text:
Gabhail Diarmada la Gentibh.
864 K. uii. Eidgin Brit, epscop Cille Dara, scriba & anchore, .cxiii. anno aetatis suae quieuit.
864 K. uii. Maonach mc. Connmaigh, ab Rois Cré, .m.
864 K. uii. Domhnall .H. Dunlaing, ríghdhamhna Laighean, .m.
864 K. uii. Cearmait mc. Catharnaig, rí Chorca Baiscinn, .m.
p.118
865K. ii. Tadhg mc. Diarmada, rí .H. Cinnsiolaigh, do mharbhadh da bhraithribh féin.
Ár for Lochlannachaib la Flann mc. Conaing, rí Cianacht.
866 K. iii. Deargár na Lochlannach & a m-buaidhreadh uile 'san bliadain si la h-Aodh mc. Néill, rígh Eireann. Maidhm lánmhór la h-Aodh forsna Lochlannachaib ag Loch Feabhaill. Innisit dno na h-éoluigh gurob í a bhean as móo ro greis Aod i c-ceann na Lochlannach, .i. Land ingean Dunlaing: & as i-sidhe ba bean do Maoil Seachloinn reimhe, mathair mc. Maoil Seachlainn, .i. Flainn. Ba h-í mathair Cennedigh mc. Gaithine í, .i. ri Laoighsi. As mór tra rá scriobhadh na f-fuarattar Lochlannaig d'ulc 'san bhliadain si, cidh móo fuarattar o Aodh Finnliath mc. Néill.
{MS page 46} 866 K. iii. Milleadh & innreadh Foirtreann la Lochlannachaib, go rugsat braighde iomdha léo i n-gill ra cíos; ro bás go fada iar t-tain ag tabhairt cíosa dhóibh.
866 K. iii. Ár for Gallaibh oc Mindroichit la Cennedigh mc. Gaithine, rí Laoighsi, & la tuaisgirt n-Osraighe.
867 K. iiii. Is in aimsir si tangattar Aunites, .i. na Dainfir, go sluaghaibh diairmhidhibh leo go Cáer Ebroic, gur ro thoglattar an cathraigh, & go n-deachattar fuire, & ba tosach imnidh & docrach móir do Breatnaibh sin; uair ní fada d'aimsir remhe so ro bhaoí gach cogadh & gach glífit i Lochlainn, & as as so ro fhás an cogadh sain i Lochlaind: .i. da mhac ócca Albdain, rí Lochlann, ro ionnarbsat an mac fa sine, .i. Raghnall mc. Albdain, ar eagla leo é do ghabail righe Lochlann tar éis a n-athar. Go t-tainic an Raghnall cona thri macaibh go h-Insibh Orc. Ro thairis iaramh Raghnall ann sin, & an mac ba sóo dhó. Tangattar imorro na mc. ba sine go sluagh mór léo, ar t-tionol an t-sluaigh sin as gach aird, ar na líonadh na mc. sin do dhíomus & do mhearsacht, um eirge i c-ceann Frangc & Saxan. Ra shaoilsiod a n-athair do dhol i Lochlainn fo cédóir dara n-éis.
Ra earail iaramh a n-díomus & a n-ogbadata orra iomramh reampa dar an Ocian Cantaibreachda, .i. an mhuir fil eidir Eirinn & Espain, go rangattar Espain, & go n-dearnsad ulca iomdha i n-Espain edir argain & innreadh. Tangattar iar t-tain dar an Muinceann n-Gadianta, .i. bail i t-téid Muir Eireann isin ocian imeachtrach, go rangattar an Afraic; & cuirid cath risna Mauriotánuibh, & tuitid deargár na Mauriotána. Acht cheana,
p.120as ag dul i g-ceann an chatha sa, adubhairt an dara mac risin mac oile, A brathair, ar sé, as mór an mhichíall & an dasacht fil forainn bheith as gach tír a t-tír ar fud an domhuin gár marbhadh, & nach ag cosnamh ar n-athardha fén atáam, & ríar ar n-athar do ghénamh, úair as a áonar atá annosa a múich & i mertin i t-tír nach leis féin, ar marbadh an dara maic ro fhágsom 'na fharradh, amhail foillsighthear dhamh-sa. Go madh i n-aislinge no foillsighthea do-somh sin: & ro marbadh an mac oile dhó a c-cath; 's inb
In tan ro bhaoí 'ga rádh sin as ann ad-chonnairc cath na Mauritana chuca: & mar ad-chonnairc an mac ro ráidh na briathra reamhainn sin, ro ling go h-oban 'san chath, & tainic d'ionnsoighidh rígh na Mauriotana, & tug buille do cloidheamh mhór dhó go ro ghad a lamh dhe. Ro cuireadh go crúaidh ceachtar an da leath 'san chath sa, & ní rug neach diobh cosgar da chele 'san cath sin. Acht táinig cách diobh d'ionnsaighidh a longpoirt ar marbhadh {MS page 47} sochaidhe ettura. Ra fhuagair imorro cách ar a chéle thoidheacht
h arnamhárach dochum an chatha.
Ro iomgabh imorro ri na Mauritana an longport, & ro éla isin oidhche ar n-gaid a laimhe dhe. O thainig tra an maidin ro ghabhsat na Lochlannaig a n-árma, & ro choirighsiod iad go crúaidh béodha dochum an chatha. Na Mauritana imorro, o ro airighsit a rí d'éludh, ro theichsiod ar marbadh a n-deargair. Ro chuattar iar sin na Lochlannaig fon tír, & ro airgsiot & ro loisgsiod an tír uile. Tugsad dna slúagh mór dhíobh a m-brait léo go h-Eirinn: .i. siad-sin na fir ghorma. Uair is ionann Mauri & nigri; Mauritania is ionann is nigritudo. As inbeachtain ma térna an treas duine do Lochlannachaib edir in neach ra marbhaid & ro baidhit dibh 'san muincinn muridhe Gaditanna. As fada dna ro badar na fir ghorma sin i n-Eirinn. As ann atá Mauritania contra Baleares insulas.
865 K. ii. Eclipsis solis in callandis Ianuarii.
865 K. ii. Ceallach mc. Ailella, ab Cille Dara & ab Iae, dormiuit in regione Pictorum.
865 K. ii. Mainchine, epscop Lethglinne, quieuit.
865 K. ii. Tuathal mc. Artgossa, prímhepscop Foirtreann & ab Duin Cailleann, .m.
p.122
865 K. ii. Guin Cholmain mc. Dunlainge, rí Fothart Thíre; do mharbadh da chloinn féin.
865 K. ii. Tighearnach mc. Focarta, rí fear m-Breagh.
866 K. iii. Isin bliadain si tainig Tomrar iarla o Luimnioch go Cluain Fearta Breanainn, (duine aindreannda, agarbh, aindgidh eisidhe do Lochlannachaib), andar leis fo ghebhadh brad mór 'sin chill sin. Gidh eadh ní mur ra sháoil fuair, uair táinig seal beag fios reimhe, & ro theichead go maith reimhe i n-eathraibh, dream eile i sescuibh, dream oile 'sin teampul. An dream imorro fora rug-som ar an urlár & isin relic, ro marbh-som. Ro bhaoí dno Cormac mac Elothaigh, saoí eagna Eireann, comharba sen-Chiarain Saighre, 'sin teampal sin. Rá sháor Dia & Brenainn íad amhlaigh sin. Marbh imorro do dhasacht an Tomrair 'sin bliadain si ar n-imirt do Bhrenainn miorbhal fair.
?866 K. iii. Isin bhliaghain sin ro chuadar na righ Lochlann i m-Mumhain & slúagha móra léo, & ra indrisid go cródha an Mumhain: gidh eadh cheana tugadh deargár forra ann. Úair tainig Cinnetigh mc. Gaithin, rí Laoighsi. Mac esidhe do {MS page 48} Land ingin Dunlainge, isidhe dno mathair Flainn mc. Maoil Seachlainn, & as í ba bean an tan sa d'Áodh mc. Néill, righ Teamhrach. Is é an mac Gaithin ba gairge & ba cosgracha for Gallaib 'san aimsir si i n-Eirinn. Tainig iaramh an Cinnetigh si & Laoigheas go n-dreim do Osraighibh maille ris, go longport na Lochlannach, gur ro marbhsat deargár a n-deaghdháoine ar lár an longpoirt. Is ann sin ad-chonnairc Cinnedigh fear da muinntir féin, & dias Lochlannach ag triall a chinn do bheim dhe, tainig go tric da shaoradh, & ro bhean an da ceann don dís sin, & ro sháor a fhear muinntire féin. Tainic remhe Cennedigh go m-buaidh & cosgar.
As ann-sidhe do rala an chreach Lochlannach i n-aighidh Chinnedig co n-édaluibh mora occa. O ro chúalattar na maithe úd do mharbadh, ro fhagsad a g-creich & a n-édala, & tangattar go crúaidh béodha i n-aighidh Cinnedigh. Ro thoghbhaid gotha allmhardha bharbardha ann-saidhe, & stuic iomdha badhphdha, & socuidhe 'ga rádh, Núi, nú. Ro diobhairgid iaramh saighde iomdha eaturra, & leathghae, & ra ghabhsat fa dhéoigh fora c-cloidhmhibh troma tortbhuilleadha. Gidh eadh tra ro bhaí Día ag furtacht do mac Gaithin cona mhuinntir; ro fhoruaslaighid na Lochlannaig, & ra fhagsat a lathraigh imbúalta: rá chuadar ass i maidhm ar marbhadh a n-deargár.
Dream oile ni dheachattar i f-fad ara f-fainne, ar f-fulang gorta moire dhóibh, no ara náire léo techeadh. In uair ad-conncattar sluagh meic Gaithin occ tionol an mhaithiusa ro fhagsad-somh léo, tangattar 'na n-deaghaidh. Mur ro chonnairc mac Gaithini esidhe, ro ghabh fotha
p.124amhail fáol fo cháorchaibh, go ro theichsiod 'san mhónaidh gur ro marbhaidh 'san mónaidh uile iad, go n-duattar coin a c-colla.
Ro mharbhsat dno an lucht sa, .i. mac Gaithin cona mhuinntir, deargár áosa grádha righ Lochlann i n-aird aile 'sin Mumhain, .i. marcshluagh rígh Lochlann. Is 'na dhioghail ra mharbhsat na Lochlannaig slúagh mór cléreach ra baoi7 fein, acht as íar m-búaidh ongtha & aithrighe.
Isin aimsir sin rug clú mór Maoil Ciaráin eidir Ghaoidhealuibh ara mence buadha do bhreith dhó do Lochlannachaib.


c: text/html

text:
Dh'fhaodadh stèiseanan-smàlaidh dùnadh
- 10 Am Faoilleach 2013
Cha rèitichear trioblaidean a th' ann le Seirbheis-Smàlaidh na Gàidhealtachd 's nan Eilean mus cuirear an t-seirbheis an lùib seirbheis nàiseanta, a rèir aithisg ùir.
Thuirt àrd-sgrùdair nan seirbheisean-smàlaidh, Steven Torrie, gun do rinn an t-seirbheis aig tuath "adhartas iongantach" às dèidh mar a thog Coimisean nan Cunntasan dragan an-uiridh.
Ach thuirt an aithisg aige nach robh cinnt ann mu na dh'èireas dhan t-seirbheis san àm ri teachd.
Dh'fhaodadh gum feum cuid de stèiseanan-smàlaidh air Ghàidhealtachd dùnadh, agus cùmhnadh a dhìth mu choinneimh leasachaidhean san t-seirbheis, tha an aithisg ag ràdh.
Anns an aithisg aige, a chaidh fhoillseachadh Diardaoin, tha Mgr Torrie a' moladh na rinneadh de dh'adhartas a thaobh rudan leithid a bhith a' coileanadh trèanaidh a bu chòir tachairt, ach nach robh air tachairt.
Ach thuirt e cuideachd gu bheil an t-seirbheis nàiseanta ùr, a thig gu bith air 1mh an Giblean am bliadhna, a' togail cheistean mu cho maireannach 's a tha an ìre sheirbheis a th' ann an-dràsta, ri linn buidseatan a bhith gan gearradh.
"Tha mi a' creidsinn gu bheil an aithisg a tha sin gu math fìrinneach," thuirt Tormod MacLeòid, a tha na bhall de Bhòrd-Smàlaidh na Gàidhealtachd 's nan Eilean.
"Tha tòrr an dèidh a bhith air a dhèanamh anns na dhà no thrì mhìosan mu dheireadh, ach mar a tha an aithisg ag ràdh, tha tòrr ri dhèanamh fhathast.
"Chunnaic sinn anns na dhà no thrì mhìosan mu dheireadh gun tàinig oirnn trì stèiseanan a dhùnadh, agus an t-adhbhar a bu choireach ri sin, 's e nach ro daoine anns na coimhearsnachdan sin, gu h-àraid san Eilean Sgitheanach, 's an Arcaibh agus fear de na h-eileanan a-mach à Sealtainn, deònach a dhol a-steach dhan t-seirbheis.
"Mur a bheil daoine anns na coimhearsnachdan fhèin a' tighinn air adhart airson trèanaidh agus deònach a dhol dhan t-seirbheis, chan eil an t-uabhas ann as urrainn dhuinne a dhèanamh," thuirt e.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Am Bogotazo
'S e Am Bogotazo ùpraid a thachair ann am Bogotá an dèidh bàis tagraiche a' chinn-shuidhe Eliécer Gaitán air an 9mh latha dhen Ghiblean 1948.[1]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Mharbh Juan Roa Sierra an tagraiche Libearalach, is chaidh esan fhèin a mharbhadh anns a’ bhad leis na daoine a bha an làthair cuideachd. Chan eil fhios aig duine sam bith carson an do rinn e sin.[2] Nochd gràisg aimhreiteach fheargach aig co-labhairt na Stàitean Aimearaganach. ‘S e toiseach a’ chuthaich a bha sin.
Bha mòran plunndrainn ann, leis gu robh an t-Arm agus Am poileas às an làthair. Ghabh na daoine aig Gaitán stèisean radio os làimh agus dh’iarr iad air Mariano Ospina Pérez an ceannas a leigeil dheth. Chan urrainn dhan cheann-suidhe aontachadh fhaighinn leis na Libearalaich airson an suidheachadh a chiùineadh is dh’fhàs a h-uile càil suidheachadh na bu mhiosa. Mu dheireadh thall, ‘s e na saighdearan a chuir smachd air an t-suidheachadh.
Buile[deasaich | deasaich an tùs]
Bha am baile air a mhilleadh mar bhuil air a’ chòmhstri eadar Libearalaich agus Tòraidhean agus sgaoil am brùid gu grad a dh’ iomadach baile eile, gu seachd àraidh Medellín, Ibagué agus Barranquilla. Cha b’ urrainn dhan Arm smachd a chur air a’ bhaile ach an toir air mòran làithean dhe murt, plunndrainn agus teintean. Chaidh mu 3,000 a mharbhadh anns a’ Bhogotazo is mòran air an leòinte. A bharrachd air sin, chaidh 136 toglaichean a chur às, an Lùchairt eachdraidheil dhe San Carlos, Taigh na Cùirte agus taigh-cràbhaidh nam measg.[3]. ‘S e toiseach àm na Brùidealachd (Spàinntis: La Violencia) a bh' ann am Bogotazo cuideachd.


text:
Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath
'S e aon de na 32 comhairlean na h-Alba a tha ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath (Beurla: North Ayrshire).
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an cuid as motha dhith air tìr mhòr na h-Alba far an robh an t-siorrachd traidiseanta Inbhir Àir. Tha a' chomhairle a' gabhail a-steach cuideachd an t-eilean Arainn a bha aig Siorrachd Bhòid agus cuid de na h-eileanan ann an Linne Chluaidh, m. e.: Cumaradh Mòr agus Cumaradh Beag.
Tha Comhairle Shiorrachd Rinn Friù, Comhairle Shiorrachd Àir a Deas agus Comhairle Shiorrachd Àir an Ear timcheall oirre.
Tha Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath cho mòr ri 885 cileameatair ceàrnagach agus bha 135830 duine a’ fuireach an seo ann an 2005.
'S e Irbhinn prìomh-bhaile ionadail na chomhairle.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an tìr-mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Eilean Arainn[deasaich | deasaich an tùs]
Cumaradh Mòr[deasaich | deasaich an tùs]
Àitichean eile[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Comhairle Arcaibh | Comhairle Aonghais | Comhairle Baile Dhùn Dè | Comhairle Baile Dhùn Èideann | Comhairle Baile Ghlaschu | Comhairle Baile Obar Dheathain |
Comhairle nan Crìochan | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid | Comhairle nan Eilean | Comhairle Fhìobha | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Lodainn an Iar | Comhairle Lodainn Mheadhanaich | Comhairle Mhoireibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Siorrachd Chlach Mhanann | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Shealtainn | Comhairle Shruighlea |


text:
Fèin-eachdraidh
'S e fèin-eachdraidh a tha air beath-eachdraidh a tha air a sgrìobhadh leis a' phearsa fhèin air a tha i a' gabhail tuairisgeul. Tha fèin-eachdraidh le Benjamin Franklin, Les Confessions (Faoisidean) le Jean-Jacques Rousseau no Leper's Bell (Clag an Lobhair) le Tormod MacGill-Eain am measg an iomadh eisimpleir.
Uaireannan, sgrìobh ùghdar nobhail le prìomh charactar ficseanail ach le feartan làidir den ùghdar agus a bheatha, m.e. David Copperfield le Charles Dickens.
Air an làimh eile, thathar fèin-eachdraidh uaireannan air a sgrìobhte le "bòcan-sgrìobhadair": mar eisimpleir, faodaidh neach-naidheachd "fèin-eachdraidh" de chluicheadair buill-choise a sgrìobhadh mar gum biodh i air a sgrìobhadh leis a' chluicheadair fhèin.


text:
Mìcheal Ruiseal
Tha Mìcheal Ruiseal (Beurla: Michael William Russell) BPA (rugadh 9 an Lùnastal 1953) ’na neach-poileataigs de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Tha e ’na Bhall de Phàrlamaid na h-Alba, a’ riochdachadh Earra-Ghàidheal agus Bòd, agus bha e ’na Runaire a’ Chaibineit airson Foghlaim agus Ionnsachaidh Fad-beatha ro 2014. Tha companaidh telebhisein aige, Eala Bhàn, agus tha e air seachd leabhraichean a sgrìobhadh.
Tha e air a’ Ghàidhlig a ionnsachadh gu fileantachd. Tha e air taic mhór a thoirt don Ghàidhlig sa Phàrlamaid, gu h-àraid leis a’ chiad Bile na Gàidhlig ann an 2002. Ann an 2010, thug e seachad òraid sa Ghàidhlig ann an Comhairle na h-Eòrpa, a chiad uair a chaidh sin a dhèanamh.[1][2]
Ann an 2009 thug e seachad Òraid an t-Sabhail aig Sabhal Mòr Ostaig.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “European Council landmark for Gaelic”, BBC News. 9mh dhen Chèitean 2010. Air a thogail 2na dhen Chèitean 2012.
- ↑ “Mike Russell addresses EU meeting in Gaelic”, BBC News. 11mh dhen Chèitean 2010. Air a thogail 2na dhen Chèitean 2012.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Pàrlamaid na h-Alba: Mìcheal Ruiseal BPA
- Sabhal Mòr Ostaig a’ comharrachadh 40 bliadhna, òraid le Mìcheal Ruiseal ann an 2003


text:
Siùrsachd
Tha siùrsachd, no strìopachas, 'na reic de frithealadh na drùise, mar feis na beòil no cleamhnas. 'S e siùrsach/strìopach a th' ann an duine a' reic frithealadh na drùise, seòrsa de obraiche-drùise. Ann an cleachdadh nas coitchinne an facail, bidh neach sam bith a' reic a fhrithealadh/frithealadh ri ceann-fàth a th' air smaoineachadh a bhith neo-airidh air fhaicinn ri ga dhèanamh/dèanamh strìopach fhèin. 'San RA, 's e siùrsach a th' ann an neach sam bith, "gun ceadaich a chorp/corp a bhith air chleachdadh ri adhbharan draosta ann am malairt ri dìoladh".
Susbaint
Sealladh agus comharrachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ged tha strìopaichean agus an luchd-dèilige a' riochdachadh uile seòrsa is uile suidheachadh-miann, 's e fireannaich a th' anns a' chuid as motha nan luchd-dèilige. Tha strìopachas air dhiùltadh leis a' chuid as motha nam creideamhan cho mì-chiatach no/agus peacach, agus tha strìopaichean air smaoineachadh a bhith nàireach no daoine de inbhe ìosal sa' chuid as motha nam comainn; ann an roinn nan dualchasan, th' am luchd-dèilige gu tric air choimhead sìos air cuideachd ach tha iad air fhulang ri ìre nas motha na an t-siùrsach.
Strìopachas sràide[deasaich | deasaich an tùs]
'San strìopachas sràide, aslaichidh an strìopach luchd-ceannachd fad a fuireach aig oisnean nan sràidean no coiseachd ri taobh na sràide, mar as trice le aodach gann, brosnachadh uime/uimpe. Gu tric tha an strìopach (gu cumanta air chantainn ri "luid", "reipseach", or "sràideag" gam comharrachadh bho h-obraichean-drùise eile) a' nochdadh a cumail a sròn 'na ghnothach/gnothach fhèin is fuirichidh e/i dhan neach-ceannachd a thòiseachadh cur fios thuige/thuice. Ann an cuid no gu h-iomlan air an adhbhar an cleamhnais. Tha an obrachadh dèanta sa' chàr an neach-ceannsachd no ann am caol-shràid dhlùth no ann an seòmar air mhàl(gabhaidh seòmraichean màl leis an uair làn no leth-uair màl taighean-òsda gum beir frithealadh ri strìopaichean).
Turasachd-drùise[deasaich | deasaich an tùs]
'S e turasachd, ann an cuid no gu h-iomlan air an adhbhar an cleamhnais, mar as trice le strìopaichean, a tha turasachd-drùise. 'S e cinn-siubhail na turasachd-drùise a tha dùthchannan bochda cinn-siubhail, far a brùthaidh bochdainn daoine a-steach do strìopachas. Tha na dùthchannan seo eisimpleirean: Thailand, Vietnam, Meagsago, Philippines, Cuba agus A' Bhreasail. Tha Cambodia ceann-siubhail suaicheanta air a fhàs ri pàisde-mhiannaich agus tha Argentina an-dràsda dachaigh ri sluagh cudthromach nan slaightearan, a th' ann imrich air a dhol dhan tairbhe an peuso shaoir agus an cothrom air a' ghabhail-brath na drùise gum beir an bathar-iùlachd air ìsleachadh Argentina dhaibh.
Cleachdaidh roinn nan pàisde-mhiannaich turasachd-drùise a dh'fhaighinn rathad ri cleamhnas le daoine-cloinne nach eil ri fhaighinn 'san dùthaich an eòlas. Eagraichidh na turasaichean-drùise fhèin air roinn nan làraich-lìn far a nì iad spaglainn air am buaidhean, codaichidh dealbhan an ìobairtich, bruidhinnidh comhairle air cleamhnas le fir, mnathan agus daoine-cloinne ann an dùthchannan cèine aig a' mheas as fheàrr agus ciamar a sheachnadh lorgadh a-mach aig an taigh agus thall thairis. Ged tha a' chuid as motha nan dùthchannan le gnìomhachas mòr na turasachd-drùise ag obrachadh a lughdachadh no casgadh turasachd-drùise, tha na turasaichean-drùise rèidh air a thoirt a chur air adhart am cùis. Tha bailtean mar Angeles 'sna Pilippinean agus Pattaya 'san Thailand air thoirt thairis gu bhith gu h-iomlan ri Goill gun tèid ann a cheannach sochair-drùise, araon laghail agus mì-laghail.
Gu nuadh, tha iomadh dùthaich an Siar laghan air a reachdachadh le ruigheachd ri dùthchannan eile a pheanasachadh luchd-dùthcha gun, cho turasaichean-drùise, pàirtich ann an cleamhnas le òganaich ann an dùthchannan eile. Tha na laghan seo gu h-ainneamh air thoirt gu buil do bhrìgh thèid an droch-ghnìomh neo-fhoillsichte. [1] [2] [3]
Ainneart an aghaidh strìopaichean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha strìopach gu tric na h-ìobairtich de cionnt ainneartach. [4] Gabhaidh ciontaichean a-staigh luchd-dèilige ainnteartach, strìopairean, agus maoir-sìthe truaillte. 'S e targaidean na lean-mharbhaichean a th' anns na strìopaichean (gu h-àraidh na luchd an sàs ann an strìopachas sràide), oir chì iad strìopaichean ri targaidean furasta, no cleachdaidh iad an neul cràbhach agus comannach co-ceangailte ri strìopaichean cho bonn air a' mharbhadh. A bhith 'nam slaoightearan fhèin, chan eil strìopaichean cho coltach na na luchd-laghail a bhith air rannsachadh leis na maoir-sìthe nuair thèid iad às an t-sealladh, gan dèanamh ìobairtich a' bhruid de lean-mharbhaichean. Leis a' ghnàths na h-oibre, thèid strìopaichean leis na luchd-dèilige gu dìomhair (a sheachnadh dragh às na maoir-sìthe) ri h-àiteachan far an nach cuir neach casg orra, mar sin gan dèanamh glè sho-leònte ri fir cunnartach. Rinn Robert Pickton, fear na Canada a dh'fhuirich dlùth ri Vancouver, naidheachd an dèidh dhan lorgadh nam cuirp de iomadaidh strìopaichean a bha ollanaichte air a tuathanas. An-dràsda 's e fon casaid nam mort de fichead mnaoi 's a seachd bhon raon Vancouver.
Boireann-dligheachas[deasaich | deasaich an tùs]
Do bhrìgh tha a' chuid as motha nan strìopaichean 'nam mnathan, tha strìopachas 'na cùis chudthromach 'sna smuaintean 's luchd-dèanadais na boireann-dhligheachas. Chruinnich luchd-beanalachd a chunnaic obraichean-drùise cho co-mhnathan airidh air còraichean is saoradh na miann le obraichean-drùise fhèin a chruthachadh na h-eagrachaidhean mocha na gluasad nan obraichean-drùise mar an Buidheann Strìopaichean Astràilia. Dh'fhàs na buidhnean seo a-steach dhan ghluasad nan obraichean-drùise an-dràsda.
Sa' bhuidhnean eile, thagair ùghdaran mar Andrea Dworkin, a bha 'na strìopach fhèin, 'san deichead 1980 gu bheil drùis mhalairteach 'na h-èigneachadh air thoirt gu buil le bochdainn (agus gu tric ainneart fosgailte le drùisirean). Diùltadh luchd-tairgse an smuain gum bi siùrsachd air leasachadh. Bha air stiùireadh leis a' bheachd seo an lagh 1999 na t-Suaine toirmisgeadh an ceannsach (ach chan eil an reic) na drùise. 'San t-Suain o chionn an leasachadh nan laghan, tha obraichean-drùise a-steach do ìre iomrallach air chur air a bhith, air brùthadh a-mach air na sràidean, air a fhàs obraichean nan falbhan a' leantainn an gluasad de bàtaichean, slighean-siubhail mar na trèanaichean, agus àiteannan eile far a coinnichidh iad an luchd-dèilige. Do bhrìgh an mì-laghaileachd nan luchd-dèilige 'san Suain, thèid roinn nan luchd-dèilige thar na crìche ri dùthchannan dlùtha a rannsachadh obraichean-drùise, agus tha seo 'san Suain na prìsean sìos air a bhrùthadh.
Tha Sheila Jeffreys, neach-oilthigheach allail aig an Oillthigh na Melbourne 'san Astràilia, a' tagradh gun fulaing obraichean-drùise bho co-fhiosrachd meallta agus air an fhìrinn sin feumaidh obraichean-drùise a' bruidhinn de fiosrachadh math sam bith ann an obair-drùise air mhì-chreidsinn a bhith. 'S cur an aghaidh seo ri a tairgse 'na leabhar an deicheid 1990 'Droch-Chreideamh Leasbach' a tha a' tagradh gum bu chòir do h-uile bean air chreidsinn a bhith. Bhuilich Jeffreys ri sgàineadh sìos ùr agus an dèanamh lochdach de h-uile taigh-strìopachais 'san stàid Astràilianach de Tasmàinia agus tha i a' cur taic ris a' bhuidheann na h-imriche an aghaidh obraichean-drùise, Ionnsaigh Meas, àitheanta am measg nan obraichean-drùise cho "Ionnsaigh Mhì-mheas".


text:
Dà-Spioraideach
Tha Dà-Spioraideach 'na facal air treas seòrsaich (mar eisimpleir, bean maireann ri fear) a bheil am measg mòran, mur eil sa' chuid as motha, nam cinneadh Ameireaganach Dùthchasach. 'S àbhaisd dhi a' bhith a' toirt iomradh air spiorad fireannta agus spiorad boireanta 'maireann sa' chorp cheudna. 'S i air chleachdadh le Ameireaganaich Dhùthchasach co-sheòrsach, leasbach, dà-mhiannach, thairis-sheòrsach, agus eadar-sheòrsach a thoirt dealbh orra fhèin. There are also native terms for these individuals in the various sa' chànanan eugsamhaile nan Ameireaganach Dùthchasach.
Tha 'n facal sean "berdache" (às an Fhraingis bardache, às an Spàinntis bardaxa no bardaje/bardaja, às an Eadailtis bardasso no berdasia, às an Arabais bardaj, às an Persiais bardaj no barah ciallachadh "gille air chumail," no "fear-strìopach") 'na fhacal gnèitheach air chleachdadh gu h-àraid le luchd-corpeòlas agus diùltaidh Ameireaganach Dùthchasach an facal gu tric seach tha iad ga thuigsinn ri mì-dhòigheil agus cronail. Tha e gu leathann air chur nì an àite le Dà-Spioraideach.
Tha na luchd seo air sealladh gu tric ri le dà spioraid a' lìonadh aon corp. Tha an aodach gu h-àbhaisteach 'nam measgachadh an t-aodaich fireannich dhualchasaich agus boireanich dhualchasaich. Tha na dleasnasan sònraichte an t-seòrsa 's a' chomainn 'nam cinnidhean. Mar eisimpleir, am measg na Lakota bh'ann deas-ghnàth fad an Dannsa na Grèine gun robh rìomhaichte 'mhàin le Dà-Spioraideach a' chinnidhe sin. (Seallaibh winkte(uingte))
Gnìomhaichidh Dà-Spioraideach dreuchdan comannach àraidh 'nam co-chuideachdan. Tha roinn dhiubh 'nan luchd-comhairle fad tha roinn de eile 'nan ollamh-leighis no sagartan. Rannsaichidh iad na h-ealain gabhail a-staigh innseadh sgeulan, taigh-cluiche, draoidheachd, suainealachadh, slànachadh, cungaidh-leighis, staoir, seinn, ceòl agus dannsa.
Tha 'n facal "berdache," ged chan eil coitcheann, as trice air chleachdadh le luchd-corpeòlas an-dràsda a chiallachadh fireannach dualchasach thairis-sheòrsach gnìomhadh dreuchd cudthromach ('s dòcha, aach cha daonnan, spioradail 'na gnàths) ann am comann sam bith às na society from Ameireaganaich Dùthchasach (leis an thairis bacadh ciallachail) ris na Sibeirich ris na Innsean a' Chuain Shèimh.
Tha roinn nan eisimpleirean Dà-Spioraidich 'san eachdraigh 'gabhail a-staigh na h-aithrisean le Buadhaichean Spàinneach a chunnaic Dà-Spioraideach(ich) ann an uile baile ach beag a dh'inntrig iad 'san Ameireaga Meadhanach agus a mharbh iad an uair sin. B'àbhaist dhan Hopithich a bhith a' cumail deas-gnàth far a chuir Dà-Spioraideach fireann 16 bliadhna aois na h-aodaich na Ban-Dè an t-Arbhair uime fhèin. An uair sin, ghnìomhaich uile den fir drùis-tòine leis an neach seo air chor a bheirsinn torraicheas dham bhàrr an t-arbhair air a' bhliadhna. A leanas, bha cuirm mhòr air chumail 'san urram an t-òganaich.
Th'ann iomraidhean timcheall Dà-Spioraidich a' cumail neirt làidire draoidheachd. Ann an aon aithris, thòisich saighdearan a' dèanamh ruaig à cinneadh còmhstritheach a thoirt ionnsaigh còmhlan nam ban-solaraiche nuair chunnaic iad gun robh aon nam mnàthan, a' bhean nach do ruith air falbh, 'na Dà-Spioraideach. Stad iad an ionnsaigh agus theich an dèidh do chuir an Dà-Spioraideach bacadh orra le bata, rèiteachadh a bidh cumhachd mòr aig an Dà-Spioraideach nach bi iad urrach a cheannsachadh.
Susbaint
Faclan[deasaich | deasaich an tùs]
- Acoma
- Corp-fireannaich: Kokwi'ma
- Aleut
- Corp-fireannaich: Ayagigux' ("fear cruth-atharraichte a-steach do bean")
- Corp-boireannaich: Tayagigux' ("bean cruth-atharraichte a-steach do fear")
- Arapaho
- Corp-fireannaich: Haxu'xan (aonar), Hoxuxuno (iomadh) ("cnàimh breun")
- Arikara
- Corp-fireannaich: Kuxa't
- Assiniboine
- Corp-fireannaich: Winktan
- Cas-dubh (Peigan a tuath)
- Corp-fireannaich: Aakíí'skassi ("cluiche mar bean")
- Corp-boireannaich: Saahkómaapi'aakííkoan ("balach-caileag") [ *gu teann leas-ainm air thoirt ri Iolair-Ruith* ]
- Cheyenne
- Corp-fireannaich: He'eman (aonar), He'emane'o (iomadh) (hee = "bean")
- Corp-boireannaich: Hetaneman (aonar), Hatane'mane'o (iomadh) (hetan = "fear")
- Chickasaw, Choctaw
- Corp-fireannaich: Hoobuk
- Chumash
- Corp-fireannaich: Agi
- Cocopa
- Corp-fireannaich: Elha ("gealtair")
- Corp-boireannaich: Warrhameh
- Cree
- Corp-fireannaich: Aayahkwew ("cha mhotha fear no bean")
- Ròcas
- Corp-fireannaich: Bote/Bate/Bade ("chan fear, chan bean")
- Dakota (Santee Sioux)
- Corp-fireannaich: Winkta
- Ceann-leasach (Interior Salish)
- Corp-fireannaich: Ma'kali
- Gros Ventre
- Corp-fireannaich: Athuth
- Hidatsa
- Corp-fireannaich: Miati ("a bhith air chur an aghaidh a thoil a chluiche a' bhean," "co-èignichte le bean")
- Hopi
- Corp-fireannaich: Ho'va
- Illiniwek
- Corp-fireannaich: Ikoueta
- Corp-boireannaich: Ickoue ne kioussa ("bean sealg")
- Ingalik
- Corp-fireannaich: Nok'olhanxodeleane ("woman pretenders")
- Corp-boireannaich: Chelxodeleane ("luchd-atharrais nam fir")
- Inuit
- Corp-fireannaich: Sipiniq ("bìodag gun atharraich a ghnè aig a bhreith")
- Juaneno
- Corp-fireannaich: Kwit
- Karankawa
- Corp-fireannaich: Monaguia
- Klamath
- Corp-fireannaich/boireannach: Tw!inna'ek
- Kutenai
- Corp-fireannaich: Kupatke'tek ("ag atharrais bean")
- Corp-boireannaich: Titqattek ("gabhail air a bhith 'na fear")
- Laguna
- Corp-fireannaich: Kok'we'ma
- Lakota (Teton Sioux)
- Corp-fireannaich: Winkte ("['iarraidh'] a bhith [mar] bean." Giorrachadh de winyanktehca)
- Corp-boireannaich: Bloka egla wa ke ("tha i a' saoiltinn gur urrainn dhi mar fear cluiche") [ nota an leasaiche: air tharrang gu cùirt le Beatrice Medicine, aois gun fhiosda ]
- Luiseno
- San Juan Capistrano
- Corp-fireannaich: Cuit
- Beinn
- Corp-fireannaich: Uluqui
- San Juan Capistrano
- Mandan
- Corp-fireannaich: Mihdacka (mih-ha = "bean")
- Maricopa
- Corp-fireannaich: Ilyaxai' ("mar nighean")
- Corp-boireannaich: Kwiraxame
- Mescalero Apache
- Corp-fireannaich: Nde'isdzan ("fear-bean")
- Micmac
- Corp-fireannaich: Geenumu gesallagee ("tha gaol aige air fir," 's mathaid litrichte gu ceart ji'nmue'sm gesalatl)
- Miwok
- Corp-fireannaich: Osabu (osa = "bean")
- Mohave
- Corp-fireannaich: Alyha ("gealtair")
- Corp-boireannaich: Hwame
- Mono mu dh'Iar
- Corp-fireannaich: Tai'up
- Navajo
- Corp-fireannaich-/boireannaich-/eadar-seòrsa: Nadleeh no nadle (roinn an seòrsa/roinn), nadleehi (aonar), nadleehe (iomadh) ("neach ann am cor buan de atharrachadh," "neach gun atharraich," "a bhith cruth-atharraichte")
- Nisenan (Maidu mu Dheas)
- Corp-fireannaich: Osa'pu
- Ojibwa (Chippewa)
- Corp-fireannaich: Agokwa ("fear-bean")
- Corp-boireannaich: Okitcitakwe ("woman gaisgeach")
- Omaha, Osage, Ponca
- Corp-fireannaich: Mixu'ga ("ionnsaichte leis an ghealach,")
- Otoe, Kansa (Kaw)
- Corp-fireannaich: Mixo'ge ("ionnsaichte leis an ghealach")
- Papago (Tohono O'odham), Pima (Akimel O'odham)
- Corp-fireannaich: Wik'ovat ("mar nighean")
- Paiute
- Mu Thuath
- Corp-fireannaich: Tudayapi ("aodach mar an seòrsa eile")
- Mu Dheas
- Corp-fireannaich: Tuwasawuts
- Mu Thuath
- Pawnee
- Corp-fireannaich: Ku'saat
- Potawatomi
- Corp-fireannaich: M'netokwe ("os-nàdarrach, neo-ghnàthach," Manito agus an leasachan boireannach)
- Salinan
- Corp-fireannaich: Coya
- Sauk (Sac), Sionnach
- Corp-fireannaich: I-coo-coo-a ("fear-bean")
- Shoshone
- Bannock
- Corp-fireannaich: Tuva'sa ("fàsaichte")
- Lemhi
- Corp-fireannaich/boireannach: Tubasa
- Corp-boireannaich: Waipu sungwe ("leth-bhean")
- Gosiute
- Corp-fireannaich: Tuvasa
- Bàrr an Rois
- Corp-fireannaich: Tubasa waip ("bean fhàsaichte")
- Corp-boireannaich: Waipu sungwe ("leth-bhean")
- Nevada
- Corp-fireannaich: Tainna wa'ippe ("fear-bean")
- Corp-boireannaich: Nuwuducka ("ban-sealgair")
- Bannock
- Takelma
- Corp-fireannaich: Xa'wisa
- Tewa
- Corp-fireannaich/boireannach: Kwido
- Isleta Tiwa
- Corp-fireannaich: Lhunide
- Kumeyaay
- Tipai, Kamia
- Corp-fireannaich: Warharmi
- Tipai, Kamia
- Tlingit
- Corp-fireannaich: Gatxan ("gealtair")
- Ute mu Dheas
- Corp-fireannaich: Tuwasawits
- Winnebago (Ho-Chunk)
- Corp-fireannaich: Shiange ("fear neo-fhearail")
- Wishram
- Corp-fireannaich: Ik!e'laskait
- Yuma (Quechan)
- Corp-fireannaich: Elxa' ("gealtair")
- Female-bodied: Kwe'rhame
- Yup'ik
- Chugach/Pacific (Alutiiq, Alaska mu Dheas)
- Corp-fireannaich: Aranu'tiq ("fear-bean")
- An t-Eilean Lòireans (Siberian Yup'ik, Alaska mu dh'Iar)
- Corp-fireannaich: Anasik
- Corp-boireannaich: Uktasik
- Abhainn Kuskokwim (Meadhan na h-Alaska)
- Corp-fireannaich: Aranaruaq ("mar bean")
- Corp-boireannaich: Angutnguaq ("mar fear")
- Chugach/Pacific (Alutiiq, Alaska mu Dheas)
- Zapotec
- Corp-fireannaich: Muxe
- Zuni
- Corp-fireannaich: Lha'mana ("giùlan mar bean")
- Corp-boireannaich: Katotse ("balach-caileag")
Fèineachdan mar Dà-Spioraideach a-mach na t-Ameireaga mu Thuath[deasaich | deasaich an tùs]
- Àise
- Coiria
- Siberian Tuath nan Chukchi
- Corp-fireannaich: Yirka'-la'ul ("fear bog")
- Corp-boireannaich: Qa'cikicheca ("coltach ri fear")
- Thailand
- Na Philippinean
- bantut
- India
- Malaysia
- Singapore
- mak nyah
- Singapore
- Indonesia
- Borneo
- basir (am measg nan Ngaju de Kalimantan)
- manang bali (am measg nan Iban)
- Sulawesi
- basaja (am measg nan Toradjas)
- bissu (am measg nan Makasserese)
- Borneo
- Polyneise
- Hawaii
- Tahiti
- Samoa
- Tonga
- Tuvalu
- pinapinaaine
- Afraga
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Clàr nan cuspairean co-cheangailte ri tharis-sheòrsachd
- Clàr nan cuspairean co-cheangailte ri co-sheòrsachd
Buin/Leughaidhean molta[deasaich | deasaich an tùs]
[ * = as cuthromaiche ]
- An Berdache boireannach Kutenai 'san Ethnohistory 12(3):193-236, 1965, le Claude E. Schaeffer
- Sgeulan Dubhcasach na Pàirc Dùthchail Deigh-Shiubhail (1916) agus Iolaire Ruith (1919) le James W. Schultz
- Atharrachadh na Dreuchdan nan Ameireaganach Dùthchasach ann am Brìgh Cathaireach agus atharrachadh na Dreuchdan-Seòrsa nan Ameireaganach Dùthchasach ann am Brìgh Cathaireach 'san Dà-Spioraideach [seallaibh fodha], dgn. 145-148, le Beatrice Medicine *
- An Spiorad agus an Craiceann: Eugsamhaileachd na Drùise 'san Dualchas nan Ameireaganach Dùthchasachs le Walter L. Williams
- Maireann an Spiorad: Duanaire nan Ameireaganach Dùthchasach Co-sheòrsach le Will Roscoe
- An Fear-Bean nan Zuni le Will Roscoe
- Seòrsa 'Gus Buaidh: Ainneart nan Seòrsa, Òrdugh Sluagh-Iùlach, agus an Ceannsachadh Eòrpach nan Ameireagan le Richard C. Trexler *
- Dà-Spioraideach: Fèineachd-Seòrsa, Miann, agus Creideimh nan Ameireaganach Dùthchasach deasaichte le Sue-Ellen Jacobs, Wesley Thomas, agus Sabine Lang *
- Luchd Atharrachadh: Seòrsachan Treas is Ceithireamh 'san Ameireaganach Dùthchasach na h-Ameireaga mu Thuath le Will Roscoe *
- Fir mar Mnàthan, Mnàthan mar Fir: Athrrachadh Gnè anns na Dualchasan nan Ameireaganach Dùthchasach le Sabine Lang *
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Seòlaidhean 'san Rannsachadh nan Seòrsa anns na Comainn Ameireaganach Dùthchasach: Dà-Spioraidich agus Seòrsachan Eile le Beatrice Medicine
- Tuath-Iar Comann nan Dà-Spioraideach - See An Spiorad agus an Craiceann: Eugsamhaileachd na Drùise 'san Dualchas nan Ameireaganach Dùthchasach le Bhaltair L. MacUilleam
- An Dualchas Dà-Spioraideach aiste aig an Fearbean làrach-lìn
- An Dualchas nan Dà-Spioraideach aiste 'san Luchd-eòlas-fir Tionnsgail Làrach-lìn
- Dà-Spioraidich na h-Àrainne-Bhàigh gabhail a-staigh ceanglaichean ri comainn Dà-Spioraideach eile
- CLDTQ.com: Berdache
- Litreachas Dùthchasail le neònach/LCDT/Dà-Spioraideach Mothalachd


text:
Amartya Sen
'S e eaconamaiche às na h-Innseachan a tha ann an Amartya Kumar Sen. (Bangla: অমর্ত্য কুমার সেন Ômorto Kumar Shen). Rugadh e san 3 an Dàmhair 1933 ann an Santiniketan, na h-Innseachan.
Bhuannaich e an Duais Nobel ann an 1998.
Eadar 1998 is 2004 bha e na "Master" den Cholaiste Trinity ann an Oilthigh Chambridge. Mar sin ' s e esan a' chiad ceannard à Aisia a bha riamh anns na Colaistean Oxbridge. Bhon uair sin tha e na ollamh ann an Oilthigh Harvard.
Chaidh na leabhraichean aige an eadar-theangachadh ann an 30 cànanan eadar-dhealaichte.
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceangal a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fèin-eachdraidh ghoirid (Beurla)


text:
Argidys
Ta argidys çheet er çhaglym dy eieyn as mooinjerys eddyr oc, bentyn rish ymmyd argid. Ayns y cheeayll lhean, t'eh çheet er reaghey as stiurey argid, as obbraghyn bentyn rish shen. Ny keayrtyn elley, t'eh çheet er bun-argid chooish ennagh, ny eeasaght son shalee ennagh.[1] Dy cadjin, t'eh bentyn da eddyr-obbraghey sleih as feme oc er argid son shaleeyn ennagh (myr sampleyr, sheshaghtyn-dellal as eer yn reiltys), as sleih as sproaig oc; ta commynyn eddyr-ghoaillagh garraghey as geeasaghey argid eddyr oc. Myr shen, bee argid dy liooar son ny shaleeyn, as yiow ny kiarailee use er yn argid oc. Ta lheid ny commynyn goaill stiagh thieyn-argid, colughtyn-dellal, colughtyn urryssagh as treishtyn argidagh.[2]
Imraaghyn[reagh | edit source]
- ↑ Bunachar náisiúnta téarmaíochta don Ghaeilge (Yernish) (2009-04-02).
- ↑ (2009-04-02) "finance", Encyclopædia Britannica Online (Eddyrlhieen) (Baarle).


text:
Soillse
Tha Soillse a' toirt còmhla ann an com-pàirteachas Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean,agus Oilthighean Obar Dheathain, Ghlaschu is Dhùn Èideann.
Daoine
Fios air an Sgioba Stiùiridh aig Soillse; am Bòrd Stiùiridh, agus a' Chomataidh Cho-chomhairleachaidh.
Foillseachaidhean
Tha na pàipearan rannsachaidh aig Soillse air poileasaidhean, foghlam, agus Gàidhlig anns a' coimhearsnachd an seo.
Geàrr-aithrisean Rannsachaidh
Tha na Geàrr-aithrisean Rannsachaidh aig Soillse air cuspairean ceangailte le glèidheadh agus ath-bheothachadh na Gàidhlig an seo.
Naidheachdan/Tachartasan
Stiùiriche Shoillse aig Comhairle na Gàidhealtachd
Friday August 12th 2016
Friday August 12th 2016
Àrd-Ollamh Roibeard Ó Maolalaigh: Agallamhan
Thursday June 16th 2016
Am BBC aig co-labhairt Shoillse
Friday June 10th 2016
Monday May 30th 2016


text:
Poblachd Dhoiminicia
'S e dùthaich anns na Greater Antilles anns a’ Mhuir Chairibianach a tha ann am Poblachd Dhoiminicia neo A' Phoblachd Dhominicanach[1] (Spàinntis: República Dominicana, IPA: re'puBlika domini'kana). 'S e an dàrna phàirt den eilean Hispaniola a th' anns a' Phoblachd, agus mar sin dheth tha crìoch aice le Haiti. Tha Cùba agus Iaimeuca san taobh an iar agus tha Puerto Rico san taobh an ear dhith.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1844.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ UNICEF


text:
John F. Kennedy
B' e John Fitzgerald Kennedy (29 an Cèitean, 1917 - 22 an t-Samhain, 1963) an 35mh ceann-suidhe de na Stàitean Aonaichte. Sheas è bho 1961 gus an deach a mhuirt ann an 1963.
An deidh don Cheannadach obair mar ceannard an USS PT-109, eathar-cuirtiche, ann an taobh a deas an Cuan Sèimh tron an Dara Cogadh t-Saoghal thionndaidh e a shùil gu dreuchd a ghabhail mar neach-poileataigs. Sheas è airson Massachusetts ann an Taigh nan Riochdairean bho 1947 gu 1953 mar Democrat. Rinn Ceannadach a chùis air Richard Nixon, a bha na Iar Cheann-suidhe aig an t-àm, anns an taghadh - aon dha na taghaidhean is teannta ann an eachdraidh an dùthaich - a chaidh air adhart an 1960. Gabh 'n dràsta 's e Iain Ceannadach an aon Caitligeach a chaidh a thaghadh mar Ceann-suidhe na Stàitean Aonaichte agus an aon ceann-suidhe a tha air am Duais Pulitzer a bhuannachadh. Fhad 's a bha an riaghaltas aige ann an cumhachd thachair Ionnsaigh Bàigh nam Muc, an Cunnart Urchair an Cuba, togail Balla Bherlin, toiseach an Linn-fhànais, an Gluasad Reachd Sobhalta Americanach agus toiseach Cogadh Bhietnam.
Chaidh Ceannadach a mhuirt air an 22 den t-Samhain, 1963, ann an Dallas, Texas. Chaidh an casaid a chuir air Lee Harvey Oswald ach chaidh deach a thoirt gu cùirt or chaidh esan a mhuirt dà latha an deidh do bàs Ceannadach nuair a loisg Jack Ruby air le gunna. Cho-dhùin an Warren Commission gun robh Oswald ag obair na aonar nuair a chaidh Ceannadach a mharbhadh ach, thuirt an House Select Committee on Assassinations an 1979 gu dòcha gun robh co-cheannairc ann. Tha an cuspair connsachail fhathast le deasbad a dol mu iomadach beachd air mar a thachair am muirt agus cò a bu choireach. 'S e tachartas geur ann an eachdraidh Ameireaganach a th' anns am muirt mar is coireach ris am buaidh a bh' aige air an dùthcha agus iarbhail poilitigeach a lean. Tha tòrr den bheachd gur e Iain Ceannadach ìomhaigh de dhòchasan agus iarrtasan Ameireaganach agus tha beachd mhath aig a chuid mhòr den t-sluagh Ameireaganach air fhathast.
George Washington • John Adams • Thomas Jefferson • James Madison • James Monroe • John Quincy Adams • Andrew Jackson • Martin Van Buren • William Henry Harrison • John Tyler • James K. Polk • Zachary Taylor • Millard Fillmore • Franklin Pierce • James Buchanan • Abraham Lincoln • Andrew Johnson • Ulysses S. Grant • Rutherford B. Hayes • James A. Garfield • Chester A. Arthur • Grover Cleveland • Benjamin Harrison • Grover Cleveland • William McKinley • Theodore Roosevelt • William Howard Taft • Woodrow Wilson • Warren G. Harding • Calvin Coolidge • Herbert Hoover • Franklin D. Roosevelt • Harry S. Truman • Dwight D. Eisenhower • John F. Kennedy • Lyndon B. Johnson • Richard Nixon • Gerald Ford • Jimmy Carter • Ronald Reagan • George H. W. Bush • Bill Clinton • George W. Bush • Barack Obama


text:
Lleida
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na Spàinne a th’ ann Lleida (Catalanais, IPA: 'ʎɛjðə) neo Lérida (Spàinntis, IPA: 'leɾiða). ‘S ann à Ilerda neo Iltirta bho na Ilergetes,[1] treubh Iberianach, a th’ann an t-ainm. Tha Lleida suidhichte shuas air a' chòmhnard àrd ann am meadhan Chatalòinia (Catalanais: Depressió Central),[2] aig 155m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-aibhne Segre.[4] Tha Lleida 394km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 127km bho Bharcelona, am baile as motha agus prìomh-bhaile Chatalòinia.[5] Tha 137,387 daoine a’ fuireach ann an Lleida,[6] an 7mh baile as motha ann an Catalòinia agus an 49mh baile na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Lleida a th’ann Lleida cuideachd.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha luchd-rannsachaidh dhen bheachd gur ann às an ainm Iltiŕta ann an Ibearais a th' ann ainm a' bhaile. Fad nan linntean dh'atharrachadh fuaimeanachadh an ainm mar a leanas: Ilerda ann an Laideann nuair a bha an sgìre fo bhuaidh nan Ròmanach, لاردة (Laaridah) ann an Arabais, Leyda anns na meadhan aoisean agus mu dheireadh thall Lleida tron atharrachadh fuaimneachail l → ʎ ann an Catalanais. 'S e palatalizatció (Gàidhlig palatalachadh) an t-ainm a tha air sin.[8]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[9]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir figearan an Riaghlatais, 's e an t-Iuchar a' mhìos as teotha agus 's e am Faoilleach a' mhìos as fhuaire ann an Lleida.[10] Cha tuit ach 342mm de dh'uisge air a' bhaile fad na bliadhna - 831mm nas lugha na Steòrnabhagh (1173mm) - leis gur e àite tioram a th' annː
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ XTEC
- ↑ XTEC
- ↑ Mongabay
- ↑ El Tiempo
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Gramàtica històrica catalana, Francesc de Borja Moll Casesnoves, Universitat de València, 2006
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Aemet


text:
Roinn-tìde
Tha An Saoghal air a roinneadh ann an 24 Roinnean-tìde, dìreach coltach ri na 24 uairean a th' ann gach Là is an saoghal a’ dol mu timcheall na grèine. O chionn fhada bhiodh na daoine a bhith a’ cleachdadh na grèine os an cionn is iad a’ tomhas na h-uarach a-rèir far an robh a’ ghrian anns an iarmailt. Bhiodh an uair a bhith beagan eadar-dhealaichte bho baile gu baile,[1] air sàilleabh far an robh gach baile. Chaidh na Roinnean-tìde a rèiteachadh, aig ìre Na Stàitean Aonaichte, aig co-labhairt ann an Chicago ann an 1883.[2]
Tha am mapa a leanas a’ sealltainn roinnean-tìde na cruinne.


text:
3 an t-Samhain
'S e 3 an t-Samhain an 307mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (308mh ann am bliadhna-leum). Tha 58 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1493 - Thàinig Cristoforo Colombo air Doiminicia.
- 1903 - Neo-eisimeileachd Phanama bho Choloimbia.
- 1978 - Neo-eisimeileachd Dhoiminicia bhon Rìoghachd Aonaichte
- 1986 - Neo-eisimeileachd nam Meanbh Eileanan bho na Stàitean Aonaichte.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1912 – Alfredo Stroessner, saighdear à Paraguaidh.
- 1921 - Charles Bronson, ann an Ehrenfeld (Pennsylvania). Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 1933 - John Barry, ann an Eabhraig. Ceòladair à Sasainn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1940 - Manuel Azaña Díaz, ann am Montauban. Fear-poileataigs às an Spàinn.


text:
Slighe Fhrangach
’S e an t-Slighe Fhrangach (Spàinnis: Camino Francés, Beurla: French Way) an t-slighe as gnàthaichte de na slighean ris a theirear “Slighe Naoimh Sheumais”, seann rathaidean turasachd gu Santiago de Compostela ann an Galicia na Spàinne.
Tha an t-Slighe Fhrangach a’ tòiseachadh sa bhaile Saint-Jean-Pied-de-Port air taobh na Frainge de na Beanntan Pirineach agus a’ dol a-null tarsainn gu Roncesvalles air taobh na Spàinne. Às dèidh sin tha i a’ cumail oirre 780 cilemeatair a bharrachd gu ruige Santiago de Compostela, a’ leantainn tro na bailtean mòra Pamplona, Logroño, Burgos agus León. Feumadh i mu cheithir seachdainean co-dhiù de choiseachd, le lath no dhà saor ri linn an t-siubhail. Tha cuid ga marcachd air rothar. Tha na slighean bho thrì bailtean mòra sa Fhraing, Tours, Vézelay agus Le Puy-en-Velay a’ tighinn còmhla aig Saint-Jean-Pied-de-Port, far a bheil iad a’ sruthadh a-steach anns an t-Slighe Fhrangach.
Tha a’ cheathramh slighe ann, a thòisicheas ann an Arles ann am Provence, ach tha i seo a’ dol thairis na crìche eadar an Fhraing agus an Spàinn ann an àite eile, eadar na bailtean Somport agus Canfranc anns na Beantan Pirineacha. Tha an t-slighe seo a’ leantainn na Slighe Aragonaich, a tha a’ coinneachadh ris a’ phrìomh Shlighe ann am Puente la Reina, deas air Pamplona ann an Navarre, aig astar mu sheachd ceud cilemeatair bho Shantiago de Compostela.


text:
Ged nach eil dleastanasan ann am bun-stèidh na dùthcha aig Oighre a' Chrùin, tha Prionnsa na Cuimrigh a' dèanamh nas urrainn dha gus feum a dhèanamh dhe shuidheachadh sònraichte gus piseach a thoirt air An Rìoghachd Aonaichte agus air an t-saoghail anns an fharsaingeachd. Tha na dòighean anns an dèan A Mhòrachd Rìoghail seo ag atharrachadh bho àm gu àm agus a rèir an t-suidheachaidh, ach gu sìmplidh faodar a bhriseadh sìos na thrì earrainnean:
1) A' dèanamh dhleastanasan rìoghail gus taic a thoirt dhan Bhanrigh
Tha seo a' ciallachadh:
- a' toirt taic dhan Bhanrigh na dreuchd mar mheadhan air pròis
- aonachd agus cùl-taic na dùthcha
- a' toirt dhaoine còmhla bho gach earrainn dhen phoball
- a' riochdachadh seasmhachd agus leantalachd
- a' toirt euchdan am follais
- a' cur cuideam air cho cudromach agus a tha seirbheis agus obair saor-thoileach le bhith a' brosnachadh agus le deagh eisimpleir
2) Ag obair mar neach-tionnsgain carthannais
Tha Prionnsa na Cuimrigh air a bhith aig teis-meadhan feuman carthannais a chomharrachadh agus air a bhith a' cur air chois agus a' brosnachadh bhuidhnean carthannais gus na feumalachdan sin a choileanadh, agus feumaidh na 17 prìomh bhuidhnean carthannais aige taic air choireigin bhon Phrionnsa ann a bhith a' togail £100 muillean gach bliadhna;
3) A' brosnachadh agus a' dìon chleachdaidhean, fheartan agus sàr-mhathas nàiseanta
Tha seo a' ciallachadh gum bi beachdan a tha aig mòran dhaoine air an toirt am follais ann an dòigh nach tachradh gun a thaic. Bidh A Mhòrachd Rìoghail a' dèanamh seo le bhith a' cur litrichean agus a' coinneachadh ri Ministearan Riaghaltais agus daoine eile aig a bheil cumhachd, le bhith a' dèanamh òraidean, le bhith a' sgrìobhadh artaigilean agus le bhith a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisean. Le bhith a' dèanamh seo, tha e daonnan faiceallach gus cuspairean a tha connspaideach gu poilitigeach a sheachnadh.
Recent News
-
National Police Memorial Day Service
-
New Zealand Somme Commemorations
-
The Dumfries House Wool Conference
-
Battersea Dogs & Cats Home
-
HRH at Shadwell Fire Station
-
HRH awarded 'Londoner of the Decade'
-
Royal Mail #500years
-
The Ballater Highland Games
-
Clarence House opening
-
The Castle of Mey
-
Sandringham Flower Show
-
The Duchess visits the New Forest
-
HRH in Bristol
-
PCF reception
-
#TRHinDevon
-
Devon and Cornwall
-
#TRHinCornwall
-
Reception for domestic abuse survivors
-
New Zealand Police awards
-
NOS 30th anniversary
-
Christ Church Spitalfields


text:
Bun Ilidh
Is e baile ann an Cataibh an Ear a tha ann am Bun Ilidh[1] (Beurla: Helmsdale). Chaidh am baile a stèidheachadh leis na Lochlannaich aig inbhir Abhainn Ilidh (Beurla: River Helmsdale).
Anns an 19mh linn b’ e baile iasgach a bha ann. Thàinig e gu bith mar thoradh fuadaichean Chataibh. A rèir an Old Statistical Account[2] chaidh am baile a thogail ann an 1816 às dèidh Goillspidh agus Brùra gus àite-fuirich agus cothroman cosnaidh a chruthachadh do na daoine às na sgìrean a bha air am fuadachadh.
Chaidh am port a thogail ann an 1818. B’ àbhaist aon de na cabhlaichean as motha anns an Roinn Eòrpa a bhith an seo . B’ e sgadan an t-iasg a bu chudthromaiche a chaidh a glacadh an seo.
Tha ionad-dualchais ann ris an canar: Timespan Heritage Centre. [3] Tha taisbeanadh ann mu eachdraidh a’ bhaile agus rudan a rinn an luchd-ealain às an àite fhèin. Cuideachd tha fiosrachadh ann mun “gold rush” ann an 1869. S' urrainnear òr a lorg fhathast ann am Baile an Or faisg air Bun Ilidh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Old Statistical Account
- ↑ “Iùil cuairtean Cultarach nan Roinnean Eòrpach”; Neach-foillseachaidh: Buidhne Stéidhichte airson Turasachd an AER”, foillsichte aig MACULART, S. A. , Barcelona, 1995, ISBN 8487722199


text:
Barbacoas (Nariño)
'S e baile beag ann an Nariño, Coloimbia,[1] a th’ann Barbacoas. Tha e suidhichte aig 36m os cionn ìre na mara agus 236km air falbh bho Phasto, prìomh-bhaile na roinne. 'S e baile le gnàth-shìde theth a th' ann agus tha teodhachd mheadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1600.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann às na Barbacoas, tuath Tùsanach a bha nan tàmh anns an sgìre seo o shin,a thàinig ainm a' bhaile.[2]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 30,270 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach tha a’ mhòr-chuid dhuibh, 18,668 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail. Ach ‘ s e baile agus sgìre traidiseanta dùthchasail a th’ann Barbacoas fhathast.
Taobh chinnidh, ' s e daoine Afro-Coloimbianach a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Barbacoas: 15.1% dhe Tùsanaich, 6.7% dhe daoine geala/mestizos agus 78.3% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 61% dhe na daoine ann an Barbacoas leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 10% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann am Barbacoas. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Cailbhin
'S e ainm Gàidhlig a th' ann an Cailbhin.[1] 'S e ainm baistidh fireann a th' ann. Nochdaidh e anns a' Bheurla mar Calvin.
Bunachas[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd an t-ainm seo leis an diadhair Fhrangach Jean Calvin (1509-1564) a bha an sàs anns an Ath-Leasachadh. 'S e meanbh ainm den fhacal "calve" a th' ann ann an cainnt Nòrmannach is cainnt Picard, an sgìre far an do rugadh Calvin. Tha e a' nochdadh ann am Fraingis mar "Chauve". Tha e a' ciallachadh "fear beag maol".[2] Ged as e ainm sloinnidh a bh' ann an toiseach chaidh a chleachdadh bhon 19mh linn a-mach mar chiad ainm gus urram a thoirt do Jean Calvin[2]. Chaidh e a-steach don Laideann mar "Calvinus" (bho 'calvus' maol)[3]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Akerbeltz:: “Ainmean”. Làrach-lìn aig Sabhal Mòr Ostaig.
- ↑ 2.0 2.1 Hanks, Patrick; Hodges, Flavia (2003), Oxford Dictionary of First Names (2na deas.). Oxford: Oxford University Press. d.53; ISBN 0-19-860764-4
- ↑ Behind the name - Calvin


text:
Pocanach
Tha pocanaich (Beurla: "marsupial") nan sìneach aig a bheil poca airson clann a thogail. 'S e an cangaru am pocanach as ainmeile; as dèidh sia seachdainnean, thèid cangaru òg bhon uchd gu poca, airson cìoch a shughadh. Nuair a tha e nas sine, fàgaidh e am poca, ach tillidh e dhan cìoch gu bliadhna a dh’aois.
Thathar 334 seòrsaichean pocanaich, agus 200 a tha tusaich ann an Astrailia, agus na h-eileanan faisg air. Tha cuid ann an Aimearaga-a-deas, agus aon seòrsa, an Opossum Virginianach ann an Aimearaga a-tuath. Tha a' mhorcuid caran slaodach, ach is urrainn do cangaru a dhol cho luath ri 31 mile gach uair (50 cilemeatair gach uair).


text:
Kl. Ianair .ui. f., l. .xx.uii. Anno Domini M.xx.u.
Flannabra comarba Ia, Muiredhach m. Mughroin comarba Ciarain, Mael Eoin H. Toran comarba Daire, Cenn Faelad m. Flaithbertaigh airchinnech Daiminnsi, Mael Brigte H. Crichidhen comarba Finnein & Comgaill, Dub Innsi H. Fairchellaig airchinnech Droma Lethan, Saerbrethach abbas Imlecha Ibhair, in Christo dormierunt.
Niall H. Concobuir ridomna Connacht, Gerr Gaela ri Breg, occisi sunt.
Mael Sechlainn Gott, ri Midhe, do ec.
Sluagad la Flaithbertach H. Neill, i m-Bregaibh & i nGallaib co tuc giallu Gaidhel{folio & column H56vb} o Ghallaib.
Crech la Cathalan, ri Fernmuighi for Feraibh Manach. Crech la Firu Manach focetoir co Loch n-Uaithne coro loiscset & coro marbsat .uii. firu dec for bru ind locha.
Termonn Feichin do arcain do Cathalan H. Crichan.


text:
Ro edpair rí temhrach h. 2. maelsechnaill mac conchobair hui mailshechnaill, ocus commarbba coluim cille .h. 2. domnall mac robartaig con hulib sruithib cenansa archena eter sacart ocus epscop ocus fer ligenn. ro edpair dno cid in fosairchennech .h. 2. cormacc mac rechtocan com macclerchib samtha coluim chille archena, ro edpairset didu na huli sin disiurt choluim chille hi cenunnus cona lubgortán do dia ocus do deoradaib craidbechaib do gres cen sheilb ndilis do nach erraid ann trea biuthu co ro chinne a bethaid do dia ocus corop craidbech.
Is iat imorra sláin ocus dilsi do rata ina dilsi in disirt sin, h. 2. sruithi cenansa faden cona nabbaid, Ri mide h. 2. maelsechnaill mac conchobair hui maelsechnaill co rigraid ocus dechdoinib mide ar chena, Donnchad mac airdd huí ruairgg ri connacht ocus galeng, in garbanach hua corran co nocthigernaib galeng ar chena, hi fiadnaisi rig casil na rig .h. 2. donnchada
p.132meicc carthaich hui chellachain chasil rofonaisced dilsi in disirt sin.
Bennacht isu crist ocus choluim chille cos na huilib noebaib nime ocus talman for cec noen mórfas cadus ocus cháthaid na edpartu sin. Mallacht imorra ocus mírad o dia cona noebaib forsin ti thicfa in agid cátad ocus chadussa na edparta sin. Bendacht imorra de bithbi co na hulib firenaib for an rí ocus for an nabbaid ocus for an sammad ro dilsigset in disiurt sa do dia ocus dia chraidbechaib. Oraid do mac maras tróg ro scrib soire ocus dilsi in disiurta sa do dia ocus dia chraidbechaib.


text:
Brandenburg
Is e aon stàit de na sia stàitean deug anns a' Ghearmailt a tha ann am Brandenburg, agus ’s e Potsdam faisg air Berlin am prìomh-bhaile aice. Tha Brandenburg coltach ri fainne, fainne timcheall air Berlin, prìomh-bhaile na Gearmailt. Tha Brandenburg suidhichte mu thuath agus mun ear na Gearmailt. Tha crìochan aice leis a' Phòlainn san ear, san deas le Sagsainn, san iar le Sagsainn-Anhalt agus Sagsainn Iosail agus san tuath le Mecklenburg-Vorpommern.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Brandenburg suidhichte ann am meadhan na Ròinn Eòrpa. Bha an dùthaich seo fo raon-dèighe tiùgh anns an linn-eighe mu dheireadh agus chruthaich an dèigh cruth na tìre. Tha Brandenburg a Tuath gu math rèidh, ach anns an deas chìthear na sreathan Lausitzer Höhen neo Sorauer Sandberge , am Fläming agus beanntan beaga faisg air Berlin, na Müggelberge , na Havelberge agus an Semmelberg faisg air a' bhaile Bad Freienwalde.
Eadar na h-aibhnichean Havel agus Spree bha treubhan Gearmanach, na Sueben neo Semnonen, a’ fuireach. Anns a' chòigeamh linn dh’fhàg iad an dachaigh aca agus ghluais iad dhan iar, dhan abhainn Oberrhein. Anns an dà linn s’ a tighinn thàinig Slaven, Sprewanen agus Heveller, a-steach dhan dùthaich seo. Anns a' bhliadhna 808 thug Rìgh Tearlach Mòr an sgìre do threubhan nan Abodriten, Obodriten agus Wenden, a bha a’ sabaid còmhla ris an aghaidh sluagh nan Sagsainneach. Ghàbh tòrr dhaoine ris a' chreideamh Chrìosdail agus chaidh dà sgìreachd-easbaig a stèidheachadh. Leudaich Rìgh Heinrich I (Eanraig I) an rìoghachd aige agus bhuadhaich e barrachd sgìrean anns an ear.
Bha sabaidean eadar an sluagh an-seo agus na rìghrean às an iar gu tric anns na linntean s’ a tighinn, ach bhuadhaich Albrecht der Bär (Albrecht am mathan) an dùthaich seo ann an 1157 agus stèidhich e am "Mark Brandenburg". Tha am facal "Mark" a’ ciallachadh dùthaich aig a’ chrìoch Ìompaireachd Naomh Romanach nan Gearmailteach anns na Linntean Meadhanach. Bha am facal airson siorramachd le iarla a bha aige ri crìoch a dhèanamh cinnteach. Chaidh Albrecht ainmichte mar uachdaran agus iarla anns an sgìre seo.
Cha b' e am Mark Brandenburg a bh’ ann an mar a tha an stàit Brandenburg an-diugh. Bha sgìre Mark Brandenburg fada na bu lugha. Bha an sgìre a' fàs ge-tà. Fhuair iarla den Mark Brandenburg, Johann Sigismund, barrachd dùthchannan beaga ann an 1614 agus fhuair e a' Phruis mar chòir-fearainn ann an 1618. Chrùin an iarla den Mark Brandenburg fhèin mar Rìgh anns a' Phruis ann an 1701. On àm seo gu 1946 bha am Mark Brandenburg na phàirt de a' Phruis.
An dèidh an dàrna Chogaidh, ann an 1947, chaidh an stàit Brandenburg a stèidheachadh, ach, bho 1949 bhuin e do German Democratic Republic, an dàrna Ghearmailt, a bha na stàit shòisealach. Ann an 1952 chaidh a dhealachadh ann an trì pìosan. Bha an dùthaich Brandenburg an-diugh air a stèidheachadh a-rithist, an dèidh fichead bliadhna ’s a h-ochd deug ann an 1990, nuair a dh’aontaich an dà Ghearmailt. Is e aon de na sia stàitean deug anns a’ Ghearmailt a tha ann am Brandenburg. Is e dùthaich a th’ ann a bha a’ leum gu h-obann a-staigh ann an àm ùr. Cha robh sin furasta idir.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
An-diugh tha Brandenburg coltach ri stàitean eile ann am meadhan na h-Eòrpa, le rathaidean mòra, le bùthan mòra far am faighear a h-uile rud ri cheannachd a thathas ag iarraidh. Ge-tà, tha trioblaid aig Brandenburg a tha aig gach stàit anns an Roinn Eòrpa cuideachd – chan eil cosnaidhean gu leòr ann am Brandenburg, chan eil obair aig gu bhith sia deug às a’ cheud de na daoine gu lèir.
Bha 2,553,648 daoine a’ fuireach ann am Brandenburg ann an 2006, ’s e sin 87 daoine air an aon chilemeatair cheàrnagach. Tha an cuid as mòtha a’ fuireach anns na bailtean beaga agus bidh iad ag obair ann an àiteachas agus anns an gnìomhachas-bìdh. Tha achaidhean mòra ann, le eòrna, seagal, cruithneachd agus asparag. Bidh na tuathanaich a‘ bhleòghainn 174,000 bò dà thuras gach latha, dh’fhuirich 788,200 muc ann. Tha 144,489 caora ann agus bha gach cearc a’ laighe 295 ùgh ann am bliadhna 2004. Tha 39,000 daoine ag obair anns an àiteachas, ann an 6700 pìos-fearainn.
Is e cularannan beaga agus glè spiosrach a th’ anns na glasraich as ainmeile à Brandenburg. Tha iad a’ tighinn às an sgìre air an t-ainm Spreewald (coille air bruach Abhainn Spree) taobh a deas Bhrandenburg.
Tha cridhe eaconomachd de Bhrandenburg faisg air Berlin. Tha obraichean-stàilinn aig Eisenhüttenstadt agus anns a' bhaile Brandenburg an der Havel. An sin gheibhear factaraidh airson innealan clò-pàipeirean cuideachd agus muilnean-stàilinn. Anns an tuath, ann an Schwedt, chìthear fineadairean ola agus dà mhuilinn pàipeir. Ann am Brandenburg a Deas tha 15,000 duine ri mèinnearachd-ghuail. Is ann an Jänschwalde a tha an stèisean-dhealain gual duinn as motha san t-Saoghal. Tha a’ ghual air a chleachdadh airson ginidearadh-dealain anns an stèisean-cùmhachd aig Vattenfall, a bheir dealan don Ghearmailt an Ear air fad.
Sgìrean agus bailtean mòra[deasaich | deasaich an tùs]
An-diugh tha 14 sgìrean agus ceithir bailtean mòra gun sgìre ann am Brandenburg. Seo liosta de na sgìrean agus na prìomh-bhailtean aca, (cuideachd ann an Sorbais, ma bhios an cànan ga bruidhinn anns an t-sgìre):
- Barnim, Eberswalde
- Dahme-Spreewald / Damna-Błota, Lübben (Spreewald) / Lubin (Błota)
- Elbe-Elster, Herzberg (Elster)
- Havelland, Rathenow
- Märkisch-Oderland, Seelow
- Oberhavel, Oranienburg
- Oberspreewald-Lausitz / Gorne Błota-Łužyca, Senftenberg (Zły Komorow)
- Oder-Spree, Beeskow
- Ostprignitz-Ruppin, Neuruppin
- Potsdam-Mittelmark, Belzig
- Prignitz, Perleberg
- Spree-Neiße / Sprjewja-Nysa, Forst (Lausitz) / Baršć
- Teltow-Fläming, Luckenwalde
- Uckermark, Prenzlau
Na bailtean mòra gun sgìre:
Daoine cudromach[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh agus thogadh an sgrìobhadair cliùiteach Theodor Fontane anns a' bhaile Neuruppin san iar thuath Bhrandenburg.
- Rugadh Karl Friedrich Schinkel, ailtire agus dealbhaiche tèatraigeach, cuideachd ann an Neuruppin.
Bailtean Eile[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- www. Brandenburg.de Duilleag oifigeil (sa Bheurla)
- www.brandenburg-tourism.com Ionad Turasachd Bhrandenburg (sa Bheurla)
- Historical Landscape Brandenburg (sa Ghearmailtis)
Baden-Württemberg • Bayern • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sagsainn • Sagsainn-Anhalt • Sagsainn Iosail • Schleswig-Holstein • Thüringen


text:
11/11/2012
'S e an t-Urramach Eachann MacCoinnich a tha na mhinistear san Arm a tha searmonachadh ann an Dèanamaid Adhradh air an t-seachdain seo.
Anns an t-seirbheis cluinnidh sibh na sailm is a' leughadh a leanas:
Salm 90: 15-16 air fonn London New, os cionn na seinn Iain MacDhunlèibhe le taic bho Choitheanal Eaglais Shaor Stafain.
Salm 116: 1-2 air fonn Torwood, os cionn na seinn Tromod MacIlliosa le taic bho Bhuidheann Salmadaireachd Chille Mhoire.
Salm 16: 5-7 air fonn London New, os cionn na seinn Eòin Dòmhnallach le taic bho Choitheanal Chille Mhoire.
Salm 84: 5-7 air fonn Moravia, os cionn na seinn Coinneach Macleòid le taic bho Bhuidheann Salmadaireachd Chille Mhoire.
Leughadh : Litir Phòl a-chum nan Ròmanach, C.8.
Last on
More episodes
An t-Urr Eachann MacCoinnich
Tha Eachann MacCoinnich na mhinistear ann an Eaglais na h-Alba agus an-diugh na Phadre anns an Arm. Chuir e seachad còrr is trì bliadhna cuide ris na Highlanders is tha e a-nis ann an Colchester an Sasainn. Boinidh Eachann do sgire Chille Mhoire ann an Ceann a Tuath an Eilein Sgitheanaich. Thogadh e ann an Hùnagladar is tha an teaghlach an sin fhathast.
Mus deach a ghairm dhan mhinistrealachd, bha Eachann ag obair bhon taigh do Shabhal Mòr Ostaig, a’ cluich na pìoba aig cèilidhean fad an t-samhraidh is na chroitear. Tha ùidh mhòr aige fhathast ann an obair an fhearainn is gnothaichean dùthchail. A bharrachd air sin, bidh e ag iomain, a’ streap nam beann nuair a bhios cothrom aige, agus ag iasgach. Tha ùidh mhòr aige anns a’ Ghàidhlig is dualchas is eachdraidh nan Gàidheal.
Tha e pòsta aig Sìne is tha dithis nighean aca, Aila agus Minnie.


text:
1881
MDCCCLXXXI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh am baile Kinshasa, prìomh-bhaile na Poblachd Dheamocrach na Congo, a stèideachadh mar àite–malairt le Henry Morton Stanley.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 31 am Faoilleach - Irving Langmuir, ann an Eabhraig Nuadh. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 15 an Gearran - Hans Fischer, ann am München. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 23 am Màrt - Hermann Staudinger ann an Worms. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 29 am Màrt - Charles Alfred Jarvis, faightear Crois Bhioctoria anns a' Bhruaich.
- 19 an Cèitean - Mustafa Kemal Atatürk, ceann-suidhe na Tuirce.
- 6 an Lùnasdal - Alexander Fleming, bith-eòlaiche Albannach a lorg penicillin
- 25 an t-Samhain - Angelo Giuseppe Roncalli, ann an Sotto il Monte. Pàp bho 1958 gu 1963.
- 24 an Dùbhlachd - Juan Ramón Jiménez, ann am Moguer. Sgrìobhadair às an Spàinn.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Faoilleach - Octavia Carlén, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às An t-Suain.
- 19 an Giblean - Benjamin Disraeli, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
- 5 an t-Samhain - Robert Mallet, ann an Lunnainn. Innleadair à Èirinn


text:
20 an t-Ògmhios
'S e 20 an t-Ògmhios an 171mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (172mh ann am bliadhna-leum). Tha 194 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1667 - Taghadh Phàpa Clemens IX, ann an Cathair na Bhatacain.
- 1837 - Thàinig Ban-rìgh Bhictoria air an righ-chathair.
- 1863 - Inbhe stàite do Virginia an Iar.
- 1884 - Chaidh Pentre Ifan a chlàradh mar a' chiad Scheduled Ancient Monument anns a' Chuimrigh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1891 - John A. Costello ann am Baile Átha Cliath. Taoiseach na h-Èireann.
- 1928 - Martin Landau, cleasaiche.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1837 - Uilleam IV, Rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
- 1871 - Eugène Varlin, ann am Paris. Leabhar-cheangladair, ball nan aonaidhean-ciùrd agus rèabhlaideach às an Fhraing.
- 1871 - Auguste-Jean-Marie Vermorel, ann am Versailles. Fear-aithris, deasaiche agus rèabhlaideach às an Fhraing.
- 1958 - Kurt Alder, ann an Köln. Ceimigear às a' Ghearmailt.


text:
Stèisean Fharrais
'S e Stèisean Fharrais (Beurla: Forres railway station) an stèisean-rèile ann am Farrais. Tha e suidhichte air an loidhne eadar Obar Dheathain agus Inbhir Nis.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'fhosgail stèisean rathad-iarainn aig Farrais anns a' chiad dol a-mach, ann an 1858 nuair a chaidh fosgladh air 'Rathad-iarainn Altachaidh Inbhir Nis is Obar Dheathain', (ainmichte gu h-oifigeil an Inverness and Aberdeen Junction Railway) a chaidh seachad taobh tuath a' bhaile. Chaidh ath-shuidheachadh air stèisean Fharrais ann an 1863, nuair a rinneadh gabhail aig Farrais eadar an rathad-iarainn maireannach agus loidhne ùr deas gu Peairt. Rinneadh an altachadh eadar an dà rathad-iarainn ann an cruth triantan le gabhail aig gach ceàrnag, mus am biodh aig trèanaichean ruith slighe air bith eadar na loidhnichean comh-altaichte.


text:
Königsberg
B' e baile eachdraidheil Gearmailteach a bha ann an Königsberg (Laideann: Regimontium Prussorum). B' e Königsberg i. Pr. an t-ainm oifigeil a bha air gus a' bhliadhna 1936, an uair sin Königsberg (Pr) agus eadar 1945 is 1946 KëHиrcбepr (Ruiseis) no Karaliaučius (Liotuànais) no Królewiec (Pòlais). An dèidh 1946 dh'atharraich an t-ainm gu Kaliningrad (Gearmailtis) no KaлиHиHrpaд (Ruisis). Tha am baile suidhichte faisg air a' Mhuir Bhaltach.
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1255 agus eadar 1457 is 1945 bha e na phrìomh-bhaile dhen Phruis an Ear. B' e teis-mheadhan chultarail is ghnìomhachaidh na sgìre a bha ann an Königsberg. Ann an 1925 bha 279,930 daoine a' fuireach an seo.[1]
Tha Königsberg cliùiteach o chionn 's gun do dh'fhuirich Immanuel Kant, feallsanaiche Gearmailteach, ann fad a bheatha.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Immanuel Kant (1724 - 1804), feallsanaiche.
- Gustav Kirchhoff (1824 - 1884), fiosaiche a lorg caesium agus ruibidium.
- Otto Wallach (1847 - 1931), ceimigear.
Bailtean Co-Cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Der Große Brockhaus. 15mh deasachadh, 10mh leabhar, Leipzig 1931, dt. 382 (Gearmailtis).
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Stadt Kiel
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ SisterCities
- ↑ Urząd Miasta Toruniu


text:
‘S iomadh là a bha mi glaicte air a’ bus. Bha an trafaig a’ dol mar turtur agus chan eil càil ri dhéanamh ach a bhith nad fheitheamh. Is feitheamh.
‘Carson nach draibheadh tu?’ arsa caraid rium.
‘Uill,’ freagraidh mi, ‘Am bu choir? Cha chrèid mi.’
Chan eil eiseimpleirean math ri fhaicinn ann am Breatann no Aimearaga nas mò, ach se sin far a bhios comhairlean Albannach mar Dùn Éideann a’ dol, nuair a tha na h-’experts’ aca a’ lorg plana trafaig. Carson nach cur iad sùil air Roinn Eòrpa? Ann a shiud, ruith seirbheisean sgoinneil gach là. Tramaichean, busaichean agus tréanaichean aig nach eil an leithid againn an Alba. Chan e Aimearaga mhòr a th’annainn, leis a’ pheatroil saor, agus tha cus càraichean againn. Se aobhar-cogaidh ann an ola fhéin co-dhiù. Ged a tha ola againne.
Cha bidh na h-Albannaich ag eacarsaigeadh gu leòr, ach thèid fear ris na bùthan sa char aige. Bùthan cairteal-mhìle air falbh! Mar seo, se nàisean mi-fhallan a th’annainn.
Busaichean dùthchail? Sin sgeul eile!


text:
San Francisco
Is e baile mòr air taobh an iar Na Stàitean Aonaichte ann an California a tha ann an San Francisco. Tha am baile suidhichte air an leth-eilean San Francisco Peninsula. Tha an Cuan Sèimh san àirde an iar dheth. Tha an drochaid Golden Gate a tha san àirde a tuath San Francisco, gu math cliùiteach.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1776 leis na Spàinnteach. An toiseach bha misean ann aig an robh an t-ainm Naomh Francis à Assisi.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Clint Eastwood, actair fhilmichean ann an San Francisco ann an 1930.


text:
La Gomera
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an La Gomera . Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar.
Tha La Gomera cho farsaing ri 369,76 km² cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 22.259 de shluagh ann.
Tha San Sebastián de La Gomera na phrìomh-bhaile, tha riaghaltas (cabildo insular) an eilein suidhichte an seo.
Tha La Gomera na phàirt den cheàrn Santa Cruz de Tenerife. Tha sia sgìrean aige:
- Agulo
- Alajeró
- San Sebastián de la Gomera
- Hermigua
- Valle Gran Rey
- Vallehermoso
'S e Garajonay a’ bheinn as àirde air La Gomera, tha e 1.487 meatair a dh'àird. Tha e suidhichte ann am pàirc nàiseanta Garajonay. Tha a' phàirc a’ gabhail a-steach 10% den eilean agus tha e dìonta leis an UNESCO.


text:
Faighean
Tha 'n faighean (cuideachd "duille", "geobag" no "truiteach" ) 'na fheadan a' leantainn às a' mhachlag dhan taobh a-mach a' chuirp 'san t-sineach bhoireannach, no dhan raon caolanach, fualach agus dham ghineadan 'san eòin bhoireannaich agus roinn snàigeanan bhoireannaich. Tha faighean aig biastagan agus creutairean eile gun chnàimh-droma, agus tha 'n faighean a' chuid togalach-uidhe an fheadain nan uighean.
Air na h-adhbharan na bothaige, 's urrainn do faighean co-chur sam bith a bhith a bheil a' riarachadh ri faighean, mar an faighean a' chuisle. Tha eisimpleir eile 'n faighean snàthainneanach mun fèithean-lùthaidh.
Faigheanan daonna[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 'n faighean 'na fhearan lùbach lùthmhor mu 100 mm fada 'gus 25 mm sa' chroislin a bheil a' ceangal a' phit a-muigh dham mhuineal na machlaig a-staigh. Ma tha a bhean a' seasamh dìreach, tomhaidh na pìoba an fhaighein ri rathad suas-far cùl, cruthachadh ceàrn beagan nas motha na 90 puingean leis a' mhachlag. Tha 'n beul an fhaighein aig an crìoch chùl na pite, air chùl an beul an fhualaire. Tha 'n ròmag thairis an fhaighean. Tha 'n leth a-staigh an fhaighein bàn-dhearg mar is trice, mar na sgannan ronnach 'san leth a-staigh nan sineach.
(Sa' bhruidhinn cumanta, tha 'n facal "faighean" air chleachdadh gu mì-choltach a thoirt iomradh air a' phit no dham chrobhall bhoireannach am bitheantas; a' bruidhinn gu cruaidh, tha 'n faighean togalach àraid 'san leth a-staigh agus tha a' phit a-mach a-mhàin. A' cantainn ris a' phit an faighean dlùth an dàimh a chantainn ris a' bheul an sgòrnan.)


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Fiosrachadh mu thaghadh farsaing de dh'òrain Ghàidhlig bho thasglann a' BhBC. Find information on a wide range of Gaelic songs from the BBC's Gaelic archive.
Tha an fhiosrachadh air a roinn ann an còig diofar earrannan: a rèir ainm an òrain, ainm an sgrìobhaiche, ainm an t-seinneadair, cuspair an òrain, agus tasglann a' Mhòid. Tha an fhiosrachadh a rèir na h-aibidil, le ainmeannan dhaoine ann an òrdugh a rèir ainmean-baistidh. The information is categorised by: song title, writer, singer, song theme, and a Mod archive. The content is listed alphabetically, with people's names ordered according to Christian name.
Ann an tasglann a' Mhòid, cluinnear taghadh de dh'òrain a chaidh a chlàradh aig a' Mhòd Nàiseanta Rìoghail eadar 1894-1990: measgachadh de dh'inbhich agus de dh'òigridh a choisinn boinn thairis air na bliadhnaichean. Chithear cuideachd bhidiothan de chuid de luchd-buannachaidh Mod Ghallaibh 2010. In the Mod archive you can listen to songs recorded at the Royal National Mod between 1946-1989: including a selection of adult and junior medallists. You can also watch a selection of videos from the Caithness Mod 2010.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
BHA roc glam gu math mòr aig tòiseach nan 70an nuair bhiodh fireannaich le glitter, lipstick agus bòtannan àrda orra a’ cluich ceòl sunndach le giotàr trom. Thill na làithean sona sin airson aon oidhche a-mhàin Diciadain san Talla Consairt Rìoghail, Glaschu, aig cuirm-ciùil leis an dà phrìomh chòmhlan glam, Slade agus The Sweet.
Thòisich an oidhche leis an Sweet, a dh’fhàs ainmeil an toiseach airson a bhith a’ cluich ceòl pop bog mar ‘Funny Funny’ agus ‘Poppa Joe’. Dh’fhàs iad sgìth dheth sin ann an ùine nach robh fada, ge-tà, ’s mean air mhean thòisich iad air stuth nas rocaiche a dhèanamh – roc cruaidh le fìor dheagh sheinn an co-sheirm ri chèile.
A-nochd, cha robh sgeul air na h-òrain pop idir agus ’s e meatailt a bha fa-near dhan chòmhlan. A’ tòiseachadh le ‘Hellraiser’, chluich iad uair a thìde de na h-òrain as ainmeil aca, a’ gabhail a-steach ‘Wigwam Bam/Little Willy’, ‘Teenage Rampage’, ‘Love is Like Oxygen’, ‘Fox on the Run’, ‘Action’ agus ‘Ballroom Blitz’ cho math ri dà òran bhon chlàr làidir ùr aca.
’S e Andy Scott an cluicheadair giotàir is sgrìobhadair òrain an aon bhall tùsail a tha air fàgail ach còmhla ris tha fìor dheagh sgioba: Tony O’Hora air giotàr is meur-chlàr, Pete Lincoln air seinn is beus agus Bruce Bilsland air drumaichean. Rinn an Sweet clàr ùr fìor mhath bho chionn goirid – New York Connection, a tha a cheart cho math ri rud sam bith a rinn iad sa 70an, agus tha e math gu bheil an còmhlan fhathast a’ coimhead air adhart.
Bha e coltach gun robh Slade a’ coimhead air ais ge-tà. Sna làithean seo, ’s e nàdar de chòmhlan-samhla no tribute band a th’ annta. Ged a tha Dave Hill (giotàr) – air a bheil coltas Ronnie Corbett sna làithean seo – agus Don Powell (drumaichean) ann fhathast, chan eil Noddy Holder (seinn/giotàr) no Jim Lea (beus) ann tuilleadh, an dithis a sgrìobh na h-òrain, ’s gun ghuth Noddy cha b’ e Slade ceart a bh’ ann ged a rinn an seinneadair làithreach Mal Mac an Ultaigh a dhìcheall.
Ach abair gun robh an ceòl math a dh’aindeoin sin, leis na h-òrain chlasaigeach uile ann: ‘Everyday’, ‘Far Far Away’, ‘My Oh My’, ‘Mama Weer All Crazee Now’ agus ‘Cum on Feel the Noize’. Mar a bhite an dùil, thàinig an oidhche gu crìch le ‘Merry Christmas Everyone’ agus chaidh a h-uile duine dhachaigh toilichte.
staran@tesco.net


text:
Kl. Ianair, .u. f., l. i. Anno Domini M.xl.uii.
Snechta mor isin bliadain-si o Fheil Muire Geimhridh co Feil Patraicc dona-frith samail, coro la ar n-daine & innile & fiad-mil in mhara & en.
Natiuitas Domnaill m. Amalgadha, .i. comarba Patraic.
Muirchertach m. m. Motadhan, ri H. m-Bresail, do marbad i n-Ard Macha do Matadan H. Ceilecan per dolum.
Lann ingen m. Selbachan, comarba Brigte, in pace quiéuit.
Niall H. Ruairc do marbad la H. Concobair.
Crech-sluaighedh la Niall m. Mail Sechlainn i m-Breghu coro marbh H. n-Iffernan.


text:
20 an Dàmhair
'S e 20 an Dàmhair an 293mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (294mh ann am bliadhna-leum). Tha 72 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1784 - Henry Temple, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
- 1946 - Elfriede Jelinek, ann am Mürzzuschlag. Sgrìobhadair às an Ostair.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1959 - Alfonso López Pumarejo, ann an Lunnainn. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1999 - Jack Lynch, san tSeann Dhún (Contae Chorcaí). Fear-poileataigs à Èirinn.
- 2011 - Muammar al-Gaddafi, saighdear agus deachdaire à Libia.


text:
1990
MCMXC
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 27 an t-Iuchar - Fhuair a' Bhealaruis a chuid neo-eisimeileachd.
- 3 an Dàmhair - Dh'fhàs ath-aonachaidh na Gearmailte dligheach.
- 16 an t-Samhain - Chaidh am film The Rescuers Down Under fhoillseachadh le Walt Disney Feature Animation.
- 28 an t-Samhain - Deireadh rèim Mhargaret Thatcher mar Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte.
- Bhuannaich Octavio Paz an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 22 an Giblean - Victor Dubuisson, ann an Cannes, an Fhraing. Cluicheadair goilf.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 4 am Faoilleach - Alberto Lleras Camargo, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 15 an Giblean - Greta Garbo, ann an Eabhraig Nuadh. Actair às an t-Suain.


text:
Meagsago (baile)
Is e Ciudad de México (Beurla: Mexico City) am prìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Meagsago. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 19.2 millean duine a’ fuireach anns an àrd-bhaile fhèin. Mar sin 's e an darna baile as motha air feadh an t-Saoghail. Tha am baile suidhichte ann an Gleann Meagsago neo Gleann Anáhuac anns an àrd-thìr ann am meadhan Mheagsago. 'S e Universidad Nacional Autónoma de México aon de na h-oilthighean as sine a tha ann an Aimeireaga. Chruidhich an ailtire Juan O'Gorman leabharlan an oilthigh. Tha "campus" an oilthigh diònta leis an UNESCO. Mu 25 cilemeatair bho mheadhan a' bhaile tha Xochimilco. Tha an t-àite seo cliùiteach airson na cladh-aibhnichean aige, tha e diònta leis an UNESCO bhon bhliadhna 1987.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Octavio Paz (1914 - 1998). Sgrìobhadair.
- Mario J. Molina (1943): Ceimigear.


text:
Canada
S' e dùthaich ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an Canada[1]. Tha e suidhichte tuath air na Stàitean Aonaichte. Le farsaingeachd 9.93M km² 's e seo an dàrna dùthaich as motha san t-saoghal.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran ag aideachadh gu bheil dualchas na Gàidhlig ann an Canada ann an Albainn Nuaidh ann an suidheachadh cunnartach. Cho fad air ais ri 1987, chaidh a dhearbhadh gun robh fìor fheum anns a’ mhòr-roinn air leasachadh taobh na Gàidhlig.
Ann an 1890, chaidh bile thoirt a-steach le Seanadhair Tomas Raibeart MacAonghais, a rugadh an Ceap Breatainn ach a bha ’na riochdaire airson Cholumbia Bhreatnach; ged nach do shoirbhich leis, bha e ’na bheachd Gàidhlig ainmeachadh mar an treas cànan oifigeil ann an Canada. Dh’ainmich e àireamhan a' Chunntais 1881 a bha sealltainn gum b’e 1,657,266 uil-àireamh an t-sluaigh Albannaich agus Èireannaich, an coimeas ri 1,289,929 de Fhrangaich agus gun ach 881,301 de Shasunnaich. Ged nach robh e cumail a-mach gun robh Gàidhlig aig gach Albannach is Èireannach, na eadhoin aig a’ mhòr chuid dhiubh, thagair e gun robh an àireamh a bha bruidhinn cànan an sinnsir anns an dà bhuidhean nàiseanta mòr gu leòr chum inbhe thèarainte a chosnadh."
Bailtean Mòra[deasaich | deasaich an tùs]
Seo liosta na bailtean as motha ann an Canada:[2]
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
'S e an darna dùthaich as motha anns an t-Saoghal às dèidh na Ruise a th' ann an Canada, agus tha an t-iomall-fairge na Canada nas fhaide na fear aig dùthaich sam bith eile anns an t-saoghal.
Ged as e dùthaich mhòr agus farsaing a th' ann an Canada, chan eil mòran dhaoine a tha a' fuireach innte an coimeas ri dùthchannan eile. Thar farsaingeachd de 9,984,670 km², chan eil ach 32.976.026 (2007) a tha a' fuireach innte, neo 3.2 daoine airson gach km². Tha an cuid as motha de muinntir na Canada a' fuireach eadar Uindseor, Ontairio agus Baile Quebec, Quebec.
Tha na Beanntan Creagach san àirde an iar na dùthcha. Tha an Fhàsach Nc'mip suidhichte ann an Columbia Bhreatannach.
A thaobh am meud agus an doimhneachd, 's e ni as iongantaiche ann na Canada na lochan uisge a th' ann. Tha iad a' toirt bàrr air lochan uisge an t-saoghail; mar a tha Loch Superior, an dàrna loch-uisge as motha sa chruinne a-rèir fharsaingeachd uachdair (Loch Michigan-Huron, 1mh) agus a tha 350 mìle air fad, agus 160 mìle air leud. Tha astar 115 mìle ceithir timcheall an loch-uisge seo, agus tha e 1,332 troigh air doimhneachd. Tha trì no ceithir de na lochan seo dlùth do a chèile; agus a' tearbadh Chanada uachdrach bho Stàitean Aonaichte Aimearaga a tha air an taobh eile. Bho loch gu loch dhiubh seo tha aibhnichean a' ruith, a' meudachadh gu mòr mar a tha iad a' dol air an aghaidh, gus am bheil an abhainn mhòr don ainm an Abhainn Labhrainn(Abhainn naoimh Labhrainn) a' tòiseachadh. Tha an abhainn seo dlùth do 100 mìle air leud far am bheil i a' ruigsinn a' chuain. Tha 1900 mìltean bhon àite bho am bheil an abhainn seo ag èirigh, a dh' ionnsaigh an àite far am bheil i a' coinneachadh na fairge. Tha aon àite air Abhainn Labhrainn a tha air ainmeachadh "loch nam mìle eilein"; tha 117 eilean ann an aon ruith air an abhainn seo. Tha iad do gach cumadh agus meudachd, fo choille dhreachmhor. Anns na h-àiteachan sin, far am bheil loch a' tuiteam a-staigh do loch eile mar a tha iad a' tèarnadh le leathad chum a' chuain, tha sruthan brasa, agus leumannan uisge nach eil an coimeas ri fhaicinn anns an t-saoghal gu lèir.[3]
Mòr-roinnean Chanada[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na deich mòr-roinnean aig Canada air an ainmeachadh mar a leanas còmhla ri na prìomh-bhailtean agus a' bhliadhna anns a dh'aonaich iad leis an dùthaich. Tha trì roinnean ann an Canada cuideachd, 's e sin Roinnean an Iar thuath, Nunabhùt is Roinn an Iucon.
- Faic cuideachd: Mòr-roinnean Chanada
Sluagh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Canèideanaich 0.5% air an t-Àimeamh-shluaigh air talamh le 2011[4]. Tha ceathrar a-mach à còig a' fuireach faisg air a' chrìch gu na Stàitean Aonaichte[5].
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- B' e ceimigear a bha anns an t-Onorach Gerhard Herzberg a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1971.
- 'S e eaconamaiche a tha ann an Robert Mundell a bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomacachd anns a' bhliadhna 1999.
- B'e fear-ciùil ùr-ghnothach a bha ann am Martyn Bennett. Mheasgaich e ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
- Tha Loreena McKennitt, C.M., 'na seinneadair, clàrsair, agus neach-piana ainmeil.
- B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr, chluich e m. e. anns a chiad shreath de Ironside. Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliu ann an Hollywood.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
- 'S e Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh.
- 'S e spòrs bhuidheann ann an Canada a tha ann am Ball-coise Canaidianach.
- Tha hocaidh-deighe cumanta cuideachd.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay
- ↑ Mac-Talla, Òg-mhios 16, 1894, d3.
- ↑ "2011 Census: Population and dwelling counts". Statistics Canada. February 8, 2012. RetrievedFebruary 8, 201
- ↑ Custred, Glynn (2008). "Security Threats on America's Borders". In Moens, Alexander. Immigration policy and the terrorist threat in Canada and the United States. Fraser Institute. p. 96. ISBN 978-0-88975-235-1.
Leughadh a-bharrachd[deasaich | deasaich an tùs]
- Iain a' Chaoil. 'Gàidheal ann an Canada' (4), Gairm 57, An Geamhradh 1966. d.30-31.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Albannaich agus Canada - duilleag aig Foghlam Alba
- Turas gu Saoghal Ùr
- Alba Ùr - Alba Nuadh
- Na Gàidheil agus Canada
- A’ tighinn beò an tìr fhiadhaich
- Companaidh Bàgh Hudson agus Companaidh an Iar-thuath
- Tìr-imrich aig an Abhainn Dhearg
- Slighe rèile Cuan-Shìtheil Canèidianach
- Rannsaichearan agus iomairtichean
- Ainmean-àitean Albannach an Canada
- Albannaich ainmeil ann an Canada
- Canèidianaich Albannach an-diugh


text:
Rob Donn MacAoidh
B' e bàrd Gàidhlig a bh' ann an Rob Donn MacAoidh (1714 - 1778) no Rob Donn mar as fheàrr a dh'aithnichear e.
Susbaint
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Rob Donn ann an Allt na Caillich ann an Dùthaich MhicAoidh. Nuair a bha e fhathast na ghille òg chaidh e dh'fhuireach ann an taigh Iain MhicEachainn, fear-taca na sgìre. Bha Rob na chìobair do dh'Iain MacEachainn agus cuideachd thug e a dhà no thrì bliadhnaichean anns an arm.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
Bha liut air leth aig Rob Donn air a bhith a' dèanamh bàrdachd agus gu sònraichte air a bhith a' fanaid air daoine a b' aithne dha - ge b'e cho àrd no ìseal 's a bha an seasamh sa choimhearsnachd - agus tachartasan a ghabh àite ann an Dùthaich MhicAoidh. Dh'fhàg e còrr is dà cheud dàn as a dhèidh, air an sgrìobhadh sìos le daoine a bh' air èisteachd riutha o bheul a' bhàird fhèin. Cha robh comas leughaidh no sgrìobhaidh aig Rob Donn.
A-measg nan dàn as ainmeile aige tha marbhrann sgaiteach a rinn e do chloinn Fhir Taigh Ruspainn, marbhrann àlainn do dh'Iain MacEachainn agus dà òran a' nochdadh bàidh don Phrionnsa Teàrlach, ged nach b'ann air taobh a' Phrionnsa a bha Dùthaich MhicAoidh. Sgrìobh e cuideachd 'Cead Fhir Bhìoguis don Fhrìth', a tha a' nochdadh na tlachd a bha e a' gabhail ann a bhith a' sealg, agus òran-gaoil ainmeil a tha fhathast ga sheinn an-diugh, air a bheil 'Iseabail NicAoidh'. Bha deagh chuid de na dàin aige air leth èibhinn agus tha dà fhear aca seo fhathast ga sheinn gu tric cuideachd, 'Briogais Mhic Ruaraidh' agus 'Thèid Mi Cuide Riut'.
Cha robh sgoil aig Rob ach bha e eòlach air obair a' bhàird Shasannaich ainmeil Alexander Pope, tro chòmhraidhean le ministear na sgìre, an t-Urramach MacDhòmhnaill, agus chithear a' bhuaidh a bh' aig stoidhle agus smuaintean Phope air torr den bhàrdachd aig Rob Donn ach gu sònraichte air na marbhrainn.
Dàin[deasaich | deasaich an tùs]
- Turas Dhàibhidh do dh’Arcaibh An Lasair, d.280-5
- Spìocairean Ruspainn An Lasair, d.234-7
- Is Trom Leam an Àirigh An Lasair, d.142-3
Sgrìobhaidhean mu a dhèidhinn[deasaich | deasaich an tùs]
- Grimble, Ian. The World of Rob Donn. Saltire Society, 1999.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- Black, R. (deas.) 2001. An Lasair: An Anthology of Eighteenth-century Gaelic Verse (Edinburgh: Birlinn)


text:
Kal. Ian. ii. f., l. xii., Anno Domini M.c.lx.ii.
Errscardugh na taighi o thempluibh Daire do denum la comarba Coluim Cille (.i., Flaithbertach) & la righ Erenn, .i., la Muircertach h-Ua Lochlainn; dú in ro tógbadh ochtmoga taighi, no ni is uilliu. Ocus denam caisil in erlair la comarba Coluim Cille beos & mallacht ar inti ticfa tairis do gres.
Imblech Ibhair co n-a tempall do loscadh.
Senadh cleirech n-Erenn, im comarba Patraic, .i., im Gilla Mac Liac,{folio & column MS1 50a} mac Ruaidhri, ic Cloenad, i r-rabatur sé espuic fichet, co n-abadhaibh imdaibh, ic erail riagla & sobesa. Ocus is don cur-sin ro cinnset cleirich Erenn gradha ardespuic Erenn do chomarba Patraic, amail ro boi riam & na badh fer leighind i cill i n-Erinn nech acht dalta Aird Macha.
Sloghadh la Muircertach h-Ua Lochlainn co n-ermhór Leithi Cuinn co Magh Fitharta, co rabatur sechtmain
p.142ann ic loscadh arbha & bailedh Gall. Tucsatur imorro na Gaill maidm for a marc-sluagh, co ro marbhsat seser, no morfheser, dibh & ni fhuaratur a reir don chur-sin.
Argain Gall Atha Cliath la Diarmait Mac Murchadha & nert mór do ghabail forro, amail na ro gabhadh reimhe o cein mhóir.
Cuairt Ceneoil Eogain la comarba Patraic, .i., la Gilla Mic Liac, mac Ruaidhri, danach frith inntshamail reímpi.
Grene, epscop Atha Cliath & ardespoc Laighen, in Christo quieuit. Comarba Patraic do oirdnedh Lorcan h-Ui Tuathail, comarba Coemghin, i n-a inadh.
{§LATE}Mael Sechnaill h-Ua Ruairc occisus est.
Abbacia Buellíae hoc anno fundata est.
An Cosnomhaidh h-Ua Dubhda, occissus est. §


text:
Magdeburg
‘S e baile mòr ann an cridhe na Gearmailte a th’ ann am Magdeburg (IPA: makdəbʊɐ̯k, Gearmailtis Ìosail: Meideborg, IPA: ma:ɪdebɔɐx, Laideann: Magdeburgum). Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 805 le Teàrlach Mòr.[1] Tha e suidhichte aig 43m os cionn ìre na mara, ri taobh na h-aibhne Elbe, anns an stàit Sagsainn-Anhalt agus ‘ e prìomh-bhaile na stàite a th’ann cuideachd. Tha am baile 124km air falbh bho Bherlin, 417km bho Stuttgart agus 107km bho Leipzig.[2] ‘S e Kreisfreie Stadt neo baile neo-eisimeileachd a th’ ann agus chaidh an t-oilthigh a stèidheachadh dìreach ann an 1993.[3] Tha 230,140 dhe dhaoine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 34mh baile as motha na dùthcha.[4] ho 1807 gu ruige 1813 bha i na pàirt Rìoghachd Westphalen.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Otto von Guericke (1602 – 1686) Fear-saidheans.
- Johann Carl Simon Morgenstern (1770 – 1850) Eòlaiche chànain.
- Friedrich Wilhelm von Steuben (1730 – 1794) Reubaltach na Stàitean Aonaichte.
- Henning von Tresckow (1901 – 1944) Saighdear.
- Christiane Nüsslein-Volhard (1942 -) Tè-shaidheans.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dictionary
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Oilthigh Mhagdeburg
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ Stadt Braunschweig
- ↑ SisterCities


text:
Danu
'San Eòlas-ur-sgeulachd na h-Eirinn, bha Danu no Dana 'na màthair ban-dia na Tuatha Dè Danann (sluagh na ban-dia Danu), ged chan eil mòran clàraichte uimpe cho caractar. Th' a mac-samhladh Cuimreach Dôn.
Aosdachd a h-Aithne[deasaich | deasaich an tùs]
Bunaichte air an dearbhadh nan ainmean-àite, mar an abhainn Danùb (Laideann: Danuvius), 's dòcha bh' adhradh aice feadh gach àite na cruinne-cè Ceilteach. Gu dearbh, leis an làthair bhan-dia ainmichte Danu 'san Eòlas-ur-sgeulachd na h-Innseachan, comannaichte le uisge 's màthair de freumh-cinnich nan Asuraich ainmichte na Danaibhich, faodaidh seo bun glè shean Ìnnd-Eòrpach dham bhan-dia seo.
'San eòlas nam Ceiltich na h-Eirinn, tha Danu 'na h-àrd-màthair ban-dia. tha i air nochdadh, mar as trice, le gruag fada dubh, sùilean cho gorm ri smàrag, craiceann geal is tuaran grinne. Comannaichte le sìthiche, bha i 'na neach a chruthaich na dealbhan dhan dh'ionnsaigh na h-Eirinn. Tha a mac Deagh-Dia air smaoineachadh an t-àrd-athair nan diathan na h-Eirinn. Ged tha a caractar caillte air a bhith thar nan linntean gabhaidh i fhathast toiseachd ann an mòran cuairtean Ceilteach Uiceanach ùra.
Bunachas an ainme[deasaich | deasaich an tùs]
Th' an briatharachas na cànain Thùs-Ceilteach air chur còmhla leis an Oilthigh na Cuimrighe (http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/pcl-moe.pdf ) a' moladh gu bheil an t-ainm coltach a bhith bunaichte gu deireannach bhon bun Tùs-Ceilteach *Danoā. Th' an facal Tùs-Ceilteach seo a' ciallachadh an eòlas-ciallachais de ‘Toirt,’ ‘Fialaidh’ agus ‘Sruthadh.’ Th' an ciall sin soilleir ciallachail Ollamh John Koch air a stiùireadh aig an Oilthigh na Cuimrighe Ionad ri Cuimris Adhartach & Rannsachaidhean Ceilteach a mholadh gur faod an nàdar tùsail a' dhè seo air a bhith 'na riochd-samhlachadh de 'Pailteas Taosgach'. Ma tha ceart an beachd-smuain seo, bheireadh sin cunntas air na comannan a' dhè le foirfeachd màithreil, an torachas an t-saoghail is le aibhneachan a faodaidh a h-uisge taosgach air fhaicinn air a bhith cho nochdadh a làthair. Co-ionnan, bheireadh seo iomradh nach eil i ceudna ri Anann, ach a th' a' beirsinn samhail nas motha ris an Ops Romanach, an Rhea Ghrèigeach is an Cybele Anatoileach, gu lèir a tha 'nam ban-diathan a' samhlachadh pailteas.
Tha Danú 'nam còmhlan-ciùil às Eireann.
Ainmean eile[deasaich | deasaich an tùs]
- Dana
- Anu
- Ana
- Dôn (A' Chuimrigh)


text:
Lisbon
'S e prìomh-bhaile na Portagail a th' ann an Lisboa (IPA: liʒ'boɐ) neo Lisbon[1]. 'S e am baile as motha den dùthaich, suidhichte far oirthir an iar-dheas na h-Eòrpa aig a' Chuan Siar. Tha e na laighe air bruach na h-aibhne Tejo, far a bheil am port-mara as cudromaiche anns a' Phortagail, aig 56m os cionn ìre na mara,[2] 274km air falbh bho Phorto agus 176km bho Choimbra.[3] Tha dà mhillean neach a' fuireach ann. Tha mòran chladaichean àlainn faisg air meadhan a' bhaile. Chaochail am bàrd Luís Vaz de Camões an seo ann an 1580.
Susbaint
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Naomh Antaine an Padua ann an Lisbon san 15 an Lùnasdal 1195.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Web oficial da cidade (Portagailis)
- Lisbon Photos (Beurla)
- Travel to Lisbon (Beurla)
- Lisbon Tourist Guide and Information (Beurla)
- Lisbon Info
- Lisbon Pages (Beurla)
- Lisbon Guide (Beurla)
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Mongabay
- ↑ Global Feed Distance Calculator
- ↑ Ciudad de Madrid


text:
Sandra White
Is e neach-poileataigs Albannach a tha ann an Sandra White BPA. Rugadh i air 17 an Lùnasdal 1951. Tha i na ball Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Bho 2011, tha i na ball Pàrlamaid na h-Alba airson sgìre Ghlaschu Cheilbhinn agus bha i na ball liosta airson Glaschu eadar 1999 is 2011. Dh'fhàs a mòr-chuid san Taghadh Albannach 2016 gu 4048.[1]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ BBC: Glasgow Kelvin (Beurla). Air a tharraing 6 an Cèitean 2016.


text:
Fine Gael
'S e pàrtaidh ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann am Fine Gael.
Eachdraidh agus Feallsanachd[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am pàrtaidh air stèidheachadh leis an Seanaireal Eoin Duffy, de Oglach na h-Èireann (Arm Saor-stàit na h-Èireann), as deidh esan air crìochnachadh túras-rothaire Eòrpa aig deireadh na 1920an. Bha Pàrtaidhean Faiseaich a' nochdadh air feadh Eòrpa aig an ám agus bha ìomhaigh dearbhach de tìr-graidh adhartach aig an gluasad. Stèidhich Duffy Eagaireachd de Fir nan Leine Gorma, mac-shamhla de na dubh-leintaich aig Mussolini. Is ann as an eagaireachd sin a chaidh stèidhicheadh air Fine Gael (Sloighne nan Gaidheal). Tha fèin-dearbhadh cinnidh soillear an ainm a' Phartaidh chun latha an diugh.
Tuigsear, gu tanaig Fine Gael a bhi dlùth-cheangailte le na daoine a dh'aontach leis an "Treataidh" de 1921, agus a bha air taobh na Saor-Stait (An aghaidh na Poblanaich, a chaidh fo cheannardas Éamon de Valera) rè an cogadh sìobhalta de 1921-22.
Coltach ri Fianna Fáil (Feachd na Fàil), am pàrtaidh Poblanach a stèidhich De Valera, tha freumhan Fine Gael ann an Sinn Féin, cha mhòr nach do choisinn gach cathair Eireannach 's an taghadh coitcheann de 1919. Tha e cudthromach ri aithneachadh gun do sheas am Pàrtaidh Làbarach, pàrtaidh Seamus O Connghaile, ris an taobh airson an taghadh coitcheann de 1919, taghadh a bha an suil na h-Èireannaich na de facto referendum air neo-eisimileas.
Anns an latha an diugh, is e pàrtaidh Deamocratach den mheadhan-dheas a tha anns an Fine Gael.


text:
Bànrigh Ealasaid II
'S i Ealasaid II (Ealasaid Alexandra Màiri; breith 21 an Giblean, 1926) Banrigh an Rìoghachd Aonaichte agus iomadach dhùthcha eile mun cuairt an t-saoghal ris an canar na Riaghaltan Co-Fhlaitheas; mar eisimpleir Canada.
Gu lèir, tha i na monarc tarsainn air Antigua agus Barbuda, Astràilia, Na h-Eileanan Bhathama, Barbados, Belize, Canada, Grenada, Iaimeuca, Sealainn Nuadh, Papua Gini-Nuadh, Naomh Crìstean agus Nibheis , Naomh Lùisia, Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach, Na h-Eileanan Sholaimh, Tuvalu is An Rìoghachd Aonaichte am Breatainn Mòr agus Èirinn a Tuath.
Chaidh a h-athair, Seòras VI, a chrùnadh an deidh do a bhràthair, Eideard VIII, leigeil an cathair rìoghail seachad ann an 1936.
Riaghail Seòras VI gu 1952 agus, an deidh do bhàsachadh (an 6mh den Gearran), chaidh a chrùn gu an nighean is sine aige; Ealasaid. Chaidh a crùnadh mar banrigh air 2 an t-Ògmhios 1953. 'S e an duine aice, a phòs i ann an 1947, am Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann agus 's ann 'on a' Ghrèig a tha e. Tha ceithir chlann aca leis am Prionnsa Teàrlach is sine. Tha dà mhac eile aca, Anndra agus Èideard, agus aon nighean, Anna
Leanabachd[deasaich | deasaich an tùs]
'S i a' chiad leanabh a bh' aig Prionnsa Albert, Diùc York agus a bhean, Ealasaid. 'S e a h-athair an dàrna mac aig Rìgh Seòras V agus a' Bhanrigh Màiri. Rugadh i aig 2.40 's a mhadainn (GMT) air 21 dhan Ghiblean 1926 aig taigh a seanair: 17 Sràid Bruton, Mayfair, Lunnainn.
Bha aon phiuthar aice, Mairead, a bha ceithir bliadhna nas òige na i.
Pòsadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair Ealasaid ri Prionnsa Philip ann an 1934.
Phòs iad air 20 dhan t-Samhain 1947 ann an Westminster Abbey. Fhuair iad thairis air 2,500 prèasantan bho air feadh an t-saoghal.
Rugadh Prionnsa Teàrlach air 14 dhan t-Samhain 1948, agus a Bhana-phrionnsa Anna ann an 1950.


text:
Sgòrr an Lochain Uaine
'S e beinn anns a' Mhonadh Ruadh a tha ann an Sgòrr an Lochain Uaine.
Tha e suidhichte eadar Am Bràigh Riabhach agus Càrn an t-Sabhail air taobh an iar dhen bhealach Làirig Dhrù. 'S e seo na co-chomharran aice: 57° 49′ 17.18″ Tuath agus 3° 43′ 34.39″ Iar.
Mar is trice bithear a' sreap a' bheinn seo còmhla ri beanntan eile, air an t-slighe bho dheas còmhla ri Càrn an t-Sabhail no air an t-slighe bho thuath feumar a dhol seachad air a' Bhràigh Riabhaich.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 953 976


text:
United Kingdom Libertarian Party
'S e an Libertarian Party buidhean poilitigeach 'san Rìoghachd Aonaichte a bhios a moladh poileasaidhean Libertarian.[1]. Chaidh a stèidheachadh air 1 dhen Fhaoilleach 2008 fo stiùireadh Patrick Vessey agus chaidh an clàradh leis an Electoral Commission air 21 an t-Samhain 2007[2]. Tha am pàrtaidh air ùidh sònraichte a thogail anns am blogosphere. Tha iad ag gu bheil feallsanachd libertarian na “eaglais fosgailte”, ach tha iad gan cuir fhèin air adhart mar buidhean a tha “an ìre mhath an aghaidh stàit mòr” agus gu h-àraidh airson siostam malairt shaor. Air 3 Màirt 2008 chuir iad a mach a chiad pìos fiosrachadh aca mu poileasaidhean am pàrtaidh agus iad ag ràdh gun cuireadh iad às do chìs teachd-a-steach. A bharrachd air an sin tha iad airson inbhe laghail a thoirt do dhrogaichean cleasachail, cuir às don minimum wage – mu’n seo tha iad den bheachd gur è th' ann ach “bacadh neo-fhialaidh air malairt shaor. Tha è a cuir prìs mì-nàdarrach air cosgais obair agus mar seo, ga dhèanamh nas duilich airson luchd-obrach aig nach eil mòran sgilean obair a lorg, agus mar sin nas duilich fhathast eòlas agus trèanadh fhaighinn.” Tha am pàrtaidh cuideachd airson cothrom a thoirt do dhaoine gunnaichean a chleachdadh gu laghail agus, mar sin, tha iad an aghaidh an 1986 firearms act. Air an 17 den t-Sultain 2008 leig Patrick Vessey dheth a dhreuchd mar ceannard am pàrtaidh agus ghabh Ian Parker-Joseph àite.[3].
Teisteanas[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “The UK Libertarian Party - Welcome”. Air a thogail 15mh dhen Ògmhios 2008.
- ↑ “Register of Political Parties Libertarian Party”. Air a thogail 15mh dhen Iuchar 2008.
- ↑ “Libertarian Party Leadership”. Air a thogail 20mh dhen t-Sultain 2008.