c: text/html

text:
5 an Gearran
'S e an 5mh latha den Ghearran an 36mh latha den bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich.
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1857 - Cur às deimhinnte do Thràilleachd ann am Meagsago.
- Meagsago- Día de la Constitución (Latha a' Bhun-reachd)
- Burundaidh - Unité nationale / Ubumwé bw'Ábarŭndi (Latha na h-Aonachd Nàiseanta)
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1788 - Robert Peel, prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 1984 - Carlos Tevez, cluicheadair ball-coise
- 1985 - Cristiano Ronaldo, cluicheadair ball-coise
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1947 - Hans Fallada, ann an Greifswald (a' Ghearmailt)
- 1999 - Wassily Leontief, ann an Eabhraig Nuadh (baile). Eaconamaiche às An Ruis.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Information
Translations: Chasan Vīnogas, Chasan Vynuogės, Chasan Struguri, Grožđe Chasan, Chasan Nho, Winogrona Chasan, Chasan Druiven, Chasan अंगूर, Uvas Chasan, ЧacaH BиHorpaд, Xaσάv Etaφύλιa, العنب Chasan, Chasan 포도, Chasan bobulí, ЦxacaH rpoжђa, Chasan mga ubas, 慈葡萄, Chasan Raïms, Chasan Grozdje, Chasan bobúľ, Chasan Uva, Chasan ענבי, Chasan Vindruvor, Chasan Anggur, Chasanブドウ, Cépages Chasan, Chasan Trauben, Chasan Druer, Chasan Druer, Chasan Uvas, ГoдиHи BиHorpaд, Chasan Viinirypäleet, Chasan Гpoздe


text:
Lodainn an Ear
'S e fear de Siorrachdan traidiseanta na h-Alba a tha ann an Lodainn an Ear. B' àbhaist do Bhaile Adainn a bhith na phrìomh-bhaile ach 's e Baile nam Feusgan a th' ann an drasta.
Susbaint
Cruth na tìre[deasaich | deasaich an tùs]
Tha raointean guail sam pàirt shiarach na shiorrachd, faisg air Baile nam Feusgan agus Tranant. Tha Lodainn an Ear a' claonadh gu tuath on Lomair Mòr don mhuir. 'S e clach-ghainmhich liath, Ordobhicianach a tha anns an Lomair Mòr, agus tha clach-ghainmhich ruadh ann gu tuath. Tha aol-chlach ann ann an àiteachan eile, gu h-àraidh sna raointean guail. 'S e bholcànothan marbh a tha ann an Creag nam Bathais, Meall Bhearaig agus Dùn Peilleir.[1]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e na sgìre sam Pàrlamaid Westminster. Thagh e Seòras Kerevan (SNP) mar Ball Pàrlamaid ann an 2015.
Tha an mòr-chuid na shiorrachd na sgìre sam Pàrlamaid na h-Alba agus tha e anns an roinn Alba a deas ach tha pàirt na siorrachd ann an sgìre Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan. Tha an sgìre sin anns an roinn Lodainn. Tha Iain Gray (Làbarach) na BhPA airson Lodainn an Ear agus Colin Beattie (Làbarach) na BhPA airson Lodainn Mheadhanach a Tuath agus Baile nam Feusgan.
Tha co-bhanntachd Làbarach–Tòraidheach–Neo-eisimeileach a' riaghladh a' Chomairle Lodain nan Ear.
Daoine ainmeil à Lodainn an Ear[deasaich | deasaich an tùs]
- William Dunbar (1460–1520), bàrd
- Iain Major (1467–1550), feallsanach
- Iain Knox (1510–1572), leasachair
- John Muir (1838–1914), neach-àrainneachd
- Arthur Balfour (1848–1930), prìomhaire
- Iain Bellany (1942–2013), peantair
- Alasdair Barden (1963–1998), bàrd
- Rhona Camshron (1965–), comaig
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Comhairle Lodainn an Ear (Beurla)


text:
Vukovar
‘S e baile air an àirde an ear Chroàisia a th’ ann an Vukovar (IPA: ˈʋukɔʋaːr, Gearmailtis: Wukowar, Magyar: Vukovár). ‘S e ainm Magyar is Slàbhais a th’ann Vukovar is tha e a’ ciallachadh Baile a’ Mhadadh-allaidh, bhon fhacal Mhagyar Vár (Gàidhlig Baile) agus Vuka (Slàbhais airson Madadh-allaidh), ainm na h-aibhne a shruthas tron bhaile. Tha e suidhichte faisg air na crìochan leis An t-Sèarb, aig 103m os cionn ìre na mara,[1], 356km air falbh bho Rijeka, 173km bho Sharajevo, 328km bho Zadar, agus 239km bho Zagreb, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Chaidh am baile (Volko neo Vukovo) a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 13mh Linn. Tha 28,033 duine a’ fuireach anns a’ bhaile,[3] an 16mh baile nas motha na dùthcha.[4]
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh am baile dhan Ostair-Ungaire bho 1867 gu ruige 1918 agus an uair sin gu Iùgoslaibhia gu ruige 1992. Chaidh am baile a mhilleadh anns a' Chogadh Shìobhalta anns na 90an agus chaidh mòran dhaoine a mharbhadh.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Zaharije Orfelin: (1726 – 1785) Bàrd.
- Leopold Ružička: (1887 – 1976) Ceimigear.
- Pavao Pavličić: (1946): Sgrìobhadair.


text:
An d’ fhuair mi maitheanas? Cionnas a gheibh mi maitheanas bho Dhia?
Ceist: An d’ fhuair mi maitheanas? Cionnas a gheibh mi maitheanas bho Dhia?
Freagairt: Tha Gnìomharan 13:38 ag ràdh, “Uime sin biodh fios agaibh, fhear agus a bhràithrean, gur ann tre ’n duine seo tha maitheanas pheacannan air a shearmonachadh dhuibh.”
Gur de a th’ann a’ maitheanas agus carson a tha feum agam air?
Tha na facail “thoir maitheanas” a’ ciallachadh an sglèat a ghlanadh, leig as duine airson cron a rinn e, dubh a-mach fiachan. Nuair a nì sinn cron air neach, iarraidh sinn maitheanas airson an càirdeas eadar sinn a bhi mar a bha e roimhe. Chaineil maitheanas air a thoirt a chionns gu bheil neach airidh air maitheanas. Chaineil neach ann a tha airidh air maitheanas. Se a th’ ann a’ maitheanas ach gnìomh a tha sealltainn gaol, tròcair, agus gràs. Se a th’ ann a’ maitheanas ach co-dhùnadh gun rudeigin a bhi agad an aghaidh neach eile, a dh’ aindeoin gur de a tha e no i air a dhèanamh ort.
Tha am Bìoball ag innse dhuinn gu bheil feum againn uile air maitheanas bho Dhia. Tha sinn uile air peacachadh. Tha Eclesiastes 7:20 ag ràdh, “Oir chaineil duine ceart air an talamh, a ni maith, agus nach peacaich.” Tha 1 Eòin 1:8 ag ràdh, “ ma their sinn nacheil peacadh againn, tha sinn gar mealladh fèin, agus chaineil an fhìrinn annainn.” Se ceannairceas an aghaidh Dhè a th’ anns gach peacadh (Salm 51:4). Mar sin, tha feum mhòr againn air maitheanas Dhè. Mur a’ faigh sinn maitheanas airson ar peacannan, cuiridh sinn seachad an t-sìorraidheachd a’ fulaing mar thoradh airson na peacannan againn. (Mata :25:46; Eòin 3:36).
Maitheanas – Ciamar a gheibh mi e?
Faodaidh sinn a bhi taingeil gu bheil Dia ann a tha gràdhach agus tròcaireach – dèonach ar peacannan a maitheadh dhuinn! Tha 2 Peadar 3:9 ag innse dhuinn, “ .. tha e fad-fhulangach do ar taobh-ne, gun toil aige dream sam bith a bhi caillte ach na h-uile dhaoine ’ theachd gu aithreachas.” Tha Dia ag iarraidh maitheanas a thoirt dhuinn, ’s mar sin rinn e ullachadh airson sinn maitheanas fhaotainn.
Chaineil peanas cothromach ann airson ar peacaidhean ach am bàs. Tha a’ chiad pàirt de Ròmanaich 6:23 ag ràdh, “Oir is e tuarastal a’ pheacaidh am bàs ...” Is e bàs siorraidh a tha sinn airidh air airson ar peacannan. Thàinig Dia, na rùn foirfe ann an cruth duine – Iosa Crìosd (Eòin 1:1,14). Fhuair Iosa bàs air a’ chrois, a’ gabhail am peanas bu chòir a bhi oirnne—am bàs. Tha 2 Corintianach 5:21 ag innse dhuinn, “Oir rinn e esan do nach b’ aithne peacadh, na ìobairt-pheacaidh air ar son-ne; chum gum bitheamaid air ar dèanamh nar fireanteachd Dhè annsan.” Fhuair Iosa bàs air a’ chrois, a’ gabhail an dìoghaltas bu chòir a bhi oirnne! Mar Dhia, thug bàs Iosa seachad maitheanas airson peacannan an t-saoghail uile. Tha 1 Eòin 2:2 ag ràdh, “ Agus is esan an ìobairt-rèitich airson ar peacannan; agus chan e airson ar peacannan a mhàin, ach mar an ceudna airson peacannan an t-saoghail uile.” Dh’ èirich Iosa bho na mairbh, a’ gairm a’ bhuaidh a bh’ aige air peacadh agus air a’ bhàs (1 Corintianach 15:1-28). Tha Dia ri mholadh – tro bàs agus aiseirigh Iosa Crìosd, tha an dara pàirt de Ròmanaich 6:23 fior, “ ... ach is e saor-thiodhlaic Dhè a’ bheatha mhaireannach, tre Iosa Crìosd ar Tighearna.”
Bheil thu ag iarraidh do pheacannan a bhi air a’ maitheadh dhuit? Bheil thu a’ faireachdainn ciontach uaireannan? Tha maitheanas ann airson do pheacannan ma chuireas tu d’ earbs’ ann an Iosa Crìosd mar do Shlànaighear. Tha Ephesianach 1:7 ag ràdh, “Anns am bheil againne saorsa tre ’ fhuil san, maitheanas nam peacadh, a rèir saoibhreas a ghràis.” Phàigh Iosa na fiachan againn, gus a’ faigheadh sinne maitheanas. Chaineil càil agad ri dhèanamh ach maitheanas tre Iosa iarraidh air Dia, a’ creidsinn gun d’ fhuair Iosa bàs chum pàigheadh airson do mhaitheanas – agus bheir e maitheanas dhuit! Tha an teachdaireachd mhìorbhaileach seo ann an Eòin 3:16-17, “ Oir is ann mar sin a ghràdhaich Dia an saoghal, gun d’ thug e aon-ghin Mhic fèin, chum as ge be neach a chreideas ann, nach sgriosar e, ach gum bi a’ bheatha shìorraidh aige. Oir cha do chuir Dia a Mhac don t-saoghal, chum gun dìteadh e an saoghal, ach a chum gum biodh an saoghal air a shaoradh trìd-san.”
Maitheanas – a bheil e gu dearbha cho furasta ri sin?
Gu dearbha, tha e cho furasta ri sin! Chan urrainn dhuit maitheanas a chosnadh bho Dhia. Chan urrainn dhuit pàigheadh airson maitheanas bho Dhia. Chan urrainn dhuit fhaighinn ach le creideamh, tro ghràs agus thròcair Dhè. Ma tha thu airson Iosa Crìosd a ghabhail mar do Shlànaighear, agus maitheanas fhaotainn bho Dhia, seo ùrnaigh a dh’ fhaodadh a bhi agad. Cha shàbhail an ùrnaigh seo no ùrnaigh sam bith eile thu. Chan fhaigh thu maitheanas airson do pheacannan ach le bhi creidsinn ann an Iosa Crìosd. Chaineil anns an ùrnaigh seo ach dòigh taing a thoirt do Dhia airson maitheanas a thoirt dhuit agus innse dha an earbs’ a th’ agad ann. “A Dhia, Tha làn fhios agam gu bheil mi air peacachadh nad aghaidh agus gu bheil mi airidh air peanas. Ach ghabh Iosa Crìosd am peanas sin air an robh mi airidh, ’s gu faighinn-sa maitheanas tre chreideimh. Tha mi cuir m’ earbsa annaibh airson mo theàrnadh. Taing airson ar gràs mìorbhaileach agus ar maitheanas! Amen!”
An do thagh thu Crìosd an dèidh na leugh thu an seo? Ma thagh, brùth am putan “Tha mi air Crìosd a thaghadh an diugh”.
Till gu duilleag dachaigh Gàidhlig na h-Alba
An d’ fhuair mi maitheanas? Cionnas a gheibh mi maitheanas bho Dhia?


text:
Blàr Ghleann Sheile
Air an 10mh latha dhen Ogmhios 1719, air feasgair latha samhraidh a bha grianach teth, chaidh feachdan nan Seumasach a sgapadh às dèidh sabaid dian a mhair ceithir uairean a thìde, aig bonn Sgurr na Ciste Duibhe ann an Gleann Sheile, Alba. Thug seo ar-a-mach 1719 nan Seumasach gu crìche.
Susbaint
Na lean chun a' bhlàir[deasaich | deasaich an tùs]
As t-earrach, 1719, thàinig feachd beag Spàinnteach, dà long-cogaigh agus mu thrì cheud saighdear, air tìr an Loch Aills, air cost an-iar Gàidhealtachd na h-Alba. Nam measg bha na h-Albannaich Marcais Thulaich-Bhàrdain agus Uilleam Dubh MacCoinnich, còigeamh Iarla Shìophort. Bha an dithis aca nan Seumasaich bho riamh, agus nam fògarraich às dèidh ar-a-mach 1715. Bha an t-ar-a-mach a rinneadh an 1719 gu mòr an urra ri taic bhon Spàinn; 's e bha fa-near dhan Chardinal Alberoni, riaghaltas Bhreatainn agus riaghladh Rìgh Deòrsa a chur an staid cugallach.
Cha robh còir air an fheadhainn a thàinig air tìr air a' Ghàidhealtachd ach a bhith mar dibhearsain; a rèir plana Alberoni, thigeadh am mòr-fheachd Spàinnteach air tìr an ceann a deas Shasainn, fo chommand Dhiùc Ormonde, ach chaidh an cabhlach Spàinnteach a bha ga ghiùlan a sgapadh le gèilltean agus dh'fhàgadh an còmhlan san àird a-tuath nan aonar.
Rinn na Seumasaich gearasdan agus fùdar-lann de Chaisteal Eilean Donan, agus theann Uilleam Dubh air rèisimeid a chruinneachadh de dh'fhir an àite - a' chuid a bu mhò dhiubh de Chlann MhicRath is Chlann Mhic a' Mhathain - oir bu leis-san an sgìre seo dhen a' Ghàidhealtachd mus deach a thoirt bhuaithe ri linn tachartasan 1715. Rè ùine, ràinig Iain Chamshron Loch Iall agus feadhainn de Chlann Chamshron; thàinig cuideachd bràthair a b'òige Thulaich-Bhàrdain, am Morair Seòras Moireach, le fir Athaill. Thàinig, is Rob Ruadh MacGriogair is a dhaoine, agus Clann Fhionghuin an t-Sratha às an Eilean Sgitheanach.
Fhad 's a bha seo a' dol air adhart, ràinig trì luing-chogaidh de Chabhlach Rìoghail Bhreatainn Loch Aillse, agus air 11mh Cèitean thug iad ionnsaigh air a' chaisteal len gunnaichean mòra; an làirne-màireach chaidh an caisteal a ghlacadh le na saidhdearan-mara. Dh'fhàgadh an caisteal na thobhta leotha, agus bha aig na Seumasaich ri triall fada doirbh a dhèanamh timcheall air ceann Loch Long (bhon a bha Loch Aillse fo ghrèim a' Chabhlaich Rìoghail) gus iad fhèin a stèidheachadh as ùr aig ceann Loch Duich.
An dèanamh-deas[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a fhuair na Seumasaich brath gun robh an Seanalair Wightman a' tighinn mun coinneamh às Inbhir Nis rathad Chille Chuimein is Ghleann Mhoireasdan, rinn Tulaich-Bhàrdain adbhanns suas Gleann Sheile (9mh Ògmhios), agus shuidhich e arm beag - mu 1,200 fear - far as cumhainge an gleann, fìor dheagh àite airson tilleadh a chur air arm Wightman. Dhaingnich na Seumasaich na loidhnichean aca le ballaichean beaga cloiche, a chithear fhathast. Shuidhich Tulaich-Bhàrdain a bhrathair am Morair Seòras air an sgiath cheart, deas air Abhainn Sheile. Bha na Spàinntich - mu 200 dhiubh - air "an Cnocan Spàinnteach" sa mheadhan, Clann Ghriogair agus Clann Fhionghuin na b'fhaide tuath, agus Uilleam Dubh Shìophort agus a dhaoine air an làimh cheàrr, gu h-àrd air bruthaichean Sgurr na Ciste Duibhe.
Air 10mh Ògmhios, dh'fhàg feachd Wightman ceann Loch Cluainidh, an ear air Gleann Sheile, agus chaidh am feachd aige air thoiseach chun na h-àirde an iar, a' leantainn rathad na dròbhaidh sìos an gleann.
Am blàr[deasaich | deasaich an tùs]
Thàinig an dà arm an caraibh a chèile mu 2f. Stad Wightman aig Lùb an Eòrna, mu astar mìle bhon defile far an robh na Seumasaich ga fheitheamh, agus chuir e fheachdan an òrdugh catha. Air an dà sgiath aige bha fir-chinnidh Catach - Clann MhicAoidh Srath Nabhair air a làimh cheart, agus Rothaich air a làimh chlì. Bha an dà sgiath gu h-àrd air na bruthaichean garbh, casa os cionn ùrlar a' ghlinn. Sa mheadhan bha ceithir reiseamaidean dhen arm cheangailte, agus trùp de mharcshluagh. Bha aige cuideachd reiseamaid de shaighdearan Duitseach. Na bu chudromaiche buileach, bha ceithir mortairean aige a loisgeadh sligean-boma. Bha mu 1,400 fear aig Wightman.
Thòisich an cath mu chòig uairean feasgair, nuair a rinneadh sgiath cheàrr arm Wightman agus na mortairean ionnsaigh air Moireach agus fir Athaill. Airson dà uair a thìde chaidh a h-uile ionnsaigh a thilleadh le na Seumasaich, gus mu dheireadh fhuair na Rothaich mu thimcheall orra le bhith a' dol gu h-àrd suas a' bheinn, agus bha aig Moireach ri dhol an comhair a chùl, ach ann an deagh òrdan, tuath air an abhainn.
An uair sin, thugadh ionnsaidh air feachd Uilleim Duibhe air sgiath cheàrr nan Seumasach le na mortairean is na saighdearan dearga, fhad 's a bha Clann MhicAoidh ag obrachadh timcheall gu h-àrd g' a chliathaich a thionndachadh. Sheas na fir-chinnidh Tàileach gu daingeann ris na h-ionnsaighean, ach chaidh Uilleam Dubh a leòn agus mu dheireadh bha acasan ri dhol air n-ais cuideachd, mus ruigeadh Rob Ruadh agus Clann Fhionghuin iad gus cobhair a thoirt.
A-nise chaill na fir-chinnidh de Chlann Dòmhnaill agus Clann Chamshroin ann am meadhan nan Seumasach misneach, agus theann iadsan air dhol air n-ais cuideachd. Dh'fhàgadh a-nis na saighdearan Spàinnteach nan aonar, air a' chnocan a bha iad air daingneachadh. Thàinig frasan de bhomaichean mortair sìos orrasan agus cha b'fhada gus an robh iad a' dèanamh ratreut suas bruthaichean Sgurr na Ciste Duibhe, far an do chuir iad an oidhche seachad ann an coire glè àrd ris an canar Coire nan Spàinnteach chun an latha an-diugh. An làirne-màireach, bha aca ri strìochdadh.
A bhuil ga mheas[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Blàr Ghleann Sheile a' seasamh leis fhèin am measg cogaidhean nan Seumasach. Seo an aon turas san deach cath a chur am measg beanntan àrda na fìor Ghàidhealtachd. Cuideachd, chaidh am blàr a chur ann an dòigh a bha às an àbhaist; tha e coltach nach do rinneadh lannaireachd idir, ach taobh seach taobh a' losgadh làmhach bho làmhach air a chèile; na Seumasaich a' sabaid cath-dìona, agus Arm Rìgh Deòrsa a' sìor-theannachadh nas dlùithe riutha. Ach 's iad na gunnaichean-mòra - na mortairean - aig an arm dearg a thug a' bhuaidh aig a' cheann thall. Ged a thug, cha deach mòran a mharbhadh; tha beul-aithris ag innse dhuinn nach deach ach aonan a mharbhadh air taobh nan Seumasach - fear Fionnlagh MacRath. Thathas a' meas gun deach mu fear ar fhichead a mharbhadh air taobh Rìgh Deòrsa.
Tuilleadh Leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Faodar tadhal air làrach a' bhlàir, mu leitheach suas Gleann Sheile air rathad mòr an A87, aig seòladh OS : NG992135. Tha mòran ri fhaicinn; cha deach mòran atharrachaidh air a' chumadh-tìre bhon uair sin. Tha bòrd-fiosrachaidh ann.


text:
Cooish
She feailley eddyr-Ghaelgagh bleinoil ee Cooish, ny Yn Chooish, ta kelloorey dagh red bentyn rish y Ghaelg as cultoor Vannin. T'ee goll er stiurey as reaghey ec y Çheshaght Ghailckagh as t'ee geddyn cooney veih veih Undinys Eiraght Vannin as veih Coonseil Ellynyn Ellan Vannin myrane lesh thieyn dellal ynnydagh. T'ee cur greinneyderyn çhengey, kiaulleyderyn, ard-scoillaryn, as y theay ry cheilley son dy chur yn eiraght Ghaelgagh er oaie. T'ee goll er kelloorey feie shiaghtin as t'ee goaill stiagh cuirraghyn kiaull, keirdlannyn scoill, leaghtyn, as seshoonyn kiaull. Va'n feailley currit er bun ec Phil Gawne fo'n ennym Feailley Ghaelgagh ayns ny 1990yn leah.


text:
Fearg mu dhùnadh an A87
- 3 An t-Sultain 2013
Tha comhairlichean an Eilein Sgitheanaich air fàgail air Còmhdhail na h-Alba gu bheil iad a' cur chosgaisean air thoiseach air feumalachdan a' phobail.
Tha na comhairlichean feargach gun dùin prìomh rathad an eilein - an A87 - eadar 8:00f is 06:00m airson leigeil le obair-càraidh a dhol air adhart.
Bidh an obair ann eadar an 24mh agus an 30mh den t-Sultain agus bidh siostam convoy ann tron là (eadar 07:00m is 7:00f) eadar an 3mh agus an 11mh den Damhair.
'S ann air pìos den rathad eadar Sgonnsar agus ceann Loch Aineoirt a bhios an obair.
Feum
Thuirt fear de chomhairlichean Eilean a' Cheò, Hamish Friseal, gu bheilear a' gabhail ris gu bheil feum air an obair, ach nach eil na h-uairean seo freagarrach idir.
"Tha an rathad fhathast gu math trang anns a' mhìos a tha seo le daoine a' tighinn a choimhead air an Eilean Sgitheanach," thuirt e.
"S e am prìomh rathad a th' ann agus chan eil prìomh rathad eile ann an Alba, cho fad 's a tha fios agamsa, a tha a' dùnadh aig ochd a dh'oidhche airson obair tron oidhche.
"Tha iad an còmhnaidh a' dùnadh aig deich an àite ochd," thuirt e.
A rèir Mhgr Fhriseil, 's e airgead seach feumalachdan an t-sluaigh a bu choireach.
Taghadh
"Tha fios againne gur e an cùmhnantaiche fhèin a tha a' taghadh nam pìosan den rathad air an tèid obair a dhèanamh agus chan ann aig deireadh an là airson maith 's dòcha luchd-siubhail a tha seo ach dìreach son maith nan cùmhnantaichean fhèin."
Thuirt Còmhdhail na h-Alba gur ann an urra ris a' bhuidhinn BEAR Scotland a tha dleastanas son dùnadh an rathaid.
Chaidh BEAR às àicheadh gun robh adhbharan coimearsalata idir air cùlaibh a' cho-dhùnaidh aca.
Thuirt iad gun dùin an rathad aig 8f airson leigeil leis an obair a nì nas motha de dh'fhuaim a dhol air adhart nas traithe seach nas anmoiche air an oidhche.
Thuirt iad cuideachd gum bi an obair deiseil na bu thruaithe ma thòisicheas iad aig 8 seach 10.
Thuirt BEAR roimhe gun robh iad air an obair a chur air dòigh gus nach toireadh i cus buaidh air luchd-dràibhidh.
Thuirt iad gun tèid an obair a dhèanamh às dèidh mhìosan an t-Samhraidh agus gu bheil iad air aire a thoirt do chlàr-ama aiseag Ùige.


text:
Grottammare
‘S e baile meadhanach ann an ceann a tuath na h-Eadailt a th’ ann an Grottammare (Dual-chaint: Le Grotte, Laideann: Grypta ad Mare). Tha e suidhichte aig 43m os cionn ìre na mara,[1] aig a’ char as motha, anns an sgìre (Eadailtis: Provincia) Acsoli Piceno, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Marche, ri taobh na mara, 166km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 463km bho Mhilano, 313km bho Phadova agus 228km bho Fhirenze.[2] Tha 15,713 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3] Tha an t-ainm a’ ciallachadh Uamh na Mara san Laideann.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Grottammare do Stàitean na h-Eaglaise.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Felice Peretti di Montalto (1521 – 1590): Pàp bho 1585 gu 1590.


text:
“Cleachd an cód-phuist, eagal ’s gun téid ur cairtean ’s parsailean Nollaig air chall.” Chan eil teachdaireachd muinntir a’ phuist gach bliadhna cho eadar-dhealaichte bho “Cleachd i no caill i”, na faclan brosnachail a chanas buidhnean oifigeil mun Ghàidhlig.
Bhiodh e reusanta gu leòr a-réiste seòlaidhean Gàidhlig a sgrìobhadh air an treallaich a tha sinn a’ cur sa phost. Mur eil cód-phuist ri làimh agus sinn air falbh bhon taigh no ma tha cabhag oirnn, a bheil e gu diofar? Nach eil Gàidhlig gu leòr aig Pàdraig Post son litrichean a lìbhrigeadh don àite cheart co-dhiù agus ainmean àiteachan Gàidhlig aithnichte a-nis bho shoidhnichean rathaid air feadh na dùthcha – fiùs Gàidhlig sgrìobhte air na carbadan puist fhéin?
Sin a shaoil Magaidh Nic a’ Ghobhainn nuair chuir i leabhar sa phost bho Liùrbost gu Sabhal Mór Ostaig bho chionn greis. Thàinig am parsail air ais an déidh turas a ghabhail ann an Éirinn, a réir na bha sgrìobhte air ann an Gaeilge: “Seol air ais chuig an seoltoir”!
Thug sin oirnn deuchainn a dhèanamh. Trì cairtean le seòlaidhean Gàidhlig ach gun chód orra sa phost bhon Agaidh Mhór a Dhùn Éideann, Sabhal Mór Ostaig agus Inbhir Nis agus aonan á Portugal don Agaidh Mhór. Ràinig té dhiubh Dùn Éideann gu sgiobalta ach faodaidh an fheadhainn eile a bhith ann an àite sam bith eadar Hiort agus Peairt.
A réir muinntir a’ phuist, se as adhbhar gu bheil seòlaidhean gan leughadh a-nis le innealan nach eil comasach cànan sam bith ach a’ Bheurla a leughadh. Ach dh’aidich iad, an déidh beagan strì, gu bheil na h-innealan ann an Alba comasach air Cuimris a leughadh cuideachd, co-dhiù bho 2010 nuair a chaidh an uidheamachd ùrachadh. Nach gabhadh sin a dhèanamh don Ghàidhlig? “Ó, bhiodh sin ro dhaor.”
Dé cho daor cha chanadh iad.
Nach b’ urrainn dhaibh liosta de dh’ainmean Gàidhlig a thoirt don luchd obrach aca? “Feuchaidh sinn am fiosrachadh sin fhaighinn o Bhòrd na Gàidhlig agus a chleachdadh mar ghoireas cuideachail sna h-ionadan againn an Alba.”
Fhuair sinn fuasgladh, mas fhìor, ann am beagan phuist-d. Ach car son a tha e aig té a tha dìleas don chànan ri aire a tharraing don duilgheadas seo?
Nach bu chòir don Bhòrd liosta ainmean àiteachan Gàidhlig a thairgsinn agus àite nas cunbhalaiche fhaighinn do sheòlaidhean Gàidhlig san siostam puist fada mus deach an uidheamachd ùr a chur air dòigh? Gabh an cothrom no caill i, tha e coltach.
seoncaimbeul@gmail.com


text:
George Washington
Airson aistean eile, faic Washington
Bha George Washington air leth cudthromach ann an tràth-eachdraidh nan Stàitean Aonaichte. Bha e na cheannard cudthromach os cionn feachdan Aimeireaganach ann an Cogadh nan Seachd Bliadhna (1754-1763) an aghaidh nam feachdan Frangach ann an Ameireagaigh.
Aig àm an Ar-a-mach Ameireaganach (1775-1783), bha George Washington na Sheanailear os cionn nam feachdan Ameireaganach an aghaidh nam feachdan Breatannach.
Bu chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte e (1789-1797).
Susbaint
Òige[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh George Washington air 22 an Gearran, 1732 air fearainn a theaghlaich ann an Westmoreland County, Virginia. Ann an 1748, bha e mar-thà na fhear-thomhais talmhainn agus ann an 1749 fhuair e dreuchd mar fhear-thomhais talmhainn ann an sgìre a bh’ air ùr-chruthachadh, Culpeper County. Bha e mar dhleastanas dhà cuideachd a bhith a’ stiùireadh trèanadh a’ mhailisidh ionadail.
Cogadh nan Seachd Bliadhna (no “Cogadh nam Frangach ’s nan Innseanach Ruadh”)[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1753, thòisich an Fhraing air sreath de dhùin a thogail sa sgìre Ohio a bha na laighe mun iar, air taobh thall nam Beanntan Appalaiseanach. B’ e an rùn aca an ceangal eadar Louisiana ’s Canada a dhaingneachadh. Ach bha tagraidhean aig na tìrean-imrich Breatannaich, Virginia agus Pennsylvania, air na dearbh sgìrean. Chaidh George Washington a chur a dh’ionnsaigh nam Frangach ann an sgìre Ohio airson faicinn dè cho làidir sa bha iad, agus gus iarraidh orra an sgìre-sa fhàgail cuideachd. Dhiùlt na Frangaich sin a dhèanamh agus an ath bhliadhna, chaidh Washington a chur air ais dhan sgìre Ohio ach an turas seo os cionn Reiseamaid Virginia a bh’ air ùr-chruthachadh airson ruaig a chuir air na Frangaich. Bhuannaich e ann an còmhraig ri buidhinn bheag de 30 Frangaich air 28 an Chèitean, 1754. An uair sin, thog iad dùn car lag ris an tuirt iad Fort Necessity. An ceann greis, chaidh an cuairteachadh le feachd Fhrangach ’s b’ fheudar do Washington gèilleadh dhaibh. Leig na Frangaich mu sgaoil e, ach an ath bhliadhna bha Washington air ais le feachd a bha fo stiùir a’ Sheanaileir Edward Braddock. Thachair iad ri na Frangaich aig blàr Monongahela; chaidh na Frangaich a ruagadh ach chaidh Braddock fhèin a mharbhadh. A dh’aindeoin sin ge-tà, fhuair Washington deagh chliù; chaidh dà each a mharbhadh fodha ’s chaidh ceithir peilearan tron chòta aige.
As t-fhoghar, chaidh Washington a shuidheachadh os cionn feachdan Virginia air fad, agus bha e a-nis mar dhleastanas dhà còrr is 300 mìltean (480 km) de chrìochan a dhìon. Mhair e san dreuchd seo gu 1758. Bu mhiann leis a bhith na oifigear san arm Bhreatannach, ach cha robh na Breatannaich a’ cur mòran suim anns na h-Ameireaganaich agus dhiùlt iad oifigeach a dhèanamh dheth; dh’fhàg e a dhreuchd, thill e dhan tuathanas aige fhèin agus chaidh e an sàs ann am poileataigs.
Eadar na Cogaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Air 6 am Faoilleach, 1759, phòs Washington a’ bhanntrach Martha Dandridge Custis, agus dh’fhuirich iad còmhla aig Mount Vernon. Thog iad an dithis mhac a bh’ aicese mar-thà. Cha robh clann aca riamh còmhla.
Le bhith a’ pòsadh banntrach bheairteach, dh’fhàs oighreachd Washington gu mòr. Fhuair e an treas chuid de na 73km2 a bha ann an sealbh Martha Custis, agus bha e a’ coimhead às dèidh an cuid fearainn às leth clann a mhnà. A bharrachd air a sin, bhiodh e a’ ceannach tuilleadh fearainn dha fhèin agus choisinn e fearann a bharrachd ann an West Virginia air sgàth a sheirbhis sa chogadh. Bha spèis mhòr aig muinntir Virginia dhà agus bha e na dhuine-uasal beairteach. Chaidh a thaghadh airson Pàrlamaid Virginia ann an 1758.
Bha Washington gu mòr an sàs san iomairt an aghaidh na Breatainne. Mar eiseimpleir, ann an 1769 mhol e do Phàrlamaid Virginia casg-malairt a chur air dòigh an aghaidh na Breatainne gus an rachadh cur às dha na Laghan Townsend. San Iuchair, 1774, bha e na chathraiche dhen choinneamh a mhol gum bu chòir Continental Congress (neo Coinneamh nan Tìrean-Imrich) a chruthachadh. Chaidh Washington a thaghadh mar bhall de Chiad Choinneamh nan Tìrean-Imrich (First Continental Congress).
An t-Ar-a-mach Ameireaganach[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a thòisich sabaid eadar feachdan Massachusetts agus an fheadhainn Bhreatannaich sa Ghiblean 1775, nochd Washington aig Dàrna Coinneamh nan Tìrean-Imrich (Second Continental Congress) sgeadaichte ann an deise cogaidh ag innse gu robh e deiseil airson cogadh. Gu dearbh, b’ esan am fear-Ameireaganach a b’ ainmeile a bha eòlach anns na dòighean cogaidh. Chruthaich an Coinneamh an t-Arm Tirmòrach (Continental Army), a chuir cruinn-còmhla san aon arm feachdan nan 13 tìrean-imrich a bha an uairsin a’ strì an aghaidh na Breatainne. Agus chaidh Washington a thaghadh mar Sheanalair os cionn an airm. Chaidh e a Bhoston far an do ghabh e smachd os cionn nam feachdan Ameireaganach a bha a’ cuartachadh nam Breatannach a bha glaicte am broinn a’ bhaile sin. Mhair an suidheachadh seo gus a’ Mhàirt, 1776 nuair a dh’fhàg na Breatannaich Boston. A-nise ghluais Washington arm a dh’ionnsaigh a’ bhaile New York. Bha na Tìrean-Imrich uile-gu-lèir, cha mhòr, a-nise fo smachd nan reubaltach agus san Iuchair, thaisbean iad gu robh iad a-nis neo-eismeileach on Bhreatainn.
Ach thill na Breatannaich san Lùnastal, 1776 a Long Island far an robh Washington agus arm. Thòisich an uairsin sreath de bhatailean sgriosail agus chaidh ruaig a chuir air Washington agus na h-Ameireaganaich gu dubh. B’ fheudar do Washington Long Island, agus an uairsin New York fhèin agus an uairsin New Jersey fhàgail an sreath a chèile. De na 20,000 saighdear a bh’ aig Washington an Lùnastal cha robh air fhàgail dha ach mu 3,000 nuair a ràinig e taobh sàbhailt na h-aibhne Delaware ann am Pennsylvania an t-seachdainn ron Nollaig, 1776. Rud a bu mhiosa na sin, bhiodh a’ chuid a bu mhotha de na saighdearan seachad leis an arm aig deireadh na bliadhna. Bha a h-uile coltas ann gu robh an ar-a-mach seachad.
Ach a dh’aindeoin cho dona sa bha cùisean, chunnaic Washington cothrom nuair a bha cha mhòr a h-uile duine eile a’ dol dhachaigh. Air taobh thall na h-aibhne ann an New Jersey, bha feachd de Hesianaich ann a bha a’ gabhail fasgadh ann am baile Trenton. Oidhche ron Nollaig, 1776, oidhche a bha stoirmeil reòite, chruinnich Washington na corra feachdan a bh’ air fhàgail aige, agus a’ cleachdadh bhàtaichean a bha e air tional chaidh e thar na h-aibhne agus ann an glasadh madainn na Nollaig, thug na h-Ameireaganaich ionnsaigh air na Hesianaich a bha fhathast cadalach agus fo bhuaidh na dibhe. Chuir na h-Ameireaganaich air na Hesianaich gu dubh. Chaidh 21 Hesianaich am marbhadh ’s chaidh 90 an leòn ’s chaidh 900 an glacadh mar phrìosanaich. Cha do dh’fhulang na h-Ameireaganaich ach 4 a chaidh an leòn.
B’ e sin, ’s dòcha, a’ bhuaidh a bu chuthdromaiche a bhuanaich Washington a-riamh, oir ro a’ bhuaidh, bha an ar-a-mach caillte agus às dèidh na buaidh, bha e fhathast beò. A dh’aindeoin cho cudthromach sa bha buaidh Washington, leann na duighleadasan aige san ath-bhliadhna ann an 1777. Aig an dearbh àm ’s a bha Feachd Bhreatanaach a’ tighinn a-nuas bho Mhontreal a’ leanntain na h-aibhne Hudson, nochd feachd eile à New York ’s chuir i ruaig air Washington 's fhuair i greim air a’ phrìomh bhaile aig an àm, Philidelphia. B’ fheudar dhan Chòmhdhail teicheadh, ’s theab Washington a dhreuchd a chall. Ach chaill na feachdan Breatanach à Canada gu dubh agus dh’aontaich an Fhraing taic a thoirt do na h-Ameireaganaich.
Air sgàth sin, chur na Breatanaich romhainn, an ath-bhliadhna, ann an 1778, Philadelphia fhàgail ’s tilleadh a New York ’s dh’fheuch Washington ionnsaigh a thoirt dhaibh air an t-slighe. B’e seo Blàr Monmouth Courthouse, aonan den dà chath am blàr fosgailte nach do chaill Washington. B’e seo am batail mu dheireadh ann an ceann a tuath nan Stàitean Aontaichte. Lean an cogadh air sa cheann a deas gun an do chaill na Breatanaich gu dubh aig Yorktown ann an Virginia san t-Sultain ann an 1781 agus ’s e Washington a a ghabh geilleadh nam Breatanach.
Ged a chaill Washington mòran chathan, an rud a bu chudtromaiche a rinn e ’s gun do lean e air co-dhiù tro gach càs agus cruadal. Agus a dh’aindeoin cho duilich sa bha cùisean aig àmannan, cha do thrèig Washington feallsanachd an ar-a-amach. Nuair a bhuanaich na h-Ameireagaich an neo-eismeileachd ann an 1783, an àite greim a ghabhail air smachd mar a bha cothrom aige, sgaip e arm ’s dh’fhàg a dhreuchd ’s thill e dhachaidh.
Beatha Phrìobhaideach ’s Duilgheadasan na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Mar sin agus a sheirbhis dhan dùthaich aige seachad, thill e dhan bheatha phrìobheadeach aige mar thuathanach. Ach cha robh na duilgheadasan buileach seachad anns na Stàitean Aonaichte. Bho 1777, bha na Stàitean Aonaichte air an riaghladh leis a’ Chòmhdhail fo bhun-reachd ris an canar Articles of Confederation. Bha laigseachan gu leòr ann aig àm a’ chogaidh ach leis an neo-eismeileachd air a buanachadh, thàinig na laigseachan gu mòr am follais. Mar eiseimpleir, cha robh còir aig a’ Chòmhdhail cìsean a thogail ’s b’ fheudar dhi airgead iarraidh air na stàitean, agus mar bu thrice, dhiùlt na stàitean sin a dhèanamh. Ach a dh’aindeoin nan duilgheadasan cha robh aontachadh ann am measg nan stàitean air cò am fuasgladh a b’ fheàrr. Ann an 1787, chaidh co-labhairt a ghairm a chruinnich ann am Philadelphia agus iarradh air Washington bhith na fhear-cathrach aig a’ cho-labhairt. Fo a stiùir, chaidh bun-reachd a sgrìobhadh agus ’s ann a-rèir a' bhun-reachd-sa a tha na Stàitean Aonaichte air a bhith gan riaghladh gus an latha an-diugh.
A’ Chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Washington a thaghadh na chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte fon bhun-reachd ùr. Rinn e seirbhis dhà thuras mar cheann-suidhe fad ochd bliadhna gu lèir. Is Washington an aon cheann-suidhe a chaidh a thaghadh gun duine eile a bhith a’ ruith na aghaidh. A bharrachd air a sin, thòisich Washington cleachdadh cuthdromach a tha a-nis stèidhte ann an lagh. Dhiùlt e seasamh an treas turas gu bhith na cheann-suidhe. ’S e Franklin D. Roosevelt, a chaidh a thaghadh ceithir tursan mar cheann-suidhe, an aon cheann-suidhe nach do lean an cleachdadh seo.
Fo a stiùir mar cheann-suidhe ann an 1794, cho-rèitich na Stàitean Aontaichte agus a’ Bhreatainn Cunnradh Jay, cunnradh cuthdromach a sheachnaich cogadh eile eadar an dà dhùthaich agus thòisich àm sìthe agus malairt eadarra a mhair còrr is deich bliadhna.
Ann an 1794, chaidh Washington a-mach os cionn an airm as ùr ann am Pennsylvania airson aimhreit a chuir sìos. B’ e seo Ar-a-mach an Uisge-beatha (Whiskey Rebellion). Bha daoine a rinn uisge-beatha a’ gearain mu chìsean ùra an Riaghltais Fheadarail air uisge-beatha. B’ e seo fear den dà thuras a bha ceann-suidhe os cionn feachdan armaichte ann an eachdraidh nan Stàitean Aonaichte. (B’ e Seumas Madison am fear eile aig àm a’ chogaidh 1812 nuair a theich esan ’s na feachdan aige ro fheachdan Breatanach nuair a thog iad creach air a’ phrìomh bhaile Washington, D.C.
Fad ’s a bha e na cheann-suidhe, thàinig trì stàitean ùra a-steach do na Stàitean Aonaichte agus b’ iad Vermont, 4 an Cèitean 1791, Kentucky, 1 an t-Òg-mhìos 1792, agus Tennessee, 1 an t-Òg-mhìos 1796.
Dh’fhàg Washington a dhreuch mar cheann-suidhe air 4 am Màrt 1797. Thill e d’ a fhearran ann an Mount Vernon ach cha d’ fhuair e a’ bheatha phrìobhaideach a bha e ag iarraidh oir chaidh a ainmeachadh mar Seanalair Lieutanant (ìre as àirde san arm aig an àm sin) airson rabhadh a thoirt do na Frangaich a bha a’ moidheach cogadh aig an àm.
Fhuair Washington bàs air 14 an Dùbhlachd 1799.
George Washington • John Adams • Thomas Jefferson • James Madison • James Monroe • John Quincy Adams • Andrew Jackson • Martin Van Buren • William Henry Harrison • John Tyler • James K. Polk • Zachary Taylor • Millard Fillmore • Franklin Pierce • James Buchanan • Abraham Lincoln • Andrew Johnson • Ulysses S. Grant • Rutherford B. Hayes • James A. Garfield • Chester A. Arthur • Grover Cleveland • Benjamin Harrison • Grover Cleveland • William McKinley • Theodore Roosevelt • William Howard Taft • Woodrow Wilson • Warren G. Harding • Calvin Coolidge • Herbert Hoover • Franklin D. Roosevelt • Harry S. Truman • Dwight D. Eisenhower • John F. Kennedy • Lyndon B. Johnson • Richard Nixon • Gerald Ford • Jimmy Carter • Ronald Reagan • George H. W. Bush • Bill Clinton • George W. Bush • Barack Obama


text:
Welcome to MG ALBA Fàilte gu MG ALBA
Welcome to the MG ALBA website
We are glad that you've decided to visit our site. Here you will find information about the three services we provide in partnership - BBC ALBA, FilmG and LearnGaelic - and about the opportunities they provide. MG ALBA stands for Gaelic Media Scotland.
Read more about us here
Fàilte gu làrach lìn MG ALBA
Tha sinn fìor thoilichte gu bheil sibh a’ tadhal oirnn. Gheibh sibh fios an seo mu na trì seirbheisean a tha sinn a’ libhrigeadh ann an com-pàirteachas – BBC ALBA, FilmG agus LearnGaelic – agus mu dheidhinn cuid de na cothroman a tha nan lùib. Tha MG ALBA a’ seasamh airson Meadhanan Gàidhlig ALBA.
Leugh tuilleadh mu ar deighinn an seo
MG ALBA on Twitter MG ALBA air Twitter
Visit MG ALBA on Facebook Tadhal air Facebook MG ALBA
On BBC ALBA tonight Air BBC ALBA a-nochd
- 12:05
- Live Football
- 14:20
- The Secret of Kells/Rùn-dìomhair Cheanannais
- 15:35
- Seoc/Jack
- 15:50
- Seoc/Jack
- 16:00
- Peppa
- 16:05
- Peppa
- 16:10
- Ben & Hoilidh san Rìoghachd Bhig/Ben & Holly's Little Kingdom
- 16:20
- Ben & Hoilidh san Rìoghachd Bhig/Ben & Holly's Little Kingdom
- 16:35
- Rupert
- 16:55
- Dè a-nis?
- 17:25
- Ard-Sgoil a' Chnuic Annasaich/Strange Hill High
- 17:50
- An Sionnach Sgianach s Na Seoid
- 18:10
- Pupadaidh as t-Fhoghar/Poopety in the Fall
- 18:35
- Gleusta
- 19:05
- Machair
- 19:30
- Na Caibidealan Dearga
- 19:55
- Fraochy Bay
- 20:00
- Dà-Fhillte
- 20:30
- Aibisidh/Quiz Show
- 21:00
- Cuirm @ Celtic
- 22:00
- Scottish Premiership
- 23:00
- The Rolling Stones
- 23:45
- Torcuil's Guide to Being a Gael
- 00:00
- The Band From Rockall
BBC iPlayer Feeds
BBC iPlayer feeds are no longer available. Nitro is the BBC's new programme metadata API. You can find out more about this here: BBC iPlayer Feeds
LearnGaelic
Looking for a word? Try the LearnGaelic dictionary. A' lorg facal? Feuch faclair LearnGaelic.
Open letter from MG ALBA
A chàirdean chòir
Two months ago, we asked for your help in securing a better BBC service for you.
Although BBC ALBA and BBC Radio nan Gàidheal are successful, we at MG ALBA want them to be even better for you.
In October, we shared our message that we believe the BBC should do more in order to provide a more complete service on BBC ALBA.
Many of you helped us in making that argument clear to the UK Government through its consultation on the BBC Royal Charter. We also had the opportunity to make the case at the House of Commons’ Select Committee on Culture, Media and Sport. We are grateful to every individual and organisation who took the time to make the case for more investment from the BBC. Many thanks to you all.
We now know that we will not receive £1m from the UK Government as we have in the past two years. We continue to make arguments for increased investment however, and we are writing to ask if you might help us again make the case for stronger services for you.
Read the entire letter here
Litir fhosgailte bho MG ALBA
A chàirdean chòir
O chionn dà mhìos, dh’iarr sinn oirbh ar cuideachadh gus seirbheis nas coileanta fhaighinn dhuibh.
Oir ged a tha BBC ALBA agus BBC Radio nan Gàidheal soirbheachail, tha sinn aig MG ALBA ag iarraidh gum bi iad nas fheàrr buileach dhuibh.
San Dàmhair, sgaoil sinn ar beachd gu bheil barrachd a dhìth bhon BhBC airson ’s gum bi seirbheis nas coileanta ga thabhann le BBC ALBA.
Chuidich mòran agaibh ann a bhith a’ dèanamh na h-argamaid sin soilleir do Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte tron cho-chomhairle mu ùrachadh Cairt Rìoghail a’ BhBC, agus fhuair sinn fhèin ar cothrom mu choinneimh Comataidh Taigh nan Cumantan air Cultar, Meadhanan agus Spòrs. Tha sinn gu mòr an comain gach neach is buidheann a chuir ùine seachad a’ dèanamh argamaid airson barrachd sheilbheachd bhon BhBC. Ceud mìle taing dhuibh uile.
Tha fios a-nis nach fhaighear an £1m bho Riaghaltas na RA mar a fhuair san dà bhliadhna mu dheireadh. A dh’aindeoin seo, leanaidh sinn le ar n-argamaidean airson an tuilleadh sheilbheachd agus tha sinn a’ sgrìobhadh thugaibh faic am biodh sibh cho math agus ar cuideachadh a-rithist ann a bhith a’ dèanamh argamaidean airson seirbheisean nas treasa dhuibh.
Leugh an litir gu lèir an seo
Board Members: MG ALBA
Ofcom is seeking to appoint two new members to the board of MG ALBA.
MG ALBA’s remit is to ensure that high quality television programmes in Gaelic are made available to people in Scotland. In partnership with the BBC, MG ALBA has established BBC ALBA, the Gaelic digital service.
The board requires a broad range of skills and experience. It is essential, however, that applicants have experience of promoting either Gaelic education or culture; a knowledge of and/or an active interest in broadcasting; and an understanding of MG ALBA’s responsibilities.
Leugh tuilleadh an seo
Buill Bòrd: MG ALBA
Tha Ofcom airson dà bhall ùr a shuidheachadh air bòrd MG ALBA.
Is e raon-dleastanais MG ALBA dèanamh cinnteach gu bheil prògraman ann an Gàidhlig de dh’àrd-chàileachd air an tairgse do mhuinntir na h-Alba. Ann an com-pàirteachas leis a’ BhBC, tha MG ALBA air BBC ALBA, an t-seirbheis didseatach Gàidhlig, a stèidheachadh.
Tha am bòrd a’ cur feum air raon farsaing de sgilean agus de dh’eòlas. Tha e riatanach, ge-tà gu bheil eòlas aig an luchd-tagraidh air a bhith ag adhartachadh an dàrna cuid foghlam no cultar na Gàidhlig; eòlas de agus/no ùidh gnìomhach ann an craoladh; agus tuigse air uallaichean MG ALBA.
Read more here
BBC CHARTER REVIEW CONSULTATION - Response by MG ALBA
MG ALBA has said that a commitment to increase original, high quality programming on BBC ALBA should form part of the BBC’s next Royal Charter.
The request has been put forward by MG ALBA as part of its response to the UK Government Department for Culture, Media & Sport public consultation on BBC charter review.
MG ALBA’s full response to the charter review consultation can be viewed here
Co-chomhairle phoblach Riaghaltas na RA - freagairt MG ALBA
Tha MG ALBA air a ràdh gum bu chòir do bharrachd nuadh-phrògraman den ìre as fheàrr a bhith an lùib gealltanasan a’ BhBC san ath Chairt Rìoghail.
Tha an t-iarrtas seo air a chur air adhart le MG ALBA mar phàirt den fhreagairt aca gu co-chomhairle phoblach Riaghaltas na RA air ùrachadh Cairt Rìoghail a’ BhBC.
Gheibhear freagairt slàn MG ALBA an seo
MG ALBA Public Consultation
A public consultation undertaken by MG ALBA revealed a desire from some of the respondents to build more on the Gaelic culture.
Ms Cunningham said:" We continue to encourage the utmost care to Gaelic content in each and every programme. We are at one with the audience on this subject and we expect to make significant progress in the year to come."
The consultation also highlighted the need for MG ALBA and the channel to serve better the needs of younger people.
Read the report here
Co-chomhairle Phoblach MG ALBA
B’ e aon de na toraidhean a thaing a-mach à co-chomhairle phoblach a chùm MG ALBA, gu robh miann aig prìomh luchd-amhairc na Gàidhlig barrachd a chur ris a’ chultar Ghàidhlig.
Thuirt a’ Bh-uas Choineagan: “Tha sinn a’ leantainn oirnn a’ toirt dlùth aire gu bheil prìomhachas air a thoirt dhan Ghàidhlig anns gach prògram. Tha sinn air an aon ràmh ris an luchd-amhairc air a’ chuspair seo agus tha sinn an dòchas gum faic sinn piseach mòr air an t-suidheachadh sin anns a’ bhliadhna a tha romhainn.”
Chomharraich a’ cho-chomhairle cuideachd gu robh feum aig MG ALBA agus aig an t-seanail barrachd a dhèanamh gus feumalachdan dhaoine òga a fhrithealadh.
Gheibhear an aithisg an seo
New board member for MG ALBA
Ofcom has announced the appointment of Iain Stephen Morrison to the board of MG ALBA.
Iain Stephen has been appointed for a four year term, effective from 10 August 2015.
Read more on the Ofcom website here
Ball ùr air MG ALBA
Tha Ofcom air foillseachadh gu bheil Iain Stephen Moireasdan air a bhith air a shuidheachadh air bòrd MG ALBA.
Tha Iain Stephen air a bhith air a shuidheachadh airson teirm ceithir bliadhna, a’ tòiseachadh air 10 Lùnastal 2015.
Leugh tuilleadh air làrach-lìn Ofcom an seo
Annual Report 2014/15
Scotland’s creative industries are benefiting from a major contribution from Gaelic broadcasting, MG ALBA, the Gaelic media service said today. BBC ALBA, the Gaelic TV channel, now produces more than 600 hours of programmes per year for national broadcast in Scotland.
Publishing MG ALBA’s Annual Report for the last year, Maggie Cunningham, chair, said: “We take great pride in the role that MG ALBA plays in stimulating economic activity within the burgeoning creative sector in Scotland, enabling 22 indigenous production companies to thrive.
Read more here
Aithisg Bhliadhnail 2014/15
Tha gnìomhachasan cruthachail na h-Alba a’ faighinn buannachd mhòr bho na tha craoladh Gàidhlig a’ cur riutha, thuirt MG ALBA, seirbheis nam meadhanan Gàidhlig an-diugh. Tha BBC ALBA, an t-seanail telebhisein Gàidhlig, a-nis a’ riochdachadh còrr air 600 uairean a thìde de phrògraman gach bliadhna airson an craoladh air feadh Alba.
A’ foillseachadh Aithisg Bhliadhnail MG ALBA airson na bliadhna a dh’fhalbh, thuirt Magaidh Choineagan, an Cathraiche: “Tha sinn moiteil dha-rìribh san àite a th’ aig MG ALBA ann a bhith a’ brosnachadh obair eaconomach taobh a-staigh na roinne chruthachail a tha a’ sìor fhàs ann an Alba, ga dhèanamh comasach do 22 companaidh riochdachaidh dhùthchasail a bhith soirbheachail.
Gheibhear tuilleadh fios an seo


text:
Sasainn
'S e dùthaich san Roinn Eòrpa a tha ann an Sasainn (sa Bheurla, England).
Bha i na rìoghachd neo-eisimeileach chun na 18mh linn. Tha i suidhichte ann am Breatainn a Deas agus 's e an dùthaich as motha anns na h-eileanan Breatannach. Air 26 am Màrt 1707, chaidh Rìoghachd Sasainn aonachadh le Rìoghachd na h-Alba, agus chaidh An Rìoghachd Aonaichte a chruthachadh. 'S e an aon dùthaich a th' ann aig a bheil crìoch-tìre air Alba.
Tha mu 50 millean duine nan comhnaidh ann an Sasainn. Is e Lunnainn am prìomh-bhaile agus le sluagh de 5 millean am baile as motha 's an tìr.
Is ann bho Sasainn agus na Sasannaich a thànaig a' Bheurla.


text:
Réunion
'S e eilean ann an Afraga a tha ann an Réunion. [1][2] Tha e fo riaghladh Frangach. 'S e département na Frainge a tha ann an Réunion. Tha Saint-Denis na phrìomh-bhaile.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do thràilleachd an seo agus ann an cuid a cholonaidhean eile na Frainge air 27 an Giblean 1848.[3] Fhuaras lorg air piosan beaga às a' plèana MH370 air tràigh an seo ann an t-Iuchar 2015.[4]
Départements[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Europe 1
- ↑ Le Parisien


text:
Goran Bregovic - A Mhairi Bhoidheach Lyrics
A Mháiri bhóidheach 's a Mháiri ghaolach
A Mháiri bhóidheach gur mór mo ghaol ort
A Mháiri bhóidheach gurtu a chlaoidh mi
'S a dh'fhág mi brónach gun dóigh airt' fhaotainn
A Mháiri bhóidheach gur mór mo ghaol ort
Gutric mi 'cuimhneachadh ort 's mi m'ónar
Ged a shiubhlainn gach ceum dhe'n t-saoghal
Bidh t'iomhaigh bhóidheach 'tighin beó gach taobh dhionn
'S truach nach robh mi 's mo Mháiri bhóidheach
Ann an gleannan faoin 's ceó air
Ged bu rÃÂgh mi 's an Roinn-Eórpa
Chan iarrain póg ach o Mháiri bhóidheach
Ach chÃÂthear féidh air sgéith 's na speuran
'S chÃÂthear iasg air áird nan sléibhtean
ChÃÂthear sneachda dugh air gheugan
Mum faicear caochladh tighinn air mo speis dhut
(Thanks to Andrei for these lyrics)


text:
Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba
'S e earrann Albannach Pàrtaidh Libearal Deamocratach na Breatainne air fad a th’ann Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba (no am Pàrtaidh Libearalach Deamocratach[3]) is chaidh am pàrtaidh seo a chruthachadh ann an 1988 tro aonadh a’ Phàirtidh Libearal còmhla ris a’ Phàrtaidh Sòisealta Deamocratach ann an Alba. Tha 16 seataichean dhe 129 air fad aca ann am Pàrlamaid na h-Alba, 1 ann an Lunnainn (dhe 59 do dh’ Alba) a bharrachd air seachnar buill anns a' Bhruiseal. Tha 4,000 buill a’ phàirtidh air feadh na h-Alba.
Ged a tha iad an aghaidh neo-eisimeileachd na h-Alba tha iad dhen bheachd gum bu chòir do Phàrlamaid na h-Alba tuilleadh cumhachdan fhaighinn, gu seachd àraidh conaltradh, lùth, drogaichean agus casg-bhreith. Tha iad gu math neo-eisimeileach dhen phàrtaidh ann an Lunnainn.
Bha am pàrtaidh an sàs anns an iomairt airson fèin-riaghlaidh ann an Alba, mar phàirt do prògram feadarail a’ phàirtidh do Bhreatainn air fad, is iad an sàs cuideachd ann an Co-chruinneachadh Nàiseanta na h-Alba còmhla ris na Làbaraich, Pàrtaidh Uaine na h-Alba, aonaidhean-ciùird agus eaglaisean. Fhuair iad 17 seataichean ann am Pàrlamaid na h-Alba aig na taghaidhean Albannach ann an 1999 is stèidhich iad co-bhann leis na Làbaraich, airson atharrachadh ann an lagh taobh chaitheamh an fhoghlaim is mion-atharrachadh ann an siostam taghadh na h-Alba. Chaidh ceannard a’ Phàrtaidh, Seumas Uallas, na mhinistear an fhoghlaim ann an Alba agus na mhinistear a’ cheartais, a bharrachd air a bhith na àrd-mhinistear nuair a bha Dòmhnall Mac an Deòir tinn. Chaidh dreuchdan ministearan na co-bhanntachd air atharrachadh ri linn taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2003 is bha Uallas na mhinistear ghnothaich an uair sin. Leig Uallas a dreuchd air an 23mh latha dhen Ògmhios 2005 is chaidh Nicol MacStèaphain a thaghadh mar cheannard.
Anns an Dùbhlachd 2007 thug iadsan, na Làbaraich agus na Tòraidhean taic do choimisean airson tuilleadh fèin-riaghlaidh am broinn na Breatainne Mòire a thoirt do Phàrlamaid na h-Alba. Bha na Nàiseantaich air Còmhradh Nàiseanta a chur air dòigh ro-làimh, nach chumadh neo-eisimeileachd na h-Alba a-mach co-dhiù.
Fhuair iad seataichean a bharrachd aig taghaidhean Pàrlamaid na h-Alba ann an 2007. Dhiùlt iad moladh bho na Nàiseantaich airson Riaghaltas co-bhonn a stèidheachadh leis a’ Phàrtaidh Uaine, oir bha iad an aghaidh referendum mu neo-eisimeileachd na h-Alba. Leig MacStèaphain a dreuchd air an dàrna latha dhen Iuchar 2008 is chaidh Tabhais Scott a thaghadh mar cheannard na àite.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Liberal History
- ↑ http://www.scotlibdems.org.uk/willie_rennie
- ↑ T.E.L.I. (2001) Faclair na Pàrlamaid (Dùn Èideann: Pàrlamaid na h-Alba)
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
http://www.scotlibdems.org.uk/
Pàrtaidh Tòraidheachd na h-Alba • Pàrtaidh Làbarach na h-Alba • Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba • Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba • Pàrtaidh Spùinneadairean na RA • Pàrtaidh Uaine na h-Alba


text:
Tiosgnadh nan Com-pàirteachasan Choimhearsnachdan
Is e a tha ann an Tionnsgnadh nan Com-pàirteachasan Choimhearsnachdan tionnsgalachd ùr gus guth a thoirt do dhaoine nach fhaigh gu leòr de riochdachadh san t-saoghal phoilitigeach mar as trice.
Bidh an tionnsgnadh, a chaidh a chur ri chèile le Sgioba na Pàrlamaid ri Foghlam is Com-pàirteachasan Choimhearsnachdan, ag obair le eagrachaidhean ri còraichean chiorramach, daoine òga air a bheil e doirbh ruigsinn agus daoine a bhuineas do chinnidhean eile a chuideachadh riutha dol an sàs ann an imeaachdan na Pàrlamaid agus buaidh a thoirt orra.
Is e an t-amas a tha aig an tionnsgnadh cur ri misneachd eagrachaidhean air an taobh a-muigh le bhith:
- A’ cur ris an tuigse is ris a’ mhothachadh a tha aca air a’ Phàrlamaid, air an àite is air na modhan aice
- A’ cur ris a’ chomas a tha aca gnìomhan adhartach a ghabhail tro mhodhan na Pàrlamaid
- A’ cur cheanglaichean air dòigh do gach eagrachadh ann an com-pàirteachas ann am modhan na Pàrlamaid
Rud a tha cudromach, tha an tionnsgnadh ga stiùireadh le eagrachaidhean a’ chom-pàirteachais iad fhèin. Bheir na com-pàirtichean leotha an dealas is an sealladh aca fhèin don tionnsgnadh, agus nì iad cinnteach gun tèid beachd a ghabhail air an iomairt is air na feumalachdan aca fhèin ann am modh nan ceanglaichean ris a' Phàrlamaid.


text:
Halafacs
'S e prìomh-bhaile na mòr-roinn Alba Nuadh a tha ann an Halifax Regional Municipality , ainm goirid: Halafacs. Tha e suidhichte san àirde a deas na mòr-roinne.
Anns a’ bhliadhna 2007 bha 407,007 duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile Halifax.
Susbaint
A' Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Sgoil Ghàidhlig an Àrd-bhaile a' ruith chlasaichean Gàidhlig ann an Halafacs.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Ty Olsson, cleasaiche, ann an Halafacs 28 am Faoilleach 1974.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Sgoil Ghàidhlig an Àrd-bhaile (Sgoil Ghàidhlig ann an Halafacs.)


text:
28 an t-Sultain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1823 - Taghadh Phàpa Leo XII, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1735 - Augustus FitzRoy, 3mh Diùc Grafton, Prìomh-mhinistear am Breatainn.
- 1852 - Henri Moissan, ceimigear às an Fhraing
- 1944 - Miloš Zeman, ceann-suidhe na Seice
- 1952 - Sylvia Kristel, cleasaiche às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1197 - Eanraig VI, Impire Naomh Ròmanach
- 1582 - Seòras Bochanan, sgoilear, eadar-theangaiche agus neach-eachdraidh Albannach.
- 1895 - Louis Pasteur, ceimigear às an Fhraing.
- 1970 - Gamal Abdel Nasser, ann an Alexandria. Fear-poileataigs às an Èipheit.
- 1978 - Pàpa Iain Pòl I


text:
Balla Antonine
'S e Balla Antonine balla àrsaidh Ròmanach ann an Alba. Bithidh e a' ruith eadar an Linne Chluaidh ann an taobh an iar agus an Linne Foirthe ann an taobh an ear ann an Alba, 39 mìle a dh' fhaide. 'S e an rud as motha a thog na Ròmanaich ann an Alba.
Bha am balla dèanta le sgrathan agus clachan, agus le dùin agus dùin bheag air fhad. Tha feadhainn dhiubh fo chùram Alba Aosmhor. Mar as àbhaist, tha dìg r' a taobh.
Thòisich an t-Ìompaire Antoninus a thogail ann an 142 AD, agus airson fichead bliadhna riochdaich e crìoch a tuath na h-Ìompaireachd Ròmanaich. Tha e clàraichte air Clàr Dualchas na Cruinne aig UNESCO.
Is iad na dùin agus na dùin bheag, bho taobh an iar gu ruige taobh an ear:
Dùn Chill Phàdraig, Dùn Tòchair, Cleddans Fortlet, Castlehill Fort, Bearsden Fort, Balmuildy Fort, Cadder Fort, Cathair Cheann Tulaich, Auchendavy Fort, Bar Hill Fort, Cruaidh (Croy) Hill Fort, Westerwood Fort, Castlecary Fort, Suidhe Beag (Seabegs), Rough Castle, Dùn na h-Eaglaise Brice, Mumrills Fort, Kinneil Fortlet, Carriden Fort.


text:
Luchd-ealain air mhuinntireas
Tha prògram Neach-ealain air Mhuinntireas air a chumail aig Sabhal Mòr Ostaig le taic bho Alba Chruthachail agus Acadamaidh Rìoghail na h-Alba airson nan Ealain (RSA) ann an Dùn Èideann, a tha a' tarraing ri chèile na h-ealain lèirsinneach, ceòl, dràma agus litreachas is a' tabhann cothrom a bhith a' co-obrachadh gu cruthachail.
Tha freumhan a' phrògraim a' dol air ais gu làithean tràth an t-Sabhail Mhòir nuair a chuir Urrasairean na Colaiste prògram Sgrìobhaiche air Mhuinntireas air dòigh mar chomharrachadh air cho cudromach is a bha na h-ealain, nam beachdsan, ann a bhith ag ath-bheòthachadh is ag ùrachadh a' chànain is a' chultair.
Bhon uair sin, tha mòran de shàr sgrìobhadairean na Gàidhlig air na sgilean ac' a chur gu feum air a' phrògram chudromach seo, gu sònraichte am bàrd ainmeil Somhairle MacGill-Eain, a thug buaidh air sgrìobhadairean, bàird is luchd-ealain air feadh an t-saoghail a thàinig às a dhèidh, nam measg an sgrìobhadair cliùiteach Èireannach Seumas Heaney, a bhuannaich Duais Nobel, is a ghabh pàirt ann an tachartas sònraichte aig Sabhal Mòr Ostaig nuair a thadhail e air Hallaig, Eilean Ratharsair, a bha na chuspair do dh'aon de dhàin mhòra MhicGill-Eain.
Tha grunn bhàrd is sgrìobhaichean Gàidhlig eile air a bhith nan Sgrìobhaichean aig a' Cholaiste, nam measg Aonghas MacNeacail, Aonghas Pàdraig Caimbeul agus Alasdair a' Bhocsair, a chuir gu mòr ri litreachas na h-Alba.
Bho chionn beagan bhliadhnaichean chaidh dreuchd Ceòladair na Colaiste a chruthachadh, is am pìobaire ainmeil Iain Dòmhnallach, Gleann Ùige, air fhastadh. Bho chionn glè ghoirid, dh'aontaich Comhairle nan Ealain Alba taic a chur ri dreuchd Neach-ealain Lèirsinne na Colaiste, a' neartachadh Prògram Luchd-ealain na Colaiste. Chaidh dreuchd Neach-ealain Dràma a stèidheachadh ann an 2011.
An-dràsta, 's e Coinneach Lindsay a tha na Sgrìobhaiche, Blair Dùghlas a tha na Cheòladair, Dr Kirsten Norroe & Murray Robasdan a tha nan Luchd-ealain Lèirsinne, agus Artair Dòmhnallach an Neach-ealain Dràma na Colaiste.


text:
Cuimhneachan Trafalgar
(An t-Ard-mharaiche Macaroni Mac a' Pheanguin on na h-Eileanan Fàclannach a' sgrùdadh na trùpan.)
Trafalgar. Agincourt. Colditz. Rourke's Drift. Stiophan MacShuibhne air a' mhotar-baidhg aige. Sin na rudan a rinn na Breatannaich fhèin.
Nach eil àrd-inntinn oirnn uile? Neo a bheil sgeulachd caran eadar-dhealaichte ann?
Cò tha bruidhinn air press gangs? As aonais na press gangs, cha bhitheadh cabhlach mor aig MacNèill. Chaidh na press gangs air feadh na dùthcha, chun baile mor Sruighlea, agus àiteachan nach robh faisg air a' chuan mhòr idir. Sna luing dorcha, salach aig MacNèill, fhuair iad uile rum is sgiùrsadh, a bharrachd air ciorramachadh fada nas miosa na sin.
Cha b'e eachdraidh cho aighearach aig ìmpireileas Bhreatainn ris am faicear air na meadhanan san là an diugh.


text:
An t-Sròn Reamhar
‘S e baile meadhanach agus port gu math cudromach[4] faisg air Machair an Sgithich, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th' anns An t-Sròin Reamhair (IPA: ənˠ̪ t̪ʰɾɔːn ɾãũ.əɾ, Beurla: Stranraer, Beurla Ghallta: Stranrawer). Tha e suidhichte eadar ìre na mara fhèin shìos aig a' chidhe agus 23m os cionn ìre na mara shuas air a' bheinn,[5] eadar Loch Rìoghaine, Bàgh Luis agus Na Rannaibh, air an àirde an iar Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Bhaile na h-Ùige ro 1975). Tha e 309km air falbh bho Obar Dheathain, 118km bho Ghlaschu, 93km bho Dhùn Phrìs agus 165km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[6] 'S e Beurla agus Beurla Ghallta a th' aig a’ mhòr-chuid dhiubh anns An t-Sròin Reamhair. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas agus turasachd, gu h-àraidh na bàtaichean. Taobh fhoghlaim, tha còig bun-sgoiltean agus aon àrd-sgoil ann.[7]
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à sròn agus reamhar anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm, leis gu bheil e ann an tairbeart nàdarra ri taobh nan Rannaibh.[8] Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn, mòran bhliadhna an dèidh Chuimris, agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Bhaile na h-Ùige fhèin anns an 18mh Linn.[9] A dh' aindeoin sin, tha cuid dhen beachd gur ann à seann chuimris a tha e, leis gu robh an cànan làidir air an àirde an iar-dheas na h-Alba an dèidh nan Ròmanach.[10] Tha cruth na tìre agus fuaimneachadh an ainm sa sgìre a' gabhail ris an teòiridh Ghàidhealach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh baile a chlàradh faisg air Loch Rìoghaine le Ptolomy, ris an canadh Rerigonium, a tha a' ciallachadh Àite an Righ. Thathar dhen bheachd gur e An t-Sròn Reamhar neo Machair an Sgithich a bh' ann.[11] 'B e port-mara airson aiseig a tha ann. An sin bha seirbheis aiseagan a' ruith gu Beul-Feirste le Stena Line le seirbheisian gluasadach gu Machair an Sgithich ann an 2011. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar 1855 agus 1930, nuair a chuireadh às dhan t-siostam.[12]
Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann gu Comhairle Choimhearsnachd na Sròine Reamhaire fhèin a bhuineas a' mhòr-chuid dhen t-Sròn Reamhair. Tha 6,418 duine a' fuireach san sgìre air fad.[13] Tha 14 comhairlichean coimhearsnachd a' riochdachadh na sgìre. A bharrachd air sin, tha pìos eile sa bhaile na phàirt Uachdar Marc Iùbhair agus Belmont, le 10 comhairlichean a' riochdachadh sgìre far a bheil 2,340 a' fuireach ann.[14] Thathar a' cumail coinneamhan na comhairle gach mìos. Tha e a' buntainn dhan uàrd-taghaidh 01 (An t-Sròn Reamhar agus ceann a Tuath nan Rannaibh) airson Comhairle na Roinne.[15]
Clìomaid[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann ann an sgìre mòran nas blàithe (Cuibheasachd bhliadhnail: 8.6 °C) agus mòran nas fhliche (Cuibheasachd bhliadhnail: 1087mm) an coimeas ris an còrr dhen dùthaich 's a tha An t-Sròn Reamhar. Tha sileadh trom ann, fiù 's fad na mìosan nas tioraim, leis nach eil e idir fad air falbh bhon mhuir air an àirde an iar na h-Alba. 'S e àite Cfb ann an sgèile Köppen-Geiger a th' anns An t-Sròin Reamhair.[16] Chan eil an t-sneachd idir pailt an seo. Tha diofar mhòr eadar am mìos as fhliche agus am mìos as tioraim: 57mm eadar an Cèitean (dìreach 62mm) agus an Dàmhair (119mm). Fad na bliadhna, bidh an teothachd ann am fiaradh mheadhanach: 11.4 °C.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Arcgis
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
- ↑ Post Code Maps
- ↑ Port na Sròine Reamhaire
- ↑ Falling rain
- ↑ Distance from - to
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ Studies in the Topography of Galloway, Sir Herbert Eustice Maxwell of Monreith, Constable, Dùn Èideann, 1887
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ The Brittonic Language in the Old North
- ↑ Roman Britain
- ↑ NRS
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ A' Chomhairle
- ↑ LGBC
- ↑ Climate Data
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NX 059 606
Achadh na Meilge • Àrd Bhaile • Baile Gheàrr Lios • Baile na h-Ùige • Baile Ùr Ghlinn Lus • Baile Ùr nan Stiùbhartach • Barrachan • Blaidneach • Cille Chainneir • Cill Choluim • Cill Chomhghain • Cill na Tràghad • Clachan Ghlinn Lus • Damnaglaur • An Druim Mòr • Dùn Reicheit • Eaglais Steafain • An Eilreig • Ervie • A' Ghlac • Na Lochain • Lios Uillt • Am Magh Crom • Am Monadh Rèidh • Machair an Sgithich • Port Neasaig • Port Phàdraig • Port Rosnait • Poll an Iùbhair • Sandhead • Soirbidh • An t-Sròn Reamhar • Taigh Mhàrtainn • Whauphill


text:
Ramón González Valencia
Susbaint
Ramón González Valencia
B' e Ramón González Valencia (Chitagá, Norte de Santander, 24mh an Cèitean 1851 - Pamplona, Norte de Santander, 3 an Damhair 1928) saighdear agus fear-poileataigs à Coloimbia.[1] Bha e na Ceann-suidhe na dùthcha bho 3 an Lùnasdal 1909 gu 7mh an Lùnasdal 1910. Chaidh e a dh’ainmeachadh ceann-suidhe leis a’ Mhòr-dhail an àite Rafael Reyes, is e na leas ceann-suidhe fodha eadar 1904 agus 1909.[2][3]
Beatha armachd[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e saighdear gu math ainmeil a bh’ann González is thug e pàirt ann an iomadh chogadh cudromach air feadh na dùthcha, chan eil a’ dèanamh rian-iomairtean a-mhàin, ach bha e an sàs anns na sabaidean cuideachd, agus fhuair e cliù anns na cogaidhean sìobhalta dhe 1876 agus 1895, a bharrachd air Cogadh na Mìle Làithean.
Ceannas Coloimbia[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e co-chruinneachadh a ghairm tro Lagh àireamh 3 dhe 1910 airson ath leasachaidhean a sgrùdadh is a ghabhail ris taobh a’ Bun-Reachd dhe 1886 an rud na bu chudromaiche a rinn e fhad ‘s a bha e os cionn an Riaghaltais. Chruthaich an t-Ath Leasachadh poileataigeach sin ùine mhòr shìtheil airson na dùthcha, is le sin chaidh pròiseas dhe ùrachadh eaconamach a chur air dòigh.
Ath-leasachadh a’ Bhun-Reachd dhe 1886[deasaich | deasaich an tùs]
‘S e co-chruinneachadh a chuir González air bhog 15mh an Cèitean dhe 1910 airson a’ Bun-Reachd dhe 1886 a dh’ath leasachadh an rud na bu chudromaiche a rinn an Riaghaltas aige: chaidh na riochdairean a thaghadh le Comhairlean na Bailtean agus bha 45 buill ann, a’ mhòr-chuid riochdairean na Pàrtaidhean Libearalach agus Tòraidh, Carlos E. Restrepo Restrepo, Pedro Nel Ospina Vásquez, Enrique Olaya Herrera, Rafael Uribe, nam measg.
Seo liosta na h-atharrachaidhean na bu chudromaiche a rinn iad:
- Cur às do bhinn bàis.
- Casg air airgead ùr ann an cruth pàipear a dhèanamh.
- Cruinneachadh bliadhnail a’ Mhòr-dhail.
- Taghadh bliadhnail na luchd-ainmichte leis a’ Mhòr-dhail
- Taghadh poblach ceann-suidhe na poblachd airson teirm dhe ceithir bliadhna.
- Cha b’ urrainn dhan cheann-suidhe dà theirm fhaighinn ri chèile.
- Casg air a’ cheann-suidhe, neo duine sam bith san àite aige, an dùthaich fhàgail fhad’ s a bhios e na dreuchd gu ruige bliadhna an a dhèidh, gun chead an t-Seanaidh.
- Atharrachadh a’ chinn-suidhe gach ceithir bliadhna.
- Soilleireachadh dleastanasan a’ chinn-suidhe nuair a bhios cogadh thall thairis neo ùpraid anns an dùthaich ann.
- Ath stèidheachadh na Co-chruinneachaidhean Roinneil
- Stèidheachadh na roinnean Atlántico agus Norte de Santander
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Fireannach fo chasaid spadaidh mhì-laghail
- 24 An Dàmhair 2013
Nochd fireannach, 24, ann an Cùirt an t-Siorraidh ann an Steòrnabhagh fo chasaid gun do bhirst e riaghailtean sàbhailteachd bidhe.
Tha Tormod Caimbeul, à Arnoil ann an Leòdhas, fo chasaid gun robh e a' ruith taigh-spadaidh à bàthaich air a' chroit aige.
Às dèidh don SSPCA fiosrachadh fhaotainn, rinn oifigich sgrùdadh air a' bhàthaich anns an t-Samhain 2011.
Lorg iad còrr air 30 closach agus faisg air 80 ceann-caorach.
Tha Mgr Caimbeul a' dol às àicheadh gun robh e a' ruith gnìomhachais agus gur ann dha fhèin agus dha theaghlach a bha an fheòil air fad.
Tha a' chùis a' leantainn.


text:
Conamara
She ard ayns sheear Nerin, eh Conamara (Baarle: Connemara). T'eh jeant seose jeh lieh-innys lhean eddyr an Caoláire Rua as Cuan Chill Chiaráin ayns sheear Choontae ny Galliu. Dy mennick ta sleih ennagh cur Conamara er y slane ard soit çheu heear veih Caayr ny Galliu, agh she red meestiuragh eh shen. Cois Fharraige yn ennym ta currit er yn ard eddyr y chaayr as Casla, balley beg er coose jiass y choontae. Ta'n ennym Conamara çheet magh ass yn ennym kynneeagh Conmhaícne Mara, banglane jeh'n chynney Conmhaícne. Er-yn-oyr dy row y banglane shen cummal er laue ny marrey, v'ad enmyssit Conmhaícne Mara ny Conmhaícne Marrey.
Cummal
Çheer-oaylleeaght[reagh]
Ta Conamara ny lhie ayns ard Iar Chonnacht, ny "Eear Chonnaghtey", thalloo ayns Coontae ny Galliu çheu heear veih Loch Coirib. Ta Conamara er ny rheynn dy tradishoonagh ayns daa ayrn - Conamara Hwoaie as Conamara Yiass. Ta ny sleityn Beanna Beola as Abhainn Ghlinne, ta stroo stiagh 'sy vooir ayns an Clochán, cowraghey yn joarey eddyr yn daa ayrn. Ta Conamara caglit da'n sheear, da'n jiass, as da'n twoaie liorish y Cheayn Sheear. Ta'n joarey thallooin lesh y chooid elley jeh Coontae ny Galliu cowrit liorish Abhainn Inbhear Mór (ta stroo jeeragh stiagh ayns twoaie Chuan Chill Chiaráin), Loch Úraid, (soit meeiley ny ghaa çheu heear veih'n Teach Dóite), as y dreeym heear jeh Sléibhte Mhám Toirc. Ayns twoaie ny sleityn, ta'n joarey çheet ry-cheilley rish y vooir ec an Caoláire Rua, meeiley ny ghaa sheear veih'n Líonán.
Baljyn as baljyn beggey scanshoil[reagh]
- Baile Conaola
- Baile na hInse
- Carna
- An Cheathrú Rua
- Cill Chiaráin
- An Cladach Dubh
- Cloch na Rón
- An Cloigeann
- An Clochán
- Indreabhán
- Leitir Fraic
- Leitir Mealláin
- Leitir Móir
- An Líonán
- Rinn Mhaoile
- Ros Muc
- Sraith Salach
- An Teach Dóite
Ellanyn scanshoil[reagh]
Kianglaghyn mooie[reagh]
- Connemara.ie - Ynnyd-eggey Turrysid Chonamara.
- Connemara.net - Oayllys mychione Conamara, Galliu, Nerin
- Connemara Ireland - Ynnyd-eggey da fysseree hurryssagh as cruinnaghtyn.
- Pairk Ashoonagh Chonamara


text:
22 an t-Sultain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1236 - Chaidh Šiauliai ( Liotuàinia) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1911 -Jaroslav Seifert, ann am Pràg. Sgrìobhadair às An t-Seic.
- 1921 - Robert G. Parr, ann an Chicago. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1989 - Béatrice Martin, ann am Montreal. Ceòladair à Canada.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1774 - Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli (Pàpa Clemens XIV), ann an Cathair na Bhatacain. Pàp bho 1769 gu 1774.
- 1956 - Frederick Soddy, ann am Brighton. Ceimigear à Sasainn.


text:
Santa Cruz de La Palma
'S e Santa Cruz de La Palma prìomh-bhaile La Palma, fear de na h-Eileanan Canàrach. 'S e an dàrna baile as motha air an eilean La Palma a th' ann, an dèidh Los Llanos de Aridane.
Tha Santa Cruz de La Palma cho farsaing ri 43.38 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2007 bha 17,353 duine de shluagh ann, le dluths aig àireamh 397.8 duine gach km².
Tha e suidhichte san àird a tuath phuirt-adhair La Palma Airport.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- San Antonio (Texas)


text:
Tha Opera a-nise ri fhaighinn sa Ghàidhlig bhon làraich-lìn aca fhéin:
(Taing dhan obair eadar-theangachaidh a rinn Akerbeltz)
Tha a’ chuid eile den duilleig seo a’ buntainn ri seann ath-bhreac agus seann eadar-theangachadh...
Tha an t-sealladair Eadarlìn (web browser) Opera ri fhaighinn sa Ghàidhlig airson coimpiutairean le Windows.
Chan e seo buileach an t-ath-bhreac (version) as ùire de Opera ge-tà. Ma tha thu airson an t-athbhreac is ùire fhaighinn, le rud beag a bharrachd de shaothar...
Opera
'S e sealladair gu math luath a tha ann an Opera. Tha e fada nas luaithe na Internet Explorer no Netscape agus ged nach eil e nas fheàrr na iad anns a h-uile dòigh, gu dearbhadh tha e fada nas fheàrr ann an iomadach dòigh. Tha e ri fhaighinn saor 's an asgaidh mar "ad-ware" le sanasachd, agus ma chlàrachas tu e air chosgas $39 no $20 (foghlam), gheibh thu cuidhteas den t-sanasachd.
An t-Eadar-theangachadh
Thòisich Sabhal Mòr Ostaig air Opera a thionndadh gu Gàidhlig mar phàirt den phròiseact DART aig Biùrò Eòrpach nam Mion-chànan. Tha sinn air cumail oirnn ag obair air, ge-tà, agus tha an t-Opera Gàidhlig a th' ann a-nis fada nas fheàrr na am fear aig an àm ud.
Chan eil ach trì de na faidhlichean cobhrach (Help files) ri'm fhaighinn anns a' Ghàidhlig fhathast, ach bidh sinn ag eadar-theangachadh barrachd dhiubh san àm ri teachd. Cum do shùil air an duilleig seo airson fiosrachadh.
Rinn sinn liosta den bhriathrachas Gàidhlig coimpiutaireachd a chleachd sinn anns an eadar-theangachadh de Opera. Ma tha beachdan agad mun bhriatharachas no mun eadar-theangachadh san fharsaingeachd, faodaidh tu an cur thugainn aig opera@smo.uhi.ac.uk agus bidh sinn gu math taingeil air an son.


text:
Santos Acosta Castillo
B’ e Manuel María de los Santos Acosta Castillo saighdear, dotair, fear-lagha agus fear-poileataigs à Coloimbia[1], a thug ceum bhon oilthigh Nuestra Señora del Rosario. Rugadh e ann am Miraflores, Boyacá 1an t-Samhain 1827, agus chaochail e ann am Bogotá 9mh am Màrt 1901. Bha e na cheann-suidhe na Stàitean Aonaichte Choloimbia eadar 1867 agus 1868.[2][3]
Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais chaidh ath leasachaidhean mòra a chur air bhog anns an fhoghlam, mar eiseimplear chaidh an Oilthigh Nàiseanta na Stàitean Aonaichte Choloimbia, an Oilthigh Nàiseanta Colombia an latha an-diugh, a chruthachadh 22mh an t-Sultain 1867.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Tibirita
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia, a th’ann Tibirita. Tha e suidhichte anns a’ cheàrn Almeidas, aig 121 km bho Bogotá. Tha àireamh-sluaigh dhe 2,888[2] aige. Tha e suidhichte air an ear-thuatha na roinne, aig 1,980m os cionn ìre na mhara. Tha teodhachd mheadhanach dhe 18 celsius air feadh a' bhliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1593.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 3,018 nan tàmh anns a' bhaile, tha 2,513 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Le sin, ‘s e pàtran àireamh-sluaigh traidiseanta a th’ann an Tibitita fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Tibirita. ' S urrainn dhan 85.6% dhe na daoine ann an Tibirita leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 6.6% dhe na dachannan.[5]
Turasachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Obair-ciùird: Obair-chreadha agus clò ann an clòimh agus snàthainnean fique.
- Taigh a’ Chultair: far a bheil an dealbh-ball "Los Promeseros".
- Eas uisge La Toloca
- Uisgeachan Las Termales
- Seallaidhean brèagha air beinn ris an canar Cerro del Volador
- Ceàrnag ann am meadhan a’ bhaile: Con piso en lajas naturales.
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Titibita. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rufino Cuervo y Barreto: Ceann-suidhe na dùthcha
Monseñor Agustín Gutiérrez Jiménez: Sagart
José Antonio Castañeda Morales
Carlos Reyes: Dealbhadair
Luis Alfredo Rojas: Dealbhadair


text:
1853
MDCCCLIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Aranzazu (Coloimbia) a stèidheachadh.
- 1 an Cèitean: Cur às do Thràilleachd anns An Argantain.
- 3 am Màrt - Sguir Millard Fillmore mar 13mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 4 am Màrt - Thòisich Franklin Pierce mar 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Màrt - Vincent van Gogh, ann an Zundert.
- 30 an Giblean - Carl Theodor Setterberg, ceimigear às an t-Suain.
- 2 an t-Sultain - Wilhelm Ostwald
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an t-Samhain - Rufino Cuervo y Barreto, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
28 an t-Samhain
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1912 - Fhuair Albàinia a chuid neo-eisimeileachd bho Ìompaireachd nan Otomanach.
- 1960 - Fhuair Moratainia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Fhraing.
- 1990 - Deireadh rèim Mhargaret Thatcher mar Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1757 - William Blake, ann an Lunnainn (Sasainn). Bàrd agus peantair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2010 - Leslie Nielsen, ann am Fort Lauderdale, na Stàitean Aonaichte. Cleasaiche à Canada.


text:
Country
England France Scotland Switzerland Wales
Crag
A'Bhuidheanach Bheag A'Chailleach A'Chailleach A'Chralaig A'Ghlas-bheinn A'Mharconaich Aiguille du Midi Am Basteir Am Bodach An Caisteal An Caisteal West Face An Gearanach An Stac An Stuc An Teallach An Teallach - Bidein a'Ghlas Thuill An Teallach - Sgurr Fiona Aonach air Chrith Aonach Beag Aonach Beag, Stob Coire Bhealaich Aonach Dubh, East Face Aonach Dubh, West Face Aonach Eagach - Sgor nam Fiannaidh Aonach Meadhoin Aonach Mor Baslow Edge Beinn a Bheithir Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhearg Beinn a'Bheithir - Sgorr Dhonuill Beinn a'Chaorainn Beinn a'Chlachair Beinn a'Chochuill Beinn a'Chreachain Beinn a'Chroin Beinn a'Ghlo - Carn nan Gabhar Beinn Achaladair Beinn Alligin (Toll nam Biast) Beinn Alligin - Sgurr Mhor Beinn Alligin - Tom na Gruagaich Beinn an Dothaidh Beinn an Dothaidh, North East Corrie Beinn Chabhair Beinn Dearg Beinn Dorain Beinn Dubhchraig Beinn Eighe Beinn Eighe - Ruadh-stac Mor Beinn Eighe - Spidean Coire nan Clach Beinn Eunaich Beinn Fhada Beinn Fhada, West Face Beinn Fhionnlaidh Beinn Ghlas Beinn Ime Beinn Mhanach Beinn Mheadhoin Beinn Narnain Beinn Sgulaird Beinn Teallach Beinn Trilleachan (Coire Criche) Beinn Tulaichean Beinn Udlaidh Beinn Udlamain Ben Chonzie Ben Cruachan Ben Hope Ben Klibreck - Meall nan Con Ben Lawers Ben Lomond Ben Lui (Beinn Laoigh) Ben Macdui Ben More Assynt Ben Nevis Ben Oss Ben Starav Ben Vorlich Ben Vorlich Ben Wyvis (Glas Leathad Mor) Bidean nam Bian Binnein Beag Binnein Mor Birchen Edge Bla Bheinn Bla Bheinn (Blaven) Bowfell Braeriach Braigh Coire Chruinn-bhalgain Breithorn Broad Cairn Bruach na Frithe Buachaille Etive Beag - Stob Coire Raineach Buachaille Etive Beag - Stob Dubh Buachaille Etive Mor Buachaille Etive Mor - Sgor na Broige Buachaille Etive Mor - Stob Dearg Bynack More Cairn Bannoch Cairn Gorm Cairn of Claise Cairn Toul Carn a'Gheoidh Carn a'Ghille Chearr Carn a'Mhaim Carn an t-Sagairt Mor Carn an Tuirc Carn Aosda Carn Dearg Carn Dearg Carn Ghluasaid Carn Gorm Carn Liath Carn Liath Carn Mairg Carn Mor Dearg Carn na Caim Carn nan Gobhar Carn nan Gobhar Carn Sgulain Carnedd Dafydd Carnedd Llewelyn Castle Naze Castor Chno Dearg Ciste Dhubh Clach Glas Coir' A' Mhadaidh Coire an t'Sneachda Coire Sputan Dearg Conival Creag a'choire Etchachan Creag a'Mhaim Creag Coire an T-Slugain Creag Leacach Creag Meagaidh Creag Mhor (Meall na Aighean) Creag nan Damh Creag Pitridh Creagan a'Chaise Creise Crinkle Crags South Top [First Crinkle] Cruach Ardrain Derry Cairngorm Druim Shionnach Eididh nan Clach Geala Fionn Bheinn Fleetwith Pike Forcan Ridge Gaor Bheinn (Gulvain) Garbh Bheinn Garbh Bheinn, Pinnacle Ridge Garbh Bheinn, South Wall Garbh Chioch Mhor Garbh Uisge Crag Geal Charn Geal Charn Geal-charn Geal-charn Mor Gearr Aonach, North Face Glas Bheinn Mhor Glas Maol Gleouraich Glyder Fach Glyder Fawr Harrison Stickle Haystacks High Stile Liathach Liathach - Mullach an Rathain Liathach - Spidean a'Choire Leith Lochnagar Lochnagar - Cac Carn Beag Loft Crag Lurcher's Crag Lyskamm Maol Chean-Dearg Maol Chinn-dearg Meall a'Bhuachaille Meall a'Bhuiridh Meall a'Choire Leith Meall a'Chrasgaidh Meall Buidhe Meall Chuaich Meall Corranaich Meall Dearg Meall Garbh Meall Garbh Meall Ghaordaidh Meall Glas Meall Greigh Meall na Teanga Meall nan Eun Meall nan Tarmachan Mettelhorn Moel Eilio Mont Blanc du Tacul Moruisg Mullach Clach a'Bhlair Mullach Fraoch-Choire Mullach nan Coirean Na Gruagaichean North Face of Sgor na h-Ulaidh Pavey Ark Pen yr Ole Wen Pike of Blisco Pointe de Zinal Polldubh Crags, Glen Nevis Pollux Red Pike (Buttermere) Reiff - Roinn a'Mhill Riffelhorn Sail Mhor Saileag Schiehallion Seana Bhraigh Sgùrr Alasdair Sgairneach Mhor Sgiath Chuil Sgor an Lochain Uaine Sgor Gaoith Sgor na h-Ulaidh Sgorr na Ciche (Pap of Glencoe) Sgorr Ruadh Sgurr a'Bhealaich Dheirg Sgurr a'Choire Ghlais Sgurr a'Ghreadaidh Sgurr a'Mhadaidh Sgurr a'Mhaim Sgurr a'Mhaoraich Sgurr Alasdair (South Face) Sgurr an Doire Leathain Sgurr An Fheadain Sgurr an lochain Sgurr Breac Sgurr Choinnich Mor Sgurr Dearg Sgurr Dubh Mor Sgurr Eadar da Choire Sgurr Eilde Mor Sgurr Fhuar-thuill Sgurr Mhic Choinnich Sgurr Mhic Coinnich (West Face) Sgurr na Banachdich Sgurr na Ciche Sgurr na h-Uamha Sgurr na Lapaich Sgurr na Ruaidhe Sgurr nan Clach Geala Sgurr nan Coireachan Sgurr nan Coireachan Sgurr nan Conbhairean Sgurr nan Conbhairean Uaine Sgurr nan Each Sgurr nan Eag Sgurr nan Gillean Sgurr Thearlaich Sgurr Thuilm Snowdon (Yr Wyddfa) Spidean Mialach Sron a'Choire Ghairbh Sron na Ciche Sron na Creise Sron nan Lairig Stag Rocks Stob a'Choire Mheadhoin Stob a'Choire Odhair Stob Ban Stob Ban Stob Choire Claurigh Stob Coir'an Albannaich Stob Coire a'Chairn Stob Coire an Laoigh Stob Coire Easain Stob Coire nam Beith Stob Coire nan Lochan Stob Coire nan Lochan, South-West Face Stob Coire Sgreamhach Stob Coire Sgriodain Stob Diamh Stob Ghabhar Stob Poite Coire Ardair Stuc a'Chroin Stuchd an Lochain Tarn Crag (Langdale) The Cairnwell The Devil's Point The Saddle Toll Creagach Tolmount Tom a'Choinich Tom Buidhe Tour Ronde Tryfan Tryfan Fach (Little Tryfan) White Mounth - Carn a'Coire Boidheach Windgather Rocks Y Garn Yr Aran Yr Elen
Discipline
Alpine Scrambling Trad Winter
Partner
Alex Roddie Isi Oakley Mark Warner
Year
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015


text:
Naitridean
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an naitridean. 'S e an comhharra ceimigeachd aige N, àireamh atamach 7. 'S e gas dà-atamach agus neo-mheatailt a tha ann.
Taisgealadh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh naitridean a lorgadh le ceimigear is lusaiche Albannach Daniel Rutherford ann an 1772. Bha Rutherford ga ghairm noxious air no fixed air. Fuair an eileamaid an t-ainm nitrogène bhon cheimigear Frangach Jean-Antoine Chaptal ann an 1790.
Cleachdadh[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdar gas naitridein mar àile tàmhach, mar eisimpleir biadh a thasgadh.


text:
Gaelic
Is treasa trèana na tighearna – fàilte air ais dhan Spa Express
’S e stèisean àlainn Bhictorianach a th’ ann an Stèisean Shrath Pheofhair, le àrd-ùrlar, canopy glainne agus café. Tha e dìreach mar a bha e air ais anns na 1930an ach a-mhàin nach eil trac no trèanaichean ann tuilleadh. Ach cha mhòr 70 bliadhna às dèidh dha dùnadh, tha a h-uile coltas ann nach bi fada gus an tèid rathad-iarainn Shrath Pheofhair fhosgladh as ùr.
Leasachadh ùr Bhaile na Cille Bige air fhosgladh le Sturgeon
Chaidh a’ chiad togalach an lùib Leasachadh na Cille Bige fhosgladh gu h-oifigeil air Diciadain 21 Dàmhair le Ciad Mhinistear na dùthcha, Nicola Sturgeon BPA. ‘S e “Ionad Iain Nobail” a thugadh air an togalach ùr aig Sabhal Mòr Ostaig OGE, an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan is Cultar na Gàidhlig, air ainmeachadh air Sir Iain Nobail, nach maireann, fear a bha gu mòr an sàs ann a bhith stèidheachadh na Colaiste o chionn còrr is 40 bliadhna.
Gaelic speakers born overseas boost language in Scotland
The survival of Gaelic speaking in Scotland is being helped by a band of new speakers from Eastern Europe and Africa, it has emerged.19 comments
Four replies for muti-million pound Gaelic survey
Just four people took part in a multi million pound government survey on Gaelic speaking22 comments


text:
A’ Chiad Duais do Sgoilear à Sruighlea ann am Farpais Logo
01/2013
Choisinn Connor Harper, sgoilear à Àrd-sgoil Uallais ann an Sruighlea, a’ chiad duais ann am farpais airson logo a dhèanamh gus 40 bliadhna bhon a chaidh Sabhal Mòr Ostaig OGE a stèidheachadh, a chomharrachadh. Bha cothrom aig sgoilearan Gàidhlig ann an àrd-sgoiltean air feadh Alba logo a dhèanamh a rachadh a chleachdadh gus tachartasan sònraichte tron bhliadhna a bhrosnachadh. Fhuair Connor, a tha san treasamh bliadhna aig an àrd-sgoil, £150 agus fhuair an sgoil seic airson £100 agus tha dùil aca a chosg air stuthan-ionnsachaidh Gàidhlig. Fhuair Marion Docherty à Àrd-sgoil Phort Rìgh an dàrna duais agus bhuannaich i £50. Thuirt Lisa Moyes, a tha ag obair san roinn mhargaideachd aig Sabhal Mòr Ostaig: ‘S e bliadhna shònraichte don cholaiste am-bliadhna agus bha sinn cho toilichte gun d’fhuair sinn cha mhòr 100 logos bho àrd-sgoiltean air feadh Alba. Bu toigh leinn meal-a-naidheachd a chur air Connor agus Marion agus taing mhòr a thoirt dha na sgoilearan agus sgoiltean a chuir logos thugainn."


text:
Tha ìomhaigh agus cliù aig a’ chlò Hearach air feadh an t-saoghail. Tha na Hearaich a-nis an dòchas gum bi an sluagh a cheart cho dèidheil air uisge beatha na Hearadh.
Tha fios air nochdadh gun tàinig suim airgid luach £1.9 millean bhon riaghaltas ann an Dùn Èideann gus taigh-staile a stèidheachadh air raon ri taobh a’ bhàigh air an Tairbeart. Chaidh planaichean leasachaidh fhoillseachadh aig coinneamh ann an Taigh Òsta na Hearadh agus tha dòchas ann gun tig còrr agus fichead cosnadh ás an obair. Tha fìor fheum air a leithid. Thuirt Calum MacAoidh, a tha a’ teagasg ann an Sgoil an Tairbeirt, “Tha mise faicinn àireamh nan sgoilearan a’ tuiteam gach bliadhna agus tha mi ’n dòchas gun tig daoine le teaghlaichean a shireadh obrach.”
Uile gu lèir cosgaidh am pròiseact £10 millean, ach thatar an dùil gun toir an cuideachadh a thàinig bhon Riaghaltas spionnadh do luchd-seilbh airgead a chur ’na lùib. Tha mòran air cur ris mar-thà, agus thuirt Simon Erianger, stiùiriche na companaidh, gu bheil e cinnteach gun tig an t-ionmhas a-steach. Am measg nam buannachdan a thig, bidh cothrom aig croitearan anns na h-eileanan sìol eòrna a reic ris an taigh staile.
Bidh na Hearadh a’ cumail ceann a’ mhaide ri eileanan eile, oir tha taighean staile anns an Eilean Sgitheanach, Ìle, Diùra, Muile, Arainn, Arcaibh agus, bho chionn dà bhliadhna air ais, ann an Leòdhas.
Thuirt Richard Lochhead, Ministear an Leasachaidh Dhùthchail, “Tha mi glè chinnteach nach fhada gus am bi an t-uisge beatha a cheart cho iomraiteach ris a’ chlò.”


text:
Kl. Ianair ui. f. l. ii. Anno Domini m.c.x.u.
Doinenn dermair reoidh & snechta on coicid .x. Kl. Enair co coicid .x. Kl. Marta uel paulo plus coro la ar en & cethrai & daine dia ro fhass tercai mor fo Erinn uile & i l-Laighnibh seoch cach.
Diarmait H. Briain ri Muman do ergabail la Muircertach H. m-Briain.
Esce do thabairt do macaibh m. Aedha m. Ruaidhri im Thairrdelbach H. Concobair im righ Connacht .i. i n-Ath Bo co ro loitset & coro chrolighi dó.
Maidm ria n-Domnall H. m-Briain & ria Gallaibh Atha Cliath for Laighnibh i torchair Donnchadh H. Mail na m-Bo ri H. Ceinnselaigh
MS 1 breaks off here; text supplied from MS 2.{folio & column 48rb} & Conchobur H. Concobuir ri H. Failghi cona macaibh & sochaidhi archena.
Domnall m. Taidhg H. Briain ridomna Muman do marbadh do Connachtaibh.
p.558
Muircertach H. Briain do ghabail a righi doriisi & do thiachtain sluaighedh i l-Laighnibh & i m-Breghaibh.
Damh liacc Arda Brecan cona lan do doinibh do loscadh do feraibh Muman & cealla imdha archena i feraibh Bregh.
Crech mhór la Tairrdhealbach H. Conchobuir & la Connachtaibh co ro airgset co Luimnech .i. Tuathmuma co rucsat borroma diairmhidhe & brait imdha.
Mael Sechlainn H. Mael Sechlainn ridomna Temhrach occisus est.


text:
Gnothaichean Corporra
Tha Sabhal Mòr Ostaig na chompanaidh earranta agus na charthannas, air a riaghladh leis a' Bhòrd Stiùiridh. Tha uallach air a' Bhòrd airson roi-innleachd agus riaghladh na Colaiste. Aig ìre gnìomh, tha mòran dleastanasan a' Bhùird air an riarachadh air Buidheann Stiùiridh na Colaiste, A' Bhòrd Acadaimigeach agus comataidhean eile air feadh na Colaiste.
Poileasaidhean agus Stuthan Laghail
Tha iomadach poileasaidh agus modh-obrach ann aig a bheil buaidh air luchd-obrach agus oileanaich. Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaighinn anns an earrainn air Poileasaidhean agus fo dhuilleagan Achd Saorsa an Fhiosrachaidh.
Fios: Cairistiona NicChoinnich runaire@smo.uhi.ac.uk


text:
1810
MDCCCX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 16 an t-Sultain - Fhuair Meagsago a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- Chaidh Oilthigh Humboldt Berlin a stèidheachadh ann am Berlin, sa Ghearmailt.
- 13 an Dùbhlachd Thug An Fhraing thairis air Poblachd Rhodàinia.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 an Gearran no 1 am Màrt - Frédéric Chopin ann an Żelazowa Wola, luchd-ciùil às a' Phòlainn
- 2 am Màrt - Vicenzo Pecci, ann an Carpineto Romano. Pàpa bho 1878 gu 1903.
- 3 an t-Ògmhios - Robert Mallet, ann am Baile Átha Cliath. Innleadair à Èirinn.
- 5 an t-Iuchar - P. T. Barnum, preasantair shiorcais.


text:
Napoleon Bonaparte
Bha Napoleon Bonaparte (IPA: napɔleɔ̃ bɔnapaʁt, Ajaccio, 15 an Lùnasdal 1769 - Eilean Naomh Eilidh, 5 an Cèitean 1821)[1] na Impire na Frainge agus na Sheanailear. Rugadh e ann an Corsaca, far an robh a theaghlach a' fuireach. Bha athair, Carlo Maria Buonaparte na neach-lagha,[2] agus bha a mhàthair, Maria Letizia Ramolino, ga bhrosnachadh nuair a bha e na bhalach beag gu rudan cudromach a dhèanamh anns an àm ri teachd.
Chaidh e gu Acadamaidh an Armailt ann am Paras nuair a bha e dìreach 14 bliadhna[3] a dh'aois agus bhuannaich e urram is meas gu luath. Ann an 1799 bha e na sheanailear ann am Arm na Frainge ri linn Ar-a-mach na Frainge, agus ged a chaill iad an Èipheit,[4] dh'fhàs Napoleon ainmeil am measg muinntir na Frainge, an dà chuid na beartaich is na bochd.
Bha e na Chonsal nuair a chuir e an tiotal air fhèin, “Ìompaire nam Frangach” còmhla ri a chiad bhean Josephine, air a' chiad latha den Dùbhlachd 1804. Aig an àm sin bha cumhachd mhòr aige agus chuir e iomadh dùthaich fo smachd anns an Roinn Eòrpa, neartaich e an siostam sòisealta is chruthaich e codex a chleachd mòran riaghaltasan mar eisimpleir às dèidh sin, fiù 's san latha an-diugh. Phòs e dà thuras: a' chiad turas bho 1796 gu ruige 1809 aig Joséphine de Beauharnais[5], a bha seachd bliadhna na b' aosda na esan agus gu math trioblaideach agus an uair sin aig Marie Louise, Bana-dhìuc Pharma, bho 1810 gu ruige 1814.[6]
Ach bha nàmhaidean cumhachdach na aghaidh. Impireachd na Breatainne, a' Phruis agus an Ruis, agus chuidich iad dùthchannan eile airson na Frangaich a chuir air falbh. Chaill iad an Spàinnt ann an 1812[7] agus cha do chuir iad an Ruis fo smachd ann an 1813.[8] Thòisich crìonadh na Impireachd aig an àm a bha siud.
Mar sin, chaidh a fhògradh a dh'Eilean Elba ann an 1814 is thill Rìgh Louis XVI còrr is 15 bliadhna às dèidh an ar-a-mach mhòir. Ach ann an 1815 thill Napoleon dhan Fhraing gu mòr-thoilicheas an t-sluaigh, gus am blàr mu dheireadh ullachadh ann an Bhatarlù.[9] Anns a' Chèitean 1815 shabaid Napoleon an aghaidh a thrì nàmhaidean, ach cha robh e soirbheachail is chaidh a fhògradh a-rithist, an turas seo gu Eilean Naomh Eilidh far an do bhàsaich e sia bliadhna às dèidh sin ann an 1821. Bha e dìreach 51.[10]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Le Figaro
- ↑ La Ville d'Ajaccio
- ↑ BNF
- ↑ Fondation Napoleón
- ↑ Femmes Célèbres
- ↑ Geneviève Chastenet, Marie-Louise, l'impératrice oubliée, Paris, J'ai lu, 1982 ISBN 2-277-22024-8
- ↑ ABC
- ↑ Fondation Napoléon
- ↑ Waterloo
- ↑ Le Monde


text:
John Nash
B' e eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte a bh' ann an John Forbes Nash, Jr. (13 an t-Ògmhios 1928 – 23 an Cèitean 2015). Rugadh e ann am Bluefield, West Virginia. Dh'eug e còmhla ris a mhnaoi ann an tubaiste rathaid ann am Monroe, New Jersey.
Còmhla ri Reinhard Selten agus John Harsanyi bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1994.
Rinneadh film ann an Holywood mu bheatha Nash. Tha am film a' sealltainn na trioblaide aig Nash eadar a dheagh inntinn matamataigeach agus an tinneas schizophrenia a bha aige. Bhuannaich am film ceithir Oscars.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
1825
MDCCCXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Dh'fhosgail an Rathad-Iarainn Stockton & Darlington.
- Chaidh Abeokuta (Nìgeiria) a stèidheachadh.
- Chaidh Comman nan Ceannaiche-aodaich a stèidheachadh ann an Łódź.
- 6 an Lùnasdal - Fhuair Boilibhia a chuid neo-eisimeileachd bhon An Spàinn.
- Chaidh Lafayette (Indiana) a stèidheachadh.
- Chaidh Miami (Florida) a stèidheachadh.
- Lorg Carl Jacob Löwig bròmain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 an Cèitean - Aquileo Parra Gómez, ann am Barichara. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1 an Lùnasdal - Eliseo Payán, ann an Cali. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 14 an Dùbhlachd - Ezequiel Hurtado, ann an Silvia. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- Màrt - Uilleam Mac Congáil, breabadair, bàrd rannaghaill agus cleasaiche à Dùn Dè.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 7 an Cèitean - Antonio Salieri, ceòl-sgrìobhaiche Ostaireach, ann an Vienna
- 29 an Dàmhair - Jacques-Louis David, peantair nua-clasaigeach às an Fhraing.


text:
Òr
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an òr le samhla Au agus àireamh atamach 79.
'S e meatailt a tha ann. Tha e buidhe, deàrrsach agus prìseil. Tha a fheartan coltach ri na feartan airgid agus copair.
Chaidh mòran fàinne agus airgead air a dhèanamh le òr. 'S e òr-cheàrdaichean an t-ainm a tha air na daoine a dh'obraicheas leis an òr.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
'S e meatailt uasal a tha ann an òr. Air an adhbhar sin chaidh e ga lorg san talamh mar meinnear anns an t-àm ro-eachdraidheil.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- WebElements.com – Òr (cuideachd air chleachdadh cho iomradh)
- Ionad-taisbeanaidh nan Dùil - Òr Dùthchasach
- Getting Gold leabhar 1898


text:
Ann an Tonga, dùthaich a tha sgapte ann an ceann a-deas a’ Chuain Shèimh, tha còrr agus 150 eilean.
Tha sluagh a’ còmhnaidh air 56 dhiubh. Tha an t-sìde blàth ’s chan eil mòran feum air taighean a theasachadh, ach air son cumhachd feumar, rud a tha glè chosgail, gual neo dìosail a thoirt a-steach bho dhùthchannan eile. Thuirt John van Brink, Ministear na Cumhachd, “Tha sinn mothachail air na buannachdan a dh’fhaodadh tighinn bho chumhachd ath-nuadhachail. Tha sinn a’ coimhead ri Alba, a tha aig an toiseach a thaobh cumhachd na gaoithe ’s na mara.”
Tha Gaia-Wind, companaidh á Glaschu, air am fastadh gus roth-uidheam a chur thar a’ chuain air astar gu math fada. Gluaisidh i air bàta cargu bho Inbhir Grainnse gu Singapore agus an sin gu Auckland ann an Sealainn Nuadh. Ás a-sin thèid i air bàta nas lugha gu Tonga.
Bidh e cur iongnadh air cuid gu bheil an roth-uidheam a’ dol air astar cho fada – suas ri deich mìle mìle – ach thuirt labhraiche bho Ghaia-Wind, “Tha Tonga ann an àite gu math iomallach agus tha iad cleachdte ri bhith faotainn bathar air astar. Bha tairgsean a-staigh bho chompanaidhean anns an Roinn Eòrpa agus anns na Stàitean Aonaichte. Tha sinn moiteil gun do rinn sinn an gnothach orra, agus bidh sinn an dùil ri tuilleadh a reic.”
Aig an ìre seo tha Gaia-Wind air uidheamachd co-cheangailte ri cumhachd ath-nuadhachail a reic ri deich dùthchannan thall thairis, agus tha iad a’ coimhead ri mòran a bharrachd.