pravda air reic ann an Ulapul aig aon àm.
Tha Ulapul ainmeil airson an "Ceilidh Place" stèidhichte leis an actar Raibeart Urchardan (Robert Urquhart), nach maireann. A-rèir an t-Urchardan bha Ulapul riamh baile nan coigreach: - Baile Gallta stèidhichte an sgìre a bha air leth Gàidhealach. Gu deireadh na 1980'n bha seo follsaichte le "Parlamaid nan Penguin"- buidheann nam bodaich a bhiodh a' cruinneachadh gach madainn aig ceann "Sraid na Laimhrig" agus a bhiodh a' comharachadh le cheile as Gàidhlig na sgìre.
Anns an latha an diugh tha ministeir sgireil de eaglais na h-Alba steidhichte an Ulapul, ach mus an deach steidhicheadh air a bhaile, b' e Clachan aig Ceann Loch Bhraoin (mar a bhiodh daoine an duil!), bun-eaglais a' pharaiste. Aig àm an Ath-leasachaidh mharbhadh an sagairt mu dheireadh an siorrachd Rois "An Sagart Ruadh", le saighead, faisg air Clachan.


text:
Uaine: Aibidil Ròmanach
Dearg: Aibidil Cirillach
Gorm: Aibidil Arabach
Dubh: Aibidil eile
Light Gray: gun aibidil
Donn: Mixed: Aibidil Ròmanach agus Cirillach
Gorm soilleir: Measgte: Aibidil Arabach agus Ròmanach
Dubh-liath: Measgte: aibidil eile is gun aibidil
Uaine soilleir: Aibidil Brahmach
B’e aibideil no aibidil na litrichean a gheibhear ann an cànan air an cur ann an òrdugh sònraichte.
Bidh sinne a' sgriobhadh ann an Aibidil Ròmanach
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons
cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: