text:
27/01/2013
Ann an Dèanamaid Adhradh air an t-seachdain seo, còmhla ris an Urr Iain Murchadh Dòmhnallach bho Eaglais na h-Alba ann an Cros, cluinnidh sibh na sailm is leughadh a leanas:
Salm 116: 1-2 air fonn Kilmarnock, os cionn na seinn Ailig Iain Moireasdan le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Chrois.
Salm 95: 6-7 air fonn Bedford, os cionn na seinn Tormod Mac a' Ghobhainn le taic bho choitheanal Eaglais Shaor Chrois.
Salm 16: 10-11 air fonn Kilmarnock, os cionn na seinn an t-Urramach Seumas MacÌomhair le taic bho choitheanal Eaglais na h-Alba ann an Garrabost.
Leughadh: Eabhraidhich 3: 1-9
Ceann-teagaisg: Eabhraidhich 3: 7-8
'S ann do sgìre Bheàrnaraigh a bhuineas Iain Murchadh Dòmhnallach agus chaidh e dhan sgoil sa sgìre sin mus deach e a bhaile mhòr Steòrnabhaigh son foghlam aig àrd-ìre ann an Sgoil MhicNeacail agus Colaiste a' Chaisteil.
Rugadh is thogadh Iain Murchadh air croit agus cha robh e na shrainnsear dhan obair chruaidh a bha ri dhèanamh air a' chroit.
Bha obair pàirt ùine aige còmhla ri Roinn na Tèarainteachd Shòisealta agus bha cosnadh cuideachd aige aig aon àm ann an Roinn an Fhoghlaim aig Comhairle nan Eilean Siar.
Dh'atharraich beatha Iain Murdo ann an 1989 agus fhuair e eòlas air beatha a' Chrìosdaidh agus bho thàinig an t-atharrachadh sin na bheatha, bha e faireachdainn gum bu chòir dha ceumannan eile a ghabhail agus a dhol a dh'ionnsachadh son a bhith na mhinistear.
Ann an 1995 chaidh e gu Colaiste na Diadhachd aig Oilthigh Obar Dheathain. Às dèidh trèanadh airson na ministrealachd chuir e seachd mu bhliadhna gu leth aig Àrd Eaglais Steòrnabhaigh .
Ann an 2001 fhuair e gairm bho choitheanal Eaglais na h-Alba ann an Nis agus tha e air a bhith ann an sin bhon uair sin.
Tha Iain Murchadh pòsta aig Alison NicDhòmhnaill - an nighean a b' òige aig an Urr Alasdair Dòmhnallach (Alasdair Mhurdaig) 's a mhnaoi Màiri - agus tha triùir chloinne aca.


c: text/html

text:
Baile Chlarc
'S e baile ann an Siorrachd Rinn Friù an Ear a tha ann am Baile Chlarc (Beurla: Clarkston). Tha e suidhichte air àirde an earra-tuath Baile Ùr na Maoirne. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 46′ 51.5″ Tuath agus 4° 17′ 15.32″ Iar.
Ann an 2001 bha 19,136 duine a' fuireach an seo. [1]
Bha an sgrìobhadair Alistair MacLean a' fuireach an seo gus an do ghluais e chun an Eilbheis.
Tha an taigh ainmeil, "Greenbank Garden" faisg air Clarkston. Chaidh a thogail anns an 18mh linn agus tha e fo chùram dhen Urras Nàiseanta na h-Alba. Tha e fosgailte do luchd-tadhail.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 566 565

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yn Spaainey
She çheer 'syn Oarpey heear yiass ee yn Spaainey (Spaainish: España) ny Reeriaght ny Spaainey (Spaainish: Reino de España) dy oikoil. Ta'n çheer ny soie er Lieh-innys ny h-Ibeir. Ta'n çheer vooar eck caglit da'n jiass as da'n shiar liorish y Veanvooir, faagail magh joarey beg 'sy jiass liorish Gibraaltar; da'n twoaie liorish y Rank, Andorra, as Baie ny Biscaayn; as da'n jiass liorish y Cheayn Sheear as y Phortiugal. Ta thalloo ny Spaainey goaill stiagh ny h-Ellanyn Balearagh 'sy Veanvooir, ny h-Ellanyn Canaaragh 'sy Cheayn Sheear magh veih coose ny h-Affrick, as daa valley seyr 'syn Affrick Hwoaie, Ceuta as Melilla, as adsyn shen çhemmit liorish y Varoc. Ta'n Spaainey ny nah çheer smoo 'syn Unnaneys Oarpagh jei'n Rank, as ish 504,030 km² er eaghtyr.
Ta'n Spaainey ny deynlaghys ta reirit liorish reiltys parlamaidagh fo reeriaght vunraghtoil. T'ee ny çheer lhiasit lesh y nuyoo tarmaynys smoo 'sy theihll rere LTS ennymagh. Ta'n çheer ny h-oltey jeh ny h-Ashoonyn Unnaneysit, yn Unnaneys Oarpagh, RCAH, RCTL, as RTT (WTO).
Cummal
Çheeroaylleeaght[reagh]
Ta'n Spaainey ny 51-d çheer smoo er y theihll as ish 504,782 km² (195,884 mi²) er eaghtyr. T'ee begnagh 47,000 km² ny sloo na'n Rank as 81,000 km² ny smoo na'n steat Americaanagh California.
Er y çheu heear, ta'n Spaainey çhemmit liorish y Phortiugal, da'n jiass t'ee çhemmit liorish Gibraaltar (thalloo harrish mooir Goaldagh) as liorish y Varoc trooid ny baljyn eck 'syn Affrick Hwoaie (Ceuta as Melilla). 'Sy niar hwoaie, rish ny Sleityn Pyreanagh, t'ee çhemmit liorish y Rank as y phrinsaght veg Andorra. Chammah lesh shen, ta'n çheer goaill stiagh ny h-Ellanyn Balearagh 'sy Veanvooir, ny h-Ellanyn Canaaragh 'sy Cheayn Sheear as ram ellanyn neu-chummaltit er çheu Veanvooiragh jeh Keyllys Ghibraaltar, as yn ennym Plazas de soberanía currit orroo, lheid as Islas Chafarinas, Isla de Alborán, ny "creggyn" (peñones) jeh Vélez as Alhucemas, as Isla Perejil beg. Rish ny Sleityn Pyreanagh 'sy Chataloan, ta'n balley beg Llívia cruinnit dy lane lesh y Rank. Ta'n ellan beg Konpantzia ayns Awin Bidasoa ny cho-hiarnys Spaainagh-Frangagh.
Ta çheer vooar ny Spaainey jeant seose jeh ard-chlaareyn as rheamyn sleitoil, lheid as Sierra Nevada. Veih ny h-ardjyn shen ta ny h-awinyn Tagus, Ebro, Duero, Guadiana as Guadalquivir. Ta thallooyn rea gleayragh ry-gheddyn rish y choose, as she y thalloo rea smoo ayn na thalloo rea yn Ghuadalquivir ayns Andalucía.
Speyr[reagh]
Er coontey boayl çheeroaylleeaght as staydyn cronk-oaylleeagh ny Spaainey, ta speyr anchasley ry-gheddyn 'sy çheer; faagail magh y speyr sleitoil, foddee y çheer y rheynn magh ayns queig ardjyn:
- Speyr Veanvooiragh vooarheeragh ayns ardjyn antraieagh y lieh-innys (ard-valley smoo, Madrid).
- Speyr vooiragh 'sy Ghaleesh as 'sy straih slystagh faggys da Baie ny Biscaayn (ard-valley smoo, Bilbo). Ta'n ennym "Y Spaainey Ghlass" currit er yn ard shen dy mennick.
- Speyr lieh-hirrym ny Veanvooiragh hirrym 'sy niar yiass (ard-valley smoo, Murcia).
- Speyr Veanvooiragh 'syn ard ta sheeyney magh veih thalloo rea Andalucía rish ny cooseyn jiass as shiar dys ny Sleityn Pyreanagh, er y çheu ta lesh yn 'aarkey. Ta'n ard shen goaill stiagh Ceuta as Melilla myrgeddin (ard-valley smoo, Barcelona). Ta speyr fo-hropickagh ynnydoil ry-gheddyn ayns cooseyn Ghranada as Válaga chammah (Costa Tropical).
- Speyr fo-hropickagh ayns ny h-Ellanyn Canaaragh (ard-valley smoo, Las Palmas de Gran Canaria).
Shennaghys[reagh]
Yn hoghtoo eash jeig[reagh]
Ayns yn hoghtoo eash jeig haink ayrnyn dy yn impiraght dy ve steatyn, ny va'ad goit rish çhengaghyn noa, lheid as ny Steatyn Unnaneyssit.
Yn nuyoo eash jeig[reagh]
Va'n Spaainey rueggit rish Napoleon dy yn Rank. Hug yn Spaainey as yn Vretyn Vooar e sidooryn dy caddey yn kione çheerey.
Yn feedoo eash jeig[reagh]
Phrow ennagh Spaainaghyn dy cur ayns clou deynlagh, as haink yn paainey dy ve pobblaght. Agh va caggey currit er bun rish ennagh Spaainaghyn skian yesh ayns 1936. Va'n caggey noi cummynyn, gleashaghtyn neuchommeeys, soshiallys as elley gleashaghtyn cummit seose rish sleih berçhagh, yn armee as cooid dy yn Keeill. Jei yn caggey, va ard-reillaght currit er bun as va'n pobblaght jeant ayns 1939.
Hooar yn ard-smaghteyder basse ayns 1975. Va Juan Carlos I enmyssit ree rish Franco. Agh cha ren yn ree reiltys as ard-smaghteyder. Nish ta'n Spaainey çheer deynlagh, as t'eh oltey dy yn Unnaneys Europagh.
Aarheynnyn reiragh[reagh]
Ta'n Spaainey rheynnit magh ayns 17 ard. T'ad enmyssit boodeeyssyn hene-reiltagh (Spaainish: Comunidades Autónomas). Ta 2 chaayr ayns chammah.
- Boodeeyssyn hene-reiltagh:
- Buill chionyssagh ny Spaainey:
Çhengey[reagh]
Ta deam ashoon ny Spaainey Spaainagh. She'n Spaainish yn çhengey oikoil. Loayr ashoon myrgeddin Bascish, Catalonish, Occitaanish as Galeeshish. T'ad coadit. Cha nel elley çhengaghyn coadit, lhied as Astoorish, Aragonish as Arabish.
Lout foshlit[reagh]
-
Yn Sagrada Família er oie, Barcelona
-
-
-
Yn Alhambra, Granada
-
-
-
-
-
Marrey dy Cantabria
-
Yn Maspalomas
-


text:
BBC Naidheachdan Dachaigh
Prìomh Sgeulachdan
Comhairle nan Eilean Siar ag ràdh gun tèid an dà Riaghaltas a chumail ris na gheall iad a thaobh sgaoileadh chumhachdan Oighreachd a' Chrùin do dh'ùghdarrasan Eileanach.
- 23 Am Faoilleach 2015
Dàil air Bun-sgoil Uibhist a Tuath
Cha bhi bun-sgoil ùr Uibhist a Tuath deiseil a-nis gu as t-Samhradh 2016, agus dùil nach bi na pàircean mun cuairt oirre deiseil gu toiseach 2017.
- 23 Am Faoilleach 2015
Sgrùdadh mu dhòighean-obrach SSE
Dh'fhaodadh gun cuir Comhairle nan Eilean Siar fiosrachadh gu riaghladair a' chumhachd Ofgem mu SSE agus an dòigh anns a bheil iad a' dèiligeadh ri dealan anns na h-eileanan.
- 22 Am Faoilleach 2015
Làrach airson taigh-spadaidh Phort Rìgh
Làrach ann am Port Rìgh air a comharrachadh airson taigh-spadaidh ùr a thogail don Eilean Sgitheanach is Loch Aillse.
- 22 Am Faoilleach 2015
Flù a' dùnadh uard aig Ospadal an Rathaig Mhòir
Chaidh uard 7c a' dhùnadh aig Ospadal an Rathaig Mhòir.
- 21 Am Faoilleach 2015
Lìonra fòn-làimhe briste o chionn dà sheachdain
Lìonra fòn-làimhe nam First Responders ann am Mùideart air a bith do-chleachdte "o chionn dà sheachdain".
- 21 Am Faoilleach 2015
Siostam glèidhidh don MV Loch Seaforth
Dhearbh Cal Mac gu bheil e comasach do luchd-siubhail àite a ghlèidheadh air aiseag Steòrnabhaigh as t-Samhradh bho Dhiciadain 21mh am Faoilleach.
- 21 Am Faoilleach 2015
Blog Poileataigeach
Pròiseas no tachartas?
Reachdas foillsichte air tuilleadh chumhachdan do Phàrlamaid na h-Alba
Niall O'Gallagher
Fear-naidheachd poileataigeach
Spòrs
Sgeulachdan as ùire
Buile do Sgoil MhicNeacail
Thàinig briseadh-dùil mòr gu sgioba bhall-coise Sgoil MhicNeacail aig ìre Fo 16 is droch shìde air fàgail gun robh aca ri tarraing a-mach à Sgiath na h-Alba.
- 22 Am Faoilleach 2015
Rèis Srathpuffer aig 10 blaidhna
BhidioRèis bhaidhsagal-beinne an Strathpuffer a' comharrachadh 10 bliadhna bhon a thòisich e
- 19 Am Faoilleach 2015
Sgeulachdan aithriseach
Mar a chaidh “Geama camanachd ann an àrainneachd Gàidhealaich” a lorg.
Dealbh ainmeil de gheama iomain air a lorg, agus a-nis ri fhaicinn aig Gailearaidh Nàiseanta na h-Alba ann an Dùn Èideann.
Ainm Gàidhlig air dìneasair ùr
Seòrsa ùr de dhìneasair a chaidh aithneachadh san Eilean Sgitheanach air ainm Gàidhlig fhaighinn.
Naidheachdan 11:00m
Geàrr-chunntas sgrìobhte de naidheachdan 11:00m, le clàr-fuaime na chois.


text:
Dheanainn Sugradh lyrics
Dhèanainn sùgradh ris an nighinn duibh
'N-dèidh dhomh èirigh às a' mhadainn
Dhèanainn sùgradh ris an nighinn duibh
Dhèanainn sùgradh ris a' ghruagaich
Nuair a bhitheadh an sluagh nan cadal
Dhèanainn sùgradh (aig) an àm dùsgadh
(Aig a)n àm na siùil a bhith gam pasgadh
Di-Luain an-dèidh Di-Dòmhnaich
Dh'fhalbh sinn le Seònaid (à) Arcaibh
Bha muir ghorm a' ruith fo (a) cuinnlean
'S i (a') cur still à grunnd an aigeil
Riof ga ceangal 's riof ga fuasgladh
Muir ma ghuallainn fuaim is fead oirr(e)
Null mu chaolas na Ròimh
B' fheudar dhuinn am bòm a làiseadh
Null mu chaolas na Fraing
Maide na làimh, gaoth ga greasad
Cha robh ròpa feum a splaidseadh
Air mo mhàighdeann ri tighinn dhachaigh
Dh'fheumadh pòrsan thighinn à buth dhith
Ged a bhithead e crùn an cairteal
Ged a bhitheadh e crùn an òirleach
Dh'fheumadh pòrsan dheth thighinn dhachaigh


text:
Glè thric, cha bhi clàraidhean beò air CD buileach cho math ri feadhainn a thogadh ann an stiùidio, far a bheil cothroman ann mòran a leasachadh. Tha an CD ùr aig Julie Fowlis Live at Perthshire Amber (MACH 002) a' dearbhadh, ge-tà, gu bheil feadhainn ann as urrainn clàraidhean air leth math a dhèanamh le sluagh mòr mu'n coinneamh.
Tha an suidheachadh a' leigeil le Julie a bhith dearbhadh cho for chomasach 's a tha i, chan ann dreach mar sheinneadair 's mar neach-ciil, ach mar neach a rannsaicheas rain agus cel, agus a chuireas iad ri chile ann an digh a bhios tarraingeach do luchd isteachd gun Ghidhlig.
Bidh mran elach air na h-rain Ghidhlig o chlraidhean a rinn Julie cheana. 'Nam measg tha ganaich ir a Rinn m' Fhgail, A Chatron' g agus Hg air a' Bhonaid Mhir. Tha an CD a' tiseachadh le H Bha Mi, H Bha Mi air a sheinn s aonais taic. Se deagh thaghadh a th' ann oir tha e leigeil le daoine cluinntinn anns a' bhad cho soilleir ridh 's a tha an guth aig Julie.
Tha blths agus faireachdainn anns an t-seinn am pailteas. Tha grunn de phosan far an cluinnear an luchd ciil a-mhin 's tha iad math da-rribh. Tha an CD a' crochnachadh le Pabay Mr air a ghabhail ann am Beurla agus Gidhlig le Julie agus Dougie MacIllEathain. Se croch mhath a th' ann air deagh CD, agus cluinnear aig an deireadh mar a chrd an cel ris na bha an lthair. Crdaidh e ribhse cuideachd.
Choisinn Chris Wright agus Lucy Pringle duais Danny Kyle aig Fis Celtic Connections ann an 2009. Se The Speaking Heart a thug iad air a' chiad CD aca, a nochd o chionn ghoirid, air a bheil rain air leth inntinneach, cha mhr uile ann an Albais. Tha e a' tiseachadh le Rose Song, ran Nirribhidh a dh'eadar-theangaich Steve Byrne. Cluinnear an sin cho math 's a tha an guth aig Lucy, 's mar a tha alt aice air sgeul innse ann an ran, le tuigse agus faireachdainn. Tha Chris a' seinn ann an co-sheirm cmhla rithe sa cheathramh mu dheireadh, 's tha an d ghuth a' freagairt air a-chile gu h-lainn.
Se Chris am promh sheinneadair ann an Lady Maisry anns a bheil sgeul gu math brideil. Se ran gu math fada a th' ann - crr agus sia mionaidean gu leth - ach tha an sgeul air innse cho ealanta san t-seinn aig Chris gu bheil e a' glacadh 's a' cumail aire an neach isteachd gu tur.
Tha a' chuid as motha dhen chel-taic air a chluichd le Chris fhin, air gitran, rgan-beil, banjo, cittern, bogsa-shruti agus piana, agus tha an taic for thuigseach air brgh nan ran. Cha chluinnear uair sam bith gu bheil e gabhail thairis air an t-seinn. Tha aon ran air a ghabhail s aonais taic, Fisherman's Wife le Eghainn (Ewan) MacColla, a th' air a sheinn le Lucy.Tha an digh anns an do ghabh i e for chumhachdach agus dridhteach.
Tha grunn de dh'rain aotrom air The Speaking Heart, leithid The Auld Woman o Kelso o Lucy, agus Wilsy and Nancy far a bheil i fhin agus Chris a' seinn car mu char. Se an t-aon fhonn ri Ruidhleadh Cailleach Eachainn Mhir a th' air an ran seo, agus tha e gu math togarrach. Se CD air leth math a tha seo, o'n ionnsaichear mran mun bheartas de dh'rain shean agus r a tha ri'm faighinn ann an Albais. Gabhar fhaighinn o www.pringlewright.com.
Se clann eadar 13 agus 17 a th' anns a' chmhlan Canntaireachd, a tha dreach air CD r, Canntaireachd, a dhanamh le cruinneachadh inntinneach de dh'rain o iomadh linn. Se muinntir a' chmhlain fhin a chruthaich a dh dhiubh, A Hug-a, a Hug-a agus Coinneach Odhar. Tha na seinneadairean uile sgoiltean mu Inbhir Nis, agus tha muinntir na sgre gl elach air an cluinntinn aig cuirmean.
Chan eil e furasta san fharsaingeachd a bhith toirt air deugairean seinn sa Ghidhlig. Mar sin tha e 'na thlachd a bhith a' cluinntinn cho mr 's a tha e a' crdadh ri muinntir Canntaireachd, mar chluinnear gu soilleir anns an ran Ial, Ial, Ial Ial mar eisimpleir. Tha beagan de chel-taic aig a' chmhlan, a tha cur ris an t-seinn gu mr. Ach se an rud a tha a' gan snrachadh an t-alt a th' aca air iomadh sersa rain a sheinn gu bragha ann an co-sheirm. Tha na tlantan aig Eilidh NicCoinnich follaiseach an sin, agus cluinnear gun do rinneadh mran de dheagh obair dheasachaidh.
Bu chir dhaibh smaoineachadh s r mun ran-luaidh Mairead nan Cuiread, ge-t. Tha mearachdan sna faclan, "horainn" an ite "horann", agus "stid" an ite "steud" mar eisimpleir, agus ged a tha a' bhuille cunbhalach, tha e uair agus uair a' dol air na lididhean cerr. Tha rain-luaidh (agus puirt) eadar-dhealaichte o rain eile anns an digh a bhios na faclan a' dol leis na fuinn, agus ma bhristear na riaghailtean a bhuineas dhaibh, bidh na mearachdan a' tarraing aire neach sam bith a tha elach air rain dhen t-sersa. Tha iad furasta an cur ceart, agus is math a b' fhiach do Channtaireachd sin a dhanamh, oir tha mran air an CD a tha sr airidh air a mholadh.
chaidh an Iapn a bhualadh an-d leis a' chrith-thalmhainn a bu mhotha bho chionn iomadh bliadhna. Chaidh cala baile Sendai a sgrios le tsunami.
Tha Hilary Clinton a' cur an teagamh gum bi sn adhair toirmisgte 'na bhacadh do Kadhafi ionnsaighean a thoirt air reubaltaich taobh an-ear Libia. Tha cuid am beachd gum faigh feachdan Kadhafi lmh an uachdar air reubaltaich ri thde. Theich crr agus 250,000 duine bho thisich a' chmhstri.
thinig air itealan FlyBe tilleadh a Ghlaschu air sgth beum teicnigeach a thachair goirid mun robh e gu bhith a' laighe aig Sternabhagh.
Bheir an t-Oll.
Ridseard Cox raid phoblach ann an Gidhlig air ainmean bailtean Ledhais ann an Sabhal Mr Ostaig air Di-Luain 14 Mrt aig 4.30 f.
ann an Afghanistan mharbh feachdan NATO seann duine a bha cirdeach do Hamid Karzai, ceann-suidhe na dthcha. Thog Mgr Karzai a ghuth an aghaidh NATO bho chionn ghoirid a thaobh na h-uimhir de shobhaltaich a chaill am beatha air sgth ionnsaighean bho na feachdan cine san dthaich.
bidh bunsgoil Stafainn 'na sgoil Ghidhlig le aonad Beurla bhon Lnastal am-bliadhna. Ach tha prantan ag rdh gum bi inbhe na Gidhlig san sgoil air a lagachadh nas miosa na tha i an-drsta ma chailleas iad aon den dithis thidsearan Gidhlig le gearraidhean na Comhairle.
Tha dil gum bi mu 10,000 duine ag iomairt an aghaidh gearraidhean an Riaghaltais air sridean Sheffield fhad 's a bhios co-labhairt nan Libearalach Deamocratach a' gabhail ite aig an deireadh-seachdain.


text:
Walkerton, Indiana
‘S e baile beag ann an cridhe nan Stàitean Aonaichte a th’ ann an Walkerton. Tha e suidhichte aig 215m os cionn ìre na mara,[1] faisg air Loch Koontz, eadar Stillwell agus Plymouth, anns an stàit Indiana, air iomall South Bend. Tha am baile 851km air falbh bho Washington, D.C. (Prìomh-bhaile na dùthcha), 2,893km bho Los Angeles, 1,278km bho Bhoston agus 447km bho St. Louis.[2] Tha dìreach 2,144 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Walkerton a stèidheachadh ann an 1856.
Daoine ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Harold Clayton Urey (1893 –1991): Ceimigear a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd ann an 1934.


text:
17/09/2013
Prògram sònraichte a' cuimhneachadh air a' Chogadh Fhuar.
Deich bliadhna fichead air ais air a' mhìos seo, chaidh uidheam-rabhaidh Soibhietach ceàrr, rud a dh' fhàg oifigearan Ruiseanach a' smaoineachadh gun robh Ronald Reagan air cogadh niùclasach a thòiseachadh le uirchearan air an t-slighe gu Mosco. Gu fortanach, cho-dhùin na Ruiseanaich gur e mearachd a bh' anns an t-siostam aca fhèin. Agus tha sinn ann fhathast!
Bidh sinne a' cuimhneachadh air an lìnn. Berlin air a roinn, ionadan airm anns na h-Eileanan, Protect and Survive, Pershing is Cruise, Reagan is Brezhnev, an t-eagal, rabhadh nan ceithir mionaid, an ceòl is an gàire nuair a bhiodh sinn a' fanaid air ar luchd-riaghlaidh is an cuid comhairle dhuinn.
Thigibh a' chuimhneachadh air mar a chuir Threads is am War Game barrachd buidheach oirnn na fiùs an Rubiks Cube no na bubble perms.


text:
Lus-an-eallain
Geranium robertianum
'S e seo lus a tha gu math cumanta air feadh na h-Alba, agus an t-saoghail gu lèir. 'S iad lus-an-ròis, righeal cùil, agus righeal rìgh ainmean eile a th' air.
Buadhan leigheasach[deasaich | deasaich an tùs]
Bha suim mhòr aig muinntir na Gàidhealtachd gu h-àraid dha bhuadhan leigheasach an luis seo agus a' chreachlaich-dearga. (Geranium sanguineum)
Bhathar ga mhion-sgudadh agus ga ghoil ann an uisge fad uair a thìde, ach am faigheadh leigheas a chum leasachadh aillse, caochladh chneadhan agus galairean chraicinn. Bheireadh dà unnsa dhen luis pinnt mhasgaidh agus bhite a' rèiteachadh an tomhais a-rèir aois an euslaintich.
Bhathar a' creidsinn gur e leigheas làidir a bh' ann airson aillse chraicinn agus fiù 's anns na 1920an, bha duine anns an Dabhach Dhearg no (Dabhach na Creige), Siorrachd Inbhir Nis, a' cumail a-mach gun deach aige fhèin air corra dhaoine a leigheas leis.
Tha fàileadh garg duilleagan bhrùthte an luis na bhacadh do mheanbh-fhrìde tighinn dlùth.
Tùsan Fiosrachaidh[deasaich | deasaich an tùs]
- Flora Celtica [1]
- Stèidheachaidhean sgrìobhaidh Bòrd Stàite nan Gartlann chronail (Beurla)[2]


text:
06/09/2013
Tha Niall Caimbeul còmhla ri Cathy fad a' phrògram airson beachdachadh air naidheachdan an là.
Cuideachd tha Dolina NicIllInnein air a bhith a' tadhal air an taisbeanadh Màiri Banrigh na h-Alba a tha aig taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba ann an Dùn Èideann.
Chaidh Linda NicLeòid a dh'fhaicinn a' film About Time aig Richard Curtis. Tha an sgeulachd mu dheidhinn Tim Gleeson a tha bliadhna thar fhichead a dh'aois agus a tha a' fuireach anns a' Chòrn. Air a' cheann bliadhna dh'innis athair dha ann an dìomhaireachd gu robh comas aig na fireannaich anns an teaghlach aca air siubhail air ais ann an tìm. Ghluais Tim a Lunnainn far an do thachair e ri boireannach air leth bòidheach ach caran neo-chinnteach aiste fhèin. Mar a tha na bliadhnaichean a' dol seachad tha Tim a' faighinn a-mach, a dh'aindeoins gach comas a dh'fhaodadh a bhith aige, nach cuir sinn ceart duilgheadasan a bheatha. Tha an sgeulachd seo làn gaol agus dòchas.
Agus tha Murchadh Moireasdan air ais airson innse dè na prògraman a chì sinn air BBC Alba agus clàr-ama ùr an Fhoghair dìreach air a bhith air fhoillseachadh. bbc.co.uk/feasgar.


text:
Frauenkirche
'S i am Frauenkirche (Eaglais nam Ban) ann an Dresden aon dhe na h-eaglaisean as àile anns an stoidhle baroc. Chaidh an eaglais a thogail eadar 1726 is 1743.
Susbaint
An seann eaglais[deasaich | deasaich an tùs]
Bha eaglais bheag anns an àite seo bhon 11mh linn a-mach ris an canar Kirche zu unser liuben Vrouwen. Tha an t-ainm a' ciallachadh: "Eaglais do ar mnà gràdhaiche" agus a' toirt urram do Mhoire. Is dòcha gum b' e sin an eaglais a bu shine a bha ann an Dresden. Anns an Àth-leasachadh dh’atharraich an Eaglais Chaitligeach chun na h-Eaglaise Pròstanaiche. Aig toiseach na 18mh linn bha an eaglais a' fhàs seann, bha eagal air muinntir Dresden gum biodh i a' briseadh. Agus cha robh i mòr gu leòr airson àireamh an luchd creideamh a bha a' fàs gu math luath. Mar sin chaidh an eaglais seo a chur sìos ann an 1727.
Am Frauenkirche[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an eaglais ùr, am Frauenkirche, a thogail eadar 1726 is 1743 a-rèir na planaichean a chruthaich George Bähr. Bha an rìgh August der Starke ag iarraidh eaglais anns an stoidhle coltach ris an àrd-eaglais anns an Rome no an eaglais Santa Maria della Saluteno ann an Venice.
An tòiseach chruthaich Bähr eaglais air a bheil "dome" à fiodh is copar. Ach air sgàth 's gun robh an t-airgead gann, dh'atharraich e am plana aige agus chuir e dome à clachan-ghainmhich air a bha fada na saoire ach fada nas truime. Tha an dome cho àird ri 96 m agus cho trom ri 12.000 tunna. Tha e coltach ri clag agus canar die Steinerne Glocke (clach-clag) ris. Bha deasbad mòr ann am biodh an togalach seasmhach gu leòr airson a bhith a' seasamh ris a' chuideam. Ach bha, agus bha am Frauenkirche ri fhaicinn bho astar fada ann am bun-sgòth Dresden airson 200 bliadhna.
Chaochail George Bähr 16 am Màrt 1738 ann an Dresden, còig bliadhna mus robh am Frauenkirche deiseil. Chaidh a thìodhlacadh am broinn na h-eaglaise.
An Dàrna Cogadh[deasaich | deasaich an tùs]
Anns an Dàrna Cogadh bha Dresden air a mhilleadh gu mòr air , gu h-àraidh eadar an 13mh is 15mh dhen Ghearran 1945 nuair a chaidh mòran bhomaichean a' leigeil air a' bhaile leis na Breatannaich is na h-Aimeireaganaich. Bha na bomaichean a' losgadh an t-seann-bhaile agus bha am Frauenkirche air a milleadh leis an teine mhòr. Bha an teine am broinn na h-eaglaise cho teth ri 1200° C, mar sin bhris na clachan-ghainmhich às a chèile. Aig 10 uairean sa mhadainn 15 an Gearran bhris na ballaichean às a chèile agus bha an dome a' tuiteam am broinn an togalaich.
An dèidh a' chogaidh, aig àm GDR ann an 1962, dh’iarr comhairle a' bhaile pàirce-càraichean a chur an àite. Ach bha muinntir Dhresden an-aghaidh a' phlana sin. Chleachd iad na tobhtaichean gus cuimhne a thoirt don fheadhainn às an teaghlach aca a chaidh a mharbhadh anns a' chogaidh, gu h-àraidh don fheadhainn a bha air an caill gun tìodhlacadh ceart. Chuir iad rosan ris na clachan briste. Mar sin dh’fhàs an àite seo cudromach mar chuimhneachan-daoine agus ìomhaigh an-aghaidh chogaidhean.
Bhon bhliadhna 1982 a-mach thòisich coinneamhan-sìthe a bhith ann an seo cuideachd. Gach 13mh an Gearran bhathar a' coinneachadh an seo gu math sàmhach agus a' toirt flùraichean agus coinnlean ris an tobhta. Aig an deireadh , ann an 1989, bha nas motha na 10.000 duine a' gabhail pàirt anns a' ghluasad sìthe seo. Mu dheireadh thall bha sin a' leantainn, (le tachartasan eile) gu ath-aontachadh na Gearmailt ann an 1989.
Ath-thogail[deasaich | deasaich an tùs]
An dèidh ath-aontachadh na Gearmailt thòiseachadh air an eaglais a thogail a-rithist anns an stoidhle tùsail ann an 1994. Bha mòran daoine is buidhnean eadar-dhealaichte air feadh an t-saoghail an sàs anns an obair seo. Mar eisimpleir chruthaich Alan Smith à Lunnainn crois ùr an stìobaill. B’ esan mac an athair a b' e aon de na stiùireadairean plèana a chuir bomaichean air Dresden. [1]
Anns an 30 an Damhair 2005 bha a' chiad aifreann a-rithist anns am Frauenkirche. An-diugh 's e samhla na rèiteachd is na sìthe a tha anns am Frauenkirche.
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Duilleag oifigeil Frauenkirche Dresden
- Die Dresdner Frauenkirche, Film mu eachdraidh na h-eaglaise, bhideo air Tbh Gearmailteach
- Alan Smith: crois ùr an stìobaill (Gearmailtis)
- The Frauenkirche - Duilleag aig "Library of Congress" (Beurla)


text:
Gallaibh
Is e an sgìre as fhàda dhan tuath air tìr mhòr de Gàidhealtachd na h-Alba a tha ann an Gallaibh (Beurla: Caithness). Tha i suidhichte air ceann an ear de oir-thuath na h-Alba, le Linne a' Phentland dhan tuath. Chan eil crìoch aige le sgìre eile ach A' Chataibh a' mhàin.
Susbaint
Dualchas & Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Tha dualchas Gàidhealach aig Gallaibh a dh'aindeoin a h-ainm,[1] ach tha an dualchas sin air crìonadh gu mòr. Thadhal na Lochlannaich gun teagamh, ach chan eil ainmean àite na sgìre a thoirt fianais ris a' bheachd gun do stèidhich Lochlannaich bailtean-fhearann idir. Ged a tha eachdraidh Lochlannach aig na h-eileanan de dh'Arcaibh agus de Shealtainn dhan tuath, tha eachdraidh Lochlannaich aig iomadh baile sìos cost an ear Sasainn; Ioirc mar eisimplir, neo Cathair Corcaigh an Èirinn tòrr nas soilleir na eachdraidh "Lochlannaich" Gallaibh.
Mhair a' Ghàidhlig anns na sgìrean siarach de Ghallaibh dhan 20mh linn.
A rèir an New Statistical Account de 1841, bu gann gun tuigsear facal Gàidhlig taobh sear de Burn of Clyth, agus air an taobh siar dh'fhuiling a' Bheurla an dearbh dàin.
Ann an 1911 bha a' Ghàidhlig aig 1,685 daoine, a' riochdadh 6.7% den sluagh, ged nach robh ach 22 dhaibh na b' òige na 20 bliadhna.
"Tha meomhrag preisbeatraidh de 1727 ag ràdh de 1,600 daoine a bha air 'ruigsinn inbheas', nach robh ach Gàidhlig a-mhàin aig 1,500, agus cha robh ach còignear le comas leughaidh. B' i a' Ghàidhlig aig an àm seo na prìomh chainnt anns a' chuid bu mhòr de na paraisdean ach airson Bower, Canisbay, Dunnet agus Olrig".[2]
Taigh Iain Ghròt[deasaich | deasaich an tùs]
Tha Gallaibh ainmeil airson "Taigh Iain Gròit", far an robh Duitseach don b' ainm Iain a ruith aiseag dha Arcaibh uaireigin anns an linn Hainseatachd. Bha fàradh an aiseig seo a' cosgadh gròt. A rèir na h-ughdarrasan Turasachd tha Taigh Iain Ghròit aig a' phuing as fhaide tuath air Tìr Mhòir na h-Alba. Gu mì-fhortanach chan eil seo fìor: Tha Am Parbh ann an Cataibh aig ceann siar den chòst an tuath nas fhaisge air a' Mhùl.
Rianachd na Sgìre[deasaich | deasaich an tùs]
Bha Gallaibh na siorrachd fa-leth sìos gu 1974, nuair a chaidh eagar ùr air riaghaladh ionadail na h-Albainn, bho 1974 gu 1996 bha dà inbhe de riaghaltas ionadail air feadh Alba. Rè an ùine sin bha Gallaibh na sgìre (le comhairle sgìreil) de Roinn na Gàidhealtachd. Chaidh ath-reiteachadh air riaghaltas ionadail na dùthcha a-rithist ann an 1996, chaidh Gallaibh air a pasgadh a-steach ri roinn ùr don ainm "A' Ghàidhealtachd". Mhair siostam rianachd stèidhichte air na sgìrean de 1974 airson deichead eile gu Giblean 2007, nuair a chaidh ath-eagarachadh air a' Chomhairle, a tha an-diugh air an roinneadh airson adhbharan rianachd eadar trì sgìrean. Tha Gallaibh na pàirt den sgìre a thuath.
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
Is e Inbhir Ùige a tha suidhichte air an taobh searach, prìomh-bhaile na sgìre. Tha an taigh staile "Old Pulteney" agus cala meadhanach mòr aig a' bhaile. Tha Inbhir Theòrsa, na dara bhaile Ghallaibh air a' chòst a tuath. Is ann aig Sgrabstal, baile iasgaich 2 mhìle dhan iar a Inbhir Theòrsa a tha an aiseag airson Arcaibh. Tha flacais niùclasach aig Dùn Raith.
Bailtean beag[deasaich | deasaich an tùs]
- Allt nam Breac, An t-Achadh Siar
- Baile na Bruthaich, Bearghdal, Bàgair, Am Bràigh Mòr, Baile a' Chaisteil
- Canasbaidh, Càis
- Dail Healabhaig, Dùn Beithe, Dùnaid, An Dail Shuas
- Gleann Fhionnainn
- Hacraig
- Inbhir Ùige, Inbhir Theòrsa
- Liabost, Latharan, Latharan a' Phuill
- Ràth
- Sgrabastair, Sgarbh Sgeir
Cruinn-eòlas[deasaich | deasaich an tùs]
- Abhainn Theòrsa
- Beinn Cìoch na Ìghne
- An Caol Arcach, Ceann Dùnaid, An Cuan Moireach
- Sròmaigh
- Taigh Iain Ghròt
Iomradh[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Old Statistical Account
- ↑ Eadar-Theagaichte bho: Omand, D. From the Vikings to the Forty-Five, in The Caithness book


text:
.i. Gnimhaidhi an re co follus is in fairrgi & is na neicibh fliucha ele, oir aderaid na feallsamain nach anann an fairrgi ac sirlinadh on trat bis an re a ponc oirrcher a cercaille conic an trat fa m-binn se a mullach a cercailli & nach anann aris as sin a sir tragadh no co m-bi ac dul fai a ponc iarthair a cercailli . Et nac anann as sin aris ac sirlinadh no
p.46co m-bi an re a ponc medhonac a cercailli fo talmain. Et as sin aris nach anann ac sir tragadh no co m-bi a ponc oirrcerac a cercailli & tinnscnaidh annsin aris linad mar darinne roimhe.
Et mar sin da rer eirghi & dul fai an esga, ni anann an fhairgi co brac ac linadh & ac tragad & an trat bis an re a n-enceime ris in n-grein is annsin as mo & as tinne a solus .i. a tosac gacha mis & is annsin as ro mho tragad & linadh na fairrgi. An dara cuairt as mo tragad & linadh na fairgi .i. a medhon gacha mis an trat bis solus lan ac an re laca rinne , oir as annsin frithbuailter solus na greine anuas on re d'innsaighi na fairrgi & oibrigi sin tragadh & linadh na fairrgi.
Agus as mar sin foillsiges an re na gnimharta cedna a smir & a n-incinn & a fuil na n-daine oir medaigter & laidigtar na tri neici sin a tosac & a medon gacha mis da rer cursa an re . Et da rer sin ni tigid eslaini na droca fola mar atait neascoidi (?) & neici5 iomda eli ach a tosach & a medon gaca mis.
Et as follus aris gnimana an re da rer bisidh & dombisidh is na cucumeraib & is na cucurbitaibh & is gac en ni a tigernaiginn an flice da rer cursa an re. Et is si so a cuis nadurtha sin, oir ata tigernas ag an re ar na neicibh fliucha, & ar usci na fairgi co sunnradach, mar ata ag adhamas ar in iarann, oir mar tairrnges adhamas an t-iarann cuici as mar sin tairrnges an re uisci na fairrgi & is ris sin aderar linad na fairrgi. Et an trat scuires se don tarraing sin impaid an fairgi d'innsaighe a h-inaid fein aniar & is ris sin aderar tragad.
Et as folluse an tragad so & an linad a n-oircer an domain & na iartar na sa Muir Ruaidh no a Muir na
p.48h-Africi no isna maraib eli tic on fairgi moir, oir is sibal direach ata ac blodh acu sin siar gaca dirga, & soir gaca dirgha linas blod eli acu tre brig oibrighthi an re ass a cinn. Et as uime sin nac follus an linad sin na'n tragad ar cladacaib na mara annsin.
Agus d'foillsiugad na n-oibrigthi sin an re a timcill traigti & linta an mara, dagen fidair iomitre annso tis & dagen ar dus fidair comcruinn na talman ar na roinn a ceithre rannaib comtroma & scribocad na ceithre litreaca so 'na n-inadaib fein a timcill na ceithre rann sin .i. A, B, C, D, litre & scribochad a timcill na talman samail cercaille an re & cuirfed E 'na h-oirrcer & F 'na medon mullaid & G 'na h-iartar & H 'na medon ictar & dubochad leth na fairrgi don talmain & faicfead an leth ele tirim, geal. Ma sed an trat bis an re a n-oircer a cercailli fein a ponc E co direc ar comar A, as annsin tinnscnas an fairgi linadh & ni anann ac sir linadh co soitinn an re a ponc F, ata ar comair B. Agus is annsin tinnscnus an muir tragadh & ni scuirinn ac sir tragadh no co roitinn an re ponc G ata ar comair C. Et bidh sin ac sir linad no co roitinn an re ponc H ar comair D & bidh aris ac sir tragad no co roitinn an re ar comair A.


text:
Stèisean Obar Dheathain
'S e Stèisean Obar Dheathain (Beurla: Aberdeen railway station) am prìomh stèisean ann an Obar Dheathain. Tha dà shlighe a-steach agus còig àrd-chabhsairean ann.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh fosgail air a'chiad steisean ann an Obar Dheathain aig Ferry Hill air 1d Ghiblein ann an 1851. Da bhliadhna as deidh sin chaidh sìneadh air an rathad-iarainn (o deas) gu Guild Street. Ann an 1854 chaidh fhosgail air a' chiad earran den Great North of Scotland Railway eadar Kittybrewster (Obar Dheathain) agus Hùnndaidh. Ann an 1856, as deidh togail rathad iarainn sìos amar Canail Inbhir Uaraidh gu Cala Obar Dheathain fhosgail An Great North of Scotland Railway stèisean Aberdeen Waterloo, air laimrigean iar-thuath a chala. Ged a bha utraidean air na laimrigean eadar seo agus Guild Street cha robh aig trèanaichean luchd- shiubhal ruith eadar an da stèisean cheann-uidhe. Cha deach fuasgladh air an duilgheadas seo mus 1867 nuair a chaidh fhosgail air rathad-iarainn altachaidh tro Gleann an Denburn gu gobhal leis a' Ghreat North aig Kittybrewster. Stèidheachadh Stèisean Altachaidh (Joint Station) air an loidhne seo, far a bheil Stèisean Obar Dheathain chun latha an diugh.
Seirbheisean[deasaich | deasaich an tùs]
Tha seirbheisean ag obrachadh le First ScotRail. Tha seirbheisean ann bho Obar Dheathain gu Dùn Èideann, Glaschu agus Inbhir Nis.
Tha ScotRail ag obrachadh an Caledonian sleeper gu London Euston gach là cuideachd. Tha an National Express East Coast ag obrachadh seirbheisean gu London Kings Cross.


text:
Ban-rìgh Ealasaid II
'S i Ealasaid II (Ealasaid Alexandra Màiri; breith 21 an Giblean, 1926) Banrigh an Rìoghachd Aonaichte agus iomadach dhùthcha eile mun cuairt an t-saoghal ris an canar na Riaghaltan Co-Fhlaitheas; mar eisimpleir Canada.
Gu lèir, tha i na monarc tarsainn air Antigua agus Barbuda, Astràilia, Na h-Eileanan Bhathama, Barbados, Belize, Canada, Grenada, Iaimeuca, Sealainn Nuadh, Papua Gini-Nuadh, Naomh Crìstean agus Nibheis , Naomh Lùisia, Naomh Bhionsant agus Eileanan Greanadach, Na h-Eileanan Sholaimh, Tuvalu is An Rìoghachd Aonaichte am Breatainn Mòr agus Èirinn a Tuath.
Chaidh a h-athair, Seòras VI, a chrùnadh an deidh do a bhràthair, Eideard VIII, leigeil an cathair rìoghail seachad ann an 1936.
Riaghail Seòras VI gu 1952 agus, an deidh do bhàsachadh, chaidh a chrùn gu an nighean is sine aige; Ealasaid. Chaidh a crùnadh mar banrigh air an 6mh den Gearran, 1952. 'S e an duine aice, a phòs i ann an 1947, am Prionnsa Philip, Diùc Dhùn Èideann agus 's ann 'on a' Ghrèig a tha e. Tha ceithir chlann aca leis am Prionnsa Teàrlach is sine. Tha dà mhac eile aca, Anndra agus Èideard, agus aon nighean, Anna
Leanabachd[deasaich | deasaich an tùs]
'S i a' chiad leanabh a bh' aig Prionnsa Albert, Diùc York agus a bhean, Ealasaid. 'S e a h-athair an dàrna mac aig Rìgh Seòras V agus a' Bhanrigh Màiri. Rugadh i aig 2.40 's a mhadainn (GMT) air 21 dhan Ghiblean 1926 aig taigh a seanair: 17 Sràid Bruton, Mayfair, Lunnainn.
Bha aon phiuthar aice, Mairead, a bha ceithir bliadhna nas òige na i.
Pòsadh[deasaich | deasaich an tùs]
Thachair Ealasaid ri Prionnsa Philip ann an 1934.
Phòs iad air 20 dhan t-Samhain 1947 ann an Westminster Abbey. Fhuair iad thairis air 2,500 prèasantan bho air feadh an t-saoghal.
Rugadh Prionnsa Teàrlach air 14 dhan t-Samhain 1948, agus a Bhana-phrionnsa Anna ann an 1950.


text:
Fechtastánic Conchobor ua maelshechlaind do síthradaui aeda .i. riagilla coloim [...] coaltan cenandsa co tarat comarba colaim cille (.i. maelmoire uauchtan) co na samud & co na minnaib [...]
p.138nocht chommairche friu, & conasragaib for a muin do altoir coluim cille & conasruc leis co les luigdech & co ros dall is in glind ri dún meic cennán a ndes. Conid i cinaid in tsháraigthe sein do rat conchobor ua maelsechlaind cill delga co na crích & co na ferund do dia & do colum cille co brath cen cis cen chobach cen fecht cen luaged cen choinnim ríg na toisig fuirri mar [...] ba raeimi, ar ni laimed taisech a tadall etir céin ro bai i crich. Ocus a teat so inna commairche & inna slána do rata and .i. amalgaid comarba patraic co mbachaill ísu & comarba finnén & comarba ciarán cona minnaib ó cleirchib, ri imorra telcha airdd .i. oengus ua cainelbain, & ri telcha cail .i. maelisu mac coirthen, & ri maige lacha .i. gilla griguir ua dummaige, & ri tuath luigne .i. laidgnen mac maelan, o laecaib, & mor ingen meic conchobair ind rígan cen nach nathcor na commairce sen co brath. I fiadnaise fer mide eter laechu & cleirchiu do rata na slana sein & na commairche, & tucsat uile eter laechu & cleirchiu a mbennachtain do cach rig na
p.140tairgad dar in saire sein co brath, & tucsat uile a mallachtain do cach rig do roised tairis sein. & gid guasacht do cach rí sarugud coluim cille is guasachtucha do rig & gid guasacht do cách rig is guasachtucha do rig temrach, uair is brathair hé do colum cille.


text:
Cill Mhic Réanáin
‘S e baile beag sa Chontae Dhún na nGall ann an ceann a tuath na h-Èireann a th’ ann an Cill Mhic Réanáin.[1] Tha e suidhichte ri taobh na h-Aibhne Leannan[2] aig 71m os cionn ìre na mara,[3] 30km air falbh bho Dhoire, 128m bho Bheul-Feirste agus 213km bho Bhaile Átha Cliath, prìomh-bhaile na dùthcha.[4] Tha 430 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaochail Cathaoir Ó Dochartaigh an seo ann an 1608, agus bha am baile fo bhuaidh na bhanrìghin Thír Chonail, An Inghean Dubh, ro làimhe.
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
- Mícheal Logue: (1840 – 1924) Àrd-easbaig Ard Mhacha.


text:
Ooisht y Twoaie
Ta Ooist y Twoaie (Gaelg Albinagh: Uibhist a Tuath, Baarle: North Uist) ny h-ellan ayns ny h-Ellanyn Heear, Nalbin. T'ee ny jeihoo ellan smoo mastey ellanyn ny h-Albey[1] as ny treeoo ellan jeig smoo mastey ny h-ellanyn ta cruinnlaghey yn Vretyn Vooar.[2] T'ee 117 mi ker (303 km²) er eaghtyr, as t'ee beggan ny sloo na Ooist y Jiass. Ta Ooist y Twoaie kianglt liorish taagheryn rish Beinn nam Fadhla trooid Griomasaigh, rish Beàrnaraidh, as rish Baile Sear. Faagail magh y niar yiass, ta'n ellan rea er eaghtyr, as t'ee coodit lesh mestey curreeyn moaney, cruink injil, as loghanyn, lesh ny smoo na lieh-chooid jeh'n thalloo coodit lesh ushtey. Ta kuse ennagh jeh ny loghyn jeant seose jeh mestey ushtey oor as ushtey sailjey, as eh shen lhiggey da oayldyn cramp as neuchadjin. She Logh ny Moddee, purt eeasteyragh as ynnyd da thie tashtee, laare ellynyn, as shamyr ghorraghey, y balley smoo er yn ellan.


text:
Ruigsinneachd
Ro-ràdh
Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig airson gum bi an stuth aca cho ruigsinneach ’s a ghabhas don luchd-amais gu lèir (a’ gabhail a-steach daoine le uireasbhaidhean fradhairc, claisneachd, tuigse no gluasaid), gus coinneachadh ris a’ mhandait foghlaim agus a riatanasan fo Achd Lethbhreith a thaobh Ciorraim a choileanadh. Cumaidh sinn a’ sgrùdadh ar làraich-lìn gu cunbhalach le diofar brobhsairean, leughadairean sgàilein, ruigsinneachd agus innealan dearbhaidh HTML, agus innealan lìn eile. Tha toraidhean nan sgrùdaidhean sin air am filleadh a-steach ann an leasachaidhean ri na làraich againn.
Nuair a bhios làrach-lìn deiseil, bidh goireasan air a tha dealbhte airson leasachadh air ruigsinneachd do luchd-cleachdaidh le ciorraman. Feumaidh a h-uile neach-leasachaidh cumail ri diofar inbhean mar Priority 2 W3C (cleachdadh lìn) agus bidh gach HTML agus CSS air a dhearbhadh gus dèanamh cinnteach gum bi iad a’ leantainn inbhean W3C. (Bidh W3C - Co-bhanntachd Lìon na Cruinne a’ dealbh teicneòlasan eadar-obrachail a’ gabhail a-steach sònrachadh, stiùireadh, bathar-bog, agus innealan gus an Lìon a thoirt gu a làn chomas. Tha diofar innealan dearbhaidh air cuideachd gus dèanamh cinnteach gum bi dealbhachadh làraich-lìn air a thoirt gu bun-thomhas.
Goireasan an Làraich
Còmhla ri sin, tha sinn an dùil na goireasan a leanas a chur air a h-uile duilleag:
- Goireasan teacsa a-mhàin agus mapa làraich air a’ chuid as motha de dhuilleagan
- ‘Alt tags' anns na h-ìomhaighean air an sgàilean, le mìneachaidhean sìmplidh air na h-ìomhaighean a bheir cuideachadh do luchd-cleachdaidh a bhios ag èisteachd ris an stuth air an làrach tro leughadair sgàilein
- Ceanglaichean neo-fhaicsinneach 'leum gu susbaint’ aig bàrr gach duilleig a’ toirt cothrom do dhaoine a’ cleachdadh brobhsairean teacsa-gu-cainnt am bann stiùiridh a sheachnadh agus a dhol dìreach chun a’ phrìomh shusbaint gach uair a bhios duilleag air a cleachdadh
- Ceanglaichean ri teacsa air an deasachadh ann an cruth a nì iad cho fèin-mhìneachail ’s a ghabhas
- Duilleagan stoidhle an làraich dealbhte airson cothrom a thoirt do luchd-cleachdaidh an teacsa air an làrach ath-mheudachadh ann am brobhsairean a tha a’ toirt taic don ghoireas seo (mar as trice ri fhaotainn fon Chlàr-taice Seallaidh
- Ceanglaichean gu làraich eile a’ fosgladh gun uinneagan uachdair (Nòta: Chan eil Stòrlann cunntachail airson susbaint no ruigsinneachd nan làrach fiosrachaidh sin
- A’ chuid as motha den chruth air a dhèanamh le CSS* ach an làrach air a dhealbh cuideachd airson taisbeanadh gu math mur eil CSS air a chleachdadh
- Smachdan foirm anns na buidhnean ceart agus le na h-ainmean ceart
*Tha an làrach a’ cleachdadh fo-dhuilleagan stoidhle (CSS). Chan eil cuid de na tionndaidhean tràth de Netscape (4.x) agus Internet Explorer (3.x agus nas tràithe) a’ toirt làn thaic don ghoireas seo, agus mar sin ’s dòcha gum bi rudan mar ceanglaichean air an taisbeanadh ann an dòigh eadar-dhealaichte. Ma thachras seo dhut, ’s dòcha gum bi thu airson clàir-snais a chasg. Faodaidh tu seo a dhèanamh tron bhrobhsair agad. Ann an Explorer (5.50), tagh Tools, Internet Options, General, Accessibility agus coimhead ri 'Format documents using my style sheet'. Ann an Netscape (4.75), tagh Edit, Preferences, Advanced, agus tionndaidh dheth an goireas ‘enable style sheets'. Tha sinn a’ moladh dhut àrdachadh gu na tionndaidhean bhrobhsairean as ùire gus làn fheum a dhèanamh de na teicneòlasan a tha rim faotainn.
Ma bhios duilgheadas agad a’ coimhead duilleag sam bith a’ cleachdadh teicneòlas taice, cleachd ar foirm fiosrachaidh air-loidhne gus am faigh sinn air an fhiosrachadh a thoirt dhut. Innis dè an seòrsa duilgheadas ruigsinneachd a tha agad, an cruth anns am bu toigh leat an stuth fhaighinn, seòladh lìn an stutha a dh’iarr thu, agus seòladh airson an stuth a chur thugad.
’S dòcha gun tèid cuid de na ceanglaichean air an làrach-lìn againn gu foirmichean agus foillseachaidhean ann an Adobe Acrobat® Portable Document Format (PDF) no cruthan Microsoft® . Tha innealan agus fiosrachadh aig gach companaidh airson cothrom nas fheàrr air sgrìobhainnean.
(http://www.adobe.com/products/acrobat/ agus http://office.microsoft.com/en-gb/FX100647101033.aspx)
Related information
Fiosrachadh co-cheangailte
’S e Fòram Fiosrachadh Ruigsinneach na h-Alba (SAIF - http://www.saifscotland.org.uk/ ) buidheann air a mhaoineachadh le Riaghaltas na h-Alba airson fiosrachadh ruigsinneach airson daoine ciorramach a chur am follais. Tha iad air diofar stuthan stiùiridh a chur ri chèile a’ gabhail a-steach Inbhean SAIF airson Fiosrachadh agus Comhairle Ciorram an Alba. Tha lethbhreac ion-luchdachaidh den chuairt-litir gnìomhachais aca ri fhaotainn air an làrach-lìn aca.
Fios air ais
Ma tha ceistean no beachdan sam bith agad no ma dh’fheumas tu fios a chur thugainn an co-cheangal ris a’ phoileasaidh seo, cleachd post-dealan airson fios a chuir gu Stòrlann.


text:
Calann Enair. Bliadain et v. cet et mile ais an Tigerna.
Maidm hSlebi Betha la hAodh mac
Rémainn Még
3] Mathgamna, inar marbad Tomas mac Tomais Óic Meg Uidir co
4] n-ár diáirmhe uime.
Mac h. Concobair Fhailge d'ecc .i.
Rúghraide mac Cathair
6] meic Coinn meic an Calpaig.
Niall mac Airt h. Neill d'ecc.
Caislen Sligig do gabail le
dremeire le clainn Ruaidri meic
9] Toirrddbaig Carraig hI Conchobair & an Calbach Caoch mac
10] Domnaill meic Eogain do marbad ann. Sean mac Ruaidri meic
11] Toirrdelbaig Carraig do tuitim leisin Calpach an oidci-sin.
Aibne mac h. Cathain do marbad le Brian Finn h. Cathain.
Toirrdelbach mac Cuinn meic Enrigh
meic Eogain h. Nell
14] do marbad le Mác Mathgamna .i. Ros mac Maghnusa.


text:
Eaconomaidh
Is e a tha ann an eaconomaidh an iomlanas de cosnadh beòshlaint a tha muinntir ris, agus na daoine fa-leth a' dèanamh malairt le chèile. Chanar "eaconomaidh ionadail" ri leir-suim na gnìomhan a tha muinntir sgìreil a' gabhail fo làimhe, Chanar "eaconomaidh roinneil" ri leir-suim na gnìomhan ann an roinn dhùthaich. Chanar "eaconomaidh nàiseanta" ris an leir-suim de gnìomhan taobh a-steach ranntairean nàiseanta.
Bancaireachd[deasaich | deasaich an tùs]
Is e gnè gnìomhachais a tha a' buntainn ris an treas roinn gnìomhachais (roinn na seirbhis) a tha ann a bancaireachd. Dh'fhàs an bancaireachd a-mach as gnìomhachas de na luchd-iasaid, a leig airgid a mach air iasad, airson airgead-reidh, cho fada air ais ri linne a' Bhìobuill.


text:
Ainmear
'S e pàirt gràmair glè chudromach a tha ann an “Ainmear” (Beurla "noun"). 'S e facal a tha ainm do dhuine neo nì. 'S e ainmearan a tha ann an fhacail mar “biadh”, “cù”, “fearg”, neo “taigh”. Bidh ainmean mar “Raibeart”, neo Madrid nan ainmearan cuideachd. Mar is trice, tha ainmearan sa Ghàidhlig, Fraingis, Spàinntis ⁊c fireann neo boireann. Sa Bheurla agus Fionnais chan eil gnè sam bith aca, agus sa Ghearmailtis is Ruisis, tha ainmear "neodar" ann cuideachd.
Chan urrainn do ainmear rosg-rann a dhèanamh na aonar, ged is urrainn do gnìomhair ga dhèanamh.
Seòrsaichean de ainmearan[deasaich | deasaich an tùs]
- Ainmear gnìomhaireach
- Ainmear trusaidh
- Riochdair ("pronoun"), a chleachdar an àite ainmeir


text:
Deargan-fraoich
Is e eun-seinn beag , dathach a tha ann an deargan-fraoich (Carduelis carduelis). Tha ainmean eile air buidheag agus lasair-choille. Tha e a' fuireach anns an Roinn-Eòrpa, anns an taobh tuath Afraga agus an taobh an iar Àisia.
Tha deargan-fraoich cuibheasach 12-13 ciadameatair a dh'fhaid, le 21-25 cm de réis-sgéithe, agus 14-19 gramaichean a chudrom. Tha fireannaich is boireannaich coltach ri chèile, le aodann dearg, ceann geal is dubh, sgiathan buidhe is dubh, drom donn agus ìochdar geal. Ge-tà, tha an dath dearg a' dol air cùl sùla an fhireannaich ach tha e a' crìochnachadh air thoiseach sùla a' bhoireannaich.
Bidh e ag ithe sìl beag mar iad sin de chluaran is leadan, ach nuair a bhios e a' biadhadh nan eòin òga aige, bhios a' glacadh meanbhan-fhrìde mar an ceudna.
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Deargan-fraoich air làrach-lìn RSPB (Beurla)
- Deargan-fraoich air làrach-lìn Avibase (Beurla)
Dealbhan[deasaich | deasaich an tùs]


text:
Meatailt gotach
' S e seòrsa de meatailt a th' ann a meatailt gothic. Thoisich an ceòl seo aig toiseach na 1990an ann an Eòrpa, mar stoidhle eile de meatailt dìt. Tha e dioramh ag ratha de tha neo nach eil meatailt gothic: tha daoine ann aig a tha smaoint mionaideach air de tha neo chan e an stoidhle ('s e seo daonnan na daoine a tha air ag èisteachd ri bhon toiseach), ach cuideachd tha daoine ann a tha ag ratha nach eil seo ceart.
An Ceòl[deasaich | deasaich an tùs]
- Tha meatailt gothic caran coltachd rith meatailt dìt, meatailt dubh, agus meatailt marbh anns an stoidhle aige.
- Tha an ceòl daonnan ainneart agus luatha, ach cuideachd nas furasta ag èisteachd rith airson mòran daoine na, mar eisimpleir, meatailt dubh. Tha seo air tàilleibh gu bheil an ceòl daonnan caran binn, ged gu bheil seinn sgreuchail air a' cleachdadh. The meur-claran, giotar fuaimearraan, agus seinneadairean boireann.
- Tha na meur-chlàran daonnan air a' dèanamh coltachd rith rudeigin eile, mar fìdheall neo coisear.
- Tha na faclan daonnan mu dheidhinn sgeulachdan romansach aig a tha deireadh mì-thoilichte, neo creideamh, neo faireachdainnean mar mì-thoilichte neo eu-dòchas.
- Daonnan tha dha seinneadairean ann, fear a tha a' seinn mar ann an meatailt dubh, agus tè a tha a' seinn ann an dòigh nas clasaigeach ('s e an t-ainm den stoidhle seo seinn "Beauty and the Beast". Ach cuideachd tha còmhlanan le tè a tha a dèanamh "death grunt", neo fear a tha a' seinn ann an dòigh chlasaigeach, neo còisirean, neo aireabh sam bith de seo...!
- Chan eil àileach sònraichte aig an ceòl, tha e eadar-dhealaichte airson diofar òrain.
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Bha beagan a' tachairt le meatailt gothic anns na 1980an, nuair a bha còmhlanan mar Samhain agus Christian Death a' cur ri chèile ròc gothic agus rudan bho meatailt dìm. Cuideachd, bha àileach caran "gothic" air feadhainn de na claran aig Celtic Frost (ged a bha iad nas cudthromach gu meatailt dubh.
Ach thoisich an ceòl gu lèir aig toiseach na 1990an, le còmhlanan anns an tuatha de Sasainn, a thug an fuaim de a chiad ceòl goth anns na 1980an, agus cur e ri chèile leis an fuaim a tha aig Black Sabbath agus còmhlanan eile meatailt dìt. ' S e an ceòl seo - "doom-death" - a' chiad ceum gu meatailt gotach. 'S e Paradise Lost, My Dying Bride agus Anathema còmhlanan cudthromach gun stoidhle seo.
Cuideachd, ann an dùthchannan mar Nirribhidh, bha còmhlanan mar Theatre of Tragedy agus Tristania a' toirt rudan bho meatailt dubh gun fuaim aca.
Bha na còmhlanan aig an toiseach den ceol, mar Paradise Lost a' cleachdadh seinneadairean boireann anns an ceòl aca (mar eisimpleir air an clar "Gothic" aig Paradise Lost, a tha feadhainn a' smaointinn thug an t-ainm gun stoidhle), ach 's e The Gathering, còmhlan às an Òlaind a rinn e an toiseach.
Latha an-diugh, tha meatailt gotach nas soirbheachail anns a' Ghearmailt, an Òlaind, agus Nirribhidh. Cuideachd tha e a' faighinn nas soirbheachail anns na dùthchannan de Eòrpa an ear.


text:
Seamill
'S e baile ann an Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath a tha ann an Seamill. Tha e faisg air Cille Bhrìghde an Iar agus mu 5 mìltean air àird a tuath Àird Rosain. Tha An Leargaidh Ghallda mu 8 mìltean tuath air. 'S e seo na co-chomharran aige: 55° 41′ 0″ Tuath agus 4° 52′ 0″ Iar.
Còmhla ri Cille Bhrìghde an Iar agus Port na Coise bha 4,393 duine a' fuireach an seo ann an 2001. [1]
Thàinig ainm a' bhaile an-dèidh “Sea Mill”, an togalach as sine a tha anns a' bhaile. Tha an t-ainm a' nochadh a' chiad turas ann an "Johannes Blaeu's Atlas of Scotland", foillsichte ann an 1654.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
Ceanglaichean a-mach[deasaich | deasaich an tùs]
- Iomraidhean nam mapaichean airson comharradh-clèithe: NS 198 470


text:
Coinneamh mu bhuaidh atharrachaidhean RET
- 13 An Cèitean 2013
Cumar coinneamh Diardaoin a bhruidhinn air aithisg mun bhuaidh a thug atharrachaidhean ann an sgeama RET an Riaghaltais Albannaich air luchd-bathair nan Eilean Siar.
Sheall aithisg bhon bhuidhinn MVA Consultancy, a chaidh fhoillseachadh bho chionn cealla-deug, gun tug mar a chaidh faraidhean saor a thoirt air falbh bho luchd-bathair droch bhuaidh air eaconomaidh nan Eilean.
Chaidh luchd-bathair a thoirt a-mach à sgeama an RET 's an Riaghaltas a' dèanamh dheth nach robh iad air na prìsean aca a lùghdachadh, a-rèir an ìsleachaidh anns na faraidhean aiseig a bha iad fhèin a pàigheadh.
Fhuair an aithisg ùr ge-tà gur e an sgeama a dh'fhàg nach deach na prìsean aca an àirde, a-rèir àrdachaidhean ann am prìsean connaidh agus ann an ìre na h-atmhorachd.
Coinneamh
Choinnich Buidheann Ghnothachais Innse Gall ri ball-pàrlamaid nan Eilean Siar ann an Westminster, Aonghas Brianan MacNèill, Dihaoine is iad a' sireadh taic bhuaithe-san airson faraidhean aiseig do luchd-bathair a thoirt a-nuas.
Gheall e strì an aghaidh an còrr àrdachaidh ann am faraidhean aiseig.
Thuirt Tormod MacAsgaill, a tha na bhall de Bhuidheann Ghnothachais Innse Gall, gu bheil iad a' gabhail ris gu bheil airgead poblach teann ach tha e a' dèanamh dheth gu robhas a' faighinn luach an airgid às.
"Chan eil sinn ag iarraidh na h-uidhir sin airson faraidhean RET a thoirt do charbadan bathair anns na h-Eileanan an Iar agus tha mise mionnaichte às gum faigheamaid luach an airgid às", thuirt e.
Thuirt Mghr MacNèill gu bheil faraidhean aiseag do luchd-bathair nan Eilean fhathast nas saoire na bha iad mus tàinig RET a-steach anns a' chiad dol a-mach.
Thuirt e, ma thig gearradh eile ann am faraidhean aiseig do luchd-bathair, gum bu chòir dhaibh-san na prìsean aca-san ìsleachadh sa bhad, gus dèanamh cinnteach gum faigh muinntir nan Eilean làn bhuannachd às an sgeama.


text:
Aonadh nan Crùintean
An dèidh do Ealasaid I, Ban-Rìgh Shasainn, bàsachadh gun sliochd, chaidh a crùn is a slat rìoghail a bhuileachadh air Rìgh Seumas VI Alba anns a' bhliadhna 1603, agus 's e Seumas I Shasainn a bh' ann san an uair sin. Bho sin air adhart 's e Rìghrean Breatainn Mòr a bha a' riaghladh. 'S e Aonadh nan Crùintean a their an luchd-eachdraidh ris an tachartas seo, agus beagan còrr is ceud bliadhna às a dhèidh rinneadh Aonadh nam Pàrlamaid eadar riaghaltas Alba is Sasainn agus chaidh an Rìoghachd Aonaichte a stèidheachadh.


text:
Cùba
'S e dùthaich anns an Roinn Charaibeach a tha ann an Cùba neo Ciùba[1], ainm oifigeil: Poblachd Chùba (Spàinntis: República de Cuba, IPA: re'puBlika ðe ˈkuBa). 'S e Cùba an t-eilean as motha anns na Greater Antilles. Tha i na laighe eadar Am Muir Caraibeach agus an Cuan Siar deas air na Stàitean Aonaichte agus na h-Eileanan Bhathama. Tha Meagsago san taobh an iar dhith.
Leis na tràighean brèagha aice tha roinn na turasachd gu math làidir ann an Cùba.
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
An Rìoghachd Aonaichte
'S e stàit anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn is Èireann a Tuath.[1][2][3][4] (Ainm goirid: An Rìoghachd Aonaichte[5])
Eachdraidh[deasaich | deasaich an tùs]
Chaidh an stàit stèidhichte ann an 1707 an dèidh aonadh eadar pàrlamaid Alba agus pàrlamaid Shasainn, as deidh ar a-mach nan Èireannaich Aonaichte ann an 1798, chaidh Éireann a-steach air an aonadh pàrlamaideach - cha robh a mhòr-chuid de mhuinntir na h-Èireann taiceil ri riaghail Shasunnach co-dhiù. Ann an 1921 chaidh roinneadh air Éireann a chruthaich Saorstait na h-Èireann (anns an robh 26 chontae a dh'fhàg an Rìoghachd Aonaichte) agus Èirinn a Tuath, 6 chontae Ultach a dh'fhan anns an Rìoghachd Aonaichte. Ann an 1937 thilg muinntir na saorstait dheth ùghdarras an Rìgh a stèidhich Poblachd na h-Èireann.
Bha an Trì Rìoghachd fo aon mhonarcachd on bhliadhna 1603 'nuair a fhuair Rìgh Seumas VI seilbh air cathair-rìgh Shasainn agus grèim air "rìoghachd" na h-Èireann an dèidh bàs ban-rìgh Ealasaid I de Shasainn, am monarc mu dheireadh bho teaghlach nan Tudor gu 1937 nuair a stèidhicheadh Poblachd na h-Èireann, tha Èirinn a Tuath de facto na rìoghachd fa-leth 's an latha an diugh.
Eaconomaidh[deasaich | deasaich an tùs]
Faic cuideachd[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
- ↑ Dùthchannan aig SMO
- ↑ Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
- ↑ Am Faclair Beag
- ↑ Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)


text:
Kal. Ian. uii. f., l. xx. ui., Anno Domini M.c.lx.ui.
Domnall Mac Gille Mo Cholmoc do marbadh do Laighnibh{folio & column MS1 50d} fein.
Cu Cuach Mac Gilli Espuic do marbadh do Dunn Sleibhe, mac mic Eochadha.
Aedh h-Ua Mael Fabhaill, ri Cairrce Bracaidhe, do marbadh la Muircertach h-Ua Lochlainn per dolum.
Ard Macha do loscadh
p.152la fheile Senach & Cetain ar ai laithi sechtmaine & ochtmadh uathadh ar aí aessa esci: .i., o Crois Choluim Cille, na di sreith co Crois Espuic Eogain & o Crois Espuic Eogain in dara sreith co Crois doruis Ratha & in Raith uile co n-a templaibh,cenmotha Recles Poil & Petair & uaiti do taighibh archena& sreith fri Raith aníar,.i., o ta Crois Sechnaill co Crosa Brighti, achtmadh becc.
Cenannus & Lughmagh & Inis Cain Dega & cella imda aile crematae sunt.
Et Daire Coluim Cille ex maiore parte cremata est & in Dub-reicles do loscadh: quod non auditum est ab antiquis temporibus.
Ocus Ardd m-Bó do loscadh o Ruaidhri, mac Mic Canai & o mac Gille Muire h-Ui Monrai & o Crotraighibh.
Eochaidh Mac Duinn Sleibhe do dhalladh la Muircertach h-Ua Lochlainn, tar slanachus comarba Patraic & bachla Issu & Donnchadha h-Ui Cerbhaill, .i., ardri Airgiall.
Sluaghadh la Ruaidhri h-Ua Concobair i Midhe, co ro gaibh braighti Fer Mídhe. As-sidhe co h-Ath Cliath, co ro gaibh braighti Gall & Mic Murchadha & Laighen uile. As-sidhe co Drochat Atha dochum Airgiall, co tainig Donnchadh h-Ua Cerbaill, ri Airgiall, i n-a thech & co tar{folio & column MS2 52d}at braighti dó & co n-dechaidh slan iar sin dia thigh, iar n-innarba Diarmata Mic Murchadha, righ Laighen, dar muir.
Sluaghadh la Donnchadh h-Ua
p.154Cerbaill co n-Airgiallaibh & co n-Uib Briuin & Conmaicnibh h-i Tir n-Eogain d'innsaighidh h-Ui Lochlainn tria erail Ceniuil Eogain fein, ar trecadh doibh h-Ui Lochlainn, airdrigh Erenn. Co táinic-sim co dreim uathadh do Ceneol Eogain Tailcha Og do thabairt ammuis forru i Fidh O n-Echtach. Ocus cid iat-sidhe, do treicsit eisim. Co torchair ann Muircertach (mac Neill) h-Ua Lachlainn, airdrigh Erenn, & rob' é August Iarthair Tuaisceirt Eorpa uile, ar egnamh & gaiscedh. Ocus ro marbadh uathadh do Cenel Eogain ann, .i., tri fir déc. Mirbail mor & firt amhra do-righnedh annsin: .i., rí Erenn do thuitim cen cath, cen cliathadh, iar sarughudh dó comarba Patraic & Bachlu Isu & comarba Coluim Cille & Soscelai Martain & cléirech ímda aile. Rucadh tra a chorp co h-Ard Macha & ro h-adhnacht and, tar sarughudh{folio & column MS1 51} comarba Coluim Cille cona shamudh & ro traisc budéin Colum Cille ime & toisech mac leighind Daire im a breith d'a reilic.
Diarmait Mac Murchadha, toisech Muinnteri Birn, a suis fratribus interfectus est.
Sluagadh la Ruaidhri h-Ua Conchobair & la Tighernan h-Ua Ruairc co h-Es Ruaidh, co tangatur Cenel Conaill i n-a thech, co tardsat a m-braighti do h-Ua Concobair, co tarat ocht fichtiu bó doibh,i n-ecmais oir & etaigh.
p.156
{§LATE} Sluaighedh la Ruaidhri h-Ua Conchobair & la Diarmait h-Ua Mailechlainn & la Tigernan h-Ua Ruairc i l-Laighnibh, i n-Osraighibh, hi Mumain, co tangadur rigraidh Lethi Moga uile hi tech Ruaidhri h-Ui Conchobair, co ro rigsat h-e.
Gilla Mac Aiblen, comarba Brenaind Cluana Fearta, quieuit.
Toirrdelbach h-Ua Briain regnauit iterum, Anno Domini 1166.
No, comad ar in Kalainn-si tis tic marbadh Muircertaigh. §


text:
¶954] Murchad & Máel Sechnaill & Murcherdach & Diarmait cethri m. Domnaill m. Flaind m. Máel Sechnaill m. Domnaill m. Donnchada m. Flaind m. Máel Sechnaill m. Máel Ruanaid m. Donnchada m. Domnaill m. Murchada m. Dermata m. Airmedaich m. Conaill Guthbind m. Suibni m. Colmáin m. Diarmata m. Fergusa Cerrbéoil m. Conaill Cremthainni m. Néill Noígiallaig{facsimile page & column 144a} m. Echach (.i. Mugmedóin) m. Muiredaich (.i. Tírich) m. Fiachach Sraptene m. Cairpri Liphechair m. Cormaic Ulfhota m. Airtt Óenfhir m. Cuinn Chétchathaich m. Feideilmid Rechtada m. Tuathail Techtmair m. Fiachach Findfolaid m. Feradaich Findfechtnaich m. Crimthaind Niad Náire m. Lugdach Riab n-Derg m. na Trí Find Emna m. Echach Feidlich m. Find m. Fintain m. Finguill m. Finloga m. Rotha m. Rigéoin m. Essemna Emna m. Bláthechta m. Beóthechta m. Labrada m. Énna Aignich ((s)unn trá deligit Úi Néill & (Ul)aid & Dál Fiatach & Dál Riata) m. Óengusa Turbig Temra m. Fir Cetharraid m. Fir Raith m. Fir Anaraith m. Fir Almaig m. Láebchuire m. Echach Altlethain m. Ailella Casfiaclaich m. Condlaíd m. h-Eirora m. Meilge m. Cobthaich Cóil Breg m. Úgaine Máir ((s)und condrecat Laigin (& O)ssairge & Leth Cuind archena).
p.160
¶955] Donnchad m. Dondchada m. Domnaill m. Congalaig m. Máel Mithig m. Flannacáin m. Cellaich m. Congalaig m. Conaing m. Amalgada m. Congalaich m. Áeda Sláine m. Diarmata.{facsimile page & column 144b}
¶956] Niall mc Fogartaich m. Tolairc m. Cellaich
¶957] Fogartach m. Néill m. Cernaich Sottail m. Diarmata Ruanada m. Áeda Sláine.
¶958] Cathal m. Máeli Dúin m. Fergusa m. Echthigirn m. Duib Dá Chrích m. Conaill m. Néill m. Conaill Graint.
¶959] Noí mc Fergusa m. Fogartaich m. Néill m. Cernaich Sottail .i. Cernach, Dúnadach, Conchobur, Flaithgus, Muiredach, Máel Dúin, Óengus, Ailill, Maine.
p.161
¶960] Gilla Mo Chonna m. Fogartaich m. Ciarmeicc m. Congalaich m. Fócarta m. Máel Dúin m. Fergusa m. Fogartaich m. Néill m. Cernaich Sottail m. Diarmata m. Áeda Sláine.
¶961] Máel Dúin m. Cathacáin m. Óenacáin m. Máel Dúin m. Domnaill m. Áeda Laigen m. Néill m. Cernaich Sottail m. Diarmata m. Áeda Sláine.{facsimile page & column 144c}
¶962] Máel Mugnai m. Cernaich m. Cummascaich m. Tommaltaich m. Cathail m. Fínnachta m. Dúnchada m. Áeda Sláine.
¶963] Fíngin m. Donngaile m. Máel Tuile m. Fiangalaich m. Fiangaile m. Fáelgusa m. Fáelniad m. Fiangniad m. Modobba m. Ségáin m. Fortcheirn m. Máel Rubae m. Dícolla m. Crítáin m. Airmedaich.
p.162
¶964] Éitigeán mc h-Ilchomga m. Speláin m. Forbassaich m. Díchmada m. Díchlada m. Cuibsich m. Forbair m. Rónáin m. Bressail m. Dínertaich m. Dubthaich m. Daurthacht m. Lugdach m. Senaich m. Cathcon m. Fidchuire m. Oschon m. Muiredaich m. Silinn nó Sinill.
¶965] Fiachra m. Cathaláin m. Brótuda m. Óengusa m. Fiachrach m. Fallomuin m. Con Congalt m. Fáelchon m. Findmóna.{facsimile page & column 144d}
¶966] Lachtnán m. Máel Chiaráin m. Conaing m. Congaile m. Béicce Tethba m. Condbae m. Congaile m. Blaithmeic m. Óengusa m. Áeda m. Brénaind m. Breccáin m. Maine m. Néill.
p.163
¶967] Secht m. Conaill Gulban m. Néill: Óengus Gunnat, Nath Í, Tigernach Duí, Énna Bóguine, Rumann, Fergus Taulán nó Cennfota, Eochu.
¶968] Item: Secht m. Fergusa Cennfota: Feideilmid, Sétna, Loarnn, Brénaind a quo Báethíni, Nainnid Liath, Cormac, Fiachra.
¶969] Sé m. Sétnae m. Fergusa: Ainmere, Lugaid, Cairpre Liath, Colum Doí, Dára, Cairpre Bec.
¶970] Cóic m. Duach m. Conaill: Nainnid, Fachtna, Nath Í, Cormac, Fergus.
¶971] Cóic Áeda dano .i. cóic úi Sétnae: Áed m. Ainmerech m. Sétnai; Áed m. Duach m. Sétnai,{facsimile page & column 144e} Áed m. Coluim m. Sétnai, Áed m. Cairpri m. Sétnai, Áed m. Dáire m. Sétnai.
¶972] Dá m. Feidelmid m. Fergusa: Colum Cilli et Éogan.
¶973] Trí m. Loairn m. Fergusa: Crónán, Áed, Sárán.
¶974] Cóic m. Áeda m. Ainmerech: Crunnmáel, Cummascach, Máel Coba, Domnall, Conaill Cú ar is h-é duaid cíchi a máthar amal choin.
¶975] Cóic m. Domnaill m. Áeda: Conall, Colggu, Óengus, Fergus, Ailill.
¶976] Óenmc Óengusa Loingsech m. Óengusa m. Áeda m. Domnaill; is é do-rochair i cath Choraind fri Connachto la Cellach m. Rogallaig m. Fuatach m. Áeda Abrat.
p.164
¶977] Máel Ruanaid m. Muirchertaich m. Óengusa m. Máel Bresail m. Máel Doraid m. Óengusa m. h-Irchada m. Máel Bresail m. Flaithbertaich m. Loingsich m. Óengusa m. Domnaill m. Áeda m. Ainmerech m. Sétnai m. Fergusa m. Conaill Gulban m. Néill Noígiallaig.
¶978] Cathbarr m. Gillai Críst m. Cathbairr m. Domnaill m. Éicnich m. Dálaich m. Muirchertaich m. Cind Fáelad m. Airnelaich m. Máel Dúin m. Cind Fáelad m. Gairb m. Rónáin m. Lugdach m. Sétnai mic Fergus m. Conaill Gulban m. Néill Noígiallaig.
¶979] Cináed m. Domnaill m. Máel Bresail m. Cummascaig m. Ailella m. Conchobuir m. Colgan m. Domnaill m. Áeda m. Ainmerech m. Sétnai.
¶980] Nuadu m. Duinechda m. Cuircc m. Duach m. Sechnassaich m. Conaill m. Báetáin m. Ninnida m. Duach m. Conaill Gulban.
p.165
¶981] Murchad m. Máel Ograi m. Echdach m. Forbassaich m. Sechnassaich m. Dúngalaich m. Máel Tuili m. Sechnassaich m. Garbáin m. Branduib m. Meilge m. Énnae Bóguine m. Conaill Gulban.
¶982] Noí m. Meilgi: Brandub, Áed Cerr,{facsimile page & column 144g} Cáechán, Clárach, Feidelmid, Ainmere, Fergus Dub, Cobthach Cerr, Cobthach Án.
¶983] Cóic m. Conaill Cremthainne: Fergus Cerrbél, Arddgal, Áed Menn, Anblongaid, Illann.
¶984] Dá mc déc Lóegaire m. Néill: Áed, Énna, Lugaid, Feidelmid, Echuid, Muiredach, Guaire Garb, Guaire Bláith, Fergus, Eochuid Albanach (.i. Muirecht ingen Echach Muinremair m. Óengusa m. Fergusa m. Fiachach Cathamail ríg Alban a máthair), Óengus Báeth, Máelodur.
¶985] Deich m. Éogain Find mc Néill id est: Muiredach, Fergus, Eochu Binnech, Dallán, Cormac, Óengus, Feideilmid, Ailill, Echen, Illann.
¶986] Eochaid m. Áeda & Báeth m. Áeda m. Láegaire.
¶987] Secht mc Echach: Nannid, Cairpre, Diarmait, Gainén, Táidíni, Némán, Garbán.
p.166
¶988] Feradach et Colmán dá mc Áeda m. Libir et Cóelán m. Libir m. Dallíni m. Énnae m. Láegaire m. Néill.
¶989] Feradach mc Áeda & Áed Cáel m. Feradaig m. Colmáin.
¶990] Máel Dúin Dergainech m. Colmáin & Ailill & Dímma & Chuanna cethri mc Colmáin.
¶991] Cuanda a quo Úi Chuanna oc Cill Dumai Gluind nó Blind proprium uiri & Úi Chuanna la Laigniu.
¶992] Feradach m. Máele Dúin m. Colmáin .xii. filios habuit: Óengus, Conall, Máel Dúin, Flaithgius, Áed, Fergus, Échtgal, Gormgal, Ailill, Fergil uir sanctus,{facsimile page & column 145a} Conchobur, Diarmait.
¶993] h-Uallgarg m. Máel Ruanaid m. Máel Fábaill m. Ciardai m. Máel Bennachtai m. Écneicháin m. Dúnchada m. Arttgaile m. Donngaile m. Loingsich m. Lóegaire m. Con Gamna m. Moínaich m. Fiangusa m. Congaile m. Máel Dúin m. Scandláin m. Roitich m. Ainmerech m. Cormaicc m. Cairpri m. Néill Noígiallaig.
¶994] Domnall m. Gillai Ultáin m. Óengusa m. Caíndelbáin m. Máel Chróin m. Domnaill
p.167m. Cináeda m. Con Ruii m. Óengusa m. Feradaich m. Máel Dúin Dergainich m. Colmáin m. Áeda m. Libir m. Dallíni m. Énnai m. Lóegaire m. Néill Noígiallaig.
¶995] Secht mc Áeda Cáel m. Feradaig: Cathal, Daithgius, Fiannamail, h-Échtgus, Conchobur, Máel Dúin, Eochuid.
¶996] Máel Maith m. Ciarhuidir{facsimile page & column 145b} m. Máel Pátric m. Lennáin m. Nárgusa m. Máel Rubae m. Rechtcride m. Moga m. Dóer m. Ultáin m. Rónáin m. Cellaich m. Faílbe m. Flaind Dubthaire m. Ailella m. Guaire m. Lugdach m. Láegaire m. Néill Noígiallaig.
¶997] Trí mc Rechtcride m. Moga: Rechtabra, Fiangáeth, Condolb.
¶998] Máel Kallann m. Uaracáin m. Pupucáin m. Máel Rubae m. Snéidgaile m. Cuandai m. Conaill m. Máel Rubae m. Condoilb m. Rechtcride m. Moga m. Máel Rubae a quo Úi Máeli Rubae m. Connaill m. Moga.
p.168
¶999] Brónán m. Aileráin m. Corccráin m. Dúngaile m. Niallgusa m. Báeth m. Dícolla m. Crítáin m. Airmedaich.
¶1000] Léocán m. Laidgneáin m. Máeláin m. Éicnich m. Dúnchada m. Cináeda m.{facsimile page & column 145c} Léocáin m. Donngaile m. Conchobair m. Moínaich m. Máel Mórda m. Adamra m. Dechraich m. Dergscáil m. Leae nó oe m. Cormaicc m. Taidg m. Céin m. Ailella Auluimm.
¶1001] Clothna m. Colggan m. Móenaich m. Crunnmáel m. Báetáin m. Báeth m. Findich m. Gossa
p.169m. Tálgluind m. Brócáin m. Cormaicc m. Taidgc m. Céin m. Ailella Auluimb.
¶1002] Conchobor m. Donnchada m. Galaich m. Diarmata m. Conchobuir m. Duind Chuain m. Condálaich m. Máel Fathardaig m. Conchobuir m. Taidg Temin m. Cind Fáelad m. Suibne m. Faílbe m. Ernáine m. Crachíne m. Cormaic m. Eircc m. Etchon m. Findcháin (is é cétnandgab Glenn Gaimen) m. Féicc m. Imchada m. Condlai m. Taidgg.{facsimile page & column 145d}
¶1003] Diarmait m. Fínnachta m. Cobthaich m. Máel Dúin
p.170m. Cind Fáelad m. Taiccthich m. Cind Fáelad m. Diarmata m. Findbairr m. Brénaind m. Nad Fróech m. h-Idin m. h-Idchuir m. Niad Chuirp m. Luí a quo Luigni m. Cornáin m. Taidgc m. Céin a Caissiul.
¶1004] Máel Domnaich m. Anbítha m. Dub Thíre m. Cuangusa m. Dotchada m. Guasachtaich m. Máel Ruain m. Dadaill m. Sinill m. Lorcáin m. Dalláin m. Trechuirne m. Tréin m. Sige m. Andiled m. Beccáin m. Delbaíth m. Tháil m. Conaill Echluaith m. Lugdach Mind.
p.171
¶1005] Gormucán m. Anfída m. Máel Míchíl m. Cochláin m. Coimded m. Donngusa m. Clothchon m. Comgaill m. Sáráin m. Brócáin m. Comgaill m. Blait m. Sige m. Aindiled m. Beccáin m. Delbáeth.{facsimile page & column 145e}
¶1006] Murchertach m. Taidg m. Con Duib m. Máel Fábaill m. Indéirge m. Máel Temin m. Daithgiusa m. Lachtnáin m. Fuluda m. Concellaich m. Lúth Lethshéta m. Crecháin m. Dubáin Cianachta m. Find m. Findcháin m. Féicc m. Findchada m. Imchada m. Condlai m. Taidgg.
p.172
¶1007] Tairdelbach m. Ruaidrí m. Áeda m. Thaidgc m. Cathail m. Conchobuir m. Taidgc m. Cathail m. Conchobair m. Taidgcc m. Muirgiusa m. Tomaltaig m. Murgaile m. Inrechtaich m. Muiredaich m. Muirgiusa m. Rogallaich m. Fhuatach m. Áeda Abrat m. Echdach Tírmchárna m. Fergusa m. Muredaich Máil m. Éogain Srein m. Duach Galaich m. Briain m. Echach Mugmedóin.
¶1008] Áed mc Diarmata m. Taidgcc m. Murchada m. Áeda m. Cellaich m. Fínnachta m. Ailella{facsimile page & column 145f} m. Indrechtaich m. Dlúthaich m. Fidchellaich m. Dícolla m. Coirpre m. Cormaicc m. Feradaich m. Lugdach
p.173m. Dalláin m. Bressail m. Maine a quo Úi Maine m. Echdach m. Domnaill m. Fiachach Sraiptine.
¶1009] Bruatur m. Fergaile m. Cathail m. Éogain m. Sechnassaich m. Congaile m. Éogain m. Colmáin m. Brénaind m. Cairpre m. Fiachra m. Feradaich m. Lugdach m. Dalláin.
¶1010] Cú Chothaid m. Móenaich m. Dúnchada m. Flaind Rodba m. Máel Dúin m. Faílbe m. Máel h-Umai m. Feradaich m. Rossa m. Maine m. Meic Ercc m. Fiachrach m. Echdach.
p.174
¶1011] Flannacán m. Néill m. Ferchair m. Maclaích m. Condálaich m. Amalgada m. Deinmedaig m. Dímmae m. Laidgneáin m. Máelhuidir m. Áeda{facsimile page & column 145g} m. Fínáin m. Amalgada m. Fiachrach Find m. Bresail m. Maine M[gap: cut off by binder/extent: 3 letters].
¶1012] Gilla Cellaich m. Comaltáin m. Máel Chéir m. Máel Fábaill m. Cléirich m. Cétadaich m. Cummascaich m. Cathmoga m. Torptha m. Fergaile m. Arttgaile m. Guaire Aidne m. Colmáin m. Cobthai[gap: cut off by binder/extent: 2 letter] m. Gabráin m. Conaill m. Éogain m. Nath Í m. Fiachach m. Echach Mugmedóin.
p.175
¶1013] Item: Áed m. Domnaill m. Áeda m. Airtt m. Áeda m. Fergail m. Ruairgg m. Tigernáin m. Cellacháin m. Cernaich m. Duib Dothra m. Dúnchada m. Báethíne m. Cremthaind m. Scandláin m. Áeda Find m. Fergnai m. Fergusa m. Éogain Sreim.
¶1014] Domnall m. Ardgair m. Lochlaind m. Muiredaich m. Domnaill m. Muirchertaich m. Néill Glúnduib m. Áeda Findléith m. Néill Kaille m. Áeda Oirdnide m. Néill Frossaich m. Fergaile m. Máele Dúin m. Máel Fithrich m. Áeda Uaridnaich m. Domnaill m. Muircherdaich m. Muiredaich m. Éogain m. Néill.
p.176
¶1015] Áed m. Néill m. Máel Sechnaill{facsimile page & column 146a} m. Máel Ruanaid m. Flaind m. Domnaill m. Áeda Findléith m. Néill Caille.
¶1016] Item: Áed m. Néill m. Flaithbertaich m. Murchertaich m. Domnaill m. Murchertaich m. Néill Glúnduib m. Áeda Findléith.
¶1017] Gilla Ciaráin m. Domnaill m. Laidgneáin m. Gillai Ciaráin m. Uallgairg m. Óengusa m. Máel Trea m. Dub Inrecht m. Néill Caille.
¶1018] Cú Lacha m. Con Chaille m. Muredaich m. Fergail m. Muiredaich m. Birnn m. Ruadrach m. Murchada m. Máel Dúin m. Áeda Alláin m. Fergaile m. Máel Dúin.
p.177
¶1019] Cléirchéin mc Máeli Dúin m. Donnacáin m. Néill m. Máel Dúin m. Áeda Oirdnidi m. Néill Frossaig m. Fergaile.
¶1020] Dub Darach m. Flaind m. Cínacáin m. Flannacáin m. Dub Indrecht m. Néill Caille m. Áeda Oirdnidi.
¶1021] Mathgamain m. Cellaich{facsimile page & column 146b} m. Colgan m. Máel Comgaill m. Cellaich m. Máel Pátric m. Branacáin m. Máel Cáich m. Cináeda m. Fergusa m. Con Lénai m. Fidgaile m. Forannáin m. Láegaire m. Áeda m. Fergusa m. Éogain m. Néill.
p.178
¶1022] Ragnall mc Gillai Áeda m. Flaind m. Gillai Epscoip Éogain m. Ócáin m. Cináeda m. Máelgairb m. Ailella m. Cummascaich m. Donngaile m. Cuanach m. Conaill m. Brachaidi m. Diarmata m. Feideilmid m. Cairpre m. Cóelbad m. Fergusa m. Éogain m. Néill.
¶1023] Domnall m. Áeda m. Cuind m. Cathail m. Duib Dírma m. Cathmoga m. Ruarcáin m. Duib Dírna m. Bicín m. Cuangaile m. Immainich m. Condálaich m. Toimtig m. Findchraid m. Fínáin m. Cremthaind m. Feidelmid m. Éogain m. Néill.{facsimile page & column 146c}
¶1024] Garbíth m. Cináeda m. Gillai Cuimne m. Con Bethad m. Domnalláin m. Garbíth
p.179m. Uaréirge m. Máel Fábaill m. Daithgile m. Con Galann m. Elgonaich m. Cobraid m. Máel Dúin m. Faílbe m. Ultáin m. Domnaill m. Laisreáin m. Echach Binnich m. Éogain m. Néill.
¶1025] Máel Ruanaid m. Áeda m. Ruaidrí m. Óengusa m. Cairelláin m. Baígill m. Diarmata m. Conchobuir m. Fergaile m. Máeli Dúin.
¶1026] Énna m. Colmáin m. Máel Chainnich m. Máel Fathardaich m. Máel Fuataich m. Cathassaich m. Forbassaich m. Máel Rubai m. Duib Díberg m. Báetáin m. Muirchertaich m. Muiredaich m. Éogain m. Néill.
¶1027] Gilla Martan m. Duib Essa m. Donnchada m. Cernaich m. Máelgairb m. Beraich m. Ferchair m. Néill Frossaig{facsimile page & column 146d} m. Fergaile.
p.180
¶1028] Gilla Meic Liac m. Echthigirn m. Donngaile m. Cellacháin m. Domailén m. Donngaile m. Sechnassaich m. Cellaich m. Echdach m. Domnaill m. Áeda Findléith.
¶1029] Máel Íssu m. Máel Brigti m. Duib Indsi m. Máel Pátric m. Doiligén m. Brolcháin m. Eilgíne m. Díchon m. Flaind m. Máel Tuile m. Crundmáel m. Suibne m. Fiachnai m. Feradaich m. Éogain m. Néill.
¶1030] Áed mc Muiredaich m. Donngusa m. Duib Uinsenn m. Ainbítha m. Máel Éoain m. Fogartaich m. Máel Roit m. Fir Móir m. Muirgiusa m. Cobthaich m. Tnúthgaile m. Dáire m. Sáráin m. Tigernaich m. Muiredaich m. Éogain m. Néill Noígiallaig.
p.181
¶1031] Ruaidrí m. Muiredaich m. Ailella m. Cummascaich m. Echuidén m. Ruadacáin{facsimile page & column 146e} m. Cellaich m. Ruadrach m. Conmáel m. Airmedaich m. Feradaich m. Amalgada m. Ailella m. Echdach m. Feidelmid m. Fiachrach Cassáin m. Colla Fochríth.
¶1032] Amalgaid m. Máel Maire m. Eochada m. Cellaich m. Flannacáin m. Cóemáin m. Airechtaich m. Duib Dá Lethi m. Sínaich m. Feradaich m. Amalgada m. Ailella m. Echdach m. Feidelmid m. Fiachrach Cassáin m. Colla Fochríth.
p.182
¶1033] Lethlobur m. Fogartaich m. Muiredaich m. Laidcnén m. Fogartaich m. Ruadrach m. Artach m. Aithechdai m. Máel Fothardaig m. Máel Duib m. Crónáin m. Fergusa m. Nad Sluaig m. Cairpri Daim Argait m. Echdach m. Crimthaind Léith m. Féicc m. Dega Duirn m. Rochada m. Colla Fochríth m. Echdach Domplíuin.
¶1034] Árchú m. Áeda m. Trénfhir m. Célechair m. Garbíth{facsimile page & column 146f} m. Áeda m. Máel Dúin m. Donngaile m. Buachalla m. Conchobuir Corraig m. Máel Dúin m. Fíngin m. Rónáin m. Tuathail m. Ailella m. Conaill m. Féicc m. Bressail m. Feidelmid m. Fiachrach Cassáin m. Collai Fochríth.
p.183
¶1035] Item: Cummascach m. Domnaill m. Cuind m. h-Erudáin m. Garbíth m. Laithicén m. Áeda Laigen m. Cummascaich m. Conchobuir Conraich.
¶1036] Muiredach m. Cernaich m. Cummascaich m. Ailella et Lorccán m. Ailella m. Cummascaich m. Cernaig m. Suibne m. Éicnich m. Dálaich m. Colgcan m. Suibne m. Rónáin et Fer Dá Chrích m. Suibne m. Crundmáel m. Rónáin m. Báetáin m. Muiredaich m. Éogain m. Nialláin m. Féicc m. Feidelmid m. Fiachrach Cassáin.
¶1037] Dá m. Féicc m. Feidelmid: Niallán & Dorthon.
p.184
¶1038] Gilla Coluim m. Gillai Críst m. Éicnich m. Dálaich m. Meicc h-Uidir m. Cernaich m. Lugáin m. Írgalaich m. Feichín m. Cormaic m. Fergusa m. Cairpri Daim Argait m. Echdach m. Crimthaind m. Féicc m. Dega Duirn m. Rochada m. Colla Fochríth.
¶1039] Niall m. Gillai Fechín m. Néill m. Fergusa m. Cummascaich m. Écertaich m. Lorcáin m. Cernaich m. Máel Bressail m. Ailella m. Feidelmid m. Fiachrach Cassáin.
¶1040] Flann m. Muiredaig m. Muircherdaich m. Flaind m. Muirecáin m. Máel Chráebe m. Duib Sínaich m. Áeda
p.185m. Loingsich m. Indrechtaich m. Rechtabrat m. Máel Chráebe m. Máel Fathardaig m. Suibni m. Furudráin m. Béicce m. Cuanach m. Dáre m. Feidelmid m. Feichíne m. Fiachrach Tuirtle m. Colla Uais.
¶1041] Macc Légind m. Cairill m. Crícháin m. Lorccáin m. Donnacáin m. Fogartaich m. Ruadrach.
¶1042] Donnocán m. Máel Maire m. Flannacáin m. Ruadrach m. Mathgamna m. Laidgneáin m. Fogartaich.
¶1043] Co sin trá Senchas Síl Chuind .i. Úi Néill in deiscirt & in tuaiscirt & na téora Connachta & na h-Airgialla. FINIT.
p.186


text:
Innes, Sìm Roy
(2011)
Cràbhachd do Mhoire Òigh air a’ Ghàidhealtachd sna meadhan-aoisean anmoch, le aire shònraichte do Leabhar Deadhan Lios Mòir.
PhD thesis, University of Glasgow.
Full text available as:
Abstract
Bha Naomh Moire Òigh fìor chudromach ann an cràbhachd Eòrpach nam meadhan-aoisean anmoch. Tha e na amas aig an tràchdas seo faighinn a-mach a bheil an aon rud fìor airson Gàidhealtachd na h-Alba. Thathar a’ caoidh nach eil tùsan gu leòr ann a tha ceadachadh dhuinn mòran ionnsachadh mu chràbhachd nan Gàidheal aig an àm. Ach thèid cur air adhart an seo nach eil sin buileach ceart. Chithear gum faod sgrùdadh air ainmean, clachan-snaighte, clàraidhean eachdraidheil is eile a bhith torrach ma bhios sinn airson sealladh fhaighinn air cràbhachd do Mhoire.
Ach thèid sealltainn cuideachd gur e sgrùdadh air litreachas an dòigh as fheàrr tuilleadh ionnsachadh mu chràbhachd do Mhoire. Chithear gum faod sgrùdadh mar sin ionnsachadh dhuinn mu chleachdaidhean cràbhaidh agus an dòigh a bhathar a’ tuigsinn àite na h-Òighe anns an diadhachd. ’S e a’ bhàrdachd chlasaigeach chràbhaidh a gheibhear anns an làmh-sgrìobhainn Leabhar Deadhan Lios Mòir (1512-1542) prìomh thùs an tràchdais seo.
Thèid coimhead air nòsan na bàrdachd seo a bha ga dèanamh ann an Èirinn agus Alba agus thèid ceistean a thogail mu amasan, diadhachd agus tùsan nan dàn agus gu dè an ìre a tha iad a’ toirt dhuinn fianais airson creideamh a bha àraid do na Gàidheil. Gheibhear clàr agus sgrùdadh airson na bàrdachd chràbhaidh air fad a gheibhear ann an Leabhar an Deadhain. Tha còig dàin air Moire ann an Leabhar an Deadhain agus ’s iad sin: ‘Éistidh riomsa, a Mhuire mhór’, ‘Fuigheall beannacht brú Mhuire’, ‘Binn labhras leabhar Muire’, ‘Iomdha sgéal maith ar Mhuire’, agus ‘Ná léig mo mhealladh, a Mhuire’. Seallaidh sgrùdadh mionaideach air na còig dàin sin gun robh iomadh feart aig Moire do na Gàidheil, mar a bha air feadh na h-Eòrpa.
Actions (login required)


text:
Cùrsaichean
A bheil thu am beachd a' Ghàidhlig ionnsachadh, no a' Ghàidhlig a tha agad a thoirt air adhart, aig ìre oilthigh? A bheil ùidh agad ann an eachdraidh is cultar na Gàidhlig? A bheil meas mòr agad air ceòl traidiseanta is gum bu mhath leat barrachd ionnsachadh? No is dòcha gum bu mhath leat Gàidhlig a theagasg agus a thoirt do dhaoine eile?
Ma tha thu airson ionnsachadh aig a' Cholaiste no air astar, tha cùrsaichean rim faotainn airson fìor luchd-tòiseachaidh gu prògraman fo-cheum is for-cheum air an teagasg tro mheadhan na Gàidhlig.
Tha cliù eadar-nàiseanta aig a' Cholaiste airson teagasg cànain agus bogadh cànain agus as bith dè cho fileanta is a tha thu sa chànan bidh cùrsa ann a fhreagras ort fhèin.


text:
Contae an Dúin
'S e siorramachd (Gaeilge: Contae) ann am Èirinn a Tuath a tha ann an Contae an Dúin[1] (tuiseal ainmneach: An Dún).[2] Tha e suidhichte ann an àirde an ear-thuath na dùthcha, ann an Còigeamh Uladh. Tha 416,600 duine a' fuireach san t-siorramachd fad 2,448km²,[3] an 12mh siorramachd as motha ann an Èirinn a thaobh fharsaingeachd agus an tritheamh a thaobh àireamh-shluaigh. Tha crìochan aig Contae an Dúin le Aontroim agus Ard Mhacha.[4] Bha 327,611 nan tàmh sa chontae ann an 1841, ron a' Ghorta Mhòir.[5] 'S e Sliabh Dónaird (850m) a th' ann sa bheinn as àirde ann an Èirinn a Tuath agus tha i suidhichte ann an taobh a deas dhen t-siorramachd.[6] Chaidh Comhairle Chontae an Dhúin a bhristeadh suas ann an 1973 is ùghdarrasan ionadail na bu lugha a chur na àite.[7]
Sgìrean Ionadail[deasaich | deasaich an tùs]
Tha ceithir baranachdan deug (Gaeilge: barúntacht) am broinn an Dhúin: An Aird Íochtarach, An Aird Uachtarach, An Caisleán Riabhach Íochtarach, An Caisleán Riabhach Uachtarach, An Duifrian, Uíbh Eachach Íochtarach (An Leath Íochtair), Uíbh Eachach Íochtarach (An Leath Uachtair), Uíbh Eachach Uachtarach (An Leath Íochtair), Uíbh Eachach Uachtarach (An Leath Uachtair), Cineál Fhártaigh, Leath Cathail Íochtarach, Leath Cathail Uachtarach, An tIúr agus Múrna. A bharrachd air sin, tha 70 parraistean[8] (ann an dà sgìreachd-easpaig: An Dúin agus Drom Mhór)[9] agus 1,666 bailtean fearainn sa chontae.[10]
Bailtean[deasaich | deasaich an tùs]
- Beannchar (Èirinn)
- Beul Feirste (an leth an Ear dhe)
Daoine Ainmeil[deasaich | deasaich an tùs]
Iomraidhean[deasaich | deasaich an tùs]
- ↑ Sabhal Mòr Ostaig
- ↑ Logainm
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Scoil Cronáin Naofa
- ↑ Cenus of Britain 1841
- ↑ Outdoors NI
- ↑ ULST
- ↑ Ancestry Ireland
- ↑ Comhdháil Easpag Caitliceach Éireann
- ↑ PRONI
Contae Aontroma • Contae Ard Mhacha • Contae Átha Cliath • Contae an Chabháin • Contae Cheatharlach • Contae Chill Chainnigh • Contae Chill Dara • Contae Chill Mhantáin • Contae an Chláire • Contae Chiarraí • Contae Chorcaí • Contae Dhoire • Contae an Dúin • Contae Dhún nan Gall • Contae Fhear Manach • Contae na Gaillimhe • Contae na hIarmhí • Contae Laoise • Contae Liatroma • Contae Loch Garman • Contae an Longfoirt • Contae Luimnigh • Contae Lú • Contae Mhaigh Eo • Contae na Mí • Contae Mhuineacháin • Contae Phort Láirge • Contae Ros Comáin • Contae Shligigh • Contae Thiobraid Árann • Contae Thír Eoghain • Contae Uíbh Fhailí