c: text/html

text:
- TIOTAL
- Sgatail agus an Abhainn Chonainn à Sgatail Beag
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5864
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37495
- KEYWORDS
- rathaidean
fuadaichean
Tha an Abhainn Chonainn a' ruith tro Shrath Chonainn a tha na laighe mu 48 cil taobh an iar Inbhir Nis.
Ann am meadhan an naoidheamh linn deug aig àm nam Fuadaichean chaidh seachd ceud duine no mar sin fhuadach à sgìre Shrath Chonainn gus tuathanasan chaorach a chruthachadh a dhèanadh prothaidean na bu mhotha do dh'uachdarain seach màl an tuath.
Thàinig atharrachadh mòr dhan sgìre nuair a thòisich Sgeama Dealan-uisge Chonainn a chaidh a leasachadh eadar 1946 agus 1961. Chaidh Loch Mìg agus Loch Achadh Omhnachaidh a chruthachadh nuair a chaidh damaichean a thogail air an Abhainn Mìg agus an Abhainn Chonainn. Tha stèisean-dealain Luchairt, aon de shia stèiseanan-dealain ann an sgeama Chonainn, a-nis air an talamh air taobh clì na h-aibhne anns an dealbh seo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
This vacancy is no longer advertised
Job Description Tidsear Bun-Sgoil Gaidhlig, Bun-Sgoil An Tairbeirt
Làn-ùine, Maireannach Gaelic Medium Primary Teacher, Sir E Scott Primary School
Full time, permanent Bidh an dreuchd seo a’ cur ri èifeachdas na sgoile ann an dàimh ri na raointean a leanas: - (a) Curaicealam (b) Cùram agus sochair (c) Co-oibrichean (d) Leasachadh phroifeasanta. The purpose of this post is to contribute to overall school effectiveness in respect of the following areas: (a)Curricular
(b)Care and welfare
(c)Collegiate
(d)Professional development. Requirements A thuilleadh air a bhith clàraichte aig Comhairle Choitcheann Luchd-Teagaisg na h-Alba (GTC), feumaidh ceum/diploma freagarrach a bhith aig an tagraiche soirbheachail. The successful candidate must have an appropriate degree / diploma and GTC Scotland Registration. Responsibilities Dleastanasan agus Uallaichean: 1 Teagasg clasaichean sònraichte agus an ullachadh agus ceartachadh a tha na lùib sin; 2 Leasachadh curaicealam na sgoile; 3 Measadh, clàradh agus aithris obair nan sgoilearan;
4 Sgoilearan ullachadh airson deuchainnean agus cuideachadh le rianachd dheuchainnean; 5 Comhairle agus stiùireadh a thoirt do sgoilearan air cùisean co-cheangailte rin cuid foghlaim; 6 Slàinte, sochair agus sàbhailteachd sgoilearan a bhrosnachadh agus a dhìon; 7 Ag obair ann an com-pàirteachas le pàrantan, luchd-taic agus luchd proifeasanta eile; 8 Gabhail os làimh leasachadh proifeasanta leantainneach mar a tha freagarrach agus air aontachadh; 9 Com-pàirteachadh ann an cùisean co-cheangailte ri planaichean sgoile, ag àrdachadh coileanaidh agus ath-sgrùdadh pearsaichean fa leth; agus
10 Cumail cùisean an òrdugh agus a’ cur ri feumalachdan farsaing na sgoile. Duties and Responsibilities: 1 Teaching assigned classes together with associated preparation and correction.
2 Developing the school curriculum.
3 Assess, recording and reporting on the work of pupils.
4 Preparing pupils for examinations and assisting with the administration of examinations.
5 Providing advice and guidance to pupils on issues related to their education.
6 Promoting and safeguarding the health, welfare and safety of pupils.
7 Working in partnership with parents, support staff and other professionals.
8 Undertaking appropriate and agreed continuing professional development. 9 Participating in issues related to school planning, raising achievement and individual review.
10 Contributing to good order and the wider needs of the school.
The Individual Bidh an tuarastal airson an dreuchd seo a rèir na riaghailtean gnàthaichte còmhla ri Cuibhreann Eileanan Iomallach de £1,998. Tha pasgan fialaidh airson gluasad mu choinneimh an dreuchd seo. Salary for the above teaching post will be in accordance with current regulations plus £1,998 distant islands allowance. A generous relocation package is available for this post.
Applications must be made online at myjobscotland.gov.uk


text:
6 am Faoilleach
'S e 6 am Faoilleach an siathamh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 359 latha (360 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan
- 1759, phòs George Washington a’ bhanntrach Martha Dandridge Custis.
- 1912, inbhe stàite do Mheagsago Nuadh.
Breithean
- 1367 – Rìgh Richard II na Sasainn
Bàsan
- 1872 - Manuel María Mallarino, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Fèillean
- Tha an ceann-latha a' ciallachadh "Nollaig bheag" ann an Èirinn.
- Fèill an Taisbeanaidh


text:
Comartha na nescoidi doniter tri faothugad & teid cum silid .i. teindes timcill in adbuir gan beith ger; & gan adbur te do beith ann o lennuibh te, & gan an brig do beith co laidir no anmunn, acht aturra sin; tiaguid na nescoidi sin isna balluibh inmedhonacha, nach teid co h-opund cum bais no cum bethadh; oir is egin mar a mbi in nescoid sin co mbidh co fada isin eslainti, & na lenna is iad remur dodilegtha, & nac folmuigter an t-adbur co leir, amail adeir Galen, isin 3 lebur do Pronostica, oir crichnuigter ann sin in t-adbur 127. Adeir Galen isin 3 lebur do Pronostica, in trath bid na lenna te nach fetunn in brig beit co laidir, & is amlaid sin is coir sin do tuicsin .i. in eslainti nach tic o lennuibh te, noch crichnuigter trí nescoid , nach
p.184fetund in brig beith co laidir, acht co h-anmand and, oir da mbeith si co h-anmund 2 dobud olc, & da mbeit co laidir do crichnochuide tri flux no tri allus in t-adbur, no gan mothugad, & is mar sin dona lennaib fuara.


text:
Kiart roish jeih er y chlag mairagh, va mee my hassoo roish Drugglann Hammond ayns Kerrin y Valley, fuirraghtyn er y varroose cour Innsmouth. Cha row agh un chishtey troailtys aym. As meir y chlag snaue roish, honnick mee ny streeleyderyn lheie ersooyl, beggan er veggan, dys buill elley heese y raad, ny dys y Chirbyl Share harrish y cherrin. Er lhiam nagh row y jantagh tiggad er ro-vooadaghey wheesh feoh v’ec ny h-ynnydee er Innsmouth as ny cummaltee echey. Eisht honnick mee carbyd beg—ny red shenndeeagh ass credjue, bunnys, lheeah as sallagh—clabberey sheese State Street as çhyndaa dy scuirr rish y chlagh oirragh faggys dou. Dennee mee çhelleeragh cre’n barroose v’ayn, as eisht honnick mee cowrey do-lhaih er yn uinnag. “Arkham-Innsmouth-Newb’port”. Va’n çheb kiart.
Cha row agh tree troailtee er. She deiney dorraghey neuskiogh v’ayn, groamagh agh aeg dy liooar. Rish scuirr y charbyd ren ad spaagail magh dy staghylagh, as shooyl seose State Street nyn dost. Sleetçhagh, bunnys. Harlhiem yn immanagh myrgeddin, as yeeagh mee er as eh shooyl stiagh ‘sy drugglann dys kionnaghey red ennagh. Gyn ourys, shoh y Joe Sargent va’n jantagh tiggad er jeet ersyn. Eer roish my doddin cronnaghey cre’n cummey v’er, haink thooilley dy ‘eoh dooghyssagh huggym nagh dod mee castey ny soilshaghey magh. Dennee mee dy doaltattym dy row eh lane dooghyssagh nagh by vie lesh ny h-ynnydee goll er barroose lheid y dooinney, ny cur shilley er oayll eshyn as e vooinjer ny s’menkey na v’eh orroo goll.
Tra haink eh magh ass y çhapp yeeagh mee er ny s'cruinney. By vie lhiam toiggal cre'n oyr hug eh wheesh drogh-ennaghtyn orrym. She dooinney shang as lhean-gheaylinagh v'ayn, shey trieyn er yrdjid, bunnys. Cheau eh eaddagh shivoil gorrym boght, as bayrn golf lheeah ceaut. V'eh mysh queig-jeig as feed d'eash, agh mannagh dug oo geill da'n eddin voal 'ollym, va blass shinney er, son va craplagyn dowiney 'sy wannal echey. Va kione keyl lhean-stronnagh echey, as deam magh sooillyn gorrym fliugh gyn meekey harrish beill liauyr çhiu. Va'n eddin chleaynit as y smeg veayl, as ny cleayshyn beg neuchadjin. Cha daase agh renaigyn buigh goan er ny lieckanyn garroo glass-lheeah; v'adsyn peeshagh as trudlagh, as er lhiam dy row y crackan neuchorrym , myr dy row çhingys ennagh roostey eh. Va laueyn mooarey cuishlinagh echey, as daah quaagh leeah-ghorrym oc. Va ny meir feer yiare cosoylit rish y laue hene, as va beoyn orroo dy chassey sthie. Hug mee my ner dy row cosheeaght spaagagh echey rish shooyl erash da'n varroose, as yeeagh mee dy row cassyn foawragh neuchooie echey. Ny smoo yeeagh mee orroo, ny smoo yindys ghow mee dy dod eh kionnaghey braagyn cooie daue.
Va blass smarree ennagh er yn 'er hug meehaitnys orrym. By vaghtal eh dy dobbree eh 'sy phurt eeastagh, ny streeley 'syn ard, as va'n soar cowreydagh trome er. Cha dod mee eer sheiltyn cre'n fuilleeaght whaagh v'aynsyn. Cha daink ny troyn quaaghey echey ass yn Aishey, y Pholaneesey, y Levaant ny fir ghoo erbee, agh hoig mee çhelleeragh cre'n blass joarree hooar ny h-ynnydee aynsyn. Er lhiams, she milley bea-oaylleeagh v'ayn, cha nee eiraght yoarree.
By hreih lhiam fakin nagh jig troailtee elley er y varroose. Aght ennagh, va anvea aym tra heill mee troailtey my lomarcan marish yn immanagh shoh. Agh va’n traa faagee çheet dy baghtal, myr shen hug mee boirey fo smaght as eiyrt er yn ‘er er boayrd. Darr mee billey dollar da as tallaghey “Innsmouth”. Yeeagh eh orrym dy quaagh rish turrick, as cur erash brishey daeed ping dou gyn fockle erbee. Hooar mee soiag foddey jeh, agh er y çheu cheddin, son va mee son fakin y cheayn rish y turrys.
Fy yerrey ghooisht y carbad anheiltagh lesh clistey, as ren shin clabberey shaghey shenn thieyn breekey State Street, nyn modjal dy heean as jaagh. Cur shillaghyn bieau er y ‘leih er y phalmaid, er lhiam dy chronnee mee cleayn quaagh gyn jeeaghyn er y varroose—ny gyn shen y yannoo dy baghtal. Eisht ghow shin nyn doshtal dys High Street as raad smoo rea. Dettyl shin shaghey shenn thieyn mooarey staydoil ny pobblaght leah, as gowaltyssyn coloinagh ny shinney foast; shaghey Lower Green as Awin Parker, as fy-yerrey magh ass ny thieyn er roie foddey neuchaghlaaee trooid slyst feayn foshlit ny marrey.
She laa çheh grianagh v’ayn, agh rish imman trooid y çheer gheinnee lane dy hiast as mooinney moal, daase y blass fadaneagh v’urree beggan er veggan. Ass yn uinnag honnick mee ushtey gorrym as oirr geinnee Plum Island, as eisht hayrn shin feer faggys da’n traie tra scarr y raad beg ain jeh’n ard-raad ta roie dys Rowley as Ipswich. Cha row thie erbee ry-akin, as jeh cummey ny raidjey hoig mee nagh row monney traaght ‘syn ard. Va croanyn çhellvane beg ayn, as daah ny greiney orroo; cha row agh daa streng oc. Nish as reesht hie shin tessen droghad fuyghee garroo, raad ta strooan tidee snaue foddey stiagh ‘syn antraie, as scarrey yn ard ny stroshey foast jeh’n çheer mygeayrt echey.
Ayns shoh as ayns shen honnick mee kiappyn marroo as boallaghyn-undin ghob magh ass y gheiney arraghee. Chooinnee mee ny lhaih mee ayns lioar hennaghys ennagh riyr, dy nee çheer troaragh v’ayn eash dy row, as shimmey peiagh chum aynjee. Screeu ad dy cheaghil shen ec y traa cheddin as ym-ghorley Innsmouth ayns 1846, as dy vaik adsyn gyn ynsagh laue folliaghtagh olkys ‘sy chooish. Dy firrinagh, she ro-yiarrey biljyn faggys da’n clyst va bun y drogh-chaghlaa. Vrish shen coadey share y thallooin, as fosley raad seyr da’n gheinnagh snaue stiagh er y gheay.
Fy-yerrey hie Plum Island ass shilley, as honnick shin yn Eearvooir anvaaragh er y çheu hoshtal. Ghrapp y raad keyl myr ughtagh geyre, as huitt ennaghtyn imnea orrym rish jeeaghyn er y vullagh lomarcan roin, raad venn y bayr sclaigagh rish y speyr. Heill mee dy row eh fo y varroose drappal ny sodjey foast, neayr’s faagagh shin y thalloo sunt as colheie marish folliaghtyn aer ard as speyr keiltynagh. Daase bree baggyrtagh ayns soar ny marrey, as haink dwoaie aym er cooyl croymmit anchorragh as kione keyl yn immanagh tost. Yeeagh mee er as fakin dy row cooyl e ching wheesh lhome as e eddin, gyn agh renaigyn moal tiark buigh er eaghtyr glass carragh.
Eisht rosh shin y mullagh as fakin y ghlion ‘eayn roin, raad ta’n Manuxet fosley dys y cheayn, çheu hwoaie jeh linney liauyr ny h-eayninyn ta gaase dys mullagh Kingsport Head as sheeyney magh cour Cape Ann. Er oirr foddey kayeeagh ny cruinney, va ym-linney thollaneagh y Head ry-akin, as er e vullagh y shenn thie quaagh ta bun skeealyn ass towse; agh nish va my lane gheill goit ec y reayrtys s’faggys skeayll foym. Heill mee eisht dy row mee er jeet eddin ry-eddin rish Innsmouth, raad ta fouyn ceau scaa liauyr.
(...ny smoo ry-heet...)
Ass The Shadow over Innsmouth liorish H.P. Lovecraft.


text:
Fernão de Magalhães
B' e maraiche agus rannsachair a bha ann am Fernão de Magalhães (Sabrosa 1470 - Mactan 1521).
Rugadh e anns a' Phortagail agus bha e iomadh bliadhna 'san t-seirbhis rioghail. Chosnaich e urram 'san t-seirbhis sin anns na h-Innsean Searach agus chaidh a leòn ann am Morocco. Dh'fhàgadh esan le càs cham agus gun meas ach culaidh-mhagaigh an suil Rìgh Immanuel. Chaidh Magalhaens as àicheadh a h-aiteachadh Portugaich agus thairgse e a sheirbhisean ri Rìgh na Spainne.
Bha esan a' creidsinn gum bhitheadh slighe do na Molucaich seachad air Mòr-Thir Aimeireaga a Deas. Thugadh cabhlach de còig luing dha còmhla le feachd de 250 daoine is rinn e air an Iar an 1519.
Lorgadh caolais eadar Ameireaga a Deas agus Tierra del Fuego, ris an chanar Caolais Mhagalhaeins an-diugh. Bhèat a luingean tron Chaolais seo fad 17? laithean, mun do dh'fhosgail cuan eile a roimhe. Chuir Magalhaens An Cuan Sìth air an fharraige seo air sgàths an faireachdainn siòchan a thàinig air nuair a chaidh a ruigsinn.
A chumail dhan iar, lorg e na h-Eileanan Filipineach far an deach buidheann aigesan a mach le buidheann tùsanaich. Mharbhadh esan anns an t-sabaid. As deidh an t-uabhas seo chum a sgioba nan seòladh dhan iar fo stiùir a h-iar-cheannard anns a long-bhrataich Victoria . Ràinig iad air an Spàinn ann an 1522 aig deireadh a chiad cuairt-sheòladh na cruinne an eachdraidh clann dhaoine.
Ceanglaichean a-mach
- GRD: Ferdinand Magellan (sa Ghàidhlig)


text:
- TIOTAL
- Morair Rowallan a' tadhal air Gearastan nan Camshronaich
- EXTERNAL ID
- PAW19474A
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21073
- KEYWORDS
- feachd nam ballach
Thathas den bheachd gu bheil an dealbh camara seo a' sealltainn turas Mhorair Rowallan gu Gearastan nan Camshronaich, Inbhir Nis air gnothachas Airm sa Mhàrt 1954. B' e Àrd Sgud a bh' ann an Rowallan agus bhiodh e tric a' siubhal air turas an Airm a' caitheamh aodach an Sgud.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Geàrr-iomradh
Tha Iris Ghnothaichean Pàrlamaid na h-Alba ga fhoillseachadh a h-uile madainn nuair a bhios a’ Phàrlamaid na suidhe. Bidh i a' toirt seachad fiosrachaidh ann am mionaideachd mu ghnothach na Pàrlamaid an-dràsta, san ùine air thoiseach agus san ùine a dh'fhalbh. Aig àm-fosaidh, is ann a h-uile seachdain a bhios an Iris Ghnothaichean ga foillseachadh.
Am measg an fhiosrachaidh sa Gheàrr-iomradh tha na leanas:
Brathan
Earrann A: Liosta Gnothaichean Laghail
Earrann B: Clàr-gnothaich
Earrann C: Clàran Coinneamhan Chomataidhean
Earrann D: Ceistean-labhairt
Earrann E: Ceistean ann an Sgrìobhadh
Earrann F: Gluasadan agus Atharrachaidhean
Earrann G: Bilean
Earrann H: Sgrìobhainnean air an nochdadh
Earrann I: Athchuingean air an cur a-steach
Earrann J: Adhartas Gnothach na Pàrlamaid
Airson an Iris Ghnothaichean làithreach fhaicinn, briog air English aig mullach na duilleige.


text:
16 an t-Ògmhios
'S e 16 an t-Ògmhios an 167mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (168mh ann am bliadhna-leum). Tha 198 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1683 - Chaidh am baile Socorro a stèidheachadh ann an Santander, Coloimbia.
- 1846 - Taghadh Phàpa Pius IX, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1897 - Georg Wittig, ann am Berlin. Ceimigear.
- 1934 - William Sharpe, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
- TIOTAL
- Daibhidh Banks a' Tearradh Seada
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_018
- ÀITE
- Port Rìgh
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Port Rìgh
- LINN
- 1950an; 1960an
- CRUTHADAIR
- James/David Banks
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13074
- KEYWORDS
- teàrr
slabhraidhean
uidheam mara
acair
uidheam bhàtaichean
San dealbh-chamara seo chithear Daibhidh Banks, 's e gu math dubh is salach, a' tearradh doras seada ann an Ach a' Bhàigh, Port Rìgh san Eilean Sgitheanach. B' e Daibhidh mac Sheumais Banks, am fear aig an robh còirean iasgach a' bhradain ann an earthuath an Eilein Sgitheanaich agus Ratharsair. Chuir Daibhidh seachad iomadh samhradh aige ag obair aig gnìomhachas an teaghlaich.
Bhiodh teàrr air a chleachdadh mar stuth-glèidhidh an fhiodh agus mar stuth a chuireadh bacadh air meirg a' tighinn air slabhraidhean nan lìon agus air na h-acraichean.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Foillseachaidhean Taghaidh, 1874: Cairt Bhòtaidh
- EXTERNAL ID
- Z_QZP40_2915_P072
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9015
- KEYWORDS
- taghaidhean
poilitigs
luchd-poilitigs
pàrtaidhean poilitigeach
Air a' chairt bhòtaidh seo, tha ainm is àireamh bhòtaidh an neach-bhòtaidh, ainm an Ionad-bhòtaidh agus fios air cuine a bhiodh an t-Ionad-bhòtaidh fosgailte a bharrachd air ainmean nan tagraichean.
B' e toradh an taghaidh airson Bailtean Inbhir Nis (a' gabhail a-steach Inbhir Nis, Inbhir Nàrann, Farrais is A' Chananaich):
Friseal Mac an Tòisich (Libearalach neo-eisimeileach) - 1,134
Mac an Tòisich an Ràthaig Mhòir (Libearalach) - 879
Mac an Tòisich an Tuilm (Tòraidh) - 16
Fhuair na Libearalaich aig Uilleam Gladstone a' mhòr-chuid de na bhòtaichean san taghadh, ach fhuair na Tòraidhean aig Benjamin Disraeli a' mhòr-chuid ann an Taigh nan Cumantan. 'S e pàirt mòr den adhbhar gun d' fhuair iad iomadh roinn-taghaidh gun fharpais


text:
Eaglais Roghadal
Chaidh Eaglais Roghadal neo Tùr Chliamainn na Hearadh a thogail anns an 16mh linn le Clann 'ic Leoid, agus innte tha uaigh Alasdair Chrotaich, ceannard na Leodaich anns na Hearadh agus an Eilean Sgitheanach (Dùn Bheagain) anns an 18mh linn. Chaidh an uaigh a dhèanamh le clach gneiss ionadal, air a sgeadachadh le clach-ghainmhich à Muile. Tha an sealladh seo a’ coimhead gu gairdean deas na h-eaglais air a thogail bhon bogha tuath. Tha am bogha fhèin air a dhèanamh le cloich schist dubh.


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach oifisean nam bagannan air am fàgail aig Stèisean Inbhir Nis, 2002
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_HML_DS050423
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An t-Sultain 2002
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19945
- KEYWORDS
- rèile
rathaidean iarainn
luchd-obrach
Dealbh-camara a chaidh a thogail san t-Sultain 2002 de Chaobhainn Dubhghaill agus Iain Macc an Tòisich, luchd-obrach aig goireas fàgail bhagaichean aig stèisean Inbhir Nis.
Tha Iain a' cumail rud a lorgas stuthan nach eilear ag iarraidh leithid stuth spreadhaidh, a dh'fhaodadh a bhith air am falach ann am baga. Dh'fhaodadh goireas bhagannan air am fàgail obrachadh mar siostam fèin-fhrithealaidh, ach le àrdachadh ann am mothachadh de dh'ionnsaighean ceannairceach, thathar a' dèanamh sgrùdadh pearsanta air bagannan luchd-siubhail mus faod iad am fàgail.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àille air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangal Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) fon taisbeannadh didsiotach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun an làrach-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh a' bhuaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
Earrann a' Phriair
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Earrann a' Phriair. Tha am baile suidhichte air an A811 mu 12 mìltean air àird an iar Ghlaschu. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 6′ 36″ Tuath agus 4° 13′ 48″ Iar.
Tha timcheall air 200 duine a' fuireach an seo.
A-rèir Iain Mhic an Tàilleir tha an t-ainm "Arnprior" a' ciallachadh: The prior’s portion of land. [1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-Àite", duilleag 8, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 612 950


text:
- TIOTAL
- Friseal agus MacColla, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- PAW21605B
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21101
- KEYWORDS
- bùithtean
ceannaichean
gobha
bùth iarnaireach
ceàrdach
Taobh a-staigh na bùtha aig Friseal agus MacColla, bùth iarnaireachd aig 20-34 Geata an Ear, an Inbhir Nis.Tha iomadh seòrsa acfhuinn airson an taighe ann, panaichean, poitean teatha, bruisean agus innealan airson a' ghrraidh. Bha ceàrdach aig Friseal agus MacColla aig 14 Sràid Hamilton agus 21 Sràid nan Tobar
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Biadh aig Reisean nan each ann an Dùn Eain, Inbhir Nis 1897
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_104
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1897
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11201
- KEYWORDS
- Inbhir Nis
Dùn Eain
reis nan each
biadh
Biadh aig Rèisean nan each ann an Dùn Eain, Inbhir Nis 1897. Bhathas a' cumail rèisean each ann an Inbhir Nis cho fada air ais ris an 17mh. Aig an àm 's ann timcheall air Cnoc Tom-na-Iùbhraich a bhathas gan cumail. An dèidh sin bha iad aig Long nan Daoine agus mu dheireadh aig Dùn Eain far an robh iad gu 1914. 'S ann an sin a bha an latha mòr agus dh' faodadh iomadh car tighinn ann am beatha duine air an dearbh latha, mar a sgrìobh Iosaph Cook, maraiche agus fear a bha a' cruinneachadh dheilbh ' Tha e tàmailteach nach d' fhuair sinn a Dhùn Eain am bliadhna, ged nach biodh buaidh air thalamh aig an sin air cuid dhe na tha a' tachairt anns a' bhaile"
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Ioseph Hislop ann an Inbhirn Nis
- EXTERNAL ID
- PAW0007334
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 25 An Giblean 1933
- LINN
- 1930an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20974
- KEYWORDS
- opera
seinneadairean
Ioseph Hislop
Floraidh NicDhòmhnaill
ìomhaighean
càraichean
dòigh-siubhail
Còignear fhear agus boireannach ri taobh càir air beulaibh ìomhaigh Floraidh NicDhòmhnaill aig Caisteal Inbhir Nis. Anns an dealbh tha Ioseph Hislop, a rugadh ann an Dùn Eideann agus a bha thenor-opera air leth. Thuirt Puccini gur e 'my ideal Rudolfo'. Sheinn e ann an Argentina agus sna Stàitean Aonaichte agus bha e na phrìomh-thanor aig an Taigh Opera Rìoghail. B' esan a' chiad fhear-teagaisg a bha aig Jussi Bjorling agus dh'ionnsaich e Brigitte Nilsson cuideachd
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Litir gu Ceannard Freiceadan na Dùthcha mu Bhearghdal
- EXTERNAL ID
- Z_GB1741_D592_7_07
- ÀITE
- Dùn Beithe
- SGÌRE
- Gallaibh a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Latharan
- DEIT
- 30 An Dùbhlachd 1940
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn Ghallaibh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 6099
- KEYWORDS
- freiceadan na dùthcha
bearghdal
fo-cheannard wimberly
an dara cogadh
an cogadh ann am Breatainn
an cogadh aig baile
Litir a chaidh a chur bho Chaisteal Dhùn Beithe gu Ceannard Freiceadan na Dùthcha ann an Inbhir Uige mu dhìon Bhearghdal.
Air an dara duilleig seo, tha an sgrìobhadair a' moladh gun tèid oifigear a chur air turas air an rathad bhon Òrd Ghallach gu Inbhir Uige gus measadh a dhèanamh air na gabhadh dèanamh gus an sgìre a dhìon. Tha an sgrìobhadair a' gabhail ris gur docha gum bi an leughadair den bheachd gu bheil an litir mar ghearan fada, ach gu bheil e dìreach a' feuchainn ris an t-suidheachadh a mhìneachadh agus gu bheil e sireadh stiùireadh.
Tha a ainm sgrìobhte aig deireadh na litreach


text:
- TIOTAL
- Sheila Fhoirbeis le buill-chluiche de 'Before the Raid'
- EXTERNAL ID
- PC_PORTMAHOMACK_01
- ÀITE
- Port Ma Cholmaig
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Tairbeart
- DEIT
- 1942
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Rosemary Mackay
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29565
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
San dealbh seo chithear Sheila Fhoirbeis, tè a bha a' fuireach ann am Port Mo Cholmaig, còmhla ri dithis de na cluicheadairean o 'Before the Raid', film propaganda Breatannach a chaidh a dhèanamh sa bhaile ann an 1942 (air a sgaoileadh ann an 1943). Chaidh am film a stiùireadh le Jiri Weiss, fear Iùdhach à baile Prague a dh'fheumadh Seicoslobhacia fhàgail ann an 1938, nuair a thàinig na Gearmailtich a dh'fhuireach ann.
Chaidh am film a dhèanamh ann am Port Mo Cholmaig a chionns' gu robh am baile coltach ris an t-seòrsa baile iasgaich Lochlannach far an robh iad ag ràdh gun do thachair cuspair an fhilm. Chaidh innseadh do mhuinntir Port Mo Cholmaig nach fhaodadh iad aon fhacal a ràdh mu 'n fhilmeadh agus chaidh an dealbh seo a thogail 's a leasachadh gu dìomhair.
Aig an àm a chaidh an dealbh seo a thogail, bha Sheila na neach-obrach rèidio aig Feachd Taiceil Bhoireannaich an Adhair (Women's Auxiliary Air Force) aig raon losgaidh Bhaile Dhubhthaich. Bhruidhinn a piuthar, Rosemary NicAoidh, o chionn ghreiseag ri Am Baile mu 'n fhilm agus chan fhada gus am bi clàr-fuaim de a còmhradh ri chluinntinn air an làraich.


text:
- TIOTAL
- "The Cairngorms from Craggan Wood" le Màiri Hedderwick
- EXTERNAL ID
- GB1796_D1101_2_25_42_16
- ÀITE
- Am Monadh Ruadh
- SGÌRE
- Bàideanach
- CRUTHADAIR
- Mairi Hedderwick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11557
- KEYWORDS
- seallaidhean-tìre
cnuic
beanntan
Tha Am Monadh Ruadh na shreath bheanntan air taobh siar Gàidhealtachd na h-Alba. Lorgar anns a' Mhonadh Ruadh an talamh àrd, còmhnard ('plateaux') as àirde, as fhuaire agus as sneachdaile a gheibhear ann am Breatainn. Lorgar cuideachd anns a' Mhonadh Ruadh còig dhe na sia beanntan as àirde ann an Alba: Beinn Mac Duibh (1309 m), Am Bràigh Riabhach (1296 m), Càrn an t-Sabhail (1293 m) Sgor an Lochain Uaine (1258 m) agus An Càrn Gorm (1245 m).
Tha an obair seo bho chruinneachadh de dheilbh agus sgeidsichean leis an sgrìobhadair agus an neach-dhealbh mòr-chòrdte, Màiri Hedderwick. Tha ceangal air choreigin aca uile ri Baile Ùr an t-Slèibh agus tha mòran dhiubh cuideachd a' riochdachadh gèam iomain. Thathas nas eòlaich air Màiri Hedderwick mar ùghdar agus neach-dhealbh an t-sreath leabhraichean chloinne, Ceitidh Mòrag, air a bheil mòran measail.


text:
Beath-eachdraidh
Se beath-eachdraidh (Beurla: biography; “biographaidh/faidh”) a tha ann am pìos (aiste, leabhar, artagail 7c) ag innse sgeulachd air beatha cuideigin. Nuair a sgrìobh an cuspair fhèin mu beatha aige/aice, sin Fèin-eachdraidh (Beurla: “autobiography”)
Ged a tha ficsean eadar-dhealaichte, is urrainn do ficsean a bhith fèin-eachdraidheil ann an dòigh oifigeil, neo neo-oifigeil. Air taobh eile, is urrainn do cuid den beath-eachdraidh a bhith làn de ficsean ged nach bu chòir sin a bhith mar seo.


text:
- TIOTAL
- Chaneil e dona, tapdh leat, ach cumaidh mi na fèidh Lochlannach
- EXTERNAL ID
- PAN3_106
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20156
- KEYWORDS
- bodach na nollaig
trèanaichean
rèilean
ceannard-stèisein
Tha Bodach na Nollaig a' coinneachadh ceannard an stèisein aig Stèisean Inbhir Nis anns na 1950an. Am bheil e air a bhith a' feuchainn dòighean siubhail eile, no an e dìreach turas airson tuilleadh fhèidh Lochlannach a cheannach a th'ann? Tha iad a' fuireach anns a' Ghàidhealtachd, co-dhiù. Thadhail e air a' bhùth aodaich Benzie & Miller aig 13-17 Sràid an Aonaidh an aon latha, is mar sin bha cothrom aige preasantan fhaighinn airson na Nollaig fhad 's a bha e an sin
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Kl.
Aodh mac Maoilmithidh in perigrinatione moritur .i. hi Cind Ri Monaidh.
Sluaiccedh la Domnall mac Muircertaigh rí Temrach go ttug gialla h. Rúairg .i. Fergail ri Connacht.
Cláochlódh abbad a n-Ard Macha .i. Dub da Lethe a n-inad Muiredaigh.
Kl.
Muiredach mac Fergusa comarba Padraig .uii. annis in principcitu quieuit.
Maidm for h. Ruairg a mBairinn Corcumruaidh re Comaltan h. Clerigh & re Maelseclainn mac Corcda dú a ttorcrattur da .xx. ced um Taithlech h. n-Gadhra .i. righ Luigne.
Catusach mac Murchad [OElig ]hain episcopus Aird Macha quieuit. {MS folio 201ra (304a)}
Fingin episcopus muintire Iae quieuit.
Donnchadh mac Tuathad rigdamna Laigen moritur.
Ceallach mac Faeláin ri Laigen moritur.
Cormac h. Cillin do Uib fFiacrach Aidhne comorba Ciaráin & Comain & comurba Tuama Gréne, et as aige do ronadh tempul mor Tuama Grene et a claigtec, sapiens et senex et episcopus quieuit in Christo. .i. liath na ttri lemenn.da bliadain .x. cethre ced o ég Ciarain go liath na ttri lemend
Fergal h. Ruairc Nabcodón na n-Gaoidhiol .i. rí Connacht post inumerabilia mala do tuitim la Domnall mac Congalaigh righ Cnoghba.
Kl.
Cath eidir Cinel nEogain et Cinel Conaill dú a ttorcair ile um Maeilisa h. Canannáin et um Muircertach mac Concupuir et um mac righ Connacht.
Cerball mac Lorcain ridamna Laigen do marbadh do Domnall mac Congalaigh ri Bregh.
Kl.
Sloiccedh la Donmall h. Nell go Laignibh gur indir o Berba sair co fairrge go ttuc boruma mor leis & go ttard forbais for Gullu Atha Cliath & for Laighnibh fria ré da mhís.
p.190
Kl.
Eogan mac Cleirigh episcopus Connacht quieuit.
Maelfinnian mac Auchtain episcopus Cenannsa & comorba Ultain quieuit.
Beollán mac Ciarmaic rí Lochu Gabur moritur.
Carrach calma {.i. Donnchadh} h. Maeilechlainn rigdamna Midhe per dolum occisus est o Art mac Carrthaigh. {MS folio 201rb (304b)}


text:
- TIOTAL
- Clach Chruithneach Ghoillspidh
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_172_P019
- ÀITE
- Goillspidh
- SGÌRE
- Goillspidh, Raoghard agus An Luirg
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Goillspidh
- DEIT
- 1788
- LINN
- 1780an
- CRUTHADAIR
- Peter Mazell
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38320
- KEYWORDS
- clachan
gràbhalaidhean
clachan ghràbhailte
Cruithnich
samhlaidhean
'S e leac chrois Clas II a th' ann an Clach Ghoillspidh. Tha leacan Clas II on 8mh is 9mh linn. 'S e ceart-cheàrnagan air an gearradh a th' annta mar as trice, le measgachadh de shamhlaidhean Cruithneach is Crìosdaidh air an gràbhaladh orra. Tha crois air aon taobh is samhlaidhean Cruithneach air an taobh eile dhi. Tha an dealbh seo a' sealltainn an taobh Chruithneach. Tha samhla ceart-cheàrnach air agus oiseanan lùbte aig a' mhullach. Tha beathach Cruithneach fodha. Tha duine agus làmhag ann an cumadh 'T' na làmh dheas is biodag na làimh chlì fon bheathach. Tha esan mu choinneamh beathach coltach ri muncaidh. Tha bradan fon mhuncaidh. Tha flùr, leth-chearcall is slat-v ann cuideachd. Aig a' bhonn, tha samhla de lann-dùbailte. Tha sgrìobhadh ogham air oirean na lice.
Chaidh an dealbh seo a thoirt o 'Remarkable Ruins and Romantic Prospects', le Teàrlach Cordiner (1788)


text:
Caol Àcainn
'S e baile beag a tha ann an Caol Acain[1][2], Caol Àcain[3] no Caol Àcainn[4] (Beurla: Kyleakin). Tha e suidhichte air ceann an ear an Eilein Sgitheanaich. Tha Caol Loch Aillse mu a choinneimh, thall air tìr-mòr na h-Alba.
Eadar 1841 is 16 an Dàmhair 1995 bha aiseagan a’ ruith eatorra, gus an deach Drochaid an Eilein Sgitheanaich a thogail anns a' bhliadhna 1995. Air 22 an Dàmhair 2010 chaidh am bàta HMS Astute an sàs air aʼ grunnd aig Caol Àcainn.[5]
Cuideachd tha seann chaisteal ann a chaidh a thogail anns an 15mh linn. 'S e Caisteal Maol an t-ainm a th’ air.
Bun ainm an àite[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Àcainn san ainm Caol Àcainn a' buntainn ri ainm Rìgh Lochlannach, Rìgh Hacon (Haakon). B' e seo Rìgh a chaidh a chogadh ris na h-Albannaich, ach a chaill Cath na Leirge ann an 1263. An dèidh a' chath, ghabh na Lochlannaich an ruaig. Chaidh an luingeis a sgapadh bho chèile le gaoith, agus sheòl iad mu thuath ris na h-eileanan. Dh'fhàs an Rìgh Hacon tinn, agus chaidh e air tìr ann an Caol Hacoin. Chuir e seachad ceithir latha deug air an rèidhlean ghorm a tha a' giùlan ainm an Rìgh gus an latha an-diugh. Tha e coltach gun robh an ceàrn sin den Eilean Sgitheanach aig an àm ud fo ùghdarras nan Leòdach a bha de fhuil rìoghail Lochlainn iad fhèin. Tha e air aithris gum b' e sin an t-adhbhar nach do chuir Sgitheanaich an latha sin dragh air an sgioba a bha leis an Rìgh ged bu nàimhdean iad do Rìgh Alba.[6]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Caol Acain”. Ainmean-Àite na h-Alba. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016.
- ↑ “Caol Acain”. Stòr-dàta Briathrachais, Sabhal Mòr Ostaig. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016.
- ↑ Mac an Tàilleir, Iain (2003): “Ainmean-Àite”, td. 76. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016.
- ↑ “Caol Àcainn”. Am Faclair Beag. Air a thogail 17mh dhen Iuchar 2016.
- ↑ “Nuclear submarine HMS Astute runs aground off Skye”. BBC News. Air a thogail 22 an Damhair 2010.
- ↑ Am Measg nam Bodach, An Comunn Gàidhealach (1938), taobh-duilleig 67
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NG 747 265
- Caol Àcainn - duilleag eadar-lìon
- Fiosrachadh mu Chaisteal Moil
- BBC Naidheachdan 2016-03-29: Tuathanas èisg an Caol Àcain? (aithris bhideo 2:06, mu fhactoraidh bìdhe éisg)


text:
Gèarr-chunntas de na rudan as urrainn dhut dèanamh ann am Pàrlamaid na h-Alba. Faigh a-mach na tha a’ dol air latha sònraichte den t-seachdain no faigh a-mach mu thursan no mu bhith a’ coimhead air gnothaichean na Pàrlamaid.
Tha tursan an-asgaidh agus uair a thìde de dh’fhaid. Agus gu h-àbhaisteach bidh cuairt gu urlar an t-Seòmair Dheasbaid, Lobaidh a’ Ghàrraidh agus gu Seòmar Comataidh mar phàirt den turas.
Mar a chuireas tu tiocaidean air dòigh airson deasbad san t-Seòmar
Tha comataidhean nam buidhnean beaga de BhPA a bhios a’ coinneachadh gus bruidhinn air agus beachdachadh air reachdas is cùisean eile. Faodaidh luchd-tadhal a bhith san amharc aig na coinneamhan seo saor is an asgaidh.
Tha Pàrlamaid na h-Alba air leabhar-iùil mu sho-ruigsinneachd agus Pàrlamaid na h-Alba a dhèanamh gus cuideachd a thoirt do dhaoine aig a bheil ciorram a tha a' tadhal air togalach Taigh an Ròid.
Tha Biadhlann na Pàrlamaid stèidhichte aig cùl Thalla a’ Phobaill. Tha cathraichean innte airson mu thuairim 60 duine agus bidh biadh is deochannan rin reic don phoball an-sin nuair a bhios Taigh an Ròid fosgailte.
Tha Pàrlamaid na h-Alba fosgailte do Luchd-tadhail Diluain gu Disathairne. Atharrachaidh amannan fosglaidh a rèir àm na bliadhna agus seiseanan na Pàrlamaid.
Mar a ruigear Pàrlamaid na h-Alba air chois, air an rathad no air an trèana
Is e an crèche poblach aig Pàrlamaid na h-Alba an t-aon ghoireas de leithid anns an Roinn-Eòrpa agus tha e ga mheasadh le Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba na phàirt cudromach de chruthachadh Pàrlamaid a tha fosgailte agus air am faighear cothrom.
Ma bhios tu a’ tadhal air a’ Phàrlamaid gus a bhith ann airson gnothaichean anns an t-Seòmar no aig coinneamh comataidh, tha còd giùlain ann a dh’fheumas tu leantainn, fo òrdugh an Oifigeir Riaghlaidh.
Leabhar-iùil oifigeil
Tha leabhar-iùil ri fhaighinn.


text:
a rèir phàrantan, dh’fhaodadh co-dhùnadh a tha Comhairle na Gaidhealtachd air a dhèanamh mu bhith fastadh ceannard air son Bunsgoil Ghàidhlig Inbhir Nis buaidh a thoirt air foghlam Gàidhlig aig ìre nàiseanta.
Tha a’ Chomhairle air a bhith a’ coimhead air son ceannard le Gàidhlig dhan sgoil air son cha mhòr ceithir bliadhna, ach ged a chaidh an obair a shanasachd seachd tursan, cha d’fhuair iad neach le Gàidhlig a bha freagarrach san ùine sin, ’s gu dearbh cha do chuir mòran a-staigh son na dreuchd idir. Tha a’ Chomhairle a-nis air sanas a sgaoileadh far a bheil iad ag ràdh nach fheum tagraichean a bhith fileanta sa Ghàidhlig, ach tha iad cuideachd ag ràdh mura h-eil iad fileanta gum feum iad a bhith deònach na comasan aca sa chànain a thoirt gu ìre a tha freagarrach air son na dreuchd. Thuirt Dawn Morgan bho Chomann nam Pàrant Inbhir Nis: “Chan eil sinn uabhasach toilichte le sin, agus sgrìobh sinn thuca, oir bha sinne fada an aghaidh mar a bha iad ag iarraidh nam faclan san t-sanas atharrachadh bho Ghàidhlig riatanach gu Gàidhlig desirable.
“Bha sinn a’ faireachdainn gur e lagachadh mòr a bha siud. Tha sinn a’ creidsinn gum feum ceannard a bhith ann aig a bheil an cànan. Nuair a chuala a’ Chomhairle gun robh pàrantan ann nach robh toilichte, thuirt iad gun cuireadh iad dàil sa chùis, agus tha co-chomhairleachadh ann an-dràsta a bhios deiseil air an 9mh. Tha sinn an dòchas nach tèid iad air adhart le agallamh gus an cluinn iad dè th’ aig pàrantan ri ràdh.”
Thathar a’ tuigsinn ge-tà gun tèid agallamh deireannach a chumail le aon tagraiche air an 19mh, agus nach eil Gàidhlig aig an tagraiche sin.
A rèir Dawn, dh’fhaodadh na tha a’ Chomhairle air a dhèanamh buaidh a thoirt air sgoiltean eile. “Tha sinn air feuchainn ri seo a thoirt gu aire dhaoine, tha sinn air duilleag Facebook a stèidheachadh agus tha sinn a’ faighneachd do dhaoine, dè ur beachd air seo? Oir tha buaidh nas fharsainge aige seo ’s dòcha air sgoiltean eile, chan ann dìreach air an sgoil againne. Oir bidh iad ag iarraidh ceannard air son sgoil anns a’ Ghearastan nuair a bhios tè ann, ’s ann am Port Rìgh, ’s ma nì iad seo ann an Inbhir Nis dè tha sin a’ ciallachadh dha na h-àiteachan eile? Tha sinn a’ smaoineachadh gu bheil an co-dhùnadh seo car cunnartach do shaoghal na Gàidhlig anns an fharsaingeachd.”
Thuirt Dawn gur e an dragh as motha a bh’ air pàrantan gur e dreuchd mhaireannach a bha air a sanasachd, agus mar sin ma gheibh an sgoil ceannard aig nach eil Gàidhlig, gum faodadh an ceannard sin a bhith ann son bliadhnaichean mòra. “Tha pàrantan toilichte leis a’ cheannard a th’ ann an-dràsta, tha an sgoil air a bhith air a ruith gu math. Tha i math leis a h-uile nì, ach chan eil an cànan aice. ’S dòcha nam b’ urrainn dhan t-suidheachadh sin a bhith ann gu h-eadar-amail, gus am faigh sinn ceannard le Gàidhlig.
“Tha pàrantan air a bhith gu math foighidneach mun chùis. Tha sinn an dòchas gun cum iad an doras fosgailte ’s gum bi cothrom aig cuideigin le Gàidhlig.”
Tha Magaidh Wentworth, Oifigear Phàrant aig Comann nam Pàrant Nàiseanta, dhen bheachd gum feumar coimhead air dòighean far am faigh tidsearan Gàidhlig trèanadh agus eòlas air son a bhith ’nan ceannardan ’s ’nan iar-cheannardan. “Tha fàs air a bhith ann tro na sgoiltean Gàidhlig, tha sinn a’ coimhead air adhart ri sgoiltean fhosgladh sa Ghearastan, ann an Dùn Èideann, ann am Port Rìgh. Ach cò ás a thig na ceannardan a tha sin? Agus ciamar a tha sinn a’ dol a dhèanamh plana gus dèanamh cinnteach gum bi iad ann? Mar a tha cùisean an-dràsta, chan eil tidsearan a’ faighinn chothroman eòlas fhaighinn aig ìre manaidsearachd, oir chan eil na sgoiltean air a bhith againn. Se dòigh a lorg far am faigh iad an t-eòlas sin tro chùrsaichean no tro thaic.”
Thuirt Màiri NicIlleMhaoil, Leasaiche Foghlaim agus Ionnsachaidh aig Bòrd na Gàidhlig: “Tha sinn a’ coimhead air seo. Tha sinn fhìn ’s na h-ùghdarrasan ionadail mothachail air a-seo, agus tha buidheann obrach an-dràsta a’ coimhead air foghlam luchd-teagaisg Gàidhlig.
“Se aonan de na rudan a thathar a’ coimhead air, ciamar as urrainn taic a chumail ri tidsearan ’s ciamar as urra dhuinn tidsearan a bhrosnachadh air son a dhol air adhart air son obair mar cheannardan agus iar-cheannardan sgoiltean. Chan e suidheachadh furasta a th’ ann, a chionn ’s nach eil uiread a chothroman a’ tighinn suas. Thathar a’ coimhead air dòighean eile gus daoine fhaighinn a-staigh a bhith ’nan ceannardan. Ach chan eil bacadh sam bith air tidsearan Gàidhlig a dhol air aghaidh son cùrsa a dhèanamh a bheireadh dhaibh na sgilean a tha dhìth.”
Thuirt an comhairliche Sgitheanach Hamish Friseal: “Anns na ceithir bliadhna a chaidh seachad, tha a’ Chomhairle air dhà no thrì thidsearan a thoirt a-staigh gu bhith ’nan ceannardan ’s tha iad a’ faighinn taic air son sin a dhèanadh. Ach cha robh neach-teagaisg ann a bha deònach sin a dhèanadh on Ghàidhlig, bhiodh an taic ann dhaibh sin a dhèanadh, ach chan eil duine a’ tighinn air adhart. Se ceist gu math duilich a th’ ann, tha sinn air falbh bho chion luchd-teagaisg gu cion cheannardan. Ma tha duilgheadas air a bhith againn son ceithir bliadhna ann an Inbhir Nis, ’s dòcha gum bi duilgheadasan ann sna bliadhnaichean tha romhainn ceannardan fhaighinn ann an sgìrean eile.”
ahcampbell@btinternet.com


text:
- TIOTAL
- B Companaidh den 51d Bhuidhinn-airm Shaor-thoileach na Gàidhealtachd
- EXTERNAL ID
- CAITHHORZ_THUFM_PH214
- ÀITE
- Inbhir Ùige
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Inbhir Ùige
- DEIT
- An t-Sultain 1970
- LINN
- 1970an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Caithness Horizons
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4455
- KEYWORDS
- rèisimeidean
saighdearan
cùl-chuideachd
turasan rìoghail
rìoghalachd
Chithear san dealbh-chamara seo B Companaidh de 51d Bhuidheann-airm Shaor-thoileach na Gàidhealtachd na bhuidheann-dìona urraim an seo do H.R.H. Bana-phrionnsa Alexandra, agus i a' tadhal air Inbhir Ùige san t-Sultain 1970. Tha iad air a sgeadachadh le 'glens', seacaidean, fèilidhean is criosan geala, bòtannan de bhreacan geal is dearg le còmhdach geal is isneach-giùlain.
Chruthaicheadh 51d Buidheann-airm Saor-thoileach na Gàidhealtachd an 1967 mar rèisimeid den arm-thìreil. Tha an rèisimeid air ainmeachadh air an 51mh Roinn Ghàidhealach a bha an sàs sa chiad is an dàrna Chogadh Mòr.
'S i Bana-phrionnsa Alexandra of Kent nighean Phrionnsa Dheòrsa, Diùc Kent agus Bana-phrionnsa Marina às an Danmhairg. Rugadh air 25 Dùbhlachd 1936
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Caithness Horizons


text:
Roinn le neoni
'S e roinn le neoni a th' ann far a bheil an roinniche co-ionnan ri neoni. Faodaidh seo a bhith air a sgrìobhadh , far am biodh na duais-roinn. Chan eil brìgh a thoirt do roinn le neoni ann an ailseabra, ach uaireannan tha comas againn mìneachadh a thoirt dhith ann an anailis far an aom luach na roinn-àireimh ri teòr fhad ’s a tha fuincsean an roinniche a’ dlùthachadh ri neoni.
Susbaint
Do-dhèantachd roinn le neoni[deasaich | deasaich an tùs]
Smaoinich air a' cho-aontar a leanas:
Chionns gu bheil iomadachadh agus roinneadh nan obrachaidhean mùiteach, faodar a' sgrìobhadh cuideachd:
Ach chan eil ann luach de a ni 1 an dèidh iomadachadh le neoni. 'S ann do-shònrachaidh a tha àireamh sam bith air a roinn le neoni.
Nise, smaoinich air a' cho-aontar:
Ma tha brìgh aig seo, faodar a sgrìobhadh cuideachd:
Ach tha seo fìor do gach luach de sam bith. 'S ann neo-shònraichte a tha neoni air a roinn le neoni.
Nas foirmeile, smaoinich air fàinne cho-iomlaideach – 's e sin àlach le dà obrachadh (cur-ris agus iomadachadh) agus na feartan cumanta ailseabra aca (co-thiomsachd, co-iomlaideachd agus sgaoilidheachd) – mar eisimpleir tha na fìor-àireamhan agus na h-àireamhan co-fhillte den t-seòrsa seo. Thathar a' toirt fa-near gur h-e 0 an eileamaid ionnanachd cur-ris agus gur e 1 an eileamaid ionnanachd iomadachaidh. Tha e na chuibheas sealltainn nach eil eileamaid co-thionndaidh aig neoni.
Smaoinich gum b' e co-thionndadh neoni ann agus mar ainm air. Chionns gur h-e a h-aon gach àireamh a tha air iomadachadh leis a’ cho-thionndadh aice:
Nise, tha 0 + 0 = 0 agus gabhar a' sgrìobhadh cuideachd:
Fo lagh an sgaoilidh:
Mar os cionn, tha , agus , agus san dòigh seo bhiodh gach àireamh co-ionnan ris a cèile. Agus chionns gu bheil:
-
- ,
...feumar a cho-dhùnadh nam biodh co-thionndadh aig neoni, bhiodh a h-uile àireamh co-ionnan ri neoni. 'S e sin ri ràdh, far a bheil na feartan cumanta ailseabra (gu h-àraidh sgaoilidheachd), chan eil roinn le neoni comasach ach am bheil neoni na aon àireamh anns an àlach.
Bun-bheachd luach teòir[deasaich | deasaich an tùs]
Ged nach eil brìgh den roinn-àireimh fhèin, 's urrainnear brìgh a thoirt do luach teòir na roinn-àireimh fhad 's a tha x a' dlùthachadh ri neoni. Mar as dlùithe ri neoni a thèid x, 's ann as mò a dh' fhàsas luach na roinn-àireimh agus leanaidh seo gun crìoch. Tha seo air a sgrìobhadh:
Ged tha an coltas air gu bheil eicrioch na "luach teòir", chan e teòr idir a th' ann an eicrich. Tha an co-aontar seo a' sealltainn nach eil crìoch aig an roinn-àireimh fhad 's a tha x a' dlùthachadh ri neoni.
Thathar air a bhith a ghabhail ris gur e àireamh dhearbh a th' anns an roinniche. Ma tha x a' dlùthachadh ri neoni bho thaobh nan àireamhan àicheil:
Chan eil e gu diofar an ann às a làimh chlì no às a làimh dheis a ruigeas neoni. Ri linn seo, aig neoni fhèin:
...ach chan eil mòran seagh dha ach nach eil soidhne aig eicrich (mar nach eil aig neoni).
Loidhne-thilgidh nam fìor-àireamhan[deasaich | deasaich an tùs]
'S e loidhne-thilgidh nam fìor-àireamhan an t-àlach . 'S ann a tha an cearcall air a cruthachadh le bhith a' cur ri chèile foirchinn na loidhne-àireamh aig eicrich. 'S e eicrioch neo-shoidhneach a tha seo agus 's ann a leanas gu bheil . Anns an t-structair seo, faodaidh an seagh a bhith aig , fhad 's nach eil , agus cuideachd aig . Chan e raon a th' anns an t-structair seo agus chan eilear an dùil gun obraich e mar gum b' e. Mar eisimpleir chan eil seagh aig air an loidhne-thilgidh.
Bheir an loidhne-thilgidh dòigh shìmplidh dhuinn airson seagh a chur air fuincseanan a thèid do dh' eicrich agus a thilleas bho eicrich àicheil, mar eisimpleirean , , agus iomadh eile.
Cruinne Riemann[deasaich | deasaich an tùs]
'S e analog na loidhne-thilgidh aig na h-àireamhan co-fhillte a th' anns a' chruinne Riemann. Seo an t-àlach far a bheil na puing aig eicrich. 'S e lùbadh plàna nan àireamhan co-fhillte air uachdar cruinne gus an till iomall a' phlàna ri chèile aig an aon phuing – eicrioch. Tha neoni agus eicrioch nan pòlaichean a tha mu choinneamh a chèile air a' chruinne agus tha loidhne-thilgidh nam fìor-àireamhan na prìomh-chearcall dhith. Chan e raon ailseabrach a th' anns a' chruinne Riemann, ach tha e air leth cudromach ann an anailis cho-fhillte.


text:
- TIOTAL
- Caithness, 1925 - Foillseachadh Carragh-cuimhne Olrig
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS 1925-26_56001_063
- ÀITE
- Olrig
- SGÌRE
- Meadhan Ghallaibh
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Olrig
- DEIT
- 1925
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Herbert Sinclair
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31876
- KEYWORDS
- dealbhan-camara
carraighean-cuimhne
daoine
Seo duilleag bho leabhar dhealbhan de Ghallaibh bho 1925. Chithear dealbh de fhosgladh Carragh-cuimhne Cogaidh Olrig.
Tha Olrig air cladach a tuath Ghallaibh agus tha e 1¼ mìle (2 km) an iar-dheas air Baile a' Chaisteil. Chaidh Seann Eaglais Olrig a chur na teine ann an 1745 ach tha iomadh uaigh àlainn sa chladh. Buinidh Taigh Olrig do mheadhan an 19mh linn agus, gu deas air, tha Cnoc Olrig a tha 141m (462 troigh).
A' fosgladh carragh-cuimhne a' chogaidh tha Archibald Henry Macdonald Sinclair, 1d Viscount Thurso KT CMG PC (22 Dàmhair 1890 - 15 Ògmhios 1970), a dh'aithnichear cuideachd mar Sir Archibald Sinclair, 4mh Baronet bho 1912 gu 1952, agus tric mar Archie Sinclair, a bha na fhear-poilitigs ann an Alba agus na cheannard air Partaidh Libearaileach Bhreatainn


text:
Eminan mac Eogain meic Murchada meic Muredaich meic Diarmada meic Eogain meic Ailella Flaind Bic. Ros n-Glaisne
p.2immorro a baile bunaid ar bru na Bearba ita in cheall & is e ro fhacaib do Laignib na comaillfead a nomaidi na beathaid in tuatha na blaisfead feoil no im no loim fuar 'na cill .i. i r-Ros Glaisne na Muimneach & is ac cosnom in baili-sin tucad cath Belaich Mugna i Muig Ailbi i n-Aib Drona & is and ro marbad Cormac mac Cuileandain conad de sin ro raid Cormac:
Is h-e fethal luigid Sil Eogain .i. bernan Emin & is breo mirballda h-e.
- Am Ros Glaisne do-beram
in cath o nach coiberam
do-faeth a fhiach rig mon ros
bid liach bid fir bid follus.


text:
- TIOTAL
- Garsbheinn agus Sgurr na h-Uamha
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0137
- ÀITE
- Beanntan a' Chuilthinn
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9588
- KEYWORDS
- beanntan
cnuic
munros
coiseachd a' mhonaidh
'S e Garsbheinn (2649 troigh) a tha air an làimh dheis agus 's e Sgurr na h-Uamha (2415 troigh) a chithear fad às. Tha an dà bheinn sa Chuiltheann.
Rugadh M.E.M. Donaldson ann an 1876 agus thàinig i dhan Ghàidhealtachd mu 1908. Rinn i tòrr siubhail ann an ceann a tuath agus air taobh siar na Gàidhealtachd a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Rubha Aird nam Murchan fear dhe na h-àitean a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh ann an Sanna ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949, sgrìobh Miss Donaldson iomadh leabhar mu eachdraidh shòisealta agus mu chleachdaidhean na Gàidhealtachd. 'S e 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' as ainmeile agus tha dealbhan annta a rinn i fhèin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Srath Pheofhair a' coimhead gu Beinn Uais
- EXTERNAL ID
- QZP40_U_8131048_P002
- ÀITE
- Srath Pheofhair
- SGÌRE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Fothraitidh
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38325
- KEYWORDS
- spatha
fuarain
uisgeachan
bailtean
toglaichean
turasachd
beanntan
cnuic
a' Chiad Chogadh Mhòr
Cogadh Mòr
Chaidh fuarain phronnasgail a lorg timcheall air Srath Pheofhair anns na 1770an agus ann an 1819 chaidh iad seo ainmeachadh mar an fheadhainn bu ghlainne ann am Breatainn. Thug seo air luchd-turais tighinn bhon Roinn Eòrpa agus nas fhaide air falbh, agus dh'fhàs baile spatha Srath Pheofhair. Thàinig an rathad-iarainn ann an 1885 airson an spatha a fhrithealadh. Eadar sin agus a' Chiad Chogadh, chaidh taighean-òsta agus taighean mòra a thogail sa bhaile mar àitichean-fuirich dha na bha de dhaoine a' tighinn gu Srath Pheofhair gus na h-uisgeachan seo fheuchainn
Tha Beinn Uais, a tha na Rothach, mu ochd mìle an iar-thuath air Inbhir Pheofharain,agus tha 3,431 troigh a dh' àirde innte. 'S e beinn ann an Alba a tha nas àirde na 3000 troigh a th' ann an Rothach.
Chaidh an dealbh seo a tharraing bhon leabhar 'Picturesque Ross-shire, Strathpeffer and Dingwall' a chaidh fhoillseachadh ann an Inbhir Pheofhairean timcheall air 1900.


text:
1921
MCMXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Stèidheachadh Saor Stàit na h-Èireann.
- Bhuannaich Anatole France an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 3 am Màrt - Sguir Woodrow Wilson mar 28mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 10 am Màrt - Magne Oftedal, ann an Sandnes. Cànanaiche na Gàidhlig à Nirribhidh.
- 14 an Giblean - Thomas Schelling, ann an Oakland (Calafòrnia). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 16 an Giblean - Peter Ustinov, ann an Lunnainn. Actair à Sasainn.
- 10 an t-Ògmhios - Philip Battenberg, ann an Corfu. Prionnsa às a' Ghrèig.
- 4 an t-Iuchar - Gérard Debreu, ann an Calais. Eaconamaiche às an Fhraing.
- 14 an t-Iuchar - Geoffrey Wilkinson, ann an Todmorden. Ceimigear à Sasainn.
- 15 an t-Iuchar - Robert Bruce Merrifield, ann am Fort Worth. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 18 an t-Iuchar - John Glenn, ann an Cambridge, Ohio. Saighdear, paidhleat, speuradair agus neach-poileataigs às na Stàitean Aonaichte.
- 5 an Lùnastal - Ruaraidh MacThòmais, sgoilear, dheasaiche agus bhàrd Albannach.
- 23 an Lùnasdal - Kenneth Arrow, ann an Eabhraig Nuadh. Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 17 an t-Sultain - Virgilio Barco Vargas, eaconomaiche, innleadair agus neach-poileataigs à Coloimbia.
- 22 an t-Sultain - Robert G. Parr, ann an Chicago. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 30 an t-Sultain - Deborah Kerr, ann an Glaschu. Actair à Alba.
- 17 an Dàmhair - George Mackay Brown, sgrìobhadair à Arcaibh.
- 3 an t-Samhain - Charles Bronson, ann an Ehrenfeld (Pennsylvania). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- Theo l'Herminez, ann an Tilburg. Peantair às na Tìrean Ìsle.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Gearran - Rafael Reyes, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 18 an t-Iuchar - Emil Knoevenagel, ann am Berlin. Ceimigear às A' Ghearmailt.


text:
Clach theinnteach
'S e seòrsa de chloich a tha ann an clach theinnteach. Còmhla ri clach chruth-atharrachail agus clach ghrùideach 's iad na trì prìomh roinnean-seòrsa de chlachan. Chaidh clach theinnteach a chruthachadh nan robh magma no làbha a' fàs fuar. Tha nas motha na 700 seòrsa eadar-dhealaichte ann, tha sin a' crochadh air far an deach iad a chruthachadh agus air an structar aca.
Tha dà sheòrsa ann a rèir an àite far a bheil sin a' tachairt:
- Gheibhear clach Phlutonach ma bhios am fuarachadh a' dol ann am broinn na talmhainn. Mar is trice bidh magma a' tighinn bho chlachan eile a bha air an leaghadh air sgath 's gun robh an teas a' fàs nas àirde, no air sgàth 's gun robh am brùthadh a' dol sìos. Chìthear gràinnean mèinnireach leis na sùilean fhèin anns na clachan seo. Tha na beanntan mòra air an dèanamh à clach Phlutonach, mar as àbhaist à clach-ghràin.
- Thèid clach bholcànach a chruthachadh air barr an talmhainn ma bhios làbha a' fàs fuar. Thàinig an t-ainm seo bho dhia an teine Ròmanach "Vulcanus".
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
Seo cuid de na clachan:
- Basalt, clach bholcànach
- Clach-ghràin, clach Phlutonach


text:
Conservatoire Rìoghail na h-Alba
Tha Conservatoire Rìoghail na h-Alba (Beurla: Royal Conservatoire of Scotland) ʼna sgoil ciùil ann an teas-mheadhan bhaile Ghlaschu. Bʼ e “Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dràma na h-Alba” an t-ainm a bhʼ air gu ruige 1 an t-Sultain 2011.
A bharrachd air cùrsaichean ann an ceòl clasaigeach agus iomadh rud eile, tha ceum aca ann "Ceòl na h-Alba" agus ann an "Ceòl na h-Alba - pìobaireachd". Tha Calum Ros aʼ teagasg Gàidhlig agus òrain còmhla riutha. Tha iad ag obair còmhla ri Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd ann an Glaschu agus ri Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Conservatoire Rìoghail na h-Alba - làrach-lìn oifigeil


text:
- TIOTAL
- Wolf Cubs Bhaile nan Granndach, 1949
- EXTERNAL ID
- PC_GM2_PHOTOGRAPHS_127
- ÀITE
- Baile nan Granndach
- SIORRACHD/PARRAIST
- MOIREIBH: Crombail, Inbhir Ailein 's Àbhaidh
- DEIT
- 1949
- LINN
- 1940an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Bhaile nan Granndach
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22830
- KEYWORDS
Chaidh an dealbh seo a thogail goirid às dèidh do Wolf Cubs Bhaile nan Granndach a thòiseachadh as ùr às dèidh iomadh bliadhna nuair nach do choinnich a' bhuidheann idir. Chithear an t-Urr. Uilleam MacAoidh (Cubmaster) air an taobh dheas còmhla ris an fhear nas òige, Dùbhlas MacDhùnLèibhe (Leas-chubmaster). Chaidh an dealbh a thogail sa Cheàrnaig, Baile nan Granndach.
Thòisich na Scouts ann am Baile nan Granndach ann an 1908, ged a dhùin Feachd nan Scout (a bha an toiseach airson balaich bho 11 to 18) iomadh turas mar thoradh air duilgheadasan le luchd-stiùiridh. Bho 1954 gu 1969 is e 1d buidheann Inbhir Alain an t-ainm a bh' air buidheann nan Scout (anns an robh Paca Cub agus Feachd Scout) oir bha e air a ruith còmhla ris an eaglais ionadail, agus am minister na Scoutmaster. Bho 1969 tha an t-ainm '1d Scouts Bhaile nan Granndach' air a bhith orra. Chaidh na Wolf Cubs (Cub Scouts bho 1968) a stèidheachadh ann an 1925 ach a-rithist, mar thoradh air duilgheadasan le luchd-stiùiridh, chan eil a' bhuidheann air a bhith a' coinneachadh a h-uile bliadhna bhon uair sin.
Ann an 2008, bha Beaver Colony (airson clann aois 6 is 7), Cubs (airson clann aois 8 gu 10) agus Scouts (airson clann aois 10 gu 15) ann. Tha iomadh buidheann Scout ann an Sgìre Scout Inbhir Nis a bharrachd air Scouts Bhaile nan Granndach
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Taigh-tasgaidh Baile nan Granndach


text:
Dath nan sùilean
Tha Dath nan sùilean 'na comharradh iomabhunach agus 's e suidhichte leis a' mheud agus seòrsa nan dathan gur làthaireil 'san sùil. Tha mòran chlaonaidhean anns na dathan nan sùilean aig daoine daonna.
Susbaint
Dathan[deasaich | deasaich an tùs]
Sùilean donna[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sùilean ciara aig a' chuid as motha an t-sluaigh an t-saoghail, le raon bho donn ri gu bhith dubh. Tha cuideachd làthaireil ann am mòran dhaoine sùilean bàn-dhonn, ach ri ìre nas lugha. Tha sùilean donna aig a' chuid as motha nan luchd-àiteachaidh tùsail na h-Afraga, na h-Àisia, agus na h-Aimearaga. Tha sùilean donna cuideachd air lorgadh 'san Roinn-Eòrpa, Mhòr-chuanachd, agus Ameireaga-a-Tuath, ged chan eil iad buadhach iad ris an ìre cheudna ann an sluaghan na Roinn-Eòrpa. Am measg muinntire na Roinn-Eòrpa, tha comannaichte gu tric le gruag chiar agus leis an dath an craicinn dhaonna sùilean donna, ach 's urrainn do sùilean gorma, uaine, no liatha aig daoine donn/dubh a bhith.
Sùilean dubha[deasaich | deasaich an tùs]
Faodaidh sùilean dubha aig daoine le sùilean glè chiar air a bhith nochdadh. Seo glè chumanta ann an daoine le sinnsearachd Afraganach, Àisianach, no Ameireagach Dùthchasach.
Sùilean nan coill[deasaich | deasaich an tùs]
Tha "coll" mar as trice air chleachdadh a thoirt dealbh air sùilean le bunabhasan de sùilean uaine agus sùilean donna, air uairibh a' dol bho uaine air an iomall ri donn aig a' chlach na sùla. Cha bu chòir do seo am breislich a bhith le cearcallan na sùla gun nochd fàinne donn, buidhe, no umhach mun cuairt na cloiche na sùla, mar a' chlach na sùla air nochdadh fodha.
Sùilean gorma[deasaich | deasaich an tùs]
Am measg nan coltasan daonna, tha sùilean gorma nas ainneimhe agus cuingichte ris An Roinn-Eòrpa mar as trice. Tha iad air lorgadh gu sònraichte ann an sluaghan nan sinnsearachdan Eòrpach mu Thuath agus Eòrpach an Ear, agus ri ìre nas lugha, ann an sluaghan na Roinne-Eòrpa mu Dheas, san Ear Mheadhanach, Afraga mu Thuath agus Àisia Mheadhanach.
Faodaidh sùilean gorma aig Àisianaich mu Dheas a bhith, ach chan cumanta seo, ged 's e nas cumainte am measg nam Pathanaich agus Pairsisich sa' Phagastàn, Gujarat, Rajasthan, ann an Kashmir agus Punjab. Tha an ceudad as àirde nan daoine le sùilean gorma aig Suòmaidh. Tha air a bhreith le sùilean gorma mòran leanaban Caucasach, ged fàsaidh an sùilean nas duirche no atharraichidh an dath. Tha suidhichte an dath nan sùilean leanabain a-staigh ann am beagan de làithean ri beagan de seachdainnean, ged mairidh an dath nan sùilean de roinn nan daoine a dh'atharrachadh air àireamh de bliadhnaichean.
Sa' mheadhan na 20mh linne an dèidh an tòiseachadh nam filmean an datha, bha sùilean gorma air chreidsinn a bhith glè mhiadhail airson ag iarraidh a bhith cleasaicean de Hollywood. Dh'fhàs seo nas lugha na fìor a dh'ionnsaigh an leth deireannach na linne sin.
Sùilean liatha[deasaich | deasaich an tùs]
'S e malairt (tric nas soilleire) nan sùilean gorma a th'anns na sùilean liatha. Tha beò iolar leathann nan dathan liatha, bho gu bhith geal (bàan-liath) ri dorcha.
Tha air fhaicinn gu cumanta mun cuairt na cloiche na sùla fàinne bhuidhe, bhuidhe-shoilleir, no umhach.
Sùilean uaine[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sùilean uaine nas ainneimhe na sùilean donna, gorma, is liatha, agus tha iad air lorgadh as trice ann an daoine nan sinnsearachdan Ceilteach, Gearmailteach, agus Slòbhach. Tha an ceudad as àirde nan sùilean uaine na sluagh sam bith aig Ungairich, dlùth ri 20%.
Sùilean na h-òmaraich[deasaich | deasaich an tùs]
Tha sùilean na h-òmaraich air lorgadh nas trice ann am beathaichean a-mach na roinne dhaonna.
Sùilean dearga[deasaich | deasaich an tùs]
Ann am beathaichean (a' gabhail a-staigh daoine daonna) a tha an gealachd aig, faodaidh na cearcallan nan sùilean dearg nochdadh do bhrìgh de dìth nan dathan — gabhaidh an cearcall na sùla an dath na fala. Bheir buaidh air na dathan nan sùilean na ginean cumanta dhan ghealachd, agus th' ann tuilleadh ginean ionadaile an datha cuideachd, mar gealachd na sùla.
Nochdaidh gu cumanta buaidh na sùla dheirg ann an dealbhan-camara air ghabhail le boillsgeadh, gu h-àraidh le daoine le sùilean soilleire.
Iol-dathachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iol-dathachd (àitheanta cuideachd ri iol-dathachd an cearcall-na-sùla) 'na cor na t-sùla nuair bidh aon cearcall na sùla de dath air leth an cearcaill na sùla eile (iol-dathachd iomlan), no nuair tha cuid aon cearcaill de dath air leth às an fhuigheall an cearcaill (iol-dathachd roinnte).
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Cairt nan sealbhaireachd an datha na t-sùla, deasbad air na sia daith nan sùilean
- Gintinneachd an datha nan sùilean
- Ameireaganach Eòlaidheachd - Faighnich na Eòlaichean, "Ciamar a gheibh cuideigin dà sùil de dathan air leth?"
- Dath nan sùilean: inntrinnean a-steach do ginean nan dathan agus sinnsearachd
- Ceanglaichean air leth air an dath nan sùilean
- Soilleireachd air ciamar a gheibh sùilean gorma neach de sinnsearachd Afraganach
- Inneal-tàrmachaidh de dathan tuairmeach nan sùilean. - Roghnaich na ginean agus tàrmaichidh e na dathan tuairmeach nan sùilean.


text:
9 an Gearran
'S e 9 an Gearran an 40mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich. Tha 325 latha (326 ann am bliadhna-leum) air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1621 - Taghadh Phàpa Griogair XV, ann an Cathair na Bhatacain.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1773 - William Henry Harrison, 9mh Ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte.
- 1926 - Garret FitzGerald, ann am Baile Átha Cliath. Taoiseach na h-Èireann
- 1940 - J. M. Coetzee, ann an Cape Town. Sgrìobhadair à Afraga a Deas.
- 1943 - Joseph Stiglitz, ann an Gary (Indiana). Eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 11 an t-Samhain - Fyodor Dostoyevsky, ann an Sankt Peterburg. Sgrìobhadair às an Ruis.
- 1910 - Jacques Monod, ann am Paris. Ceimigear às an Fhraing.
- 2001 - Herbert Simon, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.


text:
7 an Lùnastal
'S e 7 an Lùnastal an 219mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (220mh ann am bliadhna-leum). Tha 146 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1819 - Thachair am Blàr Boyacá agus fhuair Coloimbia a chuid neo-eisimeileachd bhon Spàinn.
- 1960 - Fhuair Costa Ìbhri a chuid neo-eisimeileachd bhon Fhraing.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1876 - Margaretha Geertruida Zelle - Mata Hari, ann an Leeuwarden. Tè-bhuairidh às na Tìrean Ìsle.
- 1889 - Laureano Gómez Castro, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1848 - Jöns Jacob Berzelius, ann an Väversunda. Ceimigear às an t-Suain.


text:
Ceannaiche
Is e neach-malairt a tha ann an ceannaiche.
Bithidh ceannaiche a' cosnadh a bheò-shlàinte eadar ceannaich agus reic.
Bithidh gach ceannaiche a' ceannaich bathair aig prìs saor agus ga reic aig prìs daor. Theirear "ràth" ris an difir eadar cosgais an ceannaich agus prìs an reic.
Mar sin: PRÌS REIC - COSGAIS CEANNAICH = RÀTH
Bithidh cuid ceannaichean a' dèiligeadh an aon bathar sònraichte, neo aslach cumhang de bathair- m.e. fionn. Air an dara laimh, bithidh "ceannaichean ginearalta", m.e. fear-bùtha a' ceannaich agus a' reic iomadh seòrsa bhathair.
Is e cùise sònraichte a tha ann an fear a' bhùth . Bithidh esan a' ceannaich bathair "anns an tomad", aig prìs saor. Bithidh esan an uairsin a' reic aonadan beag de bathar aig prìs daor, ri daoine a bhitheas a' cleachdadh na bathair gu pearsanta, mar eisimpleir croganan silidh.
Bithidh bùth ginearalta (mar eisimpleir "Bùth Theàrlaich" anns an sreath Telebhisein "Ran Dan"), a' reic iomadh seòrsa bathair eadar bòtannan is biadh. Tha bùithtean ginearalta fhathast cumanta 's an latha an diugh anns na sgìrean b' iomallach den Ghaidhealtachd.


text:
18 an t-Samhain
'S e 18 an t-Samhain an 322mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (323mh ann am bliadhna-leum). Tha 43 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1918 - Fhuair an Laitbhe neo-eisimeileachd bhon Ruis is Ghearmailt.
- 1988 - Chaidh am film "Oliver & Company" fhoillseachadh le Walt Disney Feature Animation.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1836 - Jarosław Dąbrowski, ann an Żytomierz. Saighdear, oifigear agus rèabhlaideach às a' Phòlainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1929 - T. P. O'Connor, fear-naidheachd agus fear-iomairt Pàrtaidh nàiseantach na h-Èireann.
- 1941 - Walther Hermann Nernst, ann an Zibelle. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1962 - Niels Bohr, fiosagaiche às an Danmhairg.


text:
Iarrtas Fiosrachaidh leis a’ Chuspair
A rèir Achd Dìon Dàta 1998, tha còir aig luchd-obrach, oileanaich is feadhainn eile a dh’uisnicheas an t-Oilthigh dàta pearsanta fhaicinn a bhuineas riutha fhèin agus a tha air a chumail leis an Oilthigh ann an cruth eileagtronaigeach agus/no clàran làmh-ghleusach a tha nam pàirt de 'cho-rian faidhlidh buntainneach’.
Bu chòir do dhuine sam bith a tha ag iarraidh a’ chòir seo a chur an gnìomh fios a chur a-steach leis an fhoirm seo airson iarrtas fiosrachaidh leis a’ chuspair.
Is e am poileasaidh a th’ aig an Oilthigh san fharsaingeachd a bhith fosgailte a thaobh leigeil le daoine am fiosrachadh pearsanta fhèin fhaicinn agus uair sam bith a ghabhas feuchaidh sinn ris a’ chìs rianachd de £10 (a cheadaichear a rèir na h-Achd) a leigeil seachad.
Faodaidh gum bi an t-Oilthigh a’ cumail chlàran pearsanta ann an diofar phàirtean den bhuidhinn. A chuideachadh leinn am fiosrachadh a tha a dhìth oirbh a thoirt dhuibh, thoiribh dhuinn am fiosrachadh a leanas mas e ur toil e:


text:
- TIOTAL
- Leac uaighe, Manachainn Orasaigh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0049
- ÀITE
- Orasaigh
- SGÌRE
- Diùra agus Colbhasa
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Colbhasa 's Orasa
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9436
- KEYWORDS
- leacan uaighe
ìomhaighean cloiche
Orasaigh
Manachainn Orasaigh
Augustinian
Tighearnas nan Eilean
Chaidh an dealbh seo a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson agus chithear ann leac uaighe a tha a' fàs nas cuinge aig na casan agus snaidhte le dealbh duine is armachd air, clach thìodhlacaidh on 14mh no 15mh linn. Tha a' chlach na seasamh am broinn oir a' bhalla ann am Manachainn Orasaigh, tobhtaichean a tha nan seasamh air ceann an iar Eilein Orasaigh. Chaidh manachainn nan Augustinianach a chur air bhonn sa 14mh linn le Iain I, Tighearna nan Eilean, ach bha e na thobhta tràth san t-17mh linn.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Maris agus Coleen NicDhonnchaidh
- EXTERNAL ID
- PAW22370
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- DEIT
- 1957
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- David Whyte Studio
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 21163
- KEYWORDS
- dannsairean
a' danns'
Gàidhealach
Eideadh Gàidhealach
culaidhean
taisbeanaidhean
co-fharpaisean
aodach làitheil
'S e Maris (clì) agus Coleen NicDhonnchaidh a th' anns na dannsairean Gàidhealach seo. B' iad a b' òige de cóig pheathraichean a bha uile nan dannsairean Gàidhealach. B' e Anna, Iona agus Floran ainmean nam peathraichean eile.
B' e tidsear dannsa ann an Inbhir Nàrann a bh' ann an Anna agus bha sgoil dhannsa a bha air leth soirbheachail aig Iona ann an Inbhir Nis. Bha a buidheann gu riaghailteach a' gabhail pàirt ann an "The Kilt is our Delight" a bha a' ruith ann am mìosan an t-samhraidh ann am Pàirc na Coinneimh a Tuath. Chaidh mòran de sgoilearan Iona air adhart gus farpais a dhèanamh aig co-fharpaisean mòra dannsa Gàidhealach agus bha grunnan dhiubh nam buadhaichean ann an dannsa Gàidhealach.
[Taing dha Kath Shanks agus Florrie Russell airson an fhiosrachadh seo]
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Gàidhlig - cha bhithinn às a h-aonais!
Teine san dorachadas An Dùbhlachd 2016
Huntlaidh 4 Inbhir Narann 6 - Sgioba Siorrachd Narann a' libhrigeadh toileachais 's fìor-bhrìgh ioma-fhillte na chois
Deoch-slàinte do Sheirbheis Nàiseanta na Slàinte
Gàidhlig aig Baile - modh teagaisg a th'aca ann an Alba Nuadh
Bretagne Réunie - Manifestation annuelle 2016 - Muinntir Naoned a' gabhail na sràidean orra
Seilcheag /ʃeleçag/ boir. gin. -eige, iol. -an 1 snail 2 slug
Tha cruaidh fheum againn air Lidl ann an Inbhir Narann
Dol fodha na grèine Inbhir Naran 29 an t-Sultain
Dol fodha na grèine Inbhir Narann 29 an t-Sultain: http://t.co/vHEjqHhxcj
— A Gurn from Nurn (@GurnNurn) September 29, 2014
Air 18 Sultain 2014, eadar na h-uairean 7m agus 10f
Jim Sillars
An reifreann - Eadar dà bheachd? Leugh an Leabhar Beag Gorm
Seo far a bheil e ann an cruth PDF.


text:
- TIOTAL
- Bada Call faisg air Caol Loch Aills
- EXTERNAL ID
- PC_GHENDRY_065
- ÀITE
- Bada Call
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- George Hendry
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22609
- KEYWORDS
Tha sealladh àrd thairis air coimhearsnachd Bhada Call ri fhaicinn san dealbh-chamara seo. Na laighe mu mhìle sìos an cost o Chaol Loch Aillse air cost an iar na Gàidhealtachd, tha am baile beag air an rathad don Phloc. Chithear seallaidhean àlainn às thar a' Chaolais a-staigh gu Pabaigh, Scalpaigh agus an t-Eilean Sgitheanach


text:
Aonta com-pàirteachas oileanaich
Is e Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a’ chiad oilthigh an Alba Aonta Com-pàirteachas Oileanaich a chur air bhog.
Tha an t-aonta seo a’ cur an cèill mar as urrainn do dh’oileanaich agus luchd-obrach obrachadh còmhla gus feabhas a thoirt air na dh’fhiosraicheas oileanaich. Tha raointean air am bi an t-oilthigh agus na h-oileanaich a’ cur fòcas am-bliadhna a’ gabhail a-steach a bhith a’ cur crìoch air agus a’ cur an gnìomh poileasaidh an fhiosrachaidh shòisealta cho math ri bhith a’ leudachadh nan gnìomhachdan agus goireasean a th’ air an cleachdadh gus slàinte inntinn nan oileanach a bhrosnachadh.
Chaidh an sgrìobhainn seo a chruthachadh mar thoradh air molaidhean anns a’ Phàipear Uaine air Foghlam an dèidh 16 a rinn moladh gum bu chòir do dh’Aonta Com-pàirteachas Oileanaich a bhith aig a h-uile oilthigh an Alba agus a’ chomann oileanaich aige. Bha an riaghaltas an dòchas gun tarraingeadh na h-aontachaidhean aire air mar as urrainn do dh’oileanaich buaidh a thoirt air beatha an oilthigh aca agus gun socrachadh iad na raointean anns an urrainn do luchd-obrach agus oileanaich obrachadh còmhla gus feabhas a thoirt air na dh’fhiosraicheas oileanaich.
Tha an t-aonta airson 2016-17 ri fhaotainn a-nis agus tha e air aontachadh leis na trì oifigearan aig HISA. Gabhaidh an t-Aonta Com-pàirteachas Oileanaich leughadh an seo. Cuir fios chun HISA nam bu toigh leat a bhith pàirteach sa ghnothach.


text:
Joy Dunlop ás a’ Chonghail ann an Earra-Ghaidheal. Tha tòrr a’ tachairt gus Earra-Ghaidheal a shealltainn air clàr-dùthcha ciùil na h-Alba, agus tha Joy ’na theis-meadhan.
Is i an té a tha a’ cumail smachd air Còisir Ceann an Tuirc, an aon chòisir Ghàidhlig uile-fhireann a tha ann. Ciamar a thàinig sin gu bhith?
“Sann mu dheidhinn spòrs ’s gàire ’s ithe ’s òl ’s deagh fhaireachdainnean a tha Còisir Ceann an Tuirc, cho math ri seinn, agus sann mar sin a thàinig iad ri chéile an toiseach, fo stiùireadh Liosa NicDhòmhnaill. Tha CD ùr againn a’ comharrachadh deich bliadhna bhon uair sin. Tha an t-ainm a’ tighinn bhon torc, suaicheantas Earra-Ghaidheal bho thràth ann an eachdraidh. Thuirt té rium aig mòd uaireigin, ‘Nach mìorbhaileach na tha ann de dhaoine bho thall thairis, tha fiùs còisir a thàinig ás an Tuirc!’ Tha mise air a bhith an sàs bho 2006.”
Sann an Inbhir Aora a chaidh an diosc ùr a chlàradh, ann an caisteal mór nan Caimbeulach fhéin agus Diùc Earra-Ghaidheal aig an taigh aig an àm. Cha do chuir sin bacadh oirbh bho bhith seinn ‘Là Inbhir Lòchaidh’ a rinn Iain Lom agus e a’ moladh Chlann Dòmhnaill a chuir ruaig fhuilteach air sinnsirean a mhórachd ge-tà!
“Seinnidh sinn nì sam bith a bhuineas do dh’Earra-Ghaidheal no do dh’àite sam bith eile mas e òran math a th’ ann, leithid ‘Théid Mi Cuide Riut’ aig Rob Donn neo òrain ùra mar ‘Earra-Ghaidheal Àlainn’ air am bi daoine is dòcha nas eòlaiche anns a’ Bheurla.”
Nach eil e doirbh coinneachadh le chéile agus thu fhéin an Glaschu a-nis, an sàs ann an telebhisean agus a’ seinn?
“Tha astar mór againn uile ri siubhal – cuid a’ tighinn bhon Leargaidh Ghallda, fear á Ceann mu Dheas Chinn Tìre, fear á Eilean Mhuile, ach is fhiach e dhòmhsa oir tha iad cho laghach ’s cho dìcheallach agus deònach ionnsachadh.”
Tha CD ùr agad fhéin cuideachd, Faileasan, anns a bheil Aidan O Rourke, Karen NicMhathain agus treubh de luchd-ciùil eile á Earra-Ghaidheal a’ cumail taic riut. Se deagh chompanachd ciùil a tha sin!
“Tha e taisbeanadh an tàlant a th’ againn san dùthaich agus sinn uile a’ toirt suim don dualchas. Chaidh stuth a rannsachadh aig Sgoil Eòlais na h-Alba a bha cha mhór air a dhol an dearmad. Seann òrain gun teagamh ach ùr dhuinne agus don luchd éisteachd, leithid òran a rinn Donnchadh MacCuinn á Baile Bhiocair, ‘Hi il o ’s na hug i ho ro’. Thog mi e bho chlàradh a rinn Calum MacIlleathain anns na lethcheudan le Peadar MacDhùghaill, Eilean Luing, ga sheinn. Bidh a h-uile duine air ‘An Roghainn’ bho bhàrdachd Shomhairle MhicIlleathain, bràthair Chaluim, a chluinntinn. Chuir Dòmhnall Seathach ceòl ris agus tha mi ga sheinn air a’ chlàr.”
Tha thu aig Celtic Connections agus “Ceòl is Crac” ann an Glaschu an-dràsta. Dé tha romhad an uair sin?
“Co-labhairt mhór eadar-nàiseanta do cheòl dualchasach ann an Ontario. An uair sin Éirinn, an Ostaire, an Fhraing . . . agus Earra-Ghaidheal!”


text:
Kal. Ian. i. f., l. ix., Anno Domini M.c.lxx.uiii. Idon, cet bliadhain noidecta.
Concobur, mac Conallaigh h-Ui Luinigh, do ghabhail toisighechta{folio & column MS1 53b} Ceniuil Maien & Domnall, mac Domnaill h-Ui Gailmredaigh, do innarba a Muigh h-Itha i n-Inis n-Eogain docum Donnchadha h-Ui Duib Dirma. Cenel Maien imurro isin bliadhain cetna, .i., i cinn oen raithi, do dhenamh athtoisigh do mac Conallaigh & do tabairt toisighechta do Domnall, mac Domnaill.
Muinnter Domnaill h-Ui Gailmredaigh, .i., mac Gille Caich h-Ua n-Eiderla & h-Ua Fhlannacain, do marbadh mic Conallaigh h-Ui Luinigh, ar lar tighi Domnaill h-Ui Gailmredhaich, i mebhail & h-airchinnech na h-Ernaidhe maroen ris ic a chomairce. Athtoisech dono do dhenum do Domnall h-Ua Gailmredaigh & Cenel Maien do thabairt toisighechta do Ruaidhri h-Ua Fhlaithbertaigh. Mebol imurro do dhenum do tri macaibh h-Ui Fhlaithbertaigh for Cenel Moen & do Clainn Domnaill archena. Domnall dono, mac Domnaill h-Ui Gailmredaigh, do marbadh innti-sidhe & Tigernan, mac Raghnaill mic Domnaill & ochtur lan-biatach do maithibh Ceneoil Moen maroen riu.
Raghnall,
p.192mac Echmarcaigh h-Ui Chathan, do marbadh do Cenel Maian i tosach in t-samhraidh-sin. Conad i n-a dighail-sidhe do-rochair Galach h-Ua Luinnigh & Muircertach h-Ua Peatan & is 'na dighail do-ronadh mebol Clainni Domhnaill, for Cenel Moen.
Isin bliadhain-sin dono tainic mor-gaith adhbuil, co ro trascair blodh dermair do chailltibh & do fhidhbadhaibh & do railghibh dímhóraibh for lár & for lan-talmain. Ro trascair dono se fichit ralach, uel paulo plus, i n-Daire Coluim Cille.
Is innti-sin dono táinic h-Eoan cona ritiribh o Dhun ar crechadh co Machaire Conaille, co n-dernsat airgthi ann & co rabatur aidhchi i l-longport i n-Glind{folio & column MS2 55b} Righi. Táinic imurro Murchadh h-Ua Cerbhaill, rí Airghiall & Mac Duinn Sleibhe, ri Uladh, cu n-Ulltaibh cucu in aidhche-sin & tucsat taelcadh doibh. Ro mebaidh dono for Gallaibh & ro cuiredh derg-ár forru. Táinic dono in t-Seoan cetna ar crechaibh i n-Dal n-Araidhe & i nh-Uibh Tuirtri. Tuc dano Cu Midhe h-Ua Flaind, ri h-Ua Tuirtri & Fer Lí tailcath doibh. Ro maidh dono in cath sin for Gallaibh & ro cuiredh a n-ár.
{§LATE} Ammus Cualgní la h-Ulta & la Galla for Sean do Cuirti.§
Gilla Crist h-Ua h-Eodhaigh, episcopus Conmhaicne, quieuit.
Amhlaibh h-Ua Domnallan, ollam Connacht, quieuit.)
p.194


text:
THA ceannard ùr gu bhith aig Bòrd na Gàidhlig an-athbhliadhna.
Leigidh Iain Aonghas MacAoidh a dhreuchd dheth anns a’ Mhàrt, agus théid Iain Caimbeul, a tha an-dràsta ’na chathraiche air a’ Bhòrd, ’na àite mar cheannard an uair sin.
Chaidh an naidheachd a sgaoileadh tràth agus am Bòrd air son leantaileachd a ghléidheadh ann an dreuchd a’ cheannaird ’s ann an obair na buidhne.
Mhìnich Mgr Caimbeul, a tha air a bhith ’na bhall den Bhòrd bho 2011 ’s ’na chathraiche bho 2013: “Tha sinn air son cùisean a bhith ciallach agus cothromach. Bidh tìde againn mar sin air gnothaichean atharrachadh gu dòigheil.”
Sann á Gearraidh Bhailteas ann an Uibhist a-Deas a tha Mgr Caimbeul. Thug e sia bliadhna sa Chabhlach Rìoghail agus beagan bhliadhnachan ’na mhanaidsear air tuathanas éisg mus d’thug e a-mach ceumannan ann an leasachadh dùthchail agus econamachd. Chuir e companaidh rannsachaidh air dòigh, Hecla Consulting, a’ tairgse sheirbheisean do phròiseactan leasachaidh, ’s bho 2010 tha e air a bhith ’na àrd-mhanaidsear air a’ bhuidheann rannsachaidh Soillse.
Tha e a’ gabhail an obair ùr os làimh aig àm ’s gu bheil comharraidhean dòchasach gu bheil leasachaidhean ann an foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a’ tighinn gu buil, gu h-àraid anns na bailtean móra, ged a tha cuid fhathast car iomagaineach mu chrìonadh na cànain sna coimhearsnachdan dualchasach. Mhol e na buannachdan a nochd ré an àm a tha Mgr MacAoidh air a bhith os cionn a’ Bhùird, agus thuirt e: “Tha mi faicinn tòrr chothroman an lùib na tha dol air adhart an-dràsta agus ginealach ùr de dhaoine òga againn le Gàidhlig. Feumaidh sinn dèanamh cinnteach gun cum an fheadhainn òg am misneach ’s gu bheil an cànain làidir mun cuairt orra sna coimhearsnachdan ùra.
“Aig a’ cheart àm bu chòir dhuinn a bhith mothachail air an dìleab mhór a thàinig a-nuas bho na sinnsearan againn fhìn. Feumaidh sinn uile obrachadh còmhla. Tha buidhnean eil’ ann, leithid Iomairt na Gaidhealtachd ’s nan Eilean, a tha air fìor obair mhath a dhèanamh.”
Bidh BnaG a’ tighinn fo chuideam àireamh an luchd bruidhinn àrdachadh, ged nach eil dùil gun téid am maoineachadh (mu £5 millean sa bhliadhna) a tha e làimhseachadh os leth Riaghaltas na h-Alba àrdachadh móran.


text:
- TIOTAL
- Caley Bogies from Perth to Aviemore
- EXTERNAL ID
- NRM_FILM_001
- DEIT
- 1960
- LINN
- 1960an
- CRUTHADAIR
- John Adams and Patrick Whitehouse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2489
- KEYWORDS
- rèilichean
einnseanan rèile
einnseanan trèana
trèanaichean
Tha am film seo bho Chruinneachadh Iain MhicAdhaimh agus Phàdraig Whitehouse a tha fo chùram Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile ann an Iorc. Lorgar fiosrachadh a bharrachd mun chruinneachadh aig bonn an iomraidh seo. 'S e film gun fhuaim a tha seo.
Tha am film a' sealltainn dà einnsean "72" Seòrsa 4-4-0 le Rèile Chaledonia, BR 54485 agus 54486, air trèana bho Pheairt dhan Aghaidh Mhòir. Dealbhaichte le Uilleam Pickersgill, b' iad na h-einnseanan fìor-luath do luchd-siubhail mu dheireadh a chaidh a thogail airson Rèile Chaledonia agus chante "Caley Bogies" riutha. Bha iad air an togail le chèile ann an Glaschu ann an 1920 agus thugadh a-mach à seirbheis iad fa leth ann an 1961 agus 1962.
B' i an trèana a bha iad a' slaodadh tè a' Phuist 's nan Coidsichean-cadail a bhiodh a' ruith gach oidhche bho Euston ann an Lunnainn gu Inbhir Nis. Ràinig i Peairt ann an uairean beaga na maidne 's mar sin chaidh na h-einnseanan fhilmeadh a' dol an comhair an cùil gu trèana eile aig Peairt, latha ron àm, air sgàth nan camarathan a mhàin. B' e cho tràth 's a dh'fhàg i Peairt cuideachd as adhbhar gur e Blàr Athaill a' chiad stad air a shealltainn air an t-slighe a dh'Inbhir Nis oir cha robh solas gu leòr ann ron seo airson filmeadh.
Dhràibh Iain MacAdhaimh càr airson faighinn air thoiseach air an trèana agus film a thogail bho thaobh na loidhne.
MacAdhaimh & Whitehouse:
Ann an 1980 cheannaich Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile cruinneachadh bho Iain MacAdhaimh agus Pàdraig Whitehouse de mu 100 film goirid a tha ag aithris air Rèilichean Bhreatainn anmoch sna 1950an gu tràth sna 1960an. Chaidh an craoladh an toiseach air Prògraman Chloinne a' BhBC fon tiotal "Railway Roundabout".
Chaidh a' chiad "Railway Roundabout" a chraoladh air Uair a Thìde na Cloinne aig a' BhBC air 22 Giblean 1958. Chaidh gach prògram a chraoladh beò bho stiùidio ann am Birmingham le Iain agus Pàdraig a' cur aithris ri na filmichean. Chaidh na prògraman a chraoladh aig 5.30f agus cha b' fhada gus an robh àireamh mhath de dh'inbhich am measg an luchd-amhairc.
Lean an t-sreath airson beagan is ceithir bliadhna, 's chaidh am prògram mu dheireadh a-mach air 12 Sultain 1962. Mar bu trice bhiodh am filmeadh ga dhèanamh san Iuchar agus san Lùnastal gach bliadhna agus cha robhar a' craoladh tro na mìosan sin.
Chaidh "Railway Roundabout" a chraoladh aig aon de na h-amannan as inntinniche aig Rèilichean Bhreatainn. Thòisich a' chiad shreath dìreach trì bliadhna an dèidh Plana Ath-nuadhachadh Rèile Bhreatainn ann an 1955 agus chrìochnaich e bliadhna ro Aithisg mhì-cliùiteach Bheeching


text:
Catalòinia
'S e fear de na ceàrnaidhean na Spàinne a tha ann an Catalòinia [1] (Spàinntis: Cataluña; Catalanais: Catalunya; Aranese: Catalonha). Tha e suidhichte ann an ear-thuath na dùthcha. Tha crìochan aige sa tuath leis an Fhraing agus Andorra. Tha am [Muir Meadhanach]] san àird an ear. San àird a tuath tha na Beanntan Pirineach, a' dol cho àrd ri 3000 meatair. Tha Catalòinia cho farsaing ri 32,114 cilemeatair ceàrnagach. Anns a' bhliadhna 2008 bha 7,210,508 duine de shluagh ann, le dlùths aig àireamh 222.16 duine gach km². Tha i na Coimhearsnachd fèin-riaghlaidh fo smachd Parlament de Catalunya.
Tha Catalanais , Spàinntis agus Aranais nan cànanan oifigeil.
Tha Barcelona na phrìomh-bhaile.
Tha ceithir sgìrean ann:
- Roinn Barcelona, prìomh-bhaile: Barcelona
- Roinn Girona, prìomh-bhaile: Girona
- Roinn Lleida, prìomh-bhaile:Lleida
- Roinn Tarragaona, prìomh-bhaile:Tarragona
'S e roinn eachdraidheil a tha ann an Catalòinia, tha bratach Chatalòinia a’ dol air ais dhan 10mh linn. Mar sin tha togalaichean eireachdail eachdraidheil rim faicinn air feadh na dùthcha. Tha mòran bailtean ann a tha beairteach a thaobh àrsaidheachd agus dìleab dualchais, mar eisimpleir: Lleida, Tarragona, Girona agus Barcelona.
Tha trì puirt-adhair eadar-nàiseanta ann:
- Barcelona International Airport (BCN), port-adhar eadar-nàiseanta. Tha e suidhichte ann an El Prat de Llobregat mu 10 cileameatair air falbh san àirde an earra-thuath Bharcelona
- Girona-Costa Brava Airport airson a’ Chosta Brava
- Reus Airport (REU), port-adhair airson a’ chosta Daurada. Tha e suidhichte mu 7.5 cileameatair air falbh bho Bhaile Tharragona.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Ealain
Ceòl
- Montserrat Caballé
- Josep Carreras
- Pau Casals
- Jordi Savall
- Lluís Llach i Grande (1948). Seinneadair.
- Marc Parrot
Poileataigs
- Lluís Companys i Jover (1882 - 1940) Neach-poileataigs.
- Carme Ballester i Llasat: 1900 - 1972. Tè-iomairt.
- Salvador Puig i Antich (1948 - 1974) Fear-iomairt na h-Ain-Riaghailteachd.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
Andalusia • Aragón • Asturias • Na h-Eileanan Balèarach • Na h-Eileanan Canàrach • Cantàbria • Castilla-La Mancha • Castilla y León • Catalòinia • Co-chomann València • Dùthaich nam Basgach • Extremadura • A' Ghàilis • Madrid • Melilla • Murcia • Nafarroa • La Rioja • Ceuta


text:
- TIOTAL
- Dealbh de dh'Ullapul a chaidh a thogail ann an Rathad Ghairbh
- EXTERNAL ID
- ULMPH_2000_0733
- ÀITE
- Ulapul
- SGÌRE
- Loch Bhraoin
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Bhraoin
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Ulapuil
- AITHNEACHADH MAOINE
- 40468
- KEYWORDS
- bailtean dealbhaichte
Chaidh an dealbh air a' chairt-phuist seo a thogail ann an Rathad Ghairbh.
Chaidh Ullapul a dhealbh le Tòmas Telford airson Comann Iasgach Bhreatainn ann an 1788 ach an cosnadh iad às an leudachadh ann an gnìomhachas iasgach an sgadain. Chaidh na sràidean a dhealbh ann am pàtran clèithe agus am measg nan togalaichean ùra bha seadaichean sgoltaidh, taighean-stòir, laimrig agus taigh-sgoile.
An toiseach chaidh cùisean gu math leis a' bhaile ùr iasgaich, ach tràth san 19mh linn thrèig an sgadan Loch Bhraoin agus ro na 1830an thàinig crìonadh air a' ghnìomhachas. Ach anns an 20mh linn, lorg Ullapul àite ùr dha fhèin san iasgach nuair a thòisich bàtaichean bhon chost an ear a' tighinn thuige mar chala sàbhailte san iar. A bharrachd air seo, sna 70an is sna 80an bha eaconamaidh a' bhaile air a chuideachadh le soithichean factaraidh bhon Roinn Eòrpa an Ear. Tha iad seo a-nis air falbh ach tha an cidhe na mheadhan aig a' bhaile agus na cheann-uidhe do dh'aiseag Steòrnabhaigh. Tha na seallaidhean eireachdail san sgìre, agus na th' ann de chothroman coiseachd nam beanntan mun cuairt, a' fàgail Ulapuil na àite a tha tarraingeach do luchd-turais
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu Ullapool Museum


text: An-diugh bhruth mi air ceangail ann an teachdaireachd a fhuair mi air facebook agus an uair sin fhuair boiteag ris an canar 'Koobfaceb' a-steach mo chunntas Facebook. Sa bhad chuir e 2 * 20 teachdaireachdan do daoine air mo liosta cairdean. Fhuair mi cuidhteas dheth le Norton ach tha fhathast stuth grod a chaidh gu domhainn ann an WIndows air mo choimpiutar, bidh agam an clar cruaidh a glanadh agus a h-uile cail a chur a-steach a-rithist. Bha mise laidir den bheachd gur e aite sabhailte a bh' ann an Facebook ach cha robh agus bha agam rabhadh a chur dhan a h-uile duine a bha air an liosta agam. Chan eil mi cinnteach ma bhios mi a' cumail a' dol le facebook a-nis. 'S math gu bheil laptop agam airson faighinn air loidhne ach chan eil na sracs ag obrachadh gu math idir air an inneal seo :-(Chuala mi gu bheil a' bhoiteag seo dripeil trang air Bebo agus Myspace cuideachd agus chan eil fhios agam nam biodh e cunnartach ann a sheo ach thoir an aire sna aiteachan eile!


text:
Tuilleadh bhon òraid Rab Dunbar
"...agus tha cuid de na sgoilearan againne air cliù eadar-nàiseanta air cosnadh mu thràth ach chan eil sin math gu leòr mur a bheil sinn a' cuideachadh ann an ath-leasachaidh na Gàidhlig. Aig deireadh an latha, a dh'aindeoin cho cudromach 's a tha RLS agus a dh'aindeoin cho cudromach 's a tha grantaichean agus duaisean rannsachaidh agus rudan eile, aig deireadh an latha ' s e Gàidhlig as cudromach agus as prìseile agus tha mi an dòchas gum tèid againne air ar cuid sgilean agus ar cuid eòlas a chur gu feum agus a' Gàidhlig a chur air adhart agus a' Ghàidhlig a chumail beò agus tha sinn a' coimhead air adhart ag obair le daoine, cha e dìreach leis na buidhnean ach le daoine sa choimhearsnachd gus seo a thoirt gu buil. "
'S e sin a tha fa-near dha a chàirdean, bhiodh Soillse na bèist caran diofraichte ma soirbheachas e leis a' choimhearsnachd, ma dh'fhaodte gu bheil fiù 's cothrom aig Rob coir drochaid a thogail eadar dà champa, drochaid a dh'fhaodadh moran eile leantainn. Chì sin dè thachras ach bidh e inntinneach a bhith leantainn Soillse agus an cuid obrach aig Rob agus a sgioba gu h-àraidh faighinn a-mach ciamar a tha e airson ‘connsachadh cultair’ a sheachnadh.


text:
- TIOTAL
- Aiseag a' Chaolais Chumhaing - a' bhòidse dheireannach (7 de 10)
- EXTERNAL ID
- GB1796_SINCLAIR_KYLESKUFERRY_07
- ÀITE
- An Caolas Cumhang
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- LINN
- 1980an; 1990an
- CRUTHADAIR
- unknown
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh is Gaileiridh Ealan Inbhir Nis
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2093
- KEYWORDS
- aiseagan
aiseagan charbadan
claistinneach
Is e baile beag ann an iar-thuath Chataibh a th' anns a' Chaolas Chumhang, far a bheil Loch a' Ghlinn Chaoil agus Loch a' Ghlinn Duibh a' coinneachadh ri chèile agus a' sruthadh mar aon tro Loch a' Chàirn sìos gu Bàgh Eadar Dhà Chaolas. Bha aiseag a' dol tarsainn caoil a' Chaolais Chumhaing bho thoiseach nan 1800an, gus an deach drochaid a thogail ann an 1984. Anns an earrann èisteachd seo, a chaidh a chlàradh air a' bhòidse mu dheireadh aig 'Maighdeann a' Chaolais Chumhaing', tha pìobaire a' cluiche 'Uisgeachan a' Chaolais Chumhaing'.


text:
- TIOTAL
- Earrainn de thogalaich a chaidh a lorg ann an Uibhist a Deas
- EXTERNAL ID
- QZP40_2471_P125
- ÀITE
- Uibhist a Deas
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Uibhist a Deas
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31576
- KEYWORDS
- togalaichean
gainmheach
Uibhist a Deas
Piocaich
taighean
dùin
cladhach
Lorgadh an togalach seo air cladach an iar Uibhist a Deas nuair a chaidh dùn gainmhich fhosgladh le Mgr C Gòrdain, mac Còirneil Gòrdain Chluanaidh.
Lorgadh làrach togalaich cruinn a bha mu 12 throigh a lèathad. Bha na ballachan mu 5 troighean a thighead agus 8 troighean a dh'àirde agus bha dà inntrinn air.
Tha cuid den bheachd gu bheil ceangal aig an togalach seo ris na dùin cloiche agus ri 'taighean nan Cruithnich' a chaidh an lorg ann an Arcaibh agus an Sealtainn, ach tha an togalach ann an Uibhist a Deas eadar-dhealaichte ann an diofar dhòighean, nam measg air sgàth gu bheil dà inntrinn no àite dorais air agus chan eil air na togalaichean eile ach an aon.
Chaidh an dealbh seo a thoirt à 'The Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland' leabhar 3


text:
Tha mòr-roinnean Chanada a' gabhail a-steach na deich mòr-roinnean agus na trì "territories" a tha ann an Canada. 'S e an cùmhachd a tha aig na mòr-roinnean an diofar as motha eadar mòr-roinn agus territory Chanèidianach. Fhuair iad an cùmhachd aca dìreach bho ban-rìgh tron Constitution Act, 1867. Tha na territories fo smachd riaghaltas Chanada fhèin.
Seo liosta de Mhòr-roinnean Chanada a tha a' sealltainn ainm na roinne, giorradan phuist agus giorradan eile, am prìomh-bhaile agus am baile as motha den mòr-roinn. Tha fiosrachadh eachdraidheil ag ràdh cùin a chaidh an roinn còmhla ri Canada. Cuideachd tha àireamhean ann mun fharsaingeachd gu lèir agus cia mheud duine a tha a' fuireach anns an roinn seo.


text:
- TIOTAL
- Sanas Taigh-cluiche Inbhir Nis airson na bròn-chluich 'Hamlet!'
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D313_44
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- LINN
- 1840an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 4748
- KEYWORDS
- taighean-cluiche
sanasan dealbhan-cluiche
sanasan taighean-cluiche
dealbhan-cluiche
bròn-chluich
baoth-chluich
òran
dannsa
cleasaichean
ban-chleasaichean
dràma
actairean
cluicheadairean
Sanas Taigh-cluiche Rìoghail Inbhir Nis airson Dihaoine 2a Gearrain 1849. Thòisich am feasgar leis a' bhròn-chluich 'Hamlet!' anns an robh 'King Claudius' air a chluich le Mgr Masterman agus 'Ophelia' leis a' Bhph.Glanville. Anns an dùnadh chunnacas an comadaidh 'Charles II!'.
Thòisich taisbeanadh na h-oidhche aig 7.30f agus bha prìsean nan suidheachan eadar tasdan anns a' ghaileiridh agus trì tasdanan anns na bocsaichean.
Chan eil e soilleir cuine a dh'fhosgail an Taigh-cluiche Rìoghail an toiseach, ach tha teisteanas ann a tha a' toirt taic dhan bheachd gu robh e ann ro 1826. Ghluais an taigh-cluiche gu Seòmraichean Lowe, air Sràid na h-Eaglaise, ann an 1849, agus ghluais e dha àite mu dheireadh, air Sràid na Bruaich, dà bhliadhn' deug thar fhichead an dèidh sin. Chaidh an Taigh-cluiche Rìoghail a sgrios le teine air madainn Dimàirt an t-17mh den Mhàirt 1931. Bha cleasachd Will Fyffe air fhosgladh an oidhche roimhe ach cha deach mòran de na propan aige neo an t-airgead a chaidh thoirt a-steach a lorg a riamh


text:
- TIOTAL
- HMS Vanguard ann an Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- PAN_9_35
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20314
- KEYWORDS
- nèibhi
bàtaichean-cogaidh
togail bhàtaichean
Inbhir Ghòrdain
An Cabhlach Rìoghail
soithichean
gàrraidhean-shoithichean
Bha an t-ainm 'Vanguard' trìc air bàtaichean cogaidh tro na bliadhnaichean. B' e an HMS Vanguard an seo am bàta cogaidh bu mhotha a chaidh a thogail ann am Breatainn a-riamh. Bha 814 troigh de dh' fhaid innte agus 45,000 tonna de chuideam. Chaidh a cur air bhog ann an gàrradh-shoithichean Iain MacGilleDhuinn ann am Bruach Chluaidh air an 30mh dhen t-Samhain 1944.
Bha HMS Vanguard suidhichte ann am Portsmouth ach bhathas a' cleachdadh Inbhir Ghòrdain gu math tric. Bha ochd gunnaichean 15 òirleach oirre agus na h-innealan a b'ùire a bh'ann aig an àm an aghaidh plèanaichean cogaidh. Chaidh HMS Vanguard a tharraing à Portsmouth gu Faslane, air A' Gheàrr Loch, ann an 1960 far an deach a toirt às a chèile. Cha deach na gunnaichean a losgadh ach dà uair a-riamh agus sin gun a dhol gu cogadh.
'S e bàt-aigeinn de chlas Vanguard air a bheil an t-ainm HMS Vanguard an latha an-diugh, agus tha i suidhichte aig Ionad an Nèibhi air Abhainn Chluaidh aig Faslane
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Cladh Eaglais nam Manach Ghlas, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- QZP40_3289_P021
- ÀITE
- Cladh nam Manach Liath
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1875
- LINN
- 1870an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31747
- KEYWORDS
- Inbhir Nis
Cladh Greyfriars
cladhan
gàraidhean
colbhan
manachainnean
manaich
Ann an 1233 thug Alasdair II fearann ann an Inbhir Nis eadar Geata na h-Eaglaise (Sràid a' Chaibeil) is Abhainn Nis do na Manaich Dominicanach, far an do thog iad a' mhanachainn aca. Tha coltas ann gu robh àireamh nam manach beag an coimeas ris na togalaichean mòra a bh'aca. Bha seo air sgàth 's gun robh sùil aca ri coithionalan mòra a tharraing a-steach is cuideachd gun robh e cumanta gum biodh na togalaichean air an cleachdadh le Rìoghalachd nuair a bhiodh a' Chùirt a' tadhal.
Tha deasbad ann an robh na manaich Dominicanach (no Dubh) no nach robh, oir tha an cladh air ainmeachadh 'Greyfriars' as dèidh nam manach glas, is 's e Franganaich a bh'anns na Manaich Glas. Tha a' mhòr-chuid ag aideachadh, ge-tà, gur e Manaich Dominicanach no Dubh a bh'ann an Inbhir Nis. 'S dòcha nach eil e soilleir seach gun tàinig an dà sheòrsa gu Alba mun aon àm. Tha colbh ann an gàradh na h-eaglaise (a tha an-diugh eadar an dà thogalach iomlaid fòn) agus thathar ag ràdh gur e pàirt de dh'ionad-còisridh a' chiad Mhanachainn a bh'anns a' cholbh seo.
Chithear an gràbhaladh seo ann an 'Invernessiana: Contributions toward A History of the Town and Parish of Inverness, from 1160 to 1599', le Teàrlach Friseal-Mac an Tòisich. Tha e air a mheurachadh o leth-bhreac Fhriseil-Mac an Tòisich fhèin, pàirt den chruinneachadh leabhraichean aige a th'ann an Leabharlann Inbhir Nis an-diugh