text:
Sugamuxi
B' e Sugamuxi (a chaochail ann an 1539) riaghladair Co-chaidreachas nam Muisca (neo Iraca) ann an Tìr nan Chibcha. Tha an t-ainm sin a’ ciallachadh "Am Fear air Falach" agus ‘s e fear-ionaid Nompanim a bh’ann, ged gur e ùghdarras nas dhiadhiadh na sìobhalta a bh’ann. Bha e na caidreabhach an Zaque ann an strì an aghaidh an Zipa Nemequene. Ach nuair a bhàsaich an Zipa, cha do chuir e taic gu Quemuenchatocha is bha e dìreach airson còrdadh na sìthe fhaighinn. Le sin, B’ urrainn dhàsan sgur-cogaidh dhe fichead mìosan (dà bhliadhna) a lorg eadar na cinn-feadhna comhstrìtheach sin.
Ràinig na Spàinntich fhad ‘s a bha an sgur-cogaidh ann fhathast. Thoisich iadsan le buaidh a thoirt air na tìrean a bha aig an Zipa is an uair rinn sin iad an gnothach air an Zaque, Tundama agus Sugamuxi cuideachd. Thathar an dùil nach robh ach iargail bheag neo dhà ann. Rinn neart armachd nan Spàinn an gnothach orra gun dragh. Ann an 1539, nuair a bha iad ga shìreadh, chuir na Spàinntich lasair ris an Teampall beartach ann an Sogamoso gun fhiosda, is le sin rinn iad droch mhilleadh air a chuid ionmhais. Chaochail Sugamuxi an ceann greiseag mar "Don Alonso", an t-ainm bàistidh ùr aige.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Noticias de la provincia de Sugamuxi en Excelsio Sogamoso (Spàinntis)
- Los Señores Muiscas (Spàinntis)


c: text/html

text:
Appenzell
‘S e baile beag air an àirde an ear-thuath na h-Eilbheis a th’ ann an Appenzell (Eadailtis: Appenzello). ‘S ann às an Laideann Abbatis Cella (Gàidhlig: Cill an Aba) a th’ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1071. Tha e suidhichte aig 787m os cionn ìre na mara[1] ri taobh na h-aibhne Sitter, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Appenzell Innerhroden, dìreach 65km air falbh bho Zürich, 277km bho Ghenève agus 154Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 5,649 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Appenzell.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Boksburg
‘S e baile mòr air iomall Johannesburg, ann an ceann a tuath Afraga a Deas a th’ ann am Boksburg. The suidhichte aig 1,590m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Gauteng (Transvaal roimhe), anns an sgìre Ekurhuleni, eadar Springs agus Spartan, ri taobh an Locha Boksburgmeer. Tha e 1,275km air falbh bho Kaapstat, 382km bho Bhloemfontein agus 56km bho Phretoria, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 260,321 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Afrikaans a th’ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Boksburg, ach tha isiZulu agus Beurla gu math làidir cuideachd. Chaidh Boksburg a stèidheachadh ann an 1887 agus chuireadh ainm ministear an riaghaltais air.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Kgalema Motlanthe (1949): Fear-poileataigs


text:
Tha daoine air a bhith a' fuireach anns an Taobh Tuath anns na Hearadh nas fhaide na àite sam bith eile anns na h-eileanan an iar - fiù nas fhaide na Calanais, dachaigh nan tursachan ainmeil! Mar sin, 'se àite luachmhor tha seo airson àrceolas. Air Rudha an Teampaill tha an aon togalach air fhàgail na sheasamh air làrach seann dùn. Tha luchd-obrach air ballaichean an teampaill a chàradh airson a chumail gun tuiteam, agus cuideachd bha àrceolaichean ag obair a' cladhach timcheall air an dùn. Chaidh Fiona NicIllinnein chun na làraich còmhla ri Seòras MacLeòid, a tha a' fuireach anns a' sgìre agus aig a bheil ùidh mhòr ann an àrceolas, airson barrachd fhaighinn a-mach mu dheidhinn an àite inntinneach seo.
'S ann ri seann chlachan ris a tha sinn a' coimhead san dàrna còmhradh sa phrògram cuideachd ach chan eil buileach cho fada bho chaidh na ballaichean seo a thogail! Choinnich Niall Caimbeul ri Niall Mac a' Phearsain ann am Beinn nam Faoghla, airson innse mar a bha iad a' togail na ballaichean a bhiodh timcheall air pàirceanan uaireigin. 'S e seann sgil a tha seo a tha air a bhith a' sìoladh às, ach tha Niall an-diugh ga theagasg ann an Sgoil Lionacleit.
Producer Janet Matheson.


text:
An t-Slòbhac
Is e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa an Ear a tha anns An t-Slòbhac[1] neo Slobhaigia [2] neo Slobhagia[3] (Slòbhacais: Slovensko, ainm fada: Slovenská republika, Poblachd na Slòbhaic). Tha crìochan aige leis an t-Seic, an Ostair, a' Phòlainn, an Ùcrain agus an Ungair. Chaidh an dùthaich a stèidheachadh ann an 1993 nuair a bhris Czechoslovakia as a chèile.
Tha Bratislava na prìomh-bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Seulra
Cainnt Ghàidhlig aosmhor, sònraichte o seann ri na ceàrdaich. B' e creideamh nan ceàrd fhèin gur e chainnt fa-leth a bha anns an Seulra, ach is e a bha ann ach cruth dìomhair na Gàidhlig, cruthaichte le atharrachadh fuaimean neo òrdugh nan fuaim taobh a-steach facail fa-leth.
Tha ainm air a' chainnt fhèin a' comharrachadh an dà fheart. Is e a tha ann "Seulra" ach "Beurla" le "Seilleach" an aite "Beith" agus "Ruis" is "Luis" air gabhail ionad a cèile. Tuigsear, gur e cainnt aosmhor a tha anns an t-Seulra, agus anns an linn a chaidh a chruthachadh cha robh am facal "Beurla" a' ciallachadh canan sònraichte mar a tha e an-diugh ach "canan" san fharsaingeachd. Mar sin chan eil "An Seulra" ach a' ciallachadh "An Canan".
Bha caochladh ainmean aig na Gaidheal nach do bhuin ri Clann nan Ceàrd air an Seulra, na measg "Laidionn nan Ceàrd", "Beurlagar" agus "Gàidhlig nan Ceàrd".
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chambers Encyclopedia New Edition (1935), Rol IX, Duilleag 329. Faic "Shelta".


text:
Kl.
Raghnall mac Gotfrit meic Arailt ri na Indsi moritur.
Giolla Comgaill mac Ardgail et a da mac et dá ced umpu do marbadh do Maolruanaidh mac Ardgail og cosnam righe Uladh tre meabhail.
Sluaighedh la Brian go fheruib Ereann co Cinel nEogain & go hUlltaibh do cuinngidh giall ar fud Midhe go mbattur aidce a tTailtinn, as sidhe go Ard Macha go mbattur sechtmain ann go fargaibh Brian .xx. unga d'ór for altoir{MS folio 204ra(310a)} Aird Macha. Lottur as sidhe go Dal Araidhe go ttugsat aitire Dail Araidhe et aidire Uladh.
Ath Cliath do losccadh do deisgert Breg i merle.
Cinaodh mac Duibh meic Maoil Coluim rí Alban do marbadh la Maol Coluim mac Cinaodha.
Aodh espoc Treoide quieuit.
Domnall episaapus Mainistrech quieuit.
Muiriccan Boct comarba Patraic .iii. annis quieuit.
Kl.
Impodh sidh & soininne & bid isin gemriudsa gur fás an duille et an crim ann.
p.212
Maolruanaidh mac Aodha h. Dupda rí h. fFiacrach Muirisg & a mac.
Morsluaighedh ffer nErenn la Brían mac Cinnédigh la righ Muman go Cinel Conaill & Eogain do cuinngidh giall tre lar Connacht for Es Rúaidh dar lar Conaill tri Cinél Eogain co Belach Duin. Ro giallsat imorro Ulaidh don fect sin et ní tugsat gialla ó Conall no o Eogan.
Maol na mBo rí H. Censiolaigh a suis occisus est.
Airmedach episcopus Aird Macha quieuit.
Kl.
Maolruanaidh mac Ardgail ri Uladh occisus est o Madudan mac Domnaill. Madudan mac Domnaill dano do marbad don d-Torc for lar Duin dar ertech naom Erenn.
Cu Connacht mac Dunadaigh taoisech Sil Anmcadha {MS folio 205ra(311a)} do marbad tre célg la Murchad mac Briain.
Atnuadhadh aonaigh Tailten la Maolseclainn.
Eneclár altóire moire Cluana muc Nois do cennach la Maolsecláinn mac Domnaill & seche cech lis a Midhe da cinn.
Soisgela mor Coluim Cille do dubgait isin aidqe asind erdum a ndaimlíag móir Cenannsa. An soisgela mor Colaim Cille d'fagail a ccinn raithe iar ngait a óir de et a argait & fóit tairis.
In Torc rí Uludh occisus est tre nert De & Padraic.
Domnull mac Duib T{u}inne ri Uladh do marbadh do Muiredach mac Madudain et do Uargaeth Slebhe Fuait.
Tuatal h. Maolmacha comarba Patraic i mMumhain.
Kl.
Ferdomnach comarba Coluim Cille quieuit.
Sicc mor & snechda o .uiii. {Id.} Enair go Caisc.
Muiredach suiepscop mac bratur Ainmire Boicht do múchadh a n-uaim a n-Gailengaib Corainn ó h. Ruairg.
Kl.
Dubhcablaigh ingen righ Connacht ben Briain meic Cinnedigh moritur.
Madudan ri Síl Anmchadha occisus est a fratre suo.
p.214
Clothna mac Aongusa primfile Eirenn moritur.
Tadg Dubsuilech mac righ Connacht occisus est ó Conmaicnib. {MS folio 205rb(311b)}


text:
La Gomera
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Canàrach a tha ann an La Gomera . Tha e suidhichte anns a’ Chuan Siar.
Tha La Gomera cho farsaing ri 369,76 km² cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 22.259 de shluagh ann.
Tha San Sebastián de La Gomera na phrìomh-bhaile, tha riaghaltas (cabildo insular) an eilein suidhichte an seo.
Tha La Gomera na phàirt den cheàrn Santa Cruz de Tenerife. Tha sia sgìrean aige:
- Agulo
- Alajeró
- San Sebastián de la Gomera
- Hermigua
- Valle Gran Rey
- Vallehermoso
'S e Garajonay a’ bheinn as àirde air La Gomera, tha e 1.487 meatair a dh'àird. Tha e suidhichte ann am pàirc nàiseanta Garajonay. Tha a' phàirc a’ gabhail a-steach 10% den eilean agus tha e dìonta leis an UNESCO.


text:
Formentera
'S e eilean Spàinnteach agus an t-eilean as lugha de na h-Eileanan Balèarach a tha ann am Formentera. Tha e suidhichte mu shia cilemeatair air falbh bho Ibiza.
Tha Formentera suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich. Tha e cho farsaing ri 83.24 km² cilemeatair ceàrnagach agus tha e 19 cilemeatair a dh’fhad. Anns a’ bhliadhna 2007 bha 8.442 de shluagh ann le dlùths aig àireamh 101,5 duine gach km².
Tha Sant Francesc Xavier na phrìomh-bhaile.
Tha Sant Ferran de ses Roques, El Pilar de la Mola agus La Savina nam bailtean mòra eile.
Tha tuam-thursachain Ca na Costa ri taobh an rathaid a tha a' ruith eadar Post Savina agus San Fernando. Tha e bhon 16mh neo an 18mh linn RC. [1]
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ “Iùil cuairtean Culturach nan Roinnean Eòrpach”; Neach-foillseachaidh: Buidhne Stéidhichte airson Turasachd an AER”, foillsichte aig MACULART, S. A. , Barcelona, 1995, ISBN 84-87722-19-9


text:
Connspaid mu choille Chaoidhich
- 17 An Dàmhair 2013
Chuir Riaghaltas na h-Alba stad air oidhirp Choimisein na Coilltearachd gus coille ann an Srath Nabhair a reic.
Chuir an Coimisean a' choille, aig Rosail, air a' mhargaidh fhosgailte air prìs £1,850,000.
Bha iad ag innse gu bheil a' choille, sa bheil 2, 572 hectaire (6,356 acair) ann an tè de na sgìrean "nàdarra" mu dheireadh ann an Alba.
Tha dà sheann bhaile anns a' choille, a chaidh fhuadachadh o chionn 199 bliadhna, ann am fuadaichean droch-ainmeil Shrath Nabhair ann an 1814.
'S ann an Rosail a rugadh Dòmhnall MacLeòid, a sgrìobh an leabhar Gloomy Memories, mu dheidhinn na thachair, agus a thug fianais air na thachair, 's e na bhodach, do Choimisean Napier.
Ghabh an Riaghaltas gnothach ris an reic às dèidh do luchd-iomairt an fhearainn gearain mu dheidhinn.
Thuirt iad gun robh e "iarranta" le eachdraidh chonnspaideach na sgìre, gun robh am fearann ga thabhainn do dhaoine prìobhaideach, agus gun robh dragh orra gun deadh a reic ri duine beartach à thall-thairis.
Chuir BPA Ghallaibh, Chataibh agus Rois, Rob Gibson, fàilte air co-dhùnadh an Riaghaltais stad a chur air an reic.
Thuirt e gum bu mhiann leis a' choille fhaicinn ann an làmhan na coimhearsnachd ionadail.
Chaidh a' choille a thoirt far làrach-lìn an luchd-reic.


text:
Kl. Ianair
[...]
. Anno Domini .dccc.l.
Colggu m. Ceallaigh princeps Cille Tomme, Scannal m. Tibraiti princeps Domnaigh Sechnaill, Olcobor, .i. m. Cinaeda, rex Caisil, mortui sunt.
Cinaedh m. Conaing, rex Ciannachta, demersus est in lacu crudeli morte o Mael Sechnaill & o Tigernach di foesmaib degdoine n-Erenn & comarbbai Patraicc specialiter. {§H}
§
ba ferr a laithi cluichi
mor liach Cinaeth m. Conaing
h-i lomaind dochum cuithi.
Tetact Dubgennti du Ath Cliath co ralsat ár mór du Fhinngallaibh & coro shlatsat in longport eitir doine & moine. Slat do Dubhgenntib oc Lind Duachail & ar mor diib.
Congalach filius Irgalaig, rex Coille Follamhain, moritur.
Righdal i n-Ardd Machae etir Mael Sechnaill co maithibh Leithi Cuinn & Matodhan co maithibh Coicidh Conchobuir & Dermait & Fethgna co samhadh Patraicc & Suarlech co cleirchibh Midhe.
Cairell m. Ruadhrach, rex Locha h-Uaitne, iugulatus est dolose ante portam oratorii Tigernaigh h-i Cluain Auis o Conaillibh Fernmuighi.
Echu m. Cernaigh, rex Fer Rois, interfectus est a gentilibus.
Tipraiti nepos Baithenaig, abbas Liss Moer, dormiuit.


text:
Pàirc Thanachais
Tha Pàirc Thanachais, air a h-iomradh mar Tannadice am bitheantas, na lann-cluiche bhall-coise suidhichte air Sràid Thanachais anns a` chathair albannach Dùn Dèagh. Tha an lann-cluiche na dachaigh do Dhùn Dèagh Aonaichte agus tha comas-lìonaidh 14,223 aice. Tha an lann-cluiche suidhichte mu choinneamh Pàirc Dhens, dachaigh còmh-strìtheach na cathrach, C.B. Dùn Dèagh. `S e suidheachadh àraid a tha seo, an dà àrd-àite ball-coise as fhaisge air a chèile san Rìoghachd Aonaichte.250px\right
Tha Tanachais na lann-cluiche le suidheachain air feadh bho 1994. Tha na lannan-amhairc mar a leanas:
Lann-amhairc Jerry MacGillechiar: Chaidh a thogail an toiseach ann an 1962. Tha i a’ ruith bhon letheach-loighne air taobh deas (Sràid Tanachais) na pàirce, a` lùbadh mun chuairt air oisean ear-deas an raon, a` crìochnachadh rud beag a-null loighne-tadhail an ear. Mun deach ath-leasachadh Aithisg Mhic an Tàilleir a choileanadh, b’e seo an aon àite san raon gu lèir far an robh suidheachain ann air fad. B’ e Am Prìomh Lann an t-ainm a bh’ air gu 2003, agus an uairsin thugadh ainm ùr air, gus an urram a chur air am manaidsear aig an robh ceannas fhad `s a bhathas ga togail. Tha leasachadh pàirtean eile na lann-cluiche a` dèanamh gum bi an lann seo, mar is àbhaist, air a glèidheadh do luchd-leantainn clubaichean eile.
Lann-amhairc Duais an Cluiche Cothromach: Dh’fhosgail an lann-amhairc as ùire san raon-cluiche ann an 1997. Ged a tha ainm eile air, `s e cnag an leasachaidh seo gu robh e a’ leudachadh an seann Phrìomh Lann ach an rachadh taobh deas an raon-cluiche a lìonadh gu lèir. Tha an t-ainm a’ tighinn bho Chuidh an Cluiche Cothromach; barraid bheag chòmhdaichte a bh’ anns an oisean seo de Thanachais agus a fhuair a h-ainm bhon duais a chaidh a thoirt do dh’Aonaichte `s an luchd-leantainn le FIFA, air dhaibh cuairt dheireannach Cupa UEFA 1987 a ruigsinn. Tha an lann seo glèidhte cuideachd do luchd-leantainn chlubaichean eile.
Lann-amhairc an Iar: Thathas a` gabhail air seo fhathast air an t-seann far-ainm “Am Bothan”, bhon a tha i a’ cumail mullach na togalaich a bh’ ann bho thùs, a tha a’ buntainn do 1957. Eadar sin agus 1980, b’ e an aon àite seasamh còmhdaichte aig Tanachais, a dh’ fhàs gu bhith am pàirt a bu mheasail, `s a b’fheàrr a thaobh faireachdainn, anns an raon. Tha suidheachain air na barraidean tùsail bho 1994, cuid mhath dhiubh ri fhaicinn anns na h-oirean. Tha glèidheadairean tiocaidean-ràithe air an gabhail anns na pàirtean ùr-nodha dhen lann-cluiche, mar sin dheth, faodar a thoirt do dh` aon chuid luchd-leantainn an dachaigh no luchd-leantainn th’ air tadhail, a-rèir an fhèill a th’ ann do thiocaidean.
Lann-amhairc Seòras Fox: Air h-ainmeachadh air stiùiriche fad-frithealach, bha an lann-amhairc dà sreathach seo air a togail a-null taobh tuath na pàirce ann an 1991-1992. B’ e a` chiad cheum a bh’ ann gus Tanachais atharrachadh ach an coileanadh i riatanas suidheachain a bhith air feadh an lann-cluiche gu lèir. Tha i air sònrachadh do luchd-leantainn a' chlub a-mhàin.
Lann-amhairc an Ear: Chaidh fhosgladh ann an 1994, ‘s air a dealbhadh coltach ris an tè a tha dlùth rithe, Lann Seòras Fox. Tha dà sreath de shuidheachain aice cuideachd. Tha Lann an Ear a-nis na dachaigh don fheadhainn as àirde `s as dìorrasach às luchd-leantainn a’ chlub, ach tha pàtrain Lann Seòras Fox ainmeil airson a bhith car sàmhach nan dol a-mach. Mar sin, `s e an ceann seo de Thanachais a bhios a’ leantainn air dìleab an t-seann “Bhothain”.
Clàraidhean agus tribhia[deasaich | deasaich an tùs]
B’e 28,000 an àireamh-frithealaidh a b’ àirde a bh`aig Tanachais airson bàir Chupa Fairs ri C.B. Barcelona air 16 Samhain, 1966. B’e 26,407 an àireamh-frithealaidh a b’ àirde airson bàir dhachaigheil. B’e geama ann an Cupa na h-Alba a bh’ ann air 23 Gearran 1952 ri Obar Dheathain.


text:
Co-obrachadh eadar Alba is Èirinn airson 'Mar a chuala mise e' fhoillseachadh.
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus a’ Chomhairle airson Curraicealam, Deuchainnean & Measadh (CCEA), air a bheil uallach airson goireasan foghlam Gaeilge ann an Èirinn a Tuath, air co-obrachadh gus goireas foghlaim tlachdmhor fhoillseachadh air a bheil ‘Mar a chuala mise e’ – cruinneachadh de sgeulachdan traidiseanta air an ath-innse.
Chaidh coimisean a thoirt do aon sgrìobhadair à gach dùthaich aig an robh eòlas air sgeulachdan agus foghlam.
Chaidh gach leabhar fhoillseachadh anns an aon chruth, leis na h-aon dealbhan agus sgeulachdan, ach ann an cànan gach dùthcha, Gàidhlig agus Gaeilge.
Leis na dlùth-cheangalan follaiseach anns na leabhraichean, togaidh Mar a chuala mise e gu aire clann-sgoile cho coltach ’s a tha dualchas an dà dhùthaich.
Anns a’ chruinneachadh, tha a’ mhòr-chuid dhe na sgeulachdan à Alba agus Èirinn. Cuideachd, chaidh sgeulachdan eadar-nàiseanta a thaghadh airson sealltainn gum bi sgeulachdan a’ siubhal air feadh an t-saoghail.
Dràma
Mar leudachadh air an leabhar Mar a Chuala Mise E, tha sinn toilichte toradh a’ cho-obrachaidh againn còmhla ri Fèisean nan Gàidheal a thoirt thugaibh.
Anns a’ faidhle Sgeulachd gu Dràma gheibh sibh stiùireadh air a chur ri chèile airson beachdan a thoirt do thidsearan air mar a ghabhas sgeulachd, pìos bàrdachd, òran, artaigil naidheachd, stòras eachdraidheil, earrannan bhon Bhìoball no eile a thoirt às a chèile agus ath-chruthachadh mar phìos dràma a bhiodh freagarrach airson dealbh-chluich clas/sgoile.
Tha sgriobtaichean dràma ann cuideachd a rinn Fèisean nan Gàidheal airson nan sgeulachdan seo à Mar a Chuala Mise E: Àireamh Muinntir Fhinn is Dhubhain; Babushka; Bodach an t-Sìlein Eòrna (1&2); Fionn MacCumhail agus Fuamhaire Mòr na h-Alba; Labhraidh Loingseach; MacCodruim nan Ròn agus Moilidh Chalma.
Tha iomadh dòigh air dràma a dhèanamh de sgeulachd is bu mhath le Fèisean nan Gàidheal is Stòrlann cluinntinn bhuaibh ma tha beachdan no molaidhean agaibh!
Na faidhlean uile còmhla mar 'portfolio'
Àireamh Muinntir Fhinn is Dhubhain
Fionn MacCumhaill agus Fuamhaire Mòr na h-Alba
Notaichean an Tidseir
Mar a chuala mise e - Notaichean an Tidseir (PDF - 2MB)
Leabhraichean-d
Tha leabhraichean-d a-nis rim faighinn airson Leughadairean-d agus innealan Kindle. Gabhaidh Kindle airson PC a luchdachadh a-nuas.
Mar a Chuala mise e epub (Leughadairean-d)
Mar a Chuala mise e mobi (Kindle)


text:
Bordeaux
'S e baile mòr agus port[1] cudromach air àirde an iar-dheas na Frainge a th’ ann am Bordeaux[2] (IPA: bɔʁdo, Gascon: Bordèu, Spàinntis: Burdeos). 'S ann às an ainm Ceilteach Burdigala a tha an t-ainm Bordeaux. Tha e suidhichte aig 10m os cionn ìre na mara, aig beul na h-aibhne Garonne air a’ Chuan Siar[3] anns an sgìre (Fraingis: Région) Aquitaine, anns an roinn (Fraingis: Département) Gironde, 500km air falbh bho Pharis, prìomh-bhaile na dùthcha, 240km bho Toulouse agus 506km bho Mharseille.[4] Tha àireamh-sluaigh dhe 250,082 aig a’ bhaile,[5] an 10mh baile as motha san dùthaich.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- François Mauriac (1885 – 1970): Sgrìobhadair a bhuannaich an Duais Nobel ann an 1952.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Bordeau Port Atlantique
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Annuaire de la France
- ↑ Distance Calculator
- ↑ INSEE
- ↑ SisterCities
- ↑ Porto Câmara Municipal
- ↑ Urząd Miasta Krakowa


text:
Àird Cheannchnocain
'S e baile beag ann an Comhairle Shruighlea a tha ann an Àird Cheannchnocain no Allt Cheannchnocain (Beurla: Brig o' Turk no Brig of Turk).[1] Tha e suidhichte anns na Tròiseachan. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 13′ 42.28″ Tuath agus 4° 21′ 52.92″ Iar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tailleir, "Ainmean-Àite", duilleag 23, Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 534 065


text:
Aonan de na dleastanasan air an Oifigear Riaghlaidh is e dol sa chathair air Biùro na Pàrlamaid.
Tha a’ phrìomh obair aig Biùro na Pàrlamaid air a cur an cèill ann an Gnàth-riaghailtean na Pàrlamaid (Riaghailt 5.1) mar:
(a) clàr-gnothaich na Pàrlamaid a mholadh;
(b) atharrachaidhean air liosta a’ ghnothaich làitheil a mholadh;
(c) stèidheachadh, raon-ùghdarrais, ballrachd is beatha comataidh no fo-chomataidh sam bith a mholadh; agus
(d) ceist sam bith a thaobh comas comataidh gus gnothach a ghabhail ri cùis a shocrachadh agus, a' phrìomh chomataidh ainmeachadh mu cheist sam bith a bhios an urra ri barrachd air aon chomataidh.


text:
1935
MCMXXXV
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chaidh Mitú (Coloimbia) a steidheachadh.
- 10 an t-Ògmhios: Chaidh an Cogadh Chaco, eadar Boilibhia agus Paraguaidh, gu crìoch.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 am Faoilleach - Elvis Presley, ann an Tupelo (Mississipi). Seinneadair às na Stàitean Aonaichte.
- 31 am Faoilleach - Kenzaburo Oe, ann an Uchiko. Sgrìobhadair às An t-Seapan.
- 6 an t-Iuchar - Tenzin Gyatso, ann an Takster. Dalai Lama à Tibet.
- 14 an t-Iuchar - Ei-ichi Negishi, ann an Changchun. Ceimigear às An t-Seapan.
- 17 an t-Iuchar - Donald Sutherland, ann an Saint John. Actair à Canada.
- 8 an t-Sultain - Iain Noble, ann am Berlin. Fear-taic na Gàidhlig, à Alba.
- 17 an t-Sultain - Ken Kesey, ann an La Junta (Calafòrnia). Sgrìobhadair às na Stàitean Aonaichte.
- 31 an Dàmhair - Mohammad Hussein Tantawi, ann an Cairo. Saighdear agus Fear-poileataigs às An Èipheit.
- 1 an t-Samhain - Edward Said ann an Ierusalem. Sgrìobhadair à Palastain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 13 an Dùbhlachd - Victor Grignard ann an Lyon. Ceimigear às An Fhraing.


text:
Ian Wright
'S e cluicheadair Ball-coise is craoladair a tha ann an Ian Wright. Chluich e airson Crystal Palace agus Arsenal, far a bheil cliu aige mar an duine a fhuair an àireamh de thadhail as motha a-riamh ann an eachdraidh Arsenal.. Nochd e airson Celtic ann an 1999-2000 nuair a bha e na bhodach. Tha na Ceiltich den bheachd gur e fear de na cluicheadairean gun fheum a chluich airson an sgioba a-riamh.
Bidh e a-nis a' nochdadh air prògraman sgriosail air an eadar-lìn, no a' leigeil air gur Sasainn a th' anns an sgioba ball-coise a bha a-riamh a' coiseachd na mòintich.
Tha e na oide ris a' chluicheadair òg aig Chelsea, Shaun Wright-Phillips.


text:
Sgìre a Deas
'S e an Sgìre a Deas a tha air aon den dà roinn de sgiobaidhean iomain ann an Alba. Air sgàth 's gu bheil cruinn-eòlas na Gaidhealtachd duilich a thaobh siubhal gu luath is gu furasta, airson adhbharan eachdraidheil chaidh an dùthaich a roinn ann an dà roinn airson co-fharpaisean, leis na sgiobaidhean bhon dà roinn a' coinneachadh a-mhàin anns na cuairtean deireannach de cho-fharpaisean cuaich. Tha Sgìre a Deas a' sìneadh bho Baile a' Chaolais, a' toirt a-steach Latharna is Earra-Ghàidheal agus a' Ghalltachd. Tha e cuideachd a' toirt a-steach sgiobaidhean bho thaobh a-muigh na h-Alba mar Camanachd Lunnainn agus Na Highlanders.
A-nis, tha Prìomh-lìg Nàiseanta ann do Iomain ach fodha seo tha lìgean roinneil ann.


text:
1979
MCMLXXIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 am Màrt - Thaghagh na h-Albannaich sgaoileadh-cumhachd, ach stad Westminster e.
- Bhuannaich Odysseas Elytis an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Chaidh Jura a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an Giblean - James McAvoy, actair Albannach.
- 21 an Damhair - Fernanda Erlanger Rodrigues, ann an Rio de Janeiro. Actair à Braisil.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Sid Vicious, ann an Eabhraig Nuadh. Ceòladair à Sasainn.
- 11 an t-Ògmhios - John Wayne, ann an Los Angeles. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Lùnasdal - Bertil Ohlin, ann an Stockholm. Eaconamaiche às An t-Suain.
- 13 an t-Sultain - Carlos Vieco Ortiz, ann am Medellín. Ceòladair à Coloimbia.
- 7 an Dùbhlachd - Cecilia Payne-Gaposchkin, neach-saidheans agus reuladair (br.1900)


text:
Ceantair chomhairle na hAlban
Is roinn riaracháin in Albain iad ceantair chomhairle na hAlban. Tá 32 comhairlí sa tír.
Liosta na gComhairlí[athraigh | edit source]
- Comhairle Inbhir Chluaidh
- Comhairle Shiorrachd Rinn Friú
- Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear
- Comhairle Dhún Breatainn an Iar
- Comhairle Cathair Ghlaschú
- Comhairle Shiorrachd Rinn Friú an Ear
- Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath
- Comhairle na h-Eaglaise Brice
- Comhairle Lodainn an Iar
- Comhairle Cathair Dhún Éideann
- Comhairle Mheadhan Lodainn
- Comhairle Chlach Mhanainn
- Comhairle Fíobha
- Comhairle Cathair Dhún Dé
- Comhairle Aonghais
- Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain
- Comhairle Cathair Obar Dheathain
- Comhairle Mhoireibh
- Comhairle na Gáidhealtachd
- Comhairle nan Eilean Siar
- Earra-Ghaidheal agus Bód
- Comhairle Pheairt is Cheann Rois
- Comhairle Shruighlea
- Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath
- Comhairle Shiorrachd Áir an Ear
- Comhairle Shiorrachd Áir a Deas
- Comhairle Dhún Phrís is Gall-Ghaidhealaibh
- Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas
- Comhairle nan Críochan
- Comhairle Árcaibh
- Comhairle Shealltainn


text:
Chan eil gin de na fir a shàbhail bhon Iolaire beò, ‘s mar a tha na bliadhnaichean a' dol seachad tha an àireamh de luchd-fianais aig a bheil cuimhne air a' chreach a' lughdachadh gu mòr.
Ri linn sin, bidh a' chreach dha-rìribh na pàirt de dh'eachdraidh Leòdhais ‘s na Hearadh.
Tha ceistean fhathast rim freagairt. Dè a chaidh ceàrr? Tha fios nach do lean i a' chùrsa àbhaisteach gu cidhe Steòrnabhaigh, ach carson?
Pàrantan Mhòr NicLeòid à Brù
Cha b' i seo a' chiad shoitheach leis an ainm Iolaire a bh' ann an Steòrnabhagh rè bliadhnaichean a' chogaidh. Anns an Dàmhair, 1918, ghabh an Amalthaea àite a' chiad Iolaire, gheat a bha tòrr na bu mhotha. "One speculates whether those at the Admiralty who decanted nearly 500 sailors from the special trains at Kyle of Lochalsh of New Year's Eve, 1918, thought that the larger vessel was still based in Stornoway?" The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
An dèidh dhan Iolaire a dhol fodha, mhol an Admiralty gun deigheadh Naval Court of Inquiry a chumail. Chaidh an rannsachadh seo a chumail air 8mh Faoilleach 1919, ach bha na pàipearan mu thimcheall na cùise glaiste bho dhaoine airson faisg air 50 bliadhna a rèir an lagha.
Nuair a chaidh am foillseachadh, cha robh freagairtean iongantach sam bith annta:
"There is no evidence to explain how the accident occurred as none of the officers on boards, or the helmsman or the lookouts who were on deck at the time, are among the survivors. No opinion can be given as to whether blame is attributable to anyone in the matter." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Bha muinntir nan eilean searbh nuair a chualas gu robhas an dùil an long-bhriste a reic dìreach 15 là an dèidh na creiche. Aig an àm sin, bha 88 duine nach robh air a lorg fhathast. Bha cion-faireachdainn mar seo a' toirt orra a bhith a' smaoineachadh nach robh diù sam bith aig na h-ùghdarrasan do na fir a bh' air a bhith a' cogadh às leth na rìoghachd.
Dh'òrdaich Comhairle Bhaile Steòrnabhaigh gun deigheadh rannsachadh poblach a chumail cuideachd, ‘s ghabh sin àite air 10mh Gearran 1919.
Ged a bha e soilleir nach robh e comasach cuideachadh a thoirt dhan Iolaire bho thaobh na mara, thàinig e am follais san rannsachadh-poblach nach gabhadh a' mhòrchuid de chriutha a' bhàta-teasairginn a dhùsgadh. Cuideachd, cha robh each ri fhaotainn gus an uidheamachd teasairginn a shlaodadh, ‘s mar sin b' fheudar 19 duine a ghiùlain a dh'ionnsaigh Biastan Thuilm.
Chaidh mòran de ne h-aon dhaoine a ghairm gus fianais a thoirt seachad anns na rannsachaidhean, ‘s a rèir coltais, b' e Caiptean Camshron, sgiobair an Sheila, aon den luchd-fianais ùr a chaidh a cheasnachadh. Dh'inns esan:
"I saw the Iolaire leave in the evening in good order, In my opinion she was handled in a thoroughly seamanlike fashion. All the officers and men of the Iolaire whom I saw were perfectly sober." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Bha fathannan air a bhith a' dol timcheall gu robh buaidh aig deoch làidir air na thachair, ach chaidh an luchd-fianais air fad às àicheadh seo. Bha na seòladairean air a bhith fo riaghailtean teann na nèibhidh bhon uair a dh'fhàg iad ceann a deas Shasainn gus an deach iad air bòrd na h-Iolaire.
Cho-dhùin diùraidh an rannsachaidh phoblaich nach robh na h-oifigearan air bòrd an Iolaire air a bhith faiceallach gu leòr; gu robh cus astair aice san droch thìde, agus nach robh neach-faire freagarrach air a bhith air an drochaid aig an àm a bhuail i air na Biastan.
Thug iad comhairle gum bu chòir solas ùr a chur air taobh Thuilm de chidhe Steòrnabhaigh. Mhol iad cuideachd gum bu chòir do dh' uidheamachd sàbhalaidh sam bith a bhith furasta a ghiùlain aig àm sam bith, agus gum bu chòir don Riaghaltas goireasan siubhail iomchaidh a chur air dòigh do luchd-seirbheis san àm ri teachd.
Clach-chinn
An robh Commandair Mason air a bhith neo-chùramach a' leigeil uimhir de dh'fhir air an Iolaire ‘s gun uidheamachd sàbhalaidh gu leòr air bòrd? No an robh esan a' leantainn òrduighean bho cheannardan? No an robh e airson na fir a chuideachadh gus faighinn dhachaigh gu an teaghlaichean?
Cha bhi freagairt air na ceistean sin a-chaoidh, ach tha fios le cinnt gun deach cus dhaoine a chur air bòrd anns a' chiad dol a-mach. Thuirt Siorraidh Mac an Tòisich, ‘s e a' toirt geàrr-chunntas air na thachair aig an rannsachadh phoblach: "This dreadful event in the history of the Isle of Lewis will remain forever an enigma of the sea." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Cha b' ann tro fhacail choibhneil a-mhàin a-nochd co-fhaireachdainn dhaoine, oir chaidh maoin a stèidheachadh gus airgead a chruinneachadh do theaghlaichean a chaidh fhàgail gun neach-cosnaidh.
"This will be no compensation whatever for the loss of loved ones, but it will at least show that the sympathy is more tangible than a merely conventional sentiment." The Iolaire le Tormod Calum Dòmhnallach, Stornoway Gazette, 31st December 1988
Thug dol fodha na h-Iolaire buaidh air beatha gach fear a fhuair dhith sàbhailte. Cha robh fear seach fir dhiubh airson bruidhinn mu na thachair oir bha na cuimhneachain cho goirt. Ged nach robh e reusanta, bhathas a' faireachdainn ciontach gun d'fhuair iadsan dhachaigh slàn.
Ged a bha Iain Fionnlagh MacLeòid, ‘an Mhurdo, na ghaisgeach don fheadhainn a chaidh air an ròpa, cha chuala a mhac Iain Murchadh athair a' bruidhinn air an oidhch' ud gus an do thòisich an dàrna cogadh.
Cha do thill ‘an Mhurdo gu Biastan Thuilm airson 46 bliadhna. Aig aois 77, còmhla ri Iain Murchadh agus Iain Moireach, a' chiad fhear a chaidh a shàbhaladh air an ròpa, thill e thuca. B' ann an sin a bhruidhinn e air a' chreach airson an dàrna turas. ‘S ann mun àm sin a sgrìobh Iain Murchadh cunntas de na briathran aige ann an leabhar-là.
Mu 40 bliadhna an dèidh dhan Iolaire a dhol air na Biastan, chlàr Fred MacAmhlaigh dhan BhBC sreath de dh' agallamhan Gàidhlig a tha fhathast nam prìomh fhianaisean air na thachair dhan Iolaire. Bha esan làidir dhen bheachd gu robh an t-àm ann an sgeulachd innse leothasan a shàbhail aiste, ‘s gum biodh an cunntasan maireannach.
Ged a bha ‘an Mhurdo iomagaineach mu bhith a' dùsgadh seann smuaintean agus faireachdainnean, thug Fred an sgeulachd iongantach aige-san, am measg iomadach duine eile, am follais.
Bha cuimhne shònraichte aig Fred air an agallamh a chlàir e le Dòmhnall "Am Patch" Moireasdan, à Nis.
"He had not been very well when I visited him and he sat by the fire with his coat on. As he spoke, the knuckles were absolutely white. There was a very bead of sweat on his forehead. The man was living the whole thing, as on the day it happened." The Loss of the Iolaire: A Very Private Tragedy le Brain Wilson, West Highland Free Press, 30th December 1993
Tha carragh-cuimhne do na fir a chaochail air an Iolaire ri fhaicinn an cois a' chladaich ann an Tolm, os cionn na mara far an deach am bàta fodha. Tha na briathran a leanas air a' charragh-cuimhne:
ERECTED BY
THE PEOPLE OF LEWIS AND FRIENDS
IN GRATEFUL MEMORY OF THE
BRAVE MEN OF THE ROYAL NAVY
WHO LOST THEIR LIVES
IN THE "IOLAIRE" DISASTER AT THE
BEASTS OF HOLM
ON THE 1st OF JANUARY 1919
OF THE 205 PERSONS LOST,
175 WERE NATIVES OF THE ISLAND
AND FOR THEM AND THEIR COMRADES
LEWIS STILL MOURNS.
WITH GRATITUDE FOR THEIR SERVICE
AND IN SORROW FOR THEIR LOSS.
"DO CHEUMA THA SAN DOIMHNEACHD MHÒIR,
DO SHLIGHE THA SA CHUAN.
ACH LUIRG DO CHOS CHAN AITHNICH SINN,
THA SIUD AM FOLACH UAINN"
SAILM LXXVII, 19
Gus an là an-diugh, tha sgoiltean air feadh Leòdhais ‘s na Hearadh fhathast a' dèanamh phròiseactan mun Iolaire, a' toirt cothrom do chlann-sgoile ionnsachadh mun chreach.
Tha samhlaidhean cogaidh, mar an acair, an-diugh ri fhaicinn ann an iomadach cladh air feadh nan eilean. Ann an Nis, chithear an teachdaireachd "Boatbuilders of Ness" air clach-chinn Iain F. MhicLeòid. Mu fhichead meatair air falbh, tha Dòmhnall "Am Patch" Moireasdan na laighe ri taobh a bhràthar Aonghas, a bha a' feitheamh iomadach bliadhna roimhe ‘s an teachdaireachd "Gus an coinnich sinn a-rithist" air a' chlach-cinn.
Carragh-cuimhne na h-Iolaire
Gasaet Steòrnabhaigh
Crann na h-Iolaire
Iain F MacLeòid is Dòmhnall Moireasdan
Carragh-cuimhne na h-Iolaire
A' Bhuaidh
Faic agus èist ri cunntasan mun bhuaidh a' bh' aig a chreach.
- Chaillear Coinneach MacIlleathain san tubaist.
- B' e an tachartas bu mhiosa a thachair a-riamh sna h-Eileanan Siar.
- Chaidh rannsachadh a dhèanamh an dèidh na tubaist.
- Fhuair Iain F. MhicLeòid duais airson na shàbhail e.
- "Cha robh mise ag iarraidh a bhith faisg oirre."
- Cha robh Alasdair MacLeòid cofhurtail a bhith faisg orra.
- Tha an eachdraidh làidir fhathast.
- Thug call na h-Iolaire buaidh mhòr air na h-eileanan.
- An-diugh, chan eil ann ach sgeulachd don òigridh.
- Bheireadh sgeulachd call na h-Iolaire buaidh air duine sam bith.
- "Chùm iad a' dol" le Catrìona Lexy Chaimbeul.
- Bha earbsa aig na seòladairean anns a' Chaiptean.
- An ropa mar motif.
- "Cha robh dòigh teasairginn ann."
- Bha obair fireannaich ri dhèanamh, ach cho robh iad ann.
- Bha boireannaich air a bhith ag ullachadh airson pòsadh …
- "Biodh e math no olc, bha e nar n-eachdraidh."
- "Bha iomadh dachaigh eile anns an aon suidheachadh."
- Bha muinntir nan coimhearsnachdan fior thaiceil.
- "Bha neart an eilein air a thoirt air falbh ann an aon oidhche."
- "Chan eil tuigse aig a' ghinealach a th' ann an-diugh."
- Tha diofar mhòr eadar mothachadh agus a bhith an làthair.
- Thàinig uallach air Mòr NicLeòid an dèidh na creiche.
- Cha robhas ag innse mòran don chloinn.
- Chaill seanmhair Anna Frater a sloinneadh.
- Chan eil daoine bhon taobh a-muigh fiosraichte mun chreach.
- "Dh'fheumadh iad cumail a' dol."
- Buaidh air boireannaich nan coimhearsnachdan.
- Bha an eaglais a' toirt dòchas do dhaoine an dèidh làimh.
- Bha ginealach Anna eòlach air daoine a bha beò nuair a thachair e.
- Bha e duilich bruidhinn mun chreach.
- Chan eil fhios le cinnt dè a' bhuaidh a bh' aig call na h-Iolaire.
- An robh ceangal eadar a' chreach agus eilthireachd?
- Cha robh eòlas aig daoine air "post-traumatic stress".
- Lean iomadach sgeulachd an dèidh na creiche.
- Bhiodh an cuspair ga thogail uair is uair.
- Bhiodh barrachd conaltraidh air a bhith feumail.
- Chan eil clann-sgoile a' faighinn gu leòr eòlais air an Iolaire.
- "Bha athair againn" le Màiri Iain Mhurch' Chaluim.
- "Lean an dubhachas ro fhada" le Mòr NicLeòid.
- Mòr NicLeòid a' bruidhinn air làithean a h-òige.
- Fear air ainmeachadh mar "survivor na h-Iolaire".
- "Bha mise air mo bhàthadh co-dhiù..."
- "You'll be shot at dawn."
- "Chaill mi mo bhràthair innt'" le Dòmhnall Moireasdan.


text:
Mata Hari
B' e Dannsair agus Tè-bhuairidh ainmeil às Na Tìrean Ìsle a bh' ann am Mata Hari (fìor ainm: Margaretha Geertruida Zelle, Leeuwarden, 29 an Lùnasdal 1876 - Vincennes, 1 an Dùbhlachd 1917). Ghabhadh oirre gur e tè-bhràthaidh a bh' innte agus chuireadh gu bàs i le arm na Frainge ri linn A' Chogaidh Mhòir.
Susbaint
Teaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuineadh Mata Hari do theaghlach meadhanach beairteach à Fyslân ann an ceann an tuath na dùthcha. Bha bùth aig athair agus rinn esan tòrr airgid tro a chuid inbheistidhean ann an gnothach an ola. Chaidh M'greet bheag gu sgoiltean prìobhaideach leis a dithis bhràthair. Gu dòrainneach, bhristeadh gnothaichean athar ann an 1898. Chaidh an ceòl air feadh na fìdhle eadar a pàrantan agus sgar iad. Chaochail a màthair ann an 1891 agus phòs athair a-rithis le tè air an robh Susanna Catharina ten Hoove, ann an Amsterdam ann an 1893. Chaidh Margaretha gu taigh a goistidh, a bha na thàmh ann an Sneek, faisg air Leeuwarden. Rinn i trèanadh airson a bhith na neach-teagaisg ann an Leiden. Dh'fheuch ceannard na sgoile a bheadradh rithe agus dh'fhàg i an sgoil.
Pòsadh[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs i ri fear air an robh Rudolf MacLeòid ann an 1895, a bhuineadh do sheann theaghlach Ghàidhealach àrdanach uachdaranach a dh'fhàg Alba na linntean roimhe. 'S e oifigear an Airm thall ann An Innd-Innse, oir bha an dùthaich sin fhathast fo bhuaidh nan Tìrean Ìsle.


text:
Am Mòine Naomh
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann Am Mòine Naomh neo Mòine na h-Eibhe. Tha e suidhichte aig 195m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Bàrr na Dris agus Clachan Eòin, ri taobh na h-aibhne Uisge Càrn. Tha e 27km air falbh bho Dhùn Phrìs, 75km bho Glaschu, 78km bhon An t-Sròn Reamhar agus 96km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 487 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine anns a' Mhòine Naomh, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[4] Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, gu h-àraidh coilltearachd, gnothaich a' chruidhe agus a' chaorach.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha baile air a bhith ann an seo bhon 10mh Linn aig a' char as lugha agus fhuair e a chuid chòirichean bhon Righ Teàrlach I ann an 1663 is le sin thogadh toll-bùtha crois a' mhargaidh agus sa bhaile gus malairt a bhrosnachadh sa sgìre. Bha na Pròstanaich radaigeach gu math làidir san sgìre seo tron 16mh Linn agus chaidh fear dhuibh a rugadh anns a' Mhòine Naomh, James Renwick,[5] a chur gu bàs ann an Dùn Èideann ann an 1688. Bha am fear-ealaine James Paterson na thàmh an seo bho 1884 gu ruige 1905.[6] Bha e an sàs sa bhuidhinn ealain na Balaich à Glaschu agus thugadh cliù dhan a' Mhòine Naomh air sàilleabh a chuid obrach san sgìre. Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phrìs agus Am Mòine Naomh ann an 1905 ach dhùineadh an seirbheis ann an 1947.[7]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Bidh mòran dhe fhèis a' gabhail àite tron bhliadhna sa Mhòine Naomh: Fèis Chiùil Tradaiseanta sa Chèitean, Fèis Chiùil Bluegrass san t-Sultain agus Fèis Ghiotàir san Lùnasdal.[8] A bharrachd air sin, tha iomadach ghnìomhachas ann cuideachd: taighean-seinnse, taighean-bìdhe agus bùth-obrach theòclaid.[9] Tha ealain glè chudromach an seo agus chithear ìomhaighean-chloiche air feadh na sgire.[10]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Falling Rain
- ↑ Distance Calculator
- ↑ City Population
- ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
- ↑ James Renwick
- ↑ National Galleries
- ↑ Transport Divisions
- ↑ Moniaive Folk Festival
- ↑ Tartan Chocolate
- ↑ Striding Marches


text:
An t-Seapan
'S e dùthaich eileanach a th' anns an t-Seapan[1] (Seapanais: 日本 Nihon no Nippon, 日本国 Nihon-koku no Nippon-koku gu h-oifigeil; uaireannan Iapan[2][3] sa Ghàidhlig) suidhichte far oirthir Àisia an Ear. Tha na prìomh eileanan - Hokkaidō, Honshū, Shikoku, Kyūshū agus Okinawa - am-measg tuilleadh air 6,800 eileanan eile, ach tha 97% de fharsaingeachd na talmhainn gu lèir gan cumail dhaibh fhèin. Tha an cuid as motha dhiubh beanntach, agus mòran dhiubh bholcànach; m.e, 's e beinn-theine a th' anns a' mhullach as àirde, Beinn Fuji. Tha an t-Seapan ear air an t-Sìn, Coirea 's an Ruis anns a' Chuan Sèimh, a' sìneadh bho Muir Okhotsk san taobh a tuath gu Am Muir Sìneach an Ear san taobh a deas. A thaobh àireamh-shluaigh, 's i an deicheamh dhùthaich as motha anns a' chruinne, le mu 128 millean daoine. 'S e Sgìre Mhòr Tokyo an sgìre àrd-bhailteach as motha air an t-saoghail le tuilleadh air 30 millean luchd-còmhnaidh ann, agus tha seo a' gabhail a-steach prìomh-bhaile Thokyo agus cuid de na sgìrean mun chuairt air.
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e "tùs-grèine" brìgh nan litrichean ann an ainm na dùthcha, 's mar sin dheth, dh'aithnichear an t-Seapan mar "Tìr Èirigh na Grèine". Tha 日 a' ciallachadh Grian, agus 's e Tùs no Freumh a' bhrìgh a th' air 本.
Bhon a tha an t-Seapan fada gu leòr bho thìr-mòr Àisia, gun a bhith ro fhada air falbh, fhuair i buannachdan às cultar an tìr-mòr, ach cha deach amaladh ann am buaireasan a' mhòr-thìr cho tric rè nan linntean. Bha e an comas dhith buaidhean chultarach à tìrean cèin a dhèanamh freagarrach dhan chultar aice fhèin 's an uairsin gan aonadh ri a leasachaidh. Gheibhear eisimpleirean dhen seo a thaobh biadh na dùthcha, leithid Tempura, le buinteanas ris a' Phortagail. A thaobh litreachais, chaidh an làmh-sgrìobhadh Seapanach, Kana, a chruthachadh às na litrichean iol-fhillte Sìneach. A thaobh chreideimh, 's ann a bha Buddhachd air atharrachadh nuair a chaidh a thoirt a-steach san t-siathamh linn. Cha do sgaoil e measg an t-sluaigh gus an do nochd Hōnen agus Shinran, an fheadhainn a stèidhich an dream Jōdo 's an dream Jōdo Shin.[4]
Eu-coltach ri mòran dùthchannan eile, thathas ag ràdh gur e dùthaich gu ìre mhòr aon-ghnèitheach a th' san t-Seapan. Leis a' sin, thathas a' cumail a-mach nach eil mòran caochladh ann an cultar na dùthcha bho sgìre gu sgìre. Chan e a-mhàin gur e àireamh mhòr de dhaoine, a' fuireach gu dlùth air farsaingeachd bheag de thalamh is adhbhar dha sin, ach gu robh an sluagh riamh beò fad linntean fo riaghladh meadhanaichte, a bhiodh a' stiùireadh a h-uile roinn de bheatha an t-sluaigh gu mionaideach mìn. [5]
A dh'aindeoin sin, cha gabh fhàgail air nach e cultar mòr saoibhir a th' ann an cultar Iapain. Tha e ioma-fhillteach, air a dhèanamh air sean is ùr, le deagh mheasgachadh de nithean cèin is dùthchasach an cois. 'S e coimeasgachadh eileamaidean Seapanach agus Siarach a th' anns na trì rudan riatanach - biadh, aodach agus fasgadh. Tha na h-Seapanaich a' cleachdadh deas-ghnàthan à Buddhachd 's Shintō còmhla, agus tha tuilleadh air dàrna leth na teangaidh Seapanais air a dhèanamh à faclan freumhaich Sìneach. Thathas am beachd gur e an ùidh a th' aig an sluagh Seapanach ann an cultaran eile agus an seòl a bh' aca rè nan eachdraidh eileamaidean cultarach cèin a thoirt a-steach, gun an cùl a chur air cleachdaidhean is tradaiseanan dùthchasach is adhbhar dhan ghnè ioma-fhillteach seo.
Eòlas-sluaigh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an àireamh-shluaigh aig mu 127,700,000 daoine, agus tha mu 98.2% a' bruidhinn Seapanais mar chainnt mhàthaireil. Tha an còrr a' buntainn do dh'iomadh dhùthaich, an cuid as motha do Choirèa (700,000) agus dhan Sìn (350,000). Gheibhear cuideachd sluaghan à Bhiet-Nam, à Braisil , na Stàitean Aonaichte (85,000), an Roinn-Eòrpa (45,000) agus am mion-shluagh dùthchasail a bhuineas do Hokkaidō, agus Honshū a Tuath, na h-Ainu (mu 30,000).
Tha mu 70% dhen t-sluaigh a' fuireach anns a' cheàrn eadar Tōkyo agus Kitakyūshū, ann an eilean Honshū. 'S e A' Bheilg agus Na Tìrean Ìsle far a gheibhear an dlùths àireamh-shluaigh as àirde gu lèir, ach 's e an t-Seapan far a gheibhear an dlùths as àirde a-rèir farsaingeachd thalmhainn air an gabh còmhnaidh.[6]
Sgìrean Iapain[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Colin Mark: Am Faclair Gàidhlig-Beurla (2004)
- ↑ Gaelic Orthographic Conventions 2005 dt. 8
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Japan As It Is/日本タテヨコ;Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken
- ↑ Japan As It Is/日本タテヨコ;Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken
- ↑ Japan As It Is/日本タテヨコ;Ceathramh Eagran Dà-chànanach, foillsichte le Gakken


text:
Wickenburg, Arizona
‘S e baile air an àirde an iar-dheas nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Wickenburg. ‘S ann à ainm fear a bha ag lorg òr san sgìre (Henry Wickenburg) ann an 1862 a tha ainm a’ bhaile. Chaidh am baile a stèidheachadh san ath-bhliadhna, ann an 1863. Tha e suidhichte aig 669m os cionn ìre na mara,[1] anns an stàit Arizona, air iomall Phoenix. Tha am baile 3,219km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 508km bho Los Angeles, 2,357km bho Chicago agus 2,078km bho St. Louis.[2] Tha 6,593 duine a' fuireach anns a’ bhaile agus port-adhair beag ann cuideachd.[3] Chaochail an Ceimigear John Howard Northrop an seo ann an 1987.


text:
'S ann le toileachas a tha Akerbeltz a' toirt dhuibh preusant eile, rud spòrsail, aotram èibhinn an triops seo, ged as urrainn dhuibh a chluich làn da-rìreadh cuideachd. 'S e Freeciv an t-ainm a tha air, tha e saor an-asgaidh ach taitneach a dh'aindeoin sin. Ma tha cuimhne agaibh air Civilisation le Sid Meier air an robh fèill mhòr bliadhnaichean air ais, well, 's ann air còd a' gheama sin a tha Freeciv stèidhichte agus chaidh a leasachadh on àm sin. No, mur eil sibh eòlach air, tha e car coltach ri Age of Empires cuideachd; geama coimpiutar ro-innleachdail.
'S urrainn dhut a chluich an aghaidh na h-Inntinne Fhuadain air neo air an lìonra an aghaidh dhaoine eile. Bidh thu 'na cheannard os cionn treubh ann an Linn na Cloiche agus feumaidh tu fàs a thoirt air an treubh seo gus am bi e 'na shìobhaltas mòr, cumhachdach. Cha robh roghnadh is taghadh mòr ann an Civilisation a thaobh nan nàiseanan ach tha na dusanan dhiubh ann am Freeciv, eadar seann sluagh Etruria is muinntir Mars! Chan eil Gàidheil na h-Alba ann mar nàisean - cha robh an tìde agam ach bidh sin ann san ath tionndadh. Ach tha Èireannaich, Albannaich is Cuimrich ann as urrainn dhut a chluich.
Nise, mus innis mi dhuibh far am faigh sibh e, feumaidh mi treòir bheag a thoirt dhuibh, oir ma ruitheas tu an geama mar a tha e, bidh e ann am Beurla:
Ged a tha an luchd-leasachaidh ag obair air dòigh nas fhearr, tha an dòigh air a dh’atharraicheas tu an cànan car neònach air siostaman Windows. Seo dhut treòir bheag air sgàth sin. Mìle taing do Níall airson an dòigh seo a tha fada nas fhasa na bha againn roimhe! Ach faic am post aig GunChleoc gu h-ìosal ma nì Vista gearan nach eil Admin Rights agad.
1) Faighibh am faidhle 's stàlaich an geama le gach roghainn ann mar a tha e. Mar is trice, cuiridh Windows e fo Program Files
agus tha sin ceart gu leòr.
2) Briogaibh air Start
rachaibh ann far a bheil Freeciv agus dèanaibh briogadh deas far a bheil e ag radh Freeciv ri taobh na cruinne agus an uairsin briogadh clì air Properties.
3) Fosglaidh sin uinneag bheag agus chì thu gu bheil auto
aig deireadh na loidhne Target
.
4) Cuiribh a-steach gd
an àite auto
, innsidh seo dhan choimpiutair gu bheil sibh ag iarraidh Gàidhlig:
5) Briogaibh air OK agus ma thòisicheas sibh geama a-nis mar is àbhaist (slighe Start > Freeciv 2.3.0 (GTK+ client) > Freeciv
agus briogadh clì) bidh e sa Ghàidhlig.
Tha e ag obair air Linux. Ged a tha an geama ag obair air Mac, cha do lorg sinn dòigh fhathast an cànan a chur gu Gàidhlig. Ma tha sibhse eòlach air dòigh, nach innis sibh dhuinn? Air neo bidh aig luchd Mac OS ri feitheamh gus an ath sgaoileadh, gu mì-fhortanach. Tha mi fìor dhuilich mi dhèidhinn seo.
Nise, cà 'm faigh sibh e? An-seo
. Chì mi sa gheama sibh!


text:
1997
MCMXCVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1 an t-Sultain - as deidh reifreann, thaghadh na h-Albannaich pàrlamaid ùr
- 18 an t-Sultain - as deidh reifreann, thaghadh na h-Cuimrich comhdail ùr
- Bhuannaich Dario Fo an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 am Faoilleach - Còirnealair Parker, ann an Las Vegas. Manaidsear ciùil às Na Tìrean Ìsle.
- 2 an t-Iuchar - James Stewart, ann am Beverley Hills. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 24 an Dùbhlachd - Toshiro Mifune, actair Seapanach
- 9 an t-Sultain - Burgess Meredith, Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
- Theo l'Herminez, ann an Tilburg. Peantair às na Tìrean Ìsle.


text:
Arm na Breatainne
Chaidh an t-Arm Bhreatannach a stèidheachadh le aonachadh Rìoghachdan Alba agus Shasainn airson an Rìoghachd Aonaichte a chruthachadh annn an 1707. Ghabh an t-arm ùr Breatannach a-steach seann rèiseamaidean bho Alba agus Sasainn agus bha e fo riaghal an War Office ann an Lunnainn. Bho 1963 ‘s e Ministreachd an Dìon a tha air a bhith a' riaghladh na feachdan Breatannach. Tha 112,100 neach saighdear san arm mar saighdear làn-thìde, nam measg 3,600 Gurkha, agus tha cuideachd mu 34,000 saighdear pàirt-ùine anns an Territorial Army. Mar sin tha mu 146,000 saighdear anns an arm air fad. Tha an t-arm Bhreatannach ri lorg ann an iomadach ceàrnaidh den t-saoghal agus e gu tric a' cur saighdearan a-mach fo bhratach nan Dùthchannan Aonaichte. An dràsta, tha an t-arm ag obair ann an Kosovo, Cìopras, a' Ghearmailt, Afganastan agus iomadh àite eile.
An coimeas ris a' Chabhlach Rìoghail, na Royal Marines agus Feachd an Àir, chan eil am facal “Rìoghail” ri fhaicinn ann an tiotal an Airm. Tha seo seach gu bheil an t-Arm, gu h-eachdraidheil, fo smachd na Pàrlamaid an àite a' mhonarcachd. Chaidh an suidheachadh seo a dhearbhadh tron Bill of Rights 1689 a thuirt gum feumadh a' Phàrlamaid Arm proifeiseanta a chumail fiùs aig àmanan sìtheil.
‘S e an Ridire Richard Dannatt ceannard proifeiseanta an Airm Bhreatannaich.


text:
1987
MCMLXXXVII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Bhuannaich Joseph Brodsky an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 an Gearran - Alasdair MacGill-Eain, ann am München. Sgriobhadair à Alba.
- 17 an Cèitean - Gunnar Myrdal, ann an Danderyd. Eaconamaiche às An t-Suain.
- 27 an Cèitean - John Howard Northrop, ann an Wickenburg. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 26 an Lùnasdal - Georg Wittig, ann an Heidelberg. Ceimigear às A' Ghearmailt.
- 29 an Lùnasdal - Lee Marvin, ann an Tucson. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 3 an Dùbhlachd - Luis F. Leloir, ann am Buenos Aires. Ceimigear às An Argantain.
- Fionnlagh J MacDhòmhnaill - deasaiche agus riochdaire telebhisein agus réidio às na Hearadh


text:
Creag nam Bathais
Tha Creag nam Bathais neo Am Bas (Beurla: "Bass Rock" neo "the Bass") ann an Linne Foirthe. Chan eil duine sam bith a' fuireach ann. B' àbhaist dha a bhith na phrìosan.
Rinn Iain Dall MacAoidh fonn air mu Niall "Bhas" MacAoidh.
Fiadh-bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an t-eilean na dhachaigh do còrr is 150,000 sùlaire agus 's e an dachaigh as motha air an t-saoghail dhan eun seo.[1]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Bass Rock announced as the world's largest Northern gannet colonyScottish Seabird Centre. 16 Gearran 2015


text:
Two essays on the Ulster Scots - the first a brief history of Scottish migrations to Ireland, the second the story of United States President Andrew Jackson, in Scottish Gaelic (Gàidhlig) - enjoy!
(c) Chris Paton 2009
The Ulster Scots - a brief history
Although from the earliest times of recorded history there had been frequent cultural and commercial exchanges across the
For hundreds of years, the Ulster-Scottish link was one of almost complete cultural unity, with both territories of Dál Riada referred to as the one country, but the capital of which existed at
For the next few hundred years the Ulster Irish, whilst sending out Christian missionaries throughout
The Bruce Invasion
On
With the aid of their Gaelic Irish cousins, they swept down the east coast of
For an entire year the castle withstood the siege. On one occasion, an English relief squad from
At Christmas, Robert the Bruce arrived at Carrickfergus with more gallowglasses, and moved to the south of
By May 1317, things were not going well for the Bruces. Robert could not secure the south of
The MacDonnells and the Glens of Antrim
After the Bruce invasion, Scots continued to settle in
After the defeat in
In the same year, John Mor MacDonnell married Margery Bissett, a member of a Norman ruling family in Antrim. This union led to the MacDonnells, the clan ruling the Scottish Lordship of the Isles, to gain a great deal of land in Antrim, including the Glens of Antrim and the
The result of this was that the rest of his clan sought refuge in
The MacDonells of Antrim suffered a heavy defeat in 1565 at the hands of the ambitious Irish chieftain Shane O’Neill. Shane wanted the patronage of Elizabeth I, and was advised that if he was to conquer the Scots in the Antrim Glens, it would be looked on favourably by the Queen. With the aid of the Clandeboye O’Neill clan, he set north from
The MacDonnells, under Sorley Boy MacDonnell, saw the O’Neill army arriving and set off warning fires along the north coast, at Fair Head and at Torr Point. The flames were seen across the
Meanwhile, Sorley Boy was leading a rearguard defensive action from the Glens towards the north coast. He met up with James’ army at Knocklayd, but their combined forces were not enough to withstand the O’Neill. Between six and seven hundred Scots were murdered in the ensuing battle, and eventually the two MacDonnells were captured. Both Elizabeth and Mary Queen of Scots pleaded for Shane to accept a ransom for their release, but Shane refused. He let James die from his wounds, and threatening Sorley Boy with starvation, he forced the surrender of the Scottish held castles at Dunseverick, Ballycastle and Dunluce.
But Shane O’Neill’s ambitions were ultimately to lead him to his death at the hands of the MacDonnells. In trying to further his gains, he soon found himself fighting against an English army from the Pale in
Respite for the Scots was short.
The influx of Highlanders and Islanders to
With the advance of a new English army to
The Plantations of
Ulster
In 1603, Irish chieftains Hugh O’Neill and Rory O’Donnell went to
By August 1607, however, these new ‘earls’ had lost control of their domestic situation, with new laws and English settlements gaining a firm grip on their land. When it was realised that the English were manouevering to accuse the chieftains of treachery against the king, they fled
The Plantation of Ulster was not a one-off event, but a series of colonisations over a number of years. Even before the king had formally created the project, settlements had already been started by other means. In 1605, the Irish chieftain Conn MacNeill O’Neill had been rescued from
Once the Plantations were started they spread like wildfire. Sir Hugh Montgomery had a small harbour built at Donaghadee in
The Plantations occurred in all of Ulster’s counties, but the counties of Antrim and Down found the policy the easiest to accommodate, simply because there were so many English and Scottish settlers there already. In Antrim, the three hundred thousand acres of land owned by Sir Randal MacDonnell in the Glens and the Route, readily absorbed thousand of immigrant Scots, and in 1620 Sir Randal became the first Earl of Antrim.
But unlike the settlements in previous years and centuries, there were great differences between them and the new colonists. The newcomers were mainly Protestant in their religion, with the majority being Presbyterians. In the eyes of the English, this was almost as heinous a crime as being a Roman Catholic.
The Scottish settlers differed from the English in one other major point – language. Many of the Presbyterian settlers were Scottish Gaelic speakers. Indeed, the first book to be published in Gaelic was the Calvanist Book of Common Order in
But the majority of the Scots immigrants that came to Ulster spoke in the ‘Scots’ dialect of English, which in Scotland is sometimes called Lallans, and which in Ulster became known as Ullans (‘Ulster Lallans’). Today, Ullans speakers can still be found in communities in the north of Antrim and Donegal, and Ian Paisley’s DUP issues press releases bilingually, in both English and Ullans.
Many of the settlers arrived with nothing more than a cow and a few sheep, but within a couple of years they had transformed
The final migration - the Presbyterians
The start of the Williamite Wars in 1689 saw hundreds of Presbyterian Scots cross the
The 1690s were a terrible time for
With such numbers arriving in the Province, the English colonists began to despair that they were becoming vastly outnumbered. Jonathan Swift, author of ‘Gulliver’s Travels’, complained that in Kilroot he could find nobody from the Anglican Church with whom to converse – he was more frightened of the Scottish Presbyterians than he was of the Irish Catholics. The Anglican Church, as the ‘
The Scots received a temporary respite in 1701 from their persecution, when they gained limited recognition and rights, but three years later they were almost back to square one. In 1704 a law to Prevent the Further Growth of Popery was injected with a sub-clause, which stated that any person wishing to hold public office in
Things finally came around for the Scots when after the Jacobite invasion scare of 1715 they had declared for George II. In reward for their loyalty the Toleration Act of 1719 granted them equal rights to other forms of Protestantism. However, times remained occasionally hard for the Presbyterians, and in the early 18th Century they suffered many harvest failures and many of their cattle became diseased. They were so disillusioned that many decided to leave their new temporary home of
The last great act that the Scots carried out in Antrim and Down occurred at the end of the 18th Century, when still being discriminated against by the Anglican Church and taxed to the hilt by the English Parliament, they rose in rebellion. In 1798 the United Irishmen rose in Antrim and Down to try and overthrow the Anglican regime. Aided by Catholic farmers, they were ultimately crushed by the English and the Orange Order, a secret society which at that stage had a majority of Anglican members. The result of this action was the assimilation of
Ceann-suidhe nan Stàitean Ceilteach Bha ‘Na Stàitean Ceilteach’ air Telebhisean na-h-Alba ann an 2000, sreath Gàidhlig mu dheidhinn eachdraidh nan Cuimreach, nan Albannach agus nan Eireannach ann an Ameireagaidh. Chaith mi deich mìosan anns a’ bhliadhna sin ag obair air a’phroiseacht seo, agus mar phàirt de seo chaidh mi ceithir mìosan ann an Ameireagaidh a’ rannsachadh is a’ togail dhealbhan dha. Bha e gu math inntinneach, ach b’e eachdraidh nan Clèireach as Ulaidh a b’inntinniche dhomh. ’S ann as Eirinn a-Tuath a tha mi fhìn, agus bha ùidh agam gu h-àraidh ann an aon duine gu sònraichte – Andrew Jackson, an seachdamh Ceann-suidhe air na Stàitean Aonaichte. Rugadh màthair Andrew Jackson ann an Latharna ann an Contae Aontrama, agus rugadh athair ann an Carraig Fhearghasa, 14 mìle air falbh. Uill, rugadh mi fhìn ann an Latharna is thogadh mi ann an Carraig Fhearghasa cuideachd – air sgàth sin b’ aithne dhomh an sgeul aige! Dh’ fhuirich a phàrantan ann an Carraig Fhearghasa anns an 18mh linn, ach dh’ fhalbh iad a dh’Ameireagaidh còmhla ri mòran Chlèirich eile as Ulaidh is as Alba, nuair a rinn an Crùn geur-leanmhainn orra air sgath na diadhachd aca. Ach bha chuimhne aig na h-Ultaich air na rudan a rinn na Sasannaich orra ann an Ulaidh is an Alba. Dhìol iad an Riaghaltas Sasannach ann an Ameireagaidh ann an 1776 anns an Ar-a-mach Ameireaganach, agus chuidich iad na Stàitean Aonaichte gu bhith air an cruthachadh. Gu dearbh, thuirt mòran daoine aig an àm gum b’e ar-a-mach Clèireach a bh’ ann. Rugadh is thogadh Andrew air a’ chrìoch eadar Carolina a-Tuath is Caroline a-Deas. Bha iongnadh orm nuair a dh’ ionnsaich mi gun robh Gàidhlig air a’ cleachdadh anns na Carolinas gu 150 bliadhna air ais, fiù ’s anns na cuirtean. Bha mòran Albannaich is Eireannaich a’ fuireach an-sin agus tha an sliochd air an ainmeachadh an-sin mar “Eireannaich Albannach” fiù ’s an-diugh. An robh Gàidhlig no Gaeilge aig Tha argamaid a’ dol an-diugh mu dheidhinn àite bhreith Jackson, agus tha dà àite air gach taobh den chrìoch far a bheil muinntir nan àite sin ag radh gun robh e air a bhreith! Tha e coltach gun robh e air a bhreith air an taobh a-deas agus dh’ fhuirich e ann an taigh far a bheil Pàirc Stàite Andrew Jackson an-diugh. Tha a phàrantan is a’ bhraithrean nan laighe ann an uaighean ann an cladh Clèireach ann an Old Waxhaws, baile beag faisg air làimh, agus nuair a bha mi an-sin bha tè de’ n sliochd a’ fuirich an-sin fhathast. B’ e Nancy Crockett an t-ainm a bh’ oirre agus bha i air a bhith na tè aithris den sgeul Jacksonach an-sin fad deicheadan. Bha i gu math pròiseil as a sinnsear ainmeil! Tha e gu math neònach a dh’ ionnsachadh mu dheidhinn na pearsantachd aige, nuair a smaoineachas tu gum b’ e Clèireach Ultach a bh’ ann! B’ fhuath leis na Sasannaich agus bha ballrachd aige anns an Ancient Order of Hibernians, buidheann a thog airgead air son an ar-a-mach mhòir a thachradh aon là ann an Eirinn. Nuair a bha Ann an 1829, chaidh Bha Jackson fiadhaich agus cruaidh, ach gun
Ceann-suidhe nan Stàitean Ceilteach
Bha ‘Na Stàitean Ceilteach’ air Telebhisean na-h-Alba ann an 2000, sreath Gàidhlig mu dheidhinn eachdraidh nan Cuimreach, nan Albannach agus nan Eireannach ann an Ameireagaidh. Chaith mi deich mìosan anns a’ bhliadhna sin ag obair air a’phroiseacht seo, agus mar phàirt de seo chaidh mi ceithir mìosan ann an Ameireagaidh a’ rannsachadh is a’ togail dhealbhan dha. Bha e gu math inntinneach, ach b’e eachdraidh nan Clèireach as Ulaidh a b’inntinniche dhomh. ’S ann as Eirinn a-Tuath a tha mi fhìn, agus bha ùidh agam gu h-àraidh ann an aon duine gu sònraichte – Andrew Jackson, an seachdamh Ceann-suidhe air na Stàitean Aonaichte.
Rugadh màthair Andrew Jackson ann an Latharna ann an Contae Aontrama, agus rugadh athair ann an Carraig Fhearghasa, 14 mìle air falbh. Uill, rugadh mi fhìn ann an Latharna is thogadh mi ann an Carraig Fhearghasa cuideachd – air sgàth sin b’ aithne dhomh an sgeul aige! Dh’ fhuirich a phàrantan ann an Carraig Fhearghasa anns an 18mh linn, ach dh’ fhalbh iad a dh’Ameireagaidh còmhla ri mòran Chlèirich eile as Ulaidh is as Alba, nuair a rinn an Crùn geur-leanmhainn orra air sgath na diadhachd aca.
Ach bha chuimhne aig na h-Ultaich air na rudan a rinn na Sasannaich orra ann an Ulaidh is an Alba. Dhìol iad an Riaghaltas Sasannach ann an Ameireagaidh ann an 1776 anns an Ar-a-mach Ameireaganach, agus chuidich iad na Stàitean Aonaichte gu bhith air an cruthachadh. Gu dearbh, thuirt mòran daoine aig an àm gum b’e ar-a-mach Clèireach a bh’ ann.
Rugadh is thogadh Andrew air a’ chrìoch eadar Carolina a-Tuath is Caroline a-Deas. Bha iongnadh orm nuair a dh’ ionnsaich mi gun robh Gàidhlig air a’ cleachdadh anns na Carolinas gu 150 bliadhna air ais, fiù ’s anns na cuirtean. Bha mòran Albannaich is Eireannaich a’ fuireach an-sin agus tha an sliochd air an ainmeachadh an-sin mar “Eireannaich Albannach” fiù ’s an-diugh. An robh Gàidhlig no Gaeilge aig Tha argamaid a’ dol an-diugh mu dheidhinn àite bhreith Jackson, agus tha dà àite air gach taobh den chrìoch far a bheil muinntir nan àite sin ag radh gun robh e air a bhreith! Tha e coltach gun robh e air a bhreith air an taobh a-deas agus dh’ fhuirich e ann an taigh far a bheil Pàirc Stàite Andrew Jackson an-diugh. Tha a phàrantan is a’ bhraithrean nan laighe ann an uaighean ann an cladh Clèireach ann an Old Waxhaws, baile beag faisg air làimh, agus nuair a bha mi an-sin bha tè de’ n sliochd a’ fuirich an-sin fhathast. B’ e Nancy Crockett an t-ainm a bh’ oirre agus bha i air a bhith na tè aithris den sgeul Jacksonach an-sin fad deicheadan. Bha i gu math pròiseil as a sinnsear ainmeil! Tha e gu math neònach a dh’ ionnsachadh mu dheidhinn na pearsantachd aige, nuair a smaoineachas tu gum b’ e Clèireach Ultach a bh’ ann! B’ fhuath leis na Sasannaich agus bha ballrachd aige anns an Ancient Order of Hibernians, buidheann a thog airgead air son an ar-a-mach mhòir a thachradh aon là ann an Eirinn. Nuair a bha Ann an 1829, chaidh Bha Jackson fiadhaich agus cruaidh, ach gun
Tha argamaid a’ dol an-diugh mu dheidhinn àite bhreith Jackson, agus tha dà àite air gach taobh den chrìoch far a bheil muinntir nan àite sin ag radh gun robh e air a bhreith! Tha e coltach gun robh e air a bhreith air an taobh a-deas agus dh’ fhuirich e ann an taigh far a bheil Pàirc Stàite Andrew Jackson an-diugh. Tha a phàrantan is a’ bhraithrean nan laighe ann an uaighean ann an cladh Clèireach ann an Old Waxhaws, baile beag faisg air làimh, agus nuair a bha mi an-sin bha tè de’ n sliochd a’ fuirich an-sin fhathast. B’ e Nancy Crockett an t-ainm a bh’ oirre agus bha i air a bhith na tè aithris den sgeul Jacksonach an-sin fad deicheadan. Bha i gu math pròiseil as a sinnsear ainmeil!
Tha e gu math neònach a dh’ ionnsachadh mu dheidhinn na pearsantachd aige, nuair a smaoineachas tu gum b’ e Clèireach Ultach a bh’ ann! B’ fhuath leis na Sasannaich agus bha ballrachd aige anns an Ancient Order of Hibernians, buidheann a thog airgead air son an ar-a-mach mhòir a thachradh aon là ann an Eirinn.
Nuair a bha
Ann an 1829, chaidh
Bha Jackson fiadhaich agus cruaidh, ach gun


text:
Eilean Musdile
'S e eilean beag a tha ann an Eilean Musdile (Beurla: Mansedale). Tha e suidhichte mu ¼ mìle san àirde an iar deas Lios Mhòir aig ceann na Linne Duibh. Tha e mu 4 heactair ceàrnagach.
Tha Taigh-solais Lios Mhòir suidhichte anns an Eilean Musdile. Chaidh an taigh-solais a thogail le Robert Stevenson anns a' bhliadhna 1833. Bha e a' cosg £4260 an taigh-solais a thogail.[1] Tha an taigh-solais 26 meatair a dh'àird.
Bidh na h-aiseagan Caledonian Mac a' Bhriuthainn a' dol seachad air Eilean Musdile gu math dlùth air an t-siubhail aca eadar an t-Oban agus Muile. [2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Taigh-Solais Lios Mhòir
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NM 779 351


text:
Aois Criost, secht c-céd seachtmodha a sé.
An t-aonmhadh bliadhain dég do Dhonnchadh.
Ailgniadh, epscop Arda Breccáin.
Senchan, abb Imleacha Iubhair.
Orach, abb Lis Móir, & abb Insi Doimhle.
Saerghal h-ua Dungnae, abb Cluana Ferta Mo Lua.
Duibh Indrecht, mac Fergusa, abb Ferna.
Maenach ua Maonaigh, abb Lainne Léire.
Feachtnach, abb Fobhair.
& Saerghal ua Cathail egnaidh, d'écc.
Aelbran h-ua Lagudon, abb Cluana Dolcain.
Nuadha ua Bolcain, abb Tomma Da Olann.
Flaithniadh, mac Congaile, abb Cluana Fearta Brenainn, ro éccsat sin uile an bhliadhain-si.
Colcca, mac Ceallaigh, tigherna Ua c-Cremhthainn.
Dunghal, mac Flaithniadh, tigherna Umhaill, d'éug.
Condalach, mac Ailella, do mharbhadh i n-Ard Macha.
Cath Righe ria Feraibh Breagh for
p.382Laighnibh, la Samhna do shonnradh, in ro marbhadh Cu Congalt, tigherna Ratha Inbhir, & Ferghal, mac Ailella, tighearna Ceniuil Uchae. As iad badar toisigh d'Feraibh Bregh ag sraineadh in chatha h-isin, Diarmuid, mac Conaing, Conaing, mac Dunghaile, Maol Dúin, mac Fergusa, & Foghartach, mac Cumascaigh. As do sin ro raidheadh:
- Lodar Laighin ar Samhain,
do thigh daigh-fhir nat carsat,
Nis-ragaibh lugha dighe,
for brú Righe ro ansat.
Ferghus, mac Eachdach, tighearna Dal Riada, d'écc.
Aois Criost, seacht c-ced sechtmodha a secht.
An dara bliadhain décc do Donnchadh.
Corbmac, mac Bresail, abb Aird Breacain & ceall n-aile d'écc.
Scandal ua Taidhg, abb Achaidh Bó, d'écc, iar m-beith trí bliadhna ar dá fhichit i n-abdaine. h-I féil Comhgaill at-bath-somh.
Banbhan, ab Claonta, d'ég.
Aodhan, abb Rosa Comáin, d'écc.
Daniel ua Aithmit, abb Dairinsi d'écc.
Ciarán Tighe Munda d'écc.
Ferdomhnach Tuama Da Ghualann d'ég.
Muiredhach, mac Uarghaile, prioir Ia Coluim Cille, d'écc.
Ultan fer tighis Beandchuir.
Becan Lifeachair.
Tailefhlaith, inghen Murchadha, banabb Cluana Cuifthin, d'écc.
Iomaireacc Cuirrigh la taobh Cille Dara an ui. Kal. September, dia Mairt etir Ruadhraich, mac Faolain, & Bran, mac Muireadhaigh, in ro marbhadh Mucchron, mac Floinn, tigherna Ua Failghe, & Dubh Dá Críoch, mac Laidhgnein h-i frecar. Ria Ruaidhri ro meabhaidh.
Artghal, mac Cathail, rí Connacht, do gabháil bhachla, & a dhol co h-I dia oilethre an bhliadhain ar c-cind.
Aois Criost, seacht c-céd seachtmodha a h-echt.
An treas bhliadhain décc
p.384do Dhonnchadh.
Feargus, epscop Doimh Liacc.
Oengus, mac Crunnmhaoil, abb Doimh Liacc.
Suairleach, angcoire Lis Móir.
Mac Flaithniadh, abb Cluana Ferta.
Recht Laiten Fobhair eccnaidh.
Aaron eagnaidh.
Faelgus, mac Tnuthghaile, eaccnaidh Cluana h-Eraird.
Ailill ua Tiopraitte, & Becc, mac Cumascaich, d'écc.
Ciarán o Bhelaigh Dúin, do sgribh beatha Phadraic, d'écc.
Ard Macha & Magh Eo do losccadh do thene saighnein aidhchi Sathairn do shonnradh, isin cethramhadh noin August. Ba tóirneach, teinteach, gaothach, ainainfenach, an oidhche h-isin, & is isidhe adhaidh ro díothláithrighedh mainisdir Cluana Brónaigh.
Domhnall, mac Flaithniadh toiseach Ua f-Failge, do mharbhadh h-i c-Cluain Conaire.
Iomaireacc Dumha Achidh eitir Dal n-Araidhe, h-i t-torchair Focharta h-ua Con Alta.
Forus chana Pátraicc i c-Cruachain la Dubh Da Leithe, & lá Tiopraitti, mac Taidhcc.
Aois Criost, seacht c-ced sechtmodha a naoi.
An cethramhadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Flann, epscop, eagnaidh, & abb Insi Cain Degha.
Rechtnia, abb Cluana Mic Nois, do Síol Choirpri Cruim.
Ciarán, abb Ratha Maighe Eonaigh & Tighe Mo Fhionda.
Cearnach, mac Suibhne, prioir Arda Macha.
& Conall, mac Crunnmhaoil, abb Luscan, d'écc.
Ríoghdhal ettir Dhonnchadh, mac Domhnaill, & Fiachna, mac Aodha Róin, ag Insi na Righ i n-Airthear Bregh. As di ro ráidheadh.
p.386
- Cisi brigh,
an dal oc Insi na Righ,
Donnchadh ni dichet for muir,
Fiachna ni dichet h-i tír.
Iomairecc Cairn Conaill, i n-Aidhne, ria t-Tiopraitte, mac Taidhg, rí Connacht, ro sraoineadh for Uibh Fiachrach.
Maol Dúin, mac Aongusa, tigherna Ceniuil Laoghaire.
Indrechtach, mac Dunchadha.
Aedhghal, tigherna Umhaill.
Coisenmhech ua Predene, tigherna Ua n-Eathach Uladh.
Mael Caech, mac Cumscraith Mind.
Cu Gamhna, mac Naoindenaigh, tigherna Cenel c-Coirpri, d'ecc.
Aois Criost, secht c-céd ochtmodha.
An cúigeadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Mael Ochtraigh, mac Conaill, abb Chille Cuilinn, & scribhneoir Cille na Manach.
Mochthighern eagnaidh,
Mac Ceallaigh, abb Insi Cealtra,
Ioseb ua Faeláin, abb Biorair,
Eochaidh mac Focartai, abb Fochladha, & Insi Clothrann,
& Ellbrigh, banabb Cluana Bronaigh, d'écc.
Senchan, epscop & ab Imligh Iobhair, d'écc xii. December.
Ruaidhri, mac Faolain, ri Laighen.
Conchubhar mac Colgan.
Dunchadh ua Daimhine, tigherna Ua Maine.
Mael Dúin, mac Fergusa, tigherna Locha Gobhair.
Flaithnia, tigherna Coirpri Cruim d'écc.
Iomairecc Muaidhe ria t-Tiopraitte, mac Taidhg, rí Connacht, & ro meabhaidh roimhe.
Raoinedh oile ria t-Tiopraide for Mhuimhnechaibh.
Aois Criost, secht c-céd ochtmodha a h-aon.
An seiseadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Tiopraitte, mac Ferchair, abb Cluana Ferta Brénainn.
Mael Combair, abb Glinne Da Locha.
Snedriaghail, abb Cluana Mic Nois, do Calraighibh Aolmhaighe dhó.
Faebhardaith, abb Tulain.
Mael Dúin, mac Aedha Bennain, tigherna h-Irluachra.
Scandlán, mac Floinn, toiseach Ua Fidhgeinte.
Tiopraide,
p.388mac Taidhg, rí Connacht d'écc.
Cath Atha Liacc Find eitir Donnchadh, mac Murchadha, & Siol Aodha Slaine, in ro marbhadh Fiachra, mac Cathail, toiseach Fear c-Cúl, & Fogartach, mac Comasccaigh, toiseach Locha Gabhar, & dá ua Conaing, .i. Conaing & Diarmuid Doibil.
Ceallach mac Maenaigh, Ceallach mac Corbmaic, toiseach Arda Ciannachta, d'écc.
Forbhasach, mac Seachnusaicch, toisech Ceneoil m-Bóghaine d'écc.
Iomaireacc etir Ui Eathach & Conaille, in ro marbhadh Cathrae, toiseach Mughdorn, & Rimidh, mac Cearnaigh.
Faelan mac Forbhasaigh, do Osraighibh, do mharbhadh leo budhdeisin.
Raoineadh ria Maol Dúin, mac Aodha Allain, for Dhomhnall, mac Aodha Muindeircc.
Aois Criost, seacht c-ced ochtmodha a dó.
An seachtmhadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Lomthuile, espucc Chille Dara.
& Dubh Dá Bhoireann, abb Cluana h-Eraird, d'ég.
Snedhbran, epscop Cille Dara.
Colga, mac Crunnmhaoil, abb Lusccan.
Robhartach, mac Maenaigh, fer tighis Sláine, & abb Cille Fóibrigh.
Muiredhach, mac Cathail, abb Cille Dara.
Rechtabhra, mac Duibh Commair, abb Eachdromma.
Learghus ua Fidhcháin, eccnaidh Cille Maighnenn.
Aladhchu anchoire Ratha Oenbo.
& Cuan Imleacha Iubhair, d'ecc uile.
Conall, mac Fidhghaile, tigherna Ua Maine, d'écc.
Iomairecc .i. cath Ircora etir Chenel Conaill & Eoghain ria Maol Duin, mac Aodha Allain, in ro meabhaidh for
p.390Dhomhnall, mac Aodha Muindeirg.
Ar Ua m-Briuin Umhaill la h-Uibh Fiachrach Muirisce, & torchradar sochaidhe ann ima toiseach, Flathghal, mac Flainnabhrat.
Aois Criost, secht céed ochtmodha a trí.
An t-ochtmadh bliadhain décc do Dhonnchadh.
Colum, mac Faelgusa, epscop Lothra.
Dubh Da Thuath, epscop & abb Ratha Aodha.
& Macc Ócc, abb Saighre d'écc.
Guaire, mac Dunghalaigh d'écc. Tigherna Ua m-Briuin Cualann esidhe.
Maol Dúin, mac Aodha Allain, rí an Fochla, d'écc.
Doire Calgaicch do losgadh.
Lex Chiaráin for Chonnachtaibh.
Aois Criost, secht c-céd ochtmodha a cethair.
An naoi décc do Dhonnchadh.
Murghal, abb Cluana Mic Nois, do Chenel Fiachrach mic n-Eathach Moighmedhoin dó.
Feadhach, mac Corbmaic, abb Lughmhaidh, Slaine, & Doimh Liag, d'ég.
Gormghal, mac Eladhaigh, tigherna Cnoghbha, d'écc i cléirchecht.
Fer Fughaill, epscop Cluana Dolcain, d'écc.
Sluaighedhach, toiseach Conailli, d'écc.
Suibhne, mac Adhuair, d'écc.
Ferghil .i. an geometer, abb Achaidh Bó, d'écc san n-Germáinne san 30 bliadhain dia eapscopóid.
Iomairecc Claidighe etir Cenel Eoghain & Conaill, & ro meabhaidh for Domhnall.
Sarucchadh Bachla Iosa & mionn Padraicc la Donnchadh
p.392mac Domhnaill acc Raith Airthir ar an aonach.
Cluain Eraird do losccadh aidhche Chasg do shonnradh.
Iomairecc Droma Góisi etir Connachtaibh, & ro mheabhaidh for Fogartach, mac Cathail.
Aois Criost, seacht c-céd ochtmodha a cúig.
An fichetmhadh bliadhain do Dhonnchadh.
Noe, abb Cinn Garadh.
Siadhal, abb Duibhlinde, d'écc.
Dungal, mac Laeghaire, abb Duin Lethglaisi.
& Mael Conchubhair, abb Glinne Da Locha, d'écc.
Cinaedh, mac Anmcadha, tigherna Ua Liatháin, d'ég.
Fiachna, mac Aedha Roin, rí Uladh d'ég.
Iomairecc Atha Rois ria n-Uibh Ailella for Luighniu, in ro marbhadh Dubh Da Thuath, mac Flaithgiusa, tigherna na t-Tri Sloinnte.
Iomairecc Cluana Miolain, i t-torchair Mael Dúin, mac Cumasccaigh, la Ferghal.


text:
Oscar Wilde
B' e Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde (16 an Damhair 1854 ann am Baile Átha Cliath – 30 an t-Sultain 1900 ann am Paris) na ùghdair Eireannach. Bha e a b' ainmeile mar dràmaiche nuair a bha e beò, ach bha e a' sgrìobhadh dàintean agus rosg cuideachd. Bha e a' cleachdadh paradacsan gu leòr - b' esan, còmhla ri G. K. Chesterton, aon de na sgrìobhadairean a bha gan cleachdadh as motha.
Dràmaiche[deasaich | deasaich an tùs]
B' e Oscar Wilde na dhuine soirbheachail agus iomraichteach anns an deireadh 19 linn air sgàth nan dealbhan-cluich a bha e a' sgrìobhadh. Mar as àbhaist, 's iad aoirean làn de còmhradh sgaiteach is beur, agus thathar feadhainn dhiubh gan cluich fhathast, as trice The Importance of Being Earnest.
Bàrd[deasaich | deasaich an tùs]
'S e The Ballad of Reading Gaol an dàn as ainmeile aige. Chaidh Wilde a chur am prìosan airson dà bhiadhna ann an 1895 airson eucoirean co-sheòrsach agus sgrìobh e an dàn an dèidh dha am prìosan fhàgail. Tha e a' smaoineachadh air peanas-bàis ann.
Sgrìobhadair ruisg[deasaich | deasaich an tùs]
Sgrìobh Oscar Wilde grunnan sgeulachdan goirid, an dà chuid àbhachdach (m.e. Lord Arthur Savile's Crime) agus brònach (m.e. The Happy Prince), na tha a' nochdadh an clò mar chruinneachaidhean gu seo. Rinn e cuid mhath dhiubh airson cloinne. Cha do sgrìobh e ach aon nobhail, The Picture of Dorian Gray, ach tha ise am measg leabhraichean clasaigeach an-diugh.


text:
Gruag chiar
Tha gruag dhonn (nas leathainne ghruag chiar/gruag dhorcha) comharraichte le inbhean glè àrd an datha chiar eu-mealainin agus inbhean nas ìsle an datha bhàin phaeo-mealainin. Tha e nas sturrail na gruag bhàn ach chan eil cho sturrail na gruag ruadh.
Chan dh'aontaich roinn nan daoine air co-dhiù tha gruag bàn-dhonn no gruag dhubh freagarrach ri gruag donn, ged tha bitheanta an facal air chleachdadh a ghabhail a-staigh raon leathann nan dathan na gruaige nach bàn agus nach ruadh. Tha "bàn-dhonn" air chleachdadh air uairibh air daoine le gruag de dath nas bàine de donn. Cuideachd, faodaidh dath na gruaige "bhàin" air fhaicinn a bhith mar a tha air fhaicinn cho "bàn-dhonn" ann an aon àite eile.
Am measg na muinntire na Roinne-Eòrpa, tha comannaichte le sùilean donna agus craiceann ciar ghruag dhorcha, ach 's urrainn do sùilean liatha, uaine, no gorma aig daoine donn/dubh a bhith.


text:
Atlas Sgoile Oxford
Tha sinn toilichte an goireas ùr tarraingeach seo a thoirt thugaibh airson sgoilearan le Gàidhlig. ’S e seo a’ chiad atlas Gàidhlig a tha a’ còmhdachadh an t-saoghail gu lèir.
Tha Atlas Sgoile Oxford gu tur ùr agus ag amas air prìomh fheumalachdan cruinn-eòlais. Tha e furasta a chleachdadh, tha na mapaichean soilleir, ceart agus tha còmhdachadh coileanta air Eileanan Bhreatainn cuide ri taghadh farsaing de mhapadh mòr-thireach agus cruinneil. Tha rannsachaidhean-cùise ann air diofar dhùthchannan agus cuspairean mar crithean-talmhainn agus bholcànothan. Bidh e na ghoireas sgoinneil airson phròiseactan tar-churraicealam an lùib Curraicealam airson Sàr-mhathais.
Tràth ann am pròiseact an atlas choinnich sinn ri pannal ‘An Seotal’ gus prionnsapalan aontachadh a bheireadh stiùir don eadar-theangachadh. Bha dreachd de na prionnsapalan air a dhol a-mach ro-làimh gu pannal thidsearan agus chaidh na beachdan acasan a dheasbad aig coinneamh ‘An Seotal’. Tha na prionnsapalan a lean sinn rim faicinn gu h-ìosal.
Bha e na phrionnsapal bunaiteach nach robh sinn a’ dol a dh’fheuchainn ri ainmean àitean a chur ann an litreachadh Gàidhlig, ach gun cleachdamaid riochdan Gàidhlig a bha aithnichte. Bha sinn mothachail gun robh Map-balla an t-Saoghail air a bhith anns na sgoiltean airson greis mhath, agus Map Alba. Chaidh saothair mhòr a dhèanamh le riochdan nan ainmean anns na goireasan sin, ach ann am beagan àitean chaidh an atharrachadh ann an Atlas Sgoile Oxford airson adhbharan cunbhalachd air neo airson an leasachadh ri linn stiùireadh ùr bho Ainmean-Àite na h-Alba.
Chaidh riochd ainmean nan àitean a làimhseachadh san aon dòigh ri na prionnsapalan agus chaidh na molaidhean a dheasbad aig coinneamh ‘An Seotal’ aig an robh riochdairean bho Ainmean-Àite na h-Alba agus am BBC am measg na bha an làthair. Tha liostaichean de na h-ainmean a chaidh a chleachdadh san atlas rim faicinn gu h-ìosal.
Gur math a thèid leibh leis an atlas ùr!
Dùthchannan - Beurla gu Gàidhlig
Dùthchannan - Gàidhlig gu Beurla
Sasainn A' Chuimrigh E. Mhanainn - Beurla gu Gàidhlig
Sasainn A' Chuimrigh E. Mhanainn - Gàidhlig gu Beurla


text:
look@LearnGaelic
look@LearnGaelic is a series of videos aimed at learners of Scottish Gaelic. Each week, over the course of a year, two new videos will be available on LearnGaelic. The series features a variety of styles, including interviews with experts and Gaelic learners, monologues and conversations. Each video has choice of subtitles in English or Gaelic. 'S e sreath de bhidiothan gu sònraichte do luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig a th' ann an look@LearnGaelic. Gach seachdain, thairis air bliadhna, gheibhear dà bhidio ùr air làrach LearnGaelic. Bidh measgachadh de mhonologan ann, agallamhan le eòlaichean is luchd-ionnsachaidh, agus còmhraidhean. Gheibhear fo-thiotalan anns a' Ghàidhlig agus ann am Beurla.
After Waking
Às dèidh dhomh dùsgadh
Expressing "after" with verbs
1. Clàsaichean a' tòiseachadh le "às dèidh"
Download text (Gaelic and English). Faigh an teacsa (Gàidhlig agus Beurla).
Subtitles: Gaelic Fo-thiotalan: Gàidhlig
Subtitles: English Fo-thiotalan: Beurla
Archive Tasglann
Interviews Agallamhan
- Eoghainn MacKayEòghainn MacAoidh
- Marion MacKayMarion NicAoidh
- Murdo BeatonMurchadh Peutan
- Mira ByrneMira Byrne
- Janni DiezJanni Diez
- Callum MacdonaldCallum Dòmhnallach
- Christopher MacDonaldCrìsdean Dòmhnallach
- Donald MacDonaldDòmhnall Dòmhnallach
- Arthur DonaldArtair Donald
- Rody GormanRody Gorman
- Morven GrahamMorven Ghreumach
- Conall MacIlleChiarConall MacIlleChiar
- Leah JaquesLeah Jaques
- Victoria KilgourVictoria Kilgour
- Cailean MacleanCailean MacGhilleathain
- John Norman MacLeodIain Tormod MacLeòid
- Kath MacLeodKath NicLeòid
- Martin MaclureMàrtainn Macleòir
- Sandra MacNeilSandra NicNèill
- Alasdair MearnsAlasdair MacMhaoirn
- Lisa MoyesLisa Moyes
- Claire NicolsonClaire NicNeacail
- Peggy NicolsonPeigi NicNeacail
- Caoimhín Ó DonnaíleCaoimhín Ó Donnaíle
- Gavin ParsonsGabhan Mac a' Phearsain
- Christine PrimroseChristine Primrose
- Duncan ScottDonnchadh Scott
- Caitlin SmithCaitlin Nic a' Ghobhainn
- Greg ThomsonGriogair MacThòmais
- John UrquhartIain Urchardan
- Muriel UrquhartMuireall Urchadan
- Mark WringeMark Wringe
Monologues Monologan
- After WakingÀs dèidh dhomh dùsgadh
- At Home 1Aig an Taigh 1
- At Home 2Aig an Taigh 2
- BooksLeabhraichean
- Building WorkObair Togail
- BuildingsTogalaichean
- Bus TripCuairt Bus
- A Busy Day!Latha Trang!
- A Busy Day 2Latha Trang 2
- The CanalAn Canàl
- ColoursDathan
- A Difficult PersonDuine Duilich
- Door, Window, and Who Let the Dogs Out?Doras, Uinneag agus Cò Leig na Coin mu Sgaoil?
- Drinking and Driving. Not Allowed!Dràibheadh agus Deoch làidir. Chan fhaod!
- Everyday Conversation 1Cabadaich Làitheil 1
- Everyday Conversation 2Cabadaich Làitheil 2
- The FamilyAn Teaghlach
- First NamesAinmean Baistidh
- Food, drink and eatingBiadh, deoch agus ithe
- Gaelic SoundsFuaimean na Gàidhlig
- Going to SchoolA' Dol dhan Sgoil
- Health and ExerciseSlàinte agus Eacarsaich
- HobbiesCur-seachadan
- HolidaysSaor-làithean
- In the CityAnns a' Bhaile Mhòr
- In the CountryAir an dùthaich
- The Isle of SkyeAn t-Eilean Sgitheanach
- Listen and WriteÈist is Sgrìobh
- Manners againModh a-rithist
- The Months in VerseBàrdachd nam Mìosan
- More, More, MoreBarrachd, Tuilleadh, an Còrr
- MotionSiubhal
- NicknamesFar-ainmean
- Numbers 1Àireamhan 1
- Numbers 2Àireamhan 2
- Numbers 3Àireamhan 3
- OccupationsDreuchdan
- Other CountriesDùthchannan Eile
- Other relationsCàirdean eile
- Past EventsTachartasan a tha seachad
- Physical AppearanceColtas Dhaoine
- Place names 1Ainmean-àite 1
- Place names 2Ainmean-àite 2
- Place names 3Ainmean-àite 3
- PolitenessModh
- ProverbsSeanfhacail
- RobotsRòbotan
- The Singer …A' Bhana-sheinneadair …
- SistersPeathraichean
- Skills and AbilitySgilean is Comasan
- SportSpòrs
- Surnames 1Ainmean Teaghlaich 1
- Surnames 2Ainmean Teaghlaich 2
- TakeGabh
- The WeatherAn t-Sìde
- The Wedding DayLatha na Bainnse
- What's the time?Dè an uair a tha e?
- What's the time now? (new)Dè an uair a tha e a-nis? (siostam ùr)
- What's the time again? (traditional)Dè an uair a tha e a-rithist? (siostam traidiseanta)
- Would you say that?An canadh tu sin?


text:
Linne
Is e a tha ann an linne ainm airson slighe mara eadar dà chlàdach.
Tha an t-ainm a' nochdadh an dà chuid air taobh siar agus taobh sear na h-Albainn. Tha e an-comhnaidh a' comharrachadh roinn mara a tha so-seolaichte agus le uisgeachan so-seolaichte aig gach ceann dheth.
Tha An Abhainn Tatha, mar eisimpleir, so-seolaichte os cionn An Linne Tatha suas ri Peairt, cathair agus port, le càla freagarach ri luingean beaga.
Tha an t-ainm a' nochdadh aig grunnan àitean ri taobh siar na h-Alba cuideachd, mar eisimpleir An Linne Latharna agus an Linne Sgitheanach.
Linnteachan na h-Alba[deasaich | deasaich an tùs]
- An Linne Ratharsaireach
- An Linne Shlèiteach
- An Linne Tatha
- An Linne Chluaidh
- An Linne Salmhaigh
- An Linne Foirthe
- An Linne Salmhaigh
- An Linne Latharna
- An Linne Mhoireibh
- An Linne Fharair


text:
Buenaventura
‘S e baile mòr ann an Valle del Cauca, Coloimbia,[1] a th’ann Buenaventura. Tha e suidhichte air an àirde an iar na dùthcha dìreach air oirthir a’ Chuain Sèimhe aig 7m os cionn ìre na mara agus 128km air falbh bho Chali. ‘ S e baile le clìomaid gu math teth a th’ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 28˚ aige, rè na bliadhna. 'S e Buenaventura an 18mh baile as motha na dùthcha.[2] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1550.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Sante Fe de Bogotá, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige oir chaidh e a steidheachadh air an latha aig Naomh Bonaventure,[3] neo Buenaventura ann an Spàinntis. Tha an t-ainm a' ciallachadh deagh àigh, bho buena (math) agus ventura (àgh).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 328,794 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 35,847 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine le freumhan ann an Afraga a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Buenaventura (88.6%), ach tha 0.8% dhe Tùsanaich agus 10.6% dhe daoine geala/mestizos cuideachd. ' S urrainn dhan 83.4% dhe na daoine ann an Buenaventura leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 31.8% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Buenaventura. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Catholic Revelations
- ↑ Real Diccionario de la Lengua
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
Seo duilleag airson ais-eolas air an làraich-lìn. Ma tha ceist eile agaibh no ma tha sibh airson fios a chur gu seirbheis shònraichte (m.e Fiosrachadh a' Phobail, Foghlam, Gàidhlig 7c), faic Cuir Fios Thugainn.
Ma tha thu airson gearan a dhèanamh mu luchd-obrach no seirbheisean Buidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba, faic Pròiseas nan Gearanan.
Thèid dàta pearsanta sam bith a bheir thu do Bhuidheann Chorporra Pàrlamaid na h-Alba a phròiseasadh a rèir Achd Dìon an Dàta 1998. Airson barrachd fiosrachadh, faic ar Poileasaidh Dìon Dàta is Prìobhaideachd.
Cleachd am foirm gu h-ìosal gus post-d a chur gu dìreach gu maighstir an lìn.


text:
Paraguaidh
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Paraguaidh[2][3][4] neo Paraguay[5], ainm oifigeil: Poblachd Pharaguaidh (Spàinntis: República del Paraguay, Guaranaidh: Tetã Paraguái). Tha an dùthaich suidhichte ann am meadhan Aimearaga a Deas.
Tha crìochan aice san ear le Braisil, san iar-thuath le Boilibhia agus san deas leis an Argantain. Tha an Abhainn Paraguaidh a’ ruith troimhpe.
'S e Asunción am prìomh-bhaile aice.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ www.servat (faic eadar-theangachadh)
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Encyclopaedia Britannica Paraguaidh Eachdraidh agus cultar na dùthcha
- Paraguaidh.com Duilleagan fiosrachaidh Pharaguaidh, Cruinn-eòlas, cultar, ealainn, eachdaridh amsaa


text:
Tha mi air a bhith a’ toirt sula air aithisg aig Oifis Publik Ar Brezhoneg – tha i a’ dol ris a’ chanar “L'enseignement bilingue en 2011”
A-nis a chàirdean, seall air an dealbh a tha seo a tha sealltainn dhuinn far a bheil foghlam da-chananach aig ire bun-sgoil ri fhaighinn.
Nan robh a leithid mapa againn ann an Alba de an coltas a bhiodh air? Briog air gach dealbh gus iomhaigh nas motha fhaichinn.
A thaobh aireamh chloinne a tha an sas dheth, ‘s e sin 14,000 as aireamh sluaigh de faisg air 4,500,000 Ciamar a tha iad faighinn air adhart an taca ri h-Alba?
Rud a chuir iognadh orm ‘s e sin de cho laidir ‘s a bha na figearan ann an Roazhon (‘s e sin Rennes sa chanan eile). Baile gu tur taobh a-muigh na sgirean traidiseanta . A-rithist, nan robh mapa Glaschu , Dun Eideann ri fhaighinn am biodh e cho math ri seo?
A-nis seall air ciamar a tha na Basgaich a tha fuireach san Fhraing faighinn air adhart san sgire acasan? 35% de chloinne ann an foghlam da-chananach. Bha fhios agam gu bheil cuisean a' dol gu math san Spàinnt ach tha e math a bhith faicinn na figearan as an Fhraing cuideachd.


text:
Alexander a' diùltadh ghearainnean
21 An Dàmhair 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Dhiùlt am Ball-Pàrlamaid Gàidhealach, Danny Alexander, a tha cuideachd na Àrd-Rùnaire ann an Roinn an Ionmhais, gabhail ri gearainnean mu na sgìrean air Tìr Mòr na Gàidhealtachd a chaidh a mholadh airson buannachd fhaighinn à sgeama lasachaidh cìs a' chonaidh.
Chuir oifigearan Roinn an Ionmhais iarrtas dhan Choimisean Eòrpach 's iad a' sireadh cead an sgeama, a tha a' ruith sna sgìrean eileanach an-dràsta, a sgaoileadh gu seachd àiteachan eile air Ghàidhealtachd.
Ach cha deach sgìre sam bith ann an Cataibh, no ann am Moireibh a thaghadh.
Tha tuilleadh aig Seonaidh MacCoinnich.


text:
Tha mòr-roinnean Chanada a' gabhail a-steach na deich mòr-roinnean agus na trì "territories" a tha ann an Canada. 'S e an cùmhachd a tha aig na mòr-roinnean an diofar as motha eadar mòr-roinn agus territory Chanèidianach. Fhuair iad an cùmhachd aca dìreach bho ban-rìgh tron Constitution Act, 1867. Tha na territories fo smachd riaghaltas Chanada fhèin.
Seo liosta de Mhòr-roinnean Chanada a tha a' sealltainn ainm na roinne, giorradan phuist agus giorradan eile, am prìomh-bhaile agus am baile as motha den mòr-roinn. Tha fiosrachadh eachdraidheil ag ràdh cùin a chaidh an roinn còmhla ri Canada. Cuideachd tha àireamhean ann mun fharsaingeachd gu lèir agus cia mheud duine a tha a' fuireach anns an roinn seo.


text:
¶1] {Ms page 23a line 41}[Q]uia dictum est primus quodh duo tractatus primi erunt de morbi[s] uineuersalibus .i. o do labrumar gustrasta ar tus co mbedís in da cedtrachtadh don lebur so dona h-eslaintib {Ms page 23b} uilidhi, da reir sin is coir duin a fis do beith againn ca minca aderur inn eslainti do beith uilidhi, oir aderur hi do beith uilidhi a moran do modhuibh & ar tus on ni tachmuing in corp co h-uilidhi & is andsa modh so aderur in fiabras ina eslainti uilidhi amail adubrumar romuinn. Item aderur uilidecht uilidhi continoidech, oir tachmuingid si gach uili cinél galuir, mar atait aitt & nescoidi & idropis & potogra. Item aderur uilidecht neimdechfrech uilidhi na mball co h-uilidhi, mar ata bolgach & gerba noch ata o uilidecht na mball , oir is neimdechfrech iad in gach rand don corp co h-uilidhi. Item aderur uilidecht na mbrigh risin n-allus in tan fo tic se deis comartha in dilega ina tigernuighid na briga deis comartha in dilega d' innarbad adbuir na h-eslainti.
¶2] Modh ele i n-abur uilidhecht uilidhi truaillighthi & is amlaidh sin ata in lubra ina h-eslainti truaillighthi gun a cuis, oir is cuis & is adbur don uili eslainti hi & is mar sin ita in réma ina cuis & ina adbur dona h-eslaintib co h-uilidhi & do moran d' eslaintib. & Ata tisis co uilidhi, oir is uilidhi a h-adbur & a h-eslainti. Item fetuid uilidecht neimdechfrech techt on gaili & ona h-aoibh & ona h-indibh, & is
p.51mar sin ita in flux bronn & fetuid techt on incind mar sin. Item aderur uilidecht uilidhi gortuighe & is amlaid sin ata epilepsia uilidhi, oir gortuighe si in corp uili ina h-aixis. & Ata apoplexia ina h-eslainti uilidhi, oir toirmiscid si cuimne & gluasacht. & Aderur uilidecht uilidhi na méidi & is amlaid sin aderur in pairilis do beith uilidhi, oir tachmuingidh si leth in cinn a coitcindi no mer no ball ele rannuighe. & Aderur eslainti an cinn do beith uilidhi, amail ata a teindes & Aderur ni ele do beith o uilidecht uilidhi tosanuigh & is amlaid sin atait eslainti in craidhe uilidhi, mar ata tremor & singcopis. Aderur eslainti na n-áo do beith uilidhi, mar ata a tes & i duinti. Aderur [eslainti] na n-indi4 do beith uilidhi, mar ata sdirilitas. & Aderur uilidecht uilidhi salcuir, mar ata ictericia & morfea & h-enteria.
¶3] Aderur uilidecht uilidhi boill umcengul, oir cenglaid si maille risna ballaib ele co h-uilidhi, mar ata [eslainti an gaili mar ata] in sgethrach & neimdilegad no gaothmuirecht no siadumlacht, no eslainti na n-indidh mar ata colica & illica, & eslainti na n-arund & in lesa, mar atait clocha, oir is boill serbisecha don corp co h-uilidhi na boill sin.
¶4] Item aderur eslainti aontadach co h-uilidhi re titanus, oir is eslainti uilidhi sin, oir connmuidh in corp co h-uilidhi no in rand uachtarach no in rand ichtarach don corp, & dechfrigid oipicostina & oimpicostina, oir tachmuingid epicostina leth in cuil & empicostina leth na h-aighchi & tachmuingidh tetanus iad ar aon. Et aderur eslainti uilidhi ele do beith and .i. eslainti coitcind & idirdeluighter ina n-eslaintib comcosmaile & oifigacha, & sgailti na mball ndluith o lothuib & do crechtuibh, & atait eslainti ele uilidhi ann aderum isin 3 lebur inar ndiaigh do reir na ndoctuireadh.


text:
Ball-eisimpleir de
lorem ipsum
na Beurla ann an duilleag-lìn
Tha
Lorem ipsum 'na theacsa a chleachdar mar ghlèidheadair-àite gus diofar rudan a shealltainn mar cho-dhealbhachd duilleige, stoidhle nan cruthan-clò agus rudan mar sin gun aire a tharraing dhan teacsa fhèin.
Bithear a' cleachdadh pìos de theacsa faoin Laideann sa Bheurla a tha stèidhichte air òraid le
Cicero ach a chaidh na faclan ann atharrachadh airson 's nach dèan iad ciall tuilleadh.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.
Ann an coimpiutaireachd Ghàidhlig, bithear a' cleachdadh a' chiad earrann de
Scéla Mucce Meic Dathó mar ghlèidheadair-àite:
Boí rí amrae for Laignib, Mac Dathó a ainm. Boí cú occo. Im•dīched in cú Laigniu huili. Ailbe ainm in chon, ocus ba lán hÉriu dia airdircus in chon. Do•eth ō Ailill ocus ō Meidb do chungid in chon. Immalle dano tāncatar ocus techta Ulad ocus Conchobair do chungid in chon chētna. Ro•ferad fāilte friu huili, ocus ructha cuci-sium isin mbruidin. Is í sin in chōiced bruden ro•boí in hÉrinn isind aimsir sin, ocus bruden Da-Derg i crích Cūalann ocus bruden Forgaill Manaich ocus bruden Mec Da-Rēo i mBrēfni ocus bruden Da-Choca i n-īarthur Midi. Secht ndoruis isin bruidin ocus sechtsligeda trethe ocus secht tellaige indi ocus secht cori. Dam ocus tinne in cach coiri. In fer no•théged iarsint ṡligi do•bered in n- aēl isin coiri, ocus a•taibred din chētgabāil, iss ed no•ithed. Mani•tucad immurgu ní din chéttadall ni•bered a n-aill. Ructha trá na techta ina imdai cuci- sium do airiuc thuile dōib rīasíu do•berthae a mbiad dōib. Ro•rāidset a n-athesca. Do chungid in chon do•dechammar-ni ol techta Connacht .i. ó Ailill ocus ó Meidb; ocus do•bértar tri fichit cét lilgach hi cétóir ocus carpat ocus da ech bas dech la Connachta, ocus a chommaín cinn bliadna cenmothā sin. Dia chungid dano do dechammar-ni ó Chonchobur ol techta Ulad; ocus ni messa Conchobar do charait ocus dano do thabairt sét ocus indile, ocus a chomméit cétna a tūaith, ocus biaid degcaratrad de. Ro•lá didiu i socht innī Mac Dathó; co•rrabe tri thráth cen dig cen biad, acht co immorchor ón taíb co araile. Is and dixit a ben: Is fota in troscud i•taí. Atá biad lat cenco•n-essara. Cid no•taí? Nicos•n-ārlastar. Is and dixit in ben: Tucad turbaid chotulta do Mac Dathó co-a thech, boíthi nī no•chomairled cenco-labradar fri nech. As•soí, do•soī ūaim do fraig in ferg fēne co londgail; a ben trebar, dos•beir mod bith dia cēiliu cen chotlud. In fer: As•bert Cremthann Nia Nāir: ni•tardda do rúin do mnāib rūn mnā ní maith con•celar, maīn ar mug ni•aithenar. In ben: Cid fri mnaī at•bertha-so manid•epled ní airi, ní na•tét do menma-so, tēti menma neich aili. In fer: Cú Mes-Roīda meic Dathó, ba olc lathe etha dó; do•foeth mór fer find fria rath, bid lïa turim a chath. Manip do Chonchobor berthair, is derb bid mogda in gním, nicon•ḟaicēbat a ṡlūaig bas mó do būaib na do thír. Mad do Ailill éra silis Fālmag darsin túaith, dodon•béra mac Māgach, atan•ebla i luim lúaith. In ben: Tāthut airle lim-sa fris ní olc fri īarmairt n-indi, tabair dōib-sium dib līnaib, cumma cīa•thōetsat imbi. In fer: In chomairle at•biri-siu, is í ním•déni cutal. Ailbe, do•roḟoīd Dīa, nicon•fes cīa ō•tucad.