text:
Eachdraidh is Leasachadh
Dh'fhosgail Sabhal Mòr Ostaig ann an 1973, ann an seann toglaichean tuathanais ann an Ostaig, Slèite. B' e am prìomh amas leabharlann Gàidhlig a chur air bhonn ach bha colaiste Ghàidhlig cuideachd san amharc, airson foghlam adhartach agus dreuchdail a thabhann do luchd-labhairt na Gàidhlig, anns a' chànan aca fhèin agus ann an coimhearsnachd dhùthchail. Bha barrachd is barrachd luchd-ionnsachaidh a' togail ùidh anns a' chànan agus bhiodh cothroman ionnsachaidh ann dhaibhsan cuideachd. Bhiodh seirbheisean agus goireasan a bheireadh taic do dh'obair na Colaiste rin cur air dòigh a bharrachd, ionad rannsachaidh mar eisimpleir. Ged nach eil cho fada sin bho thòisich a' Cholaiste, tha i air na h-amasan seo a choileanadh, agus fada a bharrachd air a sin, is i a' leantainn oirre gus barrachd chothroman Gàidhlig a thabhann don mhòr-shluagh.
Bha Sir Iain Noble, Somhairle MacGill-Eain, D.R. Dòmhnallach, an Dr Fionnlagh MacLeòid agus Gòrdan Barr am measg a' chiad urrasairean aig a' Cholaiste. Bhon chiad dol-a-mach tha iomadh gaisgeach is buidheann càirdeil air taic a thoirt don t-Sabhal.
Thòisich Sabhal Mòr Ostaig a' tabhann sgoiltean samhraidh is clasaichean oidhche sa Ghàidhlig agus a' cumail thachartasan sòisealta san sgìre. Aig an aon àm, lean an obair gus na toglaichean a chur air dòigh, airgead a thogail, an leabharlann a leasachadh agus beachdachadh air barrachd leudachaidh.
Ann an 1983 bha Sabhal Mòr Ostaig deiseil gus a' chiad chùrsa adhartach làn-thìde a thabhann agus tha a' Cholaiste air a bhith a' cur ri a taghadh chùrsaichean bhon uair sin. Bho chaidh i na com-pàirtiche acadaimigeach ann an Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, tha a' Cholaiste air a bhith a' lìbhrigeadh chùrsaichean ceuma Gàidhlig, agus cùrsaichean for-cheum.
Bha cùrsaichean na Colaiste riamh a' toirt seachad oideachaidh ann an cuspairean co-aimsireil, dreuchdail, a bhiodh gu feum air Ghaidhealtachd agus don choimhearsnachd Ghàidhlig anns an fharsaingeachd. Bha craoladh iomadh-mheadhan Gàidhlig, rianachd ghnìomhachais agus teicneolas fiosrachaidh am measg cuspairean a' chiad chùrsaichean. An-diugh, tha cùrsaichean àrd-ìre na Colaiste a' coimhead air caochladh chuspairean a thuilleadh air na raointean cudromach sin, mar eisimpleir, ceòl, litreachas, nam meadhanan, planadh cànain agus leasachadh eaconomach.
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' cur leasachaidhean ùra ann an teicneolas fiosrachaidh agus dòighean teagaisg an gnìomh cuideachd, gus barrachd chothroman a thabhann tro theagasg air astar.
Tha àrainn na Colaiste air leudachadh gu mòr leis mar a tha àireamh nan oileanach agus pròiseactan ùra a' dol am meud. Chaidh cur ri Àrainn Ostaig, le seòmraichean-cadail, oifisean agus stiùidio telebhisein. Beagan bhliadhnaichean às dèidh sin, rinneadh luadh mòr air fosgladh Àrainn Chaluim Chille far a bheil an tuilleadh seòmraichean teagaisg, seòmraichean-cadail, talla mòr grinn, seòmar-bìdh agus leabharlann àraid. Chaidh ionad cùraim chloinne fhosgladh bho chionn ghoirid agus tha barrachd leudachaidh san amharc don Cholaiste.
Bho chionn ghoirid, chaidh an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan agus Cultar na Gàidhlig, Fàs, fhosgladh gu h-oifigeil le Ailig Salmond BPA, Prìomh Mhinistear na h-Alba. Tha an goireas ùr seo a' coileanadh aon de phrìomh amasan na Colaiste mar an t-Ionad Nàiseanta airson Cànan agus Cultar na Gàidhlig ann a bhith a' cur ri leasachadh eaconomach na sgìre cho math ri bhith a' neartachadh na h-obrach a tha a' Cholaiste a' dèanamh ann an teagasg, ionnsachadh, cultar agus rannsachadh.
Ann an co-bhoinn ri Urras Fearainn Chlann Dòmhnaill, Urras Coimhearsnachd Shlèite agus Comhairle Coimhearsnachd Shlèite tha Sabhal Mòr Ostaig ag obair air leasachadh Baile Gàidhealach ùr na 21mh linne. Tha an iomairt bhrosnachail is shamhlachail seo airson coimhearsnachd sheasmhach a leasachadh ann an àrainneachd fìor mhath air a piobrachadh leis na buadhan coitcheann de sheasmhachd shòisealta, eaconamach is chultarail, agus àrainn shàr oilthigh na chridhe. Tha an com-pàirteachas seo a' toirt cothrom don t-Sabhal Mhòr a chuid fearainn is toglaichean fhèin a leasachadh agus an t-àite aige ann an cridhe na coimhearsnachd ionadail a dhaingneachadh.
Eachdraidh na Colaiste ann an clò
Tha an leabhar 'Gealach an Fhàis', a' toirt sùil mhionaideach air eachdraidh is leasachadh na Colaiste cho math ri iomairtean brosnachaidh na Gàidhlig. Tha barrachd fiosrachaidh air an leabhar ri fhaighinn an seo.
Eachdraidh na Colaiste tro na Bliadhnaichean
Gu h-ìosal tha PDF de dh'eachdraidh na colaiste air a bhriseadh sìos gu adhartasan is tachartasan tro na bliadhnaichean


c: text/html

text:
Cíar mac Ferghusa .i. Mog Taeth. Corc Ruádh mac Ferghusa .i. Fer Déodha. Cú mac Ferghusa .i. Conmac a ainm & Lugaid Conmac ainm aile dó. Mogh Ruith mac Ferghusa, Tigernach a ainm artús. Cíar .i. cíar odar a ghnuîs sech na macaibh ailibh. Mogh Táeth ainm aile do Chíar .i. mog Teth .i. Teth mac Degath maic t-Sin de Mhumain ro áil é, & is úad dogarar Mog Táeth de, día n-débhairt in fili isin fursunnuth:
- 1] Teth mac Degath, fer gu n-gus,
2] dó bá mogh mac úr d' Ferghus,
3] úadh Áes Teth fri foss fuighli
4] i Tír Tri Ros Rodhuibni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Roy Wentworth
Rugadh Roy Graham Wentworth ann an 1946 ann an Tooting ann an Lunnainn, agus thàinig e a dh'Alba a chiad turas ann an 1963, far an do chuir e seachad saor-làithean ann an Geàrrloch. Dh'fhàs e càirdeil ris na daoine ionadail an sin nuair a thill e a-rithist is a-rithist agus chuala e a' Ghàidhlig an sin. Dh'fhàs e gu h-àraidh càirdeil ri croitear, 'Ain Peigi (Iain MacCoinnich), ann san àite agus le sin dh'fhàs an ùidh aige anns a' choimhearsnachd agus anns a' chànan, agus dh'ionnsaich e a' Ghàidhlig.
Rinn e ceum ann an Ceiltis aig Oilthigh Obair Dheathain fon ollamh Dòmhnall MacAmhlaigh ann an 1973. Bha ùidh shònraichte aige ann an dualchainntean agus seann Ghàidhlig. Às dèidh sin ghluais e a Gheàrrloch agus às dèidh bàs An Pheigi chaidh e na chroitear. Bha e cuideachd ag obair aig an taigh-tasgaidh ionadail agus chùm e a' dol leis na rannsachaidhean aige, Gàidhlig Gheàrrloch. Ghabh e ùidh ann an ainmean-àite, beul-aithris, teòiric cànanach agus fogharrachd practaigeach, a' cruinneachadh corpas bho dhaoine ionadail a bhruidhneadh dualchainnt a bha a' bàsachadh.
Bha maoineachadh ri fhaotainn airson rannsachadh for-cheum aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (UHI) ann an 1998, is thòisich e air PhD air dualchainntean fo stiùir Meg Bateman. Chuir e crìoch air ann an 2002, sgrìobhte anns a' Ghàidhlig.
Fhuair a bàs gu h-obann air 19 an Dàmhair 2003.
Faclairean[deasaich | deasaich an tùs]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- School of Celtic Studies (Gàidhlig)


text:
Tomás Cipriano de Mosquera
Susbaint
- 1 Tomás Cipriano de Mosquera
- 1.1 Cùrsa Beatha fo Armaibh agus anns a’ Poileataigs
- 1.2 A’ Chiad Cheannas (1845 – 1849)
- 1.3 Cogadh Sìobhalta dhe 1860 - 1862
- 1.4 Darna agus treas Cheannas (1861-1864)
- 1.5 Ceithreamh Ceannas (1866 - 1867), leigeil seachad agus bàs
- 1.6 Teaghlach agus beatha pearsanta
- 1.7 Iomraidhean
- 1.8 Ceanglaichean A-mach
Tomás Cipriano de Mosquera
B’ e Tomás Cipriano de Mosquera y Arboleda ( Popayán, 26mh an t-Sultain 1798 - Popayán, 7mh an Damhair 1878) saighdear, fear-poileataigs, leasachair agus rìochdaire dioplòmasach à Coloimbia,[1] a bha na Cheann-suidhe Poblachd Ghranada Ùr eadar 1845 agus 1849 agus na Stàitean Aonaichte Choloimbia eadar 1861 agus 1864 agus bho 1866 gu ruige 1867. Thathar a’ tagradh gur e fear dhe na figearan na bu chudromaiche ann an eachdraidh Choloimbia rè na 19mh Linne.[2][3]
Cùrsa Beatha fo Armaibh agus anns a’ Poileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh e ann am Popayán 26mh an t-Sultain 1798. ‘S e mac an uachdaran-fearainn beartach José María Mosquera y Figueroa, agus María Manuela Arboleda y Arrechea a bh’ann, agus le sin bha e na bhall fear dhe na teaghlaich na bu chliùitiche na dùthcha rè na 19mh linne. Fhuair na triùir bhràithrean aige (Joaquín, Manuel José agus Manuel María) an cuid chliù cuideachd. Nan òige, ann an 1814, thoisich e ann an iomairt an saorsa, fon Sheanailear Simón Bolívar. Fhad ‘s a bha e na leas còrnaileir, ann an 1824 shabaid e an aghaidh na Guerrilla aig an Tùsanach rìoghaire Agustín Agualongo, ann am Barbacoas, Nariño, far an d’ fhuair e peilear a chaidh dìreach bho thaobh gu taobh tron bheul, is leig sin athailt anns an aghaidh: an a dhèidh bhiodh e doirbh dhàsan bruidhinn is air sgàth sin fhuair e am far-ainm "Mascachochas". Chaidh e a dh’ àrdachadh gu còrnaileir airson a chuid obrach ghaisgeil agus thoisich a bhith os cionn an Riaghaltais ann an caochladh cheàrna ann an ceann an iar-dheas na dùthcha: (Buenaventura, Guayaquil, Cauca) ach aig an aon àm lean e air mar shaighdear ainmeil, is chaidh e a dh’ainmeachadh na Sheanailear ann an 1829.
Ged nach do choileanadh e cùrsa ionnsachaidh sam bith aig an oilthigh Cauca, ‘s e duine gu math foghlamaiche ann an Laideann, Beurla, Fraingis agus Eadailtis a bh’ann, agus fiù’s thoisich e eadar-theangachadh dhe Tasso nan òige.[4] A bharrachd air sin, theagaisg e matamataig aig an oilthigh cuideachd.[5]
Bha e na sheòltaire ann am Pearu (1829 - 1830), ann an caochladh dhùthaich na Roinne Eòrpa agus anns na Stàitean Aonaichte (1830 - 1833). Nuair a thill e bha e na bhall a’ mhòr-dhail (1834 - 1837) agus an Riaghaltas nan Tòraidh aig José Ignacio de Márquez Barreto: chaidh Mosquera a dh’ainmeachadh rùnaire a’ Chogaidh agus le sin stiùir is bhuannaich e Cogadh nan Àrdanach ann an 1840. An uair sin bha e an sàs anns an dioplòmasaidh mar thosgair ann am Pearu, an t-Sile agus Boilibhia eadar 1842 agus 1845.
A’ Chiad Cheannas (1845 – 1849)[deasaich | deasaich an tùs]
Thug a’ Bhuidheann Ministreachd taic dha Mosquera airson an taghaidhean dhe 1845 (na Tòraidhean anns na bliadhnachan ri teachd), is bha esan ga thaghadh. Seo na rudan a lorg a’ chiad Riaghaltas aige:
- Chaidh an eaconamaidh a dh’fhosgladh chun a’ mhalairt eadar-nàiseanta; rèitich iad an Còrdadh Mallarino-Bidlack airson Sìth, Càirdeas, Luingearachd agus Malairt còmhla ris na Stàitean Aonaichte ann an 1846.
- Còmhla ri Rùnaire a’ Mhaoineachaidh Florentino González, b’ urrainn dhàsan mòran chìsean co-àiteachail a chuir às, is le sin ath leasaich iad gnìomhachas an tombaca.
- Chaidh an siostam meatrach deicheil a steidheachadh anns an dùthaich.
- Thoisich e poileasaidh dhe sgaradh eadar an Stàit agus an eaglais Chaitligeach.
- Rèitich e na h-obraichean airson am Pàrlamaid Nàiseanta a thogail.
- Chaidh a’ chiad chunntas-sluaigh nàiseanta ann an eachdraidh Choloimbia a dhèanamh.
- Bhrosnaich e na bàtaichean-smùid air an Magdalena.
Fhuair na poileasaidhean aige fìor dhubh chàineadh bho na daoine a thug taic dhàsan airson an ceannas fhaighinn, agus bha e a-nis na bu fhaisge air a’ Phàrtaidh Libearalach. Nuair a chrìochnaich an teirm aige chaidh e gu Eabhraig Nuadh airson gnìomhachas an teaghlaich a dhèanamh agus steidhich e companaidh malairt eadar-nàiseanta.
An dèidh corra bhliadhna anns na Stàitean Aonaichte, thill Mosquera ri sabaid an aghaidh ar-a-mach na luchd-Cheàirde agus an deachdaire José María Melo a chuir às a’ chathair ann an 1854. An uair sin, ri taobh nan Libearalach gu lèir, thug e pàirt anns a’ mhòr-dhail mar riochdaire agus seanadair agus bha e na thagraiche airson a’ chinneas ann an 1857, fhuair e an treas àite ri chùlaibh an Tòraidh Mariano Ospina Rodríguez agus fear Libearalach raideagach (a chuir am feadaraileas na dùthcha an cèill, a-nis fon ainm Co-chaidreachas Ghranada). Chaidh e a thaghadh ceann-suidhe stàit a’ Chauca, is leis an dreuchd sin thionndaidh e gu bhith os cionn na luchd-dùbhlain an aghaidh a’ chinn-suidhe Ospina, nach onarachadh fèin-riaghladh na stàitean.
Cogadh Sìobhalta dhe 1860 - 1862[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1860 chuir e naomh-thrèigsinn a’ Chauca an cèill agus rinn e glaodhach a’ chogaidh an aghaidh a’ cho-chaidreachais. An ceann greiseag fhuair e taic bho na stàitean Santander agus Tolima, a dh’ainmich iad Riaghladair e, agus an ceann bliadhna is beagan, b’ urrainn dhàsan na Tòraidhean a chur a-mach às an riaghaltas, agus an uair sin bha e fhèin na cheann-suidhe eadar-amail na dùthcha. Ghairm e Co-chruinneachadh Bun-Reachdail, a thug àite ann an Rionegro ann an 1863. Chuir e an comhstrìtheach Tòraidh aige às a’ chathair agus thug e an riaghaltas fo làimhe. Ghairm an Seanalair Leonardo Canal González gur e esan a bha os cionn an Riaghaltais, ach theich e thall thairis.
Darna agus treas Cheannas (1861-1864)[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an darna teirm aige anns a’ chinneas (1861 – 1863), dh’fhoillsich e sreath dhe àithntean airson neart na Eaglaise Chaitligeach a chur fo smachd, gu h-àraidh arfuntachadh an earrais làmh mharbh (mortmain), le sin chaidh oighreachdan na h-eaglaise ga toirt air falbh, gus a bhith gan reic an uair sin ann an rop poblach; a bharrachd air sin chuir e an Comann Iosaid a-mach às an dùthaich.
Chaidh na sgaraidhean eadar na radaigich (le Manuel Murillo Toro os an cionn) agus an fheadhainn aig Mosquera uabhasach follaiseach aig a’ Cho-chruinneachadh ann an Rionegro, (a bha loma-làn dhe Libearalaich). Ach chaidh bun-reachd gu math feadarail libearalach a rèiteachadh co-dhiù, a bheireadh barrantas dha còirichean nan saoranach agus a thaitinn gach uile ball a’ co-chruinneachaidh. A bharrachd air sin, chaidh Mosquera a thaghadh airson a’ chiad dhà bhliadhna riaghaltas na Stàitean Aonaichte Choloimbia a choileanadh, gu ruige 1 an Giblean 1864.
Anns an treas teirm aige, b’ fheudar dhàsan a chur an aghaidh cogadh còmhla ris an Eacuador: bha esan fhèin os cionn na feachdan Coloimbianach, agus fhuair e buaidh dheireannach aig Blàr Cuaspud ann an Dùbhlachd 1863. Nuair a leig e an ceannas chaidh e gu Paris mar thosgair.
Ceithreamh Ceannas (1866 - 1867), leigeil seachad agus bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Thill Mosquera buadhmhor dhan dùthaich ann an 1866 is chaidh e a thaghadh mar cheann-suidhe airson an ceithreamh turas aige, a dh’aindeoin dùbhlain nan Libearalach raideagach. Ach bha am Pàp a’ dol san eadraiginn gu dlùth air sàilleabh an fhrionais a bh’ann taobh làimhseachaidh dàimhean leis an eaglaise, agus leis gu robh an ceann-suidhe ga ghiùlain mar dheachdaire (dhùin e am mòr-dhail ann an Giblean 1867) rud a spreag na luchd-dùbhlain ga chur às a’ chathair 23mh an Cèitean 1867, agus an latha ud sin chaidh e a chur an greim le buidheann dhe shaighdearan fon chòrnaileir Daniel Delgado París agus le sin b’ urrainn dhan Sheanailear Santos Acosta Castillo, a bha os cionn na feachdan armachd aig an àm, an riaghaltas a thoir fo làimh.
Bha e na fhògarrach thall thairis fad trì bliadhna ann an Lima. Nuair a thill e ann an 1871 sheas e chun a’ chinneas gun shoirbheachas, ach chaidh e a thaghadh ceann-suidhe a’ Chauca gu ruige 1873. Ann an 1876 fhuair e àite anns an t-Seanaidh. Bhàsaich e aig 80 bliadhna a dh’aois air an oighreachd aige ann an Coconuco, faisg air Popayán. Tha an duslach aige na laighe ann an Teampall nan Curaidh (Panteón de los Próceres)) ann am Popayán, còmhla ris a’ mhòr-chuid dhe na daoine ainmeil a rugadh anns a’ bhaile.
Teaghlach agus beatha pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
A’ leantainn na cleachdaidhean àbhaisteach a riaghladh giùlan nam morair aig na linntean sin, phòs Mosquera a cho-ogha Mariana Arboleda y Arroyo ann an 1822. Cha robh am pòsadh sin uabhasach sona agus tha fios againn gum faigheadh Mosquera coinneachaidhean gu tric le mòran mhnathan rè a bheatha. Fhuair e cloinne le mòran dhuibh agus thug e an sloinneadh aige chun a’ mhòr-chuid. Fhuair e dithis chloinne leis a’ chiad bhean aige, Mariana: Aníbal agus Amalia (Phòs Amalia Pedro Alcántara Herrán, a bhios na cheann-suidhe).
An ceann greiseag na bhantrach-duine, phòs e María Ignacia Arboleda Arboleda, nighean pheathar a’ chiad bhean aige. A-rèir eachdraichean an àm, bha Mosquera mothachail gu robh e uabhasach aosda agus nuair a ghairm a ghràidh chun a’ chaileig òg thuirt esan dhi: " Am bu thoil leat a bhith banntrach an t-Seanaileir Mosquera?". Cha d’ fhuair iad ach aon mhac, José Bolívar Carlos Dorico Mosquera y Arboleda, a rugadh ann an 1878, beagan an dèidh bàs an t-Seanaileir.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
- ↑ Leabharlann Luís Angel Arango
- ↑ Malcom Deas - Roi-Radh ann an: Lofstrom, William (1996) La vida íntima de Tomás Cipriano de Mosquera (1798 - 1830), Bogotá: El Áncora Editores, p.11
- ↑ Oilthigh Cauca
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Pàrtaidh Tòraidh Choloimbia (Spàinntis)
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear
'S e comhairle ionadail a tha ann an Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear a tha a' deiligeadh le Dùn Bhreatainn an Ear. Tha Dun Bhreatuinn an Ear ti de na sgirean bu bheartach an Alba, agus tha an duil-bheatha aig am ruigsinn an duil bheatha as fhada an Alba.
Bailtean is Clachanan[deasaich | deasaich an tùs]
- Auchenhowie
- Achadh an Fhearna
- An t-Achadh Riabhach
- Baile Dearnaig
- Baile na Leamhnachd
- Baljaffray
- Balmore
- Bardowie
- Birdston
- Cathair Cheann Tulaich
- Cille Phàdraig Ùr
- Cadder
- Clachan Chamais
- Coille Dobhair
- Lenzie
- Muileann Dhàibhidh
- Milton of Campsie
- Na Torranan
- Taobh na h-Aibhne
- Twechar
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Eige
'S e aon de na h-Eileanan Tarsainn a tha ann an Eige (IPA: [ˈekʲə]). Tha e suidhichte anns na h-Eileanan a-staigh air àird a deas an Eilein Sgitheanaich agus air àird a thuath leth-eilean Àird nam Murchan. Tha Eige 9 cilemeatair a dh’fhad agus 5 cilemeatair a leud. Le 12 mìltean ceàrnagach de mheud 's e Eige an dàrna eilean as motha de na h-Eileanan Tarsainn. Anns a’ bhliadhna 2008 bha timcheall air 85 duine a’ fuireach anns an eilean fhèin. Tha an cuid as motha de na daoine a’ fuireach ann an Cleadale. 'S e tuineachaidhean eile a tha ann an Kildonnan agus Galmisdale.
'S e An Sgurr (393 meatair/1289 troigh) a’ bheinn as àirde a tha anns an eilean. Ann am meadhan Eige tha àrd-thìr ann a tha còmhdaichte le monadh.
Tha an aiseag MV Loch Nibheis a’ ruith eadar Mallaig is Canaigh, Eige, Rùm is Eilean nam Muc. Tha an cidhe faisg air Galmisdale. Tha taigh-solais ann an Eilean Chathasteil dìreach air àird an ear-dheas Ghalmisdale. Ged as urrainn don aiseig càraichean a thoirt leatha, chan eil e ceadaichte do luchd-turais càraichean a chleachdadh air Eige.
Anns a’ bhliadhna 1997 cheannaich muinntir an àite an t-eilean.
Is dòcha gu bheil ainm an eilein ceangailte le Sgùrr Eige. Bha ainm eile air Eige cuideachd: Eilean nam Ban mòra [1]
Iomraidean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Placenames", duilleag 45, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn oifigeil - Eige
- Cruinn-eòlas Eige
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 476 868
Canaigh | Cola | Colbhasa | Diùra | Eige | Eilean nam Muc | Ì Chaluim Chille | Ìle | Lios Mòr | Longaigh | Luinn | Muile | Orasaigh | Pabaigh | Ratharsair | Rònaigh | Rùm | Saoil | An t-Eilean Sgitheanach | Sgalpaigh | Stafa | Tiriodh | Ulbha


text:
Riaghaltas a' dol às àicheadh gum bi a' Ghàidhlig riatanach
- 2 An Lùnasdal 2013
Tha Riaghaltas na h-Alba a' dol às àicheadh beachd gun tèid a' Ghàidhlig a theagasg do gach pàiste anns gach bun-sgoil san dùthaich.
Tha a' bhuidheann Foghlam Alba gus stuthan teagaisg ullachadh do sgoiltean no comhairlean a tha ag iarraidh a' Ghàidhlig a theagaisg do chloinn mar dhàrna no treas cànan.
Ach tha an Riaghaltas ag ràdh gum bi roghainn aig sgoiltean agus comhairlean co-dhiù bi iad a' tabhainn na Gàidhlig do chloinn san dòigh seo.
Tha iad airson 's gum bi sgoiltean a' teagasg dàrna cànain do chloinn ann am P1, agus treas cànan ro p5, ro 2020.
Tha sgeamaichean pìleat a' ruith an-dràsta aig na h-uidhir de bhun-sgoiltean air feadh na dùthcha, a' feuchainn na dòigh teagaisg seo.
Chan eil am poileasaidh ag innse dè na cànanan a bu chòir a bhith air an ionnsachadh.
Bhiodh a' Ghàidhlig air aon roghainn dhiubh ge-tà.


text:
Contae Mhaigh Eo
'S e siorramachd ann am Poblachd na h-Èireann a tha ann an Contae Mhaigh Eo[1] (tuiseal ainmneach: Maigh Eo,[2] Laideann: Comitatus Magionensis). Tha 130,638 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 5,398km²,[3] an treas siorramachd as motha na dùthcha a thaobh fharsaingeachd agus an 15mh a thaobh àireamh-sluaigh. Tha crìochan aig Contae Mhaigh Eo le Sligeach, Ros Comáin agus Gaillimh.[4] Bha 380,887 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Cnoc Maol Réidh (814m) a th'ann a' beinn as àirde na siorramachd.[6]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha naoi baranachdan (Gaeilge: barúntacht) am broinn Mhaigh Eo: Buiríos Umhaill, Ceara, Cill Mheáin, Clann Mhuiris, Coistealaigh, Gaileanga, Iorras, Muraisc agus Tír Amhlaidh. A bharrachd air sin, tha 74 parraistean[7] (ann an ceithir sgìreachdan-easpaig: Tuaim, Cill Ala, Achadh Conaire agus Cill Gaillimh)[8] agus 3,424 bailtean fearainn sa chontae.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Achadh Dùin, Achadh Ghobhair, An Aird Mhòr, An Ascaill, Ardach
- Baile an Chaisil, Baile an Daighin, Baile an Ròba, Baile an Tobair, Baile Conga, Baile Chathail, An Baile Gaelach, Baile Uí Fhiacháin, Balla, Béacán, Béal an Átha, Béal an Mhuirthead, Béal Átha Bhearaigh, Béal Átha Chomhraic, Béal Átha hAmhnais, Béal Átha na Muice, Béal Deirg, Béal Easa, Beannchar, Bréachmhaigh, Na Broicíní, Bun an Churraigh
- Cagála, An Caiseal, Caisleán an Bharraigh, An Caol, Caorthannán, Cathair na Mart, Ceathrú Thaidhg, Cill a' Ghallagáin, Cill Ala, Cill Cheallaigh, Cill Chomáin, Cill Mheáin, Cill Mhíona, Clár Chlainne Mhuiris, Cluain Cearbán, Cnoc Mhuire, Coillte Mách, Conga Fheichín, Corr Cloch, Corr Ráithe, An Creagán Bán, Crois Mhaoilíona, An Chrois, Cill Chuimín
- An Díthreabh, Dumha Éige, Dún Ibhir, An Dromainn, Dúiche Sheoighe, Dubh Thuama, An Droim
- An Eachléim, An Éill
- Fionnloch
- Gleadraigh, Gleann an Fháin, Gob an Choire, Gaoth Sáile, Gleann na Muaidhe, Gleann an Ghad, An Geata Mór
- Imleach Beag
- Leac an Anfa, Leathardán, Lorg an Chlaí
- Oiligh, Oireadh
- Magh nUladh, Maigh Eo, Maith Gamhna, Manrach Ruairí, An Mhala Raithní, Míleac, Maolla, Muraisc
- Pártraí, Pont Abhann, An Pollach
- Róibín, Ros Dumhach, Ráth na gCoinín
- Sáile, An Seamar Bán, An tSráid, Sráid an Ráca, Sruthair, Sean-Achaidh
- Tochar Phádraig, Tuar Mhic Éadaigh, Tulach Ruacháin, Tóin an Mhása, Tóin Ré Gaoith
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- An Bhinn Bhuí
- An Corrán, Ceann Iorrais, Cuan an Fhóid Duibh
- Fód Dubh
- Inis Gé
- Loch Measca, Loch Con, Loch na Ceathrún Móire
- An Muirthead
- Néifinn Bheag
- Sliabh Phartraí
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
- Siúlóid Oidhreachta
- Bealach an Iarthair
- Páirc Mhic Éil
- Eaglais Naomh Cólman
- Comhar Dún Chaocháin Teo
- Páirce Náisiúnta Bhaile Chruaich
- Comhairle Contae Mhaigh Eo
- Comhar Dún Chaocháin Teo
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Statoids
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Peakbagger
- ↑ Leabhlann Chontae Mhaigh Eo
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Chaidh Làrach nam Bàrd a dheasachadh do sgoilearan, do dh’oileanaich agus do dh’inbhich aig a bheil ùidh ann am bàrdachd Ghàidhlig na 18mh, 19mh is 20mh linn.
Chaidh susbaint an 20mh linn a dheasachadh airson taic a thoirt do sgoilearan a tha ag ullachadh airson deuchainnean ann an Gàidhlig aig ìre eadar-mheadhan agus àrd-ìre, ‘s a tha a’ dèanamh sgrùdadh litreachais air bàrdachd na 20mh linn.
Tha an làrach a-nise air a leudachadh le taghadh de bhàrdachd bhon ochdamh 's an naoidheamh linn deug.
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
Cùrsaichean For-cheum
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' tabhann cùrsa for-cheum ann an Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na Gàidhealtachd, a' toirt cothrom do dh'oileanaich tuigse fhaighinn air beatha agus suidheachadh sòisealta agus eaconomach na Gàidhealtachd agus nan Eilean tro sgrùdadh air cultar dùthchasach agus àrainneachd na sgìre.
Tha Proifeasair Uisdean Cheape na Stiùiriche air a' chùrsa, is e ainmeil mar eòlaiche eachdraidh na Gàidhlig agus mar shàr chluicheadair na pìoba, cuide ri luchd-teagaisg eile, Dr Dòmhnall Uilleam Stiùbhart agus Gabhan Mac a' Phearsain. 'S e cùrsa pàirt-thìde a th' ann, is goireasan-ionnsachaidh a' chùrsa air-loidhne.
-
MSc Cultar Dùthchasach is Eachdraidh na Gàidhealtachd
Dè cho fada: 1 bliadhna airson PgCert, 2 bliadhna airson PgDip agus 3 bliadhna airson for-cheum MSc
Neach-stiùiridh: Eilidh Ghrannd iarrtas@smo.uhi.ac.uk
-
Sgilean Deasachaidh
Còd: UQ511922
Neach-stiùiridh: Sgioba Chùrsaichean air Astar astar@smo.uhi.ac.uk


text:
Do-gníther íarum cairdes leu .i. Ailill ocus Ethal ocus in Dagdae ocus soírthair Ethal ass. Celebraid in Dagdae doib. Ticc in Dagdae dia thig ocus ad-fét a scéla dia macc. Eirc immon samuin as nessam co
p.62Loch Bél Dracon con-da-garae cuccut dind loch. Téit in Macc Óc co m-boí oc Loch Bél Dracon. Co n-accae trí cóecta én find forsind loch cona slabradaib airgdidib co caírchesaib órdaib imma cenna. Boí Óengus i n-deilb doínachta for brú ind locha. Con-gair in n-ingin cucci. Tair dom accaldaim, a Chaer. Cia do-m-gair? ol Caer. Cotot-gair Óengus. Regait diandom fhoíme ar th' inchaib
p.63co tís a l-loch mofhrithisi. Fo-t-sisiur, ol sé.


text:
Pago Pago
'S e prìomh-bhaile Shamoa Aimearaganaich a tha ann am Pago Pago ([ˈpɑŋo ˈpɑŋo] anns a' chànan aca fhèin). Tha am baile na laighe faisg air port-mara Pago Pago anns an eilean Tutuila. 'S e seo an co-chomharran aige: 14°16' 46" Deas 's 170° 42' 02" Iar. Chan e ach baile beag a th’ ann, bha 10,640 duine a’ fuireach an seo anns a’ bhliadhna 1990. Tha a’ gabhail a-steach Fagatogo, far a bheil riaghaltas na dùthcha stèidhichte. Tha gnìomhachas eisg, gu h-àraid tùna, agus an roinn turasachd cudthromach anns a’ bhaile. Tha an uirsgeul: 'Miss Thompson' aka 'Rain', sgrìobhte le W. Somerset Maugham, a’ cluich ann am Pago Pago.


text:
4 an Lùnastal
O Uicipeid
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1870 - an Ridire Harry Lauder, oirfideach Albannach (b. 26 an Gearran 1950)
- 1940 - Roban Harper, neach-poileataigs Albannach
- 1952 - Moya Brennan, seinneadair Èirinneach
- 1961 - Barack Obama, neach-poileataigs Ameireaganach agus 44mh Cinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 1972 - Eva Amaral, ceòladair agus snìomhadair ciùil às an Spàinn
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1060 – Rìgh Eanraig I na Frainge
- 1875 – Hans Christian Andersen sgrìobhadair às An Danmhairg


text:
Gunna
'S e inneal chogaidh neo arm-seilg a tha ann an gunna neo isneach a chaidh innleachadh ré nam Meadhan-Aoisean.
Aig a char as simplidh is cruth do ghunna feadan meatailt, ceann dùinte ach airson toll beag don ainm an cluasag agus beul fosgailte aig a cheann eile. Feumaidh do fheadan a' ghunna a bhith teannaichte sìos air creathail, carbad, neo stoc.
Chuireadh urchair de pùdar dubh anns a' cheann dùinte agus ball (a thilgeas an arm ) os a chionn. Nuair a thèid loisgeadh air an urchair, le cuir maidse ris a' chluasag, loisgidh e gu léir anns a' bhad, a' saoradh bolg mòr de gasaichean teth a phutas am ball a mach à beul a' ghunna.


text:
Tobar na Màthar
Tha Tobar na Màthar (Beurla: Motherwell) na bhaile ann an Siorrachd Lannraig. Tha e faisg air Hamaltan. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 47′ 2.26″ Tuath agus 2° 3° 59′ 6.79″ Iar. Ann an 2001 bha 30,311 duine a' fuireach an seo. [1] Tha club ball-coise aca, an Club Ball-coise Tobar na Màthar.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
B' àbhaist dha a bhith na "baile stàilinn" aig aon àm, ach dhùin Ravenscraig sna 1990an.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Cailean Fox (1959). Fear-poileataigs.
A’ Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Tobar na Màthar anns a’ bhliadhna 1983.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 755 563


text:
Inbhir Àir
'S e baile ann a deas na h-Alba a th' ann an Inbhir Àir (Beurla:Ayr). Tha an ath ann an deas de Inbhir Àir baile beag agus iomall baile, Allmhaigh, ceangailte ri Raibeart Burns. Tha am prìomh-oifis do Chomhairle Shiorrachd Àir a Deas ann agus bha prìomh-oifis do Shiorrachd Inbhir Àir ann. Tha e faisg air Preastabhaig agus am Port Adhair Preastabhaig.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Inbhir Air anns a’ bhliadhna 1973.
Giùlan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha trì mòr rathadaidean ann an Inbhir Àir:
- A79 — prìomh rathad a' ceangail Inbhir Àir le Preastabhaig agus am port-adhair.
- A77(M77) — seach-rathad eadar Glaschu agus An t-Sron Reamhar.
- A70 — Inbhir Àir gu Dùn Èideann.
Tha stèisean Inbhir Àir seirbheisean trèana gu Stèisean Meadhan Ghlaschu le leth-uair seirbheisean gach là. Tha sin seirbheisean gu An t-Sròn Reamhar, Inbhir Gharbhain, Cill Mheàrnaig agus Newcastle cuideachd. Tha seirbheisean ag obrachadh le First ScotRail.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Inbhir Air Aonaichte na sgioba ball-coise ann an Inbhir Àir, tha iad a' cluich aig Pàirc Somerset agus Dara Roinn na h-Alba. Tha am baile agus Siorrachd Inbhir Àir ainmeil airson Goilf agus tha am baile ainmeil airson cùrsa-rèis. Tha Ayr Racecourse motha cùrsa-rèis ann an Alba.


text:
Lleida
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na Spàinne a th’ ann Lleida (Catalanais, IPA: 'ʎɛjðə) neo Lérida (Spàinntis, IPA: 'leɾiða). ‘S ann à Ilerda neo Iltirta bho na Ilergetes,[1] treubh Iberianach, a th’ann an t-ainm. Tha Lleida suidhichte shuas air a' chòmhnard àrd ann am meadhan Chatalòinia (Catalanais: Depressió Central),[2] aig 155m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-aibhne Segre.[4] Tha Lleida 394km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 127km bho Bharcelona, am baile as motha agus prìomh-bhaile Chatalòinia.[5] Tha 137,387 daoine a’ fuireach ann an Lleida,[6] an 7mh baile as motha ann an Catalòinia agus an 49mh baile na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Lleida a th’ann Lleida cuideachd.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ XTEC
- ↑ XTEC
- ↑ Mongabay
- ↑ El Tiempo
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne


text:
Råshult
‘S e clachan beag ann an ceann a deas na Suaine a th’ ann am Råshult, neo Råshults Södregård, is tha an t-ainm a’ ciallachadh Gleann na Coille ann an Suainis, bho dà fhacal: rås (gleann) agus hult (coille). Tha e suidhichte am broinn Älmhult, eadar Loch Möckeln agus Loch Saganassjon,[1] anns an sgìre Kronoberg, anns an roinn Småland,[2] 378km air falbh bho Stockholm, prìomh-bhaile na dùthcha agus 182km bho Ghöteborg.[3] Tha àite glèidheachas nàdarra ann cuideachd, is e a’ sìneadh air 42ha faisg air a’ chlachan.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Carl Linnaeus: (1707 – 1778) Rannsachair Bith-eòlais.


text:
Àiteachas
Chanar àiteachas ris a' gnìomhachas a tha ann am fàs barra air talamh. Chanar talamh-àiteachais ri fearann a tha freagarach ri fàs barra. Is fàs bìdh am prìomh chuimse aig àiteachas.
Tha àiteachas na bhunait do iomadh feumalachdan caochlaideach, an dà chuid biadh agus eu-biadh. Tha toraidhean eu-biadhachd coltach ri cotan, diut agus rubair, ana-cudromach an cuid tiribh, ach ann an Alba tha prìomhachas aig biadh agus chan eil mòran luach anns na toraidhean eu-biadhachd, coltach ri cloimhe agus bian no seiche. Tha àiteachas eu-coltach ri gnìomhachasan eile ann an iomadh dòigh. Tha gnìomhacasan seirbhis a' cruthachadh thoraidhean nach eil riatanach ri beatha. Nì carbadan agus àirneis beatha nas comhfhurtail, ach faodaidh daoine a bhi beò às an aonais. Chan urrainn dhuinn a bhi beò as aonais biadh. Is ann mar sin a tha àiteachas an gnìomhachas a bu chudthromaiche air feadh an t-saoghail agus tha e a' tarraing an uimhir riaghaltasan dha fhèin. Is gann gu bheil dùthaich san t-saoghal às aonais ministireachd airson àiteachas, ged a bhitheas gach gnìomhachas eile a' tighinn còmhla fo aire aon mhinistearachd a-mhàin.
Àiteachas agus Croitearachd[deasaich | deasaich an tùs]
Tha àiteachas na phàirt cudthromach de chroitearachd air taobh Sear na Gaidhealtachd, mar eisimpleir anns an Eilean Ghoirid, far a bheil croitean cho mòr ri 30 acair a' geilleadh cruithneach, eorna agus coirce ceart cho math 's a tha na tuathanasan air machair Siorramachd Naruinn beagan miltean dhan ear.
Chan eil mòran àitcheachas-croitearachd a' dol air taobh siar na dùthcha anns an latha an diugh, far a bheil an aimsir nas fliuch nan taobh Sear agus nas fliuch an diugh na bha e o chionn fichead bliadhna. A dh'aoindeoin sin, tha gairnealachd-croitearachd air tilleadh ris an Eilean Sgitheanach,Ratharsair agus Loch Aillse rè an deichead a chaidh, agus Comunn/Companaidh Coimhearsnachd ga co-ordanadh agus ga bhrosnachadh.
Ged nach eil mòran chroitearan ri àiteachas anns an latha an diugh, is fheudar dhuinn aithneachadh gu bheil àiteachas riatanach do chroitearachd. Às aonais àiteachas cha b' urrainn do chroitearan a bheathaich an spreidh aca tron gheamhradh. Bha croitearan ri àiteachas air feadh nan sgirean croitearachd sìos ri na 1970an, is e ghiulan-bhathair saor, còmhla leis na beanntan-bhidhe a dh'èirich san roinn Eòrpa aig deireadh na 1970an a chuir às àiteachas-croitearachd air an taobh siar aig a' cheann thall, o chionn 's gun do dh'fhàs e nas saoire biadh-sprèidh a cheannach a-steach o sgìrean eile le aimsir agus fearann nas fhearr na bha e a bhith ga fàs aig an taigh. Tha cothrom (an 2008) gun tig a' chuibhle mun chuairt anns na beagan bliadhnachan a roimhainn.


text:
Calann Ienair for Dardain & aenmad x. fuirri, anno Domini
p.328
Cathal mac Aeda Brefnig meic
Cathail Ruaid & a mac .i.
4] Magnus Occ do marbad i fill la Pilip Mac Udir ri Fer Manach
5] & lasin faircideochain Mag Udir ina n-airechtus feine, & crecha
6] aidbli do denam ar Clainn Murchertaig iarom, & sith do denam
7] do Muintir Ruairc & d'Feraib Manach re cheli.
Cathal Mag Flannchaid taisech
Dartraigi do marbad la
9] Clainn Murcertaig iar sin.
Cormac Dond Mag Carthaig ri h.
Carpri & h. nEchach
11] Muman do marbad a fell la mac a derbrathar budein .i. la mac
12] Domnaill na nDomnall.
Conchobar h. Conchobair ri
Ciarraige Luachra do marbad
14] do Branachaib.
Seoan Mac Gosdelb tigerna Slebi Luga do ecc.
Ruaidri mac Murcertaig h. Conchobair do badad ar Sinaind.
Maidm mor la Tadc mac Magnusa h.
Conchobair ar Seoan
18] h. nDomnaill cona galloclaib, & Mac Subne do gabail and &
19] braigdi imda maille & daine imda do marbad and beos.
Mac Conmara taisech Clainni Culen mortuus est.
Magestir Florint Mac ind Oclaich do ec isin bliadain-sin.
Comtinol cocaid do Domnall h.
Neill d'indsaigid Neill h.
23] Neill, & Mac Cathmail do dichur asa duthaig amach doib &
24] breith doib ar dered na n-imircech; & Ragnall mac Alaxandair
25] oigri Clainni Alaxandair do techt a hInsib Gall fon am-sin dochum
26] Neill h. Neill & cethern galloclaech ag gach cuid dib .i. int athair
27] do thaeb & in mac & in brathair don taeb araill; Toirrdelbach
28] an brathair & Alaxandar an mac; & cuiris Ragnall techta da
29] iarraid orra diblinaib i n-onoir a sinnsirechta can techt air, &
30] nir dechsad do acht ro indsaigsit co hobann dochum Atha an
31] Imuricc ina agaid ara facatur {folio 40a}Ragnall. & tucsat troit
32] & tachur anmin da cheli ann sin, & do marbad and mac Ragnaill
33] & do gabad Alaxandar Mac Domnaill and & nir leg Ragnall
34] da muintir a marbad, & adubairt Ragnall nach beth esbaid a
35] brathar & a meic air; & do marbad moran do muintir Domnaill
36] h. Neill ann sin.
p.330
Cocad mor etir Gallaib Connacht
.i. Mac Uilliam & Mac
2] Muris. Clann Muris d'innarba la Mac Uilliam Burc & a cur a
3] Clainn Ricairt don cur-sin.
Murcertach Mag Ragnaill, mac
Ragnaill Meg Ragnaill,
5] do marbad a fill la Maelsechlainn Mag Ragnaill taisech Muintiri
6] hEolais. Mailsechlainn fein do ecc a cinn da mis iar sin.


text:
Bàs san Apainn
- 29 Am Faoilleach 2013
Tha luaidh ga dhèanamh air fear-saidheans à Port na h-Apann an Earra-Ghàidheal a bhàsaich às dèidh dha a bhith air a ghlacadh ann an stoirm dealanaich.
Bha Timothy Boyd, 54, a bha pòsta le dithis chloinne, a-muigh a' coiseachd san Apainn faisg air Caisteal an Stalcaire Didòmhnaich nuair a chaidh a mharbhadh.
Chaidh a lorg air an talamh às dèidh do stoirm a bhith ann agus tha na poilis den bheachd gur e dealanaich a mharbh e.
Bha Mgr Boyd na fhear-saidheans aig Comann Saidheans-mara na h-Alba faisg air an Òban. Roimhe sin, bha e ag obair aig Oilthigh Oregon.
Thuirt an Comann gun robh iad a' caoidh Mhgr Boyd agus gu bheil iad a' cuimhneachadh air a mhaoi agus a dhithis nighean.
Tha Comhairle Coimhearsnachd na Apann an dèidh bhith a' dèanamh luaidh air cuideachd.
Bha droch naidheachd eile aig an ionad mhara air a' mhìos seo - bha Crìsdean Bell, 24, a chaidh a chall sa mhaoim-sneachda a mharbh ceathrar an Gleann Comhann na oileanach ann.
Bidh aithisg mu bhàs Mhgr Boyd a' dol gu Neach-casaid a' Chrùin.


text:
Iarann
Is e meatailt a tha ann an Iarann. Comharra, Fe (Laideann: ferrum).
- Feartan Ceimigeachd: Àireamh dadmannachd 26, Cuideam dadmannachd 55.8, Balantas 3.
- Feartan Fisiceachd: Co-dluthas 7.9, Dath Argaid, Iuil-tarrainneachd, Puing Leaghaidh 1505 ceum Celcius.
Nuair a rachas fuarachadh malla air iarainn leaghta, fuasglar teas aig teasadan de 1400 °C, 900 °C agus 760 °C. Measar gun caochal eagar nan dudaman aig na puingean seo, mar sin theirear gu bheil 4 cruthan alatropachd de iarrainn. Mairidh alfa-iarainn fo 760 °C, ß-iarainn eadar 760 is 900 °C , gama-iarrainn eadar 900 is 1400 °C agus ð-iarainn eadar 1400 is 1505 °C.
Tha Cairbíd-Iarainn (Fe2C3) so-leaghta an gama-iarrainn ach cha teid a leaghadh anns na h-inbhean eile.
Theid ath-criostalas iomlan air iarann aig 900 °C.
Nochdaidh am feart-iùil aig 760° (an fuarachadh), is theid e à bhi nuair a teasachar iarunn tro am puing sin.
Leaghar iarann, ann an furnais-seidste, a mach a cloich-iùil, le bhi ga losgadh comhla le clach-aoill agus gualan. An luib seo bithidh cuid gualan comh-mheasgta leis an iarann ùr. Nuair a bhitheas an iarann aig inbhe-gama, comh-mheasg an carbon seo le cuid de'n iarann a chruthaich Fe2C3.
Do bhrigh nach eil moran Fe2C3 so-leaghta an iarann ach aig inbhe-gama, bithidh bleideagan ghualain a' cruthachadh ann an meanbh-sructur an iarainn an uair a theid a fhuaradh tro 900 °C.
An luib na bleideagan gualain seo, is stugh so-bhriste a tha ann an iarunn-tilgte, ged a bhitheas am beagan carbadan-iarainn a tha air fagail eadar na criostalan iarainn ri ragachadh a mheanbh-sructar agus aobharachadh feart cruadhaid dha.


text:
Bàta-slaodaidh
Is e bàta-smuid beag sònraichte ri tarruinn luingean mòra tro na seòlaidhean ri cidheachan de phort mhòr a tha ann am bàta-slaodaidh. Chaidh an togail agus cleachdadh an portaibh mhòr na h-Eòrpa bho mu dheidhinn 1820, mhàir iad tro atharrachadh mhalairt bho longan-sheòil gu longaibh-smuid, ach nuair a sgurr malairt thar chuain a shiubhal ann an longaibh bathair choitcheann re na 1960an agus thanaig mòr-longan sònraichte ri trachdadh fa-leth na h-aite, mòr-longan a bhiodh a' cleachdadh laimhrigean uisge domhainn, a chaidh air dealbhadh a thoirt cothrom do na mòr-longaibh seo a thig ris an laimhrig fo chumhachd na h-innlean aca fèin, chrion mhalairt nam bàtaichean-slaodaidh agus chaidh iad a-mach a bhi.
Tha àireamh bheag de bhàtaichean-slaodaidh fhadhast air an cleachdadh ach is e innealan Dhieseil a tha annta. Air barrachd tha iad torr nas motha agus nas cumhachd mhòr na bataichean-slaodaidh na 1950'n agus is e am prìomh obair aca a shlaodaich longan a tha an cunnart a dhol air creagan gu sabhailteas. Tha mar eisimplir 's an latha an diugh (2010), Steornabhagh na h-ionad de bhàta-slaodaidh de Seirbhis nan Maor-Chladaich, agus tha comas aig a' bhàta-slaodaidh suidhichte ann an Steornabhagh, An Anglian Prince, a libhrig tarruinn marbh de 150 tonna.


text:
Àite-fuirich
'S e àm togarrach a tha ann a bhith a' dol gu oilthigh no colaiste, gu sònraichte ma tha thu a' fàgail do dhachaigh airson a' chiad turas. 'S e spòrs a tha ann, agus tha àite-fuirich oileanaich na dheagh chothrom airson eòlas a chur air daoine eile is dàimhean a thogail.
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' tabhann àiteachan-fuirich cofhurtail, ùra do dh'oileanaich, suidhichte ann an sgìre eireachdail le seallaidhean thar Linne Shlèite. Tha 84 seòmar ann le taigh-beag anns a h-uile seòmar agus tha 3 seòmraichean ann a fhreagras air cathraichean-cuibhle. Tha cuideachd wi-fi an asgaidh anns gach rùm. Gheibh thu aodach-leapa agus searbhadairean leis an t-seòmar agus thèid na seòmraichean a ghlanadh a h-uile seachdain. Anns gach togalach fuirich, tha cidsin agus seòmar coitcheann, agus tha innealan nigheadaireachd ann cuideachd.
Gheibh thu do bhiadh an lùib cosgaisean fuirich agus tha a' Cholaiste ro dheònach coimhead ri feumalachdan bidhe sònraichte. Tha seòmar-bidhe na Colaiste na àite far am bi gach neach ag ithe còmhla, a' toirt cothrom dhut eòlas a chur air a h-uile duine.
Tha àite-fuirich ga ghealltainn do gach oileanach a tha air àite fhaighinn air cùrsa làn-thìde aig a' Cholaiste.
A' Fuireach taobh a-muigh na Colaiste
Ma dh'fhaoidte gum bi thu ag iarraidh àite-fuirich taobh a-muigh na Colaiste, ma tha teaghlach agad, mar eisimpleir. Tha e doirbh uaireannan taighean no seòmraichean air màl a lorg, gu sònraichte air gabhaltas fada. Bhiodh e iomchaidh planaichean a chur air dòigh cho luath 's a ghabhas ma tha thu a' lorg àite dhut fhèin.
Airson àite a lorg, b' urrainn dhut sanas a chur anns a' phàipear ionadail, Pàipear Beag an Eilein Sgitheanaich, no sanas a chur ann am bùithtean na sgìre agus air siostam post-dealain na Colaiste.
Ma tha ceistean agad, no comhairle a dhìth, a thaobh airgid is àiteachan-fuirich, leig fios dha sgioba Seirbheisean Taic Oileanaich againn.


text:
Na Tròiseachan
Tha Na Tròiseachan (no Na Tròisichean) na cheàrn am meadhan na h-Alba. Tha iad ainmichte airson bòidhchead nàdurrach nam beann is nan gleann is nan loch. Is e facal àrsaidh a th' anns na tròiseachan, a' ciallachadh nan àite-coise (a-rèir choltais eadar Loch Ath-chrathaigh agus Loch Ceiteirein). O chionn 's gu bheil Na Tròiseachan cho faisg air Glaschu is Sruighlea, tha iad nan ceann-uidhe coitcheanta. B' e a chiad phàirc nàiseanta Albannach Loch Laomainn is nan Tròisichean. Is e a' bheinn as motha anns na Tròiseachan Beinn Lidi (no Lididh). Is iad na lochannan Loch Ceiteirein, Drongaidh, Ath-Chrathaigh, Ard, Bheannchair. Ged a tha an ceàrn ainmeil airson a bhòidhchead nàdurrach, tha iomadh baile ann cuideachd, a' gabhail a-staigh Calasraid, Obar Phuill, Srath Eadhair, agus Both Chuidir. Tha uaigh an fhear-cùirn ainmeil, Raibeart Ruadh MacGriogair, ann am Both Chuidir.


text: IS annsin at-connairc Fursa áon dona tri h- ainglibh ro bhattar maille fris ina fís, & sé ríasan teinidh, & an da aingel ele immaccuairt 'mon teinidh. Ocus at-connairc sé na demhna ar foluamhain triasin teine, & síatt ag cathuccudh frisna fírénchaibh & aga t- tarraing isin tene ar éiccin. Ro bhattar na demhna dano ag aithisiuccudh Fursa. Ro bhatar immorro na h- aingil aga diden. At-connairc sé dano sluagh d' ainglibh ann & sochaide dona daoinibh naomhaibh don chinedh Ghaoidhelach féin do neoch roptar aithenta dó féin dona saccartaibh do lucht na h- Erenn. At-cualaidh-sein dano beccan do briathraib slánaighibh na 'thaibh-siumh. Ocus o thairnic doibh na bríathra becca-sin do rádh do-cúattar maráon risna h- ainglibh docum nimhe, & ro fansat na tri cedaingil maille frisium dia thabairt dochum an chuirp.


text:
Seumas Mac a' Phearsain
B' e sgrìobhadair Albannach agus neach-poileataigs a bha ann an James Macpherson no Seumas Mac a' Phearsain (27 an Dàmhair 1736 ann an Ruadhainn, a' Ghàidhealtachd - 17 an Gearran 1796). Tha e ainmeil mar "eadar-theangaiche" de bhàrdachd Oisein (Ossian).
A Bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Mac a' Phearsain ann an Ruadhainn ann am Bàideanach, agus bha Gàidhlig aige bho thùs. Bho 1753 a-mach chaidh e don King's College ann an Obar Dheathain agus an uair sin do dh'Oilthigh Dhùn Èideann. Aig an àm ud, thòisich e bàrdachd a sgrìobhadh, mar eisimpleir "The Highlander" ann an 1758, ach cha deach mòran dhiubh foillseachadh.
Dh’fhàs e ainmeil air sgàth 's an "eadar-theangachadh" de na Fragments of Ancient Poetry, dh’fhoillsichte le Hugh Blair ann an 1760. Bha na leabhraichean Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books (1761), Temora (1763) agus The Works of Ossian (1765) ga leantainn. Fhuair iad cliù mar obair den òranaiche Gàidhealach Oisean. Bhathar den bheachd gum b’ e cruinneachadh de sheann beul-aithris a bh’ annta, a lorg Macpherson air a' Ghàidhealtachd is na h-Eileanan Siar. Chaidh na leabhraichean eadar-theangachadh ann an cànain Eòrpach eile, far an robh iad tarraingeach don luchd-leughaidh cuideachd agus a’ leantainn do àm Romansach. Leis an ùidh ann an Oisean dh'atharraich an t-ainm "Erse" gu Gàidhlig airson Gàidhlig na h-Alba. [1]
Bha deasbad mòr ann mu Oisean agus dè cho fìrinneach 's a bha obair Mhic a' Phearsain, an-diugh thathar den bheachd gun do sgrìobh Mac a' Phearsain a' bhàrdachd leis fhèin. Ann an 1952, dh'fhoillsich Ruaraidh MacThòmais an leabhar The Gaelic Sources of MacPherson's "Ossian", anns a bheil e a' sgrùdadh nan tùsan Gàidhlig a bha Mac a' Phearsain a' cleachdadh.
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Withers, C. (1984) Gaelic in Scotland 1698 to 1891: the geographical history of a language. Dùn Èideann: John Donald Publishers Ltd. ISBN 0859790979


text:
Oak Park, Illinois
‘S e baile beag air iomall Chicago ann an iar-mheadhan Na Stàitean Aonaichte a th’ ann an Oak Park.[1] Tha e suidhichte aig 188m os cionn ìre na mara faisg air Loch Michigan aig astar dhe 968km bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha, 279km bho Springfield, prìomh-bhaile na stàite agus 212km bho Los Angeles, air an taobh thall na dùthcha.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Illinois. Tha 53,103 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 9.9% thall thairis, ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 5.6% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 20.7% dhuibh.[3] Tug 62.1% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Ernest Hemingway (1899 – 1961): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1953.
- Leicester Hemingway (1915 - 1982): sgrìobhadair.


text:
Kl.
Obitus Torbaigh ab Aird Macha.
Finachda mac Ceallaigh rí Laigenmoritur.
Quies Toictig ab Áird Macha.
Kl.
Aed ab Glinne da Locha quieuit.
{MS folio 183rb(272b)}Finbil ab{a}tissa Cluana Bronaigh quieuit.
Kl.
Anlón mac Concupuir rí Aidhne moritur.
Guaire ab Glinne da Locha quieuit.
Tadg & Flaitnia duo filii Muirgesa iugulati sunt o Luignibh. Uastatio Luighne la Muirges mac Tomaltaigh.
p.104
Kl.
Nuada ab Aird Macha do dul i Conachta cum lege Patricii et cona cain.
Annus prodigiorum annso: as inte tainig in Cele Dé don fairgi anes cosaibh tirmaib cen culud et do bertha stuagh sgribta do nimh do triasa ndenad procect do Gaoidelaibh, et do bertea súas doridisi í in tan toirged an procect et tigedh an Cheli Dé gach laoi darsan fairige fodes iar toirgsin an procecta; as inte dano do rignid fuil dona bairgenoib & ro shed fuil estib ica ttesccad; as inte no candais na heóin an cantain daonna. ingnadh
Ár gente la hUlltuibh.
Kl.
Nuadha Locha hUama episcopus et ab Áird Macha quieuit.
Ár gente la firu Umaill.
Ar Conmaicni la gentibh.
Ar gente la Mumain .i. la Cobtach.
Iondradh an desgeirt la Muirges mac Tomaltaicch.{MS folio 183va(273a)}
Cáin Dairi for Connachtaibh.


text:
1895
MDCCCXCV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 am Màrt - Ragnar Frisch, ann an Oslo. Eaconamaiche à Nirribhidh.
- Paul Wiener, ann an Leipzig. Ailtire às A' Ghearmailt.
- 22 an t-Iuchar - León de Greiff, ann am Medellín. Bàrd à Coloimbia.
- 9 an Dùbhlachd - Dolores Ibárruri, ann an Gallarta.
- 14 an Dùbhlachd - Seòras VI, rìgh anns an Rìoghachd Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Lothar Meyer
- 30 an t-Ògmhios - Eliseo Payán, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia.


text:
Judea
'S e roinn anns an Ear Mheadhanaich a tha ann an Judea neo Judæa (Eabhra: יהודה, Cànan Thiberian Yəhûḏāh airson "praised, celebrated"; Greugais: Iouδaίa, Ioudaía; Laideann: Iudaea). 'S e sin am pàirt sa deas na seann Iosrael eachdraidheil, a tha a-nise fo smachd Iosrael, Palestinian Authority agus uaireannan Iòrdan.
Tha an cuid as motha den Judea na fàsach.
Ad-Dahna • Fàsach Araibianach • Dasht-e Kavir • Dasht-e Lut • Dasht-e Margoh • Fàsach Judeanach • Nefud • Rub' al Khali • Negev • Fàsach Shirianach • Tihamah


text:
Clàr na h-iomain son 2013
- 8 An Gearran 2013
Dh'fhoillsich Comann na Camanachd clàr nan geamaichean son an t-seusain ri tighinn, a thòiseachas air an 2mh den Mhàirt.
Tòisichidh Bail' Ùr an t-Slèibh an oidhirp am Prìomh Lìog a bhuannachadh son a' cheathraimh turais ann an sreath ri geama aig an taigh an aghaidh Ghleann Urchadain.
Bidh Loch Abar, a bhuannaich Lìog Tuath 1 an-uiridh, aig an taigh an aghaidh Lòbhait.
Doirbh
'S e Camanachd an Òbain a bhuannaich Lìog Deas 1 agus tillidh iadsan dhan Phrìomh Lìog le geama doirbh ann an Taigh na Bruaich an aghaidh Chaol Bhòid.
Ghlèidh Ceann Loch Seile an t-àite aca aig an ìre as àirde an-uiridh gun cus strì is tòisichidh iadsan an darna seusan aca sa Phrìomh Lìog aig an taigh an aghaidh Chinn a' Ghiuthsaich.
Sa gheama eile bidh Inbhir Aora aig an taigh an agaidh A' Ghearasdain.
Ann an Lìog Tuath 1 tòisichidh na Sgitheanaich aig Pàirc nan Laoch far an cluich iad an aghaidh Inbhir Nis.
Fàilte
Chan eil ach aon sgioba aig Loch Carran a-nise - a' cluich ann an Lìog Tuath 3 - agus cuiridh iad fàilte air na nàbaidhean aca, Loch Bhraoin, air a' chiad là den t-seusan.
Cuideachd san lìog sin bidh dùbhlan aig na Leòdhasaich anns a' chiad gheama acasan, is iad air falbh an aghaidh Bhoth Fhleisginn, a chrìochnaich san darna àite an-uiridh.
Gheibhear na geamaichean air fad son an t-seusain a tha romhainn an seo.


text:
Faisisteachas
'S e beachd-smuainealas agus gluasad poilitigeach a nochd san Roinn Eòrpa eadar An Cogadh Mòr agus An Dàrna Cogadh a th' ann am Faisisteachas.[1] ‘S ann às an fhacal Laideann fasc, tron Eadailtis fascio a tha an t-ainm, a tha a’ ciallachadh trus neo mulan.[2] Bha am Faisisteachas uabhasach làidir san Eadailt. Tha am Faisisteachas ag iarraidh deachdaireachd chorporra leis an eaconomaidh fo stiùireadh na stàite a cur air dòigh.[3]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ain-Riaghailteachd • Calpachas • Co-mhaoineas • Faisisteachas • Marxachas • Lachasachd • Sòisealachd


text:
Howwood
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Howwood. Tha e suidhichte eadar Baile Eòin is Lochwinnoch air an A737. Tha Pàislig faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 48′ 42.9″ Tuath agus 4° 33′ 46.18″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,502 duine a' fuireach an seo. [1]
Tha na tobhtaichean de dh' Elliston Castle faisg air a ' bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 395 606
- Howwood


text:
Crann-togail
Is e a tha ann an crann-togail inneal airson togail stuth gu h-àrd. Aig a' char as simplidh, is e a tha ann an crann togail, ach crann laidir claonta, air an cumail suas le stughan. Bithidh ulag aig ceann na cruinne, inneal-tachrais aig a bun, agus ropa sinte bhon inneal-tachrais, tro an ulag ri dubhan a bhitheas ceangailte ri ceann an ropa.
Nuair a leigeas an t-inneal tachrais an ropa a mach claonaidh an dubhan. Togar eallachan nuair a chrochar iad air an dubhan mus am bithidh an inneal tachrais a tarruinn an ropa a-steach, agus an eallach suas 's an adhair.
Seòrsaichean Crann-togail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha iomadh seorsa crann togail, roinnte a' reir cruth agus comas. Chanar crann togail steidhichte ri crann-togail a tha air an togail air bunachar steidhichte, agus crann-togail siubhal ri crann togail a tha steidhichte air carbad neo air creit a tha fhèin siubhalach.
Dleasdanas nan Crann-togail[deasaich | deasaich an tùs]
Chanar dleasdanas crann-togail ris an comas a tha aig crann-togail a thogail cuideam aig luaths agus aig astar bho a phrine larach.


text:
Bartolomé Calvo
B’e Bartolomé Calvo Díaz de Lamadrid (Cartagena de Indias 24mh an Lùnasdal 1815 - Quito, Eacuador 20mh am Faoilleach 1889) fear-poileataigs, clò-bhuailtear, fear-lagh agus neach-aithris à Coloimbia[1], agus a bharrachd air sin bha e na Ceann-suidhe Choloimbia bho 1 an Giblean 1861 gu ruige 18mh an t-Ògmhios an aon bhliadhna[2]. Bha an teirm aige annasach o chionn 's gu robh cogadh sìobhalta ann agus oir nach robh e ga thaghadh gu deamocratach.
Susbaint
Beatha ron a’ Cheannas[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bha e na neach-aithris dh’obair e ann an caochladh phàipearan-naidheachd agus meadhanan eile mar "La Civilización", agus "La República". ‘S e riochdaire "Diario del Istmo" ann am Panama a bh' ann. Fhuair e dreuchdan anns a’ bheatha poblach an siud, mar ball pàrlamaid, riaghladair agus Rùnaire na Stàit Phanama. Ann uair sin, bha e na thagraiche gu Riaghaltas na Roinne Bolívar. Mu dheireadh thall chaidh e a thaghadh na Mhorair Tagraiche na Nàisein, agus bho an siud thug e a làmh air ceannas na Poblachd.
Ceann-suidhe na Poblachd[deasaich | deasaich an tùs]
Shuidhe e anns a’ chathair mar Mhorair Tagraiche ann an 1859, aig àm Riaghaltas companach a’ phàrtaidh aige Mariano Ospina Rodríguez. Bha an ceannas falamh oir nach b’ urrainn dha na taghaidhean a dhearbhachadh 31mh am Màrt 1861, leis gu robh an dithis neach-ainmichte air dhìth. Mar sin, shuidhe Calvo anns a’ chathair mar cheann-suidhe 1 an Giblean 1861.
Bha coltas anabarrach aig a theirm goirid dhe trì mìosan gu leth air sgàth gu robh cogadh sìobhalta ann, agus chuir na Feachdan Libearalach ruaig air a’ Cho-chaidreachas Ghranada. Thug an seanailear Tomás Cipriano de Mosquera sealbh air a’ bhaile.
Beatha an dèidh a’ cheannais[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh a bhith na Mhorair Tagraiche na Stàite, dh’fhàilnich e a dh’fhuirich os cionn an Riaghaltais, agus chaidh e a chur an greim còmhla ris na bràithrean aig Mariano Ospina Rodríguez. Theich e às a phrìosan ann am Bocachica agus ràinig e Eileanan a’ Chairibianach, far an robh e na chlò-bhuailtear is na fhear-lagha.
Thill e dhan dhùthaich anns na 1870an agus bha e na thagraiche a’ chinneas anns na taghaidhean dhe 1876. Cha d’fhuair e ach dà bhòt, bho na stàitean Tòraidh dhe Tolima agus Antioquia. Bhuannaich Aquileo Parra Gómez an taghadh.
Chaidh e do Ghuayaquil an uair sin, far an robh e os cionn chompanaidh naidheachd. Mu dheireadh thall dh’ainmich Rafael Núñez tosgair sònraichte y ministear làn-ùghdarach gu Eacuador e, dreuchd a rinneadh e gus a bhàs, 20mh am Faoilleach 1889[3].
Dìleab[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an Leabharlann Bartolomé Calvo anns a' bhaile aige fhèin, Cartagena de Indias.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
IS amlaid seo imorro atfiadait na h-eolaid na n-gaedeal
p.54imteachta a n-arsaide toiseach. Ro bai araile fear soceanolach for loingeas i n-Eigipt, iar na h-indarba a rigi Sgeithia, in n-inbaid tangadar meic Israthel tre Muir Ruaid, & ro baidead Forand cona sluag. In sluag terna as gan badad, ro h-innarbsat a h-Eigipt in loingsech soicenelach ud, ar ba cliamain sium do Forand do baidead ann .i. Forann Cíncris.
Roascnadar iarum in Sgeitheagdai co na clann is a n-Affraig, co h-altoraibh na Feilisdinach co cuithib Salmara, & eitir na Ruiseagdaib & sliab Iasdaire, & tar sruth m-bailb tres in Set Muiride co Colamnaib Ercail tar muncinn Gaididoin co h-Easpain; & ro aittreabaid in Espain iardain, co tangadar meic Milead Easpaine co h-Eirind co trichait cuile, co tricha lanamain cach cul, a cind da bliadan ar mile iar m-badad Foraind im Muir Ruaid.
Rex hautem eorum mersus est .i. ro baidead in rig .i. Donn ag
p.56Tig Duind. Tri bandé in n-inbaid sin a flaithius Erenn, Folla, & Banba, & Eire, coro moideadar tri catha forro re macaib Mileadh. Coro gabadar meic Milead rigi iardain.
Contensio magna facta est .i. ro fhas cosnam mor eter da mac Milead imon rige co ro sidistar a m-breitham iat .i. Amairgein Glun Geal mac Miled, & ba filid eisiden dna; & is e in sidh do roinde .i. raind Erenn a n-do, & rogab Eber in leath teas, & Eiremon sa leath tuaig; & ro aittreabaid a clanna an n-indsi seo cus andiu.


text:
European Cup Winners Cup
'S e co-fharpais cupa a bha anns an European Cup Winners Cup airson sgiobaidhean ball-coise a ghleidheadh an co-fharpais cupa nàiseanta san dùthaich aca fhèin a' bhliadhna roimhe. Chaidh a' chiad co-fharpais a chumail ann an 1960/1961 agus bha an co-fharpais air a chur gu crìoch ann an 1998/1999. Bhon uairsin, tha na sgiobaidhean a' gleidheadh nan cupannan nàiseanta a' dol a-steach gu Cupa UEFA. Chaidh an cupa seo a ghleidheadh da thursa le sgiobaidhean Albannach, C.B. Rangers ann an 1972 agus Club Ball-coise Obar Dheathain ann an 1983.


text:
Jan von Werth
'S e seanailear Gearmailteach a th' ann an Johann Graf von Werth (1591 - 1652), air a bheil gu h-àbhaisteach Jan von Werth.
Sgeulachd Jan is Griet[deasaich | deasaich an tùs]
Mar dhuine òg bochd aig àm a’ Chogaidh Deich Bliadhna air Fhichead bha Jan von Werth a’ fuireach ann an Köln. Ged a bha e bochd, bha e miannaich air adhartas. Ghabh e gaol air Griet, caileag bhòidheach a bha na searbhanta ann an taigh ceannaiche bheartaich. Thathar ag ràdh gum faca e i a’ chiad turas nuair a bha e a’ coimhead às dèidh nan each anns a’ mhargadh far am biodh ise a’ ceannach a' bhìdh gach latha. Bha esan ag iarraidh a pòsadh, ach b’ e ceannaiche ris an robh dùil aicese pòsadh na àite, agus chuir i air falbh e.
Às dèidh dhi a dhiùltadh, ghabh e san arm agus shiubhail e tron Roinn-Eòrpa, cho fad air falbh bho Chologne agus bho Ghriet ’s a b’ urrainn dha faighinn. B’ e saighdear talanta calma a bh’ ann agus ri tìde dh’ fhàs e gu math ainmeil. Thòisich e mar shaighdear-choise cumanta ach aig deireadh a’ chogaidh b’ e seanailear-eachdraidh a bh’ ann. Fhuair e buaidh mhòr air na Fraingich aig Caisteal Ehrenbreitstein air an Rhine faisg air Koblenz, a dh’fhosgail an Rhine airson malairt a-rithist. Bha seo uabhasach cudromach do Chologne agus agus às an adhbhar sin thill e mar ghaisgeach dhan bhaile.
Bha a h-uile duine air chois gus an gaisgeach fhaicinn, bha geataichean a’ bhaile fosgailte, agus esan a’ marcachd gu moiteil air each àrd tron bhaile thaingeil. Nuair a ràinig e an dearbh ionad-margaidh air an robh cuimhne aige à làithean òige, mhoithich e cailleach-margaidh ìosal a’ reic meas ri taobh an rathaid. Cha chreid e a dhà shùil – b’ e Griet a bh’ ann.
Choimhead e sìos oirre agus thuirt e, ann an cànan ionadail Chologne, ‘ Jriet, wä et hätt jedon!’ -'Griet, nam biodh tu air a dhèanamh!' (=Nam biodh tu air mo phòsadh.) Ars ise, ‘ Jan, wä et hätt jewoss!’ - Jan, nam biodh direach fios air a bhith agam!
Agus cha robh dùnadh sona aig an sgeul - thathar ag ràdh gun do mharcaich e na b' fhaide is dh'fhàg e i às dèidh sin agus nach fhaca i a-rithist e.


text:
- 855] Ni maith eadrum is mo mac
fiarfaighidh damh cred mo chin
in tadhbhur bha fuil is bais
indeosaid daibh gusa bhig.
- Each do fhuarus ar mo chuairt
860] o Brian O Ruairc na rosg ngorm
mar do radsun in teach dam
digh mo mhac ga iarraidh orm.
- Adubartsa ri mo mhac
bi atast ata dais gan chell
865] don baili a bhuair misi sen
erichsiu ar ceand ech dhuid fen.
p.58
- Erichsiu ar ceand ech duid fen
gabh umud rad chler ar cuairt
acht gu meara tu laidh leat{MS folio 6r b}
870] do ghebha tu each na duais.
- Acht gidisreod cailleach dall
eadrud agus barr na mBhrian
is beacht go fhuighea tu each
muni leasg leat dul sa sliab.
- 875] In teach do ghebha tu thuas
tairr fen anuas ar a mhuin
fuath dam cliar shadhal na tost
i casaibh con bis a cuid.
- Mag amradhan eneach fial
880] dilaidh se gach cliar i cli
tearc Gaidheal is fhearr fa each
nochon erann neach am ni.
Ni maith edrum


text:
Inver
Ta inver çheet er corpane d'ushtey ta cruinnit dy paartagh lesh un awin ny strooan ny ny smoo roie stiagh ayn, as lesh kiangley seyr eck rish y vooir.
Ta inveryn nyn ardjyn caghlaaee eddyr çhymmyltaghtyn awinagh as çhymmyltaghyn marrey, as t'ad fo cleaynaghyn mooiragh, lheid as tidaghyn, tonnyn, as lhiggey stiagh d'ushtey sailley; as t'ad ec y traa cheddin fo cleaynaghyn awinagh, lheid as strooanyn d'ushtey oor as drundin. Ta'n lhiggey stiagh d'ushtaghyn sailley as ooragh cur rish keimyn ardjey dy veaghey 'syn ushtey as 'sy drundin. Rere shen, ta inveryn coontit mastey ny h-ardjyn smoo troaragh er y theihll.


text:
Gàidhlig
Bunachas
Às a' Ghaeilge shin inghean, Sean Gaeilge ingen, Ogham inigena: *eni-genâ; freumh gen, gin agus roimhear an; Laideann indigena, dùthchasach; Greugais @Ge@'ggónc, ban-ogha. Cuideachd nighean, q.v. Laideann ingenuus?.
Ainmear
nighean boir., ginideach nighinn(e)/ìghne, iolra nighnean
- Pàiste boireannach chuideigin, tè an t-sliochda chuideigin.
- Ann an truaill-chainnte, gruagach no caileag.
- "An cluinn thu mi, mo nighean dhonn?"
Faclan bunaichte
Faic cuideachd
Eadar-theangaichean


text:
Neo-eisimeileachd na h-Alba
Chan eil Alba air a bhith neo-eisimeileach bho 1707 nuair a chaidh aonadh air adhart eadar pàrlamaid na h-Alba agus pàrlamaid Shasainn airson stèidheachadh Rìoghachd Bhreatainn Mòr fo Ban-rìgh Anne - am monarc mu dheireadh Stiùbhairteach.
Cha robh taghadh ach aig 3,000 daoine ann an Alba aig an àm, ged a bha muillean daoine ann.
Thug na Sasannaich £20,000 sa brìbean do poileatagaich na h-Alba airson an Aonadh.
An diugh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha taic airson neo-eiseimleachd air fas is crionadh san 20mh Linn. A-reir An t-Albannach (11/09/2006), thuirt YouGov poll gun robh 44% a' cur taic ri neo-eiseimleachd, 42% an aonadh, agus 15% gun beachd. Ann an 2014 bha Referendum air Neo-eisimealachd na h-Alba 2014 ann far an d' fhuair am freagairt 'Cha bu chòir' an àireamh a bu mhotha de bhòtaichean.
Pàrtaidhean poileatagach[deasaich | deasaich an tùs]
Tha na pàrtaidhean seo a’ strì airson neo-eiseimealachd na h-Alba, agus self-determination:
- Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba
- Pàrtaidh Shòisealach na h-Alba
- Pàrtaidh Uaine na h-Alba
- Margo NicDhòmhnaill
- Caimbeul MacMhàrtainn
Buidheannan eile[deasaich | deasaich an tùs]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jimmy Reid: 1932 - 2010.


text:
Taic-airgid do phontùin Loch nam Madadh
- 23 An t-Sultain 2013
Chuir Oighreachd a' Chrùin taic-airgid ri sgeama gus pontùin a thogail ann an Uibhist.
Fhuair Comann na Mara iasad de cha-mhòr £400,000 airson a' phròiseict, a bhios ann an Loch nam Madadh.
Tha am pròiseact ag amas air bàtaichean mòra agus luchd-turais a thàladh a dh'Uibhist a Tuath.
"Bidh àite ann airson ceangail-suas 26 de bhàtaichean-siùil," thuirt Tormod MacIain, a tha an sàs ann an Comann na Mara.
"Tha sinn ag amas air duine sam bith a tha a' tighinn timcheall taobh siar na h-Alba 's aig a bheil bàta-siùil a thàladh.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil e fìor ri ràdh gu bheil taobh siar na h-Alba uabhasach fhèin freagarach.
"Tha mi a' smaoineachadh gu bheil iad ag ràdh gur e an t-àite as fheàrr airson seòladh anns an Roinn Eòrpa, leis na th' ann de dh'eileanan.
"Agus ma choimheadas tu air na h-Eileanan an Iar, tha Uibhist a Tuath na theis-mheadhain, agus mu choinneimh an Eilein Sgitheanaich, 's i uabhasach freagarrach airson seòladh taobh seach taobh.
"Can gu bheil beagan dhaoine a' tighinn far bàta sam bith. Uell, faisg air a' chidhe, tha Banca na h-Alba, agus tha dà thaigh-òsta ann an Loch nam Madadh.
"A bharrachd air sin, tha cafaidh faisg air a' chidhe, 's gheibh iad biadh an sin.
"Tha àiteachan eile ann leithid Taigh Chearsabhagh, far a bheil sgoil ealain an-diugh, agus tha gailearaidh ann airson ealain a shealltainn, agus an taigh-tasgaidh.
"Tha sin uile beagan mhionaidean coiseachd on chidhe," thuirt e.
Tha dùil gum bi na pontùin ann an àite toiseach a' Chèitein, agus togaidh Comann na Mara cìsean far a h-uile bàta a chleachdas iad.


text:
Meas
Bidh meas a' fàs air luibhean agus craobhan. Cleachdar mar biadh, agus airson gineadh.
Toradh[deasaich | deasaich an tùs]
THa seanfhaclan ann a dh'innseas mar a bheir a' ghaoth buaidh air measan. Mar eisimpleir:
"Mas gaoth an ear a dh'fhàg a' Challaig, meas air crannadh."
Nuair a bhios meas seargta, canar "meas air crannadh" ris.
Ma gheibhear gaoth bhon ear as t-earrach, bidh na craobhan a' cur a-mach an duillich. Ach, seargaidh a' ghaoth an ear an duilleach òg, maoth nas luaithe agus nas motha na gaoth sam bith eile. Nuair a thèid a' chiad duilleach air ais le seargadh na gaoith an ear, ged a dh'fhaodas cuid mhath de mheas cinntinn air na craobhan 's air na preasan, cha bhi am meas mar is trice ach meanbh.
Cha chuir a' ghaoth a tuath ge-tà na measan air an ais mar a nì a' ghaoth an ear, ged a bhiodh i a' sèideadh gu math tric fad a' gheamhraidh 's an earraich.
Bidh a' chraobh-mheas nas toraiche na b' àbhaist dhi nuair a bhios an geamhradh fuar, reòidhte, do bhrìgh nach leig am fuachd 's an reothadh leatha a duilleach a chur a-mach ro thràth air a' bhliadhna.
Eiseimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
Artagailean ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Port Rìgh
'S e Port Rìgh prìomh-bhaile an Eilein Sgitheanaich. Anns a´ bhliadhna 1950 bha 1500 neach a' fuireach ann, ach dh'fhàs am baile na bu motha tro na bliadhnaichean agus ann an 2005 bha 2500 neach ann. Baile seirbhis agus baile margaid a tha ann.
Tha am baile suidhichte air taobh sear an eilein agus air taobh siar Loch Phort Rìgh, loch mara a tha gu math fàsaichte. Is e Ceàrnag Shomhairle sàr mheadhan a' bhaile, far a bheil Taigh-cùirt an t-Siorraim, Ionad Phoilis agus clach-chuimhne do muinntir na sgìre a thuit anns an da chogadh mhòr.
Creideamh[deasaich | deasaich an tùs]
Cha mhòr nach eil sia eaglaisean Crìosdaidh 's a' bhaile bheag seo: Eaglais na h-Alba, Eaglais Shaor na h-Alba, Eaglais Shaor Chlèireach na h-Alba, Eaglais Easbaigeach (na h-Alba), Associated Presbyterian Church agus Eaglais Chaitligeach (Cille Mhoire). A dhʼaindeoin sin tha nas lugha na 'n dara leth de mhuinntir na sgìre a' frithealadh nan eaglaisean gach Dòmhnach.
Daoine[deasaich | deasaich an tùs]
- Rugadh Mairead Bennett ann am Port Rìgh ann an 1946.


text:
Penrhyndeudraeth
'S e clachan ann an ceann a tuath na Cuimrigh a th' ann Penrhyndeudraeth. Tha an t-ainm a’ ciallachadh "Leth Eilean le dà chladaich" anns a’ Chuimris, leis gu bheil e eadar dà tràigh, Traeth Mawr agus Traeth Bach. Tha am baile fhèin aig 13m os cionn ìre na mara.[1] Tha e suidhichte anns an t-Siorramachd (Cuimris: Sir) Gwynedd, faisg air na h-aibhnichean Glaslyn agus Dwyryd, eadar Minffordd agus Tan-y-Bwlch agus faisg air Portmeirion. Tha Penrhyndeudraeth air an àirde an iar na siorramachd, dìreach ri taobh na Pàirce Nàiseanta Eryri (Beurla: Snowdonia). Tha prìomh-oifis ùghdarras na Pàirce Nàiseanta suidhichte ann am Penrhyndeudraeth.
Chaidh am baile a stèidheachadh anns an 19mh linn. Ann an 2001 bha 2,467 daoine a’ fuireach anns an sgìre.[2]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair Bertrand Russell (1872 – 1970) ann am Penrhyndeudraeth.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Tha Fionnlagh MacLeòid ag innse mu thaigh-falaich a bha ann am Bragar, Leòdhas.
Fionnlagh: 'S dòcha latha-eigin gun tèid mi fhìn 's tu fhèin a shealltainn air atach taigh-dubh a th' ann am Bradhagair. Tha e air eisimpleir cho math 's a th' air fhàgail cho fad 's is aithne dhòmhsa. 'S tha taigh-falaich shuas as a' cheann shuas aige, air taobh shuas an taigh-fhuaraich. Bha 'n taigh-fhuaraich a' dol a-mach bhon an teine agus chan e a-mhàin gu robh taigh-falaich ann ach, ri taobh an taigh falaich, tha àth.
'S gheibheadh tu suas bhon teine dhan an àth tro toll-crùbaidh agus a-mach as an àth a-steach dhan taigh-falaich le toll-crùbaidh eile.
Ach, mar a thuirt thu fhèin air prògram eile, bhon taobh a-muigh, bha an tughadh gu lèir fon aon fhuaim 's chan aithnicheadh tu gu bràth gu robh iad ann. Agus airson uisge-beatha na càil sam bith bha e ann, ach tha 'n taigh seo sònraichte cuideachd bhon tha ann dà chrùb.
'S e crùban a-nis na leapannan a bha as a' bhalla agus 's e dà chrùb eadar-dhealaichte a bh'ann. Bha aonan aca a' tighinn, eil fhios agad, corbelled, mar gum biodh, agus bha tèile le àrd-doras mhòr, mhòr oirre ach tha an tè sin air tuiteam.
Agus tha taighean fhathast ann an àiteachan eile, can, bhos cionn Sgealascro far a bheil crùban as a' bhalla. Ach 's e fear-s' ann am Bradhagair a' fear as slàine agus as fheàrr is aithne dhomh.
Iain: Nuair a smaoinicheas tu an-dràsta air an taigh bhon taobh a-muigh agus, rud a chitheadh tu trom, tric, 's e caora na dhà air an tobhta ag ithe. Agus tha an dealbh sin agamsa gu math, math soilleir nam inntinn fhìn.
Fionnlagh: Eadar an taigh 's a' sabhal ann a shin, as a' chlais ghorm a bhiodh a sin.
Iain: An t-slag a bha sin...
Fionnlagh: ...le bun-baca, na clachan air an tobhta ann a shin, 's na h-acraichean 's an dragh. A h-uile càil a bha sin ri taobh na caorach.
Iain: Bha agus a h-uile càil a bha sin air a chuir cho grinn, mar gum biodh. Bidh mi tric a' smaoineachadh mar a bha na h-acraichean dìreach troigh na ochd òirlich dheug bhon tobhta, agus a h-uile gin aca dìreach a rèir a chèile.
Flòraidh: 'S na peilichean uisge taobh a-staigh... as an trannsa, agus an crogan siorap, tha mi smaointinn a bhiodh aca, a' cur a' chrogain a-staigh dhan an uisge airson deoch.
Fionnlagh: Dè an t-ainm a bh' agaibh-se air na stoban a bha am mullach an taighe? Dè am fear dhe na h-ainmean a bh' agaibh orra?
Iain: A-mach à mullach an taighe?
Fionnlagh: Seadh.
Iain: Well , bhiodh maide-fithich gu math tric.
Fionnlagh: An corra-chulachainn?
Iain: Well , chuala mi sin cuideachd, 's maide-feannaig. Tha mi smaoineachadh gu robh na trì ann. 'S bha an gath-droma, 's am bun-baca 's dè an t-ainm a bh' agad fhèin, mar eisimpleir, air an stuth a bha eadar an dà bhalla.
Fionnlagh: An glutaran no an ùdabac?
Iain: 'S e. Tha mi smaoineachadh gu robh rudan dhan t-seòrsa sin ann, talamh balla 's tha a' sileadh mar gum biodh a' tighinn a-nuas agus a' ruith dhan a' ghlutadh a bha sin, agus a rèir choltais bha seo a' cumail na h-uibhir a' bhlàths air an taigh, an talamh a bha sin a' fliuchadh 's a' cumail blàths agus dìreach a' cumail fuaim na gaoithe a-muigh.
Fionnalgh: Ach cho math cuideachd mar a bha an àirneis a bha am broinn an taighe. Bha e cha mhòr na phàirt dhan an taigh. Bha an cumadh a bha air an àirneis, bha e a' dol suas leis an leathad 's ag orradh an taobh ud 's an taobh ud eile. Cha b' e idir còrnairean. Bha rud air fhighe a-steach na chèile slàn.
Iain: Bha 's an dreasair, eil fhios agad, man a bha e suas 's an uairsin a' tighinn a-mach às a' mhullach 's na soithichean an uairsin na seasamh ann a sin. Tha tòrr dhe na rudan sin 's na beathaichean, na beathaichean shìos air an todhar.
Fionnlagh: Bha na beathaichean, bha an stiall 's na bha na cois. Cha chreid mi nach do dh'ainmich thu rudeigin man a' stiall nach robh fhios agamsa air.
Iain: Well , 's dòcha mas do shuidh sinn ann a seo bha mi bruidhinn air, tha, a' smèathag a bhiodh timcheall amhaich beathaich agus, a' ruith eadar a' smèathag agus a' stiall, am pìos ròp a bha sin. Tha mi smaoineachadh gur e an geugaire a bhiodh aig gu leòr air.
Fionnagh: Cha chuala mi sin a riamh. 'S an e a' stiall a bh' agad air a' mhaide fhèin, air a' chabar, no an e air a' rud a bha gluasad suas is sìos mar a bha an todhar a' dol an àirde?
Iain: Well , 's e ceist a tha sin. 'S e ceist a tha sin. Tha mi smaoineachadh gur e sin aon de na facail a rèir mar a bhathas a' cleachdadh 's a' cleachdadh a' rud gu robh an rud ma robhas ga chleachdadh ag atharrachadh. Dhòmhsa 's e stiall a' maide.
Fionnagh: Ach as a' gheamhradh, àm breith na bà, a' laogh sleamhainn ga shlaodadh dhan t-sabhal 's càis an ùinns, 's an t-ùnns fhèin. A h-uile càil tha sin. Sin dealbh geamhraidh de bhalach.
BBC © 2014 Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Fiosrachadh mu thaghadh farsaing de dh'òrain Ghàidhlig bho thasglann a' BhBC. Find information on a wide range of Gaelic songs from the BBC's Gaelic archive.
Tha an fhiosrachadh air a roinn ann an còig diofar earrannan: a rèir ainm an òrain, ainm an sgrìobhaiche, ainm an t-seinneadair, cuspair an òrain, agus tasglann a' Mhòid. Tha an fhiosrachadh a rèir na h-aibidil, le ainmeannan dhaoine ann an òrdugh a rèir ainmean-baistidh. The information is categorised by: song title, writer, singer, song theme, and a Mod archive. The content is listed alphabetically, with people's names ordered according to Christian name.
Ann an tasglann a' Mhòid, cluinnear taghadh de dh'òrain a chaidh a chlàradh aig a' Mhòd Nàiseanta Rìoghail eadar 1894-1990: measgachadh de dh'inbhich agus de dh'òigridh a choisinn boinn thairis air na bliadhnaichean. Chithear cuideachd bhidiothan de chuid de luchd-buannachaidh Mod Ghallaibh 2010. In the Mod archive you can listen to songs recorded at the Royal National Mod between 1946-1989: including a selection of adult and junior medallists. You can also watch a selection of videos from the Caithness Mod 2010.
Seo mar a bhruidhinn Ceana Chaimbeul air Donnchadh Peutan à Siadar, ann an Uig an Eilein Sgitheanaich, a tha a' seinn an t-òran Eala nan ...
Thogadh Donnie Murdo MacLeòid ann a' Steòrnabhagh le Gàidhlig mar chiad chànan, rud nach robh cho àbhaisteach am measg a ...
Chaidh Eachann MacCarmaig a chlàradh ann am Framboise le Fred MacAmhlaigh ann an ...
Rugadh Eachann MacCoinnich, Eachann Thormoid Mhòir, air 11 Màrt, 1926, ann an Geàrrloch. Bhuineadh a mhàthair, Ceit Nic a' Phearsain do na h-Obanan, ann an ...
Ged a rugadh Eàirdsidh Grannd ann an Lenzie, air iomall Ghlaschu, ann an 1902, thogadh e le Gàidhlig mar chiad chànan. Bha e seachd bliadhna ...
Rugadh Eàirdsidh Mac an t-Sagairt ann an Glaschu air 24 Ògmhios, 1931. Bha a phàrantan le chèile à Ìle, athair, Eàirdsidh, à Bogha Mòr agus ...
Rugadh Eàirdsidh MacIllEathain ann an 1918 anns a' Ghearastan ach thogadh e ann an Innis Lagain, baile beag air bruaich a tuath Loch Garadh, mu ...
Rugadh agus thogadh Eddie MacRath ann an Gleann Seile, faisg air làrach Blàr Ghlinn Seile. Ghluais an teaghlach à sin gu croit an Lùb an ...
Rugadh Eilidh NicChoinnich ann an Goillspidh ann an 1967 agus ghluais an teaghlach gu Leòdhas nuair a bha i ceithir bliadhna a ...
Rugadh Ellen Nic na Ceàrdaich ann an 1965 agus thogadh i ann an Inbhir Ghrainnse, far an deach i do Bhun-sgoil Sacred Heart. An dèidh ...
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
An Àithne
Is e An Àithne no Baile na h-Àithne[1] am prìomh-bhaile agus am baile as motha anns a' Ghrèig.
Tha An Àithne làn eachdraidh, is e àite–breith Socrates, Pericles agus luchd-feallsanach eile a th’ ann. Tha an Acropolis agus an Daphni Monastery faisg air dìonta leis an UNESCO.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities


text:
Aimearaga a Tuath
'S e Aimearaga a Tuath mòr-roinn, aon de seachdnar, agus pàirt na h-Aimearagan. Tha i air a dhealachadh bho Aimearaga a Deas tro tairbeart caol, mu thimcheall Panama is Colombia. Tha an Cuan Siar gu taobh an ear agus an Cuan Sèimh air an taobh-a-siar. A bharrachd, tha an Cuan Argtach mu thuath, le Bàgh Hudson a' dol a-staigh, agus a' Mhuir Charaibeach air an earra-dheas.
Susbaint
Dùthchannan ann an Aimearaga a Tuath[deasaich | deasaich an tùs]
Fìor-thuath[deasaich | deasaich an tùs]
- Bermuda
- Canada
- Graonlainn (connspaideach, cuiridh cuid ann an Roinn Eòrpa e, airson aobharan poileatagach)
- Meagsago
- Na Stàitean Aonaichte
- St Pierre et Miquelon (leis a' Fhraing)
Aimearaga Mheadhanach[deasaich | deasaich an tùs]
Seo taghadh de na dùthchannan ann, airson fir eile, faic Aimearaga Mheadhanach. Tha Meagsago còmhla gu tric.
Muir Cairibianach[deasaich | deasaich an tùs]
Seo taghadh den dùthchannan ann, airson liosta gu lèir, faic an Roinn Charaibeach. Tha na h-eileanan Greater Antilles agus na Lesser Antilles nan laighe anns a' Mhuir Chraibeach. Tha dùthchannan air an oirthir a tuath de Aimearaga a Deas còmhla gu tric.
- Cùba
- Guadelope (colonaidh aig an Fhraing)
- Haiti
- Puerto Rico (colonaidh aig na Stàitean Aonaichte)
- Iaimeuca
- Trianaid agus Tobago
Aistidhean eile[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Bun-na-coise
Tha bun-na-coise co-ionnan ris an làmh ach aig ceann eile na bodhaige. Mar is àbhaist, chan eil sgapadh eadar cas agus bun-na-coise sa Ghàidhlig fhèin, ach is iomadh cànanan eile aig a bheil facal sònraichte, m.e. Beurla foot, agus Fraingis pieds. Chan eil sin cho mi-àbhaisteach, ann an dòigh - ann an Ruiseis 's e an aon facal - Pyka (ruka) - a tha aca air làmh is gàirdean còmhla ri chèile.
Tha còig meuran-coise air gach fear, agus mar is trice, sna dùthchannan fuara, cuiridh daoine brògan orra.


text:
Iarrtas
Tha Sabhal Mòr Ostaig a' tàladh oileanach bho air feadh an t-saoghail agus tha na cùrsaichean againn air an ullachadh airson làn chothrom a thoirt do dh'oileanaich fàs fileanta sa chànan agus misneachd a bhith aca ann an leughadh, sgrìobhadh agus bruidhinn a' chànain.
Ma tha thu dìreach an dèidh tòiseachadh air Gàidhlig ionnsachadh is dòcha gum biodh ùidh agad ann an Cùrsa Goirid a dhèanamh aig a' Cholaiste air neo an cùrsa air astar, An Cùrsa Inntrigidh.
Mas ann fileanta a tha thu is dòcha gum biodh ùidh agad ann an cùrsa fo-cheum a dhèanamh no an cùrsa for-cheum MSc Cultar Dùthchasach is Eachdraidh na Gàidhealtachd.
Is dòcha gu bheil Gàidhlig gu leòr agad ach gu bheil greis ann on a bha thu ga bruidhinn is gum bu mhath leat piseach a thoirt air do chuid sgilean cànain. B' urrainn dhut an Cùrsa Adhartais a dhèanamh air astar no a thighinn don Cholaiste airson An Cùrsa Comais a dhèanamh.
Tha sinn toilichte iarrtas fhaighinn bho dhuine sam bith aig a bheil ùidh sa Ghàidhlig agus faodaidh earbsa a bhith agad gum bi sinn a' dèiligeadh ris an iarrtas agad ann an dòigh chothromach. Bidh gach iarrtas air a sgrùdadh gu ceart agus a rèir poileasaidh Co-ionnanachd Chothrom na Colaiste. Cha bhi a' Cholaiste a' dèanamh dì-meas air air sgàth aois, dath craicinn, dulachas cinnidh, creideamh no gnè.
Gheibh thu tuilleadh fios agus comhairle bho Oifis Chlàraidh na Colaiste mu bhith a' cur a-steach iarrtas don Cholaiste agus tha fiosrachadh feumail eile ri lorg san earrainn seo den làraich-lìn.
Oifis Chlàraidh
Sabhal Mòr Ostaig
Slèite
An t-Eilean Sgitheanach
IV44 8RQ
Fòn: 01471 888304
Post-d: iarrtas@smo.uhi.ac.uk


text:
Teòirim
’S e smuanairt a tha dearbhte a th’ ann an teòirim. Ann am matamataig, ’s e ràdh matamatagach a tha air a chur an cèill ann an riochd a ghabhas dearbhadh no breugnachadh a th’ ann an smuanairt, agus ma tha e air a dhearbhadh fo riaghailtean matamataige ’s e teòirim a th’ ann. Mur eil dearbhadh aig an smuanairt ach thathar a’ creidsinn gu bheil e fìor agus thathar a’ sùileachadh gun tig dearbhadh air a’ cheann thall, chan e teòirim ach baralachas a th’ ann.
Susbaint
Beachd-bharailean an teòirim[deasaich | deasaich an tùs]
Cha ghabh teòirim (no rudeigin eile) a dhearbhadh mar thà. Tha gach teòirim air a stèidheachadh air grunnan ro-fhìrinnean agus cha ghabh a dhearbhadh mur eil na ro-fhìrinnean seo fìor. ’S e sin ri ràdh gu bheil dearbhadh daonnan den riochd: ma tha A fìor, ’s ann a tha B fior. Ri linn sin tha ro-fhìrinnean an teòirim nam pàirt cudromach dheth. Tha gach teòirim an eisimeil air fìrinneachd a chuid ro-fhìrinnean. Mar as cumanta ’s e beachd-bharailean an teòirim a chanar ris na ro-fhìrinnean.
Teòirim agus teòiridh[deasaich | deasaich an tùs]
Is math a dh’fhaodte gum bi beachd-bharail(ean) an teòirim na theòirim fhèin is gum bi an dara teòirim air a stèidheachadh air teòirim eile (no air grunnan teòirimean eile). ’S ann mar seo a tha eòlas air a thogail. Ach aig bun an eòlais seo bidh grunnan beachd-bharailean nach gabh an dearbhadh, agus tha an t-eòlas air fad an eisimeil orra. Bhiodh an t-eòlas seo meallta mur biodh gach aon de na beachd-bharailean bunaiteach fìor. Canar teòiridh ris an eòlas (.i. seata theòirimean agus na co-dhùnaidhean a tha air an tarraing bhuapa) a tha an eisimeil air grunnan beachd-bharailean gun dhearbhadh.
Siostaman aicseamach[deasaich | deasaich an tùs]
Tro na linntean b’ e iomairt nam matamataichean teòiridhean matamataige stèidheachadh air grunnan aicseaman. Is iad seo beachd-bharailean a tha fèin-fhollaiseach (aig a’ char as lugha ann an suidheachadh air leth). Uaireannan, tha na h-aicseaman fhèin a’ dèanamh mìneachadh air an t-suidheachadh anns a bheil an teòiridh fìor. Mar eisimpleir, tha Teòiridh Ghrùpa an eisimeil air fìrinneachd an fhearta:
-
- a + b = b + a
Nise, is cinnteach gu bheil seo fìor aig na h- àireamhan nàdarra, ach mur biodh e fìor aig dà uimhir a agus b de sheòrsa eile, cha bhiodh Teòiridh Ghrùpa fìor airson an t-seòrsa de dh’ uimhir a tha ann an a agus b. Ach aig an aon àm, cha bhiodh grùpa a th’ ann an t-seòrsa seo idir oir ’s e feart grùpa a tha fìrinneachd a’ cho-aontair seo. Tha Teòiridh Ghrùpa a’ buntainn ri grùpaichean a-mhàin. Chan eilear a’ tagradh gu bheil i fìor anns a h-uile suidheachadh. Anns am matamataig, canar Siostam Aicseamach ri teòiridh a tha stèidhichte air aicseaman agus Foirmeileas ris a’ bheachd-smuainealas a chleachdas mhodailean aicseamach a-mhàin. ’S e Teòiridh Dhearbhaidh an sgoilearachd shiostaman foirmeil aicseamach agus na dearbhaidhean a thigeadh bhuapa.
Dearbhadh teòirim agus lèamannan[deasaich | deasaich an tùs]
Chan e pàirt de theòirim a th’ anns an dearbhadh, mar a thà anns na beachd-bharailean. Faodaidh grunnan dearbhaidhean eadar-dhealaichte a bhith aig an aon theòirim. Mar as cumanta, tòisichidh dearbhadh bho bheachd-bharailean an teòirim. Leanaidh an dearbhadh ceum air cheum, agus gach ceum air a thuigsinn bhon cheum a th’ ann roimhe, gus an ruigear an co-dhùnadh a bheir dearbhadh air an smuanairt. Ach uaireannan tha feum aig an dearbhadh air ro-stèidhean eile. ’S e smuanairtean eile a th’ anntasan agus feumar an dearbhadh air a’ chiad dol-a-mach airson a’ phrìomh smuanairt a ghabhail dearbhaidh mar theòirim. Canar lèama ri smuanairt den t-seòrsa. Thoir an aire gu bheil diofar eadar lèama agus beachd-bharail. Tha lèama co-cheangailte ri dearbhadh an teòirim agus is math a dh’fhaodte gum bi dearbhadh eile ann gun fheum air an lèama seo, no aig a bheil feum air lèama(nnan) tur eadar-dhealaichte.
Co-chnuasachd teòirim[deasaich | deasaich an tùs]
An uair ’s gu bheil teòirim air a dhearbhadh, uaireannan gabhaidh smuanairt eile a dhearbhadh cuideachd gu sìmplidh. Canar co-chnuasachd ri seo. ’S e ath-thoradh teòirim a th’ anns a’ cho-chnuasachd.
Briathran eile[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a tha teòirim na smuanairt a tha na chuis-dhearbhte, ’s ann nach eil fìor dhiofar eadar teòirim, lèama agus co-chnuasachd, ach a-mhàin an suidheachadh às an èirich iad. Thathar a’ beachdachadh gu bheil teòirim nas cudromaich na lèama, ach tha grunnan lèama ann (me. Lèama Ghauss is Lèama Zorn) a tha air leth cudromach cuideachd. Corra uair tha teòirimean cudromach matamataig air an ainmeachadh leis na faclan “riaghailt”, “lagh” no “prionnsabal” (me. Riaghailt Chramer, Lagh nan Àireamhan Mòra, Prionnsabal Chot a’ Chalmain) ach sa chumantas tha na faclan “teòirim” no “lèama” nas fheàrr. Uaireannan tha am facal “frith-bharail” air a chleachdadh nuair a tha an smuanairt dearbhte ged tha tuar meallta aige (me. Frith-bharail Bhanach-Tarski), ach thathar a’ cleachdadh an fhacail seo cuideachd far a bheil smuanairt air a bhreugnachadh agus tuar aige gu robh e fìor.


text:
Ronaldinho
Ronaldo de Assis Moreira; rugadh 21 am Màrt, 1980 ann am Porto Alegre, Braisil. Na chluicheadair ball-coise ris an canar nas trice Ronaldinho Gaúcho, air sgàth gur h-ann às roinn Rio Grande do Sul a tha e; no mar is àbhaist dìreach Ronaldinho.
Tha an t-ainm Ronaldinho (IPA - Brazil: [ʁonɑu'dʒɪɲo]) a' ciallachadh "Ronaldo beag" ann am Portugais; chaidh am frith-ainm a bhuileachadh air gus a shònrachadh bhon chluicheadair Braisileach eile, Ronaldo. Tha Ronaldinho air iomadach duais a bhuannachadh, nam measg an tè airson FIFA World Player of the Year (dà thuras), agus chaidh ainmeachadh mar European Footballer of the Year agus mar FIFPro World Player of the Year aon thuras le chèile. Tha a' chuid as mò dheth saoghal na ball-coise dhen bheachd gur h-esan an cluicheadair as fheàrr air an t-saoghal, agus aon de na cluicheadairean a b' fheàrr a bh' ann a-riamh - ged a tha e fhèin a' smaoineachadh gur h-e dearg amaideas a tha seo, is e fhèin air a ràdh gu bheil e dhen bheachd nach e fiù 's an cluicheadair as fheàrr aig FC Barcelona, an sgioba dhan cluich e an-dràsta.
Susbaint
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
A Bheatha Pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
'S i banaltruim a th' ann am màthair Ronaldinho, Migeulina. Bhàsaich athair, João, le grèim-cridhe nuair nach robh Ronaldinho ach 8 bliadhna a dh'aois. Bha athair na neach-obrach ann an gàradh togail-luing agus na chluicheadair ball-coise saor-thoileach airson Cruzeiro. Chluich bràthair bu shine Ronaldinho ball-coise proifeiseanta airson Gremio ach chaidh stad a chuir air sin tràth nuair a chaidh a dhroch leòn, agus tha e a-nis ag obair mar mhanaidsear dha bhràthair òg. Tha gille beag aig Ronaldinho, air ainmeachadh João airson a sheanar, a rugadh air an 25 latha den Ghearran 2005 le Janaína Nattielle Viana Mendes.
Na òige leig Ronaldinho fhaicinn dè cho ealanta 'sa bha e le ball le bhith a' cluich futsal agus ball-coise air an tràigh, agus an deidh grèis ghabh e an sàs ann am ball-coise na bu thraidiseanta. Thog e aire dhaoine nuair a bha e 13 bliadhna a dh'aois agus e air 23 tadhal a chur an aghaidh sgioba àraid. Fhuair e tuilleadh cliù le cho math 'sa chluich e san Cupa na Cruinne dhan fheadhainn fo aois 17 san Èiphit an 1997.
Tha ùidh mhòr aige ann an ceòl Braisileach agus is toigh leis seinn is cluich an druma còmhla ri charaidean ann am Barcelona.
A Bhith-beò Proifeiseanta[deasaich | deasaich an tùs]
Braisil[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd e a' chiad uair a-riamh ann an sgioba nàiseanta Braisil ann an 1999 air an 26 Ògmhios an aghaidh Laitbhia. Anns a' chiad gheama aige a bha co-fharpaiseil chuir e tadhal an aghaidh Venezuela anns a' Chopa América 1999 a chaidh a ghlèidheadh le Braisil.
Bha buaidh nach robh beag aig Ronaldinho nuair a bhuannaich Braisil Cupa na Cruinne an Iapan agus Coirea a Deas 'sa bhliadhna 2002. 'S e aon de na tadhail a b' fheàrr sa cho-fharpais am fear a chuir e seachad air David Seaman, fear-glèidhidh Shasainn, anns an treas chuairt deireannach den Chupa. Fhuair e cairt dhearg anns a' gheama ud cuideachd agus mar sin chaill e an ath gheama an aghaidh an Tuirc, ach chluich e an uairsin anns a' chuairt dheireannach an aghaidh a' Ghearmailt, geama a bhuannaich Braisil 2-0.
Air an 29mh latha dhen Ògmhios 2005, bha làmh nach robh beag aige mar chaiptean nuair a bhuannaich Braisil an dara Cup FIFA nan Confederations aca nuair a thug iad buaidh air Argentina 4-1, agus Ronaldinho fhèin a' buannachadh an duais mar "Man of the Match". Sa Mhàrt 2004, dh'ainmich Pelé Ronaldinho mar aon de na 125 cluicheadairean as fheàrr ball-coise a tha beò.
Aig Grêmio[deasaich | deasaich an tùs]
'S ann air sgioba nan òganach aig a' chlub Grêmio am baile Porto Alegre a thòisich a bheatha proifeiseanta, fo sgèith a' chòidse Luiz Felipe Scolari, a bhiodh na mhanaidsear air sgioba nàiseanta Bhraisil anns na bliadhnachan a leanadh agus a bha na cheannard nuair a bhuannaich iad Cupa na Cruinne ann an 2002. Fhuair e a chiad gheama airson prìomh sgioba Ghrêmio anns an Cupa Libertadores an 1998, agus cha robh e fada a chomasan airson tadhail agus cluich ealanta a thaisbeanadh.
An 2001, aig deireadh a thìm aig Grêmio, bha iomadach sgioba air feadh an t-saoghail a' cur suim ann an Ronaldinho agus gu h-àraid feadhainn bho Shasainn ach aig a' cheann thall rinn e imrich gu Paris Saint-Germain san Fhraing, 's e a' cur ainm ri cùmhnant a sheasadh còig bliadhna.
San Fhraing[deasaich | deasaich an tùs]
An 2001 dh'fhàg Ronaldinho Grêmio agus chuir e aghaidh air ball-coise na Roinn-Eòrpa. Ged a bha iomadach sgioba a' feuchainn ri grèim fhaighinn air, 's e PSG a ghabh e ris. Fhad 's a bha e le PSG bhiodh am manaidsear, Luiz Fernandez, tric a' gearain gun robh Ronaldinho a' cur seachad cus tìde 'sa bhaile air an oidhche, an àite suim a chur ann am ball-coise, agus nach biodh e a' cumail ris na dh'aontaich e de thìde airson nan làithean-saora aige am Braisil.
An dèidh Cupa na Cruinne an 2002, is Ronaldinho air nochdadh dè cho math 'sa chluicheadh e aig ìre eadar-nàiseanta, bha sgiobannan na bu mhotha a' feuchainn ri fhaighinn agus ann an 2003 thuirt e gu robh e airson PSG fhàgail. Lean tòrr còmhstri eadar caochladh sgiobannan 's iad airson grèim fhaighinn air, le tuilleadh is tuilleadh airgid air a thairgse air a shon.
Barcelona[deasaich | deasaich an tùs]
Air an naoidheamh latha deug dhen Iuchar 2003 cheannaich FC Barcelona Ronaldinho airson mu £18,000,000. Bha ceannard Barcelona, Joan Laporta, an toiseach an dùil David Beckham a thoirt dhan sgioba ach dhiùlt an cluicheadair ud iad; b' fheàrr leis gluasad gu Real Madrid, mar sin ghabh iad ri Ronaldinho, air thoiseach air Manchester United a bha airson a shoidhnigeadh cuideachd. A' dol gu Barcelona bha Ronaldinho a' leantainn dòrlach de chluicheadairean ainmeil eile Braisileach mar Evaristo, Romario, Ronaldo agus Rivaldo.
Anns a' chiad seusan aige (2003/4) chrìochnaich Barca anns an dara àite 'san lìog (La Liga). Còmhla ri Samuel Eto'o, Deco, Xavi, Ludovic Giuly agus Henrik Larsson bha e am measg buidheann de chuspairichean cumhachdach a bhuannaich La Liga an ath-bhliadhna airson Barcelona. Air 20 Dùbhlachd 2004 chaidh Ronaldinho ainmeachadh mar Cluicheadair Fifa na Bliadhna a b' fheàrr air an t-saoghal, air thoiseach air Thierry Henry (Arsenal) agus Andriy Shevchenko (AC Milan) agus thionndaidh Barca sìos an £60,000,000 a bha Chelsea a' tairgse air a shon.
Air 19 Samhainn chuir e dà thadhal mìorbhaileach a chuidich Barcelona gu buaidh air Real Madrid 3-0 san Santiago Bernabeu, Madrid. An dèidh dha an dàrna thadhal fhaighinn - an treas fear aig an sgioba aige - dh'fhan a' chuid a bu mhotha de luchd-leanmhainn Real Madrid nan seasamh is iad ga mholadh, rud iongantach a leithid nach robh air tachairt bhon a chluich Maradona nan aghaidh, cuideachd airson Barcelona.
An 2005 chaidh Ronaldinho ainmeachadh mar chluicheadair na bliadhna a b' fheàrr san Roinn-Eòrpa agus an cuspairiche as fheàrr ann an Cupa na Roinn-Eòrpa airson a' cho-fharpais ud thar 2004/05. 'S e Ronaldinho an treas Braisileach a tha air an duais airson a' chluicheadair as fheàrr san Roinn-Eòrpa a bhuannachadh. Air 19 Dùbhlachd fhuair e an duais Cluicheadair FIFA na Bliadhna a b' fheàrr air an t-saoghal a-rithist, le 956 comharraidhean - còrr is trì uidhir na fhuair an cluicheadair a bha san dàrna àite, Frank Lampard (306), agus Samuel Eto'o san treas àite (190). Chaidh a thaghadh airson sgioba UEFA 2005 airson an treas bliadhna ann an sreath, agus fhuair e tuilleadh bhòt airson an sgioba ud na cluicheadair sam bith eile a bh' ann le còrr is 1,500,000 neach a' gabhail pàirt san taghadh.
Air an 7mh latha dhen Mhàrt 2006, anns an dàrna geama dhen chuairt sa Chupa Eòrpach san Nou Camp, rinn Ronaldinho agus Barcelona a' chùis air Chelsea, an deidh dhaibh call riutha aig an aon ìre sa cho-fharpais a' bhliadhna roimhe; chaidh tadhal sgileil a chur le Ronaldinho. An lorg sin, thug iad buaidh air AC Milan 1-0 thairis air dà gheama gus àite fhaighinn an aghaidh Arsenal sa chuairt dheireannach am Paris. Anns a' gheama sin rinn iad a' chùis 2-1 an deidh dhaibh a bhith air dheireadh 1-0 airson a' chuid a bu mhotha dhen gheama, le Henrik Larsson a' cur gach tadhal airson Barca - a' chiad uair a bha Arsenal air tadhal a chall ann an còrr is deich geamaichean. San aon bhliadhna bhuannaich Barca La Liga airson an dàrna seusan le buaidh a thug iad air Celta Vigo 1-0.


text:
Meall-Ros
'S e baile beag ann an Alba a Deas a tha ann am Meall-Ros[1] neo Maol Ros (Beurla: Melrose). Tha e anns na Crìochan air Abhainn Thuaidh. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 35′ 52.8″ Tuath agus 2° 43′ 51.6″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,656 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha na tobhtaichean de sheann abaid ann, canar gun deach cridhe Raibeart I na h-Alba a thiodhlachadh an seo.
Aistidhean ceangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Alba le Roy Pedersen
- ↑ Scotland's Census Result OnLine
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NT 539 341


text:
Calann Enair. Noi mbliadna x. et
ceitri fichit et cetri cet
5] & mile ais in Tigerna.
Gniom mór do ghenam a
nAlpain le Righ Alban .i. Semus
7] Sdibard .i. Eighín Mor Mac Domnaill ri Innsi Gall & Eoin
8] Cathanac a mac et Alusdrann Ballach do chrochad a n-aonchroich.
Tadg Mac Diarmata ri Moige Luirg et
Airtigh et Thire
10] Tuathuil et Clainni Cathail, cenn ordoin et oirechois, oinigh et
11] engnama a duthaige fein, ri do cennsoigh & do chiunaigh gac
12] comorsa na comfhoccus gu rabadar umhal orromach dhó, cenn
13] damh & deorad, bocht & daibhir & déibblein is ferr da tanaic 'na
14] duthaig re cian d'aimsir, d'fagbail bais ina longport fein ar
15] Carroic Meic Diarmata & a adhnacal a n-othurlighe a hsen & a
16] shinnser a mainistir na Buille iar mbuaidh ongtha & aithrighe.