text:
-
Bòrd na Gàidhlig
Tha Bòrd na Gàidhlig ag obair gu Gàidhlig a bhrosnachadh, agus tha iad a’ strì an co-bhonn ri Riaghaltas na h-Alba, muinntir Alba agus na buidhnean Gàidhlig gus piseach a thoirt air inbhe a’ chànain air feadh Alba.
barrachd
-
Fiosrachadh do Phàrantan
Tha an làrach-lìn seo a’ toirt fiosrachadh do phàrantan air na buannachdan an luib Foghlam tro mheadhan na Gàidhlig agus dà-chànanas.
Fiosrachadh agus clàran-dùthcha a’ nochdadh far am bheil cothroman rim faotainn ann am foghlam Gàidhlig tarsainn 14 Ughdarrasan Ionadail air feadh Alba.
Cleachdaibh na clàran-duthcha gus faicinn far am bheil an solar Gàidhlig as fhaisge oirbh.
barrachd
-
Thig a Theagasg
Tha cothroman rim faotainn ann am foghlam Gàidhlig co-dhiù a tha thu ag ionnsachadh, a’ beachdachadh air gluasad gu teagasg no a’ teasgasg mar thà.
Tha an làrach-lìn seo a’ toirt fiosrachadh mionadach sònraichte mu chùrsaichean a tha rim faotainn, maoineachadh ri fhaighinn agus cothroman cosnaidh ann an teagasg Gàidhlig.
barrachd


c: text/html

text:
11 an Gearran
'S e 11 an Gearran an 42mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (43mh ann am bliadhna-leum). Tha 323 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 660 RC - Latha Bun-stèidheachaidh Nàiseanta anns an Iapan
- 1990 - Dh'fhàg Nelson Mandela am prìosan ann an Afraga a Deas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1535 - Niccolò Sfondrati (Pàpa Griogair XIV), ann an Somma Lombardo. Pàp eadar 1590 agus 1591.
- 1773 - Jerónimo de Mendoza Galavís, ann am Bogotá. Neach-poileataigs à Coloimbia.
- 1893 - Nan Shepherd, sgrìobhadair, bàrd agus ceachdadair Albannach.
- 1926 - Leslie Nielsen, ann an Regina, Canada. Cleasaiche.
- 1992 - Taylor Lautner. Cleasaiche às na Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1904 - Vladimir Vasilevich Markovnikov, ann an Sankt Peterburg. Ceimigear às an Ruis.
- 1949 - Axel Munthe, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.
- 1963 - Sylvia Plath, ùghdar agus bàrd Ameireaganach.
- 1978 - Harry Martinson, ann an Stockholm. Sgrìobhadair às an t-Suain.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Èirinn a Tuath
'S e Èirinn a Tuath [1] (Gàidhlig na h-Èireann: Tuaisceart Éireann; Beurla: Northern Ireland; Ullans: Norlin Airlann) roinn den Rìoghachd Aonaichte. Tha Beul-Feirste aice mar prìomh-bhaile agus tha 1,837,938 neach a' fuireach innte. Tha ceithir chànain: Gaeilge (Gàidhlig na h-Èireann), Ullans (Beurla Ghallda Ulaidh) agus Beurla air aithneachadh anns an sgìre.
Bidh feadhainn ag eigheachd Còigeamh Uladh air ach chan eil ach mu dà-threas den sgìre ud (agus 86% dhen àireamh-shluaigh) fo chùmhachd riaghaltas Èirinn a Tuath. Tha strì mòr air a bhith anns an dùthaich eadar na daoine a tha a' fuireach ann o chaidh thaobh a deas Èirinn a phàirteachadh bhon Rìoghachd Aonaichte ann an 1922, gu h-àraidh an dèidh deireadh na 1960an nuair a thòisich na "troubles" mar a chanas daoine ris an strì anns a' Bheurla. Tha an sluagh-aonachdach, ("Unionists"), leis a chuid mhòr a' leantainn an creideamh Pròsdanach, agus sinnsearachd Gallda Albannach aca, airson Èirinn a Tuath a chumail mar pàirt den Rìoghachd Aonaichte. Tha na nàiseantaich, no gu tric "Poblachdaich", a tha gu mòr nan Caitligich airson aonachadh le Poblachd na h-Èireann agus mar sin Eilean Eirinn aonachadh fo aon riaghaltas Eirinneach, taobh a-muigh den RA. 'On "Good Friday Agreement" air Dihaoine, an 10mh latha den Giblean 1998, tha an sìth air cumail mar is àbhaist ged a bhios fhathast connspaid ann aig àmanan agus mort ach s' ann glè ainneamh a bhios tachartasan mar seo ann san latha an diugh. Tha an achd seo cuideachd ga dhèanamh laghal airson sluagh Èirinn a Tuath taghadh eadar an Rìoghachd Aonaichte agus Poblachd na h-Èireann airson dè'n dùthaich a b' fheàrr leotha.
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1


text:
(See below for English)
Tha sgitheadh ann an Alba air dreach gu tur ùr a ghabhail tro phrògram farsaing de shoidhneachan dà-chànanach agus stuthan taic Gàidhlig ann an Ionadan Sgithidh na h-Alba. Tha an t-seachdain seo a’ comharrachadh crìoch na ciad ìre den phrògram leis an dà chuid, Ionad Sgithidh na Lice agus Ionad Sgithidh Ghleann Sìth, gu foirmeile a’ cur air bhog an soidhneachan ùra Gàidhlig agus am mapa-slighe a tha gu h-iomlan dà-chànanach.
Mar phàirt den iomairt seo, tha an dà ionad air Planaichean Gàidhlig ullachadh, agus leis an sin a’ dèanamh cinnteach gum bi am modh dà-chànanach a’ leantainn air adhart san àm ri teachd agus gum bi ìomhaigh mòran nas àirde aig a’ Ghàidhlig anns na h-àiteachan sin.
Tha Ionadan Sgithidh na Lice agus Ghleann Sìth air iomairt nan soidhneachan ùra agus nam mapaichean a chur an gnìomh tro chom-pàirteachas eadar Comunn na Gàidhlig, Bòrd na Gàidhlig agus Iomairt na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean le Bòrd na Gàidhlig a’ solarachadh taic ionmhasail don iomairt.
Tha am pàirt cudromach a tha aig sgitheadh ann an eaconamaidh na h-Alba agus an tarraing a tha aig sgitheadh do gach aois a’ ciallachadh gu bheil comas aig àireamh ùr den t-sluagh ruighinn air a’ Gàidhlig, agus fiosrachadh fhaotainn air an lìonmhorachd de chothroman a tha co-cheangailte rithe.
Thuirt Rosemary Nic a’ Bhàird, an Ceannard an Gnìomh aig Bòrd na Gàidhlig, “Tha sinn glè thoilichte gu bheil comas againn taic a chur ris an dà ionad, an Leac agus Gleann Sìth, gus a’ Ghàidhlig adhartachadh agus a cleachdadh nan obair làitheil. Is e seo a’ chiad turas a tha Planaichean Gàidhlig air an cur an sàs sa roinn phrìobhaideach, agus tha miann làidir againn aire an t-sluaigh a tharraing gun raon fharsaing de chothroman obrach a tha rim faotainn tron Ghàidhlig.”
Thug Comunn na Gàidhlig (CnaG) taic practaigeach do na h-ionadan sgithidh agus chruthaich iad na mapaichean-slighe dà-chànanach. Dh’aithris Eàirdsidh MacGilleathain, Ceannard ChnaG, gu bheil e comasach do gach gnothachas sa Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan taic ionmhasail agus practaigeach fhaotainn gus soidhneachan dà-chànanach a chleachdadh. “Bidh sinn a’ solarachadh taic do raon de ghnothachasan, agus an-dràsta fhèin tha sinn a’ sireadh chompanaidhean eile aig a bheil toil a thaobh soidhneachan dà-chànanach a chur an sàs.”
A’ bruidhinn air leasachaidhean aig Ionad Sgithidh Ghleann Sìth, thuirt Graham McCabe, Ceannard an Ionaid, “Tha sinn gu math toilichte leis na soidhnichean agus tha luchd-tadhail mar thà air ùidh mhòr a nochdadh sa Ghàidhlig. Bidh sinn a’ dèanamh tuilleadh san àm ri teachd”.
Cha ghabh cudromachd na Gàidhlig do dh’eaconamaidh na h-Alba a bhith air a mheas fo luach agus tha Iomairt na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean den bheachd gur e inneal làidir gun choimeas a th’ anns a’ chànan gus gnothachasan a bhrosnachadh. Thuirt Alasdair MacLeòid bho Roinn Fàs Choimhearsnachdan aig Iomairt na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean: “Tha InG a’ faicinn na Gàidhlig mar mhaoin-taic do ghnothachasan agus do choimhearsnachdan na Gàidhealtachd ‘s nan Eilean. Tha e na adhbhar toileachais a bhith a’ faicinn an dìoghrais ath-nuadhaichte seo agus an taic dhan Ghàidhlig air feadh na Gàidhealtachd, agus tha InG daingeann a thaobh ar cànan, ar dualchas cultarach agus ar traidiseanan a chur gu feum ann an leasachadh na sgìre. Tha cleachdadh na Gàidhlig air soidhneachan na dhòigh èifeachdach agus buadhach gus a bhith a’ taisbeanadh uaill nar dearbh-aithne agus buntanas àite dhaibhsan a tha a’ còmhnaidh ann agus a’ tadhal air a’ Ghàidhealtachd ‘s na h-Eileanan.” Mar thoradh air an uimhir de dh’obair eadar-theangachaidh agus ghoireasan a chaidh a chruthachadh, tha comas aig an dà ionad sgithidh fiosrachadh a chur air na làraich-lìn aca co-cheangailte ri ainmean àiteachan gach ceàrnaidh agus mar a thàinig am briathrachas Gàidhlig gu bith.
‘S e Ionad Sgithidh na Lice a fhuair na soidhnichean an toiseach ‘s thuirt Seumas Mac an Tòisich “Bidh luchd-tadhail a’ faicinn saoghal dà-chànanach a thaobh soidhnichean a-nis. Togaidh seo ìomhaigh na Gàidhlig sa sgìre seo ‘s le daoine às na bailtean mòra”.
Bithear a’ leantainn air an obair aig An Leac agus Gleann Sìth le leasachaidhean ionnan aig Ionadan Sgithidh eile ann an Alba tro sheusan a’ gheamhraidh. Tha Comunn na Gàidhlig a’ cur fàilte air fiosrachadh air ais mu na leasachaidhean sin agus air seòladh puist-dealain a chur air bhonn a dh’aon ghnothaich gus cothrom a thoirt do neach sam bith fios a chur thuca.
Skiing goes Gaelic
Skiing in Scotland has taken on a whole new look with an extensive programme of bilingual signage and Gaelic support materials at Scottish Ski Centres. This week marks the completion of stage one of the programme with both The Lecht Ski Centre and Glenshee Ski Centre formally launching their new Gaelic signage and fully bilingual piste map.
As part of the initiative both ski centres have prepared Gaelic Language Plans which will ensure that the bilingual approach is continued in the future and that Gaelic will have a much enhanced profile at the locations.
The Lecht and Glenshee Ski Centres have delivered the new signage and maps through through a partnership between Comunn na Gàidhlig, Bòrd na Gàidhlig and Highlands & Islands Enterprise with Bòrd na Gàidhlig providing financial support for the initiative.
The important role played by skiing in the Scottish economy and its appeal to all ages means that a whole new audience is now able to access Gaelic and be informed on the many opportunities available through the language.
Acting Chief Executive of Bòrd na Gàidhlig, Rosemary Ward said: “We are very pleased to be able to support both The Lecht and Glenshee to promote and use Gaelic in their daily business. This is the first time that Gaelic Language Plans have been implemented in the private sector and we very keen to draw attention to the extensive range of employment opportunities available though Gaelic.”
Comunn na Gàidhlig (CnaG) provided practical support for the ski centres and supplied the bilingual piste maps. Archie Maclean, Chief Executive of CnaG, said that all businesses in the Highlands and Islands are able to access financial and practical support to use bilingual signs. “We provide support to a range of businesses and are actively seeking other companies who might wish to introduce bilingual signs”.
Speaking about the developments at Glenshee Ski Centre, Graham McCabe, Managing Director said, “We are really pleased with the new signs and visitors to the ski centre have already expressed great interest in Gaelic. We will be continuing with this approach in the future”.
The importance of Gaelic to the economy of Scotland cannot be underestimated and Highlands & Islands Enterprise believes that the language is a unique and powerful tool to help boost business. Alasdair MacLeòid of Highlands and Islands Enterprise Strengthening Communities Group said, “HIE sees Gaelic as an asset to businesses and communities in the Highlands and Islands. It’s tremendous to see this renewed passion and support for Gaelic across the Gàidhealtachd, and HIE is committed to utilising our language and our cultural heritage and traditions in the region’s development. The use of Gaelic on signs is a striking and effective means of communicating a pride in our identity and a sense of place for those living in and visiting the Highlands and Islands.”
The extensive amount of translation work and resources created have resulted in both ski centres being able to add information to their websites relating to the place-names of each area and how the Gaelic versions of terminology was arrived at.
The Lecht Ski Centre was the first to implement the bilingual signs programme and James McIntosh, Centre Manager said “All visitors will now experience a bilingual world as far as signs are concerned. This will undoubtedly raise the profile of Gaelic in this area and from further afield”.
The work at The Lecht and Glenshee will be followed by similar developments at the other Scottish Ski Centres during the winter season. Comunn na Gàidhlig welcomes feedback on these developments and have set up a dedicated email address to enable anyone with an interest to contact them.


text:
Howwood
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù a tha ann an Howwood. Tha e suidhichte eadar Baile Eòin is Lochwinnoch air an A737. Tha Pàislig faisg air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 48′ 42.9″ Tuath agus 4° 33′ 46.18″ Iar.
Ann an 2001 bha 1,502 duine a' fuireach an seo. [1]
Tha na tobhtaichean de dh' Elliston Castle faisg air a ' bhaile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 395 606
- Howwood


text:
- TIOTAL
- Sgioba Camanachd na Manachainn
- EXTERNAL ID
- PAN_14_24
- ÀITE
- Beauly
- LINN
- 1950an
- CRUTHADAIR
- J Nairn
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 20414
- KEYWORDS
- iomain
geamannan
spòrs
sgiobannan
Chaidh aithneachadh o chionn ghoirid gur e an ìomhaigh seo Sgioba Camanachd na Manachainn, a bhuannaich Co-fharpais Òigridh na h-Alba agus Co-fharpais Òigridh Ceann a Tuath na h-Alba 1953/54.
'S iad na cluicheadairean - Sreath Cùil (clì gu deas) Jimmy Ward, Iain Foirbeis, Sandy Hercher, Jockie MacCoinnich, Don Friseal, Gerald Grannd agus Alasdair Sellar. Sreath Aghaidh (clì gu deas) Alasdair Mearns; Iain Ailig Moireasdan, Coinneach Ros (Caiptean), Uilleam MacIlleathain agus Daibhidh MacIlleathain.
Thathar air a bhith a' cluich camanachd anns a' Ghàidhealtachd airson linntean, le eadar-dhealachaidhean anns gach sgìre. Chaidh Comann na Camanachd, a tha a' riaghladh an spòrs, a stèidheachadh ann an Cinn a' Ghiuthsaigh ann an 1893. Rinn iad riaghailtean coitcheann airson a' gheama
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Taighean Chroitearan, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP99_93134_06_01
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS
- LINN
- 1890an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38451
- KEYWORDS
- taighean
croitean
togalaichean
Chan e taigh a th' ann an croit ach pìos beag fearainn. 'S urrainn dhan fhearann a bhith eadar aon acair agus barrachd air leth-cheud acair. Ged a bhathar a' pàigheadh màl airson an fhearainn bho uachdaran, b' ann leis a' chroitear a bha na togalaichean. Ann an taigh-croite bha seòmar ann airson suidhe agus seòmar airson cadal. Air sgàth 's gum biodh na teaghlaichean anns na taighean gu tric mòr, bhiodh leapannan anns a' bhalla le cùrtair a' toirt dhaibh beagan fois. Anns an t-seòmar-suidhe bhiodh an teaghlach a' còcaireachd, a' gabhail am bìdh, a' coinneachadh ri aoighean agus a' dèanamh obair. Ged a bha na ballachan tric gun aol-tàthaidh, cha bhiodh a' ghaoth no an t-uisge a' faighinn a-steach idir. Bha na h-uinneagan beag, airson gaoth agus uisge a chumail a-mach. Cha robh similear ann agus bhiodh an ceò bhon teine a' dol a-mach tron tughadh.
Tha an tasglann as motha de sheallaidhean-tìre dubh is geal le James Valentine & Co air a chumail ann an Leabharlann Oilthigh Chill Rimhinn. Airson fiosrachadh a bharrachd air a' chruinneachadh seo, cuir fios dhan Leabharlann, air neo coimhead air Special Collections at St Andrews
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
- TIOTAL
- HR 143 'Gordon Castle' air thoiseach air 63 'Ben Mheadhouin' air trèana faisg air Stanlaidh, An Lùnastal 1912
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_TRAINS_001_085
- ÀITE
- Stanlaidh
- SGÌRE
- Peairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 1 An Lùnastal 1912
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28134
- KEYWORDS
- locomotaibhean
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
trèanaichean
HR 143 'Gordon Castle' air thoiseach air 63 'Ben Mheadhouin' air trèana faisg air Stanlaidh san Lùnastal 1912. 'S e an 10.10 m à Inbhir Nis a Pheairt a th' anns an t-seirbheis.
B' e pàirt den chiad bhaidse de locomotaibhean luath luchd-siubhail 4-6-0 clas 'Castle' a chaidh a dhealbhachadh dha Rèile na Gàidhealtachd le Pàdraig Druiminn a bh' ann an HR 143. Chaidh a togail le Dübs ann an Glaschu agus fhuairear i san Ògmhios 1900. An dèidh a' bhuidhneachaidh b' e LMS 14678 a bh' innte agus lean i ann an seirbheis gua an deach a toirt a-mach à seirbheis sa Ghearran 1946.


text:
Am Mòine Naomh
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Dùn Phrìs, air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann Am Mòine Naomh neo Mòine na h-Eibhe. Tha e suidhichte aig 195m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Dhùn Phrìs ro 1975), eadar Bàrr na Dris agus Clachan Eòin, ri taobh na h-aibhne Uisge Càrn. Tha e 27km air falbh bho Dhùn Phrìs, 75km bho Glaschu, 78km bhon An t-Sròn Reamhar agus 96km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha dìreach 487 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[3] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine anns a' Mhòine Naomh, ged an robh Gàidhlig fhathast beò ro 1700.[4] Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas, gu h-àraidh coilltearachd, gnothaich a' chruidhe agus a' chaorach.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e coltach gur ann à Mòine agus naomh a th' ann an t-ainm. A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Mòine ghàbhaidh a tha e.[5] Tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan na dhà theòiridh. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.[6]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha baile air a bhith ann an seo bhon 10mh Linn aig a' char as lugha agus fhuair e a chuid chòirichean bhon Righ Teàrlach I ann an 1663 is le sin thogadh toll-bùtha crois a' mhargaidh agus sa bhaile gus malairt a bhrosnachadh sa sgìre. Bha na Pròstanaich radaigeach gu math làidir san sgìre seo tron 16mh Linn agus chaidh fear dhuibh a rugadh anns a' Mhòine Naomh, James Renwick,[7] a chur gu bàs ann an Dùn Èideann ann an 1688. Bha am fear-ealaine James Paterson na thàmh an seo bho 1884 gu ruige 1905.[8] Bha e an sàs sa bhuidhinn ealain na Balaich à Glaschu agus thugadh cliù dhan a' Mhòine Naomh air sàilleabh a chuid obrach san sgìre. Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phrìs agus Am Mòine Naomh ann an 1905 ach dhùineadh an seirbheis ann an 1947.[9]
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Bidh mòran dhe fhèis a' gabhail àite tron bhliadhna sa Mhòine Naomh: Fèis Chiùil Tradaiseanta sa Chèitean, Fèis Chiùil Bluegrass san t-Sultain agus Fèis Ghiotàir san Lùnasdal.[10] A bharrachd air sin, tha iomadach ghnìomhachas ann cuideachd: taighean-seinnse, taighean-bìdh agus bùth-obrach theòclaid.[11] Tha ealain glè chudromach an seo agus chithear ìomhaighean-chloiche air feadh na sgire.[12]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Falling Rain
- ↑ Distance Calculator
- ↑ City Population
- ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
- ↑ The Placenmes of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ James Renwick
- ↑ National Galleries
- ↑ Transport Divisions
- ↑ Moniaive Folk Festival
- ↑ Tartan Chocolate
- ↑ Striding Marches
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Àrd an Grèidh • Àrd na Coille • Ath Crogaid • Baile Ghill-Iosa • Baile Labhrainn • Baile Mhic Aoidh • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Bàrr a' Ghrianain • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Càrn an Uaimh • An Ceap • Cille Bheathain • Cille Chuithbeirt • Cill Fhinnein • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsaig • Crois Mhìcheil • Cùl a' Bheinn • Dail Bheithe • Dùn Droighnein • Garradh na h-Aibhne • Gleann Lochair • Gleann an t-Sruthail • Haugh of Urr • Lochfoot • Am Mòine Naomh • Muine Gobha • Parton • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Ringford • Rhonehouse • Springholm • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise • Tongland • Twynholm


text:
31 an Lùnastal
'S e 31 an Lùnastal an 243mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (244mh ann am bliadhna-leum). Tha 122 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1957 - Chaidh Scottish Television a stèidheachadh.
- 1962 - Neo-eisimeileachd Trianaid agus Tobago bhon Rìoghachd Aonaichte.
- 1963 - Neo-eisimeileachd Singeapòr bhon Rìoghachd Aonaichte.
- 1991 - Neo-eisimeileachd Chìorgastan bhon Aonadh Sobhiat.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1949 - Richard Gere, cleasaiche à Pennsylvania sna Stàitean Aonaichte.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1422 - Rìgh Eanraig V Shasainn (rug. 1387)
- 1888 - Mary Ann Nichols, ciad ìobairteach Sheoic an Reubainnear.
- 1997 - Diana, Bana-phrionnsa na Cuimrigh, ann am Paris. Ciad bean Theàrlaich, Prionnsa na Cuimrigh.
- 2002 - George Porter, ann an Canterbury. Ceimigear.


text:
- TIOTAL
- Athchuinge is Fiosrachadh an aghaidh Ruairidh Dhòmhnallaich (earrann)
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_8_7
- DEIT
- 1754
- LINN
- 1750an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5744
- KEYWORDS
- pàipearan chùirte
clàran cùirte
Seo leth-bhreac den chiad duilleag de dh'athchuinge an aghaidh Ruairidh Dhòmhnallaich, Torlamurich, o 1754 ann an Dùn Èideann. Chan eil dad ach seo den athchuinge air fhàgail. Tha e air a chur às a leth gun do phian e cailleach airson gun aidicheadh I gun robh I an sàs ann am buidseachd. B' e Morairean a' Cheartais Gillebrìde Elliot à Minto, Alasdair Friseal à Srath Eachainn, Pàdraig Grannd às Eileachaidh agus Hugo Dalrymple às An Druim Mòr a thog an athchuinge.
Tha an neach fo chasaid an grèim sa Ghearasdan air sgàth barantas a chuir Siorraidh Ionaid Inbhir Nis a-mach. Tha e air a chur às a leth gun tug e ionnsaigh air cailleach is "barbarously put the soles of [her] feet before a fire in order to exhort an Confession from her that she was a witch, and which cruel usage occasioned her death." 'S e a leisgeul nach eil ainm a' bhoireannaich no àm no àite a' phianaidh a th' air a chur às a leth anns a' chiad Bharantas, is tha e ag iarraidh a bhith air a leigeil mu sgaoil air urras. 'S e am pàipear seo toiseach a' bharantais ùir a chaidh a chur a-mach gus na mearachdan seo a cheartachadh agus, gu h-inntinneach, tha beagan fiosrachaidh ann mun chasaid. B' e am boireannach Catrìona NicFhionghain, a bh' air a h-ainmeachadh mar nighean Eachainn'ic Dhòmhnaill Chiar ('Nien Eachain vic Doil Kir' an seo) a bh' air a dhol gu taigh an fhir fo chasaid san Eilean Sgitheanach san Earrach 1747.
Tha e coltach o phàipearan eile san tasglann (L/INV/SC/6/60) gur e fear-tac san Eilean Sgitheanach a bh' ann an Ruairidh Dòmhnallach is ann an 1754 chaidh casaidean eucoir eile a chur air, nam measg a' toirt ionnsaigh agus a bhith ann an èideadh Gàidhealach, a bha toirmisgte an dèidh Blàr Chùil Lodair ann an 1746. Mar fhear-tac, dh'fhaodadh gun robh ceangal teaghlaich aige ri ceannard Chlann Dòmhnaill is bhiodh prìomh àite aige sa choimhearsnachd, chan ann a-mhàin mar dhuine le ùghdarras ach mar fhear le dleastanasan gu a mhàladairean.
Cha b' e rud ùr a bh' ann sa Ghaidhealtachd, no an àite sam bith san Roinn Eòrpa, a bhith a' pianadh neach gus toirt air aideachadh gun robh e an sàs ann am buidseachd, ach ann an 1662 chaidh casg a chur air na dòighean a bhathar a' cleachdadh gus aideachadh fhaighinn, is bha pianadh toirmisgte. Mar thoradh air an seo, cha robh uibhir de chùisean air an toirt gu cùirt is bha ìsleachadh anns an àireamh a bha gan cur gu bàs. Bhathar fhathast a' creidsinn ann am buidseachd, ge-tà, is cho fada ri 1727 bha cailleach air a mùchadh aig a' phost is air a losgadh ann am baraille làn teàrradh airson pònaidh a dhèanamh den nighean aice, a rèir breith Siorraidh Ionaid. Ann an 1736, chuir Achd Pàrlamaid às de laghan an aghaidh buidseachd ann am Breatainn


text:
UCAS code Q505
UHI information line 0845 272 3600
Ma tha thu dealasach mun a’ Ghàidhlig agus a leasachadh sa choimhearsnachd san àm ri teachd, is e an cùrsa BA (le Urram) Gàidhlig agus Leasachadh, a tha aithnichte gu h-eadar-nàiseanta, an cùrsa dhutsa.
Leis an iarrtas mòr a th’ air eòlaichean Gàidhlig air feadh Alba, bheir an ceum farsaing seo fìor dheagh bhunait dhut ann am planadh mhion-chànanan cho math ris an eòlas practaigeach is na sgilean obrach a leig leat sgrùdadh ciamar a thèid seo a chur an gnìomh ann an coimhearsnachdan san latha an-diugh.
Tha an cùrsa seo ag amas air oideachadh is trèanadh a thoirt dhut ann an leasachadh na Gàidhlig agus leasachadh choimhearsnachdan. Nì thu coimeas eadar coimhearsnachdan na Gàidhlig agus mìon-chànanan is cultaran eile agus bidh cothrom agad semeastar a chur seachad aig oilthigh ann an Èirinn no Canada.
Taghadh CertHE a dhèanamh ann an aon de na leanas:
Am measg nan cuspairean tha:
Am measg nan cuspairean tha:
Tha an àireamh de dh’uairean gach seachdain a’ ciallachadh na h-àireimh iomlan de dh’uairean a bu chòir dhut cuir seachad air a’ chùrsa, a’ gabhail a-steach ùine a chuireas tu seachad ann an òraidean agus an ùine agad fhèin a chuireas tu seachad air obair agus rannsachadh fa leth.
An t-Sultain
Do dh’oileanaich air còmhnaidh ann an Alba no anns an Aonadh Eòrpach/EEA (taobh a-muigh an RA) agus aig a bheil seòladh tron teirm ann an Alba, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
*Chan eil a chìs Alba/EU fhathast aonaichte le Riaghaltas na h-Alba. Tha ìre cìs innseachail air a shealltainn sa chlàr.
Do dh’oileanaich air còmhnaidh anns a’ chòrr den RA (Sasainn, a’ Chuimrigh agus Èirinn a Tuath) agus a’ dèanamh a’ chùrsa seo làn-ùine, ’s iad seo na cìsean a tha rim pàigheadh:
**Tha an ceathramh bliadhna an asgaidh do dh’oileanaich làn-ùine a phàigh airson nan trì bliadhnaichean ron sin aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean a-mhàin.
Pàirt-ùine (airson gach modal luach 20 creideas) - £1,340 (2016-17 agus 2017-18)
Bu chòir cìsean a phàigheadh ro thoiseach a’ chùrsa gach bliadhna acadaimigeach mur tèid aontachadh air modh eile.
Tha àireamh de roghainnean maoineachaidh rim faotainn do dh’oileanaich an RA agus an AE a chuidicheas tu a bhith a’ pàigheadh airson do chuid ionnsachaidh agus cosgaisean bith-beò fhad ’s a bhios tu ag ionnsachadh.
Is iad seo na cìsean do dh’oileanaich nach bi gu h-àbhaisteach a’ fuireach anns an RA no anns an Aonadh Eòrpach aig a bheil seòladh ann an Alba tron teirm:
***Chan fhaod oileanaich eadar-nàiseanta le sponsaireachd Tier 4 ionnsachadh pàirt-ùine.
Barrachd fiosrachaidh air cìsean do dh’oileanaich eadar-nàiseanta.
Tha barrantas ri fhaotainn do dh’oileanaich fho-cheuma fhèin-mhaoineachail làn-ùine agus pàirt-ùine eagarach eadar-nàiseanta agus às a’ chòrr den Rìoghachd Aonaichte nach tèid cìsean a chur suas airson ionnsachadh leantainneach is co-dhlùth airson an aon teisteanais, suas ris a’ chrìch-ùine bhun-tomhasaich a cheadaichear airson an teisteanais dom buin a’ chùis.
Dh'fhaodar gum bi sgoilearachdan no taic airgid a bhith ri fhaotainn. Cuir fios chun na colaiste airson tuilleadh fiosrachaidh.
External scholarships and financial support may be available. Contact the relevant UHI partner college for more information.
Aon uair ’s gun coilion thu an ceum ann an Gàidhlig agus Leasachadh, faodaidh gum bi ùidh agad anns na dreuchdan a leanas:
Bu chòir do thagraichean eadar-nàiseanta cuir a-steach a' cleachdadh an fhoirm tagraidh eadar-nàiseanta. Luchdaich a-nuas agus clò-bhuail am foirm, lion agus till e chun an t-seòlaidh a tha sgrìobhte air, mas e do thoil e. Tha barrachd fiosrachaidh ri fhaotainn do thagraichean eadar-nàiseanta aig ar duilleig do dh'oileanaich eadar-nàiseanta
Tha sinn air leth toilichte gu bheil thu a' beachdachadh air ionnsachadh aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean (UHI). Tha siostam inntrigidh UHI cothromach is fosgailte agus sinn dealasach a bhith a' tairgsinn co-ionannachd cothruim is a' seachnadh leth-bhreith. Bidh gach tagradh air a mheas a rèir airidheachd agus comas coileanaidh, gun leth-bhreith a thaobh gnè, aois, ciorraim, cinnidh no suidheachaidh shòiseo-eaconamaich. Bidh sinn a' cur fàilte air iarrtasan bho gach uile duine a tha ag iarraidh bhith na oileanach leinn agus tha e na amas againn seirbheisean iomchaidh is èifeachdach a thabhann do oileanaich le ciorraman.


text:
Panama (baile)
Saoil an robh thu a' lorg na dùthcha, Panama?
'S e prìomh-bhaile Phanama a tha ann am Panama (Spàinntis: Ciudad de Panamá). Tha e suidhichte air a’ Chuan Sèimh air cladh-aibhne Phanama. 'S e teas meadhan poileataigeach na dùthcha a th’ ann. Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna 1519, tha an seann bhaile ris an canar Panama La Vieja dìonta leis an UNESCO.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Tomás Herrera (1804 - 1859): Ceann suidhe Poblachd Ghranada Ùire ann an 1854.


text:
Manuel María Mallarino
B’ e Manuel María Mallarino Ibargüen, a rugadh ann an Cali 18 an t-Ògmhios 1808 agus a chaochail ann am Bogotá 6 am Faoilleach, 1872) fear-lagh agus neach-poileataigs à Coloimbia.[1] ‘S e ball a’ Phàrtaidh Thòraidh a bh’ann, agus bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1855 agus 1857.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs e María Mercedes Cabal, nighean Víctor Cabal, uachdaran-fearainn neartmhor à Buga, agus seann phròbhaist Cali. ‘S e esan an duine a reic ann oighreachd “El Paraiso” gu Jorge Enrique Isaacs, athair a’ bhàird, Jorge Isaacs. Steidhich esan an leabhair ainmeil aige “María” air María Mercedes Cabal fhèin. A bharrachd air sin, bha càideas fad às aice ri Misael Pastrana Borrero, a bha na cheann-suidhe eadar 1970 agus 1974.[4]
An dèidh a leanabachd a chur seachad ann an Cali, chaidh e gu Popayán airson a chuid fhoghlaim àrd-ìre fhaighinn agus cùrsa ann an lagh a dheànamh aig Oilthigh a' Chauca, far an tug e ceum ann an lagh ann an 1831.[5] An uair sin thoisich e a bhith an sàs ann an saoghal poiliteagach na roinne, ri taobh nan Tòraidh a bhios nam ministearan anns na làithean ri teachd, is fiù’s fhuair e àite ann an Seòmar nan Riochdairean ann an 1836. An dèidh sin fhuaireadh e àite anns an t-Seanaidh cuideachd a bharrachd air a bhith na Riaghladair anns na roinnean dhe Popayán agus Buenaventura. Fhuair e deagh dhuais airson a chuid obrach mhath a rinneadh e mar cheannard roinneil am Pàrtaidh Tòraidh ùr bhon a’ cheann-suidhe Tomás Cipriano de Mosquera, a dh’ainmich e Rùnaire na Dùthchannan Cèin ann an 1846, dreuchd a chumadh e gu ruige 1848. Cho-dhùin Mallarino an dùthaich fhàgail nuair an tug na Libearalaich an Riaghaltas os làimhe ann an 1849, is e na thàmh ann am Lima, Pearu; thill e chun na dùthcha aige ann an 1854, airson taic thoirt dhan cho-bhann dà-phàirtidh a bha airson a chur às dhan dheachdaire José María Melo.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a chaidh an t-òrdugh laghail air ais leis an leas-ceann-suidhe José de Obaldía os a chionn, oir gun do chuir iad às dhan cheann-suidhe José María Obando, b’ fheudar dhan Chòmhdhail leas-ceann-suidhe ùr a thaghadh airson an teirm dhe dà bhliadhna eadar 1855 agus 1857. Chaidh an t-seann seansalair Mallarino a mholadh mar thagraiche an Aonaidh nàiseanta agus thug e an dreuchd os làimhe 1 dhen Ghiblean 1855. An aon latha b’ fheudar dha Mallarino dreuchd a’ chinn-suidhe a thoir os làimhe cuideachd, oir cho-dhùin an Còmhdhail gu robh Obaldía fhèin bu choireach airson Obando a thoirt a-mach agus chuir iad dheth e. Le sin, b’ fheudar dhuibh neach-ainmichte a lorg, is chaidh an Seanalair Joaquín París Ricaurte, fear dhen fheadhainn am broinn an Airm a chuir às do Mhelo, a mholdadh airson an dreuchd. Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais bha caibineit dà-phàirtidh aige, leth chuid Libearalaich, leth chuid Tòraidhean. Le sin, thachair rud gu math anabarrach dhàsan: fhuair e taic bho gach uile buidheann ann an saoghal poiliteagach na dùthcha, fiù’s lùghdaich e an Arm gu na bu lugha na 400 saighdearan.
Tha e inntinneach gu do thoisich pròiseas feadaralachadh na dùthcha fo Riaghaltas aig Mallarion. Chaidh na stàitean Panama agus Antioquia a chruthachadh agus bha pròiseas cruthachadh na Stàitean Boyacá, Cauca, Cundinamarca, Magdalena, Bolívar agus Santander air dòigh.
An Dèidh a’ Chinneas[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh an dreuchd sin fhàgail, bha e an sàs gu h-àraidh anns na meadhanan agus anns an fhoghlam, ged an d’fhuair e turas eile na Rùnaire na Dùthchannan Cèin ann an 1861 agus dh’fheuch e ris a’ cheannas fhaighinn a-rithist ann an 1872. Sa bhliadhna sin, bha e am measg an fheadhainn a steidhich Acadamaidh Coloimbianach a’ Chànain.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Geneología Colombiana
- ↑ Oilthigh Cauca
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Nelson Mandela
B' e neach-poileataigs Afraganach agus a' chiad Cheann-suidhe dubh a bh' aig Afraga a Deas a-riamh a bha ann an Nelson Rolihlahla Mandela (IPA: xoˈliːɬaɬa manˈdeːla, far-ainm san treubh aige: Madiba,Mvezo,[2] 18 an t-Iuchar 1918 - Johannesburg[3], 5 an Dùbhlachd 2013)[4] Bha e gu mòr an sàs anns an iomairt an aghaidh sgaradh-cinnidh (apartheid) ann an Afraga a Deas.
Beatha pearsanta[deasaich | deasaich an tùs]
B' e Rolihlahla Dalibhunga Mandela an làn ainm aige.[5] Ged an do rugadh Mandela ann am Mveso, thogadh e ann an Qunu, o chionn 's gun do chuireadh athair, Gadla Henry Mphakanyiswa, às a dreuchd mar ceann-feadhna. Chaochail athair nuair a bha Mandela naoi bliadhna a dh'aois.[5] Mar iomadach bhuill dhen iomairt an aghaidh Apartheid, 's e isiXosa[6] an cànan a fhuair e bho ghlùn.
Bha e pòsta ri triùir bhoireannach na bheatha. Phòs e a chiad bhean, Evelyn Mase, ann an 1944 agus bha triùir chloinne aca. Dhealaich iad ann an 1957.[7] Phòs e Winnie Madikizela ann an 1958. [8] Dhealaich iad ann an 1992 as dèidh gun deach Winnie fhaighinn ciontach fo chasaidean gun tug i daoine am bruid.[9] Phòs e an treas turas ann an 1998 ri Graca Machel nuair a bha e 80 bliadhna a dh'aois.[10]
Beatha obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh e an lùib an 'ANC' - Còmhdhail Nàiseanta Afraga - ann an 1943 agus chuir e air dòigh an Lìg Òigridh.[7] Fhuair e teisteanas mar fear-lagha anns na 1950an agus bha oifis lagha aige ann an Johannesburg le fear eile, Oliver Tambo.[7]
Anns na 1950an, bha laghannan ùra ann an Afraga a Deas ag ràdh nach b' urrainn do dhaoine dhubha fuireach no obair ach ann an àiteachan a bha air a chomharrachadh dhaibh.[8] Ann an 1956, chaidh casaidean brathaidh a chur às leth Mandela agus 155 luchd-iomairt eile. Ach às dèidh ceithir bliadhna, chaidh na casaidean sin a leigeil às.[8]
Ann an 1960, rinn riaghaltas Afraga a Deas an ANC mì-laghail.[11] An dearbh bliadhna, thachair sgrios ann an Sharpeville nuair a mharbh am poileas 69 daoine.[11] Gu ruige sin, bha an iomairt aig Mandela an aghaidh sgaradh-cinnidh sìtheil. Ach mun àm sin, chuir Mandela roimhe gun chleachdadh e fòirneart an aghaidh eaconamaidh na dùthcha le sabotàis.[11]
Ann an 1964, thugadh binn beatha do Mhandela. Chuireadh gu prìosan Eilean Robben e ri linn riaghaltas Hendrik Verwoerd.[12] A dh'aindeoin a' bheachd a bha cumanta ann am meadhanan an t-saoghail gum b' e ceannairceach a bh' ann am Mandela, chuir a cho-obraiche, Oliver Tambo, iomairt air dhòigh ann an 1980 gus Mandela a shaoradh on phrìosan.[13] B' e iomairt eadar-nàiseanta a bh' ann a rinn Mandela ainmeil air feadh an t-saoghail. Ann an 1981, thug Comhairle Baile Ghlaschu an duais 'Saorsa a' Bhaile' dha, rud a sgaoil an uairsin gu Obar Dheathain, Dùn Dèagh, Greenwich, Islwyn in Gwent, Kingston Upon Hull, Midlothian, Newcastle agus Sheffield.[14]
Tharraing Glaschu aire muinntir Alba dha a-rithist ann an 1986 nuair chaidh an t-ainm 'Nelson Mandela Place' a chuir air St George's Place ann an teis-meadhan a' bhaile. Bha an t-atharrachadh gu sònraichte eirmseach seach gun robh consulate-general Afraga a Deas stèidhichte anns an togalach Stock Exchange air an dearbh sràid.[15]
B' ann anns na 1990an a dh' atharraich cùisean ann an Afraga a Deas. Thog F.W. de Klerk, ceann-suidhe Afraga a Deas, an casg air an ANC ann an 1990.[13] An uair sin, leigeadh le Mandela am prìosan fhàgail air 11 an Gearran 1990.[13] Rèitich Mandela agus F. W. de Klerk na còrdaidhean a chruthaich stàit ùr gun gràin-chinnidh ann an Afraga a Deas is bhuannaich an dithis aca an Duais Nobel airson Sìth ann an 1993.[16] An ath bhliadhna, bhuannaich Mandela an taghadh airson ceann-suidhe na dùthcha anns a' chiad taghadh far an robh còir bhòtaidh aig a h-uile duine ann an Afraga a Deas.[17]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mandela, Nelson (1994). Long Walk to Freedom: The Autobiography of Nelson Mandela. Randburg: Macdonald Purnell. d. 438. ISBN 0-316-87496-5.
- ↑ Nelson Mandela Centre of Memory: Biography
- ↑ El País
- ↑ The Nobel Peace Prize 1993
- ↑ 5.0 5.1 O' Henley, d.5.
- ↑ BBC
- ↑ 7.0 7.1 7.2 O' Henley, d.6.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 O' Henley, d.8.
- ↑ O' Henley, d.15.
- ↑ O' Henley, d.18-9.
- ↑ 11.0 11.1 11.2 O' Henley, d.10.
- ↑ O' Henley, d.11.
- ↑ 13.0 13.1 13.2 O' Henley, d.14.
- ↑ “BBC Scotland news website: Why did Nelson Mandela thank Glasgow? By Steven Brocklehurst”. Air a thogail 6 Dùbhlachd 2013.
- ↑ “BBC Scotland news website: Why did Nelson Mandela thank Glasgow? By Steven Brocklehurst”. Air a thogail 6 Dùbhlachd 2013.
- ↑ Nobel
- ↑ O' Henley, d.16.
- O' Henley, Ailig. (2004) Beatha le Buaidh: Nelson Mandela Inbhir Nis: Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig ISBN: 1-904730-08-6
P. W. Botha • F. W. de Klerk • Nelson Mandela • Thabo Mbeki • Kgalema Motlanthe • Jacob Zuma


text:
- TIOTAL
- Frith-bhaile iasgaich Riasg Buidhe
- EXTERNAL ID
- QZP99_94130_08_05
- ÀITE
- Riasg Buidhe
- SGÌRE
- Diùra agus Colbhasa
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Colbhasa 's Orasa
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38709
- KEYWORDS
- iasgach
eileanan
bailtean
taighean
togalaichean
Taighean ann am baile iasgaich Riasg Buidhe, Colbhasa. Tha eilean Cholbhasa san Innse Gall A-staigh, air costa an iar na h-Alba. Tha eilean Mhuile chun tuath agus Ìle is Diùra chun deas. Aig ìsle-mara, tha Colbhasa ceangailte ri eilean beag Oransaigh, is còmhla tha mu 10 mìltean a dh'fhaid is 2 mhìle a leud anns na h-eileanan. Bha an t-eilean le na Dòmhnallaich, na Caimbeulaich is Clann 'ic Nèill roimhe, is cheannaich Morair Srath Cona e ann an 1905. Tha dùin o Linn an Iarainn nan teisteanas gun robh daoine a' fuireach ann an Colbhasa o gu math tràth. Tha iomadh baile air a thrèigsinn an dèidh na fuadachaidhean is an t-iasgach a' crìonadh air feadh an eilein. 'S e Riasg Buidhe fear dhiubh - bha daoine a' fuireach ann gu 1918 ach a-nis tha e na thobhta
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
George Washington
Airson aistean eile, faic Washington
Bha George Washington air leth cudthromach ann an tràth-eachdraidh nan Stàitean Aonaichte. Bha e na cheannard cudthromach os cionn feachdan Aimeireaganach ann an Cogadh nan Seachd Bliadhna (1754-1763) an aghaidh nam feachdan Frangach ann an Ameireagaigh.
Aig àm an Ar-a-mach Ameireaganach (1775-1783), bha George Washington na Sheanailear os cionn nam feachdan Ameireaganach an aghaidh nam feachdan Breatannach.
Bu esan ciad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte (1789-1797).
Susbaint
Òige[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh George Washington air 22 an Gearran, 1732 air fearainn a theaghlaich ann an Westmoreland County, Virginia. Ann an 1748, bha e mar-thà na fhear-thomhais talmhainn agus ann an 1749 fhuair e dreuchd mar fhear-thomhais talmhainn ann an sgìre a bh’ air ùr-chruthachadh, Culpeper County. Bha e mar dhleastanas dhà cuideachd a bhith a’ stiùireadh trèanadh a’ mhailisidh ionadail.
Cogadh nan Seachd Bliadhna (no “Cogadh nam Frangach ’s nan Innseanach Ruadh”)[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1753, thòisich an Fhraing air sreath de dhùin a thogail sa sgìre Ohio a bha na laighe mun iar, air taobh thall nam Beanntan Appalaiseanach. B’ e an rùn aca an ceangal eadar Louisiana ’s Canada a dhaingneachadh. Ach bha tagraidhean aig na tìrean-imrich Breatannaich, Virginia agus Pennsylvania, air na dearbh sgìrean. Chaidh George Washington a chur a dh’ionnsaigh nam Frangach ann an sgìre Ohio airson faicinn dè cho làidir sa bha iad, agus gus iarraidh orra an sgìre-sa fhàgail cuideachd. Dhiùlt na Frangaich sin a dhèanamh agus an ath bhliadhna, chaidh Washington a chur air ais dhan sgìre Ohio ach an turas seo os cionn Reiseamaid Virginia a bh’ air ùr-chruthachadh airson ruaig a chuir air na Frangaich. Bhuannaich e ann an còmhraig ri buidhinn bheag de 30 Frangaich air 28 an Chèitean, 1754. An uair sin, thog iad dùn car lag ris an tuirt iad Fort Necessity. An ceann greis, chaidh an cuairteachadh le feachd Fhrangach ’s b’ fheudar do Washington gèilleadh dhaibh. Leig na Frangaich mu sgaoil e, ach an ath bhliadhna bha Washington air ais le feachd a bha fo stiùir a’ Sheanaileir Edward Braddock. Thachair iad ri na Frangaich aig blàr Monongahela; chaidh na Frangaich a ruagadh ach chaidh Braddock fhèin a mharbhadh. A dh’aindeoin sin ge-tà, fhuair Washington deagh chliù; chaidh dà each a mharbhadh fodha ’s chaidh ceithir peilearan tron chòta aige.
As t-fhoghar, chaidh Washington a shuidheachadh os cionn feachdan Virginia air fad, agus bha e a-nis mar dhleastanas dhà còrr is 300 mìltean (480 km) de chrìochan a dhìon. Mhair e san dreuchd seo gu 1758. Bu mhiann leis a bhith na oifigear san arm Bhreatannach, ach cha robh na Breatannaich a’ cur mòran suim anns na h-Ameireaganaich agus dhiùlt iad oifigeach a dhèanamh dheth; dh’fhàg e a dhreuchd, thill e dhan tuathanas aige fhèin agus chaidh e an sàs ann am poileataigs.
Eadar na Cogaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Air 6 am Faoilleach, 1759, phòs Washington a’ bhanntrach Martha Dandridge Custis, agus dh’fhuirich iad còmhla aig Mount Vernon. Thog iad an dithis mhac a bh’ aicese mar-thà. Cha robh clann aca riamh còmhla.
Le bhith a’ pòsadh banntrach bheairteach, dh’fhàs oighreachd Washington gu mòr. Fhuair e an treas chuid de na 73km2 a bha ann an sealbh Martha Custis, agus bha e a’ coimhead às dèidh an cuid fearainn às leth clann a mhnà. A bharrachd air a sin, bhiodh e a’ ceannach tuilleadh fearainn dha fhèin agus choisinn e fearann a bharrachd ann an West Virginia air sgàth a sheirbhis sa chogadh. Bha spèis mhòr aig muinntir Virginia dhà agus bha e na dhuine-uasal beairteach. Chaidh a thaghadh airson Pàrlamaid Virginia ann an 1758.
Bha Washington gu mòr an sàs san iomairt an aghaidh na Breatainne. Mar eiseimpleir, ann an 1769 mhol e do Phàrlamaid Virginia casg-malairt a chur air dòigh an aghaidh na Breatainne gus an rachadh cur às dha na Laghan Townsend. San Iuchair, 1774, bha e na chathraiche dhen choinneamh a mhol gum bu chòir Continental Congress (neo Coinneamh nan Tìrean-Imrich) a chruthachadh. Chaidh Washington a thaghadh mar bhall de Chiad Choinneamh nan Tìrean-Imrich (First Continental Congress).
An t-Ar-a-mach Ameireaganach[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a thòisich sabaid eadar feachdan Massachusetts agus an fheadhainn Bhreatannaich sa Ghiblean 1775, nochd Washington aig Dàrna Coinneamh nan Tìrean-Imrich (Second Continental Congress) sgeadaichte ann an deise cogaidh ag innse gu robh e deiseil airson cogadh. Gu dearbh, b’ esan am fear-Ameireaganach a b’ ainmeile a bha eòlach anns na dòighean cogaidh. Chruthaich an Coinneamh an t-Arm Tirmòrach (Continental Army), a chuir cruinn-còmhla san aon arm feachdan nan 13 tìrean-imrich a bha an uairsin a’ strì an aghaidh na Breatainne. Agus chaidh Washington a thaghadh mar Sheanalair os cionn an airm. Chaidh e a Bhoston far an do ghabh e smachd os cionn nam feachdan Ameireaganach a bha a’ cuartachadh nam Breatannach a bha glaicte am broinn a’ bhaile sin. Mhair an suidheachadh seo gus a’ Mhàirt, 1776 nuair a dh’fhàg na Breatannaich Boston. A-nise ghluais Washington arm a dh’ionnsaigh a’ bhaile New York. Bha na Tìrean-Imrich uile-gu-lèir, cha mhòr, a-nise fo smachd nan reubaltach agus san Iuchair, thaisbean iad gu robh iad a-nis neo-eismeileach on Bhreatainn.
Ach thill na Breatannaich san Lùnastal, 1776 a Long Island far an robh Washington agus arm. Thòisich an uairsin sreath de bhatailean sgriosail agus chaidh ruaig a chuir air Washington agus na h-Ameireaganaich gu dubh. B’ fheudar do Washington Long Island, agus an uairsin New York fhèin agus an uairsin New Jersey fhàgail an sreath a chèile. De na 20,000 saighdear a bh’ aig Washington an Lùnastal cha robh air fhàgail dha ach mu 3,000 nuair a ràinig e taobh sàbhailt na h-aibhne Delaware ann am Pennsylvania an t-seachdain ron Nollaig, 1776. Rud a bu mhiosa na sin, bhiodh a’ chuid a bu mhotha de na saighdearan seachad leis an arm aig deireadh na bliadhna. Bha a h-uile coltas ann gu robh an ar-a-mach seachad.
Ach a dh’aindeoin cho dona sa bha cùisean, chunnaic Washington cothrom nuair a bha cha mhòr a h-uile duine eile a’ dol dhachaigh. Air taobh thall na h-aibhne ann an New Jersey, bha feachd de Hesianaich ann a bha a’ gabhail fasgadh ann am baile Trenton. Oidhche ron Nollaig, 1776, oidhche a bha stoirmeil reòite, chruinnich Washington na corra feachdan a bh’ air fhàgail aige, agus a’ cleachdadh bhàtaichean a bha e air tional chaidh e thar na h-aibhne agus ann an glasadh madainn na Nollaig, thug na h-Ameireaganaich ionnsaigh air na Hesianaich a bha fhathast cadalach agus fo bhuaidh na dibhe. Chuir na h-Ameireaganaich air na Hesianaich gu dubh. Chaidh 21 Hesianaich am marbhadh ’s chaidh 90 an leòn ’s chaidh 900 an glacadh mar phrìosanaich. Cha do dh’fhulang na h-Ameireaganaich ach 4 a chaidh an leòn.
B’ e sin, ’s dòcha, a’ bhuaidh a bu chuthdromaiche a bhuanaich Washington a-riamh, oir ro a’ bhuaidh, bha an ar-a-mach caillte agus às dèidh na buaidh, bha e fhathast beò. A dh’aindeoin cho cudthromach sa bha buaidh Washington, leann na duighleadasan aige san ath-bhliadhna ann an 1777. Aig an dearbh àm ’s a bha Feachd Bhreatanaach a’ tighinn a-nuas bho Mhontreal a’ leanntain na h-aibhne Hudson, nochd feachd eile à New York ’s chuir i ruaig air Washington 's fhuair i greim air a’ phrìomh bhaile aig an àm, Philidelphia. B’ fheudar dhan Chòmhdhail teicheadh, ’s theab Washington a dhreuchd a chall. Ach chaill na feachdan Breatanach à Canada gu dubh agus dh’aontaich an Fhraing taic a thoirt do na h-Ameireaganaich.
Air sgàth sin, chur na Breatanaich romhainn, an ath-bhliadhna, ann an 1778, Philadelphia fhàgail ’s tilleadh a New York ’s dh’fheuch Washington ionnsaigh a thoirt dhaibh air an t-slighe. B’e seo Blàr Monmouth Courthouse, aonan den dà chath am blàr fosgailte nach do chaill Washington. B’e seo am batail mu dheireadh ann an ceann a tuath nan Stàitean Aontaichte. Lean an cogadh air sa cheann a deas gun an do chaill na Breatanaich gu dubh aig Yorktown ann an Virginia san t-Sultain ann an 1781 agus ’s e Washington a a ghabh geilleadh nam Breatanach.
Ged a chaill Washington mòran chathan, an rud a bu chudtromaiche a rinn e ’s gun do lean e air co-dhiù tro gach càs agus cruadal. Agus a dh’aindeoin cho duilich sa bha cùisean aig àmannan, cha do thrèig Washington feallsanachd an ar-a-amach. Nuair a bhuanaich na h-Ameireagaich an neo-eismeileachd ann an 1783, an àite greim a ghabhail air smachd mar a bha cothrom aige, sgaip e arm ’s dh’fhàg a dhreuchd ’s thill e dhachaidh.
Beatha Phrìobhaideach ’s Duilgheadasan na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Mar sin agus a sheirbhis dhan dùthaich aige seachad, thill e dhan bheatha phrìobheadeach aige mar thuathanach. Ach cha robh na duilgheadasan buileach seachad anns na Stàitean Aonaichte. Bho 1777, bha na Stàitean Aonaichte air an riaghladh leis a’ Chòmhdhail fo bhun-reachd ris an canar Articles of Confederation. Bha laigseachan gu leòr ann aig àm a’ chogaidh ach leis an neo-eismeileachd air a buanachadh, thàinig na laigseachan gu mòr am follais. Mar eiseimpleir, cha robh còir aig a’ Chòmhdhail cìsean a thogail ’s b’ fheudar dhi airgead iarraidh air na stàitean, agus mar bu thrice, dhiùlt na stàitean sin a dhèanamh. Ach a dh’aindeoin nan duilgheadasan cha robh aontachadh ann am measg nan stàitean air cò am fuasgladh a b’ fheàrr. Ann an 1787, chaidh co-labhairt a ghairm a chruinnich ann am Philadelphia agus iarradh air Washington bhith na fhear-cathrach aig a’ cho-labhairt. Fo a stiùir, chaidh bun-reachd a sgrìobhadh agus ’s ann a-rèir a' bhun-reachd-sa a tha na Stàitean Aonaichte air a bhith gan riaghladh gus an latha an-diugh.
A’ Chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh Washington a thaghadh na chiad cheann-suidhe nan Stàitean Aonaichte fon bhun-reachd ùr. Rinn e seirbhis dhà thuras mar cheann-suidhe fad ochd bliadhna gu lèir. Is Washington an aon cheann-suidhe a chaidh a thaghadh gun duine eile a bhith a’ ruith na aghaidh. A bharrachd air a sin, thòisich Washington cleachdadh cuthdromach a tha a-nis stèidhte ann an lagh. Dhiùlt e seasamh an treas turas gu bhith na cheann-suidhe. ’S e Franklin D. Roosevelt, a chaidh a thaghadh ceithir tursan mar cheann-suidhe, an aon cheann-suidhe nach do lean an cleachdadh seo.
Fo a stiùir mar cheann-suidhe ann an 1794, cho-rèitich na Stàitean Aontaichte agus a’ Bhreatainn Cunnradh Jay, cunnradh cuthdromach a sheachnaich cogadh eile eadar an dà dhùthaich agus thòisich àm sìthe agus malairt eadarra a mhair còrr is deich bliadhna.
Ann an 1794, chaidh Washington a-mach os cionn an airm as ùr ann am Pennsylvania airson aimhreit a chuir sìos. B’ e seo Ar-a-mach an Uisge-beatha (Whiskey Rebellion). Bha daoine a rinn uisge-beatha a’ gearain mu chìsean ùra an Riaghltais Fheadarail air uisge-beatha. B’ e seo fear den dà thuras a bha ceann-suidhe os cionn feachdan armaichte ann an eachdraidh nan Stàitean Aonaichte. (B’ e Seumas Madison am fear eile aig àm a’ chogaidh 1812 nuair a theich esan ’s na feachdan aige ro fheachdan Breatanach nuair a thog iad creach air a’ phrìomh bhaile Washington, D.C.
Fad ’s a bha e na cheann-suidhe, thàinig trì stàitean ùra a-steach do na Stàitean Aonaichte agus b’ iad Vermont, 4 an Cèitean 1791, Kentucky, 1 an t-Òg-mhìos 1792, agus Tennessee, 1 an t-Òg-mhìos 1796.
Dh’fhàg Washington a dhreuch mar cheann-suidhe air 4 am Màrt 1797. Thill e d’ a fhearran ann an Mount Vernon ach cha d’ fhuair e a’ bheatha phrìobhaideach a bha e ag iarraidh oir chaidh a ainmeachadh mar Seanalair Lieutanant (ìre as àirde san arm aig an àm sin) airson rabhadh a thoirt do na Frangaich a bha a’ moidheach cogadh aig an àm.
Fhuair Washington bàs air 14 an Dùbhlachd 1799.
George Washington • John Adams • Thomas Jefferson • James Madison • James Monroe • John Quincy Adams • Andrew Jackson • Martin Van Buren • William Henry Harrison • John Tyler • James K. Polk • Zachary Taylor • Millard Fillmore • Franklin Pierce • James Buchanan • Abraham Lincoln • Andrew Johnson • Ulysses S. Grant • Rutherford B. Hayes • James A. Garfield • Chester A. Arthur • Grover Cleveland • Benjamin Harrison • Grover Cleveland • William McKinley • Theodore Roosevelt • William Howard Taft • Woodrow Wilson • Warren G. Harding • Calvin Coolidge • Herbert Hoover • Franklin D. Roosevelt • Harry S. Truman • Dwight D. Eisenhower • John F. Kennedy • Lyndon B. Johnson • Richard Nixon • Gerald Ford • Jimmy Carter • Ronald Reagan • George H. W. Bush • Bill Clinton • George W. Bush • Barack Obama


text:
- TIOTAL
- Caisteal Stalcaire, Loch Liathach, Apainn
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_1006
- ÀITE
- An Apainn
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10893
- KEYWORDS
- dealbhadaireachd-camara
togail dhealbhan
a' Ghàidhealtachd 's na h-Eileanan
eachdraidh shòisealta
caistealan
tùr-thaighean
aitreabhan
lochan
Seumasaich
cinnidhean
Stiùbhart na h-Apainn
Loch Linne
oighreachdan arfuntaichte
ath-thogail
Tha Caisteal Stalcaire, tùr-thaigh trì lobhtach, na shuidhe air eilean beag aig beul Loch Liathaich, ri taobh Loch Linne. Tha a h-uile coltas gun deach a thogail am meadhan an t-16mh linn do Stiùbhartan na h-Apainn, ach 's dòcha gun robh daingeachd an seo cho tràth ris a' 14mh linn.
Tha an caisteal air a bhith fo sheilbh diofar dhaoine agus gu h-ainmeil chaidh a chall na gheall do na Caimbeulaich ann an 1620. Às dèidh Blàr Dhùin Chaillinn (1689) bha an caisteal arfuntaichte dhan Chrùn mar thoradh air an taic a thug na Stiùbhartaich do Sheumas Vll agus ll. Aig àm a '45 chaidh a chur gu feum na ghearastan arm an riaghaltais. Ann an 1830 bha an caisteal bàn, gun mhullach ach sna 1960an chaidh a thogail às ùr nuair a bha e le Lt. Col. Stiùbhart Allward nach maireann. 'S ann on chiad leth den 20mh linn a tha an dealbh seo agus chithear an caisteal mar a bha e mus deach a leasachadh.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Bhàsaich i ann an taigh-altraim an Dun Èideann an 1958, agus chaidh a tìodhlacadh san Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Teisteanas o Dhotair G Rees mu shlàinte inntinn Uilleim Bàillidh
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D456_A_8_16_1
- ÀITE
- Dùn Eathain
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1815
- LINN
- 1810an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 165
- KEYWORDS
- Bàillidhean Dhùn Eathain
Tasglann na Gàidhealtachd
slàinte-inntinn
Uilleam Bàillidh
co-sgrìobhadh
litrichean
'S e teaghlach à Inbhir Nis a bha a' fuireach anns an sgìre o mheadhan an 15mh linn a bh' ann am Bàillidhean Dhùn Eathain. Ged a bha an t-oighreachd aca beag an taca ri mòran de phrìomh theaghlaichean na Gàidhealtachd, bha àite sònraichte aca am-measg uachdarain na Gàidhealtachd.
Tha cruinneachadh mòr de phàipearan an teaghlaich ann an Tasglann Comhairle na Gàidhealtachd.Tha iad a' dèiligeadh ris an àm mu 1760-1860.
Tha an sgrìobhainn seo o'n 29mh den t-Sultain 1815. 'S e teisteanas o Dhotair Rees à Ceàrnag Fhinsbury, Lunnainn, a th' ann. Tha e ag ràdh gur e 'lunatic, incapable of managing his own affairs' a th' ann an Uilleam Bàillidh, agus 'he has been for some months a resident at my house for the Reception of insane persons at Hare Street, Hackney'.
B'e Uilleam an 14mh Uachdaran de Dhùn Eathain, is an duine mu dheireadh anns an loidhne-teaghlaich. Bha e na oifigear anns an arm is bha e air a bhith greis anns a' Bhàgh Phersianach, is mu dheireadh tha na dotairean a' tighinn dhan cho-dhunadh gur e cus ùine anns a' ghrèin is coireach gu robh trioblaidean inntinn aige


text:
- TIOTAL
- Arcail agus Beinn Stac bho Cheann Loch Biorbhaigh
- EXTERNAL ID
- PC_JMSTRACHAN_136
- ÀITE
- Ceann Loch Biorbhaigh
- SGÌRE
- Eadar Dhà Chaolas agus Diùranais
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Eadar Dhà Chaolas
- CRUTHADAIR
- JM Strachan
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- J I R Martin
- AITHNEACHADH MAOINE
- 28985
- KEYWORDS
- arcail
beinn stac
ceann loch biorbhaigh
robin cook
Is e beinn ann an Alba a th' ann an Arcail, suidhichte anns a' cheàrnaidh às iomallaiche san iar-thuath de Ghàidhealtachd na h-Alba. Coltach ri na beanntan mòra eile a tha ga cuartachadh, tha a' bheinn air a dèanamh de chlach-eiteig air stèidh de gneiss Leòdhasach. Bhon tha a' chlach-eiteag nas righinne agus cha do bhleith an gneiss a tha mun cuairt oirre.
Tha Beinn Stac ann an sgìre Chataibh. Tha i 721 meatair (2365 troigh) a dh'àirde. Tha i an ear-dheas air Drochaid Lusaird agus an iar-thuath air Loch Mòr agus baile Luirg, air rathad an A838, agus dìreach an iar air Loch Stac tarsainn an A838.
Air 6 Lùnastal 2005 bhàsaich Robin Cook, Rùnaire nan Dùthchannan Cèin san Rìoghachd Aonaichte, an dèidh toirt thairis le grèim cridhe fhad 's a bha e a' sreap Beinn Stac.
Is e baile acarsaid ann an iar thuath Chataibh a th' ann an Ceann Loch Biorbhaigh, ann an sgìre Gàidhealtachd na h-Alba. Ann an 2001 bha an àireamh sluaigh aig 480.
Tha a' chuid as motha den ghnìomhachas san sgìre stèidhte air gnìomhachas èisg. Ged a tha an àireamh loingeis a tha stèidhte ann an Ceann Loch Biorbhaigh caran beag, tha mòran de na bàtaichean à taobh an ear Alba a' cur an èisgair tìr ann an Ceann Loch Biorbhaigh.
Is e an ionad-stòraidh mòr èisg an nì as cudromaiche sa bhaile. Às an seo, tha luchdan èisg gan cur air trugaichean mòra fionnaraichte airson a ghiùlan air an rathad air feadh na Roinn Eòrpa. Tha an ceangal seo ris an t-saoghal mhòr a-muigh agus ris an eaconamaidh ionadail a' ciallachadh gu bheil ceanglaichean rathaid math aig Ceann Loch Biorbhaigh, nuair a smaoinichear air cho iomallach 's a tha e agus an cruinn-eòlas doirbh corrach a tha san sgìre


text:
- TIOTAL
- Taighean, le tobhta de chaisteal air an cùlaibh
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0564
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10483
- KEYWORDS
- togail dealbhan
Eilean I
tobhta de chaisteal
eaglaisean
eaglais
Chaidh an dealbh seo, de thaighean le tobhta de chaisteal air an cùlaibh, a thogail anns a' chiad leth dhen 20mh linn le M.E.M. Donaldson.
Rugadh an neach-togail-dhealbh, Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh shòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sealladh air Ceann Loch Eireann
- EXTERNAL ID
- QZP40_349_P151
- ÀITE
- Ceann Loch Èireann
- SGÌRE
- Taobh Siar Siorrachd Pheairt
- SIORRACHD/PARRAIST
- PEAIRT
- DEIT
- 1802
- LINN
- 1800an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31090
- KEYWORDS
- Ceann Loch Eireann
Loch Eireann
iasgach
spòrs-uisge
Caisteal Aodainn Ambail
Donnchadh Caimbeul Ghleann Urchaidh
Beinn Mhùrluig
Tha baile Ceann Loch Eireann ann an Siorrachd Pheairt. Tha e ainmeil an-diugh airson iasgaich agus spòrs uisge. Thàinig an rèile dhan sgìre bho chionn ceud bliadhna agus thug seo adhartas air turasachd agus air taighean-òsta ùra a thogail. Dhùin an rèile ann am meadhan an 20mh linn. An ear air Ceann Loch Eireann tha Caisteal Aodainn Ambail a thog Donnchadh Caimbeul à Gleann Urchaidh anns an 17mh linn. Deas air a' bhaile tha Beinn Mhùrluig, (985 meatair).
Tha an dealbh seo às 'A Journey from Edinburgh through Parts of North Britain: containing Remarks of Scotish Landscape' le Alasdair Caimbeul, Lunnainn, 1802


text:
Villeta
‘S e baile beag ann an Cundinamarca,[1] Coloimbia,[2] a th’ann Villeta. Tha e suidhichte aig 850m os cionn ìre na mara, 78km air falbh bho Bhogotá. 'S e baile le gnàth-shìde bhlàth a th' ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 26˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1551.
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 24,340 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 9,566 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[3] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[4] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala agus mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Villeta, ach tha 2.4% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. 'S urrainn dhan 88.1% dhe na daoine ann an Villeta leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 27.8% dhe na dachannan.[5]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Villeta. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[6] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail Manuel Antonio Sanclemente (1813 – 1902) an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Mapa na Roinne
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
- TIOTAL
- Raon-cluiche chloinne, An Machair, Inbhir Narann
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_5779
- ÀITE
- Inbhir Narann
- SIORRACHD/PARRAIST
- SIORRACHD NARANN: Inbhir Narann
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 37411
- KEYWORDS
- Siorrachd Mhoireibh
Inbhir Narann
lìnn Bhictòria
Machair
raon-cluiche chloinne
Taigh-òsta Rìoghail na Mara
Tha a' chairt-puist seo leis an tiotal 'Children's playground, The Links, Nairn', a' sealltainn sealladh bhon Mhachair ann an Inbhir Narann a' coimhead thar Raon-cluiche na Cloinne gu Taigh-òsta Rìoghail na Mara. On a tha an taigh-òsta cho faisg air a' mhuir bhiodh e air a bhith na àite-fuirich a bha a' còrdadh ri mòran luchd-turais. Chaidh an taigh-òsta a leagail bhon uair sin agus chaidh flataichean a thogail na àite.
B' e baile turasachd a bha a' còrdadh ri mòran ann an Linn Bhictòria, aig deireadh na naoidheamh linn deug, a bh' ann an Inbhir Narann, agus chaidh iomradh a thoirt air aig aon àm mar 'Brighton of Scotland'. Tha aimsir an ìre mhath grianach còmhla ri stad ghoireasach air Rèile Inbhir Nis agus Inbhir Narainn, a' ciallachadh gun do thàlaidh am baile luchd-turais bho air feadh na dùthcha. Bha am baile aig an ìre bu bheairtiche rè linn Bhictòria.


text:
30 an t-Sultain
'S e 30 an t-Sultain an 273mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (274mh ann am bliadhna-leum). Tha 92 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1961 - Chaidh Grampian Television a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1921 - Deborah Kerr, ban-actair Albannach.
- 1939 - Jean-Marie Lehn, ann an Rosheim. Ceimigear às an Fhraing.
- 1940 - Johann Deisenhofer, ann an Zusamaltheim. Ceimigear às a' Ghearmailt.
- 1941 - Reine Wisell, ann am Motala. Dràibhear-rèisidh às an t-Suain.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1897 - Naomh Thérèse de Lisieux anns an Fhraing.
- 1900 - Oscar Wilde, ùghdair Èireannach, ann am Paris.
- 2010 - Martin Ljung, ann an Stockholm. Actair às an t-Suain.


text:
Na Beanntan Creagach
'S e sreath de bheanntan àrda a tha anns na Beanntan Creagach (Rocky Mountains ann am Beurla). Tha iad a' ruith bho thuath gu deas anns a' cheann an iar Ameireagaidh a Tuath. Tha iad a' tòiseachadh ann am fìor cheann a tuath Columbia Bhreatannach agus tha iad a' ruith gu deas gu ruige New Mexico. Tha iad còrr is 3,000 mìle (4,800 km) a dh'fhaide. Anns na Stàitean Aonaichte, tha iad cho àrd ri 14,440 troigh neo 4,401 meatair os cionn na mara. Ann an Canada, tha iad cho àrd ri 12,972 troigh neo 3,954 meatair os cionn na mara.


text:
- TIOTAL
- Matheson Lang mar Sir Francis Drake
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_364
- ÀITE
- neo-aithnichte
- LINN
- 1930an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11348
- KEYWORDS
- actairean
deilbh-chluich
taigh-cluiche
fiolm
taighean-dhealbh
Bha Matheson Lang na actair, air àrd-ùrlar agus air clàr-amhairc agus 's e sgrìobhadair agus fear-stiùiridh a bh'ann cuideachd. San dealbh seo tha e a' cluich a' phriomh-àite ann an 'Drake of England', ann an 1935. Shiubhail e fad is farsaing air feadh an t-saoghail. Rinn e 'The Cardinal', am fiolm mu dheireadh aige, ann an 1936 agus chaochail e ann am Barbados ann an 1948.
B'e Matheson Lang am mac aig an Urr. Gavin Lang, ministear sgìre Ghlasford. Sa bhliadhna 1870 ghluais e gu Montreal, Canada, far an d'rugadh Matheson air a' 15mh dhen Chèitean 1877. Ghluais an teaghlach a dh'Inbhir Nis ann an 1882. B'e Cosmo Lang, Àrd-easbaig Chanterbury, fear de na h-oghaichean aige
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Abhainn Seile agus Gleann Seile
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0987
- ÀITE
- Gleann Seile
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32908
- KEYWORDS
- cairtean-puist
Blàr Ghleann Seile
Seumasaich
glinn
Rathad nan Eilean
Na Còig Peathraichean
Creag nan Damh
Sgùrr an Lochain
Sgùrr na Sgine
An Dìollaid
beanntan
aibhnichean
Tha a' chairt-phuist seo a' sealltainn Abhainn Seile agus Gleann Seile ann an Siorrachd Rois. Tha Gleann Seile a' còmhdach astar deich mìle bho Loch Dubhthaich gu Gleann Chluainidh. Tha an Gleann mar phàirt de sheann Rathad nan Eilean agus tha grunn stùcan àrda ann. Ann an ceann a tuath Ghleann Seile lorgar na stùcan a tha aithnichte mar Na Còig Peathraichean (air a sealltainn clì don mheadhan) agus gu deas tha beanntan a tha ag èirigh gu thairis air 3000 troigh, a' gabhail a-steach Creag nan Damh, Sgùrr an Lochain, Sgùrr na Sgine agus An Dìollaid.
Air an 10mh Ògmhios 1719, chaidh Blàr Ghleann Seile a chur sa ghleann seo le caidreachas de Sheumasaich Ghàidhealach agus Spàinntich an aghaidh saighdearan an Riaghaltais Bhreatannaich. Thug an t-arm Breatannach buaidh sa bhlàr


text:
Santa Rosa de Viterbo
'Se baile beag ann am Boyacá a th' ann Santa Rosa de Viterbo.
Susbaint
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair am baile an t-ainm aige ann an 1690 nuair chaidh am parraiste a chuir air bhog, mar chuimhne air an Naomh Ròs[1] à Viterbo,[2] baile meadhanach ann am Lazio, An Eadailt. tha an t-ainm sin eadar-dhealaichte bhon a' mhòr-chuid dhe na h-ainmean-àitean ann am Boyacá, leis nach e ainm Tùsanach a th'ann.[3]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 13,249 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 6,263 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[4] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[5] Air adhbharan trioblaidean poilitigeach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th' ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann am Santa Rosa de Viterbo, agus tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga cuideachd. ' S urrainn dhan 90.4% dhe na daoine ann an Santa Rosa de Viterbo leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, tha fòn aig an taigh aig 31.5% dhe na dachannan.[6]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Santa Rosa de Viterbo. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th' ann fhathast,[7] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rafael Reyes: (1849 - 1921). Ceann-suidhe na dùthcha 1904 - 1910.
Clímaco Calderón: (1852 - 1913). Ceann-suidhe na dùthcha fad 24 uairean ann an 1882.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ American Catholic
- ↑ Città di Viterbo
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Colombia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
- TIOTAL
- Ciste fhiodh ann am Bothan Phreasmuchrach
- EXTERNAL ID
- AB_HFM_BOTHY_14
- ÀITE
- Baile Ùr an t-Slèibh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Ceann a' Ghiùthasaich 's Innis
- DEIT
- 28 An t-Sultain 2007
- CRUTHADAIR
- Jamie Gaukroger
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile
- AITHNEACHADH MAOINE
- 328
- KEYWORDS
- caoraich
cìobaireachd
Chaidh Bothan Phreasmhuchrach, a tha air a bhith air a ghluasad gu Taigh-tasgaidh na Gàidhealtachd, a thogail an toiseach tràth anns na 1900an aig Preasmuchrach faisg air Dail Chuanaidh le mu 65 maidean rèile a bha air an ath-chuartachadh.
Tha an dealbh seo a' sealltainn ciste fhiodh ri taobh na leapa ann am prìomh sheòmar a' bhothain le innealan nigheadaireachd agus lomaidh air a muin. Air taobh na cistidh tha dà cheangal leathair


text:
- TIOTAL
- Tagradh agus Saoradh bho Iain Grannd gu Morair a' Cheartais, Mac na Clèirich, 10 Sultain 1750, d.2
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_L_INV_HC_9_47II_02
- DEIT
- 1750
- LINN
- 1750an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5788
- KEYWORDS
- pàipearan cùirte
clàran cùirte
braighdeanas
Is e seo earrann à litir Tagraidh agus Saoraidh bho Mhghr. Iain Grannd gun Làn Urramach Morairean a' Cheartais, Mac na Clèirich agus Minto, fon cheann-latha 10 Sultain 1750. Tha e co-cheangailte ri Alasdair MacDhòmhnaill, Màiri NicDhòmhnaill agus Anna NicDhòmhnaill à Moneragie agus Màiri NicUalraig à Gleann Lèibhe. Chaidh an cumail an grèim ann an Tollbooth Inbhir Nis fhad 's a bha iad a' feitheamh ri an cùirt airson na h-eucoir 'gun tug iad ionnsaigh no gun d' rinn iad fòirneart no gun do chuir iad bacadh air Coileanadh nan Laghan', agus rinn iad iarrtas an saoradh air urras a chaidh a cheadachadh.
Anns an sgrìobhainn seo tha Iain Grannd ag iarraidh 'gur dòcha gum biodh iad na Morairean toilichte barantas a cheadachadh gus na Pearsaichean a tha air an ainmeachadh shuas a chur air ais ... dha Tollbooth Inbhir Nis agus fuireach an sin gus an tèid an saoradh an ceann sreath na Lagha a rèir Ceartais'. Bheachdaich na Morairean air an tagradh agus 'cheadaich iad Barantas a rèir nan Cùmhnantan sin'


text:
- TIOTAL
- Bann-cuidhteachaidh o Neach-sgrùdaidh nam Bochd 20 Giblean 1926
- EXTERNAL ID
- Z_KIGHF_HF_1_3
- ÀITE
- Albhaidh
- SGÌRE
- Bàideanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Albhaidh
- DEIT
- 1926
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Dualchas na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 7529
- KEYWORDS
- dìol-dèircean
bochdainn
cuthach
bannan-iomlaid
tinneas inntinn
Seo cunntas airson £8 14s 6d (ochd notaichean, ceithir tasdain deug is sia sgillinn) a chuir Bòrd Stiùiridh Sgìre Inbhir Nis a-steach gu Clàrc Comhairle Parraist Albhaidh san Dùbhlachd 1917 airson coimhead an dèidh dhìol-dèircean air chuthach ann an Inbhir Nis. Bha am Bòrd a' ruith Taigh-caoich na Sgìre is bhathar a' cur chunntasan gu na parraistean a bh'air euslaintaich a chur ann. Tha ainm-sgrìobhte an Ionmhasair, Robert Gilbert, air a' bhann-cuidhteachaidh


text:
1174
1. K. A.D. Moclxxiiii. Iarla Sdranguel do teacht a n-Ibh Ceinnsilaigh, & Domhnall Caemanach & h- Ceinnsilaigh da marbhadh da c. da muinntir.
2. An t-Iarla ceadna do teacht sa Mumain go Lis Mor Mo Chudo & a airgin uile asa lar, & mile marg do {folio 13b} buain don legaid a cumaigh asa teampull mor; inntogh do tar ais as sin go h-Ath Cliath.
1175
1. K. A.D. Moclxxv. Domnall Mor h- Briain do tabairt madma aran Íarla Saxanach & arna ridiribh ag Durlus O Fogarta & ceithri ridiri do marbadh ann & vii. c. do dainibh ele da muinntir.
2. O[apos ]dcualadur lucht Puirt Lairge sin do marbadar an da c. do t-Saxanachibh do fagadh aga coimead guna consdabla.
p.60
3. Docuaidh an t-Iarla as sin san aidci gu h-ailean don taebh t-sair do Port Lairge, & do bi da mí ann nogu n-deachaidh as gu Baile Atha Cliath.
1176
1. K. A.D. Moclxxvi. Sluaigheadh la Domnall h- m-Briain a n-Eoghanacht Locha Lein & as sin a Ciaraighi, & a n-argain idir cill & tuaith.
2. Diarmaid Mor Mag Carrthaigh do gabhail do Cormac Liatanac, a mac fein, & righ do radhadh ris fein a n-inad a athar.
3. Domnall mac Amlaib h- Mail Ruainaigh, ri Fear Manach, do losgadh la braithrib fein a cloictheach Daiminnsi.
4. Diarmaid mac Cormaic do teacht amach & a righi fein do gabhail.
5. Mac Taidg h- Briain & Mathgamain h- Briain do dalladh la Domhnall Mor h- m-Briain.
6. Domhnall Caemanach & Mac Gilla Padraig & Remann Mac Gearailt guna ridiribh do teacht gu Luimneac & a gabhail (& a h)-argin.
7. Cormac Liatanac mac Diarmada Moir Mec Carrthaigh do marbhadh la Catal Ogar & la Concubur h-n-Donncadha & la maitibh Deasmuman & la h-Ib Suilibain d[apos ]airithi a n-dighail a athar fein do gabhail & d[apos ]aitrigadh, & Mic Craith h-I Suilibain & Concubhuir h-I Domnaill maille re moran {folio 14a} ele do marbhadh do ag gabhail Diarmaid Mec Carrthaigh.
8. Domnall Caemanach & h-Gilla Padraig guna ridiribh do teacht o Luimneach a Musgraidhi Aeda guro airgseat Bealach Atha & Cuil Eidhni. Docuaidh Diarmaid mac Cormaic 'na coinne & dorinne sidh riu & gac a roibe do braidhibh Muman acu-san d[apos ]fagbhail aigi-sium.
9. Do loisgidar & do m(ura)dur Tuagmuma fein Luimneac ar eagla go n-inntogais na Saxanaigh innti aris da h-aithrighadh.
10. Do crochadur na Saxanaigh Maghnas h- Mael Seachloinn do bi a laim acu fein, & dorinnadur caislen a n-Dunach Seachloinn & caislen a n-Ath Truim & caislen a Sgrin Coluim Cilli & caislen a Numan & caislen a Cnomodh.
p.62
11. Nial mac Muircheartaigh mic Neil h- Lochlainn, ri Cinel Eoghain, do marbhadh la Muinntir Branain na Glinne.
12. Sluaigheadh la Mael Seachloinn h- Loclainn, ri Cinel Eoghain a n-Ulltaibh gu tug a n-giala lais.
13. Creach la Saxanachaib Atha Cliath & na Midhi go Finncarn t-Sleibi Modhornn & go Gort Conaing dar marbsat daine & dar rugsat ba iumda leo.
14. Creach ele leo gu tuaisgeart t-Sleibe Fuaid gu n-dearrnsat airgni imda. Tugadar fir Fearrnmuigi amus forro a Fidh Conaile dar marbadur drem mor dibh.
15. Do fasaighdur Gaill Atha Cliath & na Midhe Iriala o Boin gu Sliab Fuaid, & dorinne Ricard Pleimeann caislen a n-Dumaigh t-Slaine.
16. Roisdeard Iarla Sdranguel do eg a n-Ath Cliath gu h-ainfirenda, amhail do dligheadh, iar seirg lanfada a n-dighailt ar airg & ar fasaigh do ceallaibh naem.
17. Sluaigheadh la Mael Seachlainn O Lochlainn, ri Cinel Eoghain, gu Ceinel Eoghain & gu fearaibh Fearrnmuidhi & Irgial gu Slaine d[apos ]innsaighi Ricaird Pleimeann, guro brisadar {folio 14b} & guro muiredar an caislen dorinne Ricard a n-Dumaigh t-Slaine tre mirbuile Dia & Padraig & easpuig Eirc & na naem asa cealla do fasaigh & do airg Ricard, & rugadur leo as gac a bfuaradar do dainibh & d[apos ]eachaibh & do maith ele ann.
18. Cu Muidhe h- Floinn, ri h- Turtaire & b[apos ]Fear Li & Dal Riada & Dal Araighe, do marbhadh a feall la dearbrathair la Coin Mighe h- b[apos ]Floinn & la Fearib Li.
1177
1. Kl. A.D. Moclxxvii. Muircheartach mac mic Domnaill Mec Carrthaigh do tabairt Milis Gogan & Mic Sleimne leis gu Corcaigh & a h-argain, & fostlongport do deanum innti doibh. Buigean dibh do dul o Corcaigh d[apos ]innsaighi Puirt Lairgi, & Gaeidhil d[apos ]eirgi doibh da gac leith do Lis Mor & na Saxanaigh uile do marbhadh acht beacan.
2. Cogad mor do fas idir Domnall Mor h- m-Briain & Diarmaid Mor Mac Carrthaigh gur fasaighdur o Luimneac gu Corcaigh,
p.64& o Clar Doire Moir & o Port Lairgi gu Cnoc Breanainn, idir cill & tuaith, gur teithadur h-I Mac Cailli tar Lai o deas a n-Ib Eatach, & gur teitadur Eoghanacht Locha Lein gu Feardruim a n-Ibh Etheach fos, & Ciarraighi Luachra a Tuaghmumain, & h-I Cairbre & h-I Conaill & h-I Donnmain a n-Eoghhanacht Locha Lein & uman Mangartain.
3. Sluaigheadh la Domnall Mor h- m-Briain sa Mumain gu rainic Cnoc Breanainn & gur airg h-e.
4. Domhnall mac Amhlaibh Moir h- Donncadha & Cuilen h- Cuilain & maithi Deasmuman do denum creach Macaire Caisil a n-eiric na creiti t-siar, mur adubhairt an file:
- Olc ata Muma na marc
idir Eoghan is Cormac:
creach t-siar la Sil Cormaic cain,
an creach t-sair la Sil n-Eoghain.
5. {folio 15a} Dorinne Domnall h- Briain & Diarmaid Mac Carrthaigh sidh ann sin re ceile.
1178
1. K. A.D. Moclxxuiii. Tainig ridiri croda Sean do Cuirsi gu m-buidhin ridiri & soidhidoire o Baile Atha Cliath gan fis gu Dun Da Leathglass, & rangadar ann gan airiughadh, & dorinnadur claidhe o muir uman Dun. Ro tinoilseat iar sin Ulaidh uile im Ruaidhri Mac Duinn Shleibhe do toghail an Duin for Sean, & o rangadar an Dun do teithadur ar cul gan deabhaidh gan cath ar faicsin na Saxanac guna n-eachaibh lan d[apos ]eideadh. O[apos ]dconncadur na Saxanaigh Ulltaidh ac teiteadh do leanadar fein iad guna muinntir & do cuiradur a n-ar idir badhadh & marbhadh. Do fagadh annsan ar-sin Bachall Findein & Bacall Ronain Finn & minna iumda ele.
2. Sluaigheadh la Mael Seacloinn h- Loclainn gu Ceinel Eoghain & Roidhri Mac Duinn Sleibhe gu n-Ulltaibh & Gilla an Coimge O Carain, cumarba Padraig, leo gu minnaibh tuaiscirt Eirinn & guna cleircib gu Dun da gabhail ar t-Sean; & o rangaduré é do teithadur gan cath gan deabhaidh, & do fagadur cumarba
p.66Padraig guna cleircibh & Canoin Padraig & Finn Faidhach Padraig & Cloc Timcill Arda Macha & Bacall Comgaill & Ceolan Tigearnaigh & Bacall Da Ciarog Argail & Bachall Emhine & Bachall Mhura & minna imdha ele. Do tuit ann Domnall O Flathardtaigh, taiseac Clainni Flathartaigh, & Concubur h- Ciarallain, taiseac Clainne Diarmada, Gilla Mic Liag h- Donngaile, taiseac b[apos ]Fear n-Droma, & Gilla Crist h- h-Adhmuill, taiseac Clainne Adhmuill, Gilla Martan Mac Con Alladh, taiseac Clainne Concadha, Gilla Comgaill Mac Tiulacain, taiseac Muinntiri Mongain, Cinaeth Mac Cartain, taiseac Ceinel Fogartaigh, & morain ele nac feadtar d[apos ]aireamh. Do gabhadh comarba Padraig ann & do leigadur na Saxanaigh uatha e da n-deoin, & tugadh Canoin Padraig & Ceolan Tigearnaigh ar cul ona Gallaibh arna b[apos ]faghail annsan ar {folio 15b} ar marbhadh a maccleireac; ataid na h-uile minna ele ag na Gallaibh gu se.
3. Sluaigheadh la Milis Gogan & la Saxanacib Atha Cliath a Conachtaibh. Do loisgeadar Conachta fein cella & tighi an tire gac a roibh ar machaire & ar reiteac dibh. O nach fuaradur na Saxanaigh biadh na inad a suigfidis d[apos ]inntaigdur tar ais gu h-easbadhach toirrseac gu Ath Cliath.
4. Creach fill la Milis Gogan & la Gallaibh Atha Cliath & na Midi for Lugmadh & for Macaire Conaill.
5. Aedh h- Neil noch do bi 'na ri ar Ceinel Eoghain roim Mael Seaclainn h- Loclainn do marbhadh le Mael Seaclainn a n-aici Arda Macha. Ardgul h- Loclainn, mac don Mael Seclainn-sin, mac righ Oilidh, do tuitim le h-Aedh annsa latair-sin.
6. Lis Mor & Caisil & Madh Feimin da argin dona Gallaibh.
7. Lann Ronain Finn, ardneimadh Uladh uile, do argain do t-Sean do Cuirsi, & Tomas h- Corcrain, a h-oircinnach, do diceannadh.
p.68
1179
1. Kl. A.D. Moclxxix. Concubur mac Amhlaibh Moir h- Donnchadha do marbhadh la Domnall mac Amhlaibh, a dearbraithir fein.
2. Muircheartach mac mic Domnaill Mic Carthaigh do marbhadh la h- n-Eidirsgeoil a Ros Oilithre.
3. Domnall mac Amlaibh Moir h- Donnchadha, ri Eoghanachta & O n-Eatach, an feadh do bi Donnchadh mac Cein h- Matgamna ar innarbadh o Diarmaid Mac Carthaigh & a Ibh Donnchadha & o Gallaibh, do marbhadh.
4. Maidm for Saxaibh Atha Cliath & Lagin ag Tochar Cluana Eighneac & a Figh Mor a Laigis la Laignneachaibh fein.
5. Maidm & ar for Saxib Ceanannsa la Mael Ruanaig h-m-Baighallain gu n-droing do Dartraigi.
6. Ulaigh do fasughadh idir cill & tuaith la Sean do Cuirsi & leisna Gaeidilaibh do bi ina timcill.
7. Ruaighri Mac Duinn t-Sleibi, ri Uladh, ar innarbadh a Tir n-Eoghain.
8. Creach la Sean do Cuirsi a Macaire Conaill & a Cuailgni gu tugadur ceathra mile bo leo gu Cuan Aidhneac {folio 16a}, & rug Murcad h- Cearbuill, ri Irgial, & Mael Ruanaig h- Baigheallain, ri Dartraighi, & Gilla Padraig h- h-Ainbeith, ri Mogdornn & h-Meith, & Dub Innsi Mac Aengusa, orra gu tarsat deabhaidh lancroga doib for bruach cuain gur cuiridar a n-ar idir baghadh & marbhadh.
9. Cathsrainadh & ar dearmail for Sean do Cuirsi a Sgrig Arcaidh la Coin Midhi h- b[apos ]Floinn gu foirinn do Ibh Turtaire & d[apos ]Fearib Li.
10. Creach meabla la Saxaibh Atha Cliath & na Midhi gurro airgseat deisceart Uirgiall idir cill & tuaith o Inis Mochta gu h-Innmear m-Boine.
1180
1. K. A.D. Moclxxx. Sean do Cuirsi d[apos ]fagbhail Dun Da Leathglass folum & teacht gu h-Ath n-Glaisi do & caislen do deanum do ann & a aitiughadh.
p.70
2. Ard Fearta Breanain do argain do Clainn Carthaigh, & gac a bfuaradur do crodh beo innti rugsatar leo e. Ro marbsatar daine maithe iumda ar lar a neimidh & a reilgi.
3. Muircheartach h-Briain do baghadh, & sn(e)achta na neime sa bliadhain-sin.
4. Concubur h- Ceallaigh, ri h- Maine, & a aenmac guna braitribh & gu maitib h- Maine do tuitim la Concubur Maenmuidhi h- Concubuir.
5. Dun nua og Leithlinn la muinntir ri Saxan.
1181
K. A.D. Moclxxxi. Labhras h- Tuathail, ardeaspog Atha Cliath & Laighean, ar bfagail bais a n-Aibhinncia sa Fraing ac deadum t-sidha idir rí Saxan & Gaeidhil.
1182
1. K. A.D. Moclxxxii. Maidm ar Ulltaib im Ruaidhri Mac Duinn Sleibhe ria Domnall h- Mail Seacloinn, ri Ceinel Eoighain.
2. Algsainder Papa d[apos ]faghail baiss.
1183
1. K. A.D. Moclxxxiii. Milis Gogan & Mac Sleimne & Ceann Cuilinn & mac Ruibeard Mic Sdiamna & cuigear ridiri do marbhadh & ar na Saxanach ag Lis Mor Mo Cuda ag dul d[apos ]innsaighi Puirt Lairge doib lo cloinn h-I Mic Tire, ri h- n-Glaisin.
2. Maidm & ar la Ruaidri mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri h- Concubuir ar Flaitcheartach h- Mail Doraigh, ri Cinel Conaill, & ar Donncad h- Concubuir.
3.{folio 16b} Maidm & ar la Sean do Cuirsi a Cuil an Tuaiscirt for Ceinel Eoighain & Conaill & Cianachta anar marbhadh Gilla Crist h- Cathain, mac ri b[apos ]Fear na Craibhe, & Ra(gnall) h- Brislein, taiseach Fanad.
p.72


text:
Baile MhicIllFhaolain
‘S e baile beag dùthchasail faisg air Baile Ùr nan Stiùbhartach air an àirde an iar-dheas na h-Alba a th’ ann am Baile MhicIllFhaolain (Seann Chuimris: Treuercarcou). Tha e suidhichte aig 85m os cionn ìre na mara,[1] ann an cridhe na roinne Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt ro 1975), eadar Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh agus Clachan Eòin, ri taobh an Uillt Aquavitae.[2] Tha e 33km air falbh bho Dhùn Phrìs, 85km bho Glaschu, 62km bhon An t-Sròn Reamhar agus 111km bho Dhùn Èideann, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Tha dìreach 140 duine a’ fuireach anns a’ bhaile[4] agus 's e Beurla a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Baile MhicIllFhaolain. Tha Eaconomaidh a' bhaile gu math crochte air àiteachas.
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
A rèir eòlaichean fhreumh-fhaclachd, tha e cinnteach gur ann à baile, mac, gille agus faolan anns a' Ghàidhlig fhèin a tha an t-ainm. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an 7mh Linn agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an 17mh Linn.[5] Tha cuid dhen bheachd gu robh an cànan fhathast beò ro 1700.[6]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar air ball-ceàirde Ceilteach neo dhà a lorg san sgìre agus chleachdadh an t-seann ainm aig ìre oifigeil gu ruige an 13mh Linne agus thogadh daingneach Ghàidhealach san 12mh Linn a thug ainm dhan bhaile. Chruthaich Uilleam MacIllFhaolain Caisteal Barscobe an seo ann an 1648,[7] fear dhe na taigh-tùir mu dheireadh a chuireadh air dòigh ann an Alba. Ri linn An Ath-Leasachaidh bha an t-suidheachadh gu math connspaideach agus bha mòr-chuid Pròstanach sa bhaile, a dh'aindeoin na dhèanadh an riaghaltas nan aghaidh. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do rugadh bana-bhuidseach an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, a chuireadh gu bàs ann an Cille Chuithbeirt ann an 1698[8] agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Meteo Consult
- ↑ Kirkcudbright
- ↑ Google Earth
- ↑ The Glenkens
- ↑ Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147
- ↑ Lorimer, W. L., "The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick", ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 (1949), duilleag 117
- ↑ Barscobe Castle
- ↑ A' Chomhairle
An Abaid Ùr • Achadh nan Càrn • Àrd an Grèidh • Àrd na Coille • Ath Crogaid • Baile Ghill-Iosa • Baile Labhrainn • Baile Mhic Aoidh • Baile MhicIllFhaolain • Baile Ùr Ghall-Ghaidhealaibh • Bàrr a' Ghrianain • Beeswing • Borgh • Caisteal Dhùghlais • Càrn an Uaimh • An Ceap • Cille Bheathain • Cille Chuithbeirt • Cill Fhinnein • Cille Phàdraig Durham • Clachan Eòin • An Còrsa Feàrna • Corsaig • Crois Mhìcheil • Cùl a' Bheinn • Dail Bheithe • Dùn Droighnein • Garradh na h-Aibhne • Gleann Lochair • Gleann an t-Sruthail • Haugh of Urr • Lochfoot • Am Mòine Naomh • Muine Gobha • Parton • Palnackie • Port Aiseig a' Chrìch • Ringford • Rhonehouse • Springholm • Taigh an Rathaid • Tìr na h-Eaglaise • Tongland • Twynholm


text:
Quemuenchatocha
B' e Quemuenchatocha an Rìgh (neo zaque) mu dheireadh ach aon air Hunza (Tunja, Coloimbia an latha an-diugh), is fear-ionlaid Mhichuá. Chaochail e ann an 1538 ann an Ramiriquí.[1]
'S e nàmhaid na zipa (Rìghrean an Tuath) Nemequene agus Tisquesusa a bh'ann. Bharganaich e còrdadh na Sìthe le Tisquesusa ann an 1537 tro eadraiginn an t-sagairt Sugamuxi an dèidh corra bhliadhna dhe cogadh bràthair-mortmhor am broinn co-caidreachas nam Muisca. B' fheudar dhàsan a chuid iomhais a shàbhladh gu cabhaigeach nuair a fhuair e a-mach mu dheidhinn ruighinn nan ceannsaiche Spàinnteach. An uair sin chuir e air dòigh polasaidhean gu math smachdail air a dhaoine, a dh'adhbharaich staing an Riaghaltais aige. Chaidh an t-Seanalair Gonzalo Jiménez de Quesada[2] chun an t-seòmair aige, agus leis gun do thoisich còmhstri nuair a bheannaich an t-Seanalair e, ghlac an ceann-feachdan Antonio Díaz Cardoso e, is ghoid e e air falbh a dh'aindeoin an ùpraid mhòr a dh'adhbharaich sin a-measg na Tùsanaich a bha an làthair. Bha an Zaque glè aosda aig an àm sin (2na an Lùnasdal 1537), is s' dòcha gun chuir an aimhreit às dhàsan, leis do bhàsaich an ceann corra mhìos. Leig e an dreuchd is fhuair Aquiminzaque, mac a' bhàthar, an crùn dìreach mus do chaochail am bodach.


text:
Co-mhaoineas
Is e co-mhaoineas na bheachd-smuainealas sòisealta, poileataigeach agus eaconomach. 'S e meur sòisealachd a tha airson saoghal gun chlasaichean agus seilbheachadh pearsanta a chruthachadh. Anns an fhicheadamh linn, bha cuid mhath dhen stàitean anns an t-saoghal fo smachd phàrtaidhean a bha gan ainmeachadh fhèin "co-mhaoineach" agus a' tagairt gun robh na stàitean ann an tìde trasdach, tìde sòisealachd eadar calpachas is co-mhaoineas. Ron Dàrna Chogadh bha am Faisisteachas a' sabaid na aghaidh, gu seachd àraidh ri linn Cogadh Sìobhalta na Spàinne. B' iad na stàitean a bu chudromaiche dhiubh an t-Aonadh Sobhiat (bha a' chuid a bu mhotha den stàitean "co-mhaoineach" anns an Roinn-Èorpa fo smachd an Aonaidh) agus Sìona.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Jarosław Dąbrowski (1834 - 1871)
- Nicolae Ceauşescu (1919 - 1989)
- Fidel Alejandro Castro Ruz (1926 - 2016)
- Raúl Modesto Castro Ruz (1931)
- Jimmy Reid (1932–2010)
Ain-Riaghailteachd • Calpachas • Co-mhaoineas • Faisisteachas • Marxachas • Lachasachd • Sòisealachd


text:
- TIOTAL
- Luchd-obrach aig WH Smith ann an Stèisean Inbhir Nis, 2001
- EXTERNAL ID
- NRM_NBNW_HML_DS050386
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- An Dùbhlachd 2001
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Lynn Patrick
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Taigh-tasgaidh Nàiseanta an Rèile, Iorc
- AITHNEACHADH MAOINE
- 19908
- KEYWORDS
- stèiseanan rèile
bùthan
Tha WH Smith air a bhith a' toirt stuth leughaidh dhan phoball a tha a' siubhal bho na 1840an agus thathas fhathast a' toirt pàipreanan-naidheachd, irisean, leabhraichean, siùcaran agus deochan milis. Chaidh an dealbh-camara seo a chaidh a thogail san Dùbhlachd 2001 de Debbie Dalziel, Manaidsear, agus a sgioba, Sìle NicDhùghaill agus Shirley Nic Aoidh, a tha a' ruith bùth WH Smith a tha suidhichte anns a' phrìomh thalla ann an stèisean Inbhir Nis.
Tha bùthan-phàipearan nan sealladh cumanta ann an stèiseanan. Thòisich seo nuair a ghabh WH Smith brath air an àrdachadh ann an siubhal rèile le bhith a' ruith stàilichean phàipearan-naidheachd aig stèiseanan, a' tòiseachadh le Euston ann an 1848. Cleachd an companaidh an rèile cuideachd airson a bhith na phrìomh neach-sgaoilidh phàipearan-naidheachd.
Fiosrachadh
O chionn còrr is ceud bliadhna, chaidh a dhà de na rathaidean-iarainn as àille air an t-saoghal, Loidhne Rèile a' Chaoil agus Loidhne Rèile a Tuath, a thogail. Tha prìomh loidhne na Gàidhealtachd gan ceangal ris a' chòrr de lìonra rèile na RA. Bho 1997 gu 1997 gu 2003, thog Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile deilbh nan trì loidhnichean sin, agus bho na h-ìomhaighean chaidh trì taisbeanaidhean a chruthachadh - 'Connections to the Kyle' ('Ceanglaichean dhan Chaol'), 'By Firth and Flow' ('Ri Caolas agus Sruth) agus 'The Highland Link' ('An Ceangail Gàidhealach'). Nochd na taisbeanaidhean air Lìonra Tasglann na h-Alba (SCAN) san taisbeanadh dhidseatach 'North by Northwest' a chur air bhog gu h-oifigeil làrach Thasglann Nàiseanta na h-Alba air 5 an t-Ògmhios 2001 ann an Inbhir Nis. Sheas an co-obrachadh le SCAN gu 2009 nuair a chaidh 'North by Northwest' a ghluasad chun na làraich-lìn, Am Baile.
Tha 'North by Northwest' a' clàradh eachdraidh bheò agus tha e a' clàradh boillsgeadh ann an tìm ann am beatha dhaoine agus an loidhne anns na bliadhnachan mu dheireadh den fhicheadamh linn agus toiseach a' chiad linn thar fhichead. Bha na taisbeanaidhean a' comharrachadh na buaidh a bha aig rèile na Gàidhealtachd air daoine, sealladh-tìre agus eaconamaidh Gàidhealtachd na h-Alba.
Tha sinn a' toirt taing airson taic don Luchd-urrais a leanas a mhaoinich an t-siurbhidh dhealbh camara de phrìomh loidhne na Gàidhealtachd, Loidhne a' Chaoil agus an Loidhne a Tuath le luchd-togail-dheilbh bho Thaigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile eadar 1997 agus 2003:
Railtrack, Railtrack-Alba, Scotrail, EWS, Porterbrook, First Engineering, Com-pàirtichean Lìora Rèile na Gàidhealtachd, Comhairle na Gàidhealtachd, Iomairt Rois & Chromaidh, Iomairt Ghallaibh agus Chataibh, Safeways, Caraidean Taigh-tasgaidh Nàiseanta na Rèile, Comhairle Pheairt & Chinn Rois agus Comann Rèile na Gàidhealtachd


text:
- TIOTAL
- HR 80 'Stafford' ann an Inbhir Nis, c1898
- EXTERNAL ID
- PC_HRS_LOCOMOTIVES_001_300
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- c.1898
- LINN
- 1890an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comunn Rèile na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 24767
- KEYWORDS
- locomotaibhean rèile
locomotaibhean Rèile na Gàidhealtachd
Comann Rèile na Gàidhealtachd
HRS
Ann an 1886 fhuair Rèile na Gàidhealtachd ochd einseanan frithealaidh 4-4-0 a bha iad air òrdachadh bho 'Clyde Locomotive Co Ltd'. B' e 'Clyde Bogies' a bha air a' chas seo agus bha iad airson an cleachdadh air seirbheisean na prìomh loidhne.
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn HR 80 'Stafford' ann an Inbhir Nis aig deireadh nan 1890an. B' i an dàrna locomotaibh aig Rèile na Gàidhealtachd air an robh an t-ainm sin. Chaidh a crìochnachadh san Iuchar 1886, a h-ath-àireamhachadh 80A sa Mhàrt 1917 agus lean i ann an seirbheis gus an deach a toirt a-mach à seirbheis agus a reic ann an 1923


text:
- TIOTAL
- Litir bho Uisdean Baird, Oifis Oighreachd Chathabuil d1
- EXTERNAL ID
- Z_GB232_D522_14_1
- ÀITE
- Cathabul
- SGÌRE
- Manachainn Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Manachainn Rois
- DEIT
- 1920
- LINN
- 1910an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 5230
- KEYWORDS
- feòragan
mialan
oighearachdan
Litir bho Uisdean Baird, Oifis Oighearachd Chathabuil, Inbhir Ghòrdain, gu Artair H. MacDhonnchaidh, Fear-lagha, Inbhir Pheofharain, 23mh An Dubhlachd 1920.
Tha Baird ag iarraidh air Donnchadh ainm Caiptean MacLeòid a dhubhadh à clàr buill Comann Gàidhealach nam Feòrag, air sgàth 's gun deach am fearann aige a reic ri Tòmas B. Jones, a bha na cheannaiche-choilltean. B' e amas Comann nam Feòrag feòragan a mharbhadh a bha a' dèanamh sgrios uabhasach air coilltean. Chuir buill earbaill nam feòrag a mharbh iad a-steach 's chaidh airgead a phàigheadh airson gach fear. Tha Baird a' sgrìobhadh nach eil feòragan idir air an oighearachd aig an àm seo air sgàth 's gun deach an cur à bith cha mhòr le saighdearan 's luchd a' chidhe a' coiseachd anns na coilltean le clach-bhogha 's gunnaichean-peasair


text:
Cian-chonaltradh
Susbaint
Freumhan Cian-chonaltraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Air taobh cànan tha na freumhan aig cian-chonaltradh simplidh gu leòr. Tha "cian" a' ciallachadh "ag astar" agus "fàd air falbh". Is e a tha ann an "conaltradh" ach cuir teachdairean, o daoine gu daoine - nuair a bhitheas dithis a labhairt le chèile, sin conaltradh. Nuair a bhios daoine a' sgrìobhadh litir ri cuideigin agus ga chuir dha troimhe a' phuist, sin conaltradh. Nuair a bhios dithis a labhairt le chèile air an fhòn, sin conaltradh.
Chan urrainn do dithis a' labhairt mur eil iad còmhla le chèile, ach is urrainnear litir a chur ri cuideigin iomadh mìltean air falbh, fiù 's ann an tìr eile. Is urrainn dhuit, anns a h-aon seagh a labhairt ri cuideigin a tha fada air falbh air fòn.


text:
Bhuannaich Comann eachdraidh Uibhist a Tuath duais ‘Eaconamach na Gàidhlig le taic bho Iomairt na Gàidhealtachd is nan Eilean (HIE) aig Duaisean na h-Alba 2015 aig taigh-òsta St Andrew’s in the Square, Glaschu, Diciadain 19 Samhain.
Bha sreath de dhuaisean air an oidhche ag aithneachadh sàr oidhirpean is soirbheachadh ann an saoghal is cultar na Gàidheal, agus iad a’ dèanamh follaiseach na h-obrach a thathar a’ dèanamh gus cor is dualchas a’ chànain a chumail suas.
Thug Dòmhnall Dòmhnallach, ball bòrd HIE, an duais seachad do Chomann Eachdraidh Uibhist a Tuath agus thuirt e: “Tha HIE agus ar compàirteachas air leth toilichte a bhith cuir air adhart pròiseactan a tha moladh daoine a bhios a’ lorg dòighean ùr ann a bhith a’ cleachdadh Gàidhlig mar so-mhaoin eaconamach. Tha sinn a’ cur meal a naidheachd air a h-uile duine a chaidh a-steach airson an duais, agus gu h-àraid Comann Eachdraidh Uist a Tuath air an soirbheachadh aca.”
B’ e neach-craolaidh Cathie NicDhòmhnaill bean-an-taigh air an oidhche, agus fhuair an tachartas taic bho an Daily Record, HIE, Bòrd na Gàidhlig, Foghlam Alba, agus MG Alba.
’S e taigh Chearsabhagh ann an Uibhist a Tuath a chruthaich an taisbeanadh Sgeulachd Hiort airson fiosrachadh a sgaoileadh mun innis-mhara iomallach air a bheil Hiort. Tha 15 clàir anns an taisbeanadh agus a’ Ghàidhlig mar an cànan as follaiseache. Chaidh an àireamh luchd-tadhal air Taigh Chearsabhagh suas bho 24,193 ann an 2013 gu 28,974 ann an 2014.
Tha an taisbeanadh air a bhith air shiubhal gu Taigh-tasgaidh Sgoil Lionacleit ann an Beinn na Faoghla agus gu Ionad an Bhlascaoid Mhóir ann an Contae Chiaraí, Éirinn.
Dh’obraich Taigh Chearsabhagh cuideachd ann an co-bhuinn ri oilthigh Chill Rìmhinn airson Hiort Mas-fhìor (Virtual St Kilda) a chruthachadh agus anns a bheil dà uair a thìde gu leth de dh’fhiosrachadh mu na h-eileanan agus a chaidh a dhealbh gus a bhith na thàladh do ghinealach nas òige, cho math ri bhith ri fhaotainn air an eadar-lìon gus am bi an stòras ri fhaighinn le barrachd dhaoine.
Deireadh.


text:
An e an Rock ‘s Roll às ùr a th’ ann an ‘Blogging’?
Am faca tu an ‘Sunday Times’(pìos Ecosse) an Là na Sàbaid seo? Sgrìobh iad mu an deidhinn ‘s bha iad gan tarraing as gu mòr agus ‘s e sin ciamar a tha na pàipearan-naidheachd gan dèiligeadh an diugh ach chan eil sinn ach aig toiseachd tòiseachaidh den ghnothaich ris an canar ‘am Blogosphere’. Am bidh an ‘wood-media’ (mar a chunnaic mi an abairt sin air bhlog eile an diugh) a’ fuiling air an son san àm ri teachd. Cò aig a tha fhios? Tha beachd aig Seoras Bush! Tha fhios aca san taigh gheal cia mheud daoine a tha gan leughadh san latha ‘s a bheil sinn beò.Ma tha greis agad seo làrach ris an canar ‘Scottish Blogs’. Chi thu dè tha dol san Blogosphere na h-Alba ach ma tha thu ag iarraidh Blogaichean Gàidhlig bhiodh thu fada nas s’ fheàrr a bhith leantainn na ceanglaichean air do thaobh deas den dhuilleig seo.


text:
Planaid
'S planaid (bho' n Greugais Àrsaidh ἀσtὴp πλavήtnς (astēr planētēs), a' ciallachadh "reul shiùbhlach") ball reul-eòlasach ann an reul-chuairt mun cuairt air rionnag.
Feumaidh am ball a bhith tomadach gu leòr agus gun dèan iom-tharraing e (cha mhòr) cruinn, ach gun a bhith cho mòr' s gun toisich fiùisean teas-niùclasach na bhroinn. A bharrachd air sin, feumaidh planaid a farsaingeachd a ghlanadh.
Chaidh am mìneachadh planaid ùr seo a ghabhail ann an 2006, agus air sgàth na cumha mu dheireadh, chaill Pliùto inbhe planaid.
Planaidean anns an Rian-grèine[deasaich | deasaich an tùs]
- Mearcair
- Ribhinn
- An Talamh
- Corg
- Bliogh
- Satarn
- Urànus
- Neiptiùn
- (Pliùtò - o chionn goirid chanar planaid ris, ach chan eil sin oifigeil a-nis)
Artagailean eile[deasaich | deasaich an tùs]
- fadag
- Gealach
- reul agus rionnag
- HD 80606 b