text:
Ailseabra
’S e oideachadh structair agus dàimhe agus meud a th’ anns an ailseabra agus tha i tè de na mòr-roinnean matamataig. Tha ailseabra inntrigidh ann an clàr-teagaisg na h-àrd-sgoile far a bheil sgoilearan a’ faighinn aithne air smuaintean bunasach ailseabra, agus nan lùib feartan cur-ris agus iomadachadh àireamh, bun-bheachd nan caochladairean, agus feartan iol-teirmich, am factaradh agus am freumhan a lorg. Ach tha ailseabra nas farsainge. Mar a tha ailseabra ag obair le àireamhan, ’s ann a tha i ag obair le comharran, le caochladairean, agus le eileamaidean àlach. Faodar cur-ris agus iomadachadh a mheas mar gum b’ e obrachaidhean uile-choitcheann a bh’ annta agus faodar structairean mar grùpaichean, fàinneachan, agus raointean a thogail bho na mìneachaidhean pongail a thathar a’ dèanamh orra.
Susbaint
Ailseabra inntrigidh[deasaich | deasaich an tùs]
’S e seo ailseabra bhunasach mar a thathar ag ionnsachadh do sgoilearan aig nach eil ach eòlas bun-phrionnsabail na h-àireamhachd. Anns an àireamhachd, ’s e àireamhan agus na obrachaidhean àireamhach (.i. +, −, ×, ÷) a th’ ann. Anns an ailseabra inntrigidh, tha comharran (me. a, x, y) air an cur an àite àireamhan gus:
- Riaghailtean àireamhach a chur nan riochd coitcheann (me. a + b = b + a) agus mar sin toiseach a dhèanamh air feartan siostam nam fior-àireamhan a rannsachadh,
- Co-aontaran a chur ri chèile far a bheil àireamhan “neo-aithnichte” ach am fuasgladh (me. “Lorg an àireamh x far a bheil 3x + 1 = 10”),
- Dàimhean fuincseanach a chur ri chèile (me. “Nan reicte x ticeadan, bhiodh a’ phrothaid agad 3x − 10 notaichean, no f (x) = 3x − 10, far a bheil f am fuincsean a tha a’ dèanamh giollachd air àireamh x).
Ailseabra loidhneach[deasaich | deasaich an tùs]
’S e fo-roinn ailseabra cudromach a tha anns an ailseabra loidhneach. Tha seo a’ dèiligeadh ri siostaman cho-aontaran loidhneach a tha cumanta anns na saidheansan agus a tha tè de na ceistean as aosda ann am matamataig.
Tha co-aontar loidhneach den riochd:
-
- a0 = a1x1 + a2x2 + ... + anxn
far a bheil a0, a1, a2, ..., an cunbhalach agus tha x1, x 2, ..., xn rim faotainn. Tha e loidhneach chionns gur e co-aontar loidhne dìrich a tha:
-
- y = a1x + a0,
agus ’s e loidhne dhìreach ann an spàs n-sheallach a tha:
-
- f (x1, x2, ..., xn) = a0 + a1x1 + a2x2 + ... + anxn.
’S e bheactar a tha 〈 x1, x2, ..., xn 〉agus canar spàs bheactarach do spàs far am faodar bheactaran a shuimeadh agus a sgèileadh. ’S e cruth-atharrachadh loidhneach a th’ ann am fuincsean sam bith a ghlèidheas na feartan seo. Tha ailseabra loidhneach a’ gabhail a-staigh oideachadh bheactaran, spàsan bheactarach agus chruth-atharrachadh loidhneach.
Ailseabra easchruthach[deasaich | deasaich an tùs]
Bun-bheachdan[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ailseabra inntrigidh a’ dèiligeadh ri àireamhan – eileamaidean de dh’ àlach àireamh. ’S e ailseabra easchruthach leudachadh nam bun-smuaintean seo do dh’ àlaichean as coitchinne. Le bhith a’ suidheachadh feartan agus riaghailtean a tha a’ buntainn ri àlach eileamaidean sam bith, bithidh iad iomchaidh cuideachd do bheactaran, do mhachlagan, do dh’ iol-teirmich, agus an leithid.
Thathar a’ leudachadh air bun-bheachdan cur-ris agus iomadachaidh gus obrachadh càraideach a dhealbhadh. ’S e seo obrachadh coitcheann air dà eileamaid àlaich a bheireas aon eileamaid den aon àlach. Canar obrachadh dùinte ri seo. Bhiodh an t-obrachadh fosgailte mur eil buil an obrachaidh den aon àlach, ach thathar a’ gabhail ris gu bheil obrachadh càraideach dùinte. ’S e obrachadh càraideach a th’ anns a’ chur-ris agus e a’ dèanamh 8 bho na h-àireamhan 5 agus 3; mar an ceudna ’s e obrachadh càraideach eile a th’ anns an iomadachadh agus e a’ dèanamh 15 bhuapa.
Le obrachadh càraideach, faodaidh bhith ann aon eileamaid den àlach nach atharraich eileamaid eile. Mar eisimpleir, biodh A na àlach agus biodh * na obrachadh càraideach air. Biodh a agus e nam buill den àlach (.i. a, e ∈ A). Ma tha:
-
- a * e = a
às leth gach a às an àlach (.i. ∀ a ∈ A), ’s e an eileamaid ionnanachd a th’ ann an e. ’S e neoni an eileamaid ionnanachd le cur-ris nan àireamhan, agus a h-aon an eileamaid ionnanachd le iomadachadh.
Ma tha eileamaid b ann, aig gach a às an àlach, far a bheil:
-
- a * b = e,
agus e na h-eileamaid ionnanachd mar os cionn, ’s e eileamaidean iom-thionndaidh a tha a agus b. ’S e −x an eileamaid iom-thionndaidh aig x anns a’ chur-ris, agus ’s e 1/x anns an iomadachadh.
-
- x + −x = 0
- x × 1/x = 1
Faodaidh obrachadh càraideach a’ cumail ris an lagh cho-thiomsach. Mas fìor seo, cha toir òrdugh obrachaidh buaidh air a’ bhuil. ’S e seo gu bheil:
-
- a * ( b * c ) = ( a * b ) * c.
Faodaidh e cumail ris an lagh cho-iomlaideach, far a bheil:
-
- a * b = b * a.
agus cha toir òrdugh nan eileamaidean buaidh air a’ bhuil.
Grùpaichean[deasaich | deasaich an tùs]
’S e grùpa ainm an structair ailseabraich aig a bheil àlach A agus obrachadh càraideach * le feartan mar a leanas:
- tha an t-obrachadh dùinte: a * b ∈ A, ∀ a, b ∈ A.
- tha eileamaid ionnanachd ann: ∃ e ∈ A : a * e = e * a = a, ∀ a ∈ A.
- tha eileamaid iom-thionndaidh aig gach eileamaid: ∀ a ∈ A, ∃ a-1 ∈ A : a * a-1 = a-1 * a = e.
- tha an t-obrachadh co-thiomsach: a * ( b * c ) = ( a * b ) * c, ∀ a, b, c ∈ A.
Ma tha an t-obrachadh co-iomlaideach cuideachd, ’s e grùpa aibèalach a th’ ann.
Mar eisimpleir, ’s e grùpa a tha àlach nan slàn-àireamhan fon obrachadh cur-ris. Tha e dùinte chionns gur e slàn-àireamh a tha buil cur-ris, ’s e neoni an eileamaid ionnanachd, ’s e na h-àireamhan àicheil na h-eileamaidean iom-thionndaidh, agus tha cur-ris a’ cumail ris an lagh cho-thiomsach.
Fàinneachan[deasaich | deasaich an tùs]
Ma tha dà obrachadh càraideach aig grùpa, fear suimidh ( + ) agus fear iomadachaidh ( × ), ’s e fàinne a chanar ris:
- ma tha e na ghrùpa aibèalach fon obrachadh suimidh,
- ma dh’fhaodas an t-obrachadh iomadachaidh a bhith air a sgaoileadh air na h-obrachaidhean suimidh: a × ( b + c ) = ( a × b ) + ( a × c ),
- ma tha an t-obrachadh iomadachaidh co-thiomsach: a × ( b × c ) = ( a × b ) × c
Chan eil e riatanach gum bi eileamaid ionnannachd, no eileamaidean iom-thionndaidh aig an obrachadh iomadachaidh. ’S e sin ri ràdh, ged tha obrachadh iomadachaidh ann chan eil obrachadh roinnidh ann. Tha na slàn-àireamhan nan eisimpleir fàinne far nach eil roinneadh na h-obrachadh càraideach chionns gu bheil i fosgailte.
Raointean[deasaich | deasaich an tùs]
’S e raon a th’ann ma tha fàinne na grùpa aibèalach fon obrachadh iomadachaidh cuideachd. ’S e eisimpleirean raoin a tha anns na h-àireamhan coimeasta, na fìor-àireamhan agus na h-àireamhan co-fhillte.
Gheibhear barrachd fiosrachaidh bho theòiridh ghrùpaichean, bho theòiridh fhàinneachan, agus bho theòiridh raointean.
Ailseabra cho-choitcheann[deasaich | deasaich an tùs]
’S e oideachadh feartan a bhuineas do na structairean ailseabrach uile a tha ailseabra cho-choitcheann. Tha i a’ dèanamh mìneachadh air na th’ ann an ailseabra fhèin mar bhun-bheachd, a’ dèanamh eadar-sgaraidh air na gnèithean ailseabra, agus a’ toirt asta na h-eileamaidean coitcheann gus na prionnsabalan co-aonachaidh a lorg. Tha seo a’ toirt barrachd tuigse do na h-ailseabran aithnichte agus a’ chomais air ailseabran ùra a dhealbhadh.


c: text/html

text:
Wheelhouse sna h-Eileanan Siar mu SAC
- 13 An Gearran 2013
Thuirt Ministear na h-Àrainneachd, Pòl Wheelhouse, gu bheil e airson tuigse nas fheàrr fhaighinn air carson a tha na h-uidhir a' seasamh an aghaidh phlannaichean gus sgìre ghlèidhte mhara a' stèidheachadh ann an Caolas Bharraigh.
Tha iasgairean na sgìre ag ràdh gu bheil na planaichean, a tha ag amas air sgìrean den mhuir a ghlèidheadh airson nàdair, a' cur am bith-beò ann an cunnart.
Tha am Ministear anns na h-Eileanan Siar mar phàirt de thuras dà là, agus thuirt e gu bheil e ag iarraidh barrachd chòmhraidhean, ge b' e dè an co-dhùnadh, airson dèanamh cinnteach gun tèid an sgìre a ruith gu maith mhuinntir an àite.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Luimneach
'S e baile ann an Contae Luimneach air oir siar na h-Èireann a tha ann an Luimneach.[1] Tha e suidhichte ri taobh Loch Luimnigh, aig Inbhir Abhainn na Sionainne, an tè as fhaide na dùthcha[2] 86km air falbh bho Chorcaigh, 277km bho Bheul Feirste agus 175km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na tìre.[3]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachdh leis na Lochlannaich ann an 812. ‘S e prìomh-bhaile na Rìoghachd Tuadhmhumhain a bh’ann fad na meadhan aoisean, agus bha dlùth daimh aig a’ bhaile ris an Rìgh Brian Bóroimhe cuideachd.Chuartich Oliver Cromwell am baile ann an 1651, is rinn luchd-leantainn Uilleam III an uiread dà thuras eile san 17mh Linn.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Kansas City (Kansas)
- Kemper (A' Bhreatainn Bheag)
- Limerick (Pennsylvania)
- Lowell (Massachusets)
- New Brunswick (Jersey Nuadh)
- Spokane (Washington)[4]
- Starogard Gdański (A' Phòlainn)


text:
1993
MCMXCIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Fhuair Ertra neo-eiseimleachd air An Cèitean, 1993, an dèidh ar-a-mach fada.
- Bhuannaich Toni Morrison an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 1 an Gearran - Tha Urras nan Croitearan Asaint na shealbhadair dhen Oighreachd Asaint a Tuath.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 20 am Faoilleach - Audrey Hepburn, ann an Tolochenaz. Actair à Sasainn.
- 2 an Dùbhlachd - Pablo Escobar, Ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.


text:
Coireall còsagail
Tha an coireall còsagail 'na sheòrsa de fuaim co-fhogharach, air chleachdadh ann an roinn nam cànanan air bhruidhinn (mar Ruiseis, Spàinntis, Armenianais, agus Pòlainnis). Tha ran t-samhladh 'san Aibidil Eadar-nàiseanta Fogharach a tha riochdachadh fiaclach, còsagail, agus coireallan for-chòsagail, agus tha "r" na shamhadh samhail X-SAMPA. 'S e gu mì-riaghailteach air chantainn ris an ruis luasganach.
Feartan[deasaich | deasaich an tùs]
Feartan an coirill chòsagail:
- Tha a dhòigh na labhairt 'na coireall, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh leis na luasgain a inneil na labhairt (sa' chùis seo, an mullach còsagail).
- Tha a àite na labhairt còsagail, a' ciallachadh gu bheil e air labhairt leis a bhàrr na teanga an aghaidh na mullaich chòsagail.
- Tha a sheòrsa na fuaimneachadh leis a' ghuth, a' ciallachadh gu bheil na fillidhean a' ghutha a' crith fad na labhairt.
- Tha e 'na chonnrag labhairteach, a' ciallachadh gur adhar saor a theicheadh tron bheul.
- Tha e 'na chonnrag mheadhanach, a' ciallachadh gu bheil e air chruthachadh le a' leigeil an sruthadh-adhair a shruthadh thar an meadhain na teanga, an àite nan taobhan.
- Tha an inneal sruthadh-adhair dol-a-mach sgiamhach, a' ciallachadh gu bheil e air labhairt leis a' bhrùthadh an adhair a-mach nan sgiamhan agus tron slighe guthach, an àite na as an sgòrnan no am beul.
Sa' Bheurla[deasaich | deasaich an tùs]
Chan eil coireall còsagail aig a' chuid as motha nan dual-chainntean na Beurla, leis an obadh an dual-chainnt Albannach. Tha doirbh an fuaim sònraichte seo a chruthachadh airson daoine nach eil e aig sa' chànan am màthar.
Ann an cànanan eile[deasaich | deasaich an tùs]
'S cumanta coirill chòsagaile anns na Cànanan Uralach, agus sa' mhòrchuid nan Cànanan Slàbhach is nan Cànanan Ròimheach mar Spàinnis (sgrìobhta cho rr, no r aig an tòiseachadh fhacail), Catalanais, Ocsiteanais, Romàinis, agus Eadailtis. Tha e air lorgadh anns na blasan na Gearmailtise agus na Fraingis. Ann an roinn nam cànanan (mar Seicis, Slòbhacais and Croatais), 's urrainn dhan choireall chòsagail lideachail: [r̩]. Cuideachd, chuir J. R. R. Tolkien roimh gum bitheadh an coireall còsagail aig a Chànanan nan sìthiche cumte.
Eisimpleiream:
- Albanais: rrush [ruʃ], "fìon-dearc"
- Abchais: aшəapa [aʃʷara], "meidh"
- Arabais: ﺭأﺱ [ræʔs], "ceann"
- Basgais: errota [e'rota], "muileann"
- Njoagwi Ngwe: [lɛ̀rɛ́], "sùil"
- Ungairis: erdő [erdøː], "coille"
- Pòlainnis: ręka [reŋka] "làmh"
- Croatais: rt [r̩t], "tonnag"
- Spàinnis: rey [rej], "rìgh"
- Ubaichis: [bəq¿ʼərda], "cur air char"
- Cuimris: Rhagfyr [ˈr̥aːgvɨr], "An Dùbhlachd"


text:
Vilnius
Tha Vilnius (IPA: vilɲus, Polais: Wilno) na phrìomh-bhaile agus am baile as motha ann an Liotuàinia. Tha Vilnius 529km air falbh bho Tallinn (Eastòinia), 905km bho Mhoscobha (An Ruis), 263km bho Riga (An Laitbhe) agus 805km bho Bherlin (A' Ghearmailt).[1]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Distance Calculator
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Erfurt
- ↑ Urząd Miasta Gdańska
- ↑ Urząd Miasta Krakowa
- ↑ Urząd Miasta Łodzi
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Salzburg
- ↑ Urząd Miasta Warszawa


text:
Rathad Iarainn nan Eilean
Is Rathad Iarainn nan Eilean an t-ainm air an dà rathad-iarainn fa-leth, a chiad fear bho Ghobhalach Creag an Dobhrain don Ghearasdan ainmichte gu reachdail The West Highland Railway, agus an dara fear an rathad-iarainn bhon Ghearasdan do Malaig, port iasgaich air Linne Shlèite mu choinneamh an Eilein Sgiathanaich, is e an stoidhle reachdail don rathad-iarainn seo The Mallaig Extension Railway.
Thogadh an dà loidhne seo as leth an North British Railway, is chaidh fhosgladh air an loidhne eadar Creag an Dobhrain is An Gearasdan ann an 1894.
Anns a chiad dol a-mach bha an cuid bu mhotha de na stèiseanan air an loidhne chun a' [[An Gearasdan|Ghearasdan sònraichte le àrd-làran inniseachd agus togalaichean an nós airidh Helbhitia.
B' e Rabairt Mac Albainn am prìomh chunradair air na h-obraichean de Rathad-Iarainn a Mhalaig agus is ann air an rathad-iarainn sin a chaidh concreit mòr a chleachdadh mar phrìomh stuth-innlichidh nan drochaidean agus obraichean eile airson a chiad turas ann am Breatainn. Tha an tìr ana-dhoirbh airson rathaid-iarainn eadar an Gearasadan is Malaig mar a tha na feartan de 11 trannsaichean-talmhainn an astar 40 miltean agus claon-bhord riaghaltachd de 1 an 40 nan dearbhadh.


text:
Frank Zappa
Frank Vincent Zappa
Ceòladair
B'e neach-ciùil Aimeirigeanach a bha ann an Frank Zappa (Baltimore, 21 an Dùbhlachd 1940 - 4 an Dùbhlachd 1993). Bha an obair aige uabhasach roghainneach agus rèis an obair aige cuid den na modhan ciùil co-aoiseach mar roc, jazz, blues, folk music agus ceòl dealain a-measg fheadhainn eile.
Rèis Cùrsa[deasaich | deasaich an tùs]
Bha a chiad clàr aige Freak Out! air fhoillseachadh ann an 1966. Bha seo air a dhèanamh leis an còmhlan anns an robh e The Mothers Of Invention. Dh'ainmich Paul McCartney aig na Beatles an clàr seo mar aon de na dhà, còmhla ris an clàr Pet Sounds aig The Beach Boys, aig an robh is motha buaidh air an clàr ainmeil aca fhèin Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Gu iorantach gu ta bha Frank Zappa fhèin uabhasach breitheach dha na Beatles airson dèanamh a chlàr seo. Bha e den bheachd gun robh iad a toirt brìogh den gluasad psychedelic a bha a' dol air adhart aig an àm airson airgead a dhèanamh. Os cionn seo dh'fhoillsich The Mothers Of Creation clàr den ainm We're Only In It For The Money le cobhair a bha na sgig-aithris den cobhair ainmeil aig Sgt. Pepper's.....
Tarsainn a rèis cùrsa aige dh'fhoillsich e 60 clàr gun do bhàsaich e ann an 1993 den aillse. Bha cuide den tìde aige robh an uairsin air a bhith ann an obair orcastra.
Abairtean[deasaich | deasaich an tùs]
"Most rock journalism is people who can't write, interviewing people who can't talk, for people who can't read." A' càineadh sgrùdairean ciùil.


text:
Comhairliche ùr aig Ùig' 's Ceann a Tuath nan Loch
- 30 An t-Samhain 2012
Chaidh Aonghas Moireasdan a thaghadh mar chomhairliche airson sgìre Ùige is Cheann a Tuath nan Loch ann an Leòdhas.
Buinnidh Aonghas Moireasdan do Bhail' Ailein air na Lochan. Bha e roimhe na àrd-stiùiriche air Gaiseat Steòrnabhaigh.
Sheas e mar thagraiche neo-eisimeileach ann am fo-thaghadh airson Sgìre Ùig' is Cheann a Tuath nan Loch, às dèidh bàs a' chomhairliche Nàiseantaich, Bill Houston, san t-Sultain.
Fhuair Mgr Moireasdan, a tha 54 bliadhna de dh'aois, 72% den bhòt, 's e a' faighinn 745 Bhòt Phrìomh Thoil, ann an siostam Bhòt Shingilte Ghluasadaich.
Rinn e a' cùis air Iain Tormod "Orica" Dòmhnallach, a sheas don SNP agus a fhuair 195 bhòt, agus air tagraiche neo-eisimeileach eile, Les Mac an Ultaigh, a fhuair 73 bhòt.
Uile gu lèir, bhot còrr air 40% de na dh'fhaodadh, le 14 duine air am pàipear-baileit a mhilleadh.


text:
Ree Adha
She toshiagh Brythonagh veih'n 5oo as y 6oo eash eh Ree Adha ny Ree Artur (Bretnish: Brenin Arthur; Cornish: Arthur Gernow; Britaanish: Roue Arzhur; Ladjyn: Arthurus). Rere ny shennaghyssyn as ny far-skeealeraghtyn, ren eh stiurey cosney yn Vretyn noi ny ruegeyderyn Sacsonagh car y 6oo eash. Ta sonreeaghtyn skeeal Adha, er y chooid smoo, jeant ass beeal-arrish as ynlaghtyn lettyragh, as cha nel feanish hickyr ayn dy nee persoon shenndeeagh v'ayn. Ta cooylrey goan shenndeeagh mychione Adha çheet magh ass imraaghyn eigsoylagh, goaill stiagh Annales Cambriae, Historia Brittonum as screeunyn Gildas. Ta ennym Adha ry-akin chammah ayns imraaghyn feeleeagh lheid as Y Gododdin.
She persoonid feer scanshoil ayns ny far-skeealyn ta goll er enney myr Cooish ny Bretyn. Va Adha feayn-skeealeydagh lhiassit myr persoonid as sym vooar eddyr-ashoonagh echey lesh cooney ennoilid ny screeunyn Historia Regum Britanniae ("Shennaghys Reeaghyn ny Bretyn") veih'n 12oo eash liorish Geoffrey Mynwy. Ayns skeealyn as daanyn Bretnagh as Britaanagh ny shinney na obbyr Geoffrey Mynwy, ta Adha ry-akin myr fer caggee mooar ta cosney yn Vretyn noi noidyn dooinoil as neughooghyssagh, ny myr persoonid druaiaghtagh y veeal-arrish, kianglt keayrtyn rish y theihll elley Bretnagh, Annwn. Cha nel fys ayn quoid jeh obbyr Geoffrey va doltit veih imraaghyn elley, ny va crooit ec Geoffrey hene.
Ga dy vel cooishyn, taghyrtyn as persoonidyn ta ry-akin 'syn 'eayn-skeealleydaght Adhagh anchasley veih teks gys teks, as nagh vel un lhieggan canoanagh ayn, by eh lhieggan Geoffrey Mynwy bun ny skeeallyn haink magh ny s'anmee. Ren Geoffrey soilshaghey Adha magh myr ree yn Vretyn Vooar chur ny Sacsonee fo haart as chur impiraght er bun er y Vretyn, Nerin, yn Eeslynn, Norlynn as Goal. Shimmey tro as taghyrt ta coontit myr ayrnyn co-hymagh jeh skeeal Adha as bun oc ayns Historia liorish Geoffrey, goaill stiagh ayr Adha Uthr Bendragon, y druiaghtagh Myrddin (ny Merlin), ben heshee Adha Gwenhwyfar (ny Guinevere), y cliwe Caledfwlch (ny Excalibur), gientyn Adha ayns Tre war Venydh (ny Tintagel ny Dintagell), e chah jerrinagh noi Medrawd (ny Mordred) ec Camlan as e ynnyd fea jerrinagh ayns Innys Afallon (ny Avalon). Chur y screeudeyr Frangagh Chrétien de Troyes veih'n 12oo eash, chur Lawnslot (ny Lancelot) as y Grail Casherick stiagh 'sy skeeal, bun lesh shaanrey yn 'ar-skeealeraght Adhagh. Haink er y çhaanrey shen dy ve coontit myr straih vooar jeh'n lettyraght vean-eashagh. Ayns ny skeeallyn Frangagh shen, ta moir y skeeal ceaghley veih Ree Adha hene dys persoonidyn elley, lheid as Reejereeyn y Voayrd Cruinn. Hie yn lettyraght Adhagh er ny vishaghey car ny Mean-Eashyn. Hie ee ass, ansherbee, car ny h-eashyn ny lurg agh va aa-vioghey ayns eck 'sy 19oo eash. Ta'n skeeal beaghey 'sy 21oo eash 'sy lettyraght as ayns cochormyssyn son y theater, y scannaneeaght, y çhellveeish, caslys-skeeallyn, as yn ym-ysseraght elley.


text:
Salm 45
An còigeamh salm thairis air an dà fhichead.
'S e aon de na sailm rìoghail a th’ anns a’ chòigeamh salm thairis air an dà fhichead. Sann a’ dèiligeadh ri dòigh beatha rìghrean a tha e agus tha e soilleir gu bheil nàdar saoghalta ri fhaicinn tron t-salm. Tha a chiad chun an còigeamh rann a’ dèiligeadh ris a chuspair gaol, ged nach eile an t-salmadair ag ainmeachadh co ris a tha e sgrìobhadh mu dheidhinn. Tha dreach spioradail air na facail agus iad a’ tighinn bho fhear a bha ag obair sa chùirt rìoghail, agus tha e ri fhaicinn gu robh na bha tachairt mun cuairt air a’ toirt buaidh air.
Chan eil dòigh ann air aithneachadh cò an rìgh no cuin a chaidh seo a sgrìobhadh, ach ghabh na h-Iùdhaich ris anns na linntean a lean mar phìos a bha ag aithris air tighinn an t-Slànaighear agus chum na ciad sgrìobhadairean Chrìosdaidh ris a’ bheachd-sa.
Na mholadh gu mòr, tha an sgrìobhadair a’ toirt dealbh air an rìgh mar shàr-shaighdear, fear a tha eireachdail na choltas, ceart na chreideamh, gu tur rìoghail na chuid aodaich agus na chùirt. Tha an t-ùghdar dha àrdachadh agus dha ainmeachadh mar Dhia - ach aig a’ cheart-àm ag innse gu bheil e dealaichte bho Dhia. Tha na sgrìobh e air inbhe a chosnadh do Mhic Dhè mar fhear le cumhachd daoine a shàbhaladh.
Tha an t-salm a’ cleachdadh ìomhaigh banais rìoghail airson aithris air an càirdeas eadar an rìgh agus an t-sluagh. Tha a’ bhanais air a cleachdadh mar eisimpleir de latha ùr agus a bhean ag aontachadh ri tighearnachd a cèile, agus ri linn thànaig glòir tro iomadh mac.


text:
Randolph Quirk
She çhengoayllee Manninagh eh Charles Randolph Quirk, y Barran Quirk, CBE, FBA (r. 1920). Va Quirk ruggit ayns Lammal, Skylley Maayl, Mannin 'sy vlein 1920. She mac lesh e phaarantyn Thomas as Amy Randolph Quirk t'ayn. Ren eh goll dys Colleish Ree Illiam, as lurg eh shen, hie eh dys Colleish Ollooscoill Lunnin son y Vaarle y lhaih fo currym Albert Hugh Smith. Hoshee e studeyryssyn 'sy vlein 1939, agh hie ad er nyn groghey car y Nah Chaggey Dowanagh, as ren eh creaghney ad eddyr ny bleeantyn 1945 as 1947. Hooar eh MA, PhD, as D. Lit as haink er dy ve ny olloo jeh'n Vaarle ayns Colleish Ollooscoill Lunnin veih 1947 derrey 1954. Haink er dy ve ny lhaihder ayns Ollooscoill Durham 'sy vlein 1954, as haink er dy ve ny olloo ayn 'sy vlein 1958. Hie eh er ash gys Colleish Ollooscoill Lunnin myr Olloo 'sy vlein 1960 as 'sy vlein 1968 ren eh goaill eiyrtys er Smith myr Olloo Quain derrey yn vlein 1981.
Ren eh lhaih leaghtyn as ynsaghey sheminaareyn ayns Colleish Ollooscoill Lunnin 'sy Çhenn Vaarle as ayns Shennaghys y Vaarle.


text:
THA rathaidean na Gàidhealtachd a’ dol am feabhas, ach chan eil iad fhathasd cho math, an iomadh cearna, ’sa dh’fhaodadh iad a bhi.
Tha iad air an cumail a suas gu mór le airgead na Stàide, ach tha sluagh nan sgìreachdan agus nam bailtean a’ pàigheadh na h-uiread de’n cosdais ás am pòca féin.
Tha aobhar a chreidsinn gu’m bi na rathaidean air an deanamh na’s fearr mar a bhios na bliadhnachan a’ gabhail seachad. B’e an Seanalair Wade a dh’fhosgail a suas a’ Ghàidhealtachd an toiseach air a’ mhodh so, agus, ged nach robh na h-oidhirpean a thug e ach glé aileil, bha iad a’ comharrachadh am mach nithean móra bha ri tighinn an uair a gheibheadh an “Fheinn air a h-uilinn.” Thàinig na nithean sin, agus tha Albainn ’na “criosan geala.” Tha ar rathaidean-iaruinn, cuideachd, gu math lìonmhor an coimeas ris mar a bha fiughair aon uair a bhitheadh iad, agus tha feum mór orra an iomadh àite.
An diugh, tha rathaidean, de gach seorsa air am meas mar earras luachmhor, oir, ás an eugmhais, chan urrainn luchd-seallaidh tighinn a staigh do’n dùthaich an àireamh cho mór is bu mhath leinn. Is ann ás na coigrich so a tha Ghàidhealtachd ag earbsa an deagh thomhas air son comhfhurtachd de iomadh gnè.
Thug an t-ùghdar seachad eadar-theangachadh. Le “glé aileil” tha e a’ ciallachadh “crude and tentative”; le “earras”, “assets”; agus le “comhfhurtachd de iomadh gnè”, “people’s comfort and prosperity”. A thaobh nan “criosan geala”, bha fàisneachd ann uaireigin gum biodh Alba ’na “criosan geala bho cheann gu ceann”.


text:
Minquiers
'S e buidheann de dh’eileanan is chreagan anns na h-Eileanan a' Chaolais a th’ anns na Minquiers (Fraingis:Les Minquiers; ann an Jèrriais: Les Mîntchièrs; far-ainm Beurla "the Minkies" ) Tha iad suidhichte anns a’ Chaolas Shasannach mu 9 mìle air falbh san àird a deas Jersey. Tha iad nam pàirt den Bailiwick of Jersey.
Chan eil duine a’ fuireach an-seo ach uaireanan tha iasgairean, seòladairean agus luchd-turais a’ tighinn chun an eilein as t-samhradh.
Anns a’ bhliadhna 1950 chaidh an Rìoghachd Aonaichte agus an Fhraing gu Cùirt Eadar-nàiseanta a' Cheartais airson faighinn a-mach cò aig a bheil na h-eileanan Minquiers agus Écréhous. San 17mh, an t-Samhain 1953 thuirt an Cùirt Eadar-nàiseanta a' Cheartais gu bheil nah-eileanan nam pàirt den Jersey agus mar sin ceangailte leis an Rìoghachd Aonaichte. [1].
Sgrìobh Victor Hugo gu math mionaideach mu Les Minquiers anns an nobhail aige: Ninety-Three.
'S e seo na h-eileanan is creagan as cudthromaiche:
- Maîtresse Île / Maîtr' Île
- Les Maisons
- Le Niêsant
- Les Faucheurs
- La Haute Grune.


text:
Mompós
‘S e baile meadhanach ann an Bolívar, Coloimbia,[1] a th’ann Mompós neo Santa Cruz de Mompós. Tha e suidhichte aig 33m os cionn ìre na mara aig astar dhe 291km bho Chartagena de Indias, prìomh-bhaile na roinne, agus 320km bho Bharranquilla. ‘ S e baile le clìomaid uabhasach teth a th’ann agus tha teodhachd meadhanach dhe 31˚ aige, rè na bliadhna. Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1540.
Susbaint
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Tha 41,565 nan tàmh anns a' bhaile fa leth, ach chan eil ach 18,974 dhuibh a’ fuireach thall anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[2] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[3] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala/mestizos a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Mompós, ach tha 7.5% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 81.6% dhe na daoine ann an Mompós leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig 22.9% dhe na dachannan.[4]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Mompós. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[5] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.


text:
Dannsa
Is e a tha ann an dannsa, gluasad an comh-ruith le ceòl. Lorgar dannsa ann am muinntirean tùsanach, mar as trice an co-bhonn le gnàthan-chreideimh. Am measg muinntirean nas leasaichte, nochdaidh dannsaichean ann an co-theacs sòisealta, còmhla ri neo saor bho ghnàthan-chreideimh.
Gun teagamh tha taobh spioradail ri dannsa, ged a bhiodh sin a' nochdadh ann an aoradh do dhiathan pàganach, an comharrachadh co-bhonnan sòisealta treubhach neo an comharrachadh sunnd pearsanta.
Maighstirean-Dannsaidh Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Cluicheadairean Dannsa[deasaich | deasaich an tùs]
Modhan Dannsa[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Air fail a lail o/, horo/, air fail a lail e/
Air fail a lail o/, horo/, air fail a lail e/
Air fail a lail o/, horo/, air fail a lail
Fail i fail o/, horo/, air fail a lail e/
A bhuachaille bhain mas aill leat labhairt air thus
Gura leat-sa gun dail mo lamh ma thig thu le muirn
Gur truagh ma a ta nach do tharladh mis' agus thu
Ann an eilein gun traigh gun ramh gun choite gun stiuir
Ma the/id thu air sail, a ghraidh, biodh gini ad' phoc
Is ol mo dheoch-slaint gach ait' an shidh thu mon bhord
Le d' chridhe geal, eudrom, e/ibhneach, aighearach, og
Gur toil liom am beul o'm binn a thigeadh an ceol
Gur toil liom an deud 's am beul nach labhradh le sgraing
Bhith sinte ri m' thaobh, a ghaoil, nan digeadh tu ann
Mur bhiodh luchd nam breug bha meudail 's mise gun taing
le ordugh na cle/ir le che/ile 'n ceangal gu teann
Nan robh mis' is thu am beinn no'm manadh no'n sliabh
No air an traigh bhain an it' nach robh duine riamh
Seachd oidhche, seachd la, gun tamh gun chadal gun bhiadh
Ach thus' a bhith 'ghraidh 's do lamh gheal tharam gu fial


text:
Werner Kissling
'S e fear togail dhealbhan a bh' ann an Werner Kissling (1895 - 1988). Rugadh e ann am Breslau (Silesia) ann an teaghlach iar-fhlaitheach agus beartach. Às dèidh a' chiad chogaidh bha e ag obair ann an seirbhis dhioplomasaich Ghearmailtich. Seach agus gun robh e gu làidir an aghaidh nan Nàsach, dh’fhàg e an obair seo agus a’ Ghearmailt aig toiseach nan deich air fhicheadan agus chaidh e a Bhreatainn far an robh e a’ teagasg gu prìobhaideach agus far an do thòisich e le bhith togail dhealbh-camara. Bhiodh e a’ tadhal air na h-Eilean Siar gu tric nuair a rinn e rannsachadh an lùib cultair dhùthasaich. Agus b’ ann eadar 1928 agus 1960 a bhiodh e a’ toirt cunntais dhuinn mu bheatha muinntir Uibhist a Deas is Èirisgeigh tro dhealbhan-camara. B’ esan a rinn a’ chiad fhilm riamh anns an robh Gàidhlig ri cluinntinn ann an 1934 – A Poem of Remote Lives. Bha na dealbhan aige ri fhaicinn airson a' chiad turais ann an 2011 ann an LandesMuseum (taigh-tasgaidh na dùthcha) ann am Bonn. Bhon Ògmhios 2012 a-mach tha an taisbeanadh ann an taigh-tasgaidh Chill Donnain ann an Uibhist a Deas. Chaochail ann an Dùn Phrìs ann an 1988.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Michael W. Russell, 1997 The Enigma of Werner Kissling 1895–1988. Neil Wilson Publishing, Glaschu ISBN 1-897784-46-5
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Scottish Screen biography le ceangal don fhilm: Eriskay: A poem of remote lives


text:
CEUMNACHD
AN T-SABHAIL 2004
Thug Ceumnachd Sabhal Mòr Ostaig, a chaidh a chumail aig toiseach an Dàmhair, bliadhna shoirbheachail eile gu crìch.
B' e an t-Ollamh Rob Ò Maolalaigh à Instituid Ard-lèinn Bhaile Àtha Cliath a thug seachad Òraid na Ceumnachd am-bliadhna agus ann a bhith a' cur meal an naidheachd air na h-oileanaich a cheumnaich chuir e nan cuimhne cho cudromach 's a bha an ceum a choisinn iad:
"Tha sibhse air cur gu mòr ri saoghal na Gàidhlig, ri saoghal na Gàidhealtachd agus gu dearbha ri saoghal na h-Alba anns an fharsaingeachd. Tha mi an dòchas gun cùm sibh oirbh a' dèanamh sin."
Bhruidhinn e cuideachd air cho cudromach 's a bhios ceanglaichean eadar Èirinn is Alba:
"Is math is fhiach dhuibh cuimhneachadh gu bheil càirdean agaibh ann an Èirinn a tha an ìre mhath anns an aon suidheachadh is a tha sibh fhèin: Gàidheil a tha a' strì an aghaidh chumhachdan a bhuineas dhan t-saoghal mhòr. Tha mòran as urrainn do Ghàidheil an dà dhùthaich ionnsachadh bho chèile."
Dh'ainmich Iain T MacLeòid, Ceannard an Fhoghlaim aig Sabhal Mòr Ostaig, na duaisean a choisinn Roinn Foghlam Fad Beatha na Colaiste:
"Bho chionn ghoirid bhuannaich an Cùrsa Inntrigidh duais Eòrpach CILT airson chànanan agus bhuannaich iad cuideachd a' phrìomh dhuais a tha air a thoirt seachad bho Routledge, airson a' chùrsa chànain inbheach as fheàrr airson na bliadhna."
Bhruidhinn e cuideachd air an sgrùdadh a chaidh a dhèanamh air na cùrsaichean ceuma Gàidhlig agus Cùrsa Telebhisean is Ioma-meadhan:
"A'
cleachdadh shlatan-tomhais nàiseanta, cho-dhùin an QAA gu robh
na h-ìrean acadaimigeach agus na cothroman oideachaidh ionmholta agus
aig an ìre as àirde a thaobh deagh-ghnè agus gu robh
an Cùrsa Comais aig ìre bharraichte a thaobh teagaisg agus ionnsachaidh.
Tha an aithne bho na sgrùdaidhean agus na duaisean fìor chudromach
dhan t-Sabhal Mhòr, dhan Ghàidhlig agus dha Institiud OGE na
Mìle Bliadhna air an t-shlighe gu tiotal Oilthigh . Tha an soirbheachadh
seo uile cuideachd mar thoradh air saothair an luchd-obrach agus nan oileanach
gu lèir."


text:
Ceusair Uilleam II
Ceusair Uilleam II (Friedrich Wilhelm Viktor Albrecht, Berlin 27 am Faoilleach 1859 - Doorn[1] 4 an t-Ogmhios 1941), an t-Ìmpire Gearmailteach agus Rìgh na Prùise no 'sa Gearmailtis :Deutscher Kaiser und König von Preußen. Ogha dhan Bhan-rìgh Bhictòria aig an Rìoghachd Aonaichte. Bha mòr-spèis aige do Bhreatainn agus gu h-àraidh do chabhlach Bhreatainn agus 'sann fo esan a chaidh a'Ghearmailt a chogadh anns a' chaid Cogadh t-Saoghal. Chuir e Otto von Bismarck às a dreuchd ann an 1890.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Gleann Sìdh
'S gleann ann an Siorrachd Pheairt is Cheann Rois a tha ann an Gleann Sìdh (Beurla: Glenshee). Tha am baile beag Spideal Ghlinn Sìdh ann. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 48′ 0″ Tuath agus 3° 26′ 0″ Iar.
Bidh daoine a' sgìtheadh an seo bho àm gu àm. Tha beagan fhiosrachaidh mu ainmean-àite Gàidhlig aig an Ionad-Sgìthidh air làrach-lìn an Ionaid.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NO 125 685
- Làrach-lìn aig Ionad-Sgìthidh Ghlinn Sìdh


text:
Geilleagar na h-Éireann
Nuair a dh'fhuair na 26 chontae de Saorstait na h-Eireann saorsa bho Sasunn ann an 1921, bha eaconomaidh na h-Eireann gu ire mhor steidhichte air tuathanas. Suidheachadh a bha air an leasachadh tro an dara leth den 19mh linn, agus gniomhacasan giollachaidh na h-Éireann a' fuilling an comh-fharpais le giollachadh Sasunnach.
Cho anamoch ri 1951, bha 73% de rath duthchail na h-Éireann a' crochadh air àiteachas neo giollachadh de bathar ceangailte ri aiteachas. Re na 1950'n thoisich Eireann iomairt a tharruinn in-bheisticheadh chun tire, iomairt a bhuann leasachadh de geilleagar giollachais eadar 1960 agus 2000.
Ro deireadh na 1990'n thoisich gniomhacasan seirbhis a dol an meud an Eireann, agus le sluagh na h-Eireann a' fas, bha gannad de taigheadas. As deidh 2003, bha atharrachadh bun-aiteach an geilleagar na h-Eireann, agus lean fiabhas togail leis a' mhargaid airson taigheadas agus ionadan malairt ag eirigh aig luathsnach do-sheasmhach. Ranaig prisean taigheadas sgurr ann an 2006. Roimhe 2008 bha bancaichean na h-Eireann a' sas an margaidean fiach-taigheadas nan Staitean Aonaichte, agus nuair a thuit margaid maoinichidh nan Staitean Aonaichte lean tuiteam gu h-obann san margaidh airson taighean, fearann agus buithtean ann an Eireann.
Dh'aobharaich seo crionadh an Eaconomaidh na h-Eireann, agus anns an t-Sultain de 2008, bha cunnart gun tuiteadh coras bancaireachd na duthcha a-mach as a cheile. Thug an Riaghaltais gealladh taic de luach Eu 400,000,000,000 do luchd-sabhalaidh le argaid aig na bancaicheanagus thoisichan riaghaltas agus ughdarrasan ionadail a ghearradh tuarasdailean de seirbhisich pobalachd, polasaidh a lean iomadh gniomhacasan priobhaideachd anns a' bhad.
Cha mhor nach deach Eire banc-bhriste an Sultain 2010, agus air 28 Samhuinn 2010, dh'aontaich Minisdeirean Maoinchidh nan Staitean 'san Aonadh Eorpach comhla le Lar-banca na h-Eorpa ri pasgan maoineachaidh do Riaghaltas na h-Eireann de Eu 85,000,000,000 aig riadh de 5.7%.


text:
Àrd-thìr
'S e ceàrn de thìr àrd a th' ann an àrd-thìr ann an geo-eòlas agus eòlas na cruinne a tha, mar is àbhaist, gu ìre mhòr còmhnard, rèidh, dùthchail.
Gineachas[deasaich | deasaich an tùs]
'S e ceàrn mhòr de thìr àrd a tha gu ìre mhòr còmhnard a th' ann an àrd-thìr. Tha e sgaraichte bhon talamh mun cuairt air le leòidean casa (mar ann an Tibeat), no ri càrnadh grùid, no ri co-mheasgachadh dhen dà chuid (mar an Altiplano Andean).
Bidh àrd-thìrean gan cruthachadh nuair a bhios tìr còmhnard air a thogail le tectonic-beòthaileachd, agus an uairsin air a chreimeadh leis a' ghaoth no leis an uisge.
Tha àrd-thìrean a' còmhdachadh mu 45 sa cheud de uachdar na cruinne.
Eisimpleirean[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Chang Tang ann an Tibeat,air a bheil "mullach an t-saoghail", an t-àrd-thìr as motha agus as àirde sa chruinne agus thathas a' cruthachadh fhathast e, air sgàth mar a bhios na pleataichean tectonaich Indo-Eòrpach is Eòraisianach an taic ris a chèile.
'S e Altiplano Andianach an dàrna fear as motha 's as àirde air an liosta, aig 3600-4000 meatairean a dh' àirde, suidhichte taobh a-staigh na Meadhan-Andianaich agus a' gabhail a-steach Loch Titicaca.
Àrd-thìrean Cuanach[deasaich | deasaich an tùs]
Thathas a' cleachdadh àrd-thìr gus dealbh a thoirt air cruitheachdan geo-eòlasach fon t-sàl. Tha cuid de àrd-thìrean fon t-sàl, leithid an t-àrd-thìr Seychelles, nan spealgan de rùsg mòr-thìreach a tha nan laighe sgaraichte bho mòr-thìrean. Tha iadsan co-fhreagarrach ri sgeilpean mhòr-thìreach; tha cuid eile leithid Àrd-thìr Java Ontong, nan roinnean mhòr theinntidh, air an dèanamh à tuiltean-bhasailt.
Àrd-thìrean geàrrta[deasaich | deasaich an tùs]
'S e àrd-thìr gu mòr air a chreimeadh a th' ann an àrd-thìr geàrrta. Tha na h-àrdachaidhean nas sìne ud air an creimeadh le geòdhachan agus aibhnichean gus faochadh cas car coltach ri beanntan a chruthachadh. Thathas a' cantainn "beanntan" ri iomadach ceàrn de Àrd-thìr Allegheny agus Àrd-thìr Cumberland, a tha aig oir an iar Beanntan Appalachianach ann an taobh an ear Aimeireaga a Tuath, ged 's e àrd-thìrean geàrrta a th' annta ann an da-rìreabh. 'S urrainnear a bhith a' seasamh air "beinn" àrd agus fainear a thoirt gur ann aig an aon àirde 's a tha na mullaichean uile eile; rud a tha a' riochdachadh an còmhnard bho thùs mun deach a thogail.


text:
Caledonian Railway
Bha an Rathad Iarrainn Caledonian "An Calaidh", na rathad-iarrainn as motha na h-Albann gu ruige 1923 nuair a chaidh e mar "constituent company" do an London Midland and Scottish Railway. 101 miltean 's an fhad, shine bun-loidhne a' Chalaidh bho Carlisle (far an do cheangail e ris an Rathad-iarrainn "London and North Western") ri Ionad Meadhanach a Ghlaschu. Bha fìor bhranndair nan rathad-iarainn an sheilbh a' chompanaidh seo, a choisinn a' chuid bu mhòr den tuarasdail aice de ghiùlan guail bho mèinnean air feadh Srath Meadhanach na h-Alba. A dh'aindeoin sin, bha a phrìomh ghobhal aig Tobar na Màthar, far an do dhealaich a rathad gu Obar Dheathain. Thogta fo ainm "The Scottish Central Railway", fhosgladh an meur seo a chaidh tro Sruighlea, Pheairt, Farfar agus Ceann Abair gu Sròn na h-Aibhne agus Obar Dheathain cho tràth ri 1848.


text:
Béatrice Martin
Béatrice Martin
Ceòladair
‘S e seinneadair, ceòladair agus snìomhadair ciùil à Quebec ann an Canada a th’ann am Béatrice Martin (Montréal 22 an t-Sultain 1989).[1] Tha i a’ gabhail òran mar is àbhaist san Fhraingis is i ag obair ann an stoidhle indie. Tha i an sàs na h-aonar anns a’ phroiseact chiùil Cœur de Pirate (Gàidhlig: Cridhe Spuinneadair), far am bi i a’ snìomh ceòl phiana. A bharrachd air sin, tha i air a bhith ag obair còmhla ri ceòladairean ainmeil eile mar Jhay Malinowski agus Juien Doré. Tha uncail aice, Martin, a tha na actair.[2]


text:
Sites submitted here should be in Scottish Gaelic, or at least be especially useful to speakers of Scottish Gaelic. If you can manage to write a description in Gaelic, that would be greatly appreciated. If you can recognize a Scottish Gaelic site but not describe it in Gàidhlig, please submit the URL here anyway--we would be glad to have it.
Ma tha thu a'' moladh làraich airson na roinne seo, feumaidh an làrach a bhith sgrìobhte sa Ghàidhlig, air neo a bhith air leth feumail do luchd-labhairt na Gàidhlig. Sgrìobh iomradh sa Ghàidhlig mas urrainn dhut. Ach mur is urrainn, bhiodh sin taingeil airson iomradh ann am Beurla no ann an cànan sam bith eile.
Seo an roinn Ghàidhlig den ODP airson luchd-labhairt na Gàidhlig. Làraichean-lìn a tha sgrìobhte sa Ghàidhlig, ann an roinnean le h-ainmean Gàidhlig agus le h-iomraidhean a tha sgrìobhte sa Ghàidhlig.
Coltach ris an roinn Bheurla “Shopping”
Coimpiutaireachd tron Ghàidhlig
Coltach ris an earrainn "Recreation" sa Bheurla
Gnòthaichean a' buntainn ris an dachaigh, teaghlach, taigh, garadh
Dùthchannan agus sgìrean - Airson làraichean-lìn a tha a' buntainn ri dùthaich no àite fa leth san t-Saoghal.
Eòladairean, faclairean, oilthighean, colaistean, sgoiltean, taighean-tasgaidh
Geumannan coimpiutair, dibhearsan agus abhachd - Chan e luthchleasachd
Na làraichean aig gnìomhachasan agus companaidhean - Coltach ris an earrainn "Business" sa Bheurla
Coltach ri /Sports/ sa Bheurla
"Society" sa Bheurla. A' toirt a-steach Riaghaltas, Creideamh, agus iomadh rud eile
Coltach ris an earrainn "Science" sa Bheurla
Coltach ri /Health/ sa Bheurla


text:
Iain Noble
Bha an Treas Ridire Iain Anndra Noble (Berlin 8 an t-Sultain 1935 - An t-Eilean Sgitheanach, 25 an Dùbhlachd, 2010) 'na uachdaran oighreachd Fearann Eilean Iarmain agus Àird Chonghlais anns an Eilean Sgitheanach, agus tha e ainmeil mar fhear-taice na Gàidhlig is cuid ag ràdh gum b' esan am fear prìobhaideach a bu chudromaiche ann an leasachadh na Gàidhlig san 20mh linn.[1][2]
Susbaint
Beatha òg agus a theaghlach[deasaich | deasaich an tùs]
Bhuidhneadh e do theaghlach cudromach de bhancairean agus dìoplomasaich; bha a sheanmhair pòsta aig dìomplomasach Nirribheach agus bha athair, Sir Andrew Napier Noble, 'na thosgaire do Bhreatainn sa Phòlainn, Mheagsago is na Tìrean Ìsle.[2] 'S ann air taobh an iar na h-Alba a bha oighreachd an teaghlaich agus bha iad cudromach gu leòr gun do ghabh am Prìomh-mhinistear Arailt MacMhaolain fasgadh air oighreachd an teaghlaich aig àm sgainneal Profumo.[1]
Bha driod-fhortan gu leòr aig Iain on toiseach. Rugadh e e ann am Berlin 8 dhen t-Sultain 1935 ach chuir e seachad na ciad bhliadhnaichean san Ròimh. Bha athair ag obair san t-Sìn an uairsin gus an do thòisich an cogadh leis an t-Seapan, agus mar thoradh air sin, chaidh Iain a dh'Afraga a Deas fad greis.[2] Fhuair athair dreuchd tosgaire Bhreatainn san Argantain an uairsin agus chaidh Iain gu Colaiste Chill Rìmhinn ann am Buenos Aires[2]. Bha e toilichte ann agus chuir e bròn air nuair a dh'èirich cogadh eadar an Argantain is Breatann.[2] Fhuair e sgoil an uair sin ann an Eton ged nach do rinn e ro mhath ann ged a shoirbhich leis na bu mhotha aig Oilthigh Oxford às a dhèidh sin.[1][2] Cha d' fhuair e coimisean, rud a bha 'na bhriseadh-dùil dha theaghlach ach rinn e a chuid Seirbheis Nàiseanta le Feachd Earra-Ghàidheal is Chataibh 'na àite.[2]
Ge-tà, bha cianalas air Iain agus ceangal dlùth ri bràthair athar Mìcheal a bha 'na chìobair agus ball-pàrlamaid do dh'Earra-Ghàidheal, Rùnaire na Stàite airson Alba agus Ministear na Malairt.[2] Bha Iain a' beachdachadh air seasamh mar bhall-pàrlamaid Libearalach aig àm cuideachd ann an Alba agus thug Mìcheal taic dha.[2]
Beatha-obrach[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair Iain obair le bròcairean is cunntasairean Wrightson's ann an Lunnainn nuair a dh'fhàg e an t-oilthigh ach thill e a dh'Alba gu math luath gus obair a dhèanamh airson Comhairle na h-Alba airson Leasachadh is Gnìomhachas 's bha e a' toirt comhairle gnìomhachais dhaibh eadar 1964 is 1969 agus bha 'na uachdaran aca eadar 2003-2006.[2]
Bha Iain 'na bhall san Edinburgh Speculative Society agus stèidhich esan agus caraid dha ann, Aonghas Grossart banca marsantachd còmhla air an robh Noble-Grossart ann an 1969.[1][2] Bha feum air banca mar sin ann an Alba 'nam beachd-san 's na gnìomhachasan mòra tradaiseanta air crìonadh is na bancannan marsantachd a' cur cudrom air gnìomhachasan ùra taobh a-muigh na h-Alba.[2] Shoirbhich leis a' bhanca gu mòr, a dh'aindeon amannan doirbhe na h-eaconomaidh san linn sinn.[2]
Dh'fhàg Iain an com-pàirteachas 's e 'na thritheadan agus leis an dìoladh a fhuair e, thill e a dh'Alba aig àm nuair a bha 23,000 acair de dh'Oighreachd nan Dòmhnallach ri reic.[1] Fhad 's a bha e an sàs iomadh iomairt is sgeama air an Eilean Sgitheanach, cha robh e 'na thàmh ann an àitichean eile agus stèidhich e gnothachas àrachais, urrasan maoineachaidh agus mòran a bharrachd agus mar a bu ghnàth, shoirbhich leis an dàrna cuid agus chrìoch a' chuid eile.[1]
A bharrachd air gach rud, bha ùidh mhòr aige ann an Taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba cuideachd 's e 'na urrasaiche ann.[2]
An t-Eilean Sgitheanach[deasaich | deasaich an tùs]
Chuir Iain a-steach airson cuid dhen oighreachd agus fhuair e gach rud a bha e ag iarraidh.[1] Cha robh an oighreachd ann an deagh-staid aig an àm agus an sgìre a' fàs gann de dhaoine òga is cothroman obrach ach bha lèirsinn aig Iain gum b' urrainn do dh'Alba eisimpleir nan Eilean Fàro a leantainn a thaobh so-sheasmhachd.[1] Thagh e a' Ghàidhlig mar chànan obrach nan iomadh iomairt a chur e air dòigh, 'nam measg rudan mar thàigh-òsta, co-op figheadaireachd, fearann, colaiste Ghàidhlig, sgeama co-shealbhachd bhàtaichean, gailearaidh ealain agus leubail uisge-beatha, Pràban na Linne a nì Té Bheag nan Eilean, Poit Dhubh agus Mac na Mara.[1] Thuirt e, a thaobh cleachdadh na Gàidhlig: Ma dh'ath-bheòthaicheas tu do chuid cànain, bidh cothrom nas fhearr agad do choimhearsnachd ath-bheòthachadh.[3]Ged nach do shoirbhich le gach sgeama, bhrosnaich euchdan Iain an sgìre agus mean air mhean, sguir an crìonadh agus chunnacas fàs ùr.[1]
Bha Iain car leam-leat a thaobh Drochaid an Eilein. Bha e gu mòr airson na drochaid an toiseach gus gnìomhachas a bhrosnachadh ach thàinig an dà latha air a bheachd às a dhèidh sin 's e fo dhragh buaidh drochaide air cultar an eilein ach chuir e an caochladh roimhe a-rithist nuair a thòisich leasachadh eaconomach an eilein.[2]
Iain agus a' Ghàidhlig[deasaich | deasaich an tùs]
Dh'ionnsaich e a’ Ghàidhlig agus chleachd e a oighreachd agus a gnìomhachasan gus taic a thoirt dhan chànan, a’ toirt a’ chiad chothrom air obrach do dhaoine aig an robh a’ Ghàidhlig. Bhrosnaich e an cànan ann am beatha làitheil cuideachd 's e a' cur air Banca na h-Alba leabhar-sheicichean a thoirt dha ann an Gàidhlig.[3]
Bha Iain agus am bàrd ainmeil Iain MacNeacail, an Sgiobair, 'nan càirdean agus rinn an Sgiobair an t-òran seo dha sna 1980an, a' moladh saothair Iain airson na Gàidhlig:[4]
- 'S thoir mo bheannachd do dh'Eilean Iarmain,
- don dhiùlnach fiachail ud Iain Noble,
- thug cuireadh fialaidh dhuinn a chum dìota
- gu ceòl is sgeulachd san t-Sabhal Mhòr aige.
- Bha sean is òg againn cruinne còmhladh
- toirt fuaim air òran 's toirt ceòl air teudan.
- Chaidh biadh air bòrd dhuinn dhen h-uile seòrsa;
- bha deoch gun stòradh toirt tuilleadh spèird dhuinn.
- B' e fhèin an t-àrmann cùl-taic na Gàidhlig;
- 's e thog an àird i na b' fhearr na mòdan.
- Bidh gach oisean sràide le 'n ainm na Gàidhlig
- is air gach ceàrnaidh sna ràithdean mòra.
- Ceann-iùil ar dùthcha gu robh 'ad diùmbach,
- ag ràdh nach b' fhiù leotha bhith 'ga h-oilein.
- Nan d' fhuair an dùrachd gun d' readh a mùchadh,
- 's cha d' readh a h-ionnsachadh dhan an òigridh.
- Chuir e colaiste oilein an Eilean Iarmain.
- Thig iad o chrìochan na Roinn-Eòrp' ann
- 's bidh Gàidhlig aosta, 's i air a sgaoileadh
- air feadh an t-saoghail, le aont' is òrdugh.
- B' e sàr-dhuin' uasal, 's ann dha bu dual sin;
- gur ann o uaisle a-nuas a dh'fhàs e.
- Bidh cuimhn' le mùirn air gach deireadh ùine
- airson an cùram - bha ùidh dhan chànan.
- Guma buan thu an Eilean Iarmain;
- 's e sin a dh'iarradh gach neach dhan eòl' thu.
- Cha chualas riamh a's an Eilean Sgiath'ach
- fear sheas cho dian riut air thaobh na còrach.
Sabhal Mòr Ostaig[deasaich | deasaich an tùs]
'S e Sabhal Mòr Ostaig, colaiste Ghàidhlig na h-Alba aon dhe na h-iomairtean as ainmeil aig Iain. Chuir e air chois e ann an seann-sabhail air an oighreachd a cheannaich e ann an 1973[3] agus 'na fhaclan fhèin, b' e sin a' chiad eagrachas Gàidhlig on a stèidhich Naomh Colm Cille an Eaglais Cheilteach.
Strì nan soidhnichean[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a bha Comhairle na Gàidhealtachd ag iarraidh air leasachadh a chur an sàs a thaobh na còmhdhalach air oighreachd, chuir Iain an ìre gum biodh Gàidhlig orra, rud nach robh a' Chomhairle ag iarraidh idir. Thuirt Lord Burton:
"It does become a matter of principle. If it raises itself in Viewfield Road, it might raise itself through out the whole of Skye". [5]
Ach bha Iain gu math làidir a thaobh na Gàidhlig:
"He [Burton] said my attitude was holding up the road and that the cost to the country would rise up to £ 20.000. I told him I was surprised […] to consider such a prize in order to prevent five words of Gaelic appearing in public".[6]
Ach aig a' cheann thall, shoirbhich le Iain agus b' iad sin na ciad soidhnichean rathaid ann an Gàidhlig a chunnacas a-riamh.[3]
Urram[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh iomadh urram a bhuileachadh air 'na bheatha, 'nam measg:
- Albannach na Bliadhna ann an 1982[3]
- OBE ann an 1998.[2]
- Glèidheadair na Cuaich ann an 2000[3]
Bàs[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail Iain Noble 25 an Dùbhlachd 2010 air Eilean Iarmain 's e 75 bliadhna a dh'aois.[7] Tha e a' fàgail bean, a' Bhan-ridire Lucilla[1] agus bràthair, Timothy Peter Noble, aig a bheil a' bharantachd a-nis.
Bha luach £4.7 millean air oighreachd Shir Iain nuair a chaochail e, £2.5m dheth ann am fonn agus ann an taigh-òsta Eilean Iarmain agus an corr ann an seilbh eile, leis a' chuid as motha dheth a' dol dha bhean agus suimean beaga do Shabhal Mòr Ostaig agus Urras an Eilein Sgitheanaich.[8]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 Maxwell MacLeod (28 dhen Dùbhlachd 2010). Sir Iain Noble; banker landowner and champion of Gaelic. A' tarraing air 6 dhen Fhaoilleach 2011.
- ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15 Tam Dalyell (31 dhen Dùbhlachd 2010). Sir Iain Noble: Entrepreneur who championed the Gaelic language and culture. A' tarraing air 6 dhen Fhaoilleach 2011.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Phil Davison (27 dhen Dùbhlachd 2010). Obituary: Sir Iain Noble, Banker, hotelier, distillery owner and champion of Gaelic culture. A' tarraing air 6 dhen Fhaoilleach 2011.
- ↑ McKean, T. Hebridean Songmaker - Iain MacNeacail of the Isle of Skye (1997) Polygon ISBN 0-7486-6214-6
- ↑ Hutchinson: td.115
- ↑ Hutchinson: td.117
- ↑ Banker Sir Iain Noble, champion of Gaelic, Skye and Scotland, dies at 75 The Scotsman, 27 an Dùbhlachd 2010
- ↑ (6 dhen Iuchar 2011) Merchant banker and Gaelic champion Sir Iain Noble leaves £4.7m. A' tarraing air 7 dhen Iuchar 2011.
Leabhraichean[deasaich | deasaich an tùs]
Roger Hutchinson: A Waxing Moon – The Modern Gaelic Revival. Mainstream Publishing Company, Dùn Èideann 2005. ISBN 1840187948
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- An Ridire Iain Noble 1935-2010, Òraid Luaidh le Ailean Caimbeul aig Sabhal Mòr Ostaig, 2011-01
- Taigh-òsta Eilean Iarmain


text:
Iain Lom
B' e Iain Lom (Iain MacDhòmhnaill) (mu 1624 - mu 1710) aon de bhàird as motha na seachdamh linne deug. B' e soinneadh Iain: "Iain mac Dhòmhnaill mhic Iain mhic Dhòmhnaill mhic Iain Àlainn".[1]
Fhuair e an leth-ainm, Iain Lom air sgàth an dara cuid geurachd a theanga no luime aodainn. Bhuin e do Chlann Dòmhnaill.
Chruthaich e mu 3000 sreath a th' air maireann an diugh, a bheir iomradh air eachdraidh agus poileataics Gaidhealach, mar Mort Ghlinn Comhann agus na Cogaidhean Mhon Rois, agus gu h-àraid blàir nan Gaidheal, mar eisimpleir Là Inbhir Lochaidh.
Tha cainnt a bhàrdachd gu tric nimheil is fuilteach.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
- "Là Inbhir Lòchaidh"


text:
30/11/2012
Litir na seachdain aig Ruaraidh MacIllEathain. This week's letter for learners from Roddy MacLean.
Last on
More episodes
Litir 698: Coilltean-calltainn - Pàirt 2
Tha a’ chraobh-challtainn gu math sònraichte dhuinn mar Ghàidheil. Tha ceangal làidir aice ri beul-aithris agus seann sgeulachdan na Fèinne. Bha ar sinnsirean measail air na cnothan. Agus bha iad a’ cleachdadh an fhiodha airson iomadach rud. Am measg sin, bha iad a’ dèanamh gual-fiodha dheth.
Far an robhar a’ dèanamh gual-fiodha – de challtainn no darach – tha sinn a’ smaoineachadh gun robhar a’ dèanamh preasarlach dhen choille. ’S e preasarlach no preas-choille a’ Ghàidhlig air coppice no coppiced woodland. ’S e sin suidheachadh far a bheil iomadh stoc beag aig na craobhan, seach aon stoc mòr. Bithear a’ leagail cuid de na stocan ach bidh feadhainn eile a’ nochdadh nan àite. Ach an robh na Gàidheil a’ dèanamh uiread de phreasarlach anns na coilltean-calltainn ’s a bha sinn a’ smaoineachadh?
Tha mi a’ cur na ceist oir thàinig leabhar inntinneach a-mach o chionn ghoirid air a bheil Atlantic Hazel: Scotland’s Special Woodlands. Tha ùghdaran an leabhair a’ cumail a-mach nach eil a’ chuid as motha againn a’ tuigsinn mar a tha coilltean-calltainn ag obair. Tha sin a’ gabhail a-steach luchd-glèidhteachais, eag-eòlaichean choilltean agus manaidsearan oighreachdan.
Tha iad ag ràdh gu bheil daoine anns an fharsaingeachd a’ creidsinn ceithir rudan mun chraoibh-challtainn. ’S e sin gum bi i gu nàdarrach a’ fàs fo chraobhan eile a tha nas motha, is nach bi i na craoibh as àirde anns a’ choille. Cuideachd, far a bheil craobhan-calltainn a tha iomadh-stocach, seach aona-stocach, gur e mac-an-duine as coireach ri sin. Creididh sinn gum bàsaich craobhan-calltainn mura tèid an dèanamh nam preasarlaich. Agus, mura tèid preasarlach a dhèanamh dhith, gun tig aona stoc mòr air craobh-challtainn. Tha ùghdaran an leabhair ag ràdh gu bheil a h-uile gin dhiubh seo ceàrr. Chan eil sinn a’ tuigsinn, tha iad ag ràdh, rud a tha fo ar sròinean fhèin.
Tha na h-ùghdaran, Sandy agus Brian Coppins, ag ràdh gum bi craobhan-calltainn, gu seachd àraidh an fheadhainn a tha a’ fàs air taobh an iar na h-Alba – Coilltean a’ Chuain Siar mar a chanas iad riutha – gu nàdarrach iomadh-stocach. Chan eil preasarlach a’ tighinn a-steach don ghnothach. Às aonais mac-an-duine, bhiodh ar coilltean-calltainn làn chraobhan-calltainn iomadh-stocach. ’S dòcha gur e ‘preasan-calltainn’ a bhiodh againn orra, seach ‘craobhan-calltainn’, co-dhiù, ma tha sinn a’ tomhas craobh mar rud le aona stoc a-mhàin.
Ach, bidh sibh ag ràdh, tha mise eòlach air coilltean far a bheil na craobhan-calltainn nan craobhan, le dìreach aona stoc mòr air gach tè aca. A, uill, tha Sandy is Brian Coppins ag ràdh nach e suidheachadh nàdarrach a th’ ann an sin. ’S e ionaltradh a dh’adhbharaicheas sin – ionaltradh le caoraich agus fèidh. Nuair a chuirear stad air an ionaltradh, bidh na craobhan a’ dol air ais gu bhith iomadh-stocach.
Chithear sin, mar eisimpleir, ann an Coille Loch a’ Mhuilinn ann an Eadar-Dhà-Chaolas. Cho luath ’s a chaidh feansa a chur an-àirde timcheall pàirt de choille-challtainn airson fèidh a chumail a-mach, thòisich stocan ùra a’ fàs bho fhreumhaichean nan craobh. Thachair e gu luath. ’S e dìreach ionaltradh a bha a’ cur stad orra bho bhith a’ fàs.
Tha na h-ùghdaran cuideachd ag ràdh nach eil e fìor gu bi calltainn a’ fàs gu nàdarrach a-mhàin mar phreas fo dhuilleach na coille. Bheir sinn sùil air sin an-ath-sheachdain.
Faclan na Litreach
craobh-challtainn: hazel tree; gual-fiodha: charcoal; darach: oak; Coilltean-challtainn a’ Chuain Siar: The Atlantic Hazelwoods; às aonais: without; Eadar-Dhà-Chaolas: Eddrachillis (NW Sutherland).
Abairtean na Litreach
seann sgeulachdan na Fèinne: the old Fingalian stories; measail air na cnothan: keen on the nuts; bha iad a’ cleachdadh an fhiodha airson iomadach rud: they were using the wood for many things; gun robhar a’ dèanamh preasarlach dhen choille: tha the wood was being coppiced; far a bheil iomadh stoc beag aig na craobhan, seach aona stoc mòr: where the trees are multistemmed rather than single trunked; a’ leagail cuid de na stocan: felling some of the stems; a’ nochdadh nan àite: appearing in their stead; a’ gabhail a-steach luchd-glèidhteachais, eag-eòlaichean choilltean agus manaidsearan oighreachdan: including conservationists, woodland ecologists and estate managers; nach bi i na craoibh as àirde anns a’ choille: it’s not the tallest tree in the wood; gur e mac-an-duine as coireach ri sin: that man is responsible for that; rud a tha fo ar sròinean fhèin: something that’s under our noses; gu seachd àraidh an fheadhainn: particularly the ones; a’ tomhas craobh mar rud le aona stoc a-mhàin: classifying a tree as something with only one trunk; cho luath ’s a chaidh feansa a chur an-àirde: as soon as a fence was erected; airson fèidh a chumail a-mach: to exclude deer; ’s e dìreach ionaltradh a bha a’ cur stad orra bho bhith a’ fàs: it’s just grazing that was stopping it from growing; a-mhàin mar phreas fo dhuilleach na coille: only as a shrub under the canopy of the forest.
Puing-chànain na Litreach
Creididh sinn gum bàsaich craobhan-calltainn mura tèid an dèanamh nam preasarlaich. Agus, mura tèid preasarlach a dhèanamh dhith, gun tig aona stoc mòr air craobh-challtainn: we believe that hazel trees die if they are not coppiced. And, if it is not coppiced, that a hazel tree will develop a single trunk. Do you notice that the verbal forms above (in bold) are all ‘future active’. Well that’s not precisely so, as the ‘future’ verbal form can also represent the ‘present habitual’, sometimes translated into English with a present tense form of the verb.
Gnàthas-cainnt na Litreach
’S e ionaltradh a dh’adhbharaicheas sin: it’s grazing that causes that.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
Cubhait (baile)
'S e prìomh-bhaile Chubhait a tha ann am Kuwait City, (Baile Chubhait, Arabais: مدينة الكويت, Madīnat al-Kūwait). Anns a’ bhliadhna 2005 bha 32,500 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, ach bha 2.38 millean duine a’ fuireach ann an àrd-bhaile Chubhait. Tha am baile suidhichte air a’ Chamas Pheirseanach ann am meadhan na dùthcha. Tha pàrlamaid Chubhait, ris an canar Majlis Al-Umma, suidhichte an seo. Cuideachd tha mòran oifisean riaghaltach, mòran bhancaichean agus ionadan malairteach ann. Mar sin dheth 's e teas meadhan poileataigeach 's ionmhasail na dùthcha a th’ ann am baile Chubhait.
Tha port-adhair eadar-nàiseanta aige cuideachd, an Kuwait International Airport. Tha port-mara Shuwaikh agus port-mara Al Ahmadi mu 50 cilemeatair air falbh, deas air baile Chubhait.


text:
Delft
‘S e baile baile mòr agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) air iomall Rotterdam agus Den Haag, ann an ceann a deas Na Tìrean Ìsle a th' ann an Delft (IPA: dɛɫft, Laideann: Delphi Batavorum). Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Schie, 1m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Òlaind a Deas (Duitsis: Zuid-Holland), 54km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 100km bho Eindhoven, 55km bho Bhreda, 72km bho Tilburg agus 53km bho Utrecht.[3] Chaidh Delft a chlàradh airson a' chiad turas san 11mh Linn agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) air 15 an Giblean 1246. Tha 99,280 duine a' fuireach ann.[4] 'S ann às a' ghnìomhair Duitsis delven, a tha a' ciallachadh mèinneadh, a th'ann ainm a' bhaile. Thoisich obair crèadhadaireachd ann an Delft mu 1640, stuth air a bheil Delfts blauw (Gorm à delft).[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Johannes Vermeer (1632 - 1675). Peantair.[6]
- Sandra van Nieuwland (1977): Seinneadair.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Royal Delft
- ↑ National gallery
- ↑ DB City
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Manuel María Mallarino
Susbaint
Manuel María Mallarino
B’ e Manuel María Mallarino Ibargüen, a rugadh ann an Cali 18 an t-Ògmhios 1808 agus a chaochail ann am Bogotá 6 am Faoilleach, 1872) fear-lagh agus fear-poileataigs à Coloimbia.[1] ‘S e ball a’ Phàrtaidh Thòraidh a bh’ann, agus bha e na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1855 agus 1857.[2][3]
Beatha[deasaich | deasaich an tùs]
Phòs e María Mercedes Cabal, nighean Víctor Cabal, uachdaran-fearainn neartmhor à Buga, agus seann phròbhaist Cali. ‘S e esan an duine a reic ann oighreachd “El Paraiso” gu Jorge Enrique Isaacs, athair a’ bhàird, Jorge Isaacs. Steidhich esan an leabhair ainmeil aige “María” air María Mercedes Cabal fhèin.
An dèidh a leanabachd a chur seachad ann an Cali, chaidh e gu Popayán airson a chuid fhoghlaim àrd-ìre fhaighinn agus cùrsa ann an lagh a dheànamh aig Oilthigh a’ Chauca, far an tug e ceum ann an lagh ann an 1831.[4] An uair sin thoisich e a bhith an sàs ann an saoghal poiliteagach na roinne, ri taobh nan Tòraidh a bhios nam ministearan anns na làithean ri teachd, is fiù’s fhuair e àite ann an Seòmar nan Riochdairean ann an 1836. An dèidh sin fhuaireadh e àite anns an t-Seanaidh cuideachd a bharrachd air a bhith na Riaghladair anns na roinnean dhe Popayán agus Buenaventura. Fhuair e deagh dhuais airson a chuid obrach mhath a rinneadh e mar cheannard roinneil am Pàrtaidh Tòraidh ùr bhon a’ cheann-suidhe Tomás Cipriano de Mosquera, a dh’ainmich e Rùnaire na Dùthchannan Cèin ann an 1846, dreuchd a chumadh e gu ruige 1848. Cho-dhùin Mallarino an dùthaich fhàgail nuair an tug na Libearalaich an Riaghaltas os làimhe ann an 1849, is e na thàmh ann am Lima, Pearu; thill e chun na dùthcha aige ann an 1854, airson taic thoirt dhan cho-bhann dà-phàirtidh a bha airson a chur às dhan dheachdaire José María Melo.
Ceann-suidhe na Dùthcha[deasaich | deasaich an tùs]
Nuair a chaidh an t-òrdugh laghail air ais leis an leas-ceann-suidhe José de Obaldía os a chionn, oir gun do chuir iad às dhan cheann-suidhe José María Obando, b’ fheudar dhan Chòmhdhail leas-ceann-suidhe ùr a thaghadh airson an teirm dhe dà bhliadhna eadar 1855 agus 1857. Chaidh an t-seann seansalair Mallarino a mholadh mar thagraiche an Aonaidh nàiseanta agus thug e an dreuchd os làimhe 1 dhen Ghiblean 1855. An aon latha b’ fheudar dha Mallarino dreuchd a’ chinn-suidhe a thoir os làimhe cuideachd, oir cho-dhùin an Còmhdhail gu robh Obaldía fhèin bu choireach airson Obando a thoirt a-mach agus chuir iad dheth e. Le sin, b’ fheudar dhuibh neach-ainmichte a lorg, is chaidh an Seanalair Joaquín París Ricaurte, fear dhen fheadhainn am broinn an Airm a chuir às do Mhelo, a mholdadh airson an dreuchd. Nuair a bha e os cionn an Riaghaltais bha caibineit dà-phàirtidh aige, leth chuid Libearalaich, leth chuid Tòraidhean. Le sin, thachair rud gu math anabarrach dhàsan: fhuair e taic bho gach uile buidheann ann an saoghal poiliteagach na dùthcha, fiù’s lùghdaich e an Arm gu na bu lugha na 400 saighdearan.
Tha e inntinneach gu do thoisich pròiseas feadaralachadh na dùthcha fo Riaghaltas aig Mallarion. Chaidh na stàitean Panama agus Antioquia a chruthachadh agus bha pròiseas cruthachadh na Stàitean Boyacá, Cauca, Cundinamarca, Magdalena, Bolívar agus Santander air dòigh.
An Dèidh a’ Chinneas[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh an dreuchd sin fhàgail, bha e an sàs gu h-àraidh anns na meadhanan agus anns an fhoghlam, ged an d’fhuair e turas eile na Rùnaire na Dùthchannan Cèin ann an 1861 agus dh’fheuch e ris a’ cheannas fhaighinn a-rithist ann an 1872. Sa bhliadhna sin, bha e am measg an fheadhainn a steidhich Acadamaidh Coloimbianach a’ Chànain.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Nuñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Mallarino • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Deogracias Fonseca • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barcas Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
Eithne
Canar Enya rithe mar is trice sa Bheurla. Rugadh i 17mh dhen Chèitean 1961 ann an Gaoth Dobhair 's thugadh Eithne Ní Bhraonáin oirre (Enya Brennan sa Bheurla mar is trice), 's e 'n aon-neach-ciùil reic as fheàrr Èireann a th' innte. Ri còmhlan-ciùil, 's e trì daoine a th' ann Eithne gu fìor: nì 's gnìomhaichidh Eithne fhèin an ceòl; Nicky Ó Riain, a cruthaichidh na clàran-ciùil; agus Roma Bean uí Riain, a sgrìobhaidh na liricean, gu tric ann an iomadach cànanan. 'S e dlùthachadh fogharach a th' ann Enya air mar a tha Eithne fuaimnichte 'na Gaeilge dhùchasach. Gaoth Dobhair
Beath-eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Togail Ceòlmhor[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Eithne air bhreith sa' Ghaoth Dobhair, an t-siorrachd Dùn nan Gall, Èirinn an 1961 aig teaghlach ceòlmhor. Bha a sean-pàrantan ann am còmhlan-ciùil a shiubhail agus chluich o cheann gu ceann Èireann, bha a h-athair 'na cheann-feadhna a' chòmhlain-chiùil Sliabh Fothaidh mus fosgladh taigh-seinnse, agus chluich a màthair ann am còmhlan-ciùil dannsa agus theagaisg ceòl nas fhadalaiche aig an sgoil ioma-chuimseach Ghaoith Dobhair. Tha ceithir bràithrean is ceithir peathraichean aig Eithne, chruthaich iomadaidh dhiubh an còmhlan-ciùil An Clann As Dobhair 'san 1968 (dh'ath-ainmich iad an còmhlan-ciùil Clannad 'san deichead 1970).
'San 1980, dh'aonaich Eithne Clannad, le a piuthar Máire, agus a bràithrean Pól, agus Ciarán agus a h-uncailean leth-aona Noel agus Padraig Ó Dubhagáin. Chluich Eithne an bòrd-iuchrach agus dh'ullaich seinn cùl-taic air am clàran-ciùil Cran Ull (1980) agus Fuaim (1982). 'San 1982 (gu dlùth mus dh'fhàs Clannad iomraiteach air "Theme From Harry's Game"), dh'fhàg an riochdaire 'gus grèidhear Nicky Ó Riain Clannad agus dh'aonaich Eithne e a thòiseachadh a dreuchd fhèin.
Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
Tha mòran nan òran Eithne air sheinn gu h-iomlan sa' Ghaeilge no Laideann, le eile 'cumail fhathast-ainmichte measgte leis a' Bheurla no Beurla leatha fhèin. Tha Roma Ryan liricean air sgrìobhadh sa' Chuimris, Gaeilge, Laideann, Spàinntis, agus eadhon cànanan cruthaichte le J. R. R. Tolkien.
Tha Eithne òrain air ghnìomhachadh co-cheangailte ris An Tighearna nam Fàinnean le J. R. R. Tolkien, gabhail a-staigh "Lothlórien" na bliadhna 1991 agus "May It Be" ("Guma bhios") 2001, (air sheinn sa' Bheurla 'gus Quenya) agus "Aníron" ('san Sindarin)—na dà òrain dheireannach a' nochdadh air a on the soundtrack of film An Tighearna nam Fàinnean: An Comann na Fàinne le Peadar Jackson. Bha "Guma bhios" ainmichte air Duais a' Mhùir-ollamh ris an Òran as Fheàrr aig na Deasan-ghnàth 2002, ach cha do bhuannaich e.
Tha Eithne iomadaidh gnìomhachaidhean beò air thoirt, air iomadaidh seallaidhean telebhisean, cùisean agus deasan-ghnàth, ach chan eil i cuirm-chiùil fhathast air dhèanamh. Tha i air ràdh, ged, a bu mhath leatha ga dèanamh lathaeigin, agus tha i ga smaoineachadh a bhitheadh dùbhlan mòr 's dòcha.
Eachdraidh nan clàr-ciùil[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran-ciùil[deasaich | deasaich an tùs]
- ENYA-Eithne (1987)
- Two versions of this album were released. When reissued by Warner Music under the title, Na Ceiltich, the original-release track entitled "Portrait" was replaced with an identical -- but longer -- piece of music entitled "Out of the Blue."
- Watermark - Sanas an t-Uisge (1988)
- Ghabh a-staigh roinn nan seòrsa a' chlàir-ciùil òran a chòrr, "Doinneannan 'san Afraga cuid II".
- Shepherd Moons - Gealaich nan Cìobair (1991, bhuannaich 1992 Grammy air "Nua-linn Clàr-Ciùil as Fheàrr")
- Th'ann co-dhiù dà seòrsa na Shepherd Moons (Gealaich nan Cìobair). Chomharraich an ciad clàr-ciùil seòrsa sa Ghaeilge an t-òran An Leabhar nan Là. Bha seòrsa sa' Bheurla an òrain seo a leanas air chleachdadh sa' cheòl an fhilm Fada 's Air Falbh. Coinneachadh sin, tha uile crùthadh a' chlàir-ciùil, cho math ri cruinneachaidhean agus aon-òrain, bho 1992 meadhanach air ghabhail a-staigh an seòrsa sa' Bheurla an àite an t-òrain àrsaideach.
- The Celts - Na Ceiltich (1992) (seòrsa ath-dhèanta a' chlàir-ciùil 1987 Eithne)
- The Memory of Trees - An Cuimhne nam Craobhan (1995, bhuannaich an Grammy na 1996 air "Nua-linn Clàr-Ciùil as Fheàrr")
- Paint The Sky With Stars - Lì-dhealbh an Speur le Reulan (1997) (cruinneachadh nam buaidhean as motha le dhà òrain nuadh)
- A Day Without Rain - Là Gun Frasachd (2000, bhuannaich an Grammy 2001 air "Nua-linn Clàr-Ciùil as Fheàrr")
- Bha trì seòrsachan an Là Gun Frasachd fuasgailte. À taobh às an fuasgladh cumanta 'san Stàidean Aonaichte 'gus 'san Rìoghachd Aonaichte, ghabh an deasachadh Canèidianach aon òran a chòrr, fad bha luchd-dealasach Seàpanach urrach a chluinntinn dhà òrain a chòrr.
- Amarantine (2005)
- And Winter Came... (2008)
- The Very Best of Enya... (2009)
In addition, a 1986 soundtrack album for An Prionnsa an Losgainn (cuideachd air chantainn ri Leasan Fraingis) contains mostly music composed by Enya but not performed by her; a later CD release added two previously unreleased vocal tracks by her.
Aon-òrain[deasaich | deasaich an tùs]
Over the years, Enya has released a large number of CD singles, many of which included bonus tracks that were not included in any of the albums:
- 'S miann Leam A-màireach (1987)
- Sruthadh na t-Orinoco (1988)
- Tuitidh Feasgar... (1988)
- Doinnean 'san Afraga (1989)
- 6 òrain (1989)
- Oíche Chiún (Oidhche Chiùin) (1989)
- 3 òrain LC (1990)
- Fògharrach (1991)
- Gorn na Caribbean (1991)
- Ciamer a 'S Thèid Dhomh à Seinn Chumail? (1991)
- Leabhar nan Là (1992)
- Na Ceiltich (1992)
- Tallaichean a' Mharmoir (1994)
- An Nollaig LC (1994)
- Th'Àite Sam Bith (1995)
- Air Mo Shligh' Dhachaigh (1996)
- Ma 'Mhàin... (1997)
- Sruthadh na t-Orinoco (1998)
- Àm A-mhàin (2000)
- Pàisde Allaidh (2001)
- Àm A-mhàin (Ath-measgaich) (2001)
- guma Bhios (2002)
'S e mì-thuigsinn chumanta a chlàraich Eithne 'n t-òran "Adiemus". 'Se ceàrr, seach b'e clàraichte le còmhlan-ciùil an t-ainme cheudna. 'S e 'n t-òran seo roinnte gu tric tro h-obrachan-lìn pàirteachadh nam còmhlahaidhean leis an fhios mearachdach seo. Gu coltach, tha clàran-ciùil le Loreena McKennitt, Sissel Kyrkjebø, Máire Ní Bhraonáin (a piuthar) air chur fèineachd le mearachd air bhith ri clàran-ciùil Eithne (gu h-àraidh na clàran-ciùil a chlàraich Sissel dham cheòl Eithneil dhan Titanic).
Seallaibh cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Eadar-nàiseanta Oifigeach: Enya.com
- Làrach-lìn Gearmailteach Oifigeach: www.enya.de
- Willows On The Water - Unofficial Enya's Website
- Eithne - Draoidheachd & Binneas làrach-lìn neo-oifigeach le fios leathann mu Eithne
- Liricean Eithne - Eadar-theangachaidhean agus liricean
- An Eachdraigh nam clàr-ciùil Eithne
- Enya - A-mach na Guirm - Làrach-lìn neo-oifigeach


text:
Saguamanchica
B’ e Saguamanchica an darna Zipa à Bacatá (Bogotá an latha an-diugh).[1] Bha e na Zipa bho 1470 gus a bhàsaich e faisg air Chocontá ann an 1490). ‘S e sàr ghaisgeach a bh’ann fad na h-iomairtean a rinn e le soirbheachas an aghaidh a chuid nàmhaidean a measg na Muisca fhèin, ach gu seachd àraidh an aghaidh nam Panche. Aig an toiseach, bha Saguamanchica fo dhìon an Zaque Michuá, ach chaidh iad a-mach air a’ chèile nuair a rinn esan ionnsaigh air tìrean a’ chinn-fheadhna à Ubaque. Chruthaich sin cogadh fada is bhàsaich an dithis Rìgh, ach bhuannaich feachdan an Zipa mu dheireadh thall. Lean mac a’ bhràthar Nemequene e, deagh reachdadair, mar Zipa.[2]
Toiseach an Rìoghachd[deasaich | deasaich an tùs]
Mu 1470, an dèidh an Rìoghachd Bhacatá a ghabhail os làimhe, bha an Zipa Saguamachica airson piseach a thoirt dhan a chuid thìrean. Chuir e arm dhe 30,000 air dòigh agus chaidh iad tro na còmhnardan àrda ann am Fusungha gu ruige dùthchannan nan Sutagao agus nam Panche.[3] Rinn na treubhan sin caidreabhas na aghaidh. Shabaid an t-Arm Muisca an aghaidh na feachdan ionadail sin faisg air na h-Aibhne Pazca. Thuig an Zipa gum biodh e uabhasach doirbh buaidh fhaighinn anns a’ bhatail, is le sin chuir e uachdaran le 12,000 saighdearan ri chùlaibh nan Sutagao an uaigneas gus ionnsaigh a dheànamh orra aig toiseach an ghnothaich. Thoisich an cath garg dòrainn sin tràth sa mhadainn, ach thrasgair na Muisca an cuid nàmhaid is fiù’s ghlac iad an Seanalair Uzathama, a bha os cionn na feachdan eile. Thug an ceann-fheadhna Tibacuy (is esan air a ghoirteachadh anns a’ chath) air Rìgh nam Panche Fusaghasugha is e ag ràdh gun tugadh e gèill dhan Zipa. Mar sin, chaidh na tìrean aige a chur ris an Stàit Bhacatá. [4]
Rinn an ceann-fheadhna à Guatavita ionnsaigh air tìrean an Zipa, ach fhuair an Zipa buaidh mhòr airsan ann an dà chath. Dh’iarr an ceann-fheadhna sin cuideachadh bhon Zaque Michuá à Hunzha Tunja. Chuir Michuá teachdaire chun an Zipa is e ag iarraidh gun tugadh an Zipa leisgeulan dhàsan. Chuir an Zipa an teachdaire gu bàs is an uair sin rinn e ionnsaigh air tìrean an Zaque le 40,000 saighdearan. Nochd an Zaque na aghaidh le 30,000 saighdearan. Rèitich an dithis còrdadh na Sìthe is le sin ’s urrainn dhaibh còmhstri a sheachnadh. Ach cha b’ fhada a rinn an ceann-fheadhna Ebaqué (à Ubaque) ionnsaigh air tìrean an Zipa, is e a’ glacadh Usme agus Pazca. Chuir an Zipa na feachdan aige air bhog agus cheannsaich e an sgìre. Theich Ebaque thall air a’ bheinn far an do dh’ fhalaich e a chuid ionmhais.[5]
An Cogadh Fada[deasaich | deasaich an tùs]
An ceann greis, mu 1474, thoisich cogadh a mhair 16 bliadhna, gu ruige 1490, nuair a chaochail an Zipa. Rinn na Panche ionnsaigh air na Muisca agus ghlac iad Zipacón agus Thena. Thuit Chía agus Cajicá do cheann-fheadhna à Guatavita aig an aon àm. Ghèill na Panche an dèidh 16 bliadhna dhe còmhstri fuilteach. Dh’iarr an cheann-fheadhna cuideachadh an Zaque a-rithist, ach nochd an Zipa le 50,000 saighdearan. Sheas an Zaque na aghaidh le 60,000 saighdearan aig Blàr Chocontá. ‘S e batail doirbh a mhair 3 uairean a bh’ann. Chaidh an dithis Rìgh a ghoirteachadh agus bhàsaich Zipa. A dh’aindeoin sin, chunnaic e buaidh mhòr an airm aige, is thuit Tunja dha na feachdan aige an dèidh a’ bhlàir.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Universidad Distrital Francisco José de Caldas
- ↑ Caballeros Andantes
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ José Antonio Plaza


text:
Uruguaidh
'S e dùthaich ann an Aimearaga a Deas a tha ann an Uruguaidh[1][2][3], (Spàinntis:República Oriental del Uruguay, IPA:reˈpuBlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwai). Tha crìochan aice sa tuath le Braisil agus san iar leis an Argantain. Tha an Cuan Siar san ear-dheas dhith.
‘S e an darna dùthaich neo-eisimeileach as lugha a tha ann an Aimearaga a Deas. Tha mu 3.46 millean duine a’ fuireach ann an Uruguaidh, ach tha mu 1.7 millean a’ fuireach anns an àrd-bhaile Montevideo fhèin. [4]
Tha àiteachas gu math cudthromach airson eaconomaidh Uruguaidh. Tha 10% den GDP a’ tighinn às a’ ghnìomhachas seo.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ CIA - The World Factbook – Uruguaidh
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Riaghaltas Uruguaidh
- El País – Am Pàipear Naidheachd as cudthromaiche
- Fiosrachadh na dùthcha aig Oilthigh Universidad de la República (Spàinntis)


text:
Belluno
‘S e baile mòr air an àirde an ear-thuath na h-Eadailt a th’ ann am Belluno (Fraingis: Bellune, Laideann: Belum, Gearmailtis: Beilun). 'S ann às an t-Seann Ceilteach belo-dunum a tha ainm a' bhaile. Tha e suidhichte aig 376m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na h-Aibhnichean Torrente Ardo agus Piave, anns a' Ghleann Valbelluna, eadar Beanntannan na Dolomiti agus na h-Alpi. Tha am baile am broinn na sgìre (Eadailtis: Provincia) Belluno fhèin, anns an roinn (Eadailtis: Regione) Veneto, 472km air falbh bhon An Ròimh, prìomh-bhaile na dùthcha, 247km bho Mhilano, 65km bho Phadova, 275km bho Fhirenze agus dìreach 33km bho Chanale d'Agordo.[2] Tha 36,506 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[3]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Bartolomeo Alberto Cappellari (1765 – 1846): Pàp bho 1831 gu 1846.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Catalog an Leabharlainn Nàiseanta
Catalog an Leabharlainn Nàiseanta ri fhaghinn sa Ghàidhlig
Gabhaidh na cruinneachaidhean air leth aig Leabharlann Nàiseanta na h-Alba a rannsachadh tron Ghàidhlig a-nis mar phàirt de dhealas seasmhach an Leabharlainn a bhith a' brosnachadh cleachdadh a' chànain.
Chaidh an goireas Gàidhlig ùr seo air làrach-lìn an Leabharlainn a chur air bhog gu h-oifigeil leis an Dr Alasdair Allan, Ministear airson Cànanan na h-Alba, agus e a' tadhal air an Leabharlann an-diugh (19 Sultain).
Tha seo a' gabhail a-steach prìomh chatalog an Leabharlainn anns a bheil cha mhòr còig mìle clàr agus anns a bheil a' mhòr-chuid de chruinneachaidhean clò-bhuailte an Leabharlainn. Chithear an goireas an seo: http://main-cat.nls.uk/vwebv/searchBasic?sk=nls_gae
Tha Leabharlann Nàiseanta na h-Alba cuideachd air a Phlana Gàidhlig fhèin a chruthachadh, a chaidh fhoillseachadh an-diugh, a tha a' mìneachadh mar a bhios an leabharlann a' cumail taic ri cleachdadh a' chànain.
Thuirt an Dotair Allan: 'Airson suidheachadh na Gàidhlig a bhrosnachadh tha e deatamach gum bi daoine le Gàidhlig deònach a cleachdadh nas trice, agus feumaidh cothroman a bhith ann dhaibh seo a dhèanamh. Bheir catalog an Leabharlann Nàiseanta cothrom do luchd-cleachdaidh agus luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig coimhead air còrr is 15 millean pàipear iongantach thar linntean de dhualchas, cultar agus euchdan na h-Alba. Le bhith a’ cur Gàidhlig agus Bheurla còmhla mar seo, tha an Leabharlann Nàiseanta ag àrdachadh inbhe na Gàidhlig agus bu chòir dhuinn fàilte a chuir air an obair seo.'
Bha an obair air a' chatalog na phròiseact gu math dùbhlanach mar thoradh air a' bhriathrachas teicnigeach speisealta a tha ga chleachdadh ann an leabharlannan agus bha feum air dòigh-obrach chruthachail san eadar-theangachadh. Mar eisimpleir, chaidh 'Àite air an sgeilp', a chleachdadh airson 'Shelfmark'. Tha barrachd fhaclan sna h-abairtean Gàidhlig na anns a' Bheurla thùsail agus bha aig na h-eadar-theangairean ri bhith pongail mar thoradh air cruth eadar-aghaidh (interface) a' chataloig.
'S e aon toradh den phròiseact gun deach liosta de bhriathrachas Gàidhlig a chur ri chèile a thaobh catalogadh. Tha NLS an dùil a bhith a' co-roinn seo le leabharlannan is buidhnean eile a tha airson tionndaidhean Gàidhlig a dhèanamh de na catalogan aca fhèin. Bidh seo na chuideachadh do leabharlannan eile gus eadar-aghaidhean an cuid chatalogan eadar-theangachadh don Ghàidhlig agus bidh e na bhrosnachadh eile don chànan.
Chaidh an t-eadar-theangachadh a dhèanamh le ceathrar luchd-obrach aig an Leabharlann a tha nan sgoilearan Gàidhlig agus a dh'ionnsaich Gàidhlig, agus leis an neach-obrach saor-thoileach Ceitidh Murray aig a bheil Gàidhlig bho thùs agus a bha uair na tidsear Gàidhlig. An uair 's gun robh an t-eadar-theangachadh deiseil, chaidh a dhearbhadh taobh a-staigh NLS agus air an taobh a-muigh le Greg MacThòmais, a tha ag obair aig Leabharlann Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach agus aig a bheil Gàidhlig bho thùs.
Thuirt an Leabharlannaiche Nàiseanta, Màrtainn Wade: 'Tha e fìor mhath gu bheil an catalog againn ri fhaighinn sa Ghàidhlig. Tha e na dhealas aig Leabharlann Nàiseanta na h-Alba a bhith a' brosnachadh agus a bhith a' cur ri mothachadh na Gàidhlig agus tha sinn an dòchas gum bi fèill mhòr air an eadar-theangachadh seo bho dhaoine aig a bheil Gàidhlig no aig a bheil ùidh sa chànan.'
Thuirt Ceitidh Murray, a chuidich luchd-obrach leis a' phròiseact gu saor-thoileach: 'Mar chuideigin aig a bheil Gàidhlig bho thùs bha e na thoileachas dhomh a bhith a' cuideachadh luchd-obrach an Leabharlainn leis an tionndadh Ghàidhlig den chatalog. Tha eadar-theangachadh eadar Beurla is Gàidhlig uaireannan na dhùbhlan, gu h-àraidh nuair a thathar a' dèiligeadh ri briathrachas speisealta den t-seòrsa a gheibhear ann an leabharlannan, mar eisimpleir.'
19 September 2013


text:
Malmö
‘S e baile[1] mòr agus port[2] cudromach faisg air Lund, air an àirde an iar-dheas na Suaine a th' ann am Malmö (IPA: malːˈmø, Liotuànais: Malmė, Laideann: Malmogia). Tha e suidhichte air caolas air a bheil Öresund, a sgaras an t-Suain bhon Danmhairg, aig 12m os cionn ìre na mara,[3] anns an roinn (Suainis: län) Skåne,[4] 513km air falbh bho Stockholm (prìomh-bhaile na dùthcha), 546km bho Uppsala, 244km bho Göteborg agus 1,229km bho Bhoden.[5] Chaidh Malmö a stèidheachadh ann an 1275 le Easbaig Lund mar Malmhaug bhon fhacal malm, a tha a' ciallachadh gainmheach agus 303,873 duine a' fuireach ann.[6] 'S e an naoidheamh baile as motha na Suaine a tha ann cuideachd.[7] Tha port Mhalmö ag obair ann an co-bhann le Copenhagen air an taobh thall a' Chaolais.
Bailtean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- An Caisteal Nuadh
- Firenze
- Kaliningrad
- Port Adeleide
- Szczecin
- Straslund
- Tallinn
- Tangshan
- Vaasa
- Varna
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Svensk Geografi
- ↑ Copenhagen Malmö Port
- ↑ Mongabay
- ↑ Nationalencyklopedin
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Statistika Centralbyrån
- ↑ Geonames


text:
Kreuzau
‘S e baile beag air an àirde an iar-thuath na Gearmailte a th’ ann Kreuzau. Tha e suidhichte aig 144m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh na na h-Aibhne Rur agus am Pàirc Nàiseanta Rureifel,[2] faisg air Aachen, anns an sgìre Düren (Rheinland), 37km air falbh bho Köln, 56km bho Düsseldorf, 393km bho Hamburg agus 516km bho Bherlin, prìomh-bhaile na dùthcha.[3] Chaidh Kreuzau a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1319 mar Auwe Superior. Tha 17,834 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile.[4] Chaochail an sgrìobhadair Heinrich Böll: (1917 – 1985) ann an Kreuzau.


text: Mad al-lion immorro di aithechaib & di drochdóiniuh & di daoscarsluag & d'aos cecha danae olchenae diloutar a comoidecht an marsluaig aur dideochaid cech anroth & cech ardtoisech & cech airdri de Fomorcaib cona sochraide din chauth co torcradaur adn uili a sóir & a ndaoirnisn-airmium acht uothad di moghadaib na n-airdrigh namáu. Issed adnso au... lion ro airmios di suidhiuh amal attconnaurc. Secht fir secht fichit secht cét secht caocae .L. di cétaib cét .xx. fichi. cét cét .xl. immon Saub n-Uancendach mac Carpri Cuilc, mac sidhe moga di Indeuch mac De Domnadn .i. mac moga rich Fomore.


text:
Redondo Beach, Calafòrnia
‘S e baile air an àirde an iar nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Redondo Beach. Tha an t-ainm a’ciallachadh Tràigh Chruinne sa Ghàidhlig, bhon fhacal Spàinntis Redondo (Cruinne) agus bhon fhacal Beurla Beach (Tràigh). ‘S e Rancho San Pedro (Oighreachd an Naoimh Pheadair) an t-ainm a bha air o thùs. Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann a 1785. Tha e suidhichte aig 16m os cionn ìre na mara,[1] ri taobh a’ Bhàigh Shouth Bay, anns an stàit Calafòrnia, air iomall Los Angeles. Tha am baile 3,712km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 568km bho Shan Francisco, 2,824km bho Chicago agus 2,572km bho St. Louis.[2] Tha 66,748 duine a' fuireach anns a’ bhaile.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheagailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Enseneda[3]
- La Paz


text:
Stans
‘S e baile beag ann an cridhe na h-Eilbheis a th’ ann an Stans (Laideann: Stannis). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an 1124. Tha e suidhichte aig 558m os cionn ìre na mara[1] ann an ìochdair ghlinn eadar na beanntann Stanserhorn agus Buochserhorn, anns an roinn (Gearmailtis: Kanton) Nidwalden, dìreach 47km air falbh bho Zürich, 187km bho Ghenève agus 68Km bho Bhern, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 7,961 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 187mh baile na dùthcha a-rèir àireamh-sluaigh.[3] ‘S e Gearmailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Stans.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Arnold Odermatt (1925): Dealbhadair.
- Urs Odermatt (1955): Riochdaire fiolmaichean.
- Zoël Amberg (1992): Dràibhear rèiseadh.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Kl.
Muiredhach mac Brain leithrí Laigen[gap: extent: ?]
Artri princeps Aird Macha co sgrin Patraic do dul co Connachtaibh.
Cath i ferann Delbnae Nuat .i. cat Forath ubi H. Maine & a righ{MS folio 183vb(273b)} do marbadh .i. Catal mac Murchadha & plurimi. Rige H. mBriuin .i. Diarmaid mac Tomaltaigh & Maolcothaigh mac Fogharthaigh uictores erant.
Diarmaid ab Iae co sgrin Colaim Cille do dul a n-Albain.
Kl.
Uastatio Laigen la Aodh mac Néll.
Mors Aedha meic Neill Frosaigh ic Ath da Ferta a Muigh Conaille.
Cath edir Cinél Eogain & Cinel Conail in quo cecidit Maol Breasail mac Murcadha rí Cineóil Conaill: Murchadh mac Maeili Duin uictor fuit.
Catal mac Dunlainge ri H. cCinsiolaigh moritur..
Concupar mac Donnchada regnat.
Kl.
Ailebra h. Muirli episcopus Air- & Daimliag moritur.
Fedhlimidh mac Crimthain do gabail Muman.
p.108
Kl.
Sluaiged la Concupur mac Donnchadha co Ard Achod Slebe {MS folio 184ra(274a)} Fuaid. Ionradh na nAirter les co nuige Emhain Macha.
Coniulff ri Saxan moritur.
Kl.
Sicc mór go risit na muire et na locha go ructha na graige & fedhmanna forra.
Eochaidh h. Tuathail episcopus et ab Lughmhaigh quieuit.
Orgain Daiminsi et Corcaighe o gentib.


text:
Robbie Williams
Tha Robert (Robbie) Peter Williams (13 an Gearran, 1974) na sheinneadair Shasannach.
Rugadh e ann am Burslem, Stoke-on-Trent, Siorrachd Stafford.
Susbaint
- 1 A Bheatha
- 2 Leis fhèin
- 3 Dòigh-beatha Robbie
- 4 Clàran
- 5 Iomraidhean
- 6 Ceanglaichean a-muigh
A Bheatha[deasaich | deasaich an tùs]
Take That[deasaich | deasaich an tùs]
Thòisich Robbie ann an saoghal a' phop leis a' chòmhlan-ciùil, Take That a bha ga stiùireadh leis an t-seinneadair/bàrd Gary Barlow. Chaidh an còmhlan-ciùil a stèidheachadh ann an 1991 agus bha iad gu math soirbheachail, a' ruigsinn àireamh a h-Aon ochd tursan. Chruthaich an soirbheachas cothroman do chòmhlan-ciùil choltach ri Boyzone agus 911. Ge-tà, thathar a' ràdh nach d' fhuair Robbie air adhart le buill eile a' chòmhlain-chiùil air sgàth a fheartan bhleigeardach, agus bha e an còmhnaidh a' strì leis na buill agus leis an rianachd. Dh'fhàg e Take That ann an 1995. Faicibh Dealachadh Take That.
Leis fhèin[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh Take That[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh dhà Take That fhàgail, anns a' bhad thòisich Williams ga bhogadh fhèin ann an dòigh-beatha Ròc is Roll còmhla ris a' chòmhlan-ciùil Oasis. Lean seo ri strì gu math poblach le drogaichean agus deoch làidir. Chuir e air mòran cuideam agus bhiodh e tric a' nochdadh mar bhùrach, gun bhearradh is gun nighe. As dèidh dhà agus Oasis a dhol a-mach air a chèile gu math poblach, thug Noel Gallagher "That Fat Dancer from Take That" air.
Cha robh meadhanan ciùil na RA den bheachd gum biodh an Williams mì-mhodhail seo soirbheachail mar neach-ciùil. Bhathar an dùil gum biodh buill eile bho Take That na bu shoirbheachail, gu h-àraidh Gary Barlow agus gu h-ìre Mark Owen.
Life Thru A Lens[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 1996, bha Williams deiseil airson a dhreuchd mar sheinneadair leis fhéin a thòiseachadh gu ceart. Mar a' chiad chlàr aige, chuir e a-mach "Freedom", seann òran le George Michael anns an Lùnastal. As dèidh greis ann an clionaig deoch-làidir, chaidh "Freedom" a leantainn le "Old Before I Die". Ràinig an dà chlàr àireamh a Dhà air cairtean na RA. Lean seo gu foillseachadh a chiad chlàr, Life Thru A Lens", nas anmoiche ann an 1997.
Bha "Freedom" agus "Old Before I Die" air Life Thru A Lens - ach bhathar dhen bheachd gun robh e na bhriseadh-dùil agus cha do shoirbhich an ath dhà chlàr idir; b' iadsan "Lazy Days" agus "South of the Border".
Angels[deasaich | deasaich an tùs]
An t-òran mu dheireadh a chaidh a chur a-mach bhon chlàr aig àm na Nollaig 1997, bha "Angels" na òran gaoil, agus thog e Life Thru A Lens gu àireamh a h-Aon air na cairtean, (28 seachdainean as dèidh dhà a sgaoileadh). Tha cliù aige mar an t-òran a shabhail dreuchd Williams, agus tha e fhathast gu math taitneach gu mòran an-diugh.
Dh'fhàs Williams ainmeil gu math luath anns an Rìoghachd Aonaichte le mòran chlàran eile a' dol a-steach dhan Phrìomh Deich, ach cha robh buaidh mhòr aige anns na Stàitean Aonaichte. Bha Millennium, stèidhichte air criomag bhon òran James Bond You Only Live Twice, na àireamh a h-Aon anns an RA an an 1998 ach cha d' ràinig e ach àireamh 72 sna Stàitean.
I've Been Expecting You[deasaich | deasaich an tùs]
Lean an dàrna clàr "I've Been Expecting You" air an dàigh James Bond is chaidh e gu àireamh a h-Aon anns an Dàmhair 1998. Ann an 1999, dh'obraich e le Tom Jones air a chlàr Reload.
Bha òran soirbheachail eile aige ann an 2000 le "Rock DJ", ach b' e am bhideo don òran a ghoid na ceann-naidheachdan. Anns a' bhideo, bha Robbie a' nochdadh aig roller disco nuair a rùisg e dheth aodach agus an uairsin a chraiceann, a fheòil fhèin buill-bhodhaig, gam biadhadh dha na dannsairean boireannach gus nach robh ach cnàmhach a' dannsa. Bha mòran connspaid ann a thaobh a' bhideo is chaidh a thoirmeasg ann an iomadh dùthaich.
Sing/Swing When You're Winning[deasaich | deasaich an tùs]
As dèidh an treasamh clàr shoirbheachail Sing When You're Winning ann an 2000, chaidh soirbheachadh Robbie a dhearbhadh ann an 2001 nuair a ràinig e àireamh a h-Aon aig àm na Nollaig còmhla ris a' bhana-chleasaiche Astràilianach, Nicole Kidman, a' seinn an t-seann òran le Frank and Nancy Sinatra, Something Stupid.
Nochd Something Stupid air a' chlàr Swing When You're Winning, far an do sheinn Robbie iomadach òrain chlasaigeach mar "Ain't That A Kick In The Head" agus "Mack The Knife". Nochd an ath-chlàradh den òran le Bobby Darin, "Beyond the Sea" ann am Finding Nemo ann an 2003.
Escapology[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2002, sguir Robbie dheth sgrìobhadh còmhla ri a chom-pairteach-sgrìobhaidh, Guy Chambers. Ach, thàinig iad còmhla a-rithist sia miosan as dèidh sin airson Escapology, a chaidh a sgaoileadh anmoch ann an 2002. Bha clàr eile aige, "Feel," gu math soirbheachail san Roinn Eòrpa, 's e a' dol còmhla ri bhideo spaideil far an do nochd Darryl Hannah.
Chaidh an ath bhideo de "Come Undone," a ghearradh gu mòr le MTV air sgàth 's gun do sheall e Robbie a' dèanamh an oba-noga le dà bhoireannach phìosail. Cuideachd, bha mòran bhiastagan is daolagan anns a' bhideo. Aig an àm seo, dhealaich Robbie is Chambers gu oifigeil.
A dhreuchd o chionn ghoirid[deasaich | deasaich an tùs]
Ann an 2002, chaidh Robbie a thaghadh mar fear dhe a' cheud Breatannaich as fhearr leis a' BhBC ach chaidh a thaghadh mar fear dhe na Breatannaich as miosa le Channel 4 ann an 2003.
Chaidh eachdraidh-beatha oifigeil a sgrìobhadh le Chris Heath, "Feel", agus chaidh fhoillseachadh ann an 2004. Dh'innis e mu na tachartasan a thàinig gu bàrr leis an "Live Summer Tour 2003", far an do chluich Williams air beulaibh barrachd is millean duine thairis air trì làithean ann an Lùnastal ann an Knebworth Park ann an Hertfordshire, le 3.5 millean a bharrachd ga choimhead beò air telebhisean agus air an eadar-lìon. Ro Knebworth, anns an Dùbhlachd 2003, rinn Williams tour de Astràilia agus an Sealainn Nuadh còmhla ri Duran Duran.
On a dhealaich e bho Chambers, tha Robbie air fheuchainn gus a luchd-càinidh àicheadh. Leis a' chom-paitreach-sgrìobhaidh ur, Stephen Duffy, tha Robbie air iomadh òran eile a sgrìobhadh, a' toirt a-steach an àireamh a h-Aon, "Radio",
Nochd 'Radio' air na "Greatest Hits" aige anns an Dàmhair 2004. Nochd Williams aig Live 8 ann an Lunnainn far an robh e na rionnag air an latha. Sheall e cho math 's a tha e mar sheinneadair agus a chomas le uimhir de dhaoine, gu h-àraidh nuair nach robh fios aig mòran air na faclan do "Feel".
Chuir Williams a-mach clàr ùr anns an Dàmhair 2005 air a bheil 'Intensive Care', a' beachdachadh air meadhan aois agus na trioblaidean is dùbhlain a tha na lùib, chaidh e gu h-àireamh a h-aon agus bha blas reggae air mòran dhe na h-òrain.
Dòigh-beatha Robbie[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Robbie singilte an-dràsta, 's e a' fuireach ann an Los Angeles, California. Chan eil daoine sam bith an sin ga aithneachadh. Tha mòran beachdachadh a' dol ann am meadhanan na Breatainne mu dheidhinn a ghnèitheachd mì-shoilleir agus a bheatha-gaoil. Tha Robbie air ìomhaigh mar gaoladair spaideil a bhrosnachadh agus tha mòran sgeulachdan ann a' bruidhinn air a chomasan ann an leabaidh. Bidh e tric a' taghadh bhoireannaich bhon luchd-èisteachd aig na cuirmean aige, agus a' toirt pòg (leis an teanga) dhaibh.
Ach bidh na sgeulachdan seo a' nochdadh gu math tric nuair a bhios clàr ùr aige ri reic.
Clàran[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran Stiùideo[deasaich | deasaich an tùs]
- Life Thru a Lens (1997); #1 RA
- I've Been Expecting You (1998 (RA) / 2002 ( SA )); #1 RA
- The Ego Has Landed (1999); #63 SA (Dìreach ann an Ameireaga a Tuath)
- Sing When You're Winning (2000); #1 RA, #110 SA
- Swing When You're Winning (2001); #1 RA
- Escapology (2002); #1 RA, #43 SA
- Intensive Care (2005)
- Rudebox (2006)
- Let's Swing Again (2007)
Clàran 'Beò' agus co-chruinneachaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Clàran Singilte[deasaich | deasaich an tùs]
- Lun 1996 "Freedom" RA: #2 a' Ghearmailt: #10
- Gib 1997 "Old Before I Die" RA: #2 a' Ghearmailt: #37
- Iuch 1997 "Lazy Days" RA: #8 a' Ghearmailt: #90
- Sult 1997 "South of the Border" RA: #14
- Dubh 1997 "Angels" US: #41 RA: #4 a' Ghearmailt: #9 an Fhraing: #7
- Mar 1998 "Let Me Entertain You" RA: #3
- Sult 1998 "Millennium" US: #72 RA: #1 a' Ghearmailt: #41 a'Fhraing: #16
- Dubh 1998 "No Regrets/Antmusic" RA : #4 a' Ghearmailt: #60 an Fhraing: #67
- Mar 1999 "Strong" RA: #4 a' Ghearmailt: #68 an Fhraing: #99
- Samh 1999 "She's The One/It's Only Us" RA: #1 a' Ghearmailt: #27 an Fhraing: #74
- Dubh 1999 "Win Some Lose Some" Direach mar clàr singilte ann an New Zealand
- 1999 "Karma Killer"
- Mar 2000 "United"
- Lun 2000 "Rock DJ" US Hot Dance Music/Club Play: #25 RA: #1 a'Ghearmailt: #9 a'Fhraing: #40
- Damh 2000 "Kids" (le Kylie Minogue) RA: #2 a'Ghearmailt: #47
- Dubh 2000 "Supreme" RA: #3 a'Ghearmailt: #14 a'Fhraing: #12
- Gib 2001 "Let Love Be Your Energy" RA: #10 a'Ghearmailt: #68
- Iuch 2001 "Eternity/Road to Mandalay" RA: #1 a'Ghearmailt: #7 a'Fhraing: #45
- Damh 2001 "We Are The Champions" (le Queen)
- Dubh 2001 "Somethin' Stupid" (le Nicole Kidman) RA: #1 a'Ghearmailt: #2 a'Fhraing: #16
- Gear 2002 "Better Man" direach mar clàr singilte ann an Austrailia
- Mar 2002 "Mr. Bojangles/I Will Talk And Hollywood Will Listen" a'Ghearmailt: #77
- 2002 "Mack The Knife" direach ann am Mexico
- Gib 2002 "My Culture" (1 Giant Leap feat. Maxi Jazz & Robbie Williams) RA: #9 a'Ghearmailt: #69
- Dubh 2002 "Feel" na Staitean Aonaichte: #40 RA: #4 a'Ghearmailt: #3 a'Fhraing: #6
- Ceit 2003 "A Man For All Seasons" (bhon film Johnny English)
- Gib 2003 "Come Undone" RA: #4 a'Ghearmailt: #16 a'Fhraing: #49
- Iuch 2003 "Something Beautiful" RA: #3 a'Ghearmailt: #46 a'Fhraing: #70
- Damh 2003 "Feel (Live)" (bho "Live At Knebworth")
- Damh 2003 "Hot Fudge (Live)" (bho "Live At Knebworth")
- Samh 2003 "Sexed Up" RA: #10 a'Ghearmailt: #53
- Damh 2004 "Radio" RA: #1 a'Ghearmailt: #2 a'Fhraing: #48
- Dubh 2004 "Misunderstood" RA: #8 a'Ghearmailt: #20
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-muigh[deasaich | deasaich an tùs]
- Làrach-lìn Oifigeil
- Robbie Williams Ultimate Fan Club
- http://www.rw-world.com
- http://www.robbiewilliams-info.com
- http://www.robbiewilliamslive.com
- http://www.robbiewilliams-tr.com
- http://www.robbiewilliams-info.com
- http://www.fans-supreme.de
- http://www.robbiewilliams.nu
- http://www.robbiewilliams.pl
- Robbie Williams lyrics


text:
Kl. Ianair .u. f. l. xiii. Anno Domini m.xc.uii.
Lerghus H. Cruimthir comarba Comghaill post penitenciam obtimam obiit.
Tadhg m. Ruaidri H. Concobair ridomna Conacht a suis occisus est.
Flannacan Ruadh airchinnech Ruis Comain in pace quieuit.
Cloicthech Mainistrech cona lebraibh & taiscedhaibh imdhaibh do loscadh.
Mael Brigte m. in t-Sair H. Brolcan uasal-espoc Cille Dara & Coicidh Laigen post penitenciam optimam quiéuit.
Slogadh la Muircertach H. m-Briain & la Leth Mogha co Magh Muirtemhne. Slogadh dano la Domnall H. Lochlainn co Tuaiscert Erenn co Fidh Conaille do thabairt catha doibh co rus-tairmesc Domnall comarba Patraic fo gné sith.
Lochlann H. Duibh Dara ri Fernmuighi do marbadh do Uib Briuin Breifne.
Cno-mhes mor isin bliadhain-si: xxx. bliadhan on chnó-mhes aile gusan cno mhes-sa .i. bliadhain na cnó finn .i. co fogaibthi sesedach cno ar aen-pinginn.


text: Iar n-il bliadnaib iardain, do reir fasdine in druadh, do rala do Britus beith ag saigdeoracht a fiadnaisi in rig .i. a athair, co ranig in t-saiged uada a toll arach in rig, & gor marb in rig fo cetoir ainnsin .i. a athair fein, & co ro h-indarbad son o'n h-Eatail iartoin for indsib mara Torrian, & indarbaid Greig h-e as na h-indsib a g-cinaid Tuirnn do marbad do Aenias. Tanig a Francaib iardain, ocus ro cumdaiged leis Torinis, & nir fuilngead andsin h-e, & tanig iardain a n-inis Breatan, coro gab a rigi, & co ro h-ainmniged in inis uadh, & go ros lin dia claind & dia cined soin. Agus conad h-esin tosach a trebe, do reir na Roman.


text:
1804
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1804 (MDCCCIV).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- Chuir Còirneach "Caiptean" Risteard Trebhethic a chiad inneal-stoithe le comas clì air rathad-iarainn ( Tramffordd Pen-y-darren, anns a' Chuimrigh)
- Chaidh Chitagá (Coloimbia) a stèidheachadh.
- Chaidh Uitenhage (Afraga a Deas) a stèidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 23 an t-Samhain - Franklin Pierce, 14mh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte
- 21 an Dùbhlachd - Benjamin Disraeli, Prìomh-mhinistear Bhreatainn
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 12 an Gearran - Immanuel Kant, ann an Königsberg. Feallsanaiche às A’ Phrùis.