text:
Dresden
'S e Dresden (Sòrbais: Drježdźany) prìomh-bhaile Shagsainn, saor-stàit ann an earra-dheas na Gearmailt. 'S e seo na co-chomharran aige: 51° 2′ 57.33″ Tuath agus 13° 44′ 18.1″ Ear.
Ann an 2009 bha 517.052 duine a' fuireach anns a’ bhaile fhèin [1]; mar sin 's e sin an dàrna baile as motha ann an Sagsainn an-dèidh Leipzig agus an ceithreamh baile as motha anns a' Ghearmailt (an dèidh Berlin, Hamburg agus Köln).
Susbaint
Suidheachadh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Dresden suidhichte air bruach an abhainn Elbe. Tha Prießnitz, Weißeritz agus Lockwitzbach, aibhnichean beaga, a' ruith tron bhaile ach chan eil iad mòr gu leòr airson a bhith a' cleachdadh le bàtaichean mòra mar an abhainn Elbe.
Ged a tha na beanntan Osterzgebirge agus Elbsandsteingebirge faisg air Dresden chan eil am baile fhèin ach mu 113 m os cionn na mara. 'S e an Triebenberg (384 m) an t-àite as àirde ann an Dresden.
Tha Chemnitz mu 80 cilemeatair air falbh san iar-dheas agus Leipzig mu 100 cilemeatair san àirde an iar-thuath dheth.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh na ciad tuineachaidhean anns an raon Dresden a thogail aig àm nuadh-chreagach. Lorg na h-arc-eòlaichean tobhtaichean ann an Dresden-Nickern a tha nas sine na 5000 bliadhna RC.
Chleachdadh am fadhail anns an Elbe anns na Meadhan-Aoisean gu math tric, ach cha robh ach baile beag ann aig an àm ùd. Bha Meißen, baile eile faisg air, na bu chudromaiche anns na làithean seo.
Tha a' chiad tùs sgrìobhte a' nochdadh ann an 1206, far a bheil an t-ainm sgrìobhte air duilleig oifigeil ann an cùirt-lagha: Acta sunt hec Dresdene.[2][3] Bho dheireadh na 15mh linn a-mach dh’fhàs am baile na bu mhotha mar theas-mheadhan cultarach is poileataigeach. An dèidh 1547 bha Dresden na phrìomh-bhaile dhen Rìoghachd Sagsainn, aon de na dùthchannan as cudromaiche ann an Ìompaireachd Naoimh nan Ròmanach an dèidh an Ath-Leasachaidh. Chaidh mòran bhuidhnean cultarach a stèidheachadh aig an àm seo a tha cudromach do chultar a' bhaile chun an latha an-diugh. Ged nach deach am baile a mhilleadh ann an Cogadh na Trithead Bliadhna, chuir teine mòr às an t-seann bhaile gu tur ann an 1685, Gus 1732 chaidh am baile a thogail a-rithist ris an canar "Neustadt" (Baile ùr) an-diugh. Eadar 1806 agus 1918 b' e prìomh-bhaile Rìoghachd Shagsainn a bh' ann an Dresden.
Rinn an Dàrna Cogadh milleadh mòr air Dresden, gu h-àraidh eadar an 13mh is 15mh dhen Ghearran 1945 chaidh mòran bhomaichean a' leigeil air a' bhaile leis na Breatannaich is na h-Aimeireaganaich. Bha am Partaidh Nàsach a' bruidhinn mu 350.000 duine a chaidh a mharbhadh, ach a rèir an eachdraiche Frederick Taylor thuirt am Pàrtaidh Nàsach sin airson faireachdainn dona an-aghaidh nam Breatannach agus nan Stàitean Aonaichte a chruthachadh. Canar an-diugh gun deach eadar 18.000 is 25.000 a mharbhadh. [4]
An dèidh an Dàrna Cogaidh bha Dresden fo smachd Gearmailt an Ear (GDR). Ann an 1990 thachair ath-aonadh na Gearmailt. Chaidh saor-stàit Sagsainn a chruthachadh a-rithist agus le sin tha Dresden na phrìomh-bhaile a-rithist an-diugh.
Frauenkirche (Eaglais nam Ban)[deasaich | deasaich an tùs]
'S i am Frauenkirche (Eaglais nam Ban) ann an Dresden aon dhe na h-eaglaisean as àile anns an stoidhle baroc. Chaidh an eaglais a thogail eadar 1726 is 1743.
An dèidh bomadh Dresden bha an eaglais air a milleadh le teine mòr. Bhris na ballaichean às a chèile an ath-latha. Aig àm GDR bha an tobhta na chuimhneachan-cogaidh. Ach an dèidh ath-aontachadh na Gearmailt thòiseachadh air an eaglais a thogail a-rithist anns an stoidhle tùsail ann an 1994. Bha mòran daoine is buidhnean eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail an sàs anns an obair seo. Mar eisimpleir chruthaich Alan Smith à Lunnainn crois ùr an stìobaill. B’ esan mac an athair a b' e aon de na stiùireadairean plèana a chuir bomaichean air Dresden. [5]
Anns an 30 an Damhair 2005 bha a' chiad aifreann a-rithist anns am Frauenkirche. An-diugh 's e samhla na rèiteachd is na sìthe a tha anns am Frauenkirche.
Dresdner Elbtal[deasaich | deasaich an tùs]
Bho 2004 a-mach b' e Làrach Dhualchas na Cruinne dhen UNESCO a bha anns an Dresdner Elbtal (Gleann Elbe ann an Dresden). B' e sin na h-achaidhean is na lòintean ri taobh na h-aibhne a tha ga leantainn tron bhaile mu 20 cilemeatair air fad. Ach ann an 2009 bha an UNESCO a' cur Dresden air falbh bho liosta nan làraichean air sgàth 's gun tèid drochaid ùr a thogail ann am meadhan a' ghlinne. Le sin bidh aon de na h-àitichean as brèagha dhen Dresdner Elbtal air a mhilleadh. [6]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Thogadh Richard Wagner, neach-ciùil a tha cliùiteach airson nan opranan aige, ann an Dresden.
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Staitistearachd Sagsainn (Faidhle PDF)
- ↑ Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae II 1, duilleag 70-72 àireamh: 74, faic duilleag 72 loidhne 10. : Deasachadh eadar-lìn
- ↑ Dresden, a' chiad turas – Sächsische Archivblätter 1/2006, duilleag 28
- ↑ Erklärung der Dresdner Historikerkommission, 1 an Dàmhair 2008
- ↑ Naidheachdan BBC
- ↑ UNESCO (Gearmailtis)
- ↑ Arche-nova
- ↑ SisterCities
- ↑ Stadt Hamburg
- ↑ Gemeente Rotterdam
- ↑ Stadt Salzburg
- ↑ Ville de Strasbourg
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Fiosrachadh mu Dresden (Gearmailtis)
- Fiosrachadh mu na sràidean is togalaichean ann an Dresden(Gearmailtis)
- Eachdraidh agus cuairt ann an Dresden (Gearmailtis)
- Dresden as virtual city (Beurla)


c: text/html

text:
20.04.2012
Bidh buidhnean taigheadais, comhairlean ionadaile agus buidhnean eile a bhios ag obair gus cur às do dhìth dachaigh ann an Alba a' tighinn an ceann a chèile aig Taigh an Ròid an ath-sheachdain (Diciadain 25 Giblean aig 12.30f) gus coinneachadh ri BPAan mus bi deasbad air chois san t-Seòmar aig 14.00 air an fheasgar sin.
Chaidh an tachartas a chur air dòigh le Comataidh Bun-structair is Cur-an-Seilbh Calpa Riaghaltas na h-Alba. Bithear a' deasbad fianais a fhuair a' Chomataidh air an adhartas a thathar a' dèanamh ann a bhith a' coileanadh dleastanasan na h-Alba a thaobh dìth dachaigh - dleastanasan nach cuireadh an cèill a-riamh gu ruige seo - mus bi deasbad an fheasgair air chois san t-Seòmar.
Sa bhliadhna 2003, chaidh gabhail ri bile sa Phàrlamaid a bha an dèidh sin mar Achd Dìth Dachaigh 's m.s.a.a (Alba) 2003. Chuir an Achd seo an cèill dleastanas a bheir còraichean don a h-uile duine a tha gun dachaigh gun deòin àite-còmhnaidh stèidhichte a bhith aca ro dheireadh 2012. Ri linn rannsachadh ceithir mìosan, chuala a' Chomataidh gun robhar air ceuman mòra a ghabhail gus an targaid a ruigheachd mar bhuil air ùghdarrasan ionadaile a bhith a' measadh suidheachaidhean daoine fa leth air dòigh na b' èifeachdaiche, rud a chuir stad air dìth dachaigh.
Thuirt Neach-Gairm Comataidh Bun-structair is Cur-an-Seilbh Calpa, Maureen Watt BPA:
"Bidh comataidhean a' sireadh fianaise o raon farsaing bhuidhnean is neachan air leth ri linn ar rannsachaidhean agus bidh sinn a' beachdachadh air na beachdan sin is sinn ag ullachadh ar n-aithisgean. Rud nach do thachair riamh roimhe sa Chomataidh seo, thug sinn cuireadh don fheadhainn sin on cuala sinn tighinn air ais don Phàrlamaid gus na co-dhùnaidhean a rinn sinn nar n-aithisg dheireannach a dheasbad. Bidh seo mar chuideachadh dhuinn nar buill Comataidh nuair a thèid sinn don t-Seòmar san fheasgar gus an gnothach a dheasbad cuide ris na BPAan uile."
A thaobh dleastanas cur às do dhìth dachaigh, thuirt an t-Oifigear Riaghlaidh seo:
"Cuiridh ar Comataidh fàilte ron adhartas nach beag a rinneadh a thaobh dèanamh cinnteach gum bi còir aig a h-uile duine a tha gun dachaigh gun deòin air àite-còmhnaidh stèidhichte, adhartas a tha ri fhaicinn sna staitistigean as ùire 's a sheallas lughdachadh 20% sa chùis thar na h-Alba. Tha e glè chudromach gun lean an deagh-obair seo air adhart 's gun dèan sinn na ghabhas dèanamh gus nach bi droch bhuaidh air aig bacaidhean a dh'fhaodadh a bhith ann, leithid atharrachaidhean a thathar an dùil a nochdas fo Achd Ath-leasachadh Shochairean Sòisealta na RA.
"Cumaidh sinn oirnn a' sgrùdadh an t-suidheachaidh an dèidh cur-an-gnìomh iomlan an reachdais ùir chudromaich seo ro dheireadh na bliadhna."
Am measg na bhios an làthair aig an tachartas ron deasbad, bidh:
- Angela, a chuir feum air seirbheisean Buidheann-charthannais Dìon na h-Alba; dh'aontaich i bruidhinn ri buill na Comataidh mu mar a bha 's i gun dachaigh, mu na roghainnean a bha ann dhi aig an àm agus mu bhith ag àrach teaghlaich ann an ionad-còmhnaidh sealadach.
- CÙINA (Co-chruinneachadh Ùghdarrasan Ionadail na h-Alba), cho math ri riochdairean ùghdarrasan ionadaile às Siorrachd Àir a Tuath, Cathair Dhùn Èideann, Inbhir Chluaidh agus Lodainn an Ear.
- Buidhnean taigheadais, nam measg Caidreachas Buidhnean Taigheadais na h-Alba agus Buidheann Taigheadais Ghlaschu.
- Buidhnean a nì obair ri daoine gun dachaigh, nam measg Turning Point Scotland (cathrannas taic daoine), Buidheann-charthannais Dìon na h-Alba agus Comhairle na h-Alba airson Daoine Singilte gun Dachaigh.
Bha Aithisg na Comataidh:
- a' cur cuideam air cudromachd gach roghainn a thaobh taigheadais thar na h-Alba ann a bhith a' coileanadh dleastanasan 2012.
- a' moladh gum bi taic leantainneach o Riaghaltas na h-Alba ann a chor is gun tèid tuilleadh leasachaidh sa chùis seo a bhrosnachadh.
- a' moladh gun tèid innleachd-tomhais dìth dachaigh a leasachadh.
- a' moladh com-pàirteachais thar dhiofar sheirbheisean 's a' dèanamh cinnteach gum bithear a' gabhail a-steach buidhnean taigheadais agus saor-thoileach gu Teis-meadhan (hub) nan Roghainnean Taigheadais.
- a' moladh gun tèid comhairle a thaobh fiachaibh a thairgsinn mar phàirt dhen taic a gheibh daoine gun dachaigh.
Ged a dh'aithnicheadh an obair a rinneadh thuige seo, chuir an aithisg an cèill cuideachd gum faodadh bacaidhean a bhith ann a thaobh dleastanasan 2012 a choileanadh. Nam measg seo bha atharrachaidhean a thathar an dùil a nochdas fo Achd Leasachadh Shochairean Sòisealta na RA, rud is dòcha a chuireas tuilleadh cudtroim air ùghdarrasan ionadaile.
Thug a' Chomataidh, a bhios ag sgrùdadh cur-an-gnìomh dleastanasan 2012 fad a' chòrr den t-seisean, sùil air cho cudromach 's a tha obair-chasgaidh agus dh'iarr iad air Riaghaltas na h-Alba beachdachadh air seirbheis comhairle a thaobh airgid is fiachaibh a thoirt a-steach mar phàirt mòr dhen taic taigheadais a thèid a chur air dòigh airson daoine a tha gun dachaigh.
Cùl-sgeul
Chaidh dleastanas 2012 na h-Alba a chruthachadh fo Achd Dìth Dachaigh 's m.s.a.a (Alba) 2003. Bheir e còraichean don a h-uile duine a tha gun dachaigh gun deòin àite-còmhnaidh stèidhichte a bhith aca ro dheireadh 2012.
Sheall àireamhan a thugadh a-mach le Riaghaltas na h-Alba gun robh lùghdachadh 20% san àireamh de dh'iarrtasan dachaigh eadar Giblean is Sultainn 2011 (11,980 iarrtasan), an taca ris an aon àm ann an 2010 (15,033 iarrtasan).
Sheall àireamhan a fhuair a' chomataidh gun robh diofar ann eadar gach ùghdarras ionadail thar na h-Alba a thaobh adhartas a dhèanamh gus dleastanasan 2012 a choileanadh.
An ceart-uair, feumaidh ùghdarrasan ionadaile àite-còmhnaidh stèidhichte a chur air dòigh do dhaoine gun dachaigh a chaidh a mheasadh a tha gun dachaigh gun deòin agus air a bheil cruaidh-fheum.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Crosshouse
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir an Ear a tha ann an Crosshouse. Tha am baile suidhichte faisg air Cill Mhearnaig. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 36′ 44″ Tuath agus 4° 33′ 10″ Iar.
Ann an 2001 bha 2,454 duine a' fuireach an seo.[1]
Chaidh am baile a thogail anns an 19mh linn airson nam mèinnearan dhen sgìre seo. Chun a' bhliadhna 1882 bha e na phàirt dhen sgìre Cille Mhàra.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Andrew Fisher, (29 an Lùnasdal 1862 - 22 an Damhair 1928 ann an Lunainn) prìomh-mhinistear Astràilia, ann an Crosshouse anns a’ bhliadhna 1862. Bha e ag obair ann an toll-guail mus do dh’imrich e do dh'Astràilia ann an 1885. Bha e na prìomh-mhinistear trì tursan.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 392 384


text:
Dùn Èideann
'S e Dùn Èideann prìomh-bhaile na h-Alba (bho 1437) ach chan e am baile as motha - sin Glaschu. 'S e 453,670 àireamh-sluaigh a' bhaile agus 's e an seachdamh cathair as motha a tha anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha Dùn Èideann suidhichte air an oirthir aig taobh an ear na h-Alba. 'Se Dùn Èideann prìomh-bhaile sgìre Lodainn cuideachd.
Susbaint
Eachdraidh eile[deasaich | deasaich an tùs]
'S e baile le sean Rìoghachd Bhreatannach a bh'ann an Dùn Èideann no Din Eidyn mar a chanar anns an sean chànan aig nam Breatannaich. Tha an daingneach fein suidhichte air creag bholcanachd. Re an linn reoithte, bha sgire Dun Eidinn fo raon doigh a bha siubhal dhan ear. Dh'fhag sin aghaidh direach dhan iar de'n creag agus earball truaill dhan ear (Is e Creag is Earball an t-ainm air an cruth-tire seo). Air barrachd dh'fhag e lagan air taobh tuath agus taobh dheas- a chruthaich da loch: Loch A' Thuatha agus an Loch Deasachd.
Tha "An Seann Bhaile" suidhichte air an earball, leis an Ard Sraid na ruith sios na droma dhan Chanongait a leannas air adhart gu geata Luchairt Rioghail An Ròid. Eadar Dun agus luchairt lorgar prìomh togaileachain na staite: Seann Cearnag a' Pharlamaid- a tha chun latha an diugh priomh ionad nan luchd-lagha Albannaich (gleidh Achd an Aonaidh de 1707 Co-rian lagh na h-Albainn)agus an Aros, sonraichte ris Giles Naomh, Seachad air Taigh Comhairle Dhun Eidinn, lorgar an seann "Tolbooth" agus Taigh Seinnse "Deireadh an t-Saoghal" (a chomharrachas iomall balla a'bhaile 's na meadhan aoisean, nuair a bha an Canongait na baile fa-leth taobh a-muigh na ballaichean). Ri taobh bun a'Chanongait lorgar "Taigh an Roid", taigh parlamaid ur na h-Alba.
Thòisich am baile a sgap am seachad air a sheann crìochan re an 18mh cheud. Thogadh Baile Ur Dhuin Eidinn dhan thaobh tuatha aig deireadh an 18mh cheud, mu'n am a' ghluais muintir an oilthaigh dha thaobh deas far a bheil an oilthigh suidhichte chun latha an diugh.
Cultar[deasaich | deasaich an tùs]
'S e cridhe a' bhaile Caisteal Dhùn Èideann air mullach Creag a' Chaisteil. Tha fèis armachd ainmeil ann gach bliadhna ris an canar an "Edinburgh Military Tattoo", far am bi saighdearan a sealltainn cho ealanta 's a tha iad ann an co-fhairpis, ceòl agus màrsaladh.
Tha fèis ainmeil eile ann airson dràma ris an canar, gu simplidh, Fèis Dhùn Èideann no 'The Edinburgh Festival' ann am Beurla. Bidh mìlltean de chleasaichean a' tighinn agus a' gabhail pàirt bho fheadhainn ainmeil gu feadhainn neo-ainmeil a tha a' feuchainn ri ainm a dheanamh dhaibh fhèin.
Chaidh am Mòd Nàiseanta a chumail ann an Dùn Éideann anns na bliadhnaichean 1899, 1910, 1919, 1935, 1951, 1960 agus 1986.
Spòrs[deasaich | deasaich an tùs]
Tha an lann-cluiche nàiseanta airson sgioba Rugbaidh Albannach ann - Murrayfield - agus dà sgioba mòr ball-coise a bhios a' cluich anns a' Phrìomh-Lìog ; Hibs agus Hearts.
Tha Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba a'cluich aig The Grange ann an Dùn Èideann. Bha Dùn Èideann fear-an-taighe de co-fhlaitheas cluiche ann an 1970 agus 1986.
Foghlam[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dìleab agus tòrr eachdraidh ann am fòghlam a' bhaile agus 's e Oilthigh Dhùn Eideann aon de na h-oilthighean as ainmeil ann am Breatainn agus san t-saoghal. Tha dà oilthigh ùr ann an Dùn Èideann , Oilthigh Heriot-Watt, stèidheichte ann an 1821 agus Oilthigh Napier, stèidheichte ann an 1992.
Tha Scottish Agricultural Collage (SAC) an colaiste ann an Dùn Èideann a deas.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Walter Scott (1771 - 1832). Sgrìobhadair.
- Alexander Graham Bell (1847 - 1922). Dh'innlich e am fòn.
- Sean Connery (1930). Actair.
- Coinneach MacAsgaill (1958). Fear-poileataigs.
- Meg Bateman (1959). Bàrd Gàidhealach.
Baile-cèile[deasaich | deasaich an tùs]
Aistean co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Prìomh-bhailtean
- Hibernian
- Hearts
- Sgioba Rugbaidh Dùn Eideann
- Sgioba Naiseanta Alba
- Oilthigh Dhùn Èideann
- Pàrlamaid na h-Alba
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Dùn Èideann · Dùn Dèagh · Glaschu · Inbhir Nis · Obar Dheathain · Sruighlea
Comhairle Cathair Obar Dheathain | Comhairle Shiorrachd Obar Dheathain | Aonghais | Earra-Ghaidheal agus Bòd | Comhairle Chlach Mhanainn | Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh | Comhairle Cathair Dùn Dè | Comhairle Shiorrachd Àir an Ear | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Ear | Comhairle Lodainn an Ear | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear | Comhairle Dhùn Èideann | Comhairle na Eaglaise Brice | Comhairle Fhìobha | Comhairle Ghlaschu | Comhairle na Gàidhealtachd | Comhairle Inbhir Chluaidh | Comhairle Mheadhan Lodainn | Comhairle Mhoireibh | Comhairle nan Eilean | Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath | Àrcaibh | Comhairle Pheairt is Cheann Rois | Comhairle Shiorrachd Rinn Friù | Comhairle nan Crìochan | Sealtainn | Comhairle Shiorrachd Àir a Deas | Comhairle Shiorrachd Lannraig a Deas | Comhairle Shruighlea | Comhairle Dhùn Bhreatainn an Iar | Comhairle Lodainn an Iar


text:
Fàilte chun 'An Seotal' - an Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig
Cuimsean agus Amasan
’S e stòr-dàta briathrachais a tha anns ‘An Seotal’ a tha ag amas gu sònraichte air cuspairean a tha gan teagasg tro mheadhan na Gàidhlig san àrd-sgoil, ach fosgailte do luchd-cleachdaidh sam bith.
Tha am fiosrachadh a leanas anns an stòr-dàta:
- Briathran a ghabhas rannsachadh bho Bheurla gu Gàidhlig agus bho Ghàidhlig gu Beurla
- Fiosrachadh buntainneach eile, mar eisimpleir, gnè ainmearan, an iolra agus riochdan eile
- Cuspair(ean) sgoile dham buin na briathran
- Eisimpleirean cleachdaidh far a bheil sin iomchaidh
- Duilleag briathrachais coimhearsnachd, far am faod luchd-cleachdaidh ceistean/molaidhean a chur a-steach
- Fiosrachadh agus ceangalan ri goireasan foghlaim Gàidhlig
- Gabhaidh briathran a rannsachadh a rèir na h-aibidil agus a’ chuspair
- Tha an làrach gu tur dà-chànanach
Feartan ùra gan leasachadh an-dràsta:
- Fuaimneachadh bhriathran ri chluinntinn
- Treòrachadh air gràmar – faodaidh ainmearan agus buadhairean a tha nan cois atharrachadh a rèir ’s dè an suidheachadh sa bheil iad agus co-dhiù a bheil alt nan cois. Gus luchd-cleachdaidh a chuideachadh bidh cliath gràmair a’ dol ann an earrann nan notaichean, gus treòrachadh a thoirt seachad air mar a thèid briathrachas ‘An Seotal’ a chur gu feum.
- Gnàthasan-cainnt agus abairtean Gàidhlig – duilleag eadar-ghnìomhach le stiùireadh air gnàthasan-cainnt agus abairtean a leigeas le luchd-cleachdaidh ceistean a chur a-steach mu ghnàthasan-cainnt, seanfhacail is eile. Bidh treòrachadh ann cuideachd air mar a chleachdar na h-eisimpleirean sin ann an sgrìobhadh agus ann an labhairt, agus e na amas gun tèid cànan sgoilearan a leudachadh agus a neartachadh.
Fiosrachadh dha luchd-cleachdaidh
Mas aithne dhuibh briathar a bu chòir a bhith san stòr-dàta, no ma tha molaidhean sam bith agaibh, cuiribh fios a-steach air an duilleig Molaidhean.


text:
Edwin Morgan
'S e bàrd is eadar-theangair Albannach a bha ann an Edwin George Morgan FRSE, OBE, (Glaschu, 27 an Giblean 1920 – Ibidem 17 an Lùnasdal 2010)[1] is e ceangailte leis an Ath-Bheòthachadh Albannach. Tha e aithnichte mar aon de na bàird Albannach as cudthromaiche den fhicheadamh linn. 'S ann ann an 2004 a chaidh ainmeachadh mar a' chiad bhàrd nàiseanta na h-Alba: Am Prìomh-Bhàrd Albannach.[2]
Beatha agus dreuchd[deasaich | deasaich an tùs]
Rugadh Morgan ann an Glaschu agus thogadh e anns An Ruadh-Ghleann. B' e clèirich a bha na phàrantan. Mar phàisde cha robh mòran leabhraichean san taigh, agus cha robh e ceangailte ri daoine litreachail idir na bu mhotha. Bha e aithnichte mar 'eòlaiche' aig an sgoil. Dhearbh e air a phàrantan airgead a thoirt don bhallrachd aige air iomadach buidheann litreachais ann an Glaschu. Thuirt e gum b' e 'taisbeanadh' dha The Faber Book of Modern Verse (1963), bliadhnaichean às dèidh sin.
Chaidh Morgan gu Oilthigh Ghlaschu ann an 1937. B' ann anns an Oilthigh a dh'ionnsaich e Fraingis is Ruisis, fhad 's a dh'fhèin-ionnsaich e Gearmailtis is Eadailtis cuideachd. Às dèidh briseadh foghlaim gus seirbhis a dhèanamh san dàrna Cogadh Mhòr mar ghearanaiche cogaiseach neo-choimhliche anns a' Bhuidhean-Airm Leigheach an Airm Rìoghail. Cheumnaich e ann an 1947 agus dh'obraich e mar òraidiche aig an aon Oilthigh gus an do leig e dheth obair ann an 1980.[3]
Dhealbh Morgan a ghnèitheachd, bhon chiad dol a-mach, ann an Nothing Not Giving Messages: Reflections on his Work and Life (1990) ann an agallamh le Crìsdean Mac 'Ille-Bhàin. Sgrìobh e iomadach dàn gaoil ainmeil; am measg Strawberries agus The Unspoken,[4] far nach robh gnè aig a rùn. B' e an adhbhar laghail don a' shin aig an àm, ach, cuideachd, amas choitcheannachd, mar a mhìnich e ann an agallamh le Marshall Mac an Fhùcadair. Aig fosgladh an Ionad LGDE (Leasbach, Gèidh, Dà-ghnèitheach agus Eadar-ghnèitheach) Ghlaschu ann an 1995,[5] leugh e dàn a sgrìobh e gu sònraichte airson an tachartais, agus fhrithealaich e e mar thìodhlac.
B' ann ann an 2002 a chaidh ainmeachadh mar phàtran Our Story Scotland. Aig fosgladh na Pàrlamaid Albannaich ann an Dùn Èideann, air 9mh den Dàmhair 2004, leugh Liz Lochhead dàn a sgrìobh Morgan gu sònraichte airson an tachartais sin, cuideachd. Chaidh a h-ainmeachadh-se mar an neach-leantainn aige is Prìomh Bhàrd Albannach aig Deireadh-gheamraidh 2011.
A bheatha a' tighinn gu crìch, fhuair Morgan luchd-leughaidh ùr às dèidh co-obrachadh a dhèanamh leis a' chòmhlan-ciùil Albannach Idlewild air an clàradh The Remote Part. Aig deireadh an òrain mu dheireadh, In Remote Part / Scottish Fiction, leugh e an dàn Scottish Fiction a chaidh a sgrìobhadh gu sònraichte airson an òrain fhèin.
B' ann ann an 2007 a thug e dà dhàn dhan dhuanaire Ballads of the Book, agus chruthaich mòran bhàrd Albannach dàin a chaidh a thionndadh gu òrain le luchd-ciùil Albannach. B' e na h-òrain aig Morgan The Good Years agus The Weight of Years a thaisbeanaich Karine Polwart is Idlewild. Thug Séamus Ó hEighnigh, urram foirmeil dha, mar phàirt den chèilidh aige ann an 2005 agus Ó hEighnigh na phrìomh bhàrd Nobel.
Chaidh Morgan a chùram ann an taigh còmhnaidheil oir bha tinneas air. Dh'fhoillsich e cruinneachadh anns a Ghiblean 2010, leis an tiotal Dreams and Other Nightmares, mìosan ro a bhàs, gus comharrachadh a dhèanamh air ochdamh là-breith. Mus do chaochail e, b' e an marainniche mu dheireadh nan Seachdnar Mòr litreachail (am measg, Aodh MacDiarmaid, Rabairt Garbhach, Tormod MacThaoidhg, Iain Mac a' Ghobhainn, Deòrsa Mac Iain Deòrsa is Somhairle MacGill-Eain).
B' ann air 17mh den Lùnasdal 2010 a chaidh Edwin Morgan às a rathad, leis a' ghreim mhòr. Bha e ochdad bliadhna dh'aois. Sgaoil Leabharlann Bàrdachd Albannaich am fios anns a' mhadainn.[6] Chaidh ùmhlachdan a thoirt le luchd-poileataigs mar Ailig Salmond is Iain Gray agus Carole Ann Ní Dhubhthaigh, Prìomh Bhàrd na Rìoghachd Aonaichte.
B' ann air 22mh den Dàmhair a mhìnich Ailig Salmond, anns an òraid aige aig a' Cho-labhairt a' Phartaidh Nàiseanta, gun do chuir Mòrgan £918,000 dhan Phartaidh mar ath-dhealbhachd.[7] An ath là chaidh fhoillseachadh gun cleachdadh an tìodhlac airson an iomairt chunntas-beachd aig a' Phartaidh. Dh'fhàg Morgan £45,000 gu iomadach caraid, seann cho-obraichean agus buidhnean carthannais agus £1 millean son cruthachadh duais bliadhnail airson nam bàrd òga ann an Alba.
Bàrdachd[deasaich | deasaich an tùs]
Chleachd Morgan diofar chruinneachaidhean is stoidhlichean, am measg duanagan is bàrdachd chruadhtain. Chaidh a dhuanaire fhoillseachadh ann an 1990. Cuideachd, dh'eadar-theangaich e bho iomadach cànan cèin, am measg Ruisis, Ungairis, Fraingis, Eadailtis, Laideann, Spàinntis, Portagailis, Gearmailtis agus Seann Bheurla (Beowulf).[8] Chaidh mòran aca a chruinneachadh ann an Rites of Passage: Selected Translations (1976). 'S e an tionndadh Beowulf aige am eadar-theangachadh coitcheann ann an Amearaigea.
Bha buaidh mhòr aig na bàrd beat Amearaigeanach air Morgan, leis am beachdan is cainnt shimplidh is fosgailte mar chomharradh a chuid obrach. B' ann ann an 1968 a sgrìobh e dàn leis an tiotal Starlings In George Square. Leughadh an dàn mar bheachd air an t-seachdnadh aig a' phoball a thaobh iomlanachadh nan duine à thall thairis. Air an làimh eile, thuig feadhainn eile blas Bun-os-cionn Ruis agus gum b' ann an Stalin a bha Starlings.


text:
1949
MCMXLIX
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 8 an t-Iuchar: Chaidh 1984 le George Orwell a chuir a mach.
- Bhuannaich William Faulkner an Duais Nobel ann an Litreachas.
- Bonn prìomh-bhaile na Gearmailt.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Faoilleach -Peter Agre, ann an Northfield (Minnesota). Bith-eòlaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 8 an Giblean - Ailig MacFhearghais, ann an Leswalt. Fear-poileataigs às Alba.
- 18 an t-Ògmhios - Lech Kaczyński, ann an Warsaw. Fear-poileataigs às A' Phòlainn.
- 19 an t-Iuchar - Kgalema Motlanthe, ann am Boksburg. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.
- 23 an t-Sultain - Bruce Springsteen, ann an Long Branch (Jersey Nuadh). Ceòladair às na Stàitean Aonaichte.
- 1 an Dùbhlachd - Pablo Escobar, ann an Envigado. Ceannard luchd-reic nan drogaichean à Coloimbia.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 30 am Màrt - Friedrich Bergius, ann am Buenos Aires. Ceimigear às A'Ghearmailt.
- 5 an Cèitean - Maurice Maeterlinck, ann an Nice. Sgrìobhadair às A'Bheilg.
- 10 an t-Ògmhios - Sigrid Undset, ann an Lillehammer. Sgrìobhadair às An Danmhairg.
- Aonghas Caimbeul, Bàrd Gàidhealach à Alba.


text:
Coimisean Napier
'S e coimisean den riaghaltas a bh' ann Coimisean Napier ann an 1883. Chaidh a chruthachadh fo stiùireadh an Uasail Napier gus sgrùdadh air suidheachadh nan croitearan agus coitearan air a' Ghàidhealtachd.
Ro-eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha suidheachadh na Gàidhealtachd aig deireadh an 19mh linn glè dhuilich. Bha mòran de chroitearan ann am bochdainn, bha na mìltean air fàgail thairis air a’ chuan agus bha daoine fhathast air am fuadachadh a-mach às na bailtean aca gus tuathanasan chaorach a chruthachadh nan àite agus a chur air croitearan a dhol a dh’iasgachd. Bha màl a’ dìreadh fhad ’s a bha meudachd an fhearainn a’ cromadh. Bha na daoine gu tùr eisimealach air na h-uachdarain agus cha robh cothrom aca am beatha fhèin a stiùireadh. Cha robh tèarainteachd sam bith aca air an fhearann. Aig an aon àm ann an Èirinn thòisich croitearan air a bhith soirbheachail an aghaidh uachdaran le sgur màl a phàigheadh. Leis a’ bheachd Èireannach chuir croitearan ann an Cille Mhoire san Eilean Sgitheanach romhpa sgur am màl a phàigheadh agus mu dheireadh thall, às dèidh strì fhuair iad màl 25% na b’ ìsle ann an 1881. [1]
Ùpraid nan Croitearan[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair an ùpraid as ainmeile, Blàr a' Chumhaing, anns a’ Bhràighe ann an 1882. Bha croitearan anns a’ Bhràighe air eisimpleir Cille Mhoire, anns an Eilean Sgitheanach, a leantainn agus dhiùlt iad màl a phàigheadh. Ann an 1883 chaite na b’ fhaide agus dh’iarr croitearan Gleann Dàil an talamh air ais a chaidh a thoirt air falbh bhuapa anns na bliadhnaichean ron sin. Ged a chaidh cuid dhaoine dhan phrìosan, cha robh neart gu leòr aig a’ phoileas fìor stad a chur air Ùpraid nan Croitearan. Cha b’ e an fheadhainn seo a-mhàin a thòisich strì air a’ Ghàidhealtachd gus an còirichean a bhuannachadh, agus leis an aimhreit a’ fàs, bha èiginn air an riaghaltas rannsachadh air na trioblaidean, cuideachd air sgàth ùidh phoblach anns na tachartasan agus air sgàth na thachair ann an Èirinn. [2]
An Coimisean[deasaich | deasaich an tùs]
Le sin chaidh coimisean a chur an cèill leis an riaghaltas gus sgrùdadh air suidheachadh eaconomaigeach agus sòisealta nan croitearan agus coitearan air a’ Ghàidhealtachd aig deireadh na 19mh linn. ’S e An t-Uasal Napier ceann a’ choimisean agus Calum MacNèill an Rùnaire. Chaidh iad timcheall air a’ Ghàidhealtachd bhon Chèitean 1883 agus dh’èist iad ri 775 duine (a’ mhòr-chuid anns a’ Ghàidhlig) ann an 61 àite. Chaidh a h-uile rud a sgrìobhadh sìos gu mionaideach agus eadar-theangachadh. Chaidh fhoillseachadh ann an 1884 anns a’ Bheurla. [3] ’S e obair fîor chudromach a rinn Coimisean Napier airson na Gàidhealtachd. B’ e sin a’ chiad turas a bha ùidh phoblach anns a’ Ghàidhealtachd agus ann an suidheachadh nan daoine, agus a’ chiad turas a chaidh oidhirp a dhèanamh faighinn a-mach mu dheidhinn seo. ’S e fianais cudromach a th’ anns na h-agallamhan, chan ann dìreach air sgàth ’s gun deach an dèanamh le mòran daoine air feadh na Gàidhealtachd ach gu h-àraidh air sgàth ’s gu bheil iad cho mionaideach agus air an innse leis na croitearan fhèin. Bha an coimisean ag iarraidh gum faigh gach duine ann an Alba cothrom an aithisg a leughadh agus gum biodh leth-bhreac de na leabhraichean anns gach leabharlann. [3]
Toraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Às dèidh an sgrùdaidh rinneadh planaichean leasachaidh gus beatha nan croitearan a dhèanamh nas fheàrr. Chuir iad cuideam àraid air ceist an fhearainn. An toiseach, ann an 1885 fhuair croitearan cead pàirt a ghabhail ann an taghadh poilitigeach. Mar sin dh’fhàs ùidh phoilitigeach aig na Gàidheil agus neart cùisean atharrachadh anns an sgìre. Chaidh Achd na Croitearachd (1886) a dhèanamh ann an 1886 agus airson a’ chiad turas fhuair croitearan còirean air an talamh. Mu dheireadh thall, fhuair iad tèarainteachd air an fhearann air an robh iad a’ fuireach agus an còir ga chur air adhart gu ball an teaghlaich. Fhuair iad dìoladh airson leasachaidhean a rinn iad air a’ chroit nuair a dh’fhàgadh iad. Thòisich Coimisean nan Croitearan, cuairt an fhearainn, gus màl a chumail reusanta. [3]
Tùsan[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Hunter, James 1976. The Making of the Crofting Community. Dùn Èideann, John MacDonald. ISBN 0859765377 Duilleag 133
- ↑ Hunter, James 1976. The Making of the Crofting Community. Dùn Èideann, John MacDonald. Duilleag 143
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Cameron, A.D. 1986. Go Listen to the Crofters: The Napier Commission and Crofting a Century ago. Steòrnabhagh, Acair. ISBN 0861520637 Duilleag 123, 125
- Her Majesty’s Commissioners of Inquiry 1884. Evidence taken by Her Majesty’s Commissioners of Inquiry into the Condition of Crofters and Cottars in the Highlands and Islands of Scotland. 1884. Edinburgh: Nèill & Company


text:
Tha Mìrean a’ toirt stiùireadh air:
Tha e air a mholadh gun cuir sgoiltean ri chèile prògram cànain stèidhte air Mìrean a bheir Gàidhlig sgoilearan air adhart ceum air cheum, o sgoil-àraich gu àrd-sgoil.
Bu chòir seo a bhith a’ gabhail a-steach:
Airson an dà dhòigh-obrach sin fhighe na chèile, tha e air a mholadh gun cuir sgoiltean air dòigh prògram de ‘thargaidean cànain’, far a bheil pàtran àraidh (no seata phàtrain) air a thaghadh mar thargaid airson clas no buidheann airson ùine àraidh – mar eisimpleir, seachdain (no nas fhaide) no an ùine a bhios pròiseact àraidh a’ ruith. [Anns na pìosan-obrach ann am Mìrean tha an abairt ‘Pàtran na Seachdain’ air a chleachdadh mar aithghearrachd ach faodaidh iad toirt nas fhaide, no nas giorra, na seachdain.]
Faodar na targaidean a thaghadh airson gu bheil na sgoilearan a’ faighinn nam pàtran sin doirbh no gu bheil iad a’ dol le cuspair àraidh (e.g. ‘bhiodh’ le eachdraidh) no dìreach gu bheil iad nam pàirt de phrògram na sgoile airson Gàidhlig aig an ìre sin.
Fhad ’s a tha an targaid a’ ruith, bu chòir am pàtran cànain sin a bhith air a theagasg agus air a dhaingeachadh gu tric agus ann an caochladh dhòighean, nam measg:


text:
Phillip Seymour Hoffman
'S e cleasaiche à Eabhraig Nuadh (stàit) sna Stàitean Aonaichte a tha ann an Philip Seymour Hoffman (Fairport, 23 an t-Iuchar 1967).[1]
A Dhreuchd[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a' chiad pìos mothachail aige ann an 1990 a' cluich fear-dìona anns a' phrògram Law & Order(Lagh agus Ordugh). Dà bhliadhna as deidh sin fhuair e pìos mor anns am fiolm Scent of a Woman(Fàileadh de Bhoireannach) comhla ri Al Pacino agus Chris O'Donnell. Ann an 1998 bha pàirt aige anns The Big Lebowski agus ann an 2000 chluich e an sgrùdair-ceol Lester Bangs ann an Almost Famous. Fhuair e am pàirt is cliùiteach aige ann an 2005 a' cluich Truman Capote ann an Capote. Bha e air ainmeachadh airson Oscar airson seo.
Fiolmaichean[deasaich | deasaich an tùs]
- Scent of a Woman 1992
- My Boyfriend's Back 1993
- Money For Nothing 1993
- The Getaway 1994
- When A Man Loves A Woman 1994
- Twister 1996
- Boogie Nights 1997
- Next Stop Wonderland 1998
- The Big Lewbowski 1998
- Happiness 1998
- Patch Adams 1998
- Magnolia 1999
- The Talented Mr Ripley 1999
- Almost Famous 2000
- Red Dragon 2002
- 25th Hour 2002
- Cold Mountain 2003
- Along Came Polly 2004
- Capote 2005
- Mission Impossible III 2006
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]


text:
1. Is e raon-ùghdarrais Comataidh Inbhean, Dòighean-obrach agus Cur-an-dreuchd Poblach beachdachadh agus aithris air -
(a) cleachdadh agus modhan-obrach na Pàrlamaid a thaobh na gnothaichean aice;
(b) a bheil no nach eil dol-a-mach bhall a rèir nan Riaghailtean sin agus Còd Giùlain sam bith dha buill, gnothaichean co-cheangailte ri foillseachaidh com-pàirt nam buill, agus gnothaichean sam bith eile co-cheangailte ri dol-a-mach nam ball ann a bhith a’ coileanadh an dleastanasan Pàrlamaideach;
(c) gabhail ri, atharrachadh no cur an-gnìomh Còd Giùlain sam bith airson buill; agus
(d) gnothaichean co-cheangailte ri dreuchdan poblach ann an Alba.
2. Far a bheil a’ Chomataidh den bheachd gu bheil e iomchaidh, faodaidh i ann an gluasad moladh gun tèid còirichean agus sochairean ball a thoirt air falbh chun ìre agus airson an leithid a dh’ùine a bhios air ainmeachadh anns a’ ghluasad.


text:
Byhalia, Mississippi
‘S e baile beag eadar Olive Branch agus Holly Springs ann an ceann a deas Na Stàitean Aonaichte a th’ ann am Byhalia.[1] Tha e suidhichte aig 110m os cionn ìre na mara ri taobh Memphis (Tennessee) 1,210km air falbh bho Washington, prìomh-bhaile na dùthcha agus 290km bho Jackson, prìomh-bhaile na stàite.[2] Tha am baile ann an ceann a tuatha Mhississippi. Tha 1,246 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 0.2% thall thairis agus ‘s e daoine geala a th’ ann 45.2% agus daoine le freumhan ann an Afraga a th’ ann 54.7%.[3] Cha tug ach 3.9% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.[4]
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Chaochail an sgrìobhadair William Faulkner (1897 – 1962) anns an ospadal ann am Byhalia.


text:
An Druim Beag
Tha An Druim Beag (Beurla: Drumbeg)[1] na bhaile croitearachd ann an Asaint, Cataibh. Tha e suidhichte air an rathad B869 eadar an Nead (san ear) agus Cùl-Cinn an Droma Bhig (san iar). 'S e seo na co-chomharran aige: 58° 14′ 31.2″ Tuath agus 5° 11′ 56.4″ Iar. Tha Loch an Droma Bhig san iar den bhaile agus tha seallaidhean brèagha aige. Air làithean soilleir chithear Cughann Eadar Dhà Chaolas agus Loch an Droma Bhig.
Chaidh an Druim Beag a stèidheachadh aig Àm nam Fuadaichean. [2] Thogadh a' chiad rathad don bhaile aig deireadh na 1800an a bha ga cheangal le Loch an Inbhir. Chan eil port-mara aig an Druim Bheag fhèin, ach tha fear ann mu leth-mhìle air falbh ann an Cùl-Cinn an Droma Bhig. 'S e aon de na bailtean dhen Oighreachd Asaint a Tuath a th' anns an Druim Beag.
An-diugh tha timcheall air 100 duine a' fuireach an seo. [3] Tha taigh-òsta agus bùth-chiùird ann far am faighear ealanan is ceàrdan às an àite fhèin.
Bha pàirt den fhilm ghoirid Zip 'n Zoo air a thogail anns an Druim Bheag. Chaidh am film a stiùireadh le Bruce Robertson ann an 2008 agus bha cuid de mhuinntir an àite a’ cluich ann.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Iain Mac an Tàilleir, "Ainmean-àite", duilleag 40, Pàrlamaid na h-Alba (a' tarraing air 3mh an Lùnasdal 2011)
- ↑ MacAskill, John (1999) We have won the land: the story of the purchase by the Assynt Crofters' Trust of the North Lochinver Estate, td 35 Stornoway:Acair. ISBN 0861522214
- ↑ undiscoveredscotland (a' tarraing air 3mh an Lùnasdal 2011)
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NC 122 326
- Lochinver Scotland (Beurla)
- Undiscoveredscotland (Beurla)


text:
1966
MCMLXVI
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 18 an Lùnasdal - dh'fhosgail Drochaid Rathaid Tatha
- Bhuannaich Nelly Sachs agus an Shmuel Yosef Agnon an Duais Nobel ann an Litreachas.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 15 an t-Iuchar - Jason Bonham, dromadair le Led Zeppelin
- 9 an Damhair - David Cameron, Prìomh-mhinistear na Rìoghachd Aonaichte
- 7 an Dùbhlachd - Lucía Etxebarría, Sgrìobhadair
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an t-Sultain - Hendrik Verwoerd, ann an iKapa. Fear-poileataigs à Afraga a Deas.


text:
20 bliadhna bho rugadh Caley Thistle
9 An t-Sultain 2013 Ùraichte aig Ùraichte aig
Tha fichead bliadhna ann bho dhà bhòt ann an Inbhir Nis a thug clubaichean ball-coise Caledonian is Thistle còmhla.
Chruinnich buill bho gach chluba air an 9mh den t-Sultuin 1993 - aig coinneamhan fa leth sa bhaile - 'son bhòtadh am bu chòir dhaibh tighinn còmhla mar chluba ùr a shireadh àite ann an Lìog na h-Alba.
Air a' cheann thall bhòt an dà thaobh' son nam planaichean, buill Thistle 33-12 is buill Chaley 55-50.
Cha do stad a' chonnspaid aig a sin - no fiùs nuair a chluich sgioba ùr Caledonian Thistle a' chiad gheama aca ann an 1994 - is tha cuid ann fhathast a tha searbh mu na thachair.
20 bliadhna bho na bhòtaichean ge-tà tha Caley Thistle aig mullach Priòmh Lìog na h-Alba.


text:
-
-
Archives
- March 2015
- February 2015
- January 2015
- December 2014
- November 2014
- October 2014
- September 2014
- August 2014
- July 2014
- June 2014
- May 2014
- April 2014
- March 2014
- February 2014
- January 2014
- December 2013
- November 2013
- October 2013
- September 2013
- August 2013
- July 2013
- June 2013
- May 2013
- April 2013
- March 2013
- February 2013
- January 2013
- December 2012
- November 2012
- October 2012
- September 2012
- August 2012
- July 2012
- June 2012
- May 2012
- April 2012
- March 2012
- February 2012
- January 2012
- December 2011
- November 2011
- October 2011
- September 2011
- August 2011
- July 2011
- June 2011
- May 2011
- April 2011
- March 2011
- February 2011
- January 2011
- December 2010
- November 2010
- October 2010
- September 2010
- August 2010
- July 2010
- June 2010
- May 2010
- April 2010
- March 2010
- February 2010
- January 2010
- December 2009
- November 2009
- October 2009
- September 2009
- August 2009
- July 2009
- June 2009
- May 2009
- April 2009
- March 2009
- February 2009
- January 2009
- December 2008
- November 2008
- October 2008
- September 2008
- August 2008
- July 2008
- June 2008
- May 2008
- April 2008
- March 2008
- February 2008
- January 2008
- December 2007
- November 2007
- October 2007
- September 2007
- August 2007
- July 2007
- June 2007
- May 2007
- April 2007
- March 2007
- February 2007
- January 2007
- December 2006
- November 2006
- October 2006
- September 2006
- August 2006
- July 2006
- June 2006
- May 2006
- April 2006
- March 2006
- February 2006
- January 2006
- December 2005
- November 2005
- October 2005
- September 2005
- August 2005
- July 2005
- June 2005
- May 2005
- April 2005
- March 2005
- February 2005
- November 2004
- October 2004
- January 1970
- December 1969
-
Meta
Monthly Archives: March 2010
Beul ro luath?
Cha bu luaithe na sgrìobh mi mu dheidhinn teachd an earraich, ‘s ann a tha an geamhradh air tilleadh! THa mi an dòchas gu bheil na h-eòin bheaga a chunnaic mi faisg air an taigh seo, air an druideadh dlùth còmhla ri chèile anns an nid – blàth, nan suain seasgair. Cha sheas an fheadhainn as maoithe… Continue reading
Eòin an earraich air tilleadh
Chaidh mi air cuairt ghoirid a-mach air an rothair an-diugh air prìomh rathad Shlèite. Bha a’ ghaoth làidir, agus uaireannan bha sgrìob chruaidh oirre fhathast, ach a dh’ aindeoin sin, bha e follaiseach gu bheil an t-earrach a’ tighinn dlùth. Ann an cuid de ghàrraidhean Shàsaig, tha lus a’ chrom-chinn fo làn bhlàth agus nuair a dh’fhalbh mi suas gu mullach a’ mhonaidh eadar Torabhaig agus Eilean Iarmain, chunnaic mi blàthan beaga geala air na badan fraoiche.
Cha b’ e sin a-mhàin ach… Continue reading
DUFC a’ gabhail air Tobar na Màthar 3-0 le deichnear
Leis gu bheil grunn mhath gheamannan air fhàgail fhathast ro dheireadh an t-seusain, cha mhol mi an latha math mus tig an oidhche. Ge-tà, tha DUFC airidh air moladh mòr airson nan oidhirpean aca sa ghèam seo. B’ fheudar dhaibh trì chairteal den gh… Continue reading
Comments Off
DUFC a’ gabhail air Tobar na Màthar 3-0 le deichnear.
Leis gu bheil grunn mhath gheamannan air fhàgail fhathast ro dheireadh an t-seusain, cha mhol mi an latha math mus tig an oidhche. Ge-tà, tha DUFC airidh air moladh mòr airson nan oidhirpean aca sa ghèam seo. B’ fheudar dhaibh trì chairteal den ghèam a chluich le deichnear, nuair a fhuair Paul Dixon cairt dhearg. Chaidh a chur far a’ phàirc air sàilleabh ‘s gun robh a chois ro àrd ann an ionnsaigh air cluicheadair eile.
Shaoileadh tu gun cuireadh sin èis air oidhirpean Aonaichte, gu… Continue reading
Cairteal-chuairt dheireannach Cupa na h-Alba (Ath-chluich) – Dùn Dèagh Utd 1 Rangers 0
Grad iongnadh is fearg air sgioba coidsidh Rangers, nuair nach dubh an Rèitire às an tadhal a chuir Utd, mar is àbhaist dha bhith a’ dèanamh!Thachair e a-rithist a-nochd. Chuir DUFC tadhal ann, agus chaidh an tadhal a ghearradh às anns a’ bhad le … Continue reading
Posted in Cairteal Chuairt Dheireannach, Cupa na h-Alba, Dùn Dèagh Aonaichte, Dundee United FC, Iar-chuairt dheireannach, Rangers Comments Off
An ath-chluich dhen Chairteal Chuairt Dheireannach ann an Cupa na h-Alba.
Grad-iongnadh is fearg air sgioba coidsidh Rangers, nuair nach dubh an Rèitire às an tadhal aig Utd mar as àbhaist dha a bhith a’… Continue reading
Agallamh còmhla ri Rhoda agus Cathy Ann
Nuair a bha sinn aig a’ Mhòd ann an Ottawa an uiridh, bha cothrom againn bhruidhinn ri Rhoda Nic Risnidh agus Cathy Ann Nic-a-Phì. Tha sibh eòlach orra, tha sinn cinnteach. Tha Rhoda, a chaidh a breith ‘s a togail anns na Hearadh, ainmeil mar thidsear na Gàidhlig air feadh Ameireaga a Tuath. Tha Cathy […] Continue reading
Posted in podcasts Comments Off
Madaidhean-Allaidh
Tòrr naidheachdan ri thaobh madaidhean-allaidh ann an seo. An t-seachdain-sa chaidh, chaidh teidsear a bha seo a mharbhadh le buidhean de mhadaidhean-allaidh ann an Chignik Lake, tachartas a tha mu math ainneamh. Chaidh sgioba à Roinn Èisg ‘s Beat… Continue reading
Comments Off
Meòrachadh Beag air Bàs (Miroslav Holub)
’S iomadh duine a nì
mar nach do rugadh fhathast iad. Rè an ama sin, ge-tà,
dh’fhaighnicheadh do William Burroughs le oileanach
ma bha e gabhail ri beatha an dèidh bàis,
’s fhreagair e:
– An cinnteach leat nach do bhàsaich thu fhathas… Continue reading
Posted in eadar-theangachadh, Steafan MacRisnidh Comments Off
Frois a’ Phoit!
Nuair a thèid sinn a shnàmh sa mhuir mar chlann a’ plubraich air an t-sràid ann an tuil, no gar plumadh fhèin anns an tuba, is sinn nar suidhe mar chlod no mar ghuga, ?s beag an t-iongnadh ged a phlumas sinn gu grad gun èirich fras-uisge anns a’ bhad, a’ stealladh oirnn, ?s sinn […] Continue reading
Posted in Steafan MacRisnidh, Uisge Comments Off


text:
Menorca
'S e eilean Spàinnteach agus aon de na h-Eileanan Balèarach a tha ann am Menorca (Catalanais is Spàinntis; Beurla: Minorca). Thàinig ainm an eilein bhon fhacal Laideann: Balearis Minor a dh'atharraich tro na linntean gu Minorica (eilean beag).
Tha Menorca suidhichte anns a’ Mhuir Mheadhanaich. Tha e cho farsaing ri 694,4 cilemeatair ceàrnagach. Anns a’ bhliadhna 2006 bha 88.434 de shluagh ann le dluths aig àireamh 127,4 duine gach km².
Tha Mahon na phrìomh-bhaile.
'S e El Toro, ainm eile Monte Toro, a’ bheinn as àirde ann am Menorca, tha i 358 meatair a dh’àrd.
Tha port-adhair eadar-nàiseanta san àird an iar an eilein, mu 3 cilemeatair air falbh bho Mhahon. Tha na h-aiseagan gu Barcelona, Palma de Mallorca agus Valencia suidhichte an seo cuideachd.
Sgìrean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ochd sgìrean ann am Menorca. Seo iad:
- Alaior (Spàinntis: Alayor)
- Es Castell (seann ainm: Villacarlos)
- Ciutadella de Menorca (Spàinntis: Ciudadela de Menorca)
- Ferreries (Spàinntis: Ferrerias)
- Maó (Spàinntis: Mahón)
- Es Mercadal
- Es Migjorn Gran (Spàinntis: San Cristóbal)
- Sant Lluís (Spàinntis: San Luis)


text:
Gàidhlig - cha bhithinn às a h-aonais!
Haut de la Garenne, Jersey
An uiridh bha mi greis thall ann an Jersey, Dh’fhuirich mise san ostail òigridh ud aig ceann a thuath Jersey . Bha e follaiseach gun d’rinn an YHA mòran obrach san àite. Bha fhathast dealbhan cloinne air na ballachan agus beagan fiosrachadh air dè thachair dhaibh às dè a dh’fhàg iad cùram Haut de la Garenne. Tha a h-uile coltas ann gu robh sgeulachdan eile falaichte a tha a’ tighinn am bàrr a-nis. Fhad s a bha mi ann thog mi an dealbh seo.
Tìr nam blòg no Tìr na Beeb?
Dè mu dheidhinn putain mhòr shonraichte air mullach Tnamb a' sealltainn far a bheil naidheachdan beeb sa Ghàidhlig a leithid am fear seo?
Tha thusa a' leughadh....
Taic eadar-nàiseanta airson iomairt fianais ann an Inbhir Narann
Bidh muinntir Inbhir Narann a’ gabhail na sràidean orra airson oifis a' phuist a shabhaladh
Tha amas aig an riaghaltas Lunnainn Oifis a’ Phuist Sràid a’ Chala a dhùnadh agus tha mòran daoine ann a sheo air bhoil leis an naidheachd sin. Tha mòran seann dhaoine a’ fuireach faisg air làimh agus bhiodh e ro fhada dhaibh a’ dol suas cheann thall a’ bhall dhan oifis a’ phuist eile.
Bidh luchd-fianais a’ cruinneachadh aig taigh na cùirte aig 1030 Disathairne sa tighinn agus aig 1100 bidh caismeachd ann sìos dhan Sràid a’ Chala. ‘S e Comhairle Coimhearsnachd Abhainn Inbhir Narann a tha a’ cur a h-uile càil air dòigh gus an cuspair seo a’ toirt fo chomhair a’ mhòr shluaigh.
Dimàirt sgoinneil – tha mi seachd searbh sgìth dheth!
Carson a tha an telebhisean agam loma-làn le Hillary agus Obama agus truaghan eile a tha a’ dèanamh an dìcheall gus cothrom fhaighinn san àm ri teachd a’ ruith airson an Taigh-Geal? BBC agus ITV sguir dheth! Nach eil fhios agaibh chan eil bhòt againn agus cha bu chòir dhuinn a bhith gabhail gnothaich leis san dòigh cracte seo.
An uair sin chuir mi air an t-sianal fhrangach air Sky agus bha iadsan a-mach air ‘le Super Mardi.’
' A’ Tomhas na Cloiche ' - Iris litreachais ùr aig Clann Tuirc
Fhuair mi am brath-naidheachd na leanas bho Chlann Tuirc:
Tha iris ùr Ghàidhlig ga cur air chois le Clann Tuirc: A’ Tomhas na Cloiche. ’S e iris litreachais a bhios innte, a’ gabhail a-steach rosg is bàrdachd – a’ toirt ruim dhan an tradaisean air fad, le sùil ri nuadhas – agus breithneachadh is lèirmheasadh.
Ged a bhios cuideam san iris – mar a bhiodh dùil – ga chur air litreachas na Gàidhlig, bidh fàilte ro altan air sgrìobhaichean a bhios a’ sgrìobhadh ann an cànanan eile agus ro eadar-theangachaidhean à cànanan eile mar an ceudna, gu h-àraidh far am bi sin a’ beantainn ri leasachadh sam bith ann an litreachas na Gàidhlig fhèin.
Mar sin dheth, tha mi a’ sgrìobhadh thugaibh a ghuidhe oirbh rudeigin a chur a-steach, aon chuid cruthachail no breithneachail. Ma shoirbhicheas leis an iris, bhitheamaid an dùil ris a’ chiad àireamh fhaicinn an clò as t-fhomhar 2008.
Mar as trice, bithear an dùil ri stuth fhaighinn ann an cruth WORD leis a’ phost-dealain


text:
15/02/2013
'S e gille-ruadh an cuspair a th' aig Ruaraidh MacIlleathainn. Ach an e balach a th'ann?
Roddy MacLean's letter for learners has a gille-ruadh as its topic, but is it a brown-haired boy or something entirely different.
Last on
More episodes
Litir 709: Gillaroo / Gille-ruadh
Dè th’ ann an gille-ruadh? ’S dòcha gum bi sibh a’ smaoineachadh air balach aig a bheil falt ruadh. Ceart gu leòr, ach tha mise a’ smaoineachadh air rudeigin eile, agus tàthan ann eadar ‘gille’ agus ‘ruadh’. Tha Dwelly ag innse dhuinn gu bheil e a’ ciallachadh salmon parr; ’s e sin bradan aig ìre òg mus fhàg e abhainn airson a dhol gu muir.
Ach tha ciall eile air gille-ruadh. Thàinig mi tarsainn air anns a’ chruinneachadh de dh’fhaclan a rinn Maighstir Ailein ann an Eirisgeigh agus Uibhist a Deas. Seo na sgrìobh e: Gille-ruadh: a freshwater fish not unlike a codling though not so red, biggish in belly. Found in Loch Morar. An uair sin, ann an camagan le comharra-ceist aig an deireadh, tha e a’ cur ‘a gillaroo, kind of trout?’
Nise, cha robh mi riamh ag iasgach ann an Loch Mhòrair. Tha an loch sin air leth domhainn agus tha cuid a’ cumail a-mach gu bheil uilebheist dom b’ ainm Mòrag beò ann! Ach chan eil mi cinnteach mu ghillean-ruadha.
Nuair a rinn mi beagan rannsachaidh air an fhacal gillaroo, fhuair mi a-mach gu bheil e a’ nochdadh ann an Èirinn cuideachd. Tha cuid ga cheangal do loch air a’ chrìch eadar Contae Fhear Manach agus Liatroim. ’S e Loch Meilbhe an t-ainm air an loch. ’S e a th’ anns a’ ghille-ruadh ach breac a tha ag ithe, anns a’ mhòr-chuid, seilcheagan-uisge aig bonn an locha. ’S e am biadh sin a tha ga dhèanamh ruadh. ’S ann dìreach aig deireadh an t-samhraidh a thig iad gu uachdar an locha airson biadh a lorg. An uair sin bidh iasgairean gan glacadh air a’ mhaghar.
An e gnè èisg eadar-dhealaichte bhon bhreac a th’ anns a’ ghille-ruadh? Tha cuid dhen bheachd gur e dìreach Salmo trutta a th’ ann – am breac àbhaisteach – ach gu bheil a bhiadh ga dhèanamh eadar-dhealaichte. Tha cuid eile ag ràdh gum bu chòir a bhith air a thomhas mar ghnè fa leth. Tha iad air ainm saidheansail a thoirt dha – Salmo stomachius.
Chan e Loch Meilbhe, ge-tà, an aon loch ann an Èirinn anns a bheil a leithid de dh’iasg a’ tighinn beò. Agus tha loch ann an Alba ainmeil air a shon cuideachd. Ach chan e Loch Mhòrair a th’ ann. Ann an Innis nan Damh, ann an Asainte, tha loch beag ann air a bheil, air a’ mhapa, Loch Mhaolach-coire. Chan eil an t-ainm a’ dèanamh ciall dhomh. A rèir choltais, tha e mearachdach. ’S e Loch Maol a’ Choire an t-ainm ceart. Tha muinntir an àite cuideachd ga aithneachadh mar The Gillaroo Loch.
Cumaibh seo agaibh fhèin, ach tha e coltach gu bheil an t-iasgach uabhasach math ann. ’S e as coireach ri sin gu bheil clach-aoil timcheall an locha. Agus tha meanbh-chreutairean – leithid chloitheagan – ann, ann am pailteas. Bidh na bric ann an Loch Maol a’ Choire ag ithe nan cloitheagan agus bidh iad a’ dol ruadh. Mar sin, ’s dòcha nach e Salmo stomachius a th’ anns na bric sin idir. Gu dearbh, ’s e sin a tha seann leabhar mu Asainte ag ràdh – ‘the loch is supposed (but wrongly) to contain the true gillaroo trout’.
Co-dhiù no co-dheth, ’s dòcha gu bheil feadhainn agaibh air facal ùr ionnsachadh an-diugh – gillaroo. Agus facal Beurla eile a thàinig bhon Ghàidhlig.
Faclan na Litreach
gille-ruadh: gillaroo; Loch Mhòrair: Loch Morar; Loch Meilbhe: Lough Melvin; breac: trout; Innis nan Damh: Inchnadamph; Asainte: Assynt; mearachdach: mistaken; clach-aoil: limestone.
Abairtean na Litreach
bradan aig ìre òg: a salmon at a young stage; mus fhàg e abhainn airson a dhol gu muir: before it leaves a river to go to sea; thàinig mi tarsainn air: I came across it; anns a’ chruinneachadh de dh’fhaclan: in the collection of words; a rinn Maighstir Ailein ann an Eirisgeigh agus Uibhist a Deas: that Father Allan made in Eriskay and South Uist; ann an camagan le comharra-ceist aig an deireadh: in brackets with a question mark at the end; air leth domhainn: extremely deep; tha cuid a’ cumail a-mach gu bheil uilebheist dom b’ ainm Mòrag beò ann: some people maintain there is a monster called Morag living there; air a’ chrìch eadar Contae Fhear Manach agus Liatroim: on the border between Fermanagh and Leitrim; seilcheagan-uisge aig bonn an locha: water-snails at the bottom of the loch; ’s ann dìreach aig deireadh an t-samhraidh: it’s only at the end of the summer; gnè èisg eadar-dhealaichte: a different species of fish; tha cuid eile ag ràdh gum bu chòir a bhith air a thomhas mar ghnè fa leth: some others say that it should be counted as a separate species; anns a bheil a leithid de dh’iasg a’ tighinn beò: in which that type of fish lives; a’ dèanamh ciall dhomh: making sense to me; tha muinntir an àite cuideachd ga aithneachadh mar: the local people also know it as; cumaibh seo agaibh fhèin: keep this to yourself; tha meanbh-chreutairean – leithid chloitheagan – ann, ann am pailteas: small creatures – such as shrimps – are present in large numbers; co-dhiù no co-dheth: anyhow.
Puing-chànain na Litreach
Gnàthas-cainnt na Litreach
bidh iasgairean gan glacadh air a’ mhaghar: fishermen catch them on the [artificial] fly.
Tha “Litir do Luchd-ionnsachaidh” air a maoineachadh le MG ALBA


text:
British Broadcasting CorporationDachaigh
Taghadh à lèirmheasan a chaidh a sgrìobhadh mun bhàrdachd aig Niall MacLeòid, cuide ri beachdan air an clàradh air bhidio agus ann an earrainnean fuaim.
Meek, D. E. (2003)
""Nuair a Chuimhnicheam an Cuilithionn": Àite Samhlachail na Tìre is Cruth na Tìre ann am Bàrdachd Ghàidhlig na Naoidheamh linn Deug" ann an Cruth na Tìre, dd. 18-20
Gu tric gheibhear an dà chuid an dealbh làidir is an dealbh lag – an dealbh seadhach agus an dealbh tiamhaidh, neo-sheadhadh – taobh ri taobh 's iad a' dol an aghaidh a chèile. Tha an cothlamadh seo a' dùsgadh cianalais is ionndrainn agus tha e anabarrach follaiseach anns an òran aig Niall MacLeòid, "Fàilte don Eilean Sgiathanach". Is dòcha gur h-e seo an t-òran dùthcha as fhèarr a rinn Niall. Tha samhladh air leth làidir aige den Chuilithionn – an t-Àrd-mhaitheas – aig toiseach an dàin. Gheibhear an uair sin dòrlach de na samhlaidhean a bha air am mìneachadh aig Seumas Beattie...air an cur còmhla; ach tha an còrr den dàn (an dèidh s. 25) air a lìonadh le mulad is bròn is caoidh airson nam feartan 's nan làithean a dh'aom. Tha gach nì a tha math air bàsachadh, agus 's e an Cuilithionn a-mhàin a tha a' mairsinn...
Tha e follaiseach bho na dealbhan aig toiseach an dàin gu robh Niall glè mhoiteil às an Eilean Sgiathanach, agus gu robh e comasach air a' mhoit sin a chur an cèill le tomhas de neart. Tha greadhnachas gruamach an Eilein air a dheagh riochdachadh (ss. 1-24), agus tha uaisleachd is cumhachd anns an dealbh. Ach gu mì-fhortanach cha robh Niall fhèin comasach air neart nam beann a chur gu feum dhà fhèin neo da shluaigh anns an linn san robh e beò. Bha a smuaintean uile air a' choimhearsnachd a bh' ann o shean, mar a bha smuaintean Dhonnchaidh Bhàin is Iain MhicLachlainn is Uilleim MhicDhunlèibhe. Tha an "leòghann" (s. 10) a' samhlachadh neart is mòralachd nam beann, ach tha I cuideachd a' riochdachadh cumhachd nan làithean a dh' fhalbh, agus 's e sin as adhbhar gu bheil Niall a' dol fodha a' cheann thall ann am boglaichean na tiamhaidheachd. Tha an sealladh a' sìor theàrnadh leis an leathad, agus 's e dìlseachd a dh'aindeoin a' chaochlaidh do choimhearsnachd mharbh – agus chan e dìlseachd do choimhearsnachd bheò – ceann-crìche an dàin seo (ss. 65-72).
The Adobe Flash player and Javascript are required in order to view a video which appears on this page. You may wish to download the Adobe Flash player.
Dè seòrsa òrain a bhiodh e a' sgrìobhadh?
Tha na h-òrain aig Runrig gu math nas sìmplidh ach 's e pop songs a th' annta. 'S e 'pop songs' a bh' anns na h-òrain aig Niall nuair a bha esan a' sgrìobhadh agus tha na h-òrain aigesan gu math nas sìmplidhe na 'pop songs' a bh' ann can dà cheud bliadhna ron sin, leithid Òran do Iain Breac. 'S e 'pop song' a bha sin, le sèist agus 'chorus' a bhiodh daoine a' togail 's a' seinn. Tha 'm briathrachas air fàs tana agus air atharrachadh ach 'pop songs', tha mise a' smaoineachadh gum biodh Niall a-staigh an àiteigin còmhla ri Runrig.
Air adhart guCeanglaichean
Copyright © 2015 BBC. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air làraich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheàrr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na làraich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.


text:
1963
MCMLXIII
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 21 an t-Ògmhios - Taghadh Phàpa Pòl VI, ann an Cathair na Bhatacain.
- Bhuannaich Giorgos Seferis an Duais Nobel ann an Litreachas.
- 12 an Dùbhlachd - Fhuair A' Cheinia a chuid neo-eisimeileachd.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 an Giblean - Rafael Correa, ann an Guayaquil. Fear-poileataigs à Eacuador.
- 18 an Dùbhlachd - Brad Pitt, ann an Shawnee. Actair às na Stàitean Aonaichte.
- 22 an Dùbhlachd - Bryan Gunn, ann an Inbhir Theòrsa. Cluicheadair Ball-coise à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 3 an t-Ògmhios - Angelo Giuseppe Roncalli, ann an Cathair na Bhatacain. Pàp às An Eadailt.
- 22 an t-Samhain - John F. Kennedy, ann an Dallas. Fear-poileataigs à na Stàitean Aonaichte.
- 11 an Dàmhair - Édith Piaf, ann am Paris. Seinneadair às An Fhraing.


text:
Pòsadh
Tha Pòsadh 'na aonadh chomannach no laghail eadar daoine air chantainn ri cèilean gun cruthnaich cinneadh. Atharraichidh an sònrachadh a' phòsaidh a-rèir ri dualchasan eugsamhala, ach tha mar as trice is 'na òrdachadh anns a bheil càirdeasan, mar as trice dlùth is feòlmhor, air aithneachadh eadar daoine. Tha aonadh mar seo gu tric air dhèanamh tron riaghailt deas-ghnàtha na bainnse. Bacaidh mòran dhualchasan pòsadh ri dithis daoine an caochladh gnè, ach leigidh roinn de dualchasan seòrsaichean ioma-phòsaidh, agus leigidh roinn pòsadh co-sheòrsach. Ann an roinn dualchasan, tha pòsadh air mholadh no èigneachail mus an tòir na feise.


text:
Middelburg
‘S e baile meadhanach agus sgìreachd (Duitsis: gemeente) faisg air Zierikzee, air an àirde an ear-dheas nan Tìrean Ìsle a th' ann am Middelburg (IPA: mɪdəɫˌbʏrx, Fraingis: Middelbourg, Laideann: Medioburgum). Tha e suidhichte air leth-eilean eadar dà Chaolas: Veerse Weer ann an ceann a tuath agus Westerschelde ann an ceann a deas, 8m os cionn ìre na mara,[2] anns an roinn Tìr na Mara (Duitsis: Zeeland), 131km air falbh bho Amsterdam (prìomh-bhaile na dùthcha), 75km bho Rotterdam, 80km bho Den Haag, 72km bho Zundert agus 123km bho Utrecht.[3] Chaidh Middelburg a chlàradh airson a' chiad turas ann an 844 agus fhuair e a chuid chòirichean (Duitsis: Stadsrechten) ann an 1217. Tha 47,308 duine a' fuireach ann.[4] Tha ministear na h-eaglaise Phròstanach sa bhaile, fear air a bheil Klaas Hendrikse, air leabhar neo dhà a sgrìobhadh far a chanas e nach eil Dia idir ann. ‘S e 'Am Ministear Neo-dhiadhaire' am far-ainm a tha air.[5]
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Głogów[6]
- Nagasaki
- Simeria
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Utopia
- ↑ Mongabay
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Centraal Bureau voor de Statistiek
- ↑ Inkpotgenootschaft
- ↑ DB City


text:
Leasachadh san amharc an Horgabost
- 25 Am Faoilleach 2013
Dh'fhoillsichear planaichean mionaideach airson leasachadh ùr aig Rubha Ròmagaidh faisg air Horgabost anns na Hearadh.
Tha Urras Taobh Siar na Hearadh am beachd ionad coimhearsnachd, ionadan gnìomhachais, goireasan son luchd-turais agus taighean a bhios rim faighinn air prìsean cothromach a thogail anns an sgìre.
Thathas an dòchas gum faigheadh iad dealan à crann gaoithe 50kw.
Aig bùth-obrach oidhche Dhiardaoin bha cothrom ann sùil a thoirt air dè dìreach a tha fainear dhaibh.
'S e an ath-cheum a-niste cead-dealbhachaidh fhaighinn gus na planaichean a ghluasad air adhart.


text:
Kl. Ianair, .iii. f., l. ix. Anno Domini M.xl.u.
Muiredach m. Soergusa airchinnech Daim Liac, Cathasach H. Cathail comarba Coeimgin, Maenach H. Cirduban airchinnech Lughmaidh, in pace dormierunt.
Conghalach H. Lochlainn ri Corcu Mbruadh, Glun Iarainn H. Cleirchen ri H. Cairpri, Flaithbertach H. Canannan ri Ceniuil Conaill, Domnall H. Cetfatha, ordan Muman, mortui sunt.
Airchinnech Lethglinne do marbad a n-dorus na cille.
Crech la Muirchertach H. Neill i feraibh Bregh conus-tarraidh Gairbeidh H. Cathusaigh, ri Bregh, i Cassan Linne & an muir lan ara chinn co torchair Muirchertach ann & alii multi.
Carrthach m. Soerbrethaig, ri Eoganachta Caisil, do loscad i tigh theined do h-u Longarcan m. Duinn Cuan cum multis nobilibus ustis.
Cath eter Albanchu fein i torchair Cronan, ab Duine Caillenn.


text:
Droichead na Bandan
'S e baile beag ann an ceann a deas Contae Chorcaí, Cúige Mumhan, Èirinn a th'ann an Droichead na Bandan.[1] Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Bandan, 24km air falbh bho Chorcaigh, 171km bho Ghaillimh agus 244km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[2] Tha 1,721 duine a’ fuireach anns a’bhaile fhèin agus 4,101 mu thimcheall air an dùthaich.[3]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a stèidheachadh le Sasannaich air an robh Beecher, Newce, Shipward agus Archdeacon, ann an 1604 ri linn Planntachadh na h-Èireann. Thogadh balla-dìona mu thimcheall a’ bhaile gus na Gàidheil a chumail air falbh agus bha caisg laghail ann an aghaigh nan Caitligeach cuideachd.


text:
Yn Keayn Sheealtagh
Ta'n Keayn Sheealtagh ny 'aarkey smoo er y theihll as eh 179,700,000 km² er eaghtyr. T'eh sheyney veih'n Arctagh ayns y twoaie gys yn Antarctagh ayns y jiass, as t'eh caglit liorish yn Aishey as yn Austrail da'n sheear as America Hwoaie as Yiass da'n shiar. T'eh cummal 46% dy eaghtyr ushtee ny cruinney as 32% eaghtyr slane ny cruinney. T'eh ny smoo na thalloo cochianglt ny cruinney. Ta cryss ny cruinney rheynn magh y keayn ayns daa ayrn - Yn Keayn Sheealtagh Hwoaie as Yn Keayn Sheealtagh Yiass. Ta'n boayl s'diuney soit ayns y cheayn ayns Clash Variana 'sy cheayn sheear as eh 10,911 m er diunid.


text:
Aah
Ta aah ny aae çheet er boayl 'syn awin ny 'sy strooan raad t'eh so-aahoil er shooyl ny liorish carbyd. Dy mennick, she phenomenon najooragh t'ayn.
Ta'n fockle 'aah' ry-akin ayns enmyn ram buill, lheid as Droghad Aah (aah raad ta droghad ayn), ny Aah yn Ollee (aah 'syn awin raad ren dew goll harrish yn awin). Ayns cosoylagh rish shen, ta'n fockle áth ny Yernish (ayns Baile Átha Troim as Áth an Ghainimh) as yn fockle àth ny Gaelg Albinagh (ayns Àth a' Chàirn as Àth Maol Ruibhe) nyn go-cheintee as ta'n cheeall cheddin oc.


text:
Cogadh na Mìle Làithean
Cogadh na Mìle làithean (1899 - 1902): Cogadh sìobhalta ann an Coloimbia[1] a thug fìor dhroch bhuaidh air an dùthaich aig toiseach an 20mh linn.[2][3]
'S e pàirt fa-leth cudromach dhan nobhail "Cien años de Soledad " (Ceud Bliadhna dhe Uaigneas) le Gabriel García Márquez a th' ann an Cogadh na Mìle làithean. Tha an Còrnailear Aureliano Buendía, prìomh charactar an leabhair, an sàs anns a' chogadh sin. Chaill Coloimbia Roinn A' Chaolais (Spàinntis: Departamento del Istmo), ris an canar Panama an latha an-diugh, agus An Canal na luib.
‘S e cogadh sìobhalta a rinn droch sgrios air Coloimbia agus Panama (roinn am broinn Choloimbia aig an àm), eadar 1899 agus 1902 a bh’ann Cogadh na Mìle Làithean. Mar thoradh a’ chogaidh sin, rinn an Riaghaltas Tòraidheach a’ chùis air a chuid nàmhaidean Libearalach ach chaill an dùthaich Panama ann an 1903. Shabaid buill a’ Phàirtidh Libearalach an aghaidh an Riaghaltais a bha fo bhuaidh buidheann a’ Phàirtidh Thòraidh air an robh A’ Bhuidheann Nàiseanta, agus iad fo stiùireadh an ceann-suidhe Manuel Antonio Sanclemente fad ùine ghoirid. Dh’ èirich na Libearalaich an aghaidh atharrachaidhean làidir obann bhon Bun-Reachd dhe 1863 (a chaidh a sgrìobhadh ann an reachdas nuair a bha Rafael Núñez os cionn an Riaghaltais, is a chuir siostam feadarail air bhog), gu siostam meadhanach na àite (Bhun-Reachd dhe 1886). A bharrachd air sin, dh’ fhulang na Libearalaich ionnsaighean ainneartach bho na Tòraidhean, is le sin dh’fheuch iad ri smachd a chur air an Riaghaltas.
Thoisich an cogaidh an dèidh dhan cheann-suidhe Sanclemente an dreuchd a leigeil air adhbharan slàinte is fhuair an leas ceann-suidhe Marroquín an dreuchd na àite. Nuair a ghabh Marroquin, a bha na bu fhaisge air na Tòraidhean traidiseanta na a’ Bhuidheann Nàiseanta, an dreuchd os làimhe nochd còmhstri airson an cumhachd. Las sin teine a’ chogaidh nuair a rinn buidheann dhe Libearalaich, le droch eagrachadh, ionnsaigh air Bucaramanga, rud a dh’ adhbharaich freagairt làidir bho Riaghaltas na dùthcha. Bha suidheachadh nan Tòraidh buileach na bu fheàrr na dha na Libearalaich, is b’ urrainn dhaibh structar na stàite, conaltraidhean ùra agus Arm proifeasanta le deagh eagrachaidh is tòrr airgid a chleachdadh gu math. Bha e glè dhoirbh dha na Libearalach feachdan proifeasanta a chuir air dòigh ach anns na roinnean dhe Santander agus Panama, far am b’ urrainn dhaibh an iomairt aca a chumail a ‘ dol.
Susbaint
Freumhan a’ Chogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Nochd corra draghan eadar na Tòraidhean agus na Libearalaich ann an Coloimbia rè na 19mh linne. Dh’adhbharaich na draghan sin cogaidhean air feadh na dùthcha, leis gu robh siostam nam pàrtaidh a’ fàs na bu treasa. Gheuraich am Bun-Reachd dhe Rionegro, ris na riaghaltasan feadarail a chruthaich e, eadar-dhealachaidhean seadh eadar an dà phàrtaidh, seadh eadar na roinnean. Mar eisimpleir: bha feachdan armachd na bu mhotha aig na stàitean na a bha aig Riaghaltas na dùthcha fhèin gu tric. Chaidh Bun-Reachd dhe 1886 a sgrìobhadh nuair a bha còmhstri sòisealta agus cogaidhean sìobhalta a’ sgiùrsadh na dùthcha airson stàit meadhanach làidir chruthachadh, gu math eadar-dhealaichte bhon a’ Bhun-reachd roimh làimhe. Chaidh am Bun-Reachd dhe 1863 a chur às anns a’ bhliadhna sin (a bha làn ana-cuimse an t-siostaim fheadarail rè amannan nan Raidigeach) is le sin nochd a’ chiad fhios gum biodh cogadh ann. A bharrachd air sin, chaill prìsean eadar-nàiseanta a' chofaidh, air an robh eaconomaidh na dùthcha gu math crochte. Le sin, dh'fhàs suidheachadh na dùthcha na bu mhiosa agus chaill Coloimbia a cho-chuideam poiliteagach.[4]
Blàran dhe Peralonso agus Palonegro[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair na Libearalaich a’ chiad mhì-bhuaidh aca dìreach corra latha an dèidh dhan chogadh a thòiseachadh aig Blàr nan Easbaig, ri taobh na h-aibhne Mhagdalena air an 24mh dhen Dàmhair 1899. Ach bha draghan uabhasach doirbh aig na Tòraidhean cuideachd. Bha iad gan sgaradh eadar dà bhuidheann: na daoine Eachdraidheil agus na Nàiseantaich is iad a’ feuchainn ri draghan na dùthcha a cheartachadh. Chuir na daoine eachdraidheil an ceann-suidhe Sanclemente às an dreuchd aige, is chuir iad José Manuel Marroquín na àite. A tuilleadh air sin, dh’ainmich na Libearalaich Gabriel Vargas Santos na cheann-suidhe, airson suidheachadh ceannardan bun-reachdail nan Tòraidh a lagachadh.
Beag air bheag, dh’ fhàsadh an cogadh na bu smachdaile agus na bu buirb, leis na sìobhaltaich gan sgaradh eadar an dà bhuidheann ann an dòigh uabhasach eudmhorach, agus gach pàrtaidh a’ dèanamh a dhìcheall airson buaidhean fhaighinn, nach robh ach meallach. Gun teagamh, ‘s e na blàran aig Peralonso agus Palonegro ann an Santander a shealltainn dhan dùthaich an droch sgrios is milleadh a nì na cogaidhean. A’ chiad turas, fhuair na Libearalaich am buaidh mu dheireadh le Rafael Uribe Uribe. Chuir na Tòraidhean sguir air an cuid nàmhaidean aig Palonegro air an 25 latha dhen Chèitean 1900 gan bleitheadh beag air bheag. An uair sin chuairtich iad Cúcuta.
An dèidh Palonegro, cha dh'fhaodadh do Arm nan Libearalach an gnothach a dheànamh an aghaidh na Tòraidhean. Le sin , nochd iomadh guerrillas air feadh na dùthcha. Dheànadh iad ionnsaighean gun chead bho ceannardan nam Pàrtaidh, is bha iad cho eudmhorach. Thachair an aon rud ann an Coloimbia anns an darna leth dhen 20mh linn.[5]
Mu dheireadh thall[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh Phalonegro, ‘s e dìreach sabaid gun chiall is gun bhrìgh dha na pàrtaidhean a’ bh’anns a’ chogadh. Chumadh na Libearalaich a’ dol ged nach d’fhuair iad ach beagan taic bho na dùthchannan eile, is nochd sgaradh doirbh eadar na Sìochantairean agus na Cathaich am broinn a’ Phàirtidh fhèin. Thuig na Tòraidhean Nàiseantaich anns a’ bhad gum biodh e na bu fheàrr dhaibh sguir a chur air an gnothach, is teis-meadhan a’ chogaidh a-nis ann am Panama agus air oirthir a’ Chairibian.
Le sin, b’ fheudar dha Coloimbia cogadh eadar-nàiseanta a sheachnadh: dh’fheuch ceann-suidhe na Bheiniseala, Cipriano Castro, ri cogadh a thòiseachadh an aghaidh Choloimbia, is esan a’ toirt taic do Uribe Uribe airson ga chur os cionn an Riaghaltais. Chaidh aig feachdan Mharroquín air taic na Bheiniseala dha na Libearalach a ghearradh air am 29mh latha dhen Iuchar1901, leis gun do chuir an Seanalair Tòraidh Juan Tovar ruaig air na Libearalaich. B’ fheudar dha Uribe Uribe ga thoirt thairis, ach air chumha.
Còrdaidhean dhe Neerlandia agus Wisconsin[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh ainmean a chur gu còrdaidhean na Sìthe air an oighreachd Neerlandia air an 24mh latha dhen Dàmhair 1902, ged an do mhair an còmhstri gu ruige an t-Samhain ann am Panama. gu ruige deireadh a’ bhliadhna 1901 eadar dà shoitheach, an Almirante Padilla (Libearalach) agus Lautaro (às an t-Sìle ach fo smachd nan Tòraidh). Chaill na Tòraidh am blàr mara sin ri taobh oirthir a’ bhaile Panama air an 20mh latha dhen Fhaoilleach 1902. Le bàs Carlos Albán, a bha air bhòrd am Lautaro, cha robh riochdaire anns a’ Chaolais co-dhiù, is chaidh Arístides Arjona a dh’ainmeachadh na àite.
An uair sin thàinig bagairtean seasmhach bho Chabhlach na Stàitean Aonaichte, a chuir an Riaghaltais aig Theodore Roosevelt dhan sgìre gus gnothaichean teachdail na dùthcha sin air obraichean a’ Chanàil a dhìon. Le sin. b’ fheudar dha na Libearalaich fon Sheanalair Benjamín Herrera, an cuid armachd a leigeil sìos.
Chaidh còrdadh na Sìthe maireannach a rèiteachadh air bhòrd an soitheach Aimearaganach Wisconsin air an 21mh latha dhen Shamhain 1902. Bha an Seanalair Lucas Caballero Barrera, (na Cheannard Oifigearan Arm Aonaichte a’ Chauca agus Panama), còmhla ris a’ Chòrnaileir Eusebio A. Morales, (Ionmhasair oifis cogadh a’ Chauca agus Panama), is iad a’ riochdachadh an t-Seanalair Benjamín Herrera, an làthair airson a’ Phàirtidh Libearalach; airson a’ Phàirtidh Thòraidh bha an Seanalair Víctor Manuel Salazar, Riaghladair Roinn a’ Phanama, agus an Seanalair Alfredo Vázquez Cobo, Ceannardan Oifigearan an t-Airm Tòraidheach air Oirthir a’ Chairibian, a’ Chuain Sèimh agus Panama, is iad a’ riochdachadh an Riaghaltais. Chuir iad uile ainmean dhan Chòrdadh is chuir iad crìoch air a’ chogadh.
Toradh a’ Chogaidh[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh a’ chogaidh, bha Coloimbia millte gu tur anns gach uile dòigh: Dh’ fhàs staing an eaconamaidh an dèidh a’ chogaidh na bu mhiosa le sgaradh Phanama, air an 3mh latha dhen Shamhain 1903. Bha e uabhasach trom dhan dùthaich co-chuideam na Sìthe a chumail a’ dol rè mu 45 bliadhna, rud a rinn iad gu ruige am Bogotazo ann an 1948, Bha am frionas eadar an dà phàrtaidh às an ciall gu tur tro linntean an t-Ainneirt gu ruige 1958. An uair sin, chuir bhuidheann dà-phàirtidh ris an canar A’ Bhuidheann Nàiseanta smachd air suidheachadh na dùthcha ach thoisich na trioblaidean a tha air Coloimbia a sgiùrsadh fad an darna leth dhen 20mh linn agus toiseach an 21mh linn an a dhèidh. Thug na Panamaich gu ìre seann mhiannan na neo-eisimeileachd a bha aca, o chionns gun do dhiùlt an Còmhdhail ann an Coloimbia an còrdadh Herrán – Hay. Chuir iad neo-eisimeileachd na dùthcha aca an cèill air an 3mh latha dhen Shultain 1903, le taic armachd bho na Stàitean Aonaichte co-dhiù. Corra latha an dèidh sin, thug Riaghaltas agus Còmhdhail a’ Phanama smachd bith-bhuan air Sgìre a’ Chanail dha na Stàitean Aonaichte, tron chòrdadh Hay - Bunau – Varilla.
Air an darna taobh, rinn na Stàitean Aonaichte gnàthach air a cuid cheanglaichean eadar-riaghaltasan le Colombia, tron chòrdadh Thomson – Urrutia, ris an cuir iad ainm ann an Giblean 1914 nuair a bha Carlos E. Restrepo Restrepo os cionn an Riaghaltais. Ann an còrdadh sin, ghabh Coloimbia ri neo-eisimeileachd Phanama agus crìochan na dùthcha ùr sin. Air an taobh eile, gheall na Stàitean Aonaichte gum pàigheadh iad airgead dìolaidh dhe $25 muillean gu Coloimbia airson Panama a chall.
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ La Guía 2000
- ↑ Oilthigh Sabaneta
- ↑ Kalipedia
Cogadh na Neo-Eisimeileachd • Cogadh nan Àrdanach • Cogadh Sìobhalta dhe 1851 • Cogadh Sìobhalta dhe 1860 - 1862 • Cogadh Sìobhalta dhe 1876 - 1877 • Cogadh Sìobhalta dhe 1885 • Cogadh Sìobhalta dhe 1895 • Cogadh na Mìle Làithean • Còmhstri anns “La Pedrera” • Cogadh Pearu – Coloimbia • An Ainneart • Cogadh nan Guerrilla


text:
Kl.
Maolcoba ab Áird Macha quieuit.
Donnchadh mac Duib da Bairenn rí Caisil quieuit.
Cathraoinedh for Flann mac Maoilecláinn ré Gallaibh Atha Clíath dú a ttorcair Aodh mac Concupair rí Connacht rcon. et Lergus mac Cruinden episcopus Cille Dara et Donnchadh mac Maoilidúin princeps Cille Delga et alii multi.
Snedgius sapiens Disirt Diarmada aidi Cormaic meic Cuilennáin quieuit.
Cerball mac Dunlainge subita morte .i. rí Osruidhe.
Sichfrith mac Imair ri Normandis a fratre suo per dolum occisus est.
Claoclodh bertha la hogo Erenn.
Kl.
S{l}uaiccedh la Domnall mac Aoda et la tuaiscert Erenn et co Gallaibh co hUib Neill an Deisceirt.
Oenach Taillten cen aige.
Dubhlactna mac Maelghuala i righe Caisil.
Tuadcar episcopus Cluana Muc Nois quieuit.
Kl.
Celum ardere uisum est in nocte hi Kl. Enáir.
Maolodar episcopus Cluana Muc Nois quieuit.
Kl.
Flann mac Maoiliduin ab {MS folio 193rb(288b)}Iae quieuit.
Cormac princeps Fobair & tanaisi abbad Cluana Mac Nois quieuit.
Suibne mac Maoiluma ancorita Cluana Muc Nois quieuit.
Orgain Cille Dara et Cluana Iraird do gentibh.
Maolfabaill mac Clerigh rí Aidhne quieuit.
Aonach Taillten do aige la Flann mac Maoileclainn.
Ár Gall la hUib Amalccaidh cor ttorcair Elair mac Bairid ann.
p.148
Kl.
Maolbrighde na gamnaidhe o Gabar .i. Cell Ula d'feraibh Umaill dó ab Cluana Muc Nois quieuit.
Uentus magnus a mí Marta cor trasgair fiodhbaidh et co rug na dertaighe as a lathrachebh.
Tigernan mac Sellacháin ri Breffne quieuit.


text:
1872
'S e bliadhna-leum a bha ann an 1872 (MDCCCLXXII).
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 2 am Faoilleach - Cuirear Brigham Young fo ghreim airson ioma-posadh. Tha 25 mnathan aige.
- Chaidh Melgar (Coloimbia) a steidheachadh.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- Pío Baroja
- Bertrand Russell
- Carl Bosch
- 7 am Màrt - Piet Mondriaan, ann an Amersfoort. Peantair às Na Tìrean Ìsle.
- 13 an Lùnasdal - Richard Martin Willstatter, ann an Karlsruhe.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 6 am Faoilleach - Manuel María Mallarino, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 6 an Gearran - Santos Gutiérrez Prieto, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia
- 26 an Giblean - Pedro Alcántara Herrán, ann am Bogotá. Fear-poileataigs à Coloimbia


text:
Craobh-Iubhair Fhartairchill
Is e iùbhar de ghnè Taxus baccata anns a' chladh ann am Fartairchill, Siorrachd Pheairt a tha anns a' Chraobh-Iubhair Fhartairchill. Tha i eadar 2,000 agus 5,000 bliadhna a dh'aois agus mar sin is e a' chraobh as aosda anns an Roinn-Eòrpa air a thathar eòlach, ged a tha siostam nam freumhan den ghiuthas Lochlannach Old Tjikko anns an t-Suain nas sine. Tha laodhan na craoibhe air falbh agus mar sin tha an iùbhar a' coimhead mar gum b' i grunn chraobhan na bu lugha, agus chan fhaodar a h-aois innseadh gu cinnteach bho na fàinneachan fàis.


text:
The Celtic Dragon Myth, by J.F. Campbell, [1911], at sacred-texts.com
p. 155
Bha iasgair ann roimhid de sheann duine s bhiodh e a falbh a dhiasgach daonnan. Latha dhe na làithean chaidh e dhiasgach, s cha robh e a faighinn dearg. Am bial na h-oidhche de thachair ris ach iasg. Tharruinn e e, s chuir e a làmh a mach a bhreith air. "An ann a brath mis a thoirt leat a tha thu?" ars an t-iasg. "Matà s ann, s math leam gon dfhuair mi thu," ars 2 an t-iasgair. "Chan e sin is fheàrra dhuit," ars an t-iasg, "ach lig mis air mais s theid thu ga leithid so de dhàite màireach s gheibh thu go leòir de dhiasg," ars an t-iasg. Lig e air ais e. Chaidh e dhachaidh. "An dfhuair thu dearg idir?" ars a bhean ris nur a chaidh e dhachaidh. "Cha dfhuair," ars esan, "gheibh mi gu leòir am màireach."
"Nach bochd a thàinig thu falamh an nochd," ars ise.
"Chan eil comas againn air," ars esan.
An lar na mhàireach dhfhalbh e. Thug e fad an latha a fiachainn am faigheadh e iasg, s cha
p. 156
dfhuair e dearg. Am bial na h-oidhche, an am tighinn dachaidh, rib an t-iasg e. Tharruing en t-iasg, s rug e air go thoirt leis. "An ann a brath mo thoirt leat an nochd a tha thu?" ars an t-iasg. "S ann," ars esan. "S math leam tfhaotainn gu dthoirt leam." "Chan e sin is fheàrra duit, ach fàg mis an nochd fhathasd, s am màireach gheibh thu iasg na leòir." Dhfhàg e e s chaidh e dachaidh.
"An dthainig thu falamh an nochd a rithisd?" ars a bhean. "Thàinig," ars esan. "O cha bhidh sinn beò," ars ise. Chaidh e laighe s chaidil en oidhche sin.
An lar na mhàireach dhfhalbh e dhiasgach a rithisd s cha robh e a faighinn dearg. Am bial na h-oidhche nur a bha e dol dachaidh rib an t-iasg a rithisd e. Tharruinn e e s rug e air. "An ann a brath mo thoirt leat a nochd a tha thu?" ars an t-iasg. "Matà s ann," ars esan. "Chan fhàg thu tuillidh mi?" "Chan fhàg," ars esan. "Chan eil duin cloinn agad?" ars an t-iasg. "Chan eil," ars esan. "Nur theid thu dhachaidh leam 1-sa cha lig thu duine sam bith am sgoltadh ach thu fhìn. 2 Tha làir agad?" "Tha," ars am bodach. "Cha chuir thu anns a phoit an nochd ach bìdeag den ghrùthan s bìdeag den chridhe dhuit fhìn, s do d bhean s don làir s don ghalla. Gheibh thun sin trì chnàmhan aig taobh a chinn agam-sa agus theid thu mach agus tiodhlcaidh thu sa ghàradh
p. 157
iad. An oidhche bhios clann aig do bhean theid thu mach agus togaidh tu cnaimh agus cinnidh craobh far am bin cnàimh. Bidh trì mic aig do mhnaoi agus bidh trì craobhan an àite nan trì chnamhan a bhios fo shnodhach a shamhradh s a gheamhradh a h-uile latha go bràch an eadh s a bhios do chlann beò. H-uile siubhal a bhios mac aig do mhnaoi, bidh searrach aig an làir agus cuilean aig a ghala."
Chaidh e dachaidh, s sgoilt en t-iasg s chuir e bìdeag anns a phoite dha fhìn agus da mhnaoi, don làir agus don ghala, den ghrùthan s den chridhe. Chaidh e laigh is chaidil e an oidhche sin.
An ceann trì ràithean thainig saothair chloinne air a mhnaoi, s rug i leanabh mic. "De sin, a dhuine, a than so?" ars ise. "Tha leanabh mic," ars esan. "Bu 1 mhath sin nam biodh rud ann a gheibheadh e," ars ise. "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh. Bha searrach aig an làir: bha cuilean aig a ghalla: bha craobh anns a ghàradh aig h-aon de na cnamhan.
An ceann trì ràithean bha leanabh mic aice. "De than sin? a dhuin" ars ise. "Thà leanabh mic," ars esan. "Bu mhath sin," ars ise, "nam biodh rud ann a gheibheadh e." "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh s chunnaic en darna searrach aig an làir s an darna cù aig a ghalla s an darna craobh as an darna cnàimh anns a ghàradh.
An ceann trì ràithean a rithist bha ### treas
p. 158
leanabh mic aice. "De than sin, a dhuine?" ars ise. "Tha leanabh mic," ars esan. "Bu mhath sin nam biodh rud ann a gheibheadh e," ars ise. "Tha sin ann," ars esan. Thug e sùil uaidh s chunnaic en treas searrach aig an làir s an treas cù aig a ghala s an treas craobh aig an treas cnàimh anns a ghàradh. Ghleidh am bodach na trì chnàmhan.
Bha a chlann a cinntinn suas gus an robh iad a tighinn gu crìonnachd s gu gliocas. Thuirt am fear a bu shine ra athair: bidh mi fhìn afalbh a dhiarraidh an fhortain. Chan eil sin ach bochd dhomh-sa an deis fhad s a bha mi gun 1 ur faicinn, ars esan. Ma tha thu dol gu falbh tha each agus cù agad an so a rugadh an oidhche rugadh tu fhìn, s bheir thu leat iad," ars am bodach. "Bheir thu leat strian agus thig an t-each s cuiridh e cheann san strein." Thug e leis an strian s chuir an t-each a cheann innte s lean an cù e. Fhuair am bodach an cnàimh a bhaig a chraoibh a chinn an oidhch a rugadh e. Shìn e na laimh e s dhfhàs e na chlaidheamh chinn-òir na dhòrn.
"Taing duit, a rìgh nan ceud agus nan cumhachd," ars an gille, "tha sgoil agus foghlum agus ionnsachadh agam-sa nis; ach a chraobh ud sa ghàradh bidh i fo shnodhach s fo dhuilleach bho fhoghar gu samhradh s bho earrach gu geamhradh gus am faigh mis am bàs s nur a gheibh mis am bàs tuitidh an snodhach di."
Dhfhàg e beannachd aig athair s aig a mhathair
p. 159
[paragraph continues] s thug e gu astar. Gum bu cham gach rathad s gum bu reidh gach slighe gus an drainig e pàileas righ na Gréige. Bha e gun chuid gun airgiod gun fios a bhi aige de a dhianadh e. Cha rachadh e stigh don phàileas. Ghabh e gus an tigh a biomallaiche bhan sin uile gu leir ris an canadh iad tigh mucair. Cheangail en t-each aig an dorusd. Ghabh e stigh. Dhfhoighnichd em faigheadh e
fantail an siud an nochd. Cha dthuirt bean a mhucair am faigheadh no nach faigheadh. Cha robh duine cloinne aig a mhucair. Cha robh fios aige càit an gabhadh e. Dhfhan e far an robh e. Eadar sin agus treis dhen oidhche tighinn thainig am mucair. Dhfhoighnichd e co bu leis an t-each a bhaig an dorusd. Thuirt an t-òganach gum bu leis-san.
"A bhean, an dthug thu biadh don choigreach?" ars am mucair. "Cha tug, cha diarr e orm e," ars ise. "Deasaich biadh dha." Thòisich i air deasachadh bidh dha. "Den naigheachd a thagad as a bhaile mhór?" ars a bhean. Na bha naigheachdan agam-sa tha fios agad fhìn orra ach chan eil fhios am am bheil fios aig a choigreach air. Chan eil de mhic no nigheanan aig righ na Greig ach an aon nighean. Thainig brath a ionnsuidh mur am bi e am màireach aig a chladach le a aon nighean a toirt air dheas làimh do Mhaca Mór Rìgh na Sorcha, gur e a chlach is àirde clach is ìsle, s a chlach is ìsle clach is àirde na chaisteal. Chruinnich e na bha na rioghachd de shluagh uile
p. 160
gu leir cuideachd, fiach am faigheadh e duine sam bith a dhfhalbhadh a ghleidheadh na nighinn, s gum faigheadh en darna leith d a rioghachd ri bheò, s an rioghachd uile gu leir air a mharbh, s a nighean ra pòsadh.
Cha dfhuair e duine beò a ghabhadh as laimh falbh leis an nighinn ach aona chòcaire claghann ruadh a bha a gearradh feòl a stigh aige le sgithinn mhóir. Cuiribh an t-suipeir air dòigh," ars an t-òganach a thainig, s biodh a bhraiceas reidh tràth, chionn tha rnis a falbh tràth anns a mhaduinn, s gnothaichean agam ri urrachan móra. Thig mi rithisd san anmoch.
Dhfhalbh e sa mhaduinn. Ghabh e air muin an eich s lean an cU e. Chunnaic e nighean rìgh na Gréige s an cocaire claghann ruadh ri a taobh; sgian mhór aige na dhòrn an àite claidheamh. "Gad a thigeadh na bheil san t-Sorcha, siud mar a dhianainn-sa orra," theireadh an còcaire claghann ruadh, s e dinneadh na sgithinn anns a ghainmhich. Ghobh 1 e null far an robh iad s bheannaich e do nighean righ na Gréige s bheannaich nighean righ na Gréige dha. "Obh! obh," ars an cocaire claghann ruadh, "de than so, no de a thachair oirnn?" "Fiach am falaich thu mis," ars esan. "Dem falach a ni mis ort?" ars ise. Rug i air s thilg i ann an àite dugharrach e far am faiceadh e h-uile duine s nach faiceadh duin e. "Nach falamh a thàinig thun so, a nighean rìgh na Gréige,"
p. 161
ars an t-òganach. "Cha robh duine beò anns an rioghachd a thigeadh comhla rium ach còcaire claghann ruadh a bhaig mathair."
"Suidhidh mi fhin comhla riut treis," ars esan. "Des ciall-dùsgaidh dhuit ma thig an cadal ort?" ars ise. "Mo chuilean gaolach fhìn mo tharruinn leis an rann s mo tharruing an aghaidh an ranna." Ann an ùine ghoirid thuit esan na chadal. Cha bfhad a bha e na chadal nur a chunnaic is an fhiarge a dol dhan iar s am muir a fàs mór.
"A chuilean ghaolaich," ars ise, "dùisg do mhaighstir."
Dhfhalbh an cuilean agus tharruing e leis an rann e agus an aghaidh an ranna s dhùisg e e. Nur a sheall e uaidh chunnaic e òlach moidearra misgiamhach a tighinn ann an luing. Dhianadh e stiùir na deireadh s ball na toiseach. Gach ball a bhiodh fuasgailte gun ceangladh e, s gach ball a bhiodh ceangailte gum fuasgladh e. A mhuc a bu mhotha ag itheadh na muice bu 1 lugha s a mhuc a bu lugha a dianamh 2 mar a dhfhaodadh i: faochaga croma ciar a chladaich a sior urgadaich air a h-ùrlar aig fheobhas s bhan t-òigear ga stiùradh. Ghabh e gu àit acair leatha s leag e a cuid sheòltan. Thug en dùgh-dheireadh aice ionnsuidh an dùgh-thoisich. Thug e leum an sin
air tìr s tharruing e air tir air tràigh Thug en ath leum a stigh na broìnn s thòisich e air e fhin 3 a chur na eideadh. Ghabh mac an Iasgair
p. 162
sios s sheall e air a fad agus air a liad. Chuir e a dhà laimh timchioll oirre s thog e i s dhfhàg e i sia fad fhìn am bràigh na tràgha i.
"Con aona bheadagan a bhan rioghachd na Gréige aig an robh a chridhe a leithid siud de bhallachd-buird 1 a dhianamh orm fhìn no air mo luing? Ach bheir mise air righ na Gréige a gheall a bhith le a nighinn a toirt domh air dheis laimh air a chladach, gur h-i a chlach is isle clach is àirde, s a chlach is àirde clach is isle na chaisteal, mur an cum e a ghealladh rium-sa," ars am fear a bha san luing. Tha en so fhathast s cha do theich e s chan eil duine n rioghachd na Gréige is miosa na mise," arsa mac an Iasgair. Thòisich an dithisd air a cheile. Dhianadh iad bogan air achreagan agus creagan air a bhogan; an t-àite bu lugha rachadh iad fodha rachadh iad fodha gun glitinean; s an t-àite bu mhotha rachadh iad fodha rachadh iad fodha gan sùilean. Smaointich mac an Iasgair gum bu dona dha tuiteam anns a chiad bhlàr s an dfhiachadh e. Thug en togail ud air agus leag e e. "Am bàs as do chionn! de teirig?" arsa mac an Iasgair. "S mór sin, s mi mac mór righ na Sorcha. Ach dem bàs a tha thu brath a thoirt domh?" ars esan. "Dem bàs a bheireadh tu fhìn domh-sa nam biodh tu an deigh mo leagail an toiseach?" arsa mac an Iasgair. "An ceann a thoirt as an amhuich agad," arsa mac mór righ na Sorcha. "Matà chan e sin a ni mis ort-sa," ars
p. 163
esan, "ach cuiridh mi ceangal an taod gu daor agus gu docair ort, agus mionnan, gach buill a bhuaileas thu gum buail thu le righ na Gréige e agus gum bi thu nad ghaisgeach dùrachdach dha gu bràch." Dhfhalbh e s thug e leis e suas gu bàrr a bhruthaich, s dhfhàg en sin e. Ghabh e air muin an eich s ghabh e dachaidh. 1
Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh mar gum be fhìn a dhianadh an treubhas. Chuireadh cairt agus gille a dhiarraidh mhic mhóir righ na Sorcha. Chuireadh e fo shileadh na lòchraidh s fo ròs choinnlean. Rainig mac an Iasgair tigh a mhucair. Chuireadh biadh is deoch air a bhial-thaobh. Cha bfhad a bha e stigh nur a thainig am mucair dachaidh. Dhfhoighnic mac an Iasgair den naigheachd a bh aige. Thuirt e gur minic 2 a theireadh nach robh claidheamh math an droch thruaill aig a chòcaire chlaghann ruadh agus an t-euchd a rinn e. Ach tha em màireach ri falbh fhathasd agus an earar, ars am mucair. "Tubaist air na daoin-uaisle bha gnothuch agam fhìn riu s cha dfhuair mi aig an tigh iad s feumaidh mi falbh am màireach fhathast."
Chaidh e laigh an oidhche sin s chaidil e. Moch s a mhaduinn dheirich e s an deigh a bhiadh a ghabhail chaidh e air muin an eich s dhfhalbh e. Ghabh e lom, dìreach far an robh nighean rìgh na Gréige: chuir e a cheann air a glùn.
"De s ciall-dùsgaidh dhuit ma thuiteas thu d
p. 164
chadal?" ars ise. "Thà, barr na lùghdaig deis a thoirt diom," ars esan. Ann an ùine ghoirid chaidil e. Cha robh e fada na chadal nur a chunnaic is an soitheach a tighinn. Thug i dheth barr na lughdaig dheis s dhuisg e.
Thainig mac miadhonach righ na Sorcha gu tìr. Choinnich mac an Iasgair e s rinn e a cheart leithid air s a rinn e air a bhrathair an de. Chaidh e air muin an eich s ghabh e air falbh.
Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh s co ach esan s e cumail a mach gur h-e fhìn a bha dianamh gach gniomh gaisgeil. An am an athaidh agus an anmoich ghabh mac an iasgair gu tigh a mhucair mar a bàbhaist. Cha bfhad a bha e stigh nur a thainig am mucair dachaidh. "S minig 1 a theireadh nach robh claidheamh math an droch thruaill aig a chòcaire chlaghann ruadh," ars am mucair. "De an t-euchd a rinn an còcaire claghann ruadh an dràsd?" arsa mac an Iasgair. "Mac miadhonach righ na Sorcha a cheangal," ars am mucair. "Tham màireach agam fhìn ri thoirt fhathast mar a bhagam an diu," arsa mac an Iasgair.
An lar na mhàireach chaidh e air muin an eich s dhfhalbh e. Rainig e far an robh nighean righ na Gréige. Chuir e a cheann air a "Des ciall-dùsgaidh dhuit ma chaidleas thu?" ars ise. "Barr na lughdaig eile a thoirt diom," ars esan. An ùine ghoirid thuit e na chadal. Cha bfhad a
p. 165
bha e na chadal nur a chunnaic ise soitheach a tighinn. Thug i barr na lughdaig eile dheth s dhùisg e. Chaidh an còcaire claghann ruadh am falach leis an eagal mar a bàbhaist da. Thainig mac beag righ na Sorcha air tìr. Rinn mac an Iasgair air mar a rinn e air càch. Chaidh e air muin an eich s ghabh e air falbh. Chaidh an còcaire claghann ruadh dhachaidh le nighean an rìgh, s co ach esan, s mu bfhior e fhìn gur h-e rinn gach euchd. Thugadh mac beag righ na Sorcha ceangailte gu tigh an righ, s bha nis triuir mhac righ na Sorcha ceangailte stigh fo shileadh na lòchraidh s fo ròs nan coinnlean 1; s gach cnàimh a lomadh na h-uaislean aig a chuirm ga thilgeadh orra le masladh agus le tàmailte. Anns an fheasgair rainig mac an Iasgair tigh a mhucair. Cha robh e fad a stigh nur a thainig am mucair. "De do naigheachd an nochd?" arsa mac an Iasgair ris a mhucair. "Tha sin agam naigheachd," ars am mucair, "gum bheil triuir mhac righ na Sorcha a nis ceangailte aig a chòcaire chlaghann ruadh s gum bheil e fhìn agus nighean an righ ri pòsadh am màireach." "Nach en gaisgeach e," arsa mac an Iasgair.
Bha banais eibhinn shunndach aighearach ri bhith aig nighean an righ s aig a chòcaire ruadh. Chuireadh brath air a h- uile duine burrainn coiseachd anns an rioghachd thun na bainnse.
p. 166
[paragraph continues] Chuireadh b rath air a mhucair s cha dfhiathaicheadh an coigreach; s cha rachadh am mucair ann on nach robh esan a dol ann. "De bu choireach, a mhucair, nach deachaidh thu-sa thun na bainnse?" 1 ars mac an Iasgair. "Cha rachainn-sa ann agus thu fhìn fhàgail," ars am mucair. "S math am bord-bainnse thaig nighean righ na Gréige an dràsd," arsa mac an Iasgair, "bfhearr leam fhìn gun robh e againn air ar bial-thaobh. Fhalbh 2 thus, a chuilein ghaolaich, agus sìn thu fhìn agus na bi ceacharra adol suas. Theirig a steach do sheombàr na bainnse agus an tuthailt tha sìnte air a bhord air bial-thaobh an rìgh agus bhean-nabainnse, thoir thugam-sa an so e."
Dhfhalbh an cù agus ghabh e suas. Chaidh e stigh don t-seombar. Rug e air an tuthailt agus chruinnich e i s thug e leis Ghabh e sios leatha gu tigh a mhucair. Sgaoil e air a bhord air am bial-thaobh i.
"Am bheil duine sam bith," ars comhairleach a bhaig an righ, "nach eil an so fhathasd? s fhad on a chuala mi e: s làidir cui.lean a uchd treòir. Fhalbhaibh agus seallaibh am bheil am mucair a stigh, no co tha comhla ris."
Ghabh iad a sios s chunnaic iad a h-uile sgath de na bhair a bhòrd air bial-thaobh a mhucair agus a choigrich. "Thuirt mi roimhid: s làidir cuilean a uchd treòir. S minic (i.e. mairg) a dhianadh a leithid siud de bhanais don chòcaire chlaghann
p. 167
ruadh, s nach creid mi gur h-e a cheangail na gaisgich," arsa n comhairleach nur a thill an fheadhainn a chaidh sios s a dhinnis iad mar a bha. "Falbhadh a bheag-bhuidheann ghaisgeach sìos is thugadh iad a nios am ionnsuidh-sa ceangailt e," ars an righ.
"Ghabh a bhuidheann sìos. Co dhiarr oirbh-se na bhair bòrd an righ thoirt leibh?" arsa na chaidh a sios ris a mhucair agus ri mac an Iasgair. "Cha dthug sinne leinn riamh e, s cha do chairich sinn as a so fhathast," arsa mac an Iasgair. "Mur an dthug thusa leat e thug do chù leis e agus tha do chù mìomhail," ars àd-san. "Na bithibh a bruidhinn ris ach beiribh air, s thugaibh leibh ceangailte e, mar a dhiarradh oirnn," arsa fear den bhuidheann."
"Eirich 1 thu-sa, chuilean, agus tarruinn iad leis an rann, agus tarruinn iad an aghaidh an ranna anns an lùb ud a muigh," arsa mac an Iasgair.
Rug an cuilean orra agus tharruing e iad an aghaidh an ranna agus leis an rann anns an lùba. Dhfhalbh iad suas nan conablaich mar sin dhionnsuidh an righ.
"Nach dthuirt mi roimhid gum bu làidir cuilean a uchd treòir," ars an comhairleach. "Fhalbh thus," ars an righ ra ghille agus cuir an òrdugh an coach agus gun rachamaid a dhiarraidh a choigrich." Chuir an gille an òrdugh an coach agus chaidh an righ agus a nighean a dhiarraidh a
p. 168
choigrich. Chan fhalbhadh e leo gun am mucair a bhith leis. Chaidh e fhin s am mucair an sin a stigh sa choach leis an righ agus le a nighean agus dhfhalbh iad gu tigh an righ. Chaidh iad a stigh do sheombar na bainnse agus shuidh iad. "Tha rud a dhìth a nis orm-s," ars nighean an rìgh, "agus suidhibh socair samhach timchioll an tseombair" s ràinig i esan. "Cuir a mach do lamh," ars ise. "Tha mo lamh goirt," ars esan. Thug i spadhadh air a laimh s tharruinn i mach Chuir in sin a lamh na pòca, s thug i barr na lughdaig deis aig as s chuir i siud air a lughdaig.
"S fior sin," ars ise, "s tu-sa rinn an t-euchd. Cha bhi dhfhear pòsda no dìolain agam-sa gu brach ach thu-sa; s cuiribh air a h-aghaidh a bhanais."
Dheirich esan s chaidh e sios s dhfhuasgail e triùir chloinne righ na Sorcha. Thugadh dachaidh pears eaglais is phòs iad. Chaidh iad a laighe is chaidil iad an oidhche sin. An làr na mhàireach thug e sùil uaidh a null a mach air an uinneig s chunnaic e caisteal dubh thall mu a choinneamh. Dhfhoighnie e de n caisteal a bhan siud. Thuirt ise ris nach robh ach caisteal a bhaig an droch chreutair. Dheirich 1 e s ghabh e mach. Thug e leis each agus a chù s ghabh e null ionnsuidh a chaisteil. Chaidh e stigh s chunnaic e boirionnach an sin s i a cireadh a cinn.
"Co as a thàinig thu, a mhic athar mo ghaoil
p. 169
agus mathar mo ghràidh? Thig a nios s gun innseadh tu naigheachd domh s gun innsinn-sa naigheachd duit." Ghabh e sìos far an robh i. Rug i air an t-slachdan dhraoidheachd s rinn i carragh-creige dheth. Rinn i leithid eile air a chù agus air an each. Sheall am bodach am mach s bha a chraobh an deigh an duilleach a chall. "S fìor sin," ars esan, "tha mise gun mhac an diu." "Tha mis a falbh," ars am mac miadhonach gus am faigh mi eirig mo bhrathar a thogail." Chaidh e air muin eich s lean a chù e s thug am bodach dha cnàimh s dhfhas an cnàmh na chlaidheamh chinn-òir na laimh. "Tha ionnsachadh is fòghlum agam-sa a nis," ars esan is dhfhalbh e. Gum bu cham gach rathad s gum bu reidh gach slighe gus an dthainig e lom dìreach gu tigh a mhucair. Cha do chruthaicheadh na bu choltaiche ra cheile na e fhein is a bhrathair.
"De thug dhuit fuireachd an raoir o aobhar do mhnatha agus do leannain?" Chuireadh suas gu tigh an rìgh e. Ghabh ise na choinneamh agus na chomhdhail s dùil aice gur h-e a fear a bhann. Cha robh fios aige air an t-saoghal de mar a gheibheadh e fantail gun dol a leaba bhrathar an oidhche sin. Se thuirt e rithe gun robh geall mór eadar e fhìn agus duin uasal s nach burrainn e dol a laighe, ach gun caidleadh e air a bhord aig bial na leapa. Rinn e siud. Thug e sùil uaidh anns a mhaduinn s de chunnaic e ach an caisteal. "Den caisteal a than siud?" ars e rithe-sa. "Nach
p. 170
dinnis mi sin duit an oidhche roimhid?" ars ise. Dheirich 1 e s chaidh e mach. Thug e leis each s a chù s ghabh e null ionnsuidh a chaisteil. Chaidh e stigh s rinn is air mar a rinn i air a bhrathair.
Sheall am bodach a mach s bhan duilleach air tuiteam bharr an darna craobh. 2 "S fhior sin," ars am mac òg, "cha bheò mo bhrathair. Bidh mise a falbh a thogail eirig."
Thug e leis each s a chù. Thug athair cnàimh dha na laimh. Dhfhàs an cnaimh na chlaidheamh chinn-òir na dhòrn.
"Taing dhuit-s, a righ nan ceud s nan cumhachd: tha gach ionnsachadh is fòghlum agam-sa a nis."
Ghabh e air falbh. Gum bu 3 cham gach slighe s gum bu reidh gach rathad da gus an d ràinig e pàileas righ na Gréige. Chunnaic ise mach thromh na h-uinneagan e s ghabh i mach na choinneamh agus na chomhdhail. Thug i leatha dhachaidh e. "Bha na leòir duit fuireachd a chiad oidhche gun fuireachd an raoir," ars ise, s i a saoilsinn gur h-e a fear a bhann.
"S iomadh duine a bhios gnothuch aige ri uaislean air chor s nach bi fios aca cuin a thig iad," ars esan. Chaidh iad a laighe s chuir esan claidheamh fuar eatorra. Anns a mhaduinn an làr na mhaireach thug esan sùil uaidh, s chunnaic e caisteal mar a chunnaic càch. Dhfhoighnic e
p. 171
den caisteal a bhan siud. "Nach dinnis mi sin duit an raoir s an oidhche roimh sin?" ars ise. Dheirich e s thug e leis each s a chù s ghabh e null thun a chaisteil. Chaidh e stigh s chunnaic e boirionnach an sin a cìorradh a cinn.
"Thig a nios, fheudail, a mhic athar mo ghaoil agus màthar mo ghràidh,s gun innseadh tu naigheachd domh, s gun innsinn naigheachd duit," ars ise. Cha robh amharus math sam bith aig oirre. 1 Thug en leum sin a suas s leag e i s chuir en claidheamh air an amhuich aice.
"Am bàs as do chionn! De téirig?" ars esan. "Is mór sin," ars 2 ise. "Drong òir agus drong airgid." "Is leam sin agus do bhàs," ars esan. Thug en ceann di. Thug e uaithe na h-iuchraichean s dhfhiach en tigh. Fhuair e aon seòmbar làn òir is airgid. Fhuair e seòmbar làn aodaichean dhaoinuaisle. Fhuair e seòmbar làn dhìollaidean agus strianan. Fhuair e seòmbar làn bhrògan agus bhòtainnean. Fhuair e seòmbar làn dhaoin air an tionndadh nan carraghnan creige. Rug e air ballan an ath-bheothachaidh s thòisich e air a dhòrtadh orra gus an dthug e beò iad. Bha a bhràithrean fhìn nam miosg. Thug e aodach s a chuid fhìn do na h-uile duine bhan sin agus dòrlach òir is airgid. Chaidh e fhìn s a bhràithrean a suas gus a phàileas.
"Is ann agad," ars esan ra bhràthair, "a than aon bhoireannach is fhearr air an do shil uisg athar riamh.
p. 172
"Dé mar tha thu-sa ga aithneachadh sin?" ars a bhràthair.
"Is ann comhla rithe bha mi fhìn an raoir," ars esan. Bhuail an t-eud a bhràthair agus tionndar ris agus tilgear an ceann deth leis a chlaidheamh.
Sheall am bodach a mach agus bha a chraobh aig an fhear òg air tuiteam s bhan dà chraobh eile nan seasamh.
"Is fhior e," ars esan. "Tha mo mhac as òige marbh, s than dithisd eile beò rithisd."
Bhan dà bhràthair an oidhche sin am pàileas an rìgh. An lar na mhàireach dhfhalbh iad nan dithisd ann an coach. Ràinig iad tigh an athar. Thug iad leò e, e-fhìn s am mathair gu pàileas righ na Gréige. An lar na mhàireach chuir iad iad an caisteal daibh fhìn. Bhan rìoghachd aig a bhràthair bu shine agus nighean an righ aige pòsda.
155:1 1 Reciter: Alasdair Mac Neill, Ceanntangaval, Barra; Alasdair Mac Ruairidh Bhàin. A very complete version with several new incidents not in printed version of the Mermaid.
155:2 MS. urs.
156:1 MS. leom-sa.
156:2 So MS.
157:1 MS. bo.
158:1 MS. gon.
160:1 = ghabh.
161:1 MS. bo.
161:2 MS. dianadh.
161:3 So MS.
162:1 Mockery. Phrase: dhfhàg e ballachd air = he left a mark on him.
163:1 Barra dialect.
163:2 Barra dialect for mairg.
164:1 For mairg.
165:1 Beneath the drippings from the black (sooty) rafters and the resin of the (pine) candles.
166:1 Was not invited.
166:2 MS. Thalla.
167:1 MS. (dialectal).
168:1 MS. dh'éiridh
170:1 MS. dhéiridh.
170:2 Usually craobh is feminine.
170:3 MS. gom bo.
171:1 MS. urra.
171:2 MS. urs.