c: text/html

text:
Beith
Tha beith[1] na chraobh sa teaghlach Betulacaeae sa ghenus Betula. Cha fàs iad glè mhòr, ach tha iad nas motha na preasan. Tha iad càirdeil ri teaghlach Fagaceae anns a bheil daraich agus faidhbhile.
Tha iad seargach le meangan chaola oirre.
Ainmean[deasaich | deasaich an tùs]
Cuirear an t-ainm "Beith" air an dàra litir den sean-aibidil Gàidhealach.
- Am Beithe Mòr
- An t-Allt Beithe
- An Tom Beithe
- Beul Ath Beithe
- Cùl Dùn Beithe
- Dail Beithe
- Dail Bheithe
- Dùn Beithe
- Gleann Beithe
- Innis Beithe
- Stob Coire nam Beithe
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Dualchas Nàdair na h-Alba (SNH) Faclan Nàdair air tarraing air 10 Ògmhios 2014

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bogotá
Tha Bogotá na phrìomh-baile Choloimbia.[1] A bharrachd air sin, 's prìomh-bhaile na roinne Cundinamarca agus an Distrito Capital. 'S e Santa Fe de Bogotá an t-ainm oifigeil a th' air anns an Spàinntis. Bha àireamh-sluaigh dhe 6,840,116 aig a' bhaile fhèin ann an 2005, a-rèir a' chunntais-sluaigh mu dheireadh.[2] 'S e Bogotá am baile as motha na dùthcha[3] an còigeamh baile as motha ann an Aimearaga-Laideannach[4] agus an 23mh baile as motha na cruinne.[5] Chaidh am baile a steidheachadh ann an 1538.
Susbaint
Freumhan an Ainm
Mar a b'àbhaist ann an Aimearaga, chruthachadh na Spàinntich ainmean-àite le freumhan anns na creideamhan aca neo mar chuimhne air àiteachan agus daoine ainmeil thall anns an Spàinn: m.e. Guadalajara de Buga, San Bonifacio de Ibagué agus Santiago de Cali. Mar sin, fhuair am baile an t-ainm aige bho dhà fhacal ann an Spàinntis: Santa bhon fhacal Laideann Sanctus[6] (Coisrisgte) agus Fe (Creideas) bhon fhacal Laideann Fides.[7] Thathar ag ràdh gur ann às an ainm Bacatá a th'ann an eileamaid Bogotá, a tha a' ciallachadh dùin, leis gur e prìomh-bhaile nan Zipa a bh'ann.[8] Tha feadhainn eile a' mìneachadh gur e Wak'ata an seann ainm a bh'air a' bhaile agus gu bheil sin a' ciallachadh àite coisrigte.[9]
Sluagh a' bhaile
Ged a tha 6,840,116 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 15,606 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile. Tha fearrann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[10] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Eachdraidh
Chaidh Jorge Eliecer Gaitán, a bha na thagraiche do cheannas na dùthcha airson nan Libearalach, a mharbhadh ann am Bogotá ann an 1948. Lean aimhreit agus comhstri sna sràidean sa bhaile fad seachdain agus bha meadhan a' bhaile a mhileadh gu tur. B' e Am Bogotazo an t-ainm a chuireadh air sin. Thàinig cogadh an a dhèidh. Ann an 1957, an dèidh dusan bliadhna de deasbad, chaidh sgìre shònraichte a stèidheachadh mu timcheall a' bhaile. Chaidh 5 baile eile a thoirt a-steach fo a sgàil: Bosa, Engativá, Fontibón, Subá, Sumapaz agus Usaquén. Bha an Riaghaltas air a bhith a' gabhail ri atharrachadh mòr airson a' phrìomh-bhaile fiù' s bliadhnachan roimhe ann an 1945,[11] ach chan fhaodadh càil a dheànamh air sàilleabh gu robh cogadh sìobhalta ann.
Fèisean
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Bogotá. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,[12] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Bailtean Co-cheangailte
Daoine Ainmeil
- Jerónimo de Mendoza Galavís (1773 - 1839): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1831 agus 1839.
- Pedro Alcántara Herrán (1800 - 1872): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1841 agus 1845.
- Eustorgio Salgar (1831 - 1885): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1870 agus 1872.
- Miguel Antonio Caro Tovar (1843 - 1909): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1894 agus 1898.
- Eduardo Santos (1888 - 1974): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1938 agus 1942.
- Roberto Urdaneta Arbeláez (1890 - 1972): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1951 agus 1953.
- Jorge Eliecer Gaitán (1898 - 1948): Tagraiche ceannas na dùthcha ann an 1948.
- Laureano Gómez Castro (1899 - 1965): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1950 agus 1953.
- Alberto Lleras Camargo (1906 - 1990): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1958 agus 1962.
- Carlos Lleras Restrepo (1908 - 1994): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1966 agus 1970.
- Alfonso López Michelsen (1913 - 2007): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1974 agus 1978.
- Julio César Turbay Ayala (1916 - 2005): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1978 agus 1982.
- Ernesto Samper (1950): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1994 agus 1998.
- Juan Manuel Santos Calderón (1951): Ceann-suidhe na dùthcha bho 2010.
- Andrés Pastrana Arango (1954): Ceann-suidhe na dùthcha eadar 1998 agus 2002.
Oilthighean
Ceanglaichean A-mach
Iomraidhean
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Bailtean as motha na dùthcha
- ↑ Mongabay
- ↑ “Bailtean as motha na cruinne”. Air a thasglannadh [o http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500] 30mh dhen Ògmhios 2013.
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Real Academia de la Lengua
- ↑ Bogotá Mía
- ↑ Organización de Estados Iberamericanos
- ↑ Cololmbia Virtual
- ↑ Banrepcultural
- ↑ Country Studies: Colombia
- ↑ SisterCities
- ↑ SisterCities
- ↑ Comhairle Mhadrid
Arauca • Armenia • Barranquilla • Bogotá • Bucaramanga • Cartagena • Cali • Cúcuta • Florencia • Ibagué • Inírida • Leticia • Manizales • Medellín • Mocoa • Montería • Mitú • Neiva • Pasto • Pereira • Popayán • Puerto Carreño • Quibdó • Riohacha • San Andrés • San José del Guaviare • Santa Marta • Sincelejo • Tunja • Valledupar • Villavicencio • Yopal


text:
- TIOTAL
- Obair leasachaidh air Caisteal Eilean Donnain
- EXTERNAL ID
- HCD00498
- ÀITE
- An Dòrnaidh
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- Duncan Macpherson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 12205
- KEYWORDS
- caisteal
tobhtaichean
ath-thogail
zoomable
deilbh leudachail
'S e Dùn à Linn an Iarainn, is an uair sin prìosan an Naoimh Donain anns an t-7mh linn a bh'air làrach Chaisteal Eilean Donain, a chaidh a stèidheachadh anns an 13mh linn. 'S ann aig teaghlach MhicCoinnich a bha e gu tràth san t-17mh linn. Chaidh droch mhilleadh a dhèanamh air a' chaisteal ann an 1719, nuair a bha 50 Spàinnteach a bha a' toirt taic do na Seumasaich ann, is thug Cabhlach Bhreatainn ionnsaigh air.
Thog teaghlach MhicRath-Gilstrap an caisteal às ùr, agus b'urrainn daoine fuireach ann ann an 1932. 'S e prìomh àite airson luchd-turais a th'ann an-diugh
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Leabhar-dhealbh a chaidh a thoirt do I MacDhonnchaidh, Neach-sgrùdaidh Sgoiltean, duilleag 07
- EXTERNAL ID
- GB232_D29_P7
- ÀITE
- Neo-iomchaidh
- DEIT
- 1905
- LINN
- 1900an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Lìonradh Thasglann na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 8009
- KEYWORDS
- sgoiltean
Leabhar-dhealbh cuimhneachail a thug ùghdarras foghlaim is luchd-teagaisg Cheann a Tuath na Gaidhealtachd do Iain Lyndsay MacDhonnchaidh, M.A., LL.B., Prìomh Neach-sgrùdaidh nan Sgoiltean nuair a bha e san t-seirbheis 25 bliadhna.
7 dealbhan le ainmean-sgrìobhte:
M Beaton; J M Crawford; Hugh Gunn; D MacLeod; V T Ewen; James A Hood; and ??? ????
Ma tha thu ag aithneachadh na deilbh no mas urrainn dhut na h-ainmean-sgrìobhte neo-shoilleir a leughadh, nach cuir sibh fios thugainn


text:
Adhbharachas
Agnosticism no Adhbharachais An neo-làthaireachd de "ghnosis" no eòlas. An creideamh feallsanta nach eil eòlas de Dhia comasach idir air sgàth de na bacadhan ann-fèin ‘s do-cheannsachail den inntinn daonna. Mar as trice tha e a’ cur an aire a’ bhrìgh de bhith "às aònais eòlas " air rudeigin. A-rèir feadhainn ‘agnostican’, chan eil e ach ag ràdh a tha an eòlas beag ‘s bàcte. Faodaidh bi duine “air nach eil fios " air ge be dia ann no às gun creideamh mu dheidhinn dia agus uime sin na ain-diadhach. Ach, tha cuid eile daoine ann a bhios a’ toirt creideas do dhia ‘do-aithnichte’ agus air an adhbhar sin faodaidh bith, gu cubhaidh , a’ faighinn an t-ainm agnostics cuir orra cuideachd. Seo fear de na adhbharan carson a tha iomadh ain-diadhach a’ seachnadh cur gu feum am facal agnostic a thoir dealbh air am beachd-smaointean. Uireannan, mura bheir duine tuilleadh mìneachadhan air am beachdan, misnichidh cur gu feum am facal agnostic a’ troimh chèile. Chaidh am facal a cruthachadh le T.H. Huxley timcheall air a’ bhliadhna 1870 agus bha e esan a bha, a dh’aoindeòin na fìrinn nach robh esan an cruthadair dem bun-bheachd, a ghaisgeach as ainmeile san dàrna leth den linn 19mh. Theireadh neach cuideachd "Gun-eòlasachd" no "Às-eòlasachd" an àite "Agnosticism".


text:
- TIOTAL
- Beanntan a' Chuilthinn o Chaol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_0717
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- LINN
- 1940an; 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32638
- KEYWORDS
- cairtean, Beanntan a' Chuilthinn
cnuic
beanntan
coiseachd nam beanntan
sreap
eileanan
aiseagan
ha a' chairt seo a' sealltainn Beanntan a' Chuilthinn san Eilean Sgitheanach bho Chaol Loch Aillse ann an Siorrachd Rois.
Tha Beanntan a' Chuilthinn am measg nam beanntan as caise anns an Rìoghachd Aonaichte, agus is iad na beanntan as àirde ann an Ìnnse Gall. Tha iad air an cruthachadh o dhà mhonadh, An Cuiltheann Dubh agus An Cuiltheann Dearg, anns a bheil 15 de na beanntan os cionn 3000 troigh de dh'àirde.
Tha clàran ann a tha a' sealltainn gur e an t-Urramach C. Lesingham Smith a' chiad neach a shreap an Cuiltheann, ann an 1835


text:
- TIOTAL
- Taigh-croite ann an Caol Loch Aillse
- EXTERNAL ID
- QZP99_97107_12_02
- ÀITE
- Caol Loch Aillse
- SGÌRE
- Taobh an Iar Dheas Rois
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Loch Aillse
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38854
- KEYWORDS
- taighean
togalaichean
croitean
Bha taighean-croite ann an Caol Loch Aillse, coltach ri taighean-dubha nan Eileanan Siar is taighean-croite meadhain na Gàidhealtachd, le cinn chruinn, ballachan singilte is mullaichean tughaidh.
Ann an 1819 chaidh rathad a thogail a' ceangal baile beag A' Chaoil ri Inbhir Nis, troimh Loch Carrann. Thàinig A' Chaol gu bhith na phrìomh àite airson an aiseag a' dol dhan Eilean Sgitheanach. Ann an 1897 ràinig an rèile dhan Chaol à Inbhir Nis is 's ann dhan bhaile a bha aiseag Steòrnabhaigh a' dol gu 1973, nuair a chaidh cidhe ùr a thogail ann an Ulapul. Ann an 1995 dh' fhosgail Drochaid an Eilein Sgitheanaich, a' cur crìoch air seirbheisean aiseig dhan eilean.
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Guatamala
'S e dùthaich ann an Aimearaga Mheadhanach a tha ann an Guatamala no Guatemala [1], (Ainm oifigeil: Poblachd Ghuatamala, Spàinntis: República de Guatemala, IPA: re'puBlika ðe ɣwate'mala). Tha crìochan aice le Meagsago agus le Beilise san taobh tuath agus le Hondùras agus El Salbhador san taobh a deas. Tha an Cuan Sèimh san iar air Guatamala agus a' Mhuir Chairibianach san taobh an ear dhith. Tha Guatamala cliùiteach airson na togalaichean arc-eòlais às a' bhliadhna 1.000 RC.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh às do tràilleachd an seo ann an 1824.[2]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ UNICEF


text:
- TIOTAL
- Linne Chrombaigh agus Beinn Uais, Inbhir Ghòrdain
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_1015
- ÀITE
- Inbhir Ghòrdain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Ros Cuithne
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 32936
- KEYWORDS
- cairtean-puist
linneachan
An Cabhlach Rìoghail
campa cabhlachail
Cabhlach Bhreatainn
ola
gnìomhachas na h-ola
Iomairt Rois is Chrombaigh
Tha a' chairt-phuist a' toirt dhuinn sealladh air Linne Chrombaigh agus Beinn Uais bho Inbhir Ghòrdain. Tha fagasachd Inbhir Ghòrdain air Linne Chrombaigh a' ciallachadh gu bheil e na shàr acarsaid do shoithichean. Tha na ceanglaichean a tha aig an àite ris a' Chabhlaich Rìoghail a' dol air ais chun an naoidheamh linn deug agus, san 20mh linn, bha e air a dhearbhadh mar champa oifigeil, agus iomadach uair a' toirt aoigheachd do Chabhlach Bhreatainn. Aig àm a' Chiad Chogaidh, ghlèidh Inbhir Ghòrdain inbhe mar champa chabhlachail, a' solarachadh connadh agus bùrn dhan Chabhlach Rìoghail.
Dhùin an campa cabhlachail ann an Inbhir Ghòrdain mu dheireadh thall ann an 1956 ach thàinig tuilleadh leasachaidh dhan bhaile anns na 1970an le gnìomhachas na h-ola. On bha e cho faisg air gàrraidhean ola a' Chuain a Tuath, bha e taghta mar àite airson togail agus cumail suas nan crann-ola. Bha ionad-leaghaidh almain stèidhte ann an Inbhir Ghòrdain anns na 1970an agus, ged a dhùin e an ceann deich bliadhna, tharraing e cosnadh nach bu bheag dhan sgìre. An-diugh, tha Iomairt Rois is Chrombaigh stèidhte ann an Inbhir Ghòrdain


text:
- TIOTAL
- Latha Fosgaile Club Bobhlaidh Ghleann Urchadain
- EXTERNAL ID
- PC_GLENURQUHART_HERITAGEGROUP_024
- ÀITE
- Am Blàr Beag
- SGÌRE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Urchadan 's Gleann Moireasdan
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Glenurquhart Heritage Group
- AITHNEACHADH MAOINE
- 22691
- KEYWORDS
- spòrs
cur-seachad
sgìobaidhean
clubaichean
bobhladh
am Blàr Beag
Bho thogadh Talla a' Bhlàir Bhig, agus le tuilleadh beartais is leasachaidh san sgìre, dh'fhàs barrachd bhuidhnean spòrs sa choimhearsnachd.
B' e Club Bobhlaidh Ghleann Urchadain fear dhiubh, is chithear anns an dealbh seo e. Chithear gu bheil na boireannaich is na caileagan air an sgeadachadh le tartan rud nach biodh cumanta ron àm seo.
B' i a' Bh-Uas Nic Iain, ceann-suidhe a' chlub, an tè leis an aodach gheal oirre, agus b' i a dh'fhosgail an tachartas le bhith a' sadail a' chiad bhuill


text:
Cataibh
Contae de chuid na hAlban is ea Cataibh, atá suite i dtuaisceart na tíre. Cé go dtugtar 'Cataibh' ar 'an t-siorrachd' (contae) ar fad, go traidisiúnta, sa Ghaeilge, tugtar 'Cataibh' ar an oirthear, Dúthaich MhicAoidh ar an iarthar, agus Asaint ar Asaint. Mar sin féin, is minic a chluintear 'Cataibh' mar thagairt don cheantar ina iomláine.
Bailte[athraigh | athraigh vicithéacs]
- Achadh Anndra, Achadh an t-Sabhail, Achadh Taigh Phairidh, Achadh an Dabhaic, Achadh Mhealbhaich, Achadh nan Cárnan, Achadh na h-Annaid, Achadh an Fheárna, Achadh Rídhisgil, Achadh Rumasdail, Achadh Toitidh, Achadh a' Bháthaich, Alltais, Allt na h-Eirbhe, Árd Achadh, Áird Gaoith, Armadal, Allt a' Phuirt, Ailbhinn, Áisir Beag, Áisir Mór, Asaint
- Brúra, Bada Call, Baile a' Chladaich, Baile a' Chnuic, Baile na Coille, Baile na Cill, Am Bláran Odhar, Am Blár Mór, Borghaidh, Bráigh Thunga, Bun Ilidh, Bad an Tráill
- Ceann Loch Biorbhaidh, An Cadha Mór, Clach Toll, An Clais Mór, Clais an Easaidh, Callbacaidh, An Crasg, Craoich, A' Chróic, An Cúl-cinn, Cúl-cinn an Droma Bhig, Cul Raoin, Cill Pheadair, Ceann a' Bhráist, An Caolas Cumhang, Caol Sróim
- Drochaid a' Bhanna, Diúranais, An Dail Riabhach, An Dail, Dórnach, An Dún, Dúnaidh, An Droman, An Druim Beag,
- Earabol, Éibhleag
- An Fheannag Mhór, Fárr, An Fhionndail, Forsan Áird,
- Goillspidh, Gartaidh Mór, Na Grúidean
- Innis nan Damh, Inbhirean, Inbhir Chirceig, Inbhir Sin, Innis nan Líon
- An Luirg, Loch an Inbhir, An Leathad, An Leithrinn Mhór, Lianasaid Mhór, An Lón Mór, Loth Beag, An Lúb Chruaidh
- A' Mhealbhaich, A' Mhuigh
- An Nead,
- Am Port Beag, Port nan Con, Port Sgeirea, Prannsaidh Cruaidh
- Ruigh an Lóin, An Ruigh Cóinnich, Raoghard
- Sgobhairigh, Saingea Beag, Sábhal, Sgeirea, Spainnigeadal, An Stòr, Srathan, Suardailigh, Saghair
- Tunga, Taobh Mhealanais, Tealamainn, An Tairbeart, Tórrasdal, Tranntail Beag, Tranntail Mór, Tunga
Tíreolaíocht[athraigh | athraigh vicithéacs]
- Bodach Stórr, Am Buachaille, Beinn Hób, Beinn Laoghail, Beinn Mhór Asaint, Beinn Dearg, Beinn a' Bhragaidh, Beinn Clíbric, Bágh Shanabhait, Beinn Spionnaidh
- Calbha Beag, Calbha Mór, Caolas Dhórnaich, A’ Chuineag, Canasp, Cúl Mór, Creag a' Chnocain, Carn Liath (broch), Carrann, Creag a' Chnocain, An Caol Catach, Cona Mheall
- Dun Dornaigil
- Eilean an Róin Mór, Eilean Choraidh, Eilean nan Rón, Eilean Shannda, Eileanan nan Gall, Eas a' Chual Aluinn
- Fionne Bheinn, An Fharaird
- Loch Fleóid, Loch a' Cháirn Bháin, Loch Sín, Loch Mheathadaidh, Loch na Claise
- Am Parbh
- Stac Pollaidh, Srath Ilidh
- Uamh an Claonaite


text:
Chaidh an Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig a chur ri chéile mar phròiseict aig Sabhal Mór Ostaig bhon bhliadhna 1986 air adhart. Rinn iomadh duine obair air agus fhuair e taic-airgid bho iomadh buidhean. Tha obair fhathast a’ dol air adhart air an Stòr-dàta agus briathrachas ùr ga chruinneachadh.
Dh’fhoillsich Cànan an Stòr-dàta Briathrachais ann an cruth leabhair anns a’ bhliadhna 1993, ach tha seo a-mach à clò a-nis.
Tha ainmean àite agus cinnidhean sa Stòr-dàta air an Eadarlìon ged nach eil iad sa leabhar. Tha na mìltean de dh’fhaclan a bharrachd ann cuideachd, ged nach eil a h-uile rud cho sgiobalta ’s a tha sa leabhar.
Na cuilbh a chì thu, is iad:


text:
- TIOTAL
- Clachan na thobhtaichean, Inbhir iogain, Gleann Comhann
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0320
- ÀITE
- Inbhir Iogain
- SGÌRE
- Ceann a Tuath Latharna
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Liosmòr 's An Apainn
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 9985
- KEYWORDS
- Gleann Comhann
Bidean nam Bian
Aonach Eagach
Buachaille Eitibh Mòr
tobhtaichean
clachanan
beanntan
luchd-coiseachd
luchd-sreap
Chaidh an dealbh seo a thogail sa chiad leth den 20mh linn le M.E.M. Donaldson, agus chì thu ann sealladh de chlachan na thobhtaichean aig Inbhir Iogain, Gleann Comhann, agus Bidean nam Bian agus Aonach Eagach ris a' chùl.
Tha Gleann Comhann a' ruith dhan àird an ear o thràighean Loch Lìobhain gu Mòinteach Rainich. Tha druim an Aonaich Eagaich a' lìonadh taobh a tuath a' ghlinn, agus tha cuid den bheachd gur e seo an t-àite as duilghe a dhìreadh air làmhan is casan air feadh tir-mòr Alba. Tha an taobh a deas nas ìsle agus Bidean nam Bian ga lìonadh, agus Buachaille Èite Bheag na shìneadh air ais gu ruig Gleann Èite agus Buachaille Èite Mhòr air an taobh a deas uachdrach. Tha luchd-coiseachd is luchd-sreap nam beanntan glè dhèidheil air an sgìre.
Rugadh tè nan dealbhan-camara, Mary Ethel Muir Donaldson ann an 1876 agus thàinig i don Ghàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i fad is farsaing air a' Ghàidhealtachd an iar agus a tuath, a' sgrìobhadh is a' togail dhealbhan. Eadar 1912 is 1949 sgrìobh i iomadh leabhar air dualchasan agus eachdraidh shòisealta na sgìre. Chaochail i ann an taigh-eiridinn ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tìodhlacadh anns an Òban
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Port Teadhaich
'S e baile ann an Comhairle Shruighlea a tha ann am Port Teadhaich (Beurla: Port of Menteith).[1] Tha am baile suidhichte air àird an earra-dheas Loch Innis MoCholmaig far a bheil an A81 a' tachairt ris an B8034. 'S e Port Teadhaich an t-aona tuineachadh aig an loch. Air àird a thuath tha Beinn Dearg (426 meatair) ann. 'S e seo na co-chomharran aige: 56° 11′ 2.4″ Tuath agus 4° 17′ 6″ Iar.
Tha am baile cho mòr ri 7226 heactair agus anns a' bhliadhna 2001 bha 768 duine a' fuireach an seo. [2]
Tha aiseagean a' ruith eadar Port Teadhaich is Inchmahome, eilean làn eachdraidh anns an loch.
Chaidh am baile a stèidheachadh mar "Burgh of barony". Anns a' bhliadhna 1457 chuir Rìgh Seumas III Alba an t-ainm "port" ris.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 582 014


text:
Kal. Ian. i. f., l. x. u., Anno Domini M.c.lxxx.iiii.
Deich taighi fichit do maithibh muinnteri Arda Macha do argain do Ghallaibh na Midhe.
Mael Isu h-Ua Cerbaill do ghabail comurbuis Patraic iarna fhagbail do Tomaltach h-Ua Conchobuir.
Art h-Ua Maelechlainn, rí Iarthair Mídhe, do marbadh i mebhail ar erail Gall. Mael Sechlainn Bec do gabail righi ina inad.
Caistel d'athughudh la Gallaibh i Cill Fair.
Caistel aile do milliudh la Mael Sechlainn & la Concobur Maenmaighi h-Ua Concobair co sochaidhe moir do Ghallaibh and.
p.204
{§LATE} Donnchadh, mac Domnaill Midigh, occisus est.
Gilla Isu h-Ua Mailin, espuc Muighi Eo, moritur.
Cogadh mor eter Ruaidri h-Ua Concobhair & a mac, .i., Concobur Maenmuighi.
Brian Breifnech, mac Toirrdelbaigh h-Ui Concobair, moritur.
Flann h-Ua Finnachta, taisech Clainni Murchadha, moritur.§


text:
Aranzazu (baile)
‘S e baile beag faisg air La Merced ann an Caldas a th’ann Aranzazu. Tha e ann an iar-mheadhan na dùthcha, Coloimbia. Tha àireamh-sluaigh dhe 12,181[1] daoine a’ fuireach ann an Aranzazu. Tha e suidhichte ann an ceann an tuath na roinne, aig 52 cileameatair à Manizales, prìomh-bhaile na roinne. ‘S e baile le cleachdaidhean gu math traidiseanta a th’ann, agus cha do dh’fhulaing e an droch ainneart a rinn cron air iomadh sgìre eile air feadh na dùthcha. Bithear a’ cumail Fèis na Cabuya (seòrsa dhe bambù), gach dà bhliadhna, leis gu e sin fear dhe na lusan a thathar ga fhàs an seo. ‘S e baile uabhasach marsanta a th’ann. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an 1853.[2]
Freumhan an Ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh am baile a dh’ainmeachadh mar chuimhne air Juan de Dios Aranzazu, seann cheann-suidhe na dùthcha a thug am fearann far a bheil am baile an latha an-diugh mar thabhartas dha na daoine, gnothach a rinn e air feadh Caldas agus Antioquia.[3] 'S ann às a' Bhasgais a thàinig an t-ainm Aranzazu neo Aránzazu, agus tha e a' ciallachadh Beinn na Drisean, bho ara (beinn), antz (dris) agus zu (làn).[4]
Sluagh a' bhaile[deasaich | deasaich an tùs]
Ged a tha 12,815 nan tàmh anns a' bhaile, chan eil ach 5,948 dhuibh a' fuireach anns na sgìrean dùthchasail am broinn crìochan a' bhaile.[5] Tha fearann na dùthcha sin ga roinn eadar na bailtean (Spàinntis: municipios) agus le sin tha gach clachan agus croit fo stiùireadh baile air choireigin.[6] Air adhbharan trioblaidean poiliteagach air an dùthaich, tha a' mhòr-chuid dhe na daoine anns gach uile baile a-nis a' fuireach anns na bailtean fhèin, is na daoine a' fàgail na sgìrean dùthchasail.
Taobh chinnidh, ' s e daoine geala a th'ann a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Aranzazu (is mòran dhuibh mestizos), chan eil Tùsanaich ann ach tha 0.1% dhe daoine le freumhan ann an Afraga. ' S urrainn dhan 88.6% dhe na daoine ann an Aranzazu leughadh agus sgrìobhadh. A tuilleadh air sin, chan eil fòn aig an taigh aig ach 28.8% dhe na dachannan.[7]
Fèisean[deasaich | deasaich an tùs]
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Aranzazu. Chithear fèilltean Caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid Chaitligeach a th’ann fhathast,[8] fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s tha beairteas cultarail na dùthcha.
- Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh An t-Iuchar.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cunntas-sluaigh 2005
- ↑ Fiosrachadh a' Chomhairle
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Euroresidentes
- ↑ Figearan Oifis a' Chunntas-sluaigh
- ↑ Coloimbia Virtual
- ↑ Bileag fhiosrachaidh DANE
- ↑ Country Studies: Colombia


text:
- TIOTAL
- Beataidh Ghordain agus Sandaidh MacEoghainn on Bhlàr Dhubh
- EXTERNAL ID
- PC_WGORDON3_009_017
- ÀITE
- Muir of Ord
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- W Gordon
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30344
- KEYWORDS
- croladh
goilf
borbairean
teaghlaichean
San dealbh seo chithear Beataidh Ghòrdan (rugadh NicEoghainn) agus a bràthair Sandaidh MacEoghainn on Bhlàr Dhubh. Chan eil fhios càit an deach an dealbh a thogail.
'S e borbair a bh' ann, agus bha e ag obair sa Bhlàr Dhubh agus ann an Inbhir Pheofharain, agus na ùine dheth bha e dèidheil air croladh 's air goilf. 'S e am prìomh cluicheadair aig club goilf a' Bhlàir Dhuibh iomadh turas agus tha beinge air a' chiad ionad-draibhidh an sin mar chuimhne air


text:
- TIOTAL
- binneanan Biorach anns a' Chuiltheann, An t-Eilean Sgitheanach
- EXTERNAL ID
- QZP40_CARD_2600
- ÀITE
- Beanntan a' Chuilthinn
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Bracadal
- LINN
- 1920an; 1930an
- CRUTHADAIR
- J Valentine & Co.
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 34501
- KEYWORDS
- beanntan
sreap
dealbh-tìre
Chithear san dealbh seo dealbh-tìre lom, neo-thorrach, mì-chàilear, agus gu dearbh air latha dorcha, glas, chan eil an Cuiltheann ro tharraingeach. A dh'aindeoin sin, dh'fheumadh an aimsir a bhith fìor dhona gus na fìor shreapadairean a bhios a' feuchainn air na beanntan Munro, agus na binneanan eile anns a' Chuiltheann, a chumail air falbh. Is e an duais aca, gu bheil iad riaraichte le cuairt shoirbheachail, le seallaidhean mìorbhaileach nan duais a bharrachd, nuair a thogas na sgòthan


text:
Lus-an-eallain
Geranium robertianum
'S e seo lus a tha gu math cumanta air feadh na h-Alba, agus an t-saoghail gu lèir. 'S iad lus-an-ròis, righeal cùil, agus righeal rìgh ainmean eile a th' air.
Buadhan leigheasach[deasaich | deasaich an tùs]
Bha suim mhòr aig muinntir na Gàidhealtachd gu h-àraid dha bhuadhan leigheasach an luis seo agus a' chreachlaich-dearga. (Geranium sanguineum)
Bhathar ga mhion-sgrùdadh agus ga ghoil ann an uisge fad uair a thìde, ach am faigheadh leigheas a chum leasachadh aillse, caochladh chneadhan agus galaran chraicinn. Bheireadh dà unnsa dhen luis pinnt mhasgaidh agus bhite a' rèiteachadh an tomhais a-rèir aois an euslaintich.
Bhathar a' creidsinn gur e leigheas làidir a bh' ann airson aillse chraicinn agus fiù 's anns na 1920an, bha duine anns an Dabhach Dhearg no (Dabhach na Creige), Siorrachd Inbhir Nis, a' cumail a-mach gun deach aige fhèin air corra dhaoine a leigheas leis.
Tha fàileadh garg duilleagan bhrùthte an luis na bhacadh do mheanbh-fhrìde tighinn dlùth.
Tùsan Fiosrachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Flora Celtica [1]
- Stèidheachaidhean sgrìobhaidh Bòrd Stàite nan Gartlann chronail (Beurla)[2]


text:
NicLeóid, Linda (2012) Baird agus bana-bhaird a' Bhaile Shear thairis air an 19mh linn agus an 20mh linn: orain is dain neo-fhoillsichte agus an co-theacsa. MPhil(R) thesis, University of Glasgow.Full text available as:
Abstract
Tha cuid de dh’òrain agus dàin bàird agus bana-bhàird a’ Bhaile Shear nach maireann, bhon 19mh agus an 20mh linn, agus gu h-àraidh an dualchas a chaidh còmhla riutha, ann an cunnart bhon a dhol air chall gu bràth tro bhàs neo dhiochuimhn’, ’s gun a’ mhòr-chuid dhem fiosrachadh ach air cuimhne duine neo dithis den fheadhainn as sine a bhuineas dhan eilean seo de dh’Uibhist a Tuath. Gus nach tachair an leithid, tha an tràchdas seo a’ glèidheadh 24 òrain agus dàin, a chaidh a dhèanamh eadar an 19mh agus an 20mh linn le naoinear bhàird agus bhana-bhàird bhon eilean fhèin, dìreach mar a chaidh an clàradh bho luchd-bratha anns a’ bhliadhna a dh’fhalbh, neo mar a fhuarte iad bho sheann chlàran, clàran Sgoil Eòlais na h-Alba, neo corra làmh-sgrìobhainn. Chaidh clàr CD de gach fear dhiubh, air an gabhail gu traidiseanta, a chur aig cùl an tràchdais cuideachd airson am fuinn, ruitheam agus dualchainnt Ghàidhlig thùsail a shàbhaladh cuideachd. A bharrachd air an seo ghlèidheadh na b’ urrainneadh de dhualchas farsaing agus mionaideach nan òran agus dàn airson ciall ’s mìneachadh a thoirt dha na teacsaichean fhèin agus airson soilleireachadh cho cudromach ’s a bha iad do mhuinntir an eilein thairis air an dà linn seo, ’s iomadh dreuchd aca sa choimhearsnachd. Shoilleirichear cuideachd mar a chaidh na h-òrain agus dàin seo a sgaoileadh agus a chumail beò tro bheul-aithris agus mar dhualchas. Mhìnichear cudrom bàird agus bana-bhàird a’ Bhaile Shear agus an dreuchd a bh’ aca gus muinntir an eilein a fhrithealadh len cuid òrain agus dàin, gus an tàinig lùghdachadh air an iarrtas seo aig deireadh an 20mh linn, ’s na h-òrain agus dàin a’ fulang crìonadh mòr, airson an còrr den linn, air sgàth seo. Tha na h-òrain agus dàin neo-fhoillsichte sa chruinneachadh seo, agus am mìneachadh ’s an anailis a chaidh a dhèanamh orra, a’ cur ri eòlas air òrain agus dàin traidiseanta Gàidhlig, agus an àite a bha aca seo agus aig na bàird agus bana-bhàird a rinn iad, ann an aon choimhearsnachd Ghàidhealach.


text:
- TIOTAL
- Martin Harrower agus Blossom, Eastgate, Inbhir Nis
- EXTERNAL ID
- JTHOMSON_BOX4_0212
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1994; 1995
- LINN
- 1990an
- CRUTHADAIR
- Jimmy Thomson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 18622
- KEYWORDS
- Eich
tachartasan
fèisean
San dealbh-chamara seo chithear Mgr Màrtainn Harrower, o Dhrochaid Chàrr, agus an t-each aige, Blossom. Tha iad nan seasamh sa Gheata an Ear, Inbhir Nis, agus a' bhliadhna mu 1994-5. Chaidh a' chaileag òg a h-aithneachadh bho chionn ghoirid. 'S i Kimberley Menagh, agus bha a h-athair, Mitch, an ceann Taigh Huntly aig Arm an t-Saoraidh, a' Salvation Army, aig an àm.
Bha daoine Inbhir Nis glè eòlach air Blossom agus bhiodh Mgr Harrower ga toirt suas o Dhrochaid Chàrr ach an tarraingeadh i carbadan bainnse, no an carbad anns an suidheadh Banrigh na Marymas agus a maighdeannan. Bhiodh iad cuideachd a' tairgse chuairtean carbaid do chlann 's an teaghlaichean.
An turas seo, bha Blossom a' cuideachadh le togail-airgid aig SPCA na h-Alba. Bha là gu math soirbheachail aig a h-uile duine: chaidh ochd ceud not a thogail don SPCA agus dh'ith Blossom barrachd air 30 pacaidean de Pholo Mints! Mas bi sin a' cur dragh mòr air fiaclairean, bha Blossom mothachail mu slàinte a beòil. Seachdain mus deach i dhan Gheata an Ear, bha a dealbh sa phàipear 's i ga dèanamh fhèin brèagha, agus bruis fhiaclan a bha brùideil mòr aice! Am measg dhealbhan eile a nochd sa phàipear bha Blossom ann agus fear-glèidhidh nan àiteachan pàrcaidh a' toirt dhi tiogaid airson stad mì-laghail air Barraid Àird-rois, agus cuideachd dealbh dhith còmhla ri Bodach na Nollaig ann am meadhan an t-samhraidh.
'Bhiodh sinn a' dèanamh tòrr rudan gòrach sna làithean sin,' thuirt Mgr Harrower.
'Bhiodh daoine bho Inbhir Nis a' tighinn a chèilidh oirnn ann an Drochaid Chàrr agus bheireadh iad leotha currain dhi. Tha cuimhn' agam aon turas nuair a stad 'chauffeur' aig an achadh agus thaom e a-mach làn poca churrain dhi. Bhiodh i an dùil gur e 'n Nollaig a bh' ann!'
Ged a bhàsaich Blossom beagan bhliadhnachan air ais, tha Mgr Harrower den bheachd gun bi cuimhn' aig mòran dhaoine an Inbhir Nis oirre.
'Bha daoine a' cur an earbsa innte. 'S e each glè glè sholt, stòlda a bh' innte,' thuirt e. 'Cha do chuir i riamh cas ceàrr agus mar a bu lugha an leanaibh air a druim, 's ann a bu stòlda i.'
Chaidh an dealbh seo a chur san t-sreath 'Picture Detective' aig 'Am Baile' bho chionn ghoirid, air a ruith ann an co-obrach le Courier Inbhir Nis. Tha sinn glè thaingeil do Mhgr Harrower airson an fhiosrachaidh seo.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
Episodes
All »
You are up to date!
-
6 episodes6 episodes
-
March 25, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.Series Finale
March 25, 2009Series FinaleOs-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.No links available
-
March 18, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.
March 18, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.No links available
-
March 11, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.
March 11, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.No links available
-
March 4, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.
March 4, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.No links available
-
February 25, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.
February 25, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.No links available
-
February 18, 2009Os-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.Series Premiere
February 18, 2009Series PremiereOs-nàdar, bho thaibhsean, gu buidsaich, 's an dà-shealladh. Cuide ri Evelyn Coull. Evelyn Coull explores supernatural Scotland, from ancient powers to ghost-hunting scientists.No links available
-
With SideReel you can...
Track your favorite shows
Choose from 21,000 shows
Earn badges for watching


text:
- TIOTAL
- Cobhair Euslainteach 'Ambulift' aigTaigh-eiridinn Rìoghail a' Chinn a Tuath (RNI)
- EXTERNAL ID
- PC_NURSES1_010
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Nurses League of Inverness Hospitals
- AITHNEACHADH MAOINE
- 29299
- KEYWORDS
- ospadalan
cùram-slàinte
Tha an dealbh camara seo a' sealltainn tabhartas de chobhair euslainteach 'Ambulift' do Thaigh-eiridinn Rìoghail a' Chinn a Tuath, Inbhir Nis leis a' Bh-Uas Nic Dhaibhidh bho Sheirbheis Shaor-thoileach Rìoghail nam Ban.
B' e uidheam togail meacanaigeach airson euslaintich a chuideachadh a' faighinn a-mach agus a-steach dhan leabaidh a bha ann an cobhair euslainteach 'Ambulift'


text:
- TIOTAL
- Caisteal an Tairbeirt, Cinn Tìre
- EXTERNAL ID
- QZP40_468_P118
- ÀITE
- An Tairbeart
- SGÌRE
- Cinn Tìre
- SIORRACHD/PARRAIST
- EARRA-GHÀIDHEAL: Cill Cholman Eala
- DEIT
- 1902
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31279
- KEYWORDS
- Caisteal an Tairbeirt
Clann Chaimbeul
Cinntìre
caistealan
Tighearnan nan Eilean
Chaidh an dealbh seo a thoirt bho "Argyll's Highlands" le Cuthbert Bede. Tha e a' sealltainn dealbh de Chaisteal an Tairbeirt ann an Cinn Tìre. A' coimhead thairis air baile an Tairbeirt, chan eil càil air fhàgail den ghearasdan an-diugh ach tobhta na turaid, bho mu thimcheall air 1490.
'S cinnteach gu bheil caisteal rìoghail air a bhith an-seo bhon 13mh linn, agus tro na 1320an chaidh an caisteal a neartachadh leis an Rìgh Raibeart am Brusach airson a dhìon an aghaidh Tighearnan nan Eileanan. Na b'fhaide air adhart thàinig an caisteal gu bhith na dhaigneach do Chlann Chaimbeul


text:
- TIOTAL
- Loch ann an coille, chan eil fhios air an làrach
- EXTERNAL ID
- GB1796_859_20_0667
- ÀITE
- ionad neo-aithnichte
- LINN
- 20l
- CRUTHADAIR
- M E M Donaldson
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 10579
- KEYWORDS
- togail dhealbh
lochan
loch
Chan eil fhios càite an deach an dealbh dhen locha seo air a' mhonadh a thogail ach tha coltas gur ann ann air Gàidhealtachd na h-Alba a chaidh a togail. Tha an dealbh seo mar phàirt de chruinneachadh mòr M.E.M. Donaldson.
Rugadh Màiri Ethel Muir Donaldson, ann an 1876 agus thàinig i chun na Gàidhealtachd mu 1908. Shiubhail i mun cuairt ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd, a' sgrìobhadh agus a' togail dhealbhan. B' e Àird nam Murchan fear dhe na h-àiteachan a b' fheàrr leatha agus b' ann an sin a rinn i a dachaigh, ann an Sanna, ann an 1927.
Eadar 1912 agus 1949 rinn i iomadach leabhar air eachdraidh sòisealta agus cleachdaidhean an t-sluaigh ann an ceann a tuath agus taobh an iar na Gàidhealtachd. 'S iad 'Wanderings in the Western Highlands and Islands' agus 'Further Wanderings - Mainly in Argyll' an dà leabhar as ainmeile a rinn i agus tha a dealbhan fhèin anns na leabhraichean sin. Dh'eug i ann an dachaigh-cùraim ann an Dùn Èideann ann an 1958 agus chaidh a tiodhlacadh anns an Òban.
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Sir Fitzroy MacIlleathain, Fear Dhubhaird
- EXTERNAL ID
- QZP99_97193_12_06
- ÀITE
- neo-aithnichte
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlann na h-Alba, Leabharlann Mheadhan Dhùn Èideann
- AITHNEACHADH MAOINE
- 38951
- KEYWORDS
- cinnidhean
cinn-cinnidh
èideadh Gàidhealach
caistealan
Rugadh Sir Fitzroy Jeffreys Grafton MacIlleathain ann an 1835 agus b' esan an 26mh ceann-cinnidh air Clann MhicIlleathain. Bha e na shaighdear ann am Bulgària agus anns a' Chrimea agus bha e an làthair aig glacadh Mhartinique agus Ghuadeloupe anns na h-Innseachan an Iar. Ann an 1911, cheannaich e Caisteal Dhubhaird a bha na thobhta agus dh'ath-nuadhaich e e. Gus an 100mh co-latha-breith aige a chomharrachadh, chur e craobh luis ann an gàraidhean a' chaisteil gus spioradan olc a chumail air falbh
Faodar an dealbh seo a cheannach. Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Edinburgh Central Library


text:
Clàrsach
Tha clàrsach na inneal-ciùil nan teud. Cleachdar "taigh nan teud" mar far-ainm.
'S e cruit an t-ainm a tha air clàrsach beag.
'S e orghan-ciùil teudach trì-cheàrnach a th' anns a' chlàrsaich neo a' chruit.
Susbaint
Clàrsaich bho dùthchannan eile
Gheibhear caochladh sheòrsachan de chlàrsaichean air feadh Afraga, an Roinn Eòrpa, Aimearaga agus roinnean de dh'Àisia. B' àbhaist seasamh àrd a bhith aig a' chlàrsaich agus an liora am measg a' chuid a bu mhotha de chinnidhean an t-saoghail. Anns an Roinn Eòrpa, chaill a' chlàrsaich a seasamh tràth anns an 19mh linn oir shaoil sgrìobhadairean ciùil gur e ionnsramaid do bhoireannaich a bh' innte bhon a lean móran bhoireannach cleas Marie Antoinette ann a bhith a' gabhail ùidh innte.
A thaobh Aeolian harp (clàrsach gaoithe), autoharp neo cumadh sam bith den liora neo ciothara, chan e clàrsaichean a th' annta seo air sgàth s nach bi na teudan aca ag éirigh gu dìreach a cuim na clàrsaich. Bidh na teudan aca seo a' dol tarsainn na cuime agus mar sin buinidh na h-ionnsramaidean seo dhan ghné-orghain zither, mar a bhuineas agus pianoforte is harpsichord.
Ainm
Thathar a' cur an ceann gun d'thàinig an t-ainm clàrsach bho na faclan clàr seileach ach chan eil anns an seo ach beachd. Gur math a dh'fhaodte gu bheil am facal togte as an fhacal clàr agus an leasachan -seach a tha a' dèanamh an fhacail clàr boireanta. Leanadh seo seann chleachdadh a chìthear ann an ainmean mar Ròinseach (Rònan ach do bhoireannach) neo Finnseach (Fionn ach do bhoireannach).
Eachdraidh-shòisealta na Chlàrsach
Thathar a smaoineachadh gu bheil a’ Chlàrsach ’na h-ionnstramaid ciùil a chaidh a cruthachadh ann an Alba fhèin às dèidh dhan ‘Lyre’ Èirinneach a’ tighinn a-nall thairis anns an ochdamh no naoidheamh linn. Tha sinn a’ faighinn am fiosrachadh seo bho na clachan Cruithneach gu math aosta ann an Alba le dealbhan den Chlàrsach orra. Bha a’ Clarsach cuideachd air a cluich anns na h-eaglaisean còmhla ri duine a seinn le guthan agus Pìoban Tri Fillte. Stad seo nuair a thòisich an Musick Fyne. Rinn an eaglais seo airson na daoine a bhrosnachadh a bha a’ tighinn dhan eaglais. B’e droch rud airson na Clàrsaich a bha seo, oir mòran de na leabhraichean far an robh an ceòl air a sgrìobhadh sìos, chaidh iad an cur dhan teine.
An t-àm a b’ fheàrr aig a’ Chlàrsach b’ e àm Tighearnas nan Eilean eadar an ochdamh linn agus an còigeamh linn deug. Bha Clàrsair aig a h-uile Ceann-chinnidh aig an àm agus bha iad ann còmhla ri na bard a’ dèanamh òrain agus puirt airson a’ Cheann-chinnidh agus a’ theaghlach. Cha deach mòran de phuirt na clàrsaich a sgrìobhadh sìos aig an àm seo agus tha smaoin ann gun robh mòran de na Clàrsadairean dall. Bha iad ag ionnsachadh ceòl bhon cluasan an àite bhon phàipear aig an àm agus cò na b’ fheàrr aige seo na duine dall. Bhiodh an teòirig seo a mìnicheadh carson nach eile mòran againn sgriobhte ann an latha an-diugh. Nuair a bhris Tighearnas nan Eilean sìos chaidh a’ Chlàrsach fhathast a cumail beò gu meadhan na seachdamh linn deug ach chan eil sin a’ ciallachadh gu robh a h-uile rud ceart gu leòr. Thòisich na teaghlaichean Clàrsair a gluasad a-steach gu obraichean eile oir cha robh obair gu leòr ann a-nis.
B’ e Ruaidhri Dall MacMhuirich aon de na ceann-chinnidh tradaiseanta mu dheireadh: Iain Breac. Bha Aramach nan Seumasaich agus ‘Anglicization’ a cur crìoch air an seann dòigh bheatha a bha aig na ceann-chinnidh is na daoine aca. Bha seo a dèanamh buaidh mòr air na Clàrsairean oir cha robh airgead gu leòr aig na cinn-chinnidh a-nis airson Clàrsairean a phàigheadh. Bha Ruaidhri Dall a chur mòran fhaclan ùra gu na h-òrain aosta ach, thathar a’ smaointinn gu e ceòl aosta a-mhàin a bha e a’ cluich air a’ Chlàrsach. Chaidh cuid de na h-òrain aige a toirt thairis dhan bheul-aithris. Tha fhios again nach eil iad an aon rud ’s a bha aig an àm oir tha tri ceud bliadhna air a dhol seachad, ach tha iad fhathast a’ toirt sealladh a-steach cò-ris ’s a bha puirt na Clàrsaich coltach. Chuir an aramach ann an 1745 a h-uile nach-ciùil ann an àite corrach agus às dèidh sin bha daoine dìreach ga cluich ann an còmhlan agus bha ceòl na Clàrsaich a’ dol air chall. Bha an dà rud seo a’ toirt a’ mhòrchuid den choire airson crìonadh na Clàrsaich ach cuideachd bha ionnstramaidean ciùil na b’ fheàrr ann airson na aighear nan daoine a togail suas ann am blàr agus cha robh a’ Chlàrsach làidir agus fuaimneachd gu leòr airson a dhol ann an co-fharpais ris a’ Phìob. Cuideachd bha an Fhidheal a’ dol suas ann am meas nan daoine oir bha i air a cluich airson dannsaichean agus cha robh e fada gus an robh i na bu fèillear na a’ Chlàrsach.
Atharrachadh na Clàrsaich thairis air na bliadhnaichean
Mar as trice, bidh teudan na clàrsaich ag éirigh gu dìreach a cuim na clàrsaich. Bidh teudan, com agus corr air a h-uile clàrsaich ach cha bhith làmh-chrann oirre daonnan. Canar clàrsach thrì-ballach ri clàrsaich aig a bheil làmh-chrann agus clàrsach dhà-bhallach ri té aig nach eil làmh-chrann. Bidh cuid de chlàrsaichean gan seasamh air an ùrlar agus cuid eile gan cuir ann an uchd a' chlàrsair, a-réir a' mheud. Faodaidh teudan clàrsaich a bhith de dh'umha, de chopair, de dh'fheòil caolain, de chalg, de shìoda neo de naidhlean, am measg rudan eile. Canar clàrsair/bana-chlàrsair ri neach a sheinneas a' chlàrsaich.
Bha nòs a’ Chlàrsach anns na làithean sin gu math cudromach airson an ionnstramaid ciùil a tha sinn a’ faicinn anns an latha an-diugh. Fhuir a’ Chlàrsach a frèam trìantan oir bha seo a’ toirt neart dhan Chlàrsaich agus air sgath seo ghabhadh barrachd teudan a chur oirre agus tha seo a’ ciallachadh gu bheil farsaingeach ciùil nas motha aice. Cuideachd bha an trìantan seo a’ ciallachadh gum b’ urrainn do na teudan a bhith nas teinne agus bha seo a’ dèanamh fuaim nas soilleir agus nas domhain is iomlan nuair a bhite a’ spìonadh na Clàrsaich.
Tha am bogsa-fuaime a’ cuideachadh le bhith a’ toirt fuaim a tha domhain is iomlan cuideachd. Tha smaoin ann gun robh am bogsa-fuaime aig na ciad Clàrsaich air a’ dhèanamh a-mach à aon phìos feadha mar feadh-seileich no feadh-darach. Bha na teudan air an dèanamh à mòran diofair rudan. Mar eisimpleir rudan nàdarra mar ròineach is caolain agus rudan meatailt mar òr, airgead, umha agus iarann. Bha na Clàrsaichean anns na làithean sin cuideachd a’ faighinn spangan, oir bha lagh ann nach b’ urrainn da dhuine sam bith a’ Chlàrsach a toirt air falamh bhon Clàrsair oir b’ e sin an dòigh a fhuair an Clàrsair a bheòshlaint. Bha na spangan a’ tighinn ann am mòran diofair dòighean bho ealain anns an fheadh gu clachan-lèig.
Mu dheireadh bha na daoine sna làithean sin a’ cluich na Clàrsaich leis na h-ìnean aca airson a spìonadh nan teudan. Anns an latha an-diugh tha Clàrsairean a’ cleachdadh na padaichean-corraig airson na teudan a spìonadh. Tha rudan eile anns a’ Chlàrsaich fhèin a tha diofraichte a-nis. Mar eisimpleir tha am bogsa-fuaime a-nis air a dhèanamh a-mach à leathar an àite feadh. Tha na teudan beagan nas duilidhe bha iad gan atharrachadh gu teudan crisle is uèir ach an latha an-diugh tha seo air atharrachadh oir tha daoine ag iarraidh am fuaim as fheàrr fhaighinn a-mach as an ionnstramaid ciùil aca. Mar eisimpleir thòisich Ann Heymann ag atharrachadh nan teudan aice a rèir na lorg i a-mach mu na dòighean aosta. Chuir i òr air na teudan na b’ ìsle airson nas motha soilleireachd a thoirt dhaibh. Cuideachd chuir i airgead air na teudan anns a mheadhain agus mu dheireadh chuir i pràis air na teudan na b’ airde.
Ùr-bheòthachadh na Clàrsaich
Gheibhar leabhraichean-ciùil leis an t-ainm Ap Huw agus leabhair Edward Bunting ‘Ancient Music of Ireland’ (1840) a tha a’ sealltainn an follamhan a bha aig a’ Chlàrsach anns na lathaichean a chaidh seachad . Thàinig na leabhraichean seo dìreach aig an am ceart airson a’ Chlàrsach oir bha seo dìreach mus do bhris tradaisean ceòl na Clàrsaich agus tha seo a’ ciallachadh gu bheil clàr again a’ sealtainn mar a bha an ceòl anns na làithean sin. Mar eisimpleir, tha iad a’ sealltainn nach robh an bun-loidhne dìreach airson chòrdan ach airson ruithean is trìaran agus bha na chòrdan a tha sinn a’ cleachdadh san latha an-diugh gu math ainneamh aig an àm. Gu fortanach airson na Clàrsaich tha ceangal làidir ann eadar ceòl aosta a’ Chlàrsach agus ceòl na Phìob agus tro seo tha cuid den ceòl na Clàrsaich beò fhathast. Tha ceòl na Fìdhle agus an Lute a ruith gu nàdarra air na Clàrsaichean aosta agus a’ lìonadh beàrn cudromach ann an eachdraidh ceòl na h-Alba. Rinn Alison Kinnard agus Keith Sanger tòrr rannsachaidh air eachdraidh na Clàrsaich agus lorg iad ceòl, fianais agus làmh-sgrìobhaidhean a bha a’ sealltainn a’ ceangail seo.
Bha cuideachadh a’ tighinn airson a’ Chlàrsach bho àite neònach. Bha co-fharpais ann an Lunnainn ann an 1832 airson nam Pìobairean agus nuair a thòisich iad co-fharpais airson na Fhìdhle cuideachd thuirt Captain Mackenzie gum biodh e math nam biodh iad a’ toirt misneach dhan Chlàrsaich cuideachd. Gu mì-fhortanach cha do thòisich iad an co-fharpais airson na Clàrsaich ach b’ e ceum anns an àite ceart a bh’ ann. Às dèidh seo thòisich a’ chiad ‘Irish Harp Society’ ann an Èirinn agus bho seo thòisich sgoilearan a thighinn airson a’ Chlàrsach a ionnsachadh. Ann an 1892 thòisich na co-fharpaisean aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail agus bha an Lord Archibald an ceann-suidhe ag iarraidh a’ dèanamh ath-bheòthaich airson na Clàrsaich. Bha a’ chiad co-fharpais airson an òrain a b’ fheàrr le taic fhèin air a’ Chlàrsach. Bha dìreach dà fharpaiseach air a’ bhliadhna sin ach bho seo thòisich e a’ fàs. San latha an-diugh tha latha sònraichte aig a’ Chlàrsaich anns a Mhòd.
Clàrsairean ainmeil
Faic cuideachd
- Clàrsach Gàidhealach agus cruit.


text:
Wakame
'S i gnè de dh' fheamainn a th' ann an Wakame 若布(Undaria pinnatifida), a tha car coltach ri mircean (Alaria esculenta ), Ecklonia radiata, Saccorhiza polyschides, Undaria peterseniana agus Undaria undarioides. Canar wakame ri bàrr na feamainn seo - 's e sin an rùsg (an duilleag mhòr thana) - agus mekabu ris an duilleach - (buinneagan tiugha na feamnach).
Ged is ann a bhuineas an seòrsa seo do dh' Àisia an Ear-Dheas, thathas ga àiteachadh 's ga bhuain an-diugh anns an Fhraing far cladaichean na Breatainne Bige, agus chaidh a thoirt gu Astràilia agus dhan t-Sealainn Nuaidh cuideachd.


text:
- TIOTAL
- Agallamh le Uilleam Sutharlanach air deireadh a' chogaidh
- EXTERNAL ID
- WD_HF10_TRACK05_SUTHERLAND
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH: Hacraig
- DEIT
- 2005
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Willie Sutherland
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Am Baile agus Luchd-rannsachaidh a' Chogaidh
- AITHNEACHADH MAOINE
- 3282
- KEYWORDS
- An Dara Cogadh
An Dàrna Cogadh
fèillean
fèill-ghàirdeachais
claistinneach
Tha Uilleam Sutharlanach a' meòmhrachadh nach b' e àm toilichte a bh' ann dhan a h-uile duine aig deireadh an Dàrna Cogaidh.
Dè na tha cuimhn' agaibh air mun àm a chrìochnaich an cogadh?
Tha cuimhn' agam mar a bha a h-uile duine a' dèanamh gàirdeachais; 's e sin a h-uile càil, eil fhios agaibh. Agus na pairèidean agus na rudan eile mar sin. Agus an droch thaobh dheth, nuair a thigeadh daoine dhachaigh agus na daoine nach do thill, eil fhios. Ach 's e àm sònraichte a bh' ann nuair a sguir an cogadh. Bha a h-uile duine cho toilichte, ach cha robh e cho math dhan fheadhainn a chaill cuideigin sa chogadh. Agus bha aon chailleach an siud, màthair an fhear sin a bha am feachd an adhair, bha ise a' fuireach san Spideal agus bha i a' beò ann an dòchas fad a' chogaidh gun nochdadh e, eil fhios agaibh. Bha i den bheachd gur dòcha gun deach a ghlacadh na phrìosanach, agus mu dhà bhliadhna an dèidh deireadh a' chogaidh agus nach do thill Seonaidh a-riamh. Is cinnteach, saoilidh mi gun deach a bhàthadh sa mhuir, eil fhios agaibh. Mar sin bhàsaich a' chailleach le cridhe briste an uairsin. Cha do sheas i fada ris. Mar sin bha sgeulachdan uabhasach leithid sin ann, droch sgeulachdan tùrsach, dòrainneach.
Chaidh an t-agallamh seo a chlàradh mar phàirt de phròiseact 'Maoir rannsachaidh a' Chogaidh' ann an 2005 ann am Bun-sgoil Pheighinn, Inbhir Theòrsa.


text:
Samoa (Dùthaich)
Tha an dùthaich Samoa[1] na laighe sa Chuan Shèimh anns an Roinn a' Chuain Shèimh. Tha a suidhichte air an dàrna phàirt den eilean Samoa. Bho 1914 gu 1997 bha ainm eile oirre: Samoa-an-Iar.
'S e dùthaich bheag a th' innte, air eileanan beaga air fad. Tha e ainmeil airson na traighean bòidheach, agus airson an sgioba rugbaidh a tha aice. Tha Apia na prìomh-bhaile.
B’àbhaist do Robert Louis Stevenson a’ fuireach ann.
Tha e faisg air Samoa Aimearaganach.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
- TIOTAL
- Caithness, 1925 - Sir Gilleasbaig agus a' Bh-uas Nic na Clèirich
- EXTERNAL ID
- QZP40_CAITHNESS 1925-26_56001_067
- ÀITE
- neo-aithnichte
- SIORRACHD/PARRAIST
- GALLAIBH
- DEIT
- 1925
- LINN
- 1920an
- CRUTHADAIR
- Herbert Sinclair
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31877
- KEYWORDS
- dealbhan-camara
daoine
teaghlaichean
luchd-poilitigs
Seo duilleag bho leabhar dhealbhan de Ghallaibh bho 1925. Chithear dealbh de Sir Archibald Mac na Clèirich, a bhean agus a thriùir chloinne. Bha Archibald Henry Macdonald Sinclair, 1d Viscount Thurso KT CMG PC (22 Dàmhair 1890 - 15 Ògmhios 1970), a dh'aithnichist cuideachd mar Sir Archibald Mac na Clèirich, 4mh Baronaid bho 1912 gu 1952, agus glè thric dìreach mar Archie Sinclair, na neach-poilitigs ann an an Alba agus bha e na cheannard air Partaidh Libearaileach Bhreatainn. Phòs e Marigold Forbes ann an 1918.


text:
Ezequiel Hurtado
B’ e Ezequiel Hurtado Hurtado neach-poileataigs, saighdear agus stàitire à Coloimbia[2], a bha na cheann-suidhe na dùthcha eadar 1883 agus 1884.[3][4]. Rugadh e ann an Silvia, anns a’ Chauca air 14mh an Dùbhlachd 1825 agus dh’eug e ann am Popayán 24mh an t-Sultain 1890. Mac Nicolás Hurtado agus María Trinidad Hurtado, fhuair Ezequiel Hurtado a chuid fhoghlaim anns an sgoil San José agus an dèidh sin dh’ionnsaich e Lagh aig Oilthigh Chauca, far an tug e ceum air 27mh am Faoilleach 1852. An uair sin bha e na ollamh aig an oilthigh sin.[5]
Susbaint
Anns na Cogaidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Fhuair e a’ chiad bhlas a’ chogaidh ann an 1851, nuair a bha e an sàs ann an dìon bunaite laghail na dùthcha. Thoisich a bheatha armailt poiliteagach ceart gu leòr dà bhliadhna an dèidh sin, nuair a bha e an sàs anns na sabaidean an aghaidh an deachdaire José María Melo ri taobh a' Pàrtaidh Libearalach. Bho 1860, bheireadh e pàirt anns na còmhragan rèabhlaideach an aghaidh Riaghaltas an Tòraidh Mariano Ospina Pérez. A bharrachd air sin bha e am measg na feachd aig an t-Seanalair Tomás Cipriano de Mosquera is bhuannaich iad ann an 1861; Fhuair e an rang dhe Seanalair an Airm air a sgàth. An dèidh sin bha e an sàs ann am Mòr-dhail a’ Chauca agus e iomadh thuras am broinn a’ Bhuidhne Riaghlaidh na Stàite co-dhiù. A bharrachd air sin, thug e pàirt anns a’ Cho-Chruinneachaidh dhe Rionegro, a chuir Bun-Reachd 1863 air dòigh.
Anns a' Phoileataigs[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh sin, ann an 1868, chaidh e a thaghadh mar Riochdaire dhan Mhòr-dhail agus an uair sin mar Sheanadair. Chaidh e a dh’ainmeachadh ministear a’ chogaidh is a’ Chabhlaich leis a’ cheann-suidhe Julián Trujillo Largacha ann an 1878 agus an ceann bhliadhna chaidh e a thaghadh mar Cheann-suidhe (Riaghladair) Stàit Fèin-riaghlach A’ Chauca, airson teirm dhe ceithir bliadhnachan (1879 - 1883); Fhuair e an dreuchd sin tron "Rèabhlaid A’ Ghiblein" (1879), leis na seanalairean Eliseo Payán agus Juan de Dios Ulloa os a chionn, is iad nan riochdairean co-bhann dhe na daoine aig Mosquera agus daoine neo-eisimeileach a bha an aghaidh na mì-ghnàthachaidhean a rinn na daoine radaigeach.
Nuair a leig e an dreuchd sin ann an 1883, chaidh e a thaghadh leis a’ Mhòr-dhail mar neach-ainmichte gu Ceannas na Dùthcha agus chaidh e a dh’ainmeachadh mar Bhritheamh Àrd-Chùirt a' Cheartais cuideachd. Le sin chleachdadh e còirichean a’ chinn-suidhe eadar an Giblean agus an Lùnasdal 1884, air sàilleabh na dàlach a bha aig Rafael Núñez airson an dreuchd fhaighinn. Nuair a chuir e a Bhuidheann Riaghlaidh air dòigh thug e na raoin-ùghdarrasan dhe Riaghaltas (ministrealachd na dùthcha agus a’ cheartais an latha an-diugh), Maoineachadh, Ionmhas, Leasachadh, Dùthchannan Cèin, Foghlam agus Cogadh gu Manuel M. Castro, Felipe Angulo, Mariano Tanco y José María Caro, José J. Vargas, Eustorgio Salgar, Napoleón Borrero agus José María Campo Serrano fa leth.
Fhuair e dreuchdan cudromach seadh anns a’ Chauca, seadh aig ìre nàiseanta, bha e na Bhritheamh aig Taigh-cùirte a’ Chauca agus aig Àrd-Chùirt a' Cheartais, eadar dreuchdan eile cargos. A bharrachd air sin , bha e an sàs anns a’ ghnìomhachas na Cairte-Gheal (neo Quinine) anns an Stàit sin.
An dèidh a’ chinneas fhàgail thug e fuidse do Phròiseact an Ath-Bheòthachaidh a bha aig Núñez, ann an Cogadh ann an 1885, agus chuir iad dhan phrìosan e, far an d’ fhuair e fìor dhroch làimhseachadh, an uair sin thilg iad a-mach an dùthaich e gu Costa Rica; fhuair e cead airson tilleadh ann an 1889, far an do bhàsaich e an ceann greis.
Tha an duslach aige na laighe ann an Teampall nan Urramach (El Panteón de los Próceres) anns a’ bhaile Popayán ann an (Cauca), coisrigte ann an 1940 leis a' Cheann-suidhe Guillermo León Valencia.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Genealogias de Colombia
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Oifis a' Chinn-suidhe
- ↑ Leabharlann Luis Angel Arango
- ↑ Oilthigh Cauca
Ceanglaichean A-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Pàrtaidh Libearalach Choloimbia (Spàinntis)
Gallaraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Simón Bolívar • Francisco de Paula Santander • Joaquín Mosquera • Rafael Urdaneta • Domingo Caycedo Santamaría • Jerónimo de Mendoza Galavís • José Ignacio de Márquez Barreto • Pedro Alcántara Herrán • Juan de Dios Aranzazu • Tomás Cipriano de Mosquera • Rufino Cuervo y Barreto • José Hilario López • José María Obando • José María Melo • Tomás Herrera • José de Obaldía • Manuel María Mallarino • Mariano Ospina Rodríguez • Juan José Nieto Gil • Bartolomé Calvo • Leonardo Canal González • Froilán Largacha • Manuel Murillo Toro • José María Rojas Garrido • Santos Acosta Castillo Joaquín Riascos • Santos Gutiérrez Prieto • Eustorgio Salgar • Santiago Pérez de Manosalbas • Aquileo Parra Gómez • Manuel María Ramírez Fortoul • Julián Trujillo Largacha • Rafael Núñez Moledo • Francisco Javier Zaldúa • Clímaco Calderón • José Eusebio Otálora • Ezequiel Hurtado • José María Campo Serrano • Eliseo Payán • Carlos Holguín Mallarino • Miguel Antonio Caro Tovar • Manuel Antonio Sanclemente • José Manuel Marroquín • Rafael Reyes • Diego Lemos • Jorge Holguín Jaramillo • Ramón González Valencia • Carlos E. Restrepo Restrepo • José Vicente Concha • Marco Fidel Suárez • Pedro Nel Ospina Vásquez • Miguel Abadía Méndez • Enrique Olaya Herrera • Alfonso López Pumarejo • Eduardo Santos • Darío Echandía Olaya • Alberto Lleras Camargo • Mariano Ospina Pérez • Laureano Gómez Castro • Roberto Urdaneta Arbeláez • Gustavo Rojas Pinilla • Gabriel París • Guillermo León Valencia • Carlos Lleras Restrepo • Misael Pastrana Borrero • Alfonso López Michelsen • Julio César Turbay Ayala • Belisario Betancur Cuartas • Virgilio Barco Vargas • César Gaviria Trujillo • Ernesto Samper • Carlos Lemos Simmonds • Andrés Pastrana Arango • Álvaro Uribe • Juan Manuel Santos Calderón


text:
3 an Dàmhair
'S e 3 an Dàmhair an 276mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (277mh ann am bliadhna-leum). Tha 89 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
1990 - Dh'fhàs ath-aonachaidh na Gearmailte dligheach.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1903 - Charles J. Pedersen, ann am Busan. Ceimigear às na Stàitean Aonaichte.
- 1919 - James Buchanan, eaconamaiche às na Stàitean Aonaichte.
- 1933 - Amartya Sen, eaconamaiche às na h-Innseachan.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1283 - Dafydd ap Gruffydd, Prionnsa na Cuimrigh.
- 1928 - Ramón González Valencia, ann am Pamplona. Fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1971 - Seán Ó Riada, cumadair-ciùil Èireannach.


text:
Tha co-dhiù 25 cothroman cosnaidh rim faotainn do Ghàidheil òga as t-samhradh, mar thoradh air compàirteachas leantainneach eadar Comunn na Gàidhlig (CnaG) agus Iomairt na Gàidhealtachd is nan Eilean (HIE).
Tha na cosnaidhean a' tighinn tro sgeama Greis Gnìomhachais samhraidh, far am bheileas a' toirt cothrom do oileanaich le Gàidhlig greis gnìomhachais a dhèanamh còmhla ri gnìomhachasan a tha a' cleachdadh a' Ghàidhlig mu thràth, neo a tha deònach feuchainn air.
Tha an Sgeama son 2014 ga cuir air bhog an diugh (Dimàirt 18mh Gearran) agus tha i fosgailte do ghnìomhachasan, buidhnean san treas roinn agus oileanaich compàirteachadh innte.
Tha an sgeama air a bhith a' ruith gu soirbheachail airson 14 bliadhna, le na ceudan is ceudan de dh'oileanaich is buidhnean air buannachd a thoirt aiste. Tha a' mhòr chuid den mhaoin a’ tighinn bho HIE, ach tha taic chudromach cuideachd air a thighinn bho Chomhairle na Gàidhealtachd, Comhairle nan Eilean Siar agus Bòrd na Gàidhlig. Am bliadhna sa bheir an sgeama cothrom do oileanaich aig a bheil Gàidhlig, 10 seachdainean a chuir seachad ag obair còmhla ri gnìomhachasan is buidhnean a tha an sàs ann an leasachadh Gàidhlig agus leasachadh coimhearsnachd.
Chan e a-mhàin gu bheil an sgeama a' toirt cosnadh do na h-oileanaich, tha i cuideachd a' toirt a' chothrom dhaibh eòlas a thogail air a bhith an luib àite-obrach, na sgilean Gàidhlig aca a leasachadh, eòlas fhaighinn air an seòrsa obair a tha na gnìomhachasan is buidhnean ris agus cuideachd a' toirt a' chothrom dhaibh na tha seo a dhèanamh nan coimhearsnachdan fhèin. Tha na greisean gnìomhachas rim faighinn còmhla ri gnìomhachasan is buidhnean air feadh a' Ghàidhealtachd agus na h-eileanan.
Mar phàirt de sgeama na bliadhna sa, tha am pàigheadh a bhios na h-oileanaich a' faighinn air a dhol an àirde gu £225 gach seachdain agus, airson a' chiad uair, thathas a' tabhann diofar chùrsaichean fèin leasachaidh do na h-oileanaich. Bidh na cùrsaichean fèin leasachaidh air am pàigheadh agus air an stiùireadh le HIE.
A thuilleadh air na buannachdan a th'ann do na h-oileanaich, tha buannachd san sgeama do luchd fastaidh, leis gu bheil an cothrom aca oileanaich aig am bheil sgilean sònraichte fhastadh airson mìosan an t-samhraidh gu buannachd na buidhne. Tha e cuideachd a' toirt a' chothrom dhaibh sùil a thoirt air oileanaich a bhios a' ceumnachadh ann an ùine nach bidh ro fhada, le sùil air dreuchdan a bhios iad airson a lìonadh sna bliadhnachan ri teachd.
Thuirt Agnes Rennie, Manaidsear Acair, a' chompanaidh foillseachadh leabhraichean Gàidhlig, a tha air a bhith a' compàirteachadh an sgeama greis gnìomhachais nan oileanach airson iomadh bliadhna, "Se cothrom mhìorbhailteach a tha seo airson leigeil do dhuine òg pàirt a ghabhail anns gach raon obraich tha co-cheangailte ri foillseachadh leabhraichean. Ma tha sgilean sònraichte aig oileanach m.e. sgilean cànain no sgilean dealbhachaidh, bidh sinn cuideachd a toirt cothrom dhaibh pròiseact a thoirt air adhart anns an da-rìribh. Tha an sgeama cuideachd a' toirt a' chothrom dhuinn, mar buidheann fastaidh, air sgilean nan oileanach. "
Thuirt Mairead NicLeòid, oileanach air an treas bliadhna an Colaisde a' Chaisteil, agus a bh' air greis gnìomhachais aig Acair an uirigh, "Chòrd an ùine a bha mi aig Acair an uirigh rium gu mòr agus fhuair mi deagh bhuannachd às. Càidh iomadh dùbhlan a chuir mum choinneamh agus chaidh uallach a chuir orm. Fhuair mi misneachd bho bhith a' coileanadh na h-obrach agus tro bhith ag obair mar phàirt de sgioba. Le bhith a' gabhail pàirt san sgeama fhuair mi eòlas air saoghal obrach Gàidhlig agus thàinig leudachadh air mo sgilean cànain, gu sònraichte a thaoibh briathrachas co-cheangailte ri gnìomhachas. Thug an sgeama sealladh dhomh cuideachd air an raon farsaing de chothroman obrach a dh' fhaodadh a bhith ann dhomh - agus iad uile air mo stairseach!"
Thuirt Dòmhnall MacNèill, Ceannard ChnaG, "Se sgeama air leth chudromach a tha seo bho thaobh gach cuid a' Ghàidhlig agus ag ullachadh oileanaich airson cothroman obrach aon uair agus gun ceumnaich iad. Sa chiad dol a-mach, tha an sgeama a' toirt cothrom do na h-oileanaich an cuid Gàidhlig a neartachadh an àrainneachd far am bheil iad mun cuairt a' Ghàidhlig fad an latha, ach cuideachd, tha na h-oileanaich a' faighinn eòlas air na seòrsa obraichean a tha ri fhaighinn do dhaoine òg aig am bheil deagh Ghàidhlig."
Thuirt Niall Ros, Ceannard Fàs Coimhearsnachd aig HIE, "Tha sinne aig HIE airson taic a chuir ri iomairtean san àite-obrach a ghleidheas sgilean san sgìre againn. Tha an sgeama a tha seo na buannachd do gach cuid gnìomhachasan agus oileanaich, a' toirt dòighean-obrach ùra gu gnìomhachasan ùr-gnàthachail agus eòlas obrach agus cothroman cosnaidh do na h-oileanaich, da rud air am bheil cruaidh fheum."
Thuirt Hamish Friseal, Cathraiche Buidheann Buileachaidh na Gàidhlig aig Comhairle na Gàidhealtachd, "Tha sinn air leth toilichte a bhith a' toirt taic don Sgeama Greis Gnìomhachais oir bidh cothrom aig an fheadhainn a bhios na lùib an cuid Gàidhlig a chleachdadh agus a leasachadh ann an àrainneachd Ghàidhlig. Bidh iad cuideachd a' faighinn eòlas ann a bhith ag obair mar phàirt de sgioba Gàidhlig ann an raointean poblach no prìobhaideach." Thuirt e cuideachd, "'S e rud air leth feumail a bhios ann airson a chur ri CV agus dh'fhaodadh gun tig cothroman a bharrachd san àm ri teachd còmhla ri na buidhnean a thug aoidheachd dhan na h-oileanaich."
Bu chòir do dh' oileanaich a tha airson pàirt a ghabhail ann an sgeama na bliadhna-sa iarrtas a chuir gu Comunn na Gàidhlig, 5 Caolshràid Mhìcheil, Inbhir Nis, IV2 3HQ, ro 14 Màrt 2014. Airson tuilleadh fiosrachaidh agus Foirmean Iarrtais, thigibh gu làrach-lìn ChnaG aig http://www.cnag.org.uk
Bu chòir do ghnìomhachasan is buidhnean, a tha a' stiùireadh an gnìomhachas tro mheadhan na Gàidhlig, a tha airson pàirt a ghabhail san sgeama, foirm iarrtais a chuir gu Comunn na Gàidhlig, 5 Caolshràid Mhìcheil, Inbhir Nis, IV2 3HQ, ro 14 Màrt 2014. Airson tuilleadh fiosrachaidh agus Foirmean Iarrtais, thigibh gu làrach-lìn ChnaG aig www.cnag.org.uk
Tha Sgeama Greis Gnìomhachais nan Oileanach 2014 air a mhaoineachadh le Iomairt na Gàidhealtachd's nan Eilean, Comhairle na Gàidhealtachd agus Comhairle nan Eilean Siar agus air a stiùireadh le Comunn na Gàidhlig.
CRÌOCH
Airson an tuilleadh fiosrachaidh mun sanas naidheachd seo cuiribh fòn gu, Dòmhnall MacNèill; Ceannard, 01463 234138.
Nota do Luchd-Deasachaidh
Bidh na gnìomhachasan/buidhnean a' toirt pàigheadh do na h-oileanaich aig ìre £225 gach seachdain, le CnaG a' toirt taic-airgid de £112.50 air ais don gnìomhachasan/buidhnean. Mas e agus gu bheil oileanach air a bhith aig an aon ghnìomhachas/buidheann roimhe, se taic-airgid de £56.25 a gheibh iad.
Tha an sgeama fosgailte do oileanaich aig am bheil Gàidhlig, fileanta no luchd-ionnsachaidh, a tha an sàs ann an cùrsa an oilthigh no colaiste agus a bhios a' dol air ais 's t-fhoghar. Ann an sgìrean dùbhlanach, far am bheil e duilich do ghnìomhachasan is buidhnean oileanaich aig am bheil Gàidhlig fhastadh, gabhaidh sinn iarrtasan bho sgoilearan a th' air an t-siathamh bliadhna san àrd-sgoil fhàgail agus a' dol dhan oilthigh no colaiste 's t-fhoghar. Bidh ged-tà prìomhachas aig oileanaich a tha mu thràth an sàs an cùrsaichean an oilthighean is colaistean. Am measg na sgìrean dùbhlanach tha Na h-Eileanan an Iar (ach a-mhàin Steòrnabhagh is Loch a-tuath), Ceann a tuath is Iar-thuath an Eilean Sgitheanaich, Taobh an iar Loch Abair, Tiriodh agus Ìle.
Chaidh Comunn na Gàidhlig a stèidheachadh ann an 1984 gus leasachadh na Gàidhlig a cho-òrdanachadh, agus 's e companaidh earranta le inbhe charthannais a th' innte. Anns an latha 'n diugh tha a' chompanaidh a' lìbhrigeadh dà chùmhnant sònraichte le Iomairt na Gàidhealtachd agus Bòrd na Gàidhlig gus a' Ghàidhlig a leasachadh air Ghàidhealtachd agus air feadh Alba.
Tha an uallach seo ga choileanadh tro obair aig ìre coimhearsnachd, cuide ri gnìomhachasan agus aig ìre poilitigeach. Tha oifisean aig CnaG ann an Inbhir Nis, agus Steòrnabhagh agus luchd-obrach a bharrachd ann an Uibhist, an Eilean Sgitheanach, Ìle, Loch Abair, Glaschu is Dùn Èideann..


text:
Heertçh
She ellanragh anerit eh Heertçh (Gaelg Albinagh: Hiort, Baarle: St Kilda). T'eh soit 64 km (40 mi) çheu heear heear hwoaie veih Ooisht y Twoaie 'sy Cheayn Sheear. T'eh goaill stiagh ny h-ellanyn smoo eearagh jeh Ellanyn Heear ny h-Albey. She Heertçh yn ellan smoo 'syn ellanragh, as she ayn ta ny h-eayninyn s'yrjey 'sy Reeriaght Unnaneysit. Ta tree ard-ellanyn elley 'syn ellanragh - Dùn, Soaigh, as Boraraigh. Ta ny h-ellanyn goll fo reirey ec Comhairle nan Eilean Siar.
Va deiney cummal er yn ellanragh er feie daa villey-bleeaney, agh cha row ny smoo na 180 deiney cummal er yn ellan traa erbee. Daag y pobble ym-lane yn ellanragh 'sy vlein 1930. Jiu, cha nel pobble beayn er yn ellan, faagail magh skimmee choadee, agh ta labreeyn freayltys, arryltee as oaylleeyn ceau tammylt ayn car y touree.
Ta'n ellanragh er fud goll fo shellooderys Urras Nàiseanta na h-Alba ("Treisht Ashoonagh ny h-Albey"). Haink er dy ve coontit myr fer jeh ny queig Buill Eiraghtagh Ghowanagh ayns Nalbin 'sy vlein 1986. Ta daa horçh jeh kirree lheah foast cummal er yn ellanragh - keyrrey Hoaigh, sorçh Noa-littagh, as keyrrey Voraraigh, sorçh jeh'n Eash Yiarn. She boayl sheelree da ram sorçhyn d'ushagyn marrey, goaill stiagh y gantyn hwoaie, y phibbin Atlantagh, as y foillan Albinagh. She fo-ghooieyn dooie Heertçh ad drean Heertçh as lugh faiyr Heertçh.
Çheer-oaylleeaght[reagh | edit source]
She Heertçh yn ellan smoo mastey ellanyn yn ellanree as eh 670 hectareyn (1,700 acreyn) er eaghtyr. T'eh jannoo seose 78% jeh eaghtyr thallooin yn ellanree. She Soaigh ("Ellan ny Geyrragh" y Loghlynish) y nah ellan smoo as eh 99 hectareyn (240 acreyn) er aghtyr. Ta Boraraigh ("Ellan y Doon") ny hrass ellan smoo as eh 86 hectareyn (210 acreyn) er eaghtyr. Ta Soaigh ny lhie 0.5 km (0.31 mi) çheu heear hwoaie veih Heertçh as ta Boraraigh ny lhie 6 km (4 mi) çheu hiar hwoaie veih Heertçh. Ta ellaneenyn as stackyn 'syn ellanragh goaill stiagh Stac an Àrmainn, Stac Lì as Stac Leibhinis. By chooid jeh Heertçh eh en ellan Dùn, ellan ta coadey Bàgh a' Bhaile ("Baie y Valley"), ny Am Baile ("Y Balley") dy mennick, veih ny geayaghyn neear yiass, as eh kianglt rish yn ard-ellan liorish arc najooragh. Ansherbee, cha nel yn arc shen foast er mayrn as eh scryssit foddey er dy henney.
She Conachair (430 m, 1,410 tr) er ellan Heertçh, beggan çheu hwoaie jeh'n valley, y boayl s'yrjey 'syn ellanragh. Ta Oiseabhal (290 m, 950 tr) ny lhie 'sy niar as ta Mullach Mòr (361 m, 1,185 tr) ny lhie çheu heear veih Conachair. Ta Ruadhbhal (137 m, 449 tr) as Mullach Bi (358 m, 1,175 tr) shassoo dy jeean mastey ny h-eayninyn heear noi'n Cheayn Sheear. She Mullach an Eilein (384 m, 1,260 tr) y boayl s'yrjey er Boraraigh as she Cnoc Glas (378 m, 1,240 tr) y boayl s'yrjey er Soaigh. Ta Stac an Àrmainn shassoo 196 m (643 tr) veih eaghtyr yn 'aarkey as ta Stac Lì shassoo 172 m (564 tr) er yrjid.
Galleree[reagh | edit source]
Kianglaghyn mooie[reagh | edit source]
- Hiort.co.uk ec Urras Nàiseanta na h-Alba (Gaelg ny h-Albey)
- Plana Riaghlaidh Làrach Dualchas na Cruinne 2012–17 ("Plan Reillee Voayl Eiraghtagh Dowanagh 2012-17") (Gaelg ny h-Albey)
- St Kilda/Hiort ec Pròiseach nan Ealan


text:
Umha
Se coimheatailt a tha ann an Umha air a dhèanamh le copar agus stàin, le dath buidhe-donn. Tha e dur agus cha teid meirgeadh air. Mar sin tha beatha fada aige ach chan ann miotailt a tha furasda a dh'obair.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Cleachdaidhean Innlichidh[deasaich | deasaich an tùs]
Is meatailt cosgail a tha ann an umha, air sgaths gannad a bhu-mheatailtean. Theid a cleachadh mar sin ann an innleadaireachd airson mirean oibre a tha feumail air a fheartan de durad agus do-mheirgte. Cleachdar e a dheanamh lannan-breith airson drochaidean mora de stailinn agus an tacain a bhitheas a breith cuideaman mora ach nach siubhal gu luath- mar eisimplir an bordan-tionndaidh.


text:
15 an Dùbhlachd
'S e 15 an Dùbhlachd an 349mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (350mh ann am bliadhna-leum). Tha 16 làithean air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1937 - Ann an Cogadh Sìobhalta na Spàinne thòisich batal mòr fuilteach anns a' bhaile Teruel.
- 1958 - Pàpa Pòl VI na chàirdineal.
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1823 - Froilán Largacha, fear-lagha agus fear-poileataigs à Coloimbia.
- 1852 - Henri Becquerel,fiosagaiche às an Fhraing.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1263 - Rìgh Haakon IV na Nirribhidh (rug. 1204)
- 1675 - Johannes Vermeer, peantair às na Tìrean Ìsle.


text:
- TIOTAL
- Buidheann B, Id Buidheann-chatha Shaor-thoileach nan Gàidheal Camshronach
- EXTERNAL ID
- GB1796_1999_116_350
- ÀITE
- Inbhir Nis
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Inbhir Nis 's Am Bànath
- DEIT
- 1888
- LINN
- 1880an
- CRUTHADAIR
- Cook
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Tasglann Dhealbhan-camara na Gàidhealtachd (IMAG)
- AITHNEACHADH MAOINE
- 11337
- KEYWORDS
- aodach armailteach
armailt
cogaidhean
airm
arm
làmhachas
cogaidhean mòra
A' chiad Cath Saor-Dhìonadairean Rèiseamaid Chamshronaich na Ban-rìgh
Rèiseamaid Chamshronaich
Rèiseamaidean Gàidhealach
zoomable
Às dèidh Ath-leasachaidhean an Airm ann an 1881, thàinig Gunnairean Saor-thoileach na Gàidhealtachd gu bhith nam pàirt den 79mh Sgìre aig Feachd na Dùthcha agus nam pàirt chudromach de Chamshronaich na Banrigh. Thug e ùine mhòr na Gunnairean Saor-thoileach a thoirt a-steach do structar na Rèisimeide a chionn 's gun robh a' Chiad Bhuidheann-chatha de na Camshronaich air Seirbheis Thall-thairis anns a' Mhediterranean agus a chionn 's nach deach an t-Armlann Rèisimeideach a chrìochnachadh gu 1885. Cha b' ann gus a' bhliadhna 1887 a chaidh a' Bhuidheann-chatha ath-ainmeachadh mar Id Buidheann-chatha Shaor-thoileach nan Camshronach.
Bha èideadh Gunnairean Saor-thoileach Inbhir Nis diofraichte bho èideadh nan Camshronach fad iomadh bliadhna. Gus a' bhliadhna 1880, bha a tartan fhèin aig gach buidheann, le diofar chasagan liath Elcho aca cuideachd. Bho 1880 a-mach, ge-tà, is e an aon èideadh a bha orra uile le peiteagan sgàrlaid le còmhdach buidhe-bhàn agus fèileadh de thartan an Riaghaltais. Cha d'fhuair na Saor-thoilich taic sam bith bhon sporan phoblach gus èididhean a cheannach agus mar sin cha robh airgead gu leòr aig a' bhuidheann-chatha gus an èideadh ùr a cheannach oir bha iad air dìreach air èididhean den t-seann sheòrsa a cheannach. Air an adhbhar seo, cha deach èideadh nan Camshronach a chleachdadh leis a' bhuidhinn-chatha gus a' bhliadhna 1893. Nuair a chaidh an dealbh seo a thogail ann an 1888, bha a' Bhuidheann-chatha stèidhichte ann an Inbhir Nis agus bha saighdearan airson gach buidheann a' tighinn bho na sgìrean a leanas: Buidhnean A, B, C, D, Inbhir Nis, Buidheann E, An Gearasdan, Buidheann F, Ceann a' Ghiuthasaich, Buidheann G - A' Mhanachainn, Buidheann H - Port Rìgh, Buidheann I - Aird nan Saor, agus Buidheann K, Drochaid Ruaidh. Anns an dealbh seo, chithear Oifigearan agus NCOs Buidheann B, tè de na buidhnean a chaidh a thogail ann an Inbhir Nis. Ann an Ath-leasachaidhean an Airm ann an 1908, rinneadh an 4mh Buidheann-chatha (Territorial) de na Camshronaich de Ghunnairean Saor-thoileach Inbhir Nis.
(Chaidh am fiosrachadh seo a thoirt seachad le Taigh-tasgaidh Rèisimeideach nan Gàidheal, Dùn Deòrsa)
Faodar an dealbh seo a cheannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is prìsean, cuir post-d gu: Highland Photographic Archive


text:
- TIOTAL
- Seud-muineil a lorgadh an Torrais, Cataibh
- EXTERNAL ID
- QZP40_2471_P409
- ÀITE
- Torrais
- SGÌRE
- Cill Donnan, Loth agus Clìn
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Cill Donnain
- DEIT
- 1871
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Leabharlainn na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 31602
- KEYWORDS
- seudan-muineil
finiche
cisteachan
Torrais
Linn an Umha
Whitby
Taigh Tasgaidh Dhùn Robain
seudaireachd
cisteachan laighe
Fhuaireadh an seud-muineil clach-guail 's finiche seo ann an ciste-chloich an Torrais, Cataibh. Ann an Linn an Umha bha finiche dubh air a chleachdadh airson rudan le àrd-inbhe. Cha robh e ri fhaighinn an an Alba agus dh' fheumadh a thoirt a-steach mar bhun-stuth no mar rud deiseil, air a dhèanamh. Dh' fhaodadh gun tàinig am finiche seo à sgìre Whitby ann an Siorrachd Iorc.
Chaidh an seud-muineil a lorg an cois ceann saighid de chlach-spor agus tha gach cuid ann an Taigh-tasgaidh Dhùn Robain.
Thàinig an dealbh seo à 'Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland', Leabhar VIII, 1871


text:
Ontario
'S e mòr-roinn Chanèidianach a tha ann an Ontario. Tha i suidhichte ann am meadhan Chanada. Tha Toronto na prìomh-bhaile, agus am baile as motha cuideachd. Tha Ottawa, priomh-bhaile Chanada, ann an Ontario cuideachd.
Baile beag na h-Alba à Ontariodh
Baile na h-Alba à Ontariodh
- Nottawasaga Township
- Sydenham Township
- Glenelg Township
- Kincardine Township
- Easthope Township
- Tuckersmith Township
- McKillop Township
- Nichol Township
- Puslinch Township
- Guelph Taunschip
- Zorra Township
- Ekfrid Township
- Aldborough Township
- Dunwich Township
Alberta | Columbia Bhreatannach | Manitoba | Brunswick Nuadh | An Talamh Ùr is Labrador | Alba Nuadh | Roinnean an Iar Thuath | Nunavut | Ontario | Eilean Eòin | Quebec | Saskatchewan | Roinn an Iukon


text:
- TIOTAL
- Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar - litir gu neach-obrach aca, 1953
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_109
- DEIT
- 4 An Dùbhlachd 1953
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 1426
- KEYWORDS
- gnìomhachas an iasgaich
iasgach a' bhradain mara
bradan
gnìomhachas a' bhradain
iasgach a' bhric
breac
iasgach le lìon
tuiteam-uisge
Sgrìobh Seumas Banks, am fear aig an robh màl iasgach a' bhradain-mara ann am Port Rìgh, an litir seo gu Niall Aonghas MacNeacail san Dùbhlachd 1953. Bha MacNeacail a' fuireach ann am Bayfield (Ach' a' Bhàigh) ann am Port Rìgh agus bha e air a phàigheadh le Banks sùil a chumail air an uidheam 's air na seadaichean aca ann an Ach' a' Bhàigh fhad 's a bha Banks fhèin a' cur seachad a' gheamhraidh ann am Peairt. Tha Banks a' bruidhinn air dealgan lìn agus a' cur air adhart neach-sholair eile dhiubh gus am faod MacNeacail a chumail a' dol, 's mar sin tha e coltach gu robh MacNeacail a' dèanamh cuid obair dhaibh fad mhìosan a' gheamhraidh.
Tha Banks cuideachd a' dèanamh luaidh air an aimsir - cuspair air a bheil muinntir nan eilean glè dhèidheil. Bha e air leughadh sa phàipear gu robh uisge air tuiteam san Eilean Sgitheanach tro 58 làithean às dèidh a chèile. Tha e a' tarraing aire do litir Seton Gòrdan don Scotsman a tha a' liostadh na thuit de dh'uisge ann an Dùn Tuilm mar 9 òirlich (23cm) rèn Dàmhair is an t-Samhainn. Bho 1931 gus an do bhàsaich e ann an 1977 bhiodh Seton Gòrdan, sàr-sgrìobhadair agus neach-nàdair, a' cur seachad mòran den bhliadhna aige ann an Dùn Tuilm.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.)
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' (Companaidh Iasgach Bhradain na Gàidhealtachd an Iar Earr.) gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
- TIOTAL
- Clann Mhoireasdain, Innis nan Damh
- EXTERNAL ID
- PC_WMORRISON_076
- ÀITE
- Innis nan Damh
- SGÌRE
- Asaint
- SIORRACHD/PARRAIST
- CATAIBH: Asaint
- DEIT
- 1950
- LINN
- 1950an
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Willie Morrison
- AITHNEACHADH MAOINE
- 30560
- KEYWORDS
- croitearchd
luchd-naidheachd
croitean
croitearan
luchd-deasachaidh
'S e seo dealbh-camara de chlann Mhoireasdain - Daibhidh (clì), Violet (sa mheadhan), is Uilleam (deas, leis a' chat). Chaidh an dealbh a thogail taobh a-muigh taigh an seanmhar ann an Innis nan Damh mu 1950.
Chaidh teaghlach Mhoireasdain a thogail air croit an teaghlaich ann an Saingea Beag, dà mhìle an ear-dheas air Diùranais air cost a tuath Chataibh. Leig Uilleam Moireasdan dheth a dhreuchd o chionn ghoirid an dèidh bliadhnaichean fada na neach-naidheachd. Thòisich e a dhreuchd sna naidheachdan ann an 1966 san Sunday Post aig D.C. Thomson. Bha e cuideachd ag obair aig a' Pheople's Journal, aig an Alloa Advertiser, an Lothian Courier agus am Press and Journal. 'S e an neach-deasachaidh aig an North Star far trì bliadhna o 2002 gu 2005, agus 's ann aig an Inverness Courier a bha e ag obair nuair a leig e dheth a dhreuchd ann an 2006. Chan eil fada bho fhuair e Cuach Barron aig Duaisean na Gàidhealtachd 's nan Eilean do na Meadhanan


text:
- TIOTAL
- Memories of a Highland Drover (1)
- EXTERNAL ID
- PC_HIGHLANDLIVESTOCK_AUDIO_01
- ÀITE
- Inbhir Pheofharain
- SIORRACHD/PARRAIST
- ROS: Inbhir Pheofharain
- DEIT
- 2006
- LINN
- 2000an
- CRUTHADAIR
- Ian Munro
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Comann Dualchais Sprèidh na Gàidhealtachd
- AITHNEACHADH MAOINE
- 2657
- KEYWORDS
- dròbhairean
dròbhadh
margaidhean
claistinneach
San earrainn claistneachd seo, clàraichte ann an 2006, tha Iain Rothach a bha roimhe na dhròbhair a' cuimhneachadh air na dh'fhiosraich e a' dròbhadh na òige. Tha an ìomhaigh de dh'Iain, aois 22, le chù, Tan.
Interviewer: You were a drover with Reith and Anderson?
'No. I was only - I wasn't, I was never an employee of Reith and Anderson, but I worked for them the same as a lot of boys do now. On a busy sale day, you would get called in to work. I was working for Reith and Andersons when I was still in school in Dingwall. And Geordie McCallum, whom you've got there, we used to come out of school about, well 4 o'clock, close, eh, school closed, throw our school bags into the mart office in Dingwall, and walk all the cattle and sheep - 90% of them, were, left Dingwall by rail, and we walked the cattle and the sheep. If it was a cattle sale we walked cattle down to the station, and back for the next lot, and that was the routine.'
Rugadh Iain Rothach air Tuathanas a' Chnuic Dhuibh, Baile Eòghainn, Siorrachd Rois ann an 1933. Bha athair 's a sheanair nan luchd-malairt cruidh agus chaorach, agus b' ann air sgàth a' cheangail a bh' aig athair ri na ropairean stuic, Reith agus MacAnndrais, a thòisich Iain, nach robh ach aois 11 no 12, a chuideachadh aig fèilltean stuic ann an Inbhir Pheofharain. Aig aois 18, thòisich Iain a dhol a-mach gu na h-Uibhistean na dhròbhair le Reith agus MacAnndrais a chuideachadh aig na fèilltean ràitheil. Aig an àm sin, cha robh goireasan ann airson làraidhean a chur air tìr air na h-eileanan agus mar sin dh'fheumadh an crodh a bhith air an iomain bho na fèilltean gu na bàtaichean, gus an tàinig na h-aiseagan ro-ro ann an 1965.
Ghabh Iain os làimh tuathanas an teaghlaich faisg air Baile Eòghainn ann an 1964 agus bha e ri tuathanachas an sin gu 1984. Lean e air a' cuideachadh aig na fèilltean roip ann an Inbhir Pheofharain nuair a bha feum air. O leig e seachad an tuathanas, tha Iain air fuireach ann an obair co-cheangailte ri tuathanachas, a' dràibheadh làraidhean, a' reic fras fheòir agus a' cuideachadh nàbaidhean agus teaghlach le stoc.


text:
- TIOTAL
- Sgioba Iasgach a' Bhradain Mara, Leathallt
- EXTERNAL ID
- HCD_DAVIDBANKS_043
- ÀITE
- Leathallt
- SGÌRE
- An t-Eilean Sgitheanach
- SIORRACHD/PARRAIST
- INBHIR NIS: Cille Mhoire
- DEIT
- 1945
- LINN
- 1940an
- CRUTHADAIR
- James/David Banks
- NEACH-FIOSRACHAIDH
- Ionad Tasglainn an Eilein Sgitheanaich & Loch Aillse
- AITHNEACHADH MAOINE
- 13099
- KEYWORDS
- iasgach
bradan
bradan mara
stèisean bhradain
lìn
lìontan
Tròndairnis
roinnean riaghaltais
San dealbh-chamara seo chithear sgioba iasgach a' bhradain mara ann an Leathallt air Rubha Throndairnis san Eilean Sgitheanach. Chaidh fear dhiubh aithneachadh, Iain Camshron, an sgiobair, am fear a th' air an taobh chlì. B' e pàirt mhòr dhen obair an uidheam agus na bàtaichean a chumail ann an deagh òrdugh tron t-seusan. An seo tha na fir a' cur an acair agus slabhraidhean nan lìon a-steach gu teàrr airson an dìon bho uisge sàl. Faisg air làimh tha lianag ann far am biodh na lìn bhradain air an crochadh o na pòlaichean àrda gus an gabhadh an tiormachadh no an càradh.
'S e na togalaichean a chithear sa chùl na tha air fhàgail aig oibrichean an diatomite, pàirt dheth co-dhiù. Chaidh an Companaidh 'Skye Diatomite Kieselguhr Co' a thòiseachadh mu 1897, a-rithist, mu 1906, a' dol fon ainm 'British Diatomite Co'. 'S e mèinnir a th' ann an Diatomite - grùid a tha dèanta o mheanbh bharraig-uaine (no 'algae') a bha beairteach ann an soileaga (silica). Chaidh a chleachdadh gu malairteach a' dèanamh pùdar-gnùise, stuth lìonaidh agus dìonadh-on-teine. Chaidh Diatomite a mhèinneadh an seo an toiseach eadar 1886 agus 1904. Dh'fhuiling an gnothachas tro stiùireadh aineolach, duilgheadasan san dèanamh agus siostaman còmhdhail a bha neo-èifeachdach. Thàinig ath-bheothachadh air a' ghnìomhachas eadar 1951 agus 1961 ach le glè bheag pàighidh do luchd an airgid. Cha do shuidh iasgach a' bhradain agus oibrichean an diatomite còmhla ro shocair fad na h-ùine. Am meadhan nan 50an chaidh gearan a chur an aghaidh oibrichean an diatomite ag ràdh gu robh iad a' tilgeil salchair a-steach do Abhainn an Leathuillt, a' fàgail rud dearg sa bhàgh fad mhìltean agus a' milleadh glacadh a' bhradain. Chaidh aithisgean air seo gu Oifigearan Sgìreil an Iasgaich, gu Roinn an Àiteachais agus gu Fear-sgrùdaidh sgìreil na Slàintealachd.
West Highland Salmon Fisheries Co Ltd
Ann an 1944 cheannaich Seumas Banks & Mic, Peairt, màl iasgaich a' bhradain aig Oighreachd Chille Mhoire san Eilean Sgitheanach, bho A Powrie & Co, agus chuir e air bhonn a' West Highland Salmon Fisheries Co Ltd' gus am màl obrachadh. Chùm an companaidh a' dol gu ruig 1962 nuair a chaidh a reic gu Coinneach MacMhathain, Port Rìgh.
Nuair a ghabh Banks & Mic thairis am màl bha stèiseanan iasgaich ann an Leathallt, Rigg (Boraraig), Stafainn, Port Rìgh, Camas Tianabhaig, Bail' Meadhanach agus Caisteal Bhròchaill (ann an Ratharsair). Ann an 1956 chaidh Bail' Meadhanach agus Camas Tianabhaig a chur còmhla mar stèisean a' Bhràighe, le triùir ag obair ann, ged a bhiodh ceathrar ag obair mar bu trice sna stèiseanan eile. Bhiodh an companaidh a' cumail mu 28 duine ann an obair gach bliadhna, agus an obair ga thairgse dhan aon fheadhainn gach bliadhna mus fheuchadh an companaidh ri daoine ùra fhastadh.
Bhiodh an seusan a' tòiseachadh fada sa Ghiblean/ tràth sa Chèitean agus a' dol gu deireadh an Lùnastail. Bhiodh grùnn fhireannaich cuideachd gam fastadh ann am mìosan a' gheamhraidh ach an toireadh iad deigh a nìos o dhama an t-Slugain gu bhith air a stòradh san taigh-deighe aig cidhe Phort Rìgh. Bhiodh gach ball den sgioba a' faighinn cùmhnant le fios air tuarastal, sgeama airgid a-bharrachd a bha san amharc agus uairean obrach agus chaidh oilisgin agus bòtannan rubair a thoirt dha.
Chaidh an t-iasg glacte a roinn ann am bradan, bànag agus breac, agus àireamh nam bànag a bu mhotha. Gach bliadhna ghlacadh iad mu 3000 iasg uile-gu-lèir fada sna 1940an agus tràth sna 1950an. Ann an 1957 chaidh an àireamh a bu mhotha a-riamh a ghlacadh - faisg air 10,000 iasg.
S dòcha gum bi an ìomhaigh seo ri faotainn airson a ceannach.
Airson tuilleadh fiosrachaidh mu cheannach is mu phrìsean cuir post-d gu:
Skye and Lochalsh Archives


text:
Loch Ceiteirein
'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Ceiteirein (Beurla: Loch Katrine). Tha e suidhichte ann an Siorrachd Sruighlea, faisg air Gleann Aircleid. 'S e seo co-chomharran an locha: 56° 15′ 16″ Tuath agus 4° 30′ 56″ Iar. Tha an loch mu 13 cilemeatairean air fhad agus mu chilemeatair air leud. Tha cuid eileanan beaga ann, m.e.: An t-Eilean Molach agus Eilean a' Bhàillidh. Tha Gleann-Gaoil suidhichte ri ceann an locha.
Tuilleadh leughaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Newton, M. Bho Chluaidh gu Calasraid Acair, 1999 ISBN 0-86152-265-6
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NN 442 097


text:
Dùthaich nan Tàidh
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Dùthaich nan Tàidh [1] neo Tìr-tai[2] neo Thailand[3][4].
Tha crìochan aice san ear le Làthos agus Cambuidea, san iar le Mianmar agus sa deas le Malaidhsia.
B’ e Siam an seann ainm a bha aice.
Tha Bangkok na phrìomh-baile.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1-871901-39-1
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Thaigov.go.th Riaghaltas Dùthaich nan Tàidh
- Duilleag oifigeil turasachd Dùthaich nan Tàidh
- Turasachd Dùthaich nan Tàidh


text:
A’ togail air a’ bhogadh sgoinneil a rinn sinn ann an Glaschu seachdain sa chaidh, chaidh ACDD a chur air bhog dà thuras eile ann an stoidhle punc Disathairne ann an Dùn Èideann. Air an fheasgar, chluich Oi Polloi cuirm mhì-laghail ann am meadhan an latha aig a’ bhùth-leabhair, Elvis Shakespeare, air Ceum Lìte.
’S e bùth cianail beag a th’ ann agus mar sin, chluich Oi Polloi taobh a-staigh agus bha a’ mhòr-chuid dhen èisteach taobh a-muigh air a’ chabhsair. Chluich Oi Polloi seat slàn Gàidhlig agus ged a bha sluadh mòr againn agus Lìte air fad a’ rocadh ris na fuaimean aig Oi Polloi, cha tàinig am poileas.
Ach thàinig mòran seann charaidean, nam measg Roddy (Atomgevitter/Na Gathan/An t-Uabhas/xSaxonx) agus Susan Bell.
Le taic bho Cam ann an Oi Polloi, rinn mi fhìn pios rap a-mach às an leabhar agus chaidh e na b’ fhèarr na bha mi an dùil. Bha e èibhinn co-dhiù.
An toil leibh na brògan gorma nìon agam? ’S ann airson fànas a tha iad. Seo triptych a thog Roddy:
Chì sibh beagan dhen t-seat aig Oi Polloi an seo is iad a’ cluich an òrain Òigridh air na Sràidean, beagan “complimentary wine” an làimh Ruairidh, agus Roddy a’ seinn bhon èiseachd:
Agus seo iad a’ cluich Carson:
Air an oidhche, ghluais sinn gu bàta aig a’ chidhe ann an Lìte, The Cruz.
Chluich The Pink Dogs an toiseach.
Agus an uair sin, ghabh Comann Ceilteach Oilthigh Dhùn Èideann ris an àrd-ùrlar. Bha Charlotte an ceann gnothaich agus chùm i deagh smachd air na puncairean.
B’ e sluadh doirbh a bhiodh ann do cheòladairean traidiseanta, bàta làn puncairean, ach rinn na h-oileanaich fìor mhath, agus bha amannan ann nuair a bha na puncairean uile sàmhach agus ag èisteachd ris a’ cheòl dhrùidhteach aca.
Chuir Charlotte ACDD air bhog aon uair eile agus rinn mi fhìn agus Cam am pìos rap againn a-rithist. Chaidh e fiù ’s na b’ fhèarr air an oidhche, chanainn. An dèidh a’ bhogaidh, ghabh Oi Polloi ris an àrd-ùrlar, agus mar a bha dùil, chaidh an talla buileach às a rian.
Bha “aoigh sònraichte” aig Oi Polloi, Roddy air a’ mheur-chlàr. Chluich Oi Polloi seat slàn Gàidhlig eile a bha àrd agus cruaidh.
A bharrachd air Roddy, thàinig mòran sean charaidean dhan oidhche cuideachd, nam measg, an t-àrd-ollamh (ùr!) Wilson McLeod agus Seonaidh MacAdhaimh. Chuir Balsall Heathens crioch chraicte air an oidhche agus chaidh a h-uile rud fada na b’ fhèarr na bha sinn an dòchas. Cha do bhàsaich duine agus chaidh ACDD a chur air bhog ann an stoidhle cheart.
Mar a thuirt Charlotte, bha e iomchaidh gun do dh’ionnsaich mi a’ Ghàidhlig am measg nam puncairean ann an Dùn Èideann an toiseach agus gun tàinig sinn air ais gus an nobhail agam a chur air bhog aig cuirm punc ann an Lìte. Ged nach robh a’ Ghàidhlig aig mòran anns an èiseachd aig an dà chuirm, bha e brosnachail faicinn cho taiceil agus fosgailte ’s a tha na puncairean ann an Dùn Èideann dhan Ghàidhlig.
Ceud mìle taing do ChLÀR, foillsichear ACDD, airson taic a thoirt dha na diofar chuirmean-bogaidh seo, an tè ann an Glaschu cho math ris an dà chuirm ann an Dùn Èideann. Tha CLÀR air a bhith cianail cudromach ann an leasachadh litreachas na Gàidhlig aig toiseach na h-aonamh linne air fhichead. ’S e buidhean lèirsinneach a th’ annta gun teagamh!


text:
Druim Uachdar
Is e Druim Uachdar[1] no Druim Uachdair [2] am bealach thar Druim Albainn, eadar Athall agus Bàideanach an dà chuid seann sgìrean Gaidhealach. Mhair Gàidhlig Athaill ri na 1960'n agus tha fhathast Gaidheal tùsanach beò anns a' Bhàideanach. Tha am prìomh-rathad A9, Prìomh Rathad Iarainn na Gaidhealtachd, agus prìomh loidhne dhealain Beauly-Denny sìnte troimhe. Tha àirde an rathad iarainn aig mullach Druim Uachdair 453m (1485 troigh) os cionn barr na mara, agus seo am prìomh-rathad iarainn as àirde anns na h-eileanan Ceilteach. Tha mullach an A9 beagan meatair nas àirde na an rathad-iarainn.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Stòr-dàta SMO
- ↑ Pàrlamaid na h-Alba duilleag 41


text:
22 an Lùnastal
'S e 22 an Lùnastal an 234mh latha dhen bhliadhna a rèir a' Mhìosachain Ghriogaraich (235mh ann am bliadhna-leum). Tha 131 latha air fhàgail gus deireadh na bliadhna.
Susbaint
Tachartasan[deasaich | deasaich an tùs]
Breithean[deasaich | deasaich an tùs]
- 1515 - Anna Cleves, ceathramh bhean phòsda Rìgh Eanraig VIII Shasainn.
- 1760 - Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola Sermattei della Genga, ann an La Genga. Pàp (Leo XII) bho 1823 gu 1829.
- 1951 - Ailig Neil, neach-poileataigs à Alba.
Bàsan[deasaich | deasaich an tùs]
- 1903 - Robert Gascoyne-Cecil, ann an Hatfield. Fear-poileataigs à Sasainn.
- 1920 - Anders Zorn, ann am Mora. Fear-ealain às an t-Suain.
- 1920 - Ray Bradbury, ùghdar Ameireaganach.
- 1922 - Alexander Graham Bell, innleadair Albannach.
- 1922 - Mícheál Ó Coileáin ceannard bun-os-cionn Èireannach.
- 1958 - Roger Martin du Gard, ann an Sérigny (Orne). Sgrìobhadair àn An Fhraing.


text:
Lugo
'S e baile mòr air an àirde an iar-thuath na Spàinne a th’ ann Lugo. ‘S ann às an Laideann Lucus Augusti a th' ann an t-ainm, is bha am baile a stèidheachadh mu 25 Ro Chrìosd.[1] 'S docha gun do stèidhich na Ròmanaich an t-ainm aca air an t-seann ainm Lugh, Dia Ceilteach. Tha Lugo suidhichte ann an Roinn Lugo, shuas air còmhnard àrd,[2] aig 370m os cionn ìre na mara,[3] ri taobh na h-aibhne Miño.[4] Tha Lugo 492km air falbh bho Mhadrid, prìomh-bhaile na Spàinne, agus 81km bho Santiago de Compostela, prìomh-bhaile na Gàilise.[5] Tha 97,635 daoine a’ fuireach ann an Lugo,[6] an 4mh baile as motha anns a' Ghàilis agus an 66mh baile na Spàinne.[7] A bharrachd air sin, ‘s e prìomh-bhaile na Roinne Lugo a th' ann Lugo cuideachd.
Susbaint
Freumhan an ainm[deasaich | deasaich an tùs]
Tha e coltach gur ann à Lucus Augusti ann an Laideann a tha an t-ainm - tha lucas a' ciallachadh coille naomh.[8] A dh'aindeoin sin, tha cuid ag ràdh gur ann à ainm an Dheth Ceilteach Lugh a tha e.[9]
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chuireadh ainm a’ bhaile air an roinn nuair a chaidh a stèidheachadh ann an 1833.[10] Thuit am baile dha na reubaltaich Faisisteach beagan an dèidh an ar-a-maich an aghaidh an Riaghaltais aig toiseach toisichidh Cogadh Sìobhalta na Spàinne ann an 1936.[11]
Bailtean Co-cheangailte[deasaich | deasaich an tùs]
- Viana do Castelo, A' Phortagail
- Qinhuangdao, Sìona
- Dinan, An Fhraing
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Cervantes Virtual
- ↑ Gruop Teresa
- ↑ Mongabay
- ↑ Lugo Virtual
- ↑ Distance Calculator
- ↑ Cunntas-sluaigh na Spàinne
- ↑ Bailtean na Cruinne
- ↑ A Xunta
- ↑ Perseus
- ↑ Ethnoterritorial Concurrence and Imperfect Federalism in Spain
- ↑ Hurtado V., La Sublevación, 2010, Barcelona: DAU. ISBN 978-84-936625-6-1


text:
Yn Keayn Sheealtagh
Ta'n Keayn Sheealtagh ny 'aarkey smoo er y theihll as eh 179,700,000 km² er eaghtyr. T'eh sheyney veih'n Arctagh ayns y twoaie gys yn Antarctagh ayns y jiass, as t'eh caglit liorish yn Aishey as yn Austrail da'n sheear as America Hwoaie as Yiass da'n shiar. T'eh cummal 46% dy eaghtyr ushtee ny cruinney as 32% eaghtyr slane ny cruinney. T'eh ny smoo na thalloo cochianglt ny cruinney. Ta cryss ny cruinney rheynn magh y keayn ayns daa ayrn - Yn Keayn Sheealtagh Hwoaie as Yn Keayn Sheealtagh Yiass. Ta'n boayl s'diuney soit ayns y cheayn ayns Clash Variana 'sy cheayn sheear as eh 10,911 m er diunid.


text:
Fèin-eachdraidh
'S e fèin-eachdraidh a tha air beath-eachdraidh a tha air a sgrìobhadh leis a' phearsa fhèin air a tha i a' gabhail tuairisgeul. Tha fèin-eachdraidh le Benjamin Franklin, Les Confessions (Faoisidean) le Jean-Jacques Rousseau no Leper's Bell (Clag an Lobhair) le Tormod MacGill-Eain am measg an iomadh eisimpleir.
Uaireannan, sgrìobh ùghdar nobhail le prìomh charactar ficseanail ach le feartan làidir den ùghdar agus a bheatha, m.e. David Copperfield le Charles Dickens.
Air an làimh eile, thathar fèin-eachdraidh uaireannan air a sgrìobhte le "bòcan-sgrìobhadair": mar eisimpleir, faodaidh neach-naidheachd "fèin-eachdraidh" de chluicheadair buill-choise a sgrìobhadh mar gum biodh i air a sgrìobhadh leis a' chluicheadair fhèin.


text:
Oilthigh Obar Dheathain
Chaidh a’ chiad oilthigh ann an Obar Dheathain a stèidheachadh ann an 1495 leis an easbaig William Elphinstone. An toiseach b’ e St. Mary College (Colaiste Naomh Màiri) an t-ainm a bha air, ach an uair sin dh’atharraich e gu King College (Colaiste an Rìgh). Ann an 1593 chuir George Keith, (còigeamh Iarla Marischal) an dàrna cholaiste air bhonn, Marischal College (Colaiste Mharischal). Chaidh iad ri chèile mar aon oilthigh ann an 1858 leis an Achd nan Oilthighean (Alba). Tha sin a' dèanamh gur e Oilthigh Obar Dheathain an treas oilthigh as sine ann an Alba. Tha leabharlann cliùiteach ann le mu 1,000,000 leabhraichean.
Daoine cudromach[deasaich | deasaich an tùs]
- John James Richard Macleod (1876-1935), fhuair e duais Nobel 1923 airson eòlas-leighis (airson taisgealaidh mu insulin an aghaidh tinneas siùcar)
- George Paget Thomson (1892-1875), buannaiche duais Nobel ann am Fiosaigs ann an 1937
- William Thornton (1795-1828), innleachdaiche den togalach United States Capitol
- Nan Shepherd (1893-1981), sgrìobhadair agus bàrd Albannach
- Ruaraidh MacThòmais (1921-2012), bàrd Gàidhlig
- Dòmhnall MacAmhlaigh (1930), bàrd Gàidhlig
- Iain Mac a' Ghobhainn (1928-1998), bàrd Gàidhlig
- Ridseard Baker — Ball Pàrlamaid na h-Alba son Roinn Ear-thuath na h-Alba
- Anne Begg — Ball Pàrlamaid
- Rhona Brankin — Ball Pàrlamaid na h-Alba son Meadhan Lodainn
- Derek Brownlee — Ball Pàrlamaid na h-Alba
- Alastair MacIlleMhìcheil — Ball Pàrlamaid son Arcaibh agus Sealltainn
- Alistair Darling — Ball Pàrlamaid son Iar Dheas Dhùn Èideann.
- Nanette Milne — Ball Pàrlamaid na h-Alba
- Nicol MacSteaphain — Ball Pàrlamaid na h-Alba son Obar Dheathain a Deas
- Stewart Stevenson — Ball Pàrlamaid na h-Alba
- Iain Mac'Illeathain — Craoladair
- John Bannerman, eachdraiche cliùiteach
- Roy Wentworth, cànanaiche
- Lucía Etxebarria - ùghdair às An Spàinn